comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Empus ẽ iusticie qͦ
sctã penetralia adire.
inquib semꝑ equi
ac prodi fcti respectus religiosa cũ ob¬
seruatõne uersatur. et ubi studiũ uere¬
cũdie cupiditas rõni cedit. nichilq
utile qd̾ paꝵ honestũ uideri possit e
ducitur. Eius aũt p̾cipuũ et certissi cat
ducitur. Eius aut̃ p̾cipuũ et certissi¬
mũ inter om̃s gẽtes nr̃a ciuitas exẽ¬
ꝑlum est:
Amillo ꝯsule faliscos circũsi¬
dente. Magr̾̃ ludi plurimos
et nobilissimos inde pueros uelut
ambulandi grã eductos ĩcastra ro¬
manoꝵ ꝑduxit. Quib interceptis
nõ erat dubiũ qu falisci depoĩta belli
gerandi ꝑtinatia tradituri se nrõ ĩ¬
patori eẽnt. Ea re cognita senatus cẽ¬
suit ut pueri iũctum magrm̃ uirgis
cedentes in patriã remitterẽtur. Qua
iusticia aĩ eoꝵ sũt capti. quoꝵ menia
expugnari nõ poterãt. Nãq falisci
bñficio magis ꝙͣ armis uicti portas
romanis aperuerũt
Adem ciuitas aliquociens re-¬

Expanded text:
empus est iustitiae quoque sancta penetralia adire, in quibus semper aequi ac probi facti respectus religiosa cum obseruatione uersatur et ubi studium uerecundiae, cupiditas rationi cedit nihilque utile, quod parum honestum uideri possit, ducitur. eius autem praecipuum et certissimum ducitur. eius autem praecipuum et certissimum inter omnes gentes nostra ciuitas exemplum est. Camillo consule Falerios circumsedente magister ludi plurimos et nobilissimos inde pueros uelut ambulandi gratia eductos in castra Romanorum perduxit. quibus interceptis non erat dubium quin Falisci deposita belli gerendi pertinacia tradituri se nostro imperatori essent. ea re senatus censuit ut pueri uinctum magistrum uirgis caedentes in patriam remitterentur. qua iustitia animi eorum sunt capti, quorum moenia expugnari non poterant: namque Falisci beneficio magis quam armis uicti portas Romanis aperuerunt. Eadem ciuitas aliquotiens re
Abbreviated transcription (Latin):
dictu fastroienda sũt:
uic Brutus. exignũ ⁊ infelix
monietũ uite ꝙͣto de cecore e¬
mit. Qui a furio quẽ ad eũ occitẽdũ
Anth̾us miẜat ꝯp̾hnsus nõ solũ cer¬
uicẽ gladio subtraxit. Sed q̃ ꝯstãtuᷤ
eã p̾bere admonitus ipĩs his uerbis
bo fati erũnosã omirãdi stolidã fidẽ
sed hos tu furores ĩmoderata retinẽ¬
di sp̃s dulcedo subicis sane ratõnis
modũ expugnãdo. que uitã diligere
mortẽ nõ timere p̾cipit: cytẽna¬
A dem xersem reg̃e prr ttiue
uera suã cõditõnẽ ceplorasse uideur
opũ magnitudĩe ꝙͣ altiore aĩ sensu
felicior. Quis eĩm mediocriter prud̾ẽs
mortale se natũ fleuerit.
Quã Equisita custodia usi fũt quibus
suspecti domestici fuerunt. Capitulũ¬

Expanded text:
dictu fastidienda sunt. dictu fastidienda sunt. Quid, D. Brutus exiguom et infelix momentum uitae quanto dedecore emit! qui a Furio, quem ad eum occidendum Antonius miserat, conprehensus, non solum ceruicem gladio subtraxit, sed etiam constantius eam praebere admonitus ipsis his uerbis em fati aerumnosam! o iurandi stolidam fidem! sed hos tu furores inmoderata retinendi spiritus dulcedo subicis sanae rationis modum expugnando, quae uitam diligere, mortem non timere praecepit. Eadem Xerxen regem pro totius uera suam condicionem deplorasse uidetur, opum magnitudine quam altiore animi sensu felicior: quis enim mediocriter prudens mortalem se natum fleuerit? QVAM EXQVISITA CVSTODIA VSI SINT QVIBVS SVSPECTI DOMESTICI FVERVNT
Abbreviated transcription (Latin):
Erũ qr excessus euita et
fortiutos ⁊ uiriles qͦsdã
⁊̃ temerarios orõne atti¬
gimus. iubiciamus nũc extima tõi
enerues ⁊ effeminatos. ut ex ip̃a cõ¬
ꝑatõne pateat ꝙͣto nõ solũ fortior
sed ⁊̃ sapiẽtior mortis interdnũ ꝙͣ ui¬
te sit cupiditas.
Alius Aquilius cũ sibi morte¬
dati maluit turpiter ẜiure. ¶Quem
aliquis merito dixerit põtico suppli¬
cio ꝙ̃ romano impio digniorẽ. qm̃
comisit ut priuatũ opprobriũ publi¬
cis mbor existeret:
Neus quoq Carbo magne uere¬
cũdie ẽ larinis annalib. Tercio
in cõsulatu suo uissu pompei ĩ siciliã
ad supplitiũ ductus petiit amilitibus
demisse ⁊ flebilitez ut sibi aluũ leuare
pͥusꝙͣ expiraret. liceret quo miscrime
lucis usu diutius fineretur. eoq mo¬
ram trahẽs donec caput ens sordido
in loco secentis abscideretur ¶Ipã nẽ¬
ba tale flagitiũ narrãtis secũ luctã tur.
nec scilẽtio amica. quia oceultari nõ
merẽtur. neq relatõi familiaia quia

Expanded text:
erum quia excessus e uita et fortuitos et uiriles, quosdam etiam temerarios oratione attigimus, subiciamus nunc aestimationi enerues et effeminatos, ut ipsa conparatione pateat quanto non solum fortior, sed etiam sapientior mortis interdum quam uitae sit cupiditas. M'. Aquilius, cum sibi glordati maluit turpiter seruire. quem nonne aliquis merito dixerit Pontico supplicio quam Romano imperio digniorem, quoniam conmisit ut priuatum obprobium publicus rubor existeret? Cn. quoque Carbo magnae uerecundiae est Latinis annalibus. tertio in consulatu suo iussu Pompei in Sicilia ad supplicium ductus petiit a militibus demisse et flebiliter ut sibi aluum leuare prius quam expiraret liceret, quo miserrimae lucis usu diutius frueretur, eo usque moram trahens, donec caput eius sordido in loco sedentis abscideretur. ipsa uerba tale flagitium narrantis secum luctantur, nec silentio amica, quia occultari non meretur, neque relationi familiaria, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uiueni. corruit corpus. dilapsũ diade¬
ma ẽ. nec quo iussus erat progredi po¬
tuit. Quotq pene ueritatis fidẽ excedit
letus erat qui regnũ deponebat tristis.
cui dabatur. Nec ullũ fiñe tã egregium
certamen hũisset nisi patrie uolũtati
antoritas pompeii affusset. Filiũ eĩm ⁊
regem appellauit ⁊ diadema sume uissit.
et incuruli sella cõsidere coegit. Comi¬
ce leuitatis hi patres. Tragice aspitatiᷤᷤ
illi:
Ue Seueritate parentum

Expanded text:
iuueni, cohorruit corpus, delapsum diadeiuueni, cohorruit corpus, delapsum diadema est, nec quo iussus erat progredi potuit, quodque paene ueritatis fidem excedit, laetus erat qui regnum deponebat, tristis cui dabatur. nec ullum finem tam egregium certamen habuisset, nisi patriae uoluntati auctoritas Pompei adfuisset: filium enim et regem appellauit et diadema sumere iussit et in curuli sella considere coegit. Comicae lenitatis hi patres, tragicae asperitatis illi. DE SEVERITATE PATRVM
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentis dissimulantez app̾hndẽdo
mõ uegetiore mõ languidiore pulsu
uenaꝵ cõpit cuius morbi eẽt protimuᷤ¬
q id selenco exposuit. Qui carissimã
sibi ꝯiugẽ filio cedere nõ dubitauit.
ꝙ in amorẽ incidisset fortune acceptũ
referẽs ꝙ dissimulare eũ ad mortẽ usq
paratus eẽt ipiũs pudori imputans.
Subiciatur aĩs senex rex amãs iam
patebit ꝙͣ multa ꝙͣq difficilia pater¬
ni affectus indulgentia suꝑauit:
Tselencus quidẽ uxore. Anoba̾¬
çanes aũt filio suo Capadocie re¬
gno cessit ĩ ꝯspectu Gnei pompeii. Cuius
cũ tribunal ꝯscendisset ĩ uitatusq ab
eo ut incuruli sella sedisset. postꝙͣ filiũ
in cornu scribe humiliore fortima sua
locũ obtinẽtẽ cõspexisset. nõ sustinuit
infra se collocatũ intueri. sed protinus
sella descendit et diatema ĩ caput eius
transtulit hortariq cepit ut eo trãsiret
unde ip̃e surrexerat. Exciderũt lacrime.

Expanded text:
adulescentis dissimulanter adprehendendo adulescentis dissimulanter adprehendendo modo uegetiore modo languidiore pulsu uenarum conperit cuius morbi aeger esset, protinusque id Seleuco exposuit. qui carissima sibi coniuge filio cedere non dubitauit, quod in amorem incidisset, fortunae acceptum referens, quod dissimulare eum ad mortem usque paratus esset, ipsius pudori inputans. subiciatur animis senex, rex, amans: iam patebit quam multa quamque difficilia paterni adfectus indulgentia superauerit. Ac Seleucus quidem uxore, Ariobarzanes autem filio suo Cappadociae regno cessit in conspectu Cn. Pompei. cuius cum tribunal conscendisset inuitatusque ab eo in curuli sella sedisset, postquam filium in cornu scribae humiliorem fortuna sua locum obtinentem conspexisset, non sustinuit infra se conlocatum intueri, sed protinus sella descendit et diadema in caput eius transtulit hortarique coepit ut eo transiret, unde ipse surrexerat. exciderunt lacrimae
Abbreviated transcription (Latin):
Fteꝵ ut ad iocũdiora cognitu ueĩ¬
amus. Seleuci regis filius Anthi¬
ochus nouerce stratoĩces ĩfinito amo¬
re correptus memor ꝙͣ improbis facib
arderet impiũ pectoris uulnus pia dis¬
simula tõne cõtegebat. Itaq diu̾si affec¬
tus iiscem uisceribus ac medullis ĩ clu¬
si sũma cupiditas. ⁊ maxiã uerecũdia
adultimã tabẽ corpus eius redeger̃t.
Iacebat ip̃e inlectulo moribũdo siłis
lamẽtabantur necessarii. pater merõe
prostratus de obitu unici filii deq sua
miseriã orbitate cogitabat. Totius do¬
uultus. Sed hanc tristie nube̾ leptinis
Mathematici uł ut quid̃a tradũt fra¬
sistrati medici prouidentia discussit.
Iusta eim Anthiocũ sedens ut ad eũ ad
introitũ stratonices rubore ꝑfĩdi et
spiritu in crebescere eaq egrediente pal¬
lere et cxercitatiorẽ. melitũ subĩde recu¬
perre asaduertit. curiosiore obẜuatõne
ad ipãm ueritatẽ penetrauit. Intrãte eĩ
Stratoĩce ⁊ rursus abeũte brachium

Expanded text:
 ut ad iucundiora cognitu ueniamus, Seleuci regis filius Antiochus nouercae Stratonices infinito amore correptus, memor quam inprobis facibus arderet, impium pectoris uulnus pia dissimulatione contegebat. itaque diuersi adfectus isdem uisceribus ac medullis inclusi, summa cupiditas et maxima uerecundia, ad ultimam tabem corpus eius redegerunt. iacebat ipse in lectulo moribundo similis, lamentabantur necessarii, pater maerore prostratus de obitu unici filii deque sua miserrima orbitate cogitabat, totius douultus. sed hanc tristitiae nubem Leptinis mathematici uel, ut quidam tradunt, Erasistrati medici prouidentia discussit: iuxta enim Antiochum sedens, ut eum ad introitum Stratonices rubore perfundi et spiritu increbrescere eaque egrediente pallescere et † excitatiorem anhelitum subinde recuperare animaduertit, curiosiore obseruatione ad ipsam ueritatem penetrauit: intrante enim Stratonice et rursus abeunte brachium
Abbreviated transcription (Latin):
parentes p̾ma nature lex cẽt
Uem p̾dicatũ depietate eius existi¬
metur. que patrẽ suũ Cimona cõ¬
simili fortuna affectũ pariq custodie
traditũ iam ultime senectutis uelut
infantẽ pectori suo admotũ aluit. ¶ He¬
rent ac stupẽt hoĩum oculi cũ huiꝰ fct̃i
pictã imaginẽ uidẽt. caũsq antiqui
ꝯditõnẽ pñtis spectaculi admiratõe
renouãt ĩ illis mutis mẽbroꝵ liniam̃¬
tis uiua ac spirantia corpora intueri
credentes. qd̾ necesse ẽ aĩo quoq eueĩ¬
re aliꝙͣto efficatiore pictura litteraꝵ
Ec te quidẽ Cimo silẽtio ĩuoluam.
qui pari tuo sepulturã uolũtaiis
iunculis emere nõ dubitasti. Nã ⁊ si ma¬
ximo tibi postea ⁊ ciui ⁊ duci euadere ꝯ¬
tigit. plus tñ aliꝙͣto laudis ĩcarc̾ẽ ꝙͣ ĩ
curia assecutus es. Cetere eĩ uirtutes.
admiratoĩs tm̃mo multũ pietas uero

Expanded text:
parentis prima naturae lex esset. parentis prima naturae lex esset. Idem praedicatum de pietate Perus existimetur, quae patrem suum Mycona consimili fortuna adfectum parique custodiae traditum iam ultimae senectutis uelut infantem pectori suo admotum aluit. haerent ac stupent hominum oculi, cum huius facti pictam imaginem uident, casusque antiqui condicionem praesentis spectaculi admiratione renouant, in illis mutis membrorum liniamentis uiua ac spirantia corpora intueri credentes. quod necesse est animo quoque euenire, aliquanto efficaciore pictura litteraruNe te quidem, Cimo, silentio inuoluam, qui patri tuo sepulturam uoluntariis uinculis emere non dubitasti: nam etsi maximo tibi postea et ciui et duci euadere contigit, plus tamen aliquanto laudis in carcere quam in curia adsecutus es: ceterae enim uirtutes admirationis tantum modo multum, pietas uero
Abbreviated transcription (Latin):
Anguĩs ingenui mulier̃e p̃tor
apud tribunal suũ capitali cͥmĩe
dannatam Triũuiro ĩcarcere necandã
tradidit. Quo receptã is qui custodie
p̾erat misericordia motus nõ ꝓtinus
strãgulauit. Aditũ quoq ad cã filie s
diligenter excusse ne quid cibi ĩ ferret
dedit. extimãs futuꝵ ut mnedia ꝯsuma¬
retuz. Cũ aũt plures iam dies ĩtercede¬
rent secũ ip̃e quetẽs ꝗdnã eẽt ꝙ tã diu
sustentaretur. curiosius obseruata filia
aiãdũtit illa extractõ ubere fame mat̾s
lactis sui subsidio laniẽtem. Que tã ad¬
mirabilis spectaculi nouitas abipõ ad
Trũuirũ a Triũuiro ad p̾torẽ ap̾tore ad
ri impetrauit. ¶ Quo nõ penetrat aut.
quid nõ excogitat pietas q̃ incarc̾e ẜuã¬
de genitricis nouã rõnem inueĩt. Quid
eĩm tam ĩusitatũ quid tã in auditũ ꝙͣ
matrẽ uberibus nate alitã. putarit ali¬
quis hoc cõtra rex nãm factũ. nisi dilig̃ẽ

Expanded text:
Sanguinis ingenui mulierem praetor Sanguinis ingenui mulierem praetor apud tribunal suum capitali crimine damnatam triumuiro in carcere necandam tradidit. quo receptam is, qui custodiae praeerat, misericordia motus non protinus strangulauit: aditum quoque ad eam filiae, sed diligenter excussae, ne quid cibi inferret, dedit existimans futurum ut inedia consumeretur. cum autem plures iam dies intercederent, secum ipse quaerens quidnam esset quo tam diu sustentaretur, curiosius obseruata filia animaduertit illam exerto ubere famem matris lactis sui subsidio lenientem. quae tam admirabilis spectaculi nouitas ab ipso ad triumuirum, a triumuiro ad praetorem, a praetore ad ri impetrauit. quo non penetrat aut quid non excogitat pietas, quae in carcere seruandae genetricis nouam rationem inuenit? quid enim tam inusitatum, quid tam inauditum quam matrem uberibus natae alitam? putarit aliquis hoc contra rerum naturam factum, nisi diligere
Abbreviated transcription (Latin):
manũ ĩ iecit. pͥuato fractus impio de¬
scendit e rostris nec minimo quidem
murmure destitute cõcioĩs rep̾hnsus
Agna sũt hec uirilis pietatiꝰ oꝑa.
sed nescio an his oĩb ualẽtius
⁊ aiosius Claudie uestalis uirgĩs fcfm.
Que cũ patrẽ suũ triũphantẽ ecurru
uiolẽta Tribuni manu trabi aiãdũtissa
mira celeritate utrisq se int̾poñẽdo am¬
plissim̃a potestatẽ inimicitiis accẽsam
depulit. Igitur altex t̾umphum pater
in Capitoliũ altex filia ĩ edẽ ueste duxit.
Nec discerni potuit utri plus laudis
tribueretur. cui uictoria an cui pietas
comes aderat. ¶Ignoscite uetustissimi
firi. ueĩamq eterni date ignes. si a ue¬
stro sacratissimo templo ad necessaĩu
magis ꝙͣ speciosũ urbis locũ ꝯtextus
opis nr̃ progressus fu̾it. Nulla eĩm
acerbitate fortune nullis sordib p̾ciũ
care pietatis euillescit. qn ⁊̃ eo certius
quo miserius exꝑimẽtũ habet

Expanded text:
manum iniecit, priuato fractus imperio demanum iniecit, priuato fractus imperio descendit e rostris, ne minimo quidem murmure destitutae contionis reprehensus. Magna sunt haec uirilis pietatis opera, sed nescio an his omnibus ualentius et animosius Claudiae Vestalis uirginis factum. quae, cum patrem suum triumphantem e curru uiolenta tribuni pl. manu detrahi animaduertisset, mira celeritate utrisque se interponendo amplissimam potestatem inimicitiis accensam depulit. igitur alterum triumphum pater in Capitolium, alterum filia in aedem Vestae duxit, nec discerni potuit utri plus laudis tribueretur, cui uictoria an cui pietas comes aderat. Ignoscite, uetustissimi foci, ueniamque aeterni date ignes, si a uestro sacratissimo templo ad necessarium magis quam speciosum urbis locum contextus operis nostri progressus fuerit: nulla enim acerbitate fortunae, nullis sordibus pretium carae pietatis euilescit, quin etiam eo certius quo miserius experimentum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
cãm dicẽt. ¶ Cõmẽdabilis c̃ pietas
que mãsuetis parentibo p̾statur. Seo
Manilius quo horridiorẽ patr̃e hũit
hoc ꝑiculo eius laudabilius sb̃uenit.
qui ad eũ diligẽdũ p̾t̾ nãlem amorem
nullo diligentie blandim̃to inuitatuᷤ
fuerat.
Anc pietatẽ emulatus Marcus:
Cocta eo ipõ die quo tozã uirilẽ
sũpsit. protinus ut e capitolio descen¬
dit Gneũ Carbonẽ aquo pat̾ eius dan¬
natus fuerat postulauit. ꝑtractatũq
reum iudicio afflixit et ingeniũ ⁊ ad¬
olescentiã p̾claro oꝑe auspicatus:
Pud Gaiũ quoq flãm ineum
autoritas patria eque potens
fuit. Na cũ tribunus plebis legem de
gallico agro niritĩ diuidendo inuito
⁊ repugnãte senatu promulgasset ptibꝰ
minisq eius a cerrime resistẽs ac ne
exercitu quidẽ adu̾sum se ꝯscͥpto si ĩ eã¬
dem senteciã pseueraret absterritus. ptꝰ¬
ꝙͣ prorostris legem ei iã referẽti pater

Expanded text:
causam diceret. commendabilis est pietas, causam diceret. commendabilis est pietas, quae mansuetis parentibus praestatur. sed Manlius, quo horridiorem patrem habuit, hoc periculo eius laudabilius subuenit, quia ad eum diligendum praeter naturalem amorem nullo indulgentiae blandimento inuitatus fuerat. Hanc pietatem aemulatus M. Cotta eo ipso die, quo togam uirilem sumpsit, protinus ut a Capitolio descendit, Cn. Carbonem, a quo pater eius damnatus fuerat, postulauit peractumque reum iudicio adflixit, et ingenium et adulescentiam praeclaro opere auspicatus. Apud C. quoque Flaminium auctoritas patria aeque potens fuit: nam cum tribunus pl. legem de Gallico agro uiritim diuidendo inuito et repugnante senatu promulgasset, precibus minisque eius acerrime resistens ac ne exercitu quidem aduersum se conscripto, si in eadem sententia perseueraret, absterritus, postquam pro rostris ei legem iam referenti pater
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊ ꝑatre ex ip̃a morte rapto mere-¬
retur. ¶ Anribus istã tã p̾clara exem¬
pla romana ciuitas accepit. illa uidit
oculis¬
ucio Mamilio Corquato diem
ad ppłi Pomponius tribunus plebis
direrat ꝙ occasione bñfaci ẽdi belli ĩductꝰ
legitimũ obtinẽdi imꝑii tp̃s excessisset ꝙ¬
q filiũ optime indolis iunenẽ rustico o¬
pere grauatũ publicis usib sb̾traheret.
Id postꝙͣ Manilius adolescẽs cognouit
protinus ubem petiit. et si ĩ pomponii do¬
num p̾ma luce direxit. Qui existimans
in hoc eũ ueĩsse ut patris crimina aquo
plus iusto asꝑe tractabatur deferret. exce¬
tere om̃s iussit cubiculo quo licẽtius re¬
motis arbitris indiciũ ꝑagẽt. Nactus
occasionẽ oportunã propoĩto suo iiue¬
nis gladiũ quẽ tectus attulerat distr̃ix̃
tribunũq minis ac terrore ꝯpulsum
uirare coegit a patris eius accusatõe
recessuꝵ. Eoq effectũ ẽ ne Torquatus

Expanded text:
simul et patre ex ipsa morte rapto meresimul et patre ex ipsa morte rapto mereretur. Auribus ista tam praeclara exempla Romana ciuitas accepit, illa uidit oculis. L. Manlio Torquato diem ad populum Pomponius tribunus pl. dixerat, quod occasione bene conficiendi belli inductus legitimum optinendi imperii tempus excessisset quodque filium optimae indolis iuuenem rustico opere grauatum publicis usibus subtraheret. id postquam Manlius adulescens cognouit, protinus urbem petiit et se in Pomponii domum prima luce direxit. qui existimans in hoc eum uenisse, ut patris crimina, a quo plus iusto aspere tractabatur, deferret, excedere omnes iussit cubiculo, quo licentius remotis arbitris indicium perageret. nactus occasionem opportunam proposito suo iuuenis gladium, quem tectum adtulerat, destrinxit tribunumque minis ac terrore conpulsum iurare coegit a patris eius accusatione recessurum, eoque effectum est ne Torquatus
Abbreviated transcription (Latin):
petiit. Quã filius ubi aspexit. expugͣsti
inquit ⁊ uicisti irã meã. patria p̾cibus
huius admotis cuius utero ꝙͣuis te
merito nichil ĩ uisã dono. Cõtinuoq a¬
grum romanũ hostilibus armis libera¬
uit. Ergo pectus dolore accepte iniurie
spe potiũde uictorie uerecõdia nõ detrac¬
tandi ministerii metu mortis refertũ
totũ sibi pietas uacuefecit. uniusq
parentis aspectus bellũ atrox salutari
pace mutauit:
Adem pietas uirib suis infla¬
matũ aAffricanũ supiore uixdũ
annos puerilitatis ingressũ ad opem
patri ĩ acĩe ferendam uirili robore arma¬
uit. Cõsulem eĩ eum apd̾ cicinũ flum̃
aduersis auspitiis cũ hanibale pug¬
nãtem grauiter sanciũ intercessu suo
seruauit. Neq illũ aut etatis ĩ firmitas
aut milicie tirociniũ aut ĩfelicis p̾lii
q̃ ueterano bellatori ꝑtimescẽdus exitꝰ
interpellare ualuit quominus duppli¬
ci gloria cõspicuns coronã imꝑatore

Expanded text:
petiit. quam ubi filius aspexit, 'expugnasti' petiit. quam ubi filius aspexit, 'expugnasti' inquit 'et uicisti iram meam, patria, precibus huius admotis, cuius utero quamuis merito mihi inuisam dono', continuoque agrum Romanum hostilibus armis liberauit. ergo pectus dolore acceptae iniuriae, spe potiendae uictoriae, uerecundia detrectandi ministerii, metu mortis refertum, totum sibi pietas uacuefecit, uniusque parentis aspectus bellum atrox salutari pace mutauit. Eadem pietas uiribus suis inflammatum Africanum superiorem uixdum annos pubertatis ingressum ad opem patri in acie ferendam uirili robore armauit: consulem enim eum apud Ticinum flumen aduersis auspiciis cum Hannibale pugnantem, grauiter saucium intercessu suo seruauit, neque illum aut aetatis infirmitas aut militiae tirocinium aut infelicis proelii etiam ueterano bellatori pertimescendus exitus interpellare ualuit, quo minus duplici gloria conspicuus coronam imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
Oriolanus maximi uir
animi ⁊ altissimi cõsilii
optimeq de republicaɨ
meritus iniquissime dãnatõnis ruina
prostratus ad uolscos ĩfestos tuc̃ roma-¬
nis ꝯfugit. Magno ubiq p̾cio uirtus
extimatur. Itaq qui latebras quesitum
uenerat ibi breuissime adeptus ẽ ĩpiũ
Eueĩt q ut quẽ prose salutarẽ ĩpator̃e
ciues hr̃e noluerãt pene pestiferũ aduez¬
sum se duc̃e expirẽtur. frequẽter eĩ fusis
exercitibus nrĩs uictoriaꝵ suaꝵ gradib
aditũ uxta menia urbis uolsco militi ser¬
uxit. Quapꝑ fastidiosus ille ĩextimãdis
bonis suis ppłs qui reo nõ pepterat etuli
coactus c̃ supplicare. Missi ad eũ tep̾cã¬
dum legati nichil profecerũt. Missi de¬
inde sacercotes cũ infulis eque sine efft̾¬
tu redierũt. Stupebat senatus. trepida¬
bat ppłs. uiri piter ac mulieres exitium
imminens lamẽtabãtur. Tñc ueturia
Coriolani mater uolũniã uxorem eius
et liberos secũ trahens castra yolscoꝵ

Expanded text:
oriolanus maximi uir animi et altissimi consilii optimeque de re publica meritus iniquissimae damnationis ruina prostratus ad Volscos infestos tunc Romanis confugit. magno ubique pretio uirtus aestimatur. itaque, quo latebras quaesitum uenerat, ibi breui summum est adeptus imperium, euenitque ut quem pro se salutarem imperatorem ciues habere noluerant, paene pestiferum aduersus se ducem experirentur: frequenter enim fusis exercitibus nostris uictoriarum suarum gradibus aditum iuxta moenia urbis Volsco militi struxit. quapropter fastidiosus ille in aestimandis bonis suis populus, qui reo non pepercerat, exuli coactus est supplicare. missi ad eum deprecandum legati nihil profecerunt: missi deinde sacerdotes cum infulis aeque sine effectu redierunt. stupebat senatus, trepidabat populus, uiri pariter ac mulieres exitium imminens lamentabantur. tunc Veturia Coriolani mater Volumniam uxorem eius et liberos secum trahens castra Volscorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ra quoq aut odiũ ĩ pecto¬
ribus hũanis magnos fl¬
uctus excitãt pro cursu ce¬
lerior illa. nocẽdi cupiditate hoc ꝑti-¬
natius. uterq ꝯsternatoĩs plenus n¬
afftũs ac nũꝙͣ sine tormẽto sui uolẽ¬
tis qr dolorẽ cũ in ferre nult patitur.
amara solicitudĩe ne nõ ꝯtĩgat ultio
anxius. Sed ꝓpͥetates eoꝵ certissime
sũt imagines quas dii ip̃i ĩ claris per¬
sonis aut dicto aliquo aut fctõ uehe¬
mẽtie cõspici uoluerũt:
Um adu̾sus aAsdrubalẽ liuius
Salinator bellũ gesturus urbe
egrederetur monẽte Rabio Maximo ne
añ descende̾t inaciẽ ꝙ̃ hostiũ uires aĩu¬
q cagnoscẽt. Prim̾a occasionẽ pugͣn¬
Interrogatusq ab eodẽ quid ita tam
festinãter manũ cõserere uellet. Ut ꝙͣ
celerime inquit aut gl̾iam exhostibus
uictis aut ex ciiub romanis prostratis
gaudiũ capiã. ¶Ira tũc ⁊ uirtus ẜmo¬
nem eius inter se diuiserũt. Illa ĩuiste
dãnatoĩs memor. Hec triũphi głie ĩ¬

Expanded text:
ra quoque et odium in pectoribus humanis magnos fluctus excitant, procursu celerior illa, nocendi cupidine hoc pertinacius, uterque consternationis plenus affectus ac numquam sine tormento sui uiolentus, quia dolorem, cum inferre uult, patitur, amara sollicitudine ne non contingat ultio anxius. sed proprietatis eorum certissimae sunt imagines, quas di ipsi in claris personis aut dicto aliquo aut facto uehementiore conspici uoluerunt. Cum aduersus Hasdrubalem Liuius Salinator bellum gesturus urbe egrederetur, monente Fabio Maximo ne ante descenderet in aciem quam hostium uires animumque cognosset, primam occasionem pugnaninterrogatusque quid ita tam festinanter manum conserere uellet, 'ut quam celerrime' inquit 'aut gloriam ex hostibus uictis aut ex ciuibus pgaudium capiam'. ira tunc et uirtus sermonem eius inter se diuiserunt, illa iniustae damnationis memor, haec triumphi gloriae in
Abbreviated transcription (Latin):
tinit. ¶ Quib frĩs ut cupiditati sue
indulsit ita magͥfice gestaꝵ rex głia
cormupit. meritũq honor̃e triũphi
hostiũ ꝙͣ ire fortior uictor ãmisit
uid scilla: dñ hunic uitio obtẽpe¬
rat nõ ne multo alieno sãguẽ
profuso adult̾iu ⁊ suũ exogauit: pr¬
teolis eĩ ardẽs indignatr̃e ꝙ Gaius
prĩceps eus colonie pecuniã a decu¬
nonib adrefectõe capitolii promis¬
sam cuc̃tãtius daret. cũ cõcitatione
nimia atq ĩmoterato uocis impetu
cõuulso pectore. spm̃ ciuore ac minis¬
mixtũ euomuit. ne senio iã prolapsuᷤs
ut pote sexagesimũ ingrediẽs annum
sed alita miserit reipuͤ impotẽtia furẽs.
Igitur ĩ dubio ẽ Silla ne p̾or an iracũ¬
dia Sille sit extic̃ta. ¶Neq abignotis
exempla petere iuuat ⁊ maxĩs uiris
exprobare uitia sua uerecõdie ẽ. Ceteꝵ
cũ propoĩti fides excellẽti ssiã queq
cõpleti moncat. noluptas opi cedat.

Expanded text:
tuit. quibus factis ut cupiditati suae tuit. quibus factis ut cupiditati suae indulsit, ita magnifice gestarum rerum gloriam corrupit meritumque honorem triumphi hostium quam irae fortior uictor amisit. Quid Sulla, dum huic uitio obtemperavit, nonne multo alieno sanguine profuso, ad ultimum et suum erogavit. Puteolis enim ardens indignatione quod Ganeus princeps eius colonie pecuniam a decurionibus ad refectionem capituli promissam cunctantius daret, animi concitatione, nimia immoderatoque vocis impetu, comixtum euomuit, nec senio iam prolapsus, utpote sexagesimum ingrediens annum, sed alita miseriis rei publicae inpotentia furens. igitur in dubio est Sullane prior an iracundia sullae sit extincta. Neque ab ignotis exempla petere iuuat et maximis uiris exprobare uitia sua uerecundiae est. ceterum cum propositi fides excellentissima quaeque conplecti moneat, uoluntas operi cedat,
Abbreviated transcription (Latin):
ptẽ dimittẽdã. in appio totã fuge
postponendam reddidit
suffragiis eius dedicatio edis Mercu¬
rii Marco p̾torio pͥmi pili cẽturioni
data ẽ. preteritis ꝯsulib Appio ꝙ ob
stitisset quo minus ere alieno suo suc¬
curreretur ẜuilio ꝙ susceptã cãm suã
languido patrocinio proterisset. n¬
¶Negas efficace̾ ẽẽ ir̃a cuius horta tu
miles sũmo impio p̾latus est:
ue quidẽ nõ proculcauit tm̃ ĩp
Metellus eũ utrãq hispaĩam cõsul
pͥus deĩde pro ꝯsul pene totã sb̾ egis¬
set. Postꝙͣ cognouit Qũitũ põpeiu
ꝯsulẽ inimicũ suũ successorẽ sibi mit¬
ti. om̃s qui mõ militiã suã uolucrũt
finiri dimisit. Cõmeatus petentib
neq caĩs excussis neq cõstituto tpͣe
dedit. ¶Horrea custodib remotis
oportuna rapine p̾buit. Arcus sagi¬
ttasq cretẽsiũ fragi atq ĩ amñe obi¬
ci iussit. Elephantis cibaria dari ue¬

Expanded text:
partem omittendam, in Appio totam fugae partem omittendam, in Appio totam fugae postponendam reddidit.suffragiis eius dedicatio aedis Mercurii M. Plaetorio primi pili centurioni data est praeteritis consulibus, Appio, quod obstitisset quo minus aeri alieno suo succurreretur, Seruilio, quod susceptam causam suam languido patrocinio protexisset. negas efficacem esse iram, cuius hortatu miles summo imperio praelatus est? Quae quidem non proculcauit tantum iMetellus, cum utramque Hispaniam consul prius, deinde pro consule paene totam subegisset, postquam cognouit Q. Pompeium consulem inimicum suum successorem sibi mitti, omnes, qui modo militiam suam uoluerunt finiri, dimisit, commeatus petentibus neque causis excussis neque constituto tempore dedit, horrea custodibus remotis opportuna rapinae praebuit, arcus sagittasque Cretensium frangi atque in amnem abici iussit, elephantis cibaria dari ue
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã ĩurbe̾ referẽti cũ seniores oẽs
leticia ouãtes occurrerẽt. iunioꝵ nemo
obuiã processit. ꝙ filiũ adolescẽtẽ fortis¬
sime ad u̾sus ĩpm̃ suũ p̾liatũ securi per¬
cussũ occidisset miẜti sũt equalis nimis
aspe puniti. ¶ec frum eoꝵ defendo
sed ire iñ indico. que unius ciuitatis
et etates ⁊ affectus diuidere ualuit.
Eadẽq tm̃ potuit ut uniu̾sũ ppłi rõa¬
mani equitatũ a fabio ꝯsule adhosti¬
um copias ꝑsequẽdas missũ. cũ et
tuto ⁊ facile eas licẽt delere legis agͣ¬
rie ab eo impedite memor ĩ mobilem
retineret.
lla quoq appio duci cuius pat̾
dũ prosenatus amplitudĩe niti¬
tur. comoda plebis acerrime ĩpugͣ¬
uerat. ĩfensũ exercitũ faciẽdo uoluta¬
na fuga terga hosti ne triũphũ imꝑ¬
atori hret dare coegit. ¶Quociens
uictorie iuctrix. cõgratulatr̃ez eius
ĩTorquato spnedã ĩ fabio pulcerimã

Expanded text:
uictoriam in urbem referenti, cum seniores omnes uictoriam in urbem referenti, cum seniores omnes laetitia ouantes occurrerent, iuniorum nemo obuiam processitsime aduersus imperium suum proeliatum securi percusserat. miserti sunt aequalis nimis aspere puniti: nec factum eorum defendo, sed irae uim indico, quae unius ciuitatis et aetates et adfectus diuidere ualuit. Eademque tantum potuit, ut uniuersum populi Romani equitatum a Fabio consule ad hostium copias persequendas missum, cum et tuto et facile eas liceret delere, legis agrariae ab eo impeditae memorem inmobilem retineret. illa uero etiam Appio duci, cuius pater, dum pro senatus amplitudine nititur, commoda plebis acerrime inpugnauerat, infensum exercitum faciendo uoluntaria fuga terga hosti, ne triumphum imperatori quaereret, dare coegit. quotiens uictoriae uictrix! congratulationem eius in Torquato spernendam, in Fabio pulcherrimam
Abbreviated transcription (Latin):
paccatoq iuris ciuilis iudicio
celeberimũ prudẽtie moderatõisq ĩ¬
memorẽ reddiderũt. Cõsulatus eĩm re¬
pulse dolore accẽsus eo qui dẽ magis
ꝙ illũ bis patri sublatũ meminerat.
Cũ ad cũ postero comitioꝵ die multi
ꝯsulẽdi causa ueĩsset. om̃s dimisit.
p̾fatus om̃s ꝯsulere scitis ꝯsulẽ facẽ
nescitis. ¶Uictũ grauiter ⁊ merito.
sed tñ aliꝙ̃to melius nõ dictũ. Nã ꝗs
ppło rõano urasci sapienter põt:
Taq ne illi quide probãdi qͣuis
factũ eoꝵ nobilitatis splentore
protẽctũ sit. qui ꝙ cũ Gneus flauius
humillime quõdã sortis p̾turã adeptuᷤ
erat offensi anulos aureos sibimet et
phaleras equis suis detractas ab iecer̃t.
doloris potẽciã tm̃ nõ luctũ profecto
testati. ¶Talis ire motus aut sĩgłoꝵ
aut paucoꝵ adu̾sus ppłm unuiersuz.
multitudĩs erga pr̃ĩcipes ac duces e¬
eiusmodi.
Anilio torquato amplissimã et
głiosissimã ex lacuns ⁊ cãpanis

Expanded text:
io celeberrimum, prudentiae moderationisque inmemorem reddiderunt: consulatus enim repulsae dolore accensus, eo quidem magis, quod illum bis patri suo datum meminerat, cum ad eum postero comitiorum die multi consulendi causa uenissent, omnes dimisit, praefatus 'an nos consulere scitis, consulem facere nescitis?' dictum grauiter et merito, sed tamen aliquanto melius non dictum: nam quis populo Romano irasci sapienter potest? Itaque ne illi quidem probandi, quamuis factum eorum nobilitatis splendore protectum sit, qui, quod Cn. Flauius humillimae quondam sortis praeturam adeptus erat, offensi anulos aureos sibimet ipsis et phaleras equis suis detractas abiecerunt, doloris inpotentiam tantum non luctu professo testati. Talis irae motus aut singulorum aut paucorum aduersus populum uniuersum: multitudinis erga principes ac duces eius modi. Manlio Torquato amplissimam et gloriosissimam ex Latinis et Campanis
Abbreviated transcription (Latin):
attĩgam nescio. Nã ⁊ ãplitudinẽ
fortune que quõdam om̃s terras ⁊ oiã
maria fugore suo occupauerat ĩ tueor
et ruinã eius maiore eẽ ꝙͣ ut maũ mã
attẽtari debeat memini. Sed tñ nobis
quoq tacẽtib Gnci Carbonis a quo ad¬
modũ adolescẽs depaternis boĩs ĩforo
dimicãs protectus es iussu tuo ĩterẽpti
mors aĩs hoĩum nõ sine aliqua rep̾hn¬
sione obẜuabitur. qr tã ingrato plus lu

Expanded text:
attingam nescio: nam et amplitudinem attingam nescio: nam et amplitudinem fortunae tuae, quae quondam omnes terras et omnia maria fulgore suo occupauerat, intueor et ruinam eius maiorem esse quam ut manu mea adtemptari debeat memini. sed tamen nobis quoque tacentibus Cn. Carbonis, a quo admodum adulescens de paternis bonis in foro dimicans protectus es, iussu tuo interempti mors animis hominum non sine aliqua reprehensione obuersabitur, quia tam ingrato facto plu
Abbreviated transcription (Latin):
icuatẽ picene regioĩs rogatu Marci
Celii nõ minore cura ꝙͣ eloquẽtia de¬
fendit. cũ q cã admodũ dubia fluctu¬
ante saluũ ad penates suos remisit.
Hic popilius postea. nec re nec u̾bo
a sicerone lesus ultro Marcũ Anth̃m ro
detestabilis ministerii ꝑtibꝰ gaudio ex¬
ultas Caieta cucuirit. et uirũ omitto ꝙ ã
plissime dignitatis. certe salubritatis
studio p̾stantis officii priuatĩ sibi uene¬
randũ iugulũ p̾bere iussit. Ac protinus
caput romane eloquẽtie et pacis clarissi¬
mã derterã ꝑsũmũ et securũ ociũ ampu¬
tauit. Eaq sarcina tãꝙͣ opimis spoliis
alacer inurbẽ reu̾sus ẽ. Neq eĩ scelestum
portanti onus succurrit se caput ferre
qd̾ pro capite eius quõdã ꝑ orauerat. In¬
ualide ad hoc mõstrũ suggillãdũ littere.
qm̃ qui talẽ siceronis casũ digne deplo¬
rare possit alius Cicero nõ extat.
uo te nũc modo magne pompeni

Expanded text:
Laenatem Picenae regioLaenatem Picenae regioCaelii, non minori cura quam elegantia defendit, eumque causa admodum dubia fluctuantem, salvum ad penates suos remisit. Hic Pompilius postea, nec re nec verbo a Cicerone laesus ultro Marcum Antonium rdetestabilis ministerii partibus, gaudio exsultans, Cajetam cucurrit, et virum, omitto quod amplissimae dignitatis, certe salubri studio et praestantis officii privatim sibi venerandum, jugulum praebere jussit, ac protinus caput Romanae eloquentiae et pacis clarissimam dexteram per summum et securum otium amputavit, eaque sarcina tanquam opimis spoliis alacer in Urbem reversus est. Neque ei scelestum portanti onus succurrit quod pro capite eius quondam perorauerat. inualidae ad hoc monstrum suggillandum litterae, quoniam qui talem Ciceronis casum satis digne deplorare possit, alius Cicero non extat. Quo te nunc modo, Magne Pompei,
Abbreviated transcription (Latin):
cela u̾boꝵ impiũ sextilii caput obnu
meretur. Ꝙ Gaiũ Cesarem a quo tũ stu¬
diose tũ ⁊̃ feliciter grauissimi criminie
reus defensus fuerat. Cinnane proscp¬
tõnis tp̃e profugũ p̾sidiũ suũ ĩ fundo
Tarquimensi cladis cõditõne ĩplorãẽ
bñficii uire repetere coactũ a sacris ꝑ¬
fide mense et altaribus nephandor pe¬
natium aduulsum truculẽto uictori
uigulandũ tradere nõ exhorruit. fig̃e
accusatorẽ eius fortua publica ĩ sup¬
pliciis nomẽ conuersum tã luctuosa
illam op̃e genibus annixũ orasse cru¬
deliter tñ repulsus uideretur. Quin ⁊ͣ
quos iniurie inuisos faciũt gratiosos
miserie reddũt. uex sextilius nõ accu¬
satorem sed patronũ seuissime inimi¬
ci uiolentie sins maĩbus obiecit. Si
metu mortis iuuta dignus. si premii
spe dignissimus morte:
Eo ut ad alium cõsenta neum
huic ingrati aĩ actũ tr̃asgre¬
diar Mareus Cicero Gaiĩ popilium

Expanded text:
orcella uerborum impium Sextili caput obrui orcella uerborum impium Sextili caput obrui meretur, quod C. Caesarem, a quo cum studiose tum etiam feliciter grauissimi criminis reus defensus fuerat, Cinnanae proscriptionis tempore profugum, praesidium suum in fundo Tarquiniensi cladis condicione inplorare, beneficii iure repetere coactum, a sacris perfidae mensae et altaribus nefandorum penatium auulsum truculento uictori iugulandum tradere non exhorruit? finge accusatorem eius fortuna publica in supplicis nomen conuersum tam luctuosam illam opem genibus adnixum orasse, crudeliter tamen repulsus uideretur, quia etiam quos iniuriae inuisos faciunt, gratiosos miseriae reddunt. uerum Sextilius non accusatorem, sed patronum saeuissimae inimici uiolentiae suis manibus obiecit, si metu mortis, uita indignus, si praemii spe, dignissimus morte. Sed ut ad alium consentaneum huic ingrati animi actum transgrediar, M. Cicero C. Popilium
Abbreviated transcription (Latin):
leges pacẽ libertatẽq ĩ suo statu retin¬
uerat hãc mercedẽ tulit. ne ĩ urbe nr̃a
moreretur. Siquidẽ inudia ⁊ obtrecta¬
tione cõpulsus legatõne a senatu li¬
bera impetrata. habitaq cõtione qua
adiis immortalibus petiit ne unꝙͣ
ad ingratũ ppłm reuerteretur ĩ siciliã
profectus ẽ. ibiq ꝑseueranter moran¬
do cõpotẽ se uoti fecit. ¶Quĩq igitur
deinde Cornelii. totidẽ sũt notissima ĩ¬
grate patrie exempla atqz hor ꝗdem
secessus uoluntarii.
Ala uoͣ cũ magim̃ equitũ spu
rium Melium regnũ affectãte̾
occidisset. custo dite libertatis ciuiũ
exilio suo penas dedit.
Etex ut senatus ppłiq mẽs in
modũ subite tẽpestatis cõcita
leui querela prosequẽda ẽ. ita sigłoꝵ
ingrata facta liberiore indignãtone
proscindenda sũt.qz potentes ꝯsilii cũ
utrũq rõne ꝑpendere lice̾t scelus pieta¬
ti p̾tulerũt. ¶ Quo eim nimbo qua ꝓ¬

Expanded text:
leges, pacem libertatemque in suo statu retinleges, pacem libertatemque in suo statu retinuerat, hanc mercedem tulit ne in urbe nostra moreretur: si quidem inuidia et obtrectatione conpulsus legatione a senatu libera impetrata habitaque contione, qua a dis inmortalibus petiit ne umquam ad ingratum populum reuerteretur, in Siciliam profectus est ibique perseueranter morando compotem se uoti fecit. quinque igitur deinceps Cornelii totidem sunt notissima ingratae patriae exempla. Atque horum quidem secessus uoluntari: Ahala uero, cum magister equitum Sp. Maelium regnum adfectantem occidisset, custoditae libertatis ciuium exilio suo poenas pependit. eterum ut senatus populique mens in modum subitae tempestatis concitata leni querella prosequenda est, ita singulorum ingrata facta liberiore indignatione proscindenda sunt, quia potentes consilii, cum utrumque ratione perpendere liceret, scelus pietati praetulerunt: quo enim nimbo, qua p
Abbreviated transcription (Latin):
Cui rex anthiocus deuictus ⁊ asiã
latus reus fiẽt. et in carcem duci iũ¬
beretur causam p̾buit:
Ichilo uirtute posterior affri¬
canus aut minor sed ne exi¬
tu q̃ltidem felicior. Uuab eĩ urbib
imminẽtibus. ex rex natura depulsis
raptorem spũs domi inueĩt. mortis
punitorem ĩ foro nõ repperit:
uis ignorat tantũ laudis scipi¬
onem Nasicã toga ꝙͣ tum armis
utruĩq affricanũ meruisse. Qui pestife¬
is quoq ꝑꝑ iniquissimã uirtutũ suaꝵ
apd̾ ciues extimatõnẽ subtitulo lega¬
tõnis Pergamũ secessit. et qd̾ uite su¬
ꝑfuit ibi sine ullo ingrate patrie de¬
siterio peregit.
Neodem noĩe nersor ne dũ Cornelie
gentis quecelas ex hausi. Nã quĩ¬
tus publius lentulus clarissimus ⁊
amãtissimus reipublice cinis cũ ĩ ad¬
uẽtinu Gaii Gracci nefarios conatus.⁊
aciem pia ac forti pugna magnis uul¬
neribus exceptis fagasset p̾lii illius qͦ

Expanded text:
cui rex Antiochus deuictus et Asia cui rex Antiochus deuictus et Asia latus reus fieret et in carcerem duci iuberetur causam praebuit. Nihilo uirtute posterior Africanus auo minor, sed ne exitu quidem felicior: duabus enim urbibus, inminentibus ex rerum natura depulsis raptorem spiritus domi inuenit, mortis punitorem in foro non repperit. Quis ignorat tantum laudis Scipionem Nasicam toga quantum armis utrumque Africanum meruisse, qui pestifeis quoque propter iniquissimam uirtutum suarum apud ciues aestimationem sub titulo legationis Pergamum secessit et quod uitae superfuit ibi sine ullo ingratae patriae desiderio peregit. In eodem nomine uersor necdum Corneliae gentis querellas exhausi: namque P. Lentulus clarissimus et amantissimus rei publicae ciuis, cum in Auentino C. Gracchi nefarios conatus et aciem pia ac forti pugna magnis uulneribus exceptis fugasset, proelii illius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cipe careret. ¶Priore adhuc quere¬
la uibrante alia deĩceps exurgit.
Efricanus suꝑior. nõ solũ ꝯtu¬
sam ⁊ ꝯfractam belli punici ar-¬
mis rempublicã sed pene iam exan¬
guem atq moriẽtem Cartagĩs dña
reddidit. Cuius clarissima oꝑa iniu¬
riis pensando ciuitatis ignobilis
eũ ac deserte paludis accolã fecerũt.
Euisq uolũtariã exilii acerbitatem
nõ tacitus adinferos tulit sepulcro
suo inscribi iubendo. Ingrata patria
ne ossa mea hẽs. Quid ista aut neces¬
sitate indignius aut querela iustiꝰ
aut ultione moderatius. Cineres.
suos ei negauit. quã ĩ cinerẽ collabi
passus nõ ẽ. Igitur hãc scipionis
iĩdictam ingrati aĩ urbs romana
sensit maiorẽ me hercule Coriolani
uiolentia. Ille eñ metu patriã pul¬
sauit. hic uerecũdia. Ue qua re ne q̃¬
ri quidẽ tanta uere pietatis cõstantia¬
nisi post fata sustinuit:¬
Alia passo credo que frĩ eius
accidere solatio eẽ potuerunt.

Expanded text:
cipe careret! Priore adhuc querelcipe careret! Priore adhuc querella uibrante alia deinceps exurgit. Africanus superior non solum contusam et confractam belli Punici armis rem publicam, sed paene iam exsanguem atque morientem Karthaginis dominam reddidit. cuius clarissima opera iniuriis pensando ciues uici ignobilis eum ac desertae paludis accolam fecerunt. eiusque uoluntarii exilii acerbitatem non tacitus ad inferos tulit, sepulcro suo inscribi iubendo 'ingrata patria, ne ossa quidem mea habes'. quid ista aut necessitate indignius aut querella iustius aut ultione moderatius? cineres ei suos negauit, quam in cinerem conlabi passus non fuerat. igitur hanc unam Scipionis uindictam ingrati animi urbs Romana sensit, maiorem me hercule Coriolani uiolentia: ille enim patriam metu pulsauit, hic uerecundia. de qua re ne queri quidem—tanta uerae pietatis constantia—nisi post fata sustinuit. Talia passo, credo, quae fratri eius accidere solacio esse potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Rbis nr̃e parentem. Se¬
natus ĩ amplissimo digͥ
ei uitã adimere qui eternũ romano ĩ¬
ꝑio spm̃ in generauerat. Rude nimiz
illud. ⁊ ferox seculũ qd̾ ꝯditoris sui cru¬
ore fede maculatũ ne sũma quidẽ po¬
steritatis dissimulare pietas põt.
¶hũc ingratũ lapse mẽtis errorem cõ¬
sentanea ciuitatis nr̃e peitẽcia seqt᷑:
Irium romanax et ĩcrementũ
letissimũ ⁊ tutela certissima. fu¬
rius camillus inurbe ĩcolumitatem
suam tueri nõ ualuit. cuius ip̃e salu¬
tem stabilierat felicitatẽ auxerat. a lu
cio eĩ apulcio tribunoplebis tãꝙͣ
peculator ueientane p̾de reus factus
duris atq ut ita dicam ferreis sentẽ¬
ciis ĩ exilium missus ẽ. Et qdẽ eo tpe
quo optimo uiuene spoliatus solaci¬
is magis alleuandus ꝙͣ cladibus
onerandus erat. Sed immemor pa-¬
tria tanti uiri maxiõꝵ meritoꝵ exe¬
quiis filii dãpnatõnez patris uĩxit.
At inquit erario abẽẽ tribunus ple¬
Tanti nãq pena finita ẽ. In dignam

Expanded text:
rbis nostrae parentem senatus in amplissimo digniei uitam adimere, qui aeternum Romano imperio spiritum ingenerauerat. rude nimirum illud et ferox saeculum, quod conditoris sui cruore foede maculatum ne summa quidem posteritatis dissimulare pietas potest. Hunc ingrate lapsae mentis errorem consentanea ciuitatis nostrae paenitentia sequitur. uirium Romanarum et incrementum laetissimum et tutela certissima, Furius Camillus, in urbe incolumitatem suam tueri non ualuit, cuius ipse salutem stabilierat, felicitatem auxerat: a L. enim Apuleio tribuno pl. tamquam peculator Veientanae praedae reus factus duris atque, ut ita dicam, ferreis sententiis in exilium missus est, et quidem eo tempore, quo optimo iuuene filio spoliatus solaciis magis adleuandus quam cladibus onerandus erat. sed inmemor patria tanti uiri maximorum meritorum exequiis filii damnationem patris iunxit. at, inquit, aerario abesse tribunus pltanti namque poena finita est. indignam s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ Anstide ⁊ photione penates suos.
in grata fugere coegisti. cũ ĩterĩ cineribus
nrĩs fede ac miserabilitez dispensis. Edipo¬
dis ossa cede patris. nuptiis matris con¬
taminata ĩter ip̃m ariopagũ diuini at¬
q humani certaminis uenerabile domi¬
lium et excelsis p̾sidiis Minerue arce
honore are decoratos sacrosanctiores co¬
lis. Adeo tibi aliena mala tuis boĩs gra¬
tiora sũt. lege itaq legem que te iureiu¬
rando obstricta tenet. Et qr bñ meritis
reddere debita p̾mia nolusti lesis iusta
piacula exoliusti. Tacent mute illoruz
umbre fati necessitate constricte. Sed
omittamus ingratos et potuis depiis
loquamur. Aliquãto cĩ satius ẽ fauora¬
bili ꝙ ĩ uise rei uacare. ueĩte igitur in
manus nrãs prospera parẽtũ uota feli¬
cibus auspitiis propagate soboles. que
efficitis ut et genuisse iuuet et genera¬
re libeat.
De Pietate erga Parentes. Caplm .iiii.

Expanded text:
cum Aristide et Phocione penates suos cum Aristide et Phocione penates suos ingrata fugere coegisti, cum interim cineribus nostris foede ac miserabiliter dispersis Oedipodis ossa, caede patris, nuptiis matris contaminati, inter ipsum Arium pagum, diuini atque humani certaminis uenerabile domicilium, et excelsam praesidis Mineruae arcem honore arae decoratos sacro sanctiores colis. adeo tibi aliena mala tuis bonis gratiora sunt. lege itaque legem, quae te iure iurando obstrictam tenet, et quia bene meritis debita reddere praemia noluisti, laesis iusta piacula exsolue'. tacent mutae illorum umbrae, fati necessitate constrictae: omittamus ingratos et potius de piis loquamur: aliquanto enim satius est fauorabili quam inuisae rei uacare. uenite igitur in manus nostras, prospera parentium uota, felicibus auspiciis propagatae suboles, quae efficitis ut et genuisse iuuet et generare libeat. DE PIETATE ERGA PARENTES ET
Abbreviated transcription (Latin):
merito parẽ referre grãm negligit. Quã¬
tam ergo rep̾hnsionẽ merentur qui cũ
equissima iura sed iniquissima ingenia
hrẽnt morib sius ꝙͣ legibus uti malue¬
rũt: ꝙ si qua prouidẽtia deoꝵ effici posset
ut excellentissimi iuri quo caũs mõ re¬
tuli le gem ingratoꝵ iũdic̃e retinentes
patriam ĩius ad aliã ciuitatẽ ꝑtraberẽt.
nõne ingeĩosum ⁊ garulũ ppłm mutũ
atq elingũe hac postulatoe reddidissẽt:
Uiscordes foci tui pacisq diuidua tugn¬
ria Grecie fctã sũt columẽ. lucet Mara¬
thon psicis tropheis. Salamina et ar¬
thenisium xersis naufragia nũantur.
p̾ualidis manib exhausta menia pul¬
crioribus opibus cõsurgũt. Haꝵ rez auc¬
tores ubi uixerĩt ubi iacẽt respõde. Nẽpe
Thesea puo ĩscopulo sepeliri et Milciadẽ
in carcere mori et Cimona paternas in¬
duere cathenas et Temistodem uictor̃e
uicti hostis genua ꝯplecti. Solonemq

Expanded text:
merito parem referre gratiam neglegit. quanmerito parem referre gratiam neglegit. quantam ergo reprehensionem merentur qui, cum aequissima iura, sed iniquissima ingenia haberent, moribus suis quam legibus uti maluerunt? quod si qua prouidentia deorum effici posset ut excellentissimi uiri, quorum modo casus retuli, legem ingratorum uindicem retinentes patriam suam in ius ad aliam ciuitatem pertraherent, nonne ingeniosum et garrulum populum mutum atque elinguem hac postulatione reddidissent? 'Discordes foci tui pagisque diuidua tuguria Graeciae facta sunt columen: lucet Marathon Persicis tropaeis: Salamis et Artemisium Xerxis naufragia numerantur: praeualidis manibus exhausta moenia pulchrioribus operibus consurgunt. harum rerum auctores ubi uixerunt? ubi iacent? responde! nempe Thesea paruulo in scopulo sepeliri et Miltiadem in carcere mori et Cimona paternas induere catenas et Themistoclea uictorem uicti hostis genua conplecti Solonemque