comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radoci s pames a tumo anssa. nichilominus fami subuenerunt. Q ue demq
rabiei ycndes in tantum enerxuit: uc tutius moraretur solitarium ibiqs lonoe
Semes peeudurai quari hominum. Nam ueluti iam inusum eeuenars acaprore
cories bumauuas comedi quidom decotas deculit uenundi indlas in onunntre¬
noret . a arisi fuisent alicuiuis pecudis & ui depbensus. cnnen slagitis anitee¬
Gaiar a eunae artatus loris igne crematus ẽ. Carnem autem ulans hi mo abs¬
consam alter estorliens noctu comedit parimodo e ille igne combuistumns. Et
nemist et si a queutade marisconense trbus fete milibuis siftains. insiui casta¬
neadi sto nne pebe solitaria scõiohi dicata. ninta qus aisons. enfiliui cala
feralis bomo tugurium. qui ibidem multitudinem iranscuntiuii idise
dener tentiumi trucidans in nefandissimum sumsit edulium. contigit siq¬
uomi una dicrum ut uir quidam cum muliere uluc duttens a hospicum
panlulumti conquienrt. De hinc cum duceret oculos ꝑ angulos tuguni. ꝓ¬

Expanded text:
locis plurimis ab humo evulsa, nihilominus fami subvenerunt. Quae denique rabiei insanies in tantum excrevit, ut tutius moraretur solidarium absque raptore genus pecudum quam hominum. Nam veluti jam in usum devenire debereTrenorchii, ac si fuissent alicujus pecudis. Qui deprehensus, crimen flagitii non negavit; deinde arctatus loris, igne crematus est. Carnem autem illam humo absconsam alter effodiens, noctu comedit. Pari modo et ille igne combustus est. Est nempe ecclesia a civitate Matisconense tribus fere millibus distans, in silva Castanedi sita, sine plebe solitaria, sancto Joanni dicata. Juxta quam locaverat quidam feralis homo tugurium, qui ibidem multitudinem transeuntium vel ad se divertentium trucidans, in nefandissimum sumpsit edulium. Contigit siquidem una dierum, ut vir quidam cum muliere illuc divertens ad hospitium, paululum conquievit. Dehinc cum duceret oculos per angulos tugurii, p
Abbreviated transcription (Latin):
stgno ꝑ mitterent fieri acerrime increpans: qucppe quod ceterorum honestĩ¬
siun honore &e religiositate dhiutius claruerat regnorum. seteros quoq
inserioris gradus seu ordinis ita redarguens cõminabatur. ut płiq monitio¬
nobꝰ iliꝰ coħciti relita suꝑsticiosa uanitate in pristinum se reformarent usũ.
asserebat gͥ usdem abba hec omna molimina calteria eẽ sathane. Ac si qͥs
hominum talibus insigniis calteriatus ex hoc scło migrasset. difficulter
a diaboli uinculis posse eripi in plibus tamen nequam usus conualuit.
pnis etam detestans elogium paucis heroicis ꝑnotaui. ex płic lib i¬

Expanded text:
regno permitterent fieri, acerrime increpavit, quippe quod caeterorum honestisregno permitterent fieri, acerrime increpavit, quippe quod caeterorum honestissimum honore et religiositate diutius claruerat regnorum. Caeteros quoque inferioris gradus seu ordinis ita redarguens comminabatur, ut plerique monitionibus illius coerciti, relicta superstitiosa vanitate, in pristinum se reformarent usum. Asserebat igitur idem abbas haec omnia molimina calteria esse Satanae; ac si quis hominum talibus insigniis calteriatus ex hoc saeculo migrasset, difficulter a diaboli vinculis posse eripi. In pluribus tamen nequam usus convaluit, cujus etiam detestans elogium paucis heroicis pernotavi: Anno post Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset sibi reginam constantiam a partibus aquitanie in coniugium:
cepunt confluere grã eiusdem regine in franciam. atq burgundiam ab ar¬
uernia &. aquitania homines omni leuitate uantssimi. moribus & ues¬
te distorti. armis & equorum faleris incompositi. a medio capitis comis nu¬
cdati. histrionum more barbis rasi. caligis &x ocreis turpissimi. fidei & pacis
federe ommnino uacui. Quorum itaq nefanda exemplaria heu ꝓhdolor to¬
ta gens francorum. nuꝑ omnium honestissima. ac burgundionum sitibũ¬
da rapuit. donec omnis foret nequitie & turpitu dinis iuorum conformis. Si
quislibet uero religiosus. ac deum timens talia gerentes compescere tempta¬
uisset. abcisdem insama notabatur. Seduir integerrime fidei ac constanti¬
e. pater uidelicet willelmus quem iam supra cõmemorauimus. reiecto pudo¬
re sumptaq spiritali inuectione. regem pariter ac reginam curtalia in suo

Expanded text:
cepisset sibi reginam Constantiam a partibus Aquitaniae in conjugium, cepisset sibi reginam Constantiam a partibus Aquitaniae in conjugium, coeperunt confluere gratia ejusdem reginae in Franciam atque Burgundiam, ab Arvernia et Aquitania, homines omni levitate vanissimi, moribus et veste distorti, armis et equorum phaleris incompositi, a medio capitis nudati, histrionum more barbis rasi, caligis et ocreis turpissimi, fidei et pacis foedere omnino vacui. Quorum itaque nefanda exemplaria, heu! proh dolor! tota gens Francorum nuper omnium honestissima ac Burgundionum sitibunda rapuit, donec omnis foret nequitiae et turpitudinis illorum conformis. Si quilibet vero religiosus ac Deum timens talia gerentes compescere tentavisset, ab eisdem insania notabatur. Sed vir integerrimae fidei ac constantiae pater, videlicet Willelmus, quem jam supra commemoravimus, rejecto pudore sumptaque spiritali invectione, regem pariter ac reginam, cur talia in suo
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauere rothomagensibus ut contigerat. Erat enim uuillelmo filius
ex concubina richardus nomine. tamen aohuc adolescens. Q uem accipĩ¬
entes sui: statuerunt ꝓ patre principem regni. Tebaldus nempe patrato
scelere. concitus ꝑrexit ad herib̾tum trecorum comitem petens ab eo soro¬
rem ipsius dari sibi in coniugium. uxorem scilicet p̃dicti uuillelmi quẽ
int̾fecerat. at ile statim ꝓmisit dari. Uocans eam ad colloqurum sui¬
que nondum genuerat ꝓlem. quasi consolaturus ex dampno mariti. tradid̃
illam tebaldo detestabile satis in coniugium. Ex qua genuit odonem patrem
undelicet istuscuius finem tẽt̾rimum supradiximus. Ilud etiam cõmemo¬
tari in calce tercu libelli placuit. qualiter uindex diuma potestas. totius bo¬
i moderatrix. insolentie humani genitris. uel ultrix in p̃sentiarum extit̾it.
Olim igitur circa millesimum incarnati uerbi annum. cum rex rob̾tus ac¬

