comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yacis destiꝑ ad nos descend̾it. Int̾im aũ forti aimo eᷤ¬
cut dictũ est alias destinatis ÷ pontiniac̃ ingresrꝰ. iudi¬
cauit se nõ ꝯdignam cam pastoralem de mani apłi¬
ca accepisse. nisi etiam habitũ religiõis reciꝑet: iumi¬
r qͥ in ep̃ali seoe pͥmognitos filios suos mouachos ha¬

Expanded text:
pacis desuper ad nos descenderit. Interim autem forti animo esaeteris, ut dictum est alias destinatis, Pontiniacum ingressus, judicavit se non digne curam pastoralem de manu apostolica accepisse, nisi etiam et habitum religionis reciperet: nimirum qui in episcopali sede primogenitos filios suos monachos ha
Abbreviated transcription (Latin):
mrabat. Imꝑatͥr ĩ ꝓuerpero fecit aborsum. Unde fa¬
m est ut tota gallia ad obseqͥum dñi pape deuotiꝰ¬
nteat. Et ut ꝓ certo accepinꝰ dñi eboeaceñ. iegatio
o erpirauit. sublata om̃i causa ꝯualescẽdi. Nemo
t mensurnꝰ fu̾it. uł dialis. qͥ in legatiõe sua nͨ ãnũ
uensẽ. nͦ dic̃. habu̾it. S nescio qͦ pacto nͣtii redeli

Expanded text:
ratrix in puerperio fecit abortum. Unde factum est, ut tota Gallia ad obsequium domini papae devotioporteat. Et ut pro certo accepimus, domini Eboracensis legatio omnino exspiravit, sublata omni spe convalescendi. Memornec mensuruus fuerit, aut dialis, qui in legatione sua nec annum, nec mensem, nec diem habuerit. Sed nes
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbat d̾s. Dũ in cͦia sio iste cͥbresc̾et. ecce miti
mim regis aduener̾t: lict̾as a sede apłica ĩpetra
restituẽtes. uix eas reddid̾ant. c̃ in ꝯtinẽti alie
cere ab italia uener̾t. et fere paric̾ porrecte sut
nates dilignͣter. ⁊ de morte octou̾. & de hiis q̃ in italia

Expanded text:
ia sermo iste crebresceret, ecce nuntii domini regis advenerunt, litteras a sede apostolica impetratas restituentes. Vix eas reddiderant, cum in continenti aliae litterae ab Italia venerunt, et fere pariter porrectae sunt, exponentes diligenter et de morte Octaviani, et de his quae in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
oris. expon̾et malebictiõi. cuiꝰ qͥde regit᷑ bnͣdictiõe.
eoce płqͣm balaã. ĩ mo nec balaam hic. qͥ nec p̾ce
p̃tio. minis ue appositis. pauꝑm aiͣas bestiis trad̾e
pelli potuit. ex qͦ semel suꝑ hiis olim ĩtellexͣit diã
cerent᷑: si gnͣtiliũ oꝑcbꝰ noͣ ꝯtaminarent᷑. si ordinii
i dignitatẽ indiuisi tuerent᷑. qͣm lib̾e. qͣm tranqͥu
deris tab̾nacłm c̃ eid̾e̾ minuts ĩ medio amorreoꝵ¬
plinati fiiii heh̃ ꝓpͥa ignauia in cͣcamine corrues
ecce capta ẽ ab aslophilis archa dei. o ꝓ hostiũ ni¬
tate. ac dispositioe cagitata. filiis q retrorsũ alien¬
tis: młt̾iplicata est ĩ eis ruina. Sed qͥꝯq sint seni
satio. Et utina̾ reputet᷑ ei ad iꝰticiam a gn̾atiõe u
ñatioe̾m usq in sẽpiternũ. Am̃. Thome. cant᷑.a

Expanded text:
oris exponeret maledictioni, cujus quidem regitur benedictione. Sed ecce plus quam Balaam, imo nequaquam Balaam hic, qui nec prece, nec pretio, minisve appositis pauperum animas bestiis tradere compelli potuit, ex quo semel super his olim intellexit dictum: commiscerentur, si gentium opibus non contaminarentur, si ordinis sui dignitatem indivisi tuerentur, quam libere, quam tranquille foederis tabernaculum cum ejusdem ministris in medio Amorriplinati filii Heli propria ignavia in certamine corruerunt, ecce capta est ab allophylis arca Dei, et pro hostium voluntate ac dispositione circumagitata, filiisque retrorsum alienatis, multiplicata est in eis ruina. Sed quicunque sint squassatio. Et utinam reputetur ei ad justitiam a generatione in generationem usque in sempiternum. Amen. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯfractione corã diuine maiestatis ĩtuutri se¬
dudo ꝓ frͣib int̃pellans qͥ uitulũ ꝯflatile̾. uitu¬
lum utiq auro plenuͣ absq eiꝰ ꝯsciẽtia nuꝑ ad¬
orquert. Uertamͣ articulo tͥbulationis elapso.
ac tẽꝑe recͥbutiois accepto. eosoem in cͥminis ui¬
tioe̾m dcctricas puniat. qͦs frat̾na priꝰ ꝯpassioe̾

Expanded text:
in confractione coram divinae majestatis intuitu, sedulo pro fratribus interpellans, qui vitulum conflatilem, vitulum utique auro plenum, absque ejus conscientia nuper adoraverunt. Verumtamen articulo tribulationis elapso, ac tempore retributionis accepto, eosdem in criminis ultionem districtius puniat, quos fraterna prius compassione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯtͥbulibꝰ suis u̾buͣ uite ĩ fatigabilis administra¬
ret. c̃ nichil morte dignũ. oł dͥmine notand̾ oꝑe
perpetrasset ĩpii suꝑ en iactam secerͣt. Et ecce i̾imi¬
ci silii hõis gladiis accincti. ⁊ ad nocend̾ parati
tnsinare. ꝑ q t̾ras a secłari potestate dirigunt᷑. ut
eand̃ potiꝰ euella̾t arborẽ utiq fructuosam. qua
planitauit. & ut i̾merito hu̾iliet que mito eralta¬
uit. utiq qͦs ꝓuide ꝯtulit. I ꝑuide fidelis sui dig¬
nitaus ĩminiat. Qͥd gͥ aget mutis. ⁊ ĩnocens dei
achleta: extenti ĩ se gladii. nesciꝰ. ⁊ ignatꝰ. Qͦtsum
effugiet ꝯcilio malignantiũ obsessus: Restat ut
ad tosantiam aiatus caqͣm aries de grege elcctꝰ cari¬
tatis piͣguedine saginatꝰ. dnͣo sese ĩmoland̾ ghi¬
beat. Nestat ut caꝑitis sui factꝰ tinitator. sũ mut

Expanded text:
bulibus suis verbum vitae infatigabilis administraret, cum nihil morte dignum, nihil crimine notandum opere perpetrasset, impii super eum jacturam fecerunt; ut ecce inimici filii hominis, gladiis accincti, et ad nocendum praeparati, trans mare, perque terras a saeculari potestate diriguntur, ut eamdem citius evellant, arborem utique fructuosam, quam plantavit, et ut immerito humiliet, quem merito exaltavit; utque quam provide contulit, improvide fidelis sui dignitatem imminuat. Quid igitur aget mitis et innocens Dei athleta, extenti in se gladii nescius et ignarus? Quorsum effugiet consilio malignantium obsessus? Restat ut ad tolerantiam animatus, tanquam aries de grege electus, charitatis pinguedine saginatus, Domino sese immolandum exhibeat. Restat ut capitis sui imitator effect
Abbreviated transcription (Latin):
mib. ⁊ dignitatib ꝯsu̾andis priꝰ mandari rogau̾at.
mꝑ̧ sicut tu ⁊ aiii s̾uare ꝓmisa̾tis ea c̃ mudta i̾stantia
rat auctoritate apłice sedis sibi ⁊ suis posteris ꝯfirma¬
I. ded nos petitioẽm utam neqͥqͣm ad misimꝰ. Uer̾tam ne
nimiã amaritudine̾. et ueem̃tiorem aĩmi tbationẽ eũ

Expanded text:
 mandari rogaverat, nuper, sicut tu et alii observare promiseratis, ea cum multa instantia petiit auctoritate apostolicae sedis sibi et suis posteris confirmari. Sed nos petitionem istam nequaquam admisimus. Verumtamen ne ad nimiam amaritudinem et vehementiorem animi turbationem eum
Abbreviated transcription (Latin):
dnͣm dedimꝰ ꝯsilicim. Ut i causa tua. i̾mo dei. ad nutũ he¬
minis honore̾ dei remitt᷑es. Peniteo pat̾. ⁊ grauit᷑ peniteo
lgnosce rogo. o ab hac culpa me miserłi absolue. d ⁊ des
⁊ tͥ ine ipͣm ⁊ regnu̾ meut expono. Et ab hac hora ꝓmi¬
to. qd̾ tibi. uł tiuis nõ deero. qͣmdui d̾o anctore uit̾o. dieg
itaco absoluto. dataq ei bnͣdictione: dłis cant᷑. senonis u¬
gresꝰ eit c̃ suis ĩ gaudie. Ubi eum rex francie repalit᷑
hibuit. usq ad regressũ eiꝰ in angliã. Qͦ audito rex aͥgł
regi francie dem̾adat se mirari psimũ qͦmͦ. uł qui rat

Expanded text:
 dedimus consilium ut in causa tua, imo Dei, ad nutum hominis honorem Dei remitteres. Poeniteo, pater, et graviter poeniteo. Ignosce ergo, et ab hac culpa me miserum absolve. Sed et Deo et tibi me ipsum et regnum meum expono, et ab hac hora promitto, quod tibi vel tuis non deero, quandiu Deo auctore vixero. » Rege igitur absoluto, dataque ei benedictione archiepiscopus Senonis ingressus est cum suis in gaudio, ubi eum rex Franciae regaliter exhibuit usque ad regressum ejus in Angliam. Quo audito, rex Angliae regi Franciae demandat se mirari plurimum quomodo vel qua rat
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotib nt̃is pͥncipe̾ sac̾dotũ magͣ dolose qͣm sĩ¬
cere ntꝑ ꝯueniend̃ adicere ĩ corruptũ corrupti a¬
ritũ finentati arte qͣlib ꝑsuad̾e actẽptantes. ut ⁊¬
se qtioq fi̾nentati assentarẽt qͥ utiq si̾enti non
nouit acredinem. Ad ioh̾em gͥ ab ieroiblimis sac̾¬
iglorii recesserͣt. Siqͥd̾e qͥ sic missi fu̾ant: erͣat e

Expanded text:
principem sacerdotum magis formidolose quam sincere nuper conveniendum adiere, incorruptum corrupti, azymum fermentati, arte qualibet persuadere attentantes, ut se quoque fermentari assentiret, qui utique fermenti non novit acredinem. Ad Joannem igitur ab Hierosolymis saceringlorii recesserunt. Siquidem qui sic missi fuerant, erant ex
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Et ex qͦ utͥusq regni nob̾ p̾cdudit᷑ abitus. nec ad ro¬
manos latͦnes ꝯsolatioĩs grͣa qͥs ꝯsulit nos recere. Qppe
qͥ miseroꝵ spolia etiã sine delectu diripiũt. alia ẽ nod̾
die. usc ad ꝑtes ꝓui̾cie. libiores esse hoͣies. Ad hos ego ⁊
unꝰ mec̾ pedites ibimꝰ. qͥ uisa aiflictiõe ut᷑a forsitan nrͣi
misẽbunt᷑: uictualia ministrͣates ad tͣepꝰ. doũ deus nos
uisitau̾it. Potens est d̾s ⁊ in ultimo mułe calculo suis ahr
Et ladeti detior eit: q de dei desꝑat miscd̾ia. Et statĩ afiit p
forib dei misa̾tio. Accͤat emiꝰ qͥdam su̾iens regis fraucie. qͥ di¬

Expanded text:
mus. Et ex quo utriusque regni nobis praecluditur aditus, nec ad Romanos latrones consolationis gratia nos expedit recurrere, quippe qui miserorum spolia et sine delectu diripiunt: alia est nobis diae usque ad partes provinciae liberaliores esse homines. Ad hos ego et unus mecum pedites ibimus, qui visa afflictione nostra forsitan nostri miserebuntur, victualia ministrantes ad tempus, donec nos visitaverit Deus. Potens est Deus et in ultimo miseriae calculo suis adesse: et infideli deterior est, qui de Dei desperat misericordia. » Et statim adfuit prae foribus Dei miseratio. Accurrit enim quidam serviens regis Franciae, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
racensi redd̾ent᷑. Saue ĩdubitant̾ crede te uolumꝰ.
n sine ullo scrupuio oubitatioi̾s tenere: qd̾ crtiqͣm
obedire. Et ideo monemꝰ pͣdentiã tuam. atq ma¬
damꝰ. qͣͥtinꝰ ex qͦ perpend̾e pot̾is eund̾ rege̾ ut̾as
reddidisse. qͦd nõ credimꝰ sine ut᷑a ꝯscientia eum¬

Expanded text:
dubitanter credere te volumus, et sine omni scrupulo dubitationis tenere, quod nunquam obedire. Et ideo monemus prudentiam tuam atque mandamus, quatenus, ex quo perpendere poteris eumdem regem litteras reddidisse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce d̾m laudãtes dum uł unũ sibi resu̾auit. qͥ ꝓ eccłia
dei i aia tẽpestate ausꝰ fuit ex adu̾so ascu̾dere. Et qͥ priꝰ
uidebant᷑ suꝑ hac causa uarie disceptare. iã in unam
ꝯuenere sentẽtiam: in ꝑsona cant̾ archiep̃i uniu̾sali ec¬
dlle suct̾aend. Postera uͦ die ĩ sectiori thalamo c̃ dño pa
Patres mei ⁊ dñi mẽtiri nemini licet. alicubi. nedum
coram deo. & ur̃a p̾sentia. unde uolens. s ⁊ gemens
fateo. qͥa has a̾glicine eccłie molestias mea midis
culpa suscitauit. Ascendi ĩ ouile ouium. s nõ ꝑ mͣ¬

Expanded text:
ce Deum laudantes, dum vel unum sibi reservarit, qui pro Ecclesia Dei in illa tempestate ausus fuit ex adverso ascendere. Et qui ante videbantur super hac causa varie disceptare, jam in unam convenere sententiam, in persona Cantuariensidimisit. Postera vero die in secretiori thalamo cum domino « Patres mei et domini, mentiri nemini licet alicubi, nedum coram Deo et vestri praesentia, unde volens sed et gemens fateor, quod has Anglicanae ecclesiae molestias mea miserabilis culpa suscitavit. Ascendi in ovile Christi, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tit hereditario. Cõsucuit alqͥdem francia ab antiqͥs tͣꝑs
qͣrta ꝑte. ubi pͥor de mõte dei. & b̾nardꝰ de corilo di¬
pape fuert̃ erecutores designati. Aeliq̃ uͦ epłe omͣs
tis i̾telligñtiam ꝑ se satis suificia̾t. Pmitunt᷑ tam
dam epłe. quar̾ optentu dił ꝯcentio ageret᷑ int̾ du̾i¬
geͣ. ⁊ beatũ thomam. ⁊ archiepͣm eboracensem: co

Expanded text:
tit haereditario. Consuevit siquidem Francia ab antiquis tempin quarta parte, ubi prior de Monte-Dei et Bernardus de Corilo dati fuerunt exsecutores designati. Reliquae vero omnes legentis intelligentiam per se satis sufficiant. Praemittuntur tamae quarum obtentu, dum contentio ageretur inter regem et beatum Thomam et archiepiscopum Eboracensem, cog
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit uolu̾tati. Et ꝓ certo sub catholice fidei unita
o gͣtdui. ꝙ ordine eqͣ instructꝰ in hiis qͣ ad eum ꝑ¬
ninis acutꝰ. Et nisi ista que nc̾ est intͣ dñm rega᷑
& dnͣm archiepͣm esset dissensio: regnũ ⁊ sac̃clo¬
tium mutuo ꝯgaud̾ent. ad inuice̾ paci ⁊ ꝯcordie.
sub pͥncipe bono ⁊ pastore optimo. Est gͥ hec nr̃a
supplicatio: ut ad tollenda̾ istam dissensioe̾m. et ad
pacis. ⁊ amoris reformatioe̾m un̾a uelit gr̃a inuigi¬
lare acentiꝰ. Hec itaq comes elegant᷑. s in sua lĩgua

Expanded text:
exposuit voluntati: et pro certo sub catholicae fidei unitatnstructus, in his, quae ad eum pnimis acutus. Et nisi ista, quae nunc est inter dominum regem et dominum archiepiscopum esset dissensio, regnum et sacerdotium mutuo congauderent ad invicem paci et concordiae sub principe bono, et pastore optimo. Est igitur haec nostra supplicatio, ut ad tollendam istam dissensionem, et ad pacis et amoris reformationem velit Vestra Gratia invigilare attentius. » Haec itaque comes eleganter, sed in sua lingua
Abbreviated transcription (Latin):
palam. qͥa cint᷑. archiep̃s ut̾usq regni ꝯsilio. & uolu̾tati re¬
astit: de ceto neutriꝰ dignꝰ erit auxilio. S eiectum ab an¬
positis. Cõsueuerat au̾ rex francie post singła huiꝰmodi
collocͥa ad cant̃. hospitiũ descendẽ. ꝯsolatiois obtentu. &¬

Expanded text:
 archiepiscopus utriusque regni consilio et voluntati re archiepiscopus utriusque regni consilio et voluntati resistit, de caetero neutrius dignus erit auxilio, sed ejectum ab Anpositis. Consueverat autem rex Franciae post singula hujusmodi colloquia ad Cantuariensis hospitium descendere consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ilis ꝓbati digni ĩueniam᷑ etiam c̾ allis laude. ⁊ gła: Mui¬
to meliꝰ gͥ nob̾ deo ꝯsuse̾te actum est: ut sicut i eoꝵ sorte. ⁊
numero laborauimꝰ. ita ⁊ illoꝵ laboris ⁊ pͣmii simꝰ ꝑticipes.
Nec si aliqͥs eoꝵ forte tepuit. aut exceisit ł̃ aliqͦ: eiꝰ ĩ hoc te¬
poris. uł excessus exẽplum seqͥ tenem᷑. Petrũ ⁊ cnͣ. xp̃m ne¬
gante arguinꝰ. S petrũ uiq iꝰ capitis sui ꝑiłm neronis ĩ¬
petũ arguentẽ: oĩb modis ꝯme̾damꝰ. Sane cͥa petiꝰ ei ꝯsen¬
tire noluit. ĩ eo qͦs ⁊ dissimulare sine aĩe sue ꝑiculo noͣ po¬
tuit: idenrto hmicoꝵ uictor ĩ carne occubuit. Ex talibꝰ p̃slu¬
ris: catholica surrexit. ⁊ creuit eccłia. Patres nr̃i passi ssĩt
qͥa noluer̾t nom̃ xp̃i subtic̾e. Et ego ut hõis gtͥa tͥ recti¬
tuat᷑. xpͣi honorẽ debeo suppͥmere : Apsit ait absit. Institte¬
cert̃ itaq ĩ eum magnates. ut̾usq regni ĩputantes arroga̾

Expanded text:
 etiam cum illis, laude et gloria. Multo melius nobis Deo consulente actum est, ut sicut in eorum sorte et numero laboravimus, ita et illorum laboris et praemii simus participes. Nec si aliquis eorum forte tepuit vel excessit in aliquo, ejus in hoc teporis vel excessus exemplum sequi tenemur. Petrum etenim Christum negantem arguimus, sed Petrum usque in capitis sui periculum Neronis impetum arguentem omnibus modis commendamus. Sane quia Petrus ei consentire noluit in eo, quod et dissimulare sine animae suae periculo non potuit, idcirco inimicorum victor in carne occubuit. Ex talibus pressuris catholica surrexit et crevit Ecclesia. Patres nostri passi sunt, quia noluerunt nomen Christi subticere, et ego, ut hominis gratia mihi restituatur, Christi honorem deberem supprimere? Absit! ait. » Insurrexerunt itaque magnates utriusque regni, imputantes arrogant
Abbreviated transcription (Latin):
sam unde oita est iuit᷑ nos dissensio: tuo ꝯmitto arbitͥo ho¬
nore dei saluo. Aundito hoc u̾bo statim rex excadiit. inqͥens
regi francie. Dũs ini rex hiis actende si placet. Qcq̃s can¬
tuat᷑. ati disolicuerit: dicet honori dei ꝯtrarium. Et sic su¬
A ⁊ mea om̃ia sibi uẽdicabit. Hic ne uidear honori dei.
tecessoꝵ suoꝵ maior. ⁊ sanctior fecit. an̾cessoꝵ meoꝵ mini¬
mo. hec mͥ faciat ⁊ qͥesco. Acclamat᷑ undiq. Satis rex se

Expanded text:
sam, unde inter nos orta est dissensio, tuo committo arbitrio, honore Dei salvo. » Audito hoc verbo, rex statim excanduit inquiens regi Franciae: « Domine rex, attende, si placet. Quidquid Cantuariensi isti displicuerit, dicet honori Dei esse contrarium, et sic sua et mea omnia sibi vindicabit. Sed ne videar honori Dei, tecessorum suorum major et sanctior fecit antecessorum meorum minimo, hoc mihi faciat et quiesco. » Acclamabatur undique: « Satis rex se
Abbreviated transcription (Latin):
re tecessũ de frantia adeo q̃ int̾im facta sũt dilucidã¬
da. qͥa epłe int̾ea ꝯscͥpte nõ ita expresse rẽ gestam ex¬
plicant. Subsequ̾etes uͦ epłe singłe. suis locis ita sut
manifeste usq ad exitum totꝰ negotii. qd̾ minꝰ ube¬
ant᷑ egere historiali ãminicło. eo excepto qͦd factum
est ł regĩi colloc̾o. qͥa dñi cantuariẽsis cause erecutio a
dnio papa simoni pͥori de monte dei o b̾nardo de coruo
ꝯmisa est. Alias enĩ tͦbata est pacis reformatio. qͥa nolu
te cant̾. abium hoc sub suentio saluo c ordine meo sist p¬
terite aliqͥnͣ qͥa noluit rex oscłm dare cant᷑. sub pacis fẽ¬
dere. Sicut ꝑ epłas suis ĩ locis oidinatis plemꝰ ĩnotescit. Ibi
aũ ac accidit. Suggestũ fut du̾o aͣglie. ⁊ dn̾m cant᷑. suo¬

Expanded text:
sum de Francia, ad ea quae interim facta sunt dilucidanda, quia epistolae interea scriptae non ita expresse rem gestam explicant. Subsequentes vero epistolae singulae suis locis ita sunt manifestae usque ad exitum totius negotii, quod minus videantur egere historiali adminiculo, eo excepto quod factum est in regum colloquio, quando Domini Cantuariensis causae exsecutio a domino papa Simoni priori de monte Dei et Bernardo de Corilo commissa est. Alias enim turbata est pacis reformatio, quia noluerbum hoc sub silentio, « salvo ordine meo » praeterire, aliquando quia noluit rex osculum dare Cantuariensi sub pacis foedere: sicut per epistolas suis in locis ordinatas plenius innotescit. Ibi autem sic accidit. Suggestum fuit regi Angliae dominum Cantu
Abbreviated transcription (Latin):
plica cͥꝯueniri celigio ex uarietate uboꝵ regis. si nõ at¬
st sedudus int̾pres qͥ raie mẽtis ꝓpositum ex ipsꝰ ani
ini lateb̾s posit elicere. Et si rex ĩfirmiora dñs pape p̃¬
nou̾it: exitꝰ uiar̾ suar̾ obitruet otfendiełis. Eͥ accepto.
mod̾ata respõsice̾ regi renu̾tiat dñs papa. hoc ĩ auditũ
a secłis romanã eccłiam ad alicꝰ pͥncipis nutũ queꝙͣ

Expanded text:
lica circumveniri religio ex varietate verborum regis, si non adsit sedulus interpres, qui regiae mentis propositum ex ipsius animi possit latebris elicere: et si rex infirmiora domini papae praenoverit, exitus viarum suarum obstruet offendiculis. » Quo accepto, moderata responsione regi renuntiat dominus papa hoc inauditum a saeculis, Romanam Ecclesiam ad alicujus princip
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Hidens autem plebis exultat
oneni sequentib se dix̃. Quam glos¬
nos ꝓcessio conducit a facie tͥbulais¬
omino adinuicem. Et impleta est
mus ⁊ atria circũqͣꝙ discumben¬
um. Inter epulas accesserunt londo¬
iensis ⁊ cicestriensis ep̃i ad mensam:
icentes se uiam pacis inuenisse. Re¬
bima: inquiunt. Questio pecunia
nagitur inter de ⁊ dñm regẽ. Sigͥ
omine pignoris duo maneria ur̃a
signau̾is ad tempꝰ credimus quia
iacatus ⁊ maneria resignabit ⁊ pe
unerium fuit quondam cantuariẽ¬
po. Nichilominus anteꝗͣ. ł cuiuslibet
cantuariensis eccła habere dicit᷑ reñ¬
tiarem: ciulibet ꝑiculo uel disc̾mini
apud istud exponerem: ⁊ capud teti¬
sit. Indignantes ep̃i gͥ regressi sunt :
hxe regi renuntiantes. Et accensa est in
hns regis indignatio ehissi sunt etiam
duo ep̃i ad regem: petere saluum ꝯdue¬
cum dño cantuariensi in redeundo ad
cłam suam Ait rex in cͣstino famili
nsurum. Intelligens itaq cantuarien¬

Expanded text:
ium. Videns autem exsultationem plebis sequentibus se dixit: « Quam gloriosa processio nos conducit a facie tribulanDomino ad invicem. » Et impleta sunt domus et atria circumquaque discumbentium. Inter epulas accesserunt Londoniensis et Cicestrensis episcopi ad mensam, dicentes se viam pacis invenisse. Reforma, inquiunt: « Quaestio pecuniaria agitur inter te et regem. Si igitur nomine pignoris duo maneria vestra, assignaveris ad tempus, credimus quod inde pacatus et maneria resignabit, et pHeccham manerium fuit quondam Cantuarienspero. Nihilominus antequam vel cujuslibet Cantuariensis Ecclesia habere dicitur, renuntiarem, cuilibet periculo vel discrimini caput istud opponerem. » Et caput tetigit. Indignantes ergo episcopi regressi sunt, haec regi renuntiantes: et accensa est in his regis indignatio. Missi sunt etiam duo episcopi ad regem petere salvum conductum domino Cantuariensi in redeundo ad ecclesiam suam. Ait rex se in crastino familiansurum. Intelligens itaque Cantuarien
Abbreviated transcription (Latin):
usetes. & pensantes tẽpora ꝑiculosa: legatiois utt̾as pͣ
pͥncipu ꝯdescendend̃ eit. et ste ꝯtẽꝑand̾ uolu̾tati: pͣ¬
dentiã tuam monemꝰ. ⁊ ꝯsulimꝰ. & oĩmodis exhor¬
tam᷑. quatinꝰ sicut uir ꝓuidꝰ. ⁊ discretꝰ necessitatẽ
trͣporis metiens. et qͥ inde tͥ ⁊ eccłie tue pꝰsent ꝓue¬
nire ꝑicula fideli meditatiõe attedens : p̾nominato
regi in omͣib. et ꝑ oĩa salua honestate eccłiastici oe¬
dinis defi̾e satagas. & eiꝰ tibi graͣm. ⁊ amore̾ incearxe¬

Expanded text:
tes, et pensantes tempora periculosa, legationis litteras principum condescendendum est, et suae obtemperandum voluntati, prudentiam tuam monemus, consulimus, et omnimodis exhortamur, quatenus sicut vir prudens et discretus, necessitatem temporis metiens, et quae inde tibi et ecclesiae tuae possent provenire pericula, fideli meditatione attendens, praenominato regi in omnibus et per omnia, salva honestate ecclesiastici ordinis, def
Abbreviated transcription (Latin):
si is qͥ ꝓ tuenda eccłie lib̃tate sũmo ꝑiculo. ⁊ discͥtu
nõ solum diuitias ⁊ głam. dignitatẽ. ⁊ auctortttẽ. s
tam exposuit. ad regis lbitum deb̾et suo iure pͥu
sicut forma fieret aliis in ꝯsimili causa resistẽdi. si a
Et sic uacillabit statꝰ catholice eccłie: et romani potifi
deꝑibit auctoritas. Expedit gͥ inqͥunt hũc restitui eul
dum. Cũplacuit om̃ib hec sentñcia: pretqͣm pharisais

Expanded text:
a Ecclesiae libertate summo periculo et discrimini, non solum divitias et gloriam, dignitatem et auctoritatem, sed et vitam exposuit, ad regis libitum deberet suo jure privari: sicut forma fieret aliis in consimili causa regibus resistendet sic vacillaret status catholicae Ecclesiae, et Romani pontificis deperiret auctoritas. « Expedit igitur, inquiunt, hunc restitui etiam ndum. » Placuit omnibus haec sententia, pr
Abbreviated transcription (Latin):
n ob graͣm ꝯcesse iegationis cuus animꝰ deici¬
at᷑. nec deducat᷑ in suspiria. desꝑatioi̾s: qm nõ
anteqͣm ad hoc deducem᷑. uel ullũ tͥbueremꝰ ꝯsen¬
sum. p̾dicti nu̾tii regis nob̾ ex ꝑte ipͣuis regis fir¬
mit̾ in u̾bo u̾itatis ꝓmisert̃. et suꝑ hoc si uelle¬

Expanded text:
n ob gratiam concessae legationis tuus animus deficiat, nec deducatur in suspiria desperationis. Quoniam nos antequam ad hoc deduceremur, vel ullum tribueremus consensum, praedicti nuntii nobis ex parte ipsius regis firmiter in verbo veritatis promiserunt, et super hoc, si velle
Abbreviated transcription (Latin):
cessert. credñtes se optinuisse i causa. eo qͥdem g.
spe̾ scbi dabãt. cardiũ. posse corrũpi. Ideo ex ꝯsui¬
to rediit lo̾donͣ: inqͥrens a dño papa in qua po¬
testate uenirent cardi. In debita inqͥt oñs papa.¬
qu̾a alt̾ noͣ dabo s certe c̃ iudicandꝰ fu̾it: a nob̾ ui¬
dicabit᷑. qͥa nulla ꝑmutit ratio ut eũ in ãgliam remi¬
tamꝰ: ab ad u̾sariis. ⁊ int᷑ inunicos udicand̾. Hec audi¬
ens ꝑs adu̾sa frustrata spe gͣm ꝯcepetit. recessit ĩdig¬
naͣs: qͥd receꝑit ĩ responsis año regi remͣitiat᷑a. hiis ita
gestis senonis. ibi enĩ dñs papa fuitꝰ. ꝙ illis redeu̾tib.
dñs cantuar̾. c̃ suis accessit ad cͦiam. tepide exceptꝰ a

Expanded text:
redentes se obtinuisse in causa, eo quidem quod spem sibi dabant cardinales posse corrumpi; ideo ex consulto rediit Londoniensis inquirens a domino papa in qua potestate venirent cardinales. « In debita, inquit dominus papa. alteri non dabo, et certe cum judicandus fuerit, a nobis judicabitur quia nulla permittit ratio, et eum in Angliam remittamus ad adversarios et inter inimicos judicandus. » Haec audiens pars adversa, frustrata spe quam acceperat, recessit indignans quid receperit in responsis domino regi renuntiatura. His ita gestis Senonis, ibi enim dominus papa fuit, et illis redeuntibus, dominus Cantuariensis cum suis accessit ad curiam, tepide quidem exceptus a
Abbreviated transcription (Latin):
auerĩ. ep̃alis auctoritatis mͥ ĩdulto offitio ad pͥncipis
uotum. ⁊ uolũtatem: catholice eccłie ꝑnitiosũ relinõ¬
cognoscens ĩgressum meum minꝰ canonicũ. q timõ
ꝓinde eritum mͥ ꝓuenire det̾iorem: uidens etiam
res meas honeri ĩpares: ne gregi lueniar p̾cise ad
inam cui datꝰ sum qͥlit̾ꝰq in pastorem: ĩ matiu e
hec audiens qͥs pot̾it se ꝯtinere a fletu Seorsũ gͥ¬

Expanded text:
tatis mihi indulto privilegio, ad principum votum et voluntatem catholicae Ecclesiae perniciosum relinqurecognoscens ingressum meum minus canonicum, et timens proinde exitum mihi provenire deteriorem, videns etiam vires meas oneri impares, ne gregi inveniar praeesse ad ruinam, cui datus sum qualitercunque in pastorem, in manu tuahaec audiens quis poterit se continere a fletu? Seorsum
Abbreviated transcription (Latin):
qs ꝓpter reu̾entiam uellet assurgere: uissus residnͣdo
cãm edusẽre. sic ĩcipit. liq nõ multũ sapientes: nõ ta¬
men usq adeo sumꝰ fatui. ut regem ãglie. suos. ⁊ su¬
a oĩa ꝓ nichilo. relinq̃remꝰ. E si uellemꝰ sue ꝑ om̃ia
ꝑlad̾e uolu̾tati: in sua potestate. uel regno. nõ esset qͥs¬
q nob̾ nõ odͥbediret ꝓ libito. Et dum sub hac ꝯditiõe
sibi inilitauimꝰ qͥd fuit qͦd nob̾ nõ successit ad uo¬
tums Et quo uͦ aliam ingͦssi sumꝰ uiam. & facti su

Expanded text:
 jussus residendo causam edisserere, sic incoepit: « Licet non multum sapientes, nec tamen usque adeo sumus fatui, ut regem Angliae, suos et sua pro nihilo relinqueremus. Nam si vellemus suae per omnia placere voluntati, in sua potestate vel regno non esset qui nobis non obediret pro libito. Et dum sub hac conditione ei militavimus, quid fuit quod nobis non successit ad votum? Ex quo vero aliam ingressi sum
Abbreviated transcription (Latin):
ouit ad id qͦ te̾debat hab̾e nõ potuit : uisꝰ est in dnͣm re
i.⁊ uos. ĩmo tu totũ regnũ tem̾icatis sue culpã retorq̃re.
łatei ab decolorandã inutue fr̾uitatis famã nuim ueni¬
e ĩferente. uel minas intẽdente: fugam iniit. Sicut scͥptũ
it lõdoñ. Dñe ꝑtam ei. Et̃ dñs papa. Hõ dico inqͥt ut

Expanded text:
otuit, visus est in dominum regem, et nos, imo in totum regnum, temeritatis suae culpam retorquere. Quocirca ad decolorandam mutuae fraternitatis infamiam, vim nemine inferente, vel minas intentante, fugam inivit, sicut scriptum it
Abbreviated transcription (Latin):
qrhibuit ut mẽdicum. qͦd płimũ suos ꝑtͣruit. qsi ia̾ oi̾
huanio auxilio dectitutos. Tercia uͦ die. ꝑacto uliꝰ itis̾e.
dũ sedentes ĩ hospiciis suꝑ hiis ꝯfabularent᷑. & secum
chil ad usitatis habens. et ad om̃s fortune ĩpetus ĩ̾uinci¬
bilis. mod̾ato risu ꝯdolentib alludit. dicñs. Solus ait¬
ĩpetor. q me cedente noͣ erit qͥ uos ꝑsequat᷑ acriꝰ: nec ãd¬
eptis amicoꝵ bnͣticiis uos qͥs destituet ampliꝰ.ꝰ fortami¬
ni gͥ ⁊ nolite expauesdere. Tui ĩqͥunt magͣ miserem᷑. dnͣ

Expanded text:
exhibuit ut mendicum, quod plurimum suos perterruit quasi jam omni humano auxilio destitutos. Tertia vero die peracto illius itinere, dum sedentes in hospitio super his confabularentur ad invicem ihil adversitatis habens, et ad omnes fortunae impetus invincibilis, moderato risu condolentibus allusit dicens: « Solus impetor, et me cedente non erit qui vos persequatur acrius, nec adeptis amicorum beneficiis, vos qui destituat amplius. Confortamini igitur, et nolite expavescere. » Cui inquiunt: « Miserem
Abbreviated transcription (Latin):
uit nimicoꝵ suagetio. qd̃ un̾tii dm̃ cautuaric̃is. pͣmissi enĩ e¬
qus exiinie uͥtitis. & scientie uiri. nec ꝓmeruer̃t a cardiualib
el in osculo recipi. Angtiant᷑ ⁊ illi uidentes causam dnu su
bunali: facto ꝯsessii cardinaliũ aduocata ꝯcione. assũt etiã
u̾tii ca̾tiiar᷑. ut uel finẽ uid̾nt. Congͣgentib gͥ ex adu̾so
alicitudo ut qͥ sapiũt ꝑ urãm foueant᷑ ꝓuidentiã ad exẽ¬
iũ moꝵ: ꝙ qͥ desipiũt. apłica auctoritate corripiant᷑ et

Expanded text:
Cantuariensis, praemissi enim erant eximiae virtutis et sententiae viri, nec promeruerunt a cardinalibus vel in osculo recipi. Angustiantur et illi videntes causam domini sui  advocata concione, adsunt etiam nuntii Cantuariensis, ut vel finem viderent. Consurgentibus igitur ex adverso sollicitudo, ut qui sapiunt per vestram foveantur prudentiam ad exemplum morum, et qui desipiunt apostolica auctoritate corripia
Abbreviated transcription (Latin):
sis. luxoiuiensis. ep̃i. ⁊ cum eis co¬
tum baronum ꝙ multitudo cop¬
sa. in magno apparatu. in donis
ꝑuerterent ⁊ sapientium ocłos exo¬
carent. Hoc siquidem modo credebi
curiam romanam in hac ꝑte q̃no
iallantem inclinari possẽ ad ido
querebant. Dederant enini qͥdã po¬
tificum contͣ cantuariensem hoc
silium. Sane in eoꝵ aduentu. hni
timor publice ꝑturbationis q̃ ex
ra regis possit oriri inde se questꝰ. qͥ
płes cardinalium nutare ꝯpellit.E
facta ẽ int̾ eos dissensio. dũi dic̾et᷑ ab
cantuariensis eccłastice lib̾tatis de¬
nsor. ⁊ iccuro iustam fouet causas
abillis pacis ⁊ unitatis ꝑtͦbator ⁊ so

Expanded text:
ensis, Luxoviensis, episcopi, et cum iis coensis, Luxoviensis, episcopi, et cum iis comitum et baronum multitudo copiosa in magno apparatu in donis perverterent et sapientum oculos excaecarent. Hoc siquidem modo credebant curiam Romanam in hac parte quandoque vacillantem inclinari posse ad id quod quaerebant. Dederant enim quidam pontifices contra Cantuariensem hoc consilium. Sane in eorum adventu hinc timor publicae perturbationis quae ex ira regis posset oriri, inde spes quaestus quam plures cardinalium nutare compellit, et facta est inter eos dissensio, dum diceretur ab his Cantuariensem ecclesiasticae libertatis defensorem, et idcirco justam fovere causam: ab illis pac
Abbreviated transcription (Latin):
Deinceps paulisꝑ ꝓcedens hospitat᷑ est apd̃
cellulam quandam beati bertim ꝓpe ip¬
sam abbatiam. ubi occurrert̃ quidam
familiares qui iam exierant de anglia.
Etͣ eum in de ducentes nauigando. erat e
fatigatus es ex itinere. ⁊ uenturi sumus
ad eximie humanitatis uiros. qui płimũ
congratulabunt᷑ tͥ in dño. qi illesus eua¬
sisti. fac gͥ caritatem eis. ut in aduentu
tuo hodie comedant pinguia. Quarta in¬
quit dñs cantuariensis feria est. ⁊ opor¬
gͥ ad nutum di exiliens deaqua gͣndis
piscis: ꝓiecit se cum impetu ingͥmiũ
iuiri dei. Piscis inꝗͣ quem brem¬
ham uocant Et factus est tͣnsi
ille iocundus in laude dei. Ducq̃
itaꝙ ad sanctum b̾tinũ ⁊ ibi
comiter exceptus. duxit ibiden
expectare suos. Interim rerũ st¬
tum exigebat horrida ꝑturbat
uno quoꝙ sibi consulente ⁊ ad m
uoluntatem querens occasiones
modo xp̃m dñi ꝑderent. Directisis
boracensis archiep̃e. lon doniensis
cicestrensis. exoniensis. Wingori¬

Expanded text:
Deinceps paulisper procedens hospitatus est apud cellulam quamdam beati Bertini prope ipsam abbatiam. Ubi occurrerunt ei quidam familiares, qui jam exierant de Anglia. Et eum inde deducentes navigando, erat enfatigatus es ex itinere et venturi sumus hodie ad eximiae humanitatis viros qui plurimum congratulabuntur tibi in Domino quod illaesus evasisti: fac igitur charitatem iis, ut in adventu tuo hodie comedant pinguia. » -- « Quarta, inquit dominus Cantuariensis, est feria et oporigitur ad nutum Dei exsiliens de aqua grandis piscis projecit se cum impetu in gremium viri Dei. Piscis, inquam, quam Brenham vocant et factus est eis transitus ille jucundus in laude Dei. Ductus itaque ad sanctum Bertinum et illic comiter exceptus duxit ibidem suos exspectare. Interim rerum statum exagitabat horrida perturbatio unoquoque sibimet consulente, et ad regis voluntatem quaerente occasionesm Domini perderent. Directi sunEboracensis archiepiscopus, Londoniensis, Cicestrensis, Exoniensis, Wigorni
Abbreviated transcription (Latin):
singłas fecit genu flexiones. Quo ꝯpleto:
proinde fatigatꝰ. strato se ꝓiecit. capes¬
sende quietis simulans ocasionẽ Dem¬
de secreto se subtrahens: ⁊ ꝑ posticium
exiens uno familiari ⁊ fideli comitat᷑
socio disparuit. Mane autem facto. su
Ueruntñ publico edicto denuntiatũ
est. nemuinem in cantuariensem ma¬
nus inicere Dum gͥ ista turbatio euxũ¬
qͣꝙ discurreret: cantuariensis aliqͣdiu¬

Expanded text:
singulas fecit genuflexiones. Quo completo, proinde fatigatus strato se projecit, capessendae quietis simulans occasionem. Deinde secreto se subtrahens et per posticum exiens, uno familiari et fideli comitatus socio, disparuit. Mane autem facto subiere. Verumtamen publico edicto denuntiatum est neminem in Cantuariensem manus injicere. Dum igitur ista turbatio circumquaque discurreret. A
Abbreviated transcription (Latin):
in conclaui. ubi facto in pariete forami¬
ne. fuit utiꝙ ꝓpe eccła audiuit missa¬
rum sollemnia cum plebe id est pres
conscus osculum pacis ad archiep̃m
deferebat. Recedente quoq post serui¬
tium popło nec id scienti: ep̃alem deuo¬
tus pontifex imꝑtiuit benedictio¬
nem Demum uͦ ꝓcurato transitu.
tandem ꝑuenit in sũmo dispendio flã¬
drie apulit. Pedesgͥ. qr sic oportuit. ⁊ in¬
ditꝰ ueste alba. ⁊ monachili cappa super
scapulas posita in tempestate. pluuia et
luto non ex solito iter peragit Et dum
ꝑtransiret ob iter accidit uiniores stare
⁊ eoꝵ aliquem accipitrem tenere in ma¬
nu. Uisa ꝙ atie cantuariensis eo intendit.
memor pristine conditionis ⁊ oblitus exi¬
lii Quo uiso inquit unus. Nisi fallor. ecor
hic est cantuariensis a rchiep̃e Alter ait.
fatiuses. Quid opus est cantuariensi ar¬
chiep̃o. ut sic incedat. Expauit cantuari¬

Expanded text:
 animarum. Ubi facto in pariete foramine, fuit enim prope ecclesiam, audivit missarum solennia cum plebe id ignoranteconscius osculum pacis ad archiepiscopum deferebat: recedenti quoque post servitium populo nec id scienti episcopalem devotius pontifex impertivit benedictionem. Demum vero procurato transitu cus vix tandem in summo dispendio Flandriae appulit. Pedes igitur quia sic oportuit, et indutus veste alba et monachili cappa super scapulas posita, in tempestate, pluvia et luto, non ex solito, iter peragit, et dum pertransiret obiter accidit juniores stare et eorum aliquem accipitrem tenere in manu. Visaque ave Cantuariensis eo intendit, memor pristinae conditionis et oblitus exsilii. Quo viso inquit unus: « Ni fallor, ecce hic est Cantuariensis archiepiscopus. » Alter ait: « Fatuus es, quid opus est Cantuariensi archiepiscopo ut sic incedat? » Expavit Cantuari
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uitam. membra ⁊ t̾renam sibi¬
dignitatem ꝑ ce saluã fore. ⁊ ꝯsuetudi¬
nes quas ip̃e repetit conseruari. ⁊ tu ni¬
teris eas destruere. p̾cipue cum speccent
ad terrenam sui dignitatem ⁊ honorẽ:
iccirco te reum ꝑuirii dicimus ⁊ ꝑiu¬
rio archiep̃o de cet̾o non habemus obe¬
dire Nos itaq ⁊ nr̃a sub dñi pape ꝓtec¬
tionẽ ponentes. te ad eiꝰ presentiam ap¬
so diutius in summo silentio. bau¬
dema rege ꝓcesserunt comites ⁊ baro¬
striensis ait. Mandat tibi rex ut ue¬
nias redditurꝰ rationem suꝑ obiectis:
sicut heri te ꝓmisisti facturũ. Alio
li comes ⁊ tu prius audi. Non te latet

Expanded text:
hoc est vitam, membra, terrenam dignitatem sibi per te salvam fore, et consuetudines, quas ipse repetit conservandas, et tu niteris eas destruere, praecipue cum spectent ad terrenam ejus dignitatem et honorem, idcirco te reum perjurii dicimus, et perjuro archiepiscopo de caetero non habemus necesse obedire. Nos itaque et nostra sub domini papae protectione ponentes, te ad ejus praesentiam apso, diutius in summo silentio. Tandem a rege processerunt comites, baroicestriae ait: « Mandat tibi rex, ut venias redditurus rationes super objectis, sicut pridie promisisti te facturum. Alioqli comes, et tu prius audi. Non te latet,
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ delitis aaluens. ut de cet̾o discas esse qͦs dele
aꝑum ꝯsolator nec id doceri pot̾is : nisi docente religi¬
onis matre ip̃a pauꝑtate. pauꝑib ap̃i te duxinꝰ ꝯmẽ¬
dand̾. Huic inqͣm abbi pontliuac̃. Etat enĩ ibi p̃sens¬
er ꝯdicto. & suis fr̾ibꝰ educand̾. nõ splendide: S sĩpli

Expanded text:
tenus deliciis affluens, ut de caetero discas esse, quod debes, pauperum consolator, nec id doceri poteras, nisi docente religionis matre, ipsa paupertate, pauperibus Christi te duximus commendandum, huic, inquam, abbati Pontiniacensi erat enim ibi praese
Abbreviated transcription (Latin):
da instrum̃ta qiͣ statuto die ratio¬
nẽ redditurꝰ suꝑ obiectis: ut sic ma¬
ad executionimn regie uolunt᷑is. Dipre¬
cti sunt gͥ duo comites ad cantua¬
deferentes si tñ ratum hr̃et qd̾ ex
Quo audito ait cantuariensis id in
mandatis nion dededisse: nec id quod
regi suggestum est se ratum habere:
s die sequenti dõ auctore se uenturũ:
⁊ sicut datum fuerit desuꝑ respon¬
surum Erubuit gͦ londoniensis dũ
uideret se incidisse in laqueũ. quẽ
ip̃e ꝯtexuit ad pat̾m suũ decipiend̾
Suluto itaꝙ concilio. ea die discesseit̃
adinuicem Multitudo uͦ militũ
⁊alioꝵ qui cum dño cantuarien¬
si illuc conuen̾ant regio mecu ꝑ¬
iri sepes ⁊ uicos ⁊ ad si uocari pau¬
ꝑis claudos ⁊ debiles. dicens ꝑtalẽ
militiam celeriorẽ posse ꝓueni¬
⁊ ea multotiens uexabat᷑. eatenꝰ qd̃ ñ po¬
it sede lecto erig̾e. Unde longiori mora u¬
Transeunte uͦ die illa. ⁊ noct᷑nis uigilis

Expanded text:
da instrumenta, quasi statuto die ratioda instrumenta, quasi statuto die rationem redditurus super objectis, ut sic maad exsecutionem regiae voluntatis. Directi sunt igitur duo comites ad archiedeferentes; si tamen ratum haberet, quod ex Quo audito, ait archiepiscopus se id in mandatis non dedisse, neque id, quod regi suggestum fuerat, ratum habere; sed die sequenti, Deo auctore se venturum et sicut datum fuerit desuper, responsurum. Erubuit ergo Londoniensis, dum videret se incidisse in laqueum quem jecerat ad patrem suum decipiendum. Soluto itaque concilio ea die discesserunt ab invicem, multitudo vero militum, et aliorum qui cum domino Cantuariensi illuc convenerant, regio metu piri sepes et vicos, et ad se vocari pauperes, claudos et debiles, dicens per talem militiam provenire posse celeriet ea multoties vexabatur, eatenus quod non potuit se de lecto erigere. Unde longiori mora inter» Transeunte vero die illa et nocturnis vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec adͥ facile ꝑueniendum. nisi subtͣ¬
hatur płimũ seueritati. Temꝑis in¬
ret. ita temꝑauit responsũ: ut etiã
negando palam fac̾et. quid animi ha¬
beret. Hullum ait in hac ꝑte do consili¬
um: qr si dixero a deo susceptam anima¬
rum curam ad regiam ꝯminatõnẽ op¬
entiam meam ⁊ ĩ capitis mei ꝯdẽpnati¬
onem loqueturꝰ meum Si censeam re¬
stib ⁊ condẽpnatis. Iocireo nͨ hoc dico
nͨ illud consulo. his ita gestis sedert̃
ut pateret eisexitus. inclusi enĩ erãt:
uolo inquit dñs cantuariensis loqͥ
cum duob comitib qͥ cum rege st̃:
quos ⁊ nominauit. Hocatis ⁊ illi
tes aliquid audire. quod regiam sati¬
aret uoluntatem. Astantib his ait
ip̃a magis innotuit ideo usꝙ in
crastinum petimus indutias. tẽ
responsuri sic̃ d̾s nob̾
inspirau̾it. Ad hec deferenda missi
sunt londoniensis ⁊ rosensis ep̃i. Lon¬
domensis autem sub uulpe latens in¬
uinctũ sibi ꝑuertit negotium dice¬
eum postulare in dictias ad p̃ꝑan¬

Expanded text:
id de facili perveniendum, nisi subtrahatur plurimum severitati. Temporis inret, ita temperavit responsum, ut et negando palam faceret quid animi haberet. « Nullum, ait, in hac parte dabo consilium, quia si dixero a Deo susceptam animarum curam ad regiam voluntatem entiam meam et in capitis mei condemnationem loquetur os meum. Si sentiam restibus, et condemnatis. Idcirco nec hoc dico, nec illud consulo. » His ita gestis, sederunut pateret eis exitus, inclusi enim erant; « Volo, inquit dominus Cantuariensis, loqui cum duobus comitibus, qui cum rege sunt. » Quos et nominavit. Vocati illi tes aliquid audire, quod regiam satiaret voluntatem. Astantibus his aitipsa magis innotuit, ideo usque in crastinum petimus inducias, tunc responsuri, sicut Deus nobis inspiraverit. » Ad haec regi deferenda missi sunt Londoniensis et Roffensis episcopi. Londoniensis autem sub vulpe latens injunctum sibi pervertit negotium, diceeum postulare inducias ad praeparan
Abbreviated transcription (Latin):
lice eccłe ⁊ nob̾ om̃ib parau̾is sim his re
sist̾e uolueris regi non solum in archies̃
cantuariensi s in decuplo si tanti fu̾it
ced̾e deberes. Et forsitan sihanc in te ui
d̾et humilitatem: te in uniu̾sũ restitu
eret Satis inquit cancuariensis ĩ noti¬
it. qd ꝯsulto respond̾is. Demde henricꝰ
coniensis ep̃c. subintulit.Hait for¬
ma consilii catholice eccle penitꝰ ꝑ¬
nitum ⁊ ꝯminationem prĩcipis auc̾-¬
toritati ⁊ cure aĩarũ sibi ꝯmisse. qͥs¬
accłe nisi ut ulła agant᷑ de iure. s oĩa
confundant᷑ ꝓl ibitu ⁊ sic erit sacer¬
dossicut popłs. Hylariꝰ itaꝙ cicestrensiꝰ
cp̃c nam ⁊ ip̃e gloriosus in uerbis. sub¬
gerent: standũ utiq uerbi sententie.
s ad tempꝰ. ne p̃proꝑe ꝓcedamus id sta¬
tuere unde sequat᷑ durior retractatio:
n sine rubore Ep̃e deinde lincolmiensis
Rob̾tus simplex quidem hõ ⁊ minꝰ dis¬
cret᷑ pͥatet inquit uitam hoĩs istius
⁊ sanguinem queri. ⁊ necessario al¬

Expanded text:
et nobis omnibus paraveris, si in his regi resistere volueris: non solum archiepiscopatui Cantuariensi, sed in decuplo si tanti fuisset cedere deberes. Et forsitan, si hanc in te rex viderit humilitatem, te in universum restituet. » -- « Satis, inquit Cantuariensis, innotuit quid consulto responderis. » Deinde Henricus Wintoniensis episcopus subintulit: « Haec, ait, forma consilii Catholicae Ecclesiae penitus pernutum et comminationem principis auctoritati et curae animarum sibi commissae quisEcclesiae, nisi ut nulla agantur de jure sed omnia confundantur pro libitu, et sic erit sacerdos sicut et populus? » Hilarius itaque Cicestrensis episcopus, nam et ipse gloriosus in verbis, subgerent, standum utique esset verbis sed ad tempus, ne praepropere procedamus id statuere, unde sequatur durior retractatio. » Nec sine rubore episcopus deinde Lincolniensis Robertus, simplex quidem homo et minus discretus: « Patet, inquit, vitam hominis istius et sanguinem quaeri, et necessario al
Abbreviated transcription (Latin):
clamantes Ei aut̃ uenienti ad ułti¬
orem portam. clausa est tanua: nec
potuit exire nullo inuento ibi custe¬
de Et̃ dum res ageret᷑ in metu ⁊ dubie
nutu dĩ ꝯtigit claues płimas infas¬
sis. unam post alteram ꝑtentans doñ
aꝑiret ianuam Exeuntib ilł. occͦri
multitudo morbo regio laborantiũ
pauꝑum. ⁊ infirmoꝵ: accla mantiũ
⁊ dicentium Benedict᷑ d̃s qui eriputt
⁊ saluum fecit seruum suũ a facie
se extinctus. Precedente gͥ ⁊ subseqũ¬
te curba languidoꝵ cum clero ⁊ pos

Expanded text:
clamantes. Ei autem venienti ad ulteriorem portam, clausa est janua, nec potuit exire, nullo ibi invento custode. Et dum res ageretur in metu et dubio, nutu Dei contigit claves plurimas in fasscopi, unam post alteram attentavit, donec aperiret januam. Exeuntibus illis occurrit multitudo morbo regio laborantium pauperum et infirmorum, acclamantium et dicentium: Benedictus Deus, qui eripuit et salvum fecit servum suum a facie isse exstinctus. Praecedente igitur et subsequente turba pauperum, cum clero
Abbreviated transcription (Latin):
quieui Id satis hodie palamest: dumd̃s
⁊ se michi subtrahit ⁊ ip̃m regem Ue¬
runtũ in mea ꝓmotione dumelectio
fieret presente henrico filio regis ⁊ he¬
rede. cui ⁊ hoc ipm̃ mandatum fuit. qͣ¬
situm est qualem me redd̾et cantua¬
riensi eccłe Et responsum est: liberũ
⁊ absolutum ab om̃i nexi curiali
Sic gͥ liber tabsolutus suꝑ his a quib
idattende Quanto dignior est aĩa ꝗͣ
corpus: tanto magis dõ ⁊ michi tene¬
ris obedire ꝙͣ. t̾reno regi. Nec lex nec
ratio ꝑmit̾cit: ut filii patrem iudi¬
cent. uel condempnent. Unde regis.
tuum. ⁊ alioꝵ declino iuditium: a dõ
cantuariensi ordine ⁊ dignitate
mea cum ad hec ꝑtinentib subdi
⁊ sua ꝓtectione positis. Nichi lomi
audientiam ⁊ iuditium uoco.⁊
sic catholice eccłe ⁊ apłice sedis auc¬

Expanded text:
quievi. Id satis hodie palam est, dum Deus et se mihi subtrahit, et ipsum regem. Verumtamen in mea promotione, dum electio fieret praesente Henrico, regis filio et haerede, cui et hoc ipsum mandatum fuit, quaesitum est: qualem me redderent Cantuariensi Ecclesiae? Et responsum est: Liberum et quietum ab omni nexu curiali. Sic igitur liber et absolutus super his, a quibus id attende. Quanto dignior est anima quam corpus, tanto magis Deo et mihi teneris obedire, quam terreno regi. Nec lex nec ratio permittit, ut filii patrem judicent vel condemnent. Unde regis, et tuum, et aliorum declino judicium, sub Deo a Ecclesia Cantuariensi, ordine et dignitate mea, cum ad haec pertinentibus, sub Dei et sua protectione positis. Nihilominusaudientiam et judicium voco: et sic Catholicae Ecclesiae et apo
Abbreviated transcription (Latin):
redditus dñi regis. ꝑ annos płimos ĩ nas¬
nu sua nlłam suꝑ his ei reddidit rationẽ
quam sibi mͦ rex requirit exhibi. Suꝑh
ꝯsułe: ⁊ de consulto respond̾e. Dũ gͥ mes¬
um silentium tenerent adinuicẽ dĩ
cantuariense id requirente. gisleb̾tꝰ lo

Expanded text:
reditus domini regis per annos plurimos in manu sua, nullam ei super his reddidit rationem, quam modo sibi rex requirit exhiberi. « Sconsulere, et de consulto respondere. » Dum igitur medium silentium tenerent ad invicem, domino Cantuar
Abbreviated transcription (Latin):
uestib. ⁊ ꝑ beati stepħi merita diuinũ si
inuocans auxiliũ intͦitũ misse inssit i¬
ꝯsid̾antib quib uisum ẽ rem ip̃am aliqd¬
erat. ⁊ ea die scd̾m annoꝵ curricła qͣ nors¬
anni angliam intͣuer̃t Expleto itaq ni¬
st̾io a moto ab hum̾is pallio cũ infula cecͥ
indutis uestib sacͥs. cappa clericali suꝑie
tione tutus maneo: ⁊ eiꝰ uiso uexillo
nou est m̃ dubitandum sub quo pͥn¬
cpe milito londoniensis adħ. Si uu¬
derit rex te armatum intrare. gladi¬
nmi suum fortiorem exeret. in capud
tuum: ⁊ tc̃ uidebis quid ꝓderunt tͥ
dꝯmitimꝰ. Et londoniensis. Scultꝰ hac¬
ñ recedes Et ꝓcessum est. Audiens aut̃
lito uel deposito gladio quem dixerat
londoniensis: eitiꝰ secedit in conclauem
tisunt ep̃i ad regis consilium. cantua¬
tiensi sub iugulo relicto. ꝓtͣhit᷑ tempiis:
dum queritur innocentis dampiatio
antuariensis firma facie induit ꝯstã¬
ram. Exiens ogerus eboracensis archi¬

Expanded text:
eati martyris Stephani merita divinum sibi invocans auxilium, introitum missae jussit inconsiderantibus, quibus visum est rem ipsam aliqerat et ea dies secundum annorum curricula qua Normanni Angliam intraverunt. Expleto itaque ministerio, amoto ab humeris pallio cum infula, caeteris indutus vestibus sacris, cappa clericali super tione tutus maneo, et ejus viso vexillo non est mihi dubitandum, sub quo principe militem. » Londoniensis ad haec: « Si viderit rex te armatum intrare, gladium suum fortiorem exeret in caput tuum; et tunc videbis, quid proderunt tibi mittimus. » Et Londoniensis: « Stultus hacn recedes: » et processum est. Audiens autem blito vel deposito gladio illo de quo dixerat Londoniensis, citius recessit in conclavem ti sunt episcopi ad regis consilium Cantuariensi sub jugulo relicto. Protrahitur tempus dum quaeritur innocentis damnatio. Cantuariensis vero firma facie induit constantiam. Exiens Rogerius Eboracensis archi
Abbreviated transcription (Latin):
rh̃is dicunt᷑ ꝯtigisse. Cet̾a siuis in locis e
iam ad suggestionẽ fr̃m suoꝵ inui¬
t ꝓcerto. in u̾bo sacerdotali ꝓmisiss se cũ
cetis consuetudines qͣs auitas uocant ad
nitum regis obseruaturũ: ad m̃tem sedu¬
loreuocauit ꝗͣta ex hispoterunt cont᷑ͣ eccła¬
sticam lib̾tatem oriri dispendia Po ꝙ re¬
deunte a regis curia. obiter int̾ famili¬
ares ip̃uis orta est murmuratio. hiis
ad uniꝰ hõis libitum deꝑire Int̾ quosunꝰ
aerius institit dicens. Puplica in qͥt po¬
cestas ꝑtͦbat oĩa In ip̃m xp̃m. delirat i ni¬
qͥtas sinagoga sathane: ꝓphanat scũa¬
rium d̾i Seder̃t pͥncipes ⁊ ꝯuener̃t in
unum adu̾sus xp̃m dñm. Hemo tutus:
qͥ diligit equitatem. Mundo uidice so¬
li sapiunt ⁊ uen̾ant᷑ hodie. qͥ pͥncipi obse¬
qunt᷑ ad libitum Concussit ħ tepestas:
etiam columnas eccłe Et dum pastor dis¬
paruit: oues disꝑse latitant sub lupo.
De cetõ quiserit locus innocentie qͥs sta¬

Expanded text:
tatem dicuntur contigisse. Caetera suis in locis epnam, ad suggestionem fratrum su certo in verbo sacerdotali promisisset se cum caeteris consuetudines, quas Avitas vocant, ad nutum regis observaturum, ad mentem sedulo revocavit, quanta ex his potuerint contra ecclesiasticam libertatem oriri dispendia. Eoque recedente a regis curia, obiter inter familiares ipsius orta est murmuratio, his, ad unius hominis libitum deperire. Inter quos unus acrius institit dicens: « Publica potestas perturbat omnia; in ipsum Christum delirat iniquitas; synagoga Satanae profanat sanctuarium Dei; sederunt principes et convenerunt in unum adversus Christum: nemo tutus qui diligit aequitatem; mundo judice soli sapiunt et venerantur hodie qui principi obsequuntur ad libitum: Concussit haec tempestas etiam columnas ecclesiae et dum pastor desipuit, oves dispersae latitant sub lupo: de caetero, quis erit locus innocentiae, quis sta