comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gignunt: relinquiuit in sobole. Nã
⁊ uerus dei filius d̾s homo ꝓp̾am ñ
querit glam in omnib que głose
fiunt ab eoc sed patris. eoq illustra¬
tut gła ampliori: quod ad eum ex
quo sunt omiria bonoꝵ oꝑũ glam
refert. Sic ⁊ uere sapiens omnis.
uere potens. et uere bonus ad uni¬
cum bonorum omnium fontem
sua ominia laudabilia refert: sũ¬
nam scił. creatricem et indiidi¬
im trinitatẽ. Alexandri pectus
oud̃is in saciabile.qui anarcaso¬
comiti suo exauctoritate democriti
preceptoris innum̾abiles mundos
quod nec uno quidem adhuc poti¬
tus sum. Plane miser clignusq mi¬
seria: cuius uirtutes omnes absor¬
buerat laudis in saciata ⁊ insacia¬
bilis fames una. Insultant ei tͣge¬
die antiquoꝵ. eoqd̃ angusta hõi
possessio fuit: que deoꝵ omnium
donucilio sufficit. S tam̃ licet ap¬
petitus głe semꝑ uideatur in cul¬
pa: error eorum ꝑniciosior ẽ. qui uł
scelerib innotescere magni. duxe¬

Expanded text:
gignunt, relinquunt in sobole. Nam gignunt, relinquunt in sobole. Nam et verus Dei Filius Deus homo, propriam non quaerit gloriam in omnibus quae gloriose fiunt ab eo, sed Patris, eoque illustratur gratia ampliori, quod ad eum, ex quo sunt omnia, bonorum operum gloriam refert. Sic et vere sapiens omnis, vere potens, et vere bonus, ad unicum omnium bonorum fontem, sua omnia laudabilia refert, summam scilicet creatricem, et individuam Trinitatem. Alexandri pectus laudis insatiabile, qui Anachcomiti suo, ex auctoritate Democriti praeceptoris, innumerabiles mundos rum, quod nec uno quidem adhuc potitus sum! » Plane, miser, dignusque miseria, cujus virtutes omnes absorbuerat laudis insatiata et insatiabilis fames una. Insultant ei tragoediae antiquorum, eo quod angusta homini possessio fuit, quae deorum omnium domicilio sufficit. Sed tamen licet appetitus gloriae semper videatur in culpa, error eorum perniciosior est, qui vel sceleribus innotescere magni duxe
Abbreviated transcription (Latin):
dum apprehendere moliunt᷑. obli¬
nistuntur su. cum tam̃ nich al¬
ud qmͣ se ocłis contueantur mig
Nolunt enim apphende qͦ sunit
et illucd ad emendationem u uil¬
cio intueri. sed phantasticas dum¬
taxat uane opinionis seqiuttis
umbras. Siquidem alios sꝑriuto
se: et aspirant ad impossibilia. de
fillaci rerum presumentes unagine.
Sic uarcisus in fabulis dum uana
sin imagine capitur abit in floeem.
et dum seipsum impeudenter aspi¬
tit: flos sine fructii puerilit̾ euanes
bus et ꝓgenitos. eoquod in omnibus
ꝓpriam querebant głam. Platonem
quoq ꝓpter diuinam quodãmͦ qua
emimut sapientiam. ⁊ augustinumn
ꝓꝓter potentiam fortunamq tͣnquil¬
lam: a diis traxisse originem tͣdide¬
runt. Et quidem iitrͣarium retuis
collegissent. eos aut cdiuim nͥ ẽẽ ge¬
neris. aut deoꝵ filios ẽẽ degene̾s. nͥ
quia dii gentium demonia sunt ⁊
incubi demones uanitatis ⁊ mali¬
tie sue ceria incdicia si quem tam̃

Expanded text:
lidum apprehendere moliuntur, oblilidum apprehendere moliuntur, obliviscuntur sui, cum tamen nihil aliud quam se oculis contueantur iniquis. Nolunt enim apprehendere quod sunt, et illud ad emendationem vero judicio intueri; sed phantasticas duntaxat vanae opinionis sequuntur umbras. Siquidem alios spernunt prae se, et aspirant ad impossibilia, de fallaci rerum praesumentes imagine. Sic Narcissus in fabulis, dum vana sui imagine capitur, abit in florem, et dum se ipsum, imprudenter aspicit, flos sine fructu pueriliter evanescbus esse progenitos, eo quod in omnibus propriam quaerebant gloriam. Platonem quoque propter divinam quodammodo, qua eminuit, sapientiam, et Augustum propter potentiam fortunamque tranquillam, a diis traxisse originem tradiderunt. Et quidem in contrarium rectius collegissent eos aut divini non esse generis, aut deorum filios esse degeneres, nisi quia dii gentium daemonia sunt, et incubi daemones vanitatis et malitiae suae certa indicia, si quem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qła accenctiunitur omues ad studia.
iacentq semꝑ ea que apud quosꝙ
imꝓbantur. Huic gͥ cupiditati:
melius ẽ resistere sine dubitatiõs
qm cederẽ. Ut enim ait beatusan¬
gustimis in libro de cuutate deltã
to quisq ẽ deo similioꝵ: qͣnto ⁊ ab
hac immuindicia mundior. Quem
hac uita et si ñ funditus eraclical
ex corte. quia bene ⁊ ꝑficientesam¬
mos temptare ñ cessat: saltem cu¬
pictitas głe suꝑtur dilectione nis¬
ticie: Nam sanius nudet. qui ia¬
morem laudis uicium ẽẽ cogno̾cit
Nec solus ił aus̾. sed etiam gentb¬
nmi sententia est: głam hanc incħ
tumorem fumo simillimum. Ha
⁊ fumus ocłorum obtundit a cien
et quo magis ascendit. tituis defici
⁊ quo magis cteicitur. ampluis l¬
licdatur. Cum enim ad excelsa pa¬
iut: euanescit. Recte quidem eoqͥ
a principe totius uanitatis. itam
originem. Nimio su capiuntur
amore. qui dum nubes ⁊ mana
captant ⁊ nescio quiꝰ immani ss¬

Expanded text:
gloria accenduntur omnes ad studia, gloria accenduntur omnes ad studia, jacentque ea semper, quae apud quosque improbantur. » Huic ergo cupiditati melius est resistere sine dubitatione, quam cedere. Ut enim ait beatus Augustinus in Libro De civitate Dei: « Tanto quisque est Deo similior, quanto et ab hac immunditia mundior. » Quae in hac vita, etsi non funditus eradicatur ex corde, quia beatos et proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione justitiae. Nam sanius videt, qui et amorem laudis vitium esse cognoscit. Nec solius Augustini, sed etiam gentilium sententia est, gloriam hanc nihil tumorem, fumo simillimum. Nam et fumus oculorum obtundit aciem, et quo magis ascendit, citius deficit; et quo magis dejicitur, amplius solidatur. Cum enim ad excelsa pervenerit, evanescit. Recte quidem, eo quod a principe totius vanitatis traxit originem. Nimio sui capiuntur amore, qui dum « nubes et inania captant, » et nescio quid in manu so
Abbreviated transcription (Latin):
mirum. ubi uos separatim fibi qͥs¬
ꝙ consilia capitis. ubi domi uolup¬
tatib hic pecume aut gr̾e seruitis.
ło fit ut impetus fiat inuatuam
id est ipsa uirtute ntentium eti¬
am a catone laudata est. Hic erat
domi inchustria. qm̃i cominemoras¬
cato. ttt eratium eẽt opulentum
temies res priuatẽ. Unde corruptis
morib. iicium econttario posutł
publice egestatem. pͥnatim opulẽ¬
tiam. Ipse callus hoc dissimulare
non pottut in eisdem libeis quos
de re publica scripsit. ubi loquit᷑
de mnstituendo principe ciuitatis
quem cdicit aleudum ẽẽ gła. es cõ¬
sequent̾ cominemorat: maiores
suos multa mira atq preclara
głe cuprilitate fecisse. huic eR¬
go incio non solum ñ resistebant
uerum etiam id excitandum ⁊
accendenctum ẽẽ censebant. ꝓutã¬
tes hoc rei publice expedire. In
libris quoq pħie idem tullius hãc
intulit iniuersalem gen̾alemq
sententiam. Honos alit artes. et

Expanded text:
mirum, ubi vos separatim sibi quismirum, ubi vos separatim sibi quisque consilia capitis, ubi domi voluptatibus, hinc pecuniae aut gratiae servitis. Eo fit ut impetus fiat in vacuam id est ipsa virtute nitentium, etiam a Catone laudata est. Haec erat domi industria, quam Cato commemorat, ut aerarium esset opulentum, tenues res privatae. Unde corruptis moribus vitium econtrario posuit, publice egestatem, privatim opulentiam. Ipse Tullius hoc dissimulare non potuit in eisdem libris, quos de republica scripsit, ubi loquitur de instituendo principe civitatis, quem dicit alendum esse gloria, et consequenter commemorat majores suos multa mira atque praeclara gloriae cupiditate fecisse. Huic ergo vitio non solum non resistebant, verum etiam id excitandum et accendendum esse censebant, putantes hoc reipublicae expedire. In libris quoque philosophiae idem Tullius hanc intulit universalem generalemque sententiam: « Honos alit artes, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum gentili dabatur sufficiebat:
cupiditate dectucta. Aliis nichilfa¬
tis erati sed fub unagine magnanims¬
tats uł impossibilia presum̃tes: lau¬
dem maximam consequebantur ⁊
głam. Longe gͥ uirtus catonis ue
nitati uidetur ꝓpinquior fuisse. qm̃
cesaris. Quod ex ipsa sentententia
euis: facillime liquebit. Nolite in¬
quit existimare maiores nr̃os amis
rem publicam ex parua magnam
fecisse. Si ita ẽet: multo pulcher¬
rimam eam nos haberemus nũc.
Quippe sociorum atq ciuium. p̃¬
terea armoꝵ ⁊ equoꝵ maior copra
nobis: qmͣ illis ẽ. Sed alia fuere q̃
illos uiros magnos fecerunt. que
nob̾ nulla sunt. Domi industria.
foris ustum imꝑium. animis in
confilio liber. neq delicto neq libi¬
dini obnoxtus. Pro his nos habe¬
mus lixuriam atq auariciam.
publice egestateni. priuatim opulẽ¬
tiam. Laudannis cliuitias. sequimm
inertiam. Inter bonos ⁊ malos clis¬
crimen nullum. Omina uirtitis
premia: ambitio possidet. NIe ꝙ

Expanded text:
tum gentili dabatur, sufficiebat, tum gentili dabatur, sufficiebat, cupiditate deducta. Aliis nihil satis erat, sed sub imagine magnanimitatis vel impossibilia praesumentes, laudem maximam consequebantur, et gloriam. Longe igitur virtus Catonis videtur veritati propinquior fuisse, quam Caesaris. Quod ex ipsa sententia ejus facile liquebit. « Nolite, inquit, existimare majores nostros armis rempublicam ex parva magnam fecisse. Si ita esset, multo pulcherrimam eam nos haberemus nunc. Quippe sociorum atque civium, praeterea armorum et equorum major copia nobis quam illis est. Sed alia fuere quae illos viros magnos fecerunt, quae nobis nulla sunt. Domi industria, foris justum imperium, animus in consulendo liber, neque delicto, neque libidini obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam atque avaritiam, publice egestatem, privatim opulentiam. Laudamus divitias, sequimur inertiam. Inter bonos et malos, discrimem nullum. Omnia virtutis praemia ambitio possidet. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
atͣnetim quicunq sincera carita¬
ie diligit ꝓximum. Si quidem in
o consistit caritas orctiniata. Ab
it ex opinione multoꝵ res tamẽ
parum confid̾ate examinantiũ
unitutib connumeret᷑. Nam qͥ
uttm sapiunt: hoc uitiis maiori¬
lis aggregant licet oi ab imꝑi¬
is qui tamen sapientũ censent᷑
umine uirtutes subẽe uideant᷑.
bnde ⁊ uet̾es primiq romani ꝓ¬
teoꝵ docet ⁊ commendat histo¬
u. lauidis auidi pecunie lib̾ales
rant. Ingentẽ głam appetebant
uitiis speetis. ⁊ honestatẽ uti¬
litati quantelibet preferebant. Hanc
quidem głam arctentissime dilexe¬
runt. eo totam refentes uitam et
mortem. Ceteras cupiditates hu¬
ius unius ingente cupiditate. p̾s¬
serunt. Ipsam demiꝙ patͥam suam
qm̃ seriure indebatur ingłium do¬
us omni studio liberam. deinide do¬
minã ẽẽ concupierunt. Prius enĩ
pro lib̾tate: deinde ꝓ diuo certatũ
est. fuerunt tam̃ quib iusticia qnͣ¬

Expanded text:
extraneum, quicunque sincera charitaextraneum, quicunque sincera charitate diligit proximum. Siquidem in eo consistit charitas ordinata. Ab  invalescit, ut ex opinione multorum, res tamen parum consideratae examinantium virtutibus connumeretur. Nam qui rectum sapiunt, hoc vitiis majoribus aggregant, licet ab imperitis, qui tamen sapientum censentur nomine, virtutes subesse videantur. Unde et veteres primique Romani, prout eorum docet et commendat historia, laudis avidi, pecuniae liberales erant. Ingentem gloriam appetebant divitiis spretis, et honestatem utilitati quantaelibet praeferebant. Hanc quidem gloriam ardentissime dilexerunt, eo totam referentes vitam et mortem. Caeteras cupiditates hujus unius vigente cupiditate presserunt. Ipsam denique patriam suam, quoniam servire videbatur inglorium, dous omni studio liberam, deinde dominam esse concupierunt. Prius enim pro libertate, deinde pro dominio certatum est. Fuerunt tamen quibus justitia, quan
Abbreviated transcription (Latin):
uos quidem.u.
affectus in homine abuncio
exutisse sacre scripture designat
auctoritas. appetitum .s. iusti:i cõ
luntate alter in neccessitate consi¬
stit. ⁊ qnͣto appetitus iusti qui i
uolutate ẽ amplus crescit. tãte
melior ẽ: ⁊ digniis beatitucłie ani¬
pliori. łam nuis uelle quod ̃¬
tum ẽ. nemo potest. nisi forte qͣs
queat ẽẽ iustris nimiuĩ: aut beat
Poero si appetitus commodi m̃s¬
ram neccessitatis excedat: sigo
adpam. et cupiditatis conscius: sibi pa¬
postponens que łi sunt: aut ꝓximo¬
rum. Ab hoc dupplici fonte mores
oeuntur recti quidem: si faciat qͥs
alii quod sibi uult fieri. ⁊ ab eo ab¬
sineat. alii inferendo: quo sibi nol¬
let ab alio irrogari. Distoeti uͦ: si
quis alium ledat. uel ñ ꝓsit cum pꝰ¬
sit. que quidem utrimq multipli¬
ater fiunt. Apriore quidem amoe
hb̾tatis. amor patrie ⁊ tandem ex¬
craneoꝵ amor. Nam lib̾ratem ñ
amare ñ potest. qui seipsum et
patriam non amat. ⁊ in gracdu suo

Expanded text:
uos quidem affectus in homine ab initio exstitisse sacrae Scripturae designat auctoritas, appetitum scilicet justi, luntate, alter in necessitate consistit, et quanto appetitus justi qui in voluntate est, amplius crescit, tanto melior e. Nam nimis velle quod justum est, nemo potest, nisi forte quis queat esse justus nimium, aut beatus. Porro si appetitus commodi mensuram necessitatis excedat, vergit ad culpam, et cupiditatis conscius, sibi vipostponens quae Dei sunt, aut proximorum. Ab hoc duplici fonte mores oriuntur. Recti quidem, si faciat quis alii, quod sibi vult fieri, et ab eo abstineat alii inferendo, quod sibi nollet ab alio irrogari. Distorti vero, si quis alium laedat, vel non prosit, cum possit, quae quidem utrinque multipliciter fiunt. A priore quidem amor libertatis, amor patriae, et tandem extraneorum amor. Nam libertatem non amare non potest, qui se ipsum et patriam amat: et in gradu suo
Abbreviated transcription (Latin):
Terra quoq ipsa mist̾ioꝵ conscia est:
s grauia omnia frequentius portat.
eond̾ fundata suꝑ stabilitatẽ suam
mauult quiescere qmͣ mou̾i. Cum
gͦ mugitus eius auditura maris e¬
uentib concdolet. ⁊ quo affectu siuis
compatiatur alumpnis: uocis sue
tͥsticia ꝓtestat᷑. Magna siquidem ⁊
pia parens omniuim ẽ. Stutuerat
hec ab amplexii hospitis arcere phe¬
nułam. s qr conciliatrix hospicii uenꝰ
intrinsecus mugiit. qm̃ ei mugtaus
ꝓ gemit ii est. ħ eadem quociẽs tre¬
mit: filiis suis preuidet aliquid me¬
tuent ui. nisi forte parturiencto
laboret. Tunc uͦ uł omuiuo ficit obor¬
sum. aut mnittilem fettm parit. qr.
ut multum sepe comparturiunt
montes. procecdit ridiculus mus. ħ
sunt quib totam uigilantiam fuã
uideas accommodare qm płimos.
Cetera de gen̾e hoc adeo sunt multa:

Expanded text:
Terra quoque ipsa mysteriorum conscia est, sed gravia omina frequentius portat, eo quod fundata super stabilitatem suam, mavult quiescere quam moveri. Cum ergo mugitus ejus auditur, amaris eventibus condolet, et quo affectu suis compatiatur alumnis, vocis suae tristitia protestatur. Magna siquidem et pia parens omnium est. Studuerat haec ab amplexu hospitis arcere Phoenissam, sed quia conciliatrix hospitii Venus intrinsecus mugiit, quoniam ei mugitus pro gemitu est. Haec eadem quoties tremit, filiis suis praevidet aliquid metuendum, nisi forte parturiendo laboret. Tunc vero vel omnino facit abortum, aut inutilem fetum parit, quia ut multum, saepe cum Parturiunt montes, procedit ridiculus mus. Haec sunt quibus totam vigilantiam suam videas accommodare quam plurimos. Caetera de genere hoc adeo sunt multa
Abbreviated transcription (Latin):
mea conclitione fu̾iit. ut que aui¬
ris titulo donationis acceꝑunt filis
debeant reseruare: tempore quo usus¬
fructus absiunt᷑. omnia ea fisco nĩbo
se relicturas ẽe cognoscant. que uytta
legem filiis debebantur. falcictia etã
ex is reb filiab tm̃: ñ etram filis depiꝰ¬
tetur Id quod de p̃dictise
que filiis cammus: etiam
litib consciis ac ministris
tionis studio uere laudis accensus
ipse ꝓdicłit factionem: ⁊ premio a no¬
bis ⁊ honore donabitur. Is uͦ qui usus
fu̾it factione. si tameu incognita ad
huc consilioꝵ archana patefecerit: ab¬
solutione tm̃ ⁊ uenia digniis habebit᷑.

Expanded text:
in ea conditione fuerint, ut quae a viin ea conditione fuerint, ut quae a viris titulo donationis acceperunt, filiis debeant reservare, tempore quo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicturas esse cognoscant, quae juxta legem filiis debeantur. Falcidia etiam ex his rebus filiabus tantum, non etiam filiis deputetur. Id quod de praedictis, que filiis cavimus, etiam de satellitibus consciis ac ministris,ctionis, studio verae laudis accensus, ipse prodiderit factionem, et praemio a nobis et honore donabitur. Is vero qui usus fuerit factione, si tamen incognita ad haec consiliorum arcana patefecerit, absolutione tamen et venia dignus habebit
Abbreviated transcription (Latin):
patermi hos est herelitarti crmmunis
exempla metuuntur: a mat̾na uł an¬
ta omnium etiam ꝓximoꝵ heredita¬
te ac successione habeantur aliemite¬
stamentis extraneorum nicħ capiãt.
Sint ꝑpetuo egentes ⁊ pauꝑes. infa¬
mia eos semꝑ paterna comittet᷑. Ad
nullos unqͣm honores. ad nulla ꝓr¬
sus sacramenta ꝑueniant. Sint pos¬
tremo tales. ut hiis ꝑpetua egestatesoe¬
dentib: sit ⁊ mors solatium. ⁊ uita si¬
plicium. ¶ Demiq iubemꝰ etiam eosuo¬
tabiles ẽẽ sine uenia. qui ꝓ talib imꝙͣ
apud nos int̾uenire temptau̾nt. Ad
filias sane eoꝵ quolibet nunĩo fu̾t:
falcicdiam tantum ex bonis matris si¬
ue testata siue intestata defecerit
uolumus ꝑuenire. ut habeant po¬
tius mediocrem filie alimoniam. qm̃
integrum emolumentũ. ⁊ nomen
herectis. Mttior enim crrca eas debet
ẽẽ sententia. qͣs ꝓ infirmitate serus
minus ausuras ẽe confictimus. ¶yxo¬
res sane peedictoꝵ recuꝑata doce. si

Expanded text:
paterni, hoc est haereditarii criminis paterni, hoc est haereditarii criminis exempla metuuntur a materna vel avita, omnium etiam proximorum haereditate ac successione habeantur alieni, testamentis extraneorum nihil capiant. Sint perpetuo egentes et pauperes, infamia eos semper paterna comitetur. Ad nullos unquam honores, ad nulla prorsus sacramenta perveniant. Sint postremo tales, ut his perpetua egestate sordentibus, sit et mors solatium, et vita supplicium. Denique jubemus etiam eos notabiles esse sine venia, qui pro talibus unquam apud nos intervenire tentaverint. Ad filias sane eorum, quotlibet numero fuerint, falcidiam. Tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire; ut habeant potius mediocrem filiae alimoniam, quam integrum emolumentum et nomen haeredis. Mitior enim circa eas debet esse sententia, quas pro infirmitate sexus, minus ausuras esse confidimus. Uxores sane praedictorum recuperata dote, si
Abbreviated transcription (Latin):
debeatur. sole datius lucet: si tantum
debetur hiis quib sola fidelitate rene¬
miur astricti. Sed ⁊ pena huius erum
ns tanta ẽsut ñ facile creͥtim nec a
añs infulatum qui frequentius tirã.¬
uidem incduunt. seuerius quippiã ex¬
cogitari posse.⁊ ne a trrannoꝵ seuitra
pene seueritas ꝓceffisse credatur: ipsi¬
us modestissum uiris u̾ba pro parte
posumis. Att g̾. Qiis quis cum mili¬
tib uł cum priuatis uł barbaris etiã
telestam mierit factionem. aut facino¬
ris ipsius susceꝑit satram̃tum uł de¬
derit. de nece etiam uiroꝵ illusfum
uł cuiuslibet postremo qui nobis mi¬
litar cogitau̾it. eadem enim seu̾itate
uoluntatem sceleris qua effectum pu¬
niri uira uoluerunt. ipse quidem ut.¬
pote maiestatis reus gladio feriatur.
omnib bonis eiuis fisco nr̃o addictis.
tiłii u eius quib uitã imꝑatoria spi¬
ritaliter leuitate concectimꝰ. paterno
enuim debent ꝑtre supplicio. in quib¬

Expanded text:
debeatur, sole clarius lucet, si tantum debeatur, sole clarius lucet, si tantum debetur his, quibus sola fidelitate tenemur astricti. Sed et poena hujus criminis est tanta, ut non facile crediderim, nec a dominis insularum, qui frequentius tyrannidem induunt, severius quidpiam excogitari posse. Et ne a tyrannorum saevitia poenae severitas processisse credatur, ipsius modestissimi viri verba pro parte posuimus. Ait ergo: Quisquis cum militibus, vel cum privatis, vel barbaris etiam elestam inierit factionem, aut factionis ipsius susceperit sacramentum vel dederit, de nece etiam virorum illustrium,  cuiuslibet postremo qui nobis militat cogitarit, eadem enim severitate voluntatem sceleris qua effectum puniri iura voluerunt: ipse quidem utpote maiestatis reus gladio feriatur bonis eius omnibus fisco nostro addictis, filii vero eius, quibus vitam imperatoria specialiter lenitate concedimus, paterno enim debere
Abbreviated transcription (Latin):
nee regionis rei publice obtemꝑet. fe¬
cerit. Item qui confessum in uicdi¬
cio reum ꝓptet hoc innincła coniectũ
emiserit. ⁊ in hunc moctum płma:
que longum aut impossibile ẽ enar¬
rarare. S quia formam fidelitatis
in eo pre ceteris seruari oportet: ꝑau¬
ca sunt ex quib quid ũ liceat commo¬
disfime colligi potest. Neccessarii nã¬
ꝙ contͣrium impossibile ẽ: ⁊ ei quod o¬
portet fieri sola illicita contͣtlicunt.
Exigit autem fidelitatis frema quia
neccessario fidei sunt inserta: incolu¬
sibile. ne cui fidelitate tenem̃ asfẽti:
incolumitatem ledamiis corꝑis. aut
mutnttiones quib tutus ẽ decrahamꝰ.
aut presitmamus cominit̾e: uncde
honor aut ittilitas minuatur. sed
neq itł qd̾ facile est: difficile fieri licet.
aut qd possibile ẽ: impossibile. Pret̾ea
qui beneficium ab eo cuiis fidelis ẽ pos¬
sidet. gecenctis cuis auxilium ⁊ consili¬
um debet. Unde qnͣtum omniũ ctño

Expanded text:
aneae regionis reipublicae obtemperet, feaneae regionis reipublicae obtemperet, fecerit. Item qui confessum in judicio reum, et propter hoc in vincula conjectum, emiserit, et in hunc modum plurima, quae longum, aut impossibile est enarrare. Sed quia formam fidelitatis in eo prae caeteris servari oportet, pauca sunt ex quibus quid non liceat, commodissime colligi potest. Necessarii namque contrarium, impossibile est, et ei quod oportet fieri, sola illicita contradicunt. Exigit autem fidelitatis forma, quae necessario fidei sunt inserta, incolusibile. Ne cui fidelitate tenemur astricti, incolumitatem laedamus corporis, aut munitiones quibus tutus est detrahamus, aut praesumamus committere; unde honor aut illius utilitas minuamur: sed neque id quod facile est, difficile fieri licet; aut quod possibile est, impossibile. Praeterea qui beneficium ab eo, cujus fidelis est, possidet, gerendis ejus auxilium et consilium debet. Unde quantum omnium Domino
Abbreviated transcription (Latin):
bs decexit.⁊ marcum tulliũ consulẽ
iiii a ddicium instruxit. Torm̃¬
lani sui dem subdenti sunt si ħ
No. It necc̃itatis aut utilitatis
iu. Io cat: qui crumins eiꝰ tei t̾e
crediunitur. cum ilis quoꝵr anfilio at¬
q instinctu ad accusationem uisi st̃
accesfisse. ut ab omnib cominissis cõ¬
cis. iundicta possit instituta repor¬
tari. Sunt autem płiia que ma¬
iestatis informant crimen. ut si cde
morte principis tractetur aut ma¬
gistratuum. aut arma quis contra
patriam tuleriti aut relicto pͥncipe
de publico bello profugertt. aut conti¬
tatum in seditionem adu̾sus rem pu¬
blicam sollicitau̾it ꝑpłm. cuius ue oꝑa
dolo malo hostes popłi reiq publice. co¬
meatu. armis. telis. ꝓecumia. qua ue
alia re adiuuantur. uł ex amiciꝰ hos¬
tes rei publice fiunt. cuius ue dolo
malo oꝑa factum erit: quo magis
obficdes pecunia dentur adu̾sus rẽ¬
publicam. quominꝰ etiam gens extͣ¬

Expanded text:
lier detexit, et M. Tullium consulem lier detexit, et M. Tullium consulem in judicium ejus instruxit. Tormentis quidem subdendi sunt, si hoc ratio necessitatis, aut utilitatis inducat, qui criminis ejus rei esse creduntur cum illis, quorum consilio atque instinctu ad accusationem visi sunt accessisse, ut ab omnibus commissis consciis vindicta possit instituta reportari. Sunt autem plurima, quae majestatis informant crimen, ut si de morte principis tractetur, aut magistratuum, aut arma quis contra patriam tulerit, aut relicto principe de publico bello profugerit, aut concitatum in seditionem adversus rempublicam sollicitaverit populum: cujusve opera, dolove malo, hostes populi, reique publicae, commeatu, armis, telis, pecunia, quave alia re adjuvantur, vel ex amicis hostes reipublicae fiunt: cujusve opera, dolove malo factum erit, quo magis obsides pecunia dentur adversus rempublicam, quo minus etiam gens extr
Abbreviated transcription (Latin):
mutere posse constat. nec ei soluere
uire debitorem. Fãmosi quoq qui a¬
lias uis accus anli ñ habent: sine ul¬
la dubitatione hic admmituntur. s
⁊ milites. qui alias causas defendere
ñ possunt. Nam qui ꝑace excubãt:
magis magisq ad hanc accusationẽ
adimittendi sunt. Serui quoq dñoᷤ li¬
center deferunt. ⁊ lib̃ti patronos. hoc
tam̃ crimen a uiditib ñ in occasionẽ
ibprincipalis maiestatis uen̾ationẽ
habendum ẽ sed inu̾itate. Nam ⁊
spectanla est ꝑsona an potuerit fa¬
tere. ⁊ an fecerit. an cogitau̾it. ⁊ an
inteqͣm hoc presumpserit sane mẽ¬
is fuerit. nec lubeicum lingue ad pe¬
ram facile trahenitum est. Qm̃qm
anim temi̾arii pena sint digni: tamẽ
i ilis parcendum ẽ. si ñ tale sit delictũ
qud uł ex scriptura legis descendat.
ĩ quod ad exemplum legis uindican¬
dim est. Audiuntur ⁊ mulieres in
ls maiestatis questione. Nam con¬
mationem sergii catheline: iulia mu¬

Expanded text:
mittere posse constat, nec ei solvere mittere posse constat, nec ei solvere jure debitorem. Famosi quoque, qui alias jus accusandi non habent, sine ulla dubitatione hic admittuntur; sed et milites, qui alias causas defendere non possunt. Nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt. Servi quoque dominos licenter deferunt, et liberti patronos. Hoc tamen crimen a judicibus non in occasionem ob principalis majestatis venerationem habendum est, sed in veritate. Nam et spectanda est persona an potuerit facere, et an fecerit, an cogitaverit, et an antequam hoc praesumpserit, sanae mentis fuerit. Nec lubricum linguae ad poenam facile trahendum est: quanquam enim temerarii poena sint digni, tamen et illis parcendum est, si non tale sit delictum, quod vel ex scriptura legis descendat, vel quod ad exemplum legis vindicandum est. Audiuntur et mulieres in laesae majestatis quaestione. Nam conjurationem Sergii Catilinae Julia mu
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus capitt ant uniu̾sitatem ñ¬
broꝵ dolo malo malicia prefumtt. an¬
men ẽ grauissimum ⁊ ꝓximũ sacr¬
legio. ꝯuia sicut illud dm̃ attempta
ita ⁊ istrid pͥncipem. quem constat es
ni t̾ris. qnͣdam imagnem cłttatis.los
eo quittem maiestatis dicitur crime
qd̃ ꝑsequttur illirs unaginem. quic
lus ficut illustris comos legecestre
robtus modeste ꝓconsulatim gets
apuel britannias cdicere consuentt.
uere ⁊ ingenue maiestatis retinet
u̾itatem. Puta cum quis adu̾su
principais securitatem aut ppli qͥl
molitur: sine ꝑ se siue ꝑ alium. IN
huiuis autẽ ꝑsequittione orumibis
equa conclitio est: ⁊ plerune fao u
nec mortis beneficio in his ettam q¬
uenio conuenit in uita. lib̾entuas
memoria. ⁊ bona successorib auferunt᷑.
Nam ex quo celeratissimũ quis con¬
silium cepit: exinde quodammͦ sua
mente punituis est. Exqͣuis tale crim̃
contaxit: neq alienare. neq manu¬

Expanded text:
adversus caput aut universitatem meadversus caput aut universitatem membrorum dolo malo malitia praesumit, crimen est gravissimum, et proximum sacrilegio, quia sicut illud Deum attentat, ita et istud principem, quem constat esse in terris quamdam imaginem Deitatis. Et ex eo quidem majestatis dicitur crimen, quod persequitur illius imaginem qui solus, sicut illustris comes Legecestriae Robertus, modeste proconsulatum gerens apud Britannias, dicere consuevit, verae et ingenuae majestatis retinet veritatem. Puta cum quis adversus principis securitatem, aut populi, quid molitur, sive per se, sive per alium. In hujus autem persecutione omnibus aequa conditio est: et plerumque fit, ut nec mortis beneficio, in his etiam quos nemo convenit in vita, liberentur. memoria, et bona successoribus auferuntur. Nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, exinde quodam modo sua mente punitus est. Ex quo quis tale crimen contraxit, neque alienare, neque manu
Abbreviated transcription (Latin):
grita est ctum deo fubiecta ẽ: ⁊ ale
ordinem sequitur. Alio quu si cliui¬
nis relustetur mandatis ⁊ me deomia¬
chie sue uelit ẽẽ paticipem. libera uo¬
ce respondeo. dm̃ ciuius homini p̾fen¬
dum. Sic gͦ cohereant inferiora suꝑio¬
rib.Siͦ umu̾sa membra se subitiant
capiti: itt religio seruetur incolitmis.
Rem politicam legit᷑ socrates instituis¬
se c ieam deslisle ꝑrecepta: que a
sinceritate sap̃ie qͣsi quodam fonte m¬
ture manare dicunt᷑. Hoc autem in
summa colligitur. ut que in republia
humiliora sunt: maioꝵ officio diligenti¬
usconseruentur. Insfitutionem timam
ciuiis m̃cio suꝑius facta ẽ. diligentius
relege. ⁊ ħ latis conscripta iuemes.
Nobis autẽ ħ de unitate captas⁊
membroꝵ ad presens dixisse suffici¬
at: hoc actiecto quod premisiniꝰ. quid
lesio capitis ut prectyomnis ad om̃
membra refertur. ⁊ cuiisq membri
nuluris imuste irrogatum: ad capi¬
tis spectat inuiriam. Cet̾um quod

Expanded text:
grata est, dum Deo subjecta est, et illius grata est, dum Deo subjecta est, et illius ordinem sequitur. Alioquin si divinis reluctetur mandatis, et me theomachiae suae velit esse participem, libera voce respondeo: Deum cuivis homini praeferendum. Sic ergo cohaereant inferiora superioribus, sic universa membra se subjiciant capiti, ut religio servetur incolumis. Rem politicam legitur Socrates instituisse, et in eam dedisse praecepta, quae a sinceritate sapientiae, quasi quodam fonte naturae manare dicuntur. Hoc autem in summa colligitur, ut quae in republica humiliora sunt, majorum officio diligentius conserventur. Institutionem Trajani, cujus mentio superius facta est, diligentius relege, et haec latius conscripta invenies. Nobis autem haec de unitate capitis et membrorum ad praesens dixisse sufficiat; hoc adjecto quod praemisimus, quod laesio capitis, ut praediximus ad omnia membra refertur, et cujusque membri vulnus injuste irrogatum, ad capitis spectat injuriam. Caeterum quod
Abbreviated transcription (Latin):
reformata. Absolutus est traqꝙ sto¬
machus. qui licet uorax fit ⁊ auidꝰ¬
alienr: non sibi tamen petit sed aliis. q̃
eo exiuantto nequeunt sustentari.
Tale est inquit fratet si recte atten¬
das icorꝑe rei publice. ubi licet plu¬
tinum appetat magistratus. ñ tam
sibi qm̃ aliis coacernat. Si enim exia¬
nitus su̾it. nicħ est quod menibris
italeat imꝑtiri. ⁊Iam stomachi ii
corꝑe ⁊ principis in republica idem
officium ẽ: iuxta illuit quintti sere¬
ni. Qi stomachum regem totius cor¬
ꝑis es contenctint : uera nrdratiõe
iuctentur: Huius enim ualictas
firmat tenor omtua memibra. At
contra eiuscdem franguntur cunc¬
ta dolore. Qiin etiam nificura ui¬
uet: iiciare cerebꝵ fẽrtur ⁊ inte¬
gros illinc auertere sensui. ous
duritiam metiri. sed om̃nuim utilita¬
tem attencte. xxu.
ichi ũ satiffactum est: ⁊ ꝑfua¬
sus sum deuotos humeros sub¬
ponere potestati. nec mͦ fero eam. secł

Expanded text:
reformata. Absolutus est itaque storeformata. Absolutus est itaque stomachus, qui licet vorax sit, et avidalieni, non sibi tamen petit, sed aliis, quae eo exinanito nequeunt sustentari. Tale est, inquit, frater, si recte attendas, in corpore reipublicae, ubi licet plurimum appetat magistratus, non tam sibi quam aliis coacervat. Si enim exinanitus fuerit, nihil est quod membris valeat impartiri. Nam stomachi in corpore, et principis in republica idem officium est, juxta illud Q. Sereni: Qui stomachum regem totius corporis esse Contendunt, vera niti ratione videntur; Hujus enim validus firmat tenor omnia membra. At contra ejusdem franguntur cuncta dolore. Quin etiam, nisi cura juvet, vitiare cerebrum Fertur, et integros illinc avertere sensus. Noliium principum duritiam metiri, sed omnium utilitatem attende. CAP.ihi vero satisfactum est, et persuasus sum devotos humeros supponere potestati, nec modo fero eam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tis publici statu. Cum uͦ onnes asi¬
sterent: oculi languerunt. pos mole̾
corꝑis ũ erexit. Tcepebant brachia. s
⁊ ipsa lingua mers ⁊ deficienti palato
sociata: causam communem exporẽ
ñ presumpsit. Ad corctis gͦ consiliu̾
onua recdierunt. ibiq habita delibe¬
ratione ratio patefecit. qm̃ ħ mala ĩ¬
gerebat. qui ante denunciatus fue¬
rat publicus hostis. Ex quo enim ei tͥ¬
bita subtracta sunt: ⁊ ipse quasi pu¬
blicus dispensator omnib alm̃ta sub¬
duxit. s quia nemo potest sine stipẽ¬
diis militare. cum stipenctia ñ proce¬
diuit: debilitat᷑ ⁊ frangitur miles:
S nec indispensatorem pot̾at culpa
refundi. qui qd̾ ũ acceꝑat: mimiine
potuerit aliis erogare. Longe quia
tutius ẽẽ ut ei quod distribuat in¬
nstretur. qmͣ illo euato omnia mẽ¬
bra esuriant. factumq ẽ ita. ⁊ sua¬
dente ratione repletus est uenter. re¬
focillata memibra. ⁊ pax omnium

Expanded text:
tis publici statu. Cum vero omnes assitis publici statu. Cum vero omnes assisterent, oculi languerunt, pes molem corporis non erexit, torpebant brachia, sed et ipsa lingua iners et deficienti palato sociata, causam communem exponere non praesumpsit. Ad cordis ergo consilium omnia redierunt, ibique habita deliberatione, ratio patefecit, quoniam haec mala ingerebat, qui ante denuntiatus fuerat publicus hostis. Ex quo enim ei tributa subtracta sunt, et ipse quasi publicus dispensator, omnibus alimenta subduxit. Et quia nemo potest sine stipendiis militare, cum stipendia non procedunt, debilitatur et frangitur miles. Sed nec in dispensatorem poterat culpa refundi, qui quod non acceperat, minime potuerit aliis erogare. Longeque tutius esse, ut ei quod distribuat ministretur, quam illo evacuato omnia membra esuriant. Factumque est ita: suadente ratione impletus est venter, refocillata membra, et pax omnium
Abbreviated transcription (Latin):
rise tespondisset: apologum huiꝰ modi
ĩꝓposuit. Ait gͦ. Accidit ut aduer¬
lis stomachum membra omnia toti¬
uscoeꝑis conspirarent: tanqͣm adu̾sᷤ
am qui uoracitate sua labores omni¬
um echaurtret. Nonsaciatur oculus
uisi. auris auditu. laborib insistũt
ranꝰ pedes ab ttin̾e caullum induũt.
bsaq lingua utilit̾ sermonem ⁊ silen¬
am mod̾atur. Omnia deniq mẽbra
rblicis iniugilant cõmodis. ⁊ ĩ tan
isollicitudine omnium ⁊ labore:
lis quiescit uenter. ⁊ cum omnia
ata fu̾int que labor multiplex ad¬
pliuit. solus omnia deuorat ⁊ con¬
sumit. Quid̃ multa: Contixerunt
ut a laborib abstin̾ent. ⁊ graui me¬
dia conficerent illum inermem et
publicum hostem. Exhausta ẽ sic una
dies. secuta ẽ alt̾a tectiosior. t̾cia a deo
ꝑniciosa fuit: ut fere omnib defũc¬
tum induceret. Urgente itaq ne¬
cessitate fratres item in unum cõ¬
uen̾t: acturi de salute sua. ⁊ hos.¬

Expanded text:
ntra se respondisset, apologum hujusmodi ntra se respondisset, apologum hujusmodi mihi proposuit. Ait ergo: « Accidit ut adversus stomachum membra omnia totius corporis conspirarent, tanquam adversus eum qui voracitate sua labores omnium exhauriret. Non satiatur oculus visu, nec auris auditu, laboribus insistunt manus, pedes ab itinere callum induunt, ipsaque lingua utiliter sermonem et silentium moderatur. Omnia denique membra publicis invigilant commodis, et in tanta sollicitudine omnium et labore, solus quiescit venter; et cum omnia parata fuerint quae labor multiplex acquisivit, solus omnia devorat et consumit. Quid multa? Condixerunt ut a laboribus abstinerent, et gravi inedia conficerent illum inertem et publicum hostem. Exacta est sic una dies, secuta est altera taediosior. Tertia adeo perniciosa fuit, ut fere omnibus defectum indiceret. Urgente itaque necessitate, fratres iterum in unum convenerunt, acturi de salute sua, et hos
Abbreviated transcription (Latin):
discutis uitam. ⁊ teipsum mirit
pater omniũ uocaris ⁊ dñs. ⁊ apti
tuo infrmolitur. omne oleum pess¬
torisi Si gͦ pater es. quare asliꝰ ẽ
⁊ retributiones expectas : Si dñs quare
ronanis tuis timorem ñ incitas. ⁊ te¬
m̾itate repressa eos ad fidem ñ reucrase
de urbem: uis eccłie tius mum̾b con¬
seare. Hunquid eam sic siluester mu¬
mͥb adquisiuit. In inuio pater es: et
ñ inua. Eiscdem ẽ conseruanda mun̾ib:
quib est adquisita. Quod gratis acce¬
piste gratis dato. Iusticia regina u̾tutũ
alt ⁊ erubescit quo us precio ꝑmutari.
Si grosa futura ẽ: sit gratuita. Neqͣqͣm
piostituatur ad precium que corrumpi
non potest. Integra ẽ: ⁊ semꝑ incorrup¬
ia. Dum premis alios: ⁊ tu grauiuꝰ ob¬
prim̾is. Risit pontifex: ⁊ tante congra¬
tulatus est lib̾tati. precipiens ut quo¬
ciens simstrum aligiid de ipso meis
aurib insotiaret: hoc ei sine moranũ¬
carem. se cum płima nuncꝓ se nunc o¬

Expanded text:
tam, et te ipsum minime pater omnium vocaris et dominus, et capiti tuo infunditur omne oleum peccatoris. Si ergo pater es, quare a filiis munera et retributiones exspectas? Si dominus, quare Romanis tuis timorem non incutis, et temeritate repressa, eos ad fidem non revocas? At urbem vis ecclesiae tuis muneribus conservare. Nunquid eam sic Silvester muneribus acquisivit? In invio, pater, es, et non in via. Eisdem est conservanda muneribus, quibus est acquisita. Quod gratis accepisti, gratis dato. Justitia regina virtutum est, et erubescit quovis pretio permutari. Si gratiosa futura est, sit gratuita. Nequaquam prostituatur ad pretium, quae corrumpi non potest. Integra est, et semper incorrupta. Dum premis alios, et tu gravius opprimeris. » Risit pontifex, et tantae congratulatus est libertati, praecipiens ut quoties sinistrum aliquid de ipso meis auribus insonaret, hoc ei sine mora nuntiarem. Et cum plurima nunc pro se, nunc co
Abbreviated transcription (Latin):
incecdit. Palacia splendent sacerdotũ.
⁊ in manib eoꝵ xp̃i sordidatur ec¬
cłia. Prouinciarum diripiunt spo¬
lia. ac si thesauros cresi studeant re¬
ꝑare. S recte cum eis agit altissimꝰ.
qm̃ ⁊ ipsi aliis ⁊ sepe uilissimis ho¬
minib datisunt in cdirectionẽ. Et
ut opmor. dum sic in inuio ertai̾itit:
minqiñ deerit ei flagellum adñi. Os siqͥd
domimi loquutum est. quia guo uidicio
remẽcietur eis. Antiquus dierum m̃¬
tim ũ nouit. Hoc inqͣm pater loquit᷑
popłs. qndoquid̾ uis ut illius tͥ seuten¬
tias proferam. E tu inquit quid sers¬
tis: Angustie inqͣm sunt unctiꝙ. ue¬
reor enim ne uiendatii uł aduilatio¬
nis contraham notam.si solus popło
contractixero. Sinautẽ: reatum uete¬
or maiestatis. ne tanqm qui os meu̾
in celum posuerim. crucem uidear me¬
ruisse. uerutam̃ quia ginido deus
sc̃e potentiane presbiter cardinalas

Expanded text:
incedit. Palatia splendent sacerdotum, incedit. Palatia splendent sacerdotum, et in manibus eorum Christi sordidatur ecclesia. Provinciarum diripiunt spolia, ac si thesauros Cresi studeant reparare. Sed recte cum eis agit Altissimus, quoniam et ipsi aliis, et saepe vilissimis hominibus dati sunt in direptionem. Et ut opinor, dum sic in invio erraverint, nunquam deerit eis flagellum Domini. Os siquidem Domini locutum est, quia quo judicio remetietur eis. Antiquus dierum mentiri non novit. Haec, inquam, Pater, loquitur populus, quandoquidem vis ut illius tibi sententias proferam. Et tu, inquit, quid sentis? Angustiae, inquam, sunt undique. Vereor enim ne mendacii vel adulationis contraham notam, si solus populo contradixero. Sin autem, reatum vereor majestatis, ne tanquam qui os meum in coelum posuerim, crucem videar meruisse. Verumtamen quia Guido Clemens Sanctae Potentianae Presbyter cardinalis
Abbreviated transcription (Latin):
ear in clero. ne forma fiũt gregi:
qui recto calle ꝑgit ad uitam. fitiosã
suppellectilem congerunt. auro ⁊ ar¬
gento onant mensas. sibi etiam ab
auaricia nimis parti. Nam pauper:
ant nullus aut rarus actmitcitur.
as. lites extitant. collitunt derum ⁊
popłm. laborib ⁊ miseriis afflictorũ
nequaqm̃ compͣtiunt᷑. eccłiarũ le¬
tantur spoliis. ⁊ questum omnem
reputant pietatem. Iustitram ñ tam
u̾itati qͣm pretio redldunt. Omnia
nanq cum pretio hocdie. Sed nec
cras aliquid sine precio obtinebis.
Nocent sepuis. ⁊ meͤ demones unit¬
tantur: quod tiuic ꝓdesse putant᷑
cum nocere desistunt. exceptis pau¬
cis. qui nomen ⁊ officium pastoris
implent. Sed ⁊ romanus pontifex
omnnb grauis. ⁊ fere intolerabilis
est. Preterea: omnes argnunt. quod
ruentib ⁊ collabentib eccłiis quas
patrum constrxit deuotio. altarib
quoq incultis. palatia excruit. ⁊
ipse ñ mͦ purpuratus. sed deaurntꝰ

Expanded text:
Dominantur in clero, nec forma fiunt gregi, Dominantur in clero, nec forma fiunt gregi, qui recto calle pergit ad vitam, pretiosam supellectilem congerunt, auro et argento onerant mensas, sibi etiam ab avaritia nimis parci. Nam pauper aut nullus, aut rarus admittitur, as, lites excitant, collidunt clerum et populum, laboribus et miseriis afflictorum nequaquam compatiuntur, ecclesiarum laetantur spoliis, et quaestum omnem reputant pietatem. Justitiam non tam veritati, quam pretio reddunt. Omnia namque cum pretio hodie, sed nec cras aliquid sine pretio obtinebis. Nocent saepius, et in eo daemones imitantur, quod tunc prodesse, putantur cum nocere desistunt, exceptis paucis, qui nomen et officium pastoris implent. Sed et ipse Romanus pontifex omnibus gravis, et fere intolerabilis est: praeterea omnes arguunt, quod ruentibus et collabentibus ecclesiis, quas patrum construxit devotio, altaribus quoque incultis, palatia exstruit, et ipse non modo purpuratus, sed deauratus
Abbreviated transcription (Latin):
uicti ee̾nt: captiuum de rege facere
iutebantur: Conserto itaq prelio: mag¬
na tede iliricos fuderunt. ostendentes
iostib suis: priore bello regem ñ uir¬
nttem macedonib defuisse. Qnͣti gͦ ẽẽ
abet iam ꝓuectus etate ⁊ cdignitate.
sitanti habetur utroq ꝓuehendus:
liet autem duriuscule uicteatur tcͣ¬
nre popłm. tamen auctoritas cligni
alium ammos mitigare. Memini me
nliaritatem amiseuit. ꝓfectum in
puliam. Mansiꝙ cum eo bñuenti.
me tres menses. Cum itaq ut fieri
it inter amicos sepe suꝑ płimis cõ¬
limus. ⁊ ipse quid de se ⁊ eccłia ro¬
una sentirent homines a me fa¬
mlaruis ⁊ ctiligentius quereret:
yaput eum usus sp̾̃c libertate.
dnter exposin. Sicut enum ctice¬
tar amultis romana eccłia que
int omniũ eccłiarum ẽ. se ñ tam
erem exhibet aliis qm nou̾cam.
nt in ea scribe ⁊ pharisei. ponẽ
iita importabilia in hum̾is ho¬
um. que cligito ñ contingunt.

Expanded text:
victi essent, captivum de rege facere victi essent, captivum de rege facere videbantur. Conserto itaque praelio, magna caede Illyricos fuderunt, ostendentes hostibus suis, priore bello regem, non virtutem Macedonibus defuisse. Quanti ergo esse debet jam provectus aetate et dignitate, si tanti habeatur utroque provehendus? Licet autem duriuscule videatur tractare populum, tamen auctoritas dignialium animos mitigare. Memini me miliaritatem admiserat, profectum in Apuliam, mansique cum eo Beneventi ferme tres menses. Cum itaque, ut fieri solet inter amicos, saepe super plurimis conferremus, et ipse quid de se, et Ecclesia Romana sentirent homines, a me familiarius, et diligentius quaereret, ego apud eum usus spiritus libertate, patenter exposui. Sicut enim dicebatur a multis, Romana Ecclesia, quae mater omnium ecclesiarum est, se non tam matrem exhibet aliis, quam novercam. Sedent in ea Scribae et Pharisaei, ponentes onera importabilia in humeris hominum, quae digito non contingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ade inquit salomon ad formicã
opiger. ut ꝓuidentia habeatur
apes. at ab illis suum discat officiũ.
cui si tirii atquieuissent: nequaqͣm
luxurie incdulsissent. ⁊ de gentis ppe¬
tua incolumitate gaud̾e̾nt. S qua
utium in muliere dña racticaiit:
effẽminati ciues sub duxerunt col¬
laurturi. Eoero ⁊ si in officio nirtutu
sit remissior peincipatus: colendus
tamen est. ⁊ sicut apes in huiners
nimoctum ei exhibeant famulani
Nam ⁊ si laboret uitiis. ferentus
est cangiñ in quo salitis auspita y¬
mens ommib una. Amisso: tuꝑe fal
Illirici. ⁊ traces cotidiano ecereiao
incturati. gła bellice laudis fante¬
mos macedones terrebant. qui pl
pulsi rege suo regis defrnli fili Iͥ
cunis ꝓlato. ⁊ pone aciem posito a¬
us certam̃ repetiere. tanq̃m ideo ui¬
ti furissent. qd bellantib defuean
aispitia regis sui. uictores futuri:
uł ꝓpt̾ea quod ex suꝑstitione uł fide
ĩum iuĩcẽdi ceꝑant. Nam ⁊ mise¬
ratio infantis eos tenebat. quem si

Expanded text:
ade, inquit Salomon, ad formicam, o piger, ut providentia habeatur apes, ut ab illis suum discat officium: cui si Tyrii acquievissent, nequaquam luxuriae indulsissent, et de gentis perpetua incolumitate gauderent. Sed quia vitium in muliere domina radicavit, effeminati cives subduxerunt colla virtuti. Porro etsi in officio virtutum sit remissior principatus, colendus tamen est: et sicut apes in humeris nimodum ei exhibeant famulatum. Nam etsi laboret vitiis, ferendus et tanquam in quo salutis auspicia pmens omnibus una; Amisso, rupere fidem. Illyrici et Thraces, quotidiano exercitio indurati, gloria bellicae laudis finitimos Macedones terrebant, qui praelio pulsi, rege suo regis defuncti filio in cunis prolato, et pone aciem posito, acrius certamen repetiere, tanquam ideo victi fuissent, quod bellantibus defuerant auspicia regis sui; victores futuri vel propterea, quod ex superstitione vel fide animum vincendi ceperant. Nam et miseratio infantis eos tenebat, quoniam si
Abbreviated transcription (Latin):
pis facienctum ẽ. et si ñ sitis omnes
oꝑib imitaniti. Nam qui a doctrim
itr̃a dissentit: aut hereticus aut scis¬
maticus ẽ. S deo ꝓpicio sunt qui nͥ
omniũ ur̃m oꝑa imiitent᷑. Paucorũ
gͦ labes: sinceris macłam. ⁊ unu̾ifa
eccłie infamiam ingerit. ⁊ mea op¬
nione icteo frequentius moriuntr
ne totam corrumpant eccłiam. S̾
⁊ boni rapiuntur interdum ne mai¬
cia immutent᷑. ⁊ quia roma corrp¬
ta apuct dm̃: his reperittir indigna.
Tu g̃ quia ici habes offitii:quere et
insere humiles. uane głe ⁊ petunit a¬
temptores. S timneo ne dum ꝓgil q̃¬

Expanded text:
pis, faciendum est, etsi non sitis omnibus pis, faciendum est, etsi non sitis omnibus operibus imitandi. Nam qui a doctrina vestra dissentit, aut haereticus, aut schismaticus est. Sed Deo propitio, sunt qui non omnium vestrum opera imitentur. Paucorum ergo labes sinceris maculam, et universali Ecclesiae infamiam ingerit. Et mea opinione ideo frequentius moriuntur, ne totam corrumpant Ecclesiam. Sed et boni rapiuntur interdum, ne malitia immutentur, et quia Roma corrupta, apud Deum his reperitur indigna. Tu ergo, qui id habes officii, quaere et insere humiles, vanae gloriae et pecuniae contemptores. Sed timeo ne, dum pergis q
Abbreviated transcription (Latin):
tum omium. Neq i quidem in
angulo: secl considentib fratrib sc̃o
eugemo presictente. ꝙndo adu̾sus
inuocentiam meam ferentim gra¬
tis excañouerat: hoc publice ꝓtesta¬
trs est. Unde tamen audacter con¬
scieutria teste ꝓfiteor. qura nusqͣm
honestiores deritos uicdi. qm̃ ini ecle¬
fia romana. aut qui magis auari¬
ciam detestent᷑. Quis beruardi re¬
donensis scoꝵ cosie ⁊ damiant dia¬
com carclimalis continentiã contr̃ꝑ¬
tumq petunio ñ miretur: Nundũ
natus est aquo munus accepertt.
Quod tamen a comiminiõe fr̾m sinceno¬
re uire ꝓueniebat: int̾ctum acciꝑe ꝑ
suasus est. Quis nou stupeat ep̃m p̃
uestinum. qui scrupłm conscientie
metuens: et a participatione bonoꝵ
cõmuniũ abstinebat: Pluriũ tanta
modestia tanta grauitas est: ut fabu¬
cio ñ inueniantur inferiores. quem
agnita salitis uia. moctis om̃ib an¬
tecediuit. Quia gͦ instas. urges. praci¬
pis. cum certum sit quod sp̃n scͥo nõ

Expanded text:
malorum. Neque id quidem in angulo, sed considentibus fratribus, sancto Eugenio praesidente, quando adversus innocentiam meam Ferentini gratis excanduerant, hoe publice protestatus est. Unum tamen audacter conscientia teste profiteor, quia nusquam honestiores clericos vidi, quam in Ecclesia Romana, aut qui magis avaritiam detestentur. Quis Bernardi Redonensis, sanctorum Cosmae et Damiani diaconi cardinalis continentiam, contemptumque pecuniae, non miretur? Nondum natus est a quo munus acceperit. Quod tamen a communione fratrum sinceriore jure proveniebat, interdum accipere persuasus est. Quis non stupeat episcopum Praenestinum, qui scrupulum conscientiae metuens, et a participatione bonorum communium abstinebat? Plurium tanta modestia, tanta gravitas est, ut Fabricio non inveniantur inferiores, quem, agnita salutis via, modis omnibus antecedunt. Quia ergo instas, urges, praecipis, cum certum sit quod Spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
de his qui rem publicam p̃mitut.
Nam prmati legib publitis que
cõnstringunt omium uitas faci¬
le cohercentur. In sacerdotem tam̃
⁊ si tirannum maluiat: ꝓpter reuo¬
rentiam sacramenti gladitum ma¬
tialem exercere ñ liceti nisi forte
cum exauctoratus fuerit in ec¬
cłiam dei crueritam manum ex¬
tendat eo quidem ꝑpetuo obtinẽ¬
te:lit ob eandem causam non
confurgat in eum duplex tel

Expanded text:
de his qui rempublicam premunt. de his qui rempublicam premunt. Nam privati legibus publicis, quae constringunt hominum vitas, facile coercentur. In sacerdotem tamen, etsi tyrannum induat, propter reverentiam sacramenti, gladium materialem exercere non licet, nisi forte cum exauctoratus fuerit, in Ecclesiam Dei cruentam manum extendat, eo quidem perpetuo obtinente, ut ob eamdem causam non consurgat in eum duplex t