comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
functus sit ut alio agere ut alio mͦ ꝑ
tem suam alienau̾it pꝰ dem̃ socuis cessĩt
nichil aget᷑. cum .n. postremꝰ cedat ñ
celsissent. Igit᷑ rursus hic actus pen¬
debit donec nouus socuis cedat. Idem
in ꝑsona socui aliquit hoꝵ accid̾it gͦ
⁊ ex diu̾so si ei ciui ñ cessit aliqͥd tale
eoꝵ contig̾it ex integͦ om̃s ced̾e debe¬
bunt tantũ .ii. tempꝰ eis remissum ÷
quo dare facere possunt ut diu̾sis tẽ¬
ced̾e. Idem q dicendum ÷ ⁊ si alt̃ ce
cedat alt̾ leget seruitudem. Nam si
om̃s socii legent seruitutem ⁊ parit̃
eoꝵ adeat᷑ ħeditas pͤ dici utile eẽ lega¬
tum si diu̾sis temporib mutilit̾ dies
legati cedit nec enim sic̃ uiuentiũ
ita ⁊ desunctoꝵꝵ actus suspendi recep¬
cum est.

Expanded text:
functus sit vel alio genere vel alio modo functus sit vel alio genere vel alio modo partem suam alienauerit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iquid horum acciderit. ergo et ex diuerso si ei, qui non cessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temcedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget servitutes. nam si omnes socii legent servitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diversis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut viventium, ita et defunctorum actus suspendi receptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suas edes seruas fecuset nich̾ominus
aliis qͦt uellet multis eas edes seruas
facere potest.
to pͭ etiam hedem suũ qͥs dampnare
ne altiꝰ edes suas tollat ne luminib e¬
diũ uicinaꝵ officiat uł ut patiat᷑ eum
tignũ inꝑiete ĩmitt̾e uł stillicidia ad
in tuo maceriam dux̾it int̾dicto
qd̾ p̃cario ht̃ agi ñ pot̾it. nec maceria
posita donatio sernitutis ꝑfcã indelli¬
git᷑ nec utiłr intñdet᷑ uis sib ẽẽ inui¬
co te edificatum hr̃e cum edifienr in
soli ꝯditionem secutũ. inutilem faciat
comtentionem. Cet̾m si in suo mace¬
riam p̃cario qui seruitutem tͥ debu¬
it duxerit neq libertas usucapiet᷑
et int̃dicto qd̃̾ p̃cario ht̃ utilit̾ cũ
eo aget᷑ erd̾ si donadionis causa ꝑmi¬
et seruitus donatione tollitur.
tes imponant ut aderurant ut tñ ex
nouissimo actu etiam suꝑiores confir¬
ment᷑ ꝑiñ q̃ sit ateꝑ si eod̃ tp̃e omnes
cessissent ⁊ io si is qui pͥmꝰ cessit ut de¬

Expanded text:
suas aedes seruas fecisset, nihilo minus aliis quot uellet multis eas aedes seruas facere potest.nto heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia aduin tuo maceriam duxerit, interdicto 'quod precario habet' agi non poterit, nec maceria posita donatio seruitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse inuito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutilem faciat intentionem. ceterum si in suo maceriam precario, qui seruitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto 'quod precario habet' utiliter cum eo agetur. quod si donationis causa permiet servitus donatione tollitur. tes imponant vel adquirant, ut tamen ex novissimo actu etiam superiores confirmentur perindeque sit, atque si eodem tempore omnes cessissent. et ideo si is qui primus cessit vel de
Abbreviated transcription (Latin):
ci oleane p̃positum arelate eimm¬
dem ⁊ mutius pecunus accipien¬
dis. acceperat mutuam petinĩ¬
am. putis creditor m̃ces eum¬
actio nec ampliuis ag̾e̾ pot̾it qͣiͣ
petunus quor mutuis accipiendi
ess p̃positus. tam̃ iuilianꝰ ait cõ
inusse aut̃ oꝑtebit. institoria
dominum ita demũ teneri si
non nouerat quis eam obliga¬
tõm uł ab institore uł ab alio
nouandi aninio stipulando.¬
Si duo plures ue tabernam ex¬
cerceant. ⁊ ẜuum quem ex dis¬
pand partib habeant instito¬
rem ꝓpasuerunt utrum ꝓ do¬
muncis partib teneantur an
ꝓ equalib aut ꝓ portione mer¬
cis anuero insondum iuliauus
quent. ⁊ ueruis esse latro ait
exeuipl
actionis isolidum q̃mq con

Expanded text:
ci oleariae praepositum Arelatae, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem inisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando.Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro portione mercis an uero in solidum, Iulianus quaerit. et uerius esse ait exemplo actionis in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
trahi uetuit continua uaria¬
tione danda est omnibus ad¬
uersus eunr actio actio neq
enun decipi debent contrahẽ¬
tes. sed ⁊ si ni totum ꝓhilũ¬
uit tum eo tontrahi prepositi
loco non habetur. cum magisn
hio custodissit loco quani insti¬
toris. gͦ nec nendere mertem
hic pot̾it nec mo ditum quid
ex taberna. ¶ Si institoria rͦ¬
te actum est tributoria ipõ ĩe
locum nõ habet. neq enĩ po¬
test habere locum tributoria
in merte dominita. ꝙ si non f¬
uit mstitor domnuce meycis i
tributoria superest actio. EsSi
a seruo iuo operas uitan eius
conduxero ⁊ eimi mercis mec
institorem fetero. isq tibi m̃¬
cem uendid̾it emptio est.¬
Nani cuni donimus a seruo.
emit est emptio liret nõ sit
obligatus usq adeo ut etiam
ꝓ emptione possidere ⁊ usuca¬
pere domiꝰ possit.¬

Expanded text:
trahi uetuit continua uariatrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes. Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuittributoria superest actio. Si a servo tuo operas vicarii eius conduxero et eum merci meae institorem fecero isque tibi mercem vendidnam cum dominus a seruo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominus possit
Abbreviated transcription (Latin):
sdͣ. ¶ Srifitab̾nanꝰ ẜnũ snũ
pegre mitt̾et adm̾ces comꝑã¬
dał ⁊ sibi nuttendas loco msti¬
ait si nbitinarius posse reꝵ Iiũ
polluitorẽ habut. isqr mortu¬
um spoliaũit dandam meumn
qͣi institonam actionẽ. qͣmius
⁊ furti. ⁊ iniuriaꝵ actio conpe¬
t̾et. Idẽ labeo ait ¶ Si cuis

Expanded text:
um peregre mitteret ad merces comparandas et sibi mittendas, loco instiait, si libitinarius seruum pollinctorem habuerit isque mortuum spoliauerit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamuis et furti et iniuriarum actio competeret.Idem Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Cum nt̾dum ⁊̃ ad ho¬
nimes honestos afferãt mer¬
tes ⁊ ibi uendant net mu¬
tat ca̾nni agionis locꝰ uenden¬
diemendiq ue. cum utroci
modo uerum sit institorem
emisse aud uendidisse.
tumait. si quud cũ insulario
gestumsit. uł eo quem quis e¬
difitio pposuit uł srnm̃to e¬
mendo insoudũ eũtem lab̾o
quor scͥbit. ¶ Siquis pectunus
fenerandis agriscoiendis. mer¬
caturis redemptirisq facien¬
dis p̃posũit insolidum euin¬
tem. s. ⁊ sim m̃sa habu̾it aͥs
ẜuũ ꝓ̃positum noĩe eius te¬
nebitur. ¶ S ĩ eos institores
dicendos placuit quib ueiti¬
anĩ uł linteanii dant uestem
c̃cuniferendam ⁊ distrahendã
quos nuigo cirtitores appua¬
nus. S muliones quis ꝓprie
institoresuocat. ¶Iten fullo¬

Expanded text:
um. cum interdum etiam ad homines honestos adferant merces et ibi uendant. nec mutat causam actionis locus uendendi emendiue, cum utroque modo uerum sit institorem emisse aut uendidisse. tum ait, si quid cum insulario gestum sit uel eo, quem quis aedificio praeposuit uel frumento coemendo, in solidum eum teneri.Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendis, mercaturis redempturisque faciendis praeposuerit, in solidum eut si in mensa habuit quis seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus.Sed et muliones quis proprie institores
Abbreviated transcription (Latin):
ullanus. ui lenandi nauis gr̃a
resalauas ꝓiciunt nõ hnͣc me̾tẽ
hnt ut eas ꝓderelicto habeatro qͥ¬
ppe nõ inuenerunt eas ablatu¬
ros ⁊ si suspitati fũms in quẽlo¬
cũ iacte sunt requisituros. ut ꝑ¬
inde surt ac siquis hoñc p̃ssus
in uamrem abiecerit. mox c̃
alus reũsurꝰ ut eadẽ auffẽret.

Expanded text:
s gratia res aliquas proiciunt, non hanc mentem ent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in uiam rem abiecerit mox cum aliis reuersurus, ut eandem auferret.
Abbreviated transcription (Latin):
turam undatis reb dampnũ se¬
cutumest. anuen alia excausa
ułti ꝙ alicubi iaredint m̃ces i aͥ¬
gulo aliquo. ⁊ unda penetrauit
tũc enĩ conferre debebit. anex pͥ¬
ore causa collat̃onis honus pati
facte sunt. s distinctio sb̃tilior ad¬
hibeda esb. cnuid plussit indamꝑ¬

Expanded text:
ta nudatis rebus damnum secutum est an uero alia ex causa, ueluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati nfactae sunt? sed distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in dam
Abbreviated transcription (Latin):
consumendi causa mposita
ferent. quo nuñio eẽnt tiba¬
ria co mag̃ qd si qnͣ ea defec̾it
ut naiigatom qd̾ quisq ha¬
beret in comnne conferret¬
Si nauis a piratis redempta
sit seruius offilius labo om̃s
nes abstułint eum ꝓdere cuiꝰ
fu̾it nec conferendum eis qͥ
suas m̃ces redem̃nt. ¶port̃o
aut̃ ꝓ estimatõne rerum

Expanded text:
mposita forent, quo in numero essent cibaria: eo magis quod, si quando ea defecerint in nauigationem, quod quisque haberet in commune conferret.Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes nes abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit.Portio autem pro aestimatione r
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾ceat insolidumn tenebũtur. ⁊
p̃terea. ⁊ filiꝰ si ip̃e uoluntat̾e ac¬
comodauit insalid̃ er̃ obligatꝰ¬
tum sit dutaxat pollicetur p̾
pr. dñs uc insolidum tenebit᷑¬
hactio ex persona magr̃i. ĩ ex̃¬
citorẽ dabitur. ⁊ id̾o si cũ alt̾ut᷑
eoꝵ actum eib. cũ alto agi nõ po¬
test s si quid sit solutũ nquidem.
a magrõ ip̃o uire minuit᷑ abli¬
gat̾o. s si ab ex̾citore siue suo no¬

Expanded text:
exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatutum sit, dumtaxat polliceatur prpater dominusue in solidum tenebitur.Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, siue suo no
Abbreviated transcription (Latin):
consumptam ẽẽ .R. credicorem
utiłr acturum. sicũ petunia cre¬
deretur nauis ni ea causa fuiss
ut refici deb̾e̾t. ⁊ enĩ ut nõ oꝑ
t̃ditorem ad hoc astringi ut᷑ ipe
reficiende nauis petuniã fusci

Expanded text:
consumptam. respondit creditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis cura
Abbreviated transcription (Latin):
uł. iaius a dñsa tempestate dep̃s¬
salhictum flummũis deustis armanẽ¬
tis. ⁊ arbore ⁊ autempna yponẽ dela¬
ta est ibiqz tumultuarus armamẽ¬
tis ad p̾sens comꝑatis hostiam naui¬
gauit ⁊ honus integꝵ ꝑtulit aue¬
situm est an hu quoꝵ honus fuit
naute ꝓ dampno conferre debeant

Expanded text:
is aduersa tempestate depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre debeant
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuidat insi aniciua iusta racio
int̾redat nec uec̾e pot̾uit nec alia
racõne efficiet ut ouudatur. sed
sane potest dici uenditõm auidẽ
non inpedui s exceptõnem adu̾¬
sus emptorem locum ħre si autẽ
diuidat qͣm diuid̾et is qui nendi

Expanded text:
ne dividat, nisi aliqua iusta ratio intercedat, nec vendere poterit, ne alia ratione efficiat, ut dividatur. sed sane potest dici venditionem quidem non impediri, sed exceptionem adversus emptorem locum habere, si ante dividat, quam divideret is qui vendi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.. Si nõ fuerint ꝑtes societa¬
tiadiecte equas eas eẽ canstat. si
uero placĩnt. ut ains duas partel. uł
tres b̾at. alius iniam. anuaicat. pla¬
cet ualẽ. si modo aliqiud plus contulit
societati ur peccunie. uł opere. ux cuiꝰ¬
cumq alt̾iui rei causa. ¶ Ita comsoci¬
etatem posse. ut nuliam partem dãp¬
ni alter senciat. lucrum uero comũe
sit. cassius putat qd̾ ita demum ua¬
lebit ut ⁊ sabmus scribit si tanti sit
opera qͣnti dampnuni est. plerumq
enim canta est industria socũ. ut piꝰ
societati conferat quam pectunia. It̃
si sonis naiuget. si solus peregͥnetur
perida sseat solus. ¶Aristo refert
cassium dedisse societatem taiem co¬
iri non posse. ut alt̾ tuctum tantũ
alt dampnum sentiret ⁊ h̃c sccieta¬
tem leoninam soldum appsiare.⁊
nos consentimꝰ calem societatem n¬
nłam esse. ut ait̾ lucrun sentiret
alp uero nustimm lucrum s dampnũ

Expanded text:
inum. Si non fuerint partes societati adiectae, aequas eas esse constat. si uero placuerit, ut quis duas partes uel tres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus contulit societati uel pecuniae uel operae uel cuiuscumque alterius rei causa. Ita coiri societatem posse, ut nullam partem damni alter sentiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: quod ita demum ualebit, ut et Sabinus scribit, si tant‹i› sit opera, quanti damnum est: plerumque enim tanta est industria socii, ut plus societati conferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus. Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc societatem leoninam solitum appellare: et nos consentimus talem societatem nullam esse, ut alter lucrum sentiret, alter uero nullum
Abbreviated transcription (Latin):
sccietatem comi. ut auam dampnt.
alam uic̾ partem sceuis ferat. seruiꝰ
mnotis mucuait. nec posse societa¬
temita contrahi Neq enim iuer
itlłigitur. nisi om̃i hicro deducto
neq dampnum nisi om̃i lucro deduc¬
to. s pot̾ com societas ita ut eiusluc
ad̾ relicuiũ in societate sit om̃i cãp¬
no deducto pars alia feratur ⁊ euis

Expanded text:
societatem coiri, ut aliam damni, aliam lucri partem socius ferat: Seruius in notatis Mucii ait nec posse societatem ita contrahi, neque enim lucrum intellegitur nisi omni damno deduct‹o› neque damnum nisi omni lucro deducto: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, e
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit cõmunicabit. nos c̃
eo nõ cõmunitabim᷑. s fcm̃ eiis
pĩabitur. societati .i. aget socus.
⁊ societati prestabit. que fũint
consequtus

Expanded text:
qui eum adsumpsit communicabit, ‹nos› cum eo non communicabimus. sed factum eius praestabitur societati, id est aget socius et societati praestabit quod fuerit consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tum tempꝰ ꝯmumnis res dundanir.
nõ uidecur cõnenisse ne societate abe¬
atur. Qd̃ tm̃ si hoc quenit ne abe¬
atur an naleat elegant̾ pomponiꝰ
scͥbit ⁊ frustua hoc quenire. nani. ⁊
sinõ quenit tam̃ si intempestiue re¬
initietur soccetuti esse ꝓ socio actio

Expanded text:
certum tempus communis res diuidatur, non uidetur conuenisse, ne societate abeatur. quid tamen si hoc conuenit, ne abeatur, an ualeat? eleganter Pomponius scripsit frustra hoc conuenire: nam et si non conuenit, si tamen intempestiue renuntietur s
Abbreviated transcription (Latin):
an ũo uł expectare debeat quo ad
emptor soluat. uł susciꝑe actio¬
nes adũsus emptorem. ⁊ arbit¬
trornõ ẽc uiguendum ad solu¬
tõm c̃ditorem. s aut expectare
debitoremdeberr. aut si nõ ex¬
pectat mandet ei actiones adũ¬
sus emptorem. periculo tumen
uenditoris qd̾ si accepidiam pe¬
cunuam nec suꝑfiuũ redclidit.
in pignoraticio iuditõ uenit. et
si res pignori dataᷤ male tractaiit
cono ut ẜuos cebilitauit. ¶ pla¬
nim si ꝓ malesicus sius coercuit

Expanded text:
pectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uenditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit. In pigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tractauit creditor uel seruos debilitauit. plane si pro maleficiis suis coercuit
Abbreviated transcription (Latin):
tori restituit. ⁊̃ medii temporiᷤ.
nsuras. Sebitore pet̾e pot̃. quia i
ei sonitimieẽ ut auffẽri nõ pꝰ¬
sit palam factum est. s si simplũ
p̾stitit don except̃one repẽssendͣ
exit ab usuraꝵ petitõne quia ha¬
tore asceꝑat.

Expanded text:
restituit, etiam medii tem poris usuras a debitore petere potest, quia nihil ei solutum esse, ut auferri non possit, palam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia hatore acceperat.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Si conuem̾it ut nom̃ debi¬
toris mei tibi sit pignori tuenda ẽ
ap̾tore s conuentio. ut ⁊ te mexi¬
genda petiua. ⁊ debitorem adusꝰ
me si cũ ed exꝑiar. tueat᷑. g sud no¬
mẽ pecimia. ⁊ fu̾̃it eractam petum¬
am te cumpesabisis. si uo corporis¬
q̃ d̾sr alituiꝰ id qd̾ acceꝑis er̃ tibi inpig¬
noris loco. ¶Simida ꝓprietai ꝑ¬
pĩgnori data sit ususfr. qui postta¬
aliͫ. accreu̾it pignori cedit. eademc̃ã
auunonis. ¶Si fundꝰ pignoratꝰ.
uenieritmane cãm pignoris. qr
cums na causa fundꝰ transeat si¬
tut in partiꝑ antille. qui post uẽ¬
ditõm natus sit᷑. ¶ Sicͥs cauerit
nt silũa s̃ pignoridaret nauem
ex ea mat̾ia ft̃am nõ esse pigno¬
ris cassinl ait. qi aliud sit mat̾ia
aliud nauis. ⁊ it̃o nominatim ĩ

Expanded text:
um. Si conuenerit, ut nomen debitoris mei pignori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si uero corporis alicuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco. Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis. Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit. Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in
Abbreviated transcription (Latin):
dia cibarioꝵ in seruũ cuiꝰ ususf.
ad aliquem ꝑtinet ⁊ ita ⁊ ualitudi¬
nis impendia ad eum respicẽ nat᷑a
manifestum ÷

Expanded text:
dia cibariorum in seruum, cuius usus fructus ad aliquem pertinet, ita et ualetudinis impendia ad eum respicere natura manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
quam utilitatem. si quo loco opor¬
tuno ponant᷑. uicet p̃dia q̃dam ca¬
lia sint ut mag̃ meã pendamus
quã de illis adquiramꝰ. tñ usufruc
usus alii fructus eu̾dem rei le¬
get᷑ id ꝑcipiet fructugruis ed̾ usu¬
ario suꝑerit. nec minꝰ ⁊ ip̃e fruen¬
di cã ⁊ usum habebit. Rerum
cm estimationis ususfructꝰ tͥ leget᷑¬
unt̃ ÷ nam siquid̾ rerũ leget᷑ deduc

Expanded text:
quam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur.Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus usus, alii fructus eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuario supererit: nec minus et ipse fruendi causa et usum habebit.Rerum an aestimationis usus fructus tibi legetu
Abbreviated transcription (Latin):
si dñ ñ sit sp̃alit̃ fca ꝑtis mẽcio di¬
midia ꝑs bonoꝵ continet᷑.
ctuarius nouum tectoriũ ꝑtib
qui rudes fuissent impon̾e ñ pͭ quia
tam ⁊ si meliores excolendo edificiũ dĩ
cãm facturus ẽẽt ñ tam̃ id une suo
face pͭ aliud qłnam tueri ꝙ accepisset¬

Expanded text:
n sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continetur. ctuarius nouum tectorium parietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo face
Abbreviated transcription (Latin):
enincatur regressus ad duple
stip łatd̃nem. quia exꝓmiationc
mantus adu̾sus hr̃des muuens
agere pot. ⁊ ip̃i ⁊ stipłatu ag̃e
possunt. Affricanut uibro.ui.
questionum.u noro . oi¬
mino nuptura indotem cum
dedit cõmuti stipłocm dicam᷑
quamuis eq̃ indotata. iułr
sutura sit. qm̃ quid̾ etiam si

Expanded text:
duplae stipulationem, quia ex promissione maritus adversus heredes mulieris agere potest et ipsi ex stipulatu agere possunt. Africanus libro sexto quaestionum Non tamemino nuptura in dotem eum dederit, committi stipulationem dicamus, quamvis aeque indotata mulier futura sit, quoniam quidem, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
Inus unditus decesfit anq̃. e
unicatur stipło non ꝯmititur
quia nemo eum eunicat. S fa¬
tum humane sortis. de dolo tm̃
potĩt agi. si dolus int̾cessit uide

Expanded text:
us venditus decesserit antequam evincatur, stipulatio non committitur, quia nemo eum evincat, sed factum humanae sortis: de dolo tamen poterit agi, si dolus intercesserit. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
ciens res ita aminitur ut ẽptori
canhr̃e non liceat ꝓpt̾ ip̃ãm
eictionem. ⁊ idd ait. si ep̃tor
hommis mota sibi controu̾si¬
a uenditorem dedit procura¬
torem utq uctus litis extima¬
tionem sustułit stipłoem duple
non cõmutti. quia nec mandan¬
accionem procurator hic idẽq
ũditor ht̃ ut ab emptore litis
estimatio nem consequatur. c̃
gͥ neq corpus neq pecunia ep̃¬
tori ab sit nonoportet ꝯmini
stipłonem. quarmus sup̃e iudi¬
cio accepto uictus eẽt ⁊ litis esti¬
mationem sustuustet placeat ꝯ¬
eode̾ ĩ. sccibit neq enim hr̃e li¬
cet eum cuius sip̃cium quis nõ
de disset ab ad u̾sano auferetur
ꝓpe enim hunc ex scd̾a emꝑnõt
non expͥstina. ¶Idc̃ uilianus e¬
odem ubro scabit. Siuitt ꝯtesta¬
ta fugit homo cuipa posseaoris
dãpnandus quid̾ ent postestor
s nonstatim eum adim̃ditorẽ
reg᷑ slirumꝰ ut ex dupie stipłone
acturum. quia infim non ꝓpt e
iuctionem. si ꝓpt fugam ei hoĩez

Expanded text:
otiens res ita amittitur, ut eam emptori habere non liceat propter ipsam evictionem. Et ideo ait, si emptor hominis mota sibi controversia venditorem dederit procuratorem isque victus litis aestimationem sustulerit, stipulationem duplae non comactionem procurator hic idemque uenditor habet, ut ab emptore litis aestimationem consequatur: cum igitur neque corpus neque pecunia emptori absit, non oportet committi stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset et litis aestimationem sustulisset, placeat ceodem libro scripsit. neque enim habere licet eum, cuius si pretium quis non dedisset, ab aduersario aufer‹r›etur: prope enim hunc ex secunda emptione, non ex pristina. Idem Iulianus eodem libro scribit, si lite contestata fugerit homo culpa possessoris, damnatus quidem erit possessor, sed non statim eum ad venditorem regressurum et ex duplae stipulatione acturum, quia interim non propter evictionem, sed propter fugam ei hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tem usum ꝑtinet. tam ⁊ sun¬
obscuro eẽt ut pote ignorimi¬
b nob̾ quamdui eimi hitu¬
rus er̃m an ⁊ futurum ẽ ⁊ ut
eum quicquam aut ame aut̃
a beo cui uendidistem cuiue
similit̾ ꝓmifissem eumceret
sũmam aut̃ oꝑimonis sue.
hãc ee ut tm̃ ex ea stipłone cõ¬
sequar quanti mea int̃ sit ułp̾

Expanded text:
tem usum pertinerettem usum pertineretobscuro esset utpote ignorantibus nobis, quamdiu eum habiturus essem et an futurum esset, ut eum quisquam aut a me aut ab eo cui uendidissem cuiue similiter promississem euinceret. summam autem opinionis suae hanc esse, ut tantum ex ea stipulatione consequar, quanti mea
Abbreviated transcription (Latin):
ed siquid p̃ ea allumone.
accessit tempus quo accidit
iuspiciendum. siusufrrictus
euincatur pro bonitate fruc
tuum extimatio facienda ẽ.
ta exempto ent agendum
de eo ꝙ accessit quẽ ad modu̾
ea q̃ empto fundo noĩatim
accessunt. si eiucta sint sim¬
plum p̃ratur. ¶ Duple sti¬
pło ꝯmitti dicitur tunc cũ
res restituta ẽ. petitori ułdãp¬
natus utis extimatione uel
posse sor ab emptore ꝯuent
absolutus ẽ. ¶ sifuus cui
nomine dupiam stipłati sum̾
euictus fiũt an ob id ꝙ fugiti
uus uł sanus nonfuit. anagẽ
nicħominus possimus q̃ntur
proculus id̾ndui ait neh̃
quoq int̾sit. uirum tunc euic¬
tus sit. cum meus fcũs ñ eet.
antunc cum mens fc̃us eẽt. in
eo enim orĩi quo mens fcũs ẽ.
statimi mea int̃ c̃. qnͣto ob id det̾i¬
orẽ. ⁊ quim accoẽm senci ex sti¬
płatu hr̾e cepi eam nec obeuic¬
tionem nec morte ne manumns¬
sione. nec fuga ẜui noc ulla si¬
mili cã amuti. at simbonis me
erronem non c̃e stipłatus eẽm

Expanded text:
ed si quid postea alluuione accessit, tempus quo accedit inspiciendum.Si usus fructus euincatur, pro bonitate fructuum aestimatio facienda est.ta ex empto erit agendum de eo quod accessit, quemadmodum ea quae empto fundo nominatim accesserunt si euicta sint, simplum praestatur.Duplae stipulatio committi dicitur tunc, cum res restituta est petitori, uel damnatus est litis aestimatione, uel possessor ab emptore conuentus absolutus est.Si seruus, cuius nomine duplam stipulati sumus, euictus fuerit a nobinon fuerit an agere nihilo minus possimus, quaeritur. Proculus videndum ait, ne hoc quoque intersit, utrum tum evictus sit, cum meus factus non esset, an tum cum meus factus esset: in eo enim casu quo meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec evictione nec morte nec manumissione nec fuga servi nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meierronem non esse stipulatus essem,
Abbreviated transcription (Latin):
ed ⁊ sistipło nulla fuistet in t̾po¬
sita de exempto accõne id̾ dicemus
Sihomouber quirona fide ẜiue¬
rat uenerit aticio michi. ticius¬
⁊ ip̃e michi sui faciat controu̾siã
ip̃m de se obligatum yebo.
indeauenam tibi ut eo noĩe nõ
obligareris. sieum post ea abste
eniam ⁊ sat̃ pro emenone mi¬
chide̾s ixcipiendum᷑. acantõne
ꝙ pro mle obligatus sit. qui a enã
nonexcepto eo agñdo eo nõie cõ¬
trate dolimali exceptione pos¬

Expanded text:
ed et si stipulatio nulla fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus. Si homo liber qui bona fide serviebat venierit mihi a Titio Titiuset ipse mihi sui faciat controversiam, ipsum de se obligatum habeboinde alienavi tibi: ut eo nomine non obligeris, si eum postea abs te emam et satis pro evictione mihi des, excipiendum cautione, quod pro me obligatus sit, quia etiam non excepto eo agendo eo nomine contra te doli mali exceptione pos
Abbreviated transcription (Latin):
endicantem mĩditorem rem
quam ip̃e mm̃didit. exceptõne
doli posse sb̾mor̃u neminidu¬
bium ẽ. quamius alio unr do¬
miniũ q̃sierit. improbe enim
rem ase distractam eumcere
conatur. eligere aut̃ ẽptor
pot̾ utrum rem uelit retiñe
intñtione ꝑ exceptõnem elica
põĩta. nichilominus euictus sit
ex duple quoq stipłone uł ex
empto pot̾ conueniri. Ulp̃.¬

Expanded text:
ndicantem uenditorem rem, quam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, posita ea nihilo minus euictus sit, ex duplae quoque stipulatione uel ex empto potest conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
fructus rei ad fruetuariũ ꝑtinet¬
⁊ aut rei soli aut rei mobilis usułf
ctu legato quicumq rei reditꝰ ⁊ ad
usufructuariũ ꝑtinet q̃ueq obuẽ¬
tiones sunt ex edificiis . ex areis ⁊
cet̾is qĩcumq edium sunt unde eti¬
am mitti eum in possõnẽ uicinaꝵ
edium causa dampni infcĩ placuit
⁊ uire dominũ possessurum ease¬
amitt̾e finito uslif. Hac ratione
labeo scͥbit nec edificiu lic̾e dño te
inuito altius tolłe sicut nec aree usu
fructu legato pͭ in area edificrũ pom
om̃is fruclus rei ad eumꝑtinẽt refi¬
cere qͦ eum edes ꝑ arbit̾um cogi cel

Expanded text:
fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fctu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obventiones sunt ex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem vicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aeamittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: omnis fructus rei ad eum pertinet, reficere quoque eum aedes per arbitrum cogi Cel
Abbreviated transcription (Latin):
aulus
utelliũ. sus fructꝰ
⁊ uis alienis reb utñ¬
di fruendi salua rerũ
nsus fructus ut heres iubeat᷑ dare ali¬
cuiꝰ usufrnctum dare aũt intelligit᷑
si indux̾it in fundo legatariũ eum ue
patiat᷑ uti frm ¶ sñ testam̃to aut si
enus uelit usumfouctũ constitu̾e pacti¬
in fun̾do ⁊ edib uerum etiam ĩ seruis
u̾sum mnutileᷤ sint ꝓpͥetates semꝑ ab¬
scendende usufructu placuit ẽtis
modis extingui usumfructũ ⁊ ad
ꝓͥetatem reũti. Q uib aũt modĩ
nsusfructus ⁊ constituit᷑ ⁊ finit᷑. isoẽ
modis eti am nudus usus solet consti¬
tui ⁊ finri.

Expanded text:
aulus Vitellium Vsus fructus est ius alienis rebus utendi fruendi salva rerum tus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumue patiatur uti frui. et sine testamento autem si quis uelit usum fructum constituere, pactiam in servis iversum inutiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum et ad proprietatem reverti. Quibus autem modis usus fructus et constitit et finitur, isdem modis etiam nudus usus solet et constitui et finiri.
Abbreviated transcription (Latin):
functo. in ꝑtes heditarias ususfructꝰ
obligatio diuidit᷑. ⁊ si ex cõmuni p̃¬
dio debeat᷑ imo ex sociũs defendñde
ꝓ ꝑte defendentis fiet restitutio.
rib modis constituit᷑ ut ecce sile

Expanded text:
functo in partes hereditarias usus fructus obligatio dividitur: et si ex communi praedio debeatur, uno ex sociis defendente pro parte defendentis fiet restitutio.ribus modis constituitur: ut ecce, si l
Abbreviated transcription (Latin):
aut si nõ redundet in enm captõ
qui suscepit mandatum ⁊ quid̃
siis cui mandatum est ut alic̾id
ĩcaretur m̃catus nõ sit n renũ¬
ciaũit se nõ empturum idq sua
nõ alt̾uis cłpa fec̾it mandati ac¬
tione teñi eum quenit ħ amp̃¬
liꝰ cenebitur sicurti mela quo

Expanded text:
aut si redundet in eum captio qui suscepit mandatum. et quidem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur mercatus non sit neque renuntiaverit se non empturum idque sua, non alterius culpa fecerit, mandati actione teneri eum convenit: hoc amplius tenebitur, sicuti Mela q
Abbreviated transcription (Latin):
pomponius elegant᷑ tractat. ani
nuẜuum redem̾it utto quenire
possit uenditorem. ut ẜuũ recipiat
cp̃m manditi actio ultioct᷑q est os
ẽt̃ mrniussmmũ pompõ. ait ex fcd̃ ser¬
uimei cogime ẜ nũ reciꝑe. quemm
ꝓpetuũ alienari uoueram̃ uec mag̾
ut enm tibi uend̾em.

Expanded text:
us eleganter tractat, an is, qui seruum redemerit, ultro conuenire possit uenditorem, ut seruum recipiat, quoniam mandati actio ultro citroque est. sed esse iniquissimum Pomponius ait ex facto serui mei cogi me seruum recipere, quem in perpetuum alienari uolueram, nec magis ut eum tibi uenderem.
Abbreviated transcription (Latin):
mandatimi suscep̾. ap̃ nich reman̾e
optet. sifuiti nec dampnũ patideb
si exigẽ fenenatam pecuniam nõ po¬
tuit. ¶ fideiussori negocioꝵ gestoꝵ
estuctio si ꝓ absente fidenisẜit. nani
mandati actio nõ pot̃ ꝯpet̾e. cimiñ.
antecesẜ it mandatum¬

Expanded text:
 nihil remanere oportet, sicuti nec damnum pati debet, si exigere faeneratam pecuniam non potuit. Fideiussori negotiorum gestorum est actio, si pro absente fideiusserit: nam mandati actio non potest competere, cum non antecesserit mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice gr̃a extͣ urbem aberit.
expeditione consularis iussu tͣussie¬
at ibiq qui macie cedat hẽdib
aib ÷. Si miłr qui in ꝓuuitia est ut
pͥmũ aut domo sua ꝓfectus est. aut
cum in ead̾ ꝓunitia degit rei .p. c̃a
cam cepit ad similitudinem absẽcis
hr᷑. ⁊ dum eat in castra ac redeat

Expanded text:
rei publicae gratia extra urbem aberit. expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi abest. Similiter qui in prouincia est, ut primum aut domo sua profectus est aut, cum in eadem prouincia degit rei publicae rem publicam coepit, ad similitudinem absentis habetur. Et dum eat in castra et redeat,
Abbreviated transcription (Latin):
misit durior nr̃a ꝯdicio fit qr p̾dorẽ
fauent fauent lib̾catib Idem si
locum m quo opꝰ fecis euiꝰ nomine
utdẽo qd̾ macula ut actione aque
plunie arcende tenebaris alienai̾s
Qua cͥid ab alio femi possid actenꝰ
istas actionib tenet᷑ ut patiat᷑ id
opꝰ tolli. ¶ O pus cͦs nouũ sit nũtia¬

Expanded text:
miserit, durior nostra condicio fit, quia praetores faueant libertatibus. Item si locum, in quo opus feuod ui aut clam uel actione aquae pluuiae arcendae tenebaris, alienauerquia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli. Opus
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ eiꝰ int̾sit aliũ ad u̾sariũ ñ ha¬
buisse. forte si quas impensas fec̾it au
si quam aliam iꝯmoditatem passus
erit alio adu̾sario subslituto. ¶ito d¬
gͦ est si is adu̾sus quem tat actio cõ¬
petit ꝑatꝰ sit utile iuditium pati ꝑ¬
iñ ac si possid̾e̾t recte d̾r denegandã
ẽẽ adu̾sus eum ex ħ edc̃o actionẽ¬

Expanded text:
quantum eius intersit alium aduersarium non habuisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio aduersario substituto. Quid ergo est, si is, aduersus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati perinde ac si possideret? recte dicitur denegandam esse aduersus eum ex hoc edicto actione
Abbreviated transcription (Latin):
net moto si dolo malo fiat alienatio
¶Nec actio in id qd̃ iit̾ ÷ competit
ꝓĩ si res ñ fui̾t petitoris. aut si is
qͥni alienatꝰ ÷ sñ culpa decessit ces¬
sat uditium nͥ si quid actoris p̃tẽa
int̃ fuit.¶ H ec actio ñ ⁊ penalis
s rei ꝑsecutionem arbito iudicis
continet. Quare heredi datuyri
.lxredem aũt

Expanded text:
net, modo si dolo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit. Haec actio non est poenalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet, quare et heredi dabitur: in heredem aut
Abbreviated transcription (Latin):
ficio aliqi p̃⁊ qt̾ si finitum su̾it offĩ
Sei tͣdere q̃ lex reu̾tentib p̾stitit. Qre
si ꝗs efflux̾it sue rei causa ñ dubita¬
mꝰ id tempꝰ ei ñ ꝓfic̾e̾. habita ꝙ dimi¬
nutione temꝑisꝰ qd reu̾ti potu̾it sta¬

Expanded text:
ficio aliquo praeest: quod si finitum fuerit officium, ei dare, quae lex reuertentibus praestitit. quare si quo deflexerit suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reuerti potuit, sta
Abbreviated transcription (Latin):
selsionem ñ tm̃ eius fcm̃ impbat p̃tor¬
s qui tautũ habuit re carere ne pp eã
sepius litigare. H .n. u̾econdia cogita¬
gtio eius qui lices execrat᷑ ñ ÷ uituꝑã¬
da s eius dum tarat qui cum rem hẽ¬
re uult. lictc ad alium tͣusferat
aut molestũ adu̾sariũ ꝓ se subitiat.
ad possessionem qͦ alioqͥn is cum quo
in rem agebat᷑ in qͥd si possessione ces¬
sit ñ tenebit᷑ in quid. ¶ Si qͥs aũt
ob ualitudinem aut etatem aut oceu¬
pationes necc̃ias litẽ in aliũ tͣnsferat
in ea causa ñ ÷ ut ħ edcõ teneat᷑. cũ
ĩ ħ edc̃o doli mali fiat m̃tio. Cec̾m er̃

Expanded text:
sessionem. Non tamen eius factum improbat pretor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam sepius litigaret. Hec verecunda cogitatio eius qui lites execratur non est vituperanda, sed eius dumtaxat, qui cum rem habere vult, litem ad alium transferat, ut molestum adversarium pro se subiiciat.ad possessionis quoque. Alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulerit, in ea causa non est ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. Hec actio
Abbreviated transcription (Latin):
aulus . i.iiii. ad legem uiliam ⁊ pa¬
piam. Qui mittunt᷑ ut milites
ducẽnt aut reducẽto quit parlides
curarent rei publice causa absunt
Hii qͦ qui nulsi sunt ad gͣtulandũ
pͥncipi. Item ꝓcurator cesaris si solũ
cui rerui ꝓuintie cuiꝰq ꝓcuratio¬

Expanded text:
aulus libro tertio ad legem Iuliam et Papiam. Qui mittuntur, ut milites ducerent aut reducerent aut legendi curarent, rei publicae causa absunt. Hi quoque, qui missi sunt ad gratulandum principi. Item procurator Caesaris, non solum cui rerum prouinciae cui
Abbreviated transcription (Latin):
licum. ⁊ p̃fectos ⁊ milites comites le¬
gatoꝵ qd̃ ad erarium delati aut ĩ
com̃tarium pͥncipis delati sunt.
casib.nt̾ eos qui ex gñali clau¬
sula adunant᷑ ⁊ fisci patroni con¬
numerant᷑. ¶os qui noͣtis scͥbt̃n
acta p̃sidum rei publice cã ñ abẽe
certum est. ¶ Silitum medici qm̃
audem eis auffert ñ debet restituti¬
abolenꝰ .l.xu. excassio. iles co¬
meatu accepto si in domo sua est
sa locatum ⁊ dat rei publice cau

Expanded text:
litum et praefectos et comites legatorum, qui ad aerarium delati aut in commentarium principis delati sunt. casibus Inter eos, qui ex generali clausula adiuvantur, et fisci patronus connumeratur. Eos, qui notis scribunt acta praesidum, rei publicae causa non abesse certum est. Militum medici, quoaudem eis adferre non debet, restitutio decimo ex Cassio. Miles commeatu accepto si domo sua est,sa locatum est, dat, rei publicae cau
Abbreviated transcription (Latin):
modis ꝓconsul id agit ne cuiꝰ dec̾i¬
or causa fiat ex alieno fc̃o. ⁊ cũ ii¬
celligi̾t iuditioꝵ exitum int̾dum
duriorem nob̾ constitui oppoĩto nob̾
alio adu̾sario meam qͦ rem ꝓsper̃¬

Expanded text:
modis proconsul id agat, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto. Et cum intelligit iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui, opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem pr
Abbreviated transcription (Latin):
ab fiuit exclusus fui̾t alegata fid̾l ꝯ¬
milłum ab eo relictũ pr̃are cogat᷑ mai¬
cellus notat. Oes .n. dubͣauit salua le¬
gatoꝵ ex fiõi cõmissoꝵ causa muliti
restitui heditatem quã ob id ꝑdioit
cd̃ rei publice causa abfuit.¬

Expanded text:
afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit, quod rei publicae causa afuit
Abbreviated transcription (Latin):
eo tp̃r q̃ msula alicͥs fuit ex pena
ei irrogata cuiꝰ resticutionẽ impet᷑¬
uit ab alio usurpatuum ex bonis eĩ nõ
erant adẽpta ꝓbatũ fu̾it sue cause
restituendumꝰ est

Expanded text:
o in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est
Abbreviated transcription (Latin):
sfricanꝰ .i.uii. q̃stionũ. Nidelicet ne
capͥiebat decesserit et hes imple¬
uĩt usucaptionẽ ẽquum est rescindi
qd̾ postea usucaptum est. ut ead̾ in
h̾edib qui in usucapione suecedunt
seruanda sunt. qr posso defuncti qͣua
Si is qui rei publice causa ab fuit
usuceꝑit. ⁊ post usucaptionem alie¬
nau̾is rem restitutio facienda erit
⁊ licet sũ dolo abfu̾it ⁊ usuceꝑit lucͦ
euis occurri oꝑ. Idem ex reliquis om¬
nib causis restitutio facienda erit ue¬
luti si adu̾sus eum ꝓnuntiatum sit
dem .l. lui. ad̾. i is cuiꝰ rem usuce¬
pit rei publice cã absens possõnem
sue rei ab illo absence usucapite nactꝰ
sit ⁊ si postea amisit nõ temꝑalem
S ꝑpetuam habec actionem.
rei publice cã intellig̃r. ⁊ is quid̃
ab urbe ꝓfectus est licet ñdum ꝓuin¬
tiã excessit. s is qui excessit donee in

Expanded text:
s libro septimo quaestionum. uidelicet ne capiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, seruanda sint: quia possessio defuncti quasiSi is, qui rei publicae causa afuit, usucepit et post usucapionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si aduersus eum pronuntiatum sitd edictum. Si is, cuius rem usucepit rei publicae causa absens, possessionem suae rei ab illo usucaptae nanctus sit, etsi postea amiserit, non temporalem, sed perpetuam habet actionem. rei publicae causa intellegitur et is, qui ab urbe profectus est, licet nondum prouinciam excesserit: sed ‹et› is qui excessit, donec in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdineat. R̾dit. indelligo de de usuf. q̃
rere qui legatꝰ ÷ Itaq si conditio eiꝰ
legati extit̾i̾t dubiũ ñ ⁊ quin ad le
casu ab eo amissus fu̾it ad ꝓpͥetatẽ
fundi reu̾tat᷑ qd̾̃ si conditio ñ extit̾it
nsusf. ad ħedem ꝑtinebit. ita ut in
eus ꝑsona omĩa eadem seruent᷑
q̃ admittendũ usumf. ꝑtinent. et
infantis usus tm̃ mͦ legatꝰ sit eciã¬
si nullus int̾im sit cũ cũ infanti eta¬
dem excessi̾t ẽẽ incipit.

Expanded text:
pertineat. respondit: intellego te de usu fructu quaerere qui legatus est: itaque si condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legcasu ab eo amissus fuerit, ad proprietatem fundi reuertatur: quod si condicio non extiteritus ad heredem pertinebit, ita ut in eius persona omnia eadem seruentur, quae ad amittendum usufructum pertinent et infantis usus tantummodo legatus sit, etiamsi nullus interim sit, cum tamen infantis aetatem excesserit, esse incipit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ moriet᷑ ususfructꝰ nuitilit̾
legari intelłr in id tempꝰ uidelicet
collatꝰ quo a ꝑsona disced̾e incipit.
dem. li .yx. regulaꝵ. Usufructure¬
licto si tͥbuta eius rei p̾stent᷑ ea u¬
sufructuariꝰ p̃stare dubium ñ ÷ nisi¬

Expanded text:
'cum morietur' usus fructus inutiliter legari intellegitur, in id tempus uidelicet collatus, quo a persona discedere incipit. 52 Idem libro nono regularum.Usu fructu relicto si tributa eius rei praestentur, ea usufructuarium praestare debere dubi
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. li .u. ex plautio. Qd̾ si h̾es
ħ ñ fecisset ⁊ ob id fructuarius
frui ñ posset. heres aũt fructuarũ
eo nomine habebit actionẽ qnͣti¬
si afructuarii int̾ fuisset ñ cessasse he¬
dem licet ususfructus morte euis
interisses
sente fructuario heres quasi ne¬
gotiũ eius gerens reficiat negotio¬
rũ gestoꝵ actionem adũsus fructu¬
ariũ ht̃ tam ⁊ si sibi infutm heres
ꝓspice̾t. s si ꝑatus sit reced̾e ab usu
fructu fructuariꝰ ñ ⁊̃ cogendꝰ refi¬
c̾e s actione negõꝵ gestoꝵ lib̾at᷑.¬
¶Siluam ceduam etiam si intẽ¬
pestaͣte cesa sit infructu ẽẽ constat
sic̃ olea ninat᷑ alecta. Item fenũ
mmnaturũ cesum in fructu ÷.¬

Expanded text:
ex Plautio.Quod si heres hoc non fecisset et ob id fructuarius frui non potuisset, heres etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus fructus morte eius interisset. sente fructuario heres quasi negotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem aduersus fructuarium habet, tametsi sibi in futurum heres prospiceret. sed si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, non est cogendus reficere, sed actione negotiorum gestorum liberatur.Siluam caeduam, etiamsi intempestiue caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta, item faenum immaturum caesum in fructu
Abbreviated transcription (Latin):
sum in re agenda cestatione ꝓba¬
uero om̃i mͦ condampandꝰ ⁊ ꝑ os¬
sidere aũt aliquis d utiq ⁊ litis cõ¬
testate tempore. ⁊ quo res uidicat᷑
Qd̾ si litis contestationis cempore
possedit cum aũt res uidicat᷑ sine
dolo malo amisit possessionem ab¬
soluendus ÷ possessor Item si litis cõ¬
testate tp̃e nõ possedit. quo autem
nomine ex quo cep̃ possid̾e damp¬
nabit᷑. S i homo petitus dolopos¬
sessoris det̾ior fc̃s sit dem̃ sñ culpa
eius ex alia causa mortuus sit esti¬
matio ñ fiet euis qd̾ detĩorem eum
quantum ad in rem actionẽ legis
aũt aquilie actio durat.S ed ⁊
is qui añ lidem contestatam dolo de¬
suit rem possid̾e tenet᷑ in rem acti

Expanded text:
ipsum in re agenda testatione probaipsum in re agenda testatione probauero, omnimsidere autem aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absolvendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem nomine ex quo coepit possidere damnabitur. Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deteriorem eum : sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat. Sed et is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possi
Abbreviated transcription (Latin):
uixit edib. s ÷ actio antiꝗͣ de
tigno inumcto in duplũ ex lege
duodecim tabularũ descendens
tem si quis ex alienis cem̃tis in
solo suo edsficau̾it domũ quidem
uendicare pot̾it. cem̃ta aũt reso¬
luta pͥor dñs uendicabit etiam si pꝰ
tempus uisucapionis dissolutum sit
edificium postqnͣ a bona fide em¬
ptore possessum sit. nec enim singu¬
la cem̃ta usucapunt᷑ si domus ꝑ
temporis spadumi nr̃a fiat.  log̃ :¬
Ostinanit r̃em petere. animaũt̾e
d an aliquo int̃dc̃o possit nancis¬
ci possessionem qr longe cõmoduis
⁊ ip̃m possid̾e adũsarium ad hon̾a
spetitoris compel̾e quam alio possi¬
dente petere.
obtulit rei defensioni sũ cansã
cum ñ possid̾et nec dolo feciss quo
minꝰ possid̾et si actor ignoret ñ ⁊
statam. Cet̃m añ uidi ciuim accept̃
ñ decipiet actorem qui se negat¬
possid̾e cum uere ñ possid̾et nͨ uid̾r
se liti obtulisse qui dicessit᷑.
se possid̾e et ĩo liti se obtulit. ⁊ ħip

Expanded text:
st actio antiqua de tigno iuncto, quae in duplum ex lege duodecim tabularum descendit. Item si quis ex alienis cementis in solo suo aedificaverit, domum quidem vindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus vindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium, postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spatium nostra fiat. Gaius stinavit rem petere animadvertere debet, an aliquo interdicto possit nancisci possessionem, quia longe commodius est ipsum possidere et adversarium ad onera petitoris compellere quam alio possidente petere. optulit rei defensioni sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non statam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negatpossidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui discessit. se possidere et ideo liti se optulit, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de possõne restituenda.n re
petita si possessor añ litem contesta¬
taͣmꝰ suptus fec̾itꝰ ꝑ doli mali excep¬
ret actor pet̾ȩ suam ñ redditis sũp¬
cib Idem ÷ etiam si norali uidicio
seruũ defendit ⁊ dampnatꝰ pͣsticit
pecimiam aut in area q̃ fuit peti¬
coris ꝑ errorem insulam edificauit
nͥ tam̃ ꝑatus sit petitor pati collere
eum edificium qd̃ ⁊ in area uxori
donata ꝑ iudicem enui de dote cog¬
noscit faciendum drxerunt. ed
si puerumᷤ meͥum cum possid̾es eu
pͭ remedium idem adhiberi quod
rem aut librariũ docueris d̾r ñ ałi

Expanded text:
sione restituenda. In rem petitam si possessor ante litem contestatam sumptus fecit, per doli mali excepret actor petere rem suam non redditis sumptibus. idem est etiam, si noxali iudicio seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, epotest remedium idem adhiberi, quodrem aut librarium docueris. di
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiatũ sit actoerut impẽsã sol¬
ue̾t ⁊ eo dissimulante oposita sit doli
mali exceptio
pubertas euis spectanda ÷ qi etiam

Expanded text:
denuntiatum sit actori, ut impensam solueret, et eo dissimulante posita sit doli mali exceptio.pubertas eius spectanda est, quia etiam