comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pere testamento relicte
qñ cedere debenitutrũ
ecquo petit eas legatanus
ert serius et puto exdie
peticionis eas cedere qr si pꝰt
petitas eger ẽẽ seriis cepent
legatario peribunt Gaus
erit queritur quonsq in

Expanded text:
perae testamento relictae quando cedere debeant, utrum ex quo petit eas legatariuservus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse servus coeperit, legatario peribunt. Gaiuerit, quaeritur, quousque in
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatus sit nec fec̾it quom
m ibi ubi id eẽt tradet. si id
postea sinc dolo⁊ culpa hrdi
penent. detior sit iegatani cõ¬
aicio. ¶Cum bonorur ꝑte ic¬
gata dubium sit utium uoꝵ
ꝑtes an extimacio debxatur.
Sabinus quidẽ et cascuis ex¬
istimacionem. ꝓculus et ner¬
ua rerum ꝑtes ee legatas er¬
stimauerunt. s oportet heir¬
cdi succurri ut ip̃e eligat siue
rerum ꝑtes siue exstimaticiõe

Expanded text:
 dare damnatus sit nec fecerit, quo minus ibi ubi id esset traderet, si id postea sine dolo et culpa heredis perierit, deterior fit legatarii condicio. Cum bonorum parte legata dubium sit, utrum rerum partes an aestimatio debeatur, Sabinus quidem et Cassius aestimationem, Proculus et Nerua rerum partes esse legatas existimauerunt. sed oportet heredi succurri, ut ipse eligat, siue rerum partes siue
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. p cui mort̾e prĩs testm̃n
destitũit ꝙͣ ad modum siexhr̃¬
dato eo de filio. nepotes cumfi¬
lius morcietur h̃rdes ĩstituti
fussent. Tp̃. de iure sibera

Expanded text:
tisse, post cuius mortem patris testamentum destituitur, quemadmodum si exheredato eodem filio nepotes, cum filius moreretur, heredes fuissent instituti. DE IURE DELIBERA
Abbreviated transcription (Latin):
sit hrs eẽ. nec suꝑius testm̃ rũ
patur infutur aũt collait cõ¬
diciones si possibiles sint exex¬
istere potuerunt. l nõ exstit̾ut
efficiunt. ut supius testm̃ rũpa¬
tur. etiam sino exstit̾int. ¶Siu̾o
inpossibiles sunt. ueluti siti
ciꝯ digito celum tetig̾it. hr̃s
esto. piacet ꝑinde ec̃ qͦi cõdici

Expanded text:
sit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, etiamsi non ex‹ti›terint: si uero impossibiles sunt, ueluti 'Titius si digito caelum tetigerit, heres esto', pla
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit asb̃titutis nr̃is exhr̾da¬
quid̃ adire pot̾o. Iam eñ ꝓptꝰ ĩ¬
stituti ꝑsonam aquo postum
stitumꝰ est. uocatur aquo pos¬
tum ex hr̾dato nõ est. ruptũ
est testm. S si ego et ticiꝯ nicẽ
sõstituti sum quãuis inꝑter
sp̃stitucionis ex hr̾datꝰ non
sit. mortuo uł repudiante ti¬
cio me posse adire puto. et ex
asse hr̃de ẽe. in prima tñ sp̃e. et
si uiuat ticio n ego sine illo
e n ip̃e sine adire pot̾it. qr ĩ c̾tũ
est an ad huc alto omittẽte.
rũpatur testm̃ itaq simul ad¬
ire possumus.¶dem.¬

Expanded text:
is non sit exheredaquidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus stitutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum.Sed si ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse heredem esse.In prima tamen specie et si uiuat Titius, neque ego sine illo neque ipse sine me adire poterit, quia incertum est, an adhuc altero omittente rumpatur testamentum: itaque simul adire possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
alio hrde ꝑter sua repudiãte
ad suꝑstiter tota porcio ꝑtine¬
singli ̃stituti uidebuntur.
Ubi enĩ quis hr̃des instituit.
et ita scripsit. eosq inuice sub¬
stituo hn suostituti iidebũt.
qui hr̃des extiterunt.rp̃¬
ꝓ płes sint instituti ex diũ sis
ꝑtib et om̃s inuicẽ sb̾stituti
pleruq credendẽ exhusdemꝑ
tibꝰ substitutos ex qr ubꝰ ĩstrti¬
tifint ut si forte unꝰ exuncia

Expanded text:
tem suam repudiante, ad superstites tota portio pertinesinguli substit‹u›i uidebuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: 'eosque inuicem substituo', hi substitui uidebuntur, qui heredes exstiterunt.plures sint instituti ex diuersis partibus et omnes inuicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia
Abbreviated transcription (Latin):
toris. P laucius uni ex hr¬
dibus fundum legauit. si .c.
heredibus dedisset. deducet su¬
am partem hr̃ditariam et
reliquam sũmam ħrdibus pͦ
portione eorum dabit. at si
heres ex parte ita institutus
esset. Si hr̃dibus .x. dedisset. ñ
alit̾ esset heres quam si tota .x.
coheredibus de disset qui non
ante adhr̃ditatem adimitt̾et᷑
quam si omnem suminam de

Expanded text:
toris.Plautius.Uni ex heredibus fundum legaui, si centum heredibus dedisset: deducet suam partem hereditariam et reliquam summam heredibus pro portione eorum dabit. at si heres ex parte ita institutus esset, si heredibus decem dedisset, non aliter esset heres, quam si tota decem coheredibus dedisset, quia non ante ad hereditatem admitteretur, quam si omnem summam d
Abbreviated transcription (Latin):
cautionem. uł collatioem
uł c̾tis modis quibus supͣ
dimus aut curator consti¬
tuatur rem ei saluam fore¬
factus. h̃ri enim debet ra¬
tio eius qui non per contu¬
uiatiam collationem non

Expanded text:
cautionem uel collatione uel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei saluam facturus: haberi enim debet ratio eius, qui non per contumaciam collationem non
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝗs erhie̾. an u̾o etiar mãcipa¬
tos uł ex alia cã sui uiris ꝯstit¬
utos uidẽd̾ est. ¶Et mag̾ puto
ctiar sino sunt lib̾i in potesta¬
te alendos aparentib et iuoc
mutu a alcre parentos debe.
tes ale cogamur anu̾octiar
matrem cet̾osq patrẽtos et ꝑ
illum sexum cõtingentẽ cog̃¬
et mag̾ est ut otrobiq seuid¬
ex intponat quorda nccessi

Expanded text:
tur quis exhibere, an uero etiam emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est. et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus et uice mutua aleretes alere cogamur, an uero etiam matrem ceterosque parentes et per illum sexum contingentes coget magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam nece
Abbreviated transcription (Latin):
iuus modi legatum si ticius
turum et urs m̃s ticio .c. dato
utile legatum est. Quemadm¬
oclum qd alicui legatum ex cã

Expanded text:
iusmodi legatum: "si Titius turum, et heres meus Titio centum dato", utile legatum est, quemadmodum quod alicui legatum ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
c m̾catꝯ sum argumẽtu iri
est ꝗd cuicto co accio exempto
conpetit. Qui gauini et iuci¬
um cuisdem poccume iros ha¬
lebat si ita legau̾it ꝙ michi
gaius debet ish̃rs mm meui¬
oet sempmio dampnas cstor
tor gaio acceptum fecit necrͣt
est ut sempniet meun legatũ
inutile sit. Cum michi sticus
aut pãphilus legati fuissent
duorum testam̃tis et stichur
ex asto testõ cõsequtus fuissẽ
exalt̾o pãphilum pet̾e possũ
qr et si uno testõ stichus aut
pamphilo legati fuissent. et
stich excã lucratina m̃s fc̃s
fuisset. nicho pamphilum
pete possum. Marcellus.¬

Expanded text:
 mercatus sum: argumentum rei est, quod evicto eo actio ex empto competit. Qui Gaium et Lucium eiusdem pecuniae reos habebat si ita legaverit: " quod mihi Gaius debet, id heres meus Sempronio damnas esto tor Gaio acceptum fecit, necesse est, ut Sempronii et Maevii legatum inutile sit. Cum mihi Stichus aut Pamphilus legati fuissent duorum testamentis et Stichum ex altero testamento consecutus fuissem, ex altero Pamphilum petere possum, quia et si uno testamento Stichus aut Pamphilus legati fuissent et Stichus ex causa lucrativa meus factus fuisset, nihilo minus Pamphilum petere possem. Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
Ideannis si eicum quo
depecculio accio erit liba¬
tio testamento legata sit an
sidiequolegata cedere solet
ncħ inpectulio fit legatari
loco habeturat quindn debi¬
tor finc nec procedit ut emo¬
lumentum aliquod exlega¬
to adeum pueniat msi ꝓpt
speciem futim pecculii nuo
numquid ergo in pedenti sit

Expanded text:
ideamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit
Abbreviated transcription (Latin):
mreos et quicquid ex ya¬
tione loculor meorum h
Rationes aucem br̃dibꝰ
meis dan uolo his oĩbus
quos ħ testamento manu¬
misi pectulia suaconcedi
nolo. Quesitumẽ an qd̾
amplius racio m loculor
indiem mortis errogauit
stichus expecculio suo ab
hrdibus recipere debeat cũ
ex consuetudine domus
eẽt u̾ quicquid anplius¬
loculorum errogasset dinça
ratio ei deberet᷑ atq ex solu

Expanded text:
quid ex ratione loculorum meorum habet: rationes autem heredibus meis dari uolo. his omnibus, quos hoc testamento manumisi, peculia sua concedi uolo'. quaesitum est, an, quod amplius rationi loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset, ut quidquid ampliusloculorum erogasset, dominica ratio ei deberet atque exsolu
Abbreviated transcription (Latin):
Ent ꝓhrde qui aĩo agnoscit su¬
ccessionẽ lic nich̾ ꝯtingat hr̃d¬
itarium. uude et si domũ pig¬
noridata sicut h̃rditara ie¬
tinut cui possõ quał qualis
fuit hr̃ditate ꝓhrde g̾ere iudet̃

Expanded text:
ede, qui animo adgnoscit successionem, licet nihil attingat hereditarium. unde et si domum pignori datam sicut hereditariam retinuit, cuius possessio qualisqualis fuit in hereditate, pro herede
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ ꝓhibẽ pena afficiant᷑. Gi
uo nõ potucit lib̾ent. ¶Siq̃s nõ
metu ciimĩs ĩminc̃tos. S tedio
uite uł impacĩa doloris sibi
citan mortis cas nõ impedit.
occisu noͣ h̃ri. de familia q̃onc̃

Expanded text:
ficiantur, si vero non potuerunt, liberentur. Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio vitae vel inpatientia doloris sibi citari mortis casus non impedit. occisum, non haberi de familia q
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Si quis fundumita
ut instructus ẽ leganert
et ad iecerit. cum sutpelle¬
cili uł mancipiis uł ima
aliqua re q̃ nonimatim.
ex pressa non erat utrum
mumnt legatum adici¬

Expanded text:
nere. Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel una aliqua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum adici
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui tres tutelas mñstribt
duob pupur. duu̾sis decren
datꝰ est qui potuit extusari et
pri qͣ cãs ercusatõis allegar.

Expanded text:
is, qui tres tutelas administrabat, duobus pupillis diuersis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegar
Abbreviated transcription (Latin):
Nane si merilio datosit tutor
pot̾ se extusare si ipoetuũ dc¬
tus fit. facunis aũt exulis io¬
norancia qui contutorẽ susy
re cepunt. in cosiuum princi¬
pum assũptos optimi que
principes nr̃ cõstituerit ex¬
cusandos qm̃ circa iatꝰ eorũ
agentet honor delatus finẽ
cti tpris ac ioci nõ ħret. ¶Cñ
oriund expuincia rome do¬
micilum bret erusde curitor
dec̾to p̾sidis ac p̾toris ꝯstitu¬
tus rerum ãmĩstrationem
duo patrimona nõ iuderen¬
tur. Qui primlegio sp̃nixus

Expanded text:
ane si in exilium datus sit tutor, potest se excusare, si in perpetuum datus est.Facilius autem exulis ignorantia, qui contutorem suspere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet.Cum oriundus ex prouincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum administrationem duo patrimonia non uiderentur.Qui priuilegio subnixus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si filius erancipato ne¬
potem in potestate aui reli¬
quisset bonorum possessio¬
nem ꝑtis dimidie dandar
ei filio intestati liberti qͣm¬
ius ip̃o iure legittima hr̾di¬
tas ad nepotem ꝑtineat. qđ
et s̾ tabulas enis liberti et¬
filio pocius bonorum pos

Expanded text:
Si filius emancipatus nepotem in potestate aui reliquisset, bonorum possessionem partis dimidiae dandam ei filio intestati liberti, quamuis iure ipso legitima hereditas ad nepotem pertineat, quia et contra tabulas eius liberti filio po
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑat querebatur igitur
an fidei ꝯmissi. condictio d̾ fe¬
ciss. nos quidem dicemus
conceptos quidem aute depõ¬
tationem: licet postea edan¬
tur effic̾e: ut condictio defici¬
at post deportationem uero
susceptos: quasi ab alio non
ꝓdee maxime cum ẽẽt bona
sua quodam modo causa fĩs¬
co sint uendicanda sunt.¬
Si quis rogatus fuerit filiis
sins .l. cui exbis uoluerit resti
bint elegendi facultatem cini
lib factus fideicõmissum res¬
titui uelit. s si ẜis pene fuit
constitutus nullo ante cõcep¬
to filio iam parere condietioni
non poterit. de cessisse quidem
sine liberis uidetur. s cu dece

Expanded text:
susceperat: quaerebatur igitur, an fideicommissi condicio defecisset. nos igitur hoc dicemus conceptos quidem ante deportationem, licet postea edantur, efficere, ut condicio deficiat, post deportationem uero suscepto‹s› quasi ab alio non prodesse, maxime cum etiam bona cum sua quodammodo causa fisco sint uindicanda.Si quis rogatus fuerit filiis suis uel cui ex his uoluerit restitbuit eligendi facultatem, cui liber factus fideicommissum restitui uelit. sed si seru‹u›s poenae fuerit constitutus, nullo ante concepto filio iam parere condicioni non poterit decessisseque sine liberis uidetur. sed cum dece
Abbreviated transcription (Latin):
mus cognatus patre con
uis per condictionem testõ
datam quod inpotestate pͣ¬
tris manserit ab hrditate
sit exclusus. tamen utilit̾
possonem agnouisse uidebr
uit. cum iude rem ke̾re nõ po¬
terit nec in fuii potestate con¬
dictio fu̾it. nec facile pater
emancipare filium cogi po

Expanded text:
mus cognatus patre consouit: quamuis per condicionem testamento datam, quod in patris potestate manserit, ab hereditate sit exclusus, tamen utiliter possessionem adgnouisse uidebitur uit, cum inde rem habere non poterit nec in filii potestate condicio fuerit nec facile pater emancipare f
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it patronus fauian a uti
s si libertus fili am dotauit
hoc ip̃o ꝙ dotauit non uidet᷑
fraudare pationum quia pi

Expanded text:
poterit patronus Fauiana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pi
Abbreviated transcription (Latin):
gita uideri¶ peto ut finidum me
ascribatis ducentor um aurcorũ
ita uti est. Queritur. in fundusi
relinqua colonorum ⁊ manci

Expanded text:
gata uideri. 'Peto, ut fundum meunae meae adscribatis ducentorum aureorum ita uti est.' quaeritur, an fundo et reliqua colonorum et manci
Abbreviated transcription (Latin):
et legatarii int̾ se caueãt
ut existente condictione.
aut hr̃s reddat quanto mi¬
nus soluit aut legatarii
restituant qnͣto plus con¬
secuti sunt. s et si legat.i
quedam pure quedam sb̃
condictione relieta effici¬
aut ut eristente condicti¬
oue. lex falcidia locum ha¬
beat pure legata cum cau¬
tione redduntur. quo cau
iiagis unusu est solui qui¬
dem pure legata perm̃ ac
si milla alia. sub condictio¬
ne legata fuissent. Cau̾e
aut legatarios debere ex e¬
uentu condictionis quod
amplius accepissent reddi¬
tum in cuius gñis cautio
neccia uidetur. et si quibus¬
dam ẜuis eodem testõ sub
condictione lib̾tas data
sit quorum precia cõdie¬
tõne existente bonis detra¬
huntur in diem legata re¬
licta. alt̾ius ẽe iuris pa¬
lam est. cum ea omni mõ.
tam ip̃i legatario qͣm hr̾di¬
bus eius deberi c̃tum est. s¬
si tanto minus errogari ex
bonis incelligendum est.ꝙͣ¬
tum interea donee dies ob¬

Expanded text:
et legatarii inter se caueant, ut exsistente condicione aut heres reddat, quanto minus soluerit, aut legatarii restituant, quanto plus consecuti sint.Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, pure legata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuissent, cauere autem legatarios debere ex euentu condicionis quod amplius accepissent redditu iri.Cuius generis cautio necessaria uidetur et si quibusdam seruis eodem testamento sub condicione libertas data sit, quorum pretia condicione exsistente bonis detrahuntur.In diem relicta legata alterius esse iuris palam est, cum ea omnimodo tam ipsi legatario quam heredibus eius deberi certum est: sed tanto minus erogari ex bonis intellegendum est, quantum interea, donec dies o
Abbreviated transcription (Latin):
tingit hr̃s lucratus est. ex
fructib uł usuris. Eigo op¬
timum est. quidem stat᷑um
ab iuitio. ita cesta toe̾m distͥ¬
buere legata. ne ultra do¬
dr antem relinquatur qd
si excesserit quis dodr antẽ
pro rata portione per legẽ
ip̃o iuire. minuntur. Ubi gr̃a
quarta pars legatariis de¬
tralitur quod si trecenta.
quinquaginta legauerit oc
quod si quinquaginta leg̃¬
initio quinta. Dem̃ quarta
pars detrahi debet. aut enĩ
detrahendum est qd̾ extra
bo norum qͣntitatem est dem̾
qd̾ ex bomis apud brdem re
si ex iuiditio defimeti qͣrta
hat hrs solida pranda esse
legata ita accipere debemꝰ
si hrditario uire b̾at itaq
qd quis legatorium nomĩie
a coh̾rde accepit.In quadrã¬
cem ei non imputatur s si
incegra legata uł fidi ꝯmnis

