comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que mortis ꝯsiliũ hac titulũ hab̾et s dene¬
gari ñ pot̾ mortis cã factã uidĩ. Seqr̃ ut
soluta pͥore donatione qm̃ seia ticio suꝑstẽ
fuit seq̃ns extorqueri iudeat᷑. muliere deniq
postea diem functa libi titii si cautionẽ ex
ꝯsensu mulieris acceꝑint ꝯtributioni ꝓpt̃
falcidiam ex ꝑsona sua tenebunt᷑. ¶ cũ
pat̾ in extremis uite ꝯstitutus emancipa-
filio q̃dam sine ulla ꝯditione redibendi
donasset: ac fũs ac cohr̃des eiꝰ bonis con-¬
tribui donationes falcidie cã uellent
certa donarent᷑ .i morte insecuta quodã¬
mͦ bonis auferentur spe retinendi ꝑẽp̃ta
eũ aũt qui absolute donaret. ñ tã mortiᷤ
quã morientẽ donare.

Expanded text:
quae mortis consilium ac titulum haberet? sed denequae mortis consilium ac titulum haberet? sed denegari non potest mortis causa factam uideri. seqsoluta priore donatione, quoniam Seia Titio superstes fuit, sequens extorqueri videatur. muliere denique postea diem functa liberi Titii si cautionem ex consensu mulieris acceperint, contributioni propter Falcidiam ex persona sua tenebuntur. Cum pater in extremis vitae constitutus emancipato filio quaedam sine ulla condicione redhibendi donasset ac fratres et coheredes eius bonis contribui donationes Falcidiae causa vellent,certa donarentur et morte insecuta quodammodo bonis auferrentur spe retinendi perempta: eum autem, qui absolute donaret, non tam mortis causa quam morientem donare.
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ ⁊ uxorẽ donatio facta sit. morte se¬
cuta reducitur ad id tp̃s donatio quo int̃
rõnem uenit ⁊ in hyditatis petitione it̃ ex
trebelliano restituit᷑ ex peculio aũt uidr̃ da¬
ri quo statu lib̾ donatũ accepit ⁊ dedit. ⁊ qd
ab alio noĩe ip̃ius eo p̃sente datur ꝓpe est
ut ab ipso datũ intelligatur.
cessisset usũ fructũ sibi recepit :⁊ ꝯuenit u̾
sititius ante ip̃ãm uita decessisset ꝓpͥetas ad
eã rediret. si postea suꝑstitib lib̾is titiz
doli ñ mnutilit̾ ꝓponetur exceptio bone fi-¬
dei aũt uidicio ꝯstituto. querebatur ar
mulier ꝓmitt̾e debeat se bona cũ morere¬
tur filiis titii restituturã incurrebat. ⁊ fita¬
tio ñ extorquende donationis que ñdum
in ꝑsonam filioꝵ iniciũ acceꝑat. S nũꝗͥ
int̃posita cautione pͥor donatio que dño
trans lato pͥdem ꝑfecta ẽ ꝓpt̃ legem iN
exordio datam ꝑim̾etur non scđa ꝓmitti¬
tur. utrũ gͦ c̾te ꝯditionis donatio fuit. an

Expanded text:
uirum et uxorem donatio facta sit, morte secuta reducitur ad id tempus donatio, quo interationem uenit et in hereditatis petitione, item ex Trebelliano restituitur. ex peculio autem uidetur dari, quod statuliber donatum accepit et dedit. et quod ab alio nomine ipsius eo praesente datur, prope est, ut ab ipso datum intellegatur. cessisset, usum fructum sibi recepit et conuenit, ut, si Titius ante ipsam uita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii doli non inutiliter opponetur exceptio. bonae fidei autem iudicio constituto quaerebatur, an mulier promittere debeat se bona, cum moreretur, filiis Titii restituturam. incurrebat haesitatio non extorquendae donationis, quae nondum in personam filiorum initium acceperat. sed numquid interposita cautione prior donatio, quae dominio translato pridem perfecta est, propter legem in exordio datam retinetur, non secunda promittitur? utrum ergo certae condicionis donatio fuit an
Abbreviated transcription (Latin):
is cui donatũ est. si uͦ sic ut iam nunc
hab̾et redđet si ꝯualuisset uł de p̃dio
uł ꝑegre redisset pot̾ defendi in rem
compet̾e donatori. Si quid hoꝵ conti¬
gisset. int̾m aũt ei cui donatũ ẽ. S ⁊ si
morte p̃uentus sit is cui donatũ est
adhuc quis dabit in rem donatori.
uit ip̃e ex penitentia ꝯditionẽ ułutilẽ
capitur cũ ꝓpt̾ mortẽ alicuiꝰ capiendi oc¬
casio obuenit exceptis his capiendi sign¬

Expanded text:
is cui donatum est. si uero sic, ut iam nunc is cui donatum est. si uero sic, ut iam nunc haberet, redderet, si conualuisset uel de proelio uel peregre redisset, potest defendi in rem competere donatori, si quid horum contigisset, interim autem ei cui donatum est. sed et si morte praeuentus sit is cui donatum est, adhuc quis dabit in rem donatori. uit, ipse ex paenitentia condictionem uel capitur, cum propter mortem alicuius capiendi occasio obuenit, exceptis his capiendi figu
Abbreviated transcription (Latin):
is qui testam̃tũ facit quã qui non facit
mortis cã donare pot̃. Filius familias qui
non pot̾ fac̾e̾ destam̃tũ nec uoluntate pa¬
tris tñ mortis cã donare patre ꝑmittente
neutrus hr̃s repetit. qr neut̃ alteri suꝑ¬
uixit. Iđ uiris ẽ si parit̾ maritus ⁊ uxor
sibi donauerunt.
cã ut nullo casu reuocetur cã donandi.
mag̃ ẽ qͣm mortis cã donatio. Liõ ꝑind̾
hab̃i d̃et. atq alia que uis int̃ uuo̾
donatio. iõq int̾ uiros ⁊i uxores nõ
ualet.⁊ iõ nec faleidia locũ ht̃ q̃i
culo suo debitori mortis cã donaturꝰ
que debebat ita scͥpsit tabule uł cirogͣ¬
phum tot ubioũq sunt manes ẽẽ neq
eũ solu̾e deb̾e. quero an hr̃des si pecu¬
niam ab auuncło defuncti petant. ex¬
ceptione doli mali tueri se possit. mar¬
cellus.R. posse. nimirũ enĩ co uolun¬
tatẽ defuncti hr̃s petit ab eo
hab̾et cui donatũ ẽ sine dubio dana¬
tor pot̾it rem uindicare. mortuo eotẽ

Expanded text:
is qui testamentum facit quam qui non facit mortis causa donare potest. Filius familias, qui non potest facere testamentum nec uoluntate patris, tamen mortis causa donare patre permittentneutrius heres repetet, quia neuter alteri superuixit. idem iuris est, si pariter, maritus et uxor sibi donauerunt. causa, ut nullo casu reuocetur, causa donandi magis est quam mortis causa donatio: et ideo perinde haberi debet atque alia quaeuis inter uiuos donatio. ideoque intvalet et ideo nec Falcidia locum habet quasi culo suo debitori mortis causa donaturus quae debebat ita scripsit tabulae vel chirographum tot ubicumque sunt, inanes esse neque eum solvere debere: quaero, an heredes, si pecuniam ab avunculo defuncti petant, exceptione doli mali tueri se possint. Marcellus respondit posse: nimirum enim contra uoluntatem defuncti heres petit ab eo.haberet cui donatum est, sine dubio donator poterit rem uindicare: mortuo eo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
d. ł .ii. q̃st̾. ⁊ filiofamilias mortis causa
donatũ sit. ⁊ uiuo donatore moriat᷑ filius
filii ꝯdictionẽ compet̾e simͦ ip̃e potius filio
qͣm patri donat᷑us dedit. Alioꝗn si qĩ mini¬
st̾io enis pat̾ usus sit ipsius patris mortem
spectandam eẽ. idq uiris fore: ⁊ si de ꝑsõã

Expanded text:
. Si filio familias mortis causa donatum sit et uiuo donatore moriatur filiusfilii condictionem competere, si modo ips‹i› potius filio quam patri donaturus dederit: alioquin, si quasi ministerio eius pater usus sit, ipsius patris mortem spectand
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ in legatis uiris ẽ. id mortis cã dona¬
tionib erit accipiendũ. Nulianꝰ ait.
Siꝗs seruũ mortis cã sibi donatum
uendidit.⁊ ħ uiuo donatore fec̾it p̃ei
ꝯditionẽ donator habebit si ꝯualiuiset
⁊ ħ donator eleg̾it. alioꝗn. up̃m seruũ
restitu̾e rep̾ellitur.

Expanded text:
legatis iuris est, id in mortis causa donationibus erit accipiendum. Iulianus ait: si quis seruum mortis causa sibi donatum uendiderit et hoc uiuo donatore fecerit, pretii condictionem donator habebit, si conualuisset et hoc donator elegerit. alioquin et ipsum seruum restituere compellitur.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł.uii. ad sab̃. ui p̃cio accepto hr̃¬
ditatẽ p̃t̃misit. siue ad substitutũ per¬
uentura sit hr̃ditas siue ab eo ab inte¬
atario mortis cã acciptam & qđ pat̾ dedit
ꝓpt̃ mortẽ fili uł cognati mortis cã capi
uilanꝰ scͥpsit. deniq ⁊ sic posse donari
ait ut si ꝯualu̾it recipiatum¬

Expanded text:
imo ad Sabinum. Qui pretio accepto hereditatem praetermisit, siue ad substitutum peruentura sit hereditas, siue ab eo ab inteatario, mortis causa accipitur: et quod pater dedit propter mortem filii uel cognati, mortis causa capi Iulianus scripsit. Denique et sic posse donari ait, ut, si conualuerit, recipiatu
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł adeat. quiq in ħ accipit. ut uł
adeat hr̃ditatẽ uł non ad eat. quiq in
ħ accipit pecumã ut legatũ omittat.
S ⁊ dos quã quis in mortẽ mulieris
amarito stipłatur capitur sane morti̾
cã cuiꝰ gen̾is dotes recepticie uocant᷑
Rursus id ꝗ mortis cã donatur aut
in ꝑicło mortis datur aut cogitationẽ
mortalitatis ꝙ nos qñq morituros
intelligimus. SSi uisseris mortis cã de¬
bitorẽ tuũ mͥ aut creditori meo exꝓmit¬
tere .x. quid uiris eẽt querit᷑ si iste de¬
bitor soluendo ñ sit. ⁊ ait iulianus. Si
ego stipłatus fu̾m tantã pecunam
uid̃i me cepisse in ꝗntum debitor sol¬
uendo fuisset. Nã ⁊ si ꝯualuisset inꝗt
donator obligationẽ dũ taxat debi¬
toris reciꝑe deb̾et. Si uͦ creditor m̃s
stipłatus fu̾it tantã uidĩ me pecuniã
accepisse in qͣntum a creditore meo

Expanded text:
unia, quam quis in hoc accipit, ut uel adeat hereditatem uel non adeat, quique in hoc accipit pecuniam, ut legatum omittat. sed et dos, quam quis in mortem mulieris a marito stipulatur, capitur sane mortis causa: cuius generis dotes recepticiae uocantur. rursus id, quod mortis causa donatur, aut in periculum mortis datur aut cogitationem mortalitatis, quod nos quandoque morituros intellegimus. Si iusseris mortis causa debitorem tuum mihi aut creditori meo expromittere decem, quid iuris esset quaeritur, si iste debitor soluendo non sit. et ait Iulianus, si ego stipulatus fuerim, tantam pecuniam uideri me cepisse, in quantum debitor soluendo fuisset: nam et si conualuisset, inquit, donator, obligationem dumtaxat debitoris recipere deberet. si uero creditor meus stipulatus fuerit, tantam uideri me pecuniam accepisse, in quantum a creditore meo
Abbreviated transcription (Latin):
đ ꝯditionis implende cã datur. lic
non ex bonis mortui ꝓficiscitur capere
tam̃ supͣ modũ non pot̾it iscui c̃tum
modũ ad capiendũ lex ꝯcessit. Certe qͥ
astati lib̾o ꝯditionis implende cã dat̾
indubitant᷑ mͦ legati ꝯcesso imputat᷑.
sic tñ si mortis tpr̃ in peculio ia hau̾it.
cet̾i si post mortẽ uł ñ si aliis ꝓ eo de¬
dit qr non fuit ex his bonis q̃ mortis

Expanded text:
condicionis implendae causa datur, licet non ex bonis mortui proficiscitur, capere tamen supra modum non poterit is, cui certum modum ad capiendum lex concessit. certe quod a statulibero condicionis implendae causa datur, indubitate modo leg‹e› concesso imputatur: sic tamen, si mortis tempore in peculio id habuit. ceterum si post mortem, uel etiam si alius pro eo dedit, quia non fuit ex his bon
Abbreviated transcription (Latin):
uł alias obligatũ mortis cã acceꝑit. tm̃
cepisse intelligendus ẽ. qͣnti his homo
uenire potuisset. id in fundo ꝗ obligatꝰ
ẽ obseruari pot̾it ut p̃ciũ excutiatur.
d.ł.uiii. dig̃. i filiofamilias res mor
acc̃onem de peculio cũ patre ht̃. at sipa¬
t̃familias cũ mortis cã donationẽ acce¬
pisset in adoptionẽ se dedit: res ipsa a
donatore repetitur. nec huic simił est his
qui rem qͣm mortis cã acceꝑat alii por¬
ro dedit. nam donator huic non rem s
p̃cium eius condiceret:
dus si x. dedisset hr̃di. non tã sũmam
is dare d̾et. ut partẽ fundi hãet. s par¬
adiret hr̃ditatẽ pecuniã accepisset ple-¬

Expanded text:
uel alias obligatum mortis causa acceperit, tantum uel alias obligatum mortis causa acceperit, tantum cepisse intellegendus est, quanti is homo uenire potuisset. idem in fundo qui obligatus est obseruari poterit, ut pretium excutiatur.um. Si filio familias res mortactionem de peculio cum patre habet: at si pater familias, cum mortis causa donationem accepisset, in adoptionem se dederit, res ipsa a donatore repetitur. nec huic similis est is, qui rem, quam mortis causa acceperat, alii porro dederit: nam donator huic non rem, sed pretium eius condiceret. dus, si decem dedisset heredi: non totam summam is dare debet, ut partem fundi haberet, sed paradiret hereditatem pecuniam accepisset, ple
Abbreviated transcription (Latin):
si quis filio uł fr̃e suo moriente donet
meiuo ea ꝯditione ut si ꝯualu̾it alter¬
ut̃ eoꝵ redlat᷑ sibi res si decessĩt mane¬
at apud meiuum:¬
¶ Si donaturus mͥ mortis cã debitorẽ tuum
creditori m̃o delegau̾is om̃imꝰ caꝑe iubebor
tantã pecimiam. qͣnta acreditore meo liba¬
tus fuero. Qđ si ab eod̃ ego stipłatus fuero
eatẽnus caꝑe existimandus ero quatinus
debitor soluendo fu̾it. nã ⁊ si ꝯualuisset
creditor idẽq donator ꝯditione aut in
factũ accõne debitoris obligatione dũtaxat
reciꝑet. ¶ Ticia cirogͣfa debitoꝵ suoꝵ septi¬
cii ⁊ meiu donatura. ilł agerie dedit et
rogauit eam ut si ea decessisset ilł daret
si ꝯualusset sibi reddet morte secuta me¬
uia ticie filia hr̃s extitit. Ageria aũt ut
rogata erat cirographa septicio ⁊ meuio
suo p̃scͥptis dedit. querit᷑ simeua hr̃s sũ¬
mam que debebatur ex cirographis supͣ
scͥptis petat uł ipsa cirographa an excep¬
u̾i posse. ¶ Qui hominẽ noxe nomine

Expanded text:
re suo moriente donet Maeuio ea condicione, ut, si conualuerit alteruter eorum, reddatur sibi res, si decesserit, maneat apud M‹ae›uium. Si donaturus mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delegaueris, omnimodo capere uidebor tantam pecuniam, quanta a creditore meo liberatus fuero. quod si ab eodem ego stipulatus fuero, eatenus capere existimandus ero, quatenus debitor soluendo fuerit: nam et si conualuisset creditor idemque donator, condic‹t›ione aut in factum actione debitoris obligationem dumtaxat reciperet. Titia chirographa debitorum suorum Septicii et Maeuii donatura illis Ageriae dedit et rogauit eam, ut ea, si decessisset, illis daret, si conualuisset, sibi redderet: morte secuta Maeuia Titiae filia heres extitit: Ageria autem, ut rogata erat, chirographa Septicio et Maeuio supra scriptis dedit. quaeritur, si Maeuia heres summam, quae debebatur ex chirographis supra scriptis, petat uel ipsa chirographa, an excepione summoueri posse. Qui hominem noxae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dño absentem defende.
sent noxali iudicio ꝯuenirentur. Ic circo
aũt tã dura ꝯditio eoꝵ effecta ẽ qr b̃ent
bonos seruos ad ħ minist̾iũ elig̾e. ¶q̃đ
ait in dño sic accipiendũ ẽ in socios ue¬
ctigał licet dm̃i ñ sint. Sante aũt acto¬
rẽ dic̾e̾ oportet quẽ uł quos desid̾et exh¬
ib̃i. ut si ñ exhibeant᷑ hinc agatur. S si¬
dicat᷑ ex hib̾e om̃s ut possim dinosc̾e̾
quis sit puto audiendũ. ¶Si plures ser¬
u id furtũ uł dãnũ admisi̾nt ħ b̾et
seruaĩ ut si tantũ pr̃ẽtur qͣntũ si unꝰ
liber fecisset absolutio fiat.

Expanded text:
domino absentem defenderesent, noxali iudicio conuenirentur. idcirco autem tam dura condicio eorum effecta est, quia debent bonos seruos ad hoc ministerium eligere. Quod ait 'in dominos', sic accipiendum est 'in socios uectigalis', licet domini non sint. Ante autem actorem dicere oportet, quem uel quos desideret exhiberi, ut, si ndicatur: "exhibe omnes, ut possim dinoscere quis sit", puto audiendum. Si plures servi id furtum vel damnum admiserint, hoc debet servari, ut, si tantum praestetur, quantum, si unus liber fecisset, absolutio fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ebur. ferrũ indicũ. carpasũ. lapis un¬
u̾sus. margarita. sardonix. ceraunium.
Iacintus. smn aragdus. atamas. affirmus.
callaẏnus. berillus. cheleunie. opia. in¬
dica. uł ad serta metaxa. uestis serica ł
subserica. uł attincta. carbasea. nemase¬
ricũ. spadones. indici leones. leene. par¬
di leopardi. panthere. purpura itẽ apo¬
coꝵ lana sucus capilli incidi. ¶ Si ꝓpt̃ ne¬
cessitatẽ adu̾se tẽpestatis expositũ omis
fu̾it non deb̾e ħ cõmisso uindicãi diui
fr̃s rescͥpserunt. ¶ duiis quoq puis
rescͥpsit. cũ ꝗdam int̾ legitimã etatẽ

Expanded text:
ebur: ferrum Indicum: carpasum: lapis unebur: ferrum Indicum: carpasum: lapis uniuersus: margarita: sardonyx: ceraunium: hyacinthus: smaragdus: adamas: saffirinus: callainus: beryllus: chelyniae: opia Indica uel adserta: metaxa: uestis serica uel subserica: uela tincta carbasea: nema sericum: spadones Indici: leones, leaenae: pardi: leopardi: pantherae: purpura: item marocorum lana: fucus: capilli Indici. Si propter necessitatem aduersae tempestatis expositum onus fuerit, non debere hoc commisso uindicari diui fratres rescripserunt. Diuus quoque Pius rescripsi
Abbreviated transcription (Latin):
tate dm̃i. fines egressi sc̃. ⁊ ita pͥncipali¬
b ꝯstitutionib cauet᷑ sic̃ dinis quoq
puis sepissime resc̾psit ne inquit in
potestate ẜ uoꝵ sit mnuitis uł ignoran¬
tib dñis fuge se tradendo potestate
dñoꝵ se subtrahere licet qui se igno¬
rasse dicat nicħ ominus eũ in penã
uectigał incid̾e diuus adrianus ꝯsti¬
tuit. ¶ diui quoq adrianus ⁊ cõmodꝰ
rescͥpser̃ non imputari publicano qđ
non instrux̃ transgredientẽ s illud
custodiendũ ne decipiat ꝓfit̃i uolentes
sp̃es ꝑtinentes ad uectigal cinnamoniũ
piꝑ longũ piꝑ albũ. foliũ. pentas ferũ
foliũ barbaricũ. costũ. castamonium.
nardi. stachis. cassia. turriana. xilo cassia.
smirna amoniũ. ⁊intib̃im. malabathrũ.
aroma uidiciũ. Galbane. laser. alchelu¬
cia. sargogalla. onyrarabicus. carda¬
moniũ. xilo cinnamonũ. opus bussicũ
pelles babyanonice. pelles parchicae.

Expanded text:
tate domini fines egressi sunt: et ita principalitate domini fines egressi sunt: et ita principalibus constitutionibus cavetur, sicut divus quoque Pius saepissime rescripsit, ne, inquit, in potestate servorum sit invitis vel ignorantibus dominis fugae se tradendo potestati dominorum se subtrahere. Licet quis se ignorasse dicat, nihilo minus eum in poenam uectigalis incidere diuus Hadrianus constituit. Diui quoque Marcus et Commodus rescripserunt non imputari publicano, quod non instruxit transgredientem: sed illud custodiendum, ne decipiat profiteri uolentes. Species pertinentes ad uectigal: cinnamomum: piper longum: piper album: folium pentasphaerum: folium barbaricum: costum: costamomum: nardi stachys: cassia turiana: xylocassia: smurna: amomum: zingiberi: malabathrum: aroma Indicum: ‹c›halbane: laser: alche: lucia: sargogalla: onyx Arabicus: cardamomum: xylocinnamomum: opus byssicum: pelles Baby‹l›onicae: pelles Parthicae:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissũ cecidit. s ꝓ eo estimatio ad ño
danda est. duui ii seuerus ⁊ anconinu̾
rescͥpserunt cũ is ẜuis qui actũ dñĩ
gessisse dic̾etur in cõmissũ ceoidisset
uenire ñ debuisse. s ꝓ eo iuiri boni ar¬
bitͣtu estimationẽ oportuisse dari. idẽ
aut̃ ead epła rescripser̃. si ꝙ in ꝓfessus
ẜuiis fu̾it ⁊⁊ ꝓbabitur in cõmissũ ceci¬
disse ⁊ aut uxorẽ corrupisse dñi dicat᷑.
aut aliud ꝗͥ grauius admisisse ut cog¬
noscat ꝓcurator ⁊ si in his caĩs ẽẽ cõpꝰ¬
tus sit estimet᷑ ⁊ ad penã dño tͣdatui.
¶Iđ diui seuerus ⁊ antoninus rescͥpse
cãm cõmissi incidit quotiens quis mã¬
cipia inuecta ꝓfessus non fu̾it siue
uenalia siue usualia pena cõmissi est
si tñ nouicia mancipra su̾t non ⁊̃
uet̾ana. sunt aũt uet̾ana que anno
ꝯtino inurbe & uierint. nouicia
aut̃ mancipia intelligunt᷑. q̃ anno
ñdũ ẜuierint. ¶ Serui ꝗ in fuga st̃
in cõmissũ non cadunt cũ sine uolãn¬

Expanded text:
 eo aestimatio a domino danda est. diui enim Seuerus et Antoninus rescripserunt, cum is seruus, qui actum domini gessisse diceretur, in commissum cecidisset, uenire non debuisse, sed pro eo uiri boni arbitratu aestimationem oportuisse dari. Idem autem eadem epistula rescripserunt, si quis inprofessus seruus fuerit et probabitur in commissum cecidisse, et aut uxorem corrupisse domini dicatur aut aliud quid grauius admisisse, ut cognoscat procurator et, si in his causis esse compertus sit, aestimetur et ad poenam domino tradatur. Idem diui Seussi incidit. Quotiens quis mancipia invecta professus non fuerit sive venalia sive usualia, poena commissi est, si tamen novicia mancipia fuerint, non etiam veterana. sunt autem veterana, quae anno continuo in urbe servierint: novicia autem mancipia intelleguntur, quae annum nondum servierint. Servi, qui in fuga sunt, in commissum non cadunt, cum sine volun
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum solute sint. hab̾o adu̾sus cb̃ito
rem resscissoriam in id qđ supͣ legis modũ
tͥ ꝓmisit ita ut in reliquũ cantũmꝰ tibi
maneat obligatus. sin aũt pecunias a
ditore m̃o exegisti in ħ qđ modũ leg̃
excedit. habeo ꝯtra te ꝯditionẽ.

Expanded text:
nondum solutae sint, habeo aduersus debitorem nondum solutae sint, habeo aduersus debitorem meum rescissoriam in id, quod supra legis modum tibi promisit ita, ut in reliquum tantummodo tibi maneat obligatus: sin autem pecunias a debitore meo exegisti, in hoc, quod modum legis excedit, habeo contra te condictionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cb̃ita parte hr̃s instituatur: ⁊ lib̾tũ
fidĩ eiꝰ cõmisit ut ꝗͥ daret ⁊ ħ stipłanti
fidĩ cõmissario ꝓmisit non ei̾t cogen¬
dus solu̾e. ne pars ex legib u̾ecundie
patronali debita minuatur. Ede illo
dubitari potes qui q̃ ꝑ falcidiã retiu̾e
pot̾at uoluntatẽ testatoris secutus
spopondit se dat᷑um s mag̃ est ut ñ
possit sue ꝯfessiom obuiare. quẽadmo¬
dũ enĩ si soluisset fidẽ testatori fuo ad¬
implesse uidebatur et nulla ei repetito
ꝯcessa fu̾at ita ⁊ stipłone ꝓcedente ꝯtra
fidẽ testatoris qͣm agnouit uenienti ei
res creditori mõ delegante me ꝓmisisti:
factũ ualet. Ille enĩ suñ recepit.⁊ si d̾̃nito¬
rem meũ tͥ donationis immodice causa
ꝓmitt̾e uissi an sũmoueris donationis
exceptione necne tractabitur et m̃s ꝗdẽ
debitor exceptione te agentẽ repellere ñ
meo summã tibi donau̾im ⁊ tu illã ei
credidis. S ego si ꝗͥ pecunie cbitore mõ

Expanded text:
stituatur et libertus fidei eius commisit, ut quid daret, et hoc stipulanti fideicommissario promiserit, non erit cogendus solvere, ne pars ex legibus verecundiae patronali debita minuatur. De illo dubitari potest, qui, quod per Falcidiam retinere poterat, uoluntatem testatoris secutus spopondit se daturum: sed magis est, ut non possit suae confessioni obuiare. quemadmodum enim, si soluisset, fidem testatori suo adimplesse uidebatur et nulla ei repetitio concessa fuerat, ita et stipulatione procedente contra fidem testatoris, quam adgnouit, uenienti ei res creditori meo delegante me promisisti: factum ualet, ille enim suum recepit. Sed si debitorem meum tibi donationis immodicae causa promittere iussi, an summoueris donationis exceptione necne, tractabitur. et meus quidem debitor exceptione te agentem repellere nonmeo summam tibi donauerim et tu illam ei credideris. sed ego, si quidem pecuniae a debitore meo
Abbreviated transcription (Latin):
tui sibi uolu̾it. ⁊ sic donari por̃. uit nol
alit̃ reddatur qͣm si pͥor ille qui accepit
decessit̾. sic quoq pot̾ donare mortis cã
ut nullo casu sit repecitio idẽ nisi ꝯua¬
liuu̾t quidem donator. Siquis societa¬
tẽ ꝑ donationẽ mortis cã nuierit dicen¬
dũ ẽ nillã societatem eẽ. ¶Si duobus
debitorib moras cã donaturus creditor
uni acceptũ tulit ⁊⁊ ꝯualu̾it elig̾e potest
urtri eoꝵ ꝯdicat. Is qui mortis cã in an¬
nos singłos pecuniã stipłatus ẽ non ẽ

Expanded text:
t non aliter reddatur, quam si prior ille qui accepit decesserit. sic quoque potest donari mortis causa, ut nullo casu sit repetitio, id est ne si conualuerit quidem donator. Si quis societatem per donationem mortis causa inierit, dicendum est nullam societatem esse. Si duobus debitoribus mortis causa donaturus creditor uni acceptum tulit et conualuerit, eligere potest, utri eorum condicat. Sed qui mortis causa in annos singulos pecuniam s
Abbreviated transcription (Latin):
ad sab̃. res eẽ sp̃es mortis cã donati¬
onũ ait. unã cũ quis nullo p̃sentis ꝑicłi
metu ꝯteritur. s sola cognatione mortali¬
tatis donat. aliam eẽ sp̃em mortis cã don¬
ationũ ait. Unã cum quis iminente
ꝑicło cõmotus ita donat ut statim fiat

Expanded text:
s esse speci‹e›s mortis causa donationum ait, unam, cum quis nullo praesentis periculi metu conterritus, sed sola cogitatione mortalitatis donat. aliam esse speciem mortis causa donationum ait, cum quis imminente periculo commotus ita donat, ut statim fiat
Abbreviated transcription (Latin):
in potestatẽ mancipia donauit: ⁊ pecu¬
lium emancipate ñ ademit ex post fac¬
to donationẽ uidebat᷑ ꝑfecisse eiusmodi
lege deposita minime de archa. ut eam
ip̃e solus qui deposint tolleret. aut post
mortẽ dnĩ melius sꝑatus non uidi cele¬
bratam donationẽ .R. Efecte donatiõs
eẽ non possunt post crim̃ ꝑduelliõis
contetum cum hr̃des quoq teneat.
⁊ si nondũ postulatus uita decessit.
pitio illo qͣmdui uoli̾s utaris supio¬
rib dietis om̃ib gratuito. Iaq te ex uo¬
luntate mea face hac epła noti t̃ facuo

Expanded text:
in potestate, mancipia donavit et pecuin potestate, mancipia donavit et peculium emancipatae non ademit, ex post facto donationem videbatur perfecisse. Eiusmodi lege deposita in aede arca, ut eam ipse solus qui deposuit tolleret aut post mortem domini Aelius speratus, non videri celebratam donationem respondi. Ratae donationes esse non possunt post crimen perduellionis contractum, cum heredem quoque teneat, etsi nondum postulatus uita decesseritpitio illo quamdiu uolueris utaris superioribus diaetis omnibus gratuito, idque te ex uoluntate mea facere hac epistula notum tibi facio
Abbreviated transcription (Latin):
mare ñ posse. Sdonationẽ ꝗ partis
bonoꝵ ꝓxime cognate inuentis nul¬
lam fuisse ꝯstabat. Uerũ ei qu do¬
nauit ac postea uire p̃torio successit
qđ ante uire ualuit. an aũt maritał
honor ⁊ affecto pͥdem p̃cesserit ꝑsoni̾
comꝑatis uitȩ ꝯiunctione ꝯsidata ppen¬
dendum eẽ .ix. neq ⁊⁊ tabłas fac̾e mm̃.¬
¶ Sp̃es extra dotẽ amatre filie nomine
uiro traditas filie que p̃sens fuit dona¬
tas.⁊ ab eo uiro traditas uidi.ix. nec ma¬
trem offensam repetitione habe. ułea &
recte uendicare quo uis cauisset extra
dotẽ usib puelle sibi tͣditas oũ ea signi¬
ficatione ñ modus donationis declare
tur. nec ab usu ꝓp̾etas separet᷑. s peculiũ
adote puelle distinguet᷑. uidicẽ tñ estim¬
at᷑um si mat̾ iure ccͣ filiam offensa eas re¬
uocare ułit ⁊ u̾ecundie. mat̾ne ꝯgruam
boniq uiri arbitrio competentẽ ferre se¬
ntentiam. E Pater qui filiȩ qͣm habuit

Expanded text:
mare non posse. Donationem quidem partis mare non posse. Donationem quidem partis bonorum proximae cognatae uiuentis nullam fuisse constabat: uerum ei, qui donauit ac postea iure praetorio successit,quod ante iure ualuit. an autem maritalis honor et affectio pridem praecesserit, personis comparatis, uitae coniun‹c›tione considerata perpendendu Species extra dotem a matre filiae nomine uiro traditas filiae quae praesens fuit donatas et ab ea uiro traditas uideri respondi nec matrem offensam repetitionem habere uel eas recte uindicare, quod uir cauisset extra dotem usibus puellae sibi traditas, cum ea significatione non modus donatiotur nec ab usu proprietas separetur, sed peculium a dote puellae distingueretur. iudicem tamen aestimaturum, si mater iure contra filiam offensa eas revocare velit, et verecundiae maternae congruam bonique viri arbitrio competentem ferre sententiam. Pater, qui filiae, quam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
regłs uiuenis ad incostratũ p̃torẽ ita
rescͥpsit. qm̃ ⁊ cũ patre meo sẽꝑ fiusti.
⁊ me eloqñtia ⁊ diligentia tua melio¬
rem redlidisti. dono ⁊ ꝑmitto tͥ habita¬
re in illo cenacło. eoq ut defuncto re¬
gulo ꝯtrou̾siam habitationis patieba¬
tur incostratus. ⁊ cũ de ea re mecũ con¬
tulisset dixi posse defendi. & ñ meram
donationẽ eẽ. Uerũ officiũ magistri
qͣdam m̾cede remim̾atum regulum
iõq ñ uidĩ donationẽ seq̃ñtis tp̃us
irritã eẽ. Quod si expulsus nicostratũ
uemat ad uidicẽ ad exemplũ int̃dict
qͥ frucduai̾o ꝓponitur defendendus
eit quasi loco possessoris ꝯstitutus qui
relictam filie sui un̾s effecte donauit
creditorib hr̾ditariis filia satis fac̾e dec
uł si hoc minime faciat ⁊ creditores ce
atrẽ ueniant cogendã eam ꝑ accõnẽ
scͥptis u̾bis patrẽ adu̾sus cos defende.
tus nicħ sibi deb̾e tutoris hr̃des. xx.
in uire ꝯfessus ẽ suam ꝯfessionẽ infir¬

Expanded text:
uuenis ad Nicostratum rhetorem ita scripsit: 'quoniam et cum patre meo semper fuisti et me eloquentia et diligentia tua meliorem reddidisti, dono et permitto tibi habitare in illo cenaculo eoque uti'. defuncto Regulo controuersiam habitationis patiebatur Nicostratus et cum de ea re mecum contulisset, dixi posse defendi non meram donationem esse, uerum officium magistri quadam mercede remuneratum Regulum ideoque non uideri donationem sequentis temporis irritam esse. quod si expulsus Nicostratus ueniat ad iudicem, ad exemplum interdicti, quod fructuario proponitur, defendendus erit quasi loco possessoris constitutus qui relictam filiae sui iuris effectae donauit: creditoribus hereditariis filia satisfacere debet, uel, si hoc minime faciat et creditores contra patrem ueniant, cogendam eam per actionem praescriptis uerbis patrem aduersus eos defendetus nihil sibi debere tutoris heredes respondit. in iure confessus est, suam confessionem infir
Abbreviated transcription (Latin):
donare licet non enĩ infirme ualitu¬
dinis cã s ꝑicłi etiã ꝓpinque moras
ab hoste uł ap̃donib uł ab hominis
potentis crudelitate aut odio. aut ob¬
naingationis in eunde.

Expanded text:
 licet non tantum infirmae ualetudinis causa, sed periculi etiam propinquae mortis uel ab ‹h›oste uel a praedonibus uel ab hominis potentis crudelitate aut odio aut nauigationis ineundae:
Abbreviated transcription (Latin):
tio gͥ cũ dicimꝰ int̾ sponsũ ⁊ sponsã do¬
nationẽ ualẽ ꝓͥe appellatione utimur ⁊
factũ demonstiumꝰ qd ab eo ꝓficiscitur qui
libalitatis grã aliqͥ dat ut ꝯfestĩ faciat
accipientis nec unqͣm ullo facto ad se
reu̾ti uelit cũ uͦ dicimꝰ si hac m̃te do
sponsus sponse ut nuptus non secutĩ
res auferat᷑ posse repeti ñ ꝯtrariĩ pͥo

Expanded text:
inter sponsum et sponsam donationem ualere, propria appellatione utimur et factum demonstramus, quod ab eo proficiscitur, qui liberalitatis gratia aliquid dat, ut confestim faciat accipientis nec umquam ullo facto ad se reuerti uelit. cum uero dicimus, si hac mente donat sponsus sponsae, ut nuptiis non secutis res auferatur, posse re
Abbreviated transcription (Latin):
nistã rei .p. ꝓmittat ꝗs uł polliceatur
an ñ ut si ob honorẽ aliquẽ ꝓmittat
cedes ut puta si tͥ affuero si satis ꝓ te
dedo. si qualibet in re oꝑa uł grã mea
usus fiu̾s. ¶Non pot̾ li̾alitas nolenti
acꝗri. ¶Si quis ded̾it pecuniã mutuã
ticio reddendã seio cui donatũ uolebat
dem̃ ticiꝰ mortuo donatore seio dedisse
ꝓponatur erit ꝯseqñs dicere pecuiã
sen fie̾i̾ siue mortuũ sciuit siue igno¬
rauit is qui dabat qr pecunia fuit dã¬
tis. s si ꝗ ignorauit mortuũ ei̾t lib̾atꝰ.
si sic mutuã pecuniã accepit soluen¬
dam seio. sinaũ mandau̾o tͥ ut pecu¬
ma ticio des cui donare uolebam: i tu
habeb̾. ¶Si quis ẜ uo pecuniã credidit.
deĩ is lib̾ factus eam exꝓmisĩt donatio
ñei̾t s debeb̾. solutio. idẽ in pupillo ꝗ
sine tutoris auetoritate debu̾it dicen¬
dũ ẽ si postea tutore auctore ꝓmittat.
ñ hñt donationẽ deniq pegasus pu¬
tabat. si tͥ .c. spopondo hac ꝯditione si

Expanded text:
icae promittat quis uel p‹o›lliceatur an non, ut, si ob honorem aliquem promittat, officiorum mercedes ut puta: si tibi adfuero, si satis pro te dedero, si qualibet in re opera uel gratia mea usus fueris. Non potest liberalitas nolenti adquiri. Si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddendam Seio, cui donatum uolebat, deinde Titius mortuo donatore Seio dedisse proponatur, erit consequens dicere pecuniam Seii fieri, siue mortuu‹m› sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignorauit mortuum, erit liberatus, si sic mutuam pecuniam accepit soluendam Seio. si autem mandauero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare uolebam, et tu habebis. Si quis seruo pecuniam crediderit, deinde is liber factus eam expromiserit, non erit donatio, sed debiti solutio. idem in pupillo, qui sine tutoris auctoritate debuerit, dicendum est, si postea tutore auctore promittat. non habent donationem. Denique Pegasus putabat, si tibi centum spopondero hac condicione, si
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e pot̾ ꝯueniri. Sea lege donatioĩs
cã pecuna ticio num̾ata. ut statĩ do¬
natori mutuo detur ñ impedit᷑ dñi
trans latio ac ꝓptea hisdem nummuiᷤ
donatori crediris nouũ dm̃um in his
queritur. ¶Mutus ⁊ surdus dare ñ
ꝓhibetur s Si cũ pͥmus t donare uel¬
let ⁊ tu donandi scđm uoluntatem
habes. pͥmus seds ex uoluntate tua
stipłantur ꝓmiserit ꝑficitur donatio.
donauit equidem in solidũ non ĩ ia
⁊ fac̾e potest ꝯdemnatur. idq custodi¬
tur et sĩ delegante eo qui donationẽ
erat accepturus ereditori eiꝰ donator ꝓ¬
misei̾t. ⁊ enim ħ oasu creditor suũ nego¬
ciũ gerit.
ti filis nomine donationis animo pecu¬
uiam fen̾auit eam que filius stipłatus
⁊ ip̃o uire ꝑfectam donationẽ ambigi
non pot̃. si quis aliquẽ a latrunculis
merces eximi laboris appellanda ẽ.
qđ contemplatione salutis certo modo
estimari ñ placuit.

Expanded text:
cere potest conueniri. Ea lege donationis causa pecunia Titio numerata, ut statim donatori mutuo detur, non impeditur dominii translatio: ac propterea isdem nummis donatori creditis nouum domi nium in his quaeritur. Mutus et surdus donare non prohibentur. Si, cum Primus tibi donare uellet et tu donandi Secundo uoluntatem haberes, Primus Secundo ex uoluntate tua stipulanti promiserit, perficitur donatio donauit, et quidem in solidum, non in id quod facere potest condemnatur. idque custoditur et si delegante eo, qui donationem erat accepturus, creditori eius donator promiserit: et hoc enim casu creditor suum negotium gerit.ti filii nomine donationis animo pecuniam fenerauit eamque filius stpulatus est, ipso iure perfectam donationem ambigi non potest. Ei, qui aliquem a latrunculis on merces eximii laboris appellanda est, quia contemplationem salutis certo modo aestimari non placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
enis putes &. Si rem tͥ ded̾im ut tcio
meo nomine donares eamq duo no¬
mine ei ded̾is qͣntũ ad uiris subulitatẽ
accipientis facta ñ est.⁊ tu fura obliga¬
ris. si benigniꝰ ẽ. si agã ceͣ eũ qui rem
accepit exceptione doli mali me sũ¬
morieri.
ratio ñ facit aliquẽ debitorẽ ut puta
ꝗđ donare lib̾o homini uolumus licet
referamus in rationes nr̃as debe nos
tñ nulla donatio intelligitim.

Expanded text:
espondit, si rem tibi dederim, ut Titio meo nomine donares eamque tu tuo nomine ei dederis, quantum ad iuris suptilitatem accipientis facta non est et tu furti oblig‹a›ris: sed benignius est, si agam contra eum qui rem accepit, exceptione doli mali me summoueri.ratio non facit aliquem debitorem: ut puta quod donare libero homini uolumus licet referamus in rationes nostras debere nos, tamen nulla donatio intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hr̃ditariis porcionib compec̾e̾. Iluciꝰ
ticis fundũ meiue donauit. ⁊ añ tra¬
ditionẽ eundẽ fundũ post dies paucõ
seio pignori obligauit. ⁊ intra dies .xix.
meuuam inuacuã possessionẽ eiꝰdem
fundi induxit. quero an donatio ꝑfec¬
tionẽ hab̃e. s auia sub noĩe labeorus
nepotis sui pecumã dedit. ⁊ usuras sẽ¬
ꝑ ꝑcepit ⁊ instrum̃ta debitoꝵ a labeone
donationem esse:
habe se uult magis qm eũ cui donat.
mag̃q eũ cu donat quam hr̃dem suũ
sic ⁊ apđ homerũ thelemachus donat
prreo:¬

Expanded text:
 com‹p›etere. Lucius Titius fundum Maeuiae donauit et ante traditionem eundem fundum post dies paucos Seio pignori obligauit et intra dies triginta Maeuiam in uacuam possessionem eiusdem fundi induxit: quaero, an donatio perfece. Auia sub nomine Labeonis nepotis sui mutuam pecuniam dedit, et usuras semper cepit et instrumenta debitorum a Labeone donationem esse. habere de uult quam eum cui donat magisque eum cui donat quam heredem suum. Sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑfraudẽ s ꝑerrorẽ incã usam cõ¬
missi incidisset: ut duplo uectigali ꝯtenti
publicam.ẜuo restituant. S magnus
antoninus rescͥpsit. si colonus uł serui
dm̃i p̃di ferrũ illicite in p̃dio fec̾intig¬
norante dño nulla pena dñm tem̾. Si
ꝗs ꝓfessus apud publicanũ fu̾i̾t. ñ tñue¬
ctigal solm̾it ħ ꝯcedente publicano ut
solet fac̾e diui seuerus ⁊ an toninus re¬
scͥpser̃. res in cõmissũ non cade. cũ enĩ
inquiunt ꝓfessiones recitant᷑ cõmissũ
cessat cũ pot̾it saris fiei̾ fisco exbonis
publicanoꝵ uł fid̾uissoꝵ.¶ Pene ab hr̃¬
dib peti ñ possunt. si ñ est questio mota
uiuo eo qui deliꝗt ⁊ ħ sic̃ in cet̾is penis ita
imuectigalib ẽ. Si ꝗͥ aut̃ indebitum ꝑ
errorẽ soluentis publicanus accepit re-¬

Expanded text:
 fraudem, sed per errorem in causam commissi incidisset, ut duplo uectigali contenti publicani seruos restituant. Magnus Antonius rescripsit, si colonus uel serui domini praedii ferrum illicite in praedio fecerint ignorante domino, nulla poena dominum teneri. Si quis professus apud publicanum fuerit, non tamen uectigal soluerit, hoc concedente publicano, ut solent facere, diui Seuerus et Antoninus rescripserunt res in commissum non cadere: cum enim, inquiunt, professiones recitantur, commissum cessat, cum poterit satisfieri fisco ex bonis publicanorum uel fideiussorum. Poenae ab heredibus peti non possunt, si non est quaestio mota uiuo eo qui deliquit: et hoc sicut in ceteris poenis, ita et in uectigalibus est. Si quid autem indebitum per errorem soluentis publ
Abbreviated transcription (Latin):
here efficit ut m̃s eẽ destnat. qr quodã¬
mͦ tͣditione meũ factũ ẽ. Plane si m̾ce¬
nariꝰ mł exemit. mͥ exemit: s si is qui
a me eni̾at siue m̾cede ꝯdux̾at ut pate¬
rer eũ sibi ui̾e exim̾e si añqͣm exnnat
me penitu̾it m̃s lapis durat si postea ip¬
sius factũ auocare ñ possũ. quasi tͣditio
enĩ facta uidetur cũ eximitur dñi uolũ¬
tate qd̃ in saxo ẽ id̾ erit ⁊̃ si marbore cesa

Expanded text:
se desinat, quia quodammodo traditione meus factus est: plane si mercennarius meus exemit, mihi exemit. sed si is qui a me emerat, siue mercede conduxerat, ut paterer eum sibi iure eximere, si antequam eximat, me paenituerit, meus lapis durat, si postea, ipsius factum auocare non possum: quasi traditio enim facta uidetur, cum eximitur domini uoluntate. quod in saxo
Abbreviated transcription (Latin):
uus uł sic accepit qĩ socio acꝗsit᷑us uł sic
⁊ placet qͣmuis &uus hac m̃te acceꝑit
rem tradidit ut mͥ acꝗrat ille qr̃ sibi
acꝗsit᷑us acceꝑit nicħ agit in sua ꝑ so¬
donationis cã excolit. nullã retentionẽ
ꝓpt̾ impensas faciet. quia dñi res ab
eo miectas ꝯtinuo efficit.
pitale crim̃ donationes facte ñualent
ex ꝯstitutione diuoꝵ seueri ⁊ antonini
nͥ ꝯdẽnatio secuta sit
cet̾as quascũq in die mortis mee mecũ
habui illi ⁊ illis lib̃tis meis uniũ don¬
asse dñm ad lib̾tos benigna intp̃tati¬

Expanded text:
io adquisiturus uel sic et placet, quamuis seruus hac mente acceperit, rem tradiderit, ut mihi adquirat, ille quasi sibi adquisiturus acceperit, nihil agit in sua persodonationis causa excolit, nullam retentionem propter impensas faciet, quia domini res ab eo iniectas continuo efficit. pitale crimen do nationes factae non ualent ex constitutione diuorum Seueri et ‹A›ntonini, nisi condemnatio secuta sit.ceteras, quascumque in diem mortis meae mecum habui, illi et illi libertis meis uiuum donasse' dominium ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
ut tunc demũ mã fieret cum seuis¬
consul fatus eẽt siue furente eo siue mo¬
rtuo seuis ꝯfulatũ adeptus fui̾t mã fiet.
s si ꝗs donat᷑us mͥ pecuniã dedit alicui u̾
ad me ꝑferret.⁊ añ mortuus eit quã

Expanded text:
ut tunc demum mea fieret, cum Seiconsul factus esset: siue furente eo siue mortuo Seius consulatum adeptus fuerit, mea fiet. Sed si quis donaturus mihi pecuniam dederit alicui, ut ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliud nũs erit si pecuniã quam me
tibi deb̾e existimabã uissu tuo spo¬
pondim ei cui donare uolebas excep¬
tione enĩ doli mali tueri me potero.
⁊ p̃tẽa inc̾ci ꝯditione stipłorem cõpellã
ut mͥ acceptũ faciat stipłonem item si
ei quẽ creditorẽ tuũ putabas uissu tuo
pecumã quã me tͥ b̃e existimabam
ꝓmusero petentẽ doli mali exceptio

Expanded text:
iuris erit, si pecuniam, quam me tibi debere existimabam, iussu tuo spoponderim ei cui donare uolebas: exceptione enim doli mali tueri me potero et praeterea incerti condictione stipulatorem compellam, ut mihi acceptum faciat stipulationem. Item si ei, quem creditorem tuum putabas, iussu tuo pecuniam, quam me tibi debere existimabam, promisero, petentem doli
Abbreviated transcription (Latin):
catũ nouationis cã deductũ sit: istipło
donationis cã accepto lata dicendũ ẽ
sibi negociũ cũ donatione obligõnẽ
non cͥcͣhi eo casu quo donatio ẽ:uta
fert aristonẽ putare si &uũ tͥ tradido
ad ħ. ut eũ post ꝗnquiniũ manumit¬
tas ñ posse ante ꝗnquinniũ agi. ꝗa
donatio aliqua ineẽ uidet᷑. alit̃ atq ĩ¬
quit sub ħ tibi tͣdidissem ut ꝯtinuo
manu mittas hic ⁊ nec donationi lo¬
casu ꝗd actũ sit inspiciendũ pompoñ

Expanded text:
catum nouationis causa deductum sit et stipulatio donationis causa accepto lata, dicendum essit negotium cum donatione, obligationem non contrahi eo casu, quo donatio est, etfert Aristonem putare, si seruum tibi tradidero ad hoc, ut eum post quinquennium manumittas, non posse ante quinquennium agi, quia donatio aliqua inesse uidetur: aliter atque, inquit, si ob hoc tibi tradidissem, ut continuo manumittas: hic enim nec donationi locasu quid acti sit, inspiciendum Pom
Abbreviated transcription (Latin):
fundus extet: ⁊ meũ expenset ame neces¬
sarie. atq utiles facte sunt fundũ uindi¬
cantes doli mali exceptione sum mouen¬
tur nͥ p̃cium eaꝵ restituant¬
m̃to relinq̃ndi cui uelint adempti sint
fili familias milites lib̾am facultatem
credi pot̾ ea ⁊̃ remissa que donationes
mortis cã fiei̾ ꝓhibent: Paulus notat. ⁊
ħ ꝯstitutũ ẽ. ⁊ a exemplũ legatoꝵ mor¬
tis cã donationes reuocate sunt.

Expanded text:
fundus est et in eum impensae necessariae atque utiles factae sint, fundum uindicantes doli mali exceptione summouentur, nisi pretium earum restituantmento relinquendi, cui uelint, adepti sint filii familias milites liberam facultatem, credi potest ea etiam remissa, quae donationes mortis causa fieri prohibent. Paulus notat: hoc et constitutum est et ad exemplum legatorum mortis causa donationes reuocatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
am donare uellet patris ussu eã ꝓmi¬
sit ualet donatio ꝑmñ acsi fid̾ uissorẽ de¬
disset si uͦ pat̾ donat᷑us titio pecuniã
uissĩt filiũ suũ eam ꝓmitt̾e pot̾it dici
int̾eẽ debitor filius patͥ suo fu̾it necne.
nam si tantũdẽ filius patri debint qͣn¬
tum ꝓmisit uale donatio intelligitur
ꝑiñ ac si quẽlibet aliũ debitorẽ pater
uississet pecuniã ꝓmitt̾e. cũ uͦ ego ti¬

Expanded text:
iam donare uellet, patris iussu eam promisit, ualet donatio, perinde ac si fideiussorem dedisset. Si uero pater donaturus Titio pecuniam iusserit filium suum eam promittere, poterit dici interesse, debitor filius patri suo fuerit nec ne: nam si tantumdem filius patri debuit, quamtum promisit, ualere donatio intellegitur, perinde ac si quemlibet alium debitorem pater iussisset pecuniam promittere. Cum uero ego Ti
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ꝑ calũmam ut in possessionẽ mitti
desidet pecumã. accepit forte dũ substia¬
to patrocinat᷑. ut institutũ aliqua rõne
excludat mortis cã eam caꝑe uilianus
cã donau̾o. enq usu capta fu̾it u̾us dñs
eam ꝯdic̾e non pot̃. s ego si ꝯualuero.
Marcellus notat ĩmortis cã donatio¬
nib ⁊̃ facti q̃stiones sunt. Nanri sic po¬
test clonari ut om̃ino ex ea ualitudine

Expanded text:
ne per calumniam ut in possessionem mitti desideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mortis causa eam capere Iulianus causa donauero eaque usucapta fuerit, uerus dominus eam condicere non potest, sed ego, si conualuero. Marcellus notat: in mortis causa donationibus etiam facti quaestiones sunt. nam et sic potest donari, ut omnimodo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ in ademit decessĩt labõ ait in hr̃dẽ
eiꝰ qui locupletior ftictus sit dandam
acc̃onem. De reb quas in usus adue¬
hendas sibi mandant p̃sides diuus
adrianus p̃sidib scripsit. ut quotiẽs
quis in usus aut eoꝵ qui ꝓuincis exer¬
citibꝰue p̃sunt. aut ꝓcuratoꝵ suoꝵ usu̾
sui cã mittet quendã empt᷑um signi¬
ficet libello manu sua subscripto eũ¬
que ad publicanũ mittat ut si quid
ampliꝰ qͣm mandatũ ẽ transferet id
munificiũ sit. In om̃ib uectigalib fere
ꝯsuetudo spectandari solet idq ⁊̃ pͥ
publicanis. oc edicto efficit᷑ ut ante
acceptũ ꝗd iudiciũ restituta re acc̃o eua¬
nescat. post acceptũ uͦ uidiciũ incħomi¬
nus pena duret s tñ absoluendus ẽ ñ
qui post acceptũ uidiciũ restituere pa
tus ẽ.  Querentib aut̃ nob utrũ duplũ
totũ pena sit ⁊ p̃t̃ea rei sit ꝑsecutio an
in duplo sit ⁊ ei ꝑsecutio ut pena simpli
sit mag̃ placuit ut res in duplo sit.

Expanded text:
i ademit, decesserit, Labeo ait in heredem eius, quo locupletior factus sit, dandam actionem. De rebus, quas in usus advehendas sibi mandant praesides, divus Hadrianus praesidibus scripsit, ut, quotiens quis in usus aut eorum, qui provinciis exercitibusve praesunt, aut procuratorum suorum usus sui causa mittet quendam empturum, significet libello manu sua subscripto eumque ad publicanum mittat, ut, si quid amplius quam mandatum est transferet, id munificum sit. In omnibus vectigalibus fere consuetudo spectari solet idque etiampublicanis Hoc edicto efficitur, ut ante acceptum quidem iudicium restituta re actio evanescat, post acceptum vero iudicium nihilo minus poena duret. sed tamen absolvendus est etiam qui post acceptum iudicium restiratus est. Quaerentibus autem nobis, utrum duplum totum poena sit et praeterea rei sit persecutio, an in duplo sit et rei persecutio, ut poen‹a› simpli sit, magis placuit, ut res in duplo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
acꝗritur. eaꝓpt̾ cõinissi ꝑsecutio sic ut
cum insule crete cotorias locaret legẽ
marcias cotẽ ex insula creta fodito neue
eximito neue am̃ellito ciuiꝰdam nauis
onusta cotib ante idis marcias ex por-¬
tu crete ꝓfecta a uento relata in portũ
erat. Dem̃ itm̃ post idus marcias ꝓfec¬
ta erat. ꝯsulebatur ntĩ ccͣ legẽ post idꝰ
marcias ex insula creta cotes exisse ui.
insula. eeñt om̃s eiꝰ insule ẽẽ uidentur.
tñ eum qui ante idus marcias ꝓfectũ
ex portu eẽt. ⁊ relatus tẽpestate minsulã
reductus eẽt sunde exisset ñ uid̾i contra
legem fecisse p̃tea qd iam iicio euecte
cotes uidentur cũ ⁊ ex portu nauis ꝓ¬
fecta esset.

Expanded text:
ic et cum insulae Cretae cotorias locaret, legemMartias cotem ex insula Creta fodito neue eximito neue auellito'. cuiusdam nauis onusta cotibus ante idus Martias ex portu Cretae profecta uento relata in portum erat, deinde iterum post idus Martias profecta erat. consulebatur, num contra legem post idus Martias ex insula Creta cotes exisse uideinsulae essent, omnes eius insulae esse uiderentur, tamen eum, qui ante idus Martias profectus ex portu esset et relatus tempestate in insulam deductus esset, si inde exisset non uideri contra legem fecisse, praeterea quod iam initio euectae cotes uiderentur, cum et ex portu nauis profecta
Abbreviated transcription (Latin):
cio dones. Sdonari non potest nisi qd̾
mittas qui ferat siue qd ip̃e hãt sibi hãe
cũ iubeas donari recte pot̾. S si nescit
rem que apd̃ se ẽẽ sibi ẽẽ donatã uł missã
sibi non acceꝑit. donate rei dñs non fit
ĩ si ꝑ seruũ eiꝰ cui donabat᷑ missa fu̾it
nisi ea m̃te s uo eiꝰ data fu̾it. ut statim

Expanded text:
tio dones. Donari non potest, nisi quod tio dones. Donari non potest, nisi quod mittas qui ferat, siue quod ipse habeat sibi habere eum iubeas, donari recte potest. sed si nescit rem quae apud se est sibi esse donatam, uel missam sibi non acceperit, donatae rei dominus non fit, etiamsi per seruum eius cui donabatur missa fuerit, nisi ea mente seruo eius dat