comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exulabat. Sciebat autem qr ꝓpo¬
neret ecgfridus eum constituere
ep̃m: uolensq dinoscere siꝓposi-¬
tum sequeret᷑ effectus. ita queren¬
do exorsa ÷. O quam uaria inten-¬
tione diuidunt᷑ corda mortaliũ.
Quidam adeptis gaudent diuiti¬
is. alii respuentes diuitias. semꝑ
egent: tu głam mundi quãuis
offeratur respuis. Etiã si ad ep̃atũ
ꝑtingere possis. quo sublimiꝰ apd̃
mortales aliquid non est: tui clay¬
stra deserti huic gradui prefers.
At ille. Scio me inquit tanto gͣ¬
du dignum ñ eẽ: nec tam̃ iudici¬
um suꝑni gub̾natoris uspiam ef¬
fugere queo. Qͥ si tanto gradui
me subiciendum disposuit: cre-¬
do quia post modicum. liberum
reddat. Et fortasse ñ ampliꝰ quã
duob annis exactis. solitam me
meȩ solitudinis remittat ad qui¬
etem. Precipio aũ tibi in noĩe do¬
mini & saluatoris nr̃i: necui añ
meum obitum quȩ a me audisti
referas. Cumq illi multa alia q̃
querebat exponeret:atq eam de

Expanded text:
exsulabat. Sciebat autem quia propoexsulabat. Sciebat autem quia proponeret Ecgfridus eum constituere episcopum, volensque dignoscere si propositum sequeretur effectus, ita quaerendo exorsa est: « O quam varia intentione dividuntur corda mortalium! Quidam adeptis gaudent divitiis, alii amantes divitias semper egent; tu gloriam mundi, quamvis offeratur, respuis, etiamsi ad episcopatum pertingere possis, quo sublimius apud mortales aliquid non est, tui claustra deserti huic gradui praefers. » At ille: « Scio me, inquit, tanto gradu dignum non esse, nec tamen judicium superni Gubernatoris uspiam effugere queo; qui si tanto oneri me subjiciendum disposuit, credo quia post modicum liberum reddat, et fortasse non amplius quam duobus annis exactis solitam me meae solitudinis remittat ad quietem. Praecipio autem tibi in nomine Domini et Salvatoris nostri, ne cui ante meum obitum quae a me audisti referas. » Cumque illi multa et alia quae quaerebat exponeret, atque eam de
Abbreviated transcription (Latin):
uxerit homo. & in his omnib
letus fuerit: meminisse debet te¬
nebrosi tẽporiᷤᷤ ⁊ dierum multorum.
Qͥ cum uenerint uanitatis ar¬
guunt᷑ preterita: quanto mag̃
breui uidetur tempore uixisse.
ubi mors astiterit in ianuis. Hȩc
audiens illa: fusis lacͥmis p̃sagia
dira deslebat. Extersaq facie:
rursus audacia feminea adiu¬
rauit ꝑ maiestatẽ summȩ diui-¬
nitatis: ut diceret quem habitu¬
rus ẽẽt heredem regni. cum filiis
careret & frĩb. Qui parum sileis.
ne inquit dicas qr caret: habe¬
bit enim successorẽ. quẽ g̾mana
ut ipsum ecgfridum dilectione
complectaris. At illa. Obsecro in¬
quit dicas: quib in locis sit ille.
Qui ait. Cernis hoc mare mag¬
num et spaciosum. qͦt abundet
insulis: facile ẽ deo. de aliqua
harum sibi ꝓuidere: quẽ regno
preficiat angloꝵ. Intellexit gͦ qr
de alfrido diceret. qui ferebatur
filiꝰ fuisse patͥs illiꝰ: & tunc in in¬
suliᷤ scottoꝵ obstudium litteraꝵ

Expanded text:
vixerit homo, et in his omnibus vixerit homo, et in his omnibus laetus fuerit, meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum; qui cum venerint, vanitatis arguuntur praeterita; quanto magis brevi videtur tempore vixisse, ubi mors astiterit in januis? Haec audiens illa fusis lacrymis praesagia dira deflebat, extersaque facie, rursus audacia feminea adjuravit per majestatem summae Divinitatis, ut diceret quem habiturus esset haeredem regni, cum Filiis careret et fratribus. Qui parum silens: « Ne, inquit, dicas quia caret; habebit enim successorem, quem germana ut ipsum Ecgfridum dilectione complectaris. » At illa: « Obsecro, inquit, dicas quibus in locis sit ille? » Qui ait: « Cernis hoc mare magnum et spatiosum, quot abundet insulis? Facile est Deo de aliqua harum sibi providere quem regno praeficiat Anglorum. » Intellexit ergo quia de Aldfrido diceret, qui ferebatur filius fuisse patris illius, et tunc in insulis Scotorum ob studium litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissima uirgo &e mater
uirginũ xp̃i elfled: rogauitq ui¬
rum dĩ adiurans in noĩe dñi. uͭ
eum uidere & de necessariis me¬
reretur alloqui. Qui ascensa cũ
frĩb naui: uenit ad insulam.
quȩ cocuedi fluminis ostio p̃ia¬
& ipsa monachoꝵ cetib insigniᷤ.
Nam p̃fata abbatissa illo eum
sibi occurrẽ rogabat. Cuiꝰ potita
colloquiis. cum multa ab eo quę
sciscitabat᷑ audiret: ecce repente
in medio sermone aduoluta pe¬
dib eiꝰ. ad iurauit eum ꝑ nomen
illud terribile ac uenerabile su¬
ꝑni regis & angłoꝵ eiꝰ: ut dic̾et
illi quam longo tempore uictu¬
rus ẽẽt ȩcfridus fr̃ illiꝰ. & regnũ
gub̾naturus angloꝵ. Scio enim
etiam hoc dicere potes si uis. At
ille expauens ad iuramentum.
reuelare secretum: mirum inqͥt
quare sapiens femina. & in scĩs
erudita scͥpturis. longa uocare
uelis tempora uitȩ humanȩ: di¬
cente psalmista. qr anni nr̃isic̃
aranea meditabunt᷑ : et cũ mo¬
neat salomon. si annis multis

Expanded text:
ter virginum Christi Aelfleda, rogavitque virum Dei adjurans in nomine Domini, ut eum videre et de necessariis mereretur adloqui. Qui ascensa cum fratribus navi, venit ad insulam quae Coquedi fluminis ostio praeja ipsa monachorum coetibus insignis. Nam praefata abbatissa illo eum sibi occurrere rogabat; cujus potita colloquiis, cum multa ab eo quae sciscitabatur audiret, ecce repente in medio sermone advoluta pedibus ejus, adjuravit eum per nomen illud terribile ac venerabile superni Regis et angelorum ejus, ut diceret illi quam longo tempore victurus esset Ecgfridus frater illius, et Regnum gubernaturus Anglorum. « Scio enim,etiam hoc dicere potes, si vis. » At ille expavens ad juramentum, revelare secretum: « Mirum, inquit, quare sapiens femina et in sanctis erudita Scripturis, longa vocare velis tempora vitae humanae, dicente Psalmista quia Anni nostri sicut aranea meditabuntur; et cum moneat Salomon: Si annis multis
Abbreviated transcription (Latin):
sabat sentire lmiuddelicit
ut iuxta apłm uirtus in infir¬
mitate ꝑficcret᷑. Quem cũ famu¬
lus dñi boisilus a ualitudine
sanatum cerneret: ait. Uides
fũ quia lib̾atus es amolestia qͣ
laborabas. e dico tͥ qd̾ ea iam
ultra tangend̾ non es: neq hoc
moriturus in tempore. Simulq
moneo: ut quia me mors tucina
prestolat᷑ disccit ame aliqͥd quas¬
diu ddocere ualcam ñ ouuitt
Non enim plusqͣm scpium a  sõ:
quib mͥ ad docendum saiitas a¬
Respondit cuabtas¬

