comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis sit: ut illũ ꝑire nõ sen¬
ciat. qualiscũq ꝑs impii
est. In magna ĩperia: ex
minorib petamꝰ exẽplũ.
nõ unũ ĩpandi genꝰ Im¬
perat pͥnceps ciuibz suis.
pr̃ liberis. p̾ceptor discẽtib.
tribunus uel cẽturio: mi¬
litib. Nonne pessimꝰ pr̃
uidebr̃ qui assiduis pla¬
gis liberos etiã ex leuissĩs
causis cõpescet: Uter aũt
p̾ceptor liberalib studiis
dignior. qui ex carnifita¬
bit discipulos si mẽoria
illis nõ cõstiterit. aut si
parũ agilis in legendo
oculus heserit. an qͥ mo¬
nitionib ⁊ uerecũdia emẽ¬
dare ac docere malit: Tu¬
bunũ cẽturionẽq da seuũ:
desertores faciet. quib tñ
ignoscit᷑. Nũquid nã equũ
ẽ. grauius hoĩ ⁊ durius im¬
ꝑari. quã ĩpat̾ aĩalib mu¬
tis: At qui equũ nõ crebs
u̾berib ex t̾ret: domandi
ꝑitus magr̃. Fiet eĩ formi¬
dolosus ⁊ cõtumax nͥ eũ
blandiãte tactu ꝑmulse¬

Expanded text:
lis sit, ut illum perire non senlis sit, ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. In magna imperia ex minoribus petamus exemplum. Non unum est imperandi genus ; imperat princeps civibus suis, pater liberis, praeceptor discentibus, tribunus vel centurio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, qui adsiduis plagis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, an qui monitionibus et verecundia emendare ac docere malit ? Tribunum centurionemque da saevum : desertores faciet, quibus tamen ignoscitur. Numquidnam aequum est gravius homini et durius imperari, quam imperatur animalibus mutis ? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulse
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus opiniones ma¬
lignas. satis fiducie hr̃e
in bona consciẽcia. Pͥncipes
multa debẽt: etiã fame.
Clare iuraut se: nõ adi¬
turũ h̾editatẽ. Tarius qͥdẽ
eodem die: ⁊ alterũ heredẽ
ꝑdidit. Ced cesar: liberta¬
tem sentẽcie sue redemit.
Et postqmͣ approbauit
gratuitã ẽe seueritatẽ suã
qd̃ pͥncipi sẽꝑ curãdũ est:
dixit relegandũ qd̃ prĩ
uideretur. nõ culleũ. nõ
serpẽtes. nõ carcerẽ decre¬
uit. mẽor nõ de qͦ cẽseret:
sed cui ĩconsilio eẽt. Molis¬
simo gen̾e pene cõtẽtũ eẽ
debere patrẽ dixit in filio
adolescẽtulo ĩpulso in id
scelus: ĩ quo se qd̃ ꝓximũ
erat abĩnocẽcia tumide ges¬
sisset. Deb̾e illũ aburbe ⁊
a parentis oculis sb̃moui̾.
Odignũ quẽ ĩconsiliũ pa¬
tres aduocarẽt. Odignũ
quẽ coheredẽ ĩnocẽtib li¬
beris scriberẽt. Hec clemẽ¬
cia: p̾ncipẽ decet. ut qͦcũz
uenerit: mãsueciora oĩa
faciat. Nemo regi tã ui¬

Expanded text:
adversus opiniones maadversus opiniones malignas satis fiduciae habere in bona conscientia, principes multa debent etiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodem die et alterum heredem perdidit, sed Caesar libertatem sententiae suae redemit ; et postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam, quod principi semper curandum est, dixit relegandum, quo patri videretur. Non culleum, non serpentes, non carcerem decrevit memor, non de quo censeret, sed cui in consilio esset; mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in filio adulescentulo impulse in id scelus, in quo se, quod proximum erat ab innocentia, timide gessisset ; debere illum ab urbe et a parentis oculis submoveri. O dignum, quem in consilium patres advocarent ! O dignum, quem coheredem innocentibus liberis scriberent! Haec clementia principem decet; quocumque venerit, mansuetiora omnia faciat. Nemo regi tam vi
Abbreviated transcription (Latin):
integro solebat. Hec libera¬
litas effecit ut inqua ciui¬
tate ñqmͣ de est patronuᷤ
peiorib. nemo dubitaret
quin reus merito dãnatꝰ
eẽt. quẽ ip̃e ter dãnare po¬
tuisset: qui odisse nõ po¬
terat. Hoc ip̃o exẽplodabo
quẽ cõpares bono pri. boͣ
principẽ. Cogniturus de
filio tarius: aduocauit
ĩcõsiliũ cesarẽ augustũ.
Ueint ĩpriuatos penates.
assedit pars alieni cõsilii
fuit. Nõ dixit. inmo in
meã domũ ueniat. qd̃ si
factũ esset: cesaris fut̾a
erat cognicio. non prĩs.
Audita causa ex cussisq
ꝓse dixerat. et hiis quib
arguebat᷑. petit ut sentẽ¬
ciã suã quisq scriberet.
ne ea omiũ fieret: q̃ cesa¬
ris fuisset. De inde p̾usꝙͣ
appararẽtur codicelli: iu¬
raint se clare hoĩs locu¬
pletis h̾editatẽ. nõ aditur.
Dicet aliquis pusillo aĩo.
Timuit ne uid̾e̾t᷑. locum
spei sue aꝑire uelle ĩfilii
dãpnatione. Ego ꝯͣ sẽtio.
Quilibet nr̃m debuisset

Expanded text:
integro solebat ; haec liberaintegro solebat ; haec liberalitas effecit, ut, in qua civitate numquam deest patronus peioribus, nemo dubitaret, quin reus merito damnatus esset, quem is pater damnare potuisset, qui odisse non poterat. Hoc ipso exemplo dabo, quem compares bono patri, bonum principem. Cogniturus de filio Tarius advocavit in consilium Caesarem Augustum ; venit in privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, non dixit : " Immo in meam domum veniat " ; quod si factum esset, Caesaris futura erat cognitio, non patris. Audita causa excussisque pro se dixerat, et his, quibus argue- batur, petit, ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret, quae Caesaris fuisset ; deinde, priusquam aperirentur codicilli, iuravit se Tarii, hominis locupletis, hereditatem non aditurum. Dicet aliquis : " Pusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire velle filii damnatione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset
Abbreviated transcription (Latin):
Magnos ⁊ felices augu¬
stos diximus. ⁊ ãbiciose
maiestati quicquid po¬
tuimꝰ tituloꝵ cõgessimꝰ
illis hoc tribuẽtes. Patrẽ
quidem patrie appellaui¬
mus: ut sciret datã sͥ pote¬
statẽ patriã. que ẽ. tẽperã¬
tissima: liberis consulẽs.
suaqz post illos reponẽs
tarde sibi. Pr̃ mẽbra sua
abscidat. etiã cũ abscidit.
reponere cupiat. ⁊ in ab¬
scidendo gemat. cuncta¬
tus multũ diuq Prope
est. enĩ ut libenter dam¬
puet: qui cito. ꝓpe ẽ. ut
miqz puniat: qui nimis.
Trixonẽ equitẽ rͣ memo¬
ria nr̃a. quia filiũ suũ.
flagellis occiderat: populꝰ
graphus inforo confodit
Uix illũ augͣi cesaris au¬
itoritas infestis tã patrũ
qmͣ filioꝵ manib eripu¬
it. Tarium qui filiũ de¬
p̾hensũ ĩparricidio. cõsi¬
lio dãpuauit. cã cognita:
nemo non suspexit. qd̃
contẽtus exilio. Et exilio
delegato massilie parri¬
cidam cõtinuit. ⁊ amua
illi prestitit. ꝙͣta p̾stare¬

Expanded text:
; Magnos et Felices et Angu; Magnos et Felices et Angustos diximus et ambitiosae maiestati quidquid potuimus titulorum congessimus illis hoc tribuentes ; Patrem quidem Patriae appellavimus, ut sciret datam sibi potestatem patriam, quae est temperantissima liberis consulens suaque post illos reponens. Tarde sibi pater membra sua abscidat, etiam, cum absci- derit, repellere cupiat, et in abscidendo gemat cunctatus multum diuque ; prope est enim, ut libenter damnet, qui cito ; prope est, ut inique puniat, qui nimis. Trichonem equitem Romanum memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus graphiis in foro confodit ; vix illum Augusti Caesaris auctoritas infestis tam patrum quam filiorum manibus eripuit. Tarium, qui filium deprensum in parricidii consilio damnavit causa cognita, nemo non suspexit, quod contentus exilio et exilio delicato Massiliae parricidam continuit et annua illi praestitit, quanta praestare
Abbreviated transcription (Latin):
imquis acerbus a tota
ciitate amat̾ defendit᷑.
colitur. Eadẽ de illo secreto
lere filios cupiũt. Et pu¬
blicis malis steulitas
indicta recluditur. Bene
se meriturũ de liberis suis
non dubitat: quib tale
scl̃m ostenderit. Hic prin¬
ceps suo beneficiotutus.
nichil p̾sidiis eget. arma
ornamẽti causaht̃. Qd̃
ergo officiũ eius ẽ: qd̃
bonoꝵ parẽtũ. qui obiur¬
gare liberos nõ nũquã
blande. nõ uũqmͣ mina¬
citer solent. aliqñ ad mo¬
nere etiã uerberib. Nun¬
quid aliquis sanus filiũ
ad pͥmã offensã exheredat.
nisi magne ⁊ multe ĩiu¬
rie patienciã euicer̃t. nisi
plus est. qd̃ timet. qmͣ qd̃
cedit ad de cretoriũ stilũ.
Multa ante tentat. qͥb
dubiã indolẽ ⁊ peiore loco
Nemo ad supplicia exigẽ¬
da puenit: nͥ qui remedia
cõsũpsit. Hoc qd̃ parenti:
etiam pͥncipi faciendũ ẽ.
quẽ appellauimꝰ patrem
patrie: non adultione
ducti. Cetera eni cogno¬
mina: honori data sunt

Expanded text:
iniquis non acerbus, a tota iniquis non acerbus, a tota civitate amatur, defenditur, colitur. Eadem de illo homines lere filios cupiunt et publicis malis sterilitas indicta recluditur; bene se meriturum de liberis suis quisque non dubitat, quibus tale saeculum ostenderit. Hic princeps suo beneficio tutus nihil praesidiis eget, arma ornamenti causa habet. Quod ergo officium eius est ? Quod bonorum parentium, qui obiurgare liberos non numquam blande, non numquam minaciter solent, aliquando admonere etiam verberibus. Numquid aliquis sanus filium a prima offensa exheredat ? Nisi magnae et multae iniuriae patientiam evicerunt, nisi plus est, quod timet, quam quod cedit ad decretorium stilum; multa ante temptat, quibus dubiam indolem et peiore iam Nemo ad supplicia exigenda pervenit, nisi qui remedia con- sumpsit. Hoc, quod parenti, etiam principi faciendum est, quem appellavimus Patrem Patriae non adulatione ducti. Cetera enim cognomina honori data sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. Sibi certe. Nã ceteris
misereri eius nefas sit. qͥ
cedib ac rapinis potẽciã
exertuit. qui suspecta sibi
cuncta reddidit: tã ext̾na
qmͣ domestica. Cũ arma
metuat: ad arma cõfugi¬
ens. Non amicor fidei cre¬
dens. non pietati liberoꝵ.
Qui ubi circũspexit q̃q
fecit. q̃q facturus ẽ. ⁊ con¬
scientiã suã plenã sceleri¬
b ac tormẽtis ad aperuit:
sepe mortẽ timet. sepius
optat inuisior sͥ qmͣ serui¬
entib. Econtrario is cui
cure sunt uniu̾sa. qͥ alia
magis. alia minꝰ tuetur.
uutiora etiã si exusu est
animadu̾tere. ostendens
quã inuidus aspero reme¬
dio manus admoueat.
in cuius aĩo nichil hostile.
nichil efferũ ẽ. qͥ potẽciã
suã placide ac salubriter
exercet approbare ĩꝑia sua
ciuibz cupiẽs. felix abũde
sibi iuusus si fortunã suã
publicarit. sermone affa¬
bilis: accessuqz facilis.
nultu qui maxiẽ poplõs
demeret᷑ amabilis equis
desideriis ꝓpensus. etiani

Expanded text:
illum, sibi certe! Nam ceteris illum, sibi certe! Nam ceteris misereri eius nefas sit, qui caedibus ac rapinis potentiam exercuit, qui suspecta sibi cuncta reddidit tam externa quam domestica, cum arma metuat, ad arma confugiens, non amicorum fidei credens, non pietati liberorum ; qui, ubi circumspexit, quaeque fecit quaeque facturus est, et conscientiam suam plenam sceleribus ac tormentis adaperuit, saepe mortem timet, saepius optat, invisior sibi quam servientibus. E contrario is, cui curae sunt universa, qui alia magis, alia minus tuetur, mitiora, etiam si ex usu est animadvertere, ostendens quam invitus aspero remedio manus admoveat, in cuius animo nihil hostile, nihil efferum est, qui potentiam suam placide ac salutariter exercet approbare imperia sua civibus cupiens, felix abunde sibi visus, si fortunam suam publicarit, sermone adfabilis, aditu accessuque facilis, vultu, qui maxime populos demeretur, amabilis, aequis desideriis propensus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid metus. multoq
plus spei qmͣ piculorũ
ostentet. Alioqum: ubi
quiescẽti paria metuũt᷑
incurrere ĩ picula iuuat:
et aliena anima abuti.
Placido transquilloqz
regi: fida sunt auxilia
sua. quib ad cõmunẽ
salutẽ utat᷑ glĩosusq
miles. Publite eñ securi¬
tati dare operã uidet᷑. Uñ¬
omnẽ laborẽ libens patit᷑
ut parentis custos. At il¬
lo acerbo ⁊ sãgumnario:
necesse est. grauẽt᷑ stipa¬
tores sui. Non p̃t habere
quisꝙͣ bone ac fide uolũ¬
tatis mĩstros. quib ĩtor¬
mẽtis ⁊ eculeo ⁊ ferramẽ¬
tis ad mortẽ paratis utit̾.
quib non aliter qmͣ be¬
stiis hoĩes obiectat. oĩb
ut qui hoĩes deosqz testes¬
liceat illi mutare mores.
Hoc eñ int̾ cetera uel
pessimũ ht̃ crudelitas.
ꝑseuerãdũ ẽ. nec ad me¬
liora patet regressus. Sce¬
lera em̃ scelerib tuenda
sunt. Quid aũt eo infe¬
licius. cui iã c̃ẽ. malum
necesse ẽ: Omiserabilẽ

Expanded text:
aliquid metus multoque aliquid metus multoque plus spei quam periculorum ostentet ; alioqui, ubi quiescenti paria metuuntur, incurrere in pericula iuvat et aliena anima abuti. Placido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua, ut quibus ad communem salutem utatur, gloriosusque miles publicae enim securitati se dare operam videt omnem laborem libens patitur ut parentis custos ; at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui. Non potest habere quisquam bonae ac fidae voluntatis ministros, quibus in tormentis ut eculeo et ferramentis ad mortem paratis utitur, quibus non aliter quam bestiis homines obiectat, omnibuut qui homines deosque tesliceat illi mutare mores. Hoc enim inter cetera vel pessimum habet crudelitas, perseverandum est nec ad meliora patet regressus ; scelera enim sceleribus tuenda sunt. Quid autem eo infelicius, cui iam esse malo necesse est ? O miserabilem
Abbreviated transcription (Latin):
abrupti trãsierĩt. Interĩ
hoc quod dicebã de cle-¬
mẽcia. efficit ut magnũ
inter regẽ tiranũq discri¬
men sit. uterqz licet nõ
minꝰ armis ualletur.
Sed alter arma habet
qͥb ĩmunim̃tũ pacis utiͣ
alter ut magno timore
magna odia cõpescat.
Nec illas ip̃as manꝰ qͥb
se cõmisit: securꝰ aspicit.
Cõtrarus. ĩ cõtraria agit᷑¬
Nã ut inuisus sit quia
timet᷑. timeri uult qr
muisus est. Et illo exe¬
trabili uersu qui multos
rint dũ metuant. Ignarꝰ
ꝙͣta rabies oriat᷑ ubi supͣ
modũ odia creuerũt. Tẽ¬
peratus enĩ timor cohibet
auimos. assiduus u̾o ⁊ ac.
⁊ extrema admouẽs: ĩ au¬
daciã iacẽtes excitat. ⁊ oĩa
expiri suadet. Si feras
liueis et pinna eclusas
cõtineas dematergo equeᷤᷤ
telis incessit: tẽptabunt
fugã ꝑ ip̃a que fugerãt.
ꝓculcabũtq formidinẽ.
Acerrima uirtꝰ ẽ: qmͣ ul¬
tuna necessitas extũdit.
Relinquat oportet securi

Expanded text:
abrupti transierint ; interim, abrupti transierint ; interim, hoc quod dicebam, clementia efficit, ut magnum inter regem tyrannumque discrimen sit, uterque licet non minus armis valletur ; sed alter arma habet, quibus in munimentum pacis utitur, alter, ut magno timore magna odia compescat, nec illas ipsas manus, quibus se commisit, securus adspicit. Contrariis in contraria agitnam cum invisus sit, quia timetur, timeri vult, quia invisus est, et illo exsecrabili versu, qui multos rint, dum metuant, ignarus, quanta rabies oriatur, ubi supra modum odia creverunt. Temperatus enim timor cohibet animos, adsiduus vero et acer et extrema admovens in audaciam iacentes excitat et omnia experiri suadet. Sic feras linea et pinnae clusas contineant ; easdem a tergo eques telis incessat, temptabunt fugam per ipsa, quae fugerant, proculcabuntque formidinem. Acer- rima virtus est, quam ultima necessitas extundit. Relinquat oportet securi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid int̾est int̾ tirãnũ
ac regẽ: Species em̃ ipsa
fortune ac licencia: par ẽ.
nisi ꝙ tirãni ĩuoluptate
seuiũt reges: nou nisi ex
causa ac necessitate. Qͥd:
ergo non reges quoz occide
solent: sed quotiẽs id fieri
publica utilitas psuadet.
Tirãius: seuicia cordi est.
Tirannꝰ autẽ a rege distat
nisius maior: iuire meri¬
toq p̾ferri multis regib
potest. Et .l. sillain appel¬
lari quid ꝓhibet. cui octi¬
deudi finẽ fecit mopia
hostiũ: Descenderit licet
edictatura sua. ⁊ se toge
reddiderit. quis tñ umꝙͣ
tyrãnus tã auide huma¬
nũ sãguinẽ bibit. quã
ille qui .uii. milia ciuiũ
romanorũ cõtrucidari
iussit: Et cũ ĩuicino
ad edẽ bellõne sedẽs exau-¬
disset exclamationẽ tot
miliũ sub gladio gemẽ¬
ciũ ex territo senatu. Hoc
su occidũtur. Hoc nõ est
mentitus. pauci sille
uidebãtur. Sz mox de
hostib irascendũ sit.
Utiq si in hostile nomẽ
ciues ⁊ ex eodẽ corpore

Expanded text:
Quid interest inter tyrannum Quid interest inter tyrannum ac regem species enim ipsa fortunae ac licentia par est, nisi quod tyranni in voluptatem saeviunt, reges non nisi ex causa ac necessitate ? " Quid ergo ? Non reges quoque occidere solent ? " Sed quotiens id fieri publica utilitas persuadet; tyrannis saevitia cordi est. Tyrannus autem a rege factis nysius maior iure meritoque praeferri multis regibus potest, et L. Sullam tyrannum appellari quid prohibet, cui occidendi finem fecit inopia hostium ? Descenderit licet e dictatura sua et se togae reddiderit, quis tamen umquam tyrannus tam avide humanum sanguinem bibit quam ille, qui septem milia civium Romanorum contrucidari iussit et, cum in vicino ad aedem Bellonae sedens exaudisset conclamationem tot milium sub gladio gementium, exterrito senatu : " Hsu occiduntur " ? Hoc non est mentitus ; pauci Sullae videbantur. Sed mox de hostibus irascendum sit, utique si in hostile nomen cives et ex eodem corpore
Abbreviated transcription (Latin):
no cruore infectũ. nempe
post fractas in sicilia clas¬
ses et suas et alienas n ẽpe
post perusionas aras et
ꝓscriptiones. Ego uero cle¬
mẽciã nõ uoco lassam cru-¬
delitatẽ. Hec ẽ cesar clemẽ¬
cia uera quã tu p̾stas. que
non seuicie penitẽcia cepit¬
Hec est in maxĩa potestate
uerissima anm tẽperãcia
sibi amor. nõ cupiditate
aliqua nõ temeritate incẽ¬
dii. nõ pͥoꝵ pͥncipũ exẽplis
corruptis quãtũ sͥ inciues
suos liceat expiendo tẽpta¬
re. nõ hebetare aciem ĩperii
sui Pstitisti cesar ciuitatẽ
incruentã. ⁊ hoc qd̾ magno
animo glĩatus es: nullã
te toto orbe stillã cruoris
hũam misisse. quo maiꝰ
ẽ mirabiliusq qd̃ nulli
umqmͣ cicius gladius cõ¬
missus est. Clem̃cia ergo
non tautũ honestiores s
potiores p̾stat. ornam̃tũ¬
salus. Quid eĩ est. cuni re¬
ges cõsenuerĩt libeusqz
ac nepotibz tradiderint
regna: Tirãnoꝵ execra¬
bilis ac breuis potestas ẽ.¬

Expanded text:
no cruore infectum, nempe no cruore infectum, nempe post fractas in Sicilia classes et suas et alienas, nempe post Peru- sinas aras et proscriptiones. Ego vero clementiam non voco lassam crudelitatem ; haec est. Caesar, clementia vera, quam tu praestas, quae non sHec est in maxima potestate verissima animi temperanciasui amor non cupiditate aliqua, non temeritate ingenii, non priorum principum exemplis corruptum, quantum sibi in cives suos liceat, experiendo temptare, sed hebetare aciem imperii sui. Praestitisti, Caesar, civitatem incruentam, et hoc, quod magno animo gloriatus es nullam te toto orbe stillam cruoris humani misisse, eo maius est mirabiliusque, quod nulli umquam citius gladius commissus est. Clementia ergo non tantum honestiores sed tutiores praestat ornamentumsalus. Quid enim est, cur reges consenuerint liberisque ac nepotibus tradiderint regna, tyrannorum exsecrabilis ac brevis potestas
Abbreviated transcription (Latin):
R.ceruicib: manũ impo¬
suisset. Hec hodieqz pre¬
stant illi famã: que uix
uiuis pͥncipibz seruit.
Dm̃ ẽẽ nõ tanqmͣ iussi
ob nullã aliã causã: qmͣ
qd̃ cõtumelias quo suas
q̃ acerbiores pͥncipibus
solent ẽẽ. quã ĩiurie: nul¬
la crudelitate exeqͣbatur.
ꝙ ꝓbrosis in se dictis ad¬
risit. qd̃ dare illũ penas
apparebat cũ exigeret.
qd̃ quoscũq obadulteri¬
um familie sue dãnaue¬
rat: ad eo nõ occidit: ut
dimissis quo tutiores.¬
essent: displomata daret.
Hoc est. ignoscere cũ scias
multos futuros qui pro te
giñe gratificent. non dare
tantũ salutẽ sed p̾stare Hͥ
aug̃. senex. aut iam ĩsene¬
ctutẽ annis uergẽtib. In
adolescẽcia caluit. arsit
ira multa fecit atqz imu¬
ctus: oculos retorquebat.
Cõparare nemo mãsuetu¬
dim tue audebit diuũ ang̃.
etiã si incertam̃ iuuemiliũ
ãnoꝵ deduxit. ⁊ senectutẽ
plusqmͣ maturã fu̾it mo¬
deratus. Et clemẽs nempe
post mare actiacũ roma¬

Expanded text:
um imposuisset; haec hodieque praestat illi famam, quae vix vivis principibus servit. Deum esse non tamquam iussi ob nullam aliam causam, quam quod contumelias quoque suas, quae acerbiores principibus solent esse quam iniuriae, nulla crudelitate exsequebatur, quod probrosis in se dictis adrisit, quod dare illum poenas apparebat, cum exigeret, quod, quoscumque ob adulterium filiae suae damnaverat, adeo non occidit, ut dimissis quo tutioressent, diplomata daret. Hoc est ignoscere, eum scias multos futuros, qui pro te guine alieno gratificentur, non dare tantum salutem, sed praestare. Haec Augustus senex aut iam in senectutem annis vergentibus ; in adulescentia caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos retorquebat. Comparare nemo mansuetudini tuae audebit divum Augustum, etiam si in certamen iuvenilium annorum deduxerit senectutem plus quam maturam ; fuerit moderatus et clemens, nempe post mare Actiacum Roma
Abbreviated transcription (Latin):
cissimũ fidelissimũq
habuit. Heres solus illi
fuit. Nullis amplius in¬
si diis abullo petitus ẽ. Ig¬
nouit abauus tuus uictis
Nai si nõ ignouisset. qͥb
impasset: Salustiũ ⁊ coc¬
ceios ⁊ duellios. et totam
cohortẽ primã admissio¬
nis: ex adu̾sarioꝵ castris
cõscripsit. Iã domitios. mes¬
salas. asimos. cicerones. ⁊¬
quicquid floris erat in
ciuitate: demencie sue
debebat. Ip̃m lepidũ qmͣ
diu mori passus ẽ: Per
multos annos tulit or¬
namẽta pͥncipis retinẽ¬
tem. ⁊ põtificatũ maxi¬
nũ nõnisi mortuo illo
transferri ĩ se passus est.
Maluit em̃ illu honorẽ
uocari: qmͣ spoliũ. Hec
eũ clemẽcia: ad salutẽ secu¬
ritatẽq ꝑduxit. Hec gra

Expanded text:
cissimum fidelissimumque cissimum fidelissimumque habuit, heres solus illi fuit. Nullis amplius insidiis ab ullo petitus est. Ignovit abavus tuus victis ; nam si non ignovisset, quibus imperasset ? Sallustium et Cocceios et Deillios et totam cohortem primae admissionis ex adversariorum castris conscripsit ; iam Domitios, Messalas, Asinios, Cicerones, quidquid floris erat in civitate, clementiae suae debebat. Ipsum Lepidum quam diu mori passus est ! Per multos annos tulit ornamenta principis retinentem et pontificatum maximum non nisi mortuo illo transferri in se passus est; maluit enim illum honorem vocari quam spolium. Haec eum clementia ad salutem securitatemque perduxit; haec gra
Abbreviated transcription (Latin):
socios. diẽ. ordinẽ insidi¬
arũ. cui cõmissũ esset
feriũ. Et cũ defixũ ui¬
deret. nec ex cõuentione
iã sed excõsciẽcia tatẽtẽ.
quo inquit hoc aĩo facis.
ut ip̃e sis pͥnceps: male
tueri tuã nõ potes. Nuꝑ
libertini hoĩs gr̃a: in pri¬
uato iuditioluperatꝰ es.
A deo nichil facilius potes.
qmͣ cont̾ cesarẽ aduocare:
Cedo si spes tua solus ĩ¬
pedio. Paulus ne te et
fabius maximꝰ ⁊ cossi.
⁊ seruilia ferent: tãtũ¬
q agien nobiliũ non
mania noĩa p̾ferenciũ.
sed eoꝵ qui imaginib
suis decori sint. Ne totã
eius or̃onẽ repetẽdo ma¬
occupẽ: diucius eĩ quã
duab horis locutũ esse.
constat. cũ hanc penã
qua sola erat cõtentus
prius hosti: nc̃ ĩsidiato¬
ri ac parricide. Ex hodier¬
no die: int̾ nos amicicia
incipiat. Cõtendamus
utrũ ego meliore fide
tibi intã dederim: an tu¬
debeas. Post hoc: detulit
ultro consulatũ q̃stus qd̃
non auderet petere. Ami¬

Expanded text:
socios, diem, ordinem insidisocios, diem, ordinem insidiarum, cui commissum esset ferrum. Et cum defixum videret nec ex conventione iam, sed ex conscientia tacentem : " Quo," inquit, " hoc animo facis ? Ut ipse sis princeps ? Maletueri tuam non potes, nuper libertini hominis gratia in privato iudicio superatus es ; adeo nihil facilius potes quam contra Caesarem advocare. Cedo, si spes tuas solus impedio, Paulusne te et Fabius Maximus et Cossi et Servilii ferent tantumque agmen nobilium non inania nomina praeferentium, sed eorum, qui imagini- bus suis decori sint ? " Ne totam eius orationem repetendo maoccupem diutius enim quam duabus horis locutum esse constat, eum hanc poenam, qua sola erat contentus prius hosti, nunc insidiatori ac parricidae. Ex hodierno die inter nos amicitia incipiat ; contendamus, utrum ego meliore fide tibi vitam dederim an tudebeas." Post hoc detulit ultro consulatum questus, quod non auderet petere. Ami
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t. Gauisus sibi qd̃ aduo¬
catũ inuenerat: uxori
qui dẽ gr̃as egit. renũcia¬
ri autẽ ex tẽplo amicis
quos ĩcõsiliũ rogauerat
ĩpauit. ⁊ cimã unũ ad
se accersit. Dimissisq
om̃ib ecubiclõ. cũ alterã
ciune non poni cathedrã
iussisset: hoc inquit pri¬
mũ a te peto. ne me lo¬
quẽtẽ int̾pelles. ne medio
sermone meo ꝓdames.
dabit᷑ t̾ loquẽdi liberũ
tẽpus. Ego te cinna cũ
in hostiũ castris ĩuenis¬
sem nõ factũ tãtũ mnͥ ĩi¬
micũ s natũ: seruaui.
patrimoniũ t̾ õe cõcessi.
Hodic tam felix es ⁊ tã
diues: ut uicto uictores
muideãt. Sac̾dotiũ tibi
petenti. p̾teritis cõplurib
quor parentes mecũ mi¬
litauerãt: dedi. Cũ sic
de te meruerĩ: occide me
cõstituisti. Cũ adhanc
uocẽ exclamasset. ꝓcul
hanc ab se abẽe. clem̃ciã:
nõ p̾stas inquit fidem
cuma. cõuenerat ne ĩt̾¬
loq̃reris. Occidere inqmͣ
me paras. Adiecit locũ.

Expanded text:
potest. " Gavisus, sibi quod advopotest. " Gavisus, sibi quod advocatum invenerat, uxori quidem gratias egit, renuntiari autem extemplo amicis, quos in consilium rogaverat, imperavit et Cinnam unum ad se accersit dimissisque omnibus e cubiculo, cum alteram Cinnae poni cathedram iussisset : " Hoc," inquit, " primum a te peto, ne me loquentem interpelles, ne medio sermone meo proclames ; dabitur tibi loquendi liberum tempus. Ego te, Cinna, cum in hostium castris invenissem, non factum tantum mihi inimicum sed natum, servavi, patrimonium tibi omne concessi. Hodie tam felix et tam dives es, ut victo victores invideant. Sacerdotium tibi petenti praeteritis compluribus, quorum parentes mecum militaverant, dedi ; cum sic de te meruerim, occidere me constituisti. " Cum ad hanc vocem exclamasset procul hanc ab se abesse dementiam : " Non praestas," inquit, " fidem, Cinna ; convenerat, ne interloquereris. Occidere, inquam, me paras " ; adiecit locum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilib bellis frustra pe¬
titũ caput. tot naualib.
tot pedestrib p̾lus inco¬
lume postꝙͣ t̾ra mariq
pax parta ẽ. nõ occidere
cõstituat. s ĩmolare:
Nã sacuficãtẽ.: placuerat
adorm. Lursus silentio
ĩterpositio: maiore mul¬
to uoce sibi quã cinne
irascebatur. Quid uiuis
si perire te tã multorum
interest: Quis finis
erit supplicioꝵ quis sã¬
guinis: Ego sũ nobili¬
bus adolescẽtulis expo¬
sitũ caput in qd̃ mnucro¬
nes acuant. Nõ est tãti
uita: si ut ego nõ pereã
tã multa ꝑdenda sunt.
Int̾pellauit tãdẽ illum
luua uxor. Et admittis
inquit muliebre cõsiliũ:
fac qd̃ medici solent. qͥ
ubi usitata remedia
nõ ꝓcedũt: tẽptãt contͣ¬
ua. S eueritate: nichil
ad huc ꝓfecisti. Salui¬
denũ: lepidus secutꝰ ẽ
alios taceam qͦs tãtũ
ausos pudet. Nũc̃ tempta
quomiͦ t̾ cedat clemencia.
Ignosce .L. cimue Dephẽ¬
sus est: iam nocere tͥ nõ
potest. ꝓdesse fame tue

Expanded text:
civilibus bellis frustra pecivilibus bellis frustra petitum caput, tot navalibus, tot pedestribus proeliis incolume, postquam terra marique pax parata est, non occidere constituat, sed immolare ? " nam sacrificantem placuerat adoriri. Rursus silentio interposito maiore multo voce sibi quam Cinnae irascebatur : " Quid vivis, si perire te tam multorum interest ? Quis finis erit suppliciorum ? Quis sanguinis ? Ego sum nobilibus adulescentulis expositum caput, in quod mucrones acuant ; non est tanti vita, si, ut ego non peream, tam multa perdenda sunt. " Interpellavit tandem illum Livia uxor et : " Admittis," inquit, " muliebre consilium ? Fac, quod medici solent, qui, ubi usitata remedia non procedunt, temptant contraria. Severitate nihil adhuc proiecisti; Salvidienum Lepidus secutus esalios taceam, quos tantum ausos pudet. Nunc tempta, quomodo tibi cedat clementia; ignosce L. Cinnae. Deprensus est; iam nocere tibi non potest, prodesse famae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽẽt. qd̃ tu mic es. Duo¬
deuicesimũ egressus an¬
nũ: iã pugiones insinũ
amicoꝵ abscõderat. Iam
insidiis M. antonu con¬
sulis latus petierat. iam
fuerat collega ꝓscriptio¬
nis. S cũ annũ qͣdrage¬
simũ trãsisset: ⁊ ĩgallia
moraret᷑ delatũ ẽ ad eũ
iudiciũ .L. cumã stolidi
ingenii uirũ. insidias
ei struere. Dictũ est. et
ubi ⁊ ꝙͣdo. ⁊ quẽadmodũ
aggredi uellet. Unus
ex conscus deferebat: con¬
stituit se ab eo uindica¬
ret. Consiliũ amicorum
aduocari iussit. Nox illi
inquieta erat cũ cogita¬
ret adolescẽtẽ nobilẽ. hoc
detracto integrũ. Gñ.
põpeii nepotẽ. dãpnandũ.
Iam unũ hominẽ occide̾
non poterat. cũ M anto¬
nius ꝓscriptionis edictũ
ĩter cenã dictaret: gemẽs
subinde uoces uarias
enuttebat. ⁊ int̾ se cõtͣrias.
Quid ergo ego pcussorẽ
meũ securũ ãbulare pa¬
ciar me sollicito: Ergo
nõ dabit penas qui tot

Expanded text:
tis esset, quod tu nunc es, duotis esset, quod tu nunc es, duodevicensimum egressus annum, iam pugiones in sinum amicorum absconderat, iam insidiis M. Antonii consulis latus petierat, iam fuerat collega proscriptionis. Sed cum annum quadragensimum transisset et in Gallia moraretur, delatum est ad eum indicium L. Cinnam, stolidi ingenii virum, insidias ei struere ; dictum est, et ubi et quando et quemadmodum adgredi vellet; unus ex consciis deferebat. Constituit se ab eo vindicare et consilium amicorum advocari iussit. Nox illi inquieta erat, cum cogitaret adulescentem nobilem, hoc detracto integrum. Cn. Pompei nepotem, damnandum ; iam unum hominem occidere non poterat, cui M. Antonius proscriptionis edictum inter cenam dictarat. Gemens subinde voces varias emittebat et inter se contrarias : " Quid ergo ? Ego percussorem meum securum ambulare patiar me sollicito ? Ergo non dabit poenas, qui tot
Abbreviated transcription (Latin):
gnarũ potestatũ: terrẽt
latius qm nocent. Non
sine causa. Non eĩ ꝙͣtũ
fecerit: sed quãtũ facturꝰ
sit cogitatur: in eo qui
omĩa potest. Adice nunc
qd̃ pͥuatos hoĩes ad acci¬
piendas iiurias oportu¬
niores: acceptarũ paciẽ¬
cia facit. Regib certior
est. ex mãsuetudĩe secu¬
ritas. quia frequẽs uin¬
dicta: paucoꝵ odiũ repͥ¬
mit. om̃iũ irritat. Uolũ¬
tas oportet añ seniendi:
quã causa deficiat. Alio¬
quin quẽadmodũ p̾cise
arbores plurimis ramis
repullulant et multa
satorũ genera ut densio¬
ra surgant reciduntur:
ita regia crudelitas au¬
get ĩimicoꝵ numerum
tollendo. Parentes em̃
liberiq eorũ qui ĩt̾fecti
sunt et ꝓpinqui et amici
in locũ singuloꝵ succẽdũt.
Hoc qmͣ uerũ sit: ãmon̾e
te exemplo domestico uo¬
lo. Dinus aug̃. fuit mi¬
tis princeps. Si quis illũ
a principatu suo estimare
incipiat: ĩcoĩ quidẽ. R ꝑ¬
gladiũ mouit. cũ hoc eta¬