Expanded text:
tingit, heres lucraturus est ex fructibus uel usuris. Ergo optimum quidem est statim ab initio ita testatorem distribuere legata, ne ultra dodrantem relinquantur. quod si excesserit quis dodrantem, pro rata portione per legem ipso iure minuuntur: uerbi gragulis legatariis detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingaquodsi quingentos legainitio quinta, deinde quapars detrahi debet: ante enim detrahendum est, quod extra bonorum quantitatem est, deinde quod ex bonis apud heredem remsi ex iudicio defuncti quartam habeat heres, solida praestanda esse legata, ita accipere debemus, si hereditario iure habeat: itaque quod quis legatorum nomine a coherede accepit, in quadrantem ei non imputatur. 75 Exintegra legata uel fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
posẜonum admittendarum ita
autem utile tempus est ut
singuli dies in eo utiles sint
potuerit adimittere. Ceterum
quacumq die nescierit uł nõ
potuerit. nulla dubitatio est
qnͣ dies ei uon cedat fieri autem
pot̾ ut qui mitio scient potuerit
bonoꝵ posẜonem adinict̾e hici¬
cipiat nescire uł non posse ad mͤ¬
tere scił. sic̃ inmitio oognouisset
eum in testatum decessisse postẽ
quasi certiore mintio allatodu¬
bitare ceperit num quid testa¬
tus decesserit uł numquid ui¬
uat quia hic rumor postea ir¬
repserat. Idem et in contrarium
accipi potest. ut qui ignorauit

Expanded text:
sionum admittendarum: ita autem utile tempus est, ut singuli dies in eo utiles sint,potuerit admittere: ceterum quacumque die nescierit aut non potuerit, nulla dubitatio est, quin dies ei non cedat. fieri autem potest, ut qui initio scierit uel potuerit bonorum possessionem admittere, hic incipiat nescire uel non posse admittere: scilicet si, cum initio cognouisset eum intestatum decessisse, postea quasi certiore nuntio allato dubitare coeperit, numquid testatus decesserit uel numquid uiuat, quia hic rumor postea perrepserat. idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignorauit
Abbreviated transcription (Latin):
inquid continebuntur.i.
que ibi habuert ut nstr¬
uccioreẽt. ẜ ergo legato nõ
agn instrumentum.s ꝓpͥ¬
um suum instrumentm
reliquisse udetur. proui¬
den si finidus sit instruc¬
tuctus legatus et suppellex
continebitir. q̃ illic fint
usn ipĩus gr̃a et uestis ñ
solum stragula. s et qua¬
ua ibi solebat. messe quor
eboree ur si que alieatem
ingea et anrumet agen¬
tum una quoq si qu̾a ibi
fuerint. usus ipĩus gr̃as
tmnentur. et si quid aliud:
utensilum.S siqua eoꝰ
gesserat nonnsus fin cau

Expanded text:
inquit, continebuntur, id est quae ibi habuit, ut instructior esset. hoc ergo legato non agri instrumentum, sed proprium suum instrumentum reliquisse videtur. Proinde si fundus sit instructus legatus, et suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et vestis non solum stragula, sed et qua ibeboreae uel si quae aliae, item uitrea et aurum et argentum: uina quoque, si qua ibi fuerint usus ipsius causa, continentur, et si quid aliud utensilium.Sed si qua eo congesserat non usus ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
et alioquin soluendo nõ eet
mim soluendo eẽt. ꝑide tn
eum dãpnand eiꝰ rei dotal no¬
mine in qua dolu feciss. atq
sidolo ciꝰ factu ẽẽt quommnꝰ
fac̾e possit. ¶ Cet̾um si circa mt̃¬
itũ reidotał doh malus et cu¬
lpa manti absit acciones so¬
las quas co noie quasi mant¬

Expanded text:
luendo non esset, minus soluendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine in qua dolum fecisset, atque si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi ma
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis mułr nõ in hec acci¬
piat ꝯstante matrimomo
dotem ut es aliemim soluat
aut p̃dia ydonça emat. S
ut np̃is exalioniro egentib
aut fr̃ĩtꝰ aut parentimꝰ ꝯ fu¬
ret uł ut eos ex hostib redim̃¬
et qr iustaet honesta cã est ñõ
uidr male acciꝑe et ideo recte
er soluitursĩdq et infinia fa
pendit ut alatronib redim̃¬
et neccͣias mułri ꝑsonas ułu
de mułr ex nĩtur uindicet de
necessarus sius aliꝙ̃ reputa¬
tur ci id ꝙ expensũ est. srũ ꝑs
dotis sit ꝓ ea ꝑte siuetota dos
sit acciodotis cuanescit et mi¬
to mag̾. idem dicendur est si
socͥagat dedote debe racionem

Expanded text:
uamuis mulier non in hoc accipiat constante matrimonio dotem, ut aes alienum soluat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio uiro egentibus aut fratribus aut parentibus consuleret uel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non uidetur male accipere et ideo recte ei soluitur: idque et in filia fampendit, ut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis uindicet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siue pars dotis sit, pro ea parte, siue tota dos sit, actio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem
Abbreviated transcription (Latin):
non sit exhr̃oatus nepos i
aduͣ potit extestõ hrditas a
qͣr qui non obstat uiuere in¬
cestati et uiu̾e testati uidebrͣ
estitisse. ¶Non sie parenti¬
bus liberorum ut liberis pa¬
rentum debetur br̃ditas pa¬
rentes ad bona liberorum⁊
ratio iniserationis admiti
uberos namte simul et pa

Expanded text:
non sit exheredatus nepos, adiri poterit ex testamento hereditas a quare qui non obstat iure intestati, iure testati videbitur obstitisse. Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debetur hereditas: parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, liberos naturae, simul et pa
Abbreviated transcription (Latin):
famił. hrdis hrs extisset. Re¬
rum is quihr̃s scriꝑtꝰ est ite
douexceptionis cet̾is fidei cõ
petentib face ꝑtẽ intelligit᷑
nam q̃ rocetos admmttit cand
tacitam inducit cõpensatr̃em.
¶Si duos defamu nõ equis põ¬
cionib hrdes scripẜit et ꝑter
forte quartam extesto ensdẽ
fundi legau̾it. ꝓ his quidem

Expanded text:
familia heredi heres exstitisset. verum is, qui heres scriptus est, ratione doli exceptionis ceteris fideicommissum petentibus facere partem intellegitur: nam quae ratio ceteros admittit, eadem tacitam inducit pensationem. Si duos de familia non aequis portionibus heredes scribserit et partem forte quartam extero eiusdem fundi legaverit, pro his
Abbreviated transcription (Latin):
erterum collata est iurilem
qui sũt defamilia petatur ad¬
cionem et cõpensationẽ. S
et si fund̾ hr̃s uni ex famił it
ut eum exst̾o iestituat. q̃situr
ẽ an hoc fideicomissum peti:
possit. dixi ita demũ peti pos¬
¶Srsi quidez ilie prior testator
ita fi deicõ. reliquiss ergo cui
fundum uoles aut quibꝰ no¬
les exfamilia relinquas remĩ
expedito fore.¶ Qd si talia u̾b
tituris deinceps cet̾is ex pͥmo
testõ fidei comissum post mo¬
item indelicet en qui pͥo elec¬
tus ẽ. ¶Et ideo sielecto uno fi

Expanded text:
exterum collata est, virilem qui sunt de familia petent adtionum pensatione. Sed et si fundum heres uni ex familia ut eum extero restituat, quaesitum est, an hoc fideicommissum peti possit. dixi ita demum peti possed si quidem ille prior testator ita fideicommissum reliquisset: "rogo fundum cui voles aut quibus voles ex familia relinquas", rem in expedito fore: quod si talia verba tituris deinceps ceteris ex primo testamento fideicommissum post mortem videlicet eius qui primo electus est. Et ideo si electo uno fi
Abbreviated transcription (Latin):
q desiderent sibi resticui. siue
alii inlocum eorum successert
et cum bodie hoc iure utimur
ut totum transeat ad eum qui
cog̾. consequens erit dicere qͣr¬
te retentionem amisisse eum
qui coactus est quia in solidũ
actiones transsierint in eum
qui cogit plane si ꝓponas fidi¬
cõmissarium. non ita ccegis¬
se ut tota b̾rditas inse trans¬
feratur cum ceperint oeteri de¬
siderare sibi restitui b̾̃rdicatem
dicendum est falcidia eum uti
posse recte igitur meclamis ait.

Expanded text:
 desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint siderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait
Abbreviated transcription (Latin):
relicta actione paciet᷑ dicẽdum
ẽ ita demũ etia coꝵ sidolo sstitu¬
ti ꝑuemat ad institutos siñ pe
peccuma accepta ĩsticutꝰ omisiss

Expanded text:
relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditapecunia accepta institutus omisiss
Abbreviated transcription (Latin):
tu periclitentur ante qͣm
se tueri possunt. Cet̾um
si ydoneos hant a quibꝰ
deffendantur et tam expe¬
ditam causam ut ip̃oru
intersit. mature de eaui¬
dicari. et tutiones eoru
uiditio ex periri uolunt
non debet aduersus pu¬
pillos obẜuari. qd ꝓipis
ex cogitatum est. et pende
status eorum cum iam
possit indubitatus esse
¶Si mater impuberis
supiecti partus. rea pos¬
tulata. cãm optinuerit.
poterit ad huc suꝑ esse
status q̃o. ut puta si di¬
catur. aut non ẽẽ ex ip̃o

Expanded text:
tu periclitentur, antequam se tueri possint. ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obseruari, quod pro ipsis excogitatum est, et pendere status eorum, cum iam possit indubitatus esse'. Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
rem hĩtuids decedere dicen¬
dum est ab incestato rem hĩ¬
turos eos qui bonorum. po.
acceperunt ¶Si emanci¬
patus filiuis ex hr̃s fu̾it
is aũt qui in potestate sua¬
fuerat pret̾itus emancipa¬
tum petentem ab intestato

Expanded text:
estato decedere, dicendum est ab intestato rem habituros eos, qui bonorum possessionem acceperunt. Si emancipatus filius exheres fuerit, is autem qui in potestate fuerat praeteritus, emancipatum petentem
Abbreviated transcription (Latin):
putabuntur. ¶Ꝙdam ita
legauerat si publius corne¬
lius imnpenssam quam infũ¬
dum seianum feci. heredi m̾o
dederit. tc heres meus publi¬
o cornelio fundum seianum
dato casellius.nebat etiam
precium fundi dari debere.
offilius impense uerbo negat
precium significari. s eos
dum taxat sumptus quos in
eum post ea quam emptus es¬
set fecit. Idem Iubom scribit
adiecto eo quod non deduc¬
tis fruetibus impensarum
ratio haberi debeat et hoc mͣ¬
gis uerum puto. ¶Quida
ticio.C. legauerat deinde ĩ fra
ita uisserat. quas peccu̾ias
cuiq legam. cas beres meus
Si mater mea moriatur dato
mortuo patre. fa. ticius u¬
xerat et uiua matre. f dece¬
sserat mortua matre here
ante legatum pure dem̃ sol¬
uendi dies adiecta iudiea¬
mus inquid labeo ne falssũ
sit id. quia nich̾ int̾sit utrũ
ita scribatur quas peccumas

Expanded text:
putabuntur. Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'. Cascellius aiebat etiam pretium fundi dari debere, Ofilius impensae uerbo negat pretium significari, sed eos dumtaxat sumptus, quos in eum posteaquam emptus esset fecit. idem Cinna scribit adiecto eo, quod non deductis fructibus impensarum ratio haberi debeat: et hoc magis uerum puto. Quidam Titio centum legauerat, deinde infra ita iusserat: 'quas pecunias cuique legaui, eas heres meus, si mater mea moritur, dato': mortuo patre familias Titius uixerat et uiua matre familias decesserat. mortua matre heredante legatum pure, deinde dies soluendi adiecta. uideamus, inquit Labeo, ne id falsum sit, quia nihil intersit, utrum ita
Abbreviated transcription (Latin):
Iabimis. Que conditio
ad genus persouarum nõ
ad certas et notas ꝑsonͣs
pertineat. eam existimamꝰ
pocius ẽẽ testamenti et ad
omnes heredes institutos
pertinere atq conditio ad
certas ꝑsonas acomodata
fuerit eam referre de bemus
ad eum dum taxat gradũ.
quo hee ꝑsone institute fu¬
erunt. ¶ Cum ita intes¬
tamento scriptum erat ut
aliquid in foro fiat. neq ad¬
scriptum erat in quo foro la¬
beo ait. Si non appareat qͥd
mortuus senserit. in eius
municipi foro faciendu
in quo is qui testam̃ tum
fecerit. domicilium habu¬
erit quam suĩam ego quor
probo.

Expanded text:
abeonis. Quae condicio ad genus personarum, non ad certas et notas personas pertineat, eam existimamus totius esse testamenti et ad omnes heredes institutos pertinere: at quae condicio ad certas personas accommodata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt. Cum ita in testamento scriptum erat 'ut aliquid in foro fiat' neque adscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro faciendum, in quo is qui testamentum fecerit domicilium habuerit: quam sententiam ego quoque probo.
Abbreviated transcription (Latin):
legato cere colores si¬
mloq horum. legato
cedunt. icem peniculi et
cantena et conche/ Instru¬
mento piscatoricontinen
aristo ait. nauicellas que

Expanded text:
legato cerae colores siue horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae.Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
seucra. Rpsit plꝯdiu pis
celio petino. ipsit. posse tuto¬
re suspectũ remotum. ꝯtuco¬
res suos suspectos fac̾e lib̾ti qͦ
pupillor grate facient. situ¬
tores urcuratores eor male
tos fec̾int. S ⁊ si patronũ suũ
ut suspectur in cutela fac̃e uel¬
int. melius ẽ ũtos ab accusa
centis curators etia funos
ul ꝓ digiut suspecto remoũi
pot᷑. S ⁊ siquis curam uent̾s

Expanded text:
scripsit. plus diuus Pius Caecilio Paetino rescripsit posse tutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere. Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores uel curatores eorum male tos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatcentis curator, sed etiam furiosi uel prodigi ut suspectus remoueri potest. Sed et si quis curam uentris
Abbreviated transcription (Latin):
tuᷤ pt̾ca uidendum anet siue
accusacione possit suspectꝰ re¬
ppelli et magis ẽ ut repelli de¬
reat. si p̾toriꝰ liqueat ex aptis¬
simis renim argum̃tis suspec¬
tum eum ẽẽ ꝙ fauore pupil¬
loru accipiend est. Qũc inide¬
am exquim cãis suspecti rem¬
oncantur et sciend̾ ẽ. ant ob
donũ intutela admissum so¬
poctum lic̾e postulare si forte
c̃ssato fit intutcla ẽ. aut sordi¬
de egit uł ꝑuiciose pupillal
aliquid int̾cepit exixbꝰ pu¬
pillaribo iam tutor ꝙ si ꝗda
admisit at tñ admĩsit ꝙͣ t̾ut¬

Expanded text:
terea uidendum, an et sine accusatione possit suspectus repelli. et magis est, ut repelli debeat, si praetori liqueat ex apertissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod fauore pupillorum accipiendum est. Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid admisit, ante tamen admisit, quam tut
Abbreviated transcription (Latin):
est omĩbo ptere. quĩm̃o ⁊ in
ulieres admituntur. s hee so¬
le que pietatt necessicudinis
ducte ad hoc ꝓccdunt ur pnca
mat̾ nutrix quoq ⁊auia posst̾
pot᷑ ⁊ soror. Namet ĩsdrore etiã¬
alia mułr fũit cun p̾tor ppen¬
sam pietate intellex̾it. nõ sexo
ueretundiam egredientis.s.
pietate ꝓducta nõ ꝯtin̾e ĩiui¬
nam pupilloꝵ admittet ear
ad accaͣtcem. ¶Siquis deple¬
teis obfc̃a atrociora in tutela
admissa u̾it apud p̾torẽ accu¬
satus remittitur aprefectum
urbis grauit pimiendꝰ.¶dẽ¬

Expanded text:
est omnibus patere. Quin immo et mulieres admittuntur, sed hae solae, quae pietate necessitudinis ductae ad hoc procedunt, ut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam in sorore et realia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusatus, remittitur ad praefectum urbis grauiter puniend
Abbreviated transcription (Latin):
pecti cutores postulant᷑.⁊ curato
primũ igitut ꝯtractem un ribo¬
de descendat suspecti qiñi et apo
qͦs postulari quis possit. suspec¬
tus tutor uł curatordemde qs
uł aquo. et ex quibꝰ caĩs iemo¬
netur de que pena suspecti¶Sa
uendi suspectos tutores romep̃
suspectꝰ postulari possit dubi¬
diuo seũo braduc maunco pro¬
cõsuli affrice. Rꝓsit posse qr mã

Expanded text:
pecti tutores postulantur. Primum igitur tractemus, unde descendat suspecti crimen et apud quos postulari quis possit suspectus tutor uel curator, deinde quis et a quo et ex quibus causis remouetur, deque poena suspecti. Scuendi suspectos tutores Romae psuspectus postulari possit, dubidiuo Seuero Braduae Maurico proconsuli Afric
Abbreviated transcription (Latin):
totur uirusdicendi trãsit. ergot
sip̃tor mãdat iurisdictõm silis
modo dicend̾ est suspectum pos¬
se ap̾cum postulan crmanda¬
ta est. cum eñisit inꝓuĩcia hoc
rescriptum. ꝯscq̃ns erit dioe̾ et
eum cui apretore mãdata est
uns dictõ posse desus pecto ceg¬
nosc̾e. Ostendum qui possunt
desuspecto cognoc̾e nuc uidea¬
mus qui suspecti fi possunt ẽt
quide om̃s tucores possunt.
siue testam̃ta rui sint. si ue nõ
sint. s altiꝰ gen̾is cutores pos¬
sunt. quan et si legitimꝰ sit cu¬
tor accusan pot̾it qd̾si patromꝰ

Expanded text:
ansit. ergo et si praetor mandet iurisdictionem, simili modo dicendum est suspectum posse apud eum postulari cui mandata est: cum enim sit in prouincia hoc rescriptum, consequens erit dicere et eum, cui a praetore mandata est iurisdictio, posse de suspecto cognoscere. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc uideamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, siue testamentarii sint, siue non sint, sed alterius generis tutores. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus?
Abbreviated transcription (Latin):
tur młris porcõ ẽ uł uisceru.
peditur plane ptum amlre
iam pot̾ marito iure suo fili
uz ꝑinc̾clictur desid̾are aut ex¬
hiberi sibi aut duc̃e ꝑmitti ex¬
tra ordinẽ. Ugitur prĩceps in
pucet p̃gnantẽ. cogendaq erit.
Respondere

Expanded text:
tur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur princeps in putet praegnatem, cogendaque erit respondere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ergo si nõ respõdit aut non
uensat adp̃torẽ. nũ quid sca¬
tus ꝯsulti pena ad hib̾m. sci¬
lic ut liceat marito nõ agn

Expanded text:
d ergo, si non responderit aut non ueniat ad praetorem? numquid senatus consulti poenam adhibemus, scilicet ut liceat marito non agn
Abbreviated transcription (Latin):
prono ita legauit. Semꝑmr
sũmitto p̾diamca omĩa que
sunt usq ad pͥdium ꝙ uocat᷑
ga affinib gallicie subcura:
uilici pruiꝰ ita ut hec omiaĩ¬
fructa sunt. Qͣsitum ẽ curĩcoe
gallicis. S capadocie finib sõ
cura tñ ciusde uillici anetiam
uit fundum trebacianum qͥ c̃
in irgione achelata. Nttri fũ¬
dum satrianum qui ẽ mirgi¬
onc cifana cuz tab̃nadanu
olo. Quesitum ẽ cum int fun¬
dos quos sup̃ iegauit sit qdã
fund uocabulo satrianꝰ mir
cã fideicomissi lib̃tis debeatur.
gione nephana. et de coscnsis¬
set restatore ctum sit qui ali¬
bicẽt nõ io curo minꝰ debeni
qr in regione designanda lap¬
sũs cc̃t. Codicillis cõfirmati
ita cauit tidurcib mãcipiis
meis amantissimis scitis qd̃ b¬
alncu uilianũ uĩctum domi¬
ui mec ita ut publico sũptu
proum coꝵ et diligentia.x.m̃

Expanded text:
o ita legauit: 'Sempronius sumito praedia ‹m›ea omnia, quae sunt usque ad praedium, quod uocatur Gaas, finibus Galatiae, sub cura uilici Primi, ita ut haec omnia instructa sunt'. quaesitum est, cum in eGalatiae, sed Cappadociae finibus, sub cura tamen eiusdem uilici, an etiamuit: 'fundum Trebatianum, qui est in regione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, cum taberna dari uolo'. quaesitum est, cum inter fundos, quos ‹s›upra legauit, sit quidem fundus uocabulo Satrianus, in causa fideicommissi libertis debeatur. gione Niphana et de eo sensisse testatorem certum sit, qui alibi esset, non idcirco minus deberi, quia in regione designanda lapsus esset. Codicillis confirmatis ita cavit: "Tiburtibus municipibus meis amantissimisque scitis balineum Iulianum iunctum domui meae, ita ut publice sumptu heredum meorum et diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
ccionis et p̾biciomis honz e
dehis qucq sensi sie qui adco¬
tidiana trtelar ꝑtineant qb̃
balnca aut micriuturaut
deniq int̾ solitas cessacionu̾ iu¬
ces parari purganq ut abileᷤᷤ
adlanandun ficrent sĩt soli¬

Expanded text:
et praebitionis onus de his quoque sensisse, qui ad cottidianam tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum vices parari purgarique, ut habiles ad lavandum fierent, sint soli
Abbreviated transcription (Latin):
se non cedunt. dies.e. incipiẽt
aũt cede̾ cum t̾cior fieri potu̾it
preteritis autem. e. diebus stuᷤ¬
tra ratum habebit. ¶ Que¬
ripot̾ sicum poss filius bonõ
bonorum põnem patre ita ab

Expanded text:
non cedent dies centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuit. praeteritis autem centum diebus frustra ratum habebit. Quaeri potest, si, cum posset filius petere bonorum possessionem, patre ita ab
Abbreviated transcription (Latin):
iduos in pubes fiios hr̃ des
reliq̃rat ita sb̃stitiit si ambo
mortureẽe deinde puen pꝰ m
orte pr̃is simł perierunt. duc
prditates sb̃stituto deffenint.
s si diu̾sis tp̃ribo uita deceda¬
rit. in hr̃ditate nouissimi pu¬
erici frĩs qui añ mortuns ẽ

Expanded text:
duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simul perierunt: duae hereditates substituto deferuntur. sed si diversis temporibus vita decedant, in hereditate novissimi pueri eius fratris, qui ante mortuus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dodranti tin detralet᷑ ¶Ex
donatõnib uiuxorem colla¬
tis. qd br̃s euis reddeie iuro
cogitur in bonis mulieris
non erit uam fit it a locuple¬
tior. ut tanto pauperiores

Expanded text:
dodranti tantum detrahetur. Ex donationibus in uxorem collatis quod heres eius reddere viro cogitur, in bonis mulieris non erit. nam ita fit locupletior, ut tanto pauperior es
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dem Suum hr̃e ppria bõa
defunctus hostendit. plan̾
si conditio fidei.ꝯ. fu̾it ĩple¬
ta fructus hrditatis post
mortem aui ꝑcepti. pari pec¬
cuma. debito tucele. compen¬
ssabuntur. S quartam hr̃
nepotis debouis dum taxat
que moriens auus reliquit
retineb. ¶Cum fidei cõmi¬
ssum ex uoluntate matris a
patre moriente debitum fi
cidie poni ceperit fin quadr¬
antis que ex boiuis patris c̃
effectui perceꝑit compensabr̾
atq ita suꝑfluum eris aliẽi

Expanded text:
redem suum habere propria bona defunctus ostendit. plane si condicio fideicommissi fuerit impleta, fructus hereditatis post mortem avi percepti pari pecunia debito tutelae compensabuntur, sed quartam heres nepotis de bonis dumtaxat, quae moriens avus reliquit, retinebit. Cum fideicommissum, ex voluntate matris a patre moriente debitum, ficidiae poni coeperit, fini quadrantis, quem ex bonis patris cum effectu percepit, compensabitur atque ita superfluum aeris alieni
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Si cui plusquam ucu̾it
legetur. et dubitari uiste pos¬
sit. utrum lex falcidia locu
Hĩtura est. nec ne. subuenit
pretor brdi. ut ei legatari.
satisdet. ut si apparuerit euz
ampliis legator nomine ce¬
pisse quani ei lege falcidia cͣ¬
pere li cebit. quanti ea res e
rit totam peccumam det dolꝰ¬
ꝙ malus ab eo abtus sit

Expanded text:
m. Si cui plus quam licuerit legetur et dubitari iuste possit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subuenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere lrit, tantam pecuniam det dolusque malus ab eo afuturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
te gestum sit in condempna¬
tione eius conferatur. nec
pot̾ uideri id pr̾aturus qd̃
alius possidet. cum actiõe
mandati rem consequi po¬
ssit ita ut aut ip̃e pr̃ono.
resticuat. aut eum cum quo
mandatum contraxit resti¬
cuere cogat. Quis enim
dicemus sus qui uirem ĩ¬
t̃poĩtus est. nichi dolo fec
non dubitamus quim
omni modo cum eo aginõ

Expanded text:
te gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec potest uideri id praestaturus quod alius possidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? non dubitabimus, quin omnimodo cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
manimutt̾e placet p̾cuiz
eius ut es alienum ducẽdu
eẽ. ¶Si solus ẜuus legatus
et fideiꝯmissa lib̾tate dona¬
tus fuerit ucet falcidia i¬
terueni ente totus uendi¬
cari petiue pot̾. Set et si a¬
luid p̾ter ea capiat legata¬
rius. adhuc ẜuns totus
peti pot̾ quartam aũt utri¬
risq. ex legato retinendam
ne ampediatur lib̾tas. Si ĩ¬
qͥtism sit an libertas p̾stari
debrat ueluti quod sub con¬
dictione ur post temp̃us dã

Expanded text:
manumittere, placet pretium eius, ut aes alienum, deducendum esse. Si solus seruus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertas. Si incertum sit, an libertas praestari debeat, ueluti quod sub condicione uel post tempus da
Abbreviated transcription (Latin):
filia mea annos impieat. x¬
cam rusticorum quam ur¬
banorum et mancipiorum
et suppellectilis. itemq kalẽ¬
dani.usus.f. ad ucorem pti¬

Expanded text:
filia mea annos impleat octam rusticorum quam urbanorum et mancipiorum et supellectilis itemque calendarii usus fructus ad uxorem perti
Abbreviated transcription (Latin):
gatum erat. si hrdͥmn decem de¬
derit id qd ei debeiet heies ac¬
cepto culisset. non quidem
uideri conditõni paruisse
qua si dederit. sed quasi per
here dem stet quo minus pa¬
reat. posse petere legatum

Expanded text:
gatum erat 'si heredi decem dederit' id, quod ei deberet heres, accepto tulisset, non quidem uideri condicioni paruisse, quasi dederit: sed quasi per heredem stet, quo minus pareat, posse petere legatum
Abbreviated transcription (Latin):
eit. excepto argento et his
que mercis causa cõpata st̃
cet̾orum omium usum.f
legatara hab Idem quesud
cum in salinis quarumusus
f: legatus eet salis inuentus.
sit nonmuinus modus a
aduxorem ex causa fideiꝯ mis¬
nonsensisse testatorem¶Idez
ta sis anins cccc quod am
plius fuerit raciombus hr̃¬
dis ħrdum ue meorum infe¬
ratur an recessum uidetur.
superiori capite. ideo ꝙ utor i
amplius habeat ex usu qͣm. fi
quereretur a parte uerba q̃ ꝓ
poneretur declarare ¶Lucius
ticius testamento suo pub¬
lio memno fundum tusculan¬
um reliquid euisq fideicom¬
iit ut euusdem fundi dimi

Expanded text:
it excepto argento et his, quae mercis causa comparata sunt, ceterorum omnium usum fructum legatariam habere. Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, salis inuentus sit non minimus modus, an ad uxorem ex causa fideicommison sensisse testatorem. Idemta sis annuis quplius fuerit, rationibus heredis heredumve meorum inferatur", an recessum videatur a superiore capite ideoque uxor non amplius habeat ex usu fructu, quaereretur, aperte verba quae proponerentur declarare. Lucius Titius testamento suo Publio Maevio fundum Tusculanum reliquit eiusque fidei commisit, uti eiusdem fu
Abbreviated transcription (Latin):
tus nincuis sic defimebat
ut eorum cibaria contrm
putãt: qui opus nonface¬
rent s materiam ẜbinit
seruo notandi ũ textori
et certricum cybana dice¬
tent contineri/ S muciꝰ
circa patrem. famił. sunt
Similimõ ⁊ iumentorum
cibana pemicontinentir
s eor iumentorum que usib
ipĩus et amicorum deser¬
munt. cet̾m si qua nim̃ta
agrs deserinebant urlocab¬
tur legato non cedere cibana
corum. Siue aut frumen¬
tum sine quid leguminis¬
incella penuaria hint peoi
legito continebiti s etꝰor¬
deum siue familie sinem
mentorum gr̃a. ⁊ offilius
scribit ligna et carbones¬
an penorilegato contineantͤ
quentur etͦ quintus min¬
cis et offilius negauert᷑

Expanded text:
tus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Servio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineri: sed Mucius circa patrem familias sunt. Simili modo et iumentorum cibaria penui continentur, sed eorum iumentorum, quae usibus ipsius et amicorum deserviunt: ceterum si qua iumenta agris deserviebant vel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Sive autem frumentum siin cella penuaria habuit, penori legato continebitur, sed et hordeum siue familiae siue iumentorum gratia: et Ofilius scribit libro onficeretur, an penori legato contineantur, quaeritur. et Quintus Mucius et Ofilius negauerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
que dominiçis uius cansa
parrata sunt sS aristonotat
a que es̃ in potinq non st̃
continen legato u pote ea
inquibus ee̾ solemus ole¬
un fortegarimmi nnnia:
mel ceteraq his similia.
postenorum er scribit m¬
si eorum cede. quia non
batius in melle ec̃. scubit¬
inmerito quia mel. esse
solemus. s proculus onrĩa
hcontinen recte scribit nͥ
solemus legauerit et ea
quoq legato continen cre¬
dendum ẽ inisi contraria iu¬
te exculente penin cedere
lac̾tas quoq cumimirriã
sua continer nec labeo ne¬
gnnt. Pecculenta pemi eaq̃
continebuntur suprasco¬
tanero noncontinebuntm
¶Penori acetum quaꝵ cedere
cnemodubitat nisi extĩ¬

Expanded text:
causa parata sunt. Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muriam mel ceteraque his similia. posteriorum scribit nihil eorum cedere, quia non batius in melle contra scribit, merito, quia mel esse solemus. sed Proculus omnia haec contineri recte scribit, nisolemus, legaverit? et ea quoque legato contineri credendum, nisi contraria me esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua contineri nec Labeo negavit. Poculenta penu ea, continebuntur, supra scripta vero non continebuntur. Penori acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi e
Abbreviated transcription (Latin):
Enu certa cum uasis ẽ¬
tis legata et consuma¬
ta nec nasa quidem cedũt
cõplectatur indeamus⁊
quintus mucius scripsit

Expanded text:
enu certa cum uasis certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt complectatur, uideamus. et Quintus Mucius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
det. ¶Si uo fructus eius par.¬
ti que supra quadrantem: apud
consobrinam cuam remanserat
non impleret quantitatem ꝑtis
dimidie bonorum exstipulatiõ e

Expanded text:
det. si uero fructus eius partis, quae supra quadrantem apud consobrinam tuam remanserat, non implent quantitatem partis dimidiae bonorum, ex stipulatione