comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus nrt̾e dedolo acrõ eiͣt danda
Itẽ incãe cognitiõe u̾sari labeo ait.
ne᷑ inpupillũ d̾ dolod̾t᷑ actõ. nͥforte no¬
mine hr̃ditano ꝯueni̾atur. ego ͤ ar¬
bttrior ⁊ ex suo dolo ꝯuemendum.
ii ꝓximꝰ pub̾tatiẽ. maxime silocu¬
pletior ex hoc factus sit.
uł sidetutore m̃tit᷑us pecuniã accep̃.
lo uipsetior. puto mcu tand̃a actõẽ.
sicut exceptiotatur. ¶S an in
nu i ucͣipes dedolo detur actõ dubi

Expanded text:
aduersus heredes de dolo actio erit danda. Item in causae cognitione uersari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conueniatur. ego arbitror et ex suo dolo conueniendum, si proximus pubertati est, maxime si locupletior ex hoc factus est. uel si de tutore mentitus pecuniam accepit, locupletior, puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detu
Abbreviated transcription (Latin):
Q damgͣ remedii loco recte puta¬
uerunt. introducendũ eẽ. ut ꝑ
lo̾cet hunc usum .f. mulieri m̃a¬
ritus. ł uendat nũmo uno ut
ip̃m quid̾ ius remaneat penes
maritũ ꝑcepto uõ fructuũ ad i¬
ulierẽ ꝑtineat.
salut̃. ancilla que npsit dotisque
nõie reciiuã uno tradioit. siue sĩ
ret aucillam eẽ.Siue ignoret ñ po¬
tuit eam pecuniã uiri facere eaque
nicͥominꝰ mãsit eiꝰ cuiꝰ fuerat añt¬
quã eo noĩe uiro trad̾etut. n forte
uiu capͣta ẽ /nec pꝰa quã ap̃ eundẽ
ui lib̾a facta est eiꝰbẽ pecunie ci¬
usam mutare potuit. Itaꝙ nec fac

Expanded text:
 ergo remedii loco recte putaverunt introducendum, ut vel locet hunc usum fructum mulieri maritus vel vendat nummo uno, ut ipsum quidem ius remaneat penes maritum, perceptio vero fructuum ad mulierem pertineat. salutem.Ancilla quae nupsit dotisque nomine pecuniam uiro tradidit, siue sci‹a›t se ancillam esse siue ignoret, non poterit eam pecuniam uiri facere eaque nihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine uiro traderetur, nisi forte usucapta est. nec postea quam apud eundem uirum libera facta est, eius pecuniae causam mut
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł.Etpulatio dedote reddẽda
ab eͣxtraneo int̃põita. factodiuor¬
tio statim ꝯmntitur. nec redinteg̃¬
pulatore dos ꝯstituenda est. ne se¬
quẽti m̾m̾o mulier indotata sit.
si modo ea dos nõ ab ip̃o ꝓfecta sit.
ꝗ alius ꝑmissu eiꝰ stipulatus ẽ. tẽ
enĩ ꝯsensus eiꝰ ñ ẽ necessanꝰ.¬
ab̾o ł.ł Post diuortiũ mulier
si dẽdote mant᷑ nicͥ caũ. ⁊cũ aluis
nupsiss. pꝰa adpͥorem uirũ redit
tacite dos ei redintegͣtur.
aliquid yuo dotali obuem̃t. qd̾ te¬
stator ñolũt admaritũ ꝑtinere. io
soluto mͥm̾o reddendũ est mulieri.

Expanded text:
.Stipulatio de dote reddenda ab extraneo interposita facto diuortio statim committitur nec redintegrpulatore dos constituenda est, ne sequenti matrimonio mulier indotata sit: si modo ea dos non ab ipsa profecta sit, quam alius permissu eius stipulatus est, tunc enim consensus eius non est necessao.Post diuortium mulier si de dote maritus nihil cauit et, cum alii nupsisset, postea ad priorem uirum rediit, tacite dos ei redintegratur.aliquid seruo dotali obuenit, quod testator noluit ad maritum pertinere, id soluto matrimonio reddendum est mulieri.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .ł. ructus ꝑcipiendo uxor
łuir exredoita suos facit. illos.
los. tñ quos suis oꝑis acquisierit
ueluti serendo. Nam sipomũ t̾¬
cerpserit. uł ex silua cecidit. ñ fit
nascitur.
uctus diminuere debere.
çere nõ uideri.

Expanded text:
 Fructus percipiendo uxor vel vir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, veluti serendo: nam si pomum decerpserit vel ex silva caedit, non fit nascitur. uctus deminuere debere. cere non videri.
Abbreviated transcription (Latin):
nił .ł. Sienm qui mͥ uendidit
uisserint eam rẽ uxori mee dona¬
tionis cã dare. ⁊ sus possessõem.
uissu meo tradidit. qlib̾atut ert
qr licet illa uire cn̾uli possid̾e nõ
intelligatur. certe tñ uenditor n¬
int̃ uirũ quxorem ꝯcesse sũt doa¬
tiones. exisdem int̃iurũ. ⁊ soceꝵ
⁊ generũ murũ ue ꝯcessas. nerat᷑¬

Expanded text:
.Si eum, qui mihi uendiderit, iusserim eam rem uxori meae donationis causa dare et is possessionem iussu meo tradiderit, liberatus erit, quia, licet illa iure ciuili possidere non intellegatur, certe tamen uenditor ninter uirum et uxorem concessae sunt donationes, ex isdem et inter socerum et generum nurumue concessas Nerat
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouẽdebeaᷤᷤ. ꝓcuł ait te recte nõ
ampliꝰ ip̃o uire debere ꝗͣ nou̾ẽ. s si
amplius ꝯũa .x. ꝯdicinõ posse. ¶ Si
fugitiuiis ẜuus nũmos tͥ c̾diderit.
an ꝯdic̾e̾ tibi dm̃ possit. q̃rit ⁊ quidem
siẜuus meus. cui ꝯcessa est peculu

Expanded text:
ut nouem debeas, Proculus ait, et recte, non amplius te ipso iure debere quam nouem. sed si amplius quam decem condici non posse.Si fugitiuus seruus nummos tibi crediderit, an condicere tibi dominus possit, quaeritur. et quidem si seruus meus, cui concess
Abbreviated transcription (Latin):
bi ccedendi animo dedit accipiẽtis
uon facit. s consumptis eis nascit̃
niu̾tuos dedi. non ante michi tene¬
ris quam eos consũmpseris. quio
si per partes eos consumpsisti. an
partem tibi cõdicam queritur. et
ait cͣondicturum siadmonitus eos¬
alienos numnos fuisse. ideo ꝑ uar¬
tem condico quia non dum tet᷑os
consumptos comꝑeram. ¶Si ser¬
uus comunis decem crediderit.
puto suc administratio seruo cõ¬
cessa est. siue non. ⁊ consumantur
nummi. in quitiq̃. competere acti¬
onem. nam ⁊ si comunes tibi nũ
fuerintͣ
mam soluert. patri nummos uen¬
dicanti uulla excẽp̃tio obiciturss si¬
consumpti fiu̾nt acrelitore num¬
mi. Marcellus ait cessare condicͥtio¬
uem. quoniam totĩens condictio
datur. quotiens exea cã fnmerati
sunt. ex quaᷤ accio ẽẽ potuiss. si do¬
minium ad accipientẽ transiss.¬

Expanded text:
bi credendi animo dedit, accipientis non facit, sed consumptis eis nascitur mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumpseris. quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condicam, quaerit: et ait condicturum, si admonitus alienos nummos fuisse ideo per partem condico, quia nondum totos consumptos compereram. Si seruus communis decem crediderit, puto, siue administratio seruo concessa est, siue non et consu‹m›antur nummi, quinum competere actionem: nam et si cofuerint. iam soluerit, patri nummos uindicanti nulla exceptio obicietur: sconsumpti a creditore nummi, Marcellus ait cessare condictionem, quoniam totiens condictio datur, quotiens ex ea causa numerati sunt, ex qua actio esse potuisset, si dominium ad accipientem transiss
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib causis ignorantib nobis
actiones asquiruntur. exhisdem e¬
tiam fiioso acquiri. ¶Item siis qui
seruo crediderat. furere ceperit. de¬
inde seruus inirem domini euerte¬
rit. condici fimosi nomine possesẽt
si alienam peccumam credendi cã
quis tederit. deinde furere ceperit. et
consumpta sit ea peccunia. condic

Expanded text:
ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furioso adquiri. item si is qui servo crediderat furere coeperit, deinde servus in rem domini id verterit, condici furiosi nomine posse. et si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde furere coeperit et c
Abbreviated transcription (Latin):
Logisti me ut tibi pecuni am
cõem. ego cũ nõ haberem. lancẽ tibi
dedi uł massam auriut eam uẽt̾es.
ci m̃mis ute̾tis. siuẽdidenᷤ puto mu¬
tuã pecuniã factam̃ qd̃ silancẽ uł
stionis ẽ m uidetur. n̾ue distinctio
uerissima extimantis. multũ int̃ eẽ
uenalẽ hiũ hãc lancẽ ł massam. nec
ne. ut siuenalem habui. m ꝑierit.
quẽ romodũsi alii dedissẽ uendẽdã
qd̾ si nõ fuit ꝓpõitũ hoc. ut uẽderem

Expanded text:
Rogasti me, ut tibi pecuniam crederem: ego cum non haberem, lancem tibi dedi uel massam auri, ut eam uenderes et nummis utereris. si uendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem uel stionis est. mihi uidetur Neruae distinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massam nec ne, ut, si uenalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem uendendam: quod si non fui proposito hoc ut uenderem
Abbreviated transcription (Latin):
cause non solũ annũ uł bienniũ.
s q̃ triemnũ q quadrienniũ. et
ult̾ius trahunt sponsalia ueluti
ualitudo sponsi sponse ue ł mor¬
tis parentũ aut capitalia tͥmina
aut longiores ꝑegrinationes.
que exnccessitate fiunt:

Expanded text:
causae non solum annum uel biennium, sed etiam triennium et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, ueluti ualetudo sponsi sponsaeue uel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessitate fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tori mandatis actioĩb cum cebito¬
re hereditario qui ignorbat uẽ¬
ditam eẽ hereditatem tñsegit. si
emptot hereditatis hoc debitum
abe̾o exigere uelit. exceptio tñs acri
negotu tebitor ꝑꝑ ignorãtia suam
acomotũdi est fitem respontẽdũ

Expanded text:
tori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda est. idem respondendu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nãcũ int̾ sit in nouatũ ille possi¬
li actõe ci it̾dicto qd̾ iant clã itẽ
⁊ filapilli iactu inpetiei̾t. s csipati¬
ente eo ed ificauõ ego pouesor ero
effectus. ¶etam teẜinntint que
honeris ferendi cã impõna estaciõ
nobis ꝯpetit ut ⁊ honera feratcieoi¬
fitia refitiar ad eũ modũ qui ĩẜui¬
tute inpõĩta ꝯp̃iñsus est. ⁊gallus
putat ñ posse ẜuitutẽ in poni ut quis
facere aliquit cogatur s n̾e me facẽ
tio adeũ ꝑtinet. qui sibiyuitutem
sustmẽda lab̾o at hãc ẜuitutẽ ñ hoĩ¬
nẽ tebere. s iem deniq licere onõ rẽ
terelinquere scrbit. ¶ hoc at accõm
rem mag̃ est quã inꝑsoña qnõ alu
pliniũ d̾nĩoꝵ sit an imolidũ agatur.
ait singulos dnõs inolidũ agere.
sicut teceris ẜiitutib exceptonsu
ftũct᷑u. s nõ itẽ respõdentñ inquit.

Expanded text:
 ille possili actione et interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus. Etiam de seruitute quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui seruitute imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita seruitutem imponi, ut quis facere aliquid cogeretur, sed ne me facere tio ad eum pertinet, qui sibi seruitutsustinenda. Labeo autem hanc seruitutem non hominem debere, sed rem, denique licere domino rem derelinquere scribit. Haec autem actio in rem magis est quam in personam et non alii plurium dominorum sint, an in solidum agatur, ait singulos dominos in solidum agere, sicuti de ceteris seruitutibus excepto usu fructu. sed non idem respondendum inq
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑm̃ nabetur. itꝙ sicũ postremꝰ cedat
oes cessissẽt. ignt rursus hic agit act᷑
pendebit donec nouus sociꝰ cedat.
Eigo exdiu̾so siei qui nõ cessit aliꝗt
debebunt. tantũ enĩ tp̃s remillũ ẽ¬

Expanded text:
 habetur, atque si, cum postremus cedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. ergo et ex diuerso si ei, qui non cessit, aliquid debebunt: tantum enim tempus e
Abbreviated transcription (Latin):
auł.: Neceptum ut plures dñi ⁊
nõ part̃ cedentes ẜuitutes ĩponãt.
ł acquirãt ut tñ ex nouissimo ac
atque si eodem tpr̃e oẽs cesissenti qiõ
sũs quipͥmo cessit ł defunciꝰ sit. uł

Expanded text:
um. Receptum est, ut plures domini et non pariter cedentes seruitutes imponant uel adquirant, ut tamen ex nouissimo actu atque si eodem tempore omnes cessissent. et ideo si is qui primus cessit uel defunctus sit uel
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ phidẽtẽ. inrẽ actͣione eiꝑiar. uoet
enim Suiant etes m̃ee. ei tantum
cũquo agirt nõ ẜuiũt hoc gͥ in tãdo
hrẽ meiis altꝰ tollendi ininto coꝰ
ñlicent adu̾sus eum recte agit. ius ei
nõ ẽẽ tollere. ¶ Nec ẜuit᷑ ei qui ult̾i

Expanded text:
iar: licet enim seruiant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non seruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cnon liceat, aduersus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec seruitus et ei, qui u
Abbreviated transcription (Latin):
duxĩt inĩdicto qd̃ p̃cario ht̃ agi non
potĩt. nec maceria põita donarõ ẜui¬
tutis ꝑfecta intẽlłigitur. nec utilit
intendetur. uis sibi ẽẽ iniuto te edi¬
ficanim hr̃e cum edifinũ soli ꝯoiti¬
one secĩitũ mutilem fatrat intẽtĩo¬
nẽ. Cet̾um siinsuo matĩã p̃caͣrio.
ꝗ ẜuitutẽ tibi debuit duxĩt. neque
lib̾tas usucapietur ⁊uĩdicto qd̾ p̃¬
cario ht̃ utilit cũ eo agetur sq̃d̾ sido¬
natioĩs cã ꝑmiseris ħ m̃tdicto agẽ

Expanded text:
duxerit, interdicto 'quod precario habet' agi non poterit, nec maceria posita donatio seruitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse inuito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutilem faciat intentionem. ceterum si in suo maceriam precario, qui seruitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto 'quod precario habet' utiliter cum eo agetur. quod si donationis causa permiseri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽt tã ꝯfessoria ꝗ̃ negotiatoria.
Confessoria ei qui ẜuntutẽ sibi ꝯpetere
ꝯtenoit. negatoria dño quinẽgat
hec at̾ inre accõ ꝯfessona nulli alii
qͣm dño fũdi ꝯpetit. ẜuitutẽ enĩ nemo¬
alius uẽdicare põt. ꝗis qui dñĩũ in.
fũto uicino nt̃ cui ẜuitutẽ diciͭ debi.¬
¶ recte neratiꝰ scribit. Simedii loci usꝰ
finctus leget᷑ it̃ qͦ sequideb ꝑ ea scilicet
loca fũdi ꝑ que qui usũfructũ ꝯcessit
ꝯstituereᷤ quatenꝰ est ad fruendũ noces¬
sariũ ¶ã q̃ sciendũ ẽ it̃ qd̾ ftuẽdi grã

Expanded text:
tinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo uicino habet, cui seruitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter quoque sequi per ea scilicet loca fundi, per quae qui usum fructum cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtẽe debebit exceptõ uiris uirãdi
nõ tm̃ siea acioẽ quis utat cuiꝰ noĩe
exeg̃. iusimrandũ opponi debet. s c̃
uisiurandũ exactum sit. dem̃ exud̃
caĩs c̾tum ꝯdicãtuͣr. qr ꝑ alt̾̃am actõẽ¬
u̾it se nõ rapuisse. nõ debebit adui¬
uari hoc uire uirando ⁊ inactõne
furti ait ꝯdictõe q aliudꝰ est furtuor
arbores forte agebatur exlocato si
uiran̾t se nõ succidisse. siue exlege
.xii. tabulaꝵ de arborib succisis si¬
ue exlege iqͣuilia dãpm iniurie si¬
ue de int̃dicto qd̃ in uł cłam. pꝰa ꝯue¬
nietur. ꝑ exceptõnẽ niris uirandi de¬
fendi poterit. ¶Que urtauit diu¬
ortucã rem nõ ãmonisse ñ debet
defendi ꝑexceptõnẽ sicũ ea inrem
agatur. q si ꝯtendat suã eẽ alio uire¬
iurando opus est ͣ i iurau̾it suã eẽ
debet in actõe reꝵ ãmotaꝵ defenti¬
cet ꝑ aliam actõnẽ eadem qõ moue¬

Expanded text:
e debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiusiurandum exactum sit, deinde ex isdem causis certum condicatur, quia per alteram actioneverit se non rapuisse, non debet adiuvari hoc iureiurando in actione furti aut condictione, quia aliud est furtum forte arbores agebatur ex locato, si iurauerit se non succidisse, siue e lege duodecim tabularum de arboribus succisis siue e lege Aquilia damni iniuria siue interdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit. Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea in rem agatur et, si contendat suam esse, alio iureiurando opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum amotarum defendicet per aliam actionem eadem qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Qui ꝑsalutẽ suã iurauit li¬
cet ꝑdeu iuirare indeatir. respectu
e diuimi numinis ita iurat. at tñ
siñ ita sp̃alĩt ius uirandũ ei delatũ
est. iimasse nõ uidetur ⁊ iõ exĩtegro
sollẽpnit uirandum est.
adu̾sariꝰ põt cum po sit usunãdũ
referre quid tñ si ĩo dicat reus se lib̾
tecesisłe. nõ erir lutus ꝑrelationem.
ꝙ iõ oxhac cã pictat mirtellus qrecte
aut remittendũ ei ius iurandinn.
nit spitiũ ei dandũ ut c̾tiorẽtur
c⁊ sit uixret. ¶ tefensor munici ũ
uł cipꝰ corporis ius uirandũ deserre

Expanded text:
per salutem suam iurat, licet per deum iurare videtur respectu enim divini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non videtur: et ideo ex integro sollemniter iurandum est. adversarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid tamen, si ideo dicat reus se liberdecessisse? non erit tutus per relationem. et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret. Defensor municipum vel cuiusvis corporis iusiurandum deferre
Abbreviated transcription (Latin):
tõe q̃ infitiando c̾scit. aliquid sibi
acquirere sibi pedius ait̃. ab und eͥ
sufficẽ exhonorari petitorẽ ꝓbã¬
d̾i necessitate. cũ omisia hic pirie atere
edicti dupli accõ integra manen. u cẽ
ex̾ceri s insiurand̃ actoris ꝯẜuari.¬

Expanded text:
tione quae infitiando crescit aliquid sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et exerceri, sed iusiurandum actoris
Abbreviated transcription (Latin):
diet. ⁊ si actor uiret ꝯdẽpnet aue
nolentẽ uinre reũ nsoluat abiolã
ñ soluentẽ ꝯdẽpnat. ⁊ exrelatõe n
uirante actore absoluet reũ.
nib aliis defitientib unsuirandũ de¬

Expanded text:
diet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si solvat, absolvit, non solventem condemnat: ex relatione non iurante actore absolvit reum. nibus aliis deficientibus iusiurandum de
Abbreviated transcription (Latin):
trono ꝯparentib remitĩt. ¶ Si de
quilitate utram̃ti fu̾it int̾ pa̾tes nu¬
bitatum ꝯceptõ eiꝰ arbitrio iuoicãti
est. ¶Ait p̃tor eum aquo uisurã¬
dũ petitur solu̾e aut uirare cogimi.
ulteꝵ itaq elegit reus aut soluat. aut
uiret.s inõ uitat soluere cogind̾ ent.
ip̃toreᷤdatur aũt alia facultas reo
ut simͣ alit referit uisiur andũ si su
qui petit exceptõe uiris uirandi nõ
utetur. iuditiũ ei p̃tor nõ d ibit eꝗs¬
sime e̾ hor fecii. cum nõ deberet or¬
spicere ꝯitõ iuris uirandi eiqui de¬
tulĩt sS nec ius irandũ decalũpma
referenti defert qi nõ est ferendus
actor si ꝯdicid̃i quã detulit ip̃e. de
calũpnu uelit sibi iurari Iñ semꝑ
iũt ꝯsonans est ꝑoĩã referri iusu¬
raudum quale defert̃ forsitan ex
dit̾sitate reꝵ uł ꝑsonãꝵ quib dam
siquid tale mcid̾it ofsõ iuditis aept̃o¬

Expanded text:
Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis est.Ait praetor: 'eum, a quo iusiurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore.Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia velit sibi iurari. Non semper autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diversitate rerum vel personarum quibusdam si quid tale inciderit, of
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs nõua ĩstrum̃ta se ĩuẽnse dicat. ꝙ¬
b ñc sõlis usurꝰ sit. sihe ꝯstitutoẽ:
tc̃ udẽt᷑ loc̃ hr̃e. cũ aiudice aliꝗs abso¬
lutꝰ fuĩt. ¶ Sol eͥ sepe iudices ĩ dubi¬
is cãis exacto iuĩr iurado. ẜmeũuidica¬

Expanded text:
instrumenta se invenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc videntur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secund
Abbreviated transcription (Latin):
sciens fallere nõ uideatur. ¶Si
pat̃ filiũ dare ñ oportere ianit cas¬
sius scrib̾. ꝯpatri ⁊ filio dantam ex¬
ceptõnẽ uiris uirandi. ¶ Si pater
iurauĩt inpeculio nicͥ eẽ filius ꝯne¬
nri potiͣt. s ⁊ pater ita ꝯuenĩtut p̃t
icquisiti peculu. ratõ nabeat. ¶Iu¬

Expanded text:
Si pater filium dare non oportere iuraverit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filius conveniri poterit: sed et pater ita convenietur, ut post adquisiti peculii ratio habeatur. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
iurandũ ⁊ actõnẽ ⁊ exceptõnẽ in¬
ducat. si forte reus extra inditiũ
actore inferente iuraui̾t setare ñ
oportere ⁊ actor roo deferente dari
sibi oportere. uł cõnt posterior
cã iuris iurandi potiorhabebitur.

Expanded text:
siurandum et actionem et exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iuraverit se dare non oportere et actor reo deferente dari sibi oportere, vel contra, posterior causa iurisiurandi potior habebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ꝙ sireus iurauit q̃ fio̾uissori ꝓfic̃.¬
¶Adfideiũssore exactum iusiurandũ
rãti ageretur. ¶Si ei quidebito¬
rem meũ iniuditiũ exhibere pro¬
misit. ius uirandũ detulĩm. isque
iurauit se oĩo ex hibitoem eiꝰ nõ pro¬
misisse. ꝓtẽẽ debitori meo id ñdebet.¬

Expanded text:
 reus iuravit, etiam fideiussori proficfideiussore exactum iusiurandum rantis ageretur. Si ei, qui debitorem meum in iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim isque iuraverit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet
Abbreviated transcription (Latin):
scor nepeta. ¶ Siquis pacilcatur ne
ase petatur s. ut ibnr̾te petatur iñ di
exceptõ nõ ꝑtͣeiͣ. ¶ Sipactus sim ne
qui pactus erat. ne. ne neue afilii ꝑetet᷑
cũ filia patri heres exiinet. ¶ Pnc¬
tum ꝯuentũ c̃uẽditõe fco siuite ꝯsti¬
pͥdẽ. ⁊ hoc iuire nos uti põponiꝰ scribit.
facta sit. ¶ Cum possessor. iliene hĩdi¬
titis pictꝰ est. ñdnio si euicei̾t. neq
nocere noq ꝓdee̾ plerique putant.
¶filius ẜuus ue sipacislcatur ne art᷑¬

Expanded text:
ne petam. Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne qui pactus erat, ne a se neue a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset. Pactum conuentum cum uenditore fprodest, et hoc iure nos uti Pomponius scribit: facta sit. Cum possessor alienae hereditatis pactus est, heredi, si euicerit, neque nocere neque prodesse plerique putant. Filius seruusue si paciscantur, ne a
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. põt d̾icideouetr lib̾tatib quar¬
tam minui ꝑlib̾tates. eueniet ut
qui ẜuos ut̃ tantum iupatͥ monio suo
tando eis lib̾tatẽ inoffitiosi q̃relam
exclud̾at nͥ forte hic filius siñ fuit
inpotestate apatre hetes iiiturus.
merito omittit hr̃ditatẽ ⁊ adsubcti¬
tutũ tns mittens: q̃uelã ĩ offitiosi in¬
stituet .ł. ib intestato cit eoicti penã
restator hr̃dẽ iussit iuꝑsona filulꝰ alt̃¬
ius qui emoẽ q̃rellã mouere põt. et

Expanded text:
nuit: potest dici deductis libertatibus quartam minui per libertates, eueniet ut, qui seruos tantum habet in patrimonio suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab intestato citra edicti poenam testator heredem iussit in persona filii uel alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit. nia proparte pͥatris
rescissũ ẽ tẽ eñi pupillare ualet. ¶ Si
auis mortis cãfiliodonaiũt. quartã
eũ testari. ¶ Si quis inpub̾i filio sub¬
stitiũt. scd̃as tabulas fatiendo. ñ obħ
admłctimꝰ ip̃m ĩpub̾ẽ adinoftitiosi
q̃relam. ¶Q̃ aũt quarta debite po¬
noĩs sufficit ad excludentam q̃rel̃
uitendũ eiͣt. anexhr̃datus partẽ fati¬
at qui nõ q̃nitur. Ut puta sumꝰ duo
filui ex hr̃datiautiq fãt̾ietat papini¬
aꝰ rosponoit ⁊ sidicam inostitiosũ
nõ toram hĩditatẽ peteretebeo. Ser

Expanded text:
ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet.Si quis mortis causa filio donauerit quartam puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faciet, ut Papinianus respondit, et si dicam inofficiosum, non totam hereditatem debeo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł .ii. sent̃.¶ Lilius familias si
inid acceꝑit mutuã pecimiã ut eã
ꝓ sorore sua indotẽ daret. pat̃ eius
de inrẽu̾so accõe tenebinit. ip̃i enĩ
mortua ĩmatͥmonio puella repe¬
nitõ dotis datur.

Expanded text:
data sit. Filius familias si in id acceperit mutuam pecuniam, ut eam pro sorore sua in dotem daret, pater eius de in rem uerso actione tenebitur: ipsi enim mortua in matrimonio puella repetitio dotis datur.
Abbreviated transcription (Latin):
nił.ł.iiii.. Si filiꝰ familias ab¬
sente patre qiͣ ex mãdoto eiꝰ peciũ¬
am acceꝑit. cauiss ⁊ ad patre lit̃as
emisit ut eam pecuniã inproũtia
ꝓ bat. ꝯtinuo ꝯtestatõnẽ ĩnt̃ponẽ¬

Expanded text:
nsorum Si filius familias absente patre, quasi ex mandato eius pecuniam acceperit, cavisset et ad patrem litteras emisit, ut eam pecuniam in provincia robat, continuo testationem interpone
Abbreviated transcription (Latin):
sindi lapites. uił arbores q̃ fructꝰ
talis uolimtate mulieris margꝰ¬
dotem ꝓmisit. isꝙ defectus sit d̾¬
facultatib imputabim̃ maito
cur eũ nõ ꝯuẽnit maxime si ex
necessitate. nõ exuolũtate dotẽ
parcendum marito qui nõ euo
p̃cipitauĩt ad solutionẽ qui do¬
si ꝯueniss ꝯdẽpnaret: hocenĩ¬

Expanded text:
bores, quae fructus talis uoluntate mulieris dotem promisit isque defectus sit facultatibus, imputabitur marito, cur eum non conuenerit, maxime si ex necessitate, non ex uoluntate dotem parcendum marito, qui eum non praecipitauit ad solutionem qui dosi conueniss
Abbreviated transcription (Latin):
res mod̾etur ut siqua exreb corꝑ¬
datis exstitĩnt. uid̾antut ea tacite ĩ
mulieri. ¶ Sĩ syadomi mulier n
npserit dnstingñcoũ arbitior cãstr¬
atus fuit. nec ne ut incastiato di¬
cas dote nõ eẽ. meo qui castratus.
põitõ lutiano inixc u̾ba. Si muli¬
er que dotẽ ded̃at. pꝰdiuortiũ rur¬
sus in m̾m̾ redut. nõ reuocatis ĩ¬
strum̃tis. nõ dubitabit is ap̃ quẽ
res agenur. scõm uolũtatẽ mulie¬
ns. que utiꝙ nõ indotata rediere
in mm̾ uoluit partib suis fũgi
qiͣ renouata dote.

Expanded text:
res mode‹re›tur, ut, si quae ex rebus corptutis datis exstiterint, uideantur ea tacite in debeatur. Si spadoni mulier nubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem non esse: in eo qui castratus a: 'Si mulier, quae dotem dederat, post diuortium rursus in matrimonium redit non reuocatis instrumentis, non dubitabit is, apud quem res agetur, secundum uoluntatem mulieris, quae utique non indotata redire in matrimonium uoluit, partibus suis fungi quasi renouata dote
Abbreviated transcription (Latin):
Simili modo qsi exconducto agͣn
idem erit dicendum. ¶Si inqui¬
limis hostium uł quedam alia e¬
difitio adiecerit. que actõ locum ht̃.
ciest uerius qd̾ labeo scribit. ꝯpetẽ
excõducto actõnẽ. ut ei tollere li¬
ceãt. Sic tñ ut dampni infecti caue¬
at. sie ialiquo dum auffert de¬
t̃iorem cam edium fatiat. d ut
pͥstinam fatiem edium reddat.¬
¶Si inquilinus archam camẽra¬
tam inedes ꝯtułit. ⁊ eoium ad¬
itum co angustau̾it dñt ueruis
est. ex conducto eum tenẽri. ad
exhibendum actõe siue scit siũ
ignorau̾it. offõ enĩ iudiciᷤᷤ cõti¬
netur. ut cogat eum aditũ ꝯfa¬
cultatem inquilino pr̃are adarcã
deinde insula post sex menses
corruerit. uł incendio ꝯsũpta sit.
pensionẽ residui tp̃is rectissime
mela scrib. ex conducto accõe rep̃e¬
nõ enĩ ꝑerrorẽ dedit plus. S ut

Expanded text:
simili modo et si ex conducto agatur, simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium uel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est uerius quod Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni infecti caueat, ne in aliquo dum aufert deteriorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat.Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repenon enim per errorem dedit plus, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lũ uitiatũ dñm reficẽ deb̾e. ꝙ sicłpa
coloni ꝗd eoꝵ corruptũ sit. exlocato
eũ tenͣi. fiscos auten ꝗb ad p̃m̃da
olea utimur. Sibi colonũ praie de¬
bere. neratius scpͥsit. qd̾ n regłis
olea p̃mantur. qp̃lũ ⁊ succulam
⁊ tegłas ⁊ tympanũ atrocheas ꝗb¬
releuatur p̃lum ⁊dnm̃ pr̃are o¬
portere. Item eneũ inquo olea ca¬
lida aqua lauantur. p̃lũ ut ceterra
uasa olearia dnm̃ p̃stare oportere.
sicuti dolia uinearia. que adp̃sentẽ
usũ colonũ pr̃are oportebit. hec oĩa
sic sunt accipienda. nisi quit aliut
spetialit ictum sit. ¶ Si dñs exce¬
penit in locatõe ut frumenti certũ
modum certo p̃tio acciꝑet. cidñs
nolit frum̃tum acciꝑe. neq pecu¬
niam exmercete deducere. põt qd̾
rotam sũmam ex loc̃ato petere. s
utiq ꝯsequens est estimare offirio
iudicis hoc ꝯuenire hr̃i rationem.
quanto ꝯductoris inter erat infru¬
m̃to potius quam inpecunia sol¬
uere pensionis exceptam põtoñe

Expanded text:
praelum vitiatum dominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et tympanum et cocleas releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc conuenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem.
Abbreviated transcription (Latin):
resisti nõ põt dominũ colono
pr̃are debẽrẽ ait. ut puta flum᷑i¬
nũ uim gracculoꝵ sturnoꝵ. eisi
quid simile accederit aut si incur¬
sus hostiũ fiat ¶ Siqua tñ uitia
exip̃a re oriantur. hec dãpno co¬
loni ẽẽ. ueluti siuinũ coacuent.
si raucis aut herbis segetes cor¬
rupte sint S ⁊ si labes facta sit.
oẽmq fructum tulerit. tampnũ
coloni nõ ẽẽ. ne sup̃ dampnũ
seminis amissi mercedes agri p̃¬
stare cogatur. S ⁊ si urendo fruc¬
tum olee corruꝑit. aut solis fer¬
uore nõ assueto id accid̃ir. damp

Expanded text:
ominum colono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cog‹a›tur. sed et si ‹ur›edo fructum oleae corruperit aut solis feruore non adsueto id accider
Abbreviated transcription (Latin):
pinĩ. Iõq siquis instipulã suã uł
⁊ ult̾ius euagatus ⁊pro gressus igͥs
ilienã segetem. uł uineĩ leserit. reꝗ¬
namꝰ nũ iuꝑitia eiꝰ aut negligñtia io
accroit dñollam si die uentoso id fec̃
culpe reus est. nã ⁊ qui octasionem dãpni¬
p̃stat. dãpñu fecisse iuĩde̾tur Ineod̾
cmine est ⁊ qui nõ obẜuauit nei¬
gnit longiꝰ ꝓcedet. At si oiãq̃ opor¬
tuit obẜuauit. uł subita uis uẽti
longiꝰ ignẽ ꝓduxit.caret culpa ¶ Si
uulneratus fu̾it ẜuus ñ mortifere.
negligñtia aut̃ ꝑut. deuulnerato ac
deiecit. uł machinariꝰ homine p̃ter¬
enutẽ occioit. ita tenetur. sus ipu¬
blicũ cũ decidat. nec ille ꝓdamait.
agi. Culpam at̃ eẽ qd̃ cũ a dilig̃me
tiatũ eẽt cũ ꝑiculũ eiutari nõ possit.¬

Expanded text:
itur. Item Si quis in stipulam suam, vel et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est et qui non obseruauit, ne ignis longius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia autem perierit, de uulnerato actdeiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, agi: culpam autem esse, quod cum a diligente tiatum esset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ proculuis a cͥca retias piscator inque
naus piscatoꝵ incid̾at estimarurt.¬
¶ plane siculpa naturaꝵ iofacnuesde
ge. ⁊quilia igñdũ. s ubi dapñu in¬
uirie agitur. obreru nõ pisciũ q uio
capti nõ sunt. fieri estimnõe. cũ icet¬
tũ fuit ancaperent. Id̾q. ⁊ ĩuenatõib

Expanded text:
 Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. idemque et in uena
Abbreviated transcription (Latin):
nił. Qui occidit aduit̾um rep̃hũ¬
sũ ẜuũ aliẽñ ac lege ñ tenebitur.
¶pignori datus ẜuus si occisus sit. de¬
bitori accõ ꝯpetit. S an qe̾ditori dĩda
sit utilis. quia põt int̾ ẽẽ eus ꝙ debi¬
tor soluñde nõ sit. aut qd̾ litẽ tpr̃e ã

Expanded text:
. Qui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluend
Abbreviated transcription (Latin):
bit. pure uendito ⁊ indiẽ addicto
fũto. si melior ꝯditõ allata sit. rẽ
pignori eẽ desm̃e. Si ep̃tõ eũ fũtũ
pigͦri dediss exquo colligitur ꝙ ep̃¬
tor medio ip̃t dñi eẽt. alioꝗu nec¬

Expanded text:
bit pure uendito et in diem addicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desinere, si emptor eum fundum pignori dedisset: ex quo colligitur, quod emptor medio t
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Ubi aũt ꝯditionał̾ uenditõ
est. negat põp. nsucaꝑe eũ posle.
cid̾it uł ancilla decessĩt. anpartus
uł fructus eiꝰ noĩe adiectõ admitri
possit. ⁊ negat admittẽdam a diec¬
rõñe . qr altenꝰ rei q̃ eiꝰ que distracta
est nõ solet adiectõ romitti ¶ d̾ iuł

Expanded text:
 Vbi autem condicionalis venditio est, negat Pomponius usucapere eum posse rciderit vel ancilla decesserit, an partus vel fructus eius nomine adiectio admitti possit. et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non solet adiectio admitti. Idem Iul
Abbreviated transcription (Latin):
nuiꝰ modi e ꝑ son̾is ex̃ ordͥmẽ un dicĩt.
exsenat᷑ ꝯsultis ⁊pͥncipalib ꝯstitutiõi¬
bus. ¶hoc aũt capͣite adiuuãt. In pͥ¬
mis hũ qui metꝰ cã abfuisset. scilicet si
nõ suꝑuacuo timore det̃iti ab fuissẽt.
teritꝰ ab ẽ. Et hoc exaffectsi eiꝰ intelligit᷑
S nõ sufficit quolib t̃rore ab ductũ ti¬
musse. s hus rei disquisitõ iuticis ẽ.¬
alnt̃. tẽ quirei publice cã sine tolo
malo ab fuissẽt.tolũmalũ eo ꝑtinere
accepi. ut qui reu̾ti põt neq reu̾tẽtur.
in eo qd̾ ꝑ id tp̃s adu̾sus eum factũ est.
nõ adiuuetur. Ueluti si att̾ius gnͣdis
comodi captandi grã idegitut rer .p.¬

Expanded text:
uiusmodi enim personis extra ordinem ius dicitur ex senatus consultis et principalibus constitutionibus. Hoc autem capite adiuvantur in primis hi, qui metus causa afuissent: scilicet si non supervacuo timore deterriti afuissent. territus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis eItem hi, qui rei publicae causa sine dolo malo afuissent. dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reuerti potest neque reuerteretur, in eo, quod per id tempus aduersus eum factum est, non adiuuetur: ueluti si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut rei p
Abbreviated transcription (Latin):
respitiendũ que capitis dimimutiõe
ꝑenit. Et ymote ea capitis dinu¬
mitiõe q̃s. uua ciuitate accioit. per
quã publicã ĩura ñ int̾ũti ꝯstat. n
manere magistratũ¬

Expanded text:
respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere magistratu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas retinetur. familia tantũ mu¬
ratur mimmã ẽẽ capitis diminutio¬
nẽ ꝯstat. Ex quib cisusis maio¬
iustissimã eẽ ꝯfitebitur. le̾sũ enĩ uis per
id tỹs quo quis rei publice oꝑam dabat.
ł aou̾so caũ laborabat. corigit. nec nõ

Expanded text:
ciuitas retinetur, familia tantum mutatur, minimam esse capitis deminutionem constat. EX QUIBUS CAUSIS MAIOiustissimam esse confitebitur: laesum enim ius per id tempus, quo quis rei publicae operam dabat vel adverso casu laborabat, corrigitur, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ infecti stipulatois nonꝰ sustiue̾t.
nic̃ abepͥtore ꝯseq̃retur. Siu id actũ
sit ut ẽptor noc es aliem̃ĩ ex solueret
ad illũ honꝰ stipulatoĩs ꝑtinebit Si ñ
apparebit quio actũ sit. uerismule

Expanded text:
stipulationis onus sustineret, nihil ab emptore consequeretur: si uero id actum erit, ut emptor hoc aes alienum exsolueret, ad illum onus stipulationis pertinebit: si non apparebit quid acti sit, uerisimile
Abbreviated transcription (Latin):
negb̾ti irõnẽ ꝑcipitur. ⁊ sic fit qͣi alii c¬
ñ ueñdioilem. tibi eͥ rem debebam ñ
ictoñe it cil hr̃ditas uenit. tacite hoc
nũ mcͥ ei inputari possit. nͥ culpa eiꝰ
argueretur. Qsnem quã uẽdidi alio
posside̾nte. peni. ⁊ litis estimatõnẽ icte¬
.pi. uttũ p̃tiũ illi debeo anrẽ. utique
rẽ. nõ eͥ actões ei. s rẽ p̃state debeo.
S siui deiect᷑ uł ꝓpt̃ farti act̃nem
duplũ abstuło. nichilħ adẽptorẽ ꝑ

Expanded text:
negotiationem percipitur et sic sit, quasi alii non uendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas uenit, tacite hoc num, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem praestare debeo: et si ui deiectus uel propter furti actionem dupl
Abbreviated transcription (Latin):
¶ultũ int̃ est an subꝯditõe aliqua
obligito ueneat. ancũ ip̃a obligatõ sub
ꝯditoẽ sit pure ueneat. pͥoe .n. caũ defi¬
tiente ꝯditoe nullã ẽẽ uenditõnẽ pꝰtei̾o¬
re statĩ im̃oitõem ꝯsiste̾. nã sititiꝰ. tͥ .x. sb̾¬

Expanded text:
ultum interest, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicione nullam esse uenditionem, posterior‹e› statim uenditionem consistere: na
Abbreviated transcription (Latin):
latõ. dem̃ rẽ nactus est. fe rẽ debebit.
Si gͣ hoiẽm uedidit qis decesserit. an
p̃tiũ eiꝰdem debent. nõ enĩ deb̾et stichi
ꝓm̾iisor. sieum uendidiss mortuo eo.
si nulla mora p̃cesiss ¶ ubi h̃titatẽ
uendidi. qfe rem exea uendidi põt
hoĩem tibi uendit̾o. qñdũ tradio

Expanded text:
debebit. si ergo hominem uendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum uendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem uendidi et postea rem ex ea uendidi, potehominem tibi uendidero et necdum tradito
Abbreviated transcription (Latin):
siue ip̃e uẽditor d̾ed̾it aliquid ꝓ hrt̃¬
ditate. siue ꝓcurator eiꝰ. siue aliꝗs
aliꝰ ꝓeo dum negm̃ eiꝰ g̾it. locus erit
exuendito accõi dũmoto aliquid ab¬
sit uẽditori hrditatis. cet̾m si niͥe
absit u̾editori. ꝯsequẽs erit dicẽ ñ
scͥptũ est. siuẽditor hr̃oitatis exce

Expanded text:
enditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditori hereditatis: ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere non scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Anił. Quod sisit nrditas ci si ñ itacon¬
uenit ut quicꝗd iuiris hrẽt uẽditor ep̃¬
tor haberet. tẽ hr̃tẽ se ẽẽ p̃stare debet̃s
lo uͦ adiecto lib̾atur uẽditor. si adeũ h̃di¬
tas ñ ꝑtineat.
.Qui filu familias nõi uendidit.
ictoes ꝙͦ. qͣi cũ patre ht̃. p̾stare debet.
¶Si hrgitas uenierit. ũ conor res ñdita¬
rias ĩt̾e debet. Qũata aũ hr̃ditas est. nicͥ¬

Expanded text:
. Quod si sit hereditas et si non ita conuenit, ut quidquid iuris haberet uenditor emptor haberet, tunc heredem se esse praestare debet: illo uero adiecto liberatur uenditor, si ad eum hereditas non pertineat.Qui filii familias nomina uendidit, actiones quoque quas cum patre habet praestare debet. Si hereditas uenierit, uenditor res hereditarias tradere debet: quanta autem hereditas est, ni
Abbreviated transcription (Latin):
¶lam qisicmplam hoĩs aseio stipulanis
fuissẽ ⁊ ei hr̃c exstitisem. eĩꝙ hr̃oita¬
tem atitio uẽdidisẽ. eiucto hoĩe rem
atitio ẜuarem. ¶ Siquid publici uet¬
tigas noĩe p̃stiñt uẽditor h̃roitatis.
ꝯsequẽs erit dicere agn̾oscere ep̃torẽ
ei ħ debere. Nã hr̃ditaria honera. ⁊ hoc
st̃. ⁊ si fore itibutix noĩe aliquid depẽ

Expanded text:
nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio vendidissem, evicto homine rem a Titio servarem. Si quid publici vectigalis nomine praestiterit venditor hereditatis, consequens erit dicere agnoscere emptorem et hoc debere: namque hereditaria onera etiam haec sunt. et si forte tributorum nomine aliquid d
Abbreviated transcription (Latin):
peculu noĩe ꝙ ẽptorẽ sequi debebat.
aut ꝙ mnr̃e defuncti u̾sũ est. hiis eͥ
tasib es alienũ ep̃tons soluit. exce¬
tĩs cãis suo noĩe ꝯdẽpnatur. ¶Auid gͦ
si ẜnũ cũ peculio exceꝑit uẽditor
hr̃ditatis. ꝯuent᷑ꝰq depeculio p̃stitĩt.

Expanded text:
ulii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris soluit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur. Quid ergo si seruum cum peculio exceperit uenditor hereditatis conuentusque de peculio praestitit?
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditate adeũ qui uẽdidit hr̃ditatẽ ꝑ¬
uẽneat. qr alia hĩditas est. licet e̾ un
¶plme si hoc actum sit. dicendumerit
⁊̃ inpub̾is hr̃ditatẽ inuẽditõne ue¬
nire. max̃ime si iã delata in pub̾is
hr̃ditate uenient nrditas. ¶ꝑue

Expanded text:
itate ad eum qui uendidit hereditatem pne ueniat, quia alia hereditas est: licet enim uplane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis heredita
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui ccͣ legem ꝯductionic fund̾
añt tp̃s sine iusta ac ꝓbabili cã
deseruerit. ad soluendas tonius
tp̃is pemiionẽs exconducto ꝯue¬
niri põt. quatenꝰ locaton in id

Expanded text:
Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si instigan alfius fera dapnũ deo̾
cessabit hec aͣctõ. ¶ Et gñalit᷑ n aci
totiens locum ht̃. quotiens ꝯtra na¬
ram feramota pauꝑẽ deoit Iõꝙ si
catiłiu quuis dolore ꝯcitat
ce petierit.
cessare istã acrõnẽ. s eum qlui equĩ
gis quãiege aquinia tenen utiqu
pat̾ est ⁊ calce eum ꝑcusserit. ent ict
locus qsi alia quadrupes suã qa

Expanded text:
ius fera damnum dederit, cessabit haec actio. Et generaliter haec actio locum habet, quotiens contra naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum agis quam lege Aquilia teneri, utiqulpatus esset, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam co
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł. quã que oriebat ĩ fũdo
uicini plures ꝑeundẽ rͦuũ iure du¬
cere soliti sũt ita ut suo quisq die
aliũ usurꝑari potuit. Ꝙsipluriũ
fũdo it̃ aꝙ debitum eẽt. ꝑ unũ eoꝵ¬

Expanded text:
rum. Aquam, quae oriebatur in fundo uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die alium usurpari potuit. quod si plurium fundo iter aquae debitum esset, per unum eo
Abbreviated transcription (Latin):
meũ uiã ribi legauero. ⁊ adita mea
nrditate ꝑ ꝯstitutũ tp̃s ad aomittẽ¬
dam ẜuittẽ. ignorauũs eã tibi ie¬
gatam eẽ. amittes uiã nõ utento ꝙ̃
si int̃ id tp̃s añqũã stires tibi legã¬
tã ẜuitutem. tuũ fundũ uendideris.
ad ẽptorẽ uia ꝑtinebit. si reliquo tpr̃e
ea usus fui̾t. quia scilicet tua ẽẽ ceͣꝑat.
ut iã nec ius repudiandi legatũ. tibi
possit ꝯtingere. cũ adte sundus non
pertineat.

Expanded text:
auero et adita mea hereditate per constitutum tempus ad amittendam seruitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia pertinebit, si reliquo tempore ea usus fuerit, quia scilicet tua esse coeperat: ut iam nec ius repudiandi legatum tibi possit contingere, cum ad te fundus non pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
scꝗt᷑. adu̾sus dñm ħ actõdat᷑ ñ cuiꝰ
fu̾i̾t q̃ drupes cũnocẽt. sed cuiꝰ m̃c
ẽpplane si ãnlitẽ ꝯtestatã decesẜit
ii mal extu̾icta erit actõ. Noxeãt
detere estaĩal tradere uiũ te᷑mũ.
Si cc̃e pluriũ sit aĩal adu̾sus singłos
erit iniolidũ noxał actõ sicuti in hoĩ¬
nitur ut noxe dedat s q̃ insolidum
puta si in uire int̾ogatus ansua qua¬
drupes eẽt. responderit nõ eẽ suam.¬
bitur. ¶Sip lũem ꝯtestatã. ab alio sit
aĩal ouiũ. quia dño legis aquilie acrõ
ꝯpetit. ratõinuditõ hẽbit᷑ legis aꝗ¬
lic quia dñs noxe dedent⁊ facultarẽ

Expanded text:
cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est. Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio. Noxae autem dedere est anima‹l› tradere uiuum. demum si commune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in hominoxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suambitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquiliae actio competit, ratio in iudicio habebitur legis Aquiliae, quia dominus no
Abbreviated transcription (Latin):
ut mͥcnotio ẜuiat. anꝰsiqui possĩ. respo¬
di ẜ̃uitutẽ ret̾iꝑe n̾sibi nemo põt. ad¬
ioctio ntaque uicini ꝓsuꝑuatuo hñ¬
daeit. ita ut tota ẜ untus adeũ quieice¬
ꝑit ꝑt̾ineat. Solũ at̾ cõe uẽtendo ut
mͥ isocio ẜuiat efficere nõ possũ qr ꝑ¬

Expanded text:
t socio seruiat, an consequi possim? respondi: seruitutem recipere nisi sibi nemo potest: adiectio itaque uicini pro superuacuo habenda est, ita ut tota seruitus ad eum, qui receperit, pertineat. solum autem commune uendendo ut mihi et socio seruiat, efficere non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
filio .f. ictõne dũ taxit de peculio
ꝓmisit. id qd̾ exeacã sibi debent.
nup̃ti ꝵ tp̃r inspicitur. Siũo alui
nuptura iussit filiũ.f. debitorem d̾
petulio dotẽ re ꝓmittẽ. ip̃s inspicĩt
qño toͣs ꝓmissa est. ut tͣm inpoculio
cẽ estĩmaretuir.

Expanded text:
ilias actionem dumtaxat de peculio promisit, id, quod ex ea causa sibi deberetur nuptiarum tempore, inspicitur.Si uero alii nuptura iussit filium familias debitorem de peculio dotem promittere, tempus inspicitur, quo dos promissa est, ut tantum in peculio esse aestimaretur.