comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circo misus esse incerti euentus ost. Nec si laethale sienũ
in aegrotantis faciem medicina deprehendit ut alued es¬
se non posit nisi ue moriatus : nobis autem ignotum
sit propter artis imperitiam idcirco ilum egrotum
esse moriturum utruubet & contingentis naturae ẽe
iudicandum est. Sed ila sola talia sine dubio esse pu-¬
tanda sunt quaecunq iacirco nobis ignota sunt quod
per propriam naturam qualem habeant euentum sci.¬
ri non possunt: idcirco quoniam propria instabuita.¬
te naturae ad utͬq uerguntur idest ad afirmati.¬
onis & negationis euentum propria instabilitate
atq inconstantia permutantur. Est autem inter
philosophos disputatio de rerum quae fiunt causis
necefitate omnia fiant an quedam casu: & hot
Epicureis & stoicis de peripateticis nostris magna
contentio est: querum pauusper sententias espli.¬
cemus. Peripatetici .n quorum Anistoteles est pruceps

Expanded text:
circo missos esse incerti eventus est. Nec si lethale signum circo missos esse incerti eventus est. Nec si lethale signum in aegrotantis facie medicina deprehendit, ut aliud esse non possit nisi ille moriatur, nobis autem ignotum sit, propter artis imperitiam, idcirco illum aegrum esse moriturum, utrumlibet, et contingentis naturae esse judicandum est, sed illa sola talia sine dubio esse putanda sunt, quaecunque idcirco nobis ignota sunt, quod per propriam naturam qualem habeant eventum, sciri non possunt: idcirco, quoniam propria instabilitate naturae ad utraque verguntur, id est, ad affirmationis et negationis eventum propria instabilitate atque inconstantia permutantur. Est autem inter philosophos disputatio de rerum quae fiunt causis, necessitatene omnia fiant, an quaedam casu, et in hoc epicureis, et stoicis, et peripateticis nostris magna contentio est, quorum paulisper sententias explicemus. Peripatetici enim, quorum Aristoteles princeps est,
Abbreviated transcription (Latin):
in constantem ueritatemq mendatium deriuabũ¬
tur. TTalis n. est contingentis natura ut in una ũt
utrieq parte equaliter sese habeat ut hodie me
fit illud mimuis sed nhis pronbet id quod a. de.¬
nius fit tamen fieri De his ergo aristotelica sub.¬
tilitas disputatura primum a singularilus incho¬
ans ad uruuersalia tractatus uram pandit. Duot
n modis contradictiones fietant aut in singuiarit
aut in uniuersalibus uruiuersaliter puedieatis &bis
oppositis Ingreditur autem ex tribus quae supra iũ¬
licta sunt ex casu et libero arbitrio ex possibilita.¬
te quie omnnia uno nomine utpũlibet uocauit ft¬
rens sculicet nomenad hoc qđ non unius & certi
euentus ista funt sed utriusubet e quomodo co.¬
cingit ihoe ouitem monstratuũ est naturae &sto.¬
uis de ad utranp partem sine illus obluetatione
uergentes. Non autem oportet arbitrari illa esse utrũlues
contingentium nature quetunq nobis ignota sunt. Neg
ni si nobis ignotum est aspersis ad gnecos missus legatus il.¬

Expanded text:
e mendacium derivabuntur. Talis enim est contingentis natura, ut vel in utraque parte aequaliter sese habeat, ut hodie me fit, illud minus. Sed nihil prohibet, id quod rarius fit, tamen fieri, de his ergo Aritotelica subtilitas disputatura primum a singularibus inchoans ad universalia tractatui viam pandit. Duobus enim modis contradictiones fiebant, aut in singularibus, aut in universalibus universaliter praedicatis et his oppositis. Ingreditur autem ex his tribus quae supra dicta sunt ex casu, ex libero arbitrio, ex possibilitate, quae omnia uno nomine utrumlibet vocavit, fingens scilicet nomen ad hoc, quod non unius et certi eventus ista sint, sed utriuslibet, et quomodo coieri; hoc autem monstrativum est naturae instabilis, et ad utramque partem sine ullius rei obluctatione vergentis. Non autem oportet arbitrari illa esse utrumlibet et contingentium naturae, quaecunque nobis ignota sunt. Neque enim si nobis ignotum est a Persis ad Graecos missos legatos, id
Abbreviated transcription (Latin):
neq casum neq liberum arbitrium nec possibile
in rebus ullum esse contendant q̃uis libetum
metuentes destruere arbatrium abrã eam fira¬
cant significationem per quam nihilominus li¬
bera hõminis uoluntas euertitur. Aeristotelicaue¬
no anctoritas ita h in rebus posita & constituta
esse confirmat ut non esponat nuno quid
sit casus quiaue possibile quidue in nobis nec
ea esse in rerus probet atq demonstret: sed intã.¬
tum apus illum ħ in rebus esse manifestum est
ut opinionem quam quis arcitratur enuntias¬
nones in futuro omnes ese ueras. per hoc imi¬
possabie esse diecit ꝙ casium & posibilitatem libeꝵs

Expanded text:
neque casum, neque liberum arbitrium, nec possibile neque casum, neque liberum arbitrium, nec possibile in rebus ullum esse contendant, quamvis liberum destruere metuentes arbitrium, aliam ei fingant significationem, per quam nihilominus libera hominis voluntas evertitur. Aristotelica vero auctoritas, ita haec in rebus posita, et constituta esse confirmat, ut non exponat nunc quid sit casus, quidve possibile, quidve in nobis, nec ea esse in rebus probat atque demonstrat, sed in tantum apud illum haec in rebus esse manifestum est, ut opinionem qua quis arbitratur, enuntiationes in futuro omnes veras esse, per hoc impossibilem esse dicat, quod casum et possibilitatem, lib
Abbreviated transcription (Latin):
nolius idemo nolumus quicquiq fati necesitis
imperauit: ut uoluntas quos nostra eꝵ fato pen¬
dere uidertur. Ita queniam per uoluntatem at ostrã
quedam es nobis fuint : E ea quae frunt innos¬
us fiunt. quoniamq uolintas ipsa et noluata¬
facimus necesitate. Quare hoc modo significatio¬
nom liberi arbatrii permutantes necessitatem Ridqđ
in nobis est conuingere impossibiliter & copulare cõ¬
pendiat. Illua n. en nobis est liberum arbitrium quod
sit onini necessitate uatuum & ingenuũ &i suce po-¬
restatis: querumq nos domini quodammodo sumus
uel faciendi uel non faciendi. Quod si uoluntates quo.¬
q nostri fati nobis necessitas imperet in nobis uolũ.¬
las ipsa non erit sea in fato: nec erit liberum arbitri.¬
nor sea potuis seruiens necessitati. Ende fit ut qui
omnes actus euentuum necessitate constringunt di¬
cant per hoc nec poplitem quoq nos flectere nisi
lataus necessitas iusserit : caput quoq nẽc scalpe.¬

Expanded text:
volumus idemque nolumus, quidquid fati necessitas volumus idemque nolumus, quidquid fati necessitas imperavit, ut voluntas nostra quoque ex fato pendere videatur, ita quoniam per voluntatem nostram quaedam ex nobis fiunt, et ea quae fiunt in nobis fiunt, quoniamque voluntas ipsa ex necessitafacimus necessitate. Quare hoc modo significationem liberi arbitrii permutantes, necessitatem et id quod in nobis est conjungere impossibiliter et copulare contendunt. Illud enim in nobis est liberum arbitrium, quod sit omni necessitate vacuum, et ingenuum, et suae potestatis, quorum nos domini quodammodo sumus vel faciendi, vel non faciendi; quod si voluntates quoque nostri fati nobis necessitas imperet, in nobis voluntas ipsa non erit, sed in fato, nec erit liberum arbitrium, sed potius serviens necessitati. Unde fit ut qui omnes actus eventuum necessitate constringunt, dicant poplitem quoque nos non flectere nisi fatalis necessitas jusserit. Caput quoque non scalpe
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit utrasq propositiones in futurro falsas
existere Quae ergo contingunt inconuenientia haec
te erit quodlubet eorum uel erat dicere: Omnia i
futuro uer uera uel falsa esse definite in proposition¬
bus arbitrantes impossibuitas ista consequitur: nhil
n nechi ex libero uoluntatis arbitrio. neq ex aligua
possibilitate neq ex casu quicꝗͣ fieri potest si omnia
necessitati subier ta sunt: quanꝙͣ guidam nondu¬
bitauerunt dicere omnia er pecessitate. & qui¬
husdam artibus conati sunt is quod in nobis ett
cum rerum necessitate coniũgere. Dicunt n. quã
quorum scorci sibat ut omura quecunq furnt fa¬
ti necesitate proueniant: Et omnia quae fata.¬
lis ratio agit sine dubio et nec esitate continge¬
re. Sed illa esse sola in nobis & et uoluntate
nostra quaeciq per uoluntatem nostram & per
nos ipsos uis fata complet ac perficie. Neq n in¬
quinne uoluntas nostra in nobis est sed idem

Expanded text:
qui dicit utrasque propositiones in futuro falsas qui dicit utrasque propositiones in futuro falsas existere. Quae ergo contingunt inconvenientia, haec t eorum, quod tum ab eo verum erat dicere. Omnia in futuro vel vera vel falsa esse definite in propositionibus arbitrantes, impossibilitas ista consequitur. Nihil enim neque ex libero voluntatis arbitrio, neque ex aliqua possibilitate, neque ex casu quidquam fieri potest, sed omnia necessitati subjecta sunt, quanquam quidam non dubitaverunt dicere, omnia ex necessitate esse, et quibusdam artibus conati sunt id quod in nobis est cum rerum necessitate conjungere. Dicunt enim quidam quorum sunt stoici, omnia quaecunque fiunt, fati necessitate provenire, omnia quae fatalis agit ratio, sine dubio ex necessitate contingere. Sed illa esse sola in nobis, et ex voluntate nostra, quaecunque per voluntatem nostram, et per nos ipsos vis fati complet ac perficit, neque enim, inquiunt, voluntas nostra in nobis est, sed idem
Abbreviated transcription (Latin):
lum est ueritatem sequitur yei necessaruis euen¬
tusi Qđ si dicat quis quamibet illamꝰ rem crasal:¬
iam futuram si hoc uere aixerit cras ex neces¬
sitate alba futura est: Sic igitur siguis uerum
dcit neutram esse ueram propositionum eaꝵ
que in futuro dicuntur nocesse est id quod dici¬
tur e siginficatur ab illis propositronious nec
ese net non esse: falsa n & affirmatiane & ne.¬
ratione nec quod affirmatio dicit fieri potest
net quod nepatio. Eygo ex necessitate neutꝵ
sit quos uel affirmatio uel negatio dicit Go.
turum quoruam falsa est non erit tras bellumn¬
uale Rursus si iaem ueret negatio dicens nones¬
nit cras bellum nauale quoniam haet quoq sul¬
sa est erit cras bellum naude. Quare none
rit bellum nauole : quia afirmatio falsa est nec
non ent bellum nauale. quia negatio. Seduac
meptiam nec animus sibiapse furgere potest.
Quis i. unoͣ dixerit rem aliquam ex mecesii¬
tate nec ese nec non esse: quod ille scilacet

Expanded text:
m propositionis sequitur rei necessarius eventus. Quod si quis dicat quamlibet illam rem cras albam futuram, si hoc vere dixerit, cras ex necessitate alba futura est. Sic igitur si quis verum dicat neutram esse veram propositionum earum quae in futuro dicuntur, necesse est id quod dicitur, et significatur ab illis propositionibus, nec esse, nec non esse, falsa enim et affirmatione et negatione, nec quod affirmatio dicit fieri potest, nec quod negatio, ergo ex necessitate neutrum fit, quod vel affirmatio dicit, vel negatio. Ergo turum, quoniam falsa est, non erit cras bellum navale. Rursus si idem neget negatio dicens, non erit cras bellum navale, quoniam haec quoque falsa est, erit cras navale bellum. Quare neque erit bellum navale, quia affirmatio falsa est, nec non erit bellum navale, quia negatio falsa est. Sed hanc ineptiam, nec animus sibi ipse fingere potest. Quis enim unquam dixerit, rem aliquam ex necessitate nec esse, nec non esse? quod ille scilicet dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus argumentationis est uius modi net uli
lud linquit poterit quod tontingentium ꝑropositi¬
onum nentra uera sit infuturo Hot auten
nibil differt dicere ꝙ siquis dicat utrasq esse
falsas. hoe .n impossitue est  In contradictiam¬
lus nano utraq false inuemote non possunt b
n proprrum contrariorum est. Propositiones

Expanded text:
Sensus argumentationis hujusmodi est: Nec illud, inquit, dici poterit, quod contingentium propositionum neutra vera sit in futuro. Hoc autem nihil differt dicere quam si quis dicat utrasque esse falsas, hoc enim impossibile est in contradictionibus. Nam utraeque falsae inveniri non possunt, hoc enim proprium con
Abbreviated transcription (Latin):
uel non esse consequitur esse quidem secundũ
ueritatem ut dictum est non esse secundum fali¬
sitatem in ħ sit casi neq libera uoluntate in
aliqua possibilitate. haec n quae utrunlibet uo
leri possuat e non fieri : Si aũt facta sint non fieri potu.¬
erunt: aut hodie me uirgilii librum legere quae nondũ
seci potest quidem non fieri: potest etram fieri : quod si non¬
secero potus non facere. haec igituy huusmodi sunt quaetũs
utrũlibet ar. trũlibet autem quia sit ipse planius morꝰ.¬
strat dicens Utrunlibet n. nihi magis sie uel sie se hates¬

Expanded text:
vel non esse consequitur: esse quidem secundum vel non esse consequitur: esse quidem secundum veritatem, ut dictum est, non esse secundum falsitatem. Nihil sit casu, neque libera voluntate, neque aliqua possibilitateeri possunt, et non fieri. Si enim facta sunt, non fieri potuerunt, ut hodie me librum Virgilii legere, quod nondum feci, potest quidem non fieri, potest etiam fieri, quod si fecero, potui non facere. Haec igitur hujusmodi sunt quaecunque utrumlibet dicuntur. Utrumlibet autem quid sit ipse planius demonstrat, dicens: Utrumlibet enim nihil magis sic vel non sic se habe
Abbreviated transcription (Latin):
gatio quie dicit niuem non esse albam esse albam nuõ¬
necesse est Rursus si res non est affrrmatio queq
de ea re necesarie falsa est: Et si rursus res
non sit io quod potest dicere falsa negatio sine ul.¬
la duitatione illa negatio falsa est: & hoc essene.¬
cese est. ut quoniam de niue potest dicere fal¬
sa negatio quonian albanon est. hoc ipsum quod
falsa mnegatio dicit idest allam non esse non est nix
nion n albanon est. Quorre uerum diecessitati fal:¬
sitas nitraq conuertitur. Nam si est aliquia ue.¬
re de eodem dicitur quoniam inon est: e si ue.¬
re dicitur illam remde qua uere aliquid praedica.¬
tur esse necese est. Quod si non est id quod dicit
falsa enuntiatio est. & si enuntrationes falsie sut
res non ẽe necese esti Qq̃ si hita sunt ꝓpositũ
est autem aminem affirmationẽ & negationem
ueram esse definite quando propositionum uerita¬
tem uel falsitatem rerum necessitas secundum ẽẽ

Expanded text:
gatio quae dicit nivem non esse albam, nivem esse albam ngatio quae dicit nivem non esse albam, nivem esse albam necesse est. Rursus si res non est, affirmatio quoque de ea re necessario falsa est. Quod si rursus res non sit, id quod potest dicere, falsa negatio sine ulla dubitatione, illa negatio falsa est, et hoc esse necesse est, ut quoniam de nive potest dicere falsa negatio, quoniam alba non est, hoc ipsum quod falsa negatio dicit, id est albam non esse, non est. Nix enim non alba non est. Quare rerum necessitati falsitas utraque convertitur, nam si est aliquid, vere de eodem dicitur, quoniam est, et si vere dicitur illam rem de qua vere aliquid praedicatur esse necesse est; quod si non est id quod dicitur, falsa enuntiatio est, et si enuntiationes falsae sunt, res non esse necesse est. Quod si haec ita sunt, positum est autem omnem affirmationem et negationem veram esse definite, quoniam propositionum veritatem vel falsitatem rerum necessitas secundum esse
Abbreviated transcription (Latin):
din. dixent quoniam nix alba si hoc uerum ẽ.
ueritatem propositionis sequitur necesitas rei. Ne¬
cesse est in esse niuem albam si propositio quie
de ea re pradacta est uera est. Quod si dixerit
quis non esse allam picem s ncec uera est: ma.¬
nifestum est rem quoq propositionis consequi uerita¬
tem. demplius quoq & propositiones nominatiuusẽ¬
rerum necesitates consequuntur. Si n. est auqua
res uerum est de ea dicere quoniam ẽ & si nõ
est aliqua nes uerum est de eo ditere quonam uõ
est. ita secuniaum ueritatem affirmationis ei negatiõt
nocessitas rei substantiam sequitur & rerum necessiti
propositionum comitatur necesitatem: Atq hoc quaiden
in ueris in falsis quoq idemt est et contrario Nam sise¬
saest afirmatio rem de qua loquitur non esse netose
est ut si falsa ẽ affirmatio quae dicit picem ẽe altam
non ese albam picem necesse est. Rursust si falsa est ne.¬

Expanded text:
Si enim dixerit, quoniam nix alba est, et hoc verum est, Si enim dixerit, quoniam nix alba est, et hoc verum est, veritate propositionis sequitur necessitas rei. Necesse est enim nivem esse albam, si propositio quae de eadem re praedicata est, vera est. Quod si dixerit quis non esse albam picem, et haec vera est, manifestum est rem quoque propositionis consequi veritatem. Amplius quoque propositiones rerum necessitateres, verum est de ea dicere quoniam est, et si non est aliqua res, verum est de ea dicere quoniam non est, ita secundum veritatem affirmationis vel negationis necessitas rei substantiam sequitur, et rerum necessitas propositionum comitatur necessitatem, atque hoc quidem in veris, in falsis quoque idem est, econtrario. Nam si falsa est affirmatio, rem de qua loquitur non esse necesse est, ut si falsa est affirmatio quae dicit picem esse albam, non esse albam picem necesse est. Rursus si falsa est ne
Abbreviated transcription (Latin):
toriae autem minime. Nes n fieri potest ut rae
que nei singularibus contradictiones sunt uel
uniuersalbus angulariter opponuntur simubnũ
re in enuntratrenbus tontradictaris Posita er¬
co has conditione si omnis effirmatio definte uera
uel falsa sie omnia ex necossitate euentre hanc ipsam
rerum ipsarum & propositronũ consequentiam 4 si.¬
nilitudinem monstrare contendit dicens. Nam siue¬
rum est dicere quoniam album uel non album est ne¬
cese est esse aloum uel non aloum Bosi est album
uer non album: uerum est affirmare uel negare:
& si non est mentitur e si mentitur. non est. Qua.¬
re necesse est affirmationem aut negationem ue.¬
tio cum rebus ipsis uer uera uei falsa este. huius
autem rei exempla ex praesentidus sumit: nam
sicut se hobent secundum necessitatem in proese¬
ti tempore enuntiationos: ita se habebunt etiam
in futuro Speculamur igiturin presenti tempore
cessitas Siqua n propositio de qualibet re dicta
uera est illam rem quam dixit esse necesse est.

Expanded text:
minime, neque enim fieri potest ut hae quae vel in singularibus contradictiones sunt, vel in universalibus angulariter opponuntur, simul unae in enuntiationibus contradictoriis, posita ergo hac conditione, si omnis affirmatio definite vera vel falsa sit, omnia ex necessitate evenire. Hanc ipsam rerum ipsarum, et propositionum consequentiam, et similitudinem monstrare contendit, dicens: Nam si verum est dicere quoniam album, vel non album est, necesse est esse album vel non album, et, si est album vel non album, verum est vel adfirmare vel negare; et, si non est, mentitur, et si mentitur non est; quare necesse est aut adfirmationem aut negationem vetio cum rebus ipsis, vel vera, vel falsa est. Hujus autem rei exempla ex praesentibus sumit. Nam sicut se habent secundum necessitatem in praesenti tempore enuntiationes, ita se habent, et in futuro. Speculemur igitur in praesenti, cessitas. Si qua enim propositio de qualibet re dicta vera est, illam rem quam dixit, esse necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
semper uera sit altera falsa: sed quae uera quaeue
lalsa sie nonaum in contingentious notum est
Iam sicut quie sunt necessaria esse in his esse
refinitrum est. ita quee & posunt est e post
non esse: inhuis neq ese neq non esse est definitum
Sed ueritas et falsitas ex eo qđ est esse rei& ex eo
quod est non esse rei sumitut. E rgo in contingẽ.¬
tibus e futuris sicut ipsum ese & non esse instable
est. esse tamen aut non ese necesse est ita quon
in affirmatromibus contingentia ipsa ꝑdentioil
ueritas quidem uel falsitas in incerto est. Quae n
uera sit qua falsa secundum iosarum propositionũ
naturam ignoratur necese est tamen unam ue¬
ram esse alteram falsam Morphyrius tamen que¬
dam de stoica di aletica permiscet quae cumla.¬
tinis auribus nota non sunt. nec hoc ipsum qđ
in quastronem uenit agnoscitur: atq ideo illastu.¬
dio praetermittemus. n sungularibus uero & su¬

Expanded text:
semper vera sit, semper altera falsa, sed quae vera sit, quaeve semper vera sit, semper altera falsa, sed quae vera sit, quaeve falsa, nondum in contingentibus notum est. Nam sidefinitum est, ita quoque quae possunt esse, et possunt non esse, in his neque esse, neque non esse est definitum, sed veritas et falsitas ex eo quod est esse rei, et ex eo quod est non esse rei sumitur. Nam si sitibus et futuris sicut ipsum esse et non esse instabile est. Esse tamen aut non esse necesse est. Ita quoque in affirmationibus contingentia prodentibus, veritas quidem et falsitas in incerto est. Quae enim vera sit, quae falsa secundum ipsarum propositionum naturam ignoratur, necesse est tamen unam veram esse, alteram falsam. Porphyrius tamen quaedam de Stoica dialectica permiscet, quae cum Latinis auribus nota non sit, nec hoc ipsum quod in quaestione venit agnoscitur, atque ideo illa studio praetermittemus. DE FUTURIS CO
Abbreviated transcription (Latin):
nam ueram esse alteram falsam Sed inhis in quio
ueritas & falsitas diuidebatur inhis non selum una
uera est semper altera semper falsa in praeterito
scilicet ex priesenti sed etiam una certam & defini.¬
tam ueritatem retinet certam& desinitami alte¬
ro falsitatem Inhis autem que suns in futuro si
necessariae quidem propositiones sune licet do se¬
cundum fucurum tempus dicaneri necesse est ta¬
men non medo ueram esse alteram falsam sed
etiam imam definte ueram. definte alterã
lalsam ut cum dico. sol hoc anno uernotem¬
iore in ariete uenturus est si hoc alius neget nõ
solum una uera est altera falsa sed etiam ue.
ra est in hoc affrrmatio. definite falsa nepatio
ed A ristoteles mon solet illa futuradicere quae
sunt necesaria sea potius quae sunt continger.¬
tia. ontrnpentia autem sunt ut supra iam di¬
⁊imus qua̾tunq uel adesse uel ad non esse equa.¬
liter sese hñt : & sicut ipsa indefiritum habent ẽe
nitam habent ueritatem falsitatemq cum una

Expanded text:
lsam, sed in his, in quibus veritas et falsitas dividebatur. In his non solum una vera semper est, altera semper falsa, in praeterito scilicet et in praesenti, sed etiam una certam et definitam veritatem retinet, certam et definitam altera falsitatem. In his autem quae sunt in futuro, si necessariae quidem propositiones sunt, licet secundum tempus futurum dicantur, necesse est tamen non modo unam veram esse, alteram falsam, sed etiam unam definite veram, alteram falsam definite. Cum dico, sol hoc anno verno tempore in Arietem venturus est, si hoc alius neget, non solum una vera est, altera falsa, sed etiam in hoc vera est affirmatio definite, falsa negatio. Sed Aristoteles non solet illa futura vocare quae sunt necessaria, sed potius quae sint contingentia. Contingentia autem sunt ut supra diximus quaecunque vel ad esse, vel non ad esse aequaliter sese habent, et sicut ipsa indefinitum habent et esse ationes indefinitam habent veritatem vel falsitatem, cum una
Abbreviated transcription (Latin):
ire necessitate futirrum ẽẽ pnedixe quod¬
cunq sine ullo alro modo euenturum protiunt¬
erit emuntiatio ut dicat quidem futurum esse a¬
liquis setita ut rsus nelinquat esse possibileio
it futurum᷑ sat. Hat autem est contrapentisina.¬
tura contiugenter in enuntiatione pueddicare
Qđ siquis simpliciter is quod fortase contraget¬
ter euenret futurum esse prediit ille rem cõe¬

Expanded text:
Igitur ex necessitate futurum esse praedixit, quodIgitur ex necessitate futurum esse praedixit, quodcunque sine ullo alio modo eventurum pronunterit enuntiatio, ut dicat quidem futurum esse aliquid, sed ita, ut rursus relinquat esse possibile, ut futurum non sit. Haec autem est contingentis natura, contingenter in enuntiatione praedicare. Quod si quis simpliciter id quod fortasse contingenter eveniet, futurum esse praedi
Abbreviated transcription (Latin):
uit fartasse mentitus est. Non n euentus fal¬
sauis est ses modus prcedieationis: non qd ita opor¬
tuit ditere cras bellum nauale contigento
eueniet. hoc est dicere si euemet: euenot ut
potuerit non euemre uerum dicit. hoc ergo
quoa dicit uerum dicit: euentum m. conti¬
penter predixit. Qui autem ita dicit: cras
bellum erit nauale quasi necesse est ita pro¬
mntiat:. Quod si euenerit noniam iotir¬
to quia praedixit uerum dixent: quontã
ia quod contingenter euentrirum erat neces¬
sario futurum esse praedixit. non ergo in euenti
st fulsitas sed in prceliccitionis modo Quenad modũ
ite ambulat ille mentitus est non ineo quod a¬
autes amoulat sed in eo quod non et necefitate apt¬
inste quod ille tum ex necessitate ambulare praedi¬
muit ¶ta quoq in hoc quod dicie quoriam erit ab.¬
qud etiam hoc si frati de tamon falsus est non
ieo quod factum est sed in eo quod nonata fac.¬
tum est ut ilre predixit futurutꝰ: Quod sinis¬
nim esset definite ex necesitate esset futitru i.

Expanded text:
tamen mentius est, non enim eventus falsus est, sed modus praedicationis. Namque ita oportuit dicere, cras bellum navale contingenter eveniet, hoc est dicere, ita eveniet si evenerit, ut potuerit non evenire. Hoc ergo qui dicit, verum dicit. Eventum enim contingenter praedixit. Qui autem ita dicit, cras erit bellum navale, quasi necesse sit, ita pronuntiat, quod si evenerit, non jam idcirco quia praedixit, verum dixerit, quoniam id quod contingenter eventurum erat, necessarie futurum esse praedixit. Non ergo in eventu est falsitas, sed in praedicationis modo. Quemadmodum necessitate ambulat, ille mentitus est non in eo quod Socrates ambulat, sed in eo quod ille ex necessitate  ambulare praedicavit, ita quoque in hoc: Qui dicit quoniam erit aliquid, etiam si hoc fiat, ille tamen falsus est, non in eo quod factum est, sed in eo quod non ita factum est, ut ille praedixit futurum. Quod si verum esset definite, ex necessitate esset futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
titus est in hoc qđ hoc quidem contingenter ẽue¬
nit ille antem ex necesitate futurum esse p̃¬
dexerat sum ergo sint quattuoꝵ enuntiationũ
ueritatis ex falsitatis modi de his scilicet propo¬
sitionions que in futitro praediciintur deuto quo.¬
nam euit e non erit io quod draturidestut
d affrrmatio e negatio uero sie: aut quoniã
nec erit nec non erit idest ut ex affrumatio
S negatio false sent aut queniam exit aut
non erit. una tomer definite uera altera fal.¬
saant pursus quoritam quontari erit 2non
erat ntres q secundum ueritatem de falsitatem mi
aut non ese defiunte in conting entiiu  futu¬
ris propositienitus esse non posse nunt itata
dit quod neq ese neq non esse idest quod uetu.¬
lud uici nere possit posse utrasq inuenin fales
na quidem uera sit altera falsa non tamendes¬
finde sed ntrimlibet & instabili medo tut eoc
qunden ue  enenire netese sit tane

Expanded text:
s est, in eo quod hoc quidem contingenter evenit, ille autem ex necessitate futurum esse praedixerat. Cum ergo sint quatuor enuntiationum veritatis et falsitatis modi, de his scilicet propositionibus quae in futuro praedicantur. Aut quoniam erit, et non erit id quod dicitur, id est, ut et affirmatio et negatio vera sit, aut quoniam nec erit, nec non erit, id est, ut affirmatio et negatio falsae sint, aut quoniam erit aut non erit, una tamen definite vera, altera falsa, aut rursus quoniam erit aut non erit, utrisque secundum veaut non esse definite, in contingentibus et futuris propositionibus esse non posse. Nunc illud addit: Quod neque esse, neque non esse, id est quod nec illud dici vere possit, posse utrasque inveniri falsas, na quidem vera sit, altera falsa, non tamen definite, sed utrumlibet et instabili modo, ut hoc quidem aut hoc evenire necesse sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
terum ipsorum si oninis affirmatio uel ne.¬
patio uera nel falsa: Utraeqi n. non erunt
simus in talibus. E reo sensus huriusmodi est
Si inquit omtnis affrumatio uel negatio ue¬
ra uel falsa est defruite: & omne necese
est aut esse aut non esse: quod uel affirma.¬
to ponit uel negatro perinit. Nam si qui.¬
libet drxerit esse anquis & auus dixenit ides
ipsum non esss: unus quidem affirmat: alter
negat: sed in affirmatione & negatione q̃
in contradietione ponuntur. sems uera est altera
salsa: neq .n. fieri potest ut utraẽq sint uene: non

Expanded text:
terum ipsorum si omnis adfirmatio veterum ipsorum si omnis adfirmatio vera vel falsa est utraque enim non erunt simul in talibus. Si omnis, inquit, affirmatio vel negatio vera, vel falsa est definite, et omne necesse est, aut esse, aut non esse, quod vel affirmatio ponit, vel negatio perimit. Nam si quilibet dixerit esse aliquid, et alius dixerit idem ipsum non esse, unus quidem affirmat, alius vero negat; sed in affirmatione et negatione, quae in contradictione ponuntur, una semper vera est, altera falsa. Neque enim fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro dicitur aut uerumm definte aut falsim
est definite omnia ex necesitate fier & nhir
casu ihil iudicro nibil possibilitate ea tonuen.¬
enti ordine monstrat. Feposito scilicet unamue.¬
ram alteram falsam defunte esse. omnia exne¬
cessitate contingere &x tonsensis rerum propositio¬
nem demenserat hoc modo. proponit hane contraddic.¬
tronem & hane ueram esse ex renum ipsarum neceꝰ¬
sitate confirmat. Est autem contradictio si emnis
afirmatio uel negatio in futurum dulta ueraut
falsa est definte & omne quod fit ex necessita.¬
ce fieri & nhi neq casu neq propria & libera
uoluntate atq iidicio: nec uero aliqua posib.¬
litate quae hoec omnia utrñitet uotabulo nun.¬
cupauit. Ponit n hanc contrradictionem dicens
Nam si orimis negatio uel affirmatio uera uel
falsa est suraudiendum est definite . Si omine
necesse est esse uel non esse: si hie quidam di.¬
cat futiarum aliquid: ille uero non dicat hoc

Expanded text:
in futuro dicitur, aut verum definite, aut falsum in futuro dicitur, aut verum definite, aut falsum est definite, omnia ex necessitate fieri, et nihil casu, nihil judicio, nihil possibilitate ea convenienti, ordine monstrat, et hoc posito, unam veram, alteram definite falsam esse, omnia ex necessitate contingere. Ex consensu rerum propositionem demonstrat hoc modo. Proponit enim hanc conditionem, et hanc veram esse, ex rerum ipsarum necessitate confirmat. Est autem conditio, si omnis affirmatio vel negatio in futurum ducta, vera vel falsa est definite, et omne quidquid fit ex necessitate fieri, et nihil, neque casu, neque propria et libera voluntate atque judicio, nec vero aliqua possibilitate, quae omnia utrumlibet vocabulo nuncupavit. Ponit enim hanc conditionem dicens: Nam si omnis affirmatio vel negatio vera vel falsa est, subaudiendum est definite, et omne necesse est vel esse vel non esse; si hic quidem dicat futurum aliquid, ille vero non dicat hoc
Abbreviated transcription (Latin):
le sie man esse: neq erit liberum arbitrium: neq
in rerus ullus casusterit in ommi necessitate de¬
terminante In his nanq idest in sangutaritus
contradictienitus uerum dicere uerdeg non pos¬
unt. ontradictoriae. n erant quae simul es-
affirmationes falsae esse in contradietoriss pos¬
sunt. Ilae in contradietore erant quee sim̃i¬
nen esse non poterant: Quare unus uerum
duietudus est unuis falsum. Quoa si nihit
aatur in huiusmodi recus idest contiugen¬
tibus instabili guentus ordine & incerta ue.¬
ritatis & falsitatis enuntiatione prouenire
quie quia uerum dicitur in affiumatione
definite hoc definte necesse est quiequid
lalsum dicitur in negatione ħ non esse nẽcẽ
est. Omnia ipitur & necessitate aut erunt: aut necs¬
satate non erunt nihil ergo nec casus nec liberum
arbitrium nec possitilitas ulla in retuls est siquiden
tenet cimeta inecessitas. Aristoteles uero sanmens
istam hosppotreticam propositionem si dirne queo

Expanded text:
sit non esse, neque liberum erit arbitrium, neque in rebus ullas casus erit, in omnibus necessitate dominante. In his namque, id est in singularibus contradictionibus verum dicere uterque non potest. Contradictoriae enim erant quae simul esses atque affirmationes falsae esse in contradictoriis possunt. Illae enim erant contradictoriae, quae simul esse non poterant. Quare unus verum dicturus est, unus falsum. Quod si nihil datur in hujusmodi rebus, id est contingentibus instabile, eventus ordine et incerta veritatis et falsitatis enuntiatione provenire, quidquid verum dicitur in affirmatione definite, hoc definite esse necesse est, quidquid falsum dicitur in negatione, hoc non esse necesse est. Omnia igitur ex necessitate aut erunt, aut ex necessitate non erunt. Nihil ergo nec casus, nec liberum arbitrium, nec possibilitas ulla in rebus est. Siquidem tenet cuncta necessitas. Aristoteles vero sumens istam hypotheticam propositionem, si omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
illa nanq quus hyppothetitas ũt conditionales
uocamus & ipsa conditione uim propriantra.¬
hunt. non & his qua significant cum n dico
si homo est anturai est & si lapas est antmal
non est illua est consequens illud repugnans
Quare ex consequentia & repugnantia propo¬
sitionam tota in propositione uis uertitur. In.¬
de fit ut non significatio sea conditio proposi.¬
tarum yppoteticarum enuntiatianum ium
naturamq constituit ł yedicatiue proposi.¬
tiones ut aictum est ex rebus principaliter sub.¬
stantiã sumunt. dtꝙ ileo quontam quelam
ies sunt presentis temporis quaedam prateriti: sicut euẽ¬
tus ipse rerum presentis temporis uel praeteriti certꝰ
est. ite quoq predicatiuarum propositionum de prie¬
teritis e priesentious certa ueritas falsitasq est grat
antera contradictionis modus dupeꝵ: aut  imi.
uersals particularibus anguluinter opponebatur aut
singularis significatio affermatiua sungularem ne.¬
gationem contradictoria positione perimebat. & in

Expanded text:
vel conditionales vocamus, ex ipsa conditione vim propriam trahunt, non ex his quae significant. Cum enim dico, si homo est, animal est, et si lapis est, animal non est, illud est consequens, illud repugnans, quare ex consequentia et repugnantia propositionum tota in propositione vis vertitur: unde fit ut non significatio, sed conditio propositam hypotheticarum enuntiationum vim naturamque constituat. Praedicativae vero propositiones ut dictum est ex rebus principaliter substantiam sumunt. Atque ideo quoniam quaedam res sunt praesentis temporis, quaedam praeteriti, sicut eventus ipse rerum praesentis temporis vel praeteriti certus est, ita quoque praedicativarum propositionum de praeteritis et praesentibus certa veritas, falsitasque est. Erat autem contradictionis modus duplex, aut enim universales particularibus angulariter opponebantur, aut singularis significatio affirmativa singularem negationem contradictoria oppositione perimebant. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
migentes que neq in natura sunt. neq inne.¬
cessitate ses aut in casu aut in lidero arditrio: aut
in possibilitate nature. ex casu quidem ut cum e.¬
gredior domo amicum udeam non adhuc egre.¬
diens: Eai libero arbitrio: ut quoa possum uelle &
non uelle: an uelun hoc añ q fiati incertum est:
⁊ possibuitate quos fieri possit & non fieri posit

Expanded text:
ingentes, quae neque in natura sunt, neque in neingentes, quae neque in natura sunt, neque in necessitate, sed aut in casu, aut in libero arbitrio, aut in possibilitate naturae. Ex casu quidem ut cum egredior domo amicum videam, non ob hoc egrediens. Ex libero arbitrio, ut quod possum et velle et non velle, an velim hoc antequam fiat incertum est. Ex possibilitate, quod cum fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
propositronibus supra iam dictumi ẽ R nime
quoq cõmemoratum in quilus necese est u¬
nam ueram esse alteram falsam Sed ea quae
dicentur de futuris & contingenti melius in.¬
tellixentur si de his contingentibus loquatur q̃
in singulari contradictione proueniũt. Est .n
nuiuersaliũ anpularis contradictio in conting̃e¬
tibus huiusmodi Sras onmes atuenienses lelo
nauali pugnaturi sune. In siingularibus aũt
tale esti cras socrates in palcestra dispritaturus ẽ
eras socrates in palaestra disputatuuus non est
Noit autam oportet ignorare non esse simi.¬
liter contingentes has quae dicune sotrates mos
necessarie morietur n sotrates et neces.¬
sitate. he uero quae tempus definunt nec ip̃e
in mimerum contingentium recipietur: idar¬
co quod nodis quidemt eras moriturũ esse so.¬
eratem intertum est. nature autem incertum non ẽ
itq ideo nec deo quoq incertum est qui ipsam na.¬
niram optime nouit Sed illae sunt proprie con-¬

