comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ntia tor poros nlla etate Rephensibi¬
sia unste est isfud ciccromt aquod̃ ima
esectioem decrrasset pompems cese de
refrrendo preaintura inquit medẽ cs¬
pit sns ille simil uexatus ĩ comodis
pene cotidie satibula ꝓmutabat segno
muqͣm ab inquisitorib pecima Redim¬
ebat futurus Regum dñs t Regnor
Et tam di hoc in statu fint dones a¬
ameris emisis ct amelius toeta uira
nobilis si mi et affines eins Gille uero
amicissini simule destales uirgines
quar sũma tanc erat anctoritas m̃s¬
tis ac ualidis precib sibi uenia q̃si¬
erunt ubi illud memorabile ꝙ cum
Gilla dincius obstitisset neq ullus
p̾candi modus esset uictus ad ultim¬
n exclamant. uel diuino instinttu
uel sumana tu mõ comectura ce ui¬
cite ait ataꝵ hetote uobis cũttis ꝙ nob
sib hoc dampnosũ dampnũ predico
ant̃ uobis guomã suc que enrde adeo
mecum defendistis quadoq erit oxci¬
dio ⁊ Cesari eñ multi sunt marii. hec
sane munttiora uiri huins his forta¬

Expanded text:
hensibilis; unde est illud Ciceronis, a quo dum electione deerrasset Pompeium Cesari preferendo: Precinctura, inquit, me decepit. His simul ille vexatus incommodis pene quotidie latibula permutabat, seque nonnumquam ab inquisitoribus pecunia redimebat, futurus regum dominus ac regnorum; et tam diu hoc in statu fuit, donec Marcus Emilius et Aurelius Cotta, viri nobilissimi et affines eius, Sulle vero amicissimi, simulque Vestales virgines, quarum summa tunc erat auctoritas, multis ac validis precibus sibi veniam quesierunt. Ubi illud memorabile, quod, quum Sulla diutius obstitisset, neque ullus precandi modus esset, victus ad ultimum exclamavit, vel divino instinctu vel humana tantummodo coniectura: Et vincite, ait, atque habetote hoc nosum donum. Predico autem vobis, quoniam hic, quem enixe adeo mecum defendistis, quandoque erit excidio; Cesari enim multi insunt Marii. Hec sane inimiciora viri huius his forta
Abbreviated transcription (Latin):
solita ne quaqm in illius ore sor¬
debat/ nõ eni cupide neq ꝓ inam
iactançia sed coacte ⁊ pr̃o salute
mat̾iã ad suspitionũ ut dc̃m ẽ¬
se se arma ꝯuerterat, Et inter¬
alia legati scelera apud locros
dinussi duas in infannia Reflec¬
tebant / culcũ eu ab Anthioco Rege
ut nõ consulis legatu sed ut mo¬
deratore unicũ Romane rei pubde
bellum cui ac pacem in maib hn¬

Expanded text:
solita, nequaquam in illius ore sordebat; non enim cupide neque pro inani iactantia, sed coacte et pro salute materia, ad suspitionum se se arma converterant, et legati scelera apud Locros dimissi ducis in infamiam reflectebant: cultum eum ab Anthioco rege non ut consulis legatum, sed ut moderatorem unicum romane rei publice bellum eius ac pacem in manib
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis pauciora ꝙͣ socratis ꝯmen¬
dantur fuit en incer mlta disser¬
tissimꝰ ut dioi sicut eni nͣalis hi¬
scorie libro septio scͥptu ẽ/Cato
pͥmꝰ porcie gentis cres sumas in
noie Res p̾stitisse extiatus ẽ opti¬
mus orator optimꝰ Imꝑator op¬
timus senatoi. Et quod ad pͥmũ
actinet orones scͥpsit ĩnum̾as cu
⁊ si denullo a lio ꝙͣ se ipo edite sacis
multe eent ¶ Si quidem pro se qͣt̾
⁊ quadragesies cam dicit ne uinꝙͣ
seno coactus ut ꝑ alu deffẽdi uel¬
let ¶ Demq nec alius sepius ac¬
cusatꝰ ⁊ semꝑ sentenciis absolutꝰ
quod sume michi seu̾itatis simul
⁊ Innocecie signu fuerit nec latuis
mo sed gͣcis ecia littis oꝑam dedit
Qua etate hue collige ꝙ lacinas
ĩa semoi dedisset Et tam inter
lrãtos ab infancia scudiosos maco¬
num tenuit locum tanta uis Ingemi
fuit Tcripsit ⁊ libros origni famo¬
sum opus ⁊ libru Reꝵ Rusticaꝵ fuit
em p̾ter illa tra que dixiiꝰ ĩ sig¬
ins agͥcola/ Quod aut ad certu atti

Expanded text:
is pauciora quam Socratis commendantur. 5 Fuit enim inter multa disertissimus ut dixi; sicut enim Naturalis Historie libro septimo scriptum est, «Cato primus Portie gentis tres summas in homine res prestitisse extimatus est, optimus orator, optimus imperator, optimus senator». 6 Et, quod ad primum attinet, orationes scripsit innumeras, cum etsi de nullo alio quam se ipso edite satis multe essent, siquidem pro se quater et quadragies causam dixit, neque unquam senio coactus ut per alium defendi vellet, denique nec alius sepius accusatus et semper sententiis absolutus: quod summe michi severitatis simul et innocentie signum fuerit. 7 Nec latinis modo sed grecis etiam literis operam dedit; qua etate hinc collige, quod latinas iam senior didicisset; et tamen inter literatos ab infantia studiosos magnum tenuit locum: tanta vis ingenii fuit! Scripsit et libros Originum, famosum opus, et librum Rerum rusticarum; fuit enim preter tria illa que diximus insignis agricola. 8 Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
be potẽtissima mumassimaq ui¬
bem qui hamblem ad orbis Im¬
ꝑiem aspirante sic fregisset ut
et ciuitas in tͥbuto aĩo ⁊ duxeiꝰ
tͣnsmarma ĩ fuga omez Reponẽt
spem salutis ille qui nõ tͥhum¬
pho solu singulari uinico sedta
ab hoste eẽ ad augumẽtũ nõ głie
sed qnudie pelatu e ppłm roͣ¬
nu aliquãdo castigasset/ ꝙ seꝑpe¬
tuũ dc̃atorem ⁊ cõsulen facere
uoliuss ꝓ hibuisset q eciam ũt
scͥptum ẽ sc̃atuas sibran comitio
et postris in cireia ñ capitolio
in cella Ioius ponr illud quoꝙ ꝓ¬
hibuisset ne dec̾neretur ut ỹmago sua
dumphabilior natu e templo iouis
exiret illa mꝙͣ in patͥa / qua ẜuass¬

Expanded text:
be potentissimam inimicissimamque urbem, qui Hanibalem ad orbis imperium aspirantem sic fregisset, ut et civitas in tributo annuo et dux eius transmarina in fuga omnem reponeret spem salutis, ille qui non triumpho solum singulari et unico sed taab hoste etiam ad augmentum non glorie sed invidie relatum est, populum romanum aliquando castigasset quod se perpetuum dictatorem et consulem facere voluisset, prohibuissetque etiam, ut scriptum est, statuas sibi in comitio, in rostris, in curia, in Capitolio, in cella Iovis poni, illud quoque prohibuisset ne decerneretur ut imago sua triumphali ornatu e templo Iovis exiret; ille, inquam, in patria quam s
Abbreviated transcription (Latin):
trie libentate, sibi elegit exilium
abiit ꝙ lic̾num locũ aspũ soli¬
tarim ⁊ incultũ ubi honesciꝰ
ut ait Beneca ꝙͣ uaiis exulaẽt
loco molli ⁊ uolupeuoso / ubi eciã
quod ml̾ nĩme p̾ceunda posuerĩ
admiratio uirtutis que suos aues
nõ mou̾at p̾doni acĩe ꝯtraxit qui
qͣi ad uiscendũ deum alique do¬
mu ꝙ illiꝰ quasi templu aliquod
diffricanus ad noscendũ uenisse
Ratus quod incolaꝵ pauctas credi¬
bile faciebat p̾sidu suoꝵ ĩ suꝑi¬

Expanded text:
exilium, abiitque Liternum, locum asperum solitarium et incultum, ubi «honestius», ut ait Seneca, «quam Bais exularet», loco molli et voluptuoso. 6 Ubi etiam, quod inter minime pretereunda posuerim, admiratio virtutis, que suos cives non moverat, predonum aciem contraxit, qui quasi ad visendum deum aliquem domumque illius quasi templum aliquod Africanus ad nocendum venisse ratus, quod accolarum paucitas credibile faciebat, presidium suorum in superi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsupsit/ nec pacͥam aliquãdo de¬
siderans nec desideratꝰ a patria
Quin eciã ille moriens Reportari
corpus pomia uetuit / O. nõ minꝰ
iusta ꝙͣ uehemens indignatio Et
/o querella pro ex animo uiolenel
Iexp̃ssa Illi cin̾em suu negat qua
uerti in cinem nõ est passus et
ꝓ qua uiues tanta fec̾at de hac¬
⁊ mories obloqͥtur O. cã breui sod
cue saxis ac mic librus in here¬
ti ⁊ mã suro ĩ etño epigͣmate qu¬

Expanded text:
consumpsit, nec patriam aliquando deconsumpsit, nec patriam aliquando desiderans nec desideratus a patria; quin etiam illic moriens reportari corpus suum Romam vetuit – o non minus iusta quam vehemens indignatio! – et O querela pio ex animo violenter expressa! illi cinerem suum negat, quam verti in cinerem non est passus, et pro qua vivens tanta fecerat de hac moriens obloquitur. Et hoc tam brevi sed tunc saxis at nunc libris inherenti et mansuro in eternum epygrammate
Abbreviated transcription (Latin):
ces ꝙ tanti uiri uulcũ ꝯspexis¬
homibus si se offerant uen̾acionis
aplius nõ Recpient/ Ita se om̃ib¬
uero nec exilio societus liuoi
Iustaret ut uel nolens trahe̾tur ad
dicendam cam uicit tam̃ leuioi.
sentencia ĩ quaclaru nome tiberi
tus mira cũ laude adu̾sarn mag¬
nis ac iuistis ꝓbris accusatoꝵ ob¬
tiuuit ne quid ĩnolente ⁊ ab̾sente
Reum nouaretur ¶ Plurmũ
n̾õ laudis hoc assecutꝰ ac mĩtus
decreto canto gloriosior ẽ animi
lectou ignoscito ⁊ ꝓlixitate uinꝰ
multoꝵ breuitate ꝯpẽsa hoꝵ qͥde
nõ exigna ꝑtem in epla quadam
me sꝙͥsisse dudũ menun quoꝵ
Repeticio si fastidui parit inde red
denda erant hrie eni scͥbenti histo¬
riam silentio p̾menda nõ fuerãt
Illie aliud agenti sese obtulerãt
Et quia ad id quod maib cunc
erat ꝑtinẽ uidebatiui procul ad
ꝓpoitum traeta sut ¶ Ded ĩa tãde
uiri huiꝰ fiis esto mansit igit᷑
Affricanus uolutario in exilio Re¬
poito ꝙ Rure suo uite Reliquum

Expanded text:
 tanti viri vultum conspexishominibus si se offerant venerationis amplius non recipient». 45 Permisvero nec exilio satiatus livor instaret ut vel nolens retraheretur ad dicendam causam, vicit tamen lenior sententia, in qua clarum nomen Tiberiutus, mira cum laude adversarii et magnis ac iustis probris accusatorum obtinuit nequid contra nolentem et absentem reum novaretur, plurimum vere laudis hoc assecutus ac meritus decreto: tanto gloriosior est animi Lector, ignoscito et prolixitatem hanc multorum brevitate compensa. Eorum quidem non exiguam partem in epystola quadam me scripsisse dudum memini, quorum repetitio si fastidium parit, inde potius eradenda erunt; hic enim scribenti historiam silentio premenda non fuerant, illic aliud agenti se se obtulerant, et quia ad id quod in manibus tunc erat pertinere videbantur procul ad propositum tracta sunt. Sed iam viri huius finis esto. Mansit igitur Africanus voluntario in exilio repostoque rure suo vite reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
multi fuerit Censores uiri Il¬
luscres Cato unus Cognomen
Censorn mereretur.
an In lii Cesaris dic¬
tatoris exordia ut ple¬
raq mortalium fragil¬
ia progressus magui¬
fici finis ꝓceps. Adole¬
scens hand sane fiit dines ꝙmis nobi¬
essuma destirpe salicet quiden ab ipo
pomane urbis Initio et ante urbem cond¬
itame preclarum nomeñ Iusie gentis Iun¬
emo. Accessit ad domesticam difficulca¬
te intempestina mors patas qui illo a¬
inni etatis sextu decimui agente obut.
qt sol stellas sic ꝑatermm nomen fisa
peri quod nescientib pro de patiri sui¬

Expanded text:
multi fuerint censores viri ilmulti fuerint censores viri illustres, Cato unus cognomen Censorii mereretur.  Iulii Cesaris dictatoris exordia, ut pleraque mortalium, fragilia, progressus magnifici, finis preceps. Adolescens haud sane dives fuit, quamvis nobilissima de stirpe; siquidem ab ipso romane urbis initio et ante urbem conditam preclarum nomen Iulie gentis invenio. Accessit ad domesticam difficultatem intempestiva mors patris, qui, illo annum etatis sextumdecimum agente, obiit. ue quod, ut sol stellas, sic paternum nomen filii peri, quod nescientibus prodo, patrem hui
Abbreviated transcription (Latin):
runt multos demq senatu mo¬
uerunt graui notatos infamia
nominatin unu uiru cõsulare
lutium Quicum flaminum Tĩci
flamum magni duas frem ad¬
ueisus que grauissima extat at¬
M ardencissima marci Catomis oia
cio qua p̾fatur tale illud flagiti¬
um admisisse ut nec excusare
eum nec in senatu retine si cen¬
sor esset suus ipe germanus pos¬
cet addit dehinc facti sui cam
et ab illo ppetratum scelus exeqͥtur
quod cum quia uarie traditur qua¬
us in dubiis censoris testimoio
scandum sit qui nec mentui soli¬
tus nec mẽdacii suspectus nec
fingẽ aliquid adueu sario presen¬
ce et tam multis facti consciis
ausurus eet cum quia tam fedu
est ut libent̾ si fieri posset eus
memoriam abolerem ne uinꝙͣ
ad noticiam hominum pueniret
tale aliquid nõdicam a Roma¬
no duce sed a Romano cuie cõis¬
sum sciens sileo Ad summa
tal extitit hec cen sura ea
presertim parte que ad catonem
accutit ut cum et pͥus et poscea

Expanded text:
runt, multos denique senatu morunt, multos denique senatu moverunt gravi notatos infamia, nominatim unum virum consularem Lucium Quintium Flaminium, Titi Flaminii magni ducis fratrem, adversus quem gravissima exstat atque ardentissima Marci Catonis oratio. 50 Qua prefatur tale illum flagitium admisisse ut nec excusare eum nec in senatu retinere, si censor esset, suus ipse germanus posset. Addit dehinc facti sui causam et ab illo perpetratum scelus exequitur, quod, tum quia varie traditur quamvis in dubiis censoris testimonio standum sit, qui nec mentiri solitus nec mendacii suspectus nec fingere aliquid, adversario presente et tam multis facti consciis, ausurus esset, tum quia tam fedum est ut libenter si fieri posset eius memoriam abolerem, ne unquam ad notitiam hominum perveniret tale aliquid non dicam a romano duce sed a romano cive commissum, sciens sileo. 51 Ad summam talis extitit hec censura, ea presertim parte que ad Catonem attigit, ut cum et prius et postea
Abbreviated transcription (Latin):
bus supͣ Regis Cascra descendes
ac p̾apiti mulca uciq et ut qui¬
dam auctores quadraginea milia
de exercitu Regio piere quinꝙ
milia capta sunt de Romains
no insi centum quinquaginta
ceciderunt/ Itaq consul Reigeste
nutium romain missurus non
alium ꝙͣ per quem precipue gesta
erant ip̃m mittẽt Catonem qͥ tuc
legatus consularis erat ut liuiꝰ
ait seu tͥbunus militaris ut a ce
ro idem ip̃e subinde nõ multo
post tempore nobilitate que hũc
uirum et oderat et timebat sum¬
mis scudiis adu̾sante ꝯpecitõi¬
bus mulcis illust̾bus hic prela¬
tus et Censor factus nõ in se so¬
lo adueusarios suos uicit sod
in collega fa eciam que poscebat
lutiosa i licet ualerio flacto
que ini cõsulatu ⁊ collega huerat
couruptos mores extu pari pristos
misceri ¶Censores facti ambo ul¬
ca cõst̾natone nobilium censerã
se uerissima exegunt oꝑa publica
multa et diffialia locauerunt
multis equos publicos ademe¬

Expanded text:
bus, supra regis castra descendens, bus, supra regis castra descendens, ac precipiti multa utique et ut quidam sunt auctores quadraginta milia de exercitu regis periere, quinque milia capta sunt, de Romanis nonnisi centum quinquaginta ceciderint, itaque consul, rei geste nuntium Romam missurus, non alium quam per quem precipue gesta erant ipsum mitteret Catonem, qui tunc legatus consularis erat ut Livius ait, seu tribunus militaris ut Cicero. 48 Idem ipse subinde non multo post tempore, nobilitate que hunc virum et oderat et timebat summis studiis adversante, competitoribus multis illustribus hic prelatus et censor factus, non in se solo adversarios suos vicit, sed in collega etiam quem poscebat, Lucio scilicet Valerio Flacco, quem in consulatu quoque collegam habuerat, corruptos mores extirpari, priscos inseri. 49 Censores facti ambo multa consternatione nobilium censuram severissimam exegerunt, opera publica multa et difficilia locaverunt, multis equos publicos ademe
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilioq uicerat/ et lingua senex
atq orone defendit ip̃mq Gal¬
bam de accusatore reũ fecit et
ad iudiciũ ppłi ꝓtraxit. his mo¬
ribus ut adu̾sus hosces sie ad¬
u̾sus ciues indomitus neq in
acie neq in curia ulli uinꝙͣ ces¬
sit/ Sed ut ip̃e eciã ad hĩstorie
serĩẽ iam Reu̾tar Cato ꝑtim pa¬
catis ꝑtim domitis hispanis mag̃¬
nisq ibi pͥmũ ferri atq argẽ¬
ci uectigalib inscitutis quĩb
post mõdu in dies auctis die¬
tior proiucia facta ẽ ¶Premis¬
sis qs Romami nũciis uietorie qͣ
supplicatoem tridui senacꝰ c̾uit¬
uit ¶Ipe post Rediens in hispa¬
ma c̾umphauit Idem postra ma¬
rco dctilio glabrione cõsule eo
p̃lio quod adu̾sus Anchiotum Sy¬
rie Regem ad Thermophilas ge¬
scum ẽ Iugum galidiumi Ro¬
manns et situ et p̾sidio ĩfestum
nempe augustiis eminẽs ab Echo¬
lis insessum possessũq couripuit
atq inde deiectis ⁊ ĩt̾fectis hosti¬

Expanded text:
consilioque vicerat, lingua senex consilioque vicerat, lingua senex atque oratione defendit, ipsumque Galbam de accusatore reum fecit et ad iudicium populi protraxit. His moribus ut adversus hostes sic adversus cives indomitus, neque in acie neque in curia ulli unquam cessit. 45 Sed ut ipse etiam ad historie seriem iam revertar, Cato, partim pacatis partim domitis Hispanis, magnisque ibi primum ferri atque argenti vectigalibus institutis, quibus postmodum in dies auctis ditior provincia facta est, premissisque Romam nuntiis victorie, qua supplicationem tridui senatus decrevit, ipse post rediens de Hispania triumphavit. 46 Idem postea, Marco Acilio Glabrione consule, eo prelio quod adversus Anthiocum Syrie regem ad Termophilas gestum est, iugum Gallidrummi Romanis et situ et presidio infestum – nempe angustiis imminens, ab Etholis insessum possessumque – corripuit atque inde deiectis et interfectis hosti
Abbreviated transcription (Latin):
aggrede̾tur modescissimꝰ p̾cerꝙͣ
ubi oratorui munꝰ acciꝑet ibie¬
rat in oroe uehemẽtissimꝰ nulli
cedens imo quidem eo durior
crebro illos accusans crebrius ut
dixi accusatꝰ et seꝑ absolutus
nec de laboie uiꝙͣ nec pioilo uit¬
tus aut t̾ritus securꝰ semꝑ ⁊ ĩde¬
pessus ad oñia ita ut corꝑe fer¬
a rei pub ᵉ admistracõe cessaret nul¬
lam traquilla peitus uite ꝑtem
nũlla q emuloꝵ ab Inudia tu¬
cam egit Itaq sexto et oetuage¬
simo anno suꝑ cͥnne capitali cũ
iuuenes oratores p̾sco eent qui
etatẽ ⁊ Innoceciam tati uiri ad¬
iuuare possent et ꝓ ceg̾e̾ nullius
op̃e uoluit sed ip̃e ꝓ se eni dicit
nõ sine ascanciũ miraculo ꝙ ne¬
mo ul seno os ꝓplexum uł debi¬
litatis arteriis fracta uoce nel
labatem ulla ex ꝑte memoriam
nõre pocuerit. Anno demũ nona¬
gesmio// Sgio galbe oratori facũ¬
sissimo hispanos accusanti se se
opposuit et quos Iuueis manu

Expanded text:
aggrederetur modestissimus, preterquam aggrederetur modestissimus, preterquam ubi oratorium munus assumeret. Ibirat in oratione vehementissimus, nulli deferens, imo quidem eo durior crebro illos accusans, crebrius ut dixi accusatus et semper absolutus, nec labore unquam nec periculo victus aut territus, securus semper et indefessus ad omnia, ita ut et corpore fera reipublice administratione cessaret, nullam tranquillam penitus vite partem nullamque emulorum ab invidia tutam egit; itaque sexto et octuagesimo anno super crimine capitali, cum iuvenes oratores presto essent qui etatem et innocentiam tanti viri adiuvare possent ac protegere, nullius opem voluit, sed ipse pro se causam dixit non sine astantium miraculo, quod nemo vel senio perplexum vel debilitatis arteriis fractam vocem vel labantem ulla ex parte memoriam notare potuerit. 44 Anno demum nonagesimo Sergio Galbe oratori facundissimo Hispanos accusanti se se opposuit et, quos iuvenis manu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ parcior ꝙͣ sibi. demq nichil pret̾
curas imꝑn q nome p̾cipuu ex ex¬
citu suo habens dum ĩ eam ubi
hec gessit ꝓiuntiã ꝓficisce̾tur¬
¶ Dux excitus ꝯ sul ppli Romani e¬
diuis pellibus pro stragulis ui¬
no ciboq nõ alio ꝙͣ quo Remiges
unicus atꝙ omi ex ꝑte mirabilis
lum em cet̾i ad unu aliquid
alii ad eloq̃ntiam alii ad sciam
Iuris que tũe honoratissia Res
erat alii ad ꝑitiam Rei militaris
⁊ bellicam głiam hic ex equo ad
onna ꝓmptus erat/ Si lius opã
daret ad lr̃as Gi armis ad ar¬
ma no ad alud natũ crede̾s pos¬
cremo quicquid agẽ accepisset
id ui suu artificiũ censiusẜ
nec facile erat cui Rei eet aꝑtior
udicare in iuuecute mltis insig¬
nibus honescatus pugnis post¬
ꝙͣ ad etatem et dignitates uenit
laude mltiplici nulli hõmi scdus
Iuris cõsultus pitissimiꝰ orator
elegãtissimꝰ senator grauissimus
Imꝑator fortissimꝰ et in oi quod

Expanded text:
que parcior quam sibi, denique nichil preter que parcior quam sibi, denique nichil preter curas imperiique nomen precipuum in exercitu suo habens. 39 Dum in eam ubi hec gessit provinciam proficisceretur, dux exercitus, consul populi romani, edinis pellibus pro stragulis vino ciboque non alio quam quo remiges unicus atque omni ex parte mirabilis; cum enim ceteri ad unum aliquid, alii ad eloquentiam, alii ad scientiam iuris, que tunc honoratissima res erat, alii ad peritiam rei militaris et bellicam gloriam, hic ex equo ad omnia promptus erat; si literis operam daret ad literas, si armis ad arma non ad aliud natum crederes. 41 Postremo quicquid agere obcepisset, id unum suum artificium censuisses, nec facile erat cui rei esset aptior iudicare: in iuventute multis insignibus honestatus pugnis, postquam ad etatem et dignitates venit laude multiplici nulli hominum secundus, iurisconsultus peritissimus, orator elegantissimus, senator gravissimus, imperator fortissimus et in omni quod
Abbreviated transcription (Latin):
cipit Segestia solam urbem mag¬
nam ac potentem necesse habuit
ui acq opibus expugnare hec
int̾ iam cũ tuca om̃ia uide̾ntur
noua huc atq huic bella Rena¬
ta sut indignatib hispanis ut
dixi se uelut in noua Redigi ẜ¬
uitutẽ Sisprimu Romanis int̾
multa bellũ adu̾sus Turdetanos
ac celtibos fuit onna ĩ cõsulis uir¬
tute acq oꝑa ꝑfecta acq ꝯp̾ssa sũt
multa ꝑ hoc tempus opida la ce¬
canos ad ultimũ ac regiũ castru
cepit miris autibus multoq cõ¬
silio/ Quequide onna cuicumq
altĩ duci ꝑ diffialia fuissent Ita
undiq pululabat noui ⁊ mopi¬
mi reꝵ motus ¶ Sed exuua du¬
cis uirtus ad singła nõ solum
magna sed mĩma nõ cogitando
cantumõ aut iubendo sedagedo
ꝑ se ip̃am pus om̃em difficulta¬
cem aspicate ꝙ uincebat seuissimꝰ
Imꝑator sed in nullũ seu̾ior ꝙͣ
insemet ip̃m nulli laboris ui¬
gilie ꝙ largior nulli sompin aibi¬

Expanded text:
cepit; Segestiam solam urbem magcepit; Segestiam solam urbem magnam ac potentem recesse habuit vi atque operibus expugnare. Hec inter, cum iam tuta omnia viderentur, nova hinc atque hinc bella renata sunt, indignantibus Hispanis, ut dixi, se velut in novam redigi servitutem. Asperrimum Romanis inter multa bellum adversus Turdetanos ac Celtiberos fuit. Omnia tamen consulis virtute atque opera perfecta atque compressa sunt. Multa per hoc tempus oppida, Lacetanos ad ultimum ac Regium Castrum cepit miris artibus multoque consilio. 38 Que quidem omnia cuicunque alteri duci perdifficilia fuissent, ita undique pullulabant novi et inopini rerum motus; sed eximia ducis virtus ad singula non solum magna sed minima, non cogitando tantummodo aut iubendo sed agendo, per se ipsam presens omnem difficultatem asperitatemque vincebat: severissimus imperator, sed in nullum severior quam in semetipsum, nulli laboris vigilieque largior, nulli somni cibi
Abbreviated transcription (Latin):
muros suos eu̾teret pot̾a̾t tã ĩmi¬
te impium ad rebellione hortari
si genale p̾ceptu ẽẽ cognosdẽt ¶ Aũc
dum quelz sibi uni nõ aliis ius¬
sum credit metu om̃es imꝑiis
paruere hoc historicoꝵ comunz
habet asẜcio apud historie aũte
pacrem Titum liuiũ alit̾ seres he
ꝯuocasse Catone omium unbium
legatos atq eis ostendisse Rebellio¬
nes eoꝵ Romanis quidem laborio¬
sas hyspanis nõ piculosas et pes¬
tiferas ac funescas ee hortatum
deinde rebellionib abscinent ut¬
in ꝯmue cosulerent ml Respõden¬
tibus ad delibandu illis aliquot
dieꝵ spacii dedisse/ quo exacto
Reuocatis itum q tacẽtib ip̃m cõsi¬
lio quod ab illis poposcerat in se
assupto misisse cu cũquaq nũcios
acq edicta in bno die ꝑ Romaos
qui in uibui p̾scidiis erant muri
omes euterentiu ¶ Quo sto ipe
illico ad eos qui ad huc rebella¬
bant cũ excitu ꝓ fectus om̃es fer¬
me metut̾ritos in deditione ac¬

Expanded text:
muros suos everteret. Poterat tam immimuros suos everteret. Poterat tam immite imperium ad rebellionem hortari, si generale preceptum esse cognoscerent; nunc, dum quelibet sibi uni non aliis iussum credit, metu omnes imperiis paruere. 36 Hoc historicorum omnium habet assertio; apud historie autem patrem Titum Livium aliter se res habet: convocasse Catonem omnium urbium legatos atque eis ostendisse rebelliones eorum Romanis quidem laboriosas, Hispanis vero periculosas et pestiferas ac funestas esse; hortatum deinde ut rebellionibus abstinerent, utin comune consulerent; nil respondentibus ad deliberandum illis aliquot dierum spatium dedisse, quo exacto revocatis iterumque tacentibus, ipsum, consilio quod ab illis poposcerat in se assumpto, misisse circumquaque nuntios atque edicta ut uno die per Romanos, qui in urbium presidiis erant, muri omnes everterentur. 37 Quo facto ipse illico ad eos qui adhuc rebellabant cum exercitu profectus, omnes ferme metu territos in deditionem ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ꝓũais sed ip̃a eciã Italia
aptiorem ẽẽ ⁊ locoꝵ natura et ho¬
minu nngemis/ Erat aut Laconi
eo aplius negocii ꝙͣ cet̾is ducibus
qui sub cpus belli punici ĩ hispa¬
ma res gessissent ꝙ cũc odio et¬
Carchagniensiu imꝑii ad roma¬
nos hispam traffugiebat et cum
eoꝵ inditione recipentur liberari
sibi grauissimo ẜuitio uidebant᷑
¶Nue aliquot ꝑ ãnos utrors eo
dio dessueti trahi in ẜuitute nu¬
ẜunia se putabant/ Ideoq cocidie
noui motus erupebant Quibus
consul occurrendu cogitans ut re¬
belliones tolleret instrumẽta Rebel¬
lionu hoc est arma ⁊ mema tolle
hispanis instituit et auma quide
nulla sine armis eet hom uita
ne Rigor aios asparet ¶Cato aut
re audita uiro actu ferocia aior
in om̃ib metiens ad collendum
menia multo ecia ꝙͣ pͥus intentior
est effus duplex de hue rei fa¬
ma ẽ ¶ Quidam se̾bũt misisse
eũ lras seꝑatun ad singlas ciuita¬
tes cũ p̃cepto ut scatum una queq

Expanded text:
talia “aptiorem esse et locorum natura et hominum ingeniis”. 33 Erat autem Catoni eo amplius negotii quam ceteris ducibus, qui sub tempus belli punici in Hispania res gessissent, quod tunc odio Carthaginensium imperii ad Romanos Hispani transfugiebant et, cum eorum in ditionem reciperentur, liberari sibi gravissimo servitio videbantur; nunc, aliquot per annos utrorunque dominio desueti, traihi in servitutem miserrimam se putabant ideoque quotidie novi motus erumpebant. 34 Quibus consul occurrendum cogitans, ut rebelliones tolleret, instrumenta rebellionum, hoc est arma et menia, tollere Hispanis instituit et arma quidem nulla sine armis esset hominumne rigore animos asperaret; Cato autem, re audita, uno actu ferociam animorum in omnibus metiens, ad tollendum menia multo etiam quam prius intentior est effectus. Duplex dehinc rei fama est. Quidam scribunt misisse eum literas separatim ad singulas civitates cum precepto ut statim unaqueque
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝙͣ ip̃e uł alius an illum diẽ
comitancior ueit ¶ Et quasi cũ
ueisset oblitus de obiectis nchil
sed de suis uictoriis Rebus q qͦs
gesẜat multa disẜunt orone a¬
deo magͥfica / ut constaret nũꝙͣ
alias hõnnem aut altiꝰ aut ue¬
rius laudatum minirũ dicebat

Expanded text:
alius ante illum diem ad iudicium venit; et, quasi cur venisset oblitus, de obiectis nichil sed de suis victoriis rebusque quas gesserat disseruit oratione adeo magnifica, ut constaret numquam alium hominem aut altius aut verius laudatum. Nimirum: dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
sitam sclis uno die uel celocenꝰ
erecturi uel fundicus deiecturi Is¬
ant nõ in prelii spe ac metu ba¬
rio omibz fere mens ead̃ bnaq
cogitatio ciuq pro se ante oculos
uer sabantͣ huic mors exiliui car¬
cer et ẜuitus et flagella et lu¬
uita et̾ imꝑium et patria et li¬
btas et gaudia et tͥumphi medi¬
um nichil animis occui sabat sua
sponte p̾terea sic affectos actende¬
bant ad hortatões ducu huic in¬
de magͥfice et quali Rei natura
et cõdicõne audien cũi exigente

Expanded text:
uno die vel celotenus erecturi vel funditus deiecturi! Ibant vero in prelium spe ac metu vario; omnibus fere mens eadem unaque cogitatio: cuique pro se ante oculos versabantur hinc mors exilium carcer et servitus et flagella et luvita et imperium et patria et libertas et gaudia et triumphi; medium nichil animis occursabat. Sua sponte preterea sic affectos accendebant adhortationes ducum, hinc inde magnifice et quales, rei natura et
Abbreviated transcription (Latin):
huc historie locum uel legendo
u̾entia pomani nomis sine cuiꝰ
infania Res narrari ne quit que
facile silenciũ impecͣret inisi eent
onna me licet occultate notissĩa
exitu qui cũ plurima bella ges¬
ferit semꝑ ĩuctus fuit semper

Expanded text:
hunc historie locum vel legendo verentia romani nominis, sine cuius infamia res narrari nequit; que facile silentium impetraret, nisi essent omnia me licet occultante notissima.  qui cum plurima bella gesserit semper invictus fuit, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ueisset disceptatũ q foret in
senatu placuit legatoem ad as¬
piciendas res in affrica mitti
mo ad id oportunior uisus ẽ¬
qui et rem nosset egregie et
ꝑciu alt̾i uica carior alt̾i mor¬
te formidablior foret ueru ipe
cum sociis audito Iure ꝑ ciũ ĩsp̾cis¬
q Rebus indecisam licem ⁊ uentu¬

Expanded text:
venisset disceptatumque esset in senatu, placuit legationem ad inspiciendas res in Africam mitti, m ad id aptior visus equi et rem nosset egregie et partium alteri vita carior, alteri morte formidabilior foret. 85 Verum ipse cum sotiis, audito iure partium inspectisque rebus, indecisam litem re
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset quodq om̃em trasit indig¬
ntate si ua est infanna/ Cato senso¬
rius et ip̃e eciam sumis uir non
cm̃ accusatoribus fauerit sed ad ex¬
cusandu illos impulerit affrica
magͥtudiem et uiuentis et quodiul¬
to ẽ gͣuiꝰ defueti ceu nimnia et Rei
to idem questor in diffraca sub Sa¬
pione craiecisset ¶ Sed nulla acriꝰ
ꝙͣ familiare odui ubi semel exarse¬
rit p̾sto iueit alimẽta. Ceteꝵ brba
Romana sui ducis accusatoe pinoca

Expanded text:
dque omnem transit indignitatem, si vera est infamia, Cato Censorinus, ipse etiam summus vir, non tantum accusatoribus faverit sed ad accusandum illos impulerit, Africani magnitudinem et viventis et, quod multo est gravius, defuncti ceu nimiam et rei to idem questor in Africam sub Scipione traiecisset. Sed nullum acrius quam familiare odium: ubi semel exarserit, presto invenit alimenta. 2 Ceterum urbs romana, sui ducis accusatione permota,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiis ⁊ ne quiꝙͣ in eiꝰ laudib¬
se alicubi excuset Sed ẽubi uer
bo se excusanţẽ Res accuset ¶Ex
hac tanta uictoria/ Sapio nichil
in domu suam Retulit p̾t̾ et̾uam.
ne suorp an famliarium an po¬
puli fauore an ałr inc̾tum sit

Expanded text:
is laudibuse alicubi se se excuset; sed est ubi se verbo excusantem res accuset. 79 Ex hac tanta victoria Scipio nil in domum suam retulit preter eternane suorum an familiarium an populi favore an aliter sit
Abbreviated transcription (Latin):
et castra quidem ac armateati¬
es equis int̾uallis duces suos
uisure ꝯsiscerant Ipi ad descina¬
dum colloquio locum ꝑgñt ubi
nõ iisi uno quisq coĩtatus inter¬
prete sme armis ac nõ sine quo¬
dam ut inter tancos uiros usu
accidit scupore alc̾no fortunatis¬
sumi hactenus duo duces ac for¬
tissuni omiu conuen̾e ¶ Illic
Rupto pͥmus hasdrubal silen
dei nichil esset ostende̾ precicoꝵ
quoq et instanc̃ ꝯmemoracõe
discrimiuut pacem laudare et
uictoriam ꝑgentis laboris ac
ꝑiculi Restaret quid malorum
gesta laudib miris attollẽ suade

Expanded text:
Et castra quidem atque armate acies equis intervallis, duces suos visure, constiterant; ipsi ad destinatum colloquio locum pergunt; ubi nonnisi uno quisque comitatus interprete, sdam, ut inter tantos viros usu accidit, stupore alterno fortunatissimi duo duces hactenus ac fortissimi omnium convenere. Illic rupto primus Hanibal silentdei nichil illi esset ostendere; preteritorum quoque et instantium commemoratione discriminum pacem laudare et victoriam aspiranti laboris ac periculi restaret, quid malorum gesta laudibus miris attollere atque
Abbreviated transcription (Latin):
uolenciũ in Affricam ꝓficisci ut seu
bellum Restare bicto hambale facile
ꝑ eos ꝑfligari posset seu pax fien¬
da eet ip̃i głiam ante pacis arriꝑ¬
ent in quib p̃apui erant. Titus
Claudins ⁊ Cornelius leneulus qui¬
sed pͥmũ papiti głie cupidicati in
ꝓuniciã ꝓperantẽ indignata ut sice

Expanded text:
volentium in Africam proficisci, ut seu bellum restaret victo Hanibale facile profligari posset, seu pax instaret ipsi gloriam tante pacis arriperent. In quibus precipui fuerunt Titus Claudius et Cornelius Lentulus, qui precipiti glorie cupiditate in provinciam properantem, indignata ut sic d
Abbreviated transcription (Latin):
cessabit/ quam ob cam dubĩ nõ
est quun ⁊ multa prorsus omissa
destituta atq in ꝓcursu Reꝵ a Ro¬
manis ducib int̾missa sũt e¬
rosꝙ nõ ẽẽ hoc illus quẽ sepe
Sdico Romane uirtutis ut uel
acedat ad Res magnas adipisce¬
de głie desiderio uel resiliat a¬
eoꝵ qui uirtutem sola ip̃uis pu¬
lcritudine deleetati nulla cã exte¬
rius impellentem ꝯplexi sunt
ribus susceptis ꝑiculis q addi¬
tis nõ quasi m̾cedem Reꝵ gescaꝵ
desideret głiam/ Et hec glorie
cupiditas ut ait idem in mag¬
nis aĩs ⁊ ingeniis plerumq cõ¬
tigit/ eoq magis si sut ad Rem
militare apti cupidi belloꝵ gere
doꝵ / Ei ergo tot Impedimẽtis
obstantib cot tam claros Roma¬
nos duces nouimꝰ / quid illos fu
siue successoris aut college me
ut unde discesẜam reuertar potest
dubiu ẽẽ qͥn hac dempta solicitu
umꝙͣ ad alc̾um Scipionẽ uenturiꝰ¬

Expanded text:
cessabit; quam ob causam dubium non est et multa prorsus omissa er, destituta atque in procursu rerum a romanis ducibus intermissa. 44 Hrosque non esse hoc illius quam sepe predico romane virtutis, ut vel accedat ad res magnas adipiscende glorie cupiditate, vel resiliat aeorum qui virtutem, sola ipsius pulcritudine delectati, nulla causa exterius impellente complexi suntribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam»; et hec “glorie cupiditas”, ut ait idem, «in magnis animis et ingeniis plerunque contingit, eoque magis si sunt ad rem militarem apti, cupidi bellorum gere Si ergo tot impedimentis obstantibus tot tam claros romanos duces novimus, quid futuros sque successoris aut college metut unde discesseram revertar, potest esse dubium quin, hac dempta solicitudlabor ad alterum Scipionem fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Inde nichil cctandum ratus
et quas pͥus huerat et que nuper
aduen̾ant in unã classem coactis
diggressꝰ ucica portũ Carthag̃is
petebat cogitãs credo si quid spus
Carchagniensib suꝑesset quic qͥd
is esset in mari potissimũ ausu¬
ros iam ꝓpe hoscia portus erant¬
unica uellata in fulis et oliuaꝵp
ramis fuit obuia succedens ꝙ ad
tei Implorarent / nichil responsũ
ẽ aliud ꝙͣ ut ad Cumetẽ quo Sap¬
io Cascra moturus erat seq̃rent᷑
cum t̾ricandi magis ꝙͣ ad pr̃s¬
inuadendi ꝓpoito speculatus Occa¬

Expanded text:
Inde, nil cuntandum ratus,Inde, nil cuntandum ratus,et quas prius habuerat et que nuper advenerant in unam classem coactis, digressus Utica portum Carthaginis petebat, cogitans credo siquid animi Carthaginensibus superesset, quicquid id esset, in mari potissimum ausuros. 29 Iam prope hostia portus erantunica velata infulis et olivarum ramis fuit obvia succedensque adericordiam implorarent, nil responsum est aliud quam ut ad Tinneten, quo castra moturus erat, sequerenttum territandi magis quam invadendi tunc proposito speculatus, Octa
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus a ppło domũ Remeasset
anno poscꝙ puer inde discesẜat
sexto et trigesimo cunctis audien¬
cibus nõ hec inquit tantũ p̾lio
sed unu̾so bello uietũ me ꝓfiteor
nec spem uobis ullam suꝑessem
si ut pacem si fieri potest a Roma¬
nis heamus/ Cuius ꝯsiliũ secuta¬
cos petende pacis ad Ecipionem
hor ipoꝵ ducũ et ab aliis sepe
maiores alibi strages edite sint
Si penset᷑ camen Rei u̾itas ⁊ efftus
bictorie si ꝑiculi huie et luic p̾lii
magͥtudo de quib est dc̃m. uerum
dep̃henditur quod ait florus quiã
nõ fuit maior sub imꝑio Roma¬
no dies ꝙͣ ille quo hec gesta sũs
CCesa hosciũ nõ nisi paulo plus ꝙͣ
uigniti milia cotidem capta Rli¬
et locoꝵ ꝑicia euaẜe capti inter
ceta undecim elephates neꝙ in¬
cruenta uictoria Romais fuit
quo p̾liũ gescum est nĩcius suꝑ¬
ueit ¶ P. lentulũ cũ qͥnquagin¬
ta Rostratis et centũ on̾ariis naui¬
necͣcitas exigit Refertis missum
ex captis ac spoliatis in mensam

Expanded text:
vocatus a populo domum remeasset anno postquam inde discesserat sexto et trigesimo, cuntis audientibus ‘Non hoc’ inquit ‘tantum prelio sed universo bello victum me profiteor, neque spem nobis ullam superesse nisi ut pacem, si fieri possit, a Romanis habeamus’. Hoc consilium secuttos petende pacis ad Scipionem horum ipsorum ducum et ab aliis sepe maiores alibi strages edite sint, si pensetur tamen rei veritas et effectus victorie, si periculi hinc et hinc premii magnitudo, de quibus est dictum, verum deprehenditur quod ait Florus: quia «non fuit maior sub imperio romano dies», quam ille quo hec gesta sunt. Cesa hostium nonnisi paulo plus quam viginti milia, totidem capta; reliet locorum notitia evasere; capti inter cetera undecim elephantes. Neque incruenta victoria Romanis fuquo prelium gestum erat, nuntius supervenit Publium Lentulum cum quinquaginta rostratis centumque onerariis navirum usus exigit refertis copia, missum ex captis ac direptis immensam
Abbreviated transcription (Latin):
li gencui secũdos magͥtudiẽ Reꝵ
ac numo sed dicere audeo longe
uerbis explicem Reges ppetuum
us non liberi solũ impedimẽtis
omibus sed domini Rer tempoꝵ¬
q trahũt ꝯsiliis cũcta secũtur sic

Expanded text:
 gentium secundos magnitudine rerum ac numero sed, dicere audeo, longe us explicem, reges perpetuum ius, «non liberi solum impedimentis omnibus, sed domini rerum temporumque trahunt consiliis cunta, non sequuntur». Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ad qua uocem Repetentib signa mi¬
litib Renitegrata aties ẽ/ Tum Gci¬
pio quos uulmib graues uidet in
extiemã aciem cransfert integros ĩ col
lectissimi roboris qui in ulennis erãt
in frontem elicit sic instructis in ip¬
sam Cauthagmẽsũ mediã aciem
infertuir. Illic cum ueterib hoscib
res fuit et qui bello causã dederant
Ipi mic suis manib gerebant bel
as quas accenẜant extinguebant

Expanded text:
ibus signa militibus, condensata acies est. Tum Scipio quos vulneribus graves videt in extremum agmen transfert, integros et quod lectissimi roboris in ultimis erat in frontem elicit. Sic instructus in ipsam Carthaginensium mediam aciem infertur. 20 Ibi cum veris hostibus res fuit: qui bello causam dederant, ipsi bellum suis manibus gerebant et as quas accenderant extinguebant
Abbreviated transcription (Latin):
decreuit senatus ⁊ duoẽtos ex cap¬
cuus quos carthagineses elige¬
duce̾nt sibiq senatus u̾bis mĩ¬
tiarent ut si de pace ꝯueissẽt caꝑ¬
ciuos etiã gratis Rescitueret ¶ Cum
ħmandatꝭ utraq legacio in giffri¬
cam Rediit ¶ Et pax quidem aun
Carthaginẽsib uictis ꝑ Scipionẽ

Expanded text:
ex captivis, quos Carthaginenses eligeducerent eique senatus verbis nuntiarent ut, si de pace convenisset, captivos quoque gratis restitueret. Cum his mandatis utraque legatio in Africam rediit. 68 Et pax quidem cum Carthaginensibus victis per Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
Carthaginẽsium fraudes atq ꝑfi
quit deos fedus hoc fur mabitis
Carchagnieses/ Eos em̃ fefelistis
ꝑ quos fedus aluid iurastis ad hec
ait quos tam aduersos exꝑmiur
cuẽtor aĩos flexit unꝯ ꝯsul Cor¬
nelius lentulus ad hũc flagrans¬

Expanded text:
Carthaginensium fraudes perfidiamquit ‘deos fedus hoc iurabitis, o Carthaginenses? Eos enim fefellistis, per quos fedus aliud iurastis’. Poterait ‘quos tam adversos experimur cuntorum animos flexit. 65 Unus Cornelius consul
Abbreviated transcription (Latin):
¶Gisgo ui apud eos clarus in
breuit attigi dissuadere pacem
cepit/ Ron tulit hambal in eo
statu nel dici talia uel audiri
eis ad impediendñ pac̃e ad huc
ẽẽ aĩos. Ita ꝯmotus nn Gisconem
manib arreptu exalto deiecit hĩc
tumultus in ppło Res eni erat in
solita ⁊ in libera ciuitate nõ ałs ui
sa, Bensit hambal quid fecisser
lite, ait o/ ciues admirari puer
hinc discessi ia semor Redeo belli¬
cas artes quas me uel in publias
uł in pͥuatis Reb longior usus
fori atq unbanas leges ⁊ ꝯsuetu¬
dines ppłi ut a uobis discam necre¬
sse est hec u̾ba ignoranciã excusa¬
runt quib uulgi screpitu ꝯp̃sso

Expanded text:
is, vir apud suos clarus, in locum dissuadere pacem ceperat. Non tulit Hanibal eo in statu vel dici talia vel audiri eis ad impediendam pacem adhuc esse animos. Hinc commotus in Gisgonem, manibus arreptum ex alto deicit. Quo tumultussolita et in libera civitate non alias visa. 51 Sensit Hanibal quid fecisset mperio: ‘Nolite’, ait ‘o cives, admirari. Puer hinc discessi; ecce iam senex redeo. Bellicas artes, quas vel in publicis vel in privatis me rebus longior usus fori atque urbanas consuetudines, ut a vobis discam est necesse’. 52 Hec verba insolentiam excusarunt. Quibus vulgi strepitu compresso,
Abbreviated transcription (Latin):
qis ut arbĩtior. ad hñs ducem
amoi ẽ mei nõ ex ꝯuictu nõ ex
nexi sangius neq ex bnficiis ac¬
cepcis aut obsequio aut spe ul¬
la sed ex auetor / testiomis reb¬
ꝙ ⁊ morib uiri ortus Et sane
quos breuitas ista no saciat hñt
quod ad sitim suã pcenaridicatẽ
ieuie huiꝰ narratois expleat
nõ Ticum liuii mõ celeberui¬

Expanded text:
s ut arbitror ad hunc ducem amor est meus, non ex convictu, non ex nexu sanguinis neque ex beneficiis acceptis aut obsequio aut spe ulla sed ex auctorum testimoniis rebusque et moribus viri ortus. Et sane quos brevitas ista non satiat, habent quo sitim suam preter ariditatem ieiune huius narrationis expleant: no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul icer et senatꝰ pͥnceps quo
cpre isse eu populando ac uasta¬
do agros hoscii ꝑ asalpma galli¬
ain donec nemoꝵ ⁊ paludum
obicibus arceretur quida tradi¬
de̾ apud alios nulla rei huius
ementio Inde aut germano
uinco. l. Scipiomi ꝯsuli ad bel¬
ꝓ fecturo ¶Quid non pot caritas
et etate maior ac factis ĩ cõpablis
legatus ire sustinuit et illi sub¬
esse cui glie magne ee bene sibi
paruisse huiꝰ oꝑe igit᷑ acq con¬
silio frat̾nis licet auspiciis an¬
chiocus potencissimꝰ ille Rex a¬
sie uictus ẽ de quo quide suo

Expanded text:
consul iterum et senatus princeps, quo tempore isse eum populando ac vastando agros hostium per Cisalpinam Galliam, donec nemorum ac paludum obicibus arceretur, quidam tradidere; apud alios nulla rei huius est mentio. Inde autem germano unico L. Scipioni consuli ad bel– quid non potest caritas? – et etate maior et factis incomparabilis legatus ire substinuit, et illi subesse cui glorie esset bene sibi paruisse. Huius ope igitur atque consilio, fraternis licet auspiciis, Anthiocus potentissimus ille rex Asie victus est, de quo quidem pro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s Romam erãt aut ad quatuor
Rome que indocti quidam poetam
illum comitũ putant qui andĩia
⁊ eumicu comedias ꝙ alias scͥpsit
Et est euroi non ꝯminum mo sed

Expanded text:
omnes romani, erant autem ad quattuor Rome, quem indocti quidam poetam illum comicum putant, qui Andriam et Eunuchum comediasque alias scripsit. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
bus uietaꝵ a se gentut sup̾se¬
unt ance eu quid paucissimi
placet nullus ommo ducũ hũc
sibi more usurpau̾at ac uõ in
Rem pub ͭͣ Imme sai quidam

Expanded text:
bus domitarum a se gentium sumpsere; ante eum quidem vel paucissimi, placet, nullus omnino ducum hunc sibi morem usurpaverat. 80 At in rempublicam immensum quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
ex ip̃a acie fugiente admare ꝑue¬
isse tradunt ¶ Inde p̃parata na¬
ue ad antiocũ potentissimũ asie Re¬
ni bellum multaq de illo uiro de¬
inceps exequũtur Itaq posculati
ance onna Saipioni ut hasdru¬
go in manus suas reddẽcur fuis¬
se Responsum illu a brisse nec us¬
ꝙͣ ẽẽ amplius in affrica Ali in
chil de ꝓfectione eus ad regem
dicta eiuus aliquot apud Carcha¬
ginem factaq Referunt tandem
nonũ quereret/ et quod suis nõ
pot̾at alienis uirib tentaret ad
Regem traiecisse/ et hanc sinam qm
uulgatior est potissimũ sequor

Expanded text:
ex hac acie fugientem ad mare pervenisse tradunt, inde autem preparata navi ad Anthiocum potentissimum Asie reum bellum. Multaque de illo viro deinceps exequuntur; itaque postulanti ante omnia Scipioni ut Hanigo, in manus suas traderetur, fuisse responsum illum quidem abiisse, nec usquam esse amplius in Africa. 25 Alii nichil de profectione eius ad regem dicta eius aliqua apud Carthaginem factaque referunt –, tandhostem quereret et quod suis non potuerat alienis viribus retentaret, ad regem traiecisse. Hanc sententiam, quia vulgatior est, potissimum sequor
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse semꝑ et plus fere miẜacori
die erga uictos ꝙͣ uictoriis creuis¬
se. hec hasdiubalis Reliquoꝵ lega¬
coꝵ plebeior ẜmo fuit I⁊ quasi
excelso culmine fortue quis eos
magña orbis ꝑtem possidebant
totũq possessuros sese breuitꝰ sꝑa¬

Expanded text:
fecisse quod fecisse quod dia erga victos quam victoriis crevisse. Hec Hasdrubal. 63 Reliquorum flebilior sermo fuit: ex quam excelso culmine fortune quis eos magnam orbis partem possidebant totumque possessuros se se breviter spera
Abbreviated transcription (Latin):
di p̃liõ hanibalem debellatĩq cum
Carchagimensib fusum / Pretẽa
Si phacis filui ꝙ magne Rei quã¬
cum lacimq erat adieccio ĩmẽso
audienciũ gaudio recitasẜ aꝑtis ꝑ
orbem tem̃plis omib gratulatiõ
quib Ing̾̃ssis mouit patres asp̾tus
memoraui una ergo totius ꝯsilii
bal pͥmus/ Oracioꝙ qualis fortẽ
uirum ac grandeuu deouit fuit
grauis ⁊ modesca que sieut non
omem culpã Carthagniensib eri¬
ꝑet ut offensis aliqua plus fidei
foret in cet̾is ¶ Sic maxĩam eus¬
qͣret ĩ paucos quo insonti mlcitudi
facilius ꝑceretur. ⁊ sepe moneret
ut ꝓsꝑa fortua temꝑant᷑ ac man¬
suete ppłus Romanus uti uellet qua
nonis ꝯsilui au dire uoluissent
pociusse illos qũa mõ pecerẽt pacẽ¬
dare sed excecasse eos boña fortuaz
cũ qua rauissime cõcuureret bona
tollerabilius ꝓpt̾ea ꝙ insueta gaudia
mẽtes honni p̃cipitent ⁊ attonitas
insꝑatis euentib ex se Rapiant¬
ac ppło Romano longa bincendi se

Expanded text:
um prelio Hanibalem debellatumque cum Carthaginensibus, fusum preterea Siphacis filium, que magne rei quantulacunque erat adiectio, ingenti audientium gaudio recitasset, apertis per urbem templis omnibus, gratulatio quibus ingressis movit patres aspectusnominavi. Una ergo totius consilii bal primus oratioque, qualis virum fortem et grandevum decuit, fuit gravis et modesta: que, sicut non omnem culpam Carthaginensibus eriperet, ut confessis aliqua plus fidei esset in reliquis, sic maximam culqueret in paucos, quo insonti multitudini facilius parceretur, et sepe moneret ut prospera fortuna temperanter ac mansuete populus romanus uti vellet. Qua nonis consilium audire voluissent, potuisse illos dare; sed excecasse eos bonam fortunam, cum qua rarissime concurreret bona tolerabilius, proptereaquod insueta gaudia mentes hominum precipitent et attonitas insperatis eventibus extra se rapiant, at Romanis longa vincendi ser
Abbreviated transcription (Latin):
sunstru latus aliquot in hostem
tiunde ꝑuecti multa ꝙ tesoꝵ nube
obruti granissima Ruinam edide̾ ps
abacta Gulm̾ibus fugiens ⁊ in ipa
in dextru corni suoꝵ incidit Sic
ambo Carchagniensi cormua suaꝵ
more belluaꝵ quas solertissim ꝰduy
pronce locau̾at fortua ꝯsiliũ p̃uertẽte
mirbata sunt arrepto ꝯfestim tẽpore
Masimissa in leuum lelius in dextͣͫ
cormi cui erat oppoitus fapidissimis
rum cumulus fuit ut cũ auxilia
geriem et t̾ram sangĩe lubricã
inseq̃ntib nichilo transitus esset ex¬
peditior ꝙͣ paulo ante ꝑ aduersos¬

Expanded text:
um fuit. Aliquot in hostem timide provecti multaque telorum nube obruti gravissimam ruinam ediderunt; pars abacta vulneribus, fugiens et ipsa, in dextrum suorum cornu incidit. Sic ambo Carthaginensium cornua suarum mole beluarum, quas dux solertissimus preposuerat, fortuna consilium prevertente, turbata sunt. 17 Arrepto confestim tempore, Massinissa in levum, Lelius in dextrum cornu cui erat oppositus rapidissimis rum cumulus fuit ut, cum Carthaggeriem et terram sanguine lubricam insequentibus nichilo transitus esset expeditior, quam paulo ante per advers
Abbreviated transcription (Latin):
sum ut ꝑ totum tͥmestre tp̃us lar¬
chagnien legatio nulla usꝙͣ alio
ꝙͣ Roman iret ꝙ si Regum uel
genciu legati ad eos Inc̾i ueisset
nõ illos ante diuieterẽt ꝙͣ qui fo
dux Romanꝰ Rome aut ance le¬
lii aduẽtũ audita pͥmũ Rebellio¬
ne hostium suspensa ciuitas fue¬
rat eoq magis quod simł eodem
tp̃re ꝓdigioꝵ fama multoꝵ ex cr¬
cũscantib locis audica erat Int̃
q solaris orbis ĩminutio ꝯspͤta
⁊ terre motus ingens arbores ꝙ
in abissos ex oculis hominũ abla¬
tas ⁊ ĩ palatino monte lapides plu
serat/ Quib more maioꝵ expia

Expanded text:
est, ut per totum trimestre tempus Carthaginensium legatio nulla usquam alio quam Romam iret; quod si regum aut gentium legati ad eos interim venirent, non illos ante dimitterent, quam qui dux romanus. 57 Rome autem ante Lelii adventum audita rebellione hostium, suspensa civitas fuerat, eoque magis quod simul eodem tempore prodigiorum fama multorum ex circumstantibus locis audita erat, inter que et solaris orbis imminutio conspecta et terremotus ingens; arboresque in abyssum ex oculis hominum ablatas et in Palatino monte lapidibus pluiserat. 58 Quibus more maiorum expia