comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ gn̾alit̾ necessitas ĩponelut᷑ socio. partẽ
suã suo socio uende. qͣtenꝰ libtas fuo ĩpona¬
tur. lic ⁊ nichil lucͥ ex suba socii morientis
to fid̾i ꝯmissoꝵ.⁊ paulus libro t̾cio fidi ꝯmis¬
soꝵ refert. ubi ⁊ħ relatũ est ꝗ sext̃ cecilius
Suiris antiꝗ ꝯditor definiũ sociũ ꝑ pͣtorem
ꝯpelli suã parte̾ uende. quateͥnꝰ lb seruus
efficiat᷑. Qd ⁊ marcellus ap̃ uilianũ ini eius
digestis notat. ħ qͦ marcellũ cũ uilzanũ
notaret. retulisse palam est. His itaq: ap̃
uetis uiris auctores inuentis: decidentes ta¬
les alt̾rationes gn̾alit̾ sanctimꝰ. ut nulla
inducat᷑ differenta militis: seu pͥuati in
ẜuis cõmunib. s in oĩb ꝯmunib famulis¬

Expanded text:
ponebatur socio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis to fideicommissorum et Paulus libro tertio fideicommissorum refert, ubi et hoc relatum est, quod Sextus Caecilius iuris antiqui conditor definivit socium per praetorem compelli suam partem vendere, quatenus liber servus efficiatur: quod et Marcellus apud Iulianum in eius digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse palam est. His itaque apud veteres iuris auctores inventis decidentes tales altercationes generaliter sancimus, ut nulla inducatur differentia militis seu privati in servis communib
Abbreviated transcription (Latin):
Eum qͥ seruos alienos ac si suos ianii¬
dependat quants sua int̾ est. sepe re¬
ꝗͣ mandãte te seruos emiisse dicis: si do¬
miniũ ẜui quẽ manumisit. nõdũ ãte
trãstulerit. frust᷑ petis. ut denegata lib̾¬
t̾ate ei quẽ manumissũ dicis: p̾ossessio tͥ¬

Expanded text:
Eum, qui servos alienos ac si suos manudependat, quanti sua interest, saepe requam mandante te servos emisse dicis, si dominium servi quem manumisit nondum ad te transtulerat, frustra petis, ut denegata libertate eius quem manumissum dicis possessio t
Abbreviated transcription (Latin):
cio uende partẽ suã quantã c̃q in seruo
possida. siue dimidiã. siue t̾eiã. siue qͣm¬
tãcũq ⁊ si płes sint socii uno ex his lib̾ta¬
tẽ ĩ poñe cupiente: alios om̃s necessitatẽ
habe partes suas qͣs in ẜuo possidet. uendẽ
ipsi qui lib̾tatẽ fuo ĩponere desiderat. ł he¬
di eiꝰ. lic ⁊ ipse cõmunis s. uus instittꝰ sit. ⁊
ħ moritur dĩxit. ita tñ ut oini modo ipse¬
qui partes alias ꝑauit. i hedes eius lib̾tatẽ
ĩponat᷑. Sin aut̃ sociꝰ ł sociĩ recusau̾it pͣ¬
cium acciꝑe. licenciã ei cdoonꝰ offerre ħ ꝑ
publicas ꝑ sonas. ⁊ si gillo ĩpͣsso inedẽ sac̃m

Expanded text:
e partem suam, quantam in servo possidet, sive dimidiam sive tertiam sive quantamcunque, et si plures sint socii, uno ex his libertatem imponere cupiente alios omnes necessitatem habere partes suas, quas in servo possident, vendere ipsi, qui libertatem servo imponere desiderat, vel heredi eius  licet ipse communis servus institutus sit, si hoc moriturus dixerit, ita tamen, ut oqui partes alias comparavit vel heredes eius libertatem imponant. Sin autem socius vel socii recusaverint pretium accipere, licentiam ei damus offerre hoc per publicas personas et sigillo impresso in aedem s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlacuit. nec defic̃ ħ debitũ si int̾m dña
simodo nicħ ex iudicio euis quicqe u̾e reliꝙ
libtatẽ ꝑceꝑit. uoluit uencłe qr possit tpͣr
ꝓcedente ubic̃q occasio redim̃de ancille fu¬
erit prestari libertas:¬

Expanded text:
lacuit: nec deficit hoc debitum, si interim domina, si modo nihil ex iudicio eius, qui quaeve reliquit libertatem, percepit, noluit vendere, quia possit tempore procedente, ubicumque occasio redimendae ancillae fuerit, praestari libertas
Abbreviated transcription (Latin):
mortis libti tpre denuo eũ inseruitutẽ
deduc̃e. c̃ ñ sit̃ ambo casus sibi ꝯsentane.
Et inp̃senti gͥ casu libtas romana ei acce¬
dat. uire patronatꝰ numme ei subiixo.
qr ipse quodã mͦ sibi lib̾tꝰ inuenit᷑. GS:
⁊ siqͥs hoĩ lib̾o suã ancillã ur matͥinoni

Expanded text:
mortis liberti tempore denuo eum in servitutem deducere, cum non sint ambo casus sibi consentanei? et in praesenti igitur casu libertas Romana ei accedat iure patronatus minime subnixa, quia ipse quodammodo sibi libertus invenitur. Sed et si quis ho
Abbreviated transcription (Latin):
riendũ antea dereliquit: eiꝰ bona it̾um c̃
moreret᷑ accipiebat. Tał itaq seruus lib̾¬
tate necessaria a dño.⁊ nolente re ipsa do¬
natꝰ: fiat ilico cimꝰromanꝰ. nec adit̾ in ura
pat᷑uatꝰ quondã dño reseruet᷑. Quẽ eñi a
sua domo suaq familia publice repulit:
neq ipse eũ ꝓcurãs: neq alii cõm̃dans. ne¬
q inuenabilẽ. xenonẽ eũ mutẽs. neq cõ
sueta ei p̾bens salaria maneat ab eo eiusq
lib̾ti ꝗͣ c̃ moriat᷑. nec nõ pꝰ ꝗͣ iam fuit in fata
sua ꝯcessꝰ. E Smilit mͦ si quis ancillam
suam sub hac ꝯlitione alienau̾it. ne ꝓ¬
stituat᷑. Norius aut̃ dñs ĩpia m̃catione eã
in iectionẽ ui tali alienatione sibi fuau̾it.
⁊ c̃ ad eũ fiuit reu̾sa. ipse ancillã ꝓstituit:

Expanded text:
 dereliquit, eius bona iterum, cum moreretur, accipiebat. 3a . Talis itaque servus libertate necessaria a domino et nolente re ipsa donatus fiat ilico civis Romanus nec aditus in iura patronatus quondam domino reservetur. Quem enim a sua domo suaque familia publice reppulit neque ipse eum procurans neque alii commendans neque in venerabilem Xenonem eum mittens neqb eo eiusque liberti quam cum moriatur nec non postquam iam fuerit in fata sua concessus. Similique modo si quis ancillam suam sub hac condicione alienaverit, ne prostituatur, novus autem dominus impia mercatione eam iniectionem in tali alienatione sibi servaverit et, cum ad eum fuerit reversa, ipse ancillam prostituerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ee̾ stultũ putamꝰ ut huimͦi ꝓferat cõ¬
dẽpnationẽ. s si legataiꝰ inmineat qͣte¬
nus ei seruus restituat᷑.⁊ post litẽ ꝯtestatã.
duoꝵ m̃sium spaqũ afflux it. cẽsemꝰ ilico
hedẽ ꝓsua in deuocione õs expensas qͣs le¬
gatarĩ n lite fec̃ in quadruplũ ei ꝯdẽpna¬
Ui.iure patronatꝰ uitegro legatario seruã
opͣ. Iustimanꝰ.ã. Iuliano.ppͣ. Dediticia cõ¬

Expanded text:
ita esse stultum putamus , ut huiusmodi proferat condemnationem, sed si legatarius immineat, quatenus ei servus restituatur, et post litem contestatam duorum mensum spatium effluxerit, censemus ilico  sua indevotione omnes expensas, quas legatarius in litem fecit, in quadruplum ei condemnari, iure patronatus integro legatario servandImp. Iustinianus A. Iuliano pp. Dediticia con
Abbreviated transcription (Latin):
rium libtas seruo ꝯpetat: quasi ex um¬
tacione cõdicilli delata. ita tñ ut ⁊ ipso
patͦno uiuente ⁊ lib̾tatẽ. ⁊ ciuitatẽ habeat
romanã. E S ⁊ siquis int̾ amicos lib̾ta¬
tẽ dare suo ẜuo malu̾it. licebit ei qͥnq

Expanded text:
rium, libertas servo competat quasi ex tione codicilli delata, ita tamen, ut et ipso patrono vivente et libertatem et civitatem habeat Romanam. Sed et si quis inter amicos libertatem dare suo servo maluerit, licebit ei quinque
Abbreviated transcription (Latin):
seu fiu̾i cui fidei cõmissaria libtas relicta sit.
erit senten n siois eripi in libtatẽ.⁊ nul¬
lo facto aut uoluntate abħede ex pectanda.
s talẽ habe eos liłtatẽ. qͣi ab ipso testatore
directis u̾b fu̾int iibtatẽ ꝯ sequirti. c̃ satis un¬
pium atq absutdum est. hedes restatoris dif¬
ferre uoluntates max ime c̃ ad lb̾tatẽ respici
m̃to suo rogau̾it suũ hedem ex libis ancille
sue ꝗͣ nominau̾it unũ quẽ eleg̾it. so lib̾tatẽ
ꝑduc̃e. ⁊ c̃ ancilla unũl ples enixa est. hes ne¬
q dũ suꝑ÷ in libtatẽ aliquẽ addux̾it. c̃ deli¬
uerat quis ad libtatẽ ꝓlucendus ẽ. abh ac lu¬
ce fu̾it subt̾ct᷑: dubitab it᷑ ib antiqͥs utr̃ ne õs
anqͥdã. aut nemo ex his ad libtatẽ ꝑ ueniat᷑.
s uet̾is ł iuris alt̾catio multa s̾ suꝑ hiiimͦ
casib resonaũ. Nos aut̃ hedis malignitatem
cohercentes. si n uoluntatẽ testatoris ad i¬
pleu̾it. ⁊ mox c̃ potu̾it nõ eleg̾it unũ ex libis

Expanded text:
elicta sit, erit, sententia praesidis eripi ad libertatem et nullo facto aut voluntate ab herede expectanda, sed talem habere eos libertatem, quasi ab ipso testatore directis verbis fuerint libertatem consecuti, cum satis impium atque absurdum est heredes testatoris differre voluntates, maxime cum ad libertatem respiciant. dem ex liberis ancillae suae quam nominaverit unum quem elegerit ad libertatem perducere et, cum ancilla unum vel plures enixa est, heres neque dum superest in libertatem aliquem adduxerit vel, cum deliberat, quis ad libertatem producendus est, ab hac luce fuerit subtractus : dubitabatur ab antiquis, utrumne omnes an quidam aut nemo ex his ad libertatem perveniant. Sed veteris quidem iuris altercatio multa sibi super huiusmodi casibus resonavit. Nos autem heredis malignitatem coercentes, si non voluntatem testatoris adimpleverit et mox, cum potuerit, non elegerit unum ex liberis
Abbreviated transcription (Latin):
filiis suis dederat. receptũ est. ⁊ libtats. ⁊ pu¬
pilloꝵ fauore ut ꝑfidi comissum manumi¬
sise eum udeatur.⁊ si nõ suũ ꝓͥum s alienũ
ẜũi condictionẽ eĩ sciens tutorẽ ascͥpserit.
eqͣ fidei cõmissariã libtatẽ datã nisi aliud
euroent᷑ defimct̾ sensisse aipareat prudi¬

Expanded text:
filiis suis dederit, receptum est et libertatis et pupillorum favore, ut per fideicommissum manumisisse eum videatur. Et si non suum proprium, sed alienum servum condicionem eius sciens tutorem adscripserit, aeque fideicommissariam libertatem datam, nisi aliud evidenter defunctum sensisse appareat
Abbreviated transcription (Latin):
pene iam fuãt. ꝯcessũ: ut habeat ipse acci¬
onen. insi inopia dinoscitur laborare. Tue
em̃ furti actionẽ dño ꝯꝰpet̾e dicebat᷑. s ea cd us

Expanded text:
paene iam fuerat concessum, ut habeat ipse actionem, nisi inopia noscitur laborare: tunc enim furti actionem domino competere dicebant. Sed ea s
Abbreviated transcription (Latin):
q ad uingi. nis causa cognita. nei n loco¬
enis ahũ substitui. nõ añ pͥore remoto
ẽẽ succedaneũ. c̃ actorẽ ꝑrcło tuo ꝯsti¬
tuere debueras. nec iure magistratũ in
absentiã tuã ahum creasse cerũ ẽ.

Expanded text:
adiungi nisi causa cognita nec in locoalium substitui non ante priore remoto se succedaneum, cum actorem periculo tuo constituere debueris, nec iure magistratum in absentiam tuam alium creasse certum est.
Abbreviated transcription (Latin):
occupit᷑. neq̃ si legitimꝰ sit. neq si ex testam̃¬
to cdatꝰ fuĩt. nec auo modo.⁊ s uolũit tu¬
tor aut curator fieri pot̾. s si errore duc¬
tus res adminitraũit. negotioꝵ gestoꝵ
actione conuentur:
p̃side aterius ꝓuincie. neq nagistran¬
b iunicipialid tutorẽ ortũ ex alia qui¬
iate. nec domicilium ubi nominatur.
rabentem uire dari posse ab eo euius ui¬
risdictionib subiecius nõ est certissuns
uris est. neq cessatio in uincti ꝑ ꝑam offi
iiis tutores nolł pete: suꝑ hac reddi p̃sirem
ꝓuinciȩ. qͥi si eã neglexisse ꝓspex̾̃it. ⁊ ipse

Expanded text:
occupatus neque si legitimus sit neque si ex testamento datus fuerit nec alio modo, etsi voluerit, tutor aut curator fieri potest: sed si errore ductus res administraverit, negotiorum gestorum actione convenitur. praeside alterius provinciae neque a magistratibus municipalibus tutorem ortum ex alia civitate nec domicilium ubi nominatur habentem iure dari posse ab eo, cuius iurisdictioni subiectus non est, certissimi iuris est: neque cessatio iniuncti perperam officliis tutores nolle petere, super hac re adi praesidem provinciae, cum, si eam neglexisse perspexerit, e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uͥ forte huuismodi homines offerunt᷑.
si nich ad defensione sins pͥuilegiis ꝯꝑabunt.
ut teñ p̾sit nire pscribimus. cent̾u alio qͥ
incausis minoꝵ antiqͥs iegib cauta st̃. ma¬
ñe intemerata decorinmꝰ. In ꝓuinciis aut̃

Expanded text:
nam ubi forte huiuscemodi homines offeruntur, si nihil ad defensionem suis privilegiis comparabunt, ut teneri possint, iure praescribimus. Ceterum alia, quae in causis minorum antiquis legibus cauta sunt, manere intemerata decernimus. In provinciis aut
Abbreviated transcription (Latin):
ib ipso decreto ibui possint. uire ñ ꝓhibe
Liditione ꝯͤtitutũ. tutorẽ. ł curatorẽ autẽ
preside dari non posse. nullam habent
niris dubitationem
s. aa ⁊cẽ ẜ uepista. Cred̾itorẽ debitorib
tutorẽ datũ. nõ tm pͣeticioñ nõ ãnutere.
Llegitimo patruo ꝯstituto nec ullo ex cusa¬

Expanded text:
b ipso decreto tribui possint, iubere non proondicione constitutum tutorem vel curatorem a praeside dari non posse nullam habet iuris dubitationem CC. Euelpisto. Creditorem debitoribus tutorem datum non tantum petitionem non amittere, legitimo patruo constituto nec ullo excusa
Abbreviated transcription (Latin):
decernimꝰ ut licentia ꝙ pateat in exercendis con¬
sultatiõib. tã appellatori qm aduerse parti no¬
uisetiam asserciõib itendił nõ exceptiõib q̃ ad
⁊ iłł coniuncte sunt q̃ ap̃ antĩorem iudicẽ nos¬
cuntur ꝓposite. S et si qua dicta ꝗ allegatio
monstrabitur. ł instrum̃tum ꝓlatum aliꝗ pro¬
bationes tñ in illo quid̃ defuerunt temꝑe:
uer̃ ap̃ sacros cognitores sñ ꝓcrastinatione ⁊ re¬
heri potuerũt. idqͦ eos admitt̾e qu̾o exerti¬
tatis iam negotiis pleniore iam subueniat᷑
ueritatis lumine.
op̃. Instinꝰ .a. Tribuniano q̃stori sacripala¬
tii. Cum antĩorib legib ex omĩ ꝓuincia ad
hunc nr̃m sacratissimũ cõmitatum similis
cursus ad appellationes exercendas imꝑtitus ẽ.

Expanded text:
decernimus, ut licentia quidem pateat in exercendis consultationibus tam appellatori quam adversae parti novis etiam adsertionibus utendi vel exceptionibus, quae non et illis coniunctae sunt, quae apud anteriorem iudicem noscuntur propositae. Sed et si qua dicta quidem adlegatio monstrabitur vel instrumentum prolatum aliquod, probationes tamen illo quidem defuerunt tempore, verum apud sacros cognitores sine procrastinatione praeberi poterunt, id quoque eos admittere, quo exercitatis iam negotiis pleniore subveniatur veritatis lumine.p. Iustinianus A. Triboniano quaestori sacri palatii. Cum anterioribus legibus ex omni provincia ad hunc nostrum sacratissimum comitatum similis cursus ad appellationes exercendas impertitus est,
Abbreviated transcription (Latin):
auiam potiorem ẽẽ sentẽtiam eiꝰ contratam
manifesti iurisformã datam. nuillas hab̾e¬
S uires palam est: et iõ in hac sp̃e nec ꝓuoca¬
tionis aireiliũ necarisi fuit. qd̾ sicũ de eta¬
te qͣueretet᷑. implesse defunctũ. iiii. annuĩ

Expanded text:
iam potiorem esse, sententiam eius contra tam manifesti iuris formam datam nullas habere vires palam est et ideo in hac specie nec provocationis auxilium necessarium fuit. Quod si, cum de aetate quaereretur, impless
Abbreviated transcription (Latin):
um tp̃s ⁊ inchoatã. neq iã terminũ acci¬
ꝑe inuemẽte.c̃ appellatoris absentia eã fini¬
ri non facile concebit. hꝰ moĩ iniqͥtatẽ ampu¬
tantes. cũ aduersarius pot̾ etiã minime
p̃sente appellatore litem exerc̾e. quia hoc sp¬
etiale pͥuilegium eiꝰ est: ꝗ appellatioĩs exam¬
inande p̃sidet. posse ⁊ ex una parte cãm di¬
rimꝰe. inbemꝰ eimd̃ appellatorẽ. ñ obseruau̾̃it

Expanded text:
m iam inchoatam neque iam terminum accim iam inchoatam neque iam terminum accipere inveniente, cum appellatoris absentia eam finiri non facile concedit, huiusmodi iniquitatem amputantes  cum adversarius potest et minime praesente appellatore litem exercere, quia hoc speciale privilegium eius est, qui appellationi examinandae praesidet, posse ex una parte causam dirimere iubemus eundem appellatorem, nisi observaverit
Abbreviated transcription (Latin):
miregia urbe sub aniumi andientia florentis¬
simoꝵ nrĩ pal. itii ꝓcerũ uentilẽt᷑. bienui
metas uniꝰ ãm t̾minuis cohartamꝰ. ut intra
eum gestas collig̾ẽ. ⁊ ea uiris deuotis epłori¬
b trad̾e et refutorios libellos si uoluerint
offerre. ⁊ litem insacrũ nr̃m consistorium
introducẽ cogant᷑. ⁊ milla licenti. a denegan¬
da uict̾i parti si uoluerit scdm̃ qd iã amsti¬
tutum e̾. et p̾mat᷑e cãm inducẽ. neq annali
spatio expectat᷑. si tñ insac nrõ consistorio
lis exordiũ ceꝑit. et siñ fuit in eod̾ die cõple¬
cupationẽ florentissimi ordinis qͣm cirxan¬
ostre pietatis misteria habe noscitur causas
hominũ deꝑrre. Illud etiã addendũ hinc legi
censemꝰ. ut siqͥs fatali die. ap̃ appellationis iu¬
dices introdiictus. siue ex ia parte siue co¬
gnitiꝰ i lit̾̃ cãẽ appellatiõis imponat exordium
deinde relictat ea discedat. ⁊ in desidia reliq

Expanded text:
in regia urbe sub communi audientia florentisin regia urbe sub communi audientia florentissimorum nostri palatii procerum ventilentur, biennii metas unius anni terminis coartamus, ut intra eum et gesta colligere et ea viris devotis epistularibus tradere et refutatorios libellos, si voluerint, offerre et litem in sacrum nostrum consistorium introducere cogantur: nulli licentia deneganda victrici parti, si voluerit, secundum quod iam constitutum est, et praemature causam inducere neque annali spatio expectato. Si tamen in sacro nostro consistorio lis exordium ceperit, etsi non fuerit in eodem die compleoccupationes florentissimi ordinis, quas circa nostrae pietatis ministeria habere noscitur, causas hominum deperire. Illud etiam merito addendum huic legi censemus, ut si qui fatali die apud appellationis iudicem introductus, sive ex una parte sive cognitionaliter causae appellationis imponat exordium, deinde relicta ea discedat et in desidia reliq
Abbreviated transcription (Latin):
fatalis dies ex añqͥs legib constitutus e. ⁊ sepe
euemebat c̃ multe sũt occasiones mortales ap¬
pellationũ ł egͥtudine. ł spatu ꝓlixitate. ł per
alias cãs quasnecdiei. nec enumeiure faci¬
le sit: eitdꝰ̾ diẽ satalem non obsernare. et lites
expnrare. ⁊ hincĩ luctuosis infelicitatib patͥ¬
moma hominũ tmuibare. ꝑꝑ hoc fortane rele¬
uantes insidias sanctimꝰ nõ in diẽ fatalẽ stand̾
fluxerit appellator uenerit. ⁊ litẽ instituendã
curau̾it. et eam incõpetens iudicium dedux¬
ent. legi uid̾i satis factũ. ne ingemiseat
mortue cause dispendnĩ. s nrõ gaudeat bñfi¬
cio. c̃nob̾ cognitum sit etiã exerrore calculi
dierum quẽ officiumhabuit. sepe ee̾ cãs ꝑie¬
litatas qd̾ in posterum ñ fieri ex remedio legiᷤᷤ
qͦs leges sins sa actioĩb enumauerint custo¬
diendo. obseruantdo. ut .x. fatales ꝓ imo ubi¬
q inthituant᷑. Inhis aũ casib inqb bienniũ .¬
constititum ẽ qtenusniox consultationum

Expanded text:
fatalis dies ex antiquis legibus constitutus est et saepe eveniebat  cum multae sunt occasiones mortales appellationum vel aegritudine vel spatii prolixitate vel per alias causas, quas nec dici nec enumerari facile sit, eundem diem fatalem non observari et lites expirare et huiusmodi luctuosis infelicitatibus patrimonia hominum titubare: propter hoc fortunae relevantes insidias sancimus non in unum diem fatalefluxerit, appellator venerit et litem instituendam curaverit et eam in competens iudicium deduxerit, legi videri satisfactum, ne ingemiscat mortuae causae dispendium, sed nostro gaudeat beneficio, cum nobis cognitum sit etiam ex errore calculi dierum quem officium habuit saepe esse causas periclitatas: quod in posterum non fieri ex remedio legis pquos leges suis sanctionibus enumeraverunto ubique instituantur. In his autem casibus, in quibus biennium constitutum est, quatenus more consultationum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣminꝰ omĩa litis certamina impleant᷑ ippeslatio¬
ne. defraudari et sentñtiã contraeum latã in suo
roboredutare. et ad effectũ ꝑduci. tamqͣm si abi¬
nitio minime fu̾i̾t ꝓuocatum nͥ ipẽ appeslator
euidentissime ꝓbatiõis possit ostendere. se qͥdem
summa ope nisum uoluisse intẽ exeraere. per
iudicem autem stetisse. ł aliam in exor sbilẽ
cade cum de appeslatorio iuiamiue disponimꝰ.
c̃sit ei aꝑtissima facisttas. ⁊ niãm adire maiesta¬
tem ⁊ tarditatem ndicis in querelam de duõe.
⁊ nr̃õ bñficio petiri. cui consentaneũ eꝰ ut ⁊m
sentñtiis onĩiũ amplissimoꝵ p̃fectoꝵ p̃torio
ex diumo oraculo retractandis. ead obscruatõ
q̃ fup̃dict̾a e̾ pest ingressum uniꝰ ł utriꝰq. partis
tencar. Sinaũ partes int̾ se scͥpn̾ia int̾uena¬
ente paciscendũ eẽ crediderint: nemini parti
licere ad ꝓuexationis auxilium ꝑuenire. ł ullũ
fatalem obseruare. eoꝵ pationẽ firmã ẽẽ cens¬

Expanded text:
quominus omnia litis certamina impleantur, appellatione defraudari et sententiam contra eum latam in suo robore durare et ad effectum perduci, tamquam si ab initio minime fuerit provocatum: nisi ipse appellator evidentissime probationibus possit ostendere se quidem summa ope nisum voluisse litem exercere, per iudicem autem stetisse vel aliam inexorabilem cacadere eum de appellatorio iuvamine disponimus, cum sit ei apertissima facultas et nostram adire maiestatem et tarditatem iudicis in querellam deducere et nostro beneficio perpotiri Cui consentaneum est, ut et in sententiis omnium amplissimorum praefectorum praetorio ex divino oraculo retractandis eadem observatio, quae supra dicta est, post ingressum unius vel utriusque partisteneat. Sin autem partes inter se scriptura interveniente paciscendum esse crediderint nemini parti licere ad provocationis auxilium pervenire vel ullum fatalem observare, eorum pactionem firmam esse cens
Abbreviated transcription (Latin):
posterum licentiã futuram consultatiõibꝰ ul¬
tra statuti tẽꝑis unuendi spatia. neq ꝑ oblati¬
onem p̃cium neq ꝑsacrum rescͥptum suꝑre
ꝑatione temꝑis indulgenoñ. neq sub pretex¬
tii qͦdam alto̾.s oĩb inambendũ ee̾. ingilã
ti diligñtia. qͦ ꝓuocationes eoꝵ unta statutũ
tempꝰ introducant᷑. ita ut eti ã gesta iniuditio
contra qd ꝓuocatum est. non ꝓpe finem tem¬
ꝑis tradant᷑. scͥnio sacrarũ epfarum ne p̃pe¬
diatur ꝑ astutias fatał rei t̾minꝰ. s aut statĩ
post qͣm appellatũ sit: aut non miꝰ qm ante
diundiã partem temꝑis prebeat᷑ scͥnio ne¬

Expanded text:
posterum licentiam futuram consultationibus ultra statuti temporis vivendi spatia neque per oblationem precum neque per sacrum rescriptum super reparatione temporum indulgendum neque sub praetextti diligentia, quo provocationes eorum intra statutum tempus introducantur, ita ut etiam gesta in iudicio, contra quod provocatum est, non prope finem temporis tradantur scrinio sacrarum epistularum, ne praepediatur per astutias fatalis rei terminus, sed aut statim, postquam appellatum sit, aut non minus quam ante dimidiam partem temporis pr
Abbreviated transcription (Latin):
sentũtiã diatis ꝗ̃ iõ uires non habere contendi¬
tis. qͣ contra res prius iudicatas aqͥb prouo¬
catum ñẽ latasit. Cuiusrei ꝓbationem
si promptã habetis. et̃ citea ꝓuoxationis ad¬
miniłm. qͥita ꝓnuntiatum est: sentũtie
iuctoritatẽ non obtinebit.

Expanded text:
sententiam dicitis, quam ideo vires non habere contenditis, quod contra res prius iudicatas, a quibus provocatum non est, lata sit. Cuius rei probationem si promptam habetis, et citra provocationis adminiculum quod ita pronuntiatum est sententiae auctoritatem non obtinebit
Abbreviated transcription (Latin):
manumissoꝵ legitimũ premiũ ex parte
uͦ in potestate manentũ. retrueat isum¬
fructũ. EQuod si nepotẽs sint neptesue.
aut ex em̾ancipato filio aut exfilia ꝓcͥa¬
ti autab ipso auia inuente: a sacris di¬
nussi idẽ auus uir ilr̃. c̃ ipsis portionem
bat̾ usinsfructus. ¶ Si uͦ ex ne potbus¬
ueptib ue tp̃ quo maine successionẽ uo¬
cant᷑. alii iaiu st̃ potestate .i. marit de¬
fimcte. alii sui iuris sint. cͥca ꝑsonã ꝙ eo
rum qui inpotestate ꝯsistunt: ⁊ii usu¬
tũ uirilis int̾ eos portionis hant᷑. E ad autͣ
⁊ de ꝓnepotib sexus utr iusq sanctimꝰ.

Expanded text:
timum praemium, ex parte vero in potestate manentium retineat usufructum. Quod si nepotes sint neptesve aut ex emancipato filio aut ex filia procreati aut ab ipso avia vivente sacris dimissi, idem avus virilis cum ipsis portionis habeat usneptibusve tempore, quo in aviae successionem vocantur, alii in avi sunt potestate, id est mariti defunctae, alii sui iuris sint, circa personam quidem eorum, qui in potestate consistunt, et in usutus virilis inter eos portionis habeatur. Eadem autem et de pronepotibus sexus utriusque sanci
Abbreviated transcription (Latin):
uiguitatis ꝯfusionẽ amputantes. ac liqͥda.
⁊ conpendiosa lege sanctimꝰ cͥca usũ fruc¬
tum mat̾uar̾ rer̃. nullã ẽẽ diffr̃am. siue in
priore matͥmonio pat᷑ excͦ filios habuit.
ꝑmane uoluit. siue nou̾cam filiis suꝑdu¬
x̾it legib ꝗ que de mat̾nis bonis iate st̃.
suã hñtib firmitatẽ patres gͥ usũ fructũ
mat̾nar rer ⁊ si ad scłas inigrau̾int nup

Expanded text:
biguitatis confusionem amputantes hac liquida et compendiosa lege sancimus circa usum fructum maternarum rerum nullam esse differentiam, sive in priore matrimonio pater, ex quo filios habuit, permanere voluerit sive novercam filiis superduxerit: legibus, quae de maternis bonis latae sunt, suam habentibus firmitatem. Patres igitur usum fructum m
Abbreviated transcription (Latin):
censemꝰ. ut m̾ar it᷑ ꝗ uxore mortua nõ ex¬
tantib filiis c̃ solis nepotib ł neptib ex hac
lege ademolum̃tũ uocandus est. siunus.:¬
ł una. plures ue nepotes ex filio uno uł
płib. qui in potestate clefecer̃. ꝑcreati sut᷑
n iure utat᷑ qd defiliis ꝯstitutũ est. Nã
licor ħ noũ p̃sens lex ꝯstituat innepo

Expanded text:
censemus, ut maritus, qui uxore mortua, non extantibus filiis, cum solis nepotibus vel neptibus ex hac lege ad emolumentum vocandus est, si unus vel una pluresve nepotes ex filio uno vel pluribus, qui in potestate defecerunt, procreati sunt, hoc iure utatur, quod de filiis constitutum est. Nam li
Abbreviated transcription (Latin):
nec retina usũ fructũ. uiriles esint̾ fili¬
ossiue unꝰ. seu płes sĩt usus fructus. tͥ¬
biumꝰ portiones. Si uͦ mulier moriens
alios ex filiis emancipatos. apatre. alios in
pitria potestate dimiserit. in ħ casu dis¬
pari utet̃ maritꝰ clexfuncte beneficio. Qe¬

Expanded text:
usumfructum, virilis ei inter filios, seu unus seu plures sunt, usumfructus tribuimus portionis. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, q
Abbreviated transcription (Latin):
auus auia. ꝑ auus. ꝓ auia. ex mat̾na li¬
nea uenientes nepoti. neptiue. ꝑnepot.
ꝓneptiue testam̃to fidei cõmisso legato.¬
ł⁊ donatione ł alioqͦlib titulo largitiõis.
ł ⁊̃ uitestat successione ꝯtuli̾nt. pat̾ filio fi¬
lie ue mtegͣ. illibataq custodiat. ut uen¬
de. donare. relinquere. alt̾i obligare sic̃
nec mat̾na bona nõ possit. usu fructu dũ¬
taxat ad eũ ꝑtinente. ita ut quẽ ad mo¬
dũ ipse suꝑ his ucentiã tociꝰ põtestatis. sͥ¬
ĩmiiit. defuncto eo filio filiȩ ue ꝑcipua
ꝯputent᷑. nec abillis qui ex patre sunted¬

Expanded text:
avus avia, proavus proavia ex materna linea venientes nepoti nepti pronepoti pronepti testamento fideicommisso legato donatione vel alio quolibet titulo largitionis vel etiam intestati successione contulerint, pater filio filiaeve integra illibataque custodiat, ut vendere donare relinquere alteri obligare, sicut nec materna bona, non possit usu fructu dumtaxat ad eum pertinente, ita ut, quemadmodum ipse super his licentiam totius potestatis amittit, defuncto eo filio filiaeve praecipua computentur nec ab illis, qui ex patre sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut sicnͣ rẽ alienare uolu̾ĩt. emptor.
ł iscui res donat᷑ ob serua:. ne unqͣ par¬
tẽ eoꝵ rer̃ qͣs alienari ꝓ hibitũ est. sciens
accipiat.ł ignorãs. Soce em put debet⁊
ꝓpͥi iuris eã rẽ ẽẽ. ꝗͣ donat. aut distrah

Expanded text:
ita ut, si quando rem alienare voluerint, emptor vel is cui res donatur observet, ne quam partem earum rerum, quas alienari prohibitum est, sciens accipiat vel ignorans. Docere enim pater debet proprii iuris eam rem esse quam donat aut distrah
Abbreviated transcription (Latin):
oyp. iusł̃i.ã. demostem. pp̃. Sanctimꝰ quẽ ad¬
modũ dehis reb que libis in sacͥs pat̾s ꝯstitu¬
tis ex occasione mar itali ad quisite sunt. cer¬
tꝰ ordo destinatꝰ est. ut siqͥs exhis ab bac lu¬
ce fuit subtiactꝰ. purs eĩ ꝗͣ lucratus est at eiꝰ

Expanded text:
us A. Demostheni pp. Sancimus, quemadmodum de his rebus, quae liberis in sacris constitutis ex occasione maritali adquisitae sunt, certus ordo destinatus est, ut, si quis ex his ab hac luerit subtractus, pars eius, quam lucratus e
Abbreviated transcription (Latin):
capax repudia. ħeditatẽ. ł alia rõne querende
facultatẽ ammittat ei qͥ testamentũ relinqͥt
intestatonemo succedit. Ig̾ ꝑspicis qd̾ testam̃¬
tarie successionis spe clurãte intestat bona d̾¬
funct nõrecte uendicentur.

Expanded text:
capax repudiet hereditatem vel alia ratione quaerendae facultatem amittat, ei qui testamentum reliquit intestato nemo succedit. igitur perspicis, quod testamentariae successionis spe durante intestati bona defuncti non recte vindice
Abbreviated transcription (Latin):
Cmuen̾ande legesuetuer̃ pat̾ͥb iuire po¬
testatis adqͥri. qͥcqͥd eoꝵ filiis auus. auia. ꝓ¬
tus uxori in potestate posite quoc̃q titulo.
ł iure ꝯtułint. seu transmiserit᷑ tĩ ħ patr ĩ¬
tullatenꝰ ad qͥrat᷑. atq iõ in eiꝰ tm̃ eui dela¬
tum est iure durabit:
tulum clariore int̾pretatione Caccimiis.
ut q̃ ꝑfilios nepotes ꝓnepotes. utq filias. ne¬
ptes. ⁊ ꝓneptes. quãuis in potestate suit.
minie ad quir ⁊ decerimꝰ amãito ł ux¬
ore qͦcq titulo collocata. siue ultima uo¬
luntate transmissa. nullus ad id qͦ ꝑtine.M̾.¬
re existĩma. qd ad ip̃so uirente datisl n ꝑͥ
doti anmptias donationis cã. ꝓ una ex
memoratis ꝑ sonis pͥstitum fuat ut mini¬
me ad eumsi casus tuħt reuertat᷑. ꝓspici¬
endũ est eñ ne hac in iecta formrome pa¬
rentũ cͥca libos munificentia retardetur.
s. ut his potestatis ure ad parentes reu̾sis.¬

Expanded text:
venerandae leges vetuerint patribus iure potestatis adquiri, quidquid eorum filiis avus avia prtus uxori in potestate positae quocumque titulo vel iure contulerit seu transmiserit, hoc patrinullatenus adquiratur: atque ideo in eius tantum, cui delatum est, iure durabit. tulum clariore interpretatione sancimus, ut, quae per filios nepotes pronepotes itemque filias neptes proneptes, quamvis in potestate sint, minime adquiri decrevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntate transmissa, nullus ad id quoque pertinere existimet, quod ab ipso parente datum vel ante nuptias donationis causa pro una ex memoratis personis praestitum fuerat, ut minime ad eum, si casus tulerit, revertatur prospiciendum est enim, ne hac iniecta formidine parentum circa liberos munificentia retardetur : sed ut his potestatis iure ad parentes reversis
Abbreviated transcription (Latin):
potestas creditori relicto seo eligench fibe ius¬
sores. nisi int̃ cͣchentes aliud pactũ doceat᷑.¬
o.a. Polide. Si pat tiuis ꝑ cornelio ẽ peceu¬
nã mutuã acciꝑe. senõ obligaũ frustra exeo¬
ꝙ tabulas obligationis. ut testis assignaũ. ꝯue¬

Expanded text:
potestas creditori relicto reo eligendi fideiussores, nisi inter contrahentes aliud placitum doceatA. Pollae. Si pater tuus pro Cornelio, cum pecuniam mutuam acciperet, se non obligavit, frustra ex eod tabulas obligationis ut testis adsigna
Abbreviated transcription (Latin):
ciem cͣctus eam acceꝑit. tc̃ ir rita rei alienaciõe
fac̃ta. precium ẽ alia tcia parte recipiat. Iustũ
Uest ⁊i enim ꝑꝑ dolosam mentẽ ⁊ absconditam
mochinacionẽ cum non emptori manifesta¬
uerit rem in uibienum decluctam fuisse. ter¬
Y cia parte precii. sicut iam disposiuinus eũ¬
pinuri. tali uidelicor pena. nõ solum in aliis
.itiuc̃tib. uer̃ ⁊̃ indonationib porrigenda. ut
uera estimatione facta ẽ precii donatiqũẽ reni
qͣui ł dotis nõe ł añ nuptias cdonationis. ł trans¬
accionum. aut dunsionis rerum hereditariũ
facte. ꝑ legati ł fidei cõmissi causam tales res

Expanded text:
ciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione ciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione facta pretium cum alia tertia parte recipiat. Iustum est etenim propter dolosam mentem et absconditam machinationem, cum non emptori manifestaverit rem in iudicium deductam fuisse, tertia parte pretii, sicut iam disposuimus, epuniri Tali videlicet poena non solum in aliis contractibus, verum etiam in donationibus porrigenda, ut vera aestimatione facta, cum pretii datio non est, rem qui vel dotis nomine vel ante nuptias donationis vel transactionis aut divisionis rerum hereditariarum factae vel per legati vel fideicommissi causam tales res
Abbreviated transcription (Latin):
cy rogtafum. qđ libet deniq mobileł in
inobile fisco nr̃o. ł potentiori. scu alisper¬
soms intestim̃to. siue codicillo legau̾it. fid̾i
habelit iurgioꝵ. neo uiditĩum subeat. s
estimatio etus litisbao¬

Expanded text:
chirographum, quodlibet denique mobile vel immobile fisco nostro vel potentiori seu aliis personis in testamento sive codicillo legaverit fideivhabeat iurgiorum, nec iudicium subeat, sed aestimatio eius litis
Abbreviated transcription (Latin):
pͣfuit. inqua nestorii error expulsus est: in
umiũsis sequuta est. qͦs ⁊ nuꝑ uenerabił calc̾e¬
domiensis sinosꝰ. at sequuta. priorib̾ ꝯciliis
sac̃cl otum. ex onin ꝑrsus parte ꝯsentiens. ni¬
cħq adhunẽs sacͦ scã sunbolo. ueq adiciens.
set eiuhicethis doginata fumesta ꝯdẽpnans.
sciant ẽe Nereticos apollinaristas. A pollina¬
ris em̃i facinorosissimã sectã. euthices. ⁊ dioscor
inte sacrilega sunt sequuti. Id eoq hithoĩes

Expanded text:
praefuit, in qua nestorii error expulsus est in universis secuta est, quos et nuper venerabilis Chalcedonensis synodus est secuta, prioribus conciliis sacerdotum ex omni prorsus parte consentiens nihilque adimens sacrosancto symbolo neque adiciens, sed eutychetis dogmata funesta condemnans: sciant se esse haereticos apollinaristas: apollinaris enim facinorosissimam sectam eutyches et dioscorus mente sacrilega sunt secuti. Ideoque hi
Abbreviated transcription (Latin):
de uouis tiuis partẽ qͥdem penes te retmuille.
partẽ uͦ meũ quẽ inpotestate habes donait¬
onis titulo ꝯtulisse  ꝯmemores. nõ ÷ mẽti
iuris meum qui insacris fauliȩ tuȩ remauae
destimationẽ magis pat̾ue uoluntatis factam
qͣ ꝑfectã clonationẽ ꝑ uenisse. delegamondes aut̃¬
Q uominũ inemãciꝑañi collate ꝑfecta donatio

Expanded text:
de bonis tuis partem quidem penes te retinuisse, partem vero in eum quem in potestate habes donationis titulo contulisse commemores, non est incerti iuris in eum, qui in sacris familiae tuae remanet, destinationem magis paternae voluntatis factam, quam perfectam donationem pervenisse. Delegationes autem nominum in emancipatum collatae perfectam donatio
Abbreviated transcription (Latin):
Libros exemplo ingenłoꝵ liberos suos pꝰ
lib̾tatẽ ex legitimis nuptiis natos in potesta¬
te habe nõ ÷ prohibitum:¬
S. aã.⁊ cc. Nicee agore. Nec filiũ negare
oui ꝗͣ eẽ liberum senat᷑. sulta de pͥartu ag¬
noscendo ac denunciata pena it pͣ iubicium

Expanded text:
Libertos exemplo ingenuorum filios suos post libertatem ex legitimis nuptiis natos in potestate habere non est prohibitum. et CC. Nicagorae. Nec filium negare cuiquam esse liberum senatus consulta de partu agnoscendo ac denuntiata poena, item praeiudicium
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus fui̾t ei p̾beat᷑. ⁊ suꝑ patrimonio eius
idoneis fideuissorib datis seruo publico ca¬
ueat᷑. ne suł copulande ad optionis obtentu¬
infacultates eiusque ei diligenti ꝑiusione ẜuã¬
de sunt irruas. arrogatio ⁊ eñi exindulgenti¬
a principali facta.ꝑm̃ uala. apd p̃torem. ł p̾si¬
dem intimata. ac si ꝑ ppłm uire antiqͦ facta

Expanded text:
cipatus fuerit, ei praebeatur et super patrimonio eius idoneis fideiussoribus datis servo publico ce sub copulandae adoptionis obin facultates eius, quae ei diligenti provisione sersunt, inruas. Adrogatio etenim ex indulgentia principali facta proinde valet apud praetorem vel praesidem intimata, ac si per populum iure antiquo facta
Abbreviated transcription (Latin):
potestate patris agens hũisti dñuni ad patrẽ
potestate tua ⁊ res ad quisitas tͥ alienare nõ
potuit. Quẽ si pietatẽ pat̾ debitã nõ agnoi¬
cit. castigare iure pat̾e. potestatis nõ ꝓhib̾is.
arciore remedio usurus si ĩpari ꝯtiumatia
ꝑseuerauit eumq p̃sid ꝓuincie oblaturus
dicturo sententiam ꝗͣ t̾uquoq dici uolius.¬

Expanded text:
potestate patris agens habuisti, dominium ad patrem potestate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore remedio usurus, si in pari contumacia perseveraverit, eumque praesidi provinciae oblaturus dicturo sententiam, quam tu quoque dici volu
Abbreviated transcription (Latin):
si ex insł trib siue sororib uius una ue remĩ¬
serit. Nmi̾ib aut̃ qui exeod̾ ꝯuigio fuiuit
ꝓxrẽati defunctis. tunc demũ ad eos qͥexalio s̃¬
inatͥmonio ecliti eascdem res ꝓuirili parte
ꝑuenire statuimꝰ. uullo aut̃ exꝰ memoratis
ꝑ sonis existentẽ. parentes coꝵ eas ꝑcipere
EParentib uͦ quoꝵ sub potestate sunnit. usũ fruc¬
tum dum tauit habituris memoratas res
iure potestatis alienandi .ł obliganch ucẽci¬
Sam denegamus. uõ ꝓhibendis hisd liberis.

Expanded text:
si ex isdem fratribus sive sororibus unus unave remanserit. Omnibus autem, qui ex eodem coniugio fuerint procreati, defunctis tunc demum ad eos, qui ex alio matrimonio sunt editi, easdem res pro virili parte venire statuimus: nullo autem ex memoratis personis existente parentes eorum eas percipere. Parentibus vero, quorum sub potestate sunt, usum fructum dumtaxat habituris memoratas res iure potestatis alienandi vel obligandi licentiam denegamus, non prohibendis isdem liberis,
Abbreviated transcription (Latin):
r̃dẽ adfilios ł nepotes. sue ꝓnepotes. utͥus¬
q sexꝰ ꝑ manente.:⁊ si ex eo matͥmonio ꝓge¬
niti ł ꝓgenite nõ sunt. ex quo eedẽ resad
parentes eoꝵ qui que ue in potestate st̃. fu¬
eint deuolute. Eo uidł obseruanlo ut
morientiũ frm soroꝵ ue portiones qͥ qiue¬
ue ex eodẽ matͥmonio ꝑgeniti. ł ꝓgenite¬

Expanded text:
nepotes utriusque sexus permanente, etiamsi ex eodem matrimonio procreati non sint, ex quo eaedem res ad parentes eorum, qui quaeve in potestate sunt, fuerint devolutae. Eo videlicet observando, ut morientium fratrum sororumve portiones, qui quaeve ex eodem matrimonio progeniti vel progenit
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerit. nulla pꝰ eiꝰ obitũ licentiã han̾̃t
nereds alii pat̾s.iiii.i ꝓ aui. eundẽ usũ fru
ctum ł qd̾ exħ ad filios fammilias ꝑuenit ut¬
pote pat̾ debitũ sib uindicare. s qͣsi diur¬
na donatione in filiũ celebrãcta qͥ usũ fructũ
cdetimut quẽ patrẽ habe oportuerat. ita cã
intelligat᷑. ⁊ eund usum fruetũ pꝰ obitum
patͥs ipse uicretur. parente eiꝰ quasi uis ex ac¬
tionis sib debite a filio qui usũ fructum
ꝯsensu eĩ possidebat. sue posteritat ł succe¬
ssioni minime transnittente. quatenꝰ ui
omui pace int̾se successio eiꝰ ꝑmaneat. nec
alt̾cationis cuiꝰdã maxime int̾ fr̃s oriatur
occasio ¶um̃ aut̃ constantiniana lege aui¬
tum erat si filii familias abhis qui in pote¬
state eos hnit nexu pat̾no ꝑ emancipationẽ
lib̾ent᷑ debe patrẽ tciã partẽ bonoꝵ q̃ ad qͥr
nõ solent. quasi remun̾ationis gra a filio ac¬
ciꝑe. ⁊ retinere.⁊ ex hac causa itum pars nͣ

Expanded text:
entiam habeant heredes alii patris avi vel proavi eundem usum vel quod ex hoc ad filios familias pervenit utpote patri debitum sibi vindicare, sed quasi diurna donatione in filium celebranda, qui usum fructum detinuit, quem patrem habere oportuerat, ita causa intellegatur et eundem usum fructum post obitum patris ipse lucretur, parente ius exactionis quasi sibi debitae a filio, qui usum fructum consensu eius possidebat, suae posteritati vel successioni minime transmittente, quatenus in omni pace inter se successio eius permaneat nec altercationis cuiu sdam maxime inter fratres oriatur occasio. Cum autem Constantiniana lege cautum erat, si filii familias ab his, qui eos in potestate habent, nexu paterno per emancipationem liberentur, debere patrem tertiam partem bonorum, quae adquiri non solent, quasi remunerationis gratia a filio accipere vel retinere, et ex hac causa iterum pars non
Abbreviated transcription (Latin):
oip̃.ã. lohi. pp. Cum multa pͥulegia ĩ¬
ꝑialib donationib iam p̾stita st̃. dignũ in¬
crem̃tum ⁊ his offerre nr̃a dignata est ele¬
ma augusta. sũi mascłus. siue fenuna. do¬
nationes sit ꝯsequutꝰ. ⁊ ꝯsequuta. siue mo
beant huuismͦ res om̃i ad quisitione ab so¬
lutas. ⁊ minime eas ad quirant. neq eãt usũ
fructũ pat̾ eoꝵ. ł auus.ł ꝓauus. sibi uin¬
dica. s ad similitudinẽ castrensis pecculii
om̃em facultatẽ in eis ł filii. ł fibie familias
alias. ita oporta. ⁊ pͥncipales liberalitates¬

Expanded text:
iano pp. Cum multa privilegia imperialibus donationibus iam praestita sunt, dignum incrementum et his offerre nostra dignata est clema augusta sive masculus sive femina donationem sit consecutus vel consecuta sive mobbeat huiusmodi res omni adquisitione absolutas et nemini eas adquirat neque earum usum fructum pater vel avus vel proavus sibi vindicet, sed ad similitudinem castrensis peculii omnem facultatem in eas filii vel filiae familias alias, ita oportet et principales liberalitates
Abbreviated transcription (Latin):
ũsis tã legionib ꝗͣ uexillationib. cõmita¬
tensib. seu cuneis insinuare debebis ut
cognoscant. Cũ aliqͥs fuit reb humanis ex¬
empt̾ꝰ. atq intestatꝰ si sine legitinio ħede
cesserit ad uex illationẽ in qͣ militauit res

Expanded text:
sis tam legionibus quam vexillationibus comitatensibus seu cuneis insinuare debebis, ut cognoscant, cum aliquis fuerit rebus humanis exemptus atque intestatus sine legitimo herede decesserit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
leges ꝯcedut᷑. In his eni nicħ ii nouamꝰ.
s uet̾a iura in tacta seruamꝰ seod obser¬
uando. ⁊̃ in his pecculiis que quasi castrẽ¬
sia pecculia ad instar castrensis pecculii ac¬
cesser. Sub hac tñ diffinitone hc̃ legis ar¬
ticłm induciñ. ut in successione ꝗͥ ear̃
rer̃ que extrinsec̃ filiis familias ad qui

Expanded text:
leges concedunt: in his enim nihil novamus, sed vetera iura intacta servamus. Eodem observando etiam in his peculiis, quae quasi castrensia peculia ad instar castrensis peculii accesserunt. 1c . Sub hac tamen definitione hunc legis articulum inducimus, ut in successione quidem earum rerum, quae extrins
Abbreviated transcription (Latin):
incducta est dubietas. attn qr ꝯsequens :¬
in ambiguis atq legum diu̾sis interpͣta¬
Itiomb titubantes. causas benigne atq na¬
turalis uiris moderatione temꝑare: non
pigmi: nos in presenti quoq negotio de qͦ
sublimitas tua suggessit. equitati cõue¬
uientẽ uiliani tante existimationis uri
att discertissim iuris ꝑiti oppimonẽ seqͥ¬
quicum dedotali p̾dio tractatu ꝓposito ĩ¬
dẽ ius tain cde uxore. quã de spõsa obser¬
uare tantum arbitratus sit. lic⁊ lex ui¬
lia de uxore tantum loquat᷑. qͣ ryne tã
sponsalitiã donationem. quã hereditatẽ
quã memoratꝰ sponsus fuã sponsam iucͣ¬
ilem ꝓuidentiã tam patͥb quamlidis de¬
ferri. Inuenimus aut̃ in uet̾is uiris ob¬
seruationẽ multaf esse res. que extͥnsec.

Expanded text:
inducta est dubietas, attamen, quia consequens est ambiguas atque legum diversis interpretationibus titubantes causas benigne atque naturalis iuris moderamine temperare, non piget nos in praesenti quoque negotio, de quo sublimitas tua suggessit, aequitati convenientem iuliani tantae existimationis viri atque disertissimi iuris periti opinionem seqQui cum de dotali praedio tractatu proposito idem ius tam de uxore quam de sponsa observare arbitratus sit, licet lex iulia de uxore tantum loquatur: qua ratione tam spons aliciam donationem quam hereditatem, quam memoratus sponsus suam sponsam lucilem providentiam tam patribus quam liberis deferri, invenimus autem in veteris iuris observatio
Abbreviated transcription (Latin):
net ͤ nec afilia que in potestate est. do¬
nationẽ ante nuptias pat̾. nec a filio dotẽ S¬
ad quir. eo adito ꝯfirmamꝰ. ut defunctiᷤ
his ad huc inpotestate patris. si libis extã¬
tib moriant᷑. ad lib̾os eoꝵ hẽdem res iure
hereditatis nõ ad pitres iuire peccuba trãs¬
mitant᷑. Hec ꝑ nepotes auo uidi. idqͥrẽde.¬

Expanded text:
tur, nec a filia quae in potestate est donationem ante nuptias patri nec a filio dotem adquiri, eo addito confirmamus, ut defunctis his adhuc in potestate patris, si liberis extantibus moriantur, ad liberos eorum eaedem res iure hereditatis, non ad patrem iure peculii transmittantur nec per nepotes avo videlice
Abbreviated transcription (Latin):
ob sisten tente. eas res om̃ib modis uindicaẽ.
nisi forte pꝰꝗͣ potestate parentii eos. tigerit.
liberar. tantũ tp̃ris effluxit. ut ex continua
⁊ inconcussa tenentes possessionem eoꝵ ex¬
cludat᷑ intentio:
enegotio d int̾ matrẽ familius
ẽ ur̃a sucgestio meminit:i germanũ enu
utitur magnitudo tua diuersis legib ex

Expanded text:
obsistente easdem res omnibus modis vindicare, nisi forte, postquam potestate parentium eos contigerit liberari, tantum temporis effluxerit, ut ex continua et inconcussa tenentis possessione eorum excludatur intentio. negotio, quod inter matrem familias, cuius vestra suggestio meminit, et germanum eius vertitur, magnitudo tua diversis legibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
utraq parte ꝓlatis nr̃am crediderit con¬
sulendam ẽẽ dementiã. c̃ mulier diuer¬
sis uiris lectionib idẽ in telligi maritũ.
⁊ sponsum nit̾et᷑ ꝓbare. germanis. mai¬
ti nom̃ illi soli qͥ nuptias ꝯtrax̾it recitati¬
one stitutionis diuoꝵ retro principũ
theodosii.⁊ ualentiniam qͣ cauet᷑ quuicꝗ
maritus ł uxor in potestate. ꝯistitut in ii¬
cem sibi reliquerint. non pat̾ ad quiri.. M¬
si adeoꝵ ius ꝑtin̾e inponere. Quaniuis
gͦ significatione nõinis maritꝰ ł uxor pꝰ¬

Expanded text:
utraque parte prolatis nostram credidit consulendam esse clementiam, cum mulier diversis iuris lectionibus idem intellegi maritum et sponsum niteretur probare, germanus mariti nomen illi soli, qui nuptias contraxerit, recitatione constitutionis divorum retroTheodosii et Valentiniani, qua cavetur, quidquid maritus vel uxor in potestate constituti invicem sibi reliquerint, non patri adquiri, sed ad eorum ius pertinere, imponere. Quamvis ergo significatione nominis maritus vel uxor p
Abbreviated transcription (Latin):
quisitar̃. s dimidiã usus fructus ap̃ mai¬
ores qͥ emancipationẽ donat̾ resiuere. Ex¬
ceptis ⁊ in ħ casu castrensib ⁊ qͣsi castrensi. Gͣ
b tm̃mͦ pecculiis. quib iucħ nec ex hac cã
diminuit᷑. Sic eni nec lib̾is cuiẽq sexus
alid dñii aufert᷑.⁊ pat̾ͥb amplioris patͥmo¬
nii usus fructus ad signabit᷑. ħ optinente.÷¬
⁊ si inemancipatione sibi parentes ħ mini¬
patione huic p̾mio renunciau̾int. ł dona¬
tione facta sese ⁊ ab huimͦi beneficio aliena¬
uint. ⁊ in lib̾os hoc transtułint man̾e ad eos
⁊ tacentes uis ⁊ bñficium usus fructus re¬
tinendi. ut pꝰ obitum eoꝵ usus fructꝰ in oĩ¬
b memoratis causis ad eos ꝑueniat. quoꝵ¬

Expanded text:
uisitarum, sed dimidiam usus fructus apud maiores qui emancipationem donant residere: exceptis et in hoc casu castrensibus et quasi castrensibus tantummodo peculiis, quibus nihil nec ex hac causa diminuitur. Sic enim nec liberis cuiuscumque sexus aliquid dominii auferetur et patribus amplioris patrimonii usus fructus adsignabitur. 3a . Hoc obtinente et si in emancipatione sibi parentes hoc minipatione huic praemio renuntiaverint vel donatione facta sese et ab huiusmodi beneficio alienaverint et in liberos hoc transtulerint, manere ad eos etiam tacentes ius et beneficium usus fructus retinendi, ut post obitum eorum et usus fructus in omnibus memoratis causis ad eos perveniat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tris uiuentis aohuc. seũ iã mortui sꝑare
audeant. nec racio enuaᷤ eis suꝑ amimin¬
tratione inferre. s tñimꝰ alienatione uł
spotheca suo noĩe pat̾b denegata. rerũ
familias ł filia. ł deinceps ꝑsonȩ uetare
eũ inciuĩ potestate st̃ eascł restenere. aut
quomͦ uolui̾nt gubnare. ł si ħ fecint pa¬
tria potestas in eo eẋcentla est. s hat pat̾
ł alie ꝑsone que suꝑuis enum̾ate s̃ plenis¬
simã potestatẽ ut frui gubnareq resp̃

Expanded text:
tris viventis adhuc seu iam mortui sperare audeant nec ratiocinia eis super administratione inferre, sed tantummodo alienatione vel hypotheca suo nomine patribus denegata rerum, familias vel filia vel deinceps personae vetare eum, cuius in potestate sunt, easdem res tenere aut quomodo voluerit gubernare, vel si hoc fecerint, patria potestas in eos exercenda est: sed habeat pater vel aliae personae, quae superius enumeratae sunt, plenissimam potestatem uti frui g
Abbreviated transcription (Latin):
templa ⁊ accesiiue tũto om̃ib licentiã delii¬
quiendi ꝑ cutis ab negari uolumus et eunctos
sacrificis abstiñe. qui si alicuro forte hiui mͦi
ꝑcrpeti.iu̾uint. glat io ultore steruant᷑. faculta¬

Expanded text:
templa et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. Volumus enim cunctos sacrificiis abstinere. Quod si aliquid forte huiusmodi perpetraverint, gladio ultore sternantur. Faculta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓseriptione. ⁊ ꝑpetuo exilio dãpnabunt᷑.
si nr̃e fibei hõe cirẽcidisse eos. ł cc̃citudũ¬
manclasse ꝯstitit.¬
largitionũ. Tubeoꝵ primat̾s qui in utrĩq
palestine sinedri is nominant᷑. ł in alus ꝓuĩ¬

Expanded text:
scriptione et perpetuo exilio damnabuntur, si nostrae fidei hominem circumcidisse eos vel circumcmandasse constitlargitionum. Iudaeorum primates, qui in utriusque Palaestinae synedriis nominantur vel in aliis provin