Expanded text:
nuntiavere Rothomagensibus ut contigerat. Erat enim Willelmo filius nuntiavere Rothomagensibus ut contigerat. Erat enim Willelmo filius ex concubina Richardus nomine, tamen adhuc adolescens. Quem accipientes sui statuerunt pro patre principem regni. Tebaldus nempe patrato scelere concitus perrexit ad Heribertum Trecorum comitem, petens ab eo sororem ipsius dari sibi in conjugium, uxorem scilicet praedicti Willelmi quem interfecerat. At ille statim promisit dari, vocans eam ad colloquium suquae nondum genuerat prolem, quasi consolaturus ex damno mariti, tradidit illam Tebaldo, detestabile satis in conjugium. Ex qua genuit Odonem, patrem videlicet istius, cujus finem teterrimum supra diximus. Illud etiam commemorari in calce tertii libelli placuit, qualiter vindex divina potestas totius boni moderatrix, insolentiae humani generis vel ultrix impraesentiarum exstiterit. Olim igitur circa millesimum incarnati Verbi annum, cum rex Robertus ac
Abbreviated transcription (Latin):
otto dux saxonum postea uero imꝑator romanorum suassionis int̾fecit. ei u¬
tilia eẽ dicturum. At ille quoq ut erat uir innocens. licet potentissimus.
ubi illi constituerat. ꝑ fluunm sequane euectus nauigio. uelociter illo af¬
fuit. Qui dum simul conuenientes irruunt in amplexus. unus simplici¬
tate. reuera ceteri dolo illecti. simulate pacis atq amicitie miscuere colloqͥa
Post finem uero in simulatorum uerborum cepto recessu iam longniscule
ꝓgrediente willelmo reuocauit eum tebaldus quasi secretiora. adhuc ei lo¬
quens crediturus. seu carius ualedicturus. Atille remum dextra accipiens
ꝓhibuit. ut nemo suorum exiens. eum sequeretur: exiliuit ad ripam. Te¬
baldus quoq illum appropinquans quasi aliquid locuturus.ilico exerta
qiram adhoc tulerat sub pallio spata. imoictu a corpore caput decussit.
Qd cernentes qui cum uuillelmo uenerant. remigando fugam arripiũt.

Expanded text:
Otto dux Saxonum, postea vero imperator Romanorum, Suessionis interfecit, et uOtto dux Saxonum, postea vero imperator Romanorum, Suessionis interfecit, et utilia esse dicturum: at ille quoque, ut erat vir innocens, licet potentissimus, ubi illi constituerat, per fluvium Sequanae evectus navigio, velociter illi adfuit. Qui dum simul convenientes irruunt in amplexus, unus simplicitate revera, caeteri dolo illecti, simulatae pacis atque amicitiae miscuere colloquia. Post finem vero insimulatorum verborum coepto recessu, jam longiuscule progrediente Willelmo, revocavit eum Tebaldus quasi secretiora adhuc ei loquens crediturus, seu charius valedicturus. At ille remum dextra accipiens, prohibuit ut nemo suorum exiens eum sequeretur; exsilivit ad ripam. Tebaldus quoque illum appropinquans, quasi aliquid locuturus, illico exerta, quam ad hoc tulerat sub pallio, spata, uno ictu a corpore caput decussit. Quod cernentes qui cum Willelmo venerant, remigando fugam arripiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lacerum cadauer rogeruis catalonorum p̃sul. habens secum uirum uenerabilem
abbatem richardum. a cede suscipiens. uxori reddidit. Que accipiens direxit u¬
lud turonis. ibiq sepultum ẽ iuxta patrem suum in atrio sc̃i martini fupioris
cenobu. Et quidem fincm odonis talis extitit. Quem iccirco huic seriei intexe¬
re uoluimus. qualiter in p̾sentiarum cognosceretur rerum creator iustissi¬
mus potenter explere. quod olim tesmoforo suo moysi ꝓmisit. Ego inquiens
dñs qui iudico peccata patrum in filus in t̾ciam & quartam generationem
T̃enis namq hic odo de quo a nobis sermo fuꝑior ẽ habitus trinepos fuit illius
tebaldi carnoti comitis cui cognomen tricator fuit. Hic nempe quondam
unctus arnulfo flandrensi comiti. expetens ꝑ legatos uuelmum rotho¬
magorum ducem uelut ad familiare pacis colloquium. ꝓmittens se ex par¬
te regis francorum seu hugonis magni qui fuerat filius rotberti regis quẽ

Expanded text:
lacerum cadaver Rogerius Catalonorum praesul, habens secum virum venerabilem lacerum cadaver Rogerius Catalonorum praesul, habens secum virum venerabilem abbatem Richardum, a caede suscipiens uxori reddidit. Nalud Turonis, ibique sepultum est juxta patrem suum in atrio sancti Martini superioris coenobii. Et quidem finis Odonis talis exstitit. Quem idcirco huic seriei intexere voluimus, qualiter impraesentiarum cognosceretur rerum Creator justissimus potenter explere, quod olim Thesmoforo suo Moysi promisit: Ego, inquiens, Dominus, qui judico peccata patrum in filiis in tertiam et quartam generationem. Tertius namque hic Odo, de quo a nobis sermo superior est habitus, nepos fuit illius Tebaldi Carnoti comitis, cui cognomen Tricator fuit. Hic nempe quondam junctus Arnulfo Flandrensi comiti, expetens per legatos Willelmum Rothomagorum ducem velut ad familiare colloquium pacis, promittens se ex parte regis Francorum seu Hugonis Magni, qui fuerat filius Roberti regis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
gentis. ut tamen ipse quantotius ad ꝓpͥa repedaret. utpote qui curis agitaba¬
tur innumeris. Prestolabantur itaq illum legati ex italia directi. deferentes ei ar¬
ram principatus ut agebant. totius italie regionis. Contempserant enim suum pͥn¬
cipem p̃dictum. uidelicet chounradum. mediolanenses conuiratione facta adũ¬
sus eum. unctis sibi quos poterant ex ciuitatibus in cutuitu. Ex istimabantq̃q
eundem odonem posse ꝑciꝑe regnum austrasiorum. atq ad eos transire ut
illis gereret pͥncipatum. Sed sicut ait manufortis insignis p̃centor bellorũ
dñi. deiecisti eos inquiens dum alleuarentur. ita contigit. Nam subito gocilo
dux totius pͥme retie regionis cir remim cum exercitu nimio in eum irru¬
ens. onnem odomis exercitum in fugam uertit. hcet ex utraq parte plima
multitudomoriens corruerit. Tunc deniq & ipse odo miserrime interũt. Cui

Expanded text:
gentis, ut tamen ipse quantocius ad propria repedaret, utpote qui curis agitabagentis, ut tamen ipse quantocius ad propria repedaret, utpote qui curis agitabatur innumeris: praestolabantur itaque illum legati ex Italia directi, deferentes ei arrham principatus, ut agebant, totius Italiae regionis. Contempserant enim suum principem, praedictum videlicet Chuonradum, Mediolanenses, conjuratione facta adversus eum, junctis sibi quos poterant ex civitatibus in circuitu. Existimabant quoque eumdem Odonem posse percipere regnum Austrasiorum, atque ad eos transire, ut illis gereret principatum. Sed sicut ait Manufortis insignis praecentor bellorum Domini: Dejecisti eos, inquiens, dum allevarentur, ita contigit. Nam subito Gocilo dux totius primae Rhetiae regionis cis Rhenum cum exercitu nimio in eum irruens, omnem Odonis exercitum in fugam vertit, licet ex utraque parte plurima multitudo moriens corruerit. Tunc denique et ipse Odo miserrime interiit; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
regnum & cuicumq uoluerit dabit illud. Est etiam ꝓuerbium. secundum fi¬
dem hominis: erit amicus illius. Gensenim p̃cipue regni eiusdẽ assertionẽ
sidei flocci pendit. & fedus pronichilo ducit. Extitit gͥ pꝰ mortem heinrici im¬
ꝑatoris qui fuit nepos regisrodulfi chuonradus de quo in subsequentibus narra¬
biius habens in conuigio neptam p̃fati rodulfi ob hoc maxime ualenter resistens
contradicebat odom: quorum etiam lis acerrima regni utriusq maximam
fecit depopulationem. ad ultimum deniq cum iam inconspectu dei exce¬
det .i. ensura tanti mali. collecto undecumq exercitu ꝑmaximo. conscen¬
dit odo in tullensem pagum. quem iam sepnis depopulauerat. ibiq oppugnãs
cepit barrense castrum cum magna tamen diremtionis euersione totius pro¬
uintie. Cumq in eodem castro locatis militibus. ad custodiam ferme quin¬

Expanded text:
regnum, et cuicunque voluerit, dabit illud. Est etiam proverbium: Secundum firegnum, et cuicunque voluerit, dabit illud. Est etiam proverbium: Secundum fidem hominis erit amicus illius. Gens enim praecipue regni ejusdem assertionem fidei floccipendit, et foedus pro nihilo ducit. Exstitit igitur post mortem Henrici imperatoris, qui fuit nepos regis Rodulfi, Chuonradus de quo in subsequentibus narrabimus, habens in conjugio neptem praefati Rodulfi: ob hoc maxime valenter resistens contradicebat Odoni. Quorum etiam lis acerrima regni utriusque maximam fecit depopulationem. Ad ultimum denique cum jam in conspectu Dei excederet mensura tanti mali, collecto undecunque exercitu permaximo, conscendit Odo in Tullensem pagum, quem jam saepius depopulaverat, ibique oppugnans cepit Barrense castrum, cum magna tamen diremptionis eversione totius provinciae. Cumque in eodem castro locatis militibus ad custodiam ferme quin
Abbreviated transcription (Latin):
ta tam ui quam calliditate subripuerat. arte simili filus facere cupi¬
ebat. Cum enim primitus ciuitates trecorum uidelicet ac melclorum cũ
multiplicibus castris illi p̃ripusset. post mortem eius coniugi & filiis illusᷤᷤ
senonicam subriput urbem quam etiam tunc adu̾sus illos infamis possessor
uallauerat. Qd̾ c̃nens heiricus acra animi ferocitate tamdiu illum insecu¬
tus ẽ debellando quousq genu flectens ei se subderet eiusq ditioni obedi¬
ens pareret. Erat enim isdem odo natus ex filia chuonradi regis austrasiorum
berta nõie licza patris sui ꝓauis obscure duxisset genus linee. Et qm̃ regi rodulfo
auinculoscilicet eius non erat ꝓles ulla que foret regni heres. p̃sumpsit ipsomuẽ¬
te. uii potius quam amore regni abenas p̃ripere. conferens insuꝑ multa donaria.
ut ei assensum yberent primoribus patrie. Sed ne quicquam. Domini enim ẽ

Expanded text:
ta tam vi quam calliditate subripuerat; arte simili filiis facere cupita tam vi quam calliditate subripuerat; arte simili filiis facere cupiebat. Cum enim primitus civitates, Trecorum videlicet ac Meldorum, cum multiplicibus castris, illi praeripuisset, post mortem ejus conjugi et filiis illius Senonicam subripuit urbem, quam etiam tunc adversus illos infamis possessor vallaverat. Quod cernens Henricus, acra animi ferocitate tandiu illum insecutus est debellando, quousque genu flectens ei se subderet, ejusque ditioni obediens pareret. Erat enim isdem Odo natus ex filia Chuonradi regis Austrasiorum Berta nomine, licet a patris sui proavis obscurae duxisset genus lineae. Et quoniam regi Rodulfo, avunculo scilicet ejus, non erat proles ulla, quae foret regni haeres, praesumpsit ipso vivente, vi potius quam amore, regni habenas praeripere, conferens insuper multa donaria, ut ei assensum praeberent primores patriae. Sed nequidquam: Domini est enim
Abbreviated transcription (Latin):
inueterata odia di multumq uastando res ꝓprias debaccatum ẽ. donec
fulco andegauorum comes. cognatus scilicet ipsorum matrem redarguens
cur bestialem uesaniam erga filios exerceret. utrumq parentem in pacẽ
reduceret. Sequenti uero anno eodem mense. atq in eodem castro quo rex
obierat & ipsa obut. indeq portata ẽ ad scĩ dionisu basilicam. ac iuxta re¬
gem sepulta. henricus nempe rex paternis rebus potitus: germanum su¬
um rob̾tum constituit burgundie ducem. Pret̾ea cum isdem rex rem pu¬
blicam uiuaci mente. &. agili corpore regni sui discuteret. tunc contig̃
ut letoericus senonum archip̃sul obiret. Ille uero unum de sue gentis
nobilibus consecrari mandauit. atq in eius loco subrogari. Sed odo re¬
rum ditissimus. licet fide pauꝑ alterum econtra delegerat. ne nis regi¬
um hac in parte foret integrum. Nam qui uiuenti patri roberto. nul¬

Expanded text:
inveterata odia. Diu multumque vastando res proprias debacchatum est, donec inveterata odia. Diu multumque vastando res proprias debacchatum est, donec Fulco Andegavorum comes, cognatus  al., avunculus scilicet ipsorum, matrem redarguens cur bestialem vesaniam erga filios exerceret, utrumque parentem in pacem reduceret. Sequenti vero anno eodem mense, atque in eodem castro quo rex obierat et ipsa obiit, indeque portata est ad sancti Dionysii basilicam, ac juxta regem sepulta. Henricus nempe rex, paternis rebus potitus, germanum suum Robertum constituit Burgundiae ducem. Praeterea cum idem rex rempublicam vivaci mente et agili corpore regni sui discuteret, tunc contigit ut Leotericus Senonum archipraesul obiret. Ille vero unum de suae gentis nobilibus consecrari mandavit atque in ejus loco subrogari. Sed Odo rerum ditissimus, licet fide pauper, alterum econtra delegerat, ne jus regium hac in parte foret integrum. Nam qui viventi patri Roberto mul
Abbreviated transcription (Latin):
deberet. oransq ut erat uir totius mansuetudinis & pietatis qualiter tam
prose quam ꝓ illis dominum oraret. tale responsum ab eodem suscepit. Me¬
imisse te orex conuenit inuiriarum obꝑbriorumq patri acmatri a te illa¬
torum. in tua iuuentute. qm̃ talia tibi iusto iudice deo ꝑmuttente a filiis
ingeruntur. qualia tu ipse gemitoribus ingessisti. Hec audiens rex pati¬
entissime. tulit. seq ultro culpabilem clamans non negauit. Deinde post
obsidionem ac depopulationem utriusq ꝓuintie ad pacem redeuntes pau¬
lisꝑ quieuerunt. anno quoq sequenti mense uilio. Rob̾tus rex apud castrũ
meledunense diem clausit extremum. delatumq ẽ corpus eius ad eccłam scĩ
dionisu martyris. ac in eadem sepultum. Tunc rursus oritur inter matrem
& filios rediuiua discordie crudelitas ac p̃teritarum irarum frena. laxant

Expanded text:
deberet; oransque, ut erat vir totius mansuetudinis et pietatis, qualiter tam deberet; oransque, ut erat vir totius mansuetudinis et pietatis, qualiter tam pro se quam pro illis Dominum oraret, tale responsum ab eodem suscepit: « Meminisse te, o rex, convenit injuriarum opprobriorumque patri ac matri a te illatorum in tua juventute, quoniam talia tibi, justo judice Deo permittente, a filiis ingeruntur, qualia tu ipse genitoribus ingessisti. » Haec audiens rex patientissime tulit; seque ultro culpabilem clamans, non negavit. Deinde post obsidionem ac depopulationem utriusque provinciae, ad pacem redeuntes, paulisper quieverunt. Anno quoque sequenti mense Julio Robertus rex apud castrum Meledunense diem clausit extremum, delatumque est corpus ejus ad ecclesiam sancti Dionysii martyris, ac in eadem sepultum. Tunc rursus oritur inter matrem et filios rediviva discordiae crudelitas, ac praeteritarum irarum frena laxant
Abbreviated transcription (Latin):
mater muliebri animositate agi¬
tata. tam apatre quam aceteris qͥ
parti illius fauebant dissentit. di¬
cens t̃cium ad regni modamen p̾s¬
tantiorem fore filium. qui &e. rob̾¬
ti patris nomine censebatur. hoc
quipye inter fr̾s seminarium dis¬
cordie fuit. Coadunatis deniq rex
metropoli remis regni primatib
stabiliuit regni corone henricũ
quem delegerat. Tunc demum
post aliquod temporis spacium illi duo fr̃s firmato amicitie federe p̃cipue
ob insolentiam matris. cepere ui inuadere uicos & castella sui patris. ac cireum¬
curta diripe que poterant bonorum illuis. Nam ille quem regem fecerat dro¬
gas illi castrum subripuit. alter uero in burgundie partibus. aualonem atq
bellensem. P quibus rex graui turbatus merore. colligens exercitum ascendit
burgundiam bellum plusquam cuuile patratur. Interea cum suꝑhis uenera¬
bilem patrem willermum consuluisset. apud diuionensi castro quid age

Expanded text:
mater muliebri animositate agimater muliebri animositate agitata, tam a patre quam a caeteris, qui parti illius favebant, dissentit, dicens: Tertium ad regni moderamen praestantiorem fore filium, qui et Roberti patris nomine censebatur. Hoc quippe inter fratres seminarium discordiae fuit. Coadunatis denique rex metropoli Remis regni primatibus, stabilivit regni coronae Henricum, quem delegerat. Tunc demum post aliquod temporis spatium, illi duo fratres, firmato amicitiae foedere, praecipue ob insolentiam matris coepere vi invadere vicos et castella sui patris, ac circumcirca diripere quae poterant bonorum illius. Nam ille, quem regem fecerat, Drogas illi castrum subripuit: alter vero in Burgundiae partibus Avallonem atque Belnensem  al., Bellensem. Pro quibus rex gravi turbatus amore, colligens exercitum ascendit Burgundiam: bellum plus quam civile patratur. Interea cum super his venerabilem Patrem Willelmum consuluisset, apud Divionensi castro, quid agere
Abbreviated transcription (Latin):
Sed te ñ nr̃a iuiuenũ pulcherrime
heu prodolor tempora meruere
Quibus inundant malorum miserie:
U ires bonorum corruunt assidue
Tu dolor matris calamitasq patris:
Crudele minis monimentũ germaniˢ.
Meror cõmunis cunctis in palatiis.
Iusticiumq populorum ultimis:
Leone presso. uirgo solem ceꝑat
Tua cum dirus m̃bra pallor occupat:
Denis diebus sorte fit lux septima:
Te patri fama ꝑdistisse nunciat
Iam scłorum cerne rector optime
Gentem francorũ qͥ regat tutissime:
hostemq seuum ualeat reppellere.
Pactum quietis illi da perpetue.
Iui in eadem qua primitus coro¬
natus fuerat. eccła beati mar¬
tyris cornelu uidelicet regio in cõ¬
pendio est sepultus. Post cuius obi¬
tum. cepit iterũ isdem rex tractare.
quis potissimum ex residuis filus
post se regnare deberet. Constituerat
autem secundum burgurdie ducẽ
henricum nomine post hugonem
natum ipsumq decreuit ꝓ fr̃e in
regnum sublimare. Sed rursum

Expanded text:
Sed te non nostra, juvenum pulcherrime, Sed te non nostra, juvenum pulcherrime, Heu! proh dolor! tempora meruere; Quibus inundant malorum miseriae, Vires bonorum corruunt assidue. Tu dolor matris, calamitasque patris, Crudele nimis monimentum germanis: Moeror communis cunctis in palatiis, Justitiumque populorum ultimis. Leone presso, virgo solem ceperat, Tua cum dirus membra pallor occupat. Denis diebus sorte fit lux septima, Te patri fama perdidisse nuntiat. Jam saeculorum, cerne, rector optime, Gentem Francorum qui regat tutissime, Hostemque saevum valeat repellere: Pactum quietis illi da perpetuae. Qui in eadem qua primitus coronatus fuerat ecclesia, beati martyris Cornelii videlicet, regio in Compendio est sepultus. Post cujus obitum coepit iterum idem rex tractare, quis potissimum ex residuis filius post se regnare deberet. Constituerat autem secundum Burgundiae ducem Henricum nomine post Hugonem natum, ipsumque decrevit pro fratre in regnum sublimare. Sed rursum
Abbreviated transcription (Latin):
sublimari. Nam & excognomento ꝓaui magnus hugo dicebatur acunctiᷤ.
dum gͥ incompabili mentissimui ac corporis decore floreret: exigentibꝰ
maiorum flagitus repente illum mors inuida mundo subripuit. Sed qͣ¬
le iusticium contigit uniuersis. nullo sermone ualet exprimi. De cuns
etiam funere. subsequentes iambicos rogatus a fr̃ibus cecini.
Ilasmator parce mestis mũdialibꝰ.
s uccurrat fletꝰ intimis doloribus:
Pascat merentes singultuirgemitꝰ.
humanũ decus dũ rapit interitus:
a nnis florebat mundo uuenilibꝰ
ter denis minus excreuerat duobꝰ:
Regnorum lumen hugo regũ maximꝰ
Quem nex funesta ĩuidit hominibꝰ:
Ñ alter nr̃o talis emicat euo.
Regnis spectatus. ad scitꝰ imꝑio.
Bellorum tanto decoretur tͥũpho:
Uigore pari ualeat corporeo.¬
& gens francoꝵ ugebat latabunda:
F id̃iq pace tota simul gallia
Omnis quẽ prona poscebat italia
Cesar ut iura ꝓmeret regalia.

Expanded text:
sublimari. Nam et ex cognomento proavi, Magnus Hugo dicebatur a cunctis. sublimari. Nam et ex cognomento proavi, Magnus Hugo dicebatur a cunctis. Dum igitur incomparabili mentis simul ac corporis decore floreret, exigentibus majorum flagitiis, repente illum mors invida mundo subripuit. Sed quale justitium contigit universis, nullo sermone valet exprimi. De cujus etiam funere subsequentes iambicos rogatus a fratribus cecini: Plasmator, parce moestis mundialibus, Succurrat fletus intimis doloribus: Pascat moerentes singultuum gemitus, Humanum decus dum rapit interitus. Annis florebat mundo juvenilibus, Ter denis minus excreverat duobus, Regnorum lumen Hugo, regum maximus. Quem nox funesta invidit hominibus. Non alter nostro talis emicat aevo, Regnis spectatus, adscitus imperio. Bellorum tanto decoretur triumpho, Vigore pari valeat corporeo. Quo gens Francorum vigebat laetabunda, Fideique pace tota simul Gallia. Omnis quem prona poscebat Italia, Caesar ut jura promeret regalia.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uero cernens se non posse dutius talia equammit̃ tolerare. iunctis secum
aliquibus sue etatis iuuenibus. cepit infestari ac diripe ad libitum res genito¬
rum. Tamen paulo post dei nutu in se reu̾sus. ad genitores rediens humili
eos satisfactione beniuolos erga se reddidit. Tunc demum ab eisdem largit᷑.
illi ut optimum decebat filium ius ubiq ac potestas regni. Sed qualis & qͣn¬
tus postmodum extitit. p̾senti stilo non quit explicari. quam humilis ac
dulcis eloquio. patri ac matri seruis obedientior. pauꝑum largus dator. mo¬
nachorum & cłicorum consolator nec non apud patrem cunctorum rogã¬
tum fidelissimus int̾uentor. quam affluenter in cunctis optimis melior
quis ualet. ex sequi relator: huius modi enim fama. ubiq ꝓuintiarum
ꝑcitus p̃optabatur amultis p̃cipue ab italicis ut sibi imꝑaret in imꝑiũ

Expanded text:
Ille vero cernens se non posse diutius talia aequanimiter tolerare, junctis secum Ille vero cernens se non posse diutius talia aequanimiter tolerare, junctis secum aliquibus suae aetatis juvenibus, coepit infestari ac diripere ad libitum res genitorum. Tamen paulo post Dei nutu in se reversus, ad genitores rediens, humili eos satisfactione benevolos erga se reddidit. Tunc demum ab eisdem largitur illi, ut optimum decebat filium, jus ubique ac potestas regni. Sed qualis et quantus postmodum exstitit, praesenti stylo nequit explicari. Quam humilis ac dulcis eloquio, patri ac matri servis obedientior, pauperum largus dator, monachorum et clericorum consolator, nec non apud patrem cunctorum rogantum fidelissimus interventor, quam affluenter in cunctis optimis melior, quis valet exsequi relator? Hujusmodi enim fama ubique provinciarum percitus peroptabatur a multis, praecipue ab Italicis, ut sibi imperaret, in imperium
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Qui minime illorsm acquiescens dictis: matre p̾cipue instigante regio ĩ
compendio adscitis regni primoribus. coronam ut oecreuerat ex more a ponti¬
ficibus fecit puero imponi. In ꝓcessu quoq temporis cum aboicuisset. cernẽs
se nil dominu rei pecliaris p̃ter uictum & uestitum ex regno unde coronatus
fuerat posse mandare cepit corde tristari. atq apud patrem. ut ei quippiam do¬
minii largiretur conqueri. Quod euis mater comꝑiens ut erat auarissima ma¬
ritiq magistra fieri renitens. insuꝑ conuiciis ac maledictis iuuenem lacessibat
Et sicut quidam ait noui ingenium mulierum. cum uelis ipsa nolit. at si no¬
lis: cupiet ultro. Nam que prius ne fastu regni careret aliquo ingruente ma¬
riti infortunio. contra omnium sola decretum sublimauit puerum. postea
toto mentis nisu. ac si hostem alienigenam turpabat illum uerbis &. oꝑibus.

Expanded text:
nis. Qui minime illorum acquiescens dictis, matre praecipue instigante, regio in nis. Qui minime illorum acquiescens dictis, matre praecipue instigante, regio in Compendio adscitis regni primoribus, coronam, ut decreverat, ex more a pontificibus fecit puero imponi. In processu quoque temporis cum adolevisset, cernens se nil dominii rei peculiaris praeter victum et vestitum ex regno, unde coronatus fuerat, posse mandare, coepit corde tristari atque apud patrem ut ei quidpiam dominii largiretur conqueri. Quod ejus mater comperiens, ut erat avarissima maritique magistra, fieri renitens, insuper conviciis ac maledictis juvenem lacessebat. Et sicut quidam ait: Novi ingenium mulierum, cum velis, ipsa nolit; at si nolis, cupiet ultro: nam quae prius, ne fastu regni careret aliquo, ingruente mariti infortunio contra omnium sola decretum sublimavit puerum, postea toto mentis nisu, ac si hostem alienigenam, turpabat illum verbis et operibus.
Abbreviated transcription (Latin):
circunistantib auditis. humanitatis pietate ꝑmoti accedentes ut uel se¬
miniuos abigne eripent. minime ualuerunt. qm̃ uindice flãma consum
u uos continuo i puluere sunt redacti. Si qui uero postmodum. hunuis ꝑ¬
usitatis sectatores fuerunt reꝑti: simili ultionis uindicta abiꝙ st porti.
sania ubiq trarum clarior emicuit. de filiis regis eiusde.
nscepit igitur pfatusrex de suprascripta coniuge sua filios quatuor. ꝓ uidus¬
De de regni successu elegit regnare post se uiorum primogenitum hugone
nomine. puetum adhuc darissime indous ulustrem. Cumq de ipsius sacranddo
sublimio primates regni sagaciores consuluisset. tale ei dedere responsum. Sine
puerum rex si placet crescendo ꝓcedere in uiriles annosne ueluti dete gestum est
tanti regni pondus infirme cõmittas etati. Erat autem isdem puer. ferme decen¬

