comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: cuius aduentu pax ista famu¬
lata ẽ. In cuiꝰ ortu audientib homi¬
nib exultantes angłi cecinerunt:
gła i excelsis deo. & in terra pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis ¶Loq tem¬
pore hic ad quem rerum om̃itimsi¬
ma consenserat. dñm se bonũ appes¬
lari si passus ẽ: immo ñ ausus. quo
uerus dñs totius generis humani
int̃ homines natus ẽ ¶Codemq anno
tunc pͥmum tesar quẽ his tantis ms¬
steriis p̃signauerat deus. censũ ag
singłarum ubiq ꝓ uintiarũ. & een¬
seri om̃s homines iussit. quandoa
deus homo uideri & ẽẽ. dignanis e
statim ascriptus ut natus ẽshece
pͥma illa clarissimaq ꝓfessio: qui
cȩsarem om̃ium pͥncipem romanose
rerũ dominos. singillatim uctorĩ
hominũ edita ascriptoe signante
inqua se & ipse qui cunctos hominiꝰ
fecit inueniri homine. ascribiq irt
homines uoluit: qͦd penitus nrmnq̃
ab urbe condita atꝙ exordio gene¬
ris humani in hunc mundũ ne ba¬

Expanded text:
Christus, cuius aduentui pax ista famuChristus, cuius aduentui pax ista famulata est, in cuius ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. eodemque tempore hic, ad quem rerum omnium summa concesserat, dominum se hominum appellari non passus est, immo non ausus, quo uerus dominus totius generis humani inter homines natus est. eodem quoque anno tunc primum idem Caesar, quem his tantis mysteriis praedestinauerat Deus, censum agi singularum ubique prouinciarum et censeri omnes homines iussit, quando et Deus homo uideri et esse dignatus esstatim adscriptus at natus est. haec est prima illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium principem Romanosque rerum dominos singillatim cunctorum hominum edita adscriptione signauit, in qua se et ipse, qui cunctos homines fecit, inueniri hominem adscribique inter homines uoluit; quod penitus numquam ab Orbe condito atque ab exordio generis humani in hunc modum ne Ba
Abbreviated transcription (Latin):
firmũ fedris fideli supplicatione me
tem. a septentrione in meridiem. ac
ꝑ totum occani circulũ cunctis gen¬
tib una pace compositis. iam portas
tertio ipse tunc clausit. quas ex ȩuo
ꝑ .xii. fere annos quietissimo semꝑ
obseratas otio ipsa etiam rubigo sig¬
nauit nec prius unqͣm nisi sub ex¬
trema senectute augusti pulsatȩ athe¬
tione patuerunt¶ Clausis g iani por¬
tis. rem publicam quã bello quęsie¬
rat pace nutrire atq amplificare
studens: leges plurimas statuit. ꝑ qͣs
humanũ genus libera reuerentia diꝰ¬
ciplinȩ morem gereret ¶Dñi appellati¬
onem: ut homo declinauit. Nam cũ
exultantes approbauissent: statim qͥ¬
dem manu uultuq indecoras ad ula¬
tiones repressit. In sequenti die gra¬
ussimo corripuit edicto. dñmq se
post hec appellari. ne aliberis quid̾e
& nepotib suis uł serio uł ioco passus
ẽ¶Ig codem tempore. id ẽ. eo anno qͦ
firmissima uerissimãq pacem ordi¬
nationt dei cisar composuit natus ẽ.

Expanded text:
firmum foedus fideli supplicatione mertem, a Septentrione in Meridiem, ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace compositis, Jani portas tertio ipse tunc clausit. Quas ex eo per duodecim ferme annos quietissimo semper obseratas otio, ipsa etiam rubigo consignavit: nec prius unquam nisi sub extrema senectute Augusti pulsatae Athetione patuerunt. Clausis igitur Jani portis, rempublicam quam bello quaesierat, pace nutrire atque amplificare studens, leges plurimas statuit, per quas humanum genus libera reverentia disciplinae morem gereret, domini appellationem ut homo declinavit. Nam cum sultantes approbassent, statim dem manu uultuque indecoras adulationes repressit et insequenti die grauissimo corripuit edicto dominumque se posthac appellari ne a liberis quidem aut nepotibus suis uel serio uel ioco passus est. Igitur eo tempore, id est eo anno quo firmissimam nerissimamque pacem ordinatione Dei Caesar conposuit, natus est
Abbreviated transcription (Latin):
anni: s in ipso poti rm amus
ostenderetur. Qui annus quantis &
qͣm nouis. qmq musitatis bonis ha¬
bundauerit satis etiam me ñ ꝓfe¬
rente comꝑtum haberi arbitroi. Lo¬
to t̾rarum orbe una pax om̃ib &
ñ cessatione s obolitione bellorum
clause iam gemini porte. extirpa¬
tis bellorumꝰ radicib ñ repressis. cen¬
sus ille primꝰ & maximꝰ fuit: cum
in hoc unũ cesaris nom̃ uniu̾sarum
magnarũ gentiũ creatura uirauit
simulq ꝑ cõmunionem census uniꝰ
societatis effecta est.

Expanded text:
anni, sed in ipso potius tertius annus oriretur. Qui annus, quantis, quam novis, quamque inusitatis bonis abundaverit, satis etiam me non proferente compertum haberi arbitror; toto terrarum orbe una pax omnium, non cessatione, sed abolitione bellorum, clausae Jani geminae portae, exstirpatis bellorum radicibus, non repressis, census ille primus et maximus fuit, cum in hoc unum Caesaris nomen universa magnarum gentium creatura juravit, simulque per communionem census, unius societatis effecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
lm̾e preceptor:at seꝰ¬
cundum matr̃e meã
sororesq: meas accep¬
tissime. & qm te deditũ philosophi
noueram. scribendũ tibi de regioni¬
bus indiȩ. ac de statu cȩli. innume¬
risq: serpentium & hominũ feri¬
rumq generib existimaui: ut al¬
quid ꝑ nouarũ rerũ cognitionẽ si¬
Aio & ingenio possit accedere. qͣma.
in te consũmata prudentia: nullũq
adiutoriũ expostulet ratio docirine.
quȩ ate & tuo scło ac futuris tempo¬
rib conueniat. Tam̃ ut mea gestato¬
gnosceres quȩ diligis: & neqͥd mustta¬
tum haberes. ea que in india uidip

Expanded text:
me praeceptor ac secundum matrem meam sororesque meas acceptissime, et quoniam te deditum philosophiae noveram, scribendum tibi de regionibus Indiae ac de statu caeli innumerisque serpentium et hominum ferarumque generibus existimavi, ut aliquid per novarum rerum cognitionem studio et ingenio possit accedere. Quamquam in te consumata prudentia nullumque adiutorium expostulet ratio doctrinae quae a te et tuo saeculo ac futuris temporibus conveniat, tamen, ut mea gesta cognosceres quae diligis et ne quid inusitatum haberes, ea quae in India vidi
Abbreviated transcription (Latin):
runt: aliquamdui gmctis mi¬
racuio fuit. Begulu asuersum
tres imperatores hasdrubales
auos. et accitum exsicilia hami¬
balẽm : atrocissimum bellum ge

Expanded text:
runt, aliquandiu cunctis miraculo fuit. Regulus adversum tres imperatores, id est, Hasdrubales duos, et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum ge
Abbreviated transcription (Latin):
fidei atq innocentie. constaritia u¬
sus ẽ: ut die sibi ab accusatoribus
duta. usq ad cogͣntionem req ca¬
pillum barbamq prompserit. neꝙ
sordida neste humiliue habitu suf¬
fragatores conciliarit: inimicos ꝑ¬
mulserit. iudices temꝑarit: oratione
quoq a pretore concessam nichilo.
lumissiorem qm animũ habuerit
sum euidenti oppugna retur calum¬
na & opinione bonorũ om̃ium iu¬
re absoluendus pittaretur. ꝑ iurio
itiditio condeinnatꝰ ẽ: qui smirna
t̃omigrans. litterarum studiis in¬
centuis consenuit.

Expanded text:
fidei atque innocentiae constantia ufidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ninus a marianis foro pulsus.n
capitolium confugit. Marius filli¬
las quib eo aqua ducebatur mo¬
dit: bellum deinde in aditu captio¬
lii horridum satis faccum ẽ. Mul¬
ti circa saufenum & saturninum
cȩsi ¶Saturninꝰ palam clamitans
marium auctorem ẽe. om̃ium
molitionĩi suarũ contestatus est.
Cum autẽ ipse saturninꝰ & saufe¬
tius & labienus cogente matio ns
inlam confugissent: ꝑ equites ro¬
manos effractis forib occisi sunt. Ga¬
nus glantia exgactus de domo clau¬
d: soccisus ẽ. Furius tribunꝰ ꝑlebi.
dona om̃ium publicanda decreuit.
Oneus dola bella saturnimp frater
otorum hosttorum fugiens: cuame
lutis giganio interfectus est. Itaq
anctorib tantȩ seditionis occisis:
quies populo fuit¶Tunc cato atq
pompeuis: rogationẽ de reditu me¬
telli numidici totis irrbis gaudio
ꝯmulgarunt. Quod ne ꝑficeretur:
marii consulis. & furii tribuni ple¬
bis factionib intercessum est. Ru¬
nlius quoq uir integerrimꝰ adeo

Expanded text:
ninus a Marianis foro pulsus in Capitolium confugit; Marius fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo
Abbreviated transcription (Latin):
commoueri opere preualerent. Itaq nti impe-¬
ratori honorio exercituiq romano hȩc tan¬
torum scelerum scena pate facta est: Commo¬
To iustissime exercitu occisus est stilico qui
ut unum puerũ purpura indueret. totius
generis humani sanguinẽ dedidit Occisus
eucherius qui ad conciliandũ gͥ fauorẽ pa¬
ganorum restitutione templorũ: & euer-¬
sione ȩccłiarum inbuturũ se regni primor-
dia minabatur: Pauciq cum hisdẽ satelli¬
tes tantarũ molitionũ puniti sunt: Ita mi¬
nimo negotio paucorũq pena. eccłiş xp̃i
cum imperatore religioso & liberate sunt
& uindicate. Itaq post hȩc tanta aug¬
menta blasphemiarũ. nullãq penitentiã ulti¬
ma illa duiq suspensa. urbem pena consequit.¬

Expanded text:
commoueri ualerent. itaque ubi impecommoueri ualerent. itaque ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tantorum scelerum scaena patefacta est, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpura indueret, totius generis humani sanguinem dedidit; occisus Encherius, qui ad conciliandum sibi fauorem paganorum restitutione templorum et euersione ecclesiarum inbuturum dia minabatur, paucique cum iisdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. Ita minimo negotio paucorumque poena, ecclesiae Christi cum imperatore religioso et liberatae sunt et vindicatae. Itaque post haec tanta augmenta blasphemiarum, nullamque poenitentiam, ultima illa diuque suspensa Urbem poena consequit
Abbreviated transcription (Latin):
suũ sicut ad plerisq traditur. Iam inde xp̃ĩa¬
norum ꝑsecutionẽ apuero priuatoq meditau¬
tem inimperiũ. Q uoquomodo substituere ni¬
tebatur. Q uamobrem alaricũ cunc̾tamq gotho¬
rum gentẽ propacc optima. & quibuscumq
sedib suppliciter ac simpliciter orantẽ de
oc culto federe fouens: Publies autẽ & belli &
pacis copia negata. adterendã terrendamq rel¬
publicã rescruauit Preterea gentes alias co¬
piis uiribusq intolerabiles quibus nuno gal-¬
liarumꝰ spaniarumq prouintiȩ premuntur :
Noc est alanorũ. suacuorũ. uandalorũ: Ipsoq
simul motu inpulsorũ: Burgundionũ ultro
marma sollicitans. Deterso semel romani no¬
minis metu suscitauit. eas interim ripas rhe¬
ni quatere. & pulsare gallias uoluit. sperans
miser sub hac necessitafis circumstantia. quia
ꝙ extorquere imperiũ genero posset infilium.
ꝙ barbare gentes tam facile comprimi. quã

Expanded text:
suum, sicut a plerisque traditur, iam inde Christiasuum, sicut a plerisque traditur, iam inde Christianorum. persecutionem a puero priuatoque meditantem, in imperium quoquo modo substituere nitebatur. quamobrem Alaricum cunctamque Gothorum gentem, pro pace optima et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter orantem, occulto foedere fouens, publice autem et belli et pacis copia negata, ad terendam terrendamque rempublicam reseruauit. praeterea gentes alias copiis uiribusque intolerabiles, quibus nunc Galliarum Hispaniarumque prouinciae premuntur, hoc est Alanorum Sueborum Vandalorum ipsoque simul motu inpulsorum Burgundionum, ultro in arma sollicitans, deterso semel Romani nominis metu suscitauit. eas interim ripas Rheni quatere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necessitatis circumstantia, quia et extorquere imperium genero posset in filium et barbarae gentes tam facile comprimi quam
Abbreviated transcription (Latin):
ac de inde inter fectus est: Tauta uero
multitudo captiuorũ gothorũ fuisse
fertur. ut uilissimarũ pecudũ modo sin¬
gulis aurtis passim greges hominũ uen¬
derentur. S nichil suꝑ ẽẽ ds de eoden
popło sinit: Nam ilico cunctis qui eme¬
bantur morientib Q uod in probi empto¬
res eoꝵ non inpenderunt turpiter pre¬
ciis: expenderunt misericordit᷑ sepulturis.
gitur ingrata roma que sicut nunc sen¬
sit: Non adremittendã sed ad reprimendã
idolatriȩ presumptionẽ iudicis dei oliquã
miscdiam: Ita continuo ꝓpter uiuorũ mor¬
tuorumq ecorum piam recordationẽ dei
iram passurã. non plenam si forte confusa peni¬
teat: Et per experientiã fidem discat ab incur¬
su alarici regis & hostis: Sed xpĩan aliquantu¬
lo ad tempus spacio differtur. Interea comes sti¬
lico uandalorum in bellis auare. ꝑfide. & dolo¬
se gentes genere edictus parui pendens quod
sub imperatore imperabat. E ucheriũ filium

Expanded text:
ac deinde interfectus est. tanta uero ac deinde interfectus est. tanta uero multitudo captiuorum Gothorum fuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. sed nihil superesse Deus de eodem populo sinit. nam ilico cunctis qui emebantur morientibus quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit non ad remittendam sed ad reprimendam idololatriae praesumptionem iudicis Dei obliquam misericordiam, ita continuo propter uiuorum mortuorumque sanctorum piam recordationem Dei iram passura non plenam, si forte confusa paeniteat et per experientiam fidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis sed Christiani aliquantulo ad tempus spatio differtur. Interea comes Stilico, Vandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ mopum consilu & cibi. Iuarido
etas pero montis iugo urguente undiq
timore concludit agiinaqͤ quib dudũ
angusta uidebatur italia. latendi spe in
unum ac paruum uertiec̃ trudit. Quid
multis morer non disposita in bellum
acies fuit: Non furor timorq incerta
pugnę pretulit: Non cędes acta non san¬
guis effusus est: Non postremo quod fe¬
licitatis loco deputari solet dampna pug¬
nȩ euentu compensata uictoriȩ edentib.
bibcncib. ludentibusq nris. tanti illi tãq
in manes hostes esurientes. Sicientes. lan¬
guentesq confecti sunt parum. hoc c̃.
captum nisi ꝙ sub iugatum sciant. Q uem
tunuere romani illumq idolatriã suam:
Cuius sacrificia se magis ꝑtimescere. quã
arma fingebant sine prelio uictum. ar
uinc̾tum sub iugo cathenisq despiciunt:
Igitur rex Radagaisus solus spem fuge
sumens. clam suos deseruit: Atq inuros
incidit: A quib captus & paulisꝑ detentꝰ

Expanded text:
hominum inopum consilii et cibi in arido hominum inopum consilii et cibi in arido et aspero montis iugo, urguente undique timore concludit agminaque, quibus dudum angusta uidebatur Italia, latendi spe in unum ac paruum uerticem trudit. quid multis morer ? non disposita in bellum acies fuit, non furor timorque incerta pugnae praetulit, hon caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo - quod felicitatis loco deputari solet — damna pugnae euentu compensata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque nostris tanti illi tamque immanes hostes esurientes sitientes languentesque confecti sunt. parum hoc est, nisi captum et subiugatum sciant, quem timuere Romani, illumque idololatram 15 suum, cuius sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine proelio uictum ac uinctum sub iugo catenisque despiciant. igitur rex Radagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibus captus et paulisper retentus
Abbreviated transcription (Latin):
latrs manus incidisse: Non solũ paganis
residuis de instaurando cultu idolorũ ẽẽc
indubitata ꝑsuasio: S ętiã xp̃ianis peri¬
culosa confusio. cum & hii terrerentur p̃¬
iudicio. & illi confirmarent᷑ exemplo: Quã¬
obrem iustus dispensator humani generis
ãs. perire paganũ hostẽ uoluit: Q xp̃ia¬
num preualere ꝑmisit: Ut pagani blas¬
phemantesq romani. & illo confunderent᷑
ꝑdito. & hoc punirentur in misso: Maxime
cum imperatoris honorũ admiranda in
rege continentia. ꝙ scissima fides. non parũ
diunȩ misericordiȩ mererctur. accendun¬
tur quidẽ aduersus in manissimũ illum
hoste Radagaisũ. aliorũ cum copiis suis
inclinati adi auxilium animia ds̃: U ldi.¬
nus & sarus hunnorum & gothorũ
duteis presidio romanorũ. sed nõn sincret
As rem potentiȩ suȩ uirtute hominũ ac
maxime hostium uideri conterritũ diunitꝰ
radagaisum. inuesulanos montes cocgit cꝰͦq

Expanded text:
lolatrae manus incidisse, non solum paganis lolatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege continentia et sanctissima fides non parum diuinae misericordiae mereretur conceduntur quidem aduersus immanissimum illum hostem Radagaisum aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. adsunt Vldin et Sarus, Hunorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum; sed non sinit s rem potentiae suae uirtutem hominum ac maxime hostium uideri. conterritum diuinitus Radagaisum in Faesulanos montes cogit eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur. O portebatq ꝑmitti hostis qui in¬
suadibilem in plurimis & contradicentẽ qiũi¬
tatem seueriorib solito flagrisco arguerent:
Non tamen eos qui indiscrete cunctoseu:¬
ttmperata cede delerent: Duo tunc gocho¬
cur populi cum duob pocentissimis regi¬
bus suis ꝑromanas prouintias baccabant᷑:
Quorũ unus xpianus propiorq romano:
Et ut res docuit timoredei mitis inicede.
alius paganus barbarus q uere scyta. Qui
non tantum głam. aut predã. quantum:
mex saturabilȩ crudelitate. ipsam cedem
imaret incede. Et hic iam sinu receptus.
ailiȩ romã eproximo trementẽ terrore. quas¬
uit: Itaq si huic ultionis potestas per¬
intitretur. quẽ romani ob hoc precipue
tmendũ arbitrabantur. quia fauorẽ deo¬
rum sacrificiorũ obsequiis inuitaret: ꝙ
inmoderatior cȩdes sine fructu cmendationiꝰ
exarsisset: Et error nouissimus peior prio¬
re creuisset. quando quidẽ inpagani & ido¬

Expanded text:
debebatur oportebatque permitti hostes, qui indebebatur oportebatque permitti hostes, qui insuadibilem in plurimis et contradicentem ciuitatem seuerioribus solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum populi cum duobus potentissimis regibus suis per Romanas prouincias bacchabantur: quorum unns Christianus propiorque Romano et, ut res docuit, timore Dei mitis in caede, alius paganus barbarus et uere Scytha, qui non tantum gloriam aut praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede, et hic iam sinu receptus Italiae Romam e proximo trementem terrore quassabat. itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et ido
Abbreviated transcription (Latin):
NCADAISIS omniũ antiquorum
presentiumq hostium longe in¬
manissimus. repentino impetu
totam in Uundauit italiã: Nam fu¬
issem popło euis plusquã.cc. milia gochi¬
rum ferunt. huic supra hanc incredibi¬
lem multitudinẽ indomitãq uirtutẽ.
paganus ꝙ& scita erat. qui ut mos est. bar¬
baris huius modi gentib. omnẽ romani
generis sanguinẽ diis suis propinare de¬
uouerant: Hoc gͥ romanis artib inmi¬
nente. fit omniũ paganorũ in urbe con¬
cursus. Hostem ad ct̃. secum utiq copia
uirium: Tum maxime presidio deorum
potentẽ urbẽ autẽ ideo destitutã.  ni¬
turȩ periturã. quia deos & satra ꝑdidertt:
Magnisq bellis ubiq agitur. Et conter¬
nuo de rtpetendis sacris celebraudisq tas¬
tatur. ferent tota urbe blasphemiȩ. uil¬
go nomen xp̃i tanquã lues aliqua prs¬
sentium temporũ probris ingrauat᷑:
Itaq ineffabili iudicio dei factum est¬
Ut qui in ꝑmixto popło pus gra. pena impus

Expanded text:
agaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum probris ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei factum estuti, quoniam in permixto populo piis gratia, poena impiis
Abbreviated transcription (Latin):
erercitus minmerabił equis albis insidentes.
inder̃ xpianorum. &. sic̃ putant gentilium. & he¬
sitantes mirabant᷑ qͥdͥnam eẽt. Tandem utͥq cog¬
nouerunt signum de celo factum. Cognouẽ¬
runt enim dũces illiꝰ agminis. scm̃ georguim
ferentes p̃cedere. Sarracenis gͦ hec uisio: mul¬
tũ incussit timorem. xpĩanis aut̾em spem auxit
meliorem. Istos amnnauit. illos ex animauit. hoc
qui affuer̃ multi contigisse cestati sunt. Non cam̃
id om̃s uidere potuerunt. s quib dominis uolu¬
it archanum suum reuelare. Reuelauit autẽ
aliis ad cõfusionem. ad instantis triumphi os¬
censionem. Porro menlacu nemo nos redarguat.
qͥa richil ex corde nr̃o fingimus. ẜ qͦd audiuinꝰ
lioc testamur. & testimoniũ nr̃m exore
eoꝵ qui affuerunt uerum est.

Expanded text:
exire exercitus innumerabilis, equis albis insidentes eexire exercitus innumerabilis, equis albis insidentes eviderunt Christianorum, et sicut putant, gentilium; et haesitantes, mirabantur quidnam esset. Tandem utrique cognoverunt signum de coelo factum. Cognoverunt enim duces illius agminis, Sanctum Georgium, ferentes, praecedere. Sarracenis ergo visio haec multum incussit timorem; Christianis autem spem auxit meliorem. Istos animavit, illos exanimavit. Hoc qui affuerunt multi contigisse testati sunt: non tamen id omnes videre potuerunt; sed quibus Dominus voluit arcanum suum revelare. Revelavit autem aliis ad confusionem, aliis ad instantis triumphi ostensionem. Porro mendacii nemo nos redarguat; quia nihil ex corde nostro fingimus, sed quod audivimus, id testamur et testimonium nostrum, ex ore eorum qui affuerunt, verum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Morbaranniis aut̃ acies orcdinatas speculatꝰ.
S&c maiores qͣm auchierat intuitꝰ. peclem
paulatim astitus ad montana retͣhere cepit. ut
eos putantes fugere franci p̃cipites in sequerentur
& obid exordinãti possent ledi faciluis. Tunc e¬
tiam curci cum nichil ita ꝓficent disgregatist̃
ab mincem. Pars a mari ueniebat. alu stabant
franci hostilium nsichiarum ñ ignari: ex acie
ducis Godefredi & Rocb̃ti normann partem
assumpser̃. qmͣ aciem septimã statuerunt. &̃¬
ginaldum p̃fecerunt. qͥ uenientib a mari gen¬
tilib confestim obuiauerunt. Turci uero i eõs
nstant̃ p̃liabant᷑. & multos ex illis sagutauerunt.
seu quelibet alia genera mortis atrocit̃ intuler̃.
Alie. xpĩanorum curme ordinauerunt se extenden¬
do a mari usq ad montana: qđ m tert̾icium
qͣsi duorum dicit᷑ ẽẽ miliariorum. S & amonta¬
nis & a mari sagacit᷑ instabant turci xpĩanos cir¬
cumcingentes. & eos undiq infestantes:
ece dõ grãs abipsi montanis exire uisus est

Expanded text:
rbarannus autem acies ordinatas speculatus, et majores quam audierat copias intuitus, pedem paulatim astutus ad monta retrahere coepit, ut eos fugere putantes, Franci praecipites insequerentur; et ob id exordinati, possent facilius laedi. Tunc et Turci, cum nihil ita proficerent, disgregati sunt ab invicem: pars a mari veniebat; alii stabant contra Franci hostilium insidiarum non ignari, ex acie ducis Godefridi et Roberti Northmanni partem assumpserunt, quam aciem septimam statuerunt; et aefecerunt, qui venientibus a mari gentilibus confestim obviaverunt. Turci vero in eos instanter praeliabantur, et multos ex illis sagittaverunt, seu illis quaelibet alia mortis genera atrociter intulerunt. Aliae Christianorum turmae ordinaverunt se extendendo a mari usque ad montana: quod interstitium quasi duorum dicitur esse miliariorum. Et a montanis et a mari sagaciter instabant Turci, Christianos circumcingentes, et eos undique infestantes. Ecce, Deo gratias! ab ipsis montanis visus est
Abbreviated transcription (Latin):
casum. ciui admeridiem succedit babilonia.
deinde chaldea. no uissime arabia. eudemonq
inter simim per sicum & sinum arabiẽ
angusto cerreͣ tractu. orientẽ uersꝰ extendit᷑.
In his sunt gentes .xxͥ. uiiͦi. A flumine eufra¬
ten quod. ẽ. ab oriente usq ad mare nr̃m.
quod. ẽ. ab occasii. deinde aseptentrione. ict.
acititate dacusa. que in confimo capado¬
ciȩ & armeniȩ sita ẽ. haud procul a loco. ubi
eufrates nascitur. usq ad egiptum extre¬
mum sinũ arabicum qui.ẽ. ad meridiem
longo angustoq sulco. saxis insulisq creber¬
rimꝗ: a rubro mari. id. ẽ. ab occe ao occasũ

Expanded text:
casum, cui ad Meridiem succedit Babylonia, casum, cui ad Meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudemon, quae inter sinum Persicum et Arabicum angusto terrae tractu orientem uersus extenditur. in his sunt gentes XXVIII. A flumine Euphrate, quod est ab oriente, usque ad mare Nostrum, quod est ab occasu, deinde a septentrione id est a ciuitate Dagusa, quae in confinio Cappadociae et Armeniae sita est haEuphrates nascitur, usque ad Aegyptum et extremum sinum Arabicum, qui est ad meridiem, longo angustoque sulco saxis insulisque creberrimo, a Rubro mari, id est, ab Oceano, occasum
Abbreviated transcription (Latin):
hostia flumuns octorogorrȩ: ex quo occea¬
nus sericus appellatur. In hisfinib india. ẽ
quȩ habet aboccidente fsumen inidum. qd
rubro mari accipitur. Aseptẽtrione montem
caucasum. reliqua ut dixi eoo. ex indico occeano
terminat᷑. Hȩc habet gentes quadragin¬
ta quatuor. absq insula taprobane. quȩ
quis habitabilib plurumis. a fumine mndo
quod. ẽ. ab oriente usq ad fumen tigrim qd̃
.ẽ. ad occasum. regiones sunt este. Aracosia. par¬
thia. asfiria. persida.⁊ media. sicu terrarum
montuoso & aspero. He habent a septẽtrio
ne montẽ caucasum. ameridie mare rubrũ.
& smũ persicum. In moclio autem sui stumi¬
na p̃cipua. ydaspem & arabim. In his sunt
gentes xxx. duȩ. S generaliter parthia
dr̃. quauis scripturȩ scẽ umuersam sepe
mediam uocent. Aflumine tẏgri usq ad
flumen eufraten me sopotamia. ẽ. incipiẽs
a septẽptrione. inter montẽ taurũ ce cau¬

Expanded text:
ostia fluminis Octorogorrae: ex quo oceaostia fluminis Octorogorrae: ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus India est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari excipitur: a septentrione montem Caucasum: reliqua ut dixi Eoo et Indico 14 Oceano terminatur. Haec habet gentes quadraginta quatuor, absque insula Taprobane, quae ulis habitabilibus plurimis. quod est ab Oriente, usque ad flumen Tigrim, quod est ab Occasu, regiones sunt istae: Aracusia, Parthia, Assyria, Persida et Media, situ terrarum montuoso et aspero. Hae a Septentrione habent montem Caucasum, a Meridie mare Rubrum, et sinum Persicum. In medio autem sui flumina praecipua Idapem et Arbiminin. In eis sunt gentes triginta duae. Sed generaliter Parthia dicitur, quamvis Scripturae sanctae universam saepe Mediam vocent a flumine Tigri usque ad flumen Euphraten. Mesopotamia est incipiens a Septentrione inter montem Taurum et Cau
Abbreviated transcription (Latin):
bis quȩ alȩxandrie. ubi pharetomum
ciuitas sita ẽ. super hoc mare magñ
quod om̃s plagas terrasq medias in¬
terffiuit. Unde per loca quȩ accolȩ catabath¬
mon uocant. haud ꝓcul a castris alexandri
magmi. & fuper lacum chalearzum. Demde
iuxta suꝑioꝵ fines auasitarum missa in trans¬
uersum per ethiopica deserta meridianium cõ¬
tingit oaccanum. Termini affricȩ ad occidentẽ
idem sunt qui & europe. id. ẽ fauces gadita¬
ni freci. Ultimus autẽ finis enis. est: mous ach¬
lans. & insulȩ quas fortunatas uocatit. Et qr
breuiter generales tripertiti orbis diuisio¬
nes dedi. ipsarum quoq partuuum regiones
sicut pollicitꝰ sum significare curabo. Asia
ad mediam frontem orientis habet in occea
no eoo. ostia fluminis ganges. a sinistra pro¬
mmunctorium chaligardamana: eui subiacoe
ad eurum insula taprobane. ex qua occeanꝰ
indic̃ uocari incipit. Adextra habet tima¬
ui montis ubi caucasus deficit promuncto¬
rium samara: cuiãd aquilonẽ subiacent

Expanded text:
bisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Magnum, quod omnes plagas terrasque medias interluit. unde per loca quae accolae Catabathmon uocant haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocant. Et quia breuiter generales tripertiti orbis diuisiones dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut pollicitus sum, significare curabo. ASIA ad mediam frontem orieno Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promontorium Caligardamna, 13 cui subjacet ad Eurum insula Taprobane: e qua oceanus Indicus vocari incipit, a dextra habet Imai montes, ubi Caucasus deficit, promontorium Samaram: cui ad aquilonem subjacent
Abbreviated transcription (Latin):
ni limbo circũseptũ. triquadrum
statuere. eiusq tres partes asiam.
europam & affricam uocauerunt:
Quaminis aliqui duas. hoc est asiã
ac deinde affricam in europa accipiendam
putarint. sa trib partib occeano circũ¬
cincta. ꝑ totam transuersi plagam orientis
extendicur. Hȩc occasum uersꝰ a dextrasiu
subare septẽtrionis incipientẽ contingit eu¬
ropam. A simstra autem. affricam dinictit
Sub egypto. uͦ. & siria mare nr̃m quod
magnum generaliter dicimꝰ habet. Euro¬
pa incipit ut dixi subplaga septẽtrionis
a flumine tanai qua riphei montes sar¬
matico auersi occeano tanam fluuiũ fundt̃:
qͥ p̃teriens aras ac terminos alexandri oug¬
ni. iii rhobascoꝵ finib sitas ineotidas auget
paludes. quarũ iminensa inundatio uixta
theodosiam urbem. euxinũ pontũ late ing¬
dicur. Inde uixta constantinopolim longe
emittunt᷑ angustiȩ. donec eas mare hoc qd̃
dicimus nr̃m accipiat. Europȩ in hispania
occidentalis occeanꝰ termino.ẽ. maxime u¬

Expanded text:
ni limbo circumseptum, triquadrum statuere: ejusque tres partes, Asiam, Europam, et Africam vocaverunt: quamvis aliqui duas, hoc est, Asiam, ac deinde Afputarint. ASIA tribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus habet. EVROPA incipit ut dixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hoc quod dicimus Nostrum accipiat. Europae in Hispania occidentalis oceanus termino est, maxime u
Abbreviated transcription (Latin):
ebutium et seruilium ambos consules pestilenti¬
a consũpsit. Muitares copias plurima ex par¬
te confecit. multos nobiles precipueq plebem
feda tabe deleuit. quamuis iam eciam suꝑio¬
re quarto anno oborta lues. eundem popu¬
lum depopulata sit. Capłm .xi.¬
rorimno dehine anno ciues exules:
serui fugitiui duce herbomio uito
sabino inuaserunt. incenderuntq
capitolium. ubi fortissimi quidem
uaserio consule imꝑatore obstitere unio
res. S adeo atrox ⁊ graue discrimen p̃lii
fuit. ut ipse quoq consul ualerius abi fue¬
rit occifus. et indignam de serins uictoriam
insuper eriam sua morte felauerit. Saqui¬
tur annus it quo conuicto exercitu consul
obsessus. est. Nam mͣucium consulem cong̃s¬
sum prelio. aui. uolsciq suꝑarunt. et fugi-¬
entẽ in algido. fame ferroq cuxerunt.
Actumq infeliciter foret. ii quintiꝰcincin¬
natus precipuus ille dictator. artatam
obsidionem obpresso hoste soluisset. Qui
repertus irure. a baratro accersitꝰ ad fas¬

Expanded text:
Ebutium et Servilium ambos consules pestilentia consumpsit, militares copias plurima ex parte confecit, multos nobiles praecipueque plebem foeda tabe delevit: quamvis jam etiam superiore quarto anno oborta lues, eumdem populum depopulata sit. Proximo dehinc anno cives exsules servique fugitivi, duce Herbonio, viro Sabino, invaserunt incenderuntque Capitolium. Ubi fortissime quidem, Valerio consule et imperatore dimicatum est; sed adeo atrox et grave discrimen praelii fuit, ut ipse quoque consul Valerius ibi fuerit occisus, et indignam de servis victoriam insuper etiam sua morte foedarit. Sequitur annus in quo cum victo exercitu consul obsessus est. Nam Minutium consulem congressum praelio, Equi Volscique superaverunt, et fugientem in algido fame ferroque cinxerunt, actumque infeliciter foret, ni Quintius Cincinnatus, praecipuus ille dictator, arctam obsidionem oppresso hoste solvisset; qui repertus in rure, ab aratro accersitus ad fas
Abbreviated transcription (Latin):
post urbem conditam anno ducen¬
dicum bello grauis pestilentia que
semper ibi raras indiicias. aut fac¬
tas intercepit. aut ut fierent coegit. Per
um uersam cinitatem uiolenter incanduit.
ut merico p̃cedente prodigio clum arde¬
re uisum sit. quanto caput gentium. tan¬
to morbor igue flagrauit. Nan eo anno

Expanded text:
post Vrbem conditam anno Cdicum bello grauis pestilentia, quae semper ibi raras indutias aut factas intercepit aut ut fierent coegit, per uniuersam ciuitatem uiolenter incanduit, ut merito praecedente prodigio caelum ardere uisum sit, quando caput gentium tanto morborum igne flagrauit. nam eo anno
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eũsarum omniũ urbium nudatarumq
terrarũ abrasȩ undiq opes congeͬbantur cum
ipsa roma turpi degente inopia precipuas
sui partes auctionabat᷑. Q uam obrẽ conside¬
ret tunc tempora sua cum quasi in explebił
uenter cuncta consumens & semꝑ esuriens.
cunctis urbib quas miseras faciebat ipsa mi-¬
serior. nichil relinquens nichil habebat. &¬
stimulo domesticȩ famis. ad continuationẽ
bellicȩ inquietudinis trudebatur. Cap̃ .xx.uii.¬
om temporib rex sochimus cũ
magnis thracum auxilis gretiã ingres.¬
sus. cunctos macedoniȩ fines depopulatus ẽ
tandemq agaio sentio prȩtore superatus. redi¬
re in regnum coactus est Capitulum.xx¬

Expanded text:
tatis euersarum omnium urbium nudatarumque tatis euersarum omnium urbium nudatarumque terrarum abrasae undique opes congerebantur, cum ipsa Roma turpi adigente inopia praecipuas sui partes auctionabatur. quamobrem consideret tunc tempora sua, cum quasi inexplebilis uenter cuncta consumens et semper esuriens cunctis urbibus, quas miseras faciebat, ipsa miserior nihil relinquens nihil habebat et stimulo domesticae famis ad continuationem bellicae inquietudinis trudebatur . Isdem temporibus rex Sothimus cum magnis Thracum auxiliis Graeciam ingrsus cunctos Macedoniae fines depopulatus est tandemque a C. Sentio praetore superatus redire in regnum coactus est. A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequente uastati sunc. Pompedius & obsidi¬
us italici imperatores abeodem sulpicio. apude
flumen theanum horribili prȩlio oppressi ꝙ
occisi sunt. Pompeus asculum ingressus pre¬
fectos centuriones cunctosq principes eorum
uirgis cecidit securiq ꝑcussit. seruos predã¬
quȩ oninẽ sub hasta uendidit reliquos liberos
quidẽ sed nudos & egentes abire precepit. Et
cum de hac preda opitulationẽ aliquã in usum
stipendĩ publici. senatus fore speraret nichil
tamen pompeius exea gente aerario contulit.
Namq eodem tempore cum pęnitus ex hau¬
stum ẽet aerarium. & ad stipendiũ frumenti
de e̾ẽt expensa. loca publica quȩ incircuitu ca¬
pitolii pontificib. augurib. decem uiris &
flamminib inpossessionẽ tradita erant. cogen¬
te inopra uendita sunt. & sufficiens peccuniȩ
modus qui ad tempus inopiȩ subsidio c̃et ac¬
ceptus ẽ. Et quidẽ tunc insinus ipsius ciui¬

Expanded text:
persequente uastati sunt. Popaedius et Obsidipersequente uastati sunt. Popaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamque omnem sub hasta uendidit, reliquos liberos quidem sed nudos et egentes abire praecepit; et cum de hac praeda opitulationem aliquam in usum stipendii publici senatus fore speraret, nihil tamen Pompeius ex ea egenti aerario contulit. namque eodem tempore cum penitus exhaustum esset aerarium et ad stipendium frumenti deesset expensa, loca publica quae in circuitu Capitolii pontificibus auguribus decemuiris et flaminibus in possessionem tradita erant, cogente inopia uendita sunt et sufficiens pecuniae modus, qui ad tempus inopiae subsidio esset, acceptus est. equidem tunc in sinus ipsius ciui
Abbreviated transcription (Latin):
dos pompeios romanus issec exer¬
citus. & postumius albinus uir
consularis. tunc lucus ille legatus intolera¬
bili suꝑbia omniũ inse militũ odia suscitas.¬
set lapͥidib occisus ẽ. Silla consul cuulem
cruorẽ non nisi hostili sanguine ex piari pes.¬
se testatus est. Cuius rei conscientira ꝑ motꝰ
excrcitus. ita pugnã adortus ẽ. ut sibi unꝰ¬
quisq pereundũ uideret. nisi uicisset .x.
& ocꝰtomilia samnitiũ in illo pręlio cȩsa st̃.
uiuentiuĩ quoq italicum ducem ꝙ magnũ¬
ipsius popłm ꝑsecutus occidit. Portius cato
consul. Mariaitas copias habens: cum aliquanta
strenuȩ gessisset. gloriatus est gaium marium
non maiora fecisse. ꝙ obhoc cum ad lacum fu¬
cinum contra marsos bellum gereret a filio gai
marũ intumultu belli. quasi ab incerto aucto¬
re ꝓstratus est. Gaius gabinius legatus inex¬
pugnatione hostilium castrorum inter fectꝰ ẽ.
Marrucini uestiniq sulpicio legato pompei

Expanded text:
dos Pompeios Romanus isset exerdos Pompeios Romanus isset exercitus et Postumius Albinus uir consularis, tunc L. Sullae legatus, intolerabili superbia omnium in se militum odia suscitasset, lapidibus occisus est. Sulla consul ciuilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cuius rei conscientia permotus exercitus ita pugnam adortus est, ut sibi unusquisque pereundum uideret nisi uicisset. decem et octo milia Samnitium illo proelio caesa sunt; Iuuentium quoque, Italicum ducem, et magnuipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul Marianas copias habens cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non maiora fecisse, et ob hoc, cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Marii in tumultu belli quasi ab incerto auctore prostratus est. C. Gabinius legatus in expugnatione hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Vestinique Sulpicio legato Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ uicisset. Oecem & octo milia marsorũ
inea pugna cum franco imperatore suo cȩsa
sunt. capta tria milia. Quattuor milia autẽ
italici uiri exea cȩde. ꝓfugi iugum montis
coacto inunum agmine forte conscenderant.
UIbi oppressi exanimatiq niuib miscrabili
morte riguerunt. Namq: ita ut atconiti
timore hostium stecerant alii stirpib uel
saxis recdines. alii armis suis innitentes. pa¬
tentibus uel cunctorum cunctis oculis den¬
tibusq nudatis uiuentiũ in modũ inseban-¬
tur. nec ullum erat procul intuentib mor¬
tis indicium. nisi diuturna immobilitas ꝗͣ
nullo modo humanȩ uite uegetatio dui per¬
peci potest. Eadem die picentes congressi &
uicti sunt. Quorum dux uidacilius conuo¬
catis principib suis. post magnificas epulas
largaq pocula cunctos adexemplũ sii pro-¬
uocans. hausto ueneno absumptus est. Cunc̃¬
tis factum eius laudantib sed nemine sub.¬
NNO ab urbe condita sexcentesimo¬

Expanded text:
sione uicisset. decem et octo milia Marsorum sione uicisset. decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede profugi iugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant, ubi oppressi exanimatique niuibus miserabili morte riguerunt. namque ita, ut attoniti timore hostium steterant, alii stirpibus uel saxis reclines, alii armis suis innitentes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux Vidacilius conuocatis principibus suis post magnificas epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus sed nemine subnno ab Yrbe condita DC
Abbreviated transcription (Latin):
t. Cumq abercitu imperator appellatus
u. romãq nuntios de. uictoria misisset. sẽ¬
aus saga hoc est uestem meroris quam ex¬
ato sociali bello sumpserat. hac spe arriden¬
si deposuit. atq antiquum toge decorem
itcuperauit. Marius deinde sexmilia mar-¬
sorum cicidit. septẽ milia armis exuit. Sil¬
la cum uiginti & quattuor cohortib Eser¬
nam missus. ubi artissima obsidione roma
ni cuies ꝙ milites premebantur. maxtmo bel¬
lo & plurima ꝗede hostium urbẽ sociosq ser G¬
nuit Gneus pompeius picentes graui prȩ¬
lo fudit. Qua uictoria senatus lati clauia
s ȩtera dignitatis insignia recepit. cum
dgas tantum modo iuctoria cȩsaris primũ
etruscos. plotius legatus umbros. plurimo¬
sanguine impenso. & difficillimo labore uice¬
runt. Gneo pompeio lucio. portio. catone
consulib. pompeius diu obsedit asculum ciui¬
tatem. Nec tamen expugnauisset. nisi popu¬
lum incampũ ꝓrumpentẽ grauissima oppres¬

Expanded text:
cit. cumque ab exercitu imperator appellatus cit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem maeroris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecidit, septem milia armis exuit. Sulla cum uiginti et quattuor cohortibus Aeserniam missus, ubi artissima obsidini cives et milites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque servavit. Gneius Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis insignia recepit, cum togas tantummodo de victoria Caesaris primum Etruscos, etc. Plotius legatus, Umbros plurimsanguine impenso et difficillimo labore vicrunt. Gneio Pompeio, L. Porcio Catone consulibus, Pompeius diu obsedit Asculum civitatem; nec tamen expugnauisset, nisi populum in campum prorumpentem grauissima oppres
Abbreviated transcription (Latin):
uctus ceso fugit exercitu. Rutilius consul ma¬
rium ꝓpinquum suum legatũ silegit. quẽ¬
issiduȩ sub monentẽ morã bello utilẽ fore &
paulisꝑ incastris exercere militẽ. oportere ty-¬
unem dolo ideum agere ratus contempsit se.¬
tq in insidias marsorũ & uniuersũ agmen
iercitus sui incautus iniecit. Ubi ꝙ ip̃se con-¬
sil occisus est. & multi nobiles interfecti &
isbomilia romanorũ militũ cesa sunt: Arma
e orpora interfectorũ inconspectu marũ le¬
citi. Toloneus fluuius ꝑtulit atq intestimo¬
num dadis euexit. Marius raptis continuo co¬
pus uictores insperatos oppressit. ectomilia¬
ꝓ ipse marsorũ interfecit. Scipio autẽ aues.¬
unis & marsis deductus ininsidias cum exer-¬
ctu trucidatus est. L. ucius uero iulius cȩsar
pastquã apud eserniã uictus aufugerat con-
tractis undiq copiis aduersum samnitas & lu¬
cunos dimicans. multa hostium nuilia interfe¬

Expanded text:
uictus caeso fugit exercitu. Rutilius consul Mauictus caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium assidue submoventem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id agere ratus, contempsit, seseque in insidias Marsorum et universum agmen exercitus sui incautus injecit, ubi et ipse consul occisus et multi nobiles interfecti: et octo millia Romanorum militum caesa sunt. Arma et corpora interfectorum in conspectu Marii legati Tolenus fluvius pertulit, atque in testimonium cladis evexit. Marius, raptis continuo copiis, victores insperatus oppressit, et octo millia ipse Marsorum interfecit. Cepio autem, a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. Lucius vero Julius Caesar, post quam apud Eserniam vitractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfe
Abbreviated transcription (Latin):
auctore inter fectus ẽ. Igitur picentes uess¬
ni marsi. peligni. marrucini. samnites. be¬
cani. cum adhuc occultã defectionẽ ie¬
ditartntur. gaium. seruium pretorẽ legi¬
tum ad se missũ apud asculum occideruns
statimq clausa ciuitate. om̃s ciues romans
indicta cęde iugularunt. Continuo: a¬
cissimam ꝑniciem in famissima precesser
ꝓdigia. Namq omniũ generũ aninali
quȩ manus hominũ blande ꝑpeti atq
inter homines uiuere solita eͥrant. telli¬
tis stabulis pascuisq cum balatu. hinnites
mugituq miserabili ad siluas montesq
fugerunt. Canes quoq quorũ natura el
extra homines ẽẽ. non posse. lacrimoll
ululatib uagi luporũ ritu oberriris.
Igicur gneus pompeius pretor cum picentib
uissu senatus bellum gessit & uictus est. Postqͣ
sibi samnites papium mutiliũ imperatorẽ pre¬
fcerant. Marsi autẽ agamem nonẽ archipiratã
preoptauerant. Iulius cȩsar samnitiũ pugna

Expanded text:
auctore interfectus est. Igitur Picentes Vestauctore interfectus est. Igitur Picentes Vestini Marsi Paeligni Marrucini Samnites Lucani cum adhuc occultam defectionem meditarentur, C. Seruium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt statimque clausa ciuitate omnes ciues Romanos indicta caede iugularunt. continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines uiuere solita erant, relictis stabulis pascuisque cum balatu hinnitu mugituque miserabili ad siluas montesque fugerunt. canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrimosis ululatibus uagi luporum ritu oberrarunt. igitur Cn. Pompeius praetor cum Pioentibus iussu senatus bellum gessit et uictus est, postquam sibi Samnites Papium Mutilum imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptauerant. Iulius Caesar Samnitium pugna