comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et illi debet ut gaudeat Hec igitur bĩ
uiri corpus usq ad locum seyulchra
ymins canora celestibus tiirha pro¬
sequitur. Comparetur si placet secula¬
ns illa pompa: non dicam funeris
sed triumphi. Quid simile marti
exequns conferetur: Ducant illi pre
curribus suis iunctes post terga cap¬
tiuos. Martini corpus: hii qui mindil
ductu illius incerant pro sequuntur
Illos confusis plarisibus ꝑepulorim
honoret in sama. Martino diuinis ꝑlau¬
ditur ꝑsalinis martins ymins cele¬
stibus honoratur. Ini post triump hos
suos. in tartara seua trudentur. Mar¬
timis abahe suu letus excipitur m̃¬
timus hic pauꝑ et modicus celum diueᷤᷤ
ingreditur. Illinc nos ut spero custodiẽo:
me hec scribentem respicit. te legentem.

Expanded text:
haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. quam scõ dissimulabat gaudi¬
o qued dolebat. Si quidem fides flere
prohiberet: gemitum extorqueret ai¬
fectus. Et enim tam erat scã de illiue
gloria exultatio quam pia de morteq
fusio. Igno sce flentihus. gratulare su¬

Expanded text:
re, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flentibus, congratularere gau
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Que autem fuent causa cecitatis.
edicam. Prmio die pasche: iussus ẽ
a domnio suo ut agrum circumiret
Inuentũqz aditum unde pecora in¬
troibat: dum eum laudere conatur.
excecatus ẽ Tunc ut diximus ad um̃
sepulchrum ueniens. flens et heuilans
uisum quem perdiderat flagitabat.
Die autem illa dum populo gratia
corporis domnici traderetur: ei beatus
antistes reddere lumẽ dignatur: ac elu¬
cente sole luminum suorum refulserũt
stelle. Quis inquam rogo talis medi¬
ais poterit inueniir: qui ĩ unam infir¬
mitatem duas contulerit medicinas:
Ecce in uno ceco due uirtutes ostense.
Cui corꝑales oculos ad contemplan¬
da terrena prins aperuit: nunc cordi ᷤ
oculos ne ea concupiscat illuminau ͭ
Et ad simm dignatus ẽ dicare serui¬
cium: quem ut ita dicam renasci de¬
nuo fecit in mundo.

Expanded text:
iret. Quae autem fuerit causa caecitatis, iret. Quae autem fuerit causa caecitatis, edicam. Primo die paschae iussus est a domino suo, ut agrum circuiret, inventumque aditum, unde pecora introiebant, dum cum claudere conatur, excaecatus est. Tunc, ut diximus, ad beatum sepulchrum veniens, flens et heiulans, visum, quem perdiderat, flagitabat. Die autem illa, dum populo gratia dominici corporis traderetur, et ei beatus antestis reddere lumen dignatur, ac elucente sole luminum suorum refulserunt stellae. Quis umquam, rogo, talis medicus poterit inveniri, qui in unam infirmitatem duas contulerit medicinas? Ecce in unum caecum duae virtutes ostensae, cui corporales oculos ad contemplanda terrena prius aperuit, nunc cordis oculos, ne ea concupiscat, inluminavit; et ad suum dignatus est dicare servitium, quem, ut ita dicam, renasci denuo fecit in mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
prius ad iullam ecclĩe sue que in
hoc territorio fita ẽ ueuit Igitur
cum ante noctem iugiliacum sol¬
iempnitatis eius. titronus ad ueĩ¬
re cepisset: diaconem ĩ iuilla residẽ
ibet dicens. Ne forte fatigeris eũ¬
do: ⁊ aliquid deterius tibi contĩgat.
At ille: pt̾as inquid dei ẽ. que nos iu¬
beat iuxta meritum pati. Nã ego ñ¬
non exeo aliter: insi ad hasilicam
btĩ antistitis eam. Confido enim:
ꝙ si tumitum eius actigero. saluu
tione depitu̾e sepulcri: sedata proti
ponica ciuitate. de pago trans
ligerem cecus: btĩ martini suffragia
deuotus exueciit. Qui duobus assidu¬
e m ensibus ad eius templum deser¬
uiens: in ieiumis et or̃onibus ꝑdu¬
rabat. Factum ẽ autem ĩ mnia die
resurrectionis dominice. dum ẽẽt ad
pedes domni. et cum reliquo pplõ mis¬
sarum sollempina spectaret: subito
apertis oculis anca dara cernẽ cepit:
ita ut ad sanctum altare cõmuni¬
candi gratia nemine ducente uem¬

Expanded text:
prius ad villam ecclesiae suae, quae in prius ad villam ecclesiae suae, quae in hoc territorio sita est, venit. Igitur cum ante noctem vigiliarum solemnitatis ejus Turonis advenire coepisset, diacouem in villa residere jubet, dicens: Ne forte fatigeris eundo, et aliquid tibi deterius contingat. At ille: Potestas, inquit, Dei est, quae nos jubeat juxta meritum pati: nam ego non exeo aliter, nisi ad basilicam beati Antistitis eam; confido enim quod si tumulum ejus attigero, salvus tione de pulvere sepulcri, sedata protinronica civitate, de pago trans Ligerim, caecus, beati Martini suffragia devotus expetiit. Qui duobus assidue mviens, ieiuniis et orationibus perdurabat. Factum est autem in una die resurrectionis dominicae, dum esset ad pedes domni et cum reliquo populo missarum solemnia spectaret, subito apertis oculis cuncta clare cernere coepit, ita ut ad sanctum altare communicandi gratia, nemine ducente, ven
Abbreviated transcription (Latin):
in ualitudinem irruens: ad ostium
basilice manibs depositus aliorum:
fideliter erorans. restincta febre. conia¬
luit. Et sic pariter. hic abincio modo.
hec a pro fluuio sanati: magnificãtes
deum ad propriam domũ ĩ gressi fl̃.
nomine mũmo la nocte con¬
urrita a pauore: usum unius pedis per¬
diderat. Et ita indebilitatem corrue¬
rat: ut aliorum manibus sustenta¬
retur euecta. sicubi disponeret ꝓcessura.
Que ad beati martini pedes deposi¬
ta: nocte tota cereum manu ꝓuoto
detinuitꝰ nobis in basilica ugilan¬
tibus. in ane autem facto. moto ma¬
tutis signo super pedem debilem
constitit. ita ut omni debilitate seda¬
ta ad metatum suum ꝓpriis gressibz
mullo sustãtente liba remeaẽt.
odai uero tempore cũxn.
heatus germamis parisiace urb̃ pon-
tifer adfestiuitatem antistitis gliosi
accederet: ragni modus tinc dia¬
conus. minc ep̃us. in seruidium
eius accessit: grauiter a dissinteri¬
a laborans. Sed beatus germanꝰ

