comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norũ dicat as iiari pͥncipẽ s lle¬
rouẽ sequi nẽo bonꝰ optau̾it Et
Cristallims gaudeo Enec attẽbis
ꝙͣ caduca ꝙͣ fragilis delectatõ tua sit.
lestꝭ altũ aͥd qd speccaret optare et
q̃rere debuiss utriq debilia atq iia
intulit nobis multa Ip̃o de qͦ dixiꝰ
t̾umphante põpeyo in ytaliã in q ue¬
bem romã tnͣsuectꝰ ex asiã semen
mutile / s t̾te creditũ p̃fertili/ cołois¬
talenta calicꝭq ilłiꝰ ab amãte quod̾
cupide cõiuilsum dentib labrũ ⁊¬
miri amorꝭ mirabiliore exitũ. ut
cycatrix illa nobilitans uasculum
etati neq suꝑbia nnorͣ est urã ꝙ̃
maior s urusq subducta mat̾ia ẽ
murinis nõ solũ usui ur̃o deficiẽtib
s ignotꝭ pro quib noua luxie spẽs
Inuasit. auellane radix ad pocula
gnosum lignũ ipm̃ quoq ticat̾tib
honestand̃. furor nũc p̾cipuꝰ galli¬
arũ. uenũt hos in usus meꝑ arbores
nec bllus erit nouitatũ modus donet

Expanded text:
ari principem: sed Neronem sequi nemo bonus optaverit. Crystallinis gaudeo. Nec attendis quam caduca, quam fragilis delectatio tua sit; lestis altum aliquid quod spectaret et optare et querere debuisset, utrique debilia atque imamulta vobis intulit, ipso de quo diximus triumphante Pompeio, in Italiam inque urbem Romam transvectus, ex Asia semen inutile sed terre creditum prefertili colonistalenta calicisque illius ab amante quodam cupide convulsum dentibus labrum emiri amoris mirabiliorem exitum, ut cicatrix illa nobilitans vasculum etati, neque superbia minor est vestra quam maiorum, sed utriusque subducta materia est, murrhinis non solum usui vestro deficientibus sed ignotis, pro quibus nova luxurie species invasit: avellane radix ad pocula generosum lignum, ipsum quoque cicatricibus honestandum, furor nunc precipuus Galliarum; venerunt hos in usus nuper arbores nec ullus erit novitatum modus, donec
Abbreviated transcription (Latin):
Gaitem hẽo fortissimã Rad̾s nisi
arcib opꝰ essẽt quãto erat honosti / equo
iure cũ homĩb iiu̾e̾ ⁊ in plano cultꝭ
q agellis hĩtare qͥetos carpẽtem som¬
nos ꝙͣͣ te rupib yspidꝰ inclusisse / noct᷑¬
nis excubũs ululantũ teq tua mistia
suspectũ ⁊ inuidiosũ om̃ib reddidisse
an expublicole scm excidit qui ꝙͣuis¬
qui int̾ pͥmos urbẽ romam ẜuicio
regio liberasset sentiẽs tamẽ se situ
ediũ suspeccum plebi ut seip̃m licet
indigna suspicõe liba̾cet domũ suam
de, monte deposuit E dlex mexpugbi¬
lis est inͥ Ran illud uet̾ꝰ ꝓu̾biũ nõ
audiuisti. Nullũ mexpugnabilẽ locũ
esse in quẽ a sellus omistꝰ auio possit

Expanded text:
Arcem habeo fortissimam. Quid nisi Arcem habeo fortissimam. Quid nisi arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos carpentem somnos, quam te rupibus hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset, sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet indigna suspitione liberaret, domum suam de monte deposuit? Arx inexpugnabilis est michi. An illud vetus proverbium non audisti, nullum inexpugnabilem locum es
Abbreviated transcription (Latin):
dies conugrandi ciuẽ fingis/ aduena
es/ conductoq habitas ueniet q̃ te lit¬
nudũ larib hñs extubet. G Ccara qͥꝯ
⁊ angusta domꝰ est R huic digresso fu
sca erit ⁊ angusta /S ⁊ nũc si bere tilã do¬
mũ respitꝭ obscura ⁊ arcta illa ꝓrsus
caduca ẽ / queq in dies tantꝭ adminitlis
iuix fulta subsistat/ assidue facissans¬
fatiscens casꝰꝙ sui nũtia ⁊ q̃ certe n
a ruina ultia longe sit nec int̾mi gno¬
sũ inoolã delcẽt ut domꝰ s augat ut car¬
ter ubi moras oderit᷑ domꝰ unde optet
caltere gloriart. ¶De artibꝰ balidis ac mu
unitissimis artib habito R In¬
uultĩd. Ille protegut ab hostib estibs
auentꝭ ab imbrib hee añm possidentis ⁊¬
sollicitudinũ ꝓcellis obiciũt/ ⁊ securitatẽ
pollicite curas afferũt ac pauores. G¬
Arx mͥ p̾ualidis menib cincta x̃. Q
An excebit illui spartam dcm̃ qͥ annoo
extruoistꝭ itẽ quid at si uiris tulrpit᷑.

Expanded text:
dies commigrandi: civem fingens advena dies commigrandi: civem fingens advena es conductoque habitas; veniet qui te nudum laribus his exturbet. Clara quidem et augusta domus est. Hinc digreserit et angusta. Sed et nunc si vere domum tuam respicis, obscura et arta illa prorsus et caduca est queque in dies tantis adminiculis vix fulta subsistat, assidue fatiscens casusque sui nuntia et que certe nec a ruina ultima longe sit nec interim generosum incolam delectet ut domus, sed angat ut carcer, ubi moras oderit, unde optet carcere gloriare! 35 DE ARCIBUS VALIDIS ET MUNITIS Munitissimis armultum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico extruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”?
Abbreviated transcription (Latin):
sũe N cuud suis tuẽs architecti laꝰ
e nõn tua. G Edib amplissimis
habito Euui fures latitẽt tu liagerꝭ
sui lupuriẽt᷑ nulgꝰ heat liguriãt
pasitĩ multiplices tedi capax lotus
maxims edib habito R unas̃
uibiũ ⁊ domo ꝵ lex /nõ statim me¬
bi ꝯhabitat qui laciꝰ /neq em̃ ꝙͣ late
habites s ꝙ lete requirit᷑ ad bcam uĩ¬
tam sepe uel in palatus regũ labor
dolos qr hdcant /uel in tuguons ĩopũ
quies ⁊ gaicoiũ qd si amplttudo domi
aut fora p̾staret /nobilissiã arciũ e
architectura. O Regns edib habito R
Quasi uero ciras morbos.ꝙ locus ar¬
ceat sũ ad pͥhendenda curriũ fastigi¬
a mors egeat scalis. nõ ue inregia
Tulliꝰ hosciliris habitabat/ quõ itꝰ̃ ẽ¬
quõ pulsus est regno : Null ꝰ locꝰ ꝑiclis
maccessus nullũ limiẽ morti clausũ.
G hĩta ͦ michi ꝓpria atq ꝓpetua est.
Rimo uoͣ pariui tprĩs incõlatus ĩstat

