comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s longinus respondit. Insensate: ñui¬
des quia tanta torm̃ta m intulisti: et ni¬
chil p̃ualiusti: Da mͥ gͦ potestatẽ ut coi¬
teram deos tuos. Et sime aliquid nocue¬
rint. credo quia diĩ sunt.Si autẽ nichil
fregit idola: et aras eoꝵ et om̃s statuas la¬
pideas eu̾tit: et libationes effudit. Et sta¬
um demones qui manebant in idoł fuge.¬
iius pͥncipi: alius cõm̃tariensi. Ceteri aũ
intrauerunt in alios quosq de officio: et
rant simul omnes insan latrantes¬
diisti scm̃ cłi longinum: ut nos antẽ
tempꝰ eiciat de habitacłis nr̃is: Et cadẽ¬

Expanded text:
tuus Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt Si autem nihil fregit| idolum et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugielius principale . alius commentariensi ceteri autem| intrauerunt in reliquos de officio et erant omnes simul| latrantedei longinum ut nos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et caden
Abbreviated transcription (Latin):
duuare debuerant ñ parua austine.¬
res temptationẽ. Quales iniurias uł ig.¬
dentum qͥuantam deuocione et quale
deuderium habebat in se diuinum. ut
re uiolatores animarum filia sua ad ille¬
cebras huiꝰ mundi ac uoluptates per
um raꝑent. ferrũ consoris arripuit:
et capulos scẽ puelle ad unstar coxone
abscidit. Scã autẽ famula ⁊ gerecrue¬
dis agens dõ grãs gaudebat. eo qd me
na eẽt habere. Deinde misericor᷑ as et ad.¬
andor intribulationib: ipsos adusari¬
os ad pacis concordiam reuocauit. Ces¬
sarunt iurgia: pars diaboliuita: Ma¬
teruͦ familias itta filiã suã dei elec̃tam
geretrudẽ sacerdotib dm̃i tradicit adac¬
cipiendũ sacrũ uelam̃ cum sodalib suis
et scõ gregi cenobitar̃x ordinante pẽe cõ.

Expanded text:
iuvare debuerant, non parvam sustintemptationem. Quales iniurias vel igtantum, quantum devotionem et qualem desiderium habebant in se divinum. Ut non violatores animarum filiam suam ad inlecebras huius mundi voluptates per vim raperent, ferrum tonsoris arripuit et capillos sanctae puellae ad instar coronae abscisit. Sancta autem famula Christi Geretrudis agens Deo grna esset habere. Deinde misericors Deus, adiutor in tribulationibus ipsos adversarios ad pacis concordiam revocavit. Cessaverunt iurgia, pars diaboli victa est. Materfamilias Itta filiam suam Dei electam Geretrudem sacerdotibus Domini tradidit ad accipiendum sacrum velamen cum consodalibus suis et sancto gregi coen
Abbreviated transcription (Latin):
ter fatigaretur : ꝑ reuelationẽ diuinã
us de hac luce appropinquasset transit
cum consilio seruoꝵ ci uł ancillar̃ omẽt
honorem et honoris uocabulum uł curã¬
pastoralẽ. quam erga gregem xͥ corpora¬
lit̃ habebat nͥ sola spũalia ꝓpt̃ xͥ amorẽ fun¬

Expanded text:
er fatigaretur, per revelationem divinam us de ac luce adpropinquasset transitus. Cum consilio servorum Dei vel ancillarum omnem honorem et honoris vocabulum vel curam, quam erga gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, p
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ es: et nichil stabile dixisti. Accedeus
gͦ sacͥfica diis: et gusta de carnib sacid
et indulget tͥ ds tuus ꝓpt̃ necessitatẽ rega¬
ire ñposse ꝑ̃ abstinentia. Sc̃s longinus dix̃¬
regẽ et̾num et dnm̃ magnũ in ueritate
cognoueris. Et iratꝰ p̃ses uissit dentalẽ af¬
ferre et eiꝰ dentes fecit excutere: et gladio
ris blasphemat et deos ñ adorat. Questi

Expanded text:
loquutus es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrificiis et indulget tibi deus tuos propter necessi| tate regare non| posse prae abstinentia. Sanctus longinus dixrege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium res blas
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis sustentatꝰ recurrit: reatꝰ sui se¬
tentiam frĩb indicauit Et in uisibili¬
b u̾berib sub febris specie laniatꝰ: nil
aliud dicere poterat. nisi dõne reficio.
domne reficio. Cumq int̾rogaret᷑ cur ħ tã frequẽ¬
ter repeteret: dicebat se sub continuo u̾be¬
re gemere. ⁊ sicq sexto die sub hac mise¬
rabili uoce defunctꝰ ÷ Si quidẽ pluri.¬
mis docum̃tis ꝓbatum ÷ in eodem ue¬
nerabili monastĩo fornicationis conta¬
gione pollutos. dui subsistere omni¬
no ñ posse. xxxix. Quo scilicet hacte¬
nus libra omnisq m̃sura quam idẽ

Expanded text:
ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui seab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, reficio; Domine, reficio. Cumque interrogaretur cur hoc tam frequenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere gemere; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis documentis probatum est in eodem venerabili monasterio fornicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem
Abbreviated transcription (Latin):
fex c̃t᷑ sarracenoꝵ incsus litora pagͣbat.
Cuiꝰ absentias ligat prbr recordatꝰ. incre¬
pando subuinx̃. Domnꝰ papa pͥdie cont̾
sarracenos prex̃. et uos quom dicitis qͦd
ipse meligare me uisserit. qͥ eũ pꝰea ñ ui¬
distis. At illi dixerunt. Si ioħs papa
hinc abiit: sc̃s gregoriꝰ hic remansit. Q
monastħ sui claustra solito more plus.¬
trans: a te suũ fontẽ repꝑit dissipatũ:
et nos ex eiꝰ tegminib tue meretricłe
fuñ ac necessariũ uidimꝰ cooꝑtũ. Quod
prbr uͭ audiũ erubescens intremuit:
eoꝵq uiolentia se incurte monastĩi
teneri conspiciens quendã subdiaco-¬
nũ ab intimis egredientẽ atq cubicła¬
riis dicentẽ audiuit. Extendite eũ:
et qͥnquaginta rubricis uentrem. toti¬
dẽq dorsũ fornicatoris atq saclegi p̃s¬
biteri u̾berate. Quar̃ dolorib reuera
prbr iam febricitans excitatꝰ ad mo¬
nastĩum caballo ĩpositꝰ. dextra leuaq

Expanded text:
fex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; fex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos ex ejus tegminibus tuae meretriculae furnum ac necessarium vidimus coopertum. Quod presbyter ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera presbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra laevaque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acharia ep̃o de quo prefatꝰ sum gregõ¬
riam monast̾ii curam gerente. p̃positꝰ
cauri diripuit uł subduxit: e in regi¬
one septem uiar loco qͥdicit᷑ uiꝑa collo¬
cauit. Cui cum corrupta scĩmonialis.
quia latͥnam et furnum contiguũ ñ
habebat. crebro uideretur eẽ molesta:
infelix prb̃r peccatum peccato conec¬
tens ut meretricłe placere potuisset.
beatum gregorium ñ recusauit offende.
Cuius mirabił immo salubrin fontis
ligna tabulasq diripiens secessũ et fur¬
num ꝓstitute femine ñ erubuit fabri¬
care. Quib pactis: cum sequenti nocte
iam securior a querelis lasciue muliers
in eadẽ domo dormiret uidit duos qͦs¬
dã t̾ribiles cubicłarios se ligatis mani¬
b ad uenerabile monast̾ium reducenteᷤᷤ.
Quos int̾rogans cuiꝰ p̃cepto sͥ talia face¬
rent: audiuit ħ romañ pontificẽ p̃cepis-¬
se. forte tunc ioħs sc̃e sedis apłice ponti¬

Expanded text:
acharia episcopo, de quo praefatus sum, Gregoacharia episcopo, de quo praefatus sum, Gregoriani monasterii curam gerente, praepositcauri, diripuit vel subduxit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimonialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pontificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis apostolicae ponti
Abbreviated transcription (Latin):
idem domib dormiebant miserabili
iocistratione uenure coegit: et infaci¬
em iacentis aquam suffundens. ꝑ inuo¬
cationem sq̃ andree apłi tandẽ aliquã¬
do loqui fec̃: atq cuncta q̃sͥ reuelatafu¬
erant cum eo pariter comiti reuelauit.
Qui die facto. monachos euocauit. qd
contra scm andream cõmiseit qͣrelabũ¬
dus inquirere cepit. At illi deletum
dormitorium coquoꝵ manib ostende¬
runt. Cumq do deuotꝰ comes cosuellet
supplicio subiuigare. confessi sunt seil¬
lud edificiũ indulfi uissionib deleuis¬
sẽ. Pro cuius reꝑatione. dum comesimo¬
nachis argentum uoluisset tbuere:
sergius magist̾ militum restitit pro¬
mittens illud se ꝓ eo continuo meluis
refacturum Mox comes humilit̃ amo¬
nastii claustro secedens. ad domũ pet᷑
filii quondam caroli. cum omnib suis
secessit: neq ulteruis in eodẽ monastio
hospitium s dari concessit. Indultus
uero in domo euisdem sergii magistri

Expanded text:
eisdem domibus dormiebant miserabili eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cuncta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum omnibus suis concessit; neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem Sergii, magistri
Abbreviated transcription (Latin):
eo uici ã dor mitorio tabulas aggressi
diriperet: earumq ignib sprandiũ
ppararet. Cum sequenti nocte idem
indulfus ad secessum ꝑgens. c̃ monas¬
terii tabulas tam petulant incendere
p̃cepisset: a quodam sene discussus ẽ.
At ille more gallico scm̃ senem increpi
semiuiuus humi decumberet. Eodẽ
mom̃ito sub eadẽ specie cuidã clerico fo¬
ris dormienti idem senex apparuit dicẽs.
Surge & dic comiti. ut ab hoc monaste¬
rio meo in quo diu̾soriũ fieri omĩno ñ
ucet: anteꝙ̃ me ad iracuncdiam ꝓuocet.
saluus recedat. Ecce ego familiarieiꝰ m
obnoxio quem uidelicet ꝑcussiũ ante se¬
cesum dimisi: congruã medelam refũ¬
dam. Quemquis eet̃. clericus inquirens.
psum se eẽ ꝑhibuit: qͥex pictura q̃ eilec
pature similitudine scm̃ ancrea apłr
apparuisse cognouit. Itaq ad incdultũ
lacentẽ ꝑrex̃: eum semuuuum iam rep¬
peis. Quem magnis enilatib clamare
ioipiens: tam comitẽ ꝙ cunctos qsub

Expanded text:
et vicini dormitorii tabulas aggressus et vicini dormitorii tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem increpitsemivivus humi decumberet. Eodem momento sub eadem specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse perhibuit, qui ex pictura quae ejuspicturae similitudine sanctum Andrapparuisse cognovit. Itaque ad Indulfum jacentem perrexit, et eum semivivum jam reperit. Quem magnis ejulatibus clamare incipiens, tam comitem quam cunctos qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
messationes et saltationes illicitas celebi¬
re. Is deniq noctis pͥncipio secessũ petens:
spiritib immundis in aera ꝑcapilos sul¬
pensus ẽ. Cumq tota nocte dependens
uocis officium non haberet: matutina¬
b horis beatus gregorius ei uidendum
p̃buit dicens. Inimice di ñ tͥ sufficiunt
a mala que in meo monastĩo ꝑuicacit s
ris ⁊ insuꝑ scenicas meretriculas in cla¬
tro monachico tanquam in theatio
ducis: Crede mͥ ħ anno ꝑibis. Tunc ille ma¬
gnis cepit uirib penitentiam supplica¬
ie: et de cetero plenã correctionẽ ꝓmit.¬
tere. Continuo. gregoriꝰ ussit eum dimit¬
tet. Quiad t̾ram decidens: qr corrigino¬
luit: eodẽ anno ueram fuisse gregorii sẽ¬
centiã moriendo ꝓbauit
Iiusdẽ comitis homo sub alio tẽpore in¬
dulfus uocatꝰ÷. Cuidum coquiis ꝓ cõ¬
parandis lignis denarios peteret. nul
lom potuit impetrare: s nefario uire
ꝑcepit licentiam ut regias. et fenestras.

Expanded text:
messationes et saltationes illicitas celebrmessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi, hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo modo potuit impetrare; sed nefario jure percepit licentiam, ut attegias, et fenestras,
Abbreviated transcription (Latin):
uocasti: ut hunc apłm d̃ĩ huc fatigare stu¬
duerim: scito cognoscens quia nͥ hodie a
meo monast̾io recesseris.⁊ futura ebdoma¬
da cum tuis omnib uita pͥuaberis. Si
uͦ recesseris. abhac quidẽ momĩtanea sĩ¬
tentia liberaberis: s neq tu neq aliqͥs
hic tecum degentium. suam patͥam reui-¬
debit. Mox teutgaudus lectulo se ꝓripu
it.⁊ & primo suis deinde monast̾ii mona¬
chis pꝰtremo qͥbuscunq potuit. somnum
reuelauit. Et quia aliud hospitium citꝰ
dens eodem anno cum suis omnib uita pͥ¬
uatus ẽ.xxxui. Eodem qͦ tempore. suꝑ¬
popiceni comes ibi applicauit. Qui mone¬
chis quidem plurimam dapsilitatẽ ostẽ¬
dit: et in reb tam uenerabilis monastii
surpationem suoꝵ ꝓhibuit. Huius fam¬
liaris quidam nomine faraldus existens
si quando suppo ad palatium ꝓcessisset
nicarias illuc de testantib monachis n¬
reuerebatur inducere: atq cum eis cor¬

Expanded text:
rovocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare sturovocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium revelavit. Et quia aliud hospitium citiudens, eodem anno cum suis omnibus vita privatus est. 95. Eodem quoque tempore Suppo, Piceni comes, ibi applicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis co
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius pontificali habitu redimitꝰ
apparens. : nonne inquit dixi tͥ ut a
monastĩo meo qͦd in reb ꝓpͥis ꝑ inuoca¬
tionem scĩ andreȩ apłi domino dedica¬
ui recederes: quia diu̾sorum fieri ho¬
minum nullomodo licuisset: Cumq
centiam a pontifice respondisset : gre¬
goriꝰ ait. Etͥcu qͥpetisti. et ille qͥ dedit.
utriq contra deum fecistis: cuius uin-¬
dictam citius incurretis. Euigilans
teutgaudus intremuit: et facta ora¬
tione sopori se reddere uoluit. Cũ re¬
pente uenientium sonitum audiens
uehement̃ expauit: seq dormire si
p̃cepit subdiacono qui se p̃ibat cum lu¬
mine dicens. Corripe illum. Qui dum cor¬
reptꝰ in lectulo clausis ocłis resedisset. gre¬
gorius ait. Aspice in nos. Intuitꝰ autem
eos teutgaudus. magis intremuit: eũq
sͥ talit̃ cõminantẽ audiuit. Quia in se¬
cundo commonitus uerb̃ oris mei crecłe
noluisti et me tua in obedientia adeo ꝓ¬

Expanded text:
Gregorius pontificali habitu redimitus Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quod in rebus propriis per invocationem sancti Andreae apostoli Domino dedicavi, recederes, quia diversorium fieri nullo modo licuisset? » Cumque cepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione sopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simpraecepit subdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo p
Abbreviated transcription (Latin):
si demonẽ a monastii fundo uoluissent re¬
pellere: ab oratorio scẽ martine in eodẽ fun¬
do. usq ad oratorium scẽ mariȩ ibidẽ in
domo dominica constitutum: fr̃s cum
letaniis aquam spargentes exorcizatam
ꝓcederent. Quo facto. ita demon ab omĩ
monast̾ii possessione repulsus ÷: ut poste
a ꝑ confinum limites ore. narib atq o¬
cłis flammas eicere.⁊ porcosq cogere a
subulco conatꝰ sit: s intra fines monaᷤᷤ¬
texiĩ nunquam intrare ꝑmissus. cxxu.
lio ꝙͦ tempore teugaudus quondã
treuerensis ep̃s. quicum gunthario a¬
gͥppine coloniȩ ep̃o a reuerende memo¬
riȩ nicholao fuerat sacerdotali pͥuatꝰ
officio liberalitate adriani pontificis
in eodẽ monast̾io mansionem cepit.
Cui beatꝰ gregoriꝰ in somnis apparens:
maximum terrorem qͦ de suo monas¬
terio concitus egrederetur incussit.
Iue ꝑpendens uisum fuisse fantasticũ:
oratione facta rursus dormire cepit. Cui

Expanded text:
si daemonem a monasterii fundo voluissent desi daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Martinae usque ad oratorium sanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrare permissus. 94. Alio quoque tempore Theutgaudus quondam Trevirensis episcopus, qui cum Guntario, Agrippinae Coloniae episcopo, a reverendae memoriae Nicolao fuerat sacerdotali privatus officio, liberalitate Hadriani pontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit. Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
nam pͥdem tam subita uelocitate ꝓriperet.
confessus est dicens. Dum uob̾ insaniam
demonis reuelarem: taurellus affuit:an¬
teriorib ꝙ pedib me complectens. ac suis
corniculis tundens: ante se cȩpit mina¬
re ẽt tota nocte me subire muros coegit
et arbores. Cumꝙ nouissime ꝑpontem
me conaretur dimergere: de complexi¬
bus ipsius exiliur: eumq toto conamine
fugiens. ad portas quas euthimius eugu¬
menus fecerat monast̾ii huius peruent.
Quas clausas mueniens: ambab mani¬
bus ambos eius amulos apprehendi. Et
dum abeis me luctaret᷑ diuellere: quidã
caluus pontifex obliquo latere seinter
portarum rimas excuciens. ferula caput
taurelli percussit: eumꝙ infugam com¬
pellens. me abillius ꝑsecutionib libera¬
uit. Engo dum incolȩ depissent &e null
ibidem habitator accederet: ac ꝑ ħ mona¬
chi ꝓ de solatione loci satagerent: cuidã
eoꝵ gregoriꝰ in somnis apparens iubet. ut

Expanded text:
nam se pridem tam subita velocitate proriperet, nam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis revelarem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas inveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pntisicis depore: regum eioe monastis
Tacharia ciuitatis anagninȩ p̃sule sic̃
ciiꝰ supuus fecerã m̃tionẽ ꝓ incolarũ sce¬
lenb demon aggressus: Et in similitu.¬
dinem tautelli de pratis mugiendo ad
domum recurrensanuisibilit suis cor¬
necłis uir̃ sentiebat᷑ noctu ꝑcutere: bo¬
uesqa p̃sepiis extrahens. ꝑcontiguos
campos et compita. cursu uelo cissimo
faugare. Cumꝙ ħ diuitiꝰ facet crebiq
rusticis norꝰ immineret. huiusmodi
ꝑcussionib saxulũ quendã eiꝰdẽ predĩ
conductorem. affligendo dispdidit. De¬
inde bubulcos aggressus tanta cede ꝑ¬
lomint: ut intra trium mensium spatũ
neminẽ illic. preter unum caucũ ursulũ
nomine. quẽ similit̾ affligebat reliquert.
Qui romã ueniens. dum tantȩ cladis pi¬
culum fratrib indicaret: int̾rupto sermo¬
ne monasterii portis egressus est. et obstu¬
pescentib monachis. non nisi mane facto
reuersus est. Aquib curiose discussꝰ. quo¬

Expanded text:
pontificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis Anagninae praesule, sicujus superius feceram mentionem, pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pratis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conductorem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantae cladis periculum fratribus indicaret, interrupto sermone monasterii portis egressus est, et obstupescentibus monachis nonnisi mane facto reversus est. A quibus curiose discussus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ses dix̃. Seruus es an ingenius: Sc̃s los¬
ginus respondit. Seruus eram pͥuis peccati:
orande crucis ꝑlateris sui dulcissimã grãm du¬
plicit̃ me ub̃auit. Priꝰ qͥdẽ ꝑ aquam. nunc aũp
sanguinẽ si ꝑseuerauero in eius confessiõe:
Preses dix̃. Pro qua gͦ causa uenisti huc: Sc̃s¬
dit. Fr̃s meos rogaui ut tollerent substanti¬
am meam. ut ego adquirerẽ animã meã:
tus solidoꝵ centum in anno: et ipsos sũptꝰ
lem. Preses dix̃ Ergo tanquam uir ingenu¬
us et benenatꝰ sacͥfica diis et manduca desa¬
cͥficio eoꝵ: ut habeas quietã uitã anteꝙͣ ex
termineris penis. Sc̃s longinus dix̃. Nemo
pocest duob dominis seruire. Contraria

Expanded text:
sis dixit . seruus es| an ingenuus. Loginus dixit . seruus eram prius peccati| randę| crucis per lateris sui gratiam dulcem dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem si persiuerauero in eius confsionem.| Presis dixit . pro qua causa uenisti huc. it| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . tus solidus centum anle| Presis dixit ergo tamquam uir ingenuos et bene nat| sacrifica diis et manduca deut habeas uitam quietem antequam| disperdaris a poenis. Longinus dixit. Nemo potest duobus| dominis seruire . contraria
Abbreviated transcription (Latin):
datẽ. Erat autẽ caritate p̃dita: uultu ptil¬
chra. s. pulchrior m̃te. Castitate uitegra
elemosynis. ieuiniis et orationib dedti¬
curam Et ꝑ suos nuncios boni testuno¬
mi uros scorum patrocinia uł scã uotũ.¬
mina. de urbe roma et de transmarmiᷤ
regionib gnaros homines ad docendũ
diuinȩ legis carmina sͥ et siuis mecitã¬
dum. do inspirante meruit habe.
Iis itaq omnib iuxta diuinum. orci
nẽ dispositis. plena dierum et ꝑfecta
etate exẽplum bonioꝑis posteris relinqñs
soboles suos ex eis uidens nepotes: plusmi¬

Expanded text:
dita, vultu pulcra, sed pulcrior mente, castitate integra, aelimosinis larga, ieiuniis et orationibus dedicuram, et per suos nuntios, boni testimonii viros sanctorum patrocinia vel sancta volumina de urbe Roma et de transmarinis regionibus gignaros homines ad docendum divini legis carmina, sibi et suis meditandum, Deo inspirante, meruisset habere. 3. His itaque omnibus iuxnem dispositis, plena dierum et perfecta aetate, exemplum boni operis posteris relinquens, soboles suas atque ex eis videns nepotes us
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ã et inseparabili caritate largi¬
ente credimus. atq inuiolata
ac stabili fide tenemus: qͦd de¬
siderantib celestis prĩe uitã te¬
nere. et terrena lucra funditꝰ relinq̃re: a
et̾ua p̃mia obtinenda ualet ad iuuare: si

Expanded text:
cta et inseparabili caritate largiente, credimus atque inviolata ac stabili fide tenemus, quod desiderantibus celeste patria viam tenere et terrena lucra funditus relinquere ad aeterna praemia obtinenda valet adiuvare, si
Abbreviated transcription (Latin):
scidi. Cumq ħ fieret: sc̃s longinꝰ ingemu¬
mini facta ÷ suꝑ p̃sidẽ: et dissolutis m̃¬
bris factus ÷ cecus. Et uidens eum afro-¬
disiꝰcecum: exclamauit dicens. Iustꝰ
es dñe.⁊ et iustum iudiciũ tuum. Tc̃¬
um longinum ut oret ꝓ me: qr mul¬
tum iniq̃ gessi in seruũ di. Afrodisiuiᷤᷤ
uides me indignum lingua incisalo¬
quentẽ: Preses dix̃. Non solum ocłos
ꝑdidi: s et cor meum et uiscera mea
male cruciant᷑. Lunc sc̃s longinꝰ dix̃ei.

Expanded text:
s longinus inge| mumini facta est super presi| dem et desolutis membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens. Iustus es domine| et iustum iudicium tuum. Prum longinum ut oret pro me quia multum| iniqui gessi in seruum dei. Afrodisius dictus. Vides me indignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+
Abbreviated transcription (Latin):
ad clem̃tẽ romane sedis antistitẽ. suffra¬
gante dno stilum conu̾tam: quatinus
qui continius infortuniis tenuat. ami¬
cis meis a quib uͭcumq sustentor me¬
ritum rependere nequeo: saltẽ u̾ba qua¬
leo minime denegasse cognoscar.

Expanded text:
ad clementem Romanae sedis antistitem, suffraad clementem Romanae sedis antistitem, suffragante Domino, stilum convertam: quatenus qui continuis infortuniis tenuatus, amicis meis, a quibus utcumque sustentor, meritum rependere nequeo, saltem verba quae valeo minime denegasse cognoscar.
Abbreviated transcription (Latin):
nore ꝑculsus respondere ñ possem: bem¬
saruis yc pat nicholais latentem adu̾
hiiuidus lucerne ipsius fiamas quan¬
um in se fuit extinx̃. Moo gregoriuis
Mañ diaconi q̃ magnã facem tenere
iuebat᷑ arripiens. eiusq flãmis os faciẽ¬
l peculantis exurens: adinistar ethyo¬
pis denigͤuit. Qua exustione ab ore petu¬
lantis paruissima scintilla emicans. can¬
dentem tunicam dicto citiꝰ conflagrauit:
sicꝙ nigerrimus totus apparuit. Cumq
diaconus diceret satis adusariũ denigra¬
tum: et beatꝰ gregorius nos ait ñ illum
mus. Deinde infortuniũ meũ diiisis cõ¬
solationib exhortatꝰ abscessit. & facẽ qui¬
dẽ secum detulit. s tanto lumine locũ
in qͦ dormiebã reuera fulgentẽ dimisit: ut
exꝑgefactꝰ pueros añ me dormientes crebrĩmcla
tis lucis copia paulatim se subtrahens.
penitꝰ effluxisset. Ast de his ds̃ udeĩt.
go tam̃ diuinȩ spei fiducia roboratꝰ

Expanded text:
vore perculsus respondere non possem, benvore perculsus respondere non possem, benevolus mihi pater Nicolaus latentem advernquit, hic invidus lucernae ipsius flammas quantum in se fuit exstinxit. Mox Gregorius manum diaconi, qua magnam facem tenere videbatur, arripiens, ejusque flammis os faciemque petulantis exurens, ad instar Aethiopis denigravit. Qua exustione ab ore petulantis parvissima scintilla descendens, candentem tunicam dicto citius conflagravit; sicque nigerrimus totus apparuit. Cumque diaconus diceret satis adversarium denigratum, beatus Gregorius: Nos, ait, illum mus. 188 Deinde infortunium meum diversis consolationibus exhortatus, abcessit. Et facem quidem secum detulit, sed tanto lumine locum in quo dormiebam revera fulgentem dimisit, ut expergefactus, pueros ante me dormientes crebrius inctae lucis copia paulatim se subtrahens, penitus effluxisset. At de his Deus viderit: ego tamen divinae spei fiducia roboratus
Abbreviated transcription (Latin):
Cui dum curulẽ p̃parari cogitarem: hc̃
supͣ modũ cachinnantẽ conspiciens cõ¬
spiciens cõpellare uidebar. ꝙ̃ obrẽ noc¬
turno silentio tã petulant᷑ uir officii
qͣuoris ꝑstreꝑet. At ille. Quia inqͥt tu
disti. Cumq ego tanto me ueraciꝰ scbe.
quanto incognitũ facie ñ autẽ incogni¬
tum lectione sine ullo liuoris uł ad ula¬
tionis uicio retulissem: respondit. Tu
sic uideo. qͦo uoliusti fecisti. Ast ego q̃fa
cere potuero ñ cessabo. Hec dicens: iu¬
cerne flãmas cuiꝰ lumine forte fruebar
se totũ ñ potuit: me tam̃ in tenebris cos¬
autum ita ꝑt̾ruit. uͭputarẽ me gladi¬
us ab eo ꝓtinꝰ ugulari. Cum p̃ paululũ
despanti mͥ beatus gregori comitante sẽ¬
cum dextrorsum reuerende memorie
papa nicholao: sinistrorsũ uͭ sic̃ m uide¬
batur pet̾ suo diacono: multo lumine
darficatꝰ apparuit diceis. Modice fidei
quare dubitasti. Cui dum ego poripa¬

Expanded text:
Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc supra modum cachinnantem conspiciens, compellare videbar quamobrem nocturno silentio tam petulanter vir officii gravioris perstreperet. At ille, quia, inquit, tu disti. Cumque ego tanto me veracius scribere, quanto incognitum facie, non autem incognitum lectione, sine ullo livoris vel adulationis vitio retulissem, respondit: Tu, sicut video, quod voluisti fecisti; at ego quae facere potuero non cessabo. Haec dicens, lucernae flammas cujus lumine forte fruebar dem exstinguere non potuit; me tamen in tenebris constitutum ita perterruit, ut putarem me gladiis ab eo protinus jugulari. Cum post paululum desperanti mihi beatus Gregorius, comitante secum dextrorsum reverendae memoriae papa 187 Nicolao, sinistrorsum vero, sicut mihi videbatur, Petro suo diacono, multo lumine clarificatus apparuit, dicens: Modicae fidei, quare dubitasti? Cui dum ego priori pa
Abbreviated transcription (Latin):
niqͥ: ipsiꝰ suasionib inflãmati. celestem
pat̾ã desiderant inqͥrunt Ecce studi¬
ose pontificũ uissionis tuȩ uirtute coa¬
tꝰ. dum q̃dã gestoꝵ beati gregorii p̃decesse¬
ris tui saxonũ uidelicet gentis apłi de¬
florare desidero: uir̃ descͥpsi rethoricusq¬
tor ignarꝰ. S dep̃cor uͭ ea curiositate qͣme
dudum ħ decerꝑe iusseras: ad omium sid
fecisti facias ꝑ uenire notitiã: ut ineoqͥ
sacra scõ ur̃o iudicio placuisse me gauil
nulli penitꝰ duudicandus addicar: qui
potiꝰ uidicaturꝰ inueniar. Siqͥdẽ nuꝑł¬
me quando hunc quartum librum e¬
oꝑante no claudere gestiebam: noc̃¬
qua dominicȩ resurutionis dies uenerabi¬
us lucescebat in sõnis escbens. qͥdam sub
essigies cuidã uete̾is insiliatoris palã uidẽ¬
dũse p̃buit. et candidissima cunica si¬
mulꝙ tenussima cuiꝰ nuir̃ raritate
nigredo subtioris tunicȩ translucebat.::
inflatꝰ buccis risum continere ñ potuit.

Expanded text:
quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desideranter inquirunt. 100. Ecce, studiose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, dum quaedam gestorum beati Gregorii praedecessoris tui, Saxonum videlicet gentis apostoli, deflorare desidero, virum descripsi rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut ea curiositate qua me dudum haec decerpere jusseras, ad omnium, sicut coepisti, facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro sancto vestro judicio placuisse me gaudeo, nulli penitus dijudicandus addicar, quin potius judicaturus inveniar. Siquidem nuperrime quando hunc quartum librum, cooperante Domino, claudere gestiebam, nocqua Dominicae Resurrectionis dies venerabilis illucescebat, in somnis describens, quidam sub effigie cujusdam veteris insidiatoris palam videndum se praebuit, et candidissima tunica simulque tenuissima, cujus nimirum raritate nigredo subterioris tunicae translucebat, satit, et inflatis buccis risum continere non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed & in absidicła suꝑ fratrum cellarium
gregori eĩdẽ artificis magistĩo in rota gy sea
pietꝰ ostendit᷑: statura uista & bene forma¬
ta facie de pat̾ne faciei longitudine & ma¬
t̾ne rotunditate ita medie temꝑata: uͭcũ
btunditate qͣdã decentissime uideat᷑ eẽ de¬
ducta. Barba pat̾no more sub fulua et
modica: ita caluast. uͭ in medio frontis
gemellos cincinnos rarusculos habeat:
et dextror sũ refloxos. Corona. rotunda
t spaciosa. Capillos sub nigro. & decen¬
ter intorto sub auricule mediũ ꝓpendẽ¬
te. fronte speciosa: elatis & longis s ex¬
ib suꝑciliis. Ocłis pupilla furuis. ñqͥd ẽ
naguis s patuł: sub ocłarib plenis. Nla

Expanded text:
Sed et in absidula post fratrum cellarium Sed et in absidula post fratrum cellarium Gregorius ejusdem artificis magisterio in rota gypsea pictus ostenditur, statura justa et bene formata, facie de paternae faciei longitudine et maternae rotunditate ita medie temperata, ut cum rotunditate quadam decentissime videatur esse deducta, barba paterno more subfulva et modica; ita calvaster, ut in medio frontis gemellos cincinnos rarusculos habeat, et dextrorsum reflexos; corona rotunda et spatiosa, capillo subnigro et decenter intorto sub auriculae medium propendente; fronte speciosa, elatis et longis, sed exilibus superciliis; oculis pupilla furvis non quidem magnis sed patulis; subocularibus plenis; naso
Abbreviated transcription (Latin):
mine a dextro humero talit contra sin¬
stram reuoluto contecta: ut sub eo ma¬
nus tanꝗͣ de planeta subducat: et cura
pectꝰ subgula inferior tunica pseudo lac¬
te coloris appareat. Que magno sinua¬
mine suꝑ pedes defluat. duab Zonis adsi¬
militudinẽ dalmaticarũ s latiorib om¬
nino distincta. S tatura plena: facies no¬
tunda quidẽ et candida: s senio iã ru¬
gosa: ꝙͣ ip̃a qͦ senectꝰ pulcherrimã fiuis¬
se significat Ocłis glaucis et grandib:
suꝑciliis modicis.: labellis uenustis: ui¬
tu hilari ferens in capite matͦnar̃ mitͥ
candentis pͣndei raritatib latam. Dud¬
b dextere digitis. signacło crucis se ms¬
nire uelle pretendens insinistra uͦ pate
psalterium retinens. in qͦ ħ scptum ẽ.
uet anima mea et laudabit te: et uils¬
cia tua adiuuabunt me. A dextͦ us
bito usq ad sinstrum cirea scapulasi
sus ascendens reflectitur. qͥita se hablł.
G̃regori siliue matri fecit.

Expanded text:
mine a dextro humero taliter contra sinmine a dextro humero taliter contra sinistram revoluto contecta, ut sub eo manus tamquam de planeta subducat; et circa pectus sub gula inferior tunica pseudolactini coloris appareat, quae magno sinuamine super pedes defluat; duabus zonis ad similitudinem dalmaticarum, sed latioribus omnino distincta; statura plena, facies rotunda quidem et candida, sed senio jam rugosa, quam ipsa quoque senectus pulcherrimam fuisse significat; oculis glaucis et grandibus, superciliis modicis, labellis venustis, vultu hilari, ferens in capite matronalem mitram candentis brandei raritate niblatam; duobus dexterae digitis signaculo crucis se munire velle praetendens, in sinistra vero patens psalterium retinens, in quo hoc scriptum est: Vivit anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me . A dextero vero cubito usque ad sinistrum circa scapulas versus ascendens reflectitur, qui ita se habet: Gregorius Silviae matri fecit. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
miłł partib monachus aliquis inueni¬
riã quo ñ obseruet᷑ tã in ꝓposito quã in ha¬
bitu regła scĩ benedicti. Quappt̃ sic̃ conseat
gͣgoriañ monastium alatinitate ingcia¬
tem necessĩtate potiꝰ quam uoluntate õ¬
u̾sum: ita fideliter prestolatur in latin¬
tatis cultũ fauente dño denuo reu̾sur.¬
N cuiꝰ uenerabił monast̾ii atͥo. iussu gregori
iuixta nymphiũ due yconͥe uet̃rime artis¬
cialit̃ depicte. hac usq tenus uidentur. In
quar̃ alterabeatꝰ apłs petrus sedens cons¬
picitur stantem gorgianum regionarũ¬
uidelicet prẽm gregorii. manu dextera
ꝑdexterã nichilominꝰ suscepisse. Cuigor¬
giani habitꝰ. castaneicoloris planeta ::
sub planeta dalmatica : in pedib caligas
statura longa: facies deducta. uirideso¬
culi: barba modica: capilli condensi:
uultꝰ grauis. In altera uͦ. mat̾ beatigrego¬
riĩ sedens depicta ÷ siluia: candido uela¬

Expanded text:
in illis partibus monachus aliquis inveniin illis partibus monachus aliquis invenia quo non observetur tam in proposito quam in habitu regula Benedicti. Quapropter sicut constat Gregorianum monasterium a Latinitate in Graecitatem necessitate potius quam voluntate conversum, ita fideliter praestolatur in Latinitatis cultum favente Domino denuo reversur In venerabilis monasterii atrio jussu Gregorii juxta Nymphium duae iconiae veterrimae artificialiter depictae usque hactenus videntur. In quarum altera beatus Petrus apostolus sedens conspicitur, stantem Gorvidelicet patrem Gregorii, manu dextera per dexteram nihilominus suscepisse. Cujus Gordiani habitus castanei coloris planeta est, sub planeta dalmatica, in pedibus caligas habens; statura longa, facies deducta, virides oculi, barba modica, capilli condensi, vultus gravis. In altera vero mater Gregorii sedens depicta est Silvia, candido vela
Abbreviated transcription (Latin):
gitauit et fec̃: eã ꝙͦ quam ad nos misistiᷤᷤ
dum apud ipsũ ap̃facto lectore eẽt de¬
posita infalsauit epłam: ut quicunq
eam leget uos nͨcatholica nͨ recta sapere
euident argueret. Ex qua re contigit ut
dũ ueritatẽ studiose q̃reremꝰ. eiꝰ q̃ latebat
iniquitas uulgaret᷑. Et tanta in eo reꝑta
sunt: quanta nec de scelerato qͦ laico cre¬
derent᷑. Et quia int̾ diu̾sa mala. aliqͦs eti¬
am sermones scͥpsit atq eos ex nr̃o noĩe ti¬
tulauit. et suspecti sumꝰ ne eos alicubi tnᷤ¬
miseĩt: fr̃nitas ur̃a sollicitudinẽ gerat:
& siquid tale repꝑei̾t eos excindi et omĩno
faciat aboleri: ut qͦd imꝑitꝰ litterar̃ et sc̃p¬
ture diuinȩ nesciꝰ nr̃o sicut diximꝰ noie p̃¬
notauit. qrundã animos ñ possit infice.
niam missi sunt. scĩbenedicti regulȩ fue¬
rint mancipati: interalia etiam illud os-¬
tendit: qͦd ex ipsiꝰ discipulis uix potest

Expanded text:
gitavit et fecit, eam quoque quam ad nos misistis, gitavit et fecit, eam quoque quam ad nos misistis, dum apud ipsum a praefato latore esset deposita, ita falsavit epistolam, ut quicunque eam legeret, vos nec catholice, nec recte sapere evidenter argueret. Ex qua re contigit ut dum veritatem studiose quaerimus, ejus quae latebat iniquitas vulgaretur, et tanta in eo reperta sunt quanta nec de scelerato quocunque laico crederentur. Et quia inter diversa mala aliquos etiam sermones scripsit, atque eos ex nostro nomine titulavit, et suspecti sumus ne eos alicubi transmiserit, fraternitas vestra sollicitudinem gerat; et si quid tale repererit, eos et rescindi et omnino faciat aboleri, ut quod imperitus litterarum et Scripturae divinae nescius, nostro, sicut diximus, nomine praenotavit, quorumdam animosniam missi, sancti Benedicti regulae fuerint mancipati, 176 inter alia etiam illud ostendit, quod ex ipsius discipulis vix potest
Abbreviated transcription (Latin):
cedit speciem ꝓpositi regłaris olim a scõ
benedicto statuti. cuiꝰ ipse uitã descbñs
in dialogo regulam qͦ laudauerat. eũ
seruasse luce clariꝰ manifestat. Presertĩ
cum idẽ uenerabił doctor gregorĩ gre¬
cam linguam nescieit: et sui monaste¬
rii monachos benedicti utiq reguł man-¬
ciꝑatos in saxoniã destinarit.
Siquidẽ qͦd grecam linguã nesciei̾t: ip̃e
testat᷑ in epła eusebio thessalonicensi epis¬
copo scͥbens. Lator p̃sentium theodorꝰ eccłie¬
ens. dũ homo quippe nouꝰ haberet incog¬
ntꝰ andreȩ monacho qͥ ad scm paulum in¬
clausus fuerat. res et cartas quas detu¬
lit ut reuera olim noto innocent̃ depo¬
S tante ille prauitatis inuentꝰ ÷: ut si
eiꝰ stultitiȩ sub inclausionis specie paulo
adhuc ampliꝰ licuisset. multoꝵ animaᷤᷤ
maliciȩ sue falsitate deciꝑet: et quocun¬
q potuisset ñ leuia scandala generaret
Namint̾ alia q̃isdẽ andreas pessime co¬

Expanded text:
excedit, speciem propositi regularis olim a sancto excedit, speciem propositi regularis olim a sancto Benedicto statuti, cujus ipse vitam describens, in dialogo regulam quoque laudaverat, eum servasse luce clarius manifestat, praesertim cum idem venerabilis doctor Gregorius Graecam linguam nescierit, et sui monasterii monachos Benedicti utique regulis mancipatos in Saxoniam destinarit. 81. Siquidem quod Graecam linguam nescierit, ipse testatur in epistola Eusebio, Thessalonicensi episcopo, scribens: Lator pens, dum omnes, homo quippe novus, haberet 1174 incognitos, Andreae monacho, qui ad sanctum Paulum inclusus fuerat, res et chartas quas detulit, ut re vera olim noto, innocenter depoSed tantae ille pravitatis inventus est, ut, si ejus stultitiae sub inclusionis specie paulo adhuc amplius licuisset, multorum animas malitiae suae falsitate deciperet, et quocunque potuisset non levia scandala generaret. Nam inter alia quae idem Andreas pessime co
Abbreviated transcription (Latin):
annos circiter quinqͣginta tͣnslatum
ante nouellũ secretariũ constructis
absidib sicuti mͦ cernit᷑ sub altare sui
nominis collocat᷑: qͦ eiꝰ anniu̾saria sol¬
lemnitas cunctis certatĩ ꝑ noctantib
ueneratiõe gratissima celebrat᷑. In qͣ
pallium eiꝰ. & phylacteria s. et balceus
consuetudinaliter osculant᷑. Quȩ sin¬
gulatĩ consid̾ata. et antiquitatẽ uiri.
et inediocͥtatẽ habitꝰ.: et speciem regu¬
laris ꝓpositi: signis ꝑspicuis rep̃sentãt.
Namin eo qͦd pallum eiꝰ bisso canden¬
te contextum nullis fuisse cernit᷑ acub
ꝑforatũ: sic illum circa scapulas obuo¬
lutum fuisse ñ aũ confixũ dinoscit᷑ sicu¬
ti uetustissimis musius uł pictis osten¬
dit᷑. Qd aũreliqͥar̃ phylacteria tenuar¬
gento fabricata ubiꝙ pallio fuisse sus¬
pensa decollo uident: habitꝰ eĩ medio¬
crias demonstrat. Porro in enlitate bal¬
tel. que unuis pollicis m̃sinrã nunce e

Expanded text:
annos circiter quinquaginta translatum, annos circiter quinquaginta translatum, ante novellum secretarium constructis absidibus, sicuti modo cernitur, sub altari sui nominis collocatur: quo ejus anniversarie solemnitas cunctis certatim pernoctantibus veneratione gratissima celebratur, in qua pallium ejus, et phylacteria, sed et balteus ejus consuetudinaliter osculantur. Quae sigillatim 175 considerata, et antiquitatem viri, et mediocritatem habitus, et speciem regularis propositi signis perspicuis repraesentant. Nam in eo quod pallium ejus bysso candente contextum nullis fuisse cernitur acubus perforatum, sic ipsum circa scapulas obvolutum fuisse, non autem confixum dignoscitur, sicuti vetustissimis musivis vel picturis ostenditur. Quod autem reliquiarum phylacteria tenui argento fabricata, vilique pallio, de collo suspensa fuisse videntur, habitus ejus mediocritate demonstratur. Porro in exilitate baltei, quae unius pollicis mensuram numquam
Abbreviated transcription (Latin):
lacere appetit : ñ nunꝙͣ intentio
ninus recta que de donis di placẽ ho¬
rmib q̃rit. insidiando comitat᷑. Siaũ
lebis diuunitꝰ dist̾cte discutimur:: qͥsin
ustaremanet salutis locꝰ. quando & ma
inr̃a pura mala st. & bona quos hab̾e
b. om̃e qͦd in me latent᷑ ipẽ rep̃hendo.
iaurctant aꝑio. Quia enim exponen
ũcelaui qͦd sensi: confitendo ñabs¬
nec parui desunt qͥ dictis meis debe¬
nt instrui nec magni desunt. Ncoge¬
ĩt mez debeant intumitat muscie
eon pħutraq aliis frĩb qͣncũ possũcurã
confero: ab aliisq̃ro. In dixi exponendo
qͦd faciant: istis aꝑio confitendo quos
parcant. Itł uboꝵ medicam̃ta ñ subtho:
ustis lacerationẽ uuluer ñ abscondo. Ig qͥ¬
tudicema solatiũ m suȩ orationis ĩpendat:
d omẽ qͦo inme sordidũ dep̃henort nea¬
tib diluat. Orationis autẽ at. expose¬
pionis urtute collata. lector ins inrscõ¬
pensatione me suꝑat: si cum ꝑ meu
baaccipit ꝓ ine lacrimas reddit.

Expanded text:
lacere appetit, nonnunquam intentio minus recta, quae de donis Dei placere hominibus quaerit, insidiando comitatur. Si autem de his divinitus districte discutimur, quis inter ista remanet salutis locus, quando et mala nostra pura mala sunt, et bona quae nos habere ribus omne quod in me latenter ipse reprehendo, incunctanter aperio. Quia enim exponendo, non celavi quod sensi, confitendo non absnec parvuli desunt qui dictis meis debeant instrui, nec magni desunt qui cognitae meae valeant infirmitati miseec utraque aliis fratribus quantum possum curam confero, ab aliis spero. Illis dixi exponendo quod faciant, istis aperio confitendo quod parcant. Illis verborum medicamenta non subtraho, istis lacerationem vulnerum non abscondo. Igjudicem solatium mihi suae orationis impendat, et omne quod in me sordidum deprehendit fletibus diluat. Orationis autem atque expositionis virtute collata, lector meus in recompensatione me superat, si cum per me verba accipit, pro me lacrymas reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
positis u̾boꝵ foliis.: pꝰpositis sententiarũ
ramis: dum ipãm subtilit̃ radicẽ meȩ in¬
tentionis inspicio: dõ qͥdẽ ex ea me sũmo¬
ꝑe place uoluisse cognosco : s eidẽ intenti¬
oni qͣdo plac̾e̾ studeo: furtim senescio qͦ¬
m᷑ intentio humanȩ laudis int̾sei̾t. Qd̾
cũ pꝰmodũ tardeq discerno: inuenio me
alit̃ age ħ qͦd scio mealit̃ incdasse. Sic e¬
num sepe tntentionẽ nram dumante
di ocłos recte incipit᷑ : occulte subiunc¬
taet eã uelut in itinere cõp̃hendens in¬
sitate qͥdẽ cib sumit᷑: s in ipso equ. aũ
furtĩ gula subrepit: edendi delectatio
ꝑmiscet᷑. Unde pler̃q contingit: ut re¬
facuonẽ corporis ꝙ salutis causa cepim̃:
pausa uoluptatis expleamꝰ fatendũ: qͥ¬

Expanded text:
stpositis verborum foliis, postpositis sententiarum stpositis verborum foliis, postpositis sententiarum ramis, dum ipsam subtiliter radicem meae intentionis inspicio, Deo quidem ex ea me summopere placere voluisse cognosco; sed eidem intentioni qua Deo placere studeo, furtim se nescio quomodo intentio humanae laudis interserit. Quod cum jam postmodum tardeque discerno, invenio me aliter agere quod scio me aliter inchoasse. Sic enim saepe intentionem nostram, dum ante Dei oculos recte incipitur, occulte subjuncta, et eam velut in itinere comprehendens,sitate quidem cibus sumitur, sed in ipso esu, dum furtim gula subrepit, edendi delectatio permiscetur. Unde plerumque contingit ut refectionem corporis, quam salutis causa coepimus, causa voluptatis expleamus Fatendum