comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia eypectãdi ad euocãdos uiua uoce qͦs seye
ne quicꝙͣ literis euocass tumidũ uẽtis maie
ĩatedi piscatoria ciba solus ĩ tepesta nocte nõ
timui Sed reiectur ad teua fluctu ualido.
temerarui iter nõ metu s nccitate destituit.
nũc atiem explicãdo nũc hostes ad pliũ ratta¬
do nũs durachui oppugnado et yosq moras
et celeritatis auidissimꝰ cuuiẽsq uehementer
ut quicũq futurꝰ eẽt helli exita statim eẽt
om̃a at fiustia nam et durachiũ ĩ expugn¬
bile et xõpeiꝰ ĩ nutabilis ut qui qͣrio ꝯsilio
interet᷑ spas dilatõe iuctoriã y mopiã ⁊ ei.
fiiuuctarie q̃ ualde cesareũ ẜuiebat ex̃citum
neq duitius tollerari posse uidebat̾᷑ Tnluy et
qd̾ simullinũ ueri erat ut urtꝰ aĩosissum en¬
cis tedio atq exptatõe senesce̾t ĩpetͦq lentescẽt
ardorq terescẽt hac spe puguã recusabat yr
ratois ptes fortũe credere ueleba ¶ĩc cuuni
illi cunctatio huis celeritas giala ciut

Expanded text:
a voce, quos sepe nequicquam litteris evocasset, tumidum ventis mare ingredi piscatina cimba solus intempesta nocte non timuit; sed reiectus ad terram fluctu valido iter temerarium, non metu, sed necessitate, destituit. nunc aciem explicando, nunc hostes ad prelium irritando, nunc Durachium oppugnando, et perosus moras, et celeritatis avidissimus, cupiensque vehementer, ut, quicumque futurus esset belli exitus, statim esset. Omnia autem frustra. Nam et Durachium inexpugnabile, et Pompeius immutabilis, ut qui contrario consilio niteretur, sperans dilatione victoriam per inopiam rei frumentarie, que valde cesareum premebat exercitum neque diutius tolerari posse videbatur; insuper et, quod simillimum veri erat, ut virtus animosissimi ducis tedio atque expectatione senesceret, impetusque lentesceret ardorque tepesceret: hac spe pugnam recusabat, neque rationis partes fortune credere volebat. Sic, quum illi cunctatio, tum huic celeritas grata erat;
Abbreviated transcription (Latin):
ita merti exmua u̾tute ꝑiuotũ ꝙͥ casce¬
lã proye sola ẜuatũ eẽt pecumiarus cñ
denis ingẽtibꝰ et magnis honoribꝰ cu¬
uulasse et iut cet̾a ab octauis ordinibꝰ
ad pͥni uilũ ꝓuexisse cohortẽ uero totam
duplici stipendio et donis militaribꝰ psecu¬
tui. arud alios Sceua ide duce absẽte
selus stetit et clipeo centu .xx. teloru¬
ittibꝰ trasfixo mirisq et ĩ credibilibꝰ ⁊ebus
gestis occubuit iacensqͦ uicto ribꝰ tenibi¬
lis ac scupendus qui tot exinuas pug¬
nas ĩ gallia britama qi fecerat contrad
die uec aduer sitate ꝯtactior quetidie
matiom educebar et pugne topia faciebar
Seye etia legiones ꝓpe castra hostiũ subilut
ita ut euallo telis etia peti uosser põpes
studio ꝙ̃ helli pro castas erplicabat Si
ita ut castra uoiussimi tangezet utq os
uitra teloꝵ uallo ue uallo ueĩentiũ iactũ

Expanded text:
ita meriti eximia virtute permotum, qua castellum prope sola servatum esset, pecuniariis eum donis ingentibus et magnis honoribus cumulasse, et inter cetera ab octavis ordinibus ad primipilum provexisse, cohortem vero totam duplici stipendio et donis militaribus prosecutum. Apud alios Sceva idem, duce absente, solus stetit, et clypeo CXX ictibus telorum transfixo, mirisque et incredibilibus rebus gestis occubuit, iacens quoque victoribus terribilis ac stupendus, qui tot eximias pugnas in Gallia Britanniaque fecerat; contra  nec adversitate contractior, quotidie in aciem educebat et pugne copiam faciebat; sepe etiam legiones prope castra hostium subibant ita, ut e vallo telis etiam peti possent. Pompeius studio, quam belli, pro castris explicabat, sed ita, ut castra novissimi tangerent, atque omnes intra telorum e vallo venientium iactum
Abbreviated transcription (Latin):
bella surcederet tantũ studiũ tãq atmuui
pacis eẽt Itaq cũ audisset metellui scpiõe
po̾ren soceꝵ ĩ macedeniã epro proyiuia
Uenisse clodiũ queda esuis ad illũ musit. hic
ꝓfanuliaris scixioni fuit et ab illo comẽdatꝰ
Ce. ifamiliaritatẽ ꝓuciss hũs gͥ. ut utq

Expanded text:
bella succederent, tantum studium tamque continuum pacis esset. Itaque, quum audisset Metellum Scipionem, Pompeii socerum, in Macedoniam Epiro proximam venisse, Clodium quemdam e suis ad illum misit. Hic perfamiliaris Scipioni fuerat, et ab illo commendatus Cesaris in familiaritate
Abbreviated transcription (Latin):
dielectꝰ inde deiocarus atioba canesꝵ
tatcondimotꝰ cornutus onĩis tratie. ca¬
pidocieq cilitie macedonie gretie ethohe
tociuisq ⁊obur orientis aties magne ut̾us.
ordiẽ sceterat duces nescio an oiuz supmi
qui uiuꝙͣ arma tractauerit nec excipio
affrcanũ atq hambale¶Lam qs hor
utusq seu uictorias ne dica bella dinu¬
merer seu reꝵ magnitudie metiatur:

Expanded text:
dilectus, inde Deiotarus, Ariobarzanes, Tarcondimotus, Corintus, omnis Thracie, Capadocie, Cilicie, Macedonie, Grecie, Etolie totiusque robur orientis. Acies magno utrinque ordine steterunt. Duces nescio an omnium supremi, qui unquam arma tractaverint, nec excipio Africanum atque Hannibalem. Nam quis horum utriusque seu victorias, ne dicam bella, dinumeret, seu rerum magnitudinem metiatur?
Abbreviated transcription (Latin):
exͣ. Sed nõ arbitior. q̃ serie. historie ꝓdeletatãe
lectoris ĩ tpesui ad rẽ redeo ¶¶ Cur̃ Ce. apul¬
lia attigisset mox brunduxui lidut põreiu¬
q ia p̾giessũ ualida obsidioe cͥcũdedit de qͦ
insdẽ qͥbꝰ supͣ. stͥbit nam et hͨ. aĩ eiꝰ iuder¬

Expanded text:
 arbitror, contra seriem historie pro delectatione lectoris interposui. Ad rem redeo. Quum Cesar Apuliam attigisset, mox Brundusium adiit, Pompeiumque iam pregressum valida obsidione circumdedit; de quo iisdem, quibus supra, scribit; nam et hec animi eius inde
Abbreviated transcription (Latin):
noiatim coruelius balbꝰ et centiriones mili¬
tesq alii hũc efftm nit᷑ po̾pelanos huĩt ꝑ . ce.
tam hialit pax delata. labienꝰ uo qͣi faciuoris
compos egͥgii de sunte ĩ ꝗt iaz de pace agere par
eĩ niii truuco et oblato nob̾ capite Ce nũꝙͣ eat¬

Expanded text:
Cornelius Balbus, et centuriones militesque alii. Hunc effectum inter Pompeianos habuit per Cesarem tam humiliter pax delata. Labienus vero quasi facinoris compos egregii: Desinite, inquit, iam de pace agere; pax enim, nisi trunco et oblato nobis capite Cesa
Abbreviated transcription (Latin):
tabãt et quiete et qͥ tũs plene cagnosat᷑ duz
ꝑdit᷑. fiuis fuit ut qui ĩ ispania posses ar̃
Ce. ex libertate nisita ex illo usq adnarum
fiumẽtui eis pollicet᷑. addit ĩsuꝑ ut qͥs quis.
eo bello aliquid amisiss ꝙ penes̾ nulites sus
eẽt ei rescitueret᷑ militibꝰ extimatõe ftã pr
ciuĩ illaꝵ zeꝵ sua de pecinia rescituit ¶ His
uictis et indedictõe acceptis et sic citiore is¬
pauia ĩ pocestatẽ ⁊edacta ulterior ulło uego¬
cio ꝯsecuta e q̃ sub. M. uarone tenebate Ille
comitũ secutꝰ exẽplũ cessit ultro nec distu¬
lit ꝯmissa sͥ prouicia gades usq et octeanli
forruaz. Ce. sequi et submissa ceruite iugũ
pati. Sic ꝯpositis rebꝰ cũ uictoria et masue¬
tudinis ĩ signi lande ex hispania discessimi
redituq rontam e ¶Hassilia ĩt̾ui alegato

Expanded text:
tabant et quietem, que tunc plene cognoscitur, dum tabant et quietem, que tunc plene cognoscitur, dum perditur. Finis fuit, ut, qui in Hispania possessioneCesar ex liberalitate insita ex illo usque ad Varum frumentum eis pollicetur; addit insuper, ut, quisquis eo bello aliquid amisisset, quod penes milites suos esset, ei restitueretur: militibus, estimatione facta, prum ipsarum de sua pecunia restituit. His victis et in deditionem acceptis, et sic citeriore Hispania in potestatem redacta, ulterior nullo negotio consecuta est, que sub Marco Varrone tenebatur. Ille comitum secutus exemplum cessit ultro, nec distulit commissa sibi provincia Gades usque et oceanum fortunam Cesaris sequi, et, submissa cervice, iugum pati. Sic compositis rebus, cum victoria et mansuetudinis insigni laude ex Hispania discessum reditumque Romam est. Massilia interim a legato
Abbreviated transcription (Latin):
ẜatoĩs niam aut querele ¶ Ceteri ei os ad
hũc diem ꝯpuguae meliori aditõe leuiss
sese ylio agressuq uolẽres abitiuere ne fuso
sanguiue ciuiu it patis abstrucret᷑. soli:
los ultio in armati eccuristis nicas si qua
sors eet iuctorias moratur Eed ẽueit ubꝰ
qd̾ quibͦꝰdam ꝑtinacibꝰ ac supbis ut adidd̃
in selent᷑ iecusauerit mox huilit̾ ⁊eũtanti
¶ob ego libent̾ ueies uenia dedisse ⁊emuustͤ
ueuia et parastis bellũ. Sed nũs petẽtibꝰ
uenia do suppliciũ ⁊enuto ¶te gͥ inpace
s eycitu dimittite nõ ut mecũ suit S ne
cõtra me nicħ letius mlites audire pos¬
set quod uoce gestuq iudicabãt uemipe
qui penas tuuuerat gratissias ata exor¬
nulites pobeiant om̃s manibꝰ atq clanio¬
ribꝰ obtestari ceyeuit ut ibidẽ sratĩq diuiit¬
terentꝰ uemipe si dilata ⁊es eẽt ꝓronussicibͦ
uich actum ui iure yiculũ et ĩ faustũ bellã¬
oderat &e uico uiadli genus eyyti pacẽ op¬

Expanded text:
ele. Ceteri enim omnes ad hunc diem, quum pugnare meliori conditione licuisset, sese prelio congressuque volentes abstinuere, ne, fuso sanguine civium, iter pacis obstrueretur. Soli vos ultro michi armati occurristis meas, si qua sors esset, victorias moraturi. Sed evenit vobis, quod quibusdam pertinacibus ac superbis, ut ad id, quod insolenter recusaverint, mox humiliter revertantur. Vobis ego libenter veniens veniam dedissem: renuistis veniam, et parastis bellum. Sed et nunc petentibus veniam do, supplicium remitto. Ite igitur in pace, sed exercitum dimittite, non ut mecum sint, sed ne contra me. Nichil letius milites audire potuissent, quod voce gestuque indicabant; nempe qui penam timuerant, gratissimam atque exopmilites pompeiani omnes manibus atque clamoribus obtestari ceperunt, ut ibidem statimque dimitterentur; nempe si dilata res esset promissionibus, nichil actum iri. Iure e in eo mali genus experti, pacem op
Abbreviated transcription (Latin):
loit eꝯtate etiã qui de ꝯditoibꝰ pacis anibi¬
grutt᷑ eas asenatu et ppło. R peti oporter
Sit et eĩ et ip̃is ciuile añi et ⁊ei.p. maies¬
tat̃ pristiua restitutã ẽẽ uisũ ra ĩ terini
pͥncipiũ pacis ẽẽ Ii utͦq afestimi ĩ concione

Expanded text:
leat equitate? Et quoniam de conditionibus pacis ambigeretur, eas a senatu et populo romano peti oportere; sic enim et ipsis civilem animum et reipublice maiestatem pristinam restitutam esse visum iri. Interim p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit / cũq nec fuga pat̾e̾t il ullus
se ꝓspior suus rei oltenderet suadente
ꝑ nocte tribuno unlitũ uulteio ne in
potestate̾ hostui uelret mãe ꝓximo:
uictoribꝰ ip̃is spectadõ at tonitis sese os
nutus uulueribꝰ yemerũt et dolobel¬
la ĩ eodẽ eqsre classe ꝑdidit.l. et curie

Expanded text:
pertulit; quumque nec fuga pateret, nec ullus pertulit; quumque nec fuga pateret, nec ullus se prosperior rei finis ostenderet, suadente per noctem tribuno militum Vulteio, ne in potestatem hostium venirent, mare proximo victoribus ipsis spectaculo attonitis, sese omnes mutuis vulneribus peremerunt. Et Dolabella in eodem equore classem perdidit, et Curio,
Abbreviated transcription (Latin):
nulitũ terrbili quida uolũr placẽtie certe.
itiuere medio exarẜat ninia et iuix credibili.
tus ĩ erms ducis uixtute compsia ¶ Dũ
sic. Ce. obsequit᷑.fortuna uł ut sic dix̾ini a¬
dulatur qͣi eũ timeat et uegare pñti nicħ
audeat ad tii adusꝰ absẜentẽ ut flori u̾bs
utar ausa est forte ut inuxtis adu̾sitatibus
ꝓspitates eius efficeret clariores ¶Siquide
p̃missi autonius et .p. dolebella ad mare
adriaticũ ogupandũ ab octauio ligone legi¬
to hompen ĩ pelago p pellẽtis cͥcunmuentus
autouꝰ ad dedictõe fame ꝯpulsus ẽ ubi ild̃
aurilui aliquot naues muisse a asillo alto
legato. Ce. ueiset̾ et arte cilicum qui poꝰ¬
peiana ĩ classe nauigabat fimibꝰ ilaqͥ¬
ate esset̾ reliqͥs adiuuante estu maris
euadentibꝰ una sola opitiginis nautis
acta exitũ nõ ĩueĩt ¶ Sed cucũfusi to¬
ciꝰ hostiũ ex̾citꝰ usq ad uesꝑa̾ ĩ petui
atq om̃e missiluu genꝰ ĩ uicta uͥtute

Expanded text:
ue, ut quidam volunt, Placentie, certe itinere medio, exarserat, mira et vix credibili tunc inermis ducis virtute compressa. Dum sic Cesari obsequitur fortuna, et, ut sic dixerim, adulatur, quasi eamen adversus absentem, ut Flori verbo utar, ausa est, forte ut, immixtis adversitatibus, prosperitates eius efficeret clariores. Siquidem premissis Antonio et P. Dolabella ad mare Adriaticum occupandum, ab Octavio Libone, legato Pompeii iam in pelago prepollentis, circumventus Antonius ad dediauxilium aliquot naves misse a Basilo, altero legato Cesaris, venissent, et arte Cilicum, qui pompeiana in classe navigabant, funibus illaqueate essent, reliquis adiuvante estu maris evadentibus, una sola Opiterginis nautis acta exitum non invenit, sed circumfusi totius hostium exercitus usque ad vesperam impetum atque omne missilium genus invicta virtute
Abbreviated transcription (Latin):
qen nõ ml ad artesceuds monte a mac
haud animꝰ defuiss Ged cogitãs te dignũ
cui uitã debea ad cdemlẽtie tue potius ꝙ̃.
mortis auxiliũ afugio nec nob̃. Ce. nͨ. nuili¬
tibꝰ hus rasci debes ꝙ eiga nuꝑatorẽ nr̃mi
egnus s iam fidei satis ẽ ac supolitii et fides
corporibꝰ passi sumꝰ et pati auirliꝰ nẽ ualetes
uittiq et supplices oiamꝰ nec ad ultiua ꝓare¬
diare supplicia que cũ ille dixiss. Ce. semper

Expanded text:
 ad arcessendam mortem aut manus aut animus defuisset. Sed cogitans te dignum, cui vitam debeam, ad clementie tue potius, quam mortis, auxilium confugio. Nec nobis, Cesar, nec militibus his irasci debes, quod erga imperatorem nostrum egimus. Sed iam fidei ac supplicii satis corporibus passi sumus, et, pati amplius non valentes, victi et supplices oramus, ne ad ultima progrediare supplicia. Que quunm ille dixisset, Cesar semper
Abbreviated transcription (Latin):
uarũ qui ꝓ po̾peio illi p̾erat ꝓũcie
uictũ plio estugass adoloscẽnia atq al.
magnitudie ista nus uͬs uictoria ac
fiducia elatꝰ et ĩ cautꝰ auibil rege op¬
.pressa ex̾citũ amisit/ Cñq sugere polli¬
. quori maluit spẽte sua qͥs ad mortem
Actenus qͣi qͥbusda¬
yludus gerebat᷑ bellu ciebre¬

Expanded text:
 Pompeio illi preerat provincie, victum prelio effugasset, adolescentia atque animi magnitudine insita, nunc vero victoria ac fiducia elatus, et incautus a Iuba rege oppressus exercitum amisit, quumque fugere posset, mori maluit sponte sua, quos ad mortem actenus quasi quibusdapreludiis gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
spas nec fefellit opio ¶Pnu hic inter
moras accidit memioratu diguũ nec ex¬
iguũ cesarec leuitatis iditiũ dum eĩus
it̾ partes dedictio tractaret᷑ atq hac fi¬
ducia milites huit illuit et colloq̾rẽt᷑
et paulatim ecastus ĩ castia discuierent
positoq ad tp̃s ciuili hodio. suic suspitoẽ
atq ullo metu siuił ut cũ pace agerent¬
et aftamꝰ ac petreiꝰ repentina acpesia
mutar. ¶ Sẽd ilłoꝵ miites suis ĩcastus
iuentos ut ducũ ꝑfidie iuscios ⁊ exytes
dimisit ĩ colunes tandẽ siõ duces nuen
rer ĩ ores oĩu et ĩ pͥmuf uiris atq eq̃s
quatuor iã dier ieuuo affectis cellequ
petiere. hoc addito ut si. Ce. placeret se¬
cã sub iuotis militilꝰ loq̃rent᷑ negauit.
hoc. Ce. et si loqui uellẽt cũctis audiẽtibꝰ
loqui ussit dato obfide filie affrauii in
lotũ a Cc. assiguatũ ue̾uit et cora duolꝰ

Expanded text:
sperans. Nec fefellit opinio. Unum hoc inter moras accidit memoratu dignum, nec exiguum cesaree lenitatis indicium. Dum enim inter partes deditio tractaretur, atque hac fiducia milites hinc illinc et colloquerentur, et paullatim e castris in castra discurrerent, positoque ad tempus civili odio, sine suspicione atque ullo metu simul ut in pace agerent, Afranius ac Petreius repentina ac pessiimitari, sed illorum milites suis in castris inventos, ut ducum perfidie inscios et expertes, dimisit incolumes. Tandem vero duces impii rerum inopes omnium, et in primis viris atque equis quatuor iam dierum ieiunio afflictis, colloquium petiere, hoc addito, ut, si Cesari placeret, secum, submotis militibus, loquerentur. Negavit hoc Cesar, et, si loqui vellent, cunctis audientibus loqui iussit. Dato obside filio Afranii, in locum a Cesare assignatum veniunt, et coram duobus
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ poscremo eyea iuctoria uł p̾ce sure¬
piã uł ultionis accepit/ nisi ꝙ domitii in¬
lites saccanic̾to adegit nõ iiuites ut arbsf.
Sed eo libẽtius iuiacis qͦ felitius est sub
sequati ꝙͣ sul fugaci duce mulitare ⁊ oul¬
gatis sane q̃ ad cor fimũ acta crat iłtir
metuꝰ eibꝰ depͥtũ młtuq spei additu caguoi¬

Expanded text:
il postremo ex ea victoria vel prede cuiuspiam vel ultionis accepit, nisi quod Domitii milites sacramento adegit, non invitos, ut arbitror, sed eo libentius iurantes, quo felicius est sub sequaci, quam sub fugaci duce militare. Vulgatis sane, que ad Corfinium acta erant, multum metus omnibus demptum multumque spei additum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
opido ubi obsidebãt᷑ ciat nom̃ ꝯporta¬
dis ĩtentos aggiessꝯ lucterũ seorsum
ita atie ꝯtudit ut uix eo cũ pautissims
uiuum caye dignaretͣ tanta demqista¬
ges fuit ut ne unꝰ quide supeẽt qui
rei nũtiꝰ ad drappetẽ net qui ut puto
reꝵ nescius ĩ castris agẽs et fortasse
sociũ spͤtans subito hostui cursu pari
strage deleta ẽ ¶Hoc int̾fuit ꝙ alt̾ sus
pereuutibꝰ abierat. hic ĩ ma̾ꝯ hostiui
uiuus uenit. paucisq post dicbꝰ seu db¬
re captiuitatis ⁊ fortũe sue odie soi
metu supplitn grauioris spõtanea aibi
ĩ edia uitã fimũt ¶AIis felicit᷑ fa¬
titq ꝑ legatos gestis Ce. relicto ibelo¬
equauit mlta uudiq ꝑturbata aposus
¶lam et amicos hilarauit/ et hostes pl¬
cauit et dubios frrimauit et deiectr̃ eci
dixiꝯ młta rebellio orta erat cogitane

Expanded text:
oppido, ubi obsidebantur, erat nomen comportaoppido, ubi obsidebantur, erat nomen comportandis intentos aggressus Lucterium seorsum ita acie contudit, ut vix, eo cum paucissimis vivum capere dignarentur. Tanta denique strages fuit, ut ne unus quidem superesset, qui rei nuntius ad Drappetem iret, qui, ut puto, rerum nescius in castris agens et fortasse socium expectans, subito hostium incursu pari strage deletus est. Hoc interfuit, quod alter, suis pereuntibus, abierat; hic in manus hostium vivus venit, paucisque post diebus, seu dolore captivitatis et fortune sue odio seu metu supplicii gravioris, spontanea cibi inedia vitam finivit. His feliciter fortiterque per legatos gestis, Cesar, relicto in Belloequavit, multa undique perturbata composuit. Nam et amicos hilaravit et hostes placavit et dubios firmavit et deiectos erexit diximus, multa rebellio orta erat, cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
plecteret᷑ cxilio et ip̃e ĩterim uł amicis ope
uel hosciba peste aliꝙͣ uuportaret copus uq¬
quaq difusis utrũq notiue acciditi lam
et fines et ambiorigis młtis captis cesisq
mortalib ferro atq igne uastauit et ꝑ le¬
gatos int̾e̾a amicis subuenit egentibus:
uõĩati pictonũ ĩ fnubꝰ andio duratio ppłi
Roniam amico stabili seꝑ ac fido quẽ tũs
int̾ fugiedu plio uictꝰ ac sarcinis oñibꝰ
spoliata uix euasit duratius obsidioe libatꝰ
es ¶ Nulte ỹ id tys irrbes ĩ potestatẽ ppłi. R̃.
ce dacte et ĩfcõe receyte sũt inqͥbꝰ fuere cariu¬
tes ꝗ fuer̾t sẽꝑ eatenus ob semati ĩ rebellione
occeanii actollentes que diceba̾t᷑ armorice
spõte rõano iugo colla subitiũt que onũa y
gauum fabui gesta st̃ ¶sit gauis ca̾nius dia¬
atus tuibure et late laf̾cinari eiãt sola
Gic ĩfibꝰ caduicoꝵ obsedit pͥuu de¬
hinc at̾ frumẽtit̾ ũselle duium id

Expanded text:
plecteretur exilio, et ipse interim vel amicis opem plecteretur exilio, et ipse interim vel amicis opem vel hostibus pestem aliquam importaret. Copiis usquequaque diffusis, utrumque votive accidit; nam et fines Ambiorigis, multis captis cesisque mortalibus, ferro atque igne vastavit, et per legatos interea amicis subvenit egentibus, nominatim Pictonum in finibus Andio Duratio, populi romani amico stabili semper ac fido, qui tunc inter fugiendum prelio victus ac sarcinis omnibus spoliatus, vix evasit: Duratius obsidione liberatus est. Multe per id tempus urbes in potestatem populi romani redacte et in fidem recepte sunt, in quibus fuere Carnutes, qui fere semper eatenus obstinati in rebellione oceanum accolentes, que dicebantur Armorice, sponte romano iugo colla subiiciunt, que omnia per Gaium Fabium gesta sunt. At Gaius Caninius Drapatus turbare et late latrocinari soliti erant in finibus Cadurcorum obsedit primum; dehinc autem frumentis Versellodunum id
Abbreviated transcription (Latin):
uisi ꝑ uimi uurata fact̾es eo labienũ cũ
duabꝰ legioĩlꝰ dirigẽdũ statuit suꝑ erãt
tñ ut ex magnis egritudinibꝰ solet dolex
aliqui inẽbroꝵ sic ex graubꝰ bellis pͥuatoꝵ
houi singlares iuiotꝰ er has a. ulla urbe
migratii sedeq mutãtiũ ulła alia obcã
ꝙͣ ut romaus ĩꝑiũ detractaiẽt cui nĩ obs¬
tare poterat nec subiti dignabatur fuge
remediu ĩter diffictates ellegera. ¶Ios
uiotꝰ n cũpͥmi magno opꝰ aparatu neq
oĩno uegligi ꝯsilui erat/ Quã obre dind̾e
legiões sub legatis ꝑ eẜma galliaꝵ statuit
quibꝰ et fuga rebelliũ ĩ iniurias fideliũ in¬
hiberet. Quo ftõ ip̃e qͥde aduastãdos su
antiqui hostis ambiorigis eburouil ⁊egis a¬
gros ꝓficiscit᷑ quẽ neq armis uincere seꝑ
p̃lio abtinẽte neq cuisu assequi sepe fuga
p̃cipiti sibi elarsũ sꝑans extimabat uastita¬
ce finũ ac damuis sic iuisũ pat̾e ẜ sue
facere ut ꝯsensu ciuũ belli auttor ꝓpetuo

Expanded text:
im, imperata facturos. Eo Labienum cum duabus legionibus dirigendum statuit. Supererant tamen, ut ex magnis egritudinibus solent dolores aliqui membrorum, sic ex gravibus bellis privatorum hominum singulares motus ex hac aut illa urbe migrantium sedemque mutantium nullam aliam ob causam, quam ut romanum imperium detrectarent, cui nec obstare poterant nec subiici dignabantur: fuge remedium inter difficultates elegerant. Hos motus neque comprimi magno opus apparatu, neque omnino negligi consilium erat; quamobrem dividere legiones sub legatis per extrema Galliarum statuit, quibus et fugam rebellium et iniurias fidelium inhiberet. Quo facto, ipse quidem ad vastandos sui antiqui hostis Ambiorigis, Eburonum regis, fines proficiscitur, quem neque armis vincere semper prelio abstinentem, neque cursu assequi sepe fuga precipiti sibi elapsum sperans estimabat vastitate finium ac damnis sic invisum patrie sue facere, ut consensu civium belli auctor perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ gressꝰ ꝯcionẽ hu̾it q̃ iusticia cause sue ĩ uruasq
hostuĩ o̾ibꝰ aperret qͦ ftõ cũ sua illis ĩ locis ui¬
utilis mora eẽt ne qdͥ sibi ociosũ tp̃s eflueret i¬
heni ⁊oma ũsꝯ iter araput toto belli ctallici de¬
ce̾uio nõ uisa cuiꝰ aduẽta fama cagnita ꝙ̃tus
zome teuor fuit haud facile dutu ẽ iulto quidẽ
maior ꝙͣ necesse eẽt natꝰ quidẽ miłtis eiat et

Expanded text:
onem habuit, qua iustitiam cause sue iniuriasque hostium omnibus aperiret. Quo facto, quum sua illis in locis inutilis mora esset, ne quid sibi otiosum tempus efflueret, urbem Romam versus iter arripuit, toto belli gallici decennio non visam. Cuius adventus fama cognita, quantus Rome terror fuerit, haud facile dictu est, multo quidem ma
Abbreviated transcription (Latin):
tiĩ i icerto et oñis difficłtates sola et
solita uirtute suyauit donec tandẽ abeutes
sterili atq auido ĩ mõte derhẽsos obsedit
atq ita ctũdedit ut ulło ad fuga exitus
pateret qua despatce ꝯpulsi cũ fanie ⁊ siti
ultiuia ymeretin sepe eriupere et mors
uoluerũt quibꝰ. Ce. ꝯtra siui more pugne¬

Expanded text:
in incepto, et omnes difficultates sola et solita virtute superavit, donec tandem abeuntes sterili atque arido in monte deprehensos obsedit, atque ita circumdedit, ut nullus ad fugam exitus pateret. Qua desperatione compulsi, quum fame et siti ultima premerentur, sepe erumpere et mori voluerunt. Quibus Cesar contra su
Abbreviated transcription (Latin):
siue eỹtitu. Eo uero ꝓgẽti masilia fede¬
rata ciuitas et ab ip̃o pͥncipio romanis
anucissima nõ sui odio s ĩgenti studio
rei .y. portas clausit quã ille cũ obsidiõe
ciuxiss decĩo bruto cũ ꝑte copiaꝵ oppu¬
gnandã liquit ip̃e certũ it ꝑagẽs ad
hisyanias uẽit ibi apetieio et affranio.
qui pͥmũ occurierãt bellũ ĩcipiẽs cũ ulo
tp̃oꝵ discrimine eq die ac nocte hostes
agrederet᷑ ꝯsiliũ ducũ fuit ne noctuns
horis aliqu̾o pugnaret ꝙ tũt pauor aĩes
ad ignauiam ĩpellar uec sat qͥ sub motis
testibꝰ ꝯcitatos reuocet atq ꝯtineat luce
at̾ pulorẽ obstare et ducũ iupio ⁊ pũtia
tubunoꝵ atq centurionũ frenari/ et ad
untutẽ et ad fide retrahi ut ꝯtra metum
mortẽq ꝯsisterẽt ¶Ceter fato res hellacaᷤᷤ
uoluente ad hilerdau ꝯpulsi hoster. Cc a

Expanded text:
sine exercitu. Eo vero pergenti Massilia, fedesine exercitu. Eo vero pergenti Massilia, federata civitas et ab ipso principio Romanis amicissima, non sui odio, sed ingenti studio reipublice portas clausit. Quam ille quum obsidione cinxisset, Decimo Bruto cum parte copiarum oppugnandam linquit; ipse ceptum iter peragens ad Hispanias venit. Ibi a Petreio et Afranio, qui primi occurrerant, bellum incipiens, quum nullo temporum discrimine eque die ac nocte hostes aggrederetur, consilium ducum fuit, ne nocturnis horis aliquando pugnarent, quod tunc pavor animos ad ignaviam impellat, nec sit qui, submotis testibus, concitatos revocet atque contineat; luce autem pudorem obstare, et ducum imperio et presentia tribunorum atque centurionum frenari et ad virtutem et ad fidem retrahi, ut contra metum mortemque consisterent. Ceterum fato res bellicas volvente, ad Ilerdam compulsi hostes. Cesa
Abbreviated transcription (Latin):
atripuit. unde. Ce. dictatoris uoni mlta qͦ ꝯs
tituit ĩ quibꝰ pro lege uolu̾tas fuit Alld̾ uit̾
cũcta mueuiorabile nam etiariũ ppłi R. quaᷤ
tot uictorie tot scla ꝯpleuerãt uno die erau¬
sit int̾q alia ut scͥptũ ẽ protulit ex eo latoꝵ
s largiendi. nam ut alt̾ ait neme liberaloꝰ
uictoria usꝯ ẽ nicħ sibi retinuit pret dispen¬
sandi porestatẽ ¶Compositis ⁊ebꝰ uabanis
iis scicilia atq sardiniani duo illa hor̾ea po¬
puli. N. legatos ad ministrare disposuit de
gallia nichil sollicitꝰ quã ĩ sũma pace reli¬
qͣrat solami ⁊eliquit hispauia cogitãsq ꝙͣ
primu cdassis opportunitas afluxisset uestigis
pompeiu assequi nequid atergo formidabile
liq̃ret de cieuit ad occidẽtẽ proficisci ubi poni¬
pen copie ĩgentes erat quaꝵ trar ille pre¬
.l. affranio et .M. uarone de quibꝰ ta ꝯtẽptii
sentiebat ut moturꝰ int̾ suos diceret. uado
ad cr̃citũ siue duce mox reũtar ad ducem

Expanded text:
unde Cesaris dictatoris nomen; multa quoque constituit, in quibus pro lege voluntas fuit. Illud inter cuncta memorabile: nam erarium populi romani, quod tot victorie, tot secula compleverant, uno die exhausit, interque alia, ut scriptum est, protulit ex eo latoruiditate, sed largiendi. Nam, ut alter ait, nemo liberalius victoria usus est: nichil sibi retinuit, preter dispensandi potestatem. Compositis rebus urbanis, mis Siciliam ac Sardiniam, duo illa horrea populi romani, per legatos administrare disposuit. De Gallia nichil sollicitus, quam in summa pace reliquerat, solam respexit Hispaniam, cogitansque, quum primum classis opportunitas affulsisset, vestigiis Pompeium assequi, ne quid a tergo formidabile linqueret, decrevit ad occidentem proficisci, ubi Pompeii copie ingentes erant, quarum pre Afranio et Marco Varrone, de quibus tam contemptim sentiebat, ut moturus inter suos diceret: Vado ad exercitum sine duce, mox revertar ad ducem
Abbreviated transcription (Latin):
uidear cuiꝰ qͣriu inderi nequit nisi bello yacto
ĩ italia unde discessi sim reñsasses posũ hoc
ce ꝓ eos iṗ̃os qui illd̾ audierat uotũ fuit potuiss
mediocus etia uir fortũe sub irasci ĩ dignari.
oẽm pacis o̾micte mẽtoe. Ip̾e uͣo nõ destitit
S aliuid pacis ĩt. ĩgaossꝰ retẽtare uoluit an qd̃
secreto no potuerat pala poss Etat uit casta
ducũ amins uiiꝰ exiguus capsus noĩe ibi nili¬
tes eupis int̾se cotidiana colloquia ẜciere soliti
te Illuc. Cc. p. natiuiũ unũ ex legatis suis.
rẽ uib et qͥcũq magis extimaret ad pacem
motura aĩos cũ ciuibꝰ cisdẽq hoscibꝰ agere ⁊ sepe
alta noce quere liceret ne cuubo ad ciues qd̃.
fugitius nit̾dũ ac ydombꝰ licuisset legatos de
pace nutte ne ciues nt̾se funeste marte ꝯcure¬

Expanded text:
lo peracto, in Italiam, unde discesserim, sim reversus. Responsum hoc Cesari per eos ipsos, qui illud audierant, notum fuit. Potuisset mediocris etiam vir fortune subirasci, indignari, omnem pacis omittere mentionem: ipse vero non destitit, sed aliud pacis iter ingressus retentare voluit, an, quod secreto non poterat, palam posset. Erat inter castra ducum amnis unus exiguus, Tapsus nomine; ibi milites e ripis inter se quotidiana colloquia serere soliti nte. Illuc Cesar P. Vatinium, unum ex legatis suis, ire iubet, et quecumque magis estimaret ad pacem motura animos cum civibus eisdemque hostibus agere, et sepe alta voce querere, liceret ne civibus ad cives, quod fugitivis interdum ac predonibus licuisset, legatos de pace mittere, ne cives inter se funesto marte concurre
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse nõiuinꝰ fidei sit hũdũ ꝙͣ suspitõ¬
uibꝰ emuloꝵ illi eĩ oderat᷑ et i̾utati ignora¬
hãt et mc̃tiri poterat. Ce. aũt et siuic̃tiri
posser uitatẽ ignorare nõ poterat legi et.
sueꝵ coitũ ersas idem pacis scudiũ expres¬
siꝯ ꝯriuetes Qued refert gͥ. quidde illo.
qui qui bene scntiat illud potiꝰ ad rẽ ꝑriue¬
a audire qualia .s. depompeio sue sckat
aicio quẽ tãtum dilexit ĩ fiẽ ut uir sic̃
de eo scuptũ ẽ. nich minꝰ ꝙͣ ad lellii natꝰ
et iam semor illi ĩ ciulia suo totiẽs dãp¬
uata iuditio et ĩ felicia bella seq̃rerur et
magis eligerer se ruere ꝙͣ siue alo ꝯsiste

Expanded text:
sse non minus fidei sit habendum, quam suspicionibus emulorum. Illi enim oderant, et veritatem ignorabant, et mentiri poterant: Cesar autem, etsi mentiri posset, veritatem ignorare non poterat. Legi et suorum comitum epistolas idem pacis studium expressius continentes. Quid refert igitur, quid de illo de hoste bene sentiat? Illud potius ad rem pertinet, audire qualia scilicet de Pompeio suo scribat Cicero, quem tantum dilexit in finem, ut vir sicut de eo scriptum est nichil minus, quam ad bellum natus, et iam senior illum in civilia suo totiens damnata iudicio et infelicia bella sequereretur, et magis eligeret secum ruere, quam sine illo consiste
Abbreviated transcription (Latin):
aitificus effc̃m̃ ẽ ut res .u. inhũc scatum
puerret eidem cũ de hoc scysisset fcm̃q:
laudasset cicero qͥ. se adhuc mediũ int̾ ꝑtes
magna .l. aĩ fluctuatõe et mułta asiliorum
uauetate tenuerat rescisit hs u̾bis. Cest¬

Expanded text:
artificiis effectum est, ut respublica in hunc statum perveniret. Eidem quum de hoc scripsisset factumque laudasset Cicero, qui se ad hec medium inter partes, magna licet animi fluctuatione et multa consiliorum varietate tenuerat, rescripsit his verbis: Ces
Abbreviated transcription (Latin):
mu ĩ dressa gras agu atqs illor erga euni
caritatis haud ĩ memorẽ se futuꝵ spendet
¶qubꝰ i ome coguitis tantꝰ pauor oĩi mẽtes
nĩ uasit / ut urbe fere om̃is excederẽt ip̃iq
ꝯsules atq ip̃e uõreius actũ siuis de rebisᷤ
oriuãtes ex uinꝰ opidi euetu oĩa menentes¬

Expanded text:
us gratias agit, atque illorum erga eum caritatis haud immemorem se futurum spondet. Quibus Rome cognitis, tantus pavor omnium mentes invasit, ut urbe fere omnes excederent ipsique consules atque ipse Pompeius actum suis de rebus opinantes, et ex unius oppidi eve
Abbreviated transcription (Latin):
nilnbuit qͥscusq ꝑbieuit ꝙ pre suis ĩgẽtilꝰ et ĩ
illes et ĩ iem.R. meritis ieftrie sibi debitã gran
ueglexissẽt et ĩurrias. at ꝯtunielias ide¬
bitas retulisse̾t cu̾ctos dnuisit ĩ colunies
quin et pecume põdur igẽs denucn dero¬
sitũ et ab opidanis s eblatũ ꝙͣius et pecuno

Expanded text:
et in illos et in rempublicam meritis referre sibi debitam gratiam neglexissent, et iniurias ac contumelias indebitas retulissent, cunctos dimisit incolumes; quin et pecunie pondus ingens, Domitii depositum et ab oppidanis sibi oblatum, quamvis et pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
lia oĩs cis alpina sẽtret magnas ꝑtes italie
qui ĩ donucie mltũ monuiẽti reposucrãt. et
sepe eũ ꝑ litteras cuocatũ expͤ̾tabi ¶taqͣ
ꝯfestim põpeius luceria digaessꝰ ubi belli se¬
dem statuisse uidelat᷑ briiduliũ retut ut
italie lictorem extaenio ꝓmptior eẽt adtai¬
tu ita ei aĩo deceuerat relicta italia fas¬
marina tẽptare siue id metu sole rellente
siue ĩtẽtoe illa quã raulo añ ex epla fisci¬
tonis elicu atq exposui. Ce. ax scꝑ pa¬

Expanded text:
ecum Gallia omnis cisalpina sentiret, magnas partes Italie qui in Domitio multum momenti reposuerant, et sepe eum per litteras evocatum expectabant. Itaque confestim Pompeius Lucetia digressus, ubi belli sedem statuisse videbatur, Brundusium petiit, ut Italie litore in extremo promptior esset ad transitum; ita enim animo decreverat, relicta Italia, transmarina tentare, sive id metu solo pellente, sive intentione illa, quam paulo ante ex epistola Ciceronis elicui atque exposui. Cesar
Abbreviated transcription (Latin):
xsyis neq adũsis sic u iflati petia
uel nasti nt proposito yatis animiumi.
diuerteret quin bellando pacẽ cogitaret
ciq om̃i qͦ posset studio procuraret qͦd
uffus bis captꝰ a ce. bis diuss sentel
ad corfinui uit illos nobiles deqbꝰ dixĩꝯ

Expanded text:
is neque adversis sic vel inflari potuit vel irasci, ut a proposito pacis animum diverteret, quin bellando pacem cogitaret, eamque omni, quo posset, studio procuraret. Quod Rufus, bis captus a Cesare, bis dimissus, semel ad Corfinium inter illos nobiles, de quibus diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
daret. Ce eũ rlacato aĩo dimsit. et uade mꝗs
ad põxciũ ciq meis ũbis nũtia qn̾ ad hũs die nõ
fũt nob oporcuntas colloquedi atq egto brundali¬
um qͦ. misse illũ audio ꝓfecturus sum credo ut col¬
lequam eypedicus publice saluti cuiꝰ cuiã geieie¬

Expanded text:
to animo dimisit: Et vade, inquit, ad Pompeium, eique meis verbis nuntia, quando ad hunc diem non fuerit nobis opportunitas colloquendi, atque ego Brundusium, quo ivisse illum audio, profecturus sim, credo, ut colloquamur expediens publice saluti, cuius curam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ eos ad extrena ꝑductos siue płio unci
pesse curgͥ. aͭ. suos optuue dese iicutos.
sibi q carissiuos ꝑicłis atq uulueribus
erpectatoe confici ꝙͣ ꝙͣ aliquato sere iuti
ti posset eu̾ sit ducis officiũ nõ minus
qsilio ꝙ̃ feno ad uictoriã aspuare ey
diuso at̾ cur no eos uincere mallet ꝙͣ ot¬
aideie. qui .lz. eẽnt adu̾sari ciues erãt
hoc tñ ducis optumi asiliui assueti cedilꝰ
muilites nõ laudabat. s ĩuicem murnui¬
rabat qr duy cũ posset uint̾e recusaret

Expanded text:
ductos sine prelio vinci posse: cur igitur aut suos optime de se meritos sibique carissimos periculis atque vulneribus expectatione confici quamquam aliquanto serius, tutius tamen posset, quum sit ducis officium non minus consilio, quam ferro, ad victoriam aspirare? Ex diverso autem cur non eos vincere mallet, quam occidere, qui, licet essent adversarii, cives erant? Hoc tamen ducis optimi consilium assueti cedibus milites non laudabant, sed invicem murmurabant, quia dux, quum posset, vincere recusaret
Abbreviated transcription (Latin):
dicar excelentia eĩ cius et uiri bona
nõ libetia d agere s medestia ¶¶ hs
tandẽ horũq asmulibꝰ excausis tãde
laceus eruꝑit ĩ iudia Et pͦ. quidẽ teỹti¬
tũ ab emidlis labienũ legiꝯ̾ cus crebua
piue gallie yfecciat ꝗd eo sṗtabat ut¬

Expanded text:
cat: excellentia enim civis et viri boni non licentiam debet augere, sed modestiam. His tandem horumque similibus ex causis tandem latens erupit invidia. Et primo quidem tentatum ab emulis Labienum legimus, cuius crebra pine Gallie prefecerat, quod eo spectab
Abbreviated transcription (Latin):
Ce. ip̃e miłta audies nl credebat ꝯstadia
alieuã sua uietie̾s cẽstatia cuiꝰ ftm̃ pio
uarietate sin̾aꝵ et excusare lic. et rep¬
hẽdere¶ Nam si Ce. ĩ iuste qtra parr lam
amau̾tebat iuste deseri petuit et rer .p.
caritas pͥuatis affectibꝰ añ poni aliogn
ĩgrati ĩ fama nõ careb. qui tam caro.
duci aliũ p̃tulerit eiq siue cã atimus
hostis euaẜit et pro fco si ĩ gratitudo
fuit sat digna supplicio puita fuit ut
qui sub. Ce. iuctoriosissi iui fuisset
sub põpeio fugacissimiꝰ ft̾ꝯ sit mutati
cũ duce nõ fortũa tr̃ hoi̾s sr uritute qdͥ
ĩ eũ aliqu̾o Ce. iyx mordatit cxꝓbrado.

Expanded text:
pse multa audiens nil credebat, constantiam alienam sua metiens constantia. Cuius factum pro varietate sententiarum et excusare licet et reprehendere. Nam, si Cesar iniuste contra patriam arma vertebat, iuste deseri potuit, et reipublice caritas privatis affectibus anteponi. Alioquin ingrati infamia non carebit, qui tam claro duci alium pretulerit, eique sine causa acerrimus hostis evaserit. Et profecto, si ingratitudo fuit, sat digno supplicio fuit punita, ut, qui sub Cesare victoriosissimus vir fuisset, sub Pompeio fugacissimus factus sit, mutata cum duce non fortuna tantum hominis, sed virtute; quod in eum aliquando Ce
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute honesca sit huiꝰ cĩ opis̃ maxinii ĩt̾
heies atq optiimi illu ẽẽ ꝓfecteremi uelo hoc
mimiue cogitauit dñatio q̃sita ab utroq est
nõ id actũ beata et honesta ciuitas ut essef
nec uero ille uibẽ zeliquit ꝙ eam tuerl nẽ posse
italia nec ꝙ ea pelleret¶ Sed hoc apͦ. togitais.
oñs terras oĩa maria mouere reges barbaros
incitare gentes feras ĩ italia arinatas ad duce
ex̾citꝰ ꝯficere maxios Cenus illud sillani regri
iami p̾dem appetitiri młtis qui una sunt cupi¬
entibꝰ an senses nichil int̾ eas querre uullaz
pactiõem fieri potuisse hodie põt¶ Sed nenta¬
chotioe. est ille ut uos beati suniꝰ uterq reg¬
nare uult hec arte ĩ uitatꝰ breuit᷑ exposui.
uoliusti eĩ me quid d̾ istis malis senterem os¬
tende Quid tu lector ex his ubis iudicas. qͣtaq
in eiusdem libri fiue qua sepe ꝓficiscar ĩquid
uideo ꝯqũgoq me cũ hõĩe magis aduastãdum
italiam ꝙͣ ad uiucendũ parato et senties se pos¬

Expanded text:
maximi inter homines atque optimi illum esse perfectorem volo. Hic minime cogitavit. Dominatio quesita ab utroque est; non id actum, beata et honesta civitas ut esset. Nec vero ille urbem reliquit, quod eam tueri non posset, nec Italiam, quod ea pelleretur, sed hoc a primo cogitavit, omnes terras, omnia maria movere, reges barbaros incitare, gentes feras in Italiam armatas adducere, exercitus conficere maximos. Genus illud Syllani regni iam pridem appetitur multis, qui una sunt, cupientibus. An censes nichil inter eos convenire, nullam pactionem fieri potuisse? Hodie potest; sed neutri  est ille, ut nos beati simus: uterque regnare vult. Hec a te invitatus breviter exposui. Voluisti enim me, quid de his malis sentirem, ostendere. Quid tu, lector, ex his verbis iudicas? Quantoque aris? Item in eiusdem libri fine: Qua spe proficiscar, inquit, video, coniungoque me cum homine magis ad vastandam Italiam, quam ad vincendam, parato. Et sentiens se pos
Abbreviated transcription (Latin):
plexo as difficili calle ⁊eusus ĩ uentiio co¬
hortibꝰ q̃s pmiserat ad rubiconẽ ueĩt aiẽ
eriguu s magnaꝵ tũs leuitatẽ regionu
ibi parũp cogital ũdꝯ subscitit secũ tacitus

Expanded text:
plexo ac difficili calle reversus, inventisque coplexo ac difficili calle reversus, inventisque cohortibus, quas premiserat, ad Rubiconem venit, amnem exiguum, sed magnarum tunc limitem regionum. Ibi parumper cogitabundus substitit, secum tacit
Abbreviated transcription (Latin):
gitur spectancia et elocis secretioribꝰ erutta
libe̾t apposui ut utusq ytis merita uon
usq adeo ut putant᷑ imuparia ¶ Utrũqͣ sic̃
dcmn ẽ reguare uoluisse maguo ac fide dig¬
no teste ꝯstaret. ad historie seriem ⁊eultor
tiuines trasgrediendo aperte agere cõtra remi¬
publica uideretͣ. Audics tribunos qui ꝓeo
erãt ꝯtẽptiu hitos uł ui uibe de pulsos uel
sua spõte digresses rome õs unannuit ꝯtra
se sentrre oĩa sui odio diuina atq huana
ra cogitãs neq ian apliꝰ ferẽdui disinuila¬
dũq aliquid eyistimãs euocatis legiõ ibꝰ ubi¬
cũq essẽt pmssisq clam q̃ tũt aderant
cohortibꝰ ncꝙͣ noui uetꝰ opĩone turbide ha¬
bitu p̾ueret die illa et ĩ ꝯuinio et spͨtacłis
ociosus ĩtfuit sero at clandestiuo egressu
secietũ iter paucis cõĩtatꝰ aripuit inquo
cũ tota nocte de erass iuy ad agiora uie sue
ducẽ cãs obtulit qͦ. ꝑuo adrectũ iter per¬

Expanded text:
gitur, spectantia, et e locis secretioribus eruta, libenter apposui, ut utriusque partis merita non usque adeo, ut putantur, imparia, et utrumque, sicut dictum est, regnare voluisse magno ac fide digno teste constaret. Ad historie seriem revertorterminos transgrediendo aperte agere contra rempublicam videretur, audiens tribunos, qui pro eo erant, contemptui habitos et vel vi urbe depulsos vel sua sponte digressos, Rome omnes unanimiter contra se sentire, omnia sui odio divina atque humana iri cogitans, neque iam amplius ferendum dissimulandumque aliquid existimans, evocatis legionibus, ubicumque essent, premissisque clam, que tunc aderant, cohortibus, ne quam novi motus opinionem turbido abitu preberet, die illa et convivio et spectaculis otiosus interfuit, sero autem clandestino egressu secretum iter paucis comitatus arripuit. In quo quum tota nocte deerrasset, vix ad auroram vie ducem casus obtulit, quo previo ad rectum iter per
Abbreviated transcription (Latin):
arq hostis. Ce. agebat cũ io ꝙ no posset
oya incepta ꝑficcre neq dese ppłi eypesti¬
tõe adimplere turbasre dĩa uoluisse ne in
tuibido uer iras aprlieret fuere qͥ tiuuns
leges gessaar rateem reddere gaui sue¬

Expanded text:
aris, aiebat eum ideo, quod non posset opera incepta perficere neque de se populi expectationem adimplere, turbare omnia voluisse, ne in turbido veritas appareret. Fuere, qui timuisse leges gesserat, rationem reddere gravi su
Abbreviated transcription (Latin):
dicat et hac uersmuliina belli cãmi iuderi
posse una uoy eiꝰ fac dequa suo loco dica
¶llne iusũ est cũ spatie plimoꝵ anuoru
mipio assue factũ dedudicisse pͥuatũ modi
er sola curidine donimiadi ĩbella ciuilia cõ¬
sensisse. hec iudecur fuisse cicerenis opinio
sibi ĩtdũ anucissum sed ĩ fiue hoscie qui ĩ

Expanded text:
dicat. Et hanc verisimillimam belli causam videri posse una vox eius facit, de qua suo loco dicam. Aliis visum est eum spatio plurimorum annorum imperio assuefactum dedidicisse privatum modum, et sola cupidine dominandi in bella civilia consensisse. Hec videtur fuisse Ciceronis opinio sibi interdum amicissimi, sed in finem hostis, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
nulla Ce. uo duabꝰ legiõibꝰ ĩ ninutũ neme
fuit qui nõ ĩ telligeret culit tii quin etia
cũ adu̾sarus pacisci noluit ut crasalpina gal¬
lia simłq octo legionbꝰ dimissis sola s cisal¬
puua gallia et illiritũ cũ duabꝰ. ciii legtioilꝰ
et nom mixn reaneret donet asul fieret de
ista descẽdere quo nicħ erar ab illius uiri:
meribꝰ ac me̾te remotuu ¶ Sed tm illi sin¬
dni fuit excende uł sulade modescie ut qͥd¬

Expanded text:
inutum nemo fuit, qui non intelligeret. Tulit tamen, quin etiam cum adversariis pacisci voluit, ut, transalpina Gallia simulque octo legionibus dimissis, sola sibi cisalpina Gallia et Illyricum cum duabus tantum legionibus et nomen imperii remaneret, donec consul fieret. Deista descendere, quo nichil erat ab illius viri moribus et mente remotius. Sed tantum illi studium fuit vel exercende vel simulande modes
Abbreviated transcription (Latin):
qualia suit atq petũt nescuit unde fir
ta suspiret et ĩueta fastidiat hec tam
nilta delabieuo / q̃ ref apd historiçes
ntos orultior et curiositas lege̾tiũ nicħ
eta nninũ ⁊ espuit qd̵ cognitu diguũ
sa ¶ Et hec clam pnũties illa palã
ĩsenatul dicta ꝯtra Cc. ac de creta llo¬
ue etia uie excogitate quibꝰ eius potes¬
tas q̃ is iutis fornudabilis ẽẽ cepat.
tolleret᷑ aut certe iuinueiẽt᷑ Siq̃den
tũctis iam magnificẽtia et lib̾alitate
cesaica stupeftĩs et quid his rebꝰ tãtis
et ta late effusis silba uellet serũ tacitiᷤᷤ
Martꝰ claudiꝰ marcellꝰ ꝯsul tui an amore
pblico an pͥuato odio diguitas. Ce. ai potes¬
tas ĩ iusa erat frequẽti seuatu testatꝰ de

Expanded text:
sciunt. Unde fit, ta suspirent, et inventa fastidiant. Hec tam multa de Labieno, quia res apud historicos videtur occultior, et curiositas legentium nichil etiam minimum respuit, quod cognitu dignum sit. Et hec clam per nuntios: illa palam in senatu dicta contra Cesarem ac decreta. Nove etiam vie excogitate, quibus eius potestas, que iam multis formidabilis esse ceperat, tolleretur aut certe minueretur. Siquidem cunctis iam magnificentia et liberalitate cesarea stupefactis, et, quid his rebus tantis et tam late effusis sibi vellet, secum tacitis Marcus Claudius Marcellus consul, cui an amore publico an privato odio dignitas Cesaris ac potestas invisa erat, frequenti senatu testatus de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊is cãdidatꝰ nimaretͣ si ad ꝯsulatũ ꝑuerret
et ĩquisiturũ.ꝯͣ. eu̾ et sibi ex̾cita adeptuꝵ
ip̃iꝰ quoq pompei siuil ⁊ marci crassi oꝑa et
adu̾sariũ acõsolatu repulit et optinuit sibi
impiũ ĩququeniu ꝓrogari. quibꝰ obtẽtis
eo fiducie ẽ euectꝰ ut ia nich s credens.
impossibile et legioes nouas auctoricate hia
scͥberet et nich qd̾ ei ĩ auimũ eue̾iss agredi
uereret᷑. Quibꝰ ⁊ebꝰ ego cłpa. Ce. nõ abseluo
tarẽ publice solitã doc̾i ad se ieduxit ut pri¬
uatim suo doc̃ẽt᷑ arbitͥo. qd et li fortassis sibi
suo iure licuerit ut ꝙ pare̾ ĩ eiꝰ rei peritia
nõ hre̾t fuit tñ ꝯtia mores atq instatuta/.
legioibꝰ ĩ oñe tp̃s scipedui duylicauit qued¬

Expanded text:
cum Crassum ipsi Pompeio, a quo veteri odio et inquisiturum contra eum et sibi exercitus adempturum, ipsius quoque Pompeii simul et Marci Crassi opera et adversarium a consulatu repulit, et obtinuit sibi imperium in quinquennium prorogari. Quibus obtentis, eo fiducie est evectus, ut iam nichil sibi credens impossibile et legiones novas auctoritate sua scriberet et nichil, quod ei in animum venisset, aggredi vereretur. Quibus rebus ego culpa Cesarem non absolvo.inam militarem, publice solitam doceri, ad se reduxit, ut privatim suo doceretur arbitrio; quod, etsi fortassis sibi suo iure licuerit, ut qui parem in eius rei peritia non haberet, fuit tamen contra mores atque instituta Legionib
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad equa cuulitatẽ ꝑiter remearent
certa de Ce. uolũtate qui id ip̃m asenatu lite¬
ris petuit ut .s. aut libi ppłi ⁊ omam bnfitiu
saltẽ duces ĩ eadẽ aditõe essẽt ex̃citꝰ q dimit¬
terẽt qd̾ co fidẽtiꝰ posculabat ut quidã opi¬
amitiaiam Ce. lõgo usu tãcamiq famibarita¬
te qͣxisse uidebat᷑ ut que erat affabilis et
uoꝵ rapax sine ulla dubitatõe ꝯtraxerat:
btinuit obstãtiba fautorilii ꝑtis adile qͥ ulł
pomipeio pare pati poterãt ĩcidit ĩ hͦ. tp̃s:

Expanded text:
r remearent;certus de Cesaris voluntate, qui id ipsum a senatu litteris petiit, ut scilicet aut sibi populi romani beneficium saltem duces in eadem conditione essent, exercitusque dimitterent. Quod eo fidentius postulabat, ut quidam opiamicitiam Cesar longo usu tantamque familiaritatem contraxisse videbatur, utque erat affabilis et animorum rapax, sine ulla dubitatione contraxerat. obtinuit, obstantibus fautoribus partis adverse, qui nullum Pompeio parem pati poterant. Incidit in hoc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
te digredit᷑ edicitq millicibꝰ ut iullaꝵ ĩcen¬
diis abstmeat ne a ͭ excitui rabulũ desit aut
hostes teriti spectado sese ĩtutum erupiãt
ira raptun i bicirrgũ fines unde hoscilia
nũtiabat  iupit p̾missi equites pͥꝯ iu
agris ocioses securosq ruricolas deyhẽderũt
uribes salute sibi hospitũ ĩ dulgẽcia et pͥuata
et amicos ẜualat. et dubios ĩfide frrmabat ÷.
hostes tencdat atq turbabat neq ulli ppło
nacuũ siuebat de alia pͥꝯ ꝙͣ de sua salute cu¬
tam gerere Oyclusi undiq bituriges ad sẽs
re. datisq obsidibꝰ sũt recepti ad ĩpunitate
tulerit coq cũ copiar ꝑte pexerit quaditata
r̾dis ĩ gẽtilꝰ cũ carmites difficłtatũ ad extaẽa
redigisset ꝓparte anui adu̾sa latis actũ ratus
hostiũ distraxisse ꝯueta uequid ex hib̃iu asilii
gallos bello claros excitui ꝯpare ut suesione
suã urbe iuderẽt duces eẽ comiui atrebate atcũ¬

Expanded text:
te digreditur edicitque militibus, ut villarum incente digreditur edicitque militibus, ut villarum incendiis abstineant, ne aut exercitui pabulum desit, aut hostes territi spectaculo sese in tutum eripiant: ita raptim in Biturigum fines, unde hostilia nuntiabantur, irrumpit. Premissi equites prius in agris otiosos securosque ruricolas deprehenderunt, urbes salutem sibi hospitum indulgentia et privata et amicos servabat et dubios in fide firmabat et hostes terrebat atque turbabat, neque ulli populo vacuum sinebat de aliena prius, quam de sua salute curam gerere. Exclusi undique Bituriges ad semper re, datisque obsidibus, sunt recepti non ad impunitatem tulerit, eoque cum copiarum parte perrexerit. Qua ditata predis ingentibus, quum Carnutes difficultatum ad extrema redegisset, pro parte anni adversa satis actum ratus hostium distraxisse conventus, ne quod ex hiberni consilii Gallos bello claros, exercitum comparare, ut Suessionem suam urbem invaderent; duces esse Comium Atrebatem, amicu