comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ninꝰ ꝯuerentib. quęntur si aduecatus te
um cut ꝓditor cause ⁊ secati sibi comiissi. ꝙ
non indetur ituclandimi. sicut net confellio. os
hualde piouosum est. aduccare ꝓ peccuĩa. Ma
tus qm̃ fonelit. qmͣ a prmapio cause iustam
putau̾it repente stent.iduaatus ꝓ parte. sdner¬
sa caam euantus a iudice ad iuditium dand
quia solius dei unitinitu ꝯgnostebatur agere ne¬
smium p̃p qd̾ marimum incomodim ⁊ odiui
⁊ mncias. id aducisa parte incurtit. piciuosũ
est igitur aduocare pret̾ qm̃ in illo ncgatio solo
ubi u̾itas est ꝑitulos dico ecam ꝙ. ad u̾ecatus
tenctur conlułe cdlieati suo. ne ꝑ p̾scupc̃om eui¬
tere cupiat. cum sacraa scaptura consulat neqͥ
luni qui sic possid magis peccare quanto di¬
ucuis sic potiedert. igitur si intali causa cic̾it
aliquis aducracione tua paccocinante tenene
ad iestitucõm tocius dampmi partis aduerse. si
dem restitucõm tenetar tam index forensit qmͣ
ecc̃asticus. sic cñ ndex effiatur parcicepe ra ꝑi¬

Expanded text:
tis minus convenientibus, queritur si advocatus tenum, erit proditor cause et secreti sibi commissi, quod non videtur revelandum, sicut nec confessio. Ob hoc valde periculosum est adtis quam fovebat, quam a principio cause iustam putaverat, repente stetit advocatus pro parte adversa et est evocatus a iudice ad iudicium dandum, quia solius dei intuitu cognoscebatur agere negotium. Propter quod maximum incommodum et odium et inimicitias ab adversa parte incurrit. Periculosum est igitur advocare, preterquam in illo negotio solo, ubi veritas est periculo. Dico etiam, quod advocatus tenetur consulere clienti suo, ne per prescriptionem evincere cupiat, cum sacra scriptura consulat, ne qlum qui sic possidet magis peccare, quanto diutius sic possederit. Igitur si in tali causa evicerit aliquis, advocatione tua te patrocinante, teneris ad restitutionem totius damni partis addem restitutionem tenetur tam iudex forensis quam ecclesiasticus. Sic enim iudex efficitur particeps rapi
Abbreviated transcription (Latin):
oncq̃te nt t mantus accusat ueorem de adui¬
trrio autor replicat de lenocimo. Si uerum sit
autem in notoriis. ut infilio sacendtis h̃te
item in parentcia manifcita. Item m adulto
contmencia. ut deponatur. aiñ uero deneglia
uł msufficiencia. ut ab adimmaracione remo¬
uertur ꝓhutin. autẽ accusdui. insi de hrsi ut sup

Expanded text:
one. Item quando maritus accusat uxorem de adulterio et uxor replicat de lenocinio si verum sit, canones autem in notoriis, ut in filio sacerdotis habentes Item in parentela manifesta. Item in adultencontinentia, ut deponatur, aliquando vero de negligentia vel insufficientia, ut ab administratione removeatur. Prohibentur autem accusari, nisi de heresi, p
Abbreviated transcription (Latin):
pattib iudicum eo ꝙ ibi dei uidicium exspec¬
tanu. dicitur ⁊̃ monomathi᷑ qĩ uinca uł singu¬
latis ꝑugna. monos ciã mius machia pugnia
quia est ꝯtra illud preceptum domini. sd̾ tẽꝑ¬
men gencralis contia ista iualuit fere ubiqt̾
eecusentur a mortali pc̃co. Et dicunt quidem ꝙ
sic mducentes ꝓ leuerbum ambiꝵ xexii.q. i¬

Expanded text:
ibi dei iudicium expectatur. Dicitur etiam monomachia quasi unica vel singularis pugna. Monos enim unus, machia pugna. quia est contra illud preceptum domini, non tenmen generalis contra ista invaluit fere ubique tne generali excusentur a mortali peccato? Et dicunt quidam quod sic, inducentes pro se verbum Ambr.
Abbreviated transcription (Latin):
mum psone ne rerum. Ine antem qui sponte
succipit. Item qui offert. Itcmuidee qui defert
uł pstat uictoritatem. Item assesseres ⁊ qui
Item saceidotes qui daut bñda̾onem. Isi om̃e
pettauit longe grauiꝰ Item si contingeret alit
ibi pori onnĩb impurartur homiaduiam
Ioñs ficient megulares. Si ergo alicui cħi¬
co desferatur duessum. nullo mo iuscipiat ꝓ
eppostrt. Si camen saccidos .ux. ilius aitus mi
duello sponte oblato uł iuscepto ab ip̃o amisi¬
sixtutem digiti. s non cautum qunsme siã¬
quuus fut eccels epc cum tali postͥ pactam pei

Expanded text:
ulum persone vel rerum. Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui item sacerdotes qui dant benedictionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent irregulares. Si ergo alicui clerico offeratur duellum, nullo modo suscipiat,exposcat. Si tamen sacerdos vel alius clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scanq
Abbreviated transcription (Latin):
mam festa celacio. Nam si non fiat añ
udiccm. no ẽ actusacio. s infamacio. Si aut̃
apud ⁊ udicem acuite fit est demũciacio. Igii
adtusar est aliquem coram in dice nu ł cri¬
ninus a d uiccam ꝓclamare. In omibꝰnter
negitiis arigitur accusator. młi mamib darr

Expanded text:
manifesta delatio. Nam si non fiat ante iudicem, non est accusatio, sed infamatio. Si autem apud iudicem occulte fit, est denunciatio. Igitur accusare est aliquem coram iudice reum criminis ad vindictam proclamare. In omnibus autem negotiis exigitur accusator, nisi in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
uabitur. Et si ꝯtumax ex toto fu̾it. tunc demã
a nathematis mutione ferietur. S̾in ieges ame
si capi potũit ⁊ comphendi. si eõ libesio in fame¬
tur ninccens ꝑuietux. secus u̾o si nocens. qm̃ ex¬
pedit delta nocenciũ nota atq pũta. nͥ quid

Expanded text:
vabitur et si contumax ex toto fuerit, tunc demum vabitur et si contumax ex toto fuerit, tunc demum anathematis mucrone ferietur. Secundum leges autem, si capi potuerit et comprehendi, si eo libello infametur innocens, punietur. Secus vero si nocens quoniam expedit delicta nocentum esse nota atque punita. Hec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
casu nõ est ncc̃e inscrbi. In ẜo Idem si agatͥ
auce confirmacõem. si u̾o post obligacõliem¬
feceat in ꝓbacione. Ꝙ autem dixa uͥ adpencĩ
limam agitur inscribi oportere. fllit in demĩci¬
one nͥ ꝑdit quis ronorem. sine actusatoris in
dicio publicantur. talia namq nõ requirũt
inscupioem. unde sine inscciprõe depõitur testis
qui ꝯtra se cumen ꝯficctur. Idem ⁊ si crimcu
de quo ercpitur cãm de qua. igitur conting̾e
indeatur. dem ⁊ indexꝑiũt salumpmatorẽ
sine instripõe accusatoris in cõtinenti absoluto
reo. Item i eo qui suspr̃am ꝑduat cartam cui
tutorib. De intamacione.¬
Sira infama cõem autem noͣ. ꝙ si quis
famosum libellum ꝯposuit aut cercũ
cit. ꝙ inscripsit autnon. Si certum.
cum nulli Inogant uerb̃ib sb̾icitur. si uero
deat in publicum ⁊ exequat᷑ ꝙ incepĩt. erd̾ si no
fecit primo quidem encharistie ptiapacione pri¬

Expanded text:
casu non est necesse inscribi. In secundo idem, si agatur casu non est necesse inscribi. In secundo idem, si agatur ante confirmationem. Si vero post, obligabifecerit in probatione. Quod autem dixi, ubi ad penam legitimam agitur, inscribi oportere, fallit in denuncione, ubi perdit quis honorem sine accusatoris insdicio publicantur; talia namque non requirunt inscriptionem, unde sine inscriptione deponitur testis, qui contra se crimen confitetur illud, etiamsi crimen de quo excipitur, causam de qua agitur contingere videatur. Denique et iudex punit calumniatorem sine inscriptione accusatoris, in continenti absoluto reo. Idem in eo qui suspectam producit chartam, cui tutoribus. DE INFAMATIONEirca infamationem autem nota, quod si quis famosum libellum composuit, aut certum est quod inscripsit aut non. Si certum, cium nulli irrogant, verberibus subiicitur. Si vero deat in publicum et exequatur quod incepit. Quod si non fecerit, primo quidem eucharistie participatione pri
Abbreviated transcription (Latin):
to uccabulo. dr̃. ilicuiꝰ deccimiue delacio. talis
accusicio quadru qm̃cuplx est. s. infamantis deu¬
ciantis famc ꝯmĩs. Sossempint̾. iccus uitis ⁊ exdi¬
uet ꝓħctur. quia non pendet de mr põtate. s ip¬
suis intamatiuicio. uł płmiq soluis dei pot̾ate
Et ħ in quisicõem moucit. Ininquisicõe nam q
tama est lico accusatoris. Quarta quoq non ꝑ¬
cpitur. tum quia odiosa est. tum quia picule
publice. ne cumĩa remaneant in ꝑiũta. Quĩta
suũ ⁊ ꝑsequi et contempnere uc. In prima
⁊ tertia constat non instribi. cum pͥma sit õio
płita. nec tertia tiat ab homine speciati. In sa
queq nõ ẽ inscribendum. sadmonicio tantũ
premittenda. qm̃ ad correcc̃om est demĩciacẽ
facienda. In quarta u̾o o inscabi qm̃ ad ꝑe
nam limam instituitur accusacio. In quita
demq distĩguendum ẽ. utrum obiciatur accu¬
sacori uł testi. nt ab.igendo. uł testisicando re¬
pessatur anut aꝓmaione excludatur. In pͥo

Expanded text:
to vocabulo, dicitur alicuius de crimine delatio. Talis accusatio quintuplex est, scilicet infamantis, denunciantis, fame communis, solemniter accusantis et excinec prohibetur, quia non pendet de iuris potestate, sed ipsius infamati vitio, vel plerumque solius dei potestate et hec inquisitionem inducit. In inquisitione namque fama est loco accusatoris. Quarta quoque non precipitur, tum quia odiosa est, tum quia periculpubublice ne crimina permaneant impunita. Quintasuum prosequi et contemnere licet. In prima et tertia constat non inscribi, cum prima sit omnino prohibita, nec tertia fiat ab homine speciali. In secunda quoque non est inscribendum, sed admonitio tantum premittenda, quoniam ad correctionem est denunciatio facienda. In quarta vero oportet inscribi, quoniam ad penam legitimam instituitur accusatio. In quinta denique distinguendum est, utrum obiiciatur accusatori vel testi, ut ab agendo vel testificando repellatur an ut a promotione excludatur. In primo
Abbreviated transcription (Latin):
cionis sue dignam reddcre rõem. d igitur ẽe
pitula ce quib fu̾it in quirend̾. ut facultatẽ¬
sat defencendi se ip̃m. Et nõ solum dã s ⁊ ipͣ¬
nonĩa testiũ sinit ei. ut quid ⁊ a quo sit dc̃m¬
noĩm intamandi ⁊ ꝑ erccpc̃oeiũ exausione¬
fłm deponendi audatia p̃beatur. Ad coengẽdos
itaq sb̾ditoꝵ excessus tanto diligenaꝰ dr pla¬
tus assurgere. quanto dampnabilius eoꝵ of¬
fensas desereret incorreptas. eontia quos ut
de nocorus excessib taccatur ⁊ si trib modic
possit ꝓredi ꝑ accusacionem. iuidel denũciaa¬
diligens adhatur cautela. ne forte ꝑ leue com
ciacõm caritatiua monicio ⁊ inquisicõm cla¬
mosa nisinnacio p̾ucnire. Illo semꝑ adhĩto

Expanded text:
tionis sue dignam reddere rationem. Debet igitur esse admittatur, ne concussis columnis corruat edificium. Verum ita voluerunt providere prelatis, ne criminarentur iniuste, ut tamen caverent ne delinquerent innisi legitima procedat inscriptio, nullatenus admittam deponendi audacia prebeatur. Ad corrigendos itaque subditorum excessus, tanto diligentius debet prelatus assurgere, quanto damnabilius est eorum offensas deserere in correctas. Contra quos, ut de notoriis excessibus taceatur, etsi tribus modis possit procedi, per accusationem videlicet, denunciadiligens adhibeatur cautela, ne forte per leve cociationem caritativa monitio et inquisitionem clamosa insinuatio prevenire. Illo semper adhibito
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ. s infanato canoĩca pot̾it indici
cilume innocencie oftensios pingacionis sunt.
ulgaris canonica quefit ꝑ urancuum. nel
p testes ⁊ ista ꝑmitaitur acͥ approbatur tanceͣ
Augo est muẽta ut fem canderns aque feruen¬
in totum reꝓbata sunt ⁊ malecc̃a. causa .n.7.¬

Expanded text:
dendum, sed infamato canonica poterit indici crimine innocentie ostensio. Purgationis sunt ulgaris. Canonica, que fit per iuramentum vel per testes, et ista permittitur et approbatur tanquam a vulgo est inventa ut ferri candentis, aque fervenin totum reprobata est et maledicta. Gratian
Abbreviated transcription (Latin):
onsulisti de intantib. qui mrmo lecto cũ
pareatib dormientib mortui reꝑm̃tur. ute
fcrro candente aut aqua fciuente sen quol a ͦ
cranime partates se punticare ccleant eos nõ
opp̾ssisse monendi namq sunt ⁊ procestand
rrentes necam tenellos secũm uno collocent
ni fcitiu appbatione publica delita iito pre
dicare: eccultano deio re linquenda. inio deceũ¬

Expanded text:
onsuluisti de infantibus qui in uno lecto cum parentibus dormientibus mortui reperiuntur, utrum ferro candente aut aqua fervente seu quolibet alio examine parentes se purificare debeant eos non oppressisse? Monendi namque sunt et protestandi parentes, ne tenellos secum in uno collocent vel testium approbatione publica delicta, habito pre dicare, occulta vero deo delinquenda. DE D
Abbreviated transcription (Latin):
ente suo sine auriuo suo tenr̃. id resaitucionem
saiam. ꝙ tume demũ accipe pt̃. siscit iustam cãs
nec tlientem suũ sine auriuo ⁊ labore aduocatiꝰ
posse cuiuccre. s cum adũcent cãm qm̃ fouit
in auiquo uacillare ⁊ iusticiam contine puta

Expanded text:
dam et pro cliente suo sine auxilio suo, tenetur ad restitutionem dam et pro cliente suo sine auxilio suo, tenetur ad restitutionem salarii, quod tunc demum accipere potest, si scit iustam causam, nec clientem suum sine auxilio et labore advocati posse evincere. Sed cum adverterit causam quam fovet in aliquo vacillare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iudentis assumũt om̃s officium. ⁊sicut indẽs
qui ꝑ inmriam aliquid decontingentibur.
omisit ꝑuĩentur. Teneatur enĩ tał omĩa scire
que ut dispenset. officium assuut. simiłr ⁊ ma¬
gist᷑. Ꝙ autem obicitur fraudulenti officii mi¬
la est obligacio u̾m quid̾ est eatenus. ut nõ
ꝓpt̾ hor tralns in cãm coram indice. Quantũ¬
uutem ad denm cim frandinentiam officu ob¬
ligaris. Qntis renera frans sit scient̾ nos tale
officinm assimie. ꝙ tum debito fine scimꝰ noc
crassa obligat duũcia debita. adħitã crcusat.
Ex hus ꝑat ꝙ nocicia iunie non mms indici
nccia est. qmͣ uoltas aut facultas. Et quid̾̃
meo tempore nchil miserabius udi qm̃i
dices scĩe legis ignaros ⁊ bone nomintatis ma¬
nes auos colnĩat amor munum ⁊ recaibucio¬
nuum ⁊ qui talib ordianam Iiisccionem
confaunt aut mus ignari sunt aut contemp¬
tors. si iutem aductatꝰ sciens fonet partem
iustam tenĩ ad restitutõem oĩm retum eam̃

Expanded text:
identis assumunt omnes officium et sicut videns qui per incuriam aliquid de contingentibus omisit, punietur, tenetur enim talis omnia scire que ut dispenset officio officium assumit, similiter et magister. Quod autem obiicitur, non fraudulenti officii nulla est obligatio. Verum quidem est, eatenus ut non propter hoc traheris in causam coram iudice; verumtamen ad deum citra fraudulentiam officii obligaris, quamvis revera fraus sit, scienter nos tale officium assumere, quod cum debito fine scimus noscrassa obligat, diligentia debita adhibita excusat. Ex his patet, quod notitia iuris non minus iudici necessaria est, quam voluntas aut facultas. Et quidem meo tempore nihil miserabilius vidi, quam iudices scientie legis ignaros et bone voluntatis inanes, quos convincit amor munerum et retributionum et qui talibus ordinarit aut contemptores. Si autem advocatus, sciens fovet partem iniustam, tenetur ad restitutionem omnium rerum earum
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩuemantur. si non ĩuemantur inunino¬
biib. temo si illa non sufficiant ꝑuenitur
ad debitores adempnati. ꝯtra queu iidexce¬
cquitur sĩ noͣ ꝙ ista bona omĩa pignori capi
tempꝰ.aidice statuendum ⁊ hht locum in
psonan accione. Si augem agatur realiactio¬
ne statim fit erecucio suñe siuoñ appellacu
iħ̾sires scatim restuui pt̃. si forte non possit
tus bonos fideuissores de p̾standa estimaciõe
dempnatus est iuuissus restitu̾e ⁊ nult parere

Expanded text:
si inveniantur; si non inveniantur in immobilibus; tertio si illa non sufficiant, pervenitur ad debitores condemnati, contra quem iudex exequitur. Et nota, quod ista bona omnia pignori capitempus a iudice statuendum et hoc habet locum in personali. Si autem agatur reali actione, statim fit executio sententie, si non appellatur et hoc si res statim restitui potest. Si forte non possit tus bonos fideiussores de prestanda estimatione, ndemnatus est iussu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsticutum. ut sieo qui applłatus. cõ.¬
fint nemente. qui appellant uenire neg¬
ltit. competentem ili reconpensacionem
nĩ ꝓcedatur. ic si pemptorie uocatus. ad iudici¬
iui extitiss. Quicquid antem ꝯtra titacionem

Expanded text:
titutum ut si eo, qui appellatus fuerit, veniente, qui appellavit venire neglexe rit, competentem illi recompensationem erinde procedatur, ac si peremptorie vocatus ad iudicium extitisset. Quicquid autem contra citationem
Abbreviated transcription (Latin):
di.Int̾imi uo alicui honeste ꝓ ͤ incer eius in
ec̃a pretarata ꝯmittas ⁊ t ei ce bnficiis ei
assignes uñ possit ꝯgiue sustentan. Qd
si p̾sibatus .u. altera iĩoꝵ adimple neghe¬
etit. tn p̾benda sua priues enudem ⁊ cam alis
ydonee ꝑsone ꝯredas. Idem. albates qui de
aliqua publica nafamia resꝑsi ac ꝯuicai ⁊ de¬
ui dex suspectus allegatur nec ⁊ applłe¬
recusacio admittitur. Item qñ pͥmum ne. re.¬
pemptorium statuitur. Item qñ certum mi¬
primi libello postulatur. nec conceditur. Iter
cum antecle principał ingressu resticu¬
tio denegatur. Item cum lccus in ꝯgrus
ad ntigandũ statuitur. Item cum appeilãs

Expanded text:
di. Interim vero alicui honeste persone vices eius in ecclesia pretaxata committas et ei de beneficiis illius assignes, unde possit congrue sustentari. Quod si prefatus M. alterum ipsorum adimplere neglexerit, tu prebenda sua prives eundem et eam alii idonee persone concedas . Idem: Abbates qui de aliqua publica infamia respersi ac convicti et deudex suspectus allegatur nec recusatio admittitur. Item quando primum peremptorium statuitur. Item quando certum imprimi libello postulatur nec conceditur. Item cum ante cause principalis ingressum, restitutio denegatur. Item cum locus incongruus ad litig
Abbreviated transcription (Latin):
natus rem no h̃at ncc pestituere uelit. Iurabre
nictor qnͣtum sua itest. ⁊ incancum iudex ⁊¬
dempnabit uictum. maxime nisi dolo fecit qõ
uius tem heret. Siuo uitus doio non desiit
possidere. nec rem pt restitlere. iudex in reieeti¬

Expanded text:
rem non habeat, nec restituere velit, iurabit victor quantum sua interest et intantum iudex condemnabit victum: maxime nisi dolo fecit quo minus rem haberet. Si vero victus dolo non desiit possidere, nec rem potest restituere iudex in rei esti
Abbreviated transcription (Latin):
supioris aduent nõ quidem a maliuolis.
⁊ maledicis. s a ꝓuidis ⁊ houestis. nec sem el
manifestat d coram ecc̃e semorib uͥitatem
dilu̾cius ꝑscrntari ut si rei poposc̾it qualitar
cmonica districcio culꝑam fenat delmqntis
te famia. nł ccferente damore offic sui cebi¬
tun erequatur. lz anteui ñ sit obfuandum. in

Expanded text:
superioris pervenerit, non quidem a malevolis et maledicis, sed a providis et honestis, nec semelmanifestat, debet coram ecclesie senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis. te fama vel deferente clamore, officii sui debitum exequat
Abbreviated transcription (Latin):
Decepris euim sine culpa sua marie si fiaus
ab adinario suo ĩt uemit succumi oportebit
s̃ ĩ dedolo malo accio competere soleata bo¬
in pretoris ẽ prins rescmder litem ut estrõ
nequitas postuiabit. quĩ acc̃om famosam
cst. cum pemedis iccus ce non pot. ex̃. demĩ¬

Expanded text:
Deceptis enim sine culpa sua, maxime si fraus ab adversario suo intervenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat et boni pretoris est potius restituere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam est, cum remedio locus esse non potest. E
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ rendd̾̃. ꝙ eos applło non d in sua iiqui¬
niatur. Idem. Cum aliquis sine aliqua causa
appeuat. l ꝓ illa applłone non miuꝰ tencat᷑
In.aliis sisꝑ quib applłatum non est rendere
pelle nisi pro cimime adeo grani. ⁊ manifõ:
quo ip̃o actu m̾ito sit ꝯdempnandus. Idem
leas non iudemus cum uidearis ordinem u
puerte. Iam euĩ nõ in ecc̃a . sicut est cauoĩcũ
⁊ honestum non ⁊̃ in palacio s non ĩcara

Expanded text:
m quod eos appellatio non debet in sua iniquiniatur . Idem: Cum aliquis super aliqua causa appellat, licet pro illa appellatione non minus teneatur in aliis super quibus appellatum non est respondepellere, nisi pro crimine adeo gravi et manifesto, quo ipso actu merito sit condemnandus . Idemleas non videmus, cum videaris ordinem iuris pervertere. Iam enim non in ecclesia, sicut est canonicum et honestum, non etiam in palatio, sed non in ca
Abbreviated transcription (Latin):
qui. ⁊ dempnatus ẽ auit mĩme uoce sua ꝯfessꝰ
sit. aut fortitudine tormentoꝵ tertitꝰ ꝯtra se
tur. Item. Quitũq nõ ꝯfidencia iuste cause
nis ⁊ ordinis obfuancia cxorbitanti debeat
insua nequicia pacrocimũ exhr̃e. mrꝰ.qͦ. si qͥs¬

Expanded text:
qui condemnatus est, aut minime voce sua confessus sit, aut fortitudine tormentorum territus, contra se tur. Item: Quicumque non confidentia iuste cause,nis et ordinis observantia exorbitanti, debeat in sua nequitia patrocinium exhibere mandamus q
Abbreviated transcription (Latin):
mĩma res. int̾dio fĩa.arbitium res xxi
queprtest. iuonguis atta. Scelus quid.
Exceltentia uero: qm̃ a pp̃non applłatur.
cum supior illo no inuematur. ptucta quo
quia si patiscantur partes ne ⁊ppelientꝰ app̃i¬
lare nd potunt. contept. iit .i. ꝯtumatia

Expanded text:
ima res, interdictio facta Arbitrium, res que perit, est si longius acta . Scelus quidemExcellentia vero, quoniam a papa non appellatur, cum superior illo non inveniatur. Papa Pacta quoque, quia si paciscantur partes ne appellent, appellare non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiustiatorie disonis appellau̾it. iindice. ad quẽ
puccatum fu̾it ꝯdempnabitur. Ex summna
uris. Otficumi gͥ eius qui appelat est pecete a¬
plld cuis. iñ.iquo appellatum ẽ dare dimissore
quas ⁊̃ non petenti dare d. Item mut̾e d ad
cum. id quem appellatur. attesdacõnes ⁊ alsegu¬
ciones i alia quecoram eo simt. Ofticui alitẽ
illiuis ad quem applłatur est omĩb duigenter

Expanded text:
orie dilationis appellaverit a iudice, ad quem provocatum fuerit, condemnabitur. Summa iuris Officium igitur eius qui appellat est petere apostolos, eius a quo appellatur est dare dimissorias, quas etiam non petenti dare debet. Item mittere debet ad eum, ad quem appellatur, attestationes, allegationes et alia, que coram eo sunt acta. Officium autem illius ad quem appellatur, est omnibus diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩuenci fu̾nt liteuos famosos iecc̃a ꝓo¬
mosisili. Impator ualentimanus ⁊ ualeris.
Si quis famosum ubelium ane domi. suc m
uuolico siue quou ioco ignarꝰ reppit aui tor¬
tumpat. priusꝙͣ. at̾ ĩuemiat aut inslli fateat
iuentum. Siuo nõ statum easdem cartulas

Expanded text:
qui inventi fuerint libellos famosos in ecclesia poIustiniani Imperator Valentianus et Valens: Si quis famosum libellum sive domi sive in publico sive quocumque loco ignarus reperit, aut corrumpat priusquam alter inveniat, aut nulli fateatur inventum. Si vero non statim easdem chartulas
Abbreviated transcription (Latin):
ston enĩ tnͣsit exconũcacio intertiam ꝑ sonam
nec etiam in quosdam qui cecipiãtur in decce¬
tis. Dehac ꝑt̾ absouiere quil sacerdos. de pori:
tantum ille qui tulit ur suꝑior. Item excõi¬
caciomim quedam ẽ insta quedam uusta.
insta: que tit animo corripiendi ⁊ ip̃ culpa
debitam. ⁊ Iuris ordine fuato. Inusta eft
inqua predca omittũtur. hũit aut̃ ortum ex¬
coñcacio ab apło qui excõicauit corĩchi¬
um fornitanu. tradens eum sacharie. ut sp̃
eiuis saluns ficret. et criam in uec̾i lege ab illa
qiuoq a sacerdotib nullus recipiat. inteutiꝰ
pantis cramĩaciõem iustam. stec cum eis aut
or̃one. aut cibo. aut potu. aut osculo ꝯmicet.
nec ane eis dicat. Qaa quicinm inhiis ul
aliis ꝓhitis scienter extonũcetir ꝯmicauent¬
uix̃ apłoꝵ nstitucõmi. et ip̃e simili excõicacõi
eit excoĩcetur. si cłicus deponatur. Item ex dec̾¬
to honorii ppͣe. Cure funt omib ep̃is erconũca

Expanded text:
sonam, nec etiam in quosdam qui excipiuntur in decretis. De hac potest absolvere quilibet sacerdos; de priori tantum ille qui tulit vel superior. Item excommunicationum quedam est iusta, quedam iniusta. Iusta est que fit animo corripiendi et propter culpam debitam et iuris ordine servato. Iniusta est in qua predicta omittuntur. Habuit autem ortum excommunicatio ab apostolo, qui excommunicavit Corinthum fornicarium, tradens eum Sathane, ut spiritus eius salvus fieret. Et etiam in veteri lege, ab illa quoque a sacerdotibus nullus recipiat, ante utriusque partis examinationem iustam, nec cum eis aut oratione aut cibo aut potu aut osculo communicet, nec Ave eis dicat, quia, quicumque in his vel aliis prohibitis scienter excommunicatis communum institutionem et ipse simili excommunicatione est, excommunicetur, si clericus, deponatur. Item ex decreto Honorii pape: Cure sit omnibus episcopis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ampliꝰ ꝙͣ seuiei cessio non fit. s tce in¬
ellige de priorib creditorib. fiam si rostca
negotui gestum eit. sine cum hiis qui i po¬
teita te parẽntis. In hus fere sadem inia ser¬
uimnis. Glosa. ftitdicit quia filius fanunas

Expanded text:
quia amplius quam semel cessio non fit. Sed hoc intquia amplius quam semel cessio non fit. Sed hoc intellige de prioribus creditoribus, nam si postea negotium gestum est, sive cum his qui sunt in potestate parentis. In his vero fere eadem iura servantur. Glossa Fere dicit, quia filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas plus petenaum si suꝑ peticoe n suam
duruit m indicio ꝑfistend. ita ꝙ qui repetũt
ampliꝰ sie cã in cepensis adusanis ꝯdemp¬
nantur. qui autem plus leco. adntẽe tenenti
pirꝰ iempore petitur. Inducie dupplicantur.n
licem excipiet. młi ei soluantur ex pense. eruu¬
culo agit. In ieliquum enĩ incominꝰ index
ne zenonis. Si audtm auudꝰ ꝓ auo inttnoit
nchil cum piditari plac. s incodem iudicio
ꝯguita uitate ꝑcirorem sinm corngcie pmit¬
ts uelut si stichum rominem petet  arert
⁊ hr̃dem petat aut si quis te tcitamento dar
oport̾r mͥtrudat. ꝙ exstipulatui ei delctur eũ
qui creditorib suis lomi cessit. si postra ali¬
quid acquisient. i ydoneum emolumcutu
hat crncegio in id ꝙ facere p̃t. cceditor es cũ
co cepiũtũr. Inhumanũ enm erat spoliatũ
fortums insolidum campnar. Glosa. bñdiẽ
ꝙr y̾doucum emolumentum hat. Cam si forte
modum sit comodum .qr. id uictum eius suf¬
ficiat non posuumt het austerre credi tore s

Expanded text:
a duxerint in iudicio persistendum, ita quod qui re petunt amplius sine causa in expensis adversariis condemnantur. Qui autem plus loco, ad interesse tenmplius tempore petitur, inducie duplicantur, nec litem excipiet, nisi ei solvantur expense. culo agit. In reliquum enim nihilominus iudne Zenonis: Si autem aliud pro alio intendit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio, cognita veritate, errorem suum corrigere permittimus, velut si Stichum hominem petere debeat et heredem petat, aut si quis ex testamento dari oportere intendat, quod ex stipulatu ei debetur. Eum qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enfortunis in solidum damnari. Glossa Bene dixit et idoneum emolumentum habeat, nam si forte modicum sit commodum, quod ad victum eius vix sufficiat, non possunt hoc auferre creditores,
Abbreviated transcription (Latin):
obeuali. nesi religiosi ꝓ. asiquo excessu fuu̾nt
nam applłare presumant. S deuote ⁊ huile
suscipiant. c prosalte lua fu̾t eisdem iniũ¬
ctum. Idem ꝑuenit. ad nos. ꝙ cum .u. tue cc̃ce
canonicaum. ut mea residenciam fac̾ẽt mo¬

Expanded text:
observari, ne si religiosi pro aliquo excessu fuerintnam appellare presumant, sed devote et humiliter suscipiant, quod pro salute sua fuerit eisdem iniunctum . Idem: Pervenit ad nos quod cum M. tue ecclesie canonicus, ut in ea residentiam faceret mo
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiende appllonis ncãcas. lxxxei¬
uidr̃ imposita. u̾m eciam .xxx. dicium.
spatia ex dic siũe dictiuita sunt. nitra qu
gesta mia tałnen relacione licigatoribur
ꝯuent p̾stari. similit. irbiter appłiom susti¬
pcre ⁊ relom care compeslitur. si deigatus fuit
ntigatorib copia est eciam non couscuptis
nbesus illiconae appllare. ami res iudicata
returlus ficri ad indicem a quo fuerit ꝓuocatũ¬

Expanded text:
suscipiende appellationis necessitas videtur imposita, verum etiam III dierum spatia ex die sententie diffinita sunt, intra que gesta, una cum relatione, litigatoribus convenit prestari. Similiter arbiter appellationem suscipere et relationem dare compellitur, si delegatus fuerit. Litigatoribus vero copia est, etiam non conscriptis libellis, illico voce appellare, cum res iudicata recursus fieri ad iudicem a quo fuerit provocatu
Abbreviated transcription (Latin):
siñe puisse p̾ftim. mͣłi causa non redditur aꝑ¬
plłandi. S nec crecuciom ip̃ius siñe idco
ꝯuenit ictardm lic ad itragendum quad̾
ri p̃t. nõnũqm̃ sedenti in medio ⁊ ĩ proroga¬
ri. Et qui abmicio sponte recipit temi
oreuiorema sioi imputare põt a d tum exbor¬

Expanded text:
se presertim ubi causa non redditur appellandi. Sed nec executionem ipsius sententie ideo convenit retardari, licet ad hoc agendum quadriri potest nonnunquam a sedenti in medio et etiam prorogari et qui ab initio sponte recepit terminum breviorem, sibi imputare potest et deb
Abbreviated transcription (Latin):
nus ui duo ꝑlurib appłłare uolu̾nt. Sic ap¬
plłabunt. Ego .6. ⁊ p. sindici .i. defensores
canonicoꝵ.s.b.c. sencientes nos pregraua
tiones inscriptis ficri debent. ad iudicium a
alterius fidi satholite non lic applłare. Ex

Expanded text:
nus vel duo pro pluribus appellare voluerint, sic appellabunt: Nos G. et P. syndici, id est defensores canonicorum S. R. E., sentientes nos pregravartiones in scriptis fieri debent. Ad iudicium autem alterius fidei catholico non licet appellare. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ maior auct̃as ꝓuocatum fuerit/ audia
nõ denegetur idem. Ideo liuic sc̃e sedi prefata
oppssi auriliũ ⁊ ñiuste dampnati restituciõm
resumant. ⁊ tana. ab impus nõ p̾sumantur abs
uicione. nec cxcertenitur. abs sua dampnacio¬
ne. Item inlius ꝑp̃. Om se scit auis ppõitum ẽc
nõ moleste ferat aliquem sibi ẽẽ p̾latum. Ip̃a
namq ecc̃a. que prima est ita reliquis eccłiis
uices suas credidit largiendas ut in pargem
suit uecate sollicitiois. non in plenitud̾i eui
pot̾atis. unde om̃i appellancium apłicam sede
ep̃oꝵ iuditia ⁊tinicta maioꝵ negetia causaꝵ
eidem sc̃e sedi fuata c̃ẽ liquet. lẽo ꝓpͣ. Nulli ap¬
plłanti inducic sunt negande. Ee .ii. ubi supͣ¬
hiis qui sunt nr̃e tempali inriscom sb̃iecti. In
alus non. et si de ꝯsuctudine ecc̃e teneat fin¬

Expanded text:
ubi est maior auctoritas, provocatum fuerit, audientia non denegetur. Idem: Ideo huic sedi prefata oppressi auxilium et iniuste damnati restitutionem resumant, et talia ab impiis non presumantur absque ultione, nec exerceantur absque sua damnatione. Idem Iulius papa: Qui se scit aliis prepositum esse, non moleste ferat aliquem sibi esse prelatum. Ipsa namque ecclesia que prima est, ita reliquis ecclesiis vices suas credidit largiendas, ut in partem sint vocate solicitudines, non in plenitudinem potestatis. Unde omnium appellantium ad apostolicam sede iudicia et cuncta maiorum negotia causarum, eidem sancte sedi servata esse liquet. Leo papa: Nulli appellanti inducie sunt negande. Extravaganteshis qui sunt nostre temporali iurisdictioni subiecti, in aliis non. Et si de consuetudine ecclesie teneat
Abbreviated transcription (Latin):
tandes. cum eis de ilutis cause liquebit sioi cõ¬
mulum negaium dicfimre. Idem in ꝯcilio ge¬
norali. ut debitus honor detrratur indiab ⁊u
tigatorib consulatur suplaborb ⁊ expensis.
statiumꝰ ut si quis coram ydoneo iudice co¬
uent. iduersanimi ille. aute sm̃am. ad supio¬
itm indicem abs racionabili causa non pro¬
uocet s coram illo suam iustĩam ꝓ sequatur
nõ obstance si dicat.ꝙ ad supiorem iudicem
destinauit nĩcium aut lias impetiauit. ab eo¬
deui. priusꝙͣ delegato fu̾it assignate. Cum. ⁊
ex racionabili tansa putarut appellandum
et si mu racionabiliter appeliasie constit̾it
illum adinfiorem remittat et in cxpensis alceri

Expanded text:
tante, cum eis de meritis cause liquebit, sibi commissum negotium diffinire. Idem in concilio generali: Ut debitus honor deferatur iudicibus et litigatoribus consulatur, super laboribus et expensis statuimus, ut si quis coram idoneo iudice convenerit adversarium, ille ante sententiam ad superiorem iudicem absque rationabili causa non provocet, sed coram illo suam iustitiam prosequatur, non obstante quod dicat quod ad superiorem iudicem destinaverit nuncium, aut literas impetraverit ab eodem, priusquam delegato fuerint assignate. Cum autem ex rationabili causa putaverit appellandum,et si minus rationabiliter appellasse constiterit, illum ad inferiorem remittat et in expensis alteri
Abbreviated transcription (Latin):
cumũ ad ꝓsetutõem. post illud itaq tempui
si siña iata est. tura man. Si non est lata pa
ꝑ pͥncipem stet quo minus appllonem recipi¬
at ⁊cãm eramin. Item si medio fuent alitiga¬
torib abiter elctus. Aitabieumũ transeant x¬
si cunsa nõ fint ibi tamĩata ex curiu biemiũ¬

Expanded text:
ennium ad prosecutionem; post illud itaque tempus, si sententia lata est, tuta manet. Si non est lata, prper principem stet quominus appellationem recipiat et causam examinet. Item si medio tempore fuerit a litigatoribus arbiter electus et ita biennium transeat, etiamsi causa non fuerit ibi terminata ex cu
Abbreviated transcription (Latin):
cumaria u̾o si agatur ioali . icnone fiet mutio
n possõm iei petite. Si accione ꝑsonali tue
fiet missio in possõm tonorum ip̃uis absentii
annum uenit ⁊ obtuat cau̾conem standi iũ¬
ri ircuꝑabit possessionem solutis cxpensis nͥ¬
suꝑ muimono. tunc cxcomĩcabr ab scns. por¬
ro sicontumax fuent post. litem ꝯt̃. ł in ar¬

Expanded text:
io in possessionem rei petite; si actione personali, tunc fiet missio in possessionem bonorum ipsius absentis, annum venerit et obtulerit cautionem standi iuri, recuperabit possessionem solutis expensis super matrimonio, tunc excommunicabitur absens. Porro si contumax fuerit post lit. li
Abbreviated transcription (Latin):
si quo puccanit. de une remititur ꝯtradut̃oe
ad uetsano quas eum pp hoc fecisse confitetit
ꝯdempnandus. Sane parito. iliquo prola
guiuamen pp̃ qd̾ dux̾at appłi indum ⁊ parte
idusa se contumacit ab sentante. ꝓt suꝑh̃. lic̃

Expanded text:
on adversario, quas eum propter hoc fecisse constiterit, condemnandus. Sane parato aliquo probare gravamen propter quod duxerat appellandum, parte adversa se contumaciter absentante, potest super
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. Ordiati ⁊ arbitia sunt qui limam
põtatem hucer ab auiis eliguntur ad arbi¬
naiii.primsio tamen ordinarie dignita¬
tis Pregranatus aliquis appllare uarebit
arbittii tm̃ sunt qui młam liniam ao¬
imstiom accepunt a quib applłati no

Expanded text:
tum. Ordinarii et arbitrarii sunt, qui legitimam potestatem habentes, ab eis eliguntur ad arbinarii, privilegio tamen ordinarie dignitatis, pregravatus aliquis appellare valebit. Arbitrarii tantum sunt, qui nullam legitimam potestatem acceperunt, a quibus app
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i nillimm presumat ponere. isi side ca¬
nomcã cet. uictas. quia anathema est etꝰ¬
ne mortis dampnacio ⁊ non insi ꝓ mortali
d impomi crimine ⁊iss qui ałx noͣn potuetũt
corngi. Item erconcu. nuetuenũ. Nuus

Expanded text:
episcopi nullum presumat ponere, nisi unde canonica docet auctoritas, quia anathema est eterne mortis damnatio et non nisi pro mortali debet imponi crimine et illis qui aliter non potuerunt corrigi. I
Abbreviated transcription (Latin):
alie sunt odiose. ut macedomam. alie fauora¬
dies. utuelleiam. alie mducte ad ugorem
mi obtuandum. utrei indicate. Obstant.n.
obligõm naturali ⁊ Idem dico in prescriptione
ui ulncapione qual Natura namq indul

Expanded text:
alie sunt dolose, ut Macedoniani, alie favorabiles, ut Valeriani, alie inducte ad rigorem iuris observandum, ut rei iudicate. Obstant enim obligationi naturali. Et idem dico in prescriptione vel usucapione qualibet. Natura nam
Abbreviated transcription (Latin):
cllatuc lias Impctiauit nismoĩ lice tanqui
taata u̾itate sinrepte oꝑtinere non cebent. iniquͣ
fimitatem. Si u̾o nõ sit aliquis termꝰ a idi¬
iat ut appellantem in ꝯmissione impetranda
smplant. ꝯmissionis nu potent Impetrare. q¬

Expanded text:
smodi litere tanquam tacita veritate surrepte, obtinere non debent aliquam firmitatem. Si vero non sit aliquis terminus a iudirat, ut appellantem in commissione impetranda supplantet, commissionis literas poterit impetrare, q
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o canla ꝓ ꝯdempnato põt apꝑlłare quil
⁊ illo inuito⁊ ꝓpeuan d ut dcra est a mino
iudice ad maiorem. Si quis autem. ippellau̾¬
ꝓsecutio adillum ꝑ quem debuit. ipplsan. si
ilo. idminorem appllanit. etor ei nocebit qr
siñ. a tusibit irem indicatam omib autem
mediis int̾imissis ippssan pot̃. id ppm. a deie
applłabr̃. ad illum ad quem. adelegante appca¬
tano legitut. a iuudicib quos ꝯmis sensus
elig̾it non liceat ꝓuocare. Ꝙ de axbitus ntłsi¬
gesidum est. Iudicum enim alii suit arbita
te seculares simiam põtatem accipnut᷑.
Arbitiari funt qui nulam potatem hũtes
cum ꝯstu litigantip in iudices eliguntut

Expanded text:
pro condemnato potest appellare quilibet et illo invito appellari debet ut dictum est a minore iudice ad maiorem. Si quis autem appellaveprosecutio ad illum ad quem debuit appellari. Si vero ad minorem appellaverit, error ei nocebit, quia sententia transibit in rem iudicatam. Omnibus autem mediis intermissis appellari potest ad papam. Delegato appellabitur ad illum, ad quem a delegante appeltano legitur: A iudicibus quos communis consensus elegerit, non liceat provocare quod de arbitris intelligendum est. Iudicum enim alii sunt arbitrate seculares, legitimam potestatem accipiunt. Arbitrarii sunt, qui nullam potestatem habentes, cum consensu litigantium in iudic
Abbreviated transcription (Latin):
amore iusticie. s exalia qual causa ferturĩ
quemiq m hmiliter obediend̾ est. Item. siũa
cst niuusta exordine. qñ non ẜuato indiaau
ordine quil ꝓcuipa slia dampnatur. uñgg¬
est ⁊ iidecens. ut in redubia terta detur siña
iudiciis demonstrentur. Item cx .uii. synodo
Nonsouimius reus est qui fłm dealioprofit
s us qui aitm cito cimmmib prebet. Gracia¬
ab eã recedendum est. quia ⁊ anteqm̃ sũia ca¬
utiur. in eum ꝑ qualitate su rratus ligatus
apuddeum tenebatur. Contingit ⁊ asiqũan
quia non ẽmeo crimen. suꝑ quo smña plata
est. fũ. i bco iuste reportata est qui ex iratu ad¬
uitii iam dm aꝑud deum extõitatus fuerat. ⁊
Inhee casu intlłaca est. ⁊illa auitas. gg. se
est. quia cxalio aliquoiam dudum dempñ¬
dui erat. unide. cumi pͥmisisl. sg. uitiui iliste
ui uimiste obliget pastor pastoris tam̃ sũa

Expanded text:
amore iustitie, sed ex alia qualibet causa fertur in quemquam, humiliter obediendum est. Item sententia est iniusta ex ordine, quando non servato iudiciali ordine, quilibet pro culpa sua damnatur. Unest et indecens, ut in re dubia, certa detur sentenindiciis demonstrentur. Item ex octavo synodo: Non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed is qui aurem cito criminibus prebet. Cum itaab ea recedendum est, quia et antequam sententia daretur in eum pro qualitate sui reatus, ligatus apud deum tenebatur. Contingit etiam aliququia non est in eo crimen super quo sententia prolata est, tamen ab eo reportata est, quia ex reatu adulterii, iamdiu apud deum excommunicatus fuerat. Et in hoc casu intelligenda est illa auctoritas Greest, quia ex alio aliquo iamdudum damnandus erat. Unde cum premisisset Gregorius utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastori
Abbreviated transcription (Latin):
enus est aulliditas ad aliquem de co¬
decipiendum adhĩta. lo malo.
ipena colosi est ut de dolo adempnetur
infamis. Item ut. roueriano ꝯdempnetr ĩ
caiuditate quadam subuenit ne ił malicia
sua lucrosa sit. ui istis simplicitas dampno¬
sa. uertu edã talia sunt. Que dolo mało frã
cẽ dicentur si dehus reb alia accio nõ eut ⁊
iuaa tausa ẽe iudebr̃ indicium dabo. dolu
malum fuiꝰ sic diffut. machinacionem
qm̃dam alt̾is aetipiendi cã. cum.alud siła¬
curi. aliud agitur. labõ. iutẽ ait posse isme
simulacione idigi. ut quis sibi oueniatur. ꝑ¬
se ⁊ fine dolo aliud agi ⁊ aliud siari si¬
cuti faciunt qui ꝑ susm dissimulacione
se ⁊ suo ui. iuos ⁊.auena tuentur. Pp̾e itaq
sic diffunt. dotum malum ẽẽ om̃em callidi¬
tatem. Fallatiam machinatõnem adcutũ¬
nemendum fallendum decipiendũ altum
ad hitam. l diffimco est u̾a. ston fuit.i¬
aductius hostem lationem ne quis math¬
pillꝰ actore colludente arcum scuꝑtꝰ fit. uł¬

Expanded text:
us est calliditas ad aliquem decipiendum adhibita. Pena dolosi est, ut de dolo condemnetur infamis. Item ut adversarius condemnetur in calliditate quadam, subvenit, ne vel illis malitia sua lucrosa sit vel istis simplicitas damnosa. Verba edicti talia sunt: Que dolo malo facta esse dicentur, si de his rebus alia actio non erit et iusta causa esse videbitur, iudicium dabo. Dolum malum servius sic diffinit machinationem esse quandam, alterius decipiendi causa cum aliud simulatur et aliud agitur. Labeo autem ait posse et sine simulatione id agi, ut quis circumveniatur; posse etiam sine dolo aliud agi et aliud simulari, sicuti faciunt qui per suam dissimulationem, se et sua vel alios et aliena tuentur. Ipse itaque sic diffinit: Dolum malum esse omnem calliditatem, fallaciam, machinationem ad circumveniendum, fallendum, decipiendum alterum adhibitam. Hec diffinitio est vera. Non fuit aadversus hostem latronemve quis machpillus tutore colludente circumscriptus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
diffimi uia quid̾ si ex ordineista fuent l
non cramino. uł ex causa ten tñ ip̃o urre.
Eꝯͣ idetur. si iniusta sit ex ordine. l exaĩo
diffuntiua indicianũ ordĩem requint insui
casib supra notatis. S̾a est siña precepcõnis
tha quoũq predcoꝵ modoꝵ iniusta sittenet
diunnĩo p̾apiatur tale quid: ꝙ ad iurisdõem
ui effectũ prccipientis ꝑtineat. nec enor exp¬

Expanded text:
diffinitiva quidem, si ex ordine iusta fuerit, x animo vel ex causa, tenet tamen ipso iure. Econtra vero si iniusta sit ex ordine, licet ex animo diffinitiva iudiciarium ordinem requirit, nisi in casibus supra notatis. Secunda est sententia preceptionis, et hec, quocumque predictorum modorum iniusta sit, tenet dummodo precipiatur tale quid, quod ad iurisdictionem vel effectum precipientis pertineat, nec error exp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suñam t̾mĩetui. cum testes abs ulla mfaĩa
uł suspicione manifecta. in ferrudo testimoĩ
requirantur. Cet̾m si de trim̃b ad solam ex¬
cepõem obiectis testes ꝯuicti fucrpnt. uł c̃õ¬
fessi pena ordinaria mulctari nõ debent. tum
Sufficit go si a phibendo cestimomo repellan¬

Expanded text:
am terminetur, cum testes absque ulla infamia vel suspicione manifesta, in ferendo testimonio requirantur. Ceterum si de criminibus ad solam exceptionem obiectis, testes convicti fuerint vel confessi, pena ordinaria mulctari non debent, cum Sufficit ergo si a perhibendo testimonio repellan
Abbreviated transcription (Latin):
onis in forma publica fc̃m. ut sut caite ta¬
anctentico sigillo signatum. priuatum instrum̃¬
tum est uetuti ꝙ̃rogcaphum ut est apotheca
de recepto. inrapocha de solito. Instrumenta
in ꝑsonanib prefcrũtur publicis instrum̃tis
In realib ilo prefectur priuato publicũ instru
cum instumeuta prinata nõ taciunt fidem nͥ
ꝯ̃ ulum qui ea scupsit introduanitur. du ob
cõm lianim. Inaxa u̾o parem hñt uim cui
testib s fallit hoc in quibdam casib. uno iu¬
del decensib. quoꝵ inst̾ra p fer̃tur cestibus
Item uͥ minor se maiorem pscupturam fate̾
ꝓuuttat ⁊ cancõem si hoc exponat sine. idieccõx
cause pot̾it postra ꝓmissiõem frnm indebite sc̃p¬
tis ꝓbure. Item ub̃i scciptura exigitur utin asi¬

Expanded text:
ionis in forma publica factum, ut sunt charte taauthentico sigillo signatum. Privatum instrumentum est veluti chirographum, ut est apocha de recepto, antipocha de soluto. Instrumenta in personalibus preferuntur publicis instrumentis; in realibus vero prefertur privato publicum instrumtium instrumenta privata non faciunt fidem, nisi contra illum qui ea scripsit introducantur. Duobus vim cum testibus, sed fallit hoc in quibusdam casibus: uno videlicet de censibus, quorum instrumenta preferuntur testibus; item ubi minor se maiorem per scripturam fatetupromittat et cautionem super hoc exponat sine adiectione cause, poterit postea promissionem factam indebite, scriptis probare; item ubi scriptura exigitur, ut in ali
Abbreviated transcription (Latin):
p. ab.a. mlte quam utorem accepit peciẽ¬
rat separar. accusatores mũmonii ꝓdux¬
erunt cestes firmit᷑ asẜentes. ꝙ postꝙ młi¬
uidi solum cũ sola nidum cummda ĩ eod̾
ltto iacentem ea ut credelunt inteacione
ut cam ꝯgnoscerẽt caman:. uiderunt mui¬
tis secrxtis locis a la tebris ad ħ comodis ⁊ boris
ducendi aliam hat mulierem mlie sine leui
nobis dicendum sccurut. Iummencu
ͥ est asstio uł negacio de aliquo sacce rei at¬
testacione firmata. huius species sunt due
Nam aliud ẽ. isstoriũ. aluo ꝓmissorium.
Asfroriũ ẽ qũ iuratur suꝑ re p̾cerita ur pre¬
senti. ꝓmusorium ẽ ꝙ suꝑ futuro ꝯcipitur
ut cũ Iurat quis se datinum. itquid uł fc̃i¬
rum. Et ħ qñ fit in uidicio ugatur cauao¬
nale. de quo iam satis supra dcm̃i est. asetori¬
nui ilo quadruplt̃ est. primũ est uotũtan¬
um. ut sidicas extra iudiciũ me tbi debere
r. ⁊ deferas michi sacrm dicens te uelle ui¬
terus non peceresi urauo me nõ debere nõ

Expanded text:
P. ab A. muliere, quam uxorem accepit, petierat separari, accusatores matrimonii produxerunt testes firmiter asserentes quod, viri, solum cum sola, nudum cum nuda, in eodem lecto iacentem, ea, ut credebant, intentione, ut eam cognosceret carnaliter, viderunt multis secretis locis et latebris ad hoc commodis et horis ducendi aliam habeat mulierem, muliere sine spe nobis dicendum occurrit. Iuramentum igitur est assertio vel negatio de aliquo, sacre rei attestatione firmata. Huius species sunt due, nam aliud est assertorium, aliud promissorium. Assertorium est quando iuratur super re preterita vel presenti. Promissorium est quod super futuro concipitur, ut cum iurat quis se daturum aliquid vel facturum. Et hoc quando fit in iudicio, vocatur cautionale, de quo iam satis dictum est supra. Assertorium vero quadruplex est. Primum est voluntarium, ut si dicas extra iudicium me tibi debere decem et deferas mihi sacramentum, dicens te velle ulterius non petere si iuravero me non de
Abbreviated transcription (Latin):
temp ꝯ a tudice assignandum om̃s duatorie
ꝓponantur. Ita ꝙ si Partes cxinde. aliquas uel¬
lent ꝓpone quas non fu̾ñt ꝓtestati. millateꝰ
audiantur. nisi forte de nouo aliqua sioi cõ¬
pecens orta fucrit. ur is qui uoluit ꝓponere
fidem faciat uiramento se postinodum. ad u¬
lius uociciam puenisse. Idem. delictum ꝑso¬
ne in dampnum ec̃c̃e rediuidare non di ac nͥ

Expanded text:
ice assignandum, omnes dilatorie proponantur, ita quod si partes exinde aliquas vellent proponere, quas non fuerint protestati, nullatenus audiantur, nisi forte de novo aliqua sibi competens orta fuerit, vel is qui voluerit proponere, fidem faciat iuramento, se postmodum ad illius notitiam pervenisse . Idem in  in damnum Ecclesiae redundare, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
pastaus.nͣ. Incmmimalib quidem accusatoꝵ
itestiu. iuisla distĩccio obfuanda est. que in
canonib ꝯtinetur. nec ad ꝓbacoem comestici
attia inctort̾at. de quoꝵ auditu ⁊ uisu hesica¬
dio esse nõ debeat. In ꝯficiendis autem instr̃s
secuanum negocioꝵ p̃sbr̃i non uocentur ad
teilimonium. S si casu ꝯͣctui eos int̾fuisse acci¬
denit iubente ep̃o testimonin dicant. Ex̃ .ii. dei¬
incausa cammau nr ciuili quib ab aduersa ꝑ¬

Expanded text:
quidem accusatorum testium illa districtio observanda est, quae canonibus continetur, ne qui ad probationem domestici gotia tractaverunt, de quorum auditu et visu hesitatio esse non debeat. In conficiendis autem instrumentis secularium negotiorum, presbyteri non vocentur ad testimonium. Sed si casu contractui eos interfuisse acciderit, iubente episcopo testimonium dicant. Extravaganin causa criminali vel civili, quibus ab adversa p
Abbreviated transcription (Latin):
aluimi. precerta notandum ꝙ omĩs erepio
sua matit equitate. Ncc illud omitttudinu
ꝙ rplicaciones mutantur natinaan agcõn
S ictenim in peticione principali ambigur¬
tas est ꝯtra actorem inceipͥtanda. scn re¬
tur replicacio. quo agio l ecceptio din lxue.
sine temporis prefinicione de specieb ee tepa¬

Expanded text:
omnis exceptio sua utitur equitate. Nec illud omittendum, quod replicationes imitantur naturam actionum. Sicut enim in petitione principali, ambiguitas est contra actorem interpretanda, sic et in retur replicatio quo actio, licet exceptio duret sine temporis prefinitione. DE SPECIEBUS E