comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac tutari agmen quãtum possent. Tamen ut tuto simul pugnarẽt ꝓtederentq
scipio hortabatur prus ꝙͣ pedestres copie assequereñt. Cetrr nũc agendo nc̃
sustiuendo agmen cu aliquãdiu haud multum ꝓcederet᷑ et nex iam iũstaret
reuctat ep̃lio suos scipio / et collectos ĩ tumułũ quenda / nõ quide satis tutu
p̃ẜtim̃ agmini ꝑculso ẽditiorem tam̃ ꝙ̃ cet᷑a cir̃ta erant subducit. Ibi pͥ̾ino
mipedimentis et cquitatu ĩ medium receptis circũdati pedites haud difficuli
iipetus iñ cursantium numidaꝵ arcebãt. dem̃de postꝙ̃ toto agmins terid
imꝑatores cum trib iustis e̾x titib aderant apparebat parum artnis adtuendũ
cum sinc mumimento ualituros ẽẽ : circũspectare atq crgitare dux crpit. si quo
modo posset uallum circumiicere : Sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli

Expanded text:
ac tutari agmen; quantum possent tamen tuto ut simul pugnarent procederentque, ac tutari agmen; quantum possent tamen tuto ut simul pugnarent procederentque, Scipio hortabatur, priusquam pedestres copiae adsequerentur. ceterum nunc agendo, nunc sustinendo agmen cum aliquamdiu haud multum procederetur et nox iam instaret, reuocat e proelio suos Scipio et collectos in tumulum quendam non quidem satis tutum, praesertim agmini perculso, editiorem tamen quam cetera circa erant, subducit. ibi primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati pedites haud difficulter impetus incursantium Numidarum arcebant; dein, postquam toto agmine tres imperatores cum tribus iustis exercitibus aderant apparebatque, parum armis ad tuendum locum sine munimento ualituros esse, circumspectare atque agitare dux coepit si quo modo posset uallum circumicere. sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli,
Abbreviated transcription (Latin):
cladis ꝑuenerat. scd mestum quoddam silentium erat et taccta diuinatio.
qualis iam p̃fagientib animis ĩminẽtis mali esse solet. Imperator ip̃e p̃t̃ ꝙ
et oratione ac suspitione accepte cladis ꝙͣ adullam tonam spem ꝓnior erat.
Quonam modo hasdrubalem ac Magone nisi defuncto frẽ suo sine̾ certam̃e
ad uce ex̾titum potiusse: quõ aũt non obstitisse saut ab tergo seaitu feepa
ut si ꝓhitere quo minus ĩ unũ cogerent duces ut excitus hostiu nonͥ rosstte
ip̃e certe tum fr̃e coniũgeret copias. his anxius caris id modo essi salutae
N p̃sens accdebat: cedere inde inquantu posset. Et inde una nacte ignais hostib
et eb id quietis aliquantũ cmensig est. Iuce ut senserunt ꝓfectas hosteste
pͥmissis numidis ꝙ̃ pot̾ant maxime titato agmine sequi ceperunt: Anter nate
asẜequiti nuumnid̾ nunc ab tergo nũc ĩ latera incursantes conseste cegerante

Expanded text:
cladis peruenerat, sed maestum quoddam silentium erat et tacita diuinatio, cladis peruenerat, sed maestum quoddam silentium erat et tacita diuinatio, qualis iam praesagientibus animis imminentis mali esse solet. imperator ipse, praeteet ratione ad suspicionem acceptae cladis quam ad ullam bonam spem pronior erat: quonam modo enim Hasdrubalem ac Magonem, nisi defunctos suo bello, sine certamine adducere exercitus potuisse? quomodo autem non obstitisse aut ab tergo secutum fratrem, ut, si prohibere quo minus in unum coirent et duces et exercitus hostium non posset, ipse certe cum fratre coniungeret copias? his anxius curis id modo esse salutare in praesens credebat, cedere inde quantum posset; exinde una nocte ignaris hostibus et ob id quietis aliquantum emensus est iter. luce ut senserunt profectos, hostes praemissis Numidis quam poterant maxime citato agmine sequi coeperunt. ante noctem adsecuti Numidae, nunc ab tergo, nunc in latera incursantes, consistere coegerunt
Abbreviated transcription (Latin):
clamore ꝑ totam aciem nuntiantes discurunt imꝑatoem romanũ cetidisse.
Het ꝑuagata passim uox ut ⁊ hostes haud dubie ꝓuictorib et romani pre
ctis essent fecit. Fuga confestim̃ ex atre duce amisso fieri cepta ẽ
erat. Ita effugere tantũ equitũ aquantiũ equas / uelcitate peditũ uix pot̾ant
cesiꝙ qͦ p̃lures ĩ fuga ꝙ̃ in pugna sunt.Nec suꝑfusset quisꝙͣ ni p̃cipiti
iam ad uesterũ die nox int̾uenisset. haud seguitor inde duces peni fortũa
use confestim ep̃lio / uix neccia quiete duta militib ad hasdrubale hanulcais
citatum agͥmen rapiunt non dubia spe cum conuĩxissent debellari posse.
Quo ubi est uentum int̾ ex̾citus ducesq iuctoĩa recenti letos gratulatio
ingens facta: imꝑatore tanto cũ om̃i ex̾citu deleto/ et alteram haud dubi
parem uictoriam expectantes: Ad romanos nondum quide fama tante

Expanded text:
clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt imperatorem Romanum cecidisse. clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt imperatorem Romanum cecidisse. ea peruagata passim uox, ut et hostes haud dubie pro uictoribus et Romani pro uictis essent, fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta eserat, ita effugere tantum equitum aequantiumque equos uelocitate peditum uix poterant caesique prope plures in fuga quam in pugna sunt; nec superfuisset quisquam ni praecipiti iam ad uesperum die nox interuenisset. haud segniter inde duces Poeni fortuna usi confestim e proelio, uix necessaria quiete data militibus ad Hasdrubalem Hamilcaris citatum agmen rapiunt non dubia spe, <si> se coniunxissent, debellari posse. quo ubi est uentum, inter exercitus ducesque uictoria recenti laetos gratulatio ingens facta, imperatore tanto cum omni exercitu deleto et alteram pro haud dubia parem uictoriam exspectantes. ad Romanos nondum quidem fama tantae
Abbreviated transcription (Latin):
cautus et ꝓuidens scipio uictus neccitatib temerariũ capit consiliũ/ ut
ate Indibili obiuam iret/ et quitũq aturisset lcto p̃lium conseren
Relicto igitur modico p̃sidio ĩ castris. ppositaq .I. fonteio legato / media
nate ꝓfectus cum obiuis hostib manum conseruit. agmina magis ꝙͣ aties
pugnabant. suꝑior tamen ut ĩ tumultuaria pugna penus erat
cirtum fusi: magnũ terrore intulere. Contracto aduersus numaidas cer-¬
tamine nouo tertius insuꝑ aduenit hostis. duces peni asseati ab
iam pugnantes. ancepsq ẜlium iam romanos circũsteterat. intertos ĩ
quẽ potissimũ hostem quã ue ĩpartem ꝯferri eruptione facerent.Pugnãti
tiq imꝑatõ / et offerenti se ubi plurimus labor erat : latus dextrĩ
lancea trauicaur cuncusq is hostium qui ĩ confertos cieca ducẽ impetum
fecerant ut exanimem labente ex equo scipione udit. alacres gaudio cũ

Expanded text:
cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obuiam iret et quocumque occurrisset loco proelium consereret. relicto igitur modico praesidio in castris praepositoque Ti. Fonteio legato media nocte profectus cum obuiis hostibus manus conseruit. agmina magis quam acies pugnabant; superior tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus ercircumfusi magnum terrorem intulere, <et> contracto aduersus Numidas certamine nouo tertius insuper aduenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantes; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos in quem potissimum hostem quamue in partem conferti eruptionem facerent. pugnanti hortantique imperatori et offerenti se ubi plurimus labor erat latus dextrum lancea traicitur; cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum fecerat, ut exanimem labentem ex equo Scipionem uidit, alacres gaudio cum
Abbreviated transcription (Latin):
dies . P. scĩpionem par terror. periculum maius ab nouo hoste urgebat.
Masinissa erat uiuenis qui eo tpe erat sccius cartaginensium/ quem deinde
clarum potentemq romana fecit amicitia. Is tum cum equitatu nunudarum
aduenienti .P. scipioni atũrit. et deinde assidue dies notesq infestus aderat.
ut nõ uagos tantũ ꝓcul ab castris lignatum pabulatumq ꝓgressos exciperet ẜ
ipñs obequitaret castris. muettusq ĩ medias stationes om̃ĩa iñgenti tumultu
turbaret. natib quoq sepe incursu repentino ĩ portis ualla trepidãtũ ẽ. Nec
aut lacus aut tp̃s ullum uacuũ ab metu ac solicitudine erat romanis. Com¬
pulsisq intra uallum adempto roꝵ oium usu cum ꝓpe iusta obsidio esset.
futuramq arctiore eam apparere si se Indibilis quẽ cũ septe millibus
et quingetis suessanor aduentare fama erat. penis cõiunxisset. Dux

Expanded text:
dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. Masinissa erat iuuenis, eo tempore socius Carthaginiensium, quem deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et aduenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat, ut non uagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque progressos exciperet sed ipsis obequitaret castris inuectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret. noctibus quoque saepe incursu repentino in portis ualloque trepidatum est nec aut locus aut tempus ullum uacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique intra uallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret, si se Indibilis, quem cum septem milibus et quingentis Suessetanorum aduentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ducib facilius ꝙ multitudini ꝑsuasum est. simił ne metus quide ab
romanis ducib erit᷑: quippe qui tam paucis sib retinerent. id quidẽ cauedis
mꝑ romaius ducib erit. Exemplaq hec uere ꝓ docum entis hab
ne ita externis crcdant auxiliis. ut non plus sui roboris suaꝵq uirium
ꝓpriẽ ĩ castris habeant. Signis repente sublatis Celtiberi abeunt nichil aliud
querentib causam obtestantibq ut remanerẽt rom anis respondentes ꝙ
domesticose ad uctari bello. Scipio postꝙ̃ strii nec p̃cib nec ui retinẽi põt̾nt
nec se aut parem sũe illis hosti este aut fratri rursũs coniũgi uidit posse.
ullum aliud salutare consilium ĩ promptu. esse: retͦ quantim posse
cedere statuit. ĩ id om̃i cura mntentus. ne cum cum hoste equo se cõmitẽt
co. Qui trans gressus flumen ꝓpe uestigiis abeuntium insistebat. ꝑ e

Expanded text:
non ducibus facilius quam multitudini persuasum est. simul ne metus quidem ab non ducibus facilius quam multitudini persuasum est. simul ne metus quidem ab Romanis erat, quippe tam paucis, si ui retinerent. id quidem cauendum semper Romanis ducibus erit exemplaque haec uere pro documentis habenda, ne ita externis credant auxiliis ut non plus sui roboris suarumque proprie uirium in castris habeant. signis repente sublatis Celtiberi abeunt, nihil aliud quaerentibus causam obtestantibusque ut manerent Romanis respondentes quam domestico se auocari bello. Scipio, postquam socii nec precibus nec ui retineri poterant, nec se aut parem sine illis hosti esse aut fratri rursus coniungi uidit posse, ullum aliud salutare consilium in promptu esse, retro quantum posset cedere statuit, in id omni cura intentus necubi hosti aequo se committeret loco, qui transgressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
sitioꝵ q aduersus Magone ducẽt atq hasdrubalem. Einetis cornelius cũ
tertia parte uetcris ex̾citus celtiteris adiinctus cum hasdrubale barchino
scipio cum quib ante dictũ est copiis substitit. Et. P. scipio ꝓfectus ad
destinatam belli partem. Hasdrubal postꝙ̃ aĩaduertit exiguũ romanũ ẽxtit
ĩ crstris / et spemomẽ ĩ celtiberoꝵ auxiliis esse. peritus om̃is barbaria et
p̃cipue om̃iu gentium eaꝵ ĩ quib ꝑ tot annos militauerat ꝑfidie facili
lingue: cum utraq castra plena huspanoꝵ essent ꝑ occulta collequia patiscit
magna mercede cum celtiberoꝵ pͥncipib ut copias inde abducent. Nec atͦx
um fatimis. Non enim ut ⁊ romanos uerterẽt arma agebat et n
quanta uł ꝓ bello satis esset dabatur/ ne bellum gererent. et cum quies ip̃a
cum redditus domũ fructusq uidendi suos suaq grata uulgo erant. Itaq

Expanded text:
sociorumque aduersus Magonem duceret atque Hasdrubalem, Cn. Cornelius cum sociorumque aduersus Magonem duceret atque Hasdrubalem, Cn. Cornelius cum tertia parte ueteris exercitus Celtiberis adiunctis cum Hasdrubale Barcino bScipio cum quibus ante dictum est copiis substitit, P. Scipio profectus ad destinatam belli partem. Hasdrubal postquam animaduertit exiguum Romanum exercitum in castris et spem omnem in Celtiberorum auxiliis esse, peritus omnis barbaricae et praecipue omnium earum gentium in quibus per tot annos militabat perfidiae, facili lingua, cum utraque castra plena Hispanorum essent, per occulta conloquia paciscitur magna mercede cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant. nec atrox uisum facinus—non enim ut in Romanos uerterent arma agebatur—, et merces quanta uel pro bello satis esset dabatur ne bellum gererent, et cum quies ipsa, tum reditus domum fructusque uidendi suos suaque grata uolgo erant. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi consiliu aductatum. oiumq ĩ unu congcucre sententie/ quando ad
idlaoꝵt id modo actum esset: ut has drubalem tendente ĩ italia retinerẽt.
tp̃s esse id iam agi ut bellum ĩ hispania finiret. et sanis adurius cocabant
accepisre ingintimillia celtiberoꝵ. Ea hieme ad arma extitati tres ex̾erit
erant. Has drubal gisomis filius et mago comũctis castris quĩq ferme
Dicꝵ iter ab romanis aberant. Propior erat ĩ hispania hamiltaris filius
asdrubal uetus ĩ hispania imꝑator Ad urbem noĩe antorgim ẽx
habebat. Eum uolebant pͥus opprimi duces romani: et spes erat satis
suꝑ ꝙ ad id uiriu esse. Illa restabat aura ne fuso eo ꝑculsi alt̾ hasdrubal
t mago i aiuos saltur montesq reciprentes sese bellum exherent
Optimum igĩt rati diuisis bnfariã copiis totius simul hispanie amplecti
bellum: ita int̾ se diuserunt ut .P. Cornelius duas ꝑtes ex̾citꝰ romaoꝵ̃

Expanded text:
ibi consilium aduocatum omniumque in unum congruerunt sententiae, quando ad ibi consilium aduocatum omniumque in unum congruerunt sententiae, quando ad id locorum id modo actum esset ut Hasdrubalem tendentem in Italiam retinerent, tempus esse id iam agi ut bellum in Hispania finiretur; et satis ad id uirium credebant accessisse uiginti milia Celtiberorum ea hieme ad arma excita. tres exercitus erant. Hasdrubal Gisgonis filius et Mago coniunctis castris quinque ferme dierum iter ab Romanis aberant. propior erat Hamilcaris filius Hasdrubal, uetus in Hispania imperator; ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat. eum uolebant prius opprimi duces Romani; et spes erat satis superque ad id uirium esse; illa restabat cura, ne fuso eo perculsi alter Hasdrubal et Mago in auios saltus montesque recipientes sese bellum extraherent. optimum igitur rati diuisis bifariam copiis totius simul Hispaniae amplecti bellum, ita inter se diuiserunt ut P. Cornelius duas partes exercitus Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab ignaro milite quis eẽt interfectum. Egre id marcełlũ tulisse sepulturẽ¬
q curam habitan. et ꝓpinquis etiam inquisitis honori p̃sidioq nomen ac
fuit quantũ uix capta cartagine tum fiusset. cum qua uirib equis
certabat. Paucis aute dicb ꝙ siracuse caperent. L. Otacilus cum
quinquerenib atuaginta uticam a lilibeo transmmsit. Et cum ante lucem
portum intrasset. onerarias frumento onustas cepit. egressusq ĩ terram
depopulatus est aliquantu agri cirta uticam p̃damq omĩs generia ret
onerariis nauib frumento p̃daq onuistis redit. idq frumentũ extemplo
racusas misit: ꝙ ni tam ĩ tp̃c subenissit: uctorib uictisq par
pnitior fames instabat: Sadem estate ĩ hispania cun ferme biẽnio
nichil admodum memorabile factura esset. consiliisq magis ꝙ̃ armis
bellum gereret᷑. Romani imꝑatores egressi hibernis copias coniũ xerunt

Expanded text:
ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac dae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine tum fuisset cum qua uiribus aequis certabatur. paucis ante diebus quam Syracusae caperentur T. Otacilius cum quinqueremibus octoginta Uticam ab Lilybaeo transmisit, et cum ante lucem portum intrasset, onerarias frumento onustas cepit, egressusque in terram depopulatus est aliquantum agri circa Uticam praedamque omnis generis r centum triginta onerariis nauibus frumento praedaque onustis rediit idque frumentum extemplo Syracusas misit, quod ni tam in tempore subuenisset, uictoribus uictisque pariter perniciosa fames instabat. eadem aestate in Hispania, cum biennio ferme nihil admodum memorabile factum esset consiliisque magis quam armis bellum gereretur, Romani imperatores egressi hibernis copias coniunxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
multo ꝙ̃ populus romanus uolũt penas ex egisse. Se quide tertum
nu circũsedere siracusas nõ ut ppłus reẜuatã ciuitate habẽt.¬
tr ansfugaꝵ duces captam et opp̃ssam tenerẽt. Quid potuerĩt siratusai
face. extemplo uel eos siracusanorꝑ esse/ qui intra p̃sidia romana fum̃t
hispanu ducom Mericũ qui p̃sidiũ tradideit uł ip̃oꝵ siracusan
postremo serum quide/ s forte oĩu sib ꝯsiliũ laboꝵ periculoꝵq circa
ad accipiendam pecuniã regiam custodien dãq missus. dixipienda militi
data est. et custodib durisis ꝑ domos coꝵ qui intra ysidia romana fuẽr
cum multa ire multa auaritie feda exempla ederent. Archimeden x¬
memorie proditũ est et ĩ tanto tumultu quantũ capte urbis ĩ discursu
diripientiũ militum ciere pot̾at. intentũ forinis quas ĩpulue desꝙͥẜat

Expanded text:
multo quam populus Romanus uoluerit poenas exegisse. se quidem tertium multo quam populus Romanus uoluerit poenas exegisse. se quidem tertium annum circumsedere Syracusas, non ut populus Romanus seruam ciuittransfugarum duces captam et oppressam tenerent. quid potuerint Syracusani facere, exemplo uel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint uel Hispanum ducem Moericum qui praesidium tradiderit uel ipsorum Syracusanorum postremo serum quidem, sed forte consilium. sibi omnium laborum periculorumque circa ad accipiendam pecuniam regiam custodiendamque missus. urbs diripienda militi data est custodibus diuisis per domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa irae, multa auaritiae foeda exempla ederentur, Archimeden memoriae proditum est in tanto tumultu, quantum captae urbis in <uiis> discursus diripientium militum ciere poterat, intentum formis quas in puluere descripserat
Abbreviated transcription (Latin):
In hec tumultu actuarie naues instructe iam ante tircum uoctoq ad nassum
armatis exponũt. Qui inprouiso adorti semiplenas stationes et ad apertas
fores porte . qua paulo ante excurerant armati. Haud magno certamĩt nassu
desertam trepidatione ⁊ fuga custodum. Neq ullis minus p̃sidii aut
ꝑtinaciẽ ad manendũ ꝙ̃ transfugis fuit. qr se suis quide satis credentes.
medio certanie effugerint.Marcellus ut captã esse Nassum
cetinit: ne regie opes quart fama maior ꝙͣ ees erat diriperent᷑. suppresso
tu militu / ut iis qui ĩ achradina erant transfugis. spatiũ locu
datus esset. Siracus ani tande liberi metu. portis Athradine apertis
oratares ad marcellu mictunt nichil petentes aliud ꝙ̃ ĩ columitatẽ sib
erisq suis. Marcellus concilio aduccato et adhibitis etiã sirat
qui ꝑ seditiones pulsi ab donio intra p̃sidia romana erant respondat/ nõ
plura ꝑ quĩquaginta annos benefacta hieronis ꝙ̃ paucis iis annis ma

Expanded text:
in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere desertam trepidatione et fuga custodum. neque in ullis minus praesidii aut pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effugerunt. Marcellus ut uidit captam esse Nassum cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus est, Syracusani tandem liberi metu portis Achradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentes aliud quam incolumitatem sibi liberisque suis. Marcellus consilio aduocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidia Romana fuerant, respondit non plura per annos quinquaginta benefacta Hieronis quam paucis his annis mal
Abbreviated transcription (Latin):
nib copiis ad capuam descendit. Ita tria pretoria circa capuam eret
cum ꝓhibentib opera campanis ex euentu pugnant ut postremo portis
muro se contineret campanus. Prius tam̃ ꝙ hec continuarentur opera.
legati ad haniubalem missi. qui quererent deẜtam ab eo Capuam at ꝓpe
redditam romanis: obtestarent᷑q ut tunc saltem opem nõ circum sẽssis
iodo sed etiam circum uallatis ferret. Consulib littere a /P. co
ut qui coꝵ uellent exire ab capua suasq res secum auferrent liberos

Expanded text:
nibus copiis ad Capuam descendit. ita tria praetoria circa Capuam erectnibus copiis ad Capuam descendit. ita tria praetoria circa Capuam erectcum prohibentibus opera Campanis eo euentu pugnant ut postremo portis muroque se contineret Campanus. prius tamen quam haec continuarentur opera, legati ad Hannibalem missi qui quererentur desertam ab eo Capuam ac prope redditam Romanis obtestarenturque ut tunc saltem opem non circumsessis modo sed etiam circumuallatis ferret. consulibus litterae a P. Cout qui eorum uellent exirent a Capua suasque res secum ferrent: liberos
Abbreviated transcription (Latin):
his cladib cõmouebant᷑ : legatos ad consules mictunt.C. lectorium.M.
Metilium qui nũtiarent ut ⁊eliquias duoꝵ excituũ cum cura colligerent
eentq operam ne ꝑ metu ac desperatione hosti se dederent. id qd p
canensem accidisset cladem/ et ut desertores de ex̾citu uolonũ conquirerẽt.
Idem negotii .P. cornelio datu / cui et delectus mandatus erat. Is q ꝑ fora
iciliabulaq edixit ut conquisitio uolonu fieret. iiq ad signa r
hostium uolturni . M. aurelio cocta putcolis ppoĩto qui ut queque naues
ex etruria ac sardiua accessissent. ex templo ĩ castra micterent frum̃tu.
ip̃e ad Capuam regressus. Q. fuluiu collegam ĩuenit Casilmo. omĩa inde¬
portantem molientez ad oppugnanda capuam Tum ambo ciecũsederũt
urbem. et Claudium neronem p̃torem a suossula ex claudianis castris
exciuerunt. Is quaꝵ modico ib p̃sidio ad tenendum lotum relicto ceteris

Expanded text:
his cladibus commouebantur. legatos ad consules mittunt C. Laetorium M. his cladibus commouebantur. legatos ad consules mittunt C. Laetorium M. Metilium qui nuntiarent, ut reliquias duorum exercituum cum cura colligerent, darentque operam ne per metum ac desperationem hosti se dederent, id quod post Cannensem accidisset cladem, et ut desertores de exercitu uolonum conquirerent. idem negotii P. Cornelio datum, cui et dilectus mandatus erat; isque per fora conciliabulaque edixit ut conquisitio uolonum fieret iique ad signa reostium Uolturni, M. Aurelio Cotta Puteolis praeposito qui, ut quaeque naues ex Etruria ac Sardinia accessissent, extemplo in castra mitterent frumentum, ipse ad Capuam regressus Q. Fuluium collegam inuenit Casilino omnia deportantem molientemque ad oppugnandam Capuam. tum ambo circumsederunt urbem et Claudium Neronem praetorem ab Suessula ex Claudianis castris exciuerunt. is quoque modico ibi praesidio ad tenendum locum relicto ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
introrsus roboris ac uiriu esse : et quatumq impetu fecisset hostis ꝓruptũas
Nichil qd̾ salutare esset nõ modo ad animu s ne ad aures quide adĩctebãt.
Et hannibal haud quaꝙͣ simili sua neq simili ẽxcitu neq ita exsteuito
aderat. Eego ne clamore quide atq impetu primũ coꝵ romani sustinũe
Suy stultitia et temẽitate Centennio par/ animo nequaꝙͣ comparandus
ubi rem inclinatam ac trepidantes suos iudit/ cquo arrerto cũ ducentis ferme
equitib effugit. cetera astonte pulsa in tergo atq alis circumuenta acies
eousq cesa ut ex duo deuigniti millib hominũ. duo millia heaud ampluis
enaserint. Gastris hostes potiti sunt. Hce cdades fuꝑ alia alia romam
cain essent nũtiate ingens quide et luctꝰ ⁊ pauor cuutate cepit. S tam̃
quia consules ubi sum̃a rer esset ad id liorꝑ res ꝓsfere gererent minus

Expanded text:
introrsus roboris ac uirium esse et quacumque impetum fecissent hostes perrupturos, introrsus roboris ac uirium esse et quacumque impetum fecissent hostes perrupturos, nihil quod salutare esset non modo ad animum sed ne ad aures quidem admittebat. et Hannibal haudquaquam similis dux neque simili exercitu neque ita instructo aderat. ergo ne clamorem quidem atque impetum primum eorum Romani sustinuere. dux stultitia et temeritate Centenio par, animo haudquaquam comparandus, ubi rem inclinatam ac trepidantes suos uidet, equo arrepto cum ducentis ferme equitibus effugit; cetera a fronte pulsa, inde a tergo atque alis circumuenta acies eo usque est caesa ut ex duodeuiginti milibus hominum duo milia haud amplius euaserint. castris hostes potiti sunt. hae clades, super aliam alia, Romam cum essent nuntiatae, ingens quidem et luctus et pauor ciuitatem cepit; sed tamen quia consules, ubi summa rerum esset, ad id locorum prospere rem gererent, minus
Abbreviated transcription (Latin):
insequenti hannibal cum tumul tuatu ĩ castris ⁊ plerose ferotes signuma
ut daret m̃stitisse duuci ad arma uitatis sciret haud dubius ꝓspere pugne
atusionẽ dari tria millia expeditoꝵ militu ĩ uillis circa ueprib q ⁊ siluis
disponit. qui signo dato simul om̃s el atebris exilirent. et magane duo
ferme millia equitum/ qua fugam inclinatura credebat/ omĩa ĩtinera ĩside̾
iubet his nate p̃paratis pͥma luce ĩ aciem copias educit. Nec fuluiꝰ est
cunctatus ⁊o tam sua ulla spe ꝙͣ militum impctu fortuito tractus. Itaq
cadem temeritate qua ĩ acie ꝓcessum est : instruit᷑ ĩpã acies ad libidine
itum forte ꝓcurrentiũ consistentiumq quo loto ip̃oꝵ tulisset anin
demde ꝑ libadins aut metum deserontium laum. Prima legio ⁊ sinistra
ala puno instracte et ⁊̃ longitudine poñ ecte acies / d amãtib tͥbunis nichil

Expanded text:
insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signum insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signum ut daret, institisse duci ad arma uocantes sciret, haud dubius prosperae pugnae occasionem dari, tria milia expeditorum militum in uillis circa uepribusque et siluis disponit, qui signo dato simul omnes e latebris exsisterent, et Magonem ac duo ferme milia equitum qua fugam inclinaturam credebat omnia itinera insidere iubet. his nocte praeparatis, prima luce in aciem copias educit; nec Fuluius est cunctatus, non tam sua ulla spe quam militum impetu fortuito tractus. itaque eadem temeritate qua processum in aciem est instruitur ipsa acies ad libidinem militum forte procurrentium consistentiumque quo loco ipsorum tulisset animus, deinde per libidinem aut metum deserentium locum. prima legio et sinistra ala in primo instructae et in longitudinem porrecta acies. clamantibus tribunis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Graccho sum̃a fide stipendia feterat/ uebat exauctoratꝰ mõte ducis ab signis
decessit. hannibal nõ capuam neglectam neq ut tanto discrimine desertos
ducis excitusq opprimendi ocasionem iminebat. Oneum fuluu p̃torem
apuli legati ñuntiabant pͥmo dum urbes quas dam apuloꝵ q̃ ad hanmbalez¬
des ciuissent oppugnaret. intentus rem egisse. postea nimio suoressiute tupĩn
t milites p̃da impleta in tantam licentiam secordiamas diffusie nt malla
disciplina militie esret. Tum sepe ałs tum pautis dich ante hxeptnea. roalne
sus pustio diue extitus esset. ĩ apuliam castra morut. Cirta hudonede rosure
legiones et ptor fuluius erant. Qdubi allatum ẽ hostes aduentar enatere
op pactiun ut iissũ p̃toris signis coniulsis ĩ aciem exirent. Necrres macro
ulla tenut ꝙ̃ spes haud dubia suo id arbitrio ubi uellent acturos. Nate

Expanded text:
Graccho summa fide stipendia fecerat, uelut exauctoratus morte ducis ab signis Graccho summa fide stipendia fecerat, uelut exauctoratus morte ducis ab signis discessit. Hannibal non Capuam neglectam neque in tanto discrimine desertos erius ducis exercitusque opprimendi occasionem imminebat. Cn. Fuluium praetorem Apuli legati nuntiabant primo, dum urbes quasdam Apulorum quae ad Hannibaldesciuissent oppugnaret, intentius rem egisse: postea nimio successu et ipsum et milites praeda impletos in tantam licentiam socordiamque effusos ut nulla disciplina militiae esset. cum saepe alias, tum paucis diebus ante expertus qualis sub inscio duce exercitus esset in Apuliam castra mouit. circa Herdoneam Romanae legiones et praetor Fuluius erat. quo ubi allatum est hostes aduentare, prope est factum ut iniussu praetoris signis conuolsis in aciem exirent; nec res magis ulla tenuit quam spes haud dubia suo id arbitrio ubi uellent facturos. nocte
Abbreviated transcription (Latin):
amplius horis concitata ⁊ diu stetisset rõmanu aciem. postq̃ is non pro
uetere fama solum/ sed etiam metu futuri dedecoris: si sua temeritate ꝯtracte
adi suꝑesset obiectans se hostiam telis tecidit. fusa extemplo ẽ
acies. sed ad se ne fuge quide iter patuit/ om̃ib uiis ab equite ĩ sessis/
ut extanta multitudine iuix decera euaserint. ceteri passim alii alia
peste absumpti sint. Capua a consulib iters sum̃a uis obsideri cepta est
queque ĩ eam rem opus crant comportabant parabant᷑q. Casilinum
umentũ conuectum ad uolturni hostiu ubimiine urbs est Castet
maxe proxinũ ⁊ flumen ĩ potestate esfent. Inea duo maxitina castella
itu qd̾ ex sardia nuꝑ missu erat quadq matiniꝰ p̃tor ex etcur
coemerat ab hostia conuectis est. ut ex̾citui phieme copia eẽt. Ceteꝵ
suꝑ cam cladem que ĩ lucanis accepta erat. uolonũ quoꝵ excitus ꝗ uiuo

Expanded text:
amplius horas concitata, donec dux stetit, Romana acie. postquam is non pro amplius horas concitata, donec dux stetit, Romana acie. postquam is non pro uetere fama solum sed etiam metu futuri dedecoris, si sua temeritate contractae cladi superesset, obiectans se hostium telis cecidit, fusa extemplo est Romana acies; sed adeo ne fugae quidem iter patuit omnibus uiis ab equite insessis, ut ex tanta multitudine uix mille euaserint, ceteri passim alii alia peste absumpti sint. Capua a consulibus iterum summa ui obsideri coepta est, quaeque in eam rem opus erant comportabantur parabanturque. Casilinum frumentum conuectum; ad Uolturni ostium, ubi nunc urbs est, castelmare proximum et flumen in potestate essent. in ea duo maritima castella frumentum, quod ex Sardinia nuper missum erat quodque M. Iunius praetor ex Etruria coemerat, ab Ostia conuectum est ut exercitui per hiemem copia esset. ceterum super eam cladem quae in Lucanis accepta erat uolonum quoque exercitus, qui uiuo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ .p. Corneluim suillam p̃torem ĩ senatum rutroductus petit a patribus
iti sib quin quemillia peditum darent᷑ : se peritũ ⁊ hostis ⁊ regionũ
opere p̃trum facturi et quib artib ad id locor nr̃i ⁊ duces et ex̾citus capti
forent. iis aduersus inuentorem usurum. Id nõ ꝓmissum magis stolide
ꝙ stolide crcditum tamꝙͣ ccden militares et imꝑatorue artes essent. data
ꝓ quĩq octomillia militum : pars dimidia ciuies/ pars sccii et ip̃e aliqͣtu
uoluntarioꝵ itinere ĩ agris cõsciuit: ac ꝓpe duplicato ex̾citu ĩ lucanos
ꝑuenit. Ubi hamubal nequicꝙͣ sequutus el audiu substiterat. haud
do ueteranum. alterum nouu totum magna ex parte tumultuarun
ac se iuermem: Ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detrertauit
ex templo instructe acies. pugnatu tamen ut ĩ nulla pari re dua

Expanded text:
per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus per P. Cornelium Sullam praetorem in senatum introductus petit a patribus uti sibi quinque milia militum darentur: se peritum et hostis et regionum breui operae pretium facturum et quibus artibus ad id locorum nostri et duces et exercitus capti forent iis aduersus inuentorem usurum. id non promissum magis stolide quam stolide creditum tamquam eaedem militares et imperatoriae artes essent. data pro quinque octo milia militum, pars dimidia ciues, pars socii; et ipse aliquantum uoluntariorum in itinere ex agris conciuit ac prope duplicato exercitu in Lucanos peruenit, ubi Hannibal nequiquam secutus Claudium substiterat. haud uincendo ueteranum, alterum nouum totum, magna ex parte etiam tumultuarium ac semermem. ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detractauit pugnam, extemplo instructae acies. pugnatum tamen †ut in nulla pari re† duas
Abbreviated transcription (Latin):
ante dies secunda fusset pugna. quin multo minus se sat suũq totiens
uictorem excitum substiuẽ romani possent. Ceter postꝙ̃ pugnari cẽptũ est.
equitum mayime incursu ami iaculis obrueret᷑ laborabat romana acies
donec signum cquitib datum est ut ĩ hostem admicterent equo. Ita cq̃stre
ylium erat : cum procul uisus serpronianus excitus cui. Gn. corn
questor preerat/. utriq parti parem metum p̃buit. ne hostos noui aductarẽt
uelut ex composito utriq signum receptui datur. reductiq ĩ castra prore
equo marte discess uit. plures tam̃ ab romanis pͥmo inacursu equitũ cẽcidert.
icertus primo utrum sequeret. Appiu institit sequi. Ille circũ duo
ꝙ uobuit : alio itinere capuam rediit. hannibali alia ĩ iis lccis benegͣende
centuriẽs. et magnitudĩe corporis et anmo. Is ꝑfunctus militia

Expanded text:
paucos ante dies secunda fuisset pugna, quin multo minus se suumque totiens paucos ante dies secunda fuisset pugna, quin multo minus se suumque totiens uictorem exercitum sustinere Romani possent. ceterum postquam pugnari coeptum est, equitum maxime incursu, cum iaculis obrueretur, laborabat Romana acies, donec signum equitibus datum est ut in hostem admitterent equos. ita equestre proelium erat, cum procul uisus Sempronianus exercitus, cui Cn. Cornelius quaestor praeerat, utrique parti parem metum praebuit ne hostes noui aduentarent. uelut ex composito utrimque signum receptui datum reductique in castra prope aequo Marte discesserunt; plures tamen ab Romanis primo incursu equitum ceciderunt. incertus primo utrum sequeretur Appium institit sequi. ille circumducto hoste qua uoluit alio itinere ad Capuam rediit. Hannibali alia in his locis bene gerendae inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo. is, perfunctus militia,
Abbreviated transcription (Latin):
campanũ pateretur. Itaq tantum moratus dum imꝑatores consuleret ꝑmictent¬
ne sibi ex̃ ordinem ĩ prouitante hostem pugnare. ꝑmissu coꝵ arma cepit.
unq conscendit. et badium nomĩe ꝯppellans ad pugnam eutauit
mora campano facta est. Infestis equis concũrunt. Crispin supra sactu
sinistrum humeꝵ hadio hasta transtixit. suꝑ delapsum cum uulnere ex e
ut. ut pedes iacente conficẽt. Badius prius ꝙ oppͥmerẽt parma
equo telicto ad suos aufugit. Crispinus cquũ armaq capta et ouentam
pidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatiõe n
ad consules dod ẽ deductus. laudatus q ibi magnifice ⁊ donis donatus. Hañibal
exagro beneuentano castra cũ ad capua mouisset. tertio pest die ꝙ uenit
pias ĩ aciem eduxit. haud quaꝙ dubius ꝙ campanis absente si

Expanded text:
Campanum pateretur. itaque tantum moratus dum imperatores consuleret permitterentCampanum pateretur. itaque tantum moratus dum imperatores consuleret permitterentne sibi extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permissu eorum arma cepit equumque conscendit et Badium nomine compellans ad pugnam euocauit. nulla mora a Campano facta est; infestis equis concurrerunt. Crispinus supra scutum sinistrum umerum Badio hasta transfixit, superque delapsum cum uolnere ex equo desiluit ut pedes iacentem conficeret. Badius priusquam opprimeretur parma atque equo relicto ad suos aufugit; Crispinus equum armaque capta et cruentam cuspidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis donatus. Hannibal ex agro Beneuentano castra ad Capuam cum mouisset, tertio post die quam uenit copias in aciem eduxit, haudquaquam dubius, quod Campanis absente se
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ad pugnam Crispino badius. Conscendamus equos sumotis ꝙ aliis
uter bello sit decernamus. Ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse
ĩ quib uirtute ostendat. se ctiam si ĩ aciẽ aturit declinatuꝵ/ ne hospitali
cede dextram uolet conuersusq abibat. Enim uõ tum feraius Campanꝰ
in crepareimollitiem ingnauiamq et se digna ꝓbra ĩ insonte iacere hospitale
em appellans simulante q parcere au sciat parem se nõ esse. si pari
publicis federib xuptis dirupta simul et pͥuata iura putet. Badiũ cãpanu
T. quintio crispino romano palam om̃ib duob excctib audientib rem̃tiare
ũ nichil sib cum eo consetiatu nichil federatu hosti cum hoste ci
patriam ac penates publicos priuatosq oppugnatũ uenissent si uir esset
congrederetur. diu auictante crispinu ꝑculere turmales.: ne ĩpune ĩsultare

Expanded text:
inquit 'ad pugnam, Crispine' Badius; 'conscendamus equos summotisque aliis inquit 'ad pugnam, Crispine' Badius; 'conscendamus equos summotisque aliis uter bello melior sit decernamus.' ad ea Crispinus nec sibi nec illi ait hostes deesse in quibus uirtutem ostendant; se, etiamsi in acie occurrerit, declinaturum, ne hospitali caede dextram uiolet; conuersusque abibat. enimuero ferocius tum Campanus increpare mollitiam ignauiamque et se digna probra in insontem iacere, hospitalem hostem appellans simulantemque parcere cui sciat parem se non esse. si parum publicis foederibus ruptis dirempta simul et priuata iura esse putet, Badium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare nihil sibi cum eo consociatum, nihil foederatum, hosti cum hoste, cuius patriam ac penates publicos priuatosque oppugnatum uenisset. si uir esset, congrederetur. diu cunctantem Crispinum perpulere turmales ne impune insultare
Abbreviated transcription (Latin):
muilites amiserunt. Inde ingens fergia suꝑbe suopte ingenio creuit genti młtis q
p̾liis lacessebant romanos. sed intentiores ad cauendum consules una pugt
feterat᷑ in caute atq inconsulte inita. Restituit tam̃ his animos ⁊ illis mĩnuit
andatiam parua una res sed ĩ bello nichil tam leue est. ꝙ nõ modo magne
medo rei inomentum faciat. T. Quintio Crispino Badiuis campanus
hostes erat ꝓ familiari hospitio iuntus. Creuerat consuctudo ꝙ eger romie
apud crispiriu badius aute defectione campaña liberaliter comit̾ ꝙ curatus
fuerat. Cum badus ꝓgressus ante stationes que ꝓporta stabant. uctara
anspuniũ iussit. qd̾ ubi est Cruspino nũctiatum ratus colloqiuu anuicum
at familiare queri manente memoria etiã ĩ dissidio publicoꝵ federim
pͥuati uiris paulum aceteris ꝓtessit. Postꝙ̃ ĩ conspetum uenere poouo te

Expanded text:
milites amiserunt. inde ingens ferocia superbae suopte ingenio genti creuit multisqumilites amiserunt. inde ingens ferocia superbae suopte ingenio genti creuit multisque proeliis lacessebant Romanos; sed intentiores ad cauendum consules una pugna fecerat incaute atque inconsulte inita. restituit tamen his animos et illis minuit audaciam parua una res; sed in bello nihil tam leue est quod non magnae interdum rei momentum faciat. T. Quinctio Crispino Badius Campanus hospes erat perfamiliari hospitio iunctus. creuerat consuetudo, quod aeger Romae apud Crispinum Badius ante defectionem Campanam liberaliter comiterque curatus fuerat. is tum Badius progressus ante stationes quae pro porta stabant uocari Crispinum iussit. quod ubi est Crispino nuntiatum, ratus conloquium amicum ac familiare quaeri, manente memoria etiam in discidio publicorum foederum priuati iuris, paulum a ceteris processit. postquam in conspectum uenere, 'prouoco te'
Abbreviated transcription (Latin):
fama. Alii ĩ castris rom auis sepultum asuis : alii ab hanmibale ⁊ ea
lgatior fama ẽ tradunt ĩ uestibulo punicoꝵ castror  rigũ exfi
esse: armatum excitum decucũxisse cum tripudiis hispanor motib q
arioꝵ ⁊ corpoꝵ suc quiq genti assuctis ip̃o hannibale om̃i reꝵ uorboꝵq
honore exequias alebrante: Hec tradunt qui ĩ lucanis rei geste autores.
Si illis qui ad calorem fluuu int̾ fectum mẽorant credere uelis: cap
tantum Gracchi hostes potiti sunt. Eo delato ad hammbale missus ab eo
imperatoris ĩ castris celebrantib cum e̾xcitus beneuentanis fecit: Consules
agrum campanu ingressi cum passim popularentur. crupticẽ opidanoꝵ
t Magonis auim cquitatii territi et trepidi ad signa milites pelatos passim
reuctarunt ᷑: et iuxdum instructa ane fusi supra mille et quingentos egtos¬

Expanded text:
est fama. alii in castris Romanis sepultum ab suis, alii ab Hannibale—et ea est fama. alii in castris Romanis sepultum ab suis, alii ab Hannibale—et ea uolgatior fama est—tradunt in uestibulo Punicorum castrorum rogum exstructum esse, armatum exercitum decucurrisse cum tripudiis Hispanorum motibusque armorum et corporum suae cuique genti adsuetis, ipso Hannibale omni rerum uerborumque honore exsequias celebrante. haec tradunt qui in Lucanis rei gestae auctores sunt. si illis qui ad Calorem fluuium interfectum memorant credere uelis, capitis tantum Gracchi hostes potiti sunt; eo delato ad Hannibalem missus ab eo t; is funus imperatoris in castris celebrantibus cum exercitu Beneuentanis fecit. consules agrum Campanum ingressi cum passim popularentur, eruptione oppidanorum et Magonis cum equitatu territi et trepidi ad signa milites palatos passim reuocarunt, et uixdum instructa acie fusi supra mille et quingentos
Abbreviated transcription (Latin):
peni nitunt. Ceteꝵ conspicatus lucanũ hostem hospite int̾ hostes adeo
infestus inuasit ut parti ei sine multoꝵ ꝑnitiẽ nõ posset. E
eum mago extemplo ad hamubalc misit: poniq cum captis simul fascib
aute tribunal imperatoris uissit. Hec sera fama est. Gracchus ĩ lutaĩs
ad camps qui uettres uaunt᷑ periit. Sunt qui ĩ agro beneuent
calorem fluuiu ostendant a castris cum lictorib ac trib seruis lauãdi
cauã ꝓgressum cum forte int̾ salicta ĩnata ripis laterent hostes/ nudũ
q iuerinem saxis que que uoluit aninis ꝓpugnante int̾ fectum
qui aruspicum monitu quingentos passus a castris ꝓgressum / uti loco
puro ea que ante dicta ꝓdigia sunt ꝓcuraret/ ab insidentib forte locu
iab turmis nimidaꝵ circũuentũ sccibant. Adeo nec lotus nͨ
mortis ĩ uiro tam claro et insigni constrit. Fuueris quoꝵ gracchi uaria

Expanded text:
Poeni nituntur; ceterum conspicatus Lucanum hospitem inter hostes adeo Poeni nituntur; ceterum conspicatus Lucanum hospitem inter hostes adeo infestus confertos inuasit ut parci ei sine multorum pernicie non posset. exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit. haec si uera fama est, Gracchus in Lucanis ad campos qui Ueteres uocantur periit. sunt qui in agro Beneuentano prope Calorem fluuium contendant a castris cum lictoribus ac tribus seruis lauandi causa progressum, cum forte inter salicta innata ripis laterent hostes, nudum atque inermem saxisque quae uoluit amnis propugnantem interfectum. sunt qui haruspicum monitu quingentos passus a castris progressum, uti loco puro ea quae ante dicta prodigia sunt procuraret, ab insidentibus forte locum duabus turmis Numidarum circumuentum scribant. adeo nec locus nec ratio mortis in uiro tam claro et insigni constat. funeris quoque Gracchi uaria
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute: reliqum aute quid esset pautis amultitudinẽ ĩ ualle silua mõtib¬
q septa crcũuentꝰ p̃ter mortem id referre utrum p̃sentes corpora. pecor s
modo m̃ulti trucidentur an toto apatiendo espectandoq euentu impetũ atq
ira uerso agentes audentesq ꝑfusi hostiuui cuore inter expirantu inimi coꝵ
cumulata armaq ⁊ corpora cadant. lucanium ꝓditore ac transfugam os̃
peterent. qui eam iuctina p̃ st ad inferos misisset. eum decus exiguum
egregiũq solaciũ sue morti inuentuꝵ. Int̾ hec dicta paludamento arta
leuu bacchium intorto. nam nec scata quido secum extulerant ĩ hostes
impetum fent. Maior ꝙ̃ ꝓ numero hominũ editur prgna iaculis maxĩe
perta corpora romanor et tamen undiq ex altiorib lotis ĩ cau
quo iccur esser transfiguntur. Gracchum iam nudatũ p̃sidio uiuu cap̃e

Expanded text:
uirtute: reliquum autem quid esse paucis a multitudine in ualle silua ac montibuirtute: reliquum autem quid esse paucis a multitudine in ualle silua ac montibus saepta circumuentis praeter mortem? id referre, utrum praebentes corpora pecorum modo inulti trucidentur an toti a patiendo exspectandoque euentu in impetum atque iram uersi, agentes audentesque, perfusi hostium cruore, inter exspirantium inimicorum cumulata armaque et corpora cadant. Lucanum proditorem ac transfugam omnes peterent; qui eam uictimam prae se ad inferos misisset, eum decus eximium, egregium solatium suae morti inuenturum. inter haec dicta paludamento circa laeuum bracchium intorto—nam ne scuta quidem secum extulerant—in hostes impetum fecit. maior quam pro numero hominum editur pugna. iaculis maxime aperta corpora Romanorum; et, cum undique ex altioribus locis in cauam uallem coniectus esset, transfiguntur. Gracchum iam nudatum praesidio uiuum capere
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñgente nũm occũłet. laco satis instecto atq uingiq ex plorlato/ dies ꝯpoita
reigerende ẽ. Elauius ⁊d romãnũ imꝑatos uenit reust ut inquãticohasre
ĩ anncitrã romanors. quando res quas romana que ꝓse exatũ clade
hec ast sunt dicta. Ceterã ab ip̃o gracho eadem hec audire malle cos ysẽt qͦt ꝙ
contingere dextram. Id fidei pignus secum ferre. locũ se conciliis edixisse a
conspectu amnotum haud ꝓcul castris romanis. Ibi paueis uerbis transigere
osse : ut om̃e nomen lucanu ĩ fide ac stcictate romana sit. Gra
fraudem et sermoni et rei abesse credeus/ ac siilitudĩe ueri captus cum
ib ac turba equitũ ecastris ꝓfectus duce hospͣite ĩ insidias p̃cipita
Hostes subito ex orti et ne dubia ꝓditio esset/ Flauius iis se adiũgit tela
un diq ĩ grarchum atq equites coniiciunt᷑. Gracchus ex cquo desilit. ide ceteros
fac̾e iubet. hortaturq ut qd̾ unu reliquin fortuna fecerit id eo obstent

Expanded text:
to dies composita gerendae rei est. Flauus ad Romanum imperatorem uenit. rem se ait magnam incohasse, in amicitiam Romanorum, quando res quoque Romana, quae prope exitium clade m? haec ab se suis dicta; ceterum ab ipso Graccho eadem haec audire malle eos praesentisque contingere dextram <et> id pignus fidei secum ferre: locum se concilio iis dixisse a conspectu amotum, haud procul castris Romanis; ibi paucis uerbis transigi rem posse ut omne nomen Lucanum in fide ac societate Romana sit. Gracchus fraudem et sermoni et rei abesse ratus ac similitudine ueri captus, cum lictoribus ac turma equitum e castris profectus duce hospite <in> insidias praecipitat. hostes subito exorti; et, ne dubia proditio esset, Flauus iis se adiungit. tela undique in Gracchum atque equites coniciuntur. Gracchus ex equo desilit; idem ceteros facere iubet hortaturque ut, quod unum reliquum fortuna fecerit, id cohonestent
Abbreviated transcription (Latin):
talium libroꝵ fieret.ĩ. M. Emilii p̃fecti urbis qui eam rem agebat manus
ic martius illustris fuerat. Et cum inquisitio priore mnno exsenatꝰ cõ¬
nõ dum tp̃s uenerat afferebat fidem. priore carmine cannensis p̃dcã clades
ĩ hec fere uerba erat. Ammem trouigenã carmna rom ane fuge. Nec te alictugeni
cogant ĩ campo diomedis conserere manus. Sed neq credes tu michi donet̾

Expanded text:
talium librorum fieret, in M. Aemili praetoris urbem, qui eam rem agebat, manustalium librorum fieret, in M. Aemili praetoris urbem, qui eam rem agebat, manusic Marcius inlustris fuerat, et cum conquisitio priore anno ex senatus conondum tempus uenerat, adferebat fidem. priore carmine Cannensis praedicta clades in haec fere uerba erat: 'amnem, Troiugena, fuge Cannam, ne te alienigenae cogant in campo Diomedis conserere manus. sed neque credes tu mihi, donec c