Expanded text:
videlicet, ut, juxta Apostolum, Virtus in infirmitate perficeretur. Quem cum famulus Domini Boisil a valetudine sanatum cerneret, ait: « Vides, frater, quia liberatus es a molestia qua laborabas, et dico tibi quod ea jam ultra tangendus non es, neque hoc moriturus in tempore; simulque moneo, ut quia me mors vicina praestolatur, discere a me aliquid quandiu docere valeam non omittas. Non enim plus quam septem dies sunt, quibus mihi ad docendum sanitas cRespondit Cudb
Abbreviated transcription (Latin):
una ualeam consun
quat̾niones septẽ: quag
ideo lectionẽ tam citiniu m¬
plere ualebant: qr solant
sidei quȩ ꝑ dilectiond̃ oꝑ ab
plicitatẽ. ñ aut̃ queitionlũum

Expanded text:
una valeam consummare quaterniones septem, quas ideo lectionem tam citissime complere valebant, quia solam in ea fidei quae per dilectionem operatur simplicitatem, non autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hospitũ cestulam iuuen
ibi quendam sudentẽ iuen
quẽ hominẽ estimans. llone
humanitatis more sust pte. ¶
lauandis manib a quã
pudes ipse abluit. li

Expanded text:
ad hospitum cellulam, invenit inibi quemdam sedentem juvenem, quem hominem aestimans, solito mox humanitatis more suscepit. Nam lavandis manibus aquam dedit, pedes ipse abluit, li
Abbreviated transcription (Latin):
dissarnensis ipsum reserre soli¬
tum testat᷑: morbo pestilentiȩ
quo tunc plurum ꝑ britannã
longe lateq deficiebant correptꝰ
est. at fr̃s monast̾ii illiꝰ totã ꝓeiꝰ
uita et saluct p̃cantes noctẽ du¬
xtre ꝑuigilem. Om̃s enim quasi
hominis sc̃i necessariã sibi eiꝰ ad¬
huc in carne p̃sentiam rebant᷑.
Qd dum ipsi mane quidam de
illis indicaret. nam nesciente eo
fecerant: respondens statim. ot
quid iacto inquit: Neq enim
putandum ÷. quia tot taliũq
iuroꝵ p̃ces ds̃ despexerit. Date
baculum et caligas. Confestu
cessum baculo inittas Ecdes¬
cente ꝑ dies uircute sanitiem
qͥdem recepit⁊ s qr¬

Expanded text:
disfarnensis ipsum referre solitum testatur, morbo pestilentiae quo tunc plurimi per Britanniam longe lateque deficiebant correptus est. At fratres monasterii illius totam, pro ejus vita et salute precantes, noctem duxere pervigilem. Omnes enim quasi hominis sancti necessariam sibi ejus adhuc in carne praesentiam rebantur. Quod dum ipsi mane quidam de illis indicaret, nam nesciente eo fecerant, respondens statim: « Et quid jaceo? inquit: neque enim putandum est, quia tot taliumque virorum preces Deus despexerit: date baculum et caligas; » confestcessum, baculo innitens, et crescente per dies virtute sanitatem quidem recepit, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolabat᷑. ꝑcussus patiore g¬
ti. uix p̃angustia it p̃mtnt
mum nutante gressu ꝑuenit
moq mane accedeus ad elm
in terram strauit: ueniam aer¬
atu stulti ausus cum lac
flagitauit: nil dubicas at
nr̃m it̃ nocturnum lustrando &¬
plorare temptasti: S ea solum c̃¬
ditione tͥ hoc indulgeo commissũ:
si ꝓmiseis te quȩ uidisti nulli añ
meum obitum ẽẽ dict᷑um. In quo
nimirũ p̃cepto eiꝰ secutus ÷ exem¬
plum: qui discipłis in monte sue
głam maiestatis ostendens ait.
slemini dyceritis uisionẽ: donec
filius hormis amortuis resurgat.
Promittehte gͦ quȩ usserat srẽm
benedyci: parit̃q culpam &e mo-¬
lestiam temerariꝰ incurre¬
bat absisit. Qui uirtutẽ quam
uiderat Ipso uiuente. sileñtio te¬
gens: post obitum eiꝰ plurimis in¬

Expanded text:
stolabatur, perculsus pavore ingenti vix prae angustia premente domum nutante gressu pervenit; primoque mane accedens ad eum sese in terram stravit, veniam de reatu stulti ausus cum lacrymis flagitavit, nil dubitans illum nostrum iter nocturnum lustrando explorare tentasti? Sed ea solum conditione tibi hoc indulgeo commissum, si promiseris te quae vidisti nulli ante meum obitum esse dicturum. » In quo nimirum praecepto ejus secutus est exemplum, qui discipulis in monte suae gloriam majestatis ostendens, ait: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Promittentem ergo quae jusserat fratrem benedixit, pariterque culpam et molestiam quam temerarius incurrebat abstersit; qui virtutem quam viderat ipso vivente silentio tegens, post obitum ejus plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocat᷑ in hripũ ad consiruen¬
dum ibidẽ monastetrũ an b
donaro uollens ilem abbas qui s
condidit ibi qũ peicbat᷑ monaste¬
rium atq cisilem quib alitea iu¬
ilros institutis disciplins igulars
mibint. Ubi famuluss li cuae¬
tus suscipiendoꝵ officio p̃pos
bospitũ ꝓbande sus grã acu¬

Expanded text:
struendum ibidem monasterium Eatan abbati donare, tollens idem abbas quosdam condidit ibi quod petebatur monasterium, atque eisdem quibus antea Mailros institutis disciplinae regularis imbuit. Ubi famulus Domini Cudberctus suscipiendorum officio praepositus hospitum, probandae suae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
rat subire disciplinam: utpote ce¬
lesti uisione ad appcienda ꝓpetue
tolerandam ꝓ dño esuriem sitimq
temporalem epulis inisuatus cde¬
stib. Qe quidẽ lindisfarnensem e¬
doctrina &e exemplis instriu possit
nou̾at: s fama p̃uentus boniu
sublimiũ uirtutũ monachi et sa¬
cerdotis mailros petere maluit.
Casuq contigit ut cũ illo ꝑuetui¬
mens equo desilisset: ingressutq
ad orandũ eocłam ipsum part¬

