comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã cer nit polum. Non ante saeclis
cognitum. Noctu iubar effulgurat.
Quototus orbis cernitur flaminisq
subuehipius Haec inter instar nec¬
taris. Miranda plectro claruit. Nam
oinxit aptelinea. Uit& sacra sequa¬
cibus. Iani dux alumnis acpotens.
assis gregissuspirus. gliscatboniss drũ
cauens. sit callis ut sequaxtui. Mtc¬
bre uiter referre. quodbeatus Gre¬
gorius papa minine: ahuius sanctissi¬
mi patris uita descripsit. Deniq
cum diuina ammonitione a sub¬
lacu in hunc ubi requiescit locum.
pei quinquaginta ferme milia ad¬
uentaret tres eum corii quas
alere solitus erat sunt circũ uoli¬
tantes secuti. Cui ad omne conui¬
uium usque dum huc ueniret duo
angeli infigura iuuenũ apparen¬
tes. osten derunt ei quã uiã
arripere deberet. In loco autem
isto quidã dĩ seruus tunc habita¬
culũ habebat. adquẽ diuinitus
ita dictũ est. his tu parce locis.
alter amicus ad est. Hic autẽ hoc
est incassini arcẽ perueniens. in

Expanded text:
quam cernit polum. Non ante seclis quam cernit polum. Non ante seclis cognitum Noctu iubar effulgurat, Quo totus orbis cernitur Flammisque subvehi pius. Haec inter instar nectaris Miranda plectro claruit. Nam pinxit apte lineam Vitae sacrae sequacibus. lam dux alumnis at potens, Adsis gregis suspiriis, Gliscat bonis ydrum cavens, Sit callis ut sequax tui! Lbreviter referre, quod beatus Gregorius papa minime in huius sanctissimi patris vita descripsit. Denique cum divina ammonitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum per quinquaginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolitantes secuti. Cui ad omne bivium, usque dum huc veniret, duo angeli in figura iuvenum apparentes, ostenderunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce locis, alter amicus adest'. Hic autem, hoc est in Cassini arcem, perveniens, in
Abbreviated transcription (Latin):
pellens nubila. Etatis ipso limine
Despexit eua florida. Airaculoꝵ p̃¬
potens afflatus alti flamine. Re
Laturus esũ plurib Panis refrmat uas¬
culum artũ petens ergastubx̃ Ex¬
tinxit gnes ignib Tregit ueneni
baiolã Crucis ꝑ arma exmbiã Coer¬
euit mente uaga. leni fiagello
corporis. łunduntͥ amnes rupib
Redit calxps egargite. Currit pundas
obsequens Peplo puer uitot necem
irus patescit apditũ. Mandata p̃¬
pes efficit. Hostẽ riunã conterir
Cedit temens leo graue. immo fit
moles leuis. Rogus migrat fantastic̃
Pactum reuisit sospitas. excessus absen¬
tum patet: Rector uafer de pren¬
deris. iniq possessor fugis. futura
prae noscemini. Ar chana corñ contigit
undantur aedes somniis. tellusuo¬
mit cadauera. Oracone frenatum
rugax. aether pluit numis mata.
Ti trum resistit cautib Manant
oliuo dolia. uinctum resoluit uisio
uitã receptant funera: Tantipo¬
testas luminis. Voto sororis uincitur.
ouo plus amat quis plus ual&. enare

Expanded text:
pellens nubila. Aetatis ipso limine Despexit aevi florida. 4. Miraculorum praepotens, Afflatus alti flamine, Resinens. 5. Laturus esum pluribus, Panis reformat vasculum; Artum petens ergastulum, Extinxit ignes ignibus. Fregit veneni baiulam Crucis per arma cymbiam. Coercuit mentem vagam Leni flagello corporis. Funduntur amnes rupibus. Redit calybs e gurgite, Currit per undas obsequens. Peplo puer vitat necem. Virus patescit abditum. Mandata praepes efficit. Hostem ruina conterit. Cedit fremens leo grave. Immota fit moles levis. Rogus migrat fantasticus. Fractum revisit sospitas. Excessus absentum patet. Rector vafer, deprenderis. Inique possessor, fugis. Futura praenoscimini. Arcana, cor, non contigis. Fundantur aedes somniis. Tellus vomit cadavera. Dracone frenatur fugax. Aether pluit nomismata. Vitrum resistit cautibus. Manant olivo dolia. Vinctum resolvit visio. Vitam receptant funera. Tanti potestas luminis Voto sororis vincitur. Quo plus amat quis, plus valet Enare
Abbreviated transcription (Latin):
Sepultum est: Fuit aut̃ statura
ꝓcerus. & adbella per agenda toto
corpore coaptatus. Huius tumulũ
nr̃is indieb giselbertus qui dux ue¬
ronensium fuerat aperiens. spatã
eius & si quid in ornatu ipsius inuen¬
tũ fuerat abstulit. Quise obhanc
causam uanitate solita apud indoc¬
tos homines albomn uyysse se iactałat¬
extinto albom gnũ eius inuadere
conatus est Sedminime potuit.
quia langobardi nunium demorte eiꝰ
Solentes eum moliehantur extin¬
puere: Stacimq rosemunda longino
prefecto rauenne mandauit ut
citius naue diriger& q̃ eos susci¬
pere possit. Longinus tali nun¬
tio latus effectus festinanter
nauem direxit. In quã helmi¬
chis cũ rosemunda ia conguge
noctu fugienees ingressisunt
Auferentes que secũ albsiundã
regis filiã & om̃em lango bardo¬
rũ thesaurũ uelotius rauenna
ꝑ uenerunt. Iunc longinus p̾¬
fectus suadere caepit rosemun¬
de ut helmichis interficeret
et eius se nuptus copularet

Expanded text:
sepultum est. Fuit autem statura sepultum est. Fuit autem statura procerus et ad.bella peragenda toto corpore coaptatus. Huius tumulum nostris in diebus Giselpert, qui dux Veronensium fuerat, aperiens, spatham eius et si quid in ornatu ipsius inventum fuerat abstulit. Qui se ob hanc causam vanitate solita aput indoctos homines Alboin vidisse iactabatextincto Alboin, regnum eius invadere conatus est. Sed minime potuit, quia Langobardi, nimium de morte illius dolentes, eum moliebantur extinguere. Statimque Rosemunda Longino praefecto Ravennae mandavit, ut citius navem dirigeret, quae eos suscipere possit. Longinus tali nuntio laetus effectus, festinanter navem direxit, in qua Helmechis cum Rosemunda, sua iam coniuge, noctu fugientes ingressi sunt. Auferentesque secum Albsuindam , regis filiam, et omnem Langobardorum thesaurum, velocius Ravennam pervenerunt. Tunc Longinus praefectus suadere coepit Rosemundae, ut Helmechis interficeret et eius se nuptiis copularet
Abbreviated transcription (Latin):
Iuerat talimodo in regis necẽ ad¬
sensit. Tunc rosemunda dũ se
alboin in meridie sopori dedis¬
s& magnũ in palatio silencium
fieri p̃cipiens. Om̃ia alia arma
subtrahens spatã illius ad lectu¬
li caput ne tolli aut euaginari pos
sit conligauit. Et iuxta consili¬
ũ perideo helmechis interfecto¬
rem om̃ibestia crudeliore in¬
traduxit. Albo in subito de so¬
pore ex ꝑgefactus malũ quod in¬
minebat intellegens. manĩi cirius
ad spatã porrexit. Qua strictius
religatã abstrahere non ualens.
ad p̃henso tamen scabello sub pe¬
daneo secũ eo ꝑ aliquod spaciũ de¬
fendit. Sed heu ꝓdolor. uir belli¬
cosissimus & summe audacie nichil
contra hostẽ p̃ualens quasi unus
decestibus interfectus est. Uni¬
usque mulierculȩ consilio perut.
qui per tot hostiũ strages bello
famo sissimus extitit. Cuius corpis
cũ maxximo langobardorũ fletu
& lamentis. sub cuiusdã scala as¬
censu queq palatio erat contigua

Expanded text:
luerat, tali modo in regis necem coactus adluerat, tali modo in regis necem coactus adsensit. Tunc Rosemunda, dum se Alboin in meridie sopori dedisset, magnum in palatio silentium fieri praecipiens, omnia alia arma subtrahens, spatham illius ad lectuli caput, ne tolli aut evaginari possit, fortiter conligavit, et iuxta consilium Peredeo Helmechis interfectorem omni bestia crudelior introduxit. Alboin subito de sopore experrectus, malum quod imminebat intellegens, manum citius ad spatham porrexit; quam strictius religatam abstrahere non valens, adprehenso tamen scabello subpedaneo, se cum eo per aliquod spatium defendit. Sed heu pro dolor! vir bellicosissimus et summae audaciae nihil contra hostem praevalens, quasi unus de inertibus interfectus est; uniusque mulierculae consilio periit, qui per tot hostium strages bello famosissimus extitit. Cuius corpus cum maximo Langobardorum fletu et lamentis sub cuiusdam scalae ascensu, quae palatio erat contigua,
Abbreviated transcription (Latin):
uertit. altũ concipiens in corde do¬
lorem quẽ conpescere nonualens.
mox inmariti necem. patris funus
um licatura exarsit. Consiliumq
mer cum heimihis quiregis scilpor
hocẽ areniger & conlactaneuserat¬
dens egem intet ficer& iut. Qui
reginȩ persuasit. ut ipsa peredeo
quierat uir fortissimus in hoc c̃sil¬
um adsciret. Pcredeo cũ regirie
suidenti tanti nefis consensum
adhibere uollet. Illa se noctu¬
in lecto sue uestiarie. Cu qua pe¬
redeo stupri consuetudinẽ habe¬
bat sub posuit. Vbi peredeo rem
nes cius ueniens cũ regina concu¬
buit: Cũq illa patrato iã scele¬
re ab eo quereret qua se ẽe ex¬
istimar& & ipse nomen suȩ ami¬
cę quã esse putabat nominass&.
regina sub iunxit. Nequaqũa ut
pitas. sed ego rosemunda sũ inquit
este nunc talẽ re peredeus per¬
petratã habes ut aut tu albo in
inter ficies aut ipse te suo gladio
extinguet. Tunc illȩ intellex it
malũ quod fecit & qui sponte no¬

Expanded text:
vertit, altum concipiens in corde dovertit, altum concipiens in corde dolorem, quem compescere non valens, mox in mariti necem, patris funus vendicatura exarsit. Consiliumque mox cum Helmichis, qui regis schilpor, hoc est armiger et collactaneus erat, ut regem interficeret iniit. Qui reginae persuasit ut ipsa Peredeo, qui erat vir fortissimus, in hoc consilium asciret. Peredeo cum reginae suadenti tanti nefas consensum adhibere in lectulo suae vestiariae, cum qua Peredeo stupri consuetudinem habebat, supposuit; ubi Peredeo rem nescius veniens, cum regina concubuit. Cumque illa patrato iam scelere ab eo quaereret, quam se esse existimaret, et ipse nomen suae amicae, quam esse putabat, nominasset, regina subiunxit: 'Nequaquam ut putas, sed ego Rosemunda sum', inquit. 'Gerte nunc talem rem, Peredeo, perpetratam habes, ut aut tu Alboin interficies, aut ipse te suo gladio extinguet'. Tunc ille intellexit malum quod fecit, et qui sponte no
Abbreviated transcription (Latin):
populus in hac citrte: Siꝗͥdem
aebei uouerat quod uniuersũ po¬
pulũ quia setradere mnoluis s& gla¬
dio extinguereg Iti post quam
talruotum disrumpens. ciuib ħi¬
onsurtens. ipre ciuitatẽ aggressus.
illi lasionem inferens iniua pro¬
missieni ꝑmansit:lunc adeum
om̃is populus inpalatiũ qđ quondã
rex theudericus construxerat con¬
currens. past tantas animũ mise¬
ris de spe ianifidus coepit futura
uirex pastqua initalia tresanpos
& sexmenses se gnana. insidussu
conigis inter. emptas e: Cansaaut̃
inter fectionis eis. haec fuit. Cumin
conunuo ultra quã opor tuerat
apud ueronas lae tus resider&. cũ
poculo qđ decapite cunimundire¬
gis susocerificerat. regine adbi¬
bendum uinũ dari p̃cepit atqre
ut cum patrę suo lactanterbiberet
inuitauit. hoc necũ uideatur in¬
possibile. ueritatẽ in xp̃o loquor.s
ego hoc poculũ uidi in quodandie
festo. ratchis principem ut illud
conuiuissis ostentar& manutenente:
itur rase munda ubirem animad¬

Expanded text:
populus in hac civitate'. Siquidem Alboin voverat, quod universum populum, quia se tradere noluisset, gladio extingueret. Qui postquam talem votum disrumpens civibus iconsurgens, ipse civitatem ingressus, nulli laesionem inferens, in sua promissione permansit. Tunc ad eum omnis populus in palatium, quod quondam rex Theudericus construxerat, concurrens, post tantas animum miserias de spe iam fidus coepit futura Qui rex postquam in Italia tres annos et sex menses regnavit, insidiis suae conjugis interemptus est. Causa autem interfectionis ejus, haec fuit. Cum in convivio, ultra quam oportuerat apud Veronam laetus resideret, cum poculo, quod de capite Cunimundi regis sui soceri fecerat, reginae ad bibendum vinum dari praecepit, atque eam ut cum patre suo laetanter biberet, invitavit. Hoc ne cui videatur impossibile, veritatem in Christo loquor, ego hoc poculum vidi in quodam die festo, Ratchis principem ut illud convivis suis ostentaret, manu tenentem. Igitur Rosemunda ubi rem animad
Abbreviated transcription (Latin):
bardĩ lel ndentibus tta didi:
ab orrentali urbis parte antrcu&
equus eius inportae medio conei¬
lens quam us calcrib stimulaꝰ
quamrnis hinc inde hastarĩ uerberib
easus. altmapoterat eletari Tuno
hnus exisdem langobardis calit̃
fegem adlocutus ẽ dicens. Mem̃
pordde rex quale uotum uouisti¬
i frange eindurũ uote. & igredi

Expanded text:
bardis obsidentibus tradidit. ab orientali urbis parte introiret, equus eius in portae medio concidens, quamvis calcaribus stimulatus, quamvis hinc inde hastarum verberibus caesus, non poterat elevari. Tunc unus ex eisdem Langobardis taliter regem adlocutus est dicens: 'Memento, domine rex, qualem votum vovisti. Frange tam durum votum, et ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
inculcari illud maxime quod pa¬
tis hac desolatione nos adõ gͣuari
brauissimũ onꝰ ẽ mͥ solum eẽ ĩ mecdio
nationis pͣue atꝙ ꝑu̾se. solum patre
fr̃e illo expulso alio ñ consecrato.
Si eccłiam si statum xp̃ianttatis cu¬
res. locum nr̃m respicias. ⁊cura pa¬
tris in omĩb spectata ordinationem
mereatur. Mettense ⁊ me tuo exaucdi¬
to nullius detractione tt̾uis reme¬
moret᷑ ꝑsoluit tͥ qd̾ patiri filius qd̃
p̃lato subditꝰ. Demde quibꝰdã int̾po¬
sitis in fine tta ꝯdudit. Quomͦ rexsit

Expanded text:
inculcari, illud maxime, quod painculcari, illud maxime, quod pateris hac desolatione nos adeo gravari. Gravissimum onus est michi, solum esse in medio nationis pravae et perversae; solum, patre et fratre illo expulso, alio non consecrato. Si ecclesiam, si statum christianitatis curas, locum nostrum respicias, et cum vita patris in omnibus spectata ordinacionem mereatur, Mettensem et me tuo exaudito, nullius detractione ulterius remoretur. Persolvet tibi quod patri filius, quod praelato subditus. Deinde quibusdam interposit
Abbreviated transcription (Latin):
ueneraborte. in eo beatum petrũ. in qͦ
obediendo. seriuendo. te mͥ conciliabo.
in eo beatum apłm. Mhonttꝰ ate susce¬
pi ꝯfratrẽ meum mettensem ut te
ip̃m. attendens illud dñicũ. Qͥ uos
recipit. me recipit. Causam eiꝰ meã
feci. negociũ eiꝰ meũ exiftimaui eadẽ
Ad hoc me inuitauit mutera frat̾ni¬
tas. debtta caritas. s p̾cipue uissio
tua beniuolentia tua. ⁊ habita ĩ me
fiducia. Pret̾ea treuerensis eccłia c̃
dñm pulsat. in consolatione sui de¬
tͥm̃tũ his temporib me mediante de¬
plorat. Uidua fere bienino qͣnta pas¬
sa ẽ ⁊ patit᷑. qnͣtum afflcta ẽ ⁊ affu¬
gitur. foris pugne intus timores.
Elegit uirum de plebe dignum sa¬
cerdotem. idoneum patrem. cõmu¬
ni assensu. teste ꝯscientta mea corã
do ⁊ corã te. qd̾ nichil simoniachũ etiã¬
petitione remota int̾uenerit. Conse¬
cͣtionẽ eius miram᷑ differri. dilatio¬
nem tam gͣuem miram᷑ potiusse tͥ

Expanded text:
venerabor te, in eo beatum Petrum; in quo venerabor te, in eo beatum Petrum; in quo obediendo serviendo te michi conciliabo, in eo beatum apostolum. Monitus a te suscepi confratrem meum Mettensem ut te ipsum, attendens illud dominicum: « Qui vos recipit, me recipit » , causam ejus meam feci, negocium meum existimavi, eadem Ad hoc me invitavit mutua fraternitas, debita caritas, sed praecipue jussio tua, benivolentia tua et habita in me fiducia. Praeterea Treverensis ecclesia cum  filia dominum pulsat, inconsolabile sui detrimentum his temporibus me mediante deplorat. Vidua per biennium fere quanta passa est et patitur! quantum afflicta est et affligitur! Foris pugnae, intus timores. Elegit virum de plebe dignum sacerdotem, idoneum patrem, communi assensu, teste conscientia mea coram Deo et coram te, quod nichil symoniacum peticione remota intervenerit. Consecrationem ejus miramur differri, dilationem tam gravem miramur potuisse tibi
Abbreviated transcription (Latin):
de suo credere ita se oĩa habere sicut
scrͥptura referente cognouerat. S et
recordatꝰ quoda clero treuerensi ne id
faceret aplica auctoritate sibi int̾¬
dictum fuisset. ne forte adu̾sus eũ
exinde potuissent. qͣndoq idonee ac¬
cusationes consurgere congrinĩ dux̃
suꝑ hoc litteras nittere romano pon¬
tifici. ĩ qͥb ⁊ meminit depulsionis ab
epatu herimanni fupͣdicti metten¬
sis ac sͥ iniuncte reconciliatõnis ut
iudelicet ip̃ius int̾uentione heri¬
mannꝰ loco suo restitueretur. qd̃ lici
satis laborauerit. ñ tñtunc sed postea
obtinuit. litterarum aũ quas mit¬
tebat hic erat modꝰ. Gregorio sũmo
pontifici. km̃o dño reuerentissimo
patri. theodicus uirdunensis ep̃c qͣl¬
cunq tñ s̾us. dilectõnẽ qͣm patͥ filiꝰ.
subiectionem qm p̃lato subditꝰ. ser¬
uitutem qͣm dño seruus. Posse tͥ obe¬
dire maxima mͥ ẽ iocunditas posse ser¬
uire ñ parua hilaritas. In quo enĩ

Expanded text:
de suo credere, ita se omnia habere sicut de suo credere, ita se omnia habere sicut scriptura referente cognoverat. Sed et recordatus, quod a clero Treverensi ne id faceret apostolica auctoritate sibi interdictum fuisset, ne forte adversus eum exinde potuissent quandoque idoneae accusationes consurgere, congruum duxit super hoc litteras mittere Romano pontifici, in quibus et meminit depulsionis ab episcopatu Herimanni supradicti Mettensis ac sibi injunctae reconciliationis, ut videlicet ipsius interventione Herimannus loco suo restitueretur; quod, licet satis laboraverit, non tamen tunc sed postea obtinere potuit. Litterarum autem quas mittebat hic erat modus . Gregorio summo pontifici karissimo domino reverentissimo patri Theodericus Virdunensis ep dilectionem quam patri filius, subjectionem quam praelato subditus, servitutem quam domino servus. Posse tibi obedire maxima est michi jocunditas, posse servire non parva hilaritas; in quo enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͣnto eitiꝰ possumꝰ ad has partes ꝓꝑa¬
mͦ. ⁊ ĩ uia reditꝰ ĩuenit nos tuus nũ¬
tius. Gaudeant qui uelint. doleant
qui uelint. nos do ꝓpitio assumus dñs
ille quid agat. scire ñ curamꝰ. si quod
tu moniusti. libent̾ ne damnũ nob̃¬
faciat ꝓuidebimus. De faxonib uͦ
de sakzburgense archiep̃o de comite
adalb̃to ⁊ de aliis ad nos redire uolen¬
tib id tͥ respondemꝰ. quia ꝯsilus tuis li¬
benter acquiescimꝰ ut tantummͦ
pax fiat in nr̃is temporib uidelicet ut
fideles sint cũ ad nos redierint. Cu aũ
si ñ gͣuaris facere quod uolumꝰ. aug̾tã
ad nos uenire post festum apłoꝵ petͥ
festo eoꝵ. Radispone erimꝰ. Studeas
gͦ ad nos uenire ut tuo nos aduentu
possis letificare. Insuꝑ tͥ mandat
litteras cum p̾fatꝰ theodicus accẽptas
legisset. noluit quidẽ quod petebat᷑
libenter adimplere. s attonitus re¬
rum magnitudine. ñ potuit in cor¬

Expanded text:
et quanto citius possumus ad has partes properaet quanto citius possumus ad has partes properamus, et in via reditus invenit nos tuus nuntius. Gaudeant qui velint, doleant qui velint, nos Deo propicio assumus. Domnus ille quid agat, scire non curamus, sed quod tu monuisti, libenter ne nobis dampnum faciat, providebimus. De Saxonibus vero, de Salzburgense archiepiscopo, de comite Adalberto et de aliis ad nos redire volentibus id tibi respondemus, quia consiliis tuis libenter acquiescimus, ut tantummodo pax vera fiat in nostris temporibus, videlicet ut fideles sint, cum ad nos redierint. Tu autem si non gravaris facere quod volumus, Augustam ad nos venire post festum apostolorumfestivitate eorum Radisponę erimus. Studeas ergo ad nos venire, ut tuo nos adventu possis lętificare. Insuper mandat tistolas cum praefatus Theodericus acceptas legisset, noluit quidem quod petebatur libenter adimplere, sed attonitus rerum magnitudine, non posuit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
da roma desꝑantes redire uellemus.
ecce romanã missis legatis uͭ Romã
intraremus rogauerunt. se quoq in oĩ¬
b nob̃ obedituros ꝓmiserunt qd̃ ⁊ fe¬
cerunt. Summo nͣamq gaudio nos
intrantes susceꝑunt. sũmo studio se¬
cum manentes adiuuerũt. summo
tͥumpho. ⁊ fide ab eis recedentes ꝓse¬
cuti sunt. in tantum ut in dño fidu¬
cialit̾ dicamus quia tota roma in ma¬
nu nr̃a e. excepto illo castello in quo
reclusus habitat. Hildebrant scilicr
in domo crescentii. Quem hildebrã¬
dum legali omnium cardinalium
ac tocus popłi romani uidicio scias
abiectum ⁊ electum nr̃m papam cle¬
nĩtem in sede apłica sublimatum oĩ¬
um romanoꝵ acclamatione nosq a
papa clem̃te ordinatum. ⁊ ꝯsensu õiũ
romanoꝵ ꝯsecͣtum ĩ die scõ pasche in
imꝑatorem totius popłi romani exul¬
tatione. his tta factis. benedictione d̾i
⁊ scĩ petri õiũ gaudio a roma recessimꝰ

Expanded text:
da Roma iam desperantes redire vellemus, da Roma iam desperantes redire vellemus, ecce Romani missis legatis, ut Romam intraremus, rogaverunt, seque in omnibus nobis obedituros promiserunt. Quod et fecerunt: summo namque gaudio nos intrantes receperunt, summo studio secum manentes adiuverunt, summo triumpho et fide ab eis recedentes prosecuti sunt nos, in tantum ut in domino fiducialiter dicamus, quia tota Roma in manu nostra est, excepto illo castello, in quo inclusus est Hildebrant, scilicet in domo Crescentii. Quem Hildebrandum legali omnium cardinalium ac totius populi Romani iudicio scias abiectum, et electum papam nostrum Clementem in sede apostolica sublimatum omnium Romanorum acclamatione, nosque a papa Clemente ordinatum et consensu omnium Romanorum consecratum in die sancto paschę in imtatione. His ita factis benedictione Dei et sancti Petri omnium gaudio a Roma recessimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fidimus. nec ep̃m traiectensem fid̾i
monttorem s ad honorem regni tͣc¬
tandum tͥ misisse tooꝑatorẽ. Deinde
ad singła que mandasti negocia singła
damus responsa s breuissima quia
infinitatͥ referuamus ore ad hos di¬
cenda. Siquidem hoc qd̃ in margine
epłe tue de romano negocio manda¬
sti. in pͥmis dicimus tͥ. Romã in die
sc̃i benedicti intͣuimus. Qualit̾ aũ
a romanis recepti sumus. qualit̃
cum romanis steterimus. qualit̃
a romanis recesserimus. ab aliis mł¬
tis te audisse credimꝰ. tũ etiã litt̾is
nrĩs tͥ indicauimus qͣs te ñdum
uidisse credimus. s ⁊ mallemꝰ alio
qͣm nr̃o ore te recisse que nob̃ fecit
dñs. Incredibile enim uidet᷑ qd̾ ue¬
rissimum ꝓbatur quod fcm̃ e̾ rome
ut ita dicam. cum decẽ hominib in
nob̃ oꝑatus ẽ dominus. quod añ¬
cessores nr̃i si fecissent cum decem
milib. miraculum ẽẽt. om̃ib. Nã
cum in theuctonicas partes de acqͥrẽ¬

Expanded text:
fidimus, nec episcopum Traiectensem fidei fidimus, nec episcopum Traiectensem fidei monitorem, sed ad honorem regni tractandum tibi misisse cooperatorem. Deinde ad singula, quę mandasti, negotia singula damus responsa, sed brevissima, quia infinita tibi reservamus ore ad os dicenda. Siquidem hoc, quod in margine epistolę tuę de Romano negotio nobis mandasti, in primis dicimus tibi. Romam in die sancti Benedicti intravimus. Qualiter autem a Romanis recepti simus, qualiter cum Romanis steterimus, qualiter a Romanis recesserimus, ab aliis multis te audisse credimus, tum etiam litteris nostris tibi indicavimus; quas te nondum vidisse putamus, sed et mallemus alio quam nostro ore te rescisse, quę nobis fecit dominus. Incredibile enim videtur, quod verissimum probatur; quod factum est in Roma, ut ita dicam, cum decem hominibus, in nobis operatus est dominus; quod antecessores nostri si fecissent cum decem milibus, miraculum esset omnibus. Nam cum in Theutonicas partes de acquiren
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os. ⁊ cum int̾minatione auctori¬
tatis apłice int̾dixcerunt. ne ipsũ cõ¬
secrarent antistitem. commonentes eos
canoniti illius decreti quo p̾cipitur
ut nullus in ep̃m nͥ canonice electꝰ
consecretur. Quo cura ep̃is in sua re¬
deuntib egilbertus benedictione ñ
ꝑcepta remansit. ⁊ erat cupiens con¬
secrari. nͨ potuit ab aliquo ep̃oꝵ ca¬
tholicoꝵ qui ingressum eius audis¬
sent dieb qͣmplimis impttrare.
Crib gͥ anis fere transactis cum
res regi innotuisset. qui sub ipso
tempore roma rediens. multa ibi
cede patrata ⁊ papagregorio fuga¬
alpes moram faciebat. ditectis ep̃is
ad supradictum uirdunensem ep̃m.
qui ei summa familiaritate adhere¬
bat. petiit quo treberensem metropo¬
litanum qͣntotius consecͣre studeret
Quarum eplarum exemplar Hic in¬
serere. ñ ab re iuidetur. que habent
nulli maiorem. In pͥmis te scire uo¬
lumus. quia nulli melius qͣm tͥ con¬

Expanded text:
episcopos, et cum interminacione auctoriepiscopos, et cum interminacione auctoritatis apostolicae interdixerunt, ne ipsum consecrarent antistitem, commonentes eos canonici illius decreti, quo praecipitur ut nullus in episcopum nisi canonice electus consecretur. Quocirca episcopis in sua redeuntibus, Egilbertus benedictione non percepta remansit, et erat cupiens consecrari, nec potuit ab aliquo episcorum, qui ingressum ejus audisset, diebus quam plurimis impetrare. Tribus igitur annis fere transactis, cum res regi innotuisset, qui sub ipso tempore Roma rediens, multa ibi caede patrata et papa Gregorio fugaAlpes moram faciebat, directis epistolis ad supradictum Virdunensem episcopum, qui ei summa familiaritate adhaerebat, petivit, quatinus Treverensem metropolitanum quantocius consecrare studeret. Quarum epistolarum exemplar hic inserere non videtur ab re, quae habent nulli maiorem. In primis te scire volumus, quia nulli melius quam tibi con
Abbreviated transcription (Latin):
b tanqͣm a do missus. hꝰ tn dici potest
a dõ dirigi uia hominis. qui culpa su¬
a meruit ab eccłie cõmunione suspen¬
di. uenit.⁊ facta oratione locutus ẽ
regi de his que habebat in mandatis.
Quib finitis dixit rex. Qm̃ dui in
eligendo ep̃o concordare ñ possumus
saltem in hunc conueniamus. Et
consensit ex epĩs qui cã electionis
aduenerant. Solus theocłicus iuir¬
dunensis ep̃c. qui cognom̃to magnꝰ
uocabatur. ⁊ pars aliqua populi
treberensis. Rex uero nil moratus ĩ¬
uestiuit eum dans anulum ei ⁊ba¬
culum sub die .uiiͦi. scꝰ ianuarii. an¬
no dominice incarnatõis .mͦ. lxxuiii.
Pontifices uero herimannus meten¬
sis ⁊ bibo tullensis. ⁊ residuus ilerͦ
⁊ populus. qͣnͣtum in ipĩs erat ĩ as¬
senserunt. qm̃ ip̃i tam idoneas ꝑ¬
sonas exhibuerunt resistere tam̃
regis uoluntati ñ potuerunt. Uerũ¬
tam̃ clerus ⁊ popłs multum moleste
tiam dep̾cabantur eos qui p̾sto erãt

Expanded text:
ibus: tamquam a Deo missus--si tamen dici potest ibus: tamquam a Deo missus--si tamen dici potest a Deo dirigi via hominis qui culpa sui meruit ab ecclesiae communione suspendi--venit, et facta oracione sua, locutus est regi de his quae habebat in mandatis. Quibus finitis dixit rex: Quia jam diu in eligendo episcopo concordare non possumus, saltem in hunc conveniamus. Et consensit ei ex episcopis qui electionis causa advenerant solus Theodericus Virdunensis episcopus, qui cognomento Magnus vocabatur, et pars aliqua populi Treverensis. Rex ergo nil moratus investivit eum, dans ei anulum et baculum sub die octavo Idus Januarii anno dominicae incarnationis 1078. Pontifices vero Herimannus Mettensis et Bibo Tullensis et residuus clerus et populus, quantum in ipsis erat, non assenserunt, quoniam ipsi tam idoneas personas exhibuerunt ; resistere tamen regis voluntati non potuerunt. Verumptamen clerus et populus multum moleste tiam, deprecabantur eos qui praesto erant
Abbreviated transcription (Latin):
detulit. ⁊ ab uniu̾sali penitus dedi¬
nauit. Et factum ẽ dum rediret adĩ¬
pletis negocuis ꝓ quib a rege misus
fuerat. in redeundo audiuit. udonẽ
fideli dignum memoria treberensiũ
archiep̃m uita decessisse ⁊ ob regem
treberim aduenisse. ut alium in lo¬
cum eius debuisset substituere. Et
hac fama comꝑta qͣm płimum tter
accelerauit. intra se cogitans si forte eo
maturius potuisset ꝑuenire ꝓmpẽ¬
sa sepius regi seruititte hunc eĩ hono¬
rem posse subsistere. Quod ⁊ fc̃m est.
S qualit̃ ad iduentum fuerit igna¬
ros docebimus: Porro cum imꝑator
uississet. ut quem sibi placere cog¬
rus unum post unum ex ip̃o eoꝵ cõ¬
sortio hoc ittiq honore dignissimos
exiberent rex autem quotquot nomi¬
nassent. nullum eoꝵ sibi placere di¬
xisset. nullus enĩ beniuolentiã eius
digna taxatione p̾uenerat. iã in eli¬
gendo tͥb dieb exactis. ⁊ qͣrto nichilo¬
mius die ad idem congregatis oĩ¬

Expanded text:
detulit, et ab universali penitus declidetulit, et ab universali penitus declinavit. Et factum est, dum rediret adimpletis negociis pro quibus a rege missus fuerat, in redeundo audivit Uodonem, fideli dignum memoria Treverensem archiepiscopum, vita decessisse, et ob hoc regem Treverim adivisse, ut alium in locum ejus debuisset substituere. Et hac fama comperta, quam plurimum iter acceleravit, intra se cogitans, si forte eo maturius potuisset pervenire, pro inpensa saepius regi servitute hunc ei honorem posse succedere; quod et factum est. Sed qualiter ad id ventum fuerit, ignaros docebimus. Porro cum imperator jussisset ut quem sibi placere cogrus unum post unum ex ipso eorum collegio, hoc utique honore dignissimos, exhiberent, rex autem, quotquot neminassent, nullum eorum sibi placere dixisset --nullus enim eorum benivolentiam ejus digna taxatione praevenerat,--jamque in eligendo tribus diebus transactis, et quarto nichilominus die iterum ad idem congregatis omn
Abbreviated transcription (Latin):
uł eccłie. potiori iure possunt appella¬
ri. S utinam qui ad eccł̃iastice digni¬
tatis uenie desiderant. ñ ambitiose
quod minime decet se ingerant. neq
artificiosi colore conmm̃ĩti fymoniace he¬
reseos sibi machinamĩta confingant.
asserentes se ñ sp̃ualia s t̾rena terrenis
acquirere. cum sicut tempore. sic ⁊ in
eoꝵ nt̃te pͥmum sit animale. deinde
storalem qͣm honorem temporalem. Mt¬
tis itaq sermonib ꝓ huiusmodi adinui¬
cem collatis. cum uideret eum ep̃c in¬
corribiliter simoniace parti. ⁊ nil peni¬
tus eccłiastice assentire. iusfit eum a
comumone eccłie alienum existere. usq
dum uniu̾sali pape p̾sentatus. unita¬
ti eccłie ꝑ ip̃m merutͭ  sociari. Pinde c̃
duituis intra se hesitasset. demum ei¬
uoluntas romam ꝓficiscendi incidit.
uerunttñ rege inconsulto ire illo no¬
luit. a quo rege accepta ad eum quẽ
suppositum pape diximus mandata

Expanded text:
vel ecclesiae pociori jure possunt appellavel ecclesiae pociori jure possunt appellari. Sed utinam qui ad ecclesiasticae dignitatis culmen venire desiderant, non ambiciose, quod minime decet, se ingerant, neque artificiosi colore commenti symoniacae hereseos sibi machinamenta confingant, asserentes se non spiritualia sed terrena terrenis acquirere, cum sicut tempore, sic et in eorum mente primum sit animale, deinde storalem quam honorem temporalem! Multis itaque sermonibus pro hujusmodi ad invicem collatis, cum vidisset eum episcopus incorrigibiliter symoniacae parti et nil penitus ecclesiasticae assentire, jussit eum a communione ecclesiae alienum existere, usque dum universali papae praesentatus, unitati ecclesiae per ipsum meruerit sociari. Proinde cum diutius intra se haesitasset, demum voluntas ei Romam proficiscendi incidit, verumptamen rege inconsulto ire illo noluit; a quo rege, inquam, accepta ad eum, quem superpositum papae diximus, mandata
Abbreviated transcription (Latin):
uero cesariana p̾sidio erat. S quid ad
nos ista ꝑtinent. Potius in sua loca a¬
clero quidam pposittis maioris eccłie ⁊
scolasticus nomine egilb̃tus. qui uice
quadam cum ep̃c loci illius sicut ⁊ ali¬
arum ciuitatum ep̃i ex p̾cepto roma¬
ni pontificis supͣ memoratum decre¬
tum in eccłia sua recitaret. ausu teme¬
raris illi in faciem restitit. palam dãs
cunctis intelligere. qͣm ⁊ ip̃e cum hem¬
ricianis uincło teneretur anathema¬
tis. Constat enim. testimonium ꝑhi¬
bente apło de malefactorib. quiã fa¬
cientes ⁊consentientes. una sunt sen¬
tentia plectendi. Ille uero consen¬
tit. qui ⁊ si renuere non ualeat fauẽ¬
do tam̃ qͣntum in ip̃o ẽ. malefacientis
oꝑib communicat. Dicebat autem.
imꝑatori licere. nec idcirco consortiũ
lia sua. gͣtis. p̃cio uecui uoluerit im¬
pendat. que utiq ñ sua. s iuxta roma¬
nã consuetudinẽ regalia beati petri

Expanded text:
caesariana pars praesidio erat. Sed quid ad caesariana pars praesidio erat. Sed quid ad nos ista pertinent? pocius in sua loca aclero quidam praepositus majoris ecclesiae et scholasticus nomine Egilbertus, qui vice quadam, cum episcopus loci illius, sicut et aliarum civitatum episcopi, ex praecepto Romani pontificis supra memoratum decretum in ecclesia sua pronunciaret, ausu temerario illi in faciem restitit, palam dans cunctis intelligere, quoniam et ipse cum Heinricianis vinculo teneretur anathematis. Constat enim, testimonium perhibente apostolo, de malefactoribus, quia facientes et consentientes una sunt sententia plectendi . Ille vero consentit, qui etsi rennuere non valeat, favendo tamen, quantum in ipso est, malefacientis operibus communicat. Dicebat autem imperatori licere, nec idcirco ecclesiae clia sua gratis preciove cui voluerit inpendat. Quae utique non sua, sed juxta Romanam consuetudinem regalia beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
tebant. s uetitam uenditionem ma¬
gis ac magis instituebart. p̾fatus pa¬
pa ñ u̾itus sententia anathematis õs
concludit. ⁊ quicunq uoluisset in ca¬
tholicoꝵ consortio numerari. facie¬
bat sibi huiusmodi u̾ba conscͥbi. A¬
nathematiro omnem heresim henri¬
ci dicti regis ⁊ complicium eius. ⁊
omẽm qui eum regio nomine.⁊ hono¬
re ueneratur. hñricum inqͣm noĩs
tionem uͥ fama ad aures detulit im
ꝑatoris. egre admodum ferens ⁊
peccatum peccato suꝑ adiciens con¬
uocato sue partis ep̃oꝵ. abbatum et
alioꝵ graduum concilio. statuit ut
ciꝑet. Et hoc fco ip̃e sub om̃i celeritate
italiam adit. Wicb̃tum quendam
rauenne ciuitatis ep̃m. in una cuu¬
tatum italie ꝓ gregorio papã fecit.
qͣm ⁊ clem̃temꝰ nominauit. Porro si
qndo gregorius causa ciuussibet rei
agende romam fuisset mͤg̃ssus. iste sub¬
intrabat. illo reu̾tente iste fugiebat il¬
li eccł̃iastica maior iudelicet pars. isti

Expanded text:
tebant, sed vetitam venditionem matebant, sed vetitam venditionem magis et magis instituebant, praefatus papa non veritus sententia anathematis omnes conclusit, et quicumque voluisset in catholicorum consortio numerari, faciebat sibi hujusmodi verba conscribi: Anathematizo omnem heresim Heinrici dicti regis et omnium complicium ejus et omnem qui eum regio nomine vel honore veneratur, Heinricum inquam nominis tionem ubi fama ad aures imperatoris detulit, aegre admodum ferens et peccatum peccato superadjiciens, convocato suae partis episcoporum abbatum et aliorum graduum concilio, statuit, utciperet. Et hoc facto, ipse sub omni celeritate Italiam adiit, Wicbertum quendam Ravennae civitatis episcopum in una civitatum Italiae pro Gregorio papam fecit ; quem et Clementem nominavit. Porro si quando Gregorius causa cujuslibet rei agendae Romam fuisset egressus, iste subintrabat; illo revertente, iste fugiebat. Illi ecclesiastica, major videlicet pars, isti
Abbreviated transcription (Latin):
quod si quis infringeret. honorem
quemcumq haberet. amciteret. Uͥ
hoc u̾bum palam fc̃m e̾. in cordibi
eoꝵ qui ñ scđm dđm incedebant.
magnam suscitauit inuidiam.
muicem fomes inualuit. ut sicui ce¬
sarianoꝵ occurrisset. quispiam eccłi¬
asticoꝵ. qui forsitan ꝓ amore patͥe
celestis scł̃m reliquiss carnem ma¬
cerasset. quemq aliqͣ corporis molesti¬
a attenuasset. siue qui ut tunc morͥs
erat. barbam qͣi in signum religioĩs
enutriss qͣi regii honoris ꝓditores
contumelus afficiebant. insultant̃ eos
eccł̃ianos appellantes. Nullus enim
tunc in subrogandis pontificib uł
aliis eccłiasticis dignitatib canoni¬
ce sanctionis ordo seruabatur. s qͥ
tantĩregis uł pͥncipis manum im¬
plesset. seu aluid qualetunq obseqͥ¬
um sibi placitum impendisset. re¬
gia p̾ficiebatur uolentia ubi uolu¬
isset. At uero ubi iex eius quͣe con¬
sentanei pͥncipes. ñ eominus omit¬

Expanded text:
quodque si quis infringeret, honorem quodque si quis infringeret, honorem quemcumque haberet amitteret. Ubi hoc verbum palam factum est, in cordibus eorum qui non secundum Deum incedebant magnam suscitavit invidiam. invicem fomes invaluit, ut si cui caesarianorum occurrisset quispiam ecclesiasticorum, qui forsitan pro amore patriae coelestis seculum reliquisset, carnem macerasset, quemque aliqua corporis molestia attenuasset, sive qui, ut tunc moris erat, barbam quasi in signum religionis enutrisset, quasi regii honoris proditores contumeliis afficiebant, insultanter eos ecclesianos appellantes. Nullus enim tunc in subrogandis pontificibus vel aliis ecclesiasticis dignitatibus canonicae sanctionis ordo servabatur, sed qui tantum regis vel principis manum implesset seu aliud qualecumque obsequium sibi placitum inpendisset, regia praeficiebatur violentia ubi voluisset. At vero ubi rex ejusque consentanei principes non eo minus omit
Abbreviated transcription (Latin):
tre eberhardo comite matre sda. eiꝰ¬
demq monast̾ii quod dicitur sca¬
fu se fundatorib uir ualde uenera¬
bilis fuit facie uenustꝰ. ore facundꝰ
statura ꝓcerus. cuius m̃tto humeris
sustentari posset moles regiminis.
hic oꝑa a decessorib sius incepta
scilicet monast̾ii sc̃i petri amplifica¬
tionem fecit. compuincialiũ militũ
regis. in obsidione castri alemannoꝵ
Quod tiungia dr obiit. relatusq a
treberensib in monast̾io sc̃i petri se
libet altius parumꝑ edicere. Tem¬
poreb illo cum gregorius qui ⁊ hil¬
debrant romani pontificatus iura
disponeret hoc decretum antiquitꝰ
nunc autem uinouatũ e̾. ut uide¬
lib cet om̃s in sacris ordinib con¬
stituti p̾b̃ri scilicet. ⁊ diaconi a co¬
habitationib femmartim se ut de¬
officio uacarent. Simul etiam ne
quis cuiuscunq ordinis. laicus uide¬
licet siue clicus. ep̃atus abbatias seu
nam. emere uł uendere p̾sumer

Expanded text:
tre Everhardo comite, matre Ita, eistre Everhardo comite, matre Ita, eisdemque coenobii quod dicitur Scafuse constructoribus, vir valde venerabilis fuit, facie venustus, ore facundus, statura procerus, cujus merito humeris sustentari posset tanti moles regiminis. Hic opera a decessoribus suis incepta, scilicet monasterii sancti Petri amplificationem, perfecit, conprovincialium militum regis in obsidione castri Alamannorum quod Tuingia vocatur obiit , relatusque a Treberensibus, in monasterio sancti Petri seplibet altius parumper edicere. 10. Tempore illo cum Gregorius, qui et Hildebrand, Romani pontificatus jura disponeret, hoc decretum antiquitus nunc autem innovatum est, ut videlicet omnes in sacris ordinibus constituti, presbiteri scilicet et diaconi, a cohabitationibus feminarum se ut deofficio cessarent. Simul etiam ne quis cujuscumque ordinis, laicus videlicet sive clericus, episcopatus, abbacias seu nam, emere sive vendere praesumeret;
Abbreviated transcription (Latin):
Coacto exercitu frondes arboꝵ ne ar¬
ma uiderentur p̾ferentes. nocte clara
obiuam ꝑgunt. eosq in pago bedoni¬
co quiescentes nichilq tale suspicã¬
tes subito circumueniunt. Qui cõ¬
turbati aduenientis sonitu multi¬
tudi tas nis. postqͣm hostes ad eẽ
senserunt. fugam in pedum cełitate
saltuumq densitate ꝓut quisq po¬
tuit sibi elegit. Sic eosꝰ discurrentes
hostes inuaserunt multisq captis
complurib sauciatis. om̃ib eoꝵ re¬
b ingenti p̾da potiti sunt. Ip̃e donmꝰ
cono incidit in manus hominum
impioꝵ. qui eum nequiorib custo¬
diendum donec uiderent quo res
merarium p̾ualeret arbitͥum de ru¬
pe p̾cipitantes. in kł. Iunii misera¬
bili morte ꝑemerunt. Qua de cau¬
sa rege ualde commoto. ciuttatemq
trebicam se desolaturum comminã¬
te tandem dõ donante a sapientib
eius furore sedato. electione cleri et
popłi udo intromizatur ep̃e. Hic ex
alemannoꝵ ꝓsapia oruindus pa¬

Expanded text:
coacto quippe exercitu, frondesque arborum, ne arcoacto quippe exercitu, frondesque arborum, ne arma proderentur, praeferentes, nocte clara obviam pergunt, eosque in pago Bedonico quiescentes nichilque tale suspicantes subito circumveniunt. Qui conturbati advenientis sonitu multitudinis, postquam hostes adesse senserunt, fugam in pedum celeritate saltuumque densitate prout quisque potuit sibi elegit. Sic eos discurrentes hostes invaserunt, multisque captis, compluribus sauciatis, omnibus eorum rebus ingentique praeda potiti sunt. Ipse domnus Cuono incidit in manus hominum impiorum, qui eum nequioribus custodiendum, donec viderent quo res merarium praevaleret arbitrium, de rupe praecipitantes, in Kal. Junii miserabili morte peremerunt. Qua de causa rege valde commoto civitatemque Trebericam se desolaturum comminante, tandem Deo donante a sapientibus ejus furore sedato, electione cleri et populi Uodo intronizatur episcopus. Hic ex Alamannorum prosapia oriundus, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator corpus sc̃ĩ ualẽrii de treberis
transtulit ad goslar ⁊ econtra curtĩ
uilmar scõ euchario tradidit. Eberar
dus turrim apoppone. inceptam ꝑ¬
ficit. Sabbato sc̃e pͥasche post exple¬
tum diuinum officium in sacrario
sicut erat paratꝰ obiit. Sepultus ẽ in
monaftio scĩ paulini. Quo defuncto.
anno coloniensis ep̃c. quem ꝓuisiorẽ¬
regni ⁊ tutorem filii henrici. Henricꝰ
imꝑator moriens reliquerat. spreto
treberoꝵ consilio ⁊ electione. ⁊ adhibi¬
ta regis adhuc pueri in uestitura ⁊
confirmatione. nepotem suum cononẽ
cum magna ambitione.⁊ manumi¬
litari si sic necesse foret u̾sus treberĩ
misit. Que inconsiderata ꝓuectio
sicut illi beato mortis occasio marty¬
dericum cum aliis pͥncipib suis euo¬
catum. ad ulciscendam tanti contẽp¬
tus iniuriam clamosis instigant¬
uocib. si colonienses. hac molttione
p̃ualeant actum hoc omniũ
infamiam. Quid multa.

Expanded text:
perator corpus sancti Valerii de Treberis perator corpus sancti Valerii de Treberis transtulit ad Goslar, et econtra curtim Vilmar Sancto Euchario tradidit . Eberhardus episcopus turrim a Poppone inceptam perfecit. Sabbato sancto Paschae post expletum divinum officium in sacrario, sicut paratus erat, obiit. Sepultus est in monasterio sancti Paulini. 33. Quo defuncto, Anno Coloniensis episcopuregni et tutorem filii sui Heinrici Heinricus imperator moriens reliquerat, spreto Treberorum consilio et electione, adhibita regis adhuc pueri investitura et confirmatione, nepotem suum Cuononem cum magna ambitione et manu militari, si sic necesse foret, versus Treberim direxit. Quae inconsiderata provectio sicut illi beato mortis occasio martydericum cum aliis principibus evocatum ad ulciscendam tanti contemptus injuriam clamosis vocibus instigant: si Colonienses hac molitione aevaleant, actum hoc omnium ecus et infamiam. Quid multa?
Abbreviated transcription (Latin):
sue eccłie apud papani renouauit.
ip̃m treberis cum honore fuscepit.
multa p̾dia acquisuiit. ꝓ quib re¬
dimendis amplius qͣm m̾lle talen¬
ta de sacrario tulit. Hic aliqnͣdo dũ
dioceses circiuret. acunrado comite
de luzelenburch. captus ẽ. uestim̃ta
sacerdotalia a militib direpta pal¬
lium discissum corpiis dm̃cum iui¬
olatum ⁊ in t̾ram ꝓiectum chrisma
unctionis effusum ẽ. ep̃c in lutelenbtireh
ad custodiam delatus. Treb̃i nichil eoꝵ
que ad diuinum officium ꝑtinent: ce¬
lebrare uoluerunt. donec romanum
pontificem de hac re ꝑ int̾nuncios ĩt¬
pellarent. Int̾im comes conradus cõ¬
pulsus a płimis ep̃m dimisit. Ro¬
manus pontifex conradum excõmu¬
nicauit.⁊ eberardo ad soluendum
commisit. Qui tandem penitenstre¬
berim uenit. ⁊ humilit a pontifice ab¬
solutionem petiit ⁊ impetrauit. ⁊ ad
satisfactionem quedam bona sco petͦ
contradidit. Eo tempore henricus im¬

Expanded text:
suae ecclesiae apud papam renovavit, suae ecclesiae apud papam renovavit, ipsum papam Treberis cum honore suscepit , multa praedia acquisivit, pro quibus redimendis amplius quam mille talenta de sacrario tulit. Hic aliquando dum dioeceses circuiret, a Cunrado comite de Lucelenburch captus est, vestimenta sacerdotalia a militibus direpta, pallium discissum, corpus Dominicum violatum et in terram projectum, crisma unctionis effusum est, episcopus ad Lucelenburch in custodiam delatus est. Treberi nichil eorum quae ad divinum officium pertinent celebrare voluerunt, donec Romanum pontificem de hac re per internuncios interpellarent. Interim Cunradus comes compulsus a plurimis episcopum dimisit. Romanus pontifex Cunradum excommunicavit et Eberhardo absolvendum commisit. Qui tandem penitens Treberim venit, et humiliter a summo pontifice absolutionem petiit et inpetravit, et ad satisfactionem quaedam bona Sancto Petro contradidit. Eo tempore Heinricus im
Abbreviated transcription (Latin):
uiros intͦmitti. Quib ingͥssis ⁊ ha¬
mas coram adalb̃to in t̾ram simul
ponentib post eos siko subintrat.
iubr auferri linteoꝵ uelamina rogat
adalbtum susciꝑe dilectionis munera
Portitores sicut erant docti uno mo¬
m̃to pariter omĩa hamartm uela¬
mina deiciunt. gladios atcipunt
insidie de hamis ꝓsiliunt. gladios
ftͥngunt. fortiter undiq ferunt Ip̃m¬
q adelb̃tum obtruncant. ceteros edi¬
tiuos crudeliter mactant. castellũ
in solttudinẽ redigunt. Siko a porpo¬
ne ꝓ uictoria beneficiis est illustratꝰ.
Hic poppo eccłiam sc̃i petri iã collap¬
sam reꝑauit. ⁊ in honore scĩ martĩ¬
ni translatis in ea partim reliquiis
eius dedicauit. turrimq ibidem con¬
struxit. Sc̃o euchario quedam bona
delegauit. quedam ablata restituit.
Sc̃s symeon solttarius supͣ nigram
portam treheris claruit ubi ⁊ requi¬
escit. Poppo archiep̃e ibi congrega¬
scĩ symeonis postmodum requieuit.

Expanded text:
viros intromitti. Quibus ingressis et haviros intromitti. Quibus ingressis et hamas coram Adelberto in terram simul ponentibus, post eos Sicko subintrat, jubet auferri linthearum velamina, rogat Adelbertum suscipere dilectionis munera. Portitores, sicut erant docti, uno momento pariter omnia hamarum velamina dejiciunt, gladios suos diripiunt; insidiae de hamis exiliunt, gladios stringunt, fortiter undique feriunt, ipsumque Adelbertum obtruncant, ceteros aedituos crudeliter mactant, castellum in solitudinem redigunt. Sicko a Poppone pro victoria beneficiis illustratus est .--Hic Poppo ecclesiam sancti Petri jam collapsam reparavit, et in honore sancti Martini, translatis in eam partim reliquiis ejus, dedicavit, turrimque ibidem construxit ; Sancto Euchario quaedam bona delegavit, quaedam ablata restituit. Sanctus Symeon solitarius super nigram portam Treberis claruit; ubi et requievit. Popo archiepiscopus ibi congregai Symeonis postmodum requievit .
Abbreviated transcription (Latin):
q fores rogat sibi ab ad alb̃to ad re¬
focillandum poculum mitti. Quod
cum cełiter allatum fuisset ⁊ ebi¬
bisset. nuncium alloquitur. Dño
tuo inquit ex mea parte magnas
geͣntes nunciato. pariter ⁊ ħ uba
narrare curato quod uita sospite
pendere studebo. Et his dictis abiit
Captato deinde consilio oportuno.
xxx. hamas p̃parat in quib singłos
singulis milites electos. loricatos
galeatos ensibq p̾cinctos collocat
deide lx uiros nichilominus elec¬
tos ⁊ plebeia ueste amictos. ensib
eoꝵ in hamis reconditis. gestatores
constituit nullosq hominum huiꝰ
fraudis p̾ter p̃dictos iuros ꝯscios¬
fec̾. Ip̃e siko cũ his ⁊ aliis paucis mi¬
litib uallati̾s ad castellum temũdit
foresq pulsauit. Seruo sciscitante
quis sit ⁊ quiduelit. dic ait dño tuo
me s̾ uinũ magne dilectionis grã
olim ꝓmissum deferre. qͣndo ip̃m ñ
piguit mͥ sicienti poculũ dirigere.
Seruo renunciante adalb̃tus ussit

Expanded text:
 fores, rogat sibi ab Adelberto ad re fores, rogat sibi ab Adelberto ad refocilandum poculum mitti; quod cum celeriter allatum fuisset et ebibisset, nuncium alloquitur: Domino tuo, ait, ex mea parte magnas gratias nunciato, pariter et haec verba narrare curato, quod vita sospite pendere studebo. Et his dictis abiit. Captato deinde oportuno tempore, 30 hamas praeparat, in quibus singulis singulos milites electos loricatos et galeatos ensibusque praecinctos collocatDeinde 60 viros nichilominus electos et plebeia veste amictos, ensibusque eorum in hamas reconditis, gestatores constituit, nulloque hominum hujus fraudis praeter praedictos viros conscio, ipse Sicko cum his et aliis paucis militibus vallatus ad castellum tendit; fores pulsavit. Servo sciscitante quis sit et quid velit: Dic, ait, domino tuo, me sibi vinum magnae dilectionis gratia olim promissum deferre, quando ipsum non piguit mihi sitienti poculum dirigere. Servo renuntiante, Adelbertus jussit