comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: ab occidente athlantẽ montem.
& occeanũ athlanticũ. sub affrico hes¬
ꝑium montẽ. ameridie gentes aulo¬
nũ quas nc̃ ca laudes uocant. usq ad
occeanũ hesꝑium contingentes. Hic
ẽ uniuerse terminꝰ affricȩ. Nunc in¬
sularũ que inñro marisunt loca. no¬
mina. & spatia dimetiar. Insula cy¬
prus ab oriente mari sirico qͦd mes¬
sinũ sinũ uocant. ab occidente mari
panphilico: a septẽtrione aulone ci¬
lico. a meridie syriȩ & fenicis pelago
cingit᷑. Cuiꝰ spatium in longo tenet
nulia passuum. clacxu. inlato milia
passuum. cxro. Insula creta finit᷑
ab oriente carpatio mari. aboocasu
& septẽtrione mari cretico: a meridie
marilibico qͦd &e adriaticũ uocant.
hab&e in longo milia passuũ. clxxii:
inlatũ qͥnqͣginita. Insule ciclades qua¬
rumẽ ab oriente prima rhodus. asep¬
tentrione tenedos. a meridie carpa¬
thos. ab occasu cithera: aboriente fi¬
niuntur littorib asie. ab occidente

Expanded text:
tatur, ab occidente Athlantem montem tatur, ab occidente Athlantem montem et oceanum Athlanticum, sub Africo Hesperium montem, a meridie gentes Autololum, quas nunc Galaules uocant, usque ad oceanum Hesperium contingentes. Hic est uniuersae terminus Africae. Nunc insularum, quae in Nostro mari sunt, loca nomina et spatia dimetiar. INSVLA CYPROS ab oriente mari Syrio, quem Issicum sinum uocant, ab occidente mari Pamphylico, a septentrione Aulone Cilicio, a meridie Syriae et Phoenices pelago cingitur. cuius spatium . in longo tenet milia passuum CLXXV, in lato milia passuum CXXV. INSVLA CRETA finitur ab oriente Carpathio mari, ab occasu et septentrione mari Cretico, a meridie mari Libyco, quod et Hadriaticum uocant. habet in longo milia passuum CLXXII, in lato L. INSVLAE CYCLADES, quarum est ab oriente prima Rhodos, a septentrione Tenedos, a meridie Carpathos, ab occasu Cniuntur littoribus Asiae, ab occidente
Abbreviated transcription (Latin):
gis autẽ prius non unius conuentus.
ẜ tocius ꝓuincie generale nom̃ fuis¬
se inuenimus. Bizantiũ gͦ ubi ad ru¬
metus ciuitas ⁊ eugis ubi carchago mag¬
na. numidia ubi ẏppos reguis & ru¬
siccada ciuitates sunt: habent ab ori¬
ente sutes minores & laccũ salinarũ
a septẽtrione mare nr̃m qͦd spectat
ad siciliam. & sardinie insulas. ab oc¬
casu mauritaniã. sitifensem. a meri¬
die montes urare. & post eos ethio¬
pum gentesꝑuagantes usq occeanũ
ethiopicũ. Sitifensis & cesariensis
mauritania h̃t ab oriente numidi¬
am. a septẽtrione mare nr̃m. ab oc¬
casu flum̃ maluã. ameridie montẽ
astrixim qͥ diuidit inter uiuã ter¬
ram & arenas iacentes usq occeanũ:
in quib oberrant gangines ethio¬
pes. Tingintana mauritania ulti¬
ma ẽ affrice. Hȩc habet ab oriente flum̃
maluã. aseptentrione mare nr̃m usq
ad frecũ gaditanũ qd int̾ auenne & cal¬
pos luo contraria sibi ꝓmontoria ooar¬

Expanded text:
gis autem prius non unius conuentus, gis autem prius non unius conuentus, sed totius prouinciae generale nomen fuisse inuenimus. Byzacium ergo ubi Hadrumetus ciuitas, Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippos regius et Rusiccada ciuitates sunt, habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum quod spectat ad Siciliam et Sardinicasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie montes Uzarae: et post eos Aethiopum gentes: pervagantes usque ad oceanum Aethiopicum. Sitifensis et Caesariensis Mauritania habent ab oriente Numidiam, a septentrione mare Nostrum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui dividit inter vivam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum: in quibus et oberrant Gangines Aethiopes. Tingitana Mauritania ultima est Africae. Haec habet ab oriente flumen Malvam, a septentrione mare Nostrum usque ad fretum Gaditanum quod inter Auenae et Calpes duo contraria sibi promunturia coar
Abbreviated transcription (Latin):
cyrenen. & pentapolis: que post e¬
gẏptum in parte affricȩ pͥma ẽ. Hȩc
incipit aciuitate parethonio & mon¬
tibus cathabathinon: inde scðo mari
usq ad aras philenoꝵ extenditur.
Post se habet usq ad occeanũ meri¬
dianũ: gentes lybium. ethiopum.
& garamantũ. Huic ẽ ab oriente
egyptus. a septentrione mare libicum
aboccasu sirtes maiores & thracodite:
contra quos calipso insula ẽ. ameridie
ethiopicus occeanus. Tripolitana pro¬
iuntia. que & subuentana uel regio
arzugum dicit᷑. ubi leptis magna ci¬
uitas est quãuis artuges ꝑ longum
affricȩ limitẽ generalit̾ uocentur: ht̃
ab oriente aras philenoꝵ int̾ sirtes ma¬
iores & thragoditas. a sepcentrione
mare siculum uł potius adriaticũ
& sutes minores. ab occasu bizantium
usq adlacũ salinarũ. a meridie barba¬
ros. getulos. natabres & garamantas
usq ad occeanũ ethiopicum ꝑtingen¬
tes. birantiũ ⁊ eugis & numidia. Teu¬

Expanded text:
CYRENAICA ET PENTAPOLIS post AeCYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Libyoaethiopum et Garamantum. huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calypso est — a meridie Aethiopicus oceanus. TRIPOLITANA prouineia, quae et Subuentana uel regio Arzugum dicitur, ubi Leptis magna ciuitas est, quamuis Arzuges per longum Africae limitem generaliter uocentur, habet ab oriente aras Philaenorum inter Syrtes maiores et Trogodytas, a septentrione mare Siculum uel potius Hadriaticum et Syrtes minores, ab occasu Byzacium usque ad lacum Salinarum, a meridie barbaros Gaetulos Nathabres et Garamantas usque ad oceanum Aethiopicum pertingentes. BYZACIVM ZEVOIS ET NVMIDIA. Zeu
Abbreviated transcription (Latin):
terciam orbis partẽ maiores nr̃i acci¬
piendam descripserint: ñ spatioꝵ
mensuras. s diuisionũ rationes seci
suut. Mare hoc siquidem magnũ
aboccasu ex ooceano oritur. in meridiẽ
magis uergens:angustiorem inter
& occeanum coartate affrice limitem
facit. Unde etiam aliqui quãuis eam
longitudine parem. tam̃ multo anguᷤᷤ¬
tiorem intelligentes in uerecundum
arbitrati sunt t̾ciam uocare partẽ:
s potius in europa affricã deputan
luer̃t. Pret̾ea cum multo amplius t̾re
in affrica ardore solis quã in europari¬
gore frigoris incultũ atq in cognitũ
sit. quippe cum omĩa pene animan¬
tia uł germinantia patientius & tole¬
rabilius ad sũmum frigoris. quã ad
summũ caloris accedant: ea scilicet
causa est affricam ꝑ omĩa situ & po¬
pulis minorem uideri. quia et nat᷑a
sui minus habeat spatii. & oeli incle¬
mentia plus deserti. Cuiꝰ descriptio
ꝑprouintias & gentes. hȩc est. Libia

Expanded text:
tertiam orbis partem maiores nostri accitertiam orbis partem maiores nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisionum rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudine parem tamen multo angustiorem intellegentes, inuerecundum arbitrati tertiam uocare partem sed potius in Europam Africam deputantluerunt. praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit — quippe cum omnia paene animantia uel germinantia patientius et tolerabilius ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant — ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem uideri: quia et natura sui minus habeat spatii et caeli inclementia plus deserti. cuius descriptio per prouincias et gentes haec est: LIBYA
Abbreviated transcription (Latin):
milia passuum. dcoc. in lato milia.ce:
a tergo autẽ unde ooceano infinito
patet orcadas in sulas. quarũ uiginti
deserte sunt.tredecim colunt᷑. Deinde
in sula thile que ꝑ infinitũ a cet̾is sepa¬
rata circium uersus medio sita occea¬
no: iux paucis nota habet᷑. Ibernia
insula inter britanniã & hispaniam
sita: longiore abaffrico in boream spa¬
tio porrigit᷑. Huiꝰ partes pͥores inten¬
te acantabrico occeano brigantiam
galithie ciuitatẽ ab affrico sibi incir¬
cum occurrentẽ spatioso interual¬
lo ꝓcul spectant: ab eo p̃cipue ꝓmon¬
torio ubi siene fluminis ostium ẽ. &
uelabri lucriniq consistunt. Hec pͥ¬
or britannia spatio t̾rarum angusti¬
or: s cȩli soliq temꝑie magisut ilis
a scochoꝵ gentib colit᷑. Huic etiam¬
euania insula ꝓxima ẽ: & ipsa spacio
non parua solo cõmoda. & que a scot¬
thoꝵ gentib habitatur. Hi sunt fuic
tocius europe. Affricam ut dixi cui

Expanded text:
milia passuum DCCC, in lato milia cc. milia passuum DCCC, in lato milia cc. A tergo autem unde oceano infinito patet Orcadas insulas habet quarum xx desertae sunt, XIII coluntur.-- Deinde insula Thyle, quae per infinitum a ceteris separata, circium uersus medio sita oceani, uix paucis nota habetur. HIBERNIA insula inter Britanniam et Hispaniam sita longiore ab Africo in boream spatio porrigitur. huius partes priores intentae Cantabrico oceano Brigantiam Gallaeciae ciuitatem ab Africo sibi in circium occurrentem spatioso interuallo procul spectant, ab eo praecipue promunturio, ubi Scenae fluminis ostium est et Velabri Lucenique consistunt. haec propior Britanniae, spatio terrarum angustior, sed caeli solique temperie magis utilis, a Scottorum gentibus colitur. Huic etiam Meuania insula proxima est et ipsa spatio non parua, solo commoda. aeque a Scottorum gentibus habitatur. Hi sunt fines totius Europae. AFRICAM ut dixi cum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ montẽ interiecto sinu ocoeani
ꝓspiciunt hispaniã citeriorem ab
oriente incipientẽ. pyrenei saltus
a parte septentrionis usq ad canta¬
bros&e astures deducit: atq inde
ꝑ uacoros & oretanos quos aboccasu
ht̃ posita in ñri maris lictore cartha¬
go det̾minat. Hispania ulterior habet
ab oriente uacceos. celtiberos. & oretanoᷤᷤ
a septentrione occeanũ. ab occasu occea¬
num.a meridie gaditanũ oceani fre¬
tum. unde mare nr̃m qđ tirrenum
uocatur emittitur. Et qm̃ occeanus
ht̃ insulas quas britanniã & iberniã
uocant. que in aduersa galliarũ par¬
te ad ꝓspectũ hispaniȩ sice sunt: breuit̾
explicabo. Brittannia occeani insula
ꝑlongum inboream extendit᷑. a meri¬
die gallias ht̃: cuiꝰ ꝓrimũ littus trans¬
meantib ciuitas aꝑit que dicit᷑ ruth.¬
ubi portus unde haud ꝓcul a morinis
in austro positos nicampos. bathauos¬
q ꝓspectat. Hȩc insula habet in longũ

Expanded text:
tem montem interjecto sinu Oceani tem montem interjecto sinu Oceani prospiciunt. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem, Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducunt, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu t, posita in Nostri maris litore Carthgo determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos et Oretanos, a septentrione oceanum, ab occasu oceanum, a meridie Gaditanum oceani fretum; unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum uocatur, inmittitur. Et quoniam oceanus habet insulas, quas Britanniam et Hiberniam uocant, quae in auersa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breuiter explicabuntur. BRITANNIA oceani insula per longum in boream extenditur; a meridie Gallias habet. cuius proximum litus transmeantibus ciuitas aperit, quae dicitur Rutupi portus; unde haud procul a Morinis in austro positos Menapos Batauosque prospectat. haec insula habet in longo
Abbreviated transcription (Latin):
aquilone belgicã galliam. a meridie
mare gallicum quod ẽ int̾ sardiniã
& insulas baleares. habens in fronte
qua rodanus fluuius inmare exit. in¬
sulas stoegadas. Aquitanica ꝓuincia
obliquo cursu ligeris fluminis qui ex
plurina parte terminuseius est: in
orbẽ git᷑. Hȩc acicio occeanũ qui
aquitanicus sinus dicit᷑. ab occasu his¬
panias habet.aseptentrione & orien¬
te lugdunensem: ab euro & meridie
narbonensem ꝓuintiã contingit.
hispania uniuersarũ terrarum situ
trigona. & circũ fusione occeani tyr¬
reniq pelagi pene insula efficitur.
Huiꝰ anguluspͥor spectans adorien¬
tem adextris aqͥtanica ꝓuintia. a
sinistris balearico mari coartatus:
narbonensiũ finib inserit᷑. Scds
angulus eius circium intendit: uͥ
brigantia galithieciuitas sita altis¬
simã farũ. & int̾ pauca memoran¬
di oꝑis adspeculambricannie erig̃.
Tercius eius angulus est quo gades
insule intente in affricum. achlan¬

Expanded text:
aquilone Belgicam Galliam, a meridie aquilone Belgicam Galliam, a meridie mare Gallicum, quod est inter Sardiniam et insulas Baleares, habens in fronte qua Rhodanus fluvius in mare exit, insulas Stechadas. Aquitanica provincia obliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus ejus est, in orbem agitur. Haec a circio Oceanum qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hispanias habet, a septentrione et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Narbonensem provinciam contingit. Hispania universa terrarum situ trigona est, et circumfusione Oceani Tyrrhenique pelagi 26 pene insula efficitur. Hujus angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica provincia, a sinistris Balearico mari coarctatus, Narbonensium finibus inseritur. Secundus angulus circium intendit: ubi Brigantia Calleciae civitas sita, altissimam pharum, et inter pauca memorandi operis, ad speculam Britanniae erigit. Tertius ejus angulus est, qua Gades insulae intentae in africum, Atlan
Abbreviated transcription (Latin):
abaffrico tyrrenũ mare. aboriente
adriaticum sinũ. Cuiꝰ ea pars qua cõ¬
tinenti t̾re cõmunis & contigua est
alpium obicibus obstruit᷑: que a gal¬
lico marisuꝑ ligusticũ sinũ exurgen¬
tes. pͥmũ narbonensiũ fines. deinde
galliam retiamq secludunt. donec
in sinu liburnico defigant᷑. Gallia bel¬
gica habet aboriente limitẽ fluminiᷤᷤ
reni & germaniã. ab euro alpeᷤ
nas. a meridie ꝓuinciam narbonen¬
sem: ab occasu ꝓuintiam lugdunen¬
sem. acicio occeanũ britannicum
a septentrione britanniã insulã. Cial¬
lia lugdunensis ducta ꝑ longũ. & ꝑ
angustũ inflexa: aquitanicam ꝓuin¬
tiam semicingit. Hec ab oriente ht̃
belgicã. ameridie partẽ ꝓuintie nar¬
bonensis. qua arelas ciuitassica est uͥ¬
& mari gallico rodani flum̃ excipit᷑.
Narbonensis ꝓuincia pars galliarum
habet ab orientis parte alpes
aboccidente hispaniã. acircio aqͥtani¬
am. aseptentrione lugdunensem ab

Expanded text:
ab africo Tyrrhenum mare, a borea ab africo Tyrrhenum mare, a borea Adriaticum sinum: cujus ea pars qua continenti terrae communis et contigua est, Alpium obicibus obstruitur: quae a Gallico mari super Ligusticum sinum exsurgentes, primum Narbonensium fines, 25 deinde Galliam Rhetiamque secludunt, donec in sinu Liburnico defigantur. Gallia Belgica habet ab oriente limitem fluminis Rheni et Germaniam, ab euro Alpes Penninas, a meridie provinciam Narbonensem, ab occasu provinciam Lugdunensem, a circio oceanum Britannicum, a septentrione Britanniam insulam. Gallia Lugdunensis, ducta per longum, et per angustum inflexa, Aquitanicam provinciam semicingit. Haec ab oriente habet Belgicam, a meridie partem provinciae Narbonensis, qua Arelas civitas sita est, et mari Gallico Rhodani flumen excipitur. Narbonensis provincia, pars Galliarum, habet ab oriente Alpes Cottias, ab occidente Hispaniam, a circio Aquitaniam, a septentrione Lugdunensem, ab
Abbreviated transcription (Latin):
septemtrione moesiam. Achaia undi¬
q: prope modũ cincta ẽ mari. Nam
aboriente habet mirteum mare. ab
euro mare creticũ. a meridie ionium
mare. ab affrico & occasu cephaliniã
& cassiopiam insulas. a septemtrio¬
ne sinũ chorintiũ. ab aquilone angꝰ¬
tum t̾re dorsum qͦ macedonie con¬
iungitur. uel potius atticȩ: qui locus
isthmnos uocatur ubi ẽ chorintus. habenᷤᷤ
in attica ad boream ñ longe athenas
ciuitatẽ. Dalmatia ht̃ aboriente mace¬
doruã. ab aqͥlone dardaniam. a septẽ¬
trione moesiam: ab occasu histriam &
sinũ liburnicũ. & insulas liburnicas.
i meridie adriaticũ sinũ. Pannonia
noricus & retia habent aboriente mȩ¬
siam. a meridie histriã. ab affrico al¬
pesapenninas. aboccasu galliam belgi¬
cam: a circio danubii fontẽ & limi¬
tem qͥ germaniã a gallia inter danu¬
bium galliamq se cernit. a septem¬
trione danubiũ & germaniam. Ita¬
lie situs a cucio in eurũ tendit᷑. habenᷤᷤ

Expanded text:
septentrione Moesiam. Achaia undiseptentrione Moesiam. Achaia undique propemodum cincta est mari: nam ab oriente habet Myrtoum mare, ab euro mare Creticum, a meridie Ionium mare, ab africo et occasu Cephaleniam et Cassiopam insulas, a septentrione sinum Corinthium, ab aquilone angustum terrae dorsum, quo Macedoniae conjungitur, vel potius Atticae, qui locus Isthmos vocatur, ubi est Corinthus, habens in Attica ad boream non longe Athenas civitatem. Dalmatia habet ab oriente Macedoniam, ab aquilone Dardaniam: a septentrione Moesiam, ab occasu Istriam, et sinum Liburnicum, et insulas Liburnicas: a meridie Adriaticum sinum. Pannonia, Noricus, et Rhetia habent ab oriente Moesiam, a meridie Istriam, ab africo Alpes Penninas, ab occasu Galliam Belgicam, a circio Danubii fontem, et limitem, qui Germaniam a Gallia inter Danubium Galliamque secernit, a septentrione Danubium et Germaniam. Italiae situs a circio in eurum tenditur, habens
Abbreviated transcription (Latin):
orientẽ directus ponto accipit᷑. Ab ori¬
ente alania ẽ: in medio datia. ubi & go¬
thia. Ac deinde germania ẽ: ubi pluri¬
mam partẽ sueuitenent. quoꝵ omni¬
danubius a barbarico ad mare nr̃mse¬
cludit: expediam. Mȩsia aboriente
habet hostia fluminis clanubii. ab euro
thraciam. ameridie macecloniã: ab af¬
frico clalmatiã. aboccasu histriã. acir¬
cio pannoniã. a septemtrione danu¬
bium. Thracia habet aboriente ꝓpon¬
tidis sinũ & ciuitatẽ constantinopolĩ
que birantiũ prius dicta ẽ: a septẽ¬
trione partẽ dalmatie. & sinũ euxini
ponti: ab occasu & ab affrico macedo¬
niam. a meridie egeũ mare. Macedo¬
nia habet aboriente egeum mare. abo¬
rea thraciam. ab euro euboeã. & mace¬
donicum sinũ. a meridie achaiã. a fa¬
uonio montes acrocerauniȩ in anguᷤ¬
tiis adriatici sinus. qui montes sunt
contra apuliamatq brundusiũ: ab oc¬
casu dalmatiã. a circio dardaniam. a

Expanded text:
orientem directus, ponto excipitur: ab oriorientem directus, ponto excipitur: ab oriente Alania est, in medio Dacia, ubi et Gothia: deinde Germania est, ubi plurimam partem Suevi tenent: quorum omniDanubius a barbarico ad mare Nostrum secludit, expediam. Moesia ab oriente habet ostia fluminis Danubii, ab euro Thraciam, a meridie Macedoniam, ab africo Dalmatiam, ab occasu Istriam, a circio Pannoniam, a septentrione Danubium. Thracia habet ab oriente Propontidis sinum et civitatem Constantinopolim, quae Byzantium prius dicta est: a septentrione partem Dalmatiae, et sinum Euxini ponti, ab occasu et africo Macedoniam, a meridie Aegaeum mare. Macedonia habet ab oriente Aegaeum mare, a borea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a favonio montes Acroceraunios in angustiis Adriatici sinus, qui montes sunt 24 contra Apuliam atque Brundusium ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a
Abbreviated transcription (Latin):
dam diffusionẽ late oberrantes. Mare
caspium sub aqͥlonis plaga ab occeano
oritur: cuius utraq cuca occeanũ lit¬
tora. & loca deserta incultaq habent᷑.
Inde meridiem uersus ꝑ longas angꝰ¬
tias tendit᷑: donec ꝑ magna spatia di¬
latatũ caucasi montis radicib t̾mine¬
tur. Itaq a maricaspio qͦd ẽ ad orientẽ
ꝑoram occeani septemtrionalisusq
adtanaum fluuium. & meotidas pa¬
ludesque sunt ad occasum ꝑ littus cim¬
merici maris qd est ab affrico usq ad
caput & portas caucasi que st̃ ad me¬
rior sub mari & monte caspio: amaro¬
nũ nominat᷑. Expliciti sunt quãbre¬
uissime fines asye. Nunc europam
inquantũ cognitionihominisconce¬
ditur stilo ꝑuagabor. Amontibus
ripheis ac flumine thanai meotidii.¬
q paludib que sunt adorientẽ per
littus septemtrionalis occeani. usq gal¬
liam belgicam &. flum̃ renũ qd est ab
occasu. deinde usq ad clanubium quẽ
& histrũ uocant. qui ã ameridie & ad

Expanded text:
dam diffusionem late oberrantes. Mare Caspium sub Aquilonis plaga ab Oceano oritur, cujus utraque circa Oceanum littora, et loca deserta incultaque habentur: inde meridiem versus, per longas angustias tenditur, donec per magna spatia dilatatum; Caucasi montis radicibus terminetur. Itaque a mari Caspio quod est ad orientem, per oram Oceani septentrionalis usque ad Tanaim fluvium et Maeotidas paludes, quae sunt ad occasum, per littus Cimmerici maris, quod est ab africo usque ad caput et portas Caucasi, quae sunt ad merior, sub mari et monte Caspio, Amazonum nominatur. Expliciti sunt quam brevissime fines Asiae: nunc Europam, 23 in quantum cognitioni hominis conceditur, stylo pervagabor. A montibus Riphaeis ac flumine Tanai, Maeotidisque paludibus, quae sunt ad orientem, per littus septentrionalis Oceani usque ad Galliam Belgicam et flumen Rhenum, quod est ab occasu, deinde usque ad Danubium, quem et Istrum vocant, qui est a meridie ad
Abbreviated transcription (Latin):
culum uoluerit transcribere: ut
hanc prefationem in capite libell
ante ipsa capitula studeat p̃pon̾s
Multum enĩ ꝓdẽe puto ad intell¬
genda ea que ibi legerit: siquis priꝰ
qua intentione. quo ue modo dispu¬
tata sint cognouerit. Puto ȩtiam
qđ siquis hanc ipsam p̃fationem
siquid contra suam opinionem pro¬
Quod sit quiddam optimũ. & maximũ
⁊ sũmũ om̃ium quę sunt.

Expanded text:
culum voluerit transcribere, ut culum voluerit transcribere, ut hanc praefationem in capite libelli ante ipsa capitula 4 studeat praeponere. Multum enim prodesse puto ad intelligenda ea quae legerit ibi, si quis prius, qua intentione, quove modo disputata sint, cognoverit. Puto etiam quod si quis hanc ipsam praefationem si quid contra suam opinionem proQuod sit quiddam optimum et maximum et summum omnium quae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non catholicoꝵ patrũ et ma¬
xime beati augustini. scriptis cohe¬
reat. Quappt̾ si cui uidebitur qđ
ineodem opuscło aliquid ꝓtulerim
qd aut minus nouum sit. aut a
ueritate dissentiat: rogo ne statĩ
me aut presumptorẽ nouitatum.
aut falsitatis assertorem exclamet
s prius libros prefati doctoris. au¬
gustini de trinitate diligent̃ ꝑspi¬
ciat: deinde scđm eos opusculũ me¬
um diiudicet. Quod enim dixi sũ¬
mam trinitatem posse dici tres sub¬
stantias: grecos secutus sum. qui ã¬
fitent᷑ tres substantias in una ꝑsoni
eãdem fide qua nos tres ꝑsonas in
una substantia. Nam hoc significa
indo ꝑ substantiam: qđ nos ꝑ ꝑso¬
nam. Quecumq autem ibi dixi. su
ꝑsona secum sola cogitationẽ dispi¬
tantis & inuestigantis ea que prꝰ
ñ animaduertisset ꝓlata sunt:s¬
cut sciebam eos uelle quorũ petici¬
oni obsequi intendebam. Precor al
⁊ obsecro uehem̃ter. siquis hoc oplł¬

Expanded text:
quod non catholicorum Patrum, et maquod non catholicorum Patrum, et maxime beati Augustini, scriptis cohaereat. Quapropter, si cui videbitur quod in eodem opusculo aliquid protulerim, quod aut nimis novum sit, aut a veritate dissentiat, rogo ne statim me aut praesumptorem novitatum, aut falsitatis assertorem exclamet; sed prius libros praefati doctoris Augustini de Trinitate diligenter perspiciat , deinde secundum eos opusculum meum dijudicet. Quod enim dixi summam Trinitatem posse dici tres substantias, Graecos secutus sum, qui confitentur tres substantias in una essentia, eadem fide, qua nos tres personas in una substantia. Nam hoc significant in Deo per substantiam, quod nos per personam. Quaecunque autem ibi dixi, sub persona secum sola cogitatione disputantis et investigantis ea, quae prius non animadvertisset, prolata sunt: sicut sciebam illos velle quorum petitioni obsequi intendebam. Precor autem et obsecro vehementer, si quis hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
petebant. usu sibi optabant faciliꝰ:
tanto illud michi actu iniunge¬
bant difficilius. Tandem tamen
uictus tum precum molesta im¬
portunitate. tum studii eoꝵ non
contempnenda honestate: inuitꝰ
quidem ꝓpter rei difficultatem. et
ingeni mei imbecillitatẽ. quod p̃¬
cabantur incepi: s libenter ꝓpter
eorum caritatem quantum potui
scdm ipsorũ definitionem effeci:
ad quod cum ea spe sim adductuꝰ.
ut quicquid facerem. illis solis a
quib exigebatur ẽẽt notum. et
paulõpost eisdem idipsum ut ui¬
lem rem fastidientib. contemptu
ẽẽt obruendum: scio enim me in
eo. non tam precantib satiffacere
potuisse quam precib me ꝓsequen¬
tib finem posuisse: nesciotamen
quo pacto sic preter spem euenit.
ut ñ solum p̃dicti fratres. s & plu¬
res alii scripturam ipsã quisq sib
eam transcribendo. in longo meme¬
moriȩ commendare satagerent.:
Quam ego sepe retractans: nicħ
potui inuenire me in ea dixisse

Expanded text:
petebant usu sibi optabant facilius, petebant usu sibi optabant facilius, tanto mihi illud actu injungebant difficilius. Tandem tamen victus, tum precum modesta importunitate, tum studii eorum non contemnenda honestate; invitus quidem propter rei difficultatem, et ingenii mei imbecillitatem, quod precabantur incoepi; sed libenter propter eorum charitatem, quantum potui secundum ipsorum diffinitionem effeci. Ad quod cum ea spe sim adductus, ut quidquid facerem illis solis a quibus exigebatur, esset notum, et paulo post idipsum ut vilem rem fastidientibus, contemptu esset obruendum: scio enim me in eo non tam precantibus satisfacere eisdem potuisse, quam precibus me prosequentibus finem posuisse. Nescio tamen quo pacto sic praeter spem evenit, ut non solum praedicti fratres, sed et plures alii Scripturam ipsam, quisque eam sibi transcribendo in longum memoriae condemnare satagerent: quam ego saepe retractans nihil potui invenire me in ea dixisse,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe me studioseq preca¬
ti sunt. ut quedam que
illis de meditanda diui¬
ntatiᷤᷤ
essentia. &. quibusdam aliis huiꝰ¬
modi meditationi coherentibus
usitato sermone colloquendo pro¬
tuleram: sub quodam eis medita¬
tionis exemplo describerem. Cuiꝰ
scilicet scribendȩ meditationis ma¬
gis scđłm suam uoluntatem qũa
scđm rei facilitatem. aut meam
possibilitatem. hanc mͥ formam p̃sti¬
tuerunt: quatinus auctoritate scͥp¬
turȩ penitus nichil in ea ꝑsuadere¬
tur. s quicquio ꝑ singulas inuest¬
gationes finis assereret. id ita esse
pͤlano stilo. & uulgarib argumen¬
tis. simpliciq disputatione &. racio¬
nis necessitas breuiter cogeret. et
ueritatis claritas patenter ostend̾et.
Uoluerunt etiam ut nec simpli¬
cib peneq fatuis obiectionib michi
occurrentib obuare contempnerẽ.
Quod quid̾e diu temptare recusa¬
ui: atq me cum re ipsa compa¬
rans. multis me racionib excusa¬
re temptaui. Quanto enim id qd̾

Expanded text:
saepe me studioseque precati sunt ut quaedam quae illis de meditanda Divinitatis essentia, et quibusdam aliis huie meditationi cohaerentibus, usitato sermone colloquendo protuleram, sub quodam eis meditationis exemplo describerem. Cujus scilicet scribendae meditationis magis secundum suam voluntatem, quam secundum rei facilitatem aut meam possibilitatem, hanc mihi formam praestituerunt: quatenus auctoritate Scripturae penitus nihil in ea persuaderetur; sed quidquid per singulas investigationes finis assereret, id ita esse plano stylo et vulgaribus argumentis, simplicique disputatione, et rationis necessitas breviter cogeret, et veritatis claritas patenter ostenderet. Voluerunt etiam ut nec simplicibus peneque fatuis, objectionibus mihi occurrentibus obviare contemnerem. Quod quidem diu tentare recusavi, atque mecum reipsa comparans, multis me rationibus excusare tentavi: quanto enim id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut fertur occisus ẽ.
ost hũc segericꝰ rex a gothis c̃ã¬
tus cũ itidẽ udicio oĩ ad pacẽ ꝓnꝰ
eẽt.: nichilominus a suis int̾fectus ẽ.
Deinde uallia successit in regnũ. ad
maret. Hic gͥ t̾ritꝰ maxime iudicio
dĩ: qͥa cũ magna suꝑiore ab hĩc anno
gothorũ manus instructa armis
nauigusq tͣnsire in affricã molire¬
tur inouodecim milib passuũ ga¬
ditani freti tempestatȩ correpta mi¬
serabili exitu perierat. memor etiã
illiuis acceptȩ sub alarico eladis cũ
insiciliã gothi conati tͣnsire. incon¬
spectu suorũ miserabilit̾ arrepti ce
dem̾si sunt. pacẽ optimã cũ hono¬
rio imꝑatore datis lectissimis obsi¬
dib pepigit. placidiã imꝑatoris so¬
rorẽ honorifice ap̃ se honesteq ha¬
bitã fr̃i redoidit. romanȩ securi¬
tati ꝑicłm suũ optulit. ut adu̾sus
ceteras gentes quȩ ꝑ hispanias conse¬
dissent sibi pugnaret ce roma nis uin¬
ceret: quãuis &e ceti alanorũ uuanda¬

Expanded text:
ut fertur, occisus est. Post hunc Segericus rex a Gothis creatus oum itidem iudicio Dei ad pacem pronus esset, nihilominus a suis interfectus est. Deinde Vallia successit in regnum ad maret. hic igitur — territus maxime iudicio Dei, quia cum magna superiore abhinc anno Gothorum manus instructa armis nauigiisque transire in Africam moliretur, in duodecim milibus passuum Gaditani freti tempestate correpta, miserabili exitu perierat, memor etiam illius acceptae sub Alarico cladis, cum in Siciliam Gothi transire conati, in conspectu suorum miserabiliter arrepti et demersi sunt — pacem optimam cum Honorio imperatore, datis lectissimis obsidibus pepigit; Placidiam imperatoris sororem honorifice apud se honesteque habitam fratri reddidit; Romanae securpericulum suum ebtulit, ut aduersus ceteras gentes, quae per Hispanias consedissent, sibi pugnaret et Romanis uinceret. quamuis et ceteri Alanorum Vanda
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ amor idem sic sit increatꝰ ⁊ creator
sicut pater ⁊ filiꝰ. ⁊ tam̃ ipse cum illis
non tres. s unus increatus ⁊ unꝰ crea¬
tor. ⁊ qđ idem possit dici sp̃c̃
patris ⁊ filii¬

Expanded text:
d amor idem sic sit increatus et creator, sicut Pater et Filius: et tamen ipse cum illis non tres, sed unus increatus, et unus creator. Et quod idem possit dici Spiritus Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
.XUI. Qd̃ idem sit illi ẽẽ iustam. qđ est ẽẽ iusti¬
ciam. & eodem mͦ de his que similiter
de illa dicipossunt. &. qđ nichil horũ
monstret. quał illa uł quanta sit.
uel quid sit:¬
.XUII. Qd̃ ita sit simplex. ut omĩa que de eius
ẽentia dici possunt. unum idemq in
illa sint. & nichilde ea dici possit subs¬
łantialit̃ . nͥ in eo qđ quid ẽ.¬

Expanded text:
XV. Quod idem sit illi esse justam, quod est esse justitiam: et eodem modo de his quae similiter de illa dici possunt; et quod nihil horum monstret qualis illa, vel quanta sit, sed quid sitXVI. Quod ita sit simplex, ut omnia, quae de ejus essentia dici possunt, unum idemque sint in illa; et nihil de ea dici possit substantialiter, nisi in eo quod quid e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse lucrum & uinci uincere fu¬
it. Non insulto obtrectatorib unum
aliquod abinitio urbis condite bellũ
proferant. tam pia necessitatȩ suscep¬
tum. tam diuina felicitate confectũ.
tam clementi benignitate sopitum. uͥ
nec pugna grauem cȩdem nec uicto¬
ria cruentam exegerit ultionem: &
fortasse concedam ut non hȩc fidei xp̃i¬
ani ducis concessa uideantur: quam¬
uis ego hoc testimonio non laborem.
quando unus ex ipsis poeta quidem exc¬
imius s paganus ꝑuicacissimus hu¬
iusmodi uersib ce deo & homini testi¬
monium tulit: quib ait. O nimium di
lecte deo. cui fudit ab astris eolus. armatas
hiemes. tibi militat ether.: cẽ conuirati¬
ueniunt ad classica uenti. Ita cęlitus u¬
dicatum ẽ inter partem etiam sine p̾si¬
dio hominum de solodeo humiliter spe¬
rantem: &e partem arrogantissime de
uirib suis. &e de idolis suis p̾sumantem
Theodosius autem composita tranquil¬
lataq re publica: apud mediolanum

Expanded text:
perdidisse lucrum et uinci uincere fuperdidisse lucrum et uinci uincere fuit. non insulto obtreotatoribus nostris. unum aliquod ab initio Vrbis conditae bellum proferant tam pia necessitate susceptum, tam diuina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna grauem caedem nec uictoria cruentam exegerit ultionem, et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa uideantur; quamuis ego hoc testimonio non laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus, huiusmodi uersibus et Deo et homini testimonium tulit, quibus alecte Deo, cui fundit ab antris Aeolus armatas hiemes; cui militat aether, Et conueniunt ad classica uenti. Ita caelitus iudicatum est inter partem etiam sine praesidio hominum de solo Deo humiliter sperantem et partem adrogantissime de uiribus suis et de idolis praesumentem. Theodosius autem conposita tranquillataque republica apud Mediolanium
Abbreviated transcription (Latin):
lle & ineffabilis turbo uentorum in
ora hostium ruit. Ferebantur ꝑ aera
suram humani iactus ꝑmagnum
in ane portata. nusquam propȩ modũ
cadere pͥusquam unpingerent sineban¬
tur. Porro autem turbo continuus ora
pectoraq hostium nunc illisis grauiter
scutis euerberabat. nunc imp̃ssis ꝑtina¬
citer obstructa claudebat: nunc auul¬
sis uiolenter destituta nudabat. nunc
opp̾ssis iugiter interga trudebat. Le¬
la enim que ipsi uehementer intorse¬
rant excepta uentis: impetu supina¬
ta ac retrorsum coacta. ipsos infelicit̃
configebant. Prospexit sibi humanȩ
conscientiȩ pauor. Nam continuose¬
se parua suorũmanũ fusa uictori the¬
odosio hostilis prostrauit. exercitus. Eu¬
genius captus atq interfectus ẽ: arbo¬
gastes sua se manu ꝑculit. Ita & hic du¬
orum sanguine bellum cuule restinc
tum ẽ. absq illis decem milib gotho¬
rum: quos p̾missos a theodosio arbogas
tes funditus delesse fertur: quos utiq

Expanded text:
ille et ineffabilis turbo ventorum in ille et ineffabilis turbo ventorum in ora hostium ruit. Ferebantur per aera suram humani jactus per magnum inane portata, nusquam propemodum cadere, priusquam impingerent, sinebantur. Porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc illisis graviter scutis everberabat, 561 nunc impressis pertinaciter obstructa claudebat, nunc avulsis violenter destituta nudabat, nunc oppositis jugiter in terga trudebat: tela etiam, quae ipsi vehementer intorserant, excepta ventis impetu supinata, ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. Prospexit sibi humanae conscientiae pavor: nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus. Eugenius captus atque interfectus est. Arbogastes sua se manu perculit. Ita et hic duorum sangtum est, absque illis decem milibus Gothorum, quos praemissos a Theodosio Arbogastes delesse funditus fertur: quos utique
Abbreviated transcription (Latin):
res forent. sola tamen dispositione bel¬
ui uictores. At uero theodosius insum¬
mis alpib constitutus expers somni
ac cibi sciens quod destitutus suis. nes¬
cens quod clausus eẽt alienis: dñm
xp̃m solus solum qui possit omnia cor¬
ꝑe humi fusus: mente cęlo fixus ora¬
bat. De hĩc postquam in somuem noc¬
tem p̾cum continuatione transegit:
& testes prope modũ qͣs inp̃ciũ pre¬
sidii cȩlestis appenderat lacrimarum
lacunas reliquit. fiducialiter arma cor.¬
ripuit: solus sciens se eẽ non solum:sig¬
no crucis signum p̾lio dedit. ac se in
bellum etiam si nemo sequeretur iuc¬
tor futurus in misit. Prima salutis
uia extitit arbitrio hostilium par¬
cium comes. qui cum ignarum im¬
ꝑatorem circumpositis excepisset insi¬
diis: conuersus ad reuerentiam p̾sen¬
tis augusti non solum ꝑiculo libera¬
uit: uerum etiam instruxcit auxilio
At ubi ad contigua miscendȩ pugnȩ
spacia ꝑuentum ẽ: continuo magnus

Expanded text:
res forent, sola tamen belli dispositioneres forent, sola tamen belli dispositione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus, expers cibi ac somni, sciens, quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui posset omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus, orabat. 560 Dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes propemodum, quas in pretium praesidii coelestis appenderat, lacrymarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit, solus, sciens se esse non solum. Signo crucis signum praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor futurus immisit. Prima salutis via exstitit Arbitrio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conversus ad reverentiam praesentis Augusti, non solum periculo liberavit, verum etiam instruxit auxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, continuo magnus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Mortuo ualentiniano augusto ab¬
bogastes eugenium tirannum mos
creare aususẽ. legitq hominemcis
titulum umꝑatoris imponeret. ipse
acturus imꝑium uir barbarus aĩ
consilio. manu.audacia. potentiaq
meras inuictasq copias: uel romo¬
norum p̃sidiis. uel auxiliis barbar¬
rum alibi potestate alibi cognatiõ
subnixus. Historiam etiam notam
occłis plurimorum quam melius
qui spectauere nouerunt: dilatis¬
ri uerbis ñ opus ẽ. Potentia dei non
fiducia hominis uictorem semꝑ ex¬
titisse theodosium arbogastes istey
instructum p̃sidiis. maxximums
se minimus cȩpit. ce nunc cuma¬
uersus eundem theodosium collecs
gallorum francorumq uirib es¬
undauit. nisus etiam p̾cipuo cultu ido¬
iorum. magna tamen facilitate sub¬
cubuit. Eugenuis & arbogastes in¬
tructas acies campis expedierant. al¬
pium alta latera atq ineuitabiles tran¬
situs p̃missis callide insidiis occupa¬
rant: etiam si numero ac uirib impa¬

Expanded text:
est. Mortuo Valentiniano Augusto, Arest. Mortuo Valentiniano Augusto, Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est, legitque hominem, cui titulum imperatoris imponeret, ipse acturus imperium: vir barbarus animo, consilio, manu, audacia, potentiaque ique, invictasque copias, vel Romanorum praesidiis vel auxiliis barbarorum, alibi potestate, alibi cognatione subnixus. Historiam notam etiam oculis plurimorum, quam melius qui spectavere noverunt, dilatari verbis non opus est. Potentia Dei, non fiducia hominis, victorem semper exstitisse Theodosium, Arbogastes iste instructum praesidiis Maximum ipse minimus cepit: et nunc, cum adversus eumdem Theodosium, collectis Gallorum Francorumque viribus, exundavit, nixus etiam praecipuo cultu idolorum, magna tamen facilitate succubuit. Eugenius atque Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque inevitabiles transitus, praemissis callide insidiis, occuparant: ut, etiamsi numero ac viribus impa
Abbreviated transcription (Latin):
aniti sunt. & tamen nullus dolum
instruxcit. nullus aciem disposuit.
postremo nullus si dici licet gladiũ
de uagina extulit. formidolosissimũ
bellum sine sanguine usq ad uicto¬
riam c& in uictoria duorum morte
confectum ẽ. Et ne hoc quisquã
casu factum putet. quo magis po¬
tentia dei qua dispensantur &e iu¬
dicantur uniuersa propalato sui
testimonio declarata: obstrepentiũ
mentes uł ad confusionem uł ao
fidem cogat: dico rem omnib notã.
terfectus ẽ. inulta utiq sicut om̃s
recognoscimus theodosium filiũq
cis scẽq uictoriȩ uel nullo uel mini¬
mo sanguine quieuerunt. Igitur ua¬
lentiniamis iunior regno restitutus
exetuicto maximo eiusq fuio uic¬
tore quem imꝑatorem galliis reliqu¬
rat: ipse ui galliam transiit. Ubi
cum tranquilla re publica in pacȩ
ageret. apud uiennam dolo arboga¬
stis comitis sui ut ferunt strangulat
atq ut uoluntariam sibi consciuisse
mortem putaretur: laqueo suspensi

Expanded text:
aniti sunt: et tamen nullus dolos aniti sunt: et tamen nullus dolos struxit, nullus aciem disposuit, postremo nullus, si dici licet, gladium de uagina extulit. formidulosissimum bellum sine sanguine usque ad uictoriam et in uictoria duorum morte confectum est. et, ne hoc quisquam casu factum putet, quo magis potentia Dei, qua et dispensantur et iudicantur uniuersa, propalato sui testimonio declarata obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnterfectus est, multa utique, sicut omnes recognoscimus, Theodosium filiumque cis sanctaeque uiotoriae uel nullo uel minimo sanguine quieuerunt. Igitur Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum, tranquilla republica, in pace ageret, apud stis, comitis sui, ut ferunt, strangulatus, atque ut voluntariam sibi conscivisse mortem putaretur, laqueo suspensus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ obstruxerat claustra deseruit.
Ita theodosius nemine sentiente ut
non dicam repugnante uacuas trans¬
misit alpes: atq aquileiam impro¬
uisus ad ueniens. hostem illum mag¬
num maxcimum trucem & abin¬
manissimis quoq germanorum
gentib tributa ac stipendia magno¬
terrore nominis erigentem. sine dolo
ac sine controuersia clausit. cepit. oc¬
cioit. Ualentinia nus recepto italiȩ
potitus imꝑio ẽ: andragatius comes
cognita macimi necȩ p̾cipitem sese
in undas e naui oedit ac suffocatus ẽ.
theodosius in cruentam uictoriam
deo procurante suscepit. Eoce regi¬
b & temporib xp̃ianis: qualiter bel¬
la ciuilia cum uitari nequeunt tͣns¬
siguntur. Aduictoriam ꝑuentumẽ.
irrupta ẽ ciuitas. correptus tirannꝰ.
& hoc parum ẽ. Eoce parte alia uic¬
tus hostilis excercitus. atq ipso tiran¬
no truculentior. comes tiranni ad
mortem coactus. tante dissolutȩ eius¬
equȩ insidiȩ tanti apparatus ex in¬

Expanded text:
quae obstruxerat, claustra deseruit. quae obstruxerat, claustra deseruit. Ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, vacuas transmisit Alpes, atque Aquileiam improvisus adveniens, 558 hostem illum magnum, Maximum trucem, et ab immanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia soterrore nominis exigentem, sine dolo et sine controversia clausit, cepit, occidit. Valepotitus imperio est; Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e navi in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante suscepit. Ecce regibus et temporibus Christianis qualiter bella ciuilia. cum uitari nequeunt, transiguntur. ad uictoriam peruentum est, inrupta est ciuitas, correptus tyrannus. et hoc parum est. ecce parte alia uictus hostilis exercitus atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus, tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exin
Abbreviated transcription (Latin):
odosius quad ragesimus pͥmus ab¬
augusto. interfecto ꝑ maximum gratia¬
no imꝑium romani orbis optinuit so¬
lus: mansitq in eo annis undecim cũ
iam inorientis partib sex annis gratia¬
no uiuente regnasset. Itaq iustis neces¬
sariisq causis ad bellum ciuile ꝑmotꝰ.
cum e duob augustis fr̃ĩb et ultcionẽ
unius interfecti sanguis exigeret &
restitutionem alterius miseria exulan¬
tis oraret: posuit indeo spem suam se
seq aduersus tirannum sola fide ma¬
ior. non longe minor uniuersi appara¬
tus bellici comꝑatione proripuit. Aqͥ¬
leie tunc maximus uictoriȩ suȩ spect᷑a¬
tor in sederat. andragatius autẽ comes
eus summam belli ad ministrabat:
qui cum largissimus militum copiis
ipsamq magnarum copiarum mul¬
titudinem p̾cellente cõsilio om̃s incredi¬
biliter alpium ac fluminum aditus
cõmunisset. in effabili iudicio dei dũ
nauali expeditione in cautum hostẽ
p̃uenire &e obruere parat. sponte eadẽ

Expanded text:
odosius quadragesimus primus, interfecto per Maximum Gratiano, imnuit mansitque in eo annis undecim, cum iam in Orientis partibus sex annis Gratiano uiuente regnasset. itaque iustis necessariisque causis ad bellum ciuile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguis exigeret et restitutionem miseria alterius exulantis oraret, posuit in Deo spem suam seseque aduersus Maximum tyrannum sola fide maior — nam longe minor uniuersa apparatus bellici conparatione — proripuit. Aquileiae tunc Maximns uictoriae suae spectator insederat. Andragathius comes eius summam belli adminisqui cum largissimis militum copiis, ipsaque magnarum copiarum fortitudine, praecellente consilio, omnes incredibiliter Alpium ac fluminum aditus communisset, ineffabili judicio Dei, dum navali expeditione incautum hostem praevenire et obruere parat, sponte eadem,
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita mille¬
uilianus iam oudum cȩsar
gusto regno potitus anno uno ce
tatus ut negaretur fioes xp̃i. & ido¬
lorum cultus susciꝑetur: honorib
magis prouocare quam tormenti
cogere studuit. Aꝑto tamen p̃cȩpit
edicto ne quis xp̃ianus docendorum
liberalium studiorum professor eẽt.
s tamen sicut a maiorib nr̃is comꝑ¬
tum habemus omnes ubiq ꝓpe mo¬
dum p̾cepti conditiones amplexati.
officium quam fidem deserere ma¬
luerunt. Iulianus bellum aouersus
parthos parans cum romanas uires
contractas undiq ad destinata in se
cum traheret ꝑditionem. xp̃ianoꝵ
sanguinem ou̾s suis uouit: palam
ꝑsecuturus eccłiam si uictoriam po¬
tuisset adipisci Nam &e amphitea¬
trum iherosoluis extrui iussit: in
quo reuersus a parchis. ep̃os. mona¬
chos. omnesq eius loci scõs bestiis etũ
niandos. Itaq postquam a thesifon¬
te castra mouit. dolo ciusdam trans¬
fuge indeserta ꝑductus: cum uisi¬
tis ce ardore solis atq insuꝑ labore

Expanded text:
nno ab Urbe condita ulianus, dudum Caesar, gusto regno potitus, anno uno ettatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, honoribus magis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liberalium studiorum professor esset. Sed tamen, sicut a majoribus nostris compertum habemus, 546 omnes ubique propemodum praecepti conditiones amplexati, officium quam fidem deserere maluerunt. Julianus autem bellum adversus Parthos parans, cum Romanas vires concum traheret traditionem, Christianorum sanguinem diis suis vovit, palam persecuturus Ecclesias, si victoriam potuisset adipisci. Nam et amphitheatrum Hierosolymis exstrui jussit, in quo reversus a Parthis, episcopos, monachos omnesque ejus loci sanctos, bestiis etiamniandos. Itaque postquam a Thesiphonte castra movit, dolo cujusdam transfugae in deserta perductus, cum vi sitis et ardore solis, atque insuper labore
Abbreviated transcription (Latin):
te intelliget cor meu̾: Certe uita es.
sapientiaᷤ es. ueritas es. bonitas es.
beatitudo es et̾nitas es: & om̃e uerũ
bonum es. Multa sunt hec. ñ pot̾
angustus intellectus meus tot uno
simul intuitu uidere: ut omĩb si¬
mul delectetur. Quomͦ ergo dñe es
omĩa hece An sunt partes tui. aut
potius unum qđq horũ ẽ totum qd
es: Nam quicquid partib ẽ uinc¬
tum. ñ ẽ om̃ium unum. s quodã
mͦ plura & diu̾sum a seipso: & uł
actu. uł intellectu dissolui potest.
que aliena sunt ate. quo nichilme¬
lius cogitari potest. Nullȩ igitur par¬
tes sunt inte dñe. nec es plurã s sic es
unum quiddam & idem tibi ipsi: ut
innullo tibi ipsi sis dissimilis. immo
tues ipsa unitas. nullo intellectudi¬
uisibilis. Ergo uita & sapientia &
reliqua. ñ sunt partes tui. s om̃ia
sunt unum: & unumquodq hoꝵ
ẽ.totum qd̾ es. et quod sunt reliqua
om̃ĩa. Qm̃ ergo nec tu habes partes.
nec tua ȩt̾nitas que tu es: nusquã

Expanded text:
te intelliget cor meum? Certe vita es, sapientia es, veritas es, bonitas es, beatitudo es, aeternitas es, et omne verum bonum es. Multa sunt haec, non potest angustus intellectus meus tot uno simul intuitu videre, ut omnibus simul delectetur. Quomodo ergo, domine, es omnia haec? An sunt partes tui, aut potius unumquodque horum est totum quod es? Nam quidquid partibus est iunctum, non est omnino unum, sed quodam modo plura et diversum a seipso, et vel actu vel intellectu dissolvi potest; quae aliena sunt a te quo nihil melius cogitari potest. Nullae igitur partes sunt in te, domine, nec es plura, sed sic es unum quiddam et idem tibi ipsi, ut in nullo tibi ipsi sis dissimilis; immo tu es ipsa unitas, nullo intellectu divisibilis. Ergo vita et sapientia et reliqua non sunt partes tui, sed omnia sunt unum, et unumquodque horum est totum quod es, et quod sunt reliqua omnia. Quoniam ergo nec tu habes partes nec tua aeternitas quae tu es: nusquam