comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plius quicqr p̃terer pem¬
pto eo corꝑ dampnum
nobis auatum fuit ne¬
uiti si ẜ unͥtũ reredem
abaliquo institutuman¬
a quis occidit qmis issti
tuo ⁊ diret. Ram reredita¬
dam constat. ¶Item sier
pari mularũ imam ui
lum occisi fit extimatios
co ampiius id qͦ compu¬
tatur qͣnti de p̾ciati sunt
ci cꝰ seruus fuit occisus
⁊ priuato inctitõ legis a¬
quilie dampnu p̃sequi.
ei capitalis triminis eum
gis aquilie inusura non
e capite ttio de omĩ cet̾od
impno cauet᷑. itaq si ꝗs
scruũul eam quadrupe
dit hoc capite accõ consu¬
nimalibo. Item in omib̾
rebo que aĩa carent dam¬
pnũ in iuria datum hac
ꝑte uincticatin: siquid
enĩ ustum. añ ruptũ. an̾
fractum fu̾it. accõ ex hoc
capite constituit᷑. qͥmꝙͣ
pot̾it scia ruꝑti appeuo ĩ
onis istas cãs sũffitt. rup¬

Expanded text:
plius quidquid praeterea, perempto eo corpore, damni vobis adlatum fuerit, veluti si servum tuum heredem ab aliquo institutum ante quis occiderit quam is iussu tuo adiret: nam hereditadam constat. item si ex pari mularum unam vellum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto depretiati sunt ius servus fuerit occisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminis eum gis Aquiliae in usu non est. Capite tertio de omni cetero damno cavetur. Itaque si quis servum, vel eam quadrupedderit, hoc capite actio constanimalibus, item in omnibus rebus quae anima carent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ rup
Abbreviated transcription (Latin):
que pecudum num̾o sit
dño dare damꝑnetur.
Ruod a nõ pͥcise de qua
net. ut neq de feris restis
neq de canib cautuceĩ
ascunt᷑. sic deniq ei om̃e¬
rus modissa ait sicut e¬
lius marciaꝰ insins in¬

Expanded text:
numero sit, domino dare damnetur. Quod autem non praecise de quadnet, ut neque de feris bestiis neque de canibus cautum esse ascuntur: sic denique et Homerus in Odyssea ait, sicut Aelius Marcianus in suis in
Abbreviated transcription (Latin):
ubos :⁊ uxores s itacum
quid. itrccns comimum
funt.⁊ qd aꝑte ad contu¬
meliam dnĩ respicit. ne¬
iuti siquis auenum ser¬
accoꝓponit. at siquis ser

Expanded text:
os et uxores, sed ita cum quid atrocius commissum fuerit et quod aperte ad contumeliam domini respicit: veluti si quis alienum seractio proponitur. at si qu
Abbreviated transcription (Latin):
ac ne is quidem hac lege
tenet᷑. qui cãn occidit. sim̾
culpaco nilla inueniat
Namiilioqm nõ ñmus
ꝙ hnic lege ttnetur itaq
siquis dum iudit racut¬

Expanded text:
Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquin non minus que hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iacu
Abbreviated transcription (Latin):
iciuis diu aub consti¬
stitatum est ut nemmis
lccat raꝑt rem mobilẽ
ni se mouentemacet
suam cadem rem existi¬
met. ¶S: siquis contra
cadere debet. sin autẽ. il¬
ena sit p̾ restitutõnemei¬
cuam estimatõnẽ eiꝰ rei
mobilib reb que rapi
possunt cõnstitutoes ou¬
tiñe censuerunt s ei in in¬
uasionibo que circares
oi rapina rominos posti¬
hec accõ sebit. quare sũ cõ¬
modata. s loxata sũ :l pi¬
gnorata sũtẽ positant a¬
pud ticium sic ut urr̾nt

Expanded text:
melius divalibus constispectum est, ut nemini liceat vi rapere rem mobilem vel se moventem, licet suam eandem rem existimet: sed si quis contra cadere, sin autem aliena sit, post rei restitutionem etiam aestimationem eiusdem rei mobilibus rebus, quae rapi possunt, constitutiones optinere censuerunt, sed etiam in invasionibus quae circa res ni rapina homines abstihaec actio habebit. quare sive commodata sive locata sive etiam pignerata sive deposita sit apud Titi
Abbreviated transcription (Latin):
uimnu au̾olenm id miscuit
quo naturans bonitas ui¬
ni ul oiei corrũꝑtur exh¬
ac ꝑte legis eum tem ¶
uid palam c̃ sicut ex prim¬
o capite ita demũ quisq te¬
romo aũquadrupes octis
occisa ne fu̾it. ĩ exhoc capi¬
anno s qͣnti in dicbꝰ. xxx¬

Expanded text:
vinum aut oleum id immiserit quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tehomo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capianno, sed quanti in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
sm̾a ex primit ut siquis
hominẽ tuũ qui hodie ca¬
ndus aũ lustꝰ. au̾manc
crat orcid̾it qui ĩco. anno
integ. iñ pretiosus fint ñ
ditum c̃ penalem cẽ hiole¬
gis acto̾nem .qr nõ solum
constat mͦheredem eamm ac¬
tonem nõ tnsire que itn¬
int̾prctitõne placuit. nõ
soium pempti corpis ex¬
timatõnem Hñdam ee s

Expanded text:
ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, ditum est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum constat, in heredem eam actionem non transire, quae traninterpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem habendam es
Abbreviated transcription (Latin):
tei furti ꝓhibiti nec non
furti nõ exmbiti in desue¬
tuctraẽ. abicrunt. cumci
requisito rei fintine hodie
nõ fit mito ex conͣseq̃ntia
uam p̾fate accõnes.ab
usu cõmimi recesserunt.
cum maitestissimũ c̾ ꝗdẽ
obnixii sint. ¶Pcnã in¬
anifesti finti quadrupu
fũrtum x fit nõ sotum
nam inuitodno cõtract¬
cõmittit. ueluti si quis
igcntum utendũ accep¬
it qi amicos ad cenam ĩ¬
uitatm: ud pegre sccum
tuierit. ⁊ũ siquis cquin
gcstantu caus cõmodatũ¬
sbi longins inquo dux¬
erit q. uet̾es scͥpscrunt de
eo qui maciem equm ꝑ¬
quirebo comodatis aut̾¬
ccpint ita furtum cõmit¬
tere. si sc intelligant id in¬
ac si p̃missurum credat
ex̃crimen undcri. optima
sane castinctõne qr fut̃
sinc affectu furindi non
aliquis in ito dio serẽ

Expanded text:
et furti prohibiti nec non furti non exhibiti in desuetudinem abierunt. cum enim requisitio rei furtivae hodie non fit: merito ex consequentia etiam praefatae actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli autem fit non solum,nam inuito domino contrectobligatur, ueluti si quis argentum utendum acceperit, quasi amicos ad cenam inuitaturus, et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi gratia commodatum longius aliquo duxerit, quod ueteres scripserunt de eo, qui in aciem perqui rebus commodatis aceperint, ita furtum committere, si se intellegant id inac si permissurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non aliquis invito domino se rem
Abbreviated transcription (Latin):
orius ẽ si quid ix dõio m¬
Ale fec̾it. quade ca si res ei
subrepta fu̾it qr restitu¬
ende ciꝰ rei noie de positi
nõ tenetur nec obid eio
ma sciendum ẽ quesitum
c̃e. i inpubes rem alienã
ĩmouendo fintum facrat
i placet qr funitum exaf¬
fectu consistit ita demum
obligari cocrimme ĩpub̾¬
em si ꝓrim pub̾tati sit ci
obid intringat se delinq̃
sius rei ꝑsecutõnem ex in¬
nẽn̾cncindo aut ocliceno

Expanded text:
oxius est, si quid ipse dolo malo fecerit; qua de causa si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eiuma sciendum est quaesitumesse, an impubes rem alienam amovendo furtum faciat. et placet, quia furtum ex affectu consistit, ita demum obligari eo crimine impuberem, si proximus pubertati sit, et obid intellegat se delinquesius rei persecutionem extrinvindicando aut condicendo
Abbreviated transcription (French):
ni res alienas rapitrun
gis. ilienam rem inuito
dno contractat qm qui
trodurit que appellatur
inbonoꝵ raptoꝵ i est ĩt
nnũ quãdrupu p̾annũ¬
uo simpu que. acco ntius

Expanded text:
i res alienas rapit, gis alienam rem inuito domino contrectat quam qui introduxit, quae appellatur vi bonorum raptorum et est intra annum quadrupli, post annum simpli. quae a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scñatus cõsuitumma¬
cedoman̾ ꝓhibint mutu¬
as poccinias dari eis qui in
pc̃tis crant potestate: iciqͥ
credderit de negatur. accõtã
ad u̾sus cum fuiũ fiuam¬
huc inpotestate sunt. sũm
orte pentis sũ emãcipatoe

Expanded text:
 senatus consultum Macedonianum prohibuit mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamhuc in potestate sunt, sive mor
Abbreviated transcription (Latin):
si furtũ feciñt: aũ bona ra¬
puerint. aũ dampmn cat¬
rint. añ ĩturiam cõmiserit
Noxales accõnes ꝓclite sũt.
quib dño dampnato ꝑ¬
mittit᷑ au̾ltis estimatom
sum maleficrũ ueluti furt.
dãpnũ rapina. ĩ iuria. Sũ¬

Expanded text:
si furtum fecerint aut bona rapuerint aut damnum dederint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur, aut litis aestimationem sum maleficium, veluti furtum, damnum, rapina, iniuria. Sum
Abbreviated transcription (Latin):
peculo iõ expeditage qd ĩ
hac accone toci peculii rõ
łxtur. at intributoria. cio¬
apotest quisq tcia forte ꝑ¬
te poculii aũ qrͣta uł :i mi¬
nima negociari. maiorẽ
cipiis aũ fenebri peccũa
h̾re ꝓut gͦ expetuit ita qui¬
elige̾ debet. Certe qui pot̃

Expanded text:
peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria eiet potest quisque tertia forte parte peculii aut quarta vel etiam minima negotiari, maiorem cipiis aut fenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quieligere debet: certe qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
insonciũ dam̃p̃naridebes.
ꝓcet̾is nͥo qͥnq eatenus
quatemis inpecuno sit ex
quo .s. apparet. si toti .x. au¬
rei mrem tuam u̾si fĩunt
totos .x. nircos ticium cõ¬
scqui possc᷑ ucet enĩ una

Expanded text:
in solidum damnari debes, pro ceteris vero quinque eatenus quatenus in peculio sit: ex quo scilicet apparet, si toti decem aurei in rem tuam versi fuerint, totos decem aureos Titium consequi posse. licet enim una
Abbreviated transcription (Latin):
serit: Si postea auqͥd acqͥ¬
sicrit q. ydoncun emo¬
iumentũ yeat ex integro
mid ꝙ fact̾ potest. cret̾ui¬
tores cumi ex piantur in¬
Shumanũ quid erat spo¬
uatum fortunis suis in
soudumdampnariqd¬

Expanded text:
sit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spoliatum fortunis suis in solidum damnari
Abbreviated transcription (Latin):
petit eqr de pecuuo ⁊ de mrẽ
hiic tributoria ex pectit
ageͥ modo de peculio. e inrẽ
nso. tributoria ideo ex pd̃
atiactone de peculio. an̾

Expanded text:
petit, aeque de peculio et in rem modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tributoria ideo expeditat in actione de peculio ante
Abbreviated transcription (Latin):
pendit serims. ueuiti si
nuituatus pectimianrare¬
ecuficia ruentia tulserit aũ
Itaq sicx .x. ut puta aur¬
eis quos seruus tuus a
ticio mutuos accepit cre¬
it. reliquos no .u. quirt¬

Expanded text:
penderit servus, veluti si mutuatus pecuniam creaedificia ruentia fulserit, autItaque si ex decem utputa aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creerit, reliquos vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
cq̃u̾itatis rõmeo casu in¬
t̾ueniebat ¶ Introciurit
⁊ aliam accom p̾tor que
tributoria nocatur. Nam¬
q si serims in pecutiari m¬
ccde sciente ono negorietꝰ
⁊ quid cumco ci rei cãcõ¬

Expanded text:
aequitatis ratio etiam eo casu interveniebat. Introduxit et aliam actionem praetor, quae tributoria vocatur. namque si servus in peculiari merce, sciente domino, negotietur, et quid cum eo eius rei causa con
Abbreviated transcription (Latin):
condempnat uidex qua¬
tenus in peccuno sit. qm¬
ad mod̾ aut̾ pecunum in¬
terrigi debrat suo orciine
cõ minuit. nam ob in pẽ¬
sas inrem dotales ftas m¬
arito qi retencõ concessa
ptibꝰdos minuit᷑ sicut ĩ
latoribo cugestoꝵ ubris
cognosct ucetss i siquis
cumparente suo patronõ¬
neagat Itemsi sorins cũ
sc̾cio. uiditõ societatis ag¬
at. no pius actor conscqͥt᷑¬
q̃mad u̾sario face̾ põtest.
iteme siquis ex ꝯdoͣnator̃
sua cõnueniat᷑. Tompen¬
satõnes qͦ opposite picrũ¬
qr efficiunt ut minus qͥs¬
q conseqͥtur. qͣm ei debe¬
atur. Namqr er bono

Expanded text:
condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine tio minuitur: nam ob impensas in res dotales factas marito retentio concessa ptibus dos minuitur, sicut ex latioribus digestorum libris cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor conseqfacere potest. idem est, si quis ex donatione sua conveniatur. Compensationes quoque oppositae plerumque efficiunt, ut minus quisque consequatur, quam ei debeatur: namque ex bono
Abbreviated transcription (Latin):
ñub homo noxiam com
cumc̃ẽ noxalis actõ. que
ante chirecta fuiss. ¶Sis¬
uus cño noxiam cõmise¬
rit actõ nulla nascitur: Nã
potest. Ideoq ⁊ si manenã
manimissus fuit. Neq c̃
ip̃o n cun eo cuiꝰ nũc in
pot̾ate sit. agi potest. Und̾
sialienus seruus noxiam
potuit. Ideo q licet exierit
de tua potestate age̾ nõ po¬
tes. q̃madm si dñs inser¬
uum suũ aliqͥ cõmiserit
neq si manumissus uł¬
si alienatus fint scrnus

Expanded text:
 homo noxiam commcum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namqpotest. ideoque et si in alienam manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si dominus in servum suum aliquid commiserit, nec si manumissus vel alie
Abbreviated transcription (Latin):
testamento nõdatur s. das¬
tus confirmatur decreto p¬
toris in pͥsidis sitem inui¬
ti ad olestentes curatores
no actĩpiunt pͥter qͣm mu
tem curatoreni .i ad cͥam
cam dari potest ¶furiõsi
tõne sunt agnatoꝵ ex. le

Expanded text:
testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi tione sunt adgnatorum ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
ui curatores pupillis ui
ad ultis ccͣt̾is q ꝑsonis ex
ãministratõe ten. s ci in
cos qui satisdatõnes acci¬
piunt subsidiariam actõ¬
nem eẽ que ultimũ eis p̾¬
sicdium possit afferre ¶ Sb̃¬
cos qui ul omĩo atutorib̾
ui curatoribo satisdari nõ
curau̾nt aut nõ ydõnee p¬
assi c̾ent cau̾i. que quidẽ
tam exprudentiũ respon¬
sis qͣm ex cõnstitutõib ĩ¬
cut᷑ quib constitutõibda
illud ex primit᷑ ut nisi ca¬
ueant tutores ui curator¬
es pignorib captis cõher¬
ceantur. ¶Neq autẽ p̾ fec¬
tus urbis neq pͥtor n p̃¬

Expanded text:
 curatores pupillis et adultis ceterisque personis ex administratione teneri, sed etiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse, quae ultimum eis praesidium possit afferre. subeos qui vel omnino a tutoribus vel curatoribus satisdari non curaverint aut non idonee passi essent caveri. quae quidem tam ex prudentium responsis quam ex constitutionibus iditur. Quibus constitutionibus et illud exprimitur, ut, nisi caveant tutores vel curatores, pignoribus captis coerceantur. Neque autem praefectus urbis neque praetor n
Abbreviated transcription (Latin):
atutela nl acura possunt
excusari exemplo cet̾oꝵ
miium. Nam ⁊ tuteiam
ui curam ꝑlatuit p̃ublicũ
m̃unꝰ ec̃. ¶ S ad optiui li¬
b̃i noñ ꝓsunt. inad optõ¬
dati ꝓsunt atem ne potes
ex filio ꝓsurnt ut in locum
pr̃is succedant ex filia nõ
c̃an ꝓsunt ⁊ constat cos
ittunt᷑. hii enĩ qui ꝓre pu¬
buca ceciderũt inꝓpetuum
Item ciuus marcus in se¬
m̾strib rescripsit eum q
rem fisci administrat atu¬
tela uł cura qͣm diu admi¬
nistrat ex cusari posse ¶Itẽ
qui rei. publice cã ab sunt
atutela ⁊a cura ex tũsantꝰ
S si fũnt tutores ul cura¬
tores teinde rei publice cã
ab ẽẽ ceꝑint a tutela ei cura
excusant᷑ quatenus reipu¬
blice cã absint. e int̾ea cu¬
rator loco eoꝵ datur. quisi
reu̾si fu̾int recipiunt o¬
nus tutele. nec anni hñt
uaccatõnem ut paplañ¬

Expanded text:
tutela vel cura possunt excusari exemplo ceterorum munerum: nam et tutelam et curam placuit publicum munus esse. sed adoptivi liberi non prosunt, in adoptioprosunt. item nepotes ex filio prosunt, ut in locum patris succedant: ex filia non an prosint. et constat, eos ittuntur: hi enim, quia pro re publica ceciderunt, in perpetuum Item divus Marcus in semestribus rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. sed et si fuerunt tutores vel curatores, deinde rei publicae causa abesse coeperunt, a tutela et cura excusantur, quatenus rei publicae causa absunt, et interea curator loco eorum datur. qui si reversi fuerint, recipiunt onus tutelae nec anni habent vacationem, ut Papin
Abbreviated transcription (Latin):
ubro .u. responsor scripsit
Nam hoc spatium hñt ad
nouas tuttias nocati. ¶Et
qui põtestatem aliqͣm hñt
ercusare se posunt ut diuii
martus rescripsit s cp¬
tam tuttiam ceserere non

Expanded text:
bro quinto scripsit: nam hoc spatium habent ad novas tutelas vocati. Et qui potestatem aliquam habent, excusare se possunt, ut divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere no
Abbreviated transcription (Latin):
si capitales fuint nec reoci¬
ra soient excusare ¶Itemis
quistatus dtrou̾siam a pu¬
pilloꝵ pr̃e passus ẽ ercusa¬
tur atutela Gtem maior
scp̃tuaginta annis atute¬
ia ui curaᷤᷤ potest excusare
anra autẽ constitutõne ꝓ¬
hitrnturad tutelam ui cu¬
ram aspirare adeo ut necex¬
cusatõne õp̃us fiat. qua
constitutõne cauctur utnͣ
pupius ad iegitimam: a¬
tutciam uocctur nec aduit᷑
cum erat incinue cos qui
alicno auxiuo in reb suis
aministn̾cus ege̾ noscunt᷑
i sub auiis regunt᷑: ulioꝵ tu¬
nec uõiens. id tuteie muñ
ad mittat᷑ ¶ Itrmrome gra

Expanded text:
capitales fuerunt nec reconcila solent excusare. Item si quis status controversiam a pupillorum patre passus est, excusatur a tutela. Item maior septuaginta annis a tutela vel cura se potest excusare.a nostra autem constitutione prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tunec volens ad tutelae munus admit
Abbreviated transcription (Latin):
mare rescripsit: siquis ĩ¬
pãrem se. oni inunicto p̃¬
sit docere ¶ Ittm pp̾ ad sisã
uautudinem: pp qͣm nec su¬
excus. anũ ee ainus piore¬
scripsit qmuusci impitiu¬

Expanded text:
Marcus rescripsit, si quis imparem se oneri iniuncto possit docere. Item propter adversam valetudinem, propter quam nec suexcusandum esse divus Pius rescripsit: quamvis et imperi
Abbreviated transcription (Latin):
te pupilli ul ad oloscentẽ
ci cõ tutori suo ul curatori
p̾ferri.ut ip̃e solus ad mi¬
ꝯtutor satis offerens p̃pon¬
atur eiut ip̃e solus admi¬
nistret. Itaq ip̃e ꝑ se non

Expanded text:
dulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus admitutor satis offerens praeponatur ei et ipse solus administret. itaque per se non
Abbreviated transcription (Latin):
tores. ¶ S m̃te cuptis cisu¬
rdis i mutis e⁊ qui mor¬
bo ppetuo laborant. qr reb̾
suis suꝑcẽ nõ possunt cu¬
ratores dacli sunt. ¶ant
ctuma ⁊ pupilli curatorẽ
accipiunt. ut puta si legi¬
ttm tutor nõ sit ydoncus
non poͣtest. Item si testa¬
mento datus tutorui ap̾¬
tore ul apreside idoneus
nõ sit ad ammistratõnem.
nec tñ frandulẽt negoiami¬
nistret. so let ci curator. ad¬
iungi ¶Item in loco tutor
tutor ad usa ualituctine

Expanded text:
tores. Sed et mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutortutor adversa valetudine
Abbreviated transcription (Latin):
cõne sunt negocia a tuto¬
ribo curatoribo ne dsumã¬
turaut cdiminuant᷑ curet
pretor ci ut curatores ei tu¬
tores co nominc satisdent.
s hor nõ est p̃pctuũ. Nam
tutores testamto dati satĩ
re ꝓbata ẽ. Itemex inqui¬
si tõne tutores ui curatore
dati satisdatone nõ ona¬
tur qr ytõnei clecti sunt. s
ei si extestam̃to ul in quisi¬
tone duo piures ue dati
fuint pot̾ uus offerre sa

Expanded text:
tione sunt negotia a tutoribus curatoribusve consumantur vel deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdre probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, quia idonei electi sunt. Sed et si ex testamento vel inquisitione duo pluresve dati fu
Abbreviated transcription (Latin):
ut in gratus a patrono in¬
ab hostib fu̾it captus.
S ci si usq ad ctam concti¬
ꝑtonem datus sit tutor tes¬
tamento eq euenit ut de¬
sinat ẽẽ tutor existentt co¬
cditone. ¶ Simili mͦ finitur
ma.x capitis ciiminutõne
tutoris. ncluti si se in ad op¬
tutela perit. cet̾e nõ peunt
¶S ci pupilli ⁊ pupile ca¬
pitis ciminutõ i minima
qui ad ctum tp̃x testamen¬
todant᷑ tutores. finito co
de ponũt tutciam ¶Desi¬
remouent᷑ atulatela obid
q. suspecti uisi sunt. iii qui¬
ex iusta cã sese excũsanta
honus aministnͣte tutele
de ponunt scd̃m ea que in¬

Expanded text:
ut ingratus a patrono,hostibus fuerit captus. Sed et si usque ad certam condicionem datus sit testamento, aeque evenit, ut desinat esse tutor existente condicione. Simili modo finitur autem capitis deminutione tutoris, veluti si se in adoptutela perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desiremoventur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutelae deponunt secundum ea quae in
Abbreviated transcription (Latin):
est ẽẽ in telligimius. post¬
te naticent in potestate
ei futĩ forent. sui herẽtes
tẽs fiunt ħ̾rdẽs. ⁊ licet fu¬
riosi sint heredes possunt
nor itib acquiritur no¬
dis ex hiis cais ⁊ furiosis
acquiri põtest.ei statimm¬
orte parentis qͣi continu¬
atur dñium :uteo nec tu¬

Expanded text:
tum intellegimus. postte nati essent in potestate futuri forent, sui heredes tes fiunt heredes et, licet furiosi sint, heredes possunt ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statim morte parentis quasi continuatur dominium: et ideo nec tu
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui gractu prim̃oa est
ultiorem er tlidit. eq̃um ci
cẽ indetur ne potes neptes¬
q in pr̃is sui locum sucte¬
dere pari rõne ⁊⁊ si nepos
neptisꝙ sit ex filio defut¬
to: ier nepote ꝓnepos ꝓ¬
reptis ꝙ simui uocm̃tum
etqr piatuit nepotes nep¬

Expanded text:
nec qui gradu proximior est ulteriorem excludit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes nep
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃ e aliqͣm sñ testõ deces¬
sisse ꝙ. accͣictit iͥ destituto
testõ hac rõne. si filus ex¬
heredatus sit et extraneus
beres institutꝰ ẽ ⁊ filiomor¬
it nepos auosinis reres ex¬
istet.qr quo temꝑe ctumẽ
intestatum decessisse patre¬
fam̃ soius ĩ uenitur nepo¬
posttaq de serto aui testõ
suus ħ̾rs efficitursp̃lanc
si i coceptus ⁊ natus fuit
post mortem aui mortuo
pre suo deserto q postra
aui testam̃to suns heres
auo nõ cristit. Quia nul¬
iouure cognatõis patrem
si pr̾is tetig̾it sic nec iue
at. Hiautẽ cumñsint sin
qͣntum ad hereditatem

Expanded text:
aliquem sine testamento decessisse: quod accidit et destituto testamento. hac ratione si filius exheredatus fuerit et extraneus heres institutus est, filio morit, nepos avo suus heres existet, quia quo tempore certum est intestatum decessisse patremfamilias, solus invenitur nepo deserto avi testamento, suus heres efficitur. plane si et conceptus et natus fuerit post mortem avi, mortuo patre suo desertoque postea avi testamento, suus heres avo non existit, quia nullo iure cognationis patrem sui patris tetigit. sic nec illeerat. hi autem cum non sunt quantum ad hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
tatum dati scõm aamaliũ
constitutõnũ que suꝑ his
posite sunt tenorem suoꝵ¬
reretum iura nãtiscunt᷑
necncõs quos nr̃e ampi¬
cre sunt constitũtones ꝑ
quas iussim siquis mu¬
uerem in suo contubnio
copulanit nõ ibinitioas¬
fectone maritali. eam tñ
cumqua pot̾at hre conin¬
gium ⁊ exeaultros sustu¬
lerit: p̾ea u̾o affectõne ꝓ¬

Expanded text:
tatum dati, secundum divalium constitutionum quae super his positae sunt tenorem, suoram iura nanciscuntur: nec non eos quos nostrae amplexae sunt constitutiones, per quas iussimus, si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione p
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓnepos ꝓneptis ne
suoꝵ hrcium numo sunt
si p̾cedens ꝑsõa de sicͣrit in
potatt parentis ẽc sũ mor¬
te id accid̾it sũ aua ronc
neluti emancipatone Nĩ
si pid tcpͣ quo quis more¬
retur fulius in pot̾ate ciꝰ
sit nepos exeo suus heres
ce nõ pot̾. id q ei incet̾is

Expanded text:
pronepos proneptisve suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, sive morte id acciderit sive alia ratione, veluti emancipatione: nam si per id tempus quo quis moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus heres esse non potest. idque et in ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
os. neq bona fide possi¬
detis. item pauenos scru¬
os in quibꝰ neq nsũfruc¬
tum ratis. n iustam poᷤ¬
sõnem. nulla excã nobis
ad quiri posse. ⁊ hoc ẽ ꝙ dr¬

Expanded text:
tis neque bona fide possidetis, item per alienos servos, in quibus neque usum fructum habetis neque iustam possessionem, nulla ex causa vobis adquiri posse. et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
q ad nrã temꝑa satis ob¬
scurum atq nulx pienũ
ei uncuq confusum fuat.
ei hor humanitate sugge¬
rente concessimo utsiqͥs
inscriui consortõ. ini cog¬

Expanded text:
 ad nostra tempora satis obscurum atque nube plenum et undique confusum fuerat et hoc, humanitate suggerente, concessimus, ut si quis in servili consortio co
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃o. sii intestatus mortuꝰ
erat uirilis ꝑs patrono
filiũ fiuam ue heredem re¬
uquerit lib̾tus ꝑinde ꝑs
climictia prõno debebat᷑
acsiis sunllo filio filiaue¬
nt aũ no cuas ne heredes¬
tluoᷤ reliquerat. t̾tia ꝑs
debebatur prono. si tres
renquerat repeuebatur

Expanded text:
to, sive intestato mortuus erat, virilis pars patrono filium filiamve heredem reliquerit libertus, perinde pars dimidia patrono debebatur ac si is sine ullo filio filiavet: cum duos duasve heredes reliquerat, tertia pars debebatur patrono: si tres reliquerat, repellebatur
Abbreviated transcription (Latin):
noriui.i. infra abncpos ab¬
neptis. extñsũso fris soro¬
ris q fuius nepos nepti
⁊ conuenient. pr̃ius ma¬
gnus amita magna .i. aui
nos eẽ ꝓpͥr putant cici qui

Expanded text:
abavia, infra abnepos abneptis, ex transverso fratris sororisque nepos neptis et convenienter patruus magnus amita magna id est nos eos proprie putant dici, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut hii om̃s ad succõnem
ul prĩs ui mris uenĩant.
pr̃onatus iure ĩ hac ꝑte
sopito. hos enĩ ur̃os nõ
solum in suoꝵ pentum
succõnem s c̾iaitm in al

Expanded text:
ut hi omnes ad successionem vel patris vel matris veniant, patronatus iure in hac parte sopito: hos enim liberos non solum in suorum parentium successionem, sed etiam al
Abbreviated transcription (Latin):
liis mipciis ad similitu¬
dinem eoꝵ qui exiustis
nupcus ꝓcreati sunt.
Rcpt̃itis itaq omib q̃
iam tradidimo. apparet
nõ semꝑ eos qui parem
graduni cognatõis opti¬
nent pit̾ uocari eoq am¬
puns nec cum quidemqͥ
primior sit cognatus. sc̃
ꝑpociorem ẽẽ. cum enim
prima cã sit suoꝵ hcred̾¬
des im enumanimo app¬
aret ꝓnepotem utab ne¬
potem de functi pociorem
tremq de functi. Sumali¬

Expanded text:
liis nuptiis, ad similitudinem eorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredudes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potiorem tremque defuncti, cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾ta cis reliquerint. ⁊ta
ut sñ oncre ut nec ubis
legata nł fidei cõmissa p̾s¬
tent᷑ s ad coheredes hor o¬
nus redundaret ¶Nul¬
tis auis caibo anobis in
pͥfita constõne cõgrega¬
qz q̃m libi coꝵ. nec nõ qui
extnͣsu̾so iat̾e ueniunt uꝰ¬
q ad .u. gractum ad suctõ¬

Expanded text:
int, ita sine onere ut nec liberis legata vel fideicommissa praestentur, sed ad coheredes hoc onus redundaret; multis aliis casibus a nobis in praefata constitutione congregaque quam liberi eorum nec non qui ex transverso latere veniunt usque ad quintum gradum ad suc
Abbreviated transcription (Latin):
cos pͥt̾icrint. ita ut nõ po¬
ssint argui in offõnsa coꝵ
testam̾ta. tunc exnr̃a cõ¬
stitutone ꝑ bonoꝵ possõ¬
nem contͣ tabulas non
dimidiam ut añ: s t̾ciã
b̾ti conscqͣntur uł qd de¬
est cis erconstone nr̃a re¬
plc̾atur si q̃n minꝰ t̾cia

Expanded text:
eos praeterierit, ita ut non possint argui inofficiosa eorum testamenta, tunc ex nostra constitutione per bonorum possessionem contra tabulas non dimidiam, ut ante, sed tertiam berti consequantur; vel quod deest eis ex constitutione nostra repleatur
Abbreviated transcription (Latin):
amitii: paui fr. ⁊ soror ꝓ
toueus consobrimi ⁊ con¬
sobrincamitini. ⁊ amitinc
fũi firii. ꝓprior sobrinus
sobrina hũsunt patrui
magniamite magne. aii¬
tirui magni mat̾tere mag¬
ne fuiꝰ fiua. ¶ Sexto gra¬
du sunt sup̃. tritauus t̾ca¬
iua infra trinepos trinep

Expanded text:
r et soror, truelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias filia. Sexto gradu sunt supra tritavus tritavia, infra trinepos trinept
Abbreviated transcription (Latin):
ue nascunt᷑. sorores patru¬
fire ⁊ sorore ppagant᷑ amiti¬
nos ꝓpric diciputant. amu¬
te tue filii consobrinũte.ap¬
peuant tu illos. nnitinos

Expanded text:
e nascuntur, sorores patruatre et sorore progenerantur, amitinos proprie dici putant. Amite tue filii consobrinum te appellant, tu illos amitinos
Abbreviated transcription (Latin):
tempib ⁊ data c̃ tamfilio
qͣm filic icgiitima heredi¬
tas cͥi si alcno iuri subiec¬
ti sunt .⁊ p̾fcrunt᷑ consan¬
guineis ⁊ agnatis defunc¬
te matris ¶S cumex hac
senatus consulto ne pote

Expanded text:
temporibus. et data est tam filio quam filiae legitima hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: et praeferuntur et consanguineis et adgnatis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
re. ignatonis quo graid eodẽ
mi numentꝰ. s cum mag̃
res ais hominũ infigitur
possint.⁊ auribo ⁊ inspectõ¬
fectissimã graiuũ datrin¬
cognatõnes illam ꝑtẽliar
ed̾icti. qͣm ꝓrĩmitatis no

Expanded text:
. Adgnationis quoque gradus eodem modo numerantur. Sed cum magis res animis hominum infigitur,possint et auribus et inspectioerfectissimam graduum doctrincognationes illam partem edicti, qua proximitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ciudendum promimna¬
turales uui nõ soiumqͥͦs
inpotestate mortis tẽꝑe
hebat. S ci cmancipaties
in ad optõnemdati. si mͦ
cranqua ꝑte heredes sc̃p¬
to pecierant. Nam exhere¬
pia ad aucta sunt iurap¬
atronoꝵ qui locupiecior¬
es lib̾tos hebant. cautũ
est eni utex bonis eius

Expanded text:
ndum patronum naturales liberi, non solum quos in potestate mortis tempore habebat, sed etiam emancipati et in adoptionem dati, si modo ex aliqua parte heredes scripto petierant: nam exherepia adaucta sunt iura patronorum, qui locupletiores libertos habebant. cautum est enim ut ex bonis eius
Abbreviated transcription (Latin):
sint᷑ siheredes ui bonoꝵ po¬
ssõres lib̾os heant. sũ un¬
ũ sũ piures cuiq serus
ul gradus ad cos succõnẽ
pentum deduximo om̃ib̾
patronis unacumsua ꝓ¬
genic se motis ¶Sinant̃
si ub̃is decesserint. si qui¬
demintestati. ad omẽm
hereditate prõnos patro¬
nasq uocanimo. si u̾ote¬

Expanded text:
edes vel bonorum possessores liberos habeant sive unum sive plures cuiuscumque sexus vel gradus, ad eos successionem parentum deduximus, omnibus patronis una cum sua genie semotis. sin autem sine liberis decesserint, si quidem intestati, ad omnem hereditatem patronos patronasque vocavimus: si vero te
Abbreviated transcription (Latin):
no seru ꝓcreatus ẽ. Cam̃¬
otis q sins heredibꝰ quoᷤ¬
q int̾ suos heredes nocan
diximus ignatus quiĩ¬
tegrum ins agnatois ħt
ci si longissimo gradusit
primior cognatus. Nam
patrui ne pos n ꝓnepos
aut pociorem hrei eum qͥ
primiorẽgradum cogn¬
atõis obtinet. ant ꝑit uo¬
caricos qui cognati sunt
iure qui q̃ ue in t̾suos he¬
redes sunt n agnationi
iure. inquis p̾feri debeat
scd̃mea que traclidimꝰ cr¬
ceptis fr̃e ⁊ sorore eman¬
cipatis qui. ad succõnem

Expanded text:
no sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus, qui integrum ius adgnationis habet, etiamsi longissimo gradu sit, proximior cognatus: nam patrui nepos vel pronepos aut potiorem haberi eum qui proximiorem gradum cognationis obtinet, aut pariter vocari eos qui cognati sint, iure quique inter suos heredes sunt, neque adgnationis iure aliquis praeferri debeat secumdum ea quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis
Abbreviated transcription (Latin):
apteiniquũ erat nichil
iuris prono suꝑet.¶Qua
deca postea pͥtoris edito
hec niris miquitas em̃¬
datac᷑ sũ eni faciebat testm̃
riut prono ꝑtemdimidi¬
ambonoꝵ suoꝵ reũquret
ei si aut nich̾. ant minus
ꝑtis limidic relquerat
relicto firio ad optinoda¬
batur cque patrono. cotͣ
hunt siũ heredem ꝑtis
climidic bonoꝵ posso. Ro

Expanded text:
erat nihil iuris patrono superesse. Qua de causa postea praetoris edicto haec iuris iniquitas emendata est. sive enim faciebat testameri ut patrono partem dimidiam bonorum suorum relinqueret: et si aut nihil aut minus partis dimidiae reliquerat,relicto filio adoptivo, dabatur aeque patrono contra hunc suum heredem partis dimidiae bonorum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
hux muum prem hre
inteugunt᷑. cad rõne nec
int̾ sequis̾ p̃sunt ud̾i cõ¬
sanguineiee qr cosangui¬
nitatis ius spes ẽ ignato
tisunt itaq om̃ib istis
crea ꝑte competit bonoꝵ
possõ qͣm ꝓrimitatis no¬

Expanded text:
ullum patrem habere intelleguntur. eadem ratione nec inter se quidem possunt videri consanguinei esse, quia consanguinitatis ius species est adgtis. itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis no
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃m fr̃e ei sorore emanci¬
patis. nõ ci lib̃is coꝵ. quo
ler. anastasiana cum frĩbꝰ
integri iuris constitutis
uocat quidem ad legittim
frĩs hxrectitatẽ sũ sororis ñ
diminutõe qͣm facile est
ex ip̃i constõnis u̾bis col

Expanded text:
tre et sorore emancipatis, non etiam liberis eorum quos lex Anastasiana cum fratribus integri iuris constitutis vocat quidem ad legitimam fratris hereditatem sive sororis, non deminutione quam facile est ex i
Abbreviated transcription (Latin):
uigõ quesiti sunt. ad mr̃i
herectitatẽ ex hoc senato cõ¬
suito admitti. ¶Siex plib̾
legnimis ixredibo quidã
omiscrunt hxreditatem
uł morte ul aua cã impe¬
diti fuint quo minꝯid eĩt
reliquis qui adicrintat¬
crescit iloꝵ portõ: ⁊ licet
an̾ decesserint qͥmadierĩt

Expanded text:
vulgo quaesiti sunt, ad matris hereditatem ex hoc senatus consulto admitti. Si ex pluribus legitimis heredibus quidam omiserint hereditatem vel morte vel alia causa impediti fuerint quominus adeant, reliquis qui adierint adcrescit illorum portio et, licet ante decesserint qui adierint
Abbreviated transcription (Latin):
concepta ẽ. s cum ieo incli¬
te recordatõis indotib can¬
dem stipulatõnem que p̾¬
post̾a ñcupantꝰ nõ ẽc̃ rei¬
ciendam ex istĩniauit. no¬
bis platuit.⁊ hunc ꝑfectũ
robur accomodare. ut nõ
puso ueniti si tity licat. cũ
moriar dare spondes: ni cũ
crat. ⁊ nuc naictiitem post
mortem. alt̾ins reslrette sti¬
puamur ¶ Si scͥptum fu̾it
ĩinstrm ꝓmisisse auq̃m ꝑ¬

Expanded text:
concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non pulatio, veluti si Titius dicat ‘ cum moriar, dare spondes? ’ vel ‘ cum erat et nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamur. Si scriptum fuerit in instrumento promisisse a
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ post mortem eiꝰ
stipulari pot̾at. qr pat¬
ris nl dñi noce lo qui ui¬
tetir:S.⁊ si quis ita sti¬
pulctur pridie qͣm mor¬
iar. ul pridie qͣm morie¬
ris dai inutius eratstip¬
est ex con sensu contrenci¬
um stipusones naient. ꝓ¬
iãcuit nobis ⁊̃ inhunc
iris aticulum neccͥiam
mance emendatonem ut

Expanded text:
post mortem eius stipulari poterat, quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam morieris dari? ’ inutilis erat stipest, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendat
Abbreviated transcription (Latin):
tͥabsentes õcipta muti¬
lcium contentosis homi¬
nibo prabat. forte postrẽ¬
pus tales auegones oppo
rimendarum utm̃ intro¬
tictac̃. qͣm. ad cesarienses
aouocatos scripsimus ꝓ
qͣm clisposuimꝰ taies scͥp¬
turas que p̾sto eẽ ꝑtes in¬
cticant õmim eẽ credend¬
as nisi ip̃e qui talib uti¬
tur in ꝓbis auegonibꝰ
manitestisumis ꝓbato

Expanded text:
absentes concepta inutiitium contentiosis hominibus praestabat, forte post tempus tales allegationes opponrimendarum litium introducta est, quam ad Caesarienses advocatos scripsimus, per quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes indicant omnimodo esse credendas, nisi ipse qui talibus utitur improbis allegationibus manifestissimis pro
Abbreviated transcription (Latin):
au̾cte potͦest. s ꝙ diximus
ce pupulis utiq tehiis nc¬
rũest quiiam auqm intel¬
iectum ħ̾nt. Aamiñfans
⁊ qui infantiꝓr̃imo ẽ nõ
nignior iuris int̾pretatõ
fcae ut id iuris sxant qd
inparentis potestate ẽ in¬
purrs nec anctore quide
patre obugatur ¶ S sim¬
possibilis concito obligi¬
tonibo. iditiatur nichua

Expanded text:
ate potest. Sed quod diximus de pupillis, utique de his verum est, qui iam aliquem intellectum habent: nam infans et qui infanti proximus est non  eorum benignior iuris interpretatio facta est, ut idem iuris habeant, quod in parentis potestate est impubes nec auctore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio obligationibus adici
Abbreviated transcription (Latin):
m̃caꝵea de quibo sup̾ctictũ
ẽ. sñ fc̃o ꝓmissoris teuen¬
ẜuus er̃dare spondes:. ⁊ si¬
mina. Queeninatã suido¬
minio nr̃o exempta sunt.
auci possunt. ¶Si quis au¬
um datm facturũ ue quid
spopond̾it nõ obligabitur
uclatisi spondeat titiũ .u.
aureos daturũ. ꝙ si eͦfft̾u¬
rum se ut ticiꝰ darent. spo¬
pond̾it: obligatur. ¶Sias
auii qͣm cuio uri subiectir
sit stipuiet᷑ nicħ agit. pia

Expanded text:
causa de quibus supra dictum est sine facto promissoris devenservus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nostro exempta in modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. p
Abbreviated transcription (Latin):
testate pris sunt. ex quib̾
cns ad quirere possunt.
S cum fc̃m instipione cõ¬
tinebit᷑ om̃imꝰ ꝑsõa stip¬
ulantis continet᷑ ueluti
si seruus stipulet᷑ut sibi
ire agere liceat. ꝓp̃e enĩ tm̃
ꝓhibrri nõ debet. nõ ei dñs¬

Expanded text:
testate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur, omnimodo persona stipulantis continetur, veluti si servus stipuletur, ut sibi ire agere liceat: ipse enim tantum prohiberi non debet, non e
Abbreviated transcription (Latin):
ciubitatũ cꝰ. s placet non
pius qm prem dimidiã
cuad quir. ¶iuoci qui tuo
niri subiettus c̃ sistipula¬
tus sis tibi adquiris qr n
ortua tamꝙͣ filii e. sicut si¬
in noxtaqͣm tua intringit
inius reb que tibi adqui¬
riposiunt. ¶Prctecͣi mu¬
tuisc stipiato siquis io
ea que int̾rogatus erit: ñ
respo̾nderit. ueuiti si .x. an¬
mas .i. sicui sub cõctitone
ni inchiem stipulantitu
respondeas. in p̾sentidic
rrondeo Ramsitor solum
uideris incaddiem aut
conitõnẽ spopondisse. ni
enim necd̾e e̾ in responden¬
to cad omia repeti que sti¬
pilator ẽxͣ pͥsierit ttm
stipusis qui niri tuo sub¬
iectus c̾. iii si is ate stĩpiuctꝰ
mino suo obligarino ptꝰ¬

Expanded text:
ubitatum est: sed placet, non plus quam partem dimidiam ei adquiri. ei, qui tuo iuri subiectus est, si stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua tamquam filii sit, sicuti filii vox tamquam tua intellegitur in his rebus quae tibi adquiri possunt. Praeterea inutilis est stipulatio, si quis ad ea quae interrogatus erit non responderit, veluti si decem aumas, id est si cui sub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. nam si hoc solum ideris in eandem diem aut condicionem spopondisse: nec enim necesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserit. Item stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. mino suo obligari non p
Abbreviated transcription (Latin):
munes sũt stipłones ue¬
lutirẽ saluam fore pup¬
ilii. nam ⁊ pͥtoriubet re
saluam fore ⁊ pupillo ca
te cuci pot̾. sũ illa mobil
sũ sol sitatsiquis remq̃
m reꝵ natura nõ est aut
c̃e no potest dare stipuia¬
tus fu̾it uelutistichumqͥ
mortuus sit q̃muiue cre¬
debat añ y pocentaurũ qui
ce nõ possit inutili eriͣt
stipuso ¶Idem iuris est
si rem sacram. aii religio¬
sam qͣm hũai iuris ce
sib ppsi ꝑpetuo ex posita
erit stipulatõ obid qd̃ pu¬
blca res inpriuatũ dectuci
i ex ub̾o serinis fĩ potest.
⁊ cõmertium adipiscisti¬
pulator pot̃ ⁊ res fua stip¬
matoris ẽẽ desin̾e potest.

Expanded text:
mmunes sunt stipulationes ueluti rem saluam fore pupilli: nam et praetor iubet rem saluam fordeduci potest, sive illa mobilis sive soli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, qui esse non possit, inutilis erit stipulatio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse sibus populi perpetuo exposita erit stipulatio ob id quod publica res in privatum deduci et ex libero servus fieri potest et commercium adipisci stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest :
Abbreviated transcription (Latin):
Estipui andi c⁊ ꝓmnten¬
di ctuo plures ue rei fĩ pos¬
sunt. stiplanctuta. si p̃oĩ
sor respondcat. spondeont
puta cum duob seꝑatim
stipulantibo ꝓmissor res¬
pondeat. utriq ur̃mdare
spondeo. Nam si prius ti¬
cio spopond̾it drinde alio
introgante spondeat. alia
atq ałia crit obligo. nec
creduntꝰ duo rei stipulã¬
di cẽ. ¶Ouo plures ne rei
ꝓmittenti ita fiunt. Om¬
cui quinq aureos dare
spondes: Osei cosõ .u. au
reos dare spondes: respon
debitum accipiendo uialt
alius pure. alius incliem

Expanded text:
stipulandi et promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post sor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius Titio spoponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipulandi esse. duo pluresve rei promittendi ita fiunt:‘ Maevi, quinque aureos dare spondes? Sei, eosdem quinque aureos dare spondes? ’ responddebitum accipiendo vel alalius pure, alius in diem
Abbreviated transcription (Latin):
da socictate alit̾ ꝯũenit.
¶Item si ant rei cont̾ita son¬
etas : ⁊ finis negõ imposi¬
tus c̃ finitur socictas ¶P¬
nbũcatõne qͦ distrahi so
centur. nam cum incilo¬
cum alius succectit. ꝓm
ex sociis mole debiti p̾gra¬
natus bonis suis cesserit
cant in socictate noua ur̃
incipe socictas. ¶ Sons
soci utrum eo noĩe trnte
neatur ꝓ socii accone siqd

Expanded text:
da societate aliter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi soccentur: nam cum in eius locum alius succedit, pro ex sociis mole debiti praegravatus bonis suis cesserit tiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio action
Abbreviated transcription (Latin):
atcum aliquis reninca¬
uit sccietati souit societaᷤ
hoc renunciai̾t sccictati
ut obueniens. iliquad iu¬
crum solus sxat. nelutisi
totoꝵ bonoꝵ socius cum
ib anquo heres eet relict
inroc renuciau̾it societati
ut ixrectitatẽ solus uicri

Expanded text:
at cum aliquis renuntiaverit societati, solvitur societas. hoc renuntiaverit societati ut obveniens aliquod lucrum solus habeat, veluti si totorum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renuntiaverit societati ut hereditatem solus lucr
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ualuit contͣsensit. Quia
sepe quordam ita p̃niosa ẽ
opa insocietate: ut cos ius¬
tum sit. menori ꝯ cutone
insocictatẽ ad mitti. Nam
enta coire posse societatem
nõ aubitat᷑ ut alt̾ pectũtã
conferat.ait̾ nõ cõterat.e
tñ iucrũ int̾cos comune
sit. qr seꝑt oꝑa aucuiꝰ ꝓpe¬

Expanded text:
evaluit, contra sentit, quia saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam conferat, alter non conferat et tamen lucrum inter eos commune sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nichominꝰ magis nboꝵ
gradum nastiscunt᷑ ꝙ ĩo
sit placuit qr iniqum er¬
at cẽ in pot̾ate pris ad op¬
tu ad quos bona nat᷑at¬
utrum ad lib̾os ulad ag
turales. Naturales nam

Expanded text:
o magis liberorum gradum nanciscuntur: quod ideo sic placuit, quia iniquum erat esse in potestate patris adoptivi, ad quos bona naturutrum ad liberos eius an ad quam naturales. nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃ct fiat. ¶ at hñ quiem¬
ancipati ap̾. nente mado¬
ptõnem sededint nõ. ad¬
mittit᷑ id bona natura¬
is moreret᷑ madoptina fi¬
milia fuissent. Nam uiuo
co emantipati ab ad op¬
tiuo pre ꝑinde ad mittũt
ad bona nat᷑atis ꝓris acsi
emancipati ab ipo cẽnt
nec uniqmĩ ad optiua fi¬
milia funssent. et cõueni¬
tinet extraneoꝵ loco ẽẽ in¬
cipiunt post mor̾te̾ uero
naturalis pris emancipa¬
tum ad hunc eq exͣncor
loco sunt ⁊ qͣntum. ad bo¬

Expanded text:
 fiat. At hi, qui emancipati a parente in adoptionem se dederunt, non admittuntur ad bona naturais moreretur in adoptiva familia sint. nam vivo eo emancipati ab adoptivo patre perinde admittuntur ad bona naturalis patris, ac si emancipati ab ipso essent nec umquam in adoptiva familia fuissent: et convenitinet, extraneorum loco esse incipiunt. post mortem vero naturalis patris emancipatum ad hunc aeque extraneorum loco fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ ei ut tñdentis esti¬
matoe̾ caueat cũ de fĩdens¬
sore si intͣtempꝰ ꝙ eidatũ
ẽ nõ restituss ¶ et si urdi¬
tas petĩt᷑a eẽt cad̾ circa fru¬
ctus int̾ueniñt q̃diximꝰ
intͥucmire ĩsinguiarum

Expanded text:
dum est ei, ut tamen de litis aestimatione caveat cum fideiussore, si intra tempus quod ei datum est non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus interveniunt quae diximus intervenire in singularum
Abbreviated transcription (Latin):
i añt rescͥpserunt exhiis
unt posse fidi cõmissum
ieti. si appareat cum qui
postea tm̃ fecerat. aiolim¬
Posserat nõ recesfisse. Co¬
cliciuis aut̃ ixrectitas ñ:
trst ne confundatur ius
testamentor ⁊ coticilor
eudeo nec exheredatõ scri¬
bi. clirecto. aut̾ hxrectitas
codicillis nr dari neq ad¬
imi potest. Namꝑtid̃i cõ¬
missum hxrectitas codicu¬
lis iure reimq̃nit᷑ nec con¬
cuconem hrci instituto ĩ¬
cocticilis. idict n subiti

Expanded text:
inus rescripserunt, ex his unt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecerat a volunpresserat non recessisse. Codicillis autem hereditas neque test, ne confundatur ius testamentorum et codicillorum, et ideo nec exheredatio scribi. directo autem hereditas codicillis neque dari neque adimi potest: nam per fideicommissum hereditas codicillis iure relinquitur. nec condicionem heredi instituto codic