Expanded text:
in valitudine inruens, ad ostium in valitudine inruens, ad ostium basilicae manibus depositus aliorum, fideliter exorans, restincta febre, convaluit. Et sic pariter hic ab incomodo, haec a profluvio sanati, magnificantes Deum ad propriam domum regressi sunt. nomine Mummola nocte conterrita a pavore, usum unius pedis perdiderat et ita in debilitate corruerat, ut aliorum manibus sustentaretur evecta, sic ubi disponeret processura. Quae ad beati Martini pedes deposita, nocte tota cereum manu pro voto detenuit, nobis in basilicam vigilantibus. Mane autem facto, moto matutinis signo, super pedem debilem constetit, ita ut, omni debilitate sedata, ad metatum suum propriis gressibus, nullo sustentante, libera remearet. Quodam vero tempore cum beatus Germanus Parisitifex, ad festivitatem Antistitis gloriosi accederet, Ragnimodus tunc diaconus, nunc episcopus, in servitium ejus accessit, graviter a dysenteria laborans. Sed beatus Germanus
Abbreviated transcription (Latin):
Snchetrudis quedam deu̾mã¬
dense territorio: oculorum lumẽ perdide¬
rat. Que relinquens domum et patri¬
au: fide commnonente uenit ad scãm
basilicam. Ibiqz diehus multis de ser¬
iens: unus oculi meruit recipere in¬
sum. Que mon oblita iurum et filios:
nesteqz mitata ad religionem eccłia¬
sticam doᷤ ĩspirante trarisiuit. Xx
ed uec hoc silebor quali ter ne¬
lut erueste redemptoris nmͣ.
ad beatum sepulchrum fluxus san¬
giumis sit siccatuẽ. ¶ulier quedam
eraruerno ueniens cũ iuro suo. de pa-¬
go transaliensi: a pro flinuo sãgiũ s
egrotabat. Secus atriũ autem ba¬
silict mansionem habebat. Que die¬
uns singulis ad sancti confessoris
limina iacens prostrata: opem sam¬
tatis poscebat. Factum ẽ autem ut qͣ¬
dam die accedens ad sc̃m sepulchrũ
orans et osculans; de palla que sup
est posita, aures sͥ et oculos tangerẽt.
Protinus siccato riuo sanguinis.
ita sauata est. ut putaret se redempto¬
us fimbriam contigisse. Cuius uir

Expanded text:
nthedrudis quaedam, de Viromandense territorio, oculorum lumen perdiderat: quae relinquens domum et patriam, fide commonente, venit ad sanctam basilicam, ibique diebus multis deserviens, unius oculi meruit recipere visum. Quae mox oblita virum et filios, vesteque mutata, ad religionem eccsticam, Domino inspirante, transivit. 10. Sed nec hoc silebo, qualiter velut ex veste Redemptoris nostri ad beatum sepulchrum fluxus sanguinis sit siccatus. Mulier quaedam ex Arverno veniens cum viro suo de pago Trasaliensi, a profluvio sanguinis aegrotabat; secus atrio autem basilicae mansionem habebat. Quae diebus singulis ad sancti confessoris limina iacens prostrata, opem sanitatis poscebat. Factum est autem, ut quadam die accedens ad sanctum sepulchrum, orans et osculans, de palla quae super est posita aures sibi et oculos tangeret. Protinus, siccato rivo sanguinis, ita sanata est, ut putaret se Redemptoris fimbriam contigisse. Cuius vir
Abbreviated transcription (Latin):
uestigns: subito corripit eum dolor in o¬
culis. Et cum grauiter ab hoc dolore con¬
sumeretur: cepetunt oculi eius spunam
emictere. Et sic erumpente a palpebris
euis sangume ĩ rediuiuam lucem uena¬
sceus: lumen quod olim perdiderat inde̾¬

Expanded text:
vestigiis, subito corripit eum dolor in ovestigiis, subito corripit eum dolor in oculis, et, cum graviter ab hoc dolore consumeretur, coeperunt oculi eius spumam emittere. Et sic erumpente a palpebris eius sanguine, in rediviva luce renascens, lumen, quod olim perdiderat, vide
Abbreviated transcription (Latin):
et dirigebatur: propterea erat dolor ĩ¬
tollerabilis. Et sic tribuente patrono
crectus suꝑ plantas. flens p̾gaudio:
pplo testesurrexit. Qui cõtimo cleri¬
cus factus. et sospitate firmatus: ad
domum regressus est. . ui.¬
ed et alius gressu debilis no¬
imine leubouens. iã clencus.
aduemens se per terram theus: quia
pauptate faciente non habebat qui eũ
ferrẽt: de die i diem btĩ martim linm̃a
requirebat. Qui dum quadam die a
foris ad sc̃i pedes fleret: directis genibz
atqz pedibus spectante ppło sanitatem
iecepit. Tres mitutes istas ip̃a die fct̃as
fuisse coustat: qua sigebertus rex glorio¬
sissimus sequanam transiens. sine colli¬
sioue exeratus pacem cum fratribz fecit.
O namqz tempore cecus quidã
stipem ab elemosinanis postulãs:
cũ non erat aliud ĩuictu insi qui manũ
porrerisset pietatis intuitu: nec erat dõm
psidium insi miseracio deuotoru: die
una. dum ante sepulchrum firis staret

Expanded text:
et dirigebantur, propterea erat dolor inet dirigebantur, propterea erat dolor intolerabilis; et sic, tribuente patrono, erectus super plantas, flens prae gaudio, populo teste surrexit. Qui continuo clericus factus et in sospitate firmatus, ad domum regressus est. 7. Sed et alius gressu debilis nomine Leuboveus iam clericus adveniens, se per terram trahens, quia paupertate faciente non hferret, de die in diem beati Martini limina requirebat. Qui dum quadam die a foris ad Sancti pedes fleret, directis genibus atque pedibus, spectante populo sanitatem recepit. Tres virtutes istas ipsa die factas fuisse constat quo Sigibertus gloriosissimus rex, Sequanam transiens, sine collisione exercitus pacem cum fratribus fecit . Eo namque tempore caecus quidam stipem ab elymosinariis postulans, cui non erat aliud in victu, nisi qui manum porrexisset pietatis intuitu, nec erat domi praesidium nisi miseratio devotorum; die una, dum ante sanctum sepulchrum fixis staret
Abbreviated transcription (Latin):
iiquam de mille talentis sic redimit.
sicut pnͣs nr̃orum criminũ suffraga¬
tor: qui uno ittu inoqͦ momento sũ
nuimmisiate auri. et corpus a debili¬
late et condicionem ab solu. ab honore ͤ¬
Did erautisiodorensi. i.¬
malulfus nomine. deferen¬
aum manibus ad utĩ martim sepł¬
chrum iactatus ẽ. Qui iugi orom et
ieuinio incũbens: pedes quos intortos
exhibuerat subito data sanitate retu¬
lit in usum consuetum directos. Et
ita sã uirtute quodã modo reformatꝰ¬
est: ut qui aliorum manibus depor¬
tabatur: ꝓpriis firmatus nestigis.
aurelianensi territorio carru¬
ca deuectus: nenit ad sanctam basi¬
licam. Qui diebus multis iacens
ad ostium illud. quod secus baptiste¬
rium ad mediam diem pendit egres¬
sum: btĩ antistitis implorabat au¬
xilium. factum autem ẽ ut ima
die iacens. granius ertra solitũ to:¬
queretur: ita ut uicim de proximo
ad eus uoces concurrerent. Dissolue¬
bantur autem ligature neruoꝵ eius.

Expanded text:
umquam de mille talentis sic redimet umquam de mille talentis sic redimet sicut praesens nostrorum criminum suffragator? Qui uno ictu unoque momento sine numismate auri et corpus a debilitate et conditionem absolvit ab onere. 5Quidam ex Autisiodorensi Mallulfus nomine deferentibus manibus ad beati Martini sepulchrum iactatus est. Qui iugi oratione et ieiunio incumbens, pedes, quos intortos exhibuit, at subito, data sanitate, retulit in usu consueto directos; et ita sancti virtute quodaest, ut qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, Aurelianensi territorio carruca devectus, venit ad sanctam basilicam: qui diebus multis jacens ad ostium illud, quod secus baptisterium ad medium diem Al., meridiem pandit egressum, beati Antistitis implorabat auxilium. Factum est autem, ut una die jacens gravius extra solitum torqueretur, ita ut vicini de proximo ad ejus voces concurrerent. 1043 Dissolvebantur autem ligaturae nervorum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ͣ qui ei erat ĩ commissis promptuariyᷤ
probatus: dum ad custodiam sͥ dispositã
resideret: suꝑuemente humore podagri¬
co pedum gressu multatur. Qui cum
per totum annũ talibus doloribus
uexaretur. ut etiam uicinam ĩ ꝓxĩo
positam commoueret: contractis subi¬
to nerius ad plene debilitatur. Quod ui¬
dens dominus eus; do lens exitum fide¬
iis uernaculi. iussit eum ad pedes btĩ
anciscicis deportari. promictens uotũ
et dicens. Si eum reddideris sanitati
piissime donine martine: in illa die
ab soltus a mei seruic umculo. hu
Positus ergo ad pedes p̾cio sissimi dõ¬
ni: cum perqũqz dies ibidem iaceret
ĩmobilis: die sexta sopore cõprimitur.
Et obdorimens: uisum ẽ ei tanquam
si in lectilo solitus sit homo pedem ex¬
tendere. Erꝑge factus autem: sanus
ab omni debilitate surrexit. Qui tou
sorato capite: accepta libertate beati
domin usibus minc deseruit. Dadim¬
rabilem btĩ uri redempionẽ Quis

Expanded text:
, qui erat ei in commissis promptuariis , qui erat ei in commissis promptuariis probatus, dum ad custodiam sibi dispositam resideret, superveniente humore podagrico, pedum gressu mulctatur. Qui cum per totum annum talibus doloribus vexaretur, ut etiam viciniam in proximo positam commoveret, contractis subito nervis, ad plenum debilitatur. Quod videns dominus ejus, dolens exitum fidelis vernaculi, jussit eum ad pedes beati Antistitis deportari, promittens votum, et dicens: Si eum reddideris sanitati, piissime 1042 domne Martine, in illa die absolutus a mei servitii vinculo, humPositus ergo ad pedes pretiosissimi Domni, cum per quinque dies ibidem jaceret immobilis, sexta die sopore comprimitur; et obdormienti visum est ei, tanquam si in lectulo solitus sit homo pedem extendere. Expergefactus autem sanus ab omni debisorato capite, accepta libertate, beati domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis
Abbreviated transcription (Latin):
rat quendã iudicare membroꝵ: insi
tantum ĩ pectore flatus spiraminis
discurrebat. Que iam ualde ex aĩs:
rogauit ut eam ad pedes sã martin
deferrent. Quo loco cum manibus
fidelibus fuisset illata: dolore cogẽte
uociferans uti uiri auxilium ut sibi
miserẽtur orabat. Tandem pietas illa
respiciens. que pauperes dimitte nũꝙͣ
consueuit manes: in festiuitate sua
iaxata sunt fila neruorum arenciũ.
Et sic de dextra quam per sex annos
non iudicanerat signum bẽ crucis
ad os faciens: in pedibus restituta ẽ
ita utad hospiciolum suũ nullius
usa adintorio remearet: oculorum lu¬
mine non recepto. Po st annos autem
duos iterum uemens ad bt̃ĩ patroni
timinitum: cepit accencius sicut erat
oportimum orare. n ox apertis oculis
in rediuiuam lucem: surrexit. Hanc
uirtutem ideo hic scripsimus: quia pꝰ¬
quam nos aduemimus illiũata est.
Lam ante a debilitate sanata. Mex
ymonis fiderissimi compbr̃i¬
ñi sermus. ueranus nomine¬

Expanded text:
rat quemquam judicare membrorum, nisi rat quemquam judicare membrorum, nisi tantum in pectore flatus spiraminis discurrebat. Quae jam valde exanimis rogavit ut eam ad pedes sancti Martini deferrent. Ad quem locum eum manibus fidelium fuisset illata, dolore cogente, vociferans beati Viri auxilium, ut sibi misereretur orabat. Tandem pietas illa respiciens, quae pauperes dimittere nunquam consuevit inanes, in festivitate sua laxata sunt fila nervorum arentium, et sic de dextera, quam per sex annos non judicaverat, signum beatae crucis ad os faciens, in pedibus restituta est, ita ut ad hospitiolum suum nullius usa adjutorio remearet, oculorum lumine non recepto. Post annos autem duos iterum veniens ad beati patroni tumulum, coepit attentius, sicut erat opportunum, orare: mox apertis oculis, in rediviva luce surrexit. Hanc virtutem ideo hic scripsimus, quia, postquam nos advenimus, inluminata est; nam antea debilitate sanata. 4. Symonis fidelissimi conprnostri servus, Veranus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibendum. At ille ut hausit: ꝓtinꝰ
nobis postea qualiter sͥ uirtus heati
antistitis subuenit exposuit. Nam re¬
ferre erat solitus. quod ubi primum
oculis eius iubar luminis progressũ
acereo. tenebras pepulit noctis: ꝓtinus
in contemplatione flamine febris re¬
cesfita corpore. Ac stomachus qui diu¬
languebat in edia cibum consolacõnis¬
efflagitat. Et qui tantum aquã purã
ad restinguendũ febris ardorem hauri¬
re consueuerat. nunc desiderat. Facit
hoc uirtus antistitis: q̃ sepe miseris opẽ
proflua miseracione tribuit: et in fir
sermo rusticior. Maurusam quãdã
aragrici humoris do lor affecerat: ita
ut ietortis ad crura pedibus nullatenꝰ
se engere posset. E rat autẽ et oculorum
luce multata. Que longo tempore gͣ¬
uiter a gens: tamquã mortua puta
Quotidie autem respectum in tuens
deuotorir uictus necessaria de pos¬
cebat. Factum est autẽ ut quodã temꝑe
extra solitũ grauius ageret. Nec pote¬

Expanded text:
ad bibendum. At ille ut hausit, sanitaad bibendum. At ille ut hausit, sanitatus est. Nobis postea qualiter sibi virtus beati Antistitis subvenit, exposuit. Nam referre erat solitus, quod uoculis eius iubar luminis progressum a cereo tenebras pepulit noctis, protinus in contemplatione flammae febris recessit a corpore, ac stomachus, qui diulanguebat inaedia, cibum consolaefflagitat, et qui tantum aquam puram ad restinguendum febris ardorem haurire consueverat, nunc vinum desiderat. Facit haec virtus Antistitis, quae saepe miseris opem proflua miseratione tribuit, et infirmisermo rusticior. Maurusam quamdam graviter chiragrici humoris dolor affecerat, ita ut retortis ad crura pedibus, nullatenus se erigere posset. Erat enim et oculorum luce mulctata; quae longo tempore graviter agens, tanquam mortua putabQuotidie autem respectum intuens devotorum, victus necessaria deposcebat. Factum est autem ut quodam tempore extra solitum gravius ageret, nec pote
Abbreviated transcription (Latin):
si rustice uideatur dici di sputare
presumat: quia apud dei maiestatẽ
magis simplictas pura. quã philo¬
sophorum ualet argutia.
non omittere: quod michi in li¬
us illis quos de sepulchro btĩ antistitis
su stuti. a quibus et tempestates seda¬
tas. et alias infirmitates prohibi tas
diri. mecum detinerẽ iustinus bir soro¬
ris mee ĩ ualitudinem uruit: et in ua¬
lescente fehre cũ doloribus membroꝵ
oĩm ualde ad extrema agi cepit sũ¬
cius hec ad me de latus retulit. efflagi¬
tans ut si quid medicamenti reꝑire
possem morituro transmitterem ne
o uiret. At ego ĩ uirtute antistitis htĩ
confisus unum ex cereolis transmitto
per puerum: dicens. Accendite illum
coram eo: et ĩ contẽplacione lumĩs
or̃onem fundat ad dominum: et dep̾
succurrat. Missus autem puer: quod
dederam deportauit. Quo accenso añ
legum egroti: fauillam sarpi que iã
ignis consumpserat. cultro eradunt.
De lutamqz a qua: egroto porigunt

Expanded text:
si rustice videatur dici, disputare si rustice videatur dici, disputare praesumat, quia apud Dei majestatem magis simplicitas pura quam philosophorum valet argutia. non omittere, quod mihi in li1040 de cereolis illis quos de sepulcro beati Antistitis sustuli, a quibus et tempestates sedatas, et alias infirmitates prohibitas dixi, hos cum mecum detinerem, Justinus vir sorotis meae in valetudinem irruit. Nam, invalescente febre, cum doloribus membrorum omnium, valde ad extremum agi coepit. Nuntius haec ad me delatus retulit, efflagitans ut si quid medicamenti reperire possem, morituro transmitterem, ne obiret. At ego in virtute antestitis beati confisus, unum ex cereolis transmitto per puerum, dcoram eo, et in contemplatione luminis orationem fundat ad Dominum, et depresuccurrat. Missus autem puer quod dederam deportavit. Quo accenso ante lectum aegroti, favillam scirpi, quem jam ignis consumpserat, cultro eradunt, dilutumque aqua aegroto porrigunt
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc misso diacono ad ante dictum bĩ
p̾sulis tumilũ: de sacro scõ puluereer¬
hibuit. De lutumq michi porrigũt
ad bibendum. Quo hausto mox om̃i
dolore sedato. sanitatẽ recepi detumulo.
In quo tam pnͣs fuit. benefiaum: ut
cum id actum fuisset hora tertia: in¬
cotumis procederẽ ad conuiuium ip̃a
lectioni: qualr me deus arguerit ne
ante me permitterem stultos et faciles
de beatis sollempinis obtrectare In cra¬
stino autem post quam cõualiui die
dominico ad missam ueniens : nolẽs
me fatigare uni pbr̃orum glio sa sol¬
lempnia celebrare p̾cepi. Sed cum ꝓb̃
ille nescio quis rustice festiua u̾ba de¬
proneret: multi eum de nr̃s irridere
quam sic inculte loqui. Rocte autẽ
insecuta: iudi uirum dicentẽ michi.
de mysterns dei: nequaqmͣ dispu¬
tandum. Testor deum quia hoc ame
non ẽ compo situm: sed iũa uerba q̃
audiui uobis exposui. Tinde di let¬
tissimi. nullus de hoc misterio etiam

Expanded text:
Tunc misso diacono ad antedictum beati Tunc misso diacono ad antedictum beati Praesulis tumulum, de sacrosancto pulvere exhibuit, dilutumque mihi porrigunt ad bibendum. Quo hausto, mox omni dolore sedato, sanitatem recepi de tumulo. In quo tam praesens fuit beneficium, ut cum id actum fuerit hora tertia, incolumis procederem ad convivium ipsa electioni, qualiter me Deus arguerit, ne ante me permitterem stultos et faciles de beatis solemnibus obtrectare. In crastino autem postquam convalui, die Dominico ad missam veniens, nolensque me fatigare, uni presbyterorum gloriosa solemnia celebrare praecepi. Sed cum presbyter ille nescio quae rustice festiva verba depromeret, multi eum de nostris irridequam sic inculte loqui. Nocte autem insecuta, vidi virum dicentem mihi: De mysteriis Dei nequaquam disputandum. Testor enim Deum, quia hoc a me non est compositum, sed ipsa verba quae audivi, vobis exposui. Unde, dilectissimi, nullus de hoc mysterio Mart., ministerio, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tebant autem assidue digestionum
officia: que nõ accipere poterant ĩ ex¬
pensa. Et erat horro cybi: cũ abindi¬
a deficeret uirtus stomachi febris tñ
erat uictus corpori. Nam nullatenꝰ
accedebat confortatio sumptuo sa e¬
rat autem et dolor graues totum a¬
lium penitrans. et descendẽs adilia
non me minus consumẽs tortu ra
sua quam febris exegerat. Cũqz sic
ageretur mecũ. ut non remansissẽt
spes iite sed ciicta deputarẽtur ĩ fu¬
nere: ne ualeret penitus medici anti¬
dotum. quem mors mancpauerat
ad perdendir ego iỹe deme desperans.
ucaui armentariũ archiatrum: et
dico ei Omme ingenium artifici fui
impendisti: pignientorum ominum
uim iam probasti: sed nchil profiat
perituro ree seculi. Unum restat quod
fatiam. Magnam tibi tyrriacã osten¬
aim Putuerem desacratissimi domini
seyulchio ex hibeant: et exinde inͥ facito
pocionem. Quod si hoc nõ ualuerit: a¬
missa sunt omnia euadendi perfugia.

Expanded text:
tebam autem assidue digestionum tebam autem assidue digestionum officia, quae accipere non poterant inexpensa, et erat horror cibi; cumque ab inedia deficeret virtus stomachi, febris tantum erat victus corpori. Nam nullatenus accedebat confortatio sumptuosa: erat autem et dolor gravis totam alvum penetrans, et descendens ad ilia, non me minus consumens tortura sua quam febris exegerat. Cumque sic ageretur mecum, ut non remansisset spes vitae, 1039 sed cuncta deputarentur in funere, nec valeret penitus medici antidotum, quem mors mancipaverat ad perdendum, ego ipse de me desperans, vocavi Armentarium archiatrum, et dico ei: Omne ingenium artificii tui impendisti, pigmentorum omnium vim jam probasti, sed nihil proficit perituro res saeculi. Unum restat quod faciam, magnam tibi theriacam ostendam. Pulverem de sacratissimo domni Martini sepulcro exhibe, et exinde mihi facito potionem. Quod si hoc non valuerit, amissa sunt omnia evadendi perfugia.
Abbreviated transcription (Latin):
martini quas ui¬
dimus uel a fide¬
libus uins de ante acto tempore repue
potuimus: ardentes ualde in hac siti
ut non traderetur obliuiom quod do¬
minus erercere dignatus ẽ in laudem
antistitis sui: narrare etiã cupimus¬
que nr̃o tempore agimiramur: relm¬
quentes paruam materiã eloquentio¬
ribus. simiẽtes autem magnatia uir¬
tutum in nr̃s operibz: ut qd peritia
nõ dilatat ĩ paginis: nuimerositas
uirtutum extendat incumulis.
Ilno centesmio septuagesimo
secundo post transitum ut̃ĩ
martini antistitis: si geberto glorio
sissimo rege duodecimo anno. regnã¬
te: post excessum sã eufromi ex̃t: non
meo merito cum sim conscientia te¬
terrimus et pcc̃is obuolutus. sed tribuẽ¬
te fidei deo. qui uocat ea que nõ sunt
tamquã que sũt: omis episcopatuᷤ
ĩdignus accepi. Mense autẽ secinido
ordinatioiis mee cum eẽm ĩ uilla:
icurri dissinteriam cũ febre uatida
Et tatiter agi cepi: ut imminẽte mor¬
te uiuere omni modis desperarẽ Emit¬

Expanded text:
Martini, quod vidimus vel a fidelibus viris de anteacto tempore repperire potuimus, ardentes valde in hac siti, ut non traderetur oblivioni quod Dominus exercere dignatus est in laudem antestitis sui, narrare etiam ea cupimusquae nostro tempore agi miramur, relinquentes parvam materiam eloquentioribus, sumentes autem magnalia virtutum in nostris operibus, ut, quod peritia non dilatat in paginis, numerositas virtutum extendat in cumulis. 1. Anno centesimo septuagesimo secundo post transitum beati Martini ansissimo rege duodecimo anno regnante, post excessum sancti Eufronii episcopi, non meo merito, cum sim conscientia teterrimus, et peccatis obvolutus, sed tribuente fideli Deo, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt, onus episcopatus indignus accepi. Mense autem secundo ordinationis meae, cum essem in villa, incurri dysenteriam cum febre valida, et taliter agi coepi, ut imminente morte vivere omnimodis desperarem. Emit
Abbreviated transcription (Latin):
e infirmitate pecorum.
e ceco illuminato. xix
e alio ceco illuminato.xxxx.
e uliano contracto.
muliere ad sancti lectum xxii.¬
illuminata.
oleo crescente.
digitis cuiusdã mmilieis directis.
alia muliere contracta.

Expanded text:
e infirmitate pecorum. 19. De caeco inluminato. 20. Item de alio caeco inluminato. 21. De Iuliano contracto. muliere ad sancti lectum inluminata. oleo crescente. digitis cuiusdam mulieris directis. 26. De alia muliere contracta.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ui scĩtatis oppressit. Hec pauli¬
mis ĩsexto operis suilibro uersu con¬
nis indiculi carta nenisset: nepos enis
graui tenebatur in commõdo. Atille
confisus ĩuirtute scĩ: si tibi inquit
placet bẽ martine ut aliqua ĩ tu a
iaude conscriban appareat super hũc
infirinum. Impositaq carta pectori
enis: exemplo recedente febre. sanatꝰ
l̃ qui erat egrotus. Sed et fortuna
nos illecti et si imperiti. temptamus
tamen aliqua de uirtutibus sc̃ ac
bĩssimi martini. que po st obitum
enis acce sunt quantum muenire
possumus memorie replicare: qui¬
a hoc ert scribendi studium quod
nuillo seuen aut paulm opere nõ
inuemtur insertum.

Expanded text:
ignis vi sanctitatis oppressit. Haec Pauliignis vi sanctitatis oppressit. Haec Paulinus in sexto operis sui libro versu conjus indiculi charta venisset, nepos ejus gravi tenebatur incommodo. At ille confisus in virtute Sancti: Si tibi, inquit, placet, beate Martine, ut aliquid in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum. Impositaque charta pectori ejus, extemplo recedente febre sanatus est, qui erat aegrotus. Sed et Fortunatos exemplis illecti, etsi imperiti, tentabimus tamen aliqua de virtutibus sancti et beatissimi Martini, quae post ejus obitum actae sunt, quantum invenire possumus, memoriae replicare: quia hoc erit scribendi studium, quod in illo Severi aut Paulini opere non invenitur insertum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatione perfuncti sunt. Non enim
de fuit illa uirtus que ior danem
scindens. populum sub aquarum
molibus margine arente traduxit.
cum defundo flium duodecim lapi¬
dihus ablatis signa aplica gestã¬
tibus: io sne litori au aduenerat
consecrauit. Uel illa q̃ petrum pere¬
untem. pia amplectens dextera: ne
periret enpuit. Uel que nautam sum¬
mergendum martini dominum ĩ¬
uocantem: de profunido pelagi ad litꝰ
quod optabat elicuit. ¶indam pro
benedictione de sancta edẽ assumere
tanqͣm thesaurum celestem repo suit.
Factum ẽ autem ut ĩuidia tẽptato¬
ris immissum incendium. domum
uoraci flamina arcum ureret: et spar¬
sum per aridas tabulas cuncta nasta¬
ret. Inter ea clamor ad celũ tollitur: d
bĩ martini auxilium imploratur. Me¬
minituretiam: cere particulam a scĩ
templo de latam. Que reperta. et igni
niecta protins cunctum restinxit
incendium. Nouoqz miraculo: cera
que ignem alere erat solita. iuolenciã

Expanded text:
tatione perfuncti sunt. Non enim tatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestientes Josue littori cui advenerat consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem pia 1004 amplectens dextera, ne periret, eripuit; vel quae nautam submersurum, Martini Dominum invocantem , de profundo pelagi ad littus quod optabat elicuit. Quidam pro benedictione aliquid de sancta aede assumere tanquam thesaurum coelestem reposuit. Factum est autem, ut invidia tentatoris immissum incendium domus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabulas cuncta vastaret. Interea clamor ad coelum tollitur, et beati Martini auxilium imploratur. Meminit ille etiam cerae particulae a Sancti templo delatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ni paschali festiuitate ad uem¬
ente: populus ad beati cellulam in qͣ
ioca allambens o scuł uel irrigans la¬
crimis. in quibus iur beatus aut sede¬
rat. aut orauerat: sue ubicibũ sum¬
pserat. nel corpori quietem post multoᷤ
labores indulserat. dasse nautum p̾¬
parata. amnem transire parat: ut be¬
atum sepulcrum ad eat: et se cũ fletu
uemam deprecans coram confessore
prosternat. Nauigantibus autẽ illis:
temptatoris impulsu cõmoto uento.
naius i profundum demergitur. et se¬
xus uterqz ab amne diripitur. Cum¬
q inter procellas fluctuum rotareut ᷑
et spes omnis euadendi perisset ima
ommum uox in clamore profertur
dicens. Miserator martine : eripe a pre¬
senti interitu famulos famulas ꝙͣ
tuas. his dictis. ecce flatus aure placi-¬
dus arcus suimersorum subuehens.
abundis illesos: omnes litori quod de¬
si derabant unda famulante restitu¬
it. Nlec ullus de periit. sed cuncti sa lua¬
ti paschalia festa cum summa exul¬

Expanded text:
li paschali festivitate advenili paschali festivitate adveniente, populus ad Beati cellulam, in qua loca allambens osculis, vel irrigans lacrymis, in qua vir beatus ante sederat, aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat, vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulcrum adeat, et cum fletu veniam deprecans, coram Confessore se prosternat. Navigantibus autem illis, tentatoris impulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia festa summa cum exsul
Abbreviated transcription (Latin):
te: ipo se mutrone confodit ¶uociẽs¬
etiam cum ad beatum sepulcrum
oleum fuiss et positum referunt ui
oleo ad sanctum tumulum detulit
ret. Etera sum a marniore quo scã
membra teguntur puluerẽ li quore
permxtum: intantũ oleum redun¬
dauit. ut nestimenta sacerdotis nͨ¬
tareo efflagrans odore oleogina
unda perfinideret. Multiq ex hoc
infirmi ex perire salutem. Sed et ꝓ¬
celle ab agris hec liquore purifica¬
tis sepe prohabite sunt. ¶um autẽ
ad femplum quidam deuotus fide ꝑle¬
mis accessisset: et gr̃am sc̃ĩ siciens
cogitaret quid de beata ede raperet ad
saiutem: prope sepultrum accedens.
edituo supplicat ut sibi parumper
benedicte cere largiretur etumilo.
Quam accipiens letus abscessit. et
agro cui frugẽ seuerat consisus im¬
posuit. Ad uemens autem tempestaᷤ
seiussima que uicimam in amnis
precedentibus sepe uastauerat᷑ ab
dem ultra ut confueuerat nociuit.
agnifica uero atq desiderabi¬

Expanded text:
te, ipso se mucrone perfodit. Dete, ipso se mucrone perfodit. Deetiam ad beatum sepulcrum oleum fuisset positum, referunt illud oleo ad sanctum tumulum detulit,ret. Et eraso a marmore, quo sancta membra teguntur, pulvere, ac liquori permixto, ex quo in tantum oleum redundavit, ut vestimentum sacerdotis nectareo effragrans odore, oleagina unda perfunderetur. Multique 1003 ex hoc infirmi experiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. Cum autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscessit; et agro, cui frugem severat, confisus imposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae viciniam in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab dem ultra, uti consueverat, nocuit. agnifica vero atque desiderabi
Abbreviated transcription (Latin):
mina confiteri Sed ut diximus ut¬
innen scm̃ actigit. samis abscessit.
Egidins quoq cum ob sideretur
ab hostibus et excluso solacio turba¬
tus impugnaretur: per inuocacio¬
nem beati um fugatis hostibus li¬
beratus ẽ Ioqz demomacus. ĩmedio
basilice. ip̃a hora qua gestum fue¬
rat ẽ professus. sci martim obtentu
fuisse concessut Quella quedam
paralysis humore grauata: et quod
penis ẽ errore cultus fanatici inuo¬
nita: beati sepulcrum expecutꝰ i¬
gilias q celebratas: sanitati ẽ reddi¬
ta Rursumq ad idolatre uomitũ
renocata: languorem quo obtentu
pontificis caruerat iterato ĩcurut.
hunus quidam rapidus ĩ stinc¬
tu demonis actus: coronam sepul-¬
cri que sc̃ĩ meritum de cdarabat mio¬
lenter arapuit mꝯor lumme peuia¬
tus: predam cogente dolore restituit.
ꝓtatore commotus: pro lato gladio
cum quendam ferire conaritur ma¬
trio confessoris: protimis iram in se
refortam ueloa dei iuditio prosequẽ¬

Expanded text:
mina confiteri. Sed, ut diximusmina confiteri. Sed, ut diximuslimen sanctum attigit, sanus abscessit. 'Egidius quoque cum obsederetur ab hostibus et, exclusa solatia, turbatus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici involuta, beati sepulchrum expetiit, vigiliasque caelebratas, sanitati est reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit. Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabatlenter arripuit. Mox lumine pritus, praedam, cogente dolore, restituit, Quidam vero a tentatore commotus, prolato gladio, cum quemdam ferire conaretur in atrio Confessoris, protinus ira in se retorta, veloci judicio Dei prosequen
Abbreviated transcription (Latin):
dire apłmn predicantem: sed nec galli¬
as arp̃o derelictas. quibus donauit
habere martinum¬
Aulinus uero beatus nolane¬
urbis ep̃s. post scrptos uersu
de uirtutibus enis quas seuenis com¬
plexus e quinqz libros. illa comprehẽ¬
dit miracula que post euis gesta sũt
transituum: id ẽ in sexto operis su libͦ
Aiteuim. Cum in ergumini percan¬
cellos basilice aereo ueherentur uolatu
et sepe ĩputeum impulsu demonis iac¬
tarentur: ab stracti exinde. illesi pplis
spectantibus sunt resumpti Idqz et
nr̃is temporib indimus gestũ Au
us quoqz demon ad quisitum uas¬
culum precpitem duxit ad amnẽ
qĩ predam quam ceperat demersuruᷤ
Sed non defuit perituro: bĩ confesso¬
ris auxilium. Nam ingressus ĩ flu¬
mine. et ulteriorem ripam petens in
ris mona stern peruenisset munda¬
tus apparint. Nunc etiam testantur
multas uoces emittere solitum: ac
linguã gentium incogiitarum se¬
pissime loqui: uenturaqz farr: et cri¬

Expanded text:
dire apostolum praedicantem; sed nec Gallidire apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, quibus donavit habere MartinumPaulinus quoque beatus Nolanaurbis episcopus post scriptos versus de virtutibus eius, quae Severus conplexus est, quinque libros illa conprehendit miracula, quae post eius gesta sunt transitum, id est in sexto operis sui libro. Ait enim: 'Cum inergumini per cancellos basilicae aereo veherentur volatu et saepe in puteum inpulsu daemonis iactarentur abstracti, exinde inlaesi, populis spectantibus, sunt resumpti'. – Idque et nostris temporibus vidimus gestum. – 'Alias quoque daemon adquisitum vasculum praecipitem duxit ad amnem, quasi praedam quam coeperat dimersurus. Sed non defuit perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriris monasterii pervenisset, mundatus apparuit. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitum, ac lingua gentium incognitarum saepissime loqui, venturaque fateri, et cri
Abbreviated transcription (Latin):
tatem meam: cum dominus redẽptor
et deus ñr. ad destruendam mundane sapi-¬
encie uanitatem. non oratores sed pisca¬
tores nec philosophes sed rusticos pree¬
legit. Confidimius ergo orantibus nobͣ
quia et si non p̃t pagiiam sermo in¬
cultus ornare: faciet eam gloriosus
antistes preclaris iitutibz elugere .i.
Ulti emm sunt qui uirtutes
sti martimi. uel stante ner su
u el stilo prosaico conscripser̃t. Ex¬
quibus primus ille seuerus sulpiciꝰ
cui tantus feruor amoris fuit in scm̃
dei. ut eo ad huc de gente seculo. Unimi
librum de mirabilibus uite enis scribẽt
Ex inde post tranfitum beati niri duos
scipsit quos dialogos uoluit nocitan.
In quibus non milla de urtitibus
heremitarum anachoretarum ue refe¬
rente ꝑostinmano inscrint: sed ĩ mil¬
io inferiorem nr̃m potuit reperire mar¬
tinum. Quem aplĩs sanctisqz priori¬
bus exequauit: ita ut etiam diceret. fe¬
nicem quidem gretiam que meniit au¬

Expanded text:
tatem meam, cum dominus Redemptor tatem meam, cum dominus Redemptor et dens noster ad distruendam mundanae sapientiae vanitatem non oratores sed piscatores, nec philosophos sed rusticos praeelegit? Confidimus ergo orantibus vobis, quia, etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam gloriosus antistis praeclaris virtutibus elucere. 1. Multi enim sunt, qui virtutes sancti Martini vel stante versa vel stilo prosaico conscripserunt. Quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in sanctum Dei, ut, eo adhuc degente in saeculo, unum librum de mirabilibus vitae eius scriberet, exinde post transitum beati viri duos scripsit, quos dialogos voluit vocitari. In quibus nonnulla de virtutibus heremitarum anachoritarumve, referente Postumiano, inseruit. Sed in nullo inferiorem nostrum potuit repperire Martinum, quem apostolis sanctisque prioribus exaequavit, ita ut etiam diceret: Felicem quidem Graeciam, quae meruit au
Abbreviated transcription (Latin):
Et indi hec: spectante matre mea. Que
ait michi. Quare segnis es ad hec scri¬
benda que prospitis: et aio. Nloni te la¬
tet qued sim inops litteris: ettam ad¬
mirandas uirtutes. stultus et idiota
non audeam promulgare. utinam
seuerus aut paulinus uiuerent aut
certe fortunatus ad eẽt qui ista descri¬
berent. Ilam ego ad hec mers. notain
incurro: si hec annotare temptauero. et
ait m. Et nescis quia nobiscum ꝓpter
qz ne dubites: et hec agere nõ desi stas.
quia crimen tibi erit si ea tacueris. E¬
go autem hec agere cupiens. duplicis
tante iurtutes que sub ante cessorib
nrĩs facte sunt non sunt scripte terro¬
ris. ut aggrediar opus egregium ru-¬
sticanus Sed spe diume pietatis illectꝰ.
aggrediar quod monetur. Potest eñ
ducẽs a quas populi sicientis extixit
ardorem. Aut certe constabit eum rur-
sum os asme reserare: si labia mea
aperiens. per me indoctum ista digne¬
tur expandere. Sed quid timeo rustici-¬

Expanded text:
et videbam eos, spectante matre mea, quae et videbam eos, spectante matre mea, quae ait mihi: Quare segnis es ad haec scribenda quae prospicis? Cui aio: Non te latet, quod sim inscius litterarum, et tam admirandas virtutes stultus et idiota non audeam promulgare? Utinam Severus, aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui ista describerent. Nam ego ad haec iners notam incurro, si haec adnotare tentavero. Et ait mihi: Et nescis quia nobiscum propteque ne dubites, et haec agere non desistas: quia crimen tibi erit si ea tacueris. Ego autem haec agere cupiens, duplicis tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut aggrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis illectus, aggrediar quod monetur. Potest enim, ducens aquas, populi sitientis exstinxit ardorem; aut cesum os asinae reserare, si labia mea aperiens per me indoctum ista dignetur expandere. Sed quid timeo rustici
Abbreviated transcription (Latin):
Ommis sanctisͣ
et in xpisti amo¬
re dulcissimis fr̃i¬
bus et filiis ecclĩe turonice michi a
deo commisse. gregorius peccator.
martinum anti¬
stitem suum in
corpore positum operari dignatus
est. quotidie ad corro borandam fidẽ
credentium confirmare dignatur.
tumulum: qui in eo operatus ẽ cũ
eẽt in mundo. Et ille prebet percũ
uenefitia xp̃ianis. qui misit tunc
presilem gentibus perituris. Iemo
ergo de ante actis uirtutibus dubi¬
tet: cum presentium signor terit
muera dispensari: cum uidet dau¬
dos erigi: cecos illuminari: demoneᷤ
effugari: et alia queq morborum ge¬
nera ip̃o medicante curari. Ego u̾o
fidem gerens libri illius qui de eius
recolo. memorie ĩposterum domino
ubente mandabs. Quod nõ presume¬
rem: in si bis et tertio ad monitus fuis¬
sem peruisum. Tamen ommipotentem
deum testem inuoco: quia iudi q̃dam
nice per sompinum media die in ba
silica domini martim debi les mul¬
tos ac diersis morbis oppressos sanari.

Expanded text:
ominis sanctis, et in Christi amore dulcissimis fratribus ac filiis Ecclesiae Turonicae mihi a Deo commissae, Gregorius peccator. Martinum antistitem suum in corpore positum operari dignatus est, quotidie ad corroborandam fidem credentium confirmare dignatur. tumulum, qui in eo operatus est cum esset in mundo; et ille praebet per eum beneficia Christianis, qui misit tunc praesulem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens libri illius qui de ejus recolo, memoriae in posterum, Domino jubente, mandabo. Quod non praesumerem, nisi bis et tertio admonitus fuissem per visum. Tamen omnipotentem Deum testem invoco, quia vidi quadam vice per somnium media die in 995-996 basilica domni Martini debiles multos, ac diversis morbis oppressos sanari,
Abbreviated transcription (Latin):
ratis et cereis. Impo fitaqz antiphona:
dederunt cuicti uoces et ꝑsallentiũ
in excelsimi. Tunc ad senis conatũ
protinus sarco fagum ĩ sumimia le¬
uitate commotum: in locum ubi
cerdotis compositum dictis etiã mis¬
sis ut uentum ẽ ad cominium: re¬
quirentes solliate senem nequaquã
reperiunt. Sed nec hono quidem ex¬
titit: qui eum de basi lica exire uidis¬
set. Credo aliqua fuit uirtus ange¬
nca: que et beatum uirũ. se uidisse
ꝓnũciauit et deniceps nulli compa¬
nit. In quo loco ex illa die multe
nrtutes facte funt: que per negligẽ¬
tiam non sunt scripte. Nos uero de¬
ant factum certe cognouimus si¬
iere nequiuimus.

Expanded text:
ratis, ac cereis, impositaque antiphona, ratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi ., votum sacerdotis composito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero aut factum certe cognovimus, silere nequivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
laborans: nichil prorsus per totam
diem pro fecit. igilata demq a¬
lia nocte mane temptantes iterum.
nichil ommino agere potuerunt.
Tunc conturbati atq exteriti: quid
facerent nesciebant. Diciteis unus
ex clericis Satis quia post hoc tridu¬
um natalis episcoꝑatus eius esse
consueuerit: et forsitam in hac die
se tranfferre uos admonet. Tunc
iemimis et orationibus ac iugi p
triduum illud continuatione du¬
rerunt. Quarta autem die acceden¬
tes. pouentesq manus: nõ ualebãt
penitus monere sepulchrum. Pa¬
uore autem omnes exterriti: iam in¬
hor stantes ut certa uasculum quod
detexerant operirent: appruit eis ne¬
neranda cantie senex adinstar miuᷤ
tandorem efferens: dicens se ee abba¬
tem. Et ait eis. Lsquequo conturba¬
mini et tardatis. Non udetis domnũ
martinum stantem: nos iuuare pa¬
ratum si manus apponitis. Tunc
iactans pallium quo utebatur: po¬
suit manus ad sarco fagum. cum
reliquis sacerdotibus. aucibus pa-¬

Expanded text:
laborans, nihil prorsus per totam laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid fex clericis: Sciatis Al., scitis quia post hoc triduum natalis episcopatus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferri debere vos admonet. Tunc jejuniis, ac orationibus, et jugi pstriduum illud continuatim duxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam inhoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus pa