comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ antiquoꝵ fu̾i̾t parentib romanis
quã cantas liboꝵ ¶Trans fuga aũt non
solumis atripiendusẽ ꝗ aut ad hoste a¬
susceptã tñs fugit ¶ Siis ꝗemẽrat abho:¬
stib płis alii ius pignorsꝗ. inredẽpto
redemptus redde debi ⁊ ẽptor bt̃ actio¬
nem adũsus eum quiuendit exempto.
¶ ost uminiũ nominib ẽ cuuiscũq sexł
conclitionis ue sint nec interẽ libi an
ẜui sint nec u soli post limino excipiũ¬
tur qui pugnare posst̃ s q̃ om̃s homines
qui eius nature st̃ ut usuiẽe ⁊ conscilio
rostes mansit nonẽe ei pͥostea postlimi¬
mum uegẽ. ¶ Expulsus bostib ex agric
quos cepint dm̃a eoꝵ agroꝵ ad priores
dnõs rediłe nec aut publican aut p̃de
ioco cecde sp̃ublicatur. enm ille ager qͥ¬
rantia manti euis dẽq patris neq statu¬
i eoꝵ quos manumisse uissus ẽ officere
deb ⁊ ex m̃ indelligi oportet n emissuori¬
tiis pignons uinculũ ex quode ea fusci¬
ꝑe libos optałierat. iõq eam q̃ postlimi

Expanded text:
 antiquior fuit parentibus Romanis quam caritas liberorum. Transfuga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hostes asuscepta transfugit. Si is, qui emat ab hostibus, pluris alii ius pignoris quod in redempto redemptus reddere debet, et emptor habet actionem aduersus eum qui uendidit ex empto. Postliminium hominibus est, cuiuscumque sexus condicionisue sint: nec interest, liberi an serui sint. nec enim soli postliminio recipiuntur, qui pugnare possunt, sed omnes homines, quia eius naturae sunt, ut usui esse uel consilio hostes mansit, non est ei postea postliminium. Verum est expulsis hostibus ex agris quos ceperint dominia eorum ad priores dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille ager qorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse visus est, officere debet, et exinde intellegi oportet remissum matri pignoris vinculum, ex quo de ea suscipere liberos optaverat
Abbreviated transcription (Latin):
ter quam si patna eoꝵ fiscus distrahat.
pendiis impletis emere ꝓmittunt᷑ fisco
aũt uendicant̃ p̃dium illicite comꝑatũ
sidelatum fui̾t. S ⁊smondũ delata cau¬
sa suipendia ĩpleta st̃.ł missio contigit
delationi non ẽ loeus. ¶ Milites simr̃des

Expanded text:
terquam si paterna eorum fiscus distrahat: pendiis impletis emere permittuntur. fisco autem vindicatur praedium illicite comparatum, si delatus fuerit. sed et si nondum delata causa stipendia impleta sint vel missio contigerit, dela
Abbreviated transcription (Latin):
postea is yuus ad germanos ꝑuenãt m̃
inbelo uictis germanis ẜuuis uenerat
negant posse usucapieũ ab ẽpiore labeo
ossilius nebatius quia ueꝵ eẽt sub reptũ̃
cum c̃ẽ noc ꝗ rostiu fuiss aut postlum¬
moredissi erti impeclim̃to ẽe¬
renouato bello cͥap̃it᷑ post luminio redit ad
cũ a quo pͥore bellocaptus fua̾t simo non
conucnit mmpłice ⁊ captiui adiłnt.¬

Expanded text:
postea is seruus ad Germanos peruenerat: inde in bello uictis Germanis seruus uen‹i›erat. negant posse usucapi eum ab emptore Labeo Ofilius Trebatius, quia uerum esset eum subreptum esse, nec quod hostium fuisset aut postliminio redisset, ei rei impedimento erenouato bello capitur, postliminio redit ad eum, a quo priore bello captus erat, si modo non conuenerit in pace, ut captiui
Abbreviated transcription (Latin):
aut castigatur. aut gradumilitie dei citur
Grõsdis aut cinus nis p̃positi ab excusati¬
oñe quis denͣstit peccatu deẜ toris suditssi
ad diem comeatus quis nuenat ꝑmineum
uenia dignus uideat Gaumilitie tp̃s in de¬
siribuendi it̃ huibͣnib parcendumẽ quisiͤ
m᷑ter hec admisunt pena competenti affi¬
ciun ¶s qui adhostes confugit. ⁊ rediit
torquebit̃ adpestias q̃ uel infurga dampnaᷤ¬
bułłtur quamuis m̃ide nicħ eoꝵ paciamur
⁊ is qui uolẽs tr᷑as fugere. ad p̃hensus ẽ capi¬
te pument̾ S⁊ si exinpuiso dumit qułs fac̃
capitur ab rostib inspecto uite eius p̃cedns¬
tis actuuenia ei dabitur ⁊ siexpleto tp̃r mi ᷤ.¬
litie redeat ut ueteranus restituet᷑ ⁊ nñtu ac
mutat. Qui aliena arma subrpuit gradu
militie plectenduce ¶Inbello quirẽ aduce
ꝓhibitã fecit aut mandata non ẜ uauit
capite pũm̃tur. q̃ sirec bene gesẜit si quia
agm̃ excessit ex cã ł fustib ceditur ł mutae̾

Expanded text:
aut castigatur aut gradu militiae deicitur. Si praesidis uel cuiusuis praepositi ab excubatione quis desistat, peccatum desertionis subibit. Si ad diem commeatus quis non ueniat, peruenia dignus uideatur. Qui militiae tempus in destribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adficiuntur. Is, qui ad hostem confugitorquebitur ad bestiasque uel in furcam damnabitur, quamuis milites nihil eorum patiantur. Et is, qui uolens transfugere, adprehensus est, capite punitur. Sed si ex improuiso, dum iter quis facit, capitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emeritamutat. Qui aliena arma subripuit, gradu militiae pellendus est. In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res bene gesserit. Sed qui agmen excessit, ex causa uel fustibus caeditur uel mutare
Abbreviated transcription (Latin):
deficiat auocar milia soiẽnt ¶ Qui p̾posit̃õ
suil ꝓtegẽ noluerunt. ł deseruert occiso
ẽõ capite pumuntur
nam: Qui cumuno testiculo natus ẽ
quiue amint uirȩ militabat s diui t̾rani
rescͥptum: ¶Si i cduces sihgla icecta me¬
morantur eohabitu fuisse nati. ¶ Ad be.¬
stin datus. si ꝓfugit ⁊imilitit se edit.
ne se dedit. iectus ł dissimulauit capi.
luntario militi minsulã relegationeor
afsignat dissimulatio ꝑpetuũ exiliuor
adtp̃s relegatus si expleto spatio fũgẽ
rendaẽ ut si contineat infannã ꝓpetu¬
ã idem obs u̾ectur si trans actum de fu¬
turo sĩt ⁊ mordiñe redire põt ⁊ honͣorẽ
petere militie ñ ꝓhibet. ¶ Reus capita¬
us criminis uolunt᷑ ꝓruc milles ẜ diuit᷑¬

Expanded text:
deficiat, auocari militia sole‹n›t. Qui praepositum suum protegere noluerunt uel deseruerunt, occiso eo capite puniunturi. Qui cum uno testiculo natus est quiue amisit, iure militabit secundum diui Traiani rescriptum: nam et duces Sulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae. Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, iae se dedit lectusu‹e› dissimulauit, capitluntario militi insulae relegationem adsignat, dissimulatio perpetuum exilium. Ad tempus relegatus si expleto spatio fugae renda est, ut, si contineat infamiam perpetuam, idem obseruetur, si transactum de futuro sit et in ordinem redire potest et honores petere, militiae non prohibetur. Reus capitalis criminis uoluntarius miles secu
Abbreviated transcription (Latin):
tes discedet ince hostium nonst̃. eoꝵ in¬
terquos uiam ca᷑ptntatum. aut post¬
limimoꝵ fuit. ⁊ iõ captos ⁊ uenunda¬
tos posteaq manumissos placuit suꝑ¬
ꝗ̃ nulla captiuitate amisa̾t.

Expanded text:
tes discedent, vice hostium non sunt eorum, inter quos iura captivitatium aut postliminiorum fuerint. et ideo captos et venumdatos posteaque manumissos placuit supquam nulla captivitate amiserant.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cause sc̃ꝑ amansionis acur ⁊ubi fu̾¬
ent ⁊ quid egĩt. ⁊ datur uema nalitudini.
assectionis parentium. ⁊ afimum ⁊si ser¬
uum fugientẽ ꝑsecutus ẽ. ł siqna bnius¬
mocli cã sit si sugnoranti ad huc discipli¬
nam tgrom ignoscitur.

Expanded text:
mansionis et cur et ubi fuerit et quid egerit: et datur uenia ualetudini, affectioni parentium et adfinium, et si seruum fugientem persecutus est uel si qua huiusmodi causa sit. sed et ignoranti adhuc disciplinam tironi ignoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ł. ¶aernis patrõmis ꝓcurator ĩ ꝑa¬
toris flauio statilio p̃dia cto p̃ciõ ad dixãt.
dem̃ facta licitatiõe idem statuis recepta e¬
a licitatiõe obtͣmuãt ⁊ inuacuã possessi¬
tionẽ ꝯ sequentẽ adiectiõm ꝑcepti fuis¬
sĩ ad uenditoit ꝑtin̾e̾. ¶ Sicut solet di¬
ci. cum indiem adiectio factaẽ desnicon
ctału atq placebat fructus ẽp̃toĩs ẽe.¶sa¬
pimianus ⁊ messius nouã sentenͣtiã in¬
duxert qi subcolon᷑o erant p̃dia iniqũ.
c̃ẽ fructus eͦi auferri uniũsos si colonuo
quidem ꝑciꝑe eos cd̾e. Ep̃torem uo pensi¬
onem cius acceptiuu. nefiscus colono te¬
nẽnit᷑.ꝙ. s frui nonlicuis̃⁊ atͣq siħ ip̃o

Expanded text:
. Ualerius Patruinus procurator imperatoris Flauio Stalticio praedia certo pretio addixerat. Deinde facta licitatione idem Stalticius recepta ea licitatione optinuerat et in uacuam possessitionem et sequentem adiectionem percepti fuissent, ad uenditorem pertinere‹nt› sicut solet dici, cum in diem addictio facta est, taque placebat fructus emptoris esse. Papinianus et Messius nouam sententiam induxerunt, quia sub colono erant praedia, iniquum esse fructus ei auferri uniuersos: sed colonum quidem percipere eos debere, emptorem uero pensionem eius anni accepturum, ne fiscus colono ten
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ  orẽ ouͭcere põt quamuis ꝯsentire no¬
ptiis pat̃ eius ñ poͣssi. Niutiq nec dissc̃¬
tut. susceptugͦ nepos irtũsi captiui po¬
testate ut auierit suus E it hr̃s ei quodã¬
mõ miu̾ito cumnuptus nonconsensit.
non mut quia illius tp̃is condictio ne¬
cessitasq faciebat ⁊ publica nuptimꝵ
utilitas exigebat si captiui uxor. tã ⁊ si

Expanded text:
e potest, quamuis consentire nuptiis pater eius non posset: nam utique nec dissentire. susceptus ergo nepos in reuersi captiui potestate ut a‹u›i erit suusque heres ei quodammodo inuito, cum nuptiis non conse‹n›serit. non mirum, quia illius temporis condicio nessitasque faciebat et publica nuptiarum utilitas exigebat
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝗ mhostiũ potestate ẽ accepit aut sti¬
płatur iõ patre pnusꝗ̃ post liminio re¬
diret mortuo ip̃i acͥqͥuisit̾u intelligitur
cisi uiuo patre decesẜit ad p̃dem patris
ꝑtĩebit. Nanstatus hominum qͦ pat̾s¬

Expanded text:
in hostium potestate est, accipit aut stipulatur, id patre priusquam postliminio rediret mortuo ipsi adquisitum intellegitur, etsi vivo patre decesserit, ad heredem patris pertinebit. nam status hominum
Abbreviated transcription (Latin):
bitorib sisci ⁊ ꝙ fiscus debi compenset se¬
pe ꝯstitutumẽ excepta cã trbutoria ⁊sti¬
pendioꝵ. Item p̃cio rei adfisco ẽpte a qd
exciusa annonaria debẽret. In teatu com¬
stititus bona sua administrare põt ei¬

Expanded text:
mpensetur, saepe constitutum est: excepta causa tributoria et stipendiorum, item pretio rei a fisco emptae et quod ex causa annonaria debetur. In reatu constitutus bona sua administrare pote
Abbreviated transcription (Latin):
da. ¶ulier mopus salmãiũ obmale¬
ficium d̾ata ⁊ dem̃ alatrunculis exte re
gentas capta. ⁊ uire cõmertũ uendita ac
redep̃tã incam suã reddit cͥoceio aũt fu¬
mo centurioni p̃cium exfisco reddend ẽ.

Expanded text:
 Mulier in opus salinarum ob maleficium data et deinde a latrunculis exterae gentis capta et iure commercii vendita ac redempta in causam suam reccidit. Cocceio autem Firmo centurioni pretium ex fisco reddendum
Abbreviated transcription (Latin):
da. N auib longis atq honeranus p̃p̃
belli usum post liminiumẽ non prsca.¬
tonis aut siquas actũariarias uolunta.¬
tis cã ꝑ auert̃. equus itẽ aut equa frem
paciens recipiunt᷑ post limino. Nã sm̃
culpa eꝗtatis ꝓriꝑe se potuert nonidẽ
marmis iuris ẽ. quippe sme flagitio ad ẽ¬

Expanded text:
 Navibus longis atque onerariis propter belli usum postliminium est, non piscatoriis aut si quas actuarias voluptatis causa paraverunt. Equus item aut equa freni patiens recipitur postliminio: nam sine culpa equitis proripere se potuerunt. Non idem in armis iuris e
Abbreviated transcription (Latin):
nendi anõin quodã inttp̃te menãdro qui
postea q̃ ap̃nos manumissus erat missuc
ẽ ad suos. nonẽ iussa necessaĩa lex q̃lata
ẽ deillo ut mãnet cuis romanus. Na sũi
amimus ei fuissi remanenda apud suos
desmẽt eẽ ciuis siue ammus fuissircũte

