comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ multi illustres uiri qui aderant inp̃¬
senti. qͥa nec uinculũ in manib ẽ passus
impenere. nec gemitꝰ ꝓcessit ab ore. dũ
eiꝰ fuert̃ oculi abstracti acapite. nisi
glorificans dnm semꝑ modulamina studuit
canere psalmoꝵ. Inter cȩt̃os du&x qͥdã erat
campanie Waimerꝰ uocatꝰ in nomine qͥ ad
hoc malũ ꝑ petrandũ afinib austri uenerat
cũ didone. Hi duo cuidã beboni qͥ nuꝑ
cũ anathemate fuerat de episcopatu ualen¬
tiȩ urbis deiectus. augustudunũ ad signaue¬
runt in dominũ immo potius deuastandũ
Ciues uͦ oppressi. receperunt ad uersarium.
qͥa iã pastorẽ amiserant suũ ꝑ cuiꝰ dispensa¬

Expanded text:
sunt multi inlustri viri, qui aderant in prsunt multi inlustri viri, qui aderant in presente, quia nec vinculum in manibus est passus inponere, nec iemitum processit ab ore, dum eius oculi fuerunt abstracti a capite, nisi glorificans Dominum modolamine semper studuit canere psalmorum. 25. Inter ceteros dux quidam erat Campaniae, Waimeris vocatus in nomine, qui ad hoc malum perpetrandum a finibus Austri venerat cum Deidone. Hi duo cuidam Boboni, qui nuper cum anathemate fuerat de episcopato Valentiae urbis eiectus, Agusteduno adsignaverunt in dominium, immo potius devastandum. Civis vero oppressi receperunt adversarium, quia iam pastorem amiserant suum, pe
Abbreviated transcription (Latin):
uobis notũ sit omnib tã amicis & fratrih
quã inimicis & hostib qͥa qͦ usq me ds̃
in hac uita usserit suꝑ eẽ ñ mutabor
a fide qua theo derico ꝓmisi corã dño con¬
seruare. Corpus meũ decreui potiꝰ in mor¬
te offerre. quã animã ꝓ in fidelitate tur¬
pit̾ denudare. Hostes uͦ his auditis respon¬
sis. eũ teloꝵ iaculis ac cũ incendio festinant̃
undiq insistebant irrumpere ciuitatẽ. Ipse
uero uniuersis fratrib ualedicens. panis &
uini participatione cõmunicans. eoꝵq: dubia
corda confirmans. suã eis ut xxp̃e discipulis
memoriã passionis cõmendans. ad portarũ
aditus ꝑ rexit. intrepidus. aꝑtisq olaustris
sponte: se obtulit ꝓciiuib inmũcis. Aduer¬
sarii uͦ gauisi tãquã ouẽ innocuã ipsũ
iniquissimũ pene excogitantes. cõmentũ.
nã ded etꝰ capite lumen euulsert̃ oculoꝵ
nqua euulsione ultra humanã naturã in¬
cisionẽ ferri uisus ẽ tolerasse. Testes enĩ

Expanded text:
omnibus, tam amicis et fratribus quam inimicis et hostibus, quia, quodusque me Deus in hac vita iusserit superesse, non mutabor a fide quam Theuderico promisi coram Domino conservare. Corpus meum decrevi potius in morte offerre, quam anima per infidelitatem turpiter denudare'. Hostes vero, his auditis responsis, cum telorum iacuundique insistebant inrumpere civitatem. Ipse vero universis fratribus vale dicens, panes et vini participatione communicans eorumque dubia corda confirmans, suam eis ut Christus discipulis memoriam passionis comendans, ad portarum aditus perrexit intrepidus, apertisque claustris, spontae se obtulit pro civitate inimicis. Adversarii vero gavisi tamquam ovem ininiquissimum poene excogitantes comentum, nam ab eius capite lumen evellerunt oculorum, in qua evulsione ultra humana natura incisionem ferri visus est tollerare. Testes enim
Abbreviated transcription (Latin):
Et quãquã aeccła ꝑtuliss& de transitoriis rebꝰ
dispendiũ nullũ exinde ꝑmisit dñs ab duc
captiuũ. Igit᷑ cũ hostes. lȩtant᷑ diuisissent
spolia. supra scripto Waimero di hominẽ
tradiderunt in custodiã: qͥ cũ eodẽ uł exxer¬

Expanded text:
riis rebus dispendium, nullum exinde permisit Dominus abduci captivum. 26. Igitur cum hostes laetanter divisi sunt spolia, supradicto Waimeri Dei hominem tradiderunt in custodiam, qui cum eodem vel om
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓ uncię. ad patriciatũ subuigandũ ꝑrex¬
ert̃ usq ad lugaunũ. ut ita exxinde abdu¬
cerent genesiũ. sic̃ de augustuduno dudũ
expulerant leodegariũ. Sed manu ualida
uerunt hebroino qđ fuerat factũ isiluarũ
secreta. eũ iub& retrudi & de eiꝰ morte

Expanded text:
ndum perrexerunt usque Lugdunum, ut iam exinde abduxerant Genesium, sicut de Agusteduno dudum expolerant Leodegarium, sed manu valida verunt Ebroino, quod fuerat factum, in silvarum secreta eum iubet retrudere et de eius morte
Abbreviated transcription (Latin):
magis terrenis desideriis uel lucris tempora¬
lib augenda pecunia uigilant dũ de ani¬
mabꝰ sibi commissis unde districto uidici red¬
dituri sunt rationẽ nil curant. Horũ taliũ
sacerdotũ & similiũ optimatũ hebroinꝰ tran¬
nus nsus consilio adeo usq eleuatꝰ et eaci¬

Expanded text:
magis terrenis desideriis vel lucris temporamagis terrenis desideriis vel lucris temporalibus augenda pecunia vigilant, dum de animabus sibi commissis, unde districto iudici reddituri sunt rationem, nihil curant. Horum talium sacerdotum et similium optimatum Ebroinus tyrannus usus consilium, adeo usque elevatus et exc
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ depopulationis in ꝑsequittione multoꝵ
Deniq acceperunt quendã puerulũ quẽ
chlotarii fuisse confixerunt filiũ. hunc in
partib austri secũ leuantes in regnũ. Qua
de re multũ collegerunt hostilit̾ populũ . eo
qđ uerisimile uidebat᷑ eẽ. Cunctoꝵ & enĩ
cũ depoputando patriã subiugarent. etiã
in nomine sui regis quẽ falso fecerunt p̃cepta
iudicib darent. tunc qui eis uolens noluit
ad quiescere. aut iura potestans amisit. aut
si non fuga latent̃ discessit. gladii interni¬
tione deperut. Quanti enĩ per hoc callidi¬
tatis figmentum theodericũ tunc defunc¬
tũ. & chlodoueũ chlotharii eẽ filiũ credi¬
derunt Erant enĩ in hoc mendatiũ pͥmi
& qͣsi rectores palatii desideratꝰ cognom̃to
diddo. qui in urbe cabilone quondã ha¬
buerat principatũ. nec ñ & eiꝰ collega abho
qui ciuitatẽ ualentiã habuerat indominũ
Nec enĩ digni sunt ut hi nominent᷑ ep̃i qui

Expanded text:
gem depopulationis in persequutione multorum. gem depopulationis in persequutione multorum. Denique acceperunt quendam puerolum, Chlothario fuisse confixerunt filium, hunc in partibus Austri secum levantes in regnum. Qua de re multum colligerunt hostiliter populum, eo quod veresimile videbatur esse cunctorum. Etenim cum depopulando patriam subiugarent et iam in nomine sui regis, quem false fecerunt, praecepta iudicibus darent, tunc qui eis volens noluit adquiescere, aut iura potestatis amissit aut, si non fuga latitandi discessit, gladii internitione deperiit. Quanti enim per hoc caliditatis figmentum Theodericum tunc defunctum et Chlodovium Chlothario esse filium crediderunt? 20. Erant enim in hoc mendatio primi et quasi rectores palatii Desideratus cognomine Diddo, qui in urbe Cabillono quondam habuerat principatum, necnon et eius collega Bobo, qui civitatem Valentiam habuerat in dominium. Nec enim digni sunt, ut hii nominentur episcopi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ enumerare plene ualeat. quȩ tunc fuit
direptio de regali thesauro. uel aeccłe mi¬
nisterio qđ ob amorẽ xp̃ianitatis catholici
retro principes de uoti in dominicũ contu¬
lerunt scũariũ. maiore domus eiꝰ etiã int̾¬
fecto. idõ aut̃ ꝑpetrauit hoc malũ qͥa adia¬
bolicis uiris inuido armabat᷑ consilio. Dole¬
bant enĩ se abiectos eẽ ꝑmeritũ. dũ popłm
uniuersũ fidelit̾ cernebant declinare post
theodericũ eũq iã confiriatũ in regno &
dei famulũ leodegariũ cũ illiꝰ grã in sua
urbe residentẽ luore inuidiaq cęperunt
tterũ qͥa dũ iusti stabant erecti. ad recupe¬
rationẽ accedere ñ ualebant ꝑ uersi. Et qͥa
suadente diabolo qͥ eos fide nud auerat.
dũ ueritatis consilio iã cęcati ñ inuenert̃
ꝑ qđ destruerent di sanctũ. declinant ad
maiorẽ interitũ ꝑ fal sitatis cõmentũ ꝑ qd
in regnũ intulerunt magnũ malũ. & stra¬

Expanded text:
enim enumerare plene valeat, quae tunc fuit enim enumerare plene valeat, quae tunc fuit direptio de regale thesauro vel ecclesiae ministerium, quod ob amorem christianitatis catholici retro principes devoti in dominico contulerunt sanctoarium, maiorem domus eius etiam int. Ideo autem perpetravit hoc malum, quia a diabolicis viris invidis armabatur consilium. Dolebant enim se abiectos esse per meritum, dum populum universum fideliter cernebant declinasse post Theodericum eumque iam confirmatum in regno et Dei famulum Leodegarium cum illius gratia in suo urbe residium livore invidi turquire ceperunt iterum, quia dum iusti stabant erecti, ad recuperationem accedere non valebant perversi. Et quia, suadente diabolo, qui eos fide nudaverat, dum veritatis consilium iam cecati non invenerunt, per quod destruerent Dei sanctum, declinant ad maiorem interitum per falsitatis comentum, per quod in regno intulerunt magnum malum et stra
Abbreviated transcription (Latin):
reos. clerici tripudiant cũ antiphonis. gau¬
d& ciuitas tota de aduentu sui pontificis. Post
ꝑ sequutionis ꝓcellã. nec in merito laudũ ex
hibebant᷑ excubiȩ. quia p̃sente dñõ ad coronã
ꝓperabat martyrii. ibiq ꝓaduentu p̃sulis deli¬
cias parauerunt etiã aduersariis. Crastina uͦ
regi francoꝵ ꝑ uenirent uniti. interĩ dũ isti
cepto itinere ꝑuenissent adregẽ. de ipso
ttinere pene iã medio hebroinꝰ tyrannus
eoꝵ