comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uillaremꝰ. atcũuet̾ib dcã refe¬
temiꝰ ipautiꝙ auctoꝵ dignitate
defendummur. Si gͦ ꝓbatis muẽtũ
agite ꝙ cuiꝙ dodictis talib in
m̃tem uem&e uicissim memo¬
riã mam extitando reseramꝰ.
p̾lacuit uniu̾sis leticie extogita¬
ta sobrieta ꝯnut p̾cextat᷑ mci¬
piendo auctoritats de exẽplo
p̾boe ortati s̃. Tum ille. Dcmn uo¬
Io hostis referre s dictis uicti ⁊¬
cꝰ memoria restaurat romanoꝵ
tͥumphos. hannibal cartaginẽ¬
sis apd̾ rege antiochũ ꝓfugꝰ fa¬
cetissime cauillatꝰ ẽ. Ea cauilla¬
tio hꝰcemodi fuit. Ostendebat
antiochꝰ in cãpo capias ingetes
qͣs bellũ ppło romano ꝯparaue¬

Expanded text:
eribus dicta referamus, ipsa utique auctorum dignitate defendimur. Si ergo probatis inventum, agite quod cuique de dictis talibus in mentem veniet vicissim memoriam nostram excitando referamus.» Placuit universis laetitiae excogitata sobrietas, et ut Praetextatus incipiendo auctoritatem de exemplo praeberet hortati sunt. Tum ille: «dictum volo hostis referre, sed victi et cuius memoria instaurat Romanorum triumphos. Hannibal Carthaginiensis apud regem Antiochum profugus facetissime cavillatus est. Ea cavillatio huiuscemodi fuit. Ostendebat Antiochus in campo copias ingentes quas bellum populo Romano factu
Abbreviated transcription (Latin):
uatinꝰ posuit: Atq ego ñ sog̃
e̾et referrẽ in quib cãis cum
nocentissimos reos tueret᷑ uic¬
torrã iocis adeptꝰ sit ut ecce ꝓ¬
lucio flacto quẽ repecundat̃
ter̾ ioci oportunitate de ma¬
nfestissimis criminib exemnit
Is iocꝰ in orõs ñ extat micħ ex
ubro fuii uiuacłi notꝰ ecnĩt

Expanded text:
Vatinius posuit. Atque ego, ni longum Vatinius posuit. Atque ego, ni longum esset, referrem, in quibus causis, cum nocentissimos reos tueretur, victoriam iocis adeptus sit: ut ecce pro L. Flacco, quem repetundarum reum ioci oportunitate de manifestissimis criminibus exemit. Is iocus in oratione non extat: mihi ex libro Fusii Vivaculi notus est
Abbreviated transcription (Latin):
gitemꝰ alacͥtatẽ lascuua carẽ¬
dem ⁊ ni falior inueni ut iocos
ueterũ ac nobiliũ uiroꝵ ⁊ lecu¬
matos ex mł̃tis uigis libris re¬
latõe mutua ꝓferamꝰ. ħ nob̃
sit litt̾ata letitia ⁊ docta cauilla¬
dõ uicẽ plani pedis ⁊ fabuloi̾s
inpudica ⁊ p̾cexta t̾iba iacie̾¬
tis ad pudorẽ ac modestiã u̾s
inmitata. Hres ⁊ cura ⁊ studio¬
aĩa dũto. duos quos eloquen¬
tissimo antiq̃ etas tulit comi¬
cum plautũ ⁊ oratorẽ tulluiꝰ
eo ambos ⁊ iam ad iocoꝵ ue¬
nustatẽcet̾is p̾stitisse. plaustꝰ
quid̾ ea recdarꝰ fuit. u pꝰ mortẽ
eiꝰ cornedie que inc̾te fereban¬
tur paulatim hꝰ tm̃ ẽẽ de iocoꝵ
copia nosc̾ent᷑. sitero ã qͣntũ
in ea re ualuerit quis ignorat
qui ł lib̾ti eiꝰ libros quos is de
iocis patronis ꝯposuit quos
quidã ipsius putant ẽẽ leg̾e
curauꝰ. Quis it̾ nescit ꝯsularem
eũ scurrã ab inimicis appella¬

Expanded text:
gitemus alacritatem lascivia carengitemus alacritatem lascivia carentem: et, ni fallor, inveni, ut iocos veterum ac nobilium virorum edecumatos ex multiiugis libris relatione mutua proferamus. Haec nobis sit litterata laetitia et docta cavillatio vicem planipedis et sabulonis inpudica et praetextata verba iacientis ad pudorem ac modestiam versus imitata. Haec res et cura et studioanimadverto duos quos eloquentissimos antiqua aetas tulit, comicum Plautum et oratorem Tullium, eos ambos etiam ad iocorum venustatem ceteris praestitisse. Plautus quidem ea re clarus fuit ut post mortem eius comoediae, quae incertae ferebantur, Plautinae tamen esse de iocorum copia noscerentur. Cicero autem quantum in ea re valuerit quis ignorat qui vel liberti eius libros quos is de iocis patroni composuit quos quidam ipsius putant esse legere curavit? Quis item nescit consularem eum scurram ab inimicis appella
Abbreviated transcription (Latin):
crimina alħꝙ qͥb frequens
tiam̃ tm̃ socratice maiestati
Nam reliquis qui in illo fue¬
re syposioħ lumina quis ñ
p̃ponenda ꝯsentrat. S quoꝵ
tibi auiene ħ dendit exem¬
plũ: Quia sub illoꝵ inquit
suꝑcilio ñ defuit qui psaltͥam
intromiti pet̾et. u̾ puella ex
industͥa supra n᷑m mollior ca¬
nora dulcedine ⁊ saltalubri¬
co exerceret illecebris philo¬
sopbantes. Illic hoc sieri tẽp̃¬
tatum ẽ ut agathonis uicto¬
ria cebraret᷑. Nos honorẽ d̾i cꝰ
ħ festũ ẽ nullo ãmixtu nolup¬
tatis augemꝰ. Neq ego sũ nes¬
cius. uos nͨ tͥstitiã. nͨ nubilũ
uultũ in bonis duc̾e nͨ crassil
illũ quẽ citero auctore lucilio
semel in uita risisse scͥbit mag
an̾ cetũ tam seriũ ꝓducenda:
excep̃ sỹmachꝰ. S̾a satͣalibus
oꝑtimo dier̃ uait utronẽsis
poeta nͨ uoluptas nob̃ u stor¬
cis tamꝙ hostis repudianda ẽ
neo ut epicureis sũ mũ boñ¬
in uoluptate ponencdũ exco¬

Expanded text:
crimina, aliisque quibus frequens crimina, aliisque quibus frequens tiam tantum Socraticae maiestatis. Nam reliquis, qui in illo fuere symposio, haec lumina quis non praeponenda consentiat? Sed quorsum tibi, Aviene, hoc tendit exemplum?» «Quia sub illorum», inquit, «supercilio non defuit qui psaltriam intromitti peteret, ut puella ex industria supra naturam mollior canora dulcedine et saltationis lubrico exerceret inlecebris philosophantes. Illic hoc fieri temptatum est, ut Agathonis victoria celebraretur, nos honorem dei cuius hoc festum est nullo admixtu voluptatis augemus. Neque ego sum nescius vos nec tristitiam nec nubilum vultum in bonis ducere nec Crassum illum quem Cicero auctore Lucilio semel in vita risisse scribit magante coetum tam serium producendas, excepit Symmachus: Quia Saturnalibus optimo dierum, ut ait Veronensis poeta, nec voluptas nobis ut Stoicis tamquam hostis repudianda est, nec ut Epicureis summum bonin voluptate ponendum, exco
Abbreviated transcription (Latin):
Reseruandꝰ igitur est uirgłs
nr̃ ad meliorẽ parcẽ diei ũ
mane nouũ infpiciẽdo ꝑ ordi¬
nẽ carmini destimemꝰ. Nc ho¬
ra nos amonoe ut honore ur̃o
ac m̃sa dignet᷑. S eustachiꝰ ⁊ pꝰ
ħc nichomachꝰ meminerunt
crastina des disertatõe serua¬
ni sͥ añ loquiiꝰ finctõnẽ. Et fla¬
uianꝰ. Explacita iam uos lege
ꝯuenio ut sequenti die pe¬
netes mei beari ẽ tanti cetꝰ hos¬
picio glorient᷑. his c̃õs assẽsi es¬
sentad cenã alio aliud de his
q̃ int̾ se ꝯtulerant reminis
ter maro nr̃ tumłtuofũ ac
sobrium uno eodẽq u̾su des¬
cribit sub paucoꝵ u̾boꝵ im¬
mutatõe ꝯuiuiũ. Nam uͭ sub
apparatu regio ꝓced̾e solce luc¬
gatis dapibassidt̃ ñ reducit
quietẽ qr nec p̾cessit tumui¬
tus s post ꝗ exempta fames
briꝰ ⁊ diligẽs pargimonia est
agathorus ꝯuiuio ł post mag
tim. Tam ip̃e rex mise neoĩ
morib socrate minor in rep.
philosopho efficatior. Cet̾i qui
adestis enriuenttores estisad

Expanded text:
reservandus igitur est Vergilius noster ad meliorem partem diei, mane novum inspiciendo per ordinem carmini destinemus. Nunc hora nos admonet ut honore vestro haec mensa dignetur. Sed Eustathius et post hunc Nicomachus meminerint crastina dissertatione servari sibi anteloquii functionem.» Et Flavianus: «ex placita iam vos lege convenio, ut sequenti die Penates mei beari se tanti coetus hospitio glorientur.» His cum omnes adsensi essent, ad cenam alio aliud de his quae inter se contulerant reminiscter Maro noster tumultuosum et sobrium uno eodemque versu descripsit sub paucorum verborum immutatione convivium. Nam ubi sub apparatu regio procedere solet luxgatis dapibus adsidunt, non reducit quietem, quia nec praecessit tumultus, sed "postquam exempta fames brius et diligens parsimonia, Agathonis convivio vel post magnrim. Nam ipse rex mensae nec in moribus Socrate minor et in re publica philosopho efficacior; ceteri qui adestis eminentiores estis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut unã aliqͣm de uirgiliatus
untutib audeã predicare
s audiendo quec̾q dicitis. siqͥd̾
ł de his mͥ uidebt᷑. łiam dudũ
legenti annotand̾ uisũ est o¬
portuniꝰ ꝓfera̾ mͦ memin̾itis
a seruio nrõ exigend̾ u qͥcqͥd̾
obscur̃ uidebitur qi lutt̃atoꝵ oĩ¬
um lege maximꝰ palam faci¬
at. his dcĩs ⁊̃ uniu̾so cetui ꝯpla¬
citis. p̾textatꝰ cũ in se c̾u̾sa oĩ¬
um orͣa uidiss philosophra

Expanded text:
ianis virtutibus audeam praedicare, sed audiendo quaecunque dicetis, si quid vel de his mihi videbitur vel iamdudum legenti annotandum visum est, oportunius proferam: modo memineritis a Servio nostro exigendum ut quicquid obscurum videbitur quasi litteratorum omnium longe maximus palam faciat. His dictis et universo coetui conplacitis Praetextatus, cum in se conversa omnium ora vidisset: Philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ inquit tantã scientiã
uiris augurat inuenio uͥ si
sio sublimarce. Custachius de¬
iñ maxime inqͥt p̾dicare qͣn̾¬
ta de g̾cis cautꝰ ⁊ tanꝙ aliud
agens mͦ artifici dissimulatõ¬
ne modo ꝓfessa imitatoẽ tͣns¬
dulerit ni me maior ãmira¬
tõ de astrologia totaꝙ philo¬
sophia teneroe qͣm parcꝰ ⁊
sobrius oꝑi suo nusq rep̾hen¬
dendꝰ asꝑfit. furiꝰ albinꝰ alt̾m
fouens p̾textati latꝰ iuxtaꝙ¬

Expanded text:
nostrum, inquit, tantam scientiam nostrum, inquit, tantam scientiam iuris auguralis invenio, ut, si sio sublimaret. Eustathius deinde: Maxime, inquit, praedicarem, quanta de Graecis cautus et tamquam aliud agens modo artifici dissimulatione modo professa imitatione transtulerit, ni me maior ammiratio de astrologia totaque philosophia teneret, quam parcus et sobrius operi suo nusquam reprehendendus aspersit. Furius Albinus alterum fovens Praetextati lat
Abbreviated transcription (Latin):
deo uolentissim inuẽtał sẽsa
rethorice inungiliano me
oratoꝵ eloquentissimo ñ p̾ti¬
pio de oratorra a pd̾ maronẽ
arte cͣctatũ quẽ ⁊ doctrina ⁊
docendi tisu meliꝰ exequetur
de maronis ingenio uelut ex
simbala ꝯferamꝰ Mitũ ĩmodũ
alacritatẽ om̃ib qͥ aderant
quisꝙ in desid̾ium alios au¬
diendi ñ uidit ⁊ se idem mu¬
nus uocandũ. Itaq hortatu
mucuo ꝯcitati in assensũ fa¬
cile ac libent̾ animati sunt
intuentesq om̾s p̾textatũ ora¬
bant ut uidiciũ suum pͥmꝰ
apperiret cet̾is ꝑ ordinẽ quẽ
casus sedendi fecerat secuturis
Et uetiꝰ. Equidẽ int̾ om̃ia qͥb
eminoe laus maronis. hoc
assiduus lector amiror qr doo¬
tissime ius pontificũ tanꝙ
hoc ꝓfessus in młta ⁊ uaria
oꝑis sui parte seruauit ⁊ si
tante dissertatõni sermo n̾
cesserit ꝓinito fore ut uirgi¬
liꝰ nr̃ pontifex maximꝰ assera¬
tur. post ħc flauianꝰ ap̃ poetã

Expanded text:
deo violentissima inventa vel sensa deo violentissima inventa vel sensa rhetoricae in Virgiliano me oratorum eloquentissimo, non praeripio de oratoria apud Maronem arte tractatum, quem et doctrina et docendi usu melius exequetur:de Maronis ingenio velut ex symbola conferamus. Mirum in modum alacritatem omnibus qui aderant quisque in desiderium alios audiendi non vidit et se in idem munus vocandum. Itaque hortatu mutuo concitati in adsensum facile ac libenter anintuentesque omnes Praetextatum orabant ut iudicium suum primus aperiret, ceteris per ordinem quem casus sedendi fecerat secuturis. Et Vettius: Equidem inter omnia quibus eminet laus Maronis hoc assiduus lector ammiror, quia doctissime ius pontificium, tamquam hoc professus, in multa et varia operis sui parte servavit: et, si tantae dissertationi sermo non cesserit, promitto fore ut Virgilius noster pontifex maximus adseratur. Post hunc Flavianus: Apud poetam
Abbreviated transcription (Latin):
sui młtiplici doctͥna ip̃ pro¬
nunciet. Ipsiꝰ.n. maromis epła
qua appellat augꝰtũ incip̃.
Ego u̾o frequentes a te litt̃as
accipio ⁊ infrade enea quid̃
meo si me hercle iam dignt̃
aurib hab̃em tius. libẽter
iitt̾em s tanta inchoata res
g̾ssus mͥ uid̾at cũ p̾sertĩ ut scis
alia quoꝙ studia ad id opꝰ mł¬
doq potiora imꝑtiar. Nec his
uirgilii u̾b copia rer̃ dissonat
qͣm pleriꝙ om̃s lit̾atores pe¬
dib illotis p̾tereunt tanꝙ
nͥł ultra u̾boꝵ explanatonẽ
liceat. nosse grãmatico itasͥ
belli isti homines certos sciẽ¬
tie fines ⁊ uelut ꝯuidã pome¬
ria ⁊ effeta posuer̾ ult᷑ que si
quil eg̾di audeat intropexisse
in edem dee aqͣ mares abst̾cẽ¬
tuir existimandꝰ sit. S nos qͦs
crassa min̾ua dedecte non pa¬
ciamur abstrusa ẽẽ adica sa¬
cri poenatis s archanoꝵ sẽ¬
suum inuestigato adtro doc¬
toꝵ cultu cebranda p̾beamꝰ
reclusa penetralia. Et ne uide¬
ar uelle oĩa unꝰ amplecti spõ¬

Expanded text:
ui multiplici doctrina ipse pronuntiet. Ipsius enim Maronis epistola, qua conpellat Augustum, ita incipit: Ego vero frequentes a te litteras accipio, et infra: De Aenea quidem meo, si mehercle iam dignum auribus haberem tuis, libenter mitterem: sed tanta inchoata res gressus mihi videar, cum praesertim, ut scis, alia quoque studia ad id opus multoque potiora inpertiar. Nec his Virgilii verbis copia rerum dissonat, quam plerique omnes litteratores pedibus inlotis praetereunt, tamquam nihil ultra verborum explanationem liceat nosse grammatico. Ita sibi belli isti homines certos scientiae fines et velut quaedam pomeria et effata posuerunt, ultra quae si quis egredi audeat, introspexisse in aedem deae a qua mares absterrentur existimandus sit. Sed nos, quos crassa Minerva dedecet, non patiamur abstrusa esse adyta sacri poematis, sed archanorum sensuum investigato aditu doctorum cultu celebranda praebeamus reclusa penetralia. Et ne videar velle omnia unus amplecti, spon
Abbreviated transcription (Latin):
memin̾it eustachꝰ pͥmum
sͥ locꝰ addisserend̾ oĩ alia ꝓ¬
fessiõe cedente ꝯcessũ. huic
du mi flauiane succedes ut
⁊ auditu uro recreer. ⁊ aliqͣnto
silentio instantẽ uites loquẽ¬
di. Int̾ ħ seruił mod̾ator obseqͥ
cui cura ł adolendi penates ł
struendi penũ.⁊ domesticoꝵ
actuũ ministros regendi am¬
monce dnm familiã ꝓsollẽ¬
nitate ãnui moris epulatã
hoc i. festo religiose domꝰ pͥꝰ
famuł instructis tanqͣm ad
u̾sum dñs dapib honorant
⁊ ita demũ pattifamilias m̃¬

Expanded text:
meminerit Eustathius primum sibi locum ad disserendum omni alia professione cedente concessum. Huic tu, mi Flaviane, succedes, ut et auditu vestro recreer et aliquanto silentio instaurem vires loquendi. Inter haec servilis moderator obsequii, cui cura vel adolendi Penates vel struendi penum et domesticorum actuum ministros regendi, ammonet dominum familiam pro sollemnitate annui moris epulatam. Hoc enim festo religiosae domus prius famulos instructis tamquam ad usum domini dapibus honorant: et ita demum patribus familias m
Abbreviated transcription (Latin):
głe maronis gla u̾ nulliꝰ lau¬
minuat᷑ Uer̾ ista que ꝓscĩdis
defend̾e quiliboe pot̾ explebe¬
ia grãmaticoꝵ cohorte. ne s̾¬
uio nto qui pͥscas ut mea fe¬
it opinio p̾ceptores doctnia
p̾stat in excufandis talib q̃¬
rat᷑ inũrra. S quero utr̃ cũ
poetica tͥ in tanto poeta dis¬
plicuerit nerui tm̃ oratorii
qui in eod̾ ualidissimi st̃ pla¬

Expanded text:
a ut nullius lauminuatur, verum ista quae proscindis defendere quilibet potest ex plebeia grammaticorum cohorte, ne Servio nostro, qui priscos, ut mea fert opinio, praeceptores doctrina praestat, in excusandis talibus quaeratur iniuria. Sed quaero utrum cum poetica tibi in tanto poeta displicuerit, nervi tamen oratorii, qui in eodem validissimi sunt, pla
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quib monstͣt᷑ur uĩ celi in
radiisq soł qui demittunt᷑
in t̾ram. ad argidis simulachrũ
sursũ u̾sũ reclinatis radiis in¬
signe ẽ monstrando radioꝵ
uĩ suꝑne missoꝵ enasci que¬
cumq t̾ra ꝓgenerat. Sub
eod̾ simulacro species leonũ
tremo potentiã sot ad om̃i¬
um potestatũ su̾mitatẽ re¬
ferri iudicant thelogi qui in
sacris ħ breuissima predica¬
tione demonstrãt dicentes.¬

Expanded text:
tis, quibus monstratur vim caeli in tis, quibus monstratur vim caeli in radiis esse solis qui demittuntur in terram. Adargatidis simulacrum sursum versum reclinatis radiis insigne est monstrando radiorum vi superne missorum enasci quaecumque terra progenerat. Sub eodem simulacro species leonum tremo potentiam solis ad omnium potestatum summitatem referri indicant theologi, qui in sacris hoc brevissima precatione demonstrant dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
doegiss. Tc̃ aliis codicilł ꝯscͥptis
signantisꝙ ꝯsuluit an romã
ꝑpetrato bello rediturꝰ eẽt. ui¬
dem centurialẽ ds̃ ex mun̾ib
in ede dicatis deferri iussit di¬
uisamꝙ ĩ partes sudario ẽdi
ac ꝓm̃ ferri. Exitꝰ rei obitu tͣ¬
iani apparuit ossib romã
relatis. nã relati fragnitis spe¬
cies reliquiar̾ uitis argumꝰto
casus futuri tẽporis ostensus
ẽ. Et ne sermo ꝑ singłoꝵ noi̾a
d̃oꝵ uagetur accipe quidas¬
sirii de potentia sol opinen¬
tur. Do .i. quẽ sũmũ maxi¬
mũq uenerantur. adãd no¬
tissimũ s subiungunt eid̾
deam nomine ad argatin
t̾ramq intelligentes. Neo
multitudine nominũ e¬
nunciantes diu̾sã eoꝵ ꝑ
om̃s spẽs potestatẽ s argo¬
mentis quib ornantur
sacrificantes młtiplicẽ p̾s¬
tantiam duplicis nuimi¬
nis. Ip̃a aut̃ argrum̃ta se¬
dis rationem so loquunt᷑
Namꝙ simulachraĩ adad
in signe cernitꝰ radus inclina¬

Expanded text:
deo egisset. Tunc aliis codicillis conscriptis deo egisset. Tunc aliis codicillis conscriptis signatisque consuluit an Romam perpetrato bello rediturus esset. Vitem centurialem deus ex muneribus in aede dedicatis deferri iussit divisamque in partes sudario condi ac proinde ferri. Exitus rei obitu Traiani apparuit ossibus Romam relatis. Nam fragmentis species reliquiarum, vitis argumento casus futuri tempus ostensum est. Et ne sermo per singulorum nomina deorum vagetur, accipe quid Assyrii de potentia solis opinentur. Deo enim, quem summum maximumque venerantur, Adad not deum sed subiungunt eidem deam nomine Adargatin terramque intellegentes nec multitudine nominum enuntiantes divisam eorum per omnes species potestatem, sed argumentis quibus ornantur significantes multiplicem praestantiam duplicis numinis. Ipsa autem argumenta solis rationem loquuntur. Namque simulacrum Adad insigne cernitur radiis inclina
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ referc qui c̾ id̾ atꝙ
solẽ. uehit᷑n simulachrum
dei beliopolitani feroulo uti
uehunt᷑ in ponpa ludoꝵ cir¬
censiũ d̾oꝵ simulachra ⁊ su
raso capite. longi tẽporis cas¬
tunar̃ ad danda responsa.
Consult̾ ħo diñ ⁊ absentes miꝰ¬
sis diplomatib ꝯsignatis
rescͥbitq ordine adea que ꝯ¬
sultatõe addita ꝯtinentꝰ. Sic
⁊ imꝑator tͣanꝰ initurꝰ ex ea
ꝓuincia parthiã cũ ex̾citi
ꝯstantissime religioi̾s hortaᷤ¬
tib amicis qui maxima ħꝰ ce
numinis oeperãt exꝑim̾ta
ut de euentu ꝯsuleret rei
cepte egit romano ꝯsilio pͥꝰ
explorando fidẽ religionis
ne forte fraus sub e̾et hua
⁊ pͥmuꝰ misit signatos codicil¬
los ad qͦs sibi rescribi uelloe.
D uissit afferti chartã eã ꝙ
signari purã ⁊ mutti stupẽtib
sac̾dotib ad eiꝰ mod̾i fcã. Ignora¬
bant qͥ ppe ꝯditõnẽ codicilloꝵ
hos c̃ maxima ãmiratõe tͣianꝰ

Expanded text:
testatem refertur, qui idem atque testatem refertur, qui idem atque sol est. Vehitur enim simulachrum dei Heliopolitani ferculo, uti vehuntur in pompa ludorum Circensium deorum simulachra: et subraso capite, longi temporis castunarum ad danda responsa. Consulunt hunc deum et absentes missis diplomatibus consignatis: rescribitque ordine ad ea quae consultatione addita continentur. Sic et imperator Traianus initurus ex ea provincia Parthiam cum exercitu constantissimae religionis hortantibus amicis, qui maxima huiusce numinis ceperant experimenta, ut de eventu consuleret rei coeptae, egit Romano consilio prius explorando fidem religionis, ne forte fraus subesset humana: et primum misit signatos codicillos ad quos sibi rescribi vellet. Deus iussit afferri chartam eamque signari puram et mitti, stupentibus sacerdotibus ad eiusmodi factum: ignorabant quippe conditionem codicillorum. Hos cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat una potestate censen¬
dum.asirii quoꝙ sole̾ sub no
niis celebrãt in ciuitate que
heliopoł nũcupat᷑. Cius dei
simulachrũ sumptũ ẽ de op¬
pido egipti ꝙ ⁊ ip̃m heliopis
appeslatur regnante apud
egẏptios sene mure seu idẽ
senepos nõẽ fuit. ꝑ latũq ẽ
primũ in eam ꝑ opiam lega¬
dam deleboris regis asfirioꝵ
sac̾dotesꝙ egyptiaos quoꝵ
pͥnceps partemetis diuꝙ ha¬
bitũ aput sirios. pͥost ea he¬
liopolin ꝯmigrauit. Curita
factu quaq rõe ab egypto
ꝓfectum in hec loca ubi nẽ
est postea uem̾it. rituꝙ assiri¬
o magis quam egyptio cola¬
tur. dicere suꝑ sedi qr ad p̾¬
sentẽ non attin&e cãm ħc uͦ¬
ip̃o sacroꝵ ntutẽ ex habitu dis¬
noscit᷑ Simulachrũ. it aurea
specie in berbi. instat dext̾a
leuata c̃ flagro ĩ aurige mo¬
dũ. leua tence fulm̃ ⁊ spicas
que cũcta iouis soł ꝙ ꝯsocia¬
tã potentiã monstrat᷑. Huiꝰ
dẽpli religio ⁊ iã diuinatõe
p̾polloe que ad apollinis po¬

Expanded text:
stat una potestate censendum. Assyrii quoque solem sub nomniis celebrant in civitate quae Heliupolis nuncupatur. Eius dei simulacrum sumptum est de oppido Aegypti quod et ipsum Heliupolis appellatur, regnante apud Aegyptios Senemure seu idem Senepos nomine fuit, perlatumque est primum in eam per Opiam legatum Deleboris regis Assyriorum sacerdotesque Aegyptios quorum princeps fuit Partemetis diuque habitum apud Assyrios postea Heliupolin commigravit. Cur ita factum quaque ratione Aegypto profectum in haec loca ubi nunc est postea venerit rituque Assyrio magis quam Aegyptio colatur, dicere supersedi, quia ad praesentem non attinet causam. ipso sacrorum ritu tum ex habitu dinoscitur: simulachrum enim aureum specie inberbi instat dextera elevata cum flagro in aurigae modum, laeva tenet fulmen et spicas, quae cuncta Iovis solisque consociatam potentiam monstrant. Huius templi religio etiam divinatione praepollet, quae ad Apollinis po
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ philosopharie studiũ qͣm
loquendi quotiẽs aut de nat᷑a
dõꝵ aut de fcõ asi de diuinatõ¬
ne disputat głam qͣm oronẽ
ꝯflaitit. Inc̃dita rer̾ relatõne
minuat᷑. Tũ symachꝰ. De cycero¬
est pꝰ uidebimꝰ. Nc̃ qr cũ maro¬
ne nob̃ negotiũ est respondeas
uolo utr̃ poete hꝰ oꝑa instituẽ¬
dũ tm̾ pueris idonea iudices
an alia ilł altiora in ee̾ fatea¬
ris. uid̾is .n m iͣ adhuc uirgili
magists ꝑlegentib anebamꝰ
Immo pueri cũ ẽẽmꝰ osyma¬
che sñ iudicio mirabamꝰ in¬
spic̾e̾ aut̃ uitia nͨ ꝑ magistͦs
nec ꝑetatẽ licebat. que tm̃
ñ pudent̃ qͥsꝗ negabit c̃ ip̃ ꝯfes¬
sus sit. Qui ni. mories poemasy¬
ũ legaũ igni qͥd̾ nͥ fame sue me¬
moriaꝰ post̾itati subtrahendã
curauit⁊ Net ĩm̾ito erubuit
quippe de se fut᷑a iuidicia .x. si
legeret᷑. peticio depͥcantis faio¬
arma amanto cui soli nupso¬
rat nec ex eo ꝓlẽ se fũpsisse

Expanded text:
est philosophandi studium quam loquendi, quotiens aut de natura deorum aut de fato aut de divinatione disputat, gloriam quam oratione conflavit incondita rerum relatione minuat.» Tum Symmachus: «De Cicerovidebimus; nunc quia cum Marone nobis negotium est, respondeas volo utrum poetae huius opera instituendis tantum pueris idonea iudices, an alia illis altiora inesse fatearis. Videris enim mihi ita adhuc Vergiliamagistris praelegentibus canebamus.» «Immo pueri cum essemus, Symmache, sine iudicio mirabamur, inspicere autem vitia nec per magistros nec per aetatem licebat. Quae tamen non pudenter quisquam negabit, cum ipse confessus sit. Qui enim moriens poema suum legavit igni, quid nisi famae suae vulnera posteritati subtrahenda curavit? Nec immerito. Erubuit quippe de se futura iudicia, si legeretur petitio deae precantis filarma a marito cui soli nupserat nec ex eo prolem suscepisse se
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ p̾textatꝰ feciss loqͥn¬
di finẽ õs in eũ affixis
uultib ãmiratõnẽ stupore ꝓ¬
debant.Dein laudare hic me¬
moriã. ille doct᷑nã. cũcti religi¬
onẽ affirmantes hũc ẽẽ unũ
potuisse tantoꝵ potestatem
tuanũ nt̃mn ad singła ꝯe diui¬
nis sermo ẽ testẽcitatis gratio¬
fius qͣm ut iudicio fieri putet᷑
alma ceres ꝓsole ac luna ñ ħ ĩ
alt̾ius poete imitatonẽ pou̾it¬

Expanded text:
ic cum Praetextatus fecisset loquendi finem, omnes in eum adfixis vultibus admirationem stupore prodebant. Dein laudare hic memoriam, ille doctrinam, cuncti religionem, adfirmantes hunc esse unum potuisse tantorum potestatem tuanum nostrum ad singula, cum de divinis sermo est, testem citatis, gratiosius est quam ut iudicio fieri putetur. alma Ceres" pro sole ac luna, non hoc in alterius poetae imitationem posuit
Abbreviated transcription (Latin):
nũ in celo ducem uult sub
appellatõe iouis intelligia
lato turru uelocitatẽ sideris
monstrans. Namqr ĩ quoõq
signo fuerit p̾stat oĩa signã
⁊ sid̾a signoꝵ ꝙ p̾stites d̾os ui¬
detur cunctos dõs ducatu p̾¬
ire ornando cuncta ordinãdo
scientes fut᷑i aut a si possido¬
niꝰ scribit in libris quib titu¬
parta atꝙ diuisa qualitasn¬

Expanded text:
num in caelo ducem solem vult sub appellatione Iovis intellegi, alato curru velocitatem sideris monstrans. Nam quia in quocumque signo fuerit praestat omnia signa et sidera signorumque praestites deos, videtur cunctos deos ducatu praeire ornando cuncta ordinandoqst scientes futuri, aut ut Posidonius scribit in libris quibus tituparta atque divisa qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
que usta dr᷑ ñ recedit qr sub
ipã currit occeanꝰ qui t̾ram
⁊ ambit ⁊ diuidit. Om̾ium ã
phisicoꝵ assertbe ꝯstar calo¬
rem humore nuttiri.Nam
que cum eo ad occasus ortꝰq
cottidiano impetu celi ferũ¬
tur: eodemq aluntur buoͦre¬

Expanded text:
 recedit, quia sub ipsa currit oceanus qui terram et ambit et dividit, omnium autem physicorum adsertione constat calorem humore nutriri. Nam, quae cum eo ad occasus ortusque cotidiano impetu caeli feruntur eodemque aluntur humore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ semꝑ incursu sint.u ho
e ic. ñ diet̾ s horar̃ significãs
nuꝰm quib referuntur ad
hemispherii suꝑioris exor¬
tum. Intellectũ nim in eã¬
dem sententiã ducunt ⁊ iã
de thimeo platonis bũba. oc

Expanded text:
 semper in cursu sint, ἢ ὖθις, non dierum sed horarum significans numerum, quibus referuntur ad hemisphaerii superioris exortum. Intellectum nostrum in eandem sententiam ducunt etiam de Timaeo Platonis haec
Abbreviated transcription (Latin):
ins usum fec̾it quero abste
cur hoc de solo precexts habi¬
tu nsurpauerie uet̾tas. aut
huic nomini que origo ꝯtige¬
rit. It ħ auieni dicta flauianꝰ
⁊ eustachiꝰ par in signe amici¬
tie. ac minimo post eusebtꝰ
ingͥssi alacriorẽ fecere cetum
acceptaq ac reddita salutatõe
ꝯsedert̾ ꝑcunctantes qͥdnam
offenderint sermocina tõis.
tem affuisti inquit as¬
sertorẽ querenti. Mouce. N m
auienꝰ nrt̾ nõis questionẽ ⁊ ĩ
originẽ eiꝰ xfflagitat tanqͣm
fides ab eo gnr̃is exigenda sit.
Nam cũ nullꝰ sit qui appellet᷑
suo noĩe łtogatꝰ ł trabeatꝰ ł
plaudatꝰ. cur p̾textatꝰ nomẽ
habebat᷑ postulat ĩ mediũ ꝓ¬

Expanded text:
nis usum fecerit, quaero abs te, nis usum fecerit, quaero abs te, cur hoc de solo praetextae habitu usurpaverit vetustas, aut huic nomini quae origo contigerit? Inter haec Avieni dicta Flavianus et Eustathius, par insigne amicitiae, ac minimo post Eusebius ingressi alacriorem fecere coetum, acceptaque ac reddita salutatione consederunt percontantes quidnam offenderint sermocinationis. e adfuistis, inquit, adsertorem quaerenti. Movet enimAvienus noster nominis quaestionem, et ita originem eius efflagitat, tamquam fides ab eo generis exigenda sit. Nam cum nullus sit qui appelletur suo nomine vel togatus vel trabeatus vel paludatus, cur Praetextatus nomen habeatur postulat in medium
Abbreviated transcription (Latin):
grecos gn̾ra discendi solꝰ ĩple¬
at inter nos tm̃ ita sui locu¬
ples int̾pres est. ut nescias qua
quo edecumatos elig̃ socales
atq his ita ꝯstitutis. pͥmũ ap̾¬
fore uideo cũ ⁊ uo ade̾ptis ⁊ af¬
fut᷑os se illi quo ad ꝯuentꝰ nr̃i
societatẽ rogari placuit spo¬
pondert̃. Soli postiumanoã¬
tiquior uisa ẽ instruendarũ
cura defensionũ in cꝰ ãnuẽtis
locũ esusebiũ gratea. ⁊ doctna
⁊ fac̃dia clarũ rechorẽ subro¬
gaui. insinuatũꝙ ẽ om̃ib u
ab exorto die se nob̃ indulge¬
rent qñ quidẽ nullis hodie
officiis publicis fas eẽt accu¬
pari. Togatꝰ certe ł trabeatus
paludatꝰ ue seu p̾cextatꝰ hac
die uidet᷑ nullꝰ Tum auienꝰ ut
ei int̾pellandi mos erat. ẽ sacr̃
micħ ait. ac re publice nom̃
habitꝰ refers ãmoneor ñ ludicre
ut estimo questionis. Cũ tr ues¬
titus toge ł trabee. seu palu¬
damenti. ułłm de se ꝓpͥi normi¬

Expanded text:
Graecos genera dicendi solus inpleGraecos genera dicendi solus inpleat, inter nos tamen ita sui locuples interpres est, ut nescias qua quo edecumatos elegit sodales: atque his ita constitutis primum a Prfore video, cum et vos adestis et adfuturos se illi quos ad conventus nostri societatem rogari placuit spoponderunt. Soli Postumiano antiquior visa est instruendarum cura defensionum, in cuius abnuentis locum Eusebium Graia et doctrina et facundia clarum rhetorem subrogavi, insinuatumque omnibus, ut ab exorto die se nobis indulgerent, quandoquidem nullis hodie officiis publicis occupari fas esset: togatus certe vel trabeatus paludatusve seu praetextatus hac die videtur nullus. Tum Avienus ut ei interpellandi mos erat: Cum sacrum mihi, ait, ac reipublicae nomen, habitus refers, ammoneor non ludicrae, ut aestimo, quaestionis. Cum enim vestitus togae vel trabeae seu paludamenti nullum de se proprii nomi
Abbreviated transcription (Latin):
deq qͣm copia ꝓfunde eiudi¬
tionis asseruio. simulq posto¬
nuanum qui foꝵ defensionỹ
dignitate nobilitat. ⁊ eustachi¬
um qui tantꝰ inom̃i gn̾e phi¬
losophie eꝰ ut solus nob repre¬
sentet ingenia triũ philoso¬
phoꝵ e quib nr̃a antiquitaꝰ
głata est. Illos quoq quo a¬
thenienses quondã ad sena¬
tum legauerant. impetͣtum
uti multam remitt̾oe qͣm ci¬
uitati eoꝵ fec̾at ꝓpt oropi
uastationẽ. Ca multa fuerat
talentũ fere quingentũ. Erãt
isti philosophi carneades ex
achademia. diogenies stoichꝰ
crirolaus ꝑipatheticꝰ quo fert̃
seorsũ quemq ostendandi gr̾a
ꝑ celeberrima utbis loca mag¬
no ꝯuentu hominũ disserta¬
uisse fui ui relatũ est facundia
carneades uiolenta ⁊ rapida cita
⁊ tereti critolaus. modesta dio¬
genes ⁊ sobria. d in senatũ intro¬
ducti int̾prete usi sunt celio se¬
natore At hic eustachiꝰ nost̾ c̃
sectas om̃s assecutꝰ s ꝓbabilio¬
rem secutus sit oĩa que heo tt̃

Expanded text:
fundae eruditionis adseruit: simulque Postumianum, qui forum defensionum dignatione nobilitat: et Eustathium, qui tantus in omni genere philosophiae est, ut solus nobis repraesentet ingenia trium philosophorum de quibus nostra antiquitas gloriata est. Illos dico quos Athenienses quondam ad senatum legaverant impetratum uti multam remitteret quam civitati eorum fecerat propter Oropi vastationem. Ea multa fuerat talentum fere quingentum. Erant isti philosophi Carneades ex Academia, Diogenes Stoicus, Critolaus Peripateticus: quos ferunt seorsum quemque ostentandi gratia per celeberrima urbis loca magno conventu hominum dissertavisse. Fuit, ut relatum est, facundia Carneades violenta et rapida, scita et tereti Critolaus, modesta Diogenes et sobria; sed in senatum introducti interprete usi sunt Coelio senatore. At hic noster cum sectas omnes adsecutus sed probabiliorem secutus sit, omniaque haec inter
Abbreviated transcription (Latin):
ex atellama que mebia in¬
scribitur. Dies hic sextꝰ cũ uͥl
egi die .iiii. moriar fame. Die
pristine eodẽ modo dicebatur
ꝙ significabat die pͥstino .i.
priore ꝙ nunc pridie dicit᷑
ꝯu̾so ꝯpositõnis ordine qͣi pͥsti¬
no die. Nec in inficias eo lectỹ
apud ueteres die .iiii.S inue¬
intut ħ de tran sacto ñ de fu¬
turo positũ. Nam gneus ma¬
dius homo inpense doctus. ĩ
mimi iãbis ꝓ eo dicit. ꝙ nu¬
dius quartus nos diñs in his
uersib. Nuꝑ die quarto ut re¬
cordor ⁊ certe aqua rum ortu
uncũ domi fregit ħ gͥ int̾erit
ut dio uͣłi. quidẽ de p̾t̾ito dica¬
mus die quarte autẽ defut᷑o
uerũ ne de die crastini incħ
retulisse uideamur. suppetit
celianum ills̃ ex libro histo¬
riarũ scdo. Siquis mͥ equi¬
tatũ dare ⁊ ip̃e cum cet̾o ex̾ci¬
tu me sequi. die quinte ro¬
me in capitolio curabo tͥce¬
nam coctam. Hic syminachꝰ
coelius tuus inqurt ⁊ histo¬
catonis accepit. aput quem
ita sc̃ptum est. Igitur dictato¬

Expanded text:
ex Atellanita quae Maebia inscribitur: Dies hic sextus, cum nihil egi: die quarte moriar fame. Die pristine eodem modo dicebatur, quod significabat die pristino, id est priore: quod nunc pridie dicitur converso conpositionis ordine, quasi pristino die. Nec infitias eo lectum apud veteres die quarto: sed invenitur hoc de transacto, non de futuro, positum. Nam Cn. Mattius homo inpense doctus in Mimiambis pro eo dicit quod nudius quartus nos dicimus in his versibus: Nuper die quarto, ut recordor, et certe Aquarium urceum unicum domi fregit. Hoc igitur intererit, ut die quarto quidem de praeterito dicamus, die quarte autem de futuro. Verum ne de die crastini nihil retulisse videamur, suppetit Coelianum illud ex libro Historiarum secundo: Si vis mihi equitatum dare et ipse cum cetero exercitu me sequi, die quinti Romae in Capitolio curabo tibi coenam coctam. Hic Symmachus Coelius tuus, inquit, et histoCatonis accepit, apud quem ita scriptum est: Igitur dictato
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ uerba que a uieno m̃o
testimoniis asserenda. En niꝰ¬
enĩ tͥi cui uidet᷑ int̾ nr̃e etatis po¬
liciores munditias respuendꝰ
noctu ꝯcubina dix̃ hisu̾sib.
Qua galli furtĩ noctu sũma ar¬
tis ardori Menia ꝯcubina. iuigi¬
lesq repente cruentãt. Quoĩ
loco adnimau̾tend̾ est ñ solũ
qua noctu dix̾it. Et hoc posu¬
it in annalium septimo. In qͦ¬
rum .iͦi. clatiꝰ idem dix̃ hac noc¬
tu filo pendebre etruria tota.
Claudius ⁊ iam quadrigarius
annali .iiͦi. Senatus aut̃ de noc¬
inum dimiti. Non eẽ ab te py¬
to hoc in loco id quoq ãmon̾e
runtu̾ba hec sunt. Si nox
frurtũ fcm sit si ira occisit
iure cesus esto hĩ quib uerb̃
id ⁊ iam notand̾ ꝙ ab eo ꝙ ẽ is
ñ eũ casu acusatiuo s im
dixert̃. S nec die crastinia
quinte ꝓadu̾bio copulate
dicẽ. Cuius indiciũ ẽ ꝙ silla¬
ba scda corripitur que na
istius uocis fillab̾am tũ ꝑ e.
tum.ꝑ.i. c̃ scribi ꝯsuetũ idue¬

Expanded text:
autem verba quae Avieno nostro autem verba quae Avieno nostro testimoniis adferenda. Ennienim, nisi cui videtur inter nostrae aetatis politiores munditias respuendus, noctu concubia dixit his versibus: Qua Galli furtim noctu summa arcis adorti Moenia concubia, vigilesque repente cruentant. Quo in loco animadvertendum est non solum qua noctu dixerit. Et hoc posuit in Annalium septimo, in quorum tertio clarius idem dixit: Hac noctu filo pendebit Etruria tota. Claudius etiam Quadrigarius Annali tertio: Senatus autem de nocmum dimitti. Non esse ab re puto hoc in loco id quoque ammonerrunt. Verba haec sunt: SI NOX FURTUM FACTUM SIT. SI IM OCCISIT IURE CAESUS ESTO: in quibus verbis id etiam notandum, quod ab eo quod est is non eum casu accusativo sed im dixerunt. Sed nec die crastini aquinte pro adverbio copulate dicere: cuius indicium est quod syllaba secunda corripitur, quae nistius vocis syllabam tum per e tum per i scribi, consuetum id ve
Abbreviated transcription (Latin):
delectauerit. qͣm ut ad amꝰsĩ
uer̾ sit. festoꝵ dier̃ nõa sic uo¬
cata. lcce ii. ⁊ p̾t̾ sollempniỹ
dierum uocabula alia quoq
sic declinata repenmꝰ ũ p̾cedẽs
sermo patefecit uiridioꝵ ⁊
perio. Siquid̃ uarro ferialiũ
diẽ ait. a ferendis in sepulchͣ
epuł dici. No dixit ferialioꝵ
Ialibi floralium ñ florali¬
oꝵ ait cũ idẽ ñ ludos flora¬
les illic. s ipm̃ festũ floralia
significaret. Masuriꝰ ⁊ iam
scdo fastoꝵ libalium diesin¬
quit a pontificib agonid̾
marciale. appellatut. Et in
eodem libro. Cam noctem
deinceps que in sequentẽ
diem qui ẽ lucariũ. Non dix̃
lucarioꝵ. It̃q lib̃alium mł¬
di dixerunt ñ lib̾alioꝵ unde
ꝓnunciand̾ est ueteres in¬
dulsisse copie ꝑuatieratem
ut dicẽbant exanimos ⁊ ex¬
animes. mermos ⁊m̾mes.
certum ẽ licito ⁊ saturnali¬
um ⁊ saturnalioꝵ dici. cũ
alt̾um regula cum auctori¬
tate alt̾uma si sola s młtoꝵ
defendit auctoritas. Relioͭ

Expanded text:
erit quam ut adamussim verum sit festorum dierum nomina sic vocata. Ecce enim et praeter sollemnium dierum vocabula alia quoque sic declinata reperimus, ut praecedens sermo patefecit, "viridioruperio, siquidem Varro "Feralium" diem ait a ferendis in sepulchra epulis dici. Non dixit "Feraliorum", et alibi "Floralium", non "Floraliorum" ait, cum idem non ludos Florales illic, sed ipsum festum Floralia significaret. Masurius etiam secundo Fastorum "Liberalium dies", inquit, "a pontificibus agonium Martiale appellatur," et in eodem libro, "eam noctem deincepsque insequentem diem, qui est Lucarium", non dixit Lucariorum: itemque Liberalium multi dixerunt, non Liberaliorum. Unde pronuntiandum est veteres indulsisse copiae per varietatem, ut dicebant exanimos et exanimes, inermos et inermes, certum est licito et Saturnalium et Saturnaliorum dici, cum alterum regula cum auctoritate, alterum, etsi sola sed multorum, defendit auctoritas. Reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Et lucilliꝰ in t̾cio faty¬
tarum. Ad portam milleapor¬
ta ẽ sex iñ salernũ. Alibi uero ⁊¬
iam declinatronẽ huiꝰ noĩs
executꝰas est. Nam in libro qͥn¬
to decimo ita dicit. hc̃ milli paᷤᷤ¬
sum qui uic̾it atq duob cam¬
panus sonipes subcurso nło¬
sequet᷑ maiore spacio ac diu̾sꝰ¬
Tumilli nũmũ pot̾ uno que¬
rere centũ. Milli passũ dixit
ꝓ mille pass⁊ milli nũmũ ꝓ
mille nĩmis aaꝑte ostendit
mille ⁊ uocabulum ẽẽ ⁊ singy¬
lar nu̾o dicia casu̾a iam caꝑe
ablatiuũ eiusq pluralem
ẽẽ milia. Mille n. ñ ex eo ponit᷑¬

Expanded text:
hominum"; et Lucilius in tertio Satuhominum"; et Lucilius in tertio Saturarum: portam mille a porta est, sex inde Salernum. Alibi vero etiam declinationem huius nominis exsecutus est: nam in libro quinto decimo ita dicit, hunc milli passum qui vicerit atque duobus Campanus sonipes subcursor nulsequetur maiore in spatio ac divtu milli nummum potes uno quaerere centum. "Milli passum" dixit pro mille passibus et milli nummum pro mille nummis, aperteque ostendit mille et vocabulum esse et singulari numero dici et casum etiam capere ablativum, eiusque plurativum esse milia. Mille enim non ex eo ponit
Abbreviated transcription (Latin):
copram ꝓferre nũc possem¬
nͥ possẽ tempꝰ noctis iam ꝓpun¬
quantis. necessarie discedere nõ
amenoneroe. Bona u̾ba queso
p̾textatꝰ morali ut assola gͣui¬
tate subiecit nec in solenter
parentes artiũ inquitatis re¬
uerentiam u̾beremꝰ. Cuiꝰ amo¬
rem tu quoq dum dissimulas
magis ꝓdis. Cum. ts dicis mille
u̾boꝵ ẽ. quid aliud sermo tuus
nͥ ipãm redoloe uet̾tatẽ : Nam
licoe marcꝰ cicero. i orõe qͣm ꝓ
milone ꝯcepit ĩ scͥptum reliq̃¬
rit añ fundũ clodii quo infũdo
ꝓpt̾ insanas illas fubstructõs.
facile mille hominũ u̾sabat᷑. ua¬
lentiũ ñ u̾sabant᷑ ꝙ in libris
riptis.⁊ in sexta in antonium.
qui unꝙ in illo iano inuentꝰ ẽ
qui lucio antonio millenũ ex
narum dix̾unt plũs mille ⁊
centũ annoꝵ ẽ. tm̃ fiduciam sic
ꝯponendi non nͥ exante cedẽ¬
tiũ auctoritate sũpserunt:
Nam quadrigariꝰ int̾tio anna¬
lium ⁊ scͥpsit. Ibi occidit᷑ mille¬

Expanded text:
copiam proferre nunc possemcopiam proferre nunc possem, ni tempus noctis iam propinquantis necessariae discessionis nos ammoneret. Bona verba quaeso, Praetextatus morali, ut adsolet, gravitate subiecit, nec insolenter parentis artium antiquitatis reverentiam verberemus, cuius amorem tu quoque dum dissimulas magis prodis. Cum enim dicis: mille verborum est, quid aliud sermo tuus nisi ipsam redolet vetustatem? Nam licet M. Cicero in oratione quam pro Milone concepit ita scriptum reliquerit: Ante fundum Clodii, quo in fundo propter insanas illas substructiones facile mille hominum versabatur valentium, non versabantur, quod in libris i solet, et in sexta in Antonium: Qui umquam in illo Iano inventus est qui L. Antonio mille nummumnarum dixerit: Plus mille et centum annorum est: tamen fiduciam sic conponendi non nisi ex antecedentium auctoritate sumpserunt. Nam Quadrigarius in tertio Annalium ita sc
Abbreviated transcription (Latin):
quiritib ꝯpitalia ert̃. lum
auienꝰ aspiciens seruũ curius
inquit ⁊ fabuciꝰ. coruncamus
antiquissimi ura ł ⁊ iam his
antiquiores oratt̃ illi trigemi¬
ni. plane ac dilucide cũ suis
fabulati sunt n arrncoꝵ aci
siccanoꝵ aut pelagoꝵ qui pu¬
mi coluisse in italia dnr. s eta
quare. uis nob u̾ba iam mul¬
tis scłis oblitterata uocare ad
quoꝵ ꝯgeriẽ prestantes quoq
uitos quoꝵ memoriã ꝯtinuus
legendi usus instruuit incistati
S antiquitatẽ nob̃ placere
iaccatis ꝙ honesta ⁊ sobua.⁊
modesta sit. uiuamꝰ gͦ morib
p̾̃teritis p̾sentib u̾b loq̃mur
Ego .ii. id ꝙ a gaio cesare excel¬
lentis ingenii ac prudẽtie uiro
in pͥmo de analogra libro scͥptĩ
ẽ habeo sẽꝑ in memoria atq
in pectore. ut tanqͣm scopu¬
lũ sic fugiam infrequens atq
insolens u̾bum.Mille deniq
u̾boꝵ est taliũ. que cũ in ore
pͥsce auctoritatis crebro fue¬
rint. exauctorata tñ ã sequẽti
etate repudiata ꝙ sunt. hoꝵ

Expanded text:
Quiritibus Compitalia erunt."» Tum Avienus aspiciens Servium, «Curius», inquit, «et Fabricius et Coruncanius, antiquissimi viri, vel etiam his antiquiores Horatii illi trigemini plane ac dilucide cum suis fabulati sunt neque Auruncorum aut Sicanorum aut Pelasgorum, qui primi coluisse in Italia dicuntur, sequare, vis nobis verba multis iam saeculis oblitterata revocare, ad quorum congeriem praestantes quoque viros, quorum memoriam continuus legendi usus instruit, incitasti. Sed antiquitatem vobis placere iactatis quod honesta et sobria et modesta sit: vivamus ergo moribus praeteritis, praesentibus verbis loquamur. Ego enim id quod a C. Caesare, excellentis ingenii ac prudentiae viro, in primo de analogia libro scriptum est habeo semper in memoria atque in pectore, ut, tamquam scopulum, sic fugiam infrequens atque insolens verbum. Mille denique verborum talium est quae, cum in ore priscae auctoritatis crebro fuerint, exauctorata tamen a sequenti aetate repudiataque sunt. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
laba creuisse patiuntur s au
totidẽ hñt. ũ monilib moni¬
lium sedilib sediliũ aũ und
sillaba minꝰ ẽ ut carminib
carminũ. liminib liminũ
Sic ergo saturualib rectiꝰ satꝰ¬
naliũ quam saturnalioꝵ. S qͥ
saturnalioꝵ dicunt auctori¬
date magnoꝵ muniuntur

Expanded text:
llaba crevisse patiuntur, sed aut llaba crevisse patiuntur, sed aut totidem habet, ut monilibus monilium, sedilibus sedilium, aut una syllaba minus est, ut carminibus carminum, liminibus liminum: sic ergo Saturnalibus rectius Saturnalium quam Saturnaliorum. Sed qui Saturnaliorum dicunt auctoritate magnorum muniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
aures tñ meas. ista u̾boꝵ noui¬
tas ꝑculit cũ noctu futura ⁊
die crastini magis qͣm futura
nocti ⁊ die crastino dicere. ut re¬
guł placet maluit. Nam nocty
non appellatõ. s adu̾bium ẽ
bium est ħ int̾ se ẽẽ noctu ⁊
nocte ꝙ diuoe die. Et rursus
dieci crastini ñ de eod̾ casu st̃¬
⁊ nisi casus id̾ nomina in eiꝰ¬
mͣdi elocutione ñ iungit. da¬
turnalioꝵ deĩ eur malimꝰ ꝙͣ
saturnaliũ dicere opto dinos¬
cere. Ad ħ cum oecina renidẽs
taceret. ⁊ seruͥus a sẏ macho ro¬
gatꝰ eẽcquidnã de his existima¬
ret licet inquit in hoc cetu
ñ minꝰ doctrina qͣm nobilita¬
te᷑ uerendo magis mͥ discendũ
sit qͣm docendũ. famulabor tñ
arbitrio iubentis ⁊ insinuabo
pͥmũ de saturnalib post de
cet̾is uñ sit eloquendi ñ noui¬
tas s uetustas.
ui sat᷑nalium dicit. regła
innititꝰ᷑. Nomina que da¬
diuum pluralẽ inb mutunt
ñqͥ genitiuũ eiꝰdẽ numeri su¬

Expanded text:
aures tamen meas ista verborum noviaures tamen meas ista verborum novitas perculit, cum noctu futura et die crastini magis quam futura nocte et die crastino dicere, ut regulis placet, maluit. Nam noctu non appellatio sed adverbium est: bium est hoc inter se esse noctu et nocte quod diu et die: et rursus die et crastini non de eodem casu sunt, et nisi casus idem nomina in eiusmodi elocutione non iungit. Saturnaliorum deinde cur malimus quam Saturnalium dicere, opto dinoscere. Ad haec cum Caecina renidens taceret, et Servius a Symmacho rogatus esset, quidnam de his existimaret: Licet, inquit, in hoc coetu non minus doctrina quam nobilitate reverendo magis mihi discendum sit quam docendum, famulabor tamen arbitrio iubentis, et insinuabo primum de Saturnalibus, post de ceteris, unde sit sic eloquendi non novitas sed vetustas. Qui Saturnalium dicit regula innititur: nomina enim quae dativum pluralem in bus mittunt numquam genitivum eiusdem numeri sy
Abbreviated transcription (Latin):
dnt. sicut apd̾ nos quoq c̃tariũ
ẽ ĩ mane ut in manis belua ł
in mane facinꝰ. Et hoc genꝰ cet̾a
ñ ꝓbono. deiñ amane ad meri¬
diem. hoc ẽ ad met̾iũ diei. Iñ iã
supra uocat᷑ tempꝰ occiduũ
⁊ mox sup̾ma tempestas. ħ est
diei nouissimũ tempꝰ sicut
expressum ẽ in .xii. tabuł. Soł
occasus sup̾ma tempestas es¬
do. Dein̾ uesꝑa ꝙ a grecis trac¬
tũ ẽ. Ilłi .Ni. ec he ꝑan. a stella
hespero dñt. Uñ hesperia italia
idoneum tẽpus reb regẽdis.
Hẽ diei cuul a romanis obser¬
uara diuisio. Ergo futura cũ
media ẽẽ ceperit auspicium
saturnalioꝵ erit quib dieicͣ¬
stini mos inchoandae̾. Hic
albim memoriã laudauissẽt
p̾textatꝰ auienũ uidens rufio
in susurrantẽ qͥd̾nam ħ est
miauiene inquit ꝙ uni albi¬
no indicatũ clã cet̾is ẽẽ uelis
um ille. Moueor quidẽ auc¬
toritate cecine nec ignoro
errorẽ intantẽũ cad̾e doctrinã

Expanded text:
dicunt: sicut apud nos quoque contrarium dicunt: sicut apud nos quoque contrarium est inmane, ut inmanis belua vel inmane facinus et hoc genus cetera pro non bono. Deinde a mane ad meridiem, hoc est ad medium diei: inde iam supra vocatur tempus occiduum, et mox suprema tempestas, hoc est diei novissexpressum est in duodecim tabulis: SOLIS OCCASUS SUPREMA TEMPESTAS ESTO: deinde vespera, quod a Graecis tractum est. Illi enim ἑσπέραν a stella Hespero dicunt: unde et Hesperia Italia, idoneum tempus rebus gerendis. Haec est diei civilis a Romanis observata divisio. Ergo noctu futura, cum media esse coeperit, auspicium Saturnaliorum erit, quibus die crastini most inchoandi est. Hic, Albini memoriam lPraetextatus Avienum videns Rufio insusurrantem, «quidnam hoc est, mi Aviene», inquit, «quod uni Albino indicatum, clam ceteris esse velis?» Tum ille: «moveor quidem auctoritate Caecinae, nec ignoro errorem in tantam non cadere doctrinam.
Abbreviated transcription (Latin):
rias sequentes usurpatũ eẽt.
Non .ii. posse impleri trinoctiũ
quo abeẽ ab uiro ufurpandi
dis. uirgłs quoq id ipm̃ ostẽ¬
dit ut ħoem decuit poeticas
Et me seuus equis oriens affla¬
uit anheł. His .ii. u̾b̃ diem q̃m ro¬
mani appellauert̾ ciuilẽ. a sex¬
ta noctis hora oriri Amonoe
idẽ pocta. Qñ nox qͦ incipiat
exp̾ssit in sexto. Cũ .i. dixi ss
hac uice sermonũ roseis au¬
riga quadrigis. Iam mediũ
ethereo cursu traiecerat axẽ
mox suggesserit uates. Nox
ruit enea nos flendo duci¬
mꝰ horas. Ita obseruantissi¬
mus cuciliũ diffinitionũ
uieici noctis initia descͥpsit
qui dies ita diuiditur pͥmỹ¬
diei tempus dicit᷑ medie noc¬
tis inclinatõ. deiñ gallici niỹ
inde c̾ticiniũ. cũ ⁊ galli c̾ticesct̃
⁊ homines ⁊ iã tunc quiestũt
deiñ diluculũ .i. c̃ incipit dinos¬
ci dies. iñ oxine cũ dies clarus ẽ
lucis emergat aut ꝙ ueriꝰ mͥ ui¬
detur abomine boni nominis
Nam ⁊ lanuini mane ꝓbono

Expanded text:
rias sequentes usurpatum isset: non enim posse impleri trinoctium quo abesse a viro usurpandi dis. Vergilius quoque id ipsum ostendit, ut hominem decuit poeticas et me saevus equis oriens adflavit anhelis. His enim verbis diem quem Romani civilem appellaverunt a sexta noctis hora oriri admonet. Idem poeta quando nox quoque incipiat expressit in sexto. Cum enim dixisset, hac vice sermonum roseis Aurora quadrigis iam medium aetherio cursu traiecerat axem, mox suggessit vates, nox ruit, Aenea: nos flendo ducimus horas. Ita observantissimus civilium definitionum diei et noctis initia descripsit. Qui dies ita dividitur: primum tempus diei dicitur mediae noctis inclinatio; deinde gallicinium, inde conticuum, cum et galli conticescunt et homines etiam tum quiescunt: deinde diluculum, id es cum incipit dinosci dies: inde mane, cum dies clarus estlucis emergat, aut, quod verius mihi videtur, ab omine boni nominis. Nam et Lanubini mane pro bono