comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Certe ut securitatẽ sileã humili¬
catem sobrietatẽ req̾em modestiã
pauꝑtatis comites Si nichil lom
aᵈ illa secũ aferret ꝙͣ qd ⁊ fallaci¬
um gregib adulancũ ⁊ ẜuorꝵ ty¬
raunde suꝑ̾borũ liberãt. habũde
erat cause ut nõ ferenda modo ess
s optanda imo ecꝭ arcessenda paui¬
peries. S iam satis sit maior eĩ
ꝙͣ ꝓ re querela est ꝙͣ in te mira¬
rer nsi olim ferme m oĩb notas¬
sem nullũ granꝰ nullũ crebrius
lamentũ Adeo nichil int̾ hoẽs pau¬
pertate meliꝰ / nichil odiosiua᷑.¬
D pauꝑior sũ in uita. R Eris
lecõi in morte nemo tã pauꝑ
uixit ut moriens nollt̃ uixisse
pauperior ¶ De tenui uctu dolor¬
est m R Et tenuis uolup¬
tas ⁊ mũda sobrietas. an
tũ gule scudio contrarud mallesD
asper est iuctus R Eqͣminis fer gu¬
le illecebris carusse. cũ ad manũ
sint alie dulciores conq̃ri facilio¬
cconis utor uerbo, has gustare et

Expanded text:
Certe, ut securitatem sileam, humiliCerte, ut securitatem sileam, humilitatem, sobrietatem, requiem, modestiam paupertatis comites, si nichil boni aliud illa secum afferret, quam quod et fallacium gregibus adulantium, et servorum tyrannide superborum liberat, abunde erat cause, ut non ferenda modo esset, sed optanda, immo etiam arcessenda pauperies. Sed iam satis sit. Maior enim quam pro re querela est, quam in te mirarer, nisi olim ferme in omnibus notassem nullum gravius, nullum crebrius lamentum, adeo nichil inter homines paupertate melius, nichil odiosius. Pauperior sum in vita. Eris letior in morte: nemo tam pauper vixit, ut moriens nollet vixisse pauperior. 10 DE TENUI VICTU Test michi. Et tenuis voluptas et munda sobrietas: an tu gule studio contrarium malles? Asper est victus. Equanimis fer gule illecebris caruisse, cum ad manum sint alie dulciores, et queri facilioCiceronis utor verbo: has gustare et
Abbreviated transcription (Latin):
mordia aut alia fere sunt rudñũ¬
ta ꝙͣ comuli Gayꝰ maniꝰ qui fuis¬
set ⁊ futurꝰ sepe esset iomne cõsul
⁊ am̃ꝙͣ lonoꝵ gradꝰ ullos attĩg̾et
m̾cenariꝰ arator pͥmos ĩ arius iute
annos egerat ⁊ deinde post tot uic¬
torias ac t̾umphos int̾q illos suos¬
sp septem cõsulatus pret̾ latebras
palustres ⁊ carc̾e exignũ q mẽdi¬
tauit panẽ. Iuliꝰ cesar futurꝰ mũ¬
relicturus a dolescẽs pauꝑ fuit Tu
hac taliũ comitiua nõ poter aut
sperare opes aut comtempne  So¬
lito pauꝑior sum R bene h ⁊ solito
eus humilior expedicor liberior ba¬
cui amant mcede̾ qui arduũ it̾ ag̃t
Carebis solitꝭ opib suulq solitꝭ muri¬
quib solent habundare diuicie fict᷑ꝭ
amicicus sequatib / atq tenastib
ꝑasitꝭ cotoq illo grege domestico
arridenciũ cibisteq ridenciũ acq
rodenciũ. Demq̃ si amissas opes ꝯ
amissis tedñs conferas luceũ uoces

Expanded text:
mordia, aut alia fere sunt rudimenmordia, aut alia fere sunt rudimenta, quam Romuli. Gaius Marius qui fuisset, et futurus sepe esset Rome Consulam honorum gradus ullos attingeret, mercenarius arator, primos in arvis vite annos egerat, et deinde post tot victorias ac triumphos, interque illos suos septem Consulatus, preter latebras palustres ac carcerem exiguum quoque mendicavit panem. Iulius Cesar, futurus munrelicturus, adolescens pauper fuit. Tu hac talium comitiva non potes aut sperare opes, aut contemnere? Solito pauperior sum. Bene habet: et solito eris humilior, expeditior, liberior. Vacui amant incedere, qui arduum iter agunt. Carebis solitis opibus, simulque solitis muriquibus solent abundare divitie, fictis amicitiis, sequacibus atque tenacibus parasitis, totoque illo grege domestico arridentium tibi teque ridentium atque rodentium. Denique si amissas opes, cum amissis tediis conferas, lucrum voces.
Abbreviated transcription (Latin):
rei opes regias non req̾ret. Dulla
mͥ opũ copĩa estiũt aĩo mopi ac
deiecto nulle sufficiũt opes sic diuiti
atq erecto nilla suffiat pauꝑtas.
Rempe ille alieno intitur. hic ꝓpo
fidit. edificare in alieno iactura ẽ
Si ncc̃itatib obseq̃ris pauꝑ esse
O hactenꝰ pauꝑ mio mẽdicꝰ sũ
Qfortuã hoĩ nõ stat ⁊ ut sũmus
ex opib ad mopiã extremã sic a pau¬
ꝑtate ultima ad diuicias magnas
creber est transicꝰ. legisti iror apdi
qͥntum curciũ hystoricũ ut abda¬
lominꝰ quid̃ alexandri iussu seu ꝑ¬
missu ex orcolano mopi sidonis
rex ⁊ contemptu regni maior est
hĩtꝰ ꝙͣ regno Certe qͣd nõ legisse nõ
potes ⁊ Romulus e pastorali tugu¬
no tante uebis conditor romanũ
pͥmꝰ dradema suscepit ⁊ regnũ
sextꝰ ex humilima utq aliqui
credidu̾nt ꝙuili fortuã ed ip̃m reg¬
ni culiẽ ascendit nec alexãdrĩ
reges famosissum opulencõra pͥ¬

Expanded text:
rei, opes regias non requiret. Nulla rei, opes regias non requiret. Nulla michi opum copia est. Ut animo inopi ac deiecto nulle sufficiunt opes, sic diviti atque erecto nulla non sufficit paupertas. Nempe ille alieno nititur, hic proprio fidit. Edificare in alieno iactura est, Si necessitatibus obsequeris, pauper . Hactenus pauper, imo mendicus sum. Fortuna hominum non stat, et ut summis ex opibus ad inopiam extremam, sic a paupertate ultima ad divitias magnas creber est transitus. Legisti reor apud Quintum Curtium historicum, ut Abdolominus quidam Alexandri iussu seu permissu, ex hortulano inopi Sidonis rex, et contemptu regni maior est habitus quam regno. Certe, quod non legisse non potes, et Romulus e pastorali tugurio, tante urbis conditor Romanum primus diadema suscepit, et Regum sextus ex humillima, utque aliqui credidere e servili fortuna ad ipsum regni culmen ascendit; nec Alexandri reges famosissimi, opulentiora pri
Abbreviated transcription (Latin):
hic scribendis quas uenderet cõe¬
dñs lactanciꝰ formianꝰ uir doc
mulciplicꝭ rariq int̾ suos eloquii
Inops demũ aliqñ irgiliꝰdonet p¬
ter suũ morem opes ingenio accesẜe.
multa sũt talia quol hor d statu
et omicto illos quĩ ininis multistꝭ
qui celestid opũ desidło nõ mo¬
piam mͦ s famem sitĩ nuditatem
⁊ exma oĩa in t̾ris nõ equis tm̃
s letis atq exultantib elegerũt.
S hus quasi exẽplis humilib at
t̾restrib nõ moiu̾s ip̃e celi dñs
lic paup fuit ut exemplo docẽt
hant mopie uiam esse qua camẽ ad
ueras diuicias ꝑgeretur/ Ipẽ inꝙͣ ꝑ.
quẽ irges regnant pauꝑ natꝰ pauꝑ i
iuxit nudꝰ obut cui cuncta int̾mi
ob sequebant᷑ elementa. Tu homũcio
sortem dñi tui fers moleste nec ĩepta
pudet insolencie certe quis qͥs illum
cogitas se uirtute uallau̾i̾t in ip̃a.
pauꝑtate dicissimꝰ nulleꝰqz egens

Expanded text:
hic scribendis quas venderet Comehic scribendis quas venderet Comediis. Lactantius Firmianus vir doctrine multiplicis, rarique inter suos eloquii, Inops demum aliquando Virgilius, donec, preter suum morem, opes ingenio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum in statu. Et omitto illos, quoniam nimis multi sunt, qui celestium opum desiderio, non inopiam modo, sed famem, sitim, nuditatem et extrema omnia in terris non equis tantum, sed letis atque exultantibus animis elegerunt. Si his quasi exemplis humilibus atque terrestribus non moveris, ipse celi dominus hic pauper fuit, ut exemplo doceret hanc inopie viam esse, qua tamen ad veras divitias pergeretur. Ipse, inquam, per quem reges regnant, pauper natus, pauper vixit, nudus obiit, cui cuncta interim obsequebantur elementa: tu, homuncio, domini tui sortem fers moleste, nec inepte pudet insolentie. Certe quisquis, illum cogitans, se virtute vallaverit, in ipsa paupertate ditissimus nulliusque egens
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs exume fons atq exemplar
hysto ͤ tam diu bonus fuit ut di¬
libidinib ꝓbris q nero obrutꝰ opes
suas metiri ac dimu̾aie non poc̾at
Ait uauꝰ heliogaba lus efemũatissiꝰ
pudor imꝑñ uentris oĩs dictu fe¬
dũ ⁊ auditu s ꝓ feda cupiditate
mortaliũ forsitã nõ silend nõ nͥ
noluẽtib. s o aurũ auaritie notũ
ingens o spes ultĩã ⁊ laboꝵ t̾mi¬
mis luanoꝵ in quos bsus ocłoꝵꝭ
stupor ac mẽciũ berebaris. landa¬
lioĩm tam obsceno nlla apcoresset
iisio si ab hoĩe sane mentꝭ idfi¬
eret ⁊ic̃ p̃claras optãdasq diui¬
cias / quis negare audeat. q̃ se ferro
uc scele̾ petiuelint. dũ sic sꝑiete op¬
tinuis sic pessimis afluuit. Dpaui¬
pem inlalorib uitam duco. Rlle¬
antes haureande aq̃ ⁊ rigandis o¬
lib plantꝰ arpinas mõle manu¬
arie locare oꝑas urgente mopia
coactus ẽ. quantꝰ illo plis hic poe¬
ta simulq ꝙͣ pauꝑem ille ortho¬
lanus hic pistor ieliq̃as tompor

Expanded text:
lar historie, tamdiu bonus fuerit, ut dilibidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri ac dinumerare non poterat: at Varius Heliogabalus effeminatissimus pudor imperii, ventris onus dictu fedum et auditu, sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum, nonvolventibus! Sed o aurum avaritie votum ingens! O spes ultima et laborum terminus humanorum! in quos usus, oculorum stupor ac mentium, vertebaris? Laudahominum tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine sane mentis id fieret. Nunc preclaras optandasque divitias, quis negare audeat, que se ferro ac scelere peti velint, dum sic sprete optimis, sic pessimis affluunt? Pauperem in laboribus vitam duco. Cleantes hauriende aque et rigandis oleribus, Plautus Sarsinas mole manuarie locare operas, urgente inopia coactus est: quantus ille philosophus, hic poeta? simulque quam pauper ille hortulanus, hic pistor? reliquias temporum
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾m utiꝰ fuit augustii ubi olim
⁊ si maioris mist̾ꝰ uelamentũ ess
certe non discordes tm̃ frẽs legnn ꝰ
s bellantes. Est ne igr̃ nouĩt si ar¬
mati faciit qd nõ nati solent O
sulla mͥ apud frẽm gr̃a est. Ranł¬
to pͥus hoc in scolis edoctus ꝙ̃ do¬
mi exꝑtꝰ esse debueras ꝓuisa uo
nec queriui ᷑ nec mitani᷑. Dodi¬
osum frem habeo ac discordenl
ut f̾me nullꝰ amor eqͥor fr̾no sic
nlłm ubi ceꝑit iniqͥꝰ odiũ nulla a¬
cor omudia Sic paritas incitat a¬

Expanded text:
materni uteri fuit angustiis, ubi olim, materni uteri fuit angustiis, ubi olim, etsi maioris mysterii velamentum esset, certe non discordes tantum fratres legimus sed bellantes? Est ne igitur novum, si armati faciunt, quod non nati solent? Nulla michi apud fratrem gratia est. Multo prius hoc in scholis edoctus, quam domi expertus esse debueras: provisa vero nec querimur nec miramur. Odiosum fratrem habeo ac discordem. Ut ferme nullus amor equior fraterno, sic nullum, ubi inceperit, iniquius odium, nulla acrior invidia. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ac scelus eruꝑm̃t uenenoslm
aĩal exigend domo ẽ. neq ubi
s quid natꝭ estimãdum ⁊ ĩ silius
ortas auiculas pascitꝭ ⁊ dñatos
scorpiones occiditꝭ O Impiꝰ filiꝰ
est michi Rꝑiculosa se poud̾
anteꝙͣ noceant sapientꝭ est. nõ te
pietatis umbra decipiat. nullo
impio debetur pietas. Est ubi
te patrem ẽẽ nõ udicem. neq
hic tibi terẽtianũ illud accidut
ꝓ pcc̃o magno paululũ supplicis
lbeo discordem fratrem A¬
Qͥd autem ille no igitur
te concordem ħ bnamim¬
tas fr̃na que bnũ ex duo¬
bus facere debuit /in duo nõ iã diu̾̾¬
sa s contraria penitꝰq pugnanciã
scissa ẽ/. graue / s antiqũ malũ qd ⁊
mũdus ⁊ mũdi caput ab micio ha¬
buere. Si qd uetus brbis rome ses
uetustior tociꝰ orbis infannã ẽ fra¬
t̾no sanguine maduisse. Tũ qd ĩ
singulis ꝑib fcm̃ bides ⁊ altero qd
qͥn ⁊ adhuc solo in uno tot milũ.
quid scupeas non habes . Dest michi
raris esse magna in domoqͣd i ipis

Expanded text:
celus eruperint, venenosum animal exigendum domo est, neque ubi, sed quid natum extimandum; et in silvis ortas aviculas pascitis, et domi natos scorpiones occiditis. Impius filius est michi. Periculosa seponere, antequam noceant, sapientis est. Non te pietatis umbra decipiat, nulla impio debetur pietas; est, ubi te patrem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum illud excidat: Pro peccato magno paululum supplicii abeo discordem fratrem Quid autem, ille ne igitur te concordem habet? unanimitas fraterna, que unum ex duobus facere debuit, in duo non iam diversa, sed contraria penitusque pugnantia scissa est. Grave sed antiquum malum, quod et mundus, et mundi caput ab initio habuere, si quidem vetus urbis Rome, sed vetustior orbis infamia est, fraterno sanguine maduisse. Tu quod in singulis paribus fratrum vides, et altero, quin etiam adhuc solo in uno tot millium, quid stupeas, non habes. Est michi raris esse magna in domo, quod in ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
dignos dicunt. pauci credũt O par¬
ue rei pacior repulsam. Railtis
parua negata /magna ultro obla¬
ta iuidimꝰ si repulsis cõpensent᷑
munã fortune lances equabũtur s bos
ppãs illas nrd̃ignitate augetis hec
obliuone ac dissimulacõe minuitisd
dignus etam ut arbit᷑r nõ repelli.¬
N ut sit ita / an tu omia ꝓ dignitate
hom̃i dari estimas ac negari utinam¬
⁊ ita esset ut ⁊ plures bonos spes
p̃ii ⁊ paucõres malos face̾t metꝰ
pene. S nõ ita ẽ. amor/ ediũ spes cupi¬
dicas/ affectꝰ incõditi cucta ꝑmiscũe.
In te uno fortuẽ stilũ publicũ ms iun¬
tari ⁊ nõ ce pociꝰ ad cões cursũ hu¬
mani moris inflecti. O. Quõ mnhigͥ
mimꝰ mox ob indignum facinꝰ iudi¬
candꝰ ⁊ ordine senatorio amonẽdus
scipiõi nasice prelatꝰ fuit iuro oñ
optĩo senatꝰ ⁊ ppłi sentenciis uidi¬
cato. Et batimꝰ/ cachomi illaudatꝰ
laudatissimo nõ solum ppłi amico

Expanded text:
dignos dicunt, pauci credunt. Pardignos dicunt, pauci credunt. Parve rei patior repulsam. Multis parva negata magna ultro oblata vidimus. Si repulsis compensentur munera, fortune lances equabuntur, sed vos illas indignatione augetis, hec oblivione atque dissimulatione minuitis. Dignus eram, ut arbitror, non repelli. Ut sit ita, an tu omnia pro dignitate hominum dari existimas ac negari? Utinam ita esset, ut et plures bonos spes premii, et pauciores malos faceret metus pene! Sed non ita est. Amor, odium, spes, cupiditas, affectus inconditi cuncta permiscuere. In te uno fortune stilum publicum vis mutari, et non te potius ad communem cursum humani moris inflecti. Quanto indignioius Flaminius, mox ob indignum facinus iudicandus, et ordine Senatorio amovendus, Scipioni Nasice prelatus fuit, viro omnium optimo, Senatus et populi sententiis iudicato. Et Vatinius Catoni, illaudatus laudatissim
Abbreviated transcription (Latin):
se dolor, huic q̃rele iste qbz orbis
d̾re ⁊ oĩs uita hoñui plena est. O¬
pudendã pacior ixpulsam .Epu¬
dend̃ nichil pret̾ culpam Quem
pudorẽ cibi inferre potuit qd tui
nõ erat arbitrn O Repulsam pa¬
cõr unde non credidi. RCredulitas
nic̾ta ẽ c̾ta autẽ res nõ posse qd
petit᷑ negare / nõ est libi̾ s ẜui nõ
posse repulsam pati / nõ est ci¬
ius s tyrãm . D. Optate spateq
rei passus sũ repulsam . x. Si ꝙͥ¬
ꝙ sperant cupĩtq hoẽs asseq̃rent᷑
dn essent om̃s. Tu noͬ ut indigna¬
cõẽs multas ac dolorẽ fugias repl¬
sarũ/ diste optare possibilia ⁊ ho¬
nesta / nõ assequi uelle ꝙͥ ꝙͥ incon¬
sultus ⁊ mex pleblĩs appe ꝰ opta
uĩt ꝙꝙͥ spes uana suggesẜit. O
non tm̃ repulsus egõ s indignꝰ
m ante positꝰ fuit. R Et quoçiẽs
indigni dignissimis p̾ferunt᷑ ⁊
⁊ quociens nedignos in dignissum
fauorablis rerũ uidex iarulti se in¬

Expanded text:
se dolor, hinc querele iste, quibus orbis se dolor, hinc querele iste, quibus orbis terre et omnis vita hominum plena est. Pudendam patior repulsam. Pudendum nichil preter culpam. Quem pudorem tibi inferre potuit, quod tui non erat arbitrii? Repulsam patior unde non credidi. Credulitas incerta est, certa autem res. Non posse quod petitur negare, non est liberi, sed servi. Non posse repulsam pati, non est civis, sed tyranni. Optate sperateque rei passus sum repulsam. Si quicquid sperant cupiuntque homines assequerentur, dii essent omnes; tu vero ut indignationes multas ac dolorem fugias repulsarum, disce optare possibilia et honesta, non assequi velle quicquid inconsultus et inexplebilis appetitus optauid spes vana suggesserit. Non tantum repulsus ego, sed indignus michi antepositus fuit. Et quotiens indigni dignissimis preferuntur? et quotiens indignos indignissimi favorabilis rerum iudex. Multi se in
Abbreviated transcription (Latin):
passus in dignor Euis ne
ge q̃cumq poposteris adi¬
pisti ita ut negari s nichil possit:
uide ne intollande suꝑbie sit hͦ
uelle memĩsse magni pompei
deciuss quo nestio an cuus ma¬
ior umꝙͣ fu̾i̾t. de quo tñ sc̾ptum
est. Qcumq dare noluit uoluit¬
ibi posse negari.ꝙͣ multa cesarib
sup̃ huãnam magnitudinẽ sũmo ⁊
imꝑio gloriosis negata cognoui¬
mus ⁊ tu grauit̃ unam an alterã
fers repulsom. demiq ꝙͣ multa co¬
aidie deꝰ postit ab hoĩe milliꝰ rei
indigens nec impetrat᷑ nõ possũ
equo aĩo repulsam pati QCurpe¬
tendi tͥ arrogas licẽciam ⁊ negãdi
alus eripis lib̾tatẽ: Qͥͦ qd sepe ĩ¬
digna peticõ dignam repulse p̃
repulsa utilis fuit. cui qd pecierat
impetrasse dampnosũ erat. Umu¬
stam pacõr repulsam QSi ĩiusta
⁊̃ repulsa iusta gꝭ peticõ Gaude
cuiꝰ cũq pociꝰ culpã esse ꝓpͣ tuam.
Dunde nõ merui repulsã tulise
multi se magna mi̾tos putãt uñ

Expanded text:
passus indignor. Vis ne passus indignor. Vis ne igitur quecunque poposceris adipisci, ita ut negari tibi nichil possit? Vide ne intolerande superbie sit hoc velle. Meminisse Magni Pompei decuerat, quo nescio an quis maior umquam fuit, de quo tamen scriptum est: Queque dari voluit, voluitibi posse negari. Quam multa Cesaribus, supra humanam magnitudinem summo etiam imperio gloriosis, negata cognovimus: et tu graviter unam aut alteram fers repulsam? Denique quam multa quotidie Deus poscit ab homine nullius rei indigens, nec impetrat? Non possum equo animo repulsam pati. Cur petendi tibi arrogas licentiam, et negandi aliis carpis libertatem? Quid quod sepe indigna petitio, dignam repulse prerepulsa utilis fuit, cui quod petierat impetrasse, damnosum erat? Iniustam patior repulsam. Si iniusta est repulsa, iusta ergo petitio: gaude cuiuscunque potius culpam esse quam tuam. Unde non merui repulsam tuli. Multi se magna meritos putant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
q̃reris qd omĩb ẽ cõe : nulla qͥd
res magꝭ minꝰ inqͥnat ꝙͣ dura
frros ⁊ lenta dilacõ. S hic ẽ mos
cito wltis accipe tarde autẽ dare.
As illud alacres ad hiͦ mesti. asẽ
p̃cipites / ad h ͦ segnes: Ingratitu ᷤ
duplex radix duplex mat̾ia qr̃e¬
larum dũ ⁊ illos mora / ⁊ celit̾as
sa sunt / nichil implecur. E mag̾o
ꝓmissorib mĩmũ fidei ẽẽ debet.
nota uanitas note blandicie nõ
lomi mẽdacia. multa enĩ ũnus
aliquis ꝓmisit sufficit ꝓmisisse
qre aliũ qui ꝓmissũ ĩpleat / nõ
ut eũ int̾ii dilig̾es Qd inͥ pro¬
mictit᷑ non fit Qduaꝵ cupidẽ
potencõr est q̃ tenet ꝙͣ q̃ post ͭ
DO quot ille pollicitꝭ hũdabat l
an crudebat an ad tempꝰ diligi
uolebat/ ut deĩ est ⁊ forte dũm
tibi multa ꝓmitce̾t unũ aͥd a ce
poscebat qd uel magni p̾cio mẽ¬
dicu ͤante partũ estimaret Sepe
michi multa ꝓmissa sunt bi Si¬
mͥ credidĩs. multa ꝓmittentib
nichil credas. ¶ De repullis dolor¬

Expanded text:
e? Nulla quidem res magis munus inquinat, quam dura frons et lenta dilatio. Sed hic est mos, cito vultis accipere, tarde autem dare, ad illud alacres, ad hoc mesti, ad illud precipites, ad hoc segnes. Ingratitudinis duplex radix, duplex materia querelarum, dum et illos mora, et celeritas sa sunt, nichil impletur. Magnis promissoribus minimum fidei esse debet: nota vanitas, note blanditie, nota hominum mendacia. Multa tibi unus aliquis promisit: sufficit promisisse; quere alium qui promissum impleat: non eum interim diligeres. Quod michi promittitur non fit. Duarum cupiditatum, potentior est que tenet, quam que poscit. O quot ille pollicitis abundabat! Aut irridebat, aut ad tempus diligi volebat, ut dictum est, et forte dum tibi multa promitteret, unum aliquid a te poscebat, quod vel magni pretio mendacii bene partum extimaret. Sepe michi promissa sunt! Si michi credideris, multa promittentibus, nichil credas. 38 DE REPULSIS R
Abbreviated transcription (Latin):
alios hũisse ꝙͣ quertꝰ ⁊ fagos hc
si facta sũt cur nõ it̾m fieri pos¬
acuendo / ea ip̃a que uos cũ om̃ib
preceptorib urĩs iux intelligitis
muene̾. Aude ⁊ tu ad teq magnis
insere̾ ne difidas. Si mortalis

Expanded text:
abuisse, quam quercus et fagos. Hec si facta sunt, cur non iterum fieri posacuendo, ea ipsa que vos cum omnibus preceptoribus vestris vix intelligits invenere. Aude et tu aliquid, teque magnis inser
Abbreviated transcription (Latin):
Dpiũ prẽm ꝑdidi. Lpiꝰ filiꝰ ulla
magꝭ obcãm fortuitos casus timet
ꝙͣ nequã sibi incidens calamitas pa¬
tris añi merore conficiat tuo iam
tm̃ ꝑiculo securior iues. nõ erit ꝙ̃
curet/ ampliꝰ nõ erit pietatẽ ab
alt̾a tibi cibi exibitã repende alteri
raro illi rep̃hendit᷑ rependit᷑ cui de¬
betur. Opiũ patrẽ mis ꝑdidi RSi
pietatꝭ iõ tͥ constas sołare fortuã
tuã recordacõe pret̾iti cprĩs. Coliuisti
parentẽ. Et dũ licuit pia semꝑ in
illum officia congessisci. pat̾ obnt.
pietas uiuit. alioqͣn ẽ fateor unde
ꝓpetuo mestꝰ sis. O pacer moriens¬
me descicuit.l fer nẽ ordinẽ prior

Expanded text:
Pium patrem perdidi. Pius filius, nullam Pium patrem perdidi. Pius filius, nullam magis ob causam fortuitos casus timet, quam ne qua sibi incidens calamitas patris animum merore conficiat; tuo iam tantum periculo securior vives, non erit quem curet amplius non erit. Pietatem ab altero tibi exhibitam repende alteri; raro illi rependitur, cui debetur. Pium patrem miser perdidi. Si pietatis ratio tibi constat, solare fortunam tuam recordatione preteriti temporis: coluisti parentem, et dum licuit pia semper in illum officia congessisti, pater obiit, pietas vivit, alioquin est, fateor, unde perpetuo mestus sis. Pater me moriens destituit
Abbreviated transcription (Latin):
enim tã ininite ullũ tãq asꝑum
ingeniũ qd nõ tand̃ molliat. uera
ac iugꝭ hudlitas uerborq ⁊ cerp
om̃i lenis ⁊ nõ ficta cractatio. Sin
id serũ atq inualidũ dep̃hendas
seu forte huc tu coge̾ cuũ ip̃e añ
nõ potes quo honeste quid̃ ac utilit̾
rumpat ultio remedio ucenderit.
Ex crõpanda mali radix ⁊ discordia¬
iũ mat̾ ꝓpellanda cõmunio. In qͦ
ita te facilem p̃bebis ut qͣntũ iuri
cuo demptũ tni uirtuti fameq additũ
muenias. Impie ac supbe cupiditatꝭ
aculei nilla ie meliꝰ ꝙͣ pia ⁊ miti łi¬
balitate frangũt᷑. bonũ aurũ quo pax
domus ⁊ caritas fr̃na rediuit᷑ uecꝰ
ualde nec uerũ mĩꝰ ẽ uerbũ. magnã
discordiaꝵ belloꝵ q matiam dño liͭ¬
honi tollentur haud dubie tñqͥllit᷑
Atrem amisi RIustũ
est ut ꝙ̃ pñtem qrebaris absẽ¬
tem qr̃as nec mueniãs nichil
equius quã fastidita impie frustra
optari Opiũ pr̃em amisi. Rpiũ
ille filiũ dumẜit. Gratulare antem

Expanded text:
asperum ingenium, quod non tandem molliat vera ac iugis humilitas verborum, et rerum omnium lenis et non ficta tractatio. Sin id serum atque invalidum deprehendas, seu forte huc tu cogere tuum ipse animum non potes, quo honeste quidem atque utilrumpat, ultimo remedio utendum erit: extirpanda mali radix, et, discordiarum mater, propellenda communio; in quo ita te facile prebueris, ut quantum iuri tuo demptum, tantum virtuti fameque additum invenias. Impie ac superbe cupiditatis aculei, nulla re melius, quam pia et miti liberalitate franguntur. Bonum aurum quo pax domus et caritas fraterna redimitur. Vetus valde, nec verum minus est verbum, magnam discordiarum bellorumque materiamhominum tollerentur, haud dubie tranquillius atrem amisi. Iustum est ut quem presentem querebaris, absentem queras nec invenias; nichil equius quam fastidita impie frustra optari. Pium patrem amisi. Pium ille filium dimiserit. Gratulare autem
Abbreviated transcription (Latin):
sa terrã pete. H. Contuãtem hẽo
discipulum ꝓpt̾nũ ꝙ A nõ are¬
acõnitũ excolis hostem doces D
L Surdo canis si sic e. hos clamor
hos silenciũ delectat potẽtissima
semꝑ in reb omib consuecudo ẽ
uide ne ut pistator tacitꝰ clamo¬
sus uenator/ clamosiort aliqͣm̃
scole arbit̾ ꝙͣ silue Uduricordem
discipulũ nactus sum R Sepe fa¬
cilius ursi caput mollias ꝙͣ holẽ
quid ius autẽ. Est̃ fabulis lu¬
pum ac ublpeculam leãs didicisse
nam eleplantis scudiosi nõ am¬
Apud me autẽ una fere pastorꝭ
⁊ preceptorfuita ẽ. mitũ insi
ut̾q tand̃ a cõuictu mores tͣxit.
ille beluas regit hic pueros ¶De
Ouercam hẽo Rigo ⁊ pa¬
trem. sic sũt ferme res hu¬
mane tristia letis ⁊ amara dulcib
temꝑantur atq utinã ex equo. In¬
ꝑmixcum hͦ dulce nõ hĩcat. H
Inusta ẽ mͥ nou̾ca. Rnõ mepte
uirgiliano epytheto uteris qͣnto
autem illa miustior sͥ tanco in illã

Expanded text:
sa, terram pete. Contumacem habeo sa, terram pete. Contumacem habeo discipulum protervumque. Non hareaconitum excolis, hostem doces. . Surdo canis. Sed sic est: hos clamor, hos silentium delectat. Potentissima semper in rebus omnibus consuetudo est; viden ut piscator tacitus, clamosus venator? at clamosior aliquanto schole arbiter quam silve. Duricordem discipulum nactus sum. Sepe facilius ursi caput mollias quam hominis. Quid vis autem? Est in fabulis lupum, vulpeculam, literas didicisse; nam elephantis studiosi non aniapud me, autem, una fere pastoris ac preceptoris vita est; mirum nisi uterque tandem a convictu mores traxerit. Ille beluas regit, hic pueros. 42 DE vercam habeo Ergo et patrem; sic sunt ferme res humane, ut tristitia letis, et amara dulcibus temperentur, atque utinam ex equo! Impermixtum hic dulce non ha noverca Non inepte Virgiliano epitheto uteris; quanto autem illa iniustior tibi, tanto in illam
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ingeniũ accende̾ insi aliq̃ intꝰ
in aĩo sintille sunt. que preceptorꝭ
spũ excitate ⁊ aduite gnõsũ discipłie
fomitẽ arripiant alioq̃n algidũ in
tui̾em ne ꝙͥ ꝙͣ flabis. D Intractabłe
discipulũ ac suꝑbũ hẽo. RSuꝑbia
hostis ingenii est dũq subesse de¬
dignatut ⁊ discere negligit disci¬
pulus insolens egre manũ ferrule
subicit doct̾ne aminũ rep̃hensiomi¬
bus aurem collum iugo O hẽo ꝓsꝑi¬
tate tumidũ discipulum. L Tumor
ut disciplims aditꝰ firm̃at ꝯpͥmẽ¬
Sa est ois elacio. Scis ut alexãs
macedo cũ aliqño mathematicꝭ a¬
minũ applicasset ⁊ geomet̾ca sibi
qued obscuru scła trad̾e̾nt᷑ dificul¬
tatib offensus preceptori imꝑat¬
omnẽ illi spem regn fastꝰ excu¬
teret Sit est enimi hercle. nulle
sunt fortune partes ingeni reb.
Quisquis doctus ac sapiẽs cupit
fieri obliuistatur incerim se po¬
tentem. Odiscipulũ rudẽ elatũ¬
miner nauigas contrahe carba¬

Expanded text:
i alique intus in animo scintille sint, que preceptoris spiritu excitate et adiute generosum discipline fomitem arripiant; alioquin algidum in cinerem, ne quicquam flabis. Intractabilem discipulum ac superbum habeo. Superbia hostis ingenii est, dumque subesse dedignatur, et discere negligit discipulus insolens; egre manum ferule subiciet, doctrine animum, reprehensionibus aurem, collum iugo. Habeo prosperitate tumidum discipulum. Sicut tumor ut disciplinis aditus fiat, comprimenda est omnis elatio. Scis ut Alexander Macedo, cum aliquando Mathematicis animum applicasset, et Geometrica sibi quedam obscuriuscula traderentur, difficultatibus offensus preceptori imperatomnem illi spem regii fastus excuteret. Sic est enim hercle, nulle sunt fortune partes in ingenii rebus: quisquis doctus ac sapiens fieri vult, obliviscatur interim se potentem. Discipulum rudem elatumumine, navigas: contrahe carba
Abbreviated transcription (Latin):
Par luue uirtꝰ maiorꝭq cornelie
s clariora stꝭ noĩa. qͣro p̾or ingentꝭ
nati ⁊ ad sũmũ expectantꝭ imꝑiũ
ut terir traditꝰ fuit. luctũ mox de¬
posuit. nũꝙͣ uo memoriã int̾misit
Altera filnis multꝭ imo omnib a¬
missis. quor aliquos a ppl̃o int̾stoẽ
inhumatosq conspex̾at comiẜan¬
tib ⁊ illiꝰ sortẽ femineo more
deplorantib mmiẜamq uocãtib nõ
se mmiẜam s felicem esse rñdit. q
tales filios geniuss. Insignis mu
⁊ leti tpris memõ solaret᷑ grata¬

Expanded text:
rnelie, sed clariora sunt nomina; quarum prior ingentis nati, et ad summum spectantis imperium, ut terre traditus fuit, luctum mox deposuit, numquam vero memoriam intermisit; altera filiis multis, immo omnibus amissis, quorum aliquos a populo inteferctos inhumatosque conspexerat, commiserantibus et illius sortem femineo more deplorantibus, miseramque vocantibus, non se miseram, sed felicem esse respondit, que tales filios genuisset. Insignis mulet leti temporis memoria solaretur, grata
Abbreviated transcription (Latin):
bellantem R impudent̾ de mĩoꝵ re¬
bellione ꝯquerit᷑ qui maioꝵ iusta
conitẽpsit imꝑia. O fliꝰ ꝯtũax est
michi. R Tandi fortassis intelligꝭ
quid tuꝰ ille cã durꝰ pac̾ iusus
est tibi. O filiũ pacõr insolontem
Lsi etatis est / uiciũ cum etate tniͣ¬
sibit aultors fergx adolesconcia pgssu
tpr̃is ad uirtutem mirificꝭ ꝓuocto
flexa est D Rebellem filu hẽo.
Rnon solus ⁊ anuid ⁊ ilicdates
ponti rex ⁊ seuerꝰ imꝑator roͣnus
rebellantes filios hũere. Et młtis
post seculis britãnici pacem regni
ut fama loquitur cuebauit regni
adolestentis in ꝑrẽm ꝯcitata icsellio
S sua quisq deflet incomoda millꝰ
aliena bel publica. Dimpiꝰ ac reꝰ¬
bellis est filius. Lmagna tͥ patõ
pat̾ne molestie dempca ẽ mortẽ
filium longeqz degen̾em amauit.
unice ⁊ ꝓfecto maior nõ dicam
adiuuat natura. Nulliꝰ rei eget qͥ
mo si nichil est qd ames iiẜd.¬
ꝑdite filiꝰ est uite Ri pondꝰ infau¬

Expanded text:
bellantem. Impudenter de minorum rebellione conqueritur, qui maiorum iusta contempsit imperia. Filius contumax est michi. Tandem fortassis intelligis, quid tuus ille tam durus pater visus est tibi. Filium patior insolentem. Si etatis est vitium, cum etate transibit; multorum ferox adolescentia, progressu temporis, ad virtutem mirificis provectibus flexa est. Rebellem filium habeo. Non solus: et David, et Mithridates Ponti rex, et Severus imperator Romanus rebellantes filios habuere, et multis post seculis Britannici pacem regni, ut fama loquitur, turbavit regii adolescentis in patrem concitata rebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nullus aliena vel publica. Impius ac rebellis est filius. Magna tibi portio paterne molestie dempta est, mortesibi longeque degenerem amavit unice. Et profecto maior non dicam adiuvat natura. Nullius rei eget quimo si nichil est quod ames, mierdite filius est vite. Pondus infau
Abbreviated transcription (Latin):
Iscipulum in docilem heobe¬
ꝑdis oꝑam licꝰ aras semĩa
picis naͣ non uicitur. D discipũ¬
lum indocilem sors dedit. N derre
aride colonꝰ solue boues quid te
torques Ille ꝑ te ⁊ insi cũ tot sit
querere stulticia est O discipulũ
hẽo lr̃arum indocilem. E Si docil
est uirtutũ illic insta meliorib il¬
lum artib ornaui̾s. qd si neutͣͥ ca¬
pit uacuũ sine neue quid ĩꝑtusũ
uas efud̾is qd nec ibi subsidat. teq

Expanded text:
iscipulum habeo indocilem. Perdis operam, litus aras, semina proicis: natura non vincitur. Discipulum indocilem sors dedit. Terre aride colonus, solve boves, quid te torques? Illi parce et tibi, cum tot sint querere stultitia est. Discipulum habeo literarum indocilem. Si docilis est virtutum, illic insta: melioribus illum artibus ornaveris. Quod si neutrum capit, vacuum sine, neve quid in pertusum vas effuderis, quod neque ibi subsideat, te
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate meliꝰ iuncit᷑ suꝑba.
Dnou̾cam ferre neq̃o Rat fer
patrem Si hunc facile diligis
facile illam feres. D nou̾tã mi¬
pia atq importuna ẽ mͥ. R Esto
issi pius ac paciens. pietatem
patri debes/ pacienciã femine
reu̾enciam nou̾te. U insolens
ẽ mͥ nou̾ca. Rnoli pati ut potẽ¬
cior fit illiꝰ insolencia ꝙͣͣ pietas
cua. Nichil durũ tncħi arduũ est
pietati. hec ad deũ hoes erigit.
deumq ad hoẽs nclinat. Quo¬
ciens nou̾ta seuierit nõ tu illaz
s prẽm cogita. Dimuriosa est¬
mͥ nou̾tã. Emuliebres iiuri¬
e contemꝑtu meliꝰ ꝙͣͣ ulcõe plec¬
cuntur O grauẽ pacior nolitã¬
N bñ agio pacõr Succũbe̾ enĩ
⁊ mulieraulam pati nõ posse nõ

Expanded text:
humilitate vincitur superbia. Novercam ferre nequeo. At fer patrem: si hunc valde diligis, facile illam fers. Noverca impia et importuna est michi. Esto illi pius ac patiens: pietatem patri debes, patientiam femine, reverentiam noverce. Insolens est noverca. Noli pati ut potentior sit illius insolentia, quam pietas tua. Nichil durum, nichil arduum est pietati: hec ad Deum homines erigit, Deumque ad homines inclinat. Quotiens noverca sevierit, non tu illam, sed patrem cogita. Iniuriosa est noverca. Muliebres iniurie contemptu melius quam ultione plectuntur. Gravem patior novercam. Bene ais “patior”. Succumbere enim, et mulier
Abbreviated transcription (Latin):
ulciomis QCui pcc̃m eripit᷑
noceat amisisse. Dab optata et
sꝑata ultõe ꝓhribeor R pͥmũ erat
nolle male age̾ ꝓximũ ꝓhibiꝰ O
ncc̃ẽ est occasionẽ ulcoĩs omitt̾e.
Si pulch̾rmiũ uiudicte genꝰ est
nolle blcisti pulchriã d̃ ncc̃itas
nõ summ ultro birtutẽ amplecti op¬
timũ ꝓximũ est compelli. D E¬
reptam in undictam doleo. Rue¬
met tempꝰ ato forte quo gaudeas
neq aliter accidisse ullo uelis mõ
Quid̃ ad q̃ coacti ueniũt kelle in¬
cĩpiunt ⁊ amair ⁊ de ncatate cõ¬
sensus oritur. dũq uolũtas fiꝰ mci¬
pit desut ẽẽ ncc̃itas Duidẽbar
blcisti posse nec potui R nõ posse
malũ agere potencia mag᷑ est. nẽ¬
pe quia oñĩpotentꝭ ẽ ꝓprio. U¬
biudicta mͥ pñs excidit R Colu¬
brũ tibi e manib excidisse credito
uide ne itm subrepat nichil hom

Expanded text:
ultionis. Cui peccatum eripitur, ultionis. Cui peccatum eripitur, noceat amisisse. At optata et sperata ultione prohibeor. Primum erat nolle male agere, proximum prohiberi. Necesse est occasionem ultionis omittere. Si pulcherrimum vindicte genus est nolle ulcisci, pulcherrima est necessitas non sini; ultro virtutem amplecti optimum, proximum est conpelli. Ereptam michi vindictam doleo. Veniet tempus cito, forte, quo gaudeas, neque aliter accidisse ullo velis modo. Quidam ad que coacti veniunt, velle incipiunt et amare, et de necessitate consensus oritur, dumque voluntas fieri incipit, desinit esse necessitas. Videbar ulcisci posse, nec potui. Non posse malum agere, potentia magna est, nempe que omnipotentis est propria. Vindicta michi presens excidit. Colubrum tibi e manibus excidisse credito, vide ne iterum subrepat. Nichil hom
Abbreviated transcription (Latin):
cura saltẽ ⁊ luãnitate sis ac uir¬
tũte suꝑior. Sũt ⁊ sua ira cũ ho¬
scibus cum quib ita ic̃ gere ut a¬
mitos fieri posse nõ dubites. atq
h ͦ samꝰ cõ siliũ scito ꝙͣ biãtis q̃ se
amicos diligi iubet ut ĩnicos effici
in odio eigo cogitandꝰ amor/ non
odiũ in amore longeq aristotilicũ
illud in rethoricꝭ biantheo ꝯsllio p̃¬
fe̾nd. non oportet ut aĩũt amare
amaturũ qd ꝓftõ sc̾bens alex. bian¬
tem ip̃m callidam q eiꝰ ac maliuo¬
lam smã noĩabat. Diminiticias
semꝑ in pectore cor amicũ pacis hĩ¬
tet atq ita bellũ ex̾ceas ut coactꝰ
uideare. Neu forte odio succũbat hu¬
manitas neu tam iudicte studeas
ꝙͣ glorie aut saluti. Stis ut roͣnis
q hostis ⁊ por pirrꝰ ytaliã ĩua¬
ẜit ac nõ delendi aĩo ut hanibal. s
unñcendi Omibꝰ enicend̃ modia bt
in actu quolib ua̾ uirtꝰ emineat se
ut nichil bello q̃ri aᵈ ꝙͣ pax honesta
uideatur. ¶De p̾repta facultate uĩdicte

Expanded text:
ac virtute superior. Sunt et sua iura cum hostibus, cum quibus ita rem gere, ut amicos fieri posse non dubites. Atque hoc sanius consilium scito quam Biantis, qui sic amicos diligi iubet, ut inimicos fieriIn odio ergo cogitandus amor, non odium in amore; longeque Aristotelicum illud in rethoricis Bianteo consilio preferendum: non oportet, ut aiunt, amare amaturum. Quod profecto scribens Ari callidamque eius ac malivolam sententiam notabat. Inimicitias semper in pectore cor amicum pacis habitet, atque ita bellum exerceas ut coactus videare, non forte odio succumbat humanitas, neu tam vindicte studeas quam glorie aut saluti. Scis ut Romanis rque hostis et prior Pyrrhus Italiam invaserit, at non delendi animo, ut Hannibal, sed vincendi. Omnibus enitendum modis, aut in actu quolibet vera virtus emineat, sic ut nichil bello queri aliud quam pax honesta videatur. 33 DE PREREPTA FACULTATE VINDICTE
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs Rh̃ bellua iniurie ꝓmpta
⁊ segnis oficio ulgi. amor leuis
odium graue O ppłs mͥ succẽset
Ras amante plausus ab irato ppło
ꝑncies impar ꝑicliũ ac spes O¬
ppło odiosus sum Richil impetu¬
osiꝰ scultoꝵ curbis bbi insamã
singulors pub ͭꝰ furor ⁊ furortra
puᶜ. singłoro rabies impellit alt̾iq.
alt̾m tradit. nichilq ꝑiculosius
ꝙͣ incide̾ in illoꝵ manus / quib ꝙ
iustiã fit uolũtas ꝓ maturitate
p̃cipitatõ P. Odit me ppłs R nõ
maloꝵ odio finitur utrũq
anceps. sola ignorãcia. tuta ẽ.H
ꝓpło sũ inuisus R ppłs odiosus le¬
mensꝰ aut linquondꝰ ¶ De mniudia
Nuidetur michi a multꝭ k
lem Aimudia ex̾ceor emuloꝵ Q⁊
quis umꝙͣ iurtutꝭ amicꝰ ex̾cicio

Expanded text:
populus. Hec belua iniurie prompta populus. Hec belua iniurie prompta est, segnis officio. Vulgi amor levis, odium grave. Populus michi suscenset. Ab amante plausus, ab irato populo pernicies, impar periculum ac spes. Populo odiosus sum. Nichil impetuosius stultorum turbis, ubi insaniam singulorum publicus furor, et furorem publicum singulorum rabies impellit, alterque alterum trudit; nichilque periculosius quam incidere in illorum manus, quibus pro iustitia sit voluntas, pro maturitate precipitatio. Odit me populus. Non malorum odio finitur, utrunque anceps, sola ignorantia tuta est. Populo sum invisus! Populus odiosus leniendus aut linquendus. 35 DE INVIDIA videtur michi a multis. lem. Invidia exerceor emulorum. Et quis unquam virtutis amicis exercitio
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursus ab alto Ira fruor breis
est. Optimũ .i᷑. nõ nasci ꝓximũ
nõ ulcisci. s frenare nrã nẽ aññ
rapiat quo non decet. Terciũ ẽ
ulcisti nõ posse ⁊ si uelis/ pulcia
uenia relinquit᷑ ⁊ pulch̾riã om̃̃
obliuo. hͨ int̾ om̃s p̾ncipes Iuliũ
cesarem illuscuitꝰ innum̾e ⁊ ingẽtes
uiri hꝰ uictoriẽ gloriosissime sunt
Rumphi incõꝑabilis rei militarꝭ
excellencia alcissimũ ingoniũ ꝙ¬
clara eloquẽcia ⁊ nobilitas gn̾it
forma corꝑis /⁊ muicti ai magnᵈ᷑ͦ
Cum cuncta colleg̾is /mł in eo clariꝰ
clemencia ⁊ offensarũ obluuone
reꝑies. Que ꝙͣꝙͣ sibi mat̾iã mor¬
tis acculerit ut iire pacunianũ iᵈ
in fune̾ cane̾tur me ẜuasse ut es¬
sent / qui me ꝑderent ex quo tũ
li ex causa optabilis mors iuderi:
Opulus me odit Rhabes ꝙ̃
predixeram ppłaris finem
gͣiciẽ prodilcõe odiũ D ppło gratis¬
me odit Raziraris ꝙ sine cã odit
gnare impetĩ est ncc̃e. D Odit me

Expanded text:
s ab altero: ira furor brevis est. Optimum igitur non irasci, proximum non ulcisci, sed frenare iram ne animum rapiat quo non decet, tertium est ulcisci non posse, etiam si velis. Pulchra venia relinquitur, et pulcherrima omnium oblivio. Hec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustravit: innumere et ingentes viri huius victorie, gloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei militaris excellentia, altissimum ingenium, preclara eloquentia, nobilitas generis, forma corporis et invicti animi magnitudo, cum cuncta collegeris, nichil in eo clarius clemreperies, que quanquam sibi materiam mortis attulerit, ut iure Pacuvianum illud in funere caneretur: Men servasse, ut essent, qui me perderent? Ex quo tamen li ex causa optabilis mors videri. Populus me odit. Habes quem predixeram popularis finem gratie, pro dilectione odium. Populus gratis odit me. Miraris quod sine causa odit, gnare impetum est necesse. Odit me
Abbreviated transcription (Latin):
quid ille autẽ nõ bxores diñe at
hũãne domꝰ focie si caꝑte ex hosti¬
b aut empte p̾cio sunt ancille cũ
⁊ si obsequii plustulũ fidei nichil
des est/ non excuso uxores uiros
arguo pͥmãq illia culpe/ partẽ
cribuo ꝑsepe enim uxori duxat
e n lastiuie uir fuit ⁊ inde mali
ꝓcessit miciũ /unde remediũ debe¬
uiro c̾te prudencia atq cõstancia
sua esse debet. Itaq oĩs in uiro ꝙͣ in
muliere demẽcia / aĩq leuitas eo est
fedior quo uiro debita mags ẽ gͣuitas¬
S Comugis adulc̾io mestꝰ sum Ꝙ
usitatꝰ dolor/uetꝰ miuria nex mĩnꝰ
crebra iux crebrior ꝯugiyꝙ adult̾n

Expanded text:
quidem, ille autem non uxores, divine atque quidem, ille autem non uxores, divine atque humane domus socie, sed capte ex hostibus aut empte pretio sint ancille; cum etsi obsequii plusculum, fidei, nichil des est. Non excuso uxores: viros arguo, primamque illius culpe partem tribuo. Persepe enim uxori dux atque exemplum lascivie vir fuit, et inde mali processit initium, unde remedium debeviro certe prudentia atque constantia sua esse debet. Itaque omnis in viro, quam in muliere, dementia animique levitas, eo est fedior, quo viro debita magis est gravitas. Coniugis adulterio mestus sum. Usitatus dolor, vetus iniuria, nec minus crebra: vix crebrio
Abbreviated transcription (Latin):
cogente siñe grauitato atq equi
laudauerint. s mortalis petulẽͤ
licenciã legũ salubriũ abrogat̾
dẽ plas nephas q confũdit. Itaq
passim adult̾i ocursant qui cũ tha¬
lamos uigm̾oꝵ ꝯiugiaq fedauerĩt
suas int̾im ꝯuiges bel in pu ͦ c̾m
nolit̾ ⁊ si quis ⁊̃ illas ocłm defle¬
coi̾t insamant Sic seuerꝰ aliis sic
indulgens sibi sic iniquus rerũ
arbitrer quisq est DCdigalis¬
Nm fides frangit s uide ne cu hac
Calus nõ maritis tm̃ s uxori tue
fregis /Nam sũt qui ab uxõ exigũt
qd nõ p̃stant qui lasciuã suã titu¬
ło urbanitatꝭ excusant. Aliẽnã ut
gͣuissimũ scelus seu̾i̾ssime ꝓuen¬
tes qui cũcta fibi cũ ꝑmi ẜint / cũc¬
ta alus negent Iniquissimi iudi¬
ces qui de pudicitia iudicẽt ĩpudici
Inpune passim agũt omĩa ⁊ seu
soluti legib uaga libidiẽ rapiũt᷑.
uxor ocłm parũꝑ inflex̾it adult̾u
rea fit. qiͣ bero dñi nõ maritĩ ip̃i

Expanded text:
cogente sententie gravitate atque equitate cogente sententie gravitate atque equitate laudaverint. Sed mortalis petulantie licentia, legum salubrium abrogatrix, omne fas nefasque confundit. Itaque passim adulteri occursant, qui cum thalamos vicinorum coniugiaque fedaverint, suas interim coniuges, vel in publico cerni nolint, et si quis in illas oculum deflexit insaniant: sic severus aliis, sic indulgens sibi, sic iniquus rerum arbiter quisque est. Coniugalishi fides frangitur. Vide ne tu hanc aliis, non maritis tantum sed uxori tue fregeris. Nam sunt qui ab uxore exigunt quod non prestant; qui lasciviam suam titulo urbanitatis excusent, alienam ut gravissimum scelus severissime punientes; qui cuncta sibi permiserint, cuncta negent iniquissimi iudices; qui de pudicitia iudicent impudici, impune passim agunt omnia, et ceu soluti legibus, vaga libidine rapiuntur. Uxor, si oculum parumper inflexerit, adulterii rea fit, quasi vero domini, non mariti, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
bus bna iurtꝰ obicit᷑. Hmpũ̾dica
e michi bxor Rpudicicia insig̾o
imꝑiosas eficit matronas inichis
mẽcuit que sibi nichil ẽ consera
huic malo igr̃ hoc saltem lõm
in est / esse iam molesta ninꝰnci¬
piet minꝰq insolens lesa enim
ꝯstiã femineũ p̃mit anum tũorẽ
⁊ sepe obseꝙ̃cior in reliquis uro
e que se menuiit impudica O
lasciua ẽ uxor Rnõ mirand
si formosa nõ cutand si deformia.
Doxor impudica ẽ Rpult᷑ dũ
illud satyri. Rara ẽ adeo cõcordia
formeatq pudicicie. nã si turp̃s
insaniãt ꝓpe gaudenid̃ ẽ causam
adesse diuorcñ. Dadulca bxor ẽ
Rdulcerium sepe quid̃ equo ardẽ¬
cius expetiti ꝯuign sepe unũ alt̾iꝰ
adulterñ pena ẽ. eoq iustior si m̃l¬
torũ. Cogita an tu bnꝙͣ alñ fec̾d
unde h̃ tibi fieri nue alio dignũ
sie. Inusta enĩ atq impudens ẽ
querela pati/ quod fec̾it indignã
lex moralis iubet ⁊ face̾ aliis
qd tibi ab aliĩs fieri belis. Sc̃m a¬

Expanded text:
bus una virtus obicitur. Impudica est michi uxor. Pudicitia insignis, imperiosas efficit matronas, nichil metuit que sibi nichil est conscia. Huic malo igitur, hoc saltem boni inest: esse iam molesta minus incipiet, minusque insolens. Lesa enim conscientia, femineum premit animi tumorem, et sepe obsequentior in reliquis viro est, que se meminit impudicam. Lasciva est uxor. Non mirandum si formosa, non curandum si deformis. Uxor impudica est. Pulchra dum illud Satyrici: Rara est adeo concordia forme, atque pudicitie. Nam si turpis insaniat, prope gaudendum est: causam adesse divortii. Adultera uxor est. Adulterium sepe quidem equo ardentius expetiti coniugii, sepe unum alterius adulterii pena est, eoque iustior si multorum. Cogita an tu unquam alii feceris, unde hoc tibi fieri nunc ab alio dignum sit. Iniusta enim atque impudens est querela pati quod fecerit indignantod feceris, lex moralis iubet, et facere aliis quod tibi ab aliis fieri velis, sanctum a
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃ dñs essẽ didiciss. Erat ille filiꝰ
pͥmogenitꝰ fori negocñs appͥme su¬
dustrius qui iugili cura ⁊ ꝑsimoĩa
ingenti magnas opes multũq au¬
ri quesierat ⁊ erat mirũ iusũ in
patre sene Inuenilis largitas in
niuene filio senilis tenacitas Sepe
illum ortabat᷑ ne suũ ingeniũ ftau¬
nõ in custodiam tñ ac suppliciũ
ꝑtas ẽẽ dicebat hec pater / Sedͣ
feustra uel surdo canit᷑ uel auato.
Contigit tand ꝓ re pu ͣ filiã ab¬
esse ⁊ cum elcĩs iuiris ad iõnuũ põ¬
tificem ꝓficisti. ͦ digresso scati
pater occasione arrepta nouis
thalami arculeq clauib intͣs¬
sus thesaurũ nulli utilem e late¬
bris eruit seq ⁊ ꝯuigẽ ⁊ filios
familiãq omnẽ exquisitissiẽ m¬
duit ennt eꝗs ornatissios basa ar¬
gentea suꝑlectilem specõsam uł¬
tiuo domũ amplami s m̃me
cuscam nouis duxit edifiens
picturis insignib adornauit i¬

Expanded text:
ac dominus esse didicisset. Erat illi filius ac dominus esse didicisset. Erat illi filius primogenitus, fori negotiis apprime industrius, qui, vigili cura et parsimonia ingenti, magnas opes multumque auri quesierat, et erat mirum visu, in patre sene iuvenilis largitas, et in iuvene filio senilis tenacitas. Sepe illum pater hortabatur, ne suum genium fraunon custodiam tantum ac supplicium partas esse dicebat; hoc pater, sed frustra vel surdo canitur vel avaro. Contingit tandem pro Republica filium abesse, et cum electis viris ad Romanum pontificem proficisci, quo digresso, statim pater, occasione arrepta, novis thalami arculeque clavibus introgressus, thesaurum nulli utile e latebris eruit, seque coniugem et filios familiamque omnem exquisitissime induit, emit equos ornatissimos, vasa argentea, suppellectilem speciosam, ultimo domum amplam, sed minime cultam, novis auxit edificiis, et picturis insignibus adornavit m
Abbreviated transcription (Latin):
lum seu tam surdum esse in exhau¬
stus labor homi querendiq ardor
terras q ⁊ maria u̾sans ꝓbat a¬
uaricia atq amore cultũq diui¬
tiarũ nõ modo uirtutib s uite
magnam amisi l magͫ pondus
⁊ durum ⁊ gͣue simul cuseodis offiti¬
um ut incĩpiẽns dixi. Rempsde
dĩs uos custodes imꝑiosa cuptᵗᵃ
fecit oĩa face̾ atq oĩa pati ulses̃
sola ut pecĩa cumulet᷑ at ẜu̾e̾t᷑.
Ita que importuntates usꝰ q hõim
inuenta erat in metũ ac sollit ͤ
uersa est. Tune ⁊ angi ⁊ circũ¬
spicẽ domoꝵ incendĩa furũ insi¬
tile, aurum nicubare e diuicie
uiẽ sũt. O pecũam domi dimis¬
sam abstulit̾ nestio quis. Q uile
farto uel ii eripi pt̃. Opeciũam
in loculis consignatã non inueĩo.¬
L dicã tibi nõ antiquã rẽ fuit
nuꝑ apud ytalos noblis ⁊ egregiꝰ
satis dicõr uirtutũ s peciũe nõ
ita. ut cuiꝰ nõ custos s dispẽsacor

Expanded text:
 tam incredulum, seu tam surdum esset, inexhau tam incredulum, seu tam surdum esset, inexhaustus labor hominum, querendique ardor terrasque et maria versans, probat, avaritia atque amore cultuque divitiarum non modo virtutibus, magnam amisi. Magnum pondus, et durum et grave simul custodis officium, ut incipiens dixi. Nempe de dominis vos custodes imperiosa cupiditas fecit, omnia facere atque omnia pati iubens, sola ut pecunia cumuletur ac servetur. Itaque in opportunitates ususque hominum inventa erat, in metum ac sollicitudinem versa est. Timere et angi et circumspicere domorum incendia, furum insitile aurum incubare: he divitie vestre sunt. Pecuniam, domi dimissam, abstulit nescio quis. Vile furto vel vi eripi potest. Pecuniam in loculis consignatam non invenio. Dicam tibi non antiquam rem. Fuit nuper apud Italos nobilis et egregius satis, ditior virtutum, sed pecunie non ita, ut cuius non custos, sed dispensator