comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ ꝓpatria conferã. Si
quis patrie mee pecuniã
credat: non dicã me illius
debitorẽ nec hoc aes alie¬
nũ ꝓfitebor. aut candidatꝰ
aut reus: ad exsoluendũ
tam̃ hoc: portionẽ meam¬
dabo. Sic istius muneri ᷤ
quod uniu̾sis datur debi¬
torem me nego: quia mͥ
quidẽ dedit sed nõ ꝓpt̾ me.
⁊ mͥ quidẽ: s nesciẽs an mͥ
daret. Nichilominus ali¬
quid mͥ dependẽdũ sciam
quia ad me quo circuitu
longo ꝑuenit. ꝓpter me
debet factũ eẽ: quod me
obliget. Isto inquit mo¬
do. nec lune nec soli quic¬
quã debes. Non enĩ ꝓpter
te mouẽtur. Sed tũ ĩhoc
moueantur. ut uniu̾sa
Uniu̾sorũ enĩ pars sũ Adi¬
ce ñc quod nr̃a ⁊ horũ con¬
ditio: dissimilis est. Nam
Non dedit bñficiũ. quia me
instrum̃tũ utilitatis sue fe¬
cit. Sol autẽ ⁊ luna etiã si
nobis ꝓsunt sua causa.
nou in hoc tam̃ ꝓsunt ut
ꝑnos ꝓsint sibi. Quid eĩ
nos confeire illis possumꝰ:
Sciam inquit solẽ ac lu¬

Expanded text:
tamquam pro patria conferam. Si quis patriae meae pecuniam credat, non dicam me illius debitorem nec hoc aes alienum profitebor aut candidatus aut reus ; ad exsolvendum tamen hoc dabo portionem meam. Sic istius muneris, quod universis datur, debitorem me nego, quia mihi quidem dedit sed non propter me, et mihi quidem, sed nesciens, an mihi daret; nihilo minus aliquid mihi dependendum sciam, quia ad me quoque circumitu longo pervenit. Propter me debet factum esse, quod me obliget. " Isto," inquit, " modo nec lunae nec soli quicquam debes ; non enim propter te moventur." Sed cum in hoc moveantur, ut universa universorum enim pars sum. Adice nunc, quod nostra et horum condicio dissimilis est ; nam non dedit beneficium, quia me instrumentum utilitatis suae fecit; sol autem et luna, etiam si nobis prosunt sua causa, non in hoc tamen prosunt, ut per nos prosint sibi ; quid enim nos conferre illis possumus ? " Sciam," inquit, " solem ac lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs dimittit nichil aliud il¬
los pati debuisse ꝓnũciat.
⁊ honestior. De u̾bo ut mea
fert opimo cõtrou̾sia ẽ. de
re quidẽ cõuenit. sapiens
multa remittet. multos paꝵ
sane. sed sanabilis ĩgenii:
seruabit. Agricolas bonos
imitabit᷑. qui ñ tãtũ rectas
ꝓcerasq arbores colũt. illis
admucula qͥb erigãtur
applicãt. Alias cirtũcidũt:
ne ꝓceritatẽ rami p̾mant.
quasdã ĩfirmas uitio loci
nutriũt. qͥbusdã aliena
umbra lahorãtib celũ ape¬
riũt. Uidebit qd̃ ĩgeniũ qͣ
ratione tractãdũ sit: quoꝰ
ĩrectũ praua flectantur:

Expanded text:
quos dimittit, nihil aliud ilquos dimittit, nihil aliud illos pati debuisse pronuntiet ; , honestior est. De verbo, ut mea fert opinio, controversia est, de re quidem convenit. Sapiens multa remittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis adminicula, quibus derigantur, applicant; alias circumcidunt, ne proceritatem rami premant, quasdam infirmas vitio loci nutriunt, quibusdam aliena umbra laborantibus caelum aperiunt. Videbit, quod ingenium qua ratione tractandum sit, quo modo in rectum prava Se
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscitur ei qͥ pumiri
debuit. Sapiẽs aũt i
chil facit quod nõ debet:
nichil p̾termittit qd̃ debet.
Itaq penã qmͣ exigere
debet non donat: sed illud
git. idem faciet. Qd̾ si igno¬
sceret. nec ignoscet. qm̃ qͥ
ignoscit: fatetur aliquid
se qd̃ fieri debuit omisisse.
Aliquẽ u̾bis tantũ admo¬
nebit pena non afficiet.
etatẽ eius emendabilẽ ĩtu¬
ens. aliquẽ inuidie tͥmine
manifeste laborãtẽ: iubeb ͭ
ĩcolumen esse quia deceptꝰ
ẽ. quia ꝑuinũ lapsus. hostes
diunttet saluos. aliquãdo
etiã laudatos. si honestis
opera sunt. Clem̃tia: libe¬
rũ arbitriũ ht̃ nõ sub for¬
mula. sed ex equo ⁊ bono
iudicat. ⁊ absoluere illi li¬
cet: et quãtũ nult taxare
litem. Nichil ex hus facit
tãquã iusto minus fecit.
sed tãꝙͣ id qd̃ cõstituit: iustis¬
simũ sit. Ignosc̾e aũt ẽ quẽ
iudicat puniendũ ñ punire:
uenia debite pene remissioẽ.
Clem̃tia hoc pͥmũ p̾stat ut

Expanded text:
ignoscitur, qui puniri ignoscitur, qui puniri debuit ; sapiens autem nihil facit, quod non debet, nihil praetermittit, quod debet ; itaque poenam, quam exigere debet, non donat. Sed illud,rriget; idem faciet, quod, si ignosceret, nec ignoscet, quoniam, qui ignoscit, fatetur aliquid se, quod fieri debuit, omisisse. Aliquem verbis tantum admonebit, poena non adficiet aetatem eius emendabilem intuens; aliquem invidia criminis manifeste laborantem iubebit incolumem esse, quia deceptus est, quia per vinum lapsus ; hostes dimittet salvos, aliquando etiam laudatos, si honestis opera sunt. Clementia liberum arbitrium habet ; non sub formula, sed ex aequo et bono iudicat ; et absolvere illi licet et, quanti vult, taxare litem. Nihil ex his facit, tamquam iusto minus fecerit, sed tamquam id, quod constituit, iustissimum sit. Ignoscere autem est, quem iudices puniendum, non punire ; venia debitae poenae remissio est. Clementia hoc primum praestat, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
intercidet. Ubi em̃ opib
potius utetur an uiribus.
qui ad restituẽda q̃ casus
ĩpulit uultũ quidẽ non
deiecit. nec animũ obstru¬
faciẽ ⁊ in obnoxiã batulo
Ccterũ omib dignis pro¬
derit ⁊ deoꝵ more: calami¬
tosos ꝓpicius respiciet.
Misericordia uicina est
miserie. ht̃ enĩ aliquid tra¬
hitq ex ea. Imbecilles ocu¬
los ẽẽ scias: qui ad alienã
lippioinẽ ⁊ ip̃i suffũdũtur
Tam me hercule qm mor¬
bum ẽẽ non hilaritatem:
semp arridere ridẽtib et
ad oñn estimationẽ ip̃m
quoz os diducere. Ita uici
miseria pauẽtiũ. Quãsi
quis a sapiente exigit:
ꝓpe est. ut lamẽtationem
exigat. ⁊ alienis funerib
gemitus. At q̃re nõ igno¬
Nunc quo quid sit uenia.
ut sciamus dare illã a sa¬
piente non dehere. Uena
est: pene debite remissio.
Hanc sapiẽs q̃re nõ debeat
dare: reddũt rationẽ diu¬
cius quib hoc ꝓpositũ ẽ.
Ego ut breuit̾ tãqmͣ in
alieno iuditio dicã: et

Expanded text:
intercedet ; ubi enim opibus intercedet ; ubi enim opibus potius utetur aut viribus, quam ad restituenda, quae casus impulit ? Vultum quidem non deiciet nec animum ob erumaciem et innixam baculo terum omnibus dignis proderit et deorum more calamitosos propitius respiciet. Misericordia vicina est miseriae; habet enim aliquid trahitque ex ea. Imbecillos oculos esse scias, qui ad alienam lippitudinem et ipsi subfunduntur, tam mehercules quam morbum esse, non hilaritatem, semper adridere ridentibus et ad omnium oscitationem ipsum quoque os diducere; misericormiseria paventium, quam si quis a sapiente exigit, prope est, ut lamentationem exigat et in alienis funeribus gemitus. " At quare non ignonunc quoque, quid sit venia, et sciemus dari illam a sapiente non debere. Venia est poenae meritae remissio. Hanc sapiens quare non debeat dare, reddunt rationem diutius, quibus hoc propositum est; ego ut breviter tamquam in alieno iudicio dicam : "Ei
Abbreviated transcription (Latin):
das res ut ille ex cogitãdo
ꝑiculosa uitanda: eque
estimanda. Ergo non mi¬
seretur: quia ⁊ sine miseria
amii non fit. Cetera oĩa
queqz miserẽt᷑ uolo facere
libens ⁊ alius amno faci¬
et. sucturret. alienis lacri¬
mis non accedet. Dabit
manũ naufrago. exuli
hospiciũ egenti stipem.
nõ hanc cõtumel iosam
quã pars maior hoꝵ qui
misericordes uideri uolũt
abicit. ⁊ fastidit quos ad¬
iuat. cõtingiq ab hũs
timet: sed ut homo hõi
ex cõmuni dabit. Donab ͭ
lacrimis mat̾nis filium:
⁊ catenas solui iubebit.¬
⁊ ludo eximet. ⁊ cadauer
etiã noxiũ sepeliet. Sed
faciet ista transquilla¬
mente nultu suo. Ergo nõ
miserebit᷑ sapiens: sed suc¬
curret. sed ꝓderit: ĩ cõmũe
auxiliũ natus ac publicũ
bonũ. ex quo dabit cuiq
partẽ. Etiã ad cala mito¬
emendandos: bonitatem
suã ꝑmittet. Afflictis u̾o
⁊ foicius laborãtib mul¬
to libentius subueniet.
Quotiẽs poterit: fortune

Expanded text:
das res, utilia excogitanda, das res, utilia excogitanda, periculosa vitanda, aequa aestimanda ; ergo non miseretur, quia id sine miseria animi non fit. Cetera omnia, quae, qui miserentur, volo facere, libens et altus animo faciet ; succurret alienis lacrimis, non accedet ; dabit manum naufrago, exuli hospitium, egenti stipem, non hanc contumeliosam, quam pars maior horum, qui misericordes videri volunt, abicit et fastidit, quos adiuvat, contingique ab iis timet, sed ut homo homini ex communi dabit ; donabit lacrimis maternis filium et catenas solvi iubebit et ludo eximet et cadaver etiam noxium sepeliet, sed faciet ista tranquillamente, vultu suo. Ergo non miserebitur sapiens, sed succurret, sed proderit, in com- mune auxilium natus ac bonum publicum, ex quo dabit cuique partem. Etiam ad calamitoemendandos bonitatem suam permittet ; adflictis vero et forte laborantibus multo libentius subveniet. Quotiens poterit, fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio claudit: Sed nuilla
secta benignior lemorqz ẽ.
nulla amãtior hõmi ⁊ cõ¬
munib bonis attentior. ut
ꝓpositũ sit usui ẽe ut auxi¬
lio. nec sibi tãtũ sed uniu̾siᷤ
singulisqz cõsulere. Mĩa
est egritudo animi ob alie¬
narũ miseriarũ speciẽ aut
tristicia ex alienis malis
pientẽ uirũ nõ cadet serena¬
em̃ eius mens est. nec quit¬
quã incidere p̃t: qd̃ illam
obducat. Nichilqz eque
hominẽ qmͣ magnus am¬
mus decet. Non p̃t aũt
magnus ẽẽ idem: si metꝰ¬
et meror cõtũdit. si mẽtẽ
obducit ⁊ cõtrahit. Hoc
sapienti ne in suis quidẽ
accidet calamitatib. sed
omnẽ fortune irã reu̾be¬
rabit. ⁊ ante se franget
Eandẽ semp faciẽ serua¬
bit placidã ĩ cõcussam.
Qd̾ facere non posset: si
tuisticiã recipet. Adice qd̃
sapiens ac ꝓuidet. ⁊ in ex¬
pedito consiliũ ht̃. Nũꝙͣ
autem liquidũ sincerũq
ex turbido uenit. Trifticia
inhĩtabilis ẽ ad despitiẽ¬

Expanded text:
auxilio cludit ? Sed nulla auxilio cludit ? Sed nulla secta benignior leniorque est, nulla amantior hominum et communis boni attentior, ut propositum sit usui esse et auxilio nec sibi tantum, sed universis sin- gulisque consulere. Misericordia est aegritudo animi ob alienarum miseriarum speciem aut tristitia ex alienis malis pientem virum non cadit ; serena eius mens est, nec quicquam incidere potest, quod illam obducat. Nihilque aeque hominem quam magnus animus decet; non potest autem magnus esse idem ac maestus. Maeror contundit mentes, abicit, contrahit ; hoc sapienti ne in suis quidem accidet calamitatibus, sed omnem fortunae iram reverberabit et ante se franget; eandem semper faciem servabit, placidam, inconcussam, quod facere non posset, si tristitiam reciperet. Adice, quod sapiens et providet et in expedito consilium habet; numquam autem liquidum socerumque ex turbido venit. Tristitia inhabilis est ad dispicien
Abbreviated transcription (Latin):
eam laudant. ⁊ bonũ hoĩem
uocant misericordẽ. Hec aũt:
uiciũ animi est. Utraq: cir¬
ca seueritatẽ cutaq clemẽ¬
tiã posita sunt. q̃ uitare de¬
sericordiã. In hoc leuiore
piculo erratur. Sz par eror
ẽ: a uero recedẽtiũ. Ergo ꝙͣ¬
admod̃ religio deos colit.
suꝑstitio uiolat: ita clemẽ
tuiqz: familiarissima est
anus. Et muliertule sunt.
q̃ lacrimis nocẽtissimorum
mouẽt. Que si liceret carce¬
rem effringerẽt. Misencor¬
dia: nõ causã s fortunan
spectat. Clemẽcia rationi
accidit. Ecio male audiri
apud ĩpitos sectã stoicorũ:
principib regib q bonũ
daturã cõsiliũ. Obicit᷑ em̃
illi: qd̃ sapientẽ negat mi¬
sereri. negat ignosc̾e. Hec
si ꝑse pouant: inuisa sunt.
Uidentur eĩ nullã spem
relinq̃re hũanis erroribus.
s om̃ia delicta ad penam
deducere. Qd̾ si est qui dui
hec sciẽcia q̃ discere hũam¬
tatem iubet portũ adu̾sus
fortunã t̾tissimũ mutuo

Expanded text:
eam laudant et bonum hominem eam laudant et bonum hominem vocant misericordem. Et haec vitium animi est. Utraque circa severitatem circaque clementiam posita sunt, quae vitare desericordiam. In hoc leviore periculo erratur, sed par error est a vero recedendum. Ergo quemadmodum religio deos colit, superstitio violat, ita clementcuique familiarissima est ; anus et mulierculae sunt, quae lacrimis nocentissimorum moventur, quae, si liceret, carcerem effringerent. Misericordia non causam, sed fortunam spectat; clementia rationi accedit. Scio male audire apud imperitos sectam Stoicorum principibus regibusque bonum daturam consilium; obicitur illi, quod sapientem negat misereri, negat ignoscere. Haec, si per se ponantur, invisa sunt ; videntur enim nullam relinquere spem humanis erroribus, sed omnia delicta ad poenam deducere. Quod si est, quidnam haec scientia, quae dediscere humanitatem iubet portumque adversus fortunam certissimum mutuo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclustes ⁊ pirate qͥ captos
u̾berant. ⁊ in ignẽ uinos ĩ¬
ponũt. Hec crudelitas qͣdẽ
sed quia nec ultionẽ seqͥt᷑
non em̃ lesa ẽ: nec pettator
alicui iascit᷑ nullũ em̃
antecessit crimen: extra
finitionẽ nr̃am cadit. que
finitio cõtinebat ĩpenis exi¬
gendis. In tẽperãcia animi
possumꝰ dice nõ ẽẽ. hanc
crudelitatẽ: sed feritatem.
Eui uoluptati seuicia est.
possumꝰ ĩ samã uocare. Nã
uaria sunt genera eiꝰ: et
nullũ certius qmͣ qd̃ ĩcedes
hõim ⁊ lauiationes puenit.
Illos ergo crudeles uocabo:
qui puniendi causã habẽt.¬
modũ non habent. Sicut
inphaleri. quẽ aiunt non
quidẽ in hoĩes ĩnocẽtes: sed
sup hũanũ ac ꝓbabilem
modũ seuisse. Possumus
effugere cauillationẽ. ⁊ ita
finire: ut sit crudelitas in¬
clinatio animi ad aspiora.
Hanc demẽtia repellit lõgi
us stare a se. Nam seueritatẽ
Ptinet q̃rere hoc loco: quid
sit mĩa. Pleriq enĩ ut uͥtutẽ

Expanded text:
Procrustes et piratae, qui captos Procrustes et piratae, qui captos verberant et in ignem vivos imponunt." Haec crudelitas quidem ; sed quia nec ultionem sequitur non enim laesa est nec peccato alicui irascitur nullum enim antecessit crimen, extra finitionem nostram cadit ; finitio enim continebat in poenis exigendis intemperantiam animi. Possumus dicere non esse hanc crudelitatem, sed feritatem, cui voluptati saevitia est; possumus insaniam vocare : nam varia sunt genera eius et nullum certius, quam quod in caedes hominum et lancinationes pervenit. Illos ergo crudeles vocabo, qui puniendi causam habent,modum non habent, sicut in Phalari, quem aiunt non quidem in homines innocentes, sed super humanum ac probabilem modum saevisse. Possumus effugere cavillationem et ita finire, ut sit crudelitas inclinatio animi ad asperiora. Hanc clementia repellit longe iussam stare a se ; cum severitate rtinet quaerere hoc loco, quid sit misericordia; plerique enim ut virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
stituendis penis plura ꝓpou̾e
tucius est: ne una diffinitio
parũ rẽ cõphendat. ⁊ ut ita
dicã: formula excidat. Itaq
dici p̃t et ĩclinatõ animi ad
leuitatẽ. in pena exigenda.
Illa finitio cõtradictionis in¬
ueniet᷑: ꝙͣuis maxĩe aduerũ
accedat. Si diximꝰ dem̃ciã ẽe
moderationẽ: aliquid ex ma¬
teria ac debita pena remittẽ¬
tẽ: redamabitur nullã uir¬
tutẽ cuiquã minus debito
fac̾e. at qui hoc om̃s ĩtelli¬
gunt. dem̃tiã ẽẽ. q̃ se flectit
titra id qd̃ merito cõstitui
posset. Huic cõtrariã ĩpiti
putant seueritatẽ. S mil¬
la uirtus: uͥtuti cõtrara ẽ.
Quid ergo opponit᷑ clem̃cie
trudelitas. q̃ nichil aliud
ẽ quã atrocitas animi in exi¬
gendis penis: Sed quidã
non exigunt penas. crude¬
les tamensunt. tãꝙͣ qͥ igno¬
tos hoĩes ⁊ obuios. nõ ĩcom¬
pendiũ sed occidẽdi causa
octidũt. nec int̾fice cõtenti
seuiunt: ut osyris ille et

Expanded text:
stituendis poenis. Plura proponere stituendis poenis. Plura proponere tutius est, ne una finitio parum rem comprehendat et, ut ita dicam, formula excidat ; itaque dici potest et inclinatio animi ad lenitatem in poena exigenda. Illa finitio contradictiones inveniet, quamvis maxime ad verum accedat, si dixerimus clementiam esse moderationem aliquid ex merita ac debita poena remittentem : reclamabitur nullam virtutem cuiquam minus debito facere. Atqui hoc omnes intellegunt clementiam esse, quae se flectit citra id, quod merito constitui posset. Huic contrariam imperiti putant severitatem ; sed nulla virtus virtuti contraria est. Quid ergo opponitur clementiae ? Crudelitas, quae nihil aliud est quam atrocitas animi in exigendis poenis. " Sed quidam non exigunt poenas, crudeles tamen sunt, tamquam qui ignotos homines et obvios non in compendium, sed occidendi causa occidunt nec interficere contris ille et
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod mic̃ natura ⁊ ĩpetꝰ
est: sfiat iudiciũ. Illud meꝯ
Considero multas uoces
magnas: sed detestabiles
in uitã hũanã ꝑuenisse.
celebresq uulgo ferri: ut
illam oderint dũ metuãt.
Cui grecus uersus similis
est. qui se mortuo t̾rã misce¬
ri ignib iubet. Et alia huiꝰ
note. ac nescio quoͦ ĩgena
mimania ⁊ inuisa materia
secundiori expͥsserũt sensꝰ
uehemẽtes ⁊ cõtitatos Nul¬
lam adhuc uocẽ audu ex
bono leuiq animosã. Qͥd
ergo ẽ. ut raro inuitꝰ ⁊ cũ
magna cunctatione ita
aliꝙͣdo scribas: Necesse ẽ
istud: qd̃ tibi ĩ odiũ lict̾as
adduxit. S sic̃ facis cũ
magna cunctatione. cũ
multis dilationib: ne
forte decipiat nos specio¬
sũ clem̃cie nomen ali q̃do
⁊ incontrariũ abducat: uide¬
amꝰ quid sit clem̃tia qͣlisq
sit. ⁊ quos fines hẽat. Clemẽ¬
cia est tẽperantia animi ĩ pote¬
state ulciscendi uel leuitas su¬
pioris adu̾sus ĩferiorẽ. In con¬

Expanded text:
ut, quod nunc natura et impetus ut, quod nunc natura et impetus est, fiat iudicium, illud mecum considero multas voces magnas, sed detestabiles, in vitam humanam pervenisse celebresque vulgo ferri, ut illam : " Oderint, dum metuant," cui Graecus versus similis est, qui se mortuo terram misceri ignibus iubet, et alia huius notae. Ac nescio quomodo ingenia in immani et invisa materia secundiore ore expresserunt sensus vehementes et concitatos ; nullam adhuc vocem audii ex bono lenique animosam. Quid ergo est ? Ut raro, invitus et cum magna cunctatione, ita aliquando scribas necesse est istud, quod tibi in odium litteras adduxit, sed, sicut facis, cum magna cunctatione, cum multis dilationibus. Et ne forte decipiat nos speciosum clementiae nomen aliquando et in contrarium abducat, videamus, quid sit clementia qualisque sit et quos fines habeat. Clementia est temperantia animi in potestate ulciscendi vel lenitas superioris adversus inferiorem in con
Abbreviated transcription (Latin):
Nuc̃ ꝓfecto cõsẽtire decebat
ad equũ bonũq expulsa
ailieni cupidine. ex qua õẽ¬
animi malũ orit᷑. Pietatẽ
integritatẽq cũ fide ac mo¬
destia resurgere. ⁊ uitia diu¬
turno abusa regno: tandẽ
felici ac puro slõ dare lo¬
cum futurũ. Hoc cesar ex
magna ꝑte spare ⁊ confĩ¬
teri libet. Tradetur aͣnimi
tui mãsuctudo diffũdet᷑q
paulatĩ ꝑ om̃e ĩpii corpꝰ
⁊ cuncta ĩsimilitudinem
tuã formabũtur. Acapi¬
te bona ualitudo in om̃s
uegeta sunt atq erecta
aut langore demissa. pro¬
ut amius eoꝵ uiuit aut
marscecit. Et erũt ciues.
erunt socii digni hac bo¬
uitate. ⁊ in totũ orbẽ recti
mores reu̾tentur. Parcet̾
ubiqz manib tuis. Du¬
tius memorari huic pate̾.
non ut blandã auribus
tuis. Nec em̃ hic mͥ mos
est. Maluerĩ ueris offen¬
dere: quã plac̾e adulando.
Quid ergo ẽ. pt̾ id quod
benefactis dictisq tuis qmͣ
familianssimũ esse te cupio.

Expanded text:
Nunc profecto consentire decebat Nunc profecto consentire decebat ad aequum bonumque expulsa alieni cupidine, ex qua omanimi malum oritur, pietatem integritatemque cum fide ac modestia resurgere et vitia diuturno abusa regno dare tandem felici ac puro saeculo locum. Futurum hoc. Caesar, ex magna parte sperare et confidere libet. Tradetur ista animi tui mansuetudo diffundeturque paulatim per omne imperii corpus, et cuncta in similitudinem tuam formabuntur. A capite bona valetudo : inde omnia vegeta sunt atque erecta aut languore demissa, prout animus eorum vivit aut marcet. Erunt cives, erunt socii digni hac bonitate, et in totum orbem recti mores revertentur ; parcetur ubique manibus tuis. Diutius me morari hic patere, non ut blandum auribus tuis nec enim hic mihi mos est ; maluerim veris offendere quam placere adulando ; quid ergo est ? Praeter id, quod bene factis dictisque tuis quam familiarissimum esse te cupio,
Abbreviated transcription (Latin):
t de clemencia
scriberem nero
cesar: una me
uox tua ma¬
xime cõpulit. qmͣ ego non
sine admiratione ⁊ cũ dice
audisse meniĩ: ⁊ de iñ aliis
narrasse uocẽ generosam.
magni animi magne le¬
nitatis. q̃ nõ cõposita. nec
alienis aurib subito data
crepuit. et bonitatẽ tuã cũ
fortuna tua litigãtẽ in me¬
diũ adduxit. Ammadu̾surꝰ
in latrones duos burrus
p̾fectus tuus uir egregius
⁊ tͣ principi notus. exigebat
ate scriberes inquos. ⁊ ex qͣ
causa: animadu̾ti uelles.
Hoc sepe dilatũ. ut aliqñ
fieret: instabat. Inuitus in¬
uito cũ cartã ꝓtulisset. tra¬
deretqz: exclamasti. Uellem
litteras nescirẽ. Odignam
uocem quã audirent om̃s
gẽtes q̃ romanũ ĩꝑiũ ĩcolt
q̃qz iuxta iacent dubie lib̾¬
tatis. q̃qz se contra uiribz ãt
animis actollũt. Ouocem
ĩ cõtionẽ om̃iũ mortaliũ
iuntendã. ĩcuiꝰ u̾ba pͥncipes
Quocẽ publicã. generis
hũani ĩnocẽtia dignã. tui
redderet᷑ antiquũ illud scl̃m.

Expanded text:
t de clementia scriberem. Nero Caesar, una me vox tua maxime compulit, quam ego non sine admiratione et, cum diceretur, audisse memini et deinde aliis narrasse, vocem generosam, magni animi, magnae lenitatis, quae non composita nec alienis auribus data subito erupit et bonitatem tuam eum fortuna tua litigantem in medium adduxit. Animadversurus in latrones duos Burrus praefectus tuus, vir egregius et tibi principi natus, exigebat a te, scriberes, in quos et ex qua causa animadverti velles; hoc saepe dilatum ut aliquando fieret, instabat. Invitus invito cum chartam protulisset traderetque, exclamasti: " Vellem litteras ne- scirem ! " O dignam vocem, quam audirent omnes gentes, quae Romanum imperium incolunt quaeque iuxta iacent dubiae libertatis quaeque se contra viribus aut animis attollunt! O vocem in con- tionem omnium mortalium mittendam, in cuius verba principes vocem publica generis humani innocentia dignam, cui redderetur antiquum illud saeculum !
Abbreviated transcription (Latin):
qui plurimũ ĩ illas pec¬
cauerũt: ꝓtegũt᷑. Quedã
nõ poterant ceteris con¬
tingere: nisi uniu̾sis da¬
rentur. Nõ est itaq qd̃
de istis disputes ad que
publice ĩuitati sumus.
Illud quod iudicio meo
ad aliquẽ ꝑuenire debebͭ
ei quẽ ẽẽ. ingratũ sciam:
non dabo. Ergo inquit
nec cõsiliũ deliberãti da¬
Distingã istud certe. ⁊¬
tẽptabo distinguere.
Bñficiũ est oꝑa utilis.
sed non omis oꝑa utilis
bñficiũ est. Quedã eĩ
tam exigua sũt: ut be

Expanded text:
qui plurimum in illas pecqui plurimum in illas peccaverunt,proteguntur. Quaedam non poterant ceteris contingere, nisi universis darentur ; non est itaque, quod de istis disputes, ad quae publice invitati sumus. Illud, quod iudicio meo ad aliquem pervenire debebit, ei, quem esse ingratum sciam, non dabo. " Ergo," inquit, " nec consilium deliberanti daDistinguam istud, certe temptabo distinguere. Beneficium est opera utilis, sed non omnis opera utilis beneficium est ; quaedam enim tam exigua sunt, ut be
Abbreviated transcription (Latin):
generi dedit: a quibz ex¬
cluditur nemo. Nec eñ
poterat fieri: ut uentus
bonis uiris scds eẽt: cõtra¬
rius malis. Cõmuni aũt
bono erat patere cõmerti¬
um maris. ⁊ regnũ hũa¬
ni generis relaxari. Nec
poterat lex casuris ĩbrib
dici: ne ĩmaloꝵ ĩproboꝵq
rura defluerẽt. Quedã in
medio ponũtur. tã bonis
ꝙͣ malis cõdũtur urbes.
monimẽta ĩgenior ⁊ ad
ĩdignos puẽtura publica¬
uit editio. medicina etiã
sceleratis opẽ mõstrat.
Cõpositiones remedioꝵ
salutariũ nemo suppres¬
sit:ne sanarẽtur ĩdigni.
In hus exige tẽsurã. ⁊ ꝑ¬
sonarũ estimationẽ. que
separatĩ tãꝙͣ digno dãt᷑.
non in hiis q̃ ꝓmiscue
turbã admittũt. Multũ
em̃ refert. utrũ aliquẽ nõ
excludas: an eligas. Ius
⁊ furi dr̃. pace ⁊ homicide
fruũtur. Sua repetunt:
etiã qui aliena rapuer̃t.
ꝑsecutores ⁊ domi ferrũ
exercentes: murus ab ho¬
ste defendit. Legũ p̾sidio

Expanded text:
generi dedit, a quibus exgeneri dedit, a quibus excluditur nemo. Nec enim poterat fieri, ut ventus bonis viris secundus esset, contrarius malis, communi autem bono erat patere commercium maris et regnum humani generis relaxari ; nec poterat lex casuris imbribus dici, ne in malorum improborumque rura defluerent. Quaedam in medio ponuntur. Tam bonis quam malis conduntur urbes ; monumenta ingeniorum et ad indignos perventura publicavit editio ; medicina etiam sceleratis opem monstrat ; compositiones remediorum salutarium nemo suppressit, ne sanarentur indigni. In iis exige censuram et personarum aestimationem, quae separatim tamquam digno dantur, non in his, quae promiscue turbam admittunt. Multum enim refert, utrum aliquem non excludas an eligas. Ius et furi dicitur ; pace et homicidae fruuntur ; sua repetunt etiam, qui aliena rapuerunt ; percussores et domi ferrum exercentes murus ab hoste defendit ; legum praesidio,
Abbreviated transcription (Latin):
nii sui curã mãdauerit.
Quomꝰ dem̃tissime testa¬
bitur qui tutorẽ filio reliq̃¬
rit pupilloꝵ spoliatorem.
sic pessime bñficia dare di¬
cetur: quicũq ingratos
eligit inquos ꝑitura con¬
ferat. Dii quoz inquit mł
ta ingratis tribuũt. sed
illa bonis parauerunt.
Contingunt autem etiã
malis. quia se parari nõ
possunt. Satius est autẽ
ꝓdẽe. etiã malis ꝓpt̾ bonos:
ꝙͣ bonis de eẽ ꝓpter malos.
Itaq refers diem. solem
hyemis estatisq cursus ⁊
media ueris autũniq tẽ¬
peramẽta ĩbres ⁊ fonciũ
haustus uẽtoꝵ statos fla¬
tus ꝓ uniu̾sis ĩuenerunt.
ex cerꝑe singulos non po¬
tuerũt. Rex honores di¬
gnis dat cõgiariũ ⁊ in di¬
gnis. Sfrumẽtũ pubicũ:
tam fur ꝙͣ piturus ⁊ ad¬
ulter accipĩt. ⁊ sine dele¬
ctu moꝵ quisqͥs incisus
est. quicquid aliud ẽ qd̃
tãꝙͣ ciui nõ tãqmͣ bono
datur: ex equo bomi ac mali
ferũt. Deus quoz quedam
munera uniu̾so hũano

Expanded text:
nii sui curam mandaverit, nii sui curam mandaverit, quomodo dementissime testabitur, qui tutorem filio reliquerit pupillorum spoliatorem, sic pessime beneficia dare dicetur, quicumque ingratos eligit, in quos peritura conferat. " Di quoque," inquit, " multa ingratis tribuunt." Sed illa bonis paraverunt; contingunt autem etiam malis, quia separari non possunt. Satius est autem prodesse etiam malis propter bonos, quam bonis deesse propter malos. Ita, quae refers, diem, solem, hiemis aestatisque cursus et media veris autumnique temperamento imbres et fontium haustus, ventorum statos flatus pro universis invenerunt ; excerpere singulos non potuerunt. Rex honores dignis dat, congiarium et indignis ; frumentum publicum tam fur quam periurus et adulter accipiunt et sine dilectu morum, quisquis incisus est ; quidquid aliud est, quod tamquam civi, non tamquam bono datur, ex aequo boni ac mali ferunt. Deus quoque quaedam munera universo humano
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicimꝰ sic oĩa uicia eẽ
in om̃ib quomꝰ inquibꝰ dã
singula eminẽt. s malũ
ac stultũ: nullo uicio ua¬
care. Ne audacẽ quidem
timoris ab soluimꝰ: ne ꝓ¬
digũ quidẽ auaricia libera¬
mus. Quomꝰ homo õs sen¬
sus ht: nec ideo tamen õs
hoĩes aciem habẽt linceo si¬
nilẽ. Sic qui stultus est.
tam acria ⁊ cõcitata ht̃ oĩa:
ꝙͣ quidã quedã. Om̃ĩa ĩ oĩb
uicia sũt s nõ omĩa in sin¬
gulis extant. Hũc natura
ad auariciã ĩpellit. hic ui¬
no. hic libidini deditus ẽ.
aut si nondũ deditus: ita
formatus ut in hoc illũ
mores sui ferant. Itaqz
ut ad ꝓpositũ reu̾tar: ne¬
mo non ingratus est. qui
cie semina. Tamen ꝓprie
ingratus appellat᷑: qui
adhoc uiciũ uergit. Huic
ergo bñficiũ non dabo.
Quomͦ male filie sue cõ¬
sulit. qui illã cõtumelioso
⁊ sepe repudiato colloca¬
uit. Malus pr̃ familie
habebitur. qui negocioꝵ
gestoꝵ dãnato patrimo¬

Expanded text:
hoc dicimus sic omnia vitia esse hoc dicimus sic omnia vitia esse in omnibus, quomodo in quibusdam singula eminent, sed malum ac stultum nullo vitio vacare ; ne audacem quidem timoris absolvimus, ne prodigum quidem avaritia liberamus. Quomodo homo omnes sensus habet nec ideo tamen omnes homines aciem habent Lynceo similem, sic, qui stultus est, non tam aeria et concitata habet omnia, quam quidam quaedam. Omnia in omnibus vitia sunt, sed non omnia in singulis extant. Hunc natura ad avaritiam impellit ; hic vino, hic libidini deditus est aut, si nondum deditus, ita formatus, ut in hoc illum mores sui ferant. Itaque, ut ad propositum revertar, nemo non ingratus est, qui itiae semina ; tamen proprie ingratus appellatur, qui ad hoc vitium vergit. Huic ergo beneficium non dabo. Quomodo male filiae suae consulet, qui illam contumeliose et saepe repudiate collocavit, malus pater familiae habebitur, qui negotiorum gestorum damnato patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
pensus. Illi ingrato qui sic
hac culpa non caret. quomͤ
nulla caret. Dabit bñfici¬
um uir bonus. nulli eĩ dare
poterit: si tales hoĩes sub¬
mouerit. Huic ingrato qͥ
bñficitiꝵ fraudator ẽ. ⁊ ĩ hãc
partẽ ꝓcubuit aĩo: nõ ma¬
gis dabit bñficiũ qmͣ qui
coctori petumã credit. Aut
depositũ cõmittet ei: quia
iam pluribz ab negauit.
Tunidus dr̃ aliquis quia
stultus est: ⁊ hoc malus
sequitur. ques indiscretat
uinu̾sa uicia tircũstant.
Dr̃ tunidus ꝓprie: natura
etiã ad manes sonos pa¬
uidus. Stultus oĩa uicia
ht̃: sed non in oĩa: natura
ꝓnus est. Alius ĩ auariciã
alius in luxuriã. alius ĩpe¬
tulenciã inlinatur. Itaq
errant illi qui ĩterrogant
stoicos. Quid ergo: achilles
tindus est: quid ergo ari¬
stides cui iusticia nomen
dedit miustus est: quid gͦ
⁊ fabius qui tunctãdo resti¬
tuit rem temerarius est:
quid ergo decius mortem
timet. nuicius ꝓditor est
cauullus desertor: Non

Expanded text:
pensus. Illi ingrato, qui sic pensus. Illi ingrato, qui sic hac culpa non caret, quomodo nulla caret, dabit beneficium vir bonus ; nulli enim dare poterit, si tales homines submoverit. Huic ingrato, qui beneficiorum fraudator est et in hanc partem procubuit animo, non magis dabit beneficium, quam decoctori pecuniam credet aut depositum committet ei, qui iam pluribus abnegavit. quia stultus est: et hoc malos sequitur, quos indiscreta et universa vitia circumstant ; dicitur timidus proprie natura etiam ad inanes sonos pavidus. Stultus omnia vitia habet, sed non in omnia natura pronus est ; alius in avaritiam, alius in luxuriam, alius in petulantiam inclinatur. Itaque errant illi, qui interrogant Stoicos : " Quid ergo ? Achilles timidus est ? Quid ergo ? Aristides, cui iustitia nomen dedit, iniustus est ? Quid ergo ? Et Fabius, qui ' cunctando restituit rem,' temerarius est ? Quid ergo ? Decius mortem timet ? Mucius proditor est ? Camillus desertor ? " Non
Abbreviated transcription (Latin):
fuso pocculta nutrimẽto
nouent. Om̃ia ista sine
mercede. sine ullo ad ipsos
pueniente cõmodo faciũt.
Hoc nr̃a quo ratio si ab
exemplari suo nõ aberrat:
se ruet ne ad res honestas
conducta ueniat. pudeat
ullũ uenale ẽẽ bñficium.
gratuitos habemus deos
Si deos inquit imitaris:
da ⁊ ingratis bñficia. Nã
et sceleratis sol oritur. ⁊ pi¬
ratis patent maria. Hoc
loco interrogant an uir
bonus daturus lit bñfici¬
um ingrato. sciẽs ingͣtũ
esse. ꝑmitte mͥ aliquid
interloqui ne int̾rogatione
insidiosa capiamur. Duos
ex constitutione stoica ac¬
cipe ingratos. Alter ẽ. ĩgͣtu ᷤ.
quia stultus est. Stultus
etiã malus est. Quia ma¬
lus est: nullo uicio caret.
Ergo ⁊ ingratus est. Sic
oms malos ĩtẽpantes di¬
cimꝰ auaros. luxuriosos
malignos. Non quia oĩa
ista singulis magna ⁊ no¬
ta uicia sunt: sed quia ẽẽ
possunt ⁊ sũt etiã si latent.
Alter est ingratus: qͥ uulgo
dr̃. in hoc uiciũ natura ꝓ¬

Expanded text:
fuso per occulta nutrimento fuso per occulta nutrimento novent. Omnia ista sine mercede, sine ullo ad ipsos perveniente commodo faciunt. Hoc nostra quoque ratio, si ab exemplari suo non aberrat, servet, ne ad res honestas conducta veniat. Pudeat ullum venale esse beneficium: gratuitos habemus deos ! " Si deos," inquit, " imitaris, da et ingratis beneficia ; nam et sceleratis sol oritur et piratis patent maria." Hoc loco interrogant, an vir bonus daturus sit beneficium ingrato sciens ingratum esse. Permitte mihi aliquid interloqui, ne interrogatione insidiosa capiamur. Duos ex constitutione Stoica accipe ingratos. Alter est ingratus, quia stultus est ; stultus etiam malus est ; quia malus est, nullo vitio caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes dicimus, avaros,luxuriosos, malignos, non quia omnia ista singulis magna et nota vitia sunt, sed quia esse possunt ; et sunt, etiam si latent. Alter est ingratus, qui volgo dicitur, in hoc vitium natura pro
Abbreviated transcription (Latin):
Soluto ad illã sinu uenien¬
dũ est. Ingratus hoc cogitat.
Uolebã gr̃am referre: sed
timeo impensã. timeo ꝑi¬
culũ. uereor offensã. faciã
potius quod expedit. Non
potest eadem ratio ⁊ gratũ
facere ⁊ ingratũ. Ut diu̾sa
illorũ opera: ita diu̾sa int̾
se ꝓposita sunt. Ille ingratꝰ
est ꝙͣuis nõ oporteat: quia
expedit. Hic gratus ẽ ꝙͣuis
non expediat:quia oportet.
ꝓpositũ est nobis setũdũ
rerum naturã uiuere et
deorũ exemplũ sequi. Dii
autem quodcũq faciunt.
in eo quid p̾ter ipsã faciẽ¬
di rationẽ sequntur: nsi
forte illos existimas fru¬
ctum operũ suoꝵ ex fumo
extorum ⁊ thuris odore ꝑ¬
cipere. Uide quãta quotidie
moliantur. quanta distri¬
buant. quãtis t̾ras fructi¬
bus ĩpleant qmͣ oportunis
⁊ in oms oras ferentib uẽ¬
tis maria ꝑmoueant. qnͣtiᷤ
imbrib repente deiectis so¬
lũ molliant uenasq fõtiũ
arentes redintegrẽt. ⁊ in¬

Expanded text:
; soluto ad illam sinu venien; soluto ad illam sinu veniendum est. Ingratus hoc cogitat: " Volebam gratiam referre, sed timeo impensam, timeo periculum, vereor offensam ; faciam potius, quod expedit." Non potest eadem ratio et gratum facere et ingratum ; ut diversa illorum opera, ita diversa inter se proposita sunt. Ille ingratus est, quamvis non oporteat, quia expedit; hic gratus est, quamvis non expediat, quia oportet. Propositum est nobis secundum rerum naturam vivere et deorum exemplum sequi. Di autem, quodcumque faciunt, in eo quid praeter ipsam faciendi rationem secuntur ? Nisi forte illos existimas fructum operum suorum ex fumo extorum et turis odore percipere ! Vide, quanta cotidie moliantur, quanta distribuant ; quantis terras fructibus impleant, quam opportunis et in omnes oras ferentibus ventis maria permoveant, quantis imbribus repente deiectis solum molliant venasque fontium arentes redintegrent et in
Abbreviated transcription (Latin):
seriem certus lunes edu¬
cit. Ista que tu nõ aliter
qmͣ in decore sparsa con¬
sideras. singula in oꝑe
sunt. Hec em̃ est quod
existimes septẽ sola di¬
scurcere. cetera herere.
paucoꝵ motus cop̾hẽdi¬
mus. Innumerabiles
uero longiusqz a conspe¬
itu seducti dii eunt: re¬
deuntq. Et ex hus qui
oculos nr̃os paciunt᷑
pleriq obsturo gradu
ꝑgunt. ⁊ ꝑ occultũ agũ¬
tur. Quid ergo nõ cape¬
ris tante molis aspectu.
etiã si te non tegat. non
custodiat. nõ foueat. ge¬
neretqz ac spũ suo riget:
Quẽ admodũ hec cũ pri¬
mũ esum habeant ⁊ ne¬
cessaria uitaliaq sint.
maiestas tamen eoꝵ totã
mentẽ occupat: ita omis
illa uirtus et ĩpͥmis gͣli
anini: multũ quidẽ p̾stat
sed non uult obhoc diligi.
amplius quiddã inse h̾t n ͨ
satis abeo intelligitur: a q ͦ
inter utilia nuimerat᷑. Gra¬
tus est quia expedit. Ergo
⁊ quãtũ expedit: nõ recepit
sordidũ uirtus amatorem

Expanded text:
seriem certus limes eduseriem certus limes educit ! Ista, quae tu non aliter, quam in decorem sparsa consideras, singula in opere sunt. Nec enim est, quod existimes septem sola discurrere, cetera haerere ; paucorum motus comprehendimus, innumerabiles vero longiusque a conspectu seducti di eunt redeuntque, et ex his, qui oculos nostros patiuntur, plerique obscuro gradu pergunt et per occultum aguntur. Quid ergo ? Non caperis tantae molis adspectu, etiam si te non tegat, non custodiat, non foveat generetque ac spiritu suo riget ? Quemadmodum haec cum primum usum habeant et necessaria vitaliaque sint, maiestas tamen eorum totam mentem occupat, ita omnis illa virtus et in primis grati animi multum quidem praestat, sed non vult ob hoc diligi ; amplius quiddam in se habet nec satis ab eo intellegitur a quo inter utilia numeratur. Gratus est, quia expedit ? Ergo et quantum expedit ? Non recipit sordidum virtus amatorem
Abbreviated transcription (Latin):
mãtur. alligantis omĩa
hicmis tristicia frãgatꝰ
Alterius tẽpore efficaci
pemtrabili regat᷑ maturi¬
Itas
frugũ. quin ad huiꝰ cur¬
sum fecunditas hũana
respondeat. quin ille ãnũ
obseruabilẽ fecerit circũ¬
actu suo hec mensẽ mino¬
rib se spaciis flectẽs. Ut
tamen detrahas ista: nõ
erat ip̃e sol idoneũ oculiᷤ
spectaculũ dignꝰq ado¬
rari. si tantũ p̾terretur.
Non erat digna luspectu
luna. etiã si ociosũ sidus
transcurreret᷑. Ip̃e mũdꝰ
quotiẽs ꝑ noctẽ ignes
suos fudit. ⁊ tãtũ stellaꝵ
ĩnumerabiliũ refulsit quẽ
non intentũ in se tenet:
Quis sibi illa tũs cũmi¬
ratur ꝓdẽe cogitat: As¬
pice ista tanto suꝑne
cetu labencia quẽ admo¬
dũ uelocitatẽ suã sub sp̃e
stantis atq ĩmoti opis
abscondãt. quãtũ ista
nocte. quãtũ ĩnumerũ
ac discrimen dierũ ob¬
seruas. agitur. quãta reꝵ
turba sub hoc silencio
euoluitur. quãtã fatorũ

Expanded text:
mantur, adligantis omnia mantur, adligantis omnia hiemis tristitia frangatur, alterius tepore efficaci et penetrabili regatur maturitas frugum ? Quin ad huius cursum fecunditas humana respondeat? Quin ille annum observabilem fecerit circumactu suo, haec mensem minoribus se spatiis flectens ? Ut tamen detrahas ista, non erat ipse sol idoneum oculis spectaculum dignusque adorari, si tantum praeteriret? Non erat digna suspectu luna, etiam si otiosum sidus transcurreret ? Ipse mundus, quotiens per noctem ignes suos fudit et tantum stellarum innumerabilium refulsit, quem non intentum in se tenet ? Quis sibi illa tunc, cum miratur, prodesse cogitat ? Adspice ista tanto superne coetu labentia, quemadmodum velocitatem suam sub specie stantis atque immoti operis abscondant. Quantum ista nocte, quam tu in numerum ac discrimen dierum observas, agitur ! Quanta rerum turba sub hoc silentio evolvitur ! Quantam fatorum
Abbreviated transcription (Latin):
mertes rei. ⁊ ad alliciẽdas
mc̃tes hou: ingens ho¬
nesti potẽtia. cuiꝰ pulcri¬
tudo aĩos circũfundit. et
delinitos admiratio lu¬
minis ac fulgoris sui ra¬
pit. At multa hoc ꝯmoda
oriũtur. ⁊ tutior ẽ uita
bonoꝵ iudiciũ: etasq se¬
curior ꝙͣ innocẽcia. ꝙͣ gͣta
mens ꝓsequitꝰ Sfuisset eĩ
iniquissima rerũ natura:
si hoc tantũ bonũ. miserũ
⁊ anceps. ⁊ sterile fecisset.
S illud intuere an ad istã
untutẽ q̃ sepe tuto at fa¬
cilli datur etiã ꝑ saxa et
rupes ⁊ feris ac serpẽtib
obsessũ iter fueris iturus.
Non ideo ꝑse non est ex¬
petendũ: cui aliquid ext̾
quo emolum̃ti adheret.
stere em̃ pulcherrima q̃q
multis et aduenticiis co¬
mitata sunt dotib. sed il¬
las trahunt: ip̃a p̾cedũt.
Non dubiũ est quin hoc
hũaui gen̾is domiciliũ
circuitus solis ac lune
uicib suis tempet. quin
alterius calore alantur
corpora t̾re relaxentur.
ĩmodici humores cõpri¬

Expanded text:
merces rei et ad adliciendas merces rei et ad adliciendas mentes hominum ingens honesti potentia, cuius pulchritudo animos circumfundit et delenitos admiratione luminis ac fulgoris sui rapit. At multa hoc commoda oriuntur, et tutior est vita bonorum iudicium aetasque securior, quam innocentia, quam grata mens prosequitur. Fuisset enim iniquissima rerum natura, si hoc tantum bonum miserum et anceps et sterile fecisset. Sed illud intuere, an ad istam virtutem, quae saepe tuta ac facili aditur via, etiam per saxa et rupes et feris ac serpentibus obsessum iter fueris iturus. Non ideo per se non est expetendum, cui aliquid extra quoque emolumenti adhaeret ; fere enim pulcherrima quaeque multis et adventiciis comitata sunt dotibus, sed illas trahunt, ipsa praecedunt. Num dubium est, quin hoc humani generis domicilium circumitus solis ac lunae vicibus suis temperet ? Quin alterius calore alantur corpora, terrae relaxentur, immodici umores compri
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽcia uincit. Si uero
bonã fidẽ ꝑfidie supplici¬
is affici uidet: nõ descen¬
dit e fastigio. sed supra
penã suã consistit. Habeo
inquit quod uolui. quod
petii. nec penitet nec pe¬
intebit. Nec ulla iniqͥ¬
tate me eo fortuna ꝑdu¬
cet: ut hanc uocẽ audiã.
Quid mͥ uolui: quid
luntas prodest ⁊ in eculeo.
ꝓdest ⁊ in igne. Qui si sin¬
gulis mẽbris admoueatur
⁊ paulatim uiuũ corpus
cirtsieat. licet ip̃m corpus
plenũ bona consciencia stil¬
let:placebit illi ignis ꝑ
quem bona fides collucebͭ
Nunc illud quo argumẽ¬
tum quãuis ductũ iam
reducatur. Quid ẽ quare
grati uelimꝰ ẽẽ. cũ mori¬
mur. Quare singulorũ
ppendamꝰ officia. Quare
id agamꝰ in omnẽ uitã
nr̃am memoria decernẽte
ne cuius officii uideamur
obliti: Nichil iam supest.
quo spes porrigat᷑ nillo
tamen cardine positi ab¬
ire e reb hũanis ꝙͣ gra¬
tissimi uolumꝰ. Est uide¬
licet magna in ip̃o opere

Expanded text:
sententia vincit. Si vero sententia vincit. Si vero bonam fidem perfidiae suppliciis adfici videt, non descendit e fastigio et supra poenam suam consistit. " Habeo," inquit, " quod volui, quod petii ; nec paenitet nec paenitebit nec ulla iniquitate me eo fortuna perducet, ut hanc vocem audiat : ' Quid mihi volui ? Quid luntas ? ' " Prodest et in eculeo, prodest et in igne ; qui si singulis membris admoveatur et paulatim vivum corpus circumeat, licet ipsum cor plenum bona conscientia stillet : placebit illi ignis, per quem bona fides conlucebit. Nunc illud quoque argumentum quamvis dictum iam reducatur : quid est, quare grati velimus esse, cum morimur, quare singulorum perpendamus officia, quare id agamus in omnem vitam nostram memoria decernente, ne cuius officii videamur obliti ? Nihil iam superest, quo spes porrigatur ; in illo tamen cardine positi abire e rebus humanis quam gratissimi volumus. Est videlicet magna in ipso opere
Abbreviated transcription (Latin):
sim. Sepe enĩ ⁊ qui gr̃am
retulit ingratus ẽ: ⁊ qͥ nõ
retulit grat. Nã ut õim
aliarũ uirtutũ ita huiꝰ
ad amimũ tota estimatio
redit. Hic si in officio est.
quicqͥd defuit fortuna pͤ¬
sat. Quomiꝰ ẽ. disertus etiã
qui tacet: fortis etiã qui
cõp̾ssis manib uel etiã
alligatis. quomiꝰ gub̾na¬
tor etiã qui insicto ẽ qͥa
consũmate sciẽcie nichil
deest etiã. si quid obstat qͥ¬
minꝰ se utatur: ita gratꝰ
est. etiã qui uult tãtũ. nec
ht̃ huiꝰ uolũtatis sue ul¬
lũ aliũ ꝙͣ se testẽ. Immo
am pluis adiciã. Est ali¬
quando gratus etiã qui
ingratus uidet᷑ quẽ mala
interpres opinio in cõtͣriũ
tradidit. Hic quid aliud
sequitur quã ip̃am consci¬
enciam. q̃ etiã obruta de¬
lectat q̃ contiomi ac fame
reclamat. ⁊ in se om̃a re¬
point. et cũ ingentẽ exal¬
tera ꝑte turbã cõtra senti¬
enciũ aspexit: nõ nume¬
rat suffragia. sed una

Expanded text:
sim ; saepe enim et qui gratiam sim ; saepe enim et qui gratiam rettulit, ingratus est, et qui non rettulit, gratus. Nam ut omnium aliarum virtutum, ita huius ad animum tota aestimatio redit ; hic si in officio est, quidquid defuit, fortuna peccat. Quomodo est disertus etiam qui tacet, fortis etiam qui compressis manibus vel etiam adligatis, quomodo gubernator etiam, qui in sicco est, quia consummatae scientiae nihil deest, etiam si quid obstat, quominus se utatur, ita gratus est etiam, qui vult tantum nec habet huius voluntatis suae ullum alium quam se testem. Immo amplius adiciam : est aliquando gratus etiam qui ingratus videtur, quem mala interpres opinio contrarium tradidit. Hic quid aliud sequitur quam ipsam conscientiam ? Quae etiam obruta delectat, quae contioni ac famae reclamat et in se omnia reponit et, cum ingentem ex altera parte turbam contra sentientium adspexit, non numerat suffragia, sed una
Abbreviated transcription (Latin):
laceratione corpoꝵ alũtur.
lassa morbo pectora ⁊ ca¬
sura e ꝓximo speculantur:
ita hic ĩminet morti ⁊ cir¬
sa cadauer uolat. Gratu ᷤ
animꝰ: ip̃a uirtute ꝓpositi
sui capitur. Uis scire hoc
ita ẽẽ. nec illũ utilitate
corrũpi. Duo genera sũt.
grati hoĩs. Dr̃ gratus. qͥ
aliquid ꝓ eo qd̃ acceperat
reddit. Hic fortasse ostẽ¬
tare se potest. Ht qd̵ iactet.
quod proferat. Dr̃ gratꝰ.
qui bono animo accepit
bñficiũ. bono debet. Hic
intra consciẽciã clausꝰ est.
Que illi contingere potest
utilitas ex affectu latẽte:
Atq hic etiã si ultra face̾
nl potest: gratus est. amat.
debet. referre gr̃am cupit.
Quicquid ultra desidas:
non ip̃i deest. Nrtifex ẽ
etiam cui ad exercendã artẽ
instrumẽta non suppetunt.
nec miꝰ canendi peritus:
cuius uocẽ exaudiri fre¬
mitꝰ obstrepẽtiũ non sunt.
Uolo referre gr̃am. Post
hoc aliquid supest. mͥ. Nõ
ut gratus: sed ut solutus

Expanded text:
laceratione corporum aluntur, laceratione corporum aluntur, lassa morbo pecora et casura ex proximo speculantur, ita hic imminet morti et circa cadaver volat. Gratus animus ipsa virtute propositi sui capitur. Vis scire hoc ita esse nec illum utilitate corrumpi ? Duo genera sunt grati hominis. Dicitur gratus, qui aliquid pro eo, quod acceperat, reddidit ; hic fortasse ostentare se potest, habet, quod iactet, quod proferat. Dicitur gratus, qui bono animo accepit beneficium, bono debet ; hic intra conscientiam elusus est. Quae illi contingere potest utilitas ex adfectu latenti ? Atqui hic, etiam si ultra facere nil potest, gratus est. Amat, debet, referre gratiam cupit ; quidquid ultra desideras, non ipse deest. Artifex est etiam, cui ad exercendam artem instrumenta non suppetunt, nec minus canendi peritus, cuius vocem exaudiri fremitus obstrepentium non sinit. Volo referre gratiam : post hoc aliquid superest mihi, non ut gratus, sed ut solutus
Abbreviated transcription (Latin):
materia tam late patet. ꝙͣ
uita. S in est. inquit huic
bono: etiã utilitas aliqua.
Cui emĩ uirtuti non in est.
Sed id ꝓpter se expeti dr̃.
quod quãnis habeat aliqͣ
extra cõmoda: sepositis qͦ
illis ac remotis placet.
Pdest gratũ ẽẽ. ero tamẽ
gratus etiã si nocet. Gratꝰ¬
est. Quid sequitur: ut hec
res illi alios amicos. alia
bñficia conciliet. Quid gͤ
si quis sibi offensas conci¬
taturus est: Si quis intel¬
ligit a deo ꝑ hoc se nichil
cõsecuturũ ut multa etiã
ex reposito adquisitoq ꝑ¬
denda sint: nõ libens in de¬
trimẽta descendit. Ingratꝰ
est qui in referenda gratia
scdm datũ uidet. qui sꝑat
cum reddit. Ingratũ uoco:
qui egro adsidi̾t: quia testa¬
mentũ facturus est cui
de hereditate aut de lega¬
to uacat cogitare. Sfaciat li¬
cet omia que facere bonꝰ
amicus ⁊ memor officii de¬
bet. si animo eiꝰ obu̾satur
spes. si lucri captator est. et
hamũ iacit. ut aues que

Expanded text:
materia tam late patet quam materia tam late patet quam vita. " Sed inest," inquit, " huic bono etiam utilitas aliqua." Cui enim virtuti non inest ? Sed id propter se expeti dicitur, quod, quamvis habeat aliqua extra commoda, sepositis quoque illis ac remotis placet. Prodest gratum esse ; ero tamen gratus, etiam si nocet. Gratus quid sequitur ? Ut haec res illi alios amicos, alia beneficia conciliet ? Quid ergo ? Si quis sibi offensas concitaturus est, si quis intellegit adeo per hoc se nihil consecuturum, ut multa etiam ex reposito adquisitoque perdenda sint, non libens in detrimenta descendit ? Ingratus est, qui in referenda gratia secundum datum videt, qui sperat, cum reddit. Ingratum voco, qui aegro adsidit, quia testamentum facturus est, cui de hereditate aut de legato vacat cogitare. Faciat licet omnia, quae facere bonus amicus et memor officii debet : si animo eius obversatur spes lucri, captator est et hamum iacit. Ut aves, quae