comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipia sũt rõne gn̾alitatis quã hũt. nã
applicari possũt nucuiq facultati. pͥn¬
cipia aut̃ alt̾ius facultatis siue scĩe nõ
possũt applicari aliii sciẽtiis. nõ eĩ ha¬
bent ppetatẽ ita gn̾ale quẽ admodũ
pͥncipia huiꝰ artis hñt. Derbũ est ap

Expanded text:
principia sunt ratione generalitatis, quam habent; nam applicari possunt unicuique facultati. Principia autem alterius facultatis siue scientiae non possunt applicari aliis scientiis; non enim habent proprietatem ita generalem, quemadmodum ad principi
Abbreviated transcription (Latin):
quo q̃rit᷑ sit ĩplicatũ siuc ꝑegrinũ appli¬
cet᷑ꝰ pd̾cis explicatis.et cũ eis respõdeat᷑
ta et implicata ꝯueniãt rõnabilit̾ in
ꝯclusione p̃posita. et in isto passu cogno¬
scit ĩtellectꝰ ꝙ hoc ars est mirabile et
et fig̾as. et ꝗa in hac arte tractat᷑ de
quãtitate designata ꝑ .f. et ꝑ med iũ me¬
fatioĩs qd̾ designat᷑ ꝑ ip̃m .f. discursũ
ꝑ .b. c. d.e. g.h. i. k. ideo ip̃a quãtitus
est sb̃iectũ grometrie sicut nĩsure supe¬
riores cansat̃ inferiores. nã boĩtas est una ni

Expanded text:
quo quaeritur, sit implicatum siue peregrinum, appliquo quaeritur, sit implicatum siue peregrinum, applicetur praedictis explicatis. Et cum eis respondeatur  explicata conueniant rationabiliter in conclusione praeposita. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod haec Ars est mirabile et et figuras. Et quia in hac Arte tractatur de quantitate, designata per F, et per medium mensurationis, quod designatur per ipsum F, discursum per B C D E G H I K, ideo ipsa quantitas est subiectum geometriae, | sicut mensurae superiores, quae causant inferiores. Nam bonit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo deuc distinit᷑. Iter si q̃rat᷑ que lex est
uera ant lex xp̃ianor aut iudeoꝵ aut sa¬
racenoꝵ recurrat᷑ ad sb̾iectũ ĩ quo de deo
loquit᷑ et respiciat᷑ in eo q̃ lex ĩplicata ẽ
et si p̃dicator de deo uult p̃dicare exͣhat
mat̾iam ẜmonis de illo sb̾iecto qd̾ est
p̃dicatõni magna et ualde diffusa ma¬
tia. et sic de aliis. et ĩ isto passu cogno¬
scit ĩtellectꝰ ꝑ quẽ modũ pͥmũ sb̾iectũ
est ei nalde magnũ obiectũ de quo mł¬
tũ gauisus est. De philosophia
Hilosophia est sb̾iectũ in quo ĩtellectꝰ
de angelis. de celo. de hoĩe. de y magiãti¬
ua. sensitina. negetatina. et de elem̃ta¬
plicando id de quo q̃ritur. eis aũt tali
nõ respondeat᷑ ꝙ id de quo q̃rit᷑ rema¬
neat illesu. tenẽdo de q̃one affirmatiua
aut negatiuã. nã illa q̃ tractant᷑ in añ
dc̃ĩs sb̃iectis clara et manifesta sũt in¬
tellectui sb̃tiłr ĩtelligenti.si aũt id de

Expanded text:
tem si quaeratur: Quae lex est uera, aut lex christianorum aut iudaeorum aut saracenorum? Recurratur ad subiectum, in quo de Deo loquitur, et respiciatur in eo, quae lex implicata est. Et si praedicator de Deo uult praedicare, exerceat materiam sermonis de illo subiecto, quod est praedicationi magna et ualde diffusa materia; et sic de aliis. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum primum subiectum est ei ualde magnum obiectum; de quo multum gauisus est. 81. De philosophia Philosophia est subiectum, in quo intellectus de angelis, de caelo, de homine, de imaginatiua, sensitiua, uegetatiua, et de elementaplicando id, de quo | quaeritur. Eis tali autem modo respondeatur, quod id, de quo quaeritneat illaesum, tenendo de quaestione affirmatiuam aut negatiuam. Nam illa, quae tractantur in ante dictis | subiectis, clara et manifesta sunt intellectui, subtiliter intelligenti. Si autem id, de
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ rosa ẽpulciniꝰ flos oium floꝵ. et hoc
patet ꝑ diffinitiõe maioritatis et mino¬
ritatis. Iteꝵ rethoricꝰ omat q̃n colorat
pulcrũ sbioctũ cũ pulcro adiectiuo. aut
deornat pulcrũ sb̃m cũ pulcro adiectiuo.
pulcriꝰ nocabulũ est ꝙͣ malitia. ¶Rethono
cũ pulcra forma colorat mat̾ia. et cũ pł¬
cra mat̾ia ornat siue colorat formã. ut cũ
dr̃ corpus humanũ ht̃ aĩam rõnale. et
aia rõnalis ht̃ corpus bñ dispositũ ad
agendũ bonũ cũ igore. et huiꝰmodi.
et hoc ẽ maĩfestũ ꝑ scalã p̾ncipii. et suc
diffimtioĩs. Ampliꝰ rethoticꝰ oinat me¬
diũ cũ pulcro pͥncipio. adhuc ornat fiuẽ
cũ pulcro medio. sic̃ in amore ĩ quo amãs
bonꝰ ornat de sua bonuate bonũ amare. et
auiatꝰ est ornatꝰ et coloratꝰ de bono amare.
et hoc patet ꝑ diffinitioẽ pͥncipii. medii. et
fiuis. ¶Ult̾ius rethoricꝰ plus põt ornare

Expanded text:
r: Rosa est pulcherrimus flos omnium florum. Et hoc patet per definitionem maioritatis et minoritatis. Item: Rhetoricus ornat, quando colorat pulchrum subiectum cum pulchro adiectiuo; aut desornat pulchrum subiectum cum pulchro adiectiuo. pulchrius uocabulum est, quam "malitia". Rhetoricus cum pulchra forma colorat materiam, et cum pulchra materia ornat siue colorat formam. Vt cum dicitur: Corpus humanum habet animam rationalem, et anima rationalis habet corpus bene dispositum ad agendum bonum cum uigore, et huiusmodi. Et hoc est manifestum per scalam principii et suae definitionis. Amplius: Rhetoricus ornat medium cum pulchro principio. Adhuc: Ornat finem cum pulchro medio. | Sicut in amore, in quo amans bonus ornat de sua bonitate bonum amare, et amatus est ornatus et coloratus de bono amare. Et hoc patet per definitionem principii, medii et finis. Vlterius: Rhetoricus plus potest ornare
Abbreviated transcription (Latin):
gulo et cͥculo. et figã. Amplius mẽsure
et derinant᷑ in t̃tiam ui qua sũt habituati
mensurãs. et mẽẜatꝰ. et m̃surare. In quar¬
ta aũt spẽ m̃ẜatus habet habitũ quãtũ figa̾tũ
sic̃ coloratus ht̃ colorẽ. et hoc sig̾ficabimus
ꝑ istas duas figãs sb̃sequõtes.
rusposito ꝙ iste quadrãgulus ualeat quatuor
dalmor et dundat᷑ in duas ꝑtes equales per
lineam aiametralẽ. et ina pars diuidatur
n ducis. et maior parr uocet᷑ .a. et sa .b.
es tertia e. modo querinũ quom̃o ĩntollatꝰ ĩcioit
nuinire hromitniam: cui rerbonaenaum s̃ ꝑ¬

Expanded text:
a. Amplius: Mensurae et deriuantur in tertiam; in qua sunt habituati mensurans, | mensuratus et mensurare. In quarta autem specie mensuratus habet habitum | quantum figuratum; sicut coloratus habet colorem. Et hoc significabimus per istas duas figuras subsequentes: Suppono, quod iste quadrangulus ualeat quattuor palmos, et diuidatur in duas partes aequales per lineam diametralem ; et una pars diuidatur in duas. Et maior pars uocetur A, et secunda B, et tertia C. Modo quaeritur: Quo modo intellectus incipit inuenire geometriam
Abbreviated transcription (Latin):
su cognoscit ĩtellectꝰ ꝑ quẽ modũ de geo¬
metria fac̃ scĩam mẽẜando cũ hoc qd̾
est ex̾ sensu ĩ quo seusa dat᷑ exꝑiẽtia sic̃
carpentator qui m̃surat ita magnã ar¬
chani ĩ mente sua quãta ip̃a est ĩ ligno
ĩpotẽtia. de quo ligno ip̃e carpẽtator
actu ita magnã archã deducit quãtam
astro logi cognoscũt nͣtutes et mo¬
tus quos colũ habet ĩ inferiorib effec¬
tiue. In arte ista loquit᷑ de celo ꝑ.d. desi¬
gnato. et ⁊ deo si q̃rat᷑ aliqd̾ dubnĩ de celo
recurrat᷑ ad t̾tiũ sbiectũ et respondeatur
dubio scd̾m ꝙ explicat᷑ in sb̾o celi. tali aũt

Expanded text:
um de geometria facit scientiam, mensurando cum hoc, quod est extra | sensum. In quo sensu datur experientia; sicut carpentator, qui mensurat ita magnam archam in mente sua, quanta ipsa est in ligno in potentia. De quo ligno ipse carpentator actu ita magnam archam deducit, quantam ars, cum qua astrologi cognoscunt uirtutes et motus, quos caelum habet in inferioribus effectiue. In arte ista loquitur de caelo, per D significato. Et ideo, si quaeratur aliquod dubium de caelo, recurratur ad tertium subiectum, et respondeatur dubio, secundum quod explicatur in subiecto caeli; tali aut
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscit ĩtelletꝰ ꝗd est capar ad reci¬
piendũ magnã declaratiõe philosophio.
De gn̾atiã. corruptione et puatione.
Enatio in creatis est forma cũ qua
agens cãt formas nouas. s cor
ini medio car. et in isto passu coguo¬
scit ĩtellectꝰ ꝑ quẽ modũ iste troe for
me ꝯsistũt in sb̾iecto in quo sũt. Sena¬
tiuus et pͥnatinis sũt una et eadem
potentia que gnat fornas nonas po¬
sitiue. et corrũpit formas antiquas pͥ¬
natine cũ uno et codem actu isticuto
de gnare et cõrumpe. gnͣabile et cor¬
ruptibilo nõ sũt idem. nã diu̾so fine
cem. nã gnabile ẽ circha ec̃. corrupti¬
bile aũt ẽca nõ ẽe. ꝙͣis fint ab uno et
codẽ agente et in code sbiecto sic̃ ignis
qui est agens et ab una ꝗdein et eadez
caliditate ht̃ du̾̃sos actus. ut appet in
desictãdo tegulam. et  molificãdo et dis¬

Expanded text:
pax ad recipiendum magnam declarationem | philosophiae. 79. De generatione, corruptione et priuatione Generatio in creatis est forma, cum qua agens causat formas nouas. Sed corin medio earum. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum istae trtunt in subiecto. In quo sunt generatiuus et priuatiuus una et eadem potentia, quae generat formas nouas positiue, et corrumpit formas antiquas priuatiue cum uno et eodem actu, constituto de generare et corrumpere. Generabile et corruptibile non sunt idem; nam diuersos finecem. Nam generabile est circa esse, corruptibile | autem circa non esse, quamuis sint ab uno et eodem agente et in eodem subiecto. Sicut ignis, qui est agens, ab una et eadem caliditate habet diuersos actus; ut apparet in desiccando tegulam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistũt ꝑ b̾am spẽm regłe .c. sic̃ in core¬
latiuis boĩtatis ĩ qua bõificatunie est
potentia sine forma. nã actiuus ẽ. boni¬
ficatꝰ ꝗdem est obiectũ. passiuus qdom cĩ¬
est. bonificaro qdemi est actus egredie
ab ambob. et in isto passu cognoscit
ĩtellectꝰ ꝙ falsum asser̃t dicẽtes ꝙ ob
iectũ mouet potẽtiam. et ꝙ neꝵ asse¬
rũt dicẽtes ꝙ potẽtia mouet se ad ob¬
iectũ cũ ip̃o obiecto. In t̾ria sp̃e .c. po

Expanded text:
n correlatiuis bonitatis, in qua bonificatiuus est potentia siue forma; nam actiuus est. Bonificatus quidem est obiectum; passiuus enim est. Bonificare autem est actus, egrediens ab ambobus. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod falsum asserunt dicentes, quod obiectum mouet potentiam. Et quod uerum asserunt | dicentes, quod potentia mouet se ad obiectum cum ipso obiecto. In tertia specie
Abbreviated transcription (Latin):
nit iuenta pegrina. sic̃ ĩ tellectꝰ in suo ꝓpͥo
ĩtelligibili spẽs enementes facit ĩtelligibi¬
les. et in t̾tia spẽ est causa niuenti inuem¬
endo. In quarta aũt spẽ inuentus ẽ suus
habitus. et in isto passu cognoscit ĩtellectus
ꝑ quẽ modũ facit scĩam. et ꝗd est suum

Expanded text:
nit | inuenta peregrina. Sicut intellectus in suo proprio intelligibili species euenientes facit intelligibiles. Et in tertia est causa inuenienti in inueniendo. In quarta autem specie inuentus est suus habitus. Et: In isto modo cognoscit intellectus, per quem modum facit sci
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃m cũ quo añcedens quiescit. añcidens
ꝗdem consistit ꝑ pͥncipia et reglas hinui
utis. et consequẽs ꝗdem orit᷑ ex ipĩs nã
si agens agit cũ bõĩtate et mag̾tudine
bonitatẽ. Ad huc et si magꝰ est ĩfunta
duratio ꝑ et̾uitatẽ sequit᷑ ꝙ eruitas sit¬

Expanded text:
it. Antecedens quidem consistit per principia et regulas huius Artis, et consequens quidem oritur ex ipsis. Nam si agens agit cum bonitate et magnitudine, bonitatem. Adhuc: Et si magnitudo est infinita duratio per aeternitatem, sequitur, quod aet
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo sp̃o. in capło in quo deus biffinit:
De comp̃hensiõe et app̃hensione
Omphensio ẽ silitudo ĩ finitatis. et
aphensio finitatis. et ideo agens cũ
comp̃hensione ꝯphendit. et cũ ap̃heu¬
sione app̃hendit. s ꝯp̃hendit rõne gr̃e
ĩfinitatis. apherdit ꝗde rõne gr̃o na¬
ture finitatis. S hic mirat᷑ intellect

Expanded text:
 in quo Deus definitur. 74. De comprehensione et apprehensione Comprehensio est similitudo infinitatis, et apprehensio finitatis. Et ideo agens cum comprehensione comprehendit, et cum apprehensione apprehendit. Sed comprehendit ratione gratiae infinitatis, apprehendit quidem ratione naturae
Abbreviated transcription (Latin):
est ei in potẽtia mõsat quãtitatẽ que
est ui sensu. et ĩ isto passu cognoscit ĩ¬
tellectꝰ ꝙ falsa est ista ꝓpositio nichil
est in ĩtellectu qu pͥuꝙ suit᷑ in sensu.
nã linea que est in ũellectu nũꝙ̃ fuit
ĩ sensu. sic̃ tres ĩpotẽtia anguli qui
sũt in .a. nũꝙͣ fuenĩt in sensu.Ul

Expanded text:
est ei in potentia, mensurat quantitatem, quae est in sensu. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod falsa est ista propositio: Nihil est in intellectu, quin prius fuerit in sensu. Nam linea, quae est in intellectu, numquam fuit in sensu. Sicut tres praedicti anguli, qui sunt in A, n
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendit. ꝗa se ip̃ni nõ põt ꝯp̃hendẽ.
hendẽs. s in quarta sp̃ẽ. eiusde regłe ẽ
habituatꝰ de ꝯphensicẽ et de aphensice.
et ni isto passu ẽ intellectꝰ ualde altus et
sb̃tilis. De ĩnentione et inuentatus et¬
Nuentio est forma cũ qua ĩ tellectus

Expanded text:
apprehendit, quia se ipsum non potest comprehendere, specie eiusdem regulae est habituatus de comprehensione et de apprehensione. Et in isto passu est intellectus ualde altus et subtilis. 75. De inuentione et inuento Inuentio est forma, cum qua intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinẽtis et ꝯteriti. nãsi c̾culus ꝯtiuet
quadrãgulũ iubeũ et eꝯũso. ut pate¬
fit in extremitatib eõꝵ tm̃ nalet li¬
nea cͥculi quantũ linca quadrãguli.
l quadrãgulus inbens equipollet quq
palmis eo ꝗa existit int̾ quadrãgulũ¬

Expanded text:
continentis et contenti. Nam si circulus continet quadrangulum rubeum, et e conuerso, ut patefit in extremitatibus eorum, tantum ualet linea circuli, quantum linea quadranguli. Sed quadrangulus rubeus aequipollet quinque palmis, eo quia existit int
Abbreviated transcription (Latin):
eo qa ꝑfectior est ꝙͣ aliqua alia figã
ip̃a eĩ ꝯtinet ĩ se om̃s alias fig̃as. ab ip̃ĩs
linca cͥculari pũctualit̾ ad siłitudĩe celi que
est maior figã. et ad hoc regnla .b. ꝯsentit.
De corpore.
Orpus est sba ex pũctis et lineis et
angulis plena. ex longitudĩe. lati¬
tudĩe. et ꝓfuditate situata. et ex suꝑficie
habituata. Ip̃m ꝗdem corpus ht̃ ꝑtes co
ꝑtibus ei coeentialib. Pregłam ꝗdem .ẜ.
ht̃ quãtitatẽ ꝯtinuã et discretã. et per
regłam.g. est aggregatio coĩs ex sba et

Expanded text:
r est, quam aliqua alia figura. Ipsa enim continet in se omnes alias figuras; ab ipsis | linea circulari, punctualiter ad similitudinem caeli; quae est maior figura. Et ad hoc regula B consentit. 47. De corpore | Corpus est substantia, ex punctis, lineis et angulis plena, ex longitudine, latitudine et profunditate assituata, et ex superficie habituata. Ipsum quidem corpus habet partespartibus ei coessentialibus. Per regulam quidem F habet quantitatem continuam et discretam. Et per regulam G est aggregatio
Abbreviated transcription (Latin):
quom̃o de pũcto nat᷑ali notitiã habeͬ pot
post ꝙͣ pũctuc ĩsensibilis et inymagĩabilis
est. s aduinat se cũ pũcto morali obiecta¬
to ꝑ insum et ymagĩatioe. et ꝑ ip̃m ꝗde
ascendit ad cognitiõe pũcti nãlis de quo
facit sciãm. et ad hoc ꝯsentit regła .b. et
pͥma spẽs regłe.d.et sic de regła.f. et .i.
põt dici. De linca.
Inca nãlis est longitudo ꝯstituta ex
plibus pũctis cõtinuis. cuiꝰ extrenuta¬
tes sũt duo pũcti siue pũcta. et est ẜa parr
regła.f.pncti ꝗdem quãtitatẽ discretã sigͥ¬
ficãt. longitudo aut̃ ꝯtinuã quãtitatem.
et in hoc patet ꝙ pũcti sig̾ ficẽt quãtitatẽ
discretã. nã ꝑ pũctos linea disibilis est.
Latitudo orit᷑ et cãtur ex plibus lineis cõ¬
tinuis. et ꝑ ꝯsequẽs orit᷑ suꝑficies ex lon¬

Expanded text:
naturali notitiam habere potest, postquam punctus insensibilis et inimaginabilis est. Sed adiuuat se cum puncto morali, obiectato per uisum et imaginationem. Per ipsum quidem ascendit ad cognitionem puncti | naturalis, de quo facit scientiam. Et ad hoc consentit regula B, et prima species regulae D; et sic de regula F et I potest dici. 43. De linea Linea naturalis est longitudo, constituta ex pluribus punctis continuis, cuius extremitates sunt duo puncta siue puncti. Et est secunda pars regula F. Puncti quidem quantitatem discretam significant; longitudo autem continuam | quantitatem. Et in hoc patet, quod puncti significant quantitatem discretam. Nam per punctos linea diuisibilis est. Latitudo oritur et causatur ex pluribus lineis continuis; et per consequens oritur superficies ex lon
Abbreviated transcription (Latin):
bitꝰ orit᷑ a sb̾a ꝑͥ accidens. ut de decla¬
rato scĩa fien possit. mediantib tam
pͥncipiis et regłis huiꝰ artis. De trãsbatiõe¬
Ransbatio est et trãsubstãtiato.
una spõ forina antiqua et ĩducit᷑ forma
noua. ut suus actus possit cẽ in motu
ligata quo ad suũ actũ sbale. et ⁊̃ qͦ

Expanded text:
bstantia per accidens, ut de declarato scientia fieri possit, mediantibus tamen | principiis et regulis huius Artis. 67. De transsubstantiatione et transsubstantiato una forma antiqua, et induitur alia forma noua, ut suus actus possit esse in motu ligata quo ad suum actum substantialem,
Abbreviated transcription (Latin):
ipo .e. cui habit sit remot a uitiis nomi sb̃¬
iecti. mediantib regłis .d. e. f.g. h.i. k.¬
Ratia ẽ pͥmti De gratia et gratiato.
ua forma in gratiato posita sine gra¬
tiati merito. ut patet ꝑ pͥuã spẽm .d. et¬

Expanded text:
 C. Cuius habitus sit remotus a uitiis noni subiecti, mediantibus regulis D E F G H I K. 64. De gratia et gratiato Gratia est primitiua forma, in gratiato posita sine gratiati merito, ut patet per primam spec
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝑfectũ. et nõ aliquo alio ente ꝗ qui¬
dem ꝑfectus est ei cocentialis. et ambo
diffinitioe ꝯrietatis simode segregata. De¬
claratũ est suũ sb̾iectũ in quo declaratio
est habitus. ut appet ꝑ t̾tiam spẽm .e. sua¬

Expanded text:
cit perfectum, et non de aliquo alio ente. Qui quidem perfectus est ei coessentialis; et ambo definitione contrarietatis omnimode segregata. Declaratum est suum subiectum, in quo declaratio est | habitus, ut apparet per tertiam speciem
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendũ ueia. Ulf̾ius cognoscit ĩ tellectus.
ꝑ quẽ modũ muẜicordia dei et iusticia ne¬
cessitãt actus suos in sbiecto nono. de cuiꝰ
notitia ĩtellectꝰ est nalde gauisus. De for¬
fortũnatꝰ se dispoĩt ad illã bonã fortunã
ꝑaccidens. sic̃ uiator iens in pegnatio¬
nẽ ꝗ a casu ĩuenit auz. ipa ꝗde fortuna

Expanded text:
cipiendum ueniam. Vlterius: Cognoscit intellectus, per quem modum misericordia Dei et iustitia necessitant actus suos in subiecto nouo; de cuius notitia intellectus est ualde gauisus. fortunatus se disponit ad illam bonam fortunam per accidens; sicut uiator; iens in peregrinationem, qui a casu inuenit aurum. Ipsa quidem fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellige̾ põt. sic̃ intelligibilitatẽ sensitiue.
et sic de hoĩe põt dici. homo eim̃ plus põt
curtẽ ꝙͣ currat. nã uõ uult curtẽ tñi quã¬
tum põt. et sic de aliic suo mõ põt dici.¬

Expanded text:
intelligere potest, sicut intelligibilitatem sensitiuae intelligere potest, sicut intelligibilitatem sensitiuae et sic de homine potest dici. Homo enim plus potest currere, quam currat; nam non uult currere tantum, quantum potest. Et sic de aliis suo mo
Abbreviated transcription (Latin):
dispõĩta ratio bono infunto et et̾no.
ꝙ ꝓducat bonũ infinitũ et et̾nũ. qui ẽ
dispõĩtus boĩficanti. et sic de boĩficare
pot dici qui est eis dispoĩtꝰ ꝑ bõĩtatẽ in¬
fiuitam. et et̾uani. Ueꝵ tũ est alia dis¬
positio ꝑ accidens. qd̾ patet ꝑ t̾tia spẽ
regłe .c. sic̃ deus qui dispoĩt se ad iudi¬
candum et ꝑcendũ ẜin ꝙ hõ disponit se
ad recipiendũ iudiciũ aut ueniã. nõ tñ
dico quo ad pondus s quo ad iustitiã.
deus eini magis se dispoĩt ad hoĩe rõ¬
ne sue bõĩtatis ꝙͣ homo ad ipmi sic̃ iggͥ
qui est magis dispõĩtꝰ ad ꝯburrendu
ligna ꝙͣ ligna ad sufficiendũ cius ꝯbusti¬
oni. et sic de ĩtellectu huano põt dici. Intel¬
lectus ꝗdem magis ẽ dispositꝰ ad ĩtelligẽdũ
obiectũ accidentale ꝙͣ ip̃m obiectũ ut ab
eo ĩtelligat᷑ sic̃ intelligibilitas lapidis quo
nõ est ĩtellectiuu ꝓportio nata. altiorẽ ꝗd ẽ

Expanded text:
est ratio bono infinito et aeterno, quod producat bonum infinitum et aeternum; qui est dispositus bonificanti. Et sic de bonificare potest dici, qui | est eis dispositus per bonitatem infinitam et aeternam. Verumtamen est alia dispositio per accidens; quod patet per tertiam speciem regulae C. Sicut Deus, qui disponit se ad iudicandum etad recipiendum iudicium aut ueniam. Non tamen dico, quo ad pondus, sed quo ad iustitiam. Deus enim magis se disponit ad hominem ratione suae bonitatis, quam homo ad ipsum; sicut ignis, qui est magis dispositus ad comburendum ligna, quam ligna ad sufficiendum eius combustioni ; et sic de intellectu humano potest dici. Intellectus quidem magis est dispositus ad intelligendum obiectum accidentale, quam ipsum obiectum, ut ab eo intelligatur. Sicut intelligibilitas lapidis, quae non est intellectui proportionata, altiorem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ydea nõ hẽret modũ creandi p̃destinatiõẽ
uouã ab et̾no et in et̾no obiectatã qd̾ fai¬
sum est ut patet ꝑ quartã spẽn regłe. li.
et ĩ isto passũ gaudet ĩtellectꝰ coꝗa de
p̃destinatioe ht̃ maguã delectatiõe.s dolet ꝗa
talis delectatio par est scita in niũdo.niã m

Expanded text:
dea, non haberet modum creandi praedestinationem nouam, ab aeterno et in | aeterno obiectatam; quod falsum est, ut patet per quartam speciem regulae K. Et in isto passu gaudet intellectus, eo quia de praedestinatione habet magnam declarationem. Sed dolet, quia talis declaratio parum est sci
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicando suã similitudĩe respectu quãte
spẽĩ regłe li. De p̃destinatioe et p̃destiato.
Redestinatio est in sapĩa dei et in etui¬
tate ydea. sic est ab et̾no sic̃ in et̾no
et hox tõne corelatiuor scde speĩ regłe.c
tioẽ habituatus. sic̃ capatꝰ de nona capa.
et ideo p̃destinatio una est ꝑ sam spẽni re
gule .c. alia uero est ꝑ t̾tiaz spẽm eiusde
regłe. nã respectu sc̃de spẽi est ydea s ẜm t̃¬
tiam sp̃en est habitus creatus ad quc̃ habi¬
tũ se disponit libero p̃destinatꝰ ad a gẽdũ
bonũ sic̃ capat qui est induitꝰ capa noua.
et sic̃ uider qui se disponit ad indicãdum

Expanded text:
icando suam similitudinem respectu quartae speciei regulae K. 58. De praedestinatione et praedestinato Praedestinatio est in sapientia Dei. Et in aeternitate idea sic est ab aeterno, sicut est in aeterno; et hoc ratione correlatiuorum secundae speciei regulae C. tione habituatus; sicut capatus de noua capa. Et ideo praedestinatio una est per secundam speciem regulae C, alia uero est per tertiam speciem eiusdem regulae; nam respectu secundae speciei est idea, sed tiam est habitus creatus. Ad quem habitum se disponit libere praedestinatus ad agendum bonum. Sicut capatus, qui est indutus capa noua; et sicut iudex, qui se disponit
Abbreviated transcription (Latin):
s recõdat᷑ capłm umbre cũ quo declarat
dubrũ nã intꝵ sine plũbo ẽ corpus dya¬
phanũ ii utraq ꝑte recipiens dyaphani¬
tatem trãsenntẽ ꝑ sex rectitudĩes de ꝗbus
iam locutũ est. s in speculo nõ est sic. pħũ¬
bum eĩm resistit aliꝗbus rectitudinib
rõne sue grositiei matie. et sue magne
ꝯpactioĩs. ꝑtes ꝗdem plumibi simul ad in¬
uicem ualde ꝯpacte sũt. et ideo sic̃ arbor
causat umbrã eo ꝗa existit in medio lu¬
cis sic uitr exñs int̾ plumbũ et aerẽ et
figuiã siue colorẽ qui ei p̃sentat᷑ gu̾at in
habitus et colores. et ĩ isto passu cog̾scit
ĩtellectꝰ q̃ sũt pͥncipia umbre speculi. ut
patet ꝑ reglam.b. c. et.g. De colore et colo
Olor ẽ qualitas exñs obiectũ uisus. et
ẽ in colorato habitus. et figã co lorati ẽ
t̾tiam spẽm eiuisdem regle est colorati. co
mine uero. sino in planta uera. s app̾ate
ẽ in hoĩe picto. siue planta picta.⁊c. qu

Expanded text:
umbrae, cum quo declarat dubium. Nam uitrum sine plumbo est corpus diaphanum, in utraque parte recipiens diaphanitatem, transeuntem per sex rectitudines, de quibus iam locutum est. Sed in speculo non est sic. Plumbum enim resistit aliquibus rectitudinibus ratione suae grossiciei materiae et suae magnae compactionis; partes quidem plumbi simul ad inuicem ualde compactae sunt. Et ideo sicut arbor causat umbram, eo quia existit in medio lucis, sic uitrum, existens inter plumbum et aerem et figuram siue colorem, qui ei praesentatur, generat in habitus et colores. Et in isto passu cognoscit intellectus, quae sunt principia umbrae speculi, ut patet per regulam B C G. 54. De colore et colorato | Color est qualitas, existens obiectum uisus, et est in colorato habitus; et figura colorati est tertiam speciem eiusdem regulae est colorati. Colmine uero siue in planta uera; sed appropriate est in homine picto siue planta picta, et cet
Abbreviated transcription (Latin):
spectũ regle .c. et respectu t̾rie spẽi est
habitꝰ exñs ĩ p̃destinato nouo ꝗse dispoĩt
ad ꝯtrictiõe et ꝯfessiõe et satisfactiõe de
couussis. ut de nus icordia habituet᷑ sic
pdestinatus de p̃destinatioe ꝑ bonas opa¬
tioẽs cũ sua libera nolũtato amatas.
a lioqn nisi peccator disponẽt se ad reci¬
piendũ ueniã iam nõ poss cẽ habitua¬
tus de imisicordia. sic homo malus agẽ
malũ nõ pot̃ hẽre habitũ bõĩtatis. et in
isto passu gaudeãt pectatores agentes pe¬
no peccare. sic̃ ignis qui plus pot de
lignis ꝯburrere ꝙͣ ligna possit ei suf¬
fice̾. De nectͣitate et necessitato.
Scessitas est forma que alit non

Expanded text:
speciei regulae C, et respectu tertiae speciei est habitus, existens in praedestinato nouo, qui se disponit ad contritionem, confessionem et satisfactionem de commissis, ut de misericordia habituetur; sicut praedestinatus de praedestinatione per bonas operationes, cum sua libera uoluntate amatas. Alioquin nisi peccator disponeret se ad recipiendum ueniam, iam non posset esse habituatus de misericordia; sicut homo malus, agens malum, non potest habere habitum bonitatis. Et in isto passu gaudent peccatores, agentes poe quam homo peccare. Sicut ignis, qui plus potest de lignis comburere, quam ligna possent ei sufficere. 60. De necessitate et necessitato Necessitas est fo
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ qͣre nõ apꝑet in sole ꝗ ẽ corpus dya¬
phanũ. et dubitat usq qͦ recordat᷑ ꝙ sol
ẽ coloratus a sna luce ꝓpͬa. et lux lune est
sic a sole sic̃ caliditas aeris est a calidita¬
te ignis. et hoc ꝓbant regłe. b. et.g.

Expanded text:
ratur: Quare non apparet in sole, qui est corpus diaratur: Quare non apparet in sole, qui est corpus diaphanum? Et dubitat, usquequo recordatur, quod sol est coloratus a sua luce propria. Et lux lunae est sic a sole, sicut caliditas aeris est a caliditate ignis. Et hoc probant regulae B
Abbreviated transcription (Latin):
iam suꝑuis locuti sum. eo qa coipus eins
ui medio eum ĩpedit. et de hoc manifeste
exꝑienciã habemꝰ ꝑ unibrã arboris siuet¬
ris. S hic q̃rit intellectꝰ umbra cuiꝰ est
color. et figã umbre ꝗd est. et cõsiderat
ꝙ aer est dyaphanꝰ ꝗa ex̃ umbrã recipu
colorẽ solis et ignis .u. luciditatẽ. et iu
loco in quo est umbra recipit colorẽ t̾re
siẽ cͥstalus poĩtus in sb̾iecto croceo habi¬
tuat se de croceitate.et qñ põit᷑ in sb̾o ingͦ
habituat se de nigredĩe. et in isto passu co¬
gnoscit ĩtellectꝰ ꝙ lux ẽ color solis et igs.
et nigredo ẽ color t̾re. et dyaphanitas
figã aũt umbro ẽ t̾minꝰ in quo lux et
umbra t̾minant᷑. et ad hoc ꝯsentit diffi¬
nitio medii. et ẜa et quãta spẽs regłe .c.
S q̃rit ĩtellectꝰ que est causa umbre lune.
et dubitat usq qͦ cõsiderat ꝙ luna ẽ corpus
dyaphanũ in quo appet umbra t̾re. s mi¬

Expanded text:
| iam superius locuti sumus, eo quia corpus, existens | iam superius locuti sumus, eo quia corpus, existens in medio, eum impedit. Et de hoc manifeste experientiam habemus per umbram arboris siue turris. Sed hic quaerit intellectus: Vmbra cuius est color, et figura umbrae quid est? | Et considerat, quod aer est diaphanus, quia extra umbram recipit colorem solis et ignis, uidelicet luciditatem ; et in loco, in quo est, umbra recipit colorem terrae. Sicut crystallus, positus in subiecto croceo, habituat se de croceitate. Et quando ponitur in subiecto nigro, habituat se de nigredine. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod lux est color solis et ignis, et nigredo est color terrae, et diaphanitas Figura autem umbrae est terminus, in quo lux et umbra terminantur. Et ad hoc consentit definitio medii, et secunda et quarta species regulae C. Sed quaerit intellectus: Quae est causa umbrae lunae? Et dubitat, usquequo coe. Sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
culare descendit ab uniu̾sali. sicut
riuulus a fonte. et linca a pũctis. et tͥ¬
angulus a lineis. et filius a pentibus
ꝑ gn̾alia inst̾ra. et ꝯlusio a sius p̃missis.
et ꝯsequẽs ab añcedente. et scĩa a reb
mediante tñ intolloctu. et huiꝰmõĩ. et
ĩtellectꝰ sic ꝯsiderãs deriuatioẽ. cogͦscit
ꝑ ẜam spẽm regłe .c. ꝙ deriuatio ꝯtinot
in se corelatina eẽntialia a quib multa
ꝑticularia deriuant᷑. sic̃ multi filii ab eis¬
dem ꝑentibus. et multa olemĩtata a qua¬
tuor elem̃tis gn̾alibus. et multe scĩe ꝑ unũ
ĩtellectũ inueniunt᷑. ip̃e ꝗdeni ĩtellectus
ꝯtinet in se ẽẽntialia et gn̾alia relatiua.
cũ ꝗbus inꝗrit et facit multas scĩas in¬
tellectꝰ ab cadẽ forma siue sp̃e deriuatas.
et ĩ isto passu cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ corela¬
tiuua ipĩns ĩtellectꝰ sũt suꝑiora. et scĩe in¬
nõ põt hẽre suas rectitudies de qbus

Expanded text:
culare descendit ab uniuersali, sicut riuulus a fonte et linea a punctis et triangulus a lineis, et filius a parentibus per generalia instrumenta, et conclusio a suis praemissis, et consequens ab antecedente, et scientia a rebus. | mediante tamen intellectu, et huiusmodi. Et intellectus, sic considerans deriuationem, cognosculare descendit ab uniuersali, sicut am speciem regulae C, quod deriuatio continet in se correlatiua essentialia, | a quibus multa particularia deriuantur. Sicut multi filii ab eisdem parentibus, et multa elementata a quattuor elementis generalibus, et multae scientiae per unum intellectum inueniuntur. Ipse quidem intellectus continet in se essentialia et generalia relatiua, cum quibus inquirit et facit multas scientias intellectus, ab eadem forma siue specie deriuatas. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod correlatiua ipsius intellectus sunt superiora, et scientiae innon potest habere suas rectitudines. | De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes motus. ĩ quo corpus est si tuatũ.
et habitu atũ. S mirat᷑ intellectꝰ q̃re
corpus sꝑicu nõ ht̃ tales rectitudĩes pre¬
dictas sic̃ caput hoĩs. oculus. et pomũ.
et huiꝰmoĩ. s recordat᷑ mũdum qui est
corpus sꝑicũ. qui ꝗdem mũdus nõ sb̾sistit
illis rectitudinib eo ꝗa ultimũ corpus est.
qd̾ cansat suas silitudĩes in pdcis corpori¬
bus sꝑicis. ut de eo ĩtelloctꝰ notitiã hẽre ⁊
derinatio motus nate a t̾mino a quo
ad t̾minũ in quẽ in sbiecto in quo est ꝑ

Expanded text:
es motus, in | quo corpus est assituatum et habituatum. Sed miratur intellectus: Quare corpus sphaericum non habet tales rectitudines praedictas; sicut caput hominis, oculus, pomum, et huiusmodi? Sed recordatur mundum, qui est corpus sphaericum. Qui quidem mundus non subsistit illis rectitudinibus, eo quia ultimum corpus est. Quod causat suas similitudines in praedictis corporibus sphaericis, ut de eo intellectus notitiam habere atio motus naturae a termino a quo ad terminum in quem in subiecto, in quo est per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ sensus. Eigura aut̃ nõ est obiectũ intel¬
lectus sino ymagiãtiõe. et in isto passu
cognoscit ĩtellect ꝙ mortuo hoĩe aĩa re¬
tinet spẽs quas aquisunt cũ ymagina¬
tione. ut de hac uta et de corpore ĩ quo
Usũt sex quibus corpus ẽ centrũ per
lineas diametrales. ut ꝑ eas coipus pos¬
sit eẽ in motu u. ad supius et ĩferius
ante et retro. dester et siister. iste ꝗde sex
rectitudie sut coeentialee motui. s
mirat᷑ intellectꝰ q̃re sũt sex. et nõ ples¬

Expanded text:
est obiectum intellectus sine imaginatione. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod mortuo homine anima retinet species, quas acquisiuit cum imaginatione, ut de hac uita et de corpore, in quo erales sunt sex. Quibus corpus est centrum per lineas | diametrales, ut per eas corpus possit esse in motu, uidelicet ad superius et inferius, ante et retro, dexter et sinister. Istae quidem sex rectitudines sunt coessentiales motui. Sed miratur intellect
Abbreviated transcription (Latin):
sa spẽ nõ est causata. habitus naq puatiuus
finitioni ꝯrietatis et minoritatis. et ĩ ist
passu cognoscit ĩcellectꝰ qd est cã rudita
tis ĩtellectꝰ et cradelitatis et ĩpietatis no¬
luntatis. De existẽtia et agdntia.
istentia est forma cũ qua erñs exi¬
stit hoc qd̾ est. et agentia est forma
mouens existentẽ ad t̾minũ ad quem
reglam .e. et ꝑ distinitiõe boĩtatis. et po¬
sit tanta quanta est agẽtia. et ĩ uto
passu agnoscit ĩtellectꝰ ꝙ deuc tm̃ est¬

Expanded text:
a specie non est causata; | habitus namque priuatiuus finitioni contrarietatis et etiam minoritatis. | Et in isto passu cognoscit intellectus, quid est cau et crudelitatis et impietatis uoluntatis. 73. De existentia et agentia Existentia est forma, cum qua existens existit hoc, quod est. Et agentia est forma, mouens existentem ad terminum ad quem. regulae E, et per definitionem bonitatis, potessit tanta, quanta est agentia. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
notitiã artista largo mõ in septimo
sb̾iecto. ĩ quo uegitatiua discurritur
ꝑ pͥnciꝰ et regłas huiꝰ artis. De alt̾atioẽ¬
fonte. et in isto passu cognosct ĩ telle¬
tus mas motus nalis et moralis.
ni gnatioẽ ꝗdem cognoscit uiã nãle
ip̃ius motus. in gnatiõe eim altant
forma et matia. nã alt̾ans in suo ꝓ¬
prio altabili cũ suo alt̾are coeentiali
alt̾at res uemiẽtes ut motus nate̾ sit
in fieri et in fco ẽẽ. mediante diffini¬
tiõe medii. Alt̾atio uõ moralis quãdo
homo niutat se de uno habitu ĩ aliũ
sic̃ de iustitia in ĩiuriã. et de ira ad
patiam. et de logica ad mediana
et de tͥstitia in gandiũ et huiꝰ modi
forma hũ actũ infinitũ. ab omi

Expanded text:
notitiam artista largo modo in septimo subiecto, in quo uegetatiua discurritur per principia et regulas huius Artis. 68. De altefonte. Et in isto passu cognoscit intellectus uias motus naturalis et moralis. In generatione quidem cognoscit uiam naturalem ipsius motus; in generatione enim alterantur forma et materia. Nam alterans in suo proprio alterabili cum suo | alterare coessentiali alterat res uenientes, ut motus naturae sit in fieri et in facto esse, mediante definitione medii. Alteratio uero moralis est, quando homo mutat se de uno habitu in alium; sicut de iustitia in iniuriam, et de ira ad patientiam, et de logica ad medicinam, et | de tristitia in gaudium, et huiusmodis actum infinitum, ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellectꝰ quo mõ de talib tangulis pot her̃e
ymagiat᷑ et cognoscit t̾angulũ natale
et .e. De quadrangulo.
Uadrãgulus natalis ẽ figã hũs qua¬
guor angulo rectos. et ĩ quolibet au¬
gulo tanguli sut ĩplicati duo anguli recti
eo ꝗa sũt̃ de gue tͥanguli. qd libot eim elem̃¬
aliam appͥata. ut paret in regła.g. in qua
gulus diuisibilis est in quatuor tangulos.
equales cũ lincis diametralib. et ĩ isto pas¬
su cognoscit ĩtellectꝰ ꝑ quõ modũ quadran¬
gulus multiplicat᷑ ꝑ quatuor angul&. et
tͥangulus ꝑ tres lincas. et linea ꝑ pũcto cõ¬
tinuos. De circulo

Expanded text:
intellectus: Quo modo de talibus triangulis potest habimaginatur et cognoscit triangulum naturalem, ulo | Quadrangulus naturalis est figura, habens quattuor angulos rectos. Et in quolibet angulo trianguli sunt implicati duo anguli recti, eo quia sunt de genere trianguli; quodlibet enim elemealiam appropriatam, ut patet in regula G. In quadhoc patet, quia quadrangulus diuisibilis est in quattuor triangulos aequales cum lineis diametralibus. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum quadrangulus multiplicatur per quattuor triangulos, et triangulus per tres lineas, et linea per punctos continuos. 46. De circulo
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ genꝰ oĩb fomus que deducũt᷑ de
potẽtia in actũ. ut patet ĩ nono sb̾iecto.¬
est absq motu suꝑficie quãtitate et q̃¬
litate. et huimõi. ut patet in grano qu
arbor ẽ in potẽtia. et qñ deducit᷑ illa fomi
de potẽtia in actũ oriunt᷑ ꝗdem ĩ tali deo¬
ctione siue gñatione sua accidẽtia. et qr
pdca forma orta ẽ cũ antedcĩs accidẽtibui
cũ ipĩs habituata est. q̃ ꝯdem accidẽtia or¬
unt᷑ siue orta sũt ex accidẽtib in actu exi¬
stentib in sb̃o in quo p̃libata forma erat
in potẽtia. et ui isto passu cognoscit ĩtello¬
ctus quom̃o una sb̾a orit᷑ ab alt̾a sba. et¬

Expanded text:
a est genus omnibus formis, quae deducuntur de potentia in actum, ut patet in nono subiecto.est, absque motu, superficie, quantitate, qualitate, | et huiusmodi, ut patet in grano, in quo arbor est in potentia. Et quando deducitur illa forma de potentia in actum, oriuntur quidem in tali deductione siue generatione sua accidentia. Et quando praedicta forma orta est cum ante dictis accidentibus, iam cum ipsis habituata est. Quae quidem | accidentia oriuntur siue orta sunt ex accidentibus, in actu existentibus in subiecto, in quo praelibata forma erat in potentia. Et in isto passu cognoscit intellectus, quo modo una substantia oritur ab altera subst
Abbreviated transcription (Latin):
et ad hoc ꝯsentiñt regłe .b. h. i. De ydea.
Dea in et̾uitate est deue. s i nonita¬
te est creatura. sic̃ fig̾a arche q̃ in me¬
ditatiõe carpentarii fuit noua. ip̃a aũt de¬
ducta de potẽtia in actũ fuit antiqua.
et satis plaue manifestat᷑ in corelatiuis
li infunto et et̾no attĩgit om̃s nonitates
ab om̃i sbiecto creato denudate. q̃ qdem
nouitates sũt ydeo duune. s ꝑ tr̃ia spẽ
etuidem regłe sũt creature noue funte
et t̾iminate. De mathematica.
Athematica est forma cũ qua in¬
tellectꝰ humanꝰ denudat sb̾a ab
accidẽtib q̃ sb̾sistit eis ut genꝰ et spg̃
facẽ possit cũ ꝯbus aquirat et faciat scĩa
ipã ꝗdem forma mathomatica est exẽ¬
plata et cãta mediante ydea demidaca
ab oĩbus creaturis. ut ydea cũ forma t¬
mathemiatica cognostat᷑. et hoc patet

Expanded text:
Et ad hoc consentiunt regulae B H I. 39. De idea Idea in aeternitate est Deus, sed in nouitate est creatura; sicut figura archae, quae in meditatione carpentarii fuit noua. Ipsa autem deducta de potentia in actum | fuit antiqua. Et satis plane manifestatur in correlatiuis li infinito et aeterno attingit omnes nouitates, ab omni subiecto creato denudatas. Quae quidem nouitates sunt ideae diuinae; sed per tertiam speciem eiusdem regulae sunt creaturae nouae, finitae et terminatae. 40. De mathematica Mathematica est forma, cum qua intellectus humanus denudat substantiam ab accidentibus. Quae subsistit eis, ut genus et species facere possit, cum quibus acquirat et faciat scientiam. Ipsa quidem forma mathematica est exemplata et causata, mediante idea, denudata ab omnibus creaturis, ut idea cum forma mathematica cognoscatur. Et hoc patet
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dignũ recipiendi grãm rõne sui miti.
nõ aut rõne largitatis libalitatis et be¬
nignitãtis dantis grãm. De ꝑfectioẽ et ꝑstõ.
habituando de ca que in sbo ꝑfecto est
est moralis. ut appet in nono sb̾o. uoꝵ tñ¬

Expanded text:
se dignum, recipiendo gratiam ratione sui meriti, non autem ratione largitatis, liberalitatis et benignitatis dantis gratiam. 65. De perfectione et perfecto | habituando de ea, quae in subiecto perfecto est est moralis, ut apparet in nono subiecto.
Abbreviated transcription (Latin):
tionat᷑ infimẽti mediante infiire qui eis
ꝓportionat᷑. hoc iden dia pot de et̾nante
et̾nato et et̾nare. et sic de aliis rõnib di¬
uinis. et siłi mõ põt dici de corelatĩs sba¬
libus in sb̃stãtiis creatis. sic̃ in ĩtellectu
ĩ quo ĩtelligens. ĩtellectꝰ et ĩtellige̾ sut
corelatiua ei ꝓportionata uata̾lit᷑. scĩa aũt
nõ põt cẽ ei ꝓportionata. nõ eĩi põt er
suffice̾. sic̃ ligna igni. nã plus pot igtͥ
existẽ̾. sic̃ int̾ calefactũ et caleface̾ et ĩ
isto passu cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ nullũ ac

Expanded text:
ire, qui eis proportionatur. Hoc idem dici | potest de aeternante, aeternato et aeternare; et sic de aliis rationibus diuinis. Et simili modo potest | dici de correlatiuis substantialibus in subiectis creatis. Sicut in intellectu, | in quo intelligens, intellectus et intelligere sunt correlatiua, ei proportionata naturaliter; scientia autem non potest esse ei proportionata; non enim potest ei sufficere. Sicut ligna igni; nam plus potest igexistere, sicut inter calefactum et calefacere. Et in isto passu cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
alieno loco ꝯtenta. ⁊ dubitat usq qͤ con¬
siderat ꝙ om̃e corpus ẽ finitũ et de figa
habituatũ. alioqn eẽt ei dare in ĩfinitũ qd̾
est impossibile. De figura.
Igura est accidens ꝯstitutũ ex situ et
ꝑtes. et ꝑ t̾tiam spc̃m reglo eiusdem regle
est habitus ĩ corpore. et ꝑ quartã spẽ cius¬
dem regłe ht̃ liicas rectas et curuas. ip̃a
ꝗdem figã cũ colore ẽ obiectũ uisus. cũ line¬
Is aũt et angulis absq colore est obiectũ
tactus mainiũ.et cũ õĩbus p̃dc̃is est obie¬
ctũ ymagiatiois. et i isto passu cognoscit

Expanded text:
loco contenta? Et dubitat, usquequo considerat, quod omne corpus est finitum et de figura habituatum. Alioquin esset ei dare infinitum; quod est impossibile. 48. | De figura Figura est accidens, constitutum ex situ et tiam speciem eiusdem regulae est habitus in corpore; et per quartam speciem eiusdem regulae habet lineas rectas et curuas. Ipsa quidem figura cum colore est obiectum uisus, cum lineis autem et angulis absque colore est obiectum tactus manuum; et cum omnibus praedictis est obiectum imaginationis. Et in isto pa
Abbreviated transcription (Latin):
est habitus unus int̾ istud sẜnle et
illud sỹnle. et aliut habit ꝭ int̾ istud sẜ̃n¬
le et illud intellectuale. ⁊c. Ult̾ius per
quartã spẽ eiusde regłe bõitas ht̃ unã
naͣm in isto lapide. aliam nõ in illa plãta.¬
differens est illa rõ cũ qua bõificans

Expanded text:
 bonitas est habitus unus inter istud sensuale et aliud sensuale, et alius habitus inter istud sensuale et illud intellectuale; etc. Vlterius: Per quartam speciem eiusdem regulae bonitas habet unam naturam in isto lapide, aliam uero in illa planta,differen
Abbreviated transcription (Latin):
bile ꝗdem est. ¶Utr bõitas sit dif̾¬
ferẽs. et rñdendũ est sic̃ pͥus Boni¬
tas ẽ maior. utꝵ bõĩtus sit maior.
Ad qd̃ rñdendũ est q sic. nã boĩtas i¬
et relacioẽs sbales maiores sũt ꝙͣ ac¬
çidẽtales. et boĩtas maior ẽ in uno
sbo ꝙͣ in alio. sic̃ in scala sẜuli et sẜnli

Expanded text:
ens. Vtrum bonitas sit differens? Et respondendum est, sicut prius. Bonitas est maior. Vtrum bonitas sit maior? Ad quod respondendum est, quod sic. Nam bonitas Et relationes substantiales maiores, quam accidentales. | Et bonitas maior est in uno subiecto quam in alio; sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
euacuat cani̾as. eo ꝗa abstrait ab ipĩs
tm̃ quantũ põt recipiẽdo ꝓ qualib cam̾a
ea que lr̃e sigͥficant. et applicat illa sigͥ¬
ficata ad ꝓpõitũ. et sic ip̃e ĩtellet faẽ
se applicatiuũ. ĩuestigatiuũ et ĩuẽtinũ
et de hoc dabimꝰ exẽplũ de una cam̾a cõ¬
tinẽte duodecim ꝓpositioẽs supͣdcãs. et sic̃
sequet᷑ de illa ita sequet᷑ de aliis. et hoc
sic. De cam̃a .b.c. ĩtellect haurit du¬
gna. boĩtas est differẽs. boĩtus ẽ con¬
cõdans. Mag  est bona. mag᷑ est dif

Expanded text:
uacuat cameras, eo quia abstrahit ab ipsis tantum, quantum potest, recipiendo a qualibet camera ea, quae litterae significant, et applicet illa significata ad propositum. Et sic ipse intellectus facit se applicatiuum, inuestigatiuum et inuentiuum. Et de hoc dabimus exemplum de una camera, continente duodecim propositiones supra dictas. Et sicut sequetur de illa, ita sequetur de aliis. Et hoc sic: De camera B C intellectus haurit dugna, bonitas est differens, bonitas est concordans. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
pendo. et hoc uolũt diffinitioẽs bõĩta¬
tis. mag̾tudĩs. et qͣrietatis. Q sit
uer q̃d diximꝰ regła ꝗdem .b. hoc re¬
quirit. et ⁊ pͥma spẽs regłe.c. q̃m̃ si bõi¬
tas magna 9tineret ĩse rez qͣrias ma¬
gnũ malũ ꝗdem eẽt sibi et ꝯu̾teret᷑¬

Expanded text:
do. Et hoc uolunt definitiones bonitatis, magnitudinis et contrarietatis. Quod sit uerum, quod diximus, regula quidem B hoc requirit. Et etiam prima species regulae C. Quoniam si bonitas magna contineret in se res contrarias, magnum malum quidem esset sibi, et conuert
Abbreviated transcription (Latin):
nicas ut agẽs et potens boĩficat boĩ¬
ficabilia ꝑegrina in suo ꝓpͥo boĩficabili
ĩtrĩseco. q̃ quidẽ boĩficabilia pegrina nõ
sũt de suo guͣe. neq natã boĩficabilis
ĩ trĩseci ipĩus bõĩtatis. ꝑ ẜani nõ spẽ

Expanded text:
nitas ut agens et potens bonificat bonificabilia peregrina in suo bonificabili intrinseco. Quae quidem bonificabilia peregrina non sunt de genere neque natura bonificabilis intrins
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qualis bõĩtas ẽ amabilis. et diffe¬
rẽtiabilis et finibilis. et rñdendũ est
ꝙ bõĩtas ẽ sb̾alis est amabilis ꝑ suas
passioẽs ꝓpͥas ĩnatas et relatus. et ꝑ
diffriãm declaratas. et ꝑ finẽ ꝗetatas.
Et ẽ alia boĩtas moralis. siue accidẽta¬
lis sĩc boĩtas uolũtatis. mag̾tudĩs ⁊o

Expanded text:
Qualis bonitas est amabilis et durabilis et finibilis? Et respondendum est, quod bonitas substantialis est amabilis per suas passiones proprias innatas et relatas, et per differentiam declaratas, et per finem quietatas? Et est alia bonitas moralis siue accidentalis, sicut bonitas uoluntatis, magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. et rñdendũ est ꝙ simius finis. ꝙ
est pͥma cã et ꝓpͥus funs bõĩtatis na¬
turalis et ⁊ motalis. et sic de fine
diffrĩe. sine qua scala sẜnli et ssn li¬
tio et disꝑtitio rõne cuiꝰ pͥnatioĩs
mũdus q̃dẽ nõ hẽret ẽẽ. nã ad destͣ¬
ctioe ꝑtium seꝗt̾ destructio totuis.

Expanded text:
ilis? Respondendum est, quod summus finis, qui est prima causa et proprius finis bonitatis naturalis, et etiam moralis. Et sic de fine differentiae. Sine qua scala sensuali et sensutio et disparatio; ratione cuius priuationis mundus quidem non haberet esse. Nam a destructione partium sequitur destru
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Diffrĩa est xõdanc. utꝙ diffiã¬
cõdantia est bona. utz cõcõdantia sit
cõdantia bona. Concõdantia ẽ magͣ
ntꝵo ꝯcõdautia sit magna. qd est cõ¬
cõdantia magna. Concõdantia ẽ dif¬
forẽs. utꝵ xõd antia sit differẽs. ꝗd
est xõdantia differẽs. Eacta ista oua¬
cuatiã q̃stionũ deinde ĩtellect euacu¬
et cania cũ diffinitiõib bõĩtatis. et

Expanded text:
magna? Differentia est concordans: Vtrum diffcordantia est bona: Vtrum concordantia sit cordantia bona? Concordantia est magna: Vtrum concordantia sit magna? Quid est concordantia magna? Concordantia est differens: Vtrum concordantia sit differens? Quid est concordantia differens? Facta ista euacuatione quaestionum, intellectus euacuet cameram cum definitionibus bonita
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩnatas. et ꝑ t̾tian spc̃m regle.c.
ẽ in fino et nõ in fine. Et ꝑ ttiã spẽ
regłe .d. mũdus ẽ sb̃ditus deo et nõ
sb̾ditus et nectitatus et nõ neccͣitatus
et a ꝯtĩgẽtia remotus. et cũ ꝯtĩgẽtia
ꝯuinct. et sic est et nõ est. Et cũ oĩa

Expanded text:
natas. Et per tertiam speciem regulae C est in fine et non in fine. Et per tertiam speciem regulae D mundus est subditus Deo et non subditus; et necessitatus et non necessitatus; et a contingentia remotus et cum contingentia coniunctus; et sic est et non est. Et cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ boĩtas est ut alia pͥncipia sint sb̾ ip̃a
bona hũtia bonos habitus. ꝑ ip̃am bõita¬
tem. De cam̃a .b. f.
Ouitas ẽ scibilis. utzo boĩtas sit sci¬
bilis. Et ndendũ est ꝙ sic. q̃d patet
ꝑ regłam .b. et ꝑ scalã diffriẽ exñtis uit̾¬
sẜule et sẜule ⁊ cꝭ. et ꝑ tres spẽs medii
deductas in eẽntia bõĩtatis cũ ꝗb ĩ telle¬
ctus cognoscit discretas relatioẽs naͣles
ex ꝗbus bõĩtas ht̃ ꝯtinuã quãtitatẽ. ⁊
diffinitio medii hoc ꝓbat. ¶Utꝵ bõitas
tũ est in cam̃a .b. c. Boĩtas ẽ media¬
bilis. utz boĩtus sit mediabilis. et rñdẽ
cantẽ. et boĩficabile. Alit̾ eũn boĩtus nõ

Expanded text:
e principium, ut alia principia sint sub ipsa bona, habentia bonos habitus per ipsam bonitatem. 4 DE CAMERA B F Bonitas est scibilis. Vtrum bonitas sit scibilis? Et respondendum est, quod sic. Quod patet per regulam B, et per scalam differentisuale, et cetera. Et per tres species medii, | deductas in essentia bonitatis. Cum quibus intellectus cognoscit discretas relationes naturales, ex quibus bonitas habet continuam quantitatem. | Etiam definitio | medii hoc probat. | Bonitas tum est in camera B C. Bonitas est mediabilis. Vtrum bonitas sit mediabilis? Et respondcantem et bonificabilem. Aliter enim bonitas non