comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iacerẽ incapella co-¬
mitiꝰ scĩ egidu ad õs.¬
sidionẽ archadoᷤ cogitare
mecũ cepi de sacerdote
illo. cui dñs cũ cruce ap¬
paruit. cũ at᷑cis obsessi
in antiochiã tenerem̃:
Atq cũ multũ mirarer qđ
nũꝗͣ cũ cruce mͥ apparue.¬
rat. uidi ilico dñm ing̃¬
dientẽ. et apłoᷤᷤ eiꝰ petrũ
i andreã.⁊ altũ quẽdã
magnũ ⁊ spissũ bruno
colore ⁊ subcaluo. ⁊ mag¬
Qd agis: Et respõdi: Dñe
ego sto: Et ait iterũ dñs:
Tu pene cũ aliis submersuᷤ
eẽs: S qͥd mͦ cogitabas:
Et respondi: dñe pat̾ ego
de sacerdote cui cũ cru¬
ce apparuisti cogitabã:
Et dñs ego scio istud: Et
deinceps crede qͥa ego sũ
tis. ⁊ qͥ ꝓ peccatoribꝰ ie.
rłm incruce pass sũ sic̃¬

Expanded text:
jacerem in capella comitis Sancti Aegidii ad obsidionem Archados, cogitare mecum coepi, de sacerdote illo cui Dominus cum cruce apparuit, cum a Turcis obsessi in Antiochia teneremur, atque cum multum mirarer quod nunquam cum cruce mihi apparuerat, vidi illico Dominum ingredientem, et apostolos ejus Petrum et Andream, et alium quemdam magnum et spissum, bruno colore et subcalvo, et magQuid agis? Et respondi: Domine, ego sto. Et ait iterum Dominus: Tu pene cum aliis submersus esses. Sed quid modo cogitabas? Et respondi: Domine Pater, ego de sacerdote illo, cui cum cruce apparuisti, cogitabam. Et Dominus: Ego scio istud. Et deinceps: Crede quia ego sum tis; et qui pro peccatoribus in Jerusalem in cruce passus sum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
mu̾ia armatoꝵ hic cõsũp¬
tas : Habeant qͥuolunt
lunt habitare anuo chiȩ
sic̃ nuꝑ habtiato es etus
ꝑier̃: Qđ si hȩc tanta lis
diutꝰ ꝓpt̾ antiochiã datur.
diruamꝰ muros eiꝰ. et pax
que ante captã ciuitatem
p̃ncipeᷤᷤ terat estructa
ciratate eosdẽ tenehit:
et tedio hic deficiamꝰ. ad
ꝓpͥa reuerti debemꝰ: Is atq
aliis de causi. discordem
pacẽ comes ⁊ botmundꝰ
int̾̃ se fecer̃: Igit᷑ det̾mina¬
ꝓfectꝰ ẽ comes scĩ egidi:
riã: Ibiq marrã ditissima
ciuitatẽ et popuilosã obse.

Expanded text:
millia armatorum hic consumpta sunt? Habeant qui volunt volunt habitare Antiochiae, sicut nuper habitatores ejus perierunt. Quod si haec tanta lis diutius, propter Antiochiam, datur, diruamus muros ejus, et pax quae ante captam civitatem principes tenuit, destructa civitate eosdem tenebit. et taedio hic deficiamus, ad propria reverti debemus. His atque aliis de causis discordem pacem comes et Boimundus inter se fecerunt. Igitur terminaprofectus est comes Sancti Aegidii, riam; ibique Marram, ditissimam ci
Abbreviated transcription (Latin):
obuiã habuit: Tũc asũp¬
tis armiᷤᷤ. et cohortatꝰ mi¬
lites suo̾ uirilit̾ hostes
aggresus ẽ: Turci aut̃ ut
uider̃ qͥa franci mortem
magiᷤᷤ pugnando. quam
fugã cũ salute eligerent.
quedam pars turcorum
descendit ut alt̾a pars
securiꝰ pugnaret. cũ scirẽt
sotioᷤ suoᷤ abello dimissis
eqͥs suis nõ discessuros:
Sic itaq bellũ inceptum
cũ diu grauit᷑q duraret.
cõfortati ad inuicẽ mili.
suũ quasi uicariũ delha
berent inꝑterriti agmi¬
na tcoꝵ inuadunt: Con.¬
tulit ibi ds̃ tantã uictoriã
duci. ut usq ad .xxx. ex
eis occideret. ⁊ totidem
caꝑ et. reliqͦsq ꝑsecutꝰ in
paludib et flumine quȩ
uicina erant alios neca.¬
ri. alios submergi coegit:
Et sic cũ magna uictoria
antiochiã uenit: Facie¬
bat enĩ capita cesoꝵ ab
aliis turcis uiuis defern.
qđ nr̃is satiᷤᷤ iocundum
rr̃o agere ceper̃: Tunc
qͥdã qͥ castella et redit
in regione antic chie ha¬
bebant dixer̃ Qͥd fies

Expanded text:
c assumptis armis, et cohortatus milites suos, viriliter hostes aggressus est. Turci autem, ut viderunt quia Franci mortem magis pugnando quam fugam cum salute eligerent, quaedam pars Turcorum descendit, ut altera pars securius pugnaret, cum scirent socios suos a bello, dimissis equis suis, non discessuros. Sic itaque bellum incoeptum cum diu graviterque duraret, confortati ad invicem militesuum quasi vicarium Christi haberent, imperterriti agmina Turcorum invadunt. Contulit ibi Deus tantam victoriam duci ut usque ad triginta ex eis occideret, et totidem caperet; reliquos persecutus in paludibus et flumine, quae vicina erant, alios necari, alios submergi coegit. Et sic cum magna victoria Antiochiam venit; faciebat enim capita caesorum ab aliis Turcis vivis deferri: quod nostris satis jucundum nostro agere coeperunt. Tunc quidam qui castella et reditus in regione Antiochiae habebant, dixerunt: Quid fiet
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatori uratrimꝰ suꝑ
dñicã crucẽ & spineã coro¬
nã. et suꝑ multa alia sc̃ã.
qͥa nec ciuitatẽ nec castel¬
lũ de om̃ib ꝑtinentibꝰ ad
imꝑiũ eiꝰ retineremꝰ sine eiꝰ
uolũtate: Sic itaq aluis
cõtradicentibꝰ hoc mͦ & allo
mͦ intantã discordiã pͥnci¬

Expanded text:
atori juravimus super Dominicam crucem, et spineam coronam, et super multa alia sancta quod nec civitatem, nec castellum de omnibus pertinentibus ad imperium ejus, retineremus sine ejus voluntate. Sic itaque aliis contradicentibus, hoc modo et alio modo, in tantam discordiam c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑiculo certante̾ dei
aduitorio: alios occider̃
alioᷤᷤ p̃cipitari coeger̃:
Ob hanc gͥ causã omnes
boiamundo obedien-¬
decĩ dies post bellum
ut de custodia ciuitatiᷤ
et de bello ipse dispo
tatore alii pͥncipes elege-¬
rant audiens famã belli
aufugerat: Sic ut diximꝰ
nr̃is deuictis et dep̃ssis et
angustiatiᷤᷤ celeste auxiliũ
affuit. et qͦmͦ ante bellũ &
in bello agere deberemꝰbe.
atꝰ andrea ꝑ iuuenẽ illum
qͥ de lancea dixerat edocuit:
humiliati estis et clamastis
ad dñm et exaudiuit uos

Expanded text:
iculo certantes Dei adjutorio, alios occiderunt, alios praecipitari coegerunt. Ob hanc igitur causam, omnes Boimundo obediendecim dies post bellum, ut de custodia civitatis, et de bello ipse dispontatore alii principes elegerant, audiens famam belli, aufugerat. Sicut diximus, ita nostris devictis, et depressis, et angustiatis, coeleste auxilium adfuit. Et quomodo ante bellum et in bello agere debemus, B. Andreas per juvenem illum qui de lancea dixerat, edocuit. humiliati estis: et clamastis ad Dominum, et exaudivit nos
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ꝓ solo timore nr̃i ex¬
tantũ effecerat ds̃ timorẽ
nrm in sarracenoᷤ et ara.¬
bes illiꝰ regioniᷤᷤ: ut noᷤᷤ
om̃ia credere possent.¬
& que potamꝰ uelle ext̃¬
minare: S hoc ante ob¬
sidionẽ archado Hãc
aut̃ obsidione̾ qͥa ma-¬
rime ꝓ aluis cõtra iusti¬
noluit ꝓ mouere eam
ibi tribuit: Et erat mi¬
rũ. qͥa cũ ad alia bella.
et assultꝰ om̃s ꝓmpti &
parati eẽnt: ad hoc seg-¬
nes & inutile inuenie-¬
si uulnerabant᷑. uł qđ in.

Expanded text:
ni, solo timore nostri extantum effecerat Deus timorem nostrum in Sarracenos et Arabes illius regionis, ut nos omnia crederent posse, et quae poteramus, velle exterminare. Sed hoc ante obsidionem Archados. Hanc autem obsidionem, quia maxime pro aliis contra justinoluit promovere eam is tribuit. Et erat mirum, cum ad alia bella et assultus omnes prompti et parati essent, ad hoc segnes et inutiles inveniesi vulnerab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptea licet ut de bormudo
uellent qđ haberet eã : ta.¬
m̃ nõ audebant ei eã lauda.
re: metuentes incurrere
de itinere & de aliis quȩ
itineri & pauꝑib usui fo-¬
rent differebat᷑: Hȩc aut̃
cũ ppłs uidisset cepit di¬
uicinũ deinde palã om̃ibꝰ:¬
rifecer̃ nos in iherłm duce¬
re uolunt. eligamꝰ de mili-¬
tib aliquẽ fortẽ. cui fidelit
seruiendo et tuti ẽe possim.
et si gr̃ãdei ẽ eodẽ milite

Expanded text:
t de Boimundo vellent, quod haberet eam, tamen non audebant laudare ei, metuentes incurrere de itinere, et de aliis rebus, quae itineri et pauperibus usui forent, differebatur. Haec autem cum populus vidisset, coepit dium, deinde palam omnibri fecerunt, nos in Hierusalem ducere nolunt, eligamus de militibus, aliquem fortem, cui fideliter serviendo, et tuti esse possimus; et, si gratia Dei est, eodem milite
Abbreviated transcription (Latin):
ti suȩ. neq hominum
multitudine quã secũ
habebat aut fugit: Ad.
huc expectabimꝰ euͣ:
Certe nõ ueniet in auxi
nientes et reuert̾ent᷑
coegit: Et si dimittimꝰ
hanc ciuitatẽ & turci
occupent eã er̃ ultima
dct̾iora pͥoribu: S om̃s
cõcedant eã boimũdo.

Expanded text:
ti suae, et hominum multitudini, quam secum habebat, aufugit. An adhuc exspectabimus eum? Certe non veniet in auxilnientes, ut reverterentur coegit. Et si dimittimus hanc civitatem, et Turci occupent eam, erunt ultima pejora prioribus. Sed omnes concedant eam Boimundo,
Abbreviated transcription (Latin):
rruces suꝑ muros ponel¬
tes multiꝰ miuriis eas si¬
ciebãt: Hac itaq de causa
scđa die aduentꝰ nr̃i ita acri¬
ter eos obpugnauimꝰ. ut
si quatuor scalas plus ha¬¬
buissemꝰ. capta ee̾t ciuita:
et illas easdẽ breues et
fragiles et timide super
ut fierent machine et
crates. et aggeres qͥb im-¬
pelleret᷑ murus et effodi¬
ret᷑. et coequaret᷑: Int̾ea
uenit boimundꝰ cũ exer¬
citu suo. et obsedit eã ex
alia parte Rursus nõ
cõparatis armam̃tiꝰ quȩ
supͣdiximꝰ quasi ꝓ cohor¬
tatione boimundi qui
pͥori obpugnationi nõ
ad fuerat uoluimꝰ ual-¬
ũ cõpellendo inuade
rurũ: S hoc frustra
fuit: Nam multo adetiũ
quã antea tunc pugnatũ
ẽ: Post hȩc tanta fames
in exercitu fuit. ut qđ dic
tu miserabile ẽ plusꝗͣ decẽ
milia uiroꝵ ꝑ sata more
peccudũ ire uidereꝰ fodi¬
endo et inuestigando si
forte aliqua grana frumti
uł ordei aut fabe siue alicuĩ
leguminis gͣna reꝑirent:
Int̾ea licet comparent quȩ

Expanded text:
cruces super muros ponentes, multis injuriis eas afficiebant. Hac itaque de causa, secunda die adventus nostri, ita acriter eos oppugnavimus ut si quatuor scalas plus habuissemus, capta esset civitas, et illas easdem breves et fragiles, adeo ut timide super sultum est ut fierent machinae et crates, et aggeres, quibus impelleretur murus, et effoderetur, et coaequaretur. Interea venit Boimundus cum exercitu suo, et obsedit eam ex alia parte; rursus non comparatis armamentis quae supra diximus, quasi per cohortationem Boimundi qui priori oppugnationi non adfuerat, voluimus vallum complendo, invadere murum. Sed hoc frustra fuit; nam multo deterius quam antea, tunc pugnatum est. Post haec tanta fames in exercitu fuit ut quod dictu est miserabile, plus quam decem millia virorum, per sata, more pecudum, ire videres, fodiendo, et investigando si forte aliqua grana frumenti, vel hordei, vel fabae, sive alicujus leguminis reperirent. Interea, licet compararentur quae
Abbreviated transcription (Latin):
liebat: Nõ minꝰ hoc idẽ
mirabile eqͥs nr̃is etiam
cõtigit: Cui enĩ defecit
equtus suus nͥ ꝑ acta pug¬
na: Etiã si nõ gustaue¬
rit aliqͥd p̃t̾ corticeᷤ et
et dispositis: nõ licuit nob
occasũ solis Oꝑabat᷑ ibi miꝰ¬
rabilit̃ añs. tã in uiriꝰ quã
in equis nr̃is: Quippe uiri
auaritia ab ello nõ reuo:¬
cabant᷑: Et illi eqͥ famelici
qͦs uix dñi sui in p̾liũ pas-¬
cendo deduxerant leuissi-¬
me eqͦs turcoꝵ pingues
et currentissimos mͦ conse-¬

Expanded text:
liebat: Non minus hoc idem liebat: Non minus hoc idem mirabile, equis nostris etiam contigit. Cui enim defecit equus suus, nisi peracta pugna etiamsi non gustaverit aliquid praeter cortices et et dispositis, non licuit nobis occasum solis. Operabatur ibi mirabiliter Dominus tam in viris quam in equis nostris; quippe viri, avaritia a bello non revocabantur, et illi equi famelici, quos vix domini sui, in praelium pascendo deduxerant, levissime equos Turcarum, pingues et currentissimos, modo conse
Abbreviated transcription (Latin):
maxime laborauimꝰ. ꝓpt̾
hoc qđ ipsi hostes uole.¬
bant nos accingere:
Int̾ hec licet maiores
hostiũ ordines nob̃ qͥ in
turma ep̃i eramꝰ incũ.¬
berent. tam̃ ꝑ p̃sidiũ
dnice lanceȩ que ibi
erat nullũ ibi uulne¬
rauer̃. sed neq sagit.¬
tã nob̃ intorser̃: Uidi
ego hȩc quȩ loquor. &
dñicam lanceã ibi fere.¬
racliũ uicecomitem
uerilliferũ ep̃i in hoc
bello uulneratũ fuiꝰse.
sciat qđ et uexillũ sui
alii tradiderat. et or¬
canẽ nr̃m longe reli.¬
querat: Ut uͦ om̃s uiri bel-¬
latores de ciuitate ꝓgressi
acies : int̾ nos: Et enĩ ut
prĩcipes tantũ cõstitue¬
rant. et xiii. ordine̾ extͣ
cͥiuitatẽ fuimꝰ: Hoc enim
ualde memorabile non
ipteamꝰ: In pͥncipio egrẽ¬
sionis ad pugnã. imbrẽ
diuinũ suꝑ omne̾ exer-¬
citũ suũ immisit dñs. par
om̃i gr̃a repletꝰ et forti¬
tudine.⁊ hostes cõtẽp¬
nebat. et quasi in delicuꝰ
regiis semꝑ enutritꝰ exi¬

Expanded text:
maxime laboravimus propter maxime laboravimus propter hoc quod ipsi hostes nos volebant accingere. Inter haec, licet majores hostium ordines, nobis qui in turma episcopi eramus incumberent, tamen per praesidium Dominicae lanceae, quae ibi erat, nullum ibi vulneraverunt, sed neque sagittam nobis intorserunt. Vidi ego haec quae loquor, et Dominicam lanceam ibi fereraclium vicecomitem, vexilliferum episcopi, in hoc bello vulneratum fuisse dicat, sciat quod et vexillum suum alii tradiderat, et ordinem nostrum longe reliquerat. Ut vero omnes viri bellatores de civitate egressi acies inter nos. Etenim, ut principes tantum constituerant, et tredecim ordines extra civitatem fuerunt. Hoc unum valde memorabile non praetereamus. In principio egressionis nostrae ad pugnam, imbrem divinum super omnem exercitum suum misit Dominus, paromni gratia repletus et fortitudine, et hostes contemnebat, et quasi in deliciis regiis semper enutritus exsi
Abbreviated transcription (Latin):
incurrebant ⁊ sagntabãt:
Mandauit etiã corbaras
ad pͥncipes nr̃os paratꝰ erat
quoꝵ milites uincerent᷑
pacifice aliis cederent:
Respõder ad hȩc nr̃i: No¬
liustis cũ hȩc uoluimꝰ: Nũc
pugnã : decertent singłi
ꝓ suo uire: Cũq ut diximꝰ
planiciẽ totã occupauisse¬
mus. quedã pars turcoꝵ
post nos remansit atq¬
qͥbꝰdã peditib nr̃is incur-¬
nullo mͦ eos ꝓpellere poᷤᷤ¬
sent ignẽ circa eos ac¬
cender̃ ut qͥ gladio̾ nõ
formidabant. saltim ab
igne corriperent᷑: Itaq
cedere eos cõpulerunt:
habebat enim locꝰ ille fę¬
nũ multũ et siccũ: Egre¬
sis nãq orc̾anib stabãt
sacerdotes nudis pedibꝰ
et induti sacerdotalib
uestim̃tis supͣ muro ci¬
uitatis dm̃ inuocãtes:
ut ppłm suũ defenderet.
atq testamentũ qđ san-¬
guine suo sanciuit in
hoc bello ꝑuictoriã frã.¬
coꝵ testificaret᷑: In hoc
aut̃ spatio qđ ꝓcessimꝰ
aponte usq ad mõtana

Expanded text:
incurrere volebant et sagittabant. incurrere volebant et sagittabant. Mandavit etiam Corbaras ad principes nostros: Paratus erat quorum milites vincerentur, pacifice aliis cederent. Responderunt ad haec nostri: Noluistis, cum hoc voluimus, nunc pugnam, decertent singuli pro suo jure. Cumque, ut diximus, planitiem totam occupavissemus, quaedam pars Turcorum post nos remansit, atque peditibus nostris incurnullo modo eos propellere possent, ignem circa eos accenderunt, ut qui gladios non formidabant, saltem ab igne corriperentur. Itaque cedere eos compulerunt; habebat enim locus ille fenum multum et siccum. Egressis itaque ordinibus, stabant sacerdotes nudis pedibus et induti sacerdotalibus vestimentis supra muros civitatis, Deum invocantes ut populum suum defenderet, atque testamentum quod sanguine suo sancivit, in hoc bello per victoriam Francorum, testificaretur. In hoc autem spatio quod processimus a ponte usque ad montana,
Abbreviated transcription (Latin):
teris eos facile suꝑare &¬
diebat᷑: Cũq uidisset or¬
dinũ dispositiones mir-¬
dalin dixit ad corbaran:
Occidi qͥdẽ isti possunt. s
uerti in fugã nequeunt:
Et tunc corbaras illi: Nul¬
li eoꝵ ꝓpelli aliquatenꝰ
possunt : Et respondit
mirdalin: Nõ quantũ
planta pedis habet ce-¬
dent: SSi om̃ĩs gens pa-¬
ganoꝵ eis incurrat: Tũc
ille licet turbatꝰ. ordine̾
multo ᷤᷤ et multiplices
instruit aduersũ nos:
Et cũ pͥmo potuissent exi¬
tũ nob ꝓhibere : paci.¬
fice exire ꝑmittebant:
uersus mõtana dirigebãt.
cauente̾ ne nos incinge¬
rent a t̾go: Erant aut̃ mõ¬
tana a ponte quasi duob
magnis miliaribꝰ ꝓcedebamꝰ
ita spatiosi sic̃ in ꝓcessionibꝰ
clerici ꝑgere solent: Et re-¬
uera nob ꝓcessio erat: Et¬
enĩ sacerdotes et multi
ante acies militũ nr̃oꝵ ꝑge-¬
bant. dei adiutoriũ et sc̃oꝵ
patrocinia inuocando cã-¬
tantes: At cõtra hoste̾ nob̃

Expanded text:
teris eos facile superare. Eteris eos facile superare. Ediebatur: Cumque vidisset ordinum dispositiones, Miredalin dixit ad Corbaram: Occidi quidem possunt isti, sed verti in fugam nequeunt. Et tunc Corbaras illi: Nulli eorum propelli aliquatenus possunt? Et respondit Miredalin: Non quantum planta pedis habet cedent, si omne genus paganorum eis incurrat. Tunc ille, licet turbatus, ordines multos et multiplices, instruit adversum nos. Et cum primo potuissent exitum nobis prohibere, pacifice exire permittebant. versus montana dirigebant, caventes ne nos incingerent a tergo. Erant autem montana longe a ponte, quasi duobus magnis milliaribus. Procedebamus ita spatiosi, sicut in processionibus clerici pergere solent; et revera nobis processio erat. Etenim sacerdotes et multi ante acies militum nostrorum, pergebant, Dei adjutorium et sanctorum patrocinia invocando cantantes. At contra hostes nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ eiꝰ: O quã beat᷑ ppłs
quẽ ds̃ elegit: O quã in-¬
mutatã faciẽ huiꝰ exercit᷑
a tristicia in alacritate:
xiliũ appellantes ad ȩccłiaᷤ
pͥncipes et nobiles. et hi
qͥ erant de ppło nudis pe-¬
dib lacrimantes. et pec¬
tora ꝑcucientes adeo tris¬
tes. ut pat̾ filiũ obuium
nõ resultaret. neq respi-¬
ceret. neq fr̃ fr̃em: Modo
uͦ cernere eos alacres eqͦs
emittẽ. excut̾e arma. et ui.¬
brare astas. nec posse pati
qͥetẽ quindictu uł oꝑe ali.¬
qͥd iocundũ facerent uł
dicerent: S cur plurib
erant ordine cõplent᷑:
Int̾ hȩc dux tͣcoꝵ corbaraᷤᷤ
infra tentoriũ suũ scacciᷤᷤ
ludebat. et accepto nun¬
cio qđ franci ad pugnam
ꝓ grederent᷑ : turbatꝰ ani.¬
mo. qđ p̃t̾ spem hȩc audi
fugerat nomine mirda
ꝑmilitiã suã et dix̃ ei:
Quid hoc ẽ : nõne tu mͥdi
et nũquã mecũ pugna¬
rent : Et respondit ei
mirdalin: Nõ dixi qđ n
pugnarent: S ueni et
itidebo eos et dicãtͥ si po¬

Expanded text:
s ejus! O quam beatus populus, quem Deus elegit! O quam immutatam faciem hujus exercitus, a tristitia in alacritatem!xilium appellantes ad Ecclesias, principes et nobiles, et ii qui erant de populo nudis pedibus lacrymantes, et pectora sua percutientes, adeo tristes ut pater filium obvium non resalutaret, neque respiceret, neque frater fratrem. Modo vero cerneres eos alacres equos emittere, excutere arma et vibrare hastas, nec posse pati quietem, quin dictu vel opere, aliquid jocundum facerent vel dicerent. Sed cur pluribus erant, ordine complentur. Inter haec dux Turcorum Corbaras, infra tentorium suum schaccis ludebat, et accepto nuntio quod Franci ad pugnam progrederentur, turbatus animo, quod praeter spem haec audiefugerat, nobilem militiam suam, et dixit ei: Quid est hoc? Nonne tu mihi et nunquam mecum pugnarent? Et respondit ei Miredalin: Non dixi quod non pugnarent, sed veni, et videbo eos, et dicam tibi si po
Abbreviated transcription (Latin):
minatꝰ ẽ mͥ multũ beatꝰ
andrea. eo qđ reliqͥaᷤᷤ cor.¬
poris ipsiꝰ apđ antiochiã
reꝑtaᷤᷤ in ȩccłia ipsiꝰ. in
quodã loco indigno di¬
miserã: Et dix̃: Cũ p̾ci-¬
pitatꝰ ẽẽm de quodam
monte ab infidelibꝰ du-¬
os digito mͥ cõfregi.atq
post mortẽ meã hic urr
eos accepit: & antiochiã
detulit: Et tu cũ eos in-¬
uenisses: negligent̾ ha-¬
buisti Alterũ passꝰ es tͥ
subripi. alterũ ibi in¬
digne dimisisti Et ostẽ
dit manũ sine digitis:

Expanded text:
 beatus Andreas, eo quod reliquias corporis ipsius apud Antiochiam repertas in ecclesia ipsius, in quodam loco indigno dimiserant. Et dixit: Cum praecipitatus essem de quodam monte ab infidelibus, duos digitos mihi confregi; atque post mortem meam hic vir eos accepit, et Antiochiam detulit, et tu cum eos invenisses, negligenter habuisti: alterum passus es tibi subripi; alterum ibi indigne dimisisti. Et ostendit mihi manum, sine duobus
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ et nequit̃ peccare
in cõspectu dñi nõ uere.¬
ris Unde tibi dñs hoc sig¬
nũ demõstrauit: Nãq an¬
te qͥntũ diẽ cũ infestiuitate
beatȩ fidis candelã ad eo¬
magnã obtulisse ut ꝑ tres
dies. et totidẽ noctes dira¬
re potuisset. nõ quidẽ illa
splendorẽ dedit. s statim
liquefacta: int̾rã corruit :
In hac aut̃ nocte cũ paruã
candelã obtulisseᷤ ad eo ut
uix usq ad galli cantũ du-¬
rare posset. et dies ẽ et du-¬
rat adhuc: nec t̾cia pars
ex ea cõbusta ẽ: ꝓpt̾ea hȩc
tͥ mandat dñs nichil inci.¬
pias nͥ priꝰ penitentiam
egeris: Alioqͥn tu et qͥcqͥd
egeris. ut candela lique¬
facta : in t̾rã corrues: Qđ
si penitẽciã egeris. qͥcqͥd
incipias in nomine dñi.

Expanded text:
viter et nequiter peccare in conspectu Domini non vereris. Unde tibi Dominus hoc signum demonstravit. Nam ante quintum diem cum in festivitate beatae Fidis candelam magnam obtulisses, ut per tres dies et totidem noctes durare potuisset, nullum quidem illa splendorem dedit; sed statim liquefacta, in terram corruit. In hac autem nocte cum parvam candelam obtulisses, adeo ut vix usque ad galli cantum durare posset, ut dies est et durat adhuc nec tertia pars ex ea combusta est. Propterea haec tibi mandat Dominus: Nihil incipias, nisi prius poenitentiam egeris. Alioquin tu et quidquid egeris, ut candela liquefacta, in terram corrues. Quod si poenitentiam egeris, quidquid incoeperis in nomine Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
uersuᷤᷤ mille de uob̃ Et uoᷤᷤ
homines xp̃i petite ad ño
petitionẽ quã apłi petier̃ &
sic̃ illis donauit. ita et uob̃
nũc donabit: Comeᷤ et boi-¬
mundꝰ ite ad eccłam beati
andreȩ. et ille dabit uob̃
optimũ consiliũ apđ dm̃.
et qđ in corde ur̃o posuerit
ds̃ : illud facite: Et pꝰquam
uisitauerit uos beatꝰ andreaᷤᷤ.
uisitate illũ & facite ut
fr̃s ur̃i uisitent illũ: Int̾
uos comes et boimundꝰ sit
cõcordia et dileccio dei et
ꝓrimi Et si bene uos .uͦ.¬
cõcordaueritiᷤᷤ : nulla reᷤ po¬
terit uos dissipare: Primã
iustitiã quã debetiᷤᷤ facere
decet demõstrare: Sic̃ sũt
homines de singłiꝰ episcopiiꝰ
suis ꝓfiteant᷑ diuiciaᷤ suas.
et adiuuent pauꝑes de
rint : et necesse fuerit :
Alias aut̃ sic̃ cõcordaueriti
facite: Qđ si hanc & alia
iustitias tenere noluerint :
uos eos cõstrĩgite: Et si ali
cite ut secõtineat: Si aut̃

Expanded text:
versus mille de vobis. Et vos, versus mille de vobis. Et vos, homines Christi, petite a Domino petitionem quam apostoli petierunt; sicut et illis donavit, ita et vobis nunc donabit. Comes et Boimundus, ite ad ecclesiam Beati Andreae, et ille donabit vobis optimum consilium apud Deum. Et quod in corde vestro posuerit Deus, illud facite. Et postquam visitavit vos beatus Andreas, visitate illum; et facite ut fratres vestri visitent illum. Inter vos, comes et Boimundus, sit concordia et dilectio Dei et proximi. Et si bene vos concordaveritis, nulla res poterit vos dissipare. Primam justitiam, quam debetis facere, decet demonstrare. Sicut sunt homines de singulis episcopiis suis, profiteantur divitias suas; et adjuvent pauperes de runt, et necesse fuerit. Alias autem, sicut concordaveritis, facite. Quod si hanc, et alias justitias tenere noluerint, vos eos constringite. Et si aliqcite ut se contineat: Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ suã uult tene¬
re ciuitatẽ tu ꝑ te et
ꝑ fr̃s tuos postula cõ
tibi: Et illi homines
qͥ uia recta uener̃ uel
dm̃ diligunt cibi nõ
defficient: Illi aut̃ qui
tã reu̾itant᷑ ad illũ qul
noluit tenere iusticiã. et
bit illos. s habebunt ma¬¬
ledictionẽ ex parte dei
et matriꝰ eiꝰ. illã quã ha-¬
buit lucifer cũ de cęlo
cecidit: Et si uos umnani¬
mes sitis. p ostulate con¬
siliũ in oratione et ds̃
dabit uob Et si cõcordia
sit int̾ uos. tenete cõsiliũ
de patriarcha qͥ sit de
nes qͥ de captiuitate ad
uos uener ut legẽ ur̃am
tenerent nolite soluere
incorrozanã ut dm̃ tur-¬
coꝵ adorarent. nolite
reciꝑe s habete eos sic̃
turcos. et mitute.u. uł
.iii.ex his incarcerẽ &
tpsi demostrabunt uob̃
a dño cõsiliũ de uia ꝓpt̃ quã
uenisti et ille bene consilia-
.x. dies. et si nõ uultiᷤᷤ tenere
ibitiᷤᷤ in iherłm. et pꝰ.x. anos¬
et.c. de illis p̃ualebũt ad¬

Expanded text:
testatem suam vult tenere civitatem, tu per te et per fratres tuos postula a Deo tibi Deus. Et illi homines qui viam rectam tenent, vel Deum diligunt, tibi non deficient. Illi autem qui t, revertantur ad illum qui noluit tenere justitiam; et bit illos. Sed habebunt maledictionem, ex parte Dei et matris ejus, illam quam habuit Lucifer cum de coelo cecidit. Et vos, si unanimes estis, postulate consilium in oratione, et Deus dubit vobis. Et si concordia sit inter vos, tenete consilium de patriarcha, qui sit de nes qui de captivitate ad vos venerunt, ut legem vestram tenerent, nolite solvere in Corrozanam, ut deum Turcorum adorarent, nolite recipere eos, sed habete sicut Turcos, et mittite duos vel tres ex his in carcerem, et ipsi demonstrabunt vobis a Domino consilium de via pro qua venistis, et ille bene consulet vdecem dies, et si non vultis tenere ibitis in Jerusalem. Et poset centum de illis praevalebunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
dus dix̃ qđ corpꝰ meũ
in iherłm portaret:
Sit illi ꝓ gr̃a sua ne
me moueat. qͥa de san¬
guine dñi adhuc ibi
est cui me sociauit: S
si dubitat de hisquȩ tͥ
meã cõmisi. benefaciat
ei ut ds̃ faciat secũ mi-¬
sericordiã. et adimple¬
at quȩ illi ꝓmisit :
Et ne doleant fr̃s mei.
et om̃s fr̃s mei qͥ uitã
ut ego finier. et eis
estote memoreᷤᷤ penarũ
inferni quȩ tã graue᷑
& orrende sũt: Serui.¬
te itaq dõ qͥuos lib̾are po-¬
test de his atq aliis maliꝰ:
Et quã bene nat᷑. qͥuiferni
penas ignorabit. poterit
hoc illis cõferre saluator
la in mane cõserua. et
eligat comes cũ qͥb ipse
uoluerit ep̃m loco mei.
qm̃ nõ ẽ. iustũ ut si ego de
de palliis meis donate
beatꝰ andreaᷤᷤ supplicauit
ei: Post hȩc beatꝰ andreas
esto comes illiꝰ doni. qđ tͥ
tradidit dñs: Quȩ oꝑaris
in nomine eiꝰ oꝑare ut
dñs facta et dicta tus di.¬
rigat. et orationẽ tuã ex-¬

Expanded text:
dus dixit, quod corpus meum dus dixit, quod corpus meum in Jerusalem portaret. Sit illi pro gratia sua ne me moveat, quia de sanguine Domini adhuc ibi est, cui me sociavit. Sed si dubitat de his quae timeam commisi; benefaciat ei, ut Deus faciat secum misericordiam, et adimpleat quae illi promisit. Et ne doleant fratres meet omnes fratres mei qui vitam, ut ego, finierunt; et eis estote memores poenarum inferni, quae tam graves et horrendae sunt. Servite itaque Domino, qui vos liberare potest de his, atque aliis malis. Et, o quam bene natus, qui inferni poenas ignorabit. Poterit hoc illis conferre Salvator,la in mane, conserva. Et eligat comes, cum quibus ipse voluerit, episcopum loco mei, quoniam non est justum, ut si ego defde palliis meis donate beatus Andreas supplicavit ei. Post haec beatus Andreas esto, comes, illius doni, quod tibi tradidit Dominus; quae operaris, in nomine ejus operare, ut Dominus facta et dicta tua dirigat, et orationes tuas ex
Abbreviated transcription (Latin):
antiochiȩ: scda nocte
astitit dñs iħs cũ beato
andrea et ipso eodẽ ep̃o
petro illi bartholomeo
qͥ de lancea dixerat ica.¬
pella comitis. ubi lãcea
dñi erat Et locutꝰ ẽ ei
ep̃s dicens: Gr̃as deo et¬
uob̾ om̃ib fr̃ib meis &
boamundo qͥ me de in-
me. et caput meũ et facieᷤᷤ
cõbusta sunt. sic̃ uide po¬
tes: Fuit ibi anima mea
ab ora qua de corpore eg̃s¬
sa ẽ. donec corpusculum
mneũ pulueri traditũ ẽ:
Reididit mͥ dñs int̃ ipsa
flamarũ incendia uestim̃¬
ordinẽ suscepi. illud pro
dõ cuidã pauꝑi tribui
Et licet exestuaret gehen.¬
na et insanirent aduer¬
sũ me ministri tarcha¬
rei. nichil tam̃ subtꝰ le¬
dere potuer̃: Nichil de
omĩb quȩ de patria
mea detuli ad eo mͥ pro¬
fuit sic̃ hec candela qua
amici mei hic ꝓ me ob.¬
tuler̃. et illi tres dena¬
rii. qͦs ego lancee obtu¬
li: Hȩc et enĩ me refeces
cũ usq ad mortẽ esuri¬
ens de inferno ꝓgre¬
derer: Dñs m̃s boimnũ¬

Expanded text:
Antiochiae, secunda nocte astitit Dominus Jesus, cum beato Andrea et ipso eodem episcopo, Petro illi Bartholomaeo qui de lancea dixerat, in capella comitis, ubi lancea Domini erat. Et locutus est ei episcopus dicens: Gratias Deo, et omnibus fratribus meis, et Boimundo, qui me de infeme; et caput meum et facies combusta sunt, sicut videre potes. Fuit autem ibi anima mea, ab hora qua de corpore egressa est, donec corpusculum meum pulveri traditum est. Reddidit mihi Dominus, inter ipsa flammarum incendia, vestimeordinem suscepi, illud pro Deo cuidam pauperi tribui. Et licet exaestuaret gehenna, et insanirent adversum me ministri tartarei, nihil tamen subtus laedere potuerunt. Tamen nihil de omnibus, quae de patria mea detuli, adeo mihi profuit sicut haec candela, quam amici mei hic pro me obtulerunt; et illi tres denarii, quos ego lanceae obtuli. Haec etenim me refecerunt, cum usque ad mortem esuriens de inferno progrederer. Dominus meus Boimun
Abbreviated transcription (Latin):
Finẽ huiꝰ pugnȩ : si queritiᷤ
nox fuit: In nocte aut̃ cum
nrͣi dei miscđiam sꝑare de-¬
buissent: multi desꝑare
ab altitudine mitroꝵ deici¬
ebant᷑: Alii aut̃ ab ello dis¬
cedẽtes in ciuitatẽ: cõmu-¬
nẽ omntũ decapitationem
uenisse cũctis nuciabant
et qͦmagiᷤᷤ timer: pot̾at. dũ
alii alios auortant᷑ ut uiri¬
lit̾ resistant ipsi in fugam
indesꝑationẽ ruerent:
et que lasciuientes filios
correxerat. nimiũ tristes tali
ciuitaᷤᷤ antiochiȩ. usus sua
potentia et benignitate dñs.
pauꝑẽ quendam rusticum
elegit. ꝓuincialẽ genere.
ꝑ quẽ nos om̃s cõfortauit:
et comiti et podiensi ep̃o.
hȩc uerba mandauit: An-¬

Expanded text:
Finem hujus pugnae si quaeritis, Finem hujus pugnae si quaeritis, nox fuit. In nocte autem cum nostri Dei misericordiam sperare debuissent, multi desperare ab altitudine murorum dejiciebantur. Alii autem a bello discedentes in civitatem, communem omnium decapitationem venisse cunctis nuntiabant; et quo magis timeri poterat, dum alii alios adhortabantur ut viriliter resisterent, ipsi in fugam in desperationem ruerent, et quae lascivientes filios correxerat, nimium tristes tali civitas Antiochiae, usus sua potentia et benignitate Dominus, pauperem quemdam rusticum elegit, Provincialem genere, per quem omnes nos confortavit, et comiti et Podiensi episcopo haec verba mandavit: An
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ haberemꝰ : ⁊ ab mni¬
miciᷤᷤ nr̃is castellũ qđ ca-¬
put ciuitatiᷤᷤ ẽ. retineret᷑:
Igit᷑ cõfirmati turci ingre¬
.ł. ad nos ꝑ castellũ dispo¬
suer̃ Nr̃i aut̃ loci opor.¬
tunitate et eminentia cõ¬
sisi: ob uiã hostib cõten¬
dũt. et pͥmo impetu eos
ꝓsternunt: Dumq nr̃i im¬
minenteᷤᷤ belli obliuiscunt᷑.
et p̾dȩ iniant. fedissime in
fugã uertunt᷑: Etenĩ plusꝗͣ
c. homines in porta ciuita¬
tiꝰ suffocati s̃ : eqͥ uͦ quãplu-¬
res: lgit᷑ ingressi castellum
dio. et modica planicies:
Nec erat hostib descensus
in ciuitatẽ: nͥ ꝑ mediũ nri
montis Quaꝓpt̃ om̃i intẽ¬
tione. et om̃i uirtute sua
nos expugnare. et remo-¬
uere ab itinere suo nos
simile audiat᷑: Contigit
ibi qddã nr̃is satiᷤᷤ horren¬
dũ. atq actenꝰ inauditum.
qđ int̾ sagutarũ gͣndinẽ.
et saxoꝵ atq teloꝵ conti¬
nuos impulsuᷤ. et int̾ mor.¬
tes tantoꝵ ñri sopiebant᷑:

Expanded text:
tatem haberemus, et ab inimicis nostris, castellum, quod caput civitatis est, retineretur. Igitur confirmati Turcae ingredi ad nos per castellum disposuerunt. Nostri autem loci opportunitate, et eminentia confisi, obviam hostibus contendunt, et primo impetu eos prosternunt; dumque imminentis belli obliviscuntur et praedae inhiant, foedissime in fugam vertuntur. Etenim plusquam centum homines in porta civitatis suffocati sunt; equi vero quam plures. Igitur ingressi castellum dio et modica planities. Nec erat descensus in civitatem, nisi per medium nostri montis. Quapropter omni intentione et omni virtute sua nos expugnare, et removere ab itinere suo in csimile audiatur. Contigit ibi quoddam nostris satis horrendum, atque hactenus inauditum, quod inter sagittarum grandinem, et saxorum atque telorum continuos impulsus, et inter mortes tantorum, nostri sopiebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tres partes diuisa ẽ. atq
in turcoꝵ castri cecidit:
Cõfortati gͥ aliquãtulũ nr̃i
diẽ qͥntũ quẽ p̃ dixerat sa¬
cerdos expectabãt: Die aut̃
illa p̃paratiᷤᷤ necessariis du-¬
illo qui de lancea dixe-¬
rat eiectis de ȩccła beati
comes. et pontiꝰ de baladu-¬
no. et faraldꝰ de tornaiz:
Cũq amane usq ad uespe-¬
rũ fodissemꝰ. in uespere
ne lanceȩ ceper̃: Disces-

Expanded text:
artes divisa est, atque in Turcorum partes occidit. Confortati igitur aliquantulum nostri, diem quintum, quem praedixerat sacerdos, exspectabant. Die autem alia, praeparatis necessariis,illo, qui de lancea dixerat, ejectis de ecclesia Beati comes, et Pontius de Baladuno, et Faraldus de Thoart. Cumque mane usque ad vesperum fodissent, in vespere ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrere cepit: Cõcesser̃
ei om̃s p̃t̾ comitẽ: Iue
enĩ licet infirmꝰ ẽẽt. tam̃
portã pontiᷤᷤ nec p̃ce.
nec ꝓmissi. nec minis
dimitt̾e uoluit: Nec solũ
pͥncipes nr̃os eo tp̃r discor¬
dia cõcussit. uerũ etiam
ppłi grãm ita dissoluit
ut pauci ẽẽnt qͥ nõ cũ so¬
ciis uł domestici suis de
furti uł rapinȩ causiꝰ cõ-¬
certarent: Nec in ciui.¬
tatẽ uidex aliqͥs erat qͥ
posset uł uellet discur-¬
rere causa. s quantum
qͥsq pot̾at. eo modꝰ iniu-

Expanded text:
sserunt ei omnes praeter comitem. Ille enim, licet infirmus esset, tamen portam pontis, nec prece, nec promissis, nec minis dimittere voluit. Nec solum principes nostros eo tempore discordia concussit, verum etiam populi gratiam ita dissolvit ut pauci essent, qui non cum sociis vel domesticis suis, de furti, vel rapinae causis concertarent. Nec in civitate judex aliquis erat qui posset vel vellet dirimere causas, sed quantum quisque poterat, eo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ꝓtulit iniqͥtatẽ: Wenim
cõsequent᷑ homines du¬
cis & flandrensiᷤ et comi.¬
tis scĩ egidii uiolent̃ de
castello expulit dicens.
se uirasse illi curco qͥ ciui¬
tatẽ reddidit. qđ ipse
solus haberet eã: Ob hoc
etiã qͥa inpune id cõmi¬
serat castella ciuitatis.
et portas que comes et

Expanded text:
it iniquitatem. Etenim consequenter homines ducis, et Flandrensis, et comitis Sancti Aegidii, violenter de castello expulit, dicens se jurasse illi Turco, qui civitatem reddidit, quod ipse solus haberet eam. Ob hoc etiam, quia impune id commiserat, castella civitatis, et portas quas comes et
Abbreviated transcription (Latin):
pitẽ fi gã clespanteᷤ alii
tantũ pacti uita se nr̃is
reddider̃ alii p̾cipiteᷤᷤ fu¬
ger̃: Et licet bellũ hoc
tã atrox atq timidũ eẽt.
tam̃ pauci milites de hos¬
tib ibi cecider. s peditibꝰ
eoꝵ uix aliqͥs euasio: Oia
aut̃ tẽtoria hostiũ captas
et auri et argenti multum
et spolioꝵ plurimũ ãno¬
loꝵ sine mensura et nu¬
mero: Renouatũq ẽ nob̃
illud famarie de mẽsura
similaginiꝰ et ordei quȩ sta¬
tere accipiebant᷑: Facta s̃
aut̃ hȩc in uigłia apłorum
petri et pauli Qͥb int̾ces-¬

Expanded text:
pitem fugam, desperantes, alii tantum pacti vitam se nostris reddiderunt, alii praecipites fugerunt. Et licet bellum hoc tam atrox atque timidum esset, tamen pauci milites de hostibus ibi ceciderunt, sed de peditibus eorum vix aliquis evasit. Omnia autem tentoria eorum capta sunt, et auri et argenti multum, et spoliorum plurimum; annolorum, sine mensura et numero. Renovatumque est nobis illud Samariae, de mensura similaginis et hordei, quae pro statere accipiebantur. Facta sunt autem haec in vigilia apostolorum Petri et Pauli, quibus interces
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃ ibi facta. et ꝓpter
bonitatẽ suã noluit uoᷤᷤ
derelinquere dñs. quin
petiti. et plus etiã quã
querere ausi estis: Ille
enĩ uob̃ lanceã cõtulit.
que corpꝰ suũ plagauit.
unde sanguis nr̃ȩ redẽp.¬
tioniꝰ effluxit: Et ñ do¬
nauit uob̾ ita facere
de hac ciuitate sic̃ de
alt̾a fecistiᷤᷤ et uiderȩ po¬
testis quia ꝓ meritiꝰ ur̃is
nõ donauit eã uob̃ dñs:¬

Expanded text:
fuerunt ibi facta. Sed propter bonitatem suam noluit vos derelinquere Dominus, quin petiistis, et plus etiam quam quaerere ausi estis. Ille enim lanceam contulit vobis, quae corpus suum plagavit, unde sanguis nostrae redemptionis effluxit. Et non donavit vobis ita facere de hac civitate, sicut de altera fecistis: et videre potestis quia pro meritis vestris, non donavit eam vobis D
Abbreviated transcription (Latin):
et tuer suos ab iniuria¬
ͥd morã inhis agimꝰ:
Quippe nr̃i ocio et diui-¬
cus remissi : de itene¬
re ꝓpt̾ qđ uenerant:
briᷤᷤ cõtra dei p̾ceptum
distuler̃ Et enĩ eo tpr
ita territe atq cõfecte
timore sarracenoꝵ ciui.¬
tates in fuga turcoꝵ fuer̃
ut si tunc eq̃tassent nr̃i
franci: nõ ẽet usq in ihe.¬
at nos credimꝰ eis remit-¬
teret: Int̾ea dominꝰ ep̃s a de¬

Expanded text:
ec tueri eos ab injuriaquid moram in his agimus? Quippe nostri otio et divitiis remissi, de itinere propter quod venerant, b. contra Dei praeceptum, distulerunt. Etenim eo tempore, ita territae atque confectae timore Sarracenorum civitates in fuga Turcorum fuerunt, ut si tunc equitassent nostri Franci, non esset usque in Hierut nos credimus, eis eremitteret. Interea dominus Ada
Abbreviated transcription (Latin):
huc Hȩc aut̃ et alia
mala multa obsessis
imminebant que enu-¬
merare difficile ẽ: Acde.¬
debat. etiã aliud satis gra¬
ue qđ quidã de nr̃is ad
curcos fugiebant. et mi-¬
seriã que erat inciuita¬
te eos docebant: His
atq aliis reb tcͣi auda-¬
ces effecti : ueh em̃tissi¬
me nob ĩminebant: Die
aut̃ quãdã media in tͣrẽ
unã de nr̃is: ascendant

Expanded text:
Haec autem et alia Haec autem et alia multa mala obsessis imminebant, quae enumerare difficile est. Accedebat etiam aliud satis grave, quod quidam de nostris ad Turcos fugiebant, et miseriam quae erat in civitate eos docebant. His autem atque aliis rebus Turcae audaces effecti, vehementissime nobis imminebant. Die autem quadam media, in turrem unam de nostris ascenderant
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ in cruce fuit. et hȩc
inde plaga: Hȩc etiam
dñs p̾cipit ut celebrem
habeatis diẽ illũ in quo
lanceã suã uob̃ reddidit.
nõ potuit dies illa cele-¬
bris haberi sequenti
ebdomada in octabis sol¬
lẽpnitatẽ celebrabitis.
et singłis annis deinceps
in die inuentionis ipsuiᷤ
ut excepta lingua caput
equũ duob uł trib soli.¬
dis uenderet᷑. intestina
ne qͥd dicã qđ . u. solidi n
sufficerent ad depellen-¬
dã famẽ uniꝰ: Nec erat
mirũ nec graue ẽẽ pot̾at
his qͥ tã care mercabant᷑
cũ aitro et argento et pal¬
liis habundarent: Hȩc
aut̃ ideo cara erant. qͥ a
cõscientie militũ posse¬
bant. ficꝰ aut̃ in matas
ab arborib decerpebãt
atq costas carissue uẽ¬
debant: Corio uͦ boum
et equoꝵ & alia neglec¬
ta ex lõgo tpr illa simi.¬
lit̃ diu cocta carissime
uendebant᷑. adeo ut
duas solidataᷤ comedere
qͥs libet posset: Pleriq
milites sanguine suoꝵ
tantes dei miscđiã no-¬
lebant eos occidere ad

Expanded text:
t in cruce, et haec inde plaga. Haec etiam Dominus praecipit ut celebrem habeatis diem illum, in quo lanceam suam vobis reddidit. non potuit dies illa celebris haberi, sequenti hebdomada in octavis, solemnitatem celebrabitis; et singulis annis deinceps in die inventionis ipsius ut, excepta lingua, caput equinum duobus vel tribus solidis venderetur; intestina ne quid dicam, cum quinque solidi non sufficerent ad pellendam famem unius? Nec erat mirum, nec grave esse poterat his qui tam care mercabantur, cum auro et argento et palliis abundarent. Haec autem ideo cara erant, quia conscientiae militubant. Ficus autem immaturas ab arboribus decerpebant; atque coctas charissime vendebant. Coria vero boum et equorum, et alia neglecta ex longo tempore illa similiter diu cocta, charissime vendebantur, adeo ut duas solidatas quilibet comedere posset. Plerique milites sanguine suorum tantes Dei misericordiam, nolebant eos adhuc occidere.
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliis huiꝰ modi p̾cib
cũ duce come ꝓfectꝰ ẽ: Hȩc
aut̃ ubi atcis cognita sũt:
a h obsidione discedunt:
nit. suscepit dux obsideᷤ
de castello ꝓ fidelitate
deinceps. et comeᷤ cũ gͣui
dispendio sui exercitꝰ an-¬
tiochiã reuersꝰ ẽ: Rursuꝰ
comes cõgregauit militeᷤ
suos ut plebẽ pauꝑũ in
hispaniã cõduceret. quȩ
fame et tetlio antiochiȩ
deficiebat: Apparuit aut̃
sc̃s andreaᷤ petro bartho¬
lomeo eo tp̃r apud rouam
infra tentoriũ uhi mane-¬
bat ep̃s atensi. i capellanꝰ
conitis raimundi. et aluiᷤ
caput nomine si mon: Hic
aut̃ simon audiẽs eos col¬
loq̃ntes sibi. scilicet sc̃m
andreã cũ petro bartho¬
lomeo caput suũ cooꝑuit:
Et ut ipse reculit : plurima
audiuit. s hoc solũ reti¬
nuit: Dñe ego dicã: Ep̃s¬
uͦ atensiꝰᷤ ait: Nescio utrũ
in sompniᷤᷤ fuerit an nõ:
Quidã senex stetit corã me
manib suis dñicã lãcet̃¬

Expanded text:
di precibus, cum duce comes profectus est. Haec autem ubi a Turcis cognita sunt, ab obsidione discedunt. venit, sucepit dux obsides de castello pro fidelitate deinceps, et comes cum grandi dispendio sui exercitus, Antiochiam reversus est. Rursus comes congregavit milites suos, ut plebem pauperum in Hispaniam conducerent, quae fame et taedio Antiochiae deficiebat. Apparuit autem sanctus Andreas Petro Bartholomaeo, eo tempore apud Rodiam, infra tentorium, ubi manebat episcopus Atensis, et capellanus comitis Raimundus, et alius capellanus, nomine Simon. Hic autem Simon audiens eos colloquentes sibi, scilicet sanctum Andream cum Petro Bartholomaeo, caput suum cooperuit, et ut ipse retulit, plurima audivit, sed hoc solum retinuit: Domine, ego dicam, episcopus Atensis ait: Nescio utrum in somnis fuerit annon. Quidam senex stetit coram me, manib
Abbreviated transcription (Latin):
andred: Qđ reuera dñs
miseret᷑ sui ppłi Et rurs
cũ quereret ab eodẽ de so
tio quis eẽt quẽ tociens
uidat : dixit ei beatꝰ an-¬
dreas: Accede . oscula¬
re pedem eiꝰ: Festinꝰ itaq
uolens accedere. uidit
plagã unã suꝑ pedẽ eiꝰ.
ita recentẽ & sanguino¬
lentã ac si modo facta
fuisset: Cũ aut̃ dubita¬
ret accede ꝓpt̃ uulnus
ad eos ut cõtineant se
sic̃ epła docet fr̃is mei
petri. que hodie leget᷑:
Et epła fuit hec: humili¬
amini sub potenti manu dei:
Et cotidie clerici ante lãceã
cantent hũc ymnũ: Lux-¬
agnꝰ in cruce leuatꝰ immo-¬
landꝰ stipite flexiᷤᷤ genib
ymnũ finiant: Cũ aut̃ ad
hȩc ep̃s aurasicensi & ego
quereremꝰ si sciret littaᷤ res¬
pondit. nescio. existimans
sidiceret. scio nũc qđ cre¬
deremꝰ ei: Et erat aliquan-¬
tulũ sciens: S in ipsa hora
ita ignorauit. ut nec litta
cognosceret neq aliqͥd eoꝵ
quȩ littis didicerat memor
eẽt exceptiᷤᷤ pat̾ nr̃ et credo

Expanded text:
 revera Dominus misereretur populi sui. Et rursus cum quaereret ab eodem de socio suo quis esset quem toties viderat, dixit ei B. Andreas: Accede et osculare pedem ejus. Festinus itaque volens accedere, vidit plagam unam super pedem ejus ita recentem, et sanguinolentam, ac si modo facta fuisset. Cum autem dubitaret accedere propter vulnus ad illos, ut contineant se sicut Epistola docet fratris mei Petri, quae hodie legitur. Et Epistola fuit haec: Humiliamini sub potenti manu Dei . Et quotidie clerici ante lanceam cantent hunc hymnum. LusAgnus in crucis levatur immolandus stipite, flexis genibus, hymnum finiant. Cum autem ad haec episcopus Aurasicensis, et ego quaereremus si sciret litteras, respondit: Nescio: Existimans, si diceret scio, non crederemus ei. Et erat aliquantulum sciens, sed in ipsa hora ita ignoravit ut nec litteras cognosceret; neque aliquid eorum quae litteris didicerat memor esset, exceptis, Pater noster; et, Credo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃.u. plagas dñi: Qđ si
hȩc nequiuerit qͥnquies
cipite in nomine dñi ꝑ
diẽ siue ꝑ noctẽ quia manꝰ
dñi erit uob̾cũ: Siqͥs aut̃
de uictoria dubitat. aꝑiãt᷑
ei porte et uadat ad tcos.
et uidebit quomͦ qs illorũ
saluũ faciet illũ: Si aut̃ pug¬
nare aliqͥs recusauerit. sit
cũ tuda ꝓditore dñi qui
apłos deseruit. et dñm suũ
iudeiᷤᷤ uendidit: Pugnam
ret. et ꝓ hac etiã causa qđ
hec t̾ra uiris beati petri sit
et nõ paganoꝵ: et sit signũ
reuera ds̃ adiruabit uos:
to ittnere ader̃ uob̃cũ in hac
pugna. et uos expugnate
decimã partẽ hostiũ. quia
dei nouẽ partes expugna
lat̾e adducet dñs quot ha.¬
betiᷤᷤ ab uno. et tamdiu uos
huc tenebit inclusoꝰ donec
alii alios comedant: S sci¬
tote ꝓfecto qͥa aduenerũt
dies illi qͦs ꝓmisit dñs be¬

Expanded text:
ue plagas Domini. Quod si haec nequiverit, quinquies cipite in nomine Domini, per diem sive per noctem, quia manus Domini erit vobiscum. Si quis autem de victoria dubitat, aperiantur ei portae, et vadat ad Turcas, et videbit quomodo Deus illorum, salvum faciet illum. Si autem pugnare aliquis recusaverit, sit cum Juda proditore Domini, qui apostolos deseruit, et Dominum suum Judaeis vendidit. Pugnent ret; ei pro hac etiam causa, quod haec terra juris B. Petri sit, et non paganorum. Et sit signum revera Deus adjuvabit vos: to itinere, aderunt vobiscum in hac pugna, et vos expugnate decimam partem hostium, quia Dei, novem partes expugnablatere adducet Dominus, quot habetis ab uno: et tandiu vos hic tenebit inclusos, donec alii comedant alios. Sed scitote profecto quia advenerunt dies illi, quos promisit Dominus be
Abbreviated transcription (Latin):
dines duplices. ut pedites
pirent militib & ꝓ imꝑio
pͥncipũ irent & starent: Et
milites sequerent᷑ eos atq
at̾go custodirent: De gen¬
te boimundi et tancredi
similit̾: De gente comitis
normaniȩ. et frãciginis
similit̾: De gente ducis &
burgundionib similit̃:
Ibant aut̃ p̃cones ꝑciuitatẽ
clamãtes. unꝰ qͥsq homo pͥn¬
cipib de gente adhe: eret :
Mandatũ ẽ etiã ut hugo mag¬
nus et comes flandrensis
et normanniȩ comes: pͥmi
ad bella ꝓcederent: Dem¬
de dux. Post ducẽ ep̃s: Post¬

Expanded text:
dines duplices, ut pedites dines duplices, ut pedites praeirent militibus, et pro imperio principum irent et starent, et milites sequerentur eos atque a tergo custodirent. De gente Boimundi et Tancredi, similiter; de gente comitis Northmanniae et Francigenis, similiter; de gente ducis et Burgundionibus, similiter. Ibant autem praecones per civitatem clamantes, ut quisque homo principibus de sua gente adhaereret. Mandatum est etiam ut Hugo Magnus et comes Flandrensis, et Northmanniae comes, primi ad bella procederent, deinde dux; post ducem episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dieb p̃teritiᷤ inopia
atq formidine cõfump¬
tũ ẽẽ uidebat᷑ pͥncipib
de belli dilatione: Cõstitu¬
ta aut̃ die ad pugnã mi-¬
mitã ad corbaran ducem
tcoꝵ ut desisteret ab opug-¬
natione ciuitatis qͥa iuriᷤᷤ
erat beati petri & xp̃ia¬
noꝵ: Respondit ille suꝑbꝰ
qͥa iure iniuria uł frãcos
et ciuitatẽ hab̾e uolebat.
atq petrũ heremitã in¬
cdinare nolentẽ suplica-¬
re sibi coegit: Quesitũ ẽ
eo tp̃re qͥs ciuitatẽ custo¬
diret cõtra illos qͥ in cas-¬
tello erant: Dũ alii ad
pugnã ꝓ grederent᷑: fe
tra hostes murũ calceũ
et ꝓpugnacula. et mutni-¬
er̃ hec multis petrariis.
et dimiser̃ ibi raimundũ
comitẽ. qͥusq ad mortem
infirmabat᷑. et uiroᷤᷤ usq cc.
Uentũ erat ad diẽ pugnȩ:
Mane cõmunicauer oms. et
se deo deder̃. ad mortẽ si uel¬
let. uł ad decꝰ romanȩ ecclȩ
et genti francoꝵ: Cõsticuer̃
aut̃ debello sic. ut de gente
comitis et ep̃i. fierent duo or¬

Expanded text:
diebus praeteritis inopia atque formidine consumptum esse videbatur, principibus de belli dilatione. Constituta autem die ad pugnam, mimitam ad Corbaran ducem Turcorum, ut desisteret ab oppugnatione civitatis, quia juris erat beati Petri et Christianorum. Respondit ille superbus quia jure vel injuria Francos et civitatem habere volebat. Atque Petrum Eremitam inclinare nolentem supplicare sibi coegit. Quaesitum est, eo tempore, quis civitatem custodiret contra illos qui in castello erant, dum alii ad pugnam progrederentur. Et tra hostes murum calceum et propugnacula; et munierunt haec multis petrariis, et dimiserunt ibi Raimundum comitem qui usque ad mortem infirmabatur, et viros usque ducentos. Ventum erat ad diem pugnae. Mane communicaverunt omnes, et se Deo dederunt, vel ad mortem, si vellet, vel ad decus Romanae Ecclesiae et gentis Francorum. Constituerunt autem de bello sic ut de gente comitis et episcopi fierent duo or
Abbreviated transcription (Latin):
cana & lata et ꝓlixa et
nior & ꝓcerior erat: Speci¬
osus forma p̃ filiis hominũ:
Et ait mͥ senior: Qdagis: &
ego maxime timui qͥa nul-¬
lũ adẽe sciebã. et respondi
quis es tu: et ait. surge et no¬
li timere. & audi que ego
loquor adte Ego sũ antrea
ensẽ. ⁊ comitẽ scĩ egidii.
et petrũ raimundũ de alto¬
pullo. et hoc cices ad eos:
Cur negligit ep̃s pͣdicare
& cõmonere et cũ cruce
ppłm: Et enĩ multũ ꝓdesset
illiᷤ iaddidit. ueni et ostẽ.¬

Expanded text:
cana, et lata atque prolixa; et cana, et lata atque prolixa; et nior, et procerior erat, speciosus forma prae filiis hominum. Et ait mihi senior: Quid agis? Et ego maxime timui, quia nullum adesse sciebam. Et respondi: Quis es tu? Et ait: Surge, et noli timere; et audi quae ego loquar ad te. Ego sum Andreas Podiensem, et comitem Sancti Aegidii, et Petrum Raimundum de Altopullo, et haec dices ad illos: Cur negligit episcopus praedicare, et commonere, et cum cruce populum? etenim multum prodesset illis. Et addidit: Veni, et oste