comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se abeis confessus ẽ uisitari. Petrum etiã et
paulum apłos uideri ase sepius non negauit.
in uero demones ꝓut adeum quisq uenisset
siuis nominib increpabat. Mercuriũ maxime
paciebatur infestum. Iouẽ brutum atq hebe¬
tem eẽ dicebat. Hec plerisq etiã in eodẽ mo¬
nasterio consiititis. incredibilia uidebantur:
Ledum ergo confidam omnes qui hȩc audient
ereditoros. Nam nisi in estimabilẽ uitã atq
uirtutẽ martinus egiset. nequaquã apud nos
tanta gła p̃ditus haberetur. quã quã minime
mirum si inoperib martini infirmitas huma¬
na dubita uerit. eum multos hodieq iudeamꝰ
ne euangeliis quidẽ credidisse.
martino̾ aut̃ sepe angelos uisos familiarit᷑
de sensimus & exxperti sumus. Rem minimam
dicturus sum. sed tomen dicam. Apud ne¬
mausũ episcopoꝵ synodus habebatur ad quã
qiuidẽ ire noluerat. sed quid gestũ eẽt scire
cupiebat. Sasu cum eo iste sulpicuis nauiga¬

Expanded text:
se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibinedum ego confidam omnes qui haec audient, credituros: nam nisi inaestimabilem vitam atque virtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur: quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum synodus habebatur, ad quam quidem ire noluerat, sed quid gestum esset scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius naviga
Abbreviated transcription (Latin):
sedeb amus ingenti honore et tremore. ae si
ante angũ tabernaculum mandatas excubias
duceremus. Cum quidẽ clauso cellule suȩ
tlum nos ibi eẽ nesciret. interim colloquen¬
tiuor murmur audiuimus. Et mox horrore
quodam ereum fundimus ac obstuipentes
Deci nom rare potumus nescio quid fuisse
aiunumi. Lost auos fere horas ad nos mar¬
scut opid cum eno familiariuis lo qiueb at
nos ambo sensisse. uel cum quib fuisset incellula
colloquutus. tenuẽ enim nos licet et uix intel¬
lectum sermocinantium sonum ꝓforib au¬
dissa. Tum ille du multumq cunctatus sed
nichil erat quod ei sulpicius ñ extorqueret
inuito incredibiliora forte dicturus sum. sed
xp̃o teste non mentior nisi quisquam ẽ tam
sacrilegus ut martinum fuisset mentitum.¬
Dicã inquit uobis. sed uos nulli queso dicatis.
Agnes. tecla. & alaria. mecum fuerunt. Re¬
ferebat aut̃ nobis uultum atq habitum singu¬
larum. Nec uero tantum ulo die sea frequent᷑

Expanded text:
sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore; nec ignorare potuimus nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Marsicut apud eum nemo familiarius loquebatnos ambo sensisse, vel cum quibus fuisset in cellula collocutus: tenuem enim nos licet et vix intellectum, sermocinantium sonum pro foribus audisse. Tum ille diu multumque cunctatus sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret invito. Incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior: nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinum aestdicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos non ad suam iniuriam retulisset.
quos aduersus scam uirginem motus quan¬
tasq iras mente concepisset : hereticã indi¬
casset. & anathematihandam eẽ decreuisset
Quam uero illi beatȩ animȩ illas uirgines
p̃tulisset. quȩ crebris occursib ubiq se p̃bent
obuias socerdoti. quȩ conuiuia sumptuosa
disponunt quȩ una pariter accumbunt. Sed
quo me ducit oratio paululum iste liberior
sermo reprimendus ẽ. ne in aliquoꝵ forsitan
incurrat offensam. Et enim infidelib obur
gationis uerba non ꝓderunt. fidelib aut̃ satis¬
faciet exeemplum. Uerum ego ita uirtutem
huius urginis p̃dicabo. ut tamen nichil illis
quȩ ad martinum uidendum ex longinquis
regionib sepe uenerunt. arbitrer derogan¬
dum. Di quidẽ hoc beatum uirum frequent̃
Ine autẽ intuebatur teste recte perhibeo.
Quodam die ego & iste sulpicus ꝓ forib ultꝰ
excub antes. iam ꝑ aliquot horasꝰ cum silentio

Expanded text:
sacerdos non ad suam injuriam retulisset? sacerdos non ad suam injuriam retulisset? quos adversum sanctam virginem motus quantasque iras mente concepisset! haereticam judicasset, et anathematizandam esse decrevisset. Quam vero illi beatae animae illas virgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obvias sacerdoti, quae convivia sumptuosa disponunt, quae una pariter accumbunt! Sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat ogationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quregionibus saepe venerunt, arbitrer derogandum; siquidem hoc beatum virum frequenterme autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio
Abbreviated transcription (Latin):
ad contumeliam suam duxit sed magnifican
illius cum exultatione uirtutẽ. in usitatum
in his dum taxat regionib gaudebat ex¬
emplum. Ergo cum haud longe ab illa uillus
nos manere nox imminens coegisset. xeniũ
beato uiro eadẽ illa uirgo trans misit. fecno
martinꝰ qđ antea non fecerat. nullius enĩ
ille numquã xenium nullius munus accepit.
Nichil ex his quę uirgo uenerabilis miserat
refutauit dicens. Benedictionẽ illius a sacer¬
dote minime respuendã quȩ eẽt multis
sacerdotib p̃ferenda. Audiant quęso uir¬
gines istud excemplum. ut fores suas si eas
mali obsidere noluerint etiam bonis claudant.
Etne ad se improbis sit liber accessus non uere¬
antur ex ludert etiam sacerdotes. Totus hoc
mundus eccaudiat uideri se amartino uir¬
go non passa ẽ. Non utiq illa quem cũq
repulit sacerdotẽ. sed in euus uiri conspectu
puella non uenit quem uidere salus uiden¬
cium fuit. Quis aut̃ hoc alius p̃t̃ martinũ

Expanded text:
ad contumeliam suam duxit; sed magnificans ad contumeliam suam duxit; sed magnificans illius cum exsultatione virtutem, inusitato in his dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! Ergo cum haud longe ab illa villula nos manere nox imminens coegisset, xenium beato viro eadem illa virgo transmisit: fecitque Martinus quod antea non fecerat nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit; nihil ex his quae virgo venerabilis miserat, refutavit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. Audiant, quaeso, virgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere volunt, etiam bonis claudant; et, ne ad se improbis sit liber accessus, non vereantur excludere etiam sacerdotes. Totus hoc mundus audiat: videri se a Martino virgo non passa est. Non utique illa quemcumque a se repulit sacerdotem; sed in ejus viri conspectum puella non venit, quem videre salus videntium fuit. Quis autem hoc alius praeter Martinum
Abbreviated transcription (Latin):
llud uero sulpici meminisse te credo quo
Laffectu nobiscum & tu coram ad esses. illam
iurginem p̃dicaret quȩ ita se penitus abom¬
nium uiroꝵ oculis remouisset. ut ne ipsũ qͥdẽ
ad se martinum cum ille eam officii causa
iusitare uellet admiserit. Nam cum pret̾
agellum illius p̃teriret inquo se iam ante
complures annos pudica cohibebat audita
fide illius atq uirtute deuertit ut tã illustris
merm puellam religioso offitio ep̃s honorar&
Nam con sequentes gauisurã illã uirginẽ pu¬
tabamus si quidẽ hoc testimonium uirtutis
suę eẽ habiturã. ad quã tanti nominis sacer¬
dos deposito ꝓposin rigore uenisset. Uerũ
illa fortissimi uincla ꝓpostti ne martini qͥdẽ
contemplatione laxauit. Ita uir beatus accepta
ꝑaliam feminam excusatione laudabili ab
illiꝰ forib quȩ uidendam se salutandãq ñ
dederat letis ab scessit. Quirginẽ gloriosa
quȩ ne amartino quidẽ passa ẽ se uideri.

Expanded text:
Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri!
Abbreviated transcription (Latin):
Adhec martinus. Dic mͥ gͦ. Num quid in illa
acie quȩ armata inp̃lio parabatur aut iã
aduersus hostilẽ exercitum collocato cominus
pede districto ense pugnabas ullã femina
stare aut pugnare uidisti: Tum demum
miles confusus. erubuit gras agens errori
suo se ñ fuisse ꝑmissum. Nec aspera
increpatione uerboꝵ sed uera & raciona¬
bili scđ̃m ꝑsonã milttis comparatione
correctum. M artinus aut̃ conuersus ad nos.
sicut eum frequens fratrũ turba uallauerat.
Mulier inquit uiroꝵ castra non adeat. acies
militum separata consistat. ꝓcul femina in
suo degens tabernaculo sit remota. Contemp¬
tibilem enim reddit exercitum si urorum
cohortib turba feminea misceatur. Miles in
acie. miles pugnet incampo. Mulier se intra
muroꝵ munimina contineat. Habet et illa glo¬
riã suã si pudicitiam uiro absente seruauert
cuius hȩc prima uirtus et consummata uc¬
toria ẽ non uideri.

Expanded text:
ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa ad haec Martinus: dic mihi ergo: numquid in illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
iles quidam cingulum in ȩccła monachum
ꝓ fessus abiecerat cellulam sibi eminus in
remoto quasi heremita uicturus erexerat.
nterea astintus inimicus uariis cogitationib
brutũ pectus agitabat ut coniugem suã
quã martinus in monasterio puellarum eẽ
p̃ceperat uoluntate mutata secum potius
uellet habitare. Adiit gͦ martinum fortis
heremita quid haberet animi confitetur.
nacho non marito in congrua rationẽ misceri.
Postremo cum miles instaret affirmans nichil
hoc ꝓposito eẽ nociturum se solo conuigis
uti uelle solatio. Porro ne rursus se insua
reuoluerent non eẽ inetuendum se eẽ militẽ
xp̃i. Iliam quoq in eadem eiusdem milicię
sacramenta urasse. pateretur ep̃s sc̃s et seccũ
suum fidei merito nescientes parit̾ militare.
Tum martinus uerba n̾obis ipsa dicturus
constitisti. At ille respondens. Frequent̃
inquit inacie fteri & bello frequent᷑ int̾ fui

Expanded text:
Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum Miles quidam cingulum in ecclesia, monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexerat. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. nacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit, in acie steti et in bello frequenter interfui.
Abbreviated transcription (Latin):
quę manebat illȩsa diuersis florib quasi
picta uernabat. Speciẽ inquit gerit
pars illa conuigii quȩ pecore depasta.
& si non peninis grãm amisit herbarũ.
Hullũ tam̃ florũ inse reuinet dignitatom.
lla uͦ qua porci pecora inmunda foder̃
fornicationis imaginẽ foedam pretendit.
Cetorũ illa portio quȩ nullã sensit muriã
głam uirginitatis ostendit. Herbis fecunda
luxuriat. feni in ea fructus excuberat. Et
ultra omnẽ speciẽ diftincta. florib quasi gẽ¬
mis micantib ornata radiauit. Beata species¬
& deo digna. Nichil enim uirginitati est
comparandum. Ita & illi qui conuigia for¬
nicationi comparant. uehementer errant.
Et illi qui coniugia uirginitati aequanda.¬
estimant miseri penitus & stulti sunt. Uerũ
hec asapientib tenenda distinetio ẽ. ut con¬
iugium ꝑtineat adueniam. uirginitas spect&
ad głam. fornicatio deputetur ad poenam.
nͥ sans factione purgetur.

Expanded text:
quae manebat illaesa, diversis floribus quasi quae manebat illaesa, diversis floribus quasi picta vernabat. Speciem, inquit, gerit pars illa conjugii, quae pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa vero quam porci pecora immunda foderunt, fornicationis imaginem foedam praetendit: caeterum illa portio quae nullam sensit injuriam, gloriam virginitatis ostendit, herbis fecunda luxuriat, feni in ea fructus exuberat, et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibet Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur.
Abbreviated transcription (Latin):
effugium mortẽ imminentemiam iamq¬
capienda crebris flexib differebat. Quius
periculum uir beatus pia mente miseratus.
imperat canibus ut desisterent sequi. et
sinerent abire fugientem. Qui continuo
ad primum sermonis imperium constiterunt
Crederes uinctos immo potius affixos in suis
herere uestigus. Ita lepusculus ꝑ sequutorib
alligatis in colomis euasit. Operepreciũ aut̃ ẽ
eniã familiaria illius uerba spiritualit sale
condita memorare.
uem recens tonsam forte conspexerat euan¬
gelicum inquit mandatum ista compleuit.
Ouas habuit tunicas unam earum lorgita
est non habenti. Ita gͦ et uos facere debctis.
Ite eũ subulcum algentem acpene nudum
inpellicia ueste uidissa. E n inquit adam
eiectus deparadyso in ueste pellicia sues
pascit. Sed nos illo uetere deposito qui as¬
huc inisto manet nouum potius induamꝰ
Boues ed parte pratum depauerant. porci
etiã non nulla suffoderant pars cetera

Expanded text:
effugium, mortem inminentem iam iamqeffugium, mortem inminentem iam iamqcapienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad primum sermonis ejus imperium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum algentem ac pene nudum in pellicea veste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo vetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamus. Boves ex parte prata depaverant, porci etiam nonnulla suffoderant; pars caetera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpius accessit. martinus eleuata obuiã manu
recudẽ consistere iubet. Quȩ mox ad uerbũ
illiuis stare cȩpit immobilis. Cum interea
uedder martnus dorso illius doemonẽ suꝑ¬
seelote. quẽ merepans discede inquit funeste
depetude et innexiũ animal agitare desiste
an iei hedes sci reepta qͥuete ꝓsferatur
seq agmini cȩteroꝵ oue placidior inmiscuit.
Hoc illud fuit tempus quo inter medias flam¬
mas positus nonsensit incendium. Quod m
non arbitror eẽ referendum. quia hoc pleniꝰ
iste sulpicius licet in libro suo preteritũ in
epła tamen postea quã ad eusebium tum
postumiane ut credo legisti. aut si in cognita
tibi ẽ cum libuerit impremptu exillo armario
habes nos ab illo omissa referimus.
uodã tempore aut dum dioceses circũ iret
uenancium agmen in currimus. canes leporẽ
sequantur. Iamq multo spacio uicta bestiola
cum undiq campis late patentib nullũ eẽt

Expanded text:
propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste.ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse referendum, quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistula tamen postea, quam ad Eusebium, tunPostumiane, aut credo legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referemus. Quodam tempore, cum dioeceses circuiret, uenantium agmen incurrimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset
Abbreviated transcription (Latin):
biurigum atq turonum aeccła ibi ẽ celebris
religione scõꝵ. Nec minus gloriosa sacrarũ
uirginun multitudo. Preteriens gͦ martinus
insecretario a eccle habuit mansionẽ. Post dis¬
cessũ illius cunctȩ insecretarium ilud uirgines
irruerunt. Ad lambunt singula loca ubi
aut sederat uir beatus aut steterat. stram̃tũ¬
ainquo quieuerat partiuntur. Una earũ
per dies paucos partẽ straminis quam sibi
ꝓbenedictione collegerat inergumino quẽ
pe erroris agitabat. de ceruice suspendit.
ec mora dicto citius eiecto doemone ꝑsona
purgata ẽ.
eridem fere tempus martino atreueris re¬
uertenti. fit obuiam uacuͤa quam dę mon
agitabat. Quȩ relicto grege suo in homines
ferebatur etiam multos noxie petula confo¬
derat. Uerum ubi nobis cepit eẽ contigua.
hi qui eam eminus sequebant᷑ predicere
magna uoce ceperunt ut caueremus. Sed
postquam ad nos torus furibunda luminibꝰ

Expanded text:
Biturigum adque Turonorum. ecclesia ibi est celebris Biturigum adque Turonorum. ecclesia ibi est celebris religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum uirginum multitudine. praeteriens ergo Martinus in secretario ecclesiae habuit mansionem. post discessum illius cunctae in secretarium illud uirgines inruerunt: adlambunt singula loca, ubi aut sederat uir beatus aut steterat, stramentuin quo iacuerat, partiuntur. una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata est. Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis furibunda luminibus
Abbreviated transcription (Latin):
nitidulam sumptiosam. obur gauerim las¬
ciius uietitame. indeq uirginẽ ad olescen
cuidam m caro. in decentius ad herentem.
Cum quidẽ ipsa frequent̃ audissem. alio
etiã qui talia agerent increpantẽ. t
mͥ omniũ feminarum cunctoꝵq monache
odio concitaui. ut aduersũ me utreq le¬
giones iurata bella susceperrit. Unde
queso taceatis ne etiã hoo quod uos loquimini
ad meã referatur inuidiã. T ota nobis istorũ
mentio relin quatur. ad martinum potius re¬
uertamur. Tu galle ut aggressus es. ceptum
opus explica. Tum ille. Iam quidẽ uobis inqͥt
tanta narraui. ut saris facere studiis urĩs m̃s
debuerit. Sed quia uoluntati ur̃ȩ non obse¬
cundare m non licet. quantũ ad huc dies suꝑẽ
loquar Nam certe dui stramen illud qđ
in lectos nr̃os paratur aspicio. sub uenit in me¬
noriam etiã destramine inquo martinus ia
cuerat. factam eẽ uirtutem. Res ita gesta ẽ.
laudiomacus uicus ẽ inconfinio

Expanded text:
nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasnitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum in lectos nostros paratur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo cuerat, factam esse uirtutem. res ita gesta est. Claudiomagus uicus est in confinio
Abbreviated transcription (Latin):
dñõ. nec tam̃ asscita ẽ conuiuio. immo p̃la
ẽ ministranti. quȩ uerbum potius audiehat¬
Sed in martino ista regina utrũq compleat
Et miniftrauit ut martha. & auduiit ut mari
Qđ si qͥs hoc uti uoluerit exemplo. per omni
eeneat exemplum Talis causa sit. talisq
sona. tale obsequium. tale conuiuium et in
omni uita semel tantum. Preclarę inquit
postumian as nr̃os istos ut martini non egr¬
diantur exemplũ tua construgit oratio.
sed ꝓfitetr tibi quia hȩc surdis auribus au¬
dientur. Nam si martini sequeremir uias
numquã ciusas de osculo diceremus. Et un¬
uersa sceuȩ opinionis et ob ꝓbriis careremis
Uerum sicut tu soles dicere acitatis
argueris galli sumus. tta nos in hac parte
num quã uel martini exempli. uł tuis dispi¬
tationib corrigendi fatemur. Uerum
hec nobis iam dudum agentib quid
non solũ modo taceo. solim de istis tacer
disposui. Nam quia quandam uiduã uag

Expanded text:
Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audieSed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia teneat exemplum: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale convivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum, tua constringit oratio: sed profiteor tibi, quia haec surdis auribus audientur: nam si Martini sequeremur vias, numquam causas de osculo diceremus, et universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quinon solum modo taceo, sed olim de istis tacerdisposui. nam quia quandam uiduam uagam,
Abbreviated transcription (Latin):
se tueant᷑ exemplo. qui libenter feminis
inserent᷑. Tum gallus. Quid tu inquit
non uides qđ solent docere grammatici.
locũ. tempus. ꝑ sonã. ꝓ pone enĩ tibi ante
oculos captũ inpalacie imperatoris p̃cib
ambire reginȩ fide cogi temporis necessi¬
tate constringi. ut clausos carcere liberar&.
constare ep̃o debuisse. ut ꝓhis omnib non
aliquantulum derigore ꝓpositum relaxar&
Uerũ tam̃ quia occasione huius exempli mab
usuros eẽ aliquos arbitraris. Illi uͦ felices eriu
sia disciplina exempli istius uiri ñ recedant.
Uideant enim quia a martino semel tantum
in uita iam ipse sc̃s septuagenario. ñ uidua
libera. ñ uirgo lasciens. sed sub uiro uiuem
pso uiro partẽ supplicante regina seruurt.
& ministrauit. Hȩc edenti ut ñ cũ epulan
discubuit. non ausa ẽ participare conuti
sed deferebat obsequium. Disce gͥ discrp
non recumbat. Sicut martha illa ministraut

Expanded text:
se tueantur exemplo qui libenter feminis se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disnon recumbat: sicut Martha illa ministrauit
Abbreviated transcription (Latin):
reginȩ manib apparatus sellulã ipsa conster
disciplina solo fixa consistit immobilis per
omnia ministrantis. Modestiã et humilitatẽ
exhibens seruientis. Miscuit ipsa bibituro.
& ipsa porreari. s inita cenula fragmina
panis assumpti micasq collega satis fidelit̃
illas reliquias imꝑialib epulis plus amauit¬
ante ponens. B eata mulier tantę pietatis
affectu merito illi comparanda quę uenit
Si quidẽ simplicẽ sequamur hystoriã sed fides
reginarum ẽ conferenda qđ michi liceat
separata misterii maiestate dixisse. Illa etc¬
potim audire sapiertẽ. ista non tantũ audiss
contenta. sed & meruit serur sapienti.¬
d hęc postumianus. Iam dudum inquit galle
audiens te loquentẽ uehementer admiror
reginȩ fidẽ. Sed illud ubi ẽ. qđ nulla umqm
femina ferebatur ꝓpius assistere martino.
Tece ista regina non solũ assteri. sed etiam
ministrauit. Et uereor ne isto aliquantulũ

Expanded text:
reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternreginae manibus apparatus: sellulam ipsa consterndisciplinam solo fixa consistit immobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens servientis: miscuit ipsa bibituro, et ipsa porrexit. Finita coenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. Beata mulier! tantae pietatis affectu illi merito comparanda, quae venit siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus, jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius astitisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam minis
Abbreviated transcription (Latin):
adlema non legiime tumultuante milte
impositum repudiare uel armis cuulibus
abstinere licuisset. sed magnum imperui
ner sine periculo renui. nec sine armis
porure teneri. Hic martinũ sepius enoca¬
tum receptumq intra palaciũ uenerabilit
honorabat. totus illi cum eo sermo de p¬
sentib de futuris de fidelum gła de ȩinitate
scõꝵ. cũ interim dieb ac noctib deore mar¬
tini regina pendebat. E uangelico illo non
inferior exemplo pedes scĩ fletu rigabat.
crine tergebat. M artinus quẽ nulla umqͣm
femina contigisset. istius assiduitatẽ immo
potius seruitutẽ non poterat euadere. Non
illa opes regni non imperii dignitatẽ ñ dia¬
dema. non purpura cogitabat diuelli amar¬
tini pedib solo strata non poterat. Postremo
auiro suo poposcit. Dem martinum uterq
compellunt ut ei remotis omnib ministris
p̃beret sola conuiuum. Nec potuit uir beatꝰ
obstinatius reluctare. componitur castus

Expanded text:
adema non legitime tumultuante milite adema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuobstinatius reluctari. Componitur castus
Abbreviated transcription (Latin):
bente ꝑuenit. Qui cum uenientẽ eminus ui¬
deret. infrendens cur fuisset admissus ne¬
qua quã assurgere ẽ dignatus asstanti. do¬
nec regiã sellã ignis operiret. ipsũ regem
ea parte corporis qua sedebat afflaret
incendium. Ita solio suo suꝑbus excutitur.
& martino inuitus assurgit. Multũq com¬
pleccus quẽ spernere ante decreuerat uir¬
tutẽ sensisse diuinã emendatior fatebatur.
Nec ecespectatis martini p̃cib prius omnia
p̃stitit quã rogaret᷑. Colloquio ulũ atq
conuuuto frequent̃ ascuut. P ostremo ab eumti
pulta munera obtulit. quȩ uir beatus ut
semp pauꝑtatis suȩ custos cuncta reiecit¬
i etuia palacium semel ingressi sumus
licet diuersis inpalacio temporib gesta con¬
ec lam. Nequaquã enim pret̃ mutendamo
uiletur cderi martini ammirationẽ reginȩ
fidelis exemplum.
adimus imperator rẽ publicã guberna¬
bat uir omni uita p̃dicandus sicei uer di¬

Expanded text:
bente peruenit. qui cum uenientem eminus uibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsurgere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplum. Maximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel di
Abbreviated transcription (Latin):
nulli clubum est. Ita faciam gallus inquit.
prubnd̃ dicturus sum. ipse non uicdui
prius enm gesta res ẽ. quã me uli uiro uin¬
g arem sed facum celebre ẽ fidieliũ fratrũ
ueisi erant sermone uulgatũ.
⁊eden Fere etmpore quo prinũ ep̃s detus
nolebet. uist cum paloci foribus regoie¬
Et enum ad amimum illius inmitẽ ac superbum
uxor accesserat arriana. quȩ totum illum
a scõ uiro ne ei debitam reuerentiã p̃star&s
auerterat. Iamq martinus ubi semel atq ite¬
rum suꝑbum principẽ adire temptauit. re¬
currit adnota p̃sidia cilicio ob uoluitur. ci¬
nere conspargitur. cibo potuq abstinet. Ora
die adstent ei angelus iubet eum ad palaciũ
ire securum. regias fores quã libet clauisas
sponte. reserandas imperatoris sp̃m suꝑbã
molliendum. Igitur istius modi presentis an¬
geli confirmatus ẽ alloquio & fretus auccilio
palacium petit patent limina nullus ob¬
sistit. Postremo usq ad regẽ nemine ꝓhi¬

Expanded text:
non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: uerum id, quod dicturus sum, ipse non uidi, prius enim gestum est, quam me illi uiro iungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum, qui interfuerant, sermone uulgatum. eo fere tempore, quo primum episcopus nolebat, iussit eum palatii foribus arcetenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, oratdie adsistit ei angelus: iubet eum ad palatium ire securum, regias fores quamlibet clausas sponte reserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohi
Abbreviated transcription (Latin):
cater uatim ad genua beati uiri ruere cȩper̃
fidedit̾ postulantes. ut eos faceret oop̃ianos.
ec cunctatus in medio ut erat campo. cunctos
imposita uniuersis manu cathecuminos fecit.
Cum quidã ad nos conuersus diceret. non ir¬
rationabiliter incampo catecuminos fieri
ubi solent martyres consecrari. Uicisti inqͥt
postuamianus galle. uicisti. non utiq me.
qui martini sum porius assertor. et qui hȩc
ominia de illo uiro. & sciui semꝑ et credidi
Sed heremitas om̃s a nachoritasq uicisti. Nemo
enim illoꝵ sicut martinus hic ur immo qr̃
pictꝰ apostolis comparat & ꝓphetis quẽ per
omnia illis eẽ consimilẽ fidei uirtus ac uir¬
tutum opera testantur. Sed perge queso
quãquã nichil magnificencius. audire possu¬
nus: Perge tañ galle qđ etiã de martino
suꝑ ẽ sermonis euoluere. Nam etiã minima
illius eocotidiana animus festinat agnoscere.
quia minima illius aioꝵ maximis maiora eẽ

Expanded text:
cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immopicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia minima illius aliorum maximis maiora esse
Abbreviated transcription (Latin):
loeo nouerat xp̃ianũ. Uerũ ad famam
tanti iuri campos om̃s late patentes. con¬
fluentium multitudo contexerat. sensit hic
martinus operandum et annuntiantes ib
spũ totus infremuit. nec mortales sonans
uerbũ dĩ gentilib p̃dicabat. sepius inge¬
miscens cur tanta dnm̃ saluatore turba
nesciret. Interea sicut nos incredibilis
circũ dederat multitudo. mulier quȩd am
cuius filius paulo ante. defecerat corpus ex
anime beto uiro ꝓtensis manib cepit offerre
dicens. scimus quia amicus dĩ es. restitue m
filium meum. quia unicus m est. Iunocit se
cetera multitudo et matris p̃cib acclamabat
um martinus uidens ꝓspectannium salute ut
postea nobis ipse dicebat consequi se posse
uirtutẽ defuncti corpus ꝓpriis manib acce¬
pit . E t cum cespectantib cunctis gonua flexis¬
ise ubi consummata oratione surrexit. ui¬
uificatum paruulum matri restituit. Tum
uero multitudo omnis incelum clamore sub¬
lato xepm̃ dm̃ fateri. P ostremum cuncti

Expanded text:
o noverat Christianum, verum ad famam tanti viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit hic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret. Interea sicut nos incredibilis circumdederat multitudo mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, corpanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
humiliate illim ac benuiolentia placare.
& scilicet conditor noster dum tale placitũ
nr̃ȩ mentis aspecerit. apeccato nos soluit.
quia munus cum lacrimis et benignitate
mentis oblatum ꝓculpa sumit.
ulti deniq defrancoꝵ exercitu nec dum
lid fidẽ conuersi cum regis parente ragana¬
rio ultra sumnã fluuium aliquandiu dege¬
runt. donec cepĩ gratia cooperante gloriosis
potitus uictoruis eundẽ raganariũ flagitiis
turpitudinũ inseruientẽ uinctũ a francis sibi
traditũ rex hluduuicus occidit. et omnem
francoꝵ populũ ꝑ beatũ remigium ad fidẽ
conuerti & baptihari obtinuit.

Expanded text:
humilitate illum ac benivolentia placare: humilitate illum ac benivolentia placare: et, scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostre mentis aspexerit, a peccato nos solvit, quia munus cum lacrimis et benignitate mentis oblatum pro culpa sumit. ulti denique de Francorum exercitu, necdum ad fidem conversi, cum regis parente Raganario ultra Sumnam fluvium aliquandiu deguerunt, donec, Christi gratia cooperante, gloriosis potitus victoriis, eundem Raganarium, flagitiis turpitudinum inservientem, vinctum a Francis sibi traditum, rex Hludowicus occidit et omnem Francorum populum per beatum Remigium ad fidem converti et baptizari obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iterum in hoc mysterio sacrȩ oblationis im¬
molatur. Eius quipƿe ibi corpus sumitur.
eius caro in populi salutẽ partitur. eius
Hinc gͦ pensemus quale sit ꝓnobis sacrifitiũ
quod ꝓ absolutione nr̃a passionẽ unigeniti
semꝑ imitatur. Nã quotiens ei hostiã suȩ
passionis offerimus. totiens nobis absolutio¬
nẽ nr̃am passionẽ ilius reparamus. Sed int̾
hȩc sciendum ẽ. quia munus non accipit᷑.
nisi ante discordia ab animo pellatur. Di¬
cente ueritate. Si offeres munus tuũ ad
altare & recordatus fueris quia frater
tuus habet aliquid ad uersum te. relinque
ibi munus tuum ante altare. et uade prius
reconciliare fratri tuo et tunc ueniens
offeres munus tuum. Qua in re pensan¬
dũ ẽ cum omnis culpa munere soluatur.
quã grauis ẽ culpa discordiȩ pro qua
nec munus accipitur. Oebemus itaq ad
pacimum quã uis longe positum longeq
lisunctum mente ire. eiq animũ sub dere

Expanded text:
iterum in hoc mysterio sacrae oblationis imiterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem partitur, ejus Hinc ergo pensemus quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti Filii semper imitatur. Nam quotiens ei hostiam suae passionis offerimus, totiens nobis ad absolutionem nostram passionem illius reparamus. Sed inter haec sciendum est, quia munus non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente veritate: Si offeres munus tuum ad altare et recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante altare et vade prius reconciliare fratri tuo, et tunc veniens, offeres munus tuum. Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum longeque disiunctum, mente ire eique animum subdere,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere. hoc inusibiliter effusione sc̃ĩ sui
sp̃c̃ insacramenta corporis et sanguinis sui
sine cunctatione aliqua exhibet. quotiens¬
cumq uixta illius traditionẽ sacerdotes eiꝰ
panẽ et calicẽ aquȩ mixxtũ quia sanguis
& aqua de latere illius incruce manarunt
quib scã aeccła lauacro rigatur et poculo
patri per eum offerunt. uerbis eius et cruce
ipsius incarnẽ eius et sanguinẽ consecran¬
tes immolant. Quis enim fideliũ dubium
habere possit in ipsa immolationis hora
ad sacerdotis uocẽ cȩlos aperiri. in illo iħu
xp̃i mysterio angeloꝵ choros ad eẽ. sũmis
ima sociari. terrena cęlestib iungi. Unum
quoddã ex uisibilib atq in usibilibus fieri:
Haec namq singulariter uictia ab eterno
interitu animã saluat. quȩ illã nobis mortẽ
unigeniti ꝑ mysteriũ reparat. qui licet sur¬
gens amortus iam non moritur mors ei
ultra nondominabitur. tam̃ inse ipso immor¬
taliter atq in corruptibiliter uiuens ꝓnobis

Expanded text:
ostendere, hoc invisibiliter effusione sancti sui Spiritus in sacramenta corporis et sanguinis sui sine cunctatione aliqua exibet, quotienscumque iuxta illius traditionem sacerdotes eius panem et calicem aque mixtum, quia sanguis et aqua de latere illius in cruce manarunt, quibus sancta aecclesia lavacro rigatur et poculo, Patri per eum offerunt, verbis eius et cruce ipsius in carnem eius et sanguinem consecrantes immolant. Quis enim fidelium dubium habere possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesu Christi misterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena caelestibus iungi, unum quoddam ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Haec namque singulariter victima ab aeterno inteUnigeniti per mysterium reparat. Qui licet surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, in se ipso immortaliter, atque incorruptibiliter vivens pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
et in eocaltatione scĩ panis ternũ eiꝰ motũ
aspiciendo prestolari solitũ fore. quo sci
spẽ ad uentum in sacramenta cognosceret.
Sed et inter celebranda diuina mysteria
altare et supra anastasiũ presbiterũ qui
eo iuibente corã ipso sacra mysteria cele¬
brabat. Et dum sacramenta heatꝰ martinꝰ
quod uisibilit̃ inquorundã seruorum
suoꝵ ministrationib dñs certis ꝓ causis
ad fidei nr̃ȩ confirmationẽ ẽ dignatus

Expanded text:
et in exaltatione sancti panis ternum eius motum et in exaltatione sancti panis ternum eius motum aspiciendo prestolari solitum fore, quo sancti Spiritus adventum in sacramenta cognosceret; sed et inter celebranda divina mysteria altare et supra Anastasium presbiterum, qui, eo iubente, coram ipso-sacra mysteria celebrabat. Et dum sacramenta offerret beatuquod visibiliter in quorundam servorum suorum ministrationibns Dominus certis pro causis ad fidei nostrae confirmationem est dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ eodẽ spũ sco suo quem idem
chrisma signabat. Quia uero non tunc
primũ uel solũ suꝑ hos neophitos credentes
corporalis species columbȩ apparuit: legimꝰ
inuita beati basilii ascõ amphi lochio iconii
epõ inter uiros precipuos et scriptores ca¬
tholicos nominatissimo dietata. quia bap¬
tihato eo in iordane flumine. uenit species
columbȩ cum fulgore ignis super eum.
Sed & in historia a ecclesiastica in lectione
beati fabiani ƿapȩ romani. uerum et
in lectione scĩ euurtii aurelianensis ep̃i
inuera historia inuenimus speciẽ columbe
ꝓprer quorundã dubitationẽ apparuisse.
et in consecratione panis cęlestis cũ de more
prefatus antistes. candidã uelut nubem
apparusse manum. quȩ digitis porrecns
oblata sacrifitia tertio cum sacerdote
benedixit. In prefata etiã uita heati
basilii legimus. columbȩ figurã auro facta
cũ xpi corpore abeo suꝑ altare pensam.

Expanded text:
dignatus est eodem Spiritu sancto suo, quem isdem dignatus est eodem Spiritu sancto suo, quem isdem chrisma signabat. Quia vero non tunc primum vel solum super hos neophitos credentes corporalis speties columbe apparuit, legimus in vita beati Basilii, a sancto Amphilochio Iconii episcopo inter viros precipuos et scriptores catholicos nominatissimo dictata, quia, baptizato eo in Iordane flumine, venit speties columbe cum fulgore ignis super eum . Sed et in historia aecclesiastica in electione beati Fabiani papae Romani, verum et in electione sancti Evurtii Aurelianensis episcopi in vera historia invenimus spetiem columbe propter quorundam dubitationem apparuisse, et in consecratione panis caelestis, cum de moreprefatas antistes, candidam velut nubem apparuisse manum, quae, digitis porrectis, oblata sacrificia tertio cum sacerdote benedixit. In prefata etiam vita beati Basilii legimus, columbe figuram auro factam cum Christi corpore ab eo super altare pensam,
Abbreviated transcription (Latin):
loquentẽ. qm̃ patres nr̃i baptihati sunt
nube scĩ spc̃ et mari rubro signante futu¬
rũ baptisma quod nunc in sca ȩccła cȩlebra¬
tur purpureo xp̃i sanguine consecratũ.
& omnes eandẽ escã spiritualẽ manduca¬
uerunt. et omnes eundẽ potũ spiritualem
biberunt. bibebant despirituali consequen¬
te eos petra. petra aut̃ erat xp̃c. qui nos
cons equitur per heremum huius seculi
in his sacro scĩs suis mysterus. dũ per¬
henni sangiuinis sui riuo qui una cũ aqua
de latere eius in cruce manauit cotidie
nos apeccatis redimit et emundat et
spiritualia nobis dona infundit. quib q
tota scã ȩccła lauacro rigatur et poculo.
Quȩ saero scã mysteria sed et sacrũ chrisma
sicut dñs sacerdotũ suoꝵ ministerio ad in¬
uocationẽ sui nominis in ȩccła consecrat.
ita et illud ad scĩficandos inbaptismate erȩ¬
dentes et eternȩ uitȩ participes efficiendos
uirtutis suȩ gratia consecratum largiri

Expanded text:
loquentem, quoniam patres nostri haptizati sunt loquentem, quoniam patres nostri haptizati sunt nube sancti Spiritus et mari Rubro, signante futurum baptisma, quod nunc in sancta aecclesia celebratur, purpureo Christi sanguine consecratum, et omnes eandem escam spiritalem manducaverunt, et omnes eundem potum spiritalem biberunt: bibebant de spiritali consequente eos petra: petra autem erat Christus. Qui nos consequitur per heremum huius seculi in his sacrosanctis suis mysteriis, dum perhenni sanguinis sui rivo, qui una cum aqua de latere eius in cruce manavit, cotidie nos a peccatis redimit et emundat et spiritalia nobis dona infundit, quibusque tota sancta aecclesia lavacro rigatur et poculo. Quae sacrosancta mysteria, sed et sacrum chrisma, sicut Dominus sacerdotum suorum ministerio ad invocationem sui nominis in aecclesia consecrat, ita et illud ad sanctificandos in baptismate credentes et aeternae vitae participes efficiendos virtutis suae gratia consecratum largiri