comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indeprius egressurũ quam illiũ in oboedientiȩ finẽ imponer&. Lupus mi
nas regis ꝑterritus. hunoldũ & uxoremeius sinecunc tatione reddidit
Sequoq quecũq imperarentꝰ facturũ spopondit. Ad rexdonec legati
quos miserat reuesterent᷑. Castellũ quo ddã iux tadordoniã fluuiũ aedifi¬
Reuer sisigitur legatis reducto ꝑ fuga edificato castello in reg¬
nũ suum reuertitur. celebrauitq natalemdñ inuilla duria & pascha apud
scm̃ lanbertum inuicoleo dico
DCC LXX

Expanded text:
inde prius digressurum, quam illius inoboedientinde prius digressurum, quam illius inoboedientnis regis perterritus, Hunoldum et uxorem eius sine cunctatione reddidit, se quoque quaecumque imperarentur facturum spopondit. At rex, donec legati quos miserat reverterentur, castellum quoddam iuxta Dornoniam fluvium Reversis igitur legatis, reducto perfuga, aedificato castello, in regnum suum regreditur; celebravitque natalem Domini in villa Duria, et pascha apud sanctum Lantbertum in vico Leodico. DCCLXX
Abbreviated transcription (Latin):
qui damregnum ad fectans prouincialium animos ad noua molienda
concitauit. contra quem ipse cui eadem prouincia sorte obuenerat.
R ex Karolus cũ exercitu pfectus est. Sedcũ fratris auxiliũ habereñpos¬
s& quiꝓcerũ suorũ prauoconsilio neid facer& impediebat᷑. Conloquio tan¬
tũ cũ eo habito in loco quiduas diues dicit᷑. fratre in regnũ sium remeante. il¬
leegolisena aquitaniȩ ciutatẽ ꝓsiciscit᷑. & in de contractis undiq copiis fu¬
gientẽ hunoldũ ꝑ sequit᷑. Pauluq a fuit quincaper&. Sedillenoticialo¬
corũ in quib regis exercitũ latere poterat liberatus est. Dimissaq aqui¬
tania uuas coniam p&ut tutũ seibi forearbitratus Erat tuncͥ uasconoꝵ
dux lupus nomine cuius fidei sehunoldus committere non dubi tauit. ad
quẽ rex missalegatione iub& sibi ꝑfugareddi. Eacondicione mandata
sidicto audiens sibiñ fuiss& scir& sebello uuas coniã ingres surũ. Neq

Expanded text:
quidam regnum adfectans, provincialium animos ad nova molienda quidam regnum adfectans, provincialium animos ad nova molienda concitavit. Contra quem ipse, cui eadem provincia sorte obvenerat, rex Karlus cum exercitu profectus est. Sed cum fratris auxilium habere non posset, qui procerum suorum pravo consilio ne id faceret inpediebatur, conloquio tantum cum eo habito in loco qui Duasdives vocatur, fratre in regnum suum remeante, ille Egolisenam Aquitaniae civitatem proficiscitur, et inde, contractis undique copiis, fugientem Hunoldum persequitur, paulumque abfuit, quin caperet. Sed ille notitia locorum, in quibus regis exercitum latere poterat, liberatus est, dimissaque Aquitania Wasconiam petiit, tutum se ibi fore arbitratus. Erat tunc Wasconum dux Lupus nomine, cuius fidei se Hunoldus committere non dubitavit. Ad quem rex missa legat ione iubet sibi perfugam reddi, ea conditione mandata, si dicto audiens sibi non fuisset, sciret se bello Wasconiam ingressurum neque
Abbreviated transcription (Latin):
interficer& rebellanẽ. Iterfecto igitur duce uuai fario interritu¬
rio p&ragorico. Confectoq: ut sibi uidebat᷑ aquita nico bellosan¬
tonas reuersus est:Eũq ibi aliquantũ tẽ poris mora returꝰ &egri¬
tudine decubuit: In ipsa tamen ualitu dine turonos de latus:
Apud sc̃i martini memoriã orauit. Inde cũ ad parisios uenis&.
UVIII Rł oct diem obit̃ Cuius corpus inba silica beatidiony sumartrris
humatum est Filuuero eius larlus ⁊ barlomannus consensuomniumfrancorum
reges creati & Karolus in nouio mociuitate . Kar lomannus uero insuessiona
in signia regnisusceper karlus quȩ quimaior natuerat aquas grani ꝓfestus.¬
ibinatalẽ dnĩ & in rotocmago ciuitate paschacelebrauit
ostquam hu duo fratres suc cedentes regnũ interse parciti suis. aquitania
ꝓuinciaque in sortem maioris natu. Karo liregis cesseratremanentibus
in ea trans acti belli reliquiis conqui escere nom potuit. Nam hunoles

Expanded text:
interficeret rebellantem. Interfecto igitur duce Waifario in territointerficeret rebellantem. Interfecto igitur duce Waifario in territorio Petragorico, confectoque, ut sibi videbatur, Aquitanico bello, Santonas reversus est. Cumque ibi aliquantum temporis moraretur, aegritudine decubuit. In ipsa tamen valitudine Turonos delatus, apud sancti Martini memoriam oravit. Inde cum ad Parisios venisset, 8 Kal. Octob. diem obiit; cuius corpus in basilica beati Dionisii martiris humatum est. Filii vero Karlus et Karlomannus consensu omnium Francorum reges creati, et Karlus in Noviomo civitate, Karlmannus in Suessona insignia regni susceperunt. Karlusque, qui maior natu erat, Aquasgrani profectus,natalem Domini, et in Ratumago civitate pascha celebravitostquam hii duo fratres patri succedentes regnum inter se partiti sunt, Aquitania provincia, quae in sortem maioris natu Karli regis cesserat, remanentibus in ea transacti belli reliquiis, conquiescere non potuit. Nam Hunoldus
Abbreviated transcription (Latin):
la tormna parouia. Reuersus que biturica : &ercitu inhiberna
papa romanus defunctus est Cui: reinuncius : ibi ad regẽ ꝑuenit
& pipinus cum primum adbellumgerendũ tempus congruum esse uidera:
euocato undique exercitu ad sanctonicã ciuitatẽ contendit Captoque in itinere
rimistaino cũ a durbem p̃dictã uenis set mat̃ & soror & neptes uuai farii
ducis ad conspectũ eius adductesunt. quascũ pie susceptas seruariuis sissec
adgaronna fluuiũ ꝓficiscitur. Ebi ei ero uincus cũ alia cũ aliapdicti
ducis soro re occurrit. In loco qui montes uocatur. seque et illam regi
tradidit. Rebus igitur aliquot prospere gestis rex reuertitur
et in castello quod dicitur fels pacha cele brauit. Adsumptaque
secum uxoreatque familia sua. iterum adurbem santonicum uenit.
Dimissaque ibi uxore & familia cũ om̃ib: copiis ad ꝑsequendũ uuai fa¬
rium ducẽ animũ intendit: Nec prius deftitit quã aut caper& aut

Expanded text:
lia, Torinna et Petrocia. Reversus que Bituricam exercitum in hiberna lia, Torinna et Petrocia. Reversus que Bituricam exercitum in hiberna papa Romanus defunctus est, cuius rei nuntius ibi ad regem pervenit. 768. DCCLXVIII. Rex Pippinus, cum primum ad bellum gerendum tempus congruum esse videret, evocato undique exercitu, ad Santonicam civitatem contendit. Captoque in itinere Rimistaino, cum ad urbem praedictam venisset, mater et soror et neptes Waifarii ducis ad conspectum eius adductae sunt. Quas cum pie susceptas servari iussiset, ad Garonnam fluvium proficiscitur, ubi ei Erowicus cum alia praedicti ducis sorore occurrit in loco, qui Montes vocatur, seque et illam regi tradidit. Rebus igitur aliquot prospere gestis rex revertitur et in cassecum uxore atque familia sua iterum ad urbem Santonicam venit. Dimissaque ibi uxore et familia, cum omnibus copiis ad persequendum Waifarium ducem animum intendit, nec prius destitit, quam aut caperet aut
Abbreviated transcription (Latin):
in aqui tani a ꝓfectus. destructum auuaifario argento magũ castrũ &dificat
Disposito que ibi necn & bituricaciuitate francorum p̃sidio regredit᷑ Nac alẽq
dnisal monciaci paschauero gentiliaci celebrauit DelΧVΙ rtaques
tale meclesiam Idest romanos et grecos rex pipinus conuentu
gentiliaco uilla congegato sinodum deipsa questione habuit
Eoq ꝑacto adbellũ ꝑdictũ conficien dũ post natalẽ dñi in aquitaniam
ꝓficiscitur. & ꝑ narbonam iterager tolosã ad gressus caepit.
Albien sem et gauuldanũ pagos Indedictionẽ accepit. et uiennam
reuersus. Post quã ibi et pascales festi sacra ꝑegit et exercitũ alabo re
refecit. lã ꝓpe aestate confecta mense augusto ad reliquias belli
ꝓfectus est. Etbituricam ueniets conuentũ more francico incrimpatgit
Ibiq ad garonam fluuium acedens castellamub¬
ta et petras adque speluncas inquibus sehostium ma¬
nus plurima defendebatcepit. Interq p̃cipua fueres cora¬

Expanded text:
in Aquitaniam profectus destructum a Waifario Argentomagum castrum reaedificat dispositoque ibi necnon et in Biturica civitate Francorum praesidio regreditur natalemque Domini Salmontiaci, pascha vero Gentiliaci celebravit. 767. DCCLXVII.talem ecclesiam, id est Romanos et Grecos, rex Pippinus conventu in Gentiliaco villa congregato synodum de ipsa quaestione habuit. Eoqueperacto ad bellum praedictum conficiendum post natalem Domini in Aquitaniam proficiscitur et per Narbonam iter agens Tolosam Albiensem et Gavuldanum. pagos in deditionem accepit. Et Viennam reversus, postquam ibi et paschalis festi sacra peregit, et exercitum a labore refecit, iam prope aestate confecta, mense Augusto ad reliquias belli profectus est; et Bituricam veniens, conventum more FIndeque ad Garonnam fluvium accedens castella multa et petras atque speluncas, in quibus se hostium manus plurima defendebat, cepit; inter quae praecipua fuere Scora
Abbreviated transcription (Latin):
hiemps. ut immani tate frigoris pullaep̃ teritorũ annorũ hie¬
mi uidereur conferri
dCCL XIIII
Axpipinus distrasto indiuersa animo ꝓpterduo bella aqui¬
tanicum la olim susceptum & baio ariorum ꝓpt̃ tassi lonis ducis
defectionẽ susciendũ. populi suigeneralem conuentũ habuit inuuor macia
ciuitate dilataq infuturũ &xpeditione illo anno cdomi secontenutt: Hie macitq
inuilla carisiaio. atq mea natalem dñi & sem̃ paschalis festi sollemne edebraut:
oc anno rexpippinus domi secontinuit. neq ꝓpt̾ aquitanicũ bellũ quã uis
ñdũ finitũ regni sui t̃minos egressus est: Sed generalem populi sui conuen¬
tũ inatiniaco uilla hiberna aquis grani habuit ubi & natalem dñi & pascha
celebrauit: D CCLX Ui

Expanded text:
hiemps, ut inmanitate frigoris nullae praeteritorum annorum hiehiemps, ut inmanitate frigoris nullae praeteritorum annorum hiemi videretur posse conferri. DCCLXIV. Rex Pippinus, distracto in diversa animo propter duo bella, Aquitanicum iam olim susceptum, et Baioaricum proptdefectionem suscipiendum, populi sui generalem conventum habuit in Wormacia civitate. Dilataque in futurum expeditione illo anno domi se continuit. Hiemavitque in villa Carisiaco atque in ea natalem Domini et sanctum paschalis fesHoc anno rex Pippinus domi se continuit, neque propter Aquitanicum bellum, quamvis nondum finitum, regni sui terminos egressus est, sed generalem populi sui conventum in Attiniaco villa, hiberna Aquisgrani habuit, ubi et natalem Domini et pascha celebravit. DCCLXVI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓunciã cũ magnis copiis intrat. Saptisq bituricaciuitate & castello
to arcis reuertitur. hiemauitq: inuilla gentiliaco. atq in eanatalẽdñ ac
paschalis festi sollempnia celebrauitCCLXIII
paschalis festi sollempni a celebrauit
dcClXIII
Redeunte anni congruo tẽpore conuentu inniuernis habito. & contrac¬
tis undiq: copiisrexp̃ippinꝰ aquit aniã rep&it. & oma quȩ extra munitiones
erant. ferro & ignidepopulatꝰ. usq ad cadurciam oppidum accessit. Inde
cũ integro exerctu franciam serecepturus ꝑlemouicam regreditur
Nequa expeditione. tassilo baioariarũ dux egritudineꝑ dolũ simulata
patriam reuersus est. firmatoq ad defectionẽ animo. ad regis secons¬
pectĩ ulterius seuenturũ ab iurauit. Rex dimisso in hiberna ex¬
ercitu adhimandũ inuillu londare consedit. atq ibinatalem dñi
ac pascha cȩlebrauit. Picta est aut eotẽpore tãualida atq aspera

Expanded text:
provinciam cum magnis copiis intrat: captisque Biturica civitate et castello provinciam cum magnis copiis intrat: captisque Biturica civitate et castello Toarcis, revertitur. Hiemavitque in villa Gentiliaco, atque in ea natalem Domini ac paschalis festi sollemnia celebravit. DCCLXIIIpaschalis festi sollemnia celebravit. DCCLXIII. Redeunte anni congruo tempore, conventu in Nivernis habito, et contractis undique copiis, rex Pippinus Aquitaniam repetit, et omnia quae extra munitiones erant ferro et igni depopulatus, usque ad Cadurciam opidum accessit. Inde cum integro exercitu in Franciam se recepturus, per Lemovicam regreditur. De qua expeditione Tassilo Baioariae dux, aegritudine per dolum simulata, patriam reversus est, firmatoque ad defectionem animo, ad regis conspectum ulterius se venturum abiuravit. Rex, dimisso in hiberna exercitu, ad hiemandum in villa Lonclare consedit, atque ibi natalem Domini ac pascha celebravit. Facta est autem eo tempore tam valida atque aspera
Abbreviated transcription (Latin):
side inlato sibianno superiorebello ulcionẽ sibi exigeret. exercitũ suum
qui francorũ possessiones popularetur usque ad cabillonẽ ciuitatem
fecit accedere Quod cũ pippino regi generalem conuentũ agenti in iuilla
duria fiusset nunciatum. cohactis undique auxilus cũ magno belli apparatu
aquitaniã in gressus. quaedã oppida atque castella manucȩpit in quibus
p̃cipua fuere burbonis cantilla clarmontis. quȩdã seuatori ultro
dedider̃ maximeq: aruer norũ castella. quae tunc bello p̃mebantur:
Rextamen cuncta quȩ ex tramunitiones inuenit. fenro & igni deuastans
post quã ad limouicas oppidũ uenit reũsus est & inuilla carisiaco hib̵¬
nis habitis Natalem dñi ac pas chacelebrauit : In hac expeditione. fuit cũ
rege filius ei primogenitus. Karlus ad quẽ post patris obitũ. totius imperii
ippinus rex suscepto asebello finẽ imponerecupiens. iterũ aquitanicam

Expanded text:
si de inlato sibi anno superiore bello ultionem exigeret, exercitum suum, si de inlato sibi anno superiore bello ultionem exigeret, exercitum suum, qui Francorum possessiones popularetur, usque ad Cabillonem civitatem fecit accedere. Quod cum Pippino regi generalem conventum agenti in villa Duria fuisset nunciatum, coactis undique auxiliis, cum magno belli apparatu Aquitaniam ingressus, quaedam opida atque castella manu cepit: in quibus praecipua fuere Burbonis, Cantilla, Clarmontis. Quaedam se victori ultro dediderunt, maximeque Arvernorum castella, quae tunc bello premebantur. Rex tamen cuncta quae extra munitiones invenit, ferro et igni devastans, postquam ad Limovicas oppidum venit, reversus est, et in villa Carisiaco hibernis habitis, natalem Domini ac pascha celebravit. In hac expeditione fuit cum rege filius eius primogenitus Karlus, ad quem post patris obitum totius imperii ippinus rex suscepto a se bello finem inponere cupiens, iterum Aquitanicam
Abbreviated transcription (Latin):
per& contumatia sua ad suscipiendũ contrasebellũ concitauit nã rex
contractis undique copiis aquitaniam ingressus bellose res & iustitias ecde¬
siarũ exhacturũ ꝓnuntiauit. Qũ que lnloco quitedo ad uocatur positis castris
consedissent uia ifarius bello certare non ausus missa ad regẽ relatione
spondet se imperata facturum. aecclesicirũ iustiticis redediturum
obsides qui imperarentur daturum. Dedit eticam duos deprimorib:
gentis. ad algarium etitheriũ et hoc stuto commotũ contrase
regis animum adeo miti gauit. ut statim bello desisteret. Nam
acceptis obsidibus qui aid fidẽ ꝓmissionibus faciendã datisunt. rexbello absti¬
nuit Domũ que reuensus. dimisso exercitu inuilla carisiaco hiemauit
In qua & natalem dni. & pascha celebrauit. dXCLXI¬
DCCLXI¬
U uai farius dux quã quã obsides dedisset. sacramenta iurasset. sacius tamenrat᷑

Expanded text:
eret, contumacia sua ad suscipiendum contra se bellum concitavit. Nam rex eret, contumacia sua ad suscipiendum contra se bellum concitavit. Nam rex contractis undique copiis Aquitaniam ingressus, bello se res et iustitias ecclesiarum exacturum pronuntiavit. Cumque in loco, qui Tedoad vocatur, positis castris consedisset, Waifarius bello certare non ausus, missa ad regem legatione, spondet se imperata facturum, ecclesiarum iustitias redditurum, obsides qui imperarentur daturum: dedit etiam duos de primoribus gentis, Adalgarium et Itherium. Et hoc facto, commotum contra se regis animum adeo mitigavit, ut statim bello desisteret. Nam acceptis obsidibus, qui ad fidem promissionibus faciendam dati sunt, rex bello abstinuit, domumque reversus, dimisso exercitu, in villa Carisiaco hiemavit, in qua et natalem Domini et pascha celebravit. DCCLXI. Waifarius dux, quamquam obsides dedisset, sacramenta iurasset, satius tamen ratus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus ualidissime resistentib: & munitionessuas tuentib pulsis proe¬
lio pugnatorib ꝑ ipsũ quopatriã defendere conabant᷑ uallũ intrauit
com missisq pͥassimpro elis plurimã ex ipsis multitudinẽ cecidit
Coegitq ut ꝓmit terent seomnẽ uoluntatẽ illius esse facturos & annis sin¬
gulis honoris causa ad generalem conuentũ equos. cec ꝓmunere daturos
His ita cõpositis & more saxonico utrata esse deberent confirmatis. ingallia
Patus estpippino regifilius quẽ suo nomine pippinũ uocari uoluit. Sed puer
in matura morte p̃uentus tertio postnatiuita tẽ suã annodecessit Hlocanno
ulebra ut rex natalem dñi in londare & pascha in iopila. Neq &
tra regnisui tminos aliqđ it̾ fecit: dCCIX¬
nufarius dux aquitaniȩ cumresquȩ in sua potestate erant & ad eccdas
submanu pippini regis constitutas ꝑtinebant rectoribus ipsorũ uenerabilium
locorũ redderenoliuss&. ipsũ queregẽ ꝓphis selega tossuos cõmonentẽ audire tõtemp¬

Expanded text:
bus validissime resistentibus et munitiones suas tuentibus, pulsis proelio propugnatoribus per ipsum, quo patriam defendere conabantur, vallum intravit. Commissisque passim proeliis plurimam ex ipsis multitudinem cecidit coegitque, ut promitterent se omnem voluntatem illius esse facturos et annis singulis honoris causa ad generalem conventum equos CCC pro munere daturos. His ita compositis et more Saxonico, ut rata esse deberent, confatus est Pippino regi filius, quem suo nomine Pippinum vocari V luit; sed puer immatura morte preventus, tercio post nativitatem suam celebravit rex natalem Domini in Lonclare, et pascha in Iopila; neque extra regni sui terminos aliquod iter fecit. DCCLXifarius dux Aquitaniae, cum res, quae in sua potestate erant, et ad ecclesias sub manu Pippini regis constitutas pertinebant, rectoribus ipsorum venerabilium locorum reddere noluisset, ipsumque regem pro his se per legatos suos commonentem audire contemn
Abbreviated transcription (Latin):
pporio qđinocearulitore constitatũ ling̾a danoꝵ reric dicebat e mignã¬
ur regno iliꝰ comoditatẽ uectigaliũ ꝑsolutiones p̃stabat. Trans latisq
inde negitintorib solutaclasse adportuõ qͥscies tbropdr̃ cũiniuerso¬
uallo munire consuttũt. Eomꝰ ut ab or eitalimaris sinu quẽ illi estqͥ salt
dicunt usq adoradentalẽ ocuanũ totã agidore fluminis aqͥ lonalẽ
ripãmnunim̃tũ ualli p̃texõe. Unatm̃ porta dmis sa ꝑquã carrade aqͥtes
suse. Ineerei rex nordannub orx debrat ammla insula nomine car delf
hruotr iđ notariꝰ &e nantari descõ otmaro. Im pr̃ uͦ atlificatis ꝑleglãdos
suos suꝑalbim flimũ duob castellis p̃sidioq ineis contra sclauoꝵ incursiones

Expanded text:
emporio, quod in oceani litore constitutum lingna Danorum Reric dicebatur et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribvallo munire constituit, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostharsaltia dicunt, usque ad occidentalem Oceanum totam Egidore fluminis aquilonalem ripam munimento valli protegeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites sus est. Interea rex Nordanhumbrorum de Brittania insula, nomine Eardulf, Hruotfridus notarius et Nantharius de sancto Otmaro. Imperator vero aedificatis per legatos suos super Albim fluvium duobus castellis praesidioque in eis contra Sclavorum incursiones
Abbreviated transcription (Latin):
filũ bernardi patruheli sui cĩuillo ese iussit quo adusq rerum
euentus securitatẽ nr̃is ad ferr&. hȩc classis partim incorsicã partĩ
insardiniã uenit. & eaqͥdẽ parsque adsardiniã ÷ delata pene tota
deleta ÷. Classis &e iãnordmannoꝵ hibmiã scotoꝵ insulã ad gressa
cõmissoq cũ scotisp̃lio parte Ñmodica nortmannoꝵ intfecta.
tarpit̃ fugiendo domũreuersa ÷. Paxcũ abulas rege sarnicenoꝵ
facta: itẽ cũ duce beneuentanoꝵ gronoaldo nomine & tributi
adiuuil: os & abeis obsides acceptibariobde reginfriđ reges
danornissaaclimꝑatorẽ leguatione pacẽ pecunt & ftm̃suũ
henmingũ ibronita rogant. hocanno iđ nau pͥimoridien soli
antulas ꝓꝑpacẽ cũmichahele imꝑatorẽ confirmandã constantiro¬

Expanded text:
filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum filium Bernhardi patruelis sui cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam partim in Sardiniam venit; et ea quidem pars, quae ad Sardiniam est delata, pene tota deleta est. Classis etiam Nordmannorum Hiberniam Scottorum insulam adgressa commissoque cum Scottis proelio parte non modica Nordmannorum interfecta turpiter fugiendo domum reversa est. Pax cum Abulaz rege Sarracenorum facta; item cum duce Beneventanorum Grimoaldo, et tribest in Wiltzos, et ab eis obsides accepti. Herioldus et Reginfridus, reges Danorum, missa ad imperatorem legatione, pacem petunt, et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc anno Idus Maii post meridiem soliantulas propter pacem cum Michaele imperatore confirmandam Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
carlus filius domnumꝑatoris qͥmaiornatuerat. ir raorĩ detembris
diem obut & impr̃ aqͥs hiemaũ. dcccxii.¬
succedere uoluissent Neq intereosut̃ regnare deber& conueniri¬
potiuissq comparatis copus & cemussoplio ambomoriunt᷑. Pars
t̃ anulonis adepta uictoriã fr̃ser erioldũ & regii fredũ reges
sibi constituit. quãneces sario pars uicta secuta eosde sibe
in constantino polim suscepit. & absoluit cũ qͥb: & suos leguatos
drox̃. michahelẽ scilic& epm̃ & arsaphium atertheognostũ. ꝓto¬
spatarios & ꝑeos pacẽ aniciforo inceptã confirmauit. Nã aquis¬
eundẽ pactiseu foederis libellũ aleone papa: denuo suscepert. Qb:
tdiissis impr̃ generali conuentui aqͥs sollemnit̃ habito bnardum
filiũ pipminepotẽ suũinitaliã misit & ꝑꝑfamã classis quae dea frica¬
& dehispania aduastandã italiã uentura dicebatur. Walanẽ

Expanded text:
Carlus filius domni imperatoris, qui maior natu erat, II. Non. Decembr. Carlus filius domni imperatoris, qui maior natu erat, II. Non. Decembr. diem obiit; et imperator Aquis hiemavit.succedere voluissent, neque inter eos de divisione regni conveniret, comparatis copiis et commisso praelio ambo moriuntur. Pars tamen Anilonis adepta victoria, fratres ejus Heroldum et Reginfridum reges sibi constituit, quam necessario pars victa secuta, eosdem sibi poli suscepit et absolvit. Cum quibus et suos legatos direxit, Michahelem scilicet episcopum et Arsafium atque Theognostum protospatharios, et per eos pacem a Niciforo inceptam confirmavit. Nam Aquis apostoli eundem pacti seu foederis libellum a Leone papa denuo susceperunt. Quibus dimissis imperator generali conventu Aquis sollemniter habito Bernhardum filium Pippini, nepotem suuet de Hispania ad vastandam Italiam Ventura dicebatur, Walanem
Abbreviated transcription (Latin):
endã. Quionis reb ꝓsꝑe gestis. incolomes regrassis. Ipse aut̃
intra ꝓpt̃ dassẽ quã anno suꝑiore fieri imꝑauit. uidendã ad bono¬
niã ciuitatẽ maritimã ubieadẽ naues congregate egant. accessit.
Farũq ibi adnauigantiũ cursus dirigendos antiqͥtꝰ constituendt
restaurauit. & insummitate emocturnũignẽ accendit. Inde ad scal¬
din fluuiũ ueniens in loco qͥ ganchuocat᷑ naues adeandẽ classem
edificatas aspex̃. Eitircamediũ nouembriũ aquas uenit. Obuiar̃
eiuenientẽ leguati honmingiregis aicuum & hebbimunera regis
& uerba pacifica deferentes. fuer̃ & iãa quis aduentũe exspectants.
qͥdepannonia uener̃tanis auci pͥncipes auarũ &e tudun & alii pͥmores
acduces sclauoꝵ cirta danubium habitantiũ ec ducib copiarũ
qua in parnoniãmissaȩfuer a dp̃sortiãprincipis iuissiuener. Interea

Expanded text:
endam. Qui omnes rebus prospere gestis incolomes regressi sunt. Ipse autem endam. Qui omnes rebus prospere gestis incolomes regressi sunt. Ipse autem interea propter classem, quam anno superiore fieri imperavit, videndam ad Bononiam civitatem maritimam, ubi eaedem naves congregatae erant, accessit farumque ibi ad navigantium cursus dirigendos antiquitus constitutam restauravit et in summitate eius nocturnum ignem accendit. Inde ad Scaldim fluvium veniens in loco, qui Gand vocatur, naves ad eandem classem aedificatas aspexit et circa medium Novembrium Aquas venit. Obviarunt ei venienti legati Hemmingi regis, Aowin et Hebbi, munera regis et verba pacifica deferentes; fuerunt etiam Aquis adventum eius expectantes, qui de Pannonia venerunt, canizauci princeps Avarum et tudun et alii primores ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus copiarum, quae in Pannoniam missae fuerunt, ad praesentiam principis iussi venerunt. Interea
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmorib suꝑ fluuiũ egidorã in loco qͥuocat᷑ datis uicissim¬
scđmritũ acmorẽ suũ sacram̃tis pax confirmat᷑. Primores
aũ departe francoꝵ. hufuere uuala comes filiꝰ b̵nardibur¬
theoderi com̃. abo com̃ osdag̃. com̃ uuignan com̃.
De parte uͦ danoꝵ in pͥmis fr̃s emmingi hanc uu. & angandeo
Deide ceceri honorabiles int̃suos uiri os fridcognom̃to tur¬
dimulo & uuartem & suomi & urim & alius offrid filiꝰ heiligen
& offriddesconao uũe & hebbi & aouiun
Impr̃ uero pace cũ enmingo firniata. & placito generali
scđm consuetudinẽ aqͥs habito intres partes regnis ui totidẽ
Dierutꝰ muisit. Unũ tns albiã inłiones qͥ& ipsos uastauit
& castellũ hobuo Rei. suꝑiori anno auiulzis distructũ inripaal
albiae fluminis restaurauit. Alterũ in pannonias ad contra uersias
hunou & sclauoꝵ finiendas. Terciũ inbrittones adeoꝵ ꝑfuliã puni¬

Expanded text:
primoribprimoribsecundum ritum ac morem suum sacramentis pax confirmatur. Primores autem de parte Francorum hii fuere: Walach comes filius Bernhardi, BurTheotheri comes, Abo comes, Osdag comes, Wigman comes; de parte vero Danorum inprimis fratres Hemmingi, Hancwin et Angandeo, deinde ceteri honorabiles inter suos viri, Osfrid cognomento Turdimulo et Warstein et Suomi et Urm et alius Osfrid filius Heiligen et Osfrid de Sconaowe et Hebbi et Aowin. Imperator vero pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trans Albiam in Linones, qui et ipsos vastavit t castellum Hohbuoki superiori anno a Wilzis distructum in ripa Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias ad controversias Hunorum et Sclavorum finiendas, tertium in Brittones ad eorum perfidiam puni
Abbreviated transcription (Latin):
Ie inã Corsica isula terũ amauris nasteta ÷. amoros aladtlro¬
aopait ul mprte fitli pas aia u bielato tq̃ d̃omso ar sefio
spatario hocrat nom̃ leguato niciforuimpr̃is eius dẽ pacis con¬
firmande grã leguati constantino polim ab imꝑatore mittunt᷑.
haido ep̃s bas lensis & hug̃ comes turonicus & aio lango barđ
deforo iuli& cũ eis leo qͥdam spathariꝰ natione siculuf& uuilleri
dux ueneticoꝵ. quoꝵ alt̃ ante annos .x. romȩ adimꝑatorẽ
cũ ibi e&̃ desicilia ꝓfuguł & redire uolens patriã remittit᷑.
Alt̃ ꝓpt̃ ꝑfidiã honore spoliatꝰ constantino polim ad dnm̃ suũ
duci iubetͣ. Cũ dicta int̃ imprẽm & hemmingũ danoꝵ regẽ
pax ꝑꝑ hiemis asꝑitatẽ quȩ int̾partes cõmeandi uiã claudebat.
in armis tm̃ lurata seruat᷑. donec redeunte ueris tep̃rȩ & aꝑ¬
tisuiis qu&e immanitate frigoris clausae fuer̃ : Congredientib:
ex utraq paste utriusq gentis francoꝵ scilic& & danoꝵ xii.

Expanded text:
Ianuar. Corsica insula iterum a Mauris vastata est. Amoroz ab Abdirasafio spathario – hoc erat nomen legato Nicifori imperatoris – eiusdem pacis confirmandae gratia legati Constantinopolim ab imperatore mittuntur, Haido episcopus Baslensis et Hug comes Toronicus et Aio Langobardus de Foro Iuli et cum eis Leo quidam spatharius, natione Siculus, et Willeri dux Veneticorum, quorum alter ante annos X Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit et redire volens patriam remittitur, alter propter perfidiam honore spoliatus Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta inter imperatorem et Hemmingum Danorum regem pax propter hiemis asperitatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in armis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie et apertis viis, quae inmanitate frigoris clausae fuerunt, congredientibus ex utraque parte utriusque gentis, Francorum scilicet et Danorum, XII
Abbreviated transcription (Latin):
acpopłs eis subic̃. recusabant. quib ꝑdomitis cũ reuertissent & fr̃em
abimꝑãre missũ recepissent. filu godo fridiregis & ex pͥmorib danoꝵ
non pauci. quiã dudũ relicta patria apd suernes exulabant. Cõpa¬
ratis unde cũq copus bellũ eis intuler̃ & confluentib ad sepassim
ex om̃i danoꝵ tra popłariũ turmis . cõmisso cũeis p̃lio &iaregno
non multo eos labore pepuler̃. Mauris decorsica ad hispaniã
cũmulta p̃daredeuntib erminguarias comes emporitanꝰ in ma¬
ampliꝰ corsos captiuos inuenithocmauri uindicare uolentes
.c. cellas tusciae ciuitatẽ & niceã ꝓuinci& narbonensis uastauer.
S ardiniã quoq ad gressi cõmissoq cusardis p̃lio pulsi acuicti
& multis suoꝵ amissis recesser:¬

Expanded text:
ac populus eis subici recusabant. Quibus perdomitis cum revertissent et fratrem ab imperatore missum recepissent, filii Godofridi regis et ex primoribus Danorum non pauci, qui iamdudum relicta patria apud Sueones exulabant, conparatis undecumque copiis bellum eis intulerunt et confluentibus ad se passim ex omni Danorum terra popularium turmis commisso cum eis proelio etiam regno non multo eos labore pepulerunt. Mauris de Corsica ad Hispaniam cum multa praeda redeuntibus Irmingarius comes Emporitanus in Mantos et eo amplius Corsos captivos invenit. Hoc Mauri vindicare volentes Centumcellas Tusciae civitatem et Niceam provinciae Narbonensis vastaverunt. Sardiniam quoque adgressi commissoque cum Sardis proelio pulsi ac victi et multis suorum amissis recesser
Abbreviated transcription (Latin):
mora palatio exiens. Primo qͥdẽ lassioccurrere dende transnissorenõ
flumine in loco qͥ lippeã uocat᷑ copias que ñdũ conuenerant statũit
operiri. Ubidũ aiquot des morar&. elefans ille quẽ ci aarourex sarracenoꝵ
mlsotꝰ subia morti puit. Congroegitis tandẽ copus quanta poturt ueles.
tat ⁊delarũ fliuiũ eontencdit c cistriseͥ uoxta confluentẽ e qͦ musore
fluiiri conungt᷑ postsmmarũ godo fridiregis p̃solat᷑ cuentũ Nã
re ile uanissora speuicorte nflat᷑ acie sẽcũ im p̃re congredinelle¬
ln ũctibat : eł dũ unpr meno ato locostatiua habera diugrsarũ roũ¬
iltat piuntu adeũ dfer̃ nã ee dassem quefrisua uasta bat domũ regrolan
a go dofridũ regẽ aqͥda suo satellite intfecẽ castellũ uorabulo hohbrs¬
Ae albiȩ slumi ad postũ riqͦ odo leguat᷑ inpr̃is & orientiliũ saxenũ

Expanded text:
mora palatio exiens primo quidem classi occurrere, deinde transmisso Rheno mora palatio exiens primo quidem classi occurrere, deinde transmisso Rheno flumine in loco, qui Lippeham vocatur, copias, quae nondum convenerant, statuit operiri; ubi dum aliquot dies moraretur, elefans ille, quem ei Aaron rex Sarracenorum miserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit tate, ad Alarum fluvium contendit castrisque iuxta confluentem eius, quo Wisurae flumine coniungitur, positis minarum Godafridi regis praestolatur eventum; nam rex ille vanissima spe victoriae inflatus acie se cum imperatore congredi velle iactabat. Sed dum imperator memorato loco stativa haberet, diversarum rerum nuntia ad eum deferuntur: nam et classem, quae Frisiam vastabat, domum regressam et Godafridum regem a quodam suo satellite interfectum, castellum vocabulo Hohbuochi Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus imperatoris et orientalium Sa
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmosarediniã deiide corsicã appuler: nulloq in ea inuento p̃sidio insulã pene
totã subier̃. Interea pipinrex ꝑfidia ducũ ueneticoꝵ incitatꝰ uenetiã bello
terraq mariq iussit appetere. subiectaq uen&ia ad ducib ei inditionẽ
acceptis. eandẽ classẽ addalmatiax littora uastandamisit. sđcũ paulus
cela fani& p̃fectꝰ cũ orientali classe adauxiliũ dalmatis ferendũ aduen¬
tara. regiadelassis ad ꝓparegredit̃. hrud trud filia imp̃ris que natumaior
erat uuiid iuñ. diem obut.
Impr̃ uͦ aqͥs grani adhucagois & contragodo fredũ regẽ expeditionẽ meditans
nuntiũ accepit classe: co ͬ nauiũ denortmannia fristã appulisse totasq fri¬
sia colitori adiacentes insulas et̃ uastatas. Iãq exorcitũ illũ incontinenti
eẽ. tñaq plia cũ frisonib cõmissa danosq uictores tributũ uictis inpo¬
suisse & uectigalis nomine clibras argentifrisionib iã eẽ solutas. Regẽ

Expanded text:
mo Sardiniam, deinde Corsicam appulerunt, nulloque in ea invento praesidio, insulam paene totam subegerunt. Interea Pippinus rex, perfidia ducum Veneticorum incitatus, Veneciam bello terraque marique iussit appetere, subiectaque Venecia ac ducibus eius in deditionem acceptis, eandem classem ad Dalmaciae litora vastanda misit. Sed cum Paulus, Cefalaniae praefectus, cum orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Hruodtrud, filia imperatoris quae natu maior erat, 8. Idus Iun. diem obiit. Imperator vero Aquisgrani adhuc agens et contra Godofridum regem expeditionem meditans, nuntium accepit, classem ducentarum navium de Nordmannia Frisiam appulisse, totasque Frisiaco litori adiacentes insulas esse vastatas, iamque exercitum illum in continenti esse ternaque proelia cum Frisonibus commisisse Danosque victores tributum victis inposuisse et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisonibus iam esse solutas, regem
Abbreviated transcription (Latin):
& a norou p̃factꝰ cesar aug̃ atq osca& ministoriũ es: biuasit. & in castellis illiꝰ
p̃sidiadisposuit. Missaq adimpr̃em leguatione sese cũ om̃ib quȩ habebat
indeditionẽ illi uenire uelle ꝓmisit. etlpsis lun&e c̃tigit . uis icł iuañ¬
fier& iit̃ ipsũ &. his panici linitis custodes ꝓmittens se ieo colloqͥo cũ siuis om̃ib¬
causis remansit infectũ maurt decotahis pania maxima classe conparata.¬

Expanded text:
 Amoroz praefectus Caesaraugustae atque Oscae ministerium eius invasit et in castellis illius praesidia disposuit missaque ad imperatorem legatione sese cum omnibus, quae habebat, in deditionem illi venire velle promisit. Eclypsis lunae contigit VII. Kal. Ianfieret inter ipsum et Hispanici limitis custodes, promittens se in eo colloquio cum suis omnibcausis remansit infectum. Mauri de tota Hispania maxima classe conparata
Abbreviated transcription (Latin):
p̃di acc̃pto iterũ asaxnib ualidioriauxlio simel dinguoꝵ maxinã
iuitatẽ expugnat. Atq his sucessib om̃s qͥabeo diftcrant adsua soci¬
&att̃ reuti coegit. His ita gestis inpr̃ dearduenna aquas reuersus

Expanded text:
praeda accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio Smeldingorum maximam praeda accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio Smeldingorum maximam civitatem expugnat atque his successibus omnes, qui ab eo defecerant, ad suam societatem reverti coegit. His ita gestis imperator de Arduenna Aquas reversus
Abbreviated transcription (Latin):
apiratis captus ÷ ceteris sine ꝑiculo traicientib: ductꝰq ab eis in brittan¬
niã a qͦdã coenulfiregis homine redeptꝰ ÷ romãq reuersus: Intusciapo¬
puloniũ eiuitas maritimã agrecis qͥorobiote uocat᷑ dep̃datꝰ ÷ mauriqͦq
dehis pariã corsicã higressi in ipsoscõ paschalis abbato ciuitatẽ quandã
diripuer̃ &ꝰ p̃teꝓͥm̃a dpatcos senes atq infirimos nihilinea reliquer᷑ Interea
fuiss& iratꝰ eꝙ n abodritos annosuꝑiore dux̃ exercitũ & suas ultus t
iniurias. Addeos uelle sepurguare ab eoꝙ eobicibat᷑ febris rruptionẽ¬
abillo pͥmis fuissẽ inchoatũ. Pe ebat & iã ut conuentꝰ comitĩ im pr̃iss
atq suoꝵ uxta t̃minos regnisiui trans albim fieroe. Inqͦns mucẽ geste.
colloqͥũq trans albiã habitũ cũpͥmorib danoꝵ inloco qͥhr̃. melac. multis q
Collecta popłariũ manu& auxelio asi xnib: accpto ucnos suos uil tes
adgrissus agꝰsfuseoꝵ ferro & igniuastit. Ragrssusq domũ eu ingenta

Expanded text:
piratis captus est, caeteris sine periculo traicientibus, ductusque ab eis in Brittania, a quodam Coenulfi regis homine redemptus est, Romamque reversus. In Tuscia Populonium, civitas maritima, a Graecis qui Orobiotae vocantur depraedata est. Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi, in ipso sancto paschali sabbato civitatem quandum diripuerunt, et praeter episcopum ac paucos senes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea tus, eo quod in Abodritos anno superiore duxit exercitum et suas ultus est iniurias, addens velle se purgare ab eo, quod ei obicieab illis primo fuisse inchoatam. Petebat etiam, ut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gcolloquiumque trans Albiam habitum cum primoribus Danorum in loco, qui dicitur . collecta popularium manu et auxilio a Saxonibus accepto vicinos suos Wilzos adgressus agros eorum ferro et igni vastat ; regressusque domum cum ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
disposito aqͥs grani hiemauit natalẽ dñ & scm̃ pascha ibidẽ celebrauit.
ibihiemar& pars eiꝰcomiadũ insulã accessit. Comissoq p̃lio c̃ra p̃sidiũ
ꝙ inea dispositũerat uicta atq fugata. uenetuãrecessit. Dux aut̃ qͥ cdlassi
p̃grat nomine paulus cũ depace int̾francos & grecos constituenda quasi sibi
hoc eẽ in iunctũ apđ̾ dominũ pipinũ taliaerege agere molir&. Auil¬
hareno & beato ueneci&x ducib om̃s inchoatꝰ ei iripedionitib atq ipsi& iã
insidias parantib cognita iloꝵ fraude discessit. Atinoccidius partib
domnꝰludouicꝰ rex cũ exercitu inspaniã ingressꝰ dertosã cuntatẽ inripã¬
I. hiberifluminis sitã obsedit. Consũp̃toq inex pugnatione illi: aliquanto
IIlnaqͥtaniã serecepit. Postq ardulfusrex nordan hunbroꝵ reductꝰ÷ inregnũ¬

Expanded text:
disposito Aquisgrani hiemavit; natalemqne Domini et sanctum pascha ibidem celebravit.ibi hiemaret, pars eius Comiaclum insulam accessit commissoque proelio contra praesidium, quod in ea dispositum erat, victa atque fugata Venetiam recessit. Dux antem, qui classi praeerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Grecos constituenda, quasi sibi hoc esset iniunctum, apud domnum Pippinum Italiae regem agere moliretur, Wilhareno et Beato Venetiae ducibus omnes inchoatus eius impedientibus atque ipsi etiam insidias parantibus, cognita illorum fraude discessit. At in occiduis partibus domnus Hludowicus rex cum exercitu Hispaniam ingressus Dertosam civitatem in ripa Hiberi fluminis sitam obsedit; consumptoque in expugnatione illius aliquantoin Aquitaniam se recepit. Postquam Ardulfus rex Nordanhumbrorum reductus
Abbreviated transcription (Latin):
fredũ regẽ danoꝵ mabodritos cũ ex ercititra iecisse carlũ filiũ
suũ ad albiã cũ ualida francoꝵ & saxonũ manumisit. iubens uesano
regiresistere. sis axoniae t̾minos ad greditẽptar&. sdille statiuis ꝑaliqͦt
dies in littore habitis expugnatis &iã & manu captis aliqͦt sclauoꝵ
castellis. cũ magnaᷤ copiarũ suarũ deqruñtoreuersus ÷ Nã lic& dras¬
conẽ ducẽ ab odritoꝵ popłariũ ficlei diffidentẽ loco pepuliss& godelar
bũ aliũ ducẽ dolo captũ patibulo suspendiss& abodritoꝵ duas partes
sibiuectigales feciss&. Opamos tñ militũ suoꝵ & manuꝓmiptissimos
amist. & cũeis filiũ fr̃is suinomine regiroldũ qͥ ino bpugnatione cuida
oppidi cũplurinis danoꝵ pͥmorib ntfeitus ⁊ filiꝰaut̃ im pris domnꝰ earlus
ad godo fredĩ regẽ dfecortint. quanta potuit celertate transposut

Expanded text:
fridum regem Danorum in Abodritos cum exercitu traiecisse, Karlum filium fridum regem Danorum in Abodritos cum exercitu traiecisse, Karlum filium suum ad Albiam cum valida Francorum et Saxonum manu misit, iubens vaesano regi resistere, si Saxoniae terminos adgredi temptaret. Sed ille stativis per aliquot dies in litore habitis, expugnatis etiam et manu captis aliquot Sclavorum castellis, cum magno copiarum suarum detrimento reversus est. Nam licet Drasconem, ducem Abodritorum, popularium fidei bum alium ducem dolo captum patibulo suspendisset, Abrotidorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui nomine Reginbaldum, qui in oppugnatione cujusdam oppidi cum plurimis Danorumad Godofridum regem defecerant, quanta potuit celeritate transposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
& multis suoꝵ ãmissis nã ĩ. ibicecidisse ꝑhibent᷑ incorsicã rectocursu
ꝑuenert̃. Ibi iterũ in qͦdã portu eidẽ insule cũ classe cuiburcarđ p̃erat p̃lio
decertauer̃ uitiq acfugatis: amissis .xiii. nauib & plurimis suoꝵint̃¬
fectis. adeo illo anno in om̃ib locis aduersa fortuna fatigatis utipsi
sibi hocaccidisse t estatis.: eo qđ anno suꝑiore ẽcra omnẽ iustitiã depata¬
laria insula sexaginta monachos asportatos. bihis paniã uendider÷
dasse constantino politana sedebat inuenecia patefacta cũ pipinorege
& bidutiis usq admesse aug̃. constitutis. statione soluta constantino¬
poliregresus ÷. hocanno pnpr̃ pascha aqͥs celebraut Necñ & natale
Hihens mollissima ac pestilens fuit iillo t̃pre ueruq inchoante
im pr̃ nouiomagũ ꝓfectꝰ transacto ibi qͥdragełimali ieiunio cele¬
brato &iã scõ pascha itrũ aqͥs regressus ÷ & quianunciabat᷑ go do¬

Expanded text:
 ibi cecidisse perhibentur – in Corsicam recto cursu pervenerunt. Ibi iterum in quodam portu eiusdem insulae cum classe, cui Burchardus praeerat, proelio decertaverunt victique ac fugati sunt, amissis tredecim navibus et plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi hoc accidisse testati sint, eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patalaria insula sexaginta monachos asportatos in Hispania vendiderunt;classe Constantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege et indutiis usque ad mensem Augustum constitutis statione soluta Constantinopolim regressus est. Hoc anno imperator pascha Aquis celebravit nec non et nataleHiemps mollissima hac pestilens fuit in illo tempore, vereque inchoante imperator Noviomagum profectus, transacto ibi quadragesimali ieiunio, celebrato etiam sancto pascha, iterum Aquas regressus est. Et quia nunciabatur, Godo
Abbreviated transcription (Latin):
segatũ emonachos ꝑaliquantũ t̃epꝰ secur& ineis intaliã drex̃. atr
ibeos tẽpꝰ nauigationis expectare iuisst. Codeq amo burclurdũ com̃¬

Expanded text:
legatum et monachos per aliquantum tempus secum retinens in Italiam direxit atque legatum et monachos per aliquantum tempus secum retinens in Italiam direxit atque ibi eos tempus naviga
Abbreviated transcription (Latin):
sode posto uix parte urgins & luna in vprte piscium fitq abanni su¬
pioris sept̃brio usq adami p̃sentis septebrid̾. terluna obseurata ẽ
& sol semel. Ratbtus missus imn pris qͥdeoriente reuertelut᷑ defunctꝰ
c̃ & legatus regis ꝑsarũnomine abdellã cũmonachis deherusalẽ qͥ
leguatione thome patriarchȩ fungebant᷑ quoꝵ nomina fuere georgi
& felix hicgergiꝰ ⁊ abbã in monte olueñ &. eiupatria germania :¬
deferentes q̃ p̃dictꝰ rex imp̃ri miserat. idẽ. papilionẽ & tentoria atris
om̃a bissina. tã tentoria ꝗ& funes eoꝵ diuersis tincta colorib p̃tea
genta & balsamũ necrã & horologiũ ex auricalco arte mecha
bant & casu suo subiertũ sibiermbalũ tmnire faciebant. ad ditis
& inipusu egres sonis sue totide fenestruis que pͥus orantaꝑte daudebint
tuidinis & ꝓcgitatis. Quȩ omã a qͥs palatio adimp̃rem delatas: Impr̃

Expanded text:
o in quinta parte Virginis et luna in quinta parte Piscium. Sicque ab anni superioris Septembrio usque ad anni praesentis Septembrium ter luna obscurata est et sol semel. Radbertus missus imperatoris, qui de Oriente revertebatur, defunctus est; et legatus regis Persarum nomine Abdella cum monachis de Hierusalem, qui legatione Thomae patriarchae fungebantur, quorum nomina fuere Georgius et Felix,– hic Georgius est abba in monte Oliveti, et cui patria Germania deferentes quae praedictus rex imperatori miserat, id est papilionem et tentoria atrii omnia bissina, tam tentoria quam et funes eorum, diversis tincta coloribus. Fuerguenta et balsamum; nec non et horologium ex auricalco arte mechabant, et casu suo subjectum sibi cymbalum tinnire faciebant: additis iet impulsu egressionis suae totidem fenestras quae prius erant apertae, claudebanttudinis et proceritatis. Quae omnia Aquis palatio ad imperatorem delata sunt. Imperator
Abbreviated transcription (Latin):
uentir ⁊ecnĩ &e paulus dux udere atq donatꝰ eiꝰde ciutatis qps legua¬
ti dalmaciarũ adpsentiã imꝑatoris cũmnagnis doms a faita ẽ ibiordi¬
natio abimꝑatore deducib & popłis taueneae ꝗdalmnatie Alisq
ie consttuenda pefiliosuos & duisione regn facienda antres pares
ut scar & unꝰquisꝙ illoꝵ quãpa tẽ tueri &e regere debuisse sissꝑstas
illi euenir&. dehicpartitione & testam̃t ũ faetũ & ure iurando abopti¬
matib firancoꝵ confirmatũ &s consticutiones pacis conser uandȩ causa
facte ati har omã littr is mandatas &. leomipapeut ha suama nai
subsgribr & ꝑ enhardumissã. Quib pontifex latas. & adsensũ ꝓͣbrit
c ꝓpamani sub scrisit. Im pr̃ dimisso utro ꝙ filio inrgxũ ibidepitat᷑u
pipino scilic& & lucdonaco deuillatheolonis palatio ꝓmosellã & remũ.
secunda a qͣ noinomagũ nauiga uit ibiq sem̃ qͣ drages male reiuniũ
& sacratis simã pascha festuutatẽ celebrauit. & inde p̾nonmultos

Expanded text:
Donatus eiusdem civitatis episcopus legati Dalmatarum ad praesentiam imperatoris cum magnis donis. Et facta est ibi ordinatio ab imperatore de ducibus et populis tam Venetiae quam Dalmatiae. Illisque er filios suos et divisione regni facienda in tres partes, ut sciret unusquisque illorum, quam partem tueri et regere debuisset, si superstes illi eveniret. De hac partitione et testamentum factum et iureiurando ab optimatibus Francorum confirmatum, et constitutiones pacis conservandae causa factae, atque haec omnia litteris mandata sunt et Leoni papae, ut his sua manu subscriberet, per Einhard manu subscripsit. Imperator dimisso utroque filio in regnum sibi deputatum, Pippino scilicet et Hludowico, de villa Theodonis palatio per Mosellam et Rhenum secunda aqua Noviomagum navigavit ibique sanctum quadragesimale ieiunium et sacratis
Abbreviated transcription (Latin):
causa aduentꝰ ei hat erat. Platũ ⁊ adimꝑatorẽ astate p̃terta xpĩs angii¬
nẽ bimanutua ciuitate reꝑtũ fuisse. ħropt̃ hocmisit ad papã petens.
ut huiꝰ fame uerttatẽ in qͥrer&. qͥ accepta occasione exeundi pͥmo iilogo¬
bardiã quasiꝓ inqͥsitione p̃dicta ꝓfectꝰ: indeq arrepto itinere subito
adimꝑatorẽ usq ꝑuenit. Mansitq apd illũ des uiii & sc̃dictũ ⁊ ro¬
postulans sibi locũ dariadhabitandũlrit̃ sabaria & carnu̾ntũ quia
ꝑphnf estationẽ sclauoꝵ in pͥstinis sedib esse ñ potꝗnt quẽ impr benigne
suscepit. Eratenĩcappanꝰ xp̃ianꝰ nomine theodorꝰ &e p̃cib eiꝰannuens
munerib donatũredire mnisit qͥ rediens adpopłm suũ paucot̃ẽpre
trans actodiem obut & misit caganꝰ unũ deoptimatib: suis p&ens sibi
honorẽ antiquũ quẽ caganꝰ apdunos habe solebat. Cuiꝰ p̾cib impr̃
ad sensũ p̃buit & summã tociꝰregni uxta pͥscũ eoꝵritũ cagañ habe¬

Expanded text:
erat: Perlatum est ad imperatorem estate preterita Christi sanguinem in Mantua civitate fuisse repertum. Propter hoc misit ad papam, petens, ut eius famae veritatem inquireret. Qui accepta occasione exeundi primo in Langobardiam quasi pro inquisitione predicta profectus est, indeque arrepto itinere subito ad imperatorem usque pervenit. Mansitque apud illum dies VIII et, sicut dictum est, Ropostulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carnuntum, quia propter infestationem Sclavorum in pristinis sedibus esse non poterat. Quem imperator benigne suscepit – erat enim capcanus christianus nomine Theodorus – et precibus eius annuens muneribus donatum redire permisit. Qui rediens ad populum suum pauco tempore transacto diem obiit. Et misit caganus unum de optimatibus suis, petens sibi honorem antiquum, quem caganus apud Hunos habere solebat. Cuius precibus imperator adsensum praebuit et summam toti
Abbreviated transcription (Latin):
ne quot dies ibimoratꝰ pãpiã ꝑr ex̃ ibinũ ciat᷑ e legatos aaron ammural
mũ miniregis ꝑsirũ portũ pͥisas intrasse quib obuãmitens bit̃

Expanded text:
quot dies ibi moratus Papiam perrexit. Ibi nuntiatur ei, legatos Aaron Amir al quot dies ibi moratus Papiam perrexit. Ibi nuntiatur ei, legatos Aaron Amir al Mumminin regis Persarum portum Pisas intrasse. Quibus obviam mittens inter