comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duc at aut̃ panẽ doloris. quia gemit in
hac ꝑ egrinatione. et celesti desiderio
ad eternã anhelat patriã. Condito
siquidẽ testamento cuius textũ ad ex¬
emplum episcopoꝵ nrĩ uel futuri tem¬
poris qui illud legere uoluerint huic
opusculo subiungere utile duxcimus et
dispositis omnib suis. quia ut scriptum ẽ.
uerus agricola omnẽ uitis uerȩ palmitẽ
fructum ferentẽ purgat ut fructũ plus
afferat. oculoꝵ corporalium lumine ali¬
quandui ẽ priuatus. quatinus mentis ocu¬
lis intentius quȩ suꝑna sunt ad quȩ toto
desiderio anhelabat contemplari uale¬
ret. Is aut̃ studebat insue ꝓbationis
temꝑtatione semꝑ gratias agere ymnis
dĩ & laudib dieb ac noctib uacare.
fideli mente intelligens. qm̃ qͥ humiliter
flagella suscipiunt. post flagella subli¬
miter ad requiẽ suscipiuntur. Quod et
in eo dñs inpresenti uolens oftendere. qͦsi
pignus aeternȩ lucis ante quã deceder&.

Expanded text:
ducat autem panem doloris, quia gemit in ducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius textum ad exemplum episcoporum nostri vel futuri temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella sublimiter ad requiem suscipiuntin eo Dominus in praesenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis antequam decederet,
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ. tunc inueniunt. hereditatem.
Sicut sc̃s̃ remigius terrenã derelinquens
hereditatẽ. accepit a eternã. quia oliua
fructifera ꝑ lucida misericordiȩ opera
edettit indomo udelicet aeccła dĩ. Unde
sperauit iure inmiscđia dĩ sui ueracit̃ dicens.
Fuerunt michi lacrimȩ meȩ panes die ac
nocte. quia sicut corpus satiatur de pane.
ita de lacrimis reficitur anima. qm̃ ex inde
sperat remissionẽ peccatoꝵ habere. Dies uero
& node ꝓ seculi diuersitate ponuntur. quia
siue in ꝓsperis reb siue in aduersis. desiderii
sui lacrimas dm̃ desiderans anima fundit.
sciens scriptũ. Uanum ẽ uobis ante lucem
surgere. surgite post quã sederitis qui
manducats panẽ doloris. Ante iucẽ qͥppe
surgere ẽ prius quã claritas aeternȩ retri¬
butionis appareat. in presentis uitȩ nocte
gaudere. S edendũ gͦ prius ẽ. ut post recte
surgamus. quia quis quis nunc se sponte
humiliat. hunc sequens gła excaltat. Man¬

Expanded text:
ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam derelinquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera extitit in domo, videlicet aecclesia Dei. Unde speravit iure in misericordia Dei sui, veraciter dicens: Fuerunt mihi lacrimae meae panes die ac nocte; quia sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat remissionem peccatorum habere. Dies vero et nox pro seculi diversitate ponuntur; quia sive in prosperis rebus sive in adversis desiderii sui lacrimas Deum desiderans anima fundit, sciens scriptum: Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Man
Abbreviated transcription (Latin):
ma consumpst. Uirtus ergo sub sequeus
testificatur. qua mente maledictionis sen.enna
promitur. Cum enim et male dicentis in nocen¬
tia ꝑ manet. et tamen eum qui male dicitur
usq ad interitum maledictio absorbet. ex
utriusq partis fine colligitur. quia a bono
et intimo uidice in reum sententia sumpta
iaculatur.
ost premissas aut̃ et alias multas uirtutes.
quas dñs ꝑ hunc sem̃ suũ operari dignat
ẽ. gemitus & suspiria illius exx audiens qͥb.
dicebat quando ueniã et parebo ante faciẽ
di. saciabor dum manifestabitur gła eius.
reuelauit ei dñs consolans illũ imminere
diẽ obitus sui. Qua de re secundũ sacros
canones testamentum rerũ suarũ condidit.
ad hereditatẽ illã festinans de qua ꝓpheta
dicit. Cum dederit dilectis suis somnum.
hȩc ẽ hereditas dnĩ. Omnis qui dormit
in morte. perdit hereditatem. Sed cum
dederit dilectis suis somnũ. hȩc ẽ heredi¬
tas dnĩ. quia electi dĩ post quã ꝑ uenerint

Expanded text:
ma consumpsit. Virtus ergo subsequens ma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia a bono et intimo iudice in reum sententia sumpta iaculatur. 23. Post premissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint
Abbreviated transcription (Latin):
de illata abeato remigio inceltenses uindie¬
te ꝓlata sententia. quia cum scĩ uiri ma¬
ledietionis sententiã ꝓferunt. non adhanc
edeuoto ultionis uel liuore uindictȩ. sed
ede iustitiȩ examine erumpunt. Intus enĩ
subtile dĩ uidinum aspiciunt. et mala foris
ecurgentia. quia maledicto debeant feriri
cognoseunt. Et eo in male dicto non peccant.
quo ab interno uidino non discordant. Hinc
ẽ quod petrus in offerentẽ sibi pecunias
symonẽ sententiã maledictionis intorsit
dicens. Pecunia tua tecũ sit inperditione.
Qui enĩ non ait ẽ. sed sit. non indicatiuo
eis optatuo modo se hȩc dixisse signauit.
me behas duob quinquagenariis ad se
uenientib dixit. Si homo dĩ sum. descen¬
darignis de celo et consumat uos. Quoꝵ
uore qu fententia quanta ueritatis ratione
conualuit. terminus causȩ monstrauito
q ed somon aeterna ꝑditione interiut. &
duos qunq uegenarios de suꝑ ueniens flam¬

Expanded text:
de illata a beato Remigio in Celtenses vindicde illata a beato Remigio in Celtenses vindictae prolatae sententia, quia cum sancti viri maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis vel livore vindicte, sed ex iustitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei iuditium aspitiunt et mala foris exurgentia, quia maledicto debeant feriri, cognoscunt et eo in maledicto non peccant, quo ab interno iuditio non discordant. Hinc est, quod Petrus in offerentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flam
Abbreviated transcription (Latin):
parentum exoriginali peccato polluitur
ꝓles. Et licet unda salutis aculpa primi
parentis soluamur. tamen reatum eiusdem
culpe luentes uixta sententiã dnĩ iure de¬
ꝓmptam. morte uidelicet corporis quȩ ẽ
poena peccati ex iustitiȩ retributione illata
ad huc carnaliter obimus. Et rursũ non
reddit parentum iniquitatẽ infilios. cum
ab originali culpa ꝑ baptismum liberamur.
et non iam parentum culpas quas ipsi cõ¬
misimus habemus. nisi eas perpoenitentiã
diluamus. Sicut dauid qui post confessio¬
nẽ audire meruit dñs transtulit peccatũ
tuum tam̃ multis post cruciatib afflictus
ac fugiens. reatũ culpȩ quã ꝑ petrauit
ex soluit. quia peccata siue parua siue mag¬
na impunita eẽ non possunt. qm̃ aut ho¬
mine poenitente. aut dõ iudicante plec¬
tuntur. Cessat aut̃ iundieta diuina. si
conuersio precurrat humana. Amat enim
as confitentib parcere. et eos qui semet ipsos
uidicant non iudicare. Sciendũ quoq ẽ

Expanded text:
parentum ex originali peccato polluitur proles; et licet unda salutis a culpa primi parentis solvamur, tamen reatum eiusdem culpae luentes, iuxta sententiam Domini iure depromptam morte, videlicet corporis, que est pena peccati ex iustitiae retributione illata, adhuc carnaliter obimus. Et rursum non reddit parentum iniquitatem in filios, cum ab originali culpa per baptismum liberamur et non iam parentum culpas, sed quas ipsi commisimus habemus, nisi eas per penitentiam diluamus. Sicut David, qui post confessionem audire meruit: Dommus transtulit peccatum tuum, tamen multis post crutiatibus afflictus ac fugiens, reatum culpe quam perpetravit exsolvit; quia peccata sive parva sive magna impunita esse non possunt, quoniam, aut homine penitente, aut Deo iudicante, plectuntur. Cessat autem vindicta divina, si conversio precurrat humana; amat enim Deus confitentibus parcere et eos qui semet ipsos iudicant non iudicare. Sciendum quoque est
Abbreviated transcription (Latin):
cladis terrerentur auditu. concurrit
remensiũ populus ad scĩ sepulchrũ. con¬
gruũ huuis. cause flagitare remediũ.
Accensis cereis lichnisq non paucis. ymnis
psalmisq celestib ꝑ totã exxcubat noctẽ.
Mane aut facto. quid adhuc precatui de¬
sit. intractatu rimatur. R eppererunt
& enĩ reuelante dõ qui scm̃ suũ mirifi¬
cari apud homines uoluit. quẽ apud
se mirificatũ habebat. qualiter oratione
p̃missa ad huc maiori ꝓpugnaculo urbis
ꝓpugnacula munirentur. &ssumpta gͥ
palla de suꝑ beati sepulchro. compo¬
nunt eã in modũ feretri. accensisq suꝑ
eruces cęreis atq suꝑ ceroferariis dant
uoces incanticis. Circũ eunt urbẽ cũ
uicis. nec pretereunt ullum hospitium.
qđ non hae circuitione concludant.
Quid plura: non post multos dies fines
buius euutatis lues aggredit᷑ memorata
Uerũ tam̃ usq ad eum locũ accedens
quo beati pignus accessit. ac si con¬

Expanded text:
cladis terrerentur auditu, concurrit cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuitione concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi con
Abbreviated transcription (Latin):
potiut. Tande coacti quonia parua¬
ecclesiola erat in honore beati cristofori¬
martyris. sed nullũ corpus nominati scĩ
in ea iacebat. et in qua eiq circũ iacentib
atriis exantiquo erat cimiteriũ remensis
aeccłȩ. petierunt ut dñs declararet si
in eadem aecclesiola uellet illud corpus
sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate
motũ ẽ feretrum. ut nullũ onus portan¬
tes sentirent. Sepultũ ẽ aut̃ illud uene¬
rabile corpus in eadẽ aecclesiola in loco
ubi altare ẽ in honore sc̃e genofefę. quȩ
familiarissima exetitit beato remigio.
Quod manifestũ ẽ actum fuisse dusina
dispositione atq ipsius uoluntate. ut sic̃
res suo nomine ad quisitȩ iuxta saeras
leges episcopio a eccłȩ remensis erant
unite. ita et que ipsiꝰ meritis erant de
cetero ad quirende. remensi a eccłȩ in
cuius laceret territorio unirentur.
Post cuius obitum cum lues inguinaria po¬
pulũ prime germanię deuastaret. et
omnes remensis ꝓuintię in colȩ huius

Expanded text:
potuit. Tandem coacti, quonicclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur. Post cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ diffider et. quȩ tunc euidentius p̃minet.
quando peccator sanetificatur et ab iectus
erigitur. Neq enim de qualitate nr̃orũ
operũ pendet cęlestium mensura donorũ.
aut inisto seculo inquo tota uita hominis
temptatio ẽ hoc unicuiq retribuit᷑ quod
meretur. ubi si iniquitates dñs obserualiet
nullus uiditium ipsius sustineret. dicens
sibi magnã ingła dĩ eẽ causã lȩtandi.
qui ei ut multũ ab illo diligeretur multa
dimisit. Et ut mirabilẽ faceret gratiã suã
in eo munera sua contulit in quo meritoꝵ
suffragia non inuenit. & post collata mu¬
nera grauiter peccantẽ cum peccatis suis
non ꝑdidit. sed misericorditer ad ueniam
reuocauit. In qua predicatione misericor¬
diȩ dĩ. sequutus ẽ apłm dicentẽ. Fidelis
sermo et omni acceptione dignus. quia¬

Expanded text:
Dei diffideret, quae tunc evidentius preminet, Dei diffideret, quae tunc evidentius preminet, quando peccator sanctificatur, et abiectus erigitur. Neque enim de qualitate nostrorum operum pendet caelestium mensura donorum, aut in isto seculo, in quo tota vita hominis temptatio est, hoc unicuique retribuitur, quod meretur, ubi, si iniquitates Dominus observaret, nullus iuditium ipsius sustineret: dicens sibi, magnam in gloria Dei esse causam letandi, qui ei, ut multum ab illo diligeretur, multa dimisit, et ut mirabilem faceret gratiam suam, in eo munera sua contulit, in quo meritorum suffragia non invenit, et post collata munera graviter peccantem cum peccatis suis non perdidit, sed misericorditer ad veniam revocavit. In qua predicatione misericordiae Dei secutus est apostolum dicentem: Fidelis sermo et omni acceptione dignus
Abbreviated transcription (Latin):
eatus quoq remigius incripta que
retro sedẽ erat ȩccłȩ sc̃ę mariȩ remi
ꝑ noctabat in oratione. et quasi dormiens
in exccessũ ẽ raptus. et uidit angelũ asistentẽ
sibi qui hȩc omnia sicut dicta et gesta fueraÑ
narrauit. et iussit ut quantocius laudunũ
peteret. et geneb audum episcopali sedi res¬
titueret. & corã se ministeriũ episcopale
agere ꝑsuaderet. Mox sẽs̃ remigius nihil
dubitans. cum summa celeritate laudunũ
petut. et in limine ostii saluo sigillo & sera
reserati genebaudum iacentẽ repperit. quẽ
tensis brachiis cum gaudio et lacrimis lau¬
dans dm̃ misericordiã eleuauit. eũq sedi
& offitio epis copali ueluti angłs dñi prece¬
perat restituere maturauit. et remi cum
gaudio repedauit. G enebaudus itaq in scĩ¬
tate & iustitia postea omnes dies uitȩ suȩ
gratia dĩ peregit. predicans cunctis qͦnta
illi secerit dñs. Qua ꝓpter nemo de sua
iustitia confideret. nemo de misericordia

Expanded text:
eatus quoque Remigius in cripta, que retro sedem erat aecclesiae sanctae Mariae Remi, ernoctabat in oratione et quasi dormiens in excessum est raptus et vidit angelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet. Mox sanctus Remigius nichil dubitans cum summa celeritate Laudunum petiit et in limine ostii, salvo sigillo et sera reserati, Genebaudum iacentem repperit, quem, tensis brachiis, cum gaudio et lacrimis, laudans Domini misericordiam, elevavit, eumque sedi et offitio episcopali, veluti angelus Domini preceperat, restituere maturavit et Remi cum gaudio repedavit. Genebaudus itaque in sanctitate et iustitia postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, predicans cunctis, quanta illi fecerit Dominus. Quapropter nemo de sua iustitia confideret, nemo de misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
culas cerȩ sicim pauperũ ẽ consuetudo impone¬
re conspiceret. aduiri dĩ sepulchrum accedens
tabulas quas gestabat desuꝑ posuit. seseq qͣsi
oraturus ante illud ꝓstrauit. et ꝓtinus alto
sopore dep̃ssus ut ipse post modum retulit senẽ
quendã facie nitidum monachico habitu glori¬
osum. quasi etumulo uidit ꝓcedere dicentẽ sibi.
Ohomo cur hic sopore deprimeris: cumq ad
in t̾rogata nichil penitus respondere potuisset
senior ad eum dixeit. Surge et in cõmodorũ
quib hactenus laborasti remediũ ame tibi
impetratum scias. Ergo tabulis istic dimissis
confestimq monasterio decedens. donũ adõ
tͥ concessũ in hoc loco nemini pandas. Qui cũ
euigilans surrexisset sub magna festinatione
monasterio digressus. inclinato iã die uesꝑi
ad cuiusdã Ratgori potentis uiri hospieium

Expanded text:
culas cerae, sicuti pauperum est consuetudo, imponeculas cerae, sicuti pauperum est consuetudo, imponere conspiceret, ad viri Dei sepulcrum accedens, tabulas quas gestabat desuper posuit, seseque quasi oraturus ante illud prostravit; et protinus alto sopore depressus, ut ipse postmodum retulit, senem quemdam facie nitidum, monachico habitu gloriosum, quasi e tumulo vidit procedere dicentem sibi: O homo, cur hic sopore deprimeris? Cumque ad interrogata nihil penitus respondere potuisset, senior ad eum dixit: Surge, et incommodorum quibus hactenus laborasti, remedium a me tibi impetratum scias. Ergo tabulis istic dimissis confestimque monasterio decedens, donum a Deo tibi concessum in hoc loco nemini pandas. Qui cum evigilans surrexisset, sub magna festinatione monasterio digressus, inclinato jam die vesperi ad cujusdam Ratgozi potentis viri hospitium
Abbreviated transcription (Latin):
bilit sufficientiã pbuit. debitas gr̃arũ actiones
cum laudib ꝑsoluerunt. Statmq ut iter ceptũ
itdẽ aggressi sunt. in uasculo potus cessauit.
Cumq optati littoris portũ subissent. frib qui
obuiã cum dĩ laudib uenerunt quę gesta fu¬
erant ex ordine retexerunt. Celebratoq incom¬
mune gaudio. sci uiri corpus magno sumptum
cum honore admonasterium tranftulerunt. et
int̃ arã scĩ iohis haptiste & parietẽ in sarcofago
posuerunt. Ubi etiã post modũ ipsuis facien¬
tib meritis memoria digna dñs dignatus est
manifestare miracula.
quibdã deuicinis locis oracionis causa monaste¬
rium adeuntib uenit. Et quia aprimeua etate
& loquirtionis et auditus carebat officiis. tabel¬
las duas collo dependentes gestabat. quarũ
collisione & sontui miscđiȩ opus quod uoce
nequibat p̃cabatur. Is cũ suis conuatorib
aeccłam ingressus dũ eos singulis altarib parti¬

Expanded text:
biliter sufficientiam praebuit, debitas gratiarum actiones biliter sufficientiam praebuit, debitas gratiarum actiones cum laudibus persolverunt. Statimque ut iter coeptum itidem aggressi sunt, in vasculo potus cessavit. Cumque optati littoris portum subissent, fratribus qui obviam cum Dei laudibus venerunt, quae gesta fuerant ex ordine retexerunt; celebratoque in commune gaudio, sancti viri corpus magno sumptum cum honore ad monasterium transtulerunt, et inter aram sancti Joannis Baptistae et parietem in sarcophago posuerunt. Ubi etiam postmodum ipsius facientibus meritis memoria digna Dominus dignatus est manifestare miracula. quibusdam de vicinis locis orationis causa monasterium adeuntibus venit. Et quia a primaeva aetate et locutionis et auditus carebat officiis, tabellas duas collo dependentes gestabat, quarum collisione et sonitu misericordiae opus, quod voce nequibat, precabatur. Is cum suis conviatoribus ecclesiam ingressus, dum eos singulis altaribus parti
Abbreviated transcription (Latin):
poris translatione deuotis fr̃ib dñs patefecit.
Nam cũ ex nimia remigandi instantia fessi adue¬
niente refectionis hora. ad recuperandas alim̃to
corporeo uires. laudib dñĩ p̃missis consedissent.
tandẽq felici conuiuio int̃ misceri potꝰ solacia
commonerent. unus ministroꝵ intulit nil ibi iã
potuũ suꝑ eẽ p̃ter quod inflascone paruo ser¬
uabat᷑ unde uix unicuiq quippiã ad gustandum
potius quã ad bibendum p̃beri potuisset. Illi uͦ
miraculoꝵ dñi quomͦ paucis panib multitudi¬
nes hominum pauerit numerosas facientes men¬
tionẽ . exeodẽ paruo qđ habebant cuncus qͥ
aderant cum caritate distribui fecerunt:. Et
mirũ in modũ cepit in eodẽ uasculo ita liquoris
haustus crescere. ut cominua effusione nichil
minui uideret᷑. quo adusq bibentes poculorũ
copia uncrent: Ergo ꝓrai nouitate obstupe¬
facti. largitori omniũ honoꝵ dño qͥ eis tã mira¬

Expanded text:
poris translatione devotis fratribus Dominus patefecit. poris translatione devotis fratribus Dominus patefecit. Nam cum ex nimia remigandi instantia fessi, adveniente refectionis hora ad recuperandas alimento corporeo vires, laudibus Domini praemissis consedissent, tandemque felici convivio intermisceri potus solatia commonerent, unus ministrorum intulit nihil ibi jam potuum superesse, praeter quod in flascone parvo servabatur, unde vix unicuique quippiam ad gustandum potiusquam ad bibendum praeberi potuisset. Illi vero miraculorum Domini, quomodo paucis panibus multitudinem bominum paverit numerosam, facientes mentionem, ex eodem parvo quod habebant, cunctis qui aderant cum charitate distribui fecerunt. Et mirum in modum coepit in eodem vasculo ita liquoris haustus crescere, ut continua effusione nihil minui videretur, quoadusque bibentes poculorum copia vincerentur. Ergo, pro rei novitate obstupefacti, largitori omnium bonorum Domino, qui eis tam mira
Abbreviated transcription (Latin):
tanta uiss& uentoꝵ ꝓrupit. ut uix effugium se
crederent habituros. Sed mira omnipotentis
c̃ dispensatione & ut credimꝰ sc̃ĩ uiri meritis
actũ ẽ. ut ipsa etiã elementa quȩ nobis insensi¬
bilia uident᷑ famulantia sui creatoris imꝑio
quanti iuri reliquiȩ ibidẽ ueherentur sentireN
Nam pelagus circũ quaq imbrifera tempestate
commotũ. undas in altũ suspendens nil omnino
remigantib molestiȩ intulit. sed inquacumq
parte nauis deuenit. reiectis flatib tumentes in
se fluctus dep̃ssit. Et ita omni ex parte undarũ
molib imbriũ effusionib uentoꝵq flatibus
non paruo dimotis spacio quasi sepe quadam
scapha cingebatur. ut ne una quidẽ pliuuȩ
gutta que hinc in de uehement̃ inundabat in
illã descenderet. Cerci quoq qui inbeati patris
obsequiũ ardentes ad caput pedesq fuerant col¬
locati. lumen primȩ accensionis nequaquam
amiserunt. quo ad usq corpus eiꝰ ad monasteriũ
deferretͦ.

Expanded text:
ntorum prorupit, ut vix effugium se crederent habituros. Sed mira omnipotentis Dei dispensatione et ut credimus sancti viri meritis actum est, ut ipsa etiam elementa, quae nobis insensibilia videntur, famulantia sui creatoris imperio, quanti viri reliquiae ibidem veherentur sentirent. Nam pelagus circumquaque imbrifera tempestate commotum, undas in altum suspendens, nihil omnino remigantibus molestiae intulit, sed in quamcunque partem navis devenit, rejectis flatibus tumentes in se fluctus depressit. Et ita omni ex parte undarum molibus, imbrium effusionibus, ventorumque flatibus non parvo dimotis spatio, quasi sepe quadam scapha cingebatur, ut ne una quidem pluviae gutta, quae hinc inde vehementer inundabat, in illam descenderet. Cerei quoque qui in beati Patris obsequium ardentes ad caput pedesque fuerant collocati, lumen primae accensionis nequaquam amiserunt, quoadusque corpus ejus ad monasterium deferretur.
Abbreviated transcription (Latin):
lisses. remunerator noster trecentos hodie
red didisset. C ontremuit diaconiis. secretũ
reatus sui innotuisse pontifici. Interea gra¬
dum accelerant ꝑuenitur. Et tam quã
manifesta sanitas fuisset ingressa. ita omniũ
animos scĩ releuauit aduentus. Notas
ꝓfert. & excerit medicinas. Apm̃ ꝓstratus
exxorat. suisq lacrimis gaudia mereatur
alioꝵ. Hi sitant᷑ domini. uisitant᷑ & famuli.
ac sine ulla discretione ꝑsonȩ tuguria
circuit. cubilia unuiersa ꝑ lustrat. Et int̃¬
posito unus diei spatio. tta cęlestes medi¬
cinas obtinuit. ut egrediens die tertia.
domũ totã reliquerit incolomitate gau¬
dentẽ. ꝓsequente eũ domino quẽ lecto
inuenerat decubantẽ. Precedebat enim.¬
uenerabilẽ uirũ fama laudabilis. exxigens
ut nuntiati desideraret᷑ agnino.

Expanded text:
lisses, remunerator noster trecentos hodie lisses, remunerator noster trecentos hodie reddidisset'. Contremuit diaconus, secretum reatus sui innotuisse pontifici. 34. Interea gradum accelerant; pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat suisque lacrimis gaudia mercatur aliorum. Visitantur domini, visitantur et famuli, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequente eum domino, quem lectulo invenerat decumbentem. Praecedebat venerabilem virum fama laudabilis exigens, ut nuntiati desideraretur agnitio.
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus nr̃ uirs̃pectabilis leporius ñ longe
abhinc domicilio fruitur qui eũ familia
sua ita implicitus diuerso tenet᷑ in cõmodo.
ut & ꝓpria et sucꝵ infirmitate succumbat.
Cuiis ad uos lacrimas deportamus. infir¬
mum si dignum ducins uisitate. Si uͦ p̃cẽ
nr̃am occupationis nr̃ȩ necessitas uincit.
orationẽ intercessionis impendite. Mere¬
atur beneditionẽ si non meretur aspectũ.
Ad hec uir beatissimus repletus miscđia.
et relicto ttinere. ea uia rectior iudicat᷑
quȩ mercedẽ boni operis p̃parabat. De¬
uertt reclamantib suis. & desideratũ
petenib prestat aduentũ: dicens nichul
michi prius c̃ quã dñi precepta complere.
aini illi cum eccultatione cum gaudis
ducentoꝵ solidoꝵ mumnus quod transimissũ
fuerat obtulerunt. Deinde conuersus
ad diaconẽ ait. Accipe quę traduntur.
& intellige te fraudẽ fecisse panperibus.
Nam si totũ quod dedi indigemib obtu¬

Expanded text:
'Dominus noster vir spectabilis Leporius non longe 'Dominus noster vir spectabilis Leporius non longe abhinc domicilium fruit; qui cum familia sua ita inplicitus diverso tenetur incommodo, ut et propria et suorum infirmitate subcumbat. Cuius ad vos lacrimas deportamus: infirmum, si dignum ducitis, visitate! Si vero precem nostram occupationis vestrae necessitas vincit, orationem intercessionis inpendite; mereatur benedictionem, si non meretur aspectum'. Ad haec vir beatissimus repletus misericordia et, relicto itinere, ea via rectior iudicatur, quae mercedem boni operis praeparabat. Divertit, reclamantibus suis, et desideratum petentibus praestat adventum, dicens: 'Nihil mihi prius est quam Domini praecepta complere'. Tum illi cum exultatione, cum gaudio ducentorum solidorum munus, quod transmissum fuerat, obtulerunt. Deinde conversus ad diaconem, ait: 'Accipe quae traduntur et intellege, te fraudem fecisse pauperibus; nam si totum indigentibus contu
Abbreviated transcription (Latin):
studio precepit ex hiberi. remotũq in se¬
cretario cȩlebri ab solutione purgatum.
ad conuentum publicum reuocauit in co¬
lomem. Hoc primum uirtutis suę signũ
initalia perfamulum suũ xp̃c operatus ẽ.
Concurrebat diuersa populi multitudo be¬
nedictionẽ expertȩ sanctitatis opperiens.
iunctisq cum p̃dicatione miraculis. et ani¬
mas curabat & corpora.
gressus ab urbe opulentissima. dum iter
sensim oris felicib carpit. occurrunt pau¬
peres elemosinã postulantes. Consulit
diaconẽ quantũ esset in sumptib. tres
tantũ. aureos eẽ respondit. totosq statim
precepit erogari. adhȩc diaconus. Unde
hodie uicturi sumus. Respondens ait.
Paseet ds̃ pauperes suos. tu quod habes
indigentib presta. Diaconus qͦsi ꝓuidus
duos erogat. reseruat unũ. Dumq agit᷑
iter ceptũ. intuentur post equites conenta¬
tos. Qui breui adiuncti. statĩ desilunt
& ꝓuoluti genib huiusmodi p̃cẽ funduñ.

Expanded text:
studio praecepit exhiberi, remotumque in sestudio praecepit exhiberi, remotumque in secretario, celeri absolutione purgatum ad conventum publicum revocavit. Hoc priraum virtutis suae signum in Italia per famulum suum Christus operatus est. Concurrebat diversa populi multitudo, benedictionem expertae sanctitatis operiens, iunctisque cum praedicatione miraculis, et animas curabat et corpora. 33. Egressus urbe opulentissima, dum iter sensim moris felicibus carpit, occurrunt pauperes, elemosinam postulantes. Consulit diaconem, quantum esset in sumptibus. Tres tantum aureos esse respondit, totosque statim praecepit erogari. Ad haec diaconus: 'Unde victuri hodie sumus?' Respondens ait: 'Pascit Deus pauperes suos; tu, quod habes, indigentibus praesta'. Diaconus quasi providus duos erogat, reservat unum. Dumque agitur iter coeptum, intuentur post se equites concitatos. Qui brevi adiuncti, statim desiliunt, et obvoluti genibus, huiusmodi precem fundunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cubile collocauerant. Et cum studiosissine
sui agnitionẽ ab iectione uelaret. mediolan
quis aut quantus esset celare ñ potuit.
rat aut̃ dies scoꝵ
sollempnitate uenerabilis. qui in unum
ƿlurimos collegerat sacerdotes. Et dum
missa sacris mẏsteriis celebratur abtari.
in cognitus et in ꝓuisus ingreditur Stat̃q
unus epopulo captiuus inimici. cum in¬
genti uociferatione ꝓclamat. Cur nos
initalia germane ꝑ sequeris: Sufficiat
tibi quod nos de galliis ex clusisti. suffi¬
ciat quod nos occeanũ mare oratione
superasti. Quid uniuersa perlustras:
Qui esce. ut nos quieti eẽ possimus. Fn
ammiratio et terror inpopulo. quis eec
germanus dum alter ad alterũ intuetꝰ
inquiritur. Et licet habnu despicabilis
uideret᷑. uultus tam̃ dignitate cognosent
Consultus. gradũ aut ordinẽ non negauit.
Ep̃i omnes. scm̃ di digna humilitate uene¬
rantur. Exorant. ut furiosum qͥ nomen
eius confessus fuerat uisitaret. Quem ñ
presumptionis coturno. sed obȩdientiȩ

Expanded text:
ce transposuit. Et cum studiosissime sui agnitionem abiectione velaret, Mediolani, quis aut quantus esset, celare non potuit. 32. Erat autem dies sanctorum sollemnitate venerabilis, qui in unum plurimos collegerat sacerdotes. Et dum missa sacris misteriis celebratur ad altare, incognitus et inprovisus ingreditur, statimque unus e populo, captivus inimici, cum ingenti vociferatione proclamat: 'Cur nos in Italia, Germane, persequeris? Sufficiat tibi, quod nos de Galliis exclusisti; sufficiat, quod nos et oceanum mare oratione superasti. Quid universa perlustras? Quiesce, ut nos quieti esse possimus'. Fit admiratio et terror in populo; quis esset Germanus, dum alter ad alterum intuetur, inquiritur. Et licet habitu despicabilis videretur, vultus tamen dignitate cognoscitur. Consultus gradum aut ordinem non negavit. Episcopi omnes sanctum Dei digna humilitate venerantur; exorant, ut furiosum, qui nomen eius confessus fuerat, visitaret. Quem non praesumptionis coturno, sed oboedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Iost hȩc deniq tempus
euenit. ut in lotarii regis palatio inter d¬
teros electus haberetur. Sed ineffabilis &
uidens militem suum sub tenebrosis huus
seculi belli fortiter belli gerantem. uoluis
illum ad lucidos ꝓducere campos. actume
est ut exheremi secretis. beatus educerets
amatus. Quid plura: Inueniens honils
hortatur ut de tonso capite. rebusq in pal̃¬
perib dispsis tanquam sibi thesauro indẽ¬
lis posito. iam ad ꝑfectiora ꝑgeret. Quid
ille auditis. ut erat totus scõ deliaetio te¬
pletus eum multarum rerum substanl
monasterium luxouiũ ꝑetit. mulcis ai¬
tricus

Expanded text:
Post haec denique tempus Post haec denique tempus evenit, ut in Lotharii regis palatio inter ceteros electus haberetur. Sed ineffabilis Deus videns militem suum sub tenebrosis huius saeculi rebus fortiter belligerantem, voluit illum ad lucidos producere campos; actumque est, ut ex heremi secretis beatus educeretur Amatus. Quid plura? Inveniens hominem hortatur, ut, detonso capite rebusque in pauperibus dispersis, tamquam sibi thesauro in celis posito, iam ad perfectiora pergeret. Quibus ille auditis, ut erat totus sancto desiderio repletus, cum multarum rerum substantia monasterium Luxovium petiit, multis viprius
Abbreviated transcription (Latin):
unus ep̃c nomine aridius. qui brunichilde
regine sedulo famulabatur alloquio. illiusg
supradictus uir pedisy ꝓstratus. supplicat
ut rex apud reginam suo interuentu reciꝑe
potuisset. illeq ira sauciatus os uiri pede ex¬
cusso. impie uerberauit. statimq surgens
uir dei romaricus. ad basilicam scĩ martini
ꝑrexit. atq in paiuimento ꝓiectus mox ta¬
li uoce affatur. O beate martine. commen¬
daui me tibi ubi es quid agis: Affer opem
misero. ut nullus deinceph tuis patrociniis
mancipetur. Et his dictis regressus ad ciuit¬
tem. tamquam responso accepto rei presto¬
labatur euentum. Sed inlucescente die cra¬
stina. uulgatu est regem theodericũmortis
sententia ꝑcussum fuisse. ac deinceps accitꝰ
a regina uel ep̃o aridio romaricus. reddito
patrimonio supplicatur ut saltem ꝑ ipsum
ĩdem de urbe mettensi fugiendi darentur
spatia. Ille diligens unicos suos. auxilium
ipsis ut tempus patuit non negauit.

Expanded text:
unus episcopus nomine Aridius, qui Brunichilde unus episcopus nomine Aridius, qui Brunichilde reginae sedulo famulabatur alloquio; illiusque supradictus vir pedibus prostratus, supplicat, ut res apud reginam suo interventu recipere potuisset, illeque ira sauciatus, os viri pede excusso impie verberavit. Statimque surgens vir Dei Romaricus, ad basilicam sancti Martyni perrexit, atque in pavimento proiectus, mox tali voce affatur: 'O beate Martyne, commendavi me tibi. Ubi es, quid agis? Affer opem misero, ut nullus deinceps tuis patrociniis mancipetur'. Et, his dictis, regressus ad civitatem, tamquam responso accepto, rei prestolabatnr eventum. Sed, inlucescente die crastina, vulgatum est, regem Theodericum mortis sententia perculsum fuisse; ac deinceps accitus a regina vel ab episcopo Aridio Romaricus, reddito patrimonio, supplicatur, ut saltim per ipsum eisdem de urbe Mettensi fugiendi darentur spatia. Ille diligens inimicos suos, auxilium ipsis, ut tempus patuit, non negavit. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
oscis magnifica mater sc̃arum uirginũ
domna cecilia. ut scĩ patres nr̃i roma¬
rici acta seu qualiter conuersus ad monasti¬
cam uitam fuerit. in ꝓcessu temporis libellis
incessa mandentur. Obsecrationib igitur
tuis potius obedientia quam facundia pare
bo. Itaq beatus romaricus nobilis in palatio
atq parentib suis clarus. et amabilis ubiq
resplenduit. Nam cum in laico habitu re¬
ligiosam uitam gereret. reddebat que regis
sunt regi. et que dei deo. Ita gͦ monasteria
uel basilicas scorum seu pauperes xp̃i assidua
uigilantia incombebat. ut illum diem se
ꝑdidisse fateretur: quo pietatis bonum uel
elemosinarum opera minime exercuisset.
Quodam namq tempore cum teodericus
rex germanum suum theodebertum ꝑse¬
cutus fuissec genitore supradicti uiri inter
uille eorum fisci dicionib redacte sunt. ac
deinceps romaricus quia fide seruauerit.
a ꝑsequentium nequitia fugatus. mettis pe¬
tiit. Erat deniq tunc temporis in palatio

Expanded text:
oscis, magnifica mater sanctarum virginum domna Cecilia, ut sancti patris nostri Romarici acta, seu qualiter conversus ad monasticam vitam fuerit, in processu temporis libellis inserta mandentur. Obsecrationibus igitur tuis potius obedientia quam facundia parebo. 2. Itaque beatus Romaricus nobilis in palacio atque parentibus satis clarus et amabilis ubique resplenduit. Nam cum in laico habitu religiosam vitam gereret, reddebat quae regis sunt regi et quae Dei Deo. Ita ergo monasteria vel basilicas sanctorum seu pauperes Christi assidua vigilantia incumbebat, ut illum diem se perdidisse fateretur, quo pietatis bonum vel elemosinarum opera minime exercuisset. 3. Quodam namque tempore cum Theodericus rex germanum suum Theodebertum persecutus fuisset, genitore supradicti viri interfecto, villae eorum fisci dicionibus redacte sunt, ac deinceps Romaricus, quia fidem servaverit, a persequentium nequitia fugatus, Mettis petiit. Erat denique tunc temporis in palacio
Abbreviated transcription (Latin):
orem. Aut filios. aut agros. ꝓpter nomen
mneum. centuplum accipiet. et uitam eternã
possidebit. Hȩc deinceps sicut nunc in p̃sen¬
mrismicernitur. in eorum oꝑibus suppleta
monstrantuR
ost obitum namq beati sotii sui amati.
pose gubernandam scãm congregationem siᷤ¬
cepit. sicq prius et deinceps aluit et nutuit
danta caritate et pietate repletus. ut pearun¬
dem requie seu oportunitatiy subleuanat.
i omniũ iniuriarum laborib suum corpus¬
culum tradidisset. Deniq cum aliquis i
ministrandis uel necessariis reb fortassis de¬
sanset. hec illius erat consuetudo scã ut mor
conuersus ad xp̃m cum lacrimis dicereo.
aas habestu o domine ds. et suꝑ habundans
d adiiua famulum tuum sicut nosti. Non
at mora. et poscentem subsequebatur effe

Expanded text:
orem aut filios aut agros propter nomen orem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Haec deinceps, sicut nunc inpresentiarum cernitur, in eorum operibus suppleta monstrantur. 6. Post obitum namque beati socii sui Amati ipse gubernandam sanctam congregationem suscepit, sicque prius et deinceps aluit et nutrivit, tanta caritate et pietate repletus, ut pro earundem requiem seu oportunitatibus sublevandis in omnium iniuriarum laboribus suum corpusculum tradidisset. Denique cum aliquid in ministrandis vel necessariis rebus fortassis defuisset, haec illius erat consuetudo sancta, ut mox conversus ad Christum curn lacrimis diceret: 'Satis habes tu, o domine Deus, et superhabundans es, adiuva famulum tuum, sicut nosti'. Non erat mora, et poscentem subsequebatur effe
Abbreviated transcription (Latin):
loet prius ex seruicio libertatem adeptis. ibiq
scãm humilitatem et obedientiam ꝓpter xp̃m
sectaniam accepit. Illos deniq seruulos q̃s
dudum ministros habuerat socios sibi deton¬
dens plerumq adiunxit. et effectus ẽ illorum
subditus. quorum prius dominus p̃potens
fuerat. Nam in tante humilitatis et peniten¬
tie iugo sese submisit. ut quicquid despica¬
bile in monasterio ad agendum eẽt. ipse as¬
sumeret. Hortorum tamen frequentius p̃
ceteris fratrib operator existens. psalmos
iugiter tradebat memorie.
Uam cam adhuc ad bonum opus ꝓfuturum
unam tantummnꝰ reseruasset uillam consilio
deinceps inito. beatus amatus cum eodem
ad monasterium puellarum ȩdificandum
ꝑgit. Multis namq adunatis puellis. in
heremo ꝓperantes. sc̃m instituunt opus. pau¬
peres qui de substantia in seculo. sed fide
biuites in xp̃o: illuo credentes quod dixit.
Omnis qui relinquerit domum uel fratres
aut sorores aut patrem. aut matrem. aut ur¬

Expanded text:
et prius ex servitio libertatem adeptis, ibique sanctam humilitatem et obedientiam propter Christum sectandam accepit. Illos denique servulos, quos dudum ministros habuerat, sotios sibi detondens, plerosque adiunxit, et effectus est illorum subditus, quorum prius dominus prepotens fuerat. Nam in tantae humilitatis et penitentiae iugo sese submisit, ut quicquid despicabile in monasterio ad agendum esset, ipse assumeret. Hortorum tamen frequentius pre ceteris fratribus operator existens, psalmos iugiter tradebat memoriae. 5. Nam cum adhuc ad bonum opus profuturum unam tantummodo reservasset villam, consilio deinceps inito, beatus Amatus cum eodem ad monasterium puellarum aedificandum pergit. Multis namque adunatis puellis, in heremo properantes, sanctum instituunt opus, pauperes quidem substantia in seculo, sed fide divites in Christo, illud credentes quod dixit: Omnis qui reliquerit domum vel fratres aut sorores aut patrem aut matrem aut ux
Abbreviated transcription (Latin):
qui presto erant narrauit. et eisdem obitus
sui letissimo uultu instare p̃dixit diem. Se¬
quenti uͦ die uenerabilem maternum. ad sa¬
cerdotale gradum ꝓuexit. et eum de studio
commissi ministerii diligenter instruxit.
Cumq ꝑ p̃dictum spatium obfamam deposi¬
tionis eius aduenientes fideles uerbo saluti¬
fere ammonitionis de exercitio scẽ conuersati¬
onis instanter instrueret. et eos ad salutem an¬
marum suarum dulciflua exortatione paternis
uiscerib incitaret. Inlucescente autem iam
quinto die. oratorium ingressus uiaticum
quod ipse consecrauerat accepit. Et post hec
extensis inter discipulorum manus sacris men¬
bris .iiii. Nł febr̃. sp̃m celo reddidit. Cuius
corpus colligentes discipuli sacratissimo cor¬
pori scĩ eucharii coaptauerunt. et in eodem
sarcophago cum diuinis laudib condidert̃.
Quod suꝑna dispositione actum esfecredimꝰ
ut quorum una mens semꝑ in domino erar

Expanded text:
qui praesto erant narravit, et eis diem obitus qui praesto erant narravit, et eis diem obitus sui laetissimo vultu instare praedixit. Sequenti vero die venerabilem Maternum ad sacerdotalem gradum provexit, et eum de studio commissi ministerii diligenter instruxit . Cumque per praedictum spacium ob famam depositionis ejus advenientes fideles verbo salutiferae ammonitionis de exercitio sanctae conversationis instanter instrueret, et eos ad salutem animarum suarum dulciflua exhortatione paternisque visceribus incitaret, illucescente jam quinto die oratorium ingressus, viaticum quod ipse consecraverat accepit, et post haec extensis inter discipulorum manus sacris membris 4 Kal. Februarii spiritum caelo reddidit. Cujus corpus colligentes discipuli, sacratissimo corpori sancti Eucharii coaptaverunt, et in eodem sarco fago divinis laudibus condiderunt, quod superna dispositione actum esse credimus, ut quorum una semper mens in Domino erat,
Abbreviated transcription (Latin):
censionem uite actualis. nec etiam in actione
sum missus. recedebat a sublimitate contem¬
plationis. quiq salutaria monita sui magist
recto tramite sequens euuangelicum triticũ
dominice familie fideliter dispensauit. & cre¬
dita sibi talenta spiritualib augmentis cotidie¬
multiplicauit. Cum uͦ his ꝓfectuum gradib
usq ad uenerabiles canos ꝑuenisset. et iam
consummatio sui cursus ad ꝓpinquaret. qua¬
dam nocte apparuit ei beatus eucharius per
uisionem dicens. Tempus iam instat frateR
ualeri resolutionis tue et parata sunt tͥ gau¬
dia retributionis eterne. Patec enim tibi ia¬
nua regni celestis quam post heͣc horam qͥn¬
to die gratulabundus ingredieris. et de con¬
cessis domini tui beneficiis sine fine letaberis.
Qua ꝓpter maternum agonis nr̃i cooꝑatorem
sui exitus certissimum redde. Et hec dicens
recessit. Euigilans autem sc̃s ualerius. mox
uisum somnium beato materno ceterisq fr̃ib

Expanded text:
censionem vitae actualis, nec etiam in actione censionem vitae actualis, nec etiam in actione submissus, recedebat a sublimitate contemplationis, quique salutaria monita sui magistri recto tramite sequens, evangelicum triticum dominicae familiae fideliter dispensavit, et credita sibi talenta spiritualibus augmentis multiplicavit. Cum vero perfectuum gradibus usque ad venerabiles canos pervenisset et jam consommatio sui cursus appropinquaret , quadam nocte apparuit ei beatus Eucharius per visionem dicens: Tempus jam instat, frater Valeri, resolutionis tuae, et parata sunt tibi gaudia retributionis aeternae. Patet enim tibi janua caelestis regni, quam post hanc horam, quinto die gratulabundus ingredieris, et de concessis Domini tui beneficiis sine fine laetaberis; quapropter Maternum agonis nostri cooperatorem sui exitus certissimum redde. Et haec dicens recessit. Evigilans autem sanctus Valerius, mox visum somnium beato Materno caeterisque fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
atus ualerius in ministeriũ sacerdotale
In quo uidelicet temporis spatio multos ad
dnm̃ populos signa magna et stupenda pro¬
digia exercendao conuertit. et ad agnicionem
catholice fidei saluberrima instigatione ꝑdu¬
xit. Qui etiam studiosissime uerbum p̃di¬
cationis instabat. ut iam tunc ꝑ galliam ac
germaniam xp̃iani paganos. et numero su¬
perarent et religione. Erat namq doctri¬
na eius singulis congrua. cunctisq audi¬
entib dulcis et gratissima. Unde melliflu¬
am sermonum eius facundiam undiq ad
eum populi confluebant. et saltem aliquod
uerbum ex ore eius audire cupiebant. Quas¬
tum uero ad ꝓprios mores ꝑtinuit ut bre¬
uiter narrem. fuit cogitatione mundissimꝰ.
uerbo utilis et discretus. oꝑatione nichilominꝰ
in rep̃hensibilis et p̃cipuus. Ac sic ꝑ actiuam
uitam singulis positus. compassione extitit
ꝓximus ut tamen pre ceteris contemplatio¬
nem esset suspensus. Et in hac contemplati¬
one positus non deserebat frat̾nam condes¬

Expanded text:
atus Valerius in ministerium sacerdotale in quo videlicet temporis spacio multos ad Dominum populos, signa magna et stupenda prodigia exercendo convertit, et ad agnitionem catholicae fidei saluberrima instigatione perduxit. Qui etiam studiosissime verbo praedicationis instabat, ut jam tunc pene per Galliam ac Germaniam christiani paganos et numero superarent et religione. Erat namque doctrina ejus singulis congrua, cunctisque audientibus dulcis et gratissima, unde et ob mellifluam sermonum ejus facundiam undique ad eum populi confluebant, et saltem aliquod verbum ex ore ejus audire cupiebant , Quantum vero ad proprios mores pertinuit, ut breviter narrem, fuit cogitatione mundissimus, verbo utilis et discretus, operatione nichilominus inreprehensibilis ac praecipuus, ac sic per activam vitam singulis compassione extitit proximus, ut tamen prae caeteris contemplatione esset suspensus. Et in hac contemplatione positus, non deserebat fraternam condes
Abbreviated transcription (Latin):
re. et animas eorum ad celeste desiderium
delec tabilib uerbis accendere. ac ꝑtotum
diem salutaria monita eis dare non cessans
uisq ad octauam horam subsequentis noctis
sermonem ȩxortarium ꝓtraxit. et quod reli¬
quum noctis superat in psalmis. et hẏmnis
cum fr̃ib ꝑegit. Post pullorum uero cantũ
uistante iam die uenit desuꝑ uox clara dicess.¬
Materne dilecti dei ueni. Qui mox ut assu¬
etam uocem audiens. conuersus ad circum¬
stantes fr̃s ait. Ualete filioli mei et uiscera
mea. E go iam migrabo. et inp̃senti seculo
amplius uobiscum non ero. Et hec dicens.
communionem dominici sacramenti accepit.
statimq sc̃ãm animam exalauit. Post cuius
ab solutionem. hi qui p̃sentes erant fideles.
condignas exequias expleuerunt. et eius non
longe corpus a reliquiis sc̃orum. eucharii ac
ualerii honorabiliter posuerunt.¬

Expanded text:
re et animos eorum ad caeleste desiderium re et animos eorum ad caeleste desiderium delectabilibus verbis accendere, ac per totum diem salutaria monita eis dare non cessans, usque ad octavam horam subsequentis noctis sermonem exhortatorium protraxit, et quod reliquum noctis supererat, in psalmis et ymnis cum fratribus transegit. Post pullorum vero cantum, instante jam die, venit desuper clara Materne, dilecte Dei, veni. Qui mox quasi assuetam vocem audiens, conversus ad circumstantes fratres ait: Valete, filioli mei et viscera mea. Ego enim jam migrabo, et in praesenti seculo amplius vobiscum non ero. Et haec dicens, communionem dominici sacramenti accepit, statimque sanctam animam exalavit: Pro cujus absolutione hi qui praesentes aderant fideles condignas exequias conpleverunt et ejus corpus non longe a reliquiis sanctorum Eucharii ac Valerii honorabiliter posuerunt