comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caeleste sidus et marinã bestiã quȩ om¬
na. a se difmitione disiuncta s. diui¬
di ant̃ dicitur. Et quotiens totũ in
partes ꝓpris separatur. Vt cumdi¬
cinur domꝰ aliut r̃ fundam̃ta. aliuđ
parixes. aliud tectũ. Et hact quidẽ
criplex diuisio. scđm se separacio
nuncupatur. Est aut̃ alia que scđm
accidens dicitur ea qq̃ fit tripli¬
cit᷑ aut cum accidens in subiecta
diuidimus. Vitũ dicobonorũ
alia s̃ mnanimo alia incorpore.
uł rursus cũ sub iectũ in accidencia:
ut corpoꝵ alias̃ alba alia nigra aba
medii coloris. Vł rursus cum sub¬
iectũ in accidencia separamus. ut
cũ dicimus liquencia. Alias alba
alia nigra alia medui coloris. Et
rursus alboꝵ alias dura aliali¬
quencia. quedã molla. Cũ igit᷑
ita om̃is sit diuisio. aut̃ scđm se aut
ꝑ accidens. Vtraque uero particio
triplicit̃ fiad. Cumꝗ in superioe
scđm se tripliciđ particione sit una

Expanded text:
caeleste sidus et marinam bestiam’, quae omcaeleste sidus et marinam bestiam’, quae omnia a se definitione disiuncta sunt, diuidi autem dicitur et quotiens totum in partes proprias separatur, ut cum dicimus ‘domus aliud sunt fundamenta, aliud parietes, aliud tectum’, et haec quidem triplex diuisio secundum se partitio nuncupatur, est autem alia quae secundum accidens dicitur, ea quoque fit tripliciter, aut cum accidens in subiecta diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia in corpore’, uel rursus cum subiectum in accidentia, ut ‘corporum alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, rursus cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus ‘liquentium alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, et rursus ‘alborum alia sunt dura, alia liquentia, quaedam mollia’, cum igitur ita omnis sit diuisio aut secundum se aut per accidens, utraque uero partitio tripliciter fiat cum- que in superiore secundum se triplici partitione sit una
Abbreviated transcription (Latin):
Nos uti in prima edicione dictũ ẽ
hanc ex posicionẽ nr̃o ireseruantes
udicio. Vt ad intellegenciã simplicẽ
huius libri edicio prima sufficiat
a dinteriorẽ uero speculaciõnẽ cõfir¬
matis paene iam scientia noc in singu¬
lis uocabulis rerũ h aerentibus haet
posterior collo quatur. Ad disionẽ
uero faciendã tam hic liber .ẽ. uti¬
lir. utp̃ter carũ scienciã rerum de
quib in hac libri seriȩ disputatur.
Casufiat pocius quã racione par¬
titio hoc autẽ manifestũ erit. sidiui¬
sionẽ ipsã diuidamus. Id .ẽ. nom̃ ip¬
sum diuisionis. in ea quae sigm ficat par¬
tiamur. Est namq: diuisio generis.
inspecies. utcum dicimus. coloris aluit¬
c̃ẽ. albũ. aliud nigrum. Aliut uero
medium. Rursũ diuisio ẽ quotiens
uox plura signisi cans apert᷑. et qđ multa
sint q ab ea significantur ostenditur
citsiquis dicat nom̃ canis plura signifi¬
iut. Ethunc̃ latrabilẽ quad rupedẽq &

Expanded text:
nos ut in prima editione dictum est nos ut in prima editione dictum est hanc expositionem nostro reservasse judicio, ut ad intelligentiam simplicem hujus libri editio prima sufficiat; ad interiorem vero speculationem, confirmatis jam pene scientia, nec in singulis vocabulis rerum haerentibus, haec posterior editio collocatur. Ad divisionem vero faciendam tam hic liber est utilis, ut praeter earum scientiam rerum, de quibus in hac libri serie disputatur, casu fiat potius quam ratione partitio. Hoc autem manifestum erit si divisionem ipsam dividamus, id est si nomen ipsum divisionis in ea quae significat partiamur. Est namque divisio generis in species, ut cum dicimus, coloris aliud est album, aliud nigrum, aliud medium’, rursus diuisio est, quotiens uox plura significans aperitur et quam multa sint quae ab ea significantur ostenditur, ut si quis dicat ‘nomen canis plura significat, et hunc, latrabilem quadrupedem que et
Abbreviated transcription (Latin):
licebit. Quantitas. ẽ. scđm quã aequa¬
le atꝗ inaequale dicitur. Sic igit᷑ ꝓpri¬
&atem quidẽ quantitntis in racione
posuit quantitatis. Et ipsa tota rac¬
cio ipsis quantitatis ꝓpria.ẽ. ltades¬
fit ipsa descripcio. an¬
Defonto uero ipsa quidẽ ꝓpria ñ
colligit ⁊ sed ipsa ⁊ quoq fit ꝓpria. De¬
finicionãꝙ substanciã monstrat ge¬
nus differenciis iungit. et eaquȩ ꝑ
se sunt communia atꝗ multoꝵ inunũ
redigens Vnis peciei quã definit
reddit ȩqualia ⁊ Itaigit᷑ ad descrip¬
tionẽ utilis .ẽ. Ip prũ cogncio qm̃
sola ꝓpriaeas sola indescriptione colli¬
gitur. Et ipsa sit ꝓpria sic̃ desinicio
quo ꝗ ad definicionẽ uero genus qđ pri¬
mum ponitur et species
adquã genur illud aptatur et diffe¬
rencie quibus iunctir cum genere
species definitur. Sed siciu haec pres¬
siora quã exposicionis modus postulat
uidebuntur cius hoc scipre conuenit

Expanded text:
licebit: quantitas est secundum quam aequalicebit: quantitas est secundum quam aequale atque inaequale dicitur. Sicut igitur proprietatem quantitatis in ratione posuit quantitatis, et ipsa tota ratio ipsius quantitatis propria est, ita desfit ipsa descriptio. Definitio vero ipsa quidem propria non colligit, sed ipsa quoque fit propria. Nam qui substantiam monstrat, genus differentiis jungit, et ea quae per se sunt communia atque multorum redigens in unum, uni speciei quam diffinit reddit aequalia. Ita igitur ad descriptionem utilis est proprii cognitio, quoniam sola proprietas in descriptione colligitur, et ipsa fit propria sicut diffinitio quoque: ad diffinitionem vero genus quidem primum ponitur, et species ad quam genus illud aptatur, et differentiae, quibus junctis cum genere, species diffinitur. Sed si cui haec pressiora quam expositionis modus expostulat videbuntur, hoc eum scire convenit,
Abbreviated transcription (Latin):
prietas contrarii quae secundum
relationẽ oppositionis quee pri:auationis
ethabitꝰ. quae affirmacionis & ne¬
gationis. in quibus tractat. Tamquã
iãperitis scientibus : que q̃ sit prꝗ¬
prietatis natura. Quam siquisigno¬
rat frustra eaquaẽ de his disputant᷑
aggreditur. lã uero illud manifestũ.
est quod accidens maximũ p̃dicam̃¬
torũ optineat locum. Qđ propriono¬
mine nouemp̃ dicamenta circũ dat:
Quod uero ait et ad definitionũ assi¬
gnatiopiẽ. facile cognosci põtest
siprius substantiȩ rationũ dipusiofiat
substantiȩ ratio. Alta quidẽ inde¬
scriptione ponit᷑ alia uero indesini¬
tione. s& eaq in descriptione. ẽ ꝓl¬
prietatẽ quandã colligit eius rei
Cuius substantiȩ rationẽ prodit
acnon modo propriẽ tate id quod
monstrad informat. Vlerũ cciam
ipsafit ꝓpriũ. qđ in de finicionẽ quo¬
q uenire necesse ẽ Siquis enĩ quãti¬
tatis racionẽ redere iuelit: dicat

Expanded text:
prietas contrarii, quae secundum prietas contrarii, quae secundum relationem oppositionis, quae priuationis et habitus, quae affirmationis et negationis, in quibus ita tractat tamquam iam peritis scienti- busque quae sit proprietatis natura; quam si quis ignorat, frustra ea quae de his disputantur adgreditur. iam uero illud manifestum est, quod accidens maximum praedicamentorum obtineat locum, quod proprio nomine nouem praedicamenta circumdat. Et. quod uero ait et ad definitionum adsignationem, facile cognosci potest, si prius substantiae rationum diuisio fiat, substantiae ratio alia quidem in descrip- tione ponitur, alia uero in definitione, sed ea quae in descrip- tione est, pro|prietatem quandam colligit eius rei cuius sub- stantiae rationem prodit, ac non modo proprietate id quod monstrat informat, uerum etiam ipsa fit proprium, quod in definitionem quoque uenire necesse est; si quis enim quan- titatis rationem reddere uel
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. quare. sciendũ. ẽ. qm̃side gene¬
rib aris toteles tractat in p̃dicamẽtis
et generũ natura cognoscenda est.
Cuius cognitionẽ . speciei quoq comitat᷑
agnitio: Sed hoc cognitio quid sit diffe¬
rentia ñ potest egnorari. quam quã
in eodẽ libro plura sunt. ad q̃ nsima¬
ximã periciã et generis et speciei
et differentiae lector attu lerit.
nullus omnino intellectus pateat:
uetũ ipse aristotelesdicat diuerso.¬
rũ generum et ñ sub alternatĩ po¬
sitorũ. diuerse scđm se speties et
differentiae sunt quid his ignoratis
oitollegi possibile.ẽ. set idem ari¬
stoteles propriũ unuis cuiusq p̃dica¬
m̃ti. diligentissima in qui sitione¬
uestigad. Vt cum substantiae
ꝓpriũ post multa dicit. eẽ. qđ idem
numero contrariorũ subceptibile
sui ud rursus quantitatis qđ in ea
sola aequũdatq mȩquale dicatur
aliud alus. eẽ. proponimus. Etince¬
teris eodem modo. ut quesit pro¬

Expanded text:
bitur. Quare sciendum est quoniam si de genebitur. Quare sciendum est quoniam si de generibus Aristoteles tractat in praedicamentis, et generum natura cognoscenda est, cujus cognitionem speciei quoque comitatur agnitio. Sed hoc cognito, quid sit differentia non potest ignorari, quanquam in eodem libro plura sunt ad quae nisi maximam peritiam et generis, et speciei, et differentiae lector attulerit, nullus omnino intellectus pateat, ut cum ipse Aristoteles dicat: Diversorum generum et non subalternatim positorum diversae secundum se species et differentiae sunt, quod his ignoratis intelligi impossibile est; sed idem Aristoteles proprium uniuscujusque praedicamenti diligentissima inquiuestigat, ut cum substantiae proprium post multa dicit esse quod idem numero contrariorum susceptibile sit, uel rursus quantitatis, quod in ea sola aequale atque inaequale dicatur,aliud alii esse proponimus, et in ceteris eodem modo, ut quae sit pro
Abbreviated transcription (Latin):
rate hic dic tũ ẽ. nec essariũ. s& potius
de utilitate. Nuncuero. lic& idẽ supe¬
pius dictũ sit. tamenbreuit̃ quid ad
pdicamenta generis speciei diffe¬
pentia e proprui at que accidentis
ysit agnitio disputemus: Aristoteles
enĩ. in p̃dicamentis decẽ genera
constituit rerũ quaedecunctis aluis
predicarentur. Ct quic quid ãsignifi¬
cationem uenire posset. id si inte¬
grã signisicationẽ teneret. cui¬
lib & eoiũ subiceretur generi. Dequib
aristoteles tractat in eolibro qui dede¬
cẽ pͥdicam̃tis inscribit᷑. hoc ipsũ uero
refferri ad aliquid. Vlelut genus tale. ẽ.
quale siqui speciem supponat generi.¬
Hoc uero neq preter cognitionem
speciei ullomodo fieri potest. Nec uero
ipse species quid sint uel cuiꝰ magis sint
pses possunt sciri. nisi earũ differentie¬
sci cagnos cantur scae differẽ tiarũ natura
incogita. quae unus cuiusq speciei
sint differentiae. modis omnib ignora¬

Expanded text:
tate hic dictum est necessarium, sed potius tate hic dictum est necessarium, sed potius de utilitate. Nunc uero, licet idem superius dictum sit, tamen breuiter quid ad praedicamenta generis, speciei, differentiae, proprii atque accidentis prosit agnitio, disputemus. Aristoteles enim in Praedicamentis decem genera constituit rerum quae de cunctis aliis praedicarentur, ut quicquid ad significationem uenire posset, id si integram significationem teneret, cuilibet eorum subiceretur generi de quibus Aristoteles tractat in eo libro qui De decem praedicamentis inscribitur, hoc ipsum uero referri ad aliquid uelut ad genus tale est, quale si quiHoc vero neque praeter cognitionem speciei ullo modo fieri potest, nec vero ipsae species quid sint, vel cujus magis sint possumus agnoscere, nisi eorum differentiae cognoscantur. Sed differentiarum natura incognita, quae uniuscujusque speciei sint differentiae, modis omnibus ignora
Abbreviated transcription (Latin):
quã necessitatẽ referridicat. ad aliut :
necessitas enĩ ꝑse.ẽ. Vtilitas uero
sẽ ꝑ adid qđ utile .ẽ. defertur. ut hic
quoq ait enĩ cũ sit nec essariũ dir¬
sãorii. et ad eã quae .ẽ. apuc aristotelẽ
p̃dicamentorũ doctrinã. Sugitur hoc
necessariũ utile intellegamꝰ. Et idnomi¬
ne ipso uertamꝰ. dicentes. Cũ sit ut ile
crisa oni. ad eã que .ẽ. aput aristotelẽ
p̃dicam̃ torũ doctrinã. nos sequit
agenus sit & cetera. rectese ab ebit ordo
sermonũ. Sinuero id ad necesse ꝑmutit᷑
atq dicamꝰ. Cũ sit necesse chrysaori.
adeã quaesit aput aristotelẽ predicam̃¬
torum doctrinã nossequit genussit
& cetera. recte intellegentiae sermo¬
nũ ordo nõ cõuenit. Quocircahic diu¬
tius inmorandũ nõ .ẽ. quam quã enĩ
sit sũma necesitas his ignoratis
non posse ad ea adꝙ̃ hic tractatus
intẽ dit᷑ per ueniri. Nõ tam̃ deneces

Expanded text:
quam necessitatem referri dicat ad aliud, quam necessitatem referri dicat ad aliud, necessitas enim per se est, utilitas uero semper ad id quod utile est refertur, ut hic quoque, ait enim Cum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen- torum doctrinam, si igitur hoc necessarium utile intel- legamus et id nomine ipso uertamus dicentes : cum sit utile. Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen- torum doctrinam, nosse quid genus sit et cetera, recte se habebit ordo sermonum; sin uero id ad ‘necesse’ permutetur atque dicamus : cum sit necesse, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamentorum doctrinam, nosse quid genus sit et cetera, rectae intellegentiae sermonum ordo non conuenit. quocirca hic diutius immorandum non est. quamquam enim sit summa necessitas his ignoratis non posse ad ea ad quae hic tractatus intenditur perueniri, non tamen de necessi-
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. ut int̃ secertare uideant᷑. quae
huius loci opti neat. significationẽ.
in quo dicit porphirius. Cũ sit ne
Nam & sũme utile . ẽ. ad ea quae
superius dicta sunt degenere & specie
& ceteris disputare . & sũm a. ẽ
necessitas quia nisisint haec ante
p̃cognita. illa adq: ista p̃parantur
nõ possunt cognosci. quae p̃dica¬
m̃ta dicuntur. Nec de finiciogenꝰ
relinquit. Et differentiã & ince¬
teris quã sit utilis iste tractatus.
Cũ de diuisione et demonstratione
disputabitur apparebit. S& quã ꝗͣ
necesse erit. haecquinq: dequib: La
hc disputandũ ẽ. prius ad cognit̾onẽ
uenire quã eaquib illã p̃parant᷑.
Nõ tam̃ ea significatione hicaporphirio
positũ ẽ. qua neces sitatẽ sigroficare
uella. ac nõ potius utilitatẽ. Ipsa enĩ
oratio cõtextusq: sermonũ. It clarissima
intellegentiae ratione significat. Neq
enĩ quis quã ita utit᷑ ratione. ut ali¬

Expanded text:
sunt, ut inter se certare uideantur quae sunt, ut inter se certare uideantur quae huius loci obtineat significationem, in quo dicit Porphyrius; Cum sit necnam et summe utile est ad ea quae superius dicta sunt, de genere et specie | et ceteris disputare, et summa est necessitas, quia nisi sint haec ante praecognita, illa ad quae ista praeparantur, non possunt cognosci, nam menta discuntur nec definitio genus relinquit et differentiam, et in ceteris quam sit utilis iste tractatus, cum de diuisione et demonstratione disputabitur, apparebit, sed quamquam necesse sit haec quinque de quibus hic disputandum est, prius ad cognitionem uenire quam ea quibus illa praeparantur, non tamen ea significatione hic a Porphyrio positum est qua neces- sitatem significari uellet ac non potius utilitatem, ipsa enim oratio contextusque sermonum id clarissima intellegentiae ratione significat, neque enim quisquam ita utitur ratione, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
nem scribebat. altiores inquit que¬
stiones sponte refugio. Sim platiores
ueronie dio criter coniectabo Id. ẽ.
sim pliciorum quȩstionũ obscuntates:
liabi meas quadã cã iectiae ratio or¬
natione tractabo Tota quidem
sententia huiusce ꝑliemo italis .ẽ. N
quae et atilitate ubarrimaa & facilu¬
tate. incipientis animũ blandiatũr.
Sae dicendum. quid nam cel&
amplius altitudo sermõnum
Neces sarium in latinõ sermone¬
ra signi ficat. diuersa enim
signi si catione marcus tullius
dicit necessarium suumẽe. ali¬
quẽ atq nr̃m ut cũ nobis necessa¬
riũ eẽ dicimus ad forũ descendere :
qua inuoce quaedã utilitas significat᷑.
Alia quoq: signisicatioẽ. quadicimuꝰ.
solẽ nec essariũ eẽ nouen idẽ ne¬
cesse c̃ẽ. et illa quidem prima signi¬
ficatio. p̃ termitendã. ẽ. Omnino enĩ.
ab eone. cessario qđ hic porpihi rius ponit. ti¬
ue aliena ẽ. hȩ uero duȩ. uius modi

Expanded text:
nem scribebat, ‘altiores, inquit, quaenem scribebat, ‘altiores, inquit, quaestiones sponte refn- giam, simpliciores uero mediocriter coniectabo’, id est sim- pliciorum quaestionum obscuritates habita in eis quadam coniecturae ratiocinatione tractabo. Tota quidem sententia huiusce prooemii talis est, quae et utilitate überrima et facilitate incipientis animo blandiatur, sed dicendum uidetur quidnam celet amplius altitudo sermonum, necessarium in Latino sermonera significat, diuersa enim significatione Marcus Tullius dicit necessarium suum esse aliquem atque nos, cum nobis necessarium esse dicimus ad forum descendere, qua in uoce quaedam utilitas significatur. alia quoque significatio est qua dicimus solem necessarium esse moueri, id est necesse esse, et illa quidem prima significatio praetermittenda est, omnino enim ab eo necessario quod hic Porphyrius ponit aliena est. hae uero duae huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
scat᷑. quanta quoq utilitas inde proue¬
nire possit expenditur. Et lic& ex¬
tramulta ut sit. huius modi libros se¬
qͥuntur. Tam̃ illã ꝓxime utilitatem
uidetur habere ad qđ eius refertur
intentio ipsolibro quẽ sumpsimus
exponente Cu meius intentiosit
ad p̃dica m̃ta intellectum facilem
comparandi. Nõ dubium. quin haec cĩus
principalis ꝓbetͥ utilitas lic& nõn
minores sint comites. defiucio dicisio.
ae demons tracio quorum nobis quedã
hic principia suggerentur. Sensusto
uero totus huius modi .ẽ. Cum sit
inquit utilis. generis. speciei. differen¬
tae. ꝓprii. accidenitis qr cognitio
ad predicamenta aristoͣlis eius quae
doctrinam Ad definitione etiam
rerum utilis ubeerimaq cognitio.
Compendiosã inquit traditionẽ faciens
ea quae ab antiquis. large ac diffu se
dicta sunt tẽptabo bre uiluter
aperiro. Nequae enimieẽt. com¬
pendiosa Nisito tũ opus brȩ iita te
constringera. Et qm̃ introduccio¬

Expanded text:
scatur, quanta quoque utilitas inde prouescatur, quanta quoque utilitas inde prouenire possit expenditur et licet extra multa, ut fit, huiusmodi librum sequantur, tamen illam proxime utilitatem uidetur habere, ad quod eius refertur intentio, ipso libro quem sumpsimus exponente, cum eius intentio sit ad Praedicamenta intellectum facilem comparandi, non dubium quin haec eius principalis probetur utilitas, licet non minores sint comites definitio, diuisio ac demonstratio, quorum nobis quaedam hic principia suggeruntur, sensus uero totus huiusmodi est : ‘cum sit, inquit, utilis generis, speciei, differentiae, proprii accidentisque cognitio ad Praedicamenta Aristotelis eiusque doctrinam, ad definitionum etiam rerum utilis überrimaque cognitio, compendiosam, inquit, tra- ditionem faciens ea quae ab antiquis large ac diffuse dicta sunt, temptabo breuiter aperire’, neque enim esset compendiosa, nisi totum opus breuitate constringeret et quoniam intro- ductio
Abbreviated transcription (Latin):
Sdiferentia. quidq species & quit ppri¬
Sum. & quit accidens. & ad definitio¬
Snum assignacionẽ. & omnino ad ea
Squae indiuisione uel de monstratione
sint utilia istirum speculatione
conpendiosa tibi tradicionem faci¬
ens temptabo breuiter uelut intro¬
duectionis modo ea quae ab antiquis
dictas: aggredi. alciorib quidẽ questionib
abftinens simplictio resuero medioert̃
cõ sectans: utilitas uius libri quad rifa¬
riã spargitur. Namq ad illud etiam
ad qđ eius dirigit᷑ intentio magno le¬
gentibus usuẽ. Et ad cetera quaecum
ox ira intentionem sint. ñ tamen mi¬
nor ex his legentib utilitas compara¬
tur. Estenim ꝑ hoc corpusculum. cep̃¬
dicamentorũ facilis cognitio. & desi
recta ꝑspectio & demonstracionũ
ueracissima conclusio. Quaeresquan¬
to difficiles atq arduae sunt. tanto
ꝑspicatiorẽ studiosioremq animuno
lectoris expectant. Dicendũ uera ẽ
qđ inomnib libris his euenit
Nam primum si quaeset intentio cogno¬

Expanded text:
ue species et quid proprium et quid apcidens, et ad definitionum adsignationem et omnino ad ea quae in diuisione uel demonstratione sunt, utili hac istarum rerum speculatione, compendiosam tibi traditionem faciens temptabo breuiter uelut introductionis modo ea quae ab antiquis dicta sunt adgredi altioribus quidem quaestionibus abstinens, simpliciores uero mediocriter coniec- tan s. Utilitas huius libri quadrifariam spargitur, namque ad illud etiam ad quod eius dirigitur intentio, magno legentibus usui est et ad cetera, quae cum extra intentionem sint, non tamen minor ex his legentibus utilitas comparatur, est enim per hoc corpusculum et praedicamentorum facilis cognitio et definrecta perspectio et demonstrationum ueracissima conclusio, quae res quanto diffi- ciles atque arduae sunt, tanto perspicaciorem studiosioremque animum lectoris expectant. dicendum uero est quod in omni- bus libris euenit. nam primum si quae sit intentio cogno
Abbreviated transcription (Latin):
signi fict Differenti uero tilis ẽ quac sub¬
stbitũ demonistrit int̃rogiti igtur qualis
unaqua quȩ etssu si uolionus reddere sub¬
stantu qualitatem. differentiã p̃dici¬
mus quac difftrentia nionquã deuona tan¬
tam speciat p̃dicat᷑. Vt mortale ił ratio¬
nale deplaribus. Q uod igit᷑ deplurib spe¬
cicbus pc̃sẽ differentib p̃dicatur. ad cim
iterrogationẽ quȩ quale sit id de quo que¬
nt᷑ Int̃rogiti ca ẽ differentia cuiusta¬
lẽ posuit diffinitionẽ. Difstrentia c̃ qđ
deplarib specieb differentib in eo qđ
quid quale sit p̃dicatur. Cuius difintio

Expanded text:
significat. Differentia vero talis est, quae substantiam demonstret. Interroganti igitur qualis unaquaeque res sit, si volumus reddere substantiae qualitatem differentiam praedicamus. Quae differentia nunquam de una tantum specie praedicatur, ut mortale vel rationale, sed de pluribus. Quod igitur de pluribus speciebus inter se differentibus praedicatur ad eam interrogationem, quae quale sit id de quo quaeritur interrogat, ea est differentia, cujus talem posuit diffinitionem: Differentia est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quale quid sit praedicatur; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
racio diligens disserendi duas habe¬
ad partes. Vnam inueniendi alterã
iudicandi. Utgiusq: princebs ut mihi
uid& ur quidẽ aristoteles fuit. Sto¬
ici aut̃ in altera el abor auer̃. Iudi
endi artẽ que topica dicit ur
quȩquae adusum pocior erad. et
ordine Naturecerteprior ẽ.
tttam reliquerunt.

Expanded text:
ratio diligens disserendi duas haberatio diligens disserendi duas habeat partes, unam inue- niendi, alteram iudicandi, utriusque princeps, ut mihi quidem uidetur, Aristoteles fuit. Stoici autem in altera elaborauerunt; iudicendi artem, quae τοπική dicitur quaeque ad usum potior erat et ordine naturae certe prior, totam reliquerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres sẽpȩ multis lapsi errori¬
bus falsa quedam sibi & contra¬
ria indisputatione colligerent.
atq id fieri impossibile uidere¬
tur Vnde cademrẽ contraria
conclusione facta utraque essent
uera quesibi dissentiens raciocina¬
tio conclusisea. Cui ueraticina¬
tioni credioportere. c̃ẽt. ambiguum
Uisum .ẽ. prius disputationis ipsius uerã
atq itegram considerare naturã qua
cognita. tum illud quoq qđ ꝑdisputatio¬
nem inuenireur anuert cõp̃hensũ.
ẽẽt posset itellegi. h incigitur ꝓ¬
fecta .ẽ logicae pericia disciplinȩ
quȩ disputandi modos atq ipsas ra¬
tiocinationis int̃nos cendiuias parat.
Utq ratiocinatio nc̃ quidẽ falsa nẽ
aut̃ uera sit. Quae uero semꝑ falsa
quȩ num quã falsa. possit agnoscit
hicius aut̃ ius duplex eẽ ꝑpenditur
Unaquidem in inueniendo. altera
iniudicando. quod marcus etiam tullius.
in co libro cui topicatitulus .ẽ. Eui¬
denter exp̃ssit. dicens Cum omnis

Expanded text:
ueteres saepe multis lapsi erroriueteres saepe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibimet contraria in disputatione colligerent atque id fieri inpossibile uideretur, ut de eadem re contraria conclusione facta utraque essent uera quae sibi dissentiens ratiocintio conclusisset, cuique ratitioni credi oporteret, esset ambiguum, uisum est prius disputationis ipsius ueram atque integram considerare naturam, qua cognita tum illud quoque quod per disputationem inueniretur, an uere comprehensum esset, posset intellegi, hinc igitur profecta est logicae peritia disciplinae, quae disputandi modos atque ipsas ratiocinationes internoscendi uias parat, ut quae ratiocinatio nunc quidem falsa, nunc autem uera sit, quae uero semper falsa, quae numquam falsa, possit agnosci, huius autem uis duplex esse perpenditur, una quidem in inueniendo, altera in iudicando. quod Marcus etiam Tullius in eo libro cui Topica titulus est, euidenter expressit dicens; Cum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cant ut mmultis euenit epicuro
quiathomis mundũ consistere pu¬
tat & honestum uoluntato
mentitur. hoc aut̃ idcir cohuic
acq aliis accidisse manifestum .c̃. qm̃ ꝑimperi¬
tiam disputandi quic quid raciocinatione conp̃¬
henderant. lioc inres quaq: ipsa seuenire arbi¬
trabantur. Hicuero magiuis ẽ error neq
enim sese ut in numeris: ita eciam in racina¬
tionibus halie Innumeris erum. quicquid
idigitis recte cõputĩtis euenerit. Idsine
dubio in res quoque ipsas necesse . ẽ. euenire
Vt si ex calculo centum eẽ. contigerit. Cen¬
tum quoq: resillinumero subiectas. eẽ ne¬
cesse .ẽ. hoc uero non aequȩ indisputatio¬
ne seruatur. Neeq enum quic quid ser¬
monum decuorsus inuencrit. idinnatu¬
ra quoq fixum tenaerr. Quare. necesse
erat cos falli qui abiecta scientia dis¬
putandi dererum natura ꝑquirerent.
Nisienim prius adscientiam uenerit.
in corrupta ueritas exrationatione
ñ potest inueri. Cum igitur

Expanded text:
cant, ut in multis euenit Epicuro, cant, ut in multis euenit Epicuro, qui atomis mundum consistere putat et honestum uoluptate metitur, hoc autem idcirco huic atque aliis accidisse manifestum est, quoniam per imperitiam disputandi quicquid ratiocinatione comprehenderant, hoc in res quoque ipsas euenire arbitrabantur, hic uero magnus est error; neque enim sese ut in numeris, ita etiam in ratiocinationibus habet, in numeris enim quicquid in digitis recte computantis euenerit, id sine dubio in res quoque ipsas necesse est euenire, ut si ex calculo centum esse contigerit, centum quoque res illi numero sub- iectas esse necesse est. hoc uero non aeque in disputatione seruatur; neque enim quicquid sermonum decursus inuenerit, id natura quoque fixura tenetur, quare necesse erat eos falli qui abiecta scientia disputandi de rerum natura perquirerent, nisi enim prius ad scientiam uenerit incorrupta ueritas ex ratiocinatione non potest inueniri. cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
cursit optet agnoscere : quam triplicisani¬
mȩ uimsola ut dictũ .ẽ hominũ natura
sortita .ẽ. Cutus animacuis intellegentue
motibus ñ cara . qua in his uiuͣͬ propruc
uim rationis exert&. Aut enim aliquid
rit quid sit ad dubiat. Qđ siccĩ utri¬
usq sciontiam ratione posedit qua¬
eceera accedentiũ mom̃ta ꝑquirit
quib cognitis curita sit qucorit᷑. et
ratione nihuilhominus uestigitur:
Par igit᷑ hicactus sit humani animi.
Ut sem̃ꝑ in p̃sentiũ cõphensione
aut uiabs entium intellegentia. aut ii
ignotarũ inquisitione atq inuentione
uersctur: Duo sunt in quibus omnẽ
operamuis anmiae ratiotinantis im¬
pendit. u unum quidem ut rerũ
naturas. in quisitionis ratione cagnosat
Alterũ uero ut adscientiã prnisueni¬
ad qđ post grauitis moraus exercaat¬
ł muninũquibus in quirendis ꝑmulta cẽ neter¬
se.ẽ. q̃ uestigantẽ animũ arecti it¬
eneris non ninium ꝓgressione dedu¬

Expanded text:
cur sit, optet agnoscere, quam triplicis anicur sit, optet agnoscere, quam triplicis animae uim sola, ut dictum est, hominum natura sor- tita est. cuius animae uis intellegentiae motibus non caret, quia in his quattuor propriae uim rationis exercet, aut enim aliquid rit, quid sit, addubitat; quod si etiam utriusque scientiam ratione possidet, quacaetera accidentium momenta perquirit. Quibus cognitis, cur ita sit quaerit, et ratione nihilominus investigat. Cum igitur hic actus sit humani animi, ut semper in praesentium comprehensione, aut in absentium intelligentia, aut in ignotorum inquisitione atque inveuer- setur, duo sunt in quibus omnem operam uis animae ratio- cinantis inpendit, unum quidem, ut rerum naturas certa inqui- sitionis ratione cognoscat, alterum uero, ut ad scientiam prius ueniat quod post grauitas moralis exerceat, quibus inquirendis permulta esse necesse est, quae uestigantem animum a recti itinere non minimum progressione dedu
Abbreviated transcription (Latin):
recolligert acreuocare ñ aossint futu¬
ri uero iusnulla cagnitio ẽ situis animȩ
tttia que secũ prioris alendi ac sentien¬
d ce hut ii isquae udut formulis atq
oboc dientib utit᷑ cadẽ. tota mritione¬
t̃ constituta eaque uel morerũ p̃łer¬
tium firmissima contentione ił nib
sentium intellegentia. uł ignotarum
sensus imaginationesq perfectasit
nom incomditas capit sed etiã pleno
actu inte llegentiȩ qđ imaginatio
sugges sit ex plicat atq consirmat
Itaq ut dictũ ẽ. huic diuinȩ natu¬
rae̾ nõ eatantum cognitione sufficunt
Quae sub iecta sensib cõ p̃hendit
Uerũ etiam et in sensibilib uragnitio¬
ne. concepta. et absentib rebus:
nomina indere potest. Et qđ intel¬
legentiae ratione cõp̃hendit. uoca¬
buloꝵ quoq positionib aperit.
luud quoq ei naturȩ ꝓpriũ ẽ
uc ꝑ ea quae sibi nota sunt ignota
ues tigit. et nõ sobum unũ quodq
an sit sed quid sit etũ et quale sit. net non

Expanded text:
lligere ac revocare non possunt. Futuri vero iis nulla cognitio est. Sed vis animae tertia, quae secum priores alendi ac sentiendi trahit, iisque velut famulis atque obedientibus utitur: eadem tota in ratione constituta, eaque vel in rerum praesentium firmissima conclusione, vel in absentium intelligentia, vel in ignotarum  solum sensus imaginationesque perfectas, et non inconditas capit, sed etiam actu intel- legentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat, itaque, ut dictum est, huic diuinae naturae non ea tantum cognitione sufficiunt quae subiecta sensibus comprehendit, uerum etiam et insensibilibus imaginatione concepta et absen- tibus rebus nomina indere potest et quod intellegentiae ratione comprehendit, uocabulorura quoque positionibus aperit, illud quoque ei naturae proprium est, ut per ea quae sibi nota sunt ignota uestiget et non solum unum quodque an sit, sed quid sit etiam et quale sit nec non
Abbreviated transcription (Latin):
Haec quidem intencio ẽ. huius libri
quem porphirius ad introduccionẽ
p̃dicam̃torum sec onscripsisse. ipsa
ut dictũ . ẽ. tituli inscripcione sig¬
nauit: s& lica ad hoc unũ. huius libri
porphurius in principiohuius libri cõ¬
memorad dicens. Cũ sit necessariũ
Schrysarori et ad eã q ẽ apud
Saris totelẽ p̃dicamentorũ. doc¬

Expanded text:
Haec quidem intentio est huius libri, quem Porphyrius ad introductionem Praedicamentorum se conscripsisse ipsa, ut dictum est, tituli inscriptione signauit, sed licet ad hoc unum huius libri Porphyrius in principio huius libri commemorat dicens; Cum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamentoru
Abbreviated transcription (Latin):
macio partclisari nagationi ꝑcon¬
tradiccionẽ opponi monstrata . ẽ.
TRA DICCIONEM.¬
Exhis que supra sunt dicta illud
quoq colligit. qđ nec ea quae sunt cõ¬
traria uerasimul eẽ possint. nec eaq
uera sunt sibi possint. eẽ. contraria.
Ethoc non solũ in opinuonib: esse . ut
uera opinio uȩrȩ opinioni contra¬
neq: enim fieri potest. utduas con¬
trarias. simul ueras. et̃ contingat.
et hoc ꝑsilogismum colligit huius¬
modi. omnia contraria sunt oppo
in .eẽ. non possunt. Contraria igit᷑.
inuno eodẽq: eẽ. natura non patit᷑
Quare. siduo uera decͦdẽ p̃dicari
possunt. Ouo aut̃ c̃traria eidem i ẽ
nom posunt. que contraria sunt. uera.
et̃. nulla naturae racione ꝑmittitur.
hoc ẽ enim qđ ait CONTRARIA
FtuaISUNT. QUECIRCAOPPOSITAS̃
d .c̃ omne contrarium oppositũ. est
Nec sieri potest . ut ñq s contraria. in op¬
positis contincantur: Sic̃ enĩ in p̃dica¬
mentis edocuit. contrarioꝵ genꝰ quod¬

Expanded text:
matio universali negationi per conmatio universali negationi per contradictionem opponi monstrata est. traEx his quae supra sunt dicta illud quoque colligit, quod nec ea quae sunt contraria vera simul esse possint, nec ea quae vera sunt sibi possint esse contraria, et hoc non solum in opinionibus esse, ut vera opinio verae opinioni contraneque enim fieri potest ut duas contrarias simul veras esse contingat. Et hoc per syllogismum colligit hujusmodi. Omnia contraria sunt opposinesse non possunt, contraria igitur in uno eodemque esse natura non patitur, quare si duo vera de eodem praedicari possunt, duo autem contraria eidem inesse non possunt. Quae contraria sunt, vera esse nulla naturae ratione permittitur. Hoc est enim quod ait, contraria enim sunt quae circa opposita sunt, id est omne contrarium oppositum est, nec fieri potest ut quae sunt contraria in oppositis non contineantur: sicut enim in praedicamentis edocuit, contrariorum genus quod
Abbreviated transcription (Latin):
nota quȩdã .ẽ. anime passionũ. quic¬
quid contingit manima idẽquoꝗ aduo¬
cẽ redire nec esse. eẽ quod siuni uer¬
salis affirmatio & uniuersalis negatio
sunt in opinione contrariae. Eadem
quoq inuocibus er̃ id .ẽ. non erit ea
contraria q: contrariũ affirmat
sed ea quac id qđ ante ꝓpropositũ
.ẽ ꝑ uniuersalitatis cõtrarietatem
negat Vt c̃ õne bonũ bonũ .ẽ. uł om̃is
homobon est . his cõtraria .c̃. nullum
ferens q dicit Omnebonũ bonum
ẽ Nullus illi scilic& opponiq: dic̃
Omnis homo bonus .ẽ. ut foit hoc
modo Omne bonũ bonũ .ẽ. huic contraria
Nullum bonũ bonũ ẽ. Rursus om̃is ho¬
mobonus .ẽ. huic contraria. Nullus ho¬
mobonus ẽ. Contradictorias aut̃ dicit
.ẽẽ. eas. quas sup ꝓposuit dum de uni¬
uersalibus & particularib: loquerctur
casscilicet que sunt angulares uni¬
uersalis enim affirmatio particu¬
lari negationi ꝓ particularis affir¬

Expanded text:
nota quaedam est animae passionum, quidnota quaedam est animae passionum, quidquid contingit in anima, idem quoque ad vocem redire necesse est. Quod si universalis affirmatio et universalis negatio sunt in opinione contrariae, eaedem quoque in vocibus erunt, id est, non erit ea contraria quae contrarium affirmat, sed ea quae id quod ante propositum est per universalitatis contrarietatem negat, ut est omne bonum bonum est, vel omnis homo bonus est: his contraria est nullum quae dicit omne bonum bonum est. Nullus illi scilicet opponit quae dicit omnis homo bonus est, ut sint hoc modo, omne bonum bonum est, huic contraria est nullum bonum bonum est. Rursus omnis homo bonus est, huic contraria, nullus homo bonus est. Contradictorias autem dicit eas esse quas supra posuit, dum de universalibus ac particularibus loqueretur, eas scilicet quae sunt angulares. Universalis enim affirmatio particulari negationi, et particularis affir
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq: rette commerat. qđ ni¬
hil clifferat inopinionib haec. eẽ. cõ¬
traria non uniuersalit̃ constitutis.
et in has quȩ sibi uniuersaliter oppo¬
nuntur. Similit̃ enim in ea quo¬
q: opinioneq: arbitratur omne bonũ
bonũ et̃. Illa contraria ẽ que putit
nullum bonũ bonũ eẽ. Nam qđ dicimꝰ
bonum eẽ. id qđ bonũ .ẽ. idsi diopmione
uniuersalit̃ affirm&ur. It aputantdum
ẽ. quicquid bonũ. ẽ. bonũ. eẽ. hocautem
nilul differt tam quã sidicamus om¬
nebonum bonum est quȩ
opiio. cum sit uera illa eic̃ trariae¬
bonum non est. Hoc aut̃ nihil dif¬
fert tam quã siopinemur nullũbonũ
bonum eẽ. Et in nonbono quoque eodẽ
modo ut si ita dicamus. omno qđ nõ
bonũ estrion. ẽbonũ Etrursus omne
qđ ñ bonũ c̃ bonũ .ẽ. fodem modo
sibi sunt iste contraniae . ut una uera
sit altera falsa. qđ in cõtrariis maxi¬
me reperitur. quare. tota disputatio
questio que ita concluditur. Namsica

Expanded text:
llud quoque recte commemorat quod nihil differt in opinionibus haec esse contraria non universaliter constitutis, et in iis quae sibi universaliter opponuntur. Similiter enim in ea quoque opinione quae arbitratur omne bonum bonum esse, illa contraria est quae putat nullum bonum bonum esse. Nam quod dicimus bonum esse id quod bonum est, id si in opinione universaliter affirmetur; ita putandum est, quidquid bonum est bonum esse. Hoc autem nihil differt, tanquam si dicamus, omne bonum bonum est. Quae opinio cum sit vera, illa ei contrariebonum non est. Hoc autem nihil differt, tanquam si opinemur nullum bonum bonum esse, et in non bono quoque eodem modo, ut si ita dicamus, omne quod non bonum est non est bonum, et rursus, omne quod non bonum est bonum est, eodem modo sibi sunt istae contrariae, ut una vera sit, altera falsa. Quod in contrariis maxime reperitur; quare tota disputatio quaestioque ita concluditur. Nam si ea
Abbreviated transcription (Latin):
contrariae nõ sunt in quib: proponitur
qđ non bonũ ẽ. bonũ ñ eẽ et qđ non . ẽ
bonũ malum eẽ. Contrariae enĩ uerȩ
simul nequeunt inueniri. et uera uere
contrarianum quã .ẽ. Sed nec illa pote¬
rit huic. eẽ. contraria. quȩ dicit ñ malũ
ẽẽ. qđ bonũ ñẽ. Possunt enĩ quedã
non quidẽ eẽ bona. nec tunc mala. Vt ex
arbore nullius hutilitatis causa ramum
defringere. si arborẽ nihillȩdat. Neq
malũ neq bonũ .ẽ. Quare uorȩ simul
possunt . eẽ. Et hae quoq quȩ opinant᷑
non bonum. qm̃ malum ñ ẽ. Quare. nec
hae sunt contrariae. restit igitur uteꝰ
opinionis quae ẽ. non boni qm̃ ñboriũ ẽ
supͣ descripsimus similitudo seruat᷑ Et
sic̃ ẽ opinio nonboni qm̃ ñbonũ ẽ. ad eã
q est ñ boni qm̃ bonum .ẽ. Sicopinio

Expanded text:
ibus ponitur quod non bonum est, bonum non esse, et quod non est bonum, malum esse. Contrariae enim verae simul nequeunt inveniri, et vera verae contraria nunquam est, sed nec illa poterit esse contraria huic, quae dicit malum esse quod bonum non est. Possunt enim quaedam non quiarbore nullius utilitatis causa ramum defringere, si arborem nihil laedat, neque malum neque bonum est. Quare verae simul possunt esse, et hae quoque quae opinantur non bonum quoniam malum non est. Quare nec hae contrariae sunt; restat igitur ut ejus opinionis quae est non boni quoniam non bonusupra descripsimus similitudo servatur, et sicut est opinio non boni quoniam non bonum est, ad eam quae est non boni quoniam bonum est, sic op
Abbreviated transcription (Latin):
endis alendis quae corporibus p̃sto
sit. Nullum uero rationis
praestet sensus ue iudicium
haec autẽ. ẽ her barũ att arborũ
et quicquit terre radicitus
affixum tenetur. Secunda
uero. com posita. atque con iunc¬
ta ẽ. ad primam. sibi sumens
etin partem constitueris
uarium de quib sapere potest
ac multi forme iudicuł. Omne enĩan¬
mal qđ sensu uiga. idẽ & nascit᷑ et nu¬
tritur. et alicur. Sensus uero diuersi sunt
& usq ad quinariũ numerũ crescunt.
quoq animae uis nascendi scilic& atq
nitriendi ꝓbat᷑ ẽẽ. subiecta. Quib uero
sensꝰ ad ẽ. nõ tantũ eas rerũ capunt sor¬
mas. quibi sensibili corpore seriunt᷑ p̃sente.
sa ab scedente quoq sensusensilibq sepostis
cognitarũ : imsi foi marũ imagnes tenent
memoriãq cõficiunt. E ꝓꝓ ut qudq animal
uala. lõgiuis breuiusq custodit sed eas.¬
ne sumunt dttnibuil exlum coniuncio¬

Expanded text:
endis alendisque corporibus praesto endis alendisque corporibus praesto sit, nullum uero rati- onis praestet sensusue iudicium. haec autem est herbarum atque arborum et quicquid terrae radicitus adfixum tenetur, secunda uero composita atque coniuncta est ac primam sibi sumens et in partem constituens uarium de rebus capere potest ac multiforme iudicium. omne enim animal quod sensu uiget, idem et nascitur et nutritur et alitur, sensus uero diuersi sunt et usque ad quinarium numerum crescunt, quoque animae uis, nascendi scilicet atque nutriendi, probatur esse subiecta. quibus uero sensus adest, non tantum eas rerum capiunt formas quibus sensibili corpore feriuntur praesente, sed abscedente quoque sensu sensibilibusque sepositis, cognitarum sensu formarum imagines tenent, memoriamque conficiunt: et prout quodque animal valet, longius breviusque custodit. Sed eastes sumunt, ut nihil ex
Abbreviated transcription (Latin):
ecundus hic arreptȩ exposicionis
labor nr̃e serit̃ trans lationis ex¬
pediet Inqͣuidẽ uereor ne subierĩ¬
in fidi int̃p̃tis culpam cum uerbd̃ uer¬
bo expssum comparatũq reddidem̃
Cuius in copti racio .ẽ. qđ in hisscrip¬
turis inquib rerũ cognitioq: ricur
non loculentiae orationis lepos sed
in corrupte ueritas exprim̃da .ẽ
Quocirca multũ ꝓfecisse uideor. si
philosoficie libris latina oratione
compositis. ꝑ integerrimȩ trans¬
lationis sinceritatẽ nihilꝰ ingrecoꝵ
litteris amplius desideretur. Et qm̃
humanis animis excellentis simũ
bonũ philosoptue conparatũ .c̃.
ut iuȩ qliodam procedat racio.
ex anime ipsius efficient᷑us
ordi endum est.
Thplex omnino animae uis
inuege tandis corporib dep̃hen¬
ditur. Quarum una quidem.
uitam corposrisuibminis trad.
ut nascenedo crescat
alendoq subsistatunia
aero senciend iudicium p̃bar
Tertia iuiimentis & racionis subni¬
xaest. quarum quidem primae.
id oficium .ẽ. ut creandis nutri¬

Expanded text:
ecundus hic arreptae expositionis labor nostrae seriem translationis expediet, in qua quidem uereor ne subierim fidi interpretis culpam, cum uerhum uerbo expressum comparatum- que reddiderim, cuius incepti ratio est quod in his scriptis in quibus rerum cognitio quaeritur, non luculentae orationis lepos, sed incorrupta ueritas exprimenda est. quocirca mul- tum profecisse uideor, si philosophiae libris Latina oratione compositis per integerrimae translationis sinceritatem nihil in Graecorum litteris amplius desideretur, et quoniam humanis animis excellentissimum bonum philosophiae comparatum est, ut uia et filo quodam procedat oratio, ex animae ipsius effi- cientiis ordiendum est. triplex omnino animae uis in uegetandis corporibus deprehenditur, quarum una quidem uitam corpori subministrat, ut nascendo crescat alendoque subsistat, alia uero sentiendi iudicium praebet, tertia ui mentis et ratione subnixa est. quarum quidem primae id officium est, ut creandis, nutri
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ ee. Nõ sequit᷑ cõtradiccio eius
quar. ẽ. ñ nec esse. ẽẽ. sed ea quae ẽ neces¬
se . ẽ ñ ẽẽ quae cõtraria scilicet ẽ ei.
quae .ẽ nec c̾se. eẽ quat haec ipsa cõ¬
tradiccio ẽ .ti. quar ꝓponit nõ ne¬
cesse eẽ. hoc aũt descriptione melius
patebit : ADFIRRAMIOPOS SIBILTESST

Expanded text:
sequitur contradictio ejus quae est, necesse est esse, sed ea quae est, necesse est non esse, quae contraria scilicet est ei quae est, necesse est esse, quae haec ipsa contradictio est ejus quae proponit, non necesse esse. Hoc autem descriptione melius patebit. Affirmatio Possibile est
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerebatur. utrum affirma¬
tio contrarii annegatio proposite
rei. eiusdẽ proposite rei. af¬
firmationi magis possit. et̃
contraria. sed nunc hocdicit quȩ
falsa sunt magis easuN¬
q circa eandẽ remplurimũ differunt
ut tirca colart̃ album enigrũ. Ergoma¬
xime falsa sunt emaxine uera : Fa
plurimum a sedistant maxime aut̃ ue¬
ra est scđn se consistentis iti enuntiacio
Maxime autem falsa. scđm se consisten¬
cis ueritatis ꝑ emptoria. Necesse ẽ.
autem inter afsermacionẽ contrarii
et negationẽ ꝓposite rei. unammagis
et̃ centrariã. Falsior autem et ma¬
gis contrariaẽ opinio illa que contra¬
Siccionẽ cogitat. ut eaq r̃. ñ. et̃ bo¬
num. qđ bonum ẽ quam ea opinioq̃
ea quac sunt in uocibus opiniones se¬
cuntur. simili modo negatio eius
q̃ est omne bonum bonũ ẽ. Ecscili¬
cae quȩ dicit nullũ bonũ bonũ est.
magis t̃. contraria. quã ea quȩ ꝓ¬
ponit omne bonũ malũ .ẽ. Quocirca

Expanded text:
Quaerebatur utrum affirmatio contrarii, an negatio propositae rei, eidem propositae rei affirmationi magis possit esse contraria. Sed nunc hoc dicit quod quae falsa sunt magis,nque circa eamdem rem plurimum differunt, ut circa colorem album et nigrum; ergo quae maxime falsa sunt et maxime vera, ea plurimum a se distant. Maxime autem vera est secundum se consistentis rei enuntiatio. Maxime autem falsa secundum se consistentis veritatis peremptoria. Necesse est autem inter affirmationem contrarii et negationem propositae rei unam magis esse contrariam. Falsior autem et magis contraria est opinio illa quae contradictionem cogitat, ut ea quae est non esse bonum quod bonum est, quam ea opinio quae ea quae sunt in vocibus opiniones sequuntur; simili modo negatio ejus quae est omne bonum bonum est, ea scilicet quae dicit nullum bonum bonum est, magis est contraria quam ea quae proponit omne bonum malum est. Quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
UTER SEHABET BON QMBONŨ Ẽ
ET NONBONI QMNONBONIŨ Ẽ. ET
NONBON QÃ BONUM EST.
Exsimilitudine et ꝓporcione contra¬
riaeatis uim ꝓportionum uestigare co¬
natur. sedhas prius disponamus. Fost
aut̃. quantum potest breuit̃iuim aris¬
totelȩte argum̃ tacionis ex sequinuor:
UERABORII. QÃBONŨ .Ẽ. FALSABO¬

Expanded text:
liter se habet boni quoniam bonum est et non boni quoniam non bonum est, et non bonum Ex similitudine et proportione contrarietatis vim propositionum vestigare conatur. Sed has propositiones prius disponamus, post autem quantum possumus breviter vim Aristotelicae argumentationis exsequamur. Vera bo
Abbreviated transcription (Latin):
uera c̃. Siquis uero hominẽ putet non. eẽ
hominẽ falsa c̃ Siquis aut̃ pute hominẽ equ¬
um cẽ nullus dixerit hanc magis et̃ con¬
trariam quiputat hominẽ equum eẽ quã
qui hominẽ ñ eẽ hominẽ arbitratur
quaresi in hus que contraria ñ habã : illa
contraria .ẽ. que contra diccionẽ format᷑
In his quoque quẽ haba contraria non con

Expanded text:
um est; si quis vero hominem putet non esse hominem, falsa. Si quis autem putet hominem equum esse, nullus dixerit hanc magis esse contrariam quae putat hominem equum esse quam quae hominem non esse hominem arbitratur. Quare si in his quae contraria non habent, illa contraria est quae contradictione formatur, in his quoque quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
Atracionẽ superiorẽ. argu¬
mentum. qued emonstrat magis
cẽ. contrarũ cam q negat pocius quam eã
quȩ contrurium affirmat. Implicita .c̃.
inquit affirmatio contrarii. quis quis enĩ
putat id qđ bonũ .e. malum eẽ ficri
alit̃ non potest nsi illud quoq: pute
non et̃bonu. quare. duplex quodã

Expanded text:
rem argumentum quod demonstret magis esse contrariam eam quae negat potius quam eam quae contrariam affirmat; implicita est, inquit, affirmatio contrarii. Quisquis enim putat id quod bonum est malum esse, fieri aliter non potest, nisi illud quoque putet non esse bonum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ac onum quac dicit non neces se t̃ ñ cẽ
contradictio .ẽ. cius. quaȩ ꝓponit nec esse
.c̃. ñ eẽ quae .c̃ sequens et consenciensci
quae .ẽ. non posibile c̃ eẽ que consentit
ei quae dicit impos sibile .ẽ. esse
quaerur sussiquitur cam quae ẽ ultim a
idem net esse c̃. non .ẽe. Cuius contradiccio

Expanded text:
uae dicit, non necesse est non esse, contradictio est ejus quae proponit, necesse est non esse, quae est sequens, et consentiens ei quae est, non possibile est esse, quae consentit ei quae dicit, impossibile est esse, quae rursus sequitur eam quae est ultima, id est necesse est non esse, cujus contr
Abbreviated transcription (Latin):
.ct̃: qđ bonum ẽ. Nam &eiam illud in
sccontine qm̃ bonũ ñ .ẽ. Simplex aut̃
ẽ ꝓposiciobonũ eẽ qđ bonum ẽ. Et
simplici simplex pocest magis eẽ
contraria. Simplex que .c̃. nega¬
cio qđ bonum ẽ ñ et̃ bonũ
haet igitur magis contraria . c̃.
UTER OPORTET SEABERE. ETNIC
UIDEDITOR DENE EẼ DICTŨ AUT
etũ ubiq t̃ contradicciorus.

Expanded text:
Nam etiam illud in se continet, quod bonum non est. Simplex autem est propositio, bonum esse quod bonum est, et simplici simplex potest magis esse contraria, simplexque est negatio quod bonum est, non esse bonum. Haec igitur magis contraria est. liter oportet se habere, et hic videtur bene esse dictum, aut e
Abbreviated transcription (Latin):
tium racione ꝑ tractat. insupero¬
ribur eno descriptionib sese sequa¬
sequebatur possibilis negacio Rur¬
sus negacionẽ possibilis sequebatu
imporribilis ad firmatio et de cõton¬
genti codem modo. Ad firmationem
namque in possibilis dicentem in possibile
eẽ. sequebatur negacio possibilis dicens
non possibile eẽ Rursur cum i in pos¬
sibile negareur ꝓ id qđ dicebatur. nõ
in possibile et̃ hano. ad firmacio possibilis
subsequebatur. Eascilicet quae dicit
porsibile .ẽ. Atque hocidem de contin¬
genti adfirmacionẽ namꝗ impossibiles
cĩ que ẽ impossibile et̃ sequobatur
c̃tigontis negacio. eaque ẽ ñ contor¬

Expanded text:
perioribus enim descriptionibus sese sequesequebatur impossibilis negatio. Rursus negationem possibilis sequebatur impossibilis affirmatio, et de contingenti eodem modo, affirmationem namque impossibilis dicentem impossibile esse, sequebatur negatio possibilis dicens, non possibile est esse. Rursus cum impossibile negaretur per id quod dicebatur non impossibile esse, hanc affirmatio possibilis subsequebatur, ea scilicet quae dicit possibile esse. Atque hoc idem de contingenti, affirmatio namque impossibilis ea quae est impossibile esse, sequebatur contingentis negatione