comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m quo agnoscere homis usurarum.
ac si ta fideiussisset. inqnͣtuniillum condẽp¬
nari ex bona fide oportebuit. tm̃ fidẽ tuani
¶Inter locatorem fundriconductorem
conuenit. ne miratpĩalocationis eius
o ductor de fundo inintus: repelłetur. ⁊ si
pulsatusest penam .ix. prestet ticuis loca¬
tor seio conductori. uł seuis conductor
stipulati sunt. q̃ro cum seuis ꝯductor bien¬
nii continuipensionem non solueret. an
sine petue metu expelli possit. pauł. ł. R̾.
colono ĩtͣ tp̃ra p̾fmitasi pensionib paru¬
erit uit oportet cołet. udeo si penã pet̾e
ceꝑit. is qui pensionib satis non facit. ꝓfu¬
turamlocatori daliexceptionem. ¶pau
est. ad ꝑiculum colone ꝑtinebit. udeo
exstimationem huiis defuncti: ab hr̃de
colone prãri ꝯportere.
d.A. Dñs horreoꝵ effractis ⁊ compilatis
horteis nontenetur nisi custodiam eoꝵ
stionẽ petipossunt. ¶In conducto fũ¬
Do si conductor sua opera aliquid nccĩo

Expanded text:
ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor stipulati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, an sine metu poenae expelli possit. Paulus responcolono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem. Pauluest, ad periculum colonae pertinebit et ideo aestimationem huius defuncti ab herede colonae praestari oportere.Dominus horreorum effractis et compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam eorum aestionem peti possunt. In conducto fundo si conductor sua opera aliquid necessario
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qr id consequi possumꝰ ꝑman¬
datiactionem. S cum dolomaio
socuis negotia gessit. p̾tor ꝑ hanc
clausulamũ interuenit. Estenintͤ¬
ꝓ sono acdio S nec tutorem cogit
p̾tor pupillo edere: rationes s iudi¬
tõ tutelesori cogiede̾. ¶Nicħ inter¬
est si successores aut pr̃ aut dñs
argentarii eiusd̃ fu̾int ꝓfesuõis
Q cum in locumr iinius succedant
argentarii partib eiꝰ fungi debent
Is autẽ cui argentarius rõnes suas
bitur. cumnes possideat nͨ doiomaio
fecerttis siei anͭ qm eas legatario
traderet. deniutiatum fu̾it. ne aute¬
I ea̾s tradat. tenebitur qiͣdolo fec̾it. It̃
ante qmͣ eas tradat. tenebitur. ꝙ si
nicħ colo fecerit causa cognita lega

Expanded text:
equi possumus per mandati actionem. et cum dolo malo socius negotia gessit, praetor per hanc clausulam non interuenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere.Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas bitur, cum nec possideat nec dolo malo fecerit: sed si ei, antequam eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fecerit: item antequam eas tradat, tenebitur. quod si nihil dolo fecerit, causa cognita legat
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib causam suam tueu possit.
sequatur. s an hoc ꝓcedat uideamꝰ.
Nam si ap̃hunc iudicem quiniter
eum ⁊ argentarium iudicat. potest
potuisse. poterat i tunc ꝓbare. s nõ
ꝓbauit. aut si ꝓbantẽ. iuidex noncͤa¬
uit. de se ip̃o. aut de uidace querid
S non iͣ ẽ fieri .ii. potest. ut nuuc
rõnes uelip̃õedente. uł auomͦ nactꝰ¬

Expanded text:
ex quibus causam suam tueri possit, ex quibus causam suam tueri possit, sequatur. sed an hoc procedat uideamus: nam si apud hunc iudicem, qui inter eum et argentarium iudicat, potest potuisse, poter‹a›t et tunc probare: et si non probauit aut probantem iudex non curauit, de s‹e› ipso aut de iudice queri debet. sed non ita est. fieri enim potest, ut nunc, rationes uel ipso edente uel a
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ decurrit᷑. Ceterum omnib postu¬
lantib ⁊iurantib non calumpnie
cã pet̾e rões q̃ ad se ꝑtineat̃ ecliubet.
ad nos eñi ꝑtinet uantm̃ cum ipicõ¬
traxerimꝰ. uł successimus ei qͥ contrax̃.
s ĩ si is ciui innr̃a potestate ÷ dͣxit.¬
aius. ł .i. Argentarus rõnes edere
uibetur. nec int̾est cum ip̃o argenta¬
rio controu̾sia sit. ancum alio. Idõ
autẽ argentarios tm̃n alios uulos
astus suirões diligenter confitiant.¬
Cdi autem rõ ita intelligitursi a
capiteedatur. Namrõ nͥ a capite u¬
spiciat᷑. intelligi non potest .s. uͥ ñ tot̃
cuiq codicem rõmun:totasq mem¬
branas iuspiciendi. descͥbendiq potes¬
tas fiat. S ut ea solaꝑs rõnum que
ad instruend̾ auꝙ̃ ꝑtineat. inspitia᷑
⁊ describat᷑. Cum aũ id actõ competit
qnͣti agentis inter sit eclitas sͥ rõnes
eẽ: eueniet. ut siquid suie quis con¬
dempnatus sit. sue quid petierit
non optinu̾it. eo ꝙ non habu̾it rões

Expanded text:
urritur. Ceterum omnibus postulantibus et iurantibus non calumniae causa petere rationes, quae ad se pertineant, edi iubet. Ad nos enim pertinet non tantum cum ipsi contraximus vel successimus ei qui contraxit, sed etiam si is qui in nostra potestate estale.Argentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio.Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos actus sui rationes diligenter conficiant.Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio ni‹si a capite› inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eveniet, ut, sive quis condemnatus sit sive quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes
Abbreviated transcription (Latin):
gis ea rõne restituieam. quoduen¬
ditor renũtiando pꝰ diem qiuo placu¬
erat eẽ cominissiu ⁊ p̾tium petẽdo
recesseisse alege sua uideret᷑. non
me mouit ꝙ dies pea tnͣsisset nõ
mag̃ qmͣ si creclitor ꝑignus distrax¬
isiet. pꝰ mortem debitoris die sołomis
finita qiuatñ iex cõmiñoria displi¬
stituendam. Mouet ĩ illud imꝑa¬
torem qd priores tutorer qui non
restitui de siderabant suspecti ꝓñci¬

