comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Ignorantia creditoris cui res pri¬
tenri ap̃ alios obligate pignoris seu y¬
pothece iuire obligant᷑. nõ si ne ꝑicło cͣ¬
pi ꝯ sueuit:enĩ bnĩ moĩ frautes ad
extra ordinariã criminis ex secutoẽm
expectare. ac stellionatus ꝯmissũ se¬
uerissime eẽ iũdicandũ sepe rescͥptũ
est. ꝓ in siie ignorantiã tudati debitor
cirtũ uenire rẽptauĩt. suie obligatioẽ
rite ꝑfecta. parnicipato fraudis ꝯsilio
ꝑ subiectã quasi anteriorẽ ꝑsõam disp¬
trab̾e tẽpt̾at. toire suũ iudicẽ potes. ꝯ

Expanded text:
 Ignorantia creditoris, cui res pridem apud alios obligatae pignoris seu hypothecae iure obligantur, non sine periculo capi consuevit. Etenim eiusmodi fraudes ad extraordinariam criminis exsecutionem spectare ac stellionatus commissum severissime esse vindicandum saepe rescriptum est. Proinde sive ignorantiam tuam debitor circumvenire temptaverit, seu obligatione rite perfecta participato fraudis consilio per subiectam quasi anteriorem personam disppertemptat, adire suum iudicem potes
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ : criminosu fateris. castẽ res płi¬
o pignorasse. dissimulanͣdo ĩ poste¬
riori obligatoe.ꝙ nõ eeclẽ alii pignori
tenenturq: ueꝵ securitatiᷤ tͥue ꝯsules.
si oblato om̃ib debitoͣ criminis ĩ stit¬
op̃ Si pater tuus inte donatõem ẽ¬
tulit.  cum emancipatꝰ eẽs tradatõib
diũu corpoꝵ inte tanstulit. posteaq
crecditore sortitus. quastũ eaꝵ reꝑ sine
tua uoluntate uelud pͥas suas obstrin¬
xit. ius tuũ nõ lesit. nec tñ in ui᷑ria ste¬
ilionatus plectetur. cũ iciens. ilietant¬

Expanded text:
quidem et criminosum fateris easdem res pluribus pignorasse, dissimulato in posteriore obligatione, quod eaedem aliis pignori tenentur. Verum securitati tuae consules, si oblato omnibus debito criminis instit Si pater tuus in te donationem contulit et, cum emancipatus esses, traditionibus dominium corporum in te transtulit posteaque creditorem sortitus quasdam earum rerum sine tua voluntate velut proprias suas obstrinxit, ius tuum non laesit. Nec tamen iniuria stellionatus crimine petetur, cum sciens alien
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Adu̾s uxorẽ q̃ sotia rei humane
crim̃ intende̾ nõ possũt. ⁊ iõ res quas
ꝑ eantẽ ab eẽ q̃reris. ꝯpetenti ĩ re acti
one. ł si tolo malo fecit que miriꝰ res mo¬
bil posside̾t. ⁊ ad exbibendũ ꝑseq̃re. fru¬
ctus aũt reꝵ quas mala fide tenuit. lic⁊
expilate bereclitatis crimine nõ tenea¬
tur. suos nõ fecit. s extantes quidẽ uẽ¬
dicari. ꝯsũptos uõ ꝯdici posse ꝓculd᷑uͣ¬
bio est

Expanded text:
. Adversus uxorem, quae socia rei humanaecrimen intendere non possunt. Et ideo res, quas per eandem abesse quereris, competenti in rem el, si dolo malo fecerit, quo minus res mobiles possideret, ad exhibendum persequere. Fructus autem rerum quas mala fide tenuit, licet expilatae hereditatis non teneatur crimine, suos non facit, sed extantes quidem vindicari, absumptos vero condici posse procul dubio est
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ :Si res mobiles quaꝵ inte ĩte fue¬
rat tñium ꝑfecta donatioẽ trãslatu
miolenter hẽt conatricis arripuit. ui
bõꝵ raptoꝵ. actioẽm intra annũ quid̃¬
in quo exꝑiundi potestas fuit. ĩ quatr᷑u¬
plum. post annũ insimplũ intendẽ
nõ uetaris.

Expanded text:
 Si res mobiles, quarum in te fuerat dominium perfecta donatione translatum, violenter heres donatricis abripuit, vi bonorum raptorum actionem intra annum quidem, quo experiundi potestas fuit, in quadruplum, post annum in simplum intendere non vetaris.
Abbreviated transcription (Latin):
petetur. ñ forte ille ꝗ boc passus ẽ sunz
ꝯ sensũ ad petẽclam abolitiõem accõmo¬
dauit. Q nõ aũt reuc nicħ̾ tale passus ẽ
post quã fuit officũ custodie traditꝰ. ĩ tͣ
dies tͥginta accusatori petenti ⁊ ĩ iuto
reo dari ꝑmittitur. post boc uõ tp̃c nͥ
reus ꝯsentiat. censemꝰ nõ eẽ trbuendam.
o si ingenuoꝵ licet plebeioꝵ ꝗ ꝯscii et
participes criminũ nõ extant: grã testi
monii corpora fu̾int lacescita u̾beribi¬
ꝙ torm̃tis uexata. abolitioem ⁊̃ dua᷑ꝵꝵ
partiũ ꝯ sensu petitã iuberiꝰ iugorem
iudicis denegari. ⁊ crim̃ ꝓpositũ cuĩ
exam̃ torm̃tis iã ceꝑͤͣit agitari. Sin aũ
testio torm̃ta miriune sũt illata: ⁊ sic
uiolata maiestate. aut patͥa oppngnata.
ł ꝓdita. aut petulatꝰ admisso. aut sacra¬
m̃tis desertis. oĩa que que iuri ueteri
ꝯtinentur. in ꝗͥbi uidex nõ miriꝰ accu¬
satorẽ ad docerida que detulit qũ trã

Expanded text:
te ille qui haec passus est suum consensum ad petendam abolitionem accommodavit. Quando autem reus nihil tale passus est, postquam fuerit officii custodiae traditus, intra dies triginta accusatori petenti, etiam invito reo, dari permittitur. Post hoc vero tempus, nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam Quod si ingenuorum, licet plebeiorum, qui conscii vel particimonii gratia corpora fuerint lacessita verberibus tormentisque vexata, abolitionem etiam duarum partium consensu petitam iubemus vigore iudicis denegari et crimen propositum, cuius examen tormentis iam coeperat, agitari. Sin autem testibus tormenta minime sunt illata, et sic , ut in violata maiestate aut patria oppugnata vel prodita aut peculatus admisso aut sacramentis desertis, omniaque quae iuri veteri continentur: in quibus iudex non minus accusatorem ad docenda quae detulit, q
Abbreviated transcription (Latin):
pu cuiitatis tomanensiũ dix̾etũt çeno¬
dorus. ac recessit. ĩ iuriaꝵ actõe statim ꝯ¬
ueniri põt. Ham si ꝑseueret irrea cã facul¬
tatẽ habens a genͣdi suꝑhac diffetri q̃xelã
actũ denrũ si nõ esse seru̾a fu̾it ꝓnũtiałe᷑.

Expanded text:
 civitatis comanensium dixit zenodorus ac recessit, iniuriarum actione statim conveniri potest. Nam si perseveret in causa facultatem habens agendi, super hac deferri querellam ac tunc demum, si non esse serva fuerit pronuntiata,
Abbreviated transcription (Latin):
satis ydonee lege falcidia. si ex ha¬
usta legatis successio ꝓbetur. per
quarte retentioẽm ꝓspectum ẽ. gͣ
Unde silegatari. ł fidei ꝯmissariꝰ.
nõ ꝯ sentiente patre tuo quẽ asseu¬
eras restatutori successisse.⁊ bõꝵ
possessioem accepisse. relicta sibi
legata uł fidei ꝯmissa detinuit.
legatarios scriptis hereclib ꝓ po¬
situm est: oblata satis datiõe quã¬
prãri oportet ĩ possessiõe ꝯ stitui. uͥ
ita r̾ecentioẽ ꝯpetenti utaris. ex¬
mp̃ Necͣte possitͣenti ad defen¬
d̾entam possessioẽm quã spne iii¬
tio tenebat in culpare tutele moᷤ¬
deratõe ie illatam iũ ꝓpulsare

Expanded text:
satis idonee lege Falcidia, si exhausta legatis successio probetur, per quartae retentionem prospectum est. Vnde si legatarius vel fideicommissarius non consentiente patre tuo, quem adseveras testatori successisse et bonorum possessionem accepisse, relicta sibi legata vel fideicommissa detinuit, legatarios scriptis heredibus propositum est, oblata satisdatione, quastari oportet, in possessione constitui, ut ita retentione competenti utaris, ex Recte possidenti ad defendendam possessionem, quam sine vitio tenebat, inculpatae tutelae moderatione illatam vim propulsare
Abbreviated transcription (Latin):
op Si edicto sororis patruese
in testate sine liberis de functe. ret̃¬
te᷑ petita bonoꝵ possessioẽ q̃sisti suc¬
cessiõem. at nẽgotiu integru est
que cum moreretur eiꝰ fuerũt. sccłm¬
in t̃dicti quoꝵ bonoꝵ tenorẽ abhis
qui ꝓ herecde. ł ꝓ possessore pͣossidẽt.
doloue malo fecerint. quo magis
desierint pessidere: tibi rector ꝓ¬
uincie restitui efficiet
mp Constat uiꝵ abonis in testa¬
te uxoris suꝑstitib ꝯsanguineis
ẽẽ extraneum. cum prudentiu
om̃rũ responsa ⁊ lex ip̃a nature su¬
ccessores eõs faciat. Ergo iubemꝰ
ut omĩb frustratioĩb amputatis
ꝑ int̾ dictum quoꝵ bonoꝵ ĩpeti

Expanded text:
 ex edicto sororis patruelis intestato sine liberis defunctae recte petita bonorum possessione quaesisti successionem ac negotium integrum est, quae cum moreretur eius fuerunt, secundum edicti quorum bonorum tenorem ab his, qui pro herede vel pro possessore possident dolove malo fecerint, quo magis desierint possidere, tibi rector provinciae restitui efficiet Constat virum a bonis intestate uxoris superstitibus consanguineis esse extraneum, cum prudentium omnium responsa et lex ipsa naturae successores eos faciat. Ergo iubemus, ut omnibus frustrationibus amputatis per interdictum quorum bonorum in peti
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃n̾certi iuiris nõ est. ꝯͣta ꝓ¬
prietatis ⁊ possessioĩs lite. pͥ possessio¬
nis decidi oportere q̃stioẽm ꝯpetẽti¬
b actioĩb ut ex hoc ordine facto. de
dñui disceptatiõe ꝓbatioẽs abeo ꝗde
possessiõe uictus est exigantur. in¬
ter dicta aut̃ licet inextra ordina¬
riis iudiciis ꝓͥe locũ ñ kant tñ ad
exemplum eoꝵ res agitur.¬
mp̃ Siquis ꝙ libet interdc̃m e
efflagitet. ruptu ueterib aͣmbagi¬
b int̾ ip̃ã cognitionũ auspitiaracti¬
onẽ exprimere ac suas allegatioes
mp̃ Hereditatẽ eiꝰ quẽ patrẽ tuum
fuisse dicis petiturus uidicib qui ꝓp
ea re cognituri erũt. de fite intẽtio¬
nis allega. quam uis enĩ bonoꝵ po¬
ssessioẽm ut p̃teritus agnonisti. tñ
int̃dc̃o quoꝵ bonaꝵ nõ ałr possesso
ꝯ stitui poteris. ꝗͣ si te defuricti filiũ¬

Expanded text:
ncerti iuris non est orta proprietatis et possessionis lite prius possessionis decidi oportere quaestionem competentibus actionibus, ut ex hoc ordine facto de dominii disceptatione probationes ab eo qui de possessione victus est exigantur. Interdicta autem licet in extraordinariis iudiciis proprie locum non habent, tamen ad exemplum eorum res agitur Si quis quodlibet interdictum efflagitet, ruptis veteribus ambagibus inter ipsa cognitionum auspicia rationem exprimere ac suas adlegationes  Hereditatem eius, quem patrem tuum fuisse dicis, petiturus iudicibus qui super ea re cognituri erunt de fide intentionis adlega. Quamvis enim bonorum possessionem ut praeteritus agnovisti, tamen interdicto quorum bonorum non aliter possessor constitui poteris, quam si te defuncti filiu
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Cagi possessorẽ ab eo qui ex¬
petit titulu sue possessiõis dicere
in ciuile est. p̃ter eum qui dicere
cogitur utruz ꝓ possessore an ꝓhe
recle possitent.¬
Acus fuerat exceptio assumebanir q̃
tuebatur herenitatis petitoẽm ne
fieret ei p̃uidicui. magnituto seͥ
⁊ auctoritas ce̾ntu uirał iudicii ñ
patiebatur ꝑ alios tramites uiã bere¬
ditatis petinoĩs infringi. Cumq
inulte narietates ⁊ ꝯtrou̾sie uetͣm
ex orte sũt. eas certo fine ꝯcludẽtes.
Sancsimꝰ siquis hereditatis petitiõe

Expanded text:
 Cogi possessorem ab eo qui expetit titulum suae possessionis edicere incivile est praeter eum, qui dicere cogitur, utrum pro possessore an pro herede possideat.cus fuerat, exceptio adsumebatur, quae tuebatur hereditatis petitionem, ne fieret ei praeiudicium. Magnitudo etenim et auctoritas centumviralis iudicii non patiebatur per alios tramites viam hereditatis petitionis infringi Cumque multae varietates et controversiae veterum exortae sunt, eas certo fine concludentes sancimus, si quis her
Abbreviated transcription (Latin):
petitor ei satisfaciat. ꝙ si petitor
fui̾t uictus. simili mͦ apossessore
iudicis officio ei satis faciat. uł si ħ
fuit p̃ter missu nͣegotioꝵ gestaꝵ¬
est. ¶ Sin aut̃ libertates ł apos¬
sessore ł apetitore fidĩ ꝯ missarie pe¬
tant᷑. ł directe ip̃õ iure dicantur
ꝯpetere. annale tm̃ mͦ spatiu exp¬
ectetur amorte testatoris numerã¬
dum. ⁊ siquidẽ hereditatis petitio¬
nis uidiciu intra id spatiu t̃minũ
accipiat. sccłm euentũ iudicii ⁊ lib̾¬
tates uł eslectu habeant ł eu̾anesc¬
ant. Sin ãu tẽpꝰ annale emaria¬
uerit. tc̃ libertatis fauore. ⁊ hum¬
anitatis intuitu ꝯpetant quidẽ dn¬
recte libertates. ex fuĩ ꝯ missarus
aũt ĩ libertatẽ serui eripiantur.
Ita tam̃ siñ falsum testam̃tũ appro¬
betur. subea scił ꝯditione ut si ac

Expanded text:
petitor ei satisfaciat. 1c . Quod si petitor petitor ei satisfaciat. 1c . Quod si petitor fuerit victus, simili modo a possessore iudicis officio ei satisfiat vel, si hoc fuerit praetermissum, negotiorum gestoone. Sin autem libertates vel a possessore vel a petitore fideicommissariae petantur vel directae ipso iure dicantur competere, annale tantummodo spatium expectetur a morte testatoris numerandum. 2a . Et si quidem hereditatis petitionis iudicium intra id spatium terminum accipiat, secundum eventum iudicii et libertates vel effectum habeant vel evanescant. 2b . Sin autem tempus annale emanaverit, tunc libertatis favore et humanitatis intuitu competant quidem directae libertates, ex fideicommissariis autem in libertatem servi eripiantur, ita tamen, si non falsum testamentum approbetur: sub ea scilicet condicione, ut, si ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum fructib quos ꝑceꝑit ł domũ
cũ pensiõib scilicet ĩutͦq casu eoꝵ
expẽsis antea necessarus ⁊ utilib
decluctis. ł si ip̃e maluei̾t litẽ ꝗdẽ
ꝯ tͥestari expectare aũt hereditatĩ
petitioĩs euentũ. hoc ei liceat face̾.
ut restitutio si ꝯpͥeteret cũ legiti¬
mis augm̃tis. legatario ł fidĩcon¬
missario acceclat. ¶Sin aũ ex
ꝯtractib defũcti agatur. ꝯtra pos¬
sessore hereclitatis. ł eiꝰ rei dequa ag¬
itur. si quitẽ res sint ł deposite. ł
ant nõ differri subp̃textu hereli¬
tatis petitioĩs memoratũ uidicũ̃.
quẽ ad modu si ꝓfenerata pecunia.
ł alia ꝑsõali actiõe agatur. ꝯtra po¬
ssessorẽ. ł petitorẽ nõ debet iudicͥi¬
um differri s exitum suu acciꝑe.
postquã ⁊ enĩ hereditatis petitionis
iudicium finẽ accipiat. tc̃ int̾ peti¬
torẽ hereclitatis ⁊ possessorẽ ratioĩ¬
bus ꝯtractis: nõ alit̾ possessor si uic
tur. nͥ ꝓom̃ib q̃rite ab eo gesta sũt

Expanded text:
cum fructibus quos percepit, vel domum cum pensionibus, scilicet in utroque eorum expensis antea necessariis et utilibus deductis: vel si ipse maluerit litem quidem contestari, expectare autem hereditatis petitionis eventum, hoc ei liceat facere, ut restitutio, si competeret, cum legitimis augmentis legatario vel fideicommissario accedat. Sin autem ex contractibus defuncti agatur contra possessorem hereditatis vel eius rei de qua agitur, si quidem res sint vel depositae vel ant, non differri sub praetextu hereditatis petitionis memoratum iudicium, quemadmodum, si pro fenerata pecunia vel alia personali actione agatur contra possessorem vel petitorem, non debet iudicium differri, sed exitum suum accipere. Postquam etenim hereditatis petitionis iudicium finem accipiat, tunc inter petitorem hereditatis et possessorem rationibus contractis non aliter possessopro omnibus quae rite ab eo gesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ereclias marte⁊ pent no
infringit alteriꝰ ͥre atn peutio¬
nẽ q̃ uenit ex alia successiõe. s si q̃¬
stiois titulus pͥqr ĩ officiosi testam̃¬
ti eausam habrinset iudicate fei

Expanded text:
ereditas materterae petita non infringit alterius hereditatis petitionem, quae venit ex alia successione. Sed et si quaestionis titulus prior inofficiosi testamenti causam habuisset, iudicatae rei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ Si post motam ꝯtrou̾siam
menetratis boroꝵ partẽ dimidi¬
am museus ab herede scͥpsito q̃ͤstio¬
nis illate nõ ignarus ꝯparauit. tã
ipẽ qĩ male sidĩ possessor. quã he¬
recles eĩ sructus restituere cogun¬
tur. si uͦ uenrditiõe: lite antiqu io¬
rem ẽẽ liquito ꝓbetur. exeodies
fructus restituantur. ex quolis in
iudiciu dͤeclucta ⁊̃. frũctib nau
geatur bereclitas cũ ab eo possidet᷑
aquo pͤeti põt. emptor aũ ꝗ ꝓpͥo¬

Expanded text:
 Si post motam controversiam menecratis bonorum partem dimidiam musaeus ab herede scripto quaestionis illatae non ignarus comparavit, tam ipse quasi malae fidei possessor quam heredes eius fructus restituere coguntur. Si vero venditionem lite antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. Fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest Emptor au
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Liber nec ne
cum he reclitas petatur
d Si scͥp̃tibũ s dlaam÷ succe¬
ssiõem cognau repudiauer̃t̃ ⁊ ex
hãe hoͣnorario ł cͥuuli uire q̃sisti
res hereclitarias q̃ in eadẽ causa du¬
rant hẽ recluatis petitioẽ uendica

Expanded text:
 Liber nec ne cum hereditas petatur. Si scripti delatam sibi successionem cognati repudiaverunt et hanc honorario vel civili iure quaesiisti, res hereditarias, quae in eadem causa durant, hereditatis petitione vindica
Abbreviated transcription (Latin):
biennium forsitan eundẽ usu̾fru¬
ctum nõ petierit uiufructuarus
si ꝑsonalis actio tollitur alt̃can¬
tib. S nos hec decitentes sanc¬
simꝰ ñ solũ nͥ actõe que super u¬
sufructu nascit᷑ se ñ ip̃m usufru¬
ctum nõ utendo catere. nͥ tantũ¬
modo morte usufructuarii. ⁊ ip¬
sius rei interitu. s usu fructu
quẽ sibi aliquis ad quisiuit hũc
habeat dũ uiuit in tactũ cũ mu¬
lte ⁊ innumerabiles cause reb̾ in¬
cidũt mortalib ꝑ quas hoĩes iu¬
giter detinere ꝙ habent nõ posst̃
⁊ est satis durum ꝑhuiꝰ moĩ diffĩ¬
cultates amitere ꝙ semel posses¬
sum ẽ. nͥ tał excepͣtio usufruct¬
uario opponatur que etia si do¬
miniu uendicabat poterat eũ
p̾sente uł ab sentẽ excludere s
nec ꝑ oniẽm capitis diminutiõe
huiꝰ moĩ detrim̃tu inminere no¬
stris patim̾ sub iectis: quare enĩ
si filius farilas fui̾t is qui uiu
fructũ ht̃ spte ex castrensi pecu¬

Expanded text:
biennium forsitan eundem usum fructum non petierit usufructuarius, si personalis actio tollitur, altercantibus Sed nos haec decidentes sancimus non solum actionem quae pro usu fructu nascitur , sed nec ipsum usum fructum non utendo cadere, nisi tantummodo morte usufructuarii et ipsius rei interitu, sed usum fructum, quem sibi aliquis adquisivit, hunc habeat, dum vivit, intactum, cum multae et innumerabiles causae rebus incidunt mortalibus, per quas homines iugiter detinere quod habent non possunt, et est satis durum per huiusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructuario opponetur, quae, etiam si dominium vindicabat, poterat eum praesentem vel absentem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. Quare enim, si filius familias fuerit is qui usum fructum habet, forte ex castrensi pecu
Abbreviated transcription (Latin):
si scͥpti herecles ĩ famie ł turpit᷑¬
udinis ł leuis nota macule asꝑ¬
bene merentes maxunis ꝙ uene¬
ficiis suu patronu assecuri ĩ sti¬
tuti sũt excepto seruo necessario
herele instituto.

Expanded text:
si scripti heredes infamiae vel turpitudinis vel levis notae macula adspbene merentes maximisque beneficiis suum patronum adsecuti instituti sunt, excepto servo necessario herede instituto.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣtestm perentũ mouentes. ꝓbati¬
oẽs tebent prare ꝙ obsequiu de¬
bitum ugiter. ꝓ ut ipstꝰ nature
religio flagitabat parentib ad¬
hibuerint. nͥ scͥpti herecles osten¬
dere maluerĩt ingratos liberos
ꝯtra parentes exͥtitisse: Sin aũ ma¬
ter ꝯtra filii testam̃tu ĩ officiosi ac¬
tioẽm instituat. in quiri diligẽt
iubemꝰ utru filiꝰ nulla ex iusta
causa lesus matrẽ in nouissima le¬
serit uoluntate. eo ꝙ nec luctuo¬
sam ei ex legitina reliq̃rit¬
testam̃to remoto matri
successio dẽferaturS
dom̃ mat̃ inonestis fac

Expanded text:
tum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin autem mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nulla ex iusta causa laesus matrem novissima laeserit voluntate nec luctuosam ei et legitimam reliqtestamento remoto matri successio deferatur. Si tamen mater inhonestis fac
Abbreviated transcription (Latin):
iustas causas offense p̃stitisse ꝯ¬
iũgatur. eam d̾ in officioso te¬
stam̃to patris querentẽ: totam
hereclitatẽ optinere posse nõ ã¬
bigitur. ꝙ si iam obtinuit uł
postea ui nlicar ꝙ cũq maritus
mortis sue tp̃r debuisse tibi ꝓ¬
betur it̾ ab ea rectoi oͣportet᷑.
estam̃ti factioẽm ꝑ᷑tesiatio¬
nẽ uos int̃ dixisse matri ꝓfitẽ¬
tes iustitiam osfense manifecte
testaminrii.
milias incastrensi peculio factu.
neq apatre n aliberis eiꝰ ꝑ in¬
officiosi querelam resindi põt.

Expanded text:
iustas causas offensae praestitisse ciustas causas offensae praestitisse convincatur, eam de inofficioso testamento patris querentem totam hereditatem obtinere posse non ambigitur. Quod si iam obtinuit vel postea vincat, quodcumque maritus mortis suae tempore debuisse tibi perhibetur, idem ab ea reddi oportet.estamenti factionem per testationem vos interdixisse matri profitentes iustitiam offensae manifeste testamini. D.milias in castrensi peculio factum neque a patre neque a liberis eius per inofficiosi querellam rescindi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum flagitiosa fecditate uiuit
asuccessiõe tu a eã excludẽdã putes
sinõ ĩ ꝯsulto cͤalore s ex meritis
eĩ ad id odiu incitatus es. postit¬
mi iudicii liberu habebis arͣbit
u̾mꝑ ilia ĩ orbitate
patris relicta cũ marito cui ma¬
tre uolente nupsit colẽas ꝯ cõdiã
iustas offensiõis post eiꝰdẽ piatͥi
penitentia causaᷤ nõ p̃stat. ned
ex mom̃tariis uoluntatib matͥs
nupta atq uiduata ẽẽ iure ꝯpe¬
llitur.
d̾ Erĩs ł sororis filii. patrui.
ł auuntuli. amite etia ⁊ mater¬
tere testam̃tu in officiosu frust
dicũt. cum nemo eoꝵ qui extrã¬
u̾sa liliea ueniunt. exceptis frẽ
⁊ sorͥore ad ĩ officioũ querela ad¬
mittatur. d̾ falso s̃ane ꝑ accusatio¬
nem criminis queri nõ ꝓhibẽtur.¬
d̾ Si maritus tius facto testa¬
m̃to te quidẽ exasse scͥpsit hr̃edẽ
filia aũt quã habuit ĩ potestate
ex heredata facta minurie ꝓͥbe¬
tur. nichilq ei relictum ẽ. neq

Expanded text:
 cum flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii liberum arbitus . Filia in orbitate patris relicta cum marito, cui matre volente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis voluntatibus matris nupta atque vidua esse iure compellitur.ris vel sororis filii, patrui vel avunculi, amitae etiam et materterae testamentum inofficiosum frustra dicunt, cum nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam admittatur. De falso sane per accusationem criminis queri non prohibentur Si maritus tuus facto testamento te quidem ex asse scripsit heredem, filia autem quam habuit in potestate exheredata facta minime probetur nihilque ei relictum est neque
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯsulere iure ꝯꝑtuz ẽ. ut eos
subhat ꝯditioẽ ĩ stituat herecłi.
si apatre emancipati fu̾iit. at¬
q eo pacto sccłm tabulas bonoꝵ
possessionẽ patrẽ tͤu re accipere:
nõ uideri. qui ꝯditioni minime
obteꝑauit. n ei noĩe filioꝵ ĩ offĩ¬
ciosi eo modo actionẽ posse con¬
petere. quib nullam in uiriã
fecerit mater. s ꝓotiꝰ putaueit
ꝓ iudendum̃. restituere debet.

Expanded text:
se consulere iure compertum est, ut eos sub hac condicione instituat heredes, si a patre emancipati fuerint, atque eo pacto secundum tabulas bonorum possessionem patrem cum re accipere non videri, qui condicioni minime obtemperavit, neque ei nomine filiorum inofficiosi eo modo actionem posse competere, quibus nullam iniuriam fecerit mater, sed potius putaverit providendum, restituere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
facta se se ⁊ ab hiuiꝰmͦ bñficio aliena¬
uerint ⁊ ĩ lios ł trãstuleiͣt mane¬
re ad eos etia tacentes uis ⁊ bñficiũ
usũ fructus retinendi ut post obi¬
tũ eoꝵ ⁊ ussĩfructus in om̃ĩb me¬
moratis causis ad eos ꝑueniãt qͦꝵ¬

Expanded text:
facta sese et ab huiusmodi beneficio alienaverint et in liberos hoc transtulerint, manere ad eos etiam tacentes ius et beneficium usus fructus retinendi, ut post obitum eorum et usus fructus in omnibus memoratis causis ad eos perveniat, q
Abbreviated transcription (Latin):
.f. integre etatis conpłłet.⁊ ille re¬
adire cupit. ⁊ pat̾ in contrarium
inclinat. lib̾am habere licentiam
etiam parrem ip̃m sibi adire hr̃¬
ditatem rcusanta. f.⁊ omẽ siũ dã¬
pnũ. siũ luctũ. ⁊̃ suã habere for¬
tunam. nullo ex hoc p̃iuoicio fili¬
o.s gna̾ndo sũi ecõtrario patre
recus ante. filius adir̾ hroitatem
uoluit nullam aquisitionẽ. nec
usum.f. patri. offerri s ip̃m fui¬
um sibi imputare. siquid Ex hoc
cõtingit᷑. nulla actiõe n contrap¬
atremdanda ubi adũsus eiꝰ uolum¬
tatem filius hr̃ditatem uł legatũ

Expanded text:
 integrae aetatis compellit et ille reilias adire cupit et pater in contrarium inclinat, liberam habere licentiam et patrem ipsum sibi adire hereditatem recusante filio et omne sive damnum sive lucrum in suam habere fortunam, nullo ex hoc praeiudicio filio generando: sive e contrario patre recusante filius adire hereditatem voluerit, nullam adquisitionem nec usum fructum patri offerri, sed ipsum filium sibi imputare, si quid ex hoc contigerit: nulla actione neque contra patrem danda, ubi adversus eius voluntatem filius heredi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Siquis co artali
ꝯ ditioẽ grauatꝰ sine testam̃to ł qͦli
bet successore ultinũi diẽ obiei̾t
successioẽm eiꝰ nõ ad fiscũ set adce¬
teros coartales eiꝰdẽ ꝓuincie ꝑti¬
nere iubemꝰ.
si sine herecde moriantur ordi¬
nib patris eoꝵ adici p̃cipimꝰ.¬

Expanded text:
 Si quis cohortali condicione gravatus sine testamento vel ibet successore ultimum diem obierit, successionem eius non ad fiscum, sed ad ceteros cohortales eiusdem provinciae pertinere iubemus. si sine herede moriantur, ordinibus patriae eorum adipisci praecipim
Abbreviated transcription (Latin):
d Cum multa pͥuilegia ĩ peria¬
lib donatioĩb iã p̾stita sũt. dignũ
ĩcrem̃tu ⁊ his offerre urã dignata
est clem̃tia. siquis igͥ aserenissimo
prĩcipe ł apiissima augusta siue
masculus siue femina donatioẽm
sit ꝯsecutꝰ uł ꝯsecuta siue ĩ mobili¬
um siue mobiliu seu se mouẽtrũ
reꝵ filius familias tã ꝯstitutꝰ uł¬

Expanded text:
 Cum multa privilegia imperialibus donationibus iam praestita sunt, dignum incrementum et his offerre nostra dignata est clementia. Si quis igitur a serenissimo principe vel a piissima Augusta sive masculus sive femina donationem sit consecutus vel consecuta sive mobilium sive immobilium seu se moventium rerum, in filiis familias ta
Abbreviated transcription (Latin):
cõstante matrimonio siue ab ꝯtra¬
neis sub eacõoitione ut stantim eos
ĩmlib̾tatem ꝓducãt nullũ impoomũ¬
tum pat̃na faciat auctoi̾tas qualis
enim usus.F. potest acquiti quimo¬
mento necesse habeat eum ⁊ possidẽ
⁊ lib̾tate donare: intalẽ hominẽ qͣłꝰ¬

Expanded text:
constante matrimonio sive ab extraneis sub ea condicione, ut statim eos in libertatem producant, nullum impedimentum paterna faciat auctoritas. qualis enim usus fructus potest ei adquiri, qui momento necesse habet eum et possidere et libertate donare, in talem hominem q
Abbreviated transcription (Latin):
insacris cõstitutꝰ. uł patͥa pocestate
lib̾atus ad cumdã eẽ credidĩt eandem
hrditatẽ licentiã eidamus. uł si suiiu̾s
efficiatur. tutorib uł airatorib eiꝰ hr¬
ditatẽ adire. nullo p̃uidicio exrecusa¬
tione pat̾na ei gnaͣudo similimõ⁊ in
hac parte nulla uł eiͣ ł tutorib uł cu
ratorib eiꝰ licẽtia concedẽda contͣ pͥorẽ
uolumtatẽ suam integrum restitu

Expanded text:
a potestate liberatus adeundam esse crediderit eandem hereditatem, licentiam damus ei vel, si sui iuris efficiatur, tutoribus vel curatoribus eius hereditatem adire, nullo praeiudicio ex recusatione paterna ei generando: simili modo et in hac parte nulla ei vel tutoribus eius vel curatoribus licentia concedenda contra priorem suam voluntatem in integrum r
Abbreviated transcription (Latin):
pars nõ minima substantie liberoꝵ
adhimebatur. ¶Cancsimꝰ. huiꝰ modo
casu ĩ terueniente emãcipatiõe lib¬
eris ĩ posita nõ t̾tiã partẽ dominii
reꝵ minime at quisitaꝵ s dimidi¬
am usus fructꝰ apd maiores qui em¬
ancipatioẽ donãt. resistere. exceptĩ
⁊ ĩ hoc casu castrensib ⁊ quasi castrẽ¬
sib tm̃ mͦ peculiis quib nicħ nec
ex bac causa deminuit᷑. sic enĩ nec

Expanded text:
pars non minima substantiae liberorum pars non minima substantiae liberorum adimebatur, sancimus huiusmodi casu interveniente et emancipatione liberis imposita non tertiam partem dominii rerum minime adquisitarum, sed dimidiam usus fructus apud maiores qui emancipationem donant residere: exceptis et in hoc casu castrensibus et quasi castrensibus tantummodo peculiis, quibus nihil nec ex hac causa diminuitur. sic enim nec
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerit. nullã post obitũ eiꝰ licẽ¬
tiam habeãt herecles alii patͥs aui
hoc ad filios familias ꝑuenit. ũpo¬
te patͥs debitu sibi uendicare set
qĩ diuturna donatioe ĩ filiũ celebrã¬
da qui usu fructũ d̾ tinuit.quẽ pa¬
t᷑: eꝰ babere oportuerat ita causa ĩ tel¬
ligat᷑ut ⁊ eundẽ usũ fructũ post obi¬
tum patͥs ipẽ lucret᷑. parente ius
exactioĩs quasi sibi debite afllio ꝗ
usu fr̃tũ c̃ ꝯsensu eiꝰ possicdebat.
sue posteritati ł successioĩ minime
trãsmittere quatenꝰ in oĩ pace ⁊ in¬
ter se successio eiꝰ ꝑmaneat. nec alt̃¬
catioñs cuiꝰtũ maxime ĩ ter fr̃s oriat᷑
occasio. ¶Cu aut̃ ꝯstantiniana
lege cautũ erat. si filii familias
abhis qui ĩpotestate eos hãnt nexu
pat̾no ꝑ emancipatiõe libe̾nt᷑. d̾beͣ
pet̾e t̾ciã patẽ bonoꝵ q̃ ad ꝗri nõ solẽt
quasi remuneratioĩs gra afilio at¬
ciꝑe ł retine̾. ⁊ ex hac causa iteru

Expanded text:
 nullam post obitum eius licentiam habeant heredes alii patris avi hoc ad filios familias pervenit utpote patri debitum sibi vindicare, sed quasi diurna donatione in filium celebranda, qui usum fructum detinuit, quem patrem habere oportuerat, ita causa intellegatur et eundem usum fructum post obitum patris ipse lucretur, parente ius exactionis quasi sibi debitae a filio, qui usum fructum consensu eius possidebat, suae posteritati vel successioni minime transmittente, quatenus in omni pace inter se successio eius permaneat nec altercationis cuiusdam maxime inter fratres oriatur occasio. Cum autem Constantiniana lege cautum erat, si filii familias ab his, qui eos in potestate habent, nexu paterno per emancipationem liberentur, debere patrem tertiam partem bonorum, quae adquiri non solent, quasi remunerationis gratia a filio accipere vel retinere, et ex hac causa iterum
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ ł auũ łpauũ habere uetes legẽ
uetera uira ĩ tacta seruamꝰ seodẽ
obseruanto. etiã inhis peculus q̃
quasi castrẽsia peculia adĩstar ca¬
strens eeculii accesserũt ¶ Sub
hac tm̃ diffinitioe hc̃ logis articłm
inducimꝰ. ut insuccessiõe quidẽ eꝙ
reꝵ que extrinsecꝰ filiis familias ac

Expanded text:
es leges vetera iura intacta servamus. eodem observando etiam in his peculiis, quae quasi castrensia peculia ad instar castrensis peculii accesserunt. Sub hac tamen definitione hunc legis articulum inducimus, ut in successione quidem earum rerum, quae extri
Abbreviated transcription (Latin):
nime rodditus uł alias successiones
cõtineat. sĩt tam̃ res mobiles uł im¬
mobiles ftiles ꝗdẽ. nõtam̃ ĩutiles ł¬
ta possũt explicari. licẽtiadabitur pa¬
tri sufficientem partem eoꝵ si młr
filii noĩe uende̾ ⁊ satis face᷑ Alega¬
pia ip̃e usuftuctuanus alet. ⁊ omĩa

Expanded text:
 alias accessiones contineat, sint tamen res mobiles vel immobiles, steriles quidem, non tamen inutiles, velta possunt explicari, licentia dabitur patri sufficientem partem eorum similiter filii nomine vendere et satisfacere legapia ipse usuf
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ponere. quã uis qͦ significatioẽ
noĩs maritꝰ ł uxor post cept᷑u
matͥmoniu illi intelligatur ex
quo uidłc in ducta ẽ dubietas
legũ diu̾sis in t̾p̃retatioĩb titub¬
antes causas benigne atq natu¬
rał iuris moteramine tẽperare
nõ piget nos in p̃senti quoq ne¬
gonio d̾ quo subtilitas tua sugge¬
ssit equitati ꝯueniẽs eẽ iuliani
tãte existimatioĩs uiri atq disse¬
rtissimi iuiris periti opinionez
sequi ꝗ cũ de totali p̃dio tracta¬
tu ꝓposito .i. iusti tã d̃ uxore
quã d̾ spõsa obseruare arbitratꝰ
sit licet lex iulia d̾ uxore tm̃ loqͣ

Expanded text:
gnificatione nominis maritus vel uxor post coeptum matrimonium intellegatur, ex quo videlicet inducta est dubietas, legum diversis interpretationibus titubantes causas benigne atque naturalis iuris moderamine temperare, non piget nos in praesenti quoque negotio, de quo sublimitas tua suggessit, aequitati convenientem Iuliani tantae existimationis viri atque disertissimi iuris periti opinionem sequi. qui cum de dotali praedio tractatu proposito idem ius tam de uxore quam de sponsa observare arbitratus sit, licet lex Iulia de uxore t
Abbreviated transcription (Latin):
Ionãt filio damus licentiam sunte¬
grũ restitutione petat respua̾lĩ aredc̃s¬
curricuł instantib. itm ꝑ aliam restitu¬
tionẽ adie. p̃fatã hr̃ditatẽ. ne ludibrio
loges fiant ci. sepius eãdem amplecti ⁊ hr

Expanded text:
Non autem filio damus licentiam, si in integrum restitutionem petat respuendam escurriculis instantibus iterum per aliam restitutionem adire praefatam hereditatem, ne ludibrio leges ei fiant saepius eandem et amplecti et r
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in mat̃nis ⁊ ĩ nuptialib reb stͥa¬
tuta sut ¶ñ aut̃ ypotheca filii fami¬
lias ad u̾sus res patris uiuentis ad¬
huc. seu iã mortui sꝑare audeant.
n ratiocinĩa eiꝰ suꝑ ãministratioe
in ferre s rãtũ modo alienatione
łypotheta suo noie patrib d̾ nega¬

Expanded text:
nis et nuptialibus rebus statuta sunt. Non autem hypothecam filii familias adversus res patris viventis adhuc seu iam mortui sperare audeant nec ratiocinia eis super administratione inferre, sed tantummodo alienatione vel hypotheca suo nomine patribus denega
Abbreviated transcription (Latin):
creuimus acquiri amaritoł uxo¬
re quocũq titulo collata siue ul¬
tima uoluntate trãs missa. nullꝰ
ad id quoq ꝑtine̾ extimet ꝙ ab¬
nuptias donatioñ cauia ꝓuna ex
memoratis ꝑsoĩs p̃stitũ fuerat.
ut minime ad eu si casus tulit
reuertatur ¶ ꝓspiciendũ ẽ enĩ
nerac ĩ iecta formidine parentũ
circa lib̾os munisicentia retarcle¬
tur s ut his potestati iure adpr¬
ctu tñ solo adq usu parentib d̾¬
putato. dominiu ei ꝗͥa ꝯiuge ł
que meruit reseruetur parẽte
ꝓ emãcipatiõĩs etiã bñficio si uo¬
d̾ Quod scitis priorib ꝯtinet᷑
nec afilia q̃ inpotestate ẽ donati¬
one añt nuptias patͥ nec afilio to¬
tẽ atquiti. eõ adito ꝯfirmamus
ut d̾ fũctis his adhuc ĩ potestate
patris. si libiͣs ex tantib moriãt᷑.
adliboͣs eoꝵ ealẽ res iure here¬
ditatis nõ ad patres iure p̾eculii
trãs mittantur. Nec ꝑ nepotes

Expanded text:
crevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntate transmissa, nullus ad id quoque pertinere existimet, nuptias donationis causa pro una ex memoratis personis praestitum fuerat, ut minime ad eum, si casus tulerit, revertatur prospiciendum est enim, ne hac iniecta formidine parentum circa liberos munificentia retardetur : sed ut his potestatis iure ad pactu tamen solo atque usu parentibus deputato, dominium ei qui a coniuge vel quae meruit reservetur, parente pro emancipationis etiam beneficio, si vod autem scitis prioribus continetur, nec a filia quae in potestate est donationem ante nuptias patri nec a filio dotem adquiri, eo addito confirmamus, ut defunctis his adhuc in potestate patris, si liberis extantibus moriantur, ad liberos eorum eaedem res iure hereditatis, non ad patrem iure peculii transmittantur nec per nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes siue ꝓnepotes utriꝰq sexꝰ
ĩ potestate ꝯstituros. ex pͥore ł se¬
cunto aut t̃tio sen ꝯuigio nͣuͣ¬
merosiore ꝑuenit̾ ex tote ł qͣcũq
donatiõe seu hereditate legato
ł fid̃i ꝯ misso eaꝵ usq ĩ diẽ uite
fructũ habeat᷑. ea gdẽ res qͦcuꝙ

Expanded text:
nepotes sive pronepotes utriusque sexus in potestate constitutos ex priore vel secundo aut tertio seu coniugio numerosiore pervenerint ex dote vel quacumque donatione seu hereditate legato vel fideicommisso, earum usque in diem vitae fructum habeant:
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus ꝑmaneat. dñiu autẽ
filiis familias in hereat ad exem¬
plu tã mat̃naꝵ quã ex nuptiali¬
b: causis filiis familias acquisi¬
taꝵ reꝵ. sic ⁊ enĩ parenti nichil
de rogabit᷑ usus fructꝰ reꝵ possis¬
nti ⁊ filii nõ lugebũt q̃ ex suis la¬
borib sibi possessa sũt adaliõ trãs¬
ferenda aspicientes. ł extraneos
ład fr̃s suos ꝙ etiã gͦrauĩ multis

Expanded text:
stitutus, permaneat, dominium autem filiis familias inhaereat ad exemplum tam maternarum quam ex nuptialibus causis filiis familias adquisitarum rerum. Sic etenim et parenti nihil derogabitur usum fructum rerum possidenti et filii non lugebunt, quae ex suis laboribus sibi possessa sunt, ad alios transferenda adspicientes vel extraneos vel ad fratres suos, quod etiam gravius multis
Abbreviated transcription (Latin):
que ex defũcte auie succesfiõe d̾la¬
ta sũt. cũ uero his qͦ libertatẽ emã¬
cipatiõẽ largit᷑. simiłr ⁊ ab ipsis
sic̃ d̾ filiis ꝯstitutu ẽ. p̃miu ma¬
numissioĩs accipiat Eł si expliũb
alteros manumittit. altõs retinet.
exparte manumissoꝵ legitimũ pre¬
miu. ex pãte uͦ in potestate man¬
entiu. retineat usu fructũ ¶ Oe
si nepotes sit̃ neptesue. aut exe¬
mãcipato filio. aut ex filia ꝓcͤati.¬

Expanded text:
functae aviae successione delata sunt. Cum vero his quoque libertatem emancipatione largitur, similiter et ab ipsis, sicut de filiis constitutum est, praemium manumissionis accipiat, vel si ex pluribus alteros manumittit alteros retinet, ex parte manumissorum legitimum praemium, ex parte vero in potestate manentium retineat usum fructum. Quod si nepotes sint neptesve aut ex emancipato filio aut ex filia procreati
Abbreviated transcription (Latin):
missi. idẽ anus uirile cũ ipis por¬
tioĩs hãtusũ fructũs si uero ex ne¬
potib neptib ue ip̃r quo ĩ auie
successioẽm uocãt᷑. alii ĩ aui st̃ po¬
testate .i. mariti defũct̾e. alii sui
ꝯquirendo ratio supra dicta serue¬
tur. ĩ his uo̾ qui sui uiris sũt. fa¬
cultas capiendi usu fructꝰ urił
ĩter eos portioĩs habeatur. Eadẽ

Expanded text:
missi, idem avus virilis cum ipsis portionis habeat usumfructum. Si vero ex nepotibus neptibusve tempore, quo in aviae successionem vocantur, alii in avi sunt pote, id est mariti defunctae, alii sui nis praemio conquirendo ratio supra dicta servetur: in his vero, qui sui iuris sunt, facultas capiendi ususfructus virilis inter eos portionis habeatur. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uero parte qͦs exisse d̾ potesta¬
te uuia matre ꝯstiteit. usu fruc¬
tu urilẽ inter gos portioĩs sccłm
p̃scͥpta ꝑcipiet in nepotib etiam
ł neptib hoc obseruandũ ẽẽ cen¬
semus. ut maritꝰ qui uxore mõ¬
tua. nõ ex tantib filiis. cũ solis ne¬
potib ł neptib ex hac lege ademo¬
lum̃tũ uocandiis est. si unꝰ ł una
plures ue nepotes ex filio inoł plu¬
rib qui ĩ potestate defecer̃t ꝓcre

Expanded text:
exisse de potestate viva matre constiterit, usum fructum virilis inter eos portionis secundum praescripta percipiet. In nepotibus etiam vel neptibus hoc observandum esse censemus, ut maritus, qui uxore mortua, non extantibus filiis, cum solis nepotibus vel neptibus ex hac lege ad emolumentum vocandus est, si unus vel una pluresve nepotes ex filio uno vel pluribus, qui in potestate defecer
Abbreviated transcription (Latin):
usu fructũ. uirilẽ ei ĩ terfilios sũ
unꝰ siue plures sũt usu̾ fructꝰ tri¬
buimꝰ portioẽm. ¶ Siuero muli¬
er moriẽs alios ex filiis emãcipatõ
apatre. alios ĩ patria potestate di¬
miseit in hoc casu disparntetur
maritus defuc̃te bñficio. quo ca¬
quidẽ portiõẽm qui ad uc ĩ sacris
retinẽtur. usũ fructu ex legũ au

Expanded text:
sumfructum, virilis ei inter filios, seu unus seu plures sunt, usumfructus tribuimus portionis. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, quod caquidem portionem, quos adhuc in sacris r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniãt. aut ad sr̃stitẽ si gxhis¬
dẽ fr̃ib siue sororib unus una¬
ue remanserit. ¶ Omĩb aut̃
qui exeotẽ ꝯ iugio fui̾nt ꝓcrea
aut̃ ex memoritis ꝑ soĩs ex istẽ¬
te parentes eoꝵ eas ꝑ̾ciꝑe iure¬
tesusu fructu du taxat habi¬
turis memoratas resiure pote¬
statis alienandi ł obligandi li¬
centia denegamꝰ nõ ꝓhibendis
bisdẽ libĩt q̃nq sui niris fu¬
eriit nulla tp̃rali p̃scͥptioẽ ob¬
siscente eastẽ res omĩb moĩs uẽ¬
dicare nisi forte postꝗͣ a potesta¬
te parentũ eos ꝯ tingiͣt liberari
ex cluditur ĩ tentio.

Expanded text:
perveniant aut ad superstitem, si ex isdem fratribus sive sororibus unus unave remanserit. Omnibus autem, qui ex eodem coniugio fuerint procreatautem ex memoratis personis existente parentes eorum eas perciperet, usum fructum dumtaxat habituris memoratas res iure potestatis alienandi vel obligandi licentiam denegamus, non prohibendis isdem liberis, quandoque sui iuris fuerint, nulla temporali praescriptione obsistente easdem res omnibus modis vindicare, nisi forte, postquam potestate parentium eos contigerit liberari, excludatur intentio.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ alienandi ł pignoris seu ypo¬
thece iure obligandi facultate
eis penitus int̃ dicta dño ude¬
licet eorte ad filios. ⁊ nepotes
seu ꝓnepotes utͥq sexus rema¬
nente etiã si ex eodmatͥmonio
ꝓgeniti nõ siͣt ex qͦ eadẽ res
ad parentes eoꝵ quiq ue in po¬
testate sũt fui̾nt deuolũtate
entiu fr̃m soroꝵ ue portione̾

Expanded text:
 alienandi vel pignoris seu hypothecae iure obligandi facultate eis penitus interdicta, dominio videlicet earum ad filios et nepotes sive pronepotes utriusque sexus permanente, etiamsi ex eodem matrimonio procreati non sint, ex quo eaedem res ad parentes eorum, qui quaeve in potestate sunt, fuerint devolutae. entium fratrum so
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑na uenientes qͦcũq titu ãmini
obseruari ut quicꝗd ł uxor ma¬
rito nõ emancipato ł maritꝰ ipeo¬
ri ĩ potestate posite quocũq titulo
ł iure ꝯtulerit seu trãs miserit.
hoc patͥ nullaten̾ acquirat᷑. Atq ĩde
cĩ eis tm̃ cui delatum ẽ iure du¬

Expanded text:
materna venientes quocumque titulo observari, ut, quidquid vel uxor marito non emancipato vel maritus uxori in potestate positae quocumque titulo vel iure contulerit seu transmiserit, hoc patri nullatenus adquiratur: atque ideo in eius tantum, cui delatum est, iure du
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Noxẽm ambiguitatis ꝯfusio¬
nem amputãtes ac liquida ⁊ ꝯpen¬
ter ex quo filios habuit. ꝑ mane̾
uolui̾t siue nouercã filiis sr̃ du¬
xerit. legib que demat̃nis bonis
late sũt sua habentib firmitatẽ
patres igͥ usus fructus mat̃niaꝵ
reꝵz etiã si ad sccłas migrauint¬

Expanded text:
m. Omnem ambiguitatis confusionem amputantes hac liquida et compenter, ex quo filios habuit, permanere voluerit sive novercam filiis superduxerit: legibus, quae de maternis bonis latae sunt, suam habentibus firmitatem. Patres igitur usum fructum maternarum rerum, etiamsi ad secundas migra
Abbreviated transcription (Latin):
nus. cuĩ ob noxiu maiestatis crim̃ ꝯmit¬
tunt. ⁊ p̃muio accusatorib ꝓpoi̾to quic̃q
solitiꝵ adulter potĩt reꝑiri. ł aquequam
fiͣt prblicatꝰ illico omĩ dilatiõe submota
flãm aꝙͣ exustioib mancipetur.

Expanded text:
mus. cuius obnoxii maiestatis crimen committunt, et praemio accusatoribus proposito, quicumque solidorum adulter poterit reperiri vel a quoquam fuerit publicatus, ilico omni dilatione submota flammarum exustionibus mancipetur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Om̃ ad u̾s emptorem ad quemi
ex ꝑsona eiꝰ cui ꝯtra senatus ꝯ sultum
donata res est. Iusto titulo inter uen¬
iente. ea res de quał est. transitum fecit.
requirere oportebit an p̃sente priore.
domino. ⁊ maiore effecto. sine ꝯtroũs¬
ia bona fide decennio uł absente .xx.
antus. qui questioẽm patitur. possess¬
or fuisse monstretur. Q si apt̃ graui¬
tatem tuã manifeste ꝯ stitorit. sine ul¬
la cunctatiõe habita longi tp̃is p̃icͥptio¬
ne. petitorem oportẽbit excludi:¬

Expanded text:
m adversus emptorem, ad quem ex persona eius, cui contra senatus consultum donata res est, iusto titulo interveniente ea res de qua lis est transitum fecit, requirere oportebit, an praesente priore domino et maiore effecto sine controversia bonae fidei decennio vel absente viginti annis qui quaestionem patitur possessor fuisse monstretur. Quod si apud gravitatem tuam manifeste constiterit, sine ulla cunctatione habita longi temporis praescriptione petitorem oportebit excludi
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem patris tui nõ int̃ positode
seu tutoris eiꝰ. destirasse ueruidare.
eamq uenditoẽm deceptum patren
tuum ratam habu̾isse. si mini Qe p̃tio
distractum p̃dium est. ⁊ ĩ ꝯ sulto exro¬
re lapsum patrẽ tuum ꝑperam uendi¬
tioni consensum declisse ꝯstitit. nõ ab
nam fidẽ nõ amplectatur ĩ arbirrio eiꝰ
potiere an uelit possessioẽm custi fruc¬
tib restituere. ita ut fenebris pecurna
cũ ꝯpetentib nsuris restituatur.

Expanded text:
curatorem patris tui non interposito seu tutori eius destinasse venumdare eamque venditionem deceptum patrem tuum ratam habuisse, si minore pretio distractum praedium est et inconsulto errore lapsum patrem tuum perperam venditioni consensum dedisse constiterit, non ab nam fidem non amplectatur, in arbitrio eius ponere, an velit possessionem cum fructibus restituere, ita ut fenebris pecunia cum competentibus usuris restituatur.
Abbreviated transcription (Latin):
si litigatores quidẽ sub hominib
ipĩ aũt dõ inspectore adhibito ca¬
usas ꝑferũt triinandas. ⁊ hoc
quide iu̾s uirardu uroiciale sit
omĩb notum ⁊ romanis legib
obtimũ anobis acceclat increm̃¬
dũ. ⁊ si p̃te̾reantur ꝯ tẽptorib pe¬
riculosu sit. ¶ Patroni autẽ
causaꝵ qui utriq parti sũu pre¬
stantes ingͣrediuntur auxilium.
cum lis fuiͣt ꝯtestata. post nar¬
ratiooiẽ ꝓpositã:⁊ ꝯtradictionẽ
obiectam. in qualicũq uidicio:
maiore seu minore uł apd̃ arbi
ł electos: sacro scĩs euangłiis tac¬

Expanded text:
si litigatores quidem sub hominibus, ipsi autem deo inspectore adhibito causas perferunt trutinandas. Et hoc quidem iusiurandum iudiciale sit omnibus notum et Romanis legibus optimum a nobis accedat incremendum: et si praetereatur, contemptoribus periculosum sit. Patroni autem causarum, qui utrique parti suum praestantes ingrediuntur auxilium, cum lis fuerit contestata, post narrationem propositam et contradictionem obiectam in qualicumque iudicio maiore seu minore vel apud arbitratos vel electos sacrosanctis evangeliis tac
Abbreviated transcription (Latin):
incusatꝰ offerre. sancsimꝰ s gdem
p̃sto ẽ p̾ses ꝓuincie in illa ciuita¬
te ubi de ea re dubitatur. licere
ei qui suspectu sibi uidicẽ dicit
ipm p̃sidẽ adire ⁊ hoc facere in
actis manifestũ. Sin aũt nõ ẽ
moderator ꝓuincie ĩ p̃fato loco.
hec eadẽ apiꝰ defensorẽ locar uł
dnũ uiros municipales gestis a¬
pd̃ eos habirĩs celebrare ⁊ uidicẽ
quidẽ eũ recusare illico aũt idẽ
intra t̾ridii. ꝓximũ sne ulla
dilatioe ꝯpelli arbitrũ ł arbit᷑s
eligere ⁊ apd̾ eos lirigare. ne ⁊
datus uidex remoueatur ⁊ alt̃
nõ eligatur electiõe iudłic ar
bitri si uariatu int partes fu¬
orit. simili modo ł p̃sidis ꝓun¬
cie si ad est: ł defensoris locoꝵ. ł
magistratuũ municipii arbi¬
trio dirũta ⁊ executore negoti¬
oꝵ cui mantata est huiꝰ moĩ ca¬
use exactio inminente ⁊ statu¬
ta ab arbitris effectui mancipã¬
te. nͥ fuiͣt pͥuocatũ tc̃ enĩ ipse

Expanded text:
incusatus offerre, sancimus, si quidem incusatus offerre, sancimus, si quidem praesto est praeses provinciae in illa civitate, ubi de ea re dubitatur, licere ei, qui suspectum sibi esse iudicem dicit, ipsum praesidem adire et hoc facere in actis manifestum: sin autem non est moderator provinciae in praefato loco, haec eadem apud defensorem locorum vel duumviros municipales gestis apud eos habitis celebrare et iudicem quidem eum recusare, ilico autem, id est intra triduum proximum, sine ulla dilatione compelli arbitrum vel arbitros eligere et apud eos litigare, ne et datus iudex removeatur et alter non eligatur: electione tum inter partes fuerit, simili modo vel praesidis provinciae, si adest, vel defensoris locorum vel magistratuum municipii arbitrio dirimenda et exsecutore negotii, cui mandata est huiusmodi causae exactio, imminente et statuta ab arbitris effectui mancipante, nisi fuerit provocatum. tunc enim ipse,