comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutões pͥncipum neglexit punit᷑
qui in tõnib tabul ce rei ue ues
aliqua re sn ꝯsignatõne falsum fe¬
cerur uel rem a mouerint ꝑinde
ex hiis c̃ns atq si erant falsarii pu¬
munt᷑ ac ⁊ diuus seinis lege corne¬
lia de falsis dãpnauit p̾fcm̃ egypti
ꝙ instrĩtis sus eum p̾erat ꝓuin¬
cie falsum fecit ¶s qui apperuit
ui ui testm̃ legis cornele pena de¬
uet Cisqui deposita instrumen¬
ta ap̃ aliũ ab eõ ꝓdita eẽ adu̾sariis
suis dedit accusare eum fli. potest.
Cad testam̃ta nlitum senatꝰ ꝯ. ꝑ
tinet quo lege corneha denẽtur
qui sibi legatum fidei ꝯmissũ ne
ascripseriut. ¶t filiũ ⁊ ẜuũ ⁊ ex¬
traneũ testm̃ scribentes hoc interẽ¬
ꝙ int̾est. quod in exͣͥneo si sp̃aliter
siroscutio frã ẽ quod illi d̾ictaui et
recognoni pena cessat ⁊ capipͭ¬

Expanded text:
ncipum neglexerit, punitur. Qui in rationibus tabulis cer‹i›sue uel alia qua r‹e› sine consignatione falsum fecerint uel rem amouerint, perinde ex his causis, atque si erant falsarii, puniuntur. sic et diuus Seuerus lege Cornelia de falsis damnauit praefectum Aegypti, quod instrumentis suis, cum praeerat prouinciae, falsum fecit. Is, qui aperuerit uiui testamentum, legis Corneliae poena tenetur. Is, qui deposita instrumenta apud alium ab eo prodita esse aduersariis suis dicit, accusare eum falsi potest. Ad testamenta militum senatus consultum pertinet, quo lege Cornelia tenentur, qui sibi legatum fideicommissumue adscripserint. Inter filium et seruum et extraneum testamentum scribentes hoc interest, quod in extraneo, si specialiter subscriptio facta est 'quod illi dictaui et recognoui', poena cessat et capi
Abbreviated transcription (Latin):
sona ⁊̃ ⁊ eoꝵ int̾ nos cõtrou̾sia
si is qni se patrẽ dicit actori  ptu¬
dentic fidei explorate eẽt uscs
indiẽ lit̾ inpubem ay ec hẽbit si
is uͦ qui cõtrou̾siam facit humi¬
y calimpniator nocte q uetiui
si is qui inpuberem negat ua
lia potͥate ẽẽ iuir oĩbus modis ꝓ¬
batꝰ tutor uł testam̃to uł a pͥto¬
te datꝰ pupillũ ꝙ̃ in diẽ litis a¬
p̃ se habuerit duet᷑. isuero aui
patrem se dicit si suspectus ẽ qͣ
calũpiuator differri litẽ ñ opor
disponi ap̃ que inrt̾mi puer edu¬
cee ⁊ cõtrou̾siã in tenpꝰ pub̾ta

Expanded text:
os controuersia si is, qui se patrem dicit, auctoritatis prudentiae fidei exploratae esset, usque in diem litis impuberem apud se habebit: is uero, qui controuersiam facit, humilis calumniator notae nequitiae, si is, qui impuberem negat in aliena potestate esse, uir omnibus modis probatus, tutor uel testamento uel a praetore datus pupillum, quem in diem litis apud se habuit, tuetur, is uero, qui patrem se dicit, suspectus est quasi calumniator, differri litem non opordisponi, apud quem interim puer educeretur et controuersiam in tempus puberta
Abbreviated transcription (Latin):
s oicta accipienda tunt ¶poc
ip̃m filiũ ꝙ̃ as duc̾e uult sed
Utsm ec̃ tebet is qui eum antͥ¬
dc̃o defendat cet̾ura cessate
int̾dẽm ⁊ succede rotest notio
ꝑtoris ut ap̃ eum disceptetur
ntrũ quiuis ii pot̾ate sit au ñ¬

Expanded text:
 dicta accipienda sunt. Hoc ipsum filium, quem quis ducere uult, sed utique esse debet is qui eum interdicto defendat: ceterum cessat interdictum, et succedere poterit notio praetoris, ut apud eum disceptetur, utrum quis in potestate sit an n
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dcõ siue in priuato siue m
publico opusfiat siue i loco
sacro siue inreligioso inter
ptus eẽt restituere. Ais quis
in aut clani substnli si nichonnuus
ille id̾ om̃imodo iubet᷑ opris restiau¬
ere ¶Si unseo ẜnum meum opus
fac̾e cum qͣntũ ad me ꝑtinet in¬
ꝯ clandestina suspitõe ñ ueniret.
ẜmis ant̃ meus ꝑntau̾it si rem¬
sciss a dn̾sar iꝰ ꝙ hibiturum eum
an tenear ⁊ ñ puto cummea ꝑ¬
sona sit intuenda ¶In oꝑe nouo
tam celi ꝙͣ soli m̃sura faciendaẽ
meo in fund̾ tinĩ dep̾henͣderis
camq in fuud̾ tuũ coalu̾it u¬
tile est int̾dc̃m ꝙ ui ant clani
intra annũ s si amius p̾t̾ierit¬

Expanded text:
interdicto.Siue in priuato siue in publico opus fiat siue in loco sacro siue in religioso, interptus esset, restituere, alius quis ui aut clam sustulisset, nihilo minus idem ille omnimodo iubetur opus restituere.Si iussero seruum meum opus facere, cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non ueniret, seruus autem meus putauerit, si rescisset aduersarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda.In opere nouo tam soli quam caeli mensura facienda esmeo in fundum tuum deprehenderis eaque in fundo tuo coaluerit, utile est interdictum quod ui aut clam intra annu
Abbreviated transcription (Latin):
Maulus Peruus hac lege nen¬
ditus ne maniumittatur uel
destam̃to ꝓhibitus manimit
ob Aliquod delictum manonut¬
ti ad hb̃tatem ꝑduci ñ pot̾.¬
Elaimꝰ debitor fiscał eum̾iam
ancillam añ annos multos e¬
m̾at hac lege ut mamimit¬
t̾et. eamq mauumiserat. ꝓ¬
curator cum bona debitoris ñ
ñ eẽ iuri fisca li locum que oĩa
bona cebitoꝵ nire pignoris
ten̾entur q ea lege empta ẽ
ut si ñ manumut dẽtur. ex ⁊¬
stitutõne ouu marti ad ub¬

Expanded text:
larum. Seruus hac lege uenditus, ne manumittatur, uel testamento prohibitus manumittob aliquod delictum manumitti ad libertatem perduci non potelianus debitor fiscalis Euemeriam ancillam ante annos multos emerat hac lege, ut manumitteret, eamque manumiserat: procurator cum bona debitoris nonnon esse iuri fiscali locum, quo omnia bona debitorum iure pignoris tenerentur, quia ea lege empta est, et, si non manumitteretur, ex constitutione divi Marci ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
qr in a dministratõne pationi
manumissio ñ ẽ si aut̾ ex fid̾i¬
⁊ missi cã deb̾et lb̾tatem furio¬
sus dubit̃onis tollende cã ab a¬
gnato tradend̾ ẜuũs ñ ab eͦ ẜ̃
ditus eẽt manumittatur octa¬
uenus ait.

Expanded text:
a in administratione patrimonii manumissio non est. si autem ex fideicommissi causa deberet libertatem furiosus, dubitationis tollendae causa ab adgnato tradendum seruum, ut ab eo cui traditus esset manumittatur, Octauenus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
liud ꝙ ꝑte petiti s solut
nitot᷑ ñ ñ pot̃. aliud ꝙ solid
petẽd̾ ẽ. l in solut̾oe admit¬
tat sectionẽ. pͥma sp̃es ꝑti¬
net ad ꝓmissores peccnne ẽ¬
te nã ⁊ peticio ⁊ solutio ad por¬
tieẽs hĩditari is spectat. ¶sor¬
da ad opꝰ ꝙ testata fĩnissit nã
fingłi ħrdes in solid̾ tenẽt ᷑ qͥ a¬

Expanded text:
 parte petitur, sed solui nisi totum non potest: aliud, quod solidum petendum est, licet in solutionem admittat secutionem.Prima species pertinet ad promissorem pecuniae certae: nam et petitio et solutio ad portiones hereditarias spectat.Secunda ad opus, quod testator fieri iusserit: nam singuli heredes in solidum tenent
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ pati dolum actoris¬
⁊ ꝑ hoc eque tradit᷑ rei qui¬
d̾ cohercendem excertõnẽ
⁊ emptori nocere eam añt
que ex delicto ꝑsone oriat᷑
nocere ñ oporde ¶Si cũ le¬
grama nr̃ditas gaũ seu

Expanded text:
ione, pati dolum auctoris: et peraeque traditur rei quidem cohaerentem exceptionem etiam emptori nocere, eam autem, quae ex delicto personae oriatur, nocere non oportere. Si, cum legitima hereditas Gaii Seii
Abbreviated transcription (Latin):
los qui apͤ pub̾tatẽ sunt doli
capaces ec̃ inquit .i. si debi¬
bes tẽ ne pp̃ malicie iguorã¬
tiam bis eand̾ peccumam
cõsequatur ¶Id̾ obẜuand̾
infimoso ait si cum estima¬
retur cõpos m̃tis ẽẽ. iuił erit
debitorẽ c̃ditori solu̾e ułsi¬

Expanded text:
los, qui prope pubertatem sunt, capaces esse. quid enim, si debibes esse, ne propter malitiae ignorantiam bis eandem pecuniam consequatur. idem seruandum in furioso ait, si, cum existimaretur compos mentis esse, iusserit debitorem creditori solue
Abbreviated transcription (Latin):
opmor de dolo tutoris excep¬
tõnem ẽẽ pupillo obiciendã
Que in tudore diximꝰ ead̾¬
quo in curatorem fimosi di¬
cenda erunt E ⁊ m ꝓdi¬
eẽ excipiend̾ neqͣꝙͣ ambi¬
gend̾ cit ex ea etate quedo

Expanded text:
de dolo tutoris exceptionem pupillo esse obiciendam. Quae in tutore diximus, eadem in curatore quoque furiosi dicenda erunt, sed et in prodiesse excipiendum nequaquam ambigendum, est ex ea aetate, quae dolo
Abbreviated transcription (Latin):
pło si uͤ a me hr̃de defnctus
eam legau̾it pot̃̾ agiexsti¬
pulatu Sid̾ q ee̾ ⁊ li sub
debitor rem sub cõditõe
legatã dediss ñ liberaretur¬
¶S si sub cõditõe deficiẽ¬
te remasertͤ pͥeticioin¬
firmabitur stichũ qui
decessit ^ stip̾nler. si quid̾ cõ¬
dici etiam motinis ꝑotint
ut fut ntili mestirntat¬
um sabinꝰ ait. ¶si usꝰ ex ains

Expanded text:
pulatio. si vero a me herede defunctus eam legavit, potest agi ex stipulatu: idemque esse et si sub debitor rem sub condicione legatam dedisset, non liberaretur: sed si condicione deficiente remanserit, petitio infirmabitur. Stichum, qui decessit, si stipuler, si quidem condici etiam mortuus potuit, ut furi, utiliter me stipulatum Sabin
Abbreviated transcription (Latin):
nic iñte resoluta ẽ ut mali¬
ũ usum tabule destinaren¬
tin. l mutato cofilio perfi
ciende nanis cã om̃s tabule
refere sũt ñd̾ int̾cidisse
sus ead̾ nauis ẽẽ incipit. si¬
cuti de edib deposita tĩgna
eam̃te nt reponãtur edi
ũst̃ s si us ad aream depo¬
sita sit ħ ead̾ mat̾ia restitu¬
atur alia erit hic tractatꝰ
etiã ad pretorias stipula¬
t̾ituendo re caneru et an
ead̾ res sit qr̃ Isi rẽ qña ex¬

Expanded text:
c mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet mutato consilio perficciendae nauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse sus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut reponantur, aedium sunt, sed si usque ad aream deposita sit, licet eadem materia restituatur, alia erit. hic tractatus etiam ad praetorias stipularestituenda cauetur et an eadem res sit
Abbreviated transcription (Latin):
o E elsus errare eos ait aui
lestimarent auusq reiquis¬
ꝙ bona fide adeptus sit pos¬
sessionẽ ꝓ suo isucaꝑe eum
ne an ei donatum sit necnesi
pio ualet si milla donatõ nul¬
iados millũ ꝙ legatũ sit idẽ
⁊ inlitũ estimat᷑ one placee
nt nisi quis uere ntis estima¬

Expanded text:
o quarto errare eos ait, qui existimarent, cuius rei quisque bona fide adeptus sit possessionem, pro suo usucapere eum nec ne, donatum sit nec ne, pio ualeat, si nulla donatio, nulla dos, nullum legatum sit. idem et in litis aestimatione placet, ut, nisi u
Abbreviated transcription (Latin):
si qõ teiuerit aut ⁊̃ duob se¬
ꝑatĩ agetib alt̾ obtinuerit
ub̾tatem cõpete pͥlacuit ita
tũ ut osfõ udicis in dempnita¬
te uictoris futi q manumisso

Expanded text:
io tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati uictoris futurique manumisso
Abbreviated transcription (Latin):
siat que ꝓmittitur ant ꝑͤ appe¬
iatiõne uariat᷑ ñ obẽe placet
tiã si stipułãti denarios enidẽ
quãtitatis aureos spõdendo o¬
bligab̾is ⁊ ẜuo stipłanti lucio
dũo suo si ticio ꝙ id̾ sit dñs da¬
tͣm te spõdeas obligab̾is.

Expanded text:
quae promittitur aut personae appellatione uarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te spondeas, obligaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶o ¶At me dotẽ dederat porn¬
larimeo globrioni ysodoro fe¬
cerat eni ꝓmit̾e dot ẽ si min
at̾momo decessisset infantia de¬
cesserat constante matrimoni¬
o ꝑlacebat ex stipulatu ac̾tõmi᷑ᷤ¬

Expanded text:
 quae dotem dederat populari meo Glabrioni Isidoro, fecerat eum promittere dotem, si in matrimonio decessisset, infanti et decesserat constante matrimonio. placebat ex stipulatu acti
Abbreviated transcription (Latin):
oleum ꝗẜ st ipulatur estimatõ¬
nem enis eo tẽꝑe spectari oꝑt
quo dies obligatõis uenit tñe
.n. ab eo peti potest  auoquim
olei pũdus dari quis stipulatus
sit nã eiꝰ tꝑis fit estimatõ timi

Expanded text:
oleum quis stipulatur, eius aestimationem eo tempore spectari oportet, quo dies obligationis venit: tunc enim ab eo peti potest: alioquin olei pondo dari quis stipulatus sit: nam eius temporis fit aestimatio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
um uicini qui trans
fiumen erat. fluere
cepcrit int̾ cam insu¬
lam et fundum tuũ
nchilominꝰ infula tua

