comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
untur salutis. In numeris quoq et aliis modis
ibi & crebro sanantur egroti. et multa quę
angelicȩ tantum licet potestati geri miracula
fluat turba. et angelicȩ uirtutis maior qđ asi¬
modo credatur ad eẽ frequentia. ut quod
spiritualit̃ dixxit apł̃s et corporalit̃ agi uideat᷑.
quia angeli sunt amministratores sp̃c inminis¬
terium missi ꝓpt̾ eos qui hereditatẽ capiunt
salutis. in xp̃o ihũ dño nr̃o. EX PIICIT.¬

Expanded text:
iuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis iuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula flua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt administratores spiritus et in ministerium missi propter eos qui hereditatem capiunt salutis'. In Ch
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Hertex uero montis extrinsecus parñ
cornea silua tegitur. partim uirenti p lanicie
dilatatur. Missarum itaq cęlebritate com¬
pleta. magno attoniti gaudio quiq redieri
in sua. Episcopus aut̃ delegato ministroꝵ sa
cerdotumq offitio. et mansione constructa
congruo precepit ordine cęlebrari. Nullus
aut̃ hic nocturno ẽ tempore ausus ingredi
sed aurora transacta matutinos ibidẽ cantan
ymnos. Ex ipso aut̃ saxco quo sacra conteguꝰ
edes. ad aquilonarẽ partẽ altaris dulcis er nimu
lucida guitatim aqua dilabitur. quã in cole
stillam uocant. Ob hoc et utreum uas eiusdẽ
receptui preparatum. argentea pendet carena
suspensum. Morisq ẽ ppło communicato sin¬
gulos ad hoc uasculum ascendere pergradus.
domumq cȩlestis degustare liquoris. Nam
& gustu suauis ẽ. et tactu salubris. Deniq
non nulli post longas febrium flaminas hac
hausta stilla. celeri confestim refrigerio pon¬

Expanded text:
tatem. Vertex vero montis extrinsecus partim tatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus s vero, dęjegato ministrorum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa,congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio pot
Abbreviated transcription (Latin):
et mei asstante patrono p̃cib locũ frequen¬
tate. Et te quidẽ cras missas ibi cȩlebrante.
populus uixeta morẽ communicet. meũ aut̃
erit ostendere quomodo ꝑ memet ipsũ locũ
consecrauerim illum. ad ueniunt mane cũ
oblanonib. et magna instantia p̃cum intrant
regiã australem. et ecce longa porticus in aqui¬
lonẽ porrecta. atq illam attingens ianuam¬
posterulam. exetra quã uestigia marmori dix¬
imus impressa. Sed prius quã huc peruenias
apparet adorientẽ basilica ꝑ grandis. ad quã
ꝑ gradus ascenditur. Hec cum ipsa porticu
sua quingentos fere homines capere udebat᷑.
altare uenerandum rubroq contectũ palliolo
ꝓƿe medium parietis meridiani ostendens.
Erat aut̃ ipsa domus angulosa. non in morem
operis humani partib erectis. sed instar spe¬
luncȩ preruptis et sepius eminentib asperata
quod hic uertice tangi. alibi manu uide pos¬
sit attingi. Credo docente archangelo dñi

Expanded text:
et me assistente patrono, precibus locum frequenet me assistente patrono, precibus locum frequentate; et te quidem cras ibi missam celebrante, populus juxta morem communicet: meum autem erit ostendere quomodo per memetipsum locum consecraverim ipsum. Adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant portam australem. Et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam januam extra quam vestigia marmore diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, ad quam per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope erat medium parietis, meridiem ostendens: in gyro autem ipso domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncquod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
episcopum quid de his agendum sit ꝑnuntios
sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere
quinquagesimo miliario aromana urbe distante
fuerat. quẽ incole scĩ siluestri cognomine uo¬
cant. eo quod ipse quondã ibi exulauerat.
& ꝓfidei ꝑ secutione delituerat in soracte mon¬
te. taliaq mandata remitit. Si hominis ẽ dedi¬
care illã ȩccłam. hoc maxxime die qͦ uictoria
data ẽ. fieri oportet. S in aut̃ alias scõ ꝓuisori
loci placuerit. eodẽ precipue die illius in hoc
uo luntas ẽ requirenda. Hoc gͦ tempore immi¬
nente. agamus ambo triduanũ cum ciuibus
nr̃is ieiuniũ. scam̃ trinitatẽ rogantes. ut mune¬
ra quȩ ꝑ summum suȩ sedis ministrũ conferre
dignatus ẽ. ad certum usq finẽ perducat.
Factũq ẽ aut̃ ut suggesserat antistes. Nocte
rens. non ẽ inquit uobis opus hanc quã ego
a edificaui dedicare ȩccłam. ipse enm qui
condidi. etiã dedicaui. Uos tantũ intrate.

Expanded text:
episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaqcare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est, fieri oportet; sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem die, praecipue illius est in hoc voluntas quaerenda. Hoc ergo tempore imminente, agamus ambo triduanum cum civibus nostris jejunium, sanctam Trinitatem rogantes ut munera quae per summum suae sedis ministerium conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat. Factumque est ut suggesserat antistes: nocte rens. Non est, inquit, vobis opus hanc quam ego aedificavi dedicare basilicam: ipse enim qui condidi etiam dedicavi: vos tantum intrate,
Abbreviated transcription (Latin):
moenia tandem suȩ urbis moribundi sub in¬
trant. Qui aut̃ euasere periculum. cõperto
bant inter mptos. regi regũ axp̃o continuo
colla submittunt. armisq induuntur fidei. Cũq
domum reuersi uictores. uota dño gratiarum
ad templũ referrent archangeli. uident mane
uixta ianuã septemptrionalẽ quã p̃diximus
instar posterulȩ pusillȩ. quasi hominis uestigia
marmori artius impressa. agnoscuntq beatum
michaelẽ hoc p̃sentiȩ suȩ signum uoluisse mon¬
strare. Ubi postea culmen appositũ et altare
impositum. ipsa ȩccła obsigna uestigiorum ippo¬
inter sepontinos quid de hoc loco agerent. &¬
utrum intrare uel dedicare illic debeant ȩccłam.
Unde collatione facta. ad orientẽ loci illius beati
petri apłoꝵ principis nomine condunt ȩccłam
et dedicant. Inqua etiã beatȩ semꝑ uirginis
Marie. scĩq baptistȩ iohannis altaria statuunt.
Tandẽ antistes salubri reperto consilio. romanũ

Expanded text:
moenia tandem suae urbis moribundi subinmoenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto bant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum et altare inpositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Apointer Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ducentis quinquaginta milib aseponto
distant. bello lacessere temptant. Qui antisti
tis sui monitis edocti. triduo petunt inducias.
ut triduano ieiunio liceret quasi fidele pa¬
trociniũ scĩ michaelis implorare presidiũ.
Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum
inuitant auxilia deoꝵ. Ecce aut̃ nocte ipsa
quȩ belli p̃cesserat diẽ. ad ẽ in uisione sc̃s
Michael antistit. p̃ces dideit exauditas. uic¬
toriã spondet affuturã. et quarta diei hora
bello premonet hostib occurrendũ. Leti gͦ
mane & de angelica certi uictoria. de mo
nisi etq in primo belli apparatu garganus
imenso tremore concutitur. fulgura crebra
uolitant. & caligo tenebrosa totum montis ca¬
eunen obauxit. Tunc impleta ẽ ꝓ phetia quȩ
dnm̃ laudans dicit. Qui facit angelos suos
spis. & ministros suos flamimã ignis. F ugiunt¬
niferis impulsi sogatis. & neapolim usq sequen¬
tib: atq extrema quȩq cedentib aduersarus

Expanded text:
qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello latis sui monitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, spopondit se affuturum, et quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelica certi victoria, Neapolnis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiuntniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis,
Abbreviated transcription (Latin):
montis et forib ciuusdam assistere speluncȩ
raqi ꝑmotus cur soliuagus incederet. arrepto
arcu eppetut eum sagnta toxicata. Que
uelut uenti flamine retorta. eum aqͦ iactata
famode reuersa ꝑ cussit. Turban cuies et stupe¬
facti ⁊guorabant qualit̃ res fuerit effecta.
non enim ꝓpius accedere audebant. Con¬
sulunt epm̃. q d facto opus sit. Qui in
bene fecisti quod homines latebat adõ que¬
rendo mysterium. uidelicet hominẽ suo telo
ꝑ cussum. sciatis hoc mea gestum uoluntate
Ego enim sum michael archangelus qui in
conspectu dñi semꝑ assisto. locumq hunc in
terris in coli ritumq seruari instituens. hoc
ipsiusq me loci eẽ inspectorẽ atq custodem.
Ouas quidẽ ianuas ibi cernentes. quarũ austra¬
lis quę & maior erat. aliquot gradib in occa¬
sum uergentib adiri poterat. sed nec ultra
criptã intrare ausi. ꝓforib cotidie orationib
uacabant. Inter hȩc neapolitȩ paganis adhuc
ritib operã dantes sepontinos & beneuentanos

Expanded text:
montis pro foribus cujusdam assistere speluncae. Itaque ira permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetiit illum sagitta toxicata. Quae veluti venti flamine retorta, eum a quo jacta est, mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti qualiter res fuerit effecta, non enim accedere propius audebant, consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui indens: Jam bene fecisti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, causam videlicet hominis suo telo percussi. Sciatis hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare instituens, hoc ipsius quoque loci me esse inspectorem atque custodem. Duas quippe januas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos,
Abbreviated transcription (Latin):
posse peccare. Sciendum ẽ aut̃ p̃destinatia¬
nos assumpsisse ad argumentum sui erroris
quȩda testimonia sc̃ę scripturȩ quib dicit᷑.
Inuoluntate tua dnẽ cuncta sunt posita. &
non ẽ qui possit tuȩ resistere uoluntati.

Expanded text:
posse peccare. Sciendum est autem, predestinatiaposse peccare. Sciendum est autem, predestinatianos assumpsisse ad argumentum sui erroris quaedam testimonia sanctae scripturae, quibus dicitur: In voluntate tua, Domine, cuncta sunt posita, et no
Abbreviated transcription (Latin):
rbitrio ut non necessitate sed uoluntate
ir bomitate inqua ereatus fuerat ꝑmaner&e
a dinmaginẽ & similitu dinẽ suã condidit
que ad eterntatẽ consitere uolunt Sedd is
libertate sui arbitrii male utens peccauit.
et cecidit. et peccatum preuaricationis suȩ
in omnes depeccatrice carne genitus pertra¬
ducem maledicti post peccatum seminis pro¬
pagauit. Unde nemo de lapsu peccati suo
arbitrio. nisi dĩ gratia preuento et aduito
resurgit. Habemus gͥ ad bonum arbitriũ
liberum grã liberatum. gratia de corupto
sanatum. et habemus admalum arbitrium
liberũ grana derelictum. iustitiȩ liberum.
peccati seruum. Prima conditio hominis
fuit posse non mori. eui propter peccati pe¬
nã contigit non posse non mori. Restat in
illa futura felicitate ubi erit uera immor¬
talitas illud tertium non posse mori. Tunc
plene erit liberum arbitrium quod pͥmo
homini fuit sic datum posse non peccare.
sed illud beatius erit quando tale erit non

Expanded text:
arbitrio, ut non necessitate, sed voluntate arbitrio, ut non necessitate, sed voluntate in bonitate qua creatus fuerat permaneret, ad ymaginem et similitudinem suam condidit, quem ad aeternitatem consistere voluit. Sed is libertate sui arbitrii male utens, peccavit et cecidit et peccatum prevaricationis suae in omnes de peccatrice carne genitos per traducem maledicti post peccatum seminis propagavit. Unde nemo de lapsu peccati suo arbitrio, nisi Dei gratia prevento et adiuto, resurgit. Habemus igitur ad bonum arbitrium liberum, gratia liberatum, gratia de corrupto sanatum, et habemus ad malum arbitrium liberum, gratia derelictum, iustitiae liberum, peccati servum. Prima conditio hominis fuit posse non mori, cui propter peccati penam contigit non posse non mori. Restat in illa futura felicitate, ubi erit vera immortalitas, illud tertium non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse non peccare; sed illud beatius erit, quando tale erit, non
Abbreviated transcription (Latin):
retribuunt mala ꝓbonis de trahebant michi.
quia malus non ẽ. Quod aut̃ dicit᷑ in euan¬
gelio. quia de plenitudine eius quin der
nos omnes accepimus gratiam ꝓgratia. hoc
ẽ quia nimirum pro gratia bone conuersatio¬
nis quã dedit. & nedeficere possit ipse ser¬
uans adiuuat. dabit gratiã beatȩ remune¬
rationis in qua misericordias eius in ȩternũ
cantemus. Bona enim nr̃a. gratie ipsius
sunt dona. Quã gr̃am subsequente libero
arbitrio commendata postolus dicens. Non
quia sufficientes simus cogitare aliquid
a nobis quasi ex nobis. sed sufficientia nrã
exdõ ẽ. Et alio loco. Gratia inquit eius
in me uacua non fuit. sed plus illis omnibus
laboraui. Non aut̃ ego. sed gratia dĩ mecũ.
Aesi diceret. In bono opere laboram ñ ego
sed ego. In eo enĩ quod solo dnĩ dono pre¬
uentus sum. non ego. In eo aut̃ qđ donũ
uoluntarię sub sequutus. & ego. Primum
namq parentẽ nrm̃ ds̃ rectum cũ libero

Expanded text:
retribuunt mala pro bonis. detrahebant mihi, retribuunt mala pro bonis. detrahebant mihi, – quia malus non est. Quod autem dicitur in euangelio, quia de plenitudine eius, quin Dei nos omnes accepimus gratiam pro gratia, hoc est, quia nimirum pro gratia bonae conversationis, quam dedit et, ne deficere possit, ipse servans adiuvat, dabit gratiam beatae remunerationis, in qua misericordias eius in aeternum cantemus. Bona enim nostra gratiae ipsius sunt dona. Quam gratiam, subsequente libero arbitrio, commendat apostolus, dicens: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est, et alio loco: Gratia eius, inquid, in me vacua non fuit, sed plus illis omnibus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei mecum, ac si diceret: In bono opere laboravi non ego, sed ego; in eo enim, quod solo Domini dono preventus sum, non ego, in eo autem, quod donum voluntarie subsecutus, sed ego. Primum namque parentem nostrum Deus rectum cum libero
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Stipendia enim peccati mors. Uindicat
gͦ uistus. quȩ fieri non cogit prescius. Et quoꝵ
non ẽ malus auctor. iustus ẽ ultor. Electos aũt
idẽ de massa perditionis gratia lectos et ad¬
ad fidẽ quȩ perdilectionẽ operatur & ad uitã
presciuit & dono gratiȩ predestinauit. et uitã¬
illis prȩdestinauit ecernã. Sicut itẽ scriptũ ẽ.
Uenite benedicti patris mei percipite regnum
quod uobis paratum ẽ ab origine mundi.
Gratia inquit dĩ uita eterna. Predestinatio
gͥ dei semꝑ in bono ẽ. aut ad retributionem
iuftitiȩ. aut ad donum pertinenens gratiȩ.
Unuersȩ enim uiȩ dñĩ misericordia & ueritas.
Retribuit enĩ bona ꝓbonis sicut regnũ ȩt̃nũ
iustis quia bonus ẽ. Retribuit mala ꝓ malis
sicut ignẽ eternum inuistis. quia uistus est.
Retribuit bona ꝓmalis grã iustificans impios.
quia misericors ẽ. Non retribuit mala pro
bonis sicut illi dequib dicit psalmista. qui

Expanded text:
eius. Stipendia enim peccati mors. Vindicat eius. Stipendia enim peccati mors. Vindicat ergo iustus, quae fieri non cogit prescius, et quorum non est malus auctor, iustus est ultor. Electos autem, id est de massa perditionis gratia lectos, et ad fidem, quae per dilectionem operatur, et ad vitam prescivit et dono gratiae predestinavit sicut item scriptum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi. Gratia, inquid, Dei vita aeterna. Predestinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retributionem iustitiae aut ad donum pertinens gratiae: Universae enim viae Domini misericordia et veritas. Retribuit enim bona pro bonis, sicut regnum aeternum iustis, quia bonus est, retribuit, mala pro malis, sicut ignem aeternum iniustis, quia iustus est, retribuit, bona pro malis, gratia iustificans impios, quia misericors est; non retribuit mala pro bonis, – sicut illi, de quibus dicit psalmista: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes enim perierunt peccato adȩ: in quo
omnes peccauerunt exxcepto eo qui peccani
non fecit nec inuentus ẽ dolus in ore euis.
Et ꝓ omnib peccato mortius ac mortalibus
factis quia ꝑpeccatũ mors. & ita in omnes
homines pertransiuit mortuus ẽ ad ebito
mortis solus inter mortuos liber. qui regnũ
a eternũ homini et ignẽ aeternũ diabolo
preƿarauit. Sed qui nouit omnia ante quã
fiant. reꝓbos ut in malis perseueraturos. ita
et ad poenã ituros prescuiit tantũ ñ p̃ desti¬
nauit. sicut neminẽ ad peccandũ p̃scientia
sua coegit. quẽ tamen peccaturũ p̃ uidit.
Bonoꝵ enim ds̃ auctor ẽ non maloꝵ. Pena
uero udex iustus qui reddet unicuiq scđm
oꝑa sua in malis pertinatia diabolica per¬
seuerantib. Et prescuut futurã. et ex re¬
tributione iustitę predestinauit aeterna.
Sicut seriptum ẽ. Ite maledicti in ignem
a eternum. qui paratus ẽ diabolo & angels¬

Expanded text:
Omnes enim perierunt peccato Ade, in quo Omnes enim perierunt peccato Ade, in quo omnes peccaverunt, excepto eo, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore eius. Et pro omnibus peccato mortuis ac mortalibus factis, quia per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransivit, mortuus est a debito mortis solus inter mortuos liber, qui regnum aeternum homini et ignem aeternum diabolo preparavit. Sed qui novit omnia, antequam fiant, reprobos ut in malis perseveraturos, ita et ad penam ituros prescivit tantum, non predestinavit, sicut neminem ad peccandum prescientia sua coegit, quem tamen peccaturum previdit. Bonorum enim Deus auctor est, non malorum. Penam vero Iudex iustus, qui reddet unicuique secundum opera sua, in malis pertinacia diabolica perseverantibus et prescivit futuram et ex retributione iustitiae predestinavit aeternam, sicut scriptum est: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angel
Abbreviated transcription (Latin):
iste uir sẽs̃. qui cum suis collegis dicere po¬
terat xp̃i bonis odor sumus dõ in omni loco
se trans gredi flammas prohibuit. dĩ mira¬
culum fuit representatum. quando aaron
pontifex ut iram dĩ placaret turibulum
cum incenso odorifero sumpsit. Atq inter
uuientes et mortuos stetit. Cuius meritis
et precib postulemus in nobis exxtingui flã¬
mas uitiorũ. nosq liberari ab igne ꝑpetuo
intolerabilium tormentoꝵ.
Id quẽ ignẽ ꝑ petuum dm̃ quosdã predesti¬
nasse quos non uult saluos fieri et ideo
passum. ueteres et etiã moderni heretici
predestinatiani mentientes sicut et pelaga¬
ni depeccato adȩ & libero hominis arbi¬
trio sine grã dĩ male sentientes dixerunt
conuncente illos ueritate scę scripture quę
dicit. Ds̃ no uult mortẽ peccatoris. sed
ut conuertatur et uiuat. & uult omnes ho¬
mines saluos fieri. et neminẽ uult perire.
qui uenit querere & saluare quod perierat.

Expanded text:
iste vir sanctus, qui cum suis collegis dicere poiste vir sanctus, qui cum suis collegis dicere poterat: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco, se transgredi flammas prohibuit, Dei miraculum fuit representatum, quando Aaron pontifex, ut iram Domini placaret. turibulum cum incenso odorifero sumpsit atque inter viventes et mortuos stetit. Cuius meritis et precibus postulemus in nobis extingui flammas vitiorum, nosque liberari ab igne perpetuo intolerabilium tormentorum. Ad quem ignem perpetuum Deum quosdam predestinasse, quos non vult salvos fieri, et ideopassum, veteres et etiam moderni heretici predestinatiani mentientes, sicut et Pelagiani de peccato Adae et libero hominis arbitrio sine gratia Dei male sentientes, dixerunt, convincente illos veritate sanctae Scripturae, que dicit: Deus non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat, et: Vult omnes homines salvos fieri et neminem vult perire, qui venit querere et salvare, quod perierat.
Abbreviated transcription (Latin):
aquã & sanguinẽ quib eadẽ ȩccła lauachro
rigatur & poculo. & ꝑ hunc seruũ suum
cui regendam suam commisit ȩccłam im¬
pressis inpetra uestiguis quando roboratio¬
ra saxis uestigia et molliora uestigus saxa
ostensa sunt. demonstrare figuralit uoluit
quod de eadem eccła ꝑ moysen figurata
loquutione prediaeit. ferrũ et ȩs ealcia¬
mentum eius. Calciamentũ quippe inscrip¬
tura scã. munimen predicationis accipit᷑.
sicut scriptũ ẽ. Calciati pedes in p̃paratio¬
ne euuangelii pacis. Quia gͦ perferrũ
uirtus. per aes aut̃ perseuerantia expri¬
mitur. ferrum et aes calciamentũ eiꝰ dicit᷑.
dum p̃ dicatio illius acumine simul et con¬
stantia munitur. Perferrũ enim mala ad¬
uersantia penetrat Per aes aut̃ bona quȩ
ꝓ posuit longanimiter seruat. In eo quod
int̾ ignẽ & ab incendio nec dum tacta stans
cum signo crucis & inuocatione depĩ nominis

Expanded text:
aquam et sanguinem, quibus eadem aecclesia lavacro aquam et sanguinem, quibus eadem aecclesia lavacro rigatur et poculo, et per hunc servum suum, cui regendam suam commisit aecclesiam, impressis in petra vestigiis, quando robustiora saxis vestigia et molliora vestigiis saxa ostensa sunt, demonstrare figuraliter voluit, quod de eadem aecclesia per Moysen figurata locutione predixit: Ferrum et aes calciamentum eius. Calciamentum quippe in Scriptura sancta munimen predicationis accipitur. sicut scriptum est: Calciati pedes in preparatione euvangelii pacis. Quia ergo per ferrum virtus. per aes autem perseverantia exprimitur, ferrum et aes calciamentum eius dicitur. dum predicatio illius acumine simul et constantia munitur. Per ferrum enim mala adversantia penetrat, per aes autem bona quae proposuit longanimiter servat. In eo, quod inter ignem et ab incendio necdum tacta stans, cum signo crucis et invocatione Christi nominis
Abbreviated transcription (Latin):
durissimus in quo monstrartur pia redempto¬
ris uestigia quando ante pilatum iudicẽ
constitit. Cuius cordi saxo duriori exxigen¬
tib culpis eius uerba imprimi nequiueruns.
& silicib impressis uestigus serui sui remigii
contra malitiã diaboli cuuis membrũ pylatꝰ
extitit pugnaturi. dignatus ẽ de monstrare
quia dedit illi sicut discipulis suis in carnis
presentia dicerat potestatẽ calcandi supra
omnẽ uirtutẽ inimici. uerũ et in hoc facto
grã suȩ potentiȩ uoluit de monstrare quã
speciosi sunt pedes euangelihantiũ pacẽ
euangelihantiũ bona per quẽ auferebat
aduris corde & ablaturus erat ab infidelibꝰ
francis corda lapidea. et dabat pertinacib
atq daturus erat infidelib corda mollia
ad recipienda diuni uerbi semina. ut per
pacientiã referrent fructũ intempore suo.
Sed et perse dñs qui perforato incruce la¬
tere suo ȩdificauit ȩccłam profundens

Expanded text:
durissimus, in quo monstrantur pia Redemptodurissimus, in quo monstrantur pia Redemptoris vestigia, quando ante Pilatum iudicem constitit, cuius cordi saxo duriori, exigentibus culpis, eius verba imprimi nequiverunt. Et silicibus impressis vestigiis servi sui Remigii contra malitiam diaboli, cuius membrum Pilatus extitit, pugnaturi dignatus est demonstrare, quia dedit ei, sicut discipulis suis in carnis presentia dixerat, potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici: verum et in hoc facto gratia suae potentiae voluit demonstrare, quam speciosi snnt pedes euvangelizantium pacem, euvangelizantium bona, per quem auferebat a duris corde et ablaturus erat ab infidelibus Francis corda lapidea et dabat pertinacibus atque daturus erat infidelibus corda mollia ad recipienda divini verbi semina, ut per patientiam referrent fructum in tempore suo. Sed et per se dominus, qui, perforato in cruce latere suo, aedificavit aecclesiam, profundens
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ qui illã presumeret aperire prohibuit.
sicut & iosue imprecatus ẽ ultionẽ de eo qui
muros hẏericho dĩ uirtute deiectos. denuo
restauraret. P ost quosdã uero annos ciuis
quidã nomine fercintus secus illam portam
manens. pertusum in maceria qua eadẽ porta
abstrusa fuerat fecit perquẽ fimũ suȩ curtis
eiceret. Quẽ mox tanta ẽ undicta sequita.
ut non homo non pecus clade suꝑ ueniente
ineadẽ domo remanserit. In quo miraculo
omnib dĩ grã declarauit quod uir dei
plenus fide plus igne diuni amoris caluit.
ui seumã tantȩ in dignationis meriis sc̃ĩs
euieit ecspulit. et eoctinaeit. In eo enĩ quia
insilicib eius fuerunt in pressa uestigia. et beati
petri in elemento instabili solidi gressus ussio¬
ne dñi exxtiterunt. licet diuerso modo. non
tam̃ diuersa fide ac grã operationẽ xepĩ
conspicimus. Nam et in ueris legimus hysto¬
riis quia in scã ciuitate hierłm seruat᷑ lapis

Expanded text:
dictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, dictae, qui illam presumeret aperire, prohibuit, sicut et Iosue inprecatus est ultionem de eo, qui muros Hiericho Dei virtute deiectos denuo restauraret. Post quosdam vero annos civis quidam nomine Fercintus secus illam portam manens pertusum in maceria, qua eadem porta abstrusa fuerat, fecit, per quem fimum suae curtis eiceret. Quem mox tanta est vindicta secuta, ut non homo, non pecus, clade superveniente, in eadem domo remanserit. In quo miraculo omnibus Dei gratia declaravit, quod vir Dei plenus fide plus igne divini amoris caluit, qui sevitiam tantae indignationis meritis sanctis evicit, expulit et extincxit. In eo enim, quia in silicibus eius fuerunt inpressa vestigia, et beati Petri in elemento instabili solidi gressus iussione Domini extiterunt, licet diverso modo, non tamen diversa fide ac gratia, operationem Christi conspicimus. Nam et in veris legimus hystoriis, quia in sancta civitate Hierusalem servatur lapis
Abbreviated transcription (Latin):
lutum impressa eius fuerunt uestigia. quȩ ho¬
dieq ibi admemoriã diuini miraculi demonstrant᷑
Et sic celeri uelocitate cucurrit. atq se igni
opposuit. Statimq ut extensa dextera contͣ
ignẽ cum inuocatione xxp̃i nominis signũ scȩ
crucis fecit. totum illud incendium uelut
quodam reatu cognito fracta et concisa atq
in se se relisa uirtute. coepit ante uiri di pre¬
sentiã fugere. Quod uir dĩ semꝑ insequebatꝰ
& inter ignẽ et ea quȩ ad huc erant residua
cum signo scẽ crucis et inuocatione xp̃i se
opponebat. Sicq totum flammarũ globũ
ante se fugientẽ per patentẽ portã sic enim
tunc temporis uocabatur. quia portis alus
clausis obciuitatis custodiã ꝓ eoceuntiũ et intro¬
euntium commoditate in de patebat. diuina
potentia expulit. et alia porta ad hoc offitiũ
deputata p̃fatã portã clausit. Et ut numqͣm
abaliquo aperiretur. cum interminatione uin¬

Expanded text:
lutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que holutum, inpressa eius fuerunt vestigia, que hodieque ibi ad memoriam divini miraculi demonstrantur. Et sic celeri volocitate cucurrit atque se igni opposuit. Statimque ut extensa dextera contra ignem cum invocatione Christi nominis signum sanctae crucis fecit, totum illud incendium, velut quodam reatu cognito, fracta et concisa atque in sese relisa virtute, copit ante viri Dei presentiam fugere. Quod vir Dei semper insequebatur et inter ignem et ea que adhuc erant residua cum signo sanctae crucis et invocatione Christi se opponebat. Sicque totum flammarum globum ante se fugientem per Patentem portam, – sic enim tunc temporis vocabatur, quia, portis aliis clausis ob civitatis custodiam, pro exeuntium et introeuntium commoditate in die patebat, – divina potentia expulit, et alia porta ad hoc officium deputata, prefatam portam clausit, et ut numquam ab aliquo aperiretur, cum interminatione vin
Abbreviated transcription (Latin):
spirmiales doctrinȩ quȩ sunt animȩ uita.
Ct quos ꝑbaptismum ab omnib mundauit
sordib peccatoꝵ. ꝑ lacrimas poenitentiȩ acun¬
ctis ab lutos facinorib inuitȩ conseruet mun¬
ditia. et aduitã mundos perducat ȩternam.
uia humani generis aduersariꝰ
non desiftit ostendere nocendo malignitaus¬
⁊ sue potentiã in missione sua surgentib subito
flaminarũ globis hanc ciuitatẽ remorum
suecendit. et nimia uastamone oborto. iam
fere partẽ tertiã fauillis exctantib concrematio
peracta consumpserat. et quod residuũ erat.
uictrix flamma lambebat. Cuius rei nuntiꝰ
cum ad beatissimi remigii antistis perueniss &
auditum. ilico ad orationẽ inbasilica beati
nicasii urbis huius pontificis et martyris nã
ibi tunc morabatur se prostrauit. et surgens
aboratione suspiciens incęlum ingemuit et dix̃
gradus ante ipsã ȩccłam petris compositos
ciuitatẽ petut. In quib petris ac si suꝑ molle

Expanded text:
spiritales doctrinae, quae sunt animae vita. spiritales doctrinae, quae sunt animae vita. Et quos per baptismum ab omnibus mundavit sordibus pecoatorum, per lacrimas penitentiae a cunctis ablutos facinoribus in vitae conservet munditia et ad vitam mundos perducat aeternam. Ͻ 8. Quia humani generis adversarius non desistit ostendere nocendo malignitatis suae potentiam, immissione sua surgentibus subito flammarum globis, hanc civitatem Remorum succendit, et nimia vastatione oborta, iam fere partem tertiam, favillis extantibus, concrematio peracta consumpserat et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cuius rei nuntius eum ad beatissimi Remigii antistitis pervenisset auditum, ilico ad orationem in basilica beati Nicasii urbis huius pontificis et martyris, – nam ibi tunc morabatur, – se prostravit, et surgens ab oratione, suspiciens in caelum, ingemuit et dixitgradus ante ipsam aecclesiam petris compositos civitatem petiit. In quibus petris, acsi super molle
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem cȩlestis cybi. in carnẽ etꝰ qui caro
nr̃a factus ẽ transeamus. et in quo crucifixi
cui commortui et consepulti et conresuscitati
ipsum ꝑ omnia spũ et carne estemus. Nã
a liter in scã ȩccła quȩ corpus eus ẽ. nec
rata sacerdotia. nec uera sunt sacrifitia. nͥ
reconciliet. et uerus immaculati agni sanguis
emundet. Qui licet inpatris sit dextera con¬
stitutus. in eadem tamen carne quã sumpsit
exuirgine sacramentum propitiationis exeqͥt᷑.
qui et resurrexit. qui ẽ indexctera dĩ qui
etiã inter pellat pronobis.
uius si quidem fidei gratia repletos et in ea
usq ad exxcessum uitȩ perseuerantes. poscamꝰ
nos istius patris et patroni nr̃i meritis ac p̃cib
multiplicari a fructu frumenti uini et olei
dĩ. idest doctrina scã. sapientia superna
diuinȩ gratiȩ miscđia. ut in ebriati abuber¬
domus et corpus etꝰ. flumina deuentre nr̃o
fluant aquȩ uiuȩ. de mentib scilicet nr̃is

Expanded text:
virtutem caelestis cibi, in carnem eius qui caro virtutem caelestis cibi, in carnem eius qui caro nostra factus est transeamus, et in quo crucifixi, cui commortui et consepulti et conresuscitati, ipsum per omnia spiritu et carne gestemus. Nam aliter in sancta aecclesia, que corpus eius est, nec rata sacerdotia nec vera sunt sacrificia, nisreconciliet, et verus immaculati agni sanguis emundet. Qui licet in Patris sit dextera constitutus, in eadem tamen carne, quam sumpsit ex virgine, sacramentum propitiationis exequiturqui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Ͻ Huius siquidem fidei gratia repletos et in ea usque ad excessum vitae perseverantes poscamus nos istius patris et patroni nostri meritis ac precibus multiplicari a fructu frumenti, vini et olei Dei, id est doctrina sancta, sapientia superna, divinae gratiae misericordia, ut inebriati ab liberdomus et corpus eius, flumina de ventre nostro fluant aquae vivae, de mentibus scilicet nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Oblatusq patri ꝓnobis in hostiã odoremq suaul¬
tatis. mysterium suȩ passionis ab lato agno
increaturã panis uiniq transferret. sacerdos
factus in eternum scđm ordinẽ melchi sedech
Qui ꝓproprium sanguinẽ introuut semel insc̃
quod erat in principio ds̃ apud dm̃ cibus
sempiternus scõꝵ angeloꝵ unde uuuin
suꝑnȩ iurtutes caro factũ ẽ. idest idem dẽ
uerbũ quod erat apud dm̃ homo factuis e¬
sicut dictum ẽ et semꝑ credendum atq dicen¬
dum ẽ. Quo auctore et redemptore nunc in
cȩlo uiuunt cibo sempiterno beatoꝵ spiritus ac
ꝑpetuo omnis uiuit ȩccła scõꝵ. Et nos uera etꝰ
carne de cruce pascimur. et sanguine uero ac
uno qui delatere illiuis incruce manauit pota¬
mur. qui manducatus et potatus. integer per¬
seuerat et uiuus. quia surrexxit occisus. Et in
hac mystica distributione spiritualis alimoniȩ
hoc impertitur. hoc sumitur. ut accipientes

Expanded text:
oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavioblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, ablato agno, in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Qui per proprium sanguinem introivit semel in quod erat in principio Deus apud Deum, cibus sempiternus sanctorum angelorum, unde vivunt supernae virtutes, caro factum est, id est idem Deus Verbum, quod erat apud Deum, homo factus est, et semper credendum atque dicendum est. Quo auctore et redemptore, nunc in coelo vivunt cibo sempiterno beatorum spiritus, ac perpetuo omnis vivet Ecclesia sanctorum. Et nos vera ejus carne de cruce pascimur, et sanguine vero ac vivo, qui de latere ejus in cruce manamur. Qui manducatus et potatus integer perseverat et vivus, quia surrexit occisus. Et in hac mystica distributione spiritalis alimoniae hoc impertitur, hoc sumitur, ut accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Qui dilexit nos inquit et lauit nos
apeccatis nr̃is insanguine suo. Nonsolũ aut̃
lauit nos apeccatis nr̃is insanguine suo qͦndo
sanguinẽ suũ dedit incruce ꝓ nobis. uel qͦndo
quisq nr̃m in mysterium sacroscẽ passionis
illius baptisma quis ablutus ẽ. uerũ etiam
cotidie tollit peccata mundi. lauatq nos apee¬
catis nr̃is cotidianis insanguine suo. cũ eidẽ
beate passionis ad altare memoria replicat᷑.
cum panis et uini creatura in sacramentum
carnis et sanguinis eius in effabili spẽ sanctisi¬
catione transfertur. sicq corpus et sangiuis illiꝰ
non infidelium manib ad perniciẽ suã funditꝰ
& occiditur. sed fidelium ore suam sumitur
insalutẽ. Cuius recte figuram agnus in lege
paschalis ostendit. qui semel populũ de egys¬
tia seruitute liberans. inmemoriã eius dem
liberationis ꝑ omnes annos immolatione sua
populũ eundẽ sanctificare solebat. donec ue¬
niret ipse cui talis hostia testimonium dabat.

Expanded text:
s: Qui dilexit nos, inquid, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam cotidiae tollit peccata mundi lavatque nos a peccatis nostris cotidianis in sanguine suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad pernitiem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Cuius recte figuram agnus in lege pascalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat,
Abbreviated transcription (Latin):
quã elegisti. festina ad locum qui tibi pre¬
paratus ẽ. Tradiderunt ei sepulturȩ qua de¬
cuit dĩ seruo in ȩccła ad dectrũ cornu altaris
ubi ipse pomificali cathedra fungebatur
offitio. Nam actum ẽ post aliquo tempore
ut domus hec in qua uir sc̃s uedastus pontifex
uitã finierat. ignis incendii flagrare ac totã
partẽ domus consumere. Cũ subito uisum ẽ
ut una ancillarũ fidelissima nomine habitta
beato ued asto uisibilit̃ cerneret. et ignem
cellulȩ ubi lectus erat in quo ipse defunctꝰ
fuerat auelleret. et non omnino consumeret.¬
Cũ subito sola tantũ mͦ cũ lecto cellula in co¬
lomis remansit. quã preter ea re uir sc̃s
mentum uiuentib relinqueret. Nam sicut

Expanded text:
quam elegisti; festina ad locum quem tibi prequam elegisti; festina ad locum quem tibi preparatum est». Tradiderunt ei sepultura qua decuit Dei seruo in ecclesia ad dextro cornu altaris, ubi ipse pontificale cathedrae fungebat officio. Nam actum est post aliquo tempore, ut domus eadem, in qua uir sanctus Vedastis pontifex uitam finierat, ignis incendio flagraret ac totam partem domus consumeret. Cum subito uisum est, ut una ancillarum fidelissima nomine Habita beato Vedasto uisibiliter cerneret, et ignem ad cellola, ubi lectum erat, in quo ipse defunctus fuerat, auelleret, et omnimodo consumeret, sola tantummodo cum lecto cellola incolomis remansit. Quam propterea rerum sator mentum uiuentibus reliqueret, prest
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt incorpore sepius audiui eũ dicentẽ
quasi infra muros ciuitatis nullus defunctus
requiescere debebat. Nam ipse pontifec
quẽ ipse uiuens deligneis tabullis super litus
erientio fluuiolo ȩdificauerat requiescere
disponebat. sed tam̃ nec locus sic dilectus nec
monumentum p̃paratum eẽ uidebatur. Dum
de hoc adinuicẽ loquebantur. uel quid de ipso
agere deberent. uenerabilis uir scubilio mero¬
re cordis repletus commotus in lacrimis suꝑ
corpus beati uedasti genib ꝓuolutus erupit
in uocẽ dicens. Heu me heu me beatissime
pater quid uis ut faciã quia dies iã decli¬
nat ad uesꝑã. et omnes qui conuenerunt
remeare festinant ad ꝓpria. iube gͦ te de¬
tibi p̃parauimus. Cum hȩc dixxisset accepto
feretro in quo gleba corporis scĩ iacebat
leuauerunt in humeris suis nullum onus
sentientes cum magno decore psallentiũ defe¬
rentes canebant dicentes. Ambula sc̃e uiam

Expanded text:
cum esset in corpore, sepius audiui eum dicentem, cum esset in corpore, sepius audiui eum dicentem, quasi infra muros ciuitatis nullus defunctus requiescere debebat». Nam ipse pontifex in oraturio, quem ipse uiuens de ligneis tabulis super litus Criencio fluuiolo aedificauerat, requiescere disponebat; sed tamen nec locus sic delectus nec monumentum praeparatum esse uidebatur. Dum de hoc ad inuicem loquebantur, uel quid de ipso agere deberent, uenerabilis uir Scupilio merore cordis repletus, commotus in lacrimis, super corpus beati Vedastis genibus prouolutus, erupit in uoce, dicens: «Heu me, beatissimae pater, quid uis ut faciam, quia dies iam declinat ad uespera, et omnes, quis conuenerunt, remeare festinant ad propriam? Iube ergo te detibi praeparauimus». Cum haec dixisset, accepto feretro, in qua gliba corporis sancti iacebat, leuauerunt eum in humeris suis, nullo onus sentientes; cum magno psallentio deferentes, canebant, dicentes: «Ambula, sancti, uiam
Abbreviated transcription (Latin):
caput tenuit. ac ꝑ longa noctis spatia plusquã
duarũ fere horarum immobilis stent. Quod
cum uir uenerabilis audisset suũ exitum de¬
nuntiauit. ac omnib uale dicens post moni¬
tionẽ affamina animã creatori reddidit .uiii.
idus Fe pR felicẽq de hac uita exxitũ agens.
solum desiderium uiuentib reliquit. Multi
in hac hora psallentiũ audierunt in celo. cũ
hoc beato funere omnes audissent aduenert̃
clerus et plebs non solum de illo oppido sed
etiã de uicinis urbib pontifices et sacer dotes
ut ipso dĩ seruo scĩ uedasti pontifici qua
dignum erat traderent sepulture. Beatum
corƿus in medio domi positum ut mos est
omnib accipientib feretrum ipsum sanctũ
corpus nullatenus eum de loco promouere
potuerunt. Interrogatũ ẽ ad uirum uenerabilẽ
scubilionẽ archipb̃rm loci illius quẽ ipse
beatus pontifex enutrierat quid nam esset.
At ille nescire se diocit. Ntiq unum scio quia

Expanded text:
capud tenuit ac per longa noctis spatia plus quam capud tenuit ac per longa noctis spatia plus quam duarum fere horarum inmobilis istetit. Quod cum uir uenerabilis audisset, suum exitum denuntiauit, ac omnibus uale dicens, post monitionis effamina animam creatore reddedit VIII. Idus Febroariis, felicemque de ac uita exitum agens, solum desiderium uiuentibus reliquid. Multi in hac hora psallentium audierunt in caelo. Cum hoc beato funere omnes audissent, aduenerunt clerus et plebs non solum de illo opido, sed etiam de uicinis urbium pontifices et sacerdotes, ut ipso Dei seruo sancto Vedaste ponteficae, qua dignum erat, traderent sepultura. Beatum corpus in medio domi positum, ut mos est omnibus, accipientes feretrum cum ipso sancto corpus, nullatenus eum de loco promouere potuerunt. Interrogatum est ad uiro uenerabile Scupilioni arcepresbitero loci illius, quem ipse beatus pontifex enutriuerat, quidnam esset. At ille nescire se dixit: «Utique unum scio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ cernere potes. quanta sit diabolicȩ
fraudis astutia ad animas hõminum decipi¬
endas. Nam quã putas hic demonũ fuisse
coniecturã quȩ ꝑ hunc liquorẽ ceruisȩ corda
hominũ ꝑ p̃uaricationẽ suffocata eternȩ mor¬
ti subdere studerent. Sed nunc uirtute di¬
uina pulsata. ac effugata doemonis arte
scire namq cunctis necessarium ẽ qualiter
aed salubria medicamenta uerȩ fidei xpĩan
discant confugere et has suꝑstitiones gentiliũ
omini nisu studeant pret̃ mutere. Quȩ causa
multis qui ad erant ꝓfuit ad salutẽ. N am
multi eoe hoe ad gram baptismi confugeruas.
ac scȩ̃ religionis colla submiserunt. Prexit gͦ
suꝑ dictam ȩccłam multa spatia temporum
annis circiter quad raginta ad cursum uitȩ
consum matum cum iam uellet eum dñs de etꝰ
uitę erumpnis ad celeste ꝓuehere regnum febre
corripuit. ac exnum denuntiauit. Nam cum
in eadem urbe inquadã cellula iaceret. ignis
columpna ẽ cęlo diffusa supͣ cellulȩ tegum̃ta

Expanded text:
Francorum, caernere potes, quanta sit diabolicae fraudis astutia ad animas hominum decipiendas. Nam quam putas hic demonum fuisse coniecturam, quae per hunc ligorem ceruisae corda infidelium, praeuaricationem suffocata, aeterne mortis subdere studerent, sed nunc uirtute diuina pulsata ac effugata demonis arte? Scire cunctis necessarium est, qualiter ad salubria medicamenta uere fidei christiani descant confugire et has superstitiones gentilium omni nisu studeant pretermittere.» Quae causa multis qui aderant profuit ad salutem; nam multi ex hoc ad gratiam baptismi confugerunt ac sanctae relegionis colla submiserunt. Erexit ergo supradictam ecclesiam multa per spatia temporum annis circiter XL, ac cursum uitae consummatum, cum iam uellit eum Dominus de huius uitae erumnis ad caelestem prouehere regnum, febre corripuit ac exitum denuntiauit. Nam cum in eadem urbi in quadam cellolam iaceret, ignis columna e caelo diffusa super cellole tegumenta
Abbreviated transcription (Latin):
meam. sta tantum et crede mͥ. quia xp̃c
me misit. At ille audiens restitit. ac uultum¬
dimisit in terram. Post hoc arma proiecit.¬
et accedens ad senis genua ꝓuoluitur. gemi¬
tib et ululatib quib poterat satisfaciens.
et uberrimis lacrimarum suarum fontib
iterum baptizatur. occultans solam dexte¬
ram suam. Apłs uͦ iurisiurandi sacramento.
cens. simulq genib eius ꝓuolutus atq ipsã
dexteram ex cuius mͥ cedis conscientia tor¬
quebatur. tanquam iam ꝑ penitentiam
purgatom deosculans. ad eccłam reuocat.
et indesinenter pro eo orationes fundens.
et cum ipso pariter ducens crebra ieiunia. in¬
dulgentiam a deo quam ei pollicitus fuerat
expecebat. sed et uariis sermonum consola¬
tionily uelut quilydam p̃cantationily effe¬
ros et exterritos eius animos mitigabat. nec
prius abstitit. quam eum in omnib emen¬
datum etiam eccłe prediceret. Prebens per
hoc magna exempla uere penitentie et do¬
cumentum ingens noue regenerationis atꝙ

Expanded text:
s. Sta tantum et crede michi, quia deus me misit». At ille audiens restitit, uultum in terram dimisit, arma proiecitet accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento cens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indeset cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uidi. et uerba que audiui ex ore tuo
aurib meis. Et nunc domine commendo tͥ
Suscipe me ut cum fratrib meis sim cum qͥ¬
uite. principes tenebrarum non occurrant
mͥ. nec ueniat mͥ pes superbie. et manus
extranea a te non contingat me: sed suscipe
me scđm uerbum tuum et ꝑduc me ad con¬
uiuium epularũ tuarum: ubi epulantur
tecum oͦmnes amici tui: tu es enim xp̃c fi¬

Expanded text:
meis vidi; et verba quae ex ore tuo auribus meis audivi. Nunc, Domine, commendo tibi Suscipe me ut cum fratribus meis sim, cum quvitae, princeps tenebrarum non occurrat mihi, nec veniat mihi pes superbiae, et manus extranea a te non contingat me; sed suscipe me secundum verbum tuum, et perduc me ad convivium epularum tuarum, ubi epulantur tecum omnes amici tui. Tu es Christus Fi
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Inuitatus ad conuiuiũ tuum uenio gr̃as
agens. quia dignatus es domine iħu xp̃e
ad tuas epulas me inuitare. sciens quod ex
toto corde meo desiderabam te. Uidi faci¬
em tuam. et quasi de sepultura suscitatus
sum. Odor tuus concupiscentias in me exci¬
tauit ȩxernas. Uox tua plena suauitate mel¬
liflua. et allocutio tua incomparabilis eloqͥ¬

Expanded text:
xit: « Invitatus ad convivium tuum venio, gratias agens, quia me dignatus es, Domine Jesu Christe ad tuas epulas invitare, sciens quod ex toto corde meo desiderabam te. Vidi faciem tuam, et quasi de sepulcro suscitatus sum. Odor tuus concupiscentias in me excitavit aeternas. Vox tua plena suavitate melliflua, et allocutio tua incomparabilis est eloqu