comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione in extremũ discrimen cartisman¬
duã adduxit. Tum petita a ro ͫ praesidia
& cohortes alȩꝙ nr̃ȩ uariis proeliis exemer̃
tñ periculo reginam regnũ uenusio bellũ
nobis relictũ. Turbata ꝑ eoidẽ dies ger¬
mania de secordia ducum seditione Reyio¬
num externa in ptidia sociali prope at¬
flicta roᷤ res id bellũ cum causis et
euentibus et .N. longius prouectum ẽ mox memo¬
rabimus. Mota est dacorũ gens nunꝙ̃ tida tũc
sine motu adducto e moe̾sia exercitu. Sed
prima rerũ quieti speculabantur ubi flagrar̃
italiã bello. cuncta inuicẽ hostilia accȩpere ex¬
pugnantis cohortiũ alaxũq hybernis utraꝙ̃
canubii ripa patiebant᷑. Ianq castra legionũ
excindere parabant ni mucianus letã legi¬
onẽ opposuiss& cremonensis uictoriegnarus
ac ne externa molle utrinq ingrueret
si diacũs germanusq diuersi ĩupissent. Ad
monȩ interim transegimus Fontetus agrip¬

Expanded text:
tione in extremum discrimen Cartimantione in extremum discrimen Cartimanduam adduxit. tum petita a Romanis praesidia. et cohortes alaeque nostrae variis proeliis, exemere tamen periculo reginam; regnum Venutio, bellum nobis relictum. Turbata per eosdem dies Germania, et socordia ducum, seditione legionum, externa vi, perfidia sociali prope adflicta Romana res. id bellum cum causis et eventibus etenim longius provectum est mox memorabimus. mota et Dacorum gens numquam fida, tunc sine metu, abducto e Moesia exercitu. sed prima rerum quieti speculabantur: ubi flagrare Italiam bello, cuncta in vicem hostilia accepere, expugnatis cohortium alarumque hibernis utraque Danuvii ripa potiebantur. iamque castra legionum excindere parabant, ni Mucianus sextam legionem opposuisset, Cremonensis victoriae gnarus, ac ne externa moles utrimque ingrueret, si Dacus Germanusque diversi inrupissent. adfmonae interim transegimus. Fonteius Agrip
Abbreviated transcription (Latin):
ditus erga uitelliũ uespasianũ tauorq illic
secundȩ legionis ac laudio prȩpositus & bel¬
lo claxus egerat non sine motu adiũxit coe¬
terarũ in quibus plaeriq centuriones ac mi¬
lites a uitellio prouecti experti iã prĩcipẽ
mutabant. Ea discordia de crebris belli ciui¬
lis xumoribus pritãni substulere aiõs aucto¬
re uenusio qui suꝑ insitã terociã ee xoͣͫ. no¬
minis odiũ propriis in chartiş mandũã regi¬
nam stimulis accendebatur. Cartismandua
brigantibus impitabat pollens nobilitate &
auxerat potentia postꝙ captum ꝑ dolũ rege
carataco in struxisse triumphũ claudii cae¬
saris uidebat᷑. inde opes & rerũ secundaꝵ
luxus spreto uenusio. Is tuit maritus ar¬
migerũ eius & locatũ in matrimoniũ re¬
ꝯnumꝙ accoepit. Concussa statim flagitio
domus pro marito studia ciuitatis adulte
citis aͦuxiliis simul ipsorũ brigantũ detec¬

Expanded text:
ditus erga Vespasianum favor, quod illic ditus erga Vespasianum favor, quod illic secundae legioni a Claudio praepositus et bello clarus egerat, non sine motu adiunxit ceterarum, in quibus plerique centuriones ac milites a Vitellio provecti expertum iam principem anxii mutabant. Ea discordia et crebris belli civilis rumoribus Britanni sustulere animos auctore Venutio, qui super insitam ferociam et Romani nominis odium propriis in Cartimanduam reginam stimulis accendebatur. Cartimandua Brigantibus imperitabat, pollens nobilitate; et auxerat potentiam, postquam capto per dolum rege Carataco instruxisse triumphum Clau- dii Caesaris videbatur. inde opes et rerum secundarum luxus: spreto Venutio is fuit maritus armigerum eius Vellocatum in matrimonium regnumque accepit. concussa statim flagitio domus: pro marito studia civitatis, pro adcitis auxiliis, simul ipsorum Brigantum defec
Abbreviated transcription (Latin):
ensem coloniã c laustra maris praesidio
tuebatur eo grauior auctor ꝙ paulino pa¬
tria forũ Iulii es honos apriđ praetorianos
quorũ quondam tribunus tuerat. ipsiq
pagani fauore municipali & future potẽ¬
tie spe iuuar̃ partes admtebant᷑. quae
ubi paratu firma & aucta rumore apud
uarios uitellianorũ aĩos increbuere. fabi¬
us ualens cũ quatuor speculatorib & trib
amicis totidem centurionib ad naues reg¬
ditur mature coeteriq remanere & in
uerba uespasiani adigi uolentibus auctor¬
fuit. Coeterũ ut mare tutius ualenti ꝙ
littora aut urbes ita futuri ambiquus &ma¬
gis quid uitard ꝙ cui tider& dertus auer.¬
sa tempestate stõetadas massiliensiũ affert᷑
oppressere capto ualente cuncta ad uictores
opes Conuersa initio ꝑ hispaniã prima adiu¬
trice legionũ ortoq memoria othonis infen¬
la uitellio decimã quoq ac sextam traxit
nec gallie cunctabantur & britãniam in¬

Expanded text:
ensem coloniam, claustra maris, praesidio ensem coloniam, claustra maris, praesidio tuebatur, eo gravior auctor, quod Paulino patria Forum Iulii et honos apud praetorianos, quorum quondam tribunus fuerat, ipsique pagani favore municipali et futurae potentiae spe iuvare partis adnitebantur. quae ut paratu firma et aucta rumore apud varios Vitellianorum animos increbruere, Fabius Valens cum quattuor speculatoribus et tribus amicis, totidem centurionibus, ad navis regreditur; Maturo ceterisque remanere et in verba Vespasiani adigi volentibus fuit. ceterum ut mare tutius Valenti quam litora aut urbes, ita futuri ambiguus et magis quid vitaret quam cui fideret certus, adversa tempestate Stoechadas Massiliensium insulas oppressere. Capto Valente cuncta ad victoris opes conversa, initio per Hispaniam a prima Adiutrice legione orto, quae memoria Othonis infensa Vitellio decimam quoque ac sextam traxit. nec Galliae cunctabantur. et Britanniam in
Abbreviated transcription (Latin):
& germanie gentes nouũq bellũ cier&
Digresso ualente trepidosq ariminũ te¬
nebant cornelius tuscus admoto exer¬
citu & missis ꝑ proxima locorũ libur¬
mas tera marĩq circũuenit. Sccupat
plana umbrie. & quia picenus ager hadria
alluitur. omĩs q talia inter uespãsianũ ac
uitelliũ apenins iugis diuidebat᷑. Fabius
ualens esuni pisano segnitia maris aut ad¬
uersante uento portu herculis moneci de¬
pellitur aut procul inde agebat Marius ma¬
turus alpiũ maritimarũ procurator fidus
uitellio cuius sacm cunctis circa hostibus nõ¬
dũ exuerat. His ualentẽ comiter excoeptũ
ne galliã narbenensem temere mgrederet᷑
mon̾endo ter̾uit simul coeteroru fide me¬
tu intacta. Nanq orrcũuectus ciutates pro¬
curator ualerius paulinus strenuus militiȩ
& uespasiano añ tertunã amicus in uerba
eius adegerat. concitis om̃ibus ꝗ auctorati
a uitellio bellũ sponte sumebant. foroiuli¬

Expanded text:
et Germaniae gentis novumque bellum cieret. et Germaniae gentis novumque bellum cieret. Digresso Valente trepidos, qui Ariminum tenebant, Cornelius Fuscus, admoto exercitu et missis per proxima litorum Liburnicis, terra marique circumvenit: occupantur plana Vmbriae et qua Puitur, omnisque Italia inter Vespasianum ac Vitellium Appennini iugis dividebatur. Fabius Valens e sinu Pisano segnitia maris aut adversante vento portum Herculis Monoeci depellitur. haud procul inde agebat Marius Maturus Alpium maritimarum procurator, fidus Vitellio, cuius sacramentum cunctis circa hostilibus nondum exuerat. is Valentem comiter exceptum, ne Galliam Narbonensem temere ingrederetur, monendo terruit; simul ceterorum fides metu infracta. Namque circumiectas civitates procurator Valerius Paulinus, strenuus militiae et Vespasiano ante fortunam ami- cus, in verba eius adegerat; concitisque omnibus, qui exauctorati a Vitellio bellum sponte sumebant, Foroiuli
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑnatus quod inter ancipitia deterimũ ẽ.
dum sequitur nec ausus est satis prouidit.
Missis ad uitelliũ lr̃is auxiliũ postulat. uener̃
tres cohortes cum ala britãnica neq ad tal¬
lendũ aptus nuõs neq ad penetrandum Sed
ualens ne in tanto quidem discrimine in¬
famia caruit. quo minus rapere illicitas uo¬
luptates adulteriis ac stupris polluer hespitũ
domiis crederetur. Aderant uis ac pecunia
& ruentis fortuȩ nouissima libido ad¬
uentu demũ peditum equitũq & praui¬
tas consilii patuit quia nec nadere ꝑ hos¬
tes tam parua manu poterat & si fidissi¬
ma foret nec integrã tidẽ attulerant.
udor tam̃ & pñtis ducis reuerentia hor¬
tabatur aut dinturna uincula apud aui¬
dos ꝑiculorum & dedecoris securos. Eo me
to pugne cremonensis euentu nõ ignauũ
& si peruenisl& ateox ꝯsiliũ init᷑ ut
arreptis nauib in quancũq partẽ Nar¬
bonensis promĩcie egressus &e exercitus

Expanded text:
aspernatus, quod inter ancipitia deterrimum est, aspernatus, quod inter ancipitia deterrimum est, dum media sequitur, nec ausus est satis nec providit. Missis ad Vitellium litteris auxilium postulat. venere tres cohortes cum ala Britannica, neque ad fallendum aptus numerus neque ad penetrandum. sed Valens ne in tanto quidem discrimine infamia caruit, quo minus rapere inlicitas voluptates adulteriisque ac stupris polluere hospitum domus crederetur: aderant vis et pecunia et ruentis fortunae novissima libido. adventu demum peditum equitumque pravitas consilii patuit, quia nec vadere per hostis tam parva manu poterat, etiam si fidissima foret, nec integram fidem attulerant; pudor tamen et praesentis ducis reverentia morabatur, haud diuturna vincla apud pavidos periculorum et dedecoris securos. eo metto pugnae Cremonensis eventu non ignavum et, si provenisset, atrox consilium iniit, ut arreptis navibus in quamcumque partem Narbonensis provinciae egressus Gallias et exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
iactauit. Bleso suꝑ claritatẽ nataliũ de
elegantiã morũ tidei obstinatio fuit integs
quoq rebus a ceciña ac primorib parttũ
iam uitelliũ asꝑnantib ambitus abnuere
ꝑseuerauit factus inturbidus nulliu repẽ¬
tini honoris adeo nõ principatus appetens¬
ut parũ effugerat ne dignis crederetur.
F abius interim ualens multo ac molli ꝯcu¬
binaxũ spadonũq agmine segnius ꝙ ad
bellũ incedens prodit᷑am a lucilio basło ra-¬
uẽnãtem classem pernicibus nũtiis accoepͭ
et si coeptum iter proꝑass& nutantẽ cecĩ¬
nam ꝑuenire aut ante discenen pugne
asseꝗ legiones potuissee. nec deerãt ꝗ mo¬
nerent᷑ ut cum tidissimis ꝑ occultes̃ tra¬
mites uitata Rauena hostiliã cremonã¬
ne perger&. Aliis placebat actis ex
Urbe praetoriis cohortibus ualida manu ꝑru¬
pere. ipse inutili cunctatione agendi tp̃a cõ¬
sultando consumpsit mox utruq ꝯsiliũ

Expanded text:
iactavit. Blaeso super claritatem natalium et iactavit. Blaeso super claritatem natalium et elegantiam morum fidei obstinatio fuit. integris quoque rebus a Caecina et primoribus partium iam Vitellium aspernantibus ambitus abnuere perseveravit. sanctus, inturbidus, nullius repentini honoris, adeo non principatus adpetens, parum effugerat ne dignus crederetur. Fabius interim Valens multo ac molli concubinarum spadonumque agmine segnius quam ad bellum incedens, proditam a Lucilio Basso Ravennatem classem pernicibus nuntiis accepit. et si coeptum iter properasset, nutantem Caecinam praevenire aut ante discrimen pugnae adsequi legiones potuisset; nec deerant qui monerent ut cum fidissimis per occultos tramites vitata Ravenna Hostiliam Cremonamve pergeret. aliis placebat accitis ex urbe praetoriis cohortibus valida manu perrumpere: ipse inutili cunctatione agendi tempora consultando consumpsit; mox utrumque consilium
Abbreviated transcription (Latin):
proprio metu nec sui anxiũ sed pro trẽ
pro liberis frĩs preces lachxymasq attulus¬
se Frustea uespasianũ timeri quẽ tot
germanice legiones tot prouĩcis uixtute
ac maris arceat in urbe ac sinu cauendũ hostẽ
Iunios antoniosq auos iactantẽ qui se scirpe
imꝑatoria comem ac magniticũ militib ostẽ¬
tet. uersas illuc onĩm mentes dum uitellius
amicorũ inimicoꝵq negligens touet emulũ
principis labores e ꝯuiuis prospectantẽ red¬
denda pro in tempestiua la etitia moestã ac
funebrem noctem qua sciat de sentiat uiue¬
re uitelliũ & imꝑare & siquid tato accidat
filiũ hr̃e. Trepid̾anti inter scelus metumq
ne dilata blesi mors maturã ꝑniciẽ palam
iussa atrocẽ inuidiã terr& placuit ueneno
crassari. Addidit facinori fidem nobili gau¬
dio blesum uisendo qui de audita saeuissi.¬
ma uitellii uox quase ipsa .n. uerba rete¬
ram pauisse oculas spectata inimici morte

Expanded text:
proprio metu nec sui anxium, sed pro fratre, proprio metu nec sui anxium, sed pro fratre, pro liberis fratris preces lacrimasque attulisse. frustra Vespasianum timeri, quem tot Germanicae legiones, tot provinciae virtute is arceat: in urbe ac sinu cavendum hostem, Iunios Antoniosque avos iactantem, qui se stirpe imperatoria comem ac magnificum militibus ostentet. versas illuc omnium mentis, dum Vitellius amicorum inimicorumque neglegens fovet aemulum principis labores e convivio prospectantem. reddendam pro intempestiva laetitia maestam et funebrem noctem, qua sciat et sentiat vivere Vitellium et imperare et, si quid fato accidat, filium habere. Trepidanti inter scelus metumque, ne dilata Blaesi mors maturam perniciem, palam iussa atrocem invidiam ferret, placuit veneno grassari; addidit facinori fidem notabili gaudio, Blaesum visendo. quin et audita est saevissima Vitellii vox qua se ipsa enim verba referam pavisse oculos spectata inimici morte
Abbreviated transcription (Latin):
Uno die & ante fuerat caninius rebitus .c.
Caesare dictatore cũ belli ciuilis praemia
festinarentur nota per eos dies Iunii blesi
mors de tama fuit / de qua sie accoepimus.
Graui corporis morbo aeger uitellius seruili¬
anis ortis tuerim uicino sita collucere per
noctem crebris lum̃ibus aĩaduertit sciscitãti
causam apud cecĩnam tuscum epulari mł¬
tos praecipuũ honore iumũ blesum nũtiat᷑.
Coetera in maius de apparatu & solitis in
lascuuã aĩs. nec defuere qui ipsum tuscum
&alios sed criminosum blesum incusar&
quod aegro principe laetos dies ager&. ubi as¬
peratum uitelliũ & posse blesum ꝑuerti la-¬
tis patuit iis qui principum offensas acriter
speculantur. datȩ Lucio uitellio delatois
partes. ille infensus bleso emulatione pra
ua ꝙ eum om̃i dedecore maculosum egre¬
giã fama anterbat cubiculũ Imꝑatoris re¬
serat filiũ eius sini complexis &e genib
octidens causam contusionis quaerẽti nõ se

Expanded text:
uno die et ante fuerat Caninius Rebilus C. uno die et ante fuerat Caninius Rebilus C. Caesare dictatore, cum belli civilis praemia festinarentur. Nota per eos dies Iunii Blaesi mors et famosa fuit, de qua sic accepimus. gravi corporis morbo aeger Vitellius Servilianis hortis turrim vicino sitam conlucere per noctem crebris luminibus animadvertit. sciscitanti causam apud Caecinam Tuscum epulari multos, praecipuum honore Iunium Blaesum nuntiatur; cetera in maius, de apparatu et solutis in lasciviam animis. nec defuere qui ipsum Tuscum et alios, sed criminosius Blaesum incusarent, quod aegro principe laetos dies ageret. ubi asperatum Vitellium et posse Blaesum perverti satis patuit iis qui principum offensas acriter speculantur, datae L. Vitellio delationis partes. ille infensus Blaeso aemulatione prava, quod eum omni dedecore maculosum egregia fama anteibat, cubiculum imperatoris reserat, filium eius sinu complexus et genibus accidens. causam confusionis quaerenti, non se
Abbreviated transcription (Latin):
bem reuectus frequenti ꝯione pietatẽ mili¬
tum laudibus cumulat᷑. Publiũ sabinum
praetorii praetectum ob amicitiã cecinne
uinciri iub& substituto m loco eius alpheno
uaro. Mox senatum composita in magniti¬
centiã oxõe allocutus exquisitis patrit᷑ adu¬
lationibus attollit. Initiũ atrocis i ceciña
sententiȩ ab uitellio factum dem coeteri
latus amicũ prodiss& uelut pro uitellio cõ-¬
querentes suũ dolorẽ proferebãt. Nulla ĩ
drõe cuiusꝙy erga flauianos duceg optrectatio
erxorẽ im̃prudentiãq exercitim̃ in eulpãtes¬
U espasiam nomen suspecti & uitabundi circum ibãt.
N ec defuit qui unũ ꝯsulatus diẽ is enĩ in locũ Ce
cinȩ supererat magno cum irrisu tribuentis ac¬
cipientisq blandiretur. p̃ꝵ. Kãł. nouembris
roscius regulus miit eurauitꝙ. Ad notabant
periti numꝙ̃ antea nõ abrogato magistratu
neq lege lãta. aliũ subuectum. Nam consul

Expanded text:
bem revectus frequenti contione pietatem milibem revectus frequenti contione pietatem militum laudibus cumulat; Publilium Sabinum praetorii praefectum ob amicitiam Caecinae vinciri iubet, substituto in locum eius Alfeno Varo. Mox senatum composita in magnificentiam oratione adlocutus, exquisitis patrum adulationibus attollitur. initium atrocis in Caecinam sententiae a L. Vitellio factum; dein ceteri latus amicum prodidisset, velut pro Vitellio conquerentes, suum dolorem proferebant. nulla in oratione cuiusquam erga Flavianos duces obtrectatio: errorem imprudentiamque exercituum culpantes, Vespasiani nomen suspensi et vitabundi circumibant, nec defuit qui unum consulatus diem is enim in locum Cae- cinae supererat magno cum inrisu tribuentis accipientisque eblandiretur. pridie kalendas Novembris Rosius Regulus iniit eiuravitque. adnotabant periti numquam antea non abrogato magistratu neque lege lata alium suffectum; nam consul
Abbreviated transcription (Latin):
in galliã iuliũ calenũ tribunũ ĩ germanla
Alpiũ montanũ praefectum cohortis ꝙ hic treuir
calenus eduus uterq uitelliani fuerat osten¬
tui misere simul transitus alpium praesidi¬
is occupati sus pecta germonia tanꝙ̃ in auxi¬
liũ uitellii accingeretur. Ac uitellius prott̃o
cecĩne cum fabium ualentem pauos post die¬
bus ad bellum impuliss& curis luxũ optende¬
bat nõ parare arma nõ alloquio exercitioq
militẽ firmare. nõ more uulgi agere seđ
uinbraculis hortorũ abditus ut ignaua aĩalia
quibus si cibum suggeras iacent torpentq
Praeterita instantia futura pari obliuione di¬
dimiserat. Atq illũ in nemore aricino de¬
sidem & marcentem proditio Lucilii bassi
ac derectio e lassis rauenatis pertulit nec
multo post de cecĩna affertur mixtus de¬
gaudio dolor & desciuisse & ab exercitu
uictum plus apud secordẽ auim laetitia ꝙ̃
cura ualuit multa cũ exultatione in ur¬

Expanded text:
in Galliam Iulium Calenum tribunum, in Germaniam in Galliam Iulium Calenum tribunum, in Germaniam Alpinium Montanum praefectum cohortis, quod hic Trevir, Calenus Aeduus, uterque Vitelliani fuerant, ostentui misere. simul transitus Alpium praesidiis occupati, suspecta Germania, tamquam in auxilium Vitellii accingeretur. At Vitellius profecto Caecina, cum Fabium Valentem paucis post diebus ad bellum impulisset, curis luxum obtendebat: non parare arma, non adloquio exercitioque militem firmare, non in ore vulgi agere, sed umbraculis hortorum abditus, ut ignava animalia, quibus si cibum suggeras, iacent torpentque, praeterita instantia futura pari oblivione dimiserat. atque illum in nemore Aricino desidem et marcentem proditio Lucilii Bassi ac defectio classis Ravennatis perculit; nec multo post de Caecina adfertur mixtus gaudio dolor et descivisse et ab exercitu vinctum. plus apud socordem animum laetitia quam cura valuit. multa cum exultatione in ur
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus gallos trans padum agentes de siqͣ
alia uis ꝑ alpes ruerde. igitur nũo colono¬
rum oportunitate fluminũ ubere añexu
ꝯnubiis q gentiũ adoleuit. Floruitq bellis
tonius pudore flagitii crebescente inuidia
dixit ne quis cremonensem captiuũ deti¬
ner& ir̃itamq praedã militibus effecerat
consensu Italie emptionẽ taliũ mancipioꝵ
asꝑnantes occidi cępere. quod ubi enotuit
a propinquis actinbusq occulte redimebã¬
tur. Mox rediit cremonem reliquus populꝰ
reposita tora templaq munificentia munici¬
pum &e uespasianus hortabant᷑. Coeterum
adsidere sepulte urbis ruinis noxia tabo
humus ante diu ꝑmisit ad tertiũ lapidẽ
progressi uagos pauentesq uitellianos sua
quaeq apud signa componunt de uicte le¬
giones ne manente ad huc cuuili bello am¬
bigue agerent ꝑ illyricũ disperiȩ in bri-¬
taniam inde de hispanias nuntios famãq

Expanded text:
adversus Gallos trans Padum agentis et si qua adversus Gallos trans Padum agentis et si qua alia vis per Alpis rueret. igitur numero colonorum, opportunitate fluminum, ubere agri, adnexu conubiisque gentium adolevit floruitque, bellis tonius pudore flagitii, crebrescente invidia, edixit ne quis Cremonensem captivum detineret. inritamque praedam militibus effecerat consensus Italiae, emptionem talium mancipiorum aspernantis: occidi coepere; quod ubi enotuit, a propinquis adfinibusque occulte redemptabantur. mox rediit Cremonam reliquus populus: reposita fora templaque magnificentia municipum; et Vespasianus hortabatur. Ceterum adsidere sepultae urbis ruinis noxia tabo humus haud diu permisit. ad tertium lapidem progressi vagos paventisque Vitellianos, sua quemque apud signa, componunt; et victae legiones, ne manente adhuc civili bello ambigue agerent, per Illyricum dispersae. in Britanniam inde et Hispanias nuntios famamque,
Abbreviated transcription (Latin):
acta aetate foeĩas uilẽs ad praedã in ludi¬
briũ trahebant. ubi adulta uirgo aut
forma conspicuus quis incidiss& in ma¬
nibusq rapientiũ duuilsugs ipsos postremo
direptores in mutuã pernitiem agebat.
dum pecuniã uel grauia auro temploꝵ
dona sibi quisq trahũt maiore aliorum
ui truncabantur. quidã obuam asꝑnati
uerberib tormentisq dñoꝵ abdita sorui¬
tari de fossa eruere faces in manibis
quas ubi praedã egesserãt inacuas
domos & inania templa lasciuiã iaculabantire ut¬
quae exercitu uario linguis moribus cui eiues
socii externi interessent diuerse cupidines
& aliud cuiq tas nequicꝙ illicitum ꝑ quatri¬
diuĩ. Cremona suffecit cum oĩa sacra pro¬
phanaq in igne considerent solum meticis
templa stecit ante moenia loco seu numine
detensum. Hic exitus Cremonȩ año ducẽ¬
tesimo octogesimo sexto a primordio sui
ingruente in Italiã hãnbale propugnaculũ

Expanded text:
acta aetate feminas, vilis ad praedam, in ludiacta aetate feminas, vilis ad praedam, in ludibrium trahebant: ubi adulta virgo aut quis forma conspicuus incidisset, vi manibusque rapientium divulsus ipsos postremo direptores in mutuam perniciem agebat. dum pecuniam vel gravia auro templorum dona sibi quisque trahunt, maiore aliorum vi truncabantur. quidam obvia aspernati verberibus tormentisque dominorum abdita scrutari, defossa eruere: faces in manibus, quas, ubi praedam egesserant, in vacuas domos et inania templa per lasciviam iaculabantur; utque exercitu vario linguis moribus, cui cives socii externi interessent, diversae cupidines et aliud cuique fas nec quicquam inlicitum. per quadriduum Cremona suffecit. cum omnia sacra profanaque in igne considerent, solum Mefitis templum stetit ante moenia, loco seu numine defensum. Hic exitus Cremonae anno ducentesimo octogesimo sexto a primordio sui. sulibus, ingruente in Italiam Annibale, propugnaculum
Abbreviated transcription (Latin):
cacia urbane plebi iudicia uel ingenia petu¬
lantibus iurgiis in luxerant auxit inuidiã
editum illicꝰ a cec̃ĩna gladiatorũ spectacu¬
lum eademq rursus belli sedes & prebi¬
ti in acie uitellianis cibi cese quendam te.¬
miuĩ studio partiũ ad proeliũ progressȩ tẽ¬
pus quoq mercatus ditem alioꝗnꝰ coloniam
maiorũ opum spetiem complebat coeteri
duces in obicuro. Antoniũ fortuna famaq
ouĩm oculis expos uerat. Is balnea abluẽdo
cruore propere petit excoepta uox ẽ. cũ
teporẽ incusar&e statim futurũ ut incale¬
scerent uernile dictũ omem inuidiã in
eum uertit tanꝙ signũ incendendȩ cre¬
mone dediss& quȩ oĩa flagrabat. Quadra¬
ginta armatorũ milia reupere calonum
Lixarũq amplior nũs &in libidinẽ ac se¬
uitiã coruptior nõ dignitas non aetas pro¬
tegebat quo minus stupra caedibus caedes
stupris miscerentur grandȩ uos seneo ex¬

Expanded text:
cacia urbanae plebis ingenia, petucacia urbanae plebis ingenia, petulantibus iurgiis inluserant. auxit invidiam editum illic a Caecina gladiatorum spectaculum eademque rursus belli sedes et praebiti in acie Vitellianis cibi, caesae quaedam feminae studio partium ad proelium progressae; tempus quoque mercatus ditem alioqui coloniam maiore opum specie complebat. ceteri duces in obscuro: Antonium fortuna famaque omnium oculis exposuerat. is balineas abluendo cruori propere petit. excepta vox est, cum teporem incusaret, statim futurum ut incalescerent: vernile dictum omnem invidiam in eum vertit, tamquam signum incendendae Cremonae dedisset, quae iam flagrabat. Quadraginta armatorum milia inrupere, calonum lixarumque amplior numerus et in libidinem ac saevitiam corruptior. non dignitas, non aetas protegebat quo minus stupra caedibus, caedes stupris miscerentur. grandaevos senes, ex
Abbreviated transcription (Latin):
circum teterãt uictores & primo ingerebãt
probra intendebant ictus. mox ut p̃beri
ora ꝯtumeliis de posita omi terocia cũcta
uicti patiebantur. subit recordatio illos ẽẽ
qui miꝑ bebriaci uictorie tempassent. sed
ubi ceciña praetexta lictoribq insignis di¬
mota turba consul incessit ex arsere uic¬
tores superba in saeuitia quẽ adeo inuisa
icelera sunt & perfidiã obiectabãt. obsti¬
tit antonius datis detenioribus ad uespali¬
anũ dimisit. ꝑlebs interim cremonensiũ
inter armatos ꝯflictabant̾ nec procul cae¬
de aberant cum precibus ducũ mitigatꝰ
est miles & uocatos ad ꝯcionẽ antonilis al¬
loquitur. Magnifice uictores uictos elem̃¬
ter de cremona in neutrũ exerctus p̃¬
ter incitã praedandi cupidinẽ uetere
odio ad excidiũ cremonensiũ incubuit.
iiusse partes uitellianas othonis qͦ bello
credebantur. Mox tertiadecimanos ad extru¬
endum amphitheatrũ relicdos ut sunt pro¬

Expanded text:
circumstiterant victores et primo ingerebant circumstiterant victores et primo ingerebant probra, intentabant ictus: mox, ut praeberi ora contumeliis et posita omni ferocia cuncta victi patiebantur, subit recordatio illos esse qui nuper Bedriaci victoriae temperassent. sed ubi Caecina praetexta lictoribusque insignis, dimota turba, consul incessit, exarsere victores: superbiam saevitiamque adeo invisa scelera sunt, etiam perfidiam obiectabant. obstitit Antonius datisque defensoribus ad Vespasianum dimisit. Plebs interim Cremonensium inter armatos conflictabatur; nec procul caede aberant, cum precibus ducum mitigatus est miles. et vocatos ad contionem Antonius adloquitur, magnifice victores, victos clementer, de Cremona in neutrum. exercitus praeter insitam praedandi cupidinem vetere odio ad excidium Cremonensium incubuit. iuvisse partis Vitellianas Othonis quoque bello credebantur; mox tertiadecimanos ad extruendum amphitheatrum relictos, ut sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
propugnatores deturbant iã legionẽ in testu¬
dine glomerant & alii saxa tela incutie¬
bant cͦũ languescerẽt paulatim uitellianoꝵ
animi ut quͦis ordine anteibat. Caedere
fortune ne cremona quoq excisa nulla
ultra uenia om̃ĩsq ira uicboris nõ in uuil¬
gus inops ied in tribunos centurioneq ubi
futuri socors & ignobilitate tutior praestabat
uagi per uias in domibus abditi pacem ne tũ
quidem orabant cum bellũ potiussent. pri¬
mores cartrorũ nomĩ atq imagines uitellis
amoliuntur catenas cecine nam & tũc uic¬
tus erat exoluũt orantq ut cause suae
deprecantur assistat asꝑnantẽ tumentẽq
lacheymis fatigant extremũ malorũ tot
tortissimi uiri proditoris opem inuocantes
mox uelamenta de intulas pro muris ostẽ¬
tant. cum antonius inhiberi tela iussuss&
signa aquilasq extulere. Moestum iner¬
mũ agmen deiectis in terxã oculis seq̃ bat᷑

Expanded text:
propugnatores deturbant. Iam legiones in testupropugnatores deturbant. Iam legiones in testudinem glomerabantur, et alii tela saxaque incutiebant, cum languescere paulatim Vitellianorum animi. ut quis ordine anteibat, cedere fortunae, ne Cremona quoque excisa nulla ultra venia omnisque ira victoris non in vulgus inops, sed in tribunos centurionesque, ufuturi socors et ignobilitate tutior perstabat: vagi per vias, in domibus abditi pacem ne tum quidem orabant, cum bellum posuissent. primores castrorum nomen atque imagines Vitellii amoliuntur; catenas Caecinae nam etiam tunc vinctus erat exolvunt orantque ut causae suae deprecator adsistat. aspernantem tumentemque lacrimis fatigant, extremum malorum, tot fortissimi viri proditoris opem invocantes; mox velamenta et infulas pro muris ostentant. cum Antonius inhiberi tela iussisset, signa aquilasque extulere; maestum inermium agmen deiectis in terram oculis sequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
omes auctores constat. ISin uallum egressus
deturbatis qui resisterent conspicuus manu
ac uoce capta castra ꝯclamauit. coeteri tre¬
pidis iam uitellianis seq e uallo prȩcipitãtib
perxupere completurũ caede quantũ inter
castra murosq uacuũ fuit. Ac xursus noua
laborũ facies ardua urbis moenia saxeȩtur¬
res ferrati portarũ obiices uibrans tela mi¬
les trequens obi trictusq uitellianis partibus
Cremonensis populus magna pars Italiȩ magͣ¬
pars italiȩ stato in eosdem dies marcatus cõ¬
gregata. quod defensoribiss auxiliũ ob multi¬
tudinem oppugnantibus incitamentũ ob pre¬
dam erat. Rap̾i ignes antonius interiq ame¬
nissimis extra urbẽ aedificiis iub& si recũ
damno suarũ Cremonenses ad imitandũ tra¬
herentur. propinqua muris tecta & altitu¬
dinẽ moeniũ eꝑressa fortissimo quoq mili¬
te compl&. Illi trabibus tegulisq ee tacibiis

Expanded text:
omnis auctores constat. is in vallum egressus, omnis auctores constat. is in vallum egressus, deturbatis qui restiterant, conspicuus manu ac voce capta castra conclamavit; ceteri trepidis iam Vitellianis seque e vallo praecipitantibus perrupere. completur caede quantum inter castra murosque vacui fuit. Ac rursus nova laborum facies: ardua urbis moenia, saxeae turres, ferrati portarum obices, vibrans tela miles, frequens obstrictusque Vitellianis partibus Cremonensis populus, magna pars Italiae stato in eosdem dies mercatu congregata, quod defensoribus auxilium ob multitudinem, obpugnantibus incitamentum ob praedam erat. rapi ignis Antonius inferrique amoenissimis extra urbem aedificiis iubet, si damno rerum suarum Cremonenses ad mutandam fidem traherentur. propinqua muris tecta et altitudinem moenium egressa fortissimo quoque militum complet; illi trabibus tegulisque et facibus
Abbreviated transcription (Latin):
creuerim nisi ꝙ neq antonius neq hormi¬
us a tama uitaq qualus pessimo tlagitio de¬
generauere. Non iam sanguis neq uulnera
morabantur quin subruerent uallum qua¬
dinẽ scandentes prensarent hostiũ tela bra¬
chiaq integris cũ sauciis. seĩanimes cũ ex¬
pirantib uoluũtur uaria pereuntiũ tonna
& om̃i imagine mortiũ. Ace̾rimũ tertiȩ sep¬
tuȩq legionũ certamen & dux antomꝰ
cum delectis auxiliaribus eodẽm incubue¬
rat obstinatos inter se cum subsister̃ ui¬
telliani nequirẽt & suꝑ iactata tela testu¬
dine laberent᷑. ipiam pos tremo ualltam
in subeuntes propulere quȩ ut ad pñs disiec¬
to breniterq quos inciderat ita pĩnas ac pin¬
sũma ualli ruina sui traxit. Simul iuncta
turris ictibus saxoꝵ cessit. Qua septimani
dum nituntur tertianis cuneis securibus
gladiisq portam pertregit. primũ rerupis¬
se .e. uolusiũ tertiȩ legionis militẽ inter

Expanded text:
creverim, nisi quod neque Antonius neque Hormcreverim, nisi quod neque Antonius neque Hormus a fama vitaque sua quamvis pessimo flagitio degeneravere. non iam sanguis neque vulnera morabantur quin subruerent vallum quatam testudinem scandentes prensarent hostium tela brachiaque. integri cum sauciis, semineces cum expirantibus volvuntur, varia pereuntium forma et omni imagine mortium. Acerrimum tertiae septimaeque legionum certamen; et dux Antonius cum delectis auxiliaribus eodem incubuerat. obstinatos inter se cum sustinere Vitelliani nequirent et superiacta tela testudine laberentur, ipsam postremo ballistam in subeuntis propulere, quae ut ad praesens disiecit obruitque quos inciderat, ita pinnas ac summa valli ruina sua traxit; simul iuncta turris ictibus saxorum cessit, qua septimani dum nituntur cuneis, tertianus securibus gladiisque portam perfregit. primum inrupisse C. Volusium tertiae legionis militem inter
Abbreviated transcription (Latin):
uallum portasq legionibus attribuit ut discre¬
tos labor tortes ignauosq distinguera. atq ip¬
sa ꝯtemptione detoris accenderent᷑. proxiã
bebriacensi uiȩ tertiã septimãq sumpsere.
Deteriora ualli octaua ac septima claudiana
tertia decumanos ad Brixianã portã impe¬
tus tulit. Paulũ inde more dum & pro¬
ximis agris legiones dolabras d alii taltes
schalasq ꝯuectant cum elatis suꝑ capita scu¬
tis dema testudine succedũt romane utrĩq
arces pondera saxorũ pr uitelliani prouoluũt
disiectã flui tantẽq testudinẽ lanceis cuc̃tisq
socutant᷑. donec solute compages scutorũ ex¬
angues aut laceros pros ternerent multa cum
strage incesserat cunctatio insi duces tesso mi¬
litiꝰ & uelut ir̃itas ex hortatões abnuentiCre¬
monã monstrassent hormi ne id ingeniũ
ut messala traditũ an potior auctor sit .G.
plinius qui antoniũ incusat haud facile dis¬

Expanded text:
vallum portasque legionibus attribuit, ut discrevallum portasque legionibus attribuit, ut discretus labor fortis ignavosque distingueret atque ipsa contentione decoris accenderentur. proxima Bedriacensi viae tertiani septimanique sumpsere, dexteriora valli octava ac septima Claudiana; tertiadecimanos ad Brixianam portam impetus tulit. paulum inde morae, dum ex proximis agris ligones dolabras et alii falcis scalasque convectant: tum elatis super capita scutis densa testudine succedunt. Romanae utrimque artes: pondera saxorum Vitelliani provolvunt, disiectam fluitantemque testudinem lanceis contisque scrutantur, donec soluta compage scutorum exanguis aut laceros prosternerent multa cum strage. incesserat cunctatio, ni duces fesso militi et velut inritas exhortationes abnuenti Cremonam monstrassent. Hormine id ingenium, ut Messala tradit, an potior auctor sit C. Plinius, qui Antonium incusat, haud facile dis
Abbreviated transcription (Latin):
monã uenere nouũ & imensum occurrit.
O thoniano bello germanicus miles moenib cre¬
monensiũ castra sua castris uallũ inde circũ¬
iecerat. eaq munimenta rursus auxerat.
quorum aspectu hȩsere uictores incertis du¬
cibus quid iuberent. Incoepere oppugnatio¬
nem tessos ꝑ diem noctemq execcitũ ardu¬
um & nullo iuxta sublidio uix anceps sin
bebriacũ redirent in tolerabundis tam lon¬
gi itineris labor & uictoria ad r̃itum re¬
uoluebatur munire castra id quoq propĩ¬
quis hostibiis formidolosum ne dispersos
& opus molientes subitȩ exuptione tur¬
barent quȩ suꝑ cuncta terebat ipiorum
miles periculi ꝙ̃ morȩ patientior quippe
mgrata tutaq ex temeritate spes oñsq caȩ¬
ado de uulnera de sangnis aiuditate praedȩ
pensabant huc melinauit antonuis cingi¬
ꝑ uallũ corona iussit. primo sagittis laxis
Meminus certabant maiore flauianõrum
ꝑnicie in quos tela desuꝑ librantur. Mox

Expanded text:
monam venere, novum immensumque opus occurrit. monam venere, novum immensumque opus occurrit. Othoniano bello Germanicus miles moenibus Cremonensium castra sua, castris vallum circumiecerat eaque munimenta rursus auxerat. quorum aspectu haesere victores, incertis ducibus quid iuberent. incipere obpugnationem fesso per diem noctemque exercitu arduum et nullo iuxta subsidio anceps: sin Bedriacum redirent, intolerandus tam longi itineris labor, et victoria ad inritum revolvebatur: munire castra, id quoque propinquis hostibus formidolosum, ne dispersos et opus molientis subita eruptione turbarent. quae super cuncta terrebat ipsorum miles periculi quam morae patientior: quippe ingrata quae tuta, ex temeritate spes; omnisque caedes et vulnera et sanguis aviditate praedae pensabantur. Huc inclinavit Antonius cingique vallum corona iussit. primo sagittis saxisque eminus certabant, maiore Flavianorum pernicie, in quos tela desuper librabantur; mox
Abbreviated transcription (Latin):
impedientib uehiculis tormentisq ꝑ limi¬
tem uiȩ sperguntur fertinatõe ꝯsectandi
uictores eo notabilior caedes fuit quia ti¬
lius patrẽ intertecit rem noĩãq auctore
U ipsano messala tradam. iulius mansuetus
ex hispania rapaci legione additus impube¬
rem filiũ domi reliquerat. Is adultus inter
septimanos a galba ꝯseriptus ob latum tore
patrem & uulnere stratum dum semianimẽ
scrutaretur. Agnitus agnoscensq & ex anguẽ
amplexus uoce flebili precabatur Diatos pa¬
tris manes ne ue se ut parricidã aduersarẽ¬
tur publicũ id facinus &e unũ militẽ quo tã
ciuiliũ armorũ partẽ simul attollere corpus
aperire humũ supremo erga parentẽitticio
fungi aduertere proximi deinde plures
hinc̾ ꝑ omẽm aciem miraculũ &e quaestus
& saeunsimi belli exacratio nec eo seynius
propinquos affines tratres trucidatos spoliãt.
Factum esse scelus loquunt taciũtq ut cre¬

Expanded text:
impedientibus vehiculis tormentisque. per limiimpedientibus vehiculis tormentisque. per limitem viae sparguntur festinatione consectandi victores. eo notabilior caedes fuit, quia filius patrem interfecit. rem nominaque auctore Vipstano Messala tradam. Iulius Mansuetus ex Hispania, Rapaci legioni additus, impubem filium domi liquerat. is mox adultus, inter septimanos a Galba conscriptus, oblatum forte patrem et vulnere stratum dum semianimem scrutatur, agnitus agnoscensque et exanguem amplexus, voce flebili precabatur placatos patris manis, neve se ut parricidam aversarentur: publicum id facinus; et unum militem quotam civilium armorum partem? simul attollere corpus, aperire humum, supremo erga parentem officio fungi. advertere proximi, deinde plures: hinc per omnem aciem miraculum et questus et saevissimi belli execratio. nec eo segnius propinquos adfinis fratres trucidant spoliant: factum esse scelus loquuntur faciuntque. Vt Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuersus principes auctoresq belli ciebat fru¬
stra imisde uerbis prouocatos uitelliangs si ma¬
nus eorũ oculosq nõ tollerent. Haee ut qͦsq
accesserat plura ad tertianos ueterũ recenti¬
umq admouens ut sub .M. Antonio parthos
sub corbulone armoenios suꝑ sarmatas pepu¬
lissent. Mox intensus praetorianis uos inꝗt
nisi uincitis pagani quis alius imꝑator quae
castra alia exciperẽt illic signa armaq ur̃a
sunt & mors uictis. Nam ignominiã consũp¬
sistis undiq elamor & orientem solem ita
in Iyria mons est. Tertiã salutauere uagus
inde a consilio ducis subditus xumor adue¬
nisse Mucianũ exercitũ inuicẽ salutasse
gradũ ferũt. quasi recentibus auxiliis aueta
rariore iã uitellianorũ acie ut quos nullo
rectore suus quenq impetus uel pauor ꝯtra¬
her& ducerde ne postꝙ pulsos sensit anto¬
nius denio agmine obturbabat. Laxati ordi¬
nes abxumpuntur nec restitui qui uere

Expanded text:
conversus principes auctoresque belli ciebat: fruconversus principes auctoresque belli ciebat: frustra minis et verbis provocatos Vitellianos, si manus eorum oculosque non tolerent. haec, ut quosque accesserat; plura ad tertianos, veterum recentiumque admo- nens, ut sub M. Antonio Parthos, sub Corbulone Armenios, nuper Sarmatas pepulissent. mox infensus praetorianis 'vos' inquit, 'nisi vincitis, pagani, quis alius imperator, quae castra alia excipient? illic signa armaque vestra sunt, et mors victis; nam ignominiam consumpsistis.' undique clamor, et orientem solem ita in Syria mos est tertiani salutavere. Vagus inde an consilio ducis subditus rumor, advenisse Mucianum, exercitus in vicem salutasse. gradum inferunt quasi recentibus auxiliis aucti, rariore iam Vitellianorum acie, ut quos nullo rectore suus quemque impetus vel pavor contraheret diduceretve. postquam impulsos sensit Antonius, denso agmine obturbabat. laxati ordines abrumpuntur, nec restitui quivere
Abbreviated transcription (Latin):
mia quartȩdecimae legionis balista ingenti¬
bus saxis hostilem aciẽ proruebat. lateq cla¬
dem intuliss& in duo milites praedarũ tici¬
nus ausi axeptis a strage scutis ignoranti
uincula ac libram̃ta tor̾mentoꝵ absadislẽt
statim ꝯtossi sunt eoq intercedere noĩa de
facto aut ambitur. N eutro inclinauerat
tertuna donec adulta nocte luna surgens
ostender& acies taller&q. Sedꝰ flauid̃ niu
aequior a tergo hinc maiore a tergo equoꝵ
uixorũ umbre & taliȩ ut in cor̾pora ictu
tela hostiũ citra cadebant uitelliamt aduer¬
so liuĩe ꝯ lucentes ueluit ex occulto iaculan¬
tibus ui offerebant᷑ Igitur antonius ubi no¬
cere suos nosciq potorat alios pudore &¬
probris multos laude & hortatu omẽs spe pro¬
missisq accendens cur rari sumpsissent arma
pañonicas legiones intẽrogabat. Illos esse campos
in quib abolere labem prioris ignomimȩ ubi
recuperar̃ gloxiã possent. Tum ad moes icos

Expanded text:
mia quintae decimae legionis ballista ingentimia quintae decimae legionis ballista ingentibus saxis hostilem aciem proruebat. lateque cladem intulisset ni duo milites praeclarum facinus ausi, arreptis e strage scutis ignorati, vincla ac libramenta tormentorum abscidissent. statim confossi sunt eoque intercidere nomina: de facto haud ambigitur. neutro inclinaverat fortuna donec adulta nocte luna surgens ostenderet acies falleretque. sed Flavianis aequior a tergo; hinc maiores equorum virorumque umbrae, et falso, ut in corpora, ictu tela hostium citra cadebant: Vitelliani adverso lumine conlucentes velut ex occulto iaculantibus incauti offerebantur. Igitur Antonius, ubi noscere suos noscique poterat, alios pudore probris, multos laude et hortatu, omnis spe promissisque accendens, cur resumpsissent arma, Pannonicas legiones interrogabat: illos esse campos, in quibus abolere labem prioris ignominiae, ubi reciperare gloriam possent. tum ad Moesicos
Abbreviated transcription (Latin):
atq italici omibus se manipulis miscuerãt
eques auxiliaq sibi ipsi locũ legere. ꝑroeliũ tota
nocte uariũ anceps atrex his riresim illis exi¬
tiabile nihil aĩus aut manus ne oculi quidẽ
prouisu iuabant eadem uteaq acie armac
crebris interrogatõibus notum pugne signum
ꝑmixta uexilla ut quisq ꝯlobus capta ex
hostibus huc atq illuc raptabat. Urgebatur
maxime septima legio nuꝑa galba ꝯscripta
occisi sex primorũ ordinum centurionesab¬
repta quaedã signa ipsa aquilam attilius ue¬
ius primipili centurio multa cũ hostiũ stra¬
ge & ad extremũ moriens seruauerat sub¬
Itinuit labantẽ aciẽ antonius accitis praeto¬
rianis qui ubi excoepere pugnã pellũt hostẽ
deniq pelluntur. Nanq uitelliani tormẽta
in aggerẽ uie ꝯtulerant ut tela uacuoatq
aꝑto excuterentire disperso primo in arbuttis
sine hostiũ noxa illisa uagnitudine exi¬

Expanded text:
atque Italici omnibus se manipulis miscuerant; atque Italici omnibus se manipulis miscuerant; eques auxiliaque sibi ipsi locum legere. proelium tota nocte varium, anceps, atrox, his, rursus illis exitiabile. nihil animus aut manus, ne oculi quidem provisu iuvabant. eadem utraque acie arma, crebris interrogationibus notum pugnae signum, permixta vexilla, ut quisque globus capta ex hostibus huc vel illuc raptabat. urgebatur maxime septima legio, nuper a Galba conscripta. occisi sex primorum ordinum centuriones, abrepta quaedam signa: ipsam aquilam Atilius Verus primi pili centurio multa cum hostium strage et ad extremum moriens servaverat. Sustinuit labentem aciem Antonius accitis praetorianis. qui ubi excepere pugnam, pellunt hostem, dein pelluntur. namque Vitelliani tormenta in aggerem viae contulerant ut tela vacuo atque aperto excuterentur, dispersa primo et arbustis sine hostium noxa inlisa. magnitudine exi
Abbreviated transcription (Latin):
dextro octaua pex apertũ militẽ. Mox tertia¬
decima densis arbusts intersepta. hic agla¬
rum signorũq ordo milites mixti ꝑ tenebras
ut sors tulerat. praetorianũ uexillũ proxi¬
mũ tertianis cohortes auxiliariorũ in corni¬
bus latera ac terga equite circundata sido¬
q atq italicus suebicũ delectis populariũ pri¬
mori in acie uersabantur. Ae uitellianus
exercitus cui acquiescere cremone & recu
atq media hostem postera die profligare
ac proeuere rãfuit indignus uectoris inops
consilii. tertia ferme noctis hora paratis
ian dispositiq flauianis impingitur. ordi¬
nem agminis disiecti ꝑ ixrã ac tenebras as¬
seuerare nõ ausim. quanꝙ̃ alii tradiderĩt
quartã macedonicã dexteo suorũ cornu qn
tam & quĩtam decimã cũ uexillis noͫ secim¬
deq & uicesimȩ britãnicaꝵ legionũ medi¬
an aciem sextadecima duo ulces imanosq
& primanos lȩuũ cornũ complexȩ rapaces

Expanded text:
dextro octava per apertum limitem, mox tertdextro octava per apertum limitem, mox tertia densis arbustis intersepta. hic aquilarum signorumque ordo: milites mixti per tenebras, ut fors tulerat; praetorianum vexillum proximum tertianis, cohortes auxiliorum in cornibus, latera ac terga equite circumdata; Sido atque Italicus Suebi cum delectis popularium primori in acie versabantur. At Vitellianus exercitus, cui adquiescere Cremonae et recgore atque inedia hostem postera die profligare ac proruere ratio fuit, indigus rectoris, inops consilii, tertia ferme noctis hora paratis iam dispositisque Flavianis impingitur. ordinem agminis disiecti per iram ac tenebras adseverare non ausim, quamquam alii tradiderint quartam Macedonicam dextrum suortam et quintam decimam cum vexillis nonae secundaeque et vicensimae Britannicarum legionum mediam aciem, sextadecimanos duoetvicensimanosque et primanos laevum cornu complesse. Rapaces
Abbreviated transcription (Latin):
tib ue protegi necesse tuerit ut uulonsim¬
prouidum irxiti stabimus altitudinem tur¬
riũ de aliena munimenta mixabintes qn
potius mora noctis unius aduectis tormentis
machinisq inde uictoriãq nobiscũ feximꝰ.
simul lixas calonesq cũ recentissimis eꝗtũ
bebriacum mittit copias coeteraq usiĩ alla¬
turos. id uõ aegre tolerante milite prope
seditionẽ uentum. Cum progressi equites sub ipsa
moenia uagos e cremonens ibis corripiunt. Quo¬
rum inlitio nos citur sex uitellianas legiones
omẽmq exercitũ qui hostiliter ȩgerat᷑ eo ipło
die trigintamilia passiuĩ emenlum comꝑta
suorũ caede in preliũ accingi aciẽ aftore : Is
terror obitrictas mentes contiliis ducis apuit.
sistere tertia decimã legionẽ in ipso uiȩ postu¬
mie agxere iub& tum iũcta in aleuo septima
galbiana patenti campo stetit. Dein septima
claudina agresti tossa ita locus erit permunitꝰ

Expanded text:
tibusve protegi necesse fuerit, ut vulgus imtibusve protegi necesse fuerit, ut vulgus improvidum inriti stabimus, altitudinem turrium et aliena munimenta mirantes? quin potius mora noctis unius, advectis tormentis machinisque, vim victoriamque nobiscum ferimus?' simul lixas calonesque cum recentissimis equitum Bedriacum mittit, copias ceteraque usui adlaturos. Id vero aegre tolerante milite prope seditionem ventum, cum progressi equites sub ipsa moenia vagos e Cremonensibus corripiunt, quorum indicio noscitur sex Vitellianas legiones omnemque exercitum, qui Hostiliae egerat, eo ipso die triginta milia passuum emensum, comperta suorum clade in proelium accingi ac iam adfore. is terror obstructas mentis consiliis ducis aperuit. sistere tertiam decimam legionem in ipso viae Postumiae aggere iubet, cui iuncta a laevo septima Galbiana patenti campo stetit, dein septima Claudiana, agresti fossa ita locus erat praemunita;
Abbreviated transcription (Latin):
tu & aucto ͭ ͤ silentiũ fecerat non se decus
neq eripere preciũ benemeritis affirmabat.
sed diuisa inter exercitũ duceq munia mi¬
litibus cupidinẽ pugnandi ꝯuenire duces pre¬
uidendo ꝯ sultando cunctatõe saepius ꝙ temeri¬
tate prodesse ut pro uirili portione armis
ac manu uictoriã iuuerit rõe de ꝯsilio prop¬
is ducis artibus protuturũ. neq ambigna eẽ
quȩ occũrant nocte & ignotȩ situmꝰ urbis
intus hostes &e cuncta insidiis oportuna non
si pateant porte nisi explorato nisi die intrã¬
dum an oppugnationẽ inoohaturos adempto oĩ
proipectu quis equus locus ꝙ alta altitudo
moeniũ tormentis ne & telis an operibus
singulos nũ secures dolabrasq &e coetera ex¬
pugnandis urbib secum attulissent rogita¬
bat᷑ & cum abnuerde gladiis ne inqu̾it d
pilis ꝑfringere ac subruere muros ullȩ ma¬
nus pessunt si aggerẽ stiuere si pluteis cra¬

Expanded text:
tu et auctoritate silentium fecerat, non se decus tu et auctoritate silentium fecerat, non se decus neque pretium eripere tam bene meritis adfirmabat, sed divisa inter exercitum ducesque munia: militibus cupidinem pugnandi convenire, duces providendo, consultando, cunctatione saepius quam temeritate prodesse. ut pro virili portione armis ac manu victoriam iuverit, ratione et consilio, propriis ducis artibus, profuturum; neque enim ambigua esse quae occurrant, noctem et ignotae situm urbis, intus hostis et cuncta insidiis opportuna. non si pateant portae, nisi explorato, nisi die intrandum. an obpugnationem inchoaturos adempto omni prospectu, quis aequus locus, quanta altitudo moenium, tormentisne et telis an operibus ingulos, num securis dolabrasque et cetera expugnandis urbibus secum attulissent, rogitabat. et cum abnuerent, 'gladiisne' inquit 'et pilis perfringere ac subruere muros ullae manus possunt? si aggerem struere, si pluteis cra