comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serunt si uxor cũ marito ab hostibus
sit capta. ⁊ ibidẽ ex marito enixa sit
si reu̾si fuerint iustos ẽe ⁊ parentes ⁊
lberos ⁊ filiũ in pot̾ate patris ꝙ̃ad̾
iure post limini reu̾sus sit ude si c̃ q̃

Expanded text:
serunt, si uxor cum marito ab hostibus capta fuerit et ibidem ex marito enixa sit: si reuersi fuerint, iustos esse et parentes et liberos et filium in potestate patris, quemadmodum iure postliminii reuersus sit: quod si c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum retinemꝰ. ¶Si oducto E m
uendid̾it. ⁊ eam ab em̃ptore ꝯduxit.
⁊ ut̾ ꝙ m̃cedẽ p̾sticit. prior locator
possõnẽ ꝑ conductorem rectissime
retinet. ¶Infans possid̾e recte pot̾
si tutore auctore cepit. Nam iudiciũ
oqͥn nullus sensus est infanti acci¬
piendi possõnẽ. pupillus tm̃ ⁊̃ sine

Expanded text:
 eum retinemus.Si conductor rem uendidit et eam ab emptore conduxit et utrique mercedes praestitit, prior locator possessionem per conductorem rectissime retinet.Infans possidere recte potest, si tutore auctore coepit, nam iudicium , nam alioquin nullus sensus est infantis accipiendi possessionem. pupillus tamen etiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł. Eundi uenditor ⁊̃ si mã¬
recte emptor ꝑse ĩ possõnẽ ueniet:
Ita si amitꝰ uenditoris mortuo eo
priuscy sciret id. aut ñ ꝓhibentibus
id hr̃dibꝰ fec̾̃it. Recte possõ tradita
est. S si id fecerit cũ sciret dum̃
mortuũ. aut cũ scrret heredes id
fac̾e nolle ccͣ erit.

Expanded text:
m.Fundi uenditor etiamsi manrecte emptor per se in possessionem ueniet. item si amicus uenditoris mortuo eo, priusquam id sciret, aut non prohibentibus heredibus id fecerit, recte possessio tradita erit. sed si id fecerit, cum sciret dominum mortuum aut cum sciret heredes id facere nolle, contra erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Samp̃. ł. Si debitori deportatõ
irrogata est. non posse pro eo fi
tota obligõ contra eũ extincta sit.
¶su filiꝰ in cã peculiari. itafideiꝰ¬
sorem acceꝑit. qnͣtam pecuniam
credidero fide tua ẽẽ iubes. et
emancipatꝰ credat. prĩ quidem
suo noĩe reus obligatus q̃ tene¬
hũanitatis intuitu obnoxius ẽ
bimꝰ in solidũ adu̾sus ticiũ actõnem
cũ scite potuerat aũ ignorare ñ deb¬
uerit mulierẽ frustra int̾cede̾ hu¬
ic similis. et uia q̃stio uideri potest
obctatẽ si restituaturꝰ in integrum
unꝰ fiderꝰsor. an alt̃ honꝰ obligõnis¬
in integrũ acciꝑe debeat. s ita dem̃

Expanded text:
m Si debitori deportatio irrogata est, non posse pro eo fidtota obligatio contra eum extincta sit. Si filius in causa peculiari ita fideiussorem acceperit: "quantam pecuniam credidero, fide tua esse iubes?" et emancipatus credat, patri quidem, si non est reus obligatus, non tenehumanitatis intuitu obnoxius essbimus in solidum aduersus Titium actionem, cum scire potuerit aut ignorare non debuerit mulierem frustra intercedere. Huic similis et illa quaestio uideri potest, ob aetatem si restituatur in integrum unus fideiussor, an alter onus obligationis integrum exc
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio enĩ heres. fid̾iussoris siue
heredes ut ip̃e fid̾iussor audiendi
totũ exsoluerat. q̃sitũ ẽ an fideius¬
sor. qui capue pecuniam. se datutum¬
s rome ꝓmiserat si reus ꝓmͣtẽdi ca¬
pue cẽtꝰ statĩ ꝯueniri possit dixi ñ

Expanded text:
ab initio enim heres fideiussoris siue ab initio enim heres fideiussoris siue heredes ut ipse fideiussor audiendi totum exsoluerat. Quaesitum est, an fideiussor, qui 'Capuae pecuniam se daturum' Romae promisit, si reus promittendi Capuae esset, statim conueniri possit. dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ac restitutõnis ꝙ si dolo conditoris
induc̾tus sit minor ut fideuibeat
non mag̃ c̾clitori succurrend̾. erit.
adu̾sus confideiussorẽ. ꝙͣ si fcã noua¬
none. ⁊ ciresiuento minore desidãret
ĩ uet̾em debitorẽ. utilẽ actionẽ sibi
rem heres omittat. fideiussorẽ aũ
cius cõueniat ꝓd̾it exceptio doli
fideuissori pp̃ imꝓbitatẽ heredisq
ꝓdesse reo debũat si cõuemiret᷑. Ex
duob fideiussoris hr̃dib si ꝑ erro¬
rem alt̾ solidũ exsoluat. quidã putãt
hrẽ eũ condicõnẽ. ⁊ qd̾o man̾e obli¬
gatũ coheredẽ cessante qͦ ꝯdicõe
durare obligatõnẽ cohĩdĩs ꝓbatur.
pp̃ea ꝙ creditor qui dũ se putat ob¬
ligatũ ꝑtem ei qͥ totũ declit exsol¬
uerit nullam habebit ꝯdicõnem
ꝙ si duo fideiussores accepti fu̾int
uerbi gr̃ã in .ix. ⁊ alt̾ ex duobus
heredib alt̾ius fideiussoris totũ
creditori exsoluerit.hẽbit qͥdẽ .x. q̃
iussor. alt̾ soluendo ẽ. usdendũ est

Expanded text:
ac restitutionis. quod si dolo creditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrendum erit aduersus confideiussorem, quam si facta nouatione circumuento minore desideraret in ueterem debitorem utilem actionem sibi rem heres omittat, fideiussorem autem eius conueniat, proderit exceptio doli fideiussori propter improbitatem heredis, quae prodesse reo debuerat, si conueniretur. Ex duobus fideiussoris heredibus si per errorem alter solidum exsoluat, quidam putant habere eum condictionem et ideo manere obligatum coheredem: cessante quoque condictione durare oblig creditor, qui, dum se putat obligatum, partem ei, qui totum dedit, exsoluerit, nullam habebit condictionem. quod si duo fideiussores accepti fuerint uerbi gratia in uiginti et alter ex duobus heredibus alterius fideiussoris totum creditori exsoluerit, habebit quidem decem, quae iussor alter soluendo est, uidendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
si int̾posita ñ eẽt. ⁊ si tastatĩ tu
tore fundoꝵ tuoꝵ alt̾o euicto cõ¬
uentꝰ ab emptore condempnat᷑
est inc̾tam qnͣtitatẽ. q̃ sitũ est. i
cum h̾ede uenditores añ diem quo
iudicatũ facẽ compellet᷑ age̾ pos

Expanded text:
si interposita non esset et si statim tu tore fundorum duorum altero evicto conventus ab emptore condemnatus est certam quantitatem: quaesitum est, an cum herede venditoris ante diem, quo iudicatum facere co
Abbreviated transcription (Latin):
in opus metalh. et siq̾s eis tes¬
taento datum furrit pronõ
uo datũ. s pene. Itẽ quide̾ anno¬
magrece. hoc est sine ciuitate
ut sunt in opus .p. ꝓpetuo diti
et in insulam deportati ut ea
quidam que iuris cuislis funt
non habeant que non uiris gẽ¬
tium sunt habeant.

Expanded text:
in opus metalli: et si quid eis testamento datum fuerit, pro nouo datum, sed poenae. Item quidam ἀπόλιδες sunt, hoc est sine ciuitate: ut sunt in opus publicum perpetuo dati et in insulam deportati, ut ea quidem, quae iuris ciuilis sunt, non habeant, quae uero iuris gentium sunt, habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
uo uł effracto rem uł furẽ diur¬
nũ ac nocturnum.¶Quali¬
tate Fcm̃ uel atͦrius ut ieuiꝰ est
ut furta manifesta añ mani¬
festis discerni solent. Rixa aggͣssa¬
turis expilatõnes afutpris petulan¬
tia aiuolentia q̃ de re maximus ap̃
grecos orator demostenes sic ait:
ot̃.¶ Qnͣtitas disc̾nit furẽ ab
ab igeo. Nam qui unã suc̃ subripu¬
erit. ut fur choercebitur qͥ gregẽ
ut abigens. ¶ Euentꝰ spectatur
ut alementissimo quoꝙ facta qm¬
quam lex ñ minꝰ eũ qͥ occidendi ho¬
minis cã cs̃i telo fuit quam cũ
qui occid̾it puniat et id ap̃ g̾cos
exilis uoluntario fortituitu ca¬
sus liberantur. ut ap̃ p̃cipusi
ut eadem scelera in quibusdam
ꝓuinciis grauiꝰ plectantur. ut
in affrica messium incẽssores in
musia uiciũ uͥ metalla sunt
adulteratores monete. ¶Non¬
nũꝙꝙͣ euenit. ut aliquoꝵ malefi¬
cioꝵ supplicia exacerbentur quo¬
ciens nrmiũ multis ꝑsonis gͣsa¬
tibus exemplo opus sit.

Expanded text:
uo et effractorem uel furem diuruo et effractorem uel furem diurnum a nocturno. Qualitate, cum factum uel atrocius uel leuius est: ut furta manifesta a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a furtis, petulantia a uiolentia. qua de re maximus apud Graecos orator Demosthenes sic ait:. Quantitas discernit furem ab abigeo. Nam, qui unum suem surripuerit, ut fur coercebitur: qui gregem, ut abigeus. § 8. Eventus spectatur, ut a clementissimo quoque facta; quanquam lex non minus eum, qui occidendi hominis causa cum telo fuerit, quam eum, qui occiderit, puniat, et ideo apud Graecos exsilio voluntario fortuiti casus luebantur, ut apud praecipuum ut eadem scelera in quibusdam prouinciis grauius plectantur, ut in Africa messium incensores, in Mysia uitium, ubi metalla sunt adulteratores monetae. Nonnumquam euenit, ut aliquorum maleficiorum supplicia exacerbentur, quotiens nimium multis personis grassantibus exemplo opus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nũo decurionũ eẽnt api¬
te puniri ꝓhibuit. nͥ si qui pare¬
tes occidissent. nerũ pena iegis
cor. puniendos mandatis penis
lintur. ut furta. cedesq aut
dicta. nt conuitia. ⁊ infid̾. aduo¬
cationes. aut scripta ut falsa.
⁊ famosi libelli. aut concilia
at coniurationes ⁊ latronum
dscientia. quosq anos suadendo
tate. euentu. Causa ut in u̾b̾ibus
que irpunita sunt a magr̃o illa¬
ta. ułꝰ parente qm̃ emendatõnis⁊
non uiurie gr̃a iudẽtur adhib̾i
puniuntur. cum quis ꝑ iram ab
extraneo pulsatus est. ¶ Psonam
duplicit᷑ spectaturꝰ eius qui fecit
⁊ eius qui passus est. Aliter enĩ
puniuntur ex hiisdem factiõnib
serui qmͣ lib̾i. et alit quictyͥ iu
dominũ parentẽ ue ausus est ꝙͣ
qui in extraneum in magr̃atum
uł u pͥuatũ. In huiꝰ rei considera¬
tione.ecatis quoq ratio habeat᷑.
¶Locus facit ut idem ui furcũ
ulel sacrilegiũ sit. et capite ludẽ¬
dum. uł minore supplicio ¶Tem¬
pus decernit emansorem a furti¬

Expanded text:
o decurionum essent, capite puniri prohibuit, nisi si qui parentem occidissent: uerum poena legis Corneliae puniendos mandatis plenisuntur, ut furta caedesque, aut dicta, ut conuicia et infidae aduocationes, aut scripta, ut falsa et famosi libelli, aut consilia, ut coniurationes et latronum conscientia quosque alios suadendo tate euentu. Causa: ut in uerberibus, quae impunita sunt a magistro allata uel parente, quoniam emendationis, non iniuriae gratia uidentur adhiberi: puniuntur, cum quis extraneo pulsatus est. § 3. Persona dupliciter spectatur, ejus qui fecit, et ejus qui passus est. Aliter enim puniuntur ex isdem facinoribus serui quam liberi, et aliter, qui quid in dominum parentemue ausus est quam qui in extraneum, in magistr‹at›um uel in priuatum. in eius rei consideratione aetatis quoque ratio habeatur. Locus facit, ut idem uel furtum uel sacrilegium sit et capite luendum uel minore supplicio. Tempus discernit emansorem a fugiti
Abbreviated transcription (Latin):
Mrdinem de crumine cognoscit
qmͣ uult sentẽtiam ferre. uł gra¬
uiorem uł leuiorẽ. ita tñ ut in
utroq mode rationẽ non excedat.
M arc̃ .ł. Quedam delicta paga¬
no. aut nullam aut lemorem pe¬
nam irrogat. militi uero graui¬
miles artẽ ludicram fecerit. uel
in seruitutẽ se uenire passus est
capite pumendũ menader scribit.

Expanded text:
rdinem de crimine cognoscit, quam uult sententiam ferre, uel grauiorem uel leuiorem, ita tamen ut in ‹u›troque moderationem non excedat.ari. Quaedam delicta pagano aut nullam aut leuiorem poenam irrogant, militi uero grauimiles artem ludicram fecerit uel in seruitutem se uenire passus est, capite puniendum Menander scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. pr̃ si crã ex eo peculio filiꝰ. F̾.¬
rẽ alienam bona fide tenebłs. an pa¬
ter eius in rem uł adexibendũ acti¬
a bonis patris seꝑetur defensionis
necc̃itatem patͥ non impediendam.
S nec cogendꝰ ẽ pat̾ es aliemĩ.
oꝵ fulliꝰ peculii noĩe ꝙ in castris accͥ¬
siuit contraxisse dice᷑. de peculio acci¬
onem pati. ⁊ si sponte paciatur ut
quil defensor sat̃ dato filiũ ĩ solidũ
non peculio tenus defend̾e debeat¬

Expanded text:
potest. Si quando ex eo peculio filius rem alienam bona fide tenebit, an pater eius in rem uel ad exhibendum actia patris bonis separetur, defensionis necessitatem patri non inponendam. Sed nec cogendus est pater aes alod filius peculii nomine, quod in castris adquisiit, fecisse dicetur, de peculio actionem pati: et, si sponte patiatur, ut quilibet defensor satisdato filium in solidum, non peculio tenus defendere deb‹e›t
Abbreviated transcription (Latin):
saltus retin̾ẽt. furẽ cepus. ñ po¬
test dũ fureret eius saitus pos¬
sõnẽ amitt̾e qr funosus non pot̾
desuĩe aĩo possid̾e.

Expanded text:
saltus retineret, furere coepisset, non potest, dum fureret, eius saltus posonem amittere, quia furiosus non potest desinere animo posside
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł Qui noua uectigalia
ex̃cent lege Iulia de ui publica
tenentur. Ad legẽ Iuliam de i¬
dampnati pars t̾cia bonoꝵ ex lege
Iuł. publicatur. et cautũ ẽ ue se¬
nator sit. ne decurio aut ullũ io¬
norem capiat. neue ĩ eũ ordinem
sed̾at. neue iudex sit. ⁊ uidelicet
rebit. eadẽ pena afficiunt᷑ qui ad
penam legis iuł. de ui pͥuata re¬
digũt᷑. et siqͥs ex raufragio .d. i.
quid rapu̾t s ex cõstiturd̃ibus
pͥncipũ exͣ ordine̾ quidẽ naufra¬
giis aliquid diripuerũt puniũ¬
tur: Nam ⁊ diuus piꝰ rescripsit
nulłam uim nautis fi̾ debe. et
siquis fec̾it ut seuerissime puniã.¬
ceu̾ .ł. Hac lege tenetur. qui
quocatis hõib uim fec̃it quo quis
seruos. et suos an alienos qͥs ad
uim faciendã ꝯuocau̾it. nͨ minꝰ
ihis cõuocati sut̃ eadẽ lege tenẽ¬
tur. S et si nuilli cõnocati nulli¬
ꝙ ꝓuisati suõ ꝑ iniuriam tã ex bo

Expanded text:
m.Qui noua uectigalia exercent, lege Iulia de ui publica tenentur. AD LEGEM IULIAM damnati pars tertia bonorum ex lege Iulia publicatur et cautum est, ne senator sit, ne decurio, aut ullum norem capiat, neue in eum ordinem sedeat, neue iudex sit: et uidelicet rebit.Eadem poena adficiuntur, qui ad poenam legis Iuliae de ui priuata rediguntur, et si quis ex naufragio dolo malo quid rapuerit. Sed et ex constitutionibus principum extra ordinem, qui de naufragiis aliquid diripuerint, puniuntur: nam et divus Pius rescripsit nullam vim nautis fieri debere et, si quis fecerit, ut severissime puniaum.Hac lege tenetur, qui conuocatis hominibus uim fecerit, quo quis seruos et suos an alienos quis ad uim faciendam conuocauerit.Nec minus hi, qui conuocati sunt, eadem lege tenentur.Sed si nulli conuocati nullique pulsati sint, per iniuriam tamen ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
tio hoiẽ soluto ticio. ¶ Si ita sti¬
pulatꝰ sim si fundũ pod dederis.
.s. dare spondes sola .c. in scipulatõe
sunt in ex solutõne fundus. s si na¬
uem fieri scipulatus sum. ⁊ si non
feceris .c. uidendum utrũ duc ctip¬
ulationes sint. pura ⁊ condicõnab
⁊ existens set̃ns condics ñ tollat
pͥorem. an uero transferat in se
⁊ q̃i nouatio p̾ͥoris fiat ꝙ magis
u̾m est.

Expanded text:
tio homine soluto Titio. Si ita stipulatus sim: 'si fundum non dederis, centum dare spondes?' sola centum in stipulatione sunt, in exsolutione fundus. Sed si nauem fieri stipulatus sum et, si non feceris, centum, uidendum, utrum duae stipulationes sint, pura et condicionalis, et existens sequentis condicio non tollat priorem? an uero transferat in se et quasi nouatio prioris fiat? quod magis uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aut. N. dies in hiis est an cõ¬
dicio. aut modus. aut accessio. c̾ca¬
Cura diem duplex̾ inspectio. nã
ilł ex die incipit obligatio. aut
confertur in diem ¶Ex die ue¬
luti kalend̾ matus dare spondes
cuiꝰ natura hec est ut ante diem
non exigatur. ad diem aũ usc ad
ad tempus obligõnẽ constitui
tum. nam ꝙ alicui deberi cepint᷑
certis modis desinit deberi. plane
post tempus stipulator uł pacti cõ¬
uenti uł doli mali exceptõe subino¬
ueri poterit. sic. ⁊ in tradendo siqͥs
dixĩt se solũ sine sr̃ficie tradereᷤ
nicħ ꝓficit si quominꝰ ⁊ suꝑfici¬
es transeat qͥ natura solo cohet.
Condicio uero efficax ẽ q̃ in con¬
scituenda obligõne inseritur. ñq̃
post ꝑfectam eam ponit᷑. ueluti et̃¬
tum dare spondes nͥ nauis ex asia ue¬
nerit. s hoc casu existente condicõe
locus ent exceptõni pacci cõuenti
uł doli mali. ¶ Mogis obligõnis ẽ
cũ scipidamur .x. aut hominẽ. nam

Expanded text:
sunt: aut enim dies in ‹i›is est aut condicio aut modus aut accessio. Circa diem duplex inspectio est: nam uel ex die incipit obligatio aut confertur in diem. ex die ueluti 'kalendis Martiis dare spondes?' cuius natura haec est, ut ante diem non exigatur. ad diem autem 'usquead tempus obligationem constitui tum: nam quod alicui deberi coepit, certis modis desin‹i›t deber‹i›. plane post tempus stipulator uel pacti conuenti uel doli mali exceptione summoueri poterit. sic et in tradendo si quis dixerit se solum sine superficie tradere, nihil proficit, quo minus et superficies transeat, quae natura solo cohaeret. Condicio uero efficax est, quae in constituenda obligatione inseritur, non quae post perfectam eam ponitur, ueluti 'centum dare spondes, nisi nauis ex Asia uenerit?' sed hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conuenti uel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam
Abbreviated transcription (Latin):
Item iudex erit ⁊ ꝑui refert ab eodẽ
an ab alio ei pignori datus sit.
auł .r. Si parit̃ adu̾sus eũ qui
de ub̾tate litignt cõsistant fructuanꝰ
quo casu an p̃senti soli ꝑmissurus
sit p̃tor adu̾sus eum ag̾e dibitar
potꝰ. qr non d alt̾ius collusionẽ ai
mertia alt̾ius ius corrumpi. Set
rectius dicitur̾ ⁊̃ alt̾ut̾ eoꝵ ꝑmittẽ¬

Expanded text:
idem iudex erit: et parvi refert, ab eodem an ab alio ei pigneri datus sit.ausa. Si pariter aduersus eum, qui de libertate litigat, consistant fructuariuquo casu an praesenti soli permissurus sit praetor aduersus eum agere, dubitari potest, quia non debet alterius collusione aut inertia alteri ius corrumpi. sed rectius dicitur etiam alterutri eorum pe
Abbreviated transcription (Latin):
buit heres ñ extirit. aut suus si hereᷤᷤ¬
hereditate se abstinuit p̃tor ꝓnũciaᷤ
re d extestõ lucii ticii fid̃i aissans
dib̾tatẽ compet̾e idꝙ senatus cõsulto
demonstrãtũ esti qua senatꝰ. consul:
ꝯp̃hensĩ est ne dubiũ ⁊ obscurũ. at
ciũ. lib̾tus fieret p̃corẽ ꝓnũciare dele
qui er uista cã. ⁊ quidẽ detractande

Expanded text:
buit, heres non extitit: aut suus herebuit, heres non extitit: aut suus herehereditate se abstinuit: praetor pronuntiare debet ex testamento Lucii Titii fideicommissam libertatem competere. idque senatus consulto demonstratum est, quo senatus consulto comprehensum est, ne dubium et obscurum esset, cuius libertus fieret, praetorem pronuntiare debere, qui ex iusta causa et qui detractand
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Si legatarto fundi .x. p̃cii no¬
mine reluta sunt in hoc ut seruum
suũ manu  qmͣuis fundi legatũ ag¬
uentũ falcidie ñ agnouerit cogendꝰ
est ⁊ pecuniã acciꝑe ẜx̃ta. legis fal¬
cidie ione ⁊ seruo fi̾dei cõmissatiã p̃s¬
tare ub̾tatẽ. cũ semel fundũ legatũ
agnouit. ¶Aduob hr̃dib qͥ tres
seruos hẽbant pecut ut duos ex hiis
quos uoluissent manumittãt altero
hr̃clum latitante. alt̾ declanit quo ᷤᷤ
uelit manumitt̾e pot̾ dici fieri hb̾o ᷤᷤ
ut prtñ. lib̾taas cõpetat at si p̃sens
solus manumͣtẽ potuiss ꝙ si ex seruis
uris decesserit suie ex iusta cã ab¬
sit heres. siut fari ñ possit a qͦ peti¬
tũ ẽ decłiente p̃tode duos qui suꝑst̃
ficri libos cõuenit. ¶Cũ is a fidei¬
cõmissã lib̾tatt̃ p̃stare deb ex iusta
tes sunt aui ex iusta cã abĩ. ñ nulli
fraidandi grã fid̾i cõmissi copiã sui
non facuint. aut ei qui lib̾tatẽ de¬

Expanded text:
. Si legatario fundi decem pretii nomine relicta sint in hoc, ‹ut› seruum suum manumittat, quamuis fundi legatum adguentum Falcidiae non adgnouerit, cogendus est et pecuniam accipere habita legis Falcidiae ratione et seruo fideicommissariam libertatem praestare, cum semel fundi legatum adgnouit. A duobus heredibus qui tres seruos habebat petit, ut duos ex his quos uoluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos uelit manumittere. potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex seruis unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit. Cum si qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta tes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem de
Abbreviated transcription (Latin):
uo seuiũ sasceꝑit is cui hr̃ditas res¬
tituta fui̾t ipm cõpetit manuaiͣ¬
t̾e. ⁊ cadem in ꝑsonã eius obserua¬
ri cõueniet q̃ cura emptores casto¬
diri solent. an ħ uera purtas. san

Expanded text:
ditas restituta fuerit, ipsum competit manumittere et eadem in personam eius observari conveniet, quae circa emptores custodiri solent". an haec vera putes? nam
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt bellissime aristo ⁊ oftaue᷑
putabant ⁊ huc̃ seruũ de qͦ q̃rere¬
tur fid̾i cõmisse hr̃ditatis ñ ec̃.
qͣi testator rõgando hr᷑dem ut
cũ manumatẽt. nõ bidet᷑ dt eo restituẽ¬
do sensisse si tñ ꝑ errorẽ abhr̃de datus
fu̾it cadẽ dicenda sut̃ q̃ iuł. scribit.

Expanded text:
 bellissime Aristo et Octavenus putabant hunc servum, de quo quaereretur, fideicommissae hereditatis non esse, quia testator rogando heredem, ut eum manumitteret, non videtur de eo restituendo sensisse: si tamen per errorem ab herede datus fu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ absente dnõ isti p̃sidẽ ꝓuĩcie adice¬
sticho possit ut rõne̾ actis asc admã¬
trati reddẽ cõpellat᷑ .sx. non posse.
¶Urori dote ⁊ alias res plures lega¬
uit̾. ⁊ eius fid̾i cõmisit ut aqͥunur
seruũ ꝓpͥum mulieris ap̃ conciliũ
manum̃te̾t id negat se face̾ debs ꝙ ipi

Expanded text:
cum absente domino isti praesidem prouinciae adieSticho possit, ut rationem actus a se administrati reddere compellatur. respondit non posse. Uxori dotem et alias res plures legauit et eius fidei commisit, ut Aquilinum seruum proprium mulieris apud consilium manumitteret: id negat se facere debere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
magis hr̃e possũt qmͣ duo ĩ solidũ
ui possidere aut clam. nã n ĩ nste
si hoc ratũ huẽro. ⁊ Id̾o p̾cario in¬
terlicto mͥ tenebitur.¶Cũ pre¬
cario quid rogatũ ẽ ñ solũ steri¬

Expanded text:
magis possunt, quam duo in solidum ui possidere aut clam: nam neque iustasi hoc ratum habuero, et ideo precario interdicto mihi tenebitur. Cum quid precario rogatum est, non solum inter
Abbreviated transcription (Latin):
cionem singłihant. ¶ Art p̃tor
si ꝑtestat quominus eam adi¬
mas qͣmutꝰ ti eam arborẽ adim̾e
lieat: uim fieri ueto. pͥns itaꝙͣ tibi
dat᷑ adimendi facultas situ non faci¬
as. tũc uicino ꝓibet nim fĩ adimere
uolenti. ¶ Dem̃ ait p̃tor. q̃ arbor ex
rum efficẽ uoluit. ut .xu. petes alti᷑
dio nocẽt. Differentia duoꝵ capitũ

Expanded text:
cationem singuli habeant. Ait praetor: 'si per te stat, quo minus eam adimas, quo minus illi eam arborem adimere liceat, uim fieri ueto'. prius itaque tibi datur adimendi facultas: si tu non facias, tunc uicino prohibet uim fieri adimere uolenti. Deinde ait praetor: 'Quae arbor ex rum efficere uoluit, ut quindecim pedes altius dio noceret. Differentia duorum capitu
Abbreviated transcription (Latin):
si arborelib alienis inpendeat
utrũ totam arborem iubtat p̾tor
adimi. an u̾o id solum ꝙ supͣ extur̃¬
rit. qr᷑. ⁊ rutiltꝰ ait. astirpe excidẽ¬
dam idq plurisq uidetur uerius
⁊ nͥ adimat dñs arborẽ. labo ait.
ꝑmuti ei cui arbor officeret
ut si uellet succid̾et eam. lignã¬
ꝙ tolleret arboris appłłatõne. ⁊̃
uites continent᷑. ñ solũ aũ dño edi¬

Expanded text:
Si arbor aedibus alienis impendeat, utrum totam arborem iubeat praetor adimi an vero id solum, quod superexcurrit, quaeritur. et Rutilius ait a stirpe excidendam idque plerisque videtur verius: et nisi adimet dominus arborem, Labeo ait permitti ei, cui arbor officeret, ut si vellet succidue tolleret. Arboris appellatione etiam uites continentur. Non solum autem d
Abbreviated transcription (Latin):
dem .l. Si is qui ꝓpossõre pos¬
sid̾e̾t. p̾cario dnm̃ rogau̾it ut sibi
retinere uim liceret. uł is qui
alienam re̾ emuiss dnm̃ roga¬
uerit apparet eos p̃cario pos¬
sidere. nec existimandos muta¬
re sibi cãm possõnis quib a dnõ cõ¬
cedatur᷑ p̃cario possidere. Nam ⁊ sud
cꝑ possides alium p̃cario rogaueris

Expanded text:
m. Si is, qui pro possessore possideret, precario dominum rogauerit, ut sibi retinere rem liceret, uel is, qui alienam rem emisset, dominum rogauerit: apparet eos precario possidere. nec existimandos mutare sibi causam possessionis, quibus a domino concedatur precario possidere: nam et si id quod possideas alium precario rog
Abbreviated transcription (Latin):
quatimis tribu̾e uelimꝰ. ¶hos¬
pites. ⁊ qui gratuitã hĩtationẽ
accipiunt. non intelliguntur
de re sibi restituenda cautum
hãt. p̃cariũ int̾dictũ eũ ñ ꝯpetit
¶Eũ qui p̃cario rogauent
ut sibi possidere liceat. nã cissi¬

Expanded text:
quatenus ei tribuere uelimus. Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur de re sibi restituenda cautum habet, precarium interdictum ei non competit. Eum, qui precario rogauerit, ut sibi possidere liceat, nancis
Abbreviated transcription (Latin):
au .ł. U eteranos duus magnus
ant̾ cũ prẽ suo rescripsit. an auiũ sabri¬
ca ercusari. s et ab exactione tubutori¬
um hãnt ĩmunitatẽ hoc est ne exactõ¬
ires tributaꝵ conscituantur. s uet̾ani
qui iam passi sitt̃ se in ordinẽ legis mu¬
nerib funguntur coguntur. Ephi¬

Expanded text:
us. Ueteranos diuus Magnus Antoninus cum patre suo rescripsit a nauium fabrica excusari. Sed et ab exactione tributorum habent immunitatem, hoc est ne exactores tributorum constituantur. Sed ueterani, qui passi sunt in ordinem legi, muneribus fung
Abbreviated transcription (Latin):
unicipem aũ natiuitas
uĩ manumissio. aũ ado¬
ptio.⁊ ꝓp̾e quidẽ muni
ut munera nobistũ fac̾ent. s nc̃ ab¬
usiue munscipes dm̃s. siũ cuitũ cuu¬
tatis ciuos ut puta campanos cdex ou
ob igͥ campanis ꝑentib ẽ natus cã
panus ẽ. s si ex prẽ campano inrẽ pu¬
teolana eq̃ municipes campanꝰ ẽ. nisi
forte pͥuilegio aliquo mr̃na origo cẽ¬
seturꝰ. tunc enĩ mr̃ne orignus erit mu¬
nicipes ut puta iliensib cõsessũ est
ut qui mr̃e iliensi fiet eoꝵ municr̃s
⁊̃ iam delphis hoc idem tributũ et
conseruatũ c̃. celsus ã refert ponti¬
ficis ex bñficõ pompen magni ꝯpe¬
tere. ut qui pontica mre natus est¬
pontitꝰ sit ꝙ bñficiũ ad uulgo q̃sitoᷤ
solos ꝑtinere quidã putant quorum
sñam celsus ñ ꝓbat. n enĩ debuis¬
se caueri uti uulgo ãsttus mr̃is ꝯdici¬
onẽ seq̃retur qmͣ enĩ aliam originẽ
hͥ hãt. s ad eos qui ex diu̾saꝵ cuuttarũ
pentib orirentur.

Expanded text:
unicipem aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio. Et proprie quidem municitate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est. sed si ex patre Campano, matre Puteolana, aeque municeps Campanus est, nisi forte privilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam Delphis hoc idem tributum et conservatum est. Celsus etiam refert Ponticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontica matre natus esset. quod beneficium ad uolgo quaesitos solos pertinere quidam putant. quorum sententiam Celsus non probat: neque enim debuisse caueri, ut uolgo quaesitus matris condicionem sequeretur quam enim aliam originem hic habet?: sed ad eos, qui ex diuersarum ciuitatium parentibus orerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
adscribatur. s n ab ipõ ꝙ gessit.n
ab hiis qui pro eo int̾uenerunt p̾sit
reseruari. ⁊ soluendo ñ sunt honore
yͥdonea. uł soluendo fuit qͦ tp̃r ꝯue¬
niri potũ unusquisq ⁊̃ hiis q̃ admi¬
nistrauit tenebitur ꝙ si forte is
qui ꝑiculo suo noĩauit magr̃atus
soluendo sit utrũ in est eũ priusactõ
reddi q̃ fideisorem debeat. an uͦ nõ
alias qmͣ si res acollega seruari ñ
collega quidem negligentia pene¬

Expanded text:
ibatur, si neque ab ipso qui gessit neque ab his, qui pro eo interuenerunt, res seruari possit et soluendo non fuit honore idonea, uel soluendo fuit quo tempore conueniri potuit, unusquisque in id quod administrauit tenebitur. Quod si forte is, qui periculo suo nominauit magistratum, soluendo sit, utrum in eum prius actio reddi quasi fideiussorem debeat, an uero non alias, qcollega quidem neglegentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tris decino c̾at᷑ uniu̾sis mum̾ibus
qĩ decurionib filio ĩiungunt᷑. obsric¬
se autẽ pr̃ decurionatuiꝰ fili uidet᷑
p̃stabit. gestũ aũ in re .p. acciꝑe de¬
bitam ⁊ sũ erogandam dec̾uere. s
⁊ si curatores oꝑum uł alicus ius
tenebitur. s et si succõrem sibi no¬
minauit ꝑrẽm obstringit. s ⁊ siuec¬
tigalia pis̾. locauit pater erit obst̃¬
ructus. s et. si filius tutores dare
ñ curau̾it ⁊ minꝰ ẜdoneos elegerit
nec sat̃ exegerit. uł ñ ỹdoneũ acce
ꝑit ip̃e quidẽ qͥn sit obstrictus nul¬
la oubitatõ est. pat̃ uõ ita demũ
obligatur sicut ⁊ fideuissores solet̃¬

Expanded text:
ibus, quae decurioni filio iniunguntur, obstricse autem pater decurionatui filii videturpraestabit. Gestum autem in re publica accipere deactare sive erogandam decernere. Sed et si curatores operum uel cuius tenebitur. Sed et si successorem sibi nominauit, patrem obstringit. Sed et si uectigalia publica locauit, pater erit obstrictus. Sed si filius tutores dare non curauerit uel minus idoneos elegerit nec satis exegerperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: pater vero ita demum obligatur, si et fideiussore
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł.ssumptõ originis q̃ ñ ẽ
ueritatẽ nature ñ ꝑimit. errore.n.
ueritas originis si admitcitur. nec
mendatõ dicentis se c̾e uñ sĩ sit
deponͣr. ¶Cũ recusando quis prĩ¬
am ex quã oriundus ẽ. nec m̃cien¬
tare. ¶ Filiꝰ ciuitatẽ ex quapr̃¬

Expanded text:
sumptio originis, quae non est, veritatem naturae non peremit: errore enim veritas originis non amittitur nec mendacio dicentis se esse, unde non sit, deponitur: neque recusando quis patriam, ex qua oriundus est, neque mentientest. Filius civitatem, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ñ retractandi leges cã ab est¬
¶ Hoc bñficõ ⁊̃ int̾ uos recepti uti
possut̃ si abolicõne infueniente
repctisse non repeti Deb̾e cõtendant
scd̾m epłam diui adriani ad głał¬
onem consulẽ scuptam. ¶lege
iulia iudicoꝵ publicoꝵ cauetur:
seruus reus postilabitur eadẽ obser¬
uanda sut̃ q̃ si liber ẽẽt. ex .s .c. coc
ta ⁊ messala consulib. ¶ Omĩbus
autẽ legib seruirei fit excepta le¬
ge fuerit ił. de ui pͥuata qr ea le¬
ge condempnati ꝑtis percie bonoꝵ
publicatõne puniunt᷑ que pena
in seruũ ñ cadit. Idẽq dicendũ est
in cet̾is legib qͥb pena pecumaria
nis non orienit sicuti relegatio.
Itẽ nec lex pompeia parricidu qm̃
cap̃. pͥmũ eos app̃hendit. qͥ paren¬
tes cognatos ue. aut prõnos occide¬
rint que in seruos qnͣtũ ad ħ u̾ba
ꝑtinet non cadut. s cũ natura
cõis est. similit et in eos aĩadũts.¬
mus Itẽ cormelia iniuriaꝵ senisĩ
nõ deb̾e reciptresi. Corneliꝰ sala

Expanded text:
dum non detractandae legis causa abest. Hoc beneficio etiam in reos recepti uti possunt, si abolitione interveniente repeti se non debere contendant, secundum epistulam diui Hadriani ad Glabrionem consulem scriptam. Lege Iulia iudiciorum publicorum cauetur, seruus reus postulabitur, eadem obseruanda sunt, quae si liber esset, ex senatus cta et Messala consulibus. Omnibus autem legibus serui rei fiunt excepta lege Iulia de ui priuata, quia ea lege damnati partis tertiae bonorum publicatione puniuntur, quae poena in seruum non cadit. idemque dicendum est in ceteris legibus, quibus pecuniarianis non conuenit, sicuti relegatio. item nec lex Pompeia parricidii, quoniam caput primum eos adpraehendit, qui parentes cognatosue aut patronos occiderint: quae in seruos, quantum ad uerba pertinet, non cadunt: sed cum natura communis est, similiter et in eos animaduertetur. item Cornelia iniuriarum seruum non de
Abbreviated transcription (Latin):
enuleiꝰ .ł. Hos accusare nõ
lidet legatũ imꝑatoris Itẽ p̃si¬
dem ꝓuincie ex sñia iectuli
dicta silua ⁊ cirone consubib. stẽ
nis ꝙ ante omiserit amͣ ĩ delega

Expanded text:
udiciis Hos accusare non licet: legatum imperatoris, id est praesidem provinciae, ex sententia Lentuli dicta Sulla et Trione consulibus: item nis, quod ante commiserit, quam in lega
Abbreviated transcription (Latin):
dampnata non ẽet quid tm̃ si qua
conceꝑit ĩ seruitute dem̃ ab hostib
capta peꝑit ibi post existentẽ con¬
dicionẽ an lb̃m pariat. ⁊ int̾im
quuidẽ quin seruus hostiũ sit neqͣ¬

Expanded text:
damnata non esset. Quid tamen si qua conceperit in seruitute, deinde ab hostibus capta peperit ibi post existentem condicionem, an liberum pariat? et interim quidem quin seruus hostium sit, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ticõne.⁊ acceptilatione uniꝰ tota
soluitur obligatio.
lp̃ .ł. In duob reis ꝓmiten¬
dufrustra tenetur nonatio. Nam
licet ante prior respond̾it post pꝰ¬
terior. ⁊ si ex interuallo ꝯcipiatur
conscquens est dic̾e pͥstinã obligati¬
onẽ durare.⁊ sequentẽ acced̾e. et
parui refert simul spondeant. an se¬
ꝑatim ꝑmittant cũ hoc actũ int̾
possitꝙy ab alt̾utro peti. partes aũ¬
⁊ a singulis peti posse. nequatim du
sit obligatõ. una ⁊ sũma est ⁊ siue
unus soluat om̃s libantur siue uni¬
soluat᷑ ab altõ liberatõ contingat.

Expanded text:
titione acceptilatione unius tota titione acceptilatione unius tota soluitur obligatio..In duobus reis promittendi frustra timetur nouatio: nam licet ante prior responderit posterior etsi ex interuallo accipiatur, consequens est dicere pristinam obligationem durare et sequentem accedere: et parui refert, simul spondeant an separatim promittant, cum hoc actum inter possitque ab alterutro peti. et partes autem a singulis peti posse nequaquam dubsit obligatio, una et summa est, ut, siue unus soluat, omnes liber‹e›ntur, siue soluatur, ab altero liberatio contin
Abbreviated transcription (Latin):
scit. qr nisi quidẽ a me inde ac¬
ceꝑit obligatõ. adiectõ nicħ po¬
test ualert Hoc tñ itamen ita de¬
mum tractari pot̃ si euidenter
appareat. pure ticii ꝑsona adier¬
ta. alioquin cum it̾a stipiior
si nauis ex affrica uenent mi¬
chi aut ticio dare spondes. ticii
quoq persona sub eadem cõdi¬
cione uidetur.ex hoc apparet
si diu̾sa condicio in meam ꝑso¬
nam diu̾sa ticii in poĩta sit. nec
in meam ꝑsonam extitent cõ¬
dicio totam stipulłonẽ mulus
momenti futuram extanteu
moa condicione. si cedem ticii
quoꝙ condicio exseterit por̾i
ulticio absolui. Si uͭ in alius pͥ
defecerit qĩ non adiectus habebit᷑¬
ex his om̃ib apparet. uicẽt alt̾ius
ꝑsona non recte adiciatur. ñ id̾o
minus in nr̃a ꝑsona inilit̾ ꝓced̾e̾
rrus ꝓmittẽdi hẽtur.
abołenus.ł. Cum duo candẽ
ꝑttumam aut ꝓmisert̃. aũ stipłati
sunt ip̃o iure. ⁊ singulis in solidum
debetur.⁊ singuli debent. Id̾oq pe¬

Expanded text:
scilicet quia, nisi quod ad me uim acscilicet quia, nisi quod ad me uim acceperit obligatio, adiectio nihil potest ualere. hoc tamen ita demum tractari potest, si euidenter apparet pure Titii persona adiecta: alioquin cum ita stipulor: 'si nauis ex Africa uenerit, mihi aut Titio dari spondes?' Titii quoque persona sub eadem condicione adici uidetur.Ex hoc apparet, si diuersa condicio in meam personam, diuersa in Titii posita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante uero mea condicione, si quidem Titii quoque condicio extiterit, poterit uel Titio solui: si uero in illius persona defecerit, quasi non adiectus habebitur.Ex his omnibus apparet, licet alterius persona non recte adiciatur, non ideo minus in nostra persona utiliter procedere reus promittendi habetur.duo eandem pecuniam aut promiserint aut stipulati sunt, ipso iure et singuli in solidum debentur et singuli debent: ideoque pe
Abbreviated transcription (Latin):
tempus suo quoꝙ dispensators
notũ fecerit in esim dioen futurã
stipulationẽ. ac demandass ꝓmĩ¬
sor quidẽ dispensatari ut daret
¶Scipulator autẽ suo ut accipet᷑
ꝙ si ita fch̃i fuerit pot̾it uałere
stipulatio. ¶ Cum mͥauit ticio
sctipulator dicitur aliam quids̃ rẽ
in ꝑsonam moam. aliam intais de¬
sigͥnari non posse. ueluti mͥ dicem
aut ticio hoĩem. si uͦ ticõ ea res
soluta sit que in euis ꝑsona desig¬
nata sit fũit. licet ip̾so iure non
lbenttur ꝓmissor ꝑ exceptoieo
tñ defendi pꝰsit. Tempa uero diũ¬
sa designari posse. ueluti mich
kalendis ianuariis. aut ticõ coꝰ¬
dare sꝑondes quo casu talẽ esse
stipułonẽ intelligunturꝰ sitiio
kalendis Ianuariis. ñ dedis mi¬
chi kalendis februariis dare es¬
des. s tursus michi quidẽ pure
ait ticio sub condicõne stipulari
possum. contra uero si mͥ sub cõ¬
dicõne ait ticio pure. inutilis
erit tota stipulationẽ nisi ĩ me¬
am ꝑsonã condicio exstiterit :

Expanded text:
tempus suo quisque dispensatori notum fecerit in eum diem futuram stipulationem ac demandasset promissor quidem suo dispensatori, ut daret, stipulator autem suo, ut acciperet: quod si ita factum fuerit, poterit ualere stipulatio.Cum 'mihi aut Titio' stipulor, dicitur aliam quidem rem in personam meam, aliam in Titii designari non posse, ueluti 'mihi decem aut Titio hominem': si uero Titio ea res soluta sit, quae in eius persona designata fuerit, licet ipso iure non liberetur promissor, per exceptionem tamen defendi possit.Tempora uero diuersa designari posse, ueluti 'mihi kalendis Ianuariis aut Titio kalariis?' quo casu talem esse stipulationem intellegemus: 'si Titio kalendis Ianuariis non dederis, mihi kalendis Februariis dare spondes?' Sed rursus mihi quidem pure aut Titio sub condicione stipulari possum. contra uero si mihi sub condicione aut Titio pure, inutilis erit tota stipulatio, nisi in meam personam condicio extiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
non enũ secundũ futuri temꝑis
uiis. s secũdũ p̃sentis extimari d
scipulatio.. ¶ Si ut aliquid fiat sti¬
puletaut. ⁊ initatius eo elegantius
ẽẽ lobeo ait. sic subit ꝑtnã. si ita fc̃m
non erit. at cũ ꝙ ne fiat stipulem᷑.
stipulemur: sic ꝯprehendend̾. est
sinon fef᷑i siũ quid adu̾sus ea fe¬
ceris. ¶ Pret̾ea sciendũ esti cũꝙͥ
dari scipulems᷑. ñ p̾senos uni cũ he

Expanded text:
non enim secundum futuri temporis non enim secundum futuri temporis ius, sed secundum praesentis aestimari debet stipulatio. Si ut aliquid fiat stipulemur, et usitatius et elegantius esse Labeo ait sic subici poenam: "si ita factum non erit": at cum quid ne fiat stipulemur, stipulemur, sic comprehendendum: "si non feceris, si quid adversus ea feceris". Praeterea sciendum est, quod dari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓmsttũtur. Aliocͥmn siquis stic¬
um dare spopond̾it. c̃lcmꝰ ubi sit
stichus. aut non multũ referte
uideaturꝰ.ephesi datitrũ sẽ. an
cp ephesi sititũ ip̃e rome sit dare
spondeat. sam hoc qͦ. ad facult᷑atẽ
dan̾di ꝑtinet. qr et in pecunia. et
nis. ñ ad impedim̃tũ scipłatoris
pertinet. ne ilcipiat dici eũ qͦ.
dire nõ posser. ¶Qui aliemim
setiũ ꝙx̃ dñs non uendat. dare pro¬
mserit. Si ab eo stipulatꝰ sim qui
effic̾t non possit cũ ab alio possi¬
bile sit iurꝗfactã obligatõnem
sabinꝰ scribit. ¶ Cum qus sub
hac condicõne stipulatus sit. fi
rem saeram aut religiosam ticsꝰ
uendid̾it. i forũ aut basilicam
uł hiꝰ res que publicis usib in
ꝓpetuũ relicte te sũt ubi om̃mo
condicio iure impleri non pot̃.¬
isi uelit fac̾e. ei non liceat nul¬
at si ea condicõ q̃ nãt᷑a ̃ possibils
est inferta łet. nec ad rem ꝑtinet
te ius mutari pot̃. et id ꝙ nupie
impossibile ÷. postea possibsle fũ.

Expanded text:
mittuntur. et alioquin si quis Stichum dari spoponderit, quaeremus, ubi sit Stichus: aut si non multum referre uideatur 'Ephesi daturum se', an, quod Ephesi sit, cum ipse Romae sit, dare spondeat: nam hoc quoque ad facultatem dandi pertinet, quia in pecunia et ris, non ad impedimentum stipulatoris pertinet, ne incipiat dici eum quoque dare non posse, qui alienum seruum, quem dominus non uendat, dare promiserit.Si ab eo stipulatus sim, qui efficere non possit, cum alio possibile sit, iure factam obligationem Sabinus scribit.Cum quis sub hac condicione stipulatus sit, si rem sacram audiderit uel forum aut basilicam et huiusmodi res, quae publicis usibus in perpetuum relictae sint: ubi omnino condicio iure impleri non potest uel id facere ei non liceat, nulac si ea condicio, quae natura impossibilis est, inserta esset. nec ad rem pertinet, quod ius mutari potest et id, quod nunc impossibile est, postea possibile fieri:
Abbreviated transcription (Latin):
duo rei sint. fideiussor quoce
int̾rogat᷑ int̃ duoꝵ tooꝵ respon¬
sa. si respond̾it. pot̾ uiden non
impedire obligationẽ ieoꝵ. qr
non longum spaciũ int̾ponitur
nec is actus ꝙ: contrariꝰ sit
obligõni.
pͥmitendi alus in diẽ uł sb̾
condicõne obligari pot̾. nec
enĩ impedim̃to erit dies aut̃
condicio quominꝰ ab eo ꝙ pu
si duo rei facti sunt eũ cꝑ abs¬
ens fuerit. non ten̾i. p̃sentẽ
aũ in solidũ ẽe obligatũ. aut
si minus in ꝑtem fore obstric
in solidum secutus. uł eandẽ
rem duob similit̃ cõmod aui
fiunt duo rei promittendi. qr nõ¬

Expanded text:
duo rei sunt. fideiussor quoque interrogatus inter duorum reorum responsa si responderit, potest videri non impedire obligationem reorum, quia nec longum spatium interponitur nec is actus, qui contrarius sit obligationi. promittendi alius in diem uel sub condicione obligari potest: nec enim impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo, qui pursi duo rei facti sint, eum qui absens fuit non teneri, praesentem autem in solidum esse obligatum, aut si minus, in partem fore obstrictin solidum secutus, uel eandem rem duobus similiter commodaui: fiunt duo rei promittendi, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ue. s filiꝰ seruꝰ ue destinare
de alterutro debet. exͣnei quoq
ꝑsona si comp̃hensa fu̾it. ueluti
hoc modo utram eaꝵ ticiꝰ eleg̾it.
non alit̾ stipilator alf̾it̾us pe¬
tende facultatẽ ht̃ qmͣ si ticus
elegerit. ¶Pupillus licet ex
quo fari ceꝑit cecte stipulari
potꝰ. tñ si in parentis pot̾ate
est. nec auctore ꝙħ dem pr̃e ob¬
ligatur. pubes uero qui ĩ po¬
restate ÷. perinde ac si paterꝰ
famit̃. obligari solet. N aũ in
pupillo dicimus idem ⁊ in fai

Expanded text:
nusue, sed filius seruusue destinare de alterutra debet.Extranei quoque persona si comprehensa fuerit, ueluti hoc modo: 'utram earum Titius elegerit', non aliter stipulator alterutrius petendae facultatem habet, quam si Titius elegerit.Pupillus licet ex quo fari coeperit, recte stipulari potest, tamen, si in parentis potestate est, ne auctore quidem patre obligatur: pubes uero, qui in potestate est, proinde ac si pater familias obligari solet. quod autem in pupillo dicimus, idem et in f
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat duos heredes reliq̃rt.
non exstinguitur stipulatio. ⁊
ꝑ partẽ dominoꝵ serustus ad qͥ¬
ri non pot̾. ad quisita tñ confiri¬
matur.et ꝑ partẽ dñ hoc eue¬
nit si pars p̃dii serusentis. uel
gui serutius alt̾ius dnĩ ẽẽ ceꝑit.

Expanded text:
duos heredes rel‹i›querit, non extinguitur stipulatio. et per partem dominorum seruitus adquiri non potest, adquisita tamen conseruatur et per partem domini: hoc euenit, si pars praedii seruientis uel cui seruitur alterius domini esse coeperit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad intẽrtogatũ te responde. qr : adic
constat michi soli adquiro obli¬
gationem.ticio autẽ dũ tarat
recte soluitur. ¶Sunt̃ eos qui
roie sunt talis fiat stipulatõ
hodie cartagine dare spondes
quudã putant. non semp uide¬
ri mpossibilem cãm stipusatione
contineri. qr possit contingent¬

Expanded text:
ad interrogatum te respondere, quia constat mihi soli adquiri obligationem, Titio autem dumtaxat recte soluitur.Si inter eos, qui Romae sunt, talis fiat stipulatio: 'hodie Carthagine dare spondes?', quidam putant non semper uideri impossibilem causam stipulationi contineri, quia possit continge
Abbreviated transcription (Latin):
iussorẽ adhiben mea obligõne
Id̾oq nicħ prohib duos reo s stip¬
ulandi consiitui. uł ꝓmittendi sicu¬
ti si ab codem faboo. duo rei stipu¬
landi easdem operas stipulent᷑
⁊ econtrario duo fabri eiusdẽ pr¬
gunt᷑. ⁊ duo rei ꝓmittendi fieri.
facturꝰ sum. siuterumq int̾ro¬
gauero .S si alt̃ diuntaxat
responderit ueriꝰ puto eumei
sub condicõne int̾rogatio ĩ ut¬
si alter quoq respond̾it duo¬
bus autẽ reis constitutis. qͥn
lib̾um sit stipulatori uł ut roq
uł ab altero dũ taxat fidenis¬
sorem acciꝑe non dubito. S si
a duob iris stipulandi int̾ro¬
gatus respondiss un se spon¬
dere. ei soli tenetur. ¶ Duo rei
sine dubio ita constituł possut
ut temꝑis ratõ habeatur intͣ
ꝙ utriq respondcatur. Modicũ
tñ int̾uallũ temꝑis. idẽ moditꝰ

Expanded text:
iussorem adhiberi in ea obligatione. et ideo nihil prohibet duos reos stipulandi constitui uel promittendi, sicuti si ab eodem fabro duo rei stipulandi easdem operas stipulentur: et ex contrario duo fabri eiusdem perguntur et duo rei promittendi fieri. facturus si utrumque interrogauero, sed alter dumtaxat responderit, uerius puto eum qui sub condicione interrogatio in utsi alter quoque responderit.Duobus autem reis constitutis quin liberum sit stipulatori uel ab utroque uel ab altero dumtaxat fideiussorem accipere, non dubito.Sed si a duobus reis stipulandi interrogatus respondisset uni se spondere, ei soli tenetur.Duo rei sine dubio ita constitui possunt, ut et temporis ratio habeatur, intra quod uterque respondeat: modicum tamen interuallu
Abbreviated transcription (Latin):
dͥem spopondiss. ¶ Si hõiẽ stip¬
ulatus sim. ⁊ ego de alio sensero.
tu de alio nicħ actũ ertti. Nam stip¬
ulatio ex utriusq partis consen¬
su ꝑficitur. ¶ Cum ita stipulat
sum ephesi dari inc̃. temp̃ ꝙ aut̃
accipi debeat querit᷑. ⁊ mag̃ est
ut totã cam rem ad iudicem .i. ad
conficere possit. ꝙ fcũrũ se pro¬
miserat isꝙ ephisi daturũ scs
spopond̾it. n dippl omate dicb
an noctib et oĩ pot̾ate cõtẽpta.
it̃ cõtinuare cogaturꝰ. n tã deli¬
catre ꝓgredi debeat. ut rep̃hen¬
sione dignꝰ apparet᷑. s hĩta rõ¬
ne temꝑis etatis. sexus ualitu¬
dinis cũ id agatur. ut miature
ꝑueniat. idest codẽ temꝑe. quo
pleriq eiusclem. ꝯdicõnis hõĩs

Expanded text:
die spopondisset. Si hominem stipulatus sim et ego de alio sensero, tu de alio, nihil acti erit: nam stipulatio ex utriusque consensu perficitur. Cum ita stipulatus sum 'Ephesi dari?' inest tempus: quod autem accipi debeat, quaeritur. et magis est, ut totam eam rem ad iudicem, id estconficere possit, quod facturum se promiserit, ut qui Ephesi daturum se spoponderit, neque duplomate diebus ac noctiiter continuar‹e› cogatur neque tam delicate progredi debeat, ut reprehensione dignus appareat, sed habita ratione temporis aetatis sexus ualetudinis, cum id agat, ut mature perueniat, id est eodem tempore, quo plerique eiusdem condicionis h
Abbreviated transcription (Latin):
ceruallo effici possiti. transactoq
cemꝑe ꝙ insulam cõsũmato oportu¬
crit. si postta efficitur lib̾etur rerdꝰ
sicut lberatur qui se daturũ sꝑo¬
pondit esi. qñq tradid̾it. ¶ Illad
inspiciendũ est. an ꝙ centũ dare ꝓ¬
misit. confesti tenentꝰ. An uͦ. dess
obligõ donͤ pecumã colferłe possit.

Expanded text:
. transactoque tempore, quo insulam consummare oportuerit, si postea aedificetur, liberetur reus, sicut liberatur, qui se daturum spopondit, si quandoque tradit. Illud inspiciendum est, an qui centum dari promisit confestim teneatur an uero cesset obligatio, donec pecuniam conferre possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tra stipulatõ facta est ea omĩat
q̃ supͣ scripta st̃ date ꝓpriũ est.
ut tot stipusones qͦt res sint.
trina die argentũ quaq die dari
ap̃ ueteres uariatũ fuit. paulus
S uariꝰ estꝰ hic tres e̾e triũ sum¬
maꝵ scipulationes. ¶ Et si pla¬
cet extingi obligationẽ si ineũ
casum incid̾it a quo incipe non
potest. non tñ hoc in omũbus.

Expanded text:
ita stipulatio facta est: 'ea omnia, quae supra scripta sunt, dari?' propius est, ut tot stipulationes, quot res sint. trima die id argentum quaque die dari?' apud ueteres uarium fuit. Paulus: sed uerius et hic tres esse trium summarum stipulationes. Etsi placeat extingui obligationem, si in eum casum inciderit, a quo incipere non potest, non tamen hoc in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissa lib̾tas relicta detiuxerit
ĩ qui erat rogatus ⁊̃ emptor qͥdem
latitet is autẽ qui rogatꝰ erat p̾sens
sit an rubrano senatus consulto lo¬
cus sit. et ait marcellus rubiiano lo¬
cũ hrẽ. qr abest is quẽ manumͣtẽ
oporret. Hec aũ u̾ba ad ee uoluisset
non utiq erigunt ut latiter a quĩ
locũ habebit. Idem obseruatur. ⁊
si plures hedes constituti fid̾i ꝯmis¬
sam ub̾tatẽ p̃stare rogati non usta¬

Expanded text:
commissa libertas relicta, distraxerit is qui erat rogatus et emptor quidem latitet, is autem qui rogatus erat praesens sit, an Rubriano senatus consulto locus sit? et ait Marcellus Rubrianum locum habere, quia abest quem manumittere oportet. Haec autem uerba 'adesse noluissent' non utique exigunt ut latitet is qui locum habebit. Idem obseruatur etiam, si plures heredes constituti fideicommissam libertatem p