comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. aut honestiores in insulã deportantur. ALIA Si qui s instrum̃ta ica litats
sue aꝓcuratore lagnitore aduersario ꝓditaesse conuicerit . tã ꝓcurator quã cogntor
in ꝑpetuũ religantur qui falsi s instrum̃tis astis epłis rescriptis sciensdolomalo usus
suerit paena falsi cohercetur. Ideoq humiliores in metallũ dãp̃nantur. honeftore in
in sulã deportantur instrum̃ ta penerse deposita quic̃q: alteri altero absente reddidet
ladũ sario ꝓ diderit : ꝓ ꝑsonȩeius c̃ditione aut in me tallũ dã ꝑnant᷑ aut in insilã
religant᷑. Senĩt Qui sibi falsũ nom̃ in posuerit genus parenti sue fugrt
qđ que alienũ int̃ cȩperit pos siderit pȩna legis corniliae defalsis cohercetur
Quuinsignib altions ordinis utuntur malitiãq: confingunt quo quẽ feriant ł inten¬
mant ł concutiant humiliorescapite puniuntur honestiores deportantur. ALINSiquide
iudicis a micitiis & familiaritate mentientes ȩuentis sententiarũ ei: uendunt. quidis

Expanded text:
antur aut honestiores in insulam deportantur. Si quis instrumenta litis suae a procuratore uel cognitore aduersario prodita esse conuicerit, tam procurator quam cognitor, onorum in perpetuum relegantur. Qui falsis instrumentis actis epistulis rescriptis sciens dolo malo usus fuerit, poena falsi coercetur: ideoque humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam deportantur. Instrumenta penes se deposita quicumque alteri altero absente reddiderit uel aduersario prodiderit, pro personae eius condicione aut in metallum damnatur aut in insulam relegatur. Qui sibi falsum nomen imposuerit, genus parentesue finxerit, quo quid alienum interciperet caperet possideret, poena legis Corneliae de falsis coercetur. Qui insignibus altioris ordinis utuntur militiamque confingunt, quo quem terreant uel concutiant, humiliores capite puniuntur, honestiores deportantur. Si qui de iudicis amicitiis uel familiaritate mentientes euentus sententiarum eius uendunt, quidue
Abbreviated transcription (Latin):
diem repeti potest pitea ñ potest. Sũ masuipplicias. cruꝑ cremeto decollatio¬
Mediocriũ aũt delictorũ pener̃ mecallũ ludus. deportatio minimere legato :¬
liũ. opus public̃ uincula. Sane quiadgladiũ dantur. intraannũ consum̃ diso¬
numerũ suerit ab latũ inpȩna furti ꝓqualitate ei autinduplũ aut intriplũ comuen
atq: ita conuictus induplũ ltriplũ fures morered dant. DESACRILEGIIS¬
uinoltu & manufacta p̃dandi hacdepopulandi gratia tẽplũ inrũ punt bes¬
dis subiciantur. Siuero ꝑdiem leuealiquid detemplo abstulerint ł depa¬
tantur. onestiores ł humiliores in mecallũ dapnantur. Iñt. Inaque de cẽpi¬

Expanded text:
 potest. Summa supplicia sunt crux crematio decollatiomediocrium autem delictorum poenae sunt metallum ludus deportatio: minimae relegatio exilium opus publicum uincula. Sane qui ad gladium dantur, intra annum consumendinumerum fuerit ablatum, in poena furti pro qualitate eius aut in duplum, aut in triplum convenitur atque ita convictus in duplum vel in triplum furis more daQui noctu manu facta praedandi ac depopulandi gratia templum inrumpunt, bestiis obiciuntur: si uero per diem leue aliquid de templo abstulerint, uel deportantur honestiores uel humiliores in metallum damnantur. Rei sep
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ac cusator ꝑ aliũ accusatorẽ neq reus ꝑaliũ defendi potest. nisi in gratũ liber¬
tũ patron accus& autrei absentia defendatur. Int̾e. In criminalib: causis necaccu
sator pisi psealiquẽ accusarepotest. nec accusatus ꝑ ꝓcuratorẽ autaliã ꝑ sonã sedefen¬
sare ꝑmicatur. pisi forte ingratũ libtũ patronus accuset. SẼS pecum adata aiu¬
dicereus absolutareẽ dicatur idꝙ in eũ fuerit c̃ꝓbatũ : eapȩnadã pnatur quareus dãp¬
nari potuissa in c̃uictũ reũ siuetorq ripossit siue ñ possit : ꝓmodo ad misci sceleris

Expanded text:
ue accusator per alium accusare neque reus per alium defendi potest, nisi ingratum libertum patronus accuset aut rei absentia defendatur. alii sator nisi per se aliquem accusare potest, nec accusatus per aliam personam se defunt. Si pecunia data iudici reus absolutus esse dicatur idque in eum fuerit comprobatum, ea poena damnatur, qua reus damnari potuisset. In conuictum reum, suiue torqueri possit siue non possit, pro modo admissi sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
us. SC̃ Serui alieni in alterius capuđ ñgusi singulit orq: riposs̃ & hoc inuito domino
ion ÷ ꝑmittendũ uisi delator cui : ÷ int̃÷ qđ intendit ꝓbare p̃tia eoꝵ quando min taxa¬
uerit inferre sit paratus. ł certe deterioris fasti seriui subiretaxationẽ SQ̃ Seruo
quiultro aliquid dedomino c̃fitetur sides ñ ad comodatur. necenĩ oportetinreb: dubiis
incpud alterius dominitorq riñ potest Sep̃ Seruus in capude : domini a quo¬

Expanded text:
. Serui alieni in alterius caput non nisi singuli torqueri possunt. Et hoc inuito domino non est permittendum, nisi delator, cuius interest quod intendit probare, pretia eorum quanti dominus taxauerit inferre sit paratus, uel certe deterioris facti serui subire taxationem. Seruo qui ultro aliquid de domino confitetur, fides non accommodatur: nec enim oportet in rebus dubiiin caput alterius ex dominis torqueri non potest. Qui seruum ideo comparau
Abbreviated transcription (Latin):
deferant ominen ĩ modo puniantur. Sep̃ Serui fiscales qui causã domino ꝓdere aut
nuntiare contendunt. deferre ñ uident᷑ subornatisane reũ ꝓdere coguntur. nequis q
ꝑse ñ potest ꝑ aliũ deferat. Perinde aũt sub ornatores ac delatorespuniuntur. Into

Expanded text:
deferant: omni enim modo puniuntur. Serui fiscales, qui causam domino prodere ac deferant: omni enim modo puniuntur. Serui fiscales, qui causam domino prodere ac nuntiare contendunt, deferre non uidentur. Subornati sane reum prodere coguntur, ne qui quod per se non potest per alium deferat. Perinde autem subornnatores ac delatores puniuntur. Damnati
Abbreviated transcription (Latin):
redẽ institui inuidiosũ est pec enĩ calũniandi facultatẽ ex principalimauestar
capio portet. ex nuda pollicicatione nulla actionascitur. Ideoq: ei : bona qui sehereden
primũ locĩ retinere Sep̃ Quicũq: a fisco conuenitur ñ ex iudice etexẽplo a licui: scripa¬
re sed e xautentico c̃ueniendus ÷ Et si contractur fides possit ostendi c&lerũ calũ pnissa son¬
turã uĩiuste pecitionis iniudiciotenere ñ conuenit Sep̃i Eiusbona qui falsã monetã
ꝑ cussis sedr̃ siscouindicantur. Qđ si serui ignor ante domino id fecis sedicantur ipsiquide
sũ mosupplicio ad ficiuntur. dominotam̃ nihi laufertur. quia peiorẽ domino cause
serui facere pisi forte scierit omnino nonposs. DEDELA EONIBVS XV¬
m̃s omnino deferre alterũ & causã pecuniarũ fis conuntiare ꝓhibentur. nec refert
mures studio ansemine faciant serui aningemu. anlibertini. ansuos. an extraneo

Expanded text:
redem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate redem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate capi oportet. Ex nuda pollicitatione nulla actio nascitur: ideoque eius bona, qui se heredem primum locum retinere. Quicumque a fisco conuenitur, non ex indice et exemplo alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est, et ita, si contractus fides possit ostendi: ceterum calumniosam scripturam uim iustae petitionis in iudicio obtinere non conuenit. Eius bona, qui falsam monetam percussisse dicitur, fisco uindicantur. Quod si serui ignorante domino id fecisse dicantur, ipsi quidem summo supplicio adficiuntur, domino tamen nihil aufertur, quia peiorem domini causam serui facere, nisi forte scierit, omnino non possunt. Ex his nes omnino deferre alterum et causam pecuniariam fisco nuntiare prohibentur: nec referrt, mares istud an feminae faciant, serui an ingenui an libertini, an suos an extraneos
Abbreviated transcription (Latin):
ei&iã uelut in digno aufertur hereditas qui ad smẽ ł cognatũ cui ipsea binter¬
tato suc cessurus erat. testam̃tũ facere ꝓhibuit aut neiure substiterit operã dedit
Sen Sipater ł dominus id testam̃tũ quofilius ei : ł seruus heredes instituti sunt
aut legatũ acceper̃ falsũ redarguitut nec obtineant fiscolocus est Aet atieius
quiaccu sat testam̃tũ si ñ obtineat suc curnso l& in idqđ ita admisit maxi¬
mesitucoris autcuratoris c̃silio astio instituta sit. DPEISCIAD UOCATO .XIII¬
ne auł gratiosus aut calũ niosus apud suos. eẽ uideatͥ. Señ Quotiens si neaue¬
tontate iudicati officialis aliaii. bonaoccupant ł describunt ł sub obserua¬
tione esse faciunt adito ꝓcuratore iniuria submo uetur. & rei hui: altorer
od p̃fostos p̃terito puniendimittiontur. Sẽ litẽ in ꝑneciem ꝓriuatorũ sisco
donari ñ poterit nec ab eodẽ donatũ suscipi SeNt Imperatorẽ litis causa he¬

Expanded text:
etiam uelut indigno aufertur hereditas qui adfinem uel cognatum, cui ipse ab intestato successurus erat, testamentum facere prohibuit aut ne iure subsisteret operam deditSi pater uel dominus id testamentum, quo filius eius uel seruus heredes instituti sunt aut legatum acceperunt, falsum redarguant nec obtineant, fisco locus est. Aetati eius, qui accusat testamentum, si non obtineat, succurri solet in id quod ita amisit: maxime si tutoris aut curatoris consilio actio instituta sit. Minor uigine aut gratiosus aut calumniosus apud suos esse uideatur. Quotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctores ad praefectos praetorio puniendi mittuntur. Litem in perniciem priuatorum fisco donari non oportet nec ab eodem donatam suscipi. Imperatorem litis causa he
Abbreviated transcription (Latin):
ł concitatores populi ꝓqualitate dignitatis aut in crucẽ tolluntur a utbesbus
obiciuntur autin insulã religantur Sep Qui t̃minos effodiunt ł exarant
arbores ue terminales euertunt si quidẽ id serui su a sponte fecerint id metallũ
da pnantur. Humiliores in opus publicũ honestiores in insulã amissa t̃tia parte
bonorũ religantur aut exulare coguntur. Sep̃ Ciues romani qui seiudaicoritul
seruos suos circũ cidere patiuntur. bonis ademptis in insulã ꝑpetuo religant᷑ malies
capttepumuntur. iudei sialiene nationis cõparatos seruos circũ ciderint aut
eocornilia pȩnã deportationis ad fligiteis qui hominẽ ocaiderint tius uerer
cuusa furtiue faciendi cũ telo fuerint & quiuenenũ heminer nec andicau¬
si habuerit uendiderint. parauerint falsũtestimoniũ dixerint quoquis
ceriret morti suaecaus as p̃faterint . obq̃: om̃a facinora in honesti orer pȩna

Expanded text:
l concitatores populi pro qualitate dignitatis aut in crucem tolluntur aut bestiis l concitatores populi pro qualitate dignitatis aut in crucem tolluntur aut bestiis obiciuntur aut in insulam deportantur. Qui terminos effodiunt uel exarant arboresue terminales euertunt, si quidem id serui sua sponte fecerint, in metallum damnantur: humiliores in opus publicum, honestiores in insulam amissa tertia parte bonorum relegantur aut exulare coguntur. Ciues Romani, qui se iudaico ritu uel seruos suos circumcidi patiuntur, bonis ademptis in insulam perpetuo relegantur: medici capite puniuntur. Iudaei si alienae nationis comparatos seruos circumciderint, aut Lex Cornelia poenam deportationis infligit ei qui hominem occiderit eiusue rei causa furtiue faciendi cum telo fuerit, et qui uenenum hominis necandi causa habuerit uendiderit parauerit, falsum testimonium dixerit, quo quis periret, mortisue causam praestiterit. Quae omnia facinora in honestiores poena
Abbreviated transcription (Latin):
uinoctu frustiferas arbores manu factas ceciderint ad tepus plerũq inoͥ
publicũ dãpnantur aut onestiorer dãpnũ subire coguntur łcuria submi¬
uentur ł relegantur. DEUATICIN ATORIB: ET UATICIUATIONIb: ITMALI¬
Vatic inatores qͥ sedõ plenos ad simulant id circo aciuitate expelliplacuit pł
humana credulitate publicimores ad spẽ alicui: rei corrũ perentur. ł certeȩeo
pupillares animiturbarentur. Ideoq primũ fustib cesi ciuita tepelluntur :
hominũ moueantur. honestiores deportant᷑ humiliorer capite puniuntur. Sẽ¬
Quidesalute principis ł sũmarei publice mathematicos ariolos aruspices uato¬
natoros consul& cũ eoquis responderit capite puniunt᷑. Sẽ Not andũ diuinati¬
ne quis sedipsascientia ei :q: in libris melius fecent abstinere. Qđ si serui des alute
dominoꝵ c̃suluerint sũ mosupplicio iđ cruciad ficiuntur. Consulti aũt si responsi
dederint aut in metallũ dãpnantur autin insulã religantur XIIII¬

Expanded text:
pus plerumque in opus publicum damnatur aut honestiores damnum sarcire coguntur uel curia submouentur uel relegantur. De uaticinatoribus et mathematicis Vaticinatores, qui se deo plenos adsimulant, idcirco ciuitate expelli placuit, ne humana credulitate publici mores ad spem alicuius rei corrumperentur, uel certe ex eo populares animi turbarentur. Ideoque primum fustibus caesi ciuitate pelluntur: hominum moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite puniuntur. Qui de salute principis uel summa rei publicae mathematicos hariolos haruspices uaticinatores consulit, cum eo qui responderit capite punitur. Non tantum diuinatione quis, sed ipsa scientia eiusque libris melius fecerit abstinere. Quod si serui de salute dominorum consuluerint, summo supplicio, id est cruce, adficiuntur: consulti autem si responsa dederint, aut in metallum damnantur aut in insulam relegantur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Ante in scriptionẽ nemo efficit᷑ criminosus. Nã in scriptione ꝑ ordinẽ facta : tc̃ aiudia
suscipiendis ẽreus & custodiecũ accusatore tradendus ẽ. Eatam̃ rationeuttã ac¬
cusatiqaccusatoris dignitas estim&. Etunũ quẽq antediscussionẽ. itaiud& faciattus¬
todiri Teorũnatalis aut dignitas audiat̃ sane: his qͥcrimina suainqsitione c̃fessis̃ De
aliis si dicere uoluerint a iudiceñ credant᷑ qriure & legib c̃stitutũẽ. uspantanea ꝓfes¬
sionereus reũ ñ faciat Neq llide altero credat᷑ qͥ secrimino sũcẽ c̃fessuse: DECUIS

Expanded text:
Ante inscriptionem nemo efficitur criminosus: nam inscriptione per ordinem facta tunc a iudice suscipiendus est reus et custodiae cum accusatore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati quam accusatoris dignitas aestimetur et unumquemqtodiri, ut eorum natales aut dignitas patiuntur. Sane his qui crimina sua in quaestione confessi sunt, de aliis si dicere voluerint, a judice non credatur; quia jure legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat; neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse confessus es
Abbreviated transcription (Latin):
reddant. Siueroiã puella decimũ annũ habens. usq ad undecimũ plenũ susceptas
arras uel ipsauł parentes. tutores. curatoresue tenuerint: id obseruandũ ẽ. ut si
fidt̃ placitimutare uoluerint & illũ rennuant cuius sponsalia suscepit: ad qua¬
drupli poenã sine dubio teneat᷑ ꝑsona quec ũque depuelle nuptus placitũ fecit. Qd ĩ

Expanded text:
reddant. Sin vero iam puella decimum agens annum usque ad undecimum plenum susceptas arras vel ipsa vel parentes tutores curatoresve tenuerint, id observandum est, ut si fidem placiti mutare voluerint et illum rennuant, cuius sponsalia suscepit, ad quadrupli poenam sine dubio teneatur persona, quaecumque de puellae nubtiis placitum fecit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
i quando sponsalib celebratis int̾utniente osculos ponsus aliquas ponsȩ don¬
uerit & antenuptias forsitans ponsus moriat᷑ tunc puella que supẽ medũ do¬
natarũ sollẽnit̃ rerũ portionẽ poterit uindicare & dimidiã mor tui heredes ad

Expanded text:
i quando sponsalibus celebratis interveniente osculo sponsus aliqua sponsae donaverit et ante nubtias sponsus forsitan moriatur, tunc puella, quae superest, mediam donatarum sollemniter rerum portionem poterit vindicare et dimidiam mortui heredes ad
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis aut priuatꝰ¬
autmilitans postquã s ponderit & cũ patre tutore ł curatore puelle ł ꝓpinquis de
puelle conunctione definierit: deb& post diffinitioñ initabuen nuenniũ nuptiasa
lebrare : Qdsitarditate aut neglegentia sponsibiennu tẽpus &tes serit & aliour
sepuella coniunexerit: ab solutaerit a calũnia ł ipsa ł qͥcũ ꝙ suorũ cã tradiderto¬
bienniũ data fucrit qui d obseru&ur euidentius sequenti legȩ cognoscitur O AS¬

Expanded text:
Si quis aut privataut militans, postquam sponderit, cum patre, tutore vel curatore puellae vel propinquis de puellae coniunctione definierit, debet post definitionem intra biennium nubtias celebrare. Quod si tarditate aut neglegentia sponsi biennii tempus excesserit et alio viro se puella coniunbiennium data fuerit, quid observetur, evidentius sequente lege cognoscetur.
Abbreviated transcription (Latin):
popilius qr omulo successit in regno. prim̃ leges romanĩs elidit Q¬
inde cuipuipłs seditiosus magistra t̃ serrem̃ possit deceuros legib con
sribendis decrcũ. Oleges ꝓ libris salonis in latinũ sermonẽ translatis
ueterus iulius manilius sulpitius sȩctius curatius. romelius. postu
mius hideceuirilegũ c̃stribendarũ electis. Leges aũt redigere inlibris
c̃ sul poptius primusstatuere uoluit. sed ñ ꝑseuerauit m& uobtreeratrũ¬
Paulaũ aũt antiq leges u&ustateatq incuria xoluerun quarũ & si
Posteatheo dosius minor augustus ad similitudinẽ gregoriani & her mo¬
geniani codicẽ factũ c̃stituit. Nã a constantin itẽporib: sub ꝓpriocuiq
imperatoristitulo disposuit. quẽ a suo nomine theodosi anũ uociuit:¬

Expanded text:
 leges Romanis edidit. Deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, decem viros legibus scribendis decrevit, qui leges ex libris Solonis in latinum sermonem translatas,Veterius, Iulius, Manilius, Sulpitius, Sextius, Curatius, Romelius, mius. Hi decemviri legum conscribendarum electi sunt. 5. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit, obtrectatoruPaulatim autem antique leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus, sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
ettite capiatur. Succes siones nec capiant nec relinquant: sed fisca
uiribus cid gregentur. Nec eis qđ palã int̃cedimus ulla frcuide repo¬
tur iniuriã careant actiont cũ fructus liberos omnino non habi
primatis unius cuiusq militie ł officu mox exigenda ꝑcipparaues
seiserint milittre: Neq: enĩ aliquid nimiũ in eos uidet᷑ posse deo
quoꝵ incertti ꝑuersitcis religionis nomine lupanarib: qq igñot

Expanded text:
cietate capiatur. Successiones nec capiant nec relinquant, sed fisci nostri cietate capiatur. Successiones nec capiant nec relinquant, sed fisci nostri viribus adgregentur. Nec his quod palam interdicimus ulla fraude quaeratur. Iniuriarum careant actione, contractus liberos omnino non habeant. Primates uniuscuiusque militiae vel officii mox exigenda per apparitisiverint militare. Neque enim aliquid nimium in eos videtur posse decerni, quorum incesta perversitas religionis nomine lupanaribus quoque ignota
Abbreviated transcription (Latin):
iuiruxore suꝑstite moriat᷑ : fructus quos constante coniugio cons¬
tit expensos nullã postea a cõmunib: filus seu ab heredib: mat̃ re¬
petendi habeat facultatẽ . qđ si & icor uiuo marito decesserit.
maritũ p̃cipit eadem lege constringi. ut ipsefilus uel hered ibus.
uxoris deipsis fructibus qui in cõmune expensi s̃ penitus nihilre¬
ua hac nos in & nũ uicturalege statuisse cognoscat : quã in om¬
niũ ꝓuintiarũ ftci& notitiã edictis ꝓpositis ꝓuenire. ut ubit̃rarũ
sancxer̃. auctori tatẽ publice seueriutts excipiant. Sitq publicũ
crimen & omni uiolentissime accusationis periculo talis arguere
sit sticulitis. necuiq lictũ totũ ꝗ sit ut delereitidis auttalib: cohiber
cũ omã dehis a nob confirmaa s̃ retro principũ constituta. ut nouero
uniuersi hac edicta legep̃ posita manicheos dignitatẽ militiae & urba
abitatione priucundos Nequis in nocens taliũ conuersatione cuts¬

Expanded text:
ir uxore superstite moriatur, fructus, quos stante coniugio constat expensos, nullam postea a communibus filiis seu ab heredibus mater repetendi habeat facultatem. Quod et si uxor vivo marito decesserit, maritum praecipit eadem lege constringi, ut et ipse a filiis vel heredibus uxoris de ipsis fructibus, qui in commune expensi sunt, penitus nihil reua hac nos in aeternum victura lege statuisse cognoscat, quam in omnium provinciarum faciet notitiam edictis propositis pervenire, ut ubicumque terrarum sanxerunt, auctoritate publicae severitatis excipiat. Sitque publicum crimen et omni volenti sine accusationis periculo tales arguere sit facultas. Nec cuiquam licitum tutumque sit aut celare tales ut talibus conivere, cum omnia de his a nobis confirmata sint retro principum constituta, ut noverint universi hac edictali lege proposita Manichaeos dignitate militiae et urbium habitatione privandos, ne quis innocens talium conversatione aut so
Abbreviated transcription (Latin):
ripitur : Scimus enĩ nec uana fides est solutts menbris animas.
aberesensũ : & in originẽ suã spm̃ redire celestẽ. hoc libri ueteris
sapienti: hoc religionis norma quã uenertimur & colimꝰ de

Expanded text:
ripitur. Scimus enim - nec vana fides est - solutas membris animas ripitur. Scimus enim - nec vana fides est - solutas membris animas habere sensum et in originem suam spiritum redire caelestem. Hoc libris veteris sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Iaalex lic& ciliar eplic&. que in aliis legibus abentur expressa
tumen hoc amplius obseruandũ eẽ p̃cepit ut si cui fuerit testano
uolunttis &testes forsitan defuerint. uoluntatẽ suc̃ ꝓpricim anu ꝑ¬
scribat qua ꝓlata post defunctiobitũ plenã obtineat firmitatẽ¬
Iiligenter quidẽ legũ ueterũ conditores prospexer miseris
&post sttta mortulibus eoꝵ qui sepul chra uiolassent capi¬
ta ꝑsequenda Sed qm̃ noxiȩmentes cecosemꝑ infacinꝰ furore
rapiuntur : & secto pents dudũ statutts exestimant nonte¬
heri : Neces seest seuertattẽ Nouari. quãuidimus actenus.
in pune contẽptã. quis enĩnescit qui etos sollicittri funest is au¬
sibus manes. & orribilem uiolentiã defunctoꝵ cinerib: inferre.
luce palã sepul chra ceduntur. & quic quid regi ouetat inusũ
licentie drtx̃ sacrilegt p̃suptio finis maloꝵ : Icnec mortuis da¬
tur requies inquoꝵ supplicia: constructio miserande sedise¬

Expanded text:
lex licet alia replicet, quae in aliis legibus habentur exposita, tamen hoc amplius observandum esse praecipit, ut, si cui fuerit testandi voluntas et testes forsitan defuerint, voluntatem suam propria manu perscribat, quae prolata post defuncti obitum plenam obtinet firmitateDiligenter quidem legum veterum conditores prospexerunt miseris et post fata mortalibus, eorum qui sepulcra violassent capita persequendo. Sed quoniam noxiae mentes caeco semper in facinus furore rapiuntur et se ad poenas dudum statutas existimant non teneri, necesse est severitatem novare, quam videmus hactenus inpune contemptam. Quis enim nescit quietos sollicitari funestis ausibus manes et horribilem violentiam defunctorum cineribus inferri? Luce palam sepulcra caeduntur et quidquid religio vetat in usum licentiae traxit sacrilega praesumptio. Finis malorum iam nec mortuis datur, in quorum supplicia constructio miserandae sedis e
Abbreviated transcription (Latin):
posseplaceri quẽ nocentes p̃cantur in cassũ : quẽ uita melia
exorat. Commis sort taliũ feditate. nediuti us tẽportinrã mas¬
lentur : hac edictali lege dãpnamus : quis quis igit᷑ sepulchra ꝓp¬
deuio lator quietis & lucis ipsius hostis effoderit quis quis ex his ql¬
b& mar mora aut saxa substulerit : poenȩ mox abeat᷑ ob noxius
Seruus colonus qui in hocsticinore fuerit. dep̃ hensus. ducieos ꝓtinis
adtor menta conuenit. Si desua itontũ suerit temeritate confessi lu¬
ant cõmissa sanguine suo : si dominũ int̃ supplitia nullo int̃rogaonte
nexuerint : parit̃ puniaant᷑ In genui quoq: quos similis p̃sũptioreos
fecerit. si fortusse plebei& nullarũ fuerint facultatũ : penas mo
ꝑ soluant : Splendidiores aat̃ ł dignitittib: noti : bonoꝵ suorũ med

Expanded text:
posse placari, quem nocentes precantur incassum, quem vita melior posse placari, quem nocentes precantur incassum, quem vita melior exorat. Commissorum talium foeditatem, ne diutius tempora nostra maculentur, hac edictali lege damnamus. Quisquis igitur sepulcra profundae violator quietis et lucis ipsius hostis effoderit, quisquis ex his quaelibet marmora vel saxa sustulerit, poenae mox habeatur obnoxius. Servos colonosque in hoc facinore deprehensos duci protinus ad tormenta conveniet. Si de sua tantum fuerint temeritate confessi, luant commissa sanguine suo; si dominos inter supplicia nullo interrogante nexuerint, pariter puniantur. Ingenui quoque, quos similis praesumptio reos fecerit, si fortasse plebei et nullarum fuerint facultatum poenas morte persolvant; splendidiores autem vel dignitatib
Abbreviated transcription (Latin):
non sentiat : cimant tam̃ conime sedes corpoꝵ relictoꝵ: Et nescio quo
forte ritionis occulte sepulchrihonore lettintur : cuius tanta pma¬
n& cunctiscura tẽporib: utuideamus in hos usus sũptunimio p̃tios
montiũ metcilla trans ferri . opero sasq: moles censula borante conpo¬
ni : quod prud entiũ certe intellegentia recusar& : sinihil credidert
eẽ post mortẽ : Nimis barbara est &uesana crudelitas munus e¬
tremũ luce carentib: inuidere : et dirutis ꝑ expiabile crim̃ sep¬
hris monstrure cȩlo corporũ reliquias humatoꝵ huius nefcuros
sceleris. interceteros reos uehem̃tior clericos querela ꝑsequit᷑ qu
portentis talib: in morantes frequenter aspȩc̃ dies tristior. Fermi
cinti uexant sepultos. & oblitinominis celo hac sid erib prestoend
cinerũ contagione polluitis sacris alturib: manꝰinfer̃. Tantomꝓ
fundã caliginẽ. conscientiae sue stupore dimersi. ut reuerendis
auo eant inter ẽẽ misteris & post ex cidia funerũ credantom̃

Expanded text:
mant tamen animae sedem corporum relictorum et nescio qua sorte rationis occultae sepulcri honore laetantur, cuius tanta permanet cunctis cura temporibus, ut videamus in hos usus sumptu nimio pretiosa montium metalla transferri operosasque moles censu laborante conponi. Quod prudentium certe intellegentia recusaret, si nihil crederet esse post mortem. Nimis barbara est et vesana crudelitas munus extremum luce carentibus invidere et dirutis per inexpiabile crimen sepulcris monstrare caelo corporum reliquias humatorum. Huius nefandi sceleris inter ceteros reos vehementior clericos querella persequitur, quos portentis talibus inmorantes frequenter aspexit dies tristior. Ferro adcincti vexant sepultos et obliti numinis caelo ac sideribus praesidentis cinerum contagione pollutas sacris altaribus manus inffundam caliginem conscientiae suae stupore demersi, ut reverendis audeant interesse mysteriis et post excidia funerum credant deum
Abbreviated transcription (Latin):
ts directa relatione moxinstruat neseueritus iustaletent᷑ qđ
iuio latores sepulchri quos potuerit secundũ formã sanctionis. hu¬
iuspunire neglexerit uł desu periorib: referre distulerit : sticulta¬
tibus & honore priuet᷑. Cuius quisq siuebidhuc in potestate positus
siue priuatus ꝓpt̃ cõmis sã penã uiolatoris sepulchri uoluerit ac¬
cusator emergere : habeat liberã sticultatẽ : Necdelatoris formi¬
d& inluriã : cũ p̃mio magis dignus sit qui se constant̃ in ꝓbos odisse
mon strcuerit : Albine : p̃fecte Ronẽ atq cmantissime : in lustris
& p̃cel sa magnificentictua. legẽ quã pietitis & religionis amore
ab gratulatio. pax sepultis. Dãt .ini. tõ MAR Ro et ac cep̃t .ui.

Expanded text:
tes directa relatione mox instruat, ne severitas iusta lentetur. Quod tes directa relatione mox instruat, ne severitas iusta lentetur. Quod si violatores sepulcri quos potuerit secundum formam sanctionis huius punire neglexerit vel de superioribus referre distulerit, facultatibus et honore privetur. Cuius quisquis, sive adhuc in potestate positi sive privati, propter omissam poenam violatoris sepulcri voluerit accusator emergere, habeat liberam facultatem. Nec delatoris formidet invidiam, cum praemio magis dignus sit, qui se constanter inprobos odisse monstraverit, Albine parens karissime atque amantissime. Inlustris et praecelsa magnificentia tua legem, quam pietatis et religionis amore tibus gratulatio, pax sepultis. Dat. III id. Mart. Romae. acc.
Abbreviated transcription (Latin):
operis constiterit auctores: dignos credimus malori supplitio : uehem̃ti¬
gtuus stcit clcritudo ꝑsone .: Into lerand ũ nimis execrabile : non fe¬
peroũ induere nom̃ & titulũ sc̃itatis & aibundare criminib: Quis quis
igtͥ ex hocnumero sepul croꝵ uio lator extiterit : ilico clercinom̃ amit¬
ttt : it sic stilo ꝓscriptionis ao dictus : ꝓp&ua deportatione plectaturi
qditi seruari oportere. censemus : ut nec ministris nec antistib: sacre
redigionis inttili causa sttituamus eẽ. pr cendũ stices santq rele
ullius in nocentiã scuitiamꝰ : Nocentes tantũ lȩxnrt̃ ꝑsequit᷑ sed qm̃
plerũq: ficitutis salubrib: dissi mulatio uenali ũ iudi cũ negitt᷑ affec¬
uis: p̃senti iubemur edicto ut ꝓuintie moderator aominiculomuni¬
cipũ sultus censurc̃ nr̃e legis exerceant : Edic& nenoreus possit fas¬
cib: hcc secu rib: relucturi : Siquis tam̃ extiterit sic suꝑb: sic inpo¬
tens sic rebellis incuius nieq: atire suppliciũ amplissimas potesta¬

Expanded text:
credimus maiore supplicio: vehementigravius facit claritudo personae. Intolerandum, nimis execrabile, non ferendum induere nomen et titulum sanctitatis et abundare criminibus. Quisquis igitur ex hoc numero sepulcrorum violator extiterit, ilico clerici nomen amittat et stilo proscriptionis addictus perpetua deportatione plectatur. Quod ita servari oportere censemus, ut nec ministris nec antistitibus sacrae religionis in tali causa statuamus esse parcendum. Facessant querellae: nullius innocentiam sauciamus, nocentes tantum lex nostra persequitur. Sed quoniam plerumque statutis salubribus dissimulatione venalium iudicum negatur effectus, praesenti iubemus edicto, ut provinciae moderator adminiculo municipum fultus censuram nostrae legis exerceat. Et licet nemo reus possit fascibus ac securibus reluctari, si quis tamen extiterit sic superbus, sic inpotens, sic rebellis, in cuius nequeat ire supplicium, amplissimas potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintie ubicasus ẽ iospeialit̃ deb& inquiri. Et si certa fueri se¬
gestio supplicantis: ueniã mereat᷑ obtentũ: Ceterũ siuo lunturi
abita discussione conupictus fuerit homicidiũ cõmississe. etonter
penã excipiat quaede homicidiis legib: abet᷑ ex pressa . In paerao
non ucilecint : & capitidi sententia feriatur : Reliqut constiaua: l

Expanded text:
iste commissus est id specialiter debet inquiri et, si certa fuerit suggestio supplicantis, veniam mereatur obtentam. Ceterum si voluntarie habita discussione convictus fuerit homicidium commisisse, eandem poenam excipiat, quae de homicidiis legibus habetur expressa: impetrata non valeant et capitali sententia feriatur. Reliqua constituta l
Abbreviated transcription (Latin):
Lexisiti constiauit : ut libti quiciues romani effectis̃ ab heredib: A c̃g¬
manumis sorũ siue filii sint siue exortin ei. ꝓposita in iuriȩ actione quas
dicant lesos ꝓoccasione istius ingratiticomes ad seruitiũ nallatens
reuocentur: Sed sittilis casusemerserit quasi contra alios ingenuos. su

Expanded text:
Lex ista constituit, ut liberti, qui cives Romani effecti sunt, ab heredibus manumissorum, sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro occasione istius ingratitudinis ad servitium nullatenus revocentur. Sed si talis casus emerserit, quasi contra alios ingenuos, s
Abbreviated transcription (Latin):
sticuliates. Quariti uero patri ł matri. auo. cuie quibus de ino ffi¬
tioso testamento actio subp&it specialiter seruata : hoc seucuri¬
clis. seu li. acuria naturclibus filiis itti conferre legis istius.
ordinatione ꝓ mitcit᷑. Ittiut in eaciuitate uł inquauł incuius.
terntorio habitat. naturides filios constituat curiales: qđ siut
ad sol& in ducib ꝓuintiis ei possessio ł abitatio fuerit & uoluent
eos inciuitate sua stcerecuriales: hoclex ista ꝑmitat. ut in qua
puintia elegerit : dũ modo inmero politana ciuitate instriuen¬
bi naturtales filios curiades: pater habeat potestatem

Expanded text:
cultates: quarta vero patri vel matri, avo aviae, quibus de inofficioso testamento actio subpetit, specialiter reservata. Hoc, seu curialis seu liber a curia, naturalibus filiis ita conferre legis istius ordinatione permittitur, ita ut in ea civitate, in qua vel in cuius territorio habitat, naturales filios constituat curiales. Quod si, ut adsolet, in duabus provinciis ei possessio vel habitatio fuerit et voluerit eos in civitate sua facere curiales, hoc lex ista permittit, ut in qua provincia elegerit, dummodo in metropolitana civitate, instituendi naturales filios curiales pater habeat potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicib: discussionẽ uiolentiȩ differre ł dimittereł donare : Qs ꝓba uerint uiolentiã
añ statĩuindiciuerit . nouerint s epiriculu subituros. Viles aũt ꝑsone q̃bis aut
frequent᷑ ad inisis seuio lentiã çꝓbant c̃stituta lgib: poenas ppͣ scripta omnimo

Expanded text:
fferre vel dimittere vel donare: qui si probaverint violentiam et non statim vindicaverint, noverint se periculum subituros. Viles autem personae, quae bis aut frequenter admisisse violentiam comprobantur, constituta legibus poena supra scripta omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
IT Iudicesqdinscriptione p̃mis sacriminalia negotia audireceperitT adie inscris¬
onis sundicias aut accussator autreus p&ieriñ intra annũ prestere debebre
hec actio intra annicurricula finiat᷑ Qđsi accusator intra aonnũ q̃ ꝓposut ꝓbun

Expanded text:
 Judices qui inscriptione praemissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur; quod si accusator intra annum qu
Abbreviated transcription (Latin):
ertis rebus & ꝓbatis causis interuxorẽ & maritũ repudi andilocus pat&. Nam
leui obieetione matrimoniũ soluerȩ pibent᷑ qđ sĩ fortemulier dicat maritũ suũ a
ebriosũ autluxuriȩ deditũ non ꝓpterea repudiandusẽ nisi forte authomicida
auimaleficũ aut sepulcͥri uiolatorẽ essed ocuerit quib: criminib: conuictussine
culpa mulieris merito uid& &dudi &mulier receptadote discedat. Nãsih ac
crimina mulier non potuerit ud ꝓbare hacpoena multat᷑ ut & botẽ quã de deto

Expanded text:
ertis rebus et probatis causis, inter uxorem et maritum repudiandi locus patet; nam levi objectione matrimonium solvere prohibentur. Quod si forte mulier dicat maritum suum aut ebriosum aut luxuriae deditum, non propterea repudiandus est, nisi forte eum aut homicidam aut maleficum aut sepulcri violatorem esse docuerit, quibus criminibus convictus sine culpa mulieris merito videtur excludi, et mulier recepta dote discedit: nam si haec crimina mulier non potuerit approbare, hac poena mulctatur ut et dotem, quam dede
Abbreviated transcription (Latin):
his tantũ ꝑsonis quib lege conces su est ꝑmissa pocestas est : itaut a
quos elegerit scribat heredes itatam̃ utsiquiuintali consortio cond¬
sũ cum his habuis sedocentur hereditate &dusi aliis in pximo gridi
uenientibus locũ fcciant. Nã side sint ꝑsone ꝓpinquorũ quas adiucq¬
sionẽ uoca l& tunc ineorũ fticultatibus fiscus accedat. LAꝑTON

Expanded text:
his tantum personis, quibus lege concessum est, permissa potestas est, ita ut ex his, quos elegerit, scribat heredes, ita tamen, ut, si qui in tali consortio consensum cum his habuisse docentur, hereditate exclusi aliis in proximo gradu venientibus locum faciant: nam si desint personae propinquorum, quos lex ad successionem vocat, t
Abbreviated transcription (Latin):
fitio inadulterio similib: aliisq criminib: simor tua uxor fuerithes¬
des eius accusarinompossunt quia crimina cũ auctore deficiunt. Lans¬
& simcritus mortuus fuerit qui accus ab atuxorẽ ab herede mariti mulier non
&cũlege concordant hael & sicut reliquas pactiones ualere precepit. De
retentationib: uero quia hocl&ista non euident̃ ostendit iniure hocest in
pciuli sententiarũ subtitulo dedotib requirendũ autcerte in pauli respon¬

Expanded text:
in adulterio similibus aliisque criminibus, si mortua uxor fuerit, heredes eius accusari non possunt, quia crimina cum auctore deficiunt: tat si maritus mortuus fuerit quia accusabat uxorem, ab herede mariti mulier non lege concordant, haec lex sicut reliquas pactiones valere praecipit. De retentationibus vero, quia hoc lex ista non evidenter ostendit, in iure, hoc est in Pauli sententiis sub titulo de dotibus requirendum aut certe in Pauli respon
Abbreviated transcription (Latin):
i contigerit utinaritus uxore suꝑstite moriat quȩ cũq: a muliere marito
indo tẽdata fuerunt ad suũ dominiũ feminȩ reuocabunt. Necheredes de¬
functi maritihocuindicare p̃sumant Nũ si maritus dũ aduiuer& hocipsũ
qđ a muliere indote ꝑceperat foritisse refuderit quia similitudo donati¬
onis est refusio pullã obtin& firmitatẽ. Simortua fuerit mulier non poterꝰ
eius heredes hoc sibim & uindicare sed marito &iã cũ fructib: hociub&ur
debere restitui. Sictionen ut sierunt filui non sibi hocdum ud uixerit patereorũ
quasi &bonis maternis uindicent necpateraliud nisius ũ fructũ & inde habe¬
re debebit: uectransferendi in ciliã ꝑsonã habebit liberã potestatẽ sed om̃a
dimplendã uel exigendã dotẽ hocest quȩ a muliere tempore nup¬
tiarũ uro dat᷑ &icĩ desit stipulatio ꝓmitentis & uerba iuridica dosua¬
lereub&ur DeNuptus Gentilium XIi¬
ne queb arbarorũ coniugiis mulieres romanȩ inmatrimonio coniungant᷑: Qds

Expanded text:
i contigerit, ut maritus uxore superstite moriatur, quaecumque a muliere marito in dotem data fuerant, ad suum dominium feminae revocabunt, nec heredes defuncti mariti hoc vindicare praesumant: nam si maritus dum adviveret, hoc ipsum, quod a muliere in dote perceperat, fortasse refuderit, quia similitudo donationis est refusio, nullam obtinet firmitatem. Si mortua fuerit mulier, non poterunt hoc eius heredes sibimet vindicare, sed marito etiam cum fructibus hoc iubetur debere restitui: sic tamen, ut, si erunt filii, non sibi hoc, dum advixerit pater eorum, quasi ex bonis maternis vindicent, nec pater aliquid aliud nisi usumfructum exinde habere debebit, nec transferendi in aliam personam habebit liberam potestatem, sed omnia inplendam vel exigendam dotem, hoc est, quae a muliere tempore nubtiarum viro datur, etiamsi desit stipulatio promittentis et verba iuridica, dos valere iubetur. DE NVBTIIS GENTILIVM  neque barbarorum coniugiis mulieres Romanae in matrimonio coniungantur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
RTTIO & bonorũ possessio antiquo iure ap̃torib: p&ebat᷑ qđ xplanari
opusñẽ quialegib utrũq: sublatũ ẽ. & ideo infans lic& loqͥñ possit to¬
m̃ hereditatẽ sibidebitã capit: cumorienti pat̾ cuit is qͥꝓxim̾ suerit & lege suce

Expanded text:
retio et bonorum possessio antiquo iure a praetoribus petebatur: quod explanari opus non est, quia legibus utrumque sublatum est. Et ideo infans, licet loqui non possit, tamen hereditatem sibi debitam capit, cui morienti pater aut is qui proximus fuerit ex lege suc
Abbreviated transcription (Latin):
si forte tenuitas substantiȩ erit. x inde saluarẽ pupillis substantiaministra
ł & sina egerint atutorepupillus nonerit quȩ siturus usuram: E XPLI¬

Expanded text:
si forte tenuitas substantiae erit, exinde salva re pupillis substantia ministretur, si forte tenuitas substantiae erit, exinde salva re pupillis substantia ministretur, et si ita egerint, a tutore pupillus non erit quaesiturus usuram. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Mox ad tutelã quis acces seritua dhibitis c̃tinuo primatib ciuitatis ł de¬
fensore cũoffiiosuo suscepta pupillibona facto rerũ constribant. inue¬
tario. & siqd eritin pecunia łargento . łq: ñ possu& usta teperire p̃dictorũ
anu lis obsignata reponat . & nulla occasione minuat᷑: Neq idpupillo
dũ in annis minorib fuerit plitib aut aliis causis nouerint cõmittendũ sedusq
ad ꝑfectã & atẽ omnun tegritate seruent᷑ in reliquis reb ꝓficiente diligentia.
Nãsimi norss eĩ facultates sintutñ sit padimoniũ illius: & tantũ modo substan¬
tia inreb mobilib: inuenit : sciant tutores sibiet̃ ꝑmissũ ut uendere p̃sumant.
mobilia & agros cõparare. ut minorib: in ea parte ꝓsiciant. siutroñẽ eius modis¬
stantia unde p̃diũ cõpar&ur hanciubent᷑ habere diligentiã ut pecunia collo¬
gat᷑ &cõpendus usurarũ aut qͥb: lib& aliis reb: cõmodũ pupillis ad qͥrant: Aut

Expanded text:
Mox ad tutelam quis accesserit, adhibitis continuo primatibus civitatis vel defensore cum officio suo, suscepta pupilli bona facto rerum conscribat inventario: et si quid erit in pecunia vel argento vel quae non possunt vetustate perire, praedictorum anulis obsignata reponat et nulla occasione minuatur, neque id pupillo, dum in annis minoribus fuerit, pro litibus aut aliis causis noverint committendum, sed usque ad perfectam aetatem omni integritate serventur: in reliquis rebus proficiente diligentia. Nam si minores eius facultates sunt, ut non sit patrimonium illis, et tantummodo substantia in rebus mobilibus invenitur, sciant tutores sibi esse permissum, ut vendere praesumant mobilia et agros conparare, ut minoribus in ea parte prospiciant; si vero non est eiusmodi substantia, unde praedium conparetur, hanc iubentur habere diligentiam, ut pecunia colligatur et conpendiis usurarum aut quibuslibet aliis rebus commodum pupillis adquirant, aut,
Abbreviated transcription (Latin):
Most priore leges sententi ccqued&idlibus ꝑsonis lataẽ idp̃cepit
obseruciniut ustrictio ne legis supplicio & ꝓscriptione libera
quisquis ille auisororis autfratris filiã autcertegraidus conso¬
brinti autcer tefratris uxorem sceleratis sibi nuptus iunxcrit
piuie poero sub iaceat ut d& cili consortiosepar& atque &iã¬

Expanded text:
ost prioris legis sententiam, quae de talibus personis lata est, id praecipit observari, ut districtione legis, supplicio et proscriptione liberi, quisque ille aut sororis aut fratris filiam aut tertii gradus consobrinam aut certe fratris uxorem sceleratis sibi nubtiis iunxerit, huic poenae subiaceat, ut de tali consortio separetur atque etia
Abbreviated transcription (Latin):
notate utraq ꝑsone: Itaut possideretantũ ꝓprigs fticultates
principis beneficio uideant᷑: Ceterũ nullũsibi p̾sumant

Expanded text:
notatae utraeque personae, ita ut possidere tantum proprias facultates principis beneficio videantur, ceterum nullum praesumant
Abbreviated transcription (Latin):
ne dista quia sola cũ fr̃ib: in sorte agnationis habeatur fr̃s patruae lesdisti eo qđ pa¬
trereoꝵ germani frs in t̃se fuer̃ Consobriniuocati q autexsorore & fr̃e aut & duab:
cipit & q̃si filiũ legetu&ur. A uunculus ÷ matris sr̃ cui: nom̃ formã diminutiui habereui¬
q̃si materalttra. Socer: qui filiã dedit Gener : qͥfilia dix̃. Generaut distus qđ adiẽise at
ad augendũ genur. Soaraut & socrus qđ genetũ ł nurũ sibi ad sociauit. Viori
qđ imatre supducatur nouus. Priuigius ÷ quiecaliopatrenatus: Et priuignus
diciputatur ̃si priuigeñ iđ prim̾ genit̃ unde & uulgo antenatus. uocabula
nate ꝓgenicores ꝓgenitriaes Germani germane DOSI¬

Expanded text:
ne dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod pane dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus cipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere viquasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurquod a matre superducatur novus. Privignus est, qui ex alio patre natus est: et privignus dici putatur, quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo ante natus dicitur. natae, progenitores progenitrices, germani german
Abbreviated transcription (Latin):
primiinor dine nascentiũ existunt. undeet cornelii familia stirp sipsaom̃ is
uocatur. Gnat᷑ dictus ꝗ generat̃ unde & ꝑ ꝯscribitur. Subolis eo qđ substtautio

Expanded text:
primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis vocatur. Gnatus dictus quia generatus. Unde et per G scribitur. Suboles eo quod substitutio
Abbreviated transcription (Latin):
SPIDPINI IATISUS ET GRADIBUS
eredinom̃ in posuit censuratieris soluit enĩ tributũ auctoris In hocenĩ uocabu¬
lo prima suc cessio ÷ hereditatis & generis ut r̃ filu etnepotes. Pheres:: qui
und eanimaliũ & hominũ corpora c̃cipiunt. indecreatores parenter dicuntur
Mat᷑ dr. qr exin de efficiatur aliquid. Mat̃ enĩ quasi materia pãcausa pat̃÷. Paterfa¬
milias aũt dictus qr omnib: in familia sua positis seruis tã ꝗ pat̃ filiis patriadi¬
lestione consulit. seruorũq conditionẽ afiliorũ affestu non discernit sedq̃si
unũ menbrũ am plestitur. Inde ÷ exortũ nom̃ patrifamilias. Quiaũt inique
dominant᷑ inseruis. hoc se nomine nequaquã retinent appellari. Matre sumi¬
las in deuocari qr ꝑquendã iuris solle pnitatẽ in familiã transit mariti. Tabule
enĩ matrimoniales instrum̃ taemptionis suaes̃ . ł sicut matrona ÷ mat̃ primi
oritur a patre : terminaturinte tauo. Filius & filia a familia dictir̃ Ipsienim

Expanded text:
dfinitatibus et gradibus . Heredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim
Abbreviated transcription (Latin):
uitũq uillã cõparat tribũtũ reupsius sicut &ius possessi¬
onis sccõparasst cognoscat quia ñ lic& ulliagrũ sine
tributo uel solutione fiscali. aut cõparare aut uendere. Qđ
si sub pressafiscalis olutio. aliquis uendere ausus sucrit
uel cõparare p̃sũpserit : nouerit int̃quos talis suerit a se
tor accesserit. &uenditor possessionẽ amittat: qua iube¬
tͥ ut uicini reiquȩuendit᷑ testes essedebeant & p̃sentes. in
tantũ ut &iã demedio cribus rebus sicut inusũ uenditͥ osten¬
diuicinis placeat. & sic cõparari nealienauendantur.

Expanded text:
ipsius, sicuti et ius possessionis se conparasse cognoscat, quia non licet nulli agrum sine tributo vel solutione fiscali aut conparare aut vendere. Quod si subpressa fiscali solutione aliquis vendere ausus fuerit vel conparare praesumpserit, noverint inter quos talis fuerit stor accesserit, et venditor possessionem amittat, quia jubetur, ut vicini rei quae venditur, testes esse debeant et praesentes, in tantum ut etiam de mediocribus rebus si quid in usum venditur, ostendi vicinis placeat, et sic comparari, ne aliena vendantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut mox cũ cepta suerit ł addita hereditas. Si uero hon oratio uire ex quobo
noꝵ possessio suerit accepta ex aminando integriresticutionis negotium
solida sineulla diminutione tẽpora subputent᷑. quẽ non ꝓlocis regionib
ato: prouincus inquib: moranturq: heredes aut quibonorũ possessorer

Expanded text:
, mox cum creta fuerit vel adita her, mox cum creta fuerit vel adita hernorum possessio fuerit accepta, examinando integri restitutionis negotio solida, sine ulla diminutione, tempora supputentur, quae non pro locis, regionibus atque provinciis, in quibus morantur, qui haeredes aut bonoru