comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his que in sunt. ut probabilissima. Hoc enim opus ẽ
dyaletice ꝑse ⁊ temptatiue.
uoniam autẽ aformatur ad eam sopħice uici
pꝰ negocii supposiumꝯ orõnem posse sumete. s eti
am ordnem sustinentes obseruem⁊ pp̃nem uelud
ꝓ probabilissima sumili modo. ¶Causam autẽ
diximꝯ huiꝰ. Quia ⁊ pp̃ heo sccrates int̾regabat.s
non respondebat. fatetur enim non scire. Mamfestuũ
autem inpriorib. ⁊ ad quot .⁊ ex quot ħ erit ⁊ inũ
ytonei erimus horum. ¶mplia autem quomo

Expanded text:
his quae insunt quam probabilissima; hoc enim opus est his quae insunt quam probabilissima; hoc enim opus est dialecticae per se et temptativae. Quoniam autem conformatur ad eam propter sophiopus negotii proposuimus, orationem posse sumere, sed etiam ut orationem sustinentes observemus positionem velut per probabilissima simili modo. Causam autem diximus huius, quia et propter hoc Socrates interrogabat, sed non respondebat; fatetur enim non scire. Manifestum est autem in prioribus et ad quot et ex quot hoc erit, et unde idonei erimus horum, amplius autem q
Abbreviated transcription (Latin):
diusio soluenda ẽ. s utrum ea scd̃m concłonem
aut scd̃m aliquam int̾rogatõem ẽ. Ergo qͣndeq qui
dem non silłata orõ facilis est. si sint ualde inopinata
pici. Nam q̃n de est aliqua talium int̾rogõnum in
qua ratio ⁊ pp̃ quam ⁊ non assumit hanc ⁊ non sillo¬
gizat: fatuus est. sillogisinꝰ. Qñ autem eaꝵ que
ext̾nsec. non despitiens ullo modo. s omino he̾bit
quidem int̾rogans autem int̾rogauit non bene.¬
Et est q̃mad̾ soluere qͣndoq quidem ad orc̃em
et ad respondentẽ.⁊ ad tm̾pe qndo fuit płis tm̃ꝑi̾s
indigñs solutõ. qͣm p̾sentis tm̃pis disputõ ad solõ¬
pinonem sunt dr̃e facimus. ¶Empliꝯ autem
quomoto soluend̾ disputones ⁊ sillogismos dẽa sut¬
nob̾ de omnib hec. ¶ Neliquum ẽ autem deeo
qd ex pͥncipio erat ꝓpositũ. ⁊ eminiscentib dr̃ẽ aliquid
brenter ⁊ finem in pon̾e dcĩs. Et sumꝑsunꝰ uiue¬
nire potestatem aliquam sillogisticam de ꝓpoĩto. ex

Expanded text:
utrum secundum conclusionem aut secundum aliquam interrogationum est. Quandoque ergo non syllogizata oratio facilis est, si sint valde improbabilpici. Nam quando deest aliqua talium interrogationum, de qua oratio et propter quam, et non assumit hanc et non syllogizat, fatuus est syllogismus, quando autem earum quae extrinsecus, non despiciendus ullo modo, sed oratio quidem Et est, quemadmodum solvere quandoque quidem ad orationet ad respondentem et ad tempus, quando est pluris temporis egens solutio quam praesentis temporis disputatio ad solpinabilia dicere faciemus, amplius autem quomodo solvendum disputationes et syllogismos, dicta sunt de omnibus nobis haec. Reliquum est autem de eo quod ex principio erat propositum reminiscentibus dicere aliquid breviter et finem imponere dictis. Ergo sumpsimus invenire potestatem quandam syllogisticam de proposito ex
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens. ¶ Ei autẽ aliquis plura sigͣnte noĩẽ
iiũ putet sig̾care ⁊ int̾rogans ⁊ int̾rogatꝰ ut forte
ens sigͣns unũ putans oẽ int̾roget et est oro q̃m umĩ
sunt omĩa hec ad nomẽ est aut ad intellectũ int̾ro¬
gantis disputata. in E iu̾o aliquis put multa si¬

Expanded text:
intelligens. Si autem aliquis plura significante nomine unum putet significare, et interrogans, et interrogatus ut forte eno unum putans esse interrogat, et est oratio quoniam unum omnia, haec ad nomen est aut ad intellectum interrogati disputata. Si vero aliquis multa putet si
Abbreviated transcription (Latin):
dỹaletio cͥca genus aliq. det̾imĩati. nec ostensuus ul¬
liꝯ ne nec talis qͣł uniũ sał. neq .n. sunt om̃ĩa ĩuno
aliquo gñe. n si eẽnt possibile eẽt sub eistẽ p̾nci¬
piis ea ẽẽ que sunt. ¶ ¶rare nulla ars denirãtã
alioꝰ nature int̾regatã est. non .n. possibile utml
partium dare. nam silłs non fit exutrisq qr dỹa¬
letica autẽ intr̃ogatã ẽ. ¶Si autẽ ostend̾ ⁊ si ñ
iam non hr̃et exquib ⁊ amplius disputare adĩstan¬
ciam. ¶ Falis autẽ qd̾ temptatã n .n. temptatã
tał ẽ quał g geomet̾ea. S qͣm hẽat et non sciẽs alicͥs
¶Est .n. expim̃tum sum̃e ⁊ nesciẽtis eũ qͥ nesc̾
rem. si quidem talia dat non ex quibus nouit. Neq
ex ꝓpriis s exconseq̃̾ntib⁊⁊ queo̾q .n. talia sunt que
scientẽ quitem nichil prohib non scire artẽ nõ

Expanded text:
ca genus aliquod determinatum, neque ostensivus ullius, neque talis qualis universalis. Neque enim sunt omnia in uno aliquo genere, neque si essent, possibile sub eisdem principiis esse ea quae sunt. Quare nulla ars monstrativa alicuius naturae interrogativa est; non enim possibile utramlibet partium dare; nam syllogismus non fit ex utrisque. Dialectica autem interrogativa est. Si autem ostendit, et si non non jam haberet ex quibus amplius disputaret ad instantiam. Talis autem et temptativa. Neque enim temptativa talis est qualis geometria, sed quam habeat et non sciens aliquis. Est enim experimentum sumere et non scientis eum qui nescit rem, si quidem dat non ex quibus novit neque ex propriis, sed ex consequentibus, quaecumque talia sunt quae scientem quidem nichil
Abbreviated transcription (Latin):
que cca int̾regõnem sunt ut lateant uelud in¬
dẏaleticis. Deinceps ergo hiis que tcã sunt hoc pͥmũ
dicendum ẽ. ¶rgo ad arguend̾ unũ quidẽ longitu¬
do difficile .n. simł multã inspic̾e. ad lõgitudĩem u̾o̾
predcĩs simlr utendum.U num u̾o festinatõem tar
diores minꝰ p̾uident. ¶Est autẽ ira ⁊ contentõ.⁊¬
turbati .n. minus possunt oseruare om̃s. ¶¶lemẽ¬
ta autẽ ire ⁊ manifm̃ eum pat̾e qd̾ uelit iniuste a¬
ge̾ ⁊ cͥca omne inpudẽtem eẽ. ¶ Anipliꝰ ꝑmutatĩ
ad plura face̾ obseruatõem. ¶¶m̃mo autẽ omĩa
que ad cccultatõem dcã sunt priꝯ utilia ad agonistis

Expanded text:
quae circa interrogationem sunt ut lateant, velut inquae circa interrogationem sunt ut lateant, velut indialecticis. Deinceps ergo his quae dicta sunt haec primum dicendum. Est ergo ad arguendum unum quidem longitudo; difficile enim simul multa conspicere. Ad longitudinem vero praedictis elementis utendum. Vnum vero festinatio; contentio; conturbati enim minus possunt conservari omnes. Elementa autem irae et manifestum eum facere qui velit iniuste agere et circa omne impudentem esse. Amplius permutatim aria facere observationem. Omnino autem omnia quae ad occultationem dicta sunt prius utilia
Abbreviated transcription (Latin):
¶Est autẽ hoc ⁊ facere. ⁊ non facientẽ in¬
tori ⁊ facientẽ non uideri q̃mad̾ cecilianꝰ dix̃ si fim
sedẽ doclmatõnis. nam qui dic̃ fio maturas solor
nis mascłini solũ gn̾is scd̃m quost̾. nam qui dic̃ c̾tã
finẽ. solcecism̃ fac scd̃m eos. ¶ Manifm̃ ergo q̃m
et ars qued̾ hoc põt facere. eo qd̾ multe orõnes nõ col¬
¶Sunt autẽ pene apparentes om̃s solcecismi se
ergo masculim ⁊ feminini differunt oñs casus. ne¬
pro alio. ꝑalogismꝰ autẽ fit eo qd̾ comune sit hoc płi¬
autẽ hc̃o. Ut est corism eẽ corisc̾. In femininis noĩ¬
b siłr̾. nam in omnib silr est et eẽ facit: differentiã
hiis in noĩb accidit solcecismum facẽ. Nam homo ⁊ al¬
bum ⁊ res ⁊ nomen ẽ. ĩm M anifm ergo qm solcecism̃
temptñd̃ ex dcĩs casib silłare. ¶pẽs ergo sũt
hee agonistaꝵ dispõnũ ⁊ partes sperum ⁊ modi qui
tcĩ sunt.
iffert autẽ non parum si ordinant᷑ quod̾mͦ ea

Expanded text:
facere et non facientem videri et facientem non videri, quemadmodum Caecilianus dicit, si ficus secundae declinationis. Nam qui dicit ficus maturas soloecquosdam, nam qui dicit certam soloecismum facit secundum eos. Manifestum ergo quoniam et ars quaedam hoc potest facere, eo quod multae orationes non colSunt autem omnes paene apparentes soloecismi secErgo masculini et feminini differunt casus omnes, nepro alio. Paralogismus autem fit eo quod commune sit 'hoc' pluriautem hunc, ut est Coriscus, esse Coriscum. Et in femininis nominibus similiter, nam in omnibus similiter et est et esse facient differentiam. sic his in nominibus accidit soloecismum facere; nam homo et album et res et nomen est. Manifestum ergo quoniam soloecismum temptandum ex dictis casibus syl disputationum et partes specierum et modi qui dicti sunt. Differt autem non parum, si ordinentur quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
totum ẽ spẽs pars. Cotem quoq modo diffr̃e sũt
totum. partes inquas ille cluudant᷑. ¶ Indiftõ¬
ne uero : igenꝯ ⁊ diffĩc partes sunt. diffinita uero
sp̃es totum. s hec actenus.

Expanded text:
totum est, species pars, eodem quoque modo differentiae totum, partes in quas illae diuiduntur. In definitione uero et genus et differentiae partes sunt, definita uero species totum. Sed haec hactenus.
Abbreviated transcription (Latin):
re spẽm. ut si aliquis entis ł uniꝰ genus quitẽ assig¬
nauit. accid .n. genꝰ ꝑticipare spẽm. nam de om̃ib
que sunt ens ⁊ unũ p̾dicat᷑ qͣre ⁊ eorũ rõ. ¶ Ampliꝰ
si de aliquo assignata spẽs uera ẽ: genꝯ aut̃ non ut si
ens aut scible̾ genꝰ opinabił ponatur. nã non teente
opinabile p̾dicab̾r. Multa .n. non entia opinabilia.
Qm̃ autẽ ens uł scibile non predicat᷑ de non ente:
manifm̾. quare non est genus ens: n scibile opinabi
le.de quib enun spẽs p̾dicatur ⁊ genꝰ oport: p̃dicari.
¶Nursũ si nullã sperum contingit ꝑticipare qd̾.
positum ẽ ingn̾e. nam impossibile ẽ ꝑticipare genꝰ
ꝙ nulla spẽrum ꝑticipat. nisi aliqua ẜ pͥmã duusionẽ¬
genus uoluptatis ponatur: consid̾and̾ sin corruptõ n
alt̾atõ uoluptatis: n ullus reliquoꝵ assignatorũ mo

Expanded text:
re speciem, ut si quis entis vel unius genus quidpiam assignaverit; accidet enim genus participare speciem, nam de omnibus quae sunt ens et unusi de aliquo assignata species vera est, genus autem non. Ut si ens, aut scibile, opinabilis genus ponatur. nam de non ente opinabile praedicabitur: multa enim non entia opinabilia sunt, at quod ens vel scibile non praedicatur de non ente, manifestum; quare non est genus ens, neque scibile, opinabilis, nam de quibus species praedicatur, et genus oportet praedicari. Rursum si nullam specierum contingit participare quod positum est in genere. Nam impossibile est participare genus, quod nullam specierum participat, nisi aliqua segenus voluptatis ponatur, considerandum si neque corruptio, neque alteratio voluptas, neque ullus reliquorum qui assignari so
Abbreviated transcription (Latin):
autem noc̾a non contingens. ex necessitate enim ħ
et non tempe det̾minato. ¶ursum sit priua
poitis noc̃e est.a. ꝯting̾e̾ nuuli .c. ineẽ. Non enĩ con¬
tingat .b. autem ponatur in eẽ .c. sic̾ prius. Ncc̃e
est igitur.a. aticui .b. ineẽ. fit enim sillogismus
x t̾ciam figuram. Hoc autem impossibie qr con¬
tinget .a. nulli .c. poĩto.n. falso impossibile est ꝙ
accidit. Hic ergo silis non est contingentis scdm¬
ec̃am diffinitõem. s nului in eẽ ex ncc̾itate. H enum
est contradictõ fc̃e ỹpothesis. Foĩtum est enun

Expanded text:
a, non contingens; ex necessitate enim hoet non tempore determinanti. Rursum, sit privapositis necesse est A contingere nulli C inesse. Non enim contingat, B autem ponatur inesse C, sicuti prius. Necesse est igitur A alicui B inesse; fit enim syllogismus per tertiam figuram; hoc autem impossibile. Quare continget A nulli C; posito enim falso, impossibile est quod accidit. Hic ergo syllogismus non est contingentis secundum definitionem, sed nulli inesse ex necessitate haec enim est
Abbreviated transcription (Latin):
nulii .b. b. autẽ om̃ni .c. qm. a. conting̾ nulli .c.
slam de quo. b. conting̾.a. non continge. ħ erat
lus fit siulls. conũsa autem .b.c. scd̾m conting̾e. fit
idem ꝯ̃mad̾ ⁊ p̾us. Qm̃ .n. contingit .b. nulli.c. in¬
eẽ. ꝯting̾ et om̃i ineẽ. Hoc autẽ dcm̃ est prius. Ar̃
aut non fit suis. aut fit quidem s non ꝑfectus. ex

Expanded text:
nulli B, B autem omni C, quoniam A contingit nulli C; nam de quo B contingit A non contingere, hoc erat lus fit syllogismus, conversa autem "b" "c" secundum CONTINGENS, fit idem qui et prius. Quoniam enim contingit "b" nulli "c" inesse, CONTINGET et omni inesse; hoc autem dictum est prius. Quare aut non fit syllogismus, aut fit quidem sed non perfectus; ex
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃m. non erit siłs. t̃mini autẽ in eẽ quidem ex
necessitate. ał album. homo. Non ꝯtinge̾ autem ał.
matiuũ. in eẽ quidem ał. album cignus. Non cõ¬
ting̾e̾ autem ał. album nix. ¶ Nec q̃n infinite
sum̃tur utreq ꝓpõnes. aut utreq ꝑticulares. nec sic

Expanded text:
non erit syllogismus. Termini autem inesse quidem ex necessitate 'animal, album, homo'; non contingere autem 'animal, mativum inesse quidem 'animal, album, cygnus', non contingere autem 'animal, album, nix'. Nec quando indefinitae sumuntur propositiones aut utraeque particulares, nec sic
Abbreviated transcription (Latin):
hĩt uocabulo ꝓfu̾ntur. ut orb. cec. uidiiis. aliq̾tiẽs
cum ꝓticła p̾uatõnis. ut cum dm̃s finitũ ⁊ infinitũ
equũ ⁊meq̃ie. ¶ Set in his equũ ⁊ infinitũ indi¬
iusione pͥma ponenda s̃. Priuatõnes scde̾ acde orpõ
Nes quidẽ pͥuatõnis ⁊ hĩt hec deã sufficiant.
ontͣrorum uero oppõ dubitabr̃ fortasse an sedĩn
in album quidẽ p̃uatõ sit nigͥ. nĩgrũ uero albi. S
ħalias. ¶Dunc aut̃ ita tractãd̾ ẽ. tanqͣm si sit
aluid oppõnis genꝰ sicut ẽ in p̾dicam̃tis ab ip̃õ qͦ
aristotile cdispoĩtum. In contriis uero gen̾um multa
Ita quoq dliuisio facienda ẽ. ¶ E coloꝵ. alia sũt
nigra. alia aiba. alia neutra. Fier aut̃ oim̃s diuisio.
om̃sq diffinitõ cluob t̾mirus: nisi ut supͣ dem̃ est
indigntia que existit sepe in homine prohiber. qͣ
aut modo utroq cluob t̾minis fierẽt: erit mamfe¬
stũ hoc modo. cum.n. dicas aĩalium alia sunt rõna

Expanded text:
habitus vocabulo proferuntur, ut orbus, caecus, viduus. Aliquoties cum particula privationis, ut cum dicimus finitum infinitum, aequale inaequale. Sed in his aequale et finitum in divisione ponendaitione quidem priuationis et habitus haec dicta sufficiant, contrariorum uero oppositio dubitatur fortasse an secundum an album quidem priuatio nigri sit, nigrum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tanquam si sit aliud Aristotele dispositum. In contrariis autem generum multa ita quoque divisio facienda est, ut colorum, alia sunt nigra, alia sunt alba, alia neutra. Fieret autem omnis diffinitio, omnisque divisio duabus terminis, nisi ut supra dictum est indigentia quae saepe existit in nomine prohiberet. Quo autem modo utraeque duobus terminis fierent, erit manifestum hoc modo: cum enim dicimus animalium al
Abbreviated transcription (Latin):
usq dum omnes uincte gñi: spẽm equali diffõne
describant. Huꝰ autẽ rei clariorem faciunt exempla
noticiã. ħ moto. ¶ it nob̾ ꝓpositum : qd̾ cliffinite
uelunꝯ nom̃. uocabulum ergo noĩs deplurib nomi¬
nib p̃dicatur.⁊ etiam quotã modo spẽs subse otinẽs
incliuidna. ¶Biffinitõ ergo nom̃ sic. Nom̃ ÷

Expanded text:
usque dum omnes iunctae generi speciem aequali definitione describant. Huius autem rei clariorem facient exempla notitiam hoc modo. Sit nobis propositum quod definire uelimus ''nomen''. Vocabulum ergo nominis de pluribus nominibus praedicatur et est quodammmodo species sub se continens indiuidua. Definio
Abbreviated transcription (Latin):
uero quoq clicend̃ ẽ quod genus in luusione totꝰ
tes totum coniungant. ⁊ sic diuisio ẽ qͣsi totum sol¬
uatur in partes. ⁊ simul ẽ diusio gñĩs: totuis dliui¬
gnĩs: aninal totum ẽ homĩs. ¶ Intra se .i. opłe¬
titur homĩe. In diffone uero pars ẽ. spẽs namq
genus cum alis cliffriis uinctũ cõponit. ut cum
lia. animal rõnale totum ẽ. ⁊ rurs rõnale mor¬
calos: ihec tria: hominis. ¶ i uero in diffõne
dicam homo ẽ animal rõnale mortale: tria ħ unũ
hoiem iuingunt. quo cura pars homĩs.⁊ genus

Expanded text:
uoque dicendum est, quod genus in diuisione totum tes totum coniungant, et sic est diuisio quasi totum soluatur in partes, et est similis diuisio generis totius diuigeneris animal totum est hominis, intra se enim complectitur hominem, in definitione uero pars est, speciem namque genus cum aliis differentiis iunctum componit, ut cum lia'', animal rationalis totum est et rursus rationale mors, et haec tria hominis. Si uero in definitione dicam ''homo est animal rationale mortale'' tria haec unum hominem iungunt, quocirca pars ipsius et genus
Abbreviated transcription (Latin):
la diftr̃a uincta cum gnẽ equalis possit eẽ. cum ea
spẽ qͣm cͥcunscribendam liffõne suscepi qd̾ si mĩor
fu̾it sp̃es: illam diffrãm rursꝰ quam dudum sub
gñe posueramꝯ: quasi genus ponim ⁊ eaniq in ali¬
as suas cdiffr̃as seꝑamus.⁊ rursꝯ has duas diffe
scd̾am cdiftrãm rursus ui alias seꝑamus. q̃s omnes
conuĩgunꝰ cum genere Trursꝯ speculam᷑ si omnes

Expanded text:
LA DIFFERENTIA IUNCTA CUM GENERE AEQUALIS POSSIT ESSE CUM EA SPECIE QUAM CIRCUMSCRIBENDAM DEFINITIONE SUSCEPI. QUOD SI MINOR FVERIT SPECIES, ILLAM DIFFERENTIAM RURSUS QUAM DUDUM CUM GENERE POSVERAMUS QUASI GENUS PONIMUS EAMQUE IN ALIAS SUAS DIFFERENTIAS SEPARAMUS, ET RURSUS HAS DUAS DIFFERSECUNDAM DIFFERENTIAM RURSUS IN ALIA SEPARAMUS. QUAS OMNES CONIUNGIMUS CUM GENERE ET RURSUS SPECULAMUR SI
Abbreviated transcription (Latin):
drẽt᷑ genuã diuisio proueniret. reꝵ oiũm alia sũt
diffr̃a. alia indiffr̃a. diffẽntium alia sunt bona
alia mala. Ita ergo cliuisio om̃is ingemũa. secare¬
tur. si spẽb ⁊ diffentiis uocabula non de eẽnt.
yartam uero oppõnem dixinꝯ que ẽ sedĩn
ad aliquid. ut pat̾ filiꝯ dñs serius duplex climi¬
dium. sensibił. sensꝰ. Hec igitur nullam hñt sub¬
crgnatõem. qua ad se inuicem refaintur. ac sine se
eẽ non possunt. ¶ Non ẽ igitur gñis in relatiuas
partes facienda diusiõ. s tota hiꝯ sec tõ: agne sepã¬

Expanded text:
diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus et differentiis uocabula non deessent. Quartam uero oppositionem diximus quae est secundum ad aliquid, ut pater filius, dominus seruus, duplex medium, sensibile sensus. Haec igitur nullam habent subabent huiusmodi cognationem qua ad se inuicem referantur ac sine se esse non possint. Non est ergo generis in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi se
Abbreviated transcription (Latin):
.a. mortalis. ¶¶am si homĩs diffinitõ ẽ. aĩal rõ¬
nale mortale. animal uero rõnale ꝑ. a. litt̾am sig̾ca¬
tur. ideni sentit. a. mortale. tanqͣm si drẽtur. aĩal
rõnale mortale. a. enim ut dẽm ẽ: aĩal rõnale sig̾¬
cat. ¶Sic ergo.a. litt̾a. ⁊ mortali cluob t̾minis
fc̃a ẽ. cdiffinitõ. quod si reꝑirẽtur in om̃ib quoq no¬
mĩa: duob tn̾unis tota diffinitõ constitueretur.
¶ĩusio uero nominib positis qm̃ semꝑ in duos
tminos secatur. manifm̃ est. siquis gnuĩ ⁊ diffrẽ cũ
te est nom̃ imponat. Ut cum dm̃s figuraꝵ que sut̃
tlatere. alie sunt equilat̾e̾. alie luo latera equa ha¬
bentes. alie tote inequales: t̾na igitur ista cliuisio
si sic profe̾tur: fier duplex figuraꝵ que tlate̾ sũt:
alie sunt equales. alie meq̃les. ¶ n eqͣliũ: alie st̃
Rerum omĩum alia sunt bona. alia sunt mala. a¬
lia in diffr̃a. que nec bona sunt. scł nec mnala. si ita

Expanded text:
a mortalis'', nam si hominis definitio est animal rationale mortale, animal uero rationale per A litteram significatur, idem sentit ''A mortale'' tanquam si diceretur ''animal rationale mortale'', A enim, ut dictum est, animal rationale significat. Sic ergo A littera et mortali, duobus terminis, facta definitio est; quod si reperirentur in omnibus quoque nomina, dDiuisio uero nominibus positis quoniam semper in duos terminos secatur manifestum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt trilaterae aliae sunt aequilaterae, aliae duo latera habentes aequa, aliae totae inSI SIC PROFERRETUR FIERET DUPLEX: "FIGURARUM QUAE TRILATERAE SUNT ALIAE SUNT AEQUALES, ALIAE INAEQUALES; INAEQUALIUM ALIAE SUNT rerum omnium alia sunt bona, alia mala, alia indifferentia'', quae nec bona sunt scilicet nec mala, si ita
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat. Hoc ꝑtin ad or̃onem. alie q̃rum pars ex¬
tra nichil sigc̃at. Hoc ꝑtin ad nom̃. nonũs enim
pars nichil extra sig̾cat. Fit ergo diffinitõ sic.
om̃ est uox sigc̃atuia. scd̃m placitum sine
igitur qͣm recta cliffinitõ sit constituta. ¶Sam
qd̾ clixi uecem: acet̾is sonis nom̃ disumxi. qd̾ sig̾ea¬
tiua apposm: nom̃ ab non sig̾catuus uocib seꝑa¬
ui. quod scd̃m placitun. ⁊ sine temꝑe: anaturalĩ

Expanded text:
icat, hoc pertinet ad orationem, aliae quarum pars extra nihil significat, hoc pertinet ad nomen. Nominis enim pars nihil extra designat. Fit ergo diffinitio sic: Nomen est vox significativa secundum placitum sine igitur quam recta diffinitio constituta sit? Nam quod dixi vocem, a caeteris sonis nomen disjunxi; quod significativam apposui, nomen ab non significativis vocibus separavi; quod secundum placitum et s
Abbreviated transcription (Latin):
ut honĩs rõnalitas ⁊ mortalitas. S has q̃madũ
probare possumꝰ utrũ ex eo sint gnẽ statim re¬
linq̾ntium. an pseqn̾tium an in sub̾a ꝑmanenti¬
um. hoc modo michi uitendũ est. sleq em suffi¬
cit scite quas in diusioe̾m sumamꝯ. iusi ilid q̃
sit cognitum. qmad̾ eastem ipas que sude sut
et que reiciende rectissime oognoscamꝰ ¶⁊ten¬
diu ergo primum ẽ utrum posita diftr̃a omna
possit et semꝑ uieẽ sub̾to. quod si ip̃a ułactm uei
tõne seuingit᷑ hec adiuisione gñis sepanda. e Si
relinquit ut sedere. ꝗd̾ freqn̾tiꝯ seꝑatur. Iactu ipoa
subto diuidr ¶¶re uero rõne sola asubto duu¬
diuitur ea sunt ꝑmanẽtium cliffr̃arum. ut glaucis
cieuł esse: a sub̾to rõne seiungiiꝰ. ut cum clico.
ẽ animal quidẽ luminib glancis. ut quilibet hõ
ut solus nũare possit.ł geometam disce qd̾ si hes
possibilitas ab homie se uingit᷑. homo ipe non ꝑp¬
manet. s hec non statun haꝵ sunt: que in suba iti

Expanded text:
tas et mortalitas. Sed has quemadmodum probare possimus utrum ex eo sint genere statim relinquentium an consequentium an in substantia permanentium hoc modo uidendum est, neque enim sufficit scire quas in diuisione sumamus nisi illud quoque sit cognitum, quemadmodum easdem ipsas quae sumendae et quae reiciendae sunt rectissime cognoscamus. Videndum ergo primum est utrum proposita differentia omni possit et semper inesse subiecto; quod si ipsa uel actu uel ratione seiungitur, haec a diuisione generis separanda est. Si relinquunt, ut sedere quidem frequentius separatur et actu ipso a subiecto diuiditur. Quae uero ratione sola a subiecto diuiduntur ea sunt consequentium differentiarum, ut glaucis oculis esse a subiecto ratione seiungimus, ut cum dico ''est animal quidem luminibus glaucis, ut quilibet homo'', ut solus numerare possit uel geometriam discere. Quod si haec possibilitas ab homine seiungatur, homo ipse non permanet; sed haec non statim earum sunt quae in substantia
Abbreviated transcription (Latin):
componit᷑ cliffinitõ. qm̃ alia sunt equincca. alia
unuicca. ⁊ea que sunt unuicca ip̃a ingm̃mi sus¬
cipunꝯ sectõnes. que uero sunt equiuoca in his
equinccũ nomẽ q̃si inspẽs: ita insigẽatiuas uo¬
ces resoluamꝰ. Uñ fit. ut rursꝰ ad cliuisionem ne¬
cessaria sit cliffinitõ. qͥd .n. sit equiuocũ. quid y¬
niuoc̃: diffone colligius. Sunt autẽ diffr̃e
tes statim. alie relinqntes statim. Relinq̾ntes
qntes uero: ut capillis crispis eẽ sine admissi s̃
calamistro.⁊ glauci occuli eẽ sine sit extͥnsedꝰ

Expanded text:
sunt aequiuoca, alia uniuoca, et quae sunt uniuoca ipsa in generum suscipimus sectiones, quae uero sunt aequiuoca in his aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uoces resoluamus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem necessaria sit definitio, quid enim sit aequiuocum quid uniuoentes statim, aliae relinquentes statim. Relinquentesquentes vero, ut capilli crispi, si non admissi sunt calamistro, et glauci oculi, si non s
Abbreviated transcription (Latin):
id cuco sub uno gn̾e minꝰ cluab speb eẽ nõ posst̃.
¶Omnis enim diffr̃a in discrepantiũ pla̾litate
nem. giũs. ad spẽi diffõnem facultas aꝑitur. Oport:
enĩ non solum qͣs ad diffõne distras sumamꝯ ad
discere. s ipñis quoq cliffõnis artem cliligñtissima
coguitõne complecti. Uillud quidẽ an ulla possit di
ab aristotile ꝑtractata sunt: pret̾mittam. S olã
erum enim oñim alie sunt suꝑiores. alie in¬
feriores. alie metlie. Supiores quid̃ cdiffinitõ¬
milla cõplectit᷑.ide̾co quod eaꝵ supiora gn̾a inuei¬
ri non possunt. porro aut̃ infiores: uit sut̃ indiui¬
dua: ip̃a quoq specificis cdiffr̃uis carent. quo circa ip¬
sa queq ad diffõne seclusa sunt. Media igitur q̃ ha

Expanded text:
idcirco sub uno genere minus duabus speciebus esse non possunt, omnis enim differentia in discrepantium pluralitatenem generis ad speciei definitionem facultas aperitur, oportet autem non soludiscere, sed ipsius diffinitionis artem diligentissima cognitione complecti. Et illud quidem, an ulla possit difab Aristotele tractata sunt praetermittam. Solam regulam. Rerum enim aliae sunt superiores, aliae inferiores, aliae menulla complectitur idcirco quod earum superiora genera inueniri non possunt; porro autem inferiores, quae sunt indiuidua, ipsa quoque specificis differentiis carent, quocirca ipsae quoque a definitione seclusae sunt; media igitur quae et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic .n. in semicculos cͥculum ⁊ in eosquos gͣci thome¬
as uocant nos diuisiones possumꝰ dr̃e: istribui¬
mus. et tetͣgonum alias clucta ꝑ angłum dẏame¬
tro: ĩtangła. alias inpalello gͥuinata. alias inte¬
tragona seꝑamus. ¶Tta qua genus ut cum
dnĩs. Num̃orum alii sunt pares. alii impares .⁊
rursꝯ alii sunt pmi. alii non pͥmi. Et tangulorũ
alia sunt equilata. alia cluo latera sola equa hñtia
alia totis in equalia lat̾ib⁊⁊ rursus t̾anguloꝵ. alia
sunt recti anguli. alia acutos hñtia. tres angulos. a¬
lia obtusum. ¶ic igitur gñis uniꝯ diuisio fit
multiplex. Illud autẽ scire ꝑ utile est qͣm genꝰ unũ

Expanded text:
culum in semicirculos et in eos quos Graeci tomeas uocant nos diuisiones possumus dicere distribuimus, et tetragonum alias ducta per angulum diametro in triangula, alias in parallelogrammata, alias in tetragona separamus, ita quoque genus, ut cum dicimus ''numerorum alii sunt pares, alii impares'' et rursus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequalia totis inaequalia lateribus, et rursus triangulorum alia sunt recti angula, alia acutos habentia tres angulos, alia obtusi unius. Sic igitur generis unius sit divisio multiplex. Illud autem scire perutile est, quoniam genus
Abbreviated transcription (Latin):
b mat̾ia ẽ. Nam sicut heᷤ accepta forma tnsit insta¬
tuam: ita gñs accepta distrã tnͣsit in spẽm. Totius
uero partium multituto mat̾ia ẽ. forma uero ear̾dẽ
partium cõpositõ. Nam sicut spẽs exgne constat ⁊
diffrã: ita totum constat expartib ⁊ compõne. uñ¬
fit. ut totum ab una quaq parte sua. partiũ ipã¬
rum compõne. diffat. spes uero agnẽ. cdiffrãrum
comũctone. ampliꝯ quoq. Spẽs idem semꝑ ꝙ ge¬
nus ẽ. ut homo item ẽ. qd̾ animal. ⁊iurtꝰ idem ẽ ꝙ
hĩtꝰ. partes uero non semꝑ idem sunt qd̾̃ totum.
si enim manus idem ẽ qd̾ homo. nitem paries ꝙ
domus .⁊ in hiis quidem que dissimiles. partes
hñt hoo clarum ẽ. s non eodẽ moto ẽ inhis que si¬
miles sunt. ut in eris uirgula. ciuꝰ partes qr sũt
continue ⁊ euistem sunt eris: uidñt idem eẽ ꝑtes
qd̾ totum ẽ. s falsum ẽ. fortasse .n. adem sunt ꝑ¬

Expanded text:
ciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit in staciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundem partium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partium ipsarum compositione differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amplius quoque species idem semper quod genus est, ut homo idem est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his quae similes, ut in aeris uirgula cuius partes, quae sunt continuae quia eiusdem sunt aeris, uidentur idem esse od totum est, sed fals
Abbreviated transcription (Latin):
tes.n. totam subam coniũgñtes actu. rõne animi⁊
cogitõne sepant᷑. gnĩs uero clisscibutõ qͣlitate ꝑficit᷑
Nam cum homiẽm sub aĩali locauio tuc qͣlitate diui¬
sio fc̃a ẽ. quale namiq aĩal ẽ homo. sdcuto qm qͣda
qualitate formatur. Unde quale sit aĩal homo int̃io
totum iungunt: compositi in ꝑfcõnem. alias natura
tm̃. alias rõne. quoq tm̃ꝑis antecedunt. uñ fit. ut
gñs inposti̾ora. totum uero in pͥora soluamꝰ. hĩc qͦ
illud uere dicit᷑ si genꝯ int̾matur. statim spẽs deꝑire.
si spẽs int̾empta sit. non ꝑemptum genꝰ põt in na¬
tura consistere. Contra euenit in toto. Nam si pars
totiꝯ ꝑit: totum non erit. cum pars una sit inte¬
rempta. Sin totum ꝑeat: partes ꝑmanẽt distribu¬
te. ꝑt si te integra domo quis abstulerit rectum:
totum qd̾ ante fuit int̾c̾ipit. s peunte toto parietes.
et fundam̃ta constabunt. ampliꝰ quaq. Gñs spe¬

Expanded text:
am coniungentes actu aut ratione animi et cogitatione separantur, generis uero distributio qualitate perficitur. Nam cum hominem sub animali locauero tunc qualitate diuisio facta est, quale namque animal est homo idcirco quoniam quadam qualitate formatur, unde quale sit animal homo interrtotum iungunt, compositi sui perfectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta constabunt. Amplius quoque genus spe
Abbreviated transcription (Latin):
ceris aut neutr᷑ subito. aut tardiꝯ utͣq cognose Di¬
uiso uero que pp̃ aꝑtissuam gn̾is naturã reperta ÷
teb poti adurtiligibiliora decluce̾. ampliꝯ quoq¬

Expanded text:
ceris, aut neutrum subito, aut tardius utrumque cognosces. Diceris, aut neutrum subito, aut tardius utrumque cognosces. Divisio vere quae propter apertissimam generis naturam reperta est, debet potius ad intelligib
Abbreviated transcription (Latin):
gõne quis protulit: spẽm non declarat. non eẽ.n.
homĩem : non ẽ spẽs. omis enĩ spẽs cẽ constituit. ne¬
go̾ uero quod ꝓponit ab eo quod est eẽ clisiungit. ũ
cum dico homo quasi sit quidclam: lecutꝰ sum. cum
uero non homo:. sub̾am homĩs negõne destruxi. Sic
igit᷑ ꝑse car duusio gñis in spẽs negõne. ¶ Heccẽ
ẽ autem sepe spẽm negõne. compon̾e. cum ea qͣm sĩ
plici nomĩ spem uolumus assignare: nullo uocabło
linee. ¶ Et colorum alii sunt albi. alii nigri. alii
nec albi nec ingri. Ergo qm̃ nom̃ unũ sp̃eb positũ
non ẽ: eas negõne proferre noce ẽ. hoc igitur cogit
int̾clum noc̃itas. non natura. ¶ deo quoq quo¬
ciens negõne facimꝯ sectõnem : priꝰ aut affĩrmatõ
aut simplex dicendum ẽ nom̃. ut ẽ mĩorum alii s̃
pͥii. alii non p̃mi. nam si priꝯ negõ dc̃a sit: tardi
exemꝑlo uł diffone dociumꝯ. ñ Quales sint non
pͥmi: mex auditor intelliget. Sin uero econtͣrio fe¬

Expanded text:
in negatione protulerit speciem non declarat, non esse enim hominem non est species. Omnis enim species esse constituit, negatio uero quicquid proponit ab eo quod est esse disiungit, ut cum dico ''homo'' quasi si sit quiddam locutus sum, cum uero ''non homo'' substantiam hominis negatione destruxi. Sic igitur per se caret diuisio generis in species negatione. Necesse est autem saepe speciem negatione componere cum ea plici nomine speciem volumus assignare nullo vocabulo ssimae, et colorum alii sunt albi, alii nigri, alii nec albi, nec nigri. Ergo quando nomen unum speciebus positum non est, eas negatione proferre necesse est. Hoc igitur cogit interdum necessitas, non natura. Ideoque quoties negatione facimus sectionem, prius aut affirmatio, aut simplex dicendum est nomen, ut est numerorum; alii sunt primi, alii non primi. Nam si prius negatio dicta sit, tardioexemplo vel diffinitione docueris, quales non sint primi, mox auditor intelligit. Sin vero econtrario fe
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum dm̃s eorum que sunt cdura. alia eẽ al¬
ba. alta nigra. ait ẽ lapis atq hebenus. manifm̃:
sũmo oꝑe rõ u̾itatis inquirit᷑: his priꝯ intellignda
gñis. tocius q scd̃m se diuisio nuncupatur. Beli¬
as semꝑ sig̾catõnes sepatur. Genꝯ uero non insig̃¬
ficatones. s in q̃sdam ase quodam modo c̃atõnes
clisuingr̾.⁊ genus semꝑ spẽi ꝓprie totum ẽ⁊ ułis

Expanded text:
nam cum dicimus eorum quae dura sunt alia esse alba, alia nigra, ut est lapis atque hebenum, manifestum est summa ope ratio ueritatis inquiritur, his prius intellegendum divisio, secundum se divisio nuncupatur. Reliias significationes separatur. Genus vero non in significationes, sed in quasdam a se quodammodo procreationes disjungitur, et genus semper speciei propriae totum es
Abbreviated transcription (Latin):
cat sic. sub̾aꝵ alia sunt animata. alia masata.
ris gnĩs. pͥmorum gen̾un diuisice̾m eẽ faciendã
Orotiens autem gemus. aut incliffr̃as aut
in spẽs soluitur pꝯ clunsicẽm fc̃am. mox cliffõnes
aut exempla subtenda sunt. ¶et siquis di¬
stõnib ñ habundat. satis ẽ exemplã subicere. ut
cum dnĩs corꝑum alia sunt aiãta. subiciamꝰ ut ho¬
mĩes uel fere. alia in anmata ut lapites. Oport:
autẽ cliuisionẽ quoq sicut t̾minum. nec diminu¬
tam eẽ. neq suꝑfluam. ¶ Nam neq płes spẽs
qͣm sub gn̾e sunt: oport apponi. nec pautõres. ut
in se ip̃am diusio sic̃ t̾minꝰ cõu̾tatur. Conũtitur
enim t̾minꝰ sic. Uirtꝰ ẽ mentis hĩtꝰ optimus.
Rursꝰ. Habitꝰ mentis optimꝰ uirt ẽ. Sic etiã
diuisio. omne genus aliquid eorum erit que sunt

Expanded text:
tiarum alia sunt animata, alia inanimata, ris generis, priorum generum diuisionem esse faciendam. Quoties autem genus aut in differentias aut in species soluitur, post diuisionem factam mox definitiones aut exempla subdenda sunt, sed si quis definitionibus non abundet satis est exempla subicere, ut cum dicimus ''corporum alia sunt animata'' subiciamus ''ut homines uel ferae, alia inanimata, ut lapides''. Oportet autem diuisionem quoque sicut terminum neque diminutam esse neque superfluam, nam neque plures species quam sub genere sunt oportet apponi nec pauciores, ut in se ipsa diuisio sicut terminus conuertatur. Conuertitur enim terminus sic: ''uirtus est mentis habitus optimus'', rursus ''habitus mentis optimus uirtus est''. Sic etiam diuisio: ''omne genus aliquid eorum erit quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sipẽs eẽ non possit. s ꝓp̃ eas solas sit. hee uł in diui
roniam uero q̃dam sunt. que lifferũt que
contra se in liuisionib ꝑom non debent. ũ
fin aiali rõnale ⁊ bipes. ¶ Dullꝯ erum dicit. ani¬
maliumalia sunt rõnalia. alia duo pedes hñtia. id¬
cireo quod rõnale ⁊bipes. lic cliffrãnt. nulla ase
optõne cdisiungunt᷑. constat quec̾q a se aliqua oppõ¬
ne differunt. eas solas cliffras sub gnẽ positasi ge¬
nus ip̃m posse clisiunge̾. ¶ Funt aut̃ oppõnes
quatuor. aut ut cont̾ria ut bonũ malo. aut uthĩ¬
t ⁊ priuatõ. ut uisꝰ .⁊ cecitas. q̃quam sint etiã que¬
ut sunt motꝰ. quies. Santas. egritudo. Uigilatio.
tes non uiuit. ¶¶rarta sedm̃ relatõneni. ut pat̾
filrus. dñs seruus. inm̃. Scd̃m quas igitur harũ
qͣtuor oppõnum cliuisio gnis fit rectissimas rõne
monstñdum est. auifiñ ẽ enum ⁊ oppõnes &̃¬

Expanded text:
species esse non possit sed propter eas solas sit, hae uel in diuimendae sunt. Quoniam uero quaedam sunt quae differunt quae contra se in diuisionibus poni non debent, ut in animali rationale et bipes, nullus enim dicit ''animalium alia sunt rationabilia, alia duos pedes habentia'' idcirco quod rationale et bipes, licet differant, nulla a se oppositione disiunguntur, constat quaecumque a se aliqua oppositione differunt eas solas differentias sub genere positas genus ipsum posse disiungere. Sunt autem oppositiones quattuor: aut ut contraria, ut bonum malo, aut ut habitus et priuatio, ut uisus et caecitas, quamquam sint et quaeut sunt motus quies, sanitas aegritudo, uigilatio stes non uiuit''; quarta secundum relationem, ut pater filius, dominus seruus. Secundum quas igitur harum quattuor oppositionum diuisio generis sit rectissima ratione monstrandum est, manifestum est enim et oppos
Abbreviated transcription (Latin):
sũt cũ tp̃r. alie sine tp̃r⁊ dr̃ã quid̾ cũ tm̃pe nomi
re temꝑa. nominũ uero minime. Restat igit᷑ ut
congruat ila diffr̃a que ẽ sine tempe ¶Lun¬
go igitur has tres diffrãs gñĩ. ⁊ dico nom̃ ẽ uox
ngeatiuna scd̾m placitum sine temꝑe. s rursꝯ in
non plena concso diffõms occurrit. põt enĩ uox

Expanded text:
rentia quidem cum tempore nomini re tempora, nominum vero minime. Restat ergo ut congruat illa differentia quae est sine tempore. Jungo igitur has tres differentias generi, et dico: nomen est vox significativa ad placitum sine tempore. Sed rursus mihi non plena conclusio diffinitionis occurrit, potest enim vox
Abbreviated transcription (Latin):
displicendi ẽ s hactenus. Runc diuisionis ip̃iꝰ nom̃¬
ddundendum est. ⁊ scd̃m unũqt̾q liusionis uocabu¬
lum. uniꝯ cuiq ꝓpositi ꝓprietas partesq fc̃tante s̃
¶Diuuisio namq multis modis dr̃. Est enim
diuisio gn̾is in spẽs. Est rursꝯ diuisio cum totum
inpprias distribuit᷑ partes. est alia cum nox mul
autem eas tres: ẽ alia diuisio. que scd̃m acc̃ns fĩ
acẽntia seꝑamꝰ. alt̾ cum accitens in sub̾ta cliuidĩꝰ

Expanded text:
displicendi? Sed si cui displicendi? Sed si cui diuidendum est et secundum unumquodque diuisionis uocabulum uniuscuiusque propositi proprietas partesque tractandae sunt, diuisio namque multis dicitur modis. Est enim diuisio generis in species, est rursus diuisio cum totum in proprias distribuitur partes, est alia cum uox multhas autem tres est alia diuisio quae secundum accidens fieri accidentia separamus, alius cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ol
studiosis afferat fructꝰ scĩa
diuitendi.qͣmq ap̃ per ypa¬
teticam disciplinam ħ semꝑ
et andronici diligntissimi se¬
ns de dluusone liber edit ⁊ hic iec̾ aplotino guisi¬
ꝑhỹstes in seribit᷑ comiñtarus a porphisio repcutuse
et ab eotem ꝑ hanc introduetonis landara ncatheso¬
ras utilitas. dicit enim necessaria m fore guis sphes
tum pp̃ utiitatem que ẽ maxima partiendi. qr qm̃¬
cut plaq omina romanis aurib tradens intio dueꝰ¬
q traditone ⁊⁊ moderata breuitate pseripsi. ut pec
dientiũ mentes hr̃e equm ẽ nec ullus liuo idqo
arclium natura ẽ. ⁊ ignotũ nt̃is. nob alitẽ ⁊mag¬
no ilabore.⁊ legñtium ntilitate digestũ. cum oblq
morsib obtrectitõnum obfusc icent q potius ua¬
quam frena bonis artib stringant. dum quiequio
nouum e: in putenti obstinatõne reputoiant quis
enim non uideat psimum ad bonaꝵ arcum ualere de¬
fectum si apud hoũim mentes. nunqͣm sit desꝑat̾o

Expanded text:
os studiosis afferat fructus scientia dividendi, quamque apud peripateticam disciplinam, semperet Andronici, diligentissimi senis, de divisione liber editus, et hic idem a Plotino gravissiphistes inscribitur commentariis a Porphyrio repetitus, et ab eodem per hanc Introductionis laudata in Categorias utilitas. Dicit enim necessariam fore generis, spetum propter utilitatem quae est maxima partiendi. Qcut pleraque, omnia Romanis auribus tradens, introductique tractatione et moderata breuitate perscripsi, ut nec dientium mentes habere aequum, nec ullus liuor id quod et arduum natura est et ignotum nostris, nobis autem magno et labore et legentium utilitate digestum, obliquis morsibus obtrectationis offuscet; dentque potius uindo, quam frena bonis artibus stringant, dum quicquid nouum est imprudenti obstinatione repudiant. Quis enim non uideat plurimum ad bonarum artium ualere defectum, si apud mentes hominum numquam sit desperatio
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ finita infuntis eẽ pͥora. ¶t equale in eqͣ¬
li uirtutẽ uitiis. certum incerto. stabile fixũq: in¬
stabili ⁊ mutabili. ¶ Eet omnia que aut defim¬
ta parte or̃onis. aut affõne proferunt᷑ : plus fini¬
ta sunt qͣm aut nom̃ cum particła̾ negatiua. aut
tota negõ. ¶Qxare funto potiꝰ qͣm in finito faciẽ¬
da ẽ cduusio. s si cui ꝑ hec qͥdam ꝑatur anxictas.
aut obscuriora sunt fortasse qͣm ip̃e desider nich̾
ad me cognitõnem facilem pollicẽtem. ¶ Heq .ii.
rudib hec totiꝰ artis. s imbutis⁊ iult̾iore pene lo
thetice discipline m̃ dicendum eẽt: diligñt̾ expo¬
sui. hec quidem dcã sunt de oppõne qm affirmato
p̃uatõnemq fit: ip̃a quoq suꝑiori uidetur com
sumil. negat .n. quodam modo pͥuatõ hĩtum. s di¬
ffert quod semꝑ quitẽ pot̾ eẽ negõ. priuatõ uero
non semꝑ. s tunc qñ hĩtum hr̃e possibile ẽ. Hoc
uero iam nos p̾dicam̃ta docũnt. quare forma qui

Expanded text:
semper finita infinitis esse priora, ut aequale inaequali, virtutem vitiis, certum incerto, stabile et fixum instabili et mutabili. Sed omnia quae aut definita parte orationis aut affirmatione proferuntur, plus finita sunt quam aut nomen cum particula negativa, aut tota negatio. Quare finito potius quam infinito est facienda divisio. Sed si cui per haec quaedam paretur anxietas aut obscuriora sint fortasse quam ipse desiderat, nihil ad me cognitionem facilem pollicentem. Neque enim rudibus haec totius artis, sed imbutis et ulteriore pene loctetice disciplinae mihi dicendum esset, diligenter exposui. Haec quidem dicta sunt de oppositione quam affirmatio priuationemque fit ipsa quoque superiori uidetur esse consimilis. Negat enim quodammodo priuatio habitum, sed differt quod semper quidem potest esse negatio, priuatio uero non semper, sed tunc quando habitum habere possibile est hoc uero nos iam Praedicamenta docuerunt. Quare forma quae
Abbreviated transcription (Latin):
liquida: alia sunt alba: alia ingra. s hec rursꝯ con¬
u̾sa diuidimꝰ. Eorum que sunt ingra: alia sunt
dura. alia liq̾ntia ⁊⁊ eoꝵ que sunt alba: alia sunt
liqntia alia uero clura. ¶¶ iffert autẽ hiꝯ diui¬
sio ab om̃ib que supra sunt dce̾. Nam n sig̾catõ¬
nem partiri possum ꝯ inuoces. cum uox in signi¬
ficatõnes ꝓprias cdiscernatur. nec partes intotum
cliuudunt᷑. qͣmuis totum in partes separet᷑. nec spẽs
secantur ingn̾ã. Lic gn̾s in spẽs cliuidat᷑ qd̾ uero

Expanded text:
liquida alia sunt alba, alia nigra'', sed haec rursus conliquida alia sunt alba, alia nigra'', sed haec rursus conuersa diuidimus: ''eorum quae sunt nigra alia sunt dura, alia liquentia'' et ''eorum quae sunt alba alia sunt liquentia, alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, nam neque significationem partiri possumus in uoces, cum uox in significationes proprias discernatur, nec partes in totum diuiduntur, quamuis totum separetur in partes, nec species secatur in genera, licet genus in sp
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod gci amphibolam dñt. ita ut nom̃ multa
sigͥrans sit eq̃uocũ. Or̃ uero multa designas amphi¬
bola atq ambigra prediçet᷑. ¶Eorum antẽ que
scd̃m acc̾ñs duudunt᷑ sub̾i in acc̃ntia cliuisione. ⁊t
cum dĩs hoĩum omium alii sunt ingri. aliĩ sũt¬
candidi. alii medũ coloris. Hec enim acc̾i̾tia sũt
hominib. non hotium sp̃es. ⁊ homo his sub̾m. non
horum gñs ẽ. acc̃ntis uero in sub̾ta sectõ euenit ut
ou̾im que expetunt᷑. alia inaĩa. alia in corpibus
sita sunt. Anime namq adq corꝑi id quod expenit᷑ :
accidens nongũs ẽ s bom quod in ala ⁊ corꝑe sitũ
est. non sunt hec spẽs s sub̾ta. accitentium uero in
accñtia diusio est. ut om̃ium candidorũ. alia sũt
dura. ut margarita. alia liq̾ntia ut lac. Liquor nã
ꝑmutat᷑. possumꝯ enun dicere. Eorum que dura sũt.
alia sunt alba. alia nigra.⁊ rursus. eoꝵ que sunt

Expanded text:
est, quam Graeci amphiboliam dicunt, ita ut nomen multa est, quam Graeci amphiboliam dicunt, ita ut nomen multa significans aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. Eorum autem quae secundum accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio est ut cum dicimus ''omnium hominum alii sunt nigri, alii candidi, alii medii coloris'', haec enim accidentia sunt hominibus, non hominum species, et homo his subiectum, non horum genus est. Accidentis uero in subiecta sectio euenit ut est ''omnium quae expetuntur alia in anima, alia in corporibus sita sunt'', animae namque atque corpori id quod expetitur accidens non genus est et boni quod in anima et in corpore situm est non sunt haec species, sed subiecta. Accidentis uero in accidentia diuisio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', ut lac, liquor namqpermutatur, possumus enim dicere ''eorum quae dura sunt alia sunt nigra, alia alba'', et rursus ''eorum quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩs. animalia alia sunt rõnalia: alia irrõnalia.
autem cur euemat: post̾ius demrãnd̾ est. Totũ uero
in partes cdiuidr̃. quotiens in ea ex quib ẽ composit̾
unum qt̾q resoluimꝯ. ut cum clico. domꝰ aliud esse
rectum. aliud parietes aliud fundam̃tum. ihomi¬
mus partes. catonẽ. iurgiliuĩ. cicõnem.⁊ singulos¬
qui cum pticulares suit. iuim tñ toeius honñs uingt
atq componiuit. n enim homo gn̾s. nec singuli
homĩes spẽs. s partes quib homo totꝰ ungitur.
nom̃ ⁊ hunc quadrupetem. latrantemq designat.
et celestem qui adorionis pedem morbid micat. Est
queq alius marinꝰ canis. qui in corꝑis ĩmoderatam
magnitudĩem crescens: cerulus appellat᷑.S hiuiꝯdi¬
men quidẽ multa sigcat ut quod supͣ pposui. Oratõ
uero multa sigͥcat. ut est. aio te eacida romanos uĩ
sio: equocõnis pticipatõ nũcupat᷑. Orones uero in
sigͥcatõnes ꝓprias. Distributõ ambiguitatis discretõ

Expanded text:
alia autem cur eueniat posterius demonstrandum est. Totum uero in partes diuiditur quotiens in ea ex quibus est compositum unumquodque resoluimus, ut cum dico domus aliud esse tectum, aliud parietes, aliud fundamenta, et homiulosqui cum particulares sint, vim tamen totius hominis jungunt atque componunt. Neque enim homo genus, nec singuli homines species, sed partes quibus totus homo conjungitur. nomen, et hunc quadrupedem latrabilemque designat, et coelestem qui ad Orionis pedem morbidum micat. Est quoque alius marinus canis, qui in immoderatam corporis magnitudinem crescens, caeruleus appellatur. Sed hujus dimen quidem multa significat, ut id quod supra proposui. Oratio vero multa designat, ut aio te, Aeacida, Romanos visio aequiuocationis partitio nuncupatur, orationis uero in significationes proprias distributio ambiguitatis discretio
Abbreviated transcription (Latin):
uocis autẽ fit non in partes. s in eas res quasuox
sig̾cat. uñ fiti ut sublata parte totum peat. subla¬
ta una re qͣm uox sigcat multa designans: uar ip¬
quod de płib ⁊ spẽ diffe̾ntib in eo quod quid sit
p̾dicatur. Sp̃es uero est quãd sub gn̾ẽ collocamꝰ. di¬
ffra ẽ qua aliud ab alio cdistare ꝓponimꝰ. Et ẽ qͥdẽ
genꝰ quod int̾roganti quid queq res sit cõuenit
responder. Disfr̾a ẽ que ad quał ꝑ cõunctõnem
rectissime respondet᷑. Nam cũ quis int̾rogat᷑ quid ẽ
homo recte animal. quał est homo: conuẽient̾ rõna¬
lis respondr̃. Diuidr̃ autem genus alias inspẽs¬
rent. ut cum dico. asalium alia sunt rõnalia. alia
tiei hiuiꝯ que ẽ animal rõnale nom̃ unum non ẽ:
niens: spẽm facit. Uñ fit. ut mati̾a qdam genus
sit forma. diffĩa. Cum autẽ ꝓpriis nõĩb spẽs applła¬
spes suis nom̃ib appellarent᷑. ex duob soł f̾iinis
om̃is fier caffinitõ ⁊ ut cum dico quid ẽ homo ᷤ

Expanded text:
uocis autem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, sublata una re quam uox significat multa designans uox ilquod de pluribus specie differentibus in eo quod quid sit praedicatur, species uero quam sub genere collocamus, differentia qua aliud ab alio distare proponimus. Et est quidem genus quod interroganti quid quaeque res sit conuenit responderi, differentia quae ad qualis percontationem rectissime respondetur; nam cum quis interrogatur ''quid est homo?'' recte ''animal'', ''qualis est homo?'' conuenienter ''rationalis'' respondetur. Diuidrent: ut cum dicitur animalium alia rationalia, alia cieiniens speciem facit, unde fit ut materia quaedam genus sit, forma differentia, cum autem propriis nominibus species appellaspecies suis nominibus appellarentur ex duobus solis terminis omnis fieret definitio; ut cum dico ''quid est homo?''