comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meorum int̾uenire ãnues serxs
aureos ⁊ hĩtationem q̃ utimũ.
pr̃ari uolo.non iõ minus an¬
nua seio ꝓpte br̃ditari auniẽ¬
tis filie deberi placiñt. qd̾ extri¬
b filiis titie.duo aliis hr̃dib ĩ¬
stitutis uita decesserũt. c̾tam la¬
relicta q̃ certam formã erogati¬
omis annue. ñ in cͥtam lib̾alita¬
tis uoluntatem. habuerunt.
¶Uxori p̃ter id qd̾ ameuio ãnin
nõie accipiebat. aureos .c. dari

Expanded text:
meorum interuenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam larelicta, quae certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori praeter id, quod a me uiuo annui nomine accipiebat, aureos centum dari
Abbreviated transcription (Latin):
quo aduiuẽt.annuos .x.aure
sexti anni legatum debẽri.
ludos cuntati reliqd. quibꝰ p̃si¬
dẽ here des uolinit. successores
stator tam dni pran uoluisset
qͣm diu possiderẽt q̃ heredes q̃ro
igitur.an cum p̃sidendi m̃tõe

Expanded text:
quoad uiueret, annuos decem aureosexti anni legatum deberi. 6ludos ciuitati reliquit, quibus praesidere heredes uoluit: successores stator tamdiu praestari uoluisset, quamdiu praesiderent heredes: quaero igitur, an, cum praesidendi mentionem
Abbreviated transcription (Latin):
gotia gesẜit eĩ quiiam pubes e¬
le actio cessar ssimili mõ ⁊ si eiꝰ
qui ñ dumnatũs ẽ.narant ꝓ
tutore quis gerat.eam ẽẽ ꝑsoã
opret.cunis etasrecpiat tu¬
torem .i. inpubem ẽẽ oportet.

Expanded text:
gotia gesserit eius qui iam pubes lae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum natus est. nam ut pro tutore quis gerat, eam esse personam oportet, cuius aetas recipiat tutorem, id est impuberem esse oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
inctum est.utrum quis tũtor.
an uero qͣi tutor protutore
amministraui̾t tutelam ideir¬
co inutrĩq caum actõem scrip¬
sit. ut siue tutor sresme ñ sir ci
gessit. actõe tntenẽt solẽtemm
magni errores intcedere ut di¬
scerm facile ñ possit.utrumꝗs
futor fui̾t. ⁊ sic gesserit. an uere
non finͣ̾t ꝓtutore tam̃ mune
frũctus sitp̃tutore añt negã
gerit. qui munẽ tutoris fͣungͥ.
mrẽ in pub̾is siue se putet tuto
diuus seuerus scripsit. dandu
in dñmiuditium tutele. ¶Cũ
eo qui ꝓtutore negã gessit. ⁊̃¬
ãn tutele pub̾tatem agi posse:
milla dubitatiõ ẽ. quia tutor
non est. qrsi quis finita tutela
ꝓtutc̃e negõa ĩpub̃is gessit. tnbr.

Expanded text:
incertum est, utrum quis tutor an uero quasi tutor pro administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an uero non fuerit, pro tutore tamen munere functus sit. Pro tutore autem negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutordiuus Seuerus rescripsit dandum in dominum iudicium utile. Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est. Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
El.. Siseruus liber ẽẽ uissus
sit.eiq peculium legatum sit
incariorum enis uicarii lega¬
eũ.t ¶ iti fili emedio p̃cipi¬
to sumitõtibi q ħeto domu
illam.Item aureos.c. alio demn
capite peculia filiis p̃legauit.
⁊c. aurei. ⁊ usure eorum deberẽ¬
sit.12.si id fenus nomine filii
exercinss qusuras itaut ꝓponẽ¬
tur filio adscripsissi.id quoq
peculio legato deberi.

Expanded text:
um.Si seruus liber esse iussus sit eique peculium legatum sit, uicariorum eius uicarii lega"Titi fili, e medio praecipito sumito tibique habeto domum illam, item aureos centum": alio deinde capite peculia filiis praelegavit. centum aurei et usurae eorum debendit, si id faenus nomine filii exercuisset et usuras ita, ut proponeretur, filio adscripsisset, id quoque peculio legato deberi.
Abbreviated transcription (Latin):
mintulit hrdes patrom excã
fidei comnissi ꝯpellendi s̃ ac¬
tões pr̃are. cum n chil aliud
culia legauit ⁊ destichoita caũ.
Stichum seruum meũ libeꝵ
os ⁊ ꝗequid exrõib̾ loculoruz
sua concedi uolo.Quesitu ẽ
an qd̃ amplius rõm loculoꝵ
indie mortis erogaũ stichiiᷤᷤ
expeculio suo abhrdib reci¬
ꝑe debeat cum exꝯsuctudine
domus eẽt. ut qcquid ãpliuᷤᷤ
de suo inrõne loculorũ erogaᷤ¬
si.dominca rõ ei debeat.atq
exso lũet.iz. ẜm ea que ꝓpone¬

Expanded text:
intulit, heredes patroni ex causa fideicommissi compellendi sint actiones praestare, cum nihil aliud culia legavit et de Sticho ita cavit: "Stichum servum meum liberum os et quidquid ex ratione loculorum sua concedi uolo'. quaesitum est, an, quod amplius rationi loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset, ut quidquid amplius ex suo in ratione loculorum erogasset, dominica ratio ei deberet atque exsolueret.
Abbreviated transcription (Latin):
.Bonã aũt hicut płmq so¬
lemus dr̃e.ita accipienda sunt
uniu̾sitatis cuiusq successio q̃
succeditur. inius mortis suscipi¬
unturq enis rei ꝯmodum ⁊in¬
commodum. Nam siue soluẽdo

Expanded text:
.Bona autem hic, ut plerumque solemus dicere, ita accipienda sunt uniuersitatis cuiusque successionem, qua succeditur in ius demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩdi eõrũ capitis diminutõe
p̃tor legum quo tuendorui cã.
dat bõrum ponem. ¶Potis scp ad
cetabulenõꝯtinẽtur edc̃õ quia
notas litt̃as nõ eẽ. pedius ant̃.¬

Expanded text:
scindit eorum capitis deminutionem praetor. legum quoque tuendarum causa dat bonorum possessionem.Notis scriptae tabulae non continentur edicto, quia notas litteras non esse Pedius
Abbreviated transcription (Latin):
D. Si fim̃dũ meuio ⁊ adcũ
e uiatitio legassi. sintq fum¬
dum uendicass. sine malega¬
to fundum cessurum. quian
dicaret. ⁊ alto delib̾ante. poste.
mag̃ uidebatur quamͣ qͣm sisb̾
ꝯditõe quis fundum legasser
dies cessissetlint̾iturum fore nͦ¬
e legatumut rensim ẽcum al¬
teri eeincinis qui fundũ cõe¬
h̾e̾bantuinam subconditẽe al¬

Expanded text:
 Si fundum Maevio et ad eum ne via Titio legasset, si uterque fundum vindicasset, sine via legato fundum cessurum, quia ne fundum vindicaret altero deliberante, posse magis videbatur: quamquam si sub condicione quis fundum legasset, dies cessisset, interiturum fore viae legatum: ut responsum est, cum alteri ehabebant, uiam sub condicione, al
Abbreviated transcription (Latin):
eius trãseundi ius pr̃abitur.
alioqn filie pr̃ari ñ uidebitũ.
qd̃ siquis non usum transe¬
undi ꝑsone datum s legatũ
ẜuitutis eẽ plenum intelliga.
tmndem iuris ad hrdem quoq
trãsmittetur. qd̾ hic nequa ꝙͣ
admittẽ dũs est. ne ꝙ affectu
filie datum ẽ. hoc ⁊ ad ex̃neos eĩ

Expanded text:
ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non videbitur. quod si quis non usum transeundi personae datum, sed legatum servitutis esse plenum intellegat, tantundem iuris ad heredem quoque transmittetur: quod hic nequaquam admittendum est, ne, quod affectu filiae datum est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
drc̃Fundum comimez
munis seruus recte mã stĩpri¬
latur. ⁊ cum duo ei eni ipẽ uia
stipłatus fuent hrdes existere
ñ corrump̃itur stipulatio

Expanded text:
Fundum communem communis seruus recte uiam stipulatur et, cum duo ei qui ipse uiam stipulatus fuerit heredes exstiterint, non corrumpitur stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
menius illi substitutus ẽ alt̾i¬
us iussu dnorum adiit hr̃di¬
substituto locus sit.an nõ ⁊
mnͣus est substituto locum eẽ.
¶Titius hr̃s estõstichum me¬
uio ini do lego.stichus hr̃s e¬
sto. si stichus nõ erit hr̃s. sti¬
chus lib̾ hr̃sqz esto.in hacqo¬
ne inprimis q̃rendum ẽutrẽ
umus gradus sit. an duo ⁊ aᷤ
cã mutata sit substitutõis ã
sit. ⁊ ixnͥ detur cã institutioĩs
mutata. substitu posseIgit̾
si titius hr̃s scriptus sit ⁊ sihe¬
res nõ sit. item iussus hr̃s sit.
substitutio nullius mom̃ti eͣ¬
rit s si subꝯditõe quis hẽs sqͥ¬
tus sit pͦure. ait substitutus
stitutõe deficere ꝯditio. ⁊ sb̾sti¬
lius mom̃tierit substitutio õ
si pure quis instituatur. dem̃
subꝯditoẽ sibi sostituatur m¬
cħꝰ fatiat ad substitutio ꝯditi¬
onał. nec mutata intelligat̃.
quippe cum ⁊ si extit̾it ꝯditio.
due pure s̃ institutões. ẜm ħ¬

Expanded text:
Maeuius illi subtitutus est: alterius iussu dominorum adiit heredisubstituto locus sit an non. et uerius est substituto locum esse. 'Titius heres esto. Stichum Maeuio do lego: Stichus heres esto. si Stichus heres non erit, Stichus liber heresque esto.' in hac quaestione in primis quaerendum est, utrum unus gradus sit an duo, et an causa mutata sit substitutionis ansit, et respondetur causa institutionis mutata substitui posse. igitur si Titius heres scriptus sit et, si heres non sit, idem heres iussus sit, substitutio nullius momenti erit. sed si sub condicione quis heres scriptus sit, pure autem substitutus stitutione defici condicio et substilius momenti erit substitutio. contra si pur‹e› quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones.
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Siquis ita institutus
sit.si monum̃tum post mortẽ
testatoris. intriduo ꝓximomõ¬
tis eiꝰ feciss. cum monum̃tum
intriduo ꝑfici ñ possit.dicend̃
erit conditõem euanꝰ escere. qĩ
mpossibilem.
uissent. se legata eo testõ relic¬
ta reddituros. placet remitti
legata caꝑe quam qͣmasican¬
tum eẽt. inip̃ã actõe excep tõe
tuendus eẽt ꝓmisor.

Expanded text:
. Si quis ita institutus sit, si monumentum post mortem testatoris in triduo proximo mortis eius fecisset: cum monumentum in triduo perfici non possit, dicendum erit condicionem euanescere quasi impossibilem. uissent se legata eo testamento relicta reddituros, placet remitti legata capere: quamquam et si cautum esset, in ipsa actione exceptione tuendus esset promissor.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsuit mortis tõr cegnatus
facilius legatum ꝯsequitñ a
si quis cognatõi leget.ide e
atq si cognatis legasset.
diui marci ꝑmiserit collegi¬
is legare nulla dubitatio est.
qd̾ si corpi cui licet cohire cru¬
legatum sit debeaturcui aũt
non licet si legetur. ñ ualebit
nisi insinguł legetur. hii ẽ ñ
qͣi collegnam. s qi certi hoĩes
admittentur ad legatum.
guitas. ualet qd̾ actu est. ue¬
suti cumstichum stipuler.et
sint ples stich. uel hõmiries
cartagine cum sint due car¬
tagines. semꝑ eͥ moubiisida¬
gendum est.ut q̃m tutissimo
locores sit bona fide cc̃ta nisi ẽ
apte cc̃ leges scriptum estͣ
mat̾ naufragio periit.eum ex¬
plorari non possit.utrum pͥ¬
or extinctus sit. humanius
ẽ credere filium diutius uixiᷤ
orem filium necatum ẽẽ in
bigueaut ⁊̃ pperam scriptu
ẽ. benigne interp̃tari ⁊ẜ ro qd¬

Expanded text:
non fuit, mortis tempore factus facilius legatum consequitur. Si quis cognationi leget, idem est atque si cognatis legasset. diui Marci permiserit collegiis legare, nulla dubitatio est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittentur ad legatum. guitas, ualet quod acti est, ueluti cum Stichum stipuler et sint plures Stichi, uel hominem, uel Carthagini, cum sint duae Carthagines. Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo loco res sit bona fide contracta, nisi cum aperte contra leges scriptum est. mater naufragio periit: cum explorari non possit, uter prior exstinctus sit, humanius est credere filius diutius uixissorem filium necatum esse intbigue aut etiam perperam scriptum est, benigne interpretari et
Abbreviated transcription (Latin):
credibile ẽ cogitatum. creden
lib̾ esto cui ut dampnatus sit
hr̃s meus dare dixero. ei heres
m̃sdare dampnas esto testato¬
ris uoluntaᷤtem siqb dam ar¬
gum̃tis apparebit dequo dixe¬
rit adimplenda est.

Expanded text:
credibile est cogitatum, credendliber esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo dixit, adimplenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
Od̾. Siquis depłib unum
manimitti uolinͣt. nec appãe¬
at de quomanumittẽdo testa¬
tor sensit. nulli eorum fideicõ
fullonem⁊ filomeum pistoe̾.
uxori flactum pistore legaue¬
rat. ꝗs eorum ⁊ nu ut̃q debere¬
tur. placint primo eum lega¬
tũ ee q testator legaẽ sẽsiss. o si

Expanded text:
 Si quis de pluribus unum manumitti voluerit nec appareat, de quo manumittendo testator sensit, nulli eorum fideicommfullonem et Philonicum pistorem, uxori Flaccum pistorem legaverat: qui eorum et num uterque deberetur? placuit primo eum legatum esse, quem testator legare sensisset. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝯ oid sulludant illud.
ñ fuerit.queri debet.an aliqdᷤ
fcm sitͣ. uel non sit. illius ef¬
fectus hic ẽ. ut neutrum fict.
hinus dũt ut utrumꝙ fiat.
Inec miulo pdẽ aliꝗd ñ fecisse.
sialiquid factum sitsu iu h

Expanded text:
io "si illud aut illud non fuerit", quaeri debet, an aliquid factum non sit: illius effectus hic est, ut neutrum fiat, huius autem, ut utrumque fiat: nec in illo prodest aliquid non fecisse, si aliquid factum
Abbreviated transcription (Latin):
e. nari si p̾a ciita estsenit ĩge¬
nuassin aut bormetum est
legatur ⁊ ei qui nouissimus
suꝑ uixerit ꝓprietas utile ẽ le¬
gatum existimoẽi omb lib̾¬
tis ꝓprietatem sub hac ꝯditõe¬

Expanded text:
ae: nam si postea edita est, erit ingenua. sin autem hoc incertum est legatur et ei, qui novissimus supervixerit, proprietas, utile est legatum: existimo enim omnibus libertis pr
Abbreviated transcription (Latin):
si quis michi filius ant filia
genitus cẽt.heres mͥ esto.siꝗs
michi filius auit filia hr̃s nõ
erit. seius hr̃s esto. non satis
uoluntatem suam declaraũ.
si non ałr ex̃neum hrdem ẽẽ
nolet. qͣm si neq filius neq
filia hr̃s sit. ħ ei mõ accipi op e

Expanded text:
'si quis mihi filius aut filia genitur, heres mihi esto: si mihi filius aut filia heres non erit, Seius heres esto', non satis uoluntatem suam declarauit, si non aliter extraneum heredem esse uolet, quam si neque filius neque filia heres sit:
Abbreviated transcription (Latin):
interẽ quod q̃muis alto
fcoaielum sit. hoc aut illud
uerum eẽ. erit. hoc aut illud
fcm̃ non ẽẽ. nam simułẽẽ.
ea possunt uera.qͣmuis int̾
se contraria sunt. qr ꝯsigni¬
ficatio.ñ exuniu̾so.s⁊ exali¬
quo sumitur. sinenaligo ĩte
siruetam efficit totam oro¬

Expanded text:
interest, quod, quamuis altero facto uerum sit hoc aut illud uerum erit hoc aut illud factum non esse. nam simul ea possunt esse uera, quamuis inter se contraria sunt, quia cum significatio non ex uniuerso, sed ex aliquo sumitur, si ueri aliquid inde sit, ueram efficit totam or
Abbreviated transcription (Latin):
biguo sermone nõ
utrumq dicimus.
si iodum taxat qḋ uo¬
lumus. Itaͣq qui aliud
qd uox significat.qr nõ
non loquitur.

Expanded text:
biguo sermone non utrum que dicimus, sed id dumtaxat quod uolumus: itaque qui aliud quod uox significat, quia nnon loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pap̃.uernus eẽ existimat: qr ip¬
sum testm̃ ꝯfirmatur testib
ducitur.⁊ apparet ꝗdactum
ẽ. ut ecce si res legata fiñt. ⁊de¬
libante legataro eam hr̃s a¬
in tradidert. namsiqdemͣuo
luerit legatarius hr̃e legatũ.
traditionulla ẽ si no repud¬
niam borditariam legat᷑a cre¬
diderit hr̃s. nãsiꝗtẽ nõ repu¬
diauĩt legatarius aliena pe¬
cumam credĩderit.siuo repi¬
diaui̾t. suam pecumam cͥdi¬
disse ur. quid ergo si ꝯsũpta
uod deparit̾ mortuns
tcͣtamus ⁊̃ ia aliis agitatum
ẽ.ut ecce si mat̾ stipulata est
dotem amarito mortua filia
filia pit. an adhrdem mr̃is ac¬
eectio exstipłatu ꝯpet̾et.diuus
pius iepsit. non ẽẽ omissam
stiplationem. quia mat̾ fike
qui dotem stipłatũs ẽsimł
cum marito decesserit. uł cum
hr̃dem siuum actõem trans

Expanded text:
uerius esse existimat, quia ipsum testamentum confirmatur testibusducitur et apparet, quid actum est. ut ecce si res legata fuerit et deliberante legatario eam rem heres alii tradideit legatarius habere legatum, traditio nulla est, si vero repudiniam hereditariam legatam crediderit heres: nam si quidem non repudiaverit legatarius, alienam pecuniam credidit, si vero repudiaverit, suam pecuniam credidisse videtur. quid ergo, si consumpta Quod de pariter mortuis tractamus, et in aliis agitatum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et diuus Pius rescripsit non esse commissam stipulationem, quia mater filiqui dotem stipulatus est, simul cum marito decesserit uel cum heredem suum actionem trans
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾um siue neutrum fcmsit.
tñbit stipłatĩo qd̾q est eindẽ¬
tercum ꝓpoĩtis spaliter płi¬
b reb quas fieri uolumus
ita stipłamur. siqd eorum.
fcm non erit᷑ ueluti stichu
⁊demam ⁊ erotem siscisiꝗs eo¬
rum non stet̾it .x. dari. necẽe ẽ
enim omnes eẽ sistendosiut

Expanded text:
alterum siue neutrum factum sit, tenebit stipulatio. idemque est euidenter, cum propositis specialiter pluribus rebus, quas fieri uolumus, ita stipulamur: 'si quid eorum factum non erit': ueluti 'Stichum et Damam et Erotem sisti? si quis eorum non steterit, decem dari?' necesse est enim omnes esse sisten
Abbreviated transcription (Latin):
trumq hrdem instituͬe uelit.
si siue alt̾ hr̃s futimus sit. exͣ¬
neũ ĩmiscere siue neut̾rum ex̃¬
neum substitue̾. s pro cliunti
c̃. sina̾ testatoris sic ẽẽ interp̃¬
tandã.ut siue fihus siue filia
nati ei fui̾nt.exͣneus non ad¬
mittatur. ñ sp̃aliter. hoc testa¬
tor exp̾sserit.

Expanded text:
trumque heredem instituere uelit, sed siue alter heres futurus sit, extraneum miscere, siue neuter, extraneum substituere. sed procliuior est sententia testatoris sic esse interpretanda, ut, siue filius siue filia nati ei fuerint, extraneus non admittatur, nisi specialiter hoc testator expresserit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ qui solus ẽ qui q̾neminez
añcedit.⁊ hic utriq. qr neu¬
tri eorum alt̾ supstes fuit.
ultimi primi q obierunt.
¶Cum in bello pat̾cum filios
pissi. mat̾q filii qĩ postea mõ¬
tui.bona uendicaret. agnatil
uͦ patris. qĩ filius añ periss.

Expanded text:
 qui solus est quique neminem antecedit: et hic utrique, quia neutri eorum alter superstes fuit, ultimi primique obierunt. Cum bello pater cum filio perisset materque filii quasi postea mortui bona uindicaret, adgnati uero patr
Abbreviated transcription (Latin):
sempnio micofin̾t relictu.
⁊duo sint equa caritate ouicti
s ⁊ si duob hominb enisdẽ
nominis finͣt legatum puta
sempniis mox semymo adep̃¬
tum sit nec appareat.cin ad¬
ep̃tum sit. utrum datioimi
triusq nsona in fringitur ã¬
ea ademptio milla ẽ. queri pt̃.
tem ñ expłib seruis enisde
nonisumuł quibdam¬

Expanded text:
io amico fuerit relictum, et duo sint aequa caritate coniuncti? sed et si duobus hominibus eiusdem nominis fuerit legatum, puta Semproniis, mox Sempronio ademptum sit nec appareat, cui ademptum sit: utrum datio in utriusque persona infringitur an ademptio nulla est, quaeri potest. item si ex pluribus seruis eiusdem no
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto cui donatum ẽ.ad
eum res redit. qui donarãt
Qḋ si simui tamiscui dona¬
mag̾ placuit uale̾ donatoe.
eo maxime qḋ donator non
p̃mus moritur. titium sb̾sti
tuit. duo mnpubes simul in
naue pierut. Quesitum ẽ
an substituto ⁊ cuuis hr̃ditaᷤᷤ
deferatur. dixi si ordine uita
decessissent.priore mortuo. fr̾
abintestato hr̃s erit. postiori.
substitutus in ea tam̃ br̃dit

Expanded text:
functo cui donatum est ad eum res redit qui donauerat: quod si simul tam is cui donamagis placuit ualere donationem, eo maxime, quod donator non remus moritur Titium stuit: duo impuberes simul in nave perierunt: quaesitum est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine vita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen hered
Abbreviated transcription (Latin):
cum nͣ eutri fr̃ suꝑstes fuit. qiͣ
utriq ultimi sibi decessisse
patio posterioris decedentis.
ex fcõ prioris mortin sumit᷑.
supp̃mo in moriẽti substitu¬

Expanded text:
eutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumitur?supremum morienti substitu
Abbreviated transcription (Latin):
id corpus. s ab surdum est di¬
minutoem corꝑis fieri ꝓꝑ pecu¬
cẽ fundum dotalemaił pͥte eiꝰ
manebit igitur maritus inre¬
rum detentione donec ei satis¬
fiat. nõ ipõiure corpũ n. s dotiᷤ
fit diminutio. Ĩbi ergo admit¬
tinus deminutoẽm dotis ipõ
nam inpẽcc̃a. rõ admittit dimi¬
nutoe n fieripĩn siextimata cõ¬
paiidotem data sunt ipo nire
dos data minuetur. ꝓpmpẽsas
necc̃ias. hoc dehis inpensis dẽzẽ.
q̃ in dotem ip̃ani fcẽ sunt. ceteꝵ
si extrinsecus ñ minuent dote
s si inpensis necc̃iis mułr satis¬
fecĩt. utrum dos cͥscat.an uerodi¬
cimus exintẽgro uideri dotem.
aego u̾bi pecc̃a est. non dubito
dotem uideri cͥuisse. ¶Si dos
tota soluta sitnon hĩta rõne
ĩpensarum uidendum ẽ an ꝯdi¬
ci possit id ꝙ ꝓmpensis necciis

Expanded text:
st deminutionem corporis fieri propter pecuesse fundum dotalem vel partem eius. Manebit igitur maritus in rerum detentationem, donec ei satisfiat: non enim ipso iure corporum, sed dotis fit deminutio. Vbi ergo admittimus deminutionem dotis ipso nam in pecunia ratio admittit deminutionem fieri. proinde si aestimata corpora in dotem data sint, ipso iure dos deminuetur per inpensas necessarias. hoc de his inpensis dictum est, quae in dotem ipsam factae sint: ceterum si exstrinsecus, non imminuent dotem. Sed si inpensis necessariis mulier satisfecerit, utrum dos crescat an uero dicimus ex integro uideri dotem? et ego, ubi pecunia est, non dubito dotem uideri creuisse. Si dos tota soluta sit non habita ratione inpensarum, uidendum est, an condici possit id, quod pro impensis neces
Abbreviated transcription (Latin):
rouoluntariis inpẽsis
nisi pata sit mułr pati maritũ
tollentemͣ. exactoem patitur. nã
si uult hr̃e rem mulier. reddere
ea q̃ inpensa sunt d marito aỹ
si non uult. pati debet tollẽte.
si mõ recipiant sepatõem ¶cẽteꝵ
si ñ recipiant. relin q̃nde sunt.
rito ornatum quem posuit. si
futurum ẽ eius qd abstulit.

Expanded text:
tariis impensis, nisi parata sit mulier pati maritum tollentem, exactionem patitur. nam si uult habere mulier, reddere ea quae impensa sunt debet marito: aut si non uult, pati debet tollentem, si modo recipiant separationem: ceterum si non recipiant, relinquendae sunt:to auferre ornatum quem posuit, si futurum est eius quod abstulit.
Abbreviated transcription (Latin):
inpensas eẽ labroait. moles in
mare uł fiumen ꝓie̾ctas s ⁊ si¬
factum sitinnecc̃iis inperisis
habendum ait pm̃ fulcmiuᷤ
in qd. si edifitium nuens ꝙ ha¬
be iilieri utile erat refecerit
ant si oliueta reiectaresturra¬
ũt.uł exstipulatẽe dampni

Expanded text:
ait moles in mare uel flumen proiectas. sfactum sit, in necessariis impensis habendum ait. proinde Fulcinius inquit, si aedificium ruens quod habere mulieri utile erat refecerit, aut si oliueta reiecta restaurauerit, uel ex stipulatione damni
Abbreviated transcription (Latin):
Rp̃. Uel si uites ꝓpagar̃t.
nel arbores emauent. ut semtia¬
ria putilitate agri fecũ.mpei as
gn̾aliter diffinimus multum
seritis.cum fructib hec spensã¬
dũs est s uõnon fut adp̃sẽs
tam̃ apta ergation eccis inpẽ¬

