comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in posterum uirtutes emanarunt. Nã qͥ cũq
dentiũ fatigari dolorib uel oculoꝵ lippitudi¬
ne uel auriũ p̃clusione laborantes de eisdẽ
cereis qui ppiã cerȩ tulerunt et locis quȩ
huius modi tenebantur in commodis apta¬
uerunt. optatȩ celerit̾ dona ꝑ cipere salutis.
ost hec tanta uirtus ad sanandos uariis in¬
firmitatib opp̃ssos apud sepulchrũ beati
uiri cunctis illuc uenientib & orationum
eiꝰ suffragia fidelit̃ postulantib apparuit ut &¬
fama tanti meriti cunctis quȩ circum positȩ
erant regionib in notesceret. et locus ipse non
mediocrit᷑ frequentaret᷑ apopulis. Qua igitur
obeatissimi patres uita & uirtutes scĩ galli
si inunũ compingantur librũ. possunt obsui
ꝓlixeitatẽ aliquod ingerere legenti fastidiũ.
statui duob hoc opus libellis distinguere
ut prior illoꝵ uitam eius & actus usq ad sepul

Expanded text:
in posterum virtutes emanarunt. Nam quicumque in posterum virtutes emanarunt. Nam quicumque dentium fatigati doloribus vel oculorum lippitudine vel aurium praeclusione laborantes de eisdem cereis quippiam cerae tulerunt et locis, quae huiusmodi tenebantur incommodis, aptaverunt, optatae celeriter dona percepere salutis. Post haec tanta virtus ad sanandos variis infirmitatibus depressos apud sepulchrum beati viri cunctis illuc venientibus et orationum eius suffragia fideliter postulantibus apparuit, ut et fama tanti meriti cunctis quae circumpositae erant regionibus innotesceret, et locus ipse non mediocriter frequentaretur a populis. Quia igitur, o beatissimi patres, vita et virtutes sancti Galli, si in unum compingantur librum, possunt ob sui prolixitatem aliquod ingerere legenti fastidium, statui duobus hoc opus libellis distinguere, ut prior illorum vitam eius et actus usque ad sepul
Abbreviated transcription (Latin):
& ante altare posuerunt. deinde parites
cũ ep̃o orationẽ ꝓ illo facientes. fecerunt
fossã sepulchri int̾ parietẽ et altare ibiq
p̃cib huic rei congruentib p̃missis. sepelier
eũ omnibq rite consummatis. multitudo
quȩ ad tanti uiri conuenerant exequias
epo benedictione cõmunita ad ꝓpria re¬
meauit.
um beati corporis thesaurũ feliue locus
intra se suscepisset. uolens dñs de morte fa¬
muli sui merentib consolationis p̃ bere medelã.
nouitate miraculi patefecit. qua apud se clari¬
tate sp̃s fulge& amici. Nam duo cerei incastro
dii corpuis eius eleuaret᷑ accensi. ita ardentes
delati sunt. usq ad locũ sepulturȩ. Positi aut̃
unus ad caput alter ad pedes. ꝑ .xxxx. deinceps
dies. mirabile dictu non deficiendo ardebant¬
& ardendo non deficiebant. Et ut monstra¬
retꝰ has durandi uires cerȩ liquenti cęlitus
atributas. de huius miraculi materia. plurime

Expanded text:
et ante altare posuerunt. Deinde pariter et ante altare posuerunt. Deinde pariter cum episcopo orationem pro illo facientes, fecerunt fossam sepulchri inter parietem et altare, ibique, praecibus huic rei congruentibus praemissis, sepelierunt eum; omnibusque rite consummatis, multitudo, quae ad tanti viri concurrit exequias, episcopi benedictione communita, ad propria remeavit. 34. Dum beati corporis thesaurum felix locus ace suscepisset, volens Dominus de morte famuli sui merentibus consolationis praebere medelam, novitate miraculi patefecit, qua apud se claritate spiritus fulgeret amici. Nam duo cerei, in castro, dum corpus eius elevaretur, accensi, ita ardentes delati sunt usque ad locum sepulturae. Positi autem unus ad caput, alter ad pedes, per triginta deinceps dies – mirabile dictu! – non deficiendo ardebant et ardendo non deficiebant. Et ut monstraretur, has durandi vires cerae liquenti caelitus attributas, de huius miraculi materia plurimae
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis effusione ñ ẽ immolatus. semet ipsũ
tam̃ offerens dño hostiã uiuã in odorẽ sua¬
uitatis & crucẽ suã tollens cotidieq salua¬
totẽ sequutus. martyrii laborẽ & palmã
confessor adeptus est.
ostquã sanctitas uenerandi patris et mi¬
raculi magnitudine & hoꝵ manifestatione
signoꝵ cunctis qui funeri eiꝰ int̾ erant ne¬
gotis patent̃ ostensa ẽ. ep̃s ad feretrum ac¬
cessit. et exuna parte illad subleuans. prbo
altrinsecus sustollente ẽquis suꝑ posuit
& astantib dixit. Auferte frenos de capitib
eoꝵ: ut libertate concessa quo dñs uolue¬
rit ꝑgant. Accepta gͦ cruce & candelis.
psal mos & melodias concinentes. tter agere
ceperunt. Equi aut̃ in neutrã partẽ deli¬
nantes. recto itiuere ꝑrexerunt ad cellam
uiri dĩ. Quo cum ꝑuenissent. depositũ ẽ
feretrũ ante oratoriũ. Discipuli aut̃ eiꝰ
eleuantes pii doctoris reliquias. intulert̃

Expanded text:
sanguinis effusione non est immolatus, semet ipsum sanguinis effusione non est immolatus, semet ipsum tamen offerens Domino hostiam vivam in odorem suavitatis et crucem suam tollens cottidieque salvatorem secutus, martyrii laborem et palmam confessor adeptus est. 33. Postquam sanctitas venerandi patris et miraculi magnitudine et horum manifestatione signorum cunctis, qui funeris eius intererant negotiis, patenter ostensa est, episcopus ad feretrum accessit, et ex una parte illud sublevans, presbytero altrinsecus sustollente, equis superposuit et asstantibus dixit: 'Auferte frenos de capitibus eorum, ut, libertate concessa, quo Dominus voluerit, pergant'. Accepta ergo cruce et candelis, psalmos et melodias concinentes, iter agere coeperunt. Equi autem in neutram partem declinantes, recto itinere perrexerunt ad cellam viri Dei. Quo cum pervenissent, depositum est feretrum ante oratorium. Discipuli autem eius, elevantes pii doctoris reliquias, intulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uigili custodia ipse retinuit. ut nullus dis¬
intus seruaret᷑ cognoscere potuisset. Hanc
aut̃ ex suis humeris pendentẽ ferre sole¬
bat. quocũq ambulauit. At ubi de hac
uita migrauit. sumpta claue aperuerunt
capsellã & inuenerunt in ea ciliciũ modicũ
& catenã ȩxeã sanguine asꝑsam. deinde corpꝰ
inspicientes magistri. inuenerunt locũ cate¬
nȩ ubi sepius precingi solebat. carnẽq ipsã
in locis quatuor ꝓfundius catena sulcatam.
ad eo ut de eisdem uulnerib cruor decur¬
rens cilicium ꝑ loca ꝑ fuderit. Posuerunt
aut̃ capsellã cum cilieio ad caput eiꝰ infere¬
trũ. & deportauerunt cum corpore ad locũ
monumenti et suspenderunt hȩc tria mor¬
tificationis eius inditia uixcta tumulũ ad ca¬
put eius ꝑ quȩ deinceps ad ostensionẽ meri¬
toꝵ ipsius. plurimas dñs uirtutes ꝑie que¬
rentib exhibuit. Qua ex re intellegere
possumus qͥa dũ idem uir & si aꝑsequutore

Expanded text:
vigili custodia ipse retinuit, ut nullus disvigili custodia ipse retinuit, ut nullus disintus servaretur, cognoscere potuisset. Hanc autem ex suis humeris pendentem ferre solebat, quocumque ambulavit. At ubi de hac vita migravit, sumpta clave, aperuerunt capsellam et invenerunt in ea cilicium modicum et catenam aeream sanguine aspersam. Deinde corpus inspicientes magistri, invenerunt locum catenae, ubi sepius praecingi solebat, carnemque ipsam in locis quattuor profundius catena sulcatam, adeo ut de eisdem vulneribus cruor decurrens cilicium per loca perfuderit. Posuerunt autem capsellam cum cilicio ad caput eius in feretrum et deportaverunt cum corpore ad locum monumenti et suspenderunt haec tria mortificationis eius indicia iuxta tumulum ad caput eius; per quae deinceps ad ostensionem meritorum ipsius plurimas Dominus virtutes pie quaerentibus exhibuit. Qua ex re intellegere possumus, quia idem vir, etsi a persecutore
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib. caligas eiꝰ cũ calciam̃tis dedit. Sta¬
tĩq debilis ꝓ accepto munere sũmo repletꝰ
gaudio. ut sacras crurib & plantis apta¬
uit excuuias. ꝑ omnes artuũ compages re¬
pente solutus ẽ. & exiliens uoce clamauit
ingenti & grãs egit dõ & beato gallo. ꝑ
cuiꝰ merita redditã sibi uidebatꝰ salutẽ.
Uidens aut̃ ep̃s & cuncti qui aderant sa¬
nitatis huius miraculũ. unanimit̃ glorifi¬
cauerunt dm̃ atq diccerunt. Manifesta
uirtute. dignatus ẽ dñs hodie głam serui
sui nobis ostendere. Dederunt itaq ei qui
sanatus fuerat cereum & ꝓsequutus ẽ funus
cum cetero populo. Hoc primũ signũ post
transitũ eiꝰ. dñs ad memoriã illiꝰ dec larauit.
Int̃ easdẽ quoq beati pastoris exequias.
aluid ñ medioere sanctitatis eius inditiũ
apparuit. Habuit uir di capsellã de corio
factã diligent̾ serratã. cuiuis clauẽ sub tã

Expanded text:
pauperibus, caligas eius cum calciamentis dedit: stapauperibus, caligas eius cum calciamentis dedit: statimque debilis, pro accepto munere summo repletus gaudio, ut sacras cruribus et plantis aptavit exuvias, per omnes artuum compages repente solutus est, et exiliens, voce clamavit ingenti et gratias egit Domino et beato Gallo, per cuius merita redditam sibi videbat salutem. Videns autem episcopus et cuncti qui aderant sanitatis huius miraculum, unanimiter glorificaverunt Deum atque dixerunt: 'Manifesta virtute dignatus est Dominus hodie gloriam servi sui nobis ostendere'. Dederunt itaque ei qui sanatus fuerat cereum, et prosecutus est funus cum cetero populo. Hoc primum signum post transitum eius Dominus ad memoriam illius declaravit. 32. Inter easdem quoque beati pastoris exequias aliud non mediocre sanctitatis eius indicium apparuit. Habuit vir Dei capsellam de corio factam diligenter seratam, cuius clavem sub tam
Abbreviated transcription (Latin):
iohis ep̃s dixit. In ueritate cognosco. hanc
sepulebri sedẽ patri meo gallo non placere.
Et iussit prb̃o ut duos equos inueniret indo¬
mitos & faceret introduci. Qđ cũ factũ
fuisset. strauerunt eos cum magno labore.
& ad locũ ubi corpus iacebat duxerunt.
et ep̃s cum clero huius cemodi orationẽ dedit.
Os̃ qui ꝑ potentiã maiestatis tuȩ ubiq totus
es. ꝓ cuius amore ur iste reliquit patriã
suam ut p̃cepta tua conseruaret. fac corpꝰ
eiꝰ ab his equis in domitis ferri in locũ quẽ
tua uoluntas meritis ipsius p̃uidit. Cumq
finita oratio cuncti qui aderant amen res¬
ponderunt.
ongruũ udet᷑ in hoc loco retexxere miracu¬
sum. qđ dñs int sui confessoris exequias exx¬
hibere dignatus ẽ. quo liquido cunctis os
bilitate contractus. ut penitꝰ alias suȩ infir¬
mitatis molestias. incessu pedũ careret. Huc
dũ prbt indumenta uiri dĩ distribueret

Expanded text:
Iohannes episcopus dixit: 'In veritate cognosco, hanc Iohannes episcopus dixit: 'In veritate cognosco, hanc sepulchri sedem patri meo Gallo non placere'. Et iussit presbytero, ut duos equos inveniret indomitos et faceret introduci. Quod cum factum esset, straverunt eos cum magno labore et ad locum ubi corpus iacebat duxerunt, et episcopus cum clero huiuscemodi orationem dedit: 'Deus, qui per potentiam maiestatis tuae ubique totus es, pro cuius amore vir iste reliquit patriam suam, ut praecepta tua conservaret, fac corpus eius ab his equis indomitis ferri in locum, quem tua voluntas meritis ipsius praevidit'. Cumque finita esset oratio, cuncti qui aderant 'Amen' responderunt. 31. Congruum videtur in hoc loco retexere miraculum, quod Dominus inter sui confessoris exequias exhibere dignatus est, quo liquido cunctis ostbilitate contractus, ut penitus inter alias suae infirmitatis molestias incessu pedum careret. Huic, dum presbyter indumenta viri Dei distribueret
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciens. amariores cum hac uoce lacrimas
dedit. heu heu pater amate. heu doctor
egregie. cur me de domo patris eductum.
in his ꝑiculis quasi orfanum dimisisti. et
confidentiã meã qua de tiuif consilus pluri¬
mum p̃sumebam. immatõra morte rupisti :
Tibi quidẽ inperceptionẽ p̃mii quod tam
ardent̃ desiderabas hȩc tua morsẽ fructuo¬
sa. nobis aut̃ in tot̾ mundaliũ ꝑturta¬
tionum ꝓcellis laborantib multipliciter
amico. F inito aut̃ fraternȩ cõmemorationis
obsequio. respiciens post tergũ uidit fossã
inqua scm̃ corpus humare uolebant. ac¬
ceptaq cruce & his quȩ exequiis exhibent᷑
intrauerunt domum uolentes thesaurum
p̃ciosi corporis ad locum sepulchri dedu¬
cere. Cũq archã qua claudebat᷑ cadauer
feretro impositã ad fossam sepulture cona¬
rent᷑ deferre. nullis uirib usquã potuit
commoueri. Qđ noui genus miraculi dum
mutius mirando colloquiis retractarent.

Expanded text:
inspiciens, amariores cum hac voce lacrimas inspiciens, amariores cum hac voce lacrimas dedit: 'Heu, heu pater amate, heu doctor egregie! Cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orfanum dimisisti et confidentiam meam, qua de tuis consiliis plurimum praesumebam, immatura morte rupisti? Tibi quidem in perceptione praemii, quod tam ardenter desiderabas, haec tua mors est fructuosa; nobis autem in tot mundialium perturbationum procellis laborantibus multipliciter amico. Finito autem fraternae commemorationis obsequio, respiciens post tergum, vidit fossam, in qua sanctum corpus humare volebant. Acceptaque cruce et his quae exequiis exhibentur, intraverunt domum, volentes thesaurum praeciosi corporis ad locum sepulchri deducere. Cumque arcam, qua claudebatur cadaver feretro impositum, ad fossam sepulturae conarentur deferre, nullis viribus usquam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dum mutuis mirando colloquiis retractarent,
Abbreviated transcription (Latin):
meait is plenã felicibꝰ reddidit homis inhe¬
suram per bernibus
te ses ie xu. andiset iohannes constantiensis
infirmari. ascendens nauiculã potuũ & cyboꝵ
ea secũ genera tulit. quȩ infirmitate labo¬
ranti nouerat congruere. ut uidelicet sua
uisitatione fidissimũ refoueret amicũ. Cũq
portui ꝓpinquaret audiuit indomo prbi
planctum magnum circa funus uri dei
celebrari. & interrogauit quȩ tanti eẽt causa
ploratus. Audiens aut̃ gallũ uenerabilem
firmissimũ suȩ familiaritatis custodẽ de huiꝰ
sełi emigrasse ꝑiculis misit se inaquã. Neq
enĩ poterat ꝓpter nimiũ dolorẽ sustinere
donec nauicula litus attingeret. Descendensq
cum his qui secum uenerant. intrauit indomã
prb̃i. Iugubri uocȩ & corporis gestu merorẽ
cordis insinuans. Inuenit aut̃ corpus uiri
scĩ iam inuolutum. & in loculo repositum
Aperiensq sarcofagũ. ex anime amici cadauer

Expanded text:
meritis plenam felicibus reddidit bonis inhaemeritis plenam felicibus reddidit bonis inhaesuram p30. Cum igitur audisset Iohannes Constantiensis infirmari, ascendens naviculam, potuum et ciborum ea secum genera tulit, quae infirmitate laboranti noverat congruere, ut videlicet sua visitatione fidissimum refoveret amicum. Cumque portui propinquaret, audivit in domo presbyteri planctum magnum circa funus viri Dei celebrari et interrogavit, quae tanti esset causa ploratus. Audiens autem Gallum venerabilem, firmissimum suae familiaritatis custodem, de huius saeculi emigrasse periculis, misit se in aquam, – neque enim poterat propter nimium dolorem sustinere, donec navicula litus attingeret, – descendensque cum his qui secum venerant, intravit domum presbyteri, lugubri voce et corporis gestu merorem cordis insinuans. Invenit autem corpus viri sancti iam involutum et in loculo repositum; aperiensque sarcofagum et exanime amici cadaver
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ salutarib institutis auditorẽ fraudasti
beniuolum: Cui hane abiectionẽ asseribe¬
re possũ nisi peccatoꝵ meoꝵ factorib ͤHisi
enĩ uita mea tuo displiceret in̾ ditio. ama¬
bili me edificationis tuȩ non priuares
solatio. Nunc gͦ noli nos ꝓpeccatis nrĩs
abicere. sed dni ꝓuocatus mandatis uiam
ueritatis desiderantib aperi. & solitȩ nob̾
benignitaris munus impende. Motus igit᷑
hoc supplicantis allo quio pietatis amator.
descendit cũ illo. & uenerunt ad castrũ
Uocata aut̃ multitudine indie sollempni.
corda refecit. & tanta quȩ dixerat sapien
tione sit honoratus. Biduo itaq ibidem
ducto. tertia die febri correptus. tantũ
in breui eius uiolentia de pressus ẽ ut nec
ad cellulã redire. nec cybi sustentaculũ potu¬
iset p̾cipere. Cumq hac infirmitate ꝑ dies
mat uor dlec̃ĩ laborasset. die sexto decimo
bom hiuis uite liberatus crgastilo enerta

Expanded text:
tuae salutaribus institutis auditorem fraudasti tuae salutaribus institutis auditorem fraudasti benevolum? Cui hanc objectionem ascribere possim, nisi peccatorum meorum fetoribus? Nisi enim vita mea tuo displiceret judicio, amabili me aedificationis tuae non privares solatio. Nunc ergo noli nos pro peccatis nostris abjicere, sed Domini provocatus mandatis, viam veritatis desiderantibus aperi, et solitae nobis benignitatis munus impende. Motus igitur hoc supplicantis alloquio pietatis amator, descendit cum illo, et venerunt in castrum. Vocata autem multitudine in die solemni, vcorda refecit, et tanta quae dixerat sapienttione sit honoratus. Biduo itaque ibidem ducto, tertia die febre correptus, tantum in brevi ejus violentia depressus est, ut nec ad cellam redire nec cibi sustentaculum potuisset percipere. Cumque hac infirmitate per dies quatuordecim laborasset, die sexto decimo bona, hujus vitae liberatus ergastulo, animam
Abbreviated transcription (Latin):
paruit. ferens duos utros uino plenos.
& ternos farinȩ modios. ob suȩ deuotionis
inditiũ. Quib cũ grãrũ actione susceptis.
cybũ sumapserunt. Et post corporis re¬
fectionẽ. sp̃italis colloquis dapib animas
suas pascere studuerunt. Detinuit aut̃ eos
beatꝰ gallus aliquantis secũ dieb & caritatis
intuitu. omni humanitatis fouit obsequio.
Marrauit qͦq de cõmuni patre beato uidelica
columbano. qđ certa relatione didicerat.
Deinde osculo pacis oblato. dimisit eos. Et ille
benedictione tant patris armati. ad sua
remearunt.Pec multo post cum iã
bonoꝵ omniũ auetor & ꝓpagator athletã
suũ demundi agone sublatũ p̃mioꝵ laureis
uellet ꝑhennib: adornare. UUillimar prbt
secũ egrederet᷑ ad castrũ. Et ut obtineret
qđ uoluit. huiusmodi uoce flebili queri¬
moniã sũmissus explicuit. Cur inquiens
opater me qui td̾oꝵ monitis dictoꝵ innitor
quasi despectum dereliquisti. & doctrine

Expanded text:
paruit, ferens duos utres vino plenos paruit, ferens duos utres vino plenos et ternos farinae modios ob suae devotionis indicium. Quibus cum gratiarum actione susceptis, cibum sumpserunt et post corporis refectionem spiritalis colloquii dapibus animas suas pascere studuerunt. Detinuit autem eos beatus Gallus aliquantis secum diebus et caritatis intuitu omni humanitatis fovit obsequio. Narravit quoque de communi patre, beato videlicet Columbano, quod certa relatione didicerat. Deinde, osculo pacis oblato, dimisit eos, et illi benedictione tanti patris armati, ad sua remearunt. 29. Nec multo post, cum iam bonorum omnium auctor et propagator athletam suum de mundi agone sublatum praemiorum laureis vellet perennibus adornare, Willimarus presbyter secum egrederetur ad castrum; et ut obtineret quod voluit, hujusmodi voce flebili querimoniam submissus explicuit: Cur, inquiens, o Pater, me, qui tuorum monitis dictorum invitor, quasi despectum dereliquisti, et doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
uelit necessitatib largiri pisciculos. Cũq
ꝑuenissent ad gurgitẽ. uiderunt piscem
magnũ in aquȩ collectione natantẽ. duosq
illũ insequi lutros quasi capere fugientẽ
uolentes. Immisso reti. captũ eũ traxert̃
ad litus. Habebat aut̃ in longitudine pal¬
mos duodecĩ. & in latitudine quatuor. Quo
facto. lutrt se ꝓfundis immergunt. Imposi¬
to rursũ retiꝰ. cũ piscatores scĩ piscium
latebras in quietarent. iterato lutri appa¬
ruerunt pisciũ tantã multitudinẽ ꝓpellen¬
tes in rete. ut id sua pluralitate per loca
disrumperent. Preda itaq ad litus ꝑducta
iuir diserecione plenissimus. quosda pisces
ad uiuantib qui ad erant rursus in aquã
tũ urm̃. mirabilẽ suȩ largitatis eiudentiã
dñs manifestare dignatus ẽ. Illi econtra
mesitis ipsiꝰ qđ factũ fuerat imputantes.
eo alacrit᷑ p̃ eunte domũ redierunt. Et
ecce iuxta introitũ cellulȩ uir unus ap¬

Expanded text:
velit necessitatibus largiri pisciculos. Cumque velit necessitatibus largiri pisciculos. Cumque pervenissent ad gurgitem, viderunt piscem magnum in aquae collectione natantem, duosque illum insequi lutros, quasi capere fugientem volentes. Immisso reti, captum eum traxerunt ad littus. Habebat autem in longitudine palmos duodecim, et in latitudine quatuor. Quo facto, lutri se profundis immergunt. Imposito rursum reti, cum piscatores sancti piscium latebras pulsando inquietarent, iterato lutri apparuerunt, piscium tantam multitudinem propellentes in rete, ut id sua pluralitate per loca disrumperent. Praeda itaque ad littus perducta, vir discretione plenissimus quosdam pisces, adjuvantibus qui aderant, rursus in aquam tum vestrum mirabilem suae largitatis evidentiam Dominus manifestare dignatus est'. Illi econtra meritis ipsius quod factum fuerat imputantes, eo alacriter praeeunte, domum redierunt. Et ecce! iuxta introitum cellulae vir unus ap
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiationẽ & uoluntariã paupertatẽ
scłi implicabor negotiis. ex altabor honoribꝰ.
ponderib aggrauabor : Absit inquam
ut qͥ manũ in aratrũ misi. oculos ad relicta
retorqueã. & sicut canis reuertar aduomitũ.
Scitis ipsi me int̾ uos positũ humilitati semꝑ
dedisse operã & subiectioni. & qͦmͦ creditis
ad tanti culminis me ꝓuocare posse fastigiũ
In nouate consilia. aliorsũ uos uertite michi
qđ animo semel infixum ẽ dñs immutare
non sinet. His & similib uerbis. animos eoꝵ
abspe impetrationis huius ammonuit. Uo¬
cauit deinde unũ efr̃ĩb & eũ int̾rogauit
qͥd essent tempore refectionis sumpturi.
Cũq responsũ eẽt tantũ modo sextariũ fa
panes dicens. Potens ẽ dñs parare mensã
in deserto. Et cũ feciss& holera colligi. ipse
sumens rete & unũ eacdiscipulis sius cũ fr̃ib
qui suꝑ uenerant. uiit ad gurgitẽ dicens.
Uideamꝰ utrũ misericors dñs aliquos nr̃is

Expanded text:
renuntiationem et voluntariam paupertatem renuntiationem et voluntariam paupertatem saeculi implicabor negotiis, exaltabor honoribus, ponderibus aggravabor? Absit, inquam, ut qui manum in aratrum misi, oculos ad relicta retorqueam, et sicut canis revertar ad vomitum. Scitis ipsi me inter vos positum humilitati semper dedisse operam et subjectioni: et quomodo creditis ad tanti culminis me provocari posse fastigium? Innovate consilia, aliorsum vos vertite; mihi quod animo semel infixum est, Dominus immutare non sinet. His et similibus verbis animos eorum ab spe impetrationis hujus amovit. Vocavit deinde unum e fratribus, et eum interrogavit quid essent tempore refectionis sumpturi. Cumque responsum esset tantummodo sextarium farpanes, dicens: Potens est Deus parare mensam in deserto. Et cum fecisset olera colligi, ipse sumens rete et unum ex discipulis suis cum fratribus qui supervenerant, ivit ad gurgitem, dicens: Videamus utrum misericors Dominus aliquos nostris
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc abha monasterii qđ luxouium
dicit᷑ nomine eustasius que bone memoriȩ
colum banꝰ eidẽ loco p̃fecit. ab huius exilio
uitȩ ad suꝑnã patriã cõmigrauit. Fr̃s gͦ
in eodẽ cęnobio constituti. consiliũ inierũ.
ut uenerabilẽ gallũ reuocarent. et rius
regimini se subdendo contraderent. Mise¬
runt itaq sex fr̃s exhis qui abhibernia
uenerunt. qui epłam ferrent continentẽ
causas eiusdẽ legationis. Igit᷑ illi recto
tinere cum aduiri dĩ cellã ꝑuenissent.
nuntiati aduenisse. ducti sunt adorationẽ.
Qua expleta domũ ingressi. porrexerunt
epłam. Quã ut uir sc̃s ꝑlegit. dixit illis
Ego quidẽ ofr̃s uerba ꝓphetȩ cupiens imi¬
tari dicentis. extraneus factus sũ fr̃ib meis.
& ꝑegrinus filiis matris meę. deserui no¬
tos meos & ꝓpinquos. Etut liberius possẽ
parentes & predioꝵ dimissionẽ pret̃ eam.
episcopatꝰ honorẽ & diuitias mundi susci¬
pere ñ consensi. & quo pacto post h ane

Expanded text:
haec abba monasterii quod Luxovium dicitur nomine Eustasius, quem bonae memoriae Columbanus eidem loco praefecit, ab huius exilio vitae ad supernam patriam commigravit. Fratres ergo in eodem coenobio constituti consilium inierunt, ut venerabilem Gallum revocarent et eius regimini se subdendo contraderent. Miserunt itaque sex fratres ex his qui ab Hibernia venerunt, qui epistolam ferrent, continentem causas eiusdem legationis. Igitur illi recto itinere cum ad viri Dei cellam pervenissent, nuntiati advenisse, ducti sunt ad orationem; qua expleta, domum ingressi, porrexerunt epistolam. Quam ut vir sanctus perlegit, dixit illis: 'Ego quidem, o fratres, verba prophetae cupiens imitari dicentis: Extraneus factus sum fratribus meis et peregrinus filiis matris meae, deserui notos meos et propinquos, et ut liberius Domino parentum et praediorum dimissionem praeteream, episcopatus honorem et divitias mundi suscipere non consensi. Et quo pacto post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uir sc̃s respondit. Uade fili. ego post uesti¬
gia tua quantotius ꝓperabo. Quo ab eunte.
athleta dĩ toto triduo ab omni uictus ad¬
iumento corporei ieiunus ꝑ mansit. ut uide¬
licet locum quẽ spiritali militie ꝓuidebat.
parsimoniȩ consecraret initus. Quarta itaq
die heremo digrediens. domum reuisit
prb̃i. & int̾ amicȩ salutationis offitia. gratias
do pomnib honis quȩ ei ostendit cũ debita
dm̃ cum gratiarũ actione cibũ sumpserunt
& int̃ pradendum. dia conus dicit prbo. Si
ursus ad eet̃. fortassis gallus porrexisset
illi benedictionẽ. Interrogantiq undi huiꝰ¬
modi uerba ꝓferret. narrauit omnia que
gesta erant in heremo. Exxillo die & deinceps
habuerunt eum sicut ꝓphetã & uirũ sem̃.
eotidie merutoꝵ eius magnitudinẽ ꝑ uite illiꝰ
aspuatẽ & uirtutũ studia metientes. Interea
ilis commanentib nuntius uenit ad prbm
nedicans constantiensẽ epm̃ gaudentiũ nomi¬

Expanded text:
vir sanctus respondit: 'Vade fili, ego post vestivir sanctus respondit: 'Vade fili, ego post vestigia tua quantocius properabo'. Quo abeunte, athleta Dei toto triduo ab omni victus adiumento corporei ieiunus permansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, parsimoniae consecraret initiis. Quarto itaque die heremo digrediens domum revisit presbyteri et inter amicae salutationis officia gratias Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debita Deum, cum gratiarum actione cibum sumpserunt, et inter prandendum diaconus dicit presbytero: 'Si ursus adesset, fortassis Gallus porrexisset illi benedictionem', interrogantique, unde huiusmodi verba proferret, narravit omnia quae gesta erant in heremo. Ex illo die et deinceps habuerunt eum sicut prophetam et virum sanctum, cottidie meritorum eius magnitudinem per vitae illius asperitatem et virtutum illis commanentibus, nuntius venit ad presbyterum, indicans Constantiensem episcopum, Gaudentium nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aut̃ usq adillud tempus. in eadem
ualle plurima serpentiũ multitudo. Porro
exx illa die tam plenit᷑ abscesserunt. ut postea¬
ibi non comparerent. Congruit hoc mira¬
culum cum priorib. Nam diabolo inde
expulso. dignum erat ut animal ꝑ quod
hominẽ deceperat. habitationi cederet sc̃itatis.
umq reuersi fuissent ad locum
primȩ stitionis ubi pridem uir dĩ eruciculã
defixerat. diaconus dixit ad eum. Sumentes
perã & rete. regrediamur ad castrũ. Et ille.
Tu inquit fili ut placet adꝓpria reuertere.
ego uero his in locis aliquantisꝑ moratus.
post triduum dõ duce te subsequar. Dia¬
conus dixit. Nequa quã te absente meabo
ad patrẽ meum neforte dicat te ꝓpt̃ spolia
a me interemptum. Uel si homicidiũ nega¬
re uoluero. hȩc michi obiciat. Cur illum
dimisisti insolitudine: Cito reuersus educ
cum adme. Eterunt mͥ duo parit̾ labor
duplicatus & manifesta confusio. Adhec

Expanded text:
Erat autem usque ad illud tempus in eadem Erat autem usque ad illud tempus in eadem valle plurima serpentium multitudo. Porro ex illa die tam pleniter abscesserunt, ut posteaibi non comparerent. Congruit hoc miraculum cum prioribus. Nam, diabolo inde expulso, dignum erat, ut animal, per quod hominem deceperat, habitationi cederet sanctitatis. 14. Cumque reversi fuissent ad locum primae stationis, ubi pridem vir Dei cruciculam defixerat, diaconus dixit ad eum: 'Sumentes peram et rete regrediamur ad castrum'. Et ille: 'Tu', inquit, 'fili, ut placet, ad propria revertere; ego vero his in locis aliquantisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar'. Diaconus dixit: 'Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia a me interemptum; vel si homicidium negare voluero, haec mihi obiciat: „Cur illum dimisisti in solitudine? Cito reversus educ eum ad me". Et erunt mihi duo pariter, labor duplicatus et manifesta confusio'. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
mitate montis uoces quasi duarũ mulierũ
defunctos plangentium . & dicehant ad in¬
iucẽ. Heu quid faciemus. uel quo ꝑgemꝰ.
Peregrinus hic inter homines nos habitare
ñ sinit. inheremo quoq manere ñ patitur.
Non solũ aut̃ tunc hȩ uoces auditę sunt
uerũ etiã postmodũ trib uicib dum ipse
diaconis saltum ad capiendos accipitres
intrauisset. audiuit demonia de quodam
monte qui hunclibree dicit᷑ clamantia &
utrũ gallus ess& in heremo sciscitantia. uel
si iam discessiss&.
gitur post discessũ demonũ.dum fideles
illi heremi dilectores uallẽ lustrarent. u¬
dentes inter duos fluuiolos multa deside¬
rabilia. siluã speciosã. montes ꝑgirũ. planiciẽ
in medio. ꝓbauerunt locũ ad edificandam
cellulã optimum esse. Et recordatus uir
scs sententiȩ quã iacob post uisionẽ scalȩ
& angeloꝵ ascendentiũ & descendentium
ꝑ eã ꝓtulit dicens. Uere dñs ẽ in loco isto

Expanded text:
mitate montis voces quasi duarum mulierum mitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangentium et dicebant ad invicem: 'Heu! quid faciemus, vel quo pergemus? Peregrinus hic inter homines nos habitare non sinit, in heremo quoque manere non patitur'. Non solum autem tunc hae voces auditae sunt, verum etiam postmodum tribus vicibus, dum ipse diaconus saltum ad capiendos accipitres intravisset, audivit daemonia de quodam monte qui Himilinberc dicitur clamantia, et utrum adhuc Gallus esset in heremo, sciscitantia, vel si iam discessisset. 13. Igitur post discessum daemonum, dum fideles illi heremi dilectores vallem lustrarent, videntes inter duos fluviolos multa desiderabilia, silvam speciosam, montes per girum, planitiem in medio, probaverunt locum ad aedificandam cellam optimum esse. Et recordatus vir sanctus sententiae, quam Iacob post visionem scalae et angelorum ascendentium et descendentium per eam protulit, dixit: 'Vere Dominus est in loco isto'.
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ. qui suis malefitiis semꝑ nos uincere
consueuit. Ille aut̃ reuersus ad uirum dei
indicauit illi quȩ uiderat. Electus dĩ bella¬
tor. parit̾ cum diacono ꝓstrauit se & huuis¬
modi uerbis dnm̃ deprecatus ẽ. Deus omp̃s
in effabilis bonitas. in estimabilis maiestas.
scdm̃ miscđiam tuã non scđm merita mea
auditu placido has suscipe preces. & iube
hos dȩmones hunc locũ deserere. ut sit scĩ¬
ficatus in honore nominis. tui. Surgentes
ab oratione uenerunt ad gurgitẽ. & continuo
demones infugam conuersi. ierunt ꝑ decur¬
sũ fluuioli contra ꝓximum montẽ. Sẽs u̾
gallus. diorit illis. P recipio uobis fantasmati
ꝑ inmensȩ potentiã trinitatis. ut hunc locũ
deserentes in montes desertos ȩatis. & huc
reuertendi ulterius non habeatis fidutiam.
Deinde mittentes ingurgitẽ iete. ceperunt
pisces quantos uolebant. Et dum pisces
demaculis lini absoluunt. audunt insũ¬

Expanded text:
plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere consuevit. Ille autem reversus ad virum Dei indicavit illi quae viderat et audierat. Electus Dei bellator pariter cum diacono prostravit se, et hujusmodi verbis Dominum depraecatus est: 'Deus omnipotens, ineffabilis bonitas, inaestimabilis maiestas, secundum misericordiam tuam, non secundum merita mea auditu placido has suscipe praeces. Iube hos daemones hunc locum deserere, ut sit sanctificatus in honore nominis tui'. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem, et continuo daemones in fugam conversi, ierunt per decursum fluvioli contra proximum montem. Sanctus vero Gallus dixit illis: 'Praecipio vobis, fantasmata, per immensae potentiam trinitatis, ut hunc locum deserentes in montes desertos eatis et huc revertendi ulterius non habeatis fiduciam'. Deinde mittentes in gurgitem rete, coeperunt pisces, quantos volebant; et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in sum
Abbreviated transcription (Latin):
di. Nocte gͥ excacta cum lux aurea sil¬
uasum illustraret opaca. diaconus ait. Pat̃
mi. quid facturi sumus hodie : At ille res¬
pondit. Obseero te fili. ne moleste feras
qđ dico qͥa dñs nos fecit qđ quesiuimus in¬
uenire. hunc etiã diẽ in hoc loco ducamus.
Tolle rete & ad gurgitẽ uade. ego quoq post
te quantotius ibo. Forsitan dñs solitã nobis
largitatẽ ostend&. ut regredientes ad castrũ
offeramus patri nr̃o prb̃o de hoc loco bene¬
dictionẽ. quã nos dñs inuenire donabit.
Diaconꝰ respondit. Gratũ habeo qđ p̃cipis
pat̃. & surgens eito cum inuocatione nomi¬
nis dñi assumpto retiaculo ꝑrexit ad fluuiũ.
Cumq illud ingurgitẽ mittere uoluisset. duo
demones ineffigie mulierũ steterunt inlit¬
tore ita nudati. quasi balneũ intrare uo¬
luissent. Et cũ turpitudinẽ sui corporis
illi obicerent. tollentes lapides iactauerunt
contra eũ & dixerunt. Tu in duxisti uirũ
istũ in hane heremũ. uirũ iniquũ &x inudia

Expanded text:
. Nocte igitur exacta, cum lux aurea silvarum illustraret opaca, diaconus ait: Pater mi, quid facturi sumus hodie? At ille respondit. Obsecro te, fili, ne moleste feras quod dico. Quia Dominus nos fecit quod quaesivimus invenire, hunc etiam diem in hoc loco ducamus. Tolle rete, et ad gurgitem vade: ego quoque post te quantocius ibo. Forsan Dominus solitam nobis largitatem ostendet, ut regredientes ad castrum, offeramus patri nostro presbytero de hoc loco benedictionem, quam Dominus nos invenire donavit. Diaconus respondit: Gratum habeo quod praecipis, Pater: et surgens cito cum invocatione nominis Domini, assumpto retiaculo perrexit ad fluvium. Cumque illud in gurgitem mittere voluisset, diu daemones in effigie mulierum steterunt in littore ita nudati, quasi balneum intrare voluissent. Et cum turpitudinem sui corporis illi objicerent, tollentes lapides, jactaverunt contra eum, et dixerunt: Tu induxisti virum istum in hanc eremum, virum iniquum et invidia
Abbreviated transcription (Latin):
domũ uicinã eccłȩ eius necessitat concessit.
& duob clericis suis magnoaldo & theodoro
hanc sollicitudinẽ cõmendauit. ut cũ onmni
diligentia eius recuperatiomi seruirent.
Ex acus aliquot dieb dnõ qui uerus ẽ medicus
medelã imꝑtiente cepit sumere cibos. & ꝑ
in erem̃ta tempoꝵ confortatus. perfectam
indeptus ẽ samtatẽ. O infirmitatẽ. omni
humano robore fortiorẽ. O febrẽ. omni
laude colendã. Olanguorẽ sanitati & gau¬
dus asseribendu. Exemplo enĩ dni ꝓnobis
gallus doluit. ut animarũ morbos p̃dicatione
saera depelleret. Ire cum magistro ñ potuit
ut nobis uiã ueritatis ostenderet. Here
patiens et misericors dñs inp̃dicatoribus
suis iam pridẽ contemptus dũ conuersionẽ
peccatoꝵ sustinet. doctorẽ ne errantei dese¬
rar retinet. Oiaconus itaq sepe dicti

Expanded text:
domum vicinam ecclesiae eius necesitati concessit domum vicinam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis suis Magnoaldo et Theodoro hanc sollicitudinem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi servirent. Exactis aliquot diebus, Domino, qui medicus est verus, medelam impertiente, coepit sumere cibos, et per incrementa temporum confortatus, perfectam indeptus est sanitatem. O infirmitatem omni humano robore fortiorem! O febrem omni laude colendam! O languorem sanitati et gaudiis asscribendum! Exemplo enim Domini pro nobis Gallus doluit, ut animarum morbos praedicatione sacra depelleret; ire cum magistro non potuit, ut nobis viam veritatis ostenderet. Vere patiens et misericors Dominus! In praedicatoribus suis iam pridem contemptus, dum conversionem peccatorum sustinet, doctorem, ne errantes deserat, retinet. 10. Diaconus itaque sepe dicti
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓficiscendi tempus instaret beatũ gallũ
repentina febris inuasit. Unde abbatis sui
pedib ad uolutus. indicauit se infirmitate
uehementi. la borare. et ideo it̃ ꝓ positum
ñ posse ꝑficere. Ille uero existimans eũ pro
laborib ibidẽ consumandis amore loci de¬
tentum. uie longioris de trectare laborẽ.
dixit ei. Scio fr̃ iam tibi onerosũ ẽẽ tamis
ꝓme laborib fatigari. tam̃ hoc discessurus
denuntio. ne me uiuente incorpore missa
celebrare p̃sumas. Et cũ ei licentiã perse
conuersandi dediss&. uiã ingressus ẽ ab eun¬
di. Post discessũ magistri et sotioꝵ gallus
retia sua & sagenã naui imponens. ad willi¬
marũ prbm uenit. Et cum obtulisset ei
retia inter lacrimas et suspiria retexuit
omnia quę gesta fuerant circa fratref suos
Deinde infirmitatis suȩ causas aperiens. ro¬
gauit eum ut sui curã dignaret᷑ habere.
Qui fuscipiens eum cum omni caritatis obseqͥo

Expanded text:
cum proficiscendi tempus instaret, beatum Gallum cum proficiscendi tempus instaret, beatum Gallum repentina febris invasit. Unde abbatis sui pedibus advolutus, indicavit se infirmitate vehementi laborare et ideo iter propositum non posse perficere. Ille vero existimans, eum pro laboribus ibidem consummatis amore loci detentum viae longioris detrectare laborem, dixit ei: 'Scio, frater, iam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari; tamen hoc discessurus denuntio, ne, me vivente in corpore, missam celebrare praesumas'. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post discessum magistri et sociorum Gallus retia sua et sagenam navi imponens, ad Willimarum presbyterum venit, et cum optulisset ei retia, inter lacrimas et suspiria retexuit omnia quae gesta fuerant circa fratres suos. Deinde infirmitatis suae causas aperiens, rogavit eum, ut sui curam dignaretur habere. Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cadauera eoꝵ suis humeris imponentes.
ad cellã reportant. Int̾ hos angustiarũ &
tristiaȩ fletus. nuntius ducis adueniens. de
illo eos loco commeare p̃cepit. Nec inmeri¬
to qͥa ñ ẽ societas luci ad tenebras. Egit
aut̃ hoc arte sua diabolus. ut ppłm quẽ in
p̃sentia iucis amittere cępit discedente icita¬
tis fulgore. tenebras occuparet antiquis. Scĩ
igitꝰ uiri moleste ferentes qđ sede pellerent᷑
& dum nimio tenerentur dolore. scs̃ pater
columbanus his uerbis cępit eos consolari
Inuenimus quidẽ fr̃ẽ his in partib aureã concã.
seduenenatis serpentib plenã. Cedat tam̃
tristinę languor exxitialis. quia certa ẽ fidu
tia de auxilio ꝓtectoris. Os̃ enĩ cui seruimꝰ
angłm suũ mittet nobiscũ. qui nos perducat
ad aiolfum langobardoꝵ regẽ. ubi eiꝰ clem̃tia
p̃parante. humanos affectus. & pace plenum
habitationis locum inueniemus. Post hȩc gͣ

Expanded text:
et cadavera ipsorum suis humeris imponentes, et cadavera ipsorum suis humeris imponentes, ad cellam reportant. Inter hos angustiarum et tristitiae fluctus, nuntius ducis adveniens, de illo eos loco commeare praecepit, nec immerito, quia non est societas luci ad tenebras. Egit autem hoc arte sua diabolus ut populum quem in praesentia lucis amittere coepit, discedente sanctitatis fulgore, tenebris occuparet antiquis. Sancti igitur viri, moleste ferentes quod sede pellerentur dum nimio tenerentur dolore, sanctus Pater Columbanus his verbis coepit eos consolari: Invenimus quidem, fratres, his in partibus auream concham, sed venenatis serpentibus plenam. Cedat tamen tristitiae languor excia de auxilio protectoris. Deus enim, cui servimus, angelum suum mittet nobiscum, qui nos perducat ad Agilulfum Langobardorum regem, ubi, eius clementia praeparante, humanos affectus et pace plenum habitationis locum inveniemus'. 9. Post haec igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dnĩ postulantes ꝓtectionẽ. illiq laudes
et grãs ꝑsoluentes qui eos liberare dignatꝰ
ẽ de terrorib malignoꝵ. Interea non nulli
ciuiũ ꝓpter ydoloꝵ fuoꝵ obolitionẽ p̃dica¬
tionis eoꝵ monita contempnentes. cęperunt
contra eos odia concitare. insidias machinari.
Qua enã intentione locoꝵ ipsoꝵ ducẽ nomine
gunzonẽ adierunt. & apud eũ accus auert̃
scõs dicentes uenationẽ publicã in eisdẽ locis
Quo audito dux furore succensus. missis nun¬
tus famulis dĩ de loco eodẽ discedere iussit.
Sed neq hoc suffecit satellitib dęmonũ. quin
potius uaccã eoꝵ furto abstrahentes in iniua
ducunt siluarũ. Quos cũ duo defratrib
euestigio insequunt᷑: consurgentes latrunculi
interficiunt eos. & auferentes spolia eorum
discedunt. Mirati aut̃ fr̃s cur tamdui dif¬
ferant redire. mittunt alios qui eos requiraN.
lli uestigia eoꝵ sequim occisos inueniunt. &¬

Expanded text:
nem, Domini postulantes protectionem illique laudes nem, Domini postulantes protectionem illique laudes et gratias persolventes, quia eos liberare dignatus est de terroribus malignorum. 8. Interea nonnulli civium propter idolorum suorum abolitionem praedicationis eorum monita contemnentes, coeperunt contra eos odia concitare, insidias machinari. Qua etiam intentione locorum ipsorum ducem nomine Gunzonem adierunt et apud eum accusaverunt sanctos, dicentes, venationem publicam in eisdem locis Quo audito dux furore succensus, missis nuntiis famulos Dei de loco eodem discedere jussit. Sed neque hoc sufficit satellitibus daemonum: quin etiam vaccam eorum furto abstrahentes, in invia ducunt silvarum. Quos cum duo de fratribus e vestigio insequuntur, consurgentes latrunculi interficiunt eos, et auferentes spolia eorum, discedunt. Mirati autem fratres cur tandiu differant redire, mittunt alios qui eos requirant. Illi vestigia eorum secuti, occisos eos inveniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes unitis i irtutib anrĩs terminis
arceamus. Et ipse respondit. Heu qđ de
tuis calamitatib narras. ex meo contemptu
ꝑcipio. Nam unus ex illis me inpelago
p̃mit. & mea deuastat cuius recia nec um¬
quã corrumpere possum nec ipsũ decipere.
quia inuocatio diuini nominis de ore eius
numquã recedit. Qua munitus. continua
uigilantia insidias nrãs contempnit. Qua¬
Merteri tam cautos bellatores. nr̃e ñ suꝑ abuã
uersumȩ. His audnis uir dĩ muniuit se
undiq signo sc̃ẽ crucis. & dioxit illis. In
cedatis de loco isto. & neminẽ hic ledere pre¬
sumatis. De inde cum ad litus festinant̃ rediss&.
abbati suo quȩ audierat nuntiauit. Ille hec
auditu ꝑcipiens. ȩccłam petut. et signo pul¬
sato. fr̃s̃ conuenire fecit. Prius aut̃ quã
initiũ psallendi fecisseNT auditȩ sunt dire
uoces doemonioꝵ ꝑmentiũ sũmitates. et fͥsi
discedentiũ heuilatus cũ terrore confusos.
Hȩc audientes serui dĩ ꝓstrauerunt se in oratio¬

Expanded text:
communes unitis viribus a nostris terminis arceamus'. Et ipse respondit: 'Heu! quod de tuis calumniis narras ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit et mea devastat, cuius nec retia umquam corrumpere possum nec ipsum decipere, quia invocatio divini nominis de ore eius numquam recedit, qua munitus continua vigilantia insidias nostras contemnit. Quapropter tam cautos bellatores nostrae non superabunt versutiae'. His auditis, vir Dei munivit se undique signo sanctae crucis et dixcedatis de loco isto, et neminem hic laedere praesumatis. Deinde cum ad littus festinanter redisset, abbati suo quae audierat nuntiavit. Ille haec auditu percipiens, ecclesiam petiit, et signo pulsato, fratres convenire fecit. Prius autem quam initium psallendi fecissent, auditae sunt dirae voces daemoniorum per montium summitates, et quasi discedentium ejulatus cum terrore confatio
Abbreviated transcription (Latin):
memore in eodẽ hortulo asimili scelesto qͦdã
mella ab alueariis nocturno dempta furto
delataq domi in picis ꝓrsus mutata noturã
stupusse: Rerum ammiratione uirtutis
cum criminis de eẽt inqua mestũ atroci
alto mentis stupore discussum ad antistitẽ
ꝓperasse. retulisse furtum scĩsq ꝓstratum
uestigiis ueniam facinoris postulasse. per¬
facile supplicantis indulsisse antistitẽ natura¬
q mellis non minori reddidisse miraculo
consummationis tempus aduenit. Sed cũ
fracta iam euo membra deficerent. afflictũ
emortũq corpus onus abstinentiȩ robo¬
rabat. & quod natura negauerat. meritũ
conferebat. fuitq tantus fidei in eo uiro
feruor. ut insaciabili ardore qđ plus cor¬
pori districtionis intulisset. & inferre plus
cuperet. & ita erant augmenta meritorũ
incitamenta ꝓfectuũ. A mor quippe dei
reficere animum potest. satiare desideriũ
non potest. sed magis magisq cum hauritur

Expanded text:
memorem in eodem ortulo a simili scelesto quondam memorem in eodem ortulo a simili scelesto quondam raella ab alvearibus nocturno dempta furto delataque domum in picis prorsus mutata naturam, stupuisse reum ammiratione virtutis, cum criminis non deesset causa et conscialto mentis stupore discussum ad antistitem properasse, retulisse furtum sanctisque prostratum vestigiis veniam facinoris postulasse, perfacile supplicanti indulsisse antistitem naturamque mellis non minori reddidisse miraculo consummationis tempus advenit, sed cum fracta iam aevo membra deficerent, afflictum emortuumque corpus virtus abstinentiae roborabat et quod natura negaverat meritum conferebat. 55 Fuitque tantus in eo viro fidei fervor, ut insatiabili ardore quo plus corpori districtionis intulisset eo inferre plus cuperet, et ita erant augmenta meritorum eius incitamenta profectuum. Amor quippe dei reficere animum potest, satiare desiderium non potest, sed magis magisque cum hauritur
Abbreviated transcription (Latin):
leuiq impulsu quȩ obstabant cadentib ad ut
hortulum. holera diripit. abire festinat. Nullus
sepe quasi muro uallat᷑. E cigua nãq obsta¬
cula. uelut omni constructa munimine crescere
fugienti uidentur in molẽ. Noctis gͦ totius int̃
spatio hortuli fuit. Interea rosei lucis splendor
mundi irradiat. faciemq reb reddita terris
ues reddit. Igiur beatis senex incellulã ubi
pretis sominis inestib noctẽ dulci meditatione &
seo labore transigerat. unũ esfrib uocat. muten q
inhortulum mandat ut quẽ inibi suo lassatũ
erpore. et uelut quib dã artatum uinculis. ita
innecum crimine repperisset haud mora ad
Auceret᷑. It repperit aitrahit. & dẽ uico eri¬
minosus furtũ in medio ꝓiecit. pedesq complec¬
tiiur saceraotis. Itaq uir pietate plenus in¬
dulget crimen. donatq furtum. monens sepe
rapine scelere conferantur. Sie gͦ indul gentiã

Expanded text:
levique impulsu quae obstabant cedentibus adit levique impulsu quae obstabant cedentibus adit ortulum, holera diripit, abire festinat, sed divsepe quasi muro vallatus, exigua nanque obstacula velut omni constructa munimine crescere fugienti videntur in molem. Noctis ergo totius iter spatium ortuli fuit. Interea roseae lucis splendor mundum irradiat facieque rebus reddita terris lux redit. 50 Igitur beatus senex in cellula ubi spretis somnis inertibus noctem dulci meditatione et sancto labore transegerat unum e fratribus vocat mittensque in ortulum mandat, ut quem inibi errore lassatum suo et velut quibusdam artatum vinculis ita innexum crimine repperisset attraheret. Haud mora it, repperit et attrahit. 51 Adest ilico criminosus, furtum in medio proicit, pedes complectitur sacerdotis. Itaque vir pietate plenus indulget crimen donatque furtum monens saepe,rapinae scelere conferantur: sic ergo indulgentiam a
Abbreviated transcription (Latin):
signa. Nichil agunt stimuli. nil uerbera seua
ꝓficiunt. Cum uir ille in signis miraculi nouitate
ꝑ culsus. ad beatissimum uirum unum ex necessa¬
riis mittens. rogat ut pia eum oranone absolue¬
ret. quẽ meritis quasi unculis nexuisset. Haud
mora sacerdos aduenit. carpento diuoluitur ꝑ
sequutor. adheret scis genib rigat pedes lacri¬
mis. peccatum fatetur. petit auxxilium. Uix
uerba compresserat. & animalia quȩ ut dure
cautes riguerant celitus recepta mobilitate pre¬
ceptis oboediunt. Igitur criminosus quidam
hortulum scĩ uiri eciguum quidem spacio. leris
tam̃ conspicit uirentẽ holerib ampliabat.
si quide loci angustia amena iocunditas. Statĩ
gͦ atroci mente furtĩ facinus concępit. Itaq
redditur terris occasus diei noetis silentio.
ui& corda mortaliũ alta quies dulci sopore
laxauerat. cum ille commodum fraudi tempꝰ
amplectens ꝓsilut audatia plenus et scelere.

Expanded text:
signa. Nil agunt stimuli, nil verbera saeva signa. Nil agunt stimuli, nil verbera saeva proficiunt. Cum autem vir ille insignis miraculi novitate perculsus, ad beatissimum virum, unum ex necessariis mittens rogavit ut pia eum oratione absolveret quem meritis quasi vinculis nexuisset. Haud mora, sacerdos advenit, carpentum devolvitur, persecutor adhaeret sancti genibus, rigat pedes lacrymis, peccatum fatetur, petit auxilium, et vix verba compleverat, animalia, quae ut durae cautes riguerant, coelitus recepta mobilitate, praet. 47 Igitur criminosus quidam ortulum sancti viri exiguum quidem spatiis laetis tamen conspicit virentem holeribus, ampliabat si quidem loci angustias amoena iocunditas. Statim ergo atroci mente furti facinus concipit. 48 Itaque redditur terris occasu diei noctis silentium vixque corda mortalium alta quies dulci sopore laxaverat, cum ille accommodum fraudi tempus amplectens prosilit audacia plenus ad scelera