comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et uellet utrumq exequis ꝑti¬
b hr̾dem hr̃c. et siquis exhus
ĩpubes decessiss ad alt̾um ꝑtẽ
eh trãsferre ex cõsilio. la beonis
et ab co altid imidiam ꝑtem
hr̃ditatis cum in suam tutclã
ueniss. legauit. ꝙ sus qui in
potestate sua eẽt ĩ pubos deces¬
sissraltum br̃dem ei substitu¬
it. ¶ Filio impubi insingula
cãs alium et alium b̾rdem sõ¬
stitũc possinm. ueluti ut alius
sibi nullus fili fũit etalius
filius fũit et impubes mor¬
tiuis fu̾it hr̃s sit. ¶ Quidã .iiii.¬

Expanded text:
uellet utrumque ex aequis partibus heredem habere et, si quis ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labeonis Oet ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legauit: quod si is, qui in potestate sua esset, impubes decessisset, alterum heredem ei substituit. Filio impuberi in singulas causas alium et alium heredem substituere possumus, ueluti ut alius, si sibi nullus filius fuerit, et alius, si filius fuerit et impubes mortuus fuerit, heres sit. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ł testamentũ patris iure
factum filius negauit.
qm̃ de iure disputauit. nõ
idicium impugnauit.i
aut accusauit. retinet de

Expanded text:
 testamentum patris iure factum fili‹u›s negauit, quoniam de iure disputauit, non iudicium impugnauit aut accusauit, retinet de
Abbreviated transcription (Latin):
auis. Si quilibet heres
ex cuiuscumq testamento
tacite rogatus fuerit ut
quadrantem quem legis
falcidie bñfitõ retinuit.
uon capienti restituat. eq̃
locus erit sen atus consul¬
to. neq enum multum int̾
unt̾ tale fidei.cõ. et cum quis
id qd ad se ex hereditate per¬
uenerit. restituere rogatus
sit. Capinianus.¬

Expanded text:
is. Si quilibet heres ex cuiuscumque testamento tacite rogatus fuerit, ut quadrantem, quem legis Falcidiae beneficio retinuit, non capienti restituat, aeque locus erit senatus consulto: neque enim multum intererit inter tale fideicommissum et ‹c›um quis id, quod ad se ex hereditate peruenerit, restituere rogatus sit. 24 Papinianus
Abbreviated transcription (Latin):
sit omisso postumo. filicq sp̃¬
stitutꝰ nepos exeo sit. simr¬
tim mor̾at᷑ filius postumo
nõ nato nepote tam pr̃i qͣm
auo hr̃dem suu futurũ. Ꝙ si
nem ꝯfilio sõstitutꝯ fit qr tẽ

Expanded text:
sit omisso postumo filioque substitutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam auo suum heredem futurum. quod si nemo f
Abbreviated transcription (Latin):
Otem uoluntate fiuie inder
patrez recepisse cum cãs ꝯͣdi¬
cendi ei filia nõ h̾ret. Maxĩe
Icumabeo post eamam pliorẽ
sũma dotatasit. Marc̃ .ĩ.¬
Ucius ticius cumi eẽt filiꝰ. fa.
uoluntate patris uxorem
meuiaduxit. ⁊ dotẽ pat̾ ac¬
cepit. oxiuaticio iepudium
misit Pꝯtectate patet repudi¬
antiabsente filio spõsalia cũ
eadcm noie fun sui fecit ieui¬
a deinde iepudium spõsalibn
misit atq ita alii nupsit. Q̾ro
si meiua aget cu luclo ticio
quonda manto ⁊apatre b̃¬
derelicto dedote et ꝓletur cu¬
ipa mulieris mmi dissolut
an possit marito ꝓp̃culpam
mulieris dotem ietiñe. ¶ora¬
rcelł. N.etiam suit hrs insti¬
accusantibꝰ cãmixpudu de¬
disse utrumq ꝓnũciatu est
idita accipi debet ut ea lege
undicctur paria delicta mu¬
tua cõpensacione dissoluen¬

Expanded text:
otem uoluntate filiae uideri patrem recepisse, cum causas contradicendi ei filia non haberet, maxime cum ab eo postea ampliore summa dotata sit. 38 ucius Titius cum esset filius familias, voluntate patris uxorem Maeviam duxit et dotem pater accepit: Maevia Titio repudium misit: postea pater repudiati absente filio sponsalia cum ea de nomine filii sui fecit: Maevia deinde repudium sponsalibus misit atque ita alii nupsit. Quaero, si Maevia aget cum Lucio Titio quondam marito et a patre herede relicto de dote et probetur culpa mulieris matrimonium dissolutum, an possit maritus propter culpam mulieris dotem retinere. Marcelaccusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. Id ita accipi debet, ut ea lege vindicetur: paria enim delicta mutua pensatione dissolvun
Abbreviated transcription (Latin):
patris et contributio
iegatorum. in̾ ca piunt
et formam et originem
ita plures substituti sub¬
ducta persona pupilli
reuocandi sunt ad intell

Expanded text:
patris et contributio legatorum inde capiunt et formam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intell
Abbreviated transcription (Latin):
ex se p̃gnantem nõ ẽẽ ut ei id
ꝙ editum sit agnosc̃e sit nec̃¬
ce nõ eo ꝑtin ut siquis agn¬
O sc̃e se filiu dicẽ suu hr̃dem
p̾ret ꝙͣ uis ex alio cõceptꝰ sit.
Quandoq emĩ inquid cepit
cã agigranͣde p̾uidiciu af¬
fert ꝓfiuo ꝯfessio patris. ¶t
ꝑcõ tͣranium quoq at si młr
diuorcio fc̃õ nõ fecit ea que
at patri nõ agnosc̾e nõ eo per¬
tin̾e ut filius natꝯ suum se
dic̾e nõ poss s adid tmñut ita
Siuxore denũçiante scꝑgnã¬
te manitus nõ nogau̾it non
utiq suu illi ꝑtum efficico
go tpͣr affũit et reu̾sꝰ upore
pgnantem inuen̾it et idcu¬
co reiec̾it. si quid ex his q̃ꝙ
senato. cõ. ꝯtin̾etur omi ẜit

Expanded text:
ex se praegnatem non esse, ut ei id quod editum sit agnoscere sit necesse, non eo pertinet, ut, si quis agnoscere se filium diceret, suum heredem haberet, quamuis ex alio conceptus sit: quandoque enim, inquit, coepit causa agi, grande praeiudicium adfert pro filio confessio patris. Idem per contrarium quoque ait, si mulier diuortio facto non fecerit ea, quae at patri non agnoscere, non eo pertinere, ut filius natus suum se dicere non possit, sed ad id tantum, ut ita si uxore denuntiante se praegnatem maritus non negaverit, non utique suum illi partum effici, cgo tempore afuerit et reversus uxorem praegnatem invenerit et idcirco reiecerit, si quid ex his, quae senatus c
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Maricus uxoris
res extra dotem constitutas
ad iinistrauit. eaq de ce¬
dens aut̾ rõnem sibi reddi¬
tam ad ministrationis sue¬
ex asse eundem maritũ hr

Expanded text:
m Maritus uxoris res extra dotem constitutas administravit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum h
Abbreviated transcription (Latin):
ganter sceu̾. tractat an
patriius emancipatus.tã¬
tum nepotibus qnͣtũ frĩ
suo conferat. Et ait po¬
sse dici tres eum ꝑtes fa¬
cere debere sibi unam fr̃i¬
laturum quamius minꝰ
quam patruns ex hr̃dica¬
te aui. concurrente patre
sint habituri. Que si̾a¬

Expanded text:
ganter Scaevola tractat, patruus emancipatus quantum nepotibus, quantum fratri suo conferat. et ait posse dici tres eum partes facere, unam sibi, unam frlaturum: quamvis hi minus quam patruus ex hereditate avi concurrente patre sint habituri: quae s
Abbreviated transcription (Latin):
Iab eo cinlegatus ẽẽt
ususf. fideicominissũ
fuerit pelictum licet nsuf.
adlegatarium non ꝑuene¬
rit.hrs tamen penes quez
ususfructus remanet fidei¬
cõ. prestat. quod et in mili¬
tis testamento erit diciend
silegatims aquo fideicõmi¬
ssum relictum ẽ. repudi a¬
uent legatum. uł inno tes¬
titore decesserit lp̃.

Expanded text:
ab eo, cui legatus esset fructus, fideicommissum fuerit relictum, licet usus fructus ad legatarium non peruenerit, heres tamen, penes quem usus fructus remanet, fideicommissum praestat. quod et in militis testamento erit dicendum, si legatarius, a quo fideicommissum relictum est, repudiauerit legatum uel uiuo testatore decess
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Titius si statuas in
mimicipio posuerit heres es¬
to si paratus est ponere. s lo¬
cus amunicipibus ei nonda¬
tur sab̾. ⁊ ꝓeulus heredem eum
fore et in legato idem nuͣs esse

Expanded text:
m. 'Titius si statuas in municipio posuerit, heres esto.' si paratus est ponere, sed locus a municipibus ei non datur, Sabinus Proculus heredem eum fore et in legato idem iuris esse
Abbreviated transcription (Latin):
cipiorum legatun int᷑
tempus impciarumteᷤᷤ¬
tator tñstulit id oquod
medio tempore ancillee
mixesunt ad fiuam non
ptinere. ⁊tem quesut m̃
nirpcias eorumdem man¬
cipiorum fructus et uso
an ad sempromam matrẽ

Expanded text:
cipiorum legatum in tempus nuptiarum testator transtulit, id quod medio tempore ancillae enixae sunt ad filiam non pertinere. idem quaesiit, ante nuptias eorundem mancipiorum fructus et usus an ad Semproniam matrem
Abbreviated transcription (Latin):
tiebit ¶Si c amphore
quas uelles tioi legate sit
ee testamento agento cõ¬
sequi potes ut de Girscare
tibiliceat. Nt qratim
terfuent licere tibi deg¬
stare ad ex hibendirm age

Expanded text:
tinebit. Si centum amphorae quas uelles tibi legatae sint, ex testamento agendo consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibendum agere
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quociens aũt uenter
in possonem mnutitur. so¬
let mulier curationem
uentri petere. solet ⁊ bo¬
ius. s et si quidem tant̾
uentri curator datus sit

Expanded text:
Quotiens autem uenter in possessionem mittitur, solet mulier curatorem uentri petere, solet et bonis. sed si quidem tantum uentri curator datus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Si filius. fa. miles non
sit cestatus de his que in castri
ad quisient an ea ad matrem
ꝑtineat uidendum est set non
puto. mag̃ uiditio militum bxc
bñficium concessum est non
ut omni modo quasi pacres fa¬
miliares mea re sint.¶Quando
mipendenti est an quedam ꝑsõẽ
possint obstare matri et casus
culerit ut non in duceretur ma¬
tri et integrum erit. quod medio
tempore apprehenderit ueluti fi
lio in testato mortuo postumus
ei filius potuerit nasci nec na¬
tus sic uel mortuus editus uł
etiam quod filius qui in bosti¬
um potesta te erat post limimo
non sit reuersus.

Expanded text:
.Si filius familias miles non sit testatus de his, quae in castris adquisierit, an ea ad matrem pertineat, uidendum est. sed non puto: magis enim iudicio militum hoc beneficium concessum est, non ut omnimodo quasi patres familiarum in ea re sint.Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: ueluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, uel quod etiam filius qui in hostium potestate erat postliminio non sit reuersus.
Abbreviated transcription (Latin):
nu siue lib̃is hoc fideicõmissñ
utrũ ꝓportionib hr̃ditariis
ad fratre et sorore en ꝑtineat
midia hrditatis meine roga¬
ta restituat fund atestatore ob¬
ligatũ luere nolnt. s cu uendẽ¬
te creditore mãdauit redim̃du
seie q̃sitũ ẽ anticia excã fidei cõ¬
missi meme teneatur .R̃. cũ rogͣ¬

Expanded text:
num sine liberis hoc fideicommissum utrum pro portionibus hereditariis ad fratrem et sororem eius pertineat midiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae teneatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
um seiũ fid̾iꝯ. pet̾e nõ posse.
Tres hrdes scripsit meiiũ frẽ
suũ exdodrante. seiũ ex sextan¬
te.stichum ende sen ẜ uũ filiũ
aũt natalez meun exuntia et
fi dei ꝯmisit seiut stichũ mãn¬
mitt̾et in ħ uba ate peto sei ũ¬

Expanded text:
um fideicommissum petere non posse. Tres heredes scripsit Maevium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii servum, filium autem naturalem Maevii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in
Abbreviated transcription (Latin):
scituissent fidei cõmissũ ꝑtin̾e.
¶Oxiua filium hr̃dem ĩstituit
ex quĩcumce ticiam filiã exqua¬
drante.septicium filiũ extrien¬
te ci fidei cõmisit in ħ ũba te
rogo fili septicu. si intra .xx. an¬
nuz sinc lib̃is morieris quicqd

Expanded text:
stituti essent, fideicommissum pertinere. Maevia filium heredem instituit ex quincunce, Titiam filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec verba: "te rogo, fili Septici, si intra vicensimum annum sine liberis morieris, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ei uncia restitue. Idẽ
seuis deuncia hac ex qͣ stichus
institutꝯ ẽ fac̾e uelit et meuiꝰ
unciar ex cã fidei cõmissiaseio:
fũit cõsecutꝰ. utrũ hanc sola
uncia ex qua stichus institutꝰ
ẽ anu̾o et dodrãte ex quo ip̃e
meniꝰ institutꝰ ẽ eidẽ sticho res
tuit et si neut̾ hr̃s eet eis płes
sb̃stituit substitutosq ĩuicem
substituit hus u̾bis substituto
hr̃des inuicez ib̃stituo eoꝵ dẽ fili

Expanded text:
gatum unciam ei restituere. Idem Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere velit et Maevius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an vero et dodrantem, ex quo ipse Maevius institutus est, eidem Sticho restsubstituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque invicem substituit his verbis: "substitutos heredes invic
Abbreviated transcription (Latin):
gati. suppremum uidicui
uxori sue custodiri uoluit
esse cogendum ticium ca¬
uere sestusEcił. existi̾at
qm̃ ad ip̃m dum taxatem¬
olumentum legati reduet.
Set si filio fratri alumpno
minus industrio prospec¬
tum esse uoluit. inter esse
heredis eius credendum ẽ
atq ideo cautionem iiter¬
pouendam ut et fundus
conparetur. ac post ea nõ
alieuaretur. ticio .c. relicta
sunt ita ut meuiam uxo¬
rem que uidua est ducat
conditio non remittetur. ⁊
ideo nec cantio remi tten¬
da est. hinic sentencie non
refragratur. quod siquis pe.

Expanded text:
ati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit.esse cogendum Titium cavere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse voluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea non alienaretur. Titio centum relicta sunt ita, ut Maeviam uxorem quae vidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda est. huic sententiae non refragatur, quod, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
ditas differatur. et qd ĩ boꝵ por¬
tione ei licet ħ etia intp̃ris spaci¬
olicet nõ moditum sit sit exco¬
dem priuilegio cõpetat. ¶Oyu¬
lier inquaturpis suspicio cadẽ
caꝑe pos. ut diuus adriam Rep¬
sit. Nec tutorẽ ei qui ĩaliena est
potestate malos dar pot.¶Si
mles exhrdauit suum uł sci¬
ens um filiu suũ cẽ. silentio p̾
tierit an legatu sb̃stituto en
dan posit. quesitum ẽ dixinꝰ
pesse rcet ampla legata ieliq̃¬
rit. ¶Exb̃.dato nuhs et eman¬
cipato filio substitũc potͥ
nim hec us inhis erercebit᷑¬
q̃ ab ip̃o ad eu cin sp̃stituit pu¬
em̃it nõ etiam in his que hab¬
uerit. ut prea adquisient. Nã
ct sifil io suo iurs. adhuc auo
subscitũit prac quisitã am br̃
ditatẽ cinemo dic̾et ad substitu¬
tum ꝑtir̾e. ¶ Si militis ad dit̃
ro ft hrditas ansp̃titucio
ꝙͣ pupillo fecit ualcat quent᷑.
e cõscqs erit hoc dic̾e qr ꝑmit¬
titur militẽ filio fac̾e testm̃ qͣ¬

Expanded text:
as deferatur et quod in bonorum portione ei licet, hoc etiam in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio caderecapere potest, ut diuus Hadrianus rescripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est potestate, miles dare potest. Si miles exheredauerit filium uel sciens eum filium suum eaeterierit, an legatum a substituto eius dare possit, quaesitum est. dixi non posse, licet ampla legata reliquerit exheredato. Miles et emancipato filio substituere potest: verum hoc ius in his exercebit substituit peruenerint, non etiam in his, si quae habuerit uel postea adqu‹i›sierit. nam et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam ei aui hereditatem nemo diceret ad substitutum pertinere. Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ualeat, quaeritur. et consequens erit hoc dicere, quia permittitur militem filio facere test
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patronus testam̃to ure
militan fc̃o filium silento
exhrdauerit debebit ei no¬
cere exheredatio. uex est
enim hunc exh̾rdatum ẽe.
¶Si quis lib̾tum filio suo
ad bonorum lib̾ti possõem.
¶Siquis nõ mala mente
patris exh̾rdatus sit. s alia
ca exhrdato ip̃i nõ nocet ut
datum eum. et ideo qr im¬
pubes erat b̾rdemq insti¬
tutum rogatumq ei resti¬
tuere hrditatem. ¶Siquis
cum ẽet exhrdatus ꝓmi¬
enim iudicatis standum
est. ¶Filius patroni exh̾rda¬
tus inꝑtem obtinuit. de in¬
officioso an ꝑtemuictꝰ sit
udamꝯ an ncceat ei exh̾rda

Expanded text:
 patronus testamento iure militari facto filium silentio exheredauerit, debebit nocere ei exheredatio: uerum est enim hunc exheredatum esse. Si quis libertum filio suo ad bonorum liberti possessionem. Si quis non mala mente parentis exheredatus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: utedatum eum uel ideo, quia impubes erat, heredemque institutum rogatum ei restituere hereditatem. Si quis, cum esset exheredatus, proenim iudicatis standum est. Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uideamus, an noc
Abbreviated transcription (Latin):
legauit demnde p temp cc dli¬
ciłłis factis.c. eidem calimaco.
relinquerat nõ adiecto hoc
ampli pnũciauit utrãqi

Expanded text:
legauit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramq
Abbreviated transcription (Latin):
brorum fundum cra faiis
que eis cedere solent utiopti¬
mis maximinsq ẽ. legauit
Quõ anei quoq queindie mor¬
tis ibi finssent idem femim. pa¬
leam pabulum. Item machim
uasa armaria idem cupe et doba
quem incella defrcisunt. ⁊tem

Expanded text:
fundum cum silvis, quae ei cedere solent, uti optimus maximusque esset, legavit. quaero, an ea quoque, quae in diem mortis ibi fuissent, id est faenum pabulum palea, item machina, vasa vinaria, id est cuppae et dolia, quae in cella defixa sunt, item
Abbreviated transcription (Latin):
de functi factum quominus a¬
ad brdem ꝑtinerent cumb mũ
dum preceptum est ¶ Semꝓ¬
me mulieri mee reddi inbeo ab
hrdibus meis.c. anreos quos
muicuos acceptam.quesitu
ẽ. si hanc peccinam debitam
semproma petere et ncta sit.i
fedeicomissum peti possit .x. ẜ¬
ei que ꝓponerentur posse excã
fi dei comissi peti ꝙ appari s ñ
fuisse exalia cansa debitum Q¬
dmi predia legunt hbtis adiec¬
tishis nerbis uti ame possessa
sunt et quecumq ibi erunt cũ
moriar. Quesitum ẽ. an man¬
cipia quemhis predus mori¬
ta indiem mortis ꝑacris famil
fuenit opens rusfic uł alt̾us

Expanded text:
defuncti factum, quo minus ad heredem pertinerent, cum hoc nudum praeceptum est. " Semproniae mulieri meae reddi iubeo ab heredibus meis centum aureos, quos mutuos acceperam". quaesitum est, si hanc pecuniam ut debitam Sempronia petens victa sit, an fideicommissum peti possit. ea quae proponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. Quidam praedia legavit libertis adiectis his verbis: "uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt, cum moriar": quaesitum est, an mancipia, quae in his praediis morata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici caus
Abbreviated transcription (Latin):
inbus ordinem millum
ẽẽ. neq quicquam int̾eẽ
utrum eorum primum
dicereturant scriberetim
te uider ac si prius lib esse
dem̃ pecculum sibi habe

Expanded text:
nibus ordinem nullum esse neque quicquam interesse, utrum eorum primum diceretur aut scriberetur: atum videri, ac si prius liber esse, deinde peculium sibi habere
Abbreviated transcription (Latin):
et inpensionib urbanorũ
enclum crit ¶Inusurarum
aũt quãtitatem mos regio¬
ns erit seq̃nd. uidex igitur
usuraꝵ modu exstĩabit. et
statuet. ip̃ius quoq rei int̾i¬
tum post moram d. sic̃ insti¬
pulatione.¶Si post moran
res int̾ient exstimacioen p̃¬
statur Iter ꝑtus ancillanu.¬

Expanded text:
et in pensionibus urbanorum endum erit. in usurarum autem quantitate mos regionis erit sequendus: iudex igitur usurarum modum aestimabit et statuet. ipsius quoque rei interitum post moram debet, sicut in stipulatione, si post moram res interierit, aestimatio eius praestatur. item partus ancillaru
Abbreviated transcription (Latin):
Itidationem offerre legata¬
rius uł fidei cõmissarius
possit. ⁊ futurum sit ut ꝓpt̾
hoc appetitione lib̾alicatis
ex testõ sub moueatur nũ¬
quid honus satisdationis
ei renuttendum erit quod
uideatur ad iuuari rescripto

Expanded text:
legatarius uel fideicommissarius possit et futurum sit, ut propter hoc a petitione liberalitatis ex testamento submoueantur, numquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto
Abbreviated transcription (Latin):
scłm ea q̃ proponerentur
ercansa fideico. deben. Idez
quesiit anfruccus enis fũ¬
di qui ibi indiem mortis
coacti. manserint fidei cõ.
cedant cum plenissimates¬
tatoris erga affinẽ uolũtas
abeo quoq mamfestetur
quod reliqua colonorum
eiusdem possessionis ad eu
deri hoc solum querendur
an manifeste appareat de¬
fincta id de quo queretur
dan uoluisse Iuberto que
hr̃dem ex parte scripsit fim¬
dum per preceptionem¬

Expanded text:
m ea quae proponerentur ex causa fideicommissi deberi. Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem voluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem possessionis ad eumderi hoc solum quaerendum, an manifeste appareat defuncta id, de quo quaereretur, dari noluisse. Liberto, quem heredem in parte rescripsit, fundum per praeceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
sicumẽ agnata exhis ande¬
funcci fuus an hrdibꝰ restit¬
uenda sint post mortẽ lega¬
tarn anremaneant ap̃hrdes

Expanded text:
situm est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legatariae an remaneant apud
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse tutores. n cessatd̃em cu¬
ratoru obẽe tutorib det̾c ꝓ
nũaauit. si in dicm finite tu¬
tele idonci ꝑmansissent tuto
tutorum et magistratuũ ħẽ
ueniretur idoncus fuisse. In
usuris sb̃iciend̾ eum. qr cõtu¬
corib sius mutuam peccumã
pupilli accepit et cauit. certa¬
q usuras ꝓmisit. q̃s et abiide¬
bitores. pͥupillo dependent.
qr hic sibi nõ ꝯsũpsit nec cla
nec qͣi sua peccuma licñt̾ abi¬
titur. et insi hus usuris acõ¬
cutore mutiium cis daretur
alunde accepiss et multum
reffert palam apteq debitorẽ
seut exneui. et que ubet fac̾e
pupillo an st̃ amistratõe tute¬
ic puplli q utilitate latent̾ su

Expanded text:
fuisse tutores neque cessationem curatorum obesse tutoribus debere. pronuntiauit, si in diem finitae tutelae idonei permansissent tutortutorum et magistratuum: hocnueniretur idoneus fuisse. 54 usuris subiciendum eum, qui a contutoribus suis mutuam pecuniam pupilli accepit et cauit certasque usuras promisit, quas et alii debitores pupillo dependunt, quia hic sibi non consumpsit nec clam nec quasi sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet faceret pupillo an sub administratione tutelae pupillique utilitate latente su
Abbreviated transcription (Latin):
diui pis cauetur de impu¬
bere ad optando ut ex boĩs
que mortis tp̃r illius fu
quarta ad eum pertineat
qui adoptatus est. S bo
sunt patri restituit iussi
Si causa cognita emanci
patus fuerit quartam per¬
dit. Si quid itaꝙ in frau¬
dem eius alienatum fin̾it
quasi per calusi anam uł

Expanded text:
divi Pii cavetur de impubere adoptando, ut ex bonis, quae mortis tempore illius qui quarta ad eum pertineat, qui adoptatus est: sed siit patri, restitui iussit: si causpatus fuerit, quartam perdit. si quid itaque in fraudem eius alienatum fuerit, quasi per Caluisianam u
Abbreviated transcription (Latin):
quominus adimetur qu
ĩmo et si sic aduit quasi ẽx
debita portone institutus
morapparint cum mino¬
rem partem quam spera¬
uit accepisse equissimum
est admitti eum ad suuz
auxilium. s et si test ator
conuenisset heredem ut si¬
bi legatum solueretur mox
penituisset. puto eum pos¬
se adiuuan. ¶Si patrono
legatum sibi relictum ag¬
noũit idq fuerit cuctum
competit ei legictunum au¬
xilium quia id qd̃ sꝑauit
se habiturum nõ habet. S
et si nõ totum euctum sit
uerum aliquominus ht
q̃m putauit erit ei sb̃uem¬
endum. ¶Si ẜuoul filio
suo aliquid relictum patro¬
nus agnonent pinde acõ¬
tra tabulas bonorum pos¬
sessione repelletur atq si
agnonisset sibi relictum.
Sr et mortis causa don a¬
tonem agnouerit dicend
est repelli eum a contrata.
terum si eiumꝰ liuerrus do¬
naunit et sic accepit nõ id¬
curco erit repulsus a contra
t.a. bonorum possõne. quia
potest dicere sperasse q in
test. amento queq gratus
circa eum fieret. remnitiq

Expanded text:
nus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato conuenisset heredem, ut sibi legatum solueretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxilium, quia id, quod sperauit se habiturum, non habet. sed et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum. Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus adgnouerit, perinde a contra tabulas bonorum possessione repelletur atque si adgnouisset sibi relictum. Sed et si mortis causa donationem adgnouerit, dicendum est repelli eum a contra tabterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonorum possessione, quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique
Abbreviated transcription (Latin):
gradus hu uocantur
primum sin hr̾des scd̾o
legittum tercio pximi.
cognati deinde uir et ureõ
siue tabule test̾r. non extẽt
sue exstent si scd̾m eas uł
contra cas bonorum posẜonẽ
liberis boꝵ posẜo. datur non tm̃
his qui in potestatẽ parentis
usq in mortis tempus fuerũt
s emancipatis.

Expanded text:
gradus uocantur: primum sui heredes, secundo legitimi, tertio proximi cognati, deinde uir et uxor. Siue tabulae testamenti non exstent, siue exstent, si secundum eas uel contra eas bonorum possessionem liberis bonorum possessio datur non tantum his, qui in potestatem parentis usque in mortis tempus fuerunt, sed emancipatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cat. aut si clanse ad huc tabulc
sunt et sit inc̾tum an filiꝰ scrip¬
tus sit hr̃s. ¶s: quid ẽ simãdaũ
ut hrditate colligat an uidet
mãdasse ut adcat. ¶Quid si ut
riam distrabat. aut quid si peti¬
tam boꝵ possc̾em ratam habuit
mox filiꝰ ad eat hr̃ditatẽ. ¶Uel
ꝗd si ꝓhr̃de gereir mãdauit filiꝰ
adut hr̃ditatem an iussu uidea¬
cendam. ¶pat̾ filio ita scripsit¬
scio fili ꝙ ꝓtua prudentia inui¬
gulabis hrditati delate tibi lu¬
cu ticu puto uissu patris adissc.
¶Qd si mandauit si ex pedit adi¬
re adito si putas expedur adi¬
to erit issuadlitum. ¶Si corã
ticio iussit adre si arbitrio ticu
iucu recte puto uississe. ¶ Sr si m¬
andauit quasi ex asse instituto.
et inueniat exꝑtt. nõ puto ex
uissu adisse. ¶Qdsi exꝑte iussit
pot̾ exasse adire alit̾ atqsima¬
ram nõ puto quicꝙͣ egisse. at
si extestõ mãdauit pot̾it etab
incestato qmͣ nõfecit det̾iorem

Expanded text:
at: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres.Sed quid si mandauit, ut hereditatem colligat, an uidetur mandasse, ut adeat? quid si ut riam distrahat? aut quid si petitam bonorum possessionem ratam habuit, mox filius adeat hereditatem? uel quid si pro herede gerere mandauit, filius adiit hereditatem? an iussu uideacendam.Pat'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed si mandauiet inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si manam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, quoniam non fecit deteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
Iita legicum est. domum
et que menbi erunt cum
niorur mimos ad diem eractos
a debitoribus ait alus nominibꝰ
colccarentur non puto legitos
eẽ ⁊ labeomis distinctionem i¬
ite probo ꝙ scripsit necꝙ casus.
ab ẽet nimis eẽ. legatur nec ꝙ¬

Expanded text:
ita legatum est 'domum quaeque mea ibi erunt, cum moriar', nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem ualde probo, qui scripsit nec quod casu abesset, minus esse legatu
Abbreviated transcription (Latin):
cpupilo prestari deb̾et
s et iustudia.⁊ in cet̾¬
Ias neccͣlas in pensas:
debet impendi. ꝑ modo
Ifacuitatum. ¶post
pubertatem. queritur.
an actoris partes susti¬
nẽ debeat. qui ex carbo¬
miano missus est in po¬
ssessõnem ⁊ respoussuz
est rei ꝑtes cuͣm᷑ substi¬
ne debere maxime si ca¬
uit s et si uon caueat

Expanded text:
pupillo praestari debent, sed et in studia et in ceteras necessarias impensas debet impendi pro modo facultatium. Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qui ex Carboniano missus est in possessionem. et responsum est rei partes eum sustinere debere, maxime si cauit. sed et si non cauerat
Abbreviated transcription (Latin):
deuite ĩ qua presumptione
sunt qui in quacumqrre¬
gione comorantur ¶Cur
de uillico quereretur et an
instrumento mẽet et dubi¬
caretur.s ceũ. consultus.R.¬
sinonpensionis quantita
touetur deberi. idem cõsul¬
tus demeta molendaria .u.¬
si iusticuͣs eius fundi oꝑa¬
riis moleretur eamquoq
deben. Est autem meta m¬
ferior pars mole citillus
iupenor de bubulco quo
bubus ibiararet. sme deco
qui bones eis fundi ara¬
cores pasceret quereretir
deberi¶ deputatoribus qͦ
num partinere Item cum
fundus italegatus eẽt me¬
mo fundim seiamim ita
ut optimus maximusq
ẽ. cum onim instrum̃to
rustico et urbano et man¬
cipus que ibist. et querere¬
tur. senina deberentur.R

Expanded text:
deinde in qua praesumptione sunt qui in quaque regione commorantur. Cum de uilico quaereretur et an instrumento inesset et dubitaretur, Scaeuola consultus rsi non pensionis certa coleretur, deberi. Idem consultus de meta molendaria si rusticis eius fundi operariis moleretur, eam quoque deberi. est autem meta inferior pars molae, catillus superior. De bubulco quoq qui bubus ibi araret, sive de eo, qui boves eius fundi aratores pasceret, quaereretur, deberi. De putatoribus quorium pertinere. Item cum fundus ita legatus esset: "Maevio fundum Seianum, ita ut optimus maximusque est, cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis quae ibi sunt" et quaereretur, an semina deberentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus esset si seruum non ma¬
nunmiserit. et si manumise¬
rit legatum fundi ad meui¬
um translatum ẽẽt. legat᷑¬
rius de non liberando satis¬
dedit. et legatum accepit
et post ea liberauit. Que¬
satisdatione interposita acci¬
pere ab herede legatum po¬
terit. et si post ea ẜuum
ianumiserit. comissa sti¬
pulatione. heredi. uł fun¬
dum. uł quanti ea res est
restituet. eoq casu heres ei
cui ex sequenti conditione
legatum debuerit restituet
dem. Siita legatum esset
cum iupserit. Si iupta fu̾it
et h testator sciss. altum m̃¬
tri monium erit expec tand̾
nichilq int̾erit utrum ui¬
uo testatore. an post mortẽ
ea it̾um nupserit.

Expanded text:
tus esset 'si seruum non manumiserit' et, si manumiserit, legatum fundi ad Maeuium translatum esset, legatarius de non liberando satisdedit et legatum accepit et postea liberauit: quaesatisdatione interposita accipere ab herede legatum poterit et, si postea seruum manumiserit, commissa stipulatione heredi uel fundum uel quanti ea res est restituet eoque casu heres ei, cui ex sequenti condicione legatum debuerit, restituet Si ita legatum esset "cum nubserit", si nupta fuerit et hoc testator scisset, alterum matrimonium erit exspectandum nihilque intererit, utrum vivo testatore an post mortem ea iterum nubserit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊quis dolo malo fec̾it ut testeᷤᷤ
nõ ueniant et pł defficiat fa¬
cet si fidei ei qui dolũ admisit
comissu ẽ ut hr̃ditate restitũ¬
et. ca hrditas caduca cũ sius.
honeribꝯ fiet ut comod̾ legi
falcidie fiscꝯ sentiat dodrãtis
aũt fideicomissariꝰ. Pap̃.¬

Expanded text:
quis dolo malo fecerit, ut testes non ueniant, et per hoc deficiatur facet. Si fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. 3 Papin
Abbreviated transcription (Latin):
artianus. Siquis priore
fc̃o test̾o posterius fecerit tes¬
tamentum etiam si excertis.
rebus inposteriores tabulas
hr̾des instituit superius tam̃
cestamencum sublatum est
ut dun quoqz seuerus. et añ
rescripẜunt cuius constituto¬
ns uerba retuli. Cum ania
quoq preterea in constitutio¬
ne expressa sunt. Impr. seuer̾.
et ante cocceio campano testõ ẜo¬
rum br̃s scriptus sit: nire uale¬
re. ꝑuide ac si rerum mentio fc̃a
non esset s teneri hr̾dem scͥptũ
ut contentus rebus sibi datis
auc suppleta quarta ex lege

Expanded text:
tionum Si quis priore facto testamento posterius fecerit testamentum, etiamsi ex certis rebus in posteriores tabulas heredes instituit, superius tamen testamentum sublatum est, ut divi quoque Severus et Antoninus rescripserunt, cuius constitutionis verba rettuli, cum alia quoque praeterea in constitutione expressa sunt. "Imperatores Severus et Antrum heres scriptus sit, iure valere, perinde ac si rerum mentio facta non esset, sed teneri heredem scriptum, ut, contentus rebus sibi datis, aut suppleta quarta ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
arcel. Ex asse pr̃onum h̾r¬
dem instituit libertus cum
ducentos aureos iubonis
legati qd exneo pr̃at lega¬
tum proficit filio ad conse¬
quendam solidam que ei
legata sĩt q̃cumq ex ca le¬
gata non pr̃antur impu¬
tantur hrdim qͣrtam ꝑtem
que ꝓpt̾legem falcidiam
remanere aput eum deberet
Elsus. Si ꝓpt̾ ea que sub
condictõne legata sunt pẽ¬
det legis falcidie ratiopre¬
senti die data non tota uẽ¬
dicabuntur.

Expanded text:
rum.Ex asse patronum heredem instituit libertus, cum ducentos aureos in bonislegati, quod extraneo praestat legatum, proficit filio ad consequenda solida, quae ei legata sunt.Quacumque ex causa legata non praestantur, imputantur heredi in quartam partem quae propter legem Falcidiam remanere apud eum debetum.Si propter ea, quae sub condicione legata sunt, pendet legis Falcidiae ratio, praesenti die data non tota uindicabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem eiq fideiꝯ. dedit ⁊ eodẽ tes¬
tam̃to ita cauit. qd̾ ego lucii
ticiu hr̃de institiũ ifa eu .ad¬
ire hrditate nolo si is patria
potestate lib̾ato fũit q̃sitũ est
an acohrdibo en adita hr̃dit¬
te legatifilio fa. dati dies cess

Expanded text:
dit et eodem testamento ita cauit: 'quod ego Lucium Titium heredem institui, ita eum adire hereditatem uolo, si is patria potestate liberatus fuerit': quaesitum est, an a coheredibus eius adita hereditate legati filio familias dati dies ‹ce›s
Abbreviated transcription (Latin):
o mo Ꝯphensa pła legata nõ
fec̃ nec alud ꝓbare potenint.
sipuir fund̃ alt̾i uł alt̾um sub
cõdicione legauit. nam pen¬
dente cõdicione nõ erit elccto.
nec si moriatur ad hr̃de trãsi¬
re legatum uidebr. ¶Hrs ms

Expanded text:
hensa plura legata non facit. nec aliud probari poterit, si pure fundum alterum uel alterum sub condicione legauerit: nam pendente condicione non erit electio ne‹c›, si mor‹i›atur, ad heredem transisse legatum uidebitur. 'Heres meus
Abbreviated transcription (Latin):
neccͣiam. Nec enim equin
est in tp̃s pub̾tatis uen¬
trem uesci de alieno ĩtp̃r
pub̾tatis dilata controu̾¬
sia. S en u placet om̃s
controu̾sias. que quasi
status controu̾sias conti¬
nent in tp̃r pub̾tatis diffe¬
ri. S non ut his ĩ possoe
sit status controu̾sia dila¬
ta set sine possõne. Qmͣui
aũt p̾tor uentrem in possõ¬
nem mittat cum hus qb̃

Expanded text:
iam: nec enim aequum est in tempus pubertatis uentrem uesci de alieno in tempus pubertatis dilata controuersia. sed enim placet omnes controuersias, quae quasi status controuersiam continent, in tempus pubertatis differri, sed non ut in possessione sit status controuersia dilata, sed sine possessione. Quamuis autem praetor uentrem in possessionem mittat, cum his, q
Abbreviated transcription (Latin):
te autem matrimonio etiã
prohibente muliere.ticio
recte soluetur h̾ enim ⁊ mu¬
lieris inter est ut incipiat
ee dotata. Nam et si quis ⁊¬
ip̃am quoq peticionem ht
responderet eaq peccinam
petat neq dotis fieri uelit
non dubie doli sub mouebi¬
tur. exceptione. ante np¬
tias uero ticio uł muliere d̾¬
fimetis iegatum apud here¬
dem manet. quod si nolit e¬
am uxorem du ce causa le¬
gata quo ad mulieris ꝑso¬
nam attinet satiffactum ĩ¬
telliget᷑. Sed ticio legatum¬
petenti nocebit exceptio do¬
n .m. Sab̾. aut existimabat
nupta muliere ticio sine ca¬
utione legatum deberi qm̃
peccũia dotis efficeretur. S
cum añt iniptias quia pur
legatum est. peti pot̾. cauto
mulieri peccuiam reddi nece¬
ssaria erit. quod si maritus
uicio suo casa ceciderit ne¬
q soluendo sit numquid¬
soluendus aduersus here

Expanded text:
te autem matrimonio etiam prohibente muliere Titio recte soluetur: hoc enim et mulieris interest, ut incipiat esse dotata. nam et si quis ipsam quoque petitionem habere responderit eaque pecuniam petat neque dotis fieri uelit, non dubie doli summouebitur exceptione. ante nuptias uero Titio uel muliere defunctis legatum apud heredem manet. quod si nolit eam uxorem ducere, causa legati, quod ad mulieris personam attinet, satisfactum intellegetur, sed Tipetenti nocebit exceptio doli. Sabinus autem existimabat nupta muliere Titio sine cautione legatum deberi, quoniam pecunia dotis efficeretur: sed cum ante nuptias, quia purum legatum est, peti potest, cautio "mulieri pecuniam reddi" necessaria erit. quod si maritus vitio suo causa ceciderit neque solvendo sit, numquid adversus here
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃is neptis. pͥa quide facieppt̾
cõdiciõise u̾ba nõ ad mitti urd̃¬
batur. S cum ĩ fidei cõmissis uo¬
luntate spectar ꝯuemat abi¬
surclũ oc̃. rndi cessante pͥa sõ¬
sticutione ꝑtis nepti petitc̃em
denegari ꝙͣ totam hr̃e uoluit
auus si nouissimꝰ frĩs quoq
porcionẽ suscepiss peto dete
uxor Rin̾a uticũ morieris hr¬
ditatez meam iestituas filus

Expanded text:
liberis neptis prima quidem facie propter condicionis uerba non admitti uidebatur: sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, quam totum habere uoluit auus, si nouissimus fratris quoque portionem suscepisset. 'Peto de te, uxor ‹ca›rissima, uti cum morieris hereditatem meam restituas filiis
Abbreviated transcription (Latin):
nulla portio remãsura sit. ap̃
cum fructimo reggatus ẽ ieodẽ
s et si sine fructibꝯ rogatu est
ndde nõ enit idõca qntitas ad
inferenda ad eundi noctͣitatẽ
tem acccpit᷑ ut em̃ pecña.
ita nec lib̾tate ad cogend̾ in
sticutu accepisse satis estꝰ qd̃
si prior recrsau̾it placuit ut
recta uia ẜs possit postul it ũ
hr̃s adcat ⁊ siburstituat qd
ergo  et nõ alui s et ip̃i hr̃diro¬
gato sit restitũe. nõ d eidem

Expanded text:
nulla portio remansura sit apud cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. tem accepit: ut enim pecuniam, ita stitutum accepisse satis est. quod si prior recusauerit, placuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat.Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
cõez coactꝰ ẽ adur nam si pẽden¬
te ꝯdicione duruz ent idẽ ꝓbaie
cum et falcictia peĩtendo potu¬
it ĩduce noc ignoro posse clici
nullo modo fidei cõmissi petitõẽ
de negandã ei qui iura sepultͤ¬
rũad quinĩ sec̃tur ad eo sena¬
irliquit uoluit irlmq̃re ut nͨ
falcidia ex̾cere possit nec p̾ce¬
ptio ap̃ euzirtin quatur nec
supstitutio quoq ẜaꝵ tabula
filio meo hr̃s estocidẽ daretur.
Citiciaria hr̃dita ex trebelli¬
ano senato scõsulto iestitura
est memianã ỹrditatẽ ꝙͣ ticio¬

Expanded text:
cionem coactus est adire. nam si pendente condicione, durum erit idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullo modo fideicommissi petitionem denegandam ei qui. iura sepulchr‹o›rum adquiri insequuntur, adeo senarelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio apud eum relinquatur nec substitutio quoque secundarum tabularfilio meo heres esto" eidem daretur. Cui Titiana hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est, Maeviana
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ possõe hr̃ditatis filiã quoq
ea filuires uõꝵ insolidũ distra¬
xissent. Itez alias pignoride¬
dissẽt hr̃ditate post ca restitu
ilꝯstitit ex eo fro cct᷑aꝵ quoq

Expanded text:
in possessionem hereditatis filiam quoque ea filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto ceterarum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃cditate extrebelli.ino au
suspecta dic̾etur. totã recepit
suit qua irgatus sit.alii res¬
tim̃c totum restitue cogetur.
et erit in hac quaꝵ restitutĩx
trebelliano locus quartam cĩ
faicidie uur fidei cõmissanꝰ
irtin̾e nõ potuit nec adrem
funge uoluntas rata cõstim
t̾a nõ ultra dodrante̾ prat ali¬
ud est eñ exꝑsonahrdis con¬
ueĩri aliud. ꝓprio noĩe deffũc¬
tipcih astringi scd̃m que po

Expanded text:
Trebelliano, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam enim Falcidiae iure fideicommissarius retinere non potuit. nec ad rem functi voluntas rata constitutera non ultra dodrantem praestat: aliud est enim ex persona heredis conveniri, aliud proprio nomine defunct
Abbreviated transcription (Latin):
tolium ascendit. nam ut
paruisse quis condicõni
uideatur etiam scire debet
hanc conditõm insertam.
Nam si fato fecerit nõ uid
biles conditõnes testam̃to
ad scriptas ꝓ uullis hũdas.

Expanded text:
tolium ascenderit": nam ut paruisse quis condicioni videatur, etiam scire debet hanc condicionem insertam: nam si fato fecerit, non vidbiles condiciones testamento adscriptas pro nullis habendas.
Abbreviated transcription (Latin):
Nes ad sororem cplam quar
post mortem suam aꝑin ma¬
dauit talem scpsit scur te
uolo dair met ibi aiurosoctin¬
gentos fidei comissur debrio¬
rori ꝯstitit nec aliud ꝓband

Expanded text:
es ad sororem epistulam, quam post mortem suam aperiri mandauit, talem scripsit: 'scire te uolo donare me tibi aureos octingentos'. fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud proband
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾. G ona militis intestati
defuncti castrensia fisco non
uendicantur cumhr̃s legit¬
timus ad finem .uͥ. gradus
exticit uł pximus cognatus
euisdem gradus inter tp̃s.¬

Expanded text:
. Bona militis intestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra t
Abbreviated transcription (Latin):
inciuo dediss nõ recte solutũ
Quantuz aut filio meo diui¬
nuz sufficiat marina et iam¬
aria estimabũt. q̃ro an cõten¬
tieẽ debcant tutores arbitrio
mulienim.R2. sũptu boni u¬
iri arbitrio faciendũ. ¶Tuto¬
res dati ad ros italicas instr¬
umenta rome reppierũt. debi¬
cunia rome. aut ubicũq pe¬
titum fu̾it soluatur. q̃ro cu
neq debitores mitalia cẽnt

Expanded text:
Maevio dedisset, non recte solutum. "Quantum autem filio meo diurnum sufficiat, marina et Ianuaria aestimabunt": quaero, an contenti esse debeant tutores arbitrio mulierum. respondi sumptum boni viri arbitrio faciendum. Tutores dati ad res Italicas instrumenta Romae reppererunt debicunia Romae aut ubicumque petitum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Italia essent
Abbreviated transcription (Latin):
pͥscitun cum sus pectum cu qͦ
postulasse dicatur alias quid
cum magistratus plures tu¬
tores dant. nõ pri ad eos re¬
ũti pupilb pot̾.quam om̃es
cutores excusati fu̾nt. ĩꝓpoĩ¬
tocum unꝰ amagr̃atibꝰ dat̾
llegam cõueniend qui et sus¬
los. ac sinꝑtes dnindias tu¬
toros datieent trtorib cõces¬
sum ẽ adebitorib peccuniar
pupilli exigerent ip̃o ure u

Expanded text:
sertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur. alias quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores excus‹si› fuerint: in proposito cum unus a magistratibus datus llegam conueniendum, qui et suslos, ac si in partes dimidias tutores dati essent.Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere,
Abbreviated transcription (Latin):
am peccũlam non ex hrdi¬
tate s ex decisione habet.¬
¶Item si rei .p. i annos
singulos legatum sit. cũ
de lege falcidia queratur.
marcellus pucat tantum
uideri legatum. quantũ
sufficiat᷑ sorti ad usuras
trientes eius sũme que

Expanded text:
am pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet.Item si rei publicae in annos singulos legatum sit, cum de lege Falcidia quaeratur, Marcellus putat tantum uideri legatum, quantum sufficiat sorti ad usuras trientes eius summae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius patroni filii posse
aũt. et nepoti. assignare c̃¬
tum est.⁊ preferri filio. ne¬
potem assignatoris ꝯstat.
Uñ queri pot̾ an si finum
hat et ex eo nepotem possit
quasi duos hãt in potestate
spetie cum placeat etiam
qui ei in potestate recasur
est assignari quare non ad

Expanded text:
alterius patroni filii. Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris constat. Vnde quaeri poterit, an, si filium habeat et ex eo nepotem, possit, quasi duos habeat in potestate, specie cum placeat etiam ei, qui in potestatem recasurus est, adsignari quare non ad
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodauit tenebitur. hoce¬
dicto s et siquis filie familias
auctor facto sit adꝯͣhendu te¬
netur. Itemq ueri est si ancil¬
le quis tutore auccore cͥclidiss.
Nam omib istis modis ꝓptͥ.
tutorem decipitur isqui ꝯͣxit.
fuit. quam si tutoris auccori¬
tractat. an etiam ĩpatre debe¬
at dari hec accio qui filiam mi¬
norem .xii. anñ. nuptui dedit.
et mag̃ ꝓbat patri ignocend
eẽ qui filiam suam maturius
ĩfamiliam sp̃osi ꝑduce uoluit
affectu cm̃ ꝓpensiore mag̾ qͣm
dolo malo aduidi fecisse. osi
intra .xii. annos ħ decesẜit cũ
hret dotem putat. mł. si dolo
malo cõuersatꝰ sit. id ad ꝙ̃ dos
ꝑtin.posse maritu doli mali
ex ceptõe ꝯdicentem sũmonem¬
incaĩb in quibꝰ dote uł into¬
tum uł in ꝑtem si ꝯstabat ma¬
trimonium fũat incraturs.

Expanded text:
accommodavit, tenebitur hoc edicto. Sed et si quis filiae familias auctor factus sit ad contrahendum, tenetur. idemque iuris est, si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui contrafuit, quam si tutoris auctoritractat, in patrem debeat dari haec actio, qui filiam minorem duodecim annis nuptum dedit. et magis probat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in familiam sponsi perducere uoluit: affectu enim propensiore magis quam dolo malo id uideri fecisse. Quod si intra duodecim annos haec decesserit, cum haberet dotem, putat Iulianus, si dolo malo conuersatus sit is ad quem dos pertinet, posse maritum doli mali exceptione in casibus, in quibus dotem vel in totum vel in partem, si constabat matrimonium, fuerat lucraturus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicate qui conar puenurt.uo¬
luncate suas exposunit silio. fili
cum pris osfensam uercreturix
cut atestatore. nec subꝯdit̾de si
apre cmãcipato ẽet. hr̃dẽ cumĩ¬
scituet. ⁊ ĩ petrauit abco ut ami¬
cum suũ hrdem ĩstitu̾et atq ir
testõ amicꝯfilu ignoto testato¬
ri hrs institutꝯ est. nec quicũ¬

Expanded text:
ditate quicquam perueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institueret et impetrauit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testamento amicus filii ignotus testatori heres institutus est nec quic
Abbreviated transcription (French):
soluendonõ fint r̃õe acco sun
nõ est relicta ꝯ cutores q susp̾¬
cum face neclexert excuipa

Expanded text:
soluendo non fuit, rationem actus sui non est relicta, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa
Abbreviated transcription (Latin):
apͥatre suo: inctricus restitu¬
isse b̾rditatem dicebatur.
mox alter exfilus inuo ya¬
tre decessisse querebatur ans
qui super erat ex filiis ꝑtem

Expanded text:
patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem