comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ucet. Lunȩ quidẽ uxta terrã : in pͥma cireuactione. Soł uͦ in scda.
cũfertꝰ agitacioẽ. Quare fit u̾ cõp̃hendant se inuicẽ⁊ ase rursũ cõpħ¬
endant᷑ hȩ stellȩ. Cur has stellas piri eẽ dieat uelocitate: minifestat
ipse cũ asserit. anni u̾tentis spacio cursꝰ ab om̃ibꝰ ꝑ agi. s ita ut mͦ
tardi. mͦ incitatiꝰ euntes: cõp̃hendant sub iñ solẽ.⁊ sub inde asole

Expanded text:
idem iuxta terram in prima circumactione, solis cumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae». Cur has stellas pari esse dicat uelocitate manifestat ipse, cum asserit anni uertentis spatio cursus ab omnibus peragi, sed ita ut modo tardius modo incitatius euntes comprehendant subinde solem et subinde a sole
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. aliqd genꝰ mediũ fore. qđ tã celestis quã t̾rene nat᷑e
sit particeps. Idq ⁊ ĩmortale ẽẽ. ⁊ obnexiũ passiõi. Talis porro

Expanded text:
necesse est aliquod genus medium fore, quod tam caelestis quam terrenae naturae necesse est aliquod genus medium fore, quod tam caelestis quam terrenae naturae si
Abbreviated transcription (Latin):
inditia qͦ. fut᷑orũ ꝓuentuũ. Quę cuncta certe. tam mocłate
tã prudent̃. tam iugit̃ continueq agi sine racionabili. qͥn potiꝰ
sine sapientissimo rectore ñ possent. Quare cum sit diuinũ qͥdẽ
⁊ ĩmortale genꝰ animaliũ. cęleste. sid̾eum. Temꝑariũ uͦ ⁊ occiduũ
passioniq obnoxiũ t̾renũ. necesse ẽ ẽẽ. int̾ hȩc duo medietatem
aliqͣm conectentẽ extimos liites. sic̃ iarmonia uidemꝰ ⁊ in ipso
mundo. Ut enĩ st̃ in ipsi mat̾iis medietates. quȩ int̃positȩ totius
mundi corpꝰ continuant ugit̃. fẽq int̾ ignẽ ⁊ t̾ram duę medi¬
etates. aeris ⁊ aquȩ. quȩ mediȩ tangunt conectuntq extimos li¬
mites. sic cũ sit ĩmortale animal . ĩpatibile idẽq racionabile qd̾
cȩleste dr̃. existente itẽ alio mortali passioĩbq obnoxio gn̾e nr̃o.

Expanded text:
indicia quoque futurorum prouentuum. Quae cuncta tam moderate, indicia quoque futurorum prouentuum. Quae cuncta tam moderate, tam prudenter, tam iugiter continueque agi sine rationabili, quin potius sine sapientissimo rectore non possent. Quare cum sit diuinum quidem et immortale genus animalium caeleste sidereum, temporarium uero et occiduum passionique obnoxium terrenum, necesse est esse inter haec duo medietatem aliquam conectentem extimos limites, sicut in harmonia uidemus et in ipso mundo. Vt enim sunt in ipsis materiis medietates, quae interpositae totius mundi corpus continuant iugiter, suntque inter ignem et terram duae medietates aeris et aquae, quae mediae tangunt conectuntque extimos limites, sic, cum sit immortale animal et impatibile idemque rationabile, quod caeleste dicitur, existente item alio mortali passionibusque obnoxio, genere nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
xeqi inus celebrent᷑ conuenientib animalib nat᷑o sug scilioet
ratiõe iuuentib ł utentib cȩlestis qͥdẽ ftellis trestris autom
ẽẽ nationabilib animalib existimari. Ne qͥs muncli loc deser
relinqt. Etenĩ ẽ absurdũ hoĩes qͥdem imã mundi regõeeie
ia habitãtes fragili corꝑe. animo cũ amentia i sine sincerita¬
a pleno penitudinis ob inconstantiã cõmotionũ suarũ alias
aliis arqi placentib rationabiles animantes putari stellas
prudentis nat᷑e. ob gẽnã actuuĩ suoꝵ constantiã nulli pen¬
eudini obnoras. puro minimeq dissolubili corꝑe. ut poee
quę extimas ignis cuncta ambientis regiões in colant. siñ
aĩa fore. carere̾ ñ urea. putare. Cui qͥdẽ rei hebreoꝵ qq
sententia concinit. qͥ ꝑhibene exornatorẽ mundi dm̃. mandasse
ꝑuinciã. soli qͥdem ut diẽ regeret. łͥmȩ uͦ ut noctem tueret᷑.
Cet᷑as qͦ: stellas disposuisse tamq limites temꝑm annoꝵq signa.

Expanded text:
 conuenientibus animalibus naturae suae, scilicet ratione utentibus — caelestis quidem stellis, terrestris autem esse rationabilibus animalibus existimari, ne quis mundi locus desertus relinquatur. Etenim est absurdum homines quidem imam mundi regionem inhabitantes fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate pleno paenitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, alias aliis atque aliis placentibus, rationabiles animantes putari; stellas uero prudentis naturae ob aeternam actuum suorum constantiam nulli paenitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quae extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant, sine anima fore, carere etiam uita putare. Cui quidem rei Hebraeorum quoque sententia concinit, qui perhibent exornatorem mundi deum mandasse prouinciam «soli quidem, ut diem regeret, lunae uero, ut noctem tueretur», ceteras quoque stellas disposuisse tamquam limites temporum annorumque signa,
Abbreviated transcription (Latin):
plicare ratiõem. quȩ ẽ huiꝰ modi. Qumq regiões ł locos idem pla¬
To eẽ dicit in mudo. capaces animaliũ. habentes aliqͣntã inte
se differentiã positionũ ob differentiã corꝑum q̃ in habitent
eoselem locos. Sũmũ enĩ ẽẽ. locũ ait. ignis sereni. Huic ꝓximũ
ethereũ cuiꝰ corpꝰ ẽẽ ignẽ aquȩ s aliqͣnto crassiorẽ quã ẽ. altior
ille celestis. Dehinc aeris. Post humecte substantiȩ quã g̃ci ꝯgͣnu
siam apellant. quȩ humecta substantia. aer ẽ. crassior. ste st
aer iste quẽ hoĩes inspirant. Imus uͦ atq ultimꝰ locꝰ t̾re. Quȩ
porre in locis lifferentia ẽ. eadẽ ⁊̃ magnitudinib inuenit᷑.¬

Expanded text:
plicare rationem, quae est huius modi. Quinque regiones uel locos idem Plaplicare rationem, quae est huius modi. Quinque regiones uel locos idem Plato esse dicit in mundo capaces animalium, habentes aliquam inter se differentiam positionum ob differentiam corporum quae inhabitent eosdem locos. Summum enim esse locum ait ignis sereni, huic proximum aethereum, cuius corpus esse ignem aeque, sed aliquanto crassiorem quam est altior ille caelestis, dehinc aeris, post humectae substantiae, quam Graeci hygran usian appellant, quae humecta substantia aer est crassior, ut sit aer iste quem homines spirant, imus uero atque ultimus locus terrae. Quae porro in locis differentia est, eadem etiam in magnitudinibus inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa q̃ auxiliant᷑ cleos exstimasse. ꝓ pt̃ea qđ rudib animis ñ clũ
inseclisset ueri clĩ sciscitatio. Erant enĩ pastores ⁊ siliicȩdi. cet̾iq
huiꝰmodi sine studiis humanitatis. quos cladi publicȩ suꝑstites fece¬
rat oportuna habreatio. ex tempestatũ atq illuuiõis in cõmodo.
que poetȩ pꝰea blandientes. humanis passiõis ꝑꝑ cupidteatẽ lucͥ.
uersib suis formata m̃bratĩq effigiata ampłis ⁊ reconditis nomi¬
nib exornauer̃. usq adeo ut ñ uteiositas hoĩum illecebras tͦpissi¬
mosq actꝰ deos cognominarent obnoxios passiõi. Itaq factum
itt ꝓ gr̃a q̃ ab hom̃ib debet᷑ diuinę ꝓui dentie. origo ⁊ ortꝰ sa¬
crilegio panderet᷑. Cuiꝰ erroris opinio. creuit in consultoꝵ ho¬
minum uanitate. Heç adp̃sens plato qͥdem de demonũ genere
elisseruit. Nos tam̃ oportet. ⁊ siñ usq qͦq uerã: eoꝵ breuiter ex¬

Expanded text:
ipsa quae auxiliantur deos existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri dei sciscitatio. Erant enim pastores et siluicaedi ceterique huius modi sine studiis humanitatis, quos cladis publicae superstites fecerat opportuna habitatio ex tempestatum atque illuuionis incommodo. Quae poetae postea blandientes humanis passionibus propter cupiditatem lucri uersibus suis formata membratimque effigiata amplis et reconditis nominibus exornauerunt, usque adeo ut etiam uitiosas hominum illecebras turpissimosque actus deos cognominarent obnoxios passioni. Itaque factum ut pro gratia, quae ab hominibus debetur diuinae prouidentiae, origo et ortus sacrilegio panderetur; cuius erroris opinio creuit inconsultorum hominum uanitate. Haec ad praesens Plato quidem de daemonum genere disseruit, nos tamen oportet, etsi non usque quaque, ueram eorum breuiter ex
Abbreviated transcription (Latin):
tates quas uniu̾so mundo sol inuehit. cũ ñ ꝓpt̃ea ignis huiꝰ dic̃
exeicisse genit᷑am. ut tanta rerũ designatio nulla tegeret᷑ obsou¬
ritate. ut cũ idẽ reb colorem daret. tũ ⁊̃ num̾i qͦ temꝑis sꝑa¬
tia notant᷑ cõmoclitus ꝓueniret. Atq ut dierũ ⁊ noctiũ uicis¬
situdo succecłet. Nensis uͦ designauit  genit᷑am. cũ luna ꝑagͣto
cͥculo suo solem c̃uente. Anniꝰ qͦ cũ sołꝰ ad idẽ signũ ex qͦ ꝓgͦssus
factũ. ut a prudentissimis uiris ⁊ uixea cęlestiũ rerũ obserua¬
tiõem exercitatissimis. quarea illa portio quareo pꝰ anno in
unũ collecta ⁊ ad corꝑata. spatiũ diei noctisq ꝯpleree. Est tam̃
intellectu facile. q ꝑfectus temꝑis nimerꝰ: ꝑfectũ annum
ꝯpleat. Cũ demũ oũm omĩum octo cͥcũactionũ cursus ꝑacti

Expanded text:
tates quas uniuerso mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit tates quas uniuerso mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit extitisse genituram ut tanta rerum designatio nulla tegeretur obscuritate: ut cum idem rebus colorem daret, tum etiam numeri, quo temporis spatia notantur, commoditas proueniret atque ut dierum et noctium uicissitudo succederet. Mensis uero designauit esse genituram cum luna peragrato circulo suo solem conuenit, anni quoque cum sol ad idem signum ex quo progressus factum ut a prudentissimis uiris et iuxta caelestium rerum obseruationem exercitatissimis quarta illa portio quarto post anno in unum collecta et accorporata spatium diei noctisque compleret. «Est tamen intellectucompleat tunc demum, cum omnium octo circumactionum cursus peracti
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ fiet ab ariete cliscessio. Quantoq plures conu̾siões fient. tanto lon¬
giꝰ. ab ariete ad p̃ceclentia signa discedet. ⁊ ad p̾cremũ ad pisces. in
ad aquariũ ꝓuehet᷑. Cont᷑ si remissor erit raptatio. ab ariete ad
taurum uersus recedet. ⁊ ad geminos atq cancrũ iniqͥs semꝑ gr̾ris
⁊ deflectentib ab exordiis atq ab errantib a conuenienti rigore.
Quos qͥdem grros. greci heliacas appellant. quorũ increm̃ta ab ĩ¬
minutiõib. In minutiões porro. ab increm̃tis notant᷑. suntq si¬
miles eiꝰ formulȩ quȩ subt̃ adscͥpta ẽ.¬
eiñ art. Atq ut rationabił  consulta hec motuũ uarietas
ut mod̾atio. uisu qͦ: notaret᷑. omĩumq octo motuũ ꝑspicua eẽt
chorea. igniuit lucẽ clarissimã dĩ rerũ conditor. e regione solłi
a t̃ra globi. quã lucẽ solẽ uocam᷑. Cũ ꝑꝑ cet̾as inestabiles utili¬

Expanded text:
aliqua fiet ab Ariete discessio; quantoque plures conuersiones fient, tanto lonaliqua fiet ab Ariete discessio; quantoque plures conuersiones fient, tanto longius ab Ariete ad praecedentia signa discedet et ad postremum ad Pisces atque inde ad Aquarium prouehetur. Contra si remissior erit raptatio, ab Ariete ad Taurum uersus recedet et ad Geminos atque Cancrum iniquis semper gyris et deflectentibus ab exordiis atque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appellant; quorum incrementa ab imminutionibus, imminutiones porro ab incrementis notantur suntque similes eius formulae quae subter ascripta eionabilis et consulta haec motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniumque octo motuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus, cuius s
Abbreviated transcription (Latin):
Casu ł ñ uoluntate nr̃a opp̃sso aut relarato cͥcino descbunt᷑ cͥcu¬
li tales. ut postremitas cͥcumductę linee ñ solũ ñ ꝑueniat ad ex¬
ordiũ. s deflectens a cõpetenti rigore. infra ł supra cͥcũducta
linea sepiꝰ artiores laxiores ue cͥcłos fatiat: ħ genꝰ cͥculori spirã so¬
lemꝰ uocare. ł achantũ. ł uolum̃. Igit᷑ qr planetes sic aplanes rap̃
cotiliana u̾tigine. ut ñ patiat᷑ eos in eundem locũ. ⁊ uelut sedẽ.
ex qͣ ꝓg̃ssi fuerant rep̃sentari. s ł tͣnsire cogat ł leniore ꝓg̃ssione
minime occurrere ad destinata. recte diit errantes ttellas
in spͥrã ⁊ uelut sinuosũ achanti uolum̃ rotari. ob inconstantẽ atq inȩqua¬
bilem cͥcũuectiõem. ut si stella forte uen̾is sit ui arietis signo. deiñ rapiat
eam muncli conu̾sio. tea ut eã longiꝰ a pͥdiana ꝓg̾ssiõe ꝓtrahat. certe tẽ

Expanded text:
casu uel etiam uoluntate nostra oppresso aut relaxato circino describuntur circucasu uel etiam uoluntate nostra oppresso aut relaxato circino describuntur circuli tales ut postremitas circumductae lineae non solum non perueniat ad exordium, sed deflectens a competenti rigore infra uel supra circumducta linea saepius artiores laxioresue circulos faciat, hoc genus circulorum «spiram» solemus uocare uel «acanthi uolumen». Igitur quia planetas sic aplanes rapit cotidiana uertigine ut non patiatur eos in eundem locum et uelut sedem ex qua progressi fuerant repraesentari, sed uel transire cogat uel leniore progressione minime occurrere ad destinata, recte dixit errantes stellas «in spiram» et «uelut sinuosum acanthi uolumen» rotari ob inconstantem atque inaequabilem circumuectionem. Vt si stella forte Veneris sit in Arietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione protrahat, certe tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ad uolatũ suũ cotidianis dieb. Illȩ aũ nat᷑alit̾ incedunt ꝑ suos
cͥculos quoꝵ motꝰ atq agitatio dissentit rapienti se motui. Itaq
qm̃ planetes partĩ iinores. partĩ maiores cͥculos obeunt. qͥ mino¬
res cͥculos obeunt. in illa diei noctisq uertigine consequit᷑ eos
dentes ⁊ transeuntes. comp̃hendi ab his qͦs p̃c̃ierine putant᷑.
Comitata enĩ u̾bi gr̃a. uxta pͥmũ mom̃itũ arietis. luna cũ sole:
dieb .xx. ii nouẽ. totũ cͥculum tͣnsit. Octauoq n uicesimo mom̃¬
to eiꝰdem signi solẽ comp̾hendens. qr tͣnsit eũ atq p̃gͣdit᷑ uelito
fugere eum. ⁊ comp̾hencli ab eo uidet᷑. Fadem ista ratio q̃ in
çet̾is astris. quoꝵ dispar cursus ẽ. inuenit᷑. Dem̃ ꝓseqͥt᷑. Om̃s qͥppe
cͥculos eoꝵ uniformis. ⁊ inerrabił illa conu̾sio uercens in spi¬
ram ⁊ uelute sinuosũ achanti: uolum̃. Cũ fuo cardine circini.

Expanded text:
ad uolatum suum cotidianis diebus. Illae autem naturaliter incedunt per suos ad uolatum suum cotidianis diebus. Illae autem naturaliter incedunt per suos circulos quorum motus atque agitatio dissentit rapientis se motui. Itaque quoniam planetes partim minores partim maiores circulos obeunt, qui minores circulos obeunt, in illa diei noctisque uertigine consequuntur eodentes et transeuntes comprehendi ab his quos praeterierint putantur. Comitata enim uerbi gratia iuxta primum momentum Arietis luna cum sole diebus uiginti et nouem totum circulum transit, octauoque et uicesimo momento eiusdem signi solem comprehendens, quia transit eum atque progreditur, uelut fugere eum et comprehendi ab eo uidetur. Eadem ista ratio etiam in ceteris astris, quorum dispar cursus est, inuenitur. Deinde prose uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen». Cum fixo cardine circini
Abbreviated transcription (Latin):
Diuersa nat᷑a q̃ sit. sepe iam ostensum ẽ. in suꝑiorib qdq motꝰ
eiꝰ ab occidente ad orientẽ ferat᷑. Hec gͦ cum sit int̾ĩor contineat᷑
necẽe. ẽ. ab extĩore orbe qͥ aplanes dr̃. tardaq ipsa in ꝓg̃cliendo
ab aplanis uelociore rapit᷑ ad contͣriũ motũ. ⁊ cõp̃hensa seqͥ se¬
quentẽ : comp̾hendere ⁊̃ cõphententẽ iudet᷑. Planetũ uͦ qͥdam
citiꝰ. alii tardiꝰ cursus suos ꝑagunt. Aerito. Circuloꝵ enĩ minoꝵ
compendia adu̾sum maiorũ anfractꝰ comꝑata. modicis tẽpor
impendis circulorũ spatia complent. ut luna que iuxta cybicũ
.xxx. ꝓpe annis redeat ad pͥstinum exorcliũ. Qua de causa fiebat
inqͥt. ite ex uni formi eiꝰclem nat᷑e conuersiõe q̃ citiꝰ cͥciubane ab
his q̃ tarcdiꝰ cͥcumferebant᷑. cõphendentia ꝯp̃hendi uiderent᷑. Uni¬
formis eiꝰclem nat᷑e conu̾sio. rapit stellas motu nitentes contͣrio.

Expanded text:
e iam ostensum est in superioribus, quodque motus e iam ostensum est in superioribus, quodque motus eius ab occidente ad orientem feratur. Haec ergo, cum sit interior, contineatur necesse est ab exteriore orbe, qui aplanes dicitur, tardaque ipsa in progrediendo ab aplanis uelociore rapitur ad contrarium motum et comprehensa sequi sequentem, comprehendere etiam comprehendentem uidetur. Planetum uero quidam citius, alii tardius cursus suos peragunt. Merito; circulorum enim minorum compendia aduersum maiorum anfractus comparata modicis temporum impendiis curriculorum spatia complent, ut luna quae iuxta cubicums triginta prope annis redeat ad pristinum exordium. «Qua de causa fiebat», inquit, «ut ex uniformi eiusdem naturae conuersione quae citius circumibant ab his quae tardius circumferebantur comprehendentia comprehendi uiderentur». «Vniformis eiusdem naturae conuersio» rapit stellas motu nitentes contrario
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥs centũ .xxx. i .ui. maxime siqͥdem discessiõis ab occidius
ad eoa ꝓlapsio. hoc dierũ mim̾o reuocat᷑. ut frequens uet̾ũ
uirorũ obseruatio palam fecit.
ursũ subtex̃ hec. Igitͣ singłis uniu̾sisq apto li decenti sͥ motu
iocatis. uideł his qͣ consequens erat temꝑe ꝓuenire. nexibus
uitalib uͥ constͥcta corꝑa facta fc̃ animalia. impettũq didi¬
cer̃. celestia corꝑa constricta uitalib nexib id̾ st ellas anima¬
lia facta ẽẽ alserit n cognouisie q̃ ado iuibebant᷑. Scił ũpla¬
netes qͦq sute in globos ꝓpͥos redacti. ñ solũ anima uitaq frueret᷑. s cũ
hisodẽ orãib ͣ mundus nanima ut̾et᷑. ii ratiõis parcicipes ee̾t. Qua s¬
motꝰ obliquus ꝑ directum eiꝰdem nat᷑ę motũ uertens semeo. ut pote cõ¬
strictꝰ cͥcumferebat : partĩ maiore parcĩ minore cͥculo rocabant᷑.
Citiꝰ quiclem dim̾sũ spatiũ ꝑagentia. q̃ minore tardiꝰ uͦ q̃ maiore.¬

Expanded text:
riginta et sex, maximae siquidem discessionis ab occiduis ad eoa prolapsio hoc dierum numero reuocatur, ut frequens ueterum uirorum obseruatio palam fecit. Rursum subtexit haec: «Igitur singulis uniuersisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat tempore prouenire, nexibus uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animalia imperatumque didicerunt». Caelestia corpora constricta uitalibus nexibus, id est stellas, animalia facta esse asserit et cognouisse quae a deo iubebantur, scilicet ut planetes quoque in globos proprios redacti non solum anima uitaque fruerentur, sed cum isdem omnibus etiam mundus et anima uteretur et rationis particeps esset. Quamotus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim maiore partim minore circulo rotabantur, citius quidem dimensum spatium peragentia quae minore, tardius uero quae maiore
Abbreviated transcription (Latin):
are. ut sit ꝑspicuũ totũ. obire cͥculum suũ qͥ ẽ .A E. ⁊ .N. memo¬
ratã stellã memorato num̃o dierum. rea ut maiorẽ quid̃ dis¬
cessiõis ambitũ qͥ ẽ. ab eois ad occilua. hoc ẽ . N.A.E. quadrin

Expanded text:
are, ut sit perspicuum totum obire circulum suum, qui est ΔΕΖΗ, memoare, ut sit perspicuum totum obire circulum suum, qui est ΔΕΖΗ, memoratam stellam memorato numero dierum, ita ut maiorem quidem discessionis ambitum, qui est ab eois ad occidua, hoc est ΗΔΕ, qu
Abbreviated transcription (Latin):
trans c̾culũ ꝓpͥum ꝑueniet ad .e. uidebit᷑ in .a. locatꝰ a sole plurimũ
ut pote mom̃tis qͥnqͣginta omĩbus seꝑatꝰ. ⁊ ad orientẽ ac diẽ uergñs.
qͥppe sol ñ nͥ uͥ ẽ .b̃. lict̾a indifferent̃ uidet᷑. Porro cũ in .ii. erte luci¬
fer. udebit᷑ in excelsitate .t. c̃sistere. isdem qͥnqͣginta demũ inom̃tis
ad solem ⁊ ad occielua semotior. Cũ uͦ ł poenes . a. ł poenes ⁊ c̃sistet.
clubiũ ñ ẽ primũ soli factum uisũ iri. conc̾sũq fecisse. unũ excelsi¬
orẽ ꝓcul aregiõe t̾rȩ penesd. alt̾um citimũ t̾req ꝓximũ in .z.
Iam ilłel olseruatiõe diligentiore ꝑceptũ. stellã ipsam in maxima
secessiõe siue orientalis seu occilua erit illa secessio: dieb fere
qͥngentis octoginta ii .iiii. ad id. in qͦ pͥdẽ fuerat ł .e. ł .Ni. reme¬

Expanded text:
trans circulum proprium perueniet ad Ε, uidebitur in Α locatus a sole plurimum, trans circulum proprium perueniet ad Ε, uidebitur in Α locatus a sole plurimum, utpote momentis quinquaginta omnibus separatus et ad orientem ac diem uergens; quippe sol non nisi ubi est Β littera indifferenter uidetur. Porro cum in Η erit Lucifer, uidebitur in excelsitate Γ consistere, isdem quinquaginta demum momentis a sole et ad occidua semotior, cum uero uel penes Δ uel penes Ζ consistet, dubium non est proximum soli factum uisum iri, concursumque fecisse unum excelsiorem procul a regione terrae penes Δ, alterum citimum terraeque proximum in Ζ. Iam illud obseruatione diligentiore perceptum stellam ipsam in maxima secessione, siue orientalis seu occidua erit illa secessio, diebus fere quingentis octoginta et quattuor ad id in quo pridem fuerat uel Ε uel Η reme
Abbreviated transcription (Latin):
ginta monita. Sit porro .x. a linea: in parce orientis.x. ł uͦ linea:
in parte occidentis. Hec quid̃ id̾ .x.t. linea pͥoꝵ occidens. ⁊ pͥor ori¬
ens qͣm sol: illa uͦ alia .x.a. postĩus occidñs. ⁊ pꝰt̾iꝰ exoriens. Neceẽ
hesꝑum eo uideł temꝑe. qͦ eadẽ stella longiꝰ discesserie. Illa uͦ alia a¬
linea id̾ .x .s. eandem stellã demonstt᷑ eẽ. luciferũ. temꝑlb ma¬
tutinis in signo licc̾e. s. Hoc aũ fiet aꝑtiꝰ. si ꝑ .x.R .p. lineã. cͥcũ ducat᷑
dat᷑ cculus. qui contingat oluas ase clistantes lineas id̾ .x. a.ii.x .r.
qd̾ demonstrat modũ cliscessiõis a sole luciferi.
At uͦ plato qͥq huiꝰ indaginis diligentiꝰ exam̃ habuerint. affirmant.
aliqͣnto quã solis eẽ elatiorẽ luciferi globum. qͥ limat᷑ nocis . A.e.x.Ni
contingens .a. quidẽ lineã ꝑ .e. litt̾am. I. uͦ ꝑ .N. Quare cum lucifer lus¬

Expanded text:
aginta momenta. Sit porro XΑ linea in parte orientis, XΓ uero linea aginta momenta. Sit porro XΑ linea in parte orientis, XΓ uero linea in parte occidentis: haec quidem, id est XΓ linea, prius occidens et prius oriens quam sol, illa uero alia XΑ posterius occidens et posterius exoriens. NecesseHesperum, eo uidelicet tempore quo eadem stella longius a sole discesserit, illa uero alia linea, id est XΓ eandem stellam demonstret esse Luciferum temporibus matutinis in signo litterae Γ. Hoc autem fiet apertius, si per XΚΒ lineam circumducatur IMG 22 circulus qui contingat duas a se distantes lineas, id est XΑ et XΓ, quae demonstrant modum discessionis a sole Luciferi. At uero Plato quique huius indaginis diligentius examen habuerunt affirmant aliquanto quam solis esse elatiorem Luciferi globum qui limitatur notis ΔΕΖΗ contingens ΚΑ quidem lineam per Ε litteram, ΚΓ uero per Η. Quare cum Lucifer lus
Abbreviated transcription (Latin):
alc̃a linea orienti ꝓriia demonstͣc luciferũ. cũ lucifer psurimũ
a sole distabit. factꝰ uicinꝰ orientalib plagis. ꝑpeaq idẽ hesꝑi nom̃
accipiens qđ in eois uesꝑe. pꝰq occasũ solis appareat. Alt̾a uͦ ocoidu¬
ei ꝓxͥma. cum plurimum dictabit idẽ luciter a sole. factꝰ uicinꝰ
occiduis. ꝓpt̃eaq lucifer nominat᷑. ẜ tenĩ ꝑspicuũ ẽ hesꝑum qͥdẽ
dicitẽ cum in partib orientis uidet᷑ sequens solis occasum: lucife¬
rũ uͦ cũ añ sole mergit᷑. Et rursus exacta ꝓpe modũ nocte. orit᷑
añ solem. Sit gͥ punctũ t̾re celiq uͥ ẽ. littera . x ͫ. ħodiacꝰ uͦ cͥculiꝰ
Item .ẜ.s. ambitꝰ. totidem mom̃toꝵi. Et ꝑ .x.b. Ineã. punctũ sit
solis. in litc̃a R ẜ rit gͦ linea .x.R.s. q̃ solem demoristrat. id̾ liet̾a .b.
Tant̃ aũ moueat᷑ hecꝰ ead̾ linea. qͣnt̾ sol mouet᷑ ꝓpe coticliana
montta singła. Similit̃ cȩc̃ę lineȩ .x.a. & .x.s. diuidant᷑ in qͥnqͣ¬

Expanded text:
altera linea orienti proxima demonstrat Luciferum, cum Lucifer plurimum a sole distabit factus uicinus orientalibus plagis proptereaque idem Hesperi nomen accipiens, quod in eois uespere postque occasum solis appareat, altera uero occidenti proxima, cum plurimum distabit idem Lucifer a sole factus uicinus occiduis proptereaque Lucifer nominatus. Etenim perspicuum est Hesperum quidem dici tunc cum in partibus orientis uidetur sequens solis occasum, Luciferum uero cum ante solem mergitur et rursus exacta propemodum nocte oritur ante solem. Sit igitur punctum terrae caelique ubi est littera X, zodiacus uitem ΒΓ ambitus totidem momentorum, et per XΒ lineam punctum sit solis in littera Κ. Erit ergo linea XΚΒ quae solem demonstrat, id est litteram Β tantum autem moueatur haec eadem linmomenta singula, similiter ceterae lineae XΑ et XΓ diuidantur in quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
ueri. ũhȩ septe ꝯu̾sioẽs.
tini rapienti semet intel¬
ligant᷑ occumere. Alii ñ
ita. s ũ ipsoꝵ planetũ sit.
idẽq sͥ inuicẽ occursus
obuios faciant. ꝓpt̃ea qͥ
mamfractibꝰ eoꝵ uaria
et multi formis inueni¬
rent᷑ ꝑgressionẽ. Alioꝵ ũ qͥnq naturał motꝰ.is eẽ cõp̃hendat᷑. qͥ tociꝰ
mundi ꝯu̾fioĩ resistit. Licet eũ p̃potens illa u̾tigo con iput. Ex ꝗͣ fit u
sub sistere ñ nũꝗͣ & repedate uideant᷑. ħ ampliꝰ qͥ q̃dã ex stellis enan¬
tibꝰ uespi sẽꝑ occidt̃: int̾diu sub claritudine solis latentes.⁊ ex¬
acta demũ nocte añ soł ortũ appareseentes. ũ saturni stella. ⁊ mur
dit᷑ in occasũ. Lucifer u ⁊ stilbon utq gn̾e ⁊ oriunt᷑⁊ occidunt.
e̾d ꝙ cet̾i planetes longiꝰa sole discedunt. usq ad eo. ũ cetis tp̃ubꝰ di

Expanded text:
ueri, ut hae septem conuersiones ueri, ut hae septem conuersiones uni rapienti semet intellegantur occurrere. Alii non ita, sed ut ipsorum planetum sit idemque sibi inuicem occursus obuios faciant, propterea quod in anfractibus eorum uaria et multiformis inuenirentur progressionem, aliorum uero quinque naturalis motus is esse comprehendatur qui totius mundi conuersioni resistat, lsubsistere nonnumquam etiam repedare uideantur, hoc amplius quod quaedam ex stellis errantibus uesperi semper occidunt, interdiu sub claritudine solis latentes et exacta demum nocte ante solis ortum apparescentes, ut Saturni stella et Martnditur in occasum, Lucifer uero et Stilbon utroque genere et oriuntur et occidunt. Quid quod ceteri planetes longi
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m uͦ extriplicibꝰ muneris sit ordinatũ. septẽq utrĩq limites
factos quoꝵ ꝑsingła lat̾a : sint in t̾ualla terna. Huic gͦ ad umibratiõ
qͣ depinx̃ animã imaginẽ similitudinis emulȩ speciẽq mundi
deliniat. Septẽq cͥculos ĩstituit planetũ. cosdẽq adu̾sũ se distare
fac̃. int̾uallis musicis. ut iuxta pythagorã motu armonico. stel¬
le iotate : musicos inuertigine modos edant. dimilit̾ ut inpoli¬
cu. si renas singulas insistere cͥcuł dicens. qͣs rotatas cũ circulis:
unã ciere melli fluã cantilenã. atq ex inparibꝰ octosonis. unũ c̃¬
cordẽ  centũ excitari. Erit gͦ animȩ aplanes ratio. planetes ut ira¬
cundia ⁊ cupiditas. cȩt̾iq huiꝰ mõi motꝰ. quoꝵ ꝯcentu fit totiꝰ
mundi uita modificit᷑a. Sectiomi quoq partiũ exquibꝰ animã ẽ¬
stituit. positio planetũ ꝯueniens uidet᷑. cũ unã ab uniuso facit¬
ũ saturni nouissimã sectionẽ.
tacione tussisse: pleriq

Expanded text:
alterum uero ex triplicibus numeris sit ordinatum, septemque utrimque limiter factos, quorum per singula latera sint interualla terna. Huic ergo adumbrationi, qua depinxit animam, imaginem similitudinis aemulae speciemque mundi deliniat, septemque circulos instituit planetum eosdemque aduersum se distare facit interuallis musicis, ut iuxta Pythagoram motu harmonico stellae rotatae musicos in uertigine modos edant, similiter ut in Politia Sirenas singulis insistere circulis dicens, quas rotatas cum circulis unam ciere mellifluam cantilenam atque ex imparibus octo sonis unum concordem concentum excitari. Erit ergo animae aplanes ratio, planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius mundi uita modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animam constituit positio planetum conueniens uidetur, cum una partium Saturni nouissimam sectionem. tatione iussisse, plerique
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ enĩ fuit .ẽ. erit. Atilli eẽ solũ cõpetit. dpt̃ eos qͥ ad dubitant.
om̃ia iã ec̃ desisse. Si qͥd pomo ĩmineat: ħ ñdũ eẽ. Presentia uͦ ne¬
q plane eẽ. neq om̃ino ñ eẽ. ꝓpt̾ instabile atq in refrenabile
mom̃toꝵ agm̃. fluere enĩ ⁊ t̾ransire om̃ia ostendit. Ergo quidem¬

Expanded text:
dicimus enim 'fuit est erit', ast illi esse solum competit». Propter eos qui addubitant ndicimus enim 'fuit est erit', ast illi esse solum competit». Propter eos qui addubitant nomnia iam esse desisse; si quid porro immineat, hoc nondum esse; praesentia uero neque plane esse neque omnino non esse propter instabile atque inrefrenabile momentorum agmen; fluere enim et transire omnia ostendit. Ergo prae
Abbreviated transcription (Latin):
eui tp̃risq discirtionẽ. ⁊ docet qr mund̾ intelligibił exemplũ ẽ.
mundi sensił. ut pote pͥncinitũ optinens animal. int̾cȩt̾as intelligi¬
bił diuinitatis animantes ꝑ om̃e euu manet ĩꝯcussa stabilitate.Imago
q̃ꝙ eiꝰ : ħͥ sensił. simulacͦ eui facto atq instituto iunget᷑. Inigo enĩ de¬
mũ eui: tẽpꝰ ẽ.manentis in suo statu. Tempꝰ ꝑ omo minime manens. immo
ꝓgiediens sẽꝑ ⁊ replicabile.Inago itaq ut intelligibił mund̾ ꝑ eiu:
sic sensił ꝑ om̃e tẽpꝰ. Alia quippe exemploꝵ. alia imaginũ uita. recte¬
q uno eodẽq inom̃to mund̾ ex edificalat᷑ sensił. ⁊ dierũ noctiũq
instituebant᷑ uices. elem̃ta seriesq uices tpr̾is. ex quibꝰ menses. ⁊ an¬
ni. partes eiꝰ ratione ac supputatione diuiduȩ. Nosq ħ cũ euo adsig¬
namꝰ. inqͥd. iđ solitarię naturȩ: ñ recte partes in diuiduȩ rei fingimꝰ.

Expanded text:
risque discretionem et docet: quia mundus intellegibilis exemplum est mundi sensilis, utpote principatum obtinens animal inter ceteras intellegibilis diuinitatis animantes, per omne aeuum manet inconcussa stabilitate. Imago quoque eius, hic sensilis, simulacro aeui facto atque instituto iungetur; imago enim demum aeui tempus est manentis in suo statu, tempus porro minime manens, immo progrediens semper et replicabile. Imago Itaque ut intellegibilis mundus per aeuum, sic sensilis per omne tempus — alia quippe exemplorum, alia imaginum uita — recteque uno eodemque momento mundus exaedificabatur sensilis et dierum noctiumque instituebantur uices, elementa seriesque temporis ex quibus menses et anni, partes eius ratione ac supputatione diuiduae. Nosque haec cum aeuo assignamus, inquit, id est solitariae naturae, non recte partes indiuiduae rei fingimus;
Abbreviated transcription (Latin):
& recte tũ mouet᷑ id̾ ħ motꝰ intimȩ m̃tis: nascunt᷑ uere opiniones et
credulitate digne nec tñ satis certa ꝓuenit ⁊ firma cognitio. Si qͥdẽ
int̾ scientiã ⁊ opinionẽ. sit ampla distantia. Cũ aũ ꝯstituerit se spec¬
tatricẽ rerũ inmutabiliũ. quȩ s̃ eadẽ semꝑ intelligibilẽq naturã
suspex̾it.⁊ in hisdẽ exẜectisilis ꝑspicacẽ m̃tis ꝯtẽplationẽ mentis

Expanded text:
et recte tamen mouetur idem hic motus intimae mentis, nascuntur uerae opiniones et et recte tamen mouetur idem hic motus intimae mentis, nascuntur uerae opiniones et credulitate dignae. Nec tamen satis certa prouenit et firma cognitio, siquidem inter scientiam et opinionem sit ampla distantia; cum autem constituerit se spectatricem rerum immutabilium quae sunt eaedem semper, intellegibilemque naturam suspexerit et in isdem spec
Abbreviated transcription (Latin):
et diu̾si nata cũ essentu mixtis coaugm̃tata indigete motu.⁊ oibicłata cir¬
ã facile recognoseit. qͥd sit eiꝰdẽ indiuidueq qͥd itẽ diu̾sȩ dissolub iłq
nat̾ȩ. causasq om̃iũ q̃ ꝓueniunt uidet. ⁊ ex his quȩ accidũt. quȩ sint
intellegentiã manifeste reuelat: cũ dicit motũ eiꝰ rõnabilẽ. sine uoce.
sine sono. Cũ qͥd sensile spectat. circulusq diu̾si gn̾is. si ne enore fertur
ueridico sensu ⁊certa nuntunte. cunctȩ animę rectȩ opiniones.⁊ dig¬
ne credulitate nascunt᷑. Pom cũ indiuidud̾ genꝰ. sẽꝑq idẽ ꝯspex̾it. ea quę
s̃ motu intimo fidelit̾ nuncunte: intellectꝰ ⁊ seientia ꝯualescunt. Sine uoce¬
ae sono: motꝰ ñ ẽ. in intimis m̃tis penet᷑libꝰ residens. ħ aũ differt ab ora¬
tione Est enĩ or̃õ: int̾pres. animo ꝯceptȩ rõnis. Quȩ nõ eũ se exerit in
his quȩ nascunt᷑: ⁊ occidũt. ł manu fiunt. ⁊ ꝑisus om̃ibꝰ quȩ sentiunt᷑.

Expanded text:
et diuersi natura cum essentia mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata cir uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint intellegentiam manifeste reuelat, cum dicit: «Motus eius rationabilis ssine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia ac sono motus ratio est in intimis mentis penetralibus residens. Haec autem differt ab oratione; est enim oratio interpres animo conceptae rationis. Quae ratio cum se exerit in his quae nascuntur et occidunt uel manu fiunt et prorsus omnibus quae sentiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. diu̾sa conditio. ꝑfecta rep̃sentatio minime ꝓuen̾it: necẽẽ sit ñ eiꝰ
stelle q̃ in rep̃sentatiõe ꝑfecta inueniet᷑. rursũ fieri aliã mutatiõem.
qͦ ad oportunitas illa ꝓueniat. q̃ unã faciẽ atq eandẽ rep̃sentet quȩ
fuit ab initio mundi. Quẽ qͥdem motũ ⁊ quã designatioẽm. ñ ẽ. pu¬
tanclũ labẽ dissolutiõemq afferre mundo. qͥn potꝰiꝰ recreatiõem n qͣsi
nouellã uiriclitatẽ positã in auspicio motꝰ noui. Haudsciam an ĩ qͥb dã
regiõib t̾re ꝓuentã sit ulla ex ĩnouatiõe iacta. Hactenꝰ de mũdi
sensilis constitutiõe tractauit. TlAAEI ꝑ latonis Pars prama¬

Expanded text:
est diuersa condicio, perfecta repraesentatio minime prouenerit, necesse sit etiam eius est diuersa condicio, perfecta repraesentatio minime prouenerit, necesse sit etiam eius stellae quae in repraesentatione perfecta inuenietur rursum fieri aliam mutationem, quoad opportunitas illa proueniat, quae unam faciem atque eandem repraesentet quae fuit ab initio mundi. Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre mundo, quin potius recreationem et quasi nouellam uiriditatem positam in auspicio motus noui; haud sciam an in quibusdam regionibus terrae prouentura sit ulla ex innouatione iactura. Hactenus de mundi sensilis constitutione tractauit. COMMENTARII PARS
Abbreviated transcription (Latin):
tati. n int̾ualloꝵ pͥstinoꝵ latitudini lacit̾udo. ⁊ ꝓfunditati ꝓfunclitas
quadret. Hoc aũ tempꝰ contin& annoꝵ innum̾abilẽ seriẽ. Quippe ẽ
stellarũ errantiũ cͥcuitꝰ imꝑares sint. necessarioq diu̾sis temꝑibus
cursus suos ꝯpleant. p̃t̃ea latiꝰ aliȩ a medietate mundi uagent᷑. angꝰ¬
tiꝰ uͦ aliȩ ad austri septentriõis ue conuexa. celsiores aliȩ a t̾ra sint.
nichilq omĩno sit qd̾ in designatiõe differat a cet̃oꝵ astrorũ habitu.
specie. figͣis. atput om̃s omib eqͥs diameͥs clistent. unũq nutũ atq
unã effic̾iant stellarũ omĩum conformatiõem. cũ sit neceẽ. si unꝰ aliqͥs
ex ignib rep̃sentatꝰ fuerit in antique constellatiõis statũ. uixta ratiõem
forte alticudinis. latitudini tam̃ ñ sit rep̃sentatꝰ aneiquȩ. ł si ꝑfecte ꝑ
omĩa mom̃ta unꝰ reuocatꝰ ad antiquũ statũ fuerit. cet̾oꝵ tam̃ quori

Expanded text:
tati et interuallorum pristinorum latitudini latitudo et profunditati profunditas quadret. Hoc autem tempus continet annorum innumerabilem seriem, quippe cum stellarum errantium circuitus impares sint necessarioque diuersis temporibus cursus suos compleant, praeterea latius aliae a medietate mundi euagentur, angustius uero aliae ad austri septentrionisue conuexa, celsiores aliae a terra sint, nihilque omnino sit quod in designatione differat a ceterorum astrorum habitu specie figuris. Atque ut omnes omnibus aequis diametris distent unumque nutum atque unam efficiant stellarum omnium conformationem, cum sit necesse, si unus aliquis ex ignibus repraesentatus fuerit in antiquae constellationis statum iuxta rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit repraesentatus antiquae, uel si perfecte per omnia momenta unus reuocatus ad antiquum statum fuerit, ceterorum tamen, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
dictate tociꝰ corporis facta dimñsione ponreta sit: s ex ea parte mẽbioꝵ
uitaliũ in quibꝰ pontificiũ uiuendi sitũ ẽ. Iõq uitalia nuncupant᷑.
Nõ gͦ amedietate corꝑis quȩ t̾ra ẽ.s a regione uitaliũ. id̾ sole: am̃ę uigo¬
ix̃ insusũ ẽẽ mundano corꝑi poeiꝰ intelligendũ ꝓnuntiant. Si quidem
tera ininobił. solu̾ sẽꝑ inmotu. Itẽq uteri medietas: immobił cord̃ sẽꝑ
ĩ moti. qͣndo ẽ recens extinctoꝵ am̃aliũ corda: suꝑstites ẽ tũc motꝰ
agant.Iõq solẽ cord̾ optinere rationẽ. ⁊ uitalia mundi tociꝰ. inħ igni
posita eẽ dicint. Ipłã u̾ am̃a insemet ꝯu̾tere. Nõ utiq corporali ꝯuer¬
sione facta intelligendũ.s cogitacionis recordatioĩs Firis ⁊ amfrac¬
tibꝰ parente sͥ corpore.sic̃ quoq nt̃ȩ am̃ę motibꝰ corpꝰ obseqͥt᷑. Idq¬

Expanded text:
dietate totius corporis facta dimensione porrecta sit, sed ex ea parte membrorum dietate totius corporis facta dimensione porrecta sit, sed ex ea parte membrorum uitalium in quibus pontificium uiuendi situm est ideoque uitalia nuncupantur. Non ergo a medietate corporis, quae terra est, sed a regione uitalium, id est sole, animae uigorem infusum esse mundano corpori potius intellegendum pronuntiant, siquidem terra immobilis, sol uero semper in motu; itemque uteri medietas immobilis, cor semper in motu, quando etiam recens extinctorum animalium corda superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem et uitalia mundi totius in hoc igni posita esse dicunt. «Ipsam» uero «animam in semet conuertere» non utique corporali conuersione facta intellegendum, sed cogitationis recordationisque gyris et anfractibus parente sibi corpore, sicut quoque n
Abbreviated transcription (Latin):
Fcclũ diiise dr̃ zac missione uitȩ. Cȩlũ diu̾se ⁊ dr̃ ⁊ accipit᷑. partĩ inundi suꝑficies. quam
uranon. greci appellant. uelut uisus nr̃i limit̾ẽ ult̾ quẽ poirigi neqͤat
surgit. Cõmunit᷑ aũ qͥe qͥd supͣ nos est inqͣ regione nulula ꝯcrescunt ⁊
aliqͣnto suꝑiꝰ. ubi astra s̃. Nã ⁊pliłias excģlo dicimꝰ demanare.⁊stel¬
las incęlo apparere q̃ appellint᷑ comete. ⁊ cęt̾i quȩ apparent infra
lune globũ. Celũ quoq usurpantes: inundũ omnẽ uocamꝰ. Animã gͦ
inundi diẽ orsam exmedictate: usq ad extremitatẽ mundani corꝑis.
& iñ usq ad aliã extremitatẽ circũ fusam oĩ globo corporis. oꝑuisse uui¬
sũ corpꝰ alteriꝰ corꝑis. ꝗͥ nullũ supͤ łt auxilio cõplexiq indigebat:
s incorporeȩ naturȩ uiribꝰ totꝰ uitali cõplebatur suba. Illud uͦ qd̾
ameditullio ponecta am̃a ẽẽ dr̃: quidã dici sic putant. ut ñtãꝗͣ ame¬

Expanded text:
t sine intermissione uitae». Caelum diuerse et dicitur et accipitur: partim mundi superficies quam uranon Graeci appellant, uelut uisus nostri limitem ultra quem porrigi nequeat, surgit, communiter autem quidquid supra nos est, in qua regione nubila concrescunt, et aliquanto superius ubi astra sunt. Nam et pluuias ex caelo dicimus demanare et stellas in caelo apparere, quae appellantur cometae, et cetera quae apparent infra lunae globum; caelum quoque usurpantes mundum omnem uocamus. Animam ergo mundi dicit orsam ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et inde usque ad aliam extremitatem circumfusam omni globo corporis operuisse unirsum corpus alterius corporis, quod nullum supererat, auxilio complexuque indigebat, sed incorporeae naturae uiribus totus uitali complebatur substantia. Illud uero, quod a meditullio porrecta anima esse dicitur, quidam dici sic putant ut non tamquam a me
Abbreviated transcription (Latin):
đ mouetꝰ᷑ epyciclũ tñ suũ ꝑ agat anni spacio. cuiꝰ epycieli ꝯtͣria
ẽ. ꝯu̾sio. mundi ꝯu̾sioni. Lucifer uͦ ⁊ mercuriꝰ. ꝯtͣrios seꝑ motus
exerant. mundi cͥeũactioĩ. Quidĩ uͦ putant ꝯtͣrũ uĩ eẽ in his stell.
ꝓpt̃ei qd cõp̃hendut soł in cessũ mercuriꝰ ⁊ lucifer.⁊ int̾dũ irmoran¬
tes eos sol cõprehendat.cũ ortꝰ ⁊ itẽ occisus effulsionesq ⁊ obum¬
bratioẽs int̃dũ mane int̾dũ uesꝑascente paciant᷑. p̃cedentes modo.
mͦ relicti.dic enĩ fere sẽꝑ iuxta solẽ comitari uident᷑. Qđ his usu
accidit. ex eo qͣ una medietasatq unũ punctũ ẽ.ta solstieiał cir¬
culi: ꝗ cuiꝰ libet alt̾iꝰ stellaꝵ haꝵ. Deniq eradides ponticꝰ. cũ eir

Expanded text:
at anni spatio, cuius epicycli contraria est conuersio mundi conuersioni, Lucifer uero et Mercurius contrarios semper motus exerant mundi circumactioni. Quidam uero putant contrariam uim esse in his stellis propterea quod comprehendant solis incessum Mercurius et Lucifer et interdum remorantes eos sol comprehendat, cum ortus et item occasus effulsionesque et obumbrationes interdum mane, interdum uesperascente patiantur, praecedentes modo, modo relicti; sic enim fere semper iuxta solem comitari uidentur. Quod his usu accidit ex eo quod una medietas atque punctum unum est tam solstitialis circuli quam cuiuslibet alterius stellarum harum. Denique Heraclides Ponticus, c
Abbreviated transcription (Latin):
neqi ꝓbatiões semꝑ adhibende : neq ꝑsuadens assẽrcio his ꝙ̃
dnr a pͥscis diuina qͣdam sapientia preditis. Simul exponit
ea q̃ orphe.i linus. ⁊ museꝰ. de diuinis potestatib uaticinatist̃.
Non qͦ delectaret᷑ aut cred̾et. s qd̾ tanta eẽt auctoritas ua¬
ticinantiũ. ut his asseuerantib partiꝰ credi non oporteret. At
uͦ in eo libro qͥ philosophus insebit᷑: sũma diligentia p̃cipuaq cura
om̃s exeqͥt᷑ huimodi questiões. Friscoꝵ hoũm genꝰ omĩa quę adusũ

Expanded text:
neque probationes semper adhibendae nec persuadens assertio his quae neque probationes semper adhibendae nec persuadens assertio his quae dicuntur a priscis diuina quadam sapientia praeditis. Simul exponit ea quae Orpheus et Linus et Musaeus de diuinis potestatibus uaticinati sunt, non quo delectaretur aut crederet, sed quod tanta esset auctoritas uaticinantium ut his asseuerantibus parcius credi non oporteret. At uero in eo libro qui Philosophus inscribitur summa diligentia praecipuaque cura omnes exequitur huius modi quaest
Abbreviated transcription (Latin):
tati quesisse. dñr. recentem ortum cłi reꝑtaq illa maiestate pue¬
rili uen̾atos eẽ. ⁊ uota tanto dõ conuenientia nuncupasse. quę
tͥ multo meliꝰ fẽ comꝑta quã cet̃is. At uͦ nat᷑x demonũ p̃stare
ratiõem. maiꝰ ẽẽ. opꝰ dic̃ quã ferre ualeat homĩs ingeniũ. Non
quo disputatio ħ a philosophis aliena sit. qͥb enĩ aliis magis com¬
petat: S qd̾ inqͥsitio istiꝰ rei pͥmarię suꝑuecteq contẽplatiõis
putant᷑ locutus. credo ꝓpt̃ea ne mundi consiteutio imꝑfecta
relinq̃ret᷑. ex qͦtacũq parte. si sileret de huiꝰmodi reb credule
mage quã ꝑsuadent̃ ⁊ ꝓbabilit̾ ostendit. oportere credulieatẽ
om̃s doctͥnas p̃cede. maxime cũ ñ qͦrumlibae. s magnoꝵ n¬
ꝓpe liuinoꝵ uiroꝵ sit: assercio. Deniq ñ frustra de phitagora
dictũ. ipsum dicere. ꝓpt̾eaq ultͣ q̃ri ñ oporcere. Ergo inquit.

Expanded text:
tati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puetati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puerili ueneratos esse et uota tanto deo conuenientia nuncupasse. Quae tibi multo melius sunt comperta quam ceteris. At uero naturae daemonum «praestare rationem maius esse opus» dicit «quam ferre ualeat hominis ingenium», non quo disputatio haec a philosophis aliena sit — quibus enim aliis magis competat? —, sed quod inquisitio istius rei primariae superuectaeque contemplationis putantur locutus, credo propterea ne mundi constitutio imperfecta relinqueretur ex quotacumque parte, si sileret de huius modi rebus, credule mage quam persuadenter et probabiliter ostendit oportere «credulitatem» omnes doctrinas praecedere, maxime cum non quorumlibet sed magnope «diuinorum» uirorum sit assertio — denique non frustra de Pythagora dictum «ipsum dicere» proptereaque ultra quaeri non oportere. Ergo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndã aliqͦt annis ñ uisã uerent᷑ quã uocant. ãħc̃. Porro sylus
exoriens. morbos popłoꝵ multoꝵq optimatiũ mortes denuntiat.
Homerꝰ deniq qͥ idẽ fuerie aegiptiꝰ. siqͥdẽ thebanꝰ fert᷑. ꝙ̃ ciuitas
ẽ. ap̃ egiptũ nobilissima. id ipsum latent̃ exeqͥt᷑ in iliadis exor
dea: morbũ atq int̃itum. ñ mͦ claroꝵ uirorũ. s alioꝵ qͦ anima¬
liũ ⁊ pecoꝵ bello necessarioꝵ extitisse. qđ qͥdẽ sũpto exordio. cet̾a
poetica licentia finxte. Est qͦ. alia sanctior. ⁊ uenerabilior historia
que ꝑhibet ortu stelle cuꝰdam. ñ morbos mortesq denuritiatas.
s descensum dĩ uenerabilis ad humane conu̾satiõis rerũq morta¬
liũ gr̃am. Quã stellã cum nocturno reinere suspexissent claldeori
ꝓfecto uiri sapientes. ⁊ in concdatiõe rerũ cęlestiũ satis exerci¬

Expanded text:
quandam aliquot annis non uisam uerentur, quam uocant Ach. Porro sidus hoc quandam aliquot annis non uisam uerentur, quam uocant Ach. Porro sidus hoc exoriens morbos populorum multorumque optimatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui idem fuerit Aegyptius, siquidem Thebanus fertur, quae ciuitas est apud Aegyptum nobilissima, id ipsum latenter exequitur in Iliadis exorddea, morbum atque interitum non modo clarorum uirorum sed aliorum quoque animalium et pecorum bello necessariorum extitisse; quo quidem sumpto exordio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum caelestium satis exerci
Abbreviated transcription (Latin):
Non qͦ sibi inuicem obͣstant. s qͦ nob̃ eth̃era spectantib inferioris
subiectu. uisus arcet᷑ stelle suꝑioris. apt̾eaq deficere ac laborare ꝑꝑ
obiectũ inferioris. suꝑior existimat᷑. Item inqͥt quę longo inc̃uallo
rursus apparent. mecꝰ ⁊ quȩdã portenta significant. ł mox fut᷑a ⁊
seriꝰ. Significatiõem uͦ ꝑtinere ad eos qͥ ele his reb ratiotinari posfõ:¬
putat. Ex quo intelligi dat᷑. ñ ftellas fac̾e quȩ ꝓueniunt. s fut᷑a
p̃nuntiare. Quã ratiõem secutꝰ ⁊̃ uates homerꝰ. orcũ caniculȩ canem
orionis appellat. cũ hanc eand̃ stellã astrocꝰ non qͥdã. a egipeu uͦ solechĩ
uocent. cuiꝰ cõpulet᷑ annꝰ qͥ cinicꝰ uocat᷑. annis mille quadringentis .l.
minat᷑. Tc̃ opinor. cũ fuerit int̾uallo temꝑis uisus. Uidet᷑ porro
int̾posito quadriennio. S ñ in hisclẽ locis. Quat̃ porro trecentis .lx.¬

Expanded text:
non quo sibi inuicem obsistant, sed quod nobis a terra spectantibus inferioris non quo sibi inuicem obsistant, sed quod nobis a terra spectantibus inferioris subiectu uisus arceatur stellae superioris proptereaque deficere ac laborare propter obiectum inferioris superior existimatur. Item, inquit, quae longo interuallo rursus apparent metus et quaedam portenta significant uel mox futura uel serius, significationem uero pertinere ad eos qui de his rebus ratiocinari posputat. Ex quo intellegi datur non stellas facere quae proueniunt, sed futura praenuntiare. Quam rationem secutus etiam uates Homerus ortum Caniculae «Canem Orionis» appellat, cum hanc eandem stellam Astrocynon quidam, Aegyptii uero Sothin uocent, cuius completur annus qui Cynicus uocatur annis mille quadringentis sexaminatur, tunc, opinor, cum fuerit interuallo temporis uisus; uidetur porro interposito quadriennio, sed non in isdem locis. Quater porro trecentis sex
Abbreviated transcription (Latin):
putet. hunc frustͣ dicunt t̾rere suꝑ uacuũ laborem. E pt̃eaq exeu¬
sat ratꝰ tͣctatũ istum ad astronomiã potiꝰ quã philosophiã ꝑtinere.
Parabolas enĩ quasclã appellat. quȩ comitatꝰ fc̃ sidum. Ut urita
solem indiuiclui semꝑ mercuriꝰ ⁊ lucifer recip̾cos cͥcuit᷑. qͦs astro¬
logi regͣdatiões uocant. ꝓg̾ssus item ad p̃ceclentia. ꝓfectioẽm
ñ coniugatiõem. Duplex uͦ ẽ comugatio. Alt̃a ꝑ chatetũ. alt̾afela¬
metrum. Atq ea quę ꝑ chatecũ t̾ie significat. Cuiꝰmoli ftelle ce qͥ¬
clant ł coeant. quȩ ue sit earum cęcus significatio. ꝑ diametrur
uͦ. contͣ clistareiũ a se stellarum posicioẽm uult intelligi. cum
ex medietate stelle ad alt̾iꝰ contͣ positȩ stelle medietatem. directa
linea conectte ⁊ continuat utͣmq. Quos uͦ defectꝰ machematici
uocant. ꝑlato obstacła appellat. ꝓpͥe magis.⁊ aliqͣnto significantiꝰ.

Expanded text:
putet, hunc frustra dicit terere superuacuum laborem proptereaque excusat ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam appellat, qui comitatus sunt siderum, ut iuxta solem indiuidui semper Mercurius et Lucifer; «reciprocos circuitus», quos astrologi regradationes uocant, «progressus» item ad praecedentia profectionem, etiam «coniugationem»: duplex uero est coniugatio, altera per cathetum, altera per diametrum. Atque ea quae per cathetum fit significat cuius modi stellae qualibus coeant quaeue sit earum coetus significatio; per diametrum uero contra distantium a se stellarum positionem uult intellegi, cum ex medietate stellae ad alterius contra positae stellae medietatem directa linea conectit et continuat utramque. Quos uero defectus mathematici uocant, Plato «obstacula» appellat proprie magis et aliquanto significantius,