comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& hunc crucifixũ. Lucius dixit.
Si dñs tuus crucifixus ẽ. ur quid
iouẽ nõ colas. qͥ nulli unqͣm inuine
Anastasia dix̃. Plusquã expedit. L¬
cis dix̃. Int̾im blandientẽ ⁊ oru
T̃unc luciꝰ uissit eã in carcoris ina
cibũ uͦ ꝑmodicũ ei serotinis horis¬

Expanded text:
 hunc crucifixum. Lucilius dixit si deus tuus crucifixus| est . utquid iouem non colas qui nulli iniura Anastasia dixit et plus quam expe| dit. Lucilius dixit interim blandientem . et hTunc lucilius iussit eam in carceris ima cibum uero permodicum ei seroti
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̾dia sullata pat̾na s̃ cũ diues
cẽt. Hic innocentissime nat᷑e: etiã
aristotilecos iuꝑaiit. Nam sublatis
sibi omnib facultatib tacuit. nichil
cogitans. nichilq metuens. nisi
hoc ne facultates ac diuicias fidei
ptũ ẽ illis ꝑtudert᷑ eis nauẽ: ⁊ ibi
eos reliquer̃t. Tunc apparuit ibi
scã martir theodote. ⁊ suꝑ ipsam
plagã nauis ꝯsidens. nauem a
ꝑiculo subleuauit. Hortabat᷑ autẽ
cens eũ collegã martyrũ. Tune a¬
nastasia osculari cepit genua eiꝰ
medio pelago.ł ita fuerunt ut pu¬
tarent se in t̾ra eẽ. sine metu. sine
estu. sine stuctuacione. t̃ercia uero
multi religiosi uiri: tẽporib diu̾sis
fuerant relegati exilio. Et descen¬
dentes: cũ hymnis ⁊ psalmis sus¬
cepti s. Piscatores aũt ꝑ diu̾sa litora
missi s̃ t̾cia die: ut renuntiarent᷑
p̃fecto uͥ eos mortuos ꝓcellȩ iacta

Expanded text:
a sunt paterna | cum diuis esset hic innocentissime naturae etiam aris| totilicos superauit . sublatis sibi omnibus facultatibus ta| cuit . nihil cogitans . nihilque metuens nisi hoc tantum| ne facultatis ac diuicias fidei ptum est illic pertuderunt nauem et ibi eos| reliquerunt. Tunc apparuit ibi sancta martyr theodote| et super ipsa plagam naues consedens nauem a periculo| subleuauit. Hortabatur autemcens eum| collegam esse martyrum. Tunc nastasia oscolare coe| pit genua eiusmedio pelago. Ita fue| runt se in terra esse. Sine metu . sine aestu . sine fluctuatione| tercia uero multi religiosi ui| ri temporibus diuersis fuerant relegati exilio et discendentis| cum hymnis et psalmis suscepti sunt. Piscatores autem| per diuersa missi sunt die terciam ut renunciarent prae| fecto ubi eos mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uariis int̾fectionib martyri¬
um celebrassent. anastasia ꝑ manꝰ
⁊ pedes extensa.⁊ ligata ad palos
fixos: circa mediũ eiꝰ ignis incensꝰ
est. In qͣ passione orans ⁊ benedicens
p̾fecti meruit corpꝰ ens tollere. Qi d̾
accipiens. ⁊ osculatũ.⁊ aromatibus
ꝯdiens. atq dignis linteaminib ob¬
uoluens: intͣ iridariũ domꝰ suȩ. ut
decuit martyrẽ sepeluiit. atq ex
silicã ubi eã sepelierat fabricauit.

Expanded text:
s uariis interfectionibus martyrium celebrassent . Anas| tasia per manus et pedis extensa . et legata ad palus fixus| circa media eius ignis accensus est in qua passpraefecti meruit ut cor| pus eius tolleret quod accipies exosculatur . et aromatibus| condiens adque dignis linteaminibus obuoluens in uiridario| domus suae ut decuit martyrem sepelliuit atque silicam ubi eam sepelli| erat fabricauit.
Abbreviated transcription (Latin):
filiis suis scã theodote: sub die.iim.
est tradita scã anastasia p̾fecto il¬
lirici: in gͣndi custodia habebatur.
Hotũ enĩ erat iam omnib quod
p̃textato patre nata. matronaruo
nobilissima. femiina romana. eẽt
in custodia p̾fecture:  putabatur
hab̾e infinitas peccumas. Pro qͣ re
tẽptans eã p̾fectus: ussit pͥuatim
uade quocũq uolueris. anastasia
beo suꝑ aurũ. ⁊ lapidẽ p̾ciosum¬
multũ: & dulciora suꝑ mel ⁊ fa
uũ. Dicit ei p̾fectus luciꝰ. P recepta

Expanded text:
snec in isto saeculo a filiis meis separasest tradita . anastasia prae| fecto . yllyrici in grandi costodia habibatur. Notum| enim erat iam omnibus quod praetextatum patre na| ta . matronarum nubilissima femina romanorum esset | in custudia praefectore . et putabatur habire infini| tas pecunias . pro qua re temtans eam. Praefectus| iussit priuati uade quo| cumque uolueris. Anastasia beo super aurum et lapidem preciosum| et dulciora super mel . et fauum. Dicit ei praefectus pre| cep
Abbreviated transcription (Latin):
factos. ad palmarias insulas deue¬
nisse illesos. atq cũ his qͥ illic de¬
portati habebant᷑. die noctuq in
dei sui laudib ꝑman̾e. T̃ unc mi¬
sit.⁊ umũsos inde deponens. po¬
suit mun̾a añ ocłos eoꝵ. ⁊ gladios
euaginatos dicens. Qui uoluerit
ãplias qͣm ducente uiri.⁊ septuagm

Expanded text:
factus ad palmarias insolas deuenisse in| laesus atque cum his qui illic deportati habibantur die noc| tuque in dei sui laudibus permanire. Tunc misit et uniuersus | inde deponens posuit munera ante oculus eorum et gla| dius euagenatus dicens qui uoluerit ampl
Abbreviated transcription (Latin):
naribꝰ. ⁊ m̃sam omistã refectionꝰ¬
bus uariis ponebat ante eã. Et ora¬
bant simul: ita ut dic̾et ad eam
Qa hanc dñs martyrib suis tͥbuit
potestatẽ. ut scĩs ⁊ castis ⁊ pure co
colentib se demonstrent: & loqͥnt᷑
paradisi deliciȩ paratȩ s̃: ut omnis
in te angłoꝵ letet᷑ exercitꝰ. ideo mͥ li¬
centia data ẽ ut tibi solatiũ p̃beã.
Et orantes simul tota nocte: ad pui
rore defecisse: ussit tam̃ inquiri
si uiu̾et. Cui cũ forcior quã fuerat
nuntiaret᷑ effecta: iussit eã adduci.
uidenꝰq eã robustiorẽ ⁊ leciorem.
indignatꝰ est custodibꝰ. dicens qd̾
ꝯtẽptus eẽt. Et mutatis obciombꝰ.
alio uno m̃se uissit eã scd̾m pͥstinã¬
sententiã custodiri:. ita ut anulo suo
iub̾et claustra signari. uolens eam
fecta ping̾ior fieret. iussit eã in
nau imponi: ⁊ cũ multis aliis qͦs
leges uire punierant. pelagi flu¬
ctib dem̃gi. Erant eñ alii homici¬
dȩ. alii ꝓ adult̾iis. alii ꝓ diuersis

Expanded text:
inarebus et mensam honestam refectionibus| uariis plena ponibat ante eam . et erant simul ita ut dice| rit ad eam quia| hanc dominus suis tribuit potestatem ut castis ut pure se demonstrent et loquantur paradysi dilicias paratae sunt et omnis in te an| gelorum letatur exercitus. Ideo mihi licentia est data ut tibi| solacium praebeam et orantes simul tota noctem usquerore deficisse ius| sit tamen inquiri si uiueret cui cum fortior quam fuerat| nunciaretur . effecta iussit eam aduci . et uidens eam robostiore| et letiore. Indignatus est custodibus dicens quod contemptus| esset . et mutatis optionibus . alio uno mense iussit eam secun| dum pristinasententia . ita ut anolo suo iuberit| claustra signare uolens eam fecta| pinguior fierit iussit eam in naui inponi et cum multis aliis| quos leges iure poniebant pelagi fluctibus dimersare.| Erant enim alii homicidiae alii pro adulterio . alii pro di| uersis
Abbreviated transcription (Latin):
tes: & tradidit eã illis dicens. Ite ꝙ¬
ponite eã in loco tͦpi uͥ meret᷑:  ibi
ludibrio sit omĩb ppłis. Tunc hire¬
nȩ cũ duc̾et᷑ apparuerunt duo mili¬
tes añ eos qͥ eam ducebant: dicẽtes
Misit nos post uos comes si sinmꝰ¬
ut uͥ ostenderimꝰ: ibi eam osponatis.
cenderẽt incacumme montis. & sederũt
⁊ direrũt illi milites. Ite. nuntite. q
sicut iussisti incacumine montis :A.
xam fecimus stare. T̃uc̃ sisimꝰ uidẽs se
delusum. ⁊ hoc factũ qd̾ ipse non uis¬
serat: ascendens equũ ꝑrerit currẽs
ad montẽ in quo orabat dei famula
hirenȩ. Attendensq uidebat eã &¬

Expanded text:
tes . et tradidit eam illis dicens . ite pu| nite eam in loco turpi . ubi meretur et ibi ludibrio sit| omnibus populis. Tunc herene com duceretur . ap| paruerunt duo milites ante illos qui eam ducibant| dicentes. Misit nos post uos comis . siponates et cenderent in cacumine montis et sederent| et dixerunt illi milites. Ite nunciate+ . quia sicut ius| sisti . in cacumine montes . ibi eam ficimus stare| Tunc sisinius uidens se delusum . et hoc factum quod| ipse non iusserat. Ascendens equum pergebat currens| ad montem . in quo . orabat dei famula . Hyrene . et| adtendens uidebat eam
Abbreviated transcription (Latin):
fessionẽ noĩs tui ꝑseu̾antiã dare
dignatꝰ es. In manꝰ tuas duc sis¬
cipe animas nr̃as.E cũ hȩc dixi¬
ssent: milites miserunt eas in ig
uel loqui cũ illis: qui nogauun:
te uerũ dñm. Et his dictis ꝓstra¬
u̾unt se in oratione in tacte ab ig¬
suis sibi exitũ ĩpͤtrau̾int: ĩnacula
anastasia hominibꝰ furtim abrex
cũ omni gaudio sepolugi: erans

Expanded text:
fessionem nominis sui perseueranciam dare dig| natus es in manus tuas domine Suscipe animas| nostras . et cum haec dixisset . miserunt eas in ignuel loqui cum his qui denegant te uerum deum . et his dictis| prostratis in orationem . intactę ab igsuis sibi exitum| inpetrarent . inmaculatanastasia homi| nibus . furtim abreptcum omni| gaudio sepelliuit . orans
Abbreviated transcription (Latin):
sibi maleficiis anciliaꝵ x ista ue¬
p̃parari. Cũq fuissent adducte: oret¬
tes atq psallentes.iussit ers expꝰ¬
liari. at nuda corpora eaꝵ aspic̾et
Cũq missa fuisset manꝰ ut expo¬
ad carnẽ: ut putarent᷑ ipsa uestai.
a eẽ coria cor I hac autẽ
a pulsantib excitar ñ posset. Qu
sublatꝰ inde in sella dorimens tuẽ
exꝑge factus ẽ cũ suã domũ fiussꝙ
sa ꝙ̃ accid̾ant. dedit comitẽ sisinmẽ
qͥ eas audiret. sui cũ fuissent p̾sen¬
tate. uocauit ad se unã ꝙ dixit ei.
Qd̾ nom̃ tibi ẽ ⁊ Quȩ respondit::
hirene uocor. Sisinmꝰ dix̃. sonsot.
regali ussionz. Hirene respondit.

Expanded text:
sibi malifi| cies ancillarua. Cumque fuissent adductae| orantes atque psallentis . iussit eas expoliare . ut nu| da corpora earum aspiceret. Cumque missa fuisset| manus ut expoad carnem . ut putarautem a pulsanti| bus excitare non possit qui sublatus inde . in sella dormi| ens. Tunc expergefactus est . cum in sua domum fuis| sit rsa| quę acciderunt . dedit comitem . Sisinium . qui eas au| diret. Cui cum fuisset praesentate . uocauit ad se| unam . et dixit ei quod tibi nomen est. Quae respondit| erene dicor. Sisenius dixit . consenti . regale iussi
Abbreviated transcription (Latin):
rre ad paiauii diccns. Prosternam
me iuictissimis ĩꝑatorib. ꝙ dica
me ab officio meo ita delubrio ha¬
bitũ : atq cũ irrisione & clamori
bus derelictũ. Cũq pͥmo mane

Expanded text:
ire ad palacium dicens . prosternam me| inuictissimis imperatoribus . et dicam me ab officio meo| Ita ludibrio habitum . atquo cum inrisionem et clamore| bus derelictum. Cumque primo mane
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerẽ redigi. & adductis chi¬
onia & agape: dix̃ eis. Hirene qͣntũ
apparet ninior uob̃ est: q ur̃a illa
exẽplo ꝙ doctrina decepta. ꝯtẽnit
ur̃o exitu t̾rita. possit absolui. Et
circo offerte diis libamina. sicut
x nos qͥ deuoti sumꝰ regibꝰ. agape
respondit. Insuꝑabił est fides nr̃a.
Chioma respondit. fides nr̃a ĩmuta¬

Expanded text:
ductis chyonia . et agapen . dixit eis.| Erene quantum apparet iunior uobis est . et uestrum| exemplo et doctrina decepta . diuina uestro exitu . territa . possit ab| solui Et idcircum offerte dies libamina . Sicut et nos| qui deuoti sumus. Agapae respondit . insuperabilis est fidis nostra. chyonia| respondit . fides nostra . inmuta
Abbreviated transcription (Latin):
qui sp̃e suã ponit in dõ. saue fortit᷑.
uigilant̾. strenue. uniu̾sa peccata.
Ra do solo quere solatiũ. cuiꝰ nissa
ꝯseruas. Cito enĩ ad te placidũ ꝯu̾
bras floridũ diei lum̃ accipies:
atq ut post glatiale frigus hye¬
mis transeuntis aurea tibi tp̃ra
x serena succedent: ut omnib qͥ
ꝓ xp̃i amore affligunt᷑ p̃beas tem¬
poralẽ leticiã: ꝑ quã sine dubio
ꝯsequeris ȩt̾nam. Uale in dño ⁊ ora

Expanded text:
qui spem suam ponit in Deo . Cave fortiter, qui spem suam ponit in Deo . Cave fortiter, vigilanter, strenue universa peccata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempbras floridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serena succedent, ut omnibus, qui pro Christi amore affliguntur, praebeas temporalem laetitiam, per quam sine dubio consequeris aeternam. Vale in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
gis adherebo: ut curas ommum
sollicite excere possim ut ceꝑam.
uale uir dĩ.⁊ mem̃to mei. Cũ hanc
epłam legisset chrisogonꝰ. oratioẽ
facta cũ multis ꝯfessoribꝰ ista res¬
anti tibi int̾ ꝓcellas ⁊ turbines t¬
mundi cito suꝑ undas deambulas
xp̃c adueniet. ut diaboli adu̾sum
te flantẽ sp̃m: uno iussionis sue
sermone cõpescat. Pacient gͦ et
qͣsi in medio mari posita. crede ad
te xp̃m eẽ uent᷑um: u ad temetipsã
tristis es aĩa mea. & qͣre ꝯturba mer
Sꝑa in dõ. qm adhuc confitebor illi:
salutare uultꝰ mei ⁊ ds m̃s Gemmũ
diuini mun̾is ꝓbabit᷑ indiciũ: cuo
tibi ⁊ t̾rena reddent᷑. ⁊ dabunt᷑ cȩle¬
stia. Dñs eñ bñficiũ suũ ad hoc ex¬
tremitatib ꝓtrahit. ut ñ sit nobis
uile qd̾ p̾stat. Uide ne turberis:
in hoc qd̾ pie inuenti tibi inferunt᷑
adu̾sa. Non enĩ deciꝑis: s ꝓbaris.
Non ẽ tuta defensio: quã putas ꝑ¬
te. Maledictus homo qͥ spẽ suam
ponit in homine: & bñdictus hoõ

Expanded text:
s adhaerebo, et curas omnium sollicite exercebo, ut coeperam. Vale, vir Dei, et memento mei. » Cum hanc epistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita resanti tibi inter procellas et turbines mundi, cito super undas deambulans Christus adveniet, et diaboli adversum te flantem spiritum uno jussionis suae sermone compescet. Patienter, et quasi in medio mari posita, crede ad te Christum esse venturum, et ad temetipsam tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus . Geminum divini muneris probatur indicium, cum tibi et terrena reddentur, et donabuntur coelestia. Deus enim beneficium suum ad hoc extremitatibus protrahit, ut non sit nobis vile quod praestat. Vide ne turberis in hoc quod pie viventi tibi inferantur adversa. Non enim deciperis, sed probaris. Non est tuta defensio quam per  spem suam ponit in homine; et benedictus homo
Abbreviated transcription (Latin):
hanc inuriã duc̃e. ut ł uixta sa¬
cratissimã saluatoris uocẽ: ac si
misero ⁊ egenti me dare cõpell
S in qͦ te pauꝑẽ noui: in eo si tu¬
respondit. In fide. Dicit ei lucius.
T̃u gͦ quȩ fidẽ te dicis hab̾e. dic
montib ut transferant᷑. quia hoc
dicit magist̾ tuus. Anastasia respõ
dit.Iudeus ñ es. ut qͥd signa a me

Expanded text:
hanc iniuriam| adducire ut tibi iuxta sacratissemi saluatores uocem| hac si misero et egeno me dare compellas sed in quo te paupe| rem noui in eo si iudixit in fidem dicit ei . lucilius| tu ergo que fide te dicis habire dic montibus et transfe| rantur quia hoc dicit magister tuus. Anastasia dixit| Iudeus non es . utquid signa a me
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc it̾um estimans se in ipsa
egredientẽ animã : cͥa uri¬
upse suscipiat. ꝓ cuiꝰ amore ista
sustineo: quȩ ex ore huius uetule
recognou̾is. Ad hȩc sc̃s chrisogonꝰ:
talia remisit scripta. Chrisogonꝰ
anastasiȩ. Sẽꝑ est: ut lum̃ tenebre
antecedant. Sic etiã post infirmita¬
tem salus reu̾tit᷑. x uita post mor¬
tem ꝓmittit᷑. Uno fine ꝯcludunt᷑
tristib desꝑatio. uel letis cdlatio do
gunt᷑ officio. Quorundã gͥ naues
fortissimis carmarũ nexib solidate:
tenebrosi equoris ꝯcitos fluctus
ille se p̃tereunt. quorundã uͦ fra¬
gili iunctura lignoꝵ: etiã in tͣnqͥllo
uicinũ morti ꝯficiunt cursũ. Prope
est eñ ut ꝑeant: qui ñ cogitant qͣli¬
ter ad salutis portũ attingant. T̃u
& te ipsam ad opus dñi p̃para. In qͦ
totis de sid̾iis cũ parueris: cũ marti¬
rii palma ad xp̃m attinges. T̃unc ac¬

Expanded text:
ur, aestimans se in ipsa egredientem animam meam ipse suscipiat pro cujus amore ista sustineo, quae ex ore hujus vetulae recognoveris. » Ad haec sanctus Chrysogonus talia remisit scripta: « Chrysogonus Anastasiae. Semper est ut lumen tenebrae antecedant. Sic etiam post infirmitatem salus revertitur, et vita post mortem promittitur. Uno fine concluduntur tristibus desperatio, vel laetis elatio domguntur officio. Quorumdam igitur naves, fortissimis carinarum nexibus solidatae, tenebrosi aequoris concitatos fluctus illaesae praetereunt. Quorumdam vero fragili junctura lignorum etiam in tranquillo vicinum morti conficiunt cursum. Prope est enim ut pereant qui non cogitant qualiter ad salutis portum pertingant. Tu aet teipsam ad opus Dei praepara. In quo ejus desideriis dum parueris, cum martyrii palma ad Christum pertinges. »
Abbreviated transcription (Latin):
exhauriat. me quoq ueluti ma¬
gã atq sacrilegã custodiȩ tam
grauissime mancipauit: ut uitã
corporalẽ amitt̾e suspicer. Nichil
enĩ suꝑest: nisi ut amisso sp̃u mor¬
ti succũbã. In qͣ morte. licet głier
in eo mea mens ualde ꝯterit᷑. qd̾
opes meȩ qͣs ego om̃s ex asse dõ
uou̾am: alienis a d̃o ⁊ turpibus
inseruiunt. Et iccirco dep̾cor te
homo dei. ut instant᷑ dep̾ceris dño

Expanded text:
e quoque veluti magnam atque sacrilegam custodiae tam gravissimae mancipavit, ut vitam me corporalem amittere suspicer. Nihil enim superest, nisi ut, emisso spiritu, succumbam; in qua morte licet glorier in eo mens mea valde conteritur, quod opes meae, quas ego ex asse Deo voveram, alienis a Deo et turpibus inserviunt. Et idcirco deprecor te, homo Dei, ut instanter Do
Abbreviated transcription (Latin):
cutite. S cũ om̃s ingirũ rastris
effod̾ent. ⁊ ñ ipsũ locũ in qͦ agnꝰ
staret ꝯting̾ent. accepto breuisar¬
culo sc̃s clemens: leui ictu sub pe¬
entib uenis ortus apparuit: qui
suo ĩpetu uomens fluuiũ patefecit.¬
& Tunc uniu̾sis gaudentibus:
sc̃s clemens responsoriũ dedit.
fluminis ĩpetus lȩtificat ciuitatẽ
dei. Ad istam gͦ famã ꝯfluxit omĩs
ꝓuintia.⁊ uenientes uniu̾si ad do¬
ctrinã scĩ clem̃tis ꝯu̾tebant᷑ ad
dnm: ita ut in una die

Expanded text:
ercutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stabat contingerent, accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub peentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia secutus. Qui cum ad eũ
uenisset: clotharii u̾ba depromit.
unso gͦ eustasio beatꝰ columbanꝰ. ga¬
uisus: recepti mun̾is aditũ gͣtulat᷑.
Retentũq penes se qͣntisꝑ. hortat᷑
reminisceret᷑q cohortẽ fr̾um. dis¬
ciplinȩ normã habens erudire.
Multoꝵq collegio xͥ plebem adu¬
naret: sinsq institutis educaret.
dimissũ post hȩc ad clotharium
remeare iubet. T̃alibꝰq responsis:
regias mulc̾e ĩꝑat aures. Se retro
repedare: nullatenꝰ ratum duc̃e.
c̃antummꝰ posc̾e ut sodales suos qui
luxouiũ incolebant: regali ad mim¬
culo ac p̾sidio fou̾et. Litt̾as castigati¬
onũ effamine plenas regi dirigit:
gratissimũ munꝰ rex uelut pignus
federis uiri di ouans rẽcipit. Nec¬
ĩ eiꝰ oblinonis noxã p̃ponit: omniq
p̾sidio supͣdictũ monasteriũ mumi¬
re studet. Annuis censib ditatȩ t̃¬
minos undiq ꝓut uoluntas uen̾a¬
biliꝰ eustasii erat auget. Omniq co¬

Expanded text:
vestigiis prosecutus; qui cum ad eum vestigiis prosecutus; qui cum ad eum verrisset, Chlotharii verba depromit. Viso ergo Eusthasio, beatus Columba gavisus recepti muneris aditum gratulatur retentumque poenes se quantisper hortatur, ceret, cohortem fratrum disciplinae habenis erudiret multonaret suisque institutis educaret. Dimissus post haec ad Chlotharium remeare jubetur, talibusque responsis regias mulcere imperat aures, seque retro repedare nullatenus ratum duceret: tantummodo poscere ut sodales suos, qui Luxovium incolebant, regali adminiculo ac praesidio foveret. Litteras castigationum affamine plenas regi dirigit gratissimum munus. Rex velut pignus foederis viri Dei ovans litteioni oblivionis noxam preponit. Omni presidio supradictum monasterium munire studet, annuis censibus ditat, terminos undique, prout voluntas venerabilis Eusthasii erat, auget omnique co
Abbreviated transcription (Latin):
ut u̾sauice qͥ onera ferrent. ac si ab
aliis ueherent᷑. firmis uestigiis
uelut ocio uacantes. ouantes irẽt
uidens itaq uir dĩ tanti auxilii
supplementũ: suos ortat᷑. ut ar¬
reptũ cpus lȩti ꝑficiant. animoc
roborati ea cõsistere in heremo
studeant. Dei hoc uoluntatis esse
affirmat. Tecta tẽpli ⁊ culmina.⁊
muroꝵ restaurat rumas. set̾aq
quȩ ad mõnasterii necessitatem
ꝑtinẽt. construere parat:.
nt̾ea memoratꝰ clothariꝰ uiri dei
ꝓpħiȩ effectũ in se fuisse impletum
cernens. beatũ eusthasiũ qui eiꝰ in¬
loco lux ouiense monasteriũ regebas
ad se uenire ĩꝑat. Quẽ pio affammne
rogat: ut sibi cũ supplem̃to publi¬
co legatione fungi curet. Socios q
qͦs uellet nobiliũ uiroꝵ haberet.
qui sui uadimonii arbitri eẽnt pꝰ
beatũ columbanũ ꝑgerent: qͦcũq
reꝑissent in loco eleganti suasu ad
se uenire hortarent᷑. Prexit itaq
uen̾abilis discipulus. magistri

Expanded text:
ut versa vice, qui onera ferrent, acsi ab ut versa vice, qui onera ferrent, acsi ab aliis veherentur, firmis vestigiis, velut otio vagantes ovantes irent. Videns itaque vir Dei tanti auxilii supplimentum, suos hortatur, ut arreptum opus laeti perficiant, animoque roborati, eo consistere in heremo studeant; Dei in hoc voluntatis esse adfirmat. Tecta itaque templi culmina, murorum restaurat ruinas ceteraque, quaeque ad monasterii necessitatem pertinent, construere parat. Interea memoratus Chlotharius vir Dei prophetiae effectum in se fuisse impletum cernens, venerabilem Eusthasium, qui eiloco Luxoviensem inonasterium regebat, ad se venire imperat. Quem pio effamine rogat, ut sibi cum supplimento publico legationem fungere curet sociosque quos vellit nobilium virorum haberet, qui sui vademonii arbitres essent: post beatum Columbanum pergerent; quocumque repperissent in loco, eleganti suasu ad se venire hortarent. Perrexit itaque venerabilis discipulus, magistri
Abbreviated transcription (Latin):
qua uirtutes exꝑtus sit fieri. Loca
ub̾tate fecunda. aqͥs nr̃igua: pisciũ
copiã. Quẽ locũ uet̾um traditiobo¬
biũ nuncupabat. ob rinũ eodẽ fsu¬
noĩe triuenã:. suꝑ quẽ olim anmi¬
bal hiemans. hominũ. equoꝵ. ele¬
phantoꝵ atrocissima damna sensit.¬
cũ intentione basilicã inbi semi¬
rutã reꝑiens: pͥsco decori renouãs
reddidit. In cuius restauratione
mira dñ uirtus pandit᷑. Nam cũ
ꝑ p̾ruptos saxoꝵ scopulos trabes
ex abietib int̾ densa saltus. locis
maccessibilib cederent᷑. uel alibi
cese imbi casu elapse asꝑo aditum
plaustroꝵ denegabat. mirumm
modũ. trabẽ quam uix tͥginta ua
quadraginta plano t̾rȩ solo positã
ferre ualerent: ibi cũ duobus it
trib ꝓut ardlii callis meatꝰ pateba
uirdĩ accedens suis ac suoꝵ hum
ĩnane pondus ĩponebat: q ubi
antea pꝰ asꝑitate iti̾is libero gre¬
ssu uix graderent᷑. onerati mox
trabiũ pond̾e festim gradiebant᷑

Expanded text:
qua virtutes expertus sit fieri, loca qua virtutes expertus sit fieri, loca ubertate fecunda, aquis irrigua cum piscium copia, quem locum veterum traditio Bobium nuncupabat, ob rivum nomine Triveam; super quem olim Hannibal hiemans, hominum, aequorum, elefantorum atrocissime damna sensit.cum intentione basilicam inibi semirutam repperiens, prisco decori renovans reddidit. In cuius restauratione mira Domini virtus panditur. Nam cum per prerupta saxorum scopula trabes ex abietibus inter densa saltus locis inaccessibilibus cederentur, vel alibi caesa, inibi casu elapsa aspero, aditum plaustrorum denegabat, mirum in modum trabem, quem vix triginta vel quadraginta piano terrae solo positum vebere non valerent, ibi cum duobus vel tribus, prout ardui callis meatus patebatur, vir Dei accedens, suis ac suorum humeris inmane pondus inponebat; et ubi antea prae asperitate itineris libero gressu vix graderentur, onerati mox trabium pondere festini gradiebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nretitã. miserabilit̾ uita pͥuauit.
ẜunditus gͦ radicitq deleta theo¬
derici stirpe: clothariꝰ potitus est
triũ regnoꝵ monarchia. Quo facto.
beati colũbe ꝓpħia in omnib ẽ im¬
pleta. uno intra tͥenniũ cum omn
stirpe funditꝰ deleto. alio uolenter
clerico facto. t̾cio trium regnoꝵ
possessione ac dñatione. dilatato.
eatus gͦ columbanꝰ cũ.
ini disset ut supra diximꝰ deuictum
a theoderico theodeb̾tũ. relicta gal¬
lia atq germania. italiã ingredit᷑.
Ubi ab agilulso langobard orꝵ rege
honorifice susceptus ẽ: largita op¬
cione. ut intra italiã quocũq in lo¬
co uoluisset habitaret. Ibi cłĩ ꝯsulto
actã .S. dum ille penes mediolanũ
sirbim moraret᷑. ꝙ heresum frau¬
des id ẽ arriane ꝑfidiȩ script᷑arum
caut̾io discepi ac dissecari uellet:
ꝯtra qͦs etiã libellũ florentis scientiȩ
ad regẽ uenit. qͥ regi indicat se in
solitudine rurib apenninis basili

Expanded text:
inretitam miserabiliter vitae privavit. inretitam miserabiliter vitae privavit. Funditus ergo radicitusque deletam Theuderici stirpein, Chlotharius potitus est trium regnorum solus monarchiam. Quo facto, beati Columbae prophetia iu omnibus impleta est, unum intra triennium cum omni stirpe funditus deletum, alium violenter clericum factum, tertium trium regnorum possessione ac dominatione dilatatupi. 30. Beatus ergo Columbanus cum vidisset, ut superius diximus, devictum a Theuderico Theudebertum, relicta Gallia atque Germania, Italiam ingreditur, ubi ab Agilulfo Langobardorum rege honorifice receptus est. Qui, largita optione, ut intra Italiam, quocumque in loco voluisset, habitaret, ibi Dei consultu actum est, dum ille poenes Mediolanium urbem moraretur et hereseorum fraudes, id est Arriane perfidie, scripturarum cauterio discerpi ac desecari vellet, contra quos etiam libellum florenad regem venit, qui regi indicavit se in solitudine ruribus Apenninis basilic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uiro di fuerat reuelatũ. Persẽ¬
cutũs est gͦ theodeb̾tũ theoderieus.
brunichildẽ direxit. Que cũ atta
recepisset. qͥa theod̾ĩci partib brun¬
childis fauens erat: furens theode¬
b̃tum clericũ fieri rogauit. At non
post multos dies impie nimis post
clericatũ ꝑrimi nissit.
orro theod̾icus penes metense
morans oppidũ. diuintꝰ ꝑcussus :¬
int̾ flagrantis ignis incendia mor¬
tuus est. Post quẽ brunchildis filiũ
eius sigib̃tum in regnũ subiecit. Itaq
clothariꝰ memor ꝓpħiȩ uiri cli. colle¬
cto ex̾citu:. fines regni quȩ sue dicio¬
ni debebant᷑ conatur reciꝑe. Contra
quẽ sigib̃tus cũ hostiũ cuneis pug¬
nat᷑us aduenit. Quẽ clothariꝰ captũ
ꝑemit: fresq eiꝰ quinq theoderici
filios cũ ꝓauia brunichilde cepit.
Nuerosq separatĩ ꝑemit. Brungclil¬
dem uͦ primo ignobilit̾ camelo im¬
positã. hostib girando monstrauit.
Post qͣ mdomitoꝵ equoꝵ caudis

Expanded text:
uerat. Persecutus est Theodebertum Theodericus, Brunechildem direxit: quem cum avia recepisset, quia Theoderici parti Brunechildis favens erat, furens Theodebertum fieri clericum rogavit: at non post multos dies impie nimis post clericatum perimi jussit. 58. Porro Theodericus penes Mettense morans oppidum, divinitus percussus inter flagrantis ignis incendia mortuus est: post quem Brunechildis filium ejus Sigebertum in regno suffecit. Itaque Chlotharius memor prophetiae viri Dei, collecto exercitu fines regni, quae suae ditioni debebantur, conatur recipere. Contra quem Sigebertus cum hostium cuneis pugnaturus advenit, quem Chlotharius captum peremit, fratresque ejus quinque Theoderici filios cum proavia Brunechilde cepit, pueros separatim peremit: Brunechildem vero primo ignobiliter camelo impositam hostibus gyrando monstravit, postque indomitorum aequorum caudis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾s. qd̾ clemens martir ut in passi¬
one eiꝰ legit᷑: anchc̃ora in collo eius
suspensa in mare p̾cipitatus est.
Nunc aũt in die sollẽmnitatis eius
recedit mare ꝑtria milia stadioꝵ.
siccũq ingredientib uestigiũ iter
p̃bens ppło t̾rȩ usq ad sepulchrũ
martiris. Ibiq uota reodentes et

Expanded text:
. 35. Clemens martyr, ut in passione eius legitur, anchora collo eius suspensa, in mari praecipitatus est. Nunc autem in die solemnitatis eius recedit mare per trea milia; siccumque gradientibus iter praebens, usque ad sepulchrum ma
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dixerunt corneliꝰ ꝙ poemiuᷤ
discipuli eiꝰ. Om̃s unanimes oremꝰ
uias. Orantib aũt ppłis. recessit
mare in sinũ suũ: fere ꝑ tͥa milia.
xea corpꝰ scĩ clem̃tis discipuli beati
petri.⁊ anchorã etiã cũ qua missuᷤ

Expanded text:
 dixerunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. xea corpus sancti Clementis positum, ita ut anchora cum qua missus
Abbreviated transcription (Latin):
locit᷑ germina acciꝑent increm̃tum.
sũq eũ nicolȩ loci qͣsi ludũ agentes
ꝑ singula quȩq deduc̾ent. insidia¬
sparsis exorit᷑. Extĩplo omniũ men¬
tes timor obsedit. x nouũ qͦddã eue¬
nire fletu deplorant. Curriculũ igt᷑
umꝰ atq alt̾ius anni: in hac ariditate
ꝑtͣnsiit. Arescunt siti loci illius omĩã:
quȩ irrigare ꝯsueu̾at. Tercio quoq
anno accidit. ut qͥdam iter agens bea
uiro in omni scĩtate religioso detulit.
loco: ait. Eamus inqͥt dilectissimi.⁊i si
u̾a sunt quȩ portitor nr̃ asseruit ħ
eẽ elem̃tis mr̃is pignora: nunc appa¬
rebit. cũ eiꝰ fuerit uͥtus manifesta¬
ad locũ fontis accedit. E dictis psal¬
iis: in oratione ꝓstermt᷑. Positisq
scĩs reliqͥis in ipso fontis aditu. pe¬
ciit ut qͥ ꝯdã in deserto dãnatis ad
secanda marmora flum̃ irriguum
patefecit: in hunc locũ aqͣs qͣs pͥus
pia induserat clem̃cia. clem̃tis ituor
int̾cessio reuocaret. Ilico uena recur¬

Expanded text:
rmina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca deducerent, insidiasparsis, exoritur. Extemplo omnium mentes timor obsedit, ei novum quoddam advenire unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae irrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit ut quidam iter agens beatviro in omni sanctitate religioso, detulit.loco, ait: Eamus, inquit, dilectissimi, et si vera sunt quae portitor noster asseruit haec esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum ejus fuerit virtus manifestaad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit ut qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen irriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Illico vena recur
Abbreviated transcription (Latin):
& alia dic̾ẽt. erecta sursum ienibus
ub̃tim fluctuũ lacrimaꝵ madefactiᷤ.
filii: in eodẽ loco uͥ eum dormientẽ
reliquerat. in ipso adhuc sopore tem̃.
Estimans aũt illũ eẽ defunctum:
accedit cõminus. qͣsi cadaũ collect᷑a¬

Expanded text:
lesset, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, filium in eodem loco, ubi eum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem eum esse defunctum, accedit cominus, quasi collect
Abbreviated transcription (Latin):
uenit it̾um mulier ad expetendã mar¬
tiris sollemnitatẽ: si forte de infan¬
Ed multa : Recedente mare. antici¬
pat om̃s ad ing̾oiendũ mulier p̾fata:
x ip̃sa p̾cedit ad tumulũ pͥma. sũq¬

Expanded text:
enit iterum ad expectandam martyris solemnitatem, fortassis de infanQuid plura? Recedente mare, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
illa respondit. Noi sacͥfico. s festino
alien̾a inueniar. Sisimniꝰ dix̃. ꝑsua¬
de tibi. ne maiores cruciatꝰ incurraᷤᷤ
qͣm ille incurrert̃. qͣs tu dicis tuas¬
sorores funsse. Hirene respondit:
Ego ad hoc festino ñ negando u̾ita¬
tẽ ꝑting̾e ad uitã ꝑ mortẽ: ꝙ per
ignẽ ad refrig̾iũ ꝑuenire. Sisumiꝰ
dix̃. Putas te sic pati. sic̃ sorores tuȩ
passe s̃: Ego re uibebo nudam tradi
m̾etricib: ut ibidẽ ad turpes usus
posita moriaris. Hirene respondit :

Expanded text:
Illa respondit . ego non sacrifeco . sed festi| no aliena inueniar . sisi| nius dixit . persuadiu tibi . ne maioris cruciatus incur| ras quam illę incurrirunt quas tu dicis sorores tuas| fuisse. Herene respondit. Ego festino non negando| ueritatem pertingere ad uita . et per ignem a refrigerium| peruenire. Sisinius dixit . putas te sic pati . sicut sorores| tuae passe sunt. Ego te iubeo nudam tradi lubanaribus| ut ibidem ad turpes usus exposita moriaris Chyrene res| pondit .
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃o ꝯfessori xͥ chrisogono: a nastasia.
Licet pat̾ michi cultor fuerit ido¬
loꝵ. mat̾ tam̃ fausta xͥanissima
sẽꝑ uixisse ꝓbat᷑ ꝙ casta. Hȩc me
int̾ ipsa cunabula fecit fieri xͥa¬
nã. Post cuiꝰ excessũ: sacrilegi iu¬
gũ mariti suscepi. suius do mise¬
rante thoꝵ. m̃tita infirmitate
declinans: die noctuq dñi nr̃i ihu

Expanded text:
confessori Christi Chrysogono, Anastasia. Licet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus, Deo miserante, thorum mentita infirmitate declinans, die noctuque Domini nostri Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse. Uñ ad̾ tibi p̃ceptũ ẽ imple
ut sic̃ nos regis nr̃i p̃cepta sc̃ruat¬
mus ita tu ĩꝑatoris tũi p̃cer a ser¬
uans possis eiꝰ gr̃am inuenire suẽ
sisu nꝰ deoit sententiã diconce ⁊ u¬
pen & chioniã quȩ nec t̃rore iudi¬
ciario uissa pncipũ ĩplero holuert

Expanded text:
non posse . unde quod tibi praeceptum est| imple . ut sicut nos regis nostri praecepta seruamus .| ita tu imperatores tui praecepta conseruans . possis eius| gracia inuenire. Tunc sisinius dedit sententia dicens.| Agapen . Et chyoniam quę nec terrore iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
audisset almachiꝰ. uissit eã in ipsis
balneis decollari. Quã spiculator
t̾cio ictu ꝑcussit: & caput eiꝰ ãputa¬
tũ erat. ne quartã ꝑcussionẽ decol¬
landus acciꝑet: sic seminecẽ tru¬

Expanded text:
audito Almachius iussit eam in ipso balneo decollari. Quam spiculator tertio ictu percussit et caput eius amputatum erat ne quartam percussionem decollandus acciperet, sic eam seminecem
Abbreviated transcription (Latin):
lato amore diligas. ⁊ uͥginitatẽ meã
diliget re sicut ꝙ me: ꝙ ostendet
tibi gratiã suã. T̃unc ualerianꝰ nuitu
sit: faciã quȩ hortaris. Si aũt urũ
alt̾um diligis: ꝙ te ꝙ illũ gladio fe

Expanded text:
e diligas et castitatem meam diliget sicut et me, et ostendet tibi gratiam suam». Tunc Valerianus nutu sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te
Abbreviated transcription (Latin):
robore uallatꝰ: ad tulbiacense castrũ
pugnat᷑us occurr̃it. Ibi p̃lio inito:
inmum̾e hominũ falanges ex utͦq
ercitu ꝑierunt. Uictus tandẽ theo¬
ministri chagnoaldi famulatu. E a
ego hora qͣ apud tulbiacũ cõmissũ
st bellũ: supra quercus putrefa¬
lum truncum ur dei librũ legẽs
residebat. Quẽ subitus sopor opp̾ssit:
x. qͥd int̾ duos reges ageret᷑ idit:
Moxq excitatꝰ. iinistrum uocat.
Cruentãq regũ pugnã indieat. mul¬
tum humanũ sangumẽ fundi suspi¬
rat. Cui temerario conatu miiister
ait. Iat̾ ii. theodebto tinis p̾cibus
p̃be suffragiũ: ut cõmime debelet
hostẽ theodicũ. Ad hecbeatꝰ eosunt¬
banus ait. Stultũ ae religione atn¬
enũ ꝯsiliũ adminstras. on emm

Expanded text:
robore vallatus, ad Tulbiacensem castrum robore vallatus, ad Tulbiacensem castrum pugnaturus occurrit. Ibi, praelio inito, innumere hominum falangas ex utroque exercitu perierunt; victus tandem Theudeministri Chagnoaldi famulatu. Ea ergo hora, qua apud Tulbiacum commissum est bellum, supra querqui putrefactam truncum vir Dei librum legens resedebat; quem subitus sopor obpressit, et quid inter duos reges ageretur, vidit. Moxque excitatus, ministrum vocat cruentamque regum pugnam indicat; multum humanum sanguinem fundi suspirat. Cui temerario conatu minister ait: Tater mi, Theudeberto tuis precibus prebe suffragium, ut communem debellet hostem Theudericum'. Ad haec beatus Columbanus: 'Stultum ac religione alienu
Abbreviated transcription (Latin):
ad int̾necionẽ deseuit: utsq gentiũ
robore suꝑbientibꝰ. Int̾ quȩ uir dei
id theodeb̾tum accedit. eiq suadet
ut ceptȩ arrogantiȩ suꝑciliũ depo¬
neret. seq clericũ faceret. ꝙ ĩ gccła
positus sacre subderet᷑ religion.
ne simul cũ damnõ p̃sentis intȩ e¬
tnȩ pateret᷑ uitȩ dispendia. Quod
pregi ⁊ omnib circũastantib ridi¬
culũ excitat. Adicientes se. nũqliam
audisse metuingũ in regnũ subliꝰ¬
natũ: uoluntariũ clericũ fuisse
detestantib gͦ omnib: heatꝰ colũ¬
uinꝰ ait. Si uoluntariꝰ nullatenus
clericatus honorẽ assumit⁊ in breu
nuitus clericus existet. His dictis:
ur dĩ ad cellulã remeat. Moxq pro¬
uhetici dicti euentũ res ñ dilatatg diu
affirmat. Nec mora. theod̾icus the¬
odeb̾tũ adbellũ ciet. ꝙ ꝓt̾ tullum
deuictũ oppidũ fugat. Post quem
collecto robore ex̾citus: ꝑsequit᷑. Si¬
miliq mͦ gentiũ multaꝵ theodeb̾tuᷤ

Expanded text:
esevit, utrisque gentium robore superbientibus. Interque vir Dei ad Theudebertum accedit eumque suadet, ut coepte arrogantiae supercilium deponeret seque clericum faceret, et in ecclesia positus, sacre subderetur religione, ne simul cum damna presentis regni aeternae pateretur vitae dispendia. Quod et regi et omnibus circumadstantibus ridiculum excitat, aientes, se numquam audisse, Mervengum, in regno sublimatum, voluntarium clericum fuisse. Detestantibus ergo omnibus beatus Columba alt: 'Si voluntarius nullatenus clericatus honorem sumat, in brevi invitus clericus existat'. His ergo dictis, vir Dei ad cellolam remeat, moxque prophetici dicti eventum res non diu dilata adfirmat. Nec mora, Theudericus Thendebertum ad bellum ciet et propter Tullum devictum fugat. Postque, collecto robore exercitus, persequitur, similique modo gentium multorum Theudebertus
Abbreviated transcription (Latin):
sticionẽ uanã ⁊ suꝑfluã. atq in
ꝯtẽptum u̾e religionis diumas exe.¬
crari uͥtutes: Igit᷑ quia cõꝑi uos
gen̾osas ⁊ nobili ortas stirpe. dabo
uob̾ maritos de palatio meo ꝑ qͦs
illustres eẽ possitis. si negau̾tis dm̃
ritis. Tunc agapes respondit. Sacra¬
tissime ĩꝑator. cura tibi gentium
incũbit. cura rei publicȩ. cura ex
ercitus.⁊ ad iniuriã diuinitatis lo
Dioclecianꝰ dixit. Insanit ista. Alt̾ã
applicatȩ. Et ad ducta chioma:. dix̃.
Soror mea ñ insanit: s iniustum

Expanded text:
flu| am . atque in contemptu uere religionis diuinas exegrare uirtu| tis. Igitur quia conperi . uos generusas et nubili . ortas sterpe.| Dabo uobis maritus de palatio meo . per quos inlustres esse| possetis. Si negaueritis drites. Tunc agapae respondit. Sacratissime imperatur .|  cura tibi gencium incumbit . cura rei puplice . cura ex| ercitus . et ad iniuria dei uiui loqDioclicianus| dixit insanit ista altera applicatae Et ducta chionie| dixit soror mea non insanit sed stulta
Abbreviated transcription (Latin):
uel fouebat accessu. uł impetu fecum¬
dabat. Deducebat᷑ enĩ factis decursibꝰ
ꝑ loca necessaria. ut ubi eũ nat᷑a nõ
dabat: studiũ ꝓuocaret. Et erat tã
dulcis uena exub̃ante fluentis. ut
gaud̾e cern̾es holus siue uirgultũ
si fiusset ab eodẽ irrigatũ. Opitula¬
bat᷑ etiã in eo gr̾a maiestatis diuine.

Expanded text:
vel fovebat accessu, vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam factis decursibus per loca necessaria, ut ubi eum natura non 763 dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus vena exuberante fluentis, ut gaudere cerneres olus sive virgultum, si fuisset ab eodem irrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia Majes
Abbreviated transcription (Latin):
men obdux̃: impleta ꝓpħeia quȩ do¬
miũ laubans ait. ui facis angłos
Fugiunt pagani. partim ferro bosti¬
um. partim igniferis impulsi sagit¬
tis: ⁊ neapolim usq sequentibꝰ att
extrema queq cedentibꝰ adu̾sariis:
menza tandem sue urbis moribũ¬
di subintrant.  ui aũt euasere ꝑi¬

Expanded text:
men obduxit, impleta prophetia, quae Domen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ut Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant, qui queant evadere peri
Abbreviated transcription (Latin):
pectorẽ me eẽ atq custodẽ. Iac reuelatiõe
cõpta: consuetutinẽ fecer̃ qiues. Hic
duas quidẽ ibi ianuas cernentes. qͣri
australis quȩ maior erat: aliquot
gradibꝰ in occasum uergentibꝰ adiri
poterat. Sed ne ultra criptã intrare
Hec int̾. neapolitanȩ pagansꝰ ad hue
ritibꝰ oberrantes: sepontinos ⁊ bene
uentanos qui ducentis qͥnq̾ginta mi¬
libꝰ a seponto cdistant. bello lacẽssere
tẽptant. Qui antistitis sui monitis
ebocti: triduo petunt inducias. ut
tribuano iegumo liceret quasi fidele
patrociniũ. scĩ michaelis implorare
presibium. Quo temp̃re. pagan etrã¬
lubis scenicis falsoꝵ inuitant auxi¬
lia cleoꝵ. Ecce aũt nocte ipsa quȩ
belli p̾ceberet diem. ab est in uisione
hostibꝰ occurrendũ. leti gͦ mane et
de angłica certi uictoria. neapolita
xͥani paganis. Atq in primo belli
apparatu garganꝰ immenso tremore
concutit᷑: fulgura crebra uolant:⁊
caligo tenebrosa totũ montis cacu¬

Expanded text:
m atque custodem'. Hac revelatione conperta, consuetudinem fecerunt cives hic Duas quidem ibi ianuas cernentes, quarum australis, quae et maior erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus adiri poterat, sed ne ultra cruptam intrare Haec inter et Neapolitae, paganis adhuc ritiventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria, Neapolitannt christiani paganis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmmnente: agamꝰ ambo tridu
cum ciuibꝰ nr̃is ieiunrũ: sc̃am
tatẽ rogantes. ut mimera qͤ
ignatꝰ est: ab certũ usq finem
ucat. Factumq ẽ ut suggesserat
antistes. Nocte uͦ constituti ieninis
sepontino ꝑuisionẽ apparens: non
ui dedicare basilicã. Ipse eñi qͥ con¬
didis etiã dedlicau. Uos tantũ intra¬
te: ⁊ me astante patrono: p̾cibꝰ locũ
frequentate.& te qͥdem eras ibi mis¬
sas celebrante: ppłs nuxta morẽ com¬
municet. Meum aũt erit ostenłe:
quomͦ ꝑ memet ipfum locũ conse
oblationibꝰ suis. ⁊ magna ĩstantia
p̾cum intrant regiã australem.
se longa porticus in aqͥlone por¬
lecta att illam attingens posteru¬
lam: extra quã uestigia marmori
diximꝰ in p̾ssa. ses priꝰquã huc ꝑue¬
mat᷑. apparet aborientẽ basilica ꝑ¬
grandis: qua ꝑgradꝰ ascenbit᷑. hec
ipsa cũ porticu sua: quingentõ fere

Expanded text:
inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, qudignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii Sepontino per visionem apparens: 'Non edificavi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum locum conseoblationibus, et magna instantia precum intrant regiam Australem. Et ecce longa porticus in Aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam, extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc venirent, apparet ad Orientem basilica pgrandis, ad quam per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere
Abbreviated transcription (Latin):
tenur asserere iusticiȩ causam.
sed hoc solum reminiscentes se il¬
lum confiteri: qu nec reclaman¬
do ab occisionem ductus est: ⁊ tan¬
in mortẽ corporibꝰ piori. flurerũt
p̾ciosi sangumis riuii. iͦue utiqm
rabier absq bello tantã humanoꝵ
corporũ stragem dedit. quȩ fen¬
tas exsententia fua tot simul
pue uł reos iufsit:: Ne iusti pu¬
nremtir multitudo ñ obgnuit:
cim multũ ẽẽ soleat: quod mmuiltitu¬
as delinquit. hanc gͥ crudelitate
mmanssimi tyranm confectus est
ile sceor ppłe. quui contẽpsit rem pre

Expanded text:
rentur adserere iustitiae causam, rentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamin mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire uel reos iussit? ne iusti punirentur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur crudelitate inmanissimi tyranni confectus est ille sanctorum populus qui co
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑsis: trucidari ferro e tam̃ fr̃m¬
sc̃issimori comilitonũ mortes ⁊ fñ
funera ñ fleuimꝰ. ñ dolurmꝰ. sedu
tius laudauimꝰ: ⁊ gaudio ꝓsecu
sumus: quia digni habiti eẽnt p
nem coegit: non nos adu̾sus t
imꝑator armauit: ipsa salti qu
fortissima ẽ in ꝑicłis desꝑatio ũ¬
nemꝰ ecce arma ⁊ ñ resistimꝰ qu
mori quã occibere maluimꝰ: nu
nocentes int̾re: qũa noxii uiiu
p̾obptamꝰ. Siquid in nos ultrab
tueris. si qͥd ad huc nsseris. siqus
abmoueris. ignes. torm̃ta. feri
subire parati fumus. Ap̃ianos
nos fatemur: ꝑsequi xp̃ianos
cerneret anmos uiror. desꝑã¬
fusis milititm agniimbꝰ iube
Iui cũ missi ad beatissimã legͥisᷤ
pssent: stringunt in scos impi
ferrum: mori ñ recusanteᷤ uite
ore. Cedebant᷑ itaq passim gla¬
Ir non reclamantes saltimaut
ignantes: sed depositis armiᷤᷤ
ices ꝑsecutoribꝰ prebentes:
integrum offerentes. Non uł ipsa
suoꝵ multitudine. ñ armoꝵ mu¬
nitione elati funt: ut ferro cona¬

Expanded text:
aspersis trucidari ferro et tamen sanctissimorum conmilitonum mortes et fratrum funera non fleuimus, non doluimus, sed potius laudauimus et gaudio prosecuti sumus, quia digni habiti essent pnem coegit, non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satinocentes interire, quam noxii vivere praeoptamus. Si quid in nos ultra statueris, si quid adhuc iusseris, siquid admoveris, ignes, tormenta, ferrum subire parati sumus. Christianos nos fatemur, persequi christianos cerneret animos virorum, despefusis militum agminibus iubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et um corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro cona
Abbreviated transcription (Latin):
nem suã głoso imꝑatori rennũ¬
plius sibi de legatione strenue
ꝑsecda conciliarent. int̾ alia cle
sco teliquiis ab africa cdlepor¬
tatĩ es anmoᷤ attollunt. U̾nde
illeꝓlurimũ letus. eas tamdni
id arelatem cligna uenati
peseruari uissit. donec ipse
io aliquo ope in regnoic¬
templũ conderet. uͥ tam p̃ciosũ
pignus ingenti cultu ⁊ ornatu.
reponera Sed. em̾gentibꝰ causis
dum opus tarchus construitur:
occasionẽ nactus leidradus uen̾a¬
licero: Annuit imꝑator: Sed et
idem ocius uotũ suũ pũi ꝑficit.
Cũ honore gͥ infra cruitatem lug
misericordit̾ oꝑante: ⁊ impatore
iam uotũ suũ de edificatione tẽ¬
pli in longe alias transferente. sc̃s
ep̃s beatisfimas reliquias głosoꝵ¬
mr̃m in p̾dicta ȩccła pꝰ uen̾abile
ꝙ sacrũ altare decentissima sepul¬
tura recondidit: ac posteris ciuiibꝰ
fuis ꝓfutura honorabilit̾ cõmen¬

Expanded text:
nem suam glorioso imperatori renunnem suam glorioso imperatori renunplius sibi de legatione strenue perfecta conciliarent, inter alia de sanctorum reliquiis ab Africa deportatis ejus animos attollunt. Unde ille plurimum laetus, eas tam diu apud Arelaten digna veneratione reservari jussit, donec ipse magno aliquo opere in regno stemplum conderet, ubi tam pretiosum pignus ingenti cultu et ornatu reponeret. Sed, emergentibus causis, dum opus tardius construitur, occasionem nactus Leidradus, veneraliceret. Annuit imperator. Sed et isdem ocius votum suum pius perficit: cum honore infra civitatem Lugdmisericorditer operante, et imperatore jam votum suum de aedificatione templi in longe alia transferente, sanctus episcopus beatissimas reliquias glorum in praedicta ecclesia post venerabile et sacrum altare decentissima sepultura recondidit, ac posteris civibus suis profuturas honorabiliter commen