comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rumq obsidio segnis ⁊ utrimq silentiũ eẽ ad
id tantum intentis gallis ne quis hostiũ eua-¬
dere inter stationes poss. cum repente iuuenis
romanus admiratione in se cuies hostesq con¬
ũtit. Sacrifitium erat statum in quirinali col¬
le. genti fabie. Adid̃ faciendum .s. fabius.
dorsuo gabino cinctus sacra manib gerens
cum de capitolio descendiss. ꝑ medias hostiũ
stationes egressus nichil aduocem cuiꝰquã ter-¬
rorem ue motus inquirinalem collemꝑue-¬
nit. Ibiq omnib sollemnit̃ ꝑactis: eadẽ re-¬
uertens similiter constantinultu graduq
satis sꝑansꝓpitios ẽẽ. deos quorum cultũ ne
mortis quid̃ metu ꝓhibitus deseruiss. incapi¬
tolium ad suos rediit. Seu attonitis gallis
miraculo audatiȩ seu religione etiam mo-¬
tis: cuius haud quaqͣm negligens gens est.
ueis interim ñ animi tantum in dies sed
etiam ures crescebant. sec romanis solũ eo con-¬

Expanded text:
rumque obsidio segnis et utrimque silentium esse, ad rumque obsidio segnis et utrimque silentium esse, ad id tantum intentis Gallis ne quis hostium euadere inter stationes posset, cum repente iuuenis Romanus admiratione in se ciues hostesque conuertit. sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae. ad id faciendum C. Fabius Dorsuo , Gabino <cinctu in>cinctus sacra manibus gerens cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus nihil ad uocem cuiusquam terroremue motus in Quirinalem collem peruenit; ibique omnibus sollemniter peractis, eadem reuertens similiter constanti uoltu graduque, satis sperans propitios esse deos quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset, in Capitolium ad suos rediit, seu attonitis Gallis miraculo audaciae seu religione etiam motis cuius haudquaquam neglegens gens est. Ueiis interim non animi tantum in dies sed etiam uires crescebant. nec Romanis solum eo con
Abbreviated transcription (Latin):
incursiones fac̾ent. pleniq prede ueios etiã
p̃sidiumq ⁊ spem ultimã romani noĩs in¬
animo habuerint oppugnare iuderant eol
milites romani uagantes ꝑagros. ⁊ cong̾gato
agmine p̃dam pre se agentes ⁊ castra cernebãt.
haud ꝓcul ueis posita. iñ primum miseratio sui
demñ indignitas. atq exeo ira animoscepit: etryᷤ¬
cis etiam aquib bellum gallicum in se aũtis-¬
sent ludibrio ẽẽ. clades suas. Uix temꝑauere
aniiis. quin extimplo impetum facerent. Cõ¬
p̃ssi. a qͥnto ceditio centurione quem sibum
ip̃i prefecerant: reminnoctem sustinuere. Tan¬
tumpar camillo defiut auctor. cet̾a eodem
ordine eodemq fortune euentu gesta: Quin
etiam ducib captiuis qui cedi nocturne suꝑ¬
fuerant. ad aliam manũ tuscorum. ad sali¬
nas ꝓfecti nocteminsequentem exinꝓuisoma-¬
iorem cedem edidere pugnaq publicaq uic-¬
toria ouantes. ueios redeunt: romȩ int̾im ple-¬

Expanded text:
incursiones facerent, plenique praedae Ueios etiam incursiones facerent, plenique praedae Ueios etiam praesidiumque, spem ultimam Romani nominanimo habuerint oppugnare. uiderant eos milites Romani uagantes per agros et congregato agmine praedam prae se agentes, et castra cernebant haud procul Ueiis posita. inde primum miseratio sui, deinde indignitas atque ex ea ira animos cepit: Etruscisne etiam, a quibus bellum Gallicum in se auertissent, ludibrio esse clades suas? uix temperauere animis quin extemplo impetum facerent; compressi a Q. Caedicio centurione quem sibimet ipsi praefecerant, rem in noctem sustinuere. tantum par Camillo defuit auctor: cetera eodem ordine eodemque fortunae euentu gesta. quin etiam ducibus captiuis qui caedi nocturnae superfuerant, ad aliam manum Tuscorum ad Salinas profecti, nocte insequenti ex improuiso maiorem caedem edidere, duplicique uictoria ouantes Ueios redeunt. Romae interim ple
Abbreviated transcription (Latin):
rerum mear̃ exitum. quemromȩ habui. sqͥs
inquisq ꝑsuasum erat. tantum bello uirũ
neminem usqm ea tempestate ẽẽ. Contione
dimissa corpora curant. intenti qͣmmox sig-¬
num daretur. Quo dato pͥme silentio noctis
ad portas camillo p̃sto fuere. Egressi haud
ꝓculurbe sicut p̾dictum erat. castra galloꝵ
intuta neglectaq. ab omni parte nacti. cũ
ingenti clamore inuadunt. Nusqͣm p̃lium
omnib locis cedes ẽ. nuda corpora ⁊ soluta so-¬
inno trucidantur. Extremos tam̃ pauor cu¬
bilib suis excitos. que aut uñ us eẽt ignaros
infugam.⁊ quosdam in hostem ipsũ inꝑui-¬
dostulit. Magna pars in agr̃ antiatem dela-¬
ti. incursione ab oppidanis in palatos facta
circumueniuntur. Simił in agro ueienti tus¬
corum strages fr̃a ẽ: qui urbis iamꝓpe quad¬
ringentesimum annum uicine opp̃sse ab
hoste mnusitato inaudito. adeo nichil miser¬
tisunt. ut mnagrum romanum eo temꝑe

Expanded text:
rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis iniquisque persuasum erat tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate esse. contione dimissa, corpora curant, intenti quam mox signum daretur. quo dato, primae silentio noctis ad portas Camillo praesto fuere. egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore inuadunt. nusquam proelium, omnibus locis caedes est; nuda corpora et soluta somno trucidantur. extremos tamen pauor cubilibus suis excitos, quae aut unde uis esset ignaros, in fugam et quosdam in hostem ipsum improuidos tulit. magna pars in agrum Antiatem delati incursione ab oppidanis in palatos facta circumueniuntur. similis in agro Ueienti Tuscorum facta strages est, qui urbis iam prope quadringentensimum annum uicinae, oppressae ab hoste inuisitato, inaudito, adeo nihil miseriti sunt ut in agrum Romanum eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi .R. benefitiis quanta ip̃i meministis. nec
enim exprobrande apudmemores sunt gr̃e
referende.:⁊ huicurbi decusingens belli exho-¬
ste cõmuni pariendi. quseffuso agmine ad¬
uentat gens ẽ. cui nat᷑a corꝑa aĩosq magna ma-¬
gisqͣm firma decd̃it. Cõcertam̃ omne: plus
terroris quamtirium ferunt. Angpmñto su da¬
desromana. Patentem ceꝑe urbem. ex arce ca-¬
pitolioq his exigua resistitur manu. Iam obsi-¬
dionis tedio uicti abscedunt. nagiq ꝑagros
palantur. cibo uinoq raptim haustorepleti.
Uͥ nox appetit ꝓpe riuos aquar̃ sine munim̃to.
sine stationib. acusto diispassim ferarũ ritu st̾-¬
nuntur. Nunc ab scd̃is reb magisetiam solito
incauti. si uob̃ in animo ẽ. tuerimenia ur̃a. nec
pati hec omnia galliam fieri. pͥmaiugilia ca-¬
pite arma frequentes. me sequimini ad cedẽ
ñ adpugnam. Nisi uictos somno uelut pecu-¬
des trucidandos tradidõ. ñ recuso eãndẽ ardee

Expanded text:
mani pristinis beneficiis quanta ipsi meministis—nec mani pristinis beneficiis quanta ipsi meministis—nec enim exprobranda ea apud memores sunt —gratiae referendae et huic urbi decus ingens belli ex hoste communi pariendi. qui effuso agmine aduentant gens est cui natura corpora animosque magna magis quam firma dederit; eo in certamen omne plus terroris quam uirium ferunt. argumento sit clades Romana. patentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti abscedunt uagique per agros palantur. cibo uinoque raptim hausto repleti, ubi nox adpetit, prope riuos aquarum sine munimento, sine stationibus ac custodiis passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam solito incauti. si uobis in animo est tueri moenia uestra nec pati haec omnia Galliam fieri, prima uigilia capite arma frequentes, me sequimini ad caedem, non ad pugnam. nisi uinctos somno uelut pecudes trucidandos tradidero, non recuso eundem Ardeae
Abbreviated transcription (Latin):
nando mirandoq ubulli uirieẽnt qui secũ¬
ueios ualerios faleriosq cepissent: qui alia
bella fortius semꝑ qm feliciꝰ gessissent repẽte
audiuit gallorum ex̾citum aduentare. atq
de eo pauidos ardeates consultare. Nec secus
qm diuino sp̃u tactus. cum sein mediã conti¬
onem intuliss. abstin̾e suetus ante talib
conciliis. ardeates inquit uet̾es amici. noui
etiam ciuesmei. qñ ⁊ ur̃m bñfitium itatulit.¬
⁊ fortuna hoc egit: mea nemo ur̃m conditio¬
nismeȩ oblitum me huc ꝓcessisse putet. sed
res ac ꝑiculum commune cogit quod quisq
possit inre trepida p̃sidii inmedium confer¬
re. Iquando ego uobis pro tantis ur̃is in me
nũtis gr̃am referam sinunc cessauero: Aut
ubiusus erit mei nobis sunbello non fu̾it:
hacarte inpatria steti.⁊ inuictus beslo. in pa-¬
ce ab ingratis ciuib pulsus sum. Uobis autẽ
ardeates fortunaoblata ẽ. ⁊ pro tantis pͥstinis

Expanded text:
nando mirandoque ubi illi uiri essent qui secnando mirandoque ubi illi uiri essent qui secum Ueios Faleriosque cepissent, qui alia bella fortius semper quam felicius gessissent, repente audit Gallorum exercitum aduentare atque de eo pauidos Ardeates consultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediam contionem intulisset, abstinere suetus ante talibus conciliis, 'Ardeates' inquit, 'ueteres amici, noui etiam ciues mei, quando et uestrum beneficium ita tulit et fortuna hoc eguit mea, nemo uestrum condicionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cogit quod quisque possit in re trepida praesidii in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me meritis gratiam referam, si nunc cessauero? aut ubi usus erit mei uobis, si in bello non fuerit? hac arte in patria steti et inuictus bello, in pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. uobis autem, Ardeates, fortuna oblata est et pro tantis populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
signa ferriuidebant. ea robore uiroꝵ apposi¬
toscandere hostem sinunt. quo successerit ma¬
gis marduum. eopelli posse ꝑprocliue faciliꝰ
rati. Medio fere cluo restitere. Atq iñ ex loco
suꝑiore quiꝓpe suasponte in hostem infere¬
bat. impetu facto. strage ac ruia fẽdere fu¬
dere gallos. ut nunqͣmpostea nec pars nec umi¬
ũsi temptau̾int. tale pugne genus. omissa
itaq spe ꝑuuim atq arma subeundi obsidi¬
onem parant. Cuius ad id tempus inmemorẽ.
⁊ quod inurbe fuerat frum̃tum incendusur¬
omne ueios erat. Igitur ex̃citu diiso partim
ꝑfinitimos ppłos predari placuit partimobsi-¬
deri arcem. ut obsidentib frum̃tumppłatores
agrorum p̃berent. ꝑficiscentes gallos aburbe
adromanam exꝑiendam urbem uirtutem for-¬
tuna ipsa ardeam ubicamillus exulabat dic̃.
Qui mestior ibi fortuna publica qmͣ sua cum
diis hominibq accusandis senesceret. indig¬

Expanded text:
signa ferri uidebant ea robore uirorum opposisigna ferri uidebant ea robore uirorum opposito scandere hostem sinunt, quo successerit magis in arduum eo pelli posse per procliue facilius rati. medio fere cliuo restitere; atque inde ex loco superiore qui prope sua sponte in hostem inferebat impetu facto, strage ac ruina fudere Gallos; ut nunquam postea nec pars nec uniuersi temptauerint tale pugnae genus. omissa itaque spe per uim atque arma subeundi obsidionem parant, cuius ad id tempus immemores et quod in urbe fuerat frumentum incendiis uromne Ueios erat. igitur exercitu diuiso partim per finitimos populos praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumentum populatores agrorum praeberent. proficiscentes Gallos ab urbe ad Romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa Ardeam ubi Camillus exsulabat duxit; qui maestior ibi fortuna publica quam sua cum dis hominibusque accusandis senesceret, indig
Abbreviated transcription (Latin):
taculo cessaret. Nichil tam̃ tot onerati atq ob¬
rutimalis flexerunt animos. quin ⁊ si omnia
flammis ac ruinis equata uidissent. qmuis
inopem paruumq qͤm tenebant collem lib̃-¬
tatirelictum uirtute defendent. Etiam cum
eadem cotidie acciderent. uelut ad sueti mał
abalienauerant absensu rer̃ suar animos ar-¬
matantũ ferr̃q inqdextris uelut solas reliqͥas
spei sue intuentes. Galliqͦ ꝑ aliquot dies in
tecta mͦ urbis ne quiquam bello gesto cũ int̾
incendia ac ruinas capte urbis nichil suꝑeẽ
pret̾ armatos hostes uid̾ent: nec quiqͣm tot
cladib territos nec flexuros ad deditionem
animos. niuis adhiberetur exꝑiri ultina ⁊ ĩ¬
petum facere in arcem statuunt. Prima luce
signo dato. multitudo omnis inforo instruit᷑.
Inde clamore sublato. actestudine facta sube-¬
unt. Adũsus quos romani nichil tem̃e nec tre¬
pide ad om̃s aditus stationib firmatis. qua

Expanded text:
taculo cessaret. nihil tamen tot onerati atque obtaculo cessaret. nihil tamen tot onerati atque obruti malis flexerunt animos quin etsi omnia flammis ac ruinis aequata uidissent, quamuis inopem paruumque quem tenebant collem liberati relictum uirtute defenderent; et iam cum eadem cottidie acciderent, uelut adsueti malis abalienauerant ab sensu rerum suarum animos, arma tantum ferrumque in dextris uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galli quoque per aliquot dies in tecta modo urbis nequiquam bello gesto cum inter incendia ac ruinas captae urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec quicquam tot cladibus territos nec flexuros ad deditionem animos ni uis adhiberetur, experiri ultima et impetum facere in arcem statuunt. prima luce signo dato multitudo omnis in foro instruitur; inde clamore sublato ac testudine facta subeunt. aduersus quos Romani nihil temere nec trepide; ad omnes aditus stationibus firmatis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
q incapta urbe pͥma die aut passim aut
late uagatus ẽ. ignis. Romani exarce plenã
hostium urbem cernentes uagosq ꝑuias
om̃s cursus cum alia atq alia parte noua
aliqua clades oriretur. ñ m̃tib solum con¬
ciꝑe. s ne aurib quidem atq oculis satis
constare pot̾ant. quocumq clamor. sonitus¬
hostium. mulier̃ pueror̃q ploratus. sonitꝰ
flaminȩ.⁊ fragor ruentium tectoꝵ aũtiss.
pauentes ad omnia animos. oraq ⁊ oculos
flectebant. uelut ad spectaculum a fortuna
positi occidentis patͥȩ. nec ullius rer̃ suaꝵ
relicti pret̃ qm̃ corpoꝵ uindices. tanto añ
alios mserandi magis qui uinqͣm̃ obsessist̃
quod interclusi a patria obsidebantur. omnia
sua cernentes in hostium potestate. Nec tnͣquil¬
liornox: diem tam fede actum excepit. lux
deĩn noctem in quietam insecuta ẽ. Nec ullũ
erat tempꝰ quod a noue semꝑ cladis alicuiꝰ spec-¬

Expanded text:
ue in capta urbe primo die aut passim aut ue in capta urbe primo die aut passim aut late uagatus est ignis. Romani ex arce plenam hostium urbem cernentes uagosque per uias omnes cursus, cum alia atque alia parte noua aliqua clades oreretur, non mentibus solum concipere sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant. quocumque clamor hostium, mulierum puerorumque ploratus, sonitus flammae et fragor ruentium tectorum auertisset, pauentes ad omnia animos oraque et oculos flectebant, uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis patriae nec ullius rerum suarum relicti praeterquam corporum uindices, tanto ante alios miserandi magis qui unquam obsessi sunt quod interclusi a patria obsidebantur, omnia sua cernentes in hostium potestate. nec tranquillior nox diem tam foede actum excepit; lux deinde noctem inquieta insecuta est, nec ullum erat tempus quod a nouae semper cladis alicuius spec
Abbreviated transcription (Latin):
principum. maior ꝓpe cunctatio tenebat aꝑ-¬
ta. qm cͥausa inuadendi adeo haudsecquam
uenerabundi intuebantur in edium uestibu¬
lis sedentes uiros. pret ornatum habitumq
humano augustiorem maiestatemetiam qͣm
uultus grauitasq orispre se ferebat similli¬
mos diis. ad eosuelut simulachra uersicum
suam ut tum omnib ꝓmissa erat ꝑmulcẽti¬
scipione. scipione eburneo in caput ĩcusso
iram mouisse. atq abeo mnitiumcedis ortũ.
cẽt̾os in sedib suis trucidatos. Post pͥncipũ
cedem. nulli deinde mortalium parci. diri¬
pitecta exhaustis inici ignes. Cet̾m seu ñoĩb
delendi urbem libido erat. seuita placue¬
rat principib gallorum: ⁊ ostentari quedã
incendia terroris cã si compelli ad deditionẽ
caritate sedium suaꝵ obsessi possent. ⁊ non
omina concremari tecta ut quodcumq
suꝑẽẽt urbis id pignus ad flectendos hosti¬
um animos haberent. nequaquã ꝑinde at-¬

Expanded text:
principum, maior prope cunctatio tenebat apeprincipum, maior prope cunctatio tenebat aperta quam clausa inuadendi; adeo haud secus quam uenerabundi intuebantur in aedium uestibulis sedentes uiros, praeter ornatum habitumque humano augustiorem, maiestate etiam quam uoltus grauitasque oris prae se ferebat simillimos dis. ad eos uelut simulacra uersi cum suam, ut tum omnibus promissa erat, permulcenti scipione eburneo in caput incusso iram mouisse, atque ab eo initium caedis ortum, ceteros in sedibus suis trucidatos; post principium caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaustis inici ignes. ceterum, seu non omnibus delendi urbem libido erat, seu ita placuerat principibus Gallorum et ostentari quaedam incendia terroris causa, si compelli ad deditionem caritate sedum suarum obsessi possent, et non omnia concremari tecta ut quodcumque superesset urbis, id pignus ad flectendos hostium animos haberent, nequaquam perinde atq
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs sellis sedere. Sunt qui .m. fabio pontifice
maximo p̾eunte carm̃ deuouisse eos se ꝓpatͥa
quiritibq romanis tradant. Galliquia int̾¬
positi a nocte acontentione pugnȩ remiserãt
animos. ⁊ quod nec in acie ancipitiusꝗͣ certa-¬
uerant p̃lio. nec tumimpetu aut ui capiebãt
urbem. sine ira. sine ardore animoꝵ ing̾ssi
posto die urbem. patente collina porta in foꝵ
ꝑueniunt. sircumferentes oculos ad templa
deũ arcem totamq solam belli sp̃em cenentẽ.
Iñ modico relicto p̃sidio ne quis indissipatos
exarre aut capitolio impetus fieret. dilapsi
ad p̃dam uacuis occursuhominumuiis. parͤ
ĩ ꝓxima queq tectorum agmine ruunt. parᷤ
ultima uelut ea demum intacta ⁊ referta p̃-¬
da petunt. Iñ rursus ip̃asolitudĩe absterriti.
ne qua fraus hostilis uagos exciꝑet. inforũ
ac ꝓpinqua foro loca conglobati rediebant.
U̾cos plebis edificus obseratis patentib at̃s

Expanded text:
neis sellis sedere. sunt qui M. Folio pontifice neis sellis sedere. sunt qui M. Folio pontifice maximo praefante carmen deuouisse eos se pro patria Quiritibusque Romanis tradant. Galli et quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant animos et quod nec in acie ancipiti usquam certauerant proelio nec tum impetu aut ui capiebant urbem, sine ira, sine ardore animorum ingressi postero die urbem patente Collina porta in forum perueniunt, circumferentes oculos ad templa deum arcemque solam belli speciem tenentem. inde, modico relicto praesidio ne quis in dissipatos ex arce aut Capitolio impetus fieret, dilapsi ad praedam uacuis occursu hominum uiis, pars in proxima quaeque tectorum agmine ruunt, pars ultima, uelut ea demum intacta et referta praeda, petunt; inde rursus ipsa solitudine absterriti, ne qua fraus hostilis uagos exciperet, in forum ac propinqua foro loca conglobati redibant; ubi eos, plebis aedificiis obseratis, patentibus atriis
Abbreviated transcription (Latin):
quirinalis uͥ nunc despui religio ẽ. defocde.
set̾aint̾ se onere partito feruntur. uaq̃ sub¬
licio ponte ducit ad ianiculum. In eo diuo
cascum.l. albinus de plebe romam hõ con¬
spexiss plaustro conuigem acliberos hñs: int̾
ceteram turbã que mutilis bellourbe excede-¬
bat. saluo etiam tum discrimine diuinarum
humanarumq rer̃ irreligiosum ratus sacer¬
se ac suos in uehiculo conspici. descendere uxo¬
rem acpueros iussit. uirgines sacraq inplau¬
strum posuit. ⁊ cerȩ quo iter sacerdotib erat ꝑ¬
uerit. Romȩ int̾im satisiam omnib ut inta-¬
lire ad tuendam arcem compositis. turba se-¬
moꝵ domos regressa. aduentum hostium ob-¬
stinato ad mortem animo expectabat. Qui eoꝵ
curules gesserant magistratus ut infortitu dĩe
pͥstina honoꝵq aut uitutis insignib moreren-¬
tur. que angustissima uestis ẽ. tensas ducentib
tͥum phantib ne ea uestiti medio edium ebur¬

Expanded text:
Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducit ad Ianiculum. in eo cliuo as cum L. Albinius de plebe Romana homo conspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urbe excedebat, saluo etiam tum discrimine diuinarum humanarumque rerum religiosum ratus sacerferrique, se ac suos in uehiculo conspici, descendere uxorem ac pueros iussit, uirgines sacraque in plaustrum imposuit et Caere quo iter sacerdotibus erat peruexit. Romae interim satis iam omnibus, ut in tali re, ad tuendam arcem compositis, turba seniorum domos regressi aduentum hostium obstinato ad mortem animo exspectabant. qui eorum curules gesserant magistratus, ut in fortunae pristinae honorumque aut uirtutis insignibus morerentur, quae augustissima uestis est tensas ducentibus triumphantibusue, ea uestiti medio aedium ebur
Abbreviated transcription (Latin):
incerta. nunc hos nunc illos seqntium roganti-¬
umq uiros natosq cuise fato darent. nichil
quod humanis suꝑẽet malis relinquebant.
magna pars tam̃ earum in arcem suos ꝑsecute
sunt. nec ꝓhibente ullo nec uocante. qr quod
utile obsessis ad minuendam inbelł̾um mul-¬
titudinem id parum humanumerat. Alia max¬
ime plebis turba quam nec caꝑe tam exignus
collis nec alere intanta inopia frum̃ti pot̾at:
exurbe effusa uelut agmine iam unopetiit
ianiculum. Iñ pars ꝑ agros dilapsi. parsur¬
bes petunt finitimas. sine ullo duce aut con-¬
sensu suam quisq spem sua consilia cõmu¬
nib deploratis exequentes. flam̃ int̾im quiri¬
nalis. urginesq uestales omissa rer̃ suaꝵ cura.
que sacrorum secum ferenda. que qr iures ad
omnia ferenda deerant. relinquenda eẽnt
consultantes quisue ea locus fideli adserua-¬
turus custodia ẽet optimum ducunt condi-¬
ta indoliolis sacello proximo edib flaminis

Expanded text:
incerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiincerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiumque uiros natosque cui se fato darent, nihil quod humani superesset mali relinquebant. magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt, nec prohibente ullo nec uocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem, id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa uelut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu, suam quisque spem, sua consilia communibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestales omissa rerum suarum cura, quae sacrorum secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suꝑcẽnt quicolerent. si arx capitoliumq se¬
des deoꝵ. si senatus caput publici consilii. simi¬
litaris uiuentus suꝑfu̾it. ĩminentiruinȩ urb̃
facilem iacturam eẽ: Seniorum relicte in urbe
utiq ꝑiturȩ turbȩ. Et quoid equiore aĩo de
plebe multitudo ferret. senes triumphales
consularesq simul secumilis palam dicere
obitiros nec his corpib quib̾ñ arma fere ñ
tueri patriam possent oneraturos inopiam ar-¬
matorum. Hec int̾ seniores morti destinatos
iactata solatia. uerse iñ adhortationes ad ag-¬
men uiuenum quos incapitolium atq inar¬
cem ꝓsequebantur. cõmendantes uirtutieoꝵ
iuuentȩq urbis. ꝑtrecentos .lx. annosomnib
bellis iuctricis. quecumq reliqua ẽet fortuna.
Digredientib qui spemomnem atq opẽ secũ
ferebant. ab his qui capte urbis non suꝑesse
statuerant exitio. cum ipsa res spetiesq mise-¬
rabilis erat. tum muliebris fletus ⁊ concursatio

Expanded text:
non superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, senon superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, sedes deorum, si senatus, caput publici consilii, si militaris iuuentus superfuerit imminenti ruinae urbis, facilem iacturam esse seniorum relictae in urbe utique periturae turbae. et quo id aequiore animo de plebe multitudo ferret, senes triumphales consularesque simul se cum illis palam dicere obituros, nec his corporibus, quibus non arma ferre, non tueri patriam possent, oneraturos inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. uersae inde adhortationes ad agmen iuuenum quos in Capitolium atque in arcem prosequebantur, commendantes uirtuti eorum iuuentaeque urbis per trecentos sexaginta annos omnibus bellis uictricis quaecumque reliqua esset fortuna. digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab iis qui captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque miserabilis erat, tum muliebris fletus et concursatio
Abbreviated transcription (Latin):
it animos. usq ad lucem alt̾am. ut idemtidẽ
iam inurbem futurꝰ uideretur impetus. pͥmo
aduentus qui accesserant ad urbem. mansuroᷤ
enim ad aliam fuisse. nisi hoc consilii foret.¬
Dem̃ sub occasum solis quia haud multũ diei
noctem dilatum consilium eẽ. quo plꝰ pauoriᷤᷤ
inferrent. Postremo lux appropinquans erani-¬
mare timoriq ꝑpetuo ipsum malum continẽs
fuit. cum signamfesta portis sunt illata. neqͣꝙͣ
tam̃ eanocte neq insequenti die similis illi que
ad aliam tam pauide fugerat ciuitas fuit.
Nam cum defendi urbem posse tam parua
relicta manu spes nulla eẽt: placuit cumcon¬
uigib aclib̃is iuentutem militarem senat᷑q
robur in arcem capitoliumq concede. armisq
⁊ frum̃to collatis ex loco m̃ munito deos hor̃esq
⁊ romanũ nom̃ defendẽ. flamines sacerdotẽq
uestales sacra publica a cede ab incendiis pro¬
cul auferre. nec ante desericultum eorum qmͣ

Expanded text:
it animos usque ad lucem alteram ut identidem it animos usque ad lucem alteram ut identidem iam in urbem futurus uideretur impetus; primo aduentu, quia accesserant ad urbem,—mansuros enim ad Alliam fuisse nisi hoc consilii foret,—deinde sub occasum solis, quia haud multum diei noctem dilatum consilium esse, quo plus pauoris inferrent. postremo lux appropinquans exanimare, timorique perpetuo ipsum malum continens fuit cum signa infesta portis sunt inlata. nequaquam tamen ea nocte neque insequenti die similis illi quae ad Alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu spes nulla esset, placuit cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem Capitoliumque concedere, armisque et frumento conlato, ex loco inde munito deos hominesque et Romanum nomen defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra publica a caede, ab incendiis procul auferre, nec ante deseri cultum eorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut mos eis ẽ. coaceruare. Tum demum pꝰ qͣm
nicħ usqͣm hostile cernebatur. uuam ingressi
haud multo ante solis occasum ad urbẽ ro-¬
mamꝰueniunt. Ucum pregressi equites ñ por¬
tas clausas. ñ stationem pro portis excubare.
ñ armatos eẽ. in muris retulissent. aliud prio-¬
risimile miracłm eossustinuit. Noctemq ue-¬
riti ⁊ ignote situm urbis. int̾ romam atq ani-¬
enem consedere. Exploratorib missis cirra me¬
nia aliasq portas que namhostib ĩ ꝑdita re
consilia ẽent. Romani cum pars maior ex
acie ueios petis qͣm romamꝰ nemo suꝑ ẽ quẽ¬
qm preter eos quiromam refugerant credent:
complorati om̃s pariter uiui mortuiq totã ꝓpe
urbem lam̃tis impleuerunt. Priuatos dem̃ luctꝰ.
stupefecit publicus pauor. Postqͣm hostes adesse
nuntiatumẽ: mox ululatus cantusq dissonos
uagantib cirra menia turmatim barbaris au¬
diebant. Omne iñ tempus suspensos ita tenu¬

Expanded text:
ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam nihil usquam hostile cernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas clausas, non stationem pro portis excubare, non armatos esse in muris rettulissent, aliud priori simile miraculum eos sustinuit; noctemque ueriti et ignotae situm urbis, inter Romam atque Anienem consedere, exploratoribus missis circa moenia aliasque portas quaenam hostibus in perdita re consilia essent. Romani cum pars maior ex acie Ueios petisset quam Romam, nemo superesse quemquam praeter eos qui Romam refugerant crederet, complorati omnes pariter uiui mortuique totam prope urbem lamentis impleuerunt. priuatos deinde luctus stupefecit publicus pauor, postquam hostes adesse nuntiatum est; mox ululatus cantusque dissonos uagantibus circa moenia turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita tenu
Abbreviated transcription (Latin):
ignotum hostem pꝰ pene qm uiderent. ñ mͦ. ñ
temptato certamine. s ne clamore quidem red¬
dito integri intactiq fugerunt. Nẽ ulla cedes
pugnantium fuit. Tergacesa suomet ipsorũ
certamine inturba impedientium fugam cir-¬
caripam tyb̃is. quo armis abiectis cotum si-¬
nistrum cornu defugit. magna strages fc̃a ẽ.
multosq imꝑitos nandi aut inualidos gͣues
loricis aliisq tegminib hausere gurgites. Mar¬
ima tnpars incolumis ueios ꝑfugit. un ñ mͦ p̃¬
sidii quicqm. s nenuntius quidãm cladis ro¬
mam ẽ. missus. Ab dextro cornu quod ꝓcula
flumine ⁊ magis sub monte stecerat. romam
om̃s petiere:⁊ ne clausis quidem portis urbis in
arcem confugerunt. Gallosqͦ uelut obstupe¬
factos miraculum uictoriȩ tam repentine tenu¬
it ⁊ ip̃i pauore defici primum steterunt uelut
ignari quidaccidiss. dem̃ insidias uereri. postͤ¬
mocesorum spolia legere armoꝵq cumulos

Expanded text:
ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maxima tamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis in arcem confugerunt. Gallos quoque uelut obstupefactos miraculum uictoriae tam repentinae tenuit, et ipsi pauore defixi primum steterunt, uelut ignari quid accidisset; deinde insidias uereri; postremo caesorum spolia legere armorumque cumulos,
Abbreviated transcription (Latin):
dextera editi loci. quem subsidiariis repleri
placuit. Eaq resut initium pauoris ac fuge.
sic una salus fugientib fuit. Nam brennus
regulꝰ gallorum in paucitate hostium arcẽ
maxime timens ratus ad id captum suꝑiorẽ
locum ut uͥ gallicum acie legionum recta frõ¬
te concurrissent. subsidia iaũsos transuer¬
sosq impetum darent. ad subsidiarios sig-¬
naconũtit. sieos loco depuliss: haud dubiꝰ
facilem in equo campi tantũ suꝑanti multi-¬
tudiniuictoriam fore. Adeo ñ fortuna mͦ. s
ratioetiã cum barbaris stabat. In alt̾a acie
nichil simile romanis. non apud duces. nõ
apud milites erat. Pauor fugaq occupaue¬
rat animos. ⁊ tanta hominum obliuio. ut
multo maior pars neiosinhostium irbemcũ
tẏberis arceret. quam recto itiñe romam ad cõ-¬
iuges ac liberos fug̃ent. Parumꝑ subsidiarios
tutatus est locus. Inreliqua acie simul ẽ. cla¬
mor ꝓximus ab latere ultimus ab t̃go auditꝰ.

Expanded text:
dextera editi loci quem subsidiariis repleri dextera editi loci quem subsidiariis repleri placuit, eaque res ut initium pauoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit. nam Brennus regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos transuersosque impetum darent, ad subsidiarios signa conuertit, si eos loco depulissit haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat. pauor fugaque occupauerat animos et tanta omnium obliuio, ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent. parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus,
Abbreviated transcription (Latin):
ibant equis uirisq longe aclate fuso agmine
inm̃sum obtinentes loci. S antecedente fama
nuntiisq clusinorum deinceps in aliorũ
ppłorum płi̾mum t̾roris romam celeritas ho-¬
stium tulit. Quippe quib uelut tumultuario
exc̃itu raptim ducto. egre ad undecim̃ lapidẽ
occursum ẽ. qua flum̃ alla crustuminiᷤꝰ montibꝰ
p̃alto defluens alueo. haud multum infra uiã
tyb̃mo amni miscetur. Iam omnia contͣ cucaq
hostium plena erant. ⁊nata inuanos tumultꝰ
gens. truci cantu. clamorib uariis horrendo
cuncta compleuerant sono. Ibi tr̃. mił. ñ loco
castrisante capto. ñ p̃munito uallo quo receptꝰ
eẽt. ñ deoꝵ saltem. si ñ hominum memores. nec
auspicato nec litato instruunt aciem deductã
incornua. ne circumueniri multitudine hos¬
tium possent. Nec tam̃ equari frõtes pot̾ant.
cum extenuando infirmam ⁊uix cohentem
mediam aciem hrẽnt. Paululum erat ab

Expanded text:
ibant, equis uirisque longe ac late fuso agmine ibant, equis uirisque longe ac late fuso agmine immensum obtinentes loci. sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, deinceps inde aliorum populorum, plurimum terroris Romam celeritas hostium tulit, quippe quibus uelut tumultuario exercitu raptim ducto aegre ad undecimum lapidem occursum est, qua flumen Allia, Crustuminis montibus praealto defluens alueo, haud multum infra uiam Tiberino amni miscetur. iam omnia contra circaque hostium plena erant et nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribusque uariis horrendo cuncta compleuerant sono. ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito uallo quo receptus esset, non deorum saltem si non hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam in cornua ne circumueniri multitudine hostium possent; nec tamen aequari frontes poterant cum extenuando infirmam et uix cohaerentem mediam aciem haberent. paulum erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
fringi ñ uult. ciuitas q̃ adũsus fidenatẽ ac ue-¬
ientem hostem aliosq finitimosppłos ultima
exꝑiens auxilia dictatorem multistempestati-¬
b dixiss: ea tunc inusitato atq inaudito ho¬
ste ab occeano. terrarumq ultimis oris bellũ
ciente. nichil extra ordinarii imꝑii aut auxi¬
lii quesunt. Tribun quoꝵ tem̃itate bellum
contractum erat. sũmȩ rer̃ preerant. dllec-¬
tumq nichilo accuratiorem: qͣm ad me-¬
dia bella hab̃i solitus erat. extenuantes etiã
famam belli habebant. Interimgalli pꝰqmͣ
accepe ultro honorem habitum iuolatorib
uiris humani. elusamq legationem suam eẽ
flagrantes ira cuius impotens ẽ. gens. confestĩ
signis conuulsis citato agmine iter ingredi-¬
unt᷑. Adquorum pret̾euntium raptun tu-¬
multum cum ext̾rite urbes ad arma concur-¬
rerent. fugaq agrestium fieret. romam se¬
iremagno clamore significabant Quacũas

Expanded text:
fringi non uolt—ciuitas quae aduersus Fidenatem ac Uefringi non uolt—ciuitas quae aduersus Fidenatem ac Ueientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset, ea tunc inuisitato atque inaudito hoste ab Oceano terrarumque ultimis oris bellum ciente, nihil extraordinarii imperii aut auxilii quaesiuit. tribuni quorum temeritate bellum contractum erat summae rerum praeerant, dilectumque nihilo accuratiorem quam ad media bella haberi solitus erat, extenuantes etiam famam belli, habebant. interim Galli postquam accepere ultro honorem habitum uiolatoribus iuris humani elusamque legationem suam esse, flagrantes ira cuius impotens est gens, confestim signis conuolsis citato agmine iter ingrediuntur. ad quorum praetereuntium raptim tumultum cum exterritae urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam seire magno clamore significabant quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
eundum censerent. Uicere seniores ut legati
prius mitt̾entur questum iniurias postula¬
tumq ut ꝓ uire gentium uolato fabii lede¬
nnt̾ legati galorum cumea sicut erãt man-¬
data exposuissent senatui. nec factum placebat
fabiorum: ⁊ ius postulare barbari nidebantur.
S ne id quod petebant decerneret᷑ intante no-¬
bilitatis uiris ambitio obstabat. Itaq ne peneᷤ
ipsos culpa ẽet cladis forte gallico bello accepte
cognitionem depostulastis gallorum adpo-¬
pulumreiciunt. U̾tanto plus gr̃a atq opes
ualuere: ut quorum de pena agebatur. tre.
mił. consulari potestate in insequentẽ annũ
crearentur. Quo facto haud secus qͣm dignũ
erat infensigalli bellum ꝓpalam minantes.
ad suos redeunt. Iribuni militỹ. cum trib fa¬
biis creati quintus. sulpiti. longus. quintus
seruilius. quarto .p. seruilius maluginensis
Cum tanta moles mali instaret. adeo obcerat
animos fortuna uͥ ium suam ingruentem re-¬

Expanded text:
eundum censerent; uicere seniores, ut legati eundum censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium uiolato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea sicut erant mandata exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum et ius postulare barbari uidebantur; sed ne id quod placebat decerneretur in tantae nobilitatis uiris ambitio obstabat. itaque ne penes ipsos culpa esset cladis forte Gallico bello acceptae, cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reiciunt; ubi tanto plus gratia atque opes ualuere ut quorum de poena agebatur tribuni militum consulari potestate in insequentem annum crearentur. quo facto haud secus quam dignum erat infensi Galli bellum propalam minantes ad suos redeunt. tribuni militum cum tribus Fabiis creati Q. Sulpicius Longus Q. Seruilius quartum P. Cornelius Maluginensis . cum tanta moles mali instaret—adeo occaecat animos fortuna, ubi uim suam ingruentem re
Abbreviated transcription (Latin):
dimicaturos. ut nuntiare domumpossent
quam galli urtute ceteris mortalib p̃starent.
Quod namiduiseẽt agrum a possessorib pe¬
tere. aut minari arma. romanis querentib.¬
⁊ quid inetruria reigallis eẽt. cum illise in ar¬
misius ferre ⁊ omnia fortium uiroꝵ ẽẽ ferocit
dic̾ent: accensis utrĩq aĩs ad arma discurrit᷑
⁊ prelium conseritur. Ibuam urgentib roma¬
namurbem fatis legati contͣ ius gentium
arma capiunt. Nlec id clam eẽ. potuit: cum
añ signa etruscoꝵ tres nobilissimi fortissimi¬
q romane uiuentutis pugnarent. Tantũ
eminebat ꝑegrina iurtus. quin etiam qͥntꝰ
fabiꝰ. euectus extra aciem equo ducem gal¬
loꝵ ferociter in ipsa signa etruscorum incur¬
santem ꝑ latus transfixum hasta occidit. spo¬
liaq eius legentem galli agnou̾e. ꝑq totã
aciem romanum legatum eẽ. signum datũ
ẽ. omissa ĩ clusinos ira receptui canunt. mi¬
nantes romanis. Erant qui extimplo romã

Expanded text:
dimicaturos, ut nuntiare domum possent dimicaturos, ut nuntiare domum possent quantum Galli virtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut minari arma Romanis quaerentibuet quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contra ius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Romanae iuuentutis pugnarent; tantum eminebat peregrina uirtus. quin etiam Q. Fabius , euectus extra aciem equo, ducem Gallorum, ferociter in ipsa signa Etruscorum incursantem, per latus transfixum hasta occidit; spoliaque eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum datum est. omissa inde in Clusinos ira, receptui canunt minantes Romanis. erant qui extemplo Romam
Abbreviated transcription (Latin):
tosromam qui auxilium ab senatu pet̾ent.
misere. De auxilio nicħ impetratum. legati
.m. fabii abusti filii missi. qui senatus . p. R.
cos oppugnarent. Romanis eos bello qͦq
si res cogat tuendos eẽ. S melius uisum bel¬
lum ip̃m amoueri siposs. i gallos nouam
gentem pace potiꝰ cognosci quam armis.
Mitis legatio. ni p̃feroces legatos gallisq
magisam̃ tomanis simles habuis Onibͤ
postquam mandata ediderunt: inconcilio
gallorum datur responsum. Et sinouũ nom̃
audiant romanoꝵ: tam̃ credẽ uiros fortes ẽẽ
quoꝵ auxiliũ a clusinis inre trepida sit ĩplo¬
ratum. Et qm̃ legatione adũsus se maluerĩt
qmͣ armis tueri sotios nec se quid̃ pacem qm illi
afferant aspnari. sigallis egentib agro quem
latius possideant qmͣ colant clusini partẽ fi¬
nium concedant. aliter pacem impetrariũ
posse. Et responsum coram romanis se acciꝑe
uelle:⁊ si negetur ager coram hisdem romaniᷤ

Expanded text:
tos Romam qui auxilium ab senatu peterent tos Romam qui auxilium ab senatu peterent misere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi Ambusti filii missi, qui senatus populiqucos oppugnarent. Romanis eos bello quoque si res cogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentem pace potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset. quibus postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum datur responsum, etsi nouum nomen audiant Romanorum, tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium a Clusinis in re trepida sit imploratum; et quoniam legatione aduersus se maluerint quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi adferant aspernari, si Gallis egentibus agro, quem latius possideant quam colant Clusini, partem finium concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle
Abbreviated transcription (Latin):
bellouiso cum transcendiss alpẽ ubi nunc
brixia acuerona urbes sunt. locostenuere.
libin considunt. Post hos saluuii quiꝓpe
antiqͣm gentem leuos ligures incolentes cir¬
caticinum amnem peninũ. dem̃ boii lingo¬
nesq transgressi. cum iamint̾ padũ atqal¬
pes omnia tenerentur. pado ratib trtecto¬
ñ etruscos mͦ s etiam umbros agropellũt.
Intͣ appenninum tam̃ se se tenuere. Tum se¬
nones recentissimi aduenaꝵ abutente flu¬
mine usq ad esim fines habuere. hanc gen¬
tem clusium romamq iñ uenisse comꝑio.
Id parum certum ẽ. solamne an ab omnib
cis alpinorum galloꝵ ppłis adiutam. Clusi¬
ni nouo bello ext̾riti. cum multitudinem
cum formas hominum inusitatas cerñent.¬
⁊ genus armorum audirentq sepe ab his
cis padum ultraq legiones etruscorum fusas.
quamqͣm adũsus romanos nullum ei ius so¬
cietatis amicitiȩ ue erat nͥ quod ueientes con-¬

Expanded text:
Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Brixia ac Uerona urbes sunt locos tenuere. Libui considunt post hos Salluuiique, prope antiquam gentem Laeuos Ligures incolentes circa Ticinum amnem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iam inter Padum atque Alpes omnia tenerentur, Pado ratibus traiecto non Etruscos modo sed etiam Umbros agro pellunt; intra Appenninum tamen sese tenuere. tum Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flumine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, cum multitudinem, cum formas hominum inuisitatas cernerent et genus armorum, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones Etruscorum fusas, quamquam aduersus Romanos nullum eis ius societatis amicitiaeue erat, nisi quod Ueientes con
Abbreviated transcription (Latin):
biles uisas haud equid̾ miror nullacdum uia
qͦd quid̾ continens memoria sit. nisi cde hcuse
fabulis credere libet suꝑatas. Ibicum uelut
septos montium altitudo teñet gallos. circũ¬
spectarentq quanam ꝑinncta cȩlo iuga in
alium orbem terraꝵ transirent. religio etiã
tenuit quod adlatumẽ. aduenas querentes
agrum absaluum gente oppugnari. Massi¬
lienses erant innauib aphocea p̃fecti. Id gal¬
lifortunȩ suȩ om̃ rati adiuuere. ut quẽ pri¬
mũ int̾ram eg̾ssi occupauerant locum pa-¬
tentib silus cõmunirent. Ipsi ꝑ taurinos
saltus que iuliȩ alte alpłs transcendunt.
fusisq acie tuscis haud ꝓcul ticino flumĩe
cũ in quo consed̾ant agrum insubriũ ap¬
pellari audissent cognomine insubribꝰ pa-¬
go he duorum biom̃ sequentes loci condi¬
dere urbem. mediolanium appellarunt. Alia
submn manus germanorum elitouio duce ue¬
stigia priorum secuta eodem saltu. fauente

Expanded text:
biles uisas haud equidem miror, nulladum uia, biles uisas haud equidem miror, nulladum uia, quod quidem continens memoria sit, nisi de Hercule fabulis credere libet, superatas. ibi cum uelut saeptos montium altitudo teneret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in alium orbem terrarum transirent, religio etiam tenuit quod allatum est aduenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. id Galli fortunae suae omen rati, adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant locum patientibus Saluis communirent. ipsi per Taurinos saltus <saltum>que Duriae Alpes transcenderunt; fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum in quo consederant agrum Insubrium appellari audissent cognominem Insubribus pago Haeduorum, ibi omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt. alia subinde manus Cenomanorum Etitouio duce uestigia priorum secuta eodem saltu fauente
Abbreviated transcription (Latin):
quinio romȩ regnante. celtarũ q̃ pars galliȩ
tertia ẽ penes bituriges sumimna imꝑii fuit.
Hii regem celtico dabant. Ambigatus is fuit
urtute fortunaq tum suatum publica pre-¬
pollens. Quod in imꝑio euis gallia adeofru-¬
gum hominumq fertilis fuit. ut abundans
multitudo iux regiuderetur posse. Hic mag¬
no uatu ipse iam exhonerare pregrauante
turba regnum cupiens. bello uesum ac sigo ue-¬
sum sororis filios impigros iuuenes missurũ
se ẽẽ. inquas diidedissent. auguriis sedes osten-¬
dit. Quantum ip̃i uellent numerum hoĩum
excirent: ne qua gens arcere aduenientes poss.
Tum sego ueso sortib datihertine saltus. bel¬
lo ueso haud paulo letiorem initaliam uiam
dii dabant. Is quod euis exppłis abundabat.
bituriges. aruernos. senones eduos. ambar¬
ros. carnotes aulercos exsciuit. Profectus in gen¬
tib peditum equitumq copiis: intricaspinoᷤ
uenit. Alpes iñ opposite erant. quas in exsuꝑa¬

Expanded text:
quinio Romae regnante, Celtarum quae pars Galliae quinio Romae regnante, Celtarum quae pars Galliae tertia est penes Bituriges summa imperii fuit; ii regem Celtico dabant. Ambigatus is fuit, uirtute fortunaque cum sua, tum publica praepollens, quod in imperio eius Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit ut abundans multitudo uix regi uideretur posse. hic magno natu ipse iam exonerare praegrauante turba regnum cupiens, Bellonesum ac Segouesum sororis filios impigros iuuenes missurum se esse in quas di dedissent auguriis sedes ostendit; quantum ipsi uellent numerum hominum excirent ne qua gens arcere aduenientes posset. tum Segoueso sortibus dati Hercynei saltus; Belloueso haud paulo laetiorem in Italiam uiam di dabant. is quod eius ex populis abundabat, Bituriges, Aruernos, Senones, Haeduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos exciuit. profectus ingentibus peditum equitumque copiis in Tricastinos uenit. Alpes inde oppositae erant; quas inexsupera
Abbreviated transcription (Latin):
peexcitus gallici pugnauere. Tuscoꝵ añ roma¬
num imꝑium late terra mariq opes patuere.
mari suꝑo inferoq quib italia insule mͦ cingi¬
tur. Quantum potũint nomina sunt argum̃¬
to qd̾ alterum tuscum cõmuni uocabulo gen¬
tis alt̾m atͥaticum mare. ab atria tuscoꝵ colo¬
na uocau̾e italice gentes greci ẽ. ead̾ tyrrhenũ
atq adriaticum uocant. inutr̃q mare uer¬
gentes incoluere urbib duodenis t̾ras priꝰcis
appenniaũ ad inferum mare. pꝰea tnͣsappen-¬
nium totidem qͦt capita originis erant colo¬
niis missis. que transpadum oĩa loca exepto
uenetoꝵ angulo. qui sinum circumcolunt ma-¬
ris usq ad alpes tenuere. Alpinis qͦ eagentib
haud dubie origo ẽ. maxime retus. qułs loca
ipsa efferarunt. ne quid ex antiquo pret̃ sonũ
linguȩ nec eum incorruptum retin̾ent. De tn¬
situ mitaliam galloꝵ hȩc accepimꝰ. Prisco tar¬

Expanded text:
pe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romape exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. de transitu in Italiam Gallorum haec accepimus: Prisco Tar