Expanded text:
um uicini, qui trans flumen erat, fluere coepit inter eam insulam et fundum tuum, nihilo minus insula tua
Abbreviated transcription (Latin):
adiustã defensionẽ que etadem
filii pͥtendit ad enitandã legitimã
acc̾atonẽ nam ñ utiq crnne̾ ad¬
ult̾ii quod mulieri obicit᷑ infanti
p̾udicat cum possit ⁊ illa adult̾a
ẽẽ ⁊ mpubes defunctum prẽm ha¬
buisse Esolenti mͥ ream aduit̾ii
postulare eam q̃ post ꝯmissum
adult̾ium ieod matrimonio pei¬

Expanded text:
defensionem, quae aetatem filii praetendit ad eludendam legitimam accusationem: nam non utique crimen adulterii, quod mulieri obicitur, infanti praeiudicat, cum possit et illa adultera esse et impubes defunctum patrem habuisse. Uolenti mihi ream adulterii postulare eam, quae post commissum adulterium in eodem matrimonio per
Abbreviated transcription (Latin):
urc̃ Di hr̃di meo .x. ꝓmiserit sti¬
rit lib̾ esto ꝑotest ex pleri ꝯdi¬
tio si ꝓmiserit nã se spopũdis¬¬
se aliqua significatõe dici pot̾
⁊ si ñ sit secuta obligõ.

Expanded text:
us, si heredi meo decem promiserit rit, liber esto". potest expleri condicio, si promiserit: nam spopondisse aliqua significatione dici potest, etiamsi non sit secuta obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
tas mea referenda estid ꝙ in
statu lib̾is et nilegato sub cõ¬
ditone relicto ꝓbatur. alio ꝗ¬
nim diu̾suꝰ ꝓbantib statui
citur. mistis casib ad estimatõ¬
nẽ corꝑis furtiactõ deñi non
pot̾ ¶si ad exibẽd̾ egissem op

Expanded text:
nda est, idque et in statuliberis et in legato sub condicione relicto probatur: alioquin diuersum probantibus statui citur, in istis causis ad aestimationem corporis furti actio referri non potest. Si ad e
Abbreviated transcription (Latin):
cunis oolo fin̾t raptũ furtiqui¬
Qs̃i ticis amnis noie pecinã
ꝑperam faisus ꝓairator accepit
pecumam dedit adu̾sus ticium
erit in debiti ꝯdẽo. adu̾sus fłm
ꝓcuratorem fintina diuabit
ceptionẽ uti prẽtur ei furtiua
a fuit debita ratũ hñteticios
ti accõ enanescit qr debitor lib̾a

Expanded text:
raptum, furti quiSi Titius, cuius nomine pecuniam perperam falsus procurator accepit, indebitam dedit, aduersus Titium erit indebiti condictio, aduersus falsum procuratorem furtiua durabit: ceptionem, uti praestetur ei furtiua a fuit debita, ratum habente Titio furti actio euanescit, quia debitor lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ singłas seꝑatim stipulari possumus: aut iu¬
diciũ solus noxe deditionis nullũ ẽ. sed pecuni¬
ariã condẽpnationẽ sequit ndõ iudicati decẽs
agit᷑. his enĩ soł condẽpnat᷑. noxe deditio insolu¬
tionc c̃. q̃ ex lege tribuit᷑. ¶ Qui iudicati bona au¬
ctontate sua distrax̃. furtiactione. ⁊ uibonoꝵ
iaptoꝵ tenet̃. Nudicati actio ꝑpetuaẽ. ⁊ rei ꝑꝰ¬
secutionẽ contim. itẽ heredis⁊ inheredeꝰeum¬

Expanded text:
sumus: at iudicium solius noxae deditionis nullum est, sed pecuniariam condemnationem sequitur. et ideo iudicati decem agitur, his enim solis condemnatur: noxae deditio in solutione est, quae e lege tribuitur. Qui iudicati bona auctoritate sua distraxit, furti actione et ui bonorum raptorum ei tenetur. Iudicati actio perpetua est et rei persecutionem continet: ite
Abbreviated transcription (Latin):
Si se ñ obtulit ꝓcurator. iudicati actiomeu
denegabit̃. sed indñm dabit᷑ si se obtulit
inipsũ dabit ¶ Optulisse se litiuidet᷑. ñhisꝙ
inrẽ suã ꝓcurator datussit. nãhic alia rati¬
Sone recusare iudicati actionẽ non pot̃. Quia
Shic non inalien ã sedinsuãrẽ ꝓcurator fictus o¬
dẽ Tutor quoq uł curator inea ꝯditione sũt.
ut nondebeant se uidi liti obtulisse. id circos
Qdeb denegari in eos iudicati actio. A¬
tor municipũ potest rẽ iudicata recusart
inmunicipes enĩiudicati actiodabit. Iait
p̃tor condepnatus ut pecuniã soluatsa pidica
Qũt paratus sit. quid dicimus. ⁊ labeo ait de¬
buisse hocquoq adici neq eonoĩe satis faci.¬
at: fieri enĩ posse. ut idoneũ ex ꝓmissorẽ ha¬
beat sed ratio pecuni e. exigende haecfuit ꝙ¬

Expanded text:
curator, iudicati actio in eum denegabitur et in dominum dabitur: si se optulit, in ipsum dabitur. optulisse autem se liti uidetur non is, qui in rem suam procurator datus sit: nam hic alia ratione recusare iudicati actionem non potest, quia hic non in alienam, sed in suam rem procurator factus est. Tutor quoque uel curator in ea condicione sunt, ut non debeant uideri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabitur. Ait praetor: 'condemnatus ut pecuniam soluat'. a iudicautem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse hoc quoque adici 'neque eo nomine satisfaciat': fieri enim posse, ut idoneum expromissorem habeat. sed ratio pecuniae exigendae haec fuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
aut tantũdẽ erit. aut minus. aut int̾dũ etiã ni¬
chil s neq enĩuani timoris. ulla estimatio. ẽ:
uerũ sorte soluta. aut nullũ iã p̃tiũ estimati¬
onis ẽ. aut quantũ ex sorte fuĩt solutũ tantũ Q
¶de estimatione decedi. ISiquis ꝓmisit ꝓhib̾e
se lt̃ aliquld dãpnũ stipulator patiat᷑. ⁊ faciat.
ne ꝙ exea ie damĩ stipulatoĩ abeatur facit quod pio¬
mistt. suntnus quia non facit ꝙ ꝓmisit in pe¬
cuniã nũatã cõdẽpnat᷑ sicut euenit in õĩb
faciendi obligationib.
bdem. ub uicesimo quinto digestoꝵ. Qđ
siu̾is sit uetuitue p̃tor. contrarioimꝑiotol

Expanded text:
aut tantundem erit aut minus aut interdum etiam nihil: neque enim uani timoris ulla aestimatio est. uerum sorte soluta nullum iam pretium aestimationis est, aut quantum ex sorte fuerit solutum, tantundem ex aestimatione decedet. Si quis promiserit prohibere se, ut aliquid damnum stipulator patiatur, et faciat ne quod ex ea re damnum ita habeatur, facit quod promisit: si minus, quia non facit quod promisit, in pecuniam numeratam condemnatur, sicut euenit in omnibus faciendi obligationibus. 14 Idem libro uicensimo quinto digestorum. Quod iuss‹it› uetuitue praetor, contrario imperio tol
Abbreviated transcription (Latin):
Ne ratius. libro iuinto m̃branar. Asu c̃apioᷤ
reꝵ etiã ex aliis causis concessa interim ꝓpite¬
rea quae nr̃a existimantes possidemus consti¬
oni non obstet. ueluti si obid aliquid possid¬
cã. ꝙ. ẜuumeũ aut eiũs cuius in locũ heredi¬
tario uire successi emisse id falso existimẽre:
quia inalieni facti ignorantia tolleribilis er
inter lociombus.¬

