comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fureat bona non dncipero quam ab his G ccaerta sunt in cogitatione radito¬
retrorsumi guimo otudio diletisium tila. oportot . Ut opus bõnum quod.
anpilianco dñ incceristis Rimpleatis. Nee labor uos exgo Itmeria
net maladicorum homnuin Detoereant. sed oni instantia omings
Feruore quȩ Inchoastis. Deo auctorꝰ xagite. Scientre qu̾id labtrem
magnum maior ae torne rotributionia gloria congegnitir. Romeanto
utẽ Angustmo poreposito ur̃o quem ⁊ absatem robis conotituimu¬

Expanded text:
ere quam ab iis, quae coepta sunt, cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino p
Abbreviated transcription (Latin):
fert puuiri
atolus simplex ficus Ludouite coguo mãto
aihis ferit qui cras Sorer Rollonis quodã temporo
ausir duos milites Gislae filie suce Quod illa apud son
omueto diu morari fetil nolos oot manifostar Rollom¬
Ee uod tum illi tognouissoꝵ ytatios ⁊ xepũtãs eos
yploratoros iussir ilos ebuci ot eburtos in foro uenalur

Expanded text:
fecit puniri. arolus Simplex, filius Ludovici cognomento Nihil-fecit erat socer Rollonis; quodam tempore misit duos milites Gislae filiae suae. Quos illa apud se occulte diu morari fecit, nolens eos manifestare Rolloni. Quod cum ille cognovisset, iratus et reputans eos exploratores, ju
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem aunisir t mper aui aũt Romauis xxsuni.
anib. Cnuis r ogni anno xxͦii Aetiis uir illus lus num
Symarho gessũ Consũlatum : Ad gant Batonũ
ieliquio mittunt opis lolam I n procestũ spistolie
muis ẜocmitium ett Aetio tor Consuli ⁊ta calamita¬
los suat ex plicaut. R epollun Barbari ad mari.
ropellu marẽ ad Barbaros ⁊ Imior hat orinulur
dno gendra funerum aut ingulamir aut moigiurre
Nloꝗs hor tauis / agonios quirq̃ q ab illo auxilũ
impetiare quindenut utpoti qui grauis simis do
tengore bollis cum Bloda  ⁊ A ttila Regibus
Hnnorum de al occupatus Et quaniuis ant auddo aute
hunt proximo Slobda Attilar fus sui intor oplus
fa isidus Altila tamio ipsẽ adbo intollorabilis Reipus
iemausũ hos lit ut totam poure Raropã exusis
muas is q̃ nui tauibꝰ atqp rastollis corroderet
minetiam or in d̃am emy oribus famos Costantino¬
polun inuasd. le mora postis sonta qst. Sod

Expanded text:
potestatem amisit; imperavit autem Romanis XXVIII annis, cujus regni anno XXIII Aetius vir illustris cum Symmacho gessit consulatum: ad hunc Britonum reliquiae mittunt epistolam, in processu epistolae cujus hoc principium est Aetio ter consuli ita suas calamitates explicant: Repellunt barbari ad mare, repellit mare ad barbaros. Inter haec oriuntur duo genera funerum: aut jugulamur aut mergimur. Neque hoc tamen agentes quidquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis cum Bledda et Attila regibus Hunorum erat occupatus; et quamvis anno ante hunc proximo Bledda Attilae fratris sui interemptus sit insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis corroderet; quinetiam et eisdem temporibus fames Constantinopolim invasit, nec mora pestis secuta est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
emarrunt / Brit auuia. Laus ⁊heodosii.
seoso s uis propaga tor Rraipublitas fuit atqs
defensor exinus moribus ⁊ corpore Eraiano
sunilis quantum scupta uetorum ⁊ pictire a
omli orant nescĩo/ an or tantao gratia tantussi
fles in fane sou tantas diguitas in iuces su fuiss
moi uerõ prorsũs sunlis adẽo uł ihia diciga
quod nõ ex libris in istum uideature transtorri
Nlisoucors coĩs solo habitu difforrs sã taeteris puc̃
In oõs hominos houonfirus uom̃ effusius in bouos
implinia ingema de ligdi brudita mirari sas
Inno u ia: Larrgiei magno aĩo magua ¶ flla tami¬

Expanded text:
sii: Theodosius propagator reipublicae fuit atque defensor eximius, moribus et corpore Trajano similis quantum scriptura veterum et pictura oculi erant. Nescio an et tanta gratia tantusque flos in facie seu tanta dignitas in incessu fuit; mens vero prorsus similis, adeo ut nihil dici queat, quod non ex libris in istum videatur transferri. Misericors, communis, solo habitu differre se caeteris putans, in omnes homines honorificus, verum effusius in bonos, simplicia ingenia diligere, erudita mirari, sed innoxia; largiri magno animo magna. Illa tam
Abbreviated transcription (Latin):
qũẽ acu infielis tomiles uidit Angelum
Dei ostondontẽ sibi signum cuims ⁊ hortantõ
sa ut credorot.  rodibu ille statim
Maxentiumqs dius femuine sũsinbe sĩt.
Coustantinus igiiri po titus Impdrio Maximinũ
tent Et a ulnure lapriefor scrpta tradũt¬
ꝑsauctum Qy luestrum in baptismate mundatꝰ.
Four Rroma obi baptizatus est Basp̃licãꝑ
Iesanns Baptis tae : qnae uocatur Constantiũ
Ir em basp̃litã petio ⁊ Ppaulo in tomplo Apolliu
ꝙ uãd tognomimat᷑ Iorusalem : ubi de ligno Erucis
Sĩ posuit Eom basplicã sauctar marty ⁊is
A guelis ex rogatu filiat suae. Iran basplicam
beato Eaurẽtio. Uora tyburtina m̃ agio udrauo
Iom basylicã uia L auitana Petro ⁊ Mlarcel
hos lia iuxta portum urbis Romas Reagba¬

Expanded text:
uc infidelis tendens, vidit angelum Dei ostendentem sibi signum crucis, et hortantem se ut crederet: credidit ille statim, Maxentiumque Deus flumine submersit. Constantinus igitur potitus imperio, Maximinum tenuit; et a vulnere leprae, ut scripta tradunt, per S. Silvestrum in baptismate mundatus, fecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam s Baptistae, quae vocatur Constantiniana; item basilicam Petro et Paulo in templo Apollinis, , quae cognominatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit; item basilicam Sanctae matris Agnetis ex rogatu filiae suae; item basilicam Beato Laurentio via Tiburtina in agro Verano; item basilicam via Lavicana Petro et Marcellino ate Ostia juxta portum urbis Romae bea
Abbreviated transcription (Latin):
ad ingie utlẽ statiunt.  qligia uoĩo ualli ili
latissumi ⁊ altissume us qp hodiẽ tee nuunitur umpi
aui ferui duorum milliũ spatio a loco qũi uocatur
Peneltine : ⁊ toeminatur li in occidoũto
ixta uibs Aldllihi ⁊o deum priores mimici
Romanũ militẽ abiiss ẽ conspexoeunt mox aduta
nanibus rrrimipiut aciius.. Uinde prete Sritams
urrsum Romani rodeunt ⁊ caesum ẜ ostom traus
Soslis ainobatue firrros pdr intorualla ad pros poti
maris staluũt. Sĩt Uala sicius sotus tamq̃s
ultra nõ roudisirri : dicoms ultra so tam laborios

Expanded text:
em statuunt; vestigia vero valli illius latissimi et altissimi usque hodie cernuntur. Incipit autem ferme duorum millium spatio a loco, qui vocatur Peneltune, et terminatur in occidentem juxta urbem Adclyhit. Verum priores inimici ut Romanum militem abiisse conspexerunt, mox advecti navibus irrumpunt acrius: unde prece Britannorum rursum Romani redeunt, et caesum hostem trans hostis timebatur, turres per intervalla ad prospectum maris statuunt, sic valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri, dicentes ultra se tam labo
Abbreviated transcription (Latin):
Auyustum Italia expuli. qui ad̃ ⁊ hocbosium in
Suonte rofugil. L aus ratiani fuit
Oralianus lueu hand̃ modiociiter institutus:
Carmina facdat : oruate loqui/ ex plicare cõfionasiar
Rẜ clorum mors. Iiẜre aliud die nortuq agoro
q̃s spculis meditari Inumaeq̃s uoluptauis diuinaꝵ
arlis ciodore destinata foriro. Po artusubi somnips
⁊libidiuis uictor

Expanded text:
Augustum Italia expulit, qui ad Theodosium in Oriente refugit. Laus Gratiani: Fuit Gratianus litteris haud mediocriter institutus, carmen facere, ornate loqui, explicare controversias rhetorum more, nihil aliud die noctuque agere quam spiculis meditari, summaeque voluptatis divinaeque artis credere, destinata ferire; parcus cibi, somnique ac libidinis vict
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem fmporaior tubatus in Salliã trausin
obi ratiauũ uugustum sũbita icire siour
ꝑterritum interferit fratiemq oius Dalotiniauũ
Auyustum Italia expulia qui ad ⁊ hocbosium in
uoute iofugit. L aus Gratiaui fuit
Orauauus luais hand modiocitor institutus
Caemina facdue : oruate loqui. ex plirare cõfronasiãs

Expanded text:
ibidem imperator creatus in Galliam transiit; ubi Gratianum, Augustum subita incursione perterritum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit, qui ad Theodosium in Oriente refugit. Laus Gratiani: Fuit Gratianus litteris haud mediocriter institutus, carmen facere, ornate loqui, explicare
Abbreviated transcription (Latin):
ad sa muicẽ pertinas nõ possunt. Oridtalis aũt
haber in mobio sui oibam quidi occudentalis iũpra
sae hor est ad dex tram sui ẜ aber dio/ ¶ldrlihir.
ꝙ uod lingua eorum ẜptet petram liht Clchir. ⁊
aũt iuxta fluũ nõis Rt illuis.  harum aigo
infostationẽ gentium Datones adgalos Romam
cum ⁊pistolis nuttunt auxilia flagitantes. Quibꝰ
mox legio destinaturr ꝓuac ħ ostrum magra multundũ
tornõr cateros a finiibi expulir. Satꝵꝙ douũ¬
cum magno tanupꝰ o. ronors ã es L. indicontes Brã
Ui suyar uallum Saiori nurru construorẽt quati

Expanded text:
 pertingere non possint; orientalis autem habet in medio sui urbem Guidi; occidentalis supra se, hoc est ad dextram sui habet urbem Aldclyhit, quod lingua eorum significat Petrum clyhit: est autem juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium Britones legatos Romam cum epistolis mittunt auxilia flagitantes. Quibus mox legio destinatur, quae hostium magnam multitudinem sternens caeteros a finibus expulit; sicque docum magno triumpho reversa est, indicentes Britannis ut super va
Abbreviated transcription (Latin):
Cuntatd pomios  stratas ibu factae olq hodis
gabotiam qual ultra Britamã sunt insulas nrre
dominandi postudbant. Batanma ig̃ti igiure
nilitaubus copis floridaq Inuentute spolia taz qual
max iuĩ por stlaximũ ẜyxamũ fuerant abductas
post onã roliq uiat pee maxuns dictum Couftunat̃¬

Expanded text:
factae usque hodie eas etiam, quae ultra Britanniam sunt, insulas jure dominandi possidebant. Britannia igitur militaribus copiis floridaque juventute spoliata quae maxime per Maximum tyrannum fuerant abductae, post etiam reliquiae per proxime dictum Co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ nod̃ esl earãt uirtulis luctam anus potentiã
nuyerialõ airri argontiis pouide a sublata ã yeauius
nultis ux suis reslituit. Patruũ pro genitors fabuir
Nepoles ⁊ rognatos pro filus. ⁊legaus lac tumq p rõuiniũ
dariẽ nec tauẽ smuytuosim̃. Nliscbre rolloquia pro
B laid / pater contors marius rgobat ualotudiuo
rchadius filius Theodosii mn fre
S o norio annis xiii. Sotꝭi Italiã Waud ali
atqs alam Gallias aggred̾uutur.  elagius
Brto ⁊ Iulianus Campanõ is haerotim snam
long̃ie late ꝙs seminau deunt. Quibus auctus¬

Expanded text:
 auctam annis potentiam imperialem auri argentique pondera sublata a tyrannis, multis ex suo restituit. Patruum pro genitore habuit, nepotes et cognatos pro filiis; elegans laetumque convivium dare, nec tamen sumptuosum; miscere colloquia pro blandus pater, concors maritus. Regebat valetudinem rcadius filius Theodosii cum fratre Honorio annis XIII. Gothi Italiam, Wandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Pelagius Britto et Julianus Campanensis haeresin suam longe lateque seminaverunt, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
frĩbũs anus xxiiii. mensibus . u. harosis
arriana Consfãti fulta priesidio uarie ot
alil ratholiros afflixir.
Fulianus apostata .iiͣ annis nig̃ibus uiii.
Hic diguẽ a harbaris d di hoslis bellaulo
pernni tur. Laus fuliani ex Paulo. Fuit
M. Authomo nõ absumilis ẽguõ otiam cemiulari
studebat. Liberalibus discipliuis apprimo eruditus:
memoria tonaris ⁊ amplas : ẜ acundiat ingentis
⁊ promptas sahlos op̃so propior Cmiilis in cunctos

Expanded text:
mensibus V. Haeresis mensibus V. Haeresis Ariana Constantii regis fulta praesidio varie et valde Catholicos afflixit. Julianus Apostata II annis, mensibus VIII. Hic digne a barbaris Dei hostis bellando perimitur. Laus Juliani ex Paulo: Fuit Marco Antonino non absimilis, quem etiam aemulari studebat. Liberalibus disciplinis apprime eruditus, memoriae tenacis et amplae, facundiae ingentis et promptae, philosopho propior. Civilis in cunctos,
Abbreviated transcription (Latin):
statuõs in hracia. sadom Romani muperii a
tous orientis ieeẽ uoluit tem Sopranã
tiuitãtõ bithymiat in lignoro / marhyris runa
ii conditi inslaurãs ex ocabulo nr̃cis suas
holonopolimn uorauit. Idem statuit citra
ullam hẽrez hominũ cadom paganoiũ tomp la
clandi el  eleuã uoro Britanniae nobilis alũna
Lumdomã nurro quod ad iuc superd t ciuxisse
foeturr ⁊ Coletos triam moeuib / adornasse. So¬
Cantde alia multa: Ieeusalom ins tanrcauit mũdatãq
adolis, basplicis plirribus adoruauit.
Constantin ex sacris s trmus.ie priuio
imperũ tempore optinals principibus ltimo medus
coparandus̃ Iinnumercẽ in eo aĩ corporisq̃ g xlutos
slarudenũt Militari gloria sumius : fortuna
par ⁊ indus tria: Cnulibus artibꝰ et studiis
lberalibus ioditus Ilfocta tor ius łi auoris in
amins egregius Udeuu iniolẽtia ⁊ de nui
sdtund arum aliguautũ ex illa fauorabilis auiiui
doclitata taud̾ em mutatus ofl.
onstantiris cum en Constantiuo ⁊ Constante

Expanded text:
mperii et totius Orientis caput esse voluit; item Depranam civitatem Bithyniae in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans ex vocabulo matris suae Helenopolim vocavit. Idem statuit citra ullam hominum caedem paganorum templa claudi. Helena vero Britanniae nobilis alumna Londoniam muro, quod adhuc superest, cinxisse fertur, et Colecestriam moenibus adornasse; seinter alia multa Hierusalem instauravit, mundatamque idolis basilicis pluribus adornavit. Laus Constantini ex sacris scriniis: Vir primo imperii tempore optimis principibus, ultimo mediis comparandus. Innumerae in eo animi corporisque virtutes claruerunt, militari gloria summus, fortuna par et industria, civilibus artibus et studiis liberalibus deditus, affectator justi amoris, in amicos egregius, verum insolentia rerum secundarum aliquantum ex illa favorabilis animi docilitate tandem immutatus est. Constantius cum Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
alid̃ꝰ oum ainfugauit
ueslsexe
R me uolt bello miuorauit  C entenses
Nordhmbras.
Egfred filius Ofte rogis uno ad plonũ anno uinere
nõ sufficit
comuui morte
Ccoltolt .iii. annis rognũ beut tenut. quod tunt

Expanded text:
lidus eum aufugavit. Westsere Kinewolf bello minoravit, et Centenses, Nordhumbras. Egferd, filius Offae regis, uno ad plenum anno vivere non suffecit. communi morte. Ceo
Abbreviated transcription (Latin):
a roguo suo.osteao Noresimbr ul arparo
ius ãma nequitia prac orcupati aliquantis p̃d̃e su
roge fuoois   gbrigto regi concorda ti in
Har est abbreuiatio Regum Merci
ii sor libro praedictõrum¬

Expanded text:
a regno suo. Postea Nordhumbri, ut apparet, insania nequitiae praeoccupati aliquantisper sine rege fuerunt, et Egbrichto regi concordati sunt. Haec est abbreviatio regum Merce in hoc libro praedictorum
Abbreviated transcription (French):
I detred filius Mlol rognauit .iii  anurs ⁊ fugili
facie ducum suorum rebellantiũ.
lwbold reguauit .x. annis: Eñt Sigga du
proditione octidia
sred nepos regis prarenti reguauit y anuo
debred filius mol itõmũ reguauit .iii. aunch̃ E⁊ en

Expanded text:
delred, filius Mol, regnavit tribus annis, et fugit a facie ducum suorum rebellantium. Alfwold regnavit X annis, quem Sigga dux proditione occidit. Osred, nepos regis praedicti, regnavit uno anno Adelred, filius Mol, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
adiacentio indiquationo ꝰ diuinam manfostans stelera
extreminationeꝰ Aincians. Quod multi ꝙuuil
dice sant doum dormire ex atatus est deus ⁊̃ in soc
signo ⁊ in signifitatos Todem quippe anno ⁊gnt
⁊ enultus filius consulio qui pos t mortomi pris occłan
in castellatam retinobali captus est ⁊ por soc exulat
er princops militum /uorum in hospitio ño ab oꝗuo
corruens offuso cercbro expreauit.  dincops aũi paditũ
suorum rtueefiit Remoius noĩe cnnus ofticium iudea
ecclas frangere udl incendere Idum mare cũ uxord
suaᵗ nt focer ut multi ꝑ sibuerunt nanis nunobilo

Expanded text:
adjacentis indignationem divinam manifestans, sceleratorum exterminationem denuntians. Quod multi quidemrobi dicebant Deum dormire, excitatus est Deus, et in hoc signo, et in significato. Eodem quippe anno et Ernulfus filius consulis, qui post mortem patris Ecclesiam incastellatam retinebat, captus est, et per hoc exsulatus; et princeps militum suorum in hospitio suo ab equo corruens effuso cerebro exspiravit: princeps autem peditum suorum Reimerus nomine, cujus officium fuerat ecclesias frangere, vel incendere, dum mare cum uxore sua transiret ut multi perhibuerunt navis immobil
Abbreviated transcription (Latin):
Ictimum i̾mmaui tat tolorumꝰꝰ transforalione
in concilio probarumi. Nlatios udio ⁊ nurus
plaux aanr suis belli aliaa cum łd uyardi filũs
lusisse cum Normã norum nauibꝰ clauaris
⁊ haulaꝭ tadefactus ultia profindũ fluiut̃
terras suar mooslo c̃õ repolissor. o stoa
paralas. ⁊ ig̃o coriuus ngde oti ioruulus
noccoali Fon fuit bellũ Sacmn ellurre
muau̾is pa ti alis Noc coedos cauta praeres

Expanded text:
ictuum immanitate, telorum transforatione, in concilio proborum. Matres vero et nurus planxerunt suos belli alea cum Edwardi filiis lusisse, cum Northmanni, navibus clavatis, et Anlaf labefactus ultra profundum flumen terras suas maesto animo repetissent. Postea paratas. Ergo corvus niger ore cornutus, recreati. Non fuit bellum hac in tellure majus patratum, nec caedes tanta praeces
Abbreviated transcription (Latin):
R ege Darorum in bas baptismate tam
oibus Rggis ca codoũte q̃s pradicauom
Regi / ⁊ boratensem de quo p̃diximus: ꝙ uia
⁊ boratim cõqui fideat Itiuuit ad̃ manum
Ep

Expanded text:
regem Dacorum in baptismate tam viribus regis cedentem, quam praedicationi regem Eboracensem de quo praediximus, quia Eboracum conquisierat, tenuit ad manum ep
Abbreviated transcription (Latin):
elogantsm amiors libdealom hant suorum
confultu missis liegatis a pr̃o petur uxx com¬
Ix cuis proposito animi Bald eomus Satrapa
admodum gauis ir̃s non põ modo petitam dcori¬
deceaut uo ecietiam cum munbabus nimens it
cam adusia Ouronsẽ castium addimir. No bi
Sux nuiatum stipatus cateruus adueuir illamq
sibi urre coningali des pond̾ii ⁊tum ma x iuo
tapudio ĩ honore Rolomagi mceuibus intulir

Expanded text:
elegantem, animoque liberalem, hanc, suorum consultu missis legatis, a patre petiit uxorEx ejus proposito animi Balduinus satrapa admodum gavisus, non modo petitam dardecrevit, verum etiam cum muneribus innumeris eam ad usque Oncense castrum adduxit. Ubi dux militum stipatus catervis advenit, illamque sibi jure conjugali despondit et cum maximo tripudio ac honore Rothomagi moenibus intuli
Abbreviated transcription (Latin):
satis prompta ⁊ hagax atqo faceta miiumꝗq crudelis
⁊audax. Cr̃uas surredenti tempore q uinq fulios
d quamor filias peperir quorum nominda hcec suis
Rodbertus ⁊ Bugo Rogorius Pictammus. Psilrp.
⁊ Armuilfus ⁊nmna Maffildis Mabilia ⁊ Sybilla

Expanded text:
satis prompta et sagax atque faceta, nimiumque crudelis et audax. Quae succedenti tempore quinque filios et quatuor filias peperit, quorum nomina haec sunt: Robertus et Hugo, Rogerius Pictavinus, Philippus et Arnulfus; Emma, Mathildis
Abbreviated transcription (Latin):
ori religios ud fuir. Traustũlit namqs Saucti Ilbam¬
ossa in monas terio quos tous truxorat multis q̃
modis ditanerar. Si ditq̃ uitauio beati / Setri
Romanae Urbis pontisiti rẽditum s tatutum d fingulis
Domibꝰ regni sui in a toruum¬

Expanded text:
vir religiosus: transtulit namque ossa sancti Albani in monasterium quod construxerat, multisque modis ditaverat, deditque vicario beati Petri Romanae urbis pontifici redditum statutum de singulis domibus regni sui in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
delis deatione ⁊ unanim tonseñsu omi expulsũs a
a regno. R eneeyef uero Iuuenio ogrogiuo de regu
strepe orinueus olectus in Rogem. Sige bertũ
Rex fugatu s a suis non minora meriis metũs
abstond̾it obi quidam porcaius iubrat tonsula
neguiter ur dix ius iinterferti rogem absconsum
inuenit ⁊imcutum eog nouit coginitum uiudeꝵ d

Expanded text:
ensu omnium expulsus est a regno. Kinewlf vero, juvenis egregius de regia stirpe oriundus, electus est in regem. Sigebertus vero rex fugatus a suis non minora meritis metuens, abscondit, ubi quidam porcarius Cumbrae consulis, nequiter, ut diximus, interfecti, regem absconsum invenit, inventum cognovit, cogn
Abbreviated transcription (Latin):
Legio cnno. xu. intoepit fieui mutãtis a xtrar
E xtelsi. Imxerium namq ⁊ romanũ quod tor annus
in sa praetellentis miũ fueoar i R arolo regi maguo
Emebolti Regis anno .xx. puguanit Rax
nuy nfeccensibus tõtra C entonsõs apud Ettaro
Clarrañt hortenda utinuqz paacta belli Inĩtos sabi

Expanded text:
tatio dextrae Excelsi ; imperium namque Romanum, quod tot annis in se praecellentissimum fuerat, Carolo regi magno Kinewlfi regis anno XX pugnavit rex Offa cum Mercensibus contra Centenses apud Oxenford; clade autem horrenda utrinque peracta, bel
Abbreviated transcription (Latin):
itam cermuuosam ⁊ finem infaustum C el uolfe ua¬
praressoris siu uitam laudabili ⁊ finem gloriosumĩ
meliorom xtom elggla . quat̃ nõ aufferotur ab e.
pecubrem collaturas iduito. Txꝓ ost ditar
R ogumi illorum qui roguco sua pro ⁊ gasto sponte
dniusẽtuna innõ Ior uerius sicam pro roguo aeteris
rõmntanerunt. mbus octobeatitup̾iũ iocunditas
percmuꝰ muluplici de lectamento meffabiliter iotins
uorum stremuitatom nuitari beatorum e l. Sin¬

Expanded text:
m infaustum, Ceolcessoris sui vitam laudabilem et finem gloriosum, meliorem partem elegit, quae non auferetur ab eo. endorem collaturas induit. Iste est octavus regum illorum, qui regna sua pro Christo sponte dimiserunt, imo, ut verius dicam, pro regno aeterno commutarunt, quibus octo beatitudinum jucunditas perennis multiplici delectamento ineffabiliter jucundatur, quorum strenuitatem imitari beatorum est . S
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ runrcipis neguitia atissimad ultionis eteruar dbito
poeuas intutrat Nuclut Sigdbalum hunc : de qno
trartamus. Qui quantꝰ ne qmor exinie fanto uilius
a Subulto inter fectus ast a dolors in dolorom trausinr
u Dei ii tuiat ae teruat laus ⁊ gloria nunt

Expanded text:
cipis nequitia, citissimas ultionis aeternae debito poenas incurrat, veluti Sigebertum hunc, de quo tractamus. Qui quanto nequior exstitit, tanto vilius a subulco interfectus, a dolore in dolorem transiit. Unde domini justitiae aeternae laus et gloria nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Euartus ꝯydecaus ueurr sadem ang ał łorchimbre
Uosq in Rogecestua sod ibi obsesl sunt stanta fant
asflicti sunt quõ etiam equos suos romod demit
lfrecdi regis aimo xxiii. Dacis/qui erãt
⁊ Nord hmbrs ad Moresoiga insulam Estlero

Expanded text:
 eodem anno a Nordhumbre usque in Legecestriam; sed ibi obsessi sunt, et tanta fame afflicti sunt, quod etiam equos suos comederent. Alfredi regis anno XXIII, Daci, qui erant t Nordhumbre ad Wereleige in
Abbreviated transcription (Latin):
lfredi Regis anno .xiiii. part ex docuus qui i Gallia
orar / uenit ad Rouenceastriam ⁊ ciĩ tatẽ obsidente.
cosperunt ibi facere aliam firmi fatem. U duemeu te uero
R ege. ad puppos fugcrunt ⁊ mare tranticomus. Nlisu
autẽ le fred naualõ ex eocitum ad Cont in stanglia.
Qui tum uenissenr Sturremundsam cbmantar. xsui.
puppes Wincengolum uicornus bello eas. S od
rs domites cum spolus ⁊ uictoria obmaudenur mag no
ex decitu domctngorum ⁊ gum dis ꝓngnãtos uicti Iuir¬
⁊ odem anno intafecir aper quidam Carolum Rogom
Frantiae si lium Rocdnsi filu ⁊aroli Calui. Cmus filiã

Expanded text:
exercitus qui in Gallia erat, venerunt ad Rovecestriam: et civitatem obsidentes, coeperunt facere ibi aliam firmitatem. Adveniente vero rege, ad puppes fugerunt, et mare transierunt. Misit autem rex Alfred navalem exercitum ad Cent in Estanglia: qui cum venissent Sturemutham, obviantes XVI puppibus Wiccingorum vicerunt eas bello; sed redeuntes cum spoliis et victoria obviaverunt magno exercitui Wiccingorum, et cum iis pugnantes victi sunt. Eodem anno interfecit aper quidam Carolum regem Franciae, filium Ludovei, filii Caroli Calvi, cujus filiam
Abbreviated transcription (Latin):
retossito a Erentestrs ⁊ peorex it in Es farg
Et ieeram illam obtinut ⁊ Dini sir. Sodd̃m anmo
ex eocaui qui fuit apud iulenhan mara trans ii
ad Sand uno anno ꝑtoae xmausit̃Sequon
oeio anno pngnandeunt cum francis ⁊ uicam¬

Expanded text:
recessit a Cyrenceastre et perrexit in Estangliam, et terram illam obtinuit, et divisit. Eodem anno exercitus, qui fuit apud Fulenham, mare transiit et ad Gant uno anno permansit. Sequenti vero anno pugnaverunt cum Francis, et vic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ungnidus rimpdie crindo.Iuglitam uralite
agebaut ⁊ Dati fortissme slabaur. Cotubrunt
ex Auglio xllii. Et exdacis .C. ⁊ xx. Sañ
Lulomiã prapositum regalis ue deciius acruis
an fis tontem occideems. Eo qsuam rom slngli
dum paulatim cordodut Dari peus untoros
oisi suin. S od ecce mari rod eunte ad pugꝰ¬
San uated marts alta muadunt. Quo pos¬

Expanded text:
 unguibus rumpere crines. Angli tamen viriliter agebant, et Daci fortissime instabant: ceciderunt ex Anglis XLII, et ex Dacis CXX; Daci tamen Lucheman praepositum regalis exercitus acrius insistentem occiderunt: ob quam rem Angli, dum paulatim cederent, Daci pene victores visi sunt. Sed ecce, mari redeunte, ad puppes Daci maris alta invadunt, quos pos
Abbreviated transcription (Latin):
cuum francis ⁊̃ Saxambus ⁊ Bancriensibus pugi
rõtra ox centum  cepulit sos./  ostra rodia
Angliam illĩ mag̃ nus ex eocitus cum omnibꝰ ⁊obũ
suis ad portum Rinnund̃ cum. ce l. namibus.
porlus ost in orientali par te Cdut iuxta mog
nenus Andro doslore quod .c xx. milia in longii
coxx in latitui ure contiuet. Egressi udio costi¬
.lxxx. nanibus in portum Tamasis ⁊ parcũt cas tum
apus ntiddoltine. ostea uero Rogi Iefioio in ramõta
foris nc̃ in aliquo ei nocerot. Rex iciture aipsi ⁊ ux xri suce
⁊ siluis multa dona doibrar. Qnorum altorũ R ex ipse
in baptismate tonuerat : ltdeum̃ Udr̃o ¶t drodus
Dux magnus. Hasteng aũr  empee infidus cas tam
pradatum supa Regem fugii Rex castrum praedictum &
rospir ibi u yoromi eus ⁊ filios ⁊ petunã ⁊ spolias ⁊
puppos . Uxorom udio ⁊ filias ⁊ oddudia hastango

Expanded text:
cum Francis et Saxonibus, et Baveriensibus pugnavit contra exercitum, et repulit eos. Postea rediit in Angliam ille magnus exercitus cum omnibus rebus suis ad portum Limene cum CCL navibus; qui portus est in orientali parte Cent juxta magnum nemus Andredestaige, quod CXX millia in longitudine, XXX in latitudine continet. Egressi vero constcum LXXX navibus in portum Tamesis, et paravit castrum apud Widdletune; postea vero regi Alfredo juramenta fecit, ne in aliquo ei noceret: rex ergo ipsi, et uxori suae, et filiis multa dona dederat, quorum alterum rex ipse in baptismate tenuerat, alterum vero Edredus dux magnus. Hasteng autem semper infidus, castrum praedatum super regem, fregit rex castrum praedictum, et cepit ibi uxorem ejus, et filios, et pecuniam, et spolia, et puppes. Uxorem vero et filios red
Abbreviated transcription (Latin):
q̃s NLobilim regui. Quaproptde iui ꝑox
⁊ oberidꝰ cun ox excitũ ul qq ad Batham ixta
Wmbirliã. ⁊ delboldus autẽ cum sominibus suĩs
in Wimbirrua ꝓmanos lanuis clansis dicebas quia
ibidem persisteror aut occumberor. Nlocte tamo
unde rocodẽo Iuit ad̃ ex eucitum qui orat in Nord̾ẜumbr
Illi udro nobilitati Iun snis congandentes coustituoeuut¬

Expanded text:
ropter ivit rex Edwardus cum exercitu usque ad Batham juxta Winburnam. Edwoldus autem cum hominibus suis in Winburna permanens, januis clausis, dicebat, quia ibidem persisteret aut occumberet. Nocte tamen inde recedens ivit ad exercitum, qui erat in Nordh. Illi vero nobilitati ju
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ snnidio supor totam ugliã pras tor illasꝰ
Qua subditat eeant Dacis mortis sonsĩr amuleus¬
Soex alions Uer sifice proloqui sigrum duxinuu
Nobilitas Innata tibi probitatis honore
em̃põtõs Alfiori dodir probitasq̃s laborẽ
or potimumq s labor nomĩ / tui mix ta dolori
Daubra sempor eeaut spoz soupor mere

Expanded text:
 dimidio super totam Angliam, praeter illas partes quae subditae erant Dacis mortis sensit aculeuvexatione versifice proloqui dignum duximus. Nobilitas innata tibi probitatis honorem, Armipotens Alfrede, dedit, probitasque laborem, Perpetuumque labor nomen. Cui mista dolori Gau
Abbreviated transcription (Latin):
dorum occiddenna Ot uictoriam in temporẽ ꝓportũ
Sodi suis Sũs onimpõtes. ⁊um orco fuyse
San ad ⁊ astau feit Rex aquam ⁊uia fiua
intra brachia ne puppos sũas pa eam ⁊eduraio eo¬
⁊ uod Dan comperientes ⁊ olictis puppibus parrexe

Expanded text:
orum occiderunt, et victoriam in tempore opportuno dedit suis Dominus omnipotens. Cum ergo fugissent Daci ad castrum, fecit rex aquam Lupe findi in tria brachia, ne puppes suas per eam reducere possent: quod Daci comperientes relictis puppibus perrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fartum est A euis Sodrim drinceps egua
sorumꝰ ad Ragem cutum Alfredum et baptiga
est  Al frodul uoro patiuus eius factus fĩn
secum .xii. diebus tenuisser ab omi ti multa
cedit munera.
Efredi anno octauo iuit Ex docitus p̃enctũs
Chipenhan ad ¶yrẽ costir: ⁊ abi hyes¬
iii pate. Rodumi anno extrandi Wymeigi tollog¬

Expanded text:
rinceps regum eorum ad Alfredum regem, et baptizatus est; Alfredus vero patrinus ejus factus, cum eum secum XII diebus tenuisset, abeunti multa dedit munera. Alfredi anno octavo ivit exercitus praedictus a Chipenham ad Cyrencestre, et ibi hiemavit in pace. Eodem anno Winci
Abbreviated transcription (Latin):
Iucedam pappes Darotum o euernur inxtro liltora
doestscxe. Quar trebris reruptiombus sãpe prco dauiosꝰ
e scope puguantos clad̃ nõ modicam promnalibus
Doestrexs contuleruus. Sa multis ulro rõ lictiss
Unimi ꝑ trartabo quia insoliti fuit enẽ tuo. Rox ¶letiodh̃
font parari tontra puppos Darorum ꝑtaedirtas. Sex ⁊¬
uutt̃ ente puppes Dacotum um̃ ep nodam littore Dauenes me
Faront per p̃orcuppaueenut Sas none rogian nanos.
⁊uod daci uidentes tres rates dos commondeuun¬
I lice namo tros stabans in littora numobiler Ilerdo
ses rotiarto. Sod igitur puppors Auglorum pugnanaeũ
tontra tres puppes Darorum.  res ueto toliguaso
progressce suur as tros nanos Darolũ in lttore
stantes. ros igitur naues darocum contra sex
sesperatis et omnio audacissme et dui pugnantes
conflictum asperrinũ perogeruumm. Uicit tams
nuierus maior. Suaq ratos Darorum raptae
qlu iuorant praetor ꝯ uing. Hot aũi xpetialo tum
ad naues Iõnorum quet iuxta puppes dacorum ex

Expanded text:
juxta littora Westsere, quae crebris irruptionibus saepe praedantes et saepe pugnantes cladem non modicam provincialibus Westsere contulerunt. De multis vero conflictibus unum pertractabo, quia insoliti fuit eventus. Rex Alfredus fecit parari contra puppes Dacorum praedictas; sex autem puppes Dacorum, cum in quodam littore Davenscyre starent, praeoccupaverunt eas novem regiae naves. Quod Daci videntes tres rates contra eos commoverunt; aliae namque tres stabant in littore immobiles nereo scilicet retracto: sex igitur puppes Anglorum pugnaverunt contra tres puppes Dacorum. Tres vero reliquae progressae sunt ad tres naves Dacorum in littore stantes. Tres igitur naves Dacorum contra sex desperate et omnino audacissime et diu pugnantes conflictum asperrimum peregerunt. Vicit tamen numerus major, duaeque rates Dacorum captae qui inerant, praeter quinque. Hoc autem perpetrato, cum ad naves sociorum, quae juxta puppes Dacorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ranoy. ⁊ rgõ Rox Alfrodus hoc Iuccsssũ rõfortat
parauit frrmi tatẽ quandã apud ⁊ thliugoneid̃ ⁊
sit fustus pnguauit scepe cum xdotitu auxilio fẽda¬
Sumee sõteusim: qui ibi propiigni deant. E
in uoiiͦ seb domada post parg̃a perrex ir ad
⁊ gbris cestan ex ouentali parte Sealtodie ⁊¬
s suionur cctra onum omnos Sumarsẽti Er
Lae tĩ proaduẽ ti uo¬
ad ⁊ gle a. et inde alia dĩs ad ⁊ dbudmnse ol
ibi pngnanit cõtla ex eucitum Et sum fugaue
et sum persẽmatns ost uosĩs ad firmi tatẽ sua

Expanded text:
ssu confortatus, paravit firmitatem quamdam apud Ethelingeie, et sic fretus pugnavit saepe cum exercitu auxilio Sumersetensium, qui ibi propinqui erant. Et in septima hebdomada post Pascha perrexit ad Eghrichstam ex orientali parte Salundu  contra eum omnes Sumerseti, et laeti pro adventuad Aeglea, et inde alia die ad Edendune, et ibi pugnavit contra exercitum, et eum fugavit, et eum persecutus est usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
os furĩ in ehiouit iuxta lnã ⁊ scusuit tẽrrã.
ot dimi sũt gam suis ⁊ colusrunt eam duobus aunus
Sarorum pras sicti uendount cum maiori par te
anuo. Sot auno pugauir Rrex/ le faod nauali p̃lio
contra uni puppes/ ⁊narum unã nepir :

Expanded text:
et fuit in hieme juxta Tinam et saisivit terram et divisit eam suis, et coluerant eam duobus annis, Dacorum praedicti venerunt cum majori parte anno. Hoc anno pugnavit rex Alfred navali praelio con
Abbreviated transcription (Latin):
octupanerunt eam sẽbi. Pars igrne Copuli trãs
mare tugit. Dars Asfiedum rogem socuta et⁊:
qui tum pantis se in nemoribus adscoudebat. Pari
Lodio subdita ast hoslibus. Cunĩ aũt Rox Ilefiod̃
iam net torram haberet m spd̃m habendi Respexir
in religuias plebis snce Dñs. Uduit namis ÷ Ir̃¬
R ogis Aldene cuii xxiii. Inambus in uoest iẽxt

Expanded text:
paverunt eam sibi. Pars igitur populi trans mare fugit; pars Alfredum regem secuta est, qui cum paucis se in nemoribus abscondebat; pars vero subdita est hostibus. Cum autem rex Alfredus jam nec terram haberet, nec spem habendi, respexit in reliquias plebis suae Dominus: venit namque frater regis Haldene cum XXIII navibus in Westsere
Abbreviated transcription (Latin):
Hor auno dux Eals dee cum contonsibus ẽ kyuda
cum Sudrgieusibus pugnausmute cõtra ex sontũ
agauorum api Teuet st magna g̃õs oxutraqs
parte occisa ost ⁊ nantragata. ⁊ amubo Suca
mortui sunt
delulfus xix. anno rogui siusqui totam tecrã suã
ad opus ecclosiãrum Secimauir proptie amorẽ dei
st redemtions  sui. Postra udiõ cum magno

Expanded text:
Hoc anno dux Ealhere cum Centensibus, et Huda cum Sudrigensibus pugnaverunt contra exercitum paganorum apud Tenet; et magna gens ex utraque parte occisa est, et naufragata, et ambo duces mortui sunt. Adelwlfus decimo nono anno regni sui, qui totam terram suam ad opus ecclesiarum decimavit propter amorem Dei et redemptionem sui; postea vero cum m
Abbreviated transcription (Latin):
enulfus tandem fulius cius
⁊ hoc aminaduer tir optimatum snõrum conseusi¬
contra prom qui ominbus odibilis dear rebella
S eum deꝰ mumitio nibub suis turipitoe ciotil
D xsip ad mortẽ mni ser abilitar goulare np̃iu
Patoruam quid̃ posses lionom iuas iĩ sod
neq ui tiam nõ dem tauis onil tastĩ siue pos¬
meruir. Il am guadam dĩo cum clientibus
suis praedari perreyis ⁊ intor roligua
musdam sanctiomalis rapuis r illas

Expanded text:
Arnulfus tandem filius ejus haec animadvertit, optimatum suorum consenscontra patrem, qui omnibus odibilis erat, rebellavit; et eum de munitionibus suis turpiter ejecit, t usque ad mortem miserabiliter exsulare compulit. Paternam quidem possessionem invasit, sed nequitiam non devitavit. Unde tristi fine pmeruit. Nam quadam die cum clientibus suis praedari perrexit et inter reliqua cujusdam sanctimonialis rapuit. At illa
Abbreviated transcription (Latin):
nod Willelmus Calauatius fiato¬
Fuouis ⁊ p̃ĩ filiam suam Ilabiliam¬
fogerio de monte gumerl cum terra si¬
Interea Willebmus Calauatius post
a filio suo ut supra rotulumuos de terra sua aeg
esi muser ⁊ despitabilis omnibus ꝑꝑ aliorum dou
d̾i ꝓuagatus osi. Ad extreniũ Hogor ium
Monteguineri ex pctus eipp̃ filiam suam noe
Mabiliam sponte obtulil d oame quẽ ipsa t
noquitia seguitieqs sua ꝑt xdidorar hone
contessir At ille qui fortis tear ⁊ probus
consilioqo maturus hoc plantum sisi profut
terneus oi arquieuis in omnbus Ipsum nan

Expanded text:
od Willelmus Talavatius fratIvonis episcopi filiam suam Mabiliamogerio de Monte Gummeri cum terra sInterea Willelmus Talavatius, postquam a filio suo, ut supra retulimus, de terra sua expulsus est, miser et despicabilis omnibus per aliorum domos diu pervagatus est. Ad extremum, Rogerium de Monte Gummeri expetiit, eique filiam suam nomine Mabiliam sponte obtulit, et omnem quem ipse pro nequitia segnitieque sua perdiderat, honorem concessit. At ille, qui fortis erat et probus, consilioque maturus, hoc placitum sibi profuturum cernens, ei acquievit in omnibus. Ipsum namque
Abbreviated transcription (Latin):
at ad esun pra parari coquo iuissir uentriqͥ
suo srustra setuiens inde scro nuud tomedis Sad
non impune Ilam cadem norte in lecto suo strãgulad¬
oseapst cpro quorundam relatio assẽrit quod ab
luiaro ꝯde mauo suo peremytus su. Nos
Nodto de tali bito tatum noefas non solum non¬
PProfalud siguidem ⁊ auatius lango pos c̃õpore
in mulitia Sonerifiro drguiz seueoqs factur est
Den antu sc̃tulum ⁊oliquir Deunde sus Domino
Uui cl̃ino tuit abbate nunt ucro C antuariorum
pie̾ sũstepis quod ibidem sub Domnno Willelmo
abbato/ multis aunis laudabilitee iam portaui

Expanded text:
t ad esum praeparari coquo jussit, ventrique suo frusta serviens, inde sero nimis comedit. Sed non impune. Nam in eadem nocte in lecto suo strangulaest. Porro quorumdam relatio asserit, quod ab livaro germano suo peremptus sit. Nos ro de tali viro tantum nefas non solum nonPraefatus siquidem Olivarus longo posguit, senexque factus Dei nutu saeculum dereliquit. Deinde sub domno Anselmo tunc abbate, nunc vero Cantuariorum pius suscepit, quod ibidem sub domno Willelmo abbate multis annis laudabiliter portavi
Abbreviated transcription (Latin):
sornabar ex angiono grane infortumũ sid
ne fordas feralis bigami nuytias nuillatenus
adiret Willelums autẽ spietis Raluefi
Sifsuasionibut mernus silentum uenir cum xͣni
miliubut¶ Potro Talanatus eum ilit ml mali
suspitantem sed potius ur moris esi ad nuptias
anuiti sui haudentẽ siuie reatu quas i neq̃s proditore¬
mox ⁊ compresendil tante custodrr surs tlientisꝰ¬
p̃raeropit postea cum couunus suis Ioenatum
propit. Satelliter uero cuis quibus clam
iuissẽxar syot Willelmum foras eduxexuus E
muurtis puui hor uidebaut lugentibus heu prol dolor:
oculis priuatunt nariuq sumntatibus ⁊¬
aurium absusis de turpaudeuus. Soc audito Icelore
multi dolugenus ot toutra Ta lauatium in
ira ex arsõe uur ⁊ tale nefas ultisti conati iut
Gseromus aũt Wallelius posi tres annios
Uendrabilõ Halunũ abbatẽ adiir ⁊ in Bercẽsi

Expanded text:
servabat, ex augurio grave infortunium sibi ne foedas feralis bigami nuptias ullatenus adiret. Willelmus autem, spretis Rodulfi dissuasionibus, inermis Alencium venit cum duodecim militibus. Porro Talavatius eum illic nil mali suspicantem, sed potius, ut moris est, ad nuptias amici sui gaudentem, sine reatu, quasi nequam proditoremox comprehendit, et caute custodiri suis clientipraecepit. Postea cum convivis suis venatum perrexit. Satellites vero ejus, quibus clam jusserat hoc, Willelmum foras eduxerunt, et cunctis qui hoc videbant, lugentibus, heu, proh dolor! oculis privarunt; nariumque summitatibus eaurium abscissis deturparunt. Hoc audito scelere multi doluerunt et contra Talavatium in ira exarserunt et tale nefas ulcisci conati sunt. Geroianus autem Willelmus post tres annos venerabilem Herluinum abbatem adiit et in B
Abbreviated transcription (Latin):
pradicta bene morigerata oeari ot d suun
feruentee amabas deris mariti factionibus
consentiobar. Quaproptee ip se cam¬
abominatus ese uchementoe Semqs
mans dum ipsã cclam adrret Deum dopiei
a duobus parasitis suis in uĩa focit cam iubis
strangulari. Souae filiam Rodulsi hice
U icgremitis de bello monto sibi des poui aui

Expanded text:
praedicta bene morigerata erat et Deum ferventer amabat, diris mariti factionibus non consentiebat. Quapropter ipse eamabominatus est vehementer. Denique mane, dum ipsa ecclesiam adiret Deum deprecari, a duobus parasitis suis in via fecit eam subito strangulari. Deinde filiam Rodulphi vicecomitis de Bellomonte sibi desponsavit
Abbreviated transcription (Latin):
roguum suac tutioni subdors cupienti. Quis
Obis subdole decoptirs quo laetissima sp̃os uocauia
iter instituit fost̾ut. Cui eunti obii fudrma
duo militos Tedbaldi. Quorum unus air.
⁊uorsum illus trissuns urrorum grossum tõudis
is ne essã dux rormimorũ an oxtra tuã
prĩam custos ouium c his dictis contituit. Cui
Dux ail. Euius milites ostio: Ad har actor
infir. Qiuid tibi cuius: Nonne tui: temuats¬
Qmmaduertos illico Sux uaba colatorum sidi
ad consulendum at necosscouo prouidondum drrigi
illis puidom eonorifico uale dixit ⁊ som eusom

Expanded text:
regnum suae ditioni subdere cupienti. Quibus regnum suae ditioni subdere cupienti. Quibus verbis dux subdole deceptus, quo laetissima spes vocavit, iter instituit festinus. Cui eunti obvii fuerunt duo milites Thebaldi. Quorum unus ait: « Quorsum, illustrissime virorum, gressum tendis? Visne esse dux Northmannorum, an extra tuam patriam custos ovium? » His dictis, conticuit. Cui dux ait: « Cujus milites estis? » Ad haec alter infit: « Quid tibi, cujus? nonne tui? » Animadvertens illico dux verba delatorum sibi ad consulendum ac necessario providendum dirigi, illis quidem honorifice vale dixit, et uni ensem
Abbreviated transcription (Latin):
Cuod consilum T hobaedus Comos Camõte
dedit ln drbergat regniae contra Ricardu
Sutem ⁊ qnomodo cadem fraus a duobut
militibus ip̃suns T Sobaldi duti detorta
nterca Cedbaldas Caraotenis Comor¬
ꝯ uibusdam sunultatihꝰ oxortis Ducis p imi¬
trepit a duse sari oũos terras demoliendo ⁊ apiur¬
Enuos temerarios ausurs Ut romperir fortiand¬
tanto digna uiro strenuis comyrossit. Le dbaldin
Au¬
aut suum ancceptum sp̃e minuos ualore considerõ¬
S erbegã roguiat de Ricardo Duce. maleuol
ba coepir suggorore suades eo uiuento Lorsan¬
Rey om filuim equidom sunm frantorum rogiũ
neross c̃tuum fore toto annisũ cam satagore
qualitor tantum hostem do teora ex termiuo
Brmmoni Archapraesuli Colomensi. Sun
quatenus nepoti suo subuenat Ruardim
infostissuũ rogui euis aduersarium cayore si
qua uia surcedas aunitens. Continuõ a Seman
quidam Eprs Duci bostinatior qui di suadeat
quo apud Ambiantusem pagum sibi ad rolloquium
omtũrras Rogam retontiliare illi framoriꝗs

Expanded text:
uod consilium Thebaldus comes Carnotensis dedit Gerbergae reginae contra Richardum ducem, et quomodo eadem fraus a duobus militibus ipsius Thebaldi duci detecta nterea Thebaldus Carnotensis comes, quibusdam simultatibus exortis, duci Richoepit adversari, ejus terras demoliendo rapiniCujus temerarios ausus ut comperit, fortitudtanto digna viro strenue compressit. Thebaldus autem suum incoeptum spe minus valere consideGerbergae reginae de Richardo duce malivola verba coepit suggerere, suadens eo vivente Lotharegem, filium equidem suum, Francorum regnecessarium fore toto annisu eam satagere qualiter tantum hostem de terra exterminet. Brunoni archipraesuli Coloniensi et dns quatenus nepoti suo subveniat, Richardum infestissimum regni ejus adversarium capere, si qua via succedat, annitens. Continuo a Brunone quidam episcopus duci destinatur, qui ei suadeat quod apud Ambianensem pagum sibi ad colloquium occurrat, regem reconciliare illi, Francorumque
Abbreviated transcription (Latin):
legatum huin smnodi uerbis instantum dostims
⁊ nous q̃s inquir Dux seriuitu debitum musi
dotrectas oy hibero. Un iguoras me frante
odictis atq consultis te nequaq̃ oporter cõtrario
Nonne dẽ nr̃a dissensiont tui merqs gratulant¬

Expanded text:
odi verbis instructum destinat: « Quousque, inquit dux, servitii debitum mihi detrectas exhibere? An ignoras me Francoredictis atque consultis te nequaquam oportet contraire? Nonne de nostra dissensione mei tuique gratulant
Abbreviated transcription (Latin):
in sua fide suscepir Sed in illo sub cadem nocte
traditoris Iudae uitem impleuis Ilam libato paris
ostulo ⁊ cum eo percepto ribo medis intempesta
noctis mamibus post tergum ligatio illum heroldo
Rogi apud Rondoniam cum suorum nonuullis
dostinauis Militos autem suos partim pactin¬
per sIuglorum regionẽ distraxi⁊ partun cum
De detore/ peremis. l erolidus ul Ulirredum uidir

Expanded text:
in sua fide suscepit, sed in illo sub eadem nocte in sua fide suscepit, sed in illo sub eadem nocte traditoris Judae vicem implevit. Nam libato pacis osculo et cum eo percepto cibo, medio intempestae noctis, manibus post tergum ligatis illum Heraldo regi apud Lundoniam cum suorum nonnullis destinavit. Milites autem suos partim per Anglorum regionem distraxit, partim cum dedecore peremit. Heraldus ut Aluredu
Abbreviated transcription (Latin):
adem tempestate Iuglorum Rey
⁊ hunituos obus cuui fuccessit h eroliirs fil
curs ex contubina nomine E stuguia naturs iui
Dn cupitam mortẽ ⁊ dooardus audiui aulia
ad Sut nu Duce degars quautotiut ñui xħ
nauibus milite pleuis superato mari Hantur
appulia. ubi iuumerabileꝰ Auglo rum
multitudiuẽ ad sur ꝓuitiem se operientom
oftendis. ui protiurs congeossus cun a
nõ minimõ ꝑtem eo illis ocius Orco trãsi
Ipso uero uictor yisteus ad nauos regiessi
ose cum surs. Uuds̃ autem nõ absqs pliotims
militum numero se posse regaum obtindis
Auglorum regiratis nauiũ proris Ndrianmꝰ
nm maxima praeda repetus
Sod winũ Comitem ⁊ quod h ard̃ eil nuntus
filius ⁊ munce nr̃ris ⁊ dwoardi success i
qui duxir ⁊ thitam filiam Sodtũni
Iuterea fratez eius I arredus micitos nõ
pari numori assumpsir portumq  Wisanti
petur ⁊ hat trans fretaus Dorobermam uenis
Iudr siguidem interiora penctrans regui Sodiunũ
Comitem obuium habuiz. Quem id̾em Comes

Expanded text:
adem tempestate Anglorum rex Chunutus obiit, cui successit Heraldus filius ejus, ex concubina nomine Elfgiva natus. Cujus diu cupitam mortem Edwardus audiens, adhuc cum duce degens, quantocius cum 40 navibus milite plenis superato mari Hantunam appulit; ubi innumerabilem Anglorum multitudinem ad sui perniciem se opperientem offendit. Qui protinus congressus cum eis, non minimam partem ex iIpse vero victor existens, ad naves regressus est cum suis. Videns autem non absque plurimo militum numero se posse regnum obtinere Anglorum, regyratis navium proris Northmanniam cum maxima praeda repetiitGoduinum comitem; et quod Hardechunutus filius Emmae matris Edwardi succqui duxit Editham filiam Goduini. Interea frater ejus Aluredus milites non parvi numeri assumpsit, portumque Wisanti petiit et hac transfretans Doroberniam venit. Inde siquidem interiora penetrans regni, Goduinum comitem obvium habuit. Quem idem comes
Abbreviated transcription (Latin):
nohilissius Doptinus uir uilurẽdꝰ occubiun
miuste peremptus heroldus uoro nõ multo pors
supdistes obũr mortem. Cui succossĩr frator
enrs hardechimitus a datia egressut ex
confrrmatut in culimue regni frem suum Edwi
a Noruianni a reuocauis at secum tohabitare
fetis Iplẽ aũt nõ plenis duobut annis oxisti
do nul hominõ ac ⁊ dwardum totius rogui
roliguir hceredem forox doliq tomuentor Gas¬
do temyore Comes in Oanglia potentissuuus ere
quam gx parentums nebilitate seu ui uel
fraudulentia Uindicanerar. Edwardus itas
metũõs tanti uiri potentia ladi dolone solito
Norinanuo tum consultu quorum fudo uigeba
mandror ⁊ hitam filiam curs uoxor̃e noue

Expanded text:
nobilissimus et optimus vir Aluredus occubuit, injuste peremptus. Heraldus vero non multo post superstes obiit mortem, cui successit frater ejus Hardechunutus a Dacia egressus, ex confirmatus in culmine regni, fratrem suum Edwardum a Northmannia revocavit, ac secum cohabitare fecit. Ipse autem non plenis duobus annis existens, exivit hominem, et Edwardum totius regni reliquit haeredem. Ferox dolique commentor Gpotentissimus erat, quam ex parentum nobilitate, seu vi vel fraudulentia vindicaverat. Edwardus itaque metuens tanti viri potentia laedi, dolove solito, Northmannorum consultu, quorum fido vigebat maneret, Editham filiam ejus uxorem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Noyoren duxit eo qua dues fidios
Ros detum qui postiuodum pcceclarar fublre
sublum tatio fueonur p rorcanur. Rogerius
itaqs fretirs auxiliatorum mulcitudius tontu
tonerum ducom ausũs osi rebollara. Cnus
Dintendis deuastabar. Ar allo diutius
Sor ferco nolõa ⁊Rogerium de hollomonte
misir. Quom Rogerius Toemens is temas
spreuit ⁊̃ ml metuens cum so audactor cõfeo
sdd̃ ibidom cum duobus filus suis Solb̃ata ⁊̃
Elinantio peremptus uictoriã ho subus ias¬

Expanded text:
duos filios Robertum, qui postmodum praeclarae sublimitatis fuerunt, procreavit. Rogerius itaque fretus auxiliatorum multitudine, contra tenerum ducem ausus est rebellare. Omnes incendiis devastabat. At ille diutius hoc ferre nolens, Rogerium de Bellomonte misit. Quem Rogerius Toeniensis temere sprevit, et nil metuens cum eo audacter conflixit; sed ibidem cum duobus filiis suis Helberto et Elinantio peremptus, victoriam hostibus