Expanded text:
rat subire disciplinam, utpote coelesti visione ad appetenda perpetutolerandam pro Domino esuriem sitimque temporalem epulis invitatus coelestibus. Et quidem Lindisfarnensem Edoctrina et exemplis instrui posset noverat, sed fama praeventus Boisili sublimium virtutum monachi et sacerdotis Mailros petere maluit. Casuque contigit ut cum illo proveniens equo desiluisset, ingressurusque ad orandum ecclesiam, ipsum par
Abbreviated transcription (Latin):
imanti & meo comiti cenam ꝓui¬
dere dignatus ẽ. Diuisit gͦ fragĩ
panis qđ muenit: partẽq ciꝰ dimu¬
diam equo dedit. reliquũ suo esi
nseruauit: atq ex illo iam die piõ¬
puor fastus ẽ ad icimnandum. qͥa
ninitũ intellexit eiꝰ donꝙ aibi rest¬
ctionẽ ꝓcuratam in solitudine. qͥ
quondam solitariũ qͥa nullus ho¬
minũ aderat qͥ ministrant. iꝰdem¬
modi cibo ꝑuolucies ñ panco tp̃de

Expanded text:
anti, et meo comiti coenam praevidere dignatus est. » Divisit ergo fragmen panis quod invenit, partemque ejus dimidiam equo dedit, reliquam suo esui reservavit, atque ex illo jam die promptior factus est ad jejunandum, quia nimirum intellexit ejus dono sibi refectionem procuratam in solitudine, qui quondam Eliam solitarium quia nullus hominum aderat qui ministraret, ejusdemmodi cibo per volucres non pauco tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ multis ad se uenientib monita dais xxi¬
salutis fragiles exposucrit antiqͥ hostis
ipsius sint ab infirmitate sanatȩ.
Qđ sciscitanti eidẽ elfedȩ de uita egfridi .xx¬
regis & episcopatu suo p̃dixerit.

Expanded text:
Quomodo multis ad se venientibus monita dans salutis, fragiles exposuerit antiqui hostisipsius sint ab infirmitate sanatae. sciscitanti eidem Aelfledae, de vita Ecgfridi regis, et episcopatu suo praedixerit.
Abbreviated transcription (Latin):
et missas facere. &e nom̃ meũ intet
ur̃a scͥbere dignemini. Nam ꝙ tu
scĩssime antistes. hoc te mͥ ꝓmisisse
iam retines. In cuiꝰ eẽ testimonium
futurȩ conscͥptionis religioso fr̃ĩ no¬
stro cuthfrido mansionario p̃cepisi
ut in albo ur̃e sc̃ẽ congregationis
meũ tc̃ quoq nom̃ apponeret. Sci¬
at autẽ scĩtas ur̃a quia uitã eius¬
dẽ deo dilecti patriꝰ nr̃i quã uob̾ ꝓsa
editam dedi: aliqnͣto quidẽ breuiꝰ
s eodẽ tam̃ ordine rogantib qͥb̾dã
ẽ nr̃is fr̃ib heroicis dudũ ũsib eor¬
di. Quos si uos hr̃ẽ delectat. a nobꝰ¬
exemplar acciꝑe potestis. in cuiꝰ ops
p̃fatione ꝓmisi me alias de uita ce
miracłis eiꝰ latiꝰ eẽ scͥpturũ. Quã in¬
delicet ꝓmissionẽ in p̃senti opꝰculo
put dñs decłit adimplere satago.¬

Expanded text:
et missas facere, et nomen meum inter et missas facere, et nomen meum inter vestra scribere dignemini. Nam et tu, sanctissime antistes, hoc te mihi promisisse jam retines, in cujus etiam testimonium futurae conscriptionis religioso fratri vestro Gudfrido mansionario praecepisti, ut in albo vestrae sanctae congregationis meum nunc quoque nomen apponeret. Sciat autem sanctitas vestra quia vitam ejusdem Deo dilecti Patris nostri, quam vobis prosa editam dedi aliquanto quidem brevius, sed eodem tamen ordine, rogantibus quibusdam e nostris fratribus heroicis dudum versibus edidi; quos si vos habere delectat, a nobexemplar accipere potestis, in cujus operis praefatione promisi me alias de Vita et miraculis ejus latius esse scripturum, quam videlicet promissionem in praesenti opusculo, prout D
Abbreviated transcription (Latin):
que scͥpsimꝰ p̃sentib nob̾ adinuice
conferentes de uita & iuitutib b̃i
uin suꝑ intulistis quȩ ꝓrsus memo¬
riȩ digna uidebant᷑. si ñ delib̾ato
ac ꝑfecto oꝑi noua interserere ułi
ꝑ adicere minꝰ congruũ atq inde¬
coꝵ cẽ constaret. Dehinc admonen¬
dũ ur̃e almitatis coronã ratus sumn
ut sicuti ipse munꝰ obedientiȩ me
qđ iubere estis dignati promptꝰ so¬
uere ñ distuli: ita uos quoq ad
reddendũ mͥ ur̃ȩ intercessionis pi¬
miũ pigri ñ sitis. S cũ eundẽ libi¬
lũ relegentes pia scĩssimi patris me¬
moria urõs animos ad desidetia
regni celestis adentiꝰ attollitis. pn
mea qͦ paruitate meminĩtis duu¬
nam exorare clementiã. qͣtinꝰ et ñ
pura mente desidare. & in futur
ꝑfecta b̃itudine merear uidere bo¬
na dñi in tra uiuentiũ. S & me de¬
functo ꝓ redemptione animȩ mꝙ
qͣsi familiaris & ũnaculi ur̃i oran

Expanded text:
quae scripsimus, praesentibus nobis adinvicem quae scripsimus, praesentibus nobis adinvicem conferentes, de vita et virtutibus beati viri superintulistis, quae prntur, si non deliberato ac perfecto operi nova interserere vel superadjicere minus congruum atque indecorum esse constaret. Dehinc admonendam vestrae almitatis coronam ratus sum, ut sicut ipse munus obedientiae meae, quod jubere estis dignati, promptus solvere non distuli, ita vos quoque ad reddendum mihi vestrae intercessionis praemium pigri non sitis, sed cum eumdem libellum relegentes pia sanctissimi Patris memoria vestros animos ad desideria regni coelestis ardentius attollitis, pro mea quoque parvitate memineritis divinam exorare clementiam, quatenus et nunc pura mente desiderare, et in futuro perfecta beatitudine merear videre bona Domini in terra viventium; sed et me defuncto pro redemptione animae meae quasi familiaris et vernaculi vestri orare,
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens ob indiciũ certũ cognitȩ
uĩtatis apponenda iudicaui. sicq
demũ ad scedulas manũ mutere
incipio. At digesto opusculo s ad¬
huc recento in scedulis freq̃nter ce
reu̾entissimo fr̃i nr̃o herefrido prb̃o
huc aduentanti & aliis qui diutiꝰ
cũ uiro di conu̾sati uitam illiꝰ oꝑ¬
time nou̾ant que scͥpsi legenda.
atq ex tempore retractanda p̃stiti.
latis certam u̾itatis indaginẽ sipli¬
cib explicitam sermonib cõmen¬
ui. quatinꝰ ur̃ȩ auctoritatis indici¬
o uł emendarent᷑ uł ꝓbarent᷑ uera
eẽ quȩ scͥpta sunt. Qd̃ cũ dño iu¬
uante patraitm ce corã semorib
ac doctorib uĩẽ ꝯgregationis libel¬
lus biduo legeretur. ac sollertissime
ꝑ singła ad uerũ pensaret᷑ exam̃:
nullus omimodis inuentus ẽ ser¬
mo qͥ mutari debuisset. s cuncta
quȩ scͥpta erant cõmuni consilio
decernebant᷑ absq ulla dubietate
S ce alia multa nec minora his

