comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regiã sellã ignis operi¬
te corporis qui sede
bat afflaret ineendiu
ta solio suc superbus
excutitur: et martino
inuitꝰ ad surgit: Multũ¬
que cõplexus quẽ ance¬
sꝑnere de creuerat.
uirtutẽ sensisse diuina
eñdatione fatebatur:
Nec expectitis martini
precibus prius om̃a ps¬
titit quã rogaretur.
onloquio illũ atq conui¬
uio frequent ad scuut
Dostremo abeunti multa
munera obtulit: quȩ uir
ingressi sumus. licet diuer¬
sis inpalatio tẽporibus
gesta conertã Nequa¬
quã enĩ p̃dermittendũ
uidetur: circa marti¬
ni admirationẽ regi¬
ne fidelis exẽ plum:

Expanded text:
regiam sellam ignis operiregiam sellam ignis operite corporis, qua bat, afflaret incendium. Ita solio suo superbus excutitur, et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
pore quo primũ ep̃s datꝰ
est : fuit ei necessitas ad¬
ire comitatũ. Ualenti¬
mianꝰ tũ maior. regno
pͥocielatur. Iscũ mara¬
nũ ea petere cognouisset
que pstare nolebat¬
iussit eũ a palatu foribus
riana que totũ illũ
cõurone ei debita re¬
derenuiã prestaret aũ¬
terd. Itiq: mirtinus
ubiserid atq iterũ su¬
ꝑbũ principe a diretẽp¬
tuiti recurric adno¬
ti p̃sidio. Ci licio obuol¬
uitur. cinere consꝑgitur.
cibo notuq abstinet ora¬
tionibus die noctuque
ꝑpetuat. Septimo aue
die: ad stitit ei angł s.iu¬
bit cũ ad palatiũ iru se¬
curũ Regias fores quã¬
libet clausas. sponte re¬
serandis. imperatoris
gituristius modi pre¬
sentis angłi confirmatus al¬
loquio et fretus auxilio.
palatiũ petut. Pacent li¬
mina. nullus ei obsistit.
Postremo ub ad regẽ ne¬
mine ꝓhibente ꝑuenit
Qui cũ uenientẽ ẽminus
uideret: infrendens cur
fuisset ad missus nequa¬
quã adsurgere ẽ dig¬
nacus adstant doner

Expanded text:
pore, quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire comitatum. Valentinianus tum maior rerum potiebatur. hic cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebaiussit eum palatii foribus Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuolucibo potuque abstinet, orationem diebus noctibusque perpetuat. Septimo vero die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: regias forres quamlibet clausas sponte reserandas: imperatoris Igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus alloquio et fretus auxilio, palatium petit. Patent limina, nullus obsistit, postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo ingens turba ꝓfori¬
bus expectans quid nã dĩ
seruus esset facturus.
Ac primũ quȩ erant illi
samiliaria inistius modi
solo pstratus orauit:
De inde e gram intuens.
dar sibi oleũ postulauit
Quod cũ bene deasiet
inos puelle uĩ scĩ liquo¬
ris infudit statĩque
uox seddita ẽ Tũ
paulatĩ singula con¬
tactu enii cepert̃
menbia uiuiscere
donec firmatis gres¬
sibus populo teste
surrexit¬
ODEM

Expanded text:
ae. ingens turba pro foriae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusgressibus populo teste surrexitodem
Abbreviated transcription (Latin):
Apuella quȩdã diri
paralisis ȩ gritu dine
tenebatur Ita
ut iam ꝑ multũ
tẽ piis nullo ad
humanos usus corpo¬
ris officio fungere¬
tur : Qm̃ e pirte
p̃mortua: I te¬
nui sp̃u palpitale
Tristes ad solã funtri
exspectationẽ astaban
ꝓpinqui: Cũ subito
nunciatur ad ciuitatt̃
lã uenissẽ martinum
Quod ubi pater puelle õ¬
perit. cucurrit exan¬
mis ꝓfilia rogaturus
Et cũ forte martinus
iã eccđam fuerat inꝯe¬
sus : ibi inspectante po¬
pulo multisq aliis
rp̃is presentibus hei¬
lunis senex genua eiꝰ
lim plectitur dicens
ilii mea moritur misero
genere languoris et qđ
ipia ẽ morte cru deli¬
uis solo sp̃u uiuit.
um carne p̃mortua¬
at q benedicis confi
enĩ qđ ꝑte redden¬
da sit sanitati. Qua il¬
le uoce confusus obstu¬
puit. et refugit dicens
hoc ñ cẽ suę uirtutis se¬
nẽ errasse iudicio non es
ut exanimẽ uisitaret. pos¬
tremo a circũ stantibus
ep̃is ire conpulsus descen¬
dit ad domũ puelle. et¬

Expanded text:
puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspectante populo multisque aliis episcopis praesentibus, ejulans senex genua ejus amplectitur, dicens: Filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu vivit, iam carne praemortuaadque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non essut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puell
Abbreviated transcription (Latin):
lis ingenii cũ filia eius.
gra uissimis quartane fe¬
bribus urerctur. episto¬
lã martini quę casu ade¬
ũ de lata fuerat peciorĩ
puelle in ipso ardoris in¬
tũ inualuit apud arbori
tati di caret Profectus¬
q ad martinũ. puella
ei presens ob uirtut u
eius testimoniũ quȩ ꝑ
absentẽ licet curata
esset obtulit : ..¬

Expanded text:
lis ingenii, cum filia ejus lis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris int. Quae res apud Arboriutati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
de metu at que impetu
barbarorũ subita ciuitat.
turbasset : demoniacũ
adse exhibere iubet.
mperat. ut an uerus hic
nuncius fateretur.
unc confessus ẽ. sedecẽ
demones fuisse. qui ru¬
morẽ hunc ꝑ populũ dis¬
siminassent. ut hoc sal¬
tẽmetu exillo martinus.
oppido fugaritur. Barba¬
ros nihil ominꝰ nũ quã
inruptionẽ cogitare:
Itaque cũ hȩc inmundus
retur: metu et curba¬
tione p̃senti ciuitas li¬
berata ẽ.
pud parisios autem¬
dũ portã ciuitatis
illius magnis secũ
turbis euntib in groiret:
lepsũ nuserabili facie
orrentib cunctis. oscula¬
tus ẽ. atq benedixit:
tatĩq ab om̃i malo emuns¬
datus est Postero die
ad ecdesiã ueniens. ni¬
tenti cute grãs ꝓsanita¬
te quã recẽperat agebat:
Sed nec hoc p̃tereundũ ẽ.
cilicioq de tracte cre¬
bras suꝑ infirmantib
egere uirtutes. Nã cũ¬
aut digitis in ligate aut
collo indite sunt per¬
sẽpe abegrotantibus
tem uir prefectoriu.
scĩ ad modũ et fide¬

Expanded text:
de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus retur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios verodum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus tem, vir praefectorius, sancti admodum et fide
Abbreviated transcription (Latin):
atq turonorũ: Ec cła
ibi ẽ celebris regione
scõꝵ nec minꝰ glorio
sacrarũ uirginũ multi¬
tudine. Dreteriens ergo
martinus: in secretario ec¬
đȩ habuit mansionẽ:
Post discessũ illius cuncte
insecretariũ illud untue
runt : ac lãbunt singula
loca ubi aut sederat uir
beatus aut steterat:
tiuntur Una earũ post
dies paucos partẽ strami¬
nis quã sib ꝑbenedicti¬
one collegerat : in ergu¬
mino quẽ sp̃s erroris
agitabat. decer uice
suspendit: Nec mora
dicto citius erecto de¬
mone ꝑsona mundata

Expanded text:
 Turonorum. ecclesia ibi est celebris religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum uirginum multitudine. praeteriens ergo Martinus in secretario ecclesiae habuit mansionem. post discessum illius cunctae in secretarium illud uirgines inruerunt: adlambunt singula loca, ubi aut sederat uir beatus aut steterat, tiuntur. una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata
Abbreviated transcription (Latin):
am inpago aeduo¬
rũ gestũ sit refe¬
Arã Ubi dũ
tẽplũ idẽ euerter&.
furens gentiliũ rusti¬
corũ ineũ inruit mul¬
titudo. Cũq unꝰ au¬
datior cunctis strito
eũ gladio peteret :
reiecto pallio nudã
ceruicẽ ꝑ cussori p̃bu¬
it. Nec cunctatus ferire¬
gentilis: sed cũ dexterã
altius extulisset resupi¬
nus ruit: Consternatꝰ¬
que diuinonutu ueni¬
am p̃cabatur
LE DIS SIMI¬
Ile hiuc fuit illud
cũ cũ idola destruen¬
iẽ cultro quidã feri¬
re uoluisset: inictu
ipso ferrũ ei dema¬
nibus excussũ por
cõparuit: plerũq
autẽ contradicentibus
sibi rusticis ne rorũ fa¬
na deffrueret: Ita pre¬
dicatione scã gentiliũ
ammos mitigabat.
ut luce eis ueritatis os¬
tensa. ipsi sua tẽ pla
subuerterent: Cura¬
tionũ uero tã potens
meo graerat. ut nul¬
lus fere ad eu egrotus
accesserit. qui non con¬
tinuo receperit iũni¬
tatẽ Qđ ex consẽquen¬
tiliquebit exẽpło
REUERIS

Expanded text:
am in pago Aeduorum gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus feriregentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exemplo. Treueris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere. nisi uestẽ pau¬
ꝑ acciperet Diaconꝰ
ueronihil intellegens
qr extrinsecus indutũ
amphibalo. ueste nudũ.
interiuꝰ ñ uidebat
Postremo pauperẽ ñ cõ¬
parere causatur:
Mihi inquit uestis quȩ p̃¬
parata .ẽ. deferatus. pau¬
ꝑ non deerit uestien¬
ricus necessitate cõpulsus.
iãq felle cõmoto e ꝓximis
tabernuis. Nigerrimã uestẽ.
breuẽq atq hispidã : quin¬
q: cõparatelar gente is ra¬
pit: atq ante martini pe¬
des iratus exponit:
En inquit uestẽ : sed pauꝑ
hic non ẽ: Ille nihil motꝰ
iubet eũ paululũ stare
ꝓforibus : Secreto utique
ꝓcurans. dũ sibi uestẽ nu¬
dus inponeret: totis uiri¬
bus e laborans. ut possit
occultũ eẽ qđ fecerat:
Sed quando in scĩs uiris
latent ista: quęrentib
uelint nolint. cuncta
ꝓduntur

Expanded text:
procedere, nisi vestem pauprocedere, nisi vestem pauper acciperet. Diaconus vero nihil intelligens, quia extrinsecus indutum amphibalo, veste nudum interius non videbat, postremo pauperem non comparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: pauper non deerit vestienricus necessitate compulsus, jamque felle commoto, a proximis tabernis bigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produntur
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo cohibebat:
Illud non prȩteribo: qđ
insecretario sedens. num¬
quã cathedra usus est:
Iam in etclesia. nemo eũ
umquã sedere conspex̃:
sicut quendã nuꝑ testor
dm̃ non sine meo pudo¬
tribunali celsa sede
residentẽ: Sẽdebat
autẽ martinus insel¬
la rusticana. ut st̃
istȩ in usibus seruuloꝵ:
quas nos rustici galli¬
uos scolastici. aut cer¬
te tuqui de gretia ue¬
nisti. tripodas nuncui¬
secretum beati uiri
pauꝑ ille captiuus. cũ
ei archi diaconus da¬
re tunicã distulisset.
inrupit : dissimulatũ
se aclerico quȩrens.
algere deplorans.:
ec mora sc̃s paupere ñ ui¬
dente : intra amfibalũ
sibi tunicã latenter edu¬
xit : pauperẽq c̃textũ
discedere iubet. De in
paulo post archidiaconꝰ
ingressus: ad monet ꝓ
consuetudine expecta¬
re in eccła populũ il¬
lũ ad agenda sollẽnia
debere ꝓcedere: Cui
ille respondens ait.
Pauperẽ prius: deseaut
dicebat oportere uesti¬
ri : se ad eccłam ñ posse

Expanded text:
solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudotribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos rustici Gallivos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncusecretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda solemnia debere procedere. Cui ille respondens ait, pauperem prius de se autem dicebat oportere vestiri: se ad ecclesiam non posse
Abbreviated transcription (Latin):
Monachi autẽ qͥ p̃foribus e¬
rant crepitante et conlue¬
tante incendisono excita¬
ti obseratas efringunt fo¬
res. demotoq igni e medi¬
is flãmis martinũ ausert
Cũ iã penitus tẽ consũptꝰ
tã diuturno incendio
putaretur. Ceterũ ui
uerbis meis dñs ẽ testis
mihi ipse referebat.
Et ñ sine gemitu fateba¬
tur. pene in hoc se dia¬
boli arte deceptũ⁊ ut
excussus esomno consi¬
liũ ñ haberet qͦ ꝑfide
et orationẽ periculore¬
pugnaret. Deinde ta
diu circa se seuis se igni
quã diu erũ per& ostiũ
turbatꝰ m̃te tẽpta ueris
Ubi uero auxilit trucis
et orationis arma repe¬
ditt medias cesisse flu¬
mas seq tũ seniisse roco¬
tes quas male eẽt expł
urentes
Inde intellegat quisquis
hec legerit. ñ tẽptatũ qui¬
dẽ illo martinũ periculo
DECO AD AURELIA¬
U DIACONEM

Expanded text:
monachi autem, qui pro foribus emonachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, DA. AD AVRELIVM DIACONVM
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cilicio suꝑ iecto occu¬
bare consueuerat.
caque quasi accepta ꝑ¬
motus iniuria. stiam̃ tũ
om̃e piecit. Casu suꝑfor¬
naculã partẽ palee illi¬
us quã remouerat ag¬
gessit. Ipse ut erat mo¬
ris nuda humo lassitudi¬
ne itineris urguente
reqͥeuit: Ad mediã fe¬
re noctẽ ꝑ interruptũ¬
ut supra diximus pauim̃¬
tũ ignis ȩstuans a rescen¬
tes paleas. ad p̃hendit
Martinus sono excitatus
re mopinata et ancipiti
periculo et maxime ut
referebat diabolo insi¬
diante atq ur guente
p̃uentus. tardius quã de¬
buit ad orationis consu¬
Sit auxiliũ. Nã erũ¬
pere foras cupiens. cũ
pesculo quẽ ostio obdide¬
rat diumultũq lucta¬
tus. grauissimũ circa se
sensit incendiũ. ad co
ut uestẽ qua inducus e¬
ratignis assupserit.
Tandẽ inse reuerstis ue¬
fidei et orationis arri¬
piens mediis flamis
totus ad dñm conueri¬
sus incubuit. Tunc uͦ
diuinitus ggne submo¬
to in noxio sibi orbe

Expanded text:
tum cilicio superiecto cutum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptuut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersudium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe
Abbreviated transcription (Latin):
iquidẽ periculo sissimeͦ
cassi tẽptatus e uaserit.
eterũ omissum hoc ame
in libello illo quẽ deuita
illius scripsimus ne momi¬
retur. cũ ibidẽ ꝓfessus¬
us conplexũ. quia si ꝑse¬
qui uniuersa uoluisiẽ.
mm̃sũ uolum̃ legenti¬
bus edidissẽm: Neque
sunt tã parua que
gessit : ut om̃a potue¬
rint cõp̃hendi. Sed
tam̃ hoc de quo questi¬
o incidit latere ñ pati¬
ar . et rẽ omnẽ ut ges¬
ta ẽ referã. ne forte
inconsultũ hoc qđ ad
uituperationẽ beati
uiri pocerat opponi.
preter mississe uide¬
amur
Adiocesim quin¬
dã ꝑsollemni
consuetudine sicut ep̃ĩs uisi¬
tare ecclesias suas moris ẽ.
media fere martinus hieme¬
sionẽ ei in secretario ecđꝑ
clerici parauerunt. mul¬
tũq ignẽ scabro iã ꝑ tenu¬
ipauim̃to subdiderunt.
ectũ ei plurimo strami¬
ne extruxerunt.
De in cũ se martinus cubi¬
tũ collocasiẽt : in suetã
mollitiẽ strati male blan¬
dientis horrescit. quippe
qui nuda humo unotan¬

Expanded text:
iquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professufacta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus ionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tan
Abbreviated transcription (Latin):
restituit. Atque lauid¬
scio an pene plus fue¬
rit uixisse in ꝑfundo.
ansupra maris ꝓfunda
transisse: Sed hȩc cui
arbitror stulte. ñ leg¬
ras. aut lecta ñ audieras
Neq enĩ absq diuino co¬
silio in istius inodi exo¬
plũ beatus euangelist
sacris licteris ꝓtulissi
nisi ut ex his humana

Expanded text:
restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, ni
Abbreviated transcription (Latin):
nia: Sed in bis tolerands
atq uincendis. p̃cipuan
sẽ ꝑ iustorũ fuisse uiri¬
tem dũ ꝑ om̃a tẽptan¬
ta patientes et sẽꝑ mis¬
ti tanto fortius quanti

Expanded text:
munia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius ui
Abbreviated transcription (Latin):
istimans quo peteret mis¬
onẽ. neq enĩ integrũ sili
fore arbitrabtur sidoni¬
uũ ñ militaturus accipes
Actenus inquit ad cesarem
militaui tibi: Patere ut
militẽ dõ: Donatiuũ tui
pugnaturus accipiat:
non licet: Tum uero ad¬
uersũ hanc uocẽ trans
infremuit : dicens eũ r¬
tupugnȩ quȩ postera as
erat futura. ñ religionis
grã detractare militiã:
tmartinꝰ intrepidus. im
molato sibi terrore cons¬
tantior: si hoc inquit igna¬
uie ad scribitur non fide¬
tus aut galea. hostiũ cu¬
neos penetrabosecurus :¬
etrudiergo incustodia
iubet᷑ facturus fidẽ dic¬
tis ut inermis burbaris
bitet hanc uere beati uiri
fuisse uictoriã. cuipsti¬
tũ sit ne inermis ad p̃li¬
ũ miteretur : et quã uis
pius dñs seruare militẽ
suũ. licet inter hostiũ
gladios et tela potusset :
tam̃ nȩ uel aliorũ morte.
sc̃ĩ uolarentur obtutus
exemit pugne necessita¬
te Neq enĩ aliã ꝓmili¬
te suo xp̃s debuit pres¬

Expanded text:
istimans, quo peteret misistimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidetus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris de quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praes
Abbreviated transcription (Latin):
filii ad militiã scriberen¬
tur. ꝓdente patre qui
et catenatus: sacram̃tis mili¬
tarib implicatꝰ est : Vno
tantũ seruo comite conten¬
tus: cuitam̃ dñs uersa ui
cẽ seruiebat. Ad eo ut
plerũq: ei et calciam̃ta
ipse detraheret . et ipse
de t̃geret : Cibũ una ca¬
perent : hic sepius mini¬
traret: Triennia fere
ante baptisii in armis
fuit. Inte gertam̃ ab his
uitiis: quib: illud genꝰ¬
hominũ ĩplicari sol

Expanded text:
filii ad militiam scriberenfilii ad militiam scriberentur prodente patre, quiet catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud hominum genus inplicari
Abbreviated transcription (Latin):
pannoniarũ oppi¬
do oriundus fuit:
sed intra italiã ticini
altus est Parentib
secundũ sẽculi dig¬
nitatẽ. ñ infimis.
gentilibus tam̃ pa¬
ter eius. miles pri¬
mũ: post. tribunus
militũ fuit: Ipse ar¬
matã militã in adoles¬
centia secutꝰ: int̾ scolares
ilas subre ge constantio
de in sub iuliano cesare mi¬
litauit: Non tam̃ sponte
quia a primis fere annis di¬
uinã potius seruitutẽ. sa¬
cra in lustris pueri spirauit
infantia: Ham cũ esset
annorũ decẽ. inuitis paren¬
tib ad ecclesiam confugit.
seq caticuminũ fieripos¬
tulauit: Moxmirũ in
modũ. totus in dĩ opere
conuersus : cũ esset anno¬
rũ duodecĩ heremũ con¬
cupiuit: Fecisset q uo¬
tis satis: si ȩtatis infirmi¬
tas non obstitisset Animꝰ
tam̃ aut circa monisteri¬
a aut circa ecdesiã sẽ ꝑ
intentus: meditabatur
ad hiuc inetate puerili.
qđ postea de uotus imple¬
uit Sedcũ edictũ esset
a regib ut uete ranorũ

Expanded text:
Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum
Abbreviated transcription (Latin):
URANU
RECURRAUI
Quicũ in om̃ibus locis
cunctisq urbibus ede¬
ret crude litatissue in¬
fanda monim̃ta: turo¬
nis tantũ innocens erit
Et il la bestr quȩ huma¬
nosanguine et infeli¬
ciũ mortibus alebatus
Memini quodã die aderĩ
uenisse martinũ: Qui ubi
secretariũ eius ingressus
ẽ: uidet postergũ eius
demonẽ mire mignitu¬
dinis ad sidentẽ Quẽ
eminus ut uerbo quia
ita necesse ẽ. paruum
latinoloꝗtur exsufflat
Auicianus se exsufflari
existimans: quid me in¬
qͥt sc̃ȩ sic aspicis. tũ
sed eũ inquit qui cer¬
uici tuȩ̨ tet̾ incubuit:¬
ta recessit diabolus: et
reliquit familiare sub¬
selliũ: Satisq constat
ab illo die auicianũ mi¬
torẽ fuisse : seu qđ m
tellexerit egisse se sẽ¬
ꝑ adsidentis sibi diabo¬
li uoluntatẽ: seu qđ
inniundus sp̃s ab illiuꝰ
consensu ꝑ martinũ
fugatus. priuatꝰ . ẽ. po¬
testate crassandi. cũ
erubesceret minister
auctorẽ. nec ministrũ
auctor urgeret: VIIII F

Expanded text:
anum recurram - qui cum in omnibus locis cunctisque in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur,memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum sed eum, qui ceruici tuae taeter incumbit. cessit diabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum auctor urgueret. In uico
Abbreviated transcription (Latin):
flere martinũ dũ unus¬
quisq et sibi prestat ut
doleat. et illi debet ut
gaudeat. Hoc igitur be¬
ati iri corpus: usq ad locũ
sepulchri. hymnis canora
celestis turba ꝓsequitur:
onparetur siplacet. secu¬
laris illa põpa : ñ dicã fune¬
ris stdtrium phi : Quid ũ¬
mile martini ex sequiis
conferetur : ducant illi
pre curribus suis uinctos.
post terga captiuos.
martini corpus hi qui mun¬
dũ ductu illius uicerant
psequntur.: Illos confu¬
sis plausibus populorũ
honoret insania: marti¬
no diuinis plauditur
psalmis martinus hym¬
nis cȩlestibus honoratꝰ
Illo post triũ phossuos
intartara seua trudentꝰ
martinꝰ habraȩ sinulȩ¬
tus excipitur: martinꝰ¬
hic pauꝑ et modicus.
cȩlũ diues ingreditur.
Illinc nos ut spero custo¬
diet: me haec scribentẽ
respicit. te legenura¬

Expanded text:
ere gaudentibus, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legen
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt e docuit Quospes nr̃a
tendenda ẽ : quo animus
dirigendus instruxit:
Quid tam̃ fiet fr̃t qđ mͥ
ipse sũ conscius conscen¬
dere arduũ illũ ac pene¬
trare ñ potero. ita sar¬
cina molesta me p̃gra¬
uat et peccatimole dep̃s¬
so negato mastra conscen¬
su seua miserabilẽ uitã¬
ducit intartara spestam̃
super ẽ. illa sola illa pos¬
trema. ut qđ ꝑnos obti¬
nere ñ possumus saltẽ
ꝓnobis orante martino
mereamurꝰ Sedquid
te fr̃t diutuꝰ occupo
epistola tã loquaci de¬
moror que uenturũ sinul
iã pagina impleta ñ re¬
cipit. nuhi tam̃ hec fuit
ratio sermonẽ istũ lon¬
gius ꝓferendi ut qr
doloris nuntiũ epła defe¬
rebat. eadẽ tͥ ex quadã
nr̃i confabulationẽ presta¬
ret carta solaciũ:

Expanded text:
esset edocuit: quo spes nostra esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium.
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ unice dili geba
Enrursus lacrimȩ fluus
immoq de pectore ge¬
mitus erũpit : In quo mͥ
post hunc homine si mils
requies. in cuius ert
caritate solatiũ: me mise¬
rũ. me infecẽ. potero ne
unquã si diutius uixero
ñ dolere qđ martino su¬
perstessum : Erit post
hȩc uita iocunda erit di¬
es aut hora sine lacrimis.
aut tecũ fr̃t dilectissi¬
me potero illius m̃tionẽ
habere sine fletu. aut un¬
quã loquens apudte ali¬
ud quã de illo loqui pote¬
ro  Sed quid te in lacrimis
fletibusq cõmoueo: ecce
nunc consolatũ. et̃ te cu¬
pio : quime consolari ipsẽ ñ
possum: non de erit nobis
ille mihi crede ñ deerit:
ntererit dese fermocinan¬
tib astabit orantibus.
Qđq ũ hodie p̃stare digna¬
tus .ẽ. uidendũ se ingła
sua sȩpe prebebit : et as¬
sidua sicut ante paululũ
fecit benedictione nos ꝓtegit.
nde scđm ordinẽ uisionis qua¬
celũ sequentibus se patere
monstrauit : quo sequendus

Expanded text:
erentem unice diligebat. erentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero, non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. non deerit nobis ille, mihi crede, non deerit: intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus
Abbreviated transcription (Latin):
letus ulcerib congau¬
densq cruciatibus quȩ¬
libet int̾ corm̃ta risisset: C¬
Sed quã quã ista ñ tule¬
rit: impleuit tam̃ etiã
sine cruore martiriũ.
Nã quas ille ꝓspe aeter¬
nitatis huma norũ dolo¬
rũ ñ ꝑtulit passiones
fame. uigiliis. nuditate.
ieiuniis opꝓbriis inui¬
dorũ insectationibus
iꝓborũ. Cura ꝓinfir¬
mantibus. sollicitudi¬
nẽ ꝓpericlitantibus .
Quo enĩ dolente ille ñ
doluit: quo scandali¬
tante ñ ustus est:
quopereunte ñ gemur
preter illa cotidian
illius aduersũ huni¬
nas spiritalesq: necu¬
tias diuersa certans
Dũ ineo uarus tẽptato¬
nibus ad pecitã semo
ex superat fortitud
uincendi. patientid
pectandi : ae quanim¬
tas sustinendi
uere in effabilẽ uiri
pietate. miseri cordia
caritate. quȩ cotidie
etiam inscĩs uiris sel
frigescente frigesei:
nillo tam̃ usq ad fineꝰ
aucta indies ꝑ seueraus
Iuo ego illius bono ue
spetialiter fruitus si
cũ me indignũ et ñ m¬

Expanded text:
laetus ulceribus congaulaetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset. Sed quamquam ista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium. nam quas ille pro spe aeternitatis humanorum dolorum non pertulit passiones, fame, uigiliis, nuditate, ieiuniis, opprobriis inuidorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non m
Abbreviated transcription (Latin):
tute et potuit eẽ mar¬
Quod si ei neronianis deci¬
anisq tẽporib in illa
quȩ tunc extitit. dimica¬
re congressione licuis¬
set. Testor dm̃ celi atq
terre. sponte ȩculeũ as¬
cendisset ultroq se igni¬
bus intulisset: hebre is¬
q pueris ȩquandus. in t̃
flã marũ globos medi¬
a licet hymnũ dñi in
fornace cantasset:
Quodsi ꝑsaianũ illud
suppliciũ ꝑ secutorifor¬
te placuisset: nũquã
serris & laminis de se¬
cari m̃bra timuisset:
acsi p̃cisis rupibus
abrutisque montibus
agere felicẽ furor im¬
pius maluisset: per¬
hibeo confisus testi¬
moniũ ueritatis. spon¬
te cecidisset: Siue ro
gentiũ doctoris exẽ¬
plo gladio deputatꝰ.
int̾̃ alias ut sepe pro¬
uictimas duceretur primus
om̃i ũ carnifice conpulso
palmã sanguinis occupasset.
Iã uero aduersus om̃s pe¬
nas atq supplicia quib
plerũq humana cessit
infirmitas ita a confes¬
sione dñi ñ recedens im¬
mobilis obstitisset. ut

Expanded text:
tute et potuit esse martute et potuit esse marquodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nec ullũ in patientissimi
doloris amitto solatium
Te uero ubi hoc nuntiatũ:
mihi participẽ ẽẽ uolui
doloris mei. quieras sociuꝰ
amoris : Veni ergo ad me
statĩ ut parit̃ luge amꝰ
quẽ parit̃ amamus.
Quã quã sciã uirũ illũ ñ eẽ
lugendũ
u post euictũ triũpha¬
tuq sȩculũ nunc demũ
Feddita ẽ. corona iustitie:
ed tam̃ ego ñ posiũ mihi
Imperare quin dole am
remisi quidẽ patronũ
ed solatiũ uite p̃sentis
amisi: Et si rationẽ ul¬
lã dolor amitteret. gau¬
dere deberetꝰ: Est enĩma
ille ut .ẽ consertus apłis
ac ꝓphetis: Et qđ pace
scõrũ om̃iũ dixerim: in
illo iustor ũ grege nul¬
li scđs ut spero. credo. con¬
fido illis potissimũ qui sto¬
lassuas insanguine laue¬
rint ad gregatus. agnũ
ducẽ ab om̃i integer la¬
be comitatus. Nã licet
ei ratio tẽ porĩs ñ potue¬
rit p̃stare martiriũ : glo¬
ria tam̃ martiris ñ care¬
bit : quia uoto atq uir¬

Expanded text:
nec ullum inpatientissimi nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uir
Abbreviated transcription (Latin):
scripserã : dextera p̃fere¬
bat. Ego autẽ genua il¬
lius cõplexus benedictio¬
nẽ ꝓconsuetudine flagi¬
tabam. Suꝑ positãq cãpi¬
ti meo manũ. tactu blan¬
dissimo sentiebã Cũ in¬
ter bene dictionis uerba
sollẽnia familiare illud
orisuo crucis nom̃ iterarit:
Mox in eũ luminibus inten¬
tis cũ exsatiari uultu il¬
lius conspectuq ñ possim
subito mihi in sublime sub¬
latus eripitur : donee in¬
m̃sa aeris istius uastita¬
te. cũ tam̃ rapida nube
subuectũ acie seque¬
rer oculorũ : patenti
cȩlo receptus. uideri
quã magistrũ uiã scandere
E go inpudens sequi cupieon
dũ altos gressus molio
et conitor: euigilo
Sõnoq excitatus congra¬
tulari coeperã uision
ris ingreditur solitotris¬
or uultu loquentis part̃
et do lentis: Quid tu inq
tã tristis loqui gestis
nũ martinũ nuntiant
Concidi fateor: obortisq la¬
crimis fleui uberrime
Qum etiã dũ haec adte frt
scribimus fluunt lacrime

Expanded text:
scripseram, dextera praeferescripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari coeperam uisioniaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis?num obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae,
Abbreviated transcription (Latin):
am̃e mane digres¬
sus es. erã residens
solus incella:
subieratq me
illa quȩ sepius occupat
cogitatio spes futurorum
presentiũq: fastidiũ. Iu¬
dicii metus: formido pę¬
narũ: Et qđ consequens
erat. atq unde cogitatio
tota descenderat. pec¬
catorũ medrũ recordati¬
o. tristẽ me confectũq
reddiderat. De in cũ
fatigata angore animi
in lectulo m̃bra posuissẽ.
ut plerũque ex mestitudi¬
obrepsit : Qui ut sẽ ꝑ
matutinis horis leniar
incertusq ita suspensus
ac dubius ꝑ m̃bra difun¬
ditur. ut quđ in alio sõpo¬
re ñ euenit. pene uigi¬
lans dormire te sentias:
ũ repente scm̃ marti¬
nũ episcopũ uidere
mihi uideor. p̃textũ to¬
ga candida. uultu igneo.
stellantibus oculis:
crine purpureo.
Atq ita mihi in ea ha¬
bitudine corporis forma
q qua nouerã uide¬
batur : ut qđ eloqui
nobis dificile ẽ non
possit aspici. cũ pos¬
sit agnosci :
Adridensq milii paululũ:
libellũ quẽ deuita illiuꝰ

Expanded text:
a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudiobrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ relinquentes. aridas pete¬
rent desertasq regiones:
Fonimirũ cirta aues illas
usus imperio : quo demiones
fugare consueuerat Ita gre¬
ge facto om̃s in unũ illȩ uo¬
lucres congregatȩ : relicto
flumine. montes siluasq
petiert̃ : Nonsine ad mira¬
tione multorũ : qui tantã
in martino uirtutẽ uide¬
rent. ut etiã auibus impe¬
raret: Aliquandiu ergo
muico illo uel ineccła ad
quã ierat cõmoratus. pa¬
ce inter clericos restitu¬
ta: cũ iã regredi ad
monasteriũ cogitaret :
uiribus corporis cepit
repente destitui.
Conuocatisq discipulis: in¬
dicatq se iã resolui.
Pũ uero meror et luctus om̃i

Expanded text:
tem relinquentes aridas petetem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maero
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ lecturã. paucistuȩ sa¬
tis faciã uoluntati. Itaq
p̃stabo his quȩ mihisunt
ante praesciuit : dixitque frib
dis solutionẽ sui corporisim¬
minere: Interea causa exti¬
tit . qua condatensẽ diõce¬
sĩ uisitaret: Nã dericis in¬
terse edenae illius discor¬
dantibus. pacẽ cupiens re¬
formare . licet finẽ dierũ
suorũ non ignoraret: ꝓficisci
tamen obistius modi causã
non recusauit: Bonã hanc
uirtutũ suarũ consũma¬
tionẽ existimans: si pacẽ
eclesiȩ redditã reliquis set
taque ꝓfectꝰ cũ suo illo ut
semꝑ frequentissimo disci¬
pulorũ scĩssimoq comitatu:
mergos influmine conspi¬
cat᷑ pisciũ praedã sequi. et
ra pacẽ ingluuiẽ assiduis
urguere capturis:¬
.L
Fi orma inquit bee demonũ
est: Insidiantur in cautos. ei¬
piunt nescinits. captos de¬
uorant: ex saturariq ñ quȩ¬
unt deuoratis: Imperat de¬
inde potenti uirtute uerborũ.
ut eũ ciu mnatabant gurgi¬

Expanded text:
esse lecturam, paucis tuae saesse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi suntante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgi
Abbreviated transcription (Latin):
cubrato tibi penitus atq
inpolita tradantur
Nã ut dereliquis taceã ro¬
go quẽ ad modũ tã cito ad
te epła illa potuit ꝑ nen¬
re quã nuꝑ ad aureliũ di¬
a conẽ scripseramꝰ. Ego eni
t losȩ positus. tu treueris
constituta: et tã longea
patria filio inquie tante
diuulsa: quã tam̃ familia¬
rem illã ẽpłam occasione
furata es: Accepiautẽ lit¬
teras tuas. quibus scribis in
eadẽ epła qua de obitu
scĩ martini fecerim m̃tio¬
nẽ ipsũ beatiuiri transi¬
tũ exponere debuissem:
Quasi uero ego illã epistolã
aut legendã aluis preter¬
quã ipsi adquẽ missa ẽe¬
uidetur ediderim: Aut
ego tanto sim operides¬
tinatus. ut om̃a quȩ de
martino cognosci opor¬
tet. me potissimũ scri¬
bente notescant: Itaq
siqua de obitu scĩ marti¬
ni audire desideras. ab
illis potiuꝰ qui inter fue̾¬
re cognosce ego tibista :¬
tui nihil scribere : ne
ubiq me publices
łam̃ sidas fidẽ nullite

Expanded text:
cubrata tibi penitus adque cubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te
Abbreviated transcription (Latin):
S
seuerus : basulȩ pa¬
renti uenerabili salutẽ
Si parentes uocari in ius
liceret: te plane expi¬
lationis furtiq reã ad p̃to¬
tis tribunal iusto lorotra¬
heremus Quid enĩ ñ con¬
querar quã ate patior in¬
iurĩ nullã mihi domicar¬
tulã. nullũ libellũ. nul¬
lã epistolã reliquisti ita
furaris om̃a ita diuulgas
uniuersa. Siquid ad ami¬
cũ familiarit̃ scripsi si
quid forte dũ ludimus
qđ uelĩ tamen occultũ
eẽ dictaui: om̃a ad te priuꝰ
quã fuerint scripta aut dic¬
tata ꝑueniunt: Nimurũ ob¬
erratos habes notarios me¬
os. ꝑ quos tibi nr̃e in eptię
publicantur. nec tam̃ ad¬
uersũ eos possũ moueri si
tibi parent. qui inius nr̃m
ex tua potissimũ libera lita¬
te uenerunt. seque ad huc
tuos quã meos esse memine¬
runt Tusola es rea. tusola
cul pabilis. quȩ et nuhi insi¬
diaris et illos fraude circũ¬
uenis: ut sine delicto ullo
familiariter scripta. aut
neglegenter emissa. in lu¬

Expanded text:
s Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlu