comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
goremn illũ affirmant eẽ: qui
teliore noccurno de stellis
indet eaelere. hec autẽ ratio
me: nͥ ex humiditats ab pa¬
tia descendentis de capit
e hȩc: pora & simpliciora dõ sc̃
quod nefas ẽ. credere. Itaq si
ds̃ calis ẽ. ut dicitis eẽ: cũ nec
cibofruat᷑ nec potu. & cotidie
duas ex se emittat lacrimnas:
necessẽ ẽ. eum decrescere. nͥ forte
si clue. Ex uerbis quoq eoꝵ colligi¬
dur. quia ignorent quid sit fulgor
ille.M. Qͥd cu de illo sentias ful¬
Pre: desidero nosse .P. Fumosus
Quidã uapor de c̾ra consurgit
miniũ siccus. unde & locũ nu¬
bium transit. ꝑueniens ad locũ
ibi ñ multus ÷ calor: qm̃ remo.¬
sẽ. amotu firmam̃ti. Quo cũ
enerit. & iam multꝰ in loco uno
erit: ipsiꝰ loci calore licet exi
iideoꝵ captiuitatẽ causanen
dicunt. quineciã ꝓpt dolose
corcoliri. More etiam colupe
quena susurrii sonitũ dare
tum redegi. & cẽplumi ineũ ere¬
mani. & filios meos in gentes

Expanded text:
gorem esse affirmant illum qui gorem esse affirmant illum qui tempore nocturno de stellis videtur cadere. Haec autem ratio, mae nisi ex humiditatis abundantia descendentis de capiteet haec priora et simplicioria Deo sunt, quod nefas est credere. Itaque si Deus talis est ut dicitis esse, cum nec cibo fruatur nec potu, et quotidie duas ex se emittat lacrymas, necesse est eum decrescere, nisi forte bibat. Ex verbis quoque eorum colligitur quia ignorent quid ille sit fulgor. MOYSES. Quid tu de illo sentias fulgore desidero nosse. PETRUS. Fumosus quidam vapor de terra consurgit nimium siccus, unde et locum nubium transit, perveniens ad locum ubi non multus est calor, quoniam remotus est a motu firmamenti. Quo cum pervenerit, et jam multus in loco uno coierit, ipsius loci calore licet exigJudaeorum captivitatem causam esse dicunt; quin etiam propter dolorem torculari, more etiam columbae quemdam susurri sonitum dare, tum redegi, et templum meum cremavi, et filios meos in gentes
Abbreviated transcription (Latin):
ceat uerbo colera subea ioe. fel
ferugt o si eparem diffundit᷑.
e saugn omiscetur. Indesia
t. hoc autẽ nulli conuenit
niamentis.m. Ueritati contradi¬
cere nequeo .P. Non minꝰ hoc etiam
illud abhorrendum ẽ. qͦd dicunt
eũ de tali re irasci: de quase non
possit ulcisci. Ud si posset: ira ꝓłe.¬
cto eiꝰ quiesceret. Aiunt pret̾ea qd
ipsius horȩ qua irascit᷑ punetum
emdiouerit unquã: nͥbalaam filius
beor. In hoc autẽ uerbo uobis ipsis
contrarii estis. cũ ex una parte mo¬
ses eũ uocaret ariolum. uos etiam
uocetis inquũ: ex altera uͦ parae
eũ de deo prudentiorẽ moyse esst
quod moysen latuit. Licetq hol
magna diccũ sit admiratione. il¬
lescit tamen maioris fatuitatis
comparatione. qua dicitis gall
ir rationale animal ipsiꝰ hore pil¬
ctum cotidie scire. Concedis ił
hȩc omĩa eos ita dixisse: ꝙ. ẜis
etiam eũ cotidie semel indie plo¬
rare. & ab eiꝰ oculis duas ꝓde¬
untes lacruinas in magnũ ma¬
re dicunt concidere. & hasful¬

Expanded text:
ceat verbo colera rubea, id est, fel fervet, et super hepatem diffunditur, et sanguini commiscetur. Inde siqlescit. Hoc autem nulli convenitneamentis. MOYSES. Veritati contradicere nequeo. PETRUS. Non minus hoc etiam illud abhorrendum est quod dicunt eum de tali re irasci, de qua se non possit ulcisci. Quod si posset, ira profecto ejus quiesceret. Aiunt praeterea quod ipsius horae qua irascitur punctum nemo noverit unquam, nisi Balaam filius Beor. In hoc autem verbo vobis ipsis contrarii estis, cum ex una parte Moyses eum vocet ariolum , vos etiam vocetis iniquum, ex altera vero parte eum prudentiorem Moyse esse e noverit quod Moysen latuit. Licetque hoc magna dictum sit admiratione, vilescit tamen majoris fatuitatis comparatione, qua dicitis gallum irrationale animal ipsius horae punctum quotidie scire. Concedisne haec omnia eos ita dixisse? MOYSES.etiam quotidie semel in die plorare, et ab ejus oculis duas prodeuntes lacrymas in magnum mare dicunt concidere, et has ful
Abbreviated transcription (Latin):
ni xp̃m &e hunc crucfixũ interi
tem nr̃is. & catiaia se disputaciois
arce iactantẽ: poscit ab dmnibus
locũ. uelle se paucis cũ phylosopho
sermocinari: Tum uͦ nr̃i qui sim
sermone duntaxat nossent. pa¬
uere & uelut pudorem quendam
pati ceꝑunt: ne forte apud calli¬
dos homines risui efficeretur sc̃a
simplicitas. Perstitit tamͣ senior:
auit. & sp̃s sui sc̃ificatione firmauit.
Hoc uerbũ ac sapientia quẽ nos filiũ
dicimus. humanos miseratus er¬
rores ex uirgine nascit᷑: & ꝑ passio¬
nem mortis a ꝑpetua nos morte
liberauit. ac resurrectione sua ecer¬
nam nobis contulit uitam: quem
& expectamus uidicem omnium
sermonem contraddicendi didicis¬
set. ita obstupefactus uirtute
dictoꝵ: mutus ad omĩa. hoc solũ
potatt respondere. ita sibi inderi:
nec Auid uerũ esse qͣm aixerit.
dm semor si hȩc inqmsa¬

Expanded text:
istum, et hunc crucifixum, inter istum, et hunc crucifixum, inter tem nostris, et callida se disputationis arte jactantem, poscit ab omnibus locum: velle se paucis cum philosopho sermocinari. Tum vero nostri, qui simpn Al. de sermone duntaxat nossent, pavere, et velut pudorem quemdam pati, ne forte apud callidos homines risui efficeretur sancta simplicitas. Perstitit tamen senior,avit, et Spiritus sui sanctificatione firmavit. Hoc Verbum ac sapientia, quem nos Filium dicimus, humanos miseratus errores, ex Virgine nascitur, et per passionem mortis a perpetua nos morte liberavit, ac resurrectione sua aeternam nobis contulit vitam. Quem 221 et exspectamus judicem omnium,sermonem contradicendi didicisset, ita obstupefactus virtute dictorum, mutus ad omnia, hoc solum potuit respondere, ita sibi videri, nec aliud verum esse, quam dixerat. Tum senior: Si haec, inq
Abbreviated transcription (Latin):
ea
conuer ia discipłos suos. ue
adeos ¶Aucliendi gr̃a concie¬
nerant: atidite inquit o erudicis
uiri. Donec uerbis mecũ gestares
est. uerba uerbis opposui: & qͦ
dicebant᷑ dicendi arce subuerti.
biuͦ ꝓuerbis uirtus ꝑcessit ex ore
diceñtis: non potuert̃ resistere
uerba uirtuti. nec homo aduer¬
sari potuit deo. Et ideosi quis
ur̃m potuit in his quȩ dicta st̃
sentire quȩ sensi: credat xp̃o.
& sequatur hunc senem. in qͦ
locutus ÷ deus. Ita phylosophuᷤ
xp̃ianus effectus : tandem
se gratulatus est uictum
nti. De lafnutio confessore.

Expanded text:
e. conversus ad discipulos suos, vel ad eos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, o eruditi viri, donec verbis mecum gesta res est, verba verbis opposui, et quae dicebantur, dicendi arte subverti: ubi vero pro verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrum potuit in his quae dicta sunt sentire quae sensi, credat Christo, et sequatur hunc senem, in quo loquutus est Deus. Ita philosophus Christianus effectus, tandem se gratulatus est victum. CAPUT IV. De Paphnutio Confessore.
Abbreviated transcription (Latin):
UM APRO
Alexandrrã
post. achillã
qui petro
martyri
successerat
Alexander
sacerdotiũ
suscepisset: qͥa pax nr̃is & quies

Expanded text:
um apud Alexandriam post Achillam, qui Petro Martyri successerat, Alexander sacerdotium suscepisset, quia pax nostris et quies
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potestis ab hoĩbꝰ iudicari. Propt̃ qđ. dĩ soliꝰ inter uos expectate uditiũ.
Urã urgia quȩcunq st̃. ad illud diuinum reseruent᷑ examen. llos et enĩ
nobis adeo dati estis dii. et conueniens ñ ÷ ut homo udicet deos: s
ille solus de quo scriptũ ÷. Ds̃ stetit incongregatione dõꝵ: in medio aut̃
deos discernit. Et idõ his omissis: illa quȩ ad fidẽ dĩ ꝑtinent absq ulla
ammoꝵ contentione distinguite. Cum hȩc dixisset: om̃s simul queri¬
moniarũ libellos fecit exuri: ne innotesceret ulli hominũ simultatio

Expanded text:
non potestis ab hominibus judicari. Propter quod Dei solius inter vos exspectate judicium, et non potestis ab hominibus judicari. Propter quod Dei solius inter vos exspectate judicium, et vestra jurgia quaecunque sunt, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati estis dii, et conveniens non est, ut homo judicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: Deus stetit in congregatione deorum, in medio autem deos discernit. Et ideo his omissis, illa quae ad fidem Dei pertinent, absque ulla animorum dissensione distinguite. Cum haec dixisset, omnes simul querimoniarum libellos jussit exuri, ne innotesceret ulli hominum simulatio
Abbreviated transcription (Latin):
giosi pͥncipis qͥppe qͥ omĩ studio & diligentia curaret quȩ nr̃a sunt ꝑne-¬
nit. Tum ille ex sententia sac̃dotũ apud urbẽ niceã ep̃ale c̃cilium con-¬
de eiꝰ ꝓpositionibꝰ et questionibꝰ iudicari. N. c. Sed in eo con-¬
cilio ad mirabile factum pͥncipis non puto reticendũ. Et enĩ cum ex
omĩbꝰ pene locis epi conuenissent. et ut fieri solet diuersis ex causis
int̾ se quedã iurgia detulissent: interpellabat᷑ frequent̃ a singulis. Of-¬
ferebantur libelli : culpȩ ꝓferebant᷑ : et magis ad haec quam adid ꝓquo
uentum fuerat animos dabant. Atille uidens qͦd ꝑ huiꝰmodi uirgia
gulis libellos. Qͦs simul om̃s insinu suo continens. nec ineis quid con-¬
tineretur aꝑiens: ait ad ep̃os. Ds̃ uos constituit sacdotes. ẽt potestatẽ
uob̾ dedit de nobis qͦq uidicandi et idõ nos a uob̃ recte iudicam̃: uosaut̃

Expanded text:
giosi principis quippe qui omni studio et diligentia curaret quae nostra sunt pervegiosi principis quippe qui omni studio et diligentia curaret quae nostra sunt pervenit. Tum ille ex sententia sacerdotum apud urbem Nicaeam 59 episcopale conde ejus propositionibus et quaestionibus judicare. Sed in eo concilio admirabile factum principis non puto reticendum. Etenim cum ex omnibus pene locis episcopi convenissent, et, ut fieri solet, diversis ex causis inter se quaedam jurgia detulissent, interpellabatur frequenter a singulis, offerebantur libelli, culpae proferebantur, et magis ad haec quam ad id pro quo ventum fuerat, animos dabant. At ille videns quod per hujusmodi jurgia gulis libellos, quos simul omnes in sinu suo continens, nec in eis quid contineretur aperiens, ait ad episcopos: Deus vos constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque judicandi; et ideo nos a vobis recte judicamur, vos autem
Abbreviated transcription (Latin):
confessoꝵ meritis gaudebat. ꝓsꝑitas rerũ nr̃aꝵ domestica conten-
forma magis quã uirtute religiosꝰ s glȩ laudisq & nouitatis imꝓbȩ cupidꝰ. pͣua
quedã de fide xp̃i ꝓferre. et quȩ antea inquestionẽ nunꝗͣ uenerant cepit. absci-¬
dere scilicet & seꝑare ab illa aet̾na ⁊ ineffabili dĩ patͥs substantia ł nat᷑a filiũ co-¬
natꝰ. Quȩ res plurimos in eccd̃a conturbabat. S cũ alexander ep̃c natura lenis
& quietꝰ. assiduis commonitionibꝰ arrium cuꝑet a prauo incępto & assertio-¬
nibꝰ impiis reuocare. nec tam̃ res ex sententia ꝓcederet. et qͥ plerosq iã con¬
tagio pestiferȩ assertionis infecerat. ñ solũ ap̃ alexandriã. uerũ &ẽ ꝑ alias ur-¬
bes ꝓuinciasq disꝑsa. ꝑnitiosũ fore credens dissimulare atalibꝰ. plurinus
c̃sacerdotibꝰ suis rẽ indicat: questio latiꝰ innotescit. sermo usq ad aures reli-¬

Expanded text:
confessorum meritis gaudebat, prosperitas rerum nostrarum domestica contentiforma magis quam virtute religiosus, sed gloriae laudisque et novitatis improbe percupidus, prava quaedam de fide Christi proferre, et quae antea in quaestionem nunquam venerant, coepit: abscidere ac separare ab illa aeterna et ineffabili Dei Patris substantia, vel natura Filium conabatur. Quae res plurimos in Ecclesia conturbabat. Sed cum Alexander Episcopus natura lenis et quietus, assiduis commonitionibus Arium cuperet a pravo incepto et assertionibus impiis revocare, nec tamen res ex sententia procederet, quod plerosque jam contagio pestiferae assertionis infecerat, non solum apud Alexandriam, verum et per alias urbes provinciasque dispersa: perniciosum fore credens; siconsacerdotibus suis rem indicat. Quaestio laicis innotescit. Sermo usque ad aures reli
Abbreviated transcription (Latin):
functo. succedit antherꝰ. Qui cũ m̃se uno ñ ampliꝰ ministrasset : fa-¬
biano sacerdotiũ dereliqt. Radunt aut̃ fabianũ anthero defuncto. cũ
de agro reuerteret᷑ unã cũ amicis suis. et uniuers eccłe popłs ꝓ ep̃o de¬
ligendo inunũ coissent. atq aliꝰ deeo ᷤ ut fieri solet intalibꝰ conclama-¬
ret. Nec tam̃ uulgi sententia certi aliquid obtineret. astitisse ipsũ
etiã int̾cȩteros. scire cupientẽ qͥ rei exitꝰ foret: ⁊ subito ꝑ dĩ ꝓuidentiã
ctaculũ ora cunctoꝵ oculosq conuersos. ⁊ om̃s uelut uno spũ cõmotos.
hunc eẽ epãtu dignũ. ꝑdĩ uditiũ decreuisse. eũq continuo cathediȩ
impositũ. et legitimo sac̃dotio confirmatũ. Qd alii suꝑ huiꝰ. alii suꝑ
zephirini nomine gestum tradt᷑. ¶ unc etiã ap̃antiochiã ep̃o
zebbenno defuncto. babilas eccłȩ suscepit principatũ. Ap̃ alexandriã

Expanded text:
functo succedit Antherus, qui, cum mensem I et non amplius ministrasset, Fabiano sacerdocium dereliquit, sepultus est via de agro reverteretur una cum amicis suis, et universus ecclesiae populus pro episcopo eligendo in unum coisset, atque alius de alio, ut fieri solet in talibus, conclamaret, nec tamen vulgi sententia circa aliquid obtineret, astitisse etiam ipsum inter caeteros scire cupientem, qui rei exitus foret, et subito per Dei providentiam ctaculum ora cunctorum oculosque conversos, et omnes velut uno spiritu commotos, hunc esse episcopatu dignum per Dei judicium decrevisse, eumque continuo cathedrae impositum, et legitimo sacerdotio confirmatum. Quod alii super hujus, alii super Zeferini nomine Zebenno defuncto Babylas ecclesiae suscepit principatum. Apud Alexandriam
Abbreviated transcription (Latin):
cumgaudio suscepert̃. S ⁊ admirandã uirginẽ longeuȩ aetatis apollo.¬
niam noiẽ cũ corripuissent: dentes pͥmo ei om̃s effodert̃: congestis de¬
inde lignis extruxert̃ rogũ:. cõminantes se eã uiuã incensuros. nisi
cumipsis parit̾ impia uerba ꝓferret. At illa ut rogum uidit succen¬
impioꝵ:ͥ atq in ignem quã minabant᷑ sponte ꝓsiliit. ĩta ut ꝑterrerent᷑
etiam ipsi crudelitatis auctores. qͦd ꝓntior: inuenta ad mortẽ femina

Expanded text:
I: Sed et admirandam virginem longaevae aetatis, Apolloniam nomine, cum corripuissent, dentes ei primo effoderunt; congestis deinde lignis exstruxerunt rogum, comminantes se vivam eam incensuros, nisi cum ipsis impia verba proferret. At illa, ut rogum vidit succenpit, et in ignem quem paraverant, sponte prosilivit; ita ut perterrerentur etiam ipsi crudelitatis auctores, quod promptior inventa est ad mortem femina,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terire. Isnãq cum rẽ cuiꝰdã potentis sub mercede ꝓcuraret: iubetͥ
abeo idolis immolare. Recusans. cogebat᷑ iniuriis: ꝑsistens rursum¬
blanditiis mulcebat᷑. Cum uͦ utrũq contepn̾et: p̃acuta sude ualidissi-¬
latronibꝰ bestiisq consummate st̃: qui om̃s imitati electos dĩ. ꝓpħas.
urb egỹpti quȩ dr̃ nichopolis. cum ad arabicũ montẽ unã cum gran-¬
deua coniuge discessisset. nulli ultra apparuit. Et cũ ad quirendũ eũ¬

Expanded text:
tyris. Is namque cum rem cujusdam potentis sub mercede procuraret, jubetur ab eo idolis immolare. Recusans cogebatur injuriis; blanditiis mulcebatur. Cum vero utrumque contemneret, praeacuta sude validissilatronibus, bestiisque consumpti sunt; qui omnes imitati electos Dei prophetaurbis Aegypti quae dicitur Nilopolis cum ad Arabicum montem una cum grandaeva conjuge discessisset, nulli ultra apparuit. G. X KAL. JANU
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum xp̃o incęlestib sedent. et regni eiꝰ participes st̃ atq iuditiĩ. qui
cum ipso delapsis frĩbꝰ uidicant. isti in quã ipsi suscepert̃ lapsos. ⁊ peni-¬
tentiam conu̾sionẽq eoꝵ non respuert̃: scientes quod ds̃ nr̃ cuiꝰ ipsi erant
martires. ñ uult omĩno mortẽ morientis. s conuersionẽ eiꝰ et peniten¬¬
tiam querit. Si gͦ isti receperunt quosdam ⁊ in eccła statuert̃. in orõe
quoq eis ⁊ cibo ꝯmunicauert̃. qͥd nos facere uultis fr̃s. quid nob agendũ¬

Expanded text:
qui cum Christo in coelestibus sedent, et regni ejus participes atque judicii, qui cum ipso de lapsis fratribus judicant: isti, inquit, ipsi susceperunt lapsos ad poenitentiam, conversionemque eorum non respuerunt, scientes quod Deus noster, cujus ipsi erant martyres, non vult omnino mortem morientis, sed conversionem ejus et poenitentiam quaerit. Si ergo isti receperunt quosdam, et in Ecclesia statuerunt, in oratione quoque eis et in cibo communicaverunt, quid nos facere vultis, fr
Abbreviated transcription (Latin):
adultimum capite punit᷑. Scd̾a uͦ fuit uiRGO mercuria noĩe: anꝰ uene-¬
ammonaria. quȩ dum nimia utunt᷑ constantia apd iudicẽ. ⁊ ille uincieru-¬
bescit afeminis: in auditis torm̃toꝵ generibꝰ toleratis. finẽ om̃ium fer¬
innullo sibi cedẽ uideret: ferotiꝰ eũ cruciar contendit: tum de inde cȩt̾o:
uariis torm̃tis dilanians: cum pari modo constantia fidĩ uiqdet armatos.
tradi ignibꝰ iubet. Dioscoꝵ uero puerũ qd̾ sibi constant̃ &e sapient̃ inoĩb̾
respondisset. admiratꝰ deͥferri precepit. sꝑans eũ ꝓ aetate penitudinẽ

Expanded text:
ad ultimum capite punitur. Secunda vero, Mercuria, anus venead ultimum capite punitur. Secunda vero, Mercuria, anus veneAmmonaria, quarta; dum nimia utuntur constantia apud judicem, et ille vinci erubescit a feminis, inauditis tormentorum generibus tolerat, finem omnium, ferin nullo sibi cedere videret, ferocius eum cruciare contendit. Tum deinde caeteros variis tormentis dilanians, cum pari modo constantia fidei videret armatos, tradi ignibus jubet. Dioscorum vero puerum, quod sibi constanter et sapienter in omnibus respondisset, admiratus judex, differri praecepit, sperans eum pro aetate poenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ctꝰ. ita ut neq incede neq stare posset cũ his qui eũ insellula portabant
in dñi iħu xp̃i confessione ꝑdurat:. qͥq iubent camelis impositi ꝑ omnẽ
militaris cum assisteret. et quosdam uolentes etiam mortuis illudere
fertur iudici fortissim miles iam dnĩ. & nusꝗͣ se inferior factꝰ. in confes-¬
sione ꝑsistens. capite ꝓpietate damnat᷑. Aliꝰ quidã uir nõis sui macha-¬
riꝰ gente lr̃bicꝰ. cum multis uerb auidice ad negandũ suadet᷑. ⁊ eo maiori
constantia fidem suã ꝓfiteret᷑: uiuus ad ultimũ iubet᷑ exuri. Eprmꝰch¬
qͦq atq alexander cum multo tempore et inuinculis ⁊ incruciatibꝰ carce-¬
ris. torti etiam frequent̃ & diuersis suppliciis confecti ꝑdurassent infide.
et immensis eã atq exquisitis cruciatibꝰ affligente. eo maxime qͦd
eiꝰ sententiam uincere cupiebat: quam laudabili uoce decreu̾at nichil
se ꝓrs eorũ quȩ sibi contra fas imꝑabant᷑ acturam: statuti sui tenax

Expanded text:
ctus esset, ut neque incedere neque stare posset, cum his, qui eum in sellula portabant,in Domini confessione perdurat: quique jubentur camelis impositi, per totam minibus praebuerunt, et quosdam volentes etiam mortuis illudere fertur judici fortissimus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pietate damnatur. Passus VII Idus Deci gente Pibycus, cum multis verbis a judice ad negandum suaderetur, et eo majore constantia fidem suam profiteretur, vivus ad ultimum jubetur exuri. In cii et Alexandri: qui multo tempore, cum in vinculis et cruciatibus carceris torti, etiam frequenter et divisis suppliciis confecti, perdurassent in fide, et immensis eam atque exquisitis cruciatibus affligebat, et maxime, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eorum quae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pene ad negandum declinaret: disrumpebãt᷑ apud semet ipsos:
et uultu. oculis. nutibꝰ. uelut erigere conabantur illũ qͥ in suppliciis
positꝰ trepidabat. Int̾dũ etiã manꝰ ꝓtendere. ac totiꝰ corporis motibꝰ⁊
habitu diuersȩ inclinati. tanquã subleuare lapsantis aiõs gestiebant.
Conu̾si uͦ ad eos om̃s. ⁊ quid de semet ipsis ꝓfiterent᷑ exeoꝵ motibꝰ ag-¬
noscentes. pͥ pene quam in eos uulgus clamoribꝰ in siliret. ipsi in mediũ

Expanded text:
et jam pene ad negandum declinaret, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis moribus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animum gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur ex eorum motibus agnoscentes, priusquam in eos vulgus clamoribus insiliret, ipsi in medium
Abbreviated transcription (Latin):
tumidꝰ. spem penitꝰ eis salutis adimebat. etiã si digne penituissent: exqͦ
et princeps hereseos extitit nouatianoꝵ: qui ab eccła separati. suꝑbo
noiẽ semet ipsos catharos id: mundos appellart̃. Obqu̾a rem conciliũ
sacerdotale celeberrimũ inurbe roma congregatũ :: ep̃oꝵ qͥdẽ . Lx. nũo.¬
pb̃roꝵ qͦ totidẽ. cũ diaconis płimis. Preterea cẽ ꝑ singłas quasq ꝓum-¬
tias dehac re magna de lib̾atione habita. decretis sig̾cat᷑ quid facto opꝰ
eẽt. Statuitꝰ gͦ nouatũ quidẽ cũ his qͥ eũ m̃tis elatioẽ tumidũ seque-¬
rent᷑. qͥq ad inhumanã istã ⁊ nichil frne karitatis seruantẽ sententiã
declinarent. alienũ eẽ abeccła : Eos uͦ qui lapsi incertamine fuerant.
fr̃na miseratioẽ curandos: & fom̃tis penitentiȩ medicandos. Scribit¬

Expanded text:
e poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe Roma congregatum est, episcooque totidem, cum diaconibus plurimis. Praeterea etiam per singulas quasque provincias, de hac re magna deliberatione habita, decretis significatur quid facto opus esset. Statuitur ergo Novatum quidem, cum his qui eum mentis elatione tumidum sequeumanam istam, et nihil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos, et fomentis poenitentiae medicandos. Di
Abbreviated transcription (Latin):
inira filiȩ sẏon. & deiecit decelo glam isrł̃. nec rememoratꝰ ÷ scabelli
pedum suoꝵ indie irȩ suȩ. Et sicut iterũ dicit. Submersit dñs omnẽ
Destruxit testamentum serui sui. polluit interra sanctificationẽ eiꝰ. ꝑ

Expanded text:
in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus est scabelli in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus est scabelli pedum suorum in die irae suae. Et sicut iterum dicit, submersit Dominus omnem testamentum servi su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nunia sui lenitate ꝑspiciens: aggreditur sensim refrenare lapsantes.
et integro ad huc eccłȩ statu congregatiombꝰ manentibꝰ. indulget in-¬
terim eos qui erant in milia tantũ gentilium ꝑ secutione pulsari. S
cum nullus ex hoc clem̃tiȩ eiꝰ intellectꝰ populis redderetur. quin potiꝰ
uelut ignorantes dm̃ absq diuma ꝓuidentia res agi ducerent. ⁊ ꝑ
hoc eo magis ꝑsisterent in malis suis. atq ipsi qui duces populi ui-¬
debantur & principes. duuni mandati immemores effecti. aduersum se
inuicem contentionibꝰ. zelo. liuore. suꝑbia. inimicitiis. atq odiis inflã-¬
marent᷑. ita ut trrannidem potius quã sac̃dotium tenere se crederent.
xp̃ianȩ humilitatis et sinceritatis obliti. & sacra mysteria ꝓfanis m̃tibꝰ
celebrarent. tunc demum scđ̃m uocem ieremiȩ ꝓpħȩ. obseurauit dñs

Expanded text:
et nimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et nimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in militia tantum gentilium persecutione pulsari. Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Deum, absque divina Providentia res agi ducerent, et per hoc eo magis persisterent in malis suis, atque ipsi, qui duces populi videbantur, et principes divini mandati immemores effecti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, superbia, inimicitiis, atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis mentibus celebrarent, tunc demum, secundum vocem Jeremiae prophetae , obscuravit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ eccłaꝵ statꝰ increm̃tis ꝓsꝑioribꝰ augebat᷑: et gła earũ terris ex-¬
cedens. et cuncta suꝑeminens festinare uidebat᷑ ad celum. Nulla enĩ oc-¬
currebat inuidia. nullꝰ liuor nequissimi demonis obinabat: qm̃qͥdẽ
cȩlestis dexterȩ fulciebat᷑ auxilio: popłs aut̃ tum bene de dõ ꝓpietatis
cultu ⁊ iustitie obseruatione ꝓmeritꝰ. Uerũ ubi ex multa lib̃tate multaq
indulgentia uiciati sunt mores. ⁊ disciplina corrupta : dũ alt̃ alteri in-¬
uidemꝰ ⁊ alter alteri derogamꝰ. dũq nos inuicẽ mordemꝰ. incusamꝰ et
aduersus nosmnet ipsos intestina bella ac p̃lia mouemꝰ. cũ u̾boꝵ iaculis ꝓxi.¬
moꝵ corda terebramꝰ. dum principes cum pͥncipibꝰ. popłi cũ popłis. se-¬
ditiones et certamina concitamꝰ. dum simulatio inuultu. dolus in corde
fallatia ꝓfertur inuerbis.⁊ maloꝵ ꝑ singła cumulus intumescit.
diuina ꝓuidentia iacturã disciplinȩ popło suo illatã. ex pͥma pace

Expanded text:
plurimum Ecclesiarum status incrementis prosperis augebatur, et gloria earum terris excedens, et cuncta supereminens, festinare videbatur ad coelum. Nulla enim occurrebat invidia, nullus livor nequissimi daemonis obviabat, quandoquidem coelestis dexterae fulciebatur auxilio. Populus etiam tunc bene de Deo pro pietatis cultu et justitiae observatione promerebatur. Verum ubi ex multa libertate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et disciplina corrupta est, dum alter alteri invidet, et alter alteri derogat, dum se invicem mordent et incurrunt, et adversum semetipsos intestina praelia commovent, dum verborum jaculis proximorum corda terebrant, dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace
Abbreviated transcription (Latin):
ante iret. Cumq plurimos propinquos et consanguiueos nobiles ui-¬
ros in eadem urbe haberet: frequent ad presidem ducebat᷑. eiusdẽq
monitis acquiescere: tot et tantis ꝓpinquis exorantibꝰ respectum hab̾e
uxoris & contẽplationem suadebatur susciꝑe liberoꝵ: neq incepta
p̃suptione ꝑsistere. Ille uelut si saxo immobili unda allideretur. gar-¬
rientium dicta respuere : animos adcelum tende: deum in oculis hab̃e.
parentes & ꝓpinquos scõs martires et apłos ducere. Aderat tunc quidã
nec tam̃ flecti. aut infringi ullatenꝰ posse. exclamat. Quid in aniter
et suꝑfluo constantiam uiri temptatis : Quid eum qui fidẽ dõ seruat.
infidelem deo uultis efficere: Quid eum cogitis negare dm̃. ut hoĩbꝰ
acquiescat: Num uidetis quod aures eiꝰ ur̃a uerba ñ audiunt. quod
oculi eiꝰ uras lacrimas non uident: Quomͦ pot̾ terrenis lacrimis fle¬
cti. cuiꝰ ocłi cęlestem głam contuentur. Post haec dicta: cunctoꝵ

Expanded text:
ic cum plurimos propinquos et consanguineos nobiles viros in eadem urbe haberet, frequenter ad praesidem ducebatur: ejusque monitis acquiescere, tot et tantis propinquis exorantibus, respectum habere uxoris et contemplationem suadebatur suscipere liberorum, neque in coepta praesumptione persistere. Ast ille velut si saxum immobile unda allideretur, garrientium dicta respuere, animos ad coelum tendere, Deum in oculis habere, parentes et propinquos sanctos martyres et apostolos ducere. Aderat tunc quidam nec tamen flecti aut infringi ullatenus posse, exclamat: Quid inaniter et superflue constantiam viri tentatis? Quid eum, qui fidem Deo servat infidelem vultis efficere? Quid eum cogitis negare Deum ut hominibus acquiescat? Non videtis quod aures ejus vestra verba non audiunt, quod oculi ejus vestras lacrymas non vident? Quomodo potest terrenis lacrymis flecti, cujus oculi coelestem gloriam contuentur? Post haec dicta, cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
martires effectos. cum scđm humanitatis ordin ẽ fuissent sepulturȩ mandati.
effodert̃ denuo. et corpora eoꝵ ꝓiecerunt in mari. hoc dicentes. ne forte¬

Expanded text:
martyres effectos, cum secundum humanitatis ordinem fuissent sepulturae mandati, martyres effectos, cum secundum humanitatis ordinem fuissent sepulturae mandati, effoderent denuo, et corpora eorum projicerent in mare, dicentes: Ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
cur aiunt imꝑator in petro punis mentis sententiã que in nob omĩbꝰ iuget:
Ut quid millo crim̃ ducit᷑ quod a nob̾ om̃ibꝰ confitetur: Haec nobis fides.
hccultus. ẽt unammis eademq sententia. Quos ille cum inmedium uenire¬
nchilominis uississet: sumilibꝰ pene ut priores suppliciis affectos. adulti¬
cepit. Hunc aũ tanꝗͣ uere bonum pastorẽ uiam martirii preeuntẽ. uniuersa
pent gregis sui multitudo ꝓsequitur. Accidit namq aprid nichomediam¬
tor factum. falsa suspitione p̃sumit. Ex quo in aestimabili furore succensus.
iubet om̃s nr̃os aceruatim collectos. alios quidem gladio obtruncari: alios
niq cum assistentes ministri interrogarent singulos. si forte sacͥficaturi uellent
dimitti: tamuiri qũa mulieres non interrogari quidem se patiebant᷑. s ultro
uł flammis irruere. ł cedentibꝰ gladiis certatim obiectare ceruices. Cumq
iam illis ipsis spectoribꝰ nimietas crudelitatis horresceret: ministri scelerũ

Expanded text:
ro mentis sententiam, quae in nobis omnibus viget? Ut quid in illo crimen ducitur, quod a nobis omnibus confitetur? Haec nobis fides, hic cultus, et unanimis eademque sententia. Quos ille cum in medio nihilominus venire jussisset, similibus poenae, ut priores, suppliciis affectos, ad ulticepit. Hunc autem tanquam vere bonum pastorem, viam martyrii praeeuntem, universa pene gregis sui multitudo prosequitur. Itaque explicari non vahristianis factum falsa suspicione praesumpsit. Ex quo inaestimabili furore succensus, jubet omnes Christianos acervatim collectos alios quidem gladio obtruncari, alios nique cum assistentes ministri rogarent singulos, si forte sacrificaturi vellent dimitti, tam viri quam mulieres ne interrogari se quidem patiebantur, sed ultro vel flammis irruere, vel caedentibus gladiis certatim objectare cervices. Cumque jam illis ipsis spectatoribus nimietas crudelitatis horresceret, ministri scelerum
Abbreviated transcription (Latin):
ac fortiter tolerasset: craticula prunis substrata poni iubet᷑ inme-¬
dio. ibiq d reliquum fuerat inuerbibꝰ absumpti corporis suꝑponi:
et non ad subitũ s sensim paulatimq succendi. quo scilicet pena ꝓ-¬
telaretur in longum. Cunq ministri scelerũ hinc modo corpꝰ. modo
inde uersantes. ꝑmenbra singula penas inciꝑent. et suplicia renoua-¬
rent: sperantes ab eo elicere se posse consensum. ille firmꝰ infide et
ouans inspe. consumptis iam et igne resolutis carnibꝰ suis. ultimum
spm̃ in fide lȩtꝰ exalat. Tali petrꝰ. hoc enim nom̃: ei martirio decoratꝰ:
uere petri extitit et fidĩ heres ⁊ nominis. Huiꝰ institucor indisciplina.⁊¬
magister in officiis quȩ intra palatium exhibebant᷑ dorotheus erat. cubiłi
regii p̃positꝰ : habens secum officio. fide. & magnanimitate parem gorgo-¬
nium quoꝵ institutionib optimis om̃s pȩne cubili ministri. infide dei

Expanded text:
ac fortiter tolerasset, craticula prunis subterstratis poni jubetur in meac fortiter tolerasset, craticula prunis subterstratis poni jubetur in medio, ibique quod reliquum fuerat verberibus absumpti corporis superponi, et non ad subitum sed sensim paulatimque succendi, quo scilicet poena telaretur in longum. Cumque ministri scelerum, hinc modo corpus, modo inde versantes, per membra singula poenas inciperent, et supplicia renovarent, sperantes ab eo elicere se posse consensum, ille firmus in fide, et quasi in spe consumptis jam et igne resolutis carnibus suis, ultimum spiritum in fide laetus exhalat. Tali Petrus hoc enim et nomen ejus martyrio decoratus, vere Petri exstitit et fidei haeres et nominis. Item Nicomediae, namagister in officiis quae intra palatium exhibebantur, erat cubiculi regii praepositus, habens secum officio, fide, et magnanimitate parem Gorgonium. Quorum institutionibus optimis omnes pene cubiculi ministri in fide Dei
Abbreviated transcription (Latin):
chomediam uir quidã de nobilib honore et dignitate scłi illustris.¬
simul ut uidit aduersum cultores dĩ inforo crudelia edicta pend̾e.
calore nimio fidĩ ignitꝰ. publice popło spectante iniecta manu librũ
simul cum cesare constituto. Ad quos cum relatũ eẽt religiosi et illu.¬
stris uiri factum: continuo in eum omĩ crudelitatis genere seuien-¬
tes. ne hoc quidẽ solum efficere quiuert̃. ut eũ mestũ aliquis uidet
inpenis. s leto atq hilari uultu cum iamuiscera insuppliciis defecis¬
sent. sp̃s tam̃ letabat᷑ inuultu exquotortores suigrauiꝰ cruciabant᷑:
qͣ omĩa supplicioꝵ genera consumebant in eum: quẽ ne tristem quidẽ
atq immolare cõpellit᷑: ab nuens imꝑatur appendi. et flagris toto cor-¬
ꝑe lamari: uidelicet ut doloris necessitate faceret qͦd precipiebat᷑
inuit᷑. At ille cum maneret immobilis: uiscerib iam pelle nudatis.
iubetur aceto et sale ꝑfundi. Cumq etiam hoc tormenti genꝰ constant̃¬

Expanded text:
eratore. Qui de nobilibus ortus honore et dignitate illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum simul cum Maximiano Caesare constituto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poenis: sed laeto atque hilari vultu, cum jam viscera in suppliciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabantur, quod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne tristem quidem atque immolare compellitur. Abnuens, imperatur appendi et flagris toto corpore laniari: videlicet ut doloris necessitate faceret, quod praecipiebatur invitus. At ille cum maneret immobilis, visceribus jam pelle nudatis, jubetur aceto et sale perfundi. Cumque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic confidentia fidei constant̾̃ ⁊ fortit̃ cum lȩtitia ⁊ exultatione. mortẽ
presentẽ uelut aet̾̃ne uitȩ principia rapiebant. Deniq cum priores
qͥq iugularentur. reliqui non desidiȩ aut torpori animos indulge-¬
bant.: s psallentes & ymnos dõ canentes. locum quisq martirii sui¬
expectabat: ut haec agentes etiam extremos spc̃ indĩ laudibꝰ exalarent.
Ouere mirabilis: et om̃i ueratione dignꝰ grex ille beatorũ: turma inrorũ
fortium:. corona splendoris glȩ. xp̃i. Hanc sane coronam. preciosior oĩũ
lapis et gemia nobilior ad ornabat: hancturmã preibat doctor il-¬
lustrior. hunc gregẽ pastor riobilior decorabat fileas. hoc ei nom̃ ÷
qui erat ep̃s urbis ipsius quȩ appellat᷑ chimuis. Hic nobilitatẽ pͥmi
generis scđm animi untutem de cȩlestib trahebat:. de terrenis uero
quantum ad sełm ꝑtinet primis in romana re. publica fuerat hono-¬
ribꝰ functꝰ. Eruditione qͦq lib̾alium litterarũ. & om̃ib quȩ adam-¬

Expanded text:
erum hi constanter et fortiter cum laetitia et exsultatione mortem praesentem velut aeternae vitae principia rapiebant. Denique cum priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii exspectabat, ut haec agentes, etiam extremos spiritus in Dei laudibus exhalarent. O vere mirabilis et omni veneratione dignus grex ille beatorum, turma virorum fortium, corona splendoris gloriae Christi! Hanc sane coronam pretiosior omnium lapis, et gemma nobilior adornabat; hanc turmam praeibat ductor illustrior, hunc gregem pastor nobilior decorabat: Phileas huic nomen est, qui erat episcopus urbis ipsius. Hic nobilitatem primi generis, secundum animi virtutem de coelestibus trahebat: de terrenis vero, quantum ad saeculum pertinet, primis in Romana republica honoribus fructus. Eruditione quoque liberalium litterarum, et omnibus quae ad ani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionẽ. reliquos uero nouẽ diuersis intemptationũ generibdu-
xit. Cumq se semꝑ in om̃i agone ꝑsecutionũ positꝰ artioribꝰ uincłis
continentiȩ distringeret. et ad utilitatẽ atq instructionẽ eccłe in u̾bo
dĩ nobilit̾ insisteret. satisq uigilant̃ ergaomnẽ sacerdotii curam
diebꝰ sudaret ac noctibꝰ. nono ꝑsecutionis anno. ep̃atꝰ uͦ sui .xiͦi. mar-¬

Expanded text:
generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus ver
Abbreviated transcription (Latin):
instituta monachoꝵ. optantes si potuerimꝰ &e dĩ fauor ad iuerit.
eoꝵ plura transferre. Fuert̃ pret̾ea fr̃s duo basilio. gͥgoriꝰ ⁊ petrꝰ. qͦꝵ
alt̃ inuerbo doctrinȩ. alt̾ in oꝑibꝰ fidĩ frem exequebat᷑. ita ut ut̃q¬

Expanded text:
Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut ut
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. nec uident ab eo discipłi aliqͥd imꝑari. q ñ pͥꝰ ipse fecisset::¬
S ubi głam sub secuta inuidia ÷: obniti qͥdã. ⁊ p̃scͥptionib minꝰ sanis
uti cȩpere. ut ipso ad ꝓpͥa remeante. aliꝰ ordinaretur ep̃c. Qđ ille susur.¬
rari tantum. et subdente sentiens ruminari: ipse ꝓfert qͦd dicere ei
nullus audebat. Absit inqͥt. ut mei causa aliqua simultas indĩ sac̃dotibꝰ
oriatur. Si ꝓpt̾̃ me ẽ ista tẽpestas: tollite & mittite me in mare.: et desi-¬
net a uob̃ quassatio. Tunc regressꝰ: in eccła sua quod suꝑfuit uitȩ
tempꝰ exegit. Et qm̃ fessa iam aetate. et corpore inualidꝰ erat. successorẽ
sibi delegit: quo ecclã gub̃nante. debilitatis et senectutis otio frue-
retur. Extant qͦq utriꝰq ingenii monim̃ta magnifica tractatuũ.¬
qͦs ex ferme singłoꝵ oratiunculis transfudimꝰ in latinũ. Basilii p̾tẽa

Expanded text:
exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipseexemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam et praescriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur episcopus. Quod ille susurrari tantum et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quia dicere ei nullus audebat. Absit, inquit, ut mei causa, aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in ecclesia sua quod superfuit vitae tempus exegit. Et quoniam fessa jam aetate et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo ecclesiam gubernante, debiliretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuus ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
crastino ipse ero qui nunc: tu te utinã ñ mutares. Et illa quidẽ nocte
uxor imꝑatoris uelut tortoribꝰ tradita cruciat᷑: filiꝰ uͦ qͥ erat ẽis unicꝰ¬
extinctꝰ. pat̾̃nȩ impietatis credit᷑ exsoluisse supplicia. Ita ante lucẽ
missi qui rogarent basilium ut p̃cib suis intc̃edẽt ꝓeis: ne etiã ipsi.
⁊ quidẽ multo iustiꝰ sumlit̾ interirent. Sic accidit. ut cũ oms caho.¬
licos expulerit ualens: basiliꝰ usq ad uitȩ exitũ intemerato cõmunio¬
nis sacram̃to ineccła ꝑduraret. Gregoriꝰ uͦ ap̃ nat̾anza oppidũ in locũ
patris ep̃c subrogatꝰ. hereticoꝵ turbinẽ fidelit̾ tulit. Reddita uͦ pace.
constantinopolim ad ecclã docendã uenire exoratui: non abnuit. Ubi
breui tẽpore tantũ adem̃dandũ popłm uetustis hereticoꝵ infectum
aspicere: cũ religionis doctor multa quidẽ uerbis. plura tam̃ doceret

Expanded text:
crastino ipse ero qui nunc, tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte crastino ipse ero qui nunc, tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribextinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos expulerit  Al. expelleret Valens, Basilius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tuConstantinopolim ad ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore in tantum ad emendandum populum, vetustis haereticorum infectum Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret
Abbreviated transcription (Latin):
Ille infide purꝰ: Hic inp̃dicatione liberior. Ille dõ humilis: hic iã hõib
erat. Ille arrogantes contẽptu: hic ratioẽ uincebat. Sic in utroq diu̾sa
grã. unum opꝰ ꝑfectionis explebat. Igͥ basilius ñ multo pꝰ incesarea
cappadotiȩ epc̃. cũ aualente in exiliũ ꝓfide cogeret᷑: exhibitꝰ ad tͥbunal¬
prefecti. troribꝰq ut illi moris ÷ potestati. ⁊ minis maximis agi cepit.
et nͥ p̃ceptis principis obȩdiret. interitũ s iamiãq sꝑaret impendere.
Tum ille intrepidꝰ et absq ulla animi ꝑturbatioẽ. hȩc sibi minitanti p̃-¬
fecto respondisse fertur. Atq utinã aliqͥd mͥ eet digni mun̾is q offerrẽ
huic qͥ maturiꝰ basiliũ denodofollis huiꝰ absoluerẽt. Cũq daret᷑ ei nox
quȩ erat media ad spatium delib̾andi : respondisse denuo ꝑhibet᷑. Ego

Expanded text:
Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exilium praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spatium deliberandi: respondisse denuo perhibetur: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgere: s bonã trã cordis sui uigi cultu & exercitiindesinentibꝰ ex cole-¬
bat. ⁊ multo ampliꝰ hic insemet ipso. quam ille incęt̾is ꝓficiebat. Sus-¬
cipere ille quȩ renuntiantes scło deferebant ad pedes suos. et diuiðe
ut quisq eguisset curam gerebat: ĩste nichil habendi. et om̃ia possiden-¬
di contentꝰ sacram̃to. erga solas sapientiȩ diuitias. auarꝰ et multum
cupidꝰ inherebat. Ille coire plures inunum. et sui inuicem innecessa-¬
riis habere sollicitudinem docebat: hic sui exemplo quod erat ab solutꝰ
et liber. cunctis sermone apłico p̃dicabat: ego aut̃ uolo uos sine solli-
solum estote solliciti. qͣndo redeat dñs de nuptiis. Ille delinquentib
miscdit᷑ condolere. ⁊ adelicto reuocare: hic ꝑ diuini eloquii gram. de-¬
linquendi incitam̃ta p̃uenire: ne sinere labieũ qͥ difficult̃ erigeret᷑ elis:

Expanded text:
dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excoledispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicsolum estote solliciti, quando redeat Dominus de  Al. a nuptiis. Ille delinquentibus misericorditer condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus.
Abbreviated transcription (Latin):
popłos uocarentur. ⁊ aliꝰ alio itinere. adidẽ tam̃ opꝰ utq traheret᷑. basili
ponti urbes et rura circum Lens. desides gentis illiꝰ animos. et parũ
de spe futura sollicitos. stimulare uerbis et p̃dicatione suecendẽ: cal-¬
lumq abhis longe negligentiȩ cȩpit ab olere: subegitq abiectis ina-¬
nium rerum et secularium curis siumet notitiã reciꝑe: in unũ coire.
monasteria constituere: psalmis ⁊ ymnis et orationibꝰ docut uacare.
pauꝑum curam gerere: eisq habitacła honesta. et quȩ ad uictum necessa¬¬
ria sunt preb̾e.: iuirgines instituere pudicã castãq uitã. omibꝰ poene de-¬
siderabilem facere. Ita breui ꝑmutata : totiꝰ ꝓuintiȩ facies. ut in arido
et squalenti canipo. uidẽtur seges fecunda. ac lȩta uinea surrexisse.
Eregoriꝰ uͦ bonum sem̃ ñ paciebat᷑ aut super spinas iacere: aut int̾ sara

Expanded text:
populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa
Abbreviated transcription (Latin):
ustra haꝵ infecundior cappadotia fuit. immo aliqͥd lȩtiꝰ. sregoriũ nob cũ¬
supra repetere. Ambo nobiles. ambo athenis eruditi: ambo college. ambo
de auditorio digressi. ad ꝓfitendã rethoricã seruabant᷑. Qͦdopꝰ magnifice
quidẽ implebat basiliꝰ gregoriꝰ uͦ magnificentiꝰ contẽpnebat. Quiq cũ se
totum dĩ seruitio mancipasset: tantũ de college amore p̃sũpsit. ut sedentẽ
basiliũ de doctoris cathedra deponer&e: ac secum ad monasteriũ manu in-¬
iecta ꝑduceret: ĩbiq ꝑ annos ut aiuint tredecim. omĩbꝰ grecoꝵ seculari¬
um libris remotis. soliꝰ diuinȩ scͥpt᷑e uoluminibꝰ oꝑam dabant: eoꝵq
intelligentiam non ex ꝓpria presumptione. s ex maioꝵ scͥptis & auctoritate
sequebantur: quos & ipsos exapłica successioẽ intelligendi regulã sus-¬
auros sapientie et scientiȩ reconditos inuasis fictilibꝰ ꝑqͥrebant. Uerũ
cum iam ipsi sufficient᷑ instructi. diuina dispensatione ad imbuendos

Expanded text:
utra harum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cusupra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex masa ex Apostolica successione intelligendi regulam susauros sapientiae et scientiae reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos
Abbreviated transcription (Latin):
uenena quȩ uiuente uiro sumpserat. filio facile decepto fideliter aꝑ
dotibꝰ depulsionis exilia. niariminensis concilii decreta quibꝰ fides
patrum demerata fuerat reuocarent. Quo bello eccłȩ murũ. et turrẽ

Expanded text:
venena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fidenter  Alvenena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fidenter  Alrdotibus depulsiones, exilia, nisi Ariminensis concilii decreta, quibus fides patrum temerata fuerat, revocarent. Quo bello Ecclesiae murum et turrim