Expanded text:
Neratius libro quinto membranarum. Usucapio rerum, etiam ex aliis causis concessa interim, propter ea, quae nostra existimantes possideremus, constioni non obstet, ueluti si ob id aliquid possideam, quod seruum meum aut eius, cuius in locum hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quiINTERLOCVTIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuris dictionẽ ñ habent. sed hñt dequa uis
salia causa notionẽ. T Si uidex aliquẽ sic ꝯdẽpͦ¬
iri. ut ꝙ habeat extestamento uł codicillis
meuii. restitueret titio: sic accipiendũẽ. q̃si
quantitatẽ nq̃ auĩt quae testam̃to uł codicilłꝰ
relictaẽ sed ⁊si fidĩ cõmissũ sine scͥptura pro

Expanded text:
qui iurisdictionem non habent, sed habent de quavis qui iurisdictionem non habent, sed habent de quavis alia causa notionem. Si iudex aliquem sic condemnet, ut, quod habet ex testamento vel codicillis Maevii, restitueret Titio, sic accipiendum est, quasi quantitatem nominavit, quae testamento vel codicillis relicta est. sed et si fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥuis cõdẽpnatus sit. ut intra certos dies
soluat. uñ ⁊eitp̃s iudicati actionẽ cõputamꝰ:
utrũ exquo sententia ꝓlataẽ : anuõ ex eo ex
quo  cstatus p̾terit. sed siquidẽ mmore dic̃
statuĩt uidex. tp̃r legitimo replit exlege qđ
sententi ae iudicis deest. Sin aũt ampliorẽ nu¬
s̃merũ dieꝵ insua diffinitiõe iudex ãplexxus
est. ꝯputabit᷑ ꝓͥeo. ⁊ legitimũ tp̃s.⁊ ꝙ supra
p̃iudex p̃stitit. ¶ Condẽpnatũ accipere debemꝰ¬
eũ quirite condẽpnatus ẽ. ut sententia uale¬
at. cetm̃ si aliqua ratione sententia nullius
mom̃ti sit. dicendũ ẽ. condẽpnationis ũbũ
nontnẽ. Tolius se acciꝑe debemus nontan¬
tũ eũ qui soluit. uerũctiã om̃em om̃ino qui
⁊ obligatione liberatus ẽ. quae ex causa iudica¬
ti descendit scel sus scribit. sinoocali condẽp¬
natus. cũ ẜũu inquousus fructus alienus ẽ.
noxe dedisti. posse tecũ adhuc agiindicati.
sed siusus fructus interierit. liberarit. con

Expanded text:
Si quis condemnatus sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quo sententia prolata est an uero ex eo, ex quo dies statutus praeteriit? sed si quidem minorem diem statuerit iudex tempore legitimo, repletur ex lege, quod sent‹ent›iae iudicis deest: sin autem ampliorem numerum dierum sua definitione iudex amplexus est, computabitur reo et legitimum id iudex praestitit. Condemnatum accipere debem, qui rite condemnatus est, ut sententia ualeat: ceterum si aliqua ratione sententia nullius momenti sit, dicendum est condemnationis uerbum non tenere. Soluisse accipere debemus non tantum eum, qui soluit, uerum omnem omnino, qui ea obligatione liberatus est, quae ex causa iudicati descendit. Celsus scribit, si noxali condemnatus eum seruum, in quo usus fructus alienus est, noxae dedisti, posse tecum adhuc agi iudicati: sed si usus fructus interierit, liberari ait. 5
Abbreviated transcription (Latin):
tore nr̃o ⁊ pꝰatre enis reserptu ẽ
ut criminib que extra ordinẽ
obitiuntur preuaricatores ea¬
dem pena affitiantur quatene¬
rentur. siipsi inlegem ꝯmis is¬
sent quareus ꝑꝑ preuaricatio¬

Expanded text:
tore nostro et patre eius rescriptum est, ut in criminibus, quae extra ordinem obiciuntur, praevaricatores eadem poena adficiantur, qua tenerentur, si ipsi in legem commississent, qua reus per praevaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
puniri eoꝵ admisum sol.
nuõ ab act̾ͥoꝵ aut furẽ aut
abigeum fatiunt. Qdã .x.
actos. equum bou̾em. uł unu
abigeatus crim̃ facere. euc
plenius coercendum qã ꝗsta¬
bulo abegit domitum pec
ñ asilua ut̃ agrege
¶ Q sepius ab egerunt. licet sẽ
untm̃ abigei s̃ ¶ Receptatore
abigeoꝵ qua pena plecti de¬
beant. epła diu adriani ita ca¬
uetur ut extrat̃ram ⁊tͥaliãm
x. annis relegarent᷑
Be p̃uaricatorib¬
quasi uaricator qui diũsam
partemadiuuat ꝓdita sua. cã.
q: nom̃ labeo auaria certatioẽ
tractum ait. Nam qui pͣuaricat᷑
ex utraq parte ꝯsistit ꝗn ĩmo
ex altera. Is aũt pͣuaricator ꝓͥ e
dicitur. ꝗ publico iuditio accu¬
sait̃. cim̃ aduocatus. ñ propͥe
p̃uaricator dr̃. Od ergo si deeo

Expanded text:
puniri eorum admissum solet. puniri eorum admissum solet. numero abact‹a›rum aut furem aut abigeum faciunt. quidam decem ttuor abactos, equum bouem uel unum abigeatus crimen facere. Eum quoque plenius coercendum, qui a stabulo abegit domitum pecus, non a silua nec grege. Qui saepius abegerunt, licet semptamen abigei sunt. Receptores abigeorum qua poena plecti debeant, epistula diui Traiani ita cauetur, ut extra terram Italiam decem annis relegarentur. DE PRAEUARICATIquasi varicator, qui diversam partem adjuvat prodita causa sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinimo ex altera. Is autem praevaricator proprie dicitur, qui publico judicio accusaverit. Ceterum advocatus non proprie praevaricator d
Abbreviated transcription (Latin):
pascuis uł ex arm̃tis subtunt
et quodam modo depͣdantur
⁊ abigendi studium quñ artẽ
exercent uł equos degregibus
uel oues de arm̃tis abducente
Ccterum siquis ouem aberrãtẽ
uel equos imsolitudine relict̾o
abduxit ñ ẽ abigeus s fur po¬
tius. Et qui porcum uł capram
ut berbecem abduxĩt. ñ tam
grauit qaꝗ maiora animalia
ambigunt plectidebent. Quã¬
quam aut̃ ad rianus metalli
penam. Itemoꝑis etiam uł gla¬
dii p̃stiterint attm̃ ꝗ honetioĩ
loco nansunt ñ debent ad haẽ
penã ꝑtinere s aut relegandi
erͣ aut remouendi abordine
Sane qui cum glacdio abigunt
ñiniq be̾tiis obitientur. Ioꝵ
pecora dequoꝵ ꝓprietate faci¬
ebat controuersiam abegit
ut saturninus quid scribit
ad exammationem ciuile᷑m
remittendus ẽ. s hita demũ
ꝓbandum ẽ si nõ color habi¬
geatus q̃situs ẽ S⁊ uer̃e puta¬
uit sua iustis rõib chuctus¬
pleꝵzq abigei. ⁊ ferro utunt᷑
side preenduntur iõ grauit̃

