comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pioficisci ẜo ꝯsilio probato pierima note duobꝰ
milibꝰ amiator ielictis ieliquos ex oppide drareᷤᷤ
et lugenꝰ educũt. In pautis diebꝰ morati ex fi¬
nibꝰ caduiteꝵ qui ꝑtim ie faimentaria sublenane
cos cupiebãt paitim riohibere quo nunꝰ sumeret
nõ poterant magnũ ni farmenti cẽperat Nõ¬
nuꝙͣ aũt expeditienbꝰ nectinnis castella m̃ori
adonu̾t. Qua ob tam .c. caniniꝰ toto oppido ⁊¬
numtiones qrcu̾dare morat᷑. ne aut opus effectũ
mueri nõ posset aut plurmns n locis in frrma.
dispenar presidia magna ceria fiumenti copata
ostituũt diapes et lucteriꝰ nõ lengiꝰ abeo oppido
⁊ milibꝰ. uñde paulatim Fummietũ ĩ opoidũ sux
portaret. Iysi ne se puincias portuuit diayes
castus ysidio cũ ꝑte coriaꝵ restitit. Lucteriꝰ ag¬
men uimentoꝵ ad oppidu ducit dispositie ibi pͥ¬
sidnis hera noctis cricit᷑ decina siluestribꝰ angu¬

Expanded text:
proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim portarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angu
Abbreviated transcription (Latin):
magna apud barbares aucteritatem hĩet oppidu
uele dunũ quod in clientela fuerat eiꝰ egregie.
uatira loci niunitũ occupat suis et drapetis.
copnis oppidanosq sibi ouigit. Quo tũ ꝯfestim.
caiꝰ. canimꝰ uenissee aiaduerteret q oñis oppidi.
ytes preruptissas saxis esse munitas q̃d defẽ¬
dente nullo tñ armatis ascendere uet difficile.
Magna aut impednueta oppidanoꝵ iuderat.
que si clandestina fuga subtrahere conarentur
effugere non mõdo equitatũ sed ne legiones q̃dẽ
possent tapartito cohortibꝰ diuisis tuna celsissnuo
loco castra fecit a quibꝰ paulatim quantum
copie patiebant᷑ uallũ ii oppidi circiutũ duccre
nistituit qd cũ ad uerteret oppidaui miseruma¬
qͥ alesie menieria solliciti smile casũ obsessieni
uererent᷑ marimeqi ex oibꝰ lucteriꝰ qui fortune
illiꝰ piculũ feterat meneret frumeti ⁊ationem
esse habenda astituuit eui asensu yti ibi relicta.
copiaz. Ipsi cũ ex peditis ad inportandũ fa me̾lũ

Expanded text:
magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
que ad uada transituq fiebat paludis. Qua aten¬
tione germani quos ꝓptra. Ee. trascuyerat renũ
ut equitibꝰ iitpositis preliarentͤ. cũ co̾stantius uni¬
uersi palude trasissẽt paucisq ĩ resistendo ĩt̾fictis

Expanded text:
quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contenquae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis
Abbreviated transcription (Latin):
ñoꝵ siluestabꝰ locis nisidiae disponũ codẽq equites
poscero die nuttut qui priuũ elicerẽt nĩes ĩ inisidus
demde cucuuentos agreder̃t᷑ cuiꝰ mali sors incidit re¬
mie quibꝰ ille dics fugendi muneris abuenerat Maq
hn cũ repente hostui equitis aiaducitissẽt ac nũo
supiores paucitate ꝯtẽysisset cupidiꝰ in secuti pediti¬
Uꝰ undiq sut tricũdati. Quo ft̃o ptirbati celerius
ꝙͣ asuetudo fert equestrs prel se receperut anuisso
uertisco pricipe ciuitatis ẜfecto equiti Qui cũ uix
equo ꝓpt̾ etatem posser uti tñ ꝯsuetudine gallor
neq etatis escusatẽne insuscipienda pͥfectirra usus
erat neq dimitari sine se uoluerat. Inflamantur
atq nicitant᷑ hestiũ ai. secũdo prelio prnicipe p̾fitto
reiuor int̾fecto nostrq detriuento admonentur
Diligenciꝰ exploratis locis stationes disponcie ac mo¬
deraciꝰ cedente insequi hestem nõ internuttuntur.
interim cotidiana pͥlia ĩ aspectu utior q castiorum

Expanded text:
equites postero die mittunt, qui primum elicerent nostros, deinde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uris disiectĩq edificiis pabulii ꝯquireret᷑ ut ĩpedi¬
ti locis dispsis pabulatorn circuuenizẽtꝰ. Que res
et si mediocie de tamentu iumẽtor ac seruorum
muis afferebat tñ stultas cogitationes incitabat.
aurilia germanor accersenda docui cũ equitibus
uencrat. Qui tam et si nũo nõ ampliꝰ erãt quin¬
tenti tỹ germanoꝵ aductu barbari intebat᷑ . Ce
cu aiaduertisset hostẽ cõplures dies castas palude
et locis natura munitis se tenere neq oppugnare
cascia eoꝵ sine dnuicatiene perniciosa neq locu
nunitionibꝰ claudi insi a maiori excitu posse lit¬
tuias ad treboniũ mitit ut ꝙ̃ celeruime posset.
legione .xiiii. que cũ tite. sex. legato ĩ bitirrigibꝰ
hiemabat accerseret atq ita cii tabꝰ legionibus.
magius itineribꝰ ad se uenret. Iyse equites ĩiucem
remoꝵ ac lnigenũ reliquarũq cuutatu quoru
magnũ nu euocauerat p̃sidio pabulationibꝰ mittit

Expanded text:
raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impediraris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat bauxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit,
Abbreviated transcription (Latin):
lericulam uro hac zatione eiꝰ altitudinus i edificri
fossam duplicem pedui denu quum lateribꝰ de pͥn
duectas turres excitari srebras in alcitudinẽ truiz.
rabulator pentibꝰ traiectis ꝯstratisq quigi quori
frentes uinunea loricula munirẽt᷑ ut ab hostibꝰ
duplici fessa duplici propugnatoꝵ ordme defendea¬
tir quoꝵ alte: ex pontibꝰ quo tutior altitudiue cet
Huiꝰ nunntiom duplex erat ꝯsilui. Naq et eper
magnitudnne̾ et timorẽ siuii sperabat fiducia baeha¬
ris allaturũ et cũ pabulatu frumetatũq lõgius
esset proficiscendũ paruis copiis casca iunitione
ipa uidebat posse defendi. Interim crebre paucis utu
q ꝓcurrentibꝰ int̾ bina castia palude int̾iecta con¬
tendebatꝰ. Quã tiĩ paludem nõ nũꝙͣ aut nostia.
auxilia aut gallor genanorq trãsibat aciusq
hoscis insequebant᷑. aut uicissim hostes eode trans¬
gressi nr̃os longiꝰ sumouebat. Actidebat at cotidi¬
ais pabulationibꝰ id qͥd accidere erat necesse. cum

Expanded text:
loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tos ante atie collocaruit extremoq tyre dici. si¬
guo preuãciato uno tpie nicenderũt. Ua centi¬
nens slama copias om̃s repente a alpͣtua text
cornanorum. Q ubi accibit borbar uehementis¬
smo cursu refugeuit. Cẽ. et sidiscessũ hostium
aĩadueitere nõ poterat nicendiis oppositis tñ tus
id ꝯsiliũ fute causa mitiũ suspitaret. legiones

Expanded text:
nte aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones
Abbreviated transcription (Latin):
manor adducenda. quor et uicinitas ꝓriqua.
et uiultitudo esser ingnuta / Constitusse aĩt belloua¬
cos õii prncipũ ꝯsensu suma plebis cupiditite
se ad dimicandu ne miseuore ac durore pestea adictae
cũ toto excitu decertare cogerentͤ. si maiores copias
ad duceret et in eo loco ꝑmaneret que delegissent.
pabulatione ãt que ꝓpt̃ anii. tp̃s. tu exigua. tum
disiecta esset et fiumentatione et ieliquo cõmeatu
ex iuisidiis prohibere romanos. Que .Ce. ꝯsentietibꝰ
pluribꝰ tũ cogno uisset atq ea que ꝓponerẽtͤ asilia
plena piudencie lengeq ateneritate batbrorum
remota esse iudicaret oibꝰ rebꝰ in seruiendũ status
quo celeriꝰ hostes ꝯtempta suoꝵ paucitate ni aci
predrrent. Sigularis ei uirtutis uecernuas le¬
delecteq iuuentutis undecimam que octauo iam
trũ legionũ nũo possent elicere ad diicandum.
agniinus ordine ita asticuit ut legio septima es¬
raua noua ante oĩa ret impẽdnuenta. deide

Expanded text:
icinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate,se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas ledelectaeque iuventutis XI, quae octavo iam trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita constituit, ut legio septima, octava, nona ante omnia irent impedimenta, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
pleusq accidit iut presidio literaꝵ diligentiã ĩ ꝑdis¬
cende ac memoria renuttat An pͥmis ħ uolunt
ysuadere nõ interrre aĩas ¶sed ab aliis p morteni
transire ad alios iatq ħ maxnue ad uirtutẽ ex¬
citari putant Inietu mortis negleto młta pre
terca de sideribꝰ ac eor motu qd niuudi ac frar
magnitudiue deieꝵ natura de deoꝵ ĩ mortaliu
ui at potestate disputat et iuuentuti cradũs Alter
genꝰ est equitu hn cũ est usus atq aliqued bellu

Expanded text:
io litterarum diligentiam in praediscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant, metterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum
Abbreviated transcription (Latin):
equitu se fuga recepisse diceret / neq in colum ex¬
ercitu germanos castra oppugnatirros fuisse con¬
tenderẽt que timorem .cͫ. aduẽtꝰ sustulit. Reu̾sꝰ
ille euentꝰ belli non ignoras unũ qd cohortes ex
statione et presidio essẽt enusse questꝰ ne minio
quidem casui lociĩ reliuqui debuisse niltu fertũa
ni repentino hostiũ aduẽtu potuisse uidicauit
niulto etia ampliꝰ qd pene ab ipso uallo portis¬
qr castioꝵ barbares auertisset. Quaꝵ õiuz ⁊ez
maxiute admirari uidebat  q̃d germami qui eo
ssilie renũ transierat. ut ambiorigis fiues deyo¬
pulaient᷑ ad castra romanoꝵ delati optacissimu
ambiongi beneficui obtulerũt Ceurrsus ad
uerandes hostes y rofectꝰ magno coatto nũo ex

Expanded text:
equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exequitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno
Abbreviated transcription (Latin):
uullo etia nũc usu rei nulitaris ꝑcepto neqr
nes qd probauerat ꝯsilie ymanere : ut se loco
inpiore defenderet neq ea qua predesse ahiis
uim celeritatem q iuderant mutari potuerat sese
n castia recipere conati ni miquii locũ dimuise¬
ut centuriones. quoꝵ non nulli ex inferioribꝰ
eimilꝰ reliquaꝵ legionũ uirtutis tã ĩ superi¬
ores erat ordines hyuiꝰ legionis traducti ne an
partam rei militaris laudem anutterẽt fortissie
eugnantes concidert Militũ ꝑs hoꝵ uritute. sub¬
motie hostilꝰ pret spem nicolumis in castus ꝑ¬
uent / pdrs a barbaris cricuuenta periit germai.
desperata eypugnatone castroꝵ qd̃ nostros iaui
scitisse nn muitnitõnibꝰ uidebat cũ ea p̾da qua
Re cantos fuit etia pose discesu hostui tenor
ut ea nocte cũ .c. uolusenus mussus cũ equitatu
ad castia uenisset fidem non faceret adesse cũ in¬
uerat ut pena alienata mente deletis oibꝰ copus

Expanded text:
nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quaAc tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum inverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis
Abbreviated transcription (Latin):
nubet barbari signa procul aspicati oppugnatõe
desstut redisse pmo legiones creduit quas longiꝰ
discessisse ex captuus cognouerat Rostea despecta
pancitate ex oibꝰ partibꝰ impetũ facuit Calones
preyiũ tumulũ procuruit huic celeriter deietti
⁊ in signa mampulos qi cõiciunt Eo magis tuns¬
uie perterient nulices alii cũ eo fc̃o ut celerter
ruĩpant censent qui tam ppinqua sint castia
et si ys aliqua cricũuenta ceciderit at reliquos
cruari posse ꝯfidũt alni ut in ugo asistant. ab
cundem os ferat casũ Hoc ueteres nõ probant
nlites quos sub uexillo una profectos docuumꝰ
aaqi uit̾ se cohortati duce .c. trebonio eq̃te rõano
qui eis erat ppositꝰ ꝓ medios hostes prupuit in¬
columesq ad unũ oñis ni castia puenuit hos
sibsecuti calenes equites q eodem impetu nilitu
entute seruant ͧ At lmn qui in iugo qstiterat

Expanded text:
erturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione erturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant,
Abbreviated transcription (Latin):
presidio relictꝰ publiꝰ sextiꝰ bibaculus ꝙ ẜͥmum
pilũ ad. Ceꝰ. duxerat ciuiꝰ mẽtõne superioribus
preliis fecimꝰ as die iam quintũ cibo carueiat
Hic diffisus sue ac oiuz salutis merus ex ta¬
bernaculo prodit uidet ĩminere hostes acq in
sũmo eẽ iem discrimiue capił armia a ꝓxmus
atq ii porta ꝯsiscit Consecũt᷑ hũs centuuens
eiꝰ cohortis que ui statione erãt paulispei una
preluũ sustiuet Relin quis aĩꝯ seytiũ grauibꝰ
acceptis uulueribꝰ egre per manꝰ tiaciꝰ seruatᵒ
Hoc spatio int̾posite reliqui sese ꝯfrrmat tin.
hẽmq defensor prbeant/ interim confecta frumie¬
tatõne miites nr̃i damorem exauduis pͥtucurunt
equites quanto res sit inpiculo cognoscũt hic ño
uilla munitio est que ꝑterutos iecipiat mͦ ꝯscpti
atq usus militaris imperiti ad tabunũ militũ cen¬
tirionesq ora ꝯuertuit quie abhus piccipiat᷑ ex¬
pectant Nemo e tam fortis quin rei nouitate y¬

Expanded text:
sidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate p
Abbreviated transcription (Latin):
tendiit lusi eodem duce cuiꝰ hec indicio cogno¬
uerat cicero qui es suyiores dies preceptis. Ce
tũ sũma diligencia milites in castus ꝯtiuius¬
set ac ne calonem quidem quẽꝙͣ ex nuuitõe
egredi passus esset. septnmuo die digidens de nũo¬

Expanded text:
tendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognotendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de nu
Abbreviated transcription (Latin):
puenit famia diripi eburones atq ad preda ultro
sũt prornui rens a quibꝰ receptos ex fuga teneche¬
ros atq usipeces supͣ deciumꝰ transeũt renum
yͥmos eburonũ ẜmnes adeut niultos ex fuga dssper¬
sos ce cipuit magno pecoꝵ nũo turꝰ sũt cupidissnnit
baibari pociuntͣ /in uitati preda longiꝰ procedunt
non hos palus in bello latiocinissq uatos nõ slue
morant duibꝰ in locis sit. Ce. ex captiuis qrunt
prefectũ longiꝰ repuit oeniq excitil discessisse co¬
gnoscut atq uniꝰ ey captiuis uid uos inquit
hanc muiseram et tenuem sectanim preda quibꝰ
licet esse fortunatissimos ł ribꝰ horis aduatuta
uenire potestis huc os suas fortunas cẽcitꝰ Ro¬
nianoꝵ ꝯtulit presien tantũ ẽ ut nũs quidem
tingi possit neq quisꝙͣ eccredi exta nunitõnes
audeat dblata spe geriuant qua nacti erant
predam in occulto dnuttũt Ip̃i aduatucã con¬

Expanded text:
pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum elictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam con
Abbreviated transcription (Latin):
excitꝰ romani postulabat. locꝰ iỹe eiat presidio.
barbaris neq ex occulto nisidiandi et dispersos cu¬
cuueniendi snngulis deerat audacia ut in eius¬
modi difficultatibꝰ quantũ diligencia pio uderi
poterat piouidebat ᷑ ut pociꝰ in nocendo aliquid
ꝙ cũ aliquo muilitũ detrimento noceret . dnuttit
ad finitimas ciuitates nũcios. Ce. es ad se uo¬
cat spe prede ad drupiendos eburones ut pociꝰ
n silius galloꝵ uita ꝙͣ legio nariꝰ miles peridu¬
tetur. snuł ut magna multitudine cutũfusa
pro tali faciuore stnps ac nomien riuitatis tel¬
latͣ/ Magnꝰ undiq nũs celerit ꝯuenit. Hec
Quem ad diem .Ce. ad ipednenta legionẽq ren̾ti.
ꝯstituerat Hic quatu in bello fortuna possit et qͣtes
afferat casus cognosci potuit dissipatis ac yterritis.
hostilꝰ ut demostauimꝰ manꝰ erat nalla que pua
modo causam tunoris asterret crasrenũ ad germanoᷤ

Expanded text:
exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos
Abbreviated transcription (Latin):
tis q hestiũ ratõnibꝰ aliud mitiui belli cape posset
Erat ut supia demostrauiꝰ manꝰ certa ulla
non oppidũ nõ piesidui q̃d se armis defenderet st
in oñs ytes dispsa multitudo ubicũq aut uallis
abdita aut locꝰ siluestris aut palus impedita.
spem presidn aut salutis aliꝙͣ offerebat asederat
Hec loca ĩ ciuitatibꝰ eiãt nota magnãq res dili¬
gentia requirebat nõ ĩ sũma excitꝰ tuenda. ul¬
lum eĩ poterat uniuersis perteritis ac dispeisis
peritulũ accioere sed in snigulis militibꝰ ꝯseruã di s
que tñ ex ꝓte ies ad salutẽ eẽcitꝰ pertiuebat.
nam et prede cupiditas multos longiꝰ euecabat
et silue in certis occultisq itmeribꝰ conferctos ad¬
ke prohibebãt. Si negocui ꝯfici strrpẽq hõmũ
sceleratoꝵ interfici uellet dmuttende ples mauꝰ
deducendiq erãt milites Si ꝯtiuere ad signa
manipulos uellet ut mstituta ratio et ꝯsuetudo

Expanded text:
tisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. tisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
ebionũ fiubꝰ ubi titira arũculeiꝰ iemandi. cã
ssedeiat Hũc cũ ⁊eliquis rebꝰ locũ probat ł uns
qued supiores anni munitõnes integre manebat᷑
ut mulitũ laborem subleuaret ysidie ĩpedientis
igionẽ quartanidecnuã celiquit una ex hiis trbꝰ
quas proxiue ꝯstͥptas ex italia traduxerat.C.i.
egiomi tastrsq Quintu tulliũ ciccione p̾fecit
ducentosq equites attribuit Bartito extitu. titũ
labienũ cũ legionibꝰ tubꝰ ad occeanũ uersꝰ ĩ eas
ugionesq menapies actigũt proficisci iubet caui
tubonil cũ pari legionũ nũs ad eã regionẽ que
Aeduatuos ad iacet di pplandam mittit. p̃e cũ¬
reliquis sabꝰ ad flumien scaldem quod influit
in mosam extremasq aruenne partis ne ascituit
quo cũ paucis equitibꝰ piofectũ ambiorige audicbat
Descendes post diem seytiiu sese reuersur con¬
hortat ͦ si rei .p. cõmodo facere possunt ad eũ diez
reuertant . ut ⁊uisus comunicato ꝯsilio ixplora¬

Expanded text:
us atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito gionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cureliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum conhortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio explora
Abbreviated transcription (Latin):
ceruiꝰ diferit. hec stidiose ꝯqusita alabais.
angento crcũdudut atq ĩ amplissnuis epulis.
pro pocidis utũtꝰ ¶Ceͫ postq̃s ꝑ ubios excõplorato¬
ris compit fueuos sese iui ciluas recepissel moria
fritment ueritꝰ ^qued ut supra demostrauimꝰ
minime os ger iuani agricultiue studet astituit
non progedi lonaiꝰ bea ne oio metu reditꝰ sui
barbaris tolleret atq ut eoꝵ auxilia recardnet
reducto excitu ptem uitimar pontis qͥ ripas.
ubior ꝯtitrebat in longundine peon ducetoru

Expanded text:
cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt, atque amplissimispostquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudin
Abbreviated transcription (Latin):
paululã medo relinate quictens caput Puaru
ex uestignis cũ est aiaduersui a uenatoribꝰ quo
se recipere ꝯsuerit oñis eo loco aut a radicibꝰ sub¬
ruunt. aut absaidũt arbores Itantũ ut suma speci¬
es eoꝵ stantiũ reliuquat᷑. huc cũ se ꝯsuerudine
acclinarnt nifirmae cabores pondere affligũt. a.
una ip̃e concidut / Terciui est genꝰ eor qui uri
appellant᷑ Hn sut magiutudine paulo infra.
clephantos specie et colore et figura tauii magꝰ.
ius coꝵ est et magna uelocitas neq homiiii.
neq fere qua ꝯspererint parcũt hos scudiole
foueiõ caytos int̾ficuit Hoc se labore durant a¬
dolescentes atq hoc gne uenatonis exercet. Et
qui plirrnuos ex hnis intfecerit zelatis nni publicũ
conibꝰ que sũt trstimomo magna ferit laudem
Uod assuescere ad hoies et mansueti fieri ne.
raruuli quidem excepti possut Amplitudo cor¬
niui et figura et species multũ ant̃oꝵ beupi

Expanded text:
paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex his interfecerint, relatis in publicum cornibus quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed assuescere ad homines et mansueti fieri ne parvuli quidem excepti, possunt. Amplitudo cornuum, et figura, et species multum a nostrorum boum
Abbreviated transcription (Latin):
aut a disse matiũ intiũ huiꝰ ilue dicat / cũ dieru
iter. lx. processent saut quo ex loco oriat᷑ accepit
Multa in ea genera feraꝵ nasci constatique re¬
liquis in locis iusa nẽ sũt  Ex quibꝰ qͥ maxiue
differãt a cet̾is et memorie tradenda uideantur
hec sũt IEst hos cerui figura cuiꝰ a media frõte
inter aures uni cornu existit excelsuis magisq
directũ his q nebis uota sũt cornibꝰ ab eius.
sũno sicut paliue raniq late diffũdunt᷑. Eadem
est fenune marisq natura eadẽ forma magnitu¬
doq corniũ Sũt item que appellant᷑ altes. haꝵ
est asnuilis capris figura et uarieras pelliũ. s
magnitudine paulo antecedut in utileq sunt.
cornibꝰ et caura sine nodis articulisq hñt  neq
quietis causa procubut neque siquo afflicte casu
ꝯcierit engere sese aut subleuare possut. Hiis
sut arbores precubilibꝰ ad eas se apelicat atq ita

Expanded text:
aut adiisse initium hujus silvae dicat, cum dierum aut adiisse initium hujus silvae dicat, cum dierum iter sexaginta processerit, aut quo ex loco oriatur acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differant ab aliis et memoriae prodenda videntur, haec sunt: Estagisque directum his quae nobis nota sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo antecedunt, mutilaeque sunt cornibus, et crura sine nodis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
germanie suit loca cricii erciniam silua. qua
eracostem et quibuidam grecis fama nota esse
uideo qua illi orciueam appellat / uelge. tecto.¬
sactes occupa ueriit / atq ibi ꝯsederũt. Que gens
iusticie et bellice laudis oppimone Huc qd̾ in
eadem mopia et egestate et patiencia qua ger¬
mani ymanet seodem uictu et cultu corporis.
naꝵ iez nocicia miulta ad copia atq usus
largit  paulatim assuefacti supari /multisq.
uicti p̾is /ue se ꝗdem ip̃i cũ illis untute.
compant huiꝰ ercuie silue que supia demostra
ta est latitude. uiiui dieꝵ eypedito iter patet uõ
nõ eĩ alit̾ fiurri pot neq mensuras itiut
nouerũt orit  ab eluetioꝵ et nemetum et.
tauriacoꝵ fuubꝰ tectaq flumius danubii regi¬
one ytiuet ad fiies dacoꝵ et anaritiu, Hius se
Nectit siistior su dincisis a flumine regicaubus
multar q gentiũ fines ꝓpt̾ magnitudine actigit
Neq quisꝙͣ eͥ huiꝰ germamie qui se aut audile

Expanded text:
Germaniae sunt loca circum Herciniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orciniam appellant, Volgae Tectosages nuncupaverunt, atque ibi consederunt. iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis narum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius Hercyniae silvae, quae supra demota est, latitudo novem dierum iter expedito patet. Non enim aliter finiri potest, neque mensuras itinerum noverunt. Oritur ab Helvetiorum, et Nemetum, et Rauriacorum finibus rectaque fluminis Danubii regione, et pertingit ad fines Dacorum et Anartium. Hinc se lectit sinistrorsus diversis a flumine regionibus, multarumque gentium fines propter magnitudinem attingit. Neque quisquam est hujus Germaniae qui se aut audisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicatoitorum renor udducit Consilioq in eum
lotũ gallie indito de ꝯuratone senonũ et car nutũ
questione hĩe mstituit Et de accone qui priiceps
eius ꝯsiln fuerat giauiore snĩa pronũciata more
maiorũ supplicui supsit Non nulli iudiciũ uenti
profugerũt / Quibꝰ cũ aqua atq igni int̾ dixisset
duas legiones in fiues treueroꝵ duas ĩ ligonibꝰ
et ieliquas in senonũ finbꝰ acediti in iberius
collecauit Frumentoq ex̃citui ꝓiuso ut inscitue¬

Expanded text:
reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut institue
Abbreviated transcription (Latin):
honiuiũ qui in aliquo sũt nũo atq honore gña
suit duo ¶liam plebs pene seruor het ͦ loco / que
uich̃ ht yse nullo adhibet᷑ asilio pleriq tũ aut
ere alieno aut magnitudine trbutoꝵ aut murria
picencioꝵ peniũt  iese in seruitutem dicat nobilibꝰ
In hos cadem oia sũt urra /que deminus ĩ seruos sed¬
de hiis duobꝰ generibꝰ alteꝵ ẽ drudũ salteꝵ eꝯtuĩ
illi rebꝰ diuinis intersut / satrificia publica atq
priuata procurat ⁊eligionos intyetrantͦ sad hos
magnus adolescentiu mis discipline ca ꝯcurrt.
magnoq lini sũt apud eos honore Nam fere de
oibꝰ ꝯtiouersns publicis pͥnatisq ꝯstitiuit set si
quod ẽ admuissũ fatiuꝰ sa tedes Icasside heredi

Expanded text:
hominum qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebs pene servorum habetur loco, quae nihil habet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno, aut magnitudine tributorum, aut injuria potentiorum premuntur, sese in servitutem addicunt. Nobilibus in hos eadem sude his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur. Ad hos magnus adolescentium numerus disciplinae causa concurrit; magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt. Et si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de haer
Abbreviated transcription (Latin):
tedat Itaq eiꝰ rei iausa intiquitꝰ iustitutũ uideͣ
ne quis ey ylebe ꝯfia potenciorem auxilii egeret
guos ei quisq opprinui et cucũ ueniri nẽ patitͣ
neq aliter si faciat ullam inter suos hr̃et aucto¬
aitatem Hec eacem ratio est ĩ sũma tociꝰ gallie¬
Namq om̃s nutates ĩ partes diuige luit duã
Cum. ce  in galliari uenit alteriꝰ fattionis pͥn¬
cipes erat edia salteriꝰ le auani Ihnii cũ use mi¬
nus ualeret qd sũnia auitoritas antiquitꝰ eiat
su edius iiuagneq eoꝵ erat clientele germauos
atq riouistũ sibi at uixerat᷑ seosqi ad se maghuis
ẽplaraibꝰ scis seciꝰ dis satq oĩ nebilitate ecuoꝵ
ntestecta startu retincia antecesserat ut mag
ꝓtem clientiu ab edius ad se trãsouceiet sobside¬
q: ab hns principii filios acciperẽt set publice
urare cogerent .Mich se atra sequanos a silii¬
naturos et ytem fiitumi atri y uiiii eccupa¬
tam yosuderet sgallio tociꝰ prncipati obtiuerẽt

Expanded text:
ebat, idque ejus rei causa antiquitus institutum, ne quis ex plebe contra potentiorem auxilii egeret. Suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur. Neque enim aliter si faciant, ullam inter suos habent auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Gallinamque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque admpluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
endi causa ponit magnisq eũ locũ nunitẽnibꝰ
frrmat iei loco presibioq caiu uultatiũ cullum
adolescentem prefecit Iye cũ maturescere frmuẽta
niciperet ad bellu ambiorigis profetꝰ p aruẽnan
atq opportuntate tp̃rs proficiscere posset Monet
ut ignes in castris fieri prchibeat ne qua euis
ad uentus procul significatio fiat sese afestumm sile¬
sequi dicit Haziliꝰ ut imperatũ est facit celerit
ꝯtraq oĩu opinone ꝯfecto itmere multos ĩ agus
in oppmnantes de prehendit eoꝵ inditio ad ip̃ anibi¬
origem ꝯtendit que iu loco cũ yaucis equitibꝰ es
dicebat Multũ cũ in eibꝰ rebꝰ tum in re miliraes fors
potest fortuna Nam sicut magno accidit casu.
Sic magne fuit fortune oi mulitari ĩstrumẽto
qͥd crrcii se hẽbat erepto iedis equisq dephensis
ipsũ esfugere mortem ⁊ed hoc q̃ stmm est q̃d̃
e dificie critũdato silua. ut sũt fere doncilia gal¬
loꝵ qui uitandi estꝰ causa pleriiq siluaꝵ atq.

Expanded text:
locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta nciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Ardueatque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu usic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque
Abbreviated transcription (Latin):
cima nulla hũt ĩ fanua / que extia fines ciuusq
ciuitatis fuit atq ea uiuẽtutis excende ac desi¬
die minuende causa fieri piedicat Atq ubi quis
ex priucipibꝰ ĩ acilio dicit se duce fore qui sequi
uelint profiteant᷑ asurgũt hy qui et ca et hõier
probat suũq auxilui pollicent᷑ atq aniultitu¬
diue colla udantᵈ ./ Qui ex huis secuti nõ se ĩ deser¬
postea fides derogat Mospitem uiolare fas uen
putant /qui quaq de cã ad eos uenerit ab in¬
iuiria prohaibet sactos hũt husq euiz douius

Expanded text:
infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt; atque ea juventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio dixerit se ducem fore, qui sequi velint profiteantur; consurgunt hi qui et causam et hominem probant, suumque auxilium pollicentur, atque multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in deserpostea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus
Abbreviated transcription (Latin):
uichi se de bello cogitauisse. nulla ambierigi auxl¬
lia misisse. Ccͫ explorata re. questione captiueru
siqui ad eos ebinenũ ex fuga quenissẽt ad se ut
uduceiet᷑ imperauit. si ita fecissẽt se fines eoru
uiolatur negauit E uc topnis nn tres ytes distri¬
butis nupediniẽta õii legionii ad uatucam cõ

Expanded text:
nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxinihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legion
Abbreviated transcription (Latin):
prelio dimicandu nõ existimauerit an tpre exdu¬
sus et repentino equitũ aduentu prohibitꝰ fuerit.
cum reliquũ excitũ subsequi crederet dubui est s
ceite dimissis y agios nũtiis sibi queq ꝯsulere ius¬
sis quoꝵ ys in armenam siluam ys ĩ cõtrẽtes
aludes prefugit. Qui proxnui occeano fuert hn
in silius sese occultauerũt quas estꝰ effice ꝯsuerit
Multi ex sius fiubꝰ egresi suaq se oĩa alienissi
eaiꝰ mis credieeũt. Catuuoltus rer dinudie partis e¬
birionũ qui unia cũ ambiorige consiliũ nuerat.
tate iam afectus cũ laborem belli aut fuge ferae
non posset om̃ibꝰ precibꝰ detestatꝰ ambiorigẽ qui
asilii auctor fuisset. taxo cuiꝰ magna ĩ gallia
termamaq copia e se exammauit Segni condru¬
siq ex gente et nũo germanoꝵ qui sũt inter
chirionies treueresq legatos ad. Ceꝰ museriũt oratu
ne inhostiu nũo duceret ne ue õui germanorum
qui essent citia renũ una esse causam iudicaret

Expanded text:
proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egrex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret:
Abbreviated transcription (Latin):
fentee in fluminibꝰ yfluunt et yellibꝰ aut ꝙri¬
lis renonu tegumentis utunt᷑ huagna corpons
pte mida Agaculture nõ scudẽt maiorq ps eoꝵ
uttꝰ in lacte caseo carne asiscit Neq asqua
iga modu certil aut fines ht̃ ꝓprios /sed magi¬
tatꝰ ac pruicipes in annos singles gentibꝰ
cotuatẽnibꝰ q hoĩ nũ qui cũ una coiert ꝙ̃tu
ei quo loco uisu est agri actubiuit satq anio
uest alio transire cogũt/. Eiuis rei multas affeit¬
E caubas ne assidua ꝯsuetudine capti studiũ belli
geiendi agacultura cõniutent /ne latos fines pa¬
⁊ure studeat potentioresq humiliores possessiõibꝰ
uellat Ine accuratius ad fugora estusq uitandos
sloificet hne qua ouat᷑ pecunie cupiditas qua ee

Expanded text:
e in fluminibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
qui sumam niter eos ht auctoritatem. hoc mortue
aut si quis ex reliquis excellis dignitate suctedit
auc si sũt plures pares suffragio druidũ / nõ uũqͣ
etia armis de priucipatu ꝯtendũt Hn certo a̾ni
tyre in tinibꝰ camutu que iegio tociꝰ ctallie n̾dia
het ͣ considut hu loco aseciato Ihuc õs undiq qui
parent Pisciplna ĩ butania reperta atq nide
in gallia translata esse existimat Et nũ qui di¬
ligenciꝰ cam rem cognoscere uelut plerũq illõ
discendi causa proficiscũt druides a belle abee
asuerũt hicq tributa una cũ reliquis pendunt
F antis cercitati piemiis et sua sponte multi.
in disciplina ꝯuenuit / et a parentibꝰ ꝓpinquisq.
mutir Imagnũ ibi mĩs uersuũ edistere dicũe.

Expanded text:
qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; . Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur.