comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscatur. sicinter phylosophiã
et sap̾iam. hec enim illius affect̾
acpremium est illa uenit adhac
itur. ¶ Sapientia est quã greci
gai uocant. hoc uerbo romani
quoq utebãtur. sicut inphylo¬
sophia nuĩc quoꝙ utũtur. Qui
et togate tibiq antiq ꝓbabũt
et inscriptus doseam monumto
titulus hospes resiste ⁊sophyaz
doseam lege. ¶Quidam eeno¬
stris quauis phylosophia studi¬
um uirtutis eẽt. hec petẽtur illa
peteret. tamen nõ putau̾nt illa
distrahi posse. nam nec phylo¬
sophia sine uirtute est. nec sinc
phylosophia irtus est. phyloᷤ
studium uuitutis est. Set ꝑip̃a
uirtutem. nec iustus homo esse
sine studio sui eẽ põt. nec uirtutĩ
studiũ sine ip̃a no enm quem¬
admodum in hiis qui aliquid
exlistanti loco ferire conãtur. a¬
libi est qui petit. alibi quod peti¬
tur. nec quemadmod̾ itin̾e que
uirtusq. phylosophie tres ꝑ¬
tes c̃ẽ dixerunt. et maximi⁊
pluri auctores moralẽ

Expanded text:
cupiscatur, sic inter philosophiam cupiscatur, sic inter philosophiam et sapientiam. Haec enim illius effectus ac praemium est; illa venit, ad hanc venitur. Sapientia est, quam Graeci σοφίαν vocant. Hoc verbo Romani quoque utebantur, sicut philosophia nunc quoque utuntur. Quod et togatae tibi antiquae probabunt et inscriptus Dossenni monumento titulus: Hospes resiste et sophian Dossenni lege. Quidam ex nostris, quamvis philosophia studium virtutis esset et haec peteretur, illa peteret, tamen non putaverunt illas distrahi posse. Nam nec philosophia sine virtute est nec sine philosophia virtus. Philosophia studium virtutis est, sed per ipsam virtutem; nec virtus autem esse sine studio sui potest nec virtutis studium sine ipsa. Non enim quemadmodum in iis, qui aliquid ex distanti loco ferire conantur, alibi est qui petit, alibi quod petitur. Nec quemadmodum itinera quae virtusque. Philosophiae tres partes esse dixerunt et maximi et plurimi auctores: moralem,
Abbreviated transcription (Latin):
paruulas nõ oportet.Idem enum
uicii hab nimia quod mullad
duuisio simile cõfuso est. quicqd
usq inpuluere sectum primũ
itaꝙ sicut uitetur tibidica intẽ
sapiẽtiam et phylosophia quio
intersit. ¶ Sapientia ꝑfectum
bonu est mẽtis humane phylo¬
sophia sap̾ie amor est ⁊ affectato
hec ostendit quo illa ꝑuenit phi¬
losophia unde dicta sit apparet
ipõ enim nomine fatetur. ¶ Si
scĩam. ¶Quidã sapiẽtia est no¬
scere diuina et humana et horu
causas. ¶Supuacua michiu̾
aliter atꝙ aliter finirent. Alii stu¬
stioium illam uirtutis eẽ dixert̃
alii studiu corpori regerẽde m̃tis
aquibdam dicta est eippetitio rre¬
te rationis. Ilud quoꝙ quasi cõ¬
stet aliquid int̾ phylosophiã et
sapiẽtia interesse. Neq eñi fici̾
potest. ut item sit quod affectat᷑
et quod affectat. quomodo mul¬
tum inter auariciam et pecciũa
interest cum illa cupiat. hec con¬

Expanded text:
parvulas non oportet. Idem enim parvulas non oportet. Idem enim vitii habet nimia quod nulla divisio; simile confuso est, quidquid usque in pulverem sectum est. Primum itaque, si videtur tibi, dicam, inter sapientiam et philosophiam quid intersit. Sapientia perfectum bonum est mentis humanae. Philosophia sapientiae amor est et adfectatio. Haec eo tendit, quo illa pervenit. Philosophia unde dicta sit, apparet. Ipso enim nomine fatetur quid Quidam ita: sapientia est nosse divina et humana et horum causas. Supervacua mihi haec aliter atque aliter finirent. Alii studium illam virtutis esse dixerunt, alii studium corrigendae mentis, a quibusdam dicta est adpetitio rectae rationis. Illud quasi constitit, aliquid inter philosophiam et sapientiam interesse. Neque enim fieri potest ut idem sit quod adfectatur et quod adfectat. Quomodo multum inter avaritiam et pecuniam interest, cum illa cupiat, haec con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapĩe perperã necessariam di¬
corpus eius in menbra dispo¬
sitoni facilius enim ꝑ partes
incognitoem totius adduçimꝰ¬
ytina quide queadmodu u̾sa¬
mãmiratione suiraperet relictis
hiis que nunc magna magnoꝵ
ignorantia credimus.. ¶ Set qr
cotigere hoc nõ põt etsic Anobis
abscienda quẽadmcdum miror
secreta cernũtur sapientis quitẽ
animus totam malam euis am¬
plectitur. nec minus illa uelocit᷑
obit qua celum acies nostra. no¬
bis aute quib prumpenda cali¬
go est.⁊quoru nis inꝑximo de¬
ficit singła queq ostendi faci¬
lius possunt uniu̾si nõdum ca¬
pacib. facia ergo quod erigis
et phylosophiam ĩpartes nõ ĩ fru¬
stra diuida. diuidi em illa nõ cõ¬
croi utile est. nã com prehẽtere quẽ¬
admodum maximã ita minima
difficile est. ¶ Describitur intri¬
bo ppłs incenturiones exercitus.
¶Quicquid inmaius creuit faci¬
lius agnoscitur si discessit in par¬
tes quas nõ dici mnũabiles ẽect

Expanded text:
 PROPERANTI NECESSARIAM, DICORPUS EIUS IN MEMBRA DISPONI; FACILIUS ENIM PER PARTES IN COGNIUtinam quidem quemadmodum univin admirationem sui raperet relictis iis, quae nunc magna magnorum ignorantia credimus. Sed quia contingere hoc non potest, est sic nobis aspicienda, quemadmodum mundi secreta cernuntur. Sapientis quidem animus totam molem eius amplectitur nec minus illam velociter obit quam caelum acies nostra; nobis autem, quibus perrumpenda caligo est et quorum visus in proximo deficit, singula quaeque ostendi facilius possunt universi nondum capacibus. Faciam ergo quod exigis, et philosophiam in partes, non in frusta, dividam. Dividi enim illam, non concidi, utile est. Nam conprehendere quemadmodum maxima ita minima difficile est. Discribitur in tribus populus, in centurias exercitus. Quicquid in maius crevit, facilius agnoscitur, si discessit in partes, quas, ut dixi, innumerabiles esse et
Abbreviated transcription (Latin):
pedit quid magnifici est se amare
sibi parcẽ. sibi acquirẽ. ab omĩb istis
uera boã dandi cupido auocat adde¬
tm̃tum ĩ iecta manu trabit. ⁊utili¬
tates relĩquit. ip̃o bñfaciendioꝑe le¬
tissima. Num quid dubium ẽ quĩ
ꝯtraria sit bñficia iniuria. Quomõ
turpitudo contra omĩa premia ĩ
scellus ortantia ualẽt ad hoc ĩuitat
honesti pse efficax spẽs. Quis ñ bñfã
b̃nficia semel dedisse. quã sepe dicẽ
rere cui dediuitam quẽ ꝑiculo eri¬
iam illi. Semel iterumq affui. Pri¬

Expanded text:
pedit. Quid magnifici est se amare, sibi parcere, sibi adquirere ? Ab omnibus istis vera beneficii dandi cupido avocat, ad detrimentum iniecta manu trahit et utilitates relinquit ipso bene faciendi opere laetissima. Numquid dubium est, quin contraria sit beneficio iniuria ? Quomodturpitudo contra omnia praemia in scelus hortantia valet ; ad hoc invitat honesti per se efficax species. Non mentiar, beneficia rere, cui dedi vitam, quem e periculo eri? Iam illi semel, iterum adfui.
Abbreviated transcription (Latin):
timet. Quid ẽ añ honestius quam
gͣtum eẽ huius uirtus mat̾ia tam
late patet quam uita. S mest in¬
quit huic bono etiam utilitas a¬
liqua. cui enĩ uirtutino inẽ. S id
ꝓpt̃ se expeti dr̃. quod quãuis hãt
aliq̃ cẍ secomoda se positis quodq
ac remotis placeat ꝓdest gratum

Expanded text:
tum. Quid est autem honestius, quam gratum esse ? Huius virtutis materia tam late patet quam vita. " Sed inest," inquit, " huic bono etiam utilitas aliqua." Cui enim virtuti non inest ? Sed id propter se expeti dicitur, quod, quamvis habeat aliqua extra commoda, sepositis quoque illis ac remotis placet. Prodest gratum
Abbreviated transcription (Latin):
de est ꝓpt̾ malos. Rex honores dignis
dat ꝯgiarium dignis. Frum̃tum pu¬
blicum. tam ꝑiurus quam fur zad¬
⁊ꝑsoãrum estimatoẽm q̃ seꝑatim tã¬
quã digno dãtur. nõ mnbiis que pro¬
miscue turbam aomittũt. Multum
enim refert utrum aliq̃n ñ excludas

Expanded text:
 non potuerunt. Rex honores dignis dat, congiarium et indignis ; frumentum publicum tam fur quam periurus et adpersonarum aestimationem, quae separatim tamquam digno dantur, non in his, quae promiscue turbam admittunt. Multum enim refert, utrum aliquem non excludas
Abbreviated transcription (Latin):
circum fundit. Nõ ideo ꝑse ñ est
petendum cui aliquid extra quo
emolum̃ti adheret. fere enim pul¬
cerima queq multis et auẽticiis¬
reb comitata sunt dotib. S illas
tͣhunt ip̃a p̃cedunt. Ip̃e mundus¬
quotiẽs ꝑ noctem ignes suos fũdit
sit. Qũe ño intentũ. inse tenet: quis
rerum turba subhoc silentio cuolin
tur. quanta fatorum seriem se cer¬
tuslimes echucitur. Ista que tu nõ
alit quam indecorem sꝑsa ꝯsideras
tem sola discurrẽ estimes: cet̾a herẽ
paucorum motu ꝯp̃hendimus in¬
nuãbiles nõ logius aospectu seduc¬
ti dii cunt. redeuntq. Et exhiis ꝙ
Quemadmodum hec cum prim̃
maiestas tñ corum tocam mẽter
occupat. Ita omĩs illa uirtus. ⁊ in
primis grati animi intellectum
quidem parat. s nõ uult obhoc
diligi. amplius quidam in se h̃t nͨ
satis ab cointlłgitur. aquo in t̾uti¬
lorum oꝑa. ita duusa int̾se ꝓpoĩta
sunt. Ille ing̃tus ẽ quaniꝰ ño opor¬
teatq ecpedit. hic ingͣtus ẽ quauis

Expanded text:
iturus. Non ideo per se non est expetendum, cui aliquid extra quoque emolumenti adhaeret ; fere enim pulcherrima quaeque multis et adventiciis comitata sunt dotibus, sed illas trahunt, ipsa praecedunt. quotiens per noctem ignes suos fudit esit, quem non intentum in se tenet ? Quis rtur ! Quantam fatorum seriem certus limes educit ! Ista, quae tu non aliter, quam in decorem sparsa consideras, tem sola discurrere, cetera haerere ; paucorum motus comprehendimus, innumerabiles vero longiusque a conspectu seducti di eunt redeuntque, et ex his, qui Quemadmodum haec cum primum maiestas tamen eorum totam mentem occupat, ita omnis illa virtus et in primis grati animi multum quidem praestat, sed non vult ob hoc diligi ; amplius quiddam in se habet nec satis ab eo intellegitur a quo inter utilorum opera, ita diversa inter se proposita sunt. Ille ingratus est, quamvis non oporteat, quia expedit; hic gratus est, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
illi de est. sepe et qui grãm retulit ĩ¬
gratus est et qui nõ retulit g̃tus. nã
ut aliarum uirtutum. ita hunis ad
animum tota estimatio redlit. hic
siinofficio est. quicquid defuit for¬
tuna peccat. Quomõ diẜtus est eti¬
am qui tacet.fortissimus etiã que
utatur. Ita et gratus est ⁊̃ qui nult
tñr. nech̃t̃ huiusmodi uolũtatis
suc ullum quam se testes. Est aliqn

Expanded text:
im ; saepe enim et qui gratiam rettulit, ingratus est, et qui non rettulit, gratus. Nam ut omnium aliarum virtutum, ita huius ad animum tota aestimatio redit ; hic si in officio est, quidquid defuit, fortuna peccat. Quomodo est disertus etiam qui tacet, fortis etiam qui utatur, ita gratus est etiam, qui vult tantum nec habet huius voluntatis suae ullum alium quam se testem.
Abbreviated transcription (Latin):
dandum nesit bñficium ĩgrato.¬
Quis scitur ĩg̃tus cẽ ꝑmitte michi
aliquid int̾ loqui nẽ intogat̾oem ĩ¬
sidiosa capiamui. Duos exostituti¬
one storca accipe ingͥros. alt ẽ ingͣ¬
Scultus ⁊̃ maluc est. Qui añc mal̾
c̃ nulloracio caret. Ergo et ingratus
est. Sic omẽs malos intemꝑances
dicimus auaros. lucuriosos maligͦ¬
bustam singła emmnẽt. s malum
acstultum nullo uicio uica e ne auda¬
cem quitem timoris ab solamꝰ ne ꝓ¬
digum quidem auaricia luba aue ⁊
similem. sic quistultue c̃ tam atua

Expanded text:
daturus sit beneficium ingrato sciens ingratum esse. Permitte mihi aliquid interloqui, ne interrogatione insidiosa capiamur. Duos ex constitutione Stoica accipe ingratos. Alter est ingrstultus etiam malus est ; quia malus est, nullo vitio caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes dicimus, avaros,luxuriosos, maligbusdam singula eminent, sed malum ac stultum nullo vitio vacare ; ne audacem quidem timoris absolvimus, ne prodigum quidem avaritia liberamus. similem, sic, qui stultus est, non tam aeria
Abbreviated transcription (Latin):
stitimus. Quomo nulla lex amaẽ
parẽtes indulge̾ libĩs uib. suꝑna¬
cuum est enim in quod imus im¬
pelli quẽ admodum nemo ĩamo¬
rem sui cohortãdus est.itaue. ad ħ
te natura adeoq gratiosa urtus est
ut insitum sit etiam malis ꝓbare
meliora. Quis est qui nõ b̃nficiis ui¬
deri uelit. Quis nõ int̾sccła ⁊ ĩ uiriaᷤ
oppinionẽ bonitatis affectet. Quic

Expanded text:
set. Quomodo nulla lex amare parentes, indulgere liberis iubet supervacuum est enim, in quod imus, impelli, quemadmodum nemo in amorem sui cohortandus est, quem adeo, te natura, adeoque gratiosa virtus est, ut insitum sit etiam malis probare meliora. Quis est, qui non beneficus videri velit, qui non inter scelera et iniurias opinionem bonitatis adfectet, q
Abbreviated transcription (Latin):
quod u̾borum castigatone utris
u̾berib multa amonẽt᷑. Nñquid
nos ostendit et ledit. S ad rabi
em cogunt ꝑuenire delicie. ut i¬
quicquid hiis exuoluntate re¬
sponderit. iram cuocet. Regum
nobis in diumus animor. Que¬

Expanded text:
um castigatione uteris; verberibus muta admonentur. Non quicquid nos offendit, et laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evocet. Regum nobis induimus animos.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbis curb nõ alit quam menbr
langũctib. Et si ante missosan¬
tam̃ decora imꝑatorib quanto
plus habet apud illos quos seruet
quantoq et maiore mat̾ia appac̾t
Quatum enim nocet priuata cru

Expanded text:
is civibus non aliter quam membris languentibus, et, si quando misso santamen decora imperatoribus, quanto plus habet apud illos, quod servet, quantoque in maiore materia apparet. Quantulum enim nocet privata cru
Abbreviated transcription (Latin):
am ut facẽnt. multos splendidis¬
sime natos senatorium ꝑmili¬
ciam auspicantes. gͣdum for¬
cuna depressit alium exillis pa¬
storem. alium̃ custodem ⁊ ipefec̃¬

Expanded text:
a clade multos splendidissime natos, senatorium per militiam auspicantes gradum, fortuna depressit, alium ex illis pastorem, alium custodem casae fec
Abbreviated transcription (Latin):
CRIBERE
de clementia
CEsaR in¬
stitui ut quo¬
dam modo spec¬
uili uice funge¬
rer. et tetibi o¬
stenderem puẽturum ad uolũp¬
tatem maximam omĩum. Quã¬
uis enim recte fc̃orum uerus fru¬
ctus sit fecisse nec ullum uirtutũ
p̃cium dignum illis extra ip̃as
sit iuuat inspicere ⁊ cͥcuire bonã
ꝯscientiam cum mmimittere occu¬
los inhanc im nĩsam multitudi¬
nem discordem sediciosã impo¬
tentem inꝑniciem alienam suã¬
q parit̾ exultaturam. Siħ ingũ
fregerit italoqui secũ / ego ne cyõi¬
b mortalib placui electus ꝙ sũ
meo ore pnunciat exnrõ resposo
leticie cansas ppłi urbes ⁊ ocipuit
nulla ꝑxusquam qui nolente ꝑ¬
picio florent. Hec tot milia gla¬
diorum que pax mea compͥmit
adinitum meum stringentur
quas natõnes funditus excidi
adhuc colligit tuanimus rei
publice tue es illa corpus tuum
uides ut puto quam necessaria
clem̃tia tibi enim parcis cum in¬

Expanded text:
cribere de clementia, Nero Caesar, institui, ut quodam modo speculi vice fungerer et te tibi ostenderem perventurum ad voluptatem maximam omnium. Quamvis enim recte factorum verus fructus sit fecisse nec ullum virtutum pretium dignum illis extra ipsas sit, iuvat inspicere et circumire bonam conscientiam, tum immittere oculos in hanc immensam multitudinem discordem, seditiosam, impotentem, in perniciem alienam suamque pariter exultaturam si hoc iugum fregerit, et ita loqui secum: " Egone ex omnibus mortalibus placui electusque summeo ore pronuntiat ; ex nostro responso laetitiae causas populi urbesque concipiunt ; nulla pars usquam nisi volente propitioque me floret; haec tot milia gladiorum, quae pax mea comprimit, ad nutum meum stringentur ; quas nationes funditus excidi, adhuc colligit, tu animus rei publicae tuae es, illa corpus tuum, vides, ut puto, quam necessaria sit clementia; tibi enim parcis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mersa ⁊ mat̾ia merci conuo¬
luta discreuĩt. Nõ querã
quis sit istus artifex mun¬
di qua ratõne magnitudo
in legem et ordinem uenĩt
quis sꝑsa collegĩt confusa
distincxerit. muna deformi¬
tate iacentib faciem duni¬
ẜit. Uñ lux tanta fũdatur
ignis sit. an aliqd igne lu¬
ciꝰdius. Ego ista nõ quera
fgo nesciam unde desçende¬
rimus. semel hec michi ui¬
denda sint. ansepe nascendỹ
quo hĩc iturus sim. que se¬
des expectet aĩam solutam
iorsum et admaioã genitus
quã ut mãcipium sim mei
corporis quod equidem alit¬
nõ aspicio quã iiculum a¬
liquod lib̾rati mee circumda¬
tum. hoc itaq oppono fortr

Expanded text:
mersa et materia inerti convoluta discreverit ? Non quaeram, quis sit istius artifex mundi ? Qua ratione tanta magnitudo in legem et ordinem venerit ? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una deformitate iacentibus faciem diviserit ? Unde lux tanta fundatur ? Ignis sit, an aliquid igne lucidius ? Ego ista non quaeram ? Ego nesciam, unde descenderint ? Semel haec mihi videnda sint, an saepe nascendum ? Quo hinc iturus sim ? Quae sedes exspectet animam solutam ior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis, quod equidem non aliter aspicio quam vinclum aliquod libertati meae circumdatum. Hoc itaque oppono fort
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tantum illas habebat. ut sic
ageret. Quemadmodũ domini
crudeles tota ciuitate ꝯmostratũ
inuisiq et detestabiles sunt ita
ita regum et in uiria latius pat

Expanded text:
in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum domini crudeles tota civitate commonstrantur invisique et detestabiles sunt, ita regum et iniuria latius pat
Abbreviated transcription (Latin):
miliaris rei sciam. ¶ Quidaz
⁊degñib uite locum sepauerũt
nich̾ilaũt horum milla parte ⁊¬
mõali repictur epicuri duas pa¬
tes philosophie putauerũt esse
naturalẽ atq moa̾le rationalẽ
remouerunt. deinde cum ip̃is

Expanded text:
miliaris rei scientiam. Quidam et de generibus vitae locum separaverunt. Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur. Epicurei duas partes philosophiae putaverunt esse, naturalem atque moralem; rationalem r
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis noctis capiere serene.
¶Satis habũdeq ꝓuisum est ut
abinsidiis tutus eẽm. num ꝗd
scienti euenit. ¶ Ego quid fu¬
turum sit nescio. quid fieri pos¬
sitscio. Exħ nichil desꝑabo to¬
tum erpecto s quid remittituri
boni consulo. fallit me hora si par¬
cit. ¶Set ne sic quidem fallit
nam quemadmodu scio om̃i¬
a accidere posse. sic scio ⁊nduti¬
q cassura. ¶ Utiq scd̾a expecto
adducor ut innumerum libe¬
ralium artium pictores reci¬
piam. non magis quam sta¬
nistros eque aut marmorari¬
o aut ceteros luxurie mists
eque luctatores et totam oło
ac luto constantem scĩam ex¬
pello exhiis studiis libalibus
aut ⁊ unguetarios recipiam
et coquos et ceteris uoluptu¬

Expanded text:
insidiis noctis cupiere serenae. insidiis noctis cupiere serenae. Satis abundeque provisum est, ut ab insidiis tutus essem. " Numquid scienti evenit." Ego quid futurum sit, nescio; quid fieri possit, scio. Ex hoc nihil desperabo, totum expecto; si quid remittitur, boni consido. Fallit me hora, si parcit, sed ne sic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posse, sic scio et non utique casura. Utique secunda expecto,adducor, ut in numerum liberalium artium pictores recipiam, non magis quam staios aut marmorarios aut ceteros luxuriae ministros. Aeque luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello ex his studiis liberalibus; aut et unguentarios recipiam et cocos et ceteros volupta
Abbreviated transcription (Latin):
mam. Inter ualla syderum di¬
cis nichil est quod ĩmensuraz
tuam nõ cadat. si artifex es ma¬
terie hominis aĩum. dic quaz
magnus sit quam pusillus
sit.Scis qua recta sit linea
quid tibi ꝓdest. siquid in uita
rectum ignoras. uenio nunc
adillum qui celestium noticia
głatur frigida satni se se quo stel¬
la receptet quot signis celi ⁊ leni
erret in nobis hoc scire quod
p̾derit ut solicitus sim cum sat̃¬
nus et mars exꝯtrario stabunt
aut cum mercurius uesꝑtinu
faciet occasum udete saturno
potius quam hoc discam ubi¬
posse mutari. ¶Agit illa cõti¬
nuus ordo fatorum et ĩ muta¬
bilis cursus ꝑstatutas uices re¬
meãt et effectus rerum om̃iu
aut mouent aut notant. ¶S¬
siuequicꝗd euenit faciunt siũ¬
notant. quid ĩmutabilis rei no¬
ticia ꝓficient. suie significat. ¶Qd
refert ꝓuidere. quod effugere nõ
possit. ¶ Scias ista aut nescias
fient. si uerosolem adrapidum
quam te crastina fallet hoã. nec

Expanded text:
mam, intervalla siderum dimam, intervalla siderum dicis, nihil est, quod in mensuram tuam non cadat. Si artifex es, metire hominis animum. Dic quam magnus sit, dic quam pusillus sit. Scis, quae recta sit linea; quid tibi prodest, si quid in vita rectum sit ignoras ? Venio nunc ad illum, qui caelestium notitia gloriatur: Frigida Saturni sese quo stella receptet, Quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ? Ut sollicitus sim, cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt aut cum Mercurius vespertinum faciet occasum vidente Saturno, potius quam hoc discam, ubiposse mutari? Agit illa continuus ordo fatorum et inevitabilis cursus. Per statas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent aut greatsive quicquid evenit faciunt, quid inmutabilis rei notitia proficiet ? Sive significant, quid refert providere quod effugere non possis ? Scias ista, nescias; fient. Si vero solem ad rapidum spicies, numquam te crastina fallet Hora nec
Abbreviated transcription (Latin):
homini satis sit. numerare do¬
cet me et auaricie comodat
digitos postqua doceat nichil
adrem ꝑtinere istas compy¬
tationes nõ ẽẽ feliciorem cuiꝰ
patrimoniu tabularius la¬
xat immo qui suꝑuacua pos¬
sideat qui infelicissimus est¬
futurus siquãtam hat per se
ꝯputare cogetur. ¶Quid in
ꝓtest scire agellum in partes
diuidẽ. si nescio cum fratre di¬
uitere. ¶Quod ꝓdest colli¬
gere subtiliter pedes iugeri
et comp̃hendere etiam siquid
decem pedes effugit. si tristem
me facit uicinus potẽs. ⁊ ali¬
quid exmeo abradens. deces
qũo nichil ꝑdam exfinibus
meis. atego discere uolo quo¬
modo totos ylaris amittam
stu tenuit cuius nõ dico hõis
set ppli fuĩt expedire nõ poteᷤ
nõ dñs isto.sz colonus itra¬
sti colonus cuius es. sibntec̃
agitur hrdis. negant uiris cõ¬
sulti quidquã usucapi publicỹ
Oegregiam artem. scis rotun¬
dim metiri in quadratum re¬
digis quacumq acceperis fõ¬

Expanded text:
homini satis sit. Numerare dohomini satis sit. Numerare docet me et avaritiae commodat digitos potius quam doceat nihil ad rem pertinere istas conputationes, non esse feliciorem, cuius patrimonium tabularios lassat, immo quam supervacua possideat, qui infelicissimus futurus est, si quantum habeat per se conputare cogetur. Quid mihi prodest scire agellum in partes dividere, si nescio cum fratre dividere ? Quid prodest colligere subtiliter pedes iugeri et conprendere etiam si quid decempedam effugit, si tristem me facit vicinus inpotens et aliquid ex meo abradens ? Docet quomodo nihil perdam ex finibus meis; at ego discere volo, quomodo totos hilaris amittam.um agrum tenuit ? Cuius, non dico hominis, sed populi fuerit, expedire potes ? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus es? Si bene tecum agitur, heredis. Negant iurisconsulti quicquam usu capi publicum;O egregiam artem! Scis rotunda metiri, in quadratum redigis quamcumque acceperis for
Abbreviated transcription (Latin):
et nequitia momia ulixis
mala impellit. nõ de est foͬma
que solicitet occłos nõ hostis
nõ monstͣ effera et humano
cruore gaudentia. hinc insi¬
diosa blandim̃ta aurium ⁊
hinc naufragia et tot uarie¬
tates malorum hec me doce
quomõ patriam ame. quomͦ
uxorem quomõ patrem.
Quomͦ ad hec tam hon esta
uł naufragiis nauigem go
inquiris an penolope impu¬
dica fiuĩt. an uerba scło suo
fui̾t dederit an ulixem illum
ẽẽ quem uidebat antequam
sciret suspica sit. doce mequid
sit pudicia et quantum inca
bonu incorpore an maĩo po¬
sita sit ad musicu tr̃asco doces nx
quointer se acute an graues cõ¬
sonẽt. quom̃o neruorum dispa¬
rem reddentium sonum fiat
xordia fac potius quomõ ani¬
mus secum mens consonet⁊
ne consilia mea discrepent mo¬
stras michi qui sint modi fle¬
biles mr̃a poꝰ. quomo inter
adu̾sa nõ emitram flelez uo¬
cem. ¶ Metiri me geomet̾
toret. latifundia. pȯ quez do¬
ceat quomo metar quãtum

Expanded text:
et nequitia in omnia Vlixis et nequitia in omnia Vlixis mala inpellit. Non deest forma, quae sollicitet oculos, non hostis; hinc monstra effera et humano cruore gaudentia, hinc insidiosa blandimenta aurium, hinc naufragia et tot varietates malorum. Hoc me doce, quomodo patriam amem, quomodo uxorem, quomodo patrem, quomodo ad haec tam honesta vel naufragus navigem. Quid inquiris, an Penelopa pudica fuerit, an verba saeculo suo dederit ? An Vlixem illum esse, quem videbat, antequam sciret, suspicata sit ? Doce me, quid sit pudicitia et quantum in ea bonum, in corpore an in animo posita sit. Ad musicum transeo: doces me, quomodo inter se acutae ac graves consonent, quomodo nervorum disparem reddentium sonum fiat concordia; fac potius, quomodo animus secum meus consonet nec consilia mea discrepent. Monstras millimihi, qui sint modi flebiles; monstra potius, quomodo inter adversa non emittam flebilem vocem. Metiri me geometres docet latifundia potius quam doceat, quomodo metiar, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nec tradunt quidem si docẽt
ad docendam uirtutem cõse¬
derint. aspice quam dissimi¬
lia inter se om̃ium studia sit̃
At qui similitudo eẽt idem ⁊¬
docendum nisi forte tibi ho¬
merum phylosophum fu¬
isse ꝑsuadent cum hiis qb
ipĩs colligunt negent. nam
modo illum storcum faciũt
uirtutem solem ꝓbantem. ⁊
uoluptates refugientem.⁊
abhonesto ne ĩ mortalitatis
quitẽ p̃cio recedentem moto
epycurum laudantem statũ
pypateticum bonorum tria ge¬
quia omĩa sunt. ¶Ista enu
interse dissidẽt demus illis ho
sapiens factus estante quaz
illa discamus que homerum
an esiodus nõ magis ad rem
ꝑtinet quam scire anminore¬
cuba fuerit qua helena. ¶Qr
tam male tulerit etatem. Qõ
inquam ãnos patrodi. ⁊ achisł
inquirere ad rem extimas ꝑ
nos semꝑ erremus nõ uacat
audire utrum inter ytaliam
et syciliam iactus sit anextra
notum nob̾ orbem. neq eĩ
potuit. intam angustos erro¬
res seutam longas tempesta¬
tes noc animi cotroie iactãt

Expanded text:
ne tradunt quidem. Si docent, ad docendam virtutem consederint ? Aspice, quam dissimilia inter se omnium studia sint; atqui similitudo esset idem docentium. Nisi forte tibi Homerum philosophum fuisse persuadent, cum his ipsis, quibus colligunt, negent. Nam modo Stoicum illum faciunt, virtutem solam probantem et voluptates refugientem et ab honesto ne inmortalitatis quidem pretio recedentem, modo Epicureum, laudantem statum Peripateticum, tria bonorum gequia omnia sunt. Ista enim inter se dissident. Demus illis Homsapiens factus est, antequam illa discamus, quae Homeruman Hesiodus, non magis ad rem pertinet quam scire, cum minor Hecuba fuerit quam Helena, quare tam male tulerit aetatem. Quid ? Inquam, annos Patrocli et Achillis inquirere ad rem existimas nos semper erremus ? Non vacat audire, utrum inter Italiam et Siciliam iactatus sit an extra notum nobis orbem, neque enim potuit in tam angusto error esse tam longus; tempestates nos animi cotidie iactant
Abbreviated transcription (Latin):
nimusagere mauis põt ru¬
dimentasunt opa nostra nõ
opera. ¶ Quare liberalia stu
libero digna sunt. Ceterum
unum studium uere libera¬
le est. quod liberum facit hec
est sapientie sublime forte
magnanimum.Cetera pus¬
silla et puerilia sunt. antu i¬
boni. quorum ꝓfessores tur¬
pissimos omium ac flagici¬
osissimos cernis nõ disce̾ debe¬
mus ista set decli scere quida
illud delib̾alib studiis querẽ¬
dum irriditauerũt an iuru
bonum facerent set nec pro¬
mittant quidem. nec huius
rei scĩam affectant. Gramatie
cuca curam ẜmonis uersatũ
et si latius euagari uult cir¬
caystorias. Iam ut longissi¬
mos flens suos ꝓferiaf circa
carmina. ¶Quod horũ ad
uirtutem uiam sternit silła¬
rum enarratio et u̾borum ⁊¬
diligentia et fabularum me¬
moria et u̾suum lex acmodi¬
ficatio. ¶Quod exhiis me¬
tum demit cuptoitatem exi¬
mit libidĩem refrenat ad ge¬

Expanded text:
nimus agere maius potest; rudimenta sunt nostra, non opera. Quare liberalia studlibero digna sunt. Ceterum unum studium vere liberale est, quod liberum facit. Hoc est sapientiae, sublime, forte, magnanimum. Cetera pusilla et puerilia sunt; an tu boni, quorum professores turpissimos omnium ac flagitiosissimos cernis ? Non discere debemus ista, sed didicisse. Quidam illud de liberalibus studiis quaerendum iudicaverunt, an virum bonum facerent; ne promittunt quidem nec huius rei scientiam adfectant. Grammaticus circa curam sermonis versatur et, si latius evagari vult, circa historias, iam ut longissime fines suos proferat, circa carmina. Quid horum ad virtutem viam sternit ? Syllabarum enarratio et verborum diligentia et fabularum memoria et versuum lex ac modificatio ? Quid ex his metum demit, cupiditatem eximit, libidinem frenat ?
Abbreviated transcription (Latin):
tebras refugerunt. ut putent in
curbido ẽẽ quid in luce est int̾se
ista miscenda sunt et quiescẽti
agendum ⁊ agenti quiescendũ
c̃. Cum rerum natura delibera
illa dicet tibi et diem fecisse se ⁊
noctem.

Expanded text:
tebras refugerunt, ut putent in turbido esse, quicquid in luce est." Inter se ista miscenda sunt, et quiescenti agendum et agenti quiescendum est. Cum rerum natura delibera; illa dicet tibi et diem fecisse se et noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ẽ quod nes pauꝑtas aphilo¬
sophia reuocet. neegestas quidẽ
Tolleranda est enĩ adhoc ꝓpãtibꝰ
uł fames quam tollerauere qdã
inobsidionib. et quod aliud eãt
illius paciẽtie p̃mium quã ĩar¬
bitrium nõ cadere uictoris.Quã¬
to hoc manis ẽ quod ꝓmittitur
ꝑpetua lib̾tas. nullius nec hõis
nec deitimor Et quidem uł esu¬
riẽti adista ueniẽdum ẽ. ꝓpessi s
ex̾citus ĩ opiã õium reꝵ. iuxerũt
herbarum radicibo. et dictu fedis
tulerũt famẽ. hec omnia passi
sunt ꝓregno quo mag̃ mireris
alieno. Dubitabit aliquis ferre
pauꝑtatem ut aĩum furorib li¬
bẽtur. Nõ ẽ ergo priꝰ acquired̾.

Expanded text:
Non est quod nos paupertas a philoNon est quod nos paupertas a philosophia revocet, ne egestas quidem. Toleranda est enim ad hoc properantibus vel fames. Quam toleravere quidam in obsidionibus, et quod aliud erat illis patientiae praemium quam in arbitrium non cadere victoris ? Quanto hic maius est quod promittitur: perpetua libertas, nullius nec hominis nec dei timor. Et quidem vel esurienti ad ista veniendum est. Perpessi sunt exercitus inopiam omnium rerum, vixerunt herbarum radicibus et dictu foedis tulerunt famem. Haec omnia passi sunt pro regno, quo magis mireris, alieno. Dubitabit aliquis ferre paupertatem, ut animum furoribus liberet ? Non est ergo prius adquirendum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtas expelita est.secura ẽ. cũ classi¬
cum cecunt. scit̃ se peti cum a¬
liqua concla matio est quomo
ereat. numquid efferat querit.¬
Aut si nauigadũ ẽ nõstrepũt poͣ¬
tus nec uniꝰ comitatu inquieta s̃
littoã. Nõ circũstat illum turba
ẜuorum ad quos pascedos tñsma¬
rinaꝵ regionum est optanda ferti¬
litas. facileest pascẽ pancos uen¬
tres et b̃ri institutos. et nichil ali¬
ud desidãntes quam impleri. pã¬
uofames constat. magno fastidi¬
um. pauꝑtas contẽta est desiderriᷤᷤ
instantib satisface̾. Quid est ẽgo
quare hanc recuses cõtubnialez
cuius mores sanus diues imita¬
tur: siuis uacare animoaut
frugalitatis cura. frugalitas au̾
pauptas uoluntaria est. Tolleita¬
ꝙ istas excusatones. Nundum
hẽo quãtum sat ẽ. si adillã sirna
ꝑuenero. tũc̃ metotum phyloso¬
phic dabo. Ut qui nichilprius
quã ħ parandũ ẽ quod tudiiters
mul et parare discesiquid te ue¬
tat bene uiuẽ bñ morinõ uetet

Expanded text:
tas expedita est, secura est. Cum classicum cecinit, scit non se peti; cum aqua conclamata est, quomodo exeat, non quid efferat, quaerit; si navigandum est, non strepitat portus nec unius comitatu inquieta sunt litora. Non circumstat illum turba servorum, ad quos pascendos transmarinarum regionum est optanda fertilitas. Facile est pascere paucos ventres et bene institutos et nihil aliud desiderantes quam inpleri. Parvo fames constat, magno fastidium. Paupertas contenta est desideriis instantibus satis facere. Quid est ergo, quare hanc recuses contubernalem, cuius mores sanus dives imitatur ? si vis vacare animo, aufrugalitatis cura; frugalitas autem paupertas voluntaria est. Tolle itaque istas excusationes: " Nondum habeo, quantum satis est; si ad illam summam pervenero, tunc me totum philosophiae dabo." Atqui nihil prius quam hoc parandum est, quod tu differs mul et para et disce; si quid te vetat bene vivere, bene mori non vetat.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. quia natura minimũ petit
Nat̾ẽ aũt se sapiẽs accomodat.
S sineccitates ultĩc inciderint iã¬
dudum exibit euita. ⁊ molestus
sibi ẽẽ desinet. Siuõ exiguũ erit
et angꝰtum quo possit uita ꝓdy¬
cu dboni consulet. nec ult̃ nẽccia
solicitus aut uxsuent. aut sca¬
pulis suum reddęt et occupati¬
ones diuitum ꝯciursateesq addi¬
uitiones cuntium securusq letus¬
q ridebit ⁊ dicebit quid in lõgu
ip̃e te differs. Expectabis ne fe¬
noris q̃stum aut ermce ꝯpendi¬
um. Aut tabulas beatisenis.cu
fi̾ possis stacim diues. Represen¬
tat opes sapĩa quas quic̃uq fec̃
suꝑnacuas dedit. Hec ad alios
ꝑtinẽt. tu locuplectib pprior es
seculum untanimis habes.
Id est aũt omĩ seculo quod sat
est pot̾am hoc loco epłam claudẽ
niside male ĩstituissem. Reges
parthos nõ põt quisquam salu¬
tare sinc munere. Tibiualde di¬
cere nõ licet gͣtis. Quro istic ab
epituro mutuum sumam. Mł¬

Expanded text:
runt, quia natura minimum petit, naturae autem se sapiens accommodat. Sed si necessitates ultimae inciderunt, iamdudum exibit e vita et molestus sibi esse desinet. Si vero exiguum erit et angustum, quo possit vita produci, id boni consulet nec ultra necessaria sollicitus aut anxius ventri et scapulis suum reddet et occupationes divitum concursationesque ad divitias euntium securus laetusque ridebit ac dicet: "Quid in longum ipse te differs? Expectabisne fenoris quaestum aut ex merce conpendium aut tabulas beati senis, cum fieri possis statim dives ? Repraesentat opes sapientia, quas cuicumque fecit supervacuas, dedit." Haec ad alios pertinent; tu locupletibus propior es. Saeculum muta, nimis habes. Idem est autem omni saeculo, quod sat est. Poteram hoc loco epistulam claudere, nisi te male instituissem. Reges Parthorum non potest quisquam salutare sine munere; tibi valedicere non licet gratis. Quid istic ? Ab Epicuro mutuum sumam: " Mul
Abbreviated transcription (Latin):
uocumq me uerto
argum̃ta senectutis mee uideo ue¬
neram insuburbanum meũ ⁊ q̃re¬
bar de impensis edifficu dillabẽtis¬
Ait uillicus michinõ ẽe negligen¬
cie sue uicium omnia se facere

Expanded text:
uocumque me verti, argumenta senectutis meae video. Veneram in suburbanum meum et querebar de inpensis aedificii dilabentisAit vilicus mihi non esse neglegentiae suae vitium, omnia se facere
Abbreviated transcription (Latin):
cetera mala hoc quoq habet stul¬
ticia. semꝑ incipit iuere. Con¬
sidera quid uox ista significet
luciliurorum optime. et ĩtelli¬
ges quam feda sit hoĩmm leui¬
tas cotidie noua inte fundam̃ita
ponẽtium. nouas spes etiam in

Expanded text:
cetera mala hoc quoque habet stulcetera mala hoc quoque habet stultitia: semper incipit vivere." Considera quid vox ista significet, Lucili virorum optime, et intelleges, quam foeda sit hominum levitas cotidie nova vitae fundamenta ponentium, novas spes etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ianimo uolue maiorẽ partez
mortalium cum illi nec sit quic¬
quam mali nec ꝓc̾to futurum
sit estuare. aut discurrere. Nenx
enim resistit sibi cum ceꝑit im¬
pelli. nec timorem suum redig̃
aduerum. Nemo dicit uanus
Damus nes referentib. expauesci¬
mus dubia ꝓcertis nõ ẜuamus
medum rerum statim intimorẽ
uenit scrupulus. puderme ibisic
tecum loqui ta leuibo te reme¬
diis focillare: alius dicat fortasse
nõ ueĩet. Tu dic. quid porro sic
ueĩet. uidebimus utrum uĩcat
fortasse prome uenit ⁊ mors il¬
la uitam honestabit. Cicuta n¬
magnum socratem confecit. Ca¬
tomiꝰ gladium asẜrorem lib̾tatis
extorque. magnam ꝑtem detra¬
xeris glie. Nunum diuteco hõ¬
torcum tibi admonitõne mag̾
quam exortatõne opus sit. Nõ
indiu̾sum te anatura tua ducimꝰ
Natus es adista que dicimus
eo magis bonum auge.⁊cxorna.
set iam finem cple faciam si illi
signum suum impresẜo.i. ali¬
quam magnificam uocem ꝑ¬
ferẽdam adtemandauõ. in ter

Expanded text:
hoc in animo volve, maiorem partem mortalium, cum illi nec sit quicquam mali nec pro certo futurum sit, aestuare ac discurrere. Nemo enim resistit sibi, cum coepit inpelli, nec timorem suum redigit ad verum. Nemo dicit: " VanDamus nos aurae ferendos. Expavescimus dubia pro certis. Non servamus modum rerum. Statim in timorem vertit scrupulus. Pudet me et triste tecum loqui, et tam lenibus te remediis focillare. Alius dicat: " Fortasse non veniet." Tu dic: "Quid porro, si veniet? Videbimus uter vincat. Fortasse pro me venit, et mors ista vitam honestabit." Cicuta magnum Socratem fecit. Catoni gladium adsertorem libertatis extorque; magnam partem detraxeris gloriae. Nimium diu te cohortor, cum tibi admonitione magis quam exhortatione opus sit. Non in diversum te a natura tua ducimus; natus es ad ista, quae dicimus. Eo magis bonum tuum auge et exorna. Sed iam finem epistulae faciam, si illi signum suum inpressero, id est aliquam magnificam vocem perferendam ad te mandavero. " Inter
Abbreviated transcription (Latin):
hominib liberis ingeniꝰ honestic
nõ ut mançipiis abuti set hiis qͦͦ
gͣduantecedat. quorumtibi nõ
fuitus tͣclita sit. S tutela. Serniᷤ
aostatuam licet cum fugere tum
inẜuum omĩa liccant. Est aligo
quod in homine licere comune
ius animadu̾tet.

Expanded text:
hominibus liberis, ingenuis, honestis hominibus liberis, ingenuis, honestis non ut mancipiis abuti sed ut his, quos gradu antecedas quorumque tibi non servitus tradita sit, sed tutela. Servis ad statuam licet confugere ; cum in servum omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune ius animant
Abbreviated transcription (Latin):
tur iugum detͣctare. Nullum
animalis morosius est nullum ⁊¬
maiore arte tͣctandum quã homo
nulli magis ꝑcendum. Quid eni
stulcius quam inium̃tis quide
et canib erubescere iras crercere
pessima autem ꝯdictone subho
irascimur. Ut qui.⁊ic morbus
est animi mollem medicinam
desiderat. Ipmq medentem mi¬
nime infestum egro. Odalime¬
dici est desꝑare ne curet ⁊dem in
hiis quorum animus affectu
est. facere debebit cui tradita sa¬
lus enim umi est non citospem
ꝓmittere. nõ mortifera signa ꝓ¬
nunciare. luctetur tñ uiciis resi¬
stat aliis morbum suum explo¬
ret quofdam molli curatõne de¬
cipiat cicius incliusꝙ sanaturuc
remediis fallentib. Agat prin
animadu̾sione. Quis cnum dubi¬
tat posse at contra. Maxima siuĩ
suam ꝯtinet si multos ire aliene e¬
ripuit neminem sue impendit.
seruis imꝑare mot̾ate laus est ⁊¬
inmancipio cogitãdum est. non
uis. et p̃cio parare iubet. quanto

Expanded text:
tur iugum detractare. Nullum tur iugum detractare. Nullum animal morosius est, nullum maiore arte tractandum quam homo, nulli magis parcendum. Quid enim est stultius quam in iumentis quidem et canibus erubescere iras exercere, pessima autem condicione sub hoirascimur ; atqui et hic morbus est animi; mollem medicinam desiderat ipsumque medentem minime infestum aegro. Mali medici est desperare, ne curet : idem in iis, quorum animus adfectus est, facere debebit is, cui tradita salus omnium est, non cito spem proicere nec mortifera signa pronuntiare ; luctetur cum vitiis, resistat, aliis morbum suum exprobret, quosdam molli curatione decipiat citius meliusque sanaturus re- mediis fallentibus ; agat princanimadversione quis enim dubitat posse ?, at contra maxima, si vim suam continet, si multos irae alienae eripuit, neminem suae impendit. Servis imperare moderate laus est. Et in mancipio cogitandum est, non vis et pretio paratis iubet. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾os etiam ex leuissimis cansis
compescit. utrum autem pcep¬
tor liba̾lib studiis dĩgnior qui
excarnificabit discipułos si m ẽo¬
ria illi nõ ꝯstitĩt aut siparum a¬
gilis in legendo occulus hesitaui̾t
rionem ꝙ da seuum deẜtores fa¬
ciet quib tam̃ irascitu:. Numꝗo¬
nam cquum ẽ grauius homini
et durius impari quam imꝑatũ
aĩalibo mutis.ut qui equumñ
crebris u̾berib exercet domandi
pitus magister. fiet enim for¬
midolus et ꝯtumax nisi cum i¬
blandiente tactu mulseris. Ide
facit uenator quiq instituit cir¬
culos uestigia sequi. quiq iã ex̾a¬
tatis utitur ad excitandas uł ꝑ¬
sequendas feras nec crebro illis
minatur. Contendet enim am¬
mus et quicquid ẽ intolis cor¬
minuetur trepidatõe degñ. nͨ
licenciam uagandi errandiq i
passim conscendit. Adicia hii
licet tardiora et gentes iumẽta
quecum adꝯtumelias. ⁊mi seĩ¬
as. nata sint nimia scincia cogũ¬

Expanded text:
liberos etiam ex levissimis causis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, rionemque da saevum : desertores faciet, quibus tamen ignoscitur. Numquidnam aequum est gravius homini et durius imperari, quam imperatur animalibus mutis ? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulseris. Idem facit ille venator, quique instituit catulos vestigia sequi quique iam exercitatis utitur ad excitandas vel persequendas feras : nec crebro illis minatur contundet enim animos et, quid- quid est indolis, comminuetur trepidatione degeneri nec licentiam vagandi errandique passim concedit. Adicias his licet tardiora agentes iumenta, quae, cum ad contumeliam et miserias nata sint, nimia saevitia cogan
Abbreviated transcription (Latin):
appbauit gͣtuitam ẽẽ seueritate
suam quod principi semꝑ curan¬
dum est dixit relegandum qd̃
patris iuitc̃tur ño culleum non
ẜpentes nõ carcerem decreuit me¬
mor nõ dequo senteret set cuim
consilio eẽt Mollissime gne pe¬
ne contẽptum eẽ debere patrem
dixit infilio adolescentulo ĩpul¬
so uixo scellus inquod sequod
ꝓxinum grat abinnocentia tumi¬
de gessisset tebere illum aburbe.⁊
apentis orclis submom̃. Odignũ
quem in ĩꝯsiliu patres aducca¬
rent. Odignum quẽ cobr̾dem in¬
nocentib liberis scriberent. Hec
clementia principem decet. ut qͦd
uenerit mansutiora omia faciat
Nemo regitam uilis sit. ut illum
ꝑire nõ sentiat. Qualiscumq im¬
ꝑiiq pars est in magna imperia
exminorib peta exemplum. Nõ
unum impandi genus impat i
princeps cinib siis. pater liberis
preceptor discentib tribums ul
centurio militib. Nõne pessim
pat indebitur qui assidius plagi

Expanded text:
approbavit gratuitam esse severitatem approbavit gratuitam esse severitatem suam, quod principi semper curandum est, dixit relegandum, quo patri videretur. Non culleum, non serpentes, non carcerem decrevit memor, non de quo censeret, sed cui in consilio esset; mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in filio adulescentulo impulse in id scelus, in quo se, quod proximum erat ab innocentia, timide gessisset ; debere illum ab urbe et a parentis oculis submoveri. O dignum, quem in consilium patres advocarent ! O dignum, quem coheredem innocentibus liberis scriberent! Haec clementia principem decet; quocumque venerit, mansuetiora omnia faciat. Nemo regi tam vilis sit, ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. In magna imperia ex minoribus petamus exemplum. Non unum est imperandi genus ; imperat princeps civibus suis, pater liberis, praeceptor discentibus, tribunus vel centurio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, qui adsiduis plagis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipo exẽplo dabo quem ꝯpaẽs
bono patri bonum principez. Co¬
gniturus defilio tharius aduo¬
cauit incõsilium cesarem au¬
gustum. uenit inpriuatos pẽna¬
tes assedit pãs alieni osilu fuit
am ueniat. Quod sifactum eẽt
cesaris futura erat cognitio no
patris. audita causa excussisq o
omnib. ⁊ biis que adolesces
prose dix̾at.⁊hiis quib argueba¬
mur petit et sententiam suam
quisq scribet ne ea omnium
fieret quecesaris fuisset.deinde
priusquam appararẽtur. codicel¬
li uirauit sedare homini locu¬
pletis hereditatem nõ arturu
dicet aliquis pusillo animo. Ti¬
muit ne ne uitẽtur locum spẽi
sue aperire nolle infilii dampna¬
tõne.ego ꝯtra sentio quilib no¬
strum debuisset ad u̾sus oppini¬
ones malignas satis ftoucie hr̃e
inboã conscientia principes multa
debent etiam fame dare iurauit
se nõ additurum h̾rditatem tha¬
rius quidem in codem dic.⁊ aliu
hr̃dem ꝑclidit. s cesar lib̾tatem
sẽtentie sue redemit.⁊postquam

Expanded text:
Hoc ipso exemplo dabo, quem compares bono patri, bonum principem. Cogniturus de filio Tarius advocavit in consilium Caesarem Augustum ; venit in privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, mum veniat " ; quod si factum esset, Caesaris futura erat cognitio, non patris. Audita causa excussisque omnibus, et his, quae adulescens pro se dixerat, et his, quibus argue- batur, petit, ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret, quae Caesaris fuisset ; deinde, priusquam aperirentur codicilli, iuravit se Tarii, hominis locupletis, hereditatem non aditurum. Dicet aliquis : " Pusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire velle filii damnatione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset adversus opiniones malignas satis fiduciae habere in bona conscientia, principes multa debent etiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodem die et alterum heredem perdidit, sed Caesar libertatem sententiae suae redemit ; et postquam
Abbreviated transcription (Latin):
adiutoriu corporis est. nõ tñ pars ẽ
aliquid nob̾ prestat geumetrie mi¬
nist̾ium sic phylosophie necessaria
est quomodo uł ip̃i ipe faber ei. set
nec hic geometrie pars est. nec illa⁊
phylosophic. pret̾ea utraq fines su
⁊ suppuitat qua ratioẽ cõstent celestĩ
que illis sit uis. queue natura sapiẽs
scit cursus et recursus. et quafda obs¬
uationes.ꝑ quas descẽdunt.⁊ alleua¬
tur acspem it̃du stantiu prebẽt
cũ celestib stare no liceat colligit
exprimat sciet sapiens illud. tibi
giomet̃ põt dicrre qu̾atu. ab ẽẽ de¬
beat corpus abymagine. ⁊ qualis
forma speculi. quales ymagines
quod usu quodam exercitatõne ꝓ¬
cedit. set ut ꝓcedat inspectanda ⁊¬
illi quedam sunt principia. nõ ẽ
aute ars sui uuiris. cui p̾cariũ fũda

Expanded text:
rium corporis nec tamen pars est. Aliquid nobis praestat geometriae ministerium; sic philosophiae necessaria est, quomodo ipsi faber. Sed nec hic geometriae pars est nec illa philosophiae. Praeterea utraque fines suo et subputat. Qua ratione constent caelestia, quae illis sit vis quaeve natura, sapiens scit; cursus et recursus et quasdam observationes, per quas descendunt et adlevantur ac speciem interdum standum praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit exprimat, sciet sapiens; illud tibi geometres potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine et qualis forma speculi quales imagines qui usu quodam et exercitatione procedit; sed ut procedat, impetranda illi quaedam principia sunt. Non est autem ars sui
Abbreviated transcription (Latin):
tu nesciebas hecte optare. cu op¬
tares senectutem.¶Omĩa ista
in longa uia. ꝓuluis ⁊ lutum⁊
pliuiua. ¶S uolebam uiuere
carere tamen inomodis õilo
tam effeminata uox iuꝵ dedecet
uideris quẽ admod̾ hec uotũ meỹ
excipias. ¶Ego illum magno
aĩo nõ tãtum bono facio. ¶Ne¬
ꝙ dii. neꝙ dec faciãt ut te fortua
indeliciis hat ip̃c te int̾oga siquis
põtatem tibi deus faciat utrũ uelis
niuẽ inmacello. an ĩcastris. ¶At¬
quiuiuere lucili militare est
Itaq hii qui iactãtur ⁊ ꝑ operosõ
atq ãdua sursum atq deor sum
eunt ⁊ expeditões ꝑiculosissimas o¬
beunt fortes uui sunt primoresq
castrorum. ¶stiquos putica q¬
es aliis laborantib mollit̾ hab
Rrasmi lucili si

Expanded text:
tu nesciebas haec te optare, cum optu nesciebas haec te optare, cum optares senectutem ? Omnia ista in longa via et pulvis et lutum et pluvia. " Sed volebam vivere, carere tamen incommodis omnibus." Tam effeminata vox virum dedecet. Videris, quemadmodum hoc votum meum excipias; ego illud magno animo, non tantum bono facio: neque di neque deae faciant, ut te fortuna in deliciis habeat. Ipse te interroga, si quis potestatem tibi deus faciat, utrum velis vivere in macello an in castris. Atqui vivere, Lucili, militare est. Itaque hi, qui iactantur et per operosa atque ardua sursum ac deorsum eunt et expeditiones periculosissimas obeunt, fortes viri sunt primoresque castrorum; isti, quos putida quies aliis laborantibus molliter habet, rras, mi Lucili, si