Expanded text:
nibus supra jam dictum est, et nunc quoque commemorat, in quibus necesse est unam veram esse, alteram falsam; sed ea quae dicentur de futuris et contingentibus melius intelligentur, si de his contingentibus loquamur, quae in singulari contradictione proveniunt. Est enim universalium angularis contradictio in contingentibus hujusmodi. Cras omnes Athenienses bello navali pugnaturi sunt. Cras non omnes Atras Socrates in palaestra pugnaturus est. Cras Socrates in palaestra pugnaturus non est. Non autem oportet ignorare non esse similiter contingentes has quae dicunt Socrates morinecessariae. Morietur enim Socrates ex necessitate, hae vero quae tempus diffiniunt, nec ipsae in numero contingentium recipiuntur, idcirco quod nobis quidem cras moriturum esse Socratem incertum est. Naturae autem incertum non est. Atque ideo nec Deo quoque incertum est, qui ipsam naturam optime novit. Sed illae sunt propriae cont
Abbreviated transcription (Latin):
mni uesale est uniner saliter predictre idest dide¬
ta determinatione iiuer salieatis non est uer
Neq .n. potest fieri ut ulla sit offirmatio in qua
de uiniuer s aliter praedicato unsuersalis determina¬
tio praedicetur tunsq rei notationem &enpto tpo¬

Expanded text:
est, universaliter praedicare, id est adjecta determinatione universalitatis, non est verum; neque enim potest fieri ut ulla sit affirmatio vera in qua de universaliter praedicato universalis determinatio praedicetur. Eisque rei notionem exemplo ape
Abbreviated transcription (Latin):
cuit consilrari dicens nos esse principium futu-¬
rorum & as eo quod consiliamur ad id quod
oratio constricta est ut in ea teneater ora¬
tronis ordiisq necessitas. Et quomam esto¬
muino inhis quae non semper actri sumt¬
esse possibile ꝙ non in quibus utrunꝗ conti¬
git & esse & non esse Quare fieri & nõ
pieri ꝙ irulta nobis inaifesta suirat sic se
habentia: Ut quaniam bane uestem possiti¬
le est mcrdi sy non inciđr sed prius exteritos
Similiter autem & non incidi possibile est: non .n. es.¬
set eam prius exteri inisi esset possibile non incidi.
Quare R in aliis futuris quaecuniq secundum potẽ¬
tiam dicuntur huiusmodi manifestum est. quoniã
non ommia ex necesitate nel funt uel fiune sed
alia ꝗͣ utrũlibet & non magis uel affirmatio uel

Expanded text:
ait neque consiliari, dicens nos esse principium futuait neque consiliari, dicens nos esse principium futurorum, et ab eo quod consiliamur, ad id quodoratio constricta est, ut in ea teneatur rationis ordinisque necessitas. Et quoniam est omnino in his quae non semper actuesse, similiter, in quibus utrumque contingit et esse et non esse, quare fieri et non fieri. Ac multa nobis manifesta sunt sic se habentia, ut quoniam hanc vestem possibile est incidi, et non incidetur, sed prius exteretur. Similiter autem et non incidi possibile est. Non enset eam prius exteri nisi esset possibile non incidi; quare et in aliis facturis quaecumque secundum potentiam dicuntur huiusmodi ‒ manifestum est quoniam non omnia ex necessitate vel sunt vel fiunt, sed alia quidem utrumlibet et non magis vel
Abbreviated transcription (Latin):
mous ex cuprditatitus & iracundiae ardoribus s¬
cateris que afferunt corpora et ipsa tui illga.¬
ta est natura participat. Cuncti autem diui.¬
nae prouidentia subiecti ex illa quoq diuinoꝵ
uoluntate pendemus. Itaq nec cerestium neces¬
sitas tota subruitur nec casum disputatio hec
de rebus eluminat : & liberum fiumat arbitri.¬
um Sed rec maiora sarni q̃ ut nune digne
pertractari queant. Sumus igitur nos quoqre.
rum principia & ez nostris tonsiliss atq acti¬
ius in rebus plirra consistunt Quod si ea qua
per hanc ratronem afferuntur perspicua sunt:
in futuro ueram esse neq perspicuũ est Gur du-¬
bitamus mendacem subterfingere rationis mã
& tenere eam quee cum uera sunt mafesta sũt¬
̃ epudiatis his quae nec ueritate ulla firma
sunit nec perspitue darescunt : & quoniam iã
supra aiperat quare non oportehit neq consi¬
liari neq negociari nunt redit ad ił quot

Expanded text:
nibus et cupiditatibus et iracundiae ardoribus nibus et cupiditatibus et iracundiae ardoribus caeterisque, quae afferunt corpora, ex ipsa cui illigata est natura participat. Cuncti autem divinae providentiae subjecti, ex illa quoque divinorum voluntate pendemus, itaque nec coelestium necessitas tota subruitur, nec casum disputatio haec de rebus eliminat, et liberum firmat arbitrium, sed haec majora sunt quam ut nunc digne pertractari queant. Sumus igitur nos quoque rerum principia, et ex nostris consiliis atque actibus in rebus plura consistunt. Quod si ea quae per hanc rationem afferuntur, perspicua sunt, in futuro veram esse, non aeque perspicuum est, cur dubitamus mendacem subterfugere rationis viam, et tenere ea quae cum vera, tum manifesta sunt, repudiatis his quae nec veritate ulla firma sunt, nec perspicue clarescunt? Et quoniam jam supra dixerat, quare non oportebit neque consiliari, neque negotiari, nunc hoc reddidit ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
principium tenene Si .n. is quod in nobis se habere
dicitus nullo extra impediente uel togente id qued no.¬
us aidetur ratiane iudicante prosilimus nec ominia
necesitatibus surripienda sune. Ominium nanp
animalium genus in es qđ antinalia sunt subiectũ
est alius naturie: aliud celestitus siderum tur
nrationabilia illa quidem tantum natue suo.¬
ecta saunt petudes uero quia uberum non bade.¬
ant arlitrium etram caelestiũ decretis homines
autẽ d nature & sideribus &e propriae uoluntati
subiecti sunt. Multa .n. natura dominante uel
facrinus uel patrmur ut mortem huiusmodiha¬
ieudinem corporis Mluita etram secum rerũ
ipsarum necesitas trabit ut ea quae cum face.¬
re nelimus non tamen facere ualeamus. Mul.
emius. Unde fit ut natura quae motus est¬
est principium de liberi auitris facultate animi quos
ratione participet. anima uero uelut illigata cor¬
poritus quibus natura dominatur imapiiatio¬

Expanded text:
principium tenent. Sic enim id quod in nobis est se habere principium tenent. Sic enim id quod in nobis est se habere dicitur, nulloque extra impediente vel cogente ad quod nobis videtur ratione judicante prosilimus. Nec omnia necessitatibus surripienda sunt. Omnium namque animalium genus in eo quod animalia sunt subjectum est aliud naturae, aliud coelestibus siderum cursonabilia. Illa quidem tantum naturae subjecta sunt. Pecudes vero quia liberum non habent arbitrium coelestium etiam decretis. Homines autem et naturae et sideribus et propriae voluntati subjecti sunt. Multa enim natura dominante vel facimus, vel patimur, ut mortem vel hujusmodi habitudinem corporis. Multa etiam secum rerum ipsarum necessitas trahit, ut ea quae cum facere volumus, non tamen facere valeamus. Multalemus, unde fit ut natura quae motus est principium et liberi arbitrii falcultate, et animi quoque ratione participet. Anima vero velut alligata corporibus, quibus natura dominatur, imaginatio
Abbreviated transcription (Latin):
licere propositis frustra n cuncta sunt si li¬
berum arbitriuio est. Leges n. caetera ad
continendos animos hominum conditas sci¬
ius. Quod si se ipsi antii non regunt d
eos aliqua queram uolentia necessitatis impeluit:
dubium non est quim uacuae istae leges sune: quae
nihu spente facientibus proponuntur Sed ħ ꝗ̃ sint
impessitilia ipse Aristoteles ꝓbat cuius recta ser¬
centia neq casum neq necessitatem neq possibili:¬
tatem in utraq parte nature neq lberum tol.¬
bas mundum compositum arbitratur non simplic uel
casu uel necesitate contineri libers uoluntatis inticio
Qđ si hcet non sunt possitilia uidemurn ese principiũ
futurerum & as eo quod consiliamur atꝙ agimus a¬
liquis impossibilia inquit ista sumt ut ontia & nece:¬
itate proueniant. Sumus .n. quorũ dam nos ipsi quoq pͥn.¬
cipia & animus noster ea ratione formatus cictio¬
nesq nostre ea ratione directȩ quarundam nerum

Expanded text:
licere propositis, frustra enim cuncta sunt, si lilicere propositis, frustra enim cuncta sunt, si liberum arbitrium non est, leges enim et caetera ad continendos animos hominum conditas scimus. Quod si seipsi animi non regunt, et eos aliqua quaedam violentia necessitatis impellit, dubium non est quin vacuae istae leges sunt, quae nihil sponte facientibus proponuntur. Sed haec quam sint impossibilia ipse Aristoteles probat, cujus recta sententia neque casum, neque necessitatem, neque possibilitatem in utraque parte naturae, neque liberum tolbus arbitratur mundum compositum non simplici vel casu, vel necessitate, vel liberae voluntatis judicioQuod si haec non sunt possibilia, videmus enim esse principium futurorum et ab eo quod consiliamur atque agimus aliquid. Impossibilia, inquit, ista sunt ut omnia ex necessitate proveniant. Sumus enim quorumdam nos ipsi quoque principia, et animus noster ratione formatus, actionesque nostrae ea ratione directae quarumdam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
rum ques factum est ut hoc ipsum uere praedi¬
sie se habeat ut e necessitate fiat hoc autem cur
frat. haet ratio est. Quod n uere quis dicie s¬
eri necesse est. Illa .n ueritas ex rerum ne.¬
cessitate procreatur. Quod si etiam rol quod tic¬
tum est ueraciter pronuntraretur futurum nu¬
la esset dubitatio omnia ex necessitate proue¬
nre Qđ si hoc inquit est impossibile uide.¬
mus uidemus n. quasdam res eꝵ principio
liperi arbitris & e nostroꝵ actuum fonte
destendere. quid dubitamus friuolam ra.¬
tianem omnium necessitatis excludere &di.¬
lectum humanae uitae interpositione necess¬
tatis non absumere. Quae. n erit ulla discre.¬
tro inter homines si liberi arbitris iudicium
perit: cur postrentũ leges conditae: tur rei¬
pubace iura : cur responsa sunt Cur insti¬
tuta maresq publici ꝙ priuati actibus con¬
stitutronitus principum & maicior nexibus
continentur: si certum est nilui humanis

Expanded text:
ue quod factum est, ut hoc ipsum vere praediue quod factum est, ut hoc ipsum vere praedisic se habet, ut ex necessitate est. Hoc autem cur fiat haec ratio est, quod enim vere quis dicit, fieri necesse est. Illa enim veritas ex necessitate rerum procreatur. Quod si etiam id quod factum est veraciter praenuntiaretur futurum, nulla esset dubitatio omnia ex necessitate provenire. Quod si hoc, inquit, impossibile est videmus enim quasdam res ex principio liberi arbitrii et ex nostrorum actuum fonte descendere, quid dubitamus frivolam rationem omnium rerum necessitatis excludere? et delectum humanae vitae interpositione necessitatis non absumere? quae enim erit ulla discretio inter homines, si liberi arbitrii judicium perit? Cur postremum leges conditae? Cur reipublicae jura? Cur responsa sunt? Cur instituta? Cur mores publici et privati actus constitutionibus principum et judiciorum nexibus continentur, si certum est nihil humanis
Abbreviated transcription (Latin):
in negatione predicat manifestum est : quo¬
mamꝰ nec de eo ulla distantia interest. Siuie n.
quis ante quodlibet muitum tempus aliquid euẽ.¬
turum uere esse praedixerit ut ante glibet mui.¬
tum paucos dies uel roras uel momenta nihil
interest. Siue n quis ante nulle annos pre.¬
uceret quod ex necessitate esset futars saue
ante annum uel mensem uel diem uel hora
uel momentum de necessitate rei euenturae
nihil moueret. Qđđ n iba interesset utrũ
prediterent an non predicerent nihil quoq
interest an iuxta predicatur an longius.
Ee si hac ita sunt R oimnia quaetuns euenerĩt
futura fuisse necesse est totum liberum aybitrũ
perit totus casus absumitur uerum possibiltas
propter necessitaten oniis etcluditur. Simutꝰ
autem Aristoteles propter enuntiationem euentũ
coniungens ueriu necessitatem ex ipsa propositu¬
num ueritate confirmat dicens: si haec ita sunt
ut in omni tempore sic se habeat unũquodq eo¬

Expanded text:
in negatione praedicat, manifestum est quoin negatione praedicat, manifestum est quoniam nec de eo ulla distantia est: sive enim quis ante quamlibet multum tempus aliquid eventurum vere esse praedixerit, sive ante quamlibet paucos dies vel horas, vel momenta, nihil interest: sive enim quis ante mille annos praediceret, quod ex necessitate esset futurum, sive ante annum vel mensem, vel diem, vel horam, vel momentum de necessitate rei eventurae nihil moveret; quid enim interesset utrum praediceretur an non prediceretur? nihil quoque interest an juxta praedicatur an longius. Quod si haec ita sunt, et omnia quaecunque evenerunt futura fuisse necesse est, totum liberum arbitrium perit, totus casus absumitur, rerum possibilitas propter necessitatem omnis excluditur. Simul autem Aristoteles praenuntiationem eventumque contingens, rerum necessitatem ex ipsa propositionem veritate confirmat dicens: Si haec ita sunt, ut in omni tempore se sic haberet unumquodq