comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tea barbaras nationes. que
int̾ renũ ac wiseram fluuios.
octeanũ atq danubiũ posite¬
sũt. Lingua quidem pene simi¬
les. s hĩtu uł moribus ualde
ut eas sibi tributarias facet.
anxit eciam gloriam regni qui
busdam regibus ac gentib. ꝑ a
miciciam sibi cõciliatis. adeo nã¬
q aldefonsum galitie atq astu¬
rie regem in societatem deuiuxͭ
ut cũ ad eum uł licteras uł le¬
gatos mitteret. nõ alit̾ se apᵈ
illum qmͣ ꝓpͥum filiũ appellari
ib̾es. Scotoꝵ qͦ reges sic habuit
ad suam uolinitatẽ ꝑ munifitẽ¬
ciam inclinatos ut eum nũqm᷑
alit nisi dnm̃ seq ei subditos ⁊
seruos eius ꝓnũciarent. Exstãt
epistole ad eum misse quibus
huiꝰ mõi affcũs eoꝵ erga illum

Expanded text:
ea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positsunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde ut eas tributarias efficeret. Auxit etiam gloriam regni sui, quibusdam regibus ac gentibus per amiciciam sibi conjunctis. Adeo namque Adefonsum, Galiciae atque Asturicae regem, sibi societate devinxit, ut is cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aillum quam proprium suum appellari juberet. Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque ei subditos et servos ejus pronuntiarent. Extant epistolae ad eum missae, quibus hujusmodi affectus eorum erga illum
Abbreviated transcription (Latin):
post obiit. Imꝑator deniq ni¬
chephorus constantinopolita¬
nus ad karolum misit. et fir¬
missimũ fedus cũ eo disposuit
totamq uenetĩa illi uolunta¬
te spontanea donauit. Qui¬
nichephorus imꝑator nouis
et iniustis legibus om̃s suos
exac̾bauit. et iram d̾i in se ex

Expanded text:
set. Imperator denique Nicephorus Constantinopolitanus ad eum misit, et firmissimum fedus cum eo disposuit, totamque Venetiam illi voluntate spontanea donavit Nicephorus novis et injustis legibus omnes suos exacerbat, et iram Dei in se ex
Abbreviated transcription (Latin):
In tuscia populoniũ ciuitas ma¬
ritina a gretis qui orbiote uo¬
chus ab ierosolimis pͥmo con¬
mendauit. Cuiꝰ diffinientge
causa. b̾narius ep̃c wormaci¬
entis. et adalardꝰ abbas cor¬
beie romam ad leonẽ papam

Expanded text:
In Tuscia Populonium civitas maritima a Graecis, qui Crabiotae vochus Hierosolymis primo commendavit. Cujus diffiniendae causa Bernardus episcopus Vormatiensis, et Adalardus abbas Corbeiae Romam ad Leonem papam
Abbreviated transcription (Latin):
.4. Nicephorus imꝑator fedenꝰ
cũ sarracenis soluto ĩcõmoda
multa cõtulit imꝑio suo. Gode¬
fridus rex danoꝵ multa cõtra
uicinas gentes abutens insoli¬
cia. pacem ab imꝑatore karolo
expetit. ¶ auares qui et huni
longo contra francos bello ꝑdo¬
miti. a d̾o a fortitudĩe sua et po¬
tentia sunt diminuti. ut qui a¬
iam nec se ab aliis ualeant tu-¬
eri. qr in hoc bello omis eorũ
gloria et nobilitas eorum ꝑiit
et ꝙ quid pecumie et thesauri
ꝑ tot scła orbi t̾rarũ uincendosi¬
bi congeiserant. totũ modo uic¬
torie francoꝵ cessit. et nullo
umnꝙͣ bello tam multa spolioꝵ
quantitate. francia ditata fuit.
¶ Elinandꝰ. Tantũ auri et ar¬
genti et tot spolia p̃ciosa ĩ re¬
gia cagani reꝑta sunt. ut m̾to
redatur francos iuste eripuisse
himis ꝙ illi aliis miuste eripue¬
ꝑpost patrem suũ pipinũ forte

Expanded text:
it. Nicephorus imperator foedere cum Saracenis soluto, multa incommoda contulit imperio suo. Godefridus rex Danorum multa contra vicinas gentes abutens insolentia, pacem ab imperatore Karolo expetit. Avares, qui et Huni, longo contra Francos bello perdomiti, adeo a fortitudine sua et potentia sunt diminuti, ut qui ajam nec se ab aliis valeant tueri; quia in hoc bello omnis eorum gloria et nobilitas periit, et quidquid pecuniae et thesauri per tot saecula orbem terrarum vincendo sibi congesserant, totum modo victoriae Francorum cessit, et nullo unquam bello tam multa spoliorum quantitate Francia ditata fuit. sunt. Tantum auri et argenti et tot spolia pretiosa in regia Cagani reperta sunt, ut merito credatur Francos juste eripuisse Hunnis, quae illi aliis injuste eripuepo
Abbreviated transcription (Latin):
phorꝰ turpe fedus iniit. pactꝰ
se ei daturum annuatĩ t̾tena
milia nũmismatũ et tria nũ¬
mistnata in tributũ capitis im¬
ꝑatoris. et tͥa ꝓ capite filii sui.

Expanded text:
phorus, turpe foedus init, pactus se ei daturum annuatim tricena milia nomismatum, et tria nomismata in tributum capitis imperatoris, et tria pro capite filii sui.
Abbreviated transcription (Latin):
galuie q̃ int̾ saxoniam et danu¬
biũ.renũq ac salam fluuiũ qui
thoringos et sorabos diuidit. et
ꝯfrantis qui orientales dicunt ͦ ͦ¬
icolit᷑. et p̃ter hec alemãni atq
baioarii ad regni francoꝵ potes¬
tatem ꝑtiu̾ent. ip̃e ꝑ bella me¬
morata. p̾mo aquitaniam et
gasconiam totũq pirenei mõ¬
tis iugum. usq ad hiberũ am¬
nem qui apud uacarios orit: ͦ
et f̾tilissimos hyspanie agros
secans sub tortose ciuitatis me¬
ma.balearico mari miscetur.
et italiam totam q̃ ab angusta
pcoria us in calabriam inferio¬
rem. in qua grecoꝵ ac bñuenta¬
noꝵ cõstat eẽ cõfinia totam pre¬
tea saxoniam. que quidem ger

Expanded text:
ae intra Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Toringos ac Sorabos dividit, et Francis qui orientales dicuntur incolitur, et praeter haec Alamanni atque Bajoarii ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Grecorum ac Beneventanorum constat esse confinia, totam preterea Saxoniam, quae quidem Germ
Abbreviated transcription (Latin):
lus ita censuit instituendos. ut
tam filii quam filie pͥmo lib̾ali¬
b studiis quib et ip̃e oꝑam da¬
bat erudirento Tum filios cũ
pͥmũ etas paciebat ᷑ more fnͣco¬
rum equitare et armis ac uena¬
ciomibus ex̾teri fecit. filias uero
lanficio assuesc̾e. coloq ac fuso
ne ꝑ ociũ torꝑent oꝑam inpen¬
d̾e. atq ad omnẽ honestatem
erudiri iussit. Ex hiis omnib
duos tantũ filios ac filiam pͥꝰ¬
legatos misit inbritanniam.
adulfum dyaconem natione
saxonem. cũ quo ab imꝑatore
karolo missi sunt abbates duo¬
liuochfridꝰ nocharius et nan¬
tharius de scõ othmaro. hyep̃s¬

Expanded text:
suos ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias vero lanificio assuescere coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios ac filiam, prilegatos misit in Britanniam, Adulfum diaconum, natione Saxonem: cum quo ab imperatore Carolo missi sunt abbates duoLinotfridus notarius, et Nantarius de S. Omaro.
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ. ueniente aũt eo aquisgͣnũ.
sanati sunt ibi ceci innumeri. fe¬
b̾citantes inuuu. demomaci duo¬
decĩ. leprosi octo. ꝑalitici .iii. clau¬
di .ie. manchi .z0. Gylbosi. 5i. ca¬
duci. Gd̃. gutt᷑nosi plures. et ex
uicinis locis quam plures. Deni¬
q ĩdixit ꝑ totũ orbem ut edibus
iunii uenirent aquisgranũ inde̾
reliquias. quas de ierusalem et
de constinopołi aduexerat. pͥus
pcc̃a sua cõficentes. Et statutũ ẽ
ibi ut sꝑ quarta feria ieiumioꝵ
quatuor tempoꝵ ĩ mense imnio
fi̾et edictio istarũ requiaꝵ. In ħ̾
cõcilio fuit leo papa et turpis
archiep̃c remensis et achileus
alexandrinus ep̃t. et theophilꝰ
anthiochie. et alii plurimi epi
et abbates. Ibi eciam suscitat

Expanded text:
die. Veniente autem eo Aquisgranum, sanati sunt caeci innumeri, febricitantes innumeri, daemoniaci duodecim, leprosi octo, paralytici 15, claudi 14, manci 30, gibbosi 52, caduci 65, gutturiosi plures et ex vicinis locis quamplures. Denique indixit per totum orbem, ut Idibus Junii venirent Aquisgranum, videre reliquias quas de Jerusalem et de Constantinopoli adduxerat, prius peccata sua confitentes, et statutum est ibi, ut semper quarta feria jejuniorum quatuor temporum in mense Junio fieret indictio ista reliquiarum. In hoc concilio fuit Leo papa, et Turpinus archiepiscopus et Achilleus Alexandrinus episcopus et Theophilus Antiochenus et alii plurimi episcopi et abbates. Ibi etiam suscitatus
Abbreviated transcription (Latin):
tis audita est. Quam qui aderant
audientis: exꝑrecti sunt. Rex
aũt psalmos cõtinuauit us ad
illũ locũ educ de custodia aĩam ⁊¬
meã. ⁊ c̾. Quot cũ dic̾et ales itm
alitem ꝓsetutꝰ est rex ꝑuula se¬
mita don ͨ recognouerũt callem
quem diem p̃t̾itũ amiserant. ꝑe¬
gͥni dicũt ꝙ ab illo tꝑe ceꝑunt au¬
diri alites sic loquentes in illa t̾¬

Expanded text:
tis audita est: quam qui aderant audientes, experrecti sunt. Rex autem psalmos continuavit usque ad illum locum: Educ de custodia animam meam , etc. Quem cum diceret, alealitem prosecutus est rex parvula semita, donec recognoverunt callem, quem die praeterita amiserant. Peregrini dicunt, quod ab illo tempore coeperunt audiri alites sic loquentes in illa te
Abbreviated transcription (Latin):
coronat ͦ porro hyrene constanti¬
nopolitana imꝑatrix. missis le¬
gatis ad karolum. pacem inter
grecos et francos firmari rogais
sũ quib imꝑator missis nũciis
hyrenem in uxorem postulauit.
Quod cũ illa amnuiss hecius pa-¬
tricius uotũ regine inpediens
manentib in urbe regia legans
karoli nichephoꝵ frem̃ suũ im¬
ꝑatorem fecit. eamq in monas¬
tiũ retrusit. Nichephorꝰ gͦ rex fcũs.
cũ legatis imꝑatoris apocͥsiarios
suos misit. fedus lr̃is ac nũciis fir¬

Expanded text:
trusit. Porro Hyrene Constantinopolitana imperatrix missis legatis ad Karolum pacem inter Grecos et Francos firmari rogavit. Cum quibus imperator missis nunciis Hyrenem in uxorem postulavit. Quod dum illa annuisset, Etius patricius votum reginae inpediens, manentibus adhuc in urbe regia legatis Karoli, Nicepharum fratrem suum imperator em fecit eamque in monasterium trusit. Nicepharus ergo rex factus cum legatis imperatoris apocrisiarios suos misit, fed usque litteris ac nunciis
Abbreviated transcription (Latin):
le ostana et luceria contra ka¬
rolum sencientes. in deditionẽ
accipiũt ᷑ . karolus imꝑacor
contra ꝑ om̃e imꝑiũ suũ lega¬
tos ad faciendũ iuidiciũ. et uis¬

Expanded text:
Ostona et Luceria contra Karolum sentientes, in deditionem accipiuntur. Karolus imperator per omne imperium suum legatos ad faciendum judicium et jus
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitꝰ idem inmutato ordĩe
regnoꝵ. inmutandꝰ ẽ eciam ordo
tituloꝵ. qr ab hinc sub uno cõp̃hẽ¬
dendũ est regnũ frantoꝵ et roma¬
noꝵ. ¶ Et constantinopolitanũ
regnũ distinguẽdũ est. a regno
romanoꝵ. Ex quo bizantiũ tracie
ciuitas a pͥmo constantino in nouã
ampliata est. et in regiam urbẽ
es tnͣslata in illam omi romane
dignitanis gła. in sedem romam¬
imꝑii est deditata. et noua roma

Expanded text:
savit. Immutato ordine regnorum, immutandus est etiam ordo titulorum; quia abhinc sub uno comprehendendum est regnum Francorum et Romanorum, et Constantinopolitanum regnum distinguendum est a regno Romanorum. Ex quo Byzantium Traciae civitas a primo Constantino in novam ampliata et in regiam urbem translata in illam omni Romanae dignitatis gloria, in sedem Romani imperii dedicata et nova Roma
Abbreviated transcription (Latin):
suos ꝑticionen regmi facit.
et inde testamentũ fcm̃ sua
et leonis paꝑe auctoritate
roborauit. ¶ behemanm
sclaius auxiliantib ubiq
grassantͦ. S a karolo mmi¬
ꝑatoris filio fortiter debel¬

Expanded text:
suos partitionem regni facit, et inde testamentum factum, sua et Leonis papae auctoritate roboravit. Behemani Sclavis auxiliantibus ubique grassantur, sed a Karolo imperatoris filio fortiter debel
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ et post laudes acclamatas
ab apłico more antiquorũ pnͥ¬
cipum adoratus est. et ab laco
pacricii noĩe imꝑator et angꝰ¬
rant. exhiberi. et habita ex eis
questione scd̃m legem romanã
dampnati sunt. Pro quibus tñ
menbra ꝑderent. et iõ exilio de¬
portati sunt. Cuiꝰ factionis pͥn¬
cipes fuerunt. paschalis nom̃¬
cłator. et campulus sacellariꝰ
et mulu alii romani nobiles.

Expanded text:
 et post laudes acclamatas ab apostolico more antiquorum principum adoratus est, et ablato patricii nomine imperator et Augurant, exhiberi; et habita de eis questione secundum legem Romanam tentia dampnati sunt. Pro quibus tamen membrum perderent; et ideo exsilio deportati sunt. Cujus factionis principes fuerunt Paschalis nomenclator, et Campulus sacellarius, et multi alii Romani nobiles.
Abbreviated transcription (Latin):
Ano . soi. Romani qui ab
imꝑacore constantinopo¬
litano iamdiu animo desciu̾ant
nũc accepta occasionis oꝑtu¬
uitate. qr mulier excetato im¬
ꝑacore constantino filio suo.
eis imꝑat. uno onmniũ consen¬
su karolo regi imꝑatorias lau¬
des acclamant. eumq ꝑ manꝰ
in die natalis dñi cũ rex ad
missam añ cõfessionem bĩ pe¬
tri surge̾t ab oratione. leo pa¬
pa coronam capiti eius in po¬
suit. et acuncto populo roma¬
no acclamatũ est. karolo angꝰ¬
to a d̾o coronaco magno et pa¬
cifico imꝑatori romanoꝵ. ui¬

Expanded text:
o tercio Romani, qui ab imperatore Constantinopolitano jam diu animo desciverant, nunc accepta occasionis oportunitate quam mulier excecato imperatore Constantino filio suo eis imperabat, uno omnium consensu, Karolo regi imperatorias laudes ain die Natalis Domini cum rex ad missam ante confessionem beati Petri surgeret ab oratione, Leo papa coronam capiti ejus imposuit: et a cuncto populo Romanorum acclamatum est: Carolo Augusto a Deo coronato, magno et pacifico imperatori Romanorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent in nemore quod̾a ꝙ uix
duorũ dierũ spacio solet tnͣsiri.
in quo erant griphones. ursi leo¬
nes et tygres et alie fere diu̾se.
karolus putans se illud posse tnͣ¬
sire uno die. ing̾ssus est tñ ex̾citu¬
¶ aduemente nocte et ex̾titu er¬
rante. karolus p̃cepit castra me¬
tari. Tnͣsacto aũt uoctis silencio
rex in lc̃o suo accubans inchoauͭ
psalmos. et cũ dic̾et hũc u̾sum.
Dedit me in semita mãdatorũ.¬

Expanded text:
 in nemore quodam, quod vix  in nemore quodam, quod vix duarum dierum spatio solet transiri, in quo erant griphones, ursi, leones, et tigres et aliae ferae diversae, Carolus putans illud posse se transire uno die, ingressus est cum exercitu. Adveniente nocte et exercitu errante, Carolus praecepit castra metari. Transacto autem noctis silentio, rex in lecto suo accubans inchoavit psalmos; et cum diceret hunc versum: Deduc me in semitam mandatoru
Abbreviated transcription (Latin):
et canis caput albescebat.
age iam auguste. Qui iussio¬
nbus d̾i refugit obedire. in¬
mimime culpam pot̾it eua¬
In dño gaude. memor eius fũ¬
g̾e laude. Iusticie zona. lum¬
bos caput atq corona. ꝑpe¬
te succingat te xp̃c. honore¬
q stngat. Nil opus est ficto
dñi quo iussio dicto. Ergo
tene fundum dñi p̃cepta se¬
cundum. hic ipse cõstantinꝰ
sexies expulerat paganos
ab ierosolimis. s tñ p̃ualue¬
rãt. hii legati regem parisiꝰ
inuenerũt. et epistolas tra¬
diderũt. quib ꝑlectis rex la¬
cͥmari cepit pro sepulchro do¬
mini. Has epłas iuissit rex
expon̾e turpinũ archiep̃m
coram om̃i populso. Quibus au¬
ditis om̃s proficisci regem p̃cabã¬
tur. Quo audito rex edictũ mox¬
ꝓposuit. ut om̃s qui possent ar¬
ma ferre irent secum contrapa¬
ganos. et qui nõ irent ip̃e et filiꝰ
eius seruus quatuor mĩmoꝵ eẽt.
Itaq maiorem ex̾citũ qmͣ ũqmͣ ã¬
tea habuiss congregauit. et pro

Expanded text:
et canis caput albescebat. et canis caput albescebat. Age jam, Auguste, qui visionibus Dei refugit obedire, minime culpam poterit evain Domino gaude, memor ejus fungere laude, justitiae zona lumbos, caput atque corona perpete subjungat te Christus, honoreque stringat. Nil opus est ficto, Domini quo jussio, dicto. Ergo tene fundum Domini praecepta secundum. » Hic ipse Constantinus sexies expulerat paganos ab Hierosolymis; sed tamen praevaluerant. Hi legati regem Parisius invenerunt, et epistolas tradiderunt. Quibus perlectis rex lacrymari coepit pro sepulcro Domini. Has epistolas jussit rex exponere Turpinum archiepiscopum coram omni populo. Quibus auditis, omnes proficisci regem precabantur. Quo audito, mox rex edictum proposuit, ut omnes, qui possent arma ferre, irent secum contra paganos; et qui non iret, ipse et filius ejus servus quatuor annorum esset. Itaque majorem exercitum, quam unquam antea h
Abbreviated transcription (Latin):
legitͦ ꝙ eo tempore. quo ka¬
rolo datum est imꝑiũ roma¬
nũ. priarcha i̾osolimitanꝰ
de ciuitate expulsus a paga¬
nis. uenit constantinopolim
ad imꝑatorẽ constantinũ. et
filiũ eius leonẽ. et cũ eo iohes
neapolis sacͥdos. et dauid ioso¬
limitanus archipbr. Quos il¬
hannis prĩarche mani ip̃iꝰ
fu̾nt. alii duo legan hebrei.
ysaac. et samuol. In cuiꝰ
Quadam nocte in extasi fcũs
iudi añ lectũ meum quẽdam
iuuenem stantem qui me
blande uocans. pauxillum
tetigit et ait. Constantine
rogasti dnm̃n auxiliũ ad hãc
rem. Ecce accipe karolum
magnũ. regem gallie. etcĩe
in dño ꝓpugnatorem. et ostẽ¬
dit michi quend̾a militem ar¬
matũ. et ocreatũ et loritatũ
scutũ rubeum habentem. en¬
se p̃cinctũ. cuiꝰ manubrium
erat purpureum. hasta al¬
tissima. cuiꝰ cuspis sepe flã¬
mas emictebat. et in manu
tenebat cassidem aureũ. Et
ipse senex ꝓlixa barba. uul¬
tu decorꝰ. statura ꝓterus. cuiꝰ
ocłi fulgebant tanqmͣ stelle.

Expanded text:
Legitur quod eo tempore, quo Carolo datum est imperium Romanum, patriarcha Hierosolymitanus de civitate expulsus a paganis, venit Constantinopolim ad imperatorem Constantinum, et filium ejus Leonem, et cum eo Joannes Neapolis sacerdos, et David Hierosolymitanus archipresbyter; quos ilJoannis patriarchae manu ipsius runt duo alii legati Hebraei, Isaac et Samuel. In cujus Quadam nocte in exstasi factus, vidi ante lectum meum quemdam juvenem stantem, qui me blande vocans, paxillum tetigit, et ait: Constantine, rogasti Dominum auxilium ad hanc rem; ecce, accipe Carolum Magnum regem Galliae, Ecclesiae in Domino propugnatorem. Et ostendit mihi quemdam militem armatum, et ocreatum, et loricatum, scutum rubeum habentem, ense praecinctum, cujus manubrium erat purpureum; hasta altissima, cujus cuspis saepe flammas emittebat; et in manu tenebat cassidem auream, et ipse senex prolixa barba, vultu decorus, statura procerus, cujus oculi fulgebant tanquam stellae,
Abbreviated transcription (Latin):
rius etiam uiuente patre nomen
quasi lotharii regnũ dicit ᷑. et in
tota italia cũ roma uir om̃i ante
se minanissimꝰ. qui ꝓpͥum prẽm
crebro captiuatũ in ergastulis uĩt
qr mortua ermẽgarde de qua pri¬
ores liberos tulerat karolum ex
iudich uxore natum crebrius ex¬
osculabat  ¶ Ludouitus altꝰ filiꝰ

Expanded text:
rius, vivente patre, nomen quasi Lotharii regnum dicitur, et in tota Italia cum Roma, vir omnium ante se immanissimus, qui proprium patrem crebro captivatum in ergastulis vinxit; quia, mortua Ermegarde, de qua priores liberos tulerat, Carolum ex Judith uxore natum crebrius exosculabatur. Pippinus autem filius
Abbreviated transcription (Latin):
sonsid̾are d̃i iudicia undiq. uolu¬
bilitatem etiam uolentes conpel
simul cũ temꝑe res mũdanas. re¬
rumq potestares uolui cͥnnus¬
dem papa in regem longobardoꝵ

Expanded text:
onsiderare Dei iudicia mundique volubilitatem etiam nolentes compellsimul cum tempore res mundanas rerumque potestates volvi cerndem papa in regem Longobardorum
Abbreviated transcription (Latin):
neuentũ occupant. descͥpto in tres
ꝑtes regno frẽs ad urbemi gallie
uirdunũ cõueniũt. et int̾ se paci¬
ficant ͦ: et datis et acceptis nui¬
cem sacramentis. quisꝙ ad descͥp¬
tas sibi ꝑtes regni tuendas reuer
titur. karolus accepit occidenta¬
lia regna a britãnico occeano us

Expanded text:
. Descripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas sibi partes regni tuendas revertur. Karolus accipit occidentalia regna a Britanico occeano us
Abbreviated transcription (Latin):
nõdũ a bello desistentib concilio
et de ꝑtibus singuloꝵ .x0. pͥmo¬
res eligunt ͦͦ qui in unũ cõueĩ¬
entes regnũ equalitꝰ diuid̾ent.
et ita pax in annũ sequentem
induciatͦͦ ¶Ludonicus int̾im ꝑ¬
gens saxoniam. ualidissimam
lib̾toꝵ cõspiratõem. dnõs suos
oppͥm̾e uolenciũ. fortitꝰ cõpescuit
auctorib fcĩonis capitali sentẽ¬

Expanded text:
nondum a bello desistentibus, consilio et de partibus singulorum 40 primores eliguntur, qui in unum convenientes regnum aequaliter dividerent; et ita pax in annum sequentem induciatur. Ludowicus interim pergens in Saxoniam, validissimam libertorum conspirationem dominos suos opprimere volentium fortiter compescuit, auctoribus factionis capitali senten
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑtitione discordantib con¬
serit ͦ  int̾ eos pugna in pago
autisiodorensi apud uillam fõ¬
tiuiacum. et tanta cedes ueus
fcã est. ut nulla etas memine¬
rit tantam stragem hom̃n fac¬
tam fuisse in gente fnͣcorum.
et ita eorum iures ibi actenu¬
ate sunt. ut iam nec suos t̾mi¬
nos ab ext̾nis tueri possint.
tionib sibi subiectis mutua se

Expanded text:
ni partitione discordantibus, conseritur inter eos pugna in pago Antissiodorensi, apud villam Fontanedum; et tanta caedes utrinque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum fuisse factam in gente Francorum: et ita eorum vires ibi attenuatae sunt, ut jam nec suos terminos ab exteris tueri possent. nationibus sibi subjectis mutua se
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs p̃dcĩ apud fontiniacũ cõueni¬
T ac̾rimeqz pugnantes. ut hoc bel¬
lo ex utͣq ꝑte regni uires ĩminu¬
te ferunt ͦ ut exhinc fortissimi
ponuissent. lacrimabili ergo pũ¬
gna int̾ frẽs fc̃a cruenta taudẽ
uctoria. karolo et ludouico cessit.¬

Expanded text:
niacum conveniunt, acerrimeque pugnantes, ita in hoc bello ex utraque parte regni vires imminutae feruntur, ut exhinc fortissimi servare potuissent. Lacrimabili ergo pugna inter fratres acta cruenta tandem victoria Karolo et Lodewico cessit
Abbreviated transcription (Latin):
mutatões regnũ romanorũ
deuen̾at. Cum et ip̃m ad ostẽ¬
dendas mortaliũ misi̾as. ac ĩ¬
stabiles mũdi rothatus. Auctor
om̃i deus in illo ad quem ꝓfe¬
c̾at statu man̾e noliet in se ip¬
summ misa̾bilit᷑ diuidi. ac ꝑhoc
desolari et inminui ꝑmisit.

Expanded text:
mutationes regnum Romanorum devenerat, cum et ipsum ad ostendendas mortalium miserias ac instabiles mundi rotatus auctor omnium Deus in illo, ad quem profecerat, statu manere nollet, in se ipsum miserabiliter dividi ac per hoc desolari et imminui permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
.39. ludouicus imꝑator filio suo
subfide ad se uemienti lochario¬
reconciliat ͦ eiq dignitatem im¬
ꝑii et regni coronam tribuit.
Cometes in signo arietis appa
ret. Et ꝑ aliquot dies płimi ad
instar sellarũ igniculi ꝑ celum
ĩ ea ꝑce eiusdem signi qua penul¬
tima eius subtus caudam ẜpen¬
tis similit̾ coruũq ꝑstringunt
Qruod. cũ nõ more septem syde¬
Demũ sidus leonis et cancri et
geminoꝵ tnͣsiens signa in ca¬
pite cauri tandem sub aurige
pedes igneum globum. iubarũ

Expanded text:
. 9. Ludowicus imperator filio suo Lothario sub fide ad se venienti reconciliatur, eique dignitatem imperii et regni coronam tribuit. Cometeret: et post aliquot dies plurimi instar stellarum igniculi per coelum in ea parte signi, quae penulam ejus subtus, caudam vero serpentis similiter coriumque stringunt. Quod cum non more 7 sidedein sidus Leonis, et Cancri, et Geminopite Tauri tandem sub Aurigę pedes igneum globum iubarumque
Abbreviated transcription (Latin):
cia posuit. ¶ Gregorius papa.¬
urb̾es aut uetustate. aut hostil¬
tate dirutas nouis fabricis aut
muris restaurat. ¶Sarracenis ad
dep̃dandum us ad portum roma¬
num uenientib romani instan¬
cia gregorii pape auxiliantibus
sibi eciam ueopolitanis eos bello
excipiũt. et cooꝑante sibi d̾initus
graui turbine uentorum usq ad
int̾nicionem pene nictos delent.

Expanded text:
cipiunt. Gregorius papaurbes aut vetustate aut hostilitate dirutas novis fabricis aut muris restaurat. Saracenis ad depredandum usque ad portum Romanum venientibus, Romani instantia Leonis papae, auxiliantibus sibi etiam Neapolitanis, eos bello excipiunt, et cooperante sibi divinitus gravi turbine ventorum, usque ad internetionem paene victos delent.
Abbreviated transcription (Latin):
Eanno .zo. a pud cõstantino¬
polim theophilus imꝑat an¬
nis .iii. Gregorius papa dolẽs
crebris sarracenoꝵ incursiom¬
romane urbis circa eccłiam a
illic nouam urbem edificare.
ad ꝙ cõcilio et auxilio imꝑator
animatus nouã fabricã ceꝑt
Eanno .zi. Sarraceni siciliã
ĩcursantes etiã lipparim ĩsuła
uastant. ubi corꝰ bĩ bartholo¬
mei apłi quiescebat. ꝙ olim ĩ
loculo plumbeo ĩectum et in
mare dim̾sum a paganis nõ
fen̾tibus illud p̃p nimiam sig¬
norum claritatem ab oĩbus
usq ad hanc insulam ultro de¬
latum fu̾at. Cuiꝰ ossa a sarra¬
cenis modo huc illutq disꝑsa.
et a quodam monacho ip̃o re¬
uelante collc̃a bũuentum tnͣs¬
ferunt ͦͦ. ¶Ludouicus imꝑator
adu̾santes sibi alios exaucto¬
lios exiliauit. ac ꝑ hoc filios
et optimaces suos cõtra se ma
Gregorius papa in galliam ue¬
niens contra imꝑatorem cum
filiis agebat /imꝑator uxorem
suam iudich quasi causam ma¬

Expanded text:
C. 9. Apud Constantinopolim Theophilus imperat annis 15. Gregorius papa, dolens, crebris Saracenorum incursionRomanae urbis circa aecclesiamillic urbem novam aedificare; ad quod consilio et auxilio imperatorum animatus novam fabricam coepit. 831. 17. 1. Saraceni Siciliam incursantes, etiam Lipparim insulam devastant, ubi corpus Bartholomei apostoli quiescebat; quod olim loculo plumbeo injectum et in mare demersum a paganis, non ferentibus illud propter nimiam signorum claritatem ab omnibus  ad hanc insulam ultro delatum fuerat. Cujus ossa modo a Saracenis huc illucque dispersa, et a quodam monacho ipso revelante collecta, Beneventum transferuntur. Ludowicus imperator adversantes sibi alios exauctolios bonis privavit; ac per hoc filios et optimates suos magis contra Gregorius papa in Galliam veniens, contra imperatorem cum filiis agebat. Imperator uxorem suam Judith, quasi causam ma
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe reliquie uiti mart̃s a
ꝑisius ad corbeiam saxonie tnͣs¬
ferunt ͦ. uñ ip̃i franti testati sũt
ꝙ ab illo tempore gloria fnͣcoꝵ
ad saxones translata sit. Ebo re¬
mensis archiep̃c̃ deponitͦ. alii¬
q multi qui cum eo in deiectio¬
ne ludouici imꝑatoris conspira¬
u̾ant. dampnãt ͦ et exiliant c ͦ¬

Expanded text:
tempore reliquiae Viti martyris a Parisius ad Corbeiam Saxoniae transferuntur; unde ipsi Franci testati sunt, quod ab illo tempore gloria Francorum ad Saxones translata sit. Ebbo Remorum archiepiscopus deponitur; aliique multi, qui cum eo in dejectionem Ludowici imperatoris conspiraverant, damnantur et exiliant
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatã noue urbis fabricã
qui huꝰ oꝑis fundamenta olim
iecerat. uł a se ip̃o. qr et ipse leo
quartus dictus est. ¶ anno .zq.
qua sygeb̾tus. Normãni gallias
grauit᷑ infestant derestandum
uastant. adou̾ꝑiam oppidum.
et wichlant. emporiũ situm iuͣ
ostium mose incendunt et a fre¬
sonibus tributum accipiunt. ħ¬

Expanded text:
consummatam novae urbis fabricam qui hujus operis fundamenta olim jecerat, vel a se ipso, quia et ipse Leo quartus dictus est. 837. 23. us est. 837. Northmanni Gallias graviter infestant, Dorestotum vastant, Andoverpum oppidum, et Wilclant emporium situm juxta ostium Mosae incendunt, a Frisonibus tributum accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tus imꝑator relaxatus arma
imꝑiũ et uxorem recipit. ac
filium lothariũ in ytaliam
redire cogit. ¶anno.z4i. Mo¬
nente gregorio papa et oĩb
epĩs assensientib. ludouicus
imꝑator stacuit ut in gallia
et g̾mania festiuitas omni scõ
retur. quam romani ex insti¬
tutione bonifacii pape cele¬

Expanded text:
cus imperator relaxatus, arma, imperium et uxorem recipit, ac filium Lotharium in Italiam redire cogit. 835. 21. 5. Monente Gregorio papa et omnibus episcopis assentientibus, Ludowicus imperator statuit ut in Gallia et Germania festivitas omnium Sanretur, quam Romani ex instituto Bonefacii papae cele
Abbreviated transcription (Latin):
qͣcuor suũ diuisit imꝑiũ. Et locha¬
rio quidem italiam. ludouico ãt
g̾maniam atq saxoniam. et pi¬
pino acquitaniam. karolo u̾o fnͣ
nõ equanimitꝰ tulit. s tocu im¬
ꝑium sibi subiac̾e temptauit.

Expanded text:
quatuor suum divisit imperium; et Lothario quidem Italiam, Ludovico autem Germaniam atque Saxoniam, et Pipino Aquitaniam, Karolo vero Francinon equanimiter tulit, sed totum imperium sibi subicere temptavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Canno.33. ludouicus imꝑa¬
tor a suis desertus ac ꝓditus.
et inpotestatem filioꝵ redat¬
tus ep̃orum iudicio arma de¬
posuit. et ad agendam penitẽ¬
ciam inclusus est. ¶ hugo an
locharius patrem suũ ludoui¬
cum imꝑarorem cõp̃hendit.
et apud scĩ medardi monas¬
t̾ium custodiri mandauit .Ux¬
orem ꝙ ipsius iudich exilio
relegauit. et karolum quẽ
ex ea ludouitus susceꝑat cas¬
tro ꝑruuino cõmendauit .S.¬

Expanded text:
cavit. 833. Ludovicus imperator a suis desertus ac proditus et in potestatem filiorum redactus, episcoporum judicio arma deposuit, et ad agendam poenitentiam inclusus est. Sol harius patrem suum Ludovicum imperatorem comprehendit, et apud sancti Medardi monasterium custodiri mandavit. Uxorem quoque ipsius Judith exilio relegavit, et Karolum, quem ex ea Ludovicus susceperat, castro Priumie commendavit
Abbreviated transcription (Latin):
ris ludouici ex̾citus classe in af¬
fricã tnͣsuettus cõserto p̃lio in¬
magnam afroꝵ stragem fec᷑
In guasconia annona de celo
pluit frumento similis. s gra¬
na rocundiora et breuora ha¬
bens. Corpora scõrum ualenti¬
ni et genesii in augiam mo¬
nast̾ium tnͣslata sunt. augia¬

Expanded text:
imperatoris exercitus classe in Africam transvectus, conserto prelio magnam Afrorum stragem fecit. In Wasconia annona de caelo pluit, frumento similis, sed grana breviora et rotundiora habens. Corpora sanctorum Valentini et Genesii in Augiam monasterium translata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hic edicta imꝑacoris karoli in¬
magni. et ludouici filii eius ad
ecc̃ĩasticam legem ꝑtinẽtia in
duob libellis digessit. Idem e¬
dicta eorundem ad mũdanam
legem ꝑtinencia in duobus e¬
que libellis digessit. Rabanꝰ¬

Expanded text:
sis edicta imperatoris Karoli Magni et Ludowici filii ejus ad aecclesiasticam legem pertinentia in duobus libellis digessit. Idem edicta eorumdem ad mundanam legem pertinentia in duobus eque libellis digessit
Abbreviated transcription (Latin):
misit hilduinꝰ abbas sci dyom¬
sii sc̃iq medardi. postulans ab
eo sibi tnͣsmitti ossa uen̾abilis
mart̾is sebastiani. ꝙ et impetͣ¬
bas sc̃i dyonisii. sacriq palacii
archicapellanus romam mittẽs
a papa eugenio scĩ sebastiani
martĩs corpus accepit. et suessi-¬
oms in basilica sci medardi ho¬
adhuc inhumatũ in loculo in qͦ
allatũ fuit iac̾et tanta signoꝵ
et uirtutũ grã ĩ noĩe eiusdem mr¬
t̾ĩs emicuit. ut anullo mortaliũ
uł enumi̾ari. uł enarrari possint
quoꝵ quedam tanti stuporis eẽ
dicunt  ut humaña fidem exe¬
dant. nisi t̾cum eẽt deum ꝓ quo
ideu martyr passus est. oĩa fa¬
c̾e posse. ¶amnio . i6. Eodem eci
tirũ ypoliti. atq tyburtii corpo¬
ra a roma delata. et in scĩ dyo¬
nisii eccĩa nõ longe ab urbe ꝑi¬
siaca sunt tumulata ¶ Corpo¬
ra etiam marcellini et petri mrͣ¬
tirum a roma sublata. et infnͣci¬
a tnͣlata. multis signis clarifica¬

Expanded text:
misit Hilduinus abbas Sancti Dyonisii Sanctique Medardi, postulans ab eo sibi transmitti ossa venerabilis martiris Sebastiani. Quod et impetbas de Sancti Dionisii sacrique palatii archicapellanus, Romam mittens a papa Eugenio sancti Sebastiani martyris corpus accepit, et Suessionis in basilica sancti Medardi adhuc inhumatum in loculo, in quo allatum fuerat, jaceret, tanta signorum et virtutum gratia in nomine ejusden martyris enituit, ut a nullo mortalium vel enumerari vel enarrari possint. Quorum quaedam tanti stuporis esse dicuntur ut humanam fidem excedant, nisi certum esset, Deum, pro quo idem martyr passus est, omnia factirum Yppoliti atque Tyburcii corpora a Roma delata et in sancti Dyonisii ecclesia non longe ab urbe Parisiaca sunt tumulata. ra Marcellini et Petri matyrum de Roma sublata et in Franciam translata, multis signis clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
roli magni emma nomine. Corꝰ
eciam sci g̾gorii pape ad urbẽ
suessionis tnͣslatum ẽẽ diciti ͦ ͦ¬
anno .ia. uise sũt in celo aci¬
es et t̾ribiles choruscationes
nocturne in aere discurrẽtes

Expanded text:
. Corpus etiam S. Gregorii papae ad urbem Suessionem translatum esse dicitur. Visae sunt in coelo acies, et terribiles coruscationes nocturnae in aere discurrentes
Abbreviated transcription (Latin):
tate frigoris extinxit. In gallia
grandine cecidit. cuiꝰ longitu¬
do pedes.iii. latitudo sex. grossi¬
tudo duos pedes habebat. ¶le¬
gati michaelis imꝑatoris. int̾
cet̾a muni̾a detulerunt ludonico
imꝑatori libros dyonisii ario¬
pagite ab eo cõscͥptos de ierarchiͣ
idest de sacro pͥntipatu. petente
ipso ludouico de greco in lacinũ
tnͣslatos. qui libri ꝑisius in ipo
scĩ marti̾s festo missi cũ gaudio
suscepti sũt. Quod gaudiũ urtꝰ

Expanded text:
tate frigoris extinxit. Ante solstgrandine cecidit; cujus longitudo pedes quindecim, latitudo sex, grossitudo duos pedes habebat. Legati Michaelis imperatoris inter cetera munera detulerunt Ludowico imperatori libros Dionisii Areopagitae, ab eo conscriptes de hierarchia, id est sacro principatu, petente ipso Ludowico de Greco in Latinum translatos. Qui libri Parisius in ipso sancti martyris festo missi, cum gaudio suscepti sunt; quod gaudium virtu
Abbreviated transcription (Latin):
solũmodo die dñita dñicũ corpꝰ¬
fuit. Cm iudiss demonem as¬
a fr̃e suo drogone epõ metis de¬
latum. et in eccĩa scĩ arnulphi¬
eꝑĩ et confessoris est tumulacũ¬

Expanded text:
solummodo die Dominica Dominicum corpus. Cum vidisset daemonem asa Drogone episcopo Methis delatum et in Ecclesia sancti Arnulfi confessoris est tumulatu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In noĩe d̾i sinmini regis regum
ego karolus imꝑator gratuito
d̾i donorex romanoꝵ. et patͥcius
romanoꝵ. atq imꝑator frãcoꝵ.¬
una satͣ nocte diei dnice. post cele¬
bratũ nocturnaꝵ horarũ d̾inũ
officiũ. dũ irem repausare. et uel¬
lem sompnũ caꝑe. uenit uox ad
me t̾ribłr dicens. karole exiet a te

Expanded text:
« In nomine Dei summi, Regis regum, ego Carolus imperator, gratuito Dei dono rex Germanorum, et patricius Romanorum, atque imperator Francorum, sacra nocte diei Dominicae, post celebratum nocturnarum horarum divinum officium, dum irem repausare, et vellem somnum capere, venit vox ad me terribiliter dicens: « Carole, exiet a te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfic̾et . Tunc abbas et illi . 24. re¬
cedentib danis a canonicis scĩ
martini cũ reu̾encia suscepti sũt.
et adducti ad urbẽ. et ibi alici.
Tnͣsactis sex mensib. rollo ceno¬
manuũ cepit. Tunc tnͣsmissum
ẽ corꝰ sci martim aurelians. suiꝰ
custodes fu̾nt ħb̾nus abbas cũ
cis. et .ii. burgensib noui castri
qui illis in omnibus necessariis
puidebant. Postea uenerũt ad
audientes ꝙ rollo iam aureliaĩs¬

Expanded text:
praeficeret. Tunc abbas et illi 24, repraeficeret. Tunc abbas et illi 24, recedentibus Danis, a canonicis sancti Martini cum reverentia suscepti sunt, et adducti ad urbem, et ibi aliti. Transactis sex mensibus Rollo Cenomanum cepit. Tunc transmissum est corpus sancti Martini Aurelianis; cujus custodes fuerunt Herbernus abbas cum cis, et 12 burgensibus Novicastri, qui illis in omnibus necessariis providebant. Postea pervenerunt ad audientes quo
Abbreviated transcription (Latin):
saretur ariete currit  ad corpus
scĩ martini. et defertur illud ad
locũ debiliorẽ. Mortusi ꝓuiuis
defensorẽ facientes. Mox fugert̃
dani. quos turoniti ꝑsecuti sũt
us ad sextum lapidem. Ibi edifi
loco illo ubi scm̃ corꝰ substiterat.
Ibidem erant antiquarũ mat̾iaꝵ
ruine. ubi dicebat  aulam fuisse
ualentiniani. in qua sedens non
dignatus ẽ assurg̾e martino. donͨ
afflante incendio ĩuitus assurret᷑.
tingi uenit ab eisdem fimbus rol¬
lo.qui uictis britonib et flandrẽ¬
sib et urbis eorum et opidis suc¬
censis uenit cenomiãnũ. et obsed ͭ
eam et misit p̃sides ex̾citus sui ad
dencia karus et lig̾is ad̾o munda¬
u̾ant ut ad turonim acced̾e non
nachi gladio ꝑcussi sunt. abbas¬
latitantes enaserunt. Qui ab hͦ
reẜatisunt ut patroni sui corpꝰ
abstractus nullis cormẽtis cogi
potuit. uł thesauros ecc̃e ꝓdere.
uł monachos latitantes. horũ
nemo residuus fuit. quem non
martinus postea eccĩe regimini

Expanded text:
saretur ariete, curritur ad corpus sancti Martini, et deferunt illud ad locum debiliorem, mortuum pro vivis defensorem facientes. Mox fugerunt Dani, quos Turonici persecuti sunt usque ad sextum lapidem. Ibidem aed, in loco illo, ubi sanctum corpus substiterat. Ibidem erant antiquarum maceriarum ruinae, ubi dicebatur aula fuisse Valentiniani, in qua sedens, non dignatus est assurgere Martino, donec afflante incendio territus assurrexit. tingi, venit ab eisdem finibus Rollo. Qui, victis Brittonibus et Flandrensibus, et urbibus eorum et oppidis succensis, venit Cenomanum, et obsedit eam; misit praesides exercitus sui ad dentia Carus et Ligeris adeo inundaverant, ut ad Turonum accedere non nachi gladio percussi, abbalatitantes evaserant. Qui ad hoc reservati sunt, ut patroni sui corpus  de latebris abstractus nullis tormentis cogi potuit, vel thesauros Ecclesiae prodere, vel monachos latitantes. Horum nullus residuus fuit, quem non Martinus Ecclesiae regimini
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃aci. karolũ imꝑatorem ad auxi¬
liandũ sibi inuitantes. fnͣciam
tales franci pn̾cipibus amissis
karolũ imꝑatorem qui tũc solus
ex stirpe karolorũ suꝑeẽ ideba¬
t  ultro inuitant. eiq uenienti
subiciunt ͦ. uñ multa ac uariã
cũ normãnis gessit bella ¶ Sy¬

Expanded text:
Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam tales ergo Franci principibus amissis Karolum imperatorem, qui tunc solus ex stirpe Karolorum superesse videbatur, ultro invitant eique venienti subiciuntur. Unde multa ac varia cum Nortmannis gessit bella.
Abbreviated transcription (Latin):
.89. scd̾m sigeb̾tum. karolus im¬
ꝑator zelatꝰ uxorem suam ꝓ eo
ꝙ plus iusto familiariꝰ ageret.
cũ liuthwardo uercellensi ep̃o. pro¬
testatur ĩ contione se nũꝙͣ cũ ea
accepto repudio monast̾ium pe¬

Expanded text:
et. Karolus imperator zelatus uxorem suam, pro eo quod plus justo familiarius ageret cum Liutwardo Vercellensi episcopo, protestatur in contentione, se nunquam cum ea accepto repudio monasterium pe
Abbreviated transcription (Latin):
ni a louamio exeuntes ꝑisius
obsident. Contra quos henricꝰ¬
dux ex̾citũ ducens dũ in caute equi¬
tat. in foueam quã normãni fc̃a
quisqͥliis oꝑuerant lapsus trucida¬

Expanded text:
ni a Lovanio exeuntes, Parisius obsident: contra quos Henricdux exercitum ducens, dum incaute equitat, in foveam, quam Normanni fecerant, et quisquiliis operuerant, lapsus trucida
Abbreviated transcription (Latin):
rolum magnũ intꝰ om̃s reges
fnͣcoꝵ maxime fuit potestatis. ĩ
breui ad tantam tenuitatem de¬
uenisse c̾neres. ut pains qͦ egens.
ab arnulpho iam rege fc̃o stipen¬
dia misabilit̾ꝰ exig̾et. ac ab ipso
pautos fiscos ĩ alamãnia gratan¬
tꝰ susciꝑet . uide rerũ humanarũ
miserrimũ statũ. Rex iste qui in
diuisione orientalis regni int̾
frẽs minimam portionẽ acceꝑat
ad cantũ pͥmo fastigiũ. ut tamo
orientalia qmͣ occidentalia regna
cũ romanosusciꝑet imꝑio. ad tau¬
tam postremo deiectionem uenit
Qiid enĩ ꝓsꝑitatem mũdi aliud
quã nubem dixerim. q̃ ĩ nitentẽ
sibi cito tnͣseundo decipit. leuita¬
tate siu acclinantem sustentare

Expanded text:
rolum Magnum inter omnes reges Francorum maximae fuit potestatis, in brevi ad tantam tenuitatem devenisse cerneres, ut panis quoque egens ab Arnolfo iam rege facto stipendia miserabiliter exigeret ac ab ipso paucos fiscos in Alemannia gratanter susciperet. Vide rerum humanarum miserrimum statum. Rex iste, qui in divisione orientalis regni inter fratres minimam portionem acceperat, ad tantum primo fastigium, ut tam orientalia quam occidentalia regna cum Romano susceperit imperio, ad tatam postremo deiectionem venit,Quid enim prosperitatem mundi aliud quam nubem dixerim, quae inniteatem sibi cito transeundo decipit, levitate sui acclinantem sustentare
Abbreviated transcription (Latin):
mim̾ato eos a regno ced̾e fecit.
Qui mox fr̃aciã repetẽtes. post
multas incursiones a karlomã
sic iñ .xii. annos pacem mitten¬
tes mare repetũt. ¶ Uñ guido.¬

Expanded text:
munerato, eos a regno suo recedere fecit. Qui mox Franciam repetentes, post multas incursiones a Karlomannsic in duodecim annos pacem promittentes, mare repetunt. Hoc tempo
Abbreviated transcription (Latin):
hugonẽ sedit anno uno et mẽ¬
sibus tribus. ¶hugo filius lo¬
tharii regis ex waldrada pelice
pat̾nũ lothoringie regnũ rebel¬
lando assequi sꝑans. godefrido
normãnoꝵ regi. Cuisoror eius
gisila nupserat medietate affec¬
tati regni ꝓmissa ꝑsuadet ut
ab imꝑatore imꝑiales fiscos
ad libitũ suũ sibi addi peteret.
ꝑ hoc utrimq imꝑatorem cir
normanni hostes regm ĩ iusce¬
rib regni inmittentͦ. Si nega¬
ret iustam rebellandi cam̃ hẽ¬
re uidet.ͦ. ¶ ad hoc tractandũ
iussu imꝑatoris henrico duce et
uenientib. ĩtꝰ agendũ godefri¬
dꝰ cũ suis ꝑimit ͦ Nec mulco
post etiam hugo ab henrico¬
captus excecatur. et nouissiẽ
ĩ monachũ prumis accond̾e̾t᷑.¬
¶ apud cõstantinopolim ba¬
silio imꝑatore mortuo. impe

Expanded text:
110, et sedit anno uno mensibus 5. Hug filius Lotharii regis ex Valdrada pellice, paternum Lotharingiae regnum rebellando assequi sperans, Godefrido Normannorum regi, cui soror sua Gisla nupserat, medietate affectati regni promissa persuadet, ut ab imperatore imperiales fiscos ad libitum suum sibi addi peteret; per hoc utrinque imperatorem circani et Normanni hostes regni in viscera regni immitterentur: si negaret, justam rebellandi causam habere videretur. Ad hoc tractandum, jussu imperatoris Henrico duce, et venientibus, inter agendum Godefridus cum suis perimitur; nec multo post etiam Hug ab Henrico excaecatur, et novissime in monachum Prumiae attondetur. Apud Constantinopolim Basilio imperatore mortuo, Le
Abbreviated transcription (Latin):
gallie quã gͥmanie om̃s karolũ
p̃cib pulsant. quatinus ad sus¬
cipiendũ pat̾nũ regnũ fre mor¬
tuo redeat. Patͥamq ab incur¬
sione hostiũ lib̾et. Qui nil mo¬
longobardis. baio ariis. sacoml
fresomb. alemãnis. thurĩgis.¬

Expanded text:
Galliae quam Germaniae omnes eum precibus pulsant, quatinus ad suscipiendum paternum regnum fratre mortuo redeat patriamque ab incursione hostium liberet. Qui nil moLongobardis, Baioariis, Saxonibus, Fresonibus, Alemannis, Turi
Abbreviated transcription (Latin):
fcĩ nobilissimã urbem galliaꝵ
treuerĩ. a iulio cesare quõdam
subu̾sam. ĩ ip̃a cena dñi nonas¬
apͥlis irrũpunt. ac ibi us ad
pascha morantes. tam ipsam
quam adiacentem regionẽ igne

Expanded text:
ssimam urbem Galliarum Treverim, a Iulio Cesare quondam subversam, in ipsa cena Domini irrumpunt ac ibi usque ad pasch a morantes tam ipsam quam adiacentem regionem igne
Abbreviated transcription (Latin):
Liuii gssi totam batuam.
palaciũ etiam neomagi inceñ¬
dunt. Eodem anno godefridũs
et sigifridus reges normã noꝵ
cũ in estimabili multitudĩe
iuxta mosam in loco haloz con¬
sedentes. leodiũ. traiectum. tũ¬
gris. colomam. agrippina. bũ¬
nã cũ adiacentib castellis cõ¬
burũt. aquis in palatio equos
stabulantes. oppidũ et pala¬
ciũ incendũt. p̃t̾ea monastia.
stabulaus. malmũdariũ. ĩ dã
prumiã. Sacri ordĩs in utroꝙ
sexũ mĩstri. ubi põterant opi¬
tumius lacebant. et scõrũ cor
pestate norm̃ani ludonici regis¬
ingͥssi. noniomagense ꝑ alacũ
sis coloniam. bũnã. aquis. cum
adiacentib regiõnib. castellis

Expanded text:
vium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt. Eodem anno Godefridus et Sigifridus reges Northmannorum cum inaestimabili multitudine juxta Mosam in loco Haslon considentes, Leodium, Trajectum, Tungris, Coloniam Agripinam, Bunnam cum adjacentibus castellis comburunt; Aquis in palatio equos stabulantes, oppidum et palatium incendunt; preterea monasteria Stabulaus, Malmundarium, Indam, Prumiam. Sacri ordinis in utroque sexu ministri, ubi poterant oportunius, latebant, et sanctorum corpora pestate Nortmanni Lodewici ingressi Noviomagense palatium  diffusi Coloniam, Bunnam, Aquis cum adiacentibus regionibus, castellis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o fugatus ab anglia ab elfredo
rege ut supͣdictum est. cũ sius tnͣs¬
fretauit et ꝑisius. et turonis. et
multas alias urbes que suꝑ seqͣnã
et ligerim site suns. ciuibus eua¬
cuans. us ad tyrrenũ mare gͣssa¬

Expanded text:
 fugatus ab Anglia ab Elfredo rege, ut supra dictum est, cum suis transfretavit; et Parisius, et Turonis, et multas alias urbes, quae supra Sequanam et Ligerim sitae sunt, civibus evacuans, usque ad Tyrrhenum mare grassa
Abbreviated transcription (Latin):
bruno archiep̃c colomeñ. plures
normãnoꝵ cũ pncipib eoꝵ bap¬
cie regis octonis tnͣs albiam fugiẽs
sclauos in regnũ eius cõduxit. qͣs
rex fortit̾ debellauit. octiso regulo

Expanded text:
Bruno archiepiscopus plures Normannorum cum principibus eorum bapcie regis Othonis trans Albiam fugiens, Sclavos in regnum ejus conduxit: quos rex fortiter debellavit, occiso regulo
Abbreviated transcription (Latin):
multe fuit in seculo potencie.
magneq apud deum gracie.¬
mirificus. arciũ lib̾aliũ et lo¬
coꝵ regaliũ. reꝑator magnifi¬
cus. Quiut potationẽ cõpatͥo¬
tarũ refrenaret : clauos aure¬
os uł argenteos iussit uasis
affigi. ut dũ metam suam quis
cognosc̾et. non plus sub ẜiuẽ

Expanded text:
in saeculo potentiae, magnaeque apud Deum gratimirificus artium liberalium et locorum regalium reparator magnificus: qui ut potationem compatriotarum refrenaret, clavos aureos vel argenteos jussit vasis affigi, ut, dum metam suam quisque cognosceret, non plus subservien
Abbreviated transcription (Latin):
inhĩtatum a monachis. sta
clicis de t̾ra leuatũ. et in scri¬
mo locatũ est. cui dedit rex p̃¬
diũ amplissimũ. In cet̾a uõ cẽ¬
nobia nimis ĩhumanus fuit

Expanded text:
inhabitatum a monachis, stabclericis de terra levatum, et in scrinio locatum est: cui dedit rex praedium amplissimum; in caetera vero coenobia nimis inhumanus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
natale dñi racisbone celebra¬
to in belgas ꝓficisscit ͦ ͦ ibi q
filio suo octone ĩ palacio aqͥs
ad regnũ sublimato in saxo¬
niam redu̾o. collectoq milite
ꝑ baioariam ac tͥdentinã ual¬
lem italiam armatus incrauit.¬

Expanded text:
natale Domini Ratisponae celebrato in Belgas proficiscitur. Ibique filio suo Ottone in palatio Aquis ad regnum sublimato in Saxoniam rediit collectoque milite per Baioariam ac Tredentinam vallem Italiam armatus intravit
Abbreviated transcription (Latin):
Post hec patriam quã totius re
hannes iuramenti et ꝓmissio¬
nis oblitus quã sc̃o feterat imꝑa¬
tori ob adelb̾tum. ut se adeat mͭ¬
tit. iuramẽto ei affirmans. se il¬

Expanded text:
Post haec Papiam quantotius rephannes iuramenti et promissionis oblitus, quam sancto fecerat imperatori, ob Adelbertum, ut se adeat, mittit, iuramento ei adfirmans se il
Abbreviated transcription (Latin):
windelicoꝵ ep̃c sc̃ĩtate claret ĩ
gallia et g̾mania. Germania
et gallia iam bene pacata. in¬
tendens imꝑator octo etiam:
italiam pacare p̃sertim eum
ad hoc anxie euocãtibus iohe
papa / cet̾i̾s italie epĩs ut eos
berengarii atq ad alb̾ti filiũ .ẜ.¬
suũ octonẽ pueꝵ septẽnem
aquis gram die scõ pentecosteᷤᷤ
in regem ungi fecit. eoq con¬
mẽdato archiepĩs: frĩ brimo¬
m: et filio guillelino mogũ¬
tino ep̃o ad italiam tendit.

Expanded text:
iscopus sanctitate claret in Gallia et Germania. Gallia et Germania jam bene pacata, intendens imperator Otto etiam Italiam pacare, presertim eum ad hoc anxie evocantibus Johanne papa caeterisque Italiae episcopis, ut eos Berengarii atque Adelberti; filium suum Ottonem puerum septennem Aquisgrani die sancto pentecostes in regem inungi fecit; eoque commendato archiepiscopis fratri Brunoni et filio Guillelmo, ad Italiam tendit.
Abbreviated transcription (Latin):
cinctum mou̾et. Iohãnes dyaco¬
nꝰ et aszo scrimarius ab apłica se¬
de missi ad regem ueniũt. tam de
tyrannide berengarii querimoniã
faciences qmͣ ipm̃ ad defensionẽ
scẽ romane eccĩe ac cocius italie
inuitantes. Walb̾tus quoq me¬
diolaneñ. et waldo cumanꝰ ep̃i.
cũ aliis italie regni pn̾cipibus
eadem petentes ad regem suppli¬

Expanded text:
 Iohannes diaconus et Azo scriniarius ab apostolica sede missi ad regem veniunt, tam de tyrannide Beringarii querimoniam facientes quam ipsum ad defensionem sanctae Romanae ecclesiae ac tocius Italiae invitantes. Walbertus quoque Mediolanensis et Waldo Cumanus episcopi cum aliis Italiae regni principibus eadem petentes ad regem suppli