Expanded text:
circumstantibus auditis, humanitatis pietate permoti accedentes, ut vel secircumstantibus auditis, humanitatis pietate permoti accedentes, ut vel semivivos ab igne eriperent, minime valuerunt, quoniam vindice flamma consumente illos, continuo in pulverem sunt redacti. Si qui vero postmodum hujus perversitatis sectatores fuerunt reperti, simili ultionis vindicta ubique fuerunt sania, ubique terrarum clarior emicuit. CAPUT IX. De filiis regis ejusdem. Suscepit igitur praefatus rex de suprascripta conjuge sua filios quatuor, providusque de regni successu, elegit regnare post se illorum primogenitum Hugonem nomine, puerum adhuc, clarissimae indolis illustrem. Cumque de ipsius sacrando sublimio primates regni sagaciores consuluisset, tale ei dedere responsum: « Sine puerum, rex, si placet, crescendo procedere in viriles annos, ne, veluti de te gestum est, tanti regni pondus infirmae committas aetati. » Erat autem idem puer ferme decen
Abbreviated transcription (Latin):
nus crematuri. At illi male in sua confisi uesania: nil ꝑtimescere se iactantes. se¬
Q: euasuros ab igne illesos ꝓmittentes. quin potius ad meliora sibi suadentibꝰ
sꝑnendo illudebant. Cernens quoq rex. & uniusi qui aderant minus posse
ilos reuocari ab insania. iussit accendere non longe a ciuitate ignem ꝑmaxi¬
mum. ut uel eo forte t̾riti: a sua malignitate desierent. ad quem cum duce¬
rentur. rabida ad acti dementia se omnimodis hoc uelle ꝓclamabant. acse¬
sc ultro ad ignem trahentibus inferebant. Quibus adultimum numero
.xiii igni traditis. cum iam cepissent acrius aduri. ceꝑunt uoce qua poterãt
ex codem igne clamare se pessime deceptos. arte diabolica. nuꝑ de uniuer¬
sorum deo ac domino male senfisse. & ob hanc abeisdem illatam eiblas¬
plemiam iullos temporali atq eterna uitione torqueri. His uero plures e

Expanded text:
nus crematuri. At illi male in sua confisi vesania, vel pertimescere se jactantes, senus crematuri. At illi male in sua confisi vesania, vel pertimescere se jactantes, seque evasuros ab igne illaesos promittentes, quin potius ad meliora sibi suadentibus spernendo illudebant. Cernens quoque rex et universi qui aderant, minus posse illos revocari ab insania, jussit accendere non longe a civitate ignem permaximum, ut vel eo forte territi a sua malignitate desinerent. Ad quem cum ducerentur, rabida adacti dementia, se omnimodis hoc velle proclamabant ac sese ultro ad ignem trahentibus inferebant. Quibus ad ultimum numero 13 igni traditis, cum jam coepissent acrius aduri, coeperunt voce qua poterant ex eodem igne clamare se pessime deceptos arte diabolica nuper de universorum Deo ac Domino male sensisse, et ob hanc ab eisdem illatam ei blasphemiam illos temporali atque aeterna ultione torqueri. His vero plures e
Abbreviated transcription (Latin):
gesta penitudine melius fuerat non fuisse. At quorum mens plena fide amã¬
do. & credendo illi obediuit tanto meliores ex eo effecti. quanto ꝑfectius adhese¬
runt illi qui ẽ mitium ac ꝑfectio totius boni. Ex his nempe constat tota beato¬
rum laudabilis sũma quorum uenerabilis memoria uniusa scłorum ornat
tempora. Quibus etiam datum ẽ. cum uniu̾sorum creatore ꝑhenne & felicit̃
esse & uiuere. illiusq semꝑ agnitionis uisione beatiores fore. Nos gͥ tandem
credimus. ut spoponderamus. his paucis illorum dampnatorum insanie suf¬
ficienter respondisse. Pret̾ea cum apłibus omni sagacitate elaboratum fuiss:
qualiter deposita mentis ꝑfidia. ueram & uniu̾salem recipent fidem atq il¬
li omnimodis se facere denegarent. dictum ẽ cis qm̃ nisi celerius ad sanam fi¬
dei mentem redeant. regis iussu. & uniuerse plebis consensu igne essent ꝓti¬

Expanded text:
gesta plenitudine, melius fuerat non fuisse. At quorum mens plena fide amangesta plenitudine, melius fuerat non fuisse. At quorum mens plena fide amando et credendo illi obedivit, tanto meliores ex eo effecti quanto perfectius adhaeserunt illi, qui est initium et perfectio totius boni. Ex his nempe constat tota sanctorum laudabilis summa, quorum venerabilis memoria universa saeculorum ornat tempora. Quibus etiam datum est cum universorum Creatore perenne et feliciter esse et vivere, illiusque semper agnitionis visione beatiores fore. Nos igitur tandem credimus, ut spoponderamus, his paucis illorum damnatorum insaniae sufficienter respondisse. Praeterea cum a pluribus omni sagacitate laboratum fuisset, qualiter deposita mentis perfidia veram et universalem reciperent fidem, atque illi omnimodis se facere denegarent, dictum est eis, quoniam nisi celerius ad sanam fidei mentem redeant, regis jussu et universae plebis consensu igne essent proti
Abbreviated transcription (Latin):
neglecto ꝓpͥe constitutionis modamine. ac plus qͥppiã ł aluid quã auc¬
toris uoluntas illum decreuerat sese existimans fore. continuo tanto de¬
t̾ior ẽ effectus. quanto p̃sumptior. Ad cuius potiorem etiã reformatio¬
nem isdem conditor ꝑsonam filui sue deitatis misit in mundum sui p̃¬
formatam sumere imaginem. Que scilicet quanto utilior ac decenti¬
or. tanto subtilior ac mirabilior. Qaiam etiam płiq hominum ñ ualen¬
tes seu minus uolentes credere uel amare. ut sic tandem in iuia sue salutis suf¬
ficientiam potuissent intellectam repꝑire potiusq diuersis impliciti erroribus
tanto extiterunt ueritatis rebelles quanto ꝓbantur illuis cognitionis exꝑces. De
quorum ꝓculdubio sorte sunt uniu̾se hereses. ł quorumcumq errorum sec¬
te in toto t̾rarum orbe. Quibus scilicet omnibus nisi conuersi sequantur iħ̃m

Expanded text:
neglecto propriae constitutionis moderamine, ac plus quidpiam vel aliud quam aucneglecto propriae constitutionis moderamine, ac plus quidpiam vel aliud quam auctoris voluntas illum decreverat sese existimans fore, continuo tanto deterior est effectus, quanto praesumptior. Ad cujus potiorem etiam reformationem idem Conditor personam filii suae Deitatis misit in mundum, sui praeformatam sumere imaginem. Quae scilicet quanto utilior ac decentior, tanto subtilior ac mirabilior. Quam etiam plerique hominum non valentes, seu minus volentes credere, vel amare, ut sic tandem in illa suae salutis sufficientiam potuissent intellectam reperire; potiusque diversis impliciti erroribus tanto exstiterunt veritatis rebelles, quanto probantur illius cognitionis expertes. De quorum procul dubio sorte sunt universae haereses, vel quorumcunque errorum sectae in toto terrarum orbe. Quibus scilicet omnibus, nisi conversi sequantur Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
it plane sibi credentibus. Quibusq a seculis incognitum occultis enigmati¬
bus inuolutum dese etiam testimoniorum ꝑhibentium scripturarum ad¬
implebile documentum. Inquo etiã ueracibus nerbis. & ꝓdiguis. se ipsum &
suum patrem. atq eorum sp̃m in tribus discrete certissimis ꝑsonis. unum
idem esse. id ẽ unius et̾nitatis & potentie. uniusq uoluntatis atq oꝑati¬
onis. & quod id ipsum totum ẽ unius bonitatis. & ꝑ omnia coequalis
essentie. Ex quo scilicet & ꝑ quem & in quo sunt omnia que uere esse
habent plenum semꝑ & equale subsistens. ante omnia temporum cur¬
ricula rerum principium. Cuius etiam tota plenitudo. ꝑ omnia & finiᷤᷤ
omnium. Sed cum ipse omnipotensis in quodam creaturarum me¬
dio uedelicet in homine suam exp̾ssisset imaginem illumq ꝓprio dimi¬
sisset arbitrio. insuꝑ & omnia mundi optima illius ditioni subdidisset.

Expanded text:
se plane credentibus. Quibusque a saeculis incognitum, occultis aenigmatise plane credentibus. Quibusque a saeculis incognitum, occultis aenigmatibus involutum, de se etiam testimonium perhibentium Scripturarum, adimplebile documentum. In quo etiam veracibus verbis et prodigiis seipsum, et suum Patrem atque eorum Spiritum in tribus discrete certissimis personis unum idem esse, id est unius aeternitatis et potentiae uniusque voluntatis atque operationis, et quod idipsum totum est, unius bonitatis et per omnia coaequalis essentiae. Ex quo scilicet, et per quem, et in quo sunt omnia, quae vere esse habent, plenum semper et aequale subsistens, ante omnia temporum curricula rerum principium. Cujus etiam tota plenitudo per omnia, et finis omnium. Sed cum ipse Omnipotens in quodam creaturarum medio, videlicet in homine, suam expressisset imaginem, illumque proprio dimisisset arbitrio, insuperque omnia mundi optima illius ditioni subdidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
opationis blasphemus extitit. eius cognitionis alienus fuit. Unde etiam cer¬
tissime compbatur. qm̃ sicut ad sũmum bonum deducit omnem hominẽ
creatoris cognitio. sic demergit ad extremum malorum illius ignoratio.
Nam plures illius beneficiis ꝑ insipientiam ingrati. ac miscdie oꝑibus il¬
ludentes. atq increduli. petudibus deteriores effecti. qui etiam in sue ceci¬
tatis caliginem ppetuo sunt demersi. & quodpłisq contigit. factum ĩ
sue salutis maximum remedium. exinde sibi alii adquisiere. p̃eunte cul¬
pa eternum detrimentum. Hoc ꝑspicacissime. & ꝑmaxime. claret in oĩ¬
potentis patris singłari gr̃a. sponte de celo hominibus ab eo in mundomiᷤᷤ¬
sa. ꝑ sua maiestatis. atq deitatis coet̃num filium uidelicet iħm xp̃m. Qui
scilicet cum patre eque origo omnis uite & ueritatis. atq bonitatis exibu

Expanded text:
operationis blasphemus exstitit, ejus cognitionis alienus fuit. Unde etiam ceroperationis blasphemus exstitit, ejus cognitionis alienus fuit. Unde etiam certissime comprobatur, quoniam sicut ad summum bonum deducit omnem hominem Creatoris cognitio, sic demergit ad extremum malorum illius ignoratio. Nam plures illius beneficiis per insipientiam ingrati, ac misericordiae operibus illudentes atque increduli, pecudibus deteriores effecti, qui etiam in suae caecitatis caliginem perpetuo sunt demersi. Et quod plerisque contigit, factum in suae salutis maximum remedium, exinde sibi alii acquisiere praeeunte culpa aeternum detrimentum. Hoc perspicacissime et permaxime claret in omnipotentis Patris singulari gratia, sponte de coelo hominibus ab eo in mundo missa per suae majestatis atque Deitatis coaeternum Filium, videlicet Jesum Christum. Qui scilicet cum Patre aeque origo omnis vitae et veritatis atque bonitatis exhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
mo bestus similis ulis inseruiendo conformatur ad speciem ł imagi¬
nem conditoris. ut uidelicet ꝑ humilitatem sese quidsit intelligat᷑. ꝑ
dilectionem uero in boni conditoris similituciinem transeat. Obid
etiam constituuntur ei solum modo ab hominibus pces & donaria ut
uelillis donum rationis seruet integrum. seir quod minus ẽ aut de¬
prauatum conditoris bonitas augẽat &. reformet. Simul etiam
laus & benedictio exibentur eidem conditori. ut fiant hominibrs
lana mente acratione uigentibus. illius testimonium cognitionis
Et quando plus cuiq contigerit in conditoris cognitionem ꝓficere.
tantomagis reuiet t̾dem᷑ homo se ipsum ꝑ eandem cognitionem
&̃ plus &̃ melius esfectum eẽ. Nec isdem poterit in aliquo cdntoris
sui oꝑe existere blasphemus. qui illius cognitione omnimodis melior quã
extiterat fuerit effectus. Atq id eo manifestum ẽ quoniam quicumq illius

Expanded text:
mo bestiis similis, illis inserviendo conformatur ad speciem vel imagimo bestiis similis, illis inserviendo conformatur ad speciem vel imaginem Conditoris, ut videlicet per humilitatem sese quid sit intelligat, per dilectionem vero in boni Conditoris similitudinem transeat. Ob id etiam constituuntur ei solummodo ab hominibus preces et donaria, ut vel illis donum rationis servet integrum, seu, quod minus est, aut depravatum Conditoris bonitas augeat et reformet. Simul etiam laus et benedictio exhibentur eidem Conditori ut fiant hominibus sana mente ac ratione vigentibus illius testimonium cognitionis; et quanto plus cuique contigerit in Conditoris cognitionem proficere, tanto magis reperiet idem homo se ipsum per eamdem cognitionem et plus et melius effectum esse. Nec isdem poterit in aliquo Conditoris sui opere existere blasphemus, qui illius cognitione omnimodis melior quam exstiterat fuerit effectus. Atque ideo manifestum est, quoniam quicunque illius
Abbreviated transcription (Latin):
milior. Et iccirco patenter datur intelligi qm̃ quisquis hominum hu¬
ius amoris uacuus fuerit desiderio. omni ꝓculdubio fiet pecude miseri¬
or ac deterior. Quippe qui solus p̃ cunctis animantibus et̾nitatis potu¬
it consequi beatitudinem. nullum p̾ter eum corporale animal ꝓpͥi er¬
roris ł flagitu et̃nam sentiet uindictam. Sed & si cuius hominis ani¬
mus sui cõnditoris agnitionem desiderat. expedit ut primum stude¬
at qualiter sese ut p̾ualuerit intelligat. Qm̃ sicut non contempnenda
testatur auctoritas quod in ea parte precipue gerit homo speciem condi¬
toris: qua ualet p̃ ceteris animantibus dono atq uirtute rationis. S
et sicut rationis bonum custodiunt sui moderamen. & auctons dilecti¬
o idẽ uera humilitas c ꝑfecta caritas. ita illius adnullant utilitatem
nequam concupiscentia &. furor. Hisq non repugnando efficitur ho¬

Expanded text:
milior. Et idcirco patenter datur intelligi, quoniam quisquis hominum humilior. Et idcirco patenter datur intelligi, quoniam quisquis hominum hujus amoris vacuus fuerit desiderio, omni procul dubio fiet pecude miserior ac deterior. Quippe qui solus prae cunctis animantibus aeternitatis potuit consequi beatitudinem, nullum praeter eum corporale animal proprii erroris vel flagitii aeternam sentiet vindictam. Sed et si cujus hominis animus sui Conditoris cognitionem desiderat, expedit ut primum studeat, qualiter sese ut praevaluerit intelligat. Quoniam sicut non contemnenda testatur auctoritas, quod in ea parte praecipue gerit homo speciem Conditoris, qua valet prae caeteris animantibus dono atque virtute rationis. Sed et sicut rationis bonum custodiunt sui moderamen et auctoris dilectio, id est vera humilitas et perfecta charitas, ita illius annullant utilitatem nequam concupiscentia et furor. Hisque non repugnando efficitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet hominem deserendo supera inuolui nimium infimis. fecit
ꝓinde plura idemtidem ꝓ tempore ad eruditionem illius gr̃a erec¬
tionis ꝓdigia. huius quoq rei testis ł documentum extat omnis di¬
innarum siber ł pagina litterarum. Que scilicet littere ipsius omnipotẽ¬
tis magisterio reꝑte. cum eius specialit multimoda gerant testimonia.
mentem etiam seu intellectum hominis in eisdem eruditi ad cognitionisre¬
spectum sui erigunt conditoris. Deniq dum eidem homini deposite os¬
tendunt. suꝑ que sit constitutus. aut sub quibus positus. in explebile in¬
gerunt ei desiderium. quoniam tantum ei incipiunt displicere uniu̾sa
que ad sunt quantum incalescit ad amorem illorum que desunt. fitq
tanto melior atq pulchrior. quanto his ꝑ amorem heserit uicinior. Atq
in quantum melior. in tantum illi qui summe bomis extat creatori si¬

Expanded text:
videlicet hominem deserendo supera, involvi nimium infimis, fecit videlicet hominem deserendo supera, involvi nimium infimis, fecit proinde plura identidem pro tempore ad eruditionem illius gratia erectionis prodigia. Hujus quoque rei testis vel documentum exstat omnis divinarum liber vel pagina litterarum. Quae scilicet litterae ipsius Omnipotentis magisterio repertae, cum ejus specialiter multimoda gerant testimonia, mentem etiam seu intellectum hominis in eisdem eruditi ad cognitionis respectum sui erigunt Conditoris. Denique dum eidem homini depositae ostendunt super quae sit constitutus, aut sub quibus positus, inexplebile ingerunt ei desiderium; quoniam tantum ei incipiunt displicere universa quae adsunt, quantum incalescit ad amorem illorum quae desunt, fitque tanto melior atque pulchrior, quanto his per amorem haeserit vicinior. Atque in quantum melior, in tantum illi, qui summe bonus exstat, Creatori si
Abbreviated transcription (Latin):
consistit ordine. Sicq fit. ut unuersa que illius dispositioni in cõmutabi¬
lit̾ obediunt. continue suendo auctorem p̃dicent. Si qua uero res ꝓcacit̃
ab eo deurando in deterius cecidit. ceteris iure manentibus documentũ
p̃buit. In p̃dictis uidelicet creaturis quoddam medium continet genus
hominum. potius scilicet cunctis animantib atq inferuisis celestibris
spiritibus. Quod utiq genus. lit diximus uelut medium suꝑorum in¬
ferorumq si cui parti plus adheserit. illi efficitur conformis. Ideoq tanto
infimis potius atq melius efficitur. quanto suꝑnorum spũum naturã
imitatur. Soli etiam homini datum ẽ. p̃ cet̾is animantibus fore sese
beatius. qm̃ quidem & illum dumtaxat si caruerit omnibus fie̾ri. de¬
uenire miserius. Quem uidelicet conditionis ordinem caute ab inici
o ꝓuidens ommipotentis bonitas conditoris. cernensq sepius eundẽ

Expanded text:
ordine consistit. Sicque fit, ut universa quae illius dispositioni incommutabiordine consistit. Sicque fit, ut universa quae illius dispositioni incommutabiliter obediunt, continue serviendo auctorem praedicent. Si qua vero res procaciter ab eo deviando in deterius cecidit, caeteris jure manentibus documentum praebuit. In praedictis videlicet creaturis quoddam medium continet genus hominum, potius scilicet cunctis animantibus, atque inferius coelestibus spiritibus. Quod utique genus, ut diximus, velut medium superorum inferorumque, si cui parti plus adhaeserit, illi efficitur conformis. Ideoque tanto infimis potius atque melius efficitur, quanto supernorum spirituum naturam imitatur. Soli etiam homini datum est, prae caeteris animantibus fore sese beatius, quoniam quidem et illum duntaxat, si caruerit, omnibus fieri devenire miserius ?. Quem videlicet conditionis ordinem caute ab initio providens omnipotentis bonitas Conditoris, cernensque saepius eumdem