comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pris resistebant: & magna parte diei consumpta cum prima lu¬
ce ad horam octauam pugnaretur. nihil quod ip̃is esset indigiiu
admittebant Ium .T. Baluentio qui superiore anno primipilum
duxerat: uiro forti & magnȩ auctoritatis utrumq fęmur tragu¬
la trauicitur. q. lucanius eiusdem ordinis fortissime pugnans
dum circumuento filio subucnit interficitur. L cotta legatus
omnes cohortes ordinesq cohortans in aduersum os funda uul¬
neratur. Nlis rebus permotus Q:Titurius cum procul Ambiongem
suos cohortantem conspexisset: interpretem suum. Cti. pompeium
ad eum mittit rogatum ut sibi militibusq parcat. Ille appellat
respondit. si uelit secum colloqui licere. sperare a multitudine
impetrari posse: quod ad militum salutem pertineat: ip̃i uero ni¬
hilnocitum iri inq eam rem se suamq fidem interponerere. Ille
cum cotta saucio communicat si uideatur pugna ut excedant: &¬

Expanded text:
ptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et
Abbreviated transcription (Latin):
& quotiens quęq cohors per occurrebat. ab ea parte magnus nu¬
merus hostium cadebat. Qua re animaduersa Ambiorix pronũ¬
nari iubet ut procul tela coniiciant. neu ꝓpius accedant & quã
in partem romani impetum fecerint. cedant leuitate armorũ
& quotidiana exercitatione: nihil his noceri posse rursus se ad
signa recipientes insequerentuir. Quo precepto ab his diligentis¬
sime obscruato: cum quȩpiam cohors ex orbe excesserat. atq in¬
petum fecerat. hostes uelocissume refugiebant. interim eam par¬
tem nudan necesse erat: et a latere aperto uela recipi. Rursus cu
in eum locum unde erant egressi reuerti ceperant: & ab his qui ces¬
serant & ab his qui proximi steterant circumueniebantur. Sin au¬
tem locum tenere uellent: nec uirtuti locum relinquebatur ne¬
q a tanta multitudine coniecta tela conferti uitare poterant.
samen quot incominodis conflictati multis uulneribus acce¬

Expanded text:
et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus nuet quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acc
Abbreviated transcription (Latin):
pronuntiari ut impedimenta relinquerent atq in orbem con¬
sisterent. Quod consilium et si eiusmodi casu reprehendendum
non est: tamen incommode accidit. Nam et nostris militibus
spem minuit & hostes ad pugnandum alacriores effecit. quod
non sine summo timore & desperatione id factum uidebatur.
frecerea accidit quod fieri necesse erat: ut uulgo milites a signis
discederent: queq quis corum carissima haberet: ab impedimentis
perere arq arripere ꝓperaret: clamore & fletu oinnia complen¬
tur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eoꝵ tota a¬
cie pronuntiare iusserunt ne quis a loco discederet: illoꝵ esse pre¬
dam atq illis rescruari quȩcunq romani reliquissent. proinde
omnia in uicroria posita existimarent. Erant & uirtute et
numero pugnandi pares nostri: tametsi aduce et a fortuna
deserebantur: tamen omnem spem salutis in uirture poncbũt.

Expanded text:
pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem conpronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant,
Abbreviated transcription (Latin):
latis insidiis bipertito in siluis oportuno atq occulto loco a mili¬
bus passuum circiter duobus romanoꝵ aduentum expectabant.
Et cum se maior pars agminis in magnam conuallem dimisisset
ex utraq parte eius vallis subito se ostenderunt: nouissimosq p̃¬
mere & primos prohiberc ascensu: atq iniquissino nostroꝵ loco
prelium committere ceperunt. Tum demum siturius qui nihil
ante prouidisset: trepidare & concursare cohortesq: disponere.
hȩc tamen ip̃a timide atq ut eum omnia deficere uiderentur:
coguntur. At cotra qui cogitasset hoc posse in itinere accidere
atq ob eam causam profectionis auctor non fuisset: nullo iure
cõmuni saluti deerat. et in appellandis cohortandisq militib
impatoris & in pugna militis officia prestabat. Cuniq ꝓpter
longitudinem agminis minus facere. omni.A per se obire. & ꝗd
quoqͦ loco faciendum esset prouidere non possent. iusscrunt

Expanded text:
locatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a mililocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne & pertinatia rem in summo periculo deducant. facilem esse
rem seu maneant seu proficiscantur. si modo unum omnes
sentiant ac probent: contra in dissensione nullam se salutem
perspicere. Res dispuratione ad mediam noctem perducitur.
sandem dat cotta permotus manus. Superiore sententia sabini
pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur uigiliis reliqua pars
noctis: cum sua quisq miles circum spicit quid secum portare
posset: quid ex instrumento hibernoꝵ relinquere cogeretu
omnia excogitantur quare nec sine peritulo maneatur & lã¬
gor milinim & uigiliis ꝑiculum augeatur. frima luce sic ex ca-¬
stris proficiscuntur: ut quibus esser persua sum non ab hoste sed
ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum longissimo
agmine maximisq impedimentis incedunt.At hostes postea ꝗͣ
ex nocturno fremitu uigiliisq de profectione eoꝵ senserunt: col¬

Expanded text:
ne et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse ne et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, col
Abbreviated transcription (Latin):
esset durius nullo cum periculo ad proximam legionem peruentu¬
ros. sigallia omnis cum germanis consentiret: unam esse in cele¬
nitate positam salutem. Cottȩ quidem atq eoꝵ qui dissentiunt¬
consilium quem haberer exitum in quo si presens consilium: at
certe longinqua obsidione fames esset timenda.Hac in utramq:
partem habita disputatione: cum a cocta primisq ordinibus
acriter resisteretur. Uincite inquit si ita uultis sabinus: & id
clariore uoce ut magna pars militum exaudiret. Neq is sum
inquit qui grauissime ex uobis mortis periculo terrear. Hi sa¬
pient si grauius quid acciderit: abs te rationem reposcent:qui
si per teliceat sequenti die cum proximis hibernis coniuncti cõ¬
munem cum reliquis belli casum sustineant: non reiecti et re¬
legati longe a cęxeris aut ferro aut fame intereant. Consurgitur
ex consilio: comprehendunt utrumq: & orant ne sua dissensio¬

Expanded text:
esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuesset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirentconsilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensio
Abbreviated transcription (Latin):
re conuentura subsidia. fostremo quid esset leuius aut turpius
ꝗ̃ auctore hoste. de simimis rebus capere consilium. Contra ea fi¬
tutus sero facturos clamitabat. cum maiores manus hostium
adiunctis gerinanis conuenissent. & cum aliquid calamitatis in
proximis hibernis esser acceptum. breuem consulendi esse occasio¬
nem. cesarem arbitrari profectum in italiam: neq aliter carmites
interficiendi sasgeni consilium fuisse capturos: neq eburones. si
ilie adesser: tanta contentione nostri ad castra uenturos esse: nõ
hostem auctorem sed rem expectare: subesse rhenum: magno ẽẽ
germanis dolori Ariouisti mortem: & suꝑiores nostras uictorias.
Aardere galliam tot contumeliis acceptis sub ppli ro. impium re¬
dactam: suꝑiore gloria rei militaris extincta. fostremo quis hoc
sibi petsuaderet sine certa ie Ambiorigem ad eius modi consilium
descendisse: suam senttntiam in utraq parte esse tutam. si nihil

Expanded text:
re conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, re conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bernis leuetur: & cȩsari pro eius meritis gratiam referre. Flac ora¬
tione habita discedit ambiorix. Carpineius & lunius quȩ audie¬
runt ad legatos deferunt. Illi repentina reperturbati &si ab ho¬
steea dicebantur: tamen non negligenda existimabantur. maxĩe¬
q hac re ꝓmouebantur. quod ciuitatem ignobilem atq humi¬
lem heburonum sua sponte ppłoro. bellum facere ausam uix erat
credendum. itaq ad consilium rem deferunt. magnaq inter eos
exissit controuetsia .ł. Arunculeius compluresq tribuni militũ
& prilioꝵ ordinum centuriones nihil temere agendum. neꝙͥ
ex hibernis iniussu cȩsaris discedendum existimabant. quanta¬
uis magnas copias germanoꝵ sustineti posse municis hiberuis
docebat tem esse testimonio. quod ptimum hostium impetum
multis ultro uilneribus illatis fortissime sustinuerint: re fru¬
mentaria non premi. interea & ex proximis hibernis & a cęsa¬

Expanded text:
bernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac orabernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
sed esse galliȩ cõmune consilium omnibus hibernis cesaris oppu¬
ꝯnandis. hunc esse indictum diem ne qua legio alttrȩ legioni sub¬
sidio uenire posset: non facile gallos gallis negarc potuisse preser¬
tim cum de recupanda cõmuni libertate consilium initum ui¬
deretur.quis quoniam pro pietate satsfecerit habere nunc se ra¬
tionem officii pro beneficiis cesaris monere orarc Titurium pro ho¬
spitio ut sue ac militum saluri consulat magnam manum ger¬
manoꝵ conductam rhenum transisse. hanc affore biduo ip̃oꝵ
esse consilium uelint: neprius ꝗ̃ finitimi sentiant eductos ex hiber¬
nis milites. aur ad ciceronem aut ad labienum deducere. quoꝵ
alter milia passuum cittirer .l. alter paulo amplius ab his absit.
illud se possiceri & iureiurando confirmare: tutum itex per fines
daturum: quod cum faciat et ciuitati sese consulere: quod hi¬

Expanded text:
Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppuSed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hi
Abbreviated transcription (Latin):
rarent. Mutitur ad eos colloquendi causa .C. carpineius eques
te iussu cȩsaris ad Ambiorigem uentitare consueuerant. Apud
quos ambiorix ad huncmodum locutis est. Sȩpe pro cęsaris
in se bencficiis plurimum ci confidere debere: quod eius opera
stipendio liberatus esset. quod aduatucis finitimis siuis pendere
consuesset. quodq ei filius & fratris filius a cȩsare remissi eisent.
quod aduatuci obsidum numero missos apud se in seruitute
& catenis tenuissent: neq id quod fecerit de oppugnatione castro¬
rum aut iudicio aut uoluntate sua fecisse sed coactu ciuitatis.
suaq esse huiusmodi impcria ut non minus haberet iuris in se mł¬
titudo ꝗ̃ ip̃e in multitudinem. Ciuitati porro hanc fiusse belli
causam quod repentine galloꝵ coniurationi resistere non po¬
tuerit. id se facile ex humilitare sua probare posse. quod non adeo
sit imperitus rerum. ut sus copiis pplum ro. suꝑari posse confidat

Expanded text:
rarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, equesrarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, equeste missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum Romanum superari posse confidat.
Abbreviated transcription (Latin):
interfectum hos comprehensos ad se mitteret. Inttrim ab omnib
legatis questoribusq quibus legiones tradiderat. certior factiis est
in hiberua peruentum: locumq hibemis esse munitum. Diebus
circiter.xu. quibus in hiberna uentum est: initium repentini tumul¬
tus ac defectionis ortum est ab Ambiorige & catuolco: qui cum ad¬
fines regni sui sabino cotteq presto fuissent: frumentumq in
hiberna comportassent. Induciomari & treueri nuntiis impulsi
suos concirauerunt. subitoq oppressis ligiatoribus: magna many
ad castra oppugnatum uenerunt. Cum celeriter nostri aria cepis¬
sent. Uallumq ascendissent: atq una ex parte hispanis equitibus
emissis equestri prelio superiores fuissent: desperata re hostes su¬
os ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamauerũt
uti aliqui ex nostris ad colloquium prodirent: habere sese que de
cõmuni dicere uellent: quibus rebus controuersias minui posse spe¬