Expanded text:
gnarum potestatum terrent gnarum potestatum terrent latius quam nocent, non sine causa ; non enim, quantum fecerit, sed quantum facturus sit, cogitatur in eo, qui omnia potest. Adice nunc, quod privatos homines ad accipiendas iniurias opportuniores acceptarum patientia facit, regibus certior est ex mansuetudine securitas, quia frequens vindicta paucorum odium opprimit, omnium irritat. Voluntas oportet ante saeviendi quam causa deficiat ; alioqui, quemadmodum praecisae arbores plurimis ramis repullulant et multa satorum genera, ut densiora surgant, reciduntur, ita regia crudelitas auget inimicorum numerum tollendo ; parentes enim liberique eorum, qui interfecti sunt, et propinqui et amici in locum singulorum succedunt. Hoc quam verum sit, admonere te exemplo domestico volo. Divus Augustus fuit mitis princeps, si quis illum a principatu suo aestimare incipiat ; in communi quidem rgladium movit. Cum hoc aeta
Abbreviated transcription (Latin):
timore: ꝙͣuis nullus
seqͣtur comes. nullus
sit domi nullus ad la¬
tus gladius. Tibi in
tua pace: armato ui¬
uendũ est. Aberrare
a fortuna tua nõ po¬
tes. obsidet te. ⁊ quocũz
descendis: magno ap¬
paratu sequitur. Est
hec sĩnne magnitudĩs ser¬
uitus. non posse fi minorẽ.
sed cũ diis tͥ cõmunis ip̃a
neccessitas est. Nam illos
quo celũ alligatos tenet.
nec magis illis descende
datũ est: quã tͥ tutũ. Fa¬
stigio tuo affixus es no¬
stros motus: pauci senci-¬
unt. Prodire nobis ac re¬
cedere ⁊ mutare hĩtũ sine
sensu publico licet. Tibi
non magis: qmͣ soli lat̾e
contingit. Nulta cont̾
te lux est. Om̃iũ in istam
conu̾si oculi sũt. ꝓdire
te putes: oriris. loqui nõ
potes: nͥ ut uocẽ tuã que
ubiqz sunt gentes excipi.¬
ant. Irasci non potes: nͥ
ut omĩa p̾mãt᷑ sic nemi¬
nem afflig̾e: nͥ ut qͥtqͥd
circa fuerit quatiatur.
Ut fulmina: paucorum
piculo cadũt. oĩi metu.
sic anmadu̾siones ma¬

Expanded text:
timore, quamvis nullus timore, quamvis nullus sequatur comes, nullus sit domi, nullus ad latus gladius ; tibi in tua pace armato vivendum est. Aberrare a fortuna tua non potes ; obsidet te et, quocumque descendis, magno apparatu sequitur. Est haec summae magnitudinis servitus non posse fieri minorem; sed cum dis tibi communis ipsa necessitas est. Nam illos quoque caelum alligatos tenet, nec magis illis descendere datum est quam tibi tutum ; fastigio tuo adfixus es. Nostros motus pauci sentiunt, prodire nobis ac recedere et mutare habitum sine sensu publico licet ; tibi non magis quam soli latere contingit. Multa circa te lux est, omnium in istam conversi oculi sunt. Prodire te putas ? Oriris. Loqui non potes, nisi ut vocem tuam, quae ubique sunt gentes, excipiant ; irasci non potes, nisi ut omnia tremant, quia neminem adfligere, nisi ut, quidquid circa fuerit, quatiatur. Ut fulmina paucorum periculo cadunt, omnium metu, sic animadversiones ma
Abbreviated transcription (Latin):
ria uenit. Timẽt p̾t̾ea
cõtẽptũ. ⁊ non retulisse
ledentib gr̃am ĩfirmi¬
tas uidetur nõ demẽcia
At cui ultio infacili est:
is omissa ea. certã laudẽ
mãsuetudĩs conseqͥt᷑:
Huili loco positis: exer¬
cere manũ litigare. in
rixam ꝓcurrere. ac mo¬
rem ire sue gerere: libe¬
rius est. Leues int̾ paria:
ictus sũt. Regi uocife¬
perantia: nõ ex maiesta¬
te ẽ. Graue putas eripi
loquẽdi arbitrũ regib
qd̃ hunullimi habent.
Ista inquit seruitus ẽ
nõ ĩpiũ. Quid: tu nõ
expiris istud nobis ẽẽ.
tibi seruitutẽ: Alia cõ¬
dicio est. eorũ qͥ inturba
quã nõ excedũt latent.
quoꝵ ⁊ u̾tutes ut appare¬
ant diu luctant᷑ ⁊uicia
tenebras habẽt. Ur̃a frã
dictaq ruior excipit.
⁊ ideo nulli magis cu¬
randũ ẽ. qͣlẽ famã ha¬
beant: quã qui: qͣlẽcũq
meruerint: magnam
habituri sũt. Qͣm mul¬
ta tͥ non licent. q̃ nobis
beneficio tuo licent.
Possũ ĩqualibet parte
urbis solus ĩcedere sine

Expanded text:
ria venit ; timent praeterea contemptum, et non rettulisse laedentibus gratiam infirmitas videtur, non clementia ; at cui ultio in facili est, is omissa ea certam laudem man- suetudinis consequitur. Humili loco positis exercere manum, litigare, in rixam procurrere ac morem irae suae gerere liberius est ; leves inter paria ictus sunt ; regi vocifeperantia non ex maiestate est. Grave putas eripi loquendi arbitrium regibus, quod humillimi habent. " Ista," inquis, " servitus est, non imperium." Quid ? tu non experiris istud nobis esse, tibi servitutem ? Alia condicio est eorum, qui in turba, quam non excedunt, latent, quorum et virtutes, ut appareant, diu luctantur et vitia tenebras habent ; vestra facta dictaque rumor excipit, et ideo nullis magis curandum est, qualem famam habeant, quam qui, qualemcumque meruerint, magnam habituri sunt. Quam multa tibi non licent, quae nobis beneficio tuo licent ! Possum in qualibet parte urbis solus incedere sine
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam si quis tã bene
iã purgauit animũ ut
nichil obturbare eũ am¬
plius possit ac fallere:
ad innocẽciã tam̃ pec¬
feci mẽtionẽ: Optime
hoc exẽplũ pͥncipi con¬
stituã ad quod formet᷑.
ut se talẽ ẽẽ. ciuib: qͣles
sibi deos uelit. Expedit
ergo hẽre ĩ exorabilia
pectatis atq errorib
numina: Expedit us
adultimã infesta ꝑuici¬
em: Et quis regũ erit
tutus: cuiꝰ nõ mẽbra
haruspices colligãt: Qd̃
si dii placabiles et eque
delicta potenciũ nõ statĩ
fulminib ꝑsequũtur.
quãto equius ẽ. hominẽ
hoĩb p̾positũ. miti aĩo
exert̾e imꝑiũ. ⁊ cogita¬
re utrũ mũdi statꝰ gͣtior
oculis pulchriorq sit
sereno ⁊ puro die. an cũ
fragorib crebris omĩa
qͣtiunt᷑ ⁊ ignes hinc atz
illinc micant: At qui
non alia facies ẽ. qͥeti
moratiq ĩꝑii quã serem
celi ⁊ nitentis. Crudele
regnũ: turbidũ tenebͥs
obscurũ ẽ: ĩt̾ tremẽtes

Expanded text:
Etiam si quis tam bene Etiam si quis tam bene iam purgavit animum, ut nihil obturbare eum amplius possit ac fallere, ad innocentiam tamen pecfeci mentionem, optime hoc exemplum principi constituam, ad quod formetur, ut se talem esse civibus, quales sibi deos velit. Expedit ergo habere inexorabilia peccatis atque erroribus numina, expedit usque ad ultimam infesta perniciem ? Et quis regum erit tutus, cuius non membra haruspices colligant ? Quod si di placabiles et aequi delicta potentium non statim fulminibus persequuntur, quanto aequius est hominem hominibus praepositum miti animo exercere imperium et cogitare, uter mundi status gratior oculis pulchriorque sit, sereno et puro die, an cum fragoribus crebris omnia quatiuntur et ignes hinc atque illinc micant ! Atqui non alia facies est quieti moratique imperii quam sereni caeli et nitentis. Crudele regnum turbidum tenebrisque obscurum est, inter trementes
Abbreviated transcription (Latin):
in munerũ relinquat.
quosdã ẽẽ gaudeat: quosdã
patiatur. Cogitate in hac
ciuitate ĩqua turba pla
tissima itinera siue int̾¬
missione defluẽs eligit᷑.
quociens aliquid obstitit
qd̃ cursũ eius uelut tor¬
rentis rapidi moraret
inqua trib eodẽ tẽpore
theatris me postulãtur.
in qͣ cõsumitur quicquid
terris om̃ib arat᷑. qnͣta
solitudo ac uastitas fu¬
tura sit si nichil uelinqͥt᷑.
nisi qd̃ iudex seuerus ab¬
soluerit. Quotus quisqz
ex questorib ẽ. qͥ non ex
ip̃a lege teneatur qͣ q̃rit:
Quotus quisqz accusa¬
tor uacat culpa. ⁊ nescio
an nemo ad dandã ue¬
nam difficilior sit: qmͣ
qui illã petere sepius me¬
ruit. Pectauimꝰ õs. alii
grauia. alii lemora. alii
ex destinato. alii forte ĩ¬
pulsi. aut aliena neqͥ¬
cia ablati. alii ĩ bonis cõ¬
siliis parũ fortit̾ stetimꝰ.
⁊ ĩnocẽciã inuiti ac ueni¬
tentes ꝑdidimꝰ. nec delĩ¬
quimꝰ tantũ: sed usq
ad extremũ eui delĩqͥmꝰ

Expanded text:
in numerum relinquat ; in numerum relinquat ; quosdam esse gaudeat, quosdam patiatur. Cogitato, in hac civitate, in qua turba per latissima itinera sine intermissione defluens eliditur, quotiens aliquid obstitit, quod cursum eius velut torrentis rapidi moraretur, in qua tribus eodem tempore theatris caveae postulantur, in qua consumitur, quidquid terris omnibus aratur, quanta solitudo ac vastitas futura sit, si nihil relinquitur, nisi quod iudex severus absolvent. Quotus quisque ex quaesitoribus est, qui non ex ipsa ea lege teneatur, qua quaerit ? quotus quisque accusator vacat culpa ? Et nescio, an nemo ad dandam veniam difficilior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus omnes, alii gravia, alii leviora, alii ex destinata, alii forte impulsi aut aliena nequitia ablati ; alii in bonis consiliis parum fortiter stetimus et innocentiam inviti ac retinentes perdidimus ; nec deliquimus tantum, sed usque ad extremum aevi delinquemus.
Abbreviated transcription (Latin):
decet. qui nisi se ad illã
extulit ⁊ altior stetit:
illã quo infra t̾rã dedu¬
cit. Magni aũt animi
quillũqz. ⁊ iiuias atq
offensiones suꝑne despicẽ
Mulicbre ẽ. furere ĩira
Ferarũ uero ⁊ generosaꝵ
quidẽ: p̾mordere ⁊ urgere
ꝓiectos. Elephãti leones¬
qz transeũtqz impuler̃t.
Ignobilis bestie ꝑtinacia
est. Non decet regẽ seua
nec in exorabilis ira. Nõ
multũ enĩ supͣ eũ emi¬
uet: cui se nascendo exe¬
quat. At si dat uitã: dat
dignitatẽ piditantib et
meritis aunttere. Facit qd̃
nulli nisi rerũ potẽti licet
Uita enĩ etiã suꝑiori eri¬
pitur: nũꝙͣ nisi inferiori
datur. Ceruare ꝓpriũ est.
excellẽtis fortune. q̃ nũ¬
quã magis suspici debet:
qmͣ cũ illi contigit idẽ
posse qd̃ dus. quor bene¬
ficio in lucẽ edimur: tã
boni qmͣ mali. Deorũ
itaq sibi animũ asserẽs
princeps: alios ex ciuib
suis quia utiles boni qz
sunt libens uideat. alios

Expanded text:
decet, qui, nisi se ad illam decet, qui, nisi se ad illam extulit et altior stetit, illam quoque infra ad terram deducit ; magni autem animi quillumque et iniurias atque offensiones superne despicere. Muliebre est furere in ira, ferarum vero nec generosarum quidem prae- mordere et urguere proiectos. Elephanti leonesque transeunt, quae impulerunt; ignobilis bestiae per- tinacia est. Non decet regem saeva nec inexorabilis ira, non multum enim supra eum eminet, cui se irascendo exaequat ; at si dat vitam, si dat dignitatem periclitantibus et meritis amittere, facit, quod nulli nisi rerum potenti licet ; vita enim etiam superiori eripitur, numquam nisi inferiori datur. Servare proprium est excellentis fortunae, quae numquam magis suspici debet, quam cum illi contigit idem posse quod dis, quorum beneficio in lucem edimur tam boni quam mali. Deorum itaque sibi animum adserens princeps alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens videat, alios
Abbreviated transcription (Latin):
toqz in maiore materia
apparet. Quãtulũ enĩ
nocet: priuata crudeli
cõcordia nec ulla altera
melior aut honestior sit:
q̃dã tñ quibusdã ꝑsonis
aptior ẽ. Decet magna¬
nimitas quelt mortalẽ
etiã illũ infra quẽ nichil
est. Quid enĩ maius
aut forcius qmͣ malã
fortunã retundere: Hec
tamen ma. gnauimitaᷤ.
ĩ bona fortuna laxiorem
locũ ht̃. meliusq intri¬
bunali qmͣ ĩ plano con¬
spicitur. Clemẽcia in
quãcũq domũ puenit:
cam felicem trãsquillã¬
qz p̾stabit. Sz in regia.
quo rarior: eo mirabilior
Quid enĩ est mẽorabili¬
us quã eũ cuiꝰ ire nichil
obstat. cuiꝰ grauiori sẽ¬
tencie ip̃i qui pereunt
adsentiunt. quẽ nemo
ĩt̾rogaturus ẽ. immo
si uehemetiꝰ excanduit
ne dep̾caturus ẽ. quidẽ
ip̃m sibi manũ micere
⁊ potestate sua ĩmeliꝰ
placidiusq uti. Hoc
ip̃m cogitãtẽ: occide̾ cõt̾
legẽ nemo nõ p̃t. seruare
nemo p̾t̾ me. Magnã
fortunã: magnus animiꝰ

Expanded text:
ntoque in maiore materia ntoque in maiore materia apparet. Quantulum enim nocet privata crudelitter se sit concordia nec ulla altera melior aut honestior sit, quaedam tamen quibusdam personis aptior est. Decet magnanimitas quemlibet mortalem, etiam illum, infra quem nihil est ; quid enim maius aut fortius quam malam fortunam retundere ? Haec tamen magnanimitas in bona fortuna laxiorem locum habet meliusque in tribunali quam in plano conspicitur. Clementia, in quamcumque domum pervenerit, eam felicem tranquillamque praestabit, sed in regia, quo rarior, eo mirabilior. Quid enim est memorabilis quam eum, cuius irae nihil obstat, cuius graviori sententiae ipsi, qui pereunt, adsentiuntur, quem nemo interpellaturus est, immo, si vehementius excanduit, ne deprecaturus est quidem, ipsum sibi manum inicere et potestate sua in melius placidiusque uti hoc ipsum cogitantem : " Occidere contra legem nemo non potest, servare nemo praeter me" ? Magnam fortunam magnus animus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes multas dissiliet. Idẽ¬
eut: qui parẽdi fuerit.
I deo principes regesqz et
quocunqz alio noĩe sunt
tutores. statꝰ publici: nõ
ẽ mirũ amari ultra priua¬
tas etiã necessitudines.
Nã si sauis hoĩb publi¬
ca pͥuatis potiora sunt:
sequitur ut is quoz carior
nõ posset sine utriusqz
ꝑuicie. Nam ut illi uiri¬
bus opus est: ⁊ huic ca¬
pite. Longius uidet᷑ reces¬
sisse a ꝓposito: or̃o mea.
At me hercule: rẽ ip̃am
pͥmis. Nã siqͥd adhuc
colligit: tu aniniꝰ rei
publice tue es. illa corpꝰ
tuũ. Uides ut puto qmͣ
necessaria sit clemẽcia.
Tibi em̃ parcis: cũ uide¬
ris alteri ꝑcere. ꝑcendũ
itaq est: etiã imꝓbãdis
ciuib nõ aliter qmͣ mẽ¬
bris lãguentibz. Et si
quãdo misso sanguine
opus ẽ: sustinẽda ẽ ne
ultra quã necesse sit ĩ¬
sidat. Est ergo ut dice¬
bam clem̃cia om̃ib quidẽ
xime tamen decora ĩꝑa¬
toribus. quanto plus ht
apud illos qd̃ seruet. qnͣ¬

Expanded text:
partes multas dissiliet, idempartes multas dissiliet, idemerit, qui parendi fuerit. Ideo principes regesque et quocumque alio nomine sunt tutores status publici non est mirum amari ultra privatas etiam necessitudines ; nam si sanis hominibus publica privatis potiora sunt, sequitur, ut is quoque carior non posset sine utriusque pernicie ; nam et illi viribus opus est et huic capite. Longius videtur recessisse a proposito oratio mea, at mehercules rem ipsam premit. Nam si, quod adhuc colligit, tu animus rei publicae tuae es, illa corpus tuum, vides, ut puto, quam necessaria sit clementia; tibi enim parcis, cum videris alteri parcere. Parcendum itaque est etiam improbandis civibus non aliter quam membris languentibus, et, si quando misso sanguine opus est, sustinenda est manus, ne ultra, quam necesse sit, incidat. Est ergo, ut dicebam, clementia omnibus quidem xime tamen decora imperatoribus, quanto plus habet apud illos, quod servet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum ille ĩpauit siue
auarus dñs ẽ mare lutͥ
causa scrutam᷑. siue ã¬
biciosus iã dudũ dexterã
flaminis abiecimꝰ aut
uolũtariã subsiluimꝰ:
sic hec ĩmẽsa multitudo
uniꝰ aĩa cirtũdata illiꝰ
spũ regitur. illiꝰ racõne
flectitur. p̾ssura se ac
fractura uirib suis: nͥ
cõsilio sustineret. Suã
itaq ĩcolumitatẽ amãt:
cũ ꝓ uno hoĩe denas le¬
giones in aciẽ deducũt.
cũ ĩprimã frõtẽ ꝓcurrũt.
⁊ adu̾sa uulnerib pecto¬
ra ferunt: ne ĩꝑatoris
quẽ hec tot milia trahũt.
nichil ip̃a ꝑ se futura insi
onus et p̾da: si mens illa
ĩpii subtrahat ᷑ Rege inco¬
lumi: mens omĩbz una
amisso: rupere fidẽ. Hic
casus: romane pacis exi¬
tiũ erit. Hic tanti fortimã
pplĩ ĩruinas aget. Tam
diu abisto piculo abent
hic ppls̃: qm diu sciet
ferre frenos. Quos si qñ
abrupit. uel aliquo casu
discussos reponi sͥ passus
non ert: hec unitas. ⁊ hic
maximi ĩpii cõtextus. in

Expanded text:
cum ille imperavit, sive cum ille imperavit, sive avarus dominus est, mare lucri causa scrutamur, sive ambitiosus, iam dudum dextram flammis obiecimus aut voluntarii terram subsiluimus, sic haec immensa multitudo unius animae circumdata illius spiritu regitur, illius ratione flectitur pressura se ac fractura viribus suis, nisi consilio sustineretur. Suam itaque incolumitatem amant, eum pro uno homine denas legiones in aciem deducunt, cum in primam frontem procurrunt et adversa vulneribus pectora ferunt, ne imperatoris quem haec tot milia trahunt nihil ipsa per se futura nisi onus et praeda, si mens illa imperii subtrahatur. Rege incolumi mens omnibus una; amisso rupere fidem. Hic casus Romanae pacis exitium erit, hic tanti fortunam populi in ruinas aget ; tam diu ab isto periculo aberit hic populus, quam diu sciet ferre frenos, quos si quando abruperit vel aliquo casu discussos reponi sibi passus non erit, haec unitas et hic maximi imperii contextus in
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt: sed tãqmͣ ad
clarũ ac beneficũ sidus
certatim aduolãt. obicere
se pro illo mucronibz in¬
sidianciũ patissum. et
substem̾e corpora sua. si
ꝑstragẽ illi hũanã iter ad
salutẽ struendũ sit. Som¬
nũ eius: nocturis excu¬
biis muniunt. latera ob¬
iecti circũfusiq defẽdũt
Incurrentib ꝑiculis se
opponũt. Non ẽ hic sine
ratione pplĩs urbibq cõ¬
sensus: sic ꝓtegẽdi amã¬
diqz reges. ⁊ se suaqz ia¬
ctandi quocũq desid̾auͭ.
ĩpantis salus. Nec hec
iulitas sui ẽ. aut clem̃cia
ꝓuno capite tot excipe¬
milia ferrũ ac mułtis
mortib unã animã re¬
dim̾e nonnũꝙͣ senis et
inualidi. Quẽ admodũ
totũ corpus aĩo deseruit.
et cũ hoc tanto maius
tantoq speciosius sit:
ille ĩ occulto maneat te¬
nuis. et in qua sede lati¬
tet inc̾tus. tñ manus.
pedes. oculi. negociũ illi
gerunt. illũ hec cutis
munit illiꝰ iussu iacemꝰ
aut inquieti discurrimꝰ.

Expanded text:
fugiunt, sed tamquam ad fugiunt, sed tamquam ad clarum ac beneficum sidus certatim advolant. Obicere se pro illo mucronibus insidiantium paratissimi et substernere corpora sua, si per stragem illi humanam iter ad salutem struendum sit, somnum eius nocturnis excubiis muniunt, latera obiecti circumfusique defendunt, incurrentibus periculis se opponunt. Non est hic sine ratione populis urbibusque consensus sic protegendi amandique reges et se suaque iactandi, quocumque desideravit imperantis salus ; nec haec vilitas sui est aut dementia pro uno capite tot milia excipere ferrum ac multis mortibus unam animam redimere nonnumquam senis et invalidi. Quemadmodum totum corpus animo deservit et, cum hoc tanto maius tantoque speciosius sit, ille in occulto maneat tenuis et in qua sede latitet incertus, tamen manus, pedes, oculi negotium illi gerunt, illum haec cutis munit, illius iussu iacemus aut in- quieti discurrimus,