comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sustineant Et ioeo scutelais. ut ꝓmul¬
sidaria contmen. Repositaria quoq
conunebuntur. namuasorum appellatio
grneralis ẽ dicimus uasa uinana. ⁊ naua¬
lia. In fecti autem argenti appellatio.
nidem matenam continet. soentnõ factũ
¶qͣdgͦ: siceptum sit argentũ fabricaiͣ nõdũ
ꝑfectũ utrũ factian infecti appelłoe ꝯti¬
neat᷑ dubitai pot. S puto mag̾ facti Cer¬
te si iã eratꝰ factũ s celabat᷑ fcĩ appłłoẽ ꝯti¬
to ꝯtimͣ. sicui forte celatũ argñtũ sit lega¬
¶Sicui escarium argentũ legatum sit. id
s̃olum debebitur ꝙ ad cpulan dum s̃mi¬
nisterio habuut. idẽra. ad esum ⁊ potum
to continen. nam &. hocppttt escam pa¬
ratur certe sica cabosargenteos habrbant
uł miliariũ argenteum uł saitagiucn
uł aluio uas ad quo quendum dubita
ꝑpotent aneseaio conticatar. c ec
magis conatorii instrumenti sunt.¬
¶ꝑucniamꝰ dogõmas inclusas argt¬
to auroq ⁊ ait sabius aun argento ⁊

Expanded text:
sustinea‹n›t: et ideo scutellas uel promulsidaria contineri. repositoria quoque continebuntur: nam uasorum appellatio generalis est, dicimus uasa uinaria et naualia.Infecti autem argenti appellatio rudem materiam continet, id est non factam. quid ergo si coeptum sit argentum fabricari? nondum perfectum utrum facti an infecti appellatione contineatur, dubitari potest: sed puto magis facti. certe si iam erat factum, sed caelabatur, facti appetineri, si cui forte caelatum sit argentum legatum.Si cui escarium argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in ministerio habuit, id est ad esum et potum. to contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si caccabos argenteos habebat uel miliarium argenteum uel sartaginem uel aliud uas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt.Perueniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentoue
Abbreviated transcription (Latin):
Coriutrum io dum tãxat sit in quo bibi
possit anctiam : quod adp̃paratiorcor
bibendi conparatum ẽ. uł uti colupnan¬
t̾um ea legata uidentur quib ungiumu
lupt causa. sit et ualitudins. quaba
sunt cõmagtilani glauuna ormaetosa mu¬
ra. co luni. nardum parũ hoc quidem etiã
Qelegãtiones fint ⁊md̾diores unguent᷑
femine. set cdeaꝗ minario çassius ait cõ¬
sultum sec nespindise secłm  alttra pn¬

Expanded text:
io utrum id dumtaxat sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuartum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur feminae.Sed de aquiminario Cassius ait consultum se respondisse, cum alter
Abbreviated transcription (Latin):
rie quas et ut refret sabinus libris adiu¬
tellium. ẜuius alapillis eo clistinguebat
imatageli. grisoliti. amethi I pilli autem
Anͣt anmnargantas autem nec geminis
nec lapillis continer̃ satis constitisse.
Ibidem sabuius iait. quia contcia aput
rubrum mare et cresit. ⁊ co alesit. or ure¬
na apitem uasa ingc̃mis nẽe cassius scri¬
bit. Auro legato uasa aurca continentur.

Expanded text:
riae, quas, ut refert Sabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distinguebat, smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli autem tani. Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse ibidem Sabinus ait, quia concha apud rubrum mare et crescit et coalescit. Murrina autem uasa in gemmis non esse Cassius scribit. Auro legato uasa aurea continentur
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ciu̾m abhide appltur sdem testatoͥ
it eiq redcli p̃ccpit᷑ alumpno p̃stañ de¬
adqͥrontur. debe ¶ M ulier testo &
postea codicillis multas spctiti uestĩ
argenti quas uł ipsa secon fecisit uł ha¬
be significauit. spetĩaliter ꝑ fidcicomiᷤᷤ¬
sum itunquit. Quesitũẽ. annõ alir le¬
gatarir cederent quamq mhrditate

Expanded text:
ium ab herede approbetur. Idem testator at eique reddi praecepit, alumno praestare deadquirerentur, debere.Mulier testamento et postea codicillis multas species uestis argenti, quas uel ipsa se confecisse uel habere significauit, specialiter per fideicommissum reliquit: quaesitum est, an non aliae legatariis cederent, quam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sccuola lib: Speues auii &. argenti
uiseic legauit ⁊ ab capeat in hec uerba
dalt sciopeto nt quit quid tibi speciali¬
eciꝰ auro ⁊ argento legaui. id cum mo¬
ricris redclas restituas illiꝰ ⁊ illiꝰ uernis
ncis. quarum icrum usus fiuctus dũ¬
D̾ uiues tibi sufficiet. Quesitum est. an
⁊xꝑreusus fructus ciaun ⁊ argentisolis lega¬
tane bebeatu. Respocłu uerbaque¬

Expanded text:
storum Species auri et argenti Seiae legavit et ab ea petit in haec verba: "a te, Seia, peto, ut quidquid tibi specialiter in auro argento legavi, id cum morieris reddas restituas illi et illi vernis meis: quarum rerum usus fructus dum vives tibi sufficiet": quaesitum est, an usus fructus auri et argenti solus legatariae debeatur. respondit verb
Abbreviated transcription (Latin):
ibonorum suortun clecimã ⁊ mancipia tͣi¬
gi dem anulos ⁊ uestem redli ad ꝓe. s.deł.u¬
issent. Quesitum ẽ supeons nõ fuerint᷑ : ui.⁊.d̾ S̃⁊e¬
anp̾stari ex causa legati deberent R fut. de qn
legancli animo declisse enuderi isi hͣ .s. ꝑ ꝑi.¬

Expanded text:
bonorum suorum decimam et mancipia idem anulos et uestem reddi ab heissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praestari ex causa legati deberent. respondit legandi animo dedisse ea uideri, nisi contrari
Abbreviated transcription (Latin):
lpianꝰus: Q um aurum uł argens¬
tum segatum est. q̃uic quid aur argen¬
ti que relic tum sit. legato cõtinctur. si¬
ue factum siue infectum p̃ecuniaor
autemꝰ signatam placet colegato non cõ¬
tincri ꝓutoc sicertum pondus aun sit
legatum uł argenti. magisquãtitas le¬
ganutoctur nec exuasis tangit᷑. Sc̃dsi
argenti factiporido centum sunt legata
e facto argento debebitur legatum.
Unte ẽ quesitum ap̃ celsum an & ua¬
iculum possit scparare ⁊ scripsit uascu
la non separaturum licet ei optio fuerit
relicta. Idem celsus lib̾ nono .x. questio¬
num quent. sicentum pondo fuerint
relictꝗ ante replumbar debeant It sic
ad pencutur. ⁊pculus ⁊ cesus auint exi¬
cepto plumbo adpendi debe. nã ⁊ cpto

Expanded text:
inum. Cum aurum uel argentum legatum est, quidquid auri argentique relictum sit, legato continetur siue factum siue infectum: pecuniam autem signatam placet eo legato non contineri. Proinde si certum pondus auri sit legatum uel argenti, magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget. Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, an et uasculla non separaturum, licet ei optio fuerit relicta.Idem Celsus libro nono decimo quaestionum quaerit, si centum pondo argenti fuerint relicta, an replumbari debeant, ut sic appendantur. et Proculus et Celsus aiunt exempto plumbo
Abbreviated transcription (Latin):
michi hr̃s erit. fidei mmitto uti orna¬
m̃ta mea omĩa aurum ⁊ argentũ uesti¬
m̃ta quib ego usa sum ne ueneant si fiz¬
Aic mec rescruentu a ucsitumcst cuinie
rfilia tecus ante pat̾n ͤ ex sistitutione hr
ex tutisset. et intestato cdecesisset filia au¬
tem bonis eius abstinuerat. anfidei cõ¬

Expanded text:
mihi heres erit, fidei eius committo, uti ornamenta mea omnia aurum argentum uestimenta, quibus ego usa sum, ne ueneant et filiae meae reseruentur': quaesitum est, cum filia recusante pater ex substitutione heres exstitisset et intestato decessisset, filia autem bonis eius abstinuerat, an fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ dccimoadẽt. tum scubit: continen
lec tum plane argentum uł siqua a¬
lia suppͥlex argente̾a fuit. argenti apel¬
lacione non contincutur. sinumoro ar¬
genti habitatononẽ ut iniic tura
argentea scio medixisse ꝙͣ on argentari¬
ro pater familias reponebat. Sedn
candelabra nec lucerne argentee. ułe
sigillaᷤ qͣue enoomo repositasunt. I
ꝯmagines argentre. argenti apella¬
uone continebunitur. nec speculum
uł paricti ad fixum: uł cuiam que u
mulier mundicausa habuit. simo
non in argenti numero habita sũt
Argento fac to legato quintus mu¬
tius ait uasa argentea contineriuclu¬
ti parapsides. ac tabulas. trurlas. pelle.
⁊ his somilia. nontam̃ q̃ suppellectist̃¬

Expanded text:
libro decimo ad edictum scribit contineri. Lectum plane argenteum uel si qua alia supellex argentea fuit, argenti appellatione non continetur, si numero argenti habita non est, ut in iunctura argentea scio me dixisse, quod non in argentario pater familias reponebat. sed nec candelabra nec lucernae argenteae uel sigilla, quae in domo reposita sunt, uel imagines argenteae argenti appellatione continebuntur, nec speculum uel parieti adfixum uel etiam quod mulier mundi causa habuit, si modo non in argenti numero habita sunt. Argento facto legato Quintus Mucius ait uasa argentea contineri, ueluti parapsidas acetabula trullas pelues et his similia, non tamen quae supellecti
Abbreviated transcription (Latin):
cum erit annoꝵ quattiordecim. Heretẽ nstror¬
at. eiq inpuxillarib tabulis. sisibi ħ̾es ñerit.
aliũ substituat. ualet suł stitutio. ¶S filiꝰ
⁊ exeo nepos postumꝰ ita hedes instiuiam᷑: ut
galloaquilio placuit ⁊ nepoti. Sinis hes
nonerit. titiꝰ substituat᷑. filio hece cxistẽte.
titiũ om̃imõ. Idẽ ⁊ iã sinepos natus ñ fuerit.
excluli respõdit.

Expanded text:
cum erit annorum quattuordecim, heredem instituat eique pupillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, ualet substitutio. Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede existente Titium omnimodo, id est etiam si nepos natus non fuerit, excludi r
Abbreviated transcription (Latin):
rus. neq sosia ħedes ẽent. ĩtio gͣduex
partȩ climidia. ⁊ quarta colonia lep¬
titanoꝵ. ⁊ exquarta cõplures ħedes
substituit. inplures quã tres u̾cias
quietus heditatẽ adiit. ꝓculus ⁊ sosia
uiuo testatore decesserũt. q̃ueritur.
quadrans ꝓculo datus ad quictũ anad
ĩtio gradu scriptos. ħetesita temũ subsci¬
tueret. sitota ħeclitas uacass idq appare¬
ret euident exeoquod plures quam duodci

Expanded text:
rus neque Sosia heredes essent, tertio gradu ex parte dimidia et quarta coloniam Leptitanorum et ex quarta complures heredes substituit in plures quam tres uncias: Quietus hereditatem adiit, Proculus et Sosia uiuo testatore decesserunt: quaeritur, quadrans Proculo datus ad Quietum an adtertio gradu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euidenter ex eo, quod plures quam duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
rata maneant. Ita intelligendum ẽ.
ut iudicata acciꝑe debemus ab eo eui iudiꝰ¬
candi us fuĩt transacta scilicet boã fide
ut ualeat transaccio mita uł consensu.

Expanded text:
rata maneant', ita intellegendum est, ut 'iudicata' accipere debe‹a›mus ab eo cui iudicandi ius fuit, 'transacta' scilicet bona fide, ut ualeat transactio, 'finita' uel consensu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l. Sifilia fui̾t b̾r institutacollauõe
dotis non fũgetur. unde si cõmisso ab alto e
frĩfecit. non debe eandem dotem conferre.
fuit heres instituta.⁊ alia quedam mneam
contułit ccͣ tab̾bonorum possõnem. aucta
portione eius. dicendumerit collationis
muñeeam fungi. nisi forte contenta fuĩt
portione. ex qua instituta ẽ iunc enimdicẽ¬
dumẽ. ex iuditio parentis eam uenientẽ.
nõ deb̾emunus collatioĩs sustiñe.¬

Expanded text:
.Si filia fuerit heres instituta, collatione dotis non fungetur. unde si commisso ab altero edfratri facit, non debere eam dotem conferre: fuit heres instituta et alia quaedam in eam contulit contra tabulas bonorum possessio aucta portione eius, dicendum erit collationis munere eam fungi, nisi forte contenta fuerit portione, ex qua instituta est: tunc enim dicendum est ex iudicio parentis eam uenientem non debere munus collationis sustine
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ tabulas accipe potit intestati patris pos¬
so̾nem accepit. atꝙ itafilia que mansit in
potestate cum eiusdem familie frẽ ħrs ĩsti¬
tuta. posidnem intestati patris errore fr̃se
mancipati secuta accepit. dõtem scripto frĩ
conferre nõ cogetur. Cumea possõ frustra
petita sit. ⁊ filia frĩs uoluntatem iurilis ꝑtis
Filia que soluto matrimomo dotem con¬
ferre debuit moram collatioĩ fecit uiribo¬
In arbitratucogenir usuras quoꝙ dotiscõ¬
ferre. Cumemancipatus fr̃ ⁊̃ fructusꝯ fe¬
rat.⁊ fiia partis sue fruetus recipiat.

