comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expletionem operis. illum cum aluis quam plurimis scorum pignoribus lo¬
care decreuerat. Post paululum quoq compleco eccłe opere. statutoq dedi¬
cationis die accersitis ep̃is in giro degentib cum quibus etiam sepe nomi¬
natus abba uillelmus. non nulliq abbates affuerunt. Erat autem tunc ibi¬
p̃dictus mango iam dicto marchionum ꝑcarissimus effectus. quippe qm̃
spondebat se multo p̃ciosiora scõrum pignora in ꝓximo reuelaturum qͦrũ
scilicet gesta & nomina atq passionum certamina ut cetera fallaciter con¬
fingebat. Qui cum a doctioribus quibusq int̾rogaretur qualit talia ꝑnosc̾et
minus ueri similia blatterans ꝑsonabat. Nam & egomet cum sepius nomina¬
to abbate illuc deueniens int̾eram. aiebat namq apparet inquiens michi noc¬
tu angelus narratq ac docet q̃cumq ine uelle scire nouerit. & tam diu apd̃

Expanded text:
expletionem operis illum cum aliis quamplurimis sanctorum pignoribus loexpletionem operis illum cum aliis quamplurimis sanctorum pignoribus locare decreverat. Post paululum quoque completo ecclesiae opere, statutoque dedicationis die, accersitis episcopis in giro degentibus, cum quibus etiam saepe nominatus abbas Willelmus, nonnullique abbates adfuerunt. Erat autem tunc praedictus ibi mango jam dicto marchioni percharissimus effectus, quippe quoniam spondebat se multo pretiosiora sanctorum pignora in proximo revelaturum, quorum scilicet gesta et nomina, atque passionum certamina, ut caetera, fallaciter confingebat. Qui cum a doctioribus quibusque interrogaretur, qualiter talia pernosceret, minus verisimilia blaterans personabat. Nam et egomet cum saepius nominato abbate illuc deveniens intereram. Aiebat namque: « Apparet, inquiens, mihi noctu angelus, narratque ac docet quaecunque me velle scire noverit, et tandiu apud
Abbreviated transcription (Latin):
fieri amalignis spiritibus temptatorie peccatis hominum p̃cedentibus quod
tunc ꝓculdubio euidentissime claruit. Multimode quipye menbrorum refor¬
mationes ibidem uise sunt extitisse. ac insignia pendere oscillorum multiformi¬
a. nec tamen morianne uel ut getice. seu gratinone urbium p̾sules in quorũ
diocesibus talia ꝓfanabantur. diligentiam huius inquirende rei adhibuere
Qum potius conciliabula statuentes. in quibus nil aliud nisi mepti lucri qͦs¬
tum aplebe. simul & fauorem fallatie exigebant. Interea mainfredus mar¬
chionum ditissimus. huiusmodi famam comperiens. misit e suis qui ui
rapientes illud quod colebaiur sismilachrum sibi deferrent. quem estima¬
bant martyrem uenerandum. Ceꝑat enim isdem marchio constituere mo¬
nasterium in seutie castro quod ẽ antiquissimum int̃ alpes. in honore dei
om̃ipotentis eiusdemq genitricis marie semꝑ uirginis. in quo etiam post

Expanded text:
fieri a malignis spiritibus tentatorie, peccatis hominum praecedentibus, quod fieri a malignis spiritibus tentatorie, peccatis hominum praecedentibus, quod tunc procul dubio evidentissime claruit. Multimode quippe membrorum reformationes ibidem visae sunt exstitisse, ac insignia pendere oscillorum multiformia, nec tamen Moriannae, vel Utzeticae, seu Gratinonae urbium praesules, in querum dioecesibus talia profanabantur, diligentiam hujus inquirendae rei adhibuere. Quin potius conciliabula statuentes, in aliquibus nihil aliud nisi inepti lucri quaesitum a plebe, simul et favorem fallaciae exigebant. Interea Mainfredus, marchionum ditissimus, hujusmodi famam comperiens, misit e suis, qui vi rapientes illud quod colebatur simulacrum sibi deferrent, quem aestimabant martyrem venerandum. Imperat idem marchio constituere monasterium in Seutiae castro, quod est antiquissimum inter Alpes, in honore Dei omnipotentis, ejusdemque genitricis Mariae semper Virginis. In quo etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
ne ac puintor ioni hominum. Sic q imposita i dnuersis apotoretis. uen duatat
me uiad ylimos ꝓ sẽorum martorum seu confessorũ rliquns. hcus aenatratut
meras hinusce uusiones ingauuis patratas ꝓfugauenit ad loca alo im abi
psep brute gentes inhabitant. habentes in ardis płima domiciliar ibine¬
Re se stepbanuim noncupauit: qui alias petrus. alias ioħ̃s diciuis fuerat Nlic
Si more soleto noctu colugens a loco abiectisimo ignotiosa bomius qie p¬
suic in cassella & fereto. dicebat sibi anglica oftensione reuelatum fuise.
quemn figebat ee snimartitem nomine iustum. Mox quoq uulgusut se
i talio is babere solet ignauum quicquid rusticane plebis fuit. totum
pobeane fantam confluit᷑. penitet insuꝑ si non ẽ sibi moobu. quo curatide¬
postati turte ducit debiles. confert mumiscula. ꝓuigitenet quosunrari xe¬
sto lans repentina fore miracula. q̃ ut chximus aliquotiens piutuantur

Expanded text:
e defunctorum hominum, sicque imposita in diversis apophoretis venditabat apud plurimos pro sanctorum martyrum seu confessorum reliquiis. Hic vero, post innumeras hujusce illusiones in Galliis patratas, perfuga venit ad loca Alpium, ubi persaepe brutae gentes inhabitant habentes in arduis plurima domicilia. Ibi nempe se Stephanum nuncupavit, qui alias Petrus, alias Joannes dictus fuerat. Illic ergo more solito noctu colligens a loco abjectissimo ignoti ossa hominis, quae posuit in cassella et feretro, dicebat sibi angelica ostensione revelatum fuisse quem fingebat esse sanctum martyrem nomine Justum. Mox quoque vulgus, ut se in talibus habere solet, ignavum quidquid rusticanae plebis fuit totum ad hanc famam confluit: poenitet insuper si non est sibi morbus, quo curari deposcat. Tunc ducit debiles, confert munuscula, pervigil tenet excubias, praestolans repentina fore miracula, quae, ut diximus, aliquoties permittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
itis ⁊ umo fan ciautͥm ac eucuint. Sed qualis tunc tumultius quam uehe¬
mens comotis ꝑeunctos ertitic qrr audierunt. dici nonuralet. ps cipaue ar
nir prudentisimus pater uidelicet ir ulelmus de quo iamne dirimus adroma

Expanded text:
ipsis per universam Italiam decurrit. Sed qualis tunc tumultus, quam veheipsis per universam Italiam decurrit. Sed qualis tunc tumultus, quam vehemens commotio per cunctos exstitit, qui audierunt, dici non valet. Praecipue tamen vir prudentissimus, Pater videlice
Abbreviated transcription (Latin):
stantinopolitanam in suo orbe sicuti roma inuniuso uniu̾salem dici & ha¬
beri. Qui statim miserunt qui deferrent multa acdiu̾sa donorum exena
romam tampontifici. quam ceteris quos sue parti fauere conspicerent. ubi c̃¬
nenientes exposuerunt apud pontificem sue ꝓfectionis querelam. Sed qͥd
non ptentat cecus amor habendi ẽq ꝓubium. aureo pugiuo murum fran¬
in romarunt at licet ꝓ temuore filargiria mundi regina queat appellari
in roinanis tamen mexpiebilis cubile locauit. Mox namq ut uidere gcoꝵ
tibi deferre fugidas opes uerfum ẽ cor uiorum ad fraudulentie diurticula. ꝑ¬
duin ptantes. anfortt clanciuo concedere quiuerant: quo d petebatur. sed ne¬
hoaquam. Donenim potest fali suma ueritas que spopondit porte infere
non preualebunt adlũsus cam. dumgͦ adhuc leni sub iurmure huiusce
mas hmatores in conclaui sese putarent talia tractauisse. uelor fa manice

Expanded text:
stantinopolitanam in suo orbe, sicuti Romana in universo, universalem dici et hastantinopolitanam in suo orbe, sicuti Romana in universo, universalem dici et haberi. Qui statim miserunt qui deferrent multa ac diversa donorum xenia Romam tam pontifici quam caeteris quos suae parti favere conspicerent. Ubi convenientes, exposuerunt apud pontificem suae profectionis querelam. Sed quid non pertentat caecus amor habendi? estque proverbium, aureo pugillo murum frangere ferreum. Ac licet pro tempore philargyria mundi regina queat appellari, in Romanis tamen inexplebile cubile locavit. Mox namque ut videre Graecorum sibi deferre fulgidas opes, versum est cor illorum ad fraudulentiae diverticula, pertentantes an forte clanculo concedere quiverant quod petebatur. Sed nequaquam. Non enim potest falli summa Veritas, quae spopondit: Portae inferi non praevalebunt adversus eam. Dum ergo adhuc leni sub murmure hujusce machinatores in conclavi sese putarent talia tractavisse, velox fama de
Abbreviated transcription (Latin):
nus ut ante spoponderat. fuere tunc quidam de marchiombus italie qui minus
ci assensum p̃buerunt. Sic enim illis facere mos ẽ. ut iam supra taxauimus in morti¬
bus imꝑatorum. Nam & papienses ceterorum suꝑbissimi palacium regis in sua ciuui¬
tate operoso sumptu constructum destruxant usq ad solum. Ille uero ut comperit
ferociter irruit. iporeiam primitus ciuitatem capiens deinde ceteras cum castris
uniuersis ppͥe subitiens ditioni. Sicq romam deueniens coronam ex more fũ¬
sit impui. Cui dum ep̃i sugg̃erent. ut auctoritate romani pontificis qualiter
illis pmiserat repudium inliciti facere in conigi grauiter accipiens. dixit tẽ
impatorem creatum nullo modo debere uxore uiduari. ac sicut in epte ceꝑat
tinopolitanus p̃sul cum suo principe basilio. aliiq non nulli g̃corũ
conillum mere quatinus cum consensu romani pontificis liceret eccłam con¬

Expanded text:
nus, ut ante spoponderat. Fuere tunc quidam de marchionibus Italiae, qui minus nus, ut ante spoponderat. Fuere tunc quidam de marchionibus Italiae, qui minus ei assensum praebuerunt. Sic enim illis facere mos est, ut jam supra taxavimus, in mortibus imperatorum. Nam et Papienses, caeterorum superbissimi, palatium regis in sua civitate operoso sumptu constructum destruxerant usque ad solum. Ille vero ut comperit, ferociter irruit, Iporeiam primitus civitatem capiens, deinde caeteras cum castris universis propriae subjiciens ditioni. Sicque Romam deveniens, coronam ex more sumpsit imperii. Cui dum episcopi suggererent, ut auctoritate Romani pontificis, qualiter illis promiserat, repudium illiciti faceret conjugii, graviter accipiens, dixit: Se imperatorem creatum nullo modo debere uxore viduari, ac, sicut inepte ceperattinopolitanus praesul cum suo principe Basilio, aliique nonnulli Graecorum consilium iniere, quatenus cum consensu Romani pontificis liceret Ecclesiam Con
Abbreviated transcription (Latin):
habebat enim comugem que illi erat affinis. quam etiam pͥmitus quidam
cognatus ipsius duxerat. Preterea innotuerunt ei pontifices quid potissim̃
uellet aut tale coniugium quod manifestissime facre auctoritati nimium re¬
pugnabat te nere: seu eo dimisso coronam imꝑu sumere. Qui ꝓtinus dimu¬
tendum ꝓmisit. talis incesti coniugium. seq parere diligentissime illorũ
dictis. & obedire consilus. Deinde u̾o mittunt ad papam romanum. ut ei ᷤᷤ
in hoc quod decreuerant consentiret. Qui statim libentissime annuit man¬
dans insuꝑ ut quantotius suscepto germanie sceptro. romam ꝑgeret sus¬
cepturus totius italie coronam. Interea indeptꝰ regni infula choinitadus
italiam ꝑrexit. secumq ducens uxorem quam ut diximus inlicito ceꝑat
matrimonio. Cui ꝓtinus in descensu alpium quem curram gallorum litei
corrupte uocant in oppido cumis oceurrit cum sũmo apparatu papa roma¬

Expanded text:
Habebat enim conjugem, quae illi erat affinis, quam etiam primitus quidam Habebat enim conjugem, quae illi erat affinis, quam etiam primitus quidam cognatus ipsius duxerat. Praeterea innotuerunt ei pontifices, quid potissimum vellet, aut tale conjugium, quod manifestissime sacrae auctoritati nimium repugnabat, tenere; seu, eo dimisso, coronam imperii sumere. Qui protinus dimittendum promisit talis incesti conjugium, seque parere diligentissime illorum dictis, et obedire consiliis. Deinde vero mittunt ad papam Romanum, ut eis in hoc quod decreverant consentiret. Qui statim libentissime annuit, mandans insuper ut quantocius, suscepto Germaniae sceptro, Romam pergeret suscepturus totius Italiae coronam. Interea indeptus regni infula Chuonradus Italiam perrexit, secumque ducens uxorem, quam, ut diximus, illicito ceperat matrimonio. Cui protinus in descensu Alpium, quem Curiam Gallorum licet corrupte vocant, in oppido Cumis occurrit cum summo apparatu papa Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ost multiplicia ꝓdigiorum signa que tam antequam post circata¬
men annum xp̃i domini millesimum in orbe t̾rarum contigere
plures fuisse constat sagaci mente uiros industrios qui non his mi¬
nora ꝓpinquante eusdem dominice passionis anno millesimo
fore p̾direre. Q uodutiq euidentissime contigit. Mortuo quoq ut iam dixi¬
mus hemrico piissimo imꝑatore. cui scilicet nulla ples extitit. qui in regnũ
post illum succedet. non nulli sese inferre temptantes de primatibus quĩ
tamen potius ut regni corona fulgerent. quam ꝓfectum rei publice modera¬
menq iusticie exercerent. Pre cunctisgͦ qͥdam chounradus quem suꝑius
taxauimus audax animo. & uiribus ingens si fide non multum firmus. Cũ
enim diu multumq de constituendo regni principe ac p̃cipue inter p̃su¬
les tractatum fuisset. uisum ẽ cis ipsum chounradum debere eligere nisi qd̃
unum intererat ꝓpt̾ quod hemricus etiam illum ualde exosum habuerat:

Expanded text:
ost multiplicia prodigiorum signa, quae tam ante quam post, circa tamen annum Christi Domini millesimum in orbe terrarum contigere, plures fuisse constat sagaci mente viros industrios, qui non his minora propinquante ejusdem Dominicae passionis anno millesimo fore praedixere; quod utique evidentissime contigit. Mortuo quoque, ut jam diximus, Henrico piissimo imperatore, cui scilicet nulla proles exstitit, qui in regnum post illum succederet, nonnulli sese inferre tentantes de primatibus, qui tamen potius ut regni corona fulgerent, quam profectum reipublicae moderamenque justitiae exercerent: prae cunctis ergo quidam Chuonradus, quem superius taxavimus, audax animo et viribus ingens, sed fide non multum firmus. Cum enim diu multumque de constituendo regni principe, ac praecipue inter praesules, tractatum fuisset, visum est eis ipsum Chuonradum debere eligere, nisi quod unum intererat, propter quod Henricus etiam illum valde exosum habuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
enis sum pst cor mran Cuius eiam iet parerar regimen impii: nonsatis uti¬
le lus sutri a m emoraaus hugo insesereusus. aetial gipii uon erabaes

Expanded text:
ejus sumpsit coronam. Cujus etiam, ut par erat, regimen imperii non satis utiejus sumpsit coronam. Cujus etiam, ut par erat, regimen imperii non satis utile fuit. Interea memoratus Hugo in sese reversus, dextra signum venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
duitum. Ego qui oceurro tibi si me tantum credidis facere posse ut te a morte
que psens immet eripiam. longoq uiuas tempore. & ut certissime credas qd̃
sondeo. noueris meo auxilio meaq industria chorntadum hoc tempore im¬
patorem cẽ cerratum. T u quippe bene nosti quod nullus imꝑpatorum ita uelocit
onane germaniam. atq italiam sicutiiste sue subiugauit ditioni. Noui
inquiens gger. & mirum diumidi cum ceteris fuit. deinde uero prime fraudi
baictari aoneeit. Nonne etiam intransmarins partibris regnum georum post
besinunt michaeli michi obedienti tradidi: Iccireo crede michi. & facia no
tbi multo raiora quam spare queas teꝙ ipum sanitat restituam. e tat qͥp¬
be ama tetpis qd udẽ nuchael cubicularuis fuisser basili clamq iui
uenenum in potu ao tecem dediset.C iius ꝓcuidubios impil poste morte

Expanded text:
divitum ego qui occurro tibi. Si me tantum credideris facere posse, ut te a morte, divitum ego qui occurro tibi. Si me tantum credideris facere posse, ut te a morte, quae praesens imminet, eripiam, longoque vives tempore. Et ut certissime credas quod spondeo, noveris meo auxilio meaque industria Chuonradum hoc tempore imperatorem esse creatum. Tu quippe bene nosti quod nullus imperatorum ita velociter omnem Germaniam atque Italiam, sicut iste, suae subjugavit ditioni. Novi, inquiens aeger, et mirum diu mihi cum caeteris fuit. Deinde vero primae fraudis auctor adjecit: « Nonne etiam in transmarinis partibus regnum Graecorum post Basilium Michaeli mihi obedienti tradidi? Idcirco crede mihi, et faciam tibi multo majora quam sperare queas, leque ipsum sanitati restituam. » emporis quod idem Michael cubicularius fuisset Basilii, clamque illi venenum in potu ad necem dedisset. Cujus procul dubio imperii post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
castello illoꝵ p̃cipua iuxta morẽ ueniens mulier reuera potius ut euidentior
fieret secta eiusdem nequitie. protinus ut egrediens domum in qua eger
decubabat intraret. repente ꝓsipiciens is qui languebat. uidit intrare
cum eadem muliere ad se innumerabilem exercitum. in nigerrimis ues¬
ribus faciebusq teterrimis. Q ua uero ingressa: postquam languentis frõ¬
tem ac pulsum pectoris. & cetera ut usus habet manu plustrauisset. pro¬
nunciaretq illum conualiturum in ꝓximum domo egressa ẽ. totaq si¬
mul familia cum illa solum relinquere infirmum. Statim quoq affuit
illi igrorum quem uid̾at globus. ciu ita qui udebatur illorum princeps
nstr sognosus. ae enqucns hugo. Hocenim erat ulius egr uocabulum. Cũq
iie respondens diceret tu quis es: dixit ei. Potentissimus potentum. ac ditisimꝰ

Expanded text:
castello illorum praecipua, juxta morem, veniens mulier, re vera potius ut evidentior castello illorum praecipua, juxta morem, veniens mulier, re vera potius ut evidentior fieret secta ejusdem nequitiae, protinus ut egrediens domum in qua aeger decubabat, intraret, repente prospiciens is qui languebat, vidit intrare cum eadem muliere ad se innumerabilem exercitum in nigerrimis vestibus faciebusque teterrimis. Qua vero ingressa, postquam languentis frontem, ac pulsum pectoris, et caetera, ut usus habet, manu perlustravisset, pronuntiaretque illum convaliturum in proximum, domo egressa est, totaque simul familia cum illa solum reliquere infirmum. Statim quoque adfuit illi nigrorum, quem viderat, globus, cui ita, qui videbatur illorum princeps, infit: « Agnoscis me, inquiens, Hugo? Hoc enim erat illius aegri vocabulum. Cumque ille respondens diceret: Tu quis es? dixit ei: Potentissimus potentum, ac ditissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat uocabatur mons uidelicet fortis. plenum etiam ex nobili¬
oribus eiusdem gentis. hos nempe cunctos ita maculauerat heretica pra¬
uitas ut ante erat illis crudeli morte finiri quam ab illa quo quo modo
possent ad saluberrimam xp̃i domini fidem reuocari. Colebant enim idola
more paganarum. accum iudeis inepta sacrificia litare nitebantur. sepissi¬
me deniq tam mainfredus marchionum prudentissimus. quam fr̃ eius al¬
ricus astensis urbis presul in cuius scilicet diocesi locatum habebatur p̃¬
dictum castrum. cet̾iq marchiones. ac p̃sules circumcuta creberrimos illis
assultus intulerunt. capientes exeis non nullos. quos dum non quiuissent
reuocare abinsania. igne cremauere. Contigit gͦ in uicino haberi aliud
castrum nr̃e religionis & fidei in quo quidam miles aliquando egrotãs
ad extremum pene deuenerat. Ad quem utiq uisitandum. ex ħeticorum

Expanded text:
ut erat vocabatur, Mons videlicet fortis, plenum etiam ex nobiliut erat vocabatur, Mons videlicet fortis, plenum etiam ex nobilioribus ejusdem gentis. Hos nempe cunctos ita maculaverat haeretica pravitas, ut ante erat illis crudeli morte finiri, quam ab illa quoquomodo possent ad saluberrimam Christi Domini fidem revocari. Colebant enim idola more paganorum, ac cum Judaeis inepta sacrificia litare nitebantur. Saepissime denique tam Mainfredus marchionum prudentissimus, quam frater ejus Alricus Astensis urbis praesul, in cujus scilicet dioecesi locatum habebatur praedictum castrum, caeterique marchiones ac praesules circumcirca creberrimos illis assultus intulerunt, capientes ex eis nonnullos, quos dum non quivissent revocare ab insania, igne cremavere. Contigit ergo in vicino haberi aliud castrum nostrae religionis et fidei, in quo quidam miles aliquando aegrotans ad extremum pene devenerat. Ad quem utique visitandum ex haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
ligandi soluendiq in t̾ra &. in celopotestas donomnuiolabisi incombit
magisterio petri.atq ista iccirco diximus. ut animadũtatis. non aliterg̾cis
quam cenodoxia huisce quam audiuimus apud uos requirere impetrauisse.
de cetero quoq optamus uti uniu̾salem decet antistitem uos acrius in cor¬
episcopatum successerat largitione ƿeccunie repente ex laicali ordine neo¬
phitus constitutus est p̃sul. Sed isolentia romanorum huiusmodi admue¬
nit palliate subdolositatis ridiculum scilicet ut quencumq ꝓ suo libitu
in p̃sentiarum ad pontificatus officium delegerint. mutato nomine qd̃
illi prius fuerat. aliquo magnorum pontificum nomme illum appellari
decernunt. Reuera quem si non mitum reisaltem nomen extollat. Pre¬
terea constantinopolitani ad ypria remeantes: confutata illorum undi¬
astrum igitur erat ꝑ iddem tempus in gente longobardorum qd

Expanded text:
ligandi solvendique in terra et in coelo potestas, dono inviolabili incumbit ligandi solvendique in terra et in coelo potestas, dono inviolabili incumbit magisterio Petri. Atque ista idcirco diximus, ut animadvertatis non aliter Graecis quam cenodoxia hujusce quam audivimus, apud vos requirere impetravisse. De coetero quoque optamus, uti universalem decet antistitem, vos acrius in corepiscopatum successerat largitione pecuniae, repente ex laicali ordine neophytus constitutus praesul. Sed insolentia Romanorum hujusmodi adinvenit palliatae sub dolositatis ridiculum, scilicet ut quemcunque pro suo libitu in praesentiarum ad pontificatus officium delegerint, mutato nomine, quod illi prius fuerat, aliquo magnorum pontificum nomine illum appellari decernunt. Re vera quem si non meritum rei, saltem nomen extollat. Praeterea Constantinopolitani ad propria remeantes, confutata illorum undilia inventa. Castrum igitur erat per idem tempus in gente Longobardorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
e prulermus erucusxpi seruus sedem iudicn cum apłis & regni coronam. Ma¬
gistri gentium dictis instruimur seniorem non increpandum. isdem tam̃ alias
dicit. factus sum insipiens uos me coegistis. Iccirto gͥ filiationis diligentia hor¬
tamur cõmunem ur̃am paternitatem. qualiter in uno imitemini cogitati¬
ones hominum ꝑ uidentem dominum saluatorem. ut dicatis ad aliquiẽ
uobis unanimem quem admodum ipse petro quid dicunt homines de me:
Si uero responsum illius ex fide fuerit: animadutite qualiter sonuerit. si
autem clare. custodite ne obfuscetur. Si uero obscure. luxmundi oranda
ẽ qualiter ita fulgeatis. ut uniu̾sis in gremio eccłe constitutis. aduiam man¬
datorum dei gradiendam lumen prebeatis. Sed est famarei qui nuꝑ erga
uos accidit. de qua quis audiens non scandaliȩatur. nouerit se longe ab a¬
more suꝑno disparari. Qm̃ licet potestas romani imꝑn que olim in orbe
t̃rarum monarches uiguit. nunc ꝑ diu̾sa t̾rarum innuimeris regatur scept̾s.

Expanded text:
 crucis Christi servus, sedem judicii cum apostolis, et regni coronam. Magistri gentium dictis instruimur, seniorem non increpandum. Idem tamen alias dicit: Factus sum insipiens, vos me coegistis. Idcirco igitur filiationis diligentia hortamur communem vestram paternitatem, qualiter in uno imitemini cogitationes hominum, providentem Dominum Salvatorem, ut dicatis ad aliquem vobis unanimem, quemadmodum ipse Petro: Quid dicunt homines de me? Si vero responsum illius ex fide fuerit, animadvertite qualiter sonuerit. Si autem clare, custodite ne obfuscetur. Si vero obscure, lux mundi oranda est, qualiter ita fulgeatis, ut universis in gremio Ecclesiae constitutis ad viam mandatorum Dei gradiendam lumen praebeatis. Sed est fama rei, quae nuper erga nos accidit, de qua quis audiens non scandalizatur, noverit se longe ab amore superno disparari. Quoniam licet potestas Romani imperii, quae olim in orbe terrarum monarches viguit, nunc per diversa terrarum innumeris regatur sceptris,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidentia. Quippe quoniam quicquid in talib aliter emulando colligit.
uidetur alteri inuidendo sibi subripit. atq ut inuidorum semꝑ mos est. alie¬
nis felicitatib indesinenter appetunt torqueri. Hinc etiam ꝓcedunt. litigioꝵ
tumultus assidui. orumturq frequentia scandala. ac diu̾sorum transgredien¬
do conuellitur tenor ordinum. Sic etiam contigit. ut dum irreligiositas gras¬
satur. in clero: ꝓcacitatis & incontinentie appetitus succrescat in popło. de¬
inde uero mendatiorum circumuenientie. fraudes. atq homicidia uni¬
u̾sos pene in int̾itum subripiendo ꝑtrahunt. Et qm̃ catholice fidei oculum ui¬
delicet eccłe platos. pessime cecitatis caligo obrepsit: itcirco plebs illius ꝓpͥe
salutis uiam ignorans. in sue ꝑditionis ruinam decidit Iure etiam contigit. ui
ipsi scilicet p̃lati ab eisdem quos subiectos habere debuere affligantur. at¬

Expanded text:
invidentia. Quippe quoniam quidquid in talibus aliter aemulando colligit, invidentia. Quippe quoniam quidquid in talibus aliter aemulando colligit, videtur alteri invidendo sibi subripi; atque, ut invidorum semper mos est, alienis felicitatibus indesinenter appetunt torqueri. Hinc etiam procedunt litigiorum tumultus assidui, oriunturque frequentia scandala, ac diversorum transgrediendo convellitur tenor ordinum. Sic etiam contigit ut, dum irreligiositas grassatur in clero, procacitatis et incontinentiae appetitus succrescat in populo. Deinde vero mendaciorum circumvenientiae, fraudes atque homicidia universos pene in interitum subripiendo pertrahunt. Et quoniam catholicae fidei oculum, videlicet Ecclesiae praelatos, pessimae caecitatis caligo obrepsit, idcirco plebs illius, propriae salutis viam ignorans, in suae perditionis ruinam decidit. Jure etiam contigit ut ipsi scilicet praelati ab eisdem quos subjectos habere debuere, affligantur, at
Abbreviated transcription (Latin):
principalis hostu. Et licet adu̾sus talium ꝑsonarum ꝓcacitatem multiplicit
clamet sacrarum scripturarum canon. nunc tamen solito multiplicius comꝑitur
fieri in diuersis eccłarum ordinibus. Nam ipsi reges qui sacre religionis rdonearũ
decretores ꝑsonarum eẽ debuerant. munerum largitione corrupti: potiorẽ
quem piam ad regimen eccłarum uel animarum diudicant. illum uidelicet
a quo ampliora munera susciꝑe spant. atq iccirco ꝑmaxime quiq ꝓcaces. ac
turgore suꝑbie inflati. sese ultro cuiq p̾lationi ingerunt. minus formidan¬
tes incurrere. lapsum neglecte pastoralis cure.quoniam tota solum modo il¬
lorum pendet fidutia ex loculis collecte peccunie. non ex ꝑcepte donis sapienti¬
e. Tantoq amplius adepto regimie student auaritie. quanto constat ꝓpͥam
ex illa ambitionem implesse. Ac uelut idolo sibi ꝓ deo constituto illiseruiunt.
q minus cautis deceptoria imitandi forma. ac ꝑinde uicissim contumax

Expanded text:
principalis ostii. Et licet adversus talium personarum procacitatem multipliciter clamet sacrarum Scripturarum canon, nunc tamen solito multiplicius comperitur fieri in diversis Ecclesiarum ordinibus. Nam ipsi reges, qui sacrae religionis idonearum decretores personarum esse debuerant, munerum largitione corrupti, potiorem quempiam ad regimen Ecclesiarum vel animarum dijudicant, illum videlicet, a quo ampliora munera suscipere sperant. Atque idcirco permaxime quique procaces ac turgore superbiae inflati, sese ultro cuique praelationi ingerunt, minus formidantes incurrere lapsum neglectae pastoralis curae, quoniam tota solummodo illorum pendet fiducia ex loculis collectae pecuniae, non ex perceptae donis sapientiae. Tantoque amplius adepto regimine student avaritiae, quanto constat propriam ex illa ambitionem implesse. Ac, velut idolo sibi pro Deo constituto, illi serviunt, nt. Fitque minus cautis deceptoria imitandi forma, ac perinde vicissim contumax
Abbreviated transcription (Latin):
in cadem cuuitate in audite rei idipsum ut putatur. portendens euentus. deni¬
sunerissent. atq ipsius eccłe portas quib q ad matutinales laudes ꝑpantibus
apusent. subito lupus asuit etclamꝙ ingressus ac funem signi ore artipiens
agitansq: ullud insonuit. Cernentes nimirum qui aderant mentis stupore concus¬
si tandem clamore emisso ac si mermes. nisu quo ualuere illum exturbantes ab eccle

Expanded text:
in eadem civitate inauditae rei, idipsum, ut putatur, portendens eventus. Deniin eadem civitate inauditae rei, idipsum, ut putatur, portendens eventus. Denisurrexissent, atque ipsius ecclesiae portas quibusque ad matutinales laudes properantibus aperuissent, subito lupus affuit, ecclesiamque ingressus, ac funem signi ore arripiens, agitansque illud, insonuit. Cernentes nimirum qui aderant, mentis stupore concussi, tandem clamore emisso, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum principis antiquitus constitutum. in quoprimitus collegium sc̃imonia¬
lium uirginuim ommpotenti deo deseruisse dinoscitur. quod etiam exinde cogno¬
mento puellare dicitur. In cuius deniq monast̾u medio defixum stabat uenerabile¬
crucis uexillum. p̃ferens ipsius saluatoris ꝓsalute humana mortem patientis ima¬
ginem: a cuuis scilicet imaginis oculis ꝑ aliqd dierum spacium continue multis
cernentib riuus: emanauit lacrimarum. Ad quod nimirum tribile spectadum ĩ¬
spiciendum. muititudo maxima conuenit hominum. Pliq tam cum iulud cer¬
nerent. admodum animadutentes qd̾dam eẽ diuinitatis psagium uidelicet il¬
lius urbis suꝑuenture calamitatis. Quemadmodum enim isdem ꝑse saluator p̃¬
sciens imminere urbis detrimentum iherosolimitane. fleuisse uam phibetur.
sic deniꝙ &. hanc udelicet aurelianam paulopost ĩminentem cladem passura
ꝑ cebssam sue imaginis figuram fleuise comꝓbatur. Contigi gͦ pos paululum

Expanded text:
stitutum, in quo primitus collegium sanctimonialium virginum omnipotenti Deo deservisse dignoscitur. Quod etiam exinde cognomento Puellare dicitur. In cujus denique monasterii medio defixum stabat crucis vexillum, praeferens ipsius Salvatoris, pro salute humana mortem patientis, imaginem. A cujus scilicet imaginis oculis per aliquot dierum spatium continue, multis cernentibus, rivus emanavit lacrymarum. Ad quod nimirum terribile spectaculum inspiciendum multitudo maxima convenit hominum. Plerique tamen, cum illud cernerent, admodum animadvertentes quoddam esse divinitatis praesagium, videlicet illius urbis superventurae calamitatis. Quemadmodum enim idem per se Salvator praesciens imminere urbis detrimentum Hierosolymitanae, flevisse illam perhibetur, sic denique et hanc videlicet Aurelianam paulo post imminentem cladem passuram per expressam suae imaginis figuram flevisse comprobatur. Contigit ergo post paululum
Abbreviated transcription (Latin):
te iniquitate. in hominib utiq semet plus iusto amantibus. solito crebrius is¬
ta que retulumis cirea mulesimum. & post nati saluatoris dñi annum aniuei
oa dicitur. solto multipliciore hyatu euomens igne ꝑmirtam sul phu¬
ũto granoium sarorum multitudinem. qui usq int̾cium rotabantur miliari¬
umi diso suo alatu putido circase in habitabilem cepit face ꝓuintiã. S neq hoc
putoslenuo ỹterire. cur istud ĩ sola affricana contingat regione. Primumde¬

Expanded text:
te iniquitate, in hominibus utique semet plus justo amantibus, solito crebrius iste iniquitate, in hominibus utique semet plus justo amantibus, solito crebrius ista, quae retulimus, circa millesimum post nati Salvatoris Domini annum univeolla dicitur, solito multipliciore hiatu evomens igne permistam sulphureo grandium saxorum multitudinem, qui usque in tertium rotabantur milliarium. Sicque suo halatu putido circa se inhabitabilem coepit facere provinciam. Sed neque hoc puto silentio praeterire, cur istud in sola Africana contingat regione. Primum de
Abbreviated transcription (Latin):
x. ĩminere cõmunem cladem populis. &. animantib cũc
anam pestem frugibus uidelicet ex intemperie aeris. Sic
debuerant saluationis ãminiculum. opponerent eidem consueti beneficu obsta¬
culum. Qi uandocumq enim defuit religiositas pontificum: ac marcessit. diftric¬
tio regularis abbatum. simulq monastialis discipline uigor tepescit. acꝑ uiorũ
erempla. ceta plebs mandatorum dei p̃uaricatrix existit. quid aluid quam totũ
simul humanum genus rursus in antiquum p̃cipicu eahos. sue ꝑditionis sponta¬
nea uoluntate illabitur : Ex huiusmodi rei proculdubio euentu. uudum
uie antiquus leuiathan fiduciam conceꝑat. quod mundatio iordanis fluiu os
illabetur alius. Ut uudelicet baptiçatorum multitudo ꝑ auaricia appetitum
uiam ueritatis deserens. demergetur in interitum. Et quia ut ex auctoritate
apostolica. completum dinoscitur. frigescente scuicet caritate acsuꝑ habudã¬

Expanded text:
 imminere communem cladem populis et animantibus cunctis, nec non etiam plurimam pestem frugibus videlicet ex intemperie aeris. Sic debuerant salvationis adminiculum, opponerent eidem consueti beneficii obstaculum. Quandocunque enim defuit religiositas pontificum, ac marcessit districtio regularis abbatum, simulque monasterialis disciplinae vigor tepescit, ac per illorum exempla caetera plebs mandatorum Dei praevaricatrix existit; quid aliud quam totum simul humanum genus rursus in antiquum praecipitii chaos suae perditionis spontanea voluntate illabitur? Ex ejusmodi rei procul dubio eventu, dudum ille antiquus Leviathan fiduciam conceperat, quod inundatio Jordanis fluvii os illaberetur illius, ut videlicet baptizatorum multitudo, per avaritiae appetitum viam veritatis deserens, demergeretur in interitum. Et quia, ut ex auctoritate apostolica completum dignoscitur, frigescente scilicet charitate, ac superabundan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩminente ipsius diei hora nona cum flabris lenib serenum uadiꝙ consistet¬
celum. repente suꝑuenit a plaga australi uehementissimus turbo. ip̃am

Expanded text:
que imminente ipsius diei hora nona, cum flabris lenibus serenum undique consisterque imminente ipsius diei hora nona, cum flabris lenibus serenum undique consistercoelum, repente supervenit a plaga australi vehementissimus turbo, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
in romana eccła scisma creauissent. Uniu̾si etiam parit̃ detestantes. qm̃ nimiũ
indecens uidebatur. ut hisqui apłicam regebat sedem. apostolicum pͥmitus acca¬
nonicum trangre diebatur tenorem. Cum insuꝑ multiplicisit antiquitus auctori¬
tate roboratum. ut non quispiam ep̃orum in alt̾ius diocesi istud p̃sumat exercere.
nisi p̃sule cuius fuerit compellente seu ꝑmittente. Igͥ die quadam mensis maii con¬
gregata ẽ innumabilis populi multitudo. ad dedicationem scilicet p̃dicte eccle. Ex
quib muito etiam plures. illuc fulconis t̾ror obsue elationis pompam et ue¬
nire compulit. Ep̃i tantum qui eius ditione p̃mebantur. coatti inter fuere. Cep¬
ta igitur de constituto satis pompatice huius modi dedicatione atq ꝑactamis¬
sarumq ex more souempnus celebratis. postmodum quiq ad ꝓpͥa rediẽre. Sent¬

Expanded text:
in Romana Ecclesia schisma creavissent. Universi etiam pariter detestantes, quoniam nimium in Romana Ecclesia schisma creavissent. Universi etiam pariter detestantes, quoniam nimium indecens videbatur ut is qui apostolicam regebat sedem, apostolicum primitus ac canonicum transgrediebatur tenorem. Cum insuper multiplici sit antiquitus auctoritate roboratum, ut non quispiam episcoporum in alterius dioecesi istud praesumat exercere, nisi praesule, cujus fuerit, compellente seu permittente. Igitur die quadam mensis Maii congregata est innumerabilis populi multitudo ad dedicationem scilicet praedictae ecclesiae. Ex quibus multo etiam plures illuc Fulconis terror, ob suae elationis pompam, convenire compulit. Episcopi tantum, qui ejus ditione premebuntur, coacti interfuere. Coepta igitur die constituto satis pompatice hujusmodi dedicatione atque peracta, missarumque ex more solemniis celebratis, postmodum quique ad propria rediere. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuissent. duitina feritate resumpta. mmium inoigne ferens ep̃i responsa. ĩ¬
suꝑ c̃ominatus illum ualde ac sublimius inde quodualuit adegit consilium.
Mox deniq copiosa argenti & auri assumpta peccunia romam ꝑgens. ac Ioħi pa¬
pe. causam sue ꝓfectionis exposuit. ad deinde poscens quod ab illo optauerat. plu¬
rima ei munerum dona obtulit. Qui ꝓtinusmisit cum codem fulcone ad p̃dictã
basilicam sacrantam. unum ex illis quos in beati petri apłorum principis eccła cardi¬
nales uocant nomine petrum. cui etiam p̃cepit. ueluti romani pontificis auctorita¬
te assumpta.quicquid agendum fulconi uidebatur intrepious expleret. Q uoduti¬
q audientes galliarum quiq p̃sules. ysumptionem sacrilegam cognouerunt. ex
ceca cupiditate ꝓcessisse. dum indelicet unus rapiens. alt̾ raptum suscipiens. recenᷤ

Expanded text:
ta fuissent, diutina feritate resumpta, nimium indigne ferens episcopi responsa: inta fuissent, diutina feritate resumpta, nimium indigne ferens episcopi responsa: insuper comminatus illum valde, ac sublimius inde quod valuit adegit consilium. Mox denique, copiosa argenti et auri assumpta pecunia, Romam pergens, ac Joanni papae causam suae profectionis exposuit. Ac deinde poscens quod ab illo optaverat, plurima ei munerum dona obtulit. Qui protinus misit cum eodem Fulcone ad praedictam basilicam sacrandam unum ex illis quos in beati Petri apostolorum principis Ecclesia cardinales vocant, nomine Petrum, cui etiam praecepit, veluti Romani pontificis auctoritate assumpta, quidquid agendum Fulconi videbatur, intrepidus expleret. Quod utique audientes Galliarum quique praesules praesumptionem sacrilegam cognoverunt ex caeca cupiditate processisse, dum videlicet unus rapiens, alter raptum suscipiens, recens
Abbreviated transcription (Latin):
paletat consiuo suggcatumẽ ut in honore ac memona ulatum aelestium
uirtutum quas cherubin & seraphin sublimiores sacra testatur auctoritas.
uotum quod uou̾at expłet. Qui libentissite annuens. edificauit ecclesiam
ad modum pulcherrimam in pago scilicet turonico.miliario int̃posito aluca¬
cense castro. Expleto deniq quantotius basilice oꝑe. ꝓtimis misit adhugonẽ tu¬
ronorum archipsulem in cuuis scilicet constituta erat uiocesi. ut illam sacraturus
quemaomodum decreuerat adueniret. Qui uenire distulit. dicens se minime
posse illiusuotum dicando domino cõmitt̾e. Qui urdelicet matri eccle sedis sibi
cõmisse. p̃dia & mancipia furripuerat non pauca. hocq potius illi uidebatur cõ¬
cõpet̾ẽ. ut primitus si quid iniuste diripuetat. alicui restitueret. sicq deinceps
iusto nidicideo propria que uouerat offerre deberet. Cũq gͥista fulconi asuis ꝑla¬

Expanded text:
pollebat consilio, suggestum est ut in honore ac memoria illarum coelestium pollebat consilio, suggestum est ut in honore ac memoria illarum coelestium virtutum, quas cherubim et seraphim sublimiores sacra testatur auctoritas, votum quod voverat expleret. Qui libentissime annuens aedificavit ecclesiam admodum pulcherrimam, in pago scilicet Turonico, milliario interposito a Lucacense castro. Expleto denique quantocius basilicae opere, protinus misit ad Hugonem Turonorum archipraesulem, in cujus scilicet constituta erat dioecesi, ut illam sacraturus, quemadmodum decreverat, adveniret. Qui venire distulit, dicens se minime posse illius votum dicando Domino committere, qui videlicet matri Ecclesiae sedis sibi commissae praedia et mancipia subripuerat non pauca. Hocque potius illi videbatur competere, ut primitus, si quid injuste diripuerat, alicui restitueret, sicque deinceps justo judici Deo propria, quae voverat, offerre deberet. Cumque igitur ista Fulconi a suis perla
Abbreviated transcription (Latin):
codemigitur fuicone ppiura dicipotusent ipsius gestorum. q̃ scilicet
fastitium uitantes siuimus. unum tamenrestat memorabile quod inp¬
enti arium relaturi sumus. Cum enim circum quaq in diuersis preliorum euen¬
tibruis plurimum humanum fudisset sanguinem. metu gehenne t̾ritius. sepul¬
chrum salatoris ihero solimorum adnt. Indeq: ut erat auda cissimus ad moou
eruitanter rediens. aliquantulum ad tempiis aꝓpͥa feritate ẽ ienior redditus.
sune gͦ mente concepit. ut in optimo funderum ꝓoruris loco teclesiam cons¬
stineret abidem ꝙ monachorum cetum ccadunaret. qui uioelicet dre noc¬
buit. puuus anime redemptione intuenirent. Qui etiam ut semꝑ curiose ale¬
unt cepi. quoser peunctari religiosos in quorum potissimum memoriascoru
candem eeclam sundar debet qui utelicet ꝓ eiis remedio a nine. omnipeten¬
teuereminu ni orarent. Cuĩ inter cetos appa etiam uxore queuea orti pano

Expanded text:
odem igitur Fulcone perplura dici potuissent ipsius gestorum, quae scilicet, fastidium vitantes, siluimus. Unum tamen restat memorabile, quod impraesentiarum relaturi sumus. Cum enim circumquaque in diversis praeliorum eventibus, plurimum humanum fudisset sanguinem, metu gehennae territus, sepulcrum Salvatoris Hierosolymorum adiit. Indeque, ut erat audacissimus, admodum exsultanter rediens, aliquantulum ad tempus a propria feritate est lenior redditus. Tunc ergo mente concepit ut in optimo fundorum proprii juris loco ecclesiam construeret, ibidemque monachorum coetum coadunaret, qui videlicet die noctuque pro illius animae redemptione intervenirent. Qui etiam ut semper curiose agebat coepit quosque percunctari religiosos, in quorum potissimum memoria sanctorum eamdem ecclesiam fundare deberet, qui videlicet pro ejus remedio animae omnipotentem Dominum orarent. Cui inter caeteros a propria etiam uxore, quae valde sano
Abbreviated transcription (Latin):
nas totum p romerebatur quisq ex seriitutis actione. hncuero quisq dignꝰ
prnaipid daeut hec pestis ionge lateq in et clapiun s quibr qs pene umui

Expanded text:
nus totum promerebatur quisque ex servitutis actione; hic vero quisque dignus nus totum promerebatur quisque ex servitutis actione; hic vero quisque dignus principibus, desaevit haec pestis longe lateque in Ecclesiarum quibusque p
Abbreviated transcription (Latin):
nes religionum exeounde consurgere debuere ad incrementi ꝓfectum: exinde
sumpsere corruptionis defectum. Iludq aliquibus uersum ẽ in animarũ
detrimentum. quod quibusdam eo legitime utentibus fuit emolumta
Si quidem ut diximus turpis lucri auaricia inꝑante. suffocatur. sepissi¬
me censura iusticie. Cum enim in diu̾sarum gentium. ac ꝓunciarum cui¬
tebias estud habatur. ꝓbabile. euidentius tamen in israelitice plebis. leuitiᷤᷤ
Ss sacerdotib Q ii scuicet quanto duoum ceteris opulentiores: ed ampliꝰ
uieridb uorum iuꝑda cup iditate insolentiores. iccireo etiam ad ultimum
ciminabis efecudetiores. S multum distant legis ueteris instituta mui¬
tapli cibiis fi gurarum enigmatibus uesita. a noue gre ꝑspicus ac spirita¬
tebus facramentorum donis. Ibi namq munera solummodo conferebarit᷑
terimarumi dosfiarum. in his ipse deus accipitur in pmium. Ibiq nichiloni¬

Expanded text:
nes religionum ex eo unde consurgere debuere ad incrementi profectum, exinde nes religionum ex eo unde consurgere debuere ad incrementi profectum, exinde sumpsere corruptionis defectum. Illudque aliquibus versum est in animarum detrimentum, quod quibusdam eo legitime utentibus fuit emolumentum. Siquidem, ut diximus, turpis lucri avaritia imperante, suffocatur saepissime censura justitiae. Cum enim in diversarum gentium ac provinciarum cultibus istud habeatur probabile, evidentius tamen in Israeliticae plebis levitis et sacerdotibus. Qui scilicet quanto dudum caeteris opulentiores, eo amplius plerique illorum superba cupiditate insolentiores; idcirco etiam ad ultimum omnibus effecti deteriores. Sed multum distant legis veteris instituta, multiplicibus figurarum aenigmatibus vestita, a novae gratiae perspicuis ac spiritalibus sacramentorum donis. Ibi namque munera solummodo conferebantur terrenarum hostiarum: in his ipse Deus accipitur in praemium. Ibique nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
tis dicatarum edes antiorib potiores construerentur. atq diuinorum oꝑũ
cui tusi  dem excellentior hab̾etur p̃ omnib Ipsaq urbi paulo post refer
scilicet pro sui pulchritudine. ac populari frequentia nec non & telluris ub̾¬
tate ꝑspicuiq irrigatione fluminis. Ex ligere quippe sibi congruo etiam flumi¬
ne agnomen ht̃ inditum diciturq aureliana. quasi ore ligeriana. eouidelic
quod in ore eiustem fluminis ripe sit constituta: deniq non ut quidam minus
cauti existimant ab aureliano augusto quasi eam ipse edificau̾it sic uocatã.
quin potius ab amne ut diximus. quod rectius ueriusq illi congruit. de pre
luce clarius comꝑtum habetur: qm̃ in ꝓcessu nouissimorum dierum fri¬
gescente in hominibus caritate. ac suꝑ habuncdante iniquitate. instabt̃
ꝑicłosa ammarum tempora. Nam & multiplicibrs antiqriorum patrũ
intimatur assertionib quod crassante auaritia p̃teritarum iura uł ordi¬

Expanded text:
res constituerentur, atque divinorum operum cultus in eisdem excellentior haberetur prae omnibus. Ipsaque urbs paulo post refertscilicet pro sui pulchritudine ac populari frequentia, nec non et telluris ubertate, perspicuique irrigatione fluminis. Ex Ligere quippe sibi congruo etiam flumine agnomen habet inditum, diciturque Aureliana, quasi ore Ligeriana: eo videlicet quod in ore ejusdem fluminis ripa sit constituta. Non, ut quidam minus cauti existimant, ab Aureliano Augusto, quasi eam ipse aedificaverit, sic vocatam; quin potius ab amne, ut diximus, quod rectius veriusque illi congruit. CAPUT us compertum habetur quoniam in processu novissimorum dierum, frigescente in hominibus charitate ac superabundante iniquitate, instabant periculosa animarum tempora. Nam et muliplicibus antiquorum Patrum intimatur assertionibus quod, grassante avaritia, praeteritarum jura vel ordi
Abbreviated transcription (Latin):
etran conanum ulorum principem truncatum dextera uiuum capientes. fui¬
conre dionid̾unt. & ui potita uictoria reusus ad ꝓpͥa: nonilu post modum quispiã

Expanded text:
etiam Conanum illorum principem truncatum dextera vivum capientes Fuletiam Conanum illorum principem truncatum dextera vivum capientes Fulconi reddiderunt. Qui potita victoria, reversus ad propria: non illi postmodum quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum dumilluc ut̃q cum suo extitu adueniret. atq acies utraq iam in ꝓcinctu
uideretur informata gens brittonum callida fraudisq ꝓpͥe cõscia. simulans se
uelle arripe fugam. scilicet ut auidius demergeret hostem in latentem musci¬
pulam. Q uod cernens fuiconis exercitus cupiens expedite suꝑ eosirruere. corru¬
it parsexeis non motica in foueam urdelicet brittonum astupatratam. Ilico aũ
brittones cõnuersi. qui prius fugam simulauerant. inhiant̃q suꝑ fulconis ex¬
ercitum irruentes. asꝑrima quam plures ex eis cede ꝓstrauerunt. Ipsum etiã
fuiconem pulsum de equo int̾ram loricatum deiecerunt. Qui exsurgens ni¬
mio accensus furore. dictis releuans ꝙxacuensq suorum anmos. acueluit turbo
uthementissimus ꝑ densas segetes impellentes omnem excitum britonum crir¬
deuninum cede mactauerunt. Deletoq pene umuiso exercitu brittonum. ipsũ

Expanded text:
tum, dum illuc uterque cum suo exercitu adveniret, atque acies utraque jam in procinctu tum, dum illuc uterque cum suo exercitu adveniret, atque acies utraque jam in procinctu videretur, informata gens Brittonum callida fraudisque propriae conscia, simulans se velle arripere fugam, scilicet ut avidius demergeret hostem in latentem muscipulam. Quod cernens Fulconis exercitus, cupiens expedite super eos irruere, corruit pars ex eis non modica in foveam, videlicet Brittonum astu patratam. Illico autem Brittones conversi qui prius fugam simulaverant, inhianterque super Fulconis exercitum irruentes, asperrima quamplures ex eis caede prostraverunt, ipsum etiam Fulconem pulsum de equo in terram loricatum dejecerunt. Qui exsurgens nimio accensus furore, dictis relevans exacuensque suorum animos, ac velut turbo vehementissimus per densas segetes impellentes, omnem exercitum Brittonum crudeli nimium caede mactaverunt. Deletoque pene universo exercitu Brittonum, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum conanum. q p̃dictum fulconem andegauorum uidelicet comitem.
exortum ẽ indissotubile urgium. ita ut crebris suorum inuicem depopuilati¬
onib ac sanguinis effusionibus lacessiti. adultimum quoq quamquam
cuule tamen inluctabile inirent cõminus p̃liũ. Cumgͥ dui multumq
uicissim sibi mala q̃ pot̾ant irrogassent. ab utroq decretum ẽ. ut in ioco
qui concretus dicitur. quisq illorum cum suo exercitu die constituto ad¬
uonientes. p̃ li certamen mnirent. S brittonum exercitus excogitata fraudi
decipula partem fulconis exercitus nequiter prostrauerunt. In p̃oicto deniq: loco
scilicet ubi certamen intendum fuerat. clam p̃uenientes płiq brittonum ibiq
nimiũ astute ꝓfũd̾atq ꝑ lõgũ fod̾e uallũ. Ramisq arborum densatim suꝑinsertis
imposita uitelicet hostibui muscipula recesserunt. die gͥ constituto uixta condic¬

Expanded text:
ipsum Conanum et praedictum Fulconem, Andegavorum videlicet comitem, ipsum Conanum et praedictum Fulconem, Andegavorum videlicet comitem, exortum est indissolubile jurgium, ita ut, crebris suorum invicem depopulationibus ac sanguineis effusionibus lacessiti, ad ultimum quoque, quanquam civile, tamen ineluctabile, inirent cominus praelium. Cum igitur diu multumque vicissim sibi mala quae poterant irrogassent, ab utroque decretum est ut in loco qui Concretus dicitur, quisque illorum, cum suo exercitu die constituto advenientes, praelii certamen inirent. Sed Brittonum exercitus excogitata fraudis decipula, partem Fulconis exercitus nequiter prostraverunt. In praedicto denique loco, scilicet ubi certamen ineundum fuerat, clam praevenientes populi Brittonum, ibi nimium astute profundum atque perlongum fodere vallum, ramisque arborum densatim superinsertis, imposita videlicet hostibus muscipula, recesserunt. Die igitur constituto juxta condic