comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
effectus: subito aquilone flã¬
te. atqz urente uehementer.
fauille ab incendio relicte
ꝑdiuersa iaciuntur. Et es¬
ce capsa illa argentea.ĩme¬
dio copiosiignis illesa re¬
fulgens. tamquã sydus
preclarũ apparuit. Colli¬
gentes autẽ eã qui tunc ade¬
rant clerici requirentes
nichil de beatis pignorib
diminutũ reꝑientes. int̾
tam ualida incendia speci¬
em tam tenuẽ sic fuisse
saluatã. in qua ut ita dicã.
non solum hec.s eciã mille
libre argenti aut ferri. po¬
tuissent sine mora dissolii.
uere magna ibidẽ uirtus
apparuit: que ppłm ad dei cultũ
⁊honorem sui noĩs robora

Expanded text:
effectus, subito aquilone flante atque urente, vehementer favillae ab incendio relictae per diversa iaciuntur. Ecce capsa illa argentea in medio copiosi ignis inlaesa refulgens, tamquam sidus praeclarum apparuit. Collegentes autem eam qui tunc aderant clerici, requirentes, nihil de beatis piguoribus diminutum repperientes, inter tam valida incendia speciem tam tenuem sic fuisse salvatam, – in qua, ut ita dicam, non solum haec, sed etiam mille librae argenti aut ferri potuissent sine mora dissolvi, – vere magna ibidem virtus apparuit, quae populum ad Dei cultum et honorem sui nominis robora
Abbreviated transcription (Latin):
silica sc̃i martini debłes ml¬
tos. at cluiersis morbis op¬
pressos sanari. Et uidi hec.
spectante matre mea. Q̾
ait mͥ. Quare segnis es. ad
hec scribenda que ꝑspicis:
Et aio. Num te latet qd̾ sim
ĩ ops litteris. ⁊ tam admirã¬
das uirtutes. stultus ⁊ ydio

Expanded text:
silica domni Martini debiles multos ac diversis morbis obpraessos sanari, et vidi haec, spectante matri meae, quae ait mihi: 'Quare segnes es ad haec scribenda quae prospicis?' Et aio: 'Non tibi latet, quod sim inops litteris et tam admirandas virtutes stultus et idio
Abbreviated transcription (Latin):
puellam de hac causa ĩ qͥrere
Et illa act. Scio dñe mi rex.
ante hos annos tibi ꝓmunẽ
aurea munuscula a missis
dixit. Simpliciter et sine cõ¬
filio. hoc actum fuit. Accipi¬
ensq eã cum ira. ip̃i aurelia¬
no traclidit. Ille autẽ cũ soci¬
Is suis accepta el otilde. ctum
magno gaudio. ad elodoue¬
um regẽ addux̃unt eã sires¬

Expanded text:
puellam de hac causa inquirere. Et illa ait: Scio, domine mi rex, ante hos annos tibi pro munere aurea munuscula a missis dixit: ' Simpliciter et sine consilio hoc actum fuit'. Acceptamque eam cum ira ipsius Auriliano tradidit. Ille autem cum sociis suis, accepta Chrotchilde, cum magno gaudio ad Chlodovechum regem adduxerunt eam Sues
Abbreviated transcription (Latin):
ratorib sed apiscatorib
predicatam cum utiq
si utile fuisset. id quoq do¬
minus prestare potuisset
Ego enim primum cũ a¬
nimũ ad scribendũ appuli.
quia nefas putarẽ tanti
uiri latere uirtutes. apud
me ip̾e didici. ut soloecismi

Expanded text:
ratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismi
Abbreviated transcription (Latin):
t illud. cum eum y-¬
dola destruentẽ. ultro qͥdã
ferire uoluisset. in ip̃o itu
ferrũ ei de manib excus¬
sum. non comparuit.Ple¬
rumq autem contradicẽ¬
tib sibi rustitis. ne eorũ
fana destrueret.tta predica¬
tione sancta gentilium
animos mitigabatut lu¬
ce eis uerttatis ostensa. ip̃i
sui templa subuerterent
Curationũ uero tam potẽs
meo gracia erat ut nullus
fere adeum egrotus acces¬
serit.qui non continuo re¬
ceperit sanitatẽ. quod uel
ex consequenti liquebit exẽ¬
plo

Expanded text:
t illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi rusticis, ne fana eorum destrueret, ita praedicatione sancta gentilium animos mitigabat, ut luce eis veritatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod vel ex consequenti liquebit exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
reueris puella quedã.
dira paralisis egritudi¬
ne tenebaturz ita ut iam
ꝑmultum tempus. nullo
ad humanos usus corporiᷤ
officio fungeretur: omni
ex parte p̾mortua. uix tenui
spiritu palpitabat. Tristes
ad solam funeris expecta
elle pater comperit. currit.
ex animi profilia. rogatunꝰ
Et forte martinus i amet¬
clesiam fuerat ingressꝰ.
Ibi inspectante ppło. mul¬
tisq aliis ep̃is presentib.

Expanded text:
reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectatellae pater conperit, cucurrit exanimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam eclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante populo multisque aliis praesentib
Abbreviated transcription (Latin):
martino. ut ñ solũ xp̃ianoᷤᷤ
qui sub illa erant occasio¬
hereticos lib̾aret. Uerũ pͥ¬
mo die atq altõ suspendit
hominẽ callidus imꝑator.
siue ut reipondus impoñet.
sine quia nimis sibi impla

Expanded text:
Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasiohaereticos liberaret. Verum primo die atque altero suspendit hominem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi impla
Abbreviated transcription (Latin):
tis usq nunc estis locu Re.
sed deinceps usqz dum ser¬
mo domini compleatur.
loqui omino cessate:At il¬
le ueluti rõnis capaces. cõ¬
tinuo tacuerunt nec ab
ip̃o loco donec ꝯsummare¬
tur p̾dicatõ. se mouerunt.
Quo uiso miraculo. cunt¬
ti qui aderant d̾m glorifi¬
cabãt. et beati irri saltem
uestim̃ta ꝯting̾e cupiebãt
muliter quadã uice cũ
in lacu reatino resid̾et
innaui. piscis quidã non
ꝑuus qui uo uulgo tenca
uocatur. uius oblatus est
ei. Qu̾e ip̃e uir sc̃s ñ man¬
ducandũ. s libertati restitu¬

Expanded text:
tis usque nunc estis locutae; sed deinceps, usque dum sermo Domini compleatur loqui omnino cessate!". At illae, veluti rationis capaces, continuo tacuerunt, nec ab ipso loco, donec consummaretur praedicatio, se moverunt. Quo viso miraculo, cuncti qui aderant Deum glorificabant et beati viri saltem vestimenta contingere cupiebantmiliter quadam vice, cum in lacu Reatino resideret in navi, piscis quidam non parvus, qui vulgo tinca vocatur, vivus oblatus est ei. Quem ipse vir sanctus non manducandum s
Abbreviated transcription (Latin):
ne recipiens. ip̃m fr̃em pi¬
cẽ uocauttz orans qz ⁊ no¬
mẽ dei beneclicens ĩ aqui
reposuit. ꝑsistente autẽ ip̃o
ĩ orõne et laudib. piscis in
aqua ludens a nauicula
non recessit. donet ei litentila
beatus franciscus orone cõ¬
pleta contessit. hic igitur

Expanded text:
rem piscem vocavit, oransque et nomen Domini benedicens, in aquam reposuit. Persistente autem ipso in oratione et laudibus, piscis in aqua ludens a navicula non recessit, donec ei licentiam beatus Franciscus, oratione completa, concessit. Sic igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dictata ꝑueniunt. Nimi¬
rum oberatos: hales no¬
tarios meos ꝑ quos tibi
nr̃e ineptie publicant
Nec tamen aduersum eo ᷤᷤ
possum moueri. si tibi pa¬
rent.qui inius nr̃m ex
tua potissimum libera

Expanded text:
dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum libera
Abbreviated transcription (Latin):
locanturz ut appareat in¬
stinctu diuine ꝓcuratõniᷤ.
ad celebritatis istoꝵ digni¬
tatẽ. magis ꝙͣ ad prime
p̃paratũ fuisse ꝯditionis
auctoritatẽ. Haric aũ ba¬
silicã prefatus iur illust̾s

Expanded text:
locant membra, ut appareat, instinctu divinae procurationis, ad celebritatis istorum dignitatem magis, quam ad primae praeparatam fuisse conditionis auctoritatem. Hanc autem basilicam pr
Abbreviated transcription (Latin):
plura mentitũ. Nõ est hõis uox
ista, s dyaboli. Nec martino
ĩ hac ꝑte detrahit᷑ s fidei e

Expanded text:
plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides E
Abbreviated transcription (Latin):
asurgens. precepi fr̃ib qͥ
mecum erant. Claudite
ianuas manentes extͥn¬
setus ⁊ si forsitan aliqui
ad requirendũ uenerit.
otrupatũ cẽ me clicite Se¬
penamq ueniebat palla¬
dius presbiter intrans.
sum ergo solite uenisset.
unc ei fres adicum nega¬
lerunt affirmantes io
lloc sub claue archimã

Expanded text:
ulo, praecepi fratribus qui ulo, praecepi fratribus qui mecum erant: « Claudite januas, manentes extrinsecus, et si forte aliquis ad requirendum venerit, occupatum esse me dicite. » Saepe namque veniebat Palladius presbyter, intrans Cum ergo solite venisset, tunc ei fratres aditum negaverunt, affirmantes id quoque sub clave arc
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aꝑuissem autẽ ostiũ.
unus exh̾is qui ibidẽ qui¬
escebant sensit. Et cum ad
dẽ stella ĩ ostio t̾cio. dẽmdee
spicio eam in inferioribus
scale gradib. Erant autẽ
omĩa utriusq monasterii
patefacta simulz⁊spelunce
ostim patens. Et ecce pre¬
cedebat me stella ip̃a ⁊ ego
sequens eam ingressu sũul¬
q dum ĩ absidula spelun
ce consistit. Et uidens ħmi
Recordatus uero qd̃ hospi¬
tes haberem uenerabiles
uiros. petrum.⁊stephanũ
presbitõs.et archimandri¬
tas ⁊ ne suspicarentur ubi
nocte fueru ab orõne sut¬
rexi.ascendensqz xursil
cum uellem e ingredi cu¬
biculum. dicunt michi
Ubi tam clui fuistu. Respo¬
di. quia ad opus neccessari¬
ũ descendi. Cumq uellẽ
introire ubi quieueram.
dicunt mͥ. Rursus ingre¬
deris:At ego sentiens at¬
tonitũ factũ ex reuelatc̃e
quam uideram. ueniam
poposci tamquã male sanꝰ
et ꝯtinuo me recepi.Post¬
quam u̾o manifestum
cellulas abierunt. Ego uͦ
ubi profecti sunt dilucło¬

Expanded text:
uissem autem ostium, unus ex his qui ibidem quiescebant, sensit. Et cum ad est stella in ostio tertio. Deinde conspicio eam in interioribus scalae gradibus. Erant autem ostia utriusque monasterii patefacta similiter, et speluncae ostium patens. Et ecce praecedebat me stella ipsa, et ego sequens eam, ingressus sum usque dum in absidula speluncae constitit; et videns hoc Recordatus sum vero quod hospites haberem venerabiles viros Petrum et Stephanum, presbyteros et archimandritas, et ne suspicarentur ubi nocte fuerim, ab oratione surrexi. Ascendensque rursum, cum vellem ingredi cubiculum, dicunt mihi: « Ubi tandiu fuisti? » Respondi: « Quia ad opus necessarium descendi. » Cumque vellem introire ubi quieveram, dicunt mihi: « Rursus ingrederis? » At ego sentiens attonitum me factum ex revelatione quam videram, veniam poposci tanquam malesanus, et continuo me recepi. Postquam vero mane factum cellulas abierunt. Ego vero ubi profecti sunt diluc
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ gestum sit referã.
Ubi dum templum itidẽ
euerteret. furens. gentiliũ
rusticoꝵ meum irruit mł¬
titudo. Cumq unus auda¬
tior ceteris. stricto eũ gla¬
dio peteret. reiecto pallio.
iuidam ceruicẽ ꝑcussuro
prebuit. Nec cunctatur fe.¬
rire gentilis, sed cum dex¬
teram altus extulisset re¬
supinus ruit consterna¬
tusq diuuino metu. ueniã
p̾cabatur

Expanded text:
 gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percussuro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur
Abbreviated transcription (Latin):
uix respectent. rrgo ut pri¬
uata lectõne ꝯtentus. ⁊q̃
pͥuatim cdictauimꝰ. priuatĩ
ip̃e legas, ne si forte ĩ ma¬
nus aduenaꝵ uenero discer¬
par ab eis:qͦs non uera sed

Expanded text:
ix respectent: rogo vt priuata lectione contentus, & quæ priuatim dictauimus priuatus & ipse legas, ne si forte in manus alienorum ipse venero, discerpar ab eis, quos non vera, sed
Abbreviated transcription (Latin):
simũ principẽ fulconẽ bo¬
nũz aquo tamen in parte
minima uendicatur. ful¬
co bonus. ut pote comes p̃

Expanded text:
simum principem Fulconem Bonum, a quo tamen in parte non minima vindicatur Fulco Bonus, utpote comes p
Abbreviated transcription (Latin):
rissimus mͥ es: et inter p̃¬
cipue caros speciali carita¬
te de diligo.Seturus ad me
cum tͥ placuerit uenias:⁊
a me libere pro tua uolũ¬
tate recedas. Obstupuit ñ
modicũ. ⁊ letatus ẽ frater
ĩ sermonib sc̃i pr̃is: dem
ceps de ip̃ius dilectione se¬
turus. creuit etiã ⁊ sicut

Expanded text:
rissimus mihi es et inter praecipue caros speciali caritate te diligo. Securus ad me, cum tibi placuerit, venias, et a me libere pro tua voluntate recedas". Obstupuit non modicum et laetatus est frater in sermonibus sancti patris; et deinceps, de ipsius dilectione securus cre
Abbreviated transcription (Latin):
gaudente rege. quod id im¬
petrasset. Lonuiue autẽ
aderant ueluti ad diem
festum euocati. summi
atq illustres iuiri p̾fectꝰ.
idemq consul. euodiꝰ. uir
quo nicħ umquam illo iꝰ¬
tius fuit: comites duo.sũt¬
ma potestate predicti¶ frat̾
regis. et patruus. Medui
inter hos. martini presbit̾
accubuerat: Ip̃e autẽ sellu¬
la iuxta regem posita cõ¬
sederat. Ad medium fere
conuiuium.ut moris est.
pateram regi minister ob¬
tulit. Ille sc̃o admodum
episcopo pociꝰ dari iubet ex¬
pectans atqz ambiens. uͭ
ab illius dextera poculum
sumeret. S martinꝰ ubi
ebibit. pateram presbit̾o
suo tradiditz nullum sci¬
licet existimans dignio.¬
rem. qui possit prior bib̾e:
nec integrum sibi fore.
si aut regem ip̃m. aut eos
qui a rege erant proximi.
presbitero pretulisset. Qd̃
factum. imꝑator omnes

Expanded text:
gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnes
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd adhuc iusseris. siquiã
admoueris. ignes. tormenta.
ferrũ subire parati sumus.
xp̃ianos nos fatemurz ꝑsei
Xp̃ianos non possumꝰ. Cũ
hec talia maximianus audis¬
set. obstinatosq in fide xp̃i
cerneret animos uiroꝵ, deste¬
rans gloriosam eoꝵ constan¬
tiam posse reuocari. una se¬
tentia int̾fici omnes decre¬
uit: et rem confici circũfu¬
sis militũ agminib iubet.
Qui cũ missi ad beatissima
legione uenissentz stringuss
ur scõs impium ferrũ. mori
non recusantes uite amars.

Expanded text:
si quid adhuc iusseris, si quid admoueris, ignes, tormenta, ferrum, subire parati sumus. Christianos nos fatemur, persequi Christianos non possumus. Cum haec talia Maximianus audisset obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum constantiam posse reuocari una sententia interfici omnes decreuit et rem confici circumfusis militum agminibus iubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore.
Abbreviated transcription (Latin):
tius modo interfeci. Tunc
ille conuocatis fr̃ib refert
quid dẏabolus inlicasset.
sollicitos ẽẽ precepit ꝑ cellu¬
las singuloꝵ. quis nam hoc

Expanded text:
is modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
positum dñm. his uerbis
increpabant. Alios saluos
fecitz se ip̃m saluum facere
non potest.Uere planeiste
quicumq est. sullis tempo¬
rib natus ẽẽt. et in domm̃

Expanded text:
positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere iste, quicumque est, illis temporibus natus esset, ut in Dom
Abbreviated transcription (Latin):
fauciũ ligaturis. eleuans
cruentato.ĩ hanc pͥmũ uo¬
cem prorupit. Gr̃as tͥ ma¬
gnas refero beatissime dom¬
ne martine. qd aꝑiensos
meu̾. fecistime post longu
tempus in tuas laudes uer¬
ba laxare. ad mirante aũ
om̃i popło et stupenti de
salli miraculo. interregant
si ⁊ auditũ parit̃ recepisset.

Expanded text:
faucium ligaturis, elevans se, faucium ligaturis, elevans se, cruento in hanc primum vocem prorupit: Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupente de tali miraculo, interrogant si et auditum pariter recepisset.
Abbreviated transcription (Latin):
q obstructũ hñs aditum.
hic cotidianis dieb ad sc̃a
basilicã returrebat ⁊ inliñaᷤᷤ
se ad or̃onem. labia tantũ
mouebat: Nam nullã po¬
terat uocẽ emittere sensu ĩ¬
tegro. s mulctatus uocis
officio. Qui tam prõpte ui¬
debatur orare. ut flere uidet᷑
siquis promercedis respec-¬
tu. aliquid elemosine ꝯtu¬
lisset continuo hoc sibi siłibꝰ
pauꝑib eregabat. Et stipẽ
ab aliis nutu postulans.
stipendia indigentibus
porrigelat. Cumq ĩ loco illo
scõ. in hac deuotione ꝑtum
annoꝵ spatia ꝯmoratꝰ fuisset.¬
quadã die. diuna pietate ⁊¬
monitꝰ uenit ad sc̃m altare.
Et stanf oculis ad celũ eleua¬
tis et manib. erupit ab ore
eius riuus sanguinis cum
putredine. Et ꝯspuens in
terrã.cepit grauiter gem̾e.
et excreare partes nescio qͣs
cum sangͥne. tta ut puta¬
ret᷑. quod aliquis ferramẽ¬
to guttur eius incideret. S
et tabes exore illius. tamꝙͣ
fila sanguinea dependebat
Tunc cliruptis auriũ. al

Expanded text:
que obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneresi quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans, stipendia indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratus fuissetquadam die a divina pietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad coelum elevatis et manibus, erupit ab ore illius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere, et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur quod 1010 aliquis ferramento guttur ejus incideret. Sed et tabes ex ore illius tanquam fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac
Abbreviated transcription (Latin):
te compulsus. iainq felle
commoto e proximis ta¬
bernis birgerricam uestẽ.
breuem. atq hyspidã quin¬
q comparatam argenteis
rapitz atq ante martini
pedes iratus exponit. En
inquit uestem: sed pauper
hic non est.Ile nichil mo¬
tus. iubet eum paululum
stare pro forib: secreto utiq
procurans.dum si bi uestẽ
nudus imponẽt ⁊ totis ui¬
rib elaborans. ut possit oc¬
tultum ẽẽ quod feceratis
quando in sanctis uiris la¬
tent ista: Querẽtibꝰ uelint
nolint. cuncta produntur
Uin hac igitur

Expanded text:
te conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur
Abbreviated transcription (Latin):
narcli ĩ seculo nup¬
ta. et sclõ dedita cũ ĩ
diuiciis et deliciis huiꝰ seculi
ꝑiclitaretur. tandẽ aliquan¬
do ĩspirauit ei d̃s ut fr̃es suoᷤ
uisitaret. Cumq uenisset
quasi uisura uenerabilem
suꝑbo et apparatuz Ille dete

Expanded text:
orum in saeculo nupta et saeculo dedita, cum in divitiis et deliciis saeculi periclitaretur, tandem aliquando inspiravit ei Deus ut fratres suos visitaret. Cumque venisset quasi visura venerabilem superbo et apparatu; ille dete
Abbreviated transcription (Latin):
tes officiũ ingressi sunt.u¬
bi iacebam.⁊denunciau̾nt
dicentes: Ilure iurando. satis¬
fecimus scõ ioħi suscipien¬
tes ꝑsonã tuã qd̃ omnẽ cau-¬
sam cras ante solis ortum.
stis. hoc idem promittente.
Et ꝓtinus a dolorib releuat᷑
sum.Sequenti autẽ die do¬
muuco.simul cũ dyacono
cyriaco. er iuliano mona¬
cho uenientes. ep̃o iã post

Expanded text:
tes officium, ingressi sunt ubi jacebam, et denuntiaverunt, dicentes, « Jurejurando satisfecimus sancto Joanni, suscipientes personam tuam quod omnem causam cras ante solis ortum pstis, hoc idem promittentes; » et protinus a doloribus relevatus sum. Sequenti autem die dominico simul cum diacono Cyriaco et Juliano monacho venientes, episcopo jam post
Abbreviated transcription (Latin):
culum famis ip̃e ꝯcluserat.
Arebant membra ieuinio:
set deficere mens celo ĩtenta
ñ poterat. Corpus inedia fa-¬
tiscebat. fides firma dura

Expanded text:
culum famis ipse concluserat: arebant membra jejunio, sed deficere mens coelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma dura
Abbreviated transcription (Latin):
e uitã ꝓsecutus ostendit.
Nam ĩsermonib suꝑ can¬
tica et ĩdagator mist̾iorũ.
⁊ moꝵ edificator magnific
ĩnotescit. In epłĩs quas ad
diũsas ꝑsonas obnegocia
diũsa dictauit. prudens lec¬
tor adu̾tet.quo feruore sp̃t
iusticiã omnẽ dilexerit.
omnẽ eque oderit ĩ iustici
am. fidelis et enim seruus
xp̃i: nõ querebat aliquid
suũ quicqiud tamen erat
xp̃i. sic ut curabat ut suũ.
Que enim scelera ñ arguit.
que odia nõ extinxit que
scandala ñ ꝯpescuit. que
sasmata ñ resarciuit. quas
hereses nõ ꝯfutauit: Qͥd
uero sc̃m. qͥd honestũ. qͥd
pudicũ. quid amabile. qͥd
bone fame. quid uirtutis
aut laudabilis discipline.
sius ortum in qualibet re¬
sione dieb. nõ roborauit
eius auctoritas. nõ fouit

Expanded text:
e vitam prosecutus ostendit. Nam et in Sermonibus super Cantica, et investigator mysteriorum, et morum aedificator magnificus innotescit. In Epistolis, quas ad diversas personas ob negotia diversa dictavit, prudens lector advertet, quo fervore spiritus justitiam omnem dilexerit, omnem aeque oderit injustitiam. 30. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum: quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quae enim scelera non arguit? quae odia non exstinxit? quae scandala non compescuit? quae schismata non resarcivit? quas haereses non confutavit? Quid vero sanctum, quid honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset. tamen ne uel alioꝵ
morte. sancti uolarentur
obtutus. exemit pugne
neccessitatẽ. Neq enim a

Expanded text:
tuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim a
Abbreviated transcription (Latin):
tamen molesta defensio. sub¬
presso si tibi uidetur noĩe
libellus edatur. Quod ut
fieri ualeat. titulum fron¬
tis erade. ut muta sit pagi¬
na. ⁊ quod sufficit. loquatur
materiã. non loquatur

Expanded text:
tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
etinuo sicut aucluumus
a et iudimus ĩ ciuitate
dñi uirtutum. uenientes
de monte scõ eius omĩa in
aduentu eius prius ⁊mota
pacificata et sedata fuerunt.
siuitas ip̃a prius a funda¬

Expanded text:
tinuo, sicut audivimus ita et vidimus in civitate Dei virtutum venientes de monte sancto ejus, omnia in adventu ejus prius commota, et pacifica et sedata fuerunt. Civitas ipsa, prius a funda
Abbreviated transcription (Latin):
nitur adducti bos et asi¬
nus ad p̃sepiũ collocant᷑
et sic cum gaudio tugilie
celebres inchoantur. Cõflu¬
ente igitur. ediũsis locis
multitudine ppłi. facta est
nox illa iocunditatis ĩ soli¬
te plena.facca ẽ cereis ⁊ fa¬
cib luminosa: nouoq ri
dño debitas exsoluebant.
sed et cuncti qui aderant
nouis letitie canticis ap¬
plaudebãt. Stabat autẽ co¬
rã presepio beatus francis

Expanded text:
nitur, adducti bos et asinitur, adducti bos et asinus ad praesaepium collocantur, et sic cum gaudio vigiliae celebres inchoantur. Confluente igitur e diversis locis multitudine populi, facta est nox illa iucunditatis insolitae plena, facta est cereis et facibus luminosa, novoque ri laudes Domino debitas exsolvebant; sed et cuncti qui aderant novis laetitiae canticis applaudebant. Stabat autem coram praesaepio beatus Francis
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit p̾tẽa resquedã
mirabilis. anno ante
selicẽ beati francisci transi¬
tũ t̃co qͣm multis aliis p̃¬
termissis digne recolendã
existimo. Ip̃e namq uir
sc̃s ea p̾cipue que circa xp̃m
gesta sunt.assidua medita¬
tione reuoluens.noluit eoꝵ
que sacris euuangł̾ii uo¬
luminib enarrant᷑. ꝓsua
possibilitate uł unicũ iota
uł apicẽ transgredi. quĩ
ingum ip̃ius dñi suauis¬
simũ onusq leuissimũ
cuperet experiri. Igitur sol¬
lempnitate quadam dñice
natiuitatis ĩstante. humi¬
lẽ nascentis ĩ bethlecm¬
saluatoris ĩfancie pauꝑta¬
tẽ similitudine qua pot̾at
uir dei representare deside¬
rans. ad castellũ de grecio
quendã uirũ religiosũ ⁊ no¬
bilẽ nomine ioħem p̃misit
qui ad hoc bouẽ sibi ⁊ asinũ
cum p̾sepio. contra uenture
festiuitatis gaudia p̃para¬
uit. Aduenit deniq nox
sollempnis aderatq beat
franciscus płib illic secũ
frĩb adunatis. Preparato
itaq p̾sepio fenum ĩpo¬

Expanded text:
ccidit praeterea res quaedam mirabilis anno ante felicem beati Francisci transitum tertio, quam, multis aliis praetermissis, digne recolendam existimo. Ipse namque vir sanctus ea praecipue quae circa Christum gesta sunt assidua meditatione revolvens,noluit eorum quae sacris Evangelii voluminibus enarrantur pro sua possibilitate vel unicum iota vel apicem transgredi; quin iugum ipsius Domini suavissimum onusque levissimumt cuperet experiri. Igitur solemnitate quadam dominicae nativitatis instante, humilem nascentis in BethleSalvatoris infantiae paupertatem, similitudine qua poterat, vir Dei repraesentare desiderans, ad castellum de Graecio quemdam virum religiosum et nobilem nomine Iohannem praemisit; qui ad hoc bovem sibi et asinum cum praesaepio contra venturae festivitatis gaudia praeparavit. 54 Advenit denique nox solemnis, aderatque beatus Franciscus, pluribus illic secum fratribus adunatis. Praeparato itaque praesaepio foenum impo
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Cui cum omnia pro in¬
tuitu regni celestis. ⁊ causa
retributionis eterne.non tã¬
tum relinquenda. uerũ etiã
fugienda fore potissimum re
iunxi. At si ꝓuida facilitas
suppetit.qua hec omnia ma¬
gistra intercedente discretione
ordinentur utilius primũ
iudico. sobolem ad tutiorem
berius assignetur. Res qͦsi
xp̃m ingressus. Sic demꝙ¬
ipsa ueritaᷤ sciscitanti se iune¬
ni qualiter uitam eternam
possideret: siuis inquit ꝑfe¬
tus esse.uade uende oĩa que
habes et da pauꝑibz. ⁊ ueni
sequere me: et habebis thes¬
aurum in celis. Nam ⁊ si
pars aliqua in stipendium
relinquatur infantũ: tuilpa¬
bile esse non poterit.quodi

Expanded text:
bat. Cui cum omnia intuitu regni coelestis, et causa retributionis aeternae non solum relinquenda, verum etiam fugienda fore censerem, junxi: « Si provida facilitas suppetit, qua haec omnia, magistra intercedente discretione, ordinentur; utile primo judicamus sobolem tutiori loco berius assignetur; rebus quoChristum ingressus. Sic denique Veritas sancta sciscitanti se juveni quatenus vitam aeternam possideret: Si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelis . Sed etsi pars aliqua in stipendium relinquatur infantium, culpabile esse non poterit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lib. redditur mare tranqͥl¬
lũ. Mirantur om̃s mortuã
decliti fluituũ pacẽ ⁊ ꝓtinus
data serenitate. redduntꝰ in
littore. Quod nullus ambi¬
gat. beati uiri aduentu.
hant tempestatẽ fuisse se¬
datam.Tunc omnes ĩcom¬
muni d̃o gr̃as referunt.
quod eos ꝑ inuocatr̃em an¬
tistis sui. dignatꝰ sit de hoc
periculo liberare.Quius
temꝑe. quidã de cameracense
reliquias beati martini ex¬
petiit. Quib iam uesꝑe ase¬
dum ligerim fluuiũ tuam¬
siret.⁊ sero fc̃m eẽt. subitoi
descendebant. Dumħ ag̾en
gentes haste nõ minus
miraculi:. quã beneficii
uiatorib p̾ferentes uͥtutẽ¬
q beati antistuis ostendẽtes

Expanded text:
libus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morte iam dediti fluctuum pacem et protinus, data serenitate, redduntur in litore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem antestitis sui dignatus sit de hoc periculo liberare. 10. Huius temporis quidam de Camaracinse reliquias beati Martini expetiit. Quas iam vespedum Ligerim fluvium transisset, sero factum est, et subito descendebant. Dum haec aggurantes hastae, non minus miraculi quam beneficii viatoribus praeferentes, virtutemque beati Anti
Abbreviated transcription (Latin):
grauissime turbaretur:
ad sci patris ignitũ eloqͥ¬
um. quo frequenter om̃e
nubilũ a fr̃m cordib fu¬
gabatur. tandẽ esolatio¬
nẽ recepit: qui u̾bũ sacer¬
dotis et intencionẽ sagaci¬
ter extusauit. Crebris
quoq reuelationib fr̃m
simplicitas ꝯsolabatur

Expanded text:
gravissime turbaretur, ad sancti patris ignitum eloquium,quo frequenter omne nubilum a fratrum cordibus fugabatur, tandem consolationem recepit, qui verbum sacerdotis et intentionem sagaciter excusavit. 29 Crebris quoque revelationibus fratrum simplicitas consolabatur
Abbreviated transcription (Latin):
matutinas or̃ones de ecclia
tunc egredienti suggessimꝰ.
dicentes qr sc̃s Ioh̾es bap¬
tista reuelatus est. Ip̃e uͦ stupe¬
factus ait. Nullus hoc no¬
ac eum ꝯtingere. Dixitqz
do uenire dignaxis: Et ille.

Expanded text:
matutinas orationes de ecclesia tunc egredienti suggessimus, dicentes, quia sanctus Joannes Baptista revelatus est. Ipse vero stupefactus ait: « Nullus hoc noat contingere? » Dixitque ndo venire dignaris? » et ille
Abbreviated transcription (Latin):
exurgens auget oꝑa sancti-¬
tatis. Fragilemq fortem ad
pugnam erigit sexum. ac su¬
perno munere uires ad certã¬
dum corroborat. Hinc iam
informans. omnino terrenis¬

Expanded text:
exsurgens, auget opera sanctitatis, fragilem ad pugnam erigit sexum, supernoque munere vires ad certandum corroborat. Hinc jam informans, omnino terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
de sca ede assum̾e flagi¬
tans aliquid paix cere. de Se¬
pulchro scõ accepit et ĩfra
penetralia domus. tanꝙͣ
thesauꝵ celestem reposuit.
factum est autẽ. ut i̾uidia
temptatoris. ĩmisso ĩcendib.
domus uoraci flãma cͥcũ¬
tabulas cuncta uastaret.
Interea clamor ad celũ toll¬
tur ⁊ beati martini auxill¬
um implorat᷑. Meminit᷑
eciam cere ꝑticule a sancti
templo delate. Que reperta.
et ĩ igneminiecta ꝓtinus
cunctũ restixit incendi¬
ũ. Nouoq miraculo. cera
que ignẽ alere erat solita.

Expanded text:
de sancta aede adsumere flagitans aliquid, ceram de sepulchro sancto accepit et infra penetralia domus tamquam thesaurum caeleste reposuit. Factum est antem, ut invidia temptatoris inmissum incendium domus voraci flamma circtabulis cuncta vastaret. Interea clamor ad caelum tollitur et beati Martini auxilium inploratur. Meminetur etiam cerae particultemplo delatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita
Abbreviated transcription (Latin):
uersus est. S nescio quo ꝑi¬
culo ĩminentezlanguore ĩ
ip̃o itinere mortua est:Parisi¬
usq deportata.ĩ basilica sc̃i pe¬
tri iuxta prẽm suũ sepulta
est.Childebertus uero inter
reliquos thesauros ⁊mini¬
steria eccliaꝵ. detulit de uasiꝰ
salomonis p̃ciosissimis. se¬
xaginta calices. quindecim
patenas. iuginti capsas euã¬
geliorum ex auro purissimo
gemmario opere celtas pul¬
chre ornatas. Ille u̾o noluit

Expanded text:
versus est. Sed nescio quo periversus est. Sed nescio quo periculo inminente, languore in ipso itinere mortua est. Parisius deportata, in basilica sancti Petri iuxta patrem suum sepulta est. Childebertus vero inter reliquos thesauros ministeria ecclesiarum detullit: de vasis Salomonis preciosissimis sexaginta calices, quindecim patenas, viginti capsas euangeliorum ex auro purissimo gemmario opere celatas, pulchre ornatas. Ille vero noluit
Abbreviated transcription (Latin):
regina de hyspania nũcios.
ad eum clicens. quanta ma¬
ꝓpter catholicã fidẽ. Nam
cum ad eccł̃iam xp̃i iret or̃o¬
nẽ facere: stercora et mltos
fetores suꝑ eã proiciebat. At¬
q eam in tantũ u̾berabat
ut sanguine illitũ sudari¬
um suũ fr̃i suo transmit¬
dulcissimi frẽs laborẽ et ĩ¬
iuriam meã. dñi karissi¬
mi. Cum ħ audisset childe¬
bertus ĩ ira magna ⁊motꝰ
hostem maximũ collegit
ĩ hyspaniam direxit. pug¬
nã miit cum almarico. Go¬
thi ualde lesi. almaricus fu¬
gam u̾tit. naues parat ad
fugiendũ. Cumq atting̾e
oñaretur ad ip̃as naues:
ꝑsecutus est eũ exercitus
childeberti. At ille uictũ se cer¬
nens ad eccł̃iam xp̃ianoꝵ fu¬
gere nitebat᷑. Sed anteqͣm ad
introitum eccłie ꝑuenisset:
quidam francus lancea eum
ꝑcussit mortuusq ẽ ibi. Tũc
childebertus hyspaniã deua¬
stans.toletum urbẽ ingressꝰ.
thesauros magnos inde ab¬
stulitz una cum sorore sua re¬

Expanded text:
regina, direxit de Hispania nuncios ad eum, dicens, quanta mapropter catholicam fidem. Nam cum ad ecclesiam Christi iret orationem facere, stercora et multos fetores ipse super eam proiciebat atque eam in tantum verberabat, ut sanguinem inlitum sudarium suum fratri suo transmidulcissimi fratres, laborem et iniuriam meam, domni carissimi. Cum haec audisset Childebertus, in ira magna commotus, hostem maximum collegit, in Hispaniam direxit, A. pugnam iniit cum Amalrico. Gothi valde conlesi, Amalricus fugam vertit, naves parat ad fugiendum. Cumque adtingere conaretur ad ipsas naves, rsequutusque est eum exercitus Childeberto. At ille victum se cernens, ad ecclesiam Christianorum fugire nitebatur. Sed antequam ad introitum ecclesiae pervenisset, quidam Francus lancea eum percussit, mortuusque est ibi. Tunc Childebertus Hispaniam devastans, Tulletum urbem ingressus, thesauros magnos inde abstullit; una cum sorore sua re
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Transacta nocte et ego¬
iudi eum dicentẽ mͥ. Crasti
na die tu et uir tuus et fi¬
lii cui sitis uenientes ad me.
Et nunc cognoui. qm̃ ipse

Expanded text:
o transacta nocte uidi eum dicentem michi: “Cras tu et uir tuus et filii tui uenite ad me”. Et nunc cognoui quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
miserans.reuerent̾ introi¬
uit ĩ illam.ubi inuento
quodã pauꝑe presbit̾o. pri¬
mũ illi reuerenciã mani¬
b deosculatis exbibuit: de¬
inde petuniã ꝓ resarcien¬
dis ecclie parietib obtulit
uidens autẽ sacerdos uix
quem totaliter paulo añ
scło deditum nou̾at. uehe¬
ment̾ in facto illius. obst¬
puit:. ⁊ ab eo sibi illudi exi¬
stimans. peccuniã nõ rect¬
pit. Deniq ꝓpositũ suum
plenius exponenti uix cre¬
dens. ad ultimũ ut secum
morari posset. instanter ro¬
ganti consensitz petumain
tamẽ metu parentũ illui
omino recipere renurt. sun
ut refutari uerus ille pe¬
cumaꝵ ꝯtemptor aspexit.

Expanded text:
miserans, reverenter introivit in illam. Ubi invento quodam paupere presbytero, primum illi reverentiam, manibus deosculatis, exhibuit; deinde pecuniam pro resarciendis ecclesiae parietibus obtulit. Videns autem sacerdos virum, quem totaliter paulo ante saeculo deditum noverat, vehementer in facto illius obstupuit; et ab eo sibi illudi existimans, pecuniam non recepit. Denique propositum suum plenius exponenti vix credens, ad ultimum ut secum morari posset instanter roganti consensit, pecuniam tamen metu parentum illius omnino recipere renuit. Quam ut refutari verus ille pecuniarum contemptor aspexit
Abbreviated transcription (Latin):
triã. ⁊ concedere digneris qd̃
deprecor antequã famulatui
ur̃e dñatõnis coeam. Et rex
ait. rex Postula qd̃ uis: et e

Expanded text:
t concedere digneris quod deprecor, antequam famula tua vestrae dominationi coeam. Et rex ait: Postula quod vis, et e
Abbreviated transcription (Latin):
cdicurrit ad locũ. S nouo
xp̃i militi aduentũ minaᷤ¬
q ꝑsequentiũ audienti. ire
locum dare ꝯplacurt ⁊ ne
uidetur a patre. cuidam
cauee quam adhoc ante
pouiderat se immersit.In
hac ergo quasi ꝑ mensem
integrum latitanti. ab u¬
no solo forsitan locũ scien¬
de.clam destinum impen¬
debatur obsequiũ. ⁊ inde
raro uix aliqua neccessita¬
te ꝯpulsus egrediens. duunã
illic clementiã. ĩ ieuiniis et
fletu non desiit ĩplorare. ut

Expanded text:
cucurrit ad locum. Sed novo Christi militi, adventum minasque persequentium audienti, irae locum dare complacuit; et ne videretur a patre, cuidam caveae, quam ad hoc ante providerat, se immersit. In hac ergo quasi per mensem integrum latitanti ab uno solo forsitan locum sciente clandestinum impendebatur obsequium; et inde raro vix aliqua necessitacompulsus egrediens, divinam illic clementiam in ieiuniis et fletu non desiit implorare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suauissimus. quasi balsam̃
innauim: ⁊ taiquã si cum
turribulo aliquis cirtiuret.
odortimiamatis effragiauit
Quo odore aduemiente. cessi
uiolentia seua uentoꝵ. Ely¬
sisq aquaꝵ ad stantium mo

Expanded text:
suavissimus quasi balsamum in navi, et tanquam si cum thuribulo aliquis circuiret, odor thimiamatis effragravit. Quo odore 1012 advenientes cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum astantium mo
Abbreviated transcription (Latin):
restituit. Tum uero multi¬
tudo omnis. in celum cla-¬
more sublato xp̃m d̾m fa¬
teri.postremo cuncti. cater¬
uatim ad genua beati ui¬
ri ruere ceperunt:fideltter po¬
stulantes. ut eos faceret xp̃i

Expanded text:
reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Chri
Abbreviated transcription (Latin):
so ꝑstillantes. foris latͥmis
aliquantis ꝑ ĩminutisĩ
gintiquatuor monachos
qui incau̾naꝵ latebris mo¬
mbant᷑ extrahunt. ⁊ abbatẽ
unacum ip̃is debito hond¬
re ⁊reuerentia. ad suã secu
ducunt ecclesiã. In oĩb u̾o
eos ꝓcurantes. delegerun
ip̃is domũ. ecclesie ualuis
ĩ herentẽ. aqua ĩ ecclesiam

Expanded text:
so perstillantes foris: lacrymis aliquantisper imminutis, viginti quatuor Monachos, qui in cauernarum latebris morabantur, extrahunt; & Abbatem vna cum ipsis cum debito honore & reuerentia ad suam secum deducunt Ecclesiam. In omnibus vero eos procurantes, delegerunt ipsis domum Ecclesiæ valuis inhærentem, a qua in Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne forturtũ eẽ. et nõ potuiᷤᷤ
martino prestitum puta¬
retur. eo anno quo ille de¬
functus est. rursũ ĩcubuit
rediuiua tempestas: a deo
sensit et mundus iuri fi¬
delis excessũ: ut cuius uita
iure gaudebat eius de mor¬
te lugẽt. Ceteix si adħ pro¬
banda que diximus. testes
etiã infremior auditor exẽ¬
gerit.nõ unũ ego hominẽ.
sed milia multa producã.
⁊ totã intestimoniũ urtu¬
lis exꝑte senonũ aduoca¬
bo regionẽ. Et tñ tu refri¬
geri prb̾r. credo meministi.
nuꝑ nob̾ super hoc cũ ro¬
mulo auspicii illuis fili
Dhonorato et religiosoui¬
i fuisse sermonẽ quiħ
nobis tamquã ĩ comꝑta
referebat. Et cum futuris ꝓ¬
uentib ꝑ assidua damp¬
na trepidaret. ut ip̃e uiclisti
magno setum merore luge¬
bat. martinũ non in hec
tempora reseruatũ.

Expanded text:
ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum.
Abbreviated transcription (Latin):
deuitabat humanũ: ⁊ ut
consciencia teste uas scĩfi¬
cationis intius possideret.
factus est semet ip̃i extĩus
tamquam uas ꝑditum.

Expanded text:
devitabat humanum, et ut conscientia teste vas sanctificationis interius possideret, factus est sibimetipsi exterius tamquam vas perditum.
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo.ne quẽ aut false
iusticie umbra decipiat. aut
incerta mobilitas inutili le¬
uitate compellat. semel cep¬
ta deserere. Hec uos de uilz¬
tutib domini. quas ĩ seruis
sius uel imitanda oꝑatus
est uel timenda. scire suffici¬
at. S quia satisfeci ur̃is au¬
rib.immo eciã uerbosior
fui fortasse quã debui. tumͦ.
ad me autem loquebatur.
debitum fenus ex soluez ut

Expanded text:
exemplo, ne quem aut falsae iustitiae umbra decipiat aut incerta mobilitas inutili leuitate conpellat semel coepta deserere. haec uos de uirtutibus Domini, quae in seruis suis uel imitanda operatus est uel timenda, scire sufficiat. sed quia satisfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui fortasse quam debui, tu modo — ad me autem loquebatur — debitum faenus exsolue, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ac manib ꝓtensis
ĩ celum cepit tacite orare cũ
lacrimis. Et ecte subito colũ¬
ba niue cancliclior attulit
ĩ rostro ampullã. crismate
scõ repletã. cuius odore mi¬
rifico suꝑ om̃s odores. quos
ante ĩ baptisterio senserant.
om̃s qui aderant ĩestima¬
bili suauitate repleti sunt.
Accipiente autẽ scõ pontifice
ip̃am ãpullã sp̃es columbe
disparuit. De quo crismate
fudit uenerandus ep̃c ĩ fõ¬
tẽ sacratũ. Uiso autẽ rex tã¬
to miratulo. ab negatis dy

Expanded text:
oculis ac manibus protensis in caelum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce! subito columba nive candidior attulit in sancto plenam, cujus odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant, inaestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice illam ampullulam, species columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in frontem sacratum. XXXIX. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis d
Abbreviated transcription (Latin):
ut me huius sulpicii mei.
me autem utraqz manu
complectebatur. desiderio.
eciam uerbosus impend̾em
Enim uero. in quam satis
probasti quantum pius a¬
mor possitz qui nostri cau¬
sa tot maria tantumq
t̾rarum emensus.asũmo
ut ita dicam solis eg̾ssu
usq in eius octidua ueni¬
sti. Age ergo. quia ⁊ secre¬
ti internos nec octupati
sumus.⁊sermoni tuo ua¬
cari debemus, edisseras
nobis uelini omnem tue
peregrinationis hystoriã:
qualiter in oriente fides xͥ
floreatz que sit scõrum qͥes
que instituta monachoꝵ.

Expanded text:
ut me huius Sulpicii mei — ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monacho
Abbreviated transcription (Latin):
nauigauimꝰ. tantum terre
transcurrimus.ꝯplectend̃.
ꝑfruendumq. te remotiᷤ oĩbꝰ
trade. ego uero in quam. Eti¬
amcum in egypto morare¬
ris. totus tecum semper a¬
nimo et cegitatione u̾sabar
meqz de te clies ac noctes co¬
gitantem. totum tua cari¬
tas possidebat. Ne dum mͦ
me tibi estimes. puncto tẽ¬
poris de futiuꝵ. quo minus
amore tuo pendens.te in¬
tuear. te aucliam. tetum lo¬
quarz nullo penitus inse-¬
cretum nostrum quod nob̾
hec remotior cellula p̾stat
admisso. Nam huius nostͣ.
ut arbitror galli presentiã
non moleste feras: quia hic
aduentu tuo ut uides per¬
inde. atq ego triumphat
gauclio. Recte plane ĩqͥt po¬
tumianu ĩ societate nostra
gallus iste retinebitiu. qͥa
⁊ si michi parum cognitus ẽ:
pro eo tamen quod tibi est
carissimus.non potest mi¬
chi nõ esse carus. maxime
cum ex martini sit discipli¬
na. Neq grauabor quam¬
lihet conserte uobiscum ut
poscitis fabulari Nuippe
cum propter hoc uenerim.

Expanded text:
nauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim,
Abbreviated transcription (Latin):
pasta. ⁊ si ñ penitus gr̃am a¬
misit herbaꝵ. nullã tamẽ
florum retinet dignitatem
Illa uero quam porci pecora
ĩmunda foderũt. fornicatõis
ymaginẽ fedã pretendit.
Ceterum illa portio q̃ nullã
sensit ĩuiriã. gloriã uirgini¬
tatis ostendit. Hec herbis fe.¬
cunda luxurictz feni in ea
fructus exuberat ⁊ ultra om¬
nẽ spetiẽ distincta. florib
quasi gemmis micantibus
ornata racliat. Beata species.
⁊ deo cligna. Nichil enim uir¬
ginitati est ꝯparandũ. Ita
⁊ illi qui coniugia fornicatõ¬
ni compant uehementer
errant: ⁊ illi qui coniugia
iurginitati equanda estimãt

Expanded text:
pasta etsi non penitus gratiam apasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: illa uero, quam porci pecora inmunda foderunt, fornicationis imaginem foedam protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirginitatis ostendit: herbis fecunda luxuriat, foeni in ea fructus exuberat et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat. beata species et Deo digna: nihil enim uirginitati est conparandum. ita et illi, qui coniugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant
Abbreviated transcription (Latin):
riculũ uir beatus piamen-¬
te miseratus. imꝑat canib
ut desiderent sequi.⁊sinerẽt
abire fugientẽ. Qui ꝯtinu
ꝯstiterunt. Crederes iũctos.
ĩmopotius affixos ĩ suis he¬
rere uestigiis. Ita lepusculus
ꝑsenttorib alligatis. ĩ columiˢ
euasit. Opere precium autẽ
est. eciam familiaria illius
spiritaliter sale ꝯdita memo¬
rare.
uem recens tonsã forte
ꝯspexerat. Euuangłi¬
tum inquit mandatũ. ita ⁊¬
pleuit. Duas habuit tunica.
unã eaꝵ largita est ñ hñti.
Ita ergo ⁊ uos fac̃e debetis.
Ita cum subulcũ algentem.
ac pene nucdũ inpellicia ue¬
ste uidisset. en inquit adã
eiectus de paradiso inueste
pellicea sues pascit. S nos
illo uetere de posito. qͥ adhͤ
t̃ isto manet. nouũ adã potiꝰ
induamꝰ. Boues ex parte pra¬
ta depauerant porci eciã non¬
nulla suffoderant. Pars cete¬
ra que manebat illesa. diu¬
sis florib quasi picta unabat
Speciem inquit gerit pars
illa coniugii. que pecore de¬

Expanded text:
riculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuoerium constiterunt. Crederes vinctos, immo potius affixos, in suis haerere vestigiis. X. Ita lepusculus, persecutoribus alligatis, incolumis evasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius verba spiritali sale condita memorare. Ovem recens tonsam forte conspexerat. Evangelicum, inquit, mandatum ista complevit: duas habuit tunicas; unam earum largita est non habenti: ita ergo et vos facere debetis. Item cum subulcum ac paene nudum in pellicia ueste uidisset, en, inquit, Adam eiectus de paradiso in ueste pellicea sues pascit: sed nos illo uetere deposito, qui adhuc in isto manet, nouum Adam potius induamus. boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore de