comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem ex cã. et ex ꝑsona statu¬
i solet. et serui quidẽ flagellis ce¬
sis dominus restituũturꝰ. Lib̾i u̾o
hiu̾lioris qͥdẽ loci fustib subiciũ¬
tur. cetĩ autẽ uł exilio tp̃rali. ł

Expanded text:
ordinem ex causa et persona statui solet. et serui quidem flagellis caesi dominis restituuntur, liberi uero humilioris quidem loci fustibus subiciuntur, c
Abbreviated transcription (Latin):
riaccͣ bonos mores. ueliti siqis
fumo corrupto aliꝙͣ ꝑfud̾it ceno
luto oblimerit. aquas sp̃arcaue¬
rit. fistulas. lacus quid uẽ ali¬
ud ad iniuriã. p ꝯtaminauerit
ũqͦs gͣuit̾ aĩadũti solet. ¶Qui
pũo stuprũ abductũ ab eo. ł corr¬
upto comite ꝑsuaserit. aũ mu¬
lierẽ puellã ueint̾ pellauit. qui¬
due impudicie gr̾a fre fecerit.
doniũ p̃bu̾it. p̃cium ue quo is ꝑsu

Expanded text:
ria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno, luto oblinierit, aquas sprit, fistulas la‹c›us quidu‹e› aliud ad iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solet. Qui puero stuprum abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit aut mulierem puellamue interpellauerit quidue impudicitiae gratia fecerit, donum praebuerit pretiumue, quo is
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ .ł C onstitutõib pͥncipalibꝰ
cauet᷑ ea q̃ infamandi alt̃ius cau¬
sa ĩ monum̃ta .p. poĩta sunt tolli
de medio. ¶Etiam ex lege corme¬
lia iniuriaꝵ accõ ciuilit᷑ mouerip᷑.
cõdẽpnatõne estimatione iudicis
facienda.

Expanded text:
. Constitutionibus principalibus . Constitutionibus principalibus cauetur ea, quae infamandi alterius causa in monumenta publica posita sunt, tolli de medio. Etiam ex lege Cornelia iniuriarum actio ciuiliter moueri potest condemnatione aestimatione iudicis facienda.
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł .L. Cum possit pp̃ faii digͥ¬
tatẽ. maior ip̃i qmͣ patri iniuria
fecerit magrãtus. ł qĩ priuatus
uł fidutia magr̃atus iniuriaꝵ
grãtu. an uero et qmͣdiu est in
magr̃atu s ueriꝰ est si is magr̃atꝰ
est qui sa fraude ĩ ius nocari nõ
pot̾ expectandũ ẽẽ quo ad magr̃a¬
tib erit .i. qui sine imꝑio. aũ por¬
cestate st̃ magr̃atus. et in ip̃o mas¬
gr̃a posse ees cõueniri.
leficiũ ⁊ tãto maior inuina. qnͣto
a plurib admissa est. ĩmo ⁊̃ tot in¬
iurie sunt. aͦt ⁊ ꝑsone ĩiuriam
facientiũ.
fecit qui ꝯtẽpn̾e iniuriarũ iudi¬
cium possit ob infamiã suam. et
egestatẽ. p̃tor acrit̾ exequi hnͣc rẽ
debet. et eos qui iniurcã fec̃unt co¬
hercere.
ulian᷑ .u. Si filii noĩe cũ pr̃e u¬
inriaꝵ agẽ uelim. et is ꝓcuratorẽ
det. non intelligit᷑ filius defendi
nͥ iudicatũ solui sat̃ deture ⁊ id̾o ac¬
tio adu̾sus filiũ tamcẜͣ apr̃e ñ de¬
fendatur.danda erit.

Expanded text:
inum. cum possit propter filii dignitatem maior ipsi quam patri iniuria fecerit magistra‹tus› uel quasi priuatus uel fiducia magistratus, iniuriaruo magistratu an uero et quamdiu est in magistratu? sed uerius est, si is magistratus est, qui sine fraude in ius uocari non potest, exspectandum esse, quoad magisatibus erit, id est qui sine imperio aut potestate sunt magistratus, et in ipso magistratu posse eos conueniri.leficium et tanto maior iniuria, quanto a pluribus admissa est. immo etiam tot iniuriae sunt, quot et personae iniuriam facientium. fecerit, qui contemnere iniuriarum iudicium possit ob infamiam suam et egestatem, praetor acriter exequi hanc rem debet et eos, qui iniuriam fecerunt, coercere.um. Si filii nomine cum patre iniuriarum agere uelim et is procuratorem det, non intellegitur filius defendi, nisi iudicatum solui satisdetur: et ideo actio aduersus filium, tamquam a patre non defendatur, danda er
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mobile ẽ multis modis possidẽ
desinimꝰ. Si aũ nolumꝰ aut ser¬
uũ puta manumtamꝰ. It̾ si quod
possidebam ĩ aliã spẽm tnͣslatũ
sit ueluti uestim̃tũ ex lana fcm̃.
¶Ꝙ ꝑ colononũ possideo heres
meus nisi ip̃e nactus sit possõm. non
pot̾it possid̾e̾. Retin̾e .N. aĩo possõm
possumus. ad ipissci non possumus.
S quod ꝓ emprore possideo ꝑ co¬
lonũ ⁊̃ ułu capiet ⁊̃ heres meus.
¶Si ego tibi comodanõ. tu ticio
qͣlti putet tuũ ẽẽ. id nͥominus ego
possideo ĩdem erit si colonꝰ m̃s fũ¬
dum locauĩt. aut is ap̃ quẽ deposu

Expanded text:
 mobile est, multis modis desinimus possidere: si aut nolimus, aut seruum puta manumittamus, item si quod possidebam in aliam speciem translatum sit, ueluti uestimentum ex lana factum. Quod per colonum possideo, heres meus nisi ipse nactus possessionem non poterit possidere: retinere enim animo possessionem possumus, apisci non possed quod pro emptore possideo per colonum etiam, usucapiet etiam heres meus. Si ego tibi commodavero, tu Titio, qui putet tuum esse, nihilo minus ego id possidebo. et idem erit, si colonus meus fundum locaverit aut is, apud quem deposue
Abbreviated transcription (Latin):
abile sit non oporte p̃torẽ cõcedere
ductionẽ aq̃ ex eo fi̾ labõ ait. quua
flumen minꝰ nauigabile efficiat.
idẽ ꝙ est ⁊ si ꝑ hoc anud flumen nã
uigabile sitͥ

Expanded text:
abile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus nauigabile efficiat. idemque est et si per hoc aliud flumen fiat nauigabile
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. Int̾ liberas tm̃ ꝑsonas
ad ult̾iũ stuprũ ue passas lex iulia
locũ ht̃. Ꝙ autẽ ad seruas ꝑtinet
et legis aqͥlie actio facile tenebit. ⁊
iniuriaꝵ quocẜ cõpetit si ẽ dene¬
ganda p̃toria quo actio de ser¬
uo corrupto. nͨ pp̃ płes actiones
ꝑcendũ erit ĩ hiꝰ cͥmine reo ¶Lex¬
iulia scuprũ et adult̾iũ ꝓmiscue

Expanded text:
.Inter liberas tantum personas adulterium stuprumue passas lex Iulia locum habet. quod autem ad seruas pertinet, et legis Aquiliae actio facile tenebit et iniuriarum quoque competit nec erit deneganda praetoria quoque actio de seruo corrupto: nec propter plures actiones parcendum erit in huiusmodi crimine reo.Lex stuprum et adulterium promiscue
Abbreviated transcription (Latin):
annũ adierit. et sat̃ obtulerit
ñ ẽẽ locũ mandatis. ut bona fis¬
to uendicentur. Nam ⁊ si intͣ an¬
nũ mortuus sit. cͥminis cã exꝑ¬
irat. ⁊ ꝑiit et bona eius ad suc¬
cessores tnͣsmittũtur̾.

Expanded text:
um adierit et satis obtulerit, non esse locum mandatis, ut bona fisco vindicentur. nam et si intra annum mortuus sit, criminis causa expirat et perit et bona eius ad successores transmittuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corpe ⁊ aĩo possoi̾ incũbens hoc
solũ statuit ut alia ex cã id possi¬
deret ñ siquis dimissa possõne pͥ

Expanded text:
 corpore et animo possessioni incumbens hoc solum statuit, ut alia ex causa id possideret, non si quis dimissa posse
Abbreviated transcription (Latin):
cupanda bona eiꝰ qui inqͥrendꝰ
nos fiscus bona ñ occupauerit
postea p̃scriptõne nͥ uelab ipo
tes uł ab heredib eius submo¬
uebitur.¬
bi diuini pͥncipes uoluerunt :
tandus est ex quo ea adnotatiõ ã¬
facta est quẽ uł edicto uł litt̃is
ad magr̃atus missis pu ͤ in notu¬
fisco nũatur ex quo ad notatio
publice innotuit. In sũma sciẽ¬
dum est nulla temꝑis p̃scͥpti¬
one ac cã defensione sũmoue¬
rieum qui redrendꝰ ad nota¬
tus est

Expanded text:
cupanda bona eius, qui requirendus annos fiscus bona non occupauerit, postea praescriptione uel ab ipso reo uel ab heredibus eius submouebiturbi diui principes uoluerunt. 4tandus est, ex quo ea adnotatio quae uel edicto uel litteris ad magistratus factis publice innotufisco numeratur, ex quo adnotatio publice innotuit. In summa sciendum est nulla temporis praescriptione causae defension‹e› summoueri eum, qui requirendus adnotatus est
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pp̃ coronas sacras p̾̃stantur ꝯdẽp¬
nato placuit ĩt̾dici. ¶ Et peccu¬
nie uire pignoris ĩ cãm iudicati
si te donaturũ mͥ delegauo̾ c̾di¬
tori meo an ĩ solidũ cõueĩendus¬
te de regauõ. ⁊ qued de eo qui ꝑ
muliere cui donare uolebam. uł mã¬
rito eiꝰ dotẽ ꝓmiserit. Rdi. nulla c̾cli¬
tor exceptione submoneturꝰ. licet is qͥ¬
delegatus est pot̾it exceptõne uti adu̾¬
sus eũ cuiꝰ noĩe ꝓmiserit cui simił
E maritus. maxĩe si ꝯstante iͦm᷑io
petat. ⁊ sicut heres donatoris ĩ solid̾
ꝯdempnat᷑. ⁊ ip̃e fideussor ꝙỹ ĩ donã¬
do adhibuit.ita et ei cui non dona¬
uit ĩ solidũ cõdẽpnat᷑. ¶ Fundum
qͥs donauit si ñ restituat ut quiuis
possor̃ dampnadus ẽ. si aũ fundum
restituit fructiũdioĩe si ñ eos osũpsit¬
dere ĩ solidũ cõdempnandus ẽ. potuit enĩ ñ
ꝑiclitari si statĩ restituiss si dolo desiit
possid̾e ĩ litẽ iurabr̃. ⁊ tanti seq̃tur

Expanded text:
 coronas sacras praestantur, condemnato placuit interdici et eam pecuniam iure pignoris in causam iudicati si te donaturum mihi delegavero creditori meo, an in solidum conte delegavero? et quid de eo, qui pro muliere, cui donare volebat, marito eius dotem promiserit? respondit: nulla creditor exceptione summoveretur, licet is, qei delegatus est, poterit uti aduersus eum, cuius nomine promisit: cui similis est maritus, maxime si constante matrimonio petat. et sicut heres donatoris in solidum condemnatur et ipse fideiussor, quem in donando adhibuit, ita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur. Fundum quis donauit: si non restituat, ut quiuis possessor damnandus est: si autem fundum restituit, fructuum nomine, si non eos consumpsit, in solidum condemnandus est: potuit enim non periclitari, si statim restituisset: si dolo desiit possidere, in litem iurabitur et tanti sequetur
Abbreviated transcription (Latin):
dem ł. Si pat̾ meus p̃gnan¬
te uxore relicta decesserit. ⁊ ex
cã hereditaria totũ hoc ꝙ patri
meo debitũ fuiss petissẽ nicħ
me consũpsisse quidẽ existimãt¬
s si nemo natus sit recte me e¬
gisse. qu in reꝵ natura u̾m fu¬
isset me solũ hĩdem fuisse Iur
notat. uerlꝰ ẽ meã eam ꝑt̾em
ꝑdiclisse qua heres fussem añqmͣ
c̾tũ fuiss neminẽ nasci. aũ qͣrtã
ꝑtẽ qr tres nasci potu̾nt. aũ sextã

Expanded text:
em. Si pater meus praegnate uxore relicta decesserit et ex causa hereditaria totum hoc, quod patri meo debitum fuisset, petissem, nihil me consumpsisse quidam existimant: si nemo natus sit, recte me egisse, quia in rerum natura uerum fuisset me solum heredem fuisse. Iulianus notat: uerius est me eam partem perdidisse, pro qua heres fuissem, antequam certum fuisset neminem nasci, aut quartam partem, quia tres nasci potuerunt, aut sexta
Abbreviated transcription (Latin):
in eo uectigali ministrant ħ edcõ
continebuntur. ꝓm̃ͣ si seruus pu¬
me p̃toꝵ ait. Si hii non exibebunturꝰ
ĩ domiũ sine noxe tedicione iudicium
beantur sorui ꝯpetit uidiciũ sñ nox¬
e de dicione. siue hãnt eos ĩ pot̾ate
siue ñ hãnt siue possint exhib̾e sui
non.¬

Expanded text:
in eo uectigali ministrant, hoc edicto continebuntur. proinde et si seruus pume praetor ait 'si hi non exhibebuntur, in domin‹o›s sine noxae deditione iudicium beantur serui, competit iudicium sine noxae deditione, siue habeant eos in potestate siue non, siue possint exhibere siue non
Abbreviated transcription (Latin):
pratũ ita arabat ut ꝑ sulcos idẽ¬
ꝑ portas ¶ aqua ad inferiorẽ ueni¬
ret. q̃sitũ est an ꝑ arbitriũ aq̃ pluui¬
e arcende posse cogi ut ĩ alt̾am ꝑtẽ
arare ne sulci in eius agrũ spectart̃
sulcos tnͣsu̾sos aquanos fac̾et ꝑ qs
aqua pliuia poss noc̾e arbitriũ si
appareat futurũ ut aqua plu. noce¬
ret cogere oꝑtere fossas eũ explere
⁊ nsi fac̾e̾t ꝯdẽpnare. tam ⁊si ante¬
qmͣ adiudicaret aqua ꝑ fossas nũꝙͣ
fuxiss. ¶lacus eñ cũ aut c̾sce̾t
aut decresceret nũꝙͣ. n decessionem

Expanded text:
pratum ita arabat, ut per sulcos itemqpratum ita arabat, ut per sulcos itemque porcas aqua ad inferiorem veniret: quaesitum est, an per arbitrum aquae pluviae arcendae possit cogi, ut in alteram partem araret, ne sulci in eius agrum spectarentsulcos transversos aquarios faceret, per quos aqua pluvia posset nocere, arbitrum, si appareat futurum, ut aqua pluvia noceret, cogere oportere fossas eum explere et, nisi faceret, condemnare, tametsi antequam adiudicaret, aqua per fossas nunquam fluxisset. Lacus cum aut crescerent aut decrescerent, numquam neque accessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcõmodum aliꝙ patitur fructu¬
ariꝰ pot̾it quidem int̾dũ. uł in¬
t̾dc̃o exꝑiri ꝙ uiaut clam ꝙ si ei
ñ cõpetet q̃rendũ ẽ. an utilis ei
qĩ dnõ actio ac̃ plunie arcende
dari debeat. an ⁊̃ uo q̃ otendat
ius sibi ẽẽ uti frui. s mag̃ ẽ utilẽ
aque pluuie arcende accionẽ ei ac¬
comodare ¶Non alit̾ restita̾isse
rẽ iudetur is qui opus fec̾it qmͣ
si aqmͣ coherceat. s et si fructuariꝰ
opus fec̾it ꝑ qug̃ aqua pluuia ali¬
cui noceat erit quidẽ accõ leguti¬
ma cũ dño ꝓp̾etatis. an uo̾ ⁊̃ utilis
in fructuariũ actõ aq̃ pluuie arcen¬
de danda sit c̃sitũ ẽ. ⁊ magis ẽẽ ur᷑¬
Sauł ł. Quod pͥncipis aut senatꝰ
iussu. aut ab huis qui primi agros cõ¬
stitu̾nt opꝰ fcm̃ fu̾it ĩ hoc iudiciũ nõ
agris locũ ht̃. ¶Aggeres iuxta flu¬
men in pͥuato fcĩ in arbitriũ aque
pluuic arcende ueniunt ⁊̃ si tnͣsflu¬
men noceant. ita si memoria eorum
Extet si fieri non debuerunt.

Expanded text:
ructuarius, poterit quidem interdum uel interdicto experiri quod ui aut clam. quod si ei non competet, quaerendum est, an utilis ei quasi domino actio aquae pluuiae arcendae dari debeat an uero etiam contendat ius sibi esse uti frui: sed magis est utilem aquae pluuiae arcendae ei actionem accommodare. Non aliter restituisse rem uidetur is qui opus fecit, quam si aquam coerceat. Sed et si fructuarius opus fecerit, per quod aqua pluuia alicui noceat, erit quidem actio legitima cum domino proprietatis: an uero etiam utilis in fructuarium actio aquae pluuiae arcendae danda sit, quaesitum est: et magis est uSabinum Quod principis aut senatus iussu aut ab his, qui primi agros constituerunt, opus factum fuerit, in hoc iudicium non agris locum habet. Aggeres iuxta flumina in privato facti in arbitrium aquae pluviae arcendae veniunt, etiamsi trans flumen noceant, ita, si memoria eorum exstet et si fieri non debuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł Pretor ait ꝙꝑ publicanꝰ enis¬
rit ꝙue familia publicanoꝵ. s id res¬
titutũ nõ erit in duplũ aut si post
annũ age᷑ in simplũ iudiciũ dabo
Itẽ si dampnũ miuria. furtũ ue
fcm̃ e̾e dicetur Iudiciũ dabo s hii
ad quos eares ꝑtinetꝰ exibebũturꝰ
in dños suie noxe de ditione. Iudici¬
um dabo ¶Hic titulus ad pu¬
blicanos ꝑtinet. pliblicami aũ st̃
qui publico fruuntur. nam inde ⁊¬
nomen hñt siue fisco uectigalis
pendant uł tributũ aseqnͣtur ⁊ om̃s
tuicꝙͥ a fisco conducũt recte appel¬
lantur publicani. ¶ Dixĩt aliquois
ꝙͥ utiq hoc edcm̃ ppoĩtũ est quasi
⁊ spãlit̾ adu̾sus publicanos edcm̃
ꝓponeresꝙ quidẽ ecłcm in aliqua
parte inttius quippe id in duplum
datur cũ ui bonoꝵ raptoꝵ ĩ qͣdru¬
plum sit ⁊ furti manifesti eq̃ in
quadruplũ sit ⁊ restituendi facuł¬
tas publicanoꝵ ui ab reptũ datur
quidsi fecerint oĩ honere exuitur¬
⁊ penali accõne ex hac ꝑte edicti

Expanded text:
.Praetor ait: 'Quod publicanus eirit quodue familia publicanorum, si id restitutum non erit, in duplum aut, si post annum agetur, in simplum iudicium dabo. item si damnum iniuria furtumue factum esse dicetur, iudicium dabo. si id ad quos ea res pertinebit non exhibebitur, in dominos sine noxae deditione iudicium dabo'.Hic titulus ad publicanos pertinet. publicani autem sunt, qui publico fruuntur nam inde nomen habent, siue fisco uectigal pendant uel tributum consequantur: et omnes, qui quod a fisco conducunt, recte appellantur publicani.Di et specialiter adversus publicanos edictum proponere. Quod quidem edictum in aliqua parte mitius est, quippe cum in duplum datur, cum vi bonorum raptorum in quadruplum sit et furti manifesti aeque in quadruplum, et restituendi facultas publicano vi abreptum datur, quod si feceriet poenali actione ex hac parte edicti
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ qmͣ cet̾oꝵ effcãm opinari. fa¬
milie nom̃ hic ꝑtinet nõ tm̃ ad
seruos publicanoꝵ referemꝰ uerũ
⁊̃ qui in nũo familiaꝵ sut publi¬
cani. Siue igitur lib̾i sũt siue
serui alieni qui u rapiunt ñ tñ¬

Expanded text:
m ceterorum effectam opinari. Familiae nomen hic non tantum ad seruos publicanorum referemus, uerum et qui in numero familiarum sunt publicani, siue igitur liberi sint siue serui alieni, qui publican
Abbreviated transcription (Latin):
efficit ut m̃s ẽe desinat. qr quodãmͦ
traditõne m̃s factus ẽ plane si m̾cen¬
nariꝰ meus exemit mͥ exemit s si is
qui a me emerat siũ m̾cede odux̃at
ut pat̾er̾ eũ sibi iũe exim̾e si añ¬
qmͣ eximat me penitu̾it m̃s lapis
durat. si postea ipm fcm̃ auotare ñ
possũ q̃ĩ traditõ enĩ ecã ur̃ cũ exim¬
itur dnĩ uolũtate. Ꝙ in saxo ẽ idẽ

Expanded text:
efficit, ut meus esse desinat, quia quodammodo traditione meus factus est: plane si mercennarius meus exemit, mihi exemit. sed si is qui a me emerat sive mercede conduxerat, ut paterer eum sibi iure eximere, si antequam eximat, me paenituerit, meus lapis durat, si postea, ipsius factum avocare non possum: quasi traditio enim facta videtur, cum eximitur domini voluntate. quod in saxo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ ad hoc ei concedt̃. lib̾a peculi¬
i admĩstratõ ut ꝑdat. quid ergo si
dici locũ ẽẽ donatõnis ꝙ magis ẽẽ¬
ꝓbabitur. Idẽ uideamꝰ si quis filio. f
lib̾am pecculii admĩstratõnẽ ocesse¬
dit ut et nor̃atim addict̾t. sic se ei
ꝯced̾e ut et donare quoc possit. an
locũ hat donatio. ⁊ ñ dubito donare
mortis cã donare ħ omĩa locũ hẽ¬
bunt in pagaanis cet̾m qui habent

Expanded text:
n enim ad hoc ei conceditur libera peculii administratio, ut perdat. Quid ergo, sidici locum esse donationi? quod magis probabitur. Item uideamus, si quis filio familias liberam peculii administrationem concesserit, ut nominatim adiceret sic se ei concedere, ut donare quoque possit, an locum habeat donatio: et non dubito donare mortis causa donare. Haec omnia locum habebunt in paganis: ceterum qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
dixerim rerum contrahendarũ. Nam
potꝰ. Item duplex sapulatõ uenit
a iudice aũ ab edilicio eclicto. ¶Stĩ¬
pulatio aũ est u̾boꝵ cõceptõ quibꝰ
is q int̾rogatur daturũ fcũrum¬
tis acceptio ẽ stipło q̃ ita obligat ꝓ¬
missorem ut ex ꝓmissoris quoq ab eo
ẽt̃ accipiantur.i. ꝙ idem ꝓmittũt.¬

Expanded text:
dixerim rerum contrahendarum: nam potest: item duplae stipulatio venit ab iudice aut ab aedilis edicto. Stipulatio autem est verborum conceptio, quibus is qui interrogatur daturum facturumtis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissorem, ut pot
Abbreviated transcription (Latin):
les sunt. alie pretorie alie con¬
uentionales alie cões. p̃torie et
iudiciales. ¶Iudiciales suntꝰ
dũtarat que amero iudicis offcõ
ꝓficiscuntur. Ueluti de dolo cau¬
cis officio ꝓficiscunturꝰ uelutid¬
ampni infecti p̃torias añ scipu¬
lationes sic audiri oꝑ ut in
hiis cõtineantur. ⁊̃ dedilicie.
Nam ⁊ hee aiurisdictõne ueni¬
unt. ¶Conuencionales sũt q̃ex
ouentione reoꝵ fuerit quarum
totidem genera sunt᷑ quot pene

Expanded text:
les sunt, aliae praetoriae, aliae conventionales, aliae communes praetoriae et iudiciales. iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur, veluti de dolo cautoris officio proficiscuntur, veluti damni infecti. praetorias autem stipulathis contineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione ueniunt. conuentionales sunt, quae ex conuentione reorum fiunt, quarum totidem genera sunt, quot paene
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. nam &x id quo is contentꝰ erat
ei p̃stabaturꝰ. sat̾fieri dcm̃ est. ⁊
similit̾ cp tales quib cõtentꝰ ꝓmis¬
sor quis futurus erat ita dabant᷑
ut u̾bis obligarentur sat̃ accipi
dcm̃ est. Si sortem ꝓmiseris. ⁊ si
ea soluta ñ eẽt penam etiam si u¬
nus ex heredib tuis portõnẽ suã
tetur donec portio coh̾edis soluat᷑.
Idemꝙ est ⁊ de pena ex ꝓmisso si
imus paruerit alt̾ non paru̾it᷑

Expanded text:
rat, ei praestabatur, satis fieri dictum est: et similiter quia tales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut verbis obligarentur, satis accipi dictum est. Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenam: etiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ittet, donec portio coheredis solvatur. Idemque est de poena ex compromisso, si unus paruerit, alter non paruerit
Abbreviated transcription (Latin):
peti. solui aũ uͥ totũ ñ pot̾at. ueluti
cũ stipulatus sũ hoĩẽm incertũ. nã
peticõ eiꝰ scinditur. Solui u̾o nͥ ĩ soli¬
dũ ñ pot̾. alioqͥn in diu̾sis hõĩb rec¬
te ꝑtes soluentur. ꝙ ñ potuit defunc¬
agi oꝑ. ⁊ ꝑtis solutõ affert lib̾atõnẽ
cũ ex cã euictionis intendimꝰ. Nam
auctoris hr̃des in solidũ deñciandi
sunt. om̃sq debent subsistẽ. ⁊ quol
defugiente om̃s cenebũt᷑. s unicuiq
ꝓ parte hr̃ditaria p̾statõ iungit᷑. ¶t̃¬

Expanded text:
peti, solui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluentur: quod non potuit defuncagi oportet et partis solutio adfert liberationem, cum ex causa euictionis intendimus: nam auctoris heredes in solidum denuntiandi sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugiente omnes tenebuntur, sed unicuique pro parte hereditaria praestat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte n ꝑ heredem tuũ fieri quo
minꝰ fiat.Si stichũ stipula¬
tus de alio sfitam tu de alio ni¬
cħ actũ erit ꝙ ⁊ ĩ iudiciis aris¬
to existimauit. Sz hic magis
ẽ ut eis petitus uideatur de qͦ
accor sensit. Nam stipulatõ ex utͥ us¬
q consensu ualet. Indiciũ aũ ⁊̃ in
s̃inuitũ reddit᷑. ⁊ Ido actori pocuis
credendũ ẽ. aloquin semꝑ negauit
reus se cõsensisse. ¶Si stipulan
te stichũ aut pamphilũ utelinum
daturũ te spoponderis constatꝰ ñ te¬
si .x. spopond̾is recte responsũ est
qr semꝑ in sũmis id cꝑ minꝰ est
sponderi uidetur. Itẽ si ego plu
res scipuler stichũ puta ⁊ pam¬
philũ licet unũ spopond̾is tenĩs
uideris enĩ ad unam ex duab
stipulatoĩb spoyondisse. ¶ Sa¬
ctam rem uł religiosam uel ulibus
publicis in ꝑpetuũ relictam ut foꝵ
aut basilicam aũ hominẽ lib̾m in¬
utilit̾ stipulor qmͣuss res sac᷑ ꝓpħ¬
ana fieri aut publicis usib relicca

Expanded text:
e per heredem tuum fieri, quo minus fiat'. Si Stichum stipulatus de alio sentiam, tu de alio, nihil actum erit. quod et in iudiciis Aristo existimauit: sed hic magis est, ut is petitus uideatur, de quo actor sensit. nam stipulatio ex utriusque consensu ualet, iudicium autem etiam in inuitum redditur et ideo actori potius credendum est: alioquin semper negabit reus se consensisse. Si stipulante me Stichum aut Pamphilum tu unum daturum te spoponderis, constat non tetsi decem spoponderis, recte responsum est, quia semper in summis id, quod minus est, sponderi uidetur. Item si ego plures res stipuler, Stichum puta et Pamphilum, licet unum spoponderis, teneris: uideris enim ad unam ex duabus stipulationibus respondisse. Sacram uel religiosam rem uel usibus publicis in perpetuum relictam ut forum aut basilicam aut hominem liberum inutiliter stipulor, quamuis sacra profana fieri et usibus publicis relicta
Abbreviated transcription (Latin):
aut stichũ dare ꝓmisit liberatur
si sñ fcõ eiꝰ res sacͣ eẽ ceꝑit. aut sci¬
cus ad lib̾tatẽ ꝑuen̾io. nec reuocan¬
tur in obligõnẽ si rursus lege alia¬
q̃ ⁊ res sacra ꝓphana e̾e ceꝑit. ⁊ sti¬
chus ex libero seruus effectus sit¬
qm̃ quidẽ una. ⁊ eadẽ cã. et liberan¬
di ⁊ obligandi eẽt ꝙ aũ dari ñ possit᷑¬

Expanded text:
Stichum dari promisit, liberatur, si sine facto eius res sacra esse coeperit aut Stichus ad libertatem peruenerit, nec reuocantur in obligationem, si rursus lege aliqua et res sacra profana esse coeperit et Stichus ex libero seruus effectus sit. quoniam una atque eadem causa et liberandi et obligandi esset, quod aut dari non possit
Abbreviated transcription (Latin):
rome stipłatõ ocipitur. ita .s. in
ispaniam dare spondes in ẽe stip
placuit. S si heres acceptis rõ¬
nib. ⁊ reliquis cõputatis dona¬
re si eas statu lib̾o non hñti
cx inferat ꝓscribat. aut ⁊̃ lib̾is
ad eũ missis palam faciat cõ¬
dicio lib̾tatis impleta uidebit᷑
quid engd si neget se reliqͣ ccͣrisse.
cipiat rõnem liberũ fcm̃. heres aũ
neꝙ se fecisse moram. ⁊ reliqua de¬
b̾e statu liberũ contendat aput
eũ qui de lib̾tate ꝯgnoscit. an cõ¬
dicõ sit impleta constabit cuiꝰ offcõ
continebitur de mora ꝯsid̾are noc
minꝰ ꝯputare rõnes. S si reliqͣtra

Expanded text:
Romae stipulatio concipitur ita 'centum in Romae stipulatio concipitur ita 'centum in Hispania dare spondes?', inesse teplacuit. sed si heres acceptis rationibus et reliquis computatis donare se e‹a› statulibero non habenti quod inferat proscribat aut etiam litteris ad eum missis palam faciat, condicio libertatis impleta uidebitur. quid ergo, si neget se reliqua traxisse cipiat rationes, liberum factum, heres autem neque se fecisse moram et reliqua debere statuliberum contendat? apud eum qui de libertate cognoscit, an condicio sit impleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minus computare rationes et, si reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Seruus si heredi .x. de¬
derit liber ẽe iussus ẽ sratu libm̃
hrs eũ manumisent ac postea def¬
unctus est h̾edib heredis danda pe¬
cuna non est ꝙ enĩ placuit hr̃dpͤ
heredi dari oꝑte̾. hec memineris
locũ hr̃e cũ prior heres dñs accep¬
turꝰ pet᷑. fu̾it q̃ cã fecit ambulatori
demonstratõ p̾or cã transit in oẽm
successõrẽ ad quẽ ꝑuen̾it sratu liber
res cãbitur acciꝑe rõnes nichil¬
ominus lib̾m fore ꝙ rescͥptũ tta
accipi d. ut si reliqua non tͣhat
lib̾ sit ꝙ si trahat ita demũ si eã¬
ex fide u̾tatis. non enĩ lib̾tati suf¬
ficit heredem ĩ mora fuisse si nõ
id fiet ꝑ statu lib̾m ꝙ remota mo¬
ra lib̾tati aditum daret. Qd enĩ
siᷝ manumissũ daman ꝓponas si
ĩ hispaniam ꝓfectus amño ꝓͣrimo
fructus coheg̾it liber esto rome
retineat hr̃s. n ꝓficisci paciat᷑.
nũꝙꝙͥ dicturi sumus statĩ añ fruc¬
tus coactos lib̾m fore. nã ⁊ eũ

Expanded text:
m.Seruus si heredi decem dederit, liber esse iussus est: statuliberum heres eum manumisit ac postea defunctus est. heredis heredi pecunia danda non est: quod enim placuit heredis heredi dari oportere, ‹tunc› memineris locum habere, cum prior heres dominus accepturus pecuniam fuit. quae causa facit ambulatoriademonstratio: prior causa transit in omnem successorem, ad quem peruenerit statuliberes causabitur accipere rationes, nihilo minus liberum fore. quod rescriptum ita accipi debet, ut, si reliqua non trahat, liber sit: quod si trahat, ita demum, si ex fide ueritatis: non enim libertati sufficit heredem in mora fuisse, si non id fiat per statuliberum, quod remota mora libertati aditum daret. quid enim si ita manumissum 'Dama si in Hispaniam profectus anno proximo fructus coegerit, liber esto' Romae retineat heres neque proficisci patiatur? numquid dicturi sumus statim ante fructus coactos liberum fore? nam et cum
Abbreviated transcription (Latin):
stichũ non ded̾is .x. dare spondes.
mortuo hoĩe.qrͣ. anstatim añ
kalendas agi possit. Sabmus ⁊ ꝓculus
expectandũ diem actionis putãt ꝙ est
uerius. cota enĩ obligatio sub ꝯdicõe
⁊ in diem collata est ⁊ licet añ ꝯdicõ¬
nem ꝯmitti iudeatur. dies tã suꝑẽ.

Expanded text:
Stichum non dederis, decem dare spondes?" mortuo homine quaeritur, an statim ante kalendas agi possit. Sabinus Proculus exspectandum diem actori putant, quod est verius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet ad condicionem committi videatur, dies tamen super
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ cõfundit᷑. Ille autẽ int̾ sen
miscentur. ⁊ ħoc ĩ legis aqͥlie ac¬
timenta ⁊ tii ruperis. utrecy enĩ
accõnes rei ꝑsecutõnẽ continent
⁊ qͥdẽ pꝰ legis aqͥlie accõnẽ utic cõ¬
modati finiet᷑ post õmodati. ĩ aqͥli¬
a remaneat in eo ꝙ ĩ receptionre
uerius est ñ remanere. qr simple
acteclit. ⁊ simplo subducto locũ
onib sic e̾e diffimendũ cassius
tere intra annũ. honorarie au̾
q̃ post annũ n̾ dantur̾. nec ĩ he¬
redẽ dande sunt. ut tm̃iucrum
ei excorqueatur sicũt fit ĩ ac¬
tione doli mali ⁊ int̾tlcõ unde
ui ⁊ similib. Ille autẽ rei ꝑse¬
cutõnẽ conrinent quib ꝑ sequi¬
mur ꝙ expr̃imonio nobis abẽ.
possore debitoris nr̃ĩ Itẽ publi
cͥaa c̃ exemplũ uendicarõnis
datur. s cũ rescusa usu capione
redditur anno finitur qr ccͣ ius ciui¬
blicam. ⁊̃ post annũ accio datur̾

Expanded text:
ti non confunditur, illae autem inter se ti non confunditur, illae autem inter se miscentur. et hoc in legis Aquiliae actimenta et tu ea ruperis: utraeque enim actiones rei persecutionem continent. et quidem post legis Aquiliae actionem utique commodati finietur: post commodati an Aquiliae remaneat in eo, quod in repetitione verius est remanere, quia simplo accedit: et simplo subducto locum onibus sic esse definiendum Cassius terae intra annum. honorariae autem, quae post annum non dantur, nec in heredem dandae sunt, ut tamen lucrum ei extorqueatur, sicut fit in actione doli mali et interdicto unde vi et similibus. illae autem rei persecutionem continent, quibus persequimur quod ex patrimonio nobis abest, possessore debitoris nostri, item Publiciana, quae ad exemplum vindicationis datur. sed cum rescissa usucapione redditur, anno finitur, quia contra ius civiblicam etiam post annum actio datur e
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Qui seruũ alienũ ũuri¬
ose uerberat ex uno fcõ ĩcidit
⁊ ł aquiliam᷑ accõnẽ iniuriarum.
Iniuria enĩ ex affectu sit damp¬
nũ ex culpa. ⁊ ido possuit utͦe
compet̾e. s quidam altera elec¬
ta. alt̾am ꝯsimi. aliis ꝑlegis a¬
quilie accõnẽ ĩiuriarũ ꝯsumi. qm̃
desiit bonũ ⁊ equũ e̾e qniuriaꝵ¬
odempnari eũ qͥ estimatõnẽ p̃sti¬
tit. s si añ iniuriaꝵ accũ eẽtite
tur. rõnabiliꝰ itaq ẽ eam admͣ.¬
ti siñam ut liceat ei qmͣ uolu¬
erit accõnẽ pͥus excerc̾ẽ ꝙ autẽ
ampliꝰ in altera est. ⁊̃ hoc cõseqͥ.
¶Si is cui rem comendauero eam
subrupuerit tenebitur qͥde̾ ⁊ cõmo¬
dati actione ⁊ cõdicõne. s altera ac¬
tio. alt̾am ꝑunit. aut ip̃o iure aũ
ꝑ exceptõnẽ ꝙ est tucius. ¶ Hinc
de colono Rensũ ẽ si aliꝙͥ ex fũdo
subtraxert. ten̾ eũ ꝯdicõne.⁊ fur¬
ti qͥli ⁊̃ ex̾ locato a pena quacẜ fur¬

Expanded text:
. Qui seruum alienum iniuriose uerberat, ex uno facto incidit et in Aquiliam et in actionem iniuriarum: iniuria enim ex affectu fit, damnum ex culpa et ideo possunt utraeque competere. sed quidam altera electa alteram consumi. alii per legis Aquiliae actionem iniuriarum consumi, quoniam desiit bonum et aequum esse condemnari eum, qui aestimationem praestitit: sed si ante iniuriarum actum esset, tur. rationabilius itaque est eam admitti sententiam, ut liceat ei quam voluerit actionem prius exercere, quod autem amplius in altera est, etiam hoc exsequi. Si is, cui rem commodavero, eam subripuerit, tenebitur quidem et commodati actione et condictione, sed altera actio alteram peremit aut ipso iure aut per exceptionem, quod est tutius. Hinc de colono responsum est, si aliquid ex fundo subtraxerit, teneri eum condictione et furti, quin etiam ex locato: et poena quidem fur
Abbreviated transcription (Latin):
p nisi testm̃ alicuiꝰ subreptum
qui in rõnib tabulis litt̃is puͫ
alia ue q̃r sñ coguitõne falsũ fe¬
cerint uelud uerũ non appareat
quid celau̾int subripuerit de¬
leu̾int. subieceruit. resignau̾int
endums pena afici sole dubun
non est.¬

Expanded text:
, nisi testamentum alicuius subreptum qui in rationibus tabulis litteris publicis aliaue qua re sine consignatione falsum fecerunt uel, ut uerum non appareat, quid celauerunt subripuerunt deleuerunt subiecerunt resignauerunt, eadem poena adfici solere dubium non es
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł. Lege uilia de annona
pena statuitur adu̾sus eũ qͥ contͣ
annonã fecert societatẽ de quo¬
ierit quo annona carior fiat. ¶E¬
adem lege continct᷑ ne quis nau¬
tum uauem retineat. aut. dm.
faciat quo mag̃. detineatur. ⁊ pe¬
na .xx. aureoꝵ stutuitur.

Expanded text:
lis.Lege Iulia de annona poena statuitur aduersus eum, qui contra annonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat.Eadem lege continetur, ne quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineatur, et poena uiginti aureorum statuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aul .ł. Quod ccͣ legẽ repete¬
darũ ꝓconsuli uł p̾tori donatũs
ñ poterit usu capi. eade̾ iex uẽ¬
diciones. Iocationes eiꝰ rei cã pl̃¬
uris minõis fc̃as irritas facto.
irapeditq usucapionẽ pͥuscꝑͣ in
potestate eius a quo ꝑ fecta res
sit heredis ue eius ueniat.

Expanded text:
um.Quod contra legem repetundarum proconsuli uel praetori donatum est, non poterit usu capi.Eadem lex uenditiones locationes eius rei causa pluris minorisue factas irritas facit impeditque usucapionem. priusquam in potestatem eius, a quo p‹ro›fecta res sit, heredisue eius ueniat.
Abbreviated transcription (Latin):
quominus ordine suo legatus ꝓficisca¬
tur filiũ non excusat. Pat̾ tñ bien¬
niuacatõnẽ uendicare pot̾it. qr ꝑ
filiũ legationem fuctus uidetͤ.
fũctus ẽ intͣ temꝑa uacationis p̃ti¬
nita non oꝑtere compelli rurlln
ne functis biennii uacatio cõcedr̃
nec interest utrum leg̾o in urbe
an in ꝓuincia ag̾entib nob̾ man¬

Expanded text:
quo minus ordine suo legatus proficiscaquo minus ordine suo legatus proficiscatur, non excusat: pater tamen biennii vacationem vindicare poterit, quia per filium legationfunctus est, intra tempora uacationis praefinita non oportere compelli rursum ne functis biennii uacatio conceditur: nec interest, utrum legatio in urbe an in prouincia agentibus nobis man
Abbreviated transcription (Latin):
aũit fisci nion ꝓhnͣr legatõne fũ¬
gi. ¶Si accusatio alicius .p. ĩsti¬
tuta sit. ñ ẽ compellendus accusa¬
tor ad eũ legõnẽ suscipere qͥ se a¬
micũ. uł domesticũ dic̃ eius qͥ accu¬
sator. et .i. diui frẽs emilio furio
rescrip. ¶ legati uicarios ñ alioᷤᷤ
dare possũt nisi filios suos. ¶Or¬
dirie unusquisq mun̾e legõnis
fungi cogitur. et ñ alio est cõ¬
pellendus mun̾e legõnis fungi
qmͣ si priores qui curiam lecti st̃
fũcti sunt. Set si legeto de pͥma¬
tibus uiris desideret ꝑsonas. et
qui ordinem uocantur in ferlo¬
res sint. non obseruandũ ordi¬
nera diuus adrianus addaxame¬
tuos rescrip. ¶Precipitur autẽ
edicto diui uaspasiani oĩb ciui¬
tatib. ne plures quat̾nos lega
quo legatus creatus est. ñ ex qͣ
romam uenit. Set si non ꝯstat
legatus sid an non rome p̾tor
de hoc gnoscit :
qui sumptũ ht̃ recte obseruatur ĩ
stipendiis legõnũ qui solo mĩsr̾io
tionis officiũ suscepit ea res filium

Expanded text:
autem fisci non prohibentur legatione fungi.Si accusatio alicuius publice instituta sit, non est compellendus accusator ad eum legationem suscipere, qui se amicum uel domesticum dicit eius, qui accusatur: et ita diui fratres Aemilio Rufo rescripserunt.Legati uicarios dare non ali‹o›s possunt nisi filios suos.Ordine unusquisque munere legationis fungi cogitur: et non alias compellendus est munere legationis fungi, quam si priores, qui in curiam lecti sunt, functi sint. sed si legatio de primoribus viris desideret personas et qui ordine vocantur inferres sint, non esse obseruandum ordinem diuus Hadrianus ad Clazomenios rescripsit.Praecipitur autem edicto diui Uespasiani omnibus ciuitatibus, ne plures quam ternos legatquo legatus creatus est, non ex quo Romam uenit.Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetor de hoc cognoscit. 7 qui sumptum habent, recte observatur: in impendiis legationum, quae solo ministerio tionis officium suscepit. ea res filium,
Abbreviated transcription (Latin):
susi utroq loq̃nte. ⁊¬
id̾o n mutus. n fur¬
dus.n infans stipu¬
latõnẽ contrahere pꝰ¬
sunt. nͨ absens quidẽ
qm̃ exaudire inuicẽ debent. sicuis
Sͥ ex hus uult stipulari ꝑ seruũ p̃¬
sentẽ stipuletur. et adquiret ei sti¬
pulatu actõnẽ. Itẽ siquis obligari
uelit. iubeat. ⁊ erit ꝙ iussu obligat᷑.
¶Qui p̃sentes infrogauit si añ cyͣ
sibi s̾d̾et᷑ discessit. initilẽ fet᷑ sti¬
pulationẽ. si u̾o p̾sens infrogauit
reu̾ssi responsũ obligat. Int̾uallũ
enĩ medi pemꝑis non uiciauit ob¬
ligõnẽ. ¶Siquis ita int̾roget da
naturalit̾ obligatur. qr ita annuit :
⁊ id̾o recte dictum est ñ obligari ꝓ eo.
nec fideiussorẽ quidem. ¶Siquis sun¬
non obligari eum constat. aut si ita

Expanded text:
nisi utroque loquente: eideo neque mutus neque surdus neque infans stipulationem contrahere possunt: nec absens quidem, quoniam exaudire inuicem debent. si quis igitur ex his uult stipulari, per seruum praesentem stipuletur, et adquiret ei ex stipulatu actionem. item si quis obligari uelit, iubeat et erit quod iussu obligatus. Qui praesens interrogauit, si antequam sibi responderetur discessit, inutilem efficit stipulationem: sin uero praesens interrogauitreuerso responsum est, obligat: interuallum enim medium non uitiauit obligationem. Si quis ita interroget 'danaturaliter obligatur, qui ita adnuit: et ideo recte dictum est non obligari pro eo nec fideiussorem quidem. Si quis simnon obligari eum constat: aut si ita
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. ł. S tipulatus ẽẽm abste dom̃
edificari. uł si hr̃dem meũ dampna¬
uero. insulam edificau̾o. celso placet:
non añ agi posse ex ea cã qmͣ tempus
p̃t̾iss quo insula edificuri poss. nec
alia pars insile fcã sit. ⁊ deiũ incẽdio
cõsumapta sit. an integrũ tp̃s cõputã¬
dũ sit. rursus ad edificandam insulã
an uero reliquũ dũ taxat expectãd̾
ꝓ deerit.⁊ ueriꝰ eso ut integrũ ei de¬
tur.

Expanded text:
Si ita stipulatus essem abs te 'domum aedificari?' uel heredem meum damnauero insulam aedificare, Celso placet non ante agi posse ex ea causa, quam tempus praeterisset, quo insula aedificari posset: nec qua pars insulae facta sit, deinde incendio consumpta sit, an integrum tempus computandum sit rursus ad aedificandam insulam an uero reliquum dumtaxat exspectandum quod deerat. et uerius est, ut integrum ei detur.
Abbreviated transcription (Latin):
usũ in quo ait̾ins usus fructus est
hominẽ emit. ⁊ ei traditus sit ante¬
qmͣ p̃ciũ soluat. ⁊ inpendenti ẽ cui
ꝓpͥetatẽ acquisier̃. ⁊ cũ ex peculio
ꝙ ad fructuariũ ꝑtin soluerit intel¬

Expanded text:
vus, in quo alterius usus fructus est, hominem emit et ei traditus sit, antequam pretium solvat, in pendenti est, cui proprietatem adquisierit: et cum ex peculio, quod ad fructuarium pertinet, solverit, intel
Abbreviated transcription (Latin):
meo supi porcos erꝑẽt. hos uicine
coris sui grã pascebat consecutus tu¬
pis eripuit aut canes extorserĩt. ⁊ cũ
pastor meus petẽt porcos. q̃rebatur
utrũ eius fcĩ sint porci qui enpuit
an nr̃i inancant. nã gen̾e quodã ue¬
nandi iderant nacti cogitabat᷑ .N. cp̃¬
admod̾ t̾ra mariaꝙ cãpta. cũ in suam
sẽ laxitatẽ ꝑueniant desine̾nt coꝵ¬

Expanded text:
meo lupi porcos eriperent, hos uicinae coris sui gratia pascebat, consecutus lupis eripuit aut canes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint porci, qui eripuit, an nostri maneant: nam genere quodam uenandi id erant nancti. cogitabat tamen, quemadmodum terra marique capta, cum in suam naturalem laxitatem peruenerant, desinerent eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ auis thͣsuolans exarea. auꝑ ex nro
it. Si gͥ desiñ si sui̾t ore bestie lib̾atũ
occupantis erit ꝙx̃ ad̾ piscis uł aꝑ uł
auis cũ pot̾atẽ nr̃a euasit si ab alio
capiatur apĩꝰ fit.s putat poritis
nr̃m manere tamdui ꝙͣ diu recuꝑ¬
ari possit licet manib ⁊ piscib uel
feris u̾m sit ꝙ scribi̾t. Idem ait ⁊ si
naufragio ꝙͥ nr̃m amissũ sit ñ statĩ

Expanded text:
 auis transuolans ex area aut ex agro it? si igitur desinit, si fuerit ore bestiae liberatum, occupantis erit, quemadmodum piscis uel aper uel auis, qui potestatem nostram euasit, si ab alio capiatur, ipsius fit. sed putat po tius nostrum manere tamdiu, quamdiu reciperari possit: licet in auibus et piscibus et feris uerum sit quod scribit. idem ait, etsi naufr
Abbreviated transcription (Latin):
am ñ ꝓprie ex maleficio obliga¬
tus uidetur. S qz neq ex contrac¬
tu obligatus est ⁊ utiq peccasse a¬
liquid intelligitur. licet ꝑ inpru¬
dentiam id̾o uidetur q̃i ex male.¬
tum de ea re equũ religioni iudi¬
cantis fu̾i̾t iussũ penam sustine¬

Expanded text:
on proprie ex maleficio obligatus videtur. sed quia neque ex contractu obligatus est et utique peccasse aliquid intellegitur, licet per imprudentiam: ideo videtur quasi ex maletum de ea re aequum religioni iudicantis videbitur, poenam sustine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puto posse. ꝓiñ ⁊ si mĩmos ei ꝓroga¬
ait empror cũ ei ꝑauent pot̾it ad
lib̾tatẽ ꝑuenire. suis aut̃ expͥmor᷑
in ccͣctu uł uti ĩ emptõne hoc ut
manumtitatur. ¶ Siue ñ expͥmat᷑
uerius ẽ lib̾tarẽ ꝯpete. ergo ⁊ si forte
quis si comꝑauit suis nũmis ne eum
manumittat. Bengna ẽ euis opimo
dicentiũ hũc ad ub̾tatẽ ꝑuenire cum
ei nomen emptionis y̾maginariꝰ iste
emptor accomodet p̾terea cũ nichil
absit ei. ¶ Nicħ aũ int̾est aqͦ quis
suis nũmis ematur a fisco uł aciui¬
tare uł a pͥuato cuiꝰtumꝙ sit sexus
is qui emit. S et siquis eũ sit minor¬
.xxu. annis. qui uendidit int̾ueniet cõ¬
stitutõ. nec oꝑantis quide̾ etas speria.
nam si ⁊ pupillus emat eqũ est eũ tidẽ
impłe eũ sine dampno eiꝰ hoc sit fuctu¬
rum idem. ⁊ si seruus est in illis sone

Expanded text:
gauit emptor, cum ei pariauerit, poterit ad libertatem peruenire.Siue autem exprimetur in contractu uelut in emptione hoc 'ut manumittatur' siue non exprimatur, uerius est libertatem competere.Ergo et si forte quis sic comparauerit suis nummis, ne eum manumittat, benigna est opinio dicentium hunc ad libertatem peruenire, cum et nomen emptionis imaginarius iste emptor accommodet et praeterea nihil ei absit.Nihil autem interest, a quo quis suis nummis ematur, a fisco uel ciuitate uel a priuato, cuiusque sit sexus is qui emit. sed et si minor sit uiginti annis qui uendidit, interueniet constitutio. nec comparantis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est.In illis sane
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nũmis redemptꝰ ⁊ si totũ pcu̾um
serit aliquid ut repleri p̃tiũ possitꝰ
uł siquid suc m̾ito adquisierit dd̾
ẽ libertatem compet̾e.⁊ si ꝑtem¬
ex suis nũmis redim̾et cu prẽ sui
haberet ad consticutõnẽ nõ ꝑtine¬
bit non magis qmͣ c̃cũ ꝓpriecatem
haberet usũ fructũ redem̾it .s
qui cũ fructuartꝰ ẽẽt ꝓprietater¬
tedemit ⁊ ea sondicione est. ut ad con¬

Expanded text:
tem nummis redemptus etsi totum pretium serit aliquid, ut repleri pretium possit, uel si quid suo merito adquisierit, dicendum  libertatem competere. Quod si partem suis nummis redimeret, cum partem servi haberet, ad constitutionem non pertinebit, non magis quam qui, cum proprietatem haberet, usum fructum redemit. Sed qui, cum fructuarius esset, proprietateredemit, in ea condicione est, ut ad con
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ .ł. ¶ ortis cã seruũ manuͭͥ
posse ñ est dubitandũ ꝙ non ite
ibi intelligond̾ ẽ. ut ita lib̾ e̾e iube¬
atur. ut si ꝯualu̾it dñs ñ fiat liber.
expectabatur similit̾ ⁊ ĩ spc̃ hac
ĩ extremũ tp̃s mamimissoris uite
cõfertur ub̾tas durante .s. pp̃ mortis¬

Expanded text:
.Mortis causa seruum manumitti posse non est dubitandum. quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse iubeatur, ut, si conualuerit dominus, non fiat liber, exspectabitur, similiter et in hac specie in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, durante sci
Abbreviated transcription (Latin):
mos seruus hre non possit. uerũ due¬
mentib oculis credendũ ẽ suis num¬
mis eũ redemptũ cũ ñ numis eiꝰ qͥ eũ
redemit ꝯꝑaretur. ꝓͥm̃ siuere ex pe¬
culio ad ꝙ ad uenditorẽ ꝑtinet siue
ex aduenticio lucto siue ettã amici be¬
ueficio uł lib̾alitate uł ꝓ rogante eo
uł ꝓmictente uł se delegante uł in
se recipiente debitũ redemptꝰ sit
credendũ ẽ suis nũmi s redemptim
Satis est enĩ ꝙ is qui emptõm suũ
nom̃ actromodauĩt nicħ de suo im¬

Expanded text:
mos seruus habere non possit: uerum coniuentibus oculis credendum est suis nummis eum redemptum, cum non nummis eius, qui eum redemit, comparatur. proinde siue ex peculio, quod ad uenditorem pertinet, siue ex aduenticio lucro, siue etiam amici beneficio uel liberalitate uel prorogante eo uel repromittente uel se delegante uel in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est enim, quod is, qui emptioni suum nomen ac
Abbreviated transcription (Latin):
ent non ẽẽ audiendũ. ab initio enĩ hoc
agi debet. ut y̾maginaria fieret emptõ
⁊ ꝑfidem contͣctus int̾ emptorẽ ⁊ serꝰ¬
uum agatur. Siuc gͥ ñ hoc ab mitio
esset accũ ut suis ñmis redimeretur
siũ hoc. ¶ mĩmos seruus ñ dede¬
rit cessabit libertas unde q̃ri pot̾it
sicũ hoc ab initio eẽt fcm̃ emptoꝵ
festinauit ut p̃ciũ ñauit. an porreã

Expanded text:
ab initio enim hoc agi debet, ut imaginaria fieret emptio et per fidem contractus inter emptorem et seruum agatur.Siue igitur non hoc ab initio esset actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas.Unde quaeri poterit, si, cum hoc ab initio ‹e›sset actum, emptor festinauit et p
Abbreviated transcription (Latin):
tuta die reddatur qmͣ snĩam iure
singulan receptã ad dextͣ nd̾i cõm¬
uũ a filio post .u.annos si eo tpͣr
m̾cedem diurnã filio p̃stitiss ma¬
numiiti uoluit bienno ꝓriõ uagat᷑
non p̾̃scit̾at odicõne defcũs uidebat᷑.
si tm̃ heres filiꝰ auit tutores eiꝰ m̃s

Expanded text:
tuta die reddatur: quam sententiam iure tuta die reddatur: quam sententiam iure singulari receptam ad cetera fideicomuum a filio post quinque annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo uagatus non praestiterat: condicione defectus uidebatur. si tamen heres filius aut tutores eius
Abbreviated transcription (Latin):
geste non differtur. ¶Fid̾i cõmissa.¬
riam libertatẽ non ad hẽrede p̃stitad
cogendus est heredis hetes qui resti¬
tuit ex trebelliano senatus cõsulto.
hr̃ditatẽ p̾stare. si euis ꝑsonã eligat
qui manumittendꝰ est. ¶ Seruũ. ps̾¬
cuui castrensis quem pat᷑ fid̾i cõmissi
u̾bis alegittimis filiis hr̃clib lib̾ari
uoluit filiũ militẽ uł qui militauit
si pat̾s hr̃s exstitit manumt̾e cogend̃¬
R. qm̃ ꝓpriũ manumisisse defunctus
post. donatõnẽ in filiũ collatã exisii¬
mauit. poetionẽ enĩ a frẽ dñõ frẽm
eumdẽ ꝙ. coheredem cit᷑ dampnũ uo¬
luntatis iedim̾e nõ cogendũ. nec
ob eundem errorem. cetã ꝙ pat̾ in
milicia ꝓ fcũro filiũ dorauit frĩ
qͥ mansit ĩ pot̾ate ꝯferenda cũ pec¬
uliũ castrense filtꝰ etiam int̾ legit
timos heredes p̃cipuũ reuneat. ¶E¬
am fidei cõmissaria lib̾tas a falis pͦ
certam etatẽ eius datam si ad eam
puer non ꝑuenit abhĩde filii p̃sti¬

Expanded text:
fertur. Fideicommissariam libertatem ab herede non praestitam cogendus est heredis heres, qui restituit ex Trebelliano senatus consulto hereditatem, praestare, si eius personam eligat qui manumittendus est. Seruum peculii castrensis, quem pater fideicommissi uerbis a legitimis filiis heredibus liberari uoluit, filium militem uel qui militauit, si patris heres extitit, manumittere cogend proprium manumississe defunctus post donationem in filium collatam existimavit: portionem enim a fratre domino fratrem eundemque coheredem citra damnum voluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militiam profecturo filio donavit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculium casttimos heredes praecipuum retineat. Etiam fideicommissaria libertas a filio post certam aetatem eius data, si ad eam puer non pervenit, ab herede filii praesti
Abbreviated transcription (Latin):
clisset ⁊ res ccͣ posso̾rem iudicata
ẽet illũ in seruitute fore. lab̾o hoc
ꝙ qͥntus mut̃ scribit ita putãt
uerũ ẽẽ. Si reu. lege ab intestato
heres sit. is qui uic̾. Nam si ĩ iure¬
a iudicis uictus ẽet sctiptus. uerꝰ¬
heres ex testõ. nicħominꝰ eum paruis¬
se cõdicioni ei dands et liberũ fore.
s et uerissimũ ẽ ꝙ et aristo celso sc̾¬
bit. posse dari petuniam heredi

Expanded text:
disset et res contra possessorem iudicata esset, illum in seruitute fore. Labeo hoc, quod Quintus Mucius scribit, ita putat uerum esse, si re uera lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis uictus esset scriptus uerheres ex testamento, nihilo minus eum paruisse condicioni ei dando et liberum fore. sed verissimum est, quod et Aristo Celso rescripsit, posse dari pecuniam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
dͦ genẽ quisꝙ dñs eius fieret. et
Id̾o hunc quoꝙ ea lege ꝯtineri
scdm ꝙ̃ sententia dic̾a est ⁊ liberũ
futurũ eũ qui ei dediss peccuniã.
hẽditatis peticõne cui cet̾is eã quo¬

Expanded text:
s eius fieret et ideo hunc quoque ea lege contineri, secundum quem sententia dicta est, et liberum futurum eum, qui ei dedisset pecuniam. hereditatis petitione, cum ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
exccͣctu ꝑtinet. eiusclẽ cõdicionis sit
statu lib̾i cuiꝰ ⁊ cetiꝰ serui. ⁊ d̾o m
publicis ꝙͦ iudiciis easdẽ penas pa¬
scripserat si andronicꝰ seruꝰ mneus
heredi meo decłit.x. lib̾ esto. deiñ.
de hiis bonis cepit controu̾sia ẽe
qui se lege heredem aiebat e̾e.Is eam

Expanded text:
ontractu pertinet, eiusdem condicionis sunt statuliberi cuius ceteri. et ideo in publicis quoque iudiciis easdem poenas paestamento scripserat "si Andronicus servus meus heredi meo dederit decem, liber esto". deinde de his bonis coeperat controversia esse: qui se leg