comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt ꝯtcͣtꝰ. Sin at nicħ de
ꝑicło rei fu̾it pactũ. ic̃
siquidẽ tocius rei int̾itus
accesẜit ad  nm suꝑ hoc
redundare ꝑicli. sin au̾t¬
ꝑtĩcłaris ad emphiteon¬
cariuz hiũ dampnũ ue¬
nire quo uire utim᷑ ¶ Itẽ
queritur sicũ aurifice
ticius conuenerit ut is
ex auro suo cẽrti pondis
certeq forme auulos ei fa¬
ceret et acciꝑet uerbi grã

Expanded text:
tus, sin autem nihil de periculo rei fuerit pactum, tunc si quidem totius rei interitus accesserit, ad dominum super hoc redundare periculum, sin particularis, ad emphyteuticarium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et acciperet verbi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
quis bouẽ haberet et uci¬
nus eius unũ placuerit
int̾ eos ut ꝑ denos dies
inuicẽ boues comodarẽt
ut opus facerent. et apd̾
alterum bos ꝑierit neqr
locati ñq conducti neq
comodati competit ac tõ
qr non fuit gratuitũ co¬
modatũ. uerũ p̾scriptis
u̾bis agendũ est ¶Adio
aũt familiaritatẽ aliquã
inter se here uidentur.
emptõ et ͤ uendit̃ itemq
locatõ et conductõ ut in
quibdã : ausis queri sole¬
at utrũ emͣptõ et uendi¬
tio ꝯtrahatur an locatio
et ꝯdũctõ. ut ecce de pre
diu pensio  siue reddĩtus
pro hus dño p̾stetur. ñq
ip̃i cõductori neq heredi
eius cͦii ue conductor ħes¬

Expanded text:
quis bovem haberet et vicinus eius unum, placuerit inter eos, ut per denos dies invicem boves commodarent, ut opus facerent, et apud alterum bos periit: neque locati vel conducti neque commodati competit actio, quia non fuit gratuitum commodatum, verum praescriptis verbis agendum est. Adeo autem familiaritatem aliquam inter se habere videntur emptio et venditio, item locatio et conductio, ut in quibusdam causis quaeri soleat, utrum emptio et venditio contrahatur, an locatio et conductio. ut ecce de prae est ut, quamdiu pensio sive reditus pro his domino praestetur, neque ipsi conductori neque heredi eius, cuive conductor heres
Abbreviated transcription (Latin):
aut denauerit aut dotis
nomine dederit alio ue
modo alienauerit aufe̾re
licẽat set tał ꝯtracta qr
inter ueteres dubitaba¬
tur et a quibrdã locatõ. a
quibrdã uenditõ existima¬
batur lex senomana la
ueq ad locãtõnẽ neq ad
uẽd̾itõne in clinatẽ. set su¬
is pactoĩb fulciendã. et si
quidẽ aliquid pactũ fu̾it¬

Expanded text:
aut donaverit aut dotis nomine dederit aliove quo modo alienaverit auferre liceat. sed talis contractus quia inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana latneque ad locationem neque ad venditionem inclinantem, sed suis pactionibus fulciendam, et si quide
Abbreviated transcription (Latin):
recaria uocatur. ex
ip̃ius pretoris iuridic¬
tione sustantiam ca¬
pit. Seruiana aũt
exꝑitur quis de rebr
coloni que pignoris
iure ꝓmercei lib fũ¬
di ei tene̾tur. ¶Quasi
sermana aũt quac¬
reditores pignora x

Expanded text:
ecaria vocatur, ex ipsius praetoris iurisdictione substantiam capit. Serviana autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pi
Abbreviated transcription (Latin):
ei quinq annis factus
sen excerͣto rp̃re uł sub
ꝯclitione uł ante heredi¬
c institurionem posse da¬
ri tucorẽm non clubita¬
tur ¶ Certe aũt rei uel
cause tutor dari potest.
qinia ꝑsone non cause uł
is dederit etiam pesthu¬
dedisse. quia filu uł filie
apellatione et posthumꝰ
⁊ posthuma ꝯtinentur :¬
ut ip̃is quoq dati urd̃ an¬
tur si modo liberos dixit.
eẽterͥum si filios non ꝯti¬
nebuntur aliter em̃i filu
aliter nepotes apellant᷑.
datus non sit. bis ex le ge
ti sunt tutores qui uecañ¬
tur legitum ¶ Sunt aũt
agnati cogñati ꝑ uirilis
sexus ꝑ fonas cognationẽ
ꝯuincti quasi apatre cog¬
nati uluti frater eod̾e̾ pa¬
tre natus fratris filius ne¬
posue exeo Item patruus
⁊ patrui filius ne poi̾ue ex
eo. at qui ꝑfemuuim sex¬
us ꝑsonas cognatione iu¬
neguntur. non sunt agͣn¬
ati set alias naturali iure
cognati Ĩtaq amite tue
filius non est tibi agna¬
nus. ser cognatus ⁊ inui
cem scilicet tu ei eodem

Expanded text:
annis fuerit vel ex certo tempore vel sub condicione vel ante heredis institutionem posse dari tutorem non dubitatur. Certae autem rei vel causae tutor dari non potest, quia personae, non causae vel dederit, etiam postudedisse, quia filii vel filiae appellatione et postumus et postuma continenturut ipsis quoque dati videantur, si modo liberos dixit: ceterum si filios, non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellanturdatus non sit, iis ex lege ti sunt tutores, qui uocantur 'legitimi'. Sunt autem agnati per uirilis sexus personas cognatione iuncti, quasi a patre cognati, utre natus, fratris filius neposve ex eo, item patruus et patrui filius neposve ex eo. at qui per feminini sexus personas cognatione iunguntur non sunt adgnati, sed alias naturali iure cognati. itaque amitae tuae filius non est tibi adgnatus, sed cognatus cem scilicet ego illi eodem
Abbreviated transcription (Latin):
s quib: penas ꝯstiͣtium¬
us aduersus eos qui ꝯtͣ
leges fecerint sauc̃tio¬
nes uocamus ¶ Singũ¬
ioꝵ aũt hominũ mult¬
ismodis res funnt. Qua¬
rumdã em̃i rerum doni¬
imum nancisciniur iu¬
re naturali. quod sicut
diximus appellatur ius
cipere. palam est aũt u
⁊ omnia animalia que ĩ
terra mariq celoq uasc¬
untur simul atq ab aliqͦ
capta fuerint iure gen¬
tium statim illiuis esse ĩ
ditur lec inter est feras
bestias ⁊ uolucres utrũ
in suo fando quisq capi¬

Expanded text:
s quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modis res fiunt: quarundam enim rerum dominium nanciscimur iure naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius cipere. palam est autem,  omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse inciditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capi
Abbreviated transcription (Latin):
non omues nobis uxores d¬
ucere lice ꝓtri a aquarun¬
Intereas em̃ ꝑsonas que pa¬
rentũ lib̾oꝵ uelocumi intͥ se
optinent nuptis contrabi
non possinit. ułuti inter p¬
atrem ⁊ filiam ułauũ ⁊ nep¬
tem. ul matrem ⁊ filium uł
auiam ⁊ nepotem ⁊ usq ad
infinitum. Et si tales per so¬
ne int̾ se coieruit. nefarias
arq incestas nupcias ꝯtrax¬
sisse dicuntur ¶ Et hoc ita a
deo sunt ut quãuis ꝑadoptio¬
nem parentum lib̾oꝵ ue lo¬
co sibi esse ceperunt non po¬
ssunt intorse matͥmonium
iungere utantũ ut etiam d¬
isoluta adoptione idem iirus
maneat. Iaq eam que ubi
ꝑ adoptionem filia aut nep¬
tis ẽẽ cepexit nõ pot̾is iuorẽ
ducere quãias eam enianci¬
paueris ¶ Int̾ eas quoq ꝑ¬
sonas que ex tranu̾io gͣou cog

Expanded text:
n omnes nobis uxores ducere licet: Nam a quarunInter eas enim personas, quae parentum liberorumve locum inter se optinent, nuptiae contrahi non possunt, veluti inter patrem et filiam vel avum et neptem vel matrem et filium vel aviam et nepotem et usque ad infinitum: et si tales personae inter se coierunt, nefarias atque incestas nuptias contraxisse dicuntur. et haec adeo ita sunt ut, quamvis per adoptionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio iungi, in tantum ut etiam dissoluta adoptione idem iuris maneat: itaque eam quae tibi per adoptionem filia aut neptis esse coeperit, non poteris uxorem ducere, quamvis eam emancipaveris. Inter eas quoque personas, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
cõe exitũ dũs adu̾sꝰ furem
habuerit ¶ade diffimtr ne
obrinente.siue ĩꝑte siue ĩ
solicꝰ uini oluendo sit is qͥ
rem comodatã accepit¶s:¬
is apud ꝙ̃ res depoĩta ẽ eus¬
ĩ eo obnoxius ẽ. siquid ip̃e
txlo malo fecerit q̃de cĩ si
ros ei ib̾ repta fuerit qrna
restiruende eius rei noĩms
depo̾iti non teneturmec
ob id eius int̾est rem sal¬

Expanded text:
e exitum dominus adversus furem habuerit: eadem definitione obtinente, sive in partem sive in solidum solvendo sit is qui rem commodatam accepitis, apud quem res deposita est, cusin eo obnoxius est, si quid ipse dolo malo fecerit; qua de causa si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eius interest rem sal
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinatore cdiximus eatẽ
ad eum cui comodata est
res traniferenda ueteres
ertunabant. Nã ut ille
fullo m̾cedem accipiendo
cuslddiã p̃stat. ita is qͦq
comodarum urendi causa¬
ꝑcipit. simłr necc̃e habet

Expanded text:
sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui commodum utendi percipit similiter necesse habet
Abbreviated transcription (Latin):
set ⁊ ĩinuasionib q̃ circa
res soli fuint. ut ex hac cã¬
ouini rapina homines ab¬
stineaur ¶ Sane in hac
acd̃e uo utiq expectatur
reu ĩ bonu actoris eẽmã
siuo ui bonis sit. siue nõ
sit: Si tam̃ ex bonis sit lo¬
siue comedata siue loca ta
siue ⁊ pignorata. siue de¬
poĩta sit. pud ticĩ. sic ut

Expanded text:
invasionibus quae circa res soli fiunt, ut ex hac omni rapina homines abstineant. In hac actione non utique exspectatur rem in bonis actoris esse: nam sive in bonis sit sive non sit, si tamen ex bonis sit, losive commodata sive locata sive etiam pignerata sive deposita sit apud
Abbreviated transcription (Latin):
siuꝰ expͥmitur: ut si quis
hominẽ tirũ qui hodie clau¬
lus aut luscus aut manc̾
erit occiderit qͥ eo ãno inte¬
ger aut p̾tiosus fui̾t. non
rauti teneri : qͣuti is ho¬
die fuit. Set qͣuti ĩ eo auo
plurinu fuit. Qua ratõne
creditũ est penalẽ eẽ hui
legis actõne. qr nõ solũ tãti
quisq obligatur qͣnti dãp¬
nimi dederit. set aliquãto
louge plurissi deoq costat
in heredem eam actõnẽ nõ
transire que trraesitura f̾uis
extim aretur ¶Iuo nõ ex
u̾bis legis set ex int̾p̾catoẽ
placuit nõ solũ ꝑempti cor¬
poris estimatõnẽ habendã¬

Expanded text:
ia exprimitur, ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti teneatur quanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratcreditum est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum tanti quisque obligatur quantum damni dederit, sed aliquando longe pluris: ideoque constat, in heredem eam actionem non transire, quae transitura fuisss aestimaretur. Illud non ex verbis legis, sed ex interpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem habenda
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝓclamauit qr eo loco ulłi
extranieo ius fuerat. aiersã¬
dr¶preterea si medicus ẜ.
num tuum secuit dereli¬
q̃rit curatõnẽ atq ob id
mortuus fu̾it ẜuus. culpe
reus eit ¶Imꝑicia qͦ culpe
adnumeratur. ułuti si me¬
dicus ideo ẜuũ tuũ occid̾it
ꝙ eũ male secuerit aut ꝑ¬
peram ei medicam̃tum de¬
derit ¶ Impetu qͦ mulaꝵ
quas mulio ꝓpt̾ imꝑitiar
retinere nõ potuerit. Si ẜ¬
uus tuus obpressus fu̾it.
culpe reus est mulio. Ser
et si ꝓpt̾ infirmitatẽ reti¬
nere eas nõ potuerit. cum
alius fir mior retnere po

Expanded text:
non praeclamavit, quia eo loco nulli non praeclamavit, quia eo loco nulli extraneo ius fuerat versandi. Praeterea si medicus, qui servum tuum secuit, dereliquerit curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secuerit aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mularum, quas mulio propter imperitiam retinere non potuerit, si servus tuus oppressus fuerit, culpae reus est mulio. sed et si propter infirmitatem retinere eas non potuerit, qui, cum alius firmior retinere po
Abbreviated transcription (Latin):
ero est cauetur eo ꝑtinet
ut neq de feris bestus r̃q
de canibus cautum ẽẽ ĩtelli¬
gamus ser de hus tm̃i que
proprie pasci dicunt᷑ qͣles
sũt equi mult asim boues
oues capre. de sinb qͦ idẽ
placuit./ nam et sues petu¬
dum applłatoẽ ꝯtinentur.
quia et bii gregat̃ pascun¬
tur Sic deniq et homerus
ĩ odysia ait. sic̃ helius marci
nem occidit nou tenetur.
utiq si ałr ꝑicłm effugere
nõ pocest ¶Hac ne is quidẽ
hac lege tenetur qui casu
occidit si mͦ culpa eiꝰ nulla
inueniaturfñam aliõquĩ¬
dit uł excercitatur trause¬
untem ẜuum tuũ traiece
telligitur Si alius tale qͥd
alio loco ꝙͣ. qui excercitan¬
dis militibus destinatus ẽ
id adinsit ¶Itẽ si putator
exarbore deiecto ramo ser¬
uum tuũ transeinitẽ occi¬
derit si ꝓp̾e uiã publicã aut
incinalem id factũ ẽ. neq
p̃clamauit ut casus euita¬
ri posat. cuꝰ po reus ẽ.Si
p̾clamiauit neq ille cura¬
medio fundo sẽdebat. licet

Expanded text:
ero ’ est cavetur, eo pertinet, ut neque de feris bestiis neque de canibus cautum esse intellegamus, sed de his tantum quae proprie pasci dicuntur, quales sunt equi, muli, asini, boves, oves, caprae. de suibus quoque idem placuit : nam et sues pecorum appellatione continentur, quia et hi gregatim pascuntur: sic denique et Homerus in Odyssea ait, sicut Aelius Marcinem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidem hac lege tenetur, qui casu occidit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquidit vel exercitatur, transeuntem servum tuum traiecertellegitur: si alius tale quidalio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut vicinalem id factum est neque praeclamavit, ut casus evitari possit, culpae reus est: si praeclamavit neque ille curamedio fundo caedebat, licet
Abbreviated transcription (Latin):
teuerur quidẽ ⁊ furti. Quis
probum fuem eẽ. set tam̃¬
ꝓpri ni actõne eius delicri
nͥmine pretor intreduxit
que appllatur ui bonorũ¬
Et cit intͣ annũ qͣdrupli.
post ⁊ nnũ simpli. que aciõ
unilis est. etiã si quis una
rem licet mimmã rapi̾t
Quatruplum aũt nõ torũ
pena est. et extͣ penani rei
piecirs utut in acte furtis
quadruþlo in est et rei ꝑ¬
secutõ ut pena tripli Sit.
siue comp̾bentatur iaptor
up̃o deuicto siue nõ. Ridi¬
cli est em̃ lemoris eẽ cõ¬
dtõnis eum qui u. rapit
ꝙͣ qũi clam amouet ¶ Ita
tũ ita competir. hec aciõ si
dolo malo quisq iupũerit¬
tllam qui aliquo errore in¬
et imprudẽs iuris eo amo
possessoribus absolu debet.
ui scilicet conueniens est.
nec furti teneri eum qͥ eocx
hoc animo rapiat. Set nẽ
dum̃ talia excogitentur.
inuemãtur ma ꝑ quã rap¬
tores impune suã exceroeãt
auariciam meluis diualib̾
constitlitõnib ꝓ hac ꝑte
ꝓspectum est. ur nemimi

Expanded text:
tenetur etiam furti. quis probum furem esse; sed propriam actionem eius delicti nomine praetor introduxit, quae appellatur ui bonoruet est intra annum quadrupli, post annum simpli. quae actio utilis est, etiamsi quis unam rem, licet minimam, rapuerit. quadruplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit quam qui clam amovet. Quia tamen ita competit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inet imprudens iuris eo animo possessoribus, absolvi debet. cui scilicet conveniens est nec furti teneri eum qui eodem hoc animo rapuit. sed ne, dum talia excogitentur, inveniatur via per quam raptores impune suam exerceant avaritiam: melius divalibus constitutionibus pro hac parte prospectum est, ut nemini
Abbreviated transcription (Latin):
na fide possideat siue usumi
fructum ĩ ea quis hẽat. uł¬
si que ̃ aliud uis ut ĩnt̾sit
eius nõ rapi dicendũ ẽ com¬
petepe ei hanc actõne̾ ut nõ
dũnim accipiat. set illud
solum qd̃ ex bonis eius qui
rapinã passus est .i. qd̾ ex
tur ¶ Et gnałi clicendũ ẽ¬
ex quib causis furti actie¬
competit iure clam facta
Ex hus dem̃ causis ormes¬
hibere banc actionen¬
ampni. De lege aquilia
tuitur ꝑ legẽ̾ aquiliã. cuiꝰ
pͥmo capĩte cautũ ẽ. ut il
quis homine ahenũ alienã¬
ue ͣdrupedẽq pecudũ nu¬
mero sit ñu̾ria occider it.¬

Expanded text:
na fide possideat, sive usum fructum in ea quis habeat, vel quod aliud ius ut intersit eius non rapi: dicendum est, competere ei hanc actionem, ut non dominium accipiat, sed illud solum quod ex bonis eius qui rapinam passus est, id est quotur. et generaliter dicendum ex quibus causis furti accompetit in re clam facta, ex iisdem causis omneshabere hanc actione3 DE LEGE AQUILIA Damni er legem Aquiliam. cuius primo capite cautum est ut, si quis hominem alienum alienamve quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit
Abbreviated transcription (Latin):
ue comodati actõnẽ aduer¬
sus eum qui rem como¬
datam accepit mouere
desiderat. siue furti adu̾¬
sus eum qui rem ib̃ripu¬
it. et alt̾uria eaꝵ electa do¬
minũ non posͭ ex peni¬
tentia ad alt̾am uenire
actõnẽ¶ Ser si quidẽ fure̾
elegerit illum qui rem
utendam ac̾cepit penitus
lib̾ari¶ Sinaũt comoda¬
ior ueniat aduersus enz
qui rem itendam acce¬
pit. ip̃i quidem mlło modo
comperere posse adu̾sus
onem¶uni añt qui pro
re comodata conuenitur
posse adu̾sus fure̾. furti.
habere actõne̾. ita tñ si
dominus sciens iem suã
su̾reptam adu̾sus eum cui
rescomodata fu̾it ꝑuenit
¶Sin aũt nescius et dubitãs
rem᷑ non ẽẽ apud eu. co¬
modati ac tõne instituit.

Expanded text:
ctionem adversus eum qui rem commodatam accepit movere desiderat, sive furti adversus eum qui rem subripuit, et alterutra earum electa, dominum non posse ex poenitentia ad alteram venire actionem. sed si quidem furem elegerit, illum qui rem utendam accepit penitus liberari. sin autem commodator veniat adversus eum qui rem utendam accepit, ipsi quidem nullo modo comonem, eum autem qui pro re commodata convenitur, posse adversus furem furti habere actionem, ita tamen si dominus, sciens rem esse subreptam, adversus eum cui res commodata fuit pervenit: sin autem nescius et dubitans rem non esse apud eum commodati actionem instituit,
Abbreviated transcription (Latin):
et quo qͦmodo ꝑempta atq
deteriora facta hoc u̾bo rup¬
n contiuentur Eemq res¬
ponsum est. Si quis in alie¬
nũ uinũ et oleum id mis¬
cuerit quo uaturał bõĩtas
uii aut olei corrumꝑetur
ex hac parte legis eum te¬
neri ¶Illud paĩa est. sicut
ex pͥmo capite. ira demũ qͥsq
tenetur si dolo aut culpaꝰ eiꝰ
homo aut q̃drupes occisus
occisa ue fuerit. ita ex hoc ca¬
pite ex dolo aut culpa cetõ
damp̃no quenicũq telieri.
¶hoc tñ capite nõ qͣnt in eo
auno set qͣnti ĩ diebr .xxx̃.¬
ꝓxinis res fu̾it obligatur
is qui dampnũ dederit. hac
ne plurum quid̃ uerbum
recte placuit ꝓm̃ hendam
estimarõne̾. ac si ⁊ hac parte
pluruni u̾bũ adiectũ fuisset
¶Nani plebe romañam que
aquilio tribuno interrogã¬
te hãc legẽ tulit. cõtentan
fuisse. ꝙ pͥma ꝑtẽ eo u̾bo
usa est ¶Eet̾um placuit.
ira demũ ex hac lege. durx

Expanded text:
et quoquo modo perempta atque deteriora facta hoc verbo continentur: denique responsum est, si quis in alienum vinum aut oleum id immiserit quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur, ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque teneri. hoc tamen capite non quanti in eo anno, sed quanti in diebximus res fuerit, obligatur is qui damnum dederit. Ac ne ‘ plurimi ’ quidem verbum recte placuit, perinde habendam aestimationem ac si etiam hac parte ‘ plurimi ’ verbum adiectum fuisset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, i
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ habendã costat ¶ Itẽ si ex
pari mulaꝵ una. uł ex qͣ̃¬
drigis equoꝵ quis cciderit¬
unui. ui ex comẽdis unus
Ũuus fui̾t occisus. Nõ solũ
occisi fit estumatõ. set eo
amplius id qͦ ꝯputatur
fu̾it occisus. et pͥuato iudi¬
cio legis aquilie dampuii
ꝑsequĩ et capitał crimiius
legis aquilie ĩ usu non est.¬
¶ Caprte rertio de omĩ cetero
quis u̾nũ ul eã q̃deupeder
q̃ pecudũ num̾o ẽ uulnera¬
pite actõ ꝯstiruitui In ce¬
teris qͦ ꝯnũb aĩalib. Iter
ĩ oĩb reb q̃ anima carent
dampnũ uuria datũ hac
parte uindicatur. Si quid
em̃ ustum aut ruptum
aut fractũ fuerit. actõ ex¬
hoc capite ꝯstituitur. ꝙͣ ꝙͣ
pot̾it sola rupti applłatõ.
in om̃s istas causas suffic̾e
set ⁊ sissa ⁊ collisa ⁊efusa

Expanded text:
e habendam constat. item si ex pari mularum unam vel ex quadriga equorum unum occiderit, vel ex comoedis unus servus fuerit occisus: non solum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, fuerit occisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminis legis Aquiliae in usu non est. Capite tertio de omni cetero quis seruum uel eam quadrupedem, quae pecudum numero est, uulnerapite actio constituitur. in ceteris quoque animalibus, item in omnibus rebus, quae anima carent, damnum iniuria datum hac parte uindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio hoc capite constituitur, quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficeresed etiam scissa et collisa et effusa
Abbreviated transcription (Latin):
nem tm̃ sibi dari op¬
ortere intendit exĩp
electõnẽ adũsario. et
eo modo suã quide
facit. Aduersarn uero
sui deteriorem. qua.
decausa tał mea re.
ꝓdita est actio. ut qͥs
intendat hominem
sticum aut aureos
.x. sibi dari oportere.
.i. ut eodem modo pe¬
tollit. cui stipłatõnis
nire liberum fuit ali¬
ud soluere ꝙͣ qd̾ pet̾e¬
tur. Qum ⁊ licet ni¬
lissimum sit ꝙ quis
petat. nichominus

Expanded text:
nem tantum sibi dari oportere intendit, eripit electionem adversario et eo modo suam quidem facit, adversarii vero sui deteriorem. qua de causa talis in ea re prodita est actio, ut quis intendat, hominem Stichum aut aureos decem sibi dari oportere, id est ut eodem modo pe tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam quod peteretur. quin etiam licet vilissimum sit quod quis petat, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
effesi petat .i. eo loco
petat quo ut sibi de¬
tur stipulatus est pu¬
ra actione recte agit.
scilicet qr utilitas sol¬
aiendi salua est pro¬
loco plus petere ĩtelli¬
gitur ꝓximus est. is
qui causa plus petit.
ut ecce. is qui a te sti¬
deinde alterum petat
ulur hominẽ tantũ
aut .x. aureos tantũ
Ideo aũt plus petere
intelligitur qr in eo
gñe stipulationis. ꝓ¬
missoris ẽ electõ. utr̃
peccumã an hominẽ¬

Expanded text:
Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: scilicet quia utilitas solvendi salva est proloco plus petere intellegitur, proximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te sti’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantum aut decem aureos tantum. ideo autem plus petere intellegitur quia in eo genere stipulationis promissoris est electio, utrum pec
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ imꝑatorem uł rem
piiblicam aliquid moliti
sunt sium uigorẽ erten¬
dit. cuius pena anime. a¬
missionẽ sustinet. et mẽ¬
moria rei ⁊ po̾st mortom
dampnat᷑. Item lex iulia
de adulteriis cobercendis
que nõ solum temeratores
alienaꝵ nupt̾iaꝵ gladio
punit. set etiam eos. qui¬
cum masculis uefadã
nIinem excercere an¬
dent. Set eadẽ lego iulia
etiam ⁊ up̾i flagicium
Sunitur̾. cum quis siue
tat pena peccatoribus
si houesti sũt. publicatio¬
nem parti diundie bons¬
rumi. Si humiles. corpo¬
ris cohercionẽ cum rele¬
g.auꝰ. ¶tem lex corne¬
lia᷑ de siceariis q̃ he micitas¬
ferro ultore ꝑsequitur. ul

Expanded text:
contra imperatorem vel rem publicam aliquid moliti sunt suum vigorem extendit. cuius poena animae amissionem sustinet, et memoria rei et post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, quae non solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qucum masculis infandam libidinem exercere audent. sed eadem lege Iulia etiam stupri flagitium punitur, cum quis sine gat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem partis dimidiae, bonorum, si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore
Abbreviated transcription (Latin):
mititur. Set om̃e signifi¬
catur quod riami cinꝰda
miritur. Sequitur ergo
ut lapis ⁊ lignum ⁊ ferrũ
hoc nõie ꝯtineatur. dicrũq

Expanded text:
omne significatur quod manu cuiusdam mittitur: sequitur ergo ut et lapis et lignum et ferrum hoc nomine contineatur. dictumque
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ post factũ testam̃tum
adoptauserit sibi filium. ꝑ
imꝑatorem eũm qui sui u
testam̃tũ enuis rimpit᷑ qͣsi
agnatione sui heredis ¶pos¬
teriore quoq testam̃to quod
iure ꝑfectum est supuis
rumpitur. Nec interest. ã
extiterit aliquis heres ex co
an non extiterit. hoc em̃i
spectat᷑ an aliquo existere
poterit. Ideoq si qͣuis aut
noluerit heres ẽẽ aut inuo
testatore aut post mortem
eius anteꝙͣ heditatẽ adierit
decesẜ̾it aut conditio ib̾ qua
heres institutus est defecta
sit. Inbus casibus pat̾fami¬
lias instãtus moritur. nam
prius testam̃tũ nõ ualet. a
posteriore rupt᷑um. Et posti¬
us eq nullas uires hãet. cũ
ex eo nemo heres extiterir.
¶Set si quis priore testamẽ¬
to iure ꝑfecto posteruis eq̃
iure fecerit ⁊ si excertis re¬
bus in eo ħedẽ instituerit. su¬
perius testam̾tũ ib̾latum ẽẽ
diui seueruset antonuis
rescripserunt. Cinus consti¬
cum aliud quoq pret̾ea ĩ ea
cõstitutõe expressum est. Im¬

Expanded text:
m post factum testamentum adoptaverit sibi filium per imperatorem, eum qui sui iurtestamentum eius rumpitur quasi adgnatione sui heredis. Posteriore quoque testamento, quod iure perfectum est, superius rumpitur. nec interest, an extiterit aliquis heres ex eo, an non extiterit: hoc enim solum spectatur, an aliquo casu existere potuerit. ideoque si quis aut noluerit heres esse, aut vivo testatore aut post mortem eius, antequam hereditatem adiret, decesserit, aut condicione, sub qua heres institutus est, defectus sit, in his casibus paterfamilias intestatus moritur: nam et prius testamentum non valet, ruptum a posteriore, et posterius aeque nullas vires habet, cum ex eo nemo heres extiterit. Sed si quis priore testamento iure perfecto, posterius aeque iure fecerit, etiamsi ex certis rebus in eo heredem instituerit, superius testamentum sublatum esse divi Severus et Antoninus rescripserunt. cuius consticum aliud quoque praeterea in ea constitutione expressum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit compensudẽ facta so¬
lum qd̾ suꝑ est intelliga¬
expeditũ ẽ si in una causa
pno maltera uͦ omissa. ĩ
eo quoq qd̾ p̾t̾missum est
candẽ ꝑtẽ ẜuari¶Manet
at societas eousq donec ĩ
eodem.. sensu ꝑseuerquerĩt.
At cũ aliquis renuntiaue¬
rit societati soluitur socie¬
tas¶Set plane si quis calli¬
de ii hoc renũciau̾t societa¬
ti ut obueniens lucrũ so¬
lus habeat. uluti si tõtoꝵ
bonoꝵ socius cũ aliquo eẽt
heres relictus. in hoc renũ¬
ciauerit societati ut ħeoi¬
tatem solus lucri faceret.
cogitur hoc lucrũ comimi¬
care. si quid uͦ alud luc̾ fa¬
ciat qd̾ non captauit. ad
ip̃m solum ꝑtinei¶ Ei uͦ cui¬
omnino post renũciatar so¬
cietatẽ ad quiritur soli con¬
ceditur ¶ Soluitur ad huc
pluriũ societas ꝯcͣcͣta sit.

Expanded text:
sit, compensatione facta, solum quod superest intellegaexpeditum est, si in una causa mno, in altera vero omissa: in eo quoque quod praetermissum est eandem partem servari Manet autem societas eo usque, donec in eodem consensu perseveraverint: at cum aliquis renuntiaverit societati, solvitur societas. sed plane si quis callide in hoc renuntiaverit societati ut obveniens aliquod lucrum solus habeat, veluti si totorum bonorum socius, cum ab aliquo heres esset relictus, in hoc renuntiaverit societati ut hereditatem solus lucrifaceret, cogitur hoc lucrum commcare; si quid uero aliud lucri fecerit, quod non captauerit, ad ipsum solum pertinet. mihi uomnino post renuntiatam societatem adceditur. Solvitur adhuc plurium societas coita sit,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quesitum est. cum
citanerit ut quasdã res
domino ibripiat. et ad
eum ꝑferret. et ẜuiis id
admẽuium ꝑtulerit. me

Expanded text:
Illud quaesitum est, cum citaverit, ut quasdam res domino subriperet, et ad eum perferret, et servus id ad Maevium pertulerit; M
Abbreviated transcription (Latin):
ti actõ q̃uomoyum et cre¬
litori¶ Fulloni uͦ et sarciũ¬
tori non ałr furti compete
placuit ꝙͣ si soluendo suit.
hoc est si domino rei estia¬
si soluendo nõ sint tũc. qr
ab eis. dominus suum cõ¬
sequi non possit. ip̃i dño¬
furti actio compent. qr ĩ
hoc casu ip̃iꝰ int̾eit rẽ sal

Expanded text:
ti actio, quemadmodum et creditori. fulloni vero et sarcinatori non aliter furti competere placuit, quam si solvendo sint, hoc est si domino rei aestimasi soluendo non est, tunc quia ab eo dominus suum consequi non potest, ipsi furti actio conpetit, quia hoc casu ipsius interest rem sal
Abbreviated transcription (Latin):
ui hostum infringit. ut
alius furtum faceret. Qui¬
ue ferruuenta a defringe̾¬
duni. aut scalam ut fe¬
nes cris ib̾poneretur conio¬
dauerit sciens cunis gr̃a
comodauerit ¶Certe qui
ulłam oꝑani ad furtũ fa¬
ciendum adhibuit. s tm̃
ꝯsilium dedit atq ortatꝰ
est ad furtum faciendu
non tenetur furri¶hu qͥ
sb̾ ripiant. furtum quidẽ
illis faciut. et res in fur¬
tiuam cãm cadit. Nlec ob
id ab ullo usucapi porest.
añꝙͣ in domini potestatẽ
reuertatur.set furti actõ
nõ nascitur. qr nec ex alia

Expanded text:
 ostium effringit, ut alius furtum faceret, quive ferramenta ad effringendum aut scalas, ut fenestris supponerentur, commodaverit, sciens cuius gratia commodaverit. 12. certe qui nullam operam ad furtum faciendum adhibuit, sed tantum consilium dedit atque hortatus est ad furtum faciendum, non tenetur furti. 12 1subripiant, furtum quidem illis faciunt et res in furtivam causam cadit nec ob id ab ullo usucapi potest antequam in domini potestatem revertatur, sed furti actio non nascitur, quia nec ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
uus dum uult ticium in
ip̃o delicto deprehendere
ꝑmisit ẜuum quasdã res
ad eum ꝑferre utrũ fur¬
ti an ẜm corrup̃ti iuditõ
teneatur ticius an neutro
Et cum nob̾ suꝑ hac dubi¬
tatõne suggestum estiet
antiquoꝵ prudenrũ suꝑ
hoc alit̾atõnes ꝑspeximus
quibdã ñq furti ñq ẜui
corrupti accionẽ p̃stanti¬
bus. quibztũ furti tm̃mͦ.¬
¶os hiꝰ calliditati obiuam
eiites ꝑ nrãm decisionẽ
sancximus non solũ fur¬
ti contra eum dari. lic eĩ
is ẜuus det̾ior a sollicitatore
minime factus est. et ido
non concurrant regũle
que ẜui corrupti accõnẽ
introducerent. tñ ꝯsiliu
corruptoris ad ꝑiiciem
ꝓbitatis serui introcluctũ
est. ut sit ei penał acrio.
imposita tamꝙͣ in re ip̃a
fuisset ẜuus corruptuis

Expanded text:
us, dum vult Titium in ipso delicto deprehendere, permisit servo quasdam res ad eum perferre, utrum furti an servi corrupti iudicio teneatur Titius, an neutro? et cum nobis super hac dubitatione suggestum est et antiquorum prudentium super hoc altercationes perspeximus, quibusdam neque furti neque servi corrupti actionem praestantibus, quibusdam furti todi calliditati obviam euntes, per nostram decisionem sanximus, non solum furti contra eum dari: licet enim is servus deterior a sollicitatore minime factus est, et ideo non concurrant regulae quae servi corrupti actionem introducerent, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tamquam re ipsa fuisset servus corruptus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius furtum factũ fu̾t.
qr utiq furtũ comiitit᷑
ꝯuement̾ ille furti rene¬
tur. qr uerumi est ope et¬
auxilio eius furtũ factũ
petit ciuus int̾est rẽ sal¬
nam ẽẽ licer dñs nõ sit.
Citaqr nec domino ałr com¬
petit ꝙͣ si eius intersir ie
tore depignore sb̾repto.
furti agere posse. ⁊ si ido¬
neuni debitore habeat. ꝙr¬

Expanded text:
furtum factum fuerit, quia utique furtum committitur, convenienter ille furti tenetur, quia verum est, ope consilio eius furtum factum petit, cuius interest rem salvam esse, licet dominus non sit: itaque nec domino aliter competit quam si eius intersit remtorem de pignore subrepto furti agere posse, etiamsi idoneum debitorem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
tum comittit. uluti si de¬
bitor rem qͣm creditori ꝑ¬
ignoris causa dedit ib̾trac¬
uerit. Int̾lum furn tene¬
fecerit. quał ẽ is cuius ope
⁊ ꝯsilio furtũ factum est.
in quo numero ẽ qui tibi
nũmos excuiłit ut alius eos
raꝑetsant obstitir ribi ut
alius rem tuã excipersũl
oues aut boues tuos fuga¬
uerit ut alius eas exciꝑet
et hoc ueteres scripserũt
de eo qui panno rubeo fu¬
no data oꝑa ut furtũ ad¬
mitreretur factũ est. ĩfac¬
tum actõ dari debetsatubi
ope meuii. ticius furtum
fecerit. ambe furti tenen¬
tursOpe ẽt ꝯsilio eiꝰ quoq.
furtum admiri uidetur
qui scalas forte fenestris
ibponit. aut ip̃as fenestras

Expanded text:
tum committit, veluti si debitor rem quam creditori pignoris causa dedit subtraxerit. Interdum furti tenefecerit: qualis est cuius ope et consilio furtum factum est. in quo numero est qui tibi nummos excussit, ut alius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuam surriperet, vel oves aut boves tuas fugaverit, ut alius eas exciperet: et hoc veteres scripserunt de eo qui panno rubro fun data opera ut furtum admitteretur, factum est, in factum actio dari debet. at ubi ope Maevii Titius furtum fecerit, ambo furti tenentur. ope consilio eius quoque furtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras
Abbreviated transcription (Latin):
pͥars ꝓ̃grauare uidebin.
is inucem certa peccuna
alt̾i condempnandus est.
Q si comode diuidi nõ pos¬
sit. uluti homo forte. aut
mulus erit de quo actũ sir¬
tunc is uni totus Adiudicã¬
dus est. et is in uicem alt̾i
certa peccura cõdẽpnãdus
Si finum rẽgundoꝵ. xctu
fuit despicere debet udex.
que hecc̾ria sit adiudicatio
que sanio uno casu necc̾ria
est si euidentõrib finibus
distingi .i agios comodiꝰ sit.
ꝙͣ olim fuissent distrĩcti. sl
cum nocc̃e est eralt̾i agro
pir tẽ aliquan alterius agͥ
domino adiudicari. Qo casu
conueniens ut is alteri cer¬
ra peccunia debeit cõdemp¬
nari seo quoꝵ nomĩe cõ¬
dempnandus est quisq hoc
iudicio. qui forte cirra fines
maliciose aliquid comisit
u̾bi grã qui lapites finales
furatus est aut arbores fi¬
nales cecidit ¶Conrumacie
quoq nomĩe quisq eo iu¬
uluri siquis iubente iudice
metiri agros passus non
fu̾it. Quorꝰ aũt istis iudi¬
ciis alicui ad iudicatuy. ut¬

Expanded text:
are videbitur, is invicem certa pecunia alteri condemnandus est: quodsi commode dividi non possit, vel homo forte aut mulus erit de quo actum sit, uni totus adiudicandus est et is alteri certa pecunia condemnandus. Si finium regundorum actum fuerit, dispicere debet iudex, an necessaria sit adiudicatio. quae sane uno casu necessaria est, si evidentioribus finibus distingui agros commodius sit quam olim fuissent distincti; nam tunc necesse est ex alterius agro partem aliquam alterius agri domino adiudicari: quo casu conveniens est ut is alteri certa pecunia debeat condemnari. eo quoque nomine damnandus est quisque hoc iudicio, quod forte circa fines malitiose aliquid commisit, verbi gratia quia lapides finales furatus est aut arbores finales cecidit. contumaciae quoque nomine quisque eo iueluti si quis iubente iudice metiri agros passus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit
Abbreviated transcription (Latin):
las res singulis heredibus
adiudicare de bet. et si in
alterius ꝑsona p̃grauare
uideatur adiudicatõ. debet
hune iuiceui mheredi.
certa peccunia sicut iam
dictum est condenirnare
Eo quaꝵ moco cõherecii
quisq suo condempnãdus
est. qui solus. fr uctus here¬
ditar ii fundi ꝑcerit. aut¬
si rem hereditariam corru¬
pit aut consumpsit Que
quidem simiłr int̾ plures
quaꝵ ꝙ̃ duos coheredes ib̾¬
secuntur. ¶Eadem inter¬
ueniunt. ⁊ si comuni oun¬
dundo de pluribus actimi

Expanded text:
las res singulis heredibus las res singulis heredibus adiudicare debet et, si in alterius persona praegravare videatur adiudicatio, debet hunc invicem coheredi certa pecunia, sicut iam dictum est, condemnare. eo quoque nomine coheredi quisque suo condemnandus est, quod solus fructus hereditarii fundi percepit aut rem hereditariam corrupit aut consumpsit. quae quidem similiter inter plures quoque quam duos coheredes subsequuntur. Eadem interveniunt et si communi dividundo de pluribus rebus actum
Abbreviated transcription (Latin):
consuptoꝵ. neq nõ ꝑcep¬
tor. Post incohatã aũt pe¬
titone ⁊̃ illoꝵ pato habet᷑.
qui culpa possessoris ꝑcep¬
ti nõ sunt. ut ꝑcepti con¬
sumpti sunt ¶i ad eribẽ¬
dum actum fu̾it. nõ suffic̾
si exibeat rem is cum quo
acrum est. set opus est. ut
⁊ causam rei debeat erib̾e
.i. ut eam causam habeat
actor qͣm habiturus esset
si cum pͥmũ ad exibendur
egisser eribita res fiusset.
Ideoq si int̾ moras usucapta
iudicium ante rem iudica¬
tam intercessit ratõe hẽre
debet i̾dex .Q. si neget is
cum quo aderibendũ ac¬
tum est in p̃senti exibere
se poile. et tp̃s exibendi c̃a
petat. idq sine fruitratõe
postulare uideatur. dari
ei deber ut tñ caueat se re¬
stiturum. Ꝙ si nõ statim
iussu iudicis rem exibeat
neq poste a exibiturũ se
caueat. condempnandus
sit in id qui actoris inter¬
erat si ab uucio res exibi¬
ta eẽt¶ Si familihercisc̃¬
de iudicio actum sit. Sigu¬

Expanded text:
consumptorum neque non percepconsumptorum neque non perceptorum: post inchoatam autem petitionem etiam illorum ratio habetur qui culpa possessoris percepti non sunt vel percepti consumpti sunt. Si ad exhibendum actum fuerit, non sufficit, si exhibeat rem is cum quo actum est, sed opus est, ut etiam causam rei debeat exhibere, id est ut eam causam habeat actor, quam habiturus esset, si, cum primum ad exhibendum egisset, exhibita res fuisset: ideoque si inter moras usucapta iudicium ante rem iudicatam intercessit, rationem habere debet iudex. quod si neget is cum quo ad exhibendum actum est in praesenti exhibere se posse et tempus exhibendi causa petat idque sine frustratione postulare videatur, dari et debet, ut tamen caveat, se restituturum: quod si neque statim iussu iudicis rem exhibeat neque postea exhibiturum se caveat, condemnandus est in id quod actoris intererat ab initio rem exhibitam esse. Si familiae erciscundae iudicio actum sit, singu
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ est ut de offõ dicłs.
udicis despiciamus. Et
quidem in prmus illud
obseruare debet nuder ne
aliter iudicer ꝙͣ legibus
aut ꝯstirutd̃ibus aut ÷¬
moribus proditum est
Ideo si noxali ⁊ udicio adimꝰ
debeat condempnare. pub¬
lium menium. lucio ticio
.x. aureos condempno. aut
noxam dare¶Et si in rem
acgum sit. siue contͣ peruorẽ
iudicauit. absoluere de bet
pollessorẽ. Siue cõtͣ᷑ posles¬
sorem iubere eum deber
ut rem ip̃am restituat c̾
fructibus. Ser si in presen¬
ti neget possessor restirue¬
re posse. et hocͤ sine frusta¬
tuendi causa petere indul¬
gendum est ei: ut tũ de
liris estimatae caueat cũ
fiaiussore si int᷑ tp̃s qd̾
ei datum est nõ restituil̾
Et si bereditas ꝑ etita sit
adem cuxa fruc̃tus inter¬
ueniunt q̃ diximus in sin
gularum rerum petuoẽ.
Iloꝵ aũt fructuum quos
culpa sua possessor nõ per¬
ceꝑit. in utraq aciõe eadẽ
iatõ pene habetur. si p̾dõ.
fuit¶Si uͦ bona fide posses
sor fu̾it. non habetur rõ

Expanded text:
perest ut de officio iudicis dispiciamus. et quidem in primis illud observare debet iudex, ne aliter iudicet quam legibus aut constitutionibus aut moribus proditum est. Et ideo si noxali iudicio addictus debeat condemnare: ‘ Publium Maevium Lucio Titio decem aureis condemno aut noxam dedere. ’ Et si in rem actum sit, sive contra petitorem iudicavit, absolvere debet possessorem, sive contra possessorem, iubere eum debet ut rem ipsam restituat cum fructibus. sed si in praesenti neget se possessor restituere posse et sine frusttuendi causa petere, indulgendum est ei, ut tamen de litis aestimatione caveat cum fideiussore, si intra tempus quod ei datum est non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus interveniungularum rerum petitione. illorum autem fructuum quos culpa sua possessor non perceperit, in utraque actione eadem ratio paene habetur, si praedo fuerit. si vero bona fide poss non habetur ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Uctõnes ordirentue
slec omnino quioꝙͣ siuule
habent ceteris iudicus deqͥ¬
hus locut sumus. orgnaqr
diuersitas est eoꝵ et ĩmsti¬
tuendu et in excorcendis
Publica dicta sunt. qd̾ cui¬
ius er ppło exsecutio eorũ
plexumq dat᷑.  ub licoru¬
aũt iudicioꝵ. quedam ca¬
pitalia sunt quedani᷑ non
capitalia .¶Capitana dicimꝰ
que ultirim liiplicio affici
unt ul aque uł iguis int̾¬
dictõne ul de po̾r atõne uł
notauo Cerera siqua in
dicia hec sunt. l.ex nina.
ua iestatis que in eos qui

Expanded text:
actiones ordinantur nec omnino quidquam simile habent ceteris iudiciis de quibus locuti sumus, magnaque diversitas est eorum et in instituendis et in exercendis. Publica autem dicta sunt, quod cuivis ex populo exsecutio eorum plerumque datur. Publicorum iudiciorum quaedam capitalia sunt, quaedam non capitalia. capitalia dicimus quae ultimo suppliunt, vel aque et ignis interdictione vel deportatione vel metallo. Cetera si qua infudicia hec sunt: Lex Iulia maiestatis lese in eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et nobis studio est. itq eo
marime fieri er qͣdq te¬
meritas tam agentiũ ꝙͣ
eoꝵ cum quib ageretur.
mͦ peccuniaria pena .mͦ.
iuirisiurandi religione.
mͦ metu infamie coheire¬
tui.¶ Eece em̃ iusiurandũ
omnib qui cõueniuntur
ex nr̃a ostirurõne defertur
¶Nam reus nõ aliter suis al¬
legatõnib utitur. nisi pͥꝰ
iurau̾it. ꝙ bona putãs se
ciantes ex quibdã causis.
dupli actio constiruitur.
uluti si dampni iniurie.
aut legatoꝵ locis uenera¬
uilibus relicioꝵ nomine
agetur. Statim aũt ab
inicio plures ꝙ simmpli est
accio. uluti furn maĩfesti.
quadrupli. nec manifesti
dupli Nlam ex hus causis.
et aliis quibdam si ue quis
neget. si ue confiteatur plꝰ
ꝙͣ simpli est actio ¶Item
actoris quoq calumpma
cobercetur. Naui ⁊ actor ꝓ
calumpnia iurare cogitur
ex nr̃a ꝯstirutone. ꝙ uon¬

Expanded text:
et nobis studio est. idque eo maxime fieri potest, quod temeritas tam agentium quam eorum cum quibus agitur, modo pecuniaria poena, modo iurisiurandi religione, modo metu infamiae coercetur. Ecce enim iusiurandum omnibus qui conveniuntur ex nostra constitutione defertur: nam reus non aliter suis allegationibus utitur, nisi prius iuraverit, quod putans se sus infitiantes ex quibusdam causis dupli actio constituitur, veluti si damni iniuriae aut legatorum locis venerabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manifesti quadrupli, nec manifesti dupli: nam ex his causis et aliis quibusdam, sive quis neget sive fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare cogitur ex nostra constitutione. u
Abbreviated transcription (Latin):
qu cus dicturus sit Qua
prt p̃tor parentib ⁊ pa¬
truis. itẽ liberis parenti¬
ꝯusq patronor ⁊ patrona¬
rum hunc p̃stat honorẽ
ut nõ ałr liceat liberis li¬
bertisq eos in ius uocare
ꝙͣ si ab ip̃o p̾tore postula¬
uerit et ⁊ impetiauerit.
set siquis aliter uocauerit

Expanded text:
qui ius dicturus sit. qua parte praetor parentibus et patronis, item liberis parentibusque patronorum et patronarum hunc praestat honorem ut non aliter liceat liberis libertisque eos in ius vocare quam si id ab ipso praetore postulaverint et impetraverint: et si quis aliter vocave
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscente possessionis
tm̃ utilis est qui iure pri
muca conatur adipisci rei
possessionem. Itaq si quis
adeptus possessionẽ amiẜ¬
rit eam. hoc int̾clictum ei
mutile est. ¶Int̾dictũ quaꝵ
quod applłatur saluianũ
adipiscende possessionis cã
comꝑatum est. eoq utit̾
dominus fundi de rebus
coloni quasi ꝓ mercedibus
fundi ꝑignori fururas pe¬
pigisti. ERermende possessi¬
onis causa comꝑata sunt
intclicta ¶Uti possidetis. et
utrobi. cum ab utraq par¬
te de ꝓprietãte alicuius con¬
trouersia sir. et añ q̃ritur
uter ex litigatorib poslidet
et uter petere debeat. Nãq
uisi exploratum fu̾it utri¬
usq eoꝵ ciuił possessio sit
non porest petitoris actio in

Expanded text:
adipiscendae possessionis adipiscendae possessionis tum utile est, qmum conatur adipisci rei possessionem: itaque si quis adeptus possessionem amiserit eam, hoc interdictum ei inutile est. interdictum quoque, quod appellatur Salvianum, adipiscendae possessionis causa comparatum est, eoque utitur dominus fundi de rebus coloni quas is pro mercedibus fundi pignori futuras pepigisset. Retinendae possessionis causa comparata sunt interdicta uti possidetis et utrubi, cum ab utraque parte de proprietate alicuius rei controversia sit et ante quaeritur, uter ex litigatoribus possidere et uter petere debeat. namque nisi ante exploratum fuerit, utrius eorum possessio sit, non potest petitoria actio in
Abbreviated transcription (Latin):
aut flumine publico. ri¬
pa ue eius aliquid fieri qͦ
penis nauigetur. Restitu¬
toria sunit quib resfitui
aliquid iubet. uluti cum¬
bonoꝵ possessori possessio¬
nen eoꝵ que quis pro he¬
recle aut pro possessore
possidet. ex ea hereditate
ei qui de possessione fundi
diecous sit restitui possessi¬
onent / Exibitoria sunt ꝑ
que intendit exiberl. ul¬
uti eum cuius de lib̾tate
agitur. aut lib̾tum cui.
patronus oꝑam iti dicere
uelit. aut cum parenti
lib̾os qui in potestate eius
tũ qui pͥntant ꝯprie interͤ¬
dicta ea uocari que prohi.¬
bitdria sunt /qr intͣclicere
est denunciare et prohibere.
¶Restitutoria aũt ⁊exibitor¬
ia ꝓprie decreta uocari. Ser
tñ obrinuit omuĩa uit̾clicta
appiłari qr int̾ duos dant᷑.
Sequens diuisis unt̾clc̃oꝵ¬
de possessionis causa. inter¬
dictum acomodatur bonoꝵ
bouis quisq quoꝵ possessio
alicui data ẽ.pro herede
aut pro possessore posside
dem ee ¶pro possessore is
ꝑtinere possidet. ¶ deo au̾t

Expanded text:
n flumine publico ripave eius aliquid fieri quo peius navigetur. restitutoria sunt quibus restitui aliquid iubet, veluti bonorum possessori possessionem eorum quae quis pro herede aut pro possessore possidet ex ea hereditate, ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt per quae iubet exhiberi, veluti eum cuius de libertate agitur, aut libertum cui patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius  qui putant, proprie interdicta ea vocari quae prohibitoria sunt, quia interdicere est denuntiare et prohibere: restitutoria autem et exhibitoria proprie decreta vocari: sed tamen optinuit omnia interdicta appellari, quia inter duos dicuntur. Sequens divisio interdictodae possessionis causa interdictum accommodatur bonorubonis, quorum possessio alicui data est, pro herede aut pro possessore possidetdem esse; pro possessore is pertinere possidet. ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝙͣ factũ ẽẽ inueninus
Set pro hus iptro̾ductũ ẽ.
et p̃fatum uisiuridũ. et
ur improbus litigator etiã
dampnũ et impensas litis
inferre adu̾sario suo cogat᷑
Ex qͥuibrda indicus damp¬
nati ignonunosi fuerit.
inuriatũ. de dolo. Itẽ ture¬
ie. mandati. de positi. direc¬
tis nõ contrarus actorabus.
Itẽ ꝓ socio que abutiuq pur¬
te dipecta est. er ob id qͥsli¬
bet ex socns eo iudicio dũꝑ¬
natur ignominia notat᷑.
Set et furti quidẽ aut. ui
bonoꝵ raptoꝵ aut ĩniriaꝵ
aut de dolo. non solũ damp¬
nati notͣatur ignominia.
set ÷ pacti ⁊̃ recte. piur iniu
em̃ int̾est utrum ex delicio
aliquis an ex contracru de¬
bitor sit ¶Onmum autem
actonum instituendarum
pͥncipium ab ea parte edic¬
ti proficiscitur qͣm pretor
edicit. de inius uocanto. ui¬
qr em̃ inprimis aduersarrꝰ¬

Expanded text:
nusquam factum esse invenimus: sed pro his introductum est et praefatum iusiurandum et ut improbus litigator etiam damnum et impensas litis inferre adversario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, iniuriarum, de dolo, item tutelae, mandati, depositi, directis non contrariis actionibus, item pro socio, quae ab utraque parte directa est, et ob id quilibet ex sociis eo iudicio damnatus ignominia notatur. sed furti quidem aut vi bonorum raptorum aut iniuriarum aut de dolo non solum damnati notantur ignominia, sed etiam pacti: et recte; plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis an ex contractu debitor sit. Omnium autem actionum instituendarum principium ab ea parte edicti proficiscitur qua praetor edicit de in ius vocando: utique enim in primis adversari
Abbreviated transcription (Latin):
ea reuersurus inde dicei̾it
retinere possessionẽ uidet᷑.
adipisci uͦ possessionẽ. ꝑ
quos aliquis potest. sed̾o
libro exposumus. Nec ulla
dubitatõ est quin animo
solo possessionẽ adipisci
nemo potẽst ¶ Recuper¬
ande possessionis causa solz¬

Expanded text:
urus inde discesserit, retinere possessionem videatur. adipisci vero possessionem per quos aliquis potest, secundo libro exposuimus. nec ulla dubitatio est quin animo solo possessionem adipisci nemo potest. Reciperandae possessionis causa sol