comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ñ uidentur colores sine lumĩe:
sic nec sine sono scd̾m actum discer¬
nuntur acutum et graue. Et hec
mouet sensum in pauco tempore in
multum. graue autem in multo tẽ
et gͣue tardum: s acutum h̾t simi¬
litudinẽ ad uelox ĩmutando sensum

Expanded text:
enim non videntur colores sine lumine, sic neque sine sono secundum actum discernitur acutum et grave. Et haecenim movet sensum in pauco tempore in multum, grave autem movet sensum in multo tempet grave tardum ’. Sed acutum similitudinem habet ad velox in mutando sensum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq nubibus obumbretur. neq
forte ascenderint crassiore sp̃n alat.¬
situt aer iste ⁊c̾. media gͦ parsaeris
ab hiis submota. in frigore suo ma¬
net: natura enim aeris gelida est.
ui cum sic diuisus sito.xxiii
circa t̾ras maxime uarius et ĩ
Nec eodẽ modo totus afficitur. s ali

Expanded text:
ut neque nubibus obumbretur, nequeforte ascenderint homines, crast, calor gignit. Media ergo pars aeris ab his summota in frigore suo manet; natura enim aeris gelida est. CAPUT 11 Qui cum sic diuisus sit, ima sui parte maxime uarius et incnec tamen eodem modo totus afficitur, sed alit
Abbreviated transcription (Latin):
quiã in sub̾a materrali non ardet.
Scd̾a est spẽs que tantum nascitur
non pascitur nõ depascitur: qualis
est fulgor exp̾ssus a nubib. Tercra
depascitur: qualis est ignis oculoꝵ
depascitur. non nascit᷑. non ꝑascit᷑.
Uñ nec ei sortes appropinqͣre possũt:
quas non sibi incorꝑando. s in nichi¬
lum redigendo ꝯsumit. Et ħ est dif¬
ignis u̾o gehenne nec extrinsecus
il ꝙ ardet nec intrinsecus id in quo

Expanded text:
quia in subjectam materiam non ardet. Secunda species est quae tantum nascitur, non pascitur, nec depascitur: qualis est fulgor expressus a nubibus, qui nedepascitur: qualis est ignis oculorum, nasciturUnde nec sordes ei appropinquare possunt; quas non sibi incorporando, sed in nihilum redigendo consumit. Et haec est difignis vero gehennae nec extrinsecus in quod ardet, nec intrinsecus illud in quo
Abbreviated transcription (Latin):
uedam enim sp̃es dum .xxu.¬
ascendit ad supremũ aerie resol¬
litur ac subtilratur: et appinquat
igni quo inflãmatur. et fit ex ea
aer: nisi accidat ei accidens .i. nisi ob¬
uiet ei frigus accidentalẽ ip̃am con¬
stringens. Uerum aer iste factus .s.
ex uapore subtili: fit aqua. quia
uapor roridus est .i. mat̾ia roris uł

Expanded text:
uedam enim species dum ascendit ad summum aeris, resolvitur ac subtiliatur et appropinquat igni quo inflammatur et fit ex ea aer, nisi accidat ei accidens, id est nisi obviet ei frigus accidentale ipsam constringens. Verum aer iste sactus scilicet ex vapore subtili, fit aqua; quia vapor roridus est, id est materia roris, vel
Abbreviated transcription (Latin):
medium: scil aetem et aquam. ¬
ħ aiu̾simode. Aet enim ẽ mat̾ia et
medium in quo gen̾atur sonus. et
sine quo non est ẽẽ illius: aqua uͦ
mediũ est tñi. in quo uł ꝑ quod tran¬
sit sonus in mat̾ia sua que ẽ aer in¬
pulcus. Propt̾ hoc ⁊̃ aqua ꝯfundit ⁊
phib sonos: aec autem cõseruat. qr

Expanded text:
medium , scilicet aërem et aquam, sed diversimode. Aër enim est materia et medium, in qua generatur sonus et sine qua non est esse eius. Aqua vero est medium tantum, in quo ut per quod transit sonus in sua materia, qui est aër impulsus; et propter hoc etiam aqua confundit et prohibet sonos, aër autem conse
Abbreviated transcription (Latin):
a cet̾is actorib: ignis ille suꝑior ele¬
nis purissimus totum aerem exce¬
deus: tuius regio ust ad firmamẽ¬
tum extenditur. Is tanto est aere
subtilior qnͣto aer aqua tenuior ⁊
aqua t̾ra rarior. Idem et ether no¬
catur: quia ꝓpetuo splendore leta¬
tur. De hoc angeli corꝑa sibi alsum̃t.
cum ad hõies missi ueniunt. In hac
ignis regione .uii. stelle .i. septẽ pla¬
nete singulis circulis ꝯtra mũdum
fetuntur: et obuagum cursũ errati¬
ce noĩantur. Ignis itaq triplicit̾
consideratur. Nam in mat̾i̾a terrea
carbo est: in mat̾ia aeris flãma. in
natura u̾o lucis est pura lux. Et
ideo non indiget nutrimento: qr nõ

Expanded text:
elenis purissimus totum aerem excedens, cuius regio usque ad firmametum extenditur. Is tanto est aere subtilior, quanto aqua tenuior et aqua terra rarior. Idem et ether vocatur, quia perpetuo splendore letatur. De hoc angeli corpora assumunt, cum ad homines missi veniunt. In hac ignis regione, VII stelle, id est VII planete singulis circulis contra mundum feruntur et ob vagum cursum erratice nominantur. Ignis itaque tripliciter consideratur, nam in materia terrea carbo est, in materia aeris flamma, in natura vero lucis est pura lux et ideo non indiget nutrimento, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uis ⁊ enim eius tanta ẽ ut
non solum saxa et arbores uellat
ꝓfundissima: cuius fontes olim in
diluuio rupti fuisse leguntur. Iuxͣ
h̾c loca cau̾nosa st̃̾. ⁊ spelunce late
patentes. In hiis gͦ uenti de spira¬
mine aquaꝵ ꝯcipuntur: qui et
sp̃t procellaꝵ diꝯtur. Et hii quidem
spitamine suo ꝑ patentes cau̾nas a¬
quas maris introrsum in abyssum
trahunt: ea q mundatõe it̾um impe¬
tu magno impellunt. De hiis itaq
uentus fit: et t̾re motus. Actor.¬

Expanded text:
tus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, profundissima, cuius fontes olim in diluvio rupti fuisse leguntur. Iuxta hunc loca cavernosa sunt et spelunce late patentes. In his ergo venti de spimine aquarum concipiuntur, qui et spiritus procellarum dicuntur. Et hi quidem spiramine suo per patentes cavernas aquas maris in abyssum trahunt, eaque inundatione iterum impetu magno impellunt. De his itaque ventus fit et terre motus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad suceptas mat̾ias manifestans
suimet magnitudinem. actiuus. po¬
tens. simul om̃ib p̾sens inuisibiłrꝰ.
Neglectus: nõ ẽẽ putatur. alitritũ
autem sicuti quadam uindicta con¬
naturałr ⁊ ꝓprie subito relucens ⁊
it̾um incomprehen sibiłr impalpa¬
bilis non miniitus in om̃ib ditis¬
simis suis traditionib. ¶ losa suꝑ¬

Expanded text:
et ad susceptas materias manifestans suimet magnitudinem, activus, potens, simul omnibus praesens invisibiliter, neglectus non esse putatur, attritu autem, sicuti quadam vindicta connaturaliter et proprie subito relucens, et iterum incomprehensibiliter impalpabilis, non minutus in omnibus ditissimis suimet traditionibus. Et mu
Abbreviated transcription (Latin):
ab aũ ignis: diuine si fas est.
dic̾e ꝓprietatis qnͣtum inuisibilib
ymagines. Ignis enim sensibilis qͥdẽ¬
te mat̾ia in qua ꝓpriam manifestet
actionom. ĩmensu rabił. potens om̃i
splendorib: incomp̾hensibilis. clarus

Expanded text:
 multas divinae, si fas est dicere, proprietatis, quantum in invisibilibus imagines. Ignis enim sensibilis ete materia, in quam propriam manifestet actionem. Immensurabilisque et isplendoribus, incomprehensibilis, clarus,
Abbreviated transcription (Latin):
cendlitur: quinq li neas effic̾e̾ nosci¬
tur. Unam in medio feruidam: du¬
as tirꝯgelidas. duas u̾o int̾ has qͣsi¬
temꝑatas. Huius effcus: ex ꝑte tã¬
guntur in hiis .iiiͦiͬʳ. u̾sib. Destruit.
emollit: restringit ꝯsolidatq. ¶lari¬
ficat. terret: accendit letifitatq. Mo¬
bilis. ot siccus: mundus q fauilla
tenetur. Crescit. et ascendit: s aqua

Expanded text:
cenditur, quinque lineas efficit, unam in medio fervidam, duas circum gelidas, duas inter has temdecoquit. Huius effectus ex parte tanguntur in his quatuor versibus. Destruit, emollit, restringit, consolidatque. Clarificat, terret, accendit, letificatque. Mobilis et siccus, mundusque favilla tenetur. Crescit et ascendit, sed aqua
Abbreviated transcription (Latin):
igneam uim: que ab ipso sole pro¬
cedens ꝑ cuncta se diffundit. et uni¬
u̾sa uisibilit̾ penetrans uegetat ⁊
mouet. Unde ⁊ uet̾es naturã ẽẽ dixe¬
runt: ignem artificem: ꝓcede ntem
in res sensibiles ꝓcreandas. ⁊ s̾ Se¬

Expanded text:
igneam vim quae ab ipso sole procedens, per cuncta se diffundit, et universa invisibiliter penetrans vegetat et movet. Unde et veteres naturam esse dixerunt. Ignem artificem procedentem in res sensibiles procreandas.
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur pascitu᷑ ⁊ depascitur: sicut
ignis extullus de silice et in lignis
receptus. De silice nasciture ⁊ in lig¬
nis pascitur: ⁊ ip̃a ligna depascit᷑.
Nona est que seorsum depascitur si¬
mulq pascit᷑ ⁊ nascitur: sicut radiꝰ¬
solis lucens in humido. De sole na¬
scitur ⁊ pascitur: et humorẽ depascit᷑
Decima est que simul nascitur et
pascitur et depascitur: qualis ẽ ig¬
nis exiens de ligno ⁊ arcens in ligno

Expanded text:
pascitur et depascitur. Qualis est ignis excussus de silice et in lignis receptus. De silice nascitur, et in lignis pascitur, et ligna depascitur. Nona est quae seorsum pascitur simul nascitur et depascitur: quasolis lucens in humido. De sole nascitur et pascitur, et humorem depascitur. Undecima est quae simul nascitur, pascitur et depascitur: qualis est ignis exiens de ligno et ardens in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aquas maris amarissimas otheo
talore suspensat: excolat et elicat ĩ
dulcem pluuiaꝵ saporem. Sinc di¬
eo ꝙ fluant. Pascuntur enim: de t̾¬
re ⁊ maris hauelitu. Que tũ altius
eleuate fu̾int: aut solis calore re¬
solute. aut ui uentoꝵ comp̾sse stil¬

Expanded text:
im maris amarissimas, aethereo calore suspensas excolat et eliquat in dulcem pluviarum saporem, inquasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stil
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃n nisi occupare illi animũ ꝯci¬
pere fruende uisionis eius affec¬
tum pc̃ci odium. mũdi fastidiũ.
dilig̾e ⁊̃ proximũ quem ip̃e cen¬
suit diligendũ. in ip̃o amore ser¬

Expanded text:
Deum nisi illi occupare animum concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi fastidium, diligere etiam proximum quem ipse censuit diligendum, in ipso amore ser
Abbreviated transcription (Latin):
uori. ut improuisos ethiopes p̾ueni¬
ret. Sed ꝑ loca plena serpentib iter
siciens tulit in arcis papinis super¬
plaustra ibites. cyconias .s. egyptias
naturalit̾ infestas serpentib: que ro¬
stro ꝑ post̾iora immisso aluũ purgant.
sastra q metaurus proferebat eas. ut
serpentes fugarent ⁊ deuorarent. et
ita tutus ꝑ noctes transibat ex̾citꝰ
Tandem p̾uentos ethiopes expugnans
inclusit eos fugientes in ciuitatẽ sałba
regiam. quam post cambises a nomine
sororis sue merciam de nominauit.
Quã cum quia in expugnabilis erat
diutius obsedisset. iniecit oculos suos
in eum. taybis filia regis etyopum ⁊
ex condito tradidit ei ciuitatẽ: si duce
ret eam in uxorẽ ⁊ ita fcm est. Inde ẽ
ꝙ mariã ⁊ aaron iurgati sunt adu̾
sus moysen pro uxore eius ethiopis¬
nunis huũis efficatie: ut alt̾a memo¬
riam: alt̾a obliuonem conferret. Cũq
ꝑtib anulis eas inseruisset. alt̾um

Expanded text:
viori, ut improvisos Aethiopes praeveniviori, ut improvisos Aethiopes praeveniret. Sed per loca plena serpentibus iter faciens, tulit in arcis papireis superplaustra ibices ciconias, id est Aegyptiacas, naturaliter infestas serpentibus, quae rostro per posteriora immisso alvum purgant, castraque metaturus, praeferebat eas, ut serpentes fugarent, et devorarent, et ita tutus per noctem transibat exercitus. Tandem praeventos Aethiopes expugnans inclusit eos fugientes, in civitatem Sabba regiam, quam post Cambyses a nomine sororis suae Meroem denominavit. Quam cum, quia inexpugnabilis erat, diutius obsedisset, oculos suos injecit in eum Tarbis filia regis Aethiopum, et ex condicto trret in uxorem. Et factum est ita. Inde est quod Maria et Aaron iurgati sunt postea adversus Moysen pro uxore eius Ethyopismmis hujus efficaciae, ut altera memoriam, altera oblivionem conferret. Cumque paribus annulis eas inseruisset, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
cum quadam die obtulisset phoni ut
ip̃e eum adoptaret: admirans rex
pueri uenustatẽ: coronam qm forte
gestabat capiti illius imposuit. Erat
facta. Puet autẽ coronam proiẽcit
ui t̾ram: ⁊ fregit. Sacerdos autẽ he¬
lopoles a lat̾e regis surgens excla-¬
mauit. Hic est puer quem nobis ot¬
cidendum deus monstrauit. ut de
ceto timore careamus. Et uoluit ir¬
ruere in eum. Sed auxilio regis li¬
batus est: ⁊ ꝑsuasione cuiusdam sa¬
pientis qui ꝑ ignorantiam hoc fc̃m
rẽ a puero asseruit. In cuius rei argu¬
mentũ cum prunas allatas puero ob
peditioris lingue eum fuisse autumãt
set. qui eius aspectui non hab̾et. ml̾¬
tiq dum cernerẽt eum per plateam fer¬
ni occupationes in quib studebant de
utinuerunt a th̾muth ut ex̾citui ꝙ̃
ꝑau̾ant moysen p̾fic̾ent ducem prius
pstitis sacramentis ne ei noc̾ent. Erat
aut̃ moyses uir bellicosus ⁊ ꝑitissimꝰ.
Qui fluminis it̾ tamꝙͣ longius p̾ter¬
mũtens ꝑ t̾ram duxit ex̾citum uia bre¬

Expanded text:
dum quadam die Terimith obtulisset Pharaoni, ut et ipse eum adoptaret, admirans rex pueri venustatem, coronam, quam tunc forte gestabat, capiti illius imposuit. Erat facta. Puer autem coronam projecit in terram, et fregit. Sacerdos autem Heliopoleos a latere regis surgens, exclamavit: Hic est puer, quem nobis occidendum Deus monstravit, ut de caetero timore careamus, et voluit irruere in eum, sed auxilio regis liberatus est, et persuasione cujusdam sapientis qui per ignorantiam hoc factum esse a puero asseruit. In cujus rei argumentum cum prunas allatas puero obtpeditioris linguae eum fuisse autumant.set, qui ejus aspectui non haereret, multique, dum cernerent eum per plateas ferri, occupationes in quibus studebant, deobtinuerunt a Terimith, ut exercitui, quem paraverant, Moysen praeficeret ducem, prius praestitis sacramentis, ne ei nocerent. Erat autem Moyses vir bellicosus, et peritissimus, qui fluminis iter tanquam longius praetermittens, per terram duxit exercitum itinere bre
Abbreviated transcription (Latin):
primum manassem: qd̾ est obliuio
cens. Obliuisci fecit me deus laborũ
meorum ⁊ domus peĩs mei. S dm s
nocauit effraym: qd̾ est fructificatõ
dicens. C resc̾e me fecit dñs: in t̾ra pau¬

Expanded text:
itum Manasses, quod est oblivio, dicens: Oblivisci me fecit Deus laborum meorum, et domum patris mei. Secundum vocavit Ephraim, quod est fructificatio, dicens: Crescere me fecit Deus in terra pau
Abbreviated transcription (Latin):
eum sicuti est. Quaꝑpter hominis ac¬
tio seruiens homini seruienti deo. re¬
frenat omnes mortales delectatões.
⁊ eas cohercet ad naturale i modum.
meliora infiorib ordinata dilectõne p̾po¬

Expanded text:
er speciem. Quapropter hominis actio seruiens fidei seruienti deo refrenat omnes mortales delectationes et eas cohercet ad naturalem modum meliora inferioribus ordinata dilectione p
Abbreviated transcription (Latin):
espondere compellor hiis qui ul
temꝑantiam suam audent pre¬
ferre ꝓpħis uł nequitie sue querunt
patrociniã de ꝓpħis. Qua in re hoc pu
totum q illud regnum gentis hies¬
orum magnum quondam. qr ⁊ mas
autem sunt qui in magnis ista rep̾¬
hendunt pu̾is imꝑitis. in scola qͥ cu
ꝑ magno didic̾int nomini num̃i sin¬
gulatis. u̾bum numi singularis eẽ
reddendum rep̾hendunt iatiñe doctis¬
simum doctorem. quiã dixit ꝑs in
non absurde dicatur qd̾ in gen̾e suo.
qͣntum distant formata. ⁊ methaplas¬
mi doctoꝵ. a soloetismis ⁊ barbatismis

Expanded text:
espondere conpellor, qui uel temperantiam suam audent praeferre prophetis uel nequitiae suae quaerunt patrocinia de prophetis. Qua in re hoc pritotumque illud regnum gentis Hebraeorum magnum quendam, quia autem sunt qui in magnis ista reprehendunt, pueris imperitis in schola, qui cum pro magno didicerint, nomini numeri singularis verbum numeri singularis esse reddendum, reprehendunt latinae linguae doctissimum auctorem, quia dixit, Pars in fortasse dicatur, in genere suo, quantum distant schemata et metaplasmi doctorum a
Abbreviated transcription (Latin):
nio quidẽ simile uidetur. s non ua-¬
lentib ex illius et̾ne legis lumĩe
a peccatis recte fc̃a disc̾nere quib cõ-¬
stantia ꝑtinatia uid̾i potest ⁊ sur¬
tus fiducie uicium putatur auda-¬
tie. ⁊ quecũq similiter obiciuntur.
quasi non recte agentib a nõ recte
cernentib. Neq enim abram flagi¬
tio consensit uxoris eius. neq uen¬
didit adult̾ium s eam castam ⁊ ca

Expanded text:
nio simile videtur, sed non valentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recta facta discernere, quibus et constantia pertinacia videri potest, et virtus fiduciae, vitium putatur audaciae: quaecumque similiter objiciuntur, quasi non recte agentibus, a non recte cernentibus; neque enim Abraham flagitio consensit uxoris, ejusque vendidit adulterium: sed sic
Abbreviated transcription (Latin):
stor. Eo tempore ꝓmetheus fr̃ adhalã¬
tis primus dictus est fecisse homines.
cum quia de tudib doctos fecit. tñ
quia legitur fecisse homini ꝯmagines.
quas arte quadam deambulare fecit.
Inueuit etiam primus anulum. sed
fitreum ⁊ inclusit geuimam. Unde ⁊
ungulum uocauit: quia sicut unguis
carue. sic gemina metallo circundatur.
nacum. digniorem hunc reliquis dicẽs
quia ab eo usq ad cor quedam uena

Expanded text:
s. Eo tempore Prometheus, frater Athlantis, primus dictus est fecisse homines, tum quia de rudibus doctos fecit, tum quia legitur fecisse imagines hominum, quas arte quadam ambulare fecit. Invenit etiam primus annulum, sed ferreum, et includit gemmam: unde, et ungulum vocavit, quia sicut unguis carne, sic gemma metallo circumdatur. digniorem hunc reliquis dicens, quia ab eo usque ad cor, quaedam vena
Abbreviated transcription (Latin):
De ortu ⁊ educatione moysi.
beth. Qui uolebat acced̾e
ad uxorem post edictum pharaonis:
malens carere lib̾is qm in necẽ ꝓcre¬
are. Cui dñs ꝑ sompnũ astitt ut ar
iosephus clicens. ne tim̾et uxorem
cognoscere. quiã puer quem timebã
egyptii nasciturus erat ex ea. Sed¬
⁊ de sacerdotio aaron ei significaun¬

Expanded text:
De ortu, et educatione Moysi. beth, qui nolebat accedere ad uxorem post edictum, malens carere liberis quam in necem procreare. Cui Deus per somnium astitit, ut ait Josephus, dicens, ne timeret uxorem cognoscere, quia puer, quem timebant Aegyptii, nasciturus esset ex ea: etiam de sacerdotio Aaron ei significa
Abbreviated transcription (Latin):
faustus obicit conscientiam suã fla¬
gitio conuigis miscuit: quo ille suã
libidinẽ turpi ⁊ illicita uoluptate
satiaret. s naturali ordine filios uolẽs.
se q st̾ilens sciens ancillaris ut̾i fecũ¬
ditatẽ in usum uiris sui potestate li¬
cita uẽdicauit non cedens uiro coneu¬
piscenti: s iubens obedienti. ⁊ cet̾a.
Zelaret enim potius pelicem nõ face
uoluntas pia fuit. quia concubendi
uoluntas libidinosa non fuit. Apolo¬

Expanded text:
ue enim conscientiam suam flagitio coniugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et inlicita uoluptate satiaret, sed etiam illa naturali ordine filios uolens seque sterilem sciens ancillaris uteri fecunditatem in usum iuris sui potestate licita uindicauit, non cedens uiro concupiscenti, sed iubens oboedienti. neque zelaret enim potius pelicem, non faceruoluntas pia fuit, quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Il
Abbreviated transcription (Latin):
cando. Uel alit̾. Prima rubens unda. ra¬
narum plaga scd̾a. Inde culex tristis:
post musta nocentior istis. Quinta pe¬
cus strauit: uesicas sexta creauit. Post
sequitur gnͣdo. post buicus dente ne¬
fando. Nona tegit solem. pͥmam necat

Expanded text:
a dicit: Prima rubens unda, ranarum plaga secunda, Inde culex tristis, post musca nocivior istis, Quinta pecus stravit, vesicam sexta creavit, Inde subit grando, post brucus dente nephando, Nona tegit solem, primam necat
Abbreviated transcription (Latin):
li ordini consulens nõ ut satiande libi¬
dini seruiatur. sed ut saluti generis
ꝓspiciatur. ad ꝓlem tm̃ modo ꝓpagan¬
dam. mortalis carnis delectationem
dñatu rationis in concubitum relaxari

Expanded text:
li ordini consulens, non ut satiandae libidini seruiatur, sed ut saluti generis prospiciatur, ad prolem tantummodo propagandam mortalis carnis delectationem dominatu rationis in concubitu relaxari
Abbreviated transcription (Latin):
somestor. Itaq multi es tempoie sus¬
m̾si ꝑierunt. pro quo pcc̃o creditur os
egyptum tradidisse in hunc errorem
rat autem apis ut ait phisꝰ
qui ⁊ testatur se eum uidisse.
quidam taurus qui ex improuiso e¬
grediebatur de flumimine habens i
hum̾o dextro signũ candidum ad in¬
star lune corniculate. ⁊¬

Expanded text:
etur, et multi eo tempore submersi perierunt . Pro quo peccato creditur Deum Aegyptios tradidisse in hunc errorem, rat autem Apis, ut ait Plinius, qui et testatur se vidisse eum, quidam taurus, qui ex improviso egrediebatur de flumine, habens in humero dextro signum candidum instar lunae corniculatae,
Abbreviated transcription (Latin):
eterna est: ratio diuina uł uoluntas
dei ordinem natutalem obseruari iu¬
bens ꝑturbari uetans. Quisuam igit᷑
sit in homine naturalis ordo: queren
mam corpori naturali ordine p̾ponen¬
dam. Uerum anime hominis inest ra¬
tio: que pecori non inest. Proinde sicut
anima corꝑi: ita ip̃ius anime ratio ce
actiua. ꝓculdubio ꝯtemplatio p̾cellit.
In hac enim ⁊ ymago dei est que per
fidem ad spẽm reformatur. actio itaq
rationalis contemplatõni debet obedi-
diu ꝑegrinatur a deo. siue per spẽm si

Expanded text:
eterna est ratio diuina uel uoluntas dei ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans. quisnam igitur sit in homine naturalis ordo, quaerenmam corpori naturali ordine praeponendam. uerum animae hominis inest ratio, quae pecori non inest. proinde sicut anima corpori, ita ipsius animae ratio cetactiua, procul dubio contemplatio praecellit. in hac enim et imago dei est, qua per fidem ad speciem reformamur. actio itaque rationalis contemplationi rationali debamdiu peregrinamur a domino, siue per speci
Abbreviated transcription (Latin):
Ex lia. ruben. symeon leui. iudam.y.¬
aser. Ex ancilla quoq rachel baal. dan
roneus filius ynachi. ⁊ nyobes primꝰ
grecie leges dedit. ⁊ sub udice causad
agi instituit. locum q iuclicis destina¬
tum. forum a suo nomine appelauit.

Expanded text:
nomina: Ruben, Symeon, Leui, ludas, IAser, ex ancilla Rachel Dan roneus, filius Inachi et Niobes, primus Graeciae leges dedit, et sub judice causas agi instituit. Locumque judici destinatum a nomine suo forum appellavit.
Abbreviated transcription (Latin):
natet. uł nisi bituminatum ꝓpter ho-¬
ardens supernatat. extincta mergitur.
Multis locis nigras glebas bituminis
arborib circumpositis usq ad maturita¬
tem coloris st̃ uiuidi. matura si incidas
fauillas intus inuenies. Unde iosephus¬
ait. fabula t̾re sodomoꝵ fidem habet.¬

Expanded text:
natet, nisi bituminatam, propter hoardens superenatat, exstincta mergitur. Multis in locis nigras glebas bituminis arboribus circumpositis, usque ad maturitatem coloris sunt viridis, matura si incidas, favillas intus invenies. Unde, ut ait Josephus, favilla terrae Sodomiticae fidem habet
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ordinatꝰ ẽ. ⁊ quicquia accipit le¬
pra ⁊ rapina est. Uiuit̃ dñs qd̾ de
om̃i ꝙ dedit nobis nicħ om̃ino gu¬
stabimꝰ. Absit enim ut peccatum
illius comedamus ⁊ nobis ĩcorꝑemꝰ
Conuocatisq pastorib ouiũ qui ñ
longe erant totũ. dotũ ꝯu̾si sacłilũ

Expanded text:
ibi ordinatus est, et quidquid accipit leibi ordinatus est, et quidquid accipit lepra et rapina est? Vivit Dominus, quod de omni quod dedit vobis, nihil omnino gustabimus. Absit enim, ut peccatum illius comedamus, et nobis incorporemus! » Convocatisque pastoribus ovium, qui non longe erant, totum conversi sacculum
Abbreviated transcription (Latin):
me audisse magr̃m pettum canto¬
rem parisiensem uirum iustissimũ
atq doctissimũ referentem de abbate
isto cist̾ciensi stepħo ꝙ cũ quadam
die ei nuntiãtum eẽt a suo cellerari¬
o nicħ haberi in monast̾io unde uł
uno die illa frattũ paucitas sustẽ¬
tari posset. Respondit. sternite nob̾
duos asinos. Qui cum sirati fuissẽt
fecit secum ascend̾e conu̾sum unum
⁊ iussit ei ut in quodam uico panẽ
mendicaret hostiatim ad opus fra¬
trum.⁊ ip̃e similit̾ in alio uico fac̾et.
Et postꝙͣ sic fecissent. ad unum locũ
quem ei designau̾at conuenirentz
factum est ita ⁊ in loco p̾clicto sibi
iam redeuntes obuiabant. Cum ecce
abbas uidet saculum ꝯu̾si multo ple¬
niorem ꝙͣ suuim ⁊ subridendo ait.
ubi mendicastisͦ ut uideo uos in
cralsiore palea collegistis ꝙͣ ego. ubi
obsecro cõllegistis : Quis uobis plus
ille queni uos optime nostis saculũ
Ue nobis. quare ibi aliquid accepistis
Resciebatis qd̾ p̾sbit̾ ille symoniate

Expanded text:
me audisse magistrum Petrum cantorem Parisiensem, virum justissimum atque doctissimum, referentem de abbate isto Cisterciensi Stephano, quod cum quadam die ei nuntiatum esset a suo cellerario, nihil haberi in monasterio, unde vel uno die illa fratrum paucitas sustentari posset, respondit: Sternite nobis duos asinos. Qui cum strati fuissent, fecit secum ascendere conversum suum, et jussit ei, ut in quodam vico panem mendicaret ostiatim ad opus fratrum, et ipse similiter in alio faceret; et postquam sic fecissent, ad unum locum, quem ei designaverat, convenirent. Factum est ita; et in loco praedicto sibi jam redeuntes obviabant; cum ecce abbas videt sacculum conversi multo pleniorem quam suum, et subridendo ait: « Ubi mendicastis? Ut video vos in crassiore platea collegistis, quam ego. Ubi obsecro collegistis? Quis vobis plus ille, quem vos optime nostis, sacculuVae nobis. Quare ibi aliquid accepistis? Nesciebatis, quod presbyter ille Simoniace
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie uitreas elapsas quasi quedã
p̾conia largitionis subsequentis. Intͣ¬
.xu. dies nõminatim annotati sunt
centum ⁊ tres ab hoc igne restincti s
plurim asseu̾ant stellas mire mag¬
nitudinis tenebrosam noctis caligi¬
nem ultra eccłiam ꝑsequendo effu.¬

Expanded text:
ecclesiae vitreas illapsas; quasi quaedam ecclesiae vitreas illapsas; quasi quaedam praeconia largitionis subsequentis. Intra 15 dies nominatim adnotati sunt centum et tres ab hoc igne restincti. Sed et plurimi asseverant, stellas mirae magnitudinis tenebrosam noctis caliginem ultra ecclesiam persequendo effu
Abbreviated transcription (Latin):
miserabiles ut nullis remediis
possint calefieri. Item qd̵ minus ẽ
mirabile ex quo diuina grã restin¬
ctus fu̾it fugato mortali frigore
tantus talor in eisdem ꝑtib egros
ꝑ uadit. ut morbus cancri eidem
feruori ꝑsepe se societ: insi medica-¬
mentis occurratur. Sex diob men¬
se septembrio in ecclesia beate ma¬
ne fuerunt: ad p̾ces autem popłi
de aliis eccłiis et de maiori ecclia
in eandem eccliam ꝯturrentis affu.¬
it beata dei genitris trahens secum
fortia agmina scõꝵ sp̃uum ad cuius
p̾sentiã formidat inferus ⁊ pauent por¬
te mortis. Cuius aduentus p̾cursor
tam magnus tremor eccłiam imple¬
uit. ut terre motũ ẽẽ factũ aut eccle¬
siam a fundamentis concussam arbi¬
trantes fugerant om̃es. S ubi nich̾
ardorem languentiũ extinctum et
omnem dolorem consopitũ celerrima
suauitate collata inueniunt. Aiunt
a quibusdam ex languentib pridie
celitus copiosas claritates ꝑ fenestras

Expanded text:
miserabiles, ut nullis remediis miserabiles, ut nullis remediis possint calefieri. Item, quod non minus est mirabile, ex quo divina gratia restinctus fuerit, fugato mortali frigore tantus calor in eisdem partibus aegros pervadit, ut morbus cancri eidem fervori persaepe se societ, nisi medicamentis occurratur. Sex diebus mense Septembri in ecclesia Beatae Virginis fuerunt. Ad preces autem populi de aliis ecclesiis, et de majori ecclesia in eamdem ecclesiam concurrentis, adfuit beata Dei Genitrix, trahens secum fortia agmina sanctorum spirituum; ad cujus praesentiam formidaret inferus, et paverent portae mortis. Cujus adventu praecursor tam magnus tremor Ecclesiam replevit, ut terraemotum esse factum, aut ecclesiam a fundamentis esse concussam arbitrantes, fugerent omnes. Sed ubi nil ardorem languentium extenuatum, et omnem dolorem consopitum celerrima suavitate collata inveniunt. Aiunt a quibusdam languentibus pridie elitus copiosas claritates per fenestras
Abbreviated transcription (Latin):
lxxuͦiii. multi de pago suessioni¬
co facro igne accensi ad eccliam beate
dei genitritis marie in ciuitate sues¬
soꝵ sitam quenerunt ubiq diebus
paucis misericordiam dei ⁊ beate uir¬
ginis succursum p̾stolantes sicut
plenius refert libellus eoꝵdem mi¬
raculoꝵ salutem ip̃ius meritis ⁊
p̾cib consecuti sunt. ita ut intra xxu.
dies. centum ⁊ tres nominatin ab
hoc igne restinguerent᷑ ⁊ tres puel¬
le clistorte sauitati redo̾entur. Hugo
inuisibili cliuerse etatis ⁊ sexus ita
ut semel succensa eoꝵ corꝑa tum in¬
tolerabili cruciatu arderent. Est ã
morbus hic tabificus sub extenta
liuenti cute carnem ab ossib seꝑãs
et consumens ⁊ mora temꝑis aug¬
menta doloꝵ in ardoris capiens ꝑ
singula momenta cogit miseros
mori. s desid̾antib mortem nõ uenit
donec depastis artubus ignis ille ce¬
ler et pestifer inuadit membra ui¬
talia. et qd̾ ualde mirum ẽ ignis ħ
sine talore ualidus ad ꝯsumendũ
tanto frigore uelut glaciali ꝑfundͭ

Expanded text:
 multi de pago Suessonico sacro igne accensi, ad ecclesiam beatae Dei genitricis Mariae in civitate Suessorum sitam convenerunt, ibique diebus paucis misericordiam Dei et beatae virginis succursum prestolantes, sicut plenius refert libellus eorundem miraculorum, salutem ipsius meritis et precibus consequti sunt, ita ut intra quindecim dies centum et tres nominatim ab hoc igne restinguerentur, et tres puellae distortae sanitati redderentur. invisibili diversae aetatis et sexus: ita ut semel succensa eorum corpora cum intolerabili cruciatu arderent. Est autem morbus hic tabificus, sub extenta liventi cute carnem ab ossibus separans et consumens, et mora temporis augmenta dolorum et ardoris capiens, per singula momenta cogit miseros mori; sed desiderantibus mortem non venit, donec depastis artubus ignis ille celer et pestifer invadit membra vitalia; et quod valde mirum est, ignis hic sine calore validus ad consumendum, tanto frigore velut glacie perfundit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis q litt̾am de u̾bo ad ilbũ int̾pre¬
scripsissemus: faciebant sibi per sin¬
gulas oratões int̾pretari uolentes
scire si nos in aliquo u̾bo erraremus.
forte minus aliquid hab̾emꝰ. dixe¬
runt q nobis. Uidete ꝙ oĩa bene
intelligatis: qr nõ expediret ꝙ nõ¬

Expanded text:
nobis litteram de verbo ad verbum interprescripsissemus in latino, faciebant sibi per singulas orationes interpretari, volentes scire si nos in verbo aliquo erraremus. forte minus aliquod haberemus, et dixerunt nobis: «Videte quod omnia bene intelligatis, quia non expediret quo
Abbreviated transcription (Latin):
locis. Uit religiosus Waltetus lau¬
dunensis episcopus multarũ funda¬
tor abbatiarum migrat ad dñm ⁊
p̾monstrati sepelitur. Ubi quondam
ꝓ xp̃o pauꝑtatis sumpsit habitum.
Cui succedit Galterus laudunensis de¬

Expanded text:
it. Vir religiosus Walterus Laudunensis episcopus, multarum fundator abbatiarum, migrat ad Dominum, et Premonstrati sepelitur, ubi quondam pro Christo paupertatis sumpsit habitum. Cui succedit Galterus Laudunensis de
Abbreviated transcription (Latin):
arcus fortes. ⁊ balistas quas multum
timent. sagutas q sufficientes dolabrũ
q de bono ferro. uł securim cũ manubo
in aqua. cum sale mixta. ut fortia
sint ad penetranda illoꝵ arma. De iti¬

Expanded text:
et fortes balistas quas multum timent et sagittas sufficientes et bonum dolabrum de bono ferro vel securim cum longo min aqua cum sale mixta, ut fortia sint ad penetrandum arma e
Abbreviated transcription (Latin):
in scd̾a u̾o rubeis. ⁊ tunc uenit cuync
ad tentoriũ illud. Porrro t̾cia die fue¬
tunt om̃s in blaueis purpuris: ⁊ qͣr¬
ta die in optimis baldakinis. In illo¬
autẽ tabulato: iuxta tentoriũ erãt
solus imꝑator debebat intrare. ⁊ ad
illam nulla erat custodia: qmͣ ius ess
aperta. qr ꝑ illam nullus audebat
ingredi. uł exire. ꝗ aliam omnes qui
admittebantur intrabant. ⁊ ad illam
custodes cũ gladiis.⁊ arcub. ⁊ sagiitis
ultra terminos qui positi erant si ca¬
piebatur. u̾b̾abatur. si fugiebat: sagit

Expanded text:
in secunda rubeis, et tunc venit Cuyuc ad tentorium illud, tertia die omnes in blaveis purpuris, quarta die in optimis baldachinis. In tabulato illo iuxta tentorium erant solus imperator debebat intrare, et ad illam nulla erat custodia quamvis esset aperta, quia per illam nullus audebat ingredi vel exire; per aliam omnes qui admittebantur intrabant, et ad illam erant custodes cum gladiis, arcubus et sagittis; ultra terminos qui positi erant, si capiebatur verberabatur, si fugiebat sagit
Abbreviated transcription (Latin):
rum donaria petenti: non dedimus:
qr nõ habebamus. Dedit q nobis du¬
os comanos qui erant ex tartaroꝵ¬
plebe usq ad kiouiam ruscie. Tartar
tamẽ nr̃ non dimisit nos. donec exire¬
sunt: in sex dieb ab ultima custodia
usq ad kio uiam nos duxerunt. ue¬

Expanded text:
donaria; et non dedimus, quia non habebamus. Qui dedit nobis duos Comanos, qui erant de numero Tartarorum, usque ad Kioviam Ruscie. Tartarus tamen noster non dimisit nos, usque exiredati, in sex diebus ad ultima custodia usque Kioviam nos duxerunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ rex hẽricũ ducẽ normannie ad
pacem recipit. Qui in breui rege ste¬
phano mortuo angliam intrat.⁊
regni integritate potitꝰ pacem antiꝙͣ
reformat. Robertus de botua uir oĩ
plenus nequicia nepotum suorum
castra ing̾ssus dolose tyranuudem ex¬
cet in tetra. Qui sp̃n ⁊̃ zelocipie
successus quendam hominẽ suũ satis
fidelem cum alio uiro ⁊ alia mulie¬
re iitͣ domũculam comburendos iu¬
bet includi. Illi u̾o instar antiquoꝵ
pueroꝵ triũ. domo ardente ⁊ flãma
suꝑ capita eoꝵ in modum lucide nu¬
bis uolitante illesi ꝑmanserũt. Quos
foras egressos cum ꝑ sequeretur ille
ministor cui dñs suus hoc facinus
iniunx̾at et euaginato gladio uñ
ex eis ferre uoluisset. repente q̃dã
inuisibilis ꝑsona retro eum ꝑ comã
capitis apprehendit ⁊ cum eqno cui
sedebat in terram p̾cipientẽ dedit
Uñ ⁊ mox ad scm̃ racobũ se iturũ

Expanded text:
Henricum ducem Normanniae ad pacem recipit. Qui in brevi, mortuo rege Stephano, Angliam intrat, et regni integritate potitus, pacem antiquam reformat. Robplenus nequitia, nepotum suorum castra ingressus, dolose tyrannidem exercet in terra Qui spiritu etiam zelotipie succensus, quendam hominem suum satis fidelem, cum alio viro et una muliere, intra domunculam comburendos jubet includi. Illi vero instar antiquorum trium puerorum domo ardente, et flamma super capita eorum in modum lucidae nubis volitante, illaesi permanserunt. Quos foras egressos cum persequeretur iniquus ille minister, cui dominus suus hoc facinus injunxerat, et evaginato gladio unum ex eis ferire voluisset, repente quaedam invisibilis persona retro eum per comam capitis apprehendit, et cum equo, cui sedebat, in terram praecipitem dedit. Unde et mox ad Sanctum Jacobum se iturum
Abbreviated transcription (Latin):
iremus. retentis quibdam ex nr̃is
sub hac spe ꝙ uellent eos remitt̾e ad
dñm ppͣm. quib ⁊ lit̾as dedimus de
om̃ib fcĩs nr̃is quas deferrent eidem.
s cum redirent usq ad moucy ducẽ
supͣdcm̃. ibi retenti fuerunt us ad re¬
ditum nr̃m. Nos autẽ in lie pasche of¬

Expanded text:
rum retentis quibusdam ex nostris sub hac specie quod vellent eos remittere ad dominum papam. quibus litteras dedimus de omnibus factis, quas referrent eidem; sed cum rediissent usque ad Mouci, ibidem retenti fuerunt usque ad reditum nostrum. <19>. Nos autem, in die Re
Abbreviated transcription (Latin):
applicuerunt de lapide ad amantino st̃.
deoq sagitas ⁊ arma ferrea illoru m¬
ad se attraxerunt. Hoĩes aut̃ int̾ caspi¬
os montes ꝯclusi clamorẽ ex̾citus ut cee¬
ditur audientes. montẽ frang̾e cepet̾t.
⁊ cũ alio temꝑe post decem annos redi¬

Expanded text:
applicuerunt sunt de lapide adamantino, unde eorum sagittas et arma ferrea attraxerunt. Homines inter Caspios montes conclusi clamorem exercitus, ut creditur, audientes, montem frangere inceperunt. Et cum alio tempore post decem annos re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ archiep̃i cum ep̃is ⁊ opti¬
tes maguntie ꝯsultant sibi ⁊ toto
romano imꝑio de substituendo re¬
ge. Lothatius itaq dux saxonum
uit sapiens ⁊ industrius ⁊ eccłia¬
stico uiri deuotꝰ p̾potens diuiciis ⁊
uictoriis om̃iũ assensu eligitur a¬

Expanded text:
t archiepiscopi cum episcoptes Moguntiae, consultant sibi et toti Romano imperio de substituendo rege. Lotharius dux Saxonum, vir sapiens et industrius, et aecclesiastico juri devotus, prepotens divitiis et victoriis, omnium assensu eligitur
Abbreviated transcription (Latin):
scolastica clicentes beatum bñdictũ
p̾cepisse ut monachus a seculatib ac¬
tib se faciat alienum. Decunas qͦ
dicebant a scĩs patrib in .iiiͦiͬ. distri¬
ram p̾sbito uł cl̾i̾co. tertiam hospitib
ad illam eccłiam uenientib seu ui¬
duis ⁊ infirmis seu pauꝑib alium
uictum non. habentib quartam re
nam monachi qui terras suas possi-
do uiuat non reꝑiebant. Idcirco hec
ueluti alioꝵ uis inuiste sibi usur¬
pare detrectabantt De morib abba

Expanded text:
Scholastica: dicentes beatum Benedictum Scholastica: dicentes beatum Benedictum praecepisse, ut monachus a saecularibus actibus se faciat alienum. Decimas quoque dicebant a sanctis Patribus in 4 partitiones distriram presbytero vel clero, tertiam hospitibus ad illam ecclesiam venientibus; seu viduis et infirmis, sive pauperibus alium victum non habentibus quartam resnam monachi, qui terras suas possidedo vivat, non reperiebant; idcirco haec veluti aliorum jus, injuste sibi usurpare detrectabant. Memini me a
Abbreviated transcription (Latin):
ritus qui ab imꝑatore ad filium eiꝰ
aĩo transiens eum contra patrẽ suũ
ꝯsilio suo animau̾at ⁊ a filio ad pa¬
trem rediens ꝑtes filii debellau̾at mor-¬
tuo imꝑatore se ut reũ lese maiesta¬
tis filio regis reddidit ⁊ ab eo captus
custodie traditꝰ est. de qua tamen cu¬
stodia ip̃e ꝑ industriam suam eua
sit. s ducatus eius godefrido comiti
riti primo facta est carta catitatis
a stephano abbate cystertiensi ⁊ .xx.
abbatib autoritate sigilli apłici ꝯ¬
firmata. Ab illo gͦ temꝑe reicerũt
ab ordine frocos ⁊ pellicias stamina
⁊. caputia. ⁊ femoralia ⁊ pectina coo¬
ꝑtoria ⁊ stramenta lectoꝵ ac diu̾sa
ciboꝵ in refectorio fercula ⁊ sagimẽ
⁊ om̃ia que puritati regule aduer.¬
sabantur: Abdicau̾nt ⁊̃ eccłias alta¬
ria oblationes ⁊ decimas ⁊ sepultu
gula legebant eundem scm huiꝰ mõi
possedisse nec feminas monast̾ium
eius intrasse nec mortuas ibidem se¬
pultas fuisse excepta sorore sua scã

Expanded text:
s, qui ab imperatore ad filium ejus animo transiens eum contra patrem suum consilio suo animaverat, et a filio ad patrem rediens partes filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tamen custodia ipse per industriam suam evasit; sed ducatus ejus datus est Godefrido comiti it. Tunc facta est Charta charitatis ab ipso Stephano abbate Cisterciensi, et viginti abbatibus, auctoritate sigilli apostolici confirmata. Ab illo ergo tempore rejecerunt ab ordine frocos et pelliceas, staminia et caputia, et feminalia, et pectina, et coopertoria, et stramenta lectorum, ac diversa ciborum in refectorio fercula, et sagimen, et omnia quae puritati Regulae adversabantur. Abdicaverunt etiam ecclesias, altaria, oblationes, et decimas, sepulturgula legebant, eumdem sanctum hujusmodi possedisse, nec feminas monasterium ejus intrasse, nec mortuos ibidem sepultos fuisse, excepta sorore sua sancta
Abbreviated transcription (Latin):
Orro de t̾ra cangitarũ intͣuimꝰ
racenoꝵ. In hac ⁊̃ t̾ra inuenimus urbes
hec t̾ra montes maximos: ⁊ a m̾idie qͥ¬
racenoꝵ t̾ram. atq in finib illis ꝓpin¬
quis morantur duo frẽs carirales. tar.¬

Expanded text:
m tenent. In hac terra invenimus urbes habet montes maximos; a meridie auSarracenorum; in finibus illis propinquis morantur duces Burin et Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Odem tꝑ̃e misit occodaycham cir-¬
ridiem contra kergis: qui ⁊ illos bello
suꝑauit. Hii hoĩes sunt pagani qui
pilos in barba non hñt. Quoꝵ ꝯsuetu¬
do talis est. ut cum alicuius pater¬
moritur. p̾dolore qͣi unam corrigiam
in signum lamenti ab aure usq ad

Expanded text:
tempore misit Occodaican cridiem contra Kergis, quos in bello devicit. Hi autem homines sunt pagani, qui pilos in barba non habent; quorum consuetudo talis est: cum pater alicuius moritur, pre dolore quasi unam corrigiam, in signum lamenti, ab aure usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nis horis et sacrificii temꝑe impigre
non solum in suo regno ilł subuenite.
uetum in transmatinis regionib in
solimis ⁊ alexandrie atq carchagini:
ptunias multas mittere sa tagebat.
Ob hoc ⁊̃ maxime transmarinoꝵ regũ
amiticias expetebat. ut sb̾ eisdem regi
to statuta ĩminente ⁊ apice capitis ro¬
tundo. naso paululũ mediocritatẽ exce¬
dente. ocłis pulchris canicie ueneran¬
bebatur. p̾ter assas carnes quas ue¬
natores uerub in ferre solebant qͥb
illo libentius qm ullis aliis cibis ue

Expanded text:
nis horis et sacrificii tempore impigre nis horis et sacrificii tempore impigre non solum in suo regno illis subvenire, verum etiam in transmarinis regionibus in solymam, et Alexandriam, atque Carthaginem pecunias multas mittere satageOb hoc maxime transmarinorum regum amicicias expetebat, ut Christito, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ull
Abbreviated transcription (Latin):
bizancuum tracie ciuitas a primo con¬
stantino in nouam ampliata et in re
rat amplissimus. uentre congruus.
habebat palmum ⁊ aunidium. bar¬
ba unum palmum. nasus circiter
dimidiũ. frons erat unius pedis. o¬
culi leonini scintillantes ut carbrmn¬
cunq iratus aꝑtis oculis aspexisser.
statim t̾ritus erat. Cingulum quo ã¬
gebatur octo pedum extendebatur
p̾ter illud qd̾ dependebat. Parum pa¬
nis comedebat. S quartam ꝑtema¬
rietis aut gallinas duas. aut anse¬
rem unum. aut spatulam portinã.
aut pauonẽ. aut gruem. aut lepo¬
rem integrum edebat. Modicum ui¬
num limphatũ sobeuoibibebat. tan
usq ad bases simul cũ equo uno ictu
ꝓpria spata secabat. Quatuor ferram¬
ras equoꝵ simul manib facile exten
liciis certissimus. in locutione locu¬
petrum pisanũ hũit adiutorem.
q̃ in cet̾is disciplinis albinũ tognomen¬
to alciununi. Religionem deniq xp̃ia¬
nam sumia pietate seꝑ excoluit et et¬
cliam mane ⁊ uespere necnon ⁊ noct᷑¬

Expanded text:
Bizantium Thraciae civitas a primo Constantino in novam ampliata, et in rerat amplissimus, ventre congruus, habebat unum palmum et dimidium, barba unum, nasus circiter dimidium. Frons ejus erat unius pedis; oculi leonini scintillabant ut carbuncunque iratus apertis oculis aspexisset, statim perterritus erat. Cingulum, quo cingebatur, octo palmis extendebatur, praeter illud quod dependebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantpitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extenddiciis rectissimus, in locutione lucuPetrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Tenam summa pietate semper excoluit, et ecclesiam mane et vespere necnon et noctur
Abbreviated transcription (Latin):
nam oculos aliꝙͣdu tenuisset conti¬
nuo ad se reu̾sus ⁊ de semet ip̃o eru¬
bescens apud semet in se ip̃m ultro
seuerissimus exarsit. Stagno quippe
gelidarum aquaꝵ ꝙ in ꝓximo erat.
collo tenus insiliens tamdu ĩ ibi per¬
mansit. donec pene exxanguis effectꝰ
ꝑ uirtutem grẽ cooꝑantis ⁊̃ a calore
carnalis ꝯcupiscentie totus refriguit

Expanded text:
am oculos aliquandiu tenuisset; contiam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. Stagno quippe gelidarum aquarum, quod in proximo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, per virtutem gratiae cooperantis etiam a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit
Abbreviated transcription (Latin):
huc puerulus graui capitis dolore
uexaretur decidit in lectum. Adduc¬
ta autem ad eum est muliercula¬
quasi dolorem mitigatura carminibus.
Quam cũ ille appinqłitem sentiret. cũ
carminalib instrumentis quibus
hominib de uulgo illud̾e ꝯsue uerat.
cum indignatione magna exclamãs
a se repulit ⁊ abietit. Nec defuit mĩa
diuina bono zolo scĩ p̾ueti. s continuo
sensit uirtutem. ⁊ in impetu spiritus
surgens ab om̃i dolore lib̾atum se eẽ
cognouit. Neq illud tacendũ ꝙ ab ip
sis iam puerilib annis si quos pot̾at
hr̃e nũmos claudestinas faciens ele¬
mosinas et u̾ecuntie sue morẽ gere¬
bat. ⁊ pro etate ĩmo supͣ etatẽ pieta¬
tis oꝑa sectabatur. Obsidebant autẽ¬
benignũ iuenis animũ sodalium
discimiles mores ⁊ amicitias ꝓcellose
similem sibi effic̾e gestientes. Cui p̾
gebat laqueos temptationũ ac uari¬
is occursionib calcanco eius insicli¬
abatur. Cum enim aliquando curio¬
sius aspiciendo defixos in quãdã femi¬

Expanded text:
huc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est mulierculaquasi dolorem mitigatura carminibus. Quam 1064 cum ille appropinquantem sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus hominibus de vulgo illudere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum se esse cognovit. Ex sis jam puerilibus annis, si quos poterat nummos habere, clandestinas faciens eleemosynas, et verecundiae suae morem gerebat, et pro aetate, imo supra aetatem, pietatis opera sectabatur. benignum juvenis animum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae, similem sibi efficere gestientes. Quae gebat laqueos tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamd
Abbreviated transcription (Latin):
bornardus post claros actus ⁊ mul¬
tarum aĩarum lucra post multa fũ¬
data monasti̾a ⁊ plurima miratulo¬
rum signa exhibita beato fine qͥeuͭ.¬
Ex gestis eius. ex cuius discipłis cũ

Expanded text:
Bernardus post claros actus et multarum animarum lucra, post multa fundata monasteria, plura miraculorum signa exhibita sancto fine quievit. Ex cuius discipulis cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ purificetur. Qui ⁊̃ faciat ut statio¬
cũ om̃ib que in ip̃a sunt. int̾ duos
ignes transeat ante qͣm sic purifice¬
tur: nullus audet intrare nec aliqͥd
de illa exportare. Pret̾ea si alicui
morsellus imponitur quem digluti¬
re non possit. ⁊ ilum de ore suõ eicit.
quis calcat suꝑ limẽ stacionis ducis¬

Expanded text:
 purificet eos, et faciat et stationem et ea que in ipsa sunt, inter duos ignes transire, sed antequam sic purificetur nullus audet intrare nec de ipsa aliquid exportare. Item si alicui morsellus imponitur et deglutire non potest, et de ore suo eicit eum, fit quis calcat limen stationis
Abbreviated transcription (Latin):
set ꝙ harene pulus ⁊ unde. Undaꝵ
guite. rose. gemima lilia flamine. sthe¬
ra celicole. nix̃ grando. sexus ut̾q uen¬
toꝵ penne uolutrum pecudum genꝰ
om̃e. Siluatum rami frondes auium
quoq penue. Ros gramen stelle pisces
angues ⁊ anste. Et lapides montes
conualles. t̾ra dracones lingue cunc¬
ta forent. minime depronere possẽt.
Que sis uł quanta: uirgo regina ma-¬
ria. Que tua sit pietas: nec litt̾a nec

Expanded text:
set, quod harene pulvis et unde, undarum gutte, rosa, gemme, lilia, flamme, ethera, celicole, nix, grando, sexus uterque, ventorum penne, volucrum, pecudum genus omne, silvarum rami, frondes, avium quoque penne, ros, gramen, stelle, pisces, agwes et ariste et lapides, montes, convalles, terra, dracones, ligwe ista forent, minime depromere possent, que sis vel quanta virgo regina Maria, que tua sit pietas, nec littera, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nex francoꝵ ludouitus cum ni¬
mio exercitu normannue fines aggͥs¬
sus castrum uernon in deditionem re¬
cipit. Int̾im dux normannie ĩ anglia
contra tegem stephm fortit̾ agens:
tandẽ cum eo pacem facit.ita ut ui¬
uente rege post eum scd̾s in anglia

Expanded text:
ex Francorum Ludovicus cum nimio exercitu Normanniae fines aggressus, castrum Vernon in deditionem recepit. Interim dux Normannorum in Anglia contra regem Stephanum fortiter agens, tandem cum eo pacem facit, ita ut vivente rege post eum secundus in Anglia,
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui ꝯtra behemones uadens
quoꝵdam suoꝵ principum traditõe
magnam stragem militum passus
In syria hoc anno exercitus dei bis ꝙ¬
gressus est sacracenis. In pͥmo p̾lio
de paganis cociderunt duo milia qͥn¬
aut̃ nõ incruentam uictoriam ha¬
burunt xͥani. s qmͣuis plurima pari

Expanded text:
rius contra Behemones vadens, quorundam suorum principum traditione magnam stragem militum passus In Syria hoc anno exercitus Dei bis congressus est Saracenis. In primo prelio de paganis ceciderunt duo milia quinautem non incruentam victoriam habuerunt christiani. Sed quamvis plurima pars