Expanded text:
interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum adfines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse spe
Abbreviated transcription (Latin):
onibus facillime inopiȩ frumentariȩ sese mederi posse existimauit.
atq harum tamen omnium legionum hiberna preter eam quã
L.Roscio in pacatissimam & quietissimam partem ducendam de¬
cderat milibus passuum continebatur centum. Ip̃e interea quo¬
ad legiones collocatas munitaq hiberna cognouisset: in gallia
morari constituit. Erat in carmiibus summo loconatus ⁊asgeti¬
us huius maiores in sua ciuitate negotium obtinuerat. Huic
cȩsar pro eius uirtute atq in se beniuolentia quod in omnibus bel¬
lis singulari eius opera fuerat usus maiorum locum conͤstitue¬
rat: tertium iam hunc annum regnantem inimici iam multi
ex ciuitate multis auctoribus eum interfecerunt. Defertur ea res
ad cesarem. Ille ueritus quod ad plures pertinebat. ne ciuitas corũ
deficeret.L. plancum cum legione ex belgio celeriter in carmites
proficisci iubet: ibiq hiemare quorumq opera cognouerat tasgetiũ

Expanded text:
onibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. onibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium
Abbreviated transcription (Latin):
tempore a nauigatione excluderetur: quod ȩquinoctium suberat.
necessario angustius milites collocauit. ac summa tranquillitate se¬
cuta secida mnita cum soluisset uigilia prima luce ttrram attigit
oinnesq incolumes naues perduxit. Subductis nauibis consilioq
galloꝵ samarobrine peracro. quod eo anno frumentum ingallias
ꝓꝓ siccitatem angustus perucnerat: coactiis est alitr ac supioribus
annis exercitum in hiberniis collocare legionesq in plures ciuita¬
tes distribuere. ex quibus unam in morinos ducendam .C. Fabio le¬
garo dedit. alteram in neruios..Corfinio rreuiorum hiemare ius
bonium legatos prefecit. Unam legionem quam proxune trans
padum conscripserat & cohortes qnq in ebutrones. quoꝵ pars ma¬
xima est initr mosam & rhenum: qui sub impcrio ambiorigis & ca¬
tuolei erans misit. his militibus q.Fiturium sabinum & .l. Aruncu¬
lum coitam legatos precsse iussit. Ad hunc modum dubributis legi¬

Expanded text:
tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Cinatium Plancum et Gaium Trebonium legatos praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legi
Abbreviated transcription (Latin):
galliȩ motus neq multum ȩstatis suꝑesset: atq id facile extra¬
hi posset/ intelligeret obsides imperat & quot in annos singulos
uectigalia populoxo. britannia penderet constituit. Interdicit
atq imperat cassiuellano ne Mandubratio neu Trinobantibus
noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit. ad mare naues inue¬
nit refectas. his deductis quod & captiuoꝵ magnum numerum
habebat: & nonnullȩ tempestate deperierant naues: duabus com¬
meatibus reportare exercitum instituit. Ac sic accidit: uti ex tanto
nauium numero tot nauigationibus neq hoc neq supiore anno
ulla omnino nauis que milites portaret deficeret. At ex his quȩ
inanes ex continenti ad eum remitterentur: & prioris commne¬
atus expositis militibus: & quas postea labienus faciendas curaue¬
rat numero.lx. perpaucȩ locum caperent: reliquȩ omnes fere resi¬
cerentur. Quai cum aliquamdiu cesat frustra expercasser. ne ani

Expanded text:
Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extraGalliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni
Abbreviated transcription (Latin):
nostroꝵ impetum non tulcrunt: sese alia ex parte oppidi eiecerũt.
Magnus ibi numerus pecoris repertus: multiq sunt in fuga com¬
prehensi atq interfecti.Cum hȩc in his locis geruntur Casuellanꝯ
ad cautium quod esse ad mare supra demonstrauimus: quibus regio¬
nibus. iiiiͦͬ reges preerant. Cingerorius Caruilius taximagulus se¬
goriax. nuntios mittit: atq his imperat: ut coactis omnibus copiis
castra naualia de improuiso adoriantur atq oppugnent.Hi cum
ad castra uenissent nostri eruptione facta multis eorum interfe¬
ctis capro etiam nobili duce cingerorige suos incolumes indu¬
xerunt. Cassiuellanus hoc prelio nuntiato tor detrimentis acce¬
pris uastatis finibus maxime etiam permotus defectione ciuita¬
tum legatos per arrebatem comium deditionem ad cȩ̨sarem mit¬
tit. Cȩsar cum constituisset hiemare in continenti pꝑ repentinos

Expanded text:
nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos
Abbreviated transcription (Latin):
mortim uitautrat. legatos ad cȩsarem mittunt pollicenturq sesc
ei dcditiros atq imperata facturos. fetunt ut Mandubracium
ab iniuria cassiuellani defendat. at in ciuitatem mittat. qui
presit iniꝑium q obtincat. his cęsar imperat obsides. xlꝰ frumẽ¬
rumq ad exercitum: Mandubraciumq ad eos mittit. Illi
militum iniuria prohibitĩ: cenimagni segontiaci acalites bri¬
broticassi legationibus missis sese cciami dedunt. Ab his cognoscit
non longe ab eo loco oppidum cassiuellani abesse siluis paludib¬
q munitum quo satis hominum magnus pecorisq numerus cõ¬
uenerit. oppidum aũt britanni uocant:cum siluas impeditas ual¬
lo ac fossa munierunt:quo incursionis hostium uitandȩ causa
conuenire consueuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus locũ
reperit egregie natura atq opere munitum: tamen hunc duab
ex partibus oppugnare contendit. hostes paulisper morati militũ

Expanded text:
mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides qutumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum
Abbreviated transcription (Latin):
aeq siluiestribuis sese occultabat: atq his tegionibus quibus ins
factunus cognouerat pecora atqi homines ex agris insiluias comꝑl¬
labat & cium equiratus noster liberos predandi uastandiq easi¬
Ca se in agros eiecerat omnibus uiis semitisq essedarios ex siluis
emitrebat: & cum magno peticulo nostrorum equitum cum bas
consugeabrit atq hoc metu latius ragari prohibebat. Relinqueba¬
tur ut ueq longius ab agmine legionem discedi cȩsar pateretur. &
tantum in agnis uastandis incendiisq faciendis hostibus nocere¬
tur quantum᷑ labore atq itinere legionarii milites efficere gote¬
rant: intetim trinobantes ꝓpe firmissima eatum regionum ciui¬
ras ex qua manrubacius adolescens cȩsaris fidem secutus adeũ
in continentem galliam uenerat: cuius pater mea iultare
regnum obtinuerat: interfeitusq erat: & Cassiuellano ipe fuga

Expanded text:
ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga
Abbreviated transcription (Latin):
auxilia discesserunt. neq post id remꝑus unq̃ sumniis nobiscum
copiis hostes contenderunt. Cȩsar cognito consilio eorum ad
flimen chamesim in fines casiuellani exercitum aireit. Quel
fumen urio loco omnino pedibus atq hoc egre trausiti potese. So
cum uenisset animum aduertit ad alttram fluminis repam ma¬
ꝯnas qie copias hostium instructas. Riꝑa autem erat acutis sidi¬
uus prifirius munita: eiusdemq generis sub aqua defixe sucdes flu¬
mine tegebantir. Nis rebus cognitis & captiuis perfugis q cesar p̃¬
miso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celetit¬
ripas q dimitterent᷑ ac se fuge mandarent. Cassiuellanur ut. si¬
pra demonstrauimus omni deposita sꝑe contentionis dimitssis ã¬
pliotibus. copiis milibus curcittr quatuor essedariorum uelicteaiti¬
neon nostra seruabit paulumq ex iua excedebat. locisq impeditis

Expanded text:
auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritaripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis
Abbreviated transcription (Latin):
ti sedrari magnisq interuallis preliarcntur. stationesq disposi¬
ras haberent: atq alios alii deinceps exciperent. integriq et re¬
centes defatigatis succederent. Postero die procul a castris ho¬
stes in collibus constiterunt. rariq se ostendere & lenius q̃ pridie
nostros equites prelio lacessere cȩperunt. Sed meridie cum cesar
pabulandigratia tres legiones atq oninem equitatum cum
.Csrebonio legato misisset. repente ex omnibus ad pabulatores
aduolauerunt: sicuti a signis legionibisq non absisterent. No¬
stri acriter in eos impetu facto repulerunt. neq finem sequendi
fecerunt. Quo subsidio confisi equites cum post legiones iuderẽt
precipites hostes egerunt: magnoq eorum numero interfecto ne¬
q sui colligendi neq consistendi neq essedis desiliendi faculta¬
tem dederunt. Ex hac fuga protinus que undiq conuenerant

Expanded text:
ti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositi sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant,
Abbreviated transcription (Latin):
collocari acriter pugnauerunt: duabusq missis subsidio co¬
hortibus a cȩsare atq his primis legionum duarum cum hec
interinisso exiguo locispacio inter se constituissent nouo gnẽ
pugnȩ pertetritos nostris per medios audacissime perrupe
tur. Illi pluribus summissis cohortibus repelluntur. Toto hoc
in genere pugne cum sub oculis omnium ac procastris dimi¬
caretur intellectum est nostros pꝑ grauitatem armoꝵ. quod
neq insequi cedentes possent: neq a signis discedere auderen
minus aptos esse ad huius generis hostem: equites autem
magno cum periculo dimicate: ꝓpea quod illi etiam consulto ple¬
rumq cederent: & cum paululum a legionibus nostros remoius¬
scut: ex essedis resilirent & pedibus dispari prelio contenderent.
E questris aũt prelii ratio & cedentibus & insequentibus par
arq idem periculum inferebant. Accedebat huc ut nunqͥ confer¬

Expanded text:
collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cocollocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perrupertur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam confer
Abbreviated transcription (Latin):
serunt sed lacte & carne uiuunt. pellibusq sunt uestiti. omnes
uero se britanni nitro inficiunt: quod ceruleum efficit colorem
arq hoc horridiores sunt in pugna. Aspectii capilloq sunt ꝓmiis¬
so. arq omni patre corporis ras a preret caput & labrum supius.
Uxores habent deni duodeniq inter se cõmunes et maxime fra¬
rrescum fratribus parentesq cum liberis. Sed si qui sunt ex his
nati eoꝵ habentur liberi quoꝵ primum uirgo queq deducta ẽ.
Equites hostium essedarii acriter prelium cum equitatu no¬
stro in itinere conflixerunt. tamen non ur omnibus partibus
superiores fuerint: atq: omnes in siluas collesq compulerint.
Sed compluribus interfectis cupidius insecuti non nullos ex
suis amiserunt.At illi intermisso spacio imprudentibus nr̃is
arq occupatis in munitione castroꝵ subito se ex siluis eiece¬
runt. impetuq in cos facto qui erant in statione pro castris

Expanded text:
serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris
Abbreviated transcription (Latin):
atq dccidentem solem: qua ex parte eit hibe̾rnia dimidio inior.
ut exissimatur q̃ britannia sed pari spacio transitus ex gallia est ĩ
britauniam. In hoc medio cutsi cit insula quȩ appellatin
mona. Complures prererea minores subiette insule estimantur
de quibus insunlis non nulli scripserunt. dies continuos xex. sub
bruma esse nocres. Nos ihil de co percunctationibus reperieba¬
inus. nisi quod cetuis ex aqua mensuris breuiores eise q̃ inconti¬
nenti nocres udebamus. Nuiui est longitudo lateris: ut fert illoꝵ
tinuli est obiecta rerra sed eius angulus lattris maxime adger¬
maniamspectar. hoc milia passiium octingenra in longitudine
esse eristimantur. Ita omnis insula in circuini uicies centum mi¬
lui passuum Ex his omnibis longe sunt humanissimi qui
cantium incolunt: quȩ regio est maritima omnis. neq multum
gallica differunt consuctudine. Interiores pleriq frumenta uõ

Expanded text:
atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum ti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non
Abbreviated transcription (Latin):
lo illato ibi permanserunt: atq agros colere cȩperunt. hominũ
est infinita multitudo: creberrimaq edificia fere gallicis consi¬
milia. fecorum magnus numerus. Utuntur aũt exe aut nũ¬
mo aureo aut anulis ferreis ad certum pondus examinatis pro
nummo Hascitur ibi plumbum album in mediterrancis regiomi¬
bus in maritimis ferrum. Sed eius erigua est copia. Ere utimꝰtur
importato. aateria ciuusq gencris ut ingallia est preter fagumi
atq abierem.leporem & gallinam & anscrem gustare fus uõn pu¬
tant hec tamen alunt animi uoluptatisq cau̾sa. Loca sunt tem¬
peratiori q̃ ingallia remissioribus frigoribus. In sula natura utriq
cuius unum latiis est contra galliam huius latetis alter angulus
qui eil ad cautium. quo sere oͦmnes exgallia. appelluntar naues. ad
orientem solem inferior ad meridiem spectat. hoc pertinei circit
milia passium qugentorum. Alttrum uergit ad hispamiano

Expanded text:
lo illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum lo illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam
Abbreviated transcription (Latin):
laborem militum intermissis. Subductis nauibis castrisq egre¬
gic munitis casdem copias quas ante presidio nauibus reliquit. Ip̃e
eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum uenisser maiores iam
undiq in eum locum copiȩ brirannoꝵ conuenerant sumina ĩ¬
perii belliq administrandi commumi consilio commissa casi¬
uellano: cuius fines a maritimis ciuitatibus flumen diuidit:
quod appellatur thamesis a mari cirtiter passuum. lxxx. mi¬
lia. huiccum suꝑiore tempore cum reliquis ciuitatibus con¬
tinentia bella intercesserant. sed nostro aduentu permoti britã¬
ni:hunc toti bello imperioq prefecerant. Pritanniȩ pars interi¬
or ab his incolitur quos natos in insula ip̃i memoriȩ proditũ
dicunt: maritima pars ab iis qui predȩ ac belli inferendi causa
ex belgio transierant: qui omnes fere his nominibus ciuitatũ
appellantur: quibus orti ex ciuitatibus eo peruenerunt & bel¬

Expanded text:
laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egrelaborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bel
Abbreviated transcription (Latin):
ues afflictas atq in littore eiectas esse: quod neq ancorȩ fumesq sub¬
sisterent: neq nautȩ gubernatoresq uim tempestatis pati possent:
itaq ex hoc concursu nauium maximum esse incommodum acce¬
ptum. His rebus cognius cȩsar legiones equitatum q: reuocari atq
in itincie resistire iubet. Ip̃e ad naues reuertitur. eadem fere quȩ ex
nuntiis litterisq cognouerat coram perspicit: sic ut amissis circiter
.xlꝰ nauibus teliquȩ tamen refici posse magno negocio uiderentur.
ltaq ex legionibus fabros deligit: & ex continenti alios arcessiri
iubet: Labieno scribit ut ꝗ̃ plurimas posset: his legionibus apud
eum quȩ sunt naues instituat. Ip̃e & si res erat multi operis
ac laboris tamen commodissimum esse statuit omnes naues
subduci & cum castris una munitione subiungi. In his rebus
circiter dies.x. consumit: nec uocturnis quidem temporibus ad

Expanded text:
ves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ab equitatu se in siluas abdiderunt: locum nactu egregie. &
natura & opere munitum: quem domesticibelli ut uidebatur
camiam ante p̃parauerant. Nam crebris arboribus succisis.
omnes interitus erant preclisi: ip̃i ex siluis rari propugnabant.
nostros q intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legio¬
nes septimȩ testudine facta & aggtre ad mumitiones adiecto locũ
ceperunt: eosq ex silius expulerunt paucis uulneribus acceptis Sed
eos fugientes longius cesar prosequi ueruit: et quod loci natura
ignorabat: & quod magna pacte dici consumpta munitioni castro¬
rum tempus relinqui uolebat. Postridic eius dici mane cripartuto
milites equitesq in expeditionem misit. ut eos qui fugerant per¬
sequerentur. his aliquantum itineris progressis: cum iam extre¬
mi essent in prospectu equites a.&. atrio ad cesarem uenerunt: ꝗ
nuntiarent supiore nocte maxima coorta tempestate ꝓpe omnes na¬

Expanded text:
ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes na