comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flahuus iuuenis effectꝰ ẽ. ut & bellicosisĩmus extiterit
& post funꝰ agelmundi regni gubernacula rexerit. ferunt
earũ fortosima in fluuio natatu pugnasse eãq pemisse. sibi
laudis głam langobartdis qͦq transitũ parauisse. hoc siqͥdẽ
int̃ utrasq acies prius constitisẽ. quatinꝰ si amatona eadẽ
lamissionẽ superaret. lango bardi a flumine recederent.
sin uͦ alamisione ut & factũ ÷ ipsa uinceret᷑ langobardis
eadẽ ꝑmeandi flumina copia p̃beret᷑. Om̃ib & enĩ qͥb ue¬
res hẏstoriȩ notȩ sunt patet gentẽ amatonũ longe an
quã hec fieri potuerunt. ẽẽ deletã. nisi forte quia loca es
ubi hec gesta ferunt᷑ nonsatis historiagraphis nota fuera
& uix abaliqͦ eoꝵ uulglta sunt fieri potuerit. ut usq ad id
sit᷑ transineato langobardi de quo dixeramꝰ flumine. ci
adulteriores t̃ras ꝑuenissent. illic ꝑtẽpus aliquot cõmoral¬

Expanded text:
strenuus iuvenis effectus est, ut et bellicosissimus extiterit strenuus iuvenis effectus est, ut et bellicosissimus extiterit et post Agelmundi funus regni gubernacula rexerit. Ferunt earum fortissima in fluvio natatu pugnasse eamque peremisse, sibique laudis gloriam, Langobardis quoque transitum paravisse. Hoc siquidem inter utrasque acies prius constitisse, quatenus, si Amazon eadem Lamissionem superaret, Langobardi a flumine recederent; sin vero a Lamissione, ut et factum est, ipsa vinceretur, Langobardis eadem permeandi fluenta copia praeberetur. Constat sane, quteres historiae notae sunt patet, gentem Amazonum longe antea, quam haec fieri potuerint, esse deletam; nisi forte, quia loca eadem, ubi haec gesta feruntur, non satis historiographis nota fuerunt et vix ab aliquo eorum vulgata sunt, fieri potuerit, ut usque ad idIgitur transmeato Langobardi de quo dixeramus flumine, cum ad ulteriores terras pervenissent, illic per tempus aliquod commorab
Abbreviated transcription (Latin):
nico litore euodia insula milib distat. in qua sic̃ ab illius
incolis assẽuerat᷑ uergentiũ in eandẽ caribdim aquarũ
garrulitas audit᷑. Audiui quendã nobilissimũ gallorũ
referentẽ. quod aliquanto naues priꝰ tẽpestate conuulsȩ¬
post modũ ab hac eadẽ caribdi uoratȩ sunt. Unus aut̃
solũ modo ex om̃ib uiris qui in nauib illis fuerant mori¬
entib ceteris dũ ad huc spirans fluctib suꝑnataret. ui
aquarũ labentiũ adductus adhorã usq immanissimi illsꝰ
baratri ꝑuenit. Qui cũ ꝓfundissimũ & sine fine patens
chaosaspiceret. ipse qͦq pauore ꝓmortuus sese illuc rui¬
turũ expectaret. subito qđ spare non poterat. saxocuidã
supiectꝰ insedit. Decur sis siquidẽ ũ om̃ib quȩ sorbendȩ
erant aquis. ore illius fuerant margines denudati.
Dũq ibi iit̃ tot angustias anxius uix obmetũ palpitans

Expanded text:
nico litore Evodia insula milibus distat. In qua, sicut ab illius nico litore Evodia insula milibus distat. In qua, sicut ab illius incolis adseveratur, vergentium in candem Caribdin aquarum garrulitas auditur. Audivi quendam nobilissimum Gallorum referentem, quod aliquantae naves prius tempestate convulspostmodum ab hac eadem Caribdi voratae sunt. Unus autem solummodo ex omnibus viris qui in navibus illis fuerant, morientibus ceteris, dum adhuc spirans fluctibus supernataret, vi aquarum labentium abductus, ad oram usque inmanissimi illius baratri pervenit. Qui cum iam profundissimum et sine fine patens chaos aspiceret, ipsoque pavore praemortuus se illuc ruiturum exspectaret, subito, quod sperare non poterat, saxo quodam superiectus insedit. Decursis siquidem iam omnibus quae sorbendae erant aquis, orae illius fuerant margines denudati; dumque ibi inter tot angustias anxius vix ob metum palpitans
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenio clarus: sensu celer. ore suauos.
Cuꝰ dulce melos. pagina multa canit
Fortunatus apex uatũ uenerabililis actu
Ausonia genitꝰ hac tumulat᷑ humo
Cuius abore sacro scoꝵ gesta piorum.
Discimꝰ hȩc non monstrant carpere lucis iter
Edixque tantis detorans gallia gemimis
lumine de quarũ nox tibi tetra fugit
loos modicos prompsi plebeio carmine uersus
Netuus inpopłis scẽ lateret honor
Redde uicẽ misero ne iudice sꝑnar ab ȩquo
Eximus meritis posce beate precor
ec paucis detanto urro ne esꝰ sitã sui ciues funditꝰ ignora¬
rent delibauimꝰ. hinc adhistoriȩ fi seriẽ reuertamus
fut᷑ alborus uincentiã ueronãq & reliquas
uenetiȩ ciuitates exceptis pataurim. & montẽ silicis. &
mantuã cepit. Uenetia enĩ non solũ i paucis insulis qͣs
nunc uenetias dicimꝰ constat. sed eꝰ termmꝰ a pannoniȩ
inquib ꝑgamus cuntas. eẽ. legit᷑ uenetiarũ. Nã & de la¬

Expanded text:
Ingenio clarus, sensu celer, ore- suavis, Ingenio clarus, sensu celer, ore- suavis, Cuius dulce melos pagina multa canit, Fortunatus, apex vatum, venerabilis actu, Ausonia genitus, hac tumulatur humo. Cuius ab ore sacro sanctorum gesta priorum Discimus: haec monstrant carpere lucis iter. Felix, quae tantis decoraris, Gallia, gemmis, Lumine de quarum nox tibi tetra fugit. Hos modicos prompsi plebeio carmine versus, Ne tuus in populis, sancte, lateret honor. Redde vicem misero: ne iudice spernar ab aequo, Eximiis meritis posce, beate! precor. Haec paucis de tanto viro, ne eius vitam sui cives funditus ignorarent, delibavinius; nunc ad historiae seriem revertamur. 14. Igitur Alboin Vincentiam Veronamque et reliquas Venetiae cMantuam, cepit. Venetia enim non solum in paucis insulis, quas nunc Venetias dicimus, constat, sed eius terminus a Pannoniae in quibus Pergamus civitas esse legitur Venetiarum. Nam et de lac
Abbreviated transcription (Latin):
epti int iulade causa sostumitꝰ intantũ beatũ mrtoiũ
ueneratꝰ : ut relicta patria paulo antequã langobarib
uer inuaderent: taronis ad euisdẽ beatiuri sepulchrum
ꝓperaret. Quisibi ut insiuis ipse carmonib refert illuc ppe¬
randi ꝑfluenta aliam̃ti & reunã. ꝑq usipũ & alpẽ uiliã
poi aguntũ castrũ. ctraũq & byrrũ fluuos acriores &
auigustã cuntatẽ quã urdo & lec fluentanit int̃ fuose deftribit
di postquã turonis uta uorũ ꝓpriũ aduent pictauis pes¬
transiens illuc habitauit. & multoꝵ ibidẽ scõꝵ gesta partim
loco digno tumilatus honore quiescit hic beati martini
uita quattuor in libris heroico uersu c̃ontexut & multa
alia. maximeq p mnos sngularũ fescuntatũ & p̃ciput adi
sigulos amicos uersculos. nulli poctarũ scd̃ stiau adi
tionis gr̃a aduentassem. hoc epitaphiũ rogatꝰ ab abate
eiusdẽ loci scribendũ contexui.

Expanded text:
epti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum epti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum veneratus est, ut, relicta patria, paulo antequam Langobardi Italiam invaderent, Turonis ad eiusdem beati viri sepulchrum properaret. Qui sibi, ut in suis ipse carminibus refert, illuc properandi per fluenta Tiliamenti et Reunam perque Osupum et Alpem Iuliam perque Aguntum castrum Dravumque et Byrrdo et Lecha fluentant, iter fuisse describit. Qui postquam Turonos iuxta votum proprium advenit, Pictavis pertransiens, illuc habitavit, et multorum ibidem sanctorum gesta partim  est, atque in eodem loco digno tumulatus honore quiescit. Hic beati Martini vitam quattuor in libris heroico versu contexuit, et multa alia maximeque ymnos singularum festivitatum et praecipue ad singulos amicos versiculos, nulli poetarum secundus, suavitionis gratia adventassem, hoc epitaphium, rogatus ab Apro, eiusdem loci abbate, scribendum contexui:
Abbreviated transcription (Latin):
& saxonũ. sed & alios eiusdẽ linguȩ homines eiꝰ liberalitas
& gła belloꝵq felicitas & un̾tus in eoꝵ carminib cele¬
Q uomͦ langobardi conducti a narsete cartulano edẽ contragothos auriliũ
rii terci ducis
Quomͦ narsis sinclualdũ heruloꝵ regulũ sibi rebellantẽ extinorit
Designis pesfilentiȩ & mortalitate que tẽpore narsetis italiã uasauit
De inuidia romanorũ aduersus narsetem
Qualit̃ albomus cũ langobardis relicta pannonia aditaliã uenit
UII Q uomͦ albomꝰ adfines italiȩ ueniens montẽ regs ascendit & debisfontib¬

Expanded text:
et Saxonum, sed et alios eiusdem linguae homines eius liberalitas et Saxonum, sed et alios eiusdem linguae homines eius liberalitas et gloria bellorumque felicitas et virtus in eorum carminibus celeQuomodo Langobardi conducti a Narsete chartolario eidem contra Gothos auxiliumrii tercii ducis. 3. Quomodo Narsis Sinduald Herulorum regulum sibi rebellantem extinxit. 4. De signis pestilentiae et mortalitate quae tempore Narsetis Italiam vastavit. 5. De invidia Romanorum adversus NarsetemQualiter Alboin, cum Langobardis, relicta Pannonia, ad Italiam venit. 8. Quomodo Alboin ad Italiae fines veniens, montem Regis ascendit, et de bisontib
Abbreviated transcription (Latin):
natũ ẽ. totis uirib langobardi uictores effẽcti sunt. tan¬
taq ira ingepidos seuerunt. ut eos ad int̾nitionẽ usq
delerent: atq excopiosa multitudinẽ uix nuntiꝰ suꝑeẽt
In eo p̃lio albomus cunimundũ occidit caputq illiꝰ sfublatũ
adbibendũ exeo poculũ fecit. Quod genus poculi apdeos
scala dicit᷑: lingua uͦ latina patera uocitat᷑. Cuiꝰ filiã
nomine rosemundã cũ magna sĩmul multitudme diu̾si
sexus & ȩtatis duxit captiuuã. Quã quia chlotsuuuinda
obierat. in suã ut post patuit pniciẽ duxit uxorẽ. lunc
langobardi tantã adepti sunt p̃dã ut iã ad amplisĩmas
ꝑuenirent diutias. Eaepidoꝵ uero itagenꝰ deminutũ:
ut ex illo tẽpore ultra non haberent regẽ. sed imu̾si
qͥ suꝑ eẽ bello potuerant. aut langobardis subiecti sunt.
aut usq hodie hunis eoꝵ patriã possĩdentib duro imꝑio

Expanded text:
natum est totis viribus. Langobardi victores effecti sunt, tannatum est totis viribus. Langobardi victores effecti sunt, tanta in Gepidos ira saevientes, ut eos ad internitionem usque delerent atque ex copiosa multitudine vix nuntius superesset. In eo proelio Alboin Cunimundum occidit, caputque illius sublatum, ad bibendum ex eo poculum fecit. Quod genus poculi apud eos "scala" dicitur, lingua vero Latina patera vocitatur. Cuius filiam nomine Rosimundam cum magna simul multitudine diversi sexus et aetatis duxit captivam; quam, quia Chlotsuinda obierat, in suam, ut post patuit, perniciem, duxit uxorem. Tunc Langobardi tantam adepti sunt praedam, ut iam ad amplissimas pervenirent divitias. Gepidorum vero ita genus est deminutum, ut ex illo iam tempore ultra non habuerint regem. Sed universi qui superesse bello poterant aut Langobardis subiecti sunt, aut usque hodie Hunnis eorum patriam possidentibus duro imperio
Abbreviated transcription (Latin):
patriã. cunctoꝵ uotis access̃t. Quicũ famossimũ & urrib
clarũ ubiq nom̃ haberet. clotariꝰ rex francoꝵ chlotsiuum¬
dã ei suã filiã inmatrimonio sociauit de qua unã tantũ
filiã alsuundã nomine genuit. Obuit int̾ea turisindus rex
gepidoꝵ. Cui successit cimimundus in regno. Qui ueteres
dis federe. bellũ potiꝰ quã pacẽ elegit. Albomnus uero
cũ auarib qui primũ huni. postea de regis ꝓpru nomine
auares appellati sunt. fedus ꝑpetũũ inut. de hone ad p̃pa¬
natũ agepids bellũ ꝓfectũs ÷. Qui cũ aduersus eũ edi
uerso ꝓperarent: auares ut cũ alborno statuerant eoꝵ
patrã inuaserunt : Tristis ad cunimundũ nuntiꝰ ueniens
inuasisse auares eiꝰ t̃minos edicit. Qui ꝓstratꝰ animo
cũ langobardis confligere. Quos si suꝑare ualerent demũ
hunoꝵ exercitũ epatria pellerent. Comittit᷑ gͦ p̃liũ. pug¬

Expanded text:
patriam cunctorum votis accessit. Qui cum famosissimum, et viribus patriam cunctorum votis accessit. Qui cum famosissimum, et viribus clarum ubique nomen haberet, Clotarius rex Francorum, Clotsiundam ei suam filiam in matrimonio sociavit. De qua unam tantum filiam Alpsuindam nomine genuit. Obiit interea Turisindus rex Gepidorum; cui successit Cunimundus in regno. Qui vindicardis foedere, bellum potius quam pacem elegit. Alboin vero cum Avaribus, qui primum Hunni, postea de regis proprii nomine Avares appellati sunt, foedus perpetuum iniit. Dehinc ad praeparatum a Gepidis bellum profecverso properarent, Avares, ut cum Alboin statuerant, eorum patriam invaserunt. Tristis ad Cunimundum nuntius veniens, invasisse Avares eius terminos edicit. Qui prostratus anicum Langobardis confligere; quos si superare valerent, demum Hunnorum exercitum e patria pellerent. Committitur ergo proelium. Pug
Abbreviated transcription (Latin):
ad÷. hic aut̃ hoc ÷ beatꝰ benedictꝰ in cassimi arcẽ ꝑueniens
minagna sc sẽꝑ abstmentia coartauit sed p̃cipue quadrage
sone tẽpore inclusus & remotꝰ amundi strepitu mansit.
hec om̃ia ex marci poete carmine sũpss qͥ adeundẽ patrẽ
huc ueniens: aliquot uersus in eiꝰ laudẽ cõposuit. quos inbus
libellis cauens nimã longitudinẽ minime descripsi. Certũ ÷
tam̃ hunc egregiũ patrẽ uocatũ cȩlitꝰ obhoc ad hunc ferale
locũ & cũ opima uallis subiacet aduenisse ut hic multoꝵ
monachoꝵ sic̃ & nunc dõ p̃sule facta ÷ congregatio fieret
his cursim quȩ omittenda non erant narratis. ad nr̃ae
seriẽ reuertamur historiȩ
Eit᷑ audomus de quo p̃miseramꝰ langobardoꝵ rex rodel¬
mundã in matrimoniũ habuit quȩ ei albornũ uirũ bel
lis aptũ & ꝑ om̃a strenuũ peperit. Mortuus itaq est
audomus ac deinde regũ iã decimꝰ albomnus ad regendã

Expanded text:
adest'. Hic autem, hoc est in Casini arcem, perveniens, adest'. Hic autem, hoc est in Casini arcem, perveniens, in magna se semper abstsimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquod versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subiacet advenisse, ut hic multorum monachorum, sicut et nunc Deo praesule facta est, congregatio fieret. His cursim, quae omittenda non erant, narratis, ad nostrae seriem revertamur historiae. 27. Igitur Audoin, de quo praemiseramus, Langobardorum rex Rodelindam in mlis aptum, et per omnia strenuum peperit. Mortuus itaque est Audoin, ac deinde regum jam decimus Alboin, ad regendam
Abbreviated transcription (Latin):
uisio. Uitã receptant funera Tanti potestas luminis. Poto
sororis uicit᷑. Quo plus amat quis plus ualet enare
quãquã cernit polo Non ante seclis c̃ognitũ. Noctu iuibar
effugurat: Quo totus orbis cernit᷑ Flamisq subuehit pius
Hec int̃ instar nectaris. Miranda plectro claruit. Nam
pixit apte lineã. Uitȩ sacrȩ sequacib lã dixaluminis¬
& potens assis gregis suspirus. Gliscat bonis ydũ cauens
Sꝯit callis ut sequax tui.
ibet me breuit referre. qđ beatus si regorius papa
miime in hus santosimi patris uita descripsit. Deniq cũ
diuma ammonitione a sublacu in hunc ubi requiesc̃it
locũ ꝑquinquaginta fere milia aduentaret. tres eum
corui quos alere solitus erat. sunt corcũuolitantes secut¬
arriꝑe deberet. In loco aut̃ iff̃o quidã di seruus tc̃habitaculi
habebat. ad quẽ dumitꝰ itadiccũ ÷. his tu parce locis alt̃ amie

Expanded text:
visio, Vitam receptant funera. Tanti potestas luminis, Voto visio, Vitam receptant funera. Tanti potestas luminis, Voto sororis vincitur, Quo plus amat quis plus valet. Enare quem cernit polum Non ante seclis cognitum Noctu jubar effulgorat, Quo totus orbis cernitur, Flammisque subvehi pius. Haec inter instar nectaris Miranda plectro claruit. Nam pinxit apte lineas Vitae sacrae sequacibus, Jam dux alumni sat potens, Adsis gregis suspiriis, Gliscat bonis hydrum cavens, Sit callis ut sequax tui. Libet me breviter referre quod beatus Gregorius papa minime in hujus sanctissimi Patris Vita descripsit. Denique cum divina admonitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum, per quinquaginta ferme millia, adventaret, tres eum corarripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habe bat, ad quem divinitus ita dictum est: 'His tu parce locis, alter amicus
Abbreviated transcription (Latin):
it sydis nouũ. Mundana pellens nubila. Etatis ipso limine
Despext eu florda Miraculorũ p̃potens aflatꝰ altoflamme.
Replendut ꝓdigus lentura sedop̃cinens. Latus esũ plurib
Pans reformat uaisculũ Artũ petens ergastului. Extinexit
ines ignib fregit uenens bauilũ. Crucs ꝑarma combrã
coercuit mentẽ uagã. leniflagello corpors Fundunt᷑ am̃¬
nes rupib Redit calybs egurgite. Currit ꝑundas obsequens
seplo puer uta necẽ. Uirus patescit abditũ. Mandata p̃pes
efficit hoscẽ rumã conterit. Redit fremens leo graue
Immota sit moles leuis. Rogus migrat fantasticus fractum
reusst sospitas E xcesus absent ũ patet. Rector uafer depren¬
deris. Inique possesor fugis futura p̃noscimini archana
cor non terigit. Fundatur edes smnus. Tellus uomit cade¬
uera dracone frenatur fugax. Ether pluit nomisnata
Uitrũ resistit cautib mandant oliua dolia. Uonctũ resoluit

Expanded text:
ut sidus novum, Mundana pellens nubila. Aetatis ipso limine ut sidus novum, Mundana pellens nubila. Aetatis ipso limine Despexit aevi florida. Miraculorum praepotens, Afflatus Alti flamine, Resplenduit prodigiis Venturo saeclo praecinens. Laturus esum pluribus, Panis reformat vasculum, Arctum petens ergastulum, Exstinxit ignes ignibus. Fregit veneni bajulam Crucis per arma cymbiam, Coercuit mentem vagam, Leni flagello corporis. Funduntur amnes rupibus. Redit calybs e gurgite, Currit per undas obsequens, Peplo puer vitat necem. Virus patescit abditum, Mandata praepes efficit, Hostem ruina conterit. Cedit fremens leo grave. In imo fit moles levis: Rogus migrat fantasticus, Fractum revisit sospitas, Excessus absentum patet. Rector vafer deprenderis, Inique possessor fugis; Futura praenoscemini. Arcana cor non contigit. Fundantur aedes somniis, Tellus vomit cadavera, Dracone frenatur fugax, Aether pluit numismata. Vitrum resistit cautibus, Manant olivo dolia, Vinctum resolvit
Abbreviated transcription (Latin):
Primus in armarius dux bone bella monens
Gongrua signa dedit uitȩ consortia liquens
Adutã ꝓperans congrua signa dedit
salmicẽ assiduus. nũquã dabat otia plectro
Sacra canens obit psabnicen assĩdius
Mens quib una fuit. tumulo retment᷑ eodẽ
Gla par retmet mens quib una fuit
Splendida uisa uia ÷ facib stipata coruscis
Qua sacer ascendit. splendida uisa uia ÷
Ruppea septa petens. nacta ÷ errore salutẽ
Errorẽ euasit. rupea septa petens
Poemata parua dedit famulus promunere suplex
Exul. inops. tenuis poemata parua dedit.
Sint precor apta tibi. cȩlestis tramitis index
¶Benedicte pater sinit precor apta tibi
Ymnũ qͦq singula eiusdẽ patris miracula continentẽ
metro iambico archeloico ita texuimus
r̃s. alacri pectore. Uenite concentu pari. łruam᷑ huiꝰ inelte
festuutatis gaudus. Iac benedictus aurea. Ostensor artitra¬
mitis. Adregna conscendit pat̾ Captans laboꝵ p̃mia effulsit

Expanded text:
Primus in arma ruis, dux bone, bella monens. Primus in arma ruis, dux bone, bella monens. Congrua signa dedit vitae consortia linquens Ad vitam properans congrua signa dedit. Psalmicen assiduus numquam dabat otia plectro; Sacra canens obiit psalmicen assiduus. Mens quibus una fuit, tumulo retinentur eodem; Gloria par retinet, mens quibus una fuit. Splendida visa via est facibus stipata coruscis; Qua sacer ascendit splendida visa via est. Rupea septa petens nancta est errore salutem; Errorem evasit rupea septa petens. Poemata parva dedit famulus pro munere supplex; Exul, inops, tenuis poemata parva dedit. Sint, precor, apta tibi, caelestis tramitis index; O Benedicte pater, sint, precor, apta tibi! Ymnum quoque singula eiusdem patris miracula continentem metro iambico archiloico ita texuimus. Fratres, alacri pectore Venite concentu pari, Fruamur huius inclitae Festivitatis gaudiis. Hac Benedictus aurea Ostensor arti tramitis Ad regna conscendit pater, Captans laborum praemia. Effulsit
Abbreviated transcription (Latin):
bolia cerne fluunt cur ꝓconde times
ende medela tibi spes e cui nulla salutis
Qui semp metuis unde medela tibi
ba lacrĩmnande senex hostili concidis ictu
lctu sed resipis. halacrimande senex:
Barbaralora. manus ignaras criminis arcent
Sponte sua fugiunt. barbara lora manus.
lle suꝑb equo reboans clamare minaci
Stratu humili recubat ille suꝑb eqio
Colla pat̾na ferunt extincti iuscera nati
uiuentẽ natũ colla pat̾na ferunt.
Om̃ia uincit amor. uicit soror imbre beata
Somnus ab est oculis om̃ia uincit amor
Simplicitate placens. instar petit alta colũbȩ
Regna poli penitrat simplicitate placens
Onimis apte dõ mundus cui pandit᷑ om̃is
Abditi qui lustras onimis apte dõ
Flammeus orbis habet ustũ suꝑ ethera nantẽ.
Quẽ pius ussit amor flameus orbis habet
Ter uocitatꝰ ad est testis nouitatis habendus
Carus amore patris. ter uocitatus ad est.
Sux bone bella monens. exẽplis pectora firmas

Expanded text:
Dolia, cerne, fluunt; cur, promoconde, times? Dolia, cerne, fluunt; cur, promoconde, times? Unde medela tibi, spes est cui nulla salutis? Qui semper perimis, unde medela tibi? Ah lacrimande senex, hostili concidis ictu; Ictu sed resipis, ah lacrimande senex. Barbara lora manus ignaras criminis arcent; Sponte sua fugiunt barbara lora manus. Ille superbus equo reboans clamore minaci, Stratus humi recubat ille superbus equo. Colla paterna ferunt extincti viscera nati; Viventem natum colla paterna ferunt. Omnia vincit amor, vinxit soror imbre beatum; Somnus abest oculis; omnia vincit amor. Simplicitate placens instar petit alta columbae; Regna poli penetrat simplicitate placens. O nimis apte Deo, mundus cui panditur omnis, Abdita qui lustras, o nimis apte Deo! Flammeus orbis habet iustum super aethera nantem; Quem pius ussit amor, flammeus orbis habet. Ter vocitatus adest testis novitatis habendus; Carus amore patris ter vocitatus adest. Dux bone, bella monens exemplis pectora firmas,
Abbreviated transcription (Latin):
Euncta patent uati mens tume facta sile
Pellit᷑ atra fames delatis cȩlitus escis
Nil hominus mentis pellitur atra fames
ettora cuncta stupent quͦd eras sine corpore p̃sens¬
Qđ ꝑiusa mones pectora cuncta stupent
Socis ad impiũ tẽpnunt dare frena loquelis
Ebustis fugiunt uocis ad imperiũ
Uocis adimpiũ sacris non eẽ. sinuntur.
Int̃ sunt. sacris uocis adimpiũ.
Tellus hiulca sinu corpꝰ ꝓp̃ellit humatũ.
ussa tenet corpꝰ tellus hulca soui.
serfidus ille draco mulcet ꝓpare fugacẽ
S istit it̃ uetitũ ꝑfidus ille draco
Exitiale malũ capitis decusst honorẽ
Et ꝓcul imꝑus exitiale malũ.
Fulua metalla pius nec habet ꝓmittit egenti
Cȩlitus excepit fulua metalla pius
Tu miserandae cutẽ dabant cui fella colubre
Incolum̃ recipis. tumiserande cutẽ
Aspera saxa utrũ rapiunt nec frangere posũnt
Inlesum seruant aspa saxa uitrũ
Cuł ꝓconde times stillã prebere lechiti

Expanded text:
Cuncta patent vati; mens tumefacta, sile. Cuncta patent vati; mens tumefacta, sile. Pellitur atra fames delatis caelitus escis; Nilhominus mentis pellitur atra fames. Pectora cuncta stupent, qus; Quod per visa mones, pectora cuncta stupent. Vocis ad imperium tempnunt dare frena loquelis; E bustis fugiunt vocis ad imperium. Vocis ad imperium sacris non esse sinuntur; Intersunt sacris vocis ad imperium. Tellus hiulca sinu corpus propellit humatum; Iussa tenet corpus tellus hiulca sinu. Perfidus ille draco mulcet properare fugacem; Sistit iter vetitum perfidus ille draco. Exitiale malum capitis decussit honorem; It procul imperiis exitiale malum. Fulva metalla pius, nec habet, promittit egenti; Caelitus excepit fulva metalla pius. Tu miserande, cutem variant cui fella colubrae, Incolumem recipis, tu miserande, cutem. Aspera saxa vitrum rapiunt, nec frangere possunt; Inlaesum servant aspera saxa vitrum. Cur, promoconde, times stillam praebere lechithi?
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩlitus ad traheris lyris amena petens
Anguis inique furis luco spoliatus & aris
Amissũs popłis. angius inique furis
Improbe sessor abis medentur marmora muris
Eogers imꝑio improbe sessor abis
Cernit᷑ ignis edax falsis insigere flãmis.
Nec tibi gẽma micans cernit᷑ ignis edax.
Dũ struit᷑ paries lacerant᷑ iuscera fr̃is.
Sospes ad ẽ. fr̃. dũstruit᷑ paries
Abdita facta patent patulo ꝓduit᷑ edaces
Muneris accepti abdita facta patent
Seuȩ tyrannȩ tuȩ frustrant᷑ retia fraudis
Frenacapis uite seue tyranne tuȩ
Menia celsa nume nullo subluent᷑ ab hoste
Turbo ait euertet menia celsa nume
Tlecters hoste graui nelites unus ad arã.
Munera fers aris flecteris hoste graui
Omĩa septa gregis prescitũ ẽ traditagenti
Sens eadẽ reꝑat om̃ia septa gregis
Fraudos amice puer suado captaris abydro
Ỹ dro non caꝑis fraudis amice puer
Mens tume facta sle tacita & ne carpe uidentẽ

Expanded text:
Caelitus adtraheris Lyris amoena petens. Caelitus adtraheris Lyris amoena petens. Anguis inique, furis, luco spoliatus et aris; Amissis populis, anguis inique, furis. Improbe sessor, abi, sine dentur marmora muris; Cogeris imperio; improbe sessor, abi! Cernitur ignis edax falsis insurgere flammis; Nec tibi, gemma micans, cernitur ignis edax. Dum struitur paries, lacerantur viscera fratris; Sospes adest frater, dum struitur paries. Abdita facta patent, patulo produntur edaces; Muneris accepti abdita facta patent. Seve tiranne, tuae frustrantur retia fraudis; Frena capis vitae, seve tiranne, tuae. Moenia celsa Numae nullo evertentur ab hoste; Turbo, ait, allidet moenia celsa Numae. Plecteris hoste gravi, ne lites munus ad aram; Munera fers aris; plecteris hoste gravi, Omnia septa gregis praescitum est tradita genti; Gens eadem reparat omnia septa gregis. Fraudis amice puer, suado captaris ab ydro; Ydro non caperis, fraudis amice puer. Mens tumefacta, sile, tacita et ne carpe videntem;
Abbreviated transcription (Latin):
sefis imqua latens procul est deprensa sagaci.
Son culit arma crucis peftis iniqua latens
lenia flagra uagã sõtunt moderamine mentẽ
Excludunt pestẽ lenia flagra uagam.
Unda ꝑhennis aquȩ natiuo e marmore manat:
Arida corda rigat unda ꝑdennis aquȩ¬
Ẽ urgitis ima calibs capulo diuulse petisti
Deseris alta petens. gurgitis ima calybs.
Iusa pat̾na gerens dilapsus currit mȩquor¬
S urrit uectus aquis. iussã pat̾na gerens.
Prebuit unda uiã prompto ad p̃cepta magistr
Gursori ignaro. p̃buit unda uiam
Tuqͦq parue puer raꝑis nec occidis undis
Testis ades uerax. tu qͦq parue puer
Perfida corda gemunt st mulis agitata malignis
Tartareis flãmis ꝑfida corda gemunt
Fert alim̃ta corax digitis oblata benignis
Dira procul uissus fert alm̃ta corax
Pectora sacra dolent inmicũ labe ꝑemptũ
Discipuli excessum pectora sacra dolent
Liris amena petens ducib comitaris opimus

Expanded text:
Pestis iniqua latens procul est deprensa sagaci; Pestis iniqua latens procul est deprensa sagaci; Non tulit arma crucis pestis iniqua latens. Lenia flagra vagam sistunt moderamine mentem; Excludunt pestem lenia flagra vagam. Unda perennis aquae nativo e marmore manat; Arida corda rigat unda perennis aquae. Gurgitis ima, calibs capulo divulse, petisti; Deseris alta petens gurgitis ima, calibs. Iussa paterna gerens dilapsus vivit in aequor; Currit vectus aquis iussa paterna gerens. Prebuit unda viam prompte ad praecepta magistri; Cursori ignaro prebuit unda viam. Tu quoque, parve puer, raperis nec occidis undis; Testis ades verax, tu quoque, parve puer. Perfida corda gemunt stimulis agitata malignis; Tartareis flammis perfida corda gemunt. Fert alimenta corax digitis oblata benignis; Dira procul iussus fert alimenta corax. Pectora sacra dolent inimicum labe peremptum; Discipuli excessum pectora sacra dolent. Lyris amoena petens ducibus comitaris opimis;
Abbreviated transcription (Latin):
dirtutũ cumulos ordar unde tuos:
Cuge beate pat᷑. meritũ qui nomine prodis
Pulgida lux secli. euge beate pater
Sursa plaude satis. tanto sublimis alĩpno
Afio ferens mundo nursia plaude lato
epuerile decus transcendens morib amnos
aupernsq senes o puerile decus
Sor uarachysetuis defpert foridi mundi
Spreut opes romȩ. flos paradise tius
das pedigoga tulit direptũ pectore tristi
beta ⁊formatũuas pedagogi tulit
perbe uocam̃ habens tirone cautib abdit
fer pietats opẽ urbe uocam̃ habens¬
Tempnis amoredi frigora flabra nuge
Erais ee neranda plice. pietrs fura ꝓbant̃
Sua sacer altus era fraus ueneran siplact
Su min a dee idipes agpes sel linds abfait
Dil mimis ał ma fidos signit a der ui pes
bstemiũ pascens orgia nte codt
abrusi aciserunt aduidi ad soclea subulci
emo ib Petis pabula grita ferint
Igns abigne pert laceranit dĩ uscera sentes
arneis ȩthereo ignis abigne perit.

Expanded text:
Virtutum cumulos ordiar unde tuos? Virtutum cumulos ordiar unde tuos? Euge beate pater, meritum qui nomine prodis! Fulgida lux secli, euge beate pater! Nursia, plaude satis tanto sublimis alumno; Astra ferens mundo, Nursia, plaude satis. O puerile decus, transcendens moribus aevum, Exsuperansque senes, o puerile decus. Flos, paradise, tuus despexit florida mundi; Sprevit opes Romae flos, paradise, tuus. Vas pedagoga tulit diremptum pectore tristi; Laeta reformatum vas pedagoga tulit. Urbe vocamen habens tironem cautibus abdit; Fert pietatis opem urbe vocamen habensTempnis amore Dei frigora, flabra, nives. Fraus veneranda placet, pietatis furta probantur. Qua sacer altus erat, fraus veneranda placet. Signat adesse dapes agapes, sed lividus obstat; Nil minus alma fides signat adAbstemium pascens orgia rite colit. Pabula grata ferunt avidi ad spelea subulci; Pectoribus laetis pabula grata ferunt. Ignis ab igne perit, lacerant dum viscera sentes; Carneus aethereo ignis ab igne perit.
Abbreviated transcription (Latin):
rebant inbonũ. huiꝰ tẽporib casiodorus apud urbẽ rum̃a
tã sełari quã diuma sci entia claruit. Qiuiint̃ eg̃a que
nobilit̃ scripsit. psalmoꝵ p̃cipue occulta reserauit. Hinc
prtitit. moc etiã tẽpore dionisius abas in urberoma confa¬
tut paschale calculũ miranda argum̃tatione cõposut
Tũ qͥ apud consant inopolim pracianꝰ cerientis griuan¬
tiȩ ant as ut ta dixerĩ ꝓfunda rimatꝰ ÷. Tunc nichilomonrꝰ
arator romanȩ eccłȩ subdiaconꝰ pocta mirabilis. apłoꝵ
actus. uersib ex ametris exarauit.
is qͥq dieb: beatissimis benedictus pat̾. & priꝰ inloco
castro cassmo ꝙ harũ appellat᷑ & magne uitȩ meritis
Q apłice uirtutib effulsit. Cuiꝰ uitam ut notũ ÷ beatꝰ
papa & regorius insius dialogis suaui sermone cõposiut:
ẽgo qͦq pro paruitate ingenii mei ad honorẽ tanti
patris singula eius miracula. ꝑsingula distica elegiaco
metro hoc modo contexiii.
rdur unde tuos sacer o Benedicte trumphos

Expanded text:
rebant in bonum. Hujus temporibus Cassiodorus, apud urbem Romam tam saeculari quam divina scientia claruit, qui inter caetera, quae nobiliter scripsit, psalmorum praecipue occulta potentissime resexstitit. Hoc etiam tempore Dionysius abbas in urbe Roma constitutus, Paschalem calculum miranda argumentatione composuit. Tunc quoque aput Constantinopolim Priscianus Caesariensis gramaticae artis, ut ita dixcrim, profunda rimatus est. Tuncque nihilominus Arator, Romanae ecclesiae subdiaconus, poeta mirabilis, apostolorum actus versibus exametris exaravit. 26. His quoque diebus beatissimus Benedictus pater et prius in loco castro Cassini, quod Arx appellatur, et magnae vitae meritis et apostolicis virtutibus effulsit. Cuius vitam, sicut notum est? beatus papa Gregorius in suis dialogis suavi sermone conposuit. Ego quoque pro parvitate ingenii mei ad honorem tanti patris singula eius miracula per singula distica elegiaco metro hoc modo contexui: rdiar unde tuos, sacer o Benedicte, triumphos?
Abbreviated transcription (Latin):
pecudib. nulla dãpna indomesticis uolucrib Sata
trangressa metendi tẽpus iitacta expectabant messõ¬
rẽ. Uinea amosis folis radiantib uius illesa manebat
hieme ꝓpinquante Nocturnis seu diurnis horis per¬
sonabat tuba bellantiũ audiebatur aplurib q̃s murm̃
pcuisors. Nulaerant uefigia cõmeintiũ mulis cernebis¬

Expanded text:
pecudibus, nulla damna in domesticis volucribus. Sata pecudibus, nulla damna in domesticis volucribus. Sata transgressa metendi tempus intacta expectabant messorem; vinea amissis foliis radiantibus uvis inlaesa manebat hieme propinquante. Nocturnis seu diurnis horis personabat tuba bellantium, audiebatur a pluribus quasi murmur exercitus. Nulla erant vestigia commeantium, nullus cerneb
Abbreviated transcription (Latin):
u expletũ ceperunt nasci iingumib homimũ u eu
aliis delicatiorib menbris. glandulȩ inmodũ nucs seu
dactiles quas mox subsequebat᷑ febriũ intolerabilis etlus
quebat᷑ : Domus desertȩ sine habitatorib solis catuls do¬
mu seruantib peculia sola remanebant in pascius. nullo
astante pastore. Cerneres pridẽ uilla seu castra replea
agminib hominũ. postera die uniu̾sis fugientib cuncta. eẽ.
insumo silentio E ugiebant filii eadauera insepulta
parentũ relinquentes. Parentes obliti pietatis uscera
natos relmquebant estuantes. Siquẽ forte antiqua
pietas ꝑftringebat. ut uellet sepelire ꝓximũ. restabaer
ipse insepultus. & dũ obsequebat᷑ ꝑimebat᷑. Dũ funeri
obsequiũ p̃bebat. ipsius fimus sine obsequio manebat
Videres scłm inantiquũ redactũ silentiũ. Nulla uex in
rure. nullus pastorũ sibilus. nullȩ insidiȩ bestiarũ in

Expanded text:
vero expletum coeperunt nasci in inguinibus hominum vel in vero expletum coeperunt nasci in inguinibus hominum vel in aliis deligatioribus locis glandulae in modum nucis seu dactuli, quas mox subsequebatur febrium intolerabilis aestus, quebantur domus desertae habitatoribus, solis catulis domum servantibus. Peculia sola remanebant in pascuis, nullo adstante pastore. Cerneres pridem villas seu castra repleta agminibus hominum, postera vero die universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. Fugiebant filii, cadavera insepulta parentum relinquentes , parentes obliti pietatis viscera natos relinquebant aestuantes. Si quem forte antiqua pietas perstringebat, ut vellit sepelire proximum, restabat ipse insepultus; et dum obsequebatur, perimebatur, dum funeri obsequium praebebat, ipsius funus sine obsequio manebat. Videres seculum in antiquum redactum silentium: nulla vox in rure, nullus pastorum sibilus, nullae insidiae bestiarum in
Abbreviated transcription (Latin):
nea polis & alerhus construte sunt. Que idõ eapanin appra¬
lata ẽ ꝓprt uberrimã capue planiciẽ. Ceterũe oma aida
parte montuosa ẽ Porro octaua lucania que uont̃ aqͥdo
loco accepit aslere fluuuo inchoat. cũ brttia quie tta sabuil
he quondã sue nomine appellaita ẽ usq ad freũ siculũ
ꝑ hora mars t rrremi sicut & due superiores &lcanũ
staliȩ cornu tenens ꝑtingit. Inqua pestus. & lanus.
cassianũ. & consentia. regũꝙ sunt postȩ ciuitates
tiona deniq puntia in appenninis alpib eodẽ nomie¬
nimeurat᷑. que inde origonẽ capunt ubicotursi al oe

Expanded text:
Neapolim et Salernus constitute sunt. Que ideo Campania appellata est propter uberrimam Capue planitiem, ceterum ex maxima parte montuosa est. Porro octava Lucania, que nomen a quodam luco accepit, a Silere fluvio inchoat cum Britia, que ita a regine sue quondam nomine appellata est, usque ad fretum Siculum per oram maris Tyrrheni, sicut due superiores, dextrum Italie cornu tenens, pertingit. In qua Pestus et Lainus, Cassianum et Cosentia Regiumque sunt posite civitates. Nona denique provincia in Appenninis Alpibus computatur, que inde originem capiunt, ubi Cottiarum Alpes
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ abhitro flirine. cognominat᷑a que scđm romanã
historiã ampltor quã nunc ÷ fuisse phibet᷑. Huiꝰ uenetiȩ
aquileia ciuidas caput est extitit. ꝓqua nunc forũ uilri
ita dictũ qđ uilius cesar negotiationis forũ ibi statuerat
habet᷑. Non abre. cẽ. arbitror sietiã ceteras italiȩ ꝓuintias
leguminib quoꝵ satis ferax. ẽ. nominat᷑ Inqua mediola¬
nũ ẽ & ticmũ que alio nomne papia appellat᷑. Hȩc
isq adͥgalloꝵ fines extendit᷑ int̃ hanc & sueruã hoect alumnon¬
nos patrũ qut uersis sept etrionẽ ẽ posta die preuntd¬

Expanded text:
ab Histro fluvio cognominatur, que, secundum Romanam historiam, amplior quam nunc est fuisse perhibetur. Huius Venetie Aquileia civitas extitit caput, pro qua nunc Forum Iulii, ita dictum quod Iulius Cesar negotiationis forum ibi statuerat, habetur. Non ab re esse arbitror si etiam ceteras Italie provinciasleguminibus, quorum satis ferax est, nominatur, in qua Mediolanum est et Ticinus, que alio nomine Papia appellatur. Hec usque ad Gallorum fines extenditur. Inter hanc et Suaviam, hoc est Alamannorum patriam, que vers
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ magstratuũ siue iudcũ leges quȩ isq ad duomilia
pene libros erant extensȩ intra quinquaginta librorũ
numerũ redegit eũq codicẽ digestoꝵ siue pandetterũ
uocabulo nuncupauit. Quattuor etũ inscitut ionõ libr

Expanded text:
lorum magistratuum sive iudicum leges, quae usque ad duo milia lorum magistratuum sive iudicum leges, quae usque ad duo milia pene libros erant extensae, intra quinquaginta librorum numerum redegit, eumque codicem digestorum sive pandectarum vocabulo nuncupavit. Quattuor etiam instit
Abbreviated transcription (Latin):
tyciũ psas sortit̃ deuicit. Perq ipsũ bellesariũ uuindi¬
lori gentẽ capeo eoꝵ rege gelismero usq adintnitionẽ de¬
leuit africãꝙ totã post annos nonaginta & sex. roma¬
no impio ref̾ituit. Rursũq bellesaru urib gothoꝵ in
ttala gentẽ capto uintichis eoꝵ rege suꝑauit. Mauros
qer post hȩc affricã infestantes eoꝵq regẽ amtalẽ pohen
exconsule. mirabili uirtute ꝓtriuit. Parietiã modo &
aliis gentes belli uie cõp̃sñt. Quã obcausam ꝓpt̃ hor
nicus uuandalicus affricanꝰq diceret᷑ habere agnomina
merut. Leges qͦq romanoꝵ quarũ plixitas nmia erat.
& inutils disonantia mirabili breuitate correxit. Nã
onis constiutiones principũ. quȩ utiq multis in uolumi¬
nib habebant᷑ intra duodecĩ libros coartauit. idẽq uo¬
lum̃. codicẽ uetmanũ aꝓppellari p̃cepit Rursũq. Erigi¬

Expanded text:
tricium Persas fortiter devicit, perque ipsum Belisarium Wandatricium Persas fortiter devicit, perque ipsum Belisarium Wandalorum gentem, capto eorum rege Gelismero, usque ad internitionem delevit Africamque totam post annos nonaginta et sex Romano imperio restituit. Rursumque Belisarii viribus Gothorum in Italia gentem, capto Witichis eorum rege, superavit. Mauros quoque post haec Africam infestantes eorumque regem Amtalan per Iohannem exconsule mirabili virtute protrivit. Pari etiam modo et alias gentes belli iure conpressit. Quam ob causam propter horum nicus, Wandalicus Africanusque diceretur, habere agnomina meruit. Leges quoque Romanorum, quarum prolixitas nimia erat et inutilis dissonantia, mirabili brevitate correxit. Nam omnes constitutiones principum, quae utique multis in voluminibus habebantur, intra duodecim libros coartavit eodemque volumen codicem Iustinianum appellari praecepit. Rursumque singu
Abbreviated transcription (Latin):
Cui reges eo tẽpore francis imꝑabant & benedicto papa
Q uod albomꝰ uenetiarũ prouintiã cepit
cotie appellant᷑ & desexta que tuscia dicitur.
De campania septima italiȩ ꝓuntia & de lucania siue bricia que ÷ uiii
ma computatur¬

Expanded text:
ui reges eo tempore Francis imperabant, et de Benedicto papa 14. Quomodo Alboin Venetiarum provincia cepitCottiae appellantur, et de sexta, quae Thuscia dicitur.De Campania septima Italiae provincia, et de Lucania sive Britia, quae est oma conputatur
Abbreviated transcription (Latin):
xii mortuo uualtari regnauit audoinus. qui langobaridos in
XXIII B ellũ gepidorũ cũ langobardis. in quo albomus filiũ regis
gepidorum extinxit̃
interemerat profectus ÷ arma ab eo petens ut cũ patre¬
suo possit in conuuuo reside. & quomodo a turisendo arma
XXUI D e beato benedicto & miraculis & laudib eiꝰ.¬
cxuii De morte audorii. & regno albomi. & quomͦ
albomus cũ cunimundo gepidoꝵ regẽ superauit & filiã
eius rosemundam accepit.

Expanded text:
 post Waltari regnavit Auduin; ipse adduxit Langobardos in 23. Bellum Gepidorum cum Langobardis, in quo Alboin filium regis Gepidorum extinxit. interemerat, profectus est arma ab eo petens, ut cum suo patre possit in convivio residere; et quomodo a Turisendo arma 26. De beato Benedicto et miraculis et laudibus ei27. De morte Audoin et regno Alboin, et quomodo Alboin Cunimundum regem Gepidorum superavit et filiam eius Rosamunda
Abbreviated transcription (Latin):
xUUI uomodo lamissio rex effectus ÷ & qͥuomodo uulgares suꝑas¬
xUIIIQ uod mortuo lamissione. regnũ lȩchus accepit.¬
& post hunc filius enos hildehoc. postquẽ quoq gode hoc
AxUIIIIB ellũ int̃ odoacar regẽ torcilinguoꝵ. & felecheũ regẽ rugoꝵ¬
& quomodo langobardi supatis ago dohac rugilandã eoꝵ
pumtiã possederunt.
Aex Mortuo godehoc. regnauit daffo. & post hunc tato. qui dele¬
uit regnum herculorum.
XXI De morte tatonis. & regno uuachonis. & quomodo uuachi
sũauos supauit. & de uxorib enis & defiliab & de regno

Expanded text:
uomodo Lamissio rex effectus est, et qualiter Vulgares 18. Quod, mortuo Lamissione, regnum Lethu suscepit, et post hunc filius eius Hildehoc, post quem quoque Godehoc regnavit. 19. Bellum inter Odoacar regem Turcilingorum et Feletheum regem Rugo quomodo Langobardi, superatis ab Odoacre Rugis, eorum provinciam possiderunt. 20. Mortuo Godehoc, regnavit Claffo, et post hunc Tato, qui delevit regnum Herulorum. 21. De morte Tatonis et regno Wachonis, et quomodo Wacho Suavos superavit, et de uxoribus eius et filiabus, et de regno
Abbreviated transcription (Latin):
auia mortuis ibor & aione ducib. Langobardi primũ
regem agelmundũ habuerunt:
meretrice quȩ septẽ infantulos peperit: ex quibus
lamissio unus fuit & de monarchia eius cũ amazone
uomodo uulgares nactu suꝑ castra langobardorĩ¬
angobardoꝵ irruentes agelmundũ regẽ int̾fecert̃¬

Expanded text:
Quia, mortuis Ibor et Aione ducibus, Langobardi primum Quia, mortuis Ibor et Aione ducibus, Langobardi primum regem Agelmundum habuerunt. 15. De meretrice quae septem infantulos peperit, ex quibus Lamissio unus fuit, et de monomachia eius cum Amazone. 16. Quomodo Vulgares noctu super castra Langobardorum inruentes, Agelmundum regem interfecer
Abbreviated transcription (Latin):
De germania qđ plures nutriat popłos. idõq exea multȩ gentes
egrediant᷑. II De scandinauia insula. & quȩ exea uiunilorum
hoc ÷ langobardoꝵ gens est egressã. iiI Qđ ibor & aio primi
duces uuimiloꝵ cũ matre sua gambara fuerunt:
II De septẽ uiris apud germaniã dormientib:. U Degente
scritobinoꝵ. UI De duob ũbilicis oceanimaris qui sunt
exutraq parte brittanniȩ. UII Quod uiunili inscoringã
uenerunt. & quia ambri & asiani uuandaloꝵ duces eis tri¬
buta psoluere sibi mandauerunt. Uiii degodan & frea.
ridicula fabulosa. UIIII Quare uumili. langobardi ap¬
pellati sunt. & qđ godan ipse qͣui apud romanos merc uriꝰ
dicit᷑. X Quomodo lango barde uuandalos uicert¬
& defame langobardorum
uia langobardi in mauringã transire uolentes. abas¬
sis pictis sunt impediti.
e mono machia duorũ uroꝵ fortiũ quorum unus elan¬
gobardis. alter ex assis picti fuit.
uod lango bardĩ imaurin gamtransierunt . ac deinde ad
ulteriora loca progresñ sunt.

Expanded text:
De Germania, quod plures nutriat populos, ideoque ex ea multae gentes egrediantur. 2. De Scadinavia insula, et quia ex ea Winilorum, hoc est Langobardorum, gens est egressa. 3. Quod Ibor et Aio primi duces Winilorum cum matre sua Gambara fuerunt. 4. De septem viris apud Germaniam dormientibus. 5. De gente Scritobinorum. 6. De duobus umbilicis oceani maris, qui sunt ex utraque parte Brittaniae. 7. Quod Winili in Scoringam venerunt, et quia Ambri et Assi Wandalorum duces eis tributa sibi persolvere mandaverunt. 8. De Godan et Frea ridicula fabula. 9. Quare Winili Langobardi appellati sint, et quod Wotan ipse sit qui apud Romanos Mercurius dicitur. 10. Quomodo Langobardi Wandalos vicerunt, et de fame Langobardorum. 11. Quia Langobardi in Mauringam transire volentes ab Assipittis sunt impediti. 12. De monomachia duorum virorum fortium, quorum unus e Langobardis, alter ex Assipittis fuit. 13. Quod Langobardi in Mauringam transierunt, ac deinde ad ulteriora loca progressi sunt. 14.
Abbreviated transcription (Latin):
um eruditissimi auzbti eiꝰdẽ monasterii
abbis. inuolumine qđ de hacre cõposuit
eripta significant. Suꝑ fute sane ad huc
ato papa gregorio romanȩ sedis cumanũ
castrũ alango bardis beneuentanis ꝑuasũ ẽ
s aduce nea politano noctu suꝑueniente qui¬
dã ex langobardis capti. quidã ꝑ emptisunt.
Castrũ qͦq ipsũ a romanis . ẽ. receptũ. Pro cuiꝰ castris
redẽptione : pontifex .lxx. libras auri sic̃ primi
tus promiserat dedit
riter hec defuncto imꝑatore theodosio quiunti
Isolũ modo imꝑiũ rexerat anno eiꝰ in loco leo augu
filiꝰ Karolus de quo p̃miseramꝰ. lic& ꝑmulta
belli certamina. demanu ramfredi pͥncipatũ
tenuit. Nã cũ incustodia teneretur diuino nutu
ereptus aufugit: ac pͥmũ contra ramfredũ cũpai¬
cis bis terq certauit. Nouissimeq eũ apđ untia¬
cũ magno certamine suꝑauit. Cui tam̃ unã hoc
andecauensẽ ciuitatẽ adhabitandũ concessit:
cunctã uͦ francoꝵ gentẽ ipse gubernandam sus

Expanded text:
itissimi Autperti eiusdem monasterii abbatis in volumine, quod de hac re conposuit, scripta significant. Superstite sane adhuc beato papa Gregorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt. Castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut prtus promiserat, dedit. 41. Inter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augusfilius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et certamina, de manu Raginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Raginfridum cum paucis bis terque certamen iniit novissimeque eum aput Vinciacum magno certamine superavit. Cui tamen unam, hoc est Andegavensem , civitatem ad habitandum concessit; cunctamque vero Francorum gentem ipse gubernandam sus
Abbreviated transcription (Latin):
ixit. Scio quã obcausã ueneris. sed illud qđ postulas
ũhis qͥ missus fuerat regi qđ a seruo dĩ audierat
eñtiass& : rex lic& doluerit qđ effectũ supplica¬
ionis suȩ habe ñ potuit. tamen qͥauir dĩ bao
teo delapius nõe fuit qui int̃ miranda quȩ pat¬
bat: p̃sago ȩtiã spũ multa quȩ erant uentura
p̃dixit. Eo qͦq tẽꝑe floruit uita uł actib tici
nensis ȩcłiȩ ep̃s p&rus. Quiqͥa regiserat con¬
sanguineus. ab ariꝑto qͦndã rege apđ spolci
exilio fuerat. retrusus. Nluc beati sauinimo¬

Expanded text:
dixit: 'Scio, quam ob causam veneris; sed illud quod postuladixit: 'Scio, quam ob causam veneris; sed illud quod postulacum his qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex, licet doluerit, quod effectum supplicationis suae habere noTheudelapius nomine fuit, qui inter miranda quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruesiae episcopus Petrus, qui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege aput Spoletium exilio fuerat retrusus. Huic beati m
Abbreviated transcription (Latin):
dicti patris ꝑueniens ibi cũ aliquib simplicib uiris
iã ante residentib habitare cepit. Qui eundẽ uene¬
rabilẽ iuirũ petronacẽ. sibi seniorẽ statuer̃. Hic
fere .c. & ix. annis ex qͦ locus ille habitatione ho¬
minũ destitutus erat: multorũ ibi monachorũ
nobiliũ & mediocriũ ad se concurrentiũ pater
effectꝰ. subscȩ̃ regule & iugo & beati benedicti
inftitutione. reparatis habitaculis uiuere cepit
Atq hoc scm cenobiũ. instatũ in qͦ nunc cernitur
erexit. huic uenerabili uiro p&ronaci insequenti
tẽꝑe sacerdotũ p̃cipuus & dõ dilectus pontifex
tacharias plura ad uitoria c̃tulit libros scilic&
sc̃ȩ̃ scripturȩ & alia quȩq quȩ adutilitatẽ¬

Expanded text:
dicti patris perveniens, ibi cum aliquibus simplicibus viris dicti patris perveniens, ibi cum aliquibus simplicibus viris iam ante residentibus habitare coepit. Qui eundem venerabilem virum Petronacem sibi seniorem statuerunt. Hifere centum et decem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium pater effectus, sub sanctae regulae iugum et beati Benedicti institutione, reparatis habitaculis, vivere coepit atque hoc sanctum coenobium in statum quo nunc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronaci in sequenti tempore sacerdotum praecipuus et Deo dilectus pontifex Zacharias plura adiutoria contulit, libros scilicet sanctae scripturae et alia quaeque quae ad utilita