Expanded text:
gis ea ratione restitui eam, quod uengis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displistituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, qui non restitui desiderassent, suspecti
Abbreviated transcription (Latin):
si aduiterĩ dampnatam sciens uxorẽ
du̾it. aut in adult̾io depͥhñsam uxo¬
remnondinisit. questumue de adul¬
t̾io uxoris fecerit. p̾cium ue comꝑto
strupro acceꝑit aut domum pͥbu̾it
ad id struprum adult̾itum ue meam
adu̾sus p̾cepta legum eiqͥ dum leges
inuocat contra eas commnittit.
soriaem̾at data pͣarte pecume. ĩ ut
siuitra duos m̃ses abemptõe reliqͥ
pretii ꝑtem d̾idiã nonͣ soliusset:
imemptus eẽt. Item si intra duos
auos menses reliquum pͥciumn non
num̾a sier similiter eẽt inep̃tus. Intͣ
priores duos m̃ses largiano de fũcto
rutibana pupillans etatis successat.
cuiuis tutores insolutõe cessau̾ant.
uenditor denuntiationib tutorib
sepedatis post annũ eandem posiõem
claudio telenacho uendiderat pu¬
piłla min̾t̾ restitai desiderabat. uicta:
contraxerat. Imp̃r autem motus ÷
ꝙ dies committendi intr̃s pupille
incidisiet eaq effecisset neꝑeretur
legi uenditõnis. dicebam posse ma¬

Expanded text:
si adulterii damnatam sciens uxorem duxerit, aut in adulterio deprehensam uxorem non dimiserit, quaestumue de adulterio uxoris fecerit, pretiumue pro comperto stupro acceperit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumue in eam aduersus praecepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committit. 3soria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis success‹e›rat, cuius tutores in solutione cessauerunt. uenditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho uendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tcontraxerat: imperator autem motus est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse ma
Abbreviated transcription (Latin):
amus filio familias minori pecumã
creclidit melior est cã consum̃tis. nisi
locupletior ex ħ inueniat᷑ litiscon tes¬
tate tp̃r isqui accepit. ¶ Minores si
iniudicem compnuserũt. ⁊ tutore acto¬
re stipulatisũt inmn̾t̾ restitutõem ad¬
u̾sus talem obligõem iure desiderãt.¬
collocatam minor adiectõe ab alio
suꝑet᷑ implorans min̾t̾ restitutõem
audier :. sieius inter eẽ emptam ab
eo remfuisse: approbet᷑. ueluti qd̃
maiorum eius fuisset. itatũ ut id
quod ex licitatõe accessit ip̃e offerat
uenditori.
lium repetere potest
ripħ .ł .ui. Huxilium mĩt̾ restitu¬
tionis inexecutionib penaꝵ ꝑatũ
nonẽ. Iõq iniuriarum iudicium
semeloransum repeti nonp᷑. S x ĩ
sexaginta dueb p̾titis inquib uire
mariti sine calumpnia uiratãre:¬
ad ult̾ui mulierem potest. denega
siriunt repetere uult quid aliud qͣm
delictiueniam .i. calumpie dep̾cat᷑:
Et cumn indelictis n incalump¬

Expanded text:
s filio familias minori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligcollatam minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adprobetur, ueluti quod maiorum eius fuisset: ‹ita› tamen ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offerat uenditori.lium repetere potestionum. Auxilium in integrum restitutionis exsecutionibus poenarum paratum non est: ideoque iniuriarum iudicium semel omissum repeti non potest. Sed et in sexaginta diebus praeteritis, in quibus iure mariti sine calumnia uir accusare mulierem adulterii potest, denegatsi nunc repetere uult, quid aliud quam delicti ueniam, id est calumniae deprecatur? et cum neque in delictis n
Abbreviated transcription (Latin):
non meret᷑ inm̃t̾ restitutõnem. utiq¬
in atiotiorib nͥ quatenus iut̾clum
miͥto etatis adinecuiocrem penam iu
utiq nułla dep̾catõ adulterii pene
est: sise miuor aimis adulter um fa¬
teat᷑. Dixi net si quid eorum cõmisit

Expanded text:
meretur in integrum restitutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudutique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. xuiii. Si pendentes fructꝰ iam
maturos reliquiss. testator fructua¬
ruis eos ferret. si die legan cedente
adhuc pendentes de prehendisset. nã
exstantes fructus ad fructuarium ꝑtiuẽt.¬
¶ Si dominus solitus fu̾it tab̾nis a dm̾¬
ces suas utił ad negotiationenutiq
ꝑnuitent᷑ fructuario locare eas. uel
aliqͣs merces.: ⁊ illud solum obseruand̾
ne uł abutatur usus fructuariꝰ ł contu¬
mliose imunose ue utatur usufructu.¬
¶ Si seruiusus fructus legatus est c̾
testator quasi ministerio uacno ute¬
batur. si eum clisciplinis uł arte ĩstrux̾¬
it usu fructuarius arte cius uł ꝑitia¬

Expanded text:
 Sabinum. Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu. Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufructuarius, arte eius uel peritia
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ex re alterus stipisietur: ꝑtemdũ
taxat ei queri partem domino ꝙ sinortĩa¬
tim sit stipulatus: nec clubitari debere
quin a diecto nomine solidum ei que¬
ratur. i demq ait ⁊ si iuissu euis stipłet᷑.
qm̃ iussum ꝓ nomine accipimꝰ idẽ ⁊ in
fructuariis erit dicendum ut quo cãu
nontotum ad quiritur fructnario. ꝓͥr¬
tatis dominoerit quesitum. q̃mex re
fructuarii querĩ ei posse ostendimus.
¶ Q autem cliximus ex re fructuarii.ł
exoperis posse ad quirere utrum tunc
tiusus fructus sit constitutus. an ⁊ si
ꝑtra ditionemuł stipulationem uł
alium quemcumq modum uidend̃¬

Expanded text:
ut si ex re alterius stipuletur, partem ei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubitari debere, quin adiecto nomine solidum ei quaeratur. idemque ait et si iussu eius stipuletur, quoniam iussum pro nomine accipimus. idem et in fructuariis erit dicendum, ut quo casu non totum adquiretur fructuario, proprietatis domino erit quaesitum, quoniam ex re fructuarii quaeri ei posse ostendimus. Quod autem diximus ex re fructuarii uel ex operis posse adquirere, utrum tunc ti usus fructus sit constitutus, an et si per traditionem uel stipulationem uel alium quemcumque modum, uidend
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus est ut supra scͥptum ẽ ꝓut ca¬
puis mimitione amissus fu̾it usus
fructus mox restituitur. ambulalut
stipulatio ꝓfrã q ad hr̃dem redibit.
ad fructuarium. ¶ Questionis est an
idquod adquiri fructriario nonpͭ. ꝓpͥe¬
non pot̾. ꝓprietaĩo quen. deniq scrib̾
eum qui ex re fructuarii stipłetur:
nominatin ꝓprietatio uel iussu euis.
ip̃i adquirere. ccͣ autem nich̾ agit siñ
exre fructuduarii necͤ õperis suis fru¬
ctuario stipuletur. hac stipulatione¬
fructrarius si usum fructum inse ft
puletur dari: aut si ue nomine au̾
nominatim ip̃iꝓprietario adqu̾rit
exemploserui communis quistipłan᷑¬
Idem ił eodem libroscͥpsit. Si seruõ
fructuarius operaseius locam̃t. nͭͥ a
git. Namisi ex re meainquit a me
stipłatus sit nicħ ag̃. non mag̃ qͣms
uus alienus. bona fide mͥseruicus. idẽ
faciendo domino quͥcesm adquirit.
similimodo ait. ne quidẽ si rem meã a
me fructuario conducat me non ob¬
ligat ⁊ regularit̾ diffint quod quis

Expanded text:
capitis minutione amissus fuerit usus fructus, mox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium. Quaestionis est, an id quod adquiri fructuario non potest proprienon potest proprietario quaeri. denique scribit eum, qui ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuaarius si usum fructum in se dari stipuletur aut sine nomine aut nominatim proprietario, ipsi adquirit exemplo serui communis, qui stipulandIdem Iulianus eodem libro scripsit: si seruo fructuarius operas eius locauerit, nihil agit: nam et si ex re mea, inquit, a me stipulatus sit, nihil agit, non magis quam seruus alienus bona fide mihi seruiens idem agendo domino quicquam adquirit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis
Abbreviated transcription (Latin):
souiere possit. quesitum est. dixi nou
eẽ auiliend. si uelit hodie fidem consti¬
tute rei frangere. ¶Siiure iurando
delato deb̾i tibiiuraius cum bẽas eono¬
mine actionem recte de constituta a¬
gis. S ⁊ si non ułtrode tuło iusiuran¬
clum s referendi nc̃titate compulsus
idfecero: qr nemodubitat modestiꝰ
facere qui referat quam ut ip̃riuret
tiulia distinctio adhibetur. tam isi ob
tuamfacillitatem ac meamueretun¬
cliam subsecuta sit referendi nõcitas.
absente constituat ꝙ ꝑuirefert: hoc
amplius inuito etiam constituere eũ
fłamputat opĩonem labconis exi¬
stimantis si postqm quis constituit ꝓ
auodominusei denuntiet. ne soluat:
n fcłn exceptionem dandam nec ĩm̾ito
pomp̃. Nam cum semel sit obligatus
cri constituit. fcm̃debitoris non debi
cumexaicare.

Expanded text:
soluere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actionem, recte de constituta agis. sed et si non ultro detulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi necessitasabsente constituat quis, parui refert. hoc amplius etiam inuito constituere eum falsam putat opinionem Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit pro alio, dominus ei denuntiet ne soluat, in factum exceptionem dandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligatus qui constituit, factum debitoris non debet eum excusare.
Abbreviated transcription (Latin):
naudus est. Multum aũ refert ĩ¬
cipiat nunc debitum᷑ antea fuit
non usuario facere usuͭarium.
berat eum. ꝙ autem alicui debe᷑
alus sine uoliuitate eius non pͭ
iure exig̾e. Naturał enim simul
i cuuł tõ suasit alien am conditi¬
onemmeliorem quidem ciuid̾ ĩ¬
ignorantis ⁊ inuiti nos facere poᷤ
ep̾stitero negõꝵ gestorum actõe po¬
tius qͣm cominun diuiddouiditio
ita defendere. ut socii ꝑ teni defend̾e
meum mẽignor ante uł ab sente ĩ
noxalicausa defenderit. negõꝵ gõꝵ
at ammonitꝰ a seruo meo idfeceris.
erit internos negõrum gestorum
peculio ⁊ de in rem u̾so agere te posse

Expanded text:
nandus est. multum autem refert, innandus est. multum autem refert, incipiat nunc debitum an ante non usurario facere usurarium. berat eum: quod autem alicui debetur, alius sine voluntate eius non potest iure exigere. naturalis enim simul et civilis ratio suasit alienam condicionem meliorem quidem etiam ignorantis et inviti nos facere poss quod praestitero negotiorum gestorum actione potius quam communi dividundo iudicio ita defendere, ut socii partem defenderemeum me ignorante vel absente in noxali causa defenderit, negotiorum gat admonitus a servo meo id feceris, erit inter nos negotiorum gestorum peculio et de in rem verso a
Abbreviated transcription (Latin):
pecinue tp̃r quo negonum gerebat
non clum uenerat. usuras nondebi¬
turums dic p̾terito sinon intulit
rõnib creclitoꝵ cuius negõa gere¬
bat eampecuniam a se debitam:
staturum. S qui asusuras debeħ.
uideamus. utrum eas quib aliaͥs
idemcreclitor fenerasset an ⁊ max¬
imas usurac. qm̃ uͭ quis eiꝰ pecuniã
cuiustutelam negotia ue ad mi¬
nistrat aut magrãtus municipii
publicã inusus suos conu̾tit. max¬
imas usuras pr̃at. ut est constitu¬
tum adiuis pͥnͥcipib. S istius di e¬
u̾sa cã est. qui non si bi sumpsit ex
administratione nuummos.s aba¬
nuco accep̃. iante negoti admi¬
nistrationem. Nam ul de quibd.
stitutũ est cum gratuitamcertã
untegram ⁊ abstinentemomni
luero. p̾stare fidem deberent. licẽ¬
tia qua uidentur abuti maximis
usuris uice cuiꝰ dam pene ie subi¬
tiuntur. hͥ bona rõne accepit ab a¬
lio mutuum. insuris quia non
soluit non ex negotiis que gere¬
bat ad se pecuniam tnͣstiulit ꝯdep̃¬

Expanded text:
pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoribus cuius negotia gerebat eam pecuniam a se debitam, staturum. sed quas usuras debebit, uideamus: u‹t›rum eas, quibus aliis idem creditor faenerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa causa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummos, sed ab amico accepit et ante negotiorum administrationem. nam illi, de quibus constit‹ut›um est, cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtuli‹t›, condem
Abbreviated transcription (Latin):
Daura .x. Quin ĩ sicͥs obligõe lib̃¬
atus sit pot̾ uiden accepisse. Id̃q
si gratuita pecũia utendadatauit:
aut minoris locata. uenditaue res
sit. nͨ reft̾ an ip̃e pecũiam acceꝑit.
an aui dan uisserit ut acceptum
suo nomuine ratum hu̾it.

Expanded text:
um. Quin etiam si quis obligatione liberatus sit, potest uideri cepisse: idemque si gratuita pecunia utenda data sit, aut minoris locata uenditaue res sit. nec refert, ipse pecuniam acceperit an alii dari iusserit uel accept‹u›m suo nomine ratum habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.iiii.Quȩutiliter in negona
aucuins errogantur: in quib ĩ ẽ
sumptus honeste ad honores. ꝑgͣ
stamento libertatem acceꝑunt. actꝰ
quos uiuentib dominis ad nunist᷑¬
tur. ¶Ticiuspeciũã creclitorib he¬
reclitariis soluit. existimaus sororẽ
suam defunctohr̃dem ĩ testam̃to exi¬
stitisse qmͣuis aiõ gerendisororis ne¬
gotia id feciss. inu̾itate ñ filioꝵ
defunctiqui sur heredes prĩsublato
test anĩto erant gessisset. q equũs¬

Expanded text:
Quae utiliter in negotia alicuius erogantur, in quibus est etiam sumptus honeste ad honores per gstamento libertatem acceperunt, actus, quem uiuentibus dominis administrtur. Titius pecuniam creditoribus hereditariis soluit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹ta›men filiorum defuncti, qui sui heredes patri sublato testamento erant, gessisset: qu
Abbreviated transcription (Latin):
siie ante iudicium sũ pꝰ iudiciũ ac¬
ceptum tenetur. ¶ S ⁊ cõstutio ĩ¬
ꝑatoris nr̃i qĩ scͥpta ẽ adicassium sa¬
bium ꝓ hibiit uidici uł adu̾ai̾o
lib cãis pecuniam dari. ⁊ ex hac cã

Expanded text:
siue ante iudicium siue post iudicium acceptum, tenetur. Sed et constitutio imperatoris nostri, quae scripta est ad Cassium Sabinum, prohibuit iudici uel aduersario libus causis pecuniam dare, et ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
me trbidaretur sicum hereclitatem
que ad me ꝑtinet tuam pũtares.
res tuas ꝓpͥas legͤatas sounĩe gñ
non faceret. peciniã accẽpissedr̃.
intra annum in qͣdruplum eiꝰ pe¬
cunie qm a cepisse dr᷑. post ãnnum
simpli. infc̃m actõ ꝯp̾etit. ħ aũiudi¬
tium non solum inpecum ariit caĩs
s i ad publica tͥmina ꝑtin̾e põp̃ scͥ¬

Expanded text:
me tibi daretur, si, cum hereditatem quae ad me pertinet tuam putares, res tuas proprias legatas soluisses, non faceret, pecuniam accepisse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse dicetur, post annum simpli in factum actio competit. hoc autem iudicium non solum in pecuniariis causis, sed et ad publica crimina pertinere Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
E siinterea pͥusqm offm̃ ĩpleat res
amissa ẽ. ꝑinde negotiorum gestaꝵ¬
a non tenet᷑. ac si numqͣm facere poᷤ¬
sit S ⁊ si facere possit maritus. actio
negõꝵ gõꝵ inducitur. qr forte ꝑ icu¬
lum est ne posse facere desinat.¶Illũ
aut̃ nõ creclimus teni qui gerit nego¬
tia debitoris ad reddend̾ pignꝰ cum pe¬
cunia debeatur ei. nec fu̾it ꝙ sͥ possit
ex solueres s nec redibitorie spẽmue¬

Expanded text:
quod si interea priusquam officium impleat, res quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum non tenetur, ac si numquam facere possit. sed et si facere possit maritus, actio orum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat. Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere. Sed nec redhibitoriae speciem ue
Abbreviated transcription (Latin):
qua ⁊̃ in ip̃m pupillum neg̾õrum gõꝵ
dandam actioneni. dunus pius anto¬
ninus canstituit. G in refc̃a facilins
putabo auiam uł heredes eius audi¬
endos si reputare uelint aim̃ta. max̃
ea retulisse auiam apparebit. Ilud
nequaqm admittend̾ puto ut deutͦ
ris gessit maritus dos uousolium do¬
tis actione. uerum ĩ negõrum gõꝵͥ
seruari pot̾. ħ ita siin negotiis gestis
maritus cliungessit facere potuit. a¬
lias enim imputari non potest. quod
a se non exegerit. s postea qͣm pr̃ĩ¬
monium amiserit. plena erit nego¬
tiorum gestorum actio. quamuissi
uotis actione maritus conueniatur
absoluendus est. Sed hic quidam ꝯ¬
modus seruandꝰ est. ut ita querele
locus sit. cmͣtum facere potuit. qmͣ¬
uis postea amiserit si illo qiuogessit¬
tẽꝑe ei soluere potuit. Nou enim in
offitio euestigio deliquit si nonpro¬
tinus ressu as diftxͣit ad pecuniamre
digendam. Preterire deliadeniq aͥd
temporis debebit quo cessare uideat᷑.

Expanded text:
tiam in ipsum pupillum negotiorum gestorum dandam actionem diuus Pius Antoninus constituit. igitur in re facti facilius putabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint ali menta, maxime ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utris gessit maritus: dos non solum dotis actione, uerum negotiorum gestorum seruari potest. haec ita, si in negotiis gestis maritus dum gerit facere potuit: alias enim imputari non pote‹st›, quod a se non exegerit. sed et posteaquam patrimonium amiserit, plena erit negotiorum gestorum actio, quamuis si dotis actione maritus conueniatur, absoluendus est. sed hic quidam modus seruandus est, ut ita querellae locus sit 'quantum facere potuit, quamuis postea amiserit', si illo tempore ei soluere potuit: non enim e u‹e›stigio in officio deliquit, si non protinus res suas distdigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝑ ꝙͣ eum eẽt adqͥsitum non ex re
eniptoris nec inuenit. nec recepis¬
s nec eẽt inipuis negotiis emptoris
quegerebat. unde sibi inp̾sentired¬
deret. Cet̾m si ex aua cã perpetue ob¬
ligationis cit sit locuplex debeat
uon est imputandum. ꝙ non solu̾¬
it utiq sineq usuraꝵ rõ ciuerelã
mouet. diu̾sumq est intritore
debitore. qr ibi iutersuit ex pͥore ob¬
Aris auctoritate gesta sunt  lo cup¬
letior sit ea re fẽs cum patitur
actionem. ¶Si pecimie quis ne¬
gotium gerat. usuras quo pr̃are
ita suas fortunas amiserint. ut
tempore litis exea actione conte¬
state. soiuendo non eẽnt. ¶ pr̃ sie¬
mancipati filii res a se donatas am¬
ministrauit. filio actione negoti
niam debebat. creclitoris sui nego¬
tiagessit. que situm est. an negoꝵ
prãre debeat. dixi si a semet ip̃o exi¬
gere eumꝰ oportuit. nͣonexegit de¬
bituꝵ usuras. ꝙ si dies soluende¬

Expanded text:
 per eum esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in pra‹e›senti redderet. Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non est imputandum, quo‹d› non soluerit, utique si neque usurarum ratio querellam mouet. diuersumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque praesita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio actione negotioniam debebat, creditoris sui gessit negotia: quaesitum est, an negoti usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluend
Abbreviated transcription (Latin):
abõ.ł.ui. Cum pecuniam eiꝰ uoie
salueres qui tͥ nich̾ mandau̾at. neg¬
otiorum gestorum actiotͥ competit
cumea solutãne debutor. a credito¬
re liberatus sit. insi siquid debitoris.
inter sitͣ  eam pecimiam non solui.

Expanded text:
auoleno. Cum pecuniam eius nomine solueres, qui tibi nihil mandauerat, negotiorum gestorum actio tibi competit, cum ea solutione debitor a creditore liberatus sit: nisi si quid debitoris interfuit eam pec‹u›niam non solui
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̃.ł .uii. Mandasti filiomeo ut
t̾ fundum em̾et. ꝙ cum gnouissem
ip̃e eumt̾ eiui. puto resterre qͣ mente
tum hr̃e uelles. ageniꝰ: int̾ nos ue
modius negotium possim confic̾e e
missem. Suiero ꝓp̃ea em̾im ne filius¬
meus mandati iudicio tenea ttur:
magisest ut ex ꝑsona eius ⁊ego te¬
cum in andan agere possim. itume¬
cum actionem heãs de peculio. Qa
i si ticius id mandatum suscepisser.
⁊ ue eo nomiue tenetur ego emissem
i si filio meo mandau̾is ut prote fi¬
cã impediretur quo minus fidembe¬
ret. li berande fidei eius causa fideuis¬
sisse. negõrum gestorum michicõ¬
petit actio.
cꝰ int̾est hoc uiditio experiri. nec reft̃
directa cums an utili actõe agat. uło
ueniat᷑. q in extra ordinariis iudi¬
ciis uͥ ꝯtemptioformulaꝵ non. eꝑi¬
aturi. obseruatur. hec subtilitas
suꝑ uatua est. maxĩe cum utraq ac¬
tio eiuid̃ potestatis est. eumdemq ha
auł .ł.iii.Ignor ante᷑ qͦ sorore si
tr̃ negotiũ eiꝰ gens dotem a uirosti

Expanded text:
ionum. Mandasti filio meo, ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi. puto referre, qua mente tum habere uelles, agemus inter nos negmodius negotium possim confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titius id mandatum susc‹e›pisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem,et si filio meo mandaueris, ut pro te ficausa impediretur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius causa fideiussiss‹e›, negotiorum gestorum mihi competit actio.cuius interest hoc iudicio experiri. Nec refert directa quis an utili actione agat uel conueniatur, quia in extraordinariis iudiciis, ubi conceptio formularum non obseruatur, haec suptilitas superuacua est maxime cum utraque actio eiusdem potestatum. Ignorante quoque sorore si frater negotium eius gerens dotem a uiro sti
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł.xii. Distichus communis nĩs
⁊ tuus seruus hu̾it pamphilum uicari¬
Lum aureorum .x. ⁊ nictum actum de
pecuuo fu̾it. comlempnatus q.x. p̃¬
te ere alieno liberaui. longe magis co¬
sequar. si stichus post mortem pamphi¬

Expanded text:
um Si Stichus communis meus et tuus servus habuerit Pamphilum vicarium aureorum decem et mecum actum de peculio fuerit condemnatusque decem prhoc aere alieno liberavi. longe magis consequar, si Stichus post mortem Pamphi
Abbreviated transcription (Latin):
pignus comuen̾it int̾ ipsumet
emptorem ut si solu̾it debitor petũ¬
niam p̃cũ emptori lice̾t ei accipere
remisuam scripsit e uił. i est rescͥpt̃
obhanc conuentionem pignarati¬
ciis actionib tenericreclitoremut de¬
bitcri mandet ex uendito actionem
adu̾sus emptorem ẽstag̾e. ¶Uenit
auteminhac actione. ⁊ dolus. ⁊ cł¬
pa. ut in commodato. uenit et
custodia. uis maiornonuenit.

Expanded text:
pignus, conuenerit inter ipsum et emptorem, ut, si soluerit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere rem suam, scripsit Iulianus et est rescriptum ob hanc conuentionem pigneraticiis actionibus teneri creditorem, ut debitori mandet ex uendito actionem aduersus emptorem. sed etautem in hac actione et dolus et culpa, ut in commodato: uenit et custodia: uis maior non uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
colendum seruo suolocaiit i boues
ei decłat cum hii boues non cẽt ydo¬
nei. uisserat eos ueture.: ⁊ hiis nũmi
qui receptieẽnt. alios reꝑari. seruꝰ
boues uendiderat. alios recdim̾at.
numinos uenditori ñ solu̾at. pꝰea cõt̾¬
bau̾at. qͥ bones uendiderat ũmo s a

Expanded text:
colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod seruus comino debuiss re¬
liquum fieret illd̃ sibi indi̾ boues
quid̃ in remdomini u̾sos eẽ. s ꝓ ea
re soluisse. tm̃ qnͣti priores boͣues
uenissent. Si qͦ amplioris pecunie
posteriores boues ẽẽt: euis oport̾et
dominum condempnari.
mini pecuniã mutuatꝰ. sũ cłpa eam
uerso agi existimaui. Nam ⁊ si ꝓt᷑a¬
tor meus in negotia mea inpensur̃
pecuniã mutuatꝰ. sũculpaeam ꝑdi¬
d̾it recte eũ ħ nomine mandatiuł
uicaria seruitui pampħ. contraxi ac¬
tio en de pec̃. ⁊ deinrenu̾̃so ita dãi
debet ut qud̃us intuam ipñs remł
inpeculio pampħ. u̾sum sit compre¬

Expanded text:
eo, quod servus domino debuisset, reliquum fieret: illud sibi videri boves quidem in rem domini versos esse, sed pro ea re solvisse tantum, quanti priores boves venissent: si quo amplioris pecuniae posteriores boves essent, eius oportere dominum condemnari. mini pecuniam mutuatus sine culpa eam verso agi existimavit. nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati ueuicario serui tui Pamphili contraxi: actio de peculio et in rem uerso ita dari debet, ut, quod uel in tuam ipsius rem uel in peculium Pamphili uersum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tans pactum sit fc̃m̃ ⁊uenditor hr̃clĩ¬
tans petat. douexceptõnocet. Iam
ex quorescͥptum est a diuo pio ulce
actiones emptori hr̃litans dandas
m̾ito ad u̾sus uenditorem hereditatis
exceptõe dolidebitor hr̃aitaus inttpof̾i

Expanded text:
tatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti
Abbreviated transcription (Latin):
iecta sit penestipło querit᷑ utrum
puctiexceptio locuin hẽat. an exceptõ
exitipł atu adio. Sab̾ putat ꝙ estue¬
rius. utraq uia uti posse ꝓut eleg̾it
enu stipulatus est. Sitam̃ im ex
cãpacti exceptõne utatur eciuum
ent. accepto eum stipuiationem fetir.¬
ꝑplerumq solemus dr̃e dou exceptoẽm
subsiclium cẽ pacti exceptõnis. Quos

Expanded text:
ipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio.Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.Plerumque solemus dicere doli exceptionem s
Abbreviated transcription (Latin):
diuu marti sic loquitur qiͣ om̃s credi¬
tores de beant conuenire. Quid gͦ si
cuuidam absentes sint. num e x emp¬
lum presentinm absentes sequidebe¬
anti s an ⁊ priuilegiat is ab sentaꝵ
ħ pactio noceat: eleganter tractat᷑.
simodonal⁊ pactio. ⁊ oͣ absenteꝵ. ⁊ re¬
peto añ formam a diuomarco datam
diuum pium recͤpͥsisse. fiscumꝙͦ inhiis
casib inquib hypotecas ñ hẽat. ⁊ ce¬
teros priuulegiar os exemplum cre¬
crecditoꝵ sequi oportere. ħ enim om̃ia
in hiis crelitorib qui hypotecas non¬

Expanded text:
diui Marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypot
Abbreviated transcription (Latin):
paciscatur ne iudicatiur incensaꝵ
eclium agat᷑. hoc pactum uaiet.¬
Sipaciscar ne oꝑis noui nuntia¬
tionẽ. exequar quidam putant. nõ
pa uale pactionem qĩ in eare p̾toris
imꝑium u̾set᷑. labeo aũ distinguit.
ut siex re familiari oꝑis noui nun¬
tiatõ sit facta: liceat pacisci. ꝙ si de
adpublicam lesionem: s ad remfa¬
miliarem respituint: paciscilicet. nã
pactus sit ut excã depõtti omne per¬
iculum prẽt. pomp̃ait. pactõnem ua¬
lere. nec qiͣ contra uiris formam fac¬
tam nonẽẽ senandam. ⁊ gñaliter
quotiens pactum a iure communi
lrmnotum ẽ. serͣuari hoac non oportet.
nec legari nec iusuirand̾ de hoc ad ac
siti inter poĩta de hiis ꝓ quib pascisci
nonlicet seruandanonẽ s omni mo¬
do rescindenda. ¶Si ante aditam he¬
reditatem paciscatur quis quis pacis¬
cum crelitorib ut minus soluatur.
pactum ualiturumest. S si seruus sit
qui pascisct᷑ pͥusqͣm libertatem i he¬
irclitatem adipiscat᷑q sub conditõe

Expanded text:
paciscar, ne pro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet.Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium uersetur: Labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de ad publicam laesionem, sed ad rem familiarem respiciunt, pacisci licet: nampactus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius ait pactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam.Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adacsit interposita de his, pro quibus pacisci non licet, seruanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est. Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
eiens circuinscrsbendi alterius cã aliud
agitur. i aliud agi simulat᷑. S si fraudã¬
ducã pactum fr̾mdicatur. nncħ p̾tor edi¬
citz s eleganter la beo ait. hocaut ini¬
quum eẽ eredditor aut suꝑuacuum:
Iniquum: si qd̾ semel remisit credutor
delutori sus bona fide iterum hoc cone¬
tur destiruere. Suꝑuacuum si decop¬
tus hoc fecenit. Inest enim dolo ⁊ fraus.¬
Siue autẽ ab iuitio dolo malo pactũ
fc̃m sit. siue post pactum dolo maloa¬
liquid fc̃m est. nocebit exceptõ pp̃hec
uerba edicti. neꝙͥ fiat. ¶ Qd̃ fere no¬
uissima par te pacdorum iͣ solet in se¬
ri. rogauit lutius ticius spopondit
meuius. ħ u̾ba non tm̃paclõnis loco
accipiunt᷑ s ĩ supulatonis. idxõq ex

Expanded text:
iens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur.Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: supervacuum, si dectus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus.Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec uerba edicti 'neque fiat'.Quod fere nouissima parte pactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etiam stipulationis: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rumest. Id̾ uuexͣneo hĩde. ꝙ si man¬
dato creditoꝵ adierit: ĩ in andati pu¬
iat eum hr̃e actionem. S siciuidut
supr a tetulimꝰ inseruitute pactusẽ.
uegat marcelł̾. qm̃ nonsoiet ei ꝓfi¬
cere. si quid inseruitute eg̾it post li¬
bertatemꝙ inpacti exceptione ad¬
mittendumẽ.S anuł douei ꝓ sit
exceptio qiuerit᷑. Marcelł in siłibus
spẽb licet antea clubitauit tñ ad¬
misit. ut puta filuis familias heres
institutus pactusest cum creclitori¬
b iemancipatus adiit hereditatem
⁊ dicit doli eum posse uti exceptione.
Id̾ ꝓbat i si filius uiuo pr̃e. cum cre¬
clitorib pr̃nis pactus sit. Nam ihuic
uoliexceptõem ꝓfuturam. Immo ⁊̃
seruo doli exceptõ non est respuenda.¬
hodie tñ ita demum pactiohiꝰ credito¬
rib ob est. Si conueniunt in unum
N⁊ communi consensu declarau̾int
quota ꝑ te debin contenti sunt.
Si uero dissentiaut tt̃ p̾toris ꝑtes
ncͣcie sunt. qui decteto suo sequet᷑
maioris ꝑtis uoluntatem.

Expanded text:
mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur. Marcellus in similibus speciebus licet antea dubitavit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius vivo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic dolseruo doli exceptio non est respuenda.Hodie tamen ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
neariam fecit ẜ parietem cõmunem.
Noulicet autem tubulos admotoᷤ hr̃e¬
ad pauetem cõmunem sicutin parie¬
temciuidem suum ꝑ ꝑretem cõem.
de tubuł eo ampliꝰ hoc ius est qd̃ ꝑeos
flamina torretur paries qua de reuo¬
lout cũ. hibero sõquaris ne rem illici
incrustare licet. ẜ capĩtonis sĩani sic
liceat mͥ p̾riosissimas piduras hr̃e in
ꝑiͤte cõi. Ceterum si demolitus sit ui¬
cinus ⁊ exstipulatu dampm inftĩ aga

Expanded text:
nearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per parietem communem: de tubulis eo amplius hoc iuris est, quod per eos flamma torretur paries: qua de re uolo cum Hibero loquaris, ne rem illicitincrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione da
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpserunt. In area que nulli seruitu¬
tem debet posse dominum uel alium
uoluntate eiꝰ edificare int̾misso legit¬
nib officiat᷑ i ne ꝓspectuioffendat᷑.
auud ⁊ aund obsernatur. quod ĩꝓspec.¬
tibi plus quis ht̃ nequid officiatur
ad gratiorem ꝓ spectum ⁊ liberum. I
luminib autemnon office̾ ne lus¬
mina cuiusꝙͣ obscuriora fiãt. Qd̃c̃q
gͥ faciat ad luminis impeclimentũ
ꝓhiberi potest. Si seruitus debeatur.
opusq nouum nntiari potest. si
modo sic. fatiat ut lumininoreat
uid̾entur ⁊ inter est inter lum̃ et
ꝓspectun .R̾. Nam ꝓspectus ĩ exĩ¬
feriorib locisc̃. lumen ex inferiore
Lut iumini offitiat eque dicendũ erͥ
contra impõĩtam seruitutem eum
facere nam i arlor efficit qͥ minus

Expanded text:
scripserunt in area, quae nulli seruitutem debet, posse dominum uel alium uoluntate eius aedificare intermisso lnibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud et aliud obseruatur: quod in prospectu plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis impedimentum, prohiberi potest, si seruitus debeatur, opusque ei nouum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumini noceatuideretur, et interest inter lumen et prospectum: nam prospectus etiam ex inferioribus locis est, lumen ex inferiore ut lumini officiat, aeque dicendum erit contra impositam seruitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
uanagere metum mandati. anri
antecimͣ des ncc̃e hẽas res tuas uẽ¬
Uere. ⁊ recte dicitur in hoc ẽẽ manda¬
ti actionem ut suscipiam obliga¬
tionem que adu̾suste uendutori
competit. Nam iegotenum agere
possum ut p̾stes michi ad u̾susuẽ¬
ditorem empti actionem. S si mã¬
datomeo iuclicium suscepisti ma¬
nente iuditõ sme iufta causa nõ
debes mecum agere utmͣsferatur
iudicium in me. Non dumeuim
ꝑfecisti mandatum¶ It sĩ lumine¬
gotia mea geris. a litin ͭ creclitorib
meis ꝓmisis. ⁊ anteqmͣ soluas dicẽ¬
dumi est te agere pꝰse. ut obligati¬
onem suscipiam. aut sinolit cre
anteqmͣ p̾stem mandati agere pꝰ¬
sum. ut melibereᷤ uł si protereꝰ ꝑͥ¬
mutendi fc̃s sim. S si mandauõ
tͥ ut creclitori meo soluas. tuq
expinisĩs iexea cã dampnatussis.
humanuis est ⁊in hoc casu manda¬
ti actionem tͥ compet᷑e. ¶Quoci¬
ens autem ante solutam petunã
mandatiagi posse diximus facien¬
di cã non dauditenebitur reus. iẽ

Expanded text:
um ageres mecum mandati, an et antequam des, ne necesse habeas res tuas vendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae adversus te venditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi adversus venditorem empti actiones. Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatum. Item si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus meis promiseris, et antequam solvas dicendum est te agere ponem suscipiam: aut si nolit creantequam praestem, mandati agere possum, ut me liberes: uel si pro te reus promittendi factus sim. Sed si mandauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humanius est et in hoc casu mandati actionem tibi competere. Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est
Abbreviated transcription (Latin):
nupedem aut ampliut ꝓcumberet agi
oportet ius noneẽ illum ꝑietem ĩ ꝓitũ
in suumeẽ inuito se. ¶ Cum indomo
gaii seii locus quidam eclib aniii ita
seruret.⁊ ut in eo loco põĩtum
hr̃e ius seiononeẽt ⁊ seius eo siluã
seuisset. inqͣ labra ⁊ teneas cucum¬
ellas põitas hrẽtz annio conscilium
om̃s uiris ꝑiti dederunt ut cumeo a¬
gert. ius einoneẽ. in eołoco ea põita
hr̃e inuito se. ¶Sccłm cuiꝰ ꝑietem:
cogiposse.S siinpriuato de seruitite
agere oportere. ut si dampm infcĩ sti¬
pulatus eẽt. possit ꝑ eamstipulatio¬
nem si quid ex ea re sibi dampnida

Expanded text:
mipedem aut amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita proiectum in suum esse inuito se. Cum in domo Gaii Sei locus quidam aedibus Anni ita seruiret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo siluam seuisset, in qua labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se. Secundum cuius parietem cogi posse, sed si in privato, de servitute agere oportere: si damni infecti stipulatus esset, possit per eam stipulationem, si quid ex ea re sibi damn
Abbreviated transcription (Latin):
iiis preripit. si qiͣ solꝰ dominus ad suũ
arbitrium uti uire communi uelit.
turis non ĩmitendis cauendum est.
R̾. iudicis offõ contin̾i puto ut ⁊ de¬
duco inuia pũblica hẽo. et heẽ ruꝑ¬
cum recte agere. iuis mͥ ñ eẽ. flumina
mittere tigna que antea habu̾is si
noua uelis in mittere. ꝓhiben ame
potes inmo ĩ agere tecum potero ut
ea que noua inmiseris toulas. ¶Si
ꝑies communis opere ate fcõ ul edes
meas se inclinau̾it potero tecum ag̾e¬
inpuberis cuius curator uł tutor erat of¬
fitiatur: efficit. qͣmuis hoc quo nom̃e
actione ip̃e hr̃desq teneantur. qr ꝙ
alium facientem pro hibere ex offõ noc̃e
hũit. id ip̃e cominitt̾e non debuit. tñ ⁊
adu̾sus possĩcentem easdemedoy danda÷
inpuberi uł minori actio. ut ꝙ noni᷑e
execlib meis inedes tuas stillicidium ĩ¬
mitt̾e ⁊ p̾ea te sciente ex cã emptõ ĩc ĩ¬
missum hẽam. ciuero anex hac cã actiõe

Expanded text:
quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum arbitrium uti iure communi uelit. turis non immittendis cauendum est? respondi: iudicis officio continduco, in uia publica habeo et hae rupcum recte agere ius mihi non esse flumina mittere tigna quae antea habueris: si noua uelis immittere, prohiberi a me potes: immo etiam agere tecum potero, ut ea, quae noua immiseris, tollas.Si paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinauiginti quinque uel impuberis, cuius curator uel tutor erat, officiatur, efficit: quamuis hoc quoque nomine actione ipse heredesque teneantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et aduersus possidentem easdem aedes danda est impuberi uel minori actio, ut quod non ex aedibus meis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione