comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si uirgo uestalis huius propinqua et necessaria locum suum gladiatoriũ
concessit huic. non et illa pie fecit et hic a culpa est remotus. Om̃a hec
sunt officia necessariorũ. commoda temuorũ. munia candidatorũ. At eni
agit mecum austere & stoice Cato. Alegat uerum esse allici beniuolenciã
cibo. Negat iudicium hominũ in magistratib mandandis corrumpi uo¬
luptatib oportere. Ergo ad cenam peticionis causa si quis uocat condem¬
netur. Quippe inquit tu mihi summũ imꝑium sũmam auctoritatẽ tu
gubernacula. R.P. petas fouendis hominũ sensib et deleniendis amius
et adhibendis uoluptatib. utrum lenotium inquit a grege delicate iuuen¬
tutis an orbis t̾rarum imperiũ a .P. R. petebas. Horribilis oracio sed eam
usus uita mores ciuitas ipsa res sinit. Nleq tamen lacedemonii auctores
istius uitȩ atq orationis qui cotidians epulis in robore accumbunt. noq uõ

Expanded text:
si virgo Vestalis, huius propinqua et necessaria, locum suum gladiatorium si virgo Vestalis, huius propinqua et necessaria, locum suum gladiatorium concessit huic, non et illa pie fecit et hic a culpa est remotus. omnia haec sunt officia necessariorum, commoda tenuiorum, munia candidatorum. at enim agit mecum austere et Stoice Cato, negat verum esse adlici benivolentiam cibo, negat iudicium hominum in magistratibus mandandis corrumpi voluptatibus oportere. ergo, ad cenam petitionis causa si quis vocat, condemnetur? 'quippe' inquit 'tu mihi summum imperium, tu summam auctoritatem, tu gubernacula rei publicae petas fovendis hominum sensibus et deleniendis animis et adhibendis voluptatibus? Vtrum lenocinium' inquit 'a grege delicatae iuventutis, an orbis terrarum imperium a populo Romano petebas?' horribilis oratio; sed eam usus, vita, mores, civitas ipsa respuit. neque tamen Lacedaemonii, auctores istius vitae atque orationis, qui cotidianis epulis in robore accumbunt, neque vero
Abbreviated transcription (Latin):
bulibus. Haec homines tenuioris
tribulibus uetere instituto ad sequi
fabrum semel locum tribulib suis dedisse Quid statuent in uiros prima¬
rios. qui in circo totas tabernas tribulum causa comꝑarunt. Hec omina
sectatorũ spectaculorũ prandioꝵ. item crimina a multitudine in tuam ani¬
inũ diligentia serui comecta sunit. in quib tamen ab senatus aucto¬
ritate defeuditur. Quid enim senatus: num obiuam prodire crimen pu¬
tat: Non. Sed mercede conuince. Num sectare multos. Non. Sed con¬
ductos doce. Nlum locum ad spectandum dare aut prandium inuitare:
Minime sed uolgo passim. Quid est. uolgo uniuersos. Nlon igitur Sil.
natus summo locõ adulescens qui et quo amnuo iam sit et qualis uir futurꝰ¬
sit uidemus in equitum centuriis uoluit esse ꝙ ad hoc officium necessitudĩs
et ad reliquum tempꝰ graciosus id erit eius iutricos fraudi ut crimiui. Nec

Expanded text:
bulibus? haec homines tenuiores bulibus? haec homines tenuiores tribulibus vetere instituto adsequebantur    praefectum fabrum semel locum tribulibus suis dedisse, quid statuent in viros primarios qui in circo totas tabernas tribulium causa compararunt? haec omnia sectatorum, spectaculorum, prandiorum item crimina a multitudine in tuam nimiam diligentiam, Servi, coniecta sunt, in quibus tamen Murena ab senatus auctoritate defenditur. quid enim? senatus num obviam prodire crimen putat? non, sed mercede. convince. num sectari multos? non, sed conductos. doce. num locum ad spectandum dare aut ad prandium invitare? minime, sed volgo, passim. quid est volgo? Vniversos. non igitur, si L.Lucius Natta, summo loco adulescens, qui et quo animo iam sit et qualis vir futursit videmus, in equitum centuriis voluit esse et ad hoc officium necessitudinis et ad reliquum tempus gratiosus, id erit eius vitrico fraudi aut crimini, nec,
Abbreviated transcription (Latin):
ualent gracia ipsi demq ut solent loqui non dicere pro nobis non spondere
non uocare domum suam possit. Atq hec a nobis petunt omĩa. neq ulla
re alia quȩ a nobis consequũtur nisi oꝑa sua compensari putant posse. Itaq
et legi fabiae quȩ est de muero sectatorum. et.S. C. quod est lucio Cesa
re consule factum restiterunt. Nulla est enim poena que possit obseruan¬
ciam tenuiorũ ab hoc uetere instituto officiorum excludere. At spectacula
sunt tributim data et ad prandium uolgo uocati. Et si hoc factum a mure¬
na onmino iudices non est. ab eius amicis autem more & modo factum est.
tamen admonitus re ip̃a recordor quantũ hae conquestiones in senatu
habite punctorũ nobis. Ser̾ui detraxerint. Quod enim tempus fuit aut
nostra aut patrum nr̃orum memoria. quo haet siue ambitio est siue li¬
beralitas nou fuerit. ut locus et in cirto et in foro daretur amicis et tri¬

Expanded text:
valent gratia. ipsi denique, ut solent loqui, non dicere pro nobis, non spondere, valent gratia. ipsi denique, ut solent loqui, non dicere pro nobis, non spondere, non vocare domum suam possunt. atque haec a nobis petunt omnia neque ulla re alia quae a nobis consequuntur nisi opera sua compensari putant posse. itaque et legi Fabiae quae est de numero sectatorum, et senatus consulto quod est L.Lucio Caesare consule factum restiterunt. nulla est enim poena quae possit observantiam tenuiorum ab hoc vetere instituto officiorum excludere. at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi hoc factum a Murena omnino, iudices, non est, ab eius amicis autem more et modo factum est, tamen admonitus re ipsa recordor quantum hae conquestiones in senatu habitae punctorum nobis, Servi, detraxerint. quod enim tempus fuit aut nostra aut patrum nostrorum memoria quo haec sive ambitio est sive liberalitas non fuerit ut locus et in circo et in foro daretur amicis et tri
Abbreviated transcription (Latin):
Id queris quid opus sit eo quo semꝑ usi sinnus. Homines tenues unũ ha¬
bent in nostrum ordinem aut promerendi aut proferendi beneficii locũ. hanc
in nostris petitionib operam atq atsectationem. Nleq emi fieri potest. ueq
postulandum est a nobis. aut ab equitibus romanis ut suos necessarios can¬
didatos aut sectentur totos dies. a quibus si domus nostra celebratur. si inter¬
dum ad forum deducimur. si uno basilice spacio honestamur. diligenter ob¬
seruari uidemur & coli. Tenuiorũ amicorum et non occupatorum est ista
ad siduitas. quoꝵ copia bonis uiris et beneficiis deesse non solet. Noli igitur
cripere hunc inferiori generi hominũ fructum officii Cato. Sine eos qui
omnia a nobis sperant. habere ipsos quoq aliquid quod nobis tribuere ꝓossĩt.
Si nhal erit preter ipõrum suffragium tenue est. Si ut suffragant᷑ inhil

Expanded text:
id quaeris, quid opus sit eo quo semper usi sumus? homines tenues unum haid quaeris, quid opus sit eo quo semper usi sumus? homines tenues unum habent in nostrum ordinem aut promerendi aut referendi benefici locum, hanc in nostris petitionibus operam atque adsectationem. neque enim fieri potest neque postulandum est a nobis aut ab equitibus Romanis ut suos necessarios candidatos adsectentur totos dies; a quibus si domus nostra celebratur, si interdum ad forum deducimur, si uno basilicae spatio honestamur, diligenter observari videmur et coli; tenuiorum amicorum et non occupatorum est ista adsiduitas, quorum copia bonis viris et beneficis deesse non solet. noli igitur eripere hunc inferiori generi hominum fructum offici, Cato; sine eos qui omnia a nobis sperant habere ipsos quoque aliquid quod nobis tribuere possint. si nihil erit praeter ipsorum suffragium, tenues, etsi suffragantur, nil
Abbreviated transcription (Latin):
filios prope de uocte ex ultima sepe urbe deductum uenire soleamus. i ea nõ
esse grauatos homines prodire hora tercia in campum martiũ presertim
talis uiri nomine rogatos: Quid si omnes societates uenerunt quarũ ex
numero multi sedent iudices: Quid si multi homines nr̃i ordims honestis¬
simi: Quid si illa officiocissima quȩ neminem patitur non honeste ĩ ur¬
lem introure tota nacio candidatorum: Si demq ipse accusator uoster postu¬
nius obuiam cum bene magna caterua sua uenit. qͣuid habet ista multi¬
tudo admiracionis. Dunito clientes uicinos tribulis exercitum motũ lu¬
culli qui ad triumphum ꝑ eos dies uenerat. Hoc dico frequenciam ĩ isto
officio gratuitam no modo dignitati illius unqmͣ sed ne uoluntati quidẽ
defuisse. At sectabuntur multi. Poce mercede. concedaua esse amien. Hoc
quidem remoto quid reprehendis: Quid opus est inquit sectatorib ametui:

Expanded text:
filios prope de nocte ex ultima saepe urbe deductum venire soleamus, in ea non filios prope de nocte ex ultima saepe urbe deductum venire soleamus, in ea non esse gravatos homines prodire hora tertia in campum Martium, praesertim talis viri nomine rogatos? quid? si omnes societates venerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? si multi homines nostri ordinis honestissimi; quid? si illa officiosissima quae neminem patitur non honeste in urbem introire tota natio candidatorum, si denique ipse accusator noster Postumus obviam cum bene magna caterva sua venit, quid habet ista multitudo admirationis? omitto clientis, vicinos, tribulis, exercitum totum Luculli qui ad triumphum per eos dies venerat; hoc dico, frequentiam in isto officio gratuitam non modo dignitati nullius umquam sed ne voluntati quidem defuisse. at sectabantur multi. doce mercede; concedam esse crimen. hoc quidem remoto quid reprendis? 'quid opus est' inquit 'sectatoribus?' A me tu
Abbreviated transcription (Latin):
tra legem sit dubitare uemo potest. Est igitur ridiculum est quod ẽ du¬
bium id relinquere incertum. quod nemnm dubium potest esse id iudicare
Acq id decernitur om̃ibus postulantibus candidatis. ut ex.S .C. neq cuis
intersit. neq contra quem sit intellegi possit. Quare doccat.I inurena
illa esse commissa. tum egoniet tibi contra legem cõmissa esse concedam
Nulti obuiami prodierunt de prouuicia decẽtenti. consulatum petenti.
Solet fieri. E cui autem non proditur reuertenti: Quȩ fuit ista mul¬
titudo. Prunũ si tibi istam rõnem non possim reddere. Quid halet admi¬
rationis tali uiro aduenienti candidato consulari obuiam prodisse młtos:
quod msi esset factum magis mirandum uidetur. Quid si eciam illud
addam quod a consuetudine nõ abhorret. rogatus esse multos. num aut̃
crmiinosum sit aut mirandum qua in ciuitate roganti infimorũ hominẽ

Expanded text:
tra legem sit dubitare nemo potest. est igitur ridiculum, quod est dutra legem sit dubitare nemo potest. est igitur ridiculum, quod est dubium, id relinquere incertum, quod nemini dubium potest esse, id iudicare. atque id decernitur omnibus postulantibus candidatis, ut ex senatus consulto neque cuius intersit, neque contra quem sit intellegi possit. qua re doce ab L.Lucio Murena illa esse commissa; tum egomet tibi contra legem commissa esse concedam. 'multi obviam prodierunt de provincia decedenti.' consulatum petenti solet fieri; eccui autem non proditur revertenti? 'quae fuit ista multitudo?' primum, si tibi istam rationem non possim reddere, quid habet admirationis tali viro advenienti, candidato consulari, obviam prodisse multos? quod nisi esset factum, magis mirandum videretur. quid? si etiam illud addam quod a consuetudine non abhorret, rogatos esse multos, num aut criminosum sit aut mirandum, qua in civitate rogati infimorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
meliora quȩ nunc sunt oꝑtima sed certe condita ntundius. Quare ut ad
id quod institui reuertar. iTolle mihi e causa nomen Catoms. Remoue i
Pretermitte auctoritatem. quȩ in iudiciis aut ihil ualere. aut ad salutem
debet ualere. Congredere mecum crm̃bus ipsis. Quid accusas Cato. Quid
adfers ad indicium: Quid arguis: Ambitum accusas. fon defendo. Me
reprehendis quod idem defendam quod lege punierin. Fumui ambitum
non iuocentiam nõ ambitum. Ambitum uero ipsum uel tecum accusa
bo si uoles. Pixisti. S. Cme referente esse factum si mercede conduti ob¬
uiam candidatis essent. si conducti sectarentur. si gladiatorib iuilgo locus
tributim et item prandia si uolgo essent data contra legem Calpurmã
factum iuderi. Eigo ita sonatum iudicat contra legem facta hec uideri
si facta sint. Decernit qd̾ inhil opus est dum caudidatis morem gerit.
Nam factum sit uec ne uehementer queatur. Sin factum sit quin con¬

Expanded text:
meliora, quae nunc sunt optima, sed certe condita iucundius. qua re, ut ad meliora, quae nunc sunt optima, sed certe condita iucundius. qua re, ut ad id quod institui revertar, tolle mihi e causa nomen Catonis, remove vim, praetermitte auctoritatem quae in iudiciis aut nihil valere aut ad salutem debet valere, congredere mecum criminibus ipsis. quid accusas, Cato, quid adfers ad iudicium, quid arguis? ambitum accusas; non defendo. me reprehendis, quod idem defendam quod lege punierim. punivi ambitum, non innocentiam; ambitum vero ipsum vel tecum accusabo, si voles. dixisti senatus consultum me referente esse factum, si mercede obviam candidatis issent, si conducti sectarentur, si gladiatoribus volgo locus tributim et item prandia si volgo essent data, contra legem Calpurniam factum videri. ergo ita senatus iudicat, contra legem facta haec videri, si facta sint; decernit quod nihil opus est, dum candidatis morem gerit. nam factum sit necne vehementer quaeritur; sin factum sit, quin con
Abbreviated transcription (Latin):
uero nisi sentenciã sentencia alia uicerit melior. Huiuscemodi scipio ille
fuit. quem non penitebat facere idem qd̃ tu habere eruditissimũ hominem¬
& pane domi. cuius oratione et preceptis qmqmͣ erant eadem ista quȩ te de¬
lectant tamen asperior non est factus. sed ut accepi a sembus leuissimus.
Quis uero. C. lelio comior: quis iocundior eodem ex studio isto. quis illo gͣ
tomum iam deducam tuam. Quemqͣm ne existimas Catone pidauo tuo
cõmodiorem. cõmuniorem. moderatiorem fuisse ad omnem rõnem huma¬
nitatis: de cuius prestanti uirtute cum uere grauiterq diceres. domesticum
te habere dixisti exemplum ad imitandum. Est illud quidem exemplũ tibi
propositum domi. sed tamen nature similitudo illuis ad te magis qui ab illo
tam mhi ꝓpositum exemplar illud est qmͣ tibi. sed si illuis comitantem ꝙ
facilitatem tuc grauitati seueritatiq asperseris. non ista quidem erunt

Expanded text:
vero, nisi sententiam sententia alia vicerit melior. huiusce modi Scipio ille vero, nisi sententiam sententia alia vicerit melior. huiusce modi Scipio ille fuit quem non paenitebat facere idem quod tu, habere eruditissimum hominem Panaetium domi; cuius oratione et praeceptis, quamquam erant eadem ista quae te delectant, tamen asperior non est factus sed, ut accepi a senibus, lenissimus. quis vero C.Gaio Laelio comior fuit, quis iucundior eodem ex studio isto, quis illo gradomum iam deducam tuam. quemquamne existimas Catone, proavo tuo, commodiorem, communiorem, moderatiorem fuisse ad omnem rationem humanitatis? de cuius praestanti virtute cum vere graviterque diceres, domesticum te habere dixisti exemplum ad imitandum. est illud quidem exemplum tibi propositum domi, sed tamen naturae similitudo illius ad te magis qui ab illo dum vero tam mihi propositum exemplar illud est quam tibi. sed si illius comitatem et facilitatem tuae gravitati severitatique asperseris, non ista quidem erunt
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem auni custodiam te atq. L. murenam fortima potuisset aliquo te
cum hoc. R.P. uinculo esse comunctũ. Quod atrociter in senatu dixisti.
aut non dixisses aut se posuisses aut mitiorem in partem interpretare. Recte ⁊¬
ipsum qnͣtum ego opinione auguror nunc et aniu quodani impetu
concitatum. et ni nature atq ingenii elatum. et recentibus preceptorũ
studiis flagrantem iam usus flectet. dies leniet. etas mitigabit. Etemm
isti ipi mihi uidentur uestri preceptores et uirtutis magistri finis officioꝵ
paulo longuis qmͣ natura uellet. protulisse. ut cum ad ultimũ auimo cõ¬
tendissemus ibi tamen ubi oporteret consiste̾mus. Nihil ignoueris. ĩ mo
aliquid uon omĩa. inuno gratia confeceris. immo resistito gratiȩ cum of¬
ficium et fides postulabit. misericordia cõmotus ne sis eciam in dissoluenda
seueritate. sed tamen est laus aliqua humanitatis. in sentencia ꝑmaneto

Expanded text:
in eiusdem anni custodia te atque L.Lucium Murenam fortuna posuisset, aliquo te in eiusdem anni custodia te atque L.Lucium Murenam fortuna posuisset, aliquo te cum hoc rei publicae vinculo esse coniunctum; quod atrociter in senatu dixisti, aut non dixisses aut, si potuisses, mitiorem in partem interpretarere. ac te ipsum, quantum ego opinione auguror, nunc et animi quodam impetu concitatum et vi naturae atque ingeni elatum et recentibus praeceptorum studiis flagrantem iam usus flectet, dies leniet, aetas mitigabit. etenim isti ipsi mihi videntur vestri praeceptores et virtutis magistri finis officiorum paulo longius quam natura vellet protulisse ut, cum ad ultimum animo contendissemus, ibi tamen ubi oporteret consisteremus. 'nihil ignoveris.' immo aliquid, non omnia. 'nihil gratiae causa feceris.' immo resistito gratiae, cum officium et fides postulabit. 'misericordia commotus ne sis.' etiam, in dissolvenda severitate; sed tamen est laus aliqua humanitatis. 'in sententia permaneto.'
Abbreviated transcription (Latin):
doctrie nostri inqͣm̃ illi a Platone et Anistotile moderati hoĩes & temꝑati
auint apud sapientem ualere aliqnͣdo graciam. ura bom esse msereri. distinc¬
ta genera esse delictorum. et dispares poenas. esse apud hominem constan¬
tem̃ ignoscendi locum. ipsum sapientem sȩpe aliquid opinari quid nesciat.
irasci non nunqm. exorari eundem et platari. quod dixerit interdun si ita
rectuis sit mutare. de sentencia decedere aliqnͣdo. omnis uirtutes mediocritate
quadam esse moderatas. Nos ad magistros si qua te fortuna Cato cum ista
natura detulisset. non tu quidem uir melior esses. nec fortior. nec temꝑanti¬
or. nec iustior. Neq enim esse potes sed paulo ad leuitatem propensior
Non accusares nullis adductus immiciciis. nulla lacessitus iniuria pudẽtis¬
simum hominẽ summa dignitate atq honestate preditum. Putares cum

Expanded text:
doctrinae — nostri, inquam, illi a Platone et Aristotele, moderati homines et temperati, doctrinae — nostri, inquam, illi a Platone et Aristotele, moderati homines et temperati, aiunt apud sapientem valere aliquando gratiam; viri boni esse misereri; distincta genera esse delictorum et disparis poenas; esse apud hominem constantem ignoscendi locum; ipsum sapientem saepe aliquid opinari quod nesciat, irasci non numquam, exorari eundem et placari, quod dixerit interdum, si ita rectius sit, mutare, de sententia decedere aliquando; omnis virtutes mediocritate quadam esse moderatas. hos ad magistros si qua te fortuna, Cato, cum ista natura detulisset, non tu quidem vir melior esses nec fortior nec temperantior nec iustior — neque enim esse potes — sed paulo ad lenitatem propensior. non accusares nullis adductus inimicitiis, nulla lacessitus iniuria, pudentissimum hominem summa dignitate atque honestate praeditum; putares, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uendi. Fetunt aliquid publicaui. Cane quicqm habeat momenti gracia. Sup¬
plices aliqui ueniunt mmseri et calamitosi. Sceleratus et nefarius fueris si cui¬
qm̃ mmisericordiã adductus feceris. Fatetur aliquis se pectasse. Ei qui delicti
ueniam petit nefarium est facimis ignoscere. At leue delictum est. Omma
pectata sunt paria. Pixisti quippe iam fixum et statutum est. Nlon reduc¬
tus es sed opimone. Sapiens nihil opiatur. Errasti aliqua in re maledici pu¬
tat hac ex disciplina nobis illa sunt dixi in senatum enom̃ consulatis Candi¬
datus delaturum iratus dixisti. Flunqm inquit sapiens irascitur. At tempo¬
ris causa improbi inquit hominis sed mendatio fallere. mutare sentenciam
turpe est. exorari scelus misereri flagicium. Nostri enim illi fatebor enim
Cato me quoq in adulescençia diffusum ingenio meo quęsisse adiumenta

Expanded text:
vendi. petunt aliquid publicani; cave ne quicquam habeat momenti gratia. supvendi. petunt aliquid publicani; cave ne quicquam habeat momenti gratia. supplices aliqui veniunt miseri et calamitosi; sceleratus et nefarius fueris, si quicquam misericordia adductus feceris. fatetur aliquis se peccasse et sui delicti veniam petit; 'nefarium est facinus ignoscere.' at leve delictum est. 'omnia peccata sunt paria.' dixisti quippiam: 'fixum et statutum est.' non re ductus es sed opinione; 'sapiens nihil opinatur.' errasti aliqua in re; male dici putat. hac ex disciplina nobis illa sunt: 'dixi in senatu me nomen consularis candidati delaturum.' iratus dixisti. 'numquam' inquit 'sapiens irascitur.' at temporis causa. 'improbi' inquit 'hominis est mendacio fallere; mutare sententiam turpe est, exorari scelus, misereri flagitium.' nostri autem illi — fatebor enim, Cato, me quoque in adulescentia diffisum ingenio meo quaesisse adiumenta
Abbreviated transcription (Latin):
summo ingenio uir zeno. cuius inuentorũ aemuli stoiti nominãtur. Nuius
sentencie sunt & precepta eiusmodi. sapientem gracia nunqͣm moueri. mn¬
qm cuiusqmͣ delicto ignoscere. neminẽ imsericordem esse insi stultum et leuẽ
uiri non esse neq exorari neq platari. solos sapientis esse si distortissum sint
formõsos. si meudicissum diuites.si seruitute sermant reges. nos autem qui
sapientes non sumus fugitiuos exules hostis insanos demiq esse dicunt. ommna
pectata esse paria. onme delictum scelus esse nefarium nec minus delinquere
eum qui gallum catilinatium cum opus nõ fuerit qmͣ eum qui patrem suf¬
focauerit. sapientem nhil opinari. nullius rei penitere.nulla in re falli. sentẽ¬
ciam nuitare nũqm. Hoc homo ingemosissimꝰ. A. Cãto auctorib eruditis¬
simis inductus arripuit. Neq disputandi causa ut magna pars sed ita ui¬

Expanded text:
summo ingenio vir, Zeno, cuius inventorum aemuli Stoici nominantur. huius summo ingenio vir, Zeno, cuius inventorum aemuli Stoici nominantur. huius sententiae sunt et praecepta eius modi. sapientem gratia numquam moveri, numquam cuiusquam delicto ignoscere; neminem misericordem esse nisi stultum et levem; viri non esse neque exorari neque placari; solos sapientes esse, si distortissimi sint, formosos, si mendicissimi, divites, si servitutem serviant, reges; nos autem qui sapientes non sumus fugitivos, exsules, hostis, insanos denique esse dicunt; omnia peccata esse paria; omne delictum scelus esse nefarium, nec minus delinquere eum qui gallum gallinaceum, cum opus non fuerit, quam eum qui patrem suffocaverit; sapientem nihil opinari, nullius rei paenitere, nulla in re falli, sententiam mutare numquam. hoc homo ingeniosissimus, M.Marcus Cato, auctoribus eruditissimis inductus adripuit, neque disputandi causa, ut magna pars, sed ita vi
Abbreviated transcription (Latin):
re et leuiter enmiendare possim. Nlon multa peccas inquit ille fortissimo
uiro semor magister. sed pectas. Ce regere possum. At ego non te uerissi¬
me dixerim pectare te nihil neq ulla in re te esse huiusmodi ut corrigen
dris pocius qmͣ inflectendus esse uideare. Finxit emm te ip̃a natura ad
honestatem grauitatem temꝑanciã magnitudinem animi iusticiã. ad
omnes denq uirtutes magnum hominem & excelsum accersi tis tot
toctrina non moderata nec mitis sed ut mihi uidetur paulo asperior &
durior qm aut ueritas aut natura patitur. Et qm̃ non est uobis hec
oratio habenda aut in imperita multitudine aut in aliquo cõuentũ
agrestium. audatius paulo de studiis humanitatis quę et mihi et
uobis nota et indicanda sunt disputabo. In. M. Catone iudices hec
bona quȩ uidemus diuina et egregia ip̃ius scitote esse propria. Quȩ nõ nũꝙͣ
requirniuis. ea sunt omĩa non a natura uerum a magistro. Fuit enim quidã

Expanded text:
re et leviter emendare possim. 'non multa peccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sed peccas; te regere possum.' at ego non te; verissime dixerim peccare te nihil neque ulla in re te esse huius modi ut corrigendus potius quam leviter inflectendus esse videare. finxit enim te ipsa natura ad honestatem, gravitatem, temperantiam, magnitudinem animi, iustitiam, ad omnis denique virtutes magnum hominem et excelsum. accessit istuc doctrina non moderata nec mitis sed, ut mihi videtur, paulo asperior et durior quam aut veritas aut natura patitur. et quoniam non est nobis haec oratio habenda aut in imperita multitudine aut in aliquo conventu agrestium, audacius paulo de studiis humanitatis quae et mihi et vobis nota et iucunda sunt disputabo. in M.Marco Catone, iudices, haec bona quae videmus divina et egregia ipsius scitote esse propria; quae non numquam requirimus, ea sunt omnia non a natura verum a magistro. fuit enim quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ari putem. neq quo mihi ex cuiusq amplitudine aut presidia ꝑiculis.
aut adiumenta honorib queram.propte̾a ꝙ ꝑicula facile ut hoĩem
p̃stare oportet ĩnocẽtia tecti pellemꝰ. Honorẽ autẽ neq ab uno. neq ex
hoc loco. s cadẽ illa nra laboriosissima rõne uite si ur̃a uolũtas feret con

Expanded text:
ari putem, neque quo mihi ex cuiusquam amplitudine aut praesidia periculis ari putem, neque quo mihi ex cuiusquam amplitudine aut praesidia periculis aut adiumenta honoribus quaeram, propterea quod pericula facile, ut hominem praestare oportet, innocentia tecti repellemus, honorem autem neque ab uno neque ex hoc loco sed ead
Abbreviated transcription (Latin):
plissimis urĩs honorib sũmum cõsilium sũma grauitate eẽ cognoscitis.
Est.C. Cassius integritate. uirtute. constantia singulari. Quirites iun¬
dete unde horui auctoritatib illoꝵ questiom qui dissentiũt respondere
posse iuidcanuir. Quȩ cum ita sint. G. Alamlii primũ istã tuam & le¬
geni et uolũtatem et sententiam laudo. uehemẽtissimeq comptobo. De¬
inde te hortor ut auctoritate. P̾.R. maneas in sentẽtia. neue cuiꝰq uim
aut minas ꝑtimescas. Primũ in te satis esse animi constantieq arbitior.
Dem̃ cũ tantã młtitudinẽ cũ tanto studio eẽ uideamꝰ qnͣtã nom iterũ in
eodẽ hoĩe p̃ficiendo uidebimꝰ. qͥd est qd̃ aut de re aut de p̃ficiendi facultate
dubitemꝰ; Ego autẽ quicqͥd in me est studii. cõsilii. laboris. ingeni. qͥcqͥd
q omes deos et eos maxime qui huic loco tẽploq president. qui om̃ium

Expanded text:
plissimis vestris honoribus summum consilium, summam gravitatem esse cognostis, plissimis vestris honoribus summum consilium, summam gravitatem esse cognostis, est C.Gaius Cassius, integritate, veritate, constantia singulari. qua re videte ut horum auctoritatibus illorum orationi quiposse videamur. quae cum ita sint, C.Gaii Manili, primum istam tuam et legem et voluntatem et sententiam laudo vehementissimeque comprobo; deinde te hortor ut auctore populo Romano maneas in sententia neve cuiusquam vim aut minas pertimescas. primum in te satis esse animi perseverantiaeque arbitror; deinde, cum tantam multitudinem tanto cum studio adesse videamus quantam iterum nunc in eodem homine praeficiendo videmus, quid est quod aut de re aut de perficiendi facultate dubitemus? ego autem, quicquid est in me studi, consili, laboris, ingeni, quicquique omnis deos, et eos maxime qui huic loco temploque praesident, qui omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ca preter paucos. neq eos quicꝙͣ aliud assequi classiũ nonñe. nsi ut
detrimentis accipiendis maiore affici turpitudine uderemur. Nunc
qua cupiditate homues in ꝓuincias. quib iacturis. quib conditionib
proficiscantur ignorant uidelicet isti qui ad uiũ defereuda esse omĩa nõ
arbitrantur. Quasi uero. GN. Pompeiũ non tũ suis uirtutib. tum &̃
aliems uiciis magnum ẽẽ udeamꝰ. Quirites nolite dubitare quin huit
uni credatis omĩa. qui inter annos tot unus inuentus sit quem socii in
urbes suas cum ex̾titu uenisse gaudeãt. Q si auctoritatib hanc causã
Quirites confirmandã putatis. est uobis auctor uir belloꝵ om̃ĩũ maxi
terunt ut cum de bello deliberetif auctor uobis grauior esse nemo debe¬
at. Est. C. Curio sũmis ur̃is beneficiis maximisq reb gestis summo
ingenuo et prudencia preditus. Est. GN. lentulus in quo om̃s pro am¬

Expanded text:
ca praeter paucos, neque nos quicquam aliud adsequi classium nomine nisi ut ca praeter paucos, neque nos quicquam aliud adsequi classium nomine nisi ut detrimentis accipiendis maiore adfici turpitudine videremur. nunc qua cupiditate homines in provincias, quibus iacturis quibusque condicionibus proficiscantur ignorant videlicet isti qui ad unum deferenda omnia esse non arbitrantur. quasi vero Cn.Gnaeum Pompeium non cum suis virtutibus tum etiam alienis vitiis magnum esse videamus. qua re nolite dubitare quin huic uni credatis omnia qui inter tot annos unus inventus est quem socii in urbis suas cum exercitu venisse gauderent. quod si auctoritatibus hanc causam, Quirites, confirmandam putatis, est vobis auctor vir bellorum omnium maxiterunt ut, cum de bello deliberetis, auctor vobis gravior esse nemo debeat; est C. Curio, summis vestris beneficiis maximisque rebus gestis, summo ingenio et prudentia praeditus, est Cn.Gnaeus Lentulus in quo omnes pro am
Abbreviated transcription (Latin):
et copiose requirũtur. quib causa belli ꝓpter diripiendi cupiditatem
dent eoꝵ calamitates. Querinomas audiunt. Fro sociis uos contra
hostes ex̾citum mittere putatis: An hostium simulatione contra so¬
sos atip amicos: Que tiuitas est in asia non modo imꝑatoris ac legati.
sed uis tribummilitũ ammos ac spem capere possit. Quare etiam
si quem hẽtis qui collatis signis ex̾citus regios suꝑare posse udeatur. tñ
nisi erit idem qui se a pecuniis sociorum. qui ab eoꝵ conuigib ac liberis
toneus qui ad bellumi asiaticũ regiumq mittatur. Et quã putatis
ãtatem pacatã fuisse quȩ locuples sit:  quam eẽ locupletem que
istis pacata esse uideatur: Ora maritima Quirites. On. Pompeiũ
non solũ ꝓpter rei militaris gli̾am. sed eciam ꝓpter amini continẽti¬
am requisiunt. Uidebat em̃.P̃.R. locupletari quotãns pecuma publi¬

Expanded text:
et copiosae requiruntur quibus causa belli propter diripiendi facultet copiosae requiruntur quibus causa belli propter diripiendi facultident eorum calamitates, querimonias audiunt. pro sociis vos contra hostis exercitus mittere putatis an hostium simulatione contra socios atque amicos? quae civitas est in Asia quae non modo imperatoris aut legati sed unius tribuni militum animos ac spiritus capere possit? qua re, etiam si quem habetis qui conlatis signis exercitus regios superare posse videatur, tamen, nisi erit idem qui a pecuniis sociorum, qui ab eorum coniugibus ac liberis,idoneus qui ad bellum Asiaticum regiumque mittatur. ecquam putatis civitatem pacatam fuisse quae locuples sit, ecquam esse locupletem quae istis pacata esse videatur? Ora maritima, Quirites, Cn.Gnaeum Pompeium non solum propter rei militaris gloriam sed etiam propter animi continentiam requisivit. videbat enim praetores locupletari quotannis pecunia publi
Abbreviated transcription (Latin):
repuguantib ꝑ uosinet ip̃os dignitatem huic impio. salutem orbi tet¬
rarum attulistis. aliqũ isti pricipes et sibi et ceteris .ł. R. umuersi
auctoritati parendũ esse fateantur. Atq in hoc bello asiatico & regio
non solum militaris illa uitus quȩ est i. Gn. Pompeio singularis.
u alia. sicilia. licia. regnisq intĩoꝵ nationũ ita uersari nr̃m impato¬
rem ut ihil aliud ꝙͣ de hoste ac laude cogicet. Demde etiam si qui st
pudore at moderantia tempatiores. tũ eos esse tales ꝓpter multitudinẽ
cupidoꝵ. hominũ nemo arbitratur. Difficile est dictu. Quirites qn̾to
in odio simus apud exteras nationes ꝓpter eoꝵ quos ad eał hoc auno
cu impio iisimꝰ iniurias ac libidmes. Quod eim famĩ putetis
i illis terris. urĩs magistiatib religiosum: Quam quitatem scãm:
Quam domũ satis clausam ac munitã fuisse : Urbes iam locupletes

Expanded text:
repugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrepugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrarum attulistis, aliquando isti principes et sibi et ceteris populi Romani universi auctoritati parendum esse fateantur. atque in hoc bello Asiatico et regio, Quirites, non solum militaris illa virtus quae est in Cn.Gnaeo Pompeio singularis egnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet. deinde, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur. difficile est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas per hos annos cum imperio misimus libidines et iniurias. quod enim fanum putatis in illis terris nostris magistratibus religiosum, quam civitatem sanctam, quam domum satis clausam ac munitam fuisse? Vrbes iam locupletes
Abbreviated transcription (Latin):
alium magr̃atum ꝑ leges capere licuisset: Quid tam incredibile
bus noua post hominũ memoriam constitura sunt. ea tam multa
non sunt. qmͣ hec que in hoc nno hom̃e uidemꝰ. Atq hec tot exẽ¬
pla. tanta ac tam noua ꝑfecta sunt in eundem hominẽ. a Q. Ca¬
tulo atq a cetõrum eiusdem dignitatis amplissimoꝵ hominũ aucto¬
ritate. Quare uideant ne sit ꝑ iniquũ et non ferendũ. illoꝵ auctori¬
tatẽ de. GN. Pompeii dignitate a uobis comprobatã semꝑ esse. ur̃m
ab illis de eodem homĩe iudiciũ ppłiq .R. auctoritatẽ impbari. p̃sertim
qui dissentuint possit defendere. proptẽa ꝙ istis reclamantib uos unũ
illum ex om̃ib delegistis. quem fello predonũ preponetis. Hoc si uos
teniere fecistis et. R. P. parum consuluistis. recte isti studia ura suis cõ¬
silis regere conantur. Smn autem uos plus tũ in. R. P uidistis uos his

Expanded text:
alium magistratum per leges capere licuisset? quid tam incredibile alium magistratum per leges capere licuisset? quid tam incredibile ibus nova post hominum memoriam constituta sunt, ea tam multa non sunt quam haec quae in hoc uno homine vidimus. atque haec tot exempla tanta ac tam nova profecta sunt in eodem homine a Q.Quinti Catuli atque a ceterorum eiusdem dignitatis amplissimorum hominum auctoritate. qua re videant ne sit periniquum et non ferendum illorum auctoritatem de Cn.Gnaei Pompei dignitate a vobis comprobatam semper esse, vestrum ab illis de eodem homine iudicium populique Romani auctoritatem improbari, praesertim qui dissentiunt possit defendere, propterea quod isdem istis reclamantibus vos unum illum ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis. hoc si vos temere fecistis et rei publicae parum consuluistis, recte isti studia vestra suis consiliis regere conantur. sin autem vos plus tum in re publica vidistis, vos eis
Abbreviated transcription (Latin):
q in ea admminstrandũ : Fuit in his prouinciis singulari ĩnocencia.
grauitate. uirtute. bellum in affrica maximũ confẽcit. uictorem ex̾ci¬
tum deportauit. Quid uo̾ tam mauditũ ꝙͣ equitem. R. triumphare:
Ac eam quoq rem popłus non mͦ uidit. sed eciam om̃i studio uisendã¬
putauit. Quid tam musitatũ qm̃ cum duo consules clarissimi for¬
tissimiq eent eques. R. ad bellum maximũ formidolosissimũq pro
consule mittẽtur: Alissus est. Quo quidem temꝑe cum ẽẽt non ne¬
mo in senatu qui dicẽt non oportere mitti hoĩem priuatũ pro cõsule
L. Philippus dixisse dicitur non se illum sua sententia pro consule s
pro consulib mittere. lanta in eo. R. P bene gerende spes constituebat᷑
ut duorũ consulum munꝰ uniꝰ adolescentis uirtuti cõmitte̾tur. Q̾d
tam singulare ut ex. S. C.legibus solutus. consul ante fieret ꝙͣ ullũ

Expanded text:
ue in ea provincia administrandum? fuit in his provinciis singulari innocentia, ue in ea provincia administrandum? fuit in his provinciis singulari innocentia, gravitate, virtute, bellum in Africa maximum confecit, victorem exercitum deportavit. quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare? at eam quoque rem populus Romanus putavit. quid tam inusitatum quam ut, cum duo consules clarissimi fortissimique essent, eques Romanus ad bellum maximum formidolosissimumque pro consule mitteretur? Missus est. quo quidem tempore cum esset non nemo in senatu qui diceret 'non oportere mitti hominem privatum pro consule,' L.Lucius Philippus dixisse dicitur 'non se illum sua sententia pro consule sed pro consulibus mittere.' tanta in eo rei publicae bene gerendae spes constituebatur ut duorum consulum munus unius adulescentis virtuti committeretur. quid tam singulare quam ut ex senatus consulto legibus solutus consul ante fieret quam ullum
Abbreviated transcription (Latin):
in pace conluetudini/ in bello utilitati. paruisse. semꝑ ad nouos casus
tempoꝵ nouorum cõsiliorum rõnes accõmodauisse. Non dicam duo
bella maxima punicũ et hispamense ab uno imꝑatore esse confecta.
duas urbes potentissimas quȩ huic imꝑio maxime minabãtur kar¬
thaginem atq mimãtiã ab eodem Scipione ẽẽ deletas. Non cõmemo¬
rabõ nuper ita uobis pẽĩbusq ur̃is esse iusum ut in uno. G. Mario
spes imꝑii ponẽtur. ut idem cum Iugurta. idem cum Cimbris. idem cũ
uoluntate constituta recordamini. Quid tam nouũ ꝙͣ adulescentu¬
lum priuatum excitũ difficili. R.P. tempore confice̾: Confecit. Huic
p̃esse ͥ: Prefuit. Rem optime ductu suo gerere: Gessit. Quid tã p̃t̾
consuetudinem ꝙͣ homini ꝑadolescẽti cuiꝰ a senatoris gradu etas lõge
abesset imꝑium atq ex̾titum dari. siciliam ꝑmitti atq affricam bellũ

Expanded text:
in pace consuetudini, in bello utilitati paruisse, semper ad novos casus in pace consuetudini, in bello utilitati paruisse, semper ad novos casus temporum novorum consiliorum rationes accommodasse, non dicam duo bella maxima, Punicum atque Hispaniense, ab uno imperatore esse confecta duasque urbis potentissimas quae huic imperio maxime minitabantur, Carthaginem atque Numantiam, ab eodem Scipione esse deletas, non commemorabo nuper ita vobis patribusque vestris esse visum ut in uno C.Gaio Mario spes imperi poneretur, ut idem cum Iugurtha, idem cum Cimbris, idem cum voluntate constituta recordamini. quid tam novum quam adulescentulum privatum exercitum difficili rei publicae tempore conficere? confecit. huic praeesse? praefuit. rem optime ductu suo gerere? gessit. quid tam praeter consuetudinem quam homini peradulescenti cuius aetas a senatorio gradu longe abesset imperium atque exercitum dari, Siciliam permitti atque Africam bellumq
Abbreviated transcription (Latin):
asscribitur. proptea ꝙ alter uni illud bellum suscipiendũ uestris suf¬
fragiis detulit. alter delatum susceptumq confecit. Reliquũ est.
ut de. Q. Catuli auctoritate et sententia dicendum ẽẽ iudeatur.
Qui cum ex uobis quereret si ii uno. Gn. Pomp̃. omia poneretis.
si quid ex eo factum eẽt. in quo spem cẽtis hĩturi. cepit magnũ
suç uirtutis fructum ac dignitatis cum om̃s una ꝓpe uoce in eo
põ nos spem hĩturos esse dixistis. E enm talis est uir ut nulla res
tanta sic ac tam difficilis quam ille non et consilio regere. et integri¬
tate tueri. et iuurtute conficere possit. Sed in hoc pp̃o ab eo uehemeutis¬
simc dissentio ꝙ quo minus certa est hominũ ac minꝰ diuturna uita.
honus uita acis uirtutẽ. At enim inqͣuit inhil noui fiat contra
exempla atq iustituta maioꝵ. Non dico hoc loco maiores nrõs semꝑ

Expanded text:
ompeio socius ascribitur, propterea quod alter uni illud bellum suscipiendum vestris sufompeio socius ascribitur, propterea quod alter uni illud bellum suscipiendum vestris suffragiis detulit, alter delatum susceptumque confecit. reliquum est ut de Q.Quinti Catuli auctoritate et sententia dicendum esse videatur. qui cum ex vobis quaereret, si in uno Cn.Gnaeo Pompeio omnia poneretis, si quid eo factum esset, in quo spem essetis habituri, cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum omnes una prope voce in eo ipso vos spem habituros esse dixistis. etenim talis est vir ut nulla res tanta sit ac tam difficilis quam ille non et consilio regere et integritate tueri et virtute conficere possit. sed in hoc ipso ab eo vehementissime dissentio, quod quo minus certa est hominum ac minus diuturna vita,viri vita atque virtute. at enim ne quid novi fiat contra exempla atque instituta maiorum. non dicam hoc loco maiores nostros semper
Abbreviated transcription (Latin):
stulat legatum ad tantim bellũ quem uelit idoneus non est qui mm¬
peret. cum cȩtĩ ad expilandos socios diripiendasq prouincias quos
uoluerũt legatos eduxerint : An ipẽ ciius lege salus at dignitas.
imꝑatoris. atq eus exertitus qui consilio ip̃ius atq ꝑiculo est cõ¬
stitutus: An. G. falcidiꝰ.Q. Nletellus. Q. Celius latimenses. On¬
lentulus. quos onmes honoris causa nomino. cum tribum plebis
fuissent. anno proximo legati esse potuerũt. In hoc uno Gabimo
sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege gabima geritur. in
hoc imꝑatore atq exercitu quem ꝑ se ip̃e constituit eciam p̃cipuo
iure esse deberet: De quo legando consules spero ad senatum rela¬
turos. Qui si dubitabunt aut grauabuntur. ego me ꝓfiteor rela
uem quicqͣm audiam. De qua arbitior isti ipĩ qui nmãtur eciam
atp eciã qui id liceat considerabũt. A lea quidem sentencia Quirites

Expanded text:
stulat ad tantum bellum legatum quem velit idoneus non est qui imstulat ad tantum bellum legatum quem velit idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos voluerunt legatos eduxerint, an ipse cuius lege salus ac dignitas pimperatoris atque eius exercitus qui consilio ac periculo illius est constitutusLentulus, quos omnis honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuissent, anno proximo legati esse potuerunt; in uno Gabinio sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege Gabinia geritur, in hoc imperatore atque exercitu quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse debebat? de quo legando consules spero ad senatum relaturos. qui si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteor relatnem quicquam audiam, de qua, ut ego arbitror, isti ipsi qui minitantur etiam atque etiam quid liceat considerabunt. mea quidem sententia, Quirites,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s undiq cum mercib atq onerib cõmeabant. referta diuiciis. ꝓua
sine muro. nihil timebat. iidem non mͦ ꝓuinciis atq oris italie mari¬
timis ac portub nr̃is. sed eciam appia iam ua carebamꝰ. E iis tem¬
porib non pudebat magistratus. P. R. iu hunc ip̃m lotum ascendẽ.
cum eum uobis maiores ur̃i exinnis nauticis et classium spoliis or¬
sed tamen in salute cõmum idem. P̾. R. dolori suo maluit ꝙ auctori¬
tati ur̃ẽ obtemꝑare. Itaq una lex. unus uir. inuus amicus. non m
uos illa miseria at turpitudine liberauit. sed eciam effecit ut aliqũ
uere uideremur om̃ĩbus gentib ac nationib t̾ra mariq impare.
Quo mihi eciam indigniꝰ uidetur obtrectatũ esse adhuc Gabinio
dicam au ne Pompeio an utriq id quod est uerius ne legaretur. A.
Gabiius. GII. Pompeio expetenti ac postulanti. Atrum ille qui po¬

Expanded text:
omnes undique cum mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, omnes undique cum mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, sine muro nihil timebat, idem non modo provinciis atque oris Italiae maritimis ac portibus nostris sed etiam Appia iam via carebamus. et eis temporibus nonne pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendere, cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis orsed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori suo maluit quam auctoritati vestrae obtemperare. itaque una lex, unus vir, unus annus non modo vos illa miseria ac turpitudine liberavit sed etiam effecit ut aliquando vere videremini omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare. quo mihi etiam indignius videtur obtrectatum esse adhuc, Gabinio dicam anne Pompeio an utrique, id quod est verius, ne legaretur A.Aulus Gabinius Cn.Gnaeo Pompeio expetenti ac postulanti. Vtrum ille qui po
Abbreviated transcription (Latin):
q reb ualuerũt. non rhodioꝵ quoꝵ usq ad nram memoriã disciplĩa
naualis et gloria remansit. Quȩ ciuitas antea inqͣm tam tenuis tam
pua insula fuit. quȩ non portus suos et agros et aliquam partẽ regioĩs
atq orȩ maritimȩ ꝑ se ip̃a defenderet: At hercule aliquot annos conti¬
nomen iuictũ in naualib pugnis ꝑmanserat magna ac multo ma¬
xima ꝑte non modo utilitatis. sed dignitatis atq imꝑii caruit. Nos
quoꝵ maiores Anthiocum regem cdasse persenq suꝑarunt. omĩbusq
naualib pugnis karthagienses homines in maritimis ieb exercita¬
tissimos paratissimosq uicerunt. ii nullo in loco iam p̃donb pares esse
potãmus. Nos quoq qui antea non modo italiã tutam habebamꝰ. s
om̃s socios in ultimis oris auctoritate nr̃i impii saluos prestare potera¬
mus. tum cum insula delos tam procul a nobis egeo mari posita quo

Expanded text:
 rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina  rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansit, quae civitas, inquam, antea tam tenuis aut tam parvola fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? at hercules aliquot annos continomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiam dignitatis atque imperi caruit. nos quorum maiores Antiochum regem classe Persenque superarunt omnibusque navalibus pugnis Carthaginiensis, homines in maritimis rebus exercitatissimos paratissimosque, vicerunt, ei nullo in loco iam praedonibus pares esse poteramus. nos qui antea non modo Italiam tutam habebamus sed omnis socios in ultimis oris auctoritate nostri imperi salvos praestare poteramus, tum cum insula Delus tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Pomp̃. sed ad unũ tamen omĩa deferri non oportere. Obsoleuit iã ista
or̃õ re multo magis qmͣ uerbis refutata. Nam tu idem Qͥnte hortensi
multa pro tua sumia copia ac singulari facultate dicendi et in sena¬
tu contra uirum fortem Aulum Gabimũ grauiter ornateq dixisti cũ
is de uno imꝑatore contra predones constituendo legem ꝓmulgasset. et
ex hoc ip̃o loco ꝑmulta idem contra legem u̾ba fecisti. Quid tum ꝑ
teneremꝰ : An tibi tum imꝑiũ esse hoc uidebatur cum .P. R. legati
pretores questoresq capiebantur. cũ ex omĩb prounnciis cõmeatu et
priuato et publico ꝓhibebamur. cum ita clausa nobis erant oĩa maria
ut neq priuatam rẽ mariuã. neq publicam iam obire possemꝰ: Que
ciuitas antea unꝙͣ fuit. non dico athemensiũ quȩ satis late quondã
mare tenuisse dicitur. non caͥtagiensiũ qui ꝑinultũ dasse maritimis¬

Expanded text:
Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista oratio re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Aulum Gabinium, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta item contra eam legem verba fecisti. quid? tum, per teneremus? an tibi tum imperium hoc esse videbatur cum populi Romani legati quaestores praetoresque capiebantur, cum ex omnibus provinciis commeatu et privato et publico prohibebamur, cum ita clausa nobis erant maria omnia ut neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus? quae civitas umquam fuit antea, non dico Atheniensium quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimis
Abbreviated transcription (Latin):
iis ipĩs locis assit qui hẽat exertitũ. ut is qui hñt accipere statĩ possit
quid expectamus : Aut cur non ducib diis immortalib eidem cui cȩtã
summa cũ salute. R.P. cõmissa sunt: hoc quoq bellum regiũ cõmittamꝰ.
Q. Catulus itemq sũmis ornamentis honoris. fortuȩ. uirtutis. iu¬
genii preditus. Q. hortensius ab hac rõne dissenciunt. Quorum
ego auctoritatẽ apud uos młtis locis plurimũ ualuisse et ualere opor¬
tere confiteor. Sed in hac causa tametsi cognoscitis auctoritates cõ¬
trarias fortissimoꝵ uiroꝵ et clarissimoꝵ. tñ omissis auctoritatib ipa
re et rõne exquirere possumꝰ uitatem. Atq hoc facilius ꝙ ea omĩa
quȩ a me adhuc dicta sunt. iidem isti uera esse concedũt. & necessariũ
bellum esse et magnũ. et in uno. Gn. Pompeio sumima esse oĩã. Qd
igitur ait hortensuis. si uni omĩa tribuenda sint. uñ dignissimũ eẽ

Expanded text:
eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicae commissa sunt hoc quoque bellum regium commendamus?Q.Quintus Catulus, itemque summis ornamentis honoris, fortunae, virtutis, ingeni praeditus, Q.Quintus Hortensius, ab hac ratione dissentiunt. quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis auctoritates contrarias virorum fortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius? si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse