comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩra signara. seruauit & in hoc saturni reue¬
rentiã : ut qm̃ ille naui fuerat aduectus: exuna qͥde
parte sui capitis effigies. ex altera uero nauis
exprimer&ur. quo saturni memoriã in posteros
ꝓpagarae. Aes ita fuisse signatũ. hodieq intelle¬
gitur in aleȩ lusũ. cũ paeridenarios in sublime
lactantes: capita aut nauia. lusu teste uetustatis:
exclamant. Hos una concordesq regnasse: uici¬
naq oppida cõmuni opera condidisse : p̃ter maro¬
nẽ. qui refert ianiculũ huic illi fuerat saturnia
nomen: Eiã illud in ꝓmptu ÷ : quod posteri quoq
duos eis continuos menses dicarunt. ut decẽber:
sacrũ saturni. ianuarus: alterius uocabulũ possi¬
der&. Cũ int̾ hȩc subito saturnꝰ ñ cõparuis soc :
exccogitauit ianus honorũ eius augm̃ta. ac pͥmu:
terra om̃e dicioni suȩ parentẽ. saturniã nomina¬
uit. arã deinde cũ sacris tãquã dõ condidit. quȩ

Expanded text:
aera signaret, servavit et in hoc Saturni reveaera signaret, servavit et in hoc Saturni reverentiam ut quoniam ille navi fuerat advectus, ex una quidem parte sui capitis effigies, ex altera vero navis exprimeretur, quo Saturni memoriam in posteros propagaret. Aes ita fuisse signatum hodieque intellegitur in aleae lusu, cum pueri denarios in sublime iactantes capita aut navia lusu teste vetustatis exclamant. Hos una concordesque regnasse vicinaque oppida communi opera condidisse —praeter Maronem, qui refert, Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen— etiam ob illud in promptu est, quod posteri quoque duos eis continuos menses dicarunt, ut December sacrum Saturni, Ianuarius alterius vocabulum possideret. Cum inter haec subito Saturnus non comparuisset, excogitavit Ianus honorum eius augmenta ac primum terram omnem dicioni suae parentem Saturniam nominavit, aram deinde cum sacris tamquam deo condidit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
de quȩ sciri fas est: horus nr̃ licebit mecũ reco¬
gnoscat. Regionẽ istã quȩ nunc uocatur italia ho&
regno ianus optinuit. qui ut biginus ꝓtar chũ
tralkanũ sequatus tradit: cũ camesȩ ȩque in¬
digena. terrã hanc ita participata potentia
possidebant: ut regio cama sene. oppidũ iantcu¬
lũ uocitaroeur. Post: adianũ solum. regnũ re¬
dactũ ÷ qui creditur geminã faciẽ pretulis se.
ut quȩ ante:quęq post tergũ essent: intue¬
rceur. quod ꝓculdubio. ad prudentiã regis sol¬
lertiãq referendũ ÷ qui & p̃tertta nos soc.
& futura ꝓspiceroe. sicut ante uorta .o post¬
uorta : diuinitatis scilita aptissime comites:
apud romanos coluntur : Hic igitur ianus:
cũ saturnũ classe ꝑuect̃ excepissos hospitio: &.
ab eo edoctus peritiã ruris. ferũ illũ & rudẽ.
ante fruges cognitas uictũ. in melius redegissoe:
regni eũ socioate munerauit. Cũ primus quoq

Expanded text:
Vnde quae sciri fas est Horus noster licebit mecum recoVnde quae sciri fas est Horus noster licebit mecum recognoscat. Regionem istam, quae nunc vocatur Italia, regno Ianus optinuit, qui —ut Hyginus Protarchum Trallianum secutus tradit— cum Camese aeque indigena terram hanc ita participata potentia possidebant, ut regio Camesene, oppidum Ianiculum vocitaretur. Post ad Ianum solum regnum redactum est, qui creditur geminam faciem praetulisse, ut quae ante quaeque post tergum essent intueretur: quod procul dubio ad prudentiam regis sollertiamque referendum est, qui et praeterita nosset et futura prospiceret, sicut Antevorta et Postvorta, divinitatis scilicet aptissimae comites, apud Romanos coluntur. Hic igitur Ianus, cum Saturnum classe pervectum excepisset hospitio, et ab eo edoctus peritiam ruris, ferum illum et rudem ante fruges cognitas victum in melius redegisset, regni eum societate muneravit. Cum primus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
saturni aut serapis fanũ recypit. Horum alte¬
rũ uix ȩgreq auobis admissum audio. satur¬
nũ uero uel maximo int̾coceros honore cele¬
bratis. Si gͦ ni hilest. quod me hoc scire ꝓhibeat :
uolo in mediũ ꝓferadir hic auienus in pretex¬
tatũ expectationẽ consulentis remittens: lico
om̃s ait qui ad sunt. pari doctrina. polleant :
& originẽ cultus qui huic dõ penditur. & cau¬
sã festi sollepnis aperire. Ꝙcũ pretextatus in
alios refundere tẽptas s&: om̃s ab eo impoera¬
uer: ut ipse dissererae Tunc silentio facto: tta
exorsus est Satur nalioꝵ originẽ illã mihi in
me diũ ꝓferre fasest: nonquȩ ad arcanã diui¬
nitatis naturã refertur: sed quȩ aut fabulosis
ad mixta disseritur. aut aphisitis inuulgus
aperitur. Nam occultas & manantes exmeri
ueri fonte rationes: ne in psis quidẽ sacris enar¬
rarȩ permittitur. Sed siquis illas assequitur:
continere intra conscientiã tectas iub&ꝰ Un

Expanded text:
Saturni aut Sarapis fanum recepit. Horum alteSaturni aut Sarapis fanum recepit. Horum alterum vix aegreque a vobis admissum audio, Saturnum vero vel maximo inter ceteros honore celebratis. Si ergo nihil est quod me hoc scire prohibeat, volo in medium proferatur.» Hic Avienus in Praetextatum expectationem consulentis remittens, «licet omnes», ait, «qui adsunt pari doctrina polleant, set originem cultus qui huic deo penditur et causam festi sollemnis aperire.» Quod cum Praetextatus in alios refundere temptasset, omnes ab eo impetraverunt ut ipse dissereret. Tunc silentio facto ita exorsus est: «Saturnaliorum originem illam mihi in medium proferre fas est, non quae ad arcanam divinitatis naturam refertur, sed quae aut fabulosis admixta disseritur aut a physicis in vulgus aperitur. Nam occultas et manantes ex mero veri fonte rationes ne in ipsis quidem sacris enarrare permittitur, sed si quis illas adsequitur, continere intra conscientiam tectas iubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
principis equõ est conuenire. Cũgͥ conse¬
dissent: horus auienũ intuens. que famili¬
arius frequentare solitus erat: in huuis in¬
quit saturni culti. quẽ dõꝵ prinripẽ dicitis.
ritus ur̃. ab aegipniaꝵ religiosissima gente
dissentit. Nam illi: neq saturnũ. nec ipsũ
dri macedonis occasũ. Post quẽ. tirannide
ꝓtolomeorũ pressi hos quoq deos in culũ red perer
aleorandrinor more apud quos p̃cipue colebantur:
coat sunt : Itatam̃ imperio paruerunt iut non
omiino religionis suȩ obseruata confunderent.
Naquia nũquã fas fuit ȩgiptis. pecudibus aut san¬
guine s p̾cib ceture solo placare deos. His aut̃
duob ad uenis. hostiȩ erant ex more mactande:
fana coꝵ extra pomeriũ locauerunt. ut &e illi:
sacrificii sollenis sibi cruore colerentur. nec tam̃:
urbana tẽpla morte pecudũ polluerentur
Nullũ itaq egipti oppidũ : intra nuros suosi aut

Expanded text:
principis aequum est convenire.» Cum igitur conseprincipis aequum est convenire.» Cum igitur consedissent, Horus Avienum intuens, quem familiarius frequentare solitus erat, «in huius», inquit, «Saturni cultu, quem deorum principem dicitis, ritus vester ab Aegyptiorum religiosissima gente dissentit. Nam illi neque Saturnum nec ipsum ad Alexandri Macedonis occasum, post quem tyrannide Ptolemaeorum pressi hos quoque deos in cultum recipere Alexandrinorum more, apud quos praecipue colebantur, coacti sunt. Ita tamen imperio paruerunt ut non omnino religionis suae observata confunderent. Nam quia numquam fas fuit Aegyptiis pecudibus aut sanguine sed precibus et ture solo placare deos, his autem duobus advenis hostiae erant ex more mactandae, fana eorum extra pomerium locaverunt, ut et illi sacrificii sollemnis sibi cruore colerentur nec tamen urbana templa morte pecudum polluerentur: nullum itaque Aegypti oppidum intra muros suos aut
Abbreviated transcription (Latin):
quib ut om̃s hodie qui p̾sentes sunt ad quiescant:
nec menelao sine nota uel in fratre memoratũ :
& uide nenimiũ arrogant᷑: ꝑes tibi uelis mene¬
laos contigisse. cũ illi tanto regi: unus euenerit
Tũ om̃s p̃textatũ uiuantes: orare. blandeq ad cõ¬
mune inuitare consortiũ. euangelũ quide:
sepius & maxime .s non nũquã: &ecũ eo parit̾ in-¬
gressos. Int̾ hȩc euangeliis. pocitu om̃iũ tẽpe¬
ratus : marci uarronis inquit librũ uobis ar¬
bitror ñ ignotũ. ex saturis menippeis. qui in¬
sc̾ibitur: nescis quid uesꝑuehat In quo. conui¬
uarũ numerũ hac lege de finit : ut neq minor
quã grãrũ sit. nequaquã musarũ numerosior
Hic uideo. excepto rege eoui uii: totuos esse.
quot musȩ sunt Quid gͦ ꝑfecto numero
quertos adiciendos: Auactius. Hoc inqͥt
nobis p̃sentia ur̃a p̾stabit: ut & musas im¬
pleamus &e grãs. quas ad festũ doꝵ omniũ

Expanded text:
quibus ut omnes hodie qui praesentes sunt adquiescant quibus ut omnes hodie qui praesentes sunt adquiescant nec Homero sine nota vel in fratre memoratum est —et vide ne nimium arroganter tres tibi velis Menelaos contigisse, cum illi tanto regi unus evenerit.» Tum omnes Praetextatum iuvantes orare blandeque ad commune invitare consortium, Euangelum quidem saepius et maxime sed nonnunquam et cum eo pariter ingressos. Inter haec Euangelus petitu omnium temperatus, «M. Varronis», inquit, «librum vobis arbitror non ignotum ex saturis Menippeis qui inscribitur "nescis quid vesper vehat", in quo convivarum numerum hac lege definit, ut neque minor quam Gratiarum sit neque quam Musarum numerosior. Hic video excepto rege convivii tot vos esse quot Musae sunt: quid ergo perfecto numero quaeritis adiciendos?» Et Vettius, «hoc», inquit, «nobis praesentia vestra praestabit, ut et Musas impleamus et Gratias, quas ad festum deorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ ueł tibi łeeiã uulgo fieridilucdũ possae.
quia neq egosum immemor: nec hoꝵ quẽ quã inseru
credo sei illis precepti philosophiȩ. sicloquendis
eẽ cũ hominib: tã quã di audiant. sic loquendũ
cũdis: tãquã homines audiant. cuius seda pars fano¬
cit. nequid adiis pocamus: quod uelle nos inde coru
sit hominib confiteri. Nos uero: uta honorẽ sa¬
cris feriis haberemꝰ: & uitaremꝰ tam̃ tor pore fe¬
riandi : atq ociũ in negociũ uerte remus: conuenim
diẽ totũ: doctis fabulis uelut ex simbola confe¬
rendis daturi:. Nã si ꝑsacra sollemnia riuos di¬
ducere religio nulla ꝓhibebit: si sa lubri fluuio
mersare oues fas & ⁊uira ꝑmittunt : eurñ reli¬
gionis honor putteur. dicare sacris dieb saqũ
studiũ litterarũ : S quia uos quoq deoꝵ aliquis
nobnis additos uoluit: facite si uolentib uobis
erit : diẽ cõmunib & fabulis & epulis exigamus.

Expanded text:
non vel tibi vel etiam vulgo fieri dilucidum posset, non vel tibi vel etiam vulgo fieri dilucidum posset, quia neque ego sum immemor nec horum quemquam inscium credo sancti illius praecepti philosophiae, sic loquendum esse cum hominibus tamquam di audiant, sic loquendum cum dis tamquam homines audiant: cuius secunda pars sancit ne quid a dis petamus, quod velle nos indecorum sit hominibus confiteri. Nos vero, ut et honorem sacris feriis haberemus et vitaremus tamen torporem feriandi atque otium in negotium utile verteremus, convenimus diem totum doctis fabulis velut ex symbola conferendis daturi. Nam si per sacra sollemnia rivos deducere religio nulla prohibebit, si salubri fluvio mersare oves fas et iura permittunt, cur non religionis honor putetur dicare sacris diebus sacrum studium litterarum? Sed quia vos quoque deorum aliquis nobis additos voluit, facite —si volentibus vobis erit— diem communibus et fabulis et epulis exigamus,
Abbreviated transcription (Latin):
imperauit: quos horus ingredientes cõmodũ con¬
sequitus comitabatur. uir corpore atq animo
ualidus. qui post innumeras int̾ pugiles palmas
ad philoso phiȩ studia migrauit. sectãq. antiste̾¬
nis &e cratetis atq ipsius ðiogenis sequitus: int̾.di
cynicos ñ incelebris habebatur. Sed enange¬
lus post quã tantũ coetũ ad surgentẽ sibi ingres¬
sus offendit : casus ne inquit hos om̃s adte prȩtex¬
tate contraxit. analtius quiddã. cui remotis
arbiris opus sit : cogitaturi ex disposito conue¬
nistis. Quod si ita ÷ ut ȩstimo: abibo potius quã
me urĩs miscebo secretis. aquib me amo¬
uebit uoluntas: licos fortuna fecissoe irrue¬
re Tũ uoctius : quã uis ad omẽm patientiã con¬
stant̃ animi tranquillitate firmus: non nibil
tam̃ consultatione tã ꝓterua motus. siant
me inqͥt euangele aut hȩc in nocentiȩ lumina. norade¬
cogitasses : nullũ int̾ nos tale secroeũ opinarere. egipi

Expanded text:
imperavit. Quos Horus ingredientes commodum conimperavit. Quos Horus ingredientes commodum consecutus comitabatur, vir corpore atque animo iuxta validus, qui post innumeras inter pugiles palmas ad philosophiae studia migravit sectamque Antisthenis et Cratetis atque ipsius Diogenis secutus inter Cynicos non incelebris habebatur. Sed Euangelus, postquam tantum coetum adsurgentem sibi ingressus offendit: «casusne», inquit, «hos omnes ad te, Praetextate, contraxit, an altius quiddam, cui remotis arbitris opus sit, cogitaturi ex disposito convenistis? Quod si ita est, ut aestimo, abibo potius quam me vestris miscebo secretis, a quibus me amovebit voluntas, licet fortuna fecisset inruere.» Tunc Vettius, quamvis ad omnem patientiam constanter animi tranquillitate firmus, nonnihil tamen consultatione tam proterva motus, «si aut me», inquit, «Euangele, aut haec innocentiae lumina cogitasses, nullum inter nos tale secretum opinarere quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. nequaec ferri possit Isq ad dominũ ap¬
pellat : restitui sibi pecudẽ. Tremellius qui ex
uicino ꝑmittit. Cũ uentũ : ad cubiculũ : uerba
uirationis concipit. nullã esse inuilla sua scro¬
phã: nisi istã inquit quȩ incentonib iacoe
Lectulũ monstrat. Ea faco issima uiratio: tre¬
mellio scrophȩ cognom̃tum dedit Dũ ista
narrantur . unus a famulicio. cui ꝓuincia erat.
ad mittere uolentes dominũ c̃uenire: euange¬
lũ adesse nunciat cũ dysario. qui tunc romȩ
p̃stare uidebatur: medendi artẽ ꝓfessis. Con¬
rugato indicauere uultu pleriq de consedentib
euangeli interuentũ: ocio suo in amȩnũ. minusq
placido conuentui congruentẽ. Erat enim a ma¬
rulenta dicacitate. oo lingu& ꝓteruȩ. menda¬
cii ꝓcax. ac securus offensarũ : qua sine delectu
cari. uel non amierinse passim uerbis odia serenti¬
bus ꝓuocabat S p̾textatus ut erat in om̃s ȩ que
placidus acmitis. ut admitterentur: missis obuiis

Expanded text:
enit nequa ecferri possit isque ad dominum appellat restitui sibi pecudem. Tremellius, qui exvicino permittit. Cum ventum est ad cubiculum, verba iurationis concipit: nullam esse in villa sua scrofam, "nisi istam", inquit, "quae in centonibus iacet," lectulum monstrat. Ea facetissima iuratio Tremellio Scrofae cognomentum dedit.» Dum ista narrantur, unus a famulitio, cui provincia erat admittere volentes dominum convenire, Euangelum adesse nuntiat cum Dysario, qui tunc Romae praestare videbatur ceteris medendi artem professis. Conrugato indicavere vultu plerique de considentibus Euangeli interventum otio suo inamoenum minusque placido conventui congruentem. Erat enim amarulenta dicacitate et lingua proterve mordaci procax ac securus offensarum, quas sine dilectu cari vel non amici in se passim verbis odia serentibus provocabat. Sed Praetextatus, ut erat in omnes aeque placidus ac mitis, ut admitterentur missis obviis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pli: & unius enumero septẽ sapientũ. eadẽ sit ista
si nom̃ ignoro. cuiꝰ mihi nunc &e origo & causa dicenda
est Tullius hostilius hostifilius. rex romanoꝵ tencios :
debellatis & ruscis. sellã curulẽ. lictoresq & togam
pictã. atq p̃textã. quȩ insignia magistratuũ & ru¬
scoꝵ erant : primus ut rome haberentur.: instituit
S pͣtexta. illo scło puerilis nonusur pabat ȩtas Erat
de marati exulis corinthii filius priscus: quẽ quidã
lucumonẽ uocitatũ ferunt. rex ter ciuis ab hostilio:
quintus a romulo: de sabinis ȩgit triumphũ. quo
bello: filiũ suũ annos quatuor decĩ natũ: quod hostẽ
manu ꝑcusserat: & ꝓcontione laudauit. & bulla
i ptecta aurea pͣtextaq donauit. insignens puerũ ultra¬

Expanded text:
templi, et unius e numero septem sapientum eadem sit ista templi, et unius e numero septem sapientum eadem sit ista si nomen ignoro? Cuius mihi nunc et origo et causa dicenda est. Tullus Hostilius, rex Romanorum tertius, debellatis Etruscis sellam curulem lictoresque et togam pictam atque praetextam, quae insignia magistratuum Etruscorum erant, primus ut Romae haberentur instituit. Sed praetextam illo seculo puerilis non usurpabat aetas: eratDemarati exulis Corinthii filius Priscus, quem quidam Lucumonem vocitatum ferunt, rex tertius ab Hostilio, quintus a Romulo, de Sabinis egit triumphum: quo bello filium suum annos quattuordecim natum, quod hostem manu percusserat, et pro contione laudavit et bulla aurea praetextaque donavit, insigniens puerum ult
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ p̃textate tuũ. int̾ uocabula diuersi habrtͦ
refers : ad moneor ñ ludicrȩ ut ȩstimo questionis.
Cũ enĩ uestitus togȩ .ł trabee seu paluda menta.
nullũ de se ꝓprii nominis usũ fecerit : quȩ ro abste. cur
hoc de solo prorextȩ habitu usur pauerit uocustas.
aut huic nomini quȩ origo contigerit. Int̾ hȩc aui¬
enidicta: flauianus & eustathius. par insignȩ ami¬
ciciȩ. ac minimo posteusebius ingressi: alacriorẽ fe¬
cere coetũ. acceptaq ac reddita salutatione: conse¬
derunt. ꝑ contantes: quid nã offenderint sermoci .¬
nationis:. Tuuatius ꝑ oportune inqͥt affiustis.¬
ad sertorẽ quȩrenti Mou& enĩ mibi auienus nri nomi¬
nis questionẽ &ita originẽ eius efflagitat: tan quiꝰ
fides ab eo generis exigatur. Nã cũ nullus sit. qui
appellatur suo nomine. uel togatus. uel trabeatus.
uel paludatus : cur p̃textatiis nomen habeatur. posto¬
lat in mediũ ꝓferri s & cũ posti inscriptũ sit delfici

Expanded text:
n, Praetextate, tuum inter vocabula diversi habitus refers, admoneor non ludicrae, ut aestimo, quaestionis. Cum enim vestitus togae vel trabeae seu paludamenti nullum de se proprii nominis usum fecerit, quaero abs te, cur hoc de solo praetextae habitu usurpaverit vetustas aut huic nomini quae origo contigerit?» Inter haec Avieni dicta Flavianus et Eustathius, par insigne amicitiae, ac minimo post Eusebius ingressi alacriorem fecere coetum acceptaque ac reddita salutatione consederunt, percontantes quidnam offenderint sermocinationis. Tum Vettius, «peropportune adfuistisadsertorem quaerenti. Movet enim mihi Avienus noster nominis quaestionem, et ita originem eius efflagitat, tamquam fides ab eo generis exigenda sit. Nam cum nullus sit qui appelletur suo nomine vel togatus vel trabeatus vel paludatus, cur Praetextatus nomen habeatur postulat in medium proferri. Sed et cum posti inscriptum sit Delphici
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta sunt : uolo dicas: unde contigerint. cũ con¬
tumeliȩ quã honori ꝓpiora uideantur
Tũ ille. Nec honor nec iniuria: s casus fecit hȩc
nomina. Nã asinȩ cagnomentũ. cornelis cdatum
est: qm̃ princeps corneliȩ gentis. empto fundo:
seu filia data marito : cũ sponsa res ab eo sollẽp¬
nit᷑ poscerentur : asinã cũ pecuniȩ onere ꝓdux̃
inforũ. quasi ꝓsponsorib presens pignus. Tremel¬
lius uero: scro pha cognominatus est euentu tali:
Istre mellius cũ familia atq liberis inuilla erat: s̃captũ¬
seruieius cũ de uicino scropha erraroe: subreptã pͥhlosi¬
conficuint: Uicinꝰ aduocatis custodib: omã circũ ph¬

Expanded text:
menta sunt, volo dicas unde contigerint, cum conmenta sunt, volo dicas unde contigerint, cum contumeliae quam honori propiora videantur. Tum ille: Nec honor nec iniuria sed casus fecit haec nomina. Nam Asinae cognomentum Corneliis datum est, quoniam princeps Corneliae gentis empto fundo seu filia data marito, cum sponsores ab eo sollemniter poscerentur, asinam cum pecuniae onere produxit in forum, quasi pro sponsoribus praesens pignus. Tremellius vero Scropha cognominatus est eventu tali. Is Tremellius cum familia atque liberis in villa erat. Servi eius, cum de vicino scropha erraret, subreptam conficiunt: vicinus advocatis custodibus omnia circu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patrib incuriã ne introeant. precer illũ unũ
papirium. eiq puero: postea cognom̃tũ honors
gr̃a decroeo inditũ. p̃textatus. obtacendi loquen¬
diq in procexta ȩtate prudentiã: hoc cognom̃tũ:
postea fa miliȩ nre in nom̃ hesit. Non aliter dicti
scipiones : nisi quod cornelius. qui cognomine patre
luminib carentẽ. ꝓbaculo regebat. scipio cogno¬
minatus : nom̃ ex cognomine posteris dedit:. Sic
messala tuus auiene: dictus a cognomento ualerii
maximi. qui postquã messanã urbẽ siciliȩ nobr¬
lissimã coepit : messala cognominatus : Nec
mirũ : si cognominib: nata sunt nomina. cũ contra:
& cognomina exꝓpriis sint tracta nominib. ut
ab emilio: emilianus. a seruio seruilianꝰ. Hic sub¬
iecit ensebius: messala & scipio: alt̾ de piocate. de
uirtute alter ut refers cognomina repperer
S scropha a asina: quȩ uiris ñ mediocrib cogno¬

Expanded text:
cum patribus in curiam ne introeant praeter illum unum cum patribus in curiam ne introeant praeter illum unum Papirium. Eique puero postea cognomentum honoris gratia decreto inditum Praetextatus, ob tacendi loquendique in praetextata aetate prudentiam. Hoc cognomentum postea familiae nostrae in nomen haesit. Non aliter dicti Scipiones, nisi quod Cornelius qui cognominem patrem luminibus carentem pro baculo regebat Scipio cognominatus nomen ex cognomine posteris dedit: sic Messala tuus, Aviene, dictus a cognomento Valerii Maximi qui, postquam Messanam urbem Siciliae nobilissimam cepit, Messala cognominatus est. Nec mirum si ex cognominibus nata sunt nomina, cum contra et cognomina ex propriis sint tracta nominibus, ut ab Aemilio Aemilianus, a Servilio Servilianus. Hic subiecit Eusebius: Messala et Scipio, alter de pietate, de virtute alter, ut refers, cognomina reppererunt. Sed Scropha et Asina, quae viris non mediocribus cogno
Abbreviated transcription (Latin):
consiliṽ capit. Actũ in senatudixit : utrũ uider&:
utilius: magisq ere publica eẽ: unusne ut duas uxo¬
res haber&. an ut una apud duos nupta eõe. Hoc
illa ubi audiuit: animo cõpauescit. domo trepidans
egreditur. ad caeras matronas affert. postridieq:
ad senatũ coposa matrũ familias caterua c̃fluunt.
lacrimantes atq obsecrantes orant : una potius ut
duob nupta fieroe : quã ut uniduȩ. Senatoresin¬
gredientes curiã : quȩ illa muherũ intemperies : &
quid sibi postulatio istȩc uella: mirabantur. & ut ñ
paruȩ rei ꝓdigiũ : illã uere cundi sexus impudicã
insanã pauescebant. Puerpapirius: publicũ macũ
demit. Nã in mediũ curiȩ ꝓgressus : quid ipsima¬
t᷑ audire insatissoe: quid matri ipse simulassae : sicuti
fuerat enarrat. Senatꝰ: fidẽ atq ingeniũ pueri
exosculatur. Consultũq facit : uti post hac pueri

Expanded text:
consilium capit. Actum in senatu dixit, utrum videretur consilium capit. Actum in senatu dixit, utrum videretur utilius magisque e re publica esse, unusne ut duas uxores haberet, an ut una apud duos nupta esset. Hoc illa ubi audivit, animo conpavescit: domo trepidans egreditur: ad ceteras matronas adfert: postridieque ad senatum copiosae matrumfamilias catervae confluunt. Lacrimantes atque obsecrantes orant, una potius ut duobus nupta fieret quam ut uni duae. Senatores ingredientes curiam quae illa mulierum intemperies et quid sibi postulatio isthaec vellet mirabantur, et ut non parvae rei prodigium illam verecundi sexus inpudicam insaniam pavescebant. Puer Papirius publicum metum demit. Nam in medium curiae progressus, quid ipsi mater audire institisset, quid matri ipse simulasset, sicuti fuerat, enarrat. Senatus fidem atque ingenium pueri exosculatur, consultumque facit uti posthac pueri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃textã his addita : ut expur purȩ rubore. inge¬
nuitatis pudore regerentur. Diximꝰ: ude pre¬
texta. adiecimꝰ &e causas. quib estimatur conces¬
sapuericiȩ. nc̃ idẽ habitus. quo argum̾to transierit
in usũ nominis : paucis explicandũ ÷. Mosante
senatorib fuit: incuriã cũ p̃textatis filiis intro¬
ire. Cũ insenatu resmaior quȩ piã consultabatur:
eaq in posterũ die ꝓlata eãe : placuit ut hancre
suꝑqua tractauis sent nequis enunciaroe: prius¬
quã de eraa eõe. Mat̾ papirii pueri. qui cũ pa¬
rente suo in curia fuerat. ꝑ contatur filiu:
quidnã insenatu egissent ptres. Puer respondit: ta
cendũ eẽ. neq id dici licere. Muler fit audiendi cupr¬
dior: secracũ rei. ae silentiũ pueri : animũ eius ad inqui¬
rendũ euerberat. Querit gͥ cõpressius uiolentiusq
Tũ puer urgente matre: lepidi atq festiui mendacii

Expanded text:
praetextam his additam ut ex purpurae rubore ingepraetextam his additam ut ex purpurae rubore ingenuitatis pudore regerentur. Diximus unde praetexta, adiecimus et causas quibus aestimatur concessa pueritiae: nunc idem habitus quo argumento transierit in usum nominis paucis explicandum est. Mos antea senatoribus fuit in curiam cum praetextatis filiis introire. Cum in senatu res maior quaepiam consultabatur eaque in diem posterum prolata est, placuit ut hanc rem super qua tractavissent ne quis enuntiaret priusquam decreta eset. Mater Papirii pueri, qui cum parente suo in curia fuerat, percontatur filium quidnam in senatu egissent pcendum esse, neque id dici licere. Mulier fit audiendi cupidior: secretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum everberat: quaerit igitur conpressius violentiusque. Tum puer urgente matre lepidi atque festivi mendacii
Abbreviated transcription (Latin):
peste sedata: puerũ qui am biguitate sortis absol¬
uerat : togȩ p̃textȩ usũ munus impoerauis se
Uoxustatis peritissimu referunt: in raptu sabinarũ¬
unã mulierẽ nomine hersiliã . dũ ad heroe filiȩ: si¬
mul raptã: quã cũ romulus hosto cuidã ex agro
latino. quimn asilũ eius confugerat. uirtute con¬
spicuo. uxorẽ dedissoe: natũ ex ea puerũ. ante quã
alia ulla sabinarũ. partũ edero: eũ quod primꝰ
ec̃ẽ in hostico ꝓcreatus. hostũ hostiliũ amatre uo¬
citatũ. & eundẽ : aromulo bulla aurea acp̃tex¬
tȩ insignib honoratũ. Isenĩ cũ raptas ad consolan¬
dũ uocassa : spopondisse fertur. se eius infanti quȩ
prima sibi ciuem romanũ eõ̃ enixa: in lustre mu¬
icionus daturũ Nonnulli credunt: ingenuis pue¬
ris ad tributũ . ut cordis figurã : inbulla ante pe¬
ctus adnecterent. quã inspicientes: itademũ se
homines cogitarent. sicorde p̃starent Togãq.

Expanded text:
peste sedata puerum, qui ambiguitatem sortis absolpeste sedata puerum, qui ambiguitatem sortis absolverat, togae praetextae usum munus impetravisse. Vetustatis peritissimi referunt in raptu Sabinaruunam mulierem nomine Hersiliam, dum adhaeret filiae, simul raptam: quam cum Romulus Hosto cuidam ex agro Latino, qui in asylum eius confugerat, virtute conspicuo uxorem dedisset, natum ex ea puerum antequam alia ulla Sabinarum partum ederet: eum, quod primus esset in hostico procreatus, Hostum Hostilium a matre vocitatum et eundem a Romulo bulla aurea ac praetextae insignibus honoratum. Is enim cum raptas ad consolandum vocasset, spopondisse fertur se eius infanti quae prima sibi civem Romanum esset enixa inlustre munus daturum. Nonnulli credunt ingenuis pueris attributum ut cordis figuram in bulla ante pectus adnecterent, quam inspicientes ita demum se homines cogitarent si corde praestarent, togamque
Abbreviated transcription (Latin):
supplicandũ. lectis terniũq excollata stipe faciendũ.
ita ut libertine quoq quȩ longa neste uterentur:
in eã rẽ pecuniã subministrarent. Acta igitur ob¬
secratio est: pueris ingenuis itẽq libertinis. s&
 iurginib patrimis matrimisq ꝓ nunciantib car¬
m. Ex quo concessũ : ut liber tinoꝵ quoq filii. qui ex
uista dũ taxat matre familias nati fuissent: to¬
ga p̃textã & loꝵ incollo ꝓbullȩ decore gestareN:
Uerrius flaceꝰ ait cũ populus romanus pestilentia
laborassee : eõeq responsũ : id accidere quod dii de¬
spicerent᷑: anxiã urbẽ fuisse : quia ñ intelle gero᷑
oraculũ euenis seq: ut circensiũ die. puer de cena¬
culo. põpam suꝑne despicer&. & patrire ferroe : quo
ordine secroca sacroꝵ in arca pilenti cõposita ui-¬
diss&. quicũ re gestã senatui nuncias soe: placuis¬
se: uelari loca ea qua põpa ueheraeur. Atq ita

Expanded text:
supplicandum lectisterniumque ex collata stipe faciendum, supplicandum lectisterniumque ex collata stipe faciendum, ita ut libertinae quoque, quae longa veste uterentur, in eam rem pecuniam subministrarent. Acta igitur obsecratio est pueris ingenuis itemque libertinis, sed et virginibus patrimis matrimisque pronuntiantibus carmen: ex quo concessum ut libertinorum quoque filii, qui ex iusta dumtaxat matrefamilias nati fuissent, togam praetextam et lorum in collo pro bullae decore gestarent. Verrius Flaccus ait cum populus Romanus pestilentia laboraret essetque responsum id accidere quod di despicerentur, anxiam urbem fuisse, quia non intellegeretur oraculum, evenisseque ut Circensium die puer de cenaculo pompam superne despiceret et patri referret quo ordine secreta sacrorum in arca pilenti composita vidisset: qui cum rem gestam senatui nuntiasset, placuisse velari loca ea qua pompa veheretur, atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
pretexta &bulla : inusũ pueroꝵ nobilũ usurpa¬
rentur. ad omen acuota conciliandae uirtutis.
ei similis. cui primis in annis munera ista cesser̃
alii putant: eundẽ priscũ. cũ statũ ciuiũ sollerta
ꝓuidi principis ordinar&: cultũ quoq ingenuoꝵ
pueroꝵ int̃ pretipua duxisse. instituis seq:
ut patricii bulla aurea cũtoga cui purpura
p̃texitur: ut erentur. dũ taxat illi: quaꝵ patres
curulẽ gesserant magistratũ. Coceris aut ut
p̃texta tantũ uterentur: indultũ. S usq ad
eos quoꝵ parentes ȩ quo stipendia iusta meru¬
issent : Libertinis uero: nullo uire uti praex¬
tis lucebat: Ac multo minus : peregrinis. quib
nulla ẽa cũ romanis necessitudo S postea
libertinoꝵ quoq filiis pree exta concessa est.
ex causa tali. quã marcus lelius augur refert.
Q uibello punico secundo: duũ uiros dicit ex
senatus consulto ꝓpt̃ multa ꝓdigia. libros
sibillinos adisse & inspectis his nunciasse in capitolio

Expanded text:
praetexta et bulla in usum puerorum nobilium usurparentur ad omen ac vota conciliandae virtutis ei similis cui primis in annis munera ista cesserunt. Alii putant eundem Priscum, cum is statum civium sollertia providi principis ordinaret, cultum quoque ingenuorum puerorum inter praecipua duxisse, instituisseque ut patricii bulla aurea cum toga cui purpura praetexitur uterentur, dumtaxat illi quorum patres curulem gesserant magistratum: ceteris autem ut praetexta tantum uterentur indultum, sed usque ad eos quorum parentes equo stipendia iusta meruissent: libertinis vero nullo iure uti praetextis licebat, ac multo minus peregrinis, quibus nulla esset cum Romanis necessitudo. Sed polibertinorum quoque filiis praetexta concessa est ex causa tali, quam M. Laelius augur refert, qui bello Punico secundo duumviros dicit ex senatus consulto propter multa prodigia libros Sibyllinos adisse et inspectis his nuntiasse in Capitolio
Abbreviated transcription (Latin):
legenti ad notandũ uist̃÷ oportueuus ꝓferã. Modo memine¬
ritis aseruo nr̃o eotigendũ.: ut quid qd̃ obscuru usdrebit quasi
lit teratuomiũ longemanm palẽ facarou his dictis & un
plinarũ heneranda anteloqio: Nnde meminerit eu¬
thius primu sibi locũ addisserendũ om̃a alia ꝓfessime cedente
concessũ. huic tu mi flauinẽ succedes. ut eraudituuro re¬
ter. & aliquanto silentio instauie unres. loquodi lac
serulis moderator ob siquii. euicuras ael adolendi peptes ist a¬
endi penũ & dostuestica actiũ ministras pegendi. ad mende

Expanded text:
legenti adnotandum visum est, opportunius proferam: modo memineritis a Servio nostro exigendum ut quidquid obscurum videbitur quasi litteratorum omnium longe maximus palam faciat.» Hiplinarum, honoranda est anteloquio: unde meminerit Eustathius primum sibi locum ad disserendum omni alia professione cedente concessum. Huic tu, mi Flaviane, succedes, ut et auditu vestro recreer et aliquanto silentio instaurem vires loquendi. Inter haec servilis moderator obsequii, cui cura vel adolendi Penates vel struendi penum et domesticorum actuum ministros regendi, ammonet
Abbreviated transcription (Latin):
Ulixes ad socios unã cõmemorauit erũ nã. hic ad speran¬
dx p̃sentis mali ab solutionẽ gemini cas hortat᷑ euento.
hoc ꝙ ur̃ adiecit solaci fortioris:: Suos enĩ ñ tantiõ.
exẽplo euadendi .s. & sp̃c̃ fuiute felicitaus animauit.
ꝑ hos labores ñ solũ sedes quiceas sedae regna ꝓ mittens
hosꝗꝗ uersꝰ inspiare liboe. A ouelliti sũmis antiquã
in montib oriũ. Cũ ferro accisã crebrisq. þipeniub acta.
Eruere agricolȩ certatĩ illa usq nunat᷑ ex tremefacta
comã c̃cusso uertice nutat. Uulnerib donee paulatĩ
euicta supremũ. Congemuit tragrtq iagis auulso¬

Expanded text:
lixes ad socios unam commemoravit aerumnam: hic ad sperandam praesentis mali absolutionem gemini casus hortatur eventu. et hoc quod vester adiecit solacii fortioris est. Suos enim non tantum exemplo evadendi sed et spe futurae felicitatis animavit, per hos labores non solum sedes quietas sed et regna promittens. Hos quoque versus inspicere libet: Ac veluti summis antiquam in montibus ornum Cum ferro accisam crebrisque bipennibus instant Eruere agricolae certatim: illa usque minatur Et tremefacta comam concusso vertice nutat, Vulneribus donec paulatim evicta supremum Congemuit traxitque iugis avuls
Abbreviated transcription (Latin):
Gubernator qui ex plorat cȩlũ erebro reflectere ceruicẽ
deb&. captando dediuersis cęli regionib fecuritatẽ sereni.
Hoc mire ee uelut colorib maro pixit. Nã quia arcturꝰ
iudta septẽtrionẽ ÷. tarus uͦ inqͦ rades s̃ s & orion in regi¬
one austrist̃ crebrã ceruicis reflexionẽ in palinuro side¬
ra consulente descripsit. Arcturũ in qͥt ecceintuo: partẽ
septẽtrionis. Deinde pliadasq radas ecce ad austrũ flectit᷑
Geminosq triones rursus ad septẽtriones uertit aspectũ.
Armatũq auro circũ spiit oriona iterũ se ad austrũ re¬
flectit. Sed & uerbo cirtũspicit. uariaeatẽ sepese uicissi
conuertentis ostendit. Homerꝰ gub̾natorẽ suũ semel in du¬
cit intuentẽ pliadas quȩ in australi regione sunt. se mel
bootẽ m arcton quȩ sunt in septẽ trionali polo. Nec tibi
diua parens generis nec dardanꝰ auctor. Perfide s duris¬
genuit te cautib: horrens. Caucas inscaneq. admor̃ ubera

Expanded text:
Gubernator qui explorat caelum crebro reflectere cervicem debet, captando de diversis caeli regionibus securitatem sereni. Hoc mire et velut coloribus Maro pinxit. Nam quia Arcturus iuxta septemtrionem est, Taurus vero in quo Hyades sunt, sed et Orion, in regione austri sunt, crebram cervicis reflexionem in Palinuro sidera consulente descripsit. "Arcturum" inquit: ecce intuetur partem septemtrionis; deinde "Pliadasque Hyadas": ecce ad austrum flectitur; "geminosque Triones": rursus ad septemtriones vertit aspectum; "armatumque auro circumspicit Oriona": iterum se ad austrum reflectit. Sed et verbo "circumspicit" varietatem saepe se vicissim convertentis ostendit. Homerus gubernatorem suum semel inducit intuentem Pliadas, quae iBooten et Arcton, quae sunt in septentrionali polo. Nec tibi digenuit te cautibus horrens Caucasus, Hyrcanaeque admorunt ubera
Abbreviated transcription (Latin):
Uides descriptas apes a uirgilio opifices. ab homero ua¬
gas. Alt̃ discursũ & solã nolatus uariteatẽ. alt̾ expri¬
mit natiuȩ artis officiũ. In his qq̃ uersib maro excrat
locuploior inter pres. Osocii neq enĩ ignari sumꝰ ante
maloꝵ. Oparsi grauiora dabit dr̃ bis quoq finẽ. Uos
ae scllex rabit̃ penitusq fonantes. Acestis sibpulos
uos eciclopta saga. Experti reuocate animos mestũ¬
q. timorẽ. Mittite forsanae bȩc alĩ meminisse iuuabit.

Expanded text:
ides descriptas apes a Virgilio opifices, ab Homero vagas: alter discursum et solam volatus varietatem, alter exprimit nativae artis officium. In his quoque versibus Maro extitit locupletior interpres: O socii, neque enim ignari sumus ante malorum, O passi graviora, dabit deus his quoque finem. Vos et Scyllaeam rabiem penitusque sonantes Accestis scopulos, vos et Cyclopia saque timorem mittite: forsan et haec olim meminisse iuvabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ducer& : quo cȩli habitus. instanti mensi aptus in¬
uenir&᷑ : s sequutus numa : quantũ sub cȩlo rudi
& sȩculo ad huc impolitasolo ingenio magistro
cõp̃ hendere potuit: uel quia grȩcoꝵ obserua¬
tione forsan instructus ÷ : quinquaginta dies addidit.
.l. .iIͦI. dies. quib: duodecĩ lunȩ cursus confici cre¬
didit: annus extender&ꝰ: Atq his quinquagin¬
ta dieb: ase additis: adiecit alios sex roeractos
illis sex mensib: qui triginta habebant dies.
idest de singulis singulos. factosq quinqua ginta
&e sex dies: in duos nouos m̃ses pari ratione diuisie.
Acde duob: priorẽ ianuariũ nuncupauit. pͥmũq.
anni. eẽ. uoluit : tanquã bicipitis dĩ m sẽ. respiciente
ac ꝓspicientẽ : trans acti annifinẽ. futuri principia
Scđm dicauit februo deo. qui lustrationũ potens
creditur. Lustrari aut̃ eom̃se ciuitatẽ. necesse
erat. quo statuit : ut usta dis manib soluerentur

Expanded text:
duceret quo caeli habitus instanti mensi aptus induceret quo caeli habitus instanti mensi aptus inveniretur. Sed secutus Numa, quantum sub caelo rudi et seculo adhuc inpolito solo ingenio magistro conprehendere potuit, vel quia Graecorum observatione forsan instructus est, quinquagiut in CCCLIV diebus, quibus duodecim lunae cursus confici credidit, annus extenderetur. Atqta diebus a se additis adiecit alios sex retractos illis sex mensibus qui triginta habebant dies, id est de singulis singulos, factosque quinquaginta et sex dies in duos novos menses pari ratione divisit. Ac de duobus priorem Ianuarium nuncupavit primumque anni esse voluit, tamquam bicipitis dei mensem, respicientem ac prospicientem transacti anni finem futurique principia; secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens creditur. Lustrari autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut iusta dis Manibus solverentur.
Abbreviated transcription (Latin):
brẽ uͦ. suo nomine domicianꝰ inuaserat: s ub in fau¬
stũ uocabulũ. ex om̃ĩ ęre uel saxo placuit eradi:
menses quoq: usur patione tirannicȩ appellationis
exuti sunt. cautio postea principũ coceroru: diri ho¬
minis in fausta uitantiũ: mensib a sẽptẽ bri usq ad
decẽbre prisca nomina reseruanit. Hȩc fuit a
romulo annua ordinata dim̃sio. quisicut supͣ iã
diximꝰ annũ decẽ mensiũ. dierũ uͦ quatuor & tre¬
centoꝵ habendũ esse instituit. Mensesq ita dis¬
posuit : ut quattuor ex his. trecenos singulos.
sex uͦ: tricenos haberent dies. S cũ his numerꝰ.
neq solis cursui. neq lunȩ rationib: conuenir& :
ñ nũquã usu ueniebat: ut frigus anñi: ȩstiis m̃si¬
b & contracalor hiemalib ꝓuenir& quod ubi
contigissoc: tantũ dierũ. sine ullo m̃sis nomine
patiebantur absumi: quantũ ad id anni tẽpus ad¬

Expanded text:
brem vero suo nomine Domitianus invaserat. Sed ubi infaubrem vero suo nomine Domitianus invaserat. Sed ubi infaustum vocabulum ex omni aere vel saxo placuit eradi, menses quoque usurpatione tyrannicae appellationis exuti sunt: cautio postea principum ceterorum diri ominis infausta vitantium mensibus a Septembri usque ad Decembrem prisca nomina reservavit. Haec fuit a Romulo annua ordinata dimensio, qui, sicut supra iam diximus, annum decem mensium dierum vero quattuor et trecentorum habendum esse constituit, mensesque ita disposuit, ut quattuor ex his tricenos singulos, sex vero tricenos haberent dies. Sed cum is numerus neque solis cursui neque lunae rationibus conveniret, nonnumquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus et contra calor hiemalibus proveniret: quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi quantum ad id anni tempus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ce saris dictatoris. legẽ ferente marco antone oiuara
et falios consule uilius appellatus: quod b mense. ad quar¬
tũ idus quintiles. uilius ꝓcreatus sit. Augustus dem¬
de est iqui seatilis ante uocatus: donee honori augu¬
iure fidar& ex senatus consulto. cuiꝰ uerba subieci Cũ
inperator ce sar augustus. m̃se sexxtili ce pͥmũ consula¬
tũ uerit : & triũ phos tres in urbẽ intulerit : & exia¬
niculo legiones deductȩ. sequutȩq sunt eiꝰ auspicia
acfidẽ sed& ȩgiptus. hoc mensȩ inpotestatẽ populi
romani redactasit: finisq hoc mense bellis eruilib
impositus sit : atq. ob has causas. hic mensis huic impe¬
mofelicissimus sit acfuerit : placere senatui: ut
hemensis augustus appelloeur. Itẽ plebiscitũ.
factũ ob eandẽ rẽ. sexto pachubio tribuno: plebe
rogante Mensis sẽptẽber: principalẽ siuroe ino
appellationẽ. quem germanici appellatione : octo¬

Expanded text:
Caesaris Dictatoris legem ferente M. Antonio Caesaris Dictatoris legem ferente M. Antonio M. filio consule Iulius appellatus est, quod hoc mense a.d. quartum Idus Quintiles Iulius procreatus sit. Augustus deinde est qui Sextilis antea vocabatur, donec honori Augusti daretur ex senatusconsulto cuius verba subieci: CUM IMPERATOR CAESAR AUGUSTUS MENSE SEXTILI ET PRIMUM CONSULATUM INIERIT. ET TRIUMPHOS TRES IN URBEM INTULERIT. ET EX IANICULO LEGIONES DEDUCTAE SECUTAEQUE SINT EIUS AUSPICIA AC FIDEM. SED ET AEGYPTUS HOC MENSE IN POTESTATEM POPULI ROMANI REDACTA SIT. FINISQUE HOC MENSE BELLIS CIVILIBUS INPOSITUS SIT. ATQUE OB HAS CAUSAS HIC MENSIS HUIC IMPERIO FELICISSIMUS SIT AC FUERIT. PLACERE SENATUI UT HIC MENSIS AUGUSTUS APPELLETUR. Item plebiscitum factum ob eandem rem Sexto Pacubio tribuno plebem rogante. Mensis September principalem sui retinet appellationem: quem Germanici appellatione, Octo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃se. auinio bruto. qui pͥmꝰ romȩ cansulfactus ::
nominatũ. quod h mense id .ẽ. Halendis iunus. pulso
tar quinio: sacrũ carne deȩ in celio monte uoti reus
fecerit: hanc deã. uitalib humanis p̃esse credis
ab eadeniq poeitur : ut iecinora & corda. quȩq stꝰ
in trinsecus uiscera : salua conseruae: & quia cordis
beneficio. cuiꝰ dissimulatione brutus habebatur.
idoneus em̃dationi publici status exstitit. Hane
deã quȩ uitalib prȩẽ : tẽplo sacrauit. cuiꝰ pubte
fabacia & larido sacrificatur. ꝙ his maxime
reb: iires corporis roborentur. Nã & kcalende
iuniȩ: fabariȩ uulgo uocantur. quia hoc m̃se:
ad ultȩ fabȩ diuinis reb adhibentur. Seqr̃
uilius. qui cũ scđm romuli ordinationẽ. martio
annitenente pͥncipiũ. quintilis anumero
uocar &e: nihilo minus tam̃ &iã postp̃ postos anuuma
a quantus eẽ : si septimus : Sed postea in honorẽ uli

Expanded text:
mensem a Iunio Bruto qui primus Romae consul factus est mensem a Iunio Bruto qui primus Romae consul factus est nominatum, quod hoc mense, id est Kalendis Iuniis, pulso Tarquinio sacrum Carnae deae in Caelio monte voti reus fecerit. Hanc deam vitalibus humanis praeesse credunt. Ab ea denique petitur ut iecinora et corda quaeque sunt intrinsecus viscera salva conservet, et quia cordis beneficio, cuius dissimulatione brutus habebatur, idoneus emendationi publici status extitit, hanc deam quae vitalibus praeest templo sacravit. Cui pulte fabaria et larido sacrificatur, quod his maxime rebus vires corporis roborentur. Nam et Kalendae Iuniae fabariae vulgo vocantur, quia hoc mense adultae fabae divinis rebus adhibentur. Sequitur Iulius qui, cum secundum Romuli ordinationem Martio anni tenente principium Quintilis a numero vocaretur, nihilo minus tamen etiam post praepositos a Numa iam quintus esse, sed septimus: sed postea in honorem Iulii
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse p̃stare : quod feminarũ deȩ celebrara᷑ dies
necexeo apparatu. uiris gustare fas ete ꝓpt̃ ꝙ her¬
cules facturus sacrũ: de testatꝰ ÷ p̃sentiã feminarũ.
& potio acpinario sacroꝵ custodib iussit: ne mulierẽ
int̾esse ꝑmitterent: Ecce occasio nominis: qͦ maiã
eandẽ resse ce terrã & bonã deã drcimus: coegit nos
debona dea quȩ cũq cõperimꝰ ꝓtulisse. lunius:
maiũ sequitur. aut ex parte popͥuli: ut supra diximꝰ
nominatus. aut ut cingius arbitratur: quod iunoni
apud latinos ante uocitatus. diuq apud aricmos
prȩnestinosq hac appellatione in fastos relatus sit.
adõ: ut sicut nisus in cõmentariis fastoꝵ dicit: apud
maiores qͦq nrõs. hȩc appellatio m̃sis div manserit
S post doeritis qͥbusdã litteris : ex iunonio uinuis
dictus sit. Nã ce ȩdes uinoni monorȩibealendis
uiniis dedicata ÷ Non nulli puta uerunt: iuniũ

Expanded text:
non posse praestare, quod feminarum deae celebraretur dies, non posse praestare, quod feminarum deae celebraretur dies, nec ex eo apparatu viris gustare fas esset. Propter quod Hercules facturus sacrum detestatus est praesentiam feminarum et Potitio ac Pinario sacrorum custodibus iussit ne mulierem interesse permitterent. Ecce occasio nominis, quo Maiam eandem esse et terram et Bonam Deam diximus, coegit nos de Bona Dea quaecumque comperimus protulisse! Iunius Maium sequitur aut ex parte populi, ut supra diximus, nominatus aut, ut Cingius arbitratur quod Iunonius apud Latinos ante vocitatus diuque apud Aricinos Praenestinosque hac appellatione in fastos relatus sit, adeo ut sicut Nisus in commentariis fastorum dicit apud maiores quoque nostros haec appellatio mensis diu manserit, sed post detritis quibusdam litteris ex Iunonio Iunius dictus sit. Nam et aedes Iunoni Monetae Kalendis Iuniis dedicata est. Nonnulli putaverunt Iunium
Abbreviated transcription (Latin):
decipere tẽptauit. quod uinũ intẽ plũ eiꝰ. ñ suo
nomune soleat inferri si uas in quouinũ inditũ ⁊ nelatꝙ̃
nomin&᷑ & uinũ. lac nuncupa᷑. serpentesq intẽplo ei s
nec terrentes nec timentes appareant: Quidã. medã
putant. quod inedẽ euis: omẽ genus herbarũ sit: exqb
antistitesdant plerũq. melicinas. & quod tẽplũ eu
uirũ introire non liceat : ꝓpt̃ in uiriã quã ab integrat
uiro iasone ꝑpessa est: Hȩc apud grȩcos oGeoryua¬
becia dr̃. quã uarro fauni filiã oe tradit. adeo pa¬
dicã : ut extra TΥNΑΙ Κ ΩnitiN nũquã sit egress
nec nom̃ eiꝰ in publico fuerit auditũ. nec uirũ umquã
uiderit. nec auiro uisasit. ꝓpt̃q: nec uir tẽplũ eius in¬
greditur. unde & mulieres initalia: sacro herculis¬
ñ lic& int̾ eẽ. ꝙ herculi. cũ boues gerronis ꝑ agros
italiȩ ducer&e: sitienti respondit mulier: a quã se

Expanded text:
decipere temptavit, quod vinum in templum eius non suo decipere temptavit, quod vinum in templum eius non suo nomine soleat inferri, sed vas in quo vinum inditum est mellarium nominetur et vinum lac nuncupetur, serpentesque in templo eius nec terrentes nec timentes indifferenter appareant. Quidam Medeam putant, quod in aedem eius omne genus herbarum sit ex quibus antistites dant plerumque medicinas, et quod templum eius virum introire non liceat propter iniuriam quam ab ingrato viro Iasone perpessa est. Haec apud Graecos citur, quam Varro Fauni filiam tradit adeo pudicam, ut extra γυναικωνῖτιν numquam sit egressa nec nomen eius in publico fuerit auditum nec virum umquam viderit vel a viro visa sit, propter quod nec vir templum eius ingreditur. Unde non licet interesse, quod Herculi, cum boves Geryonis per agros Italiae duceret, sitienti respondit mulier aquam se
Abbreviated transcription (Latin):
candẽ : bonã deã faunãq. et opẽ & fatuã : pontificu
libris indicari. Bonã: quod om̃iũ nobis ad uictũ
bonoꝵ causa ÷. Faunã : quod om̃i usui animantiũ
fauo. Ope : quod ipsius auxilio uita constat
Fatuã a fando. quod ut supͣ diximꝰ infantes partu
editi. ñ prius uocẽ edunt: quã at tigerint terrã
Sunt qui dicunt. hanc deã potentiã habere in¬
ditũ. Candẽ.: alii ꝓserpinã credunt. porcaq ei. de carna
rẽ dinã fieri. qr segicẽ quã ceres mortalib tribu¬
dicunt. obstitis seq uoluntati patris: in amorẽ suũ
lapsi. ut at uirga mirtea ab eo uerberaroe᷑ : cũ de¬
siderio patris. nec uino ab eodẽ pressa cessissoc.
transfigurasse setam̃ in serpentẽ: pat̃ creditur.
& coisse cũ filia: hoꝵ om̃iũ hȩc ꝓferuntur indicia:
quod uirgã mirteã intẽ plo þaberi nefassit. qd
suꝑ caput eiꝰ extendaturuitis : qua maxime eã pat̃

Expanded text:
eandem Bonam Faunamque, Opem et Fatuam pontificum eandem Bonam Faunamque, Opem et Fatuam pontificum libris indigitari: Bonam quod omnium nobis ad uictum bonorum causa est, Faunam quod omni usui animantium fauet, Opem quod ipsius auxilio uita constat, Fatuam editi non prius vocem edunt quam attigerint terram. Sunt qui dicant hanc deam potentiam habere Iuditum. Eandem alii Proserpinam credunt, porcaque ei rem divinam fieri, qui segetem quam Ceres mortalibus tribudicunt, obsititisseque voluntati patris in amorem suum lapsi, ut et virga myrtea ab eo verberaretur, cum desiderio patris nec vino ab eodem pressa cessisset: transfigurasse se tamen in serpentem pater creditur et coisse cum filia. Horum omnium haec proferuntur indicia, quod virgam myrteam in templo haberi nefas sit, quod super caput eius extendatur vitis qua maxime eam pater