comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ dilectib exhaustiẽent: sub hanc
uocem ñ memoria magis patrib renoua¬
us referre consules passi decreuerunt ut cõ¬
sules magistratus denosq pͥncipes ne pe¬
te sutrio ardea calib alba carseoł. suesse
sedia cerei narma. inter amna henamq
colonie in ea causa erant romam excirẽt.
his imꝑarent quantumq̃z earum colo¬
niarum militum płimum dedisset .p.r̃.
ex quo hostes in italia ẽẽnt dupplicatũ eiꝰ
sũme numerum peditum daret.⁊ equi¬
tes centenos uicenos. si qua eum nume¬
rum equitum explere ñ poss ꝓ equite
uno tres pedites liceret dare. pedites equi¬
tesq quam locupletissumi legerent᷑ mit¬
terenturq ubicumq extra italiam sup¬
plem̃to opus eẽt. si qui ex his recusarent.
retinerent. eiꝰ colonie magistratus legatoᷤ¬
q placere. neq si postularent senatum
dari. priꝰquam imꝑata fecissent. stipẽ¬
dium p̾terea his coloniis in milia eris

Expanded text:
annorum dilectibus exhausti essent. sub hanc annorum dilectibus exhausti essent. sub hanc uocem non memoria magis patribus renoua est. itaque nihil prius referre consules passi, decreuerunt ut consules magistratus denosque principes Nepete Sutrio Ardea Calibus Alba Carseolis Sora Suessa Setia Circeiis Narnia Interamna—hae namque coloniae in ea causa erant—Romam excirent; iis imperarent, quantum quaeque earum coloniarum militum plurimum dedisset populo Romano ex quo hostes in Italia essent, duplicatum eius summae numerum peditum daret et equites centenos uicenos; si qua eum numerum equitum explere non posset pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque ubicumque extra Italiam supplemento opus esset. si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere neque si postularent senatum dari priusquam imperata fecissent. stipendium praeterea iis coloniis in milia aeris
Abbreviated transcription (Latin):
manus succedentes. dem̃ alie aliis omni
obuam effusa ciuitate turibuł ante ia-¬
nuas positis qua p̃ferebat᷑. atq accenso
ture p̃cantib ut uolens ꝓpitiaq urbem
romanam miret in edem uictorie que ẽ
in palatio ꝑtulere deam .ii. idꝰ apͣł is q¬
cdies festus fuit ꝓpl̃o frequens dona dee
tulit. lecti sternum q ⁊ ludi fuere mega¬
lesi iam appellata: cum de supplem̃tole¬
gionum que in prouintiis erant agere¬
tur tempus ẽẽ aquibdam senatorib
subiectum ẽ que dubiis in reb ut cumq
tollerata eẽnt. ea dempto iam tandem
deum benigne metu ñ ultra patiere ut¬
is expectatione patrib subiecerunt colo¬
nias latinas .xii. que .Q. fabio .⁊.Q. fuluio
.cõs. abnuissent milites dare eas annũ
iam ferme sextum uacatione militie qͦs
honoris i benefitii causam babere. cum
interim boni obedientesq sotii ꝓfide at¬
q obsequio in ppło .r. continuis omniũ

Expanded text:
manus, succedentes deinde aliae aliis, omni manus, succedentes deinde aliae aliis, omni obuiam effusa ciuitate, turibulis ante ianuas positis qua praeferebatur atque accenso ture precantibus ut uolens propitiaque urbem Romanam iniret, in aedem Uictoriae quae est in Palatio pertulere deam pridie idus Apriles; idies festus fuit. populus frequens dona deae in Palatium tulit, lectisterniumque et ludi fuere, Megalesia appellata. cum de supplemento legionum quae in prouinciis erant ageretur, tempus esse a quibusdam senatoribus subiectum est quae dubiis in rebus utcumque tolerata essent, ea dempto iam tandem deum benignitate metu non ultra pati. erectis exspectatione patribus subiecerunt colonias Latinas duodecim quae Q. Fabio et Q. Fuluio consulibus abnuissent milites dare, eas annum iam ferme sextum uacationem militiae quasi honoris et beneficii causa habere cum interim boni obedientesque socii pro fide atque obsequio in populum Romanum continuis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
senatum tenebat. qui uir optimus in ciui¬
tate ẽẽt. u̾am certe uictoriam eius rei sibi
quisq mallet quam ulla impia honore¬
ne suffragios ⁊ patrum seu plebis delato¬
.p. scipionem. cñ .f. eius qui in hispaniam
ceciderat ad olescentem ñdum questorĩ.
uidicauerunt in tota cuutate iurum bo¬
num optimum ẽẽ id quib uirtutib in¬
ducti ita iudicarint. sicut traditum aꝓri¬
mis memorie tempoꝵ illoꝵ scriptorib
libens postĩs traderem ita meas oppinio¬
nes coniectando rem uetustate obrutã.
eisq eam de naue accipere ⁊ in terram e¬
latam tradere ferendã cum matronis. pꝰ¬
quam nauis ad hostium aminis tib̾im
accessit sicut erat uissus in salum naue
euectus. a sacerdotib deam accepit. extu¬
litq in t̾ram. matrone pͥmores ciuitatis
inter quas unius claudie quinte insigne
est nom̃ accipere cui dubia ut traditur
antea fama clamorẽ ad posterostam re¬
ligioso ministĩo pudititiam fecit. hee ꝑ

Expanded text:
senatum tenebat qui uir optimus in ciuisenatum tenebat qui uir optimus in ciuitate esset; ueram certe uictoriam eius rei sibi quisque mallet quam ulla imperia honoresue suffragio seu patrum seu plebis delatos. P. Scipionem Cn. filium eius qui in Hispania ceciderat, adulescentem nondum quaestorium, iudicauerunt in tota ciuitate uirum bonorum optimum esse. —id quibus uirtutibus inducti ita iudicarint, sicut traditum a proximis memoriae temporum illorum scriptoribus libens posteris traderem, ita meas opiniones coniectando rem uetustate obrutam ; isque eam de naue acciperet et in terram elatam traderet ferendam matronis. postquam nauis ad ostium amnis Tiberini accessit, sicut erat iussus, in salum naue euectus ab sacerdotibus deam accepit extulitque in terram. matronae primores ciuitatis, inter quas unius Claudiae Quintae insigne est nomen, accepere; cui dubia, ut traditur, antea fama clariorem ad posteros tam religioso ministerio pudicitiam fecit. eae per
Abbreviated transcription (Latin):
frica ꝓuintia decreta erat. occultantib
id credo patrib nep̃scriberent carthagi¬
niensis tñ in eam spem erecta ciuitas ẽ¬
rat in affrica eo anno bellatum ire finẽ¬
q bello punico adeẽ impleuerat ea res
suꝑstitionum animos proniq ⁊ adnũ¬
tianda ac credenda prodigia erant. eo
pła uulgabantur. duos soles uisos ⁊ nocͦte
ĩtelluxisse ⁊ facem stelle ab ortu solis ad oc¬
cidentem porrigi uisam tarracine por¬
tã agniẽ portam̃ multis locis murum
de celo tactum in ede uinonis sospite la¬
nuuii cum horrendo fragore strepida¬
tum: edictum eoꝵ ꝓcursandoꝵ causa di¬
emunum sueplicatio fuit :inouendiale
sacrum quod decelo lapidatum ẽẽt factũ.
eo accessit consultatõ dematre id ea acci¬
pienda quam p̃terqͣm qd̾ in ualeruis unꝰ
ex legatis pregressus ac tutũ initalia fo¬
re nuntiauerat regef nuntius aderat tar¬
rachine. iam ẽẽ haud parue reiuiditium.

Expanded text:
rica prouincia decreta erat occultantibus rica prouincia decreta erat occultantibus id, credo, patribus ne praesciscerent Carthaginienses, tamen in eam spem erecta ciuitas erat in Africa eo anno bellatum iri finemque bello Punico adesse. impleuerat ea res superstitionum animos, pronique et ad nuntianda et ad credenda prodigia erant; eo plura uolgabantur: duos soles uisos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi uisam: Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum: in aede Iunonis Sospitae Lanuui cum horrendo fragore strepitum editum. eorum procurandorum causa diem unum supplicatio fuit, et nouendiale sacrum quod de caelo lapidatum esset factum. eo accessit consultatio de matre Idaea accipienda, quam, praeterquam quod M. Ualerius unus ex legatis praegressus actutum in Italia fore nuntiauerat, recens nuntius aderat Tarracinae iam esse. haud paruae rei iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
ni cum eo exercitu cum ea classe quam
habebat ꝓrogatum in annum imꝑiũ
estitem .p. licinio ut bruttios duab legi¬
omb optineret quo ad eum in ꝓuintia
cum impio morari consuli e re .p. uisum
ẽeo.⁊ .m. luno ⁊ sp̃. lucretio cũ binis legio¬
nib quib adũsus magonem gallie pre¬
sidio fuissent ꝓrogatum imꝑium ẽ. ⁊ cñ.
octauio ut cum sardiniam legionemq
.t. claudio tradidisset. ipse nauib lon
senatus censuisset tutaret᷑ .m. pompo¬
nio. pr̃. in sicilia cannensis exertitus
due legiones decrete. ⁊ quintius taren¬
tum .c. hostilius tubulus capuam ꝓ. p̃r.
ad ppłm est. om̃s t̾rib eosdem .l. corneliũ
lentulum. ⁊ .l. manliũ accidinũ ꝓ. cõs.
sicut pͥore anno tenussent optinere eas
ꝓuintias iusserunt consules: daectum
habere instituerunt ⁊ ad nouas scriben¬
das inbrutios legiones⁊ in ceteroꝵ ita
em̃ iussi absenatu erant exercituũ suꝑ-¬
plementum quanqͣm ñdum aꝑte af¬

Expanded text:
ni cum eo exercitu, cum ea classe quam ni cum eo exercitu, cum ea classe quam habebat, prorogatum in annum imperium est; item P. Licinio ut Bruttios duabus legiobtineret quoad eum in prouincia cum imperio morari consuli e re publica uisum esset. et M. Liuio et Sp. Lucretio cum binis legionibus quibus aduersus Magonem Galliae praesidio fuissent prorogatum imperium est, et Cn. Octauio ut cum Sardiniam legionemque Ti. Claudio tradidisset ipse nauibus longsenatus censuisset, tutaretur. M. Pomponio praetori in Sicilia Cannensis exercitus duae legiones decretae; T. Quinctius Tarentum, C. Hostilius Tubulus Capuam pro praead populum est. omnes tribus eosdem L. Cornelium Lentulum et L. Manlium Acidinum pro consulibus, sicut priore anno tenuissent, obtinere eas prouincias iusserunt. consules dilectum habere instituerunt et ad nouas scribendas in Bruttios legiones et in ceterorum—ita enim iussi ab senatu erant—exercituum supplementum. quamquam nondum aperte Af
Abbreviated transcription (Latin):
ut parthinr⁊ dimallũ ⁊ bargullũ. ⁊ euge¬
nium romanoꝵ ẽẽnt. at intaniã simissis
romam legatis absenatu impetrass ut ma¬
cedonie cederet. In eas conditiones cum par
conueniret ab rege federi adscripti prusiaᷤˢ
nis ilienses attalus rex pleuratus nabis. lace¬
demonioꝵ tyrannus. eleym̃ses athenienseͤ
hec conscripta consignata q sunt: un duoᷤ
menses indutie facte donec rome mitterẽ.¬
tur legati. ut ppłs in has conditiones pa¬
cem uisserunt q om̃s trib quia u̾so inaf¬
fricam bello omnib aliis in p̃sentia leua
ri uolebant belł .p. semproniꝰ pace facta
ad consulatum romã decessit ¶ semꝑnio
li punici erat. ꝓuintie cornelio etruriacũ
uetere exercitu semꝑnio bruttiͥut nouas
scriberet legiones decrete p̃torib .m. mar¬
cio urb. scribonio liboni peregrina ei-¬
dem gallia.m. pomponio matonisicilia
ti. claudio neroni sardinia ͤuenit .p. scipio¬

Expanded text:
ut Parthini et Dimallum et Bargullum et Eugeut Parthini et Dimallum et Bargullum et Eugenium Romanorum essent, Atintania, si missis Romam legatis ab senatu impetrasset, ut Macedoniae accederet. in eas condiciones cum pax conueniret, ab rege foederi adscripti Prusia Binis Ilienses, Attalus rex, Pleuratus, Nabis Lacedaemoniorum tyrannus, Elei Messenii Athenienses. haec conscripta consignataque sunt, et in duos menses indutiae factae donec Romam mitterentur legati ut populus in has condiciones pacem iuberet; iusseruntque omnes tribus, quia uerso in Africam bello omnibus aliis in praesentia leuari bellis uolebant. P. Sempronius pace facta ad consulatum Romam decessit. M. Cornelli Punici erat—prouinciae Cornelio Etruria cum uetere exercitu, Sempronio Bruttii ut nouas scriberet legiones decretae: praetoribus M. Marcio urbana, L. Scribonio Liboni peregrina et eidem Gallia, M. Pomponio Mathoni Sicilia, Ti. Claudio Neroni Sardinia euenit. P. Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
romanis qͦ sicut cum etholis cupiens pa¬
cem siposset si minus indutias facere. ni¬
chil ultra irritatis nouo certamine odiis
in regnum se recepit. Pidem tempꝰ tedio
dutinibelli opiloe temptata prius ro¬
manoꝵ uoluntate legatos de pace com¬
muni ad philippum miserere satis confi¬
dere conuenturam eam ad firmantes
si ad colloquium cum .p. sempronio un¬
patore romano uenisset facile impetratũ¬
neq enim ne ipsiꝰ quidem regis abhorre¬
bant animus ut in epyrum transiret: et¬
penice urbs epiri ibi pͥus collocutus rexcũ
afropo ⁊ darda ⁊ philippo epyrotarum pre¬
tore postea cum .p. sempronio congreditur.
adfluit colloquio aminander atamanũ
rex ⁊ magistratus alii epyrotarum ⁊ acarnañ
pͥmꝰ philippus p̃tor u̾ba fecit.⁊ petit simul
ab rege ⁊ ab imꝑatore romano ut finem
belli facerent darentq eam epyrotis ue¬
nam .p. sempromus conditiones pacis dix̃

Expanded text:
Romanis quoque, sicut cum Aetolis, cupiens paRomanis quoque, sicut cum Aetolis, cupiens pacem si posset, si minus, indutias facere, nihil ultra inritatis nouo certamine odiis in regnum se recepit. per idem tempus taedio diutini belli Epirotae temptata prius Romanorum uoluntate legatos de pace communi ad Philippum misere, satis confidere conuenturam eam adfirmantes si ad conloquium cum P. Sempronio imperatore Romano uenisset. facile impetratum—neque enim ne ipsius quidem regis abhorrebat animus—ut in Epirum transiret. Phoenice urbs est Epiri; ibi prius conlocutus rex cum Aeropo et Derda et Philippo, Epirotarum praetoribus, postea cum P. Sempronio congreditur. adfuit conloquio Amynander Athamanum rex, et magistratus alii Epirotarum et Acarnanum. primus Philippus praetor uerba facit et petit simul ab rege et ab imperatore Romano ut finem belli facerent darentque eam Epirotis ueniam. P. Sempronius condiciones pacis dixit
Abbreviated transcription (Latin):
lecte eo biennio res in gretia erant. Itaq
philippus etholos desertos ab romano cui
uni fiebant auxilio. quib uoluit conditi¬
onib ad petendamr ⁊ paciscendã subegit
pacem. quod nͥ omni ui ꝑficere maturass.
bellantem eum cum etholis .p. semꝓniꝰ.
ꝓ cõs. successor imꝑii missus sulpicio. cũ
paruum momentũ ad opem ferendam so¬
tiis oppressisset. uix dum pacefacta nuntiꝰ
regiuenit. romanos dirratium uenisse.
motas ẽẽ ad spem nouandi res. dimalłimq
sine auctoritate sua ad u̾sus fedus cum rege
pacem fecissent: eacum audissent philip¬
nius se recsperat. Misso letorio legato cum
parte copiarum ⁊ xu. nauib in etholiam
ad uisendas res pacemq siposset turban¬
dam. philippꝰ agros appolloniatium uasta¬
uit ⁊ ad urbem ad motis copiis potestatẽ
pugne romano fecit. quem postqͣm quie¬
tum muros tantũmͦ tueri uidit. nec satiᷤ
fidens uirib ut urbem oppugnaret cũ

Expanded text:
lectae eo biennio res in Graecia erant. itaque lectae eo biennio res in Graecia erant. itaque Philippus Aetolos desertos ab Romanis, cui uni fidebant auxilio, quibus uoluit condicionibus ad petendam et paciscendam subegit pacem. quod nisi omni ui perficere maturasset, bellantem eum cum Aetolis P. Sempronius proconsul, successor imperii missus Sulpicio cum dparuum momentum ad opem ferendam sociis, oppressisset. uixdum pace facta nuntius regi uenit Romanos Dyrrachium uenisse motas esse ad spem nouandi res Dimallumque sine auctoritate sua aduersus foedus cum rege pacem fecissent. ea cum audisset Philipnius se receperat misso Laetorio legato cum parte copiarum et quindecim nauibus in Aetoliam ad uisendas res pacemque si posset turbandam. Philippus agros Apolloniatium uastauit et ad urbem admotis copiis potestatem pugnae Romano fecit; quem postquam quietum muros tantummodo tueri uidit, nec satis fidens uiribus ut urbem oppugnaret et cum
Abbreviated transcription (Latin):
pitio acciperet. Q cecilius metellus dicta¬
tor ab consule inbrutiis comitioꝵ causa
dictus exercitusq eius dimissus magister
equitum .l. ueturius philo. comitia habi¬
ta ꝑ dictatorem consules facti.m. corneluis.
cethegus . m. semꝓnius tuditanus absens.
cum ꝓuintiam gretiam haberet. p̃tores
inde creati clauduis nero.m. martuis rel¬
la.l. scribonius. libo.m. pomponiꝰ matho:
comitiis pactis dictator sese magistratu
ab ditauit. Ludi romani ter plebei septi¬
ens instaurati curules erant. ediles. cñ ⁊ l.
cornelii. lentuli .l. hispamam ꝓuntiam
habebat. apsens creatus apsens eum hono¬
rem gessit .t. cladiuis. asilus.⁊ .m. iunuis.
penus plebei ediles fuerant. edẽ uirtutis
eo anno ad portam capenam marcellus
dedicauit septimo decimo anno postqͣm
apatre euis pmo consulatu uota ingalliã
ad clastidium fuerat. ⁊ flam̃ martiał eo
anno est mortuus. m emilius. regillus: neg¬

Expanded text:
pitio acciperet. Q. Caecilius Metellus dictapitio acciperet. Q. Caecilius Metellus dictator ab consule in Bruttiis comitiorum causa dictus exercitusque eius dimissus, magister equitum L. Ueturius Philo . comitia per dictatorem habita. consules facti M. Cornelius Cethegus P. Sempronius Tuditanus absens cum prouinciam Graeciam haberet. praetores inde creati Ti. Claudius Nero M. Marcius Ralla L. Scribonius Libo M. Pomponius Matho . comitiis peractis dictator sese magistratu abdicauit. ludi Romani ter, plebeii septiens instaurati. curules erant aediles Cn. et L. Cornelii Lentuli . Lucius Hispaniam prouinciam habebat; absens creatus absens eum honorem gessit. Ti. Claudius Asellus et M. Iunius Pennus plebeii aediles fuerunt. aedem Uirtutis eo anno ad portam Capenam M. Marcellus dedicauit septimo decimo anno postquam a patre eius primo consulatu uota in Gallia ad Clastidium fuerat. et flamen Martialis eo anno est mortuus M. Aemilius Regillus . neg
Abbreviated transcription (Latin):
tum amicitiam eẽ facturũ eum q̃ poss¬
.pr causa legatos ad eum decernunt.M.
ualerium leuinum. qui bił. cõs fuerat.
acres in gretia gesserat. cecilium galbam.¬
d. naues u remesses. ut ex dignitate.pr.
iestas nomini romano ẽẽt decernunt. lega.¬
ti asiam petentes protinus delphos cum es¬
cendissent oradm adierunt. consulente ad
quod negotium domo missi ẽẽnt ꝑficiendi
euis quam sibi spem ppłoq r. portenderẽt.
responsum ẽẽ ferunt ꝑ attalum regem cõ¬
potes eius fore quod peterent: cum romam
deam deuexissent: Tum curarent ut eam
qui uir optimus roma eẽt hospitio excipet.
Ogamum ad regem uenerunt is legatosco¬
ater acceptos pessinuntem infrigiam
deduxit. sacrumq his lapidem quam
matrem  dm̃ ẽẽ incole dicebant. tra¬
didit. ac de portare romam iussit: p̃mis¬
sus ablegatis mn. ualerius. salto nuntiauit.
deam ad portari querendum uirum op¬
timum incuttatẽ posse qui eam rite bos¬

Expanded text:
tam amicitiam esse — facturum eum quae posstam amicitiam esse — facturum eum quae poss causa—, legatos ad eum decernunt M. Ualerium Laeuinum qui bis consul fuerat ac res in Graecia gesserat, M. Caecilium Mquinqueremes ut ex dignitate popuiestas nomini Romano esset decernunt. legati Asiam petentes protinus Delphos cum escendissent, oraculum adierunt consulentes ad quod negotium domo missi essent perficiendi eius quam sibi spem populoque Romano portenderet. responsum esse ferunt per Attalum regem compotes eius fore quod peterent: cum Romam deam deuexissent, tum curarent ut eam qui uir optimus Romae esset hospitio exciperet. Pergamum ad regem uenerunt. is legatos comiter acceptos Pessinuntem in Phrygiam deduxit sacrumque iis lapidem quam matrem deum esse incolae dicebant tradidit ac deportare Romam iussit. praemissus ab legatis M. Ualerius Falto nuntiauit deam apportari; quaerendum uirum optimum in ciuitate esse qui eam rite hos
Abbreviated transcription (Latin):
iuaserat iuuento carmine in libris sibil¬
linis ꝓpt̃ crebroᷤ̃ eo ãno decelo lapidatum
inspectis qͣndoq hostis alienigena terre
italie bellum intulisset eum pelli. italia
uinciq posse simater idea apesinunte
romam aduecta foret. id carm̃ abdecem¬
uiris inuentum eo magis patres mouit
quod ilegati qui donum delphos porta¬
uerant. referebant ⁊ sacrificantib ipsis
pithio appollini leta fuisse. ⁊ responsum
oracło edictum maiorem multo uictoriã
quam cuiꝰ ex spoliis dona portarent adeẽ
ꝑ r. in eius dem spei sũmam conferebant
.p. scipionis uelut p̃sagientem animum
define belli quod depoposcisset ꝓuintiam
affricam. Itaq quo maturuis fatis om̃ĩb
oracłis q poͣtendenti sese uictorie compo¬
de romam deeẽẽt. Nullaᷤᷤ tum in asya
socias ciuitates habebat. pr tam̃ memo
dum ullo fudere sociata ualitudinis ppłi
causa arcessitum: tunc iam aitalo rege
apt̃ cõmune adũsus phiippũ bellum cep¬

Expanded text:
inuaserat inuento carmine in libris Sibylinuaserat inuento carmine in libris Sibyllinis propter crebrius eo anno de caelo lapidatum inspectis, quandoque hostis alienigena terrae Italiae bellum intulisset eum pelli Italia uincique posse si mater Idaea a Pessinunte Romam aduecta foret. id carmen ab decemuiris inuentum eo magis patres mouit quod et legati qui donum Delphos portauerant referebant et sacrificantibus ipsis Pythio Apollini omnia laeta fuisse et responsum oraculo editum maiorem multo uictoriam quam cuius ex spoliis dona portarent adesse populo Romano. in eiusdem spei summam conferebant P. Scipionis uelut praesagientem animum de fine belli quod depoposcisset prouinciam Africam. itaque quo maturius fatis ominibus oraculisque portendentis sese uictoriae compodae Romam deae esset. nullasdum in Asia socias ciuitates habebat populus Romanusdum ullo foedere sociata ualetudinis populi causa arcessitum, tunc iam cum Attalo rege propter commune aduersus Philippum bellum coep
Abbreviated transcription (Latin):
pultos proiecit. simili crudelitate ⁊ in lo¬
crensium pͥncipes est usus quos ad conque¬
rendas iniuriasad .p. scipionẽ profectosan¬
diuit.⁊ que antea ꝑlubidinẽ atq auariti¬
am feda exempla in sotios ediderat. Tunc
abira multipliciꝰ edẽ infamie atq iui¬
die ñ sibimͦ s etiam imꝑatori eẽ. Iam co¬
mitioꝵ appetebat tempꝰ. cũ a .p. licinio
cõs. littere romam allate se exercitumq
suum graui morbo adfectari. nec sisti po¬
tuisse ni ad eam uis mali aut grauior etiã
inhostes ingruisset. Itaq qm̃ ip̃e uenire
ad comitia ñ posset suta patrib uideret᷑
se .Q. cerilium metellum dictatorẽ comiti¬
p̃sentia ẽẽ cum hannibal iam in hiberta
suos receꝑit:⁊ tanta incesserit in ea castra
uis morbi. ut nisi mature dimutant᷑ ne.¬
mo omniũ suꝑfuturus uideatur: ea. cõs.
apatrib facienda utere .p. fi de q sua ducẽt
ꝑmissa ciuitatem eo tẽpore ingens religio

Expanded text:
pultos proiecit. simili crudelitate et in Lopultos proiecit. simili crudelitate et in Locrensium principes est usus quos ad conquerendas iniurias ad P. Scipionem profectos audiuit; et quae antea per libidinem atque auaritiam foeda exempla in socios ediderat, tunc ab ira multiplicia edere, infamiae atque inuidiae non sibi modo sed etiam imperatori esse. iam comitiorum appetebat tempus cum a P. Licinio consule litterae Romam allatae se exercitumque suum graui morbo adflictari, nec sisti potuisse ni eadem uis mali aut grauior etiam in hostes ingruisset; itaque quoniam ipse uenire ad comitia non posset, si ita patribus uideretur, se Q. Caecilium Metellum dictatorem comitisentia esse, cum Hannibal iam in hiberna suos receperit, et tanta incesserit in ea castra uis morbi ut nisi mature dimittantur nemo omnium superfuturus uideatur. ea consuli a patribus facienda ut e re publica fideque sua duceret permissa. ciuitatem eo tempore repens religio
Abbreviated transcription (Latin):
toria ex omnib locis uelut adu̾sus hostes
ad arma conclamatũ ẽẽt concurterunt.
et cum uiolata iam uirgisco pora tnbu¬
noꝵ uidissent: Tum u̾õ in multo in poten¬
tiorem subito rabiem accensi sine respec̾tu
ñ maiestatis mͦ s etiam humanitatis in le¬
gatum impetũ lictorib pͥus indignum
inmodũ mulcatis faciunt. tunc ip̃m ab
suis interceptum ⁊ seclusum hostilit̾ lace¬
rant ⁊ ꝓpe exsanguem naso auribq mu¬
tilatis relinquunt. His messanam nun¬
tiatis scipio post paucos dies locros exerce¬
re aduectus cum causam plemini⁊ tribu¬
noꝵ audisset: pleminio noxa lib̾ato relic¬
to ꝙ in eiusdem loci p̃sidio tribunis sontibꝰ
iudicatis ⁊ inuincła comectis ut romam
ad senatum muterent᷑ messanam atq
iñ siracusas rediit pleminiꝰ impotens ire
neglectam abscipione ⁊ nimis leuiter la¬
tam suam inuriam ratus. nec quemqͣm
sensisset. tribunos adtrahi ad se uissit. lace

Expanded text:
toria ex omnibus locis, uelut aduersus hostes toria ex omnibus locis, uelut aduersus hostes ad arma conclamatum esset, concurrerunt; et cum uiolata iam uirgis corpora tribunorum uidissent, tum uero in multo impotentiorem subito rabiem accensi sine respectu non maiestatis modo sed etiam humanitatis, in legatum impetum lictoribus prius indignum in modum mulcatis faciunt. tum ipsum ab suis interceptum et seclusum hostiliter lacerant et prope exsanguem naso auribusque mutilatis relinquunt. his Messanam nuntiatis Scipio post paucos dies Locros hexere aduectus cum causam Plemini et tribunorum audisset, Pleminio noxa liberato relictoque in eiusdem loci praesidio, tribunis sontibus iudicatis et in uincla coniectis ut Romam ad senatum mitterentur, Messanam atque inde Syracusas rediit. Pleminius impotens irae, neglectam ab Scipione et nimis leuiter latam suam iniuriam ratus nec quemquam sensisset, tribunos attrahi ad se iussit, lacer
Abbreviated transcription (Latin):
in militẽ rabie hosti u̾tit. sũme rei plemimꝰ
p̃erat. militum pars sub eo qͣm ip̃e ab re¬
gio abduxerat. pars sub tribunis erat. rap¬
to pocło argenteo exoppidani domo plemi¬
nii miles fugiens sequentib quoꝵ erat. ob¬
uius forte sergio ⁊ metieno. tr̃ militũ fuit.
cui cum iussu tribunoꝵ ad emptum pocł̃m
ẽẽt. uirgium uriclamor pugna postremo
orta inter pleminĩ milites tribunoꝵq
ut suis quisq opportunus aduenerat. Mul¬
titudine simul ac tumultu crescente uic¬
tipleminii milites ꝯ ad pleminiũ cruorẽ
ac uulnera ostentantes ñ sine uociferati¬
one atq indignatione concurrissent.pro¬
bra in eum ipsum iactata in iurgiis refe¬
rentes accensus ira domo sese proripuit.
uocatosq tribunos nudari ac iuirgias ex¬
pediri iubet. Dum spoliandis his repugna¬
bant eñĩ militumq implorabãt fidẽ tẽpꝰ
teritur. repente milites feroces recenti uic¬

Expanded text:
in militem rabie hostili uertit. summae rei Pleminius in militem rabie hostili uertit. summae rei Pleminius praeerat; militum pars sub eo quam ipse ab Regio adduxerat, pars sub tribunis erat. rapto poculo argenteo ex oppidani domo Plemini miles fugiens sequentibus quorum erat, obuius forte Sergio et Matieno tribunis militum fuit; cui cum iussu tribunorum ademptum poculum esset, iurgium inde et clamor, pugna postremo orta inter Plemini milites tribunorumque, ut suis quisque opportunus aduenerat multitudine simul ac tumultu crescente. uicti Plemini milites cum ad Pleminium cruorem ac uolnera ostentantes non sine uociferatione atque indignatione concurrissent probra in eum ipsum iactata in iurgiis referentes, accensus ira domo sese proripuit uocatosque tribunos nudari ac uirgas expediri iubet. dum spoliandis iis—repugnabant enim militumque fidem implorabant—tempus teritur, repente milites feroces recenti uic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbe ⁊ crudelit̾ habiti locrenses ab cartha¬
ginensib post defectionẽ ab romanis
fuerant. ut modicas iniurias ñ equomͦ
animopatis ꝓpe ilibenti possent. ũm it
atq auaritia suꝑauerunt: ut ñ armis s
uitiis iudẽt᷑ certari neh omniũ ꝙ̃ mopim
iusal opes potentiores faciunt p̃termislũ
moppidanos ẽ ab duce autꝰ militib. in cor¬
pora ip̃oꝵ in lib̾os in coniuges infande
contumelie edite: nam auaritia ne sacroꝵ
quidem spoliatione abstinuit. Nec alia
mͦ templa iuolata s ꝓserpine etiam intac¬
ti omni etate thesauri p̃terqͣm qd̃ apyrro
qui cum magno piacło sacrilegii sui ma¬
nubias retulit. spoliati dicebant᷑. gͦ sicut
añ regie naues lacerate naufragiis nichil
in terram integri p̃ter sacram pecumam
dee. qͣm asportabat. extulerat. tum qͦ alio
genẽ cladis eadem illa pecunia ommbus
contacti se adulatione templifurorem ob¬
ieciatq inter se ducem in ducem militem

Expanded text:
perbe et crudeliter habiti Locrenses ab Carthaperbe et crudeliter habiti Locrenses ab Carthaginiensibus post defectionem ab Romanis fuerant ut modicas iniurias non aequo modo animo pati sed prope libenti possent; uerum eatque auaritia superauerunt ut non armis sed uitiis uideretur certari. nihil omnium quae inopi isas opes potentioris faciunt praetermissum in oppidanos est ab duce aut a militibus; in corpora ipsorum, in liberos, in coniuges infandae contumeliae editae. iam auaritia ne sacrorum quidem spoliatione abstinuit; nec alia modo templa uiolata sed Proserpinae etiam intacti omni aetate thesauri, praeterquam quod a Pyrrho, qui cum magno piaculo sacrilegii sui manubias rettulit, spoliati dicebantur. ergo sicut ante regiae naues laceratae naufragiis nihil in terram integri praeter sacram pecuniam deae quam asportabant extulerant, tum quoque alio genere cladis eadem illa pecunia omnibus contactis ea uiolatione templi furorem obiecit atque inter se ducem in ducem, militem
Abbreviated transcription (Latin):
sulem adẽẽ sensit incastra recipit. Nunti¬
oq misso ad eosqui in arce erant ut sibi¬
met ip̃i consułent nocte motis castris a¬
biit ⁊ qui in arce erant ignimiecto tectis
q̃ tenebant. ut istumultus hostem mora¬
retur agm̃suoꝵ fuge simili curuante noc¬
tẽ adsecuti sunt. scipioir⁊ arcẽ relictam
ab hostib ⁊ uacua uidit castra uocatos ad
contionem locrenses grauiter ob defectio¬
nem incusauit. de auctorib supplitiũ sũp¬
sit bonaq eoꝵ altius factionis pͥncipib.
obegregiam fidem adu̾sus romanos con¬
cessit publice nec dare nec eripere se quic¬
quam scipio locrensib dixit. romam mit¬
terent legatos quam senatus equam cen¬
suissent eam fortunam habituros. illud
liore statu sub iratis romanis futuros ꝗͣ
sub amicis carthaginiensib fui̾nt. ipse
pleminio legato p̃sidio q qd̾ arcem ce¬
perat ad tuendam urbem relicto cũ quibꝰ
uenerat copiis messanam traiecit. Ita su¬

Expanded text:
sulem adesse sensit, in castra recipit, nuntisulem adesse sensit, in castra recipit, nuntioque misso ad eos qui in arce erant ut sibimet ipsi consulerent nocte motis castris abiit. et qui in arce erant igni iniecto tectis quae tenebant ut is tumultus hostem moraretur, agmen suorum fugae simili cursu ante noctem adsecuti sunt. Scipio ut et arcem relictam ab hostibus et uacua uidit castra, uocatos ad contionem Locrenses grauiter ob defectionem incusauit; de auctoribus supplicium sumpsit bonaque eorum alterius factionis principibus ob egregiam fidem aduersus Romanos concessit. publice nec dare nec eripere se quicquam Locrensibus dixit; Romam mitterent legatos; quam senatus aequum censuisset, eam fortunam habituros. illud liore statu sub iratis Romanis futuros quam sub amicis Carthaginiensibus fuerint. ipse Pleminio legato praesidioque quod arcem ceperat ad tuendam urbem relicto, cum quibus uenerat copiis Messanam traiecit. ita su
Abbreviated transcription (Latin):
locum artum ĩped iturus uoluit. neq
scalas quib scanderet muros adtulerat.
sarcinis in aceruum coniectis cum haud
procul muris ad terrorrem hostium aciẽ
ostendisset cum equitib numidis circũ¬
equitat urbem. Dum scale queq alia
ad oppugnandum opꝰ erant parant᷑ ad ui¬
sendum qua maxime parte ad grederet᷑
ꝓgressus ad murũ scorpione icto qui ꝓri¬
mõs eum forte steterat territus iñ tam pe¬
ricłoso casu receptui canere cum uississet.
castra procul abiectu teli cõmunit. Clas¬
sis romana a messana locros aliqͦt horis
oiei suꝑante accessit expositi om̃s enaui¬
bri aũ oceasum solis uebem ingresuisunt.
Postero die cepta ex aute a penis pugna et
hannibal iam scał aliisq omnib ad op¬
pugnationes imꝑatissubibat muroscũ
repente ineum nicħ minus qͣm tale quic¬
quam tim̃tem patefacta porta erump̃t
romani. adducentos imꝑuisos cum inua¬
sissent occidunt. ceteros hannibal ut con¬

Expanded text:
locum artum impediturus, uoluit, neque locum artum impediturus, uoluit, neque scalas quibus scanderet muros attulerat. sarcinis in aceruum coniectis cum haud procul muris ad terrorem hostium aciem ostendisset, cum equitibus Numidis circumequitabat urbem, dum scalae quaeque alia ad oppugnandum opus erant parantur, ad uisendum qua maxime parte adgrederetur: progressus ad murum scorpione icto qui proximus eum forte steterat, territus inde tam periculoso casu receptui canere cum iussisset, castra procul ab ictu teli communit. classis Romana a Messana Locros aliquot horis multo die superante accessit; expositi omnes e nauibus et ante occasum solis urbem ingressi sunt. postero die coepta ex arce a Poenis pugna, et Hannibal iam scalis aliisque omnibus ad oppugnationem paratis subibat muros cum repente in eum nihil minus quam tale quicquam timentem patefacta porta erumpunt Romani. ad ducentos, improuidos cum inuasissent, occidunt: ceteros Hannibal, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
uttorib p̃mium in medio positam ex
arcib duab p̃liis cotidie leuib certabat᷑¬
.Q. pleminius romano hamilcar punico p̃¬
sidio preerat arcessentes ex ꝓpinquis locis
subsidia. copias augebant. Ip̃e postremo
ueniebat hannibal nec sustinuissent ro-¬
mani nͥ locrensium multitudo exacerba¬
ta suꝑbia atq auaritia penoꝵ ad roma¬
nos inclinasset. Scipioni ut nuntiatumẽ
in maiore discimine locris rem u̾ti. ipsũ¬
q hannibalem aduentare. ne presidiũ e¬
tiam ꝑiclitaret᷑. haud facili iñ receptir⁊ p¬
se amessanal scipione fr̃e in presidio ibi re¬
litt̾o cum pͥmum estu fretum inclinatũ
ẽ. Naues mari scd̃o misit. hannibal ab¬
uloto amni haud ꝓculis ab urbe locrisab¬
est. Nuntio p̃missõ ut suiluce pͥma sum¬
maui p̃lium cum romanis ac locrensib
consererent. dum ip̃e adu̾sis omnib ine¬
um tumultum abtergo urbem incautã
adgrederet᷑. Ubi luce ceptam inuenit pug¬
nam ip̃e nec in arcem se includere turba

Expanded text:
toribus praemium in medio positam; ex arcibus duabus proeliis cottidie leuibus certabatur. Q. Pleminius Romano, Hamilcar Punico praesidio praeerat. arcessentes ex propinquis locis subsidia copias augebant: ipse postremo ueniebat Hannibal, nec sustinuissent Romani nisi Locrensium multitudo, exacerbata superbia atque auaritia Poenorum, ad Romanos inclinasset. Scipioni ut nuntiatum est in maiore discrimine Locris rem uerti ipsumque Hannibalem aduentare, ne praesidio etiam periclitaretur haud facili inde receptu, et ipse a Messana L. Scipione fratre in praesidio ibi relicto cum primum aestu fretum inclinatum est †naues mari secundo misit. et Hannibal a Buloto amni—haud procul is ab urbe Locris abest—nuntio praemisso ut sui luce prima summa ui proelium cum Romanis ac Locrensibus consererent dum ipse auersis omnibus in eum tumultum ab tergo urbem incautam adgrederetur, ubi luce coeptam inuenit pugnam, ipse nec in arcem se includere, turba
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo loco uñ ꝯuenerat. signum. dedere ꝓ¬
ditorib arcis qui parati intentiq ⁊ ip̃i
scalas ad id ipsum factas cum demisissẽt
płib q simul locis scandentes accepissẽt.
priusqͣm clamor oriretur. in uigiles penoꝵ
ut in nullo tali metu sopitos impetus ẽ
factus. quoꝵ gemitus pͥmo morientium
exauditus. dein subita consternatio ex som¬
no ⁊ tumultus ex causa ignoraret᷑. postre¬
mo certiores aliis excitantib alios. iam q
ad arma ꝓ se quisq uocabat. hostes in ar¬
ce ẽẽ ⁊ cedi uigiles oppressiq forent roma¬
ni. Nequaqͣm numero pares niclamor
ab his qui extra arcem erãt sublatus in¬
certum unde accidisset omnia uana au¬
gente nocturno tumultu ferisset. Itaq
uelut plena hostium arte territi peni
omisso certamine. in alteram arcem due
sunt haud multum inter se distantes¬
confugiunt: oppidani urbem habebant

Expanded text:
ex eo loco unde conuenerat signum dedere pex eo loco unde conuenerat signum dedere proditoribus arcis; qui parati intentique et ipsi scalas ad id ipsum factas cum demisissent pluribusque simul locis scandentes accepissent, priusquam clamor oreretur in uigiles Poenorum, ut in nullo tali metu sopitos, impetus est factus. quorum gemitus primo morientium exauditus, deinde subita consternatio ex somno et tumultus cum causa ignoraretur, postremo certior res aliis excitantibus alios. iamque ad arma pro se quisque uocabat: hostes in arce esse et caedi uigiles; oppressique forent Romani nequaquam numero pares, ni clamor ab iis qui extra arcem erant sublatus incertum unde accidisset omnia uana augente nocturno tumultu fecisset. itaque uelut plena iam hostium arce territi Poeni omisso certamine in alteram arcem—duae sunt haud multum inter se distantes—confugiunt. oppidani urbem habebant
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipib qui pulsi ab adu̾sa factione
que hannibali locros tradiderat regiũ
se contulerant: sum cetera ꝑcunctantibꝰ
ut mos ẽ qui du absunt que domi a¬
gerentur exposuissent. spem fecerunt
si redempti ac remilli forent artemlc hitra¬
dituros aibi se habitare. fidemq sibi rerum
omniũ inter carchaginienses ẽẽ: itaq ut qͥ
simul desidĩo patrie ãgerentur simul cu-¬
piditate inimicos ulciscendi arderent re¬
demptiᷤᷤ extimplo his remissis q cum or-¬
dinem agende rei composuissent signaq
procul edita obseruarent. ip̃i ad scipionẽ
siracusas ꝓfecti apud quem pars exulum
erat. referentes ibi promissa captiuoꝵ cũ
spem ab effectu haidabhorrentẽ. consu¬
lifecissent. tr̃. mit. cum his . in. serguis.⁊ p
matienus. missi uissiq ab regio. iũ. mili
tum: ut rei agende adẽẽt. Profecti ab re-¬
gio. scalas ad deditam altitudinẽ arcis
fabricatas portantes media ferme nocte

Expanded text:
principibus qui pulsi ab aduersa factione, principibus qui pulsi ab aduersa factione, quae Hannibali Locros tradiderat, Regium se contulerant, cum cetera percontantibus, ut mos est qui diu absunt, quae domi agerentur exposuissent, spem fecerunt si redempti ac remissi forent arcem se iis tradituros; ibi se habitare fidemque sibi rerum omnium inter Carthaginienses esse. itaque, ut qui simul desiderio patriae angerentur simul cupiditate inimicos ulciscendi arderent, redemptis extemplo iis remissisque cum ordinem agendae rei composuissent signaque quae procul edita obseruarent, ipsi ad Scipionem Syracusas profecti, apud quem pars exsulum erat, referentes ibi promissa captiuorum cum spem ab effectu haud abhorrentem consuli fecissent, tribuni militum cum iis M. Sergius et P. Matienus missi iussique ab Regio tria milia milittum ut rei agendae adesset. profecti ab Regio, scalas ad editam altitudinem arcis fabricatas portantes, media ferme nocte
Abbreviated transcription (Latin):
num ytalie p̃sidio futurus post reditum
ex affrica .c. lelius scipione stimulato ma¬
sinisse adhortationib ⁊ militib p̃dam
ex hostium terra cernentib. tota classe
efferri accensis ad traiciendum quam pͥ¬
mum: int̾uenit maior minor cogitatio
locros urbem recipiendi que sub defecti¬
one italie desciuerat ⁊ ip̃a ad penos.spes
aũt ad fectande eius rei exminima re ad¬
fulsit. latrociniis magis qͣm iusto bello
in brutiis gerebant᷑ res pͥncipio ab nu¬
midis facto. ⁊ brutiis ñ societate magis
punica quam suopte ingenio congru¬
entib. in eum morẽ postremo romani
qͦ iam contagione quadam rapto gau¬
dentes quantum ꝑ duces licebat excursi¬
ones in hostium agros facere Ab his egreᷤᷤ¬
si quidam urbem locrenses circumuen¬
ti regium q abstracti fuerant. in eo cap¬
tiuoꝵ numero fabri quidam fuere ad¬
sueti apud penos mercede opus in arce
logorum facere. hi cogniti ab locrensiũ

Expanded text:
inum Italiae praesidio futurus. post reditum inum Italiae praesidio futurus. post reditum ex Africa C. Laeli et Scipione stimulato Masinissae adhortationibus et militibus praedam ex hostium terra cernentibus tota classe efferri accensis ad traiciendum quam primum, interuenit maiori minor cogitatio Locros urbem recipiendi, quae sub defectionem Italiae desciuerat et ipsa ad Poenos. spes autem adfectandae eius rei ex minima re adfulsit. latrociniis magis quam iusto bello in Bruttiis gerebantur res, principio ab Numidis facto et Bruttiis non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentibus in eum morem; postremo Romani quoque milites iam contagione quadam rapto gaudentes, quantum per duces licebat, excursiones in hostium agros facere. ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumuenti Regiumque abstracti fuerant. in eo captiuorum numero fabri quidam fuere, adsueti forte apud Poenos mercede opus in arce Locrorum facere. hi cogniti ab Locrensium
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ ẽẽ dicere s cum una castra roma¬
na intra infines altera infinitima terra
etruria ꝓpe in conspectu habeant. Si pa¬
lam fiat auxiliis aduitum ab sese penũ.
extemplo infestos utrum q exercitus in
agrum suũ incursuros ea agalł desidera¬
ret quib occulte adiuuari posset. liguri¬
b quod procul agro urbib q eoꝵ castra
romana sint libera consilia eẽ illos arma¬
re iuuentutẽ ⁊ capescere ꝓ parte bellum
equum ẽẽ ligures haud abnuere. tempꝰ
m̃ duopm̃sum petere ad dilectus haben¬
doᷤ. interim mago militibꝰ gallis dimissis
clam ꝑ agros eoꝵ mercede conducere com¬
meatus qͦ omĩs genĩs occulte ad eum agal¬
lis ppłi mittebant᷑ .m. liuius exercitum uo¬
lonum exetruria in galliam tradueit. iũo¬
tus q lucretiosi se mago exligurib ꝓpuis
urbem moueat obuiam ire parat. si pe¬
nus sub angulo alpium quietus se conti¬
neat:⁊ ip̃e in eadem regione cirea arm¬

Expanded text:
luntatem esse dicere; sed cum una castra Romaluntatem esse dicere; sed cum una castra Romana intra fines, altera in finitima terra Etruria prope in conspectu habeant, si palam fiat auxiliis adiutum ab sese Poenum, extemplo infestos utrimque exercitus in agrum suum incursuros. ea ab Gallis desideraret quibus occulte adiuuari posset: Liguribus, quod procul agro urbibusque eorum castra Romana sint, libera consilia esse; illos armare iuuentutem et capessere pro parte bellum aequum esse. Ligures haud abnuere: tempus modo duorum mensum petere ad dilectus habendos. interim Mago milites Gallos dimissis clam per agros eorum mercede conducere; commeatus quoque omnis generis occulte ad eum a Gallicis populis mittebantur. M. Liuius exercitum uolonum ex Etruria in Galliam traducit, iunctusque Lucretio, si se Mago ex Liguribus propius urbem moueat, obuiam ire parat, si Poenus sub angulo Alpium quietus se contineat, et ipse in eadem statione circa Arim
Abbreviated transcription (Latin):
scipione ñ satis tutum ẽẽ contrahi certam̃
ab hoc sermone dimisso masinissa. lelius
postero die naues p̃da onustas ab hippone
soluit. reuectus q insiciliam mandata
masinisse scipione exposuit. Lisdem ferme
dieb nauesq̃ ab carchagine ad magonẽ
misse erant. int̃ alpinos in caunos ligũres
ianuam q accesserunt. in his locis tum
forte mago tenebat classem. qui legatoꝵ
auditis ũbis uiuentiũ exereitus qͣm man¬
mos comꝑare extimplo galloꝵ namq ut
usq gentis ingens ibi multitudo erat. con¬
cilium hũit. ⁊ missum se ad eos undiean¬
dos in libtatem ait. ⁊ ut ip̃i cernant muti
sibi ab domo p̾sidia s qͣntis uirib qͣnto ex̃¬
citu id bellum geratur. in eoꝵ potestate eẽ.
duos ex̾citus romanos unum in gallia al¬
terum inetruria eẽ satis scire . sp̃. lucretiũ
secum .m. luuo uncturũ multa milia ar
manis resistat᷑. Galli sũmã ad id suam uo¬

Expanded text:
Scipione non satis tutum esset contrahi certamen. Scipione non satis tutum esset contrahi certamen. ab hoc sermone dimisso Masinissa Laelius postero die naues praeda onustas ab Hippone soluit, reuectusque in Siciliam mandata Masinissae Scipioni exposuit. iisdem ferme diebus naues quae ab Carthagine ad Magonem missae erant inter Albingaunos Ligures Genuamque accesserunt. in iis locis tum forte Mago tenebat classem; qui legatorum auditis uerbis iubentium exercitus quam maximos comparare, extemplo Gallorum etusque gentis ingens ibi multitudo erat—concilium habuit; et missum se ad eos uindicandos in libertatem ait et, ut ipsi cernant, mitti sibi ab domo praesidia; sed quantis uiribus quanto exercitu id bellum geratur, in eorum potestate esse. duos exercitus Romanos, unum in Gallia, alterum in Etruria esse; satis scire Sp. Lucretium se cum M. Liuio iuncturum; multa milia armmanis resistatur. Galli summam ad id suam uo
Abbreviated transcription (Latin):
retinerent: ad magonẽ. Non legati mͦ s
equites. ⁊ .uii. elephanti ad hoc magna pe¬
cunia ad conducenda auxilia. quib fretꝰ
propiꝰ urbem romanã exercitum admo¬
ueret. coniungeret q se hannibali. Hec car¬
thagine parabant agitabantq ad leliũ
predas ingentes ex agro mermi ac nudo
p̃sidiis agentẽ masinissam fama roma¬
ne classis extitus cum equitib paucis ue¬
nit. is segniter rem agi ab scipione questũ
quod tam ñ exercitum iam in affricam
traiecisset. ꝑcussis carthagimensib. siphace
impedito finitumis bellic. quem incertũ
habere si spatium ad sua ut uelit compo¬
nenda detur: nichil sincera fide cum roma¬
nis acturum. hortaret᷑ i stimularet a sci¬
pionẽ ne cessaret. se qͣq̃m itgno pulus ẽt
cum haud contempnendis copiis ad futu¬
rum peditum equitumq nec ip̃i lelio
morandum in astrica ẽẽ. classem credere
ꝓfectam a carthagine cum qua absente

Expanded text:
retinerent; ad Magonem non legati modo sretinerent; ad Magonem non legati modo sequites, septem elephanti, ad hoc magna pecunia ad conducenda auxilia quibus fretus propius urbem Romanam exercitum admoueret coniungeretque se Hannibali. haec Carthagini parabant agitabantque, cum ad Laelium praedas ingentes ex agro inermi ac nudo praesidiis agentem Masinissa fama Romanae classis excitus cum equitibus paucis uenit. is segniter rem agi ab Scipione questus, quod non exercitum iam in Africam traiecisset perculsis Carthaginiensibus, Syphace impedito finitimis bellis; quem certum habere, si spatium ad sua ut uelit componenda detur, nihil sincera fide cum Romanis acturum. hortaretur stimularet Scipionem ne cessaret; se, quamquam regno pulsus esset, cum haud contemnendis copiis adfuturum peditum equitumque. nec ipsi Laelio morandum in Africa esse; classem credere profectam a Carthagine cum qua absente
Abbreviated transcription (Latin):
nichil auxilii eẽ. nec magonẽ ex gallia
mouere tumultus quicqͣm nec coniun¬
iam ⁊ fama senescere ⁊ uirib. In hec deflen¬
da ꝓlapsos abrecenti nuntio animos rur¬
sus tertor instans reuocauit ad consultan¬
dũ qͦnam mͦ obuiam presentib ꝑicł̃is ire¬
tur dilectus raptim inurbe agrisq habi
placet. mitt̾ẽ adꝯducenda afoꝵ auilia. mu¬
nire urbem. frum̃tum conuehere tela ar¬
ma parare. instruere naues amittere ad
hipponem adu̾sus romanam classem. Iam
hec agentib nuntius tandem uenit leliũ
ñ scipionem copiasq qͣnte ad incursiones
agrorum satis sint transuectas. sũmam
belli molem adhuc insicilia ẽẽ. Ita respira¬
tum mittit q ad siphacem legationes ali¬
osq regłos firmande societatis causa cep¬
te ad philippum qͦ missi qui ducenta ar¬
genti talenta pollicerent᷑ ut in siciliam
aut in italiam traiceret. missi ⁊ ad uosim¬
ꝑatores italiam ut omni terrore scipionẽ

Expanded text:
nihil auxilii esse. nec Magonem ex Gallia nihil auxilii esse. nec Magonem ex Gallia mouere tumultus quicquam nec coniuniam et fama senescere et uiribus. in haec deflenda prolapsos ab recenti nuntio animos rursus terror instans reuocauit ad consultandum quonam modo obuiam praesentibus periculis iretur. dilectus raptim in urbe agrisque haberi placet; mittere ad conducenda Afrorum auxilia; munire urbem, frumentum conuehere, tela arma parare; instruere naues ac mittere ad Hipponem aduersus Romanam classem. iam haec agentibus nuntius tandem uenit Laelium non Scipionem, copiasque quantae ad incursiones agrorum satis sint transuectas; summae belli molem adhuc in Sicilia esse. ita respiratum mittique ad Syphacem legationes aliosque regulos firmandae societatis causa coeptae. ad Philippum quoque missi qui ducenta argenti talenta pollicerentur ut in Siciliam aut in Italiam traiceret. missi et ad suos imperatores in Italiam ut omni terrore Scipionem
Abbreviated transcription (Latin):
in siciliam transgressum aduenisse. nec qͦt
naues uidissent. nec qͣnta manus agros
pplaretur satis gnari omnia in maius
metu augente accipiebant. Itaq pͥmo ter¬
ror pauorq deinmestitia animos inces¬
sit. tm̃ fortunam mutasse ut qui mͦ ip̃i
exercitum añ menia romana habuis¬
sent uictores stratiq tot hostium exer¬
citib om̃s italie popłos aut ur aut uo¬
luntate indedictionem accepissent. hiũ¬
so marte affrice ppłationes ⁊ obsidionẽ
carthaginiꝰ uisuri forent. nequicquã pari
ad parienda ex robore ac romani fuissent
ilł romanam plebem ilł latiam iuuen¬
tutẽ p̃buisse maiorẽ sẽꝑ frequentiorem q
ꝓ tot cesis exercitib sub olescentem suã ple
rari auxilia ex agresti gente ad omnem
auram spei mobili atq infida. Iam re¬
gẽ siphacem post colloqͥum cum scipio¬
ne alienatum. masmissam aꝑta defec̾ti-¬
one infestissimũ hostem. nich usqͣm spes

Expanded text:
in Siciliam transgressum—aduenisse. nec quot in Siciliam transgressum—aduenisse. nec quot naues uidissent nec quanta manus agros popularetur satis gnari omnia in maius metu augente accipiebant. itaque primo terror pauorque, dein maestitia animos incessit: tantum fortunam mutasse ut qui modo ipsi exercitum ante moenia Romana habuissent uictores stratisque tot hostium exercitibus omnes Italiae populos aut ui aut uoluntate in deditionem accepissent, ii uerso Marte Africae populationes et obsidionem Carthaginis uisuri forent, nequaquam pari ad patienda ea robore ac Romani fuissent. illis Romanam plebem, illis Latium iuuentutem praebuisse maiorem semper frequentioremque pro tot caesis exercitibus subolescentem: suam plerari auxilia ex Afris, gente ad omnem auram spei mobili atque infida. iam reges, Syphacem post conloquium cum Scipione alienatum, Masinissam aperta defectione infestissimum hostem. nihil usquam spei,