comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo iustus. et pius. patient᷑ eorur wa¬
utiam sustinere. quos fieri bonos q̃rit
ut numerus potius crescat bonorum
nut parimalitia se quis numero addã
inapto fu.ut teneatur in secreto anur
patientia cum bemuolentia. Inmanife¬
sto auite idfiat. quodeis uidetur prode
se. quibus bene uelle debemus. hinc lio¬
&o ostendditur. quod ip̃e dominui ho
exemplum singlare patientie cumxu¬
teretur infacie respondit. Si malelo
cutus sum ex proba demalo.Si autẽ bene
cur me cedis. Nequaquã igitur p̃certie
suum si uerba intuemur impleuit. nea
enuim prebuit ꝓcutierti alteram partẽ
srpotius prohibuit ne faceret ⁊ iuiria¬
nec patiebatur crucifixus occida. ꝓroqb
At merulce pendens. pater ignosce ilu
Quunescunt quid faciunt. nec eaue
Apis preceptum magistri sui uidetur
cup sacerdotum. ꝑcutiat te d̃ pariesd¬
⁊ꝯtra legem iubes me ꝑcuti. et eum a
costantib diceretur inuiriam facas p¬
rincipi sacerdotum: irridens eos airemo¬

Expanded text:
homo iustus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod eis uidetur prodesse posse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditur, quod ipse dominus Christus, exemplum singulare patientiae, cum percuteretur in faciem, respondit: Si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? nequaquam igitur praeceptum suum, si uerba intuemur, impleuit; neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit, ne, qui fecerat, ahaec patiebatur crucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec Paulus i et magistri sui uidetur ncipi sacerdotum: Percutiet te deus, paries degem et contra legem iubes me percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, inridenter eos uoluit admo
Abbreviated transcription (Latin):
Gordine cuiquam laico: quicquã supra
mat: si simplicit cum ueritate. et pu¬
ritate dicat. est: aut non. Sed si est ali¬
quid quod sibi obiciatur. prout uidi¬
cauerit: qui eiusdem sunt ordinis. a
ut corrigatur. aut expurgetur: ep̃o¬

Expanded text:
ordine cuiquam laico quidquam super mat, sed simpliciter cum veritate et puritate dicat: est est, non non. Sed si est aliquid, quod sibi objiciatur, prout judicaverint qui ejusdem ordinis sunt, aut corrigatur, aut expurgetur. P
Abbreviated transcription (Latin):
naberet qͦuisquam potestatem nside sup
dlatam. non est erum potestas nisi acdeosi¬
ue uibente siue siente. Ergo uir iustus. si
forte ⁊ subrege homine sacrilego mulit
recte illo potest iubente beliare: siuice
at regem iniꝗtas imꝑandi. Innocentẽ
autemꝰ militem ostendat ordo fuiendi

Expanded text:
habet quisquam potestatem, nisi desuper habet quisquam potestatem, nisi desuper datam. Non enim est potestas, nisi a Deo, sive jubente sive sinente. Ergo vir justus, si forte sub rege, homine etiam sacrilego, militet, recte potest illo jubente bellare, si, vice at regem iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo serviendi
Abbreviated transcription (Latin):
Que sunt inbello. iure reprebendẽda
uid culpatur inbello: ante quia mori¬
pace uicturi. hoc reprehendis se timidoꝵ
est: ñ religiosorum est. Nocendi cupiditat
ulciscendi crudelitas impacatus atq impla¬
cabilis ammus feritas rebellandi uibido
dominandi. et siqua similia hec s̃ quȩ in bt¬
te nre culpantur. Quȩ plerumq ut ̃ u
re pumantur aduersus uolentias resistẽ¬
tium: siue deo siue aliquo legitimo impi¬
o uabente.gerenda ip̃a bella suscipiunt᷑
abonis: cum in eo rerum humararumor¬
dine inueniuntur. ubi eos ut iubere adi
quid tale uł intalibus obedire ciste
ose constringit. Vnde neq iohanno ab
armis iubet discedere milites. ⁊ xpe postt
tbuta cesar mon reddi quia ꝓpt̾ bellane¬
cessario militi stipendium prebeatur. Or¬
do autem ille naturalis mortalium pa¬
ei accomodatus. hoc possit ut suscipiẽdi
pelli auictoritas. atq consilium penes
principes sit. S⁊ si humana cupiditate
bellumgeritur ñnoci scĩs inquos nõ

Expanded text:
Quae sunt in bello jure reprehendenda. Quid culpatur in bello? An quia moripace uicturi? hoc reprehendere timidorum est. non religiosorum. nocendi cupiditas, ulciscendi crudelitas, inpacatus atque inplacabilis animus, feritas rebellandi, libido dominandi et si qua similia, haec sunt, quae in bellis iure culpantur, quae plerumque ut etiam iure puniantur, aduersus uiolentiam resistentium siue deo siue aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella suscipiuntur a bonis. cum in eo rerum humanarum ordine inualiquid, vel in talibus obedire juste ordo ipse constringit. Unde neque Joannes ab armis jubet discedere milites, et Christus tributa Caesari monet reddi, quia propter bella necessario militi stipendium praebetur. Ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium apud principes sit. Et infra: § 1. Sed, si humana cupiditate bellum geritur, non nocet sanctis, in quos non
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicat. nolite iudicare. inuicem. ei¬
rtem. tuquis es qui uicucas alienũ suir
Suo domino stat: aut cadit. Siuegͦ ui
uaumus. siue morimiur. domini suisiũs.
Inhoc enimxp̃s mortuus ẽ ⁊ resarrer
ut ⁊ uiuorum ⁊ mortuorum dnẽtur
Inmns oĩbus quid aluud precupitur. q̃
ut uindicta delinquentium Quunore¬
seruetur examini: Cum ergo ut supdi
etumẽ. militia uideatur instituta. uł
obiniuriam propulsandam. ut adiũ¬
dictam inferendam. utrumq autẽle¬
ge euangłica prohibeatur. apparet
figuram beliorum sp̃iualium gererĩ
nunquam opinor iudaicarum ysto¬
riarum lbri discipłis xp̃i. qui uerut ꝓ¬
lorum ꝓficeret ista descriptio quib
et magis fraudem patiminũ unde
tamina contras pirit᷑ales aduersa rios
desudandia. uel ut magistes militie pꝰ¬
ceptum dat muitibus xꝑ̃i dicens. Incur¬
te uos armã dei. ut possitis stare adũsus

Expanded text:
nos: Nolite judicare invicem; item: Tu quis es, qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit. Sive ergo vivimus sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur: in his omnibus quid aliud praecipitur, quam ut vindicta delinquentium divino reservetur examini? Quum ergo, ut supra dictum est, militia videatur instituta vel ob injuriam propulsandam, vel ad vindictam inferendam, utrumque autem lege evangelica prohibeatur, apparet,figuram bellorum spiritalium gererent, nunquam, ut opinor, Judaicarum historiarum libri discipulis Christi, qui venit lorum proficeret ista descriptio, quibuet magis fraudem patimini? Unde tamina contra spiritales adversarios desudanda, velut magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus
Abbreviated transcription (Latin):
uttas quia egõ possum rogere pauer
meum et ethbebit michiplusquar
duodecim milia legiones angiore De¬
nq sicut debeato andrea legiom. em
fuereto cursus ppłorum. ut de manb
Iniqui uudicis eumeriperet: abirieu¬
Ha mortis illum defersarent. ip̃e ec̃e.
rogabat eos nesuum martiruurmnaim¬
pedrent: quid aliu monemur quã
sicut ꝓprias. ita et sociorum iniurias pa¬
tienter tollerare: nec adarma ꝯcurere
icucabimini.Item. cumpat famiuas
dicat seruis uolentib colligere uisa¬
na. sinite utraq crescere usq. admessẽ.
⁊ tunc dicam messoribus. colligite qni¬
⁊ ania ⁊ alligate fasciculos adcombure¬
dum Item cum rex ille oui nuptiasf
fecerat filio suo. missis ex ermbuoa¬

Expanded text:
um rogare patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum? denique, sicut de B. Andrea legitur, quum fieret concursus populorum, ut de manibus iniqui judicis eum eriperent, et ab injuria mortis illum defenderent, ipse econtrrogabat eos, ne suum martyrium impedirent, quid aliud monemur, quam sicut proprias, ita et sociorum injurias patienter tolerare, nec ad arma concurrere, judicabimini; item, quum paterfamilias dicat servis volentibus colligere zizania: Sinite utraque crescere usque ad messem, et tunc dicam messoribus, colligite zizania, et alligate in fasciculos ad comburendum; § 3. Item, quum rex ille, qui nuptias fecerat filio suo, missis exer
Abbreviated transcription (Latin):
porum quis iuret: cs̃ sic accipit. sicut il¬
le ciaruratur intelligit: s⁊ sicut alud
ẽ caluida arte uerborum iurare. aliud
simpliciter ittentionẽ suam iurando
enuitiare sic aluid est. simplicimaõ¬
tione iuramentum factum recipere.
auud in recipiendo caluauate utiq
sieut qusquam ap̃dm ñuab alliquẽ
ledere. sic nec preter eius interitonere
ualet quis alicui subuenire. Deus aute
duplicitatis aspnator simplicemurtẽ
tionem utriusq ꝯsidat. ⁊ tam ex parte
recipientis: quam ex parte prãntis. uer¬

Expanded text:
urat, Deus sic accipit, sicut ille, cui juratur, intelligit? Sed sicut aliud est callida arte verborum jurare, aliud simpliciter intentionem suam jurando enunciare, sic aliud est simplici intione juramentum factum recipere, aliud in recipiendo calliditate uti, quia, sicut quisquam apud Deum non valet aliquem laedere, sic nec praeter ejus intentionem valet quis alicui subvenire. Deus autem duplicitatis aspernator simplicem intentionem utriusque considerat, et tam ex parte recipientis quam ex parte praestantis ver
Abbreviated transcription (Latin):
ic uideatur posse ꝓbari. quia oĩs mili¬
umndictam inferendam est instituta
Iniuria autem: ut aꝓpria ꝑsona. uł a
socio repellitur. Quod utrumq euan¬
głica lege prohibetur. cum enĩ dr̃
siquis te ꝑcusserit: inunam maxillã
prebe ei.⁊ alteram. et item. Qui anga¬
riauerit te mille passus. uade cũ eo
romanos. Nonuos defendentes lemĩ
sed date locum ire: quid aliud pro¬
hibemur: quam ꝓprie ꝑsone iniuri¬
am repeliere: Item. cum petro gladio
magistrum defendenti xp̃s dixeret.ꝯ¬

Expanded text:
nc videtur posse probari quia omnis milivindictam inferendam est instituta, injuria autem vel a propria persona, vel a socio repellitur, quod utrumque evangelica lege prohibetur. Quum enim dicitur: Si quis te percusserit in unam maxillam, praebe ei et alteram, et iterum: Qui angariaverit te mille passus, vade cum eo icat: Non vos defendentes, carissimi, sed date locum irae: quid aliud prohibemur, quam propriae personae injuriam repellere? § 1. Item, quum Petro, gladio magistrum defendente, Christus dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
se uirare supsacrosca euanglia pinde te¬
netur: ac si supra euangłia iuraũ
lcet ille cua urat ideo suꝑ lapidem
bicitur deciuib qui creinti seuma¬
tes Alaquehentur. supponitur pree
nuaturis: in quo aliud ꝯtinetur: quã
senaraturos arbitrentur. Viduci ney
huusmocui faciant. Si ergo contranoe
se urtasse credicit. consub suis obe¬
dentiam denegarent. siunqd sedestg
teritionem recrpientis anñpotius sect

Expanded text:
se jurare super sacrosancta Evangelia, perinde tese jurare super sacrosancta Evangelia, perinde tenetur, ac si super Evangelia juraverit, licet ille, cui jurat, ideo super lapidem obiicitur de civibus, qui credunt se iuraillaquearentur, supponitur breve iuraturis, in quo aliud continetur, quam se iuraturos arbitrentur, videlicet ne huiusmodi faciant. Si ergo contra hoc quod iurasse crediderant, consulibus suis obedientiam denegarent, nunquid secundum intentionem rec
Abbreviated transcription (Latin):
tant quia nichilẽ ꝑ quod iurant: ñ sec̃¬
mine tenerꝑ iuri. prorsus ꝑiurus es.
quia ꝑid quod scm̃ ñ putas falsum i¬
ras Situ illud scm ñ putas. scmputas en
iuras. non eium quando iuras tibi: autꝰ
iapidi iuras. sed prorimo. hoĩ iuras añ
lapidem. si nunquid ñ antedeum. non
te audit lapis ioquentem: sedpunit as̃
falentem ¶S ed obicitur ulud gg̃nas¬
nra iudicant: qualia foris sonant. diui¬
na uõ udicia talia foris audiuntur. q̃¬
ua exintimis proferuntur Certe nouerit
ille qui intentionem ⁊ uoluntatem atãꝰ¬
uanis uerbis explicat: quia ñ deb aliq
uerba considerare s uoluntatem⁊ intñ¬
tionem.quia non deb intentio uerbis
udiunt. qualia exminimis proferũt᷑.
siintentio ñ deb deseriure uerbis. s uer¬
ẜ potius sicut qui iurat inteluigit: cum
recipientiñ exintimis. si exhis que ꝓfe¬
runtur. foris uerba nra sonant. Item o¬
picitur qui iurat suꝑlapidem. putãs

Expanded text:
tant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id, quod sanctum non putas, falsum juras. Si tu illud sanctum non putas, sanctum puta cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras, sed proximo juras. Homini juras ante lapidem, sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem, sed punit te Deus fallentem. Sed objicitur illud Gtra talia judicant, qualia foris sonant. Divina vero judicia talia ea audiunt, qualia ex intimis proferuntur. § 1. Certe noverit ille, qui intentionem et voluntatem alterius variis explicat verbis, quia non debet aliquis verba considerare, sed voluntatem et intentionem, quia non debet intentio verbis udiunt, qualia ex intimis proferuntur, si intentio non debet servire verbis, sed ver, sed potius sicut qui jurat intelligit, quum recipienti non ex intimis, sed ex his quae proferuntur foris, verba nostra sonent. § 1. Item objicitur, qui jurat super lapidem, putans
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbis nris nullum deb eẽ m̃da¬
crum quia utrumq et ꝑuirium amẽ¬
datium duuni iudicii pena damapra¬
tur dicente scriptura. Os quimentĩ
occidit animam. Quisquis ergo urem
uoquitur uurat: quia scriptume. testi
fidelis. ñ mentietur. Idem. añ qua

Expanded text:
lum debet esse mendacium, quia utrumque, et perjurium et mendacium, divini judicii poena damnatur, dicente Scriptura: Os quod mentitur, occidit animam . Quisquis ergo verum loquitur, jurat; quia scriptum est: Testis fidelis non mentitur . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sit feriendus qui necessitate coactus
da uł proqualibi causa ut necessitate ꝑu¬
rat ꝗa plus corpus quam aĩam dilexit̃. in.
quadragesimas peniteat. Aliiuõ iudicãt
iii.annos. et unum exhis inpane ⁊ aqua.¬

Expanded text:
sit feriendus qui necessitate coactus vel pro qualibet causa, vel necessitate perjurat: quia plus corpus quam animam dilexit, tres quadragesimas poeniteat. Alii vero judicant tres annos, unum ex his in pane
Abbreviated transcription (Latin):
cillima questio est. s quia me ñ exp̃s¬
sit. cui hor indicandum sit: utrum illi¬
tu iuratur. ansacerdoti cuiuspiamꝗ
non solum eum ꝑsequi ñ potest irrogan¬
cio supplicium.s⁊ q̃ orare proillo potest
uudetur michi quod se ab hoc soluat
peccati uinculo sundicr talibus quima¬
gis possint prodẽe quam obee purro

Expanded text:
cillima quaestio est. Sed quia non exprescillima quaestio est. Sed quia non expressit, cui hoc judicandum sit, utrum illicui juratur, an sacerdoti cuipiam, qui non solum eum persequi non potest irrogando supplicium, sed etiam orare pro illo potest: videtur mihi, quod se homo solvat a peccati vinculo, si indicet talibus, qui magis possunt prodesse quam obesse perjuro,
Abbreviated transcription (Latin):
nem multum interest: si nescit illũ rareis
iuraturum fulsum: anscit. Si enĩ nescit.
⁊ ideo dicit. iura michi. ut sit ei fides: ñ¬
ẽ peccatum. tñ humana temptatio ẽ Si
mit. suste manum intficientis: et imp̃ssi
traxisse. uel quacumq corruptione sol¬
tur postea abomni testimonio sunt remo¬
uendi ⁊ scđm iegem infamia notabuntis.
Item Qui audit aliquem falsum iurare
⁊ tacet delinquit. Vñ aug̃ait. inq̃stioni
quo audiente iurat aliquis falsum.⁊ scit
eum falsum iurare. et tacet. tunc aute seł
sicius rei dequa iuratur testis fuit: aut
uidens aut conscius fuit .i. aliquo mõ
cognouit. aut oculis suis ꝯspexit. aut il¬
le ipe qui iurat illuindicauit. itaenim
potuit ẽẽ conscius. Sed int̃ timorem hu¬
ius peccati.et timorem huius ꝓconditi¬
onis hoinum ñparua existit plerũꝙ te¬
ptatio. possumus enim ꝑatum adpiu¬
rium admonendouł prombendo atã
graui ꝑicło reuocare. s⁊ siñ audierit

Expanded text:
nem, multum interest, si nescit illum falsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, ne peccatum, tamen humana tentatio est; si imit; sed iste manum interficientis et impressit traxisse, vel quacunque corruptione solio consensisse probantur, postea ab omni testimonio sunt removendi, et secundum legem infamia notabuntur. II. Pars. Gratian. Item, qui audit aliquem falsum jurare, et tacet, delinquit. Unde Augustinus aiquo audiente jurat aliquis falsum, et scit eum falsum jurare, et tacet. Tunc autem scit, si ei rei, de qua juratur, testis fuit, aut vidit, aut conscius fuit, id est aliquo modo cognovit, aut oculis suis conspexit, aut ipse, qui jurat, illi indicavit. Ita enim potuit esse conscius. § 1. Sed inter timorem hujus peccati, et timorem proditionis hominum non parva existit plerumque tentatio. Possumus enim paratum ad perjurium admonendo vel prohibendo a tam gravi peccato revocare; sed si non audierit,
Abbreviated transcription (Latin):
arunu quisine rationabili cogãt uicare.¬
etate sunt ñcogantur uirare. ⁊ quisem
puiratus fuerit: nec testis sit: postnee:
Ree ad sacramentum accedat: nec in s¬
a causa. ue atterius uirator existat.
temexẽ elibertano. pueri antexiii.¬
re puella quoq si in pueliarietaterna
indomo patris illo nesciente se uaure
to ꝯstrinxerit.⁊ pater eius ut audiue¬
ritꝰ. statim ꝯtradixerit uota eius. Ini
ramenta ieritaerunt: ⁊ facilius emĩdabr̃
ut quiin sc̃s audet iurare. hoc ieurnu
faciat cumomini honestate. ⁊ timore dĩ
uuirare. ¶ Preterea sunt quedam tp̃e
rib et in diebus dominicis. et indieb
orationum. nisi de concordia.⁊ pacifi¬
catione. nullus suprasacra euãglia i¬

Expanded text:
arvuli qui sine rationabili aetate sunt non cogantur jurare: et qui semel perjuratus fuerit, nec testis sit post haec, nec ad sacramentum accedat, nec in sua causa, vel alterius, jurator existat.Eliberitano . Pueri antre. Puella quoque, si in puerili aetate sita in domo patris, illo nesciente, juramento se constrinxerit, et pater ejus, ut audierit, statim contradixerit, vota ejus et juramentut qui in sanctis audet jurare, hoc jejunus faciat cum omni honestate et timore Dei: ianus: Preterea sunt quedam temporibus, et in diebus dominicis, et in diebus rogationum nisi de concordia et pacificatione nullus super sacra Evangelia j
Abbreviated transcription (Latin):
catione uł faciendo. ut ꝯsentiendo dp̃¬
nensus fuit: ꝑfidus et ꝑurus E t¬
itaq expremissis apparet mendacium
nec simpliciẜmone debi ꝓferri. nec i¬
ram̃to firmari. Mendatium autẽ ñ sodõ
inuerbis. sietiã insimulatis oꝑib eẽꝓ
batur Inde ambr ait insermone
nabito indominica dehabriham.
Mentitur qui professionem suam oꝑ
datium filii sunt diaboli. ñsolum ĩfal
Mendatium est ep̃m sacerdotem. uel
clicum se profiteri. ⁊ ꝯtraria huic or¬
dini oꝑari. Itemier̃. quotiens ẜmo ma¬
aut ñ intempore: aut ñ in oportuno
loco. aut ñuͥt ꝯuenit. audientib totiẽs
sermo malus procedit deore nrõ ad
destitutionem eorum qui audiunt.
consideremus itaq: quid loquamur:
qr ꝓomni otioso uerbo reddituri su¬
mus rationem indie iudici. ¶Iura¬

Expanded text:
catione vel faciendo, vel consentiendo deprcatione vel faciendo, vel consentiendo deprehensus fuerit perfidus et perjurus. itaque ex praemissis apparet, mendacium nec simplici sermone debet proferri, nec juramento firmari. Mendacium autem non solum in verbis, sed etiam in simulatis operibus esse probatur. Unde Ambrosius ait in sermone habito in dominica de Abraham : C. XX. Mentitur qui professionem suam opendacium, filii sunt diaboli. Et infra: § 1.Mendacium est episcopum, sacerdotem vel clericum se profiteri, et contraria huic ordini operari. C. XXI. Quoties sermo maaut non in tempore, aut importuno loco, aut non ut convenit audientibus, toties sermo malus procedit de ore nostro, ad destructionem eorum qui audiunt. Consideremus itaque quid loquamur, quia pro omni otioso verbo, reddituri sumus rationem in die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
eforma fidelitatis aliquid sere lerũt¬
senibere monitus hec uobis quȩ secũt
ureuit ex ubroꝵ auctoritate notau
Qui dommo suo fidelitatem uuat. ista
sex inmemoria semꝑ deb habere. in¬
colume.tutum. honẽstum. utue. fat¬
tutum: ne sit ei indãpnum deseere¬
to suou demintionib ꝑ quas tutõ
ee porest honestum: ne sit̃ ei in dam¬
pnum desua iustma ut dealnis causis
que adhonestatem eius ꝑtinere uidẽt.
Vtile ne siteu ndampnum desuis pos¬
bonum quod dominus suus facere leui
ter poterat faciat ei difficile neue id
quod possibile erat reddat eum põsi¬
bile ut fidelis nec documenta caueat.
amalo nisi faciat id quod honũẽ. re¬
stat ut in eisdem sex supradictis ꝯsiliũ.
⁊ auxilium domino suo fidelis prẽt. si
beneficiti dignus uidiuult. ⁊ saluus eẽ
dfidelitate quam iurauit. dominus
quoq fideli suo inhis oĩb uicem reddẽ
debi. Quod siñ fecerit: merito censebr̃
malefidus: sicut ille. ꝗ in eorum p̃uari¬

Expanded text:
forma fidelitatis aliquid scribere monitus, haec vobis quae sequuntur breviter ex librorum auctoritate notavi. Qui domino suo fidelitatem jurat, ista sex in memoria semper habere debet: Incolume, tutum, honestum, utile, facTutum, ne sit ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibus per quas tutus esse potest. Honestum, ne sit ei in damne de sua iustitia vel aliis causis que ad honestatem eius pertinere videntur. Utile, ne sint ei in damnum de suis posbter poterat, faciat ei difficile, neve id, quod possibile erat, reddat ei impossibile. Ut fidelis haec nocumenta caveat, a malo, nisi fiat id, quod bonum est, restat, ut in eisdem sex supradictis consilium et auxilium domino suo fideliter praestet, si beneficio dignus videri vult, et salvus esse de fidelitate, quam juravit. § 2. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus, sicut ille, qui in eorum praevari
Abbreviated transcription (Latin):
cum plebe sibi commissa inheresim la¬
psi sunt: circumadiacentes canͥorlicos.
minis. et cruciatibus. adheresim cõpetle
ceperunt. Quo comꝑto aplicus: catholi¬
cis ep̃is circumadiacentium regionum.
qui abimꝑatore.cnulem iurisclictionẽ
acceꝑant: imꝑauit: ut catholicos. abhe¬
reticis defenderent: ⁊ quibus modis po̾sit̃:
eos ad fidei uerttatem redire compel¬
lerent:Ep̃i hec mandata apłici accipi¬
entes. ꝯuocatis militibus aꝑte ⁊ ꝑinsi¬
dias contrahr̃ticos pugnare ceperũt.
tandem nonnulus eorum neci traditi
aliis rebus suis. uł eccłasticis expolia¬
tis. aliis carcere.⁊ ergastulis reclusis.
ad unitatem catholice fideicoactire¬
dierunt. Hic primum qr̃ anmilita¬
re peccatum sit.Secundo: quod bel¬
lum sit iustum et quomõ filus isrł i
sta bella gerebantur. Tertio: aniniu¬
ria sociorum: annis sit ꝓpulsanda.
Quarto: anumdicta sit inferenda u¬
to: an sit peccatum iudici. uł ministrõ
reos occidere.Sexto:anmau sint cogẽ¬

Expanded text:
cum plebe sibi commissa in haeresim lapsi sunt; circumadjacentes catholicos minis et cruciatibus ad haeresim compellere coeperunt; quo comperto Apostolicus catholicis episcopis circumadjacentium regionum, qui ab imperatore civilem jurisdictionem acceperant, imperavit, ut catholicos ab haereticis defenderent, et quibus modis possent eos ad fidei veritatem redire compellerent. Episcopi, haec mandata Apostolici recipientes, convocatis militibus aperte et per insidias contra haereticos pugnare coeperunt. Tandem nonnullis eorum neci traditis, aliis rebus suis vel ecclesiasticis exspoliatis, aliis carcere et ergastulo reclusis, ad unitatem catholicae fidei coacti redierunt. Hic primum quaeritur, an militare peccatum sit? Secundo, quod bellum sit justum, et quomodo a filiis Israel justa bella gerebantur? Tertio, an injuria sociorum armis sit propulsanda? Quarto, an vindicta sit inferenda? Quinto, an sit peccatum judici vel ministro reos occidere? Sexto, an mali sint cogen
Abbreviated transcription (Latin):
ue qui hominem prouocat ad pelut¬
iurationem. ⁊ scit eum falsum ẽẽ iuratum
umcit nomicidam quia homicida corpũ
occisurus ẽ: ille animam immoduas aiãs
⁊eius quem iurare ꝓuocauit. suam sci
uerum ee quod dicis. et falsum quod il¬

Expanded text:
 qui hominem provocavit ad jurationem, et scit eum falsum esse juraturum, vincit homicidam. Quia homicida corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam. Scis verum esse quod dicis, et falsum esse quod il
Abbreviated transcription (Latin):
de atulterio innocens. ut furto impe¬
titus in nocentiam suam ueliet asse¬
rere. uraret autem aboiectis sic eẽer
rrunem.sicut inbreui illo continer
quodmantib suis se scripsisse arbit¬
tur contineatur autem inillo hume
peatum incurrisse: non. Hine⁊ ioħs¬

Expanded text:
de adulterio vel furto impetitus innocentiam suam vellet asserere, juraret autem se ab objectis sic esse immunem, sicut in brevi illo continetur, quod manibus suis se scripsisse arbitratur, contineatur autem in illo, hunreatum incurrisse? Non. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
cruce ꝯsecrata.iii. annos peniteat Siuõ
incruce ñꝯsecrata unum annum peru¬
teat. qui autea coactus fuerat: ⁊ ignorãs
se ꝑiurauerit: et post cognoscit: tres qua¬
dragesimas peniteat. Item expenitentia

Expanded text:
cruce consecrata, tres annos poeniteat. Si vero in cruce non consecrata, unum annum poeniteat. Qui autem seductus fuerit et ignorans se perjuraverit, et postea cognoscit, tres quad
Abbreviated transcription (Latin):
armedicinam  Siergo iste ut su¬
pradictum est qui audit falsum iurare
ꝯtacet. delinquit: mltomagis ille reus ẽ
qui ad deierandum aliquem compelit.
uerborum callidit.¬
uerborum calliditate se circum uenire
puci uium cui iuram̃tum defert. ansit
reus piurii nisi fuauerit quod uiassere¬
ditur. Dehoc itaq scribit ysidorus sentẽ¬
uacumq arte uerborum quis iuret rat
deus tñ qui conscientie testis ẽ. ita hoc
accipit. sicut ille cui iuratur intelligit.
duplicit Autem reus fit: quiet dei nom
inuanum assumit: et ꝓximũ dolo ca

Expanded text:
atian. Si ergo iste, ut supra dictum est, qui audit falsum jurare, et tacet, delinquit, multo magis ille reus est, qui ad pejerandum aliquem compellit.verbum calliditerborum calliditate se circumvenire putat illum, cui iuramentum defert, an sit reus periurii, nisi servaverit quod iurasse creditur? De hoc ita scribit Isidorus uacumque arte verborum quis iurat, Deus tamen, qui conscientie testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit et proximum dolo ca
Abbreviated transcription (Latin):
ploregum capita ꝑunguentiũ. eos m¬
tu iniuisibilis: scõ est crismati ꝑmixta
trium mensium spatio clauditur: ult᷑
metroplitanoꝵ ficut ad nos ꝑlatumẽ.
negligunt greges sibi ereditos: ⁊ differũt
ordtiones facere ep̃or: placuit scẽ
s nodo: intramenses tres fieri ordina¬
tiones epõrum nisi forte inexcusabiliᷤ
necessitas coegerit ordinationis tp̃s ã¬
plius protelari. Si autem quis eorꝓ¬
dastice condempnationi fubiacere re
ditus uõ eiusdem uiduate eccłe. inte

Expanded text:
arum, exemplo regum capita ungentium eos ttrium mensium spatio clauditur, ultra metropolitanorum, sicut ad nos perlatum est, negligunt creditos sibi greges, et differunt ordinationes facere episcoporum, placuit sanctae synodo, intra tres menses fieri ordinationes episcoporum, nisi forte inexcusabilis necessitas coegerit tempus ordinationis amplius protelari. Si autem quis episclesiasticae condemnationi subjacere, ditu
Abbreviated transcription (Latin):
accipientium deuotione curandũ sit
ne tante benedictioms sacram̃tum ne¬
gligent̃ uideatur impletum.⁊ iõ pie
⁊ laudabiliter aplicis morem gesseris
institutis: sihanc ordinandorũ sacerdo¬
tum formam: ꝓoter eccłas quib dñs
prec̃e te uoluit: ⁊ ip̃e seruaueris. ut ꝗ¬
his qui consecrandisunt. nunquam
initium ꝯstat ascribi. Que tantis dui¬
narum dispensationũ ministus con¬
secrata: ut quicꝗd a dommo ẽ insig
ne constitutum. in huius diei digni¬
tate sit gestum. In hac mundus sũpsit
exordium. In hac ꝑresurrectionem.⁊

Expanded text:
andum sit, ne tantae benedictionis sacramentum negligenter videatur impletum. Et imo pie et laudabiliter apostolicis morem gesseris institutis, si hanc ordinandorum sacerdotum formam per Ecclesias, quibus Dominus praeesse te voluit, et ipse reservaveris, ut his, qui consecrandi sunt, nunquam initium constat ascribi, quae tantis divinarum dispensationum mysteriis est consecrata, ut quidquid a Domino insignius est constitutum, in hujus diei dignitate sit gestum. In hac mundus sumpsit exordium, in hac per resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quodeum uasa sacra suis parentib
dare phibebat. quam causam subtiliuo¬
tuam presentis p̃cepti auctoritate du¬
ximus fulciendam: quatinus ꝯuemienᷤ
hoc contumaciter: ut consueuit forte
distułit: uisum ei pallii ꝗabhac sede ꝯces¬
sum sibi fuerat: exauctoritate sedis apo¬
stolice ꝯtradices. quemsi ⁊̃ amisso pallio
adhunc in eadem pmanentia ꝑseuera¬
re ꝑspexeris: dominici quoq corporis
⁊ sanguinis eundem antistitem partici
ad sacros ordines: adobediendũ epĩs
fiuis ꝓuocentur.I nimmorib siquidt̃ or¬
dinibus constituti. paulrum ꝑsingłoᷤ
gradus sunt ꝓuehendi. ut ꝯtempnen¬
ctiotua de suorum ꝓmotione cłicoꝵ
phibens quod diaconi ad pb̃rii gradũ.qͦ
eccłam tuam memorans indigere: ueni¬
re detractant. quaꝓpt̃ ꝗa enuitos fieri:
eccłastica mocłatio grauitasq ñ patitur
ut exnolentib fiant uolentes: ordinatio
aconi consequenti: ut hac saltim rati¬

Expanded text:
nisi quod eum vasa sacra suis dare parentibus nisi quod eum vasa sacra suis dare parentibus prohibebat. Quam causam subtili votuam praesentis praecepti auctoritate duximus fulciendam, quatenus, conveniehoc contumaciter, ut consuevit, forte distulerit, usum ei pallii, qui ab hac sede concessus est, ex auctoritate sedis apostolicae contradices. Quem si etiam amisso pallio adhuc in eadem pertinacia perseverare perspexeris, dominici quoque corporis et sanguinis eumdem antistitem participad sacros ordines ad obediendum episcopis suis provocentur. In minoribus siquidem ordinibus constituti paulatim per singulos gradus sunt provehendi, ut contemnene suorum promotione clericorum, perhibens, quod diaconi ad presbyterii gradum quo ecclesiam tuam memoras indigere venire detrectant. Quapropter, quia invitos fieri ecclesiastica moderatio gravitasque non patitur, ut ex nolentibus fiant volentes ordinatio aconi consequantur, ut hac saltem rati
Abbreviated transcription (Latin):
pbrm: u& diaconum: inuitum facere pꝰ¬
se forte credid̃is: ordinationes tibi rauen¬
ratis eccłe uł emiliensis: noueris auferẽ¬
das. Item gg̃. antonino subdiacono.
noratus archidiaconus De e o d eor
salonitane eccłe: asce memorie decessoe
meo missa supplicatione poposceãt: ut
abantistite suo inuitus ꝓuehi ad forti¬
oris gradus ordinem: contra morem nł¬
lomodo cogeretur. hoc enĩ fieri sibi ñ ca
int̃dixerat: ne p̃dictum honoratum ar¬
chidiaconem inuictum ꝓueheret. neue
dolorem ꝯcepte ingratitudinis incorde
retineret.Cumq ⁊ ame hec eidem sũmo¬
pere fuerat interdicta: ñ solum manda¬
ta dei negligens s⁊̃ scripta nrã ꝯtẽpnẽs
p̃fatum archidiacone quasi ad fortiorẽ.
honorem ꝓuehens. conatus ẽ callide de¬
gradare. Uñ actum ẽ. ut eodem archidi
Aconatus loco sumoto: alium afscisser.
ꝗeius obtẽꝑare morib potuss. Quem
honoratum archidiaconem arbitramas
antistiti suo aliunde displicere ñposse:

Expanded text:
u diaconum, invitum facere forte credideris, ordinationes tibi Ravennatis Ecclesiae vel Aemiliensis noveris auferenIUS ANTONINO SUBDIACONO. Honoratus, archidiaconus Ecclesiae Salonitanae, a sanctae memoriae decessore meo missa supplicatione poposcerat ut ab antistite suo invitus provehi ad fortioris gradus ordinem contra morem nullatenus cogeretur. Hoc enim fieri sibi non ue nostro interdixerat ne praedictum Honoratum archidiaconum invitum proveheret, neve dolorem conceptae ingratitudinis diutius in corde retineret. Cumque et a me haec eidem summopere fuerint interdicta: non solum mandata Dei negligens, sed et scripta nostra contemnens, praefatum archidiaconum, quasi ad fortiorem honorem provehens, conatus est arte callide degradare. Unde actum est ut eodem archidaconatus loco summoto, alium adscisceret, qui ejus obtemperare moribus potuisset. Quem Honoratum archidiaconum arbitramur antistiti suo aliunde displicere non potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ria: aut insabbatũ distendunt᷑. in seq̃n¬
ti ebdomada ieiunium differatur.Simm
imnium in tertia ebdomada reseruet̃.
Et hoc sciendũ est quod siqñ ienniũ
m̃sis iumi inuigilia pentecostes scđm¬
p̃lictam regulamꝰ euenerit. ñ ibi celebrã¬
dum erit: s imp̃a ebdomada sollemni
pentecostes. quia uigilia simul ⁊ ieumi
iunio constitutum ẽ. ut si hełe septem
bris. inquarta feria euerũnt. aut añ ea.
erit. Indecembri illud obseruandũ erit.
ut ꝓrimo sabb̃o ante uigiliam natalis
domini celebretur ieiunium ꝗa siuigi¬
lia in sabbo euenerit: simł uigiliam et
ienunnum celebrarisiuenerit.Contra

Expanded text:
 in sexta feria, aut in Sabbato distenduntur, in sequentem hebdomadam jejunium differatur. Simijunium in tertiam hebdomadam reservetur. Et hoc sciendum est, quod si quando jejunium mensis Junii in vigilia Pentecostes, spraedictam regulam evenerit, non ibi celebrandum erit, sed in ipsa hebdomada solenni pentecostes, quia vigilia simul et jejunembris jejunio constitutum est, ut, si calendae sepbris in quarta feria evenerint aut antea, jerit. In Decembri vero illud observandum erit, ut proximo Sabbato ante viDomini celebretur jejunium, quia, si vigilia in sabbato evenerit, simul vigiliam et ium celebrare non convenit. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
ebus: maxime sacerdotum. ⁊ leuitarũ
fieri debent. Uesꝑerauidelicet sabban
uł mane die dominice continuato ieir¬
uite qua hora ordinentur
q tempore ꝯgruo multis coram astan¬
tibus sollemniter agite ⁊ ꝓbabiles: ac
doctos uiros adhoc opus ꝓuehite. ut de
corum societate.⁊ adium̃to: plurimũga¬
uod apatrib nrĩs ꝓpensioricura noui¬
mus ẽẽ seruatum: anobis quoq uolumꝰ
custodiri. ut ñpassim dieb oĩb sacerdo¬
talis: u leurtica ordinatio celebret᷑. S
postdiem sabbati: eiuisq noctis q̃inpri¬
ma sabbati lucesscit: exordia consecrandi
eligantur. Inquib his quiꝯsecrandis
ꝯferatur. quod ensdem obseruantie e¬
rit: simane ip̃o die dominico. ꝯtinuato
aquo tp̃r precedentis noctis initia ñ
recedunt. quod ad diem resurrectioĩs
sicut inpasca domini declaratur: ꝑ¬
tinere non dubiumest.Idem. Qr̃¬
nationes sacerdotum celebrantur: ñ
⁊ barnabam exspũ scĩ precepto adeuã¬
głium gentib mitterent predicandũ

Expanded text:
ebus, maxime sacerdotum et Levitarum, fieri debent, vespera videlicet sabbati, vel mane diei dominicae continuato jejuum qua hora fieri debeant. que tempore congruo, multis coram adstantibus, solenniter agite, et probabiles ac doctos viros ad hoc opus provehite, ut de eorum societate et adjumento plurimum gauod a patribus nostris propensiore cura novimus esse servatum, a vobis quoque voluimus custodiri, ut non passim diebus omnibus sacerdotalis vel levitica ordinatio celebretur, sed post diem Sabbati ejusque noctis quae in prima Sabbati lucescit, exordia consecrandi eligantur, in quibus his qui consecrandi conferatur. Quod ejusdem observantiae erit, si mane ipso Dominico die continuato a quo tempore praecedentis noctis initia non recedunt, quam ad diem resurrectionis, sicut etiam in pascha Domini declaratur, pertinere non dubium est. Nam prnationes sacerdotum celebrantur non et Barnabam, ex Spiritus sancti praecepto ad Evangelium gentibus mitterent praedicandum,
Abbreviated transcription (Latin):
relatione ꝑuenit: cosmam qui ex mona¬
cho monasfiscẽ lucie: adecessore tuou
enerande memorie maximiano ineccła
siracusana subdiaconus factus:atq ate
postea inpossessione q̃uiliana uocaturr.
a ⁊ loci qualitate uehem̃ter afflictũ: ut
quales nos si subiecti fuissemus: nrõs uł¬
lemus ẽẽ p̃positos: magne benignitatis
ẽ: si eum ineccła ubi subdiaconu ẽ funct᷑
his intelligerdum est: qui ñ causa ne¬
cessitatis. s causa in gratitudinis: cali¬
de abepĩs suis ꝓmoueri q̃runtur: Illud
autẽ cartaginensis concilu. dehis intel¬
eos ꝓmouere hanc distinctionem exdecre
cetera. Non est aliquis inuitus: ade

Expanded text:
relatione pervenit Cosmam, qui ex monacho monasterii sanctae Luciae, a decessore tuo venerandae memoriae Maximiano in Ecclesia Syracusana subdiaconus factus, atque a te postea in possessione, quae Juliana vocatur, ia, et loci qualitate vehementer affquales nobis, si subjecti fuissemus, nostros volueramus esse praepositos, magnae benignitatis est, si eum in ecclesiam, ubi subdiaconi est functuhis intelligendum est, qui non causa necessitatis, sed causa ingratitudinis callide ab episcopis suis promoveri queruntur. Illud autem Carthaginensis concilii de his inteld altiora promovere. Hanc distinctionem ex decretcetera: C. VII. Non est aliquis invitus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ctione. s inuidia ꝑpetrasti. quem in ex¬
cusabili uiolentia ꝑtrahi adte passus es.
irrogares. Neq enĩ talia potuiss̃ fierisa¬
nitate consilii. nolumus exaggerare qd̃
gestũ ẽ. necogamur uindicare quod dig¬
numẽ. Namꝰ priuilegium meretur am̃¬
mittere: qui p̃missa sibi abutitur pote

Expanded text:
ctione, sed invidia perpetrasti, quem inexcusabili violentia pertrahi ad te passus es, irrogares? Neque enim talia potuissent fieri, sanitate consilii. Nolumus exaggerare quod gestum est, ne cogamur judicare quod dignum est. Nam privilegium meretur amittere, qui permissa sibi abutitur pote
Abbreviated transcription (Latin):
ctis. ⁊ ab ep̃ĩs institutis eadem liceant. q̃
aliis sacerdotib probatur hoc ⁊̃ exsimili¬
tudine ꝯsecrationis. Non eruĩ inconsecra¬
tione eoꝵ aliud dicitar quam inconse¬
cratione aliorum. Utriusq enĩ incõe a
domino benedictionem infundi: ep̃s
obnixe deposcit. ⁊ dum ꝯseerat cunctis
sacerdotib sigillatum dixit. Consecrent̃
⁊sancti ficentur domine manus iste. ũ
benedixint: benedicta sint. Ecce coĩs est
benedictio. Vñ igitur diuortium Sic
ergo inbenedictione utriq cõem nanci¬
scuntur potestatem ita m institutiõe

Expanded text:
ctis, ab episcopo institutis, eadem liceant, quae et ctis, ab episcopo institutis, eadem liceant, quae et aliis sacerdotibus. Probatur hoc etiam ex similitudine consecrationis. Non enim in consecratione eorum aliud dicitur, et aliud in consecratione aliorum. Utriusque enim in commune a Domino benedictionem infundi episcopus obnixe deposcit. Et dum consecrat, cunctis sacerdotibus sigillatim dicit: Consecrentur et sanctificentur, Domine, manus istae, ut benedixerint benedicta sint. Ecce communis est benedictio. Unde igitur divortium? Sicut ergo in benedictione utrique communem nanciscuntur potes
Abbreviated transcription (Latin):
auam. quȩ erga sacrilegos ure ꝓmenda ẽ
ex ilio ꝑpetuo deportationis iuratur.
oc idem datur intelligi ex uerbis bãti sil¬
uestri qui obedientiam minorum ergama¬
iores assignans ait. abbãs hostiario mo¬
nachus abbati sit subditus supra intracta¬
tu ordinandorum. hostendit ergoier̃. qͥ¬
neicto: quod homines montis cassini ad
fidem adduxit.⁊ aramapollinis q̃ibi erat
erecta subuertit. ⁊ dequodam equitio cui
angłs insominis apparuit.⁊ eum ad p̃dicã¬
dum misit: qui cum deuitio lingue ꝯq̃re¬
tur angłs flebothomo unguam eius teti¬
git. ⁊ totum illud uitium curauit. quod
ulud apti adphilipenses quicumq imꝑfe¬
etisumus hoc sentiamus. se ip̃m inꝑfectis
ꝯnumerans. hoc̃ idem ier̃ alibi ait. natus
inpauptre domo⁊ intugurio rusticano
⁊ infra. nos suffarcinati auro se famelli¬
cum fastidientib mella: pauꝑem diui¬
nachis pbri honore decoratis appło ele¬

Expanded text:
niam, quae erga sacrilegos iure promenda est, niam, quae erga sacrilegos iure promenda est, exilio perpetuae deportationis uratur. Hoc idem datur intelligi de verbis B. Silvestri, qui obedientiam minorum erga majores assignans ait: Abbas ostiario, monachus abbati sit subditus, supra in tractatu ordinandorum. Ostendit ergo nedicto, qui homines montis Cassini ad fidem adudxit, et aram Apollinis, quae erat ibi erecta subvertit; et de quodam Equitio, cui angelus in somnis apparuit, et eum ad praedicandum misit, qui, cum de vitio linguae conquereretur, angelus phlebotomo linguam ejus tetigit, et totum illud vitium curaviillud Apostoli ad Philippenses: Quicunque imperfecti sumus, hoc sentiamus, se ipsum imperfectis connumerans. Hinc idem Hieronymus alibi ait: Natus in paupere domo et tugurio rusticano. Et infra: Nos suffarcinati auro, se famelicum fastidientibus mella, pauperem divinachis presbyterii honore decoratis, a populo ele
Abbreviated transcription (Latin):
derelictis dei ommpotentis inhereant mi¬
nistrs. ⁊ hoc ñ solum inueteri roma. uł inh¬
norum nomen colitur obtinere sancti¬
mus ¶ Nouarum etiam collationum
⁊ sordidorum munerum immunitatẽ
acceperunt. Vñꝯstantinus cunctis cłi
dum meriusse ꝑhibemini fundos:⁊ mnã¬
cipia urã nullus nouis collatioĩb al¬
ugauit si uacatio ne gaudebitis. Item
bilis conciui tenore ꝑpenso. districta mo¬
Aatione ꝑscribere a quib sp̃alit̾ necessi¬
tatib eccłe urbium singlarum hantur
tionas ꝯtumelia depellenda est. ne p̃dia
usib celestium sccretorum aedicata sor¬
didorum munerum fece uexentur: ni¬
chil extraordinarium. abhinc suꝑint̃dic¬
tumue flagitetur: nulla sollicitudo tͣnsla¬
tionis signetur: Postremo nichil preterca
nonicam illationem preter quamaduen¬
titie necessitatis sarcina repentina popo¬
scerit eius functionib ascribatur. Siq
ꝯtrauenerit post debite ultionis acrimo¬

Expanded text:
derelictis dei omnipotentis inhaereant miderelictis dei omnipotentis inhaereant ministeriis. Et hoc non solum in vetere Roma vel in hnorum nomen excolitur, obtinere sancimus. § 3. Novarum etiam collationum et sordidorum munerum immunitatem acceperunt. Unde Constantinus cunctis scridum meruisse perhibemini, fundos et mancipia vestra nullus collationibus obligabit, sed vacatione gaudebitis. Item bilis concilii tenore perpenso, districta moatione praescribere, a quibus specialiter necessitatibus ecclesiae urbium singularum habeantur tionis contumelia depellenda est, ne praedia usibus caelestium secretorum dedicata sordidorum munerum faece vexentur. nihil extraordinarium ab hac superindicticiumve flagitetur, nulla translationum nonicam illationem, nisi quam adventitiae necessitatis sarcina repentina poposcerit, ejus functionibus adsccontra venerit, post debitae ultionis acrimo
Abbreviated transcription (Latin):
chus ẽ aliud exeo quod cłicus. Exeo q
monachiis ẽ sua. ⁊ aliorum peccata de¬
flendi hab officium. Exeo quod clicuꝰ
docendi ⁊ pascendi ppłm. Monachus
autem usq ad tempus eusebii. ⁊ osim
mi siritu monachos simplicit᷑.⁊ ñ cłicoᷤ
fuisse eccłastica testatur istoria Idq̃ ie
ronimus refert monachos sciphie et
conuenisse inunum ut sacerdotem si¬
bi inuenirent. qui eis missarum sollẽ
ñ pb̃ros scudiaconos ⁊ subdiaconos. ⁊ p̃¬
cipue monachos. lici ñ sint cłici: imniu¬
nitatem ip̃o uire om̃s habere tutele siũ
testam̃tarie siuc legitime siue datiue.⁊
ñ solum tutele ee eos exꝑtes. s etiã cure
ñsolum pupiliorum.⁊ aduitorum s et
chos hiuusmodi habere beneficium sã¬
cimus qui adsacrosãctas eccłas. uł mona¬
steria ꝑmanĩñ deuagantes. neq circa
diuma ministia desides. cum ꝓpt̃ Noc ip̃m
beneficium indulgemus. ut alus oĩb

Expanded text:
chus est: aliud ex eo, quod clericus. Ex eo, quod chus est: aliud ex eo, quod clericus. Ex eo, quod monachus est, sua, et aliorum peccata deflendi habet officium: ex eo, quod clericus, docendi et pascendi populum. § 3. Monachos vero usque ad tempus Eusebii, Zosimi et Siricii, monachos simpliciter, et non clericos fuisse, ecclesiastica testatur historia. Idem etiam Hieronymus refert, monachos Scythiae convenisse in unum, ut sacerdotem sibi invenirent, qui eis missarum solemninon presbyteros seu diaconos et subdiaconos et praecipue monachos, licet non sint clerici, immunitatem ipso iure omnes habere tutelae sive testamentariae sive legitimae sive dativae: et non solum tutelae esse eos expertes, sed etiam curae, non solum pupillorum et adultorum, sed et chos huiusmodi habere beneficium sancimus, qui ad sacrosanctas ecclesias vel monasteria permanent, non devagantes neque circa divina ministeria desides, cum propter hoc ipsum beneficium eis indulgemus, ut aliis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
entibus ⁊ regredientib benedictionẽ
dare. quod nonẽ insisacerdotum lec¬
tionem qq̃ euanglii similit̃ abbatiad
legendum tribuit. quam subseq̃nti o¬
ratione legere.similiter sacerdotalis
officuest.S tales sacerdotes ut diaco¬
nes fieri probr. qui meccłastica militi
um.Monachus ñdoctoris. s plangen¬
tis hab officium.⁊ adeliodorum alia
ligendum ẽ. ut nulli monachorum l¬
ceat docendi officium assumere. nelũ
tum ggm aut augustinum angiorũ
ep̃m. beatum quoq martinumꝰ innu¬
meros etiam quos demonachica. conuer¬
satione adsummum sacerdotii gradũs
scͥptura testatur eẽ promotos cogamus
negare officium docendi habuisse aut
indie ꝯsecrationis sue asseramus eos a
priori ꝓposito decesisse. quod ut innoce¬
tius testatur nulli facere licet. Uoluit
ergo ieronimus distinguere ut int̃ ꝑl¬
sonam monachi ⁊ clici ostendens qd
cuiq expprio officio conueniat. Aliũ
enim conuenit cuiq ereo quod mona¬

Expanded text:
ibus et regredientibus benedictionem dare, quod non nisi sacerdotum est. Lectionem quoque evangelii similiter abbati ad legendum tribuit, quam subsequenti oratione legere similiter sacerdotalis officii est. Sed tales sacerdotes vel diaconos fieri prohibet, qui in ecclesiastica militiaerum: Monachus non docentis, sed plangentis habet officium, et ad Heliodorum: Alia ligendum est, ut nulli monachorum liceat docendi officium assumere, ne B. Gregorium, aut Augustinum Anglorum episcopum, beatum quoque Martinum, innumeros etiam, quos de monachica conversatione ad summum sacerdotii gradum scriptura testatur esse promotos, cogamur negare officium docendi habuisse, aut in die consecrationis suae asseramus eos a priori proposito discessisse, quod ut Innocentius testatur nulli facere licet. Voluit ergo Hieronymus distinguere inter personam monachi et clerici, ostendens quid cuique ex proprio officio conveniat. § 2. Aliud enim convenit cuique ex eo, quod mona
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑari. Item ysidorus insinonimis
pus corrumpi nsi prius corruptus
animus fuerit. Munda namq: a
contagione animi caro ñ peccat

Expanded text:
rus in Synonymis, pi corpus, nisi prius corruptus animus fuerit. Item: Munda a cogitatione animi caro non peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ño bedire peccatum ẽ ⁊ consilio siuti
nolueris minus boni adipisceris. Itẽ
ubi consilium datur offerentis arbitỹ
an de suis fratrib testes possint ꝓdu¬
cere: multis auctoritatib uidetur eẽ
prohibitum. leges enim tam sacrorũ
stari potest. ꝓse ud minime quia ergo
istiꝓducuntur ut prose ip̃is testimoni¬
um ferant: non enim utilitatis sue ec¬
de se penitus immunes arbitrant̃ futõs
patet quod eorum uox intalibus ñ est
audienda.s ⁊ distinctio hec ⁊ testium
exammnatio: incriminalib causis sex¬
uanda est. Inciuilib autẽ ñusqueqͦ
ncrimmali erum causa: ñ lic testem d̾
ꝓpria domo ꝓduri. Incuuli autẽ p̃lati

Expanded text:
n obedire peccatum est; consilio si uti nolueris, minus boni adipisceris, non Ubi consilium datur, offerentis arbitrium an de suis fratribus estes producere possint, multis auctoritatibus videtur esse prohibitum. Leges enim tam sacrorum stari potest, pro se vero minime. Quia ergo isti producuntur, ut pro se ipsis testimonium ferant, non enim utilitatis suae ecclesiae se penitus immunes arbitrantur futuros, patet, quod eorum vox in talibus non est audienda. Sed distinctio haec et testium examinatio in criminalibus causis servanda est; in civilibus autem non usquequaque. In criminati enim causa non licet testem de propria domo produci, in civili autem p
Abbreviated transcription (Latin):
mone conficitur. quod si tm̃ ualuit s¬
mo elie ut ignem decelo deponeret
ñ ualebit xp̃i sermo ut sp̃es mutet ele¬
mentorum. detotius mundi oꝑib legi¬
sti quia ip̃e dixit ⁊ facta sunt ip̃e man¬
dauit ⁊ creata sunt. Sermo igitur qui
potuit ex nichilo facere quod ñ erat ñ
potest ea que sunt in id mutare quod
ñerant.non enĩminus ẽ dare quam
mutare nouas naturas rebus. Stq ar¬
gumentis suis utamur exemplis inc¬
carnationisq astruamuc misteru ue¬
ritatem. Nunquid nature usus preses¬
sit.Cum cdominus iħs ermaria nasce¬
retur:. Si ordinem querimus uiro mix¬
ta femina generare ꝯsueuerat: liqu
igitur quod preter nature ordinem
uirgo generauit ⁊ hoc quod ꝯ fruimus
corpus exuirgine est. Quod hic queris
nature ordinem in xp̃i corpore eũ p̃t̃

Expanded text:
sermone conficitur. Quod si tantum valuit ssermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Heliae, ut ignem de coelo deponeret, non valebit Christi sermo, ut species mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: quia ipse dixit et facta sunt: mandavit ipse et creata sunt. Sermo igitur Christi, qui potuit ex nihpotest ea quae sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est creare quam mutare novas naturas rerum. Itgumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cu