comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accipi pt᷑. si inc̾tũ sit an lex falci¬
dia locimm ht̃. itͣ legatauum ex hr̃edẽ
cõimu dundundo agi pot̃. aut ĩtte
ꝑtis uendicatõ datur. similit̾ fit et
dundo uidinum: ⁊̃ siquis rem cõ¬
munẽ deti̾orem fec̾i̾t forte ẜuũ
miliierãdo aut amiũ eiꝰ corrũpendo
aut arbores exfundo excidendo ¶Si
cõmunis ẜ ui gr̃a noxe noĩe plus p̃¬
stiti̾t: estimabitur ẜuus et eiꝰ ꝑtem
conseꝙͣt᷑ qtẽ siunꝰ in solidꝰ de p᷑culio
c̃ uentꝰ et dampnat᷑ fit. est cũ socio
cõmuni diuidundo actio ut ꝑtem
piculii consequatur
culio insond̃ dampnatꝰ est. ap̃ socrũ
res petuliaris int̾cidãt. nicho utile
erit iuditiũ cõmuni diuidundo. ad
recuꝑandam partẽ p᷑cumie alio qͥn mi¬
quũ forri tota res ad dampnũ eiꝰ qui
iudiciũ acceꝑit ꝑtineat. cũ ut̾usa

Expanded text:
lex Falcidia locum habeat inter legatarium et heredem, communi diuidundo agi potest aut incertae partis uindicatio datur. similiter fit et dundo iudicium etiam si quis rem communem deteriorem fecerit, forte seruum uulnerando aut animum eius corrumpendo aut arbores ex fundo excidendo.Si communis serui gratia noxae nomine plus praestiterit, aestimabitur seruus et eius partem consequetur.Item si unus in solidum de peculio conuentus et damnatus sit, est cum socio communi diuidundo actio, ut partem peculii consequatur.culio in solidum damnatus esset, si apud socium res peculiares intercidant, nihilo minus utile erit iudicium communi diuidundo ad reciperandam partem pecuniae: alioquin iniquum fore, si tota ea res ad damnum eius qui iudicium acceperit pertinea
Abbreviated transcription (Latin):
ãnt̾ dr̃. exempto agi ñ posse nisi totã
rem susciꝑe fuerit ꝑatus qr hec pars
tenesicio alt̾u̾is uenditori accessit. Qͥn
immo. ⁊̃ exuendito posse cõueniri
emptorem ut recipiat torũ. s alũ illd̃
spͣtandum erit nũ forte frauᷤᷤ aliqua
uenditoris int̾ueu̾it s e⁊ si distracta
parte cex̾it uietꝰ ucatiõe uenditor eqĩ
p̃cium ut restituat exempto teneuit
h̃ ead̾ et ĩ mandato cet̾i̾sq gn̾is uidi¬

Expanded text:
si totam rem suscipere fuerit paratus, quia haec pars beneficio alterius uenditori accessit: quin immo etiam ex uendito posse conueniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua uenditoris interuenit. sed et si distracta parte cesserit uictus licitatione uenditor, aeque, pretium ut restituat, ex empto tenebitur. haec eadem et in mandato ceterisque hui
Abbreviated transcription (Latin):
litis extimatõem pignoratiã ĩ rẽ agẽ¬
ti oscerat.¶Sĩ debitor cõmunis p̃dii ꝑ¬
tem pignori ded̾it. ⁊ a dño alt̾uis par¬
adiuditata uelit ꝑtem suam p̃dii re¬
cuꝑare. soluto eo ꝙ ip̃e debuit: elegãt᷑
dr̃ nõ esse audiend̾. ñ et eam partẽ
ꝑatus sit recuꝑare qũa creditor per
adiudicatoẽm emit. qam et si partẽ

Expanded text:
litis aestimationem pigneraticiam in rem agenlitis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offerat.Si debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius paradiudicata uelit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem emi
Abbreviated transcription (Latin):
su fructu sit int̾ duos contͦu̾sia daiͣ
teb ¶tẽ siduo ap̃tore uiisi sint pos¬
sessionẽ legatoꝵ. ẽ eĩ uista causa po¬
ccidendi custodie grã. gͦ et si duo uen
iissus sit possit̾e̾. nõ erit huic utai
inditio iotꝰ. cũ uendicatoẽm hẽre po¬
¶sit sCum de usufructu cõmuni dini¬
dundo iuditiũ agatui. iudex offiti¬
um suũ ita diriget. ut uaꝰ regiõibꝰ
eis uti frui ꝑmistat. uł loc usũ fru¬
et fruuroᷤᷤ. ħ est uti apud singulos
mutua uice c̾to temꝑe sit usꝰ fructꝰ¬
¶seq colomᷤᷤ neq eis ꝙ depositũ susceper᷑
ħ̾ uiditiũ compenit. ꝙͣuis natur alit̾
possideant. ¶Int̾ eos qui pignori acce¬
perunt. talis diuisio fieri deret ut
ñ u̾o p̃cio extimetur pars. s in tant̃
dum tax at qnͣtũ ꝓ ea ꝑte debetur.¬
⁊ si assignetur quid̾ pignꝰ uni excre¬
ditoribus. licentia tm̃ nõ denegetur
tebitori debitum offerre. et pignꝰ siuin
luere¶¶deniq dr̃. et si potsessor pignoꝵ

Expanded text:
s controuersia, dari debet.Item si duo a praetore missi sint in possessionem legatorum: est enim iusta causa possidendi custodiae gratia. ergo et si duo uentiussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem habere possit.Cum de usu fructu communi diuidundo iudicium agitur, iudex officium suum ita diriget, ut uel regionibus eis uti frui permittat: uel locet usum fruet fruituros, hoc est ut apud singulos mutua uice certo tempore sit usus fructus.Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamuis naturaliter possideant.Inter eos, qui pignori acceperunt, talis diuisio fieri debet, ut non uero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
nione discessum est urlitm̃ locꝰ futu¬
cõmunis ẽẽ desiit. Siue aut̃ locaudo
fundum cõmunẽ siue colendo de
fundo cõmini ꝙ sociꝰ c̃setutꝰ sit co¬
muni diuidundo iuditio tenebiti.
et si quid̾ cõmuni noĩe id fecit neq
tet. Si u̾o ñ cõmunis nõe s ut lut᷑¬
tur solus magis ẽẽ oꝑt ut dãpnũ
ad ip̃m respiciat. ħ at̃ id̾o pr̃at com¬
ꝑtem suam s administrare ñ potuit¬
toẽm ea que tenetur. E Siquid pͥt
accept̃ cõmuni diuidundo uiditiũ
fui̾t impensu. nerua recte existimaͭ᷑
⁊̃ ħ uenisse. s ⁊ part̃ uenire sabinꝰ
⁊ aglinꝰ resgond̾rũt S ⁊ accessio¬
nẽ et decessioẽm ħuiditiũ accipere
id̾ exictimau̾unt. ¶ Si quis ĩ cõmunẽ

Expanded text:
nione discessum est, utili tamen locum futucommunis esse desiit.Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque tet, si uero non communi nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ‹ut› damnum ad ipsum respiciat. hoc autem ideo praestat compartem stionem eaque tenetur.Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire.Sed et partum uenire Sabinus et Atilicinus responderunt.Sed et accessionem et decessionem hoc iudicium accipere idem existimauerunt.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ar ĩmusta est p̃caria u̾o iusta q̃¬
dẽ ẽ. s que nõ ꝑagat ad iuditii
uigorem. ¶Iulianus sc̃bit. Si al¬
ter possessor ꝓuocet. alt̾ dicat eũ
ni posside̾. ñ deb̾e ħ iuditiũ dari.
siec post annũ quidẽ qr placuit
⁊̃ post annũ ut eum qui ui defe¬
cit interdictũ reddi. ⁊ si p̃cario
ĩ ꝙͥd. ditant eũ possidere ad huc
posside̾ qui ꝓuocat. dicend̾ esse.
ait cessare hoc iudinũ. sam de
claindestina possessione compet̾e int̾¬
dictũ inꝯt. ¶Si duo sint cuurẽ pigno¬
r acceper᷑ equissimũ ẽẽ utrle cõmimi

Expanded text:
 ista, precaria uero iusta q ista, precaria uero iusta quidem, sed quae non pergat ad iudicii uigorem. Iulianus scribit, si alter possessor prouocet, alter dicat eum ui possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui ui deiecit interdictum reddi. et si precarioinquit, dicat eum possidere, adhuc possidere qui prouocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interdictum inquit.Si duo sint qui rem pignori acceperunt, aequissimum esse utile comm
Abbreviated transcription (Latin):
de uiditio tͥtͣtauimꝰ. ¶ urseius ait.
cum in cõmunie edificio uicinꝰ nũ¬
ciauit neqd oꝑis sieret: suimus ex
sociis ex hc causa dampnatꝰ fuine
posse eam penam a socio ꝓparte.
seruare. Inuanꝰ aut̃ recte notat
ita demũ ħ uerũ eẽ. siir̾ fuit eoi
et in uestigali agro. Uectigał agͥ
San regionib duudi possiti uidend̾.
magis aut̃ deb uidex abiin̾e̾ huiꝰ¬
modi diuisioẽ. Alioqum p̃statio ue¬
ctigał c̃fundetur. ¶Neratius scͥb̾
arbiti ũ si irgionibꝰ fundũ nõ uet¬
tigalem diuisum duobꝰ adiudita¬
int posse cnͣ induobꝰ fundiᷤ ẜuitutẽ
imponere. ¶ Qui iarẽ publicianã
hẽrẽt.⁊̃ cõmuni diuidundo iu¬
ditium possunt ex̾ cere. Ex quibꝰ¬
dam aut̃ causis uendicatio cessat.
si tm̃ iuxta causa est possidendi
utile cõmuni diuidundo corri¬
petit. ut puta siex causa indebi¬
ti cornti res possideatr ¶Inter
p̃dones aut̃ hoc iuditiũ locum
nõ ht̃. s ec si p̃cario possideant lo¬

Expanded text:
ndae iudicio tractauimus.Urseius ait, cum in communi aedificio uicinus nuntiauit ne quid operis fieret, si unus ex sociis ex hac causa damnatus fuisset, posse eam poenam a socio pro parte seruare: Iulianus autem recte notat ita demum hoc uerum esse, si interfuit aediuet in uectigali agro. uectigalis ager an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi diuisione: alioquin praestatio uectigalis confundetur.Neratius scribit arbitrum, si regionibus fundum non uectigalem diuisum duobus adiudicauerit, posse quasi in duobus fundis seruitutem imponere.Qui in rem Publicianam habent, etiam communi diuidundo iudicium possunt exercere.Ex quibusdam autem causis uindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi diuidundo competit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur.Inter praedones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant lo
Abbreviated transcription (Latin):
tor omĩa nosse deb. et dit̾e argum̃¬
ta rei de qua agitur ¶ Qui ad exhibẽ¬
d̾ agit. ñ utiq dim̃ se dit̾. nͣ debet
d̾ petitoris dampnari possit ei iudite
petere. ad exhibend̾. põpomꝰ ait. u ⁊
si quis ĩ tdicturꝰ rẽ exhib̾i desid̾ audiet᷑¬
Itẽ si optare uelĩ ẜuũ. ł ꝙͣ aliã rẽ cuiꝰ
optio mͥ telcã est ad ex hibend̾ me agc̾
posse c̾stat. ut exhilntis poisim nẽ¬
dicare. ⁊ sicis noxali uiditio exꝑni
uelit. ad ex hibend̾ ei actõ necͣcͣia ẽ¬

Expanded text:
tor omnia nosse debet et dicere argumenta rei de qua agitur.Qui ad exhibendum agit, non utique dominum se dicit nec debet  iusiurandum petitoris damnari possit ei iudice petere ad exhibendum Pomponius ait.Sed et si quis interdicturus rem exhiberi desideret, audietur.Item si optare uelim seruum uel quam aliam rem, cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare.Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei actio e
Abbreviated transcription (Latin):
dus cõmunis nob̾ sit. s pignori dat᷑
ame uenit qͥd̃ ĩ cõmuni diuidundo
indicio. s uis pignoris creditori ma¬
neb̾. ⁊̃ si adiudicatus fu̾it. sam ⁊ si
pars socio tradita fu̾it fiuss ntegr̃
manerz ar bitrũ autẽ cõmimi dim¬
dimdo obħ minoris ꝑtem estimare

Expanded text:
communis nobis sit, sed pignori datus a me, uenit quidem in communi diuidundo iudicio, sed ius pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
mancipatus ita credidit ut pat̾ solu̾e¬
tur: ita temũ in hr̃ditatẽ pat̾s ñari.
si pat᷑ adu̾sus filiũ eiꝰd̾ qnͣtitatis noĩe
actio competebat.
lutii titii que m̾et t̾ cõmiuiis erat
fundi ꝑtem meam alienam deide fa¬
milie hẽciscunde iuditiũ iter mos acte¬
ptũ ẽ. neq ea ꝑs aue mea fint in uidi¬
tio ueniet cũ alienata de hr̃ditate exi
iure hr̃ditaria ꝙ ẽ tm̃ alienatõne mex
ꝑtis exiit de cõmumõe Utrũ aut̃ un
hĩs partẽ suã ñ alienau̾it an pħ̃es n

Expanded text:
 solueretur, ita demum in hereditatem patris numerari, si patri aduersus filium eiusdem quantitatis nomine actio competebat. 54 Lucii Titii, quae mihi et tibi communis erat, fundi partem meam alienaui, deinde familiae erciscundae iudicium inter nos acceptum est. neque ea pars quae mea fuit in iudicio ueniet, cum alienata de hereditate exieiure hereditariaque est, tamen alienatione meae partis exit de communione. utrum autem unus heres partem suam non alien
Abbreviated transcription (Latin):
omponiꝰ lib̃ .xii. adsabinũ. Siis c̃
auo fundũ cõmunẽ habes. Adedic¬
tã ⁊ õ respondit et ob sd̃ motu in¬
dicis iulla diruta est aut arbusta
suctisa sunt: pr̃abitur tͥ decͥ mẽ¬
tum iditio cõmuni didundo
quictiuid eĩ culpa socii amissum
est eo uiditio cominetur⁊¬

Expanded text:
 ad Sabinum.Si is, cum quo fundum communem habes, ad delictum non respondit et ob id motu iudicis uilla diruta est aut arbusta succisa sunt, praestabitur tibi detrimentum iudicio communi diuidundo: quidquid enim culpa socii amissum est, eo iudicio continetur
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ possideo et te exꝑte dimidia
hr̃dem ẽẽ confiteor: s a cõmumone
discet̾e uolo. impetrare debeo famili
hr̃ciscunte uiditiũ. qr alit̾ diuidi int̾
nos hr̃ditas ñ pot̃. ¶Item si tu iustã
um negociũ distrahere uelis: tibi
qͦa ꝑmitend̾ erit hreditatẽ pet̾e.
qam ãdam ueniunt in hr̃ ditatis pe¬
titõẽm q̃ in familichr̃ciscunde iudi¬
tio nõ deducunt᷑. ueluti siego de¬
bitor hr̃ ditarius sim iuditio familie

Expanded text:
ditatem pos‹s›ideo et te ex parte dimidia ditatem pos‹s›ideo et te ex parte dimidia heredem esse confiteor, sed a communione discedere uolo, impetrare debeo familiae erciscundae iudicium, quia aliter diuidi inter nos hereditas non potest. item si tu iustam um negotium distrahere uelis, tibi quoque permittendum erit hereditatem petere: nam quaedam ueniunt in hereditatis petitionem, quae in familiae erciscundae iudicio non deducuntur: ueluti si ego debitor
Abbreviated transcription (Latin):
ciscunde iuditio c̃sequi eum posse
sũptum quẽ fec̾it infimus.
dem libro .ui. opinionũ ue pr̃¬
q filio emancipato studioꝵ causa pe¬
regre agenti subministrauit. siñ
aedendi animo pat̾ misisse fu̾it cõꝓba¬
d tus. s pietate debita ductꝰ. in rõnẽ por¬
tõuis ciue exdefuncti bonis ad eund̾
faium ꝑtinuit. computaiͣ ecitas nĩ
patitur.
tis noĩe soc̾o tradit᷑ fu̾it. cũ socer fi¬
lium ex aliqua ꝑte hr̃tẽ institu̾it. ꝑ
arbitrum familie hr̃ciscunde p̃cipita
teb ut ea causa fni sit inqua fut᷑a
eẽt. sid os ꝑ p̃ceptoĩm legata fuisset.
ciuare fructꝰ post litem c̃testatem ꝑ¬
cepti. ad eum redigendi sunt. hĩta rõ¬
ne impens ar̃. Quero ante litẽ ꝯte¬
statam ꝑcepti fuerunt. equalit̾ ad oẽs
qui hoc genus deductõnis impediat.
Si ego arte hrditatẽ pet̾e uellem.
tu uetum familie hĩciscunde uidi¬
tio ag̾e̾ ex causa utriq nr̃n mos
gerendꝰ ẽ. siam siego ta totam hr̃e¬

Expanded text:
e iudicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funus. 50 Idem libro sexto opinionum.Quae pater filio emancipato studiorum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filium pertinuit, computari aequitas non patitur. tis nomine socero traditus fuerit, cum socer filium ex aliqua parte heredem instituerit, per arbitrum familiae erciscundae praecipi ita debet, ut ea causa filii sit, in qua futura esset, si dos per praeceptionem legata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redigendi sunt habita ratione impensarum: qui vero ante litem contestatam percepti fuerint, aequaliter ad omnes qui hoc genus deductionis impediat. Si ego a te hereditatem petere uellem, tu mecum familiae erciscundae agere, ex causa utrique nostrum mos gerendus est: nam si ego totam here
Abbreviated transcription (Latin):
indiudo iuditio nicħ ꝑuenit ultra di¬
uisionem rerum ip̃arũ que cõmiunes
sunt. ⁊ sicui̾s in hid hiis dampnidatũ
Factũ ue est. Siue quid eo nomine aũ
abẽ alicui socioꝵ. aut ad eũ ꝑuerit
ex re cõmuni. ¶Sicund ipsisme dolo
malo int̾ se pepig̾unt id ĩ pͥmis ⁊ in
familie hr̃ciscunde et cõmuni diuidun

Expanded text:
uidundo iudicio nihil peruenit ultra diuisionem rerum ipsarum quae communes sint et si quid in his damni datum factumue est siue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi.Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, id in primis et fa
Abbreviated transcription (Latin):
actõnibꝰ recepta fuerunt. reddant᷑.
aut que meis impense facte fuert̃.
p̃stentur ⁊ sicum res in iuditio eẽt.
eo nomine actum nõ fuerit. eũ sequi
integram actõnem cui totus fiunidꝰ
adiudicat᷑ fu̾it. aut & quacumqi
parte adiudicatus erit. itẽ que res
mou̾i possut. et ure a uiditia uemiant
Si int̾ea subrepte sunt: furti ag̾e̾ eos
quoꝵ isteres ꝑiculo fiu̾nt posse.

Expanded text:
a fuerint reddantur aut quae in eas impensae factae fuerint praestentur: et si, cum res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit.Item quae res moueri possint et in ea iudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res periculo fuerint, posse.
Abbreviated transcription (Latin):
lie hrciscunte uł uuꝰ pet̾e̾ pot̃ nã &¬
uocare apud iuditera: idem unũ hr̃¬
dem posse palam ẽ. Igitur et p̃senti¬
ꝯbus cet̾s et mmintis poti̾t itł inuis ar¬
pitrum poscere.
dum taxat cuie eoꝵ cõmimes sũt
et cause ex hiis rebus pendentes in
iuditiũ uemiant. DDecetis uͦ nitegrũ
sit samilie hr̃ciscunde uiditiũ. ẜ Si fa¬
diuidunto actũsit. adiudicatõnes
p̃tor tuetur exeptiões aut actoẽs
dantossi cohrdes ausente uno cohͥde
pͣstabunt eil abfuit uł hr̃ditatis pe¬
titõe. ¶ Fructus quos ante aditam

Expanded text:
liae erciscundae uel unus petere potest: nam prouocare apud iudicem uel unum heredem posse palam est: igitur et praesentibus ceteris et inuitis poterit uel unus arbitrum poscere. dumtaxat quae eorum communes sint et causae ex his rebus pendentes in iudicium ueniant, de ceteris uero in integro sit familiae erciscundae iudicium.Si fadividundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coheredpraestabunt ei qui afuit vel hereditatis petitione. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
regundoꝵ actium sit: et unꝰ ex litiga¬
toribꝰ tecesserit: pluribꝰ hr̃edibꝰ relic¬
tis nõ pot̃ in partes iuditiũ scindi.
s aut om̃s hr̃des acciꝑe id debent. aut
dare unũ ꝓcuraterem taqũe õĩum
noĩe udiciũ agatur.
ex ꝑ te iustitut᷑ testatorem iussus
a p̃tore sepelire seruũ cui erat testa¬
mento data lib̾tas ido distraxit. du¬
ꝑ laniq ꝓmisit. ⁊ ex ea cautõne con¬
uentꝰ. p̃stitit. quiesitũ est. an familie
duple scipilatõne abest pͥmo ude¬
amus an hit debu̾it duplam cau̾e

Expanded text:
regundorum actum sit et unus ex litigatoribus decesserit pluribus heredibus relictis, non potest in partes iudicium scindi, sed aut omnes heredes accipere id debent aut dare unum procuratorem, in quem omnium nomine iudicium agatur.ex parte institutus, testatorem iussus a praetore sepelire seruum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promissit et ex ea cautione conuentus praestitit: quaesitum est, an familiae duplae stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam
Abbreviated transcription (Latin):
cto debueram ꝑ hr̃ditatis patitoẽm
consequeris.
aua nos hĩedes fecit rem cõmimẽ
habuit cũ ticio. si cũ titio cõmuni
diuidundo egissemꝰ: et nob̾ ea res ad¬
udicata eẽt. uenturam eam ĩ fami¬
lichĩciscunde uditioũ ꝓculus ait.
bus quas patͥs familias gessiss et
penes se retineiz iuditio samiliehũ¬
ciscunde cohr̃ dibꝰ siuis p̃stab̃. ¶ Arbit᷑
familie hr̃ciscunde inter me ⁊ te

Expanded text:
cto debui, per hereditatis petitionem consequeris. qui nos heredes fecit, rem communem habuit cum Attio: si cum Attio communi dividundo egissemus et nobis ea res adiudicata esset, venturam eam in familiae erciscundae iudicio Proculus ait. bus quas patri familias gessisset penes se retineret iudicio familiae erciscundae coheredibus suis praestabit. Arbiter familiae erciscundae inter m
Abbreviated transcription (Latin):
et aum̃ta q̃ daiͣ tectator c̾tis lib̾tis iu¬
asus racnio enĩ iure id eum fetisse.
ex diu̾so resgondeuant consensisse
eos duusiomi misitis amiis alimẽta
scdm diuisionẽ p̃stitisse placuit
muillã eẽ ur̃toꝵ diuisionem.

Expanded text:
 dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse eos diuisioni et multis annis alimenta secundum diuisionem praestitisse. placuit nullam esse libertorum diuisionem.
Abbreviated transcription (Latin):
hat. Nani ⁊ hit mea conditõne est
ne cogatur implere quod cogunt᷑
hii qi suo arbit̾o distrahunt. siam
int̾ offitiũ sustipientis. ⁊ uoluntatẽ
distͣhentis multũ int̾ eit. Quapot᷑
re qͥd̾ integra stipiciatõne dupleĩt̾¬
pon̾e ñ debuit s det̾n̾e p̃tor debet
ẽẽ emptori adu̾sꝰ hr̃tem existente
actõnẽ exempto sires distͣcta fuiss
euicta. si aut̃ hr̃s errau̾it et cauit᷑
et ẜuus ꝑueniat ad lib̃tatẽ: stipu¬
quum erit utilẽ actõnem ei adu̾sus
retur. Nam ut familie hr̃ciscunde
iuditio ag̾e̾ ł conuet̾ii quis possit. nĩ
tantũ hr̃dem ẽẽ oportet. uerũ exea
causa age̾ uł comieniri qũã gessit
ꝙq adimsit pͣtea qũa hĩs effectꝰ sit.
Cetm̾ cessat familie hr̃ciscunde actõ
⁊ idõ si anteꝙͣ quis sciret se hredẽ
detur Qr̃ qui añ aditam hrditã
quid gessit isłuti si testatorẽ sepeli¬
uit. familie hr̃cis cunde uiditiũ nõ

Expanded text:
ahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter re quidem integra stipulationem duplae interponere non debuit, sed decernere praetor debet esse emptori aduersus heredem existentem actionem ex empto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertatem, stipuquum erit utilem actionem ei adversus retur. nam ut familiae erciscundae iudicio agere quis possit, non tantum heredem esse oportet, verum ex ea ca admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis sciret se heredem detur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem sepeliuit, familiae erciscun
Abbreviated transcription (Latin):
cium cõmuni diuidundo om̃s res
ueniunt nͥ quid fu̾it ex cõmuni
pit se sociũ hr̃e. Impendia aut̃ ꝙ
feci: q̃ scil si uendicaretur fundi
pars. ꝑ exceptoẽm doli ten̾e possĩ¬
magis puto qui a bone fidei iudi¬
cium ẽ cõmum diuidunto. S hoc
ita simetũ agatur cet̾iun si aliena¬
uͦ partẽ meam: nõ erit uñ retin̾e
possim s his ꝙ anie emi̾t an reti¬
n̾e possit uitend̾ ẽ. nã ⁊ si uindica¬
retur ab eo pars impendioꝵ nõe
q̃ ego fecissem itaut ego. pot̾at re¬
tentionẽ fat̾e et ueriꝰ est ut ⁊ in
hac spẽ ex spense retineant᷑ q̃ cũ
ita s̃. rectissime dr̃ ⁊̃ impendioꝵ
nõẽ utile uiditiũ daiͣ debere mͥ in
socium. ⁊̃ manente rei cõmuni
nis. hoc .ii. casu ubi quasi irẽ
meã impindio: tantũ retentoẽm
habeo. qr neminẽ mn obligare uo¬
lui. at cũ puto rẽ titii ẽẽ. qͣ sit
negõꝵ gestoꝵ actio datur adu̾tus cum
cinꝰ negocia curani cũ putarẽ alt̾ius

Expanded text:
cium communi diuidundo omnes res ueniunt, nisi si quid fuerit ex communi scit se socium habere.Impendia autem, feci, quae scilicet, si uindicaretur fundi pars, per exceptionem doli retinere possmagis puto, quia bonae fidei iudicium est communi diuidundo: sed hoc ita, si mecum agatur. ceterum si alienavero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissinomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communionis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, tantum retentionem habeo, quia neminem mihi obligare uolui. at cum puto rem Titii esse, quae sit negotiorum gestorum actio datur aduersus eum cuius negotia curaui, cum putarem alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ex hr̃dibꝰ scpisiatoris actur̃ a quo fu¬
erit petitũ. ¶ usufructu uxori lega¬
to donet ei tos soruat᷑ ꝑ arbitrũ fami¬
lie hr̃ciscunte. tam id ꝙ cohr̃dis nõe
ex tote souitũ sit. recuꝑare pot̃ qũa
ut cohis coluat effici posse cassius ait
et uerũ est. ¶ Si duo cohides dampna¬
tisunt statuani pone̾. et alt̾o cessant e
alt̾ eam fec̾it ñ eẽ iuiquũ iulianus ait.
familie hĩcistunde uidiciũ dare ut pars
impendioꝵ roni niri arbitͣtu p̃scet ͦ¬

Expanded text:
ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Usu fructu uxori legato donec ei dos soluatur, per arbitrum familiae erciscundae tam id, quod coheredis nomine ex dote solutum sit, reciperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum Iulfamiliae erciscundae iudicium dare, ut pars impendiorum boni uiri arbitratu prae
Abbreviated transcription (Latin):
m om̃ibꝰ socu eeñt. lic hr̃ditatẽ pa¬
t̾nam cõmunẽ hr̃ent. et p̃r̃ ꝑ alt̾o
fuuio inpata magist᷑tu sunctꝰ deces
phanũ cũ peculio is iuiuo testatore
manumissus decessit deinde pater.
Quesitũ ẽ. an id ꝙx in petilio habiͭ
fiios ꝑtineat. auuͦ ad eimm solum
ex filiis cum petcũam mutaretur
int̾uenit pax pat̾ eiꝰq c̃sensu p̃¬
dia q̃ filio assgnau̾at pignori data
sunt. post mortẽ prĩs ead̾ p̃dia id
fiuis possedit usuras soluit. cuiero:
an familie hrciscunde uditio si p̃dia
pignori data dictrahat creditoꝵ ali¬
auid ei a cohr de p̃standũsit Edi

Expanded text:
ent, licet hereditatem paternam communem haberent et pater pro altero filio in patria magistratu functus decessphanum cum peculio: is uiuo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit filios pertineat an uero ad eum solum, ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an familiae erciscundae iudicio, si praedia pignori data distrahat creditor, aliquid ei a coherede praestandum si
Abbreviated transcription (Latin):
emancipati a patre adulti curatores
acceꝑunt. hu cõmunes pͨcinnas ex
redditibꝰ redactas singulis subminiat᷑¬
uer̃. pꝰt ea om̃e pat̾moniũ diuiser̃
⁊ p̾t diuisionẽ ticia soror tͣicio frĩ
suo cepit ãstionẽ mou̾e.cͣ amplius

Expanded text:
‹e›mancipati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministrauerunt: postea omne patrimonium diuiserunt: et post diuisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ in uiditium. s index omĩo ĩtpon̾e
se in hiis nõ deb bom eĩ et ĩnocentis
iuri offitio eum fingi epori tantũd̾
debebit fac̾e̾ ut in uibris ĩ probate lec¬
tionis magiscis forte uł hiis similibꝰ.
Hec eĩ omĩa ꝓtimis corrumpendast̃.
S et siquis expetulatꝰ. uł ex sac̾ legio
re ꝑte hr̃s est uir̾e man̾e aut mede̾
deponi. Naui.⁊ laleo scͥb̃ uendita hẽe¬
ditate. tabulaᷤᷤ testamenti desẽptas
deponi oport̾e̾ hretẽ eĩ exemplũ dec̾e

Expanded text:
ex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis viri officio eum fungi oportet: tantundem debebit facere et in libris improbatae lectionis, magicis forte vel his similibus. haec enim omnia protinus corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu vel ex sacrilegio re parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim e
Abbreviated transcription (Latin):
causa defensa eẽt. hñdam rõem suꝑ¬
tuũ. s si omis̾it doli exceptõem age̾
potͥ de recipienda portõne sũptuum.¬
¶Intestato moriens codicalis p̃dia
sua om̃ia ⁊ pat̾moniũ int̾ lib̾os diui¬
sit. i taut longe ampliꝰ filio ꝙͣ filie re¬
sinich ĩ dinsũ relinass rectiꝰ dici ex
Seruo lib̾tatẽ dedit qui erat annoꝵ¬

Expanded text:
causa defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum.Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae reihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex Seruo libertatem dedit qui erat anno
Abbreviated transcription (Latin):
cautõnes h̃reditaie̾ eas udex curare
debet ut apud eum maueant qui maio¬
re exꝑte hr̃s sit. cet̾i̾s desc̾ptũ et reco¬
gnitũ faciant cautõne ĩ tposita. ut cũ
res exegit ip̃e exhibeantur. Si om̃s his¬
dẽ ex ꝑtibus hr̃tes snt. nͨ int̾ eos cõue¬
mant ap̃ quẽ potius ẽẽ dereant sor¬
tiri eos oport. Aut consensu ł suffra¬
gio eligendꝰ est amitꝰ. ap̃qĩe teponãt᷑¬

Expanded text:
cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conveniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu vel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponant
Abbreviated transcription (Latin):
dotis causa p̃dia fiłie ciuam ħebat ĩ poteᷤ¬
state tradidit et redditus eoꝵ gn̾o solui.
mandauit. Anea p̃cipua filia retinere
possit cum om̃s filios hr̃des instituisset
rebatur dotis esse uoluit. ⁊ mat̾monium
post mortem ciuo pat̾s cret̾at respondi
filiam ⁊ eĩ ci naturalit̾ agros tenuit
sp̃e dotis cuiꝰ capax fuiss tefendi.
cohr̃dem meũ ẽẽ id ꝙ uerũ nõ esset.
egi tecũ familie hr̃oscunde uiditio et
a iudice inuitem adiuditatõnes et cõ¬
dempnatões facte sunt quero reiui¬
tate cognita. utrũ c̃ditio uncẽ compe¬
tat an indicatõ ⁊ an aliud ĩ eo quihẽs
cohr̃dẽ hr̃e acceꝑit cũ eo familie ĩcisc̃¬
T e uidiciũ ⁊ c̃dẽpnatõnibꝰ factis sol̾it
pͣcuniam. qm̃ ex cã iudicati soluit repe
t̾e nõ pot̃. S tu ñuid̾is eo mou̾i & nõ
ẽ uiditiũ famlie hĩciscunde nisiinter
coh̾rdes acceptũ s ꝙͣuis ñ sit iuditiũ.
tm̃ sufficit adimpediendam repettoẽm

Expanded text:
dotis causa praedia filiae quam habebat in potestate tradidit et reditus eorum genero solui mandauit: an ea praecipua filia retinere possit, cum omn‹e›s filios heredes instituisset, a de quibus quaerebatur dotis esse voluit et matrimonium post mortem quoque patris steterat, respondi: filiam etenim, quae naturaliter agros tenuit, specie dotis cuius capax fuisset defendi.coheredem meum esse idque verum non esset, egi tecum familiae erciscundae iudicio et a iudice invicem adiudicationes et condemnationes factae sunt: quaero, rei veritate cognita utrum condictio invicem competat an vindicatio? et an aliud in eo qui heres ecoheredem habere, acceperit cum eo familiae erciscundae iudicium et condemnationibus factis solverit pecunitere non potest sed tu uideris eo moueri, quod non est iudicium familiae erciscundae nisi inter coheredes acceptum: sed quamuis non sit iudicium, tamen sufficit ad impediendam repetitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
uilianꝰ ait. Si ex płibꝰ hr̃dibꝰ uni Enus
sit q̃nralit̾ ꝑ optionẽ legatꝰ.. thr̃des
stichũ tabulas hr̃ditai̾as int̾ leuisse
dicant. ł corrupisse et p̃p hoc remin¬
ciau̾unt ne optaret᷑ serinis. deinde
optatꝰ uidicet᷑ pot̾int si abeis uin¬
dicet᷑ doli mali exceptõe uti. ⁊ tes¬
uo ãstionẽ he̾re. Es an ĩ familie
hr̃ciscũde uiditiũ de morte testato

Expanded text:
x pluribus heredibus uni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse et propter hoc renuntiauerint, ne optaretur seruus, deinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› eis uindicetur, doli mali ex ceptione uti et de seruo quaestionem habere.Sed an in familiae erciscundae iudicium de mo
Abbreviated transcription (Latin):
ta cohr̃s possid in famibe hitiscuude
uiditium uenire negat põpomꝰ ¶Idem
se̾b̾tum ego et tuhiꝰ ⁊ titio extitissemꝰ.
si tu partem fundi quẽ totum hr̃dita̾iũ
dicelas a sẽpmo petieris et uictꝰ fin̾t.
mox eand̾ ꝑtem asẽpmo emero. et tra

Expanded text:
ta coheres possidet, in familiae erciscundae iudicium uenire negat Pomponius.Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et uictus fueris, mox ean
Abbreviated transcription (Latin):
dema ꝙx defunctꝰ mentitꝰ est actio danda
est. siec ĩ ip̃o quol tp̃r. nam lrb̾m esse d
defendenti absentem ẜuũ hiꝰ edicti peãm
euitare. Idesti ut sine nexe deditõne c̃¬
ueniatur. Et ideo si negau̾is ẜ uũ ĩ pote¬
ctate tua eẽ. postea fati pot̾is. n̾ iam lis
adu̾sꝰ te contestate est. slam turt audi
ñ debebit ut labeo ait. Ottauenꝰ ex cã
⁊̃ lite c̃testata tͥ succurrend̾ utic si
etas tua ea sit ut ignosci t̾ debeat ¶n

Expanded text:
dem, quod defunctus mentitus est, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore: nam liberum esse debet defendenti absentem seruum huius edicti poenam euitare, id est ut sine noxae deditione conueniatur. et ideo si negaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat.Si
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ ⁊ pupille cohedi. in eo fundo re
tibus tebebatur. Nam parentes quoq
eiꝰd̾ pupille ibi sepulti sunt s tutores
distrahere fundũ uolunt egonõ con¬
.sentio. s portiorem meã possid̾e malo.
cum uniu̾sitatẽ emere nõ possim. et
uelim ꝓ meo arbit̾o exequi iuis reli¬
gionis cĩro an recte arbitrũ cõmuni
diuidundo adhunc fundum partien¬
dum petam. an ct̾ is arbit̾ qi familie
hr̃ciscunde dat᷑. hisd̾ ꝑtibꝰ sugi possit
ut hans possessionẽ exceptis cet̾is cor¬
ꝑibus hr̃ ditanͣs ꝓ uire cuiꝰq nobis
ꝑtiatur ⁊ heremuꝰ modestiuꝰ ẜndit.
nichil ꝓponi cur familie bẽciscunde
iuditio additꝰ arbit̾ offitiũ suũ ĩ meo
fundo de quo agitur diuisionẽ int̾po¬
nere nõ posit s religiosa loca in
uidiciũ ñ deduti eoꝵq uis singulis hͥrdi¬
bus ĩ solid̾ competere.
nori obligatꝰ luat᷑ abimo ex hr̃ dibꝰ ꝙͣuis
postea decedant. offitiũ tantũ arbitri
durat. Suffic̾ eĩ cõmunis causa q̃ p̃cessit

Expanded text:
nis est pupillae coheredi: in eo fundo relatribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum uolunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum uniuersitatem emere non possim et uelim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi diuidundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter, qui familiae erciscundae datur, isdem partibus fungi possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur.Herennius Modestinihil proponi, cur familiae erciscundae iudicio addictus arbiter officium suum etiam in eius fundi de quo agitur diuisionem interponere non possit: sed religiosa loca in iudicium non deduci eorumque ius singulis heredibus in solidum competere.nori obligatus luatur ab uno ex heredibus, quamvis postea decedat, officium tamen arbitri durat: sufficit enim communionis causa quae praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
aiciꝰ lib̃ .uii. ad sabmũ. Simaritꝰ sub
conditõne apatre hr̃s institutꝰ sit int̾i
yxoris de dote actõnẽ pende̾. ꝑ lane si
post mortem soceri diuortium factũ
sit ciũauis pendentem cõditiõe institu¬
tionis dicend̾ ẽ p̃ceptõni dotis iocũ
uisum est.
milie hr̃ciscunde uł cõmuni diuidũ¬
do. si dum res marbit̾o sit de iuire
p̃di contidu̾sia sit placet om̃s eos
nit̾ quos ar bit̾ sumptꝰ sit. ⁊ ag̾e et
opꝰ nouũ nũciare ꝓ sua qũeqi par¬
te posse.⁊ cum adiudicatõnes ab

Expanded text:
aulus libro septimo ad Sabinum.Si maritus sub condicione a patre heres institutus sit, interim uxoris de dote actionem pendere. plane si post mortem soceri diuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum uisum est.miliae erciscundae uel communi diuidundo si, dum res in arbitrio sit, de iure praedii controuersia sit, placet omnes eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus nouum nuntiare pro sua quemque parte posse, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
de uiditõ nõuem nõ solũ hoc ex pro
hr̃de possicet᷑: s n ĩd ex ꝓ emptore cũ
eĩ ꝑ uiditem p̾orem apparuit totam
nõ ẽẽ hr̃ditatis ꝙ̃admodũ ĩ familie ur̃¬
ciscunde uiditiciñuem ueniat: ¶Air
ea stipislatõ qua singuli hr̃des ĩ solidũ
ht̃ actionẽ. ueinat in hoc iuditiũ dubi¬
tabatur. uł uti sus qui uiam. it᷑. actut
stipiiatꝰ erat discesserit: qr talis stipisso¬

Expanded text:
io non ueniet non solum hoc quod pro herede possidetur, sed nec id quod pro emptore: cum enim per iudicem priorem apparuit totam non esse hereditatis, quemadmodum in familiae erciscundae iudicium ueniat? An ea stipulatio, qua singuli heredes in solidum habent actionem, ueniat in hoc iudicium, dubitatur: ueluti si is qui uiam iter actus stipulatus erat decesserit, quia talis stip
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. qũa ꝓhr̃ditaia portõne eicõ¬
pet̾et nullam sorori ei adu̾sꝰ eñ cõpet̾e
actõnẽ. Idẽ respondit. cũ exdecretis
alim̃tis. ap̃tore amplius sr̃m acce¬
pisse dicẽtur. aũa sororem. ñ tm̃ ult ͣ
ꝑtem dimidiam.
ceuola lib̾ .i. EoꝵExꝑte hr̃s ĩstitutꝰ
causam de totis bomis ciuã om̃s hr̃e
Oħĩs ab eo ꝑtẽ suã petebat nͨ ꝑtẽ sũꝑ¬

Expanded text:
accepit, quam pro hereditaria portione ei competeret, nullam sorori eius aduersus eum competere actionem. idem respondit, cum ex decretis alimentis a praetore amplius fratrem accepisse diceretur quam sororem, non tamen ultra partem dimidiam. 39 Scaeuola licausam de totis bonis, quam omnes herecoheres ab eo partem suam petebat nec partem su
Abbreviated transcription (Latin):
ri creditori datam si ꝑ p̃ceptõnẽ lega¬
u̾at testator. offitio iudicis contine᷑
ut ex cõmum p᷑ciña soluat᷑. cã q ferat᷑.
data desinicto sit. dicend̾ est ĩ familie
dampnandꝰ nec cau̾e deb cohr̃di ĩ dep¬
nem cum fore adn̾sus eum qui pignor
na actione petite litis estimatõ oblata
sit ut as qui optuu̾t. adu̾sus dr̃m
uindicantẽ creptõne tuendꝰ sit c̃traqͦ¬
usi
siĩs bẽs cui pignꝰ adiudicatũ ẽ. uelit a

Expanded text:
editori datam si per praeceptionem legauerit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat isdata defuncto sit, dicendum est in familiae damnandus nec cauere debet coheredi indemnem eum fore aduersus eum qui pignori na actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui optulerit aduersus dominum uindicantem exceptione tuendus sit. contra qusi is heres, cui pi
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. cautõnes int̾ ꝑomi deb̾e̾. ut sicuris
ex hiis conuentus litii estimatõem p̃¬
stin̾t. id ꝓ ꝑte acet̾is conseauatur. Id̾
dicend̾ est ⁊ si testator uiam legau̾it.
imutitͤ stipulatõ ne uiꝰ factũ cet̾is
dampnosũsit. Id̾ uiris est in pͤcuma
ꝓmissa atestatore si sub pena ꝓmissa
sit. Ilami l hec obligatõ duidatur ꝑ¬
s legem .xii. tabillarũ. tm̃ qr nichilum
solu̾e. siũ soluta ẽ p᷑cimia: nec dies ue¬
uit ꝓspiciend̾ ẽ ꝑ cautdẽm ut de indẽ¬
pͥnitate caueat ꝑ qũe factũ fu̾it: ne
om̃is peccunia solueretur. Aut ut ca¬
ueat seei qiui solid̾ solu̾it ꝑtem p̾sta¬
t᷑um. Sĩ ⁊ͥ soluit unus unu̾sam u¬
mu̾sam pͤcuniam quã desimctꝰ ꝓ

Expanded text:
dicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur.Idem dicendum est et si testator uiam legauerit.mittitur stipulatio, ne unius factum ceteris damnosum sit.Idem iuris est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nam licet haec obligatio diuidatur per legem duodecim tabularum, tamen quia nihilum on‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue etiam soluit unus uniuersam pecuniam quam defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
eractõne caueatur his ꝯuꝰ adiuditat¬
Si p̾ciña q̃ domi relicta nõ ẽ ꝑ pee
ceptõem relicta sit. utrũ uinu̾sa ar
cohr̃dibꝰ p̃standa sit. an pro ꝑte hẽ¬
ditai̾a ꝙ̃ admod̾ si pciña ĩ hr̃ditate

Expanded text:
euictione caueatur his quibus adiudicateuictione caueatur his quibus adiudicat.Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditaria, quemadmodum si pecunia in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
g̾endi et idõ negõꝵ gestoꝵ ei actio
nõ competit. Galẽ gͥ diligentiam
pr̃are deb cinalem ĩ sins rebꝰ. ead̾ st̃
si duobꝰ res legata sit. nã et hos con¬
iunxit ad societatẽ ñ consentꝰ s res.¬
Si uic̾to hoẽ legato et postea desũ¬
c̾to legataio aliꝙs ex hr̃dib legatan
ñ c̃sentiens ĩpedierit legatũ isqui ĩ¬
pedit hoc inditõ cen̾s qnͣti int̾sit
eoꝵ dampnauit᷑. id̾ est sicxcͣioͣ unꝰ¬
ex ħrdrbꝰ a quibꝰ gn̾alit̾ hõ legatus ẽ
cũe ip̃i elegu̾it nolu̾it consentire
ut p̃stetur qũe solui om̃ib expe¬
diebat. et ic̃õ c̃uenti alegat aĩo iu¬
ditio pluris dampnati fu̾int ¶tẽ
culpe noĩe tenetur &eũ ante ali¬
os ip̃e addiss hr̃ditatẽ ẜnitutes pre¬
diis h̃ ditanͣs debitas. passꝰ ẽ ñ utenꝰ¬
do amitti. E sifiliꝰ cũ patrẽ defend̾et
c̃dempnat᷑ colu̾t uł uiuo eo ł pꝰt mo¬
rtem equs dici hr̃e petitionẽ a cohĩt
sũ relinq̃re. ¶tẽ curare deb ut de

Expanded text:
i actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res.Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e conatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati fuerint.Item culpae nomine tenetur, qui, cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti.Si filius cum patrem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post mortemsum relinquere.Item curare debet, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
bus humains ẽẽ desiit uenunt p̃statõ¬
nes et ego papini ano cͥsentio. ¶ fami¬
lic hitis cunde uiditiũ et int̾ bonoꝵ po¬
ssessores. ⁊ int̾ eum cui restituta est
hr̃ditas extrebelliano senatꝰ consulto.
ri post̾ssimiles aliũ castrensĩ. aliũ ce¬
tor bonoꝵ hr̃edẽ fec̾it nõ est locus fa¬
milie hrciscunde uiditio. Nunsũ est eĩ ꝑcõsti

Expanded text:
bus humanis esse desiit, ueniunt praestationes: et ego Papiniano consentio.Familiae erciscundae iudicium et inter bonorum possessores et inter eum cui restituta est hereditas ex Trebelliano senatus consulto eri possunt.Si miles alium castrensium, alium ceterorum bonorum heredem fecerit, non est locus familiae erciscundae iudicio: diuisum e
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dibꝰ fundos leganto diuisionis arbi¬
tͥo fungi uoluit ñ alit̾ ꝑtem suam co¬
hrs p̃stare coget᷑ quam si uice mutua
di s diuidendi ammo p̃cus adscͥptos
indi platuit. elrͣ suspensa c̃ditõne mo¬
rmuos tam hr̃di ciũa fidei cõmissario deꝑisse

Expanded text:
heredibus fundos legando diuisionis arbitrio fungi uoluit, non aliter partem suam coheres praestare cogetur, quam si uice mutua di, sed diuidendi animo pretiis adscriptos uideri placuit: quare suspensa condicione mortuos tam heredi quam fideicommissari
Abbreviated transcription (Latin):
pa d ĩusum fructum ab uno ex hr̃dibꝰ
factũ sit hoc quoq iuditiũ uenire
tate dolo aut culpa fecit. ĩ uiditium
fammilie hr̃ciscunde ueniunt. ⁊ sic tm̃
sicisi hr̾s feci̾t ⁊ id̾ si inuo testatore q̃¬
unꝰ ex hr̃diubꝰ p̾tiñam sustulit ĩ famili e

Expanded text:
b uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium uenire tate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit. et ideo si uiuo testatore unus ex heredibus pecuniam sustulerit, in familiae
Abbreviated transcription (Latin):
rura a testatore effodit familie hĩcisc̃¬
conscio partitꝰ sitieamine h̃cisd̾ade
uitex ita pot̃ plur ibꝰ eand̾ re adiudi¬
taresi aut plurcoꝰ fu̾it umꝰ rei p̃cep¬
tio relicta ubic⁊ neccessitatẽ fatere
assign. S t̃ pot̾ ⁊̃ ĩ licitatõe ad missa
um rẽ adiudicare. S ex resigionibꝰ di¬
uisum fundum posse adiudicare scdm̃
diuisionẽ nemo dupitau̾it. S ⁊̃ cũ ad¬
iudicat pot̾it impon̾e aliꝙͣ ẜuitutẽ. ut
aliũ alii ẜuũ fatiat ex hiis quos adiudi¬
cat. S si pure alii adiudicau̾it fundũ.
alii adiuditando amplius ẜiitutẽ im
ponere non poterit. E familie hertiscur¬
te iuditiũ ex duobꝰ constat id ẽ rebꝰ at

Expanded text:
um a testatore effodit, familiae erciscuconscio partitus sit.Familiae erciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitatem facere adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus diuisum fundum posse adiudicare secundum diuisionem nemo dubitauerit.Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam seruitutem, ut alium alii seruum faciat ex is quos adiudicat: sed si pure alii adiudicauerit fundum, alium adiudicando amplius seruitutem im ponere non poterit.Familiae erciscundae iu
Abbreviated transcription (Latin):
uni exhr̃dibꝰ p̾legate fu̾it rationes: ñ
prius ei tradendas qmͣ cohr̃des desc̾psit.
sam ⁊ sis̾uus actor ma̾t fuit legatus.
nõ alias eum tradend̾ quã ratiões reddidi̾t.
Nos udebimꝰ mĩ ⁊ cautio sit int̾ponẽda
ut qͦties desid̾ate fu̾nt rationes. P actor
p̾legatꝰ copia eoꝵ fiat. Plerũq enim
auctentite rationes st̾ neccessarie acto¬
ri adĩstruenda ea cĩ postea ermergt̃ ad
notitiam eiꝰ spͨtancia.⁊ ncc̃aͣiuĩ ẽ cauti¬
onẽ abeo suꝑ hoc cohrdibꝰ p̾staiͣ. ¶Id̾
põpomiꝰ ait. columbas q̃ emiitisolent
de coluuibario uenire ĩ fammlie ħ̾rtis¬
cunde iuditiũ. cũ nr̃e sint tandiu qmͣ¬
diu csuetudinẽ hẽant ad nos reu̾ten¬
di Qx sicnus eas app̾hendiss. furti nob̃
cõpetit actio. Idẽ ⁊ ĩ apihꝰ dr̃ qr ĩpatͥ¬
monio nr̃o computant᷑ S ⁊ sice de
pcoribꝰ nr̃is restiis ue ereptũ sit: uenire
ĩ familie hrtiscunde iuditiũ putat. si ĩ :¬
feram euaserit. siam magis ẽẽ ut nõ

Expanded text:
rationes, non prius ei tradendas, quam coheredes descripserint. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem ab eo super hoc coheredibus praestari.Idem Pomponius ait columbas, quae emitti solent de columbario, uenire in familiae herciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos reuertendi: quare si quis eas adpraehendisset, furti nobis competit actio. idem et in apibus dicitmonio nostro computantur.Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit: nam magis esse, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
est possideat qͥs hr̃e ditatẽ : net ne. ¶de plĩ¬
bus hr̃ditatibꝰ ciuc int̾ eosd̾ ex diu̾sis cau¬
sis cõmunes sint. imũ familie hr̃cisc̃de
uidiciũ sumi pot̾.¶ si int̾ me et te titiana
hr̃ditas cõmunis sit int̾me aut̃ et tetitiũ
sciana posse unuĩ uiditiũ accipi int̾ tres
pompoꝰ scͥb̃. ¶ Iteni si pses hr̃editates int̾
nos cõmues st̃. possumꝰ deuna familie

Expanded text:
est, possideat quis hereditatem nec ne.De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, unum familiae erciscundae iudicium sumi potest.Si inter me et te Titiana hereditas communis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit.Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit cum possit qui ꝓprium hẽat. ueł
cõmimẽ ułꝰ ꝓp̾um fund̾ alienare. et
sit exꝑirisnõ solũ aut̃ int̾ duos fun¬
tos ueꝵ ⁊̃ int̾ tres plures ue finuͤ¬
dos accipi iuiditiũ fimũ reguntor
pot̾ ut puta singuli pluriũ fundoꝵ

Expanded text:
uel communem uel proprium fundum alienare et sic experiri.Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum
Abbreviated transcription (Latin):
cet: exceptõne doli mali ñ litis extim¬
ationem offerat eũ si mou̾e possum sũ
ĩe possideat. publiciana ra dant ⁊ ad¬
u̾sus excipientẽ. si doꝰ eiꝰ sit utilem m
replicatoẽm doli mali ꝓfuturam/ Et
scd̾m hec: usu quo me capit̾ũ ꝙp̃uis
sciens alienũ possideam. Iliocm̃i si aipͥ
ẽstituatur. futur̃. ut sũma nñquntate
bone ficei possessor afficiatur. Si cũ pp̃o
iure nȩxał actio adu̾sꝰ eũ competit. ne

Expanded text:
cet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse possideat, Publiciana mihi datur, et aduersus excipientem 'si dominus eius sit' utilem mihi replicationem doli mali profuturam et secundum haec usu quoque me capturum, quamuis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio aduersus eum c