Expanded text:
sunt. Quid hinc tumes? Architecti laus sunt. Quid hinc tumes? Architecti laus est, non tua. Edibus amplissimis habito. Ubi fures latitent, tu vageris, servi luxurientur, vulgus hereat, liguriant parasiti: multiplicis tedii capax locus! Maximis edibus habito. Una est urbium et domorum lex: non statim melius habitat qui latius; neque enim quam late habites, sed quam lete requiritur ad beatam vitam. Sepe vel in palatiis regum labor dolorque habitant vel in tuguriis inopum quies et gaudium, quod si amplitudo domus aut forma prestaret, nobilissima artium esset architectura. Regiis edibus habito. Quasi vero curas morbosque locus arceat sive ad prehendenda turrium fastigia mors egeat scalis. Nonne in regia Tullus Hostilius habitabat, quando ictus equando pulsus est regno? Nullus locus periculis inaccessus, nullum limen morti clausum. Habitatio michi propria atque perpetua est. Immo vero parvi temporis incolatus! Instat
Abbreviated transcription (Latin):
muleꝭ malo nr̃o miẜi gaudetꝭ / qn hoc
mapĩe diuicias optatꝭiin h ͦ terras ⁊
maria ꝑerratꝭ in ħͦ aurũ ⁊ cumlãtis
⁊ spargitꝭ/ ut acies hostiũ ur̃oꝵ dẽsior
sit in dies / atq iniuicõr. An fortasse
mon ita est. An aᵈ concors diuitũ li
opĩo: nulla fere alia re medioceis fo¬
tuẽ bene institutã domũ opulẽtissiẽ
ꝓsarũ aut llidorũ regie cede̾ cũ in
imuiltꝭ exoedeat ꝙͣ qd illa plures pastͭ
⁊ compriunt. sonorsq compedib iuctũ
trasit / ut ⁊ tibiꝰ uire optĩo ⁊ dici pis¬
sit Ques fecisti imẜ ut tot custodib d¬
L nulla fuge / nulla spes iͥ est salut
malo suo quia ꝑtinacit delcãri desꝑate
domẽtie est / Aequi oblrͦ unũ ⁊ optãda
pauꝑtas ⁊ amãda erat ut cũ t̾tꝭ apũ
malis nexib tĩo uel maxiẽ te ẜuoꝵ
dolis ac fastidio libu̾tet ¶ De magͥ
nanda ẽ dignitas domo nõ ex domo
tota q̃randa nec domo dñs si dño do¬
mq honestanda. O grnatissiẽ edism

Expanded text:
 in hoc maxime divitias optatis, in hoc terras et maria pererratis, in hoc aurum et cumulatis et spargitis, ut acies hostium vestrorum densior sit in dies atque munitior. An fortasse non ita est? An aliud concors divitum habet opinio, nulla fere alia re mediocris fortune bene institutam domum opulentissime Persarum aut Lydorum regie cedere, cum in multis excedat, quam quod illa plures pascitet comprimit sonorisque compedibus vinctum trahit, ut et tibi iure optimo dici possit: “Quid fecisti miser, ut tot custodibus i. Nulla fuge, nulla spes igitur est salutis; malo quidem suo pertinaciter delectari desperate dementie est. Atqui ob hoc unum et optanda paupertas et amanda erat, ut cum certis opum malis nexibus, tum vel maxime te servorum dolis ac fastidio liberaret. 34 DE MAnanda est dignitas domo, non ex domo tota querenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda”? Ornatissime edes
Abbreviated transcription (Latin):
nitati obuiũ et ut stire unde ortũ
addidit. ut genia bibat/ En cuuliũ
par faroꝵ causa ut cũ calip argẽto
diuino cultui satꝭ esset aureꝰ huãno
uisui parũ sit misi p̾ciũ faciente ꝑi¬
culo /Semme ⁊̃ peg̾no artificõ exca

Expanded text:
nitati obvium; et ut scires unde ortum, nitati obvium; et ut scires unde ortum, addidit “ut gemma bibat”. En civilium par furorum causa, ut cum calix argenteus divino cultui satis esset, aureus humano usui parum sit nisi pretium faciente periculo, gemme etiam peregrino artificio exca
Abbreviated transcription (Latin):
sine contemptu ⁊ risu gri̾s hũam
arbitror / ut ⁊ stultã credulitatẽ ua¬
nis opĩonib implicarẽt ⁊ seipõs
nr̃is mepcyis oblectarẽt. G delector
RQue nã illa sic audisti ut si a ͤ
cantula tñ illa ẽ m̾catoꝵ ac st̾pto¬
tũ collata medacus non graya tm̃
Arce confictis si ur̃a ecꝭassensione augꝭ
atq firmatꝭ que mulco ẽ saciꝰ uel pͣ¬
dent̾ lirguere uel magnifice xẽp̃nere.¬
ca placent ualde dissencõ. lle qͥd̾
falsam deprehendendi arcẽ seu noticiã
xuria ẽ. S ĩermis ⁊ sola circulatoꝵ
int̾ armatas acies deẜenda ⁊ ut cir¬
saltẽ dampnis ac fraudib castiget᷑.
uuat gẽmis bibe̾ RCauari
gẽmas ad pocula luxuria uetꝰ
est nõ iutrũ/ modo rem fragilẽ
sac profecto pulchrmiã mundissĩa¬
q despiciens s argentũ ip̃m q aux
huane olim cupiditatꝭ ultimã metã
brẽt Inon sat digna magni mali tã
bidit h ͦ poeta dũ dice̾t. hic petit᷑

Expanded text:
sine contemptu et risu generis humani sine contemptu et risu generis humani arbitror, ut et stultam credulitatem vanis opinionibus implicarent et se ipsos nostris ineptiis oblectarent. Delector Quenam illa sit audisti; ut sit alia, quantula tamen illa est, mercatorum ac scriptorum collata mendaciis, non Graia tantum arte confictis sed vestra etiam assensione auctis atque firmatis, que multo est satius vel prudenter arguere vel magnifice lta placent, valde dissentio: ille quidem falsas deprehendendi artem seu notitiam xuria est, sed inermis et sola circulatorum inter armatas acies deferenda, ut cirsaltem damnis et fraudibus castigetur. uvat gemmis bibere. Cavari gemmas ad pocula luxuria vetus est, non vitrum modo, rem fragilem ac profecto pulcherrimam mundissimamque despiciens, sed argentum ipsumque aurum humane olim cupiditatis ultimam metam deret, non sat digna magni mali causa. Vidit hoc poeta dum diceret: Hic petit e
Abbreviated transcription (Latin):
bũtulus quem die illa ĩ digito ĩuẽtũ
etrptũq sibi ⁊ post annos ab amito
quas orbe alio redemptũ remissũq
Luliq̃ ad genꝰ. cẽmas em̃ lucidas
nõ nego / ne sensui dõtradicã nego
utiles nego ullam uim hrera illam
que uolgo fertur possũt stras auaro
exhaurue ut cldq precio stꝭ geme
eoꝙ añn delectant. Rat qui demẽ¬
cie s scĩme est multã curã reb imp̃e¬
dere que ⁊ si ad iudeant᷑ in se nichil
sũt ħo est eñ errore ocłore at p̃stigiõ
delectari. Quis in hiis laboras que
nõ dico felicitati nõ conferũt s mnec
eu̾ntes : Et si multa equid̃ hic a młtꝭ
⁊ mirabilia scrip̾ta sint / nõ u̾tati
rerũ neq ũcllitati legenciũ s scupoi̾
oꝑam dantib/ p̾cipue/ a magꝭ qui
ħuis nugis libros integios implere
Tantĩo erat ociĩ potuerut micq
tamẽ ac in parte cũ plinio scdõs
plane quenit ⁊ seripsisse eos eo qͦ nõ

Expanded text:
bunculus, quem die illa in digito eius inventum bunculus, quem die illa in digito eius inventum ereptumque sibi et post annos ab amico quodam orbe alio redemptum remissumque lique id genus. Gemmas enim lucidas non nego, ne sensui contra dicam; nego utiles, nego ullam vim habere, nisi illam que vulgo etiam fertur: possunt seras avarorum exhaurire. Utcunque in pretio sunt gemme eoque animum delectant. Atqui dementie summe est, multam curam rebus impendere que etsi aliquid videantur in se nichil sunt. Hoc est enim errore oculorum ac prestigio delectari. Quid in his laboras? que non dico felicitati non conferunt sed nec euntes. Etsi multa equidem hic a multis et mirabilia scripta sint, non veritati rerum neque utilitati legentium sed stupore operam dantibus precipueque a magis, qui his nugis libros integros implere — tantum erat otii — potuerunt. Michi tamen hac in parte cum Plinio secundo plane convenit et scripsisse eos ego quoque non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ imiẜrimꝰ huic uicns huic suꝑpliciis
dĩb unũ caput urgẽtib itaq uelut
oblatĩ irspuẽs. O forcuẽ ludos pisce
quod ĩt̾mincio qui tũc ore amilum
excipiens captꝰq illico mẽseq eiꝰ
apositꝰ fuat anulło illi suũ nõ ẜmue
quod spectanciũ scupore restitilit
bam gema multꝭ post sclib̃ auguseꝰ
cesar ⁊ p̾cio tactus ⁊ muaculo inẜtã
auree odrone ad edem cõcordie dedicas¬
se fertur. hic rursus int̾rogo quid h ͦ
bel tyrãno profut huisse prĩa affligẽ¬
ti /ueł pitagore ob fuit taruisse. Comu¬
nẽ sibi cũ illo prĩam ⁊ domiũ ꝓpͥam
⁊ amicos / moꝵ eiꝰ odio relinquentinẽ¬
pe trramis ille patibulo affixꝰom̃i m
dicõ / ciõ sumũ suppliciũ patetur maioe
et dignus erat este pħꝰ in pace obieẽ
int̾fuit. Neq uero seu politrati tunit
sardomx ille ne morsu uolucrũ imest
ii truco marcesẜet Seu Iohĩ modo
galliarĩ regi ne acie uictꝰ in manu
hostiũ ꝑueniret suꝰ ualuit pr̃are car¬

Expanded text:
imus, hinc vitiis, hinc suppliciis omnibus unum caput urgentibus. Itaque velut oblatum respuens, o fortune ludos!, pisce quodam internuntio, qui tunc ore anulum excipiens captusque illico menseque eius appositus fuerat, anulum illi suum non sine quodam spectantium stupore restituit. Eam gemmam multis post seculis Augustus Cesar, et pretio tactus et miraculo, insertam auree corone ad edem Concordie dedicasse fertur. Hic rursus interrogo: quid hoc vel tyranno profuit habuisse patriam affligenti vel Pythagore obfuit caruisse, communem sibi cum illo patriam et domum propriam et amicos morum eius odio relinquenti? Nempe tyrannus ille patibulo affixus, omnium iudicio, cum summum supplicium pateretur, et maiore etiam dignus erat; iste philosophus in interfuit. Neque vero seu Policrati tunc sardonix ille ne morsu volucrum semesus in cruce marcesceret, seu modo Ioanni Galliarum regi ne acie victus in manus hostium perveniret suus valuit prestare car
Abbreviated transcription (Latin):
uicti escꝭ .i. nuc̃ ⁊ amitas oclorum
fortiũ gẽmas cole. G GEmis descor
ardentib Rait hic uarus ille palde¬
eib mulciplex appetitꝰ una batitas.
Audisti ut pyrro illo qui in bellũ ꝙͣ¬
cũ romanis gessit acates fuit lapis
olim p̾ciosissimꝰ homi iudito. nñe eod
quo p̃cia reb fuit uariante uilissimꝰ.
in quo quid̃ spẽs reꝵ diu̾̾sarũ repũ¬

Expanded text:
victi estis. I nunc, et amicas oculorum, victi estis. I nunc, et amicas oculorum, fortium gemmas cole! Gemmis delector ardentibus. At hic variis, ille pallentibus: multiplex appetitus, una vanitas. Audisti ut Pyrrho illi, qui cum Romanis bellum gessit, achates fuit lapis olim pretiosissimus hominum iudicio, nunc eodem quo pretia rebus fiunt variante vilissimus, in quo quidem species
Abbreviated transcription (Latin):
uicio totus / Isi aliena uis̃ / aliena
ꝑfidia hic sua frugalitas sua fuit ã¬
bicõ Illic gꝭ potenciã ⁊ uitã hic aĩ
pplãris mõdestreq insignis famam
magnis ꝙ lalorib partũ magni no¬
men ĩminuit /anirũ dictu tãto uit¬
toriosior contra hyspanos bellicosã
gentem ꝙͣ contͣ mibelles ⁊ ĩhermes
opulencissiõ uere erectũ acq abscinẽ¬
tissimũ prebusset/ Ad ulcnũ ilrgẽ¬
ti uicio nõ restitit /neq iã ampliꝰ
uir singularis atq unicꝰ ut semꝑ
fuerat s quasi unus ex mueltꝭ cap¬
tus deiectꝰq est̃ is gẽmaꝵ fulgor
ea ius margaricarĩ idq aurĩ põdꝰ
fuit᷑ uic̾at iam aute pari p̾lio ale¬
suis iũcere. Illud magnũ uicisse uic¬
torem sui puscꝙͣ nullus ferme ducũ
scetit int̾ asie relicias q̃ in orbem
laciũ tnͣsuecte surã uos mn pria ui¬
cerũt. ⁊ iẽpe si fateri uerũ ibltꝭ ubi¬
q genciũ iuctores asiatita uictoria

Expanded text:
hic vitio totus: ibi aliena vis, aliena hic vitio totus: ibi aliena vis, aliena perfidia, hic sua fragilitas, sua fuit ambitio. Illic ergo potentiam et vitam, hic animi popularis modestieque insignis famam magnisque laboribus partum Magni nomen imminuit. Mirum dictu, tanto victoriosior contra Hispanos bellicosam gentem quam contra imbelles et inermes opulentissimo vere erectum atque abstinentissimum prebuisset. Ad ultimum urgenti vitio non restitit neque iam amplius vir singularis atque unicus ut semper fuerat, sed quasi unus ex multis captus deiectusque est. Is gemmarum fulgor, ea vis margaritarum idque auri pondus fuit! Vicerat iam ante pari prelio Alesuis vincere: illud magnum, vicisse victorem sui —, post quem nullus ferme ducum stetit inter Asie delitias, que in orbem Latium transvecte vestra vos in patria vicerunt. Nempe si fateri verum vultis, ubique gentium victores Asiatica victoria
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestes ⁊ statue qͥn ⁊ luna q̃d̾ socido
ex auro ĩmẽsi pondĩs. lectiq̃ aurei
⁊ corone plurmmie magnis ⁊ candid
margaries incepte. Demq mons au¬
reus illit fuit forme ille mirablis
in quad̃ quadrũ ducte ẜuis c̾iuis ac
leonib ⁊ figutꝭ bariis aĩanciũ fre¬
ques̃ /nec nõ ⁊ arborib atq omi po¬
moro gn̾e̾ conscitꝰ ramos aureos te¬
gentib margaritꝭ montꝭ In uertice
husd ex reb ocologiũ artificõ ubiq
uin̾cente mat̾iam uoluebat᷑ mirali¬
le prorsus ostentũ hnis qͥ mirari ĩ¬
ama didiscerũt. At hñs reb ĩqͥes
delector. Credo ad quid teq hũc tri¬
umphũ ⁊ cupide spectaturũ teor
⁊ cupidius ducturũ ⁊ cupedissime¬
speccaturũ possessurũ id inͥ passio¬
nati statꝰ aĩ suadet. Crede autem
It tu inͥ h que iusũ usq adeo delec¬
salicꝰ diẽs. nõ egyptia calamitas
Ibi enĩ fortuẽ succubuit nõ totqq

Expanded text:
et vestes et statue, quin et luna quedam solido et vestes et statue, quin et luna quedam solido ex auro immensi ponderis lectique aurei et corone plurime magnis et candidis margaritis intexte. Denique mons aureus illic fuit, forme ille mirabilis in quadrum ducte, cervis ac leonibus et figuris variis animantium frequens nec non arboribus atque omni pomorum genere consitus, ramos aureos tegentibus margaritis; montis in vertice iisdem ex rebus horologium artificio ubique vincente materiam volvebatur, mirabile prorsus ostentum his qui mirari inania didicerunt. At his rebus maxime delector. Credo id quidem teque hunc triumphum et cupide spectaturum reor et cupidius ducturum et cupidissime possessurum: id tibi passionati status animi suadet. Crede autem et tu michi, hec que visum usque adeo delecsalicus dies, non Egyptia calamitas, ubi enim fortune succubuit non totus,
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝭ ⁊ oriente ꝑ domito qiͣ cũ loco mũ¬
tus ac ip̃e eq alia ꝑte orbis ipẽ aliꝰ
reu̾sus nõ militarem seu femicũ
seu diuinũ pociꝰ in amorẽ uolcꝰ suos
Iam uires ac solito molłiores nõ ete
fic̃tos aut marmore s insuetꝭ acq
exquasicissinus margarieꝭ in t̾ũpho
tulit. Ex probracõ nõ leius eo ĩfastꝰ
unũ in caput expositi nõ sine ĩsul¬
tacoẽ quad uictorꝭ om̃ ppłi atq excu¬
sacc̃e pͥncipũ sequẽtiũ/ Quid nõ enĩ
a tirãnis roma iã ẜuapate̾tur que
libã ciuis amãtissimi talenhat insõ¬
lenciã aspexisset. Neq reliq̃ t̾ũphi
illꝰ hũilla magꝭ aut sob̾a nõ arma
⁊ equi domitaꝵ gencũ ut mos erat
Nõ captiui mẽõrant᷑ aut currꝰ aut
fallẽ qd uilissmiũ iudet᷑ in eo leginiꝰ
aurũ fuit gẽme oiã ⁊ marguarite.
int̾ multa alueꝰ ingens ibiꝰ ⁊ ĩgẽ¬
cium thessaꝵ ordo color / ita ut single
gẽms e singũl ꝯstarẽt ⁊ uasa auira

Expanded text:
ratis et oriente perdomito, quasi cum loco mutatus ac tempore eque, alia parte orbis, ipse alius reversus, non militarem sed femineum, seu divinum potius in morem, vultus suos iam viriles ac solito molliores non ere fictos aut marmore, sed insuetis atque exquisitissimis margaritis in triumpho tulit: exprobratio non levis Eoi fastus unum in caput expositi, non sine insultatione quadam victoris omnium populi atque excusatione principum sequentium. Quid non enim a tyrannis Roma iam serva pateretur, que libera civis amantissimi talem hanc insolentiam aspexisset? Neque reliqua triumphi illius humilia magis aut sobria: non arma et equi domitarum gentium, ut mos erat, non captivi memorantur aut currus aut phalere; quod vilissimum in eo legimus aurum fuit, gemme omnia et margarite. Inter multa alveus ingens ibi et ingentium thesaurorum ordo bicolor, ita ut singule gemmis e singulis constarent, et vasa aurea
Abbreviated transcription (Latin):
diarũ p̾ciosissimꝰ adamas regũ olim
Ioꝙ nõ oñm ẜ p̾cellenciuĩ gẽmia fuit
hodie qr nulłiꝰ rei cantũ ⁊ tã uelox
ꝙͣ luxurie ac suꝑbie mcremẽtũ ẽ
Imultorũ nõ regũ etꝭ ẽẽ cepit ⁊ iã
plebis in digitos sensim uenit huic
ꝓximã indicã atq arabitã margari¬
tam locant / ⁊ huic itidm̃ smaragdum
nescio qͥd qua ordinis miuria / nã
si illoꝵ rubor pallorq gͣc ꝰ ẽ / cur nõ
eq̃ horum candor uirorq occlis blã¬
diatur pastiorq nũe ⁊̃ saphiri q̃re¬
la / quo iux ad t̾ra perit celo similiꝰ
sc̾no: uerũ ut dixi furor hͣ hom̃ nõ
nã nouilitat diuitũ nuge manes
atq ocoso ꝵ fabule/ qui facile ista ꝯ¬
tenmeret̃ si quo umꝙͣ honestiore pa¬
cis aut belli negocio ten̾ent᷑. G ful¬
gide animũ mouet̃ gẽme ⁊ suauit̾
candide marguarite R ayouent ais
ymo sc̾nũt caltant. molluit eneruãt
qua be re si ꝑgam iuroꝵ ac mulierũ

Expanded text:
arum pretiosissimus adamas. Regum olim tque non omnium, sed precellentium gemma fuit: hodie, quia nullius rei tantum et tam velox quam luxurie ac superbie incrementum est, multorum non regum etiam esse cepit et iam plebis in digitos sensim venit. Huic proxima Indicam atque Arabicam margaritam locant et huic itidem smaragdum, nescio quidem qua ordinis iniuria. Nam si illorum rubor pallorque gratus est, cur non eque horum candor virorque oculis blandiatur? Iustiorque nunc etiam saphiri querela, quo vix aliud terra parit celo similius sereno. Verum, ut dixi, furor hic hominum, non natura nobilitat, divitum nuge inanes atque otiosorum fabule, qui facile ista contemnerent, si quo umquam honestiore pacis aut belli negotio tenerentur. Fulgide animum movent gemme et suaviter candide margarite. “Movent” ais: immo sternunt, calcant, molliunt et enervant. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut occupati semꝑ ac crepidi s excul
tariũ hẽatis aureas atq gẽmatas
hostie ip̃i purpiuire accurtate aua¬
ts exposite que in uos om̃s ac sigle
seuiũt. Pͥmas sibi partes ut ẽ dc̃m
bendicate suꝑbia aua᷑. quippe qd no¬
mẽ sonat ut cũq fortasẜ auro dõ¬
cẽta qui effe̾t luxła epulle ⁊ uolup

Expanded text:
 ut occupati semper ac trepidi sed exculttarium habeatis aureas atque gemmatas; hostie ipse purpuree ac vitiate, avatris exposite, que in vos omnes ac singule seviunt, primas sibi partes, ut est dictum, vendicante superbia. Avaritia quippe quod nomen sonat utcumque fortassis auro contenta quiesceret, l
Abbreviated transcription (Latin):
gili lumphisq ꝓdoniito/ mẽri ac po¬
tentꝭ incendiũ at impetũ seu fugad
euate̾ / seu aqͣrũ diluuio extĩguere
ac frenare/ Scire ⁊ memĩss iũmo
magno ⁊ feruido potuq crebro ⁊ in¬
mio multã piedoris ac dolorꝭ pẽi¬
tencieq mat̾iam in esse eã icĩqte
uerterꝭ occłis ingeri / neq a quoq
sane mentꝭ posse dissimulari hec
sũt arma cõtra monstͫ illud uci¬
lia. Qs hic a mestico seu genñs
oĩo ulłis ẽ locus mẽtiti sũt id ma¬
gi. fuerũt q qui crede̾nt ut h ͦ sp̃o¬
sore sobritat/ lintrepidi biberenti
ꝑfide quid̃ magi atq impudenter
bis hanc reliquasq consiliat ꝙͣ uolup¬
tas difficultatib excita ⁊ aincensa si
nuilto mapĩe suꝑbia ⁊ gdicõis obłiuis
cumorq anim lecifer. quocũ ml¬
poiꝰ sit honũ uite miror qͥd ita ml
gratiꝰ nõ dico iuitꝰ bonũ ingenis
uro ule iudico s nec bita ip̃a nen

Expanded text:
phisque perdomito, meri autem potentis incendium atque impetum seu fuga evadere seu aquarum diluvio extinguere ac frenare, scire et meminisse in vino magno ac fervido potuque crebro et nimio multam pudoris ac doloris penitentieque materiam inesse, eam quocumque te verteris oculis ingeri neque a quoquam sane mentis posse dissimulari: hec sunt arma contra monstrum illud utilia. Quis hic amethysto seu gemmis omnino ullus est locus? Mentiti sunt id magi fueruntque qui crederent, ut hoc sponsore sobrietatis intrepidi biberent: perfide quidem magi atque impudenter,bis hanc reliquasque conciliat quam voluptas, difficultatibus excita et incensa, sed multo maxime superbia et conditionis oblivio timorque animi letifer, quo cum nipeius sit hominum vite, miror quid ita nichil gratius: non dico virtus, bonum ingens vestro vile iudicio, s
Abbreviated transcription (Latin):
atq huic illinc sensib delinitambicõ¬
sior lecõrq sit ebrietas: h ͨ infallor
⁊ uerior rei ħꝰ ⁊ c̾cior causa est icũ
in reliquis tum in hac ep̃a que ad¬
u̾sus ebrietatẽ qiͣ bell duꝵ eligit᷑
de qͣ t̾umphiare sobrietas sola potest
uti uino modico iux̃ illiꝰ cõsultor
optĩ sentẽtiam / eoq ip̃o nõ ad uolur¬
tatẽ s gcilitatẽ ⁊ stoͣchi eg̾cudines

Expanded text:
atque hinc illinc sensibus delinitis ambitioatque hinc illinc sensibus delinitis ambitiosior letiorque sit ebrietas? Hec, ni fallor, et verior rei huius et certior causa est, cum in reliquis tum in hac ipsa que adversus ebrietatem quasi belli dux eligitur, de qua triumphare sobrietas sola potest. Uti vino modico iuxta illius consultoris optimi sententiam eoque ipso non ad voluptatem sed ad utilitatem et stomachi egritudin
Abbreviated transcription (Latin):
iustiã .s. ac pietate ꝓperans hũs a¬
missis/ illam adipisa ⁊ ut gẽma
bibat slie atq hoie obliuĩsti G
libent̾ gẽmatis utor poculi R est
quio om̃s gemaꝵ iures / atq uirtͤs
cẽtesima qd si ut plimꝰ ait nlla
fraus uite lucrosior. qͥs miret᷑ si et
rũ rerũ crebrior sit contacoꝰ quippe
quas raritas p̾closas facit s ꝙ nusꝙͣ
rarior ẽ ueritas / neq enĩ alicubi bi
exꝑiẽdi mior copia bel maior litẽ¬
cia mẽtiendi /uel mẽdacii fructus
uberior /uel impudẽtia libecior /sł
consuecudo frequencõr/ qd si qs prsa
ex omib uerũ est / an illud forsitan
ic ͫ erit ꝙ ⁊ magoꝵ auccoritas/ et
sr̃ illã fundata uolgi h opĩo ebrieta¬
ti refist̾e̾ amecistos. par ne igit᷑
cãẽ sit cur ebriosoꝵ poculis ħ gema
deẜuiat᷑.ludo tecũ sepe ira iocos parͭ
Nempe ut h umi tribuãt ꝙͥ alie
meruere nisi ꝙ uoluptatꝭ ingeniũ
fuit / ut cũ gustu bibentꝭ delcẽtur uisꝰ

Expanded text:
icet et pietate, properans his amissis illam adipisci et, ut gemma bibat, civem atque hominem oblivisci? Libenter gemmatis utor poculis. Est quis omnes gemmarum vires atque virtutes centesima. Quod si, ut Plinius ait, “nulla fraus vite lucrosior”, quis miretur si et rum rerum crebrior sit contractus, quippe quas raritas pretiosas facit, sed quod nusquam rarior est veritas neque enim alicubi vel experiendi minor copia vel maior licentia mentiendi vel mendacii fructus uberior vel impudentia liberior vel consuetudo frequentior. Quod si quid prorsus ex omnibus verum est, an illud forsitan verum erit, quod et magorum auctoritas et super illam fundata vulgi habet opinio, ebrietati resistere amethystos? Parumve igitur cause sit cur ebriosorum poculis hec gemma deserviat? Ludo tecum: sepe ira iocos parit. Nempe ut hoc uni tribuant, quid alie meruere, nisi quod voluptatis ingenium fuit ut cum gustu bibentis delectetur visus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑiculum mnistuist eo q crescendo
malũ prodnt ut ex gẽmis nõ mõ
iam pocula s pelues ⁊ leletes ⁊ mor¬
taria ⁊ aeria ꝯspiciamꝰ ẜict̾x plau¬
de suꝑbia gẽmea pocula reqͣrebas
gõmam ħos ĩ u̾sus ꝙͣ in usũ feugũ
que luxuria maiorib urĩs fuit G
Cuistallinis poculis libẽs utor I
Parco iã gẽmis concreta illas gla¬
ties excusat. nescio qͥd plus iutro
hñs eq̃ enim frangẽ ⁊ sarciri neꝙͣ
nsi ꝙͣ quesitu difficiłior ⁊ uel d̾e longĩ¬
quo ueniẽs/ uel que ꝓpiqua ẽ inter
alpiũ scopulo̾ rupes q muias ⁊ al¬
gentes tenui fune pendentib erilẽ¬
da / Ob eamꝰ rẽ carior/ urãsq cupidi ͤ ᷤᷤ
urritare potencõr. Itaq neronẽ le¬
gis infelici ꝑtitũ rumore seu dap¬
ns ex omib custalios duos calices
forte olisos grauissĩe doluisse seu
qd alt̾ puto u̾or hystot sensus b
Ita feruidio p̾cipiti ⁊ etati sue ĩfen¬
sĩ ⁊ posteris inuidentẽ ne quisex

Expanded text:
iculum miscuistis eoque crescendo malum prodiit ut ex gemmis non modo iam pocula, sed pelves ac lebetes et mortaria et ahena conspiciamus. Victrix plaude superbia: gemmea pocula requirebas! gemmam hos in usus quam in usum frugum que luxuria maioribus vestris fuit! Crystallinis poculis libens utor. Parco iam gemmis: concreta illas glacies excusat, nescio quid plus vitro habens: eque enim frangitur et sarciri nequit, nisi quod quesitu difficilior et vel de longinquo veniens vel que propinqua est inter Alpium scopulos rupesque invias et algentes tenui fune pendentibus eruenda ob eamque rem carior, vestras cupiditates irritare potentior. Itaque Neronem legis infelici percitum rumore seu damnis ex omnibus crystallinos duos calices forte elisos gravissime doluisse seu, quod alter puto verior historie sensus habet, ira fervidum precipiti et etati sue infensum et posteris invidente
Abbreviated transcription (Latin):
Iuliũ cesarẽ. scqͣ affricanũ. magnũ
põpeyũ. mariũ. alexandrũ. pirum
hambalẽ. aliosq uiros magni hoĩs¬
nois sese arcib htinentes ⁊ nõ pociꝰ
artib insultances. Arcer stito nõ recep¬
tacula forciũ s inhciũ esse latibula.
Certe hac etate Scephailus colũnẽs
eui oĩs illustrib iuris par cũ merꝰ
auxiliũ ad famam sui noĩs ueniss
Nobilis quid uie exc̾nꝰ ⁊ incognitꝰ
assentq die quod graui ⁊ ancipiti
prelio ⁊ ingenti eurba hostiũ ciro¬
Ille subridens ut qui nec domũ qͥd
sc̃i ⁊ deuoti iuri onnẽ spẽ in deohũt
iusti ⁊ politici in uireute fortes
⁊ bellicosi in armis tuudi ⁊ ignam
m murꝭ atq arcib ¶ De luꝑlectilia¬
⁊ ampla domo suppellex eximia est
NSuꝑuacuo in spacõ pondꝰ mu¬
ale Illa furib latebras dabit᷑ hͨ p̃aã
utraq ꝑiculũ tibi alimẽtũ incendio

Expanded text:
que Africanum, Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, Pyrrhum, Hannibalem aliosque viros magni nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non receptacula fortium, sed inertium esse latibula. Certe hac etate Stephanus Columnensis, evi omnis illustribus viris par, cum in eius auxilium ad famam sui nominis venisset nobilis quidam vir externus et incognitus essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circIlle subridens, ut qui nec domum propsancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arcibus. 36 DE SUPPELLECTILn ampla domo suppellex eximia est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio
Abbreviated transcription (Latin):
diffimam / nõ expectas ⁊ si autẽ huiꝰ
ac reliquorum silẽ iudiciũ seũ ꝯta¬
Igiũ aĩoꝵ late ẜpens wblgi mores ĩse¬
cerit/ magna tamẽ ingenia nec mi¬
minis delectari / nec oĩo alia ꝙͣ uirtutꝭ
pulcritudĩe cangi decet / insi ut ꝑh
brema q̃ delectant ocłos ex ꝑiectã mẽs
in amorẽ ac desid̾ium et̾ne pulc̾tu¬
Sinis rapiat᷑. quo de fonte ꝙͥꝙͥ ẽ pulcͫ¬
prrdit. G Excellentib gemimis alli¬
cõr. N hanc excellenciã /non n᷑a fecit
s opĩo que apud quosd carbũtulo pal¬
mani dedit/ apud alios adamãti Illa
sbsgo ac plerisq gẽmariis eui hꝰ eptĩa
Ista uet̾ib quibusd reꝵ scriptoi̾b ꝓba᷑¬

Expanded text:
tas, etsi autem huius ac reliquorum simile iudicium seu contagium animorum late serpens vulgi mores infecerit. Magna tamen ingenia nec nummis delectari nec omnino alia quam virtutis pulchritudine tangi decet, nisi ut per hec brevia que delectant oculos experrecta mens in amorem ac desiderium eterne pulchritudinis rapiatur, quo de fonte quicprodit. Excellentibus gemmis allicior. Hanc excellentiam non natura fecit sed opinio, que apud quosdam carbunculo palmam dedit, apud alios adamanti. Illa vulgo ac plerisque gemmariis evi huius extimatio, ista veteribus quibusdam rerum scriptorib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ polluta mẽdaciis ac spurcicus lab
iocũdiꝰ aplicet des ⁊ potui ĩcomoda
uoluptatẽ int̾pellãte metu ⁊ aꝑꝑatiu
oꝑosa  2 custodie difficilis ⁊ saluti ã¬
ceps ⁊ uenens aptissiã uerũ nãq ẽ
illud alt̾i ꝰ poete nulla atonita bi¬
bunt᷑ fictilib tũc illa t̾nne cũ pocla
sumẽs gemimata. G Gema uibe̾
glorio su rror RSuꝑbia dũ se arollar
ͦ discensũ cogitat nec riuinã. care l¬
pide sic uicia uicus uĩcunt᷑. Et gu¬
lam parciꝰ aliꝙ̃to sollicitat uimii Ia¬
por ꝙͣ insolentia ciphi color obstu¬
pescus ad gẽmarii radies / hũc stu¬
porẽ nulło nõ precio extĩandũ ar¬

Expanded text:
purcitiis labra iucundius applicet, res et potui incommoda, voluptatem interpellante metu, et apparatui operosa et custodie difficilis et saluti anceps et venenis aptissima. Verum namque est illud alterius poete: Nulla aconita bibuntur fictilibus. Tunc illa time, cum pocula sumes gemmata. Gemma bibere gloriosum reor. Superbia dum se attollat, nec descensum cogitat nec ruinam: care lpide. Sic vitia vitiis vincuntur et gulam parcius aliquando sollicitat vini sapor quam insolentiam scyphi color. Obstupescitis ad gemmarum radios, hunc stuporem nullo non pretio extimandum ar
Abbreviated transcription (Latin):
In illo sane regio ut solimi u̾lo ucar
nõ impressie s ingenitꝭ figue ẜmu¬
se nouem ⁊ Apollo erat choree nobilis
cotharista sparsis itaq nexio q ĩuicẽ
gr̃ie notis ut tot ymagnũ itam
ꝑuo spacõ bna queq suis disc̾nẽtur ĩ¬
signib p̾claris / ut res erat amuilꝰ ad¬
biditꝙ grẽ regis nomẽ. Pluris em̃
fuit res illustriũ / S qued oro illi cõ¬
tusit achates siuis. In bello mͥ̾uictũ¬
dicã an nõ dicã morti nõ hostili
gradio si saxo q̃d feminea ⁊ torsit ma¬
io prefuit᷑ habusse uel h ͦ nocuit᷑ ca¬
misse. fabricio curioq quib ille uictꝰ
atq ytalia pulsus ẽ ducib afirĩe ausi̾
nent᷑ eorũ umiꝙͣ sessurũ aĩo fuisse ut
horrẽtem galeã rigedidq neh alieo
neq gẽmis insignũgladiũ anues
regio ꝑ mutaret edic̃ mollia q̃q despi¬

Expanded text:
In anulo sane Pyrrhi regis, ut Solini verbo utar, non impressis sed ingenitis figuris, Muse novem et Apollo erat, choree nobilis citharista, sparsis ita nexisque invicem gemme notis, ut tot imaginum in tam parvo spatio una queque suis discerneretur insignibus; preclarus, ut res erat, anulus addiditque gratie regis nomen; pluris enim fiunt res illustrium. Sed quid, oro, illi contulit achates suus? An bello invictum, an non dicam morti, non hostili gladio sed saxo qho profuit habuisse, vel hoc nocuit caruisse Fabritio Curioque, quibus ille victus atque Italia pulsus est ducibus? Affirmare ausim, neutri horum umquam sessurum animo fuisse ut horrentem galeam rigidumque nec auro aut gemmis insignem gladium anulo regio permutaret: sic mollia q
Abbreviated transcription (Latin):
succubuisse monstrabo ⁊ exilio illam
⁊ mopia. Et si ita res culisset morte
ẜuatã. Cui n. queso nõ est nõtum
lm nomi ꝯsiliũ Romanꝰ hic senator
fuit uir locupletissimꝰ gẽmã hũit
gẽme nomẽ opilaꝰ mittit hũc ĩ dia
color pene om̃i uarietate p̃ fulgi¬

Expanded text:
succubuisse monstrabo et exilio illam succubuisse monstrabo et exilio illam et inopia et, si ita res tulisset, morte servatam. Cui enim queso non est notum Nonii consilium? Romanus hic senator fuit vir locupletissimus gemmamque habuit gemme nomen opalus; mittit hunc India, color
Abbreviated transcription (Latin):
fatila ẽ ucdiciũ /mẽõtiã reꝑatentꝭ id
arbuncłs is erat dcem milib aute¬
orum. Ille fortune maior ꝙͣ ingenii
cum emiss tdiũ se cũctatũ fuisse iat
excedens suspicõnem fad̾et eiꝰ artifign
ꝑicissimo aud̾ cuiꝰ confilio utebat᷑.
nõ uecã gẽmã esse s uitrũ a̾d seu ꝙͥ¬
ius alius in eam spẽm /nõ nã gẽitũ
si nescio qua st̾ñda ⁊ mira quatã
arte conflatũ. Q qͥd hesicatõ quid nͥ
ꝯfessio qued erat /uitiũ tale iuisu pł¬
solidior sit de hͦ tñ ip̃i iudicent qͥ uł
m hͦ questu peciũãs alio u̾tendas ho¬
nestiꝰ uel in hͦ cognitu meliorib de¬
bitũ tp̃s pdunt. ꝙ si dca cunctacõ
iusta fuit ꝙͥ huc sequit᷑ qͥs nõ uidet
tanta m̾cede caꝑtanciũ. G nil mͥ
gẽmis ẽ cariꝰ. L Credo hercle nõ uie¬
tus nõ fama. nõ prĩa / nõ uita ip̃ã
ut q illa duo sileam quib uob nichil
cias ingentes ⁊ quidqͥs precõsissimũ
uedicatꝭ᷑ uniꝰ gẽme p̾cio atq amori

Expanded text:
oria repetentis id carbunculus is erat —, decem milibus aureorum ille vir fortune maioris quam ingenii cum emisset, diu se cunctatum fuisse iactexcedens suspitionem faceret eius artificii peritissimo cuidam, cuius consilio utebatur, non veram gemmam esse sed vitrum aliquod, seu quidvis aliud in eam speciem, non natura genitum, sed nescio qua supernaturali et mira quadam arte conflatum. Que quidem hesitatio quid nisi confessio quedam erat, vitrum tale visui pusolidior sit? De hoc tamen ipsi iudicent qui vel in hoc questu pecunias alio vertendas honestius vel in hoc cognitu melioribus debitum tempus perdunt. Quod si dicta cunctatio iusta fuit, quid hinc sequitur quis non videt, tanta mercede captantium? Nichil michi gemmis est carius. Credo hercle: non virtus, non fama, non patria, non vita ipsa utque illa duo sileam, quibus vobis nichil tias ingentes et quicquid pretiosissimum iudicatis unius gemme pretio atque amori
Abbreviated transcription (Latin):
querendi scudiũ unũ suit ẜuãdiꝰ ca¬
bor est mulciplex / nãꝙͣ deerit q
cucias qd abscgas qd ocłos simul
⁊ mulceat ⁊ ofendat G dupellex
minẽsa est R̾ O hoĩem qui impedi¬
mẽtorĩ suo ꝑ magnitudie deltãt ᷑
De gẽmis ⁊ margaritis.G. 3.¬
tmmarũ fulgor ac species
uni ⁊ mortaliũ uanitatꝭ pars non
ultiã exigno in lapillo prĩmonia
magna claudẽtiũ cuiꝰ pciũ ĩstablẽ
canciũ fama ⁊ diuitũ insanorũ
cardulitate dependeat. Unde diu
sprete ĩopinis p̾cis actollunt᷑ ⁊ gem¬
marũ samosissime subita p̾mũt᷑ ĩsama
infannia Nestio quib notꝭ erũpenti¬
bus nõ cam tpĩs de quil agit᷑ in reb
ꝙͣ in opĩone hom̃i ista callenciũ pdola¬
ra quid̃ illa prudencia q̃ neglecto cul¬
tu dei atq amini ⁊ uc̾usq noticia int̾¬
nostendis lapidũ uenis inuigilat. s sic
eͣ mos Neq nũc pͥmũ in p̾cio silnt
qui hũs p̾cia uafre fingut. ua enimi

Expanded text:
querendi studium unum fuit, servandi laquerendi studium unum fuit, servandi labor est multiplex. Numquam deerit qexcutias, quod abstergas, quod oculos simul et mulceat et offendat. Suppellex immensa est. O hominem qui impedimentorum suorum magnitudine delectatur! 37 DE GEMMIS ET MARGARITIS Gemmarum fulgor et species ium et mortalium vanitatis pars non ultima, exiguo in lapillo patrimonia magna claudentium, cuius pretium instabile cantium fama et divitum insanorum credulitate dependeat, unde diu sprete inopinis pretiis attolluntur et gemmarum famosissime subita premuntur infamia, nescio quibus notis erumpentibus non tam ipsis de quibus agitur in rebus, quam in opinione hominum ista callentium. Preclara quidem illa prudentia que, neglecto cultu Dei atque animi et utriusque notitia, internoscendis lapidum venis invigilat! Sed sic est mos. Neque nunc primum in pretio sunt quibus pretia vafre fingunt; vera eni
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ace arcebitꝭ. O Precõsissiã
ẽ suppeller R non rei p̾ciũs con¬
cemptꝰ diuitẽ facit Aloqͥn ⁊ q̃rẽ¬
do cupiditas crescit ⁊ pauꝑtas cupe ͤ
Ita fit nchil magꝭ mopemi faciatꝙͣ
nuari opes quarũ si extĩatio epacta
beriq uidieñ sequax contemptꝰ
beris nõ putalo / ꝙuis aurea stellã¬
tisq gẽmis ardentib tectũ om̃e suꝑ¬
G inuidiosa supellex ⁊ p̾fulgida ẽ.¬
Q pro captu oclõꝵ sui forsitan aĩo¬
rum uere autẽ hon̾osa rerũ colłũ¬
nies ac turbida s auã nchil usꝙr
renda excitant ⁊ quesita nõ sopiũt
dũq spag sꝑata fulgebant possessa
sordescunt. Itaq sepe diuicias dũ
quesisse putai̾s sollicitudinẽ et
nauseã que suusti / hee nuc tibi ca¬
ir saicme si uel cariores alie se ostẽ¬
derunt uel scuporẽ assiduitas demp¬
serit uiles erunt. Esto autẽ care sit¬
⁊ maneat stupor nõ ne ⁊̃ ertor ma¬
net isq difficilis atq ꝑpetuus si qͥd

Expanded text:
cebitis? Pretiosissima est suppellex. Non rei pretium, sed contemptus divitem facit. Alioquin et querendo cupiditas crescit et paupertas cupiendo; ita fit ut nichil magis inopem faciat quam avari opes, quarum si extimatio exacta verique iudicii sequax contemptusberis, non putabo, quamvis aurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne sup Invidiosa suppellex et prefulgida est. Pro captu oculorum seu forsitan animorum; vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. Sed avaritia nichil usquam renda excitant et quesita non sopiunt dumque sperata fulgebant, possessa sordescunt. Itaque sepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicitudinem et nauseam quesivisti. He nunc tibi care sarcine, si vel cariores alie se ostenderint vel stuporem assiduitas dempserit, viles erunt. Esto autem: care sint et maneat stupor; nonne etiam error manet isque difficilis atque perpetuus? Si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
aureliꝰ ancomiꝰ ut de eo scribr̃ pila
lusit appͥme. Nec tñ qr uelqr ille di¬
ium atq hũani uiris ꝑicissimus
uel hũ doccissimi acq opt̃ĩ principes
fuerũt Ideo ludꝰ p̾ceps ⁊ clamosus
placet/ Si quid̃ mocꝰ oĩs behem̃cior
psertim si clamore ꝑmip̃tus sit
bonestũ dedecet ingenium ¶ De
plee licdus ⁊ calculorũ plac

Expanded text:
Aurelius Antoninus, ut de eo scribitur, pila Aurelius Antoninus, ut de eo scribitur, pila lusit apprime. Nec tamen quia vel ille divini atque humani iuris peritissimus, vel hi doctissimi atque optimi principes fuerant, ideo ludus preceps et clamosus placet, si quidem motus omnis vehementior, presertim si clamore permixtus sit, honestum dedecet ingenium. 26 DE lee ludus et ca
Abbreviated transcription (Latin):
nolini. hñs te saltĩ ducib uti uelim
ut si penitꝰ t̾ insedit illũ liricũ.
uaic̃ est bibend nũc pede libo̾ pul¬
sanda cellꝰ sic nii bibas ut cato sic
tram ꝑede pulses ut scipio.
T delectat pile lucdꝰ. R En a
clamãdi ludibriũ salcãdi p
Glibent̾ pila lusito R ꝓdiosa uo¬
bis ut uidetur ẽ requies undiq la¬
bores aucupamĩ decoros uemã nã
si ecercicio ludꝰ hic qrit᷑ ut ͫ^ p̃cor¬
honestiorẽ fatigacõem furibũda i accacõ
in qua nicħũ aĩo geri pt̃ an ãbula ͦ
tranquilla prãret ubi ⁊ mẽbrorũ motꝰ
serit. An nõ cu dyomisũ siracusulũ
ꝙͣ stagirten ariscotilem seqͥ marꝰ quõ
mo ludo hoc turbido delectari solitũ
accepimꝰ.ꝙͣuis ⁊ modestos int̾dũ
muciꝰ stemola sceuola ille/ augurele¬
gantissiẽ. hͦ ip̃m fecit ⁊ diuiꝰ augustꝰ
post finẽ ciuiliũ belloꝵ ab ex̾ticns
campestrib ad pilam trãsint ⁊ mrͣcq̃

Expanded text:
nolim, his te saltem ducibus uti velim, nolim, his te saltem ducibus uti velim, ut, si penitus tibi insedit illud lyricum Nunc est bibendum, nunc pede libero pulsanda tellus, sic vinum bibas ut Cato, sic terram pede pulses ut Scipio. t delectat pile ludus. En aliud clamandi ludibrium saltandique! Libenter pila lusito. Odiosa vobis ut videtur est requies: undique labores aucupamini, decorosos utinam! Nam si exercitio ludus hic queritur, utrum, precorhonestiorem fatigationem furibunda iactatio, in qua nichil animo geri potest, an ambulatio tranquilla prestaret, ubi et membrorum motus serit. An tu vero Dionysium Syracusium quam Stagiritem Aristotelem sequi mavis, quando tyrannum ludo hoc turbido delectari solitum accepimus — quamvis et modestos interdum Mucius Scevola ille augur elegantissime hoc ipsum fecit et divus Augustus post finem civilium bellorum ab exercitiis campestribus ad pilam transiit et Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ probet ueniẽd q nõ nũ¬
ꝙͣ usq ad ebrietatẽ dicat qda tã
rigido ingenio dem Miror si fidelis
silio uti uis. uio parce uoe t̾pudio
abscine Alia stꝭ honestiora remis¬
sionũ gn̾a quib fastidiẽti fessoq
deant atq obẜuent Mulcoquid̃ est
sacius sic uiu̾e̾ ut abstinẽtiã ⁊ gui¬
tatẽ cuã inimici tui scupeãt ꝙͣ ut
lascuuam amici excusent, clarior
pt̃ nec falsum audet ꝙͣ cui obicitur
terret mediocois irritat. qdatd sob̾¬
etatẽ actinet male te cesari similẽ
ꝙ̃ unii parcissimũ ne mimiti qͥd
negauerut ut tnͣsquillib ait ꝙ catoĩ
nõ censoriũ illũ senem illoquer de
cnꝰ sobrietate iã diximꝰ S huc ue¬
timũ cui obiectã ebrietatẽ seneca
sic iefellit ut dicat faciliꝰ estũrũ
quisquis obiecit cͥmẽ honestũ ꝙͣt̾
penicatonẽ qd ad id uero de quo agẽ
nullo mõ tripudies malimi ꝙͣ ut
stipio ꝙ si te illuc urget aĩmꝰ quo

Expanded text:
remissionem probet veniendumque nonnunquremissionem probet veniendumque nonnunquam usque ad ebrietatem dicat, quod a tam rigido ingenio dictum miror. Si fideli consilio uti vis, vino parce utere, tripudio abstine: alia sunt honestiora remissionum genera quibus fastidienti fessoque deant atque observent. Multo quidem est satius sic vivere ut abstinentiam et gravitatem tuam inimici stupeant, quam ut lasciviam amici excusent. Clarior quam potest nec falsum audet quam cui obicitur terret, mediocris irritat. Quod ad sobrietatem attinet, malim te Cesari similem, quem vini parcissimum ne inimici quidem negaverunt, ut Tranquillus ait, quam Catoni; non Censorium illum senem loquor, de cuius sobrietate iam diximus, sed hunc ultimum, cui obiectam ebrietatem Seneca sic refellit, ut dicat facilius effecturum quisquis obiecit crimen honestum quam turpem Catonem. Quod ad id vero, de quo agitur, nullo modo tripudies malim, quam ut Scipio; quod si te illuc urget animus quo
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ pauci ad plenũ qd iutant᷑
efigunt / Catho hic ultimꝰ iei puᵈ ͤ
curis p̾ssum añ uino leuare folitꝰ
fert᷑. fecit id apud grecos Solon hos
aͥs sequi uolens unũ semꝑ officiũ
aget bibet qdq illis modicũ ac
rarũ huic imẽsum ac ꝯtinuũ. qd̾
illis remediũ huic erat ebrietas
facile. Idem in reb aliis poss oñdi
s ħͦ uno intelligis qͥd est qsꝰ nc̃
tecũ ue̾ar Ex quo cñ dãp̃nate cei
procimũ/ ut susciꝑem coegisti sũ
seͨ⁊̃ est uerbis in eo libͦ quo tñs¬
quillitatẽ ai stilo inq̾rit Scipio ĩ¬
quid t̾umphale illud ⁊ iilitare
corpꝰ mouz ad nũos nõ mollit̾ se in¬
frngens ut nĩe mos ẽ incessu ip̃o
ultra muliebrẽ molliciẽ fluẽtib
lusum ac festa tprã uloilem ⁊ mos
tripudiare nõ facturi det̾mẽtum¬
⁊̃ si ab hostib suis spectarent᷑ qͥb in
uerbis quid de sua iam tuc etato sõti¬
ret ꝑspicis: felix qͥ nõ bidit tuam
Mͣuis autẽ ille ⁊ tripudui ⁊ uiiii

Expanded text:
itantur effingunt —. Cato hic ultimus reipublice curis pressum animum vino levare solitus fertur; fecit idem apud Grecos Solon. Hos aliquis sequi volens unum semper officium aget: bibet, quodque illis modicum ac rarum, huic immensum et continuum, quod illis remedium, huic erit ebrietas. Facile idem in rebus aliis posset ostendi; sed hoc uno intelligis quid est, quod nunc tecum verear. Ex quo tamen damnate rei patrocinium ut susciperem coegisti, sumSenecam est verbis, in eo libro, quo tranquillitatem animi stilo inquirit: “Scipio” inquit “triumphale illud et militare corpus movet ad numeros, non molliter se infringens — ut nunc mos est etiam incessu ipso ultra muliebrem mollitiem fluentibus —, lusum ac festa tempora virilem in modum tripudiare, non facturi detrimentum etiam si ab hostibus suis spectarentur”. Quibus in verbis quid de sua iam tunc etate sentiret perspicis: felix qui non vidit tuam! quamvis autem ille et tripudii et vini
Abbreviated transcription (Latin):
mis de domicrano pͥncipe lectũ ẽ.
uix ulla ẽ sine suspicõe deliuicõ
Cantu gaudeo ⁊ exaltor ‸ Caue
nam scriptũ est extͣma gaudu luc¬
tus occupat Et rursus añ rumã
exaltabit᷑ sp̃s G Cano dulcit̾¬
R nestꝭ an ultimũ ip̃e predulciꝰ¬
ter morti ꝑdimꝰ olor canit. plꝰ.
olim gaudio ꝙͣ cristicia pire. uo¬
lito dulcius canẽtem int̾ ip̃a so¬
ni suspiria expirasse. recẽs fama
ests ilantu ⁊ tibus delcõr Qnõ
nun̾to quid̃. singuli enĩ dies te
⁊ hore ⁊ momĩta ad sepulcrum¬

Expanded text:
mis de Domitiano principe lectum est. mis de Domitiano principe lectum est. Vix ulla est sine suspitione delinitio. Cantu gaudeo et exaltor. Cave: nam scriptum est: “Extrema gaudii luctus occupat”. Et rursus: “Ante ruinam exaltabitur spiritus”. Cano dulciter. Nescis an ultimum; ipse predulciter morti proximus olor canit: plures enim gaudio quam tristitia periere. Solito dulcius canentem inter ipsa soni suspiria expirasse recens fama est. Cantu ac tibiis delector. Non immerito quidem; singuli enim dies te et hore et mom