Expanded text:
et ideo in quodam interprete Menandro, qui posteaquam apud nos manumissus erat, missus est ad suos, non est uisa necessaria lex, quae lata est de illo, ut maneret ciuis Romanus: nam siue animus ei fuisset remanendi apud suos, desineret esse ciuis, siue animus fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
recdemit restitutũ p̃ciumerit incoĩone re.¬
dibit. siunius tm̃ ł quonda nec omnium
portiõm suã prisonuntus optineãt ut
inparte oct̾oꝵ eiꝰ qui redemit succedat.
Si fidĩ cõmissa lib̾tas debito captiuo fui̾t
recẽptus nondum eã petere potĩt nͥ recse.¬
ptoĩsatis fec̾it ¶ Si depĩtor utũbmͥ su¬
lanostes cepunt redẽptus quib casib re

Expanded text:
 ei qui redemit restitutum pretium erit, in dibit: si unius tantum vel quorundam nec omniumportione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captivo fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum ab insula hostes ceperunt, redemptus qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consitutum. nullo mõ exigendũ q̃ ꝓ
bare ce. unnabetiãt. cnca delationes
fiscales. Si delatorẽ ꝓlure cõe q̃ intedit
d.a. Cum quidãm capitis itus eman¬
cipassi filiũ ut m̃ałtatẽ adiret rescͥptuor

Expanded text:
 constitutum nullo modo exigendum quem probare, unde habeat, circa delationes fiscales, sed delatorem probare debere quod intendit Cum quidam capitis reus emancipasset filium, ut hereditatem adiret, rescriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ton consciuit. non añt ad fiscũ cogunt᷑.
quam płus consutĩt. cuis orminis gc̃i
manus sibi intulisar¶ Cuis boni ꝗ sibi
ab aliꝗ admissũ fiagitium mortẽ ꝯsci¬
uit ⁊ manus intulit fisco uendicant ꝙ
si id tectio uite aut pudoit eris aliem.
ł ualitudinis ł alicuis.inpocientia. id¬
fraudẽ dutas ubtates detrahi placuit. Sa

Expanded text:
tem consciuit, non ante ad fiscum coguntur, quam prius constiterit, cuius criminis gratia manus sibi intulerit. Eius bona, qui sibi ob aliquod admissum flagitium mortem consciuit et manus intulit, fisco uindicantur. Quod si id taedio uitae aut pudore aeris alieni uel ualetudinis alicuius impatientia ertates retrahi placuit. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
liter ꝓferant᷑ his qui ita ꝓtulit ea cadãt.
¶q̃uociens ite rũm ap̃fiscum eadem cau¬
sa tractatur. prioꝵ actoꝵ quoꝵ usus nõ
fuãt postulatus ex offitio recitatio iure
poscetur. ¶ Qui ꝓalio afisdo connentus
debitum exsolunt. noniniq postulat ꝑ¬
secutiõm bonoꝵ eius ꝓ quo solurti i quo
q̃ adiuuari ꝑ offitiũ sola. ¶Fiscalib debi

Expanded text:
liter proferantur, is qui ita protulerit causa cadit. Quotiens iterum apud fiscum eadem causa tractatur, priorum actorum, quorum usus non fuerat postulatus, ex officio recitatio iure poscetur. Qui pro alio a fisco conventus debitum exsolvit, non inique postulat persecutionem bonorum eius pro quo solvit: in quo etiam adiuvari per officium so
Abbreviated transcription (Latin):
gati cicta sit ¶Siquis argueł falsas
tation̾es detulisse de co p̃fectu ẽnarii co¬
gnoscat quantã fraudẽ inuem̃t ut tã¬
tam pec̾cumã ierrario iubeat inferri:
fessus fuit. Quicumq acciꝑe debemus
tam masculum quã fem̃inam. Nam feon
ns qͦ quamuis delationib ꝓbibe̾nt sn¬

Expanded text:
gati evicta sit. Si quis arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat, quantam fraudem invenerit, ut tantam pecuniam in aerario iubeat inferri. rofessus fuerit'. 'quicumque' accipere debemus tam masculum quam ‹fe›minam: nam feminis quoque, quamuis delationibus prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ. ⁊ ita saciis consututionib
cauptumẽ. Item clarissimi uiri defer¬
re non possunt. Item dampnati deferre
consuitutionib phcipium ꝓhibentur
noc ĩo ne desꝑati ad declinãtionẽ facile
possint sine causa confugere.Si eas
causas quas añ dampnatiõe cepunt de¬
ferre posse eos ⁊̃ post dampnationẽ exe¬
qui rescͥtum ẽ. ueteram qͦ sacris constito.¬
tionb delatoe̾s ẽẽ ꝓhibent᷑ p̃p honorẽ uti
qi cm̃tã militie. Itẽ milite pp̃ honores
stipendioꝵ q̃ mhemer̃ĩ deferre ꝓhibentiu
si cominunt̃ cãm sibi cum fisco qui uis de¬
ferre põt. nocẽ uindicare. nec ꝑ hoc fao¬
sucẽ licct incã sua non obtinuat. Intt̾r
eos. qui tutores ł curatores fumt non o¬
portere deferie cam̃ pupilloꝵ ł ad olescẽ¬

Expanded text:
infirmitatem, et ita sacris constitutionibus cautum est. Item clarissimi uiri deferre non possunt. Item damnati deferre constitutionibus principum prohibenturoc ideo, ne desperati ad delationem facile possint sine causa confugere. Sed eas causas, quas ante damnationem coeperunt deferre, posse eos etiam post damnationem exequi rescriptum est. Veterani quoque sacris constitutionibus delatores esse prohibentur propter honorem utiita militiae. Item milites propter honorem stipendiorum quae merent deferre prohibentur. Sed communem causam sibi cum fisco quiuis deferre potest, hoc est uindicare, nec per hoc famosus est, licet in causa sua non optinuerit. Item eos, qui tutores uel curatores fuerunt, non oportere deferre causa‹s› pupillorum uel adulescen
Abbreviated transcription (Latin):
pilui defemorẽ En adu̾sus ab sentes fu̾it pro¬
ñ untiatũ. biduum ł triduũ ex quo quis sc̾i
aũt dicitur ab sentẽ posse ꝓuocare ex quo
sit. Sic accipimus: si non incãm ꝑ ꝓcura¬
torem defensus t̃. Nam su ille non ꝓuocaũ¬
appella siis dem̃ muista appellatiotua fuit.
ꝓnunciata põt dubitannum scdło dit ap¬
tetũr. Sirectius dicetur t̃tia die appellare te
posse q nicħominus alienam cam defen

Expanded text:
it pronuntiatum, biduum vel triduum ex quo quis scit autem dicitur absentem posse provocare ex quo scit, sic accipimus, si non in causa per procuratorem defensus est: nam si ille non proappellaveris, deinde iniusta appellatio tua fuerit pronuntiata, potest dubitari, num secundo die apdetur. sed rectius dicetur tertia die appellare te posse, quia nihilo minus alienam causam defen
Abbreviated transcription (Latin):
appellant exhoc apparet tertio die ꝓuocã¬
uum desensori. sim̃o quasi defensor causao
egit. non suonoĩe cum obtentu alieni no¬
minis suamꝰ eam agcre t̃ tibdie appellare
possit ¶ Siquis suspecͥtum tutorẽ faci

Expanded text:
appellant. ex hoc apparet tertio die provocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare possit. Si quis suspectum tutorem faci
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ampliant᷑ ita si negligentius habita
uit excessit. sequentis tp̃is noĩe nontene¬
tur. idq. p̾ncipalib rescͥptis expͥmituti
humams mexẽ. i ste quo retinet ꝯducto¬
res uectigaliũ. publicoꝵ ⁊ agroꝵ sitanti¬
dem locari ñ possit. Nama facilius inue¬
niunt᷑ conductores siesurieñt fortent
si ꝑ acto lucro discedere uoli̾nt ñ tene¬

Expanded text:
 ampliantur, ita, si neglegentius habita  obligavit, excessit, sequentis temporis nomine non tenetur: idque principalibus rescriptis exprimitur. humanus mos est iste, quo retinentur conductores vectigalium publicorum et agrorum, si tantidem locari non possint. nam et facilius invenientur conductores, si scierint fore ut, si peracto lustro discedere vol
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto siquide sine hr̃dem cuius¬
cĩq gms appeliatio fu̾it euanescit. ꝙ
si appellatori nr̃s extitit siquidem nulliũ
alt̾ius inter ẽ cãs appellationis reddi cogẽ
alt̾ius contra quem appellatum ẽ inter ẽ
hr̃s causas appellatĩonis reid̾e necẽe nt̃.¬

Expanded text:
defuncto, si quidem sine herede, cuiuscumque generis appellatio fuit, euanescit. quod si appellatori heres extiterit, si quidem nullius alterius interest causas appellatialterius, contra quem appellatum est, interest, heres causas appellationis reddere necesse
Abbreviated transcription (Latin):
sd̾e. Sin aũt nonsit peccumaria cã. set
capitalis ꝑ ꝑcuratorẽ agi non licet S ⁊ si
ea causa sit exqua sequi soli pena uiq ad
relegationem non oꝑret ꝑ allm causa¬
snagis ci ip̃m ad eẽ auditorio debere scit̃¬
dumẽ plane si peccumaria causa ẽ ex qua
appellaui̾t. ł s ad u̾sus eum sit agi appala¬
tũt ĩ gñaliter que cã ꝑ auum agi non põt
tuis nec appellationem ꝑ alisi agi oportet

Expanded text:
e. sin autem non sit pecuniaria causa, sed capitalis, per procuratorem agi non licet. sed et si ea causa sit, ex qua sequi solet poena usque ad relegationem, non oportet per alium causas agi, sed ipsum adesse auditorio debere sciendum est". plane si pecuniaria causa est, ex qua appellaverit vel si adversus eum sit appellatum. et generaliter quae causa per alium agi non potest, eius nec appe
Abbreviated transcription (Latin):
tͥpus utsũ qͣui e defent potãt morte
p̃uentus fuat hĩs eius sidetulit p̃miõ
consequetur. Si tm̃ inquid liquebit
defunctum eius animũ fuisse ut se uł¬
let deserre. Siuõ id enco dissimulauĩt
dumrẽ cocultar specrat m̃dem eug ul¬

Expanded text:
t, si is qui se deferre poterat morte praeuentus fuerit, heres eius, si detulerit, praemium consequatur: 'si tamen', inquit, 'liquebit defunctum eius animi fuisse, ut se uellet deferre': si uero idcirco dissimulauerit, dum rem occultari sperat, heredem eius ul
Abbreviated transcription (Latin):
si q̃stĩõnem inciuili nẽgõ habendam ui¬
dex inter locutus sit nel mcrimmali. si
accri. Euis qui iõ cam̃ agert frustratͦ
ꝗͣ dicit se libellum pͥncipi delisse. ⁊ sacr̃o
recipi sacris constitutionib uerat᷑¬

Expanded text:
si quaestionem in ciuili negotio habendam iudex interlocutus sit, uel in criminali, si . Ejus, qui ideo causam agere frustratur, quod dicit se libellum principi dedisse, et sacrum recipi sacris constitutionibus vetat
Abbreviated transcription (Latin):
missũ nunciatum eẽt abhis ꝗ fidem
tacitã susceꝑant. dem̃ post aꝑtas tabłas
a fidĩ cõmissario delatum eẽt. diuuis añt.
recipi ꝓfessioẽ eius ussit. neq u dignã
ẽẽ premio tam p̃cipitẽ festinationem
pnoris a cumquis se nunciet non caꝑe
sibi caꝑe ñ posst̃. ¶ Ergo nec illuda.
ẜuo modo relictum ẽ deferre potero.

Expanded text:
mmissum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam susceperunt, deinde post apertas a fideicommissario delatum esset, divus Antoninus recipi professionem eius iussit: neque enim dignam esse praemio tam praecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, sibi capere non possunt. ergo nec illud, quod servo meo relictum est, deferre potero.
Abbreviated transcription (Latin):
banam magisq c̃ ut non debeat imputani
Q simmpublco euis ad eũ difficultas non
fuit melius dicet᷑ facultatẽ non fuisse ad cũ¬
di¶Siquis ip̃ius quide aquo appellãmt ad¬
eundi facultatem non huit: eius añt ꝗ appel
lauit nãt copiam. uidendum ẽ anci p̃idribi pꝰ¬
sit ꝙ cum. non adierit. ⁊ hoc uire utim̾ut sial¬
dampñ ad aliquem suo noĩe ꝑtim. Ꝙr

Expanded text:
banam? magisque est, ut non debeat imputari. quare si in publico eius adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem non fuisse adeundi. Si quis ipsius quidem, a quo appellabit, adeundi facultatem ncopiam: videndum est, an ei praescribi possit, quod eum non adierit. et hoc iure utimur, ut, si aldamnum ad aliquem suo nomine per
Abbreviated transcription (Latin):
uocare pot̾it. Cigo sistatum se subduxit sion¬
liter subuemendum ẽ q̃uid gͦ si conditioho¬
re essicit ut se ncͣip. forte dicta sit sententi¬
a iam sup̃ma roriutiq ñ uidebit᷑ se bsubtra¬
aisse ad eundi aũt facultataẽ sꝙ̃ꝑ accipimius.¬

Expanded text:
vocare. ergo si statim se subduxit, similiter subveniendum est. Quid igitur, si condicio horae effecit, ut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam suprema hora? utique non videbitur se subtraxisse. Adeundi autem facultatem semper accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt̃ credant̃ que nocitura cause eiꝰ fuint dubi¬
tatũ:. si nec alias dubitari oꝑtet quin nõ
maliam rẽ nocere debi. quam meã remmn
quam besd̾ata st ¶Itẽ diui fr̃s ad libelluor
cornelii rusi rescͥpẜunt tociens edenda ẽẽ
pitali cã agat᷑ur enatus censuit. Si ne¬
q delator neq possessor tribiedictis euo:¬
teneant᷑. ⁊ ei postea .p. cam̃ defendendi ius
adimat̾ possessoris aũt uis idem eẽt. ꝙ side¬
iatus oĩo non eẽt. qũ ociens idẽ indelaton
ad ẽẽ uissus cefsat nec hoc fraude possesso¬
tis factum ẽe ꝓbabitur. duus adriamc R
ẜ possessorem pnunciari opo̾itere. ita ut sẽ¬
tentia ꝯp̃henidat ⁊̃ deiatoret edicto id conp̃
tor ede mandatorẽ ac nisi edidisfiut inuĩ¬
cula decduceret̃ eoꝑtin̾e̾ non ut delator peã
hñs. si ut mandator quoq ꝑ inde atq sup̃e
fiut pena coherceant̃. libtos qͦ cause manda¬
tores contra patronos ap̃sidib ꝓuintiaꝵ
pẽna plectendor. ¶Cum plura st̃ scͥpta pr̃i¬

Expanded text:
esse credantur, quae nocitura causae eius fuerint, dubitatum non est. sed nec alias dubitari oportet, quin non in aliam rem nocere debeant, quam in eam qua desiderata sunt". Item divi fratres ad libellum Cornelii Rufi rescripserunt totiens edenda esse pitali causa agatur. Senatus censuit, ut, si neque delator neque possessor tribus edictis evoteneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem ius idem esset, quod si delatus omnino non esset. Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris factum esse probabitur, divus Hadrianus r possessorem pronuntiari oportere, ita ut sententia comprehendatur etiam delatores edicto id compretor edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in vincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena haberet, sed ut mandator quoque perinde atque si ipse sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patronos a praesidibus provinciarum poenae plectendos. Complura sunt rescripta prin
Abbreviated transcription (Latin):
nandi causa posueras. ac pincid̾ Cũ eo
coerer⁊. exceptuĩ esi abst̾uli. Nũ tͥ uideor
tua aprũ abstulisse:⁊ situu putasfuisse.
si solũ eũ insilua dimisissẽ eo casu tunseẽ
de siss:. ãmaineret.⁊ quã accõnẽ metũ ha¬
beres side siss tuus eẽ nũ infactũ dari

Expanded text:
incidit: cum eo haereret, exemptum eum abstuli: num tibi uideor tuum aprum abstulisse? et si tuum putas fuisse, si solutum eum in siluam dimississem, eo casu tuus esse desisset an maneret? et quam actionem mecum haberes, si desisset tuus esse, num in factum dari
Abbreviated transcription (Latin):
didis n eẽ tuũ tõtũ argentũ fatẽdũ ẽ.
at c̃e situũ sciphũ alieno plũbo plũba¬
uis. alienoue argento ferruminauĩs.
no dubitat᷑ sciphũ tuũ eẽ. ⁊aterecte
iñdecari. ¶Ubi simul plura cot̾buunt.
ex quib unu medicam̃iũ fit. aut cocti
ri cuiꝰ noĩe factũ sit᷑. ei eẽ ¶cũ partes
duoꝵ dnoꝵ ferumine cohereat. Hec x̃¬
cũ querent᷑. utricedeñt. cassius ait ꝓpor¬
S sineutrũ alti accessio ẽ. uid eamꝰ ne
aut ut̾q gẽdicẽda sint. sicuti massacõ¬
fu̾sa autꝰ cui noĩe ferruminata ẽ. S
ꝓcuł. ⁊ pegas existanãt. suã cui ꝙ reman ẽ¬

Expanded text:
dideris, non esse tuum totum argentum fatendum est: at contra si tuum scyphum alieno plumbo plumbaueris alienoue argento ferruminaueris, non dubitatur scyphum tuum esse et a te recte uindicari. Ubi simul plura contribuuntur, ex quibus unum medicamentum fit, aut coctisri, cuius nomine factum sit, eius esse. Cum partes duorum dominorum ferrumine cohaereant, hae cused si neutra alteri accessioni est, uideamus, ne aut utriusque esse dicenda sit, sicuti massa confusa, aut eius, cuius nomine ferruminata est. sed Proculus et Pegasus existimant suam cuiusque rem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uenierint. que subreptesint. Et sa¬
ne qui inlac suũ fanat. quã uis plenisube
rib uenierint. dubitari nõ põt̃. Idõ qi
eo ammo idseci̾t ut ad ꝓͥẽtatis don¬
nũ ꝑtineat. dicẽcdũ ẽ illi aͥo quiri. Siro

Expanded text:
tes uenierint uel subreptae sint. et saquin lac suum faciat, quamuis plenis ribus uenierint, dubitari non potest: idemqueeo animo id fecerit, ut ad proprietatis dominum pertineat, dicendum est illi adqu
Abbreviated transcription (Latin):
desmit si fuĩt hore bestie lirarum. oc¬
lio capiatur. ipiꝰsit. ¶S pͥutat potiꝰ nrñi
manere tã eau. qud oirecupari pꝰ sit.¬
druplo t̾enẽ eum quirapuit. Et sane
nere. quãdiu recipipꝰsit adꝙ. ereprã

Expanded text:
desinit, si fuerit ore bestiae liberatum, oclio capiatur, ipsius fit. sed putat po tius nostrum manere tamdiu, quamdiu reciperari possitdruplo teneri eum qui rapuit. et sane anere, quamdiu recipi possit id quod ereptum
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli rẽ suaquai mea. ł pupilli. aliit̃¬
didint. ñre cessit abeis dniũ nulla ẽ ali¬
enatio qiuia nemo errans. resua amitnit: s¬
cõsentiamꝰin causis uõ dissẽtiamꝰ. nõ añĩa¬
duto curmefcassit toitio. uelutisi.
creda meego extͥestamto tͥ obligatũẽc
ut fũdũ t̃dam tuexistimẽ ex saplatutͥ¬
eũ dẽ deberi Nã ⁊ si pecuniã numerxtã
t̾ tradam donãdi gͣrã. tu eã quasi creditã
accipias. cõstat pͥetatẽ ad te tͣnsisse. nec

Expanded text:
pupilli rem suam quasi meam vel pupilli alii tnon recessit ab eis dominium et nulla est alienatio, quia nemo errans rem suam amittit. consentiamus, in causis uero dissentiamus, non animaduerto, cur inefficax sit traditio, ueluti si ego credam me ex testamento tibi obligatum esse, ut fundum tradam, tu existimes ex stipulatu tibi eum deberi. nam et si pecuniam numeratam tibi tradam donandi gratia, tu eam quasi creditam accipias, constat proprietatem ad te transire nec
Abbreviated transcription (Latin):
qui intẽaã insula fuerat. ⁊ eũ fundũ uici¬
ni qui transfluĩ erat. fluere cep̃it̃
eam isulã: fundũtuũ. nichominus
insula tua manet. S⁊ alueus qui fluit
int̃ eam in sulã ⁊ fundũ uicim meduis
dundi debr.ata ut ꝓͥ parrs ꝓͥor in sule
tue tua. p̃ars aut̃ pͥor aggro uitini eẽ
intelligat᷑ eiꝰ. Intelligo ut et cũ exalte¬
ra parte insule aluens fumimis. exar¬
riñt. desisseisulã eẽ. S quosaciliusrẽ

Expanded text:
qui inter eam insulam fuerat et eum fundum uicini, qui trans flumen erat, fluere coepit inter eam insulam et fundum tuum, nihilo minus insula tua manet. set alueus, qui fuit inter eam insulam et fundum uicini, medius diuidi debet, ita ut pars propior insulae tuae tua, pars autem propior agro uicini eius esse intellegatur. intellego, ut et cum ex altera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam esse, sed quo facilius res
Abbreviated transcription (Latin):
supfusu solo ⁊ tre sit. querat᷑. utixũ¬
q enĩ eiꝰ dẽgnis ẽ.pͥmo aut̃ illomodo
causa ꝓͥetatis ñmutat᷑ ¶ alluuio agrũ
restituit eũ. quẽmpetũ fluimmis to
blicã ⁊ flum̃ fuit. mundatione flumi¬
nis occupatꝰ eẽt. siue paulatim occupa¬
tus ẽ siue nõ paulatĩ. s eodẽ inpetu
recessu fluminis restitut᷑. ad pͥstinũ
blicũ addicãt. ⁊ ex̃ publico m puatu
Itaq sicuti hic fundꝰ cũ alueus fluminĩ
factus eẽt. fuiss publicus. itanc̃ pͥuatꝰ
eiꝰdẽ deb eẽ cuiꝰant fuit ¶ Sip̾ilas m
mare iactauõ. ⁊ sup̃ eas medificauerĩ:
cõtinuo edifitiũ meũ fit. Itẽ simsula
tio sequeret᷑. ¶Thes aurus ẽ uet̾ que s¬
dã oispo̾tio pecimie.cuiꝰ nõ extatms

Expanded text:
superfusum solo et terrae sit, quaeratur, utrumsuperfusum solo et terrae sit, quaeratur, utrumque enim eiusdem generis est. primo autem illo modo causa proprietatis non mutatur. Alluuio agrum restituit eum, quem impetus fluminis toblicam et flumen fuit, inundatione fluminis occupatus esset, siue paulatim occupatus est siue non paulatim, sed eodem impetu recessu fluminis restitutus, ad pristinublicum addicant et ex publico in priuatum: itaque sicuti hic fundus, cum alueus fluminis factus esset, fuisset publicus, ita nunc priuatus eius esse debet, cuius antea fuit. Si pilas in mare iactauerim et supra eas inaedificauerim, continuo aedificium ‹m›eum fit. item si insulatio sequeretur. Thensaurus est uetus quaedam depositio pecuniae, cuius non exstat
Abbreviated transcription (Latin):
nã ripam p̃oiahnt̃. insula in flumine
ducta quisq eoꝵ me habebit ceraᷤᷤ¬
sunsulanata adcreuit fundo meo. ⁊ infe¬
riorẽ partẽ fundiuẽdidõ. ad cuiꝰ fron¬
tem insula nõ respic̃. nicħ̾ exeainsula
ꝑtmebit ad eptõre. eadẽ excausa qua
nec abiitio quidẽ euis fier. suã tẽcũ
insula nasceret᷑. eidẽ paortis oñs fuiss.¬
¶Celsus fiłius. simripa fluminis que scdmn
agrũ meũ fit: arbor natasit. meã eẽ
ait. quia solũ ip̃m meũ pͥuatũ ẽ susus a¬
aut eiꝰ. publicus intelligͥ.etiõ cũ exS¬
si ditus eẽt alueus. ꝓximoꝵ fit. ꝗa
iamppłs eoñ utitur ¶trib modisin¬
sula influmine fit suno cumagrũ quĩ
aluei nõ fuit anniscͥcũ fuit saltero.¬
⁊cͥcũ fluere cep̃. ⁊̃tio cũ panlatim collu¬
endo. locũ eminẽtẽ sup̃alueũ fecit.⁊
eum alluendo auxit duob poib mo
sam mutet nec quicquã int̾ sit. utrũde
allei dũtare̾at solo mutato. ande eoq

Expanded text:
unam ripam praedia habent, insula in flumine ducta, quisque eorum in ea habebit cernsula nata adcreuerit fundo meo et inferiorem partem fundi uendidero, ad cuius frontem insula non respicit, nihil ex ea insula pertinebit ad emptorem eadem ex causa, qua nec ab initio quidem eius fieret, si iam tunc, cum insula nasceretur, eiusdem partis dominus fuisset.Celsus filius, si in ripa fluminis, quae secundum agrum meum sit, arbor nata sit, meam esse ait, quia solum ipsum meum priuatum est, usus autem eius publicus intellegitur. et ideo cum exsiccatus esset alueus, proximorum fit, quia iam populus eo non utitur.Tribus modis insula in flumine fit, uno, cum agrum, qui aluei non fuit, amnis circumfluit, alterocumfluere coepit, tertio, cum paulatim colluendo locum eminentem supra alueum fecit et eum alluendo auxit. duobus posteriosam mutet. nec quicquam intersit, utrum de aluei dumtaxat solo mutato an de eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eriperet̃. hosuicine uille colonꝰ cũro¬
bustĩcanib ⁊ fortib quo pecoris suigrã
pascebat. cõsecutꝰ. lupis eripuit. aut ca¬
nes extorser . Eͦt cũ pastor ms peteret
porcos. querebat᷑. uirũ eiꝰ facti sint por¬
ciqui eripuit. ãnrĩ maneant. Nãgnẽ

Expanded text:
eriperent, hos uicinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam
Abbreviated transcription (Latin):
sotioꝵ erit ꝓpõtione dñii. Neq enĩnt
fructuariꝰ ẜuus exrefructuarii. ñ adꝙ¬
rit ꝓͥetario ta ⁊ comu̾nis ẜiuis exreal¬
teriꝰ onĩ nõ adquirit alteri dnõ. S q̃¬
aomodũ mhis quȩ aliunde adquirũt᷑.
ueluti cũ alt̃ fructuarionõ ad quirat. alt̾

Expanded text:
sociorum erit pro portione dominii. neque enim ut fructuarius seruus ex re fructuarii non adquirit proprietario, ita et communis seruus ex re alterius domini non adquirit alteri domino. sed quemadmodum in his, quae aliunde adquiruntur, ueluti cum alter fructuario non adquirat, alter
Abbreviated transcription (Latin):
entis¶Int̃clũ ⁊̃ sine traditione. nͣude
uolũtas dnĩ sufficit adrem transferẽ¬
dam. ulti sirẽ quã cõmodaui. aut loca¬
ui tͥ. aut aput te depasui nẽdidõtͥ.
licet enĩ ex ea causa tͥ eam ñt̃didĩm¬

Expanded text:
entis. Interdum etiam sine traditione nuda entis. Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, ueluti si rem, quam commodaui aut locaui tibi aut apud te deposui, uendidero tibi: licet enim ex ea causa tibi eam non tradi
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionẽ dolimali. utiq siboã fideeoꝵ
p̾sessionẽ nact̾ sim. ¶ Sed nõuti liitẽ
cartism̃branis uecedut̃. ita solẽt pic¬
ture tabut cedẽ s exdiu̾so placuitta¬
siis tabulas pꝰsidehat. utile actione ꝯa¬
ri: quiita efficacit ex piripotĩt. sipic¬
ture inpñsã ex soluat. alioquin noceb
ei dolimali exceptio.Utiq siboo fide
possessor fuĩt quipmxĩt ãd u̾sus dm̃n
ł oicationẽ cõp᷑ecẽ dicimꝰ: ut tm̃ p̃tiũ
tabulaꝵ inferat. alioqum. nocebit ei
dolimali exceptio: Mh equoq resque
ꝑtraditionẽ nrẽ fui̾t. iuire gẽntium
nobis adquirunt᷑ Nicħ enĩ tã conueni¬
ẽs ẽnaturali equitati: quãuolũtatem
cdnĩ uolẽtis rẽ suã malium tr̃anfferri
ratã habẽi. Nicħ aut̃ mͥt̃ ẽ. utrũipẽ¬
dñs ꝑset̃ dat alicui rẽ. ãuolũtate eiꝰ
aliquis. Quaratione sicui lib̾a negõꝵ
ammistratio. ab eo qui peregre ꝓfi¬
ciscitur ꝑmissa fuĩt.⁊ exhis negoti

Expanded text:
ceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus sim. Sed non uti litterae chartis membranisue cedunt, ita solent picturae tabulis cedere, sed ex diuerso placuit tasi is tabulas possidebat, utilem actionem dari, qua ita efficaciter experiri poterit, si picturae impensam exsoluat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio: utique si bona fide possessor fuerit qui soluerit. aduersus dominicationem competere dicimus, ut tamen pretium tabularum inferat: alioquin nocebit ei doli mali exceptio. Hae quoque res, quae traditione nostrae fiunt, iure gentium nobis adquiruntur: nihil enim tam conueniens est naturali aequitati quam uoluntatem domini uolentis rem suam in alium transferre ratam haberi. Nihil autem interest, utrum ip se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis. qua ratione, si cui libera negotiorum administratio ab eo qui peregre proficiscitur permissa fuerit et is ex negoti
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ mitiũ spec̾temꝰ ansĩgła mom̃ta. ⁊ mag̃
sibi eum adgiufitur̃. Qd̾ aut̃ ñ exreeiꝰ¬
spsibi adquirer̃e ñ pot. ei adquisituꝵ cui
boãfide ẜuit. sSiquis duob bonafide
ẜuiat ut̾q ad quiret. s singlis. ex resua.
Qd̾ aut̃ exre ałtuis e utrũ ꝓparte ei cui
boã fide ẜuit. ꝓparte dño sis uussit. aut
silib̾ sit. sibi ł ei cui boã fide ẜuit. an
uõ eidebeat adquirere totũ exciuꝰ
reẽ. uideamꝰ q̃nã spẽm sceũ quoq tri¬
duob bõa fide ẜuiat. ⁊ exurius eoq
re ad quisierit lationẽ facẽ. ut ei dũta¬
xat in solicdũ ad qurat ssrzsi aditiat eiꝰ
nom̃ ex cuiꝰ restipulat᷑. nec chibitanclũ eẽ
ant. quin ei soli adquirat. Quia ⁊ siexre
ip̃i strpuloret᷑. aleri exdominis. ncãtan
Asti pulando solicdũ eĩ ad quiret. Et̾m fe

Expanded text:
utrum initium spectamus an singula momenta: et magis sibi eum adquisiturum, quod autem non ex re eius sibi adquirere non potest, ei adquisiturum, cui bona fide seruit. Si quis duobus bona fide seruiat, utrique adquiret, sed singulis ex re sua. quod autem ex re alterius est, utrum pro parte ei, cui bona fide seruit, pro parte domino, si seruus sit, aut, si liber sit, ei cui bona fide seruit, an uero ei debeat adquirere totum, ex cuius re est, uideamus. quam speciem Scaeuola quoque trduobus bona fide seruiat et ex unius eorum re adquirat, rationem facere, ut ei dumtaxat in solidum adquirat. sed si adiciat eius nomen, ex cuius re stipulatur, nec dubitandum esse ait, quin ei soli adquiratur, quia et si ex re ipsius stipularetur alteri ex dominis, nominatim stipulando solidum ei a
Abbreviated transcription (Latin):
quale fuit ap̃ eũ quitrã drdit. Si fuusfuitꝰ¬
fundus fuit fundꝰ. cũ ẜuitutib transit. Siꝰ
ub. utifuit. ⁊ si forte ẜuitutes debebant̃
fertur. Si quis gͥfũdũ dixĩt liberũ. cũt¬
dereteũ qui ẜuussit. nich uiris ẜuituti
fundi dethit. Uerũ tñ obligit se. debe

Expanded text:
quale fuit apud eum qui tradit: si seruus fuit fundus, cum seruitutibus transit, si liber, uti fuit: et si forte seruitutes debebantur fundum dixerit liberum, cum traderet, eum qui seruus sit, nihil iur‹i› seruitutis fundi detrahit, uerumtamen obligat se debebi
Abbreviated transcription (Latin):
consuctudinẽ oe seruerũt. ¶Gallinaꝵ
ransersi. ñ ẽ fera natura. Palã ẽ enĩaliã
eẽ feras gallinas.⁊ alias feras anseres Ita¬
q siquolib mͦ anseres mei. ⁊ galine mee.
turban. turbanue. ad eolongiꝰ euolam̃t.
utignoremꝰ ubi sint. tm̃ nicħ ominꝰ in nro
domiͣtuo tenent᷑. qua de causa furti nob̾

Expanded text:
consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihilo minus in nostro dominio tenentur. qua de causa furti nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tio nicħ amplus transferre debet. łp̃t.¬
⁊ ad eũ quiaccipit. quã ẽ aput eũ quiłdit.
ꝑ Sig quis ctñiũ infundo habuit. idt̃dñdo
transferat si nõ habuit. ad eũ quiaccipit
nichil transfert squotłens aut̃ onĩum

Expanded text:
 amplius transferre debet uel potest ad cum qui accipit, quam est apud eum qui tradit. si igitur quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit nihil transfert. Quotiens autem dominium
Abbreviated transcription (Latin):
tentum demgemutate dictã: collusiois
p̃textu semelretractare ꝓmituit᷑. ¶Si
plures ad collus õm detegñda poriterac¬
cedant causa cognita quisdebeat admit¬
ticomꝑatis omiũ morib et etatib ⁊ cuiꝰ

Expanded text:
tentiam pro ingenuitate dictam collusionis praetextu semel retractare permittitur. Si plures ad collusionem detegendam pariter accedant, causa cognita quis debeat admitti, comparatis omnium moribus et aetatibus et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ reꝵ que intẽpestate maris leuã¬
de nauis causa eiciuntur. hee aut̃ do
ipãnane ꝑiculũ nauis effugiat: quade
causa siquis eas fluctib ex pulsas. ulꝰ
inipõ mãĩnactꝰ luc̃ndi aĩo abstulit᷑.
furtũ cõmittit.

Expanded text:
earum rerum quae in tempestate maris levandae navis causa eiciuntur. hae enim domipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas vel etiam in ipso mari nactus lucrandi animo abstulerit, furtum committit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui selib̾m sciat dũ infuga sit nõuidĩ
sme dolo malo in lib̾tate eẽ s simul
x desierit quasi fugitiuus secela¬
re ⁊ ꝓlibo agere tẽm̃tipe sine dolo
bona fide inẜuitute fuit. cũlib̾ eẽt de¬
iñ cũdestatu igͣtus eẽt. recessit ⁊ clã in

Expanded text:
qui se liberum sciat, dum in fuga sit, non uideri sine dolo malo in libertate esse: sed simul atque desierit quasi fugitiuus se celare et pro libero agere, tunc incipere sine dolo bona fide in seruitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qui ex ẜuitute inlib̾tatẽ petitus
qui uõ ꝑ calũpniã petit̾ inẜuitute est
mmilitia retinebitur. ¶ Quimgenu¬
uᷤ ꝓnũtiat᷑ ẽ si se miline dedit. intr᷑a
qumquenniũ retracta sententia nouo
dn̾o reddendus est¬
hoĩem inẜuitutẽ ꝓparte dimioia. se¬
pactim sumo uicicio lib̾ alt̾o ẜ uͥ iuoĩca¬
t̾ ẽ cõmodissimũ ẽ eousq cogiiudice̾
cdonec cõsñtiant. sud nõ contmget sa¬
binũ refert̃ existimasse duciẜuũde¬
be abeo quiuicissz: cuiꝰ sñtẽtie. casius
quoq ẽ. ⁊ego sum : sane ridicłũ ẽ arbi¬
trari eũ ꝓarte oimidia duci ꝓparte
lib̾tatẽ eiꝰ tueri commodius aũ ẽ fauo¬
relib̾t᷑atis lib̾m quide eũ eẽ. cõpelli

Expanded text:
 petitus qui uero per calumniam petitus in seruitutem est, in militia retinebitur. Qui ingenuus pronuntiatus est, si se militiae dedit, intra quinquennium retractata sententia nouo domino reddendus estitutem pro parte dimidia separatim, si uno iudicio liber, altero seruus iudicatus est, commodissimum est eo usque cogi iudices, donec consentiant: si id non continget, Sabinum refertur existimasse duci seruum debere ab eo qui uicisset: cuius sententiae Cassius quoque est et ego sum. et sane ridiculum est arbitrari eum pro parte dimidia duci, pro parte liber tatem eius tueri. commodius autem est fauore libertatis liberum quidem eum esse, compelli
Abbreviated transcription (Latin):
cet ei minime adquirit. atim̃ suoluntas
euidns testatoĩs appare atłrestituenda eẽ
Te hrditatẽ S trebatius. silib̾ bõa fioe
ẜ uiens hõ iussu eiꝰ cuis uit.⁊ hrdrtatẽ adi¬
sz. hrdẽ ipũm neri. Necint᷑ ẽẽ qũid señsit᷑

Expanded text:
cet ei minime adquirit, attamen, si uoluntas euidens testatoris appareat, restituendam esse ei hereditatem. sed Trebatius, si liber homo bona fide seruiens iussu eius cui seruiet hereditatem adisset, heredem ipsum fieri nec interesse quid senserit,
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ subiecto aliquo quilib̾tati cẽu̾¬
siam moueat int̾im actiones exeludã¬
tur. eq̃ enĩ e ͥ x e uentu iuditii lid̾olis
tilr. S⁊ siquas actiones inferat cdñsque¬
ritur anconpellendus sit̃ suꝑse uicditũ.¬

Expanded text:
admodum subiecto aliquo, qui libertati controueradmodum subiecto aliquo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis tur. Sed si quas actiones inferat dominus, quaeritur, an compellendus sit susci
Abbreviated transcription (Latin):
cdũ hat᷑ actiom nec alt̾iiis scientia altĩ
nocebit. uł ignorantia ꝓderit. ¶ Si
cepit. Nicħũ ꝓdedit. ħrdi : cetis succes¬
tat. hec actio pꝰ annũ nõdatur cumsit 2¬
honoraria ẽ aut̃ ⁊ pensis.l. ꝓr¬
fore. Insũma sciencdũ ẽ. q̃ deuendras ẜ¬
uis quib denegat᷑ aolib̾tatem ꝓclama¬
tio dicta sut. ⁊̃ adcloãtos. ⁊ indotẽ datas ⁊¬
referri pꝰse. item ad eos quipignori se
dari passisunt. ¶Simat̃ ⁊ filius delib̾tate
litigauit. aut coniugenda sũt utroꝵq
uiditia aut̃ differẽda ẽ causa filu do¬
nec matre coͣnstet sic̃ diuus quoꝙ aori¬
anꝰ decreuit. nã cũ ap̃ aliũ iudicẽ mat̃
litigat ap̃ alium aũ filiꝰ august̾ dixit.
andematre cõstare oporte sic dem̃
deneggentur. quas que intende̾ uelit:
quid enĩ sitales sint que tpr̃e aut mõ¬
te intea̾nt qr̃ nõ cõ ceditur. eilitem cõ¬
contestando tuto easredĩge̾. quin etiã
suus ait in actionib annuis ex eotp̃re

Expanded text:
dum habeat actio nem. nec alterius scientia alteri nocebit, uel ignorantia proderit. Si coepit, nihilum proderit. Heredi et ceteris succestat. Haec actio post annum non datur, cum sit honoraria: est autem et poenalis. fore. In summa sciendum est, quae de venditis servis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut divus quoque Hadrianus decrevit. nam cum apud alium iulitigabat, apud alium autem filius, Augustus dixit ante de matre constare oportere, denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere? Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ocło nros effu̾git. ł ita sint in conspec¬
tesligatur. trebano placuit. statĩ nram
m̃: q. sid esierimꝰ eam psequi. desinẽ
nrã eẽ. ⁊rursus fieri occupantis. Itẽiq
furtumuict̾ nob̾ eũ cõmisisse. Pleriq
nõ alit̃ p̾utauer̃ eã nran eẽ. quã sicã cepi¬
mus: quiamulta accide̾ pꝰ sunt. ut eam
nõ capiamꝰ: q uerius ẽ: ¶ apͥnĩ quoq natu
fera ẽ. itaq quȩ inarbore nr̃a cõsedeit.¬
nrẽ eẽ intelligunt᷑. quã uolucres que
mnrã arbore niclũ fecerint. Ido sialiuᷤᷤ
easinclusit. eaꝵdñs erit fauosquoq
si quos ꝙ hee ffecerint. sin fur̃tõ quilib
ialienũ funcdũ ingrodiet᷑. pot̾ ad nõ. si

Expanded text:
ostros effugerit vel ita sit in conspecntellegatur. Trebatio placuit statim nostram amur, quod si desierimus eam persequi, desinere nostram esse et rursus fieri occupantis: itaque sfurtum videri nobis eum commississe. plerique non aliter putaverunt eam nostram esse, quam si eam ceperimus, quia multa accidere possunt, ut eam non capiamus: quod verius est. Apium quoque natura fera est: itaque quae in arbore nostra consedeesse intelleguntur quam uolucres, quae in nostra arbore nidum fecerint. ideo si alius eas incluserit, earum dominus erit. Fauos quoque si quos hae fecerint, sine furto quilibet in alienum fundum ingreditur, potest a domino, si
Abbreviated transcription (Latin):
aluuionẽ aut̃ iduidet᷑ adici: ꝙ ita pau¬
mom̃to tp̃is admat᷑. Qd̾ siuis fluminis
partẽ aliquã ex tuo p̃dio det̾xĩt. et meo
plane silongiore tẽpõre sumnd omeo
eseit. arbores quassecũ traxĩt: inme¬
um fundũ radices egerit. ex eotp̃r indẽ¬
tur meo fũoo adquisite ẽẽ. ¶ Insulaqͣ
in mari nascitur ꝙ raro accidit. occupan¬
tis fit. nullius enĩ ẽẽ crẽoit in flumine
nata ꝙ. freqnt̃ accid̾: siquidẽ mediã par¬
tẽ fluminis tenet: coĩs ẽ eoͣꝵ. qui abu.
bui. oeminfra nouus isteruuis iueͬterẽ
ñ alias fluere cepit. pͥor quidẽ alueus

Expanded text:
uidetur adici, quod ita paumomento temporis adiciatur. Quod si uis fluminis partem aliquam ex tuo praedio detraxerit et meo plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum traxerit, in meum fundum radices egerint, ex eo tempore uidetur meo fundo adquisita esse. Insula quae in mari nascitur quod raro accidit occupantis fit: nullius enim esse creditur. in flumine nata quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis tenet, communis est eorum, qui ab utdeinde infra nouus iste riuus in ueterem men alias fluere coeperit, prior quidem alueus
Abbreviated transcription (Latin):
cum tutoẽs nohabent excesserint ¶¬
etur spẽmlitis ante mortem illate nõ
fit irrita suetẽm caus ĩ desistñte. qui¬
quenͣnium defuncte status honestior.
quam mortistpr̃e fuisse exisumabat̾
indicari nõ ꝓlubet᷑. io c̾to ⁊ siquis in ẜui:¬

Expanded text:
cum tutores non haberent, excesseritetur, specie litis ante mortem illatae non fit irrita, si ueterem causam desistente quomarum. Ante quinquennium defuncto status honestior, quam mortis tempore fuisse existimabatur, uindicari non prohibetur. idcirco et si quis in