comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morb inuaserat om̃s italie ciuitates. ut
plebes aboptimatib dissentirent. senatus
romanis faueret:⁊ plebs ad penos rẽtrahe¬
ret. Lam dissensionẽ in urbe ꝑfuga nun¬
tiat britttiis aristomachũ ẽẽ pͥncipem ple¬
bis tradende que uictorem urbis ⁊ in ua¬
q custodiant plebis homines eas patere adi¬
tum. Auctore aut duce ꝑfuga bruttii coro¬
na cuiterunt urbem. acceptiq aplebe pͥmo
impetu om̃s p̃ter arcem cepere. Arcem opti¬
mates tenebant. p̃parato iam ante ad talem
casum ꝑfugio. Fodem aristomachus ꝑfugit.
tam qͣm penis ñ bruttiis auctor urbis tradẽ¬
de fuisset. Nrbs croto murum in circuitu pa¬
tẽtẽ .xii. milia passuum hũit ante pyri in
italiam ad uentum. Post uastitatẽ eo bello
factam uix pars dimidia habitabat᷑. stumẽ
quod medio oppido fluxerat. extra frequen¬
tia tectis loca p̃ter fluebat. ⁊ agros proculeis
qua habitabat᷑ sexmilia aberat. In urbeno¬

Expanded text:
morbus inuaserat omnes Italiae ciuitates ut morbus inuaserat omnes Italiae ciuitates ut plebes ab optimatibus dissentirent, senatus Romanis faueret, plebs ad Poenos rem traheret. eam dissensionem in urbe perfuga nuntiat Bruttiis: Aristomachum esse principem plebis tradendaeque auctorem urbis, et in uaue custodiant plebis homines, ea patere aditum. auctore ac duce perfuga Bruttii corona cinxerunt urbem acceptique ab plebe primo impetu omnem praeter arcem cepere. arcem optimates tenebant praeparato iam ante ad talem casum perfugio. eodem Aristomachus perfugit, tamquam Poenis, non Bruttiis auctor urbis tradendae fuisset. urbs Croto murum in circuitu patentem duodecim milia passuum habuit ante Pyrrhi in Italiam aduentum; post uastitatem eo bello factam uix pars dimidia habitabatur; flumen, quod medio oppido fluxerat, extra frequentia tectis loca praeterfluebat, <erat> et arx procul eis quae habitabantur. sex milia aberat in<de> urbe no
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandũ ꝑgunt ire. grecam ⁊ ip̃am urbẽ
⁊ maritimã plurimũ accessurũ opib si in
ora maris urbem ac portum menib ualidã
tenuissent credentes. La cura angebat qł ne¬
q ñ accersire ad auxiliũ penos satis audebãt.
ne quid ñ ꝓ sotiis egissent uiderent᷑. Et si penꝰ
rursus magis arbit̃ pacis quam adiutor bel¬
li fuisset: ne in lib̾tatem crotonissicut ante
locroꝵ frustra pugnaret᷑. Itaq optimũ ui¬
sum ẽ ad hannibalem mitti legatos. caue¬
riq abeo ut receptus crotobruttioꝵ eẽt han¬
nibal cum p̃sentium eam consolationẽ ẽẽ
respondisset. ad hannonẽ deiecit eos⁊ ab hã-¬
none nichil certi allatũ nec eo diripi uole¬
bant nobilem atꝙopulentam urbem. et
sperabant cum bruttius oppugnaret. pe-¬
nos nec probare. nec uiuare eam oppug¬
nationẽ appareret. eo maturius ad se defec-¬
turos crotones. nec consilium unum inter
populares nec uoluntas erat ullius uelut

Expanded text:
pugnandum pergunt ire, Graecam et ipsam urbem pugnandum pergunt ire, Graecam et ipsam urbem et maritimam, plurimum accessurum opibus, si in ora maris urbem portu ac moenibus ualidam tenuissent, credentes. ea cura angebat quod neque non accersere ad auxilium Poenos satis audebant, ne quid non pro sociis egisse uiderentur et, si Poenus rursus magis arbiter pacis quam adiutor belli fuisset, ne in libertatem Crotonis, sicut ante Locrorum, frustra pugnaretur. itaque optimum uisum est ad Hannibalem mitti legatos cauerique ab eo ut receptus Croto Bruttiorum esset. Hannibal cum praesentium eam consultationem esse respondisset et ad Hannonem eos reiecisset, ab Hannone nihil certi ablatum; nec enim diripi uolebat nobilem atque opulentam urbem et sperabat, cum Bruttius oppugnaret, Poenos nec probare nec iuuare eam oppugnationem appareret, eo maturius ad se defecturos. Crotone nec consilium unum inter populares nec uoluntas erat. unus uelut
Abbreviated transcription (Latin):
extimplo equis legib fieret. in urbem acce¬
perunt. Euiꝰ rei ꝓpe ñ seruata fides deditis ẽ:
cͣpenꝰ dolo dimissum romanũ incusaret. lo-¬
crenses ꝓfugisse ipsum causarent᷑. Insecutie¬
tiam equites sunt si quo casu in freto estus
morari. aut deferre naues in terram posset.
Et eos quidẽ quos sequebant᷑ ñ sunt adepti.
alias amessana traicientis freto regium na¬
ues conspexerunt. Milites erant romani a
claudio p̃tore missi ad optinendã urbem
sib uissu hannibał data pax. ut lib̾is. suis le¬
gib iuuerent. urbsparitet ⁊ penis portus in
potestatem locrensiũ ẽet. societas eo iuresta¬
ret. ut penus locrensem. locrensesq penũ
pace acbello iuuarẽt. Sic afreto peni redue¬
ti. frem̃tib bruitiis qd̃ regium ac locros quaᷤ
urbes direpturos se destinauerant. intactas
reliquissent. Itaq ꝑ se ip̃i conscriptis armatis¬
q uiuentutis sue .xu. militib ad crotonẽ op¬

Expanded text:
extemplo aequis legibus fieret in urbem acceextemplo aequis legibus fieret in urbem acceperunt; cuius rei prope non seruata fides deditis est, cum Poenus dolo dimissum Romanum incusaret, Locrenses profugisse ipsum causarentur. insecuti etiam equites sunt, si quo casu in freto aestus morari aut deferre naues in terram posset. et eos quidem quos sequebantur non sunt adepti: alias a Messana traicientes freto Regium naues conspexerunt. milites erant Romani a Claudio praetore missi ad obtinendam urbem . Locrensibus iussu Hannibalis data pax ut liberi suis legibus uiuerent, urbs pateret Poenis, portus in potestate Locrensium esset, societas eo iure staret ut Poenus Locrensem Locrensisque Poenum pace ac bello iuuaret. sic a freto Poeni reducti frementibus Bruttiis quod Regium ac Locros, quas urbes direpturos se destinauerant, intactas reliquissent. itaque per se ipsi conscriptis armatisque iuuentutis suae quindecim milibus ad Crotonem op
Abbreviated transcription (Latin):
atq uocare pͥncipes locrensium ad conloqͥ¬
um ussit. Et pollicentes amicitiam hanni¬
balis. adhortari ad urbem tradendam. Brut¬
tiis in conloquio nullius rei pͥmo fides est.
deinde ut penus apparuit in collib:⁊ refu¬
gientes pauci. aliam omnẽ multitudinem
in potestate hostium ẽẽ adferebant. tum
metu uicti. consulturos se popłm responde¬
runt. Aduocataq extimplo contione. cũ
⁊ leiussimus quisq nouas res nouamq so¬
cietatẽ mallent. ⁊ quoꝵ ꝓpinqui extra ur-¬
bem interclusi ab hostib erant. uelut obsi¬
dib datis pigneratos haberent animos. pay¬
ci magis taciti ꝓbarent constantẽ fidem. ꝗͣ
ꝓlatam tueri auderent. haud dubio in spe-¬
ciem consensus fit ad penoᷤ deditõ.Latilio
p̾fecto p̃sidi: quiq cum eo milites romani
erant clam in portum deductis atq im¬
positis in naueᷤᷤ ut regium deueherentur.
hamilcarẽ penoq eaconditione ut fedus

Expanded text:
atque euocare principes Locrensium ad conloquatque euocare principes Locrensium ad conloquium iussit et pollicentes amicitiam Hannibalis adhortari ad urbem tradendam. Bruttiis in conloquio nullius rei primo fides est; deinde ut Poenus apparuit in collibus et refugientes pauci aliam omnem multitudinem in potestate hostium esse adferebant, tum metu uicti consulturos se populum responderunt; aduocataque extemplo contione, cum et leuissimus quisque nouas res nouamque societatem mallent et, quorum propinqui extra urbem interclusi ab hostibus erant, uelut obsidibus datis pigneratos haberent animos, pauci magis taciti probarent constantem fidem quam propalam tueri auderent, haud dubio in speciem consensu fit ad Poenos deditio. L. Atilio , praefecto praesidii, quique cum eo milites Romani erant clam in portum deductis atque impositis in naues ut Regium deueherentur Hamilcarem Poenosque ea condicione ut foedus
Abbreviated transcription (Latin):
T̃ ex campania inbruttoᷤᷤ
reditum ẽ. hanno ad uito¬
rib ⁊ ducib brutiis greaᷤ
urbes temptauit. eo faciliꝰ
in sociẽtate manentes romana quod brutios
quos ⁊ od̾ant ⁊ metuebant carthaginensiũ
partis factoscernebant. Regium pͥmũ temp¬
tatum ẽ diesq aliquot ibi ne quicqͣm ab-¬
sumpti. Interim locrenses frum̃tũ lignaq
⁊ cetera necessaria usib ex agris in urbem
rapere. etiam ne quid relictum prede hostib
eẽt:⁊ in dies maior omnib portis multitu¬
do effundi. Postremo hoc mͦ relicti in urbe
erant. qui reficere muros. portas telaq mn ꝓ¬
pugnacda congerere cogebant᷑ inꝑmixtam
omniũ etatium ordinum ꝙ multitudinem
⁊ uagantẽ in agris magna ex parte inermẽ:
hamilchar penus equites emisit. Qui uiola¬
ri quẽqͣm uetiti. tantũ ut ab urbe educerẽt
fuga dissipatos turmas obiecere. Dux ip̃e lo¬
co suꝑiore castͣpoñ uñ agͦ urbem possit cõs¬
picere. Bruttioꝵ cohortem adire muros.

Expanded text:
t ex Campania in Bruttios reditum est, Hanno adiutoribus et ducibus Bruttiis Graecas urbes temptauit, eo facilius in societate manentes Romana quod Bruttios, quos et oderant et metuebant, Carthaginiensium partis factos cernebant. Regium primum temptatum est diesque aliquot ibi nequiquam absumpti. interim Locrenses frumentum lignaque et cetera necessaria usibus ex agris in urbem rapere, etiam ne quid relictum praedae hostibus esset, et in dies maior omnibus portis multitudo effundi; postremo sescenti modo relicti in urbe erant qui reficere muros portas telaque in propugnacula congerere cogebantur. in permixtam omnium aetatium ordinumque multitudinem et uagantem in agris magna ex parte inermem Hamilcar Poenos equites emisit, qui uiolare quemquam uetiti, tantum ut ab urbe excluderent fuga dissipatos, turmas obiecere. dux ipse loco superiore capto unde agros urbemque posset conspicere, Bruttiorum cohortem adire muros
Abbreviated transcription (Latin):
rerum preter captiuos. ac si qua cognita ex
p̃da sunt: acceptum ẽ. Ceteraꝵ rerum irrita
fuit deditio. Dictator ex.s.c. triumphauit.
hoc bellum a consule bellatum quidã auc¬
tores sunt. eosq desamnitib triumphasse.
fabium etiam inapuliam ꝓcessisse. atq m̃
magnas predas egisse. Nec discrepat qͥn
dictator eo anno. a. cornelius fu̾it. Id ambi¬
gitur belli ne gerendi cã cieatussit. an ut
eẽt qui ludis romanis qr .l. plautiꝰ pretor
graui morbo forte implicitus erat signũ
mittendis quadrigis daret. functusq eo
haud sane memorandi imꝑii minist̾io.
se dictatura abdicaret. Nec facile ẽ. aut
rẽrei. aut auctorẽ auctori p̃ferre. uitiatã me-¬
moriam fun̾ib laudib reor falsisq
imaginum tytulis dum familia ad se
queq famam rerum gestar̃ honoꝵq fal¬
lente m̃datio trahunt. Iñ certe ⁊ singu¬
loꝵ gesta ⁊ publica monu̾m̃ta rer con¬
fusa. Nec quisqm equalis temꝑib illis

Expanded text:
rerum praeter captiuos ac si qua cognita ex rerum praeter captiuos ac si qua cognita ex praeda sunt acceptum est; ceterarum rerum inrita fuit deditio. dictator ex senatus consulto triumphauit. hoc bellum a consulibus bellatum quidam auctores sunt eosque de Samnitibus triumphasse; Fabium etiam in Apuliam processisse atque inde magnas praedas egisse. nec discrepat quin dictator eo anno A. Cornelius fuerit; id ambigitur belline gerendi causa creatus sit an ut esset qui ludis Romanis, quia L. Plautius praetor graui morbo forte implicitus erat, signum mittendis quadrigis daret functusque eo haud sane memorandi imperii ministerio se dictatura abdicaret. nec facile est aut rem rei aut auctorem auctori praeferre. uitiatam memoriam funebribus laudibus reor falsisque imaginum titulis, dum familiae ad se quaeque famam rerum gestarum honorumque fallente mendacio trahunt; inde certe et singulorum gesta et publica monumenta rerum confusa. nec quisquam aequalis temporibus illis
Abbreviated transcription (Latin):
frem̃ent. minime id quid̃ mirum eẽ. sum¬
pio bello ⁊ contͣ fedꝰ suscepto infestiorib
m̃ito deis qm hominib nich ꝓsꝑe ag̾ent.
expiandum id bellum magna m̃cede lu¬
endumq eẽ. Id referte tantũ utrũ suppli¬
tia noxio paucoꝵ anomnium innoxio p̃-¬
beant sanguine. Audebantq iam quidã
noĩare auctores armoꝵ. Unũ maxĩe nom̃
ꝑconsensum clamantiũ brutili papii
audiebatur uir nobilis potensq Erat hayd
dubie ꝓximaꝵ indutiar̃ raptor. De eo co¬
acci referre pretores decretum fecerunt ut
brutus papi tomans dedset᷑ ⁊ cum co pre¬
da omnis romana captiuiq ut romã mit¬
terentur. Queq res ꝑfeciales ex federe repe-¬
tite eẽnt: scd̃m ius fasq restituerentur. fecia¬
lesromam ut censuere missi. ⁊ corpus brutir¬
liexanime ip̃e morte uoluntaria ignomi¬
nie se acsupplitio subtraxit. placuit cũ cor¬
pore bona quoq eius dedi. Nichil tam̃ eaꝵ

Expanded text:
fremerent minime id quidem mirum esse, si imfremerent minime id quidem mirum esse, si impio bello et contra foedus suscepto, infestioribus merito deis quam hominibus nihil prospere agerent: expiandum id bellum magna mercede luendumque esse; id referre tantum utrum supplicia noxio paucorum an omnium innoxio praebeant sanguine; audebantque iam quidam nominare auctores armorum. unum maxime nomen per consensum clamantium Brutuli Papi exaudiebatur; uir nobilis potensque erat, haud dubie proximarum indutiarum ruptor. de eo coacti referre praetores decretum fecerunt ut Brutulus Papius Romanis dederetur et cum eo praeda omnis Romana captiuique ut Romam mitterentur quaeque res per fetiales ex foedere repetitae essent secundum ius fasque restituerentur. fetiales Romam, ut censuerunt, missi et corpus Brutuli exanime; ipse morte uoluntaria ignominiae se ac supplicio subtraxit. placuit cum corpore bona quoque eius dedi. nihil tamen earum
Abbreviated transcription (Latin):
tum adhortari milites. tribunos pͥncipesq
ordinum noĩatim ad iterandam secum pug¬
namuocakenouato clamore signa inferun¬
tur. Et quicqͥd ꝓgrediebantur magis magĩq
turbatos hostes cernebant. Eques ip̃e iam pri-¬
mis erat in conspectu. ⁊ cornelius respiciens
ad manipłos militum. qd̃ manu quod uoce
poterat monstrabat uexilla se suoꝵ parmaq
cernere equitum. Quod uͥ auditum simul
uisumq ẽ. adeo repente laboris ꝑ diẽ pene
totum tolerati uulnerumq obliti sũt. ut
haud secus qmͣ situm integri e castris signũ
pugnȩ accepissent concitaiũnt se in hostẽ.
Nec ultra samnis tolerare t̾rorem equitum.
peditumq uim potuit. Partim in medio ce¬
si. partim in fugam dissipati sunt. Pedestͤs
restantes ac circumuentos cicidit. ab equite.
sugientium strages ẽ. facta. Int̾ quos ⁊ ip̃e
imꝑator cecidit. Hoc demum p̃lium sam¬
nitium resita infregit: ut omĩb conciliis

Expanded text:
tum adhortari milites, tribunos principesque tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam secum pugnam uocare. nouato clamore signa inferuntur, et quidquid progrediebantur magis magisque turbatos hostes cernebant. eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat, monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene totum tolerati uolnerumque obliti sunt, ut haud secus quam si tum integri e castris signum pugnae accepissent concitauerint se in hostem. nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum peditumque uim potuit; partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. pedes restantes ac circumuentos cecidit: ab equite fugientium strages est facta, inter quos et ipse imperator cecidit. hoc demum proelium Samnitium res ita infregit, ut omnibus conciliis
Abbreviated transcription (Latin):
marcs fabi abhostium equite omissã pug¬
nã. ħent impediti impedim̃tis nr̃is ad gre-¬
dere qd̃ int̾pretandum omni multitudim
euenit. dissipatosraros equis insidientes ra¬
ros quib ferrum inmanu sit inuenies. eqͦs¬
q dum p̃da onerant cede inermes: cruen¬
tamq ilis predam redde. mͥ legiones pedi-¬
tumq pugna. curȩ erunt. peneste eq̃stre
sit decus. equitum acies qualisq eẽ ĩstructis¬
sima potest. inuecta indissipatos indeditoᷤq
hostes cede omnia replet int̾ sarcinas omis-¬
sasrepente obiacentes peditum fugientiũ
cõs ternatoꝵq equoꝵ neq pugnȩ neq fu¬
ge satispotentes ceduntur. Tum de loco ꝓpe
equitatum hostium.m. fabiꝰ circumductis
paululũ aliis ab tergo. pedestrem aciẽ ad¬
orit᷑. Clamor m̃ nouusaccidens ⁊ samnitiũ
cerriuit anmos icditator urspetames hoa¬
stium ante signanos turbataq signa &
fluctuantem aciem uidit. tum appellare

Expanded text:
' M. Fabi , ab hostium equite omissam pug' M. Fabi , ab hostium equite omissam pugnam? haerent impediti impedimentis nostris. adgredere, quod inter praedandum omni multitudini euenit, dissipatos—raros equis insidentes, raros, quibus ferrum in manu sit, inuenies—equosque dum praeda onerant, caede inermes cruentamque illis praedam redde. mihi legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus.' equitum acies qualis quae esse instructissima potest inuecta in dissipatos impeditosque hostes caede omnia replet. inter sarcinas omissas repente, obiacentes pedibus fugientium consternatorumque equorum, neque pugnae neque fugae satis potentes caeduntur. tum deleto prope equitatu hostium M. Fabius circumductis paululum alis ab tergo pedestrem aciem adoritur. clamor inde nouus accidens et Samnitium terruit animos et dictator, ubi respectantes hostium antesignanos turbataque signa et fluctuantem aciem uidit, tum appellare,
Abbreviated transcription (Latin):
desueto samnite clamorem romani ex̃citꝰ pati.
t hercule illo die ab hora diei c̾cia ad octa¬
uamita ancepsq̃r certam̃ stecisse ut neq
clamorut primo semel concursumẽ. sublatꝰ.
iteratus sit: neq signa ꝓmota loco retrouere¬
cepta neq recursum ab ulla sit parte. in suo
quisquis gradu obnoxii urgentes scutis sine
respiratione ac respectupugnabant. fremitꝰ
equalis tenorq idempugne. ĩ defatigationẽ
ultimam aut noctem spectabat. Iam uiris
uires. iam ferrosuauis. iam consilia ducib
deerant: cum subito samnitium equites cũ
turmauna longiꝰ ꝓuecta accepissent impe¬
dimenta romanorum ꝓcul abarmatis sine
p̃sidio sine munim̃to stare auiditate p̃dȩ
impetum faciunt. Quod uͥ dictatori trepidꝰ
nuntiꝰ attulit. sine mͦ inquit. sese p̃da p̃pe-¬
oiant. alii dem̃ suꝑ alios diripi passim fer-¬
riq fortunas militum uociferabantur. ẽum
magistro equitum accito. udestu inquit

Expanded text:
desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; et hercule illo die ab hora diei tertia ad octauam ita anceps dicitur certamen stetisse ut neque clamor, ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit neque signa promota loco retroue recepta neque recursum ab ulla sit parte. in suo quisque gradu obnixi, urgentes scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat. iam uiris uires, iam ferro sua uis, iam consilia ducibus deerant, cum subito Samnitium equites, cum turma una longius prouecta accepissent impedimenta Romanorum procul ab armatis sine praesidio, sine munimento stare, auiditate praedae impetum faciunt. quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit, 'sine modo' inquit, 'sese praeda praepediant.' alii deinde super alios diripi passim ferrique fortunas militum uociferabantur. tum magistro equitum accito 'uides tu' inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pinquitatem castroꝵ potuit. Eques extĩplo
insecutꝰ ita insticit agmini. ut donec luces¬
ceret p̾lio abstiñet. Ne pedestres quidẽ copiȩ
ante lucem castris egresse. Eques luce demum
ausus incursare in hostem carpendo nouissi¬
mos p̃mendoq iniquis ad transitum socis
agnen detinuit. Inc̾im pedes equitẽ assecy-¬
tus ⁊ totis iam copiis: samnis urgebat. Tũ
dictator postqm sine magno incõmodo ꝓ¬
gredi ñ poterat. eum ip̃m in quo constit̾at
locum castris dimetari iussit. Id uͦ curcum¬
fuso undiq equitatu ut uallum peteretur
opusq inciꝑet fieri ñ poterat. Itaq uͥ neq
eundi neq manendi copiam eẽ. uidet. in¬
struit aciem inpedim̃tis ex agnne remo¬
tis. instruunt contͣ ⁊hostes ⁊ animis ⁊ uiribꝰ
pares. Auxerat id maxime animos. qd̃ igna-¬
ri loco iniquo non hosti cessumuelut fugien¬
tes act̾ritos terribiles ipsi secuti fuerant. Id
aliqmdui equauit pugnam iampridẽ

Expanded text:
er propinquitatem castrorum potuit. eques extemplo er propinquitatem castrorum potuit. eques extemplo insecutus ita institit agmini ut, donec lucesceret, proelio abstineret; ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae. eques luce demum ausus incursare in hostem carpendo nouissimos premendoque iniquis ad transitum locis agmen detinuit. interim pedes equitem adsecutus et totis iam copiis Samnis urgebat. tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum in quo constiterat locum castris dimetari iussit. id uero circumfuso undique equitatu—ut uallum peteretur opusque inciperet—fieri non poterat. itaque ubi neque eundi neque manendi copiam esse uidet, instruit aciem impedimentis ex agmine remotis. instruunt contra et hostes et animis et uiribus pares. auxerat id maxime animos quod ignari loco iniquo, non hosti cessum, uelut fugientes ac territos terribiles ipsi secuti fuerant. id aliquamdiu aequauit pugnam iam pridem
Abbreviated transcription (Latin):
tam atrocis auctores mansisse. ad patrum
etatem constat. nec quemqm ferme expol¬
lia tribu candidatum ferme datum papi-¬
riam ferre solitum. In sequenti anno. &
fabio .l. fulmo. cõs. aulus. cornelius arui-¬
nadictator.⁊. i. fabius ambustus mag̃r
equitum. Metu grauioris in samnio belli¬
odnctaamꝰ pretio ã fiuutims iuuentꝰ dicebat᷑¬
intentiore delectu habito egregium excitum
adũsus samnites duxerunt. Castra in hostico
incuriose ita posita tanqͣm ꝓcul abeẽt hostiᷤ.
cum subito aduenere samnitium legiones.
tanta ferotiaut uallum usq ad stationem ro-¬
manam inferrent. Noxiam appetebat. id
ꝓhibuit munim̃ta adoriri. Nec dissimula¬
bant orta luce post̾̃o die facturos. Dictator uͥ
ꝓpiorem spe dimicationem uidit. nemilitũ
iurtuti damno locusẽẽt. ignib crebris relic¬
tis qui conspectum hostium frustrarentur. si¬
lentio legiones educit. Nec tam̃ fasse. ꝓpt̾ ꝓ

Expanded text:
tam atrocis auctores mansisse ad patrum tam atrocis auctores mansisse ad patrum aetatem constat nec quemquam ferme ex Pollia tribu candidatum Papiriam ferre solitum. insequenti anno, Q. Fabio L. Fuluio consulibus, A. Cornelius Aruina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum, metu grauioris in Samnio bellinducta enim pretio a finitimis iuuentus dicebatur—intentiore dilectu habito egregium exercitum aduersus Samnites duxerunt. castra in hostico incuriose ita posita tamquam procul abesset hostis, cum subito aduenere Samnitium legiones tanta ferocia ut uallum usque ad stationem Romanam inferrent. nox iam appetebat; id prohibuit munimenta adoriri; nec dissimulabant orta luce postero die facturos. dictator ubi propiorem spe dimicationem uidit, ne militum uirtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis qui conspectum hostium frustrarentur, silentio legiones educit; nec tamen fallere propt
Abbreviated transcription (Latin):
umq euastatum. Hostes nec hic nec illic in-¬
uenti. Rome nocturnus terror ita ex somno
trepidam repente ciuitatemexciuit. ut ca¬
pitolium atq arx meniaq ⁊ portȩ plena
armatoꝵ fu̾int. Et concursatum clamatũq
adarma omnib lociseẽt: prima luce nec auc¬
tor. nec cãterroris comparuit. Eodem anno
de tusculanis flauia rogatione ppłi fuit ui
tusculanos animaduerteretur. quoꝵ eorũ
ope acconsilio uelit̾ni priuernatesq . p .r.
bellum fecissent. Populꝰ tusculanꝰ cum con-¬
iugib ac lib̃is romamuenit. La multito¬
do ueste mutata. ⁊ sp̃e reorum trib cucuit.
genib. se oĩum aduoluens. Plus itaq mi¬
scd̃ia ad pene ueniam impetͣnͣdam qmͣ cã
ad crim̃ purgandum ualuit. Trib omnes
preter polliam antiquarũt legem. Pollie
sententia fuit. pub̃es uerberatos necari. con¬
uiges liberosq sub corona lege belliuenire.
memoriamq eius ire tusculanis inpena

Expanded text:
umque euastatum; hostes nec hic nec illic inumque euastatum; hostes nec hic nec illic inuenti. Romae nocturnus terror ita ex somno trepidam repente ciuitatem exciuit ut Capitolium atque arx moeniaque et portae plena armatorum fuerint; et cum concursatum clamatumque ad arma omnibus locis esset, prima luce nec auctor nec causa terroris comparuit. eodem anno de Tusculanis Flauia rogatione populi fuit iTusculanos animaduerteretur, quod eorum ope ac consilio Ueliterni Priuernatesque populo Romano bellum fecissent. populus Tusculanus cum coniugibus ac liberis Romam uenit. ea multitudo ueste mutata et specie reorum tribus circuit genibus se omnium aduoluens; plus itaque misericordia ad poenae ueniam impetrandam quam causa ad crimen purgandum ualuit. tribus omnes praeter Polliam antiquarunt legem: Polliae sententia fuit puberes uerberatos necari, coniuges liberosque sub corona lege belli uenire. memoriam eius irae Tusculanis in poenae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ingressꝰ. Et cum se dictatura abdicare uel¬
let. iussu patrum prĩqmͣ ab dicaret coñs.
creauit .c. sulpitium longum it̾m .q. emi¬
lium cłretanum. Samnites infecta pace
qr de conditionib agebatur. indutias an¬
nuas ab urbe retulerunt. Nec earum ipsaꝵ
scã fides fuit. Adeo postqm papirium abis-¬
se magistratununtiatum ẽ: arrecti adbel¬
landum animi sunt. C. sulpitio .&. emilio
aulum quidam annales hñt. cõs. ad defec-¬
tionem samnitium. apulũ nouũ bellum
accessit. Utroq exercitus missi. Sulpitio sã¬
nites apuli emilio sorte euenerunt.Sũt
qui ñ ipsis apulis bellum inlatũ. s sotisᷤ
ciuigentis pbosab sammitumui atqin
uiriis defensosscribant. Cet̾m fortuna sam¬
nitium uix a se ip̃is eo temꝑe ꝓpulsantiũ
bellum ꝓpius ut sit uero facit. ñ apulis ab
samnitib armaillata. s cumut᷑q simul
gente bellum romanis fuisse. Nec tñ res ul-¬
lamemorabilis acta. Ager apulus samni-¬

Expanded text:
est ingressus; et cum se dictatura abdicare uelest ingressus; et cum se dictatura abdicare uellet, iussu patrum priusquam abdicaret consules creauit C. Sulpicium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum . Samnites infecta pace quia de condicionibus agebatur indutias annuas ab urbe rettulerunt; nec earum ipsarum sancta fides fuit; adeo, postquam Papirium abisse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio Q. Aemilio —Aulium quidam annales habent— consulibus ad defectionem Samnitium Apulum nouum bellum accessit. utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte euenerunt. sunt qui non ipsis Apulis bellum inlatum sed socios eius gentis populos ab Samnitium ui atque iniuriis defensos scribant; ceterum fortuna Samnitium, uix a se ipsis eo tempore propulsantium bellum, propius ut sit uero facit non Apulis ab Samnitibus arma inlata sed cum utraque simul gente bellum Romanis fuisse. nec tamen res ulla memorabilis acta; ager Apulus Samni
Abbreviated transcription (Latin):
multo prsmlitumimpatorisreonclia¬
rentur. nec quicqm ad salubritatem effica-¬
tius fuerit qm quod grato animo ea cura
accepta ẽ. Refecto exercitu cum hoste cong̾s-¬
sus haud dubia spe sua militumq ita fu¬
dit fugauitq samnites: ut ille ultimꝰ eis di-¬
es conferendi signa cum dictatore fu̾it. In¬
cessit dem̃ qua duxit predȩ spesuictor ex̾ci-¬
tus. ꝑlustrauitq hostium agros. Nulla
arma. nullamuim. nec aꝑtam. nec insidii ᷤ
exꝑtus. Addebat alacritatẽ quod dicta¬
tor predam omnem edixerat militib. nec
ira magis publica qͣm priuatum compen-¬
dium in hostem acuebat. his cladib sub-¬
acti samnites. pacem a dictatore petiere.
sum quo pactiit singula uestim̃ta militi-¬
b. ⁊ annum stipendium darent. cum ire
adsenatum iussi ẽẽnt. secuturos se dictato¬
rem respondunt. uniꝰ eius fidei uirtutiq
cãm suam comiñdantes. Ita deductus ex sã-¬
nitib ex̾citus dictator triumphans urbẽ

Expanded text:
multo prius militum imperatori reconciliamulto prius militum imperatori reconciliarentur nec quicquam ad salubritatem efficacius fuerit quam quod grato animo ea cura accepta est. refecto exercitu cum hoste congressus haud dubia spe sua militumque ita fudit fugauitque Samnites ut ille ultimus eis dies conferendi signa cum dictatore fuerit. incessit deinde qua duxit praedae spes uictor exercitus perlustrauitque hostium agros, nulla arma, nullam uim nec apertam nec insidiis expertus. addebat alacritatem quod dictator praedam omnem edixerat militibus; nec ira magis publica quam priuatum compendium in hostem acuebat. his cladibus subacti Samnites pacem a dictatore petiere; cum quo pacti ut singula uestimenta militibus et annuum stipendium darent, cum ire ad senatum iussi essent, secuturos se dictatorem responderunt, unius eius fidei uirtutique causam suam commendantes. ita deductus ex Samnitibus exercitus. dictator triumphans urbem
Abbreviated transcription (Latin):
attulit terroris. Namq postõ die. seiugnari
uenisse dictatorem. seu adẽet anabeẽt par¬
uifacientes. instructa acie ad castra accessert̃.
set̾m tm̃ mom̃ti in uno uiro .l. papirio fuit.
ut si ducis consilia fauor subsecutꝰ militũ
foret debellari eo die tum samnitib potuis¬
se. ꝓhaud dubio habitumsit. ltainstrux̃ aciẽ
loco ac subsidiis. ita omni arte bellica firma-¬
uit. sessatum a milite ac de industria ut ob-¬
trectaretur laudib ducisimpedim̃ta uictoria
est. płes samnitium cecidẽ. plures romani
uulnerati sunt. Sensit ꝑitus dux q̃ res uicto¬
riȩ obstaret temꝑandum ingenium suũ eẽ.
⁊ seu̾itatem miscendam comitati. Itaq ad¬
hibitis legatis ip̃e circum sautios milites inse¬
rens intentoria caput singulos ut se se hrẽt
rogitans. curam eoꝵ nominatĩ legatis tribu¬
nisq ⁊ p̃fectis demandabat. Remꝑse ppłarẽ
ita dexter egit. ut in edendis corpib animi

Expanded text:
attulit terroris. namque postero die, seu ignari attulit terroris. namque postero die, seu ignari uenisse dictatorem seu adesset an abesset parui facientes, instructa acie ad castra accesserunt. ceterum tantum momenti in uno uiro L. Papirio fuit ut, si ducis consilia fauor subsecutus militum foret, debellari eo die cum Samnitibus potuisse pro haud dubio habitum sit; ita instruxit aciem loco ac subsidiis, ita omni arte bellica firmauit; cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita uictoria est. plures Samnitium cecidere, plures Romani uolnerati sunt. sensit peritus dux quae res uictoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse et seueritatem miscendam comitati. itaque adhibitis legatis ipse circuit saucios milites inserens in tentoria caput, singulosque ut sese haberet rogitans curam eorum nominatim legatis tribunisque et praefectis demandabat. rem per se popularem ita dextere egit, ut medendis corporibus animi
Abbreviated transcription (Latin):
digressum eum templo letus senatus. letior
ppłs circumfusi ac gratulantes. hinc magis¬
tro equitum hinc dictatori ꝓsecuti sunt. fir¬
matumq imꝑium militare haud minꝰ ꝑi¬
culo.Q. fabii qm supplitio miserabili ado¬
lescentis mar ilii undebat᷑. forte ita eo anno
euent. uit quotienscumnq dicator ab eftaui
recessit. hostes in samniomou̾entur. Ceterũ
in oculis exemplum erat.. fabiꝰ. m. ualerto
legato qui castris preerat. ne quam uimhosti¬
um magis quam trucem dictatoris iram time-¬
ret. ltaq frum̃tatorescum circũuenti ex insi-¬
diis cesi loco iniquo ẽent. creditum uulgo est
subueniri eis ab legato potuisse. ni tristitia
edicta exhorruisset. Eo quoq ira alienauit
a dictatore militum animosiam ante infen-¬
sos. quod inplacabilis .. fabio fuiss.⁊ qͦd suis
gistro equitum .e. fabio uetiti quicqͣm ꝓ ma-¬
gistratu agere incastrarediit. neq ciuib satis
letus aduentus eius fuit. nechostib quicqͣm

Expanded text:
degressum eum templo laetus senatus, laetior degressum eum templo laetus senatus, laetior populus, circumfusi ac gratulantes hinc magistro equitum, hinc dictatori, prosecuti sunt, firmatumque imperium militare haud minus periculo Q. Fabi quam supplicio miserabili adulescentis Manli uidebatur. forte ita eo anno euenit ut, quotienscumque dictator ab exercitu recessisset, hostes in Samnio mouerentur. ceterum in oculis exemplum erat Q. Fabius M. Ualerio legato, qui castris praeerat, ne quam uim hostium magis quam trucem dictatoris iram timeret. itaque frumentatores cum circumuenti ex insidiis caesi loco iniquo essent, creditum uolgo est subueniri eis ab legato potuisse, ni tristia edicta exhorruisset. ea quoque ira alienauit a dictatore militum animos iam ante infensos quod implacabilis Q. Fabio fuisset et, quod suis gistro equitum Q. Fabio uetito quicquam pro magistratu agere, in castra rediit, neque ciuibus satis laetus aduentus eius fuit nec hostibus quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniam errori humano. ueniam adolescẽ¬
tiȩ.&. fabii daret. satiseum penarum dedisse.
lam ip̃e adolescens. iampat̃ .m. fabius conten¬
tionis obliti ꝓcumbere ad genua ⁊ iram depre-¬
cari dictatoris. Tum dictator silentio facto. bñ
habet inquit quirites. uicit disciplina mili¬
taris. uicit imꝑii maiestas. q̃ indiscrimine
fuerunt anulle post hanc diem ẽent: ñ noxe
eximitur .e. fabius. qui contͣ edictum imꝑatoriᷤ
pugnauit. s noxe dampnatus donatur. p .r.
donatur tribunitiȩ potestati precarium nõ
iustum auxilium ferenti. uiue quinte fabi
felicior hoc consensu ciuitatis ad tuendum te.
quam paulo ante exultabas uictoria. Uiue id
facinus ausꝰ cuius tibine parens quid̾̃ si eodẽ
loco fuiss quo fuit.i. papirius ueniam dedis¬
tam debes nichil maius p̃stiteris qͣm si hic tͥ
dies satis docum̃ti dederit ut bello ac pace
pati legittima imꝑia possis. Cum se nichil
morari magister equitum ꝓnuntiasset.

Expanded text:
ut ueniam errori humano, ueniam adulescenut ueniam errori humano, ueniam adulescentiae Q. Fabi daret; satis eum poenarum dedisse. iam ipse adulescens, iam pater M. Fabius contentionis obliti procumbere ad genua et iram deprecari dictatoris. tum dictator silentio facto 'bene habet' inquit, 'Quirites; uicit disciplina militaris, uicit imperii maiestas, quae in discrimine fuerunt an ulla post hanc diem essent. non noxae eximitur Q. Fabius , qui contra edictum imperatoris pugnauit, sed noxae damnatus donatur populo Romano, donatur tribuniciae potestati precarium non iustum auxilium ferenti. uiue, Q. Fabi , felicior hoc consensu ciuitatis ad tuendum te quam qua paulo ante insultabas uictoria; uiue, id facinus ausus, cuius tibi ne parens quidem, si eodem loco fuisset quo fuit L. Papirius , ueniam dedistam debes, nihil maius praestiteris quam si hic tibi dies satis documenti dederit ut bello ac pace pati legitima imperia possis.' cum se nihil morari magistrum equitum pronuntiasset,
Abbreviated transcription (Latin):
militari disciplina. non miles centurioniᷤ
ñ centurio tribuni. ñ tribunꝰ legati. ñ legatꝰ
consulis. ñ magister equitum dictatoris pa¬
reat imꝑio. Nemo hominum nemo deoꝵ
u̾etundiam hãt. non edicta imꝑatorum. ñ
auspitia obseruentur. Sine cõmeatu uagi
milites in pacato in hostico errarent. inme¬
mores sacram̃ti licentia sola uͥ uelint ex-¬
auctorent. infrequentia deserantur signa
neq conueniatur ad edictum. nec discer¬
natur int̾ diu nocte.⁊ quo mniquo loco ĩuis
nes seruent: latrocinii mͦceca ⁊ fortuita ꝓ sol¬
lenni isatrat a militia sit. hoꝵ criminũ uos
rosimnomnia scla offarte trbumplebi ur̃a
obnoxia capta ꝓ licentia .Q. fabii obicite. Stu¬
pentes tribunos. ⁊ suamiam uicem magisanx¬
ios qͣm eius cui auxilium ab se pecebatur lib̃¬
nem uersus. ut sibi penam magistri equitum
dictator remitteret. tribuni qͦ inclinatam rem
inpreces subsecuti. orare dictatorem insistunt.

Expanded text:
militari disciplina non miles centurionis, militari disciplina non miles centurionis, non centurio tribuni, non tribunus legati, non legatus consulis, non magister equitum dictatoris pareat imperio, nemo hominum, nemo deorum uerecundiam habeat, non edicta imperatorum, non auspicia obseruentur, sine commeatu uagi milites in pacato, in hostico errent, immemores sacramenti licentia sua se ubi uelint exauctorent, infrequentia deserantur signa, neque conueniatur ad edictum, nec discernatur interdiu nocte, aequo iniquo loco, <iussnes seruent, latrocinii modo caeca et fortuita pro sollemni et sacrata militia sit.—'horum criminum uos reos in omnia saecula offerte, tribuni plebi; uestra obnoxia capita pro licentia Q. Fabi obicite.' stupentes tribunos et suam iam uicem magis anxios quam eius cui auxilium ab se petebatur, libebtestationem uersus ut sibi poenam magistri equitum dictator remitteret. tribuni quoque inclinatam rem in preces subsecuti orare dictatorem insistunt
Abbreviated transcription (Latin):
uor ppłi. tribunitium auxiliũ. memoria
tatoris edictum ꝓnumine semꝑ obseruatũ
i manliana imꝑia ⁊ post habita filii caritas
publice utilitati iactabantur. Hoc etiam .i.
brutum conditorem romanȩ libertatis añtea
in duob lib̾̃is fecisse. nunc patres ⁊ comes ⁊ se¬
nes faciles de alieno imꝑio spreto tanquam
rei parue disciplinȩ militari euerse iuuenty-¬
ti grãm facere: se tam̃ ꝑstaturum inincepto.
nec ei qui adũsus dictum suum turbatis re¬
ligionib ac dubiis auspitiis pugnass qͥ cꝗͣ
ex iusta pena remissurum. Maiestas imꝑii
ꝑpetua ne eẽt. nonẽẽ insua potestate .l.papi¬
rium nichil eiusiure diminutur̃. optare ne
potestas tribunitia inuiolata. ip̃a uolet in¬
tercessione sua romanũ imꝑium. neu ppłs
in se potissimum dictatorem ⁊ ius dictature
extinguat. Quod si feciss ñ .l. papirium. s
tribunos s prauum ppłi iuditium ne qͥcꝗͣ
posteros accusaturos cum polluta semel

Expanded text:
uor populi, tribunicium auxilium, memoria uor populi, tribunicium auxilium, memoria tatoris edictum pro numine semper obseruatum et Manliana imperia et posthabita filii caritas publicae utilitati iactabantur: hoc etiam L. Brutum , conditorem Romanae libertatis, antea in duobus liberis fecisse; nunc patres comes et senes faciles de alieno imperio spreto, tamquam rei paruae, disciplinae militaris euersae iuuentuti gratiam facere. se tamen perstaturum in incepto nec ei, qui aduersus edictum suum turbatis religionibus ac dubiis auspiciis pugnasset, quicquam ex iusta poena remissurum. maiestas imperii perpetuane esset non esse in sua potestate: L. Papirium nihil eius deminuturum; optare ne potestas tribunicia, inuiolata ipsa, uiolet intercessione sua Romanum imperium neu populus in se potissimum dictatore uim et ius dictaturae exstinguat. quod si fecisset, non L. Papirium sed tribunos, sed prauum populi iudicium nequiquam posteros accusaturos, cum polluta semel
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ bello fas fu̾it uirgas ⁊ secures uictorib
iiustissimos m̃itis triumphosintentari. Qd
enim tandem passurum fuisse filium suũ
siexcitum amisiss. si fusus fugatꝰ castris exu-¬
tus fuiss. quo ultro iram iuolentiamq eius
excessuram fuisse. qm ut uerberaret neca¬
retq: Quam conueniens ẽẽ ꝓpter .q. fabiũ
ciuitatem in letitia uictoriã supplicationib
aggratulationib eẽt. eũ ꝓpter quẽ deum
delubra pateant are sacrifitiis fument ho¬
nore donis cumulentur nudatum uirgis
lacerari. inconspectu . p .r. intuente capito¬
liumatq arcem deosq ab se duob p̃liis
haud frustra aduocatos. quo id animo ex-¬
ercitum qui eius ductu auspitiisq uiciss
latur̃. quem lutum in castris romanis qm
letitiam int̾ hostes fore: Hec simul iurgans
querens deum hominumq fidem obtestãs.
⁊ complexus filium płimis cum lacͥmis aie-¬
bat. Stabat cum eo senatus maiestas. fa¬

Expanded text:
quidem bello fas fuerit, uirgas et secures uictoribus quidem bello fas fuerit, uirgas et secures uictoribus et iustissimos meritis triumphos intentari. quid enim tandem passurum fuisse filium suum, si exercitum amisisset, si fusus, fugatus, castris exutus fuisset? quo ultra iram uiolentiamque eius excessuram fuisse quam ut uerberaret necaretque? quam conueniens esse propter Q. Fabium ciuitatem in laetitia uictoria supplicationibus ac gratulationibus esse, eum propter quem deum delubra pateant, arae sacrificiis fument, honore donis cumulentur, nudatum uirgis lacerari in conspectu populi Romani, intuentem Capitolium atque arcem deosque ab se duobus proeliis haud frustra aduocatos. quo id animo exercitum, qui eius ductu auspiciisque uicisset, laturum? quem luctum in castris Romanis, quam laetitiam inter hostes fore. haec simul iurgans, querens, deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium plurimis cum lacrimis agebat. stabat cum eo senatus maiestas, fa
Abbreviated transcription (Latin):
uiolatum. Papirium tanqͣm ex hostium du-¬
cib. sicex romano imꝑatore uictoriam ⁊ tri¬
umphumpet̾e qnͣtum int̾eẽt. int̾ moderati¬
onem antiquoꝵ. ⁊ nouam suꝑbiam crudeli-¬
tatemq. Dictatorem quintium cincinna¬
tum. in .i. munuitium cõss ex obsidione a se
ereptum. ñ ultra seuisse qm ut legatum eũ
adexercitũ ꝓ cõss relinqueret. m. furiũ. ca¬
millum in .l. furio qui contemptasua se¬
nectute. ⁊ auctoritate fedissimo cum euentu
pugnass. non solumin p̃sentia mod̾atum
irȩ eẽ. ne quid de collega secusppło aut sena-¬
tui scrib̾et. s cum reuertiss potissimũ ex
tͥbunis consularib habuiss. quem ex colle¬
gis optione ab senatu data sotiũ sibi imꝑii
delegerit. Nam ppłi quid̃ penes quẽ potes¬
tas omnium rer ẽẽt. ne iram quidem unꝗͣ
atrotiorem fuisse ineos qui tem̃itate atq ĩ¬
scitia exercitus amisissent. qm ut pecunia
eos multaret. Capite an quisitum obrem

Expanded text:
uiolatum; Papirium tamquam ex hostium duuiolatum; Papirium tamquam ex hostium ducibus, sic ex Romano imperatore uictoriam et triumphum petere. quantum interesse inter moderationem antiquorum et nouam superbiam crudelitatemque. dictatorem Quinctium Cincinnatum in L. Minucium consulem ex obsidione a se ereptum non ultra saeuisse quam ut legatum eum ad exercitum pro consule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio , qui contempta sua senectute et auctoritate foedissimo cum euentu pugnasset, non solum in praesentia moderatum irae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reuertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegis optione ab senatu data socium sibi imperii deligeret. nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem unquam atrociorem fuisse in eos qui temeritate atque inscitia exercitus amisissent quam ut pecunia eos multaret: capite anquisitum ob rem bello
Abbreviated transcription (Latin):
equitum a teip̃o nominati ualet. nec preces
q̃ sepe hostem mitigauere: Que deoꝵ iras pla¬
cant. tribunos pł: appello. ⁊ ꝓuoco ad ppłm
eumq tibi fugienti exercitus tui fugienti sena-¬
tus uiditium uidicem fero. quicerte unus plꝰ
qͣm tua dictatura potest. polletq. Uidero ces¬
surus ne ꝓuocationi sis cuirex romanus tuliꝰ
hostilius cessit. Excuriain contionẽ it᷑. quocũ
paucis dictator. cum omni agmine principũ
magister equitum ascendiss. deducieum de
rostris papirius inpartem inferiorem iussit.
secut᷑ pater bene agis inquit cumeo nos de¬
duci iussisti. un ⁊ priuatinocem mittẽ posse¬
mus. Ibi pͥmo non tam ꝑpetue orationes qmͣ
alt̾catio exaudiebantur. Uicit deiñ strepitũ
uox ⁊ indignatio fabii seniᷤᷤincrepantis suꝑbi¬
amcrudelitatemq papirii se qͦ dictatorem
rome fuisse nec a se quemquam nec plebis
quidem hominem ñ centurionem ñ nulitem

Expanded text:
equitum a te ipso nominati ualet nec preces, equitum a te ipso nominati ualet nec preces, quae saepe hostem mitigauere, quae deorum iras placant, tribunos plebis appello et prouoco ad populum eumque tibi, fugienti exercitus tui, fugienti senatus iudicium, iudicem fero, qui certe unus plus quam tua dictatura potest polletque. uidero cessurusne prouocationi sis, cui rex Romanus Tullus Hostilius cessit.' ex curia in contionem itur. quo cum paucis dictator, cum omni agmine principum magister equitum <cum> escendisset, deduci eum de rostris Papirius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos deduci iussisti unde et priuati uocem mittere possemus.' ibi primo non tam perpetuae orationes quam altercatio exaudiebantur; uicit deinde strepitum uox et indignatio Fabi senis increpantis superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque dictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non centurionem, non militem,
Abbreviated transcription (Latin):
tumultunec ip̃iꝯ dictatoris nec apparitoꝵ
eiusuox audiretur: nox uelut in p̾lio certa¬
mini finẽ fecit. Magister equitum iussus
postõ die adeẽ. cum omnes affirmarent in-¬
festius papirium exarsurum agitatũ con-¬
tione ip̃a. exacerbatumq clam ex castris
romam ꝓfugit: ⁊ patre auctorem . in. fabio
qui ter iam consul dictatorq fuerat. Uoca¬
to extimplo senatu cum maxime conquere-¬
retur apud patresuimatq iniuiriam dicta-¬
toris repente strepitus ante curiam lictoꝵ
submouentium auditur.: up̃e infensĩs
aderat Postq mn compit ꝓfectum ex castris
cumexpedito equitatu secutus. iterata dem̃
contentio ⁊ prendi fabium papiriꝰ iussit. Ubi
cum dep̃cantib pͥmorib patrum atq uniũ¬
so senatuꝑstaret inincepto inmutis animus.
tum pat̾. in. fabius quandoquid̃ inqͥt apud
te nec auctoritas senatus nec etas mea cui or-¬
bitatem paras. nec uirtus nobilitasq magist᷑

Expanded text:
tumultu <cum> nec ipsius dictatoris nec apparitorum tumultu <cum> nec ipsius dictatoris nec apparitorum eius uox audiretur, nox uelut in proelio certamini finem fecit. magister equitum, iussus postero die adesse, cum omnes adfirmarent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumque, clam ex castris Romam profugit; et patre auctore M. Fabio , qui ter iam consul dictatorque fuerat, uocato extemplo senatu, cum maxime conquereretur apud patres uim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum summouentium auditur et ipse infensus aderat, postquam comperit profectum ex castris, cum expedito equitatu secutus. iteratur deinde contentio et prendi Fabium Papirius iussit. ubi cum deprecantibus primoribus patrum atque uniuerso senatu perstaret in incepto immitis animus, tum pater M. Fabius 'quando quidem' inquit 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas mea, cui orbitatem paras, nec uirtus nobilitasque magistri
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ suȩ spatium ⁊ consilio tempus daret. sa¬
tis castigatam adolescentiam fabii eẽ. satis
deformatam uictoriam. ne ad extremũ finẽ
supplitii tenderet. neu unico iuueni neu patͥ
eius clarissimo uiro. neu fabie genti eam in¬
unget ignominiã. cum parum precib pa-¬
rumcã ꝓficerent. intueri seuientem contio¬
nem iubebant. lta irritatis militũ animis
subdere ignem ac mat̾iam seditioni. ñ ẽẽ
etatisñ prudentiȩ eius. neminẽ idq̃ fabio
penam dep̃canti suam uitio u̾surum. s dic¬
tatori si obcecatusira infestam multitudinẽ
inse prauo certamine mouiss. Postremo
ne id segr̃e dareq̃ fabii crederet se uisiuran.¬
dum dare ꝑatos eẽ. ñ uideri e re .p. inquin
tium fabium eotemꝑe animaduerti. His
uocib cum inse magisincitarent dictato¬
rem qm mag̃. equitum placarent: iussi
de tribunali descendẽ legati. ⁊ silentio ne¬
quiqͣm ꝑpreconem temptato p̃strepitu ac

Expanded text:
irae suae spatium et consilio tempus daret: sairae suae spatium et consilio tempus daret: satis castigatam adulescentiam Fabi esse, satis deformatam uictoriam; ne ad extremum finem supplicii tenderet neu unico iuueni neu patri eius, clarissimo uiro, neu Fabiae genti eam iniungeret ignominiam. cum parum precibus, parum causa proficerent, intueri saeuientem contionem iubebant: ita inritatis militum animis subdere ignem ac materiam seditioni non esse aetatis, non prudentiae eius; neminem id Q. Fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum sed dictatori, si occaecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset. postremo, ne id se gratiae dare Q. Fabi crederet, se ius iurandum dare paratos esse non uideri e re publica in Q. Fabium eo tempore animaduerti. his uocibus cum in se magis incitarent dictatorem quam magistro equitum placarent, iussi de tribunali descendere legati; et silentio nequiquam per praeconem temptato, prae strepitu ac
Abbreviated transcription (Latin):
dere haud facile eẽt.:⁊ nunc quereretur eun¬
dem accusatorem capitis sui aciudicem eẽ.
mͦ uitam sibi citius quam głam rerũ gesta¬
rum posse uociferaretur. purgaretq se in
uicem. atq ultro accusaret. tunc papiriꝰ
redintegrataira spoliari magistrum eqͥ¬
tum acirgas ⁊ secures expediri uissit. fã¬
bius fidem militum implorans. laceranti¬
b uestem lictorib ad triarios tumultũ
iam incontione miscentes se se recepit. Iñ
clamor intotam contionem ẽ. ꝑlatus. Ali-¬
bip̃ces alibiminȩ audiebantur. Qui prox¬
imo forte tribunali steterant. quia subiec¬
tioculis imꝑatoris noscitari poterant. ora¬
bant. ut parceret magistro equitum. neu
cumeo exercitum dampnaret. Extrema
contio ⁊ circa fabium glomis increpabãt.
ĩdementem dictatorem nec ꝓcul sediti¬
oneaberant. ne tribimal quid̃ satis quie-¬
tum erat. Legati circumstantes sellam ora¬
bant ut rem inposterum diem differret:⁊

Expanded text:
la cum respondere haud facile esset, et nunc quereretur eunla cum respondere haud facile esset, et nunc quereretur eundem accusatorem capitis sui ac iudicem esse, modo uitam sibi eripi citius quam gloriam rerum gestarum posse uociferaretur purgaretque se in uicem atque ultro accusaret, tunc Papirius redintegrata ira spoliari magistrum equitum ac uirgas et secures expediri iussit. Fabius fidem militum implorans lacerantibus uestem lictoribus ad triarios tumultum iam in contione miscentes sese recepit. inde clamor in totam contionem est perlatus; alibi preces, alibi minae audiebantur. qui proximi forte tribunali steterant, quia subiecti oculis imperatoris noscitari poterant, orabant ut parceret magistro equitum neu cum eo exercitum damnaret; extrema contio et circa Fabium globus increpabant inclementem dictatorem nec procul seditione aberant. ne tribunal quidem satis quietum erat; legati circumstantes sellam orabant ut rem in posterum diem differret et