Expanded text:
pascuis uel ex armentis subtrahunt et quodammodo depraedantur, et abigendi studium quasi artem exercent, equos de gregibus uel boues de armentis abducentes. ceterum si quis bouem aberrantem uel equos in solitudine relictos abduxerit, non est abigeus, sed fur potius. Sed et qui porcam uel capram uel ueruicem abduxit, non tam grauiter quam qui maiora animalia abigunt, plecti debent. Quamquam autem Hadrianus metalli poenam, item operis uel etiam gladii praestituerit, attamen qui honestiore loco nati sunt, non debent ad hanc poenam pertinere, sed aut relegandi erunt aut mouendi ordine. sane qui cum gladio abigunt, non inique bestiis obiciuntur. Qui pecora, de quorum proprietate faciebat controuersiam, abegit, ut Saturninus quidem scribit, ad examinationem ciuilem remittendus est. sed hoc ita demum probandum est, si non color abigeatus quaesitus est, sed uere putauit sua iustis rationibus ductusplerumque abigei et ferro utuntur, si deprehendentur, ideo graviter et
Abbreviated transcription (Latin):
occupando alienorum finũ
causa admiserunt ⁊ poss unt
in tempꝰ cuiisq patiectur estas
relegari .i. si iuuenior in lõgi¬
us sisenior inrecisuis. Si uero
alii qui negotium gesser̃ im
ministerio functisunt catiga¬
ri zadopus .p. bienmodãi. Ꝙ¬

Expanded text:
occupandorum alienorum finium causa id admiserunt, et possunt in tempus, ut cuiusque patiatur aetas, relegari, id est si iuvenior, in longius, si senior, recisius. si vero alii negotium gesserunt et ministerio functi sunt, castigari et ad opus biennio dari.
Abbreviated transcription (Latin):
endumẽ qd hodie is qui p̃ua¬
ricatisunt ꝑ ena imungitur
inductumẽ. Nam⁊sireus acu¬
satori publico iuditio idõ pͥse̾¬
bat. quod se dicat eodem eͥmi¬
ne ab alio accusatum ⁊ absolu¬
tum. cauetur lege uilia pu¬
blicoꝵ ut ñprius accusetur
quam deprioris acusatoris pre¬
uaricatione ꝯftitit.⁊ ꝓnuntia¬
tum fut̃t. huius gͦ pͣuaricatiõis
ꝓmintiatio publici iditi ĩ¬
telligͥ. Ꝙ si aduocato pͥuaĩcati¬
onis crim̃ intendatur. publicũ
nditium nõeẽ. Nec interest:
publico ãprnato iuditiop̾ua¬
ricatus dicatur.

Expanded text:
endum, quod hodie is, qui praevaricati sunt, poena iniungitur inductum est. Nam si reus accusatori publico iudicio ideo praescribat, quod dicat se eodem crimine ab alio accusatum et absolutum, cauetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praeuaricatione constiterit et pronuntiatum fuerit. huius ergo praeuaricationis pronuntiatio publici iudicii intellegitur. Quod si aduocato praeuaricationis crimen intendatur, publicum iudicium non est: nec interest, publico, an priuato iudicio praeuaricatus dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mutaũt uł insolutũ decdit̃
Nam hee om̃s spẽs stellionatũ
ꝯtinent set et siquis merces
supposiñt uł obligatas adũ¬
terit uł si corruꝑit eq̃ stellio¬
natus reus erit Item siquis
imposturam fecit̃. uł collu¬
sioneminnecem altius stel¬
lionatus potĩt postulaĩ ut ge¬
neralit̃ dixĩm defitiente ti¬
tulo criminis hoc crimen
locumht̃. nec est opus spẽs
¶enumerare ¶Pena aut̃ stel¬
lionatus nulla legitima ẽ
sit. Solent aũr ex hoc extra
ordinem plecti chimmodo
non debeat opus metalli ħ
pena inplebei̾s egredi. Inis a¬
utem qui sunt inaliquo ho¬
nore positi adtempus relego
uł abordine motio remitt̃e¬
daẽ.I Q merces suppresit
sp̃aliter. hoc crimine p̾tulari
si sua pignora eẽ quis instru¬
m̃to iuraũt crimenstellio
non multa petuniaĩa ẽ. set ꝓ
ꝯ ditione ad mittentium co¬
ertione transigñtiũ¬
adriamis in hec ũba rescrip¬
sit. ꝗn pessimum factumsit
eoꝵ qui t̃minos finiũ causa
positos ꝓtuller̃ dubitari ñ

Expanded text:
mutaverit vel in solutum dederit: nam hae omnes species stellionatum continent. sed et si quis merces supposuerit vel obligatas averterit vel si corruperit, aeque stellionatus reus erit. item si quis imposturam fecerit vel collusionem in necem alterius, stellionatus poterit postulari. et ut generaliter dixerim, deficiente titulo criminis hoc crimen locum habet, nec est opus species enumerare. Poena autem stellionatus nulla legitima est, sit. solent autem ex hoc extra ordinem plecti, dummodo non debeat opus metalli haec poena in plebeis egredi. in his autem, qui sunt in aliquo honore positi, ad tempus relegatio vel ab ordine motio remittenda est. Qui merces suppressit, specialiter hoc crimine postularisi sua pignora esse quis in instrumento iurauit, crimen stellionnon multa pecuniaria est, sed pro condicione admittentium coercitione transigenduadrianus in haec verba rescripsit: "Quin pessimum factum sit eorum, qui terminos finium causa positos propulerunt, dubitari non
Abbreviated transcription (Latin):
clios asfines uel ognatos latͦ
ꝯ seruatus e neqͣ absoluñdo¬
neq̃ seuere admodũ puniendos¬
esnon eni parẽ eoꝵ delictum. ⁊ eo¬
⁊ quinichiladse ꝑtinentes latͦ¬
audiendi sunt. ⁊ extriordi
dum modi sciamus impenã
eoꝵ. oꝑis publici tꝑarii modũ
non egredientem Idem ẽ ⁊ m
balneariis furib s ⁊ sitelo fure¬
se defendirit. uł effractores

Expanded text:
s uel cognatus latro conseruatus est, neque absoluende seuere admodum puniendos: non enim par est eorum delictum et eorum, qui nihil ad se pertinentes latraudiendi sunt et dummodo sciamus in poena eorum operis publici temporarii modum non egrediendum. idem et in balneariis furibus. sed si telo se fures defendunt uel effra‹c›tores
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatis crimine idcirconõ
accusatur quia nec furti cũ s
ẽẽ. subri pusti. furtum te faa¬
cere :pr. pͤailus rei hr̃ditaiẽ nrẽ
furtum nonfit. sicut nec eiꝰ ꝗ
sine dnõ est. ⁊ nichil prnr
extimatio subreptistesionatꝰ¬

Expanded text:
hereditatis crimine idcirco ccusatur, quia nec furti cum eaesse, subripuisti, furtum te facere respondit. Paulus: rei hereditariae furtum ‹non› fit sicut nec eius, quae sine domino est, et nihil mutat existimatio subrip‹i›ent
Abbreviated transcription (Latin):
tafecit. mortuosticho. fide iussori sucturrẽ¬
dũẽ S⁊ si fide iussor hominẽ occidit f̾eus
lib̾at᷑. fide uissor aut̃ estipulatioe quem¬
.B. ⁊.uiiii. ad plaut Siacolono ciufũdũ
inꝗnqp annis locauam. post tresannosita
stipulatus fuero ꝗcꝗ te dare facẽ oportet.
nãplius instipulatiõe deducit᷑ ꝗͣ ĩadano¬
portet.¶Si aut adicit oportebit ue etia fut¬
ura obligatio deducit̃.
pusuris legitimis pẽnã in singłos m̃ses si
sors soluta non sit etiã sisortis obligatioin
iuditiũ sĩ deducta. adhuc tm̃ pena crescit. ꝗ¬
auerũ ẽ. solu̾tã pecuniã ñ cẽ.¬

Expanded text:
et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem occiderit, reus liberatur, fideiussor autem ex stipulatione conveno ad Plautium Si a colono, cui fundum in quinquennium locaveram, post tres annos ita stipulatus fuero: "quidquid te dare facere oportet?", non amplius in stipulationem deducitur, quam qportet. si autem adiciatur 'oportebitue', etiam futura obligatio deducitur.pro usuris legitimis poenam in singulos menses, si sors soluta non sit, etiamsi sortis obligatio in iudicium sit deducta, adhuc tamen poena crescit, quia uerum est solutam pecuniam non e
Abbreviated transcription (Latin):
gaius cesar tulit adũsus eos
qui t̃minos statutos extra su¬
um gradum fines ue mouer̃
dolo malo pecumaria pena ꝯ¬
stituta ẽ. Nam intermin̾o sr̃¬
gulos quos eiecm̃t locoue
mouerint quinquaĩta au¬
reos impublico dare iubñt
⁊ eius actionem petttionem¬
lege agrara quam duus ner¬
ua tulit cauetur ut siseruus ẜ¬
uaue insciente dño dolo ma¬
lo fecit eccapitale eẽ nͥ dñs do¬
minaue mulctam sufferre uo
nẽm obscurandarum faciẽ loco¬
rum ꝯũtunt ut ex arbore arh:¬
tum. aut ex silua nouale aut
de collegiis illicitis ⁊ corpõib¬
tis principalib cauetur¬
pͣcipitur presidib ꝓuĩ¬
tiarum. nepatiantur eẽ colle¬
gra sod alit̾ia. neue milttes co¬
isegia incastris hant. S⁊ per¬
mittitur teniuorib stipem
menstruam ꝯfer̾re dum tm̃
semel imm̃se coeant nesupͣ

Expanded text:
Gaius Caesar tulit, aduersus eos, qui terminos statutos extr‹a› suum gradum finesue mouerint dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos, quos ei‹e›cerint locoue mouerint, quinquaginta aureoset eius actionem petitionemlege agraria, quam diuus Nerua tulit, cauetur, ut, si seruus seruaue insciente domino dolo malo fecerit, ei capital esse, nisi dominus dominaue multam sufferre malquaestionum obscurandarum causa faciem locorum conuertunt, ut ex arbore arbustum aut ex silua nouale aut DE COLLEGIIS ET CORPORIBtis principalibus praecipitur praesidibus provinciarum, ne patiantur esse collegia sodalicia neve milites collegia in castris habeant. sed permittitur tenuioribus stipem menstruam conferre, dum tamen semel in mense coeant, ne sub
Abbreviated transcription (Latin):
hedẽue tuũ ñfieri quominus cã agã. siadũ sꝰ
ea factũ sit: tantũ clariz unus explurib ħedib
ꝓmissoris meꝓhibeat: uerior ẽ. sententia exi¬
stimantiũ. unius facto o̾m̃s tenĩ. Qm̃lici ab¬
uno ꝓhibear: n tam̃ inpartẽ pbibcoris siceteris
familiae herciscunde iuditio sarcient dãpn¬
ũ. ppart aũt peti. solui aũt isitotũ ñ pͣott.
uelliti custipulatus sũ homine̾ incertũ. nã
petitio eius scindit̃. soluiuonisi solidũ ñ po¬
t̃. salio quin indiũsis hõib rectr partes soluẽ n

Expanded text:
demve tuum non fieri, quo minus eam agam: si adversus ea factum sit, tantum dari?" et unus ex pluribus heredibus promissoris me prohibeat, verior est sententia existimantium unius facto omnes teneri, quoniauno prohibeor, non tamen in partem prohibeor: sed ceteri familiae erciscundae iudicio sarcient damnum. Pro parte autem peti, solui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluentur:
Abbreviated transcription (Latin):
ectari hominis lib̾i. neqciuile. neq natale ẽ.
Nãdchis reb negotiũ recte gerimus. q̃ subiciusibꝰ
dñioꝙ nr̃o statĩ possunt. ¶ Et nauis si hac m̃te re¬
soluta ẽ. ut in abuusũ tabule destinarẽt᷑. lic mu¬
tato consilio ꝑficiat᷑. tm̃ ⁊̃ ꝑepta pͥor nauis. ⁊ hec
dlia dicencuae o si deficiende nauiscausa om̃s
tabule refixe st̃. ñ dũ mt̃tidisse n auis uidet᷑. ⁊ cõ¬
positis rursuseadẽ ẽẽ incipus Sicuti dcedib dẽ¬
f aliaerits hict̾ctanisetiã adp̾torias stipulati¬
Quertt sire qua excausa lucratiua stipulat᷑
sũ. nactus fuero. excausa lucratiua. euanescit
stipulatios Sed sihes extitõ dñoextinguit᷑ sti¬
pulatio. Siuõ a̾me hrde defunctus eã legauit

Expanded text:
ectari hominis liberi neque ciuile neque naturale est: nam de his rebus negotium recte geremus, quae subici usibus dominioque nostro statim possunt. et nauis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet mutato consilio perficiatur, tamen et perempta prior nauis et haec alia dicenda est: sed si reficiendae nauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse nauis uidetur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus detur, alia erit. hic tractatus etiam ad praetorias stipulatiquaeritur. Si rem, quam ex causa lucratiua stipulatus sum, nactus fuero ex causa lucratiua, euanescit stipulatio. sed si heres exstitero domino, extinguitur stipulatio. si uero a me herede defunctus eam leg
Abbreviated transcription (Latin):
hominc̃ ꝓmi sit. ¶In solidũ uo agiꝰportei. ⁊ par¬
tis solutio. ad fert lib̾ationc̃. cũexcausa ẽuic¬
tionis intendimus. Nã actoris hedes. insoli¬
dũ denutiandi sunt. om̃sq debent assiste¬
re. ⁊ quolib defugiente: om̃s tenebunt̃. fiu
nicuiq ꝓparte ħrditaria p̃stãtiomiungi
t̃ sItẽ siita strpulatio facta sit. si fundustis¬
tianus datus nerit centũ dari. nisi totus
det̃. pẽna cõmittit cͥentũ. nec ꝓdẽ partes
fundi posti se cessante unasquẽ ad modũs
ñ ꝓd ẽ ad pignus libandũ partẽ creditori
soluẽ. TQuicũq subconditione obligatus
curauĩt ne conditio existeret. nich ominus

Expanded text:
hominem promiserit. In solidum uero agi oportet et partis solutio adfert liberationem, cum ex causa euictionis intendimus: nam auctoris heredes in solidum denuntiandi sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugiente omnes tenebuntur, sed unicuique pro parte hereditaria praestattur. Item si ita stipulatio facta sit: "si fundus Titianus datus non erit, centum dari?", nisi totus detur, poena committitur centum nec prodest partes fundi tradere cessante uno, quemadmodum non prodest ad pignus liberandum partem creditor‹i› soluere. Quicumque sub condicione obligatus curauerit, ne condicio exsisteret, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
onatus accusatio adp̃sidis
ꝯgnitionem spectat stellio¬
natum aũt obicipse his ꝗ
dolo ꝗd fecer̾ sciendum ẽ
scilic sialuit crim̃ ñẽ sit
quod obitiatur. Qđ enĩ in
priuatis iuditiis ẽ dedolo
accõ. ħ incriminalib stelli¬
onatus ꝑsetutio. Uhic̃q gͥ
titulus crimins deficit illic
stellionatũs obicim. Maxi¬
me aut̃ inis locum ht̃. siꝗs
forte rem alii obligat᷑am dis¬
simulata obligatione ꝑcal¬
liditatem alii dedit̃. ił ꝑ¬

Expanded text:
onatus accusatio ad praesidis cognitionem spectat. Stellionatum autem obici posse his, qui dolo quid fecerunt, sciendum est, scilicet si aliud crimen non sit quod obiciatur: quod enim in priuatis iudiciis est de dolo actio, hoc in criminibus stellionatus persecutio. ubicumque igitur titulus criminis deficit, illic stellionatus obiciemus. maxime autem in his locum habet: si quis forte rem alii obligatam dissimulata obligatione per calliditatem alii di
Abbreviated transcription (Latin):
one legatã dedissi. ñ libaret̃ sed si conditione
chũ quidecessit. sistipuler siꝗdẽ ꝯditi etiã
mortuus potuit ufuri. utilit̃ me stipulatũ. d¬
⁊ simora facta defunctũ stipularer. TSiquis an¬
cillã sistere se in aliquo loco. ꝓmisĩt. qua p̃gna¬
nserat: ⁊ sisine partu eã sistat. in eadẽ causa eã
sistere. intellegit᷑.

Expanded text:
ed si condicione ecessit, si stipuler, si quidem condici etiam mortuus potuit, ut furi, utiliter me stipulatum Sem ergo diceret et si mora facta defunctum stipularer. Si quis ancillam sistere se in aliquo loco promiserit, quae praegnas erat, etsi sine partu eam sistat, in eadem causa eam sistere intelle
Abbreviated transcription (Latin):
daripossit Nã isi nauc̃ quã spopondit dñsdis¬
solũit. ⁊ hisdc̃ tabulis cõpegĩt ꝗa eadc᷑ nauis cẽt
inciperet. obligari. ꝓquo ⁊ illud dici pͣossit. pe¬
dius sebit. Sistipulatus fuẽro ex fundo centum
ãphoras uini expectare debeo. donernascat᷑. et
sinatũ sine culpa ꝓmissoris ꝯsũptũ sit rursũex¬
pectare debeãdonec iterũnascat᷑. ⁊dari possit.¬

Expanded text:
possit: nam et si navem, quam spopondit, dominus dissolvit et isdem tabulis compegerit, quia eadem navis esset, inciperet obligari. pro quo et illud dici posse Pedius scribit: si stipulatus fuero ex fundo centum amphoras vini, exspectare debeo, donec nascatur: et si natum sine culpa promissoris consumptum sit, rursum exspectare debeam, donec iterum nascat
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ deducit. lici seius certũ debeat. łexte¬
stamnto certũ debcat᷑ squauis istt spetiesui¬
x seꝑar possint. ab ea quã ꝓosuimus. De ui¬
no uł oleo uł trinco. ꝗi norreo repositũ es et
aldhuc occurrit. ꝙ fide uissores certũ uidet
ꝓmittẽ. simodo ⁊ hisꝑquo obligẽt᷑ certũ debe¬
at cai alio quin ita int̃rogent̃ id fide tua cẽ iubes.
Qiicquid̾ infaciendo. aut ñ faciendo. consistit.
stipulat᷑: incõrtũstipulari uidet̃ Infaciendo
ueluti. fossã fodiri domũ. edificariuacuã pos¬
sessionẽ t̃di. Insi faciendo: ueluri ꝑte ñfieriͥ
quominus nuchi ꝑfundũtuũ ire agẽ liccat.¬
ꝑte nonfieri quominu mͥ hominẽ herotẽ ha¬
beliceat.¶ Quiillud aut illud stipulat᷑. ueluti
decẽ uł homiẽ stichũ utrũ certũ. anincertũ
deducat in obligationẽ nonumerito querĩ
¶Nã rres certe designãt ciũt racarũ potius pr̃m¬
da sit in incerto ẽ S⁊ i cũqis qui sibielectionẽ¬

Expanded text:
tionem deducit, licet Seius certum debeat uel ex testamento certum debeatur. quamuis istae species uix separari possint ab ea, quam proposuimus de uino uel oleo uel tritico, quod in horreo repositum est: et adhuc occurrit, quod fideiussores certum uidentur promittere, si modo et is, pro quo obligentur, certum debeat, cum alioquin ita interrogentur: 'id fide tua esse iubes?' Qui id, quod in faciendo aut non faciendo ‹consistit›, stipulatur, incertum stipulari uidetur: in faciendo, ueluti 'fossam fodiri' 'domum aedificari' 'uacuam possessionem tradi': in non faciendo, ueluti 'per te non fieri, quo minus mihi per fundum tuum ire agere liceat"per te non fieri, quo minus mihi hominem Erotem habere liceat". Qui illud aut illud stipulatur, veluti "decem vel hominem Stichum", utrum certum an incertum deducat in obligationem, non immerito quaeritur: nam et res certae designantur et utra earum potius praestanda sit, in incerto e
Abbreviated transcription (Latin):
preses ꝓuintie ꝯgnitionẽ suã
acc̃modare deb. Cum enĩ fur¬
tiaginon pot̃. solũ suꝑẽ auxili¬
um presidis. Apparet aũt expi¬
late hr̃ditatis erim̃ eo casu intẽ¬
di pꝰse quocasu furti agi ñ pot̃
sclie ante aditam hrditatem
uł p̾ aditam ante quamr̾e ab
herede p̾sese sint. Namĩ occa su¬

Expanded text:
praeses provinciae cognitionem suam accommodare debet: cum enim furti agi non potest, solum superest auxilium praesidis. Apparet autem expilatae hereditatis crimen eo casu intendi posse, quo casu furti agi non potest, scilicet ante aditam hereditatem, vel post aditam antequam res ab herede possessae sunt. nam in
Abbreviated transcription (Latin):
se quẽto ꝓmitit̃ oportets ⁊̃ ꝗ spon. doluma¬
s curaturu seut dolus malus absit s Idẽꝙ in il
tus. dealiosentiã. tu de alio. nichil actũ erits qͣs
nnu̾iditiis aristo existimauit d ħ magis cͤ. ut
hispetitus uideat᷑: deqͦ actor sensit NLãstipula¬
atio ẽxutr᷑iusq consensu ual. Iudiciũ aut̃ et̃ꝰ
Auoqum sc̃ꝑ negabit reus se consensisse. I Stipu
lante me.stichũ aũ pãphylũ tuuclaturũ te si¬
respondis. constat ñtemte. nec ad interrogatũ ẽe
rẽcte responsuẽ. ¶uia sc̃p insumus. idꝙ minꝰs¬

Expanded text:
mased curaturum se, ut dolus malus absit: idemque in illtus de alio sentiam, tu de alio, nihil actum erit. quod et in iudiciis Aristo existimauit: sed hic magis est, ut is petitus uideatur, de quo actor sensit. nam stipulatio ex utriusque consensu ualet, iudicium autem etiam : alioquin semper negabit reus se consensisse. Si stilante me Stichum aut Pamphilum tu unum daturum te spoponderis, constat non teneri te nec ad interrogatum esserecte responsum est, quia semper in summis id,
Abbreviated transcription (Latin):
stipulationẽ dicendũe. Ergo siꝗ fundũ sine
ꝓpͥã appellationesuł hominẽgn̾alit᷑. sine ꝓͥ¬
onoĩc. aut uinũ frum̃tũue sinc qualitatte dã¬
rͣi sib̾i stipulat᷑. incertũ deducit in obligatiõe.
siisꝙ adeo ut siquisita stipulatussit. tritici a fri¬
ci bonimodios centũ uini cãpaniboni. anph¬
oras centũ. incertũuideat᷑ stipulari Quia bõz¬
I no melius inueniri pot̃. quofit ut bom appelꝰ¬
latio non fit. certe rei significatiua scuidꝗ bos¬
meluis sit. ipsũ quoq bonũ sit At cũ optim s¬
ũ quisq stipulat᷑. idstipulari intelligit᷑. cuii
rbonitas pͥncipalẽ gradũ bonitatis habi. q̃res
efficit uͥt ca appellatio. certisignifi̾catiuã sit:
Fundicerti siquisusũ fructũ stipulatus fuĩt.
incertũ intelligit᷑ mobligitione deduxisse. h¬
enĩmagis iure utimur Illud dubitationẽ re¬
uctus qui infundo tusculano natier̃ darisi¬
bistipulatus sit. anincertũ stipulatus uidea¬

Expanded text:
ndum sine propria appellatione uel hominem generaliter sine proprio nomine aut uinum frumentumue sine qualitate dari sibi stipulatur, incertum deducit in obligationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modios centum' 'uini Campani boni amphoras centum', incertum uideatur stipulari, quia bono melius inueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellegitur in obligationeenim magis iure utimur. Illud dubitationem reuctus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus videa
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ lib̾um. querit᷑ ancõmittat᷑ stipulatio ⁊ c̃el¬
sus art. ⁊ sinẽ huicstipulationi additũnisi steñt
penãdari. mid quanti interẽ sisti continĩ et
utrũ ẽ ꝙ celsus ait. Nãquid aliũ sisti ꝓmittit.
ħ ꝓmittit. id se acturũ ut stet ¶Sipcurator sisti
aliquẽ sñpenastipulatus sit. potest defendiñ
suã sieius cuius negotiũ gessit utilitatẽ ineãrẽ¬

Expanded text:
tipulatio. et Celsus ait, etsi non est huic stipulationi additum "nisi steterit, poenam dari", in id, quanti interest sisti, contineri. et verum est, quod Celsus ait: nam qui alium sisti promittit, hoc promittit id se acturum, ut stet. Si procurator sisti aliquem sine poena stipulatus sit, potest defendi non suam, sed eius, cuius negotium gessit, utilitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
o exre ipsa dilationẽ capit. ueluti sudꝙ inu¬
terosit. aut fructus futuros. aut domũ edifi:¬
cari stipulatus sit. t̃c enĩ icipit actiocũ eã ꝑreꝰ
i⁊ natã prar potsic̃giũ carthagini dat stipula¬
t̃ cũ rome sit tacite tp̃s coplecti uidet᷑ quoꝑ
uenire cartaginẽ pot sutẽ si oꝑas alibto ꝗsstip

Expanded text:
o ex re ipsa dilationem capit, ueluti si id quod in utero sit aut fructus futuros aut domum aedificari stipulatus sit: tunc enim incipit actio, cum ea per i potest. sic qui Carthagini dari stipulatur, cum Romae sit, tacite tempus complecti uidetur, quo perueniri Carthaginem potest. item si operas a li
Abbreviated transcription (Latin):
penã sicrecte concipiemus. suta factũ ñ erit C̃
ũ quid ne fi r sic . si adũ sus id factũ sit.¬
d.⁊ .xx. adeł. Stpulationes ñdiuidunt᷑
earũ reꝵ. q̃ diuisionẽ ñrecipiunt. uelutius
itinĩs. actus. aqͥductus. ceterarq ẜuitutiũ. ĩ¬
dẽ puto ⁊ sics faciendũ aliquid stipulatus sit.
corrũpit stipulationẽ scel sus tam̃ . ł. ccc.uiii.¬

Expanded text:
poenam, sic recte concipiemus: "si ita factum non erit": cum quid ne fiat, sic: "si adversus id factum sit. Stipulationes non diuiduntur earum rerum, quae diuisionem non recipiunt, ueluti uiae itineris actus aquae ductus ceterarumque seruitutium. idem puto et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, corrumpit stipulationem. Celsus tamen li
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. uł decc̃ tantũ intende sibidarioportẽ
Ꝙ uõ fibi electionẽ ñ constituit. incertũstipu¬
lat᷑. Ꝙ sortẽ stipulat᷑.⁊ usuras quascũq certũ
⁊ incertũ stipulariuidet᷑. ⁊ tot stipulationes
st᷑. quotres stsh ec stipulatio fundũ tuscula¬
nũdari ostendit certiẽe contim q. ut dm̃¬
aut illud ꝙ ego uoluero haec electio ꝑsonał ẽ et
tonẽ mortuos stipulatore ¶Cũstipulamur
quicquid te dare facere. oportet: idq p̾senti
diedũtaxat debet᷑ instipulatiõe deducit̃ ñ
ut in u̾ldicus etiã futurũ. Et idõ instipulatio¬
ne adicr᷑. uerbũ oportebit uł ita p̃sensindiem

Expanded text:
ere sibi dari oportere: qui uero sibi electionem non constituit, incertum stipulatur. Qui sortem stipulatur et usuras quascumque, certum et incertum stipulatus uidetur et tot stipulationes sunt, quot res sunt. Haec stipulatio: 'fundum Tusculanum dari?' ostendit se certi esse, continetque, ut domiaut illud, quod ego uoluero', haec electio personalis est, tionem mortuo stipulatore. Cum stipulamur "quidquid te dare facere oportet", id quod praesenti die dumtaxat debetur in stipulationem deducitur, non ut in iudiciis etiam futurum: et ideo in stipulatione adic
Abbreviated transcription (Latin):
Paut. ł .ii. aded. Si pcnã stipulat̾us fucro. si
m̾ pͥccuniã ñ credidis s. certa ẽ iutił stipulati¬
os quod suta stipulatus fuero pecuniã it mcͦ
diturũ spondes incerta ẽ. stipulatios ꝗa idue̾s¬
creipena inpossibit cõmittet quẽ ad modum
siquis stichũ mortuũ dare stipulatus. sidatus

Expanded text:
am stipulatus fuero, si mihi pecuniam non credidisses, certa est et utilis stipulatio. quod si ita stipulatus fuero: "pecuniam te mihi crediturum spondes?", incerta est stipulatio, quia id vec poena rei impossibilis committetur, quemadmodum si quis Stichum mortuum dare stipulatus, si datus
Abbreviated transcription (Latin):
celsus ait. posse dici iusta estimationẽ factidã¬
dãcẽ pͥetuiont᷑. ¶ Siquis ita stipulatus sit siante
kłendas martias pͥmas opus facu ꝑfcctũ ñ eĩt
tũ quantud opus erit. tantã pecuniã dari: di¬
em ꝓmissionis cedẽ ñ ex quo locatũ ẽ opus. s¬
⁊ post kat martiassꝗa nec ꝯuenĩ añ Rãł martias.

Expanded text:
Celsus ait posse dici iusta aestimatione facti dandam esse petitionem. Si quis ita stipulatus sit: "si ante kalendas Martias primas opus perfectum non erit, tum quanti id opus erit, tantam pecuniam dari?", diem promissionis cedere non ex quo locatum est opus, sed post kalendas Martias,