comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinde portas. murosq occuparent:
ut potentes rerũ suaꝵ atq urb̃ penum
inde ꝓ romano acciꝑent: H uͥ nuntiata
marcello st̃. collaudatis senatorib nola¬
nis. pͥusꝗͣ aliqui motꝰ Iniuris oriret᷑. for¬
tunam pugne exꝑiri statuit: At tris por¬
tas in hostes uersas triꝑtito exercitũ in¬
struxit impedim̃ta subsequi uissit. calo¬
nes lixasq ⁊ inualidos milites uallũ fer¬
re: Media porta robora legionũ: & ro¬
manos equites: Duab circa portis nouoᷤᷤ
milites. leuemq armaturã. ac sociorũ
eqͥtes statuit: Nolani muros portasq
adire uetiq Subdiaq destinata impe-¬
dim̃ts clata. ne occupatis p̃lio legionib
in ea impetus fieret: Ita instruc: intra
portas stabat: Hannibali sub signis id qd̾
ꝑ aliqͦt dies fecerat ad multũ cdiei in acie
stanti pͥmo miraculo ẽẽ. qd̾ nec exercitꝰ
romanꝰ porta egredẽtur. nec armatꝰ qͥcꝗͣ
inmuris eẽt: ratus deinde ꝓdita colloqͥa

Expanded text:
deinde portas murosque occuparent, deinde portas murosque occuparent, ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum inde pro Romano acciperent. haec ubi nuntiata Marcello sunt, conlaudatis senatoribus Nolanis, priusquam aliqui motus in urbe oreretur, fortunam pugnae experiri statuit. ad tres portas in hostes uersas tripertito exercitum instruxit; impedimenta subsequi iussit, calones lixasque et inualidos milites uallum ferre. media porta robora legionum et Romanos equites, duabus circa portis nouos milites leuemque armaturam ac sociorum equites statuit. Nolani muros portasque adire uetiti subsidiaque destinata impedimentis data, ne occupatis proelio legionibus in ea impetus fieret. ita instructi intra portas stabant. Hannibali sub signis, id quod per aliquot dies fecerat, ad multum diei in acie stanti primo miraculo esse quod nec exercitus Romanus porta egrederetur nec armatus quisquam in muris esset. ratus deinde prodita conloquia
Abbreviated transcription (Latin):
bigatosq qͥngentos questorẽ mumerare
iubet. lictorib imꝑat: ut eũ se adire qͦtees
uelit patiant᷑: Hac comitate marcelli ferocis
iuuenis animꝰ adeo ẽ mollitꝰ ut nemo inde
sotoꝵ. rem .R. fortiꝰ ac fideliꝰ iuuerit. c̃
hannibal ad portas eẽt nolam enim rur¬
sus a nuceria mouit castra. plebsq nola¬
na de integͦꝰ ad defectionẽ spectaret: mar̾¬
cellus sub aduentu hostiũ intra muros
se recepit: Non castris metuens. s ne ꝓ¬
dende urbis occasionẽ nimis multisin eã
imminentib daret : Instrui deinde utͥn
urbẽ castraq ⁊ uario euentu fiebant: qr
duces nec ꝓhib̾e paucos temere rogantis.
nec dare signũ uniuerse pugne
uolebat. In hac comitia iamdri or
exercituũ statione pͥncipes nolanoꝵ nun¬
hant marcello nocturna colloqͥa int̾ ple-¬
bem ad penos fieri. statutũq ẽẽ : ut cũ
romana acies egressa portis iret impech¬
m̃ta eoꝵ ac sarcinas diriꝑent. Claud̃eN

Expanded text:
bigatosque quingentos quaestorem numerare bigatosque quingentos quaestorem numerare iubet; lictoribus imperat ut eum se adire quotiens uelit patiantur. hac comitate Marcelli ferocis iuuenis animus adeo est mollitus ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuuerit. cum Hannibal ad portas esset—Nolam enim rursus a Nuceria mouit castra—plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, Marcellus sub aduentum hostium intra muros se recepit, non castris metuens sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam imminentibus daret. instrui deinde utrimurbem castraque et uario euentu fiebant, quia duces nec prohibere paucos temere prouocantes nec dare signum uniuersae pugnae uolebant. in hac cotidiana duorum exercituum statione principes Nolanorum nuntiant Marcello nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse ut, cum Romana acies egressa portis foret, impedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent
Abbreviated transcription (Latin):
conciliandꝰ sͥ ad sumpsisse ꝗͣ hosti ademis¬
se fortem ac strenuũ maluit sotũ. Acci¬
tumq ad se benigne appellat: multos eũ
inuidos int̾ ppłaris hab̾e. Inde existima¬
tu facile eẽ. qd̾ nemo eiuis nolanꝰ sͥ indi¬
cauerit. ꝗͣ multa eiꝰ egregia facinora
militaria eẽnt: S qͥ in romanis milita.¬
uerat castris. ñ posse obscurã eiꝰ uir.¬
tutẽ eẽ: Multos sͥ qui cũ eo
stipendia fecerant referre qͥs tur eet
ille: queq & quotiens ꝑicula ꝓ salute
ac dignitate . ꝑ .R. adisset: utiq can¬
nensi p̃lio ñ prio pugna abstiterit ꝗͣ pro¬
pe exsanguis riuna suꝑ incidentium
uiroꝵ. equoꝵ armoꝵq sit opp̃ssus: itaq
mactet᷑ uirtute. esto inqͥt aput me tibi
oĩs honos atq om̃e p̃miũ erit. ⁊ qͦ freq̃n¬
tior mecũ fueris. senties eam rem tͥ dig¬
nitati. atq emolum̃to ẽẽ: Letoq iuuieni
ꝓmissis equũ exiniũ ex dono dat.¬

Expanded text:
conciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisconciliandus, sibi adsumpsisse quam hosti ademisse fortem ac strenuum maluit socium, accitumque ad se benigne appellat: multos eum inuidos inter populares habere inde existimatu facile esse quod nemo ciuis Nolanus sibi indicauerit quam multa eius egregia facinora militaria essent; sed qui in Romanis militauerit castris, non posse obscuram eius uirtutem esse. multos sibi qui cum eo stipendia fecerint, referre qui uir esset ille quaeque et quotiens pericula pro salute ac dignitate populi Romani adisset, utique Cannensi proelio non prius pugna abstiterit quam prope exsanguis ruina superincidentium uirorum equorum armorumque sit oppressus. 'itaque macte uirtute esto' inquit. 'apud me tibi omnis honos atque omne praemium erit et, quo frequentior mecum fueris, senties eam rem tibi dignitati atque emolumento esse.' laetoque iuueni promissis equum eximium dono d
Abbreviated transcription (Latin):
tulit ꝑ cãpanie urbes. maxime nolam:
neapoliamq. Cũ ferme.xxx. senatores
ac forte pͥmꝰ qͥsq capuã petissent. ex¬
clusi inde qd̃ portas hannibali clausissent:
cumas se contulert: Nuceria p̃da: militi
data ẽ. Urbs direpta: atq incensa. Nolã
marcellus ñ ui magis fidutia p̾sidii: quã
uoluntate pͥncipũ habebat: ꝓlebs time-¬
batur: & ante om̃s .l. blantiꝰ quẽ consen¬
su ad tẽptantẽ defectionis ac metus ap̃to¬
re romano. nc̃ ad ꝓditionẽ patrie stimu¬
labat: Nc̃ si ea die fortuna defuisset ad tͣns
pestate ꝓbe nobilissimꝰ eques: Seminecẽ
eũ ad cannas in aceruo cesoꝵ corꝑm in¬
uentũ curatũq: benigne etiã cũ donis
hannibal domũ remiserat: Ob eiꝰ grãm
meriti: rem nolanã inius dictionẽ dare
uoluerat peno: Anxiũq eũ ⁊ sollicitũ:
cura nouandires p̃tor cernebat: Ceterũ
cũ aut pena cohibendꝰ ẽẽt. aut beneficio

Expanded text:
tulit, per Campaniae urbes, maxime Nolam tulit, per Campaniae urbes, maxime Nolam Neapolimque. cum ferme triginta senatores, ac forte primus quisque, Capuam petissent, exclusi inde, quod portas Hannibali clausissent, Cumas se contulerunt. Nucerina praeda militi data est, urbs direpta atque incensa. Nolam Marcellus non sui magis fiducia praesidii quam uoluntate principum habebat; plebs timebatur et ante omnes L. Bantius , quem conscientia temptatae defectionis ac metus a praetore Romano nunc ad proditionem patriae, nunc, si ad id fortuna defuisset, ad transfpestate prope nobilissimus eques. seminecem eum ad Cannas in aceruo caesorum corporum inuentum curatumque benigne, etiam cum donis Hannibal domum remiserat. ob eius gratiam meriti rem Nolanam in ius dicionemque dare uoluerat Poeno, anxiumque eum et sollicitum cura nouandi res praetor cernebat. ceterum cum aut poena cohibendus esset aut beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
xilio romani. Ipse a casilino: galatiã pegt:
Atq inde uolturno amni traiecto. ꝑ que
agr̃ sauculũ trebiant̃q suꝑ setsulã ꝑ mõtis
agro nolano excessit:⁊ ad mare ꝓxime ne¬
apolim descendit. cupidus marini oppi¬
di potiundi qͦ cursus nauib tutus ex af¬
frica eẽt. Cet̾m postꝗͣ neapolim ap̃fecto
romano teneri accepit.m. iuliꝰ silanꝰ erat
ab ipsis neapolitanis accitꝰ: neapoli qͦq
sic̃ nolano omissa. petit nuceriam: Eam
cũ aliꝗͣdiu circũ sedisset: sepe ui sepe sol¬
licitandis ne qͥcꝗͣ nunc plebe. ñẽ pͥncipibꝰ
fame demũ in deditionẽ accepit pactꝰ ut
inermes cũ singłis obirent uestim̃tis: Dem
ut qͥ apͥncipio mittis om̃ib italicis p̃ter
romanis uid̾i uellet: P̃mia atq honores
qͥ remanserant. ac militare secũ uoluissẽt
ꝓposuit: ne easpe quẽꝗͣ tenuit: Dilapsi õs
qͦcũq hospitia. aut fortuitꝰ animi ĩpetus

Expanded text:
xilii Romani. ipse a Casilino Caiatiam petit xilii Romani. ipse a Casilino Caiatiam petit atque inde Uolturno amni traiecto per agrum Saticulanum Trebianumque super Suessulam per montes agro Nolano excessit et ad mare proxime Neapolim descendit, cupidus maritimi oppidi potiundi, quo cursus nauibus tutus ex Africa esset; ceterum postquam Neapolim a praefecto Romano teneri accepit— M. Iunius Silanus erat, ab ipsis Neapolitanis accitus—Neapoli quoque, sicut Nola, omissa petit Nuceriam. eam cum aliquamdiu circumsedisset, saepe ui, saepe sollicitandis nequiquam nunc plebe, nunc principibus, fame demum in deditionem accepit, pactus ut inermes cum singulis abirent uestimentis. deinde ut qui a principio mitis omnibus Italicis praeter Romanos uideri uellet, praemia atque honores qui remanserint ac militare secum uoluissent proposuit. nec ea spe quemquam tenuit; dilapsi omnes, quocumque hospitia aut fortuitus animi impetus
Abbreviated transcription (Latin):
maxime pͥmores eiꝰ in societate romana
cũ fide ꝑstare: Plebs nouaꝵ ut solet re¬
rum. atq hannibali tota ẽẽ metũ. qr agͦ¬
rum ppłationis & petenda in obsidione
multa gͣuia indignaq ꝓponere animo:
Neq auctores defectionis deerant: Itaq
ut senatũ metus cepit si platam tend̾ent
resisti mulgtuoini concitare ñ posse scd̾am
simulandã dilationẽ mali inueniunt:
Placere enĩ sͥ defectionẽ. ad hannibalẽ simu¬
lant: Qͥb aũ conditionib infedꝰ amici¬
hamq nouam tͣnseant. parũ constare:
tu erat mittunt. docentq qͣto in discͥmi¬
ne sit nolana res agrũ hannibał ẽẽ. & pe¬
noꝵ urbẽ extimplo fut᷑am nͥ subueniat᷑
concendendo plebei senatũ uͥ uelint defec¬
turos: S ne defice p̃festinarent effecisse:
Marcellus collaudatis nolanis ead̾ simulõe
extrahi rem in suũ aduentũ iussit: Interĩ
celari que se cũ acta eẽnt. spẽq om̃e au¬

Expanded text:
maxime primores eius in societate Romana maxime primores eius in societate Romana cum fide perstare; plebs nouarum, ut solet, rerum atque Hannibalis tota esse metumque agrorum populationis et patienda in obsidione multa grauia indignaque proponere animo; neque auctores defectionis deerant. itaque ubi senatum metus cepit, si propalam tenderent, resisti multitudini concitatae non posse, secunda simulando dilationem mali inueniunt. placere enim sibi defectionem ad Hannibalem simulant; quibus autem condicionibus in foedus amicitiamque nouam transeant, parum constare. tu erat, mittunt docentque quanto in discrimine sit Nolana res: agrum Hannibalis esse et Poenorum, urbem extemplo futuram ni subueniatur; concedendo plebei senatum ubi uelint defecturos se, ne deficere praefestinarent effecisse. Marcellus conlaudatis Nolanis eadem simulatione extrahi rem in suum aduentum iussit; interim celari quae secum acta essent spemque omnem au
Abbreviated transcription (Latin):
quib exercitus qͥ mitalia qͥq in hispania
erant supplerent᷑. Cet̾m ħ ut in scdis reb
segnit̃ ocioseq gesta: Romanos p̃ter insitã
industriã animis. fortuna &̃ cunctari.
ꝓhibebat: Nam nec constil ulli rei que ꝑ
eum agenda eẽt deerat. & dictator.M. iuniꝰ
ut equũ ascende liceret p̃ter duas urbanas
legionesq pͥncipio anni a consuilib conscͥp¬
te fuerant. & seruoꝵ dillctũ cohortosq ex
agro piceno ⁊ gallico collectas. ad ultimũ
lib cedunt: descendit equo. dixitq qr ca¬
pitalẽ fraudẽ auisi qͥq pecunia iudicati
in uincłis ẽẽnt. qͥ eoꝵ apud se milites fie¬
rent. eos noxa pecumaq se ex solui iussu¬
rum: Ea .ui. hominũ gallicis spoliisq
tanoꝵ animos. partim spe. partim metu
ne qͥcꝗͣ temptasset: in agrũ noianũ exer¬
citum tͣducit: & ut ñ hostilit̾ statiq
qr ñ desꝑabat uoluntariã deditionẽ. ita
simorarent᷑ spem. nicħ eoꝵ quȩ pati aut
timere possent p̃termissurꝰ. Senatꝰ ac

Expanded text:
quibus exercitus qui in Italia quique in Hispania erant, supplerentur. ceterum haec, ut in secundis rebus, segniter otioseque gesta; Romanos praeter insitam industriam animis fortuna etiam cunctari prohibebat. nam nec consul ulli rei quae per eum agenda esset deerat, et dictator M. Iuniusut equum escendere liceret, praeter duas urbanas legiones quae principio anni a consulibus conscriptae fuerant et seruorum dilectum cohortesque ex agro Piceno et Gallico collectas, ad ultimum libus cedunt—descendit edixitque qui capitalem fraudem ausi quique pecuniae iudicati in uinculis essent, qui eorum apud se milites fierent, eos noxa pecuniaque sese exsolui iussurum. ea sex milia hominum Gallicis spoliis, quae tanorum animos partim spe, partim metu nequiquam temptasset, in agrum Nolanum exercitum traducit, ut non hostiliter statim, quia non desperabat uoluntariam deditionem, ita, si morarentur spem, nihil eorum quae pati aut timere possent praetermissurus. senatus ac
Abbreviated transcription (Latin):
peteres. & ne om̃ia ipse mirer: mͥ quoq
enim qm̃ respondi himilcom int̾rogare
ius fasq ẽ. uelun seu himilco respondeat:
Cũ ad int̾nitionẽ romani imꝑii puignatũ
ad cannas sit. constetq indefectionẽ totã
italiã ẽẽ. pͥmũ ⁊ qͥs latini nõis ppłs defece¬
retad nos. deinde hec qͥs homo ex qͥnq
Cũ utrũq mago negasset hostiũ quid ẽ¬
gͦ inqͥt adhuc nimis multũ suꝑest: s mł¬
titudo ea qͥd animoꝵ. qd̃ ue spei habeat
scire uelim: Cumid nescire mago dic̾ẽt :¬
nicħ faciliꝰ seitũ ÷ inqͥt: & qͦs legatos ad
hannibalẽ romani misert de pace.⁊ ꝗͣ de¬
niq m̃tionẽ pacis rome factã ẽẽ adlatũ
ad uos ẽ: Cũ id qͦ negasset. bellũ gͥ inqͥt
iam integrũ habemꝰ ꝗͣ habrumꝰ qua die
hannibal in italiã ẽ transg̾ssus: Quam
uiaria uictoria pͥore punico bello fuerit:
pleriq qͥ meminerumꝰ suꝑsumꝰ: Nunꝗͣ

Expanded text:
peteres? et ne omnia ipse mirer—mihi quoque peteres? et ne omnia ipse mirer—mihi quoque enim, quoniam respondi Himilconi, interrogare ius fasque est—uelim seu Himilco seu Mago respondeat, cum ad internecionem Romani imperii pugnatum ad Cannas sit constetque in defectione totam Italiam esse, primum, ecquis Latini nominis populus defecerit ad nos, deinde, ecquis homo ex quinqucum utrumque Mago negasset, 'hostium quidem ergo' inquit 'adhuc nimis multum superest. sed multitudo ea quid animorum quidue spei habeat scire uelim.' cum id nescire Mago diceret, 'nihil facilius scitu est' inquit. 'ecquos legatos ad Hannibalem Romani miserunt de pace? ecquam denique mentionem pacis Romae factam esse allatum ad uos est?' cum id quoque negasset, 'bellum igitur' inquit 'tam integrum habemus quam habuimus qua die Hannibal in Italiam est transgressus. quam uaria uictoria priore Punico bello fuerit plerique qui meminerimus supersumus. nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb. aut obnoxius uideas: Quoꝵ alterũ ẽ
hõis aliene lib̾tatis obliti: alterũ sue: Res¬
pondeam inqͥt himilconi ñ desisse peni¬
tere me belli. neq desitũ ante inuictum
ur̃m imꝑatorẽ incusare. ꝗͣfinitũ aliqua
tolerabili conditione bellũ uid̾ero: Nunc
in pacis antique desid̾iũ ulla alia res ꝗͣ
pax noua finiet: Itaq ista que mͦ mago ia¬
ctauit himilconi cet̾isq hannibał satellitb
iam leta st̃:. Michi possunt leta ẽẽ. qr res
bello bene geste si uolumꝰ fortuna uti: pa¬
cem nob̃ equiorẽ dabunt: Nam si p̃ter¬
mittimꝰ hoc tꝑs qͦ magis dare qͣ acciꝑe
possumꝰ uideri pacem: uereor ne hec qͦ
leticia luxuriet nob̾. ac uana euadat:
mitti milites mͥ. qͥd aliud rogares si ẽẽs
uictus. hostiũ cepibina castra p̃de uideł
plena:⁊ cõmeatũ frum̃tũ ⁊ pecuniã date:
Qͥd aluto. si spoliatꝰ. si exutus castris eẽs.

Expanded text:
superbus aut obnoxius uidear, quorum alterum est superbus aut obnoxius uidear, quorum alterum est hominis alienae libertatis obliti, alterum suae. respondeam' inquit 'Himilconi non desisse paenitere me belli neque desiturum ante inuictum uestrum imperatorem incusare quam finitum aliqua tolerabili condicione bellum uidero; nec mihi pacis antiquae desiderium ulla alia res quam pax noua finiet. itaque ista quae modo Mago iactauit Himilconi ceterisque Hannibalis satellitibus iam laeta sunt: mihi possunt laeta esse, quia res bello bene gestae, si uolumus fortuna uti, pacem nobis aequiorem dabunt; nam si praetermittimus hoc tempus quo magis dare quam accipere possumus uideri pacem, uereor ne haec quoque laetitia luxuriet nobis ac uana euadat. mittite milites mihi. quid aliud rogares, si esses uictus? hostium cepi bina castra, praedae uidelicet plena et commeatuum; frumentum et pecuniam date. quid aliud, si spoliatus, si exutus castris esses,
Abbreviated transcription (Latin):
iuuandũ hannibalẽ ẽẽ. ꝓcul enĩ ab do¬
mo militiã ẽẽ in media hostiũ terra mag-¬
nam uim frum̃ti pecunie absumi. ⁊ tot ac¬
tis ut hostiũ exercitus delesse. ita uictoris
ettã copias parte aliqua innuisse: Mittẽ¬
dum gͥ supplem̃tum ẽe mutendã insti¬
pendiũ pecuniã frum̃tiq. tam bene
meritis de nomine punico militibus:
Scd̾m ħ dicta magonis letis om̃ib hiilco
uir factionis barcine. locum hannonis
increpandi ẽẽ ratus: Qͥd ẽ hanno inquit
etiã nc̃ penitet belli suscepti adu̾sus roma¬
nos: Iube dedi hannibalẽ. ueta in tam
ꝓsꝑis reb grates dis immortalib agi.
audiamꝰ romanũ senatorẽ in carthaginẽ¬
sium curia: Tum hanno: Tacuissem ho
die conscripti ne qͥd in cõmuni omniũ gau¬
dio minꝰ letum qd̃ eẽt uob̃ loquerer: Nunc
int̾roganti senatori. peniteat me adhuc sus-¬
cepti adu̾sus romanos belli sireticeã aut

Expanded text:
iuuandum Hannibalem esse; procul enim ab doiuuandum Hannibalem esse; procul enim ab domo militiam esse, in media hostium terra; magnam uim frumenti pecuniae absumi, et tot acies, ut hostium exercitus delesse, ita uictoris etiam copias parte aliqua minuisse; mittendum igitur supplementum esse, mittendam in stipendium pecuniam frumentumque tam bene meritis de nomine Punico militibus. secundum haec dicta Magonis laetis omnibus, Himilco, uir factionis Barcinae, locum Hannonis increpandi esse ratus, 'quid est, Hanno?' inquit; 'etiam nunc paenitet belli suscepti aduersus Romanos? iube dedi Hannibalem; ueta in tam prosperis rebus grates deis immortalibus agi; audiamus Romanum senatorem in Carthaginiensium curia.' tum Hanno: 'tacuissem hodie, patres conscripti, ne quid in communi omnium gaudio minus laetum quod esset uobis loquerer; nunc interroganti senatori, paeniteatne adhuc suscepti aduersus Romanos belli, si reticeam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
rcipiendis ciuitatib brutqoꝵ queq de¬
ficiebat: Is cum ei senatꝰ cdatus eẽt res ge¬
rib exercitib acie cõflixisse occidisse. cẽ.
sularis potestatis sit fusũ fugatũ dicta¬
torem qui ase in aciem numꝗͣ cõmise¬
rit. unicũ hab̃i imꝑatorẽ: Druthtios
apulosq partẽ saminitiũ aclucanorũ
defecisse ad penos: Capuã qd̾ caput ñ cã¬
panie mͦ. s post afflictã rem romanam
cannensi pugna italie fit: hannibali tra¬
didisse: ꝑrohis tantis. totq uictoriis
Ad fidem deinde letarũ rerũ effundi in
uestibulo curie iussitanulos aureos:
Qui tantus aceruus fuit: ut metientib di¬
midiũ suꝑ tris modios explesse fint qͥdã
auctores fama tenuit. quȩ ꝓpͥor uͦ ẽ haud
plus fuisse modio: Adfecit deinde uerb̃
quo maioris cladis inditiũ e̾ẽt. neminẽ
insigne: Sũma fuit oronis. qͦ propiꝰ spẽ
bellum ꝓficiendi sit. eo magis om̃i ope

Expanded text:
recipiendis ciuitatibus Bruttiorum quae derecipiendis ciuitatibus Bruttiorum quae deficiebant. is, cum ei senatus datus esset, res geribus exercitibus acie conflixisse; occidisse suprasularis potestas sit, fusum fugatum; dictatorem, quia se in aciem nunquam commiserit, unicum haberi imperatorem. Bruttios Apulosque, partim Samnitium ac Lucanorum defecisse ad Poenos. Capuam, quod caput non Campaniae modo sed post adflictam rem Romanam Cannensi pugna Italiae sit, Hannibali se tradidisse. pro his tantis totque uictoriis ad fidem deinde tam laetarum rerum effundi in uestibulo curiae iussit anulos aureos, qui tantus aceruus fuit ut metientibus dimidium supra tres modios explesse sint quidam auctores: fama tenuit quae propior uero est, haud plus fuisse modio. adiecit deinde uerbis, quo maioris cladis indicium esset, neminem insigne. summa fuit orationis, quo propius spem belli perficiendi sit, eo magis omni ope
Abbreviated transcription (Latin):
tus adelphis romã redit. responsumq
ex scͥpto recitauit. diuini que in eo erãt
quib quoq mͦ supplicaretur: Tum si
ita faxitis romani. ur̃e res meliores faci
erit: Pitio apollini .R.p̃. ur̃a bene gesta
seruataq. lucris merits donũ mittito:
Deq p̃da manubiis spoliisq honorẽ ha¬
bitote: Lasciuã a uob ꝓhibitote: Hȩc uͥ
ex greco carmine int̾pretata recitauit.
tum dixit se oraculo egressũ extimplo
his omnib duus rem diuinã iure ac
uino fecisse. iussũq ab antistite sic̃ coro¬
natus laurea. & corneulũ adisset. ⁊ rẽ
diuinã fecisset: ita coronatũ nauẽ ascen¬
dere. nec ante deponere eam ꝗͣ romam
ꝑuenisset: Se quecũq imꝑata sint cum
summa religione ac diligentia exsecutũ¬
coronam rome in aram apollinis deposius¬
nuntiꝰ uictorie ad cannas carthaginẽ ue¬
nerat. mago amilcharis filiꝰ. ñ ex ipsa a¬
cie a fr̃e missus. s retentus aliqͦt dies in

Expanded text:
tus a Delphis Romam rediit responsumque tus a Delphis Romam rediit responsumque ex scripto recitauit. diui diuaeque in eo erant quibus quoque modo supplicaretur; tum: 'si ita faxitis, Romani, uestrae res meliores facilerit. Pythio Apollini re publica uestra bene gesta seruataque lucris meritis donum mittitote deque praeda manubiis spoliisque honorem habetote; lasciuiam a uobis prohibetote.' haec ubi ex Graeco carmine interpretata recitauit, tum dixit se oraculo egressum extemplo iis omnibus diuis rem diuinam ture ac uino fecisse, iussumque ab templi antistite, sicut coronatus laurea corona et oraculum adisset et rem diuinam fecisset, ita coronatum nauem adscendere nec ante deponere eam quam Romam peruenisset; se, quaecumque imperata sint, cum summa religione ac diligentia exsecutucoronam Romae in aram Apollinis deposuisnuntius uictoriae ad Cannas Carthaginem uenerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus sed retentus aliquot dies in
Abbreviated transcription (Latin):
ploq impositus in nauẽ ⁊ carthaginem
missus. ne motu aliqͦ capue ex indignita¬
te rei orto senatũ quoq peniteret decdhi¬
ti pͥncipis: E legatione missa ad repeten¬
dum eũ: nam ut negando rem ꝗͣ pete¬
rent offendi noui sͥ socii aut tͥbuendo
habendꝰ capue eẽt seditionis ac turbarũ
auctor naue girenas detulit tẽpestas
que tum inditione regnũ erat: Ibi cum
magius ad statuã ptholomei regis confu¬
gisset. deportatꝰ a custodib alexandriã
ad ptholomeũ dum eũ docuisset contra
ius federis uinctũ se ab hannibale ẽẽ:
uindis lib̾atur. ꝑmissumq ut rediret
seuromã seu capuiã mallet: Nec magis
capuã sͥ tutam dre. ⁊ romã eotꝑre qͦ ĩt
romanos cãpanosq bellum sit transfuge
magis ꝗͣ hospitis fore domiciliũ. nusquã
malle quã in regno eius iuiuere. quem
itindicẽ atq auctorẽ habeat lib̃tatis:
Dum hȩc gerunt᷑: quintꝰ fabius pictor lega¬

Expanded text:
ploque impositus in nauem et Carthaginem ploque impositus in nauem et Carthaginem missus, ne motu aliquo Capuae ex indignitate rei orto senatum quoque paeniteret dediti principis et legatione missa ad repetendum eum aut negando rem quam primam peterent offendendi sibi noui socii aut tribuendo habendus Capuae esset seditionis ac turbarum auctor. nauem Cyrenas detulit tempestas, quae tum in dicione regum erant. ibi cum Magius ad statuam Ptolomaei regis confugisset, deportatus a custodibus Alexandream ad Ptolomaeum, cum eum docuisset contra ius foederis uinctum se ab Hannibale esse, uinclis liberatur, permissumque ut rediret seu Romam seu Capuam mallet. nec Magius Capuam sibi tutam dicere et Romam eo tempore quo inter Romanos Campanosque bellum sit transfugae magis quam hospitis fore domicilium; nusquam malle quam in regno eius uiuere quem uindicem atque auctorem habeat libertatis. dum haec geruntur, Q. Fabius Pictor lega
Abbreviated transcription (Latin):
quamꝗͣ magne part ⁊ uir indignꝰ ea ca-¬
lamitate. ⁊ haud paruo initio minui iq¬
debat᷑ ius lib̃tatis: E gressus curia in tem¬
plo magistratũ consedit. cõp̃hendiq de¬
cium magnũ atq ante pedes destitutũ
causam dr̃e ussit: Q cũ manente fero¬
cia animi negaret lege fedis to cogi pos¬
se. tum iniecte cathene duciq ante lic¬
torẽ in castra ẽ iussus: Quo ad capite a¬
ꝑto ẽ ductus: contionabundꝰ incessit ad
circũ fusa mundiq multitudinẽ uoqi¬
ferans: Habetis libtatẽ campani ꝗͣ pe-¬
tistis: Foro medio. luce clara: iudentib
uob̃. nulli cãpanoꝵ scds uinctꝰ ad mor¬
tem rapior: Qͥd uiolentiꝰ capta capua
fieret: Ite obuiã hannibali. ⁊ exornate
urbem: diemq aduentu eiꝰ consid̃ate:
ut h̃c triumphũ de ciue ur̃o spectets:
Hec uociferante. cũ in om̃i uulgꝰ uid̾etur
obuolutũ capit ẽ. otiusq rapi extra por¬
tam ussus. ita in castra ꝑducitur. extim¬

Expanded text:
quamquam magnae parti et uir indignus ea caquamquam magnae parti et uir indignus ea calamitate et haud paruo initio minui uidebatur ius libertatis. egressus curia in templo magistratuum consedit comprehendique Decium Magium atque ante pedes destitutum causam dicere iussit. qui cum manente ferocia animi negaret lege foederis id cogi posse, tum iniectae catenae ducique ante lictorem in castra est iussus. quoad capite aperto est ductus, contionabundus incessit, ad circumfusam undique multitudinem uociferans: 'habetis libertatem, Campani, quam petistis. foro medio, luce clara, uidentibus uobis nulli Campanorum secundus uinctus ad mortem rapior. quid uiolentius capta Capua fieret? ite obuiam Hannibali, exornate urbem diemque aduentus eius consecrate, ut hunc triumphum de ciue uestro spectetis.' haec uociferanti, cum moueri uolgus uideretur, obuolutum caput est ociusque rapi extra portam iussus. ita in castra perducitur extem
Abbreviated transcription (Latin):
dite patrie sustinendũ ÷ rer. Semel cum
defectionẽ immissa ab romanis iterum
cũ paucis cũ hannibale fuisti auctor. t̾cio
hodie cũ restituende romanis capue
morã atq impedim̃tũ es tui. Uocũ pa¬
tria ferrũ qͦ pro te armatꝰ hanc arcem
hosti minime qm̃ parens extorquet re¬
ciꝑe: Hec cũ dixisset: gladiũ in publicũ
transmaceriam hosti abiecit: ⁊ qͦminus
res suspecta eẽt se ipse coniuuio reddidit:
Postero die senatus frequens hannibali. uͥ
pars eius oratio ꝑblanda acbenigna fuit.
qua grãs egit cãpanis. qd̃ amicitiã suam
romane societati p̃posiussent: E int̾ cet̾a
capuã fore: Iuraq inde cũ ceteris ppł̃is
romanis etiam ꝑiturũ unũ eẽ exortem
punice amicitie federisq secum facti.
quẽ neq eẽ campanũ. neq dici debere
magnũ deciũ eum postulare. ut sͥ deda-¬
tur. ac se p̃sente de eo referat᷑ senatusq
consultũ fiat. om̃s in eam sententiã ieru̾t

Expanded text:
roditae patriae sustinendum est crimen, semel cum roditae patriae sustinendum est crimen, semel cum defectionem inisti ab Romanis, iterum cum pacis cum Hannibale fuisti auctor, tertio hodie, cum restituendae Romanis Capuae mora atque impedimentum es. tu, patria, ferrum, quo pro te armatus hanc arcem hostium inii, quoniam parens extorquet, recipe.' haec cum dixisset, gladium in publicum trans maceriam horti abiecit et, quo minus res suspecta esset, se ipse conuiuio reddidit. postero die senatus frequens datus Hannibali; ubi prima eius oratio perblanda ac benigna fuit, qua gratias egit Campanis quod amicitiam suam Romanae societati praeposuissent, et inter cetera Capuam fore iuraque inde cum ceteris populis Romanum etiam petiturum. unum esse exsortem Punicae amicitiae foederisque secum facti, quem neque esse Campanum neque dici debere, Magium Decium; eum postulare ut sibi dedatur, ac se praesente de eo referatur senatusque consultum fiat. omnes in eam sententiam ierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
le: ut eam ipsam m̃sam cruentares ho¬
spitis sanguine: Hannibalẽ pat̾ filio
meo potii placare. filiũ hannibali ñpos
audeant᷑ infanda sine ꝑnitiem nobcũ
scelere fert Unus aggressurꝰ ẽ hanni¬
balem. quid illa turba tot lib̃oꝵ seruoꝵ¬
q. quid inunũ intenti om̃ium oculi. qͥd
tot dextre torpescent in am̃tia illa uultũ
ipsius hannibał quẽ armati exercitus
meũ opponentẽ ꝓ corpore hannibał sus¬
tinebis. atq ꝑ meũ pectuspetendꝰ ille tͥ
tͣnsfigendusq ẽ. s hic te deterreri sine
potius ꝗͣ illic uincit: Ualeant p̃ces apud
te mee: sic̃ ꝓ te hodie ualuerunt: Lacri¬
mant̾ẽ inde iuuenẽ cernens. mediũ cõ¬
plectitur. Atq o scło herens. ñ ante p̃cib
abstitit ꝗͣ ꝑuicit ut gladiũ poneret. fidẽq
daret: nicħ facturũ tale: Tum iuuenis
ego quid̃ inqͥt ꝗͣ patrie debeo pietatem
exoluã patri: Tuã doleo uicẽ. tu iter ꝓ¬

Expanded text:
le,—ut eam ipsam mensam cruentares hole,—ut eam ipsam mensam cruentares hospitis sanguine? Hannibalem pater filio meo potui placare, filium Hannibali non poaudeantur infanda, si non perniciem nobis cum scelere ferunt. unus adgressurus es Hannibalem? quid illa turba tot liberorum seruorumque? quid in unum intenti omnium oculi? quid tot dextrae? torpescent in amentia illa? uoltum ipsius Hannibalis, quem armati exercitus meum opponentem pro corpore Hannibalis sustinebis? atqui per meum pectus petendus ille tibi transfigendusque est. sed hic te deterreri sine potius quam illic uinci. ualeant preces apud te meae, sicut pro te hodie ualuerunt.' lacrimantem inde iuuenem cernens medium complectitur atque osculo haerens non ante precibus abstitit quam peruicit, ut gladium poneret fidemque daret nihil facturum tale. tum iuuenis 'ego quidem' inquit, 'quam patriae debeo pietatem exsoluam patri. tuam doleo uicem, cui ter p
Abbreviated transcription (Latin):
mi quoq eiꝰ aut mirabilẽ iter t᷑batio¬
nem causa ante soł ferme occasũ patrẽ
calauiũ ex a conuiuio egressum. secutꝰ
filius uͥ in secretũ hortus erat posticiis
edium partib ꝑuener̃t: Consiliũ inqͥt
affero pat̾. qͦ ñ uenia solũ peccati qd̃ feci¬
mus ad hannibalẽ impetrari ab roma¬
nis. s in multo maiore dignitate ⁊ gr̃a
toga reiecta ab humero latus suecinctũ
gladio nudat: Iam ego inqͥt sanguine
hannibał santiã romanũ fedus: Ce io
que audiebat intereet: tam̃ metu ꝑ ego
te inquit fili quiecũq uira lib̾os uing̃t
parentib p̃cor quesoq ne ante oculos
patris facere: ⁊ pati omĩa infanda ueł
parice hore st̃ intra quȩ iurantes ꝑ qͥcqͥd
dõꝵ ẽ. dextre dextras iungentes fidem
obstrinximꝰ: ut sacratas fide mansis di¬
gressi a colloquio. extimplo ineũ arma¬
remus ab hospitali m̃sa iurgiis. ad ꝗͣ t̾¬
tius campanoꝵ adhibitꝰ es ab hanniba-¬

Expanded text:
mi quoque eius haud mirabilem perturbatiomi quoque eius haud mirabilem perturbationem causante. solis ferme occasu patrem Calauium ex conuiuio egressum secutus filius, ubi in secretum—hortus erat posticis aedium partibus— peruenerunt, 'consilium' inquit 'adfero, pater, quo non ueniam solum peccati, quod defecimus ad Hannibalem, impetraturi ab Romanis sed in multo maiore dignitate et grattoga reiecta ab umero latus succinctum gladio nudat. 'iam ego' inquit 'sanguine Hannibalis sanciam Romanum foedus. te id quae audiebat interesset, amens metu 'per ego te' inquit, 'fili, quaecumque iura liberos iungunt parentibus, precor quaesoque ne ante oculos patris facere et pati omnia infanda uelis. paucae horae sunt intra quas iurantes per quidquid deorum est, dextrae dextras iungentes, fidem obstrinximus—ut sacratas fide manus, digressi a conloquio, extemplo in eum armaremus? ab hospitali mensa surgis, ad quam tertius Campanorum adhibitus es ab Hanniba
Abbreviated transcription (Latin):
factionis eius que traxerat rem ad pe¬
nos filiũ unicũ adduxit abstractum a¬
suo cũ decio ait latere. cũ quo ferocissime
ꝓ romana societate aouersus punicum
fedus steterat. nec eũ aut inclinata in par¬
tem alterã ciuitas. aut patͥ maiestas sen¬
tentia depulerat. huic tum pat̾ iuueni
hannibalẽ dep̃cando magis ꝗͣ purgãdo
placauit. uictusq patͥs p̃cib lacrimiꝰq
etiã ad cenam eũ cum patre uocari ius¬
sit. cui conuiuio neminẽ campanũ p̃t̾¬
ꝗͣ hospites sui belliũq taur eã insignem
bello uirũ adhibiturꝰ erat. Epulari cepe¬
runt de die. & conuuiũ ñ ex more puini¬
co. aut militari disciplina eẽ: ẜ ut in ciui-¬
tate. atq etiã mͦ diu adu̾sar iosa omnib
uoluptatũ illecebris instruetũ unus
nec dñoꝵ inuitatione. nec ipsiꝰ int̾dũ
annilis calaui filius ꝑ olla uinũ potui
ipseq ualititoiẽ excusans patrẽ ani¬

Expanded text:
factionis eius quae traxerat rem ad Poefactionis eius quae traxerat rem ad Poenos, filium iuuenem adduxit abstractum ab Deci Magi latere, cum quo ferocissime pro Romana societate aduersus Punicum foedus steterat, nec eum aut inclinata in partem alteram ciuitas aut patria maiestas sententia depulerat. huic tum pater iuueni Hannibalem deprecando magis quam purgando placauit, uictusque patris precibus lacrimisque etiam ad cenam eum cum patre uocari iussit, cui conuiuio neminem Campanum praeterquam hospites Uibelliumque Tauream, insignem bello uirum, adhibiturus erat. epulari coeperunt de die, et conuiuium non ex more Punico aut militari disciplina esse sed, ut in ciuitate atque etiam domo diti ac luxuriosa, omnibus uoluptatium inlecebris instructum. unus nec dominorum inuitatione nec ipsius interdum Hannibalis Calauius filius perlici ad uinum potuit, ipse ualetudinem excusans patre ani
Abbreviated transcription (Latin):
tes cũ comugib ac lib̾is obuiã irent hã¬
nibali: Ab uniu̾sis id ñ obedient᷑ mͦ. s
enixe fauore etiã uulgi ⁊ studio uisendi
studio iam uictoriis clarũ imꝑatorẽ fc̃m ẽ:
Detius magius nec obuiã egressus ẽ. nec qͦ
timorẽ aliquẽ ex conscientia significare
posset. pͥuatim se tenuit in foro confilio
clientibq paucis ociose inambulauit:
Trepidante tota ciuitate ad excipiendum
penũ: uisendumq. Hannibal ingressus
urbem: senatũ extimplo postulat: Pre¬
cantibꝰq inde pͥmorib campanoꝵ neqͥd
eo die sero gereret. diemq. ut ipse aduen¬
tu suo festum letus aclib̾os celebraret.
quã ꝗͣ preceps ingenio iniram erat:
tam̃ nequid inpͥncipio negaret uisendã
urbẽ magnã partẽ dei consumpsit de-¬
uersatus ẽ apud ninnios celeres sthemũ
pacuiuiũq inclitos nobilitate ac diuitiis:
Eo pacuuiꝰ calauius. de qͦ dictum ẽ. pͥnceps

Expanded text:
tes cum coniugibus ac liberis obuiam irent Hantes cum coniugibus ac liberis obuiam irent Hannibali. ab uniuersis id non obedienter modo sed enixe, fauore etiam uolgi et studio uisendi tot iam uictoriis clarum imperatorem, factum est. Decius Magius nec obuiam egressus est nec, quo timorem aliquem ex conscientia significare posset, priuatim se tenuit; in foro cum filio clientibusque paucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hannibal ingressus urbem senatum extemplo postulat, precantibusque inde primoribus Campanorum ne quid eo die seriae rei gereret diemque ut ipse, aduentu suo festum, laetus ac libens celebraret, quamquam praeceps ingenio in iram erat, tamen, ne quid in principio negaret, uisenda urbe magnam partem diei consumpsit. deuersatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuuiumque, inclitos nobilitate ac diuitiis. eo Pacuuius Calauius , de quo ante dictum est, princeps
Abbreviated transcription (Latin):
onem miserabilemq tarentinoꝵ seruitu¬
tem exemplareferens. pͥmo nec recipet᷑
p̃sioium palam uociferatꝰ ÷: deinde ut
receptũ aut eiceret᷑. aut simalũ facinus
qd̃ auetustissimis sotiis consanguineisq
defecissent forti ac memorabili facinore
purgare uellent. ut int̾fecto punico p̃¬
sidio. restituerent romanis se: Hec nec
enim occulta agebant᷑. cum relata hanni¬
bali ẽẽnt. pͥmo misit qui uocarent mag¬
num adẽẽ in castra: Deuide cũ his ferocit̃
necasset se iterũ. nec enim hannibali uis
ẽẽ inciuem cãpanum concitatꝰ irapenꝰ:
comp̃hendendihominẽ uĩctũq adtͣhi
adẽe iussit. Ueritus deinde nequid int̾
ium tumultus atq excitatione animoꝵ
inconsulti certaminis oriritur. ipse p̃¬
misso nuntio ad mariũ blosium p̃torem
campanũ. postero die se capue futur um
ꝓficiscitur ecastris cum modico p̃sidio:
Marius contionẽ aduocate dicit ut freq̃n¬

Expanded text:
onem miserabilemque Tarentinorum seruituonem miserabilemque Tarentinorum seruitutem exempla referens, primo ne reciperetur praesidium palam uociferatus est, deinde ut receptum aut eiceretur aut, si malum facinus quod a uetustissimis sociis consanguineisque defecissent forti ac memorabili facinore purgare uellent, ut interfecto Punico praesidio restituerent Romanis se. haec— nec enim occulta agebantur—cum relata Hannibali essent, primo misit qui uocarent Magium ad sese in castra; deinde, cum is ferociter negasset se iturum nec enim Hannibali ius esse in ciuem Campanum, concitatus ira Poenus comprehendi hominem uinctumque attrahi ad sese iussit. ueritus deinde ne quid inter uim tumultus atque ex concitatione animorum inconsulti certaminis oreretur, ipse praemisso nuntio ad Marium Blossium, praetorem Campanum, postero die se Capuae futurum, proficiscitur e castris cum modico praesidio. Marius contione aduocata edicit, ut frequen
Abbreviated transcription (Latin):
nibalẽ uenert̃. pacẽq cum eo conditiois
fecer̃t: neqͥs imꝑator magistratꝰue penoꝵ
uis ullũ in ciuem campanũ hab̾et: ne¬
ue citus cãpanus inuitꝰ militaret. munꝰ¬
ue fac̾et: ut sue leges. sui magistratꝰ capue
eẽnt. ut. occ. ex romanis captuos penus
daret cãpanis qͦs ipsi elegissent. cũ quibꝰ
eqͥtum campanoꝵ qͥ in consilia stipendia
facerent ꝑmutatio fieret: Nec pacta illa
insuꝑ ꝗͣ que pacta erant facinora cãpani
eclidert̃. Nam p̃fectos sotiũ. ciuiesq R.
alios parti aliquo militie munere oc¬
cupatos. partim pͥuatis negotiis impli¬
citos. plebs repente om̃is comp̃hensos.
uelut custodie. causa. balneus includi
iussit. uͥ feruore atq estu anima int̾clusa
fedum in mod̃ expirarent. ea ne fierent
neu legatio mitteret᷑ ad penũ summa
oppedetus magnus uir eui ad sũmam
auctoritatẽ nicħ pret̾ sanam ciuiũ men¬
nibalẽ audiuit: pyrrhi suꝑbam dñati¬

Expanded text:
nibalem nibalem fecerunt ne quis imperator magistratusue Poenorum ius ullum in ciuem Campanum haberet neue ciuis Campanus inuitus militaret munusue faceret; ut suae leges, sui magistratus Capuae essent; ut trecentos ex Romanis captiuis Poenus daret Campanis, quos ipsi elegissent, cum quibus equitum Campanorum, qui in Sicilia stipendia facerent, permutatio fieret. haec pacta: illa insuper quam quae pacta erant facinora Campani ediderunt: nam praefectos socium ciuesque Romanos alios, partim aliquo militiae munere occupatos, partim priuatis negotiis implicitos, plebs repente omnes comprehensos uelut custodiae causa balneis includi iussit, ubi feruore atque aestu anima interclusa foedum in modum exspirarent. ea ne fierent neu legatio mitteretur ad Poenum, summa ope Decius Magius , uir cui ad summam auctoritatem nihil praeter sanam ciuium mentti ab Hannibale audiuit, Pyrrhi superbam dominati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium cãpanis relinquatur: Hec uiri
loquentis. adsensi om̃s renuntiant le¬
gationẽ ut deletũ om̃ib uid̾etur nom̃
romanũ: Extimplo plebis ad defectionẽ.
ac pars maior senatus specitare: Extͣcta
tam̃ auctoritatib senioꝵ ꝑpaucos dies
res ẽ: Postremo uincit sententia pburi¬
mum: at idẽ legati qͥ ad consulẽ romañ
ierunt. ut ad hannibalẽ mitterentur:
Quo pͥusꝗͣiretur certũq defectionis cõ¬
siliũ eẽt: romã legatos missos a cãpanis
in quibꝰdam annalib inuenio : postu¬
lantes aũ ut alter. cõs. campanꝰ fieret.
sirem romanã adiuuari uellent: In¬
dignatione orta sũmoueri acuria tus¬
sos ẽẽ: Missumq lictorẽ qui exurbe e¬
duce̾t eos: atq eo die manere extͣ fines
romanos iub̾et. qͥ animis cõpar latinoꝵ
qͦndam postulatio erat:Coeliusq ⁊ a¬
lii ita ut sine causa p̃termiserãt scͥptorẽ
ponere ꝓcerto sũueritꝰ. Legati ad han¬

Expanded text:
perium Campanis relinquatur. haec Virrio perium Campanis relinquatur. haec Virrio loquenti adsensi omnes ita renuntiant legationem uti deletum omnibus videretur nomen Romanum. extemplo -plebes ad defectionem ac pars maior senatus spectare; extracta tamen auctoritatibus seniorum per paucos dies est res. postremo vincit sententia plurium, ut iidem legati qui ad consulem Romanum ierant ad Hannibalem mitterentur. quo priusquam iretur certumque defectionis consilium esset, Romam legatos missos a Campanis in quibusdam annalibus invenio, postulantes ut alter consul Campanus fieret, si rem Romanam adiuvari vellent; indignatione orta summoveri a curia iussos esse, missumque lictorem qui ex urbe educeret eos atque eo die manere extra finis Romanos iuberet. quia nimis compar Latinorum quondam postulatio erat, Coeliusque et alii id haud sine causa praetermiserant scriptores, ponere pro certo sum veritus. legati ad Han
Abbreviated transcription (Latin):
contingere etiã nefas sit. uid̾e atq hab̃e
dños et ex affrica ⁊ carthagine ura pete¬
re ⁊ italiam. numidarũ aut mauroꝵ pa¬
ti ꝓuintiam ẽẽ. cui ñ genito mͦ initaliam
detestabile sit: pulchrũ erit campanis.
plapsum clade romanũ imꝑium. nr̃a
fide. ur̃is uirib retentũ acrecuꝑatũ ẽẽ.¬
pania scripsisse. iam pecunie affatim ẽ
frum̃ti: Qui si parem fortune ur̃e fidem
habens. nec hannibal uicisse sentiet. nec
romam uictos eẽ: Hac oratione. cõs. di¬
missis. redeuntib q domũ legatis: unꝰ
ex his subiusiuriꝰ tp̃s uenisse ait. qͦ cam¬
pani ñ agrum solum ab romanis qͦndã
ꝑ iniuriam ademptũ recuꝑare. s imꝑio
etiam italie potiri possint: Fedus enim
qd̃ hannibale quib uelint legib fact᷑os.
neq controu̾siam fore. qr cum ipse con¬
fecto bello hannibal uictor in affrica.¬
in de cedat excercitũq deportet italie im¬

Expanded text:
contingere etiam nefas sit, uidere atque habere contingere etiam nefas sit, uidere atque habere dominos et ex Africa et a Carthagine iura petere et Italiam Numidarum ac Maurorum pati prouinciam esse, cui non, genito modo in Italia, detestabile sit? pulchrum erit, Campani, prolapsum clade Romanum imperium uestra fide, uestris uiribus retentum ac reciperatum epania scribi posse; iam pecuniae adfatim est frumentique. si parem fortunae vestrae fidem habetis, nec Hannibal se vicisse sentiet nec Romani victos esse. ab hac oratione consulis dimissis redeuntibusque domum legatis unus ex iis, Vibius Virrius, tempus venisse ait quo Campani non agrum solum ab Romanis quondam per iniuriam ademptum recuperare, sed imperio etiam Italiae potiri possint; foedus enim cum Hannibale quibus velint legibus facturos; neque controversiam fore quin, cum ipse confecto bello Hannibal victor in Africam decedat exercitumque deportet, Italiae im
Abbreviated transcription (Latin):
samnitẽ mͦ hostem. s etiã sidicinũ pauẽ¬
tułimus: Adoicite ad hec qd̃ fedus equũ
declistis. qd̃ leges ur̃as. qd̾ ad extremum
io qd̃ ante cannensem certe cladẽ maxi¬
mum fuit ciuitatẽ nr̃am magne parti
uostrũ dedimꝰ cõmunicauimꝰq uob̃cum.
taq cõmunẽ uos hanc clademq accepta
ẽ crecłe campani oportet cõmunẽ patriã
tuendã arbitrarier se: Num cũ samnite
aut etruscores ẽ. ut qd̃ a nob̾ ablatũ sinit.
italia tñ impiummaneat: Penꝰ hostis
ne affrice quid̃ indigena ab ultimis terraꝵ
oris freto occeani. hercułq columnis exꝑ¬
tem om̃is iuris ⁊ conditionis: i lingue ꝓ¬
pehumane militẽ trahit: Hunc natura ⁊
morib inmitem. ferrumq. insuꝑ dux
ipse efferauit. ꝓmtib ac nobilib ex hu¬
mano corꝑum strue faciendis. ⁊ qd̃ ꝓloqͥ
etiam piget: uescit᷑ corporib humanis.
docendo his infandis pastos epulis qͦs

Expanded text:
Samnitem modo hostem sed etiam Sidicinum paueSamnitem modo hostem sed etiam Sidicinum pauetulerimus. adicite ad haec, quod foedus aequum deditis, quod leges uestras, quod ad extremum, id quod ante Cannensem certe cladem maximum fuit, ciuitatem nostram magnae parti uestrum dedimus communicauimusque uobiscum. itaque communem uos hanc cladem quae accepta est credere, Campani, oportet, communem patriam tuendam arbitrari esse. non cum Samnite aut Etrusco res est ut quod a nobis ablatum sit in Italia tamen imperium maneat; Poenus hostis ne Africae quidem indigenam ab ultimis terrarum oris, freto Oceani Herculisque columnis, expertem omnis iuris et condicionis et linguae prope humanae militem trahit. hunc natura et moribus immitem ferumque insuper dux ipse efferauit, pontibus ac molibus ex humanorum corporum strue faciendis et, quod proloqui etiam piget, uesci corporibus humanis docendo. his infandis pastos epulis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbis atq infidelib: ut erant campani.
sꝑnendi: E auxit rerũ suaꝵ futiq contẽ¬
tum cõs: ninus detegendo cladem nudan¬
doq. Nam cũ legati egre ferre senatũ po¬
pulumq campanũ aduersi qͥcꝗͣ euenisse
romanis nuntiassent pollicerent᷑q oĩa
quȩ ad bellum opus eẽnt : morẽ magis
inqͥt loquendi cum sociis seruastis cãpa¬
ni iubentes que opus eẽnt ad bellũ imꝑa¬
re: ꝗͣ conuenient̾ ad p̃sentẽ fortune nr̃e
statũ locuti estis: Qͥd enim nob̃ ad can
niam dec̃e dicamꝰ. tanꝗͣ ea tantũ desit:
Nichil neqͥd supple̾mus quid̃ nob reliquit
fortuna: Legiones. equitatꝰ. arma. signa.
equi. uiriq pecunia. cõmeatus. aut in
acie. aut ruinis postero die missis castr p̃¬
pierunt: Itaq ñ iuuetis nos in bello. op¬
portet cãpanis ⁊ peni bellũ ꝓ nob̃ suscipi¬
atis: Ueniat inm̃tem ut trepidos qͦsdã
maiores urõs intra menuia cõpuilsos. nec

Expanded text:
superbis atque infidelibus, ut erant Campani, superbis atque infidelibus, ut erant Campani, spernendum. et auxit rerum suarum suique contemptum consul nimis detegendo cladem nudandoque. nam cum legati aegre ferre senatum populumque Campanum adversi quicquam evenisse Romanis nuntiassent pollicerenturque omnia quae ad bellum opus essent, morem magis inquit loquendi cum sociis servastis, Campani, iubentes quae opus essent ad bellum imperare, quam convenienter ad praesentem fortunae nostrae statum locuti estis. qniam deesse dicamus tamquam ea tantum desit? nihil, ne quod suppleremus quidem, nobis reliquit fortuna. legiones, equitatus, arma, signa, equi uirique, pecunia, commeatus aut in acie aut binis postero die amissis castris perierunt. itaque non iuuetis nos in bello oportet, Campani, sed paene bellum pro nobis suscipiatis. ueniat in mentem, ut trepidos quondam maiores uestros intra moenia compulsos, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ppłaris aptiorq in uulgus fauori concili¬
ando ẽet: Iam uͦ nicħ in senatu actũ alit̃
ꝗͣ si plebes ibi e̾ẽt conciliũ. ꝓna semꝑ qui¬
tas in luxoriã non ingenioꝵ mͦ uitio. s af¬
fluenti copia uoluptatũ ⁊ illecebris om̃is
amenitatis maritime terrestrisq. Tum
u̾ita obsequio pͥncipũ ⁊ licentia plebeis
lasciuire: ut neclibidini nec sumptib mo¬
dus ẽẽt ad contemptũ legum magistratuũ
efficerent qd̃ concubiũ uetustũ multas
familias claras ac potentis romanis mi¬
scuerat:⁊ qd̃ cum militarent aliqd̃ apud
romanos maximũ uinculũ erant .cec.
equites nobilissimꝰ quiq campanoꝵ in
p̃stoia sicłarum urbiũ delecti ab romanis
acmissi: Hoꝵ parentes natiq ȩque ꝑuice¬
rut. ut legati ad cõs. romanũ mitt̾ent᷑¬
.II. nundũ canusiũ ꝓfectum s uentisie cũ
paricis ac semiermib consulẽ inuener̾̃t. ꝗͣ
poterant maxime miserabił bonis socts:

Expanded text:
popularis aptiorque in uolgus fauori concilipopularis aptiorque in uolgus fauori conciliando esset; iam uero nihil in senatu agi aliter quam si plebis ibi esset concilium. prona semper ciuitas in luxuriam non ingeniorum modo uitio sed afluenti copia uoluptatium et illecebris omnis amoenitvero ita obsequio principum et licentia plebei lascivire ut nec libidini nec sumptibus modus esset. ad contemptum legum, magistratuum, deficerent, quod conubium vetustum multas familias claras ac potentis Romanis miscuerat, et cum militarent aliquot apud Romanos, maximum vinculum erant trecenti equites, nobilissimus quisque Campanorum, in praesidia Sicularum urbium delecti ab Romanis ac missi. horum parentes cognatique aegre pervicerunt ut legati ad consulem Romanum mitterentur. ii nondum Canusium profectum sed Venusiae cum paucis ac semiermibus consulem invenerunt, quam poterant maxime miserabilem bonis sociis,