Expanded text:
quoties ob indicium certum cognitae quoties ob indicium certum cognitae veritatis apponenda judicavi, sic demum ad schedulas manum mittere incipio. At digesto opusculo, sed adhuc retento in schedulis, frequenter et reverentissimo fratri nostro Herefrido presbytero huc adventanti, et aliis qui diutius cum viro Dei conversati vitam illius optime noverant, quae scripsi legenda atque ex tempore retractanda praestitilatis, certam veritatis indaginem simplicibus explicitam sermonibus commenvi, quatenus vestrae auctoritatis judicio vel emendarentur, vel probarentur vera esse quae scripta sunt. Quod cum Domino juvante patrarem, et coram senioribus ac doctoribus vestrae congregationis libellus biduo legeretur, ac solertissime per singula ad vestrum pensaretur examen: nullus omnimodis inventus est sermo qui mutari debuisset, sed cuncta quae scripta erant communi consilio decernebantur absque ulla dubietate da. Sed et alia multa nec minora his
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ SC̃O AC BEXCISSIMO
patri eadfrido ep̃o. s et
om̃i congregationi frm̃ qͥ
in lindisfarnensi insula
xp̃o deseruiunt: beda fidelis ur̃¬
et conseruus. salutẽ. Quia iussi¬
stis dilectissimi ut in libro quẽ
de uita beatȩ memoriȩ patris nr̃i
cudberti ur̃o rogatu cõposui: p̃¬
fationẽ aliqͣm iuxta morẽ in fros¬
te p̃figerẽ. ꝑ quã legentib uniũ¬
sis & ur̃e desid̾iũ uoluntatis. &
obedientionis nr̃ȩ pariter assen¬
sio frat̃na claresceret: placuit in
capite p̃fationis & uob̾ qͥ nostis
ad memoriã reuocare. & eis qͥ igno¬
rant hȩc forte legentib notũ face¬
re: qͥa nec sine certissima exqͥsitio¬
ne rerũ gestaꝵ aliqͥd de tanto uiro
scribere: nec tandẽ ea quȩ scͥpseram
sine subtilissima examinatione te¬
stiũ indubioꝵ passim tnscͥbenda
qͥbusdã dare p̃sũpsi: qͥn potiꝰ pͥmo
diligent̃ exordiũ. ꝓgressũ & termi
illiꝰ ab his qͥ nou̾ant inuestigaui.
Quoꝵ etiã noĩa in ipso libro ali¬

Expanded text:
no sancto ac beatissimo Patri Eadfrido episcopo, sed et omni congregationi fratrum, qui in Lindisfarnensi insula Christo deserviunt, Beda fidelis vester conservus, salutem. Quia jussistis, dilectissimi, ut in libro quem de Vita beatae memoriae Patris nostri Cudbercti vestro rogatu composui, praefationem aliquam juxta morem in fronte praefigerem, per quam legentibus universis et vestrae desiderium voluntatis et obeditionis nostrae pariter assensio fraterna claresceret, placuit in capite praefationis et vobis qui nostis ad memoriam revocare, et eis qui ignorant haec forte legentibus notum facere, quia nec sine certissima exquisitione rerum gestarum aliquid de tanto viro scribere, nec tandem ea quae scripseram, sine subtilissima examinatione testium indubiorum passim transcribenda quibusdam dare praesumpsi. Quin potius primo diligenter exordiuillius ab his qui noverant investigans, quorum etiam nomina in ipso libro ali
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ogrnbat hoc unũ dnt̃ adstã¬
tib. Eoce seruus di imitatus illũ
qͥ uementẽ ad se nathanael
tuitus. ecce inqͥt uere isrłłta in
quo dolus ñ est. Sic̃ religiosus ac

Expanded text:
quem cernebat, hoc unum dixit astantibus: « Ecce servus Dei, » imitatus illum qui venientem ad se Nathanael intuitus, Ecce, inquit, vir Israelita, in quo dolus non est; sicut religiosus ac
Abbreviated transcription (Latin):
uomꝰ anmalia maris in quo ꝑnox ora¬
uerit illi regresso p̃buerint obsequiũ. &
fr̃ qui hec uidebat p̃ timore languesceis
eiꝰ sit oratione recreatus.
mare ad certũ diem p̃dixerit. &e orando
cibos impetrauerit.

Expanded text:
o animalia maris in quo pernox oraverat, illi regresso praebuerint obsequium, et frater qui haec videbat prae timore languescens, ejus sit oratione recreatus. mare ad certum diem praedixerit, et orando cibos impetraverit.
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatus ẽẽ rex ꝑhibetur. ut
nullũ tñ cogeret ad xp̃ianisiũ.
sed tm̃ modo credentes artiori di¬
lectione quasi conciues sibi regni
cȩlestis amplecteretur. Didicerat
enĩa doctorib auctorib q sue sa¬
lutis scruitium xp̃i uoluntariũ
ñ coacticium eẽ debere. Nec distu¬
lit quin cẽ ipsis doctorib suis locũ
sedis eoꝵ gradui congruum. in

Expanded text:
gratulatus esse rex perhibetur, ut gratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis locum sedis eorum gradui congruum, in
Abbreviated transcription (Latin):
paciendum aduersa queq uel¬
õẽ moriendum ꝓ ea quã p̃dicabatͭ
ueritate anunum habencdo. Qd
mora: Crediderunt non nulli ce
baptizabantur. mirantes simpli¬
citatem innocentis uite ac dulce.¬
dinem doctrinȩ eoꝵ celestis. Frat
aut̃ ꝓpe ipsam ciuitatem ad orien¬
tem eccłia in honorem sc̃imaitini
antiquitus facta. dum adhuc ro¬¬
mani britaniam incoleraent. in qͣ
regina quam ip̃ianã fuisse p̃difi¬
mus orare consueuerat. Inzhac
gͥ ce ipsi pͥmo conuenire. p̾sallere.
orare. missas facere. p̃dicare. et
baptizare ceperunt: donec rege
ad fidem conuerso. maiorem p̃di-¬
candi ꝑ omĩa ce ęccłias fabricandi
uł restauraudi licentiam acciꝑent.
at ubi ipse cẽ rex inter alios delecꝰ¬
tatus uita mundissima scõꝵ. et
ꝓmissis eoꝵ suauissimis que uera
esse miracłoꝵ quoq multoꝵ osten¬
sione firmauerant credens bapti-¬
cotidie ad audiendum uerbum
Quoꝵ fidei ce conu̾sationi ita con¬

Expanded text:
patiendum adversa quaequepatiendum adversa quaeque moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandi licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse miraculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptid audiendum verbum Quorum fidei et conversioni ita con
Abbreviated transcription (Latin):
tolumus molestiesse uob̃. quin
cipere. & quecunq uictui ur̃o
sunt necessaria ministrare cu.¬
iamus. Nec tñ ꝓhibemꝰ quin õs
quos potestis. fidei ur̃e religioĩs
predicando societis. Dedit gͦ
eis mansionem in ciuitate doro¬
bernensi. quȩ imꝑii sui totius
erat metropolis. eisq ut ꝓmise¬
rat cum administratione iuctꝰ
temꝑalis. licentiam qͦ p̃dican¬
di non abstulit. Fertur autem quia
adꝓpinquantes ciuitati dorober¬
nensi. more suo cum cruce scã oeima
hanc letaniam consona uoce mo¬
dularentur. Dep̃camur tedomi¬
ne inomni miscđia tua. ut aufe.¬
tur furor tuus & iratua aciuitate
ista. et dedomo sca tua qm̃ peccaui¬
mus. alła¬
primitiuȩ ęccłie uitam initari¬
orationibus iudelicet assiduis .ui.¬
giliis ac ieuiniis seruiendo. uerbũ
uitȩ quib poterant p̃dicando.
cuncta huiꝰ mundi uelut aliena sꝑnen¬
do. eatm̃ q̃ uictui necessaria uidebant᷑
aber qͦs docebant accipiendo. scđm ea q̃

Expanded text:
nolumus molesti esse vobis; quin nolumus molesti esse vobis; quin cipere, et quae victui vestro sunt necessaria ministrare curabimus. Nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. Dedit ergo eis mansionem in civitate Dorobernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut rat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagisti, hanc laetaniam consona voce modularentur: Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus et ira tua a civitate ista, et de domo sancta tua, quoniam peccavimus. Allprimitiorationibus, videlicet, assiduis, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
augustinũ cum siusocĩs ad suũ
ibidem uenire colloquium. Ca¬
uerat enĩ nemaliquã domum
ad seintroirent. ueters usus au¬
gurio. ne suꝑuentu suo siquid
maleficȩ artis habuissent. eum su¬
perando deciperent. At illi nonde¬
monica sed diuina uirtute predi¬
ti. ueniebant crucem ꝓ uexillo fe¬
rentes argenteam. ce unaginem
domini saluatoris in tabulam
depictam. letanias q canentes
ad quos uenerant salute eterna.
dño supplicabant. Cumq adiu¬
ssionem regis residentes uerbum
ei uite una cum om̃ib quiadera¬
nt eius comitib p̃dicarent: res¬
pondit rex dicens. P ulcra qͥdem
sunt uerba ce ꝓmissa que affer¬
tis. s quia noua sunt & incerta:
non his possum assensum tribu¬
re. relictiseis que tanto tempore
cũ omni angloꝵ gente seruaui.
Uerum quia de longe in regnũ
meum ꝑegrim uenistis. & ut ego
mͥ uideor perspexisse. ea que uoᷤᷤ
uerx oe optima credebatis nobis
qͦ comimunicare desideratis:

Expanded text:
Augustinum cum sociis suis ad suum Augustinum cum sociis suis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent veteri usus augurio; ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi nonmonica, sed divina virtute praediti veniebant, crucem pro vexillo portantes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes, r quos venerant salute aeterno Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: Pulchra sunt quidem verba et promissa quae affertis; sed quia nova sunt et incerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ confirmatione beatipa¬
tris gregoriĩ augustinus
cum famuł ip̃i quierant cũ eo:
rediĩt in opus uerbi. ꝑuenitq
britanniam. Erat eo cemporerex
ad Abertus in cantia potentissimꝰ¬
qui ad confinium usq humbre
tetenderat. E st autem ad orien¬
sula. In hac gͦ applicuit seruusdi
augustinus ee socii eiꝰ. uiri ut fert
ferme quadraginta: Accept
aut̃ p̃cipiente beato pap.
gregorio de gente francoꝵ
int̾pretes. & mutens ad albertũ
mandauit seuenisse de roma &e
nuntium ferre optimum. qui
sibi obtemꝑantib ȩc̃na in cęlis
gaudia. ce regnum sine fine cũ
quã adierant insula. oe eis neces
saria ministrari. donec uideret
quid eis faceret iussit. Nam et
antea fama ad cum ip̃ianȩ reli¬
gionis ꝑuenerat. ut poce qui
urorem habebat xp̃ianam de
gente francorum reginram uoca¬
bulo bertam quã ea conditiõe
aparentib acceperat. ut ritum
fidei ce religionis suȩ cum ep̃o quẽ
olatum seruare licentiam habe.
rex. Et residens sub diuo: iussit

Expanded text:
 confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus confamulus Christi qui erant cum eo, rediit in opus verbi, pervenitque Britanniam. Erat eo tempore rex Edilbereth in Cantia potentissimqui ad confinium usque Humbrae tetenderat. Est autem ad orienmare. In hac ergo adplicuit servus Domini Augustinus, et socii ejus viri ut ferunt ferme quadraginta. Acceperunt autem, praecipiente beato papa Gregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum quam saria ministrari, donec videret quid de illis faceret, jussit. Nam et antea fama Christianae religionis ad eum pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum reginam vocabulo Berte, quam ea conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, olatum servare licentiam habererex, et residens sub divo jussit
Abbreviated transcription (Latin):
trahere. Quod quãuis clerus scie¬
bat: pacient̃ tam̃ simul. ⁊ letant᷑
solis ortum expectabat. Mane uͦ
die dnicȩ resurrectionis: conue¬
nit infinica tociꝰ urbis multitu¬
do inȩccłiam. uidere qͥd inhomi¬
nẽ diuina potentia oꝑata fuisset.
quẽ antea in infirmitate bene cog.¬
nitum habuissent. Uiderunt ita¬
q i deo głam dederunt. claman¬
tes bono dño dunstanũ in uita ser¬
uisse. eui post mortẽ non solũ con¬
tigit beatius iuuere. uerũ etiam
beneficioꝵ suoꝵ grãm hominib.¬
I prestarez¬

Expanded text:
trahere. Quod quamvis clerus scietrahere. Quod quamvis clerus sciebat, patienter tamen simul et laetanter solis ortum exspectabat. Mane vero Dominicae resurrectionis convenit infinita totius urbis multitudo in ecclesiam, videre quid in hominem divina potentia operata fuisset, quem antea in infirmitate bene cognitum habuissent. Viderunt itaque, et Deo gloriam dederunt clamantes bono Domino Dunstanum in vita servisse, cui post mortem non solum contigit beatius vivere, verum etiam beneficiorum suorum gratiam hominibus praestare
Abbreviated transcription (Latin):
marinis fluctib caput inculerat.
⁊ illa quȩ morbo contracta fuerat.
ruptis uenis brachia extollebat.
manũ articulos om̃s excendebat.
& quȩ ab annis puerilib digitos
mouere non poterat: expedice iã
omĩa contrectabat. Itaq accurri¬
mus. uidimus. fleimus. & fa¬
cto mane cũ exultatione cocius
pheboꝵ aliquis ꝓpe ciuitatẽ
manebat. ita apuero debilita¬
tus. ut alumbis ac deorsum ꝑ co
hens meditatem. Hic eadie inqua
filiꝰ dei inassũpta carne dignatus
est mori eiꝰ ȩccłiam ingressus. ue¬
xillum crucis inqua moriens mor¬
tem nram destruxit cum cȩtera
multitudine adorabat. ⁊ fut᷑e fe¬
stiuitatis gaudia uixta corpus
uenerandi patris dunistam m̾a¬
nens expectabat. Adueniente aũ
phato diabolo amortuis resurrexis¬
se creditur: clamor in eccłia factus
est magnus. tumulcuans adoles¬
centẽ rectum toto corpore stare.
qui amultis annis inferiores cor¬
poris partes post se consueuerat

Expanded text:
marinis fluctibus caput intulerat, marinis fluctibus caput intulerat, et illa quae morbo contracta fuerat, ruptis venis brachia extollebat, manuum articulos omnes extendebat, et quae ab annis puerilibus digitos movere non poterat, expedite jam omnia contrectabat. Itaque accurrimus, vidimus, flevimus, et facto mane cum exsultatione totius pheborum aliquis prope civitatem manebat ita a puero debilitatus, ut a lumbis ac deorsum per thens medietatem. Hic ea die in qua Filius Dei in assumpta carne dignatus est mori, ejus Ecclesiam ingressus, vexillum crucis, in qua moriens mortem nostram destruxit, cum caetera multitudine adorabat, et futurae festivitatis gaudia juxta corpus venerandi Patris Dunstani manens exspectabat. Adveniente autem phato diabolo a mortuis resurrexisse creditur, clamor in ecclesia factus est magnus tumultuans adolescentem rectum toto corpore stare, qui a multis annis inferiores corporis partes post se consueverat
Abbreviated transcription (Latin):
coherebant. s quȩdam discors defor¬
mitas informẽ quandã ossuũ con¬
cretionẽ faciebat. Pollices retroisũ
deflexi. immobilẽ gerebant sensibi¬
licatem. Ceteroꝵ nanq digitoꝵ figo
nulla. s radices quȩdam de palma
ꝓminentes introrsum curuabant᷑.
quȩ in uola confixe unguib eam
ꝑforabant. Quȩ res incolerabiles pa¬
cienti angustias inferebat. Auerti¬
mus gͦ oculos hoc solum dicentes.
Non nos bona mulier. non nos qͥd
agendum sit consulere uelis. Iuxta
est qui ⁊ cibi consulere. ⁊ filiȩ tuȩ
salutẽ ualet ꝓcurare. Solet nanq
scd̃m fidẽ suam omĩb illũ inuo¬
cantibus subuenire. Tunc illa cõ-¬
prehensa lacinia uestis filiȩ suȩ:
traxit eam ad locũ. Moxq toto cor¬
pore interrã ꝓstrate: adorant scm
ambȩ. fletib ⁊ euilatib illiꝰ bom¬
tatẽ pulsantes. Et uere pulsabant:
qͥb tã cito misericordiȩ illiꝰ uisce¬
ra patebant. Nec dũ enĩ phebus

Expanded text:
cohaerebant, sed quaedam discors deforcohaerebant, sed quaedam discors deformatis informem quamdam ossium concretionem faciebat, pollices retrorsum deflexi immobilem gerebant sensibilitatem. Caeterorum namque digitorum figura nulla sed radices quaedam de palma prominentes introrsum curvabantur, quae in vola confixae unguibus eam perforabant. Quae res intolerabiles patienti angustias inferebat. Avertimus ergo oculos hoc solum dicentes: Non nos, bona mulier, non nos quid agendum sit consulere velis, juxta est qui et tibi consulere, et filiae tuae salutem valet procurare: solet namque secundum fidem suam omnibus illum invocantibus subvenire. Tum illa comprehensa lacinia vestis filiae suae traxit eam ad locum, moxque toto corpore in terram prostratae adorant sanctum ambae, fletibus et ejulatibus illius bonitatem pulsantes. Et vere pulsabant, quibus tam cito misericordiae illius viscera patebant. Necdum enim Phoebus
Abbreviated transcription (Latin):
ministrauerã consũmatoq mini¬
sterio ꝑ gradꝰ descendere incipiebã.
Et ecce inoccursum nr̃m uetula
quȩdã cum filia bene adulta obui¬
am se dedit. ꝓcumbens gradibus
simul & calamitans. M iseremi¬
n mei pueri dei ut deus om̃ps mi¬
sereatur ur̃i ꝓfectum uircutis cõ¬
cedens. ⁊etatem puerilẽ admatu¬
ros annos felicit᷑ ꝑducens. Nos aũ
ut id gtatis pueri factũ femine ex¬
pauescentes hesimus loco. mise.¬
uȩ causas flebiliter sciscitantes.
Tum illa. hanc inquit quã uide¬
tis filiã meã ãsũmis humeris us¬
q ad extremos manuũ arcicłos col¬
lisam obstetricis suȩ nescio aut fu¬
ror aut negligentia fedam atq
inutilem reddidit. Audiui magnã
quandã in hoc loco dei uirtutẽ eẽ.
⁊ ideo adsupplicandũ ei longo iti¬
nere temptauimꝰ huc uenire. Uos
nobis quid agendum sit edicite.
Aspiciebamus incerim manꝰ sine for¬
ma manus. Iuncture uincturis ñ

Expanded text:
ministraveram, consummatoque miniministraveram, consummatoque ministerio per gradus descendere incipiebam: et ecce in occursum nostrum vetula quaedam cum filia bene adulta obviam se dedit, procumbens gradibus simul et clamitans: Miseremini mei, pueri Dei, ut Deus omnipotens misereatur nostri, profectum virtutis concedens, et aetatem puerilem ad maturos annos feliciter perducens. Nos autem, ut id aetatis pueri, factum feminae expavescentes, haesimus loco, miseriae causas flebiliter sciscitantes. Tum illa, hanc, inquit, quam videtis filiam meam, a summis humeris usque ad extremos manuum articulos collisam, obstetricis suae nescio aut furor, aut negligentia foedam atque mutilem reddidit. Audivi magnam quamdam in hoc loco Dei virtutem esse, et ideo ad supplicandum ei longo itinere tentavimus huc venire: vos nobis quid agendum sit edicite. Aspiciebamus interim manus sine forma manus, juncturae juncturis non
Abbreviated transcription (Latin):
licatẽ ininnocenciã euomitis.
⁊ dulcissimus pat̃ nr̃ dunstanꝰ
suauicatẽ miscłiȩ sue in nos
peccatores ostendit᷑ Preroga¬
tiuã miraculi quondã asalua¬
tore inceco nato celebratã iter̃
celebrari iudetis. & aliqͥd cru¬
delit᷑ facere audetis : ẜxite. Ita
impias manꝰ euasimus. ⁊ post ħ
ȩccłiam ingressi sumus. Tunc pul¬
sato signo beatissimi patris nr̃i.
quod ipse manibus suis olĩ fecis¬
se dicebat᷑. qͦ nullũ dulciꝰ neq
ad cõmouendos hominũ animoᷤᷤ
flebilius: concurrit uniuersa
ciuitas. uolens oculis uidere.¬
quod fama reserante audierat. Ce¬
pimus itaq excelsis uocib simul
⁊ lacrimabilibus dñm dm̃ nr̃m lau¬
dare. qui ꝑ beatum dunstanũ ser
ra dignatus est beatificare. Et cũ
multa popłoꝵ milia meccłia starẽt:
neminẽ inter om̃s uideres. qui ñ
p̃ gaudio pie ac dulcit᷑ fleret.
eccłia agebat. Forte ego cũ alio pu¬
erulo coetaneo meo ad altare xp̃i

Expanded text:
litatem in innocentiam evomitis, litatem in innocentiam evomitis, et dulcissimus Pater noster Dunstanus suavitatem misericordiae suae in nos peccatores ostendit. Exite. Praerogativam miraculi quondam a Salvatore in caeco nato celebratam iterum celebrari videtis, et aliquid crudeliter facere audetis? Exite. Ita impias manus evasimus, et post haec ecclesiam ingressi sumus. Tunc pulsato signo beatissimi patris nostri, quod ipse manibus suis olim fecisse dicebatur, quo nullum dulcius, neque ad commovendos hominum animos flebilius, concurrit universa civitas, volens oculis quod fama reserante audierat. Coepimus itaque excelsis vocibus simul et lacrymabilibus Dominum Deum nostrum laudare, qui per beatum servum suum ra dignatus est beatificare. Et cum multa populorum millia in ecclesia starent, neminem inter omnes videres qui non prae gaudio pie ac dulciter fleret.ecclesia agebat. Forte ego cum alio puerulo coaetaneo meo ad altare Christi
Abbreviated transcription (Latin):
gere. ocłis sub aspicere. iterũq
adinuicẽ mutuis aspectib simul
ac nutib lȩticiã significare. Sus¬
picati nanq sumus qͦd reserat.
bonũ patrẽ nrm boni aliquid
oꝑatum fuisse. Iam cantus de
precinctione lumboꝵ. ⁊ arden¬
ciũ lucernarũ gestatione sed̾o
batur: & ecce illa quȩ lumbos
suos semꝑ castitate precinctos ha¬
buerat: ad głam dei lucernas in
ȩccłia ardentes in magna cordis
lȩticia uidebat. Mirata est gͦ de
omĩb quȩ uidebat. Ostendebant᷑
ei lammine aureȩ. cruces. bacci¬
lia. claues eccłiȩ. omĩa mirata ri¬
debat. Ipsas quoq hominũ fig᷑as.
cũ ingenti stupore considerabat.
uideres gͦ om̃s inȩccłia lacͥmas expͥ¬
mere. ⁊ cũ uocis modulatione.
cordis iubilatione dmi laudare.
Orto autẽ mane: forte ad magistros
intrauimꝰ. uapulaturi ꝓculpis qͣs¬
si cõmiseramus. Et ecce de trans¬
uerso uir bonus godricus furi¬
bundꝰ irruit. ita clamitans. uoᷤᷤ

Expanded text:
gere, oculis subaspicere, iterumque gere, oculis subaspicere, iterumque ad invicem mutuis aspectibus simul ac nutibus laetitiam significare. Suspicati namque sumus quod res erat bonum patrem nostrum boni aliquid operatum fuisse. Jam cantus de praecinctione lumborum, et ardentium lucernarum gestatione secundo batur, et ecce illa quae lumbos suos castitate semper praecinctos habuerat, ad gloriam Dei lucernas in ecclesia ardentes in magna cordis laetitia videbat. Mirata est ergo de omnibus quae videbat. Ostendebantur ei laminae aureae, cruces, baccilia, claves ecclesiae, omnia mirata videbat. Ipsas quoque hominum figuras cum ingenti stupore considerabat. Videres ergo omnes in ecclesia lacrymas exprimere, et cum vobis modulatione cordis jubilatione Deum laudare. Orto autem mane forte ad magistros intravimus, vapulaturi pro culpis quas commiseramus. Et ecce de transverso vir bonus Godricus furibundus irrupit, ita clamitans: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris continentur precipua ue¬
neratione memoria celebratur:
postulabat illa acustodib eccłiȩ
ut sibi liceret eadẽ nocte uigili¬
as ibidẽ celebrare. Quod dũ facile
ꝓpt̃ uitȩ religionẽ obtinuisset:
remansit ineccłia iuxta requiem
beati patris dunstani stans. tota¬
q nocte uigiliis & orationib ua¬
cans. Iam nocturnas laudes in¬
ceꝑamus. iam octauũ responso¬
rium sint lumbi uri p̃cineti mo¬
dula tis uocib concinebamus:
cũ uͥgo dei uehementẽ infaciem
sustinens pruritũ arcissima digi¬
toꝵ impressione cepit oculos ꝑfri¬
care. Inde statim sanguis uberti¬
i exiens: insuꝑpositum capitis
sui uelam̃ uelam̃ defluxit. Mo¬
desteq illa circũstantib annu¬
ens: prebete inquit uas sangͥnis
susceptortũ. ne terra scã eiꝰ colluui¬
one maculetur. Quod post quã
illi fecissent: limphã quoq lauã¬
dis ocłoꝵ orbib p̃buerunt. Inte¬
rim nos pueri uultus illuc diri.¬

Expanded text:
vatoris continentur, praecipua vevatoris continentur, praecipua veneratione memoria celebrabatur, postulabat illa a custodibus ecclesiae, ut sibi liceret eadem nocte vigilias ibidem celebrare. Quod dum facile propter vitae religionem obtinuisset, remansit in ecclesia juxta requiem beati Patris Dunstani stans, totaque nocte vigiliis et orationibus vacans. Jam nocturnas laudes incoeperamus, jam octavum responsorium Sint lumbi vestri praecincti, modulatis vocibus concinebamus, cum virgo Dei vehementem in facie sustinens pruritum, arctissima digitorum impressione coepit oculos perfricare. Inde statim sanguis ubertim exiens, in suppositum capitis sui velamen defluxit, modesteque illa circumstantibus innuens: Praebete, inquit, mihi vas sanguinis susceptorium, ne terra sancta ejus colluvione maculetur. Quod postquam illi fecissent, lympham quoque lavandis oculorum orbibus praebuerunt. Interim nos pueri vultus illuc diri
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ȩccłiam dei elfricus cognom̃¬
to baca exheredare temptauit. s
me cutore nichil efficere potuit. c̃
autẽ confecto negotio: ad locũ reqͥ¬
etionis meȩ uado. Uide gͦ ut illa
die & hora ibi te inueniã. quatinꝰ
ꝑte grãm meã meis curb ostñdã.
Regressus itaq est languidꝰ inci¬
uitatẽ. narrauit omib quȩ audie¬
rat. indictũ diẽ pacient̃ expectaba
Stupendum ualde. die & hora qui
sc̃s sese uenturũ predixerat: de
suscepta sanitate loripes gaudebe¬
une ineffabili totã urbẽ lȩticiari¬
plebat. Hactenus ea quȩ alioꝵ te¬
stimoniis ad nr̃am noticiã ꝑlata
sunt enarrauimꝰ. nc̃ iis quȩ nr̃as
tate facta sunt enarrandis oꝑan
dabimus.
mixa quod ex quo nata est. huius
niundi lucẽ non uiderat. s exhoc
beata qͦd et̃nã lucẽ ardenti semꝑ
desiderio quesiuerat. Et cũ forte
eni ep̃i instaret. in qͦ parit᷑ alis
om̃ium quoꝵ reliquiȩ in ȩccłia sal¬

Expanded text:
Nam Ecclesiam Dei Elfricus, cognomeNam Ecclesiam Dei Elfricus, cognomento Bata, exhaeredare tentavit, sed me tutore nihil efficere potuit. Nunc autem confecto negotio ad locum requietionis meae vado. Vide ergo ut illa die et hora ibi te inveniam, quatenus per te gratiam meam meis civibus ostendam. Regressus est itaque languidus in civitatem, narravit omnibus quae audierat, indictum diem patienter exspectabat. Stupendum valde, die et hora qua sanctus sese venturum praedixerat, de suscepta sanitate loripes gaudebat, et ineffabili totam urbem laetitia replebat. Hactenus ea quae aliorum testimoniis ad nostram notitiam perlata sunt enarravimus: nunc his quae nostra aetate facta sunt enarrandis operam dabimus. misera, quod ex quo nata est hujus mundi lucem non viderat, sed ex hoc beata quod aeternam lucem ardenti semper desiderio quaesiverat. Et cum forte oeni episcopi instaret, in quo pariter et aliorum omnium, quorum reliquiae in ecclesia Sal
Abbreviated transcription (Latin):
en & illud non parua dignũ
est admiratione: qͦd quodã ue¬
nerabili sene &e re in omĩ regione
ꝓbato referente agnouimiꝰ. Ait nã¬
q eundẽ patrem & dñn nrm cui¬
dam loripedi in somnis apparuisse.
atq ad reqͥem corporis sui sanandꝰ
ueniret p̃cepisse. Qui ad locũ ueni¬
ens. nec qͥcqmͣ ꝑmultos dies oran¬
do salutis ĩeniens: tedio siie des¬
ꝑatione fractus recessit. itinere
quo uenerat redire temptauit.
Iamq mediam penȩ uiam ꝑegerat.
cũ is qui dudũ dormienti apparu.¬
erat uultu seuerus. ueste decorus
occurrit. sciscitans unde ueniret
uel quo ꝑgendo tend̾et. Recuꝑan¬
de inquit salutis grã iussus ad
scm̃ dei dinistanũ ꝑrexi. s nichil ꝓ¬
ficiens ad domũ meã redeundũ pi¬
taui. Tum ille. ego inquit sũ dim¬
stanꝰ. om̃iũ seruoꝵ dei conseruus.
Necessariis quibꝰdã causis occupatꝰ.
non poteram his dieb reqͥem cor¬
poris mei iusitare. nec p̃sentiã
meã filiis ibidẽ manentib exhib̾t.

Expanded text:
et illud non parva dignum est admiratione, quod quodam venerabili sene, et in omni religione probato referente agnovimus. Ait namque eumdem patrem et dominum nostrum cuidam loripedi in somnis apparuisse, atque ut ad requiem corporis sui sanandus veniret praecepisse. Qui ad locum veniens, nec quidquam per multos dies orando salutis inveniens, taedio sive desperatione fractus recessit, itinere quo venerat redire tentavit. Jamque mediam pene viam peregerat, cum is qui dudum dormienti apparuerat, vultu severus, veste decorus occurrit, sciscitans unde veniret, vel quo pergendo tenderet. Recuperandae, inquit, salutis gratia jussus ad sanctum Dei Dunstanum perrexi, sed nihil proficiens ad domum meam redeundum putavi. Tum ille: Ego, inquit, sum Dunstanus, omnium servorum Dei conservus, necessariis quibusdam causis occupatus, non poteram his diebus requiem corporis mei visitare, nec praesentiam meam filiis ibidem manentibus exhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
tis gaudenti animo uidere. At is
qͥ legatione patris fungebatur:
quȩ audierat p̃posito fidelit᷑ nũ¬
ciabat. s ille infideli mente nm
ciata pariupendebat.
sione uisus est frĩb de eccłia
exire. Quẽ cũ exeuntẽ retinere
uellent: non possũ inqͥt ibi ma¬
ec multo post eccłia saluato¬
ris igni combusta est. parietes
ceciderunt. nec quicqm᷑ ex om̃ib
monasterii officinis incombustũ
remansit. pret̃ duas domos sine
quib monachi remanere ñ pos¬
sent. dormitoriũ scilicet & refe¬
ctoriũ. tantãq claustri partẽ. sub
quanta absq imbriũ infusione
ab una domo in aliã possent intro¬
ire. Ex quo satis uidere fuit. qnͣã

Expanded text:
tis gaudenti animo videre. At is tis gaudenti animo videre. At is qui legatione Patris fungebatur, quae audierat praeposito fideliter nuntiabat, sed ille infideli mente nuntiata parvipendebat. sione visus est fratribus de ecclesia exire? Quem cum exeuntem retinere vellent: Non possum, inquit, ibi maNec multo post ecclesia Salvatoris igni combusta est, parietes ceciderunt, nec quidquam ex omnibus monasterii officinis incombustum remansit, praeter duas domos sine quibus monachi remanere non possent, dormitorium scilicet et refectorium, tantamque claustri partem sub quanta absque imbrium infusione ab una domo in aliam possent introire. Ex quo satis videre fuit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ dunstanũ indistis: Nũqͥd
locutus fuerit audistis: Harra¬
uitq omĩa seriatĩ. hȩc inquiens
& hȩc locutus est. Surgentes gͦ pu¬
eri ut intrarent domum marcy¬
rii: transierunt ante pͥmos magi¬
stros. dormierunt. Transierunt
ante scdos: dormierunt. Transie¬
runt ante tercios & quartos: dor¬
mierunt. Post paululũ uͦ eingilan¬
tes ⁊ derisos se graut̃ dolentes:
uersi infurorẽ statuunt seuissimã
t̃cia diei hora de pueris ultionem
sumere. quos ꝓtegente dunsta¬
no mane ñ potuerunt continge¬
re. Talis et enĩ mos inȩccłia tunc
temporis erat: ut qͦs pͥma diei ho¬
ra sine uindicta seruaret. eosho¬
ra tercia durins puniret. Sed
dunstanꝰ ĩ emꝑ & ubiq fidelis.
ita prefatos eadẽ hora ase magi¬
stros diuisit: ut non tam de pue¬
roꝵ lesione cogitare. quã de sua
liberet. confusione tractare. Itapu¬
eri ꝑiculũ diei illiꝰ euasere. atq in
crastino uigilias dñice natiuita¬

Expanded text:
Patrem Dunstanum vidistis? num quid Patrem Dunstanum vidistis? num quid locutus fuerit audistis? Narravitque omnia seriatim, haec inquiens: Haec et haec locutus est. Surgentes ergo pueri ut intrarent domum martyrii, transierunt ante primos magistros, dormierunt; transierunt ante secundos, dormierunt; transierunt ante tertios et quartos, dormierunt. Post paulo vero evigilantes, et derisos se graviter dolentes. versi in furorem statuunt saevissimam tertia diei hora de pueris ultionem sumere, quos protegente Dunstano mane non potuerunt contingere. Talis enim mos in Ecclesia tunc temporis erat, ut quos prima diei hora sine vindicta servaret, eos hora tertia durius puniret. Sed Dunstanus, semper et ubique fidelis, ita praefatos eadem hora a se magistros divisit, ut non tam de puerorum laesione cogitare, quam de sua liberet confusione tractare. Ita pueri periculum diei illius evasere, atque in crastino vigilias Dominicae nativita