comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ tT ria predia comtinania
trium dnorum obiecta erãt¬
unius preclii dominus ex sũ¬
mo fundo mnimo sundo serui¬
tutem aque quesierat. ⁊ per
medium fundum domino
ea idem sũmum fimdu
enut. deinde imum fundũ
ĩ q̃m aquam inluxat uen¬
didit q̃uesitum nũ inius fuu¬
dus idius aque aminisis iet
quiacumutra p̾clia eiusd̾ do¬
mini facta eẽnt. ip̃a sibi ser¬
uire non potuissent negaui

Expanded text:
 Tria praedia continua trium dominorum adiecta erant: imi praedii dominus ex summo fundo imo fundo servitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino tea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, vendidit. quaesitum est, num imus fundus id ius aquae amisisset, quia, cum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi servire non potuissent. negavi
Abbreviated transcription (Latin):
mue duorumlegato nisius¬
q de loco itineris consentiat:
seruitus ueq ad quritur. neq
teperit.
aulus. Is qui duo prediacõ¬
finia habu̾at. supiorem fund¬
immuendid̾at in lege ita dix̾at
nt aqu aͣm ilco apto emptori
eclucere infundum ĩ feriore
recte liceat. siemptor ex alio
fundo aquam acciperet. ut e¬
am ĩ inferiorem duc̃e uellet
quesitum ẽ anpossit id suo
nire facere an non respondi ni

Expanded text:
mune duorum legato nisi uterque de loco itineris consentiat, seruitus neque adquiritur neque deperit.dia confinia habuerat, superiorem fundum vendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere vellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nec ne. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex agris inͣcͣum confluat
aut aque fõns secudum ri¬
uumut meo ip̃o ĩuentus post¬
ea fu̾it. ¶ si fundo seiano con¬
finis fons fu̾it ex quo fonte ꝑ¬
fundum seianum aquam u¬
re ducebam: meo facto funto se¬
iauo manet seruitus sauriendi
ius ñ homius s predii est.
aulus Si michi concessss itr
ꝑfundumtumnnon destinata
tuus seriuet
tunc cum ea fieret cessio: elifi¬
cus arborib uineis uacua fue¬
rint. ea sola eo nomine seruient.
camen eam latitudinem hãt
infundotuo ẽ naiigandi quoͣ¬
non uia ¶ Si lacũs ppetuns ina
fundo tuo ẽ: nanigandi quoq ẜ.¬
uitus ut ꝑueniatur ad fimdũm
iucuiam impom potest. ¶ Si fut¬
dus seruiens ul is cui seruitus
debetur. p̾ubuicaretur. utra ca¬
su durant seruitutes quia cũ¬
ii  suaconditione quisq fundus
uitus finido debetur. omnib
reius ꝑtib debetur. udeo quam¬
hiiã et ꝓuis particulatimuenierit. õs
ꝑtes seruituo sequitur. aita ut
singuli recte agant us sibi eẽ¬

Expanded text:
aut ex agris in eum confluat aut aquae fons secundum rivum vel in eo ipso inventus postea fuerit. Si fundo Seiano confinis fons fufundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus.Hauriendi ius non ‹h›ominis, sed praedii est.um.Si mihi concesseris iter tuum non destinata tuus seruiet:tunc, cum ea fieret cessio, aedificiis arboribus uineis uacua fuerint, ea sola eo nomine seruient. tamen eam latitudinem habeat, in fundo tuo est, nauigandi quos in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest.Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque fundusuitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo quamuis particulatim uenierit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi ess
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Pi michi eodemtemro¬
iccum auti frui eoius ec̃ deñ
conceiero ius michi uti fruiñ
cẽ nõn alit̾ eoloco uteris frueris¬
quamutire age̾ michi recte licẽ¬
at item sieducere ꝑtuum fund¬
um aquanuire potõ ꝗ in eotibi
edificate inuto meius nõnͣ fu̾it.
sitibiconcessero ius eẽ edificar u᷑ . ꝓublicaret¬
nichomimis hanc seruitute mus
prestare debebis ne alit̾ eclificesͤ
quamut ductus aque michil  u¬
mane at tocuisq eius rei condi t.
tiotalis eẽ debet qualis eẽt si
ssio factaeẽt. ¶ seruitus natu ͣ  cuiscruitus debetur c̾tis regio

Expanded text:
m Si mihi eodem tempolocum et uti frui eo ius esse, deinde concessero ius mihi uti frui se: non aliter eo loco uteris frueriquam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare invito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc servitutem praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condicio talis esse debet, qualis esset, si ssio facta esset. Seruitus naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam plurib concecli potest.
pot̾ etiam ut liu̾sis dieb uel
horis ducatu si aque ductus
uł austus aqueductus suffiti¬
ens est pot̾ ⁊ plurib ꝑ cunite
tes impomi. ut ⁊ bones ꝑ quos
fudus colitur ĩuicino agro
pascantur quam seruitutem
imponi posse neracius scͥbit
ut fructus inuicin uilla cogã¬
tur coactiq habeantur ⁊peda¬
dio sumantur constitui posse
scribit. ¶ eod̾ lib̾ ait uicinocu¬
ius lapidiciane fuudo tuo in¬
mineant posse te cedẽ ius eic̃ẽ
t̾ramini fundo saxaq sacer po¬
sita hr̃e ⁊ ut tuum lapides ꝓ¬
uoluantur ibio poĩti habeã¬
tur indeq deportentur ¶qͥd̾
b̃t haustum iter quoqr hr̃e

Expanded text:
edi potest: potest etiam, ut diuersis diebus uel horis ducatur: si aquae ductus uel haustus aquae sufficiens est, potest et pluribus per eundem tes imponi, et ut boues, per quos fundus colitur, in uicino agro pascantur: quam seruitutem poni posse Neratius libro sut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedadio sumantur, constitui posse scribit.Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse terram rudus saxa iacere posita habere, et ut in tuum lapides prouoluantur ibique positi habeantur indeque exportentur.Qui habet haustum, iter quoque habe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾side proumtie ex aspectu corporã¬
Is falso probauit ꝑ fectam etatẽ .s.
curatores cumuũ tellexiss̃ ẽẽ mino¬
rem: ꝑ seuerauunt ĩ ad minist᷑¬
tionemi inedio tempore post pro¬
batam etatem añ impletum
iucesimum quintum aninim
solute sunt ad olescenti pecunie
debite easq male consumpsit.
quero cͣuius sit ꝑiculum ⁊ quids
curatores queq in eodemerro¬
re ꝑ seu̾assent. ut putarent ma¬
iorem ẽẽ ⁊ abstimuissent se ab
ad ministratione curationem
eti am resticuisfent auꝑiculu
temporis quod post ꝓbatam eta¬
ponͣdihii qui febita ex soluerũt
lib̾atiiure ip̃o non debent iteru
conueniris plane curatores qui
scientes eum minorem ẽẽ ꝑ seue¬
rau̾unt in eod̾ officio: ñ debuert
eum pati accipere pecumas debi¬
tas:. a debebunt ħ nomine cõue᷑¬
mͣri. q̃d̾ si ⁊ ip̃i tecrero p̾sidis cre¬
did̾unt ⁊ ad ministrare cessaue¬
runt uł etiam rõnem recłliter
similes sunt cet̾is debitorib icõ¬
qz non conueniuntur.

Expanded text:
 praeside ex aspectu corporis falso probauit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minorem perseuerauerunt in administratione: m‹e›dio tempore post probatam aetatem ante impletum uicensimum quintum annum solutae sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit periculum: et quid si curatores quoque in eodem errore perseuerassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetapondi: hi qui debita exsolverunt liberati iure ipso non debent iterum conveniri. plane curatores, qui scientes eum minorem esse perseveraverunt in eodem officio, non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conveniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessaverunt vel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conveniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ Siuiulier post quamaret̃.¬
br̃s extitit pp̃ etatem abstinẽ
hr̃ditarios ex fidei cominisso
ab earecte manimissos: retine¬
rie lib̾tate u respon di nec
erunt cogendi .xx. aureos proli¬
u̾tate irtinenda t eͣ rͥ end̾e qua
uire optimo consecutiuidẽtur.
suam ⁊ si quidam ex creditorib
pecimainsuam añ restitutõe
abca recuperassent. cet̾oruins¬

Expanded text:
um Si mulier, postquam heres extitit, propter aetatem abstinendt, servos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manre libertatem respondi: nec erunt cogendi uiginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ceteroru
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Lemilius largianus
aBouimo fundum puteolia¬
nun lege cominissoria cm̾at
dara pͥte pecume itaut sitͣ duos
ses reliquump̃tium ñ nuñas¬
s similit̾ eẽt ĩ emptus intͣ prio¬
res duos menses largimnano de¬
functo: rutiliana pupillaris eta¬
tis successãt cuius tutores ĩ solu¬
am̃ium eamd̃ possonem clau
ta tam ap̃ p̾torem quam ap̃p̾¬
fectum urb̾ ꝓ ugauat putaba
bene iudicatum. quͣod p̃rcus
ñ ip̃a contrax̾at imp̃r aũt nib¬

Expanded text:
um Aemilius Larianus ab Ovinio fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos ses reliquum pretium non numerasset, similiter esset inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in soluannum eandem possessionem Claudta tam apud praetorem quam apud praefectum urbi prouocauerat. putabam bene iudicatum, quod pater eius, non ipsa contraxerat
Abbreviated transcription (Latin):
a audiendũs sit. ¶ Sͦi hrditate
pris etatis bñficio m̃m̃ restitutuᷤ¬
Sab stuuiss nemine decreditorib
pat᷑nis presente ul agenduma¬
⁊ preside euocato anea restitutio

Expanded text:
ditate patris aetatis beneficio in integrut se nemine de creditoribus paternis praesente uel aae‹si›de euocato, an ea restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionis ĩ ex secutiouib peq̃¬
rum: paratim non ẽ ideoq in¬
iuriarum uiditiu semelo
missum repeti uon potis cũm
mariti sine calumpina uir ac¬
cusare mulierem adultu pot̾:
quod ius ominissum ⁊ si muc

Expanded text:
onis exsecutionibus poerum paratum non est: ideoque iniuriarum iudicium semel issum repeti non potest. Sed iti sine calumnia uir accusare mulierem adulterii quod ius omissum si nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dem Iuditium cõmum di¬
uidundo familie herc̃. fiuium
reguntorum tale t̾ut ⁊̃ eo su¬
gule ꝑsone duplex ius hãnt al¬
gentis ⁊ eius ĩ quen agitim¬

Expanded text:
m.Iudicium communi diuidundo, familiae erciscundae, finium regundorum tale est, ut in e‹o› singulae personae duplex ius habeant agentis et eius quocum agit
Abbreviated transcription (Latin):
dum alienare. a sic experiri. ¶n
solum autemint ducs fũ des
ũum etiam int̾ tres plures ue
fundos accipi iuditum fimũ
regundorumpot̾ nt puta singli
pluriũ ixfundorum confines
sunt trium forte uł quatuor¬
¶ium regundorum actio uet
rumagris uecugalib ĩt̾ eos
quiusimi fructum hñt fructu¬
arium et dñmꝓprietatis uci¬
in fundrait̃ ecs quiiure pig¬
noris possident competere pot̾
banorum: dispłacuit. neq em̃¬
confima ħ s magis uicima cli¬
cuntur. ec cõmnib parietib
plerumq dist̾minãtur. aideo¬

Expanded text:
dum alienare et sic experiri.Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor.Finium regundorum actio et in agris uectigalibus et inter eos qui usum fructum habent vel fructuarium et dominum proprietatis vicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident competere potesbanorum displicuit, nequeconfines hi, sed magis vicini dicuntur et ea communibus parietibus plerumque dist
Abbreviated transcription (Latin):
regionem fines dirigẽ uidex
uelit. pot̾ ħ facere ꝑ ad iidicati¬
altĩus p̾dio alii ad ulicandũ
sit quo nomine is cui adiudi¬
catur. ĩ uicem pro eo qd̾ ei adt¬
indicatu certaptuma condẽ¬
pnandusẽ.
inumin eolao uidex cõierit.
¶ĩuiditio simum regumdoꝵ.¬
cniam eius ratiosit. qd̾ intͥest.
quid enim siquis aliquamu¬
cilitatem ex eoloco ꝑceperit qͣm
uicini eẽ appareat. aniique dã¬
pnatio eo nomine fietis et si
rmensor ab altõ solo cc̃cluctus¬
qui non concluxit in ꝑtemm̃¬

Expanded text:
regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicatialterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnandus inium in eo loco iudex compererit. iudicio finium regundoiam eius ratio fit quod interest. quid enim si quis aliquamtilitatem ex eo loco percepit, quem vicini esse appareat? non inique dnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductusqui non conduxit, in partem
Abbreviated transcription (Latin):
stantin anteuiditium ꝑcepti
ñ omimodo in ħ iuditium
uenient aut enim bona fide ꝑ¬
ceperit alucrari cum oportet.
si eos consumꝑsit. aut mala fi
deacondici oportet. ¶ Srasquis
uidici non pareat ĩ succidenda
arboreur edifitio ĩ fine poĩto
trponendo ꝑtene enis: condẽp¬
nabitur ¶ Siudicantur ter¬
mini deiectiur xarati uidex¬

Expanded text:
aestantur: sed ante iudicium percepti non omnimodo hoc in iudicium uenient: aut e‹nim› bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet.Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.Si dicantur termini deiecti
Abbreviated transcription (Latin):
alist̃. Cum plures fundi specia¬
lit̾ nominacimuno ĩstrumento
emptionis int̾poĩto uenierĩt. non
tur cẽ s muiti fundiuna emp.¬
tione continentur q̃madmod̾.
si quis complura mancipia uuͣc
istrumento emptionis incerpo¬
sico uendid̃it. eiuctionis accio in
singula capita mancipiorumũ¬
e s pectatur ⁊ sic̃ eũ  auarum quoq
rerum complurium ima ẽptio
facta sit. ĩstrumentum quid̃ em
ptionis int̾poĩtum unums ẽĩuc¬
cionum autentot actiones sũt.
quot at ⁊ spẽs ierum sunt. que
emptione comprehense sunt. ita
q inppõĩto nonutiq prohibebitur
emptor euicto ex hiis uno fũdo
uenditorem conuciͣte ꝙ una
cautione emptioĩs complures

Expanded text:
.Cum plures fundi specialiter nominatim uno instrumento emptionis interposito uenierint, non tur esse, sed multi fundi una emptione continentur. et quemadmodum, si quis complura mancipia uno instrumento emptionis interposito vendiderit, evictionis actio in singula capita mancipiorum spectatur, et sicut aliarum quoque rerum complurium una emptio facta sit, instrumentptionis interpositum unum est, euictionum autem tot actiones sunt, quot et species rerum sunt quae emptione comprehensae sunt: ita et in proposito non utique prohibebitur emptor euicto ex his uno fundo uenditorem conuenire, quod una cautione emptionis complures
Abbreviated transcription (Latin):
factas mulieris res quia donatõ
i aliuncasu factas proinde et si
mortis cã uxoridonau̾it q de por¬
tationẽ passus ẽ an donatio uaie¬
at. iudeamus et alias placet ĩ cas¬
um deportatiõis donatrẽm factã
mortis causa ab initio factaẽ ta¬
li exilio subsecuto confirmari tã¬
quam si mortuo marito rata ha¬
beaturitatñ ut ñ ad imatur licẽ¬
tia marito ea reuocare. quia etoᷤ
mors eius expectandae̾. uttunc
plenissim hãt firinitate᷑ qñ ĩabe
hac luce fu̾it subtractus siuie re¬
ñsus fu̾it siue adhuc ĩpenaconꝰ¬
stitutus. ¶ eũ quis acceꝑit ut in
suo elificet. condicieud nõ pot̾
quiamagis ei donareuidetur. ꝙͥ
sententia neratii quoq fuit. ait
enim datum adullã extruen
alioquin facturus ñerat is qui
acceperat. iiisp̃em conatiõĩs cade.

Expanded text:
factas res mulieris, quia donatio in alium casum facta est. Proinde et si mortis causa uxori donaverit et deportationem passus est, an donatio valeat, videamus. et alias placet in casum deportationis donationem factam mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licentia marito eam reuocare, quia et mors eius exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit subtractus, si‹ue› reuersus siue adhuc in poena constitutus. Cum quis acceperit, ut in suo aedificet, condici ei id non potest, quia magis donari ei uidetur: quae sententia Neratii quoque fuit: ait enim datum ad uillam extruen alioquin facturus non erat is qui accepit, in speciem donationis cadere.
Abbreviated transcription (Latin):
ctes ĩcendio cõsũpte sũt adrefe¬
tionem s  ear̃ pecuniã donauis
uaiet donatio ĩ tantum ĩquan¬
tum ediffitii extructio postulat.
uxori maritus pr̃ãt. cunc quod
suꝑ est reucrabitur. si sacis ĩmo¬
dicũ e .i. supra uires dotis. ¶Si¬

Expanded text:
dio consumptae sunt, ad refectionem earum pecuniam donauerit, ualet donatio in tantum, in quantum aedificii extructio postulat. uxori maritus praestat, tunc quod superest reuocabitur, si satis immodicum est, id est supra uires dotis. S
Abbreviated transcription (Latin):
iss ꝑignus finiri non putet.
ligate crant. seruum qͣi ẽmerate
redubimmerit an desinat seruiãe
locus eẽ magis ẽ ne desinat. nisi ex
uolinitate crelitoris ħ factum ẽ
¶Suinuendittẽ pignoris consensit
arditor: uł si debitorhanc rem per¬
mutet. uł donctur ĩ dõte̾m tet. cli¬
cendum erit pignus ub̾ari: insi
gnoris sui cõsentire s ⁊ sup̃e uendi¬
derit creditor sitamen uenditõem¬
fecit ne discece̾t a pignore nisi sat̾¬
ei fiat. dicendum erit exceptone
ei non nocere s et si nonconcess ĩt.
pignus uenundari s ratã habuit᷑
uenditionẽ idemerit ꝓbandum¬
annulłe. ¶ queritur si forte uẽdi¬
tioe rei speriant᷑ obligate ñualeatꝰ
an noccre hec res crrditori deleat:
quod consensit. ut puta si qua rõ
iuris uenditione impediat. dicen
ea discedatur aut ꝑaciscatur credi¬
tor ue ixcuniam petat nisi si quis
dicat pactim int̾põitumeẽ. uta
ꝑsonañ petatu et quid̃ si ł actũ
sit cumforte auus ypothecam po¬

Expanded text:
isset, pignus finiri non putet. ligatae erant, servum quem emerat redhibuerit, an desinat Servianae locus esse? et magis est, ne desinat, nisi ex voluntate creditoris hoc factum est. Si in venditione pignoris consenserit creditor vel ut debitor hanc rem permutet vel donet vel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisgnoris sui consentire. sed si ipse vendiderit creditor, sic tamen venditfecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus uenumdari, sed ratam habuit uenditionem, idem erit probandum.Belle quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam po
Abbreviated transcription (Latin):
tis amicus nogtria ges solui¬
sił ⁊ pignora citra emptionem sua pe
cuma lib̾auit ius pristinum dño re¬
stitutum iudetiu igitur qui uego¬
cium gessit. utueniscriuanam dan
sibi m̃irite desid̾auit. si tameu poni¬
dcatꝰ ecceptione doni de fcnditur ¶cũ
uenditornum̾ata sibi ꝑte p̾cui: p̾ttã¬
p̃dium quoduenierat pignori al de¬
piss ac põstea residuum p̾tium ep̃¬
toriuitĩs ad eum missise donass: eo¬
q  defimicto conationẽ quibdã mo¬
dis dampano inutuem eẽ constabat:
iure pignoris fiscum frustra petẽ pre¬
diuni qui successãt. ĩ iorum uendito¬
ris appariut cuius pignoris sõlutum
cẽ pactuͣm primauoluntate donati¬
onis constabat q̃minutilem peciĩe
donationem lex facit cui non est
locus ĩ pignore ubandor ¶ defẽsor
absentis cautionẽ uilicatumñ
solui prestititũ dominiliũclitio
postea translato: fideuissores obrẽ
iudicatamquos defensor dedit. ñ
tenebuntur nec pignoraq̃ dedert̃.
tione pignus a possõre petierit et

Expanded text:
tis amicus negotia gessit et pignora citra emptionem pecunia sua liberavit: ius pristinum domino restitutum videtur. igitur qui negotium gessit, utilem Servianam dari sibi non recte desiddeat, exceptione doli defenditur.Cum uenditor numerata sibi parte pretii praedium quod uenierat pignori accepisset ac postea residuum pretium empteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima voluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederutione pignus a possessore petierit et
Abbreviated transcription (Latin):
arditor lib̾atur ypotheca s ĩ his
pupuli ñ consensus non debetałr
ratus hr̃i. quam si p̾sente cutore
auctore consensĩt aut etiam ip̃e
⁊tutor scilicet si cominodum aliq
¶ul satis eifi ex eo: iuitex existi¬
⁊ mau̾it ¶uidebimus siꝓcurator ñ¬
om̃ium bonorum consẽsit. ur
seruus accorcui et solui pot̾. et
nud p̃poĩtus e̾ an teneat consen¬
suo eorun et direndum e. ñ pos¬
se nisi sptuiałr ħ eis mandatu
e srsicum debitoris ꝓcuintore
conuenit ne sit res obligata:
dicendũ ẽ io debitori ꝑ dou exce¬
ꝑtionem prodeẽ cumaũt cum
seruo eus conuen̾it᷑ ꝑipam pac

Expanded text:
ditor, liberatur, hypotheca: sed in his ditor, liberatur, hypotheca: sed in his pupilli consensus non debet aliter ratus haberi, quam si praesente tutore auctore consenserit aut etiam ipse tutor, scilicet si commodum aliquid uel satis ei fieri ex eo iudex aestimauerit. Uidebimus, si procurator omnium bonorum consensit uel seruus actor, cui et solui potest et in id praepositus est, an teneat consensus eorum. et dicendum est non posse, nisi specialiter hoc eis mandatum est. Sed si cum debitoris procuratore conuenit, ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum seruo eius conuenerit, p
Abbreviated transcription (Latin):
pactus ẽe ¶ Si conuen̾it ut ꝓꝑpo¬
theca fideuissor daretur et datus
sit. satissactumun debiturut ꝑpot¬
hocalibẽtur aluid ẽ siius obuga¬
tioĩs uendid̾it creditor et ptcumiam
acceperit cuncenim manẽt om̃s¬
obligationes incegre. quia p̃tii
lcco id accipitur. non solutionis
nomine. ¶Satisfactum eẽ cre¬
clitori incelligitur. et si uisiuran¬
solutumẽ debitum: suie eo no¬
mine. satisfactumẽ. ¶S et si tẽ¬
pore finitum sit pignus idem¬
dicere debemus uł siqua alia¬
rõne obuigatio eus finita e. ¶ꝗ
paratus ẽ soluere m̾ito ꝑignus
uidetur ub̾asses quiu̾o ñ solu̾e.
s satis dare paratus e. ĩcliũsa
ciusa e ergo satufecisse ꝓdẽ. qr
sibi imputare debet creclitor qui
satiffacionem admisit uice solu¬
tiõis e at qui non ad mittit satis¬
factionems solutionem desid̾at.
cuipandus none: ¶s satis datoẽ
autem non utimuractilicini sẽ¬
centia: qui ꝑurabat si satis detur
alicui certe pecunie recedẽ eum
apignoribus debẽ.¬

Expanded text:
pactus esse. Si convenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum videbitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis vendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omones integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiuransolutum est debitum sive eo nomine satisfactum est. sed et si tempore finitum pignus dicere debemus, uel si qua ratione obligatio eius finita est.Qui paratus est soluere, merito pignus uidetur liberasse: qui uero non soluere, sed satisfacere paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditor, qui satisfactionem admisit uice solutionis: at qui non admittit satisfactionem, sed solutionem desiderat, culpandus non est.In satisdatione autem non utimur Atilicini sententia, qui putabat, si satisdetur alicui certae pecuniae, recedere eum a pignoribus debe
Abbreviated transcription (Latin):
missi quasi ncgitiogeno dond̾site
te peculio acciou̾ẽ. quia nec siuidi¬
tio condempnecun seruus satur
incumactio. ¶ orisilius fiteius
soꝵ uł quasuntueutor acceptus
sit ꝯu de petulio pr̃e n opugat q̃¬
ritim et estuem sabini a cassiusẽ¬
tentia estimantium semꝑ obligari
pr̃em de peculio etĩ clistare nħ a ser¬
uo: quare ex compromisso prtene¬
cansa compromisĩt aitrumex eacã.
ex quapotuit cum prẽ depeculio a¬
gere. anũo ex enqua non potuit crĩ
ex stipulatu pr̃ conueniatur. ¶ idẽ
scribit uidicati quoq pr̃em de pecu¬
lio actione teneri. quod et marc¬
ellus putat. etiam euis acciõis
nomine ex qua non potiit pr̃de
peculio actionem pati:nam sic̃
instipulatione contrahitur cũ.
filio: itauiditio contrahi: proindẽ
⁊ non originem uiditii spectandã
secundum ip̃am iudicati uelut
obligationem⁊ quare ⁊ si quasi
eefensor condempnatus sit.i drin
putat. ¶ex furciia causa afilio ꝗ¬
dem familiasꝰ posse constats an

Expanded text:
missi quasi ex negotio gesto danda sit, de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur seruus, datur in eum actio.Sed si filius fideiuuentor acceptus sit, an de peculio patrem obligat, quaeritur. et est uera Sabini et Cassii sententia existimantium semper obligari patrem de peculio et distare in hoc a seruo.Quare et ex compromisso pater tenecausa compromiserit, utrum ex ea causa, ex qua potuit cum patre de peculio agere, an uero ex ea qua non potuit, cum ex stipulatu pater conveniatur. Idem scribit iudicati quoque patrem de peculio actione teneri, quod et Marcellus putat, etiam eius actionis nomine, ex qua non potuit pater de peculio actionem pati: nam sicut in stipulatione contrahitur cum filio, ita iudicio co non originem iudicii spectandam, sed ipsam iudicati uelut obligationem. quare et si quasi defensor condemnatus sit, idem putat.Ex furtiua causa filio quidem fami
Abbreviated transcription (Latin):
serui alius dommo intunss. recu¬
lium suppeletur uer ẽ nonaconce¬
ssione domini opus. ¶n solum
id ĩ peculio uisariorum ponendũ
s̃ cuius rri a dominor s etiamtu
ius: ab eo cuius ĩ peculio sint. se¬
orsum rationem hant.
minus dumtarat de pecuuo
cõueniuntur. ⁊ si quid doloma¬
lo corum captus su. s ⁊ si p̾cario
res filio familias uł seruo data
sit. dumtarat de peculio. pr̃ dũs¬
tie obligatur. ¶ Si filius familias
uisurandum detułit. et uiratũ
sit. de peculio danda ẽ accio: quasi
contractum sit. s ĩ seruodiu̾sũ ẽ.:
peculium dictum ẽ. quasi pusuꝰ¬
la pecuna. siue prĩmonium pusti¬
ium. ¶peculium autem cubero qͥde
separatum a rõnibus dominicis
bero exposuit ut lalco ait adiuca¬
riorum peculia non ꝑtinet quod
falsum ẽ nam eo ip̃o quod don¬
mis seruo peculium constituit.
etiamuicario constituisse estim¬
andus est.

Expanded text:
serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini opus.Non solum id in peculio uicariorum ponendum est, cuius rei a domino, sed etiam id cuius ab eo cuius in peculio sint seorsum rationem habeanminus dumtaxat de peculio conveniuntur et si quid dolo malo eorum captus sum. Sed et si precario res filio familias vel servo data sit, dumtaxat de peculio pater dominusve obligantur. Si filius familias iusiurandum detulerit et iuratum sit, de peculio danda est actio, quasi contractum sit: sed in seruo diuersum est. Peculium dictum ‹est› quasi pusilla pecunia siue patrimonium pusillum. Peculium autem Tubero quidem separatum a rationibus dominicis bero exposuit, ut Labeo ait, ad uicariorum peculia non pertinet, quod falsum est: nam eo ipso, quod dominus seruo peculium constituit, etiam uicario constituisse existimandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
scribit cum l inquit cotum ex do¬
mini constitutione pendrat ẽrgo
qisi fuere ceperit. seruus ul fuius
retinebunt pecuium ĩ peculio aũ
res ẽẽ possunt. omues ⁊ mrobiles
⁊ sou uicarios quoq ĩ peculium
potest br̃e. uicariorum peculiu.
b̾ amplius ⁊ nomina debitorum.
¶ Sasiquid furti actione seruo
dereretim ur alia actione ĩ peculiũ
computabitur. br̃litas quea ⁊ le¬
gatumut labro ait. ¶ S ⁊ id quod
dominus sibi deret ĩ pecuuum ha¬
bebit. si forte ĩ domini rationem ĩ¬
pendit. ⁊ dominus ei debitor ma¬
neret uoluit. aut si debitorẽ enͣis.
dominus comeniͣt. quasi si forte it¬
ex serui emptione. cuictionis no¬
mine duplum dominus exegit ĩ
peculium serui erit conuersum.
nisi forte dommus eo p̾poĩto fuit
ut nollet. ħ eẽ in peculium serui:
s et si quid eiconseruus debet. erit
peturii si modo ille ħt peculium ⁊
uel habẽbit.
uoluit ex suare peculii eẽ. pecuuũ¬
fecit s si tradidit aut cĩraput eiiz

Expanded text:
scribit, cum in hoc, inquit, totum ex domini constitutione pendeat. ergo et si furere coeperit servus vel filius, retinebunt peculium. in peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: vicarios quoque in peculium potest habere et vicariorum peculium: hoc amplius et nomina debitorum. Sed et si quid furti actione servo deberetur vel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait. Sed et id quod dominus sibi debet in peculium habebit, si forte in domini rationem impendit et dominus ei debitor manere voluit aut si debitorem eius dominus convenit. quare si forte ex servi emptione evictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium servi erit conversum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet hoc esse in peculium servi. Sed et si quid ei conservus debet, erit peculii, si modo ille habeat peculium vel prout habebit. voluit ex re sua peculii esse, pecufecit, sed si tradidit aut, cum apud eum
Abbreviated transcription (Latin):
tanclam: quam sũiam ⁊ celsus
lib .ui. probat. in scruo fideunso¬
re sugitur quasi int̾cessor ser¬
uus intuenint. non rem peciuli¬
aliarem agens: ñ obligabitur
dominus de peculio. qulianus
quoq lib̾ .xii. digestorum scrib̾.
siscruns mandauit ut creditori
meo solueretux referre ait quaz
causam mandandi habu̾it Si
ꝓcreditore suõ solui mandauit.
eẽ obligatum dommũ de peculio
quod si int̾cessoris offitio defunc¬
tus sit. non obligari dominũ
de poculio cm̃ congruit. quod
i demunianns scribit. si a filio
nico fideuissorem accepero. qunic¬
quid a fideuissore accepero: id
me non de ĩ remuersos depecu¬
lio actione inandaci praturũ
id̾ accipias et ĩ serui fideuissore
⁊triq si alius mithi ꝓ filionto
tebitore soluiss quod si filius
meus debitor nonfuiss exrep¬
tione dol ficeuissorẽ usurũ
cisi soluiss cõdictionẽ scribit.¬
¶iseruus cumse prolibero gẽ¬
reret compmisĩt. queritur an
de peculio actio ex pena compro

Expanded text:
tandam, quam sententiam et Celsus libro sexto probat in seruo fideiussore. si igitur quasi intercessor seruus interuenerit, non rem peculiarem agens, non obligabitur dominus de peculio.Iulianus quoque libro duodecimo digestorum scribit, si seruus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si pro creditore suo solui mandauit, esse obligatum dominum de peculio: quod si intercessoris officio functus sit, non obligari dominum de peculio.Cui congruit, quod idem Iulianus scribit, si a filio meo fideiussorem accepero, quidquid a fideiussore accepero, id me non de in rem uerso, sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si soluisset, condicturum scribit.Si seruus, cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compro
Abbreviated transcription (Latin):
nus domino: fiet peculii quod ñest
u̾um. ¶ S sepe fit ut ignorante
domino incipiat miuiui seruipe¬
culium: neluticum dampnum
domino dat seruus aut furtum
faciat. ¶ si opem ferente seruo nico
furtum fecis michi id ex pocuuo
deducendumẽ. quod ninus ob iẽ
subreptam consequi possim. ¶ Si
ere alicno dominico exaurratur
peculium serui: res tamen ĩ causa
peculiar manent nam aut si ser¬
uo donass debitum dñs: aut uoĩe

Expanded text:
vus domino, fiet peculii, quod non est vus domino, fiet peculii, quod non est verum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui servi peculium, ueluti cum damnum domino dat seruus aut furtum facit. Si opem ferente seruo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur peculium serui, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tem saluam fore caueriñ curauit
papinianus lis uiiii questionũ
te pecuuo accionem comiptere ait.
nec quic quam mutare arbitor
anuoluntate prĩs de curio factuᷤ
sit. qm̃rem publicam saluam fo¬
re pr obstrictus ẽ.
seruus seorsum a domino rõnẽ
habũit. s quod dominus ip̃e se¬
parauit. suam a serui rõne dis¬
cenicns: nam cum serui peculiũ
totum adimere. uł auge̾. uł mi¬
nuere dominus possit. animadũ
tendum ẽ. non quod seruus sec
quod dominus constituendi ser¬
uilis peculu grã fec̾it ¶ Sr ħ itaue.¬
riu pͥuto si debito scruumlib̾aᷤ¬
re uoluit domnus: ut etiam fiᷤ
nuda uoluntate remisit. dñs qd̾
debu̾it. desinat seruus debitor eẽ.¬
¶ Siuero nomina ita fecĩt dñs
ut quasi debitorem se seruo fa¬
ceret. cum debitor non eẽt. contra¬
n o puto: re enim nõ u̾bis pctulium
augendumẽ et hus apparet ñ
quod seruus ignorante domimno
habu̾it peculii cẽ. s quoduolẽte.
alicaum ⁊ quod subripuit ser¬

Expanded text:
rem saluam fore caueri non curauit, Papinianus libro nono quaestionum de peculio actionem competere ait. nec quicquam mutare arbitror, an uoluntate patris decurio factus sit, quoniam rem publicam saluam fore pater obstrictus est. seruus seorsum a domino rationem habuerit, sed quod dominus ipse separauerit su‹a›m a serui rationem discernens: nam cum serui peculium totum adimere uel augere uel minuere dominrtendum est non quid servus, sed quid dominus constituendi servilis peculii gratia fecerit. Sed hoc ita verum puto, si debito servum liberare voluit dominus, ut, etiamsi nuda voludebuerit, desinat seruus debitor esse: si uero nomina ita fecerit dominus, ut quasi debitorem se seruo faceret, cum re uera debitor non esset, contra puto: re enim, non uerbis peculium augendum est.Ex his apparet non quid seruus ignorante domino habuerit peculii esse, sed quid volente: alioquin et quod subripuit ser
Abbreviated transcription (Latin):
turnetior quia neo fitrs bona ħ̾
nebitur nam ⁊ si ciu mandau̾o
ut meum negecium gerat. qd̾
anichi tecum erat cominuue di¬
cendumesse lareo ait. siatuum
gessit scͨiens negecioꝵ gͣestoru
meus negirium meũ gessĩt cũ

Expanded text:
tur actio, quia nec fides bona hoc tur actio, quia nec fides bona hoc nebitur: nam et si cui mandavero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum meus negotium meum gesserit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gestorum barrto actioneni ad ñ¬
sus eum cum quo trat̾ nillaꝵͣ
quid tam̃ mñ si a preturatoremo
Niꝑulatus sum pot diti sup ec̃
Dcbi adu̾sus te negoriorum
gestorum actionem quia ex
babundanti hane stipulatd̃e
rint̾posiũ. ¶ Sĩ quis pecuniam
uł aliam qnͣdam rem ad me
ꝑfc̾ndam accep̾it. quia meum
negoaium gessit negociorum
gestorum michi accio adu̾sus
cum competit. ¶ Sr q si quis nego¬
cia mea gessit. ũ mei cõtempla¬
tioͣne s suilucri cã labeoscribit
sũuncum pocius quam meum
negitium gessisse qui cnim de¬
p̃dandi cã accedit suolucro nog
meo commodo studet s ncłomͦ
inus immo mag̾ ⁊ is cenebitu
negitiorum gestorum acͨcionẽ
ip̃e tñ si circaros mcas aliquid
impend̾it nomĩid ꝙ ci abc̃ quia᷑
improbe ad negeria mea accessit
s ĩ quo egolccuplectior factus sũ
ht contra me accionem. ¶ Si qͥs
ita simpͣlicit n̾satus ẽ ut suum.
negocium ĩ sius bonis qiͣcum
gessĩt milla ex utroq latcro nasci¬

Expanded text:
gestorum habebo actionem, aduersus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi aduersus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam uel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum negotium gessit, negotiorum gestorum mihi actio aduersus eum competit. Sed et si quis negotia mea gessit non mei contemplatione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit suum eum potius quam meum negotium gessisse qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihilo minus, immo magis et is tenebitur negotiorum gestorum actione. ipse tamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nasci
Abbreviated transcription (Latin):
actumẽ ut neut̾ adũsus alt̾m
hãt actionem s̃ aũt qui negiti¬
orums estorum agitaĩ solum
si effectum habuit negitium ꝙ
gessit. actione istautetur s suffi¬
cit sitilit gessit ⁊ si effcctum nõ
habuit negicium ꝗ ideo sũ sulã
fulsit ur seruum egeum curauit
⁊am si insula ẽxusta estiuł ser¬
nus obiit aget negiciorum ge¬
storum idq ⁊ labeo au s ut cers¬
us refert proculus apͥnt eum no¬
tat ñ semꝑ tebe̾ dari quid enim
sieam ĩ sulam fulsit quam clũs.
quasi imͣpar sumptiu dcrelis¬
querit. uł qmͣ sibi necessariami
non putauit. honerauit ĩ qͥino
dominum sccłm labeois sinari.
cumunicuiq liceat a dampni
ĩ fecti nomine rem derelnq̃re.
oristam sinãm celsus elegant᷑.
deridet is c̃nim negiciorum ẽ¬
gestorum ĩ qͣuit hãt actioner
qui utilit̾ negiia geͣssit non
aũt utuit̾ negiria gĩt. qui rez
ñ necessariamur que honera¬
tura c̃ p̃rem familias. agreditur
iuctał est. q̃ qd̾ uilianus scribit.

Expanded text:
actum est, ut neuter aduersus alterum habeat actionem. Is autem qui negotiorum gestorum agit non solum si effectum habuit negotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotium. et ideo si insulam fulsit uel seruum aegrum curauit, etiamsi insula exusta est uel seruus obit, aget negotiorum gestorum: idque et Labeo probat. sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumptui dereliquerit, uel quam sibi necessariam non putauit? onerauit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere. sed istam sententiam Celsus eleganter deridet: is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam uel quae oneratura est patrem familias adgreditur. iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
actioͣne erit obłigatus id̾ erit᷑
dicendini: a ineacã ex qua hr̃s
ñ ten̾etur. ut marcelł scribit. sit̃
si funͣdum ciuim uł ciuitatis.
ꝑ obreptionem petieror nego¬
cium tuum uł ciuitatis gerẽs.
⁊ ampliores quam oportuit
fructus sũo cõ sequutus debeo pere¬
ħ ip̃mtibi uł rei publice p̾stat¬
rrlicet petẽ non potuerim ¶Si
quatuq modo rõ cõpensatõis
iniiutili. dhitanonẽ audice pot cõtrariõ¬

Expanded text:
actione erit obligatus. idem erit actione erit obligatus. idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, debebo hoc ipsum tibi uel rei publicae praestare, licet petere non potuerim. Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario
Abbreviated transcription (Latin):
que non gessit: quod putouẽ¬
irius cetm si quit a se exigere
tebint. ꝓculdubio ħ erimputa¬
bͣitur. qu̾amqmͣ enim ħ ei ĩ¬
putari non possit. cur alios deͣ¬
bitores ñ conuen̾it. q̃m cõuẽi¬
endi eos iuditio facultatẽ nõ
cende̾ potuit᷑. tamienꝰ a scmnet᷑
ip̃o cur noͣ ex igit ħ ei imputa¬
bitur. ⁊ siũ forte non fu̾it usu¬
rarium debitum ĩcipit ẽẽ usu¬
rarium ut diuus pius flaiio
iongmo rescripsit ansi forte
ĩ quid usuras ei rrmiserat.
au̾lus Quia tantumd̾ ĩ bonͣe.
fidei iuditiis officium uidicis.
ualer quantuii ssipulatõne
nominatĩ eius rei facta int̾
gocia ãministrauit a quo ⁊¬
mandatum non exigebat.
ppsse ei imputari cuma obla¬
xłi de rato cautione eumñ cõ¬
uenerit. si modo facile ei fu̾it
sat̃ daresc̾te iniua ꝑsonaĩdit᷑¬
bitatume. ⁊ ideo si ex cã fu̾it ob ͦ¬
ligͣtus que c̾to tempore finiẽb⁊¬
atur. ⁊ tempore lib̾atus ẽ incħo
minus negiriorum gestoru

Expanded text:
quae non gessit? quod puto uerius. certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitores non conuenerit, quoniam conueniendi eos iudicio facultatem non tendere potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: nisi forte, inquit, usuras ei remiserat. Quia tantundem in bonae fidei iudiciis officium iudicis ualet, quantum in stipulatione nominatim eius rei facta intergotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilo minus negotiorum gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
ulp. Eucessori eĩus cuins fuert
negicia qui aput hostes decessĩt
ħ accio d anͣda ẽrit s a set ꝗsi fi¬
li famitias militis defuctite¬
stamento facto gessit simmiliter
gerĩt danda accio sicut autem
cit utilit̾ negitium gestum uł
ceptumita⁊ ĩ bonis mortuorũꝑ
licet diu̾sus exitus sit secutus
periert quesitum est an ab he¬
rede qui q̃nͣqͣ extitissur creliᷤ¬
tam pecuniam quinquagĩta.
petẽ possimuł decem que impe¬
dis uilianus scribit ĩ eon̾ti queꝰ¬
stionem ut animadutamus

Expanded text:
um Successori eius, cuius fuerunt negotia, qui apud hostes decessit, haec actio danda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem cit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, licet diuersus exitus sit secutus.perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, uel creditam pecuniam quinquaginta petere possim uel decem quae impendi. Iulianus scribit in eo uerstionem, ut animaduertamus
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Si uẽgitia absẽntis etiam
Ignorantis gerasa cuipam et doͭ¬
lum pstare debeoss ꝓtulus int̾du
ctiam casum p̾stare tebẽ uelutis
si nouum negicium quod ñ sit
solitus ab sens face tunomine eł
geras ueluti uenales nouitios co¬
hemendo uł aliam nouam nedꝰ¬
guiationem ĩ eumtoñam si qd̃
dampnm ex ẽare secutum fuꝰ¬
erit te sequitur. lucium u̾o ab¬
senͣtem quid suĩ quibdam lug¬
ruͣmfactum fũit ĩ quibdam
dampnum ab sens compesarez¬

Expanded text:
m. Si negotia ‹a›bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum uero absentem: quod si in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam dam
Abbreviated transcription (Latin):
uim gestum sitnec possit ꝙ alii
ad quisitumẽ ip̃o gestir ħ cuus¬
¶  negocium iudi. ¶ uideamus i¬
s. ꝓ sonaeius qui negitia amini᷑¬
̃strat. si quedam gessit q̃damñ¬

Expanded text:
gotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit qua
Abbreviated transcription (Latin):
tor᷑ non ec̃t tuq postea cogno. ĩ¬
ueris a ratum habu̾s: ñ an
negiriorum gestorun acct̃e
me possis comiemre i ait clu¬
bitari posse quia nullum ne¬
gocium tuum gestum est. cũ
debitor tuus ñ fu̾it s raulhabi¬
tio ĩ quid fecit tuuͫ᷑ negom
⁊ sicut ei a quo ex actumẽ ad u̾¬
sus eum datur repentõ quira¬
tum habu̾it itac ip̃i debebit pͦ
rati habiticem: adu̾susme cõ¬
pete̾re acciossic rati habitio con¬
¶stituet timnegicium ꝙ ab
ũtio cuum ñ crat. s tuͣa cõtem¬
ꝑlatione gestum. ¶ id̾ aͣit si
titii debitorem cui te br̃dem pu¬
tabam cumcẽt seius br̃s cõue¬
nero simiłr. ⁊ exego mox tu ra¬
gestorum accionem: at qui a

Expanded text:
tor non esset, tuque postea cognoueris et ratum habueri‹s›: an negotiorum gestorum actione me possis conuenire. et ait dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est aduersus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem aduersus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, conuenero similiter et exegero, mox tu ragestorum actionem. adquin a
Abbreviated transcription (Latin):
rum habram accionem ⁊ micbi
at dandamiaccionem. ¶ iõq
est. ⁊ si sinuiris eos ẽẽ pͥutam nã
a si seruum non necessarium
emero fiotͦuo ⁊ turatum ha¬
coͣem loco pomͦpomus scripit
sic in perulio quoni plus pri to¬
mmone deletur. in pr̃em dã¬
dam accõem ĩ quantum locu¬
plectior ex mea aͥ ministratõe
factus sit. ¶ s s hominis liben
cuntibi bonafide seruebat ne¬
gͣiiaͣ gessero. si qurõ putans eẽ
tum seruum gessi pomponi¬
sis scribit e ariimi rerum pecu¬
liarium cã quete sequi debent.
recum michifore negitiorum
gestorum accionẽ. earum u̾o
rerum que ip̃m sequũtur: nõ
retum s cum ip̃o s a silib̾m sci¬
ui. earum quid̃ rerum q̃ eum
secuutur. habebo ad u̾sus cũ
accionem earumu̾o quete se¬
cͣuuintur. adu̾suste. ¶ Sititii
seruum putans qui erat sipi¬
phroͣnii. de d̾o̾ pecumam ne cc¬
cideretur. ut pomponius ait

Expanded text:
rum habeam actionem. et mihi at dandam actionem. idemque est et si sui iuris esse eos putaui. nam et si seruum non necessarium emero filio tuo et tu ratum haeodem loco Pomponius scribit sit in peculio, quoniam plus patri dominoue debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum actionem, earum uero rerum, quae ipsum sequuntur, non tecum, sed cum ipso. sed si liberum sciui, earum quidem rerum, quae eum sequuntur, habebo aduersus eum actionem, earum uero, quae te sequuntur, aduersus te. Si Titii seruum putans qui erat Sempronii, dedero pecuniam ne occideretur, ut Pomponius ait
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Item sicum putaui a te
michi mandatum negoiage¬
ssi ⁊ hic nascitur negociorint
gestorum acc̃o cessante manda¬
dumputo michi a te mãdatũ
ẽẽ. ¶ S a si cumputaui titiinei¬
gccia c̃ẽ cum eẽnt simphronii cã
gessit sõsus simphronius inr¬
chi actione negirioꝵ gestoꝵ tene
uliams. Si pupilli tui ne tur¬
grcia gessero ñ mandato tũo i st¬
s ne tutele iuditiotenearis ne¬
gociorum gestorum te habebo..
obͣlig̾atum s ⁊pupillum modoͣ
si lcͣsuplectior factus fu̾it. ¶ itẽ si
ꝓcuratorituo mutuam pecum¬
am det̾õ tui cõt̾cͣmplatõne ut t᷑

Expanded text:
m. Item si, cum putaui a te mihi mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandadum puto mihi a te mandatum esse. Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione negotiorum gestorum tencribit, si pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne gessi̾t. ¶ apͥnt marcellũlib̾:¬
sem negitia titii gere tumichi
mandaius ut geram anutra¬
q acͣtione uti possim a ego puto¬
dum ip̃e marcellus scribit. si
fiteuissorem accepero negccia
hic hr̃e aliquam accõem possit
⁊u̾umẽ negocioꝵ gestorum e

Expanded text:
ne gessit. Apud Marcellum librsem negotia Titii gerere, mandaueris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego putodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia hic habere aliquam actionem possit: et uerum est negotiorum gestorum e
Abbreviated transcription (Latin):
accipi. ¶ ħ autem acc̃o cum ex
negorio gesto orratur. br̃di ⁊ in
br̃tem comperit ¶Sĩ executor a
pretore ĩ negitiomeo datus dolũ
michi fec̾it. dabitur michi aduͥ¬
sus cum accio ¶ intdum ̃ nego¬
ciorum gestoꝵ accõne iabco scri

Expanded text:
accipi. Haec autem actio cum ex accipi. Haec autem actio cum ex negotio gesto oriatur, et heredi et in heredem competit. Si exsecutor a praetore in negotio meo datus dolum mihi fecerit, dabitur mihi aduersus eum actio. Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scri