comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾eliquisti: Ita e̾ michi maior quo aꝑtĩ¬
or e̾ adulatio. quo ĩprobior ẽ quo mag̾
frontẽ suã ꝑfricuit. cecidit aliã. Hoc
potius expugnat. eo enĩ iã dem̃tie ueni¬
mus. qd̾ qui ꝑte adulatur pro malig¬
no fit. Solebant ibi dice̾ gallionẽ fra¬
trem meũ quẽ nemo ñ paꝵ amat eti¬
am qui amare plus ñ potest talia ui¬
cia ñ nosse. hoc cũ odisse ab oĩ eũ ꝑte
tẽptasti ingeniũ susciꝑe cepisti om̃iũ
maximũ ⁊ dignissimũ qd̃ ꝯsetrari
mallet ꝙͣ ꝯteri. pedes abstulit fruga
siluit. ut illos nec hr̃e nec dãpnare
uideatur. Prima statĩu̾ba precidit.
Cepisti mirari comitãtem. ⁊ ĩꝯpositã
suauitatẽ. q̃ illos quoq quos transit
abducit gratuitũ etiã in obiuos meri¬
tũ. Nemo enĩ mortaliũ uni tã dul¬
cis est ꝙͣ hic oĩb cũ int̾im tãta natu¬
ralis boni us est ubi ꝑ artẽ simula¬
tionẽ ñ redolet Nemo ñ imputari

Expanded text:
dereliquisti." Ita est, mi Iunior: quo apertidereliquisti." Ita est, mi Iunior: quo apertior est adulatio, quo improbior, quo magis frontem suam perfricuit, cecidit alienam, hoc citius expugnat. Eo enim iam dementiae uenimus, ut qui parce adulatur, pro maligno sit. Solebam tibi dicere Gallionem si, fratrem meum, quem nemo non parum amat, etiam qui amare plus non potest, alia uitia non nosse, hoc eum odisse. Ab omni illum parte temptasti: ingenium suspicere coepisti omnium maximum et dignissimum, quod consecrari mallet quam conteri: pedes abstulit; frugasiluit, ut illos nec habere nec damnare uideatur: prima statim uerba praecidit; coepisti mirari comitatem et in compositam suauitatem, quae illos quoque quos transit abducit, gratuitum etiam in obuios meritum nemo enim mortalium uni tam dulcis est quam hic omnibus, cum interim – tanta naturalis boni uis est, ubi artem simulationemque non redolet – nemo non imputari
Abbreviated transcription (Latin):
multos in ꝑsonã tuã cogita ⁊ hoc
ñ eẽ remediũ tanti mali nolle lauda¬
ri. Cripus passienus. quo ego nil cog¬
noui subtilius. in õib quidẽ reb. maxĩe
ĩ distinguẽdis ⁊ curãdis uiciis. sepe dĩ¬
Demetriũ egregiũ uiꝵ memini dice̾
cuidã lib̾tino potenti. facilẽ sibi ẽ ad
diuitias. uiã quo die penituisset bone
m̃tis. nec inuidebo inquit uobis hac
arte s docebo eos quib q̃sito opus est
ꝙ̃ admod̾ ñ dubiã fortunã maris. ñ
em̃di uendẽdiq litẽ subeant. ñ inc̾tã
fidem ruris inc̾tiorẽ fori tẽptent qũe¬
admodũ ñ solũ facili. s etiã hilari
iua pecuniã faciant. gaudẽtesq despo¬
lient. Te inquit longiorẽ fido au me¬
eo iurabo ⁊ appollonio. picte qmͣuis
staturã habeas thecisũ trete ꝯpositi
hoĩem quidẽ ñ eẽ ullũ lib̾aliorẽ. Nõ mẽ¬
tiar cũ possis uid̾i oĩb donasse quicꝙͥ

Expanded text:
multos in persona tua Plancos cogita et hoc multos in persona tua Plancos cogita et hoc non esse remedium tanti mali, nolle laudari. Crispus Passienus, quo ego nil cognoui subtilius in omnibus quidem rebus, maxime in distinguendis et curandis uitiis, saepe diDemetrium egregium uirum memini dicere cuidam libertino potenti facilem sibi esse ad diuitias uiam, quo die paenituisset bonae mentis. "Nec inuidebo, inquit, uobis hac arte, sed docebo eos, quibus quaesito opus est, quemadmodum non dubiam fortunam maris, non emendi uendendique litem subeant, non incertam fidem ruris, incertiorem fori temptent, quemadmodum non solum facili sed etiam hilari uia pecuniam faciant gaudentesque despolient." "Te, inquit, longiorem Fido Annaeo iurabo et Apollonio pycte, quamuis staturam habeas pithecii cum Thraece compositi. Hominem quidem non esse ullum liberaliorem non mentiar, cum possis uideri omnibus donasse quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
nio rixa. Fac ergo mi lucili qd̃ facere
ꝯsuesti. Aturba te qnͣtum potes seꝑa.
ne adulatorib latus p̾beas. Artifices
sũt ad captandos suꝑiores. par illis
etiã si bene cau̾is ñ eris. S michi cre¬
de. ꝓditioni si captieris ip̃e te trades.
hñt hoc in se naturale blandicie etiã
cũ reiciuntur placẽt. Sepe excluse no¬
uissime retipiuntur. hoc enĩ ip̃m im¬
putãt qd̾ repellũtur. ⁊ subigi ne ꝯtu¬
melia quidẽ possũt. Incredile est. s
mare ut scias ñ posse te ꝯsequi. ut
sis ĩpenetrabilis. Cũ oĩa cai̾us ꝑ or¬
nam̃ta fiet. Alius adulatione clam
utetur ꝑte alius ex aꝑto palam rusti¬
cĩtate simulata. qͣi simplicitas illa
ñ ars sit. Plancus artifex ante uille¬
uium maximus aiebat. ñ ẽẽ occulte
nisi ex dissimulato blandiendũ. p̾it
inquit ꝓcari si lateat. pli̾mũ adulator
cũ deprehensus e̾ ꝓficit. plus etiã ñc
si obuirgatus ẽ. si erubuit. Futuros

Expanded text:
um contubernio rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod facere um contubernio rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod facere consuesti; a turba te, quantum potes, separa, ne adulatoribus latus praebeas. Artifices sunt ad captandos superiores: par illis, etiamsi bene caueris, non eris. Sed mihi crede: proditioni, si capieris, ipse te trades. Habent hoc in se naturale blanditiae: etiam cum reiciuntur placent; saepe exclusae nouissime recipiuntur. Hoc enim ipsum imputant, quod repelluntur, et subigi ne contumelia quidem possunt. Incredibile est qumare, ut scias non posse te consequi, ut sis impenetrabilis: cum omnia caueris, per ornamenta ferieris. Alius adulatione clam utetur, parce, alius ex aperto, palam, rusticitate simulata, quasi simplicitas illa, non ars sit. Plancus, artifex ante Vitellium maximus, aiebat non esse occulte nec ex dissimulato blandiendum: "Perit, inquit, procari, si latet." Plurimum adulator, cum deprehensus est, proficit; plus etiamnunc, si obiurgatus est, si erubuit. Futuros
Abbreviated transcription (Latin):
gla̾bitur. dabiturꝙ t̾ris inscius sceleꝵ
⁊ meliorib auspiciis natus. Scõ illis
q̃q innocẽtiã ñ durabit. nisi dum no¬
ui sũt. Cito nequitia subrepit uirtus
difficilis inuentu ẽ. restorem ducemq
tesiderat. at sine magistro uitia dis¬
elestat te quẽ admodũt
scribis lucili uiroꝵ op̃ti¬
me sicilia ⁊ officiũ pro¬
curationis ociose. dele¬
ctabit q si ꝯtinere to intra fines suos
uolueris nec efficere imꝑiũ qd̾ e̾ ꝓcũ¬
ratõ. Factuꝵ hoc te ñ dubito. Scio ꝙͣ
sis ambitioni alienus. qmͣ familiaris
ocio ⁊ littoris. Turbã reꝵ homuiũ q de¬
siderẽt qui se pati nesciunt. tibi tecũ op¬
time ꝯuenit. Nec e̾ miꝵ. paucis istud
ꝯtingere. imꝑio si nobis ip̃i molesti
sumus. si modo amore nr̃i modo tedio
laboramus. Infelicẽ animũ nũc suꝑ¬
bia inflamus. nũc cupiditate disten¬
dimus. alias uoluptate laxamus.
alias solucitudine exurimus. Necesse

Expanded text:
generabitur dabiturque terris homo inscius scelerum generabitur dabiturque terris homo inscius scelerum et melioribus auspiciis natus. Sed illis quoque innocentia non durabit, nisi dum noui sunt; cito nequitia subrepit. Uirtus difficilis inuentu est, rectorem ducemque desiderat: etiam sine magistro uitia diselectat te, quemadmodum scribis, Lucili uirorum optime, Sicilia et officium procurationis otiosae, delectabitque, si continere id intra fines suos uolueris nec efficere imperium quod est procuratio. Facturum hoc te non dubito; scio quam sis ambitioni alienus, quam familiaris otio et litteris. Turbam rerum hominumque desiderent qui se pati nesciunt: tibi tecum optime conuenit. Nec est mirum paucis istud contingere. Imperiosi nobis ipsi ac molesti sumus; modo amore nostri, modo taedio laboramus; infelicem animum nunc superbia inflamus, nunc cupiditate distendimus; alias uoluptate lassamus, alias sollicitudine exurimus; quod est
Abbreviated transcription (Latin):
diderim. nec lõga erit mora exitii. Tẽp̃¬
tatur. diuellitur q ꝯcordia. Cũ semel
aliquid ex hac idonea diligentia remi¬
serit mũdus. statim undiq ex abidito
⁊ aꝑto. suꝑne. ab infimo aqͣꝵ fiet erup¬
tio. Nich̾ e̾ tam iuolentũ tã inꝯtinens
sui tã ꝯtumax ĩ festũq retinẽtib qmͣ
magna uis. Unde utetur libertate ꝑ¬
missa. ⁊ iubente natura q̃ scindit circuit
ꝙ ꝯplebit ut ignis diu̾sis locis ortus
cito miscet incẽdiũ. flãmis coire ꝓperã¬
tib sic momĩto se redũdantia płib locis
maria ꝯmittent. Nec ea semꝑ licẽtia un¬
dis erit. s ꝑacto exitio gn̾is humani
extinctisq parit̾ feris in qͣꝵ hoies ĩge¬
nia tnͣsierãt. iteꝵ aqͣs t̾ra sorbebebit ter¬
ra pelagus stare. aut int̾ t̾minos suos
fuere coget.⁊ reiestlis e nr̃is sedib in
sua setreta pelletur occeanus ⁊ antiqꝰ
ordo reuocabitur. Omẽ ex integro aĩal

Expanded text:
diderim. Nec longa erit mora exitii: tempdiderim. Nec longa erit mora exitii: temptatur diuelliturque concordia. Cum semel aliquid ex hac idonea diligentia remiserit mundus, statim undique ex aperto et abdito, superne, ab infimo, aquarum fiet irruptio. Nihil est tam uiolentum, tam incontinens sui, tam contumax infestumque retinentibus quam magna uis undae: utetur libertate permissa et iubente natura, quae scindit circuitque complebit. Ut ignis diuersis locis ortus cito miscet incendium flammis coire properantibus, sic momento se redundantia pluribus locis maria committent. Nec ea semper licentia undis erit, sed peracto exitio generis humani extinctisque pariter feris, in quarum homines ingenia transierant, iterum aquas terra sorbebit, terra pelagus stare aut intra terminos suos furere coget, et reiectus e nostris sedibus in sua secreta pelletur oceanus et antiquus ordo reuocabitur. Omne ex integro animal
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Nõ uides ut illi ꝑpetua cũ claustris
sius pugna sit: Quid porro: Istinc
uñ tm̃ tumultũ uides metus ẽ.e ma¬
ri ⁊ magno spũ erumpẽtib fluuiis.
Ubi ñ humorẽ natura disposuit. ut noᷤᷤ¬
undiq cũ uoluisset aggredi posset.Mẽ¬
tior insi eruentib t̾ram occurrit. ⁊ quo¬
tiens nos auaritia aut defodit aut ali¬
qua causa penetrare altius cogit eru¬
enti finis. aliqñ est. Adice nũc quod ĩ¬
manes sũt in abdito lacus ⁊ multũ
Undiq ergo erit causa diluuio. cũ alie
aq̃ subt̾fluunt t̾ras. alie circũ fluant
q̃ du coertite uincent annes annib. iũ¬
gent paludib stagna. Emniũ tunc
mare ora fontiũ implebit. ⁊ maiore hia¬
tu soluet. Quẽadmod̾ corꝑa nr̃a ad e¬
gestũ uent̾ exhaurit. ꝙ̃ ad mod̾ in sudorẽ
eunt uires. tra tellus li q̃siet ⁊ aliis cau¬
sis quiescentib intra se quo m̾gatur
inueniet. Sed magis oĩa coitura cre¬

Expanded text:
t? Non uides ut illi perpetua cum claustris t? Non uides ut illi perpetua cum claustris suis pugna sit? Quid porro? Istinc, unde tantum tumultum uides, metus est, e mari et magno spiritu erumpentibus fluuiis. Ubi non umorem natura disposuit, ut undique nos, cum uoluisset, aggredi posset? Mentior, nisi eruentibus terram umor occurrit et, quotiens nos aut auaritia defodit aut aliqua causa penetrare altius cogit, eruendi finis aliquando est. Adice quod immanes sunt in abdito lacus et multumUndique ergo erit causa diluuio, cum aliae aquae subterfluant terras, aliae circumfluant, quae diu coercitae uincent et amnes amnibus iungent, paludibus stagna. Omnium tunc mare ora fontium im implebit et maiore hiatu soluet. Quemadmodum corpora nostra ad egestum uenter exhaurit, quemadmodum in sudorem eunt uires, ita tellus liquefiet et aliis causis quiescentibus intra se quo mergatur inueniet. Sed magis omma coitura cre
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ rubrũ mare abraici ⁊ cretici sinꝰ
detur quicꝙͥ ĩ suas ꝑtes natura ꝯgessit.
Nõ muri q̃mq ñ turres tuebũtur. Nõ
ꝓter̃t tẽpla supplicib nec urbiũ sũma.
quippe fugientes unda p̾ueniet. ⁊ ex
ip̃is artib deseret. Alia ab occasu alia
ab oriente ꝯcurrẽt. Unus humanũ
genus ꝯdet dies. quicꝙͥ tã longa fortu¬
ne indulgẽtia excoluit quicꝙͥ supra
cet̾os extulit nobilia pariter atq ordi¬
nata magnaꝵ ꝙ gentiũ regna pessũ¬
dabit. Sũt enĩ oĩa ut dixi facilia natu
subito s ex denũtiato uenit. Iam aut̃
a primo die mũdi. cũ in hũc habitum
ex informi unitate discederent. qnͣdo
m̾gerentur t̾rena decretũ e̾ Et ne sit
qñq uelut in nouo oꝑe dura molitio:
olim ad hoc maria se ex̾tent. Nõ uides
ut flustus in littora tamꝙͣ exiturus
incurrat: Nõ uides ut estus fines suos
tnͣseat. ⁊ ĩ possessionẽ t̾raꝵ mare induca¬

Expanded text:
um et Rubrum mare, Ambracii et Cretici sinus, um et Rubrum mare, Ambracii et Cretici sinus, detur quicquid in suas partes natura digessit. Non muri quemquam, non turres tuebuntur. Non proderunt templa supplicibus nec urbium summa, quippe fugientes unda praeueniet et ex ipsis arcibus deferet. Alia ab occasu, alia ab oriente concurrent. Unus humanum genus condet dies; quicquid tam longa fortunae indulgentia excoluit, quicquid supra ceteros extulit, nobilia pariter atque adornata magnarumque gentium regna pessundabit. CAPUT 30 Sunt omnia, ut dixi, facilia natursubito sed ex denuntiato uenit. Iam autem a primo die mundi, cum in hunc habitum ex informi unitate discederet, quando mergerentur terrena decretum est; et ne sit quandoque uelut in nouo opere dura molitio, olim ad hoc maria se exercent. Non uides ut fluctus in litora tamquam exiturus incurrat? Non uides ut aestus fines suos transeat et in possessionem terrarum mare induca
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ quo ambiat terras. nũc quo obruat
quicꝙ illi adieceris. necesse ẽ in alienũ
locũ exundet. Bide gͦ ne t̾ras debeat
minus ut ualitliori infirma suctũbat.
Incipiet ergo putrescere. de hinc delaxa¬
ta ire in humorẽ. ⁊ assulua tabe de¬
fluere. Ĩ uoexilient sub mõtib flumĩa¬
ipõs q ĩpetus quatient inde aura tac¬
ta manabũt. Om̃e solum aqͣs reddet.
sũmi scaturient mõtes. Quẽ admodũ
in morbũ tnͣseunt sana ⁊ ulceri uitiꝰ¬
na ꝯsentiunt. ut q̃ꝙ ꝓxima t̾ris fluen¬
tib fiu̾nt ip̃a eluentur stillabũt ꝙ
deinde current. ⁊ hiante płi̾b locis saxa.
ꝑ fretũ saliet ⁊ maria int̾ se ꝯponet.
Nich adria erit nich̾ siculi equoris fau
occeanus extrema sortitus ueniet me
dium. Quid ergo est: Nich̃ominus te¬
nebit alienos m̃ses hyems estas ꝑ hibe¬
bitur. ⁊ quicꝙ t̾ras sydus exsiccet. ꝯp̾s¬
so ardore siccabit. ꝑibũt tot nõia caspi

Expanded text:
habet quo ambiat terras, non quo obruat: habet quo ambiat terras, non quo obruat: quicquid illi adieceris, necesse est in alienum locum exundet. Uide ergo ne terra debeat minui, ut ualidiori infirma succumbat. Incipiet ergo putrescere, dehinc laxata ire in umorem et assidua tabe defluere. Tunc exilient sub montibus fluminaosque impetu quatient; inde aura tacta manabunt; solum omne aquas reddet, summi scaturient montes. Quemadmodum in morbum transeunt sana et ulceri uicina consentiunt, ut quaeque proxima terris fluentibus fuerint, ipsa eluentur stillabuntque, deinde current et, hiante pluribus locis saxo, per fretum saliet et maria inter se componet. Nihil erunt Adria, nihil Siculi aequoris faucoceanus extrema sortitus ueniet in medium. Quid ergo est? Nihilominus tenebit alienos menses hiems, aestas prohibebitur, et quodcumque terras sidus exsiccat, compresso ardore cessabit. Peribunt tot n
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corꝑis ⁊ seq̃ntis actus ĩ ꝑuo occul¬
toq liniam̃to sũt: sic origo mũdi nõ
magis solẽ ⁊ lunã ⁊ uices sideꝵ ⁊ aĩa¬
liũ ortus ꝙͣ quib mutarentur t̾rena
ꝯtinuit. In hiis fit mnundatio que ñ
setus ꝙͣ hiens ꝙͣ estas lege mũdi ue¬
nit. Itaq ñ pliuuia istd̾ fiet. s pliuua
adiuuabũt naturã ut nature ꝯstitu¬
ta ꝑagantur. Maximã tam̃ causã
ad se inundanda t̾ra ip̃a p̾stabit. qui
diximus ẽẽ mutabilẽ ⁊ solui in humo¬
rem. Ergo qñq erit t̾minus reb hu¬
manis. Cũ ꝑtes eius int̾ire debuerĩt
aboleri ue funditus tote. ut de integͤ
tote rudes innoxie ꝙ gen̾entur. nec suꝑ¬
sit in det̾iora p̾ceptor. plus humoris ꝙͣ
fuit semꝑ fiet. Nunc enĩ elem̃ta ad id
qo̾ debetur pensa sũt. Aliquid oportet al¬
teri accedet. ut q̃ libram̃to stant. in eqͣli¬
tas turbet. Accedet humori. Nũc enim

Expanded text:
enim corporis et sequentis auctus in paruo occulenim corporis et sequentis auctus in paruo occultoque liniamenta sunt, sic origo mundi non minus solem et lunam et uices siderum et animalium ortus quam quibus mutarentur terrena continuit. In his fuit inundatio, quae non secus quam hiems, quam aestas, lege mundi uenit. Itaque non pluuia istud fiet sed pluuia adiuuabunt naturam, ut naturae constituta peragantur. Maximam tamen causam ad se inundandam terra ipsa praestabit, quam diximus esse mutabilem et solui in umorem. Ergo quandoque erit terminus rebus humanis, cum partes eius interire debuerint abolerique funditus totae, ut de integro totae rudes innoxiaeque generentur nec supersit in deteriora praeceptor, plus umoris quam semper fuit fiet. Nunc enim elementa ad id quod debetur pensa surit: aliquid oportet alteri accedat, ut quae libramento stant, inaequalitas turbet. Accedet umori; nunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾m fieri. A deo quidẽ affirmat ut ꝯ¬
flagrationi atq diluuio tp̃s assignet
Arsura enĩ t̾rena ꝯtendit qñq oĩa side¬
ra q̃ nũc diu̾sos agũt cursus in cãcrũ
cũ uen̾int. sic sub eodẽ posita ut resta
linea exire ꝑ orbes omniũ possit. In¬
undatõem futurã cũ eadẽ si dex turba
in capricornũ ꝯuen̾it. illic solsticium.
hic bruina ꝯficitur. Magne potentie
signa qnͣdo in ip̃a mutationes anni
mom̃ta sũt. Et istas ego receꝑim cau¬
sas neq enĩ ex uno e̾ tanta ꝑnities.
⁊ illã que in ꝯflagratõe nr̃is placet.
Hoo quoq tnfferendũ puto. siue aĩa ẽ
mũdus siue corpꝰ. natura gub̾nabile.
ut arbores ⁊ saca. ab initio eius usꝙ
ad exitũ quicꝙͥ facere quicꝙͥ pati tebe¬
at inclusũ ẽ. Ut in semine oĩ futuri
oĩs ratõ ꝯprehensa e̾. ⁊ legẽ barbe ca¬
noꝵq ñlum natus infans ht̃. totius

Expanded text:
siderum fieri; adeo quidem affirmat, ut csiderum fieri; adeo quidem affirmat, ut conflagrationi atque diluuio tempus assignet: arsura enim terrena contendit, quandoque omnia sidera, quae nunc diuersos agunt cursus, in Cancrum conuenerint, sic sub eodem posita uestigio, ut recta linea exire per orbes omnium possit; inundationem futuram, cum eadem siderum turba in Capricornum conuenerit. Illic solstitium, hic bruma conficitur: magnae potentiae signa, quando in ipsa mutatione anni momenta sunt. Et istas ego receperim causas neque enim ex uno est tanta pernicies, et illam, quae in conflagratione nostris placet, hoc quoque transferendam puto: siue animal est mundus siue corpus natura gubernabile, ut arbores, ut sata, ab initio eius usque ad exitum quicquid facere quicquid pati debeat, inclusum est. Ut in semine omnis futuri hominis ratio comprehensa est et legem barbae canorumque nondum natus infans habet totius
Abbreviated transcription (Latin):
equinoftialis estus sub ip̃m lime solis¬
ꝙ coitũ aliis maior undare: sic hic qui
ad occupandas t̾ras mittitur. solitis
maximis q ualentior plus aqͣꝵ tͣhit.
nec anteꝙͣ supͣ cacumina eoꝵ quos ꝑfu¬
surus est mõtiũ creuit ꝑuoluitur. Per
centena milia quibdã locis estus in¬
currit innoxius. ⁊ ordinem seruat. Ad
m̃suram enĩ crescit. it̾m q decrescit. At
illo tpr̃e solutus legib sine modo fert.
Qua ratõne inquis: Eatem qua ꝯfla¬
gratio futura e̾. Utrũꝙ  cũ deo uisum
ordiri meliora. uetera finiri. Aqua et
ignis t̾renis dominãtur. ex hiis ortus¬
⁊ ex hiis int̾itus e̾. Ergo qnͣdoq pla¬
cuere res nouo mũdo sic in nos mare
emittitur. ut de suꝑ feruor ignisq cũ
aliud genus exitii placuit. Quidam
existimãt t̾cam quoq ꝯciti ⁊ dirupto
solo noua fluminũ capita detegere. q̃
amplius ut e pleno ꝓfundant. Berosꝰ
qui bellũ int̾pretatus ẽ ait ista cursu

Expanded text:
aequinoctilis sub ipsum lunae solisaequinoctilis sub ipsum lunae solisomnibus aliis maior undare, sic hic, qui ad occupandas terras emittitur, solitis maximisque uiolentior, plus aquarum trahit nec, antequam supra cacumina eorum, quos perfusurus est, montium creuit, deuoluitur. Per centena milia quibusdam locis aestus excurrit innoxius et ordinem seruat ad mensuram enim crescit iterumque decrescit: at illo tempore solutus legibus sine modo fertur. Qua ratione?, inquis: eadem qua conflagratio futura est. Utrumque fit, cum deo uisum ordiri meliora, uetera finiri. Aqua et ignis terrenis dominantur; ex his ortus, ex his interitus est: ergo quandoque placuere res nouae mundo, sic in nos mare emittitur desuper, ut feruor ignisque, cum aliud genus exitii placuit. Quidam existimant terram quoque concuti et dirupto solo noua fluminum capita detegere, quae amplius ut e pleno profundant. Berosos, qui Belum interpretatus est, ait ista cursu
Abbreviated transcription (Latin):
recessu maris. Nam ubi aeris ut etheris
sic huius elem̃ti larga mat̾ia ẽ. multo
in abdito plenior. Hec fatis mota non
estu. liam estu fati minist̾ium e̾. attollit
uasto sinu fretũ. agitq ante se. Deinde
in mirã altitudinẽ erigitur. ⁊ illis tutis
hominũ receptacłis suꝑest. Nec id aquis
arduũ e̾. qm̃ equor t̾ris fastigio ascẽdet.
sũt. nã par undiq sibi ip̃a tellus e̾. Ca¬
ua eius ⁊ plana eius. infi̾ora sũt. Sed
a deo in rotũdum orbis eqͣtus e̾. in ꝑte
autẽ eius ⁊ maria sũt. q̃ in unius eqͣ¬
litatẽ pile coeunt. S ꝙ̃ admodũ cãpos
intuentẽ que paulatim deuexa sũt fal¬
lũt. sic ñ intelligimus curuaturas ma¬
ris ⁊ uidetur planũ quicꝙͥ apparet.At
illud eqͣle t̾ris e̾. Ideoq ut effluat non
magna mole se tollet ⁊ dum satis est
illi ut supra paria ueniat. leuit̾ exurg̾e.
nec a littore ubi infi̾us e̾ s a medio ubi
cumulus ille ẽ defluit. Ergo ut solet

Expanded text:
recessu maris. Nam ut aeris, ut aetheris, recessu maris. Nam ut aeris, ut aetheris, sic huius elementi larga materia est multoque in abdito plenior. Haec fatis mota, non aestu nam aestus fati ministerium est, attollit uaste, sinu fretum agitque ante se. Deinde in miram altitudinem erigitur et illis tutis hominum receptaculis superest. Nec id aquis arduum est, quoniam aequo terris fastigio ascendunt. sunt: nam par undique sibi ipsa tellus est caua eius et plana inferiora sunt, sed istis adeo in rotundum orbis aequatus est; in parte autem eius et maria sunt, quae in unius aequalitatem pilae coeunt. Sed quemadmodum campos intuentem quae paulatim deuexa sunt fallunt, sic non intellegimus curuaturas maris et uidetur planum quicquid apparet. At illud aequale terris est ideoque, ut effluat, non magna mole se tollet, dum satis est illi, ut supra paria ueniat; leuiter exsurgere; nec a litore, ubi inferius est, sed a medio, ubi ille cumulus est, defluit. Ergo ut solet aestus
Abbreviated transcription (Latin):
cutiet. Intumescẽt riuis flumina s
resident. Quibdã placet mou̾i mare.
⁊ illinc causã tante cladis accessere.
Nõ pot̾ torrẽtiũ aut imbriũ aut flu¬
minũ iniuria fieri: tam grande nau¬
fragiũ. Ubi instat illa ꝑnities. mu¬
tariq genus humanũ placuit flue¬
re assiduos imbres. ⁊ ñ eẽ modũ plu¬
uiis ꝯcesserim. Supp̾ssos aquilonib
⁊ flatu sicciore austris nubes ⁊ annes
habũdare s adhuc ĩ dãpna ꝓfectũ ẽ.
St̾nũtur segetes ⁊ deplorata colonis
uota iacent. longiq ꝑit labor irritus
anni. Nõ ledi t̾re debent s abscondi
deniq cũ ꝑ ista ꝓclusum ẽ. crescũt ma¬
ria s suꝑ solitũ ⁊ flustũ ultra extre¬
mũ tempestatis maxime uestigium
mittũt. Heinde a t̾go uẽtis surgentib
ingẽs equor inuoluit. qd̾ longe a ꝯspe¬
ctu int̾ioris littoris frangitur. Deinde
in alieno ꝯstistit. uelut admoto cum¬
malo. ꝯmunis ꝓcurrit estus ex imo

Expanded text:
cutiet, intumescent riuis flumina, sed cutiet, intumescent riuis flumina, sed resident. Quibusdam placet moueri mare et illinc causam tantae cladis accersere: non potest torrentium aut imbrium aut fluminum iniuria fieri tam grande naufragium. Ubi instat illa pernicies mutarique humanum genus placuit, fluere assiduos imbres et non esse modum pluuiis concesserim, suppressis aquilonibus et flatu sicciore austris nubes et amnes abundare. Sed adhuc in damna profectum est: "sternuntur segetes et deplorata colonis uota iacent longique perit labor irritus anni." Non laedi terrae debent sed abscondi. Itaque cum per ista prolusum est, crescunt maria, sed super solitum, et fluctum ultra extremum tempestatis maximae uestigium mittunt. Deinde a tergo uentis surgentibus ingens aequor euoluunt, quod longe a conspectu ueteris litoris frangitur. Deinde in alieno constitit, uelut admoto malo comminus procurrit aestus ex imo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uacabat timere mirãtio. Nec dolor
quidẽ habebat locũ qiuippe uim suã
ꝑlit in eo qui ultra sensũ mali miser est.
sas cicladas augẽt Ut ait ille poetaꝵ ĩ¬
geniosissimus egregie sicut illo ꝑ mag¬
nitudines rei dixit. Oĩa pontus erat. de¬
mat̾ie impetũ ad pueriles ineptias re¬
duxiss. Nat lupus int̾ oues. fuluos ue¬
hit unda leones. Nõ e̾ res satis sobria
lascuure deuorato orbe t̾raꝵ. Nycit ingẽ¬
tia ⁊ tante ꝯfusionis imaginẽ cepit cũ
dixit: Expatiata riũt ꝑ aꝑtos flumina
cãpos. pre ẽẽ q labãt sub gurgite turres.
Magnifice hec si ñ curau̾it quid oues
⁊ lupi faciãt. Natari aut ĩ diliuiuo ⁊ ĩ
illa rapina pot̾. an ñ in eodem impetu
pecus oe quo raptũ erat m̾sũ e̾: Conce¬
pisti ymaginẽ qnͣtam debebas. obrutis
õĩb t̾ris. celo ip̃o in t̾ra ruente. ꝑfer
scies quid deceat. si cogitau̾is orbẽ t̾raꝵ
uia segetes malas. frustũ grando dis¬

Expanded text:
Non uacabat timere mirantibus, nec dolor Non uacabat timere mirantibus, nec dolor quidem habebat locum, quippe uim suam perdit in eo, qui ultra sensum mali miser est. sparsas Cycladas augent," ut ait ille poetarum ingeniosissimus egregie; sicut illud pro magnitudine rei dixit "omnia pontus erat, dem ingenii et materiae ad pueriles ineptias reduxisset: "nat lupus inter oues, fuluos uehit unda leones." Non est res satis sobria lasciuire deuorato orbe terrarum. Dixit ingentia et tantae confusionis imaginem cepit, cum dixit: "expatiata ruunt per apertos flumina campos, ... pressaeque labant sub gurgite turres." Magnifice haec, si non curauerit quid oues et lupi faciant. Natari autem in diluuio et in illa rapina potest? aut non eodem impetu pecus omne, quo raptum erat, mersum est? Concepisti imaginem quantam debebas obrutis omnibus terris caelo ipso in terram ruente. Perfer: scies quid deceat, si cogitaueris orbem terrauia segetes malas, fructum grande, de
Abbreviated transcription (Latin):
nox ẽ. ⁊ quidẽ horrida ⁊ t̾ribilis. int̾¬
cursu luminis diri. Crebra enĩ micãt
fulmina. ꝓcelleq qͣtuint mare tunc
primũ auctũ fluminũ accessu ⁊ sibi
angustũ. Iã enĩ ꝓmouet litus nec ꝯti¬
netur sius finib. s ꝓhibẽt exire torren¬
tes. agũt q fluctũ retro. Pars tñ ma¬
ior ut maligno hostio retenta restagnat
et agros in forma unius laci redigit
Iã oĩa qͣ ꝓspici pot̾ aquis obsidentur.
Sĩs tumulus in ꝓfundo latet. ⁊ ĩmẽ¬
sa ubiq altitudo e̾. tm̃ ĩ sũmis mõti¬
um iugis uada sũt: In ea excelsissĩa
cũ lib̾is ⁊ ꝯiugib fugerũt. actis ante
se gregib. Siremptũ init̾ miseros ꝯm̃¬
cium ac tnͣsitus. qmͣ quicꝙͥ sũmissiꝰ
erat. id ũda ꝯpleuit. Editissimis qui¬
b q adherebant reliquie gn̾is hũani
Suib in extrema ꝑductis. hoc unũ
solatio fuit qd̾ tnͣsierat ĩ stuporẽ metꝰ

Expanded text:
nox est et quidem horrida ac terribilis internox est et quidem horrida ac terribilis intercursu luminis diri. Crebra enim micant fulmina, procellaeque quatiunt mare tunc primum auctum fluminum accessu et sibi angustum: iam enim promouet litus nec continetur suis finibus; sed prohibent exire torrentes aguntque fluctum retro. Pars tamen maior ut maligno ostio retenta restagnat et agros in formam unius laci redigit. Iam omnia, qua prospici potest, aquis obsidentur: omnis tumulus in profundo latet et immensa ubique altitudo est. Tantum in summis montium iugis uada sunt: in ea excelsissima cum liberis coniugibusque fugerunt actis ante se gregibus. Diremptum inter miseros commercium ac transitus, quoniam quicquid submissius erat, id unda compleuit. Editissimis quibusque adhaerebant reliquiae generis humani, quibus in extrema perductis hoc unum solacio fuit, quod transierat in stuporem metus.
Abbreviated transcription (Latin):
tura uasta. ⁊ tẽpestatib rapta alueos
reliq̃rũt. Quid tu ẽẽ rodanũ quid pu¬
tas renũ. danubiũ. quib torrens etiã
in canali suo cursus: cũ suꝑfusi no¬
uas sibi fec̾e ripas ac scissa humo si¬
mł excesse alueo. qnͣt cũ p̾cipitatõne
uoluuntur. uibi ꝑ cãpestria renꝰ fluẽs¬
ne spacio qͥdem lãguidus. s latissimas
uelut ꝑ angustũ aqͣs ĩplet. Cũ danubiꝰ
ñ iam radices nec media montium
stringit. s uiga ip̃a sollicitat ferens
secũ marefcã mõtiũ latera rupes q
disiectas. ⁊ magnaꝵ ꝓmõtoria regio¬
nũ q̃ fũdam̃tis laborãtib a ꝯtinenti
recesserũt. Beinde ñ inueniens exitũ
oĩa enĩ ip̃e sibi p̾cluserãt ĩ orbẽ redit.
ĩgentẽ t̾raꝵ ambitũ atq urbiũ uno
u̾tice ĩuoluit. Int̾im ꝑinanẽt imbres
fit celũ gͣuius. ac sic dui malũ ex ma¬
lo colligitur. Qd̾ olim fu̾at nubilũ:

Expanded text:
tura uasta et tempestatibus rapida alueos tura uasta et tempestatibus rapida alueos reliquerunt. Quid tu esse Rhodanum, qui putas Rhenum atque Danuuim, quibus torrens etiam in canali suo cursus est, cum superfusi nouas sibi fecere ripas ac scissa humo simul excessere alueo? Quanta cum praecipitatione uoluuntur, ubi per campestria fluens Rhenune spatio quidem languit, sed latissimas uelut per angustum aquas impulit; cum Danuuius non iam radices nec media montium stringit, sed iuga ipsa sollicitat ferens secum madefacta montium latera rupesque disiectas et magnarum promontoria regionum, quae fundamentis laborantibus a continenti recesserunt, deinde non inueniens exitum omnia enim ipse sibi praecluserat, in orbem redit, ingentemque terrarum ambitum atque urbium uno uertice inuoluit. Interim permanent imbres, fit caelum grauius ac sic diu malum ex malo colligit: quod olim fuerat nubilum,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgultũ ñ tenetur solo. qd̾ molle flu¬
idum q e̾. Iam nec gramina neo pa¬
bula aquis sustinet. fame laboratur
⁊ manus ad antiqͣ alim̃ta porrigitur.
desidũt. ac tota humus stagnat. fru¬
stra titubãtiũ fultũ tẽptatur. Om̃e
enĩ firmam̃tum lubrico figitur. ⁊ lu¬
tosa humo nich̾ stabile e̾. Postꝙͣ mag̾
magisq ingruerũt nimbi ⁊ ꝯgeste
scłis tabuerũt uiues. deuolutus torrẽs
altissimis mõtib rapit siluas male
herẽtes. ⁊ saxa reuolutis remissa com¬
pagitib rogat.Alluit uillas. ⁊ inter¬
mixtos demẽs greges deliehit uulsis¬
q minorib testis q̃ in tͣnsitu abdux.
tandẽ in maiora uiolentius ab errat.
Urbes ⁊ implicitos trahit menib su¬
is ppłos. riunã an naufragiũ q̃ rantur
su aliquo ĩ se torrentib raptis. pla¬
na passim ppłatur. noiussime ĩ mat̾i¬
a magna gentiũ clarus honustus q
diffũditur. flumina u̾o suapte na¬

Expanded text:
uirgultum non tenetur solo, quod molle fluuirgultum non tenetur solo, quod molle fluidumque est. Iam nec gramina aut pabula laeta aquis sustinet. Fame laboratur et manus ad antiqua alimenta porrigitur: desidunt ac tota humus stagnat. Frustra titubantium fultura temptatur; omne enim firmamentum in lubrica figitur et lutosa humo; nihil stabile est. Postquam magis magisque ingruunt nimbi et congestae saeculis tabuerunt niues, deuolutus torrens altissimis montibus rapit siluas male haerentes et saxa resolutis remissa compagibus rotat, abluit uillas et intermixtos dominis greges deuehit, uulsisque minoribus tectis, quae in transitu abduxit, tandem in maiora uiolentus aberrat, urbes et implicitos trahit moenibus suis populos, ruinam an naufragium querantur su aliis quoque in se torrentibus raptis plana passim populatur; nouissime in materia magna gentium elatus onustusque diffunditur. Flumina uero suapte na
Abbreviated transcription (Latin):
toto inpetu uenit. Qnͣto tpr̃e opus est.
ut ꝯceptus ad puerꝑiũ ꝑdurẽt infans
qnͣtis laborib tener eclucatur. qm dili¬
genti nutrim̃to obnoxiũ nouissiẽ corpꝰ
adolescit. at ꝙͣ nullo negotio soluitur.
Urbes constituit etas. hora dissoluit.
Mom̃to fit cuus. du silua. Magna tu¬
tela stant ac iuigẽt oĩa cito ac repente
dissiliũt. Quicꝙͥ ex hoc statu reꝵ natura
flexerit: in exitiũ mortaliũ satise̾. Ergo
cũ affuerit illa necessitas tp̃ris. multas
modici cadũt imbres ⁊ sine ullis solli¬
b triste nubilo celũ e̾. nubilaq ꝯtinu¬
a. ⁊ ex humido spissa caligo. nũꝙͣ ex¬
siccantib uẽtis. Inde uitiũ satisẽ. sege¬
getũ marcor sine fruge surgẽtiũ. Tũc
corruptis q̃ serũtur manu. palustris
oĩb cãpis herba succrescit. mox iniuriã
⁊ ualidiora sensere. Solutis quippe ra¬
dicib arbusta ꝓcũbunt ⁊ uitis atꝙ oẽ

Expanded text:
toto impetu uenit. Quam longo tempore opus est, toto impetu uenit. Quam longo tempore opus est, ut conceptus ad puerperium perduret infans, quantis laboribus tener educatur, quam diligenti nutrimento obnoxium nouissime corpus adolescit! At quam nullo negotio soluitur! Urbes constituit aetas, hora dissoluit; momento fit cinis, diu silua; magna tutela stant ac uigent omnia, cito ac repente dissiliunt. Quicquid ex hoc statu rerum natura flexerit, in exitium mortalium satis est. Ergo cum affuerit illa necessitas temporis, multas modici cadunt imbres et sine ullis solibus triste nubilo caelum est nebulaque continua et ex umido spissa caligo numquam exiccantibus uentis. Inde uitium satis est, segetum sine fruge surgentium marcor. Tunc corruptis quae seruntur manu, palustris omnibus campis herba succrescit. Mox iniuriam et ualidiora sensere: solutis quippe radicibus arbusta procumbunt, et uitis atque omne
Abbreviated transcription (Latin):
ra se purgat. Nã in hiis quib cursꝰ
e̾. ñ possũt uitia ꝯsistere. q̃ secũ aq̃
uis deft̾ ⁊ exportat. Ille q̃ ñ emittũt
quicꝙͥ inseclit magis minus ue estu¬
fatalis dies diluuii uenerit quẽ ad¬
modũ magna ꝑs t̾raꝵ undis obru¬
atur. utrũ occeam uirib fiat. ⁊ ext̾¬
nũ ĩ nos pelagus insurgat. an c̾re¬
bri sine int̾missione ibres.⁊ elisa
estate hẏems ꝑtinax ĩ mẽsam uim
aqͣꝵ ruptis nubib deiciat. an flumi¬
na tellus largus fũdat. aꝑiatq fõ¬
tes nouos. aut ñ sit una tanto malo
causa. s oĩs ratio ꝯsentiat. ⁊ suul
imbres cadant. flumina increscant.
maria sedilib sius excita ꝑcurrant.
⁊ oĩa uno agnune ad exiticiũ humani
gen̾is ĩ ꝯbant. Ita e̾. Nich difficile natu¬
re ẽ. utiq ubi in finẽ suũ ꝓperat. Ad o¬
riginẽ reꝵ parce utitur uirib dispẽsat
q increm̃tis fallũtib. Subita ad ruinã

Expanded text:
ra se purgat. Nam in his, quibus cursus ra se purgat. Nam in his, quibus cursus est, non possunt uitia consistere, quae secunda uis defert et exportat; illae, quae non emittunt quicquid insedit, magis minusue aestufatalis dies diluuii uenerit, quemadmodum magna pars terrarum undis obruatur: utrum oceani uiribus fiat et externum in nos pelagus exurgat, an crebri sine intermissione imbres et elisa aestate hiems pertinax immensam uim aquarum ruptis nubibus deiciat, an flumina tellus largius fundat aperiatque fontes nouos, an non sit una tanto malo causa sed omnis ratio consentiat et simul imbres cadant, flumina increscant, maria sedibus suis excita procurrant et omnia uno agmine ad exitium humani generis incumbant. Ita est: nihil difficile naturae est, utique ubi in finem sui properat. Ad originem rerum parce utitur uiribus dispensatque se incrementis fallentibus; subito ad ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo q hiĩs dieb quib olimpia sũt
iustimaꝵ st̾cus scd̃o traditũ flumini
gilio qui alloquitur aretufã. Sic
tibi cũ flustus subt̾ labere sicanos
doris amata suas ñ int̾misceat un¬
das. Est in chersonesso thodioꝵ fons
qui post magnũ int̾uallũ tẽporis
feda q̃dã turbinib ex intimo fun¬
dat. donec lib̾atus eliqͣtusq e̾. Hoc
quibdã locis fontes faciũt ut ñ tm̃
lutũ s folia testas q ⁊ quicꝙͥiacuit
putre expellãt. Ubiq aut̃ facit ma¬
faciũt ut circa messenen ⁊ mylas
finiũ quidẽ sile tubulente aius ma¬
re ꝓft̾ seruetq ⁊ estuat ñ sine calo¬
re fedo. Unde illic stabulari solis bo¬
ues fabula e̾. s difficilis ratõ est qͦꝵ¬
dam utiq ubi tẽpus eius rei de qua
q̃ritur in obseruatũ uł inc̾tum est
Itaq ꝓxima quidẽ ĩueniri ⁊ iucina
nõ potest causa. Ceteꝵ publica est
illa oĩs aqͣꝵ stantiũ clausaꝵq natu¬

Expanded text:
ideoque his diebus, quibus Olympia sunt, ideoque his diebus, quibus Olympia sunt, uictimarum stercus secundo traditum flumini gilio, qui alloquitur Arethusam: "sic tibi, cum fluctus subter labere Sicanos, Doris amara suas non intermisceat undas." Est in Chersoneso Rhodiorum fons, qui post magnum interuallum temporis foeda quaedam turbidus ex intimo fundat, donec liberatus eliquatusque est. Hoc quibusdam locis fontes faciunt, ut non tantum lutum sed folia testasque et quicquid putre iacuit expellant. Ubique autem facit mafaciunt, ut circa Messenen et Mylas fimo quiddam simile turbulenta uis maris profert feruetque et aestuat non sine colore foedo, unde illic stabulare Solis boues fabula est. Sed difficilis ratio est quorundam, utique ubi tempus eius rei, de qua quaeritur, inobseruatum incertum est. Itaque proxima quidem inueniri et uicina non potest causa; ceterum publica est illa: omnis aquarum stantium clausarumque natu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpendio solebat. idincrem̃to accidit. Q̾¬
dam flumina palã in aliꝙ̃ specũ inci¬
dũt.⁊ sic ex ocłis auferũtur. Qdam
ꝯsumũtur paulatĩ ⁊ int̾cidũt. eadẽ
ex int̾uallo reu̾tuntur. recipiũtq ⁊¬
⁊ noĩ ⁊ cursũ. Causa manifesta est̾.
sb̾ t̾ra uagatur locus. Onũs autẽ na¬
tura humor ad inferius ⁊ mane ref᷑¬
eg̾e secreto. S cũ primũ aliꝙͥ solidi
qd̾ obstaret occurrit. ꝑrupta ꝑte que
minus ad exitũ repugnauit repeti¬
ere cursũ suũ. Sic ubi t̾reno latus po
tatus hẏastu existit ꝓcul huic. alioq
renascitur ore. Sic modo cũ bibitur.
tacito modo gurgite lapsus reddit᷑
argolicis ingens erasinus inũdis.
Idem moriẽte tẏgris facit. Absorbet᷑
⁊ desideratus diu tandẽ longe remo
quinta qͣq estate ꝑolimpia. Inde
opinio ẽ alpheon ex achaia eousq
penetrare ⁊ ag̾e sub mare cursũ net
anteꝙͣ in siracusano littore emgete.

Expanded text:
impendio solebat, id incremento accidit. Quimpendio solebat, id incremento accidit. Quaedam flumina palam in aliquem specum decidunt et sic ex oculis auferuntur. Quaedam consumuntur paulatim et intercidunt; eadem ex interuallo reuertuntur recipiuntque et nomen et cursum. Causa manifesta est: sub terra uacat locus, omnis autem natura umor ad inferius et ad marie deferegere secreto, sed cum primum aliquid solidi quod obstaret occurrit, perrupta parte, quae minus ad exitum repugnauit, repetiere cursum suum. "Sic ubi terreno Lycus est potatus hiatu, existit procul hinc alioque renascitur ore. Sic modo combibitur, tacito modo gurgite lapsus redditur Argolicis ingens Erasinus in undis." Idem et in Oriente Tigris facit: absorbetur et desideratus diu tandem longe remotquinta quaque aestate per Olympia. Inde opinio est Alpheon ex Achaia eo usque penetrare et agere sub mare cursum nec ante quam in Syracusano litore emergere,
Abbreviated transcription (Latin):
frigus ob ip̃am tenuitatẽ facillime.
gelat. Unde autẽ fiat huiusmodi lapis
apd̾ grecos ex ip̃o nõie apparet. Cristal¬
lum enĩ appellant eque hũc ꝑlucidũ
lapidẽ qm illã glatiem ex qͣ fieri lapis
creditur. Aqua enĩ celestis minimum
in se t̾rem hñs. cũ induruerit lõgioris
frigoris ꝑtinacia spissatur magis ac
magis donec oĩ acre excluso. in se tota
tur ut nilus cuius alias ratõ reddet᷑
tuor iutlicãt cẽ causas. aut qr tũc maxi¬
me ĩ humorẽ mutabił t̾ra fit. aut qr
maiores ĩ remoto imbres sint quoꝵ
aqͣ ꝑ setretos cuniculos reddita tacite
suffunditur. Tertia si crebriorib uẽtis
hostiũ celitur. ⁊ reu̾beratus fluctu an¬
nis resistit. qui cresce uidetur.qr ñ ef¬
funditur. Quarta sideꝵ ratõ est. Hec
enĩ quibdã m̃sib magis urgẽt ⁊ exhau¬
riũt flumina. cũ longius recesserunt:
minus ꝯsumũt atq trahũt. Itaq qd̾

Expanded text:
frigus ob ipsam tenuitatem facillime frigus ob ipsam tenuitatem facillime gelat. Unde autem fiat eiusmodi lapis, apud Graecos ex ipso nomine apparet: G–krustallon enim appellant aeque hunc perlucidum lapidem quam illam glaciem, ex qua fieri lapis creditur. Aqua enim caelestis minimum in se terreni habens cum induruit, longioris frigoris pertinacia spissatur magis ac magis, donec omni aere excluso in se tota tur ut Nilus, cuius alias ratio reddeturttuor esse iudicant causas: aut quia tunc maxime in umorem mutabilis terra sit, aut quia maiores in remoto imbres sint, quorum aqua per secretos cuniculos reddita tacite suffunditur. Tertia, si crebrioribus uentis ostium caeditur et reuerberatus fluctu amnis resistit, qui crescere uidetur, quia non effunditur. Quarta siderum ratio est: haec enim quibusdam mensibus magis urgent et exhauriunt flumina; cum longius recesserunt, minus consumunt atque trahunt: ita quod
Abbreviated transcription (Latin):
henclit ac uinxit. Itaq etiã siqͣ in illa
saxa sũt ĩuenies aquosa ⁊ fistulosa
qͣlia sũt q̃ duratus humor efficit utiq
ubi purgam̃ta aqͣꝵ colluerũt ⁊ spu¬
ma solidatur. necessario leue e̾. qd̾ ex
uẽtoso inaniꝙ ꝯcretũ e̾. Quoꝵdam
causa ñ potꝰ reddi. qͣre aqͣ ni lotica feꝯ¬
diores faciat feminais. a deo ut qͣꝵdam
uisc̾ã longa sterilitate p̾clusa. ad ꝯcep¬
tum relaxau̾it. qͣre q̃dam in litia aq̃
ꝯceptũ feminaꝵ custodiant qͣs solẽt
pet̾e. quib paꝵ tenax uulua e̾. Qd̾ ad
me attinet pono ista int̾ tem̾e uulga¬
ta. Creditũ e̾ quasdã aqͣs scabiẽ aff̾re
corꝑib. qnͣdam uituliginẽ. ⁊ fedam
ex albo uarietatẽ. siue infusa siue pota
sit. Ed̾ uitiũ dicũt hr̃e aqm ex rore col¬
lectam. Quis ñ gͣuissimas eẽ aqͣs cre¬
dat. que ini cristallũ exeunt : Contͣ aut̃
e̾. Tenuissimis enĩ hoc euenit quas

Expanded text:
ehendit ac uinxit. Itaque etiam si qua in illa ehendit ac uinxit. Itaque etiam si qua in illa saxa sunt, inuenies exesa et fistulosa, qualia sunt quae duratus umor eficit, utique ubi purgamenta aquarum coaluerunt et spuma solidatur: necessario leue est quod ex uentoso inanique concretum est. Quorundam causa non potest reddi: quare aqua Nilotica fecundiores feminas faciat, adeo ut quarundam uiscera longa sterilitate praeclusa ad conceptum relaxauerit; quare quaedam in Lycia aquae conceptum feminarum custodiant, quas solent petere, quibus parum tenax uulua est. Quod ad me attinet, pono ista inter temere uulgata. Creditum est quasdam aquas scabiem afferre corporibus, quasdam uitiliginem et foedam ex albo uarietatem, siue infusa siue pota sit: quod uitium dicunt habere aquam ex rore collectam. Quis non grauissimas esse aquas credat, quae in crystallum coeunt? Contra autem est: tenuissimis enim hoc euenit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ponlus erit. nec pessum ibit nec exsta¬
bit. s eqͣbitur aque. nec natabit quidẽ.
s pene m̾sa. ac nulla eminens ꝑte. Lxc
ferantur. q̃dam ad mediũ submissa
sint. q̃dam ad equilibriũ aq̃ descendãt.
utra res alt̾i cedit. gͣuiora decẽdunt.
leuiora extantur. Graue aut̃ ⁊ leue e̾.
debet. Itaq ubi aqͣ gͣuioreᷤ hõĩs corꝑe
aut saxi ñ sũt id quo uĩcitur m̾gi. Sic
euenit ut in quibdã stagnis ne lapi¬
des quidẽ pessũ eant. de solidis ⁊ duris
loquor. Sĩt enĩ multi pumicosi ⁊ le¬
cu uehitur. lacus in statione tusi est.
sutillaꝵ insula ⁊ arbores ht̃ ⁊ h̾bas
nutrit. tam̃ aqͣ sustinetur ⁊ in hanc
atq illã ꝑtem ñ uento tantũ. s aura cõ¬
pellitur. nec unꝙͣ illi ꝑ diẽ ⁊ noctem uno
loco statio e̾ a deo mouetur leui flatu.
hinc duplex causa e̾. A q̃ gͣuitas medi¬
res alat. Fortasse enĩ leues truncos frõ¬
des in lacus sꝑsas pugis humor appͥ¬

Expanded text:
pondus erit, nec pessum ibit nec extapondus erit, nec pessum ibit nec extabit sed exaequabitur aquae et natabit quidem sed paene mersa ac nulla eminens parte. Hoferantur, quaedam ad medium submissa sint, quaedam ad aequilibrium aquae descendant. utra res alteri cedit, grauiora descendunt, leuiora gestantur. Graue autem et leue esdebet. Itaque ubi aqua grauior est hominis corpore aut saxo, non sinit id, quo non uincitur, mergi: sic euenit, ut in quibusdam stagnis ne lapides quidem pessum eant. De solidis et duris loquor. Sunt enim multi pumicosi et lecu uehitur lacus in Statoniensi est. Cutiliarum insula et arbores habet et herbas nutrit: tamen aqua sustinetur et in hanc atque illam partem non uento tantum sed aura compellitur, nec umquam illi per diem ac noctem uno loco statio est: adeo mouetur leui flatu. Huic duplex causa est: aquae grauitas medires alat. Fortasse enim leues truncos frondesque in lacu sparsas pinguis umor appr
Abbreviated transcription (Latin):
intͣq c̾tum tp̃s. q̃ fuere nigre albam
ferũt lanã. q̃ albe uen̾ant ngre albeũt
hoc in boetica duo annes efficiũt. quoꝵ
alt̾i ali effectu melas nom̃ e̾. Ut̾q ex
eodẽ lacu exeunt diu̾sa facturi. In ma¬
cedonia quoq ut ait theophrastus. an¬
alit̾ qm infecte mutãtur. At si illis
opus lana fuit pulla: ꝑatus gͣtuitus
ĩfectore. ad peneron eundẽ gregẽ appellãt.
Auctores nouos habeo ẽẽ ĩ galatia flum̃
qd̾ idem ĩ ouib efficiat. Est ⁊ in capado¬
tia quo poto equis nec ulli p̾terea aĩali
color mutetur. ⁊ sꝑgatur albotutis:
Quofdã latus ẽẽ qui nandumꝑitos
ferãt: notũ ẽ. erat in sicilia. Est adhuc
in syria stagnũ ĩ quo natãt lateres ⁊
ꝯtra aqm statue. dũ modo utriusq ꝑ
sit modus. si aqͣ grauior ẽ. leuiorẽ rem
qm ip̃a est fert. ⁊ tanto supͣ se extollit.
qnͣto erit leuior. gͣuiora descendẽt. At
si aqͣ ⁊ eius rei qm contͣ pensabis par

Expanded text:
intraque certum tempus, quae fuere nigra, albam intraque certum tempus, quae fuere nigra, albam ferunt lanam, quae albae uenerant, nigrae abeunt. Hoc in Boeotia amnes duo efficiunt, quorum alteri ab effectu Melas nomen est: uterque ex eodem lacu exeunt diuersa facturi. In Macedonia quoque, ut ait Theophrastualiter quam infectae mutantur; at si illis lana opus fuit pulla, paratus gratuitus infector est: ad Peneion eundem gregem appellunt. Auctores bonos habeo esse in Galatia flumen, quod idem in omnibus efficiat, esse in Cappadocia quo poto equis nec ulli praeterea animali color mutetur et spargatur albo cutis. Quosdam lacus esse, qui nandi imperitos ferant, notum est: erat in Sicilia, est adhuc in Syria stagnum, in quo natant lateres et contra aquam statue, dummodo utriusque par sit modus: si aqua grauior est, leuiorem rem, quam ipsa est, fert, et tanto supra se extollet quanto erit leuior; grauiora descendent. At si aquae et eius rei, quam contra pensabis, par
Abbreviated transcription (Latin):
existimãt ꝑ loca suphure plena uł int᷑
euntes aqͥs calorẽ bñficio mat̾ie ꝑ ꝙͣs
fluunt trahere qd̾ ip̃o odore gustuq te¬
stãtur. Reddũt qͣlitatẽ eius qͣ caluere
mat̾ie. Qd̾ ne accid̾e̾ mireris. uiue calci
Cura nonacriũ in archadia stix appella¬
ta ab incolis. aduenas fallit. qr ñ facie
ñ odore suspecta e̾. qualia sũt magnoꝵ
artificiũ uenena q̃ dep̾hendi nisi mor¬
te ñ possũt. Hec aut̃ de qͣ pauloante re¬
tuli siqͣ sũma celeritate corrũpit. nec¬
remedio locus e̾. qr ꝓtinus hausta du¬
ratur. nec alit̾ ꝙͣ gipsum sb̾ humore cõ¬
stringitur ⁊ alligat iuscera. Est autẽ
noxia aqͣ in thessalia circa tẽpe. qm ⁊
fera ⁊ pecus õe deuitat. ꝑ ferrũ ⁊ es exit.
tanta ius eꝰ illi etiã dũ mordẽti. nec̾ ar¬
busta ulla quidẽ alit. ⁊ herbas necat.
Quibdã fluminib ius e̾ mira. Alia
enĩ sũt q̃ pota inficiunt greges ouiũ.

Expanded text:
existimant per loca sulphure plena uel nitro existimant per loca sulphure plena uel nitro euntes aquas calorem beneficio materiae, per quam fluunt, trahere: quod ipso odore gustuque testantur; reddunt enim qualitatem eius, qua caluere, materiae. Quod ne accidere mireris, uiuae calciCirca Nonacrin in Arcadia Styx appellata ab incolis aduenas fallit, quia non facie, non odore suspecta est: qualia sunt magnorum artificum uenena, quae deprehendi nisi morte non possunt. Haec autem, de qua paulo ante rettuli, aqua summa celeritate corrumpit, necremedio locus est, quia protinus hausta duratur, nec aliter quam gypsum sub umore constringtur et alligat uiscera. Est aeque a noxia aqua in Thessalia circa Tempe, quam et fera et pecus omne deuitat; per ferrum et aes exit, tanta uis illi est etiam dura mordendi; nec arbusta quidem ulla alit et herbas necat. Quibusdam fluminibus uis inest mira: alia enim sunt, quae pota inficiunt greges ouium