Expanded text:
. uel si uites propagauerit uel arbores curauerit uel seminaria pro utilitate agri fecerit, necesgeneraliter definiemus multum sentis, cum fructibus hoc compensandum: si uero non fuit ad praesens tantum apta erogatio, neces
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ crpisse eum testm̃ facene
labeo h tñ uerũ existimat esse.
si ꝯstaret uoluisse płes eum qui
testm̃n feciss hr̃ces pronuntiare.
egonec serinum puto aliud sen

Expanded text:
magis coepisse eum testamentum facere Labeo tum hoc uerum esse existimat, si constaret uoluisse plures eum, qui testamentum fecisset, heredes pronuntiare: ego nec Seruium puto aliud sen
Abbreviated transcription (Latin):
simuissus e ignorat dñm de¬
cessisse aditam ꝙͥ ens hr̃dita¬
tem ẽẽ. testm̃ facere non pot̃.
licet iam pat̾ fam̃. ⁊ sin iuris ẽ.
Snã quiinctus destatusuo e̾cer¬
tam legem testõ dr̃e non pot̃.¬

Expanded text:
si ignorat dominum decessisse aditamque eius esse hereditatem, testamentum facere non potest, licet iam pater familias et sui iuris est: nam qui incertus de statu suo est, certam legem testamento dicere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ sufficere s ⁊ si detẽti sint ĩ¬
uitu bi testes. putant non ua¬
eredes palamata ut ex¬
audir possint. nuncupandis̃.¬
licebit ergo testatoriuel hr̃deᷤᷤ
pat. palam debet q̃d ẽ palamñ
ri possit exaudir aũt non ab

Expanded text:
sit, sufficere. Sed si detenti sint ibi testes, putant non varedes palam ita, ut exaudiri possunt, nuncupandilicebit ergo testanti vel pat, palam debet. quid est palam? iri possit: exaudiri autem non ab
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ¶Eum qui lege repetũ¬
darum dãpnatus ẽ.ad testm̃
adhib̾i non posse existimõqms
iniuditium testis eẽ uetatur.¬
¶Mułr testimonium dr̃e inte¬
stõ quidem nõ potit ał autem
posse testem eẽ mułrem argu¬
m̃to ẽ lex nilia deadultiis. qre
adult̃ii dampnatam. testem ꝓ¬
duciuł dicere testimonum
uetat. ¶Serus qͦꝓ mĩto
ad sollempnia adhiberi ñ pt̃.¬

Expanded text:
tit.Eum qui lege repetundarum damnatus est ad testamentum adhiberi posse existimo, quoniam in iudicium testis esse uetatur.Mulier testimonium dicere in testamento quidem non poterit, alias autem posse testem esse mulierem argumento est lex Iulia de adulteriis, quae adulterii damnatam testem produci uel dicere testimonium uetat.Seruus quoque merito ad sollemnia adhiberi non p
Abbreviated transcription (Latin):
sculi uł femine facere possunt.
uidea mus at̾ius est inmascuł q
dem qͣrtum decimũ annum spec¬
stm̃ facere possit an suffitiat cõ¬
plesse ꝓpone aliq̃m kalendis ia¬
nuaniis natuma testm̃ inipõ nͣiã¬
taliꝰ sũofecisse. xiiii. anno an ua¬
leat testm̃ dico naleplus arbͦi¬
tõr ⁊̃ si pridre lialendarum feci̾t
post sextam horam ñocͥtis. nałe

Expanded text:
sculi uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum specstamentum facere possit, an sufficit complesse? propone aliquem kalendis Ianuariis natum testamentum ipso natali suo fecisse quarto decimo anno: an ualeat testamentum? dico ualere. plus arbitror, etiamsi pridie kalendarum fecerit post sextam horam noctis, ualere
Abbreviated transcription (Latin):
Eius qui ap hostes est.
testm̃ ꝙ ibi fecit non ualet. qͣm¬
uis redierit  ¶Si cui aqua
⁊igni inthieun sit enis nec
illud test iñ ualet qd̾ ante fec̃.
nec id ꝙ pa fecerit bona qͦꝓ q̃
tunc huit cum dãpnaretur pi¬
blicabuntimaut si ñ uideatũ
insuiam deportati.meade cas

Expanded text:
Eius qui apud hostes est testamentum quod ibi fecit non ualet, quamuis redierit.Si cui aqua et igni interdictum sit, eius nec illud testamentum ualet quod ante fecit nec id quod postea fecerit: bona quoque, quae tunc habuit cum damnaretur, publicabuntur aut, si non uideantur in
Abbreviated transcription (Latin):
re patrẽ ut ꝯꝓbet nõ posse.nor
ceduñt dies .c incipient aũt
cepẽcum certior fi potuit preti¬
tis aũt.c. dieb frustra ratum
senteadordare eum ñ possit.
uł q̃ furente.pet̾e neglexerit ã
peti ãplius ñ possit. s ꝗd noce¬
tita eẽt. tam̃non añ aquireret᷑
lienus hĩs institutus ueniss.¬

Expanded text:
re patrem, ut comprobet, non posse, non cedent dies centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuit. praeteritis autem centum diebus frustra ratum sente, ut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid nocetita esset, tamen non ante adquireretur, lienus heres institutus ueniss
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ deplano peti potint qd̃ si ea q̃
scãe cognitoem ꝓtribimali desi¬
derat. uł que dectum exposcit.
scessiones erunt nob̃ ꝯputade.
rem tm̃ factum non ẽ. quomi¬
tribunali datur. illud.qr. si ce¬
dĩt ꝗdem p̃tor ꝓtribunali. set
postulantib ndn dedit. ptdi
p̃ses aliis reb aut militarib
custediis aut cognitiomb fr¬
erit occupatus. ¶Si p̾ses ꝓ
uintie inꝓxima fuit ciuitã¬
te.accedere d adutilitatem

Expanded text:
 de plano peti potuit. quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat vel quae decretum exposcit, sessiones erunt nobis computandae, praetorem factum non est, quo mipro tribunali datur, illud quaeritur, si sedit quidem praetor pro tribunali, sed postulationibus non dedit: potest praeses aliis rebus aut militaribus aut custodiis aut cognitionibus fuerit occupatus. Si praeses prouinciae in proxima fuit ciuitate, accedere debet ad utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsingłos dies ascierit ⁊potĩt
admirtecetum quocumq di¬
e nescient aut ñ potuerit. mil¬
la dubitatio ẽ. quin dies ei ñ
cedat.fien autem pof̾. ut qui ĩ¬
cognoniss eum intestatum d̾¬
cessisse. pꝰa quasi certiorem nũ¬
tio allatodubitare cepit. nũ¬
ꝗd testatus decesẜit. uł numol
uiuat.quia hicrumor pꝰa rep¬

Expanded text:
os dies et scierit et potuerit admittere: ceterum quacumque die nescierit aut non potuerit, nulla dubitatio est, quin dies ei non cedat. fieri autem potest, ut qui incognouisset eum intestatum decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit uel numquid uiuat, quia hic rumor poste
Abbreviated transcription (Latin):
d marito qr edium nõie dãp
minfecti cauit. si uelit eam re
emarito.si quocãu titia tibimy¬
pra eẽ desient. dotem dab̾hac
gn̾al ꝯmemoratõe ⁊ ab hosti¬
b capta eaomittetur stipło ł¬

Expanded text:
 marito, qui aedium nomine damni infecti cauit, si uelit eam recmarito: 'si quo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea committetur stip
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑat. ꝑtem ap̃ inrum reliq̃ ł¬
rat. dem̃ alii nupsat.⁊ iterum
uidua fcãad priorem uirum
dote erat m̃tionem fecerat. di¬
uortio fcõ reliquum exprice̾.
dote hiisdem dieb uru red¬
diturum ait labeo: qb redli¬
diss si supius diuortumint̾
eos fcm̃ non eẽt. qm̃ prioris

Expanded text:
receperat, partem apud uirum reliquereceperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum dote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus uirum redditurum ait Labeo, quibus reddidisset, si superius diuortium inter eos factum non esset, quoniam prioris
Abbreviated transcription (Latin):
tio q̃lia uestim̃ta post diuorti¬
um eeñt. talia inro regdi id̾ in¬
ris futurum Huiss. si ip̃a uesti¬
m̃ta uir emiss ⁊ firis dedissec
qõ si uestim̃ta non redderentẽ.
tc uirum p̃tium indotem spẽ¬
satimim. ¶ Filiã. s. diuortio
fcõ. dotem patri pegdi iusẜat. de¬
in ꝑte dotis ꝑsoluta. pat deces¬
ẜat. reliq̃m ꝑtem sinec delegata
nec ꝓmissa nouãdi animo pa¬
tri fuiss muln solui debe.labeo
trebatius ꝑutãt.id qiod um ẽ.
Mancipia in dotem extimata
accepisti.pactum ꝯuẽtum dem̃
factum ẽ. ut diuortio fcõtanti¬
demestimata reddes. nͦ eꝑtudo¬
talium ancillarimm̃tio fc̃a ẽ.
manebit in ꝗd labeo ꝑtus turͦ.
te ẽẽ debet. ¶Mułr que centỹi
dotis ap̃uirum he̾bat.diuortõ ĩ¬
frõiducenta auro errãte stipr¬
lata erat. labeo puta q̈nta tos
finss. tãtam deberi.sine prudẽs
mułr plus eẽt stipłata.siue in¬
pridens.labeonis smam ꝓbo
Uxor diuortio fco̾. ꝑtem dotis

Expanded text:
qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretium in dote compensaturum. Filia familias diuortio facto dotem patri reddi iusserat: deinde parte dotis persoluta pater decesserat. reliquam partem, si nec delegata nec promissa nouandi animo patri fuisset, mulieri solui debere Labeo Trebatius putant, idque uerum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit Labeo, partus tuus, te esse deberet. Mulier, quae centum dotis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo. Uxor diuortio facto partem dotis
Abbreviated transcription (Latin):
deficit. ñ eñt nec utił actio dan¬
dam. ¶Quedait lexͫ qͣnta po¬
cunia erit. tãtam pecirma da¬
tohostendit estimatoẽm hr̃di¬
tatis uł bõrum lib̾tinon ip̃a
hrditatem uoluisse legem pia¬
reansi maritus ipastes tͣtiere
Ceũ. Hec actio ⁊̃ constãte.
mo. intlieri competit.
ht .tolum malum ⁊ culpam eỹ
prare oꝑtere ẜuius ait. eaq sen
tentia publii meuii ẽ. nam hiᷤᷤ
inlicinia grachi uxore statinͭ ꝙ
res dotales que mea seditr̃e
q̃ grachus occisus erat perissẽt.
ait. qr grachi culpa ea seditio

Expanded text:
deficit, non erit nec utilis actio dand‹a›. Quod ait lex: 'quanta pecunia erit, tantam pecuniam dato', ostendit aestimationem hereditatis uel bonorum liberti, non ipsam hereditatem uoluisse legem praestare, nisi maritus ipsas res tradere um. Haec actio etiam constante matrimonio mulieri competit. habet, dolum malum et culpam eum praestare oportere Seruius ait. ea setentia Publii Mucii est: nam is in Licinnia Gracchi uxore statuit, quod res dotales in ea seditione qua Gracchus occisus erat, perissent, ait, quia Gracchi culpa ea sedi
Abbreviated transcription (Latin):
iam sine culpa mułris diuorti¬
um fcm eẽt:. dos omnis seie uxo¬
riaił gaio seio auomat̾no red¬
de̾tim. restituẽturq q̃ro cum se¬
ius auus mat̾nus statim uita
functas sit. ⁊ seia pꝰa sine culpaiy¬

Expanded text:
ium sine culpa mulieris factum esset, dos omnis Seiae uxor‹i› uel Gaio Seio auo materno redderetur restituereturque'. quaero, cum Seius auus maternus statim uita defunctus sit et Seia postea sine culp
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. ¶ Hered̾i mantilz insoli¬
dum ꝯdẽpnetur. ꝯpensatões
tam̃ q̃ ad pe̾ccãriam cam respi¬
tiunt ꝓderũtut ha c minus sit
obligat᷑us ueluti obres dõatas.
⁊ amotas ⁊ inpensas moruuo
cohertõem non h̃tssocero qucꝙ
cum quonurus dedote ag̃adez
honor br̃. ut in id dampnetur.
quod facere pot.¬

Expanded text:
edi mariti, licet in solidum condemnetur, compensationes tamen, quae ad pecuniariam causam respiciunt, proderunt, ut hoc minus sit obligatus, ueluti ob res donatas et amotas et impensas: morum uero coercitionem non habet. Socero quoque, cum quo nurus de dote agit, idem honor habetur, ‹ut› in id damnetur quod facere pot
Abbreviated transcription (Latin):
Ef cesẜit. iħ mułr brdi suorelĩ¬
hrdem non solet transire qd si
pnsuscessit. restitui is quiro d cum ꝓ¬
moram/si uo̾ alienatant pore¬
tas ant aliꝰqs fundi sui rsũfac
musris iussu uiro eius dederit:
in doteminspiciẽdum ẽ prim̃
qͥmatm mulieri possit restitri.
pot qñt nel cantionib intposi¬
tis. ut sic̃ pot̾ uir.iure suo cedit
mułri fruiq eam patiatur ul
dialle musri pot̾it cedẽant ali¬

Expanded text:
 cessit, nihil mulier heredi suo relins, qui ad heredem non solet transire. Quod si viro cessit, restitui is a viro debet: cum pmoram. si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo cedat mulieri fruique eam patiatur, uel,di ille mulieri poterit cedere aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsumptos qmuis seruam fuisse
pa ꝯstiterit. peti non posse placr¬
it sump̃tus uõ nec̃cios q̃ utiles i
p̃dia que dotalia uidebantur fẽo.
gener qui resi due dotis ꝓmisse
fenus stipłatus ẽata demuz ad
finem uce mutua debite qͣnti¬
tatis ꝯpensatoem opponẽ iuste
ur. si ꝓpriis sumptib uxore su¬
am exibuit. alioqn si patris sũp¬
tib exibita sit. mannis uẜaru
stipło ꝯpensationinon ꝓderit
¶Adiurum uxore pͦt diuortiu
rei̾saiuditium acceptum exsti¬
płatione quam ex̃neus ꝗ dotez
dedĩt stipłatus finͣt. non dissol¬
cere pot᷑. ꝯdempnatus sit. ⁊noĩa
sint ad dotis quãtitatemn am¬

Expanded text:
absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit. Ad uirum uxore post diuor tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non dissolcere potest condemnatus sit et nomina sint ad dotis quantitatem
Abbreviated transcription (Latin):
di stipulatoris qñcumq diiẽ¬
terit mułr. actio ꝯpetere nr̃ set
dicẽdum ẽ seie dotem posse sol¬
ui.qmuis actio ei directo nõ ꝯ¬
petat. ac si sibi auͣt illidari aurͦ
stipłatus eẽt s ⁊ ꝑmittendum
ẽn epti exhac ainti ꝯuentõe ne
ꝯm̃o dotis defrandet᷑ utilẽ actõe.¬
hr̃e. fauore eni nuptiarũ ama¬
xime ppaffectõem ꝑsonaru ad
Hoc decurrendum est.
legauerat. ita tñ ne dotem ab he¬
redib petẽt. ea que legata erãt.
uxor cape non potint.aꝵ. dotise

Expanded text:
stipulatoris, quandoque diuorterit mulier, actio competere uidetur. sed dicendum est Seiae posse dotem solui quamuis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipulatus esset. sed permittendum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime propter affectionem personarum ad hoc decurrendum est. legauerat, ita tamen, ne dotem ab heredibus peteret: ea, quae legata erant, uxor capere non potuerat. re
Abbreviated transcription (Latin):
lieri qd̾ est inpeculio.qr adhuc
sit qd̃ uxori debeatur. ¶Mari¬
tum inredcẽda dote. dedolo.m.
⁊culpa caue̾ optere q̃d sidolo.
m.fecerit quominus restituere
possit.dampnãdum eum qͣnti
tis nobres nrãs alius retiṅe nõ
debeat. ¶Sipost diuortiũres
dotales detiores fc̃e sunt inxi
reddenda dote morã fecĩt omnni.¬
mõ detrim̃tum ip̃e pr̃abit. ¶Si
ꝗ dõtalium ẜuorum infuga ert̃.
cauẽ debebit maritus se eos uiri
boni arbitratu ꝑ secuturum et
restituturum. ¶Sim̃r in qu¬
qnniolocauĩt fundum⁊ post
primum forte anmun.dinor¬
tium int̾uenerit.sabimis ait ñ
ał fundum mułri reddi opte
qͣm si cauerit. ut si qd p̃ter umꝰ
anni locatõem maritus dãpnatꝰ
fueritse ei restituturum.

Expanded text:
lieri quod est in peculio, quia adhuc lieri quod est in peculio, quia adhuc sit quod uxori debeatur. Maritum in reddenda dote de dolo malo et culpa cavere oportet. Quod si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti tis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post divortium res dotales deteriores factae sint et vir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium servorum in fuga erunt, cavere debebit maritus se eos viri boni arbitratu persecuturum et restituturum. Si vir in quinquennio locaverit fundum et post primum forte annum divortium intervenerit, Sabinus ait non alias fundum mulieri reddi oportere, quam si caverit, si quid praeter unius anni locationem maritus damnatus fuerit, se ei restituturum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum exboms lib̾ti.uł exob¬
ẜuos dotales fuĩt idendum ẽ
an deh̃ possit ouemria siqͣuidez
fu̾it ostat eum teneri hoc nõie.
siuo ⁊ in suos est naturalis. ad
uxor eam demum a beo exigat at ꝙ¬
q̃m reb sins exiget. nec plus
culpanda ẽ. maliems cohercen¬
da est. hoc ẽ indotalib. ¶Siu¬
xõr uni rem ꝯmodaũt. eaq pe¬
rierit.indẽdum ẽ an ꝯpensatio
nem hoc nõie patipossit. et pu¬
tosi ꝯdem ꝓhibuit eam marit᷑
ꝯmedare.statim de ductõem fi̾.
si uo non ꝓhibint eam ꝯmo¬
dare.arbitrio iudicis modicũ
tp̃c ei indulger cautoem p̃ben¬
ti. ¶Si bona mulris ꝓꝰꝑte sĩt
publicata suꝑẽ mulieri reliq̃
ptis dotis exactio p̃lus puto⁊
dicis ad p᷑ tis ͣdempnatoẽm fa¬
sit imussu patris. depecclio qde
agetur s siue ꝑꝑ inpensas afili¬
afiliosul amotãs abuxore res
peculiares. hoc ip̃o ꝙ h̃t̃ actionẽ
pat̾ exꝑsona filiianãiꝰ peculii
fit. ⁊ sic totum est pr̃andu mu¬

Expanded text:
ad eum ex bonis liberti vel ex observos dotales fuit, videndum, an de hoc possit conveniri. Et si quidem fuit, constat eum teneri hoc nomine: si vero et in suos est natura talis, igentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus. Si uxor viri rem commodaverit eaque perierit, videndumti possit. et puto, si quidem prohibuit eam maritus commodare, statim deductionem fieri: si uero non prohibuit eam commodare, arbitrio iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti. Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: dicis ad partis condemnationem fasit iniussu patris, de peculio quidem agetur: sed sive propter impensas a filia filio vel amotas ab uxore res peculiares hoc ipso, quod habet actionem pater ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mu
Abbreviated transcription (Latin):
uolutate. diuortio fr̃o dotem
tari. si ꝯditio stipłatiomis ĩpleaᷤ¬
tur. ⁊ pa̾ filia sine lib̾is decessit. ñ
erit inpediẽdus pat quominuᷤᷤ
exstipłatuagat. uiua aũt filia.
siagere uult exceptõc submore.¬

Expanded text:
uoluntate diuortio facto dotem dari. si condicio stipulationis impleatur et postea filia sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo minus ex stipulatu agat: uiua autem filia si agere uult, exceptione summoue
Abbreviated transcription (Latin):
es alienum soluat aut p̃dia ydo¬
nea em̾at.s ut lib̾is exalio inõ
egẽtib aut frĩb aut parẽtib
urmale accipe a ideo recte ei sol¬
uitimide ⁊ infilia famił. obͥf¬

Expanded text:
aes alienum soluat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio uiro egentibus aut fratribus aut parentibus st, non uidetur male accipere et ideo recte ei soluitur: idque et in filia familias ob
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ hoĩe frugioptet tũc dotẽ
seq̃stran.q̃tenus exeamulr cõ¬
petẽs hãt solatiũ nna cĩ fami
ecs abinitõnuptiaꝵ inita fuĩnt
ĩsuostatuduratib ⁊ altnsexpe¬
ctatib sanitaie⁊ mortis euẽtũ t

Expanded text:
ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens habeat solacium una cum sua eos ab initio nuptiarum inita fuerint, in suo statu durantibus et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euentum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Uiro atzuxore.mores ĩ¬
Incem acc̃antib cãm repudii f¬
dedisse utrumq pnuntiatii ẽ.
idira accipi d ut ea lege qua
Iabostemyserũt neut̃ uindice¬
tur. pana delicta mutua ꝯ pensa sp¬
tõe dissoluuntur.

Expanded text:
um Viro atque uxore mores invicem accusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. Id ita accipi debet, ut ea lege quam ambo contempserunt, neuter vindicetur: paria enim delicta mutua pensatione dissolvuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
si diuortium int̃uem̃t. nec pro¬
o prietas re¬
lesierem sitiean  doͣtis eẽ restoẽme
t maritus caueat. quam dixi
irixĩt. passurum se nti frui mu¬
lieremordemq cius qd̾ anire¬
rum̃ sit crta adiectõem bna¬
modum si ͭ nsus .s. indotẽ dati.¬

Expanded text:
interuenerit nec proprietas relierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caueat, quamdiu uixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. quod an uerum sit circa adiectionem hemodum sit usus
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ñ t̾ebebit p̃tium ens marit᷑.
uł hr̃s eius ne uãpnum sentia
uiro parente ueenis agatieade
uidẽtur derestituenda dote inter¬
uenine que ip̃a mułre agente.
obseruari solent ua pdutote fde

Expanded text:
serit, non debebit pretium eius maritus uel heres eius, ne damnum sentiat, uiro parenteue eius agat, eadem uidentur de restituenda dote interuenire, quae ipsa muliere agente obseruari solent. 28 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
ancillarum ñ recepiss aut lega¬
tauel br̃ditates q̃ post diuorti.
um ꝑẜuos dotales acquisite ma¬
rito fuissent.
dotis nomine tamq̃m debitor
quosdam adhibit. qui stipła¬
rentur ꝑtem dotis distracto ma¬
trimonios solui. ea nulla data
dote obierat. eodem maritosro
ditatem eius adicrãt nchonii¬
nus scipłatorib tñbitur. qũi
adeundo br̃ditatem deburicͥis.

Expanded text:
ancillarum non recepisset, aut legata uel hereditates, quae post diuortium per seruos dotales adquisitae marito fuissent.dotis nomine tamquam debitor quosdam adhibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo editatem eius adierat. nihilo minus stipulatoribus tenebitur, quoniam adeundo hereditatem d
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Sisocer agn̾o hr̃s insti¬
tutus adierit hr̃ditatem.qñq
snortuo patrecum h̃rde enis fia¬
am dedote acturam nerua ⁊ cato
iꝑnderunt. ut est relatum ap̃.ui.
bidemaristonis sensitiergo dĩce¬
rem ⁊ si emãcipass pat̾ filia ip̃z

Expanded text:
num Si socer a genero heres institutus adierit hereditatem, quandoque mortuo patre cum herede eius filiam de dote acturam Nerva et Cato responderunt, ut est relatum apud Sexibidem Aristoni consensit: ergo dicerem et si emancipasset pater filiam, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
maritus agere cepit istꝰ queq
tãte fili e ꝓcurator apatre datus.
cati actõm filie potius quã br̃¬
dib patris dari optebit. ¶E
patri dos data ext ⁊ er filius exali¬
qua ꝑte hr̃s subꝯditẽe ĩstita¬
tus fuerit. pend̾ete ꝯditõe cobr̃s¬
des eras dorem ꝓsua portõe mu

Expanded text:
itus agere coeperit, ista quoque ntate filiae procurator a patre datus cati actionem filiae potius quam heredibus patris dari oportebit. Cum patri dos data esset et ei filius ex aliqua parte heres sub condicione institutus fuerit et pendente condicione coheredes eius dotem pro sua portione mu
Abbreviated transcription (Latin):
patri denegadam actoẽmisi ta tur¬
pis ꝑsona patris sit.ut uerendu
sit. ne acceptam dotem ꝯsumataõ¬
q offitium iudicis int̾ponend
patri actoem. s cã cognitaᷤ q emi si
filia uẽcũde pabsentiam patri cẽ¬
dicat. cur ndicamus patri nõ eẽ
dãdam actoemꝙ si is pater sit.

Expanded text:
patri denegandam actionem, si tam turpatri denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut uerendum sit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum patri actionem, sed causa cognita. quid enim, si filia uerecunde per absentiam patri contradicat? cur non dicamus patri non esse dandam actionem? quod si is pater sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣur. Eet̾um siñ ꝑditure res ⁊ ex
uista cã soluta sit. non superit
acuol mortuo pat᷑renec ⁊̃ heres¬
eniꝰ agat. nec mułr ¶Simu¬
decepta accipsat nnchominus
actiodotis manebit. ¶Sipã¬
ter filia absente dedote egerit.⁊¬
siᷤ omissa sit derato sat̾datio. fili¬
e denegari d actiosme patri hrs
extit̾it. siue in legato tm̃ accͥepe¬
rit qͣntum dotis satis eet⁊ ita irł.
ei indotem qd̾ apatre dabatur.
lueroq eius cedͦ it sitm abeo cõ¬
secuta sit:qͣntum ei dotis noĩe de¬
beatur amarito ꝗ patri soluit.
Si patri ppꝯdempnatõem ronx̃z
ubi dos petebatur. ẽẽ non liceat
filie satis dotis fi opͣtet.ita tam̃
ut caueatratam rem pr̃em hĩtu¬
rum. ¶Eoaut tprꝯ sentire fili¬
sampatri oꝑtet.qd̾ his contestatũ.
ẜm hec. si filia dicat se patri ꝯsentie̾.¬
⁊ an litis ꝯtestatõem muͥtauit uotano¬
luntatemhił q̃ emancipata sit. fry¬
stra p̾at aget nẽc illud quoq ꝓba¬
mus ꝙ labeo ꝓbat. nõ nu nqua

Expanded text:
tur: ceterum si non perditurae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. sed mortuo patre nec etiam heredes agent nec mulier. Si mudecepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit. Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum acceperit, quantum dotis satis esset. et ita ei in dotem quod a patre datur lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito qui patri soluit. Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum. Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestatur. secundum haec si filia dicat se patri consentire et ante litis contestationem mutauerit uoluntatem uel etiam emancipata sit, frustra pater aget. Nec non illud quoque probamus, quod Labeo probat, nonnumquam