comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
condempnetur. s eciam alam c̃ciamꝑ
tem quancitatis que fũat incestam̃to
derelicta muis omĩbus redee ut auarici¬
⁊a eius legitimis icubus fẽnatur aliis
scuipta sunt ꝓfuitenore adeffectum per¬
ducendis. ¶ legis antẽ uetĩs miquitatẽ
tollentes ut non diucius erubescat lex¬
sancionem. cum enim infantem suum
non posse ingratum amatre sua uoca¬
riscripsit. neq pp̃ hoc ab ultima suema¬
tris hereditace reppesti nisi hoc õdio suu
maritifecĩt ex quo inf̾ans ꝓgenitus
ẽ. hoc iniquiu iudicancõs ut alieõ
Iodio alius p̃grãuetur. penitus delen¬
dum eẽ sancunus. ⁊ huimi cãm lib̾is
non tm̃infantib s eciam qmͣcumq
etatem agentibus opponi mimime cõ¬
ceduus cum possit subcondicione e¬
mancipacionis h̾editatem suam mar̃
filio derelinq̃ns ⁊ patris odium pum¬
re ⁊ iuri filii suiminime noce. nec suã
naturam fallere satis enm crudele eẽ¬

Expanded text:
 ed etiam aliam tertiam partem quantitatis, quae fuerat in testamento derelicta, modis omnibus reddere, ut avaritia eius legitimis ictibus feriatur: aliis scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut non diutius erubescat imur sanctionem. Cum enim infantem suum non posse ingratum a matre sua vocari scripsit neque propter hoc ab ultima suae matris hereditate repelli, nisi hoc odio sui fecerit mariti, ex quo infans progenitus est, hoc iniquum iudicantes, ut alieno odio alius praegravetur, penitus delendum esse sancimus et huiusmodi causam liberis non tantum infantibus, sed etiam quamcumque aetatem agentibus opponi minime concedimus, cum possit sub condicione emancipationis hereditatem suam mater filio derelinquens et patris odium punire et iuri filii sui minime nocere nec suam ma turam fallere. Satis enim crudele
Abbreviated transcription (Latin):
d Sihedũm quinciam quẽ patr¬
entuum ẽẽ dicis adũsus quos de ĩ¬
offc̃o testam̃to acturus eras. iure fue¬
cessionis bona ad fiscum ꝑtinent
fiscus tener. cãm apud ꝓcuratoremꝰ

Expanded text:
 heredum quintiani, quem patrem tuum esse dicis, adversus quos de inofficioso testamento acturus eras, iure successionis bona ad fiscum pertinenfiscus tenet, causam apud procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
inpnerꝑio ntaceci sse ꝓponas rxpe¬
tinicaius iniquitas ꝑ cometturam
mat̾ne pieratis emendãda e quare
fisios hedes inslitussersfin aũt hedes
inscupti extranei erant timmc de mo¬
Ricioso testam̃to accionem instituere.¬
detretum p̃toris mlb̾tate nmorati
eqnum ubfieri lib̾tatis q̃stĩonem.

Expanded text:
rperio vita cessisse proponas, repentini casus iniquitas per coniecturam maternae pietatis emendanda est. Quare filios heredes instituisset Sin autem heredes scripti extranei erant, tunc de inofficioso testamento actionem institueredecretum praetoris in libertate morati aequum fieri vobis libertatis quaestionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cie non dubitet ad pͣ  scientiam uindicte
sine aliqua crepidacione conuolare. que
res cum fu̾it c̃tis ꝓbacionibus declarata.
ciam quisqm molmri ausus fu̾ir publice
unins concremetur.¬
mp̃ Puslum exofficio racionalis qui
eraccioniuł cartis insuiant malio iudie¬
io adduci õportet nisi forte cuꝰpiam cap̃
accusacio legibus instituta pulsam̾̃t.
tomorum nr̃arum colonus aut inquili¬
nus aut sius. seu pulsetur ab aliquosr̃
crmminatuł crusti negocio non alibi qmͣ
tuiculimnis ac turi spectabilis comitis
domorum petatur examen nullꝰ allega¬
cionem suꝑ fori ꝓscupcione penitus ad¬
cuncus tribiumus facultatem ut quic̃¬
q militum iss priuatoꝵ ad agros not᷑¬
nus populator intͣuerit aut itinera fr¬
eqͣntata infidiis agressionis obsederit
ꝑmissa cuicumq licencia. digno illico
supplicio subiuget᷑ ac mortem qmͣ min¬
abatur excipiat.⁊ io qd̃ intendebat ĩcurrat.
subuigtamus edicta ^ nullus pairat mi¬
liti cinobinare telo oporteat. ut sairom.¬

Expanded text:
ae sententiam vindictae sine aliqua trepidatione convolare. Quae res cum fuerit certis probationibus declarata, ciam quisquam moliri fuerit ausus, publice vivus concremetur. Nullum ex officio rationalis, qui exactioni vel chartis inserviat, in alio iudicio adduci oportet, nisi forte cuiuspiam caput accusatio legibus instituta pulsaverit. domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione penitus adcunctis tribuimus facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. subiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviare telo oporteat ut latro
Abbreviated transcription (Latin):
eo nepotem iumm uł inuentre nurꝰ
sue constitutum delib̾ante u̾o icrpto
herede filius exheredatus decesserit.
mulla hereditatis peticione ex nomñie
de mofficioso constituta uił p̃parata cẽ
eliquit quia postea adoita ẽ ab extraneo
succedẽ ⁊ rescindere restam̃tum ⁊ hoc nõ¬
msti uiris consiati inmedio ꝓponentos
ushumane reliq̃runt᷑ s nos qui omnes
subiectos nros. ⁊ fslios ⁊ nepotos hr̃e eiti¬
ꝯmamus affeccione patña ⁊ ĩmitacione ł¬
qd̾ possibule ẽ omĩum comoda ꝑspiciẽtes.
iubemus intali spẽ eadem uira nepotidati
que filius habebar. ⁊ nisi p̃paracio tcã
ẽ ads iofficion querelam instituendam:
tñ posse nepotem eamdem causam ppone.
⁊ si non ħes aꝑtissimis ꝓbacionibus ostẽ¬
dĩt in grãtum patrem neptis cura testatorẽ
fuisse. testam̃to remoto ab intestato eum u¬
ccari nisi certa qnͣtitas patriens minor
parte legitima relicta ẽ. cunc ⁊ enim scõm
nouellam ni nominis constitucionem

Expanded text:
um vel in ventre nurus suae constitutum, deliberante vero scripto herede filius decesserit, nulla hereditatis petitione ex nomine de inofficioso constituta vel praeparata omne eliquit, quia postea et adita est ab extraneo succedere et rescindere testamentum. Et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquer un Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione paterna et imitationed possibile est omnium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti dari, quae filius habebat, et nisi praeparatio facta est ad inofficiosi querellam instituendam, tamen posse nepotem eandem causam proponere: et si non heres apertissimis probationibus ostenderit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas patri eius minor parte legitima relicta est: tunc etenim secundum novellam nostri numinis constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ma sibi relictum erat ad plendam eam
sine isllo grauamine. uł mora exigessia¬
gratorum fecit mencionem non fcebit
eis ħedibus ingiaitos eos noninare et
humediq̃stionẽm introduce ¶ ⁊ hocade

Expanded text:
ma sibi relictum est ad implendam eam sine ullo gravamine vel mora exigere, si taingratorum fecerit mentionem, non licebit eius heredibus ingratos eos nominare et huiusmodi quaestionem intr
Abbreviated transcription (Latin):
desettorum faciltatem ꝑuncialib uire
ꝑmictimus qd̾ si resiste̾ ausi frũnt: inhis
uelox usbicumq ubemus eẽ supplicium
cuncti⁊em̃ adũsus latrones publicos.
desertoresq mlicie. ius fibi sciant ꝑ qui¬

Expanded text:
cultatem provincialibus iure permittimus. Qui si resistere ausi fuerint, in his velox ubicumque iubemus esse supplicium. Cuncti etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro qui
Abbreviated transcription (Latin):
dentes racio iuris querere ꝓhiber do¬
mimũ. id circo eciam cumusucapio
cesset. intencio dominii non alsu¬
turꝰ. uñi hoc cafu post luminio reuerso
ꝗtra bñficiumaccionis rescis orie dir¬
ectapermanet integrauendiͣuo.¬

Expanded text:
dentes ratio iuris quaerere prohibet dominium. idcirco cum etiam usucapio cesset, intentio dominii non absumitur: unde hoc casu postliminio reverso citra beneficium actionis rescissoriae directa permanet integra vindi
Abbreviated transcription (Latin):
fubetractus tunc enimꝰ ad possentate
itnis possibslecum morte usum .s. re¬
ltus extingui uiris indusbitati m¬
non est. sin aut ralis tũit incertacon¬
dicio donec infurore fitius. ułalrus
quisqm remanserit. uił maliis sii¬
bus casib quoꝵ euentus mincerto
fit siquid resipuerit filius iłalius ꝓ
stititus decessert tunc qi mufuse¬
netuari uitam eo relicio mañe usũ
t apudẽum. cum possibile erat us
ad omne uice ip̃c usufructuarii no
ad fuam mentem uemre furentem
is condicionem inpleri. humanissi¬
mumẽad uitam eorumusum.ẜ.
ertendi qmadmodum ⁊ em̃ fideces¬
sent fiuictuanus ante conpietam
condicionem iss furorem fritume¬

Expanded text:
tus: tunc etenim ad posteritatem t possibile, cum morte usum fritus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum eventus in incerto sit, si quidem resipuerit filius vel alius, pro stitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem vel condicionem impleri, humanissimum est ad vitam eorum usum fructum extendi. quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitum
Abbreviated transcription (Latin):
s̾. ¶ore litis oãm possessioris non
istruunt ad inducendam longe po¬
ssessionis p̃scripcionem que post .li.
bi presentem uendicare non põt¬
es alienas possidens. uicet uistd̃
cam nusiam habeat tenendi. nonme
auamitencionem implentirestitue

Expanded text:
. Morae litis causam possessoris non instruunt ad inducendam longae possessionis praescriptionem, quae post litem bi praesentem vindicare non potecausam nullam habeat tenendi, non nisi suam intentionem implenti restitue
Abbreviated transcription (Latin):
auunt. hoc ad uos sccłm paccrundi¬
uisionis mula ꝑignoris fcã mencio¬
ne puenit euictis partibus queant
diuisionem sociorum fuerunt ĩqͥb¬
⁊ obligaciotm̃ constitit ex stipissãtu si
iterdessir. alioqͥn qͣnti iterest p̃scri¬
ptis uerbis contra fr̃os agere potestis.
¶nam si fundi scientes obligacionem
domuum suscepistis. tm̃ euiccionis
ꝓmissionem sollempnitate ũborũ
uł pacto ꝓmissam ꝓbantes eos conuie

Expanded text:
hoc ad vos secundum pactum divisionis nulla pignoris facta mentione pervenit, evictis partibus, quae ante divisionem sociorum fuerunt, in quibus obligatio tantum constitit, ex stipulatu, si intercessit, alioquin quanti interest praescriptis verbis contra fratres agere potestis. Nam si fundi scientes obligationem dominium suscepistis, tantum evictionis promissionem sollemnitate verborum vel pacto promissam probant
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ̃ Si domiumancille adexibẽd
de quã agis ad matrem cuam ꝑtinuit.
nec iure a patre tuo uenundata ẽ eiꝰq
ꝓprietatem cibi uendicare paratus es.
pͣreses ꝓuincie exib̃i eam iubebit ut
d̃. Neq ad exsbendum accio neq ppr

Expanded text:
 Si dominium ancillae, de qua agis, ad matrem tuam pertinuit nec iure a patre tuo venumdata est eiusque proprietatem tibi vindicare paratus es, praeses provinciae exhiberi er ad exhibendum actionem pr
Abbreviated transcription (Latin):
dͣ. S ipatruus tuuis ex comunib
rens non om̃ium bonorum socius
constitutus ꝓ conpetencium portio¬
num modo ĩdempnitati tue consu
noportet.⁊ iõ rem emptam eumcon¬
municare contra fortuam iiris po

Expanded text:
. Si patruus tuus ex communibus rens, non omnium bonorum socius constitutus, pro competentium portionum modo indemnitati tuae consuli oportet: et ideo rem emptam eum communicare contra formam iuris po
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Possessiominidiuisiones
sic sĩ oportet. ut integra ap̾ud succes¬
sorem unumq̃mq seruorum. uł co¬
lonorum ascripticie condicionis. se¬
uinguslinorum ꝓximorum ag¬
nacio uł affin̾itas ꝑmaneatꝰ quis
enĩ ferat liberos aparentib a frĩbus
sorores auiris comuges segregari¬
tͥ siqui sic dissociata irius diuifũ
mancipia uł colonos traxerint inu¬
num eadem redigere cogañtur.¬

Expanded text:
. Possessionum divisiones sic fieri oportet, ut integra apud successorem unumquemque servorum vel colonorum adscripticiae condicionis seu inquilinorum proxima agnatio vel adfinitas permaneret. Quis enim ferat liberos a parentibus, a fratribus sorores, a viris coniuges segregari? igitur si qui dissociata in ius diversum mancipia vel colonos traxerint, in unum eadem redigere cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
coto pocest ñ presentes raramrem
solui satifcatione firmaum:oña¬
mp ¶ iexntar corpus mĩmorũqͦ
Miatos expartis ui hereditate ab
co quen uberum ẽẽ constitit alleps¬
asuendicareeos uł aderibendi
agere non ꝓhiberis. nam qmius
abãs nora caput sequatur: ia
mimunus fur accione teneatar
queinheredem non conpetir cum
tpi sipostea mamuiissus estiocũ
hateat nisi furtiuas ies post man¬
ninissionem contracias

Expanded text:
potest, si praesentes rem ratam solvi satisdatione firmaverinextat corpus nummorum, quos ablatos ex patris tui hereditate ab eo, quem liberum esse constitit, adlegas, vindicare eos vel ad exhibendum agere non prohiberis. Nam quamvis alias noxa caput sequatur et manumissus furti actione teneatur, quae in heredem non competit, cumipsum, si postea manumissus est, locum habet, nisi furtivas res et post manumissionem contrac
Abbreviated transcription (Latin):
fp. s ipbatum fiũit p̃sidi ꝓuinci¬
etratrem tuu uineas comunes
pignoridedise cum partem tuam
euam inuineis habes creditori ool¬
agare non potuerat p̃ses ꝓiuacierẽ¬
sitiu tibieas iureuit cimi fiuctib
quos creditorde parte tua ꝑcepir.
tcmpreses ꝓunciede diuisione iu¬
neaum interte ⁊ ceditorem trĩs
tscognoscet⁊ iubebir eumacrepta
pecustaquanti statit partemet̃a
oacoepit. csbi restitnere aut extuma¬
facia paite ad credicorem frĩs tuida¬
ta pecunia quanti extimau̾it. eam
mp ¶d officium arbitriqui mter
ter frem tuum de diuidendis bomi
dati fintiea sola ꝑtinent que ma¬
nent comunia tibi ⁊ illi. nam ea dx
partem is uendidir cum emprorsb
comunia sunt ⁊ adũsus singulos at¬
bitum pere debes. siab slox quoꝙ
societate discendi placeat. ¶ cum
autem regionibrs diuidi aliquis
agerinter socios nonpõt uł explini¬
uns singłi extimacione iusta facta
uimtuiq sociorũ adiudicant᷑ conpẽ¬

Expanded text:
. Si probatum fuerit praesidi provinciae fratrem tuum vineas communes pignori dedisse, cum partem tuam, quam in vineis habes, creditori obligare non potuerit, praeses provinciae restitui tibi eam iubebit cum fructibus, quos creditor de parte tua percepit. Idem praeses provinciae de divisione vinearum inter te et creditorem fratris tui cognoscet et iubebit eum accepta pecunia, quanti statuerit partem fratris o accepit tibi restituere aut aestimata tua parte ad creditorem fratris tui data pecunia quanti aestimaverit eam Ad officium arbitri, qui inter te et fratrem tuum dividendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. Nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptoribus tibi communia sunt et adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest, vel ex pluribus singuli aestimatione iusta facta unicuique sociorum adiudicantur, compen
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio earum eciam rerum quas
excoheredibus quidam de comuni¬
bus assumpsserunt. issdeteriores
fec̃unt. racionem ẽẽ habendam:
eiusq rei cet̾is prestandam m̃dẽp¬
abuuo ꝓ solido rei ueluti comunis
uendate precium non uen̾it. s mã¬
datifi p̃cessit coheredes uendicioris
fecerit uendicionemsnan siuelut
ꝓpriam unus distraxit ac precium
possideat hereditas ab eo petenda ẽ¬

Expanded text:
udicio earum etiam rerum, quas ex coheredibus quidam de communibus absumpserunt vel deteriores fecerunt, rationem habendam eiusque rei ceteris praestandam indeab uno pro solido rei veluti communis venumdatae pretium non venit, sed mandati, si praecessit, coheres venditoris fecerit venditionem. Nam si velut propriam unus distraxit ac pretium possideat, hereditas ab eo petenda e
Abbreviated transcription (Latin):
arauit uolumtatem intereos qi¬
ei successerut. exemplo falcidie. re¬
tencionis habita racione. famslie
dundende causa datus arbiter. urri¬
nipreterea porcione eorum que nlłi eo¬
speciasit uł gu̾alit᷑ assignauit. facta
dimsione madiudicando patris se¬

Expanded text:
aravit voluntatem, inter eos qui successerunt, exemplo falcidiae retentionis habita ratione, familiae dividendae causa datus arbiter  virili praeterea portione eorum, quae nulli specialiter vel generaliter adsignavit, facta di
Abbreviated transcription (Latin):
namẽ legem salmdatara fuit prẽe¬
orum ultra ngre dedicionem siti ob¬
sncnicum ex delictis seriuorum do¬
min ignoantes ulxhioentes orno¬
ratascione comenianturitaconde¬
qist condempnaciones sufferre. ha

Expanded text:
a legem saltui datam fuerat praestorum ultra noxae deditionem sitis obstricti, cum ex delictis servorum domini ignorantes vel prohibentes, si noxali actione conveniantur, ita condeaut condemnationem sufferre ha
Abbreviated transcription (Latin):
rapuitꝰ tuas dñin eis apuo p̃si¬
demꝓiuncie. si nec dum utilis an¬
nus excessit quadrupli qd fihoe
efthxir tempns sipli noxialiui¬
dicio conuenire potes quismore
malu̾ir seruum ded̾e nichominie
cum ip̃o qnͣtum ad eum pꝑuent ex¬
pirinon phibens nam si eo conscio
⁊ phibe ualente detracta nore dedic¬
ioneconuentus ad suntam condẽ¬
pnacionis soluendanionũo conpe¬
uendus estsiane si cumineaceu

Expanded text:
rapuit , dominum eius apud praesidem provinciae, si necdum utilis annus excessit, quadrupli, quod si hoc effluxit tempus, simpli noxali iudicio convenire potes: qui si noxae maluerit servum dedere, nihilo minus cum ipso quantum ad eum pervenit experiri non prohiberis: nam si eo conscio et prohibere valente, detracta noxae deditione conventus ad summam condemnationis solvendam omnimodo compellendus est. Sane si cri
Abbreviated transcription (Latin):
cientibus coheredibus s pererrorẽ
ad eum qui possider ꝑ tinere creden¬
tib cenens cumoniis uerus titulũ
deffictat suum non fãcit. s meo porci¬
ones hereditarias assigñatas penos
icer ꝑacto diuisionis adũsus
singulos accioꝓbete: ditariis porcio¬
naꝰ creditori ꝑacta mutari non po¬
sit. iamenad exsbendam fidem his
que comĩerant stipilacionis ⁊ iuris
ad hibito remedio qmi placitum exce¬
dit urgĩ pot. cum ⁊ hoc omisso. si non ꝯ¬
trarium comienisse ꝓbaretur p̃scri¬
ptisũbis conueniri potuisser.
portionem hereditatis fũbus ⁊ quib¬
damaliis sub condicione ũbis p̃can¬
is restituere sanxit testator post eins
euentu heredita parte prediiinqua¬
ete rationem recenta conpensato p̃terẽ¬
a quod acohedib iuce mutua ꝑcepit
is meo fundo soluetur. sup̃ quarram ha¬

Expanded text:
ientibus coheredibus, sed per errorem ad eum qui possidet pertinere credentibus tenens, cum omnis verus titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penesicet pacto divisionis adversus singulos actio pro hereditariis portionibus creditori parata mutari non possit, tamen ad exhibendam fidem his quae convenerant, stipulationis et iuris adhibito remedio, qui placitum excedit, urgueri potest, cum et hoc omisso, si non contrarium convenisse probaretur, praescriptis verbis conveniri potuisset. portionem hereditatis fratribus et quibusdam aliis sub condicione verbis precariis restituere sanxit testator, post eius eventum, hereditaria parte praedii in quartae ratione retenta, compensato praeterea quod a coheredibus vice mutua percepit in eo fundo solvitur supra qua
Abbreviated transcription (Latin):
patris elogtun conpoitum sicn at̃
extranei fut scuptiheredes ⁊ nicħ ĩ
testam̃to suo neq inhac parte testator
dpẽit. tunc omimo p̃cipium habeat
filius uł filia ꝙ ad patrem reñtitur ꝑ
ꝑuenitssi tñ minus infrẽs coliatum
est amplius antẽ exhuiꝰ casã ad patrẽ
ꝑuenir. illo qd̾ ad similem qͣntitatẽ
concurt exe pt̃o  cetã quasi paterne
fub̾e facta scd̃m modum institucõnũ
duudantur. Itlo ꝑculdubio obseruan¬
do. utsiminus fit quod ꝑac̃ ex huiꝰmͦi
causa habu̾̃it. ea quantitate que in
frõs coslata estitota huiꝰ porcio ad eas ꝑs¬
onas ꝑueniat. quarim occasione res
na persona diximus obtinere uolumꝰ
eciam mnauum ⁊ ꝓanum patnum ł
mat̾num ⁊ in macrem ⁊ anunam ꝓ¬

Expanded text:
patris elogium compositum sit Sin autem extranei sint scripti heredes et nihil in testamento suo neque in hac parte testator dixerit, tunc omnimodo praecipuum habeat filius vel filia, quod ad patrem revertitur vel pervenit. Si tamen minus in fratres collatum est, amplius autem ex huiusmodi casu ad patrem pervenit, illo quod ad similem quantitatem concurrit excepto cetera quasi paternae substantiae facta secundum modum institutionum dividantur: illo procul dubio observando, quod, si minus sit quod pater ex huiusmodi causa habuit ea quantitate quae in fratres collata est, tota huiusmodi portio ad eas personas perveniat, quarum occasione res n paterna persona diximus, obtinere volumus etiam in avum et proavum paternum vel maternum et in matrem et in
Abbreviated transcription (Latin):
egionem certam fundi regim¬
ꝓpriis fmibus eius mutatis eiꝰ dorum
dominꝰ distrahere ac residiui yetin¬
ere non phibetur. nec amplus ẽptor
qm̃ qd racione scdm fidem uendicioĩs

Expanded text:
egionem certam fundi propriis finibus eius mutatis dominus eius distrahere ac residuum retinere non prohibetur. Nec amplius emptor, quam quod ratione secundum venditionis
Abbreviated transcription (Latin):
disposũit. inueniantur autem alii
liberi eus ros aꝑaterna sub̾a lucran
iss perante nupcias donaciones uł do¬
tos uł islicie causa quas ut potetes.¬
tam̃to existente non coguntur ĩferrẽ
tunc fllius uł filia easdem res quea
tre sunt consecũti. scdm̃ modos quos
fup̃ diamus ⁊ quos conferre pp̃ testa¬
m̃tum non coartanturssĩ autẽ nich
tale penitus infres eorum aꝑatre co¬
reuatum est neq ip̃os sibi p̃cipue hac
partem uendicare. s qͣi paterne facta¬

Expanded text:
disposuerit, inveniantur autem alii liberi eius res a paterna substantia lucrati vel per ante nuptias donationes vel dotes vel militiae causa, quas utpote testamento existente non coguntur conferre, tunc filius vel filia easdem res, quae tre sunt consecuti secundum eos modos quos supra diximus et quos conferre propter testamentum non coartantur Sin autem nihil tale penitus in fratres eorum a patre collatum est, neque ipsos sibi praecipue hanc partem
Abbreviated transcription (Latin):
retum comunium diuisio relictai
tũslata possossione. finem accepĩt᷑ ns¬
taurar mutuo bona fide t̾minata cõ¬
sensu mimime possunt.
d̃. Scuptura testi qua spãlit̃ omĩa
d̾iuisa continentur quo minus
ros quarum testator non fecit men¬
cionem ħedes inquirere possunt: n¬

Expanded text:
rerum communium divisio relicta vel translata possessione finem accepit, instaurari mutuo bona fide terminata consensu minime possunt.. Scriptura testamenti, qua specialiter omnia divisa continentur, quominus res quarum testator non fecit mentionem heredes inquirere n
Abbreviated transcription (Latin):
mi. ¶ ciamsu diuisiomi arbitrũ
deore qulicencia daudi non fuit fam̃
si sociiquondam diuisiom consensũ
dedeñt quod quisq corum ẜ placita
possedir ꝓparte sccii domimũnactꝰ ẽ.¬

Expanded text:
i is divisioni arbitrum dedit, cui ius dandi non fuit, tamen si socii quondam divisioni consensum dederint, quod quisque eorum secundum placita possedit, pro parte socii dominium nactus e
Abbreviated transcription (Latin):
mstris s aliis ꝓbacionib ałearum
titeptamee comumonem ꝓbetur.
de ub mros cõmunes fecit am finie¬
tium. item don⁊ culꝑecum ĩ comu¬
i diuidendo udicio hec oĩiãnen¬
re non ambigitur ronem ut ĩ omĩb
equalitos seruetur habituruis.

Expanded text:
tis, sed aliis probationibus earum diremptam communionem probetur, de vobis in res communes fecit, quam fructuum, item doli et culpae, cum in communi dividundo iudicio haec omnia venire non ambigitur, rationem, ut in omnibus aequalitas servetur, habiturus.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ I nt̃ om̃i dimmi taxat heredes suos.
qui ex quolib uementes gradutamẽ
pars uideantur ẽẽ. uł emancipatos qͦs
pretor ad successionem uocat siue cep¬
tum neq inpletum testam̃tum uel

Expanded text:
 Inter omnes dumtaxat heredes suos, qui ex quolibet venientes gradu tamen pares videantur esse, vel emancipatos, quos praetor ad successionem vocat, sive coeptum neque impletum testamentum vel
Abbreviated transcription (Latin):
pap ꝓratertius sisolamporcionẽ
predn adseꝑtinentem distraxit uen¬
bicionem reuocari non oꝑorteqsses
aut sfum predium silicitano¬
ne iiteritemobita socio parte pc
cionematilerit conseqris. ¶ quod
qi duisio p̃oi sine cuiꝰqm iniuriaco¬
mode siempotĩt. porcionem nus tim¬
pis tibi a dudicatam possidebi. s
undeticet cntodiendo ur pos ncil

Expanded text:
 Frater tuus si solam portionem praedii ad se pertinentem distraxit, venditionem revocari non oportet, sed aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte preticionem attulerit, consequeris. Quod si divisio praedii sine cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post li
Abbreviated transcription (Latin):
rii c̃ ꝓpĩqͥuos noios famstiaresꝓcilacał¬
ĩmpma submonem quos ieois scełis sõ¬
cietas nonfacit. nec enĩ aftinitas ułami¬
citia nefariũ carmi aoͣimint. peccã gͥ suo
teneãt auctores. ñ e isltiꝰ ꝓgrediat᷑ met
amͣ repiatur delictũ ħ fingłii quib̾cũꝙ¬

Expanded text:
ropinquos notos familiares procul a calumnia submovemus, quos reos sceleris societas non facit: nec enim adfinitas vel amicitia nefarium crimen admittunt. Peccata igitur suos teneant auctores nec ulterius progrediatur metus, quam reperietur delictu
Abbreviated transcription (Latin):
t.a. Siquis ĩ metallo fũit ꝓcͥminũ
dep̾hemsoꝵ qͣlitate dampuatus. mini¬
me meuis facie scribatur. cum ⁊ ĩma¬
nib ⁊ suns possit pena dampnacigius¬
ꝗ una scriptione conp̃hendi. quo tac¬
Ies que ad finisitudinẽ puscutudĩs
cleati ẽ figuta: inimine macilex¬

Expanded text:
. Si quis in metallum fuerit pro criminum deprehensorum qualitate damnatus, minime in eius facie scribatur, cum et in manibus et in suris possit poena damnationis una scriptione comprehendi, quo facies, quae ad similitudinem pulchritudinis caelestis est figurata, minime macule
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃.ã. Oñi quos dampnacõnis condi¬
cio diũtis exllmꝰ destinatos. metas tp̃ris p̃¬
atituti incartis inplesse custodia dep̃hen¬
dit. solucos pena nincłis laxatos custodi¬
aute comunn hanstuz hucis aspectii nõ¬

Expanded text:
. Omnes, quos damnationis condicio diversis exiliis destinatos metas temporis praestituti in carceris implesse custodia deprehendit, solutos poena vinculisque laxatos custodiae communis haustu et lucis aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
mõ ex snã ꝓprietatis ius ampuratiom
non sit dño sto. sequi eum pare.
hunc ecpectan comienit. cum nõ re¬
mittipenam facile yubnce int̾sit.¬
p̃sidi ꝓuintie reuocare non liceꝑ

Expanded text:
oprietatis ius amputatum non sit, domino suo obsequi eum par eshunc expectari convenit, cum non remitti poenam facile publice intersit,praesidi provinciae revocare non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
rescripti ad iudicium tue ceĩsłiuudinis
stinandi angi portus integros ułyartes
fius dom b inclusimr. seu porticus usur¬
par̃it ꝑcũldubio ueri pristina sacͣtissim¬
e redcere ciitatis. nibemus muslta auri
qͥnquaginta librarimi non de futura fi¬
quis post hac nisimilẽ audaciam prodi
orib decoratam hb̾am inpeipetirũ ma¬
ñe. neq anicuiꝰ imaginis pictura cuĩlib

Expanded text:
rescripti ad iudicium tuae celsitudinis rescripti ad iudicium tuae celsitudinis destinandi angiportus integros vel partes suis domibus incluserint seu porticus usurparint, procul dubio iura pristina sacratissimae reddere civitati iubemus: multa auri quinquaginta librarquis posthac in similem audaciam prodiroribus decoratam liberam in perpetuum manere neque alicuius imaginis pictarum cuiuslib
Abbreviated transcription (Latin):
lacio hꝰ urbis pͥuatis edificus incomod̾
occupatus ẽ. qmpͥmum subrutis om̃ib
dum. nam ĩꝑio magna ab uniũsis secre¬
ta debentur. ut hii tantũ locum hadent
Hĩtandi quos legitimus maiestatis nr̃e u¬
fus ⁊ rei publice disciplina delegit ĩfucie¬
rum eciã uiũsis ab hunnõi usurpa cõe
ꝓhibendis
x.a. Tuires noui mun qui admon¬
icionem splendidissime nrois exciucr̃
ẽ. conpleto oꝑe p̃cipimus eor usin dep¬
utari ꝑ quoꝵ t̾ram id̾ muriis studio hac
ꝑuisione me magnitudins ex nr̃e ser¬
enitatis arbituo celebratur. cad lege ĩ
usu. publico benficio pocientes curam ie¬
paracionis ac sollicitudinẽ ad se ñ am¬
bigant ꝑtine. ira eiñ⁊ splendor oꝑis ⁊ u¬
uitatis numicio cum priuatoꝵ usu et
mp̃. teod .i. Quia ꝑtirame domus cu
officinis suis iporticib leuxippi ẽẽ :e¬
morantur redditus memorator locoru
ꝓ qͣntitate que placuit ad p̃benda lumin¬
ana edificia. ⁊c tecta reparinda regie u

Expanded text:
latio huius urbis privatis aedificiis incommode occupatus est, is quam primum subrutis omnibudum  nam imperio magna ab universis secreta debentur, ut hi tantum locum habeant habitandi, quos legitimus maiestatis nostrae usus et rei publicae disciplina delegit: in futurum etiam universis ab huiusmodi usurpatione prohibendis. Turres novi muri, qui ad munitionem splendidissimae urbis extructus est, completo opere praecipimus eorum usui deputari, per quorum terras idem murus studio ac provisione tuae magnitudinis ex nostrae serenitatis arbitrio celebratur. Eadem lege in usu publico beneficio potientes curam reparationis ac sollicitudinem ad se non ambigant pertinere. Ita enim et splendor operis et civitatis munitio cum privatorum usu eTheodosius . Quia plurimae domus cum officinis suis in porticibus zeuxippi esse memorantur, reditus memoratorum locorum pro quantitate, quae placuit, ad praebenda luminaria et aedificia ac tecta reparanda regiae huius
Abbreviated transcription (Latin):
uiuente patre ecram ignorante apoeb¬
lttatis fii⁊ comientre re ⁊ altm frem
tuum cMheredem iumistranon non
potest qm̃ut depeculio suo recipiar
tamostitatem inqñtam condempna¬
ti est his cum quibus ip̃e conraxit.¬

Expanded text:
etiam ignorante ipso obligatus fuit, convenire te et alterum fratrem tuum coheredem vestrum ultra non potest, quam ut de peculio suo recipiat tantam quantitatem, in quantam condemnatus est his, cum quibus ipse contraxit
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ n iaquam per possessionem ma¬
rciaus eo sciente deduxistiseruitutẽ
eremplo ectum inmobilium ip̃re
quesstisquod si ante to spacnim inꝰ
eis cibimtdictus est. frustra sup̃t̾
inea re fcos prestari tibi postulas cũ
masiena possessione opens factidom¬
inuim quoad ineadem causa manet.
ad eumꝑtinet cuius possessio est
predio consttm seruitus aqueducrꝰ
ulane seruitutes possim̃t s ea prece¬
setint que seruitutem confitiuĩt.
tuen enim platira int̃ contrahentes
debene. o. uare non ignorabis. si pri¬
ores possessores aqm̃ duciper predia
ꝑhibere nire non potuerinr cume¬
odemhonere perferende seruitutis
transire ademptores eadem predi
ne uoluntate enis ad queneius dẽ
aqueusus ꝑtinet pretoris ediccũ
nonꝑnicat ducere.

Expanded text:
Si aquam per possessionem martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobilium tempore quaesiisti. Quod si ante id spatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuius est possessio ANTpraedio constitui servitus aquaeductus vel aliae servitutes possunt, si ea praecesserint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. quare non ignorabis, si priores possessores aquam duci per praedia prohibere iure non potuerunt, cum eodem onere perferendae servitutis transire ad emptores eadem praedine voluntate eius, ad quem usus eiusdem aquae pertinet, praetoris edictum non permittit ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
u.ã. Imp̃ius maritir
tiu sint porestate mutare qd̾ inser
nos suosmatin testamento sauerat
ua unuis quidem inꝑpetrus uincłis
moraretur alter uõ exportandu
uenundaretur ꝓuide sioferslam

Expanded text:
. In ipsius mariti tui fuit potestate mutare, quod iratus in servos suos testamento caverat, ut unus quidem in perpetuis vinculis moraretur, alter vero exportandus venumdaretur. Proinde si offensam
Abbreviated transcription (Latin):
mprst. Sicur usum .f. qui non
utendo pbiennum insoli rebus. ꝑ
annaleautem qr in mobilib uł ĩe
mmonenubus diminuebatur non
passi⁊ simmus huius sustiñe con¬
eẽ censiumus. ut om̃s seruititus
nonutendo amutantur. nonbieni¬
io quia tm̃imõ soli rebus annexe st̃.
momĩbus huinsmodirebus cã
similis differenciis explosis.

Expanded text:
s . Sicut usum fructum, qui non utendo per biennium in soli rebus, per annale autem tempus in mobilibus vel se moventibus deminuebatur, non passi sumus huiusmodi sustinere comesse censuimus, ut omnes servitutes non utendo amittantur non biennio, quia tantummodo soli rebus adnexae suntin omnibus huiusmodi rebus causa similis differentiis explosis.
Abbreviated transcription (Latin):
scõm quod diffinitum est tuc eum
smmodo desinere cumuiu. fructua
amma usł rei substancia expirare ni
predicte excepcionis ingorreclam
tune enimusus.f. omimodo ereptꝰ
ad suam reũtatur ꝓprietatem.
d. Er noris sabimanis questionb̾
reata est ꝑ qm dubitabatur. si usus
.s. per senium acqnisitus uł perfilũ
faminas capitis dimimicione filii
magnaur mediaisł morte uł emaᷤ¬
cipacione uł serui q̃cumq aliena¬
cione ł morte uł manirmssione
potest ad huc reman̾e. ⁊ iõ sancimus
ihutus modicasibus. neq si seruꝰ
uł faius familias mp̃fatos casus ĩ¬
cid̾it in frumprpatrrisł domino ufũ
.f. quiper eos acquifitus est s ma¬
nere intactumꝰ neq si pat̾ capͥtis di¬
minucionem magnam uł mediaᷤ
passus fu̾it issmorte abhac luce fu̾it
fitum apud eum remanere ⁊ post
patus caiamitatem oporter cum ple¬
tumq ueri simile est testatorem cõ¬
tempracione magis filii qm patͥs

Expanded text:
secundum quod definitum est tunc eum secundum quod definitum est tunc eum tantummodo desinere, cum usufructuaranima vel rei substantia expirare, nisi praedictae exceptionis vigor reclamtunc enim usus fructus omnimodo ereptus ad suam revertatur proprietatem.. Ex libris sabinianis quaestio nobis relata est, per quam dubitabatur, si usus fructus per servum adquisitus vel per filium familias capitis deminutione filii magna vel media vel morte vel emancipatione vel servi quacumque alienatione vel morte vel manumissione potest adhuc remanere. Et ideo sancimus in huiusmodi casibus neque, si servus vel filius familias in praefatos casus inciderit, interrumpi patri vel domino usum fructum qui per eos adquisitus est, sed manere intactum, neque, si pater capitis deminutionem magnam vel mediam passus fuerit vel morte ab hac luce fuerit  eum adquisitum apud eum remanere et post patris calamitatem oportet, cum plerumque verisimile est testatorem contemplatione filii quam patris
Abbreviated transcription (Latin):
amulcapitis dimimicione. uł nonutẽ¬
non incognitis non in̾is s de usu fructu
quidem hoc indubitatum fu̾arde ꝑson¬
aliautem accione que suꝑ usu.ẜ. nascit᷑.
fine instipislacionem ufus.f. deductus ẽ¬
siue extestamento relictus ẽ dubitabat᷑
morte quidemusufruciuarii ⁊ capitis di¬
mimicione eamtolli omĩbus conceden¬
tibus. non utendo autem si perannum
iss bienntum forsitan eunidẽ usum.f.
non pecient usu fructuanus si ꝑsonal
accio tollatur alt̾cantibus s nos ħ decid¬
entes sancimus non solumaccionem
⁊nmnumabiles cause rebus incidũt
mortalibus ꝑ quas hom̃es ingiter
decinere quod hnt non possunt. ⁊ ẽ satis
durum pet hinus modi difficulrates
amitere quod semel possessum est.n¬
titalis exceptio usufructuatio oppoẽt.
terat eum p̃sentem uł absentem exel¬
uderessnee peromem capitis dini¬
nuicionem hunis dectimentumĩ¬
nuinece ñs patimur subiectis. Oc
emm si faus familias fũit is quiu¬
tum. f. habet forte et castrensi peculio

Expanded text:
s deminutione vel non utennon ignotis modis. Sed de usu fructu quidem hoc indubitatum fuerat: de personali autem actione, quae super usu fructu nascitur, sive in stipulationem usus fructus deductus sive ex testamento relictus est, dubitabatur, morte quidem usufructuarii et capitis deminutione et eam tolli omnibus concedentibus, non utendo autem, si per annum vel per biennium forsitan eundem usum fructum non petierit usufructuarius, si personalis actio tollitur, altercantibus Sed nos haec decidentes et innumerabiles causae rebus incidunt mortalibus, per quas homines iugiter detinere quod habent non possunt, et est satis durum per huiusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructuario opponetur, terat eum praesentem vel absentem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. Quare enim, si filius familias fuerit is qui usum fructum habet, forte ex castrensi peculio,
Abbreviated transcription (Latin):
s Eitibi seruitutem aque deben
pieses animan̾tent nec hactenꝰ ñ ur¬
endo spacio remporis amifisse aspetit
minus fundicontinere aquan⁊ fa¬
cere quominus ager nuis urigan
possit non phsbetur.¬

Expanded text:
 tibi servitutem aquae deberi praeses animadverterit nec hactenus non utentem spatio temporis amisisse perspexeminus fundi continere aquam et facere, quominus ager tuus rigari possit, non prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
depotirsse mlꝰ incendio contremasset
dampnote affaxisse ꝓponis ut sodã¬
pmmi saitiatur conpetentis uidicis
antteitate conseq̃us Daun etiamsi
aqua iuriam alio deiataẽ ut
mpriorem statum restituatur eiꝰdẽ
udicis cura iipetrabis.¬

Expanded text:
asse damnoque te adflixisse proponis, ut id damnum sarciatur, competentis iudicis auctoritate consequeris. Quin etiam, si aqua per iniuriam alio derivata est, ut in priorem statum restituatur, eiusdem iudicis cura impetrabis
Abbreviated transcription (Latin):
exfonte niristui ꝓfluere allegas qͣ
statutam consuetũdunus formam
carere te non pmicer cum sit durũ
⁊ audelitati ꝓrimum extius p̃diis
aqueagm̃ ortum sicientibus agns
tus adanorum usum iucinorum
inuiria ꝓpagan¬
nip̃. S imanfeste docen possit uis
aque exueteri more aque obseruaci¬
one per certa loca ꝑfiuentis utilita¬
tem certis fundis irrigandi causa
eribere procurator ur nequid contͣ
ueterem formam atq sollempnẽ
morem innouetur ꝓ iudebit.

Expanded text:
ex fonte iuris tui profluere adlegas, contra statutam consuetudinis formam carere te non permittet, cum sit durum et crudelitati proximum ex tuis praediis aquae agmen ortum sitientibus agris tuis ad aliorum usum vicinorum iniuria propaganus . Si manifeste doceri possit ius aquae ex vetere more atque observatione per certa loca profluentis utilitatem certis fundis inrigandi causa exhibere, procurator noster, ne quid contra veterem formam atque sollemnem morem innovetur, providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
fructu habitacionis legato ⁊ primũ
quidencui similis ẽ. surum ne uini
uł usufructui an neutri eorimis ins
ꝓprium ⁊ specialem natiram sortita
est habitacio. postea autem si posfit is
cuui habitacio legata est eandem rem¬
locare uł domimuni fibi uendicare.¬
uet̃um auctorum uirgium deciden¬
tes conpendioso responso omnẽ hrm

Expanded text:
fructu habitationis legato, et primo quidem cui similis est, utrumne usui vel usui fructui an neutri eorum, sed ius proprium et specialem naturam sortita est habitatio, postea autem si possit is cui habitatio legata est eandem locare vel dominium sibi vindicare, auctorum iurgium decidentes compendioso respon
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dare legatorio eciam locationisn
cenciam. quid enum distat siue ip̃x
legaratius maneat. siue alii oedat.
ut men d accipiat. ⁊ multo magis
sihabitãcionis ueũ. ẜ. ueliq̃rit cum ⁊
nume subtuitatbĩat l actir indeatur

Expanded text:
et dare legatario etiam locationis licentiam. Quid enim distat, sive ipse legatarius maneat sive alii cedat, ut mercedem accipiat Et multo magis, si habitationis usum fructum reliquerit, cum et nimiae su
Abbreviated transcription (Latin):
lumus ut non ante cellat ufitm
.f.nec domimum hĩtacionis sperer
legatanus nisi speciatit᷑ et eiudentissi¬
nus ꝓbacionibus ip̃e legatarius po¬
ssit oftendere ⁊ dominium eiꝰdomus
ntiquitas dubitabat. siquis
fundum aniam ue rem cuidam testa¬
mento renquerit qͣuatemis ufus .f.
ap̃ hẽredem maneat. si huinuͦ ꝯstat
iegatum ⁊ cuniquidam urutsle le¬
gatum eẽ existimabant. qr ufris .f.¬

Expanded text:
lumus, ut non antecellat usum fructum nec dominium habitationis speret legatarius, nisi specialiter evidentissimis probationibus ipse legatarius possit ostendere et domintiquitas dubitabat, si quis fundum vel aliam rem cuidam testamento reliquerit, quatenus usus fructus apud heredem maneat, si huiusmodi constat legatum. Et cum quidam inutile legatum esse existimabant, quia usus fr
Abbreviated transcription (Latin):
mminime comecutus est sera penicen¬
cia ad pristinam seruitutem reuerti
desdat. ¶cum autem apertislim ui¬
tis est snietii Sandos concuicacione
que mareasit suam naturam⁊ utili¬
tatemostende aniquis icinum suũ
uetabat nta edifficium suũextosse in¬
ntasuamareamutuentus exciud̾e̾t.
⁊palet ex hufmodi obstaculo secerm
afiugibus non possint aiͣ uento suã
uim peromẽm locum interre exhi
edificacione uetitoᷤ cum scdm fitum
regionis ⁊ auxslium uenti adream
accedit santimus itaq neminili
pfatum opus infungat⁊ mucilem
domino apeam⁊ frticuum imtili¬

Expanded text:
minime consecutus est, sera paenitentia ad pristinam servitutem reverti desiderat Cum autem apertissimi iuris est fructus aridos conculcatione quae in area fit suam naturam et utilitatem ostendere, aliquis vicinum suum vetabat ita aedificium extollere iuxta suam aream, ut ventus excluderetur et paleae ex huiusmodi obstaculo secerni a frugibus non possent, quasi vento suam vim per omnem locum inferre ex huiusmodi aedificatione vetito, cum secundum regionis situm et auxilium venti aream accedit. Sancimus itaque nemini lipraefatum opus infringat et inutilem domino aream et fructuum inutili
Abbreviated transcription (Latin):
f. qui antea per seruum ad alique
ꝑ̃uen̾it apud eum remaneat au to¬
tus couatur. uł exparte diminuatur.
exparte autem aput eum resideat. et
one serm totum usum fructum dumi¬
tum ⁊ seruus auenatur t̾cia que diffin¬
lebar partem quidem serui posse alieri.i
qui antea seruũ insolidum habebat.
⁊ in nouissiman suĩam ⁊ sũmum auc¬
torem iiris sciencie saluũ iuiliaminieẽ
ĩuenimus. nob̃ autem decidentib plac
quimeadẽ fuerunt opimone quibus
humaniꝰ usum ẽ non int̾empcionẽ
usus.f. stũdiosam ẽẽ. s magis retencio¬
nem quatenuis⁊ si pͣars serui alienet᷑.
cũ nec pars usus.f.depereat.s maneat
scd̃m suam naturam integ̃ atq ĩcor¬
est ita conseruerur ex hinꝰ cafuinullo de¬
renoratus modo.

Expanded text:
, qui antea per servum ad aliquem pervenerit, apud eum remaneat an totus tollatur vel ex parte deminuatur, ex parte autem apud eum resideat? Et one servi totum usum fructum demitum et servus alienatur, tertia, quae definiebat partem quidem servi posse alienari,qui ante servum in solidum habebat. Et in novissimam sententiam et summum auctorem iuris scientiae salvium iulianum esse invenimus Nobqui in eadem fuerunt opinione, quibus humanius visum est non interemptionem usus fructus studiosam esse, sed magis retentionem, quatenus, etsi pars servi alienatur, tamen nec pars usus fructus depereat, sed maneat secundum suam naturam integer atque incorest, ita conservetur ex huiusmodi casu nullo deterioratus modo.
Abbreviated transcription (Latin):
modis extinguuatii autem husmi
legatum nõneẽ respuendum ex¬
timauunt tales al̃aciones decidẽ¬
tes censemus ⁊ huiꝰmodi legatum
firmum ẽẽ. ⁊ talemusum .ẜ. una c̃
herede fimu⁊ sllo moriente ił legi¬
timis modis eum amitente. exp̃u¬
are. quare emm iste usus .f. taleuẽ
nabsti sentencia manifestissimũ ẽ
suam tedire ⁊ utile ẽẽ legatum sanciẽ

Expanded text:
modis extingui, alii autem huiusmodi legatum non esse respuendum existimaverunt: tales altercationes decidentes censemus et huiusmodi legatum firmum esse et talem usum fructum una cum herede finiri et illo moriente vel aliis legitimis modis eum amittente expirare. Quare enim iste usus fructus sibinabili sententia manifestissimum est suam redire et u
Abbreviated transcription (Latin):
intro ducendicͤita t̃ nt scom iam stanuta
liceat quid non sonuim nicro si eciamuie¬
rori consultacionem aduniuisi duos
¶eis intimare᷑ post excessitm enĩ memorani
tpes hunõi licenciam amputamꝰq̃ne:
cione suspendãtur᷑. nouas eciam assertiõe
apartib ap̃eund̾ uł eosd̾ uidices addiad
eremplum consultationis ad sacrũ ñmn
pllaci ingro ducende ꝑmitims.
t̾.ĩ. S iqñ aditiano iudicio.appllacio:
tnir oblata fuie ab ip̃a qualitate iudicis.
siue ex diuina delegacione i uro specrabi
nduci destinara fine mr̃spectabiles idem
dux conimientur si ue illustu dignitare
tecoratur suie eciam maiore cumit magi¬
sene porestats homies nec non confuls¬
ies sepe ntslitate pub lica posçente. ad him
curam puentunt nullo discͥmine habite
ꝑnon dignitatẽ s. ducatus magistratũ fpee¬
ran ⁊ applłationem exquo cumq duce ne¬
mentem non ut anã erar dispõituns. ap̃
unum sisblimnissinrum magim officior
nec nou irũ excellentułmium nũ pila

Expanded text:
introducendis: Vt tamen secundum iam statuta liceat quidem non solum victo, sed etiam victori consultationem ad unum vel duos eis intimare: post excessum enim memorati temporis huiusmodi licentiam amputamus. Quae tione suspendatur. Novas etiam adsertiones a partibus apud eundem vel eosdem iudices addi ad exemplum consultationis ad sacrum nostrum palatium introducendae permittimus.o appellatio fuerit oblata, sive ab ipsa qualitate iudicis sive ex divina delegatione viro spectabili duci destinata, sive inter spectabiles idem dux connummeretur sive illustri dignitate decoratur sive etiam maiore, cum etiam magisteriae potestatis homines nec non consulares saepe utilitate publica poscente ad huiusmodi curam perveniunt, nullo discrimine habito non dignitatem, sed ducatus magistratum spectari et appellationem ex quocumque duce venientem non ut antea erat dispositum, sed apud virum sublimissimum magistrum officiorum nec non virum excellentissimum nostri
Abbreviated transcription (Latin):
mprncia detinetur si snã rectoris pro¬
uincie fũit appłłatione fuspemsa ẽ tua
mablimitate mro quoq magnificormi¬
atromilitum cognoscente cause ibem
menta ponderari nicet magr̃ mstitum
rectori ꝓuicie cãm delegau̾it porada.¬
mp̃ uist.a. Iubemus siqͣ subgestio
maioris isi minoris udicisad nraat re¬
feratur cdemiciam de negto qd̾ iudicałi¬
dum eitradidimꝰ iss dequo ꝓsuaiin sos¬
cone iuoicaunt petentis aĩo nnume
tinem eidem inpom negẽo qd̾ abeo disce¬
ptatum ẽ fiue additum sit eidem supgde¬

Expanded text:
ia rectoris provinciae fuerit appellatione suspensa, cum tua sublimitate viro quoque magnifico magistro militum cognoscente causae iubemus merita ponerari, licet magister militum rectori provinciae causam delegaverit perorap. Iubemus, si qua suggestio maioris vel minoris iudicis ad nostram referatur clementiam de negotio, quod iudicandum ei tradidimus vel de quo pro sua iurisdictione iudicaverit, petentis a nostro numine finem eidem imponi negotio, quod ab eo disceptatum est, sive additum sit eidem sugges
Abbreviated transcription (Latin):
specrabilium iudicum quẽ ꝑ̃ consultae¬
iones nñ numinis disceptacionẽ iplo¬
rañt. non nr̃am ult̃ius audienciam expe¬
ctãni᷑ ne ntĩs occupacionib quib ꝓ uri¬
litate mundi asingłoꝵ non nuqͣmͣ ne¬
gociis auocamur. sliena fraudat como¬
tissi iss comite orientis iss uicanis fu̾it app¬
ellatum iurum illustre p̃fectum p̃torio
qui innro ẽ comitatu iuirum eciã istus¬
trem q̃store̾m nñ palacii sacris uidicuis
p̃sidentes disputacionem iubemꝰ. amͣpͣe
eo ordine ea obfu̾acione. hnd̃ tpribus.
quib cetẽ quoq lites fatalidie post app¬
lsacionem insacris auditorus t̾minant᷑.
⁊ ħ licer quidã p̃dictoꝵ spectabilium iud¬
necessano. tͥñ uite ordinatio in sacio au¬
ditorio iudicabitꝰ. inhis aut̃ om̃ĩb ui¬
diciis que inconsintacionũ introduxi

Expanded text:
spectabilium iudicum, quae per consultationes nostri numinis disceptationem implorant, non nostram ulterius audientiam expectari, ne nostris occupationibus, quibus pro utilitate mundi a singulorum nonnumquam negotiis avocamur, aliena fraudari commotali vel comite Orientis vel vicariis fuerit appellirum etiam illustrem quaestorem nostri palatii sacris iudiciis praesidentes disceptationem iubemus adripere eo ordine, ea observatione, isdem temporibus, quibus ceterae quoque lites fatali die post appellationem in sacris auditoriis terminantur. et hoc, licet quidam praedictorum spectabilium iudnecessario tantum iure ordinario in sacro auditorio iudicabit. In his autem omnibus iudiciis, quae consultationum introduxi