Expanded text:
 tabulas accipere potuit, intestati patris possessionem accepit: atque ita filia, quae mansit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita sit et filia patris uoluntatem fini uirilis partis Filia, quae soluto matrimonio dotem conferre debuit, moram collationi fecit: uiri boni arbitratu cogetur usuras quoque dotis conferre, cum emancipatus frater etiam fructus conferat et filia partis suae fructus perc‹i›piat.
Abbreviated transcription (Latin):
de impube ad optando ut ex bonis q̃ morti
tempore illiuis fuer qui ad optauit. pars
quarta ad cum ꝑtineat qui ad optatus ẽ
pati restitu uissit. sicã cognita emanci¬
patus fuit quartam ꝑdit. Siquid ita i

Expanded text:
de impubere adoptando, ut ex bonis, quae mortis tempore illius qui adoptauit fuerunt, pars quarta ad eum pertineat qui adoptatus est: patri, restitui iussit: si causa cognita emancipatus fuerit, quartam perdit. si quid itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
d Quib dieb uicmꝰ tuus te uiapublica
cum adparend̾ conditioni ire uelles ꝓbi
pniã eium submoneas. hudies condiꝰ ⁊¬
tioni ñ imputabut  ꝗdam ita legãuãt.
sipublius cornelꝰ impensã qͣm in fũdũ se¬
ianũ feci hronneo dedit. tũ hr̃s ms̃ publi¬
ocornelio fũdũ seanũ dato. casselliꝰ aiebat᷑
⁊̃ p̃ciũ fũdidaridebere. offilꝰ impense u̾bo
negat p̃cium significari. s eos dũtaxat

Expanded text:
Quibus diebus uicinus tuus te uia publica, cum ad parendum condicioni ire uelles, iremnias eum summoueas, hi dies condicioni non imputabuntur.Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'.Cascellius aiebat etiam pretium fundi dari debere, Ofilius impensae uerbo negat pretium sig
Abbreviated transcription (Latin):
amplius adsubstiuitos ꝑueniat qͣm
potuiss. ⁊ u̾ba quid̾ uident᷑ rep̃sentare fid̾i¬
statͥx adsubstitutos id tnͣsferre. necꝗcqͣm dͥ
mutat ꝙ septitia añ decessit. nam ⁊ sipuer
uineret ñ pͥus septitie ħrdes qͣm septiciã
aut. Siquis eum quem ipe pꝰse ꝯuẽmri¬
maniimittere non potat legauĩt ita.
ut eum legatarius manumitt̃et. ⁊ si nͣ¬
e alegato repellatur ñ ẽ ꝯpellendus ut m¬

Expanded text:
bstitutos perveniat, quam potuisset. et verba quidem videntur repraesentare fideistatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer viveret, non prius Septiciae heredes qam Si quis eum, quem ipse manumittere non poterat, legaverit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est compellendus, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
debeo dato. nich suo legatum eẽt. namusa.
tuiss. ego puto .ẜ. m̃tẽ testatoris nat᷑ale
magis qͣmciuile debitum spectand̾ eẽ. ẽo
iure utim̃. ¶ Qui dotalem fundũ ntłm
ht̃ ita legauãt. fũdũ comelianũ q̃ illa
mͥ doti dedit ei hr̃s dato. lab̾o ofiliꝰ trebatiꝰ re¬
dsponder̃ fundũ nichominꝰ legatũ eẽ. qr cũ¬

Expanded text:
Namusa tuisset: ego puto secundum mentem testatoris naturale magis quam ciuile debitum spectandum esse, et eo iure utimur.Qui dotalem fundum nullum habebat, ita legauerat: 'fundum Cornelianum, quem illa mihi doti dedit, ei heres dato'.Labeo Ofilius Trebatius responderunt fundum nihilo minus legatum esse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
i aꝑtas tabulas decess it. Ꝙ partem stichͣ d̾fe¬
ctam eẽ. s ⁊ panphylã defcctam conditioẽ
iudi. iõq partem euis aphendẽ remansu
uxorem ducere cũmulier ꝑata eẽt nube¬
ds illi quid̃ legatum debetur. stichi aũt por
cio inuta fiebat. nam cum uni italegatũ
sit. titio siseiam uporem duxĩt. hr̃s ms .c.
dato. siquid̃ seia moriatur defcctus condi¬
tioẽ intłłigitur. at sup̃e decedat. nichadhedẽ
suũ eum tnsi mtte. qr morteciꝰ conditio de¬
fecisse intrłigitur: utroq aũt uiuente si
quidẽ ip̃e nolit iuorem ducere. qr ip̃ius
scõconditio deficit. nich ex legato conseꝗt̃
qm̃ reliqua soluere. tñ si: statulidi ⁊ hrdis
culpa sine fraude. tñ ẜuiꝰ minꝰ solutũm sit
a bona fide redditas eẽ rõnes existimatum

Expanded text:
partem Stichi defectam esse: sed et Pamphilam defectam condicione videri ideoque partem eius apud heredem remansuruxorem ducere, cum mulier parata esset nubere, illi quidem legatum debtio inutilis fiebat. nam cum uni ita legatum sit: 'Titio, si Seiam uxorem duxerit, heres meus centum dato', si quidem Seia moriatur, defectus condicione intellegitur: at si ipse decedat, nihil ad heredem suum eum transmittere, quia morte eius condicio defecisse intellegitur: utroque autem uiuente si quidem ipse nolit uxorem ducere, quia ipsius facto condicio deficit, nihil ex legato consequitur, quam reliqua soluere, tamen si et statuliberi et heredis culpa, sine fraude tamen serui minus solutum sit et bona fide redditas esse rationes existimatum
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗs m hr̃s ħrdesue er̃ dolego. fidiq eoꝵ
ꝯmuto utident gaio seio sororis mee fi¬
lio inhonorem consulatus qͣdͥngentaui
uo meuio. seius consul designatus ẽ ⁊ nui
ingressus est. atq ita mieuiꝰ decessit. q̃ roã
qͣdringenta seio debanti. marcelt.⁊¬
titie reliq̃rat itacauit: te peto septitiau̾
filio meo. cum annoꝵ sedecini eẽt ead̾ p̃¬
dia restitueres. ꝙ si filius m̃s sẽdecim an¬
nos ñ impleuit᷑. petout reddas ea resti¬
tuas publio meuio ⁊ gaio cornelio.q̃ro
cũ septitia decesit. desnde filius ꝗntum
to. ⁊ hroes septitie restituere .p. meuio¬

Expanded text:
'quisquis mihi heres heredesue erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta': uiuo Maeuio Seius consul designatus est et muingressus est atque ita Maeuius decessit: quaero, an quadringenta Seio debeantur.MarcelSepticiae reliquerat, ita cavit: "a te peto, Septicia, ut filio meo, cum annorum sedecim esset, eadem praedia restitueres: quod si filius meus sedecim annos non impleverit, peto uti reddas ea restituas Publio Maevio et Gaio Cornelio". quaero, cum Septicia decesserit, deinde filius quintum to et heredes Septiciae restituere id Pub
Abbreviated transcription (Latin):
sus contra uoluntatem defueti libtatẽ
c̃ẽ pr̃andam. ¶Si subconditione brs
institutus. rogatusq hereditatem resti¬
tuere non uult conditiom parere. ⁊ adi¬
re hereditatem si facta ẽ conditio: debebit
partre ⁊ adire ⁊restiuer: uł simdando
sir offerente fidei comifsario. recusante
autem herede factum ad implelicemi¬
adabitur sidci cõmissario scd̾ imuitatiõe
dationis factumꝰmplere. ⁊ cunc necessi¬
tas imponitur heredi adie hereditateor.
Cere conditiones que non sunt in pote¬
state heredis ad officium p̃toris non per

Expanded text:
sus contra uoluntatem defuncti libertatem sus contra uoluntatem defuncti libertatem esse praestandam.Si sub condicione heres institutus rogatusque hereditatem restituere non uult condicioni parere et adire hereditatem, si facti est condicio, debet parere et adire et restituere uel, si in dando sit, offerente fideicommissario. recusante autem herede factum adimplere licentia dabitur fideicommissario secundum imitationem dationis factum implere, et tunc necessitas imponitur ‹heredi adire› hereditatem. ceterae condiciones, quae non sunt in potestate heredis, ad officium praetoris non per
Abbreviated transcription (Latin):
heretitatem ne onera patiatur.: ¶ Sies
bona suauł om̃ia sua rogauit restitũe.
fidei cominissariam restitutronemẽe in¬
telligendumẽ. ⁊sãmeorum ⁊ tuorum
appellatione ⁊ accõnes contimi dicẽdum
est. ¶ Sifilio .s. uł seruo restiuatur hat

Expanded text:
hereditatem, ne onera patiatur. Si quis "bona sua" vel "omnia sua" rogaverit restituere, fideicommissariam restitutionem esse intellegendum est: nam meorum et tuorum appellatione etiam actiones contineri dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
testariszant detesserit quã testetur pop̃du
ta ri renũtiauit nec credẽciuᷤᷤ qutͥ quãgenꝰ
testãdi eligerc ad ĩpugnãda sua iuditias:
magis utroqꝑ gerere uoluisse. ꝑꝑ fortu¬
itos casussquẽ admoclũ pleriq pagani
solet cũ testam̃tũ faciunt ꝓscͥptirrã adclice̾.¬

Expanded text:
testari, ante defecerit quam testaretur? Pomponius tari renuntiauit, nec credendus est quisquam genus testandi eligere ad impugnanda sua iudicia, sed magis utroque genere uoluisse propter fortuitos casus: quemadmodum plerique pagani solent, cum testament‹um› faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ Iractabat᷑ antile aliquid ⁊ ĩ
paganoꝵ testam̃tis indulgendum eẽt
⁊ placet non sine distinciione hoc fleri. s si si¬
si quid̃ uiuo testatore ⁊ sciente decessi fsr̃

Expanded text:
rum Tractabatur, an tale aliquid et in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem vivo testatore et sciente decessis
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdes institui posst: s sisuũ pene ħidem
scͥbat. institutio nõ uale̾bit. s si mortis
tꝑe inciuitate inueniatur: institutio
incip̃ ꝯualescere. qĩ nc̃ data ħrditate.
⁊ gñalit̃ in omĩb id pot̃it dici quos mi¬
t les scͥbitħrdes. ut institutio incipiat
te istituit in ea ꝯditioẽ est ut institutẽ
ũ ualeat. ¶ Cum miles in test̾o in trst̃s

Expanded text:
stitui possunt. sed si seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat te instituit, in ea condicione est, ut institutio non ualeat. Cum miles in testamento suo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Ex militar dlicto capite dampnatis sõ.¬
test̾m face̾ lic. suꝑ bonis dũtarat castiensi¬
bꝰ. s uitũ uur militari aniure coĩ qr: ma¬
ꝯe ent dĩcet unre militar eum testandũ. qd̾ ita
mtiłigi oportet. sinõ sacõnti fides rupta
sit. E⁊miles inc̾tus. an suiiuris sit.

Expanded text:
. Ex militari delicto capite damnatis testamentum facere licet super bonis dumtaxat castrensibus: sed utrum iure militari an iure commuerit dicere iure militari ‹e›i testandum. quod ita intellegi oportet, si non sacramenti fides rupta sit. Si miles incertus, an sui iuris sit,
Abbreviated transcription (Latin):
deluci si atcliligẽtiã legum reuo¬
cc̃tur ⁊ obẜuantiam secutus animi mei
ut tegritudinẽ erga optimos fic̃uissim¬
osq ꝯmilitones simplicitati eoꝵꝰ ͦ¬
tas faciant. stimaui ut quomiõ testati fuis¬
sent rata ẽet coꝵ uoluntas faciant igitur.
ris. n ¶mues aut̃ appellatur. uł amilitia.
i. durͥtia quã ꝓnobis sustinent aut m ati¬
tudine aͣmalo quod abiccat. milites so¬
lent aut anumero nulẽ horniriũ dictũ

Expanded text:
deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas. faciant igitur ris'. Miles autem appellatur uel a militia, id est duritia, quam pro nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum
Abbreviated transcription (Latin):
siue nec̃itate. qm̃ rogatus fiuĩt eũma¬
mimitrẽ iam ⁊ ad huuis legitimã
hereclitatem ad mutitur. ⁊ si dotalem
quis seruum manumisit: ip̃e patͦnꝰ
habetu: ⁊ ad legitimam hereditatem
admitterur. Is plane quem hac lege
emi. ut manumitam: ⁊ si exconsti¬
tutione duu marciꝑuen̾it. ad lib̾ta¬
tem. tñ ut meadem constitutione ex

Expanded text:
sive necessitate, quoniam rogatus fuit eum masive necessitate, quoniam rogatus fuit eum manumittere: nam et ad huius legitimam hereditatem admittitur. Si dotalem quis servum manumisit, ipse patronus habetur et ad legitimam hereditatem admittetur. Is plane, quem hac lege emi, ut manumittam, etsi ex constitutione divi Marci pervenerit ad libertatem, tamen, ut eadem constituti
Abbreviated transcription (Latin):
ue ab eodem gradu uemientos qui uel
oet̾os añ ceclant. uł solisint. ouia isẽ
proximus quem nemo sequitur. ⁊¬
interdum añ cedit ⁊ is ultimus que
nemo sequitur. ⁊ mũdum id primus
postremuiq qui solus oocurrit. ¶In¬
terdum ut̾iorem agnatum amiitinu
repudiauit ħrditatem patrui filius
admuteturgͦ ⁊ bonorum possõnem.
pet̾e pot̾. ¶ Proxĩmum non eumq̃¬
riinus qui tune fuit. cum moreretur
neus sinemo eorum cum repudietur
ħrditas uiuit. ¶ Proximum eum.
accipimus. qui tunc cum repudiarur
ħrditas pͥmus ẽ. un̾ uellequeri pot̾. ã
etiam post repudiationem ad huc demꝰ
gatum restituere hereditatem repudias¬
secam: cum nichominas compelli potu¬
it adire hrditatem. ⁊ restituere. ut duui
pius rescripsit. finge eum. fu ꝑ uixisse
cessisse. mox ⁊ eum quierat rogatus re¬
suis deferrihereditatem. u̾mẽ. si hi nõ
fumͣt. tunc patrono lib̾tum acciꝑe debe¬
nus eumquemquis ex fuitute ad ei¬
uitatem romanam ꝑdur̾it. sue spõie.

Expanded text:
ue ab eodem gradu uenientes, qui uel ceteros antecedant uel soli sint: quia is est proximus quem nemo antecedit, et is ultimus quem nemo sequitur, et interdum idem primus postremusque, qui solus occurrit. Interdum ulteriorem adgnatum admittimus: repudiavit hereditatem: patrui filius admittetur: ergo et bonorum possessionem petere potest. Proximum non eum quaerimus, qui tunc fuit, cum moreretur neus, si nemo eorum, cum repudiatur hereditas, vivit, proximum eum accipimus, qui tunc, cum repudiatur hereditas, primus est. Vnde belle quaeri potest, an etiam post repudiationem adhuc demus gatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut divus Pius rescripsit: finge eum supervixisse cessisse, mox et eum, qui erat rogatus resuis deferri hereditatem verum est: si hi non fuerint, tunc patrono. Libertum accipere debemus eum, quem quis ex servitute ad civitatem Romanam perduxit sive sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem. legitimis non defertur. E. hoc sie
rit accipiendum. sinec spantur eẽ . cec̾m
siuł nasci consanguinens uł decaptiuuita¬
te reu̾ti pot̾: agnati impediuntur. ¶ agti
autem sunt cognati uirilis sexus ab eod̾
orti. nam post consanguneos suos. sta¬
tim mͥ ꝓximus ẽ. consanguinei mei filłꝰ.
⁊ egoei . patrisquoq fr̃ qui patruus ap¬
pellatur. deincepsꝙ cet̾is qui sunt incerti
ininfinitum. ¶ hec hrditas proximo
agnato.i. eiquem nemo. añ cedit de fer¬
tur: ⁊ si plures sint eiusd̾ gradus õili¬
duos patrucis umus exhis unum filiũ.
alius duos reliquit. ħrditas mea intros
partes diuidetim. Parui autem refert. a¬
gnatus hic natiuitate an adoptione sit
quesitus. nam qui ad optarur hisdem
sit agnatus. quib pat̾ ipũs filius. ⁊ legi¬
timam eorum eorum ħrditatem babe¬
bebit. uł ipĩeius legitima ħrditas. tm̃p¬
ximo defertur. nec int̾ ẽ unus solus sit.

Expanded text:
editatem, legitimis non defertur. sed hoc sic editatem, legitimis non defertur. sed hoc sic erit accipiesi uel nasci consanguineus uel de captiuitate reuerti potest, adgnati impediuntur.Adgnati autem sunt cognati uirilis sexus ab eodem orti. nam post suos et consanguineos statim mihi proximus est consanguinei mei filius et ego ei: patris quoque frater, qui patruus appellatur: deincepsque ceteri, si qui sunt hinc orti, in infinitum. Haec hereditas proximo adgnato, id est ei, quem nemo antecedit, defertur, et, si plures sint eiusdem gradus, omniduos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur.Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, quibus pater ipsius fuit, et legitimam eorum hereditatem habebit vel ipsi eius. Legitima hereditas tantum proximo defertur. nec interest, unus solus sit
Abbreviated transcription (Latin):
pherisũ sit. ut anelogisti eẽt. nec eonõe ex
ileã fid̃i cõmissi quicquã cõseꝗ debũt. ut a¬
it uilianus ⁊ c̃uera ista fententia. nemo.
eñi. ĩpublic̃ remittere. põt ħimõicautio¬
nib necnuitare formã antiquitu s ꝯstitu¬
tã tãnũ uõ ꝙ cũꝙ extutela quis sensit ⁊

Expanded text:
hensum sit, ut aneclogisti essent: nec eo nomine ex causa fideicommissi quicquam consequi debebunt, ut ait Iulianus, et est uera ista sententia: nemo enim ius publicum remittere potest huiusmodi cautionibus nec mutare formam antiquitus constitutam. damnum uero, quodcumque ex tutela quis senserit, et
Abbreviated transcription (Latin):
põatun adp̃dioꝵ cõparitionẽ blandiunt᷑.
eñisͥ quiputãt honorarios tutores. oĩoꝰ s̃¬
ñtenĩ. tenet᷑ eñĩ scd̾m ea. q̃ supra hosten¬
õ durꝰ quãuis aũt eipotisim᷑ e tuteła cõ¬
missuꝵ p̃tordicat. cuitestator delegaua
atinnoͣũ quã ab hocrece det᷑ utputa si
pat̾. minuspẽs acõscilio ħ fecerit. forte
bõe uite ꝑfrugi uidebatur. d̾ iñ pꝰea id
cep̃male ꝯu̾sarl. ignorante testatoe.¬

Expanded text:
ponatur ad praediorum comparationem: blandiuntur enim sibi, qui putant honorarios tutores omnino non teneri: tenentur enim secundum ea quae supra ostendimus.Quamuis autem ei potissimum se tutelam commissurum praetor dicat, cui testator delegauit, attamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit, forte bonae uitae uel frugi uidebatur, deinde postea idem coepit male conuersari ignorante testato
Abbreviated transcription (Latin):
d̃d̾it tutorẽ. nõnũ quã ei adiungũ¬
tur. cũtores. nã impator nr. cũ pãte
rescͥpsit. cũ duos ꝗs lib̾tos suos tutores.
d̾diss unũreꝵ italicaꝵ aliũ reꝵ affri¬
canaꝵ. curatores eis adiũgñdos. nec
testam̃to d̾stinauit ap̃toe̾ ꝯfiriandos.
plures ad ministretur. quippe ⁊ sipat̃¬

Expanded text:
utorem, nonnumquam ei adiunguntur curatores: nam imperator noster cum patre rescripsit, cum duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec testamento destinauit a praetore confirmandos.A tutela per plures administretur, quippe etsi pat
Abbreviated transcription (Latin):
natio int̃ tosfit uidex qui ꝯn ᷤ cognoscet
cos tutoẽs qͥ negãt. hr̃e adalẽdos pripillo s
penes sealiquid utquicquid ꝯftitĩt. pe lllo¬
nes eos eẽ. eiꝰ grauissima usurapendatur.
ihoc ꝑseꝗ oportẽ iudice palã ẽ. ⁊ cũ alia
pene adieccione. residuaꝵ aũt sũ maꝵpi
pillares usuras pẽtioportet. ¶Queaũt
sũt pupillares usure uidendũ ẽ. et appar

Expanded text:
scet eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius gravissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residuarum autem summarum pupillares usuras pendi oportet. Quae autem sunt pupillares usurae, videndum est. et appa
Abbreviated transcription (Latin):
põitionẽ ĩdicat. uid̾amuis. ⁊ cucãd̃põitioĩs ex¬
cãcognita ꝑsirigłos possit examinari nec
tñauferenda facultas ẽ. ĩminores sũ mas.
uit̃ dũd̾ põra pulare. si suspecti tutores eẽ u¬
d̾ant᷑ besisseaũt uid̾br tutorqui ꝗd omĩo
pupillare atirigit. ⁊ simodicũ. cessantq par¬
tes eoꝵ ꝗsolẽt cessantes coge̾ ãministrare ꝙ
sip̾ea quã gessit. tẽ segestu abstiuit. ⁊̃ suspecti
p̃ulatio succẽdit. quod siquis tutelã mãdaĩt
gerẽtã gestaꝙ fuit. abeo ciu margatũ ẽ. lociͦ

Expanded text:
tionem inducat, uideamus. et cum causa depositionis excausa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur.Gessisse autem uidetur tutor, qui quid omnino pupillare attigit etiamsi modicum, cessantque partes eorum, qui solent cessantes cogere administrare.Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit.Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui ma
Abbreviated transcription (Latin):
doceri ig̾debet ĩ usussuos peccuniã u̾tisse.¬
¶ uertise ĩ usuꝰ suos nõ accipimus eũ qo̾bi¬
tor pͥupillifuit. d̾ iñ dͥ ip̃i nõsolũ. hic .n.¬
has usuras prãbit. quas patͥ ꝓmisat: ¶ Si tũ¬
tor peccunia pupilla rẽ suonõe fena̾uit ita
demũcogetur. usuras quas ꝑcepit. psare

Expanded text:
doceri igitur debet in usus suos pecuniam vertisse. Vertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor peas usuras praestabit, quas patri promiserat.Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit
Abbreviated transcription (Latin):
ldo. inlitẽ extimat᷑. nicħ itaq ge̾re ante ĩ¬
uetanũ factũ eũ oportet. nͥ id quoddilati¬
cẽ. nec modicã expectare possui situtor
o fungi quot si ꝯtutores suos expectabat
łdiferentes. ł ⁊̃ uolentes seexcusie anei
igͥnoscatur ⁊ nõfatile ignoscet. debu
recte quis dixit solãlatã negugentiã eos
pr̃are ĩ hacparte deb̾e. ¶ Sipost depoĩti¬
de peccunie cõparare p̃diatutores negłe¬
a ħ ap̃tõe cogioportet. ad cõꝑandũ tñ sicessẽt¬

Expanded text:
do in litem aestimatur. nihil itaque gerere ante inuentarium factum eum oportet, nisi id quod dilationem nec modicam exspectare possit.Si tutor o fungi. quid si contutores exspectabat uel differentes uel etiam uolentes se excusare, an ei ignoscatur? et non facile ignoscetur: debrecte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere.Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglea praetore cogi eos oportet
Abbreviated transcription (Latin):
hant᷑ ł neuestis. i nedomus. ł nealieres p¬
iculo subiecte lic̾e eis cõtẽpnere hãc pat̾s
uolũtatẽ ¶Ex quo in notuit. tutori setu¬
torẽ ẽẽ scire debet ꝑiculũtutele a deũꝑti¬
nere: ĩ notescere aũt qualit cũq sufficit
nõutiq testato eũ ꝯueniri na isicitra:
ubitatio ẽ.quĩd̾beat ꝑiculũ ad ip̃m re ͥ  ͥ¬

Expanded text:
 ne uestis uel ne domus uel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris uoluntatem.Ex quo innotuit tutor‹i› se tutorem esse, scire debet periculum tutelae ad eum pertinere. innotescere autem qualiterqualiter sufficit, non utique testato eum conueniri: nam etsi citra tubitatio est, quin debeat periculum ad ipsum re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊duiuis piuis rescͥsit. ⁊ ex inmultis rescͥptis
d̾clarat᷑ũ ẽ. Inpupillu tãdã iccionẽ urt¬
cati sẽꝑ. tutore condepnaton abstineatur
tẽ enĩ. necͥ tutorẽ ncc ĩ pupillũ. nc̃pignaĩ
tutoris capiẽta ẽẽ. sepe rescͥptũ ẽ. ãpliuꝰ ma¬

Expanded text:
e multis rescriptis declaratum est in pupillum dandam actionem iudicati semper tutore condemnato, nisi abstineatur: tunc enim nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capienda esse saepe rescriptum est.Amplius Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nira: ħ om̃anꝰ apulł abiudice apeilauãt
dioes se nõ dbusse cari i nitela collegã ei que¬
us ĩp̃e cũ magistiatus cẽt nõinasset suoꝑiculo.
ne sunantela duplex piculũ sustinẽt dc̃ut.
impator pͥse que ⁊ si d̾iussore ꝓtutõe eẽ. nicħ¬
ominꝰ tutorẽ airi. itaq dtentus ẽ. intutela:

Expanded text:
nius Appulus ab iudice appellauerat dicens se non debuisse dari in tutela collegam ei, quem ipse, cum magistratus esset, nominasset suo periculo, ne in una tutela duplex periculum sustineret. decreuit imperator posse quem et fideiussorem pro tutore esse et nihilo minus tutorem dari: itaq
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. ⁊ legation̾ tempore compellendi
ẽ. acciꝑe iuditium. quia nõ hic multum
officio occupatur. ⁊ licet delibare se dicat
anadeat cogendus ẽ adur s non ut statĩ
restituat. s ut reu̾sus com̃um si putauit
sibiex pedire commodo falcidie. uł test̾ĩu

Expanded text:
icat, et legationis tempore compellendus est accipere iudicium, quia hic non multum officio occupatur: et licet deliberare se dicat an adeat, cogendus est adire, sed non ut statim restituat, sed ut reversus domum, si putaverit sibi expedire, commodo Falcidiae vel test
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ sodo loco factum. licet ineo certarũ
rerum heres scripius sit: iure ualere ꝑm̃
ac sipererum mentio facta noneẽt. s ten¬
rri heredem scriptum ut contentus reb
sibidatis aut suppletaquartaex lege fai¬
cidia hereditarem restituat. his qui pͥore
testõscripti suant. ꝓpt̾ inserta ficeicõmiᷤ¬
si uerba quib ut ualet pͥus cesto testm̃ ex¬
p̃ssum ẽ. dubitari nonoportet. Et hoc ira
intelligendum ẽ si non aliquid specialit᷑
contrarium in secundo restamento fu̾it

Expanded text:
. Testamentum secundo loco factum, licet in eo certarum . Testamentum secundo loco factum, licet in eo certarum rerum heres scriptus sit, iure valere, perinde ac si rerum mentio facta non esset, sed teneri heredem scriptum, ut, contentus rebus sibi datis, aut suppleta quarta ex lege Falcidia, hereditatem restituat his qui in priore testamento scripti fuerant, propter inserta vesaria verba, quibus ut valeret prius testamentum expressum est, dubitari non oportet". et hoc ita intellegendum est, si non aliquid specialiter contrarium in secundo testamento fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ totam ex senatut consulto restituit. qñ¬
documq conditio exstiũt. anfrucius par.¬
tis sue restituere tͥ delram: nõ immerito:
dubitabatur. ⁊ płisq placet noneẽ cos p̃¬
standos quia nec abħnie pr̃arentur. si su¬
a sponte adiss. Sufficiat aũ iuscuum tibi
integrum conseruari. non etiam meliorẽ
conditionẽmiuam fieri idem tamene̾stim¬
abam. si exasseheros institutus mͥ quadrã¬
tem pure tͥ equequadrantem subconditi¬
one rogatus sit restituere. ⁊ cum suspectani
hereditatem dr̃et cogente meadut quando
condirio exstit̾it. semissem t eẽ restuuendũ
S nec lege falc̾. inꝓposita spetie usurum u¬
meputo quamuis scriptus heres si sponte
teruis fecerit test̾m. etiam siexcertis reb ĩ
postĩores tabulas heredes instituit. super¬
ius tamencestamentum sublaiumẽ. ut di¬
iuquoq seuerus ⁊ añt. rescripserunt : cuiu
construtionis u̾ba retuli. cum alia quoq
preterea mstitutione exp̃ssa sint ⁊ impa¬

Expanded text:
to restituit: quandoque condicio extiterit, an fructus partis ‹t›uae restituere tibi debeam, non immerito dubitabatur. et plerisque placet non esse eos praestandos, quia nec ab herede praestarentur, si sua sponte adisset, sufficiat autem ius tuum tibi integrum conseruari, non etiam meliorem condicionem tuam fieri. Idem tamen existimabant, si ex asse heres institutus mihi quadrantem pure, tibi aeque quadrantem sub condicione hereditatem diceret, cogente me adit, quandoque condicio exstiterit, semissem tibi esse restituendum. Sed nec lege Falcidia in proposita specie usurum me puto, quamuis scriptus heres, si sponte terius fecerit testamentum, etiamsi ex certis rebus in posteriores tabulas heredes instituit, superius tamen testamentum sublatum est, ut diui quoque Seuerus et Antoninus rescripser‹u›nt, cuius constitutionis uerba rettuli, cum alia quoque praeterea in constitutione expressa sunt. 'Impera
Abbreviated transcription (Latin):
eut .ͥ i. ⁊ uł codicilł. sciens sepecidem leguierit:
suppͥuosut is potiorhtur nemoeni
cã sibi potest legen dicere. ut apͥoreei rece¬
dere nonlic̃cat.S hocita locum habeb
sispaliter dixerit prioris uoluntatis si¬
pi peniuisse.: ⁊ uoluis sc ut legatarius
consequ̾itur. ¶ Mortis damnũ ꝑfi
deicomissum seruirelicti. anre quamo¬
rafiat. fioei comisarius soł patitur. lic⁊¬
auł.: Exinꝑ fecto testõ legata. uł fi¬
oeicomissa imꝑatorẽ uerorcare uerecũ¬
dum est. decet enum tante magestati
cas suare leges quibus ip̃c soluius esse
auł. Ille aut ille hrs. seio.c. oato ri
postest. seĩus abutroꝵ uelit petere.
¶Cum̃ muerbis nulla ambiguitas
est. non debet ad mitriuoluntatisq̃¬
moram: non tm̃fructus set etiaoi
stituto.filic eius oem iubentiane. cum
in familia nupsissi. decem test̃olegau St̃¬

Expanded text:
ento uel codicillis sciens saepe eidem legauerit, suprema uoluntas potior habetur: nemo enim eam sibi potest legem dicere, ut a priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius consequitur. Mortis damnum per fideicommissum serui relicti, antequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, lic. Ex imperfecto testamento legata uel fideicommissa imperatorem uindicare inuerecundum est: decet enim tantae maiestati eas seruare leges, quibus ipse solutus esse um. 'Ille aut ille heres Seio centum dato': potest Seius ab utro uelit petere. Cum in uerbis nulla ambiguitas est, non debet a‹d›mitti uoluntatismoram non tantum fructus, sed etiam stituto filiae eiusdem Iuuentianae, cum in familia nupsisset, decem testament
Abbreviated transcription (Latin):
dem callinio reliquerat : non adiectoh
am plius ꝓnumciaũ utramq sũm ã St¬
deb̾i. maxime cũ incodicillis.: siliecal¬
linici: nichil legatum fuisset. ꝑoi¬
ex dd drantesiliam tiuanam ex quad¬
rante his in stituerat : ⁊ p̃dia certa sin¬
głis p̃ leguuĩt. pret̾ea sisinelibis heri.¬
nn p̃moretur: aliam possesionem filie
dariiusseãnt. post testam̃tum factis e¬
hrmippi: bona adfiscum ꝑueni̾ant. eua¬
titiano soror fioeicomissum petebat o
itumianiꝰ interpretari casola quem t¬
uente fre acceptura erat ademptautõi.
nontĩque post mortem eius reliquẽ ex¬
rat: michi sisine lib̃is decederet: nt a pꝰ¬
numtiauit: ¶ It seuꝰ d̾cedens:¬

Expanded text:
eliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae Callinici nihil legatum fuisset. Poex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes instituerat et praedia certa singulis praelegauerat: praeterea, si sine liberis Hermippus moreretur, aliam possessionem filiae dari iusserat: post testamentum factis cat: Hermippi bona ad fiscum peruenerant: Titiana soror fideicommissum petebat. qhumanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sine liberis deceder‹e›t, et ita pronuntiauit
Abbreviated transcription (Latin):
missum relictum. Utiquid facias.⁊̃¬
Sires michi ꝑstoei comissum re¬
icti ¶ Troemtibi legata. u ftoci comissũ
relictaset. non cõicanidi. aĩo. siutriq ĩ
solidum. ambigen doumnonẽ. sial¬
erisit soluta. alteriumnullum qui
qui eloqui potest. nisi suꝑꝑeniens md̾¬
bus ipe dim̃to eisit. ¶ Frõcicomĩsũ
relictu.⁊ ap̃cum euirelietum. ⁊̃ ap̃eũ¬
cui relictũẽ. ex ciusa lueratiuamũt¬
tum extingui placuiti rasi defunctꝰ
estimationem quoq eius prariuoluit
colũp nis edium. uł tignis. ꝑ fidi¬
comifsum relictis: eatam᷑ mõ amp¬
ilissimus ordo pr̃ariuoluit. nullaex¬
stimationis factimenti oneq̃ siuedo¬
Inus in iutia auferri pofssunt.

Expanded text:
eicommissum relictum, uti quid faciasSi res mihi per fideicommissum relicta eadem tibi legata uel per fideicommissum relicta sit non communicandi animo, sed utrique in solidum, ambigendum non est, si alteri sit soluta, alterum nullum quidqui et loqui potest, nisi superueniens morbus ei impedimento sit. Fideicommissum relictum cui relictum est ex causa lucratiua inuentum extingui placuit, nisi defunctus aestimationem quoque eius praestari uoluit. Columnis aedium uel tignis per fideicommissum relictis ea tantummodo amplissimus ordo praestari uoluit nulla aestimationis facta mentione, quae sine domus iniuria auferri possunt. 2
Abbreviated transcription (Latin):
suo .l. legauerat. ca q caiulio mauro co¬
lono suo expensionibus fundi debitis
abeo prãriuo luerit etoemq maũro que¬
dam legauerat cumto chrditate fiscus qͣ¬
stionem mouissi. iussu ꝓcuratons. i¬
eĩiuurꝰ pecuniam fisco solueraͭ postcahi
scriptus obtinuerat. tiscum alumpno
autem mortus hr̾eius ftoei comissum
abhrdem auri petebat.: placuit impe¬
ratorinon utoere cius  comissum. sdmõ¬
relictum fuerit supra quod capere pos¬
sum. alii restituam. possemetocaꝑ ecõ

Expanded text:
uaginta legaverat eaque a Iulio Mauro colono suo ex pensionibus fundi debitis ab eo praestari voluerat eidemque mauro quaedam legaverat: cum de hereditate fiscus qstionem mouisset, iussu procuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scriptus optinuerat fiscum: alumno autem mortuo heres eius fideicommissum ab herede Mauri petebat. placuit imperatori non uideri eius fidei commissum, sed demonrelictum fuerit supra quod capere possum, alii restituam, posse me id c
Abbreviated transcription (Latin):
quelegib aut edicto irogaretur: ad op¬
tionis remedio nõ obligaretur. Paulus
notat. ei qui alio iureurnit qm̃ eo qd̃
amisit. nõ nocet id qd̃ ꝑdid̾it. s ꝓd ẽ qd̾¬
ht̃. sicedic̃tum ẽ patrono. eidemq patrone
filio nõ obeẽ qd ꝰ sipatronus deliquid. siut
patrone filius uenire possit. ¶Pap. ca¬
strensium bonorum cõmilitonem titium
t᷑ nob̾ placebat nundum patronum bõꝵ
possõnem cẽ tab. pet̾ẽ posse. u̾m illa que¬
stio int̾uenit. anomittente eo qui reliq̃
rona acceꝑit. ꝑmde titio accrescant. ac sipar

Expanded text:
quae legibus aut edicto inrogaretur, adopquae legibus aut edicto inrogaretur, adoptionis remedio notat: ei, qui alio iure uenit quam eo, quod amisit, non nocet id quod perdidit, sed prodt: sic dictum est patrono eodemque patronae filio non obesse, quod quasi patronus deliquit, si ut patronae filius venire possit. Papinianus. Castrensium bonorum Titium  nobis placebat nsessionem contra tabulas petere posse. uerum illa quaestio interuenit, an omittente eo qui reliqua bona accepit perinde Titio adcrescant, ac si par
Abbreviated transcription (Latin):
bitaracione fructuum. ꝓporcione ãni
quo nupta nõ fuiss ni chlomi nus de cdote
agere pot̃. quia minorem dotem recepis:¬
set. hoc eñĩ addotis augmentum ꝑtinet:
quem ad modum si partum ancillarum
non recepeset. aut legata. ł bẽdestates que
post diuorcium per seruos dotales adqui
dotis noie tamquam debitor mulieris
dotem ꝓmiserit. non plus quam id quod¬
d facere possit dotis futurum eẽ
q̃uistiplarentur. partem dotis distracto
matrimonio sibi solui. ca nulladatado¬

Expanded text:
bita ratione fructuum pro portione anni, bita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis augmentum pertinet, quemadmodum si partum ancillarum non recepisset, aut legata uel hereditates, quae post diuortium per seruos dotales adquisdotis nomine tamquam debitor mulieris dotem promiserit, non plus quam id quod facere possit dotis futurum essequi stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data do
Abbreviated transcription (Latin):
ato pars aliqua bonoꝵ eiꝰ. publicetur fis¬
cus. creditorib eius satis facere . þabet in¬
ter quos quoq uxor est. ¶ Sipatercũdu̾¬
centa fili e ͥ noĩe dotis gr̃a ꝓ misisset pac¬
tus fuĩt ne amplius in quam eti. asc pe¬
terentur. ⁊ soluto matrimonio. egerit.c.
de quib conuenit. ne peterentur. ⁊ soluͭ¬
tis ẽẽ. Quodsi mort̾uo patre. cum herede
eius maritus agere ceꝑit. ista quoq pe¬
cuĩa indotem erit. ¶ Si uoluntate fi¬
ue. ꝓcurator apatre datus litem dedote
ter decesserit. iudicati accionem filie poc¬
ius quam hereub patris dari oportebit.s¬
lp̃ Cum patridos data eẽt. ⁊ cifili¬
us exaliqua parte hẽs sub constitlicionẽ:
institutus fui̾t. ⁊ pendente condicione coͥ¬
hẽdes eius dotem ꝓsua porcione mulie:¬
ri soluerĩt. hoc minus filius exdote prãe¬
debebit. qm̃ nullam accionem eius pecu¬
nie recuꝑãde gr̃a aduẽsus cohẽdes ut̃. ¶ Si
fundum dotalem reccpisset mulier:. non ha¬

Expanded text:
ato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et soluto matrimonio egerit, centum, de quibus conuenit ne peterentur, tis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de doteter decesserit, iudicati actionem filiae potius quam heredibus patris dari oportebit. Cum patri dos data esset et ei filius ex aliqua parte heres sub condicione institutus fuerit et pendente condicione coheredes eius dotem pro sua portione mulieri solueridebebit, quoniam nullam actionem eius pecuniae reciperandae gratia aduersus coheredes habet.Si fundum dotalem recepisset mulier non ha