comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possideres fnictusuon corgistirich̾ eiꝰ
fim cli fructuum nomine te cdare oꝑtet.
paut immo queritur anfiidus huius
huius idcuto factis est. quodis euri suo
nomine ꝑcepent. ꝑceptionemfiuatus
accipere debemus. non si ꝑfc̃e sunt coller¬
ti s ĩ cepti. itapercepti. uͭ terra conti¬
uere sefructus desierint uluti si oliue ł
uue. collecte sunt. nondum aũ uinũł
aleum ab aliciuo fc̃m ẽ. statim enime
ipẽ accepisse fuictus estimandꝰ ẽ.¬
dem .ł.ui. Inrem actionem pati non
compellimir: qr licet alicui dr̃e se nõ
posũdere. ita ut sipossit a du̾sarius con¬
uicere. tem ab adu̾sario possideri: fnffe¬
rat. ad se possessionem ꝑiuditem licet.
suam eẽ non approbauit. ¶ Si homĩe¬

Expanded text:
possideres, fructum non coegisti, nihil eius fundi fructuum nomine te dare oportet. Paulus. Immo quaeritur: huius fructus idcirco factus, est, quod is eum suo nomine perceperit? perceptionem fructus accipere debemus non si perfecti collecti, sed etiam coepti ita percipi, ut terra continere se fructus desierint: ueluti si oliuae uuae lectae, nondum autem uinum oleum ab aliquo factum sit: statim enim ipse accepisse fm.In rem actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit aduersarius conuincere rem ab aduersario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobauerit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
estim arioportet. Pauł ait ita uerum
eẽ puto si non prius is homo mneai
ualitudinem inciderit. pp̃qm opere
enis inutiles fcẽ surit. Nam ino necsi

Expanded text:
estimari oportet. Paulus. ita id verum esse puto, si non prius is homo in eam valetudinem inciderit, propter quam operae eius inutiles factae sunt: nam ne si
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisset euicta. Si autem hĩs erra¬
uit icauit ⁊ serimiꝰ ꝑueniat adliber¬
tatem stipulatia cõmutetur. que
si fu̾it cominissa equum erit utilẽ
milie ħciscunde uideitio redd̾e quis
oportet. uerum exeacã agere uł con¬
uenui qmͣgessit quod ꝙ admisit.
postea qͣm heres esftẽs sit. Ceterum ceᷤᷤ¬
sat familie ħc̃. actio. ⁊ iõ si ante qͣm
quis sciret se hr̃dem eẽ in hereclitatẽ
uidetur. qr quiañ aditam hr̃litarẽ
quid gessit. ueluti si testatorem pse¬
osequenter dicemus familie herris¬
cunde iuditio ꝯsequieum posse. sũp¬
tum quem fecit in funus.
to studioꝵ causa ꝑegre agenti sub¬
ministrauit. si noncredendi animo
pr̃ misisse fu̾it comꝑatus. s pietate
debita ductus inrõnem. portionis
que ex defuncti bonis ad eunilem fi
socero traditus fuit cum socer filiũ
ex aliqͣ ꝑte hr̃dem institu̾it ꝑ arbi¬
nem legata fuisset. quare fructus
post litemcontestatam ꝑcepti a deũ
redigendi sunt. hĩta rõne ĩpens aꝵ

Expanded text:
cta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit et seruus perueniat ad libertatem, stipulatio committetur: quae si fuerit commissa, aequum erit utilem miliae erciscundae iudicio agere quis oportet, uerum ex ea causa agere uel conueniri, quam gessit quodque admisit, posteaquam heres effectus sit: ceterum cessat familiae erciscundae actio. et ideo si ante, quam quis sciret se heredem e‹s›se, in hereditate uidetur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem seconsequenter dicemus familiae erciscundae iudicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funus. to studiorum causa peregre agenti subministrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filisocero traditus fuerit, cum socer filium ex aliqua parte heredem instituerit, per arbiaeceptionem legata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redigendi sunt habita ratione impensarum:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si ego a te hĩditatem petere uel¬
lem tu mecumfamilie h̾cis cunde¬
strum mos gerenclus est. Nanisieᷤ
totamhr̃clitatem possideo ite ex ꝑ¬
te climichahĩdem ẽẽ confiteor. S
a comiminioue didedere uolounpe
alr cliuintter nos hr̃clitas non potest.

Expanded text:
 Si ego a te hereditatem petere uellem, tu mecum familiae erciscustrum mos gerendus est: nam si ego totam hereditatem pos‹s›ideo et te ex parte dimidia heredem esse confiteor, sed a commdiuidi inter nos hereditas non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
nandos eẽ intelligebat q̃ situm
an posũt ͤ pensationem ur utro cit᷑¬
q o dempnatione fcã eum soluicͥ
sumina excederet: eius cdlumtaxat
sum me que ĩ excederet dampnare

Expanded text:
intellegebat: quaesitum est, an possit pensatione ultro citroque condemnationis facta eum solum, cuius summa excederet, eius dumtaxat summae, quae ita excederet, damnare
Abbreviated transcription (Latin):
istis simplicitas dampnosa. U̾ba ã
edicti talia sunt. q̃ dolo malo fc̃aeẽ
dicentur. Si de hiis reb alia actõnõ
erit ⁊iustacã eẽ uidebr iudicium da¬
bo. ¶ Dolum malum seruius qͥd̾
ita diffinit. machinationem qͣndã
alterius decipiendi cã. cum aliud si¬
mulat᷑ ⁊ aliud agit᷑. Habeo aũ pos¬
se  iͥ simulatõe idagi: ut quis cutum¬
ueniat᷑. posse ⁊ sñ dolomalo aliud a¬
nem calliditatem. flłam. machina¬
tionem ad curumueniend̾. fallend̾.
decipiendum. alterum adhibitam.
labeonis cliffinitõu̾a est. Nonfu
lum bonum dicebant.⁊ ꝓ salertia
ħ nom̃ accipiebant. maxime siad¬
u̾sus hosteꝑi la tronemue quis ma¬
chinet᷑. ¶Ait p̾tor. Si dehiis reb aͦ

Expanded text:
istis simplicitas damnosa. Uerba autem edicti talia sunt: 'Quae dolo malo facta esse dicentur, si de his rebus alia actio non erit et iusta causa esse uidebitur iudicium dabo.' Dolum malum Seruius quidem ita definiit machinationem quandam alterius decipiendi causa, cum aliud simulatur et aliud agitur. Labeo autem posse et sine simulatveniatur; posse etiam sine dolo aliud anem calliditatem fallaciam machinationem ad circumveniendum fallendum decipiendum alterum adhibitam. Labeonis definitio vera est. Non fuetiam bonum dicebant et pro sollertia hoc nomen accipiebant, maxime si adversus hostem latronemve quis machinetur. Ait praetor: "si de his rebus alia
Abbreviated transcription (Latin):
tutore auctore colludente circumscpͥ¬
tus sit. non debere eum de dolo actõ¬
nem adu̾sus ticium hr̃e cun ht̃ ti
sua intersit. Plane si tutor soluẽ¬
dononsit dicend̾ erit de dolo actõe
uidet᷑ actionem hr̃e. cui pp̃ in opiã
adu̾sarii. ĩ anis actio est.
si alia actõ nonsit. sic excepit qͣi res
alio mͦ ei ad quẽ ea res ꝑtinet salua
cẽ non poterit. nec uidet᷑ hinc sẽ¬

Expanded text:
tutore auctore conludente, circumscriptus sit, non debere eum de dolo actionem aduersus Titium habere, cum habeat sua intersit. plane si tutor soluendo non sit, dicend‹um› erit de dolo actioneuidetur actionem habere, cui propter inopiam aduersarii inanis actio est. 'si alia actio non sit' sic excipit, quasi res alio modo ei ad quem ea res pertinet salua esse non poterit. nec uidet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si alia actio tempore finita sit:
hanc competere non debereonẽ.
sibi imputaturo eoꝙ agere suꝑ sede¬
rit. nͥ in ħ quo dolus in alus admis¬
sus sit: ut tempꝰ exiret. ¶ Si quis
aliamactõnẽ isi in amitenda actõe
doluminalum passus est. ¶Non so¬
lum aũ si adu̾sus eum sit alia actio.

Expanded text:
t si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputaturo eo qui agere supersedit: nisi in hoc quoque dolus malus admissus sit ut tempus exiret. Si quis aliam actionem: nisi in amittenda actione dolum malum passus est. Non solum autem si aduersus eum sit alia actio,
Abbreviated transcription (Latin):
eiun de dolo astionem hr̃e non posse.
ut prta si de dolo stipulatus sit quis
¶ Id pomp̃aiti i si actionem in nos dãi
nou oporteat ułuti si stipulatõ tã
turpis dolo malo fc̃asit. ut ne¬
mo daturus sit ex ea actioneminõ
deberem laborare ut hẽam᷑ doloma¬
lo actõnem cum nemo sit adu̾sus
me daturus actionem. ¶Idem põ¬
p̃. iefeit labeonem ĩ existimare:¬

Expanded text:
 de dolo habere non posse, ut puta si de dolo stipulatum sit. Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem. Idem Pomponius refert Labeonem existimare,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ł.xx Siquis nec cãmnec ꝓpoltum fe¬
nerandi hu̾it: ⁊ tuempt᷑us p̾dia: desid̾a¬
ũs mutuam pecuiiam: nec uolu̾us cͥ¬
diti nomine anteꝗͣ emsses susciꝑe atq
iͣ crelitorq ncc̃itatem forte ꝓficiscendi
he̾bat deposu̾it apd̃te hanc eandem
pecuniam ut siemisses: crecliti nomĩe
obligatus eẽs: hoc depõitum ꝑiculoẽ.
eiuis qui suscepit. Nam quirem uen¬
dendam acceꝑit ut p̾tiout̾etur ꝑicło
suorem hẽbit. ¶ Respignori data pe¬
cunia soluta condicipͭ. ⁊ fructu̾e iniꝰ¬
ta ca ꝑcepti condicendi sunt. Namr łli co¬
lonu ⁊ si colonus post lustrum comple¬
tum fructus ꝑceꝑit: condicieoꝰ ostat ita
demum siñ ex uoluntate dñ ꝑceptisũt.
Naisiex uoluntate ꝓͣtuldubio cessat
conditio ¶ Ca q̃ui fluminum ĩporta¬
ta sunt condicipossunt.

Expanded text:
.Si quis nec causam nec propositum faenerandi habuerit et tu empturus praedia desideraueris mutuam pecuniam nec uolueris creditae nomine antequam emisses suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem uendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit.Res pignori data pecunia soluta condici potest. et fructus ex iniusta causa percepti condicendi sunt: nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate domini percepti sunt: nam si ex uoluntate, procul dubio cessat condictio.Ea, quae ui fluminum importata sunt, condici possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ł. xxuiCum quid mutuumde¬
derimus ⁊ si ñ cauimus ũ cq̃ bonumno¬
ł nob̾ redd̾etur nonlicet debitori dct̾iorem
rem que exeodem gñe fit redd̾e. ueluti uiñ
nouum ꝓuet̾e. nam inõhendo ꝙ agitur

Expanded text:
m.Cum quid mutuum dederimus, etsi non cauimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, ueluti uinum nouum pro uetere: nam in contrahendo quod agitur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in hoc tempꝰ referẽ ndam quoindo
neo interpõita fcõ diuortio statuncõmit¬
titur. nec ee integrato mm̾o actio insti
pulatore qiuesita: intercidit. ¶Benuo
gͥ consentiente stipulatore dos constituẽ
mͦ ea dos non ab ip̃a ꝓfecta sit. qm auꝰ ꝑ
missu eius stipulatusẽ. Tunc enun con¬
sensus eius non est ntt̃ins.
dote maritus nich̾ cauit. ⁊ cum alitͣmp¬
sisset pꝰea ad pͥoemunrum rediit tacite
dos ei redintegratur.
seruo dotali obuenerit ꝙ testator uo¬
luit ad maritum ꝑtinere. id soluto ma¬
trimonio reddend̾ ẽ mułri.¬

Expanded text:
sunt in hoc tempus referendam, quo in dneo interposita facto diuortio statim committitur nec redintegrato matrimonio actio sti pulatori quaesita intercidit: denuo igitur consentiente stipulatore dos constituendmodo ea dos non ab ipsa profecta sit, quam alius permissu eius stipulatus est, tunc enim consensus eius non est necessaridote maritus nihil cauit et, cum alii nupsisset, postea ad priorem uirum rediit, tacite dos ei redintegratur. seruo dotali obuenit, quod testator noluit ad maritum pertinere, id soluto matrimonio reddendum est muli
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ habebat. nͥl ad eunitransire. s ad do¬
nimũ ꝓpͥetatis reu̾sur̃. uisum.f. Quidã
gͦ remedii loco recte putauerunt intro¬
quid̃ iꝰ remaneat penes maritum ꝑcep¬
tio uͦ fructuũ ad mulierẽ ꝑtineat.
Drocior. Procuiꝰ nepoti suo sałt. Ancuia
q̃ nupsit dotisq nomine peciniã uirot᷑¬
didit. siue sciet anculam eẽ sũignoret:
non poterit eampecuniã uiri facere. eaq
nͥlomminꝰ mansit eius cuiꝰ fu̾at añꝙͣ eo no¬
mine traderetur. insi forte usucapta est.¬
nec pꝰea qͣm ap̃ eund̾ uirum libera fc̃a est.
euis petiũe c̃am mnutare potuit. Itaz nec
fc̃o quid̃ diuortio au̾doris uire. aut per
condictionem repetere tecte potest. S
it cuius petunia est: recte uendicat eã.
Q si uir eam pecuniam ꝓsuopossidendo

Expanded text:
tem non habeat, nihil ad eum transire, sed ad dominum proprietatis reuersurum usum fructum. quidam ergo remedii loco recte putauerunt introquidem ius remaneat penes maritum, perceptio uero fructuum ad mulierem pertineat. rum Proculus nepoti suo salutem. ancilla quae nupsit dotisque nomine pecuniam viro tradidit, sive sciat se ancillam esse sive ignoret, non poterit eam pecuniam viri facere eaque nihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine viro traderetur, nnec postea quam apud eundem uirum libera facta est, eius pecuniae causam mutare potuit. itaque nec facto quidem diuortio aut dotis iure aut per condictionem repetere recte potest, sed is cuius pecunia est recte uindicat eam. quod si uir eam pecuniam pro suo possidendo
Abbreviated transcription (Latin):
iure sit constitutus. ususfructus. an¬
usus fructus. Iteminfundo uectigali ł̾
suꝑfitiario uire constitutus. capitis
diminutione amittitur. S ita demũ
amittitur capitis diminutõne usus fr¬
uctus. si iam constitutus est. Ceterumsi
añ aditam hr̃ditatem aut aute diem
cedentem quis capite climinutus est. cõ¬
Istat nonaimmnitu: ¶ Sitͥ fundus exdli¬
e legatus est. usum fructum mͥ rogat᷑
e restituere uidendum erit si capite
minutus fuero intra dieml egatotuo ni¬
seitum ne forte saluussit. usus fructus qͣi
ante cliemcedentem capitiscliminutõ
int̾ueniat. ꝙ benigne clici potest. usq
adeo autem capitis climinutõ eimmusũ
fructum ꝑiiit qui iam constitutus ẽ.¬
ut si insingulos annos uł m̃ses. uel di¬
es legatus sit. isita reum̃ amittit᷑ qui
iam ꝓcesut. ⁊ si forte in annos singłos.
legatus est: illius duntaxat anni usuꝰ
fructus anuttit᷑. i siimense eius mnensis.¬
⁊ siindie. cuis diei

Expanded text:
iure sit constitutus usus fructus anusus fructus, item in fundo uectigali uel superficie non iure constitutus capitis minutione amittitur. Sed ita demum amittitur capitis deminutione usus fructus, si iam constitutus est: ceterum si ante aditam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti. Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidenminutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte salvus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio interveniat: quod benigne dici poterit. Vsque adeo autem capitis minutio eum demum usum fructum peremit, qui iam constitutus eut si in singulos annos uel menses uel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius diei
Abbreviated transcription (Latin):
ante ad itam hr̃ditatem dies non cedit.
s nec actõ de usufructiu i demq isi ex
cdie fuerit legatus usus fructus deniq
sceũ. Ait. ⁊ agentem añ dex diem usꝰ
fructus nich facere cuͣmus alias qui ã¬
te diem agere . male ag̃et. Quibr me¬

Expanded text:
ante aditam hereditatem dies non cedit, sed nec actio de usu fructu: idemque et si ex die fuerit legatus usus fructus: denique Scaevola ait agentem ante diem usus fructus nihil facere, quamvis alias qui ante diem agit, male agit. IV
Abbreviated transcription (Latin):
n uicem rõnem hr̃e nondełe. ab eoqͥ
inuauigõne iactumfecit. si quelim
exhiis m̃cib ꝑurinatores extracte st̃
eorum enim m̾ces ñ possunt inderi ser¬
uande nauiscã iacte eẽ q̃ ꝑiert. ¶ Eũ
autem iactus de uaue fẽr sit ⁊ alidut¬

Expanded text:
inuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit.Cum autem iactus de naue factus est et alicu
Abbreviated transcription (Latin):
deteriores habere ceperim. Namsitut ei a¬
ciui ꝑdid̾it subnenitur. ita iei subuem¬
rioportet. qui det̾iores pp̃iactum res ha¬
bere ceperit ħita pap̃. fronto.R̾.¬
num collationis consortõ non sarti¬
tur ꝑ eos qui merces suas exnaufragio
libau̾int. Nam huius equitatem tũc
admitti placuit cum iactus remedio
ceteris ni commun ꝑ iculo salua naui
con sultumest. ¶Artore cesaut ua¬
uis cum m̾cib liberari possit. ecitas ꝯ¬
tributionis hẽbit locura.
te depͥssa ictu fulminiꝰdeustis armam̃¬
tis iarbore i aͣttenna ypole de lata est.
ibiq tumultuariis armam̃tis ad pre¬
sens comꝑatis ad hostium nauigauit
ihonus integrum ꝑtulit. Quesitum
est anhii quorum honus fuit nante
ꝓdampno conferre debeant. R̾ non de¬
bere. hͥ enim sumptꝰ instruende mag̃
deiecta eẽt ꝙ qusq ex ea suum seruas
hñt ut eas ꝓderelicto hẽant. quippe si
inuen̾it eas ablaturos ⁊ si suspicati

Expanded text:
deteriores habere coeperim: nam sicut ei qdeteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subuenitur, ita et ei subueniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. haec ita Papirius Fronto rnum collationis consortio non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi periculo salua naui consultum est.Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum.te depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre debeant. respondit non debere: hic enim sumptus instruendae magis deiecta esset, quod quisque ex ea suum seruasshabent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati
Abbreviated transcription (Latin):
neraris iquod res det̾iores fr̃e sunt. s de¬
fendendum est hunc confeͬre debere p̾¬
cio presente rerum. Itaq u̾bi grã.Si
uitenum merces duorum fu̾int. et
alterius asꝑgine recem ẽẽ ceꝑunt. il¬
ex cã ueluti qiuod alicubuacebant
m̾ces in aliquo angulo iunda pene¬
trauit. Cunc enum conferre debebit an
expriore caus a collationis honus patĩ s¬
non debebit quia iactus etiam hunc les.
res facte sunts s uistinctio subtilior ad¬
hibenda est. E plus sit indampno anĩ
collatione. uerbi gracia he ͤᷤ res .xx. fu¬
eruit ⁊ collatio quidem facit .x. uamp¬
num aũ duo. deducto hoc qd̾ dampnũ
passus est. reliquũ conferre debeat.
Quid ergo siplus indampno erit qͣmĩ
collatione. ut puta detem aureis res de¬
teriores fc̃e sunt. duo autem collationis
sunt inlubitate utiumq honus pati. aĩ
debet. S̾ hic uideamus numerum up̃id
ferreͥ oporte at. Quoͥdenim interest¬
utrũ lactatas resmeas anuserim annudatti

Expanded text:
et quod res deteriores factae sunt. sed defendendum est hunc conferre debere pretio praesente rerum: itaque uerb‹i› gratia si uicenum merces duorum fuerunt et alterius aspargine decem esse coeperunt, ilex causa, ueluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hunc laesires factae sunt? sed distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in damno an in collatione: si uerbi gratia hae res uiginti fuerunt et collatio quidem facti decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat. quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate utrumque onus pati non debet: sed hic uideamus, num et ipsi conferre oporteat. quid enim interest iactatas res meas amiserim an nudatas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carum que amisse sunt prãn solet
nec ad remꝑtinet. si hec que amis¬
se sunt plris uenire poterunt. qͦ¬
niamdetrimenti non lucrip̃statio f.
S inhiis reb quarum nomine confe¬
rendum est estimatio debet hr̃i. non
qnͣtiempte sint s qnͣtiuenire pos¬
lit. Seruoritm quo: qui in mari ꝑi¬
erunt non magis estimatio facien¬
da est qͣm siqui egri iu naue decesse.¬
rĩt auͥ si aliqͥ sese p̾cipitauerunt.

Expanded text:
et earum quae amissae sunt praestari solet, et earum quae amissae sunt praestari solet, nec ad rem pertinet, si hae quae amissae sunt pluris ueniri poterunt, quoniam detrimenti, non lucri fit praestatio. sed in his rebus, quarum nomine conferendum est, aestimatio debet haberi non quanti emptae sint, sed quanti uenire possunt.Seruorum quoque qui in mare perierunt non magis aestimatio facienda est, quam si qui aegri in naue decesserint aut aliqui sese praecipitauerin
Abbreviated transcription (Latin):
iactura fcã erat. quesita deuide sũt
ħan oẽs iacturamprãre oporteat.
Et si d̾ tales merces imposuissent
quib nauis non houeraretur. uelut
dmpossit placuit omnes quoruiĩt¬
fuiss: iacturanfieri. conferri oport̾e.
tumeẽ. iacture summam ꝓreꝵ p̾cio
distribiioportet. corporum liberoꝵ
existimationem nullam fieri posse.
ex conclucto domino rerum amissaz
cum nauta. Idẽ cum magrõ acturo
¶idem agicatum est. anetiam uesti¬
mentorum cuisq ianulorum estima¬
tionem fieri oporteat ⁊ ominium uisũ
est. nͥ siqͥ consumendi causa impõĩta
forent quo mimero eẽnt cybaĩa. eo
magis quod siq̃ñ ea de fecerint in na¬
ugationem quod quisq hrẽt in cõ¬
Dimime nconferet: ¶S̾i nauis api¬
ratis redemptasit seruiufo filius la¬
b̃domines conferre debere aiunt. E
u̾o p̾dones abstuł int. eum perdere cuiꝰ
fu̾it. nec conferendum eisquisuas m̃¬
ces redem̾int. ¶ Portio autem pro
estimatione rerum que saluesut:

Expanded text:
iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut diri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, tum esse. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum magistro acturos. itidem agitatum est, an etiam uestimentorum cuiusque et anulorum aestimationem fieri oporteat: et omnium uisum est, nisi si qua consumendi causa imposita forent, quo in numero essent cibaria: eo magis quod, si quando ea defecerint in nauigationem, quod quisque haberet in commune conferret.Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre debere aiunt: quod uero praedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit.Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. liberi puta non apaulo
emptomatorum Si uehenda man¬
cipia concluxisti ꝓ comancipio qsd ĩna¬
ue mortuum est uectura non tibi de¬
betur. paulus immo q̃ritur quidact̃
deportatieẽnt mertes darẽtur. E si hr¬

Expanded text:
abeo libro primo pithanon a Paul‹o› epitomatorum.Si uehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur.Paulus: immo quaeritur, quid actum deportati
Abbreviated transcription (Latin):
non potusnt cum honere. Siquelam
merces iscaphaitraiecte sunt. ne
aut extraflumen ꝑiclitetur. aũm ipõ
ostio uł portueaq scapha subm̾sa est.
rõ hr̃i deberet inter eos. qui inaue:
merces saluas hr̃ent cumhiis ꝗ ni sca¬
phamꝑdiderunt. ꝑ inde tam qͣmsuac¬
tura fc̃a eẽt. idq sabinꝰqͦ libro scdõres¬
ponsorũ ꝓbat. oͣsi scaphacumꝑte m̾¬
tium salua est. naiuis ꝑierit naux uõ¬
hri nõcebet eoꝵ qui in naue ꝑdiderũt
q iactus intributum naue saluaue¬
nit. ¶ S si naiis intempestate iactu
m̃tium unius m̾catoris ltuata est alio
loco submersa est i aliqͦrum m̾catoꝵ
m̾ces ꝑ urinatores exrractesunt data

Expanded text:
non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio uel portu, eaque scapha summersa est, ratio haberi debet inter eos, qui in naue merces s‹a›luas habent, cum his qui in scapha perdiderunt, proinde tamquam si iactura facta esset: idque Sabinus quoque libro secundo responsorum probat. contra si scapha cum parte mercium salua est, nauis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit.Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extr
Abbreviated transcription (Latin):
ħ detrmento magr̃ nauisꝰ nouerit.
Non enim fortunas cuiusq nauta ex¬
cutere debet. ¶Sires que iacte sunt
apparent ex honeratur collatio. E
si iam contributio fc̃ã sit. tunc hiiqͥ
solueriit agent ex locato cum ma¬
gro ut is ex conclucto exꝑiatur. ⁊ quos
exegit redbat. Rosaũ tactadomini

Expanded text:
 detrimentum magistri navis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet. Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui solverint agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur et quod exegerit reddat. Res
Abbreviated transcription (Latin):
creclitor licet non sit souitum siue
aliis pignorib sibicau̾i uoluit ut
ab hoc receclat. sũ fideussorib siue
reodato. siue p̾co aliquo: uł nuda ⁊¬
uentione: nascitur pignoratitia
actio: ⁊gn̾aliter clicendumerit quo¬
ciens recedere uoluit crelitor apigͦre
uideri ei satis fc̃m siut ip̃e uoluit sibi
cauit. licet iuħ deceptus sit so es q¬
rem alienampignorideclit soluta pe¬
cuma pot̾ pignerantia ag̾e. licet nõ¬

Expanded text:
creditor, licet non sit solutum: siue creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit. Is qrem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pignerati
Abbreviated transcription (Latin):
siones demonstrarentur. Nec uerũ ẽ
sui quaq die non solutam pecuniã
ante qmͣ omnes dies uenirent. S oĩb
pensionib pret̾itis: ĩ siuna portio so¬
luta non sit: pignus pot̾ uenire. S
si ita scriptum sit si qͣ pecunia sua dic
soluta non erit statim competait ei¬
con pacti conuentio. ¶De uñdendo
pignore in rempactio concipienda est.
ut omnes contineantur. S ⁊ si creclito¬
ris. clumtaxat ꝑsona fu̾it com prehẽ¬
sa: ĩ heres eius iuire uendet si nicħoriũ
uenut potest nonsolum obsortemñ
soltam uenire pot̾it s obcetera qͦq
pignore u̾satus sit dicendum est
locum hr̃e contrarium iuditium.
cãmpignus dãi pot̾it. ueluti siqmᷤ
pignus alicui delid̾it ut ꝓse fide ui¬
beat. ¶ Opͥe pignns dicinius qd̾ ad
crelitorem transit hẏpotecam cum
nontnͣsit possessio ad crelitorem.¬
¶ Omnis petuna ex souita ẽẽ debet.
aut eo nomine satis fr̃am eẽ ut nas¬
catur pigneratitia actio. Satisfrm
aũ accepinus quem ad̾m uoluit

Expanded text:
siones demonstrarentur: nec verum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies venirent. sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest venire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres eius iure uendet, si nihil in uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, pignore uersatus sit, dicendum est locum habere contrarium iudicium. am pignus dari potest, ueluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat. Proprie pignus dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
possem retinere. ¶ Si pignori pła
mancipia data siñt. ⁊ quetlam certi
p̾cii. Si ita uendidit creditor ut eiuctõẽ
eorum prãret. ⁊ creditum suum hẽat.
reliqua mantipia pot̾ retunere donec
ei caueatur qui ciuctionis nomĩe
ꝓmis̾it. indempnem eum futurum.
¶Siunus ex ħrdibus debitoris porcionẽ
suam soluerit. totares tñpignori
data uenire pot̾it. quem admodum
si ip̃e debitor portionem soluisset.
Si annuabͥma trimadie. xex stipłatꝰ

Expanded text:
possem retinere. Si pignori plura possem retinere. Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita vendiderit creditor ut evictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum. Si unus ex heredibus debitoris portionem suam soluerit, tamen tota res pignori data uenire poterit, quemadmodum si ipse debitor portionem soluisset. Si annua bima trima die triginta
Abbreviated transcription (Latin):
qua tua cã pocausa iocaneatiunr. Sed
acti licmus ex causa cogend̾ creditorẽ
eẽ aduendendum dicit. E.ii. si multo
minus sit ꝙ debeatur. i hodie pluris ue¬
nire possit pignus qm postea. crelius
est dici eum ciuuidecłit pignus posse uẽ¬
dere ⁊ accepta petunia soluere id quod
uebeatur:. ita taincu ut creditor nect̃i¬
tatem hẽat ostendere rem pignoratã
simobił sit. prius ydonea cantela a de¬
bitore ꝓindempnitate ei pr̃anda. iuitũ
euim creclitorem cogiuendere. satis.
inhumanum est. ¶ Si crecditor płis
fundum pignoratum uendiderit si
rofeneret usurameius petunie prãre
debet. ei ꝗ decl̾it pignus. S i si npẽ ui ĩ
sit capecunia. usuram pr̃ari oportet.
Q si cam depõitam̃ habuerit usuras ñ
apud eum depõitum est. ex mora etiã
usuras debitori hoc nomine prãre
cerim inseruum aut infundum qũe
pignoris causa acceꝑim. ñ tm̃ retenti¬
onem s ĩ contrariamͭ ignorantiam
actionem hebo. finge enimmedicis
cumegrotaret seruus. declisse me pe

Expanded text:
quia tua causa id caueatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad uendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet. quod si eam depositam habuerit, usuras noapud eum depositum est, ex mora etiam usuras debitori hoc nomine praestacerim in seruum aut in fundum, quem pignoris causa acceperim, non tantum retentionem, sed etiam contrariam pigneraticiam actionem hcum aegrotaret servus, dedisse me pec
Abbreviated transcription (Latin):
uenclidit i tradidit tuq cinummos
credilisti quos ille soluit eitretlitori
cui pignus dederat tibi q cum eo conue¬
nit ut eares qͣmiam uendiderar. pig¬
nori tͥ eẽt nich̾te egisse constat. Quua
rem alienam pignor acceꝑas. Ea .il.
roẽ emptorem pignus liberatum hr̃e
cepisĩe. n ad remꝑtinnisse ꝙ tua pe¬
cunia pignus sit liberatum.
dem.ł. xuui. Si quasi recepturas
a debitore tuo cominus pecuniam
redditlisti ei pignus. Isꝙ ꝑfenestm
emisit. excepturo eo quemdeindu¬
stria a dioposu̾at lareoait. fuitit
agere cum debitore posse.⁊ adexhibẽ
clum ⁊ si agente te contrariqͥĩgnora¬
na a ceptia excipiat. debitor depig¬
nore sibi reddito. replicabitur dedolo
i fraude ꝑ qm nec redditum sed per
dopignore su abmitio sũ postea nõ
tm̃ uentmouali. uerum incip̃ emp¬
tor dominiũ rei hr̃es S isi non conue¬
uit de clistrahendo piguore ħ tñ inreꝰ
utimur ut liceat distraħe. simͦ nõ cõ¬
uenit neliteat. uͥ u̾o conuenit ne diꝰ¬

Expanded text:
uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua pecunia pignus sit liberatum.d Sabinum. Si quasi recepturus a debitore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitorndum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec redditum, sed per do pignore siue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cohĩtlieorum soluit. q̃ m̃tentia ñ
est sine rõnes Solutam autem petu¬
niam accipiendum est. non solum
si pp̃i cui obligatares est s si alii sit
soluta uoluntate eius uł eitui hr̃s
extitit. uł ꝓcuratori euis. ł suo peci¬
niis exigendis pͥpõito. Uñ si domum

Expanded text:
quod coheredi eorum soluit: quae sententia non quod coheredi eorum soluit: quae sententia non est sine ratione. Solutam autem pecuniam accipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uoluntate eius, uel ei cui heres exstitit, uel procuratori eius, uel seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domum
Abbreviated transcription (Latin):
silis contestata cum debitore sit de ip̃o
debito .ł. sup̃e fideuissor conuentus fu¬
erit. nouata autem debiti obligatio
pignus ꝑimit. uͥ comenit ut pignus
repetatur. ¶Si qiͣdaturus tͥ pecĩã
pignus accepẽro: nec ded̾o pignantia
actione teriebor : uila solutione fc̃ã.
Idemq isi accepto lata sit pecumał
conditio deficit obqmͣ pignus contͣt
est. uł sipactum cuistandurn est. de
pecuni a nonpetenda ft̃m est. ¶ Sim
sortem clumtaxat ił inusuras obsitͥ¬
tumẽ pignus eo soluto ꝓp̾ quod obli¬
gatum est locum ht̃ pignorantia.¬
¶ Siue antem usure instipulatum sĩt
Detlucte: siue non suit s t̃a pignꝰ
⁊ in eas obligatum fuit qmdui quid
ex hiis debetur pignoratitia ce si abit.
Aua causaest carum cuias quis supͣ
licitum mod̾ ꝓmisit. Nam hee penit
illicite sunt. ¶Sicrelitori plures
hĩdes extit̾int. iniex hiis ꝑseus
soluatur. non debent citͥi hĩdes credi¬
toris iniuria affici. S possunt totum
fundumuendere oblato debitorieo

Expanded text:
si lis contestata cum debitore sit de ipso debito vel si fideiussor conventus fuerit. Novata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi convenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, vel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, vel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat vel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt. Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblato debitori eo,
Abbreviated transcription (Latin):
¶uadua possessio emptori tradita: nõ
intelligitur. si alius in ea legatoꝵ fidei ue
commissoꝵ seruandorum cã in possessiõe
sit. aut treclitores bona possideant. idem
cdicendum est. siuenter inpossessione sit.
possessionemiure auocauerit. tradita pꝰ¬
sessio non intelligatur. ¶ Siemptor
uacuam possessionem traditipulatus sit
⁊ exstipulatuagat: fructus non ueniũt
in eamactionem qz ⁊qui fundum dari st¬
ipulairtur. uacuam quo possessionem
tradi oportere stipulari intelligrtur. nec
tũ fructuumprãtio ea stipulati qͣ conti¬
netur. neq rursus płꝰ d eẽ instipulatõe
s exep̃tosuꝑ est^ ad fructuum prãtionẽ.¬
¶ Si iter:actumuiam aq̃ luctum ꝑ tuũ¬

Expanded text:
Uacua possessio emptori tradita non Uacua possessio emptori tradita non intellegitur, si alius in ea legatorum fideiue commissorum seruandorum causa in possessione est aut creditores bona possideant. idem dicendum est, si uenter in possessione sit: possessionem iure auocauerit, tradita possessio non intellegatur. Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam actionem, quia et qui fundum dari stipularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum praestationem. Si iter actum uiam aquae ductum per tuu
Abbreviated transcription (Latin):
terclum p̾cium egredietur. si pluris interẽ
qmres ualet uł empta est. ¶ uenditor
si cum scirer deberi serui tutem celauit nõ
euadet ex empto actionem lio eamiẽ
emptorignorauit. Omnia enim q̃ ꝯtra
bonam fidem fiunt inempti actionem. s
scire uenditorem icelare sic accipimus.
non solum si non ammonuit. S isinega¬
uit seruitutemistam deberi: cumeẽt ab eo
quesitum. S isꝓponas eum ĩ dixisse ulła
quidem seruitus debeatur. u̾m ne em̾gat
inopinata seruitus non teneor. Putoe¬
um exempto ten̾i. q seruitus debebatur:
⁊ siscisset. s siid egit: ne cognosceret ep̃¬
tor ałiqmͣ seruitutem deberi. opinor eum
ex emptoten̾i. ⁊ generaliter dixerimus. Si
imꝓbato more u̾satus sit: incelanda ser¬
uitute debere cum tem. ñ si seciuitati sue
prospectum uoluit. ħita uera sunt. siẽp¬
tor ignorauit seruitutes q ñ uidetur eẽ
celatus qui scit. neq cerciorari debuit. qui
est ⁊ non prãtatur: exempto actio est.

Expanded text:
terdum pretium egreditur, si pluris interest, quam res ualet uel empta est. Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et celare sic accipimus, non solum si non admonuit, sed et si negauit seruitutem istam deberi, cum esset ab eo quaesitum. sed et si proponas eum ita dixisse: 'nulla quidem seruitus debetur, uerum ne emergat inopinata seruitus, non teneor', puto eum ex empto teneri, quia seruitus debebatur et scisset. sed si id egit, ne cognosceret emptor aliquam seruitutem deberi, opinor eum ex empto teneri. et generaliter dixerim, si improbato more uersatus sit in celanda seruitute, debere eum teneri, non si securitati suae prospectum uoluit. haec ita uera sunt, si emptor ignorauit seruitutes, quia non uidetur esse celatus qui scit neque certiorari debuit qui nest et non praestatur, ex empto est actio.
Abbreviated transcription (Latin):
doli malinͥlitis estimationemot̾e¬
rat eni submou̾e possum. siue ip̃e
utilemmͥ replicanonem doli mali
turum qmuis sciens alienumpssi¬
deamaliꝯquin si aliter constituat᷑
futurum uͭ summa iniquitate bõe
fidei possessor afficiatur. Si cum ip̃o
iure noxalis actio adu̾sus eũ compe¬
tit nccĩtas ei imponatur ut litis esti¬
mationem sufferat. Eademq dicẽ¬
da suntr ⁊ sicum ab eo nan defend̾et᷑
iuissu p̾toris eumduxenm. q̃m isto
quo cãu iustam cãm possidendi hc̃o¬

Expanded text:
doli mali, nisi litis aestimationem offedoli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse utilem mihi replicationem doli mali turum, quamuis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio aduersus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. eademque dicenda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum duxerim, quoniam isto quoque casu iustam causam possidendi h
Abbreviated transcription (Latin):
fructu aruis presens defensionein sci¬
ꝑe nolu̾it ꝓ consilem interuenturũ
⁊ pignoris ꝑ secutionem uł usas frnc¬
tus actionem neganirum quocasudͥ
potest ip̃o iuire pignus liberari. Nullu
eñi pignꝰ est cuius ꝑ secutio negatur.
ususfructus autẽ ⁊̃ si ꝑsecntio eiis de¬
negetur. ipõ uirecdurat eo usꝙ douͤ
nonutendo don er constituto tp̃e ꝑsat¬
¶ Exhiis que diximus semo qui ali¬
cui pignoris uire obligatus est. ⁊ de
statu adero ⁊ de eo cuius usus frnctꝰ
alienuis est: apparet cum qui alicñ
seruum n iure suum eẽ rederit qͣm¬
ius noxali uditiotenetur. non tñ
posse deditio. e ip̃o iure liberari. qr
nullum ad acdoem dñium tnͣfferre
passunt: cum ip̃ionuni ñ sit̃. certe
tũsiex eacã traditun postea dominus
uendicet nec litis estinationem offe
niserui nomme qui tͥ tꝰta serutute c̃¬
uiret noyali tecum eg̾im tuꝵ eum
dominus eum uendicet exceptime

Expanded text:
fructuarius praesens defensionem suscifructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, proconsulem interuenturum et pignoris persecutionem uel fructus actionem negaturum. quo casu dici potes‹t› ipso iure pignus liberari nullum enim pignus est, cuius persecutio negatur: usus fructus autem, etiamsi persecutio eius denegetur, ipso iure durat eo usque, donec non utendo constituto tempore pereat.Ex his quae diximus de seruo qui alicui pignoris iure obligatus est deque statulibero et de eo cuius usus fructus alienus est, apparet eum, qui alienum seruum in iure suum esse responderit, quamuis noxali iudicio teneantur, non tamen posse noxae deditione ipso iure liberari, quia nullum ad actorem dominium transferre possunt, cum ipsi domini non sint. certe tamen, si ex ea causa traditum postea dominus uindicet nec litis aestimationem offerni serui nomine, qui tibi iustam seruitutem seruiret, noxali tecum egerim tuque eum dominus eum uindicet, exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
sine noxe declitione conueniatur. Iõ
⁊ si negau̾is seruum in tua potestate eẽ
postea fater pot̾is nisiiam lis adu̾sus
te contestata est. Nam tinic audiriõ
debebis. ut labeo ait. Octauenus ex cã
ĩ lite contestata tͥ succurrendum a¬
it utiq si etas tua easit. ut ignos
citͥ debeat. ¶ Si absente domino
causa sit. ut in integri restitui poᷤ¬
siti defensio ꝑmittatur. euis nomĩe
quiluctus est. Pastulantib eninł
exhiberieum ad defendendum in dł
gere p̾tor debet. Idem concedend̃ est¬
pretor debe fructuario. uł cui pigno¬
ric nomĩe obligatus est. si p̾sens dñs
defend̾e nalu̾it. ne alterius dolus aut
desidia aliis noceat. Idem pr̃andum
sens nolu̾it defend̾e̾. s iactioni hiis ca¬
sib succurrend̾ ẽ. qr plac⁊ dñii adqͥ¬
sitione extingui actionem. Iussu.ii.
pretoris ductus in bonis sit euis qui o¬
uuxit.
de seruo qui pignoris iure tenetur.
aut de eo cuꝰ usus fructus alteruis est.
admonendi sumus si creditor uł usu¬

Expanded text:
sine noxae deditione conueniatur. et ideo si negaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino t in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exgere praetor debet. idem concedendum est fructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum sens noluit defendere. sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit. de seruo qui pignoris iure tenetur aut de eo cuius usu‹s› fructus alterius est, admonendi sumus, si creditor uel usu
Abbreviated transcription (Latin):
desũt poiũdere. ¶ Siseruum alieñ
alius iniure suum ẽe responderit. aͣli¬
¶uente alter liberatur. Siis quem de¬
sieris dolo posũdere decesserit. pͥusqͣm
actione conuenireris. liberans qr hec
actio inlocum durecte actionis succe¬
clit. diu̾sum dicemus si moram fece¬

Expanded text:
desiit possidere.Si seruum alienum alius in iure suum esse responderuente alter liberatur.Si is, quem desieris dolo possidere, decesserit, priusquam hac actione conuenireris, liberaris, qui‹a› haec actio in locum directae actionis succedit: diuersum dicemus, si moram fece
Abbreviated transcription (Latin):
tum demde a rebitore subreptum emi
a debitore. nomine eius tenebitur fur¬
ti. dominioserui atruisito. nec oberit
quod seruiana potest ei homo aduocãi
merit. uł infraudem crelitorum sciẽs.
hiienim qmͣuis auferri eius domini¬
um posuit: interum tamen ouemiendi
sunt.
npħ.ł.xi. Si alienus seruus furtum
mͥfecent. qui postea in meum domimũ
ꝑuenerit extinguitur furti actio. c̃m
mͥcompetierat non dum in uidicium
delucta noc si postea alienauero eumiꝙ̃
ante sitem contestatamemeram furti
actio restaurabitur. Ꝙ si post litem cõ¬
testatameum reclanero: condempnau¬
uerit adu̾sario an alii. suaq culpa li tis
estunationem subiturum. qui uendẽ¬
L. donoxe declitionem sibi ademit. ¶ Iu
liberari me. quistatim meus ẽẽ desinit
ne euis noimne quisme dommo sit fur
ti actiosit. ¶Siseruus meus reuituã
sub traxerit iuendiderit tu quoq num¬
mos quos ex pretio sebat ei excusseris
locuserit furti actioni. ultro aitroq. Nã
itu adu̾sus me furti ages noxaliserui

Expanded text:
tum, deinde a debitor‹e› subreptum emerit a debitore, nomine eius furti tenebitur dominio serui adquisito, nec oberit, quod Seruiana potest ei homo auocari. merit uel in fraudem creditorum sciens: hi enim, quamuis auferri eis dominium possit, interim tamen conueniendi sunt.ienus seruus furtum mihi fecerit, qui postea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnanderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit.Iulianliberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium. uerum shntim potestatelibe¬
nim est euitare iuditumi. sundest ¶sã
Innoxalib actionib eorum quibona
fide abfunt ius nori corrumpiintur
secl reu̾sis. defendendi ex bono iequo:
potestas cditur: siue dominisuit siue
alicͥd i eaie ius hñt. quals est cre¬
ontor ⁊ fuctuarias

Expanded text:
iudicium, uerum et habenti in› potestate liberum est euitare iudicium, si indefensam .In noxalibus actionibus eorum qui bona fide absunt ius non corru‹m›pitur, sed reuersis defendendi ex bono et aequo potestas datur, si‹ue› domini sint siue aliquid in ea re ius habeant, qualis est creditor et fructu
Abbreviated transcription (Latin):
consequeretur. cueritur utrum ad po¬
cumie prãtionen respitiat. an ĩad nor¬
e tedlitionenut puta ex p̾tiise noxe
declitorum ouplum colligatur ise¬
cnientes ationes inhibrantur sabi¬
nus i casus putaut. pretium quo
noxe teclitorum imputari debereꝙ
uꝰ idefensus ductus sit: estimatio
enis imputandaest. nontantum dup¬
lationis. s euamcondichons rõnem
hñdam. Iulianus putat furti facien¬
ditempus spetandum eẽ. anciusd̾
familie serui fint. Nam sihii qui p¬
luriam dominorum erant: unius
eẽposteaceperut. locus eclictoñ erit.

Expanded text:
trum ad pecuniae praestationem respiciat an etiam ad noxae deditionem, ut puta si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones inhibeantur.Sabinus et Cassius putant pretium quoque noxae deditorum imputari debere, am et si seruus indefensus ductus sit, aestimatio eius imputanda est. certe non tantum duplationis, sed et condictionis rationem habendam Iulianus putat. furti faciendi tempus spectandum esse, an eiusdem familiae sint serui: nam si hi, qui plurium dominorum erunt, unius esse postea coep
Abbreviated transcription (Latin):
endo alletã: ⁊ ac̾taminib phibñdo
cau̾e ꝯpuł̾it ultra qͣntitatẽ debite pe¬
cũe. hiispbatis apetens iudex rẽ sue eqͥ¬
tati restiti decernat. ¶ Siq̃ ꝙ adu̾sa
rioñ debebat delegante eo ꝑ uim appi¬
tore p̾sidis int̾uemente sñ notõe iu¬
dicis coactꝰ ẽ c̾re. iudex iuciuilit̾ ex¬
torta restitui ab eo qui rei cdampnũp̾¬
stit̾it iubeat. ꝙ si debitis satisfecerit
simplici ĩ sione ⁊ ñ cognitõe hĩta qͣm¬
uis nõ exͣ ordĩem exactionẽ fĩ. s ciu¬

Expanded text:
endo athletam et a certaminibus prohibendo cavere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat. Si quis, quod adversario non debebat, delegante eo per vim, apparitione praesidis interveniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciviliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamvis non extra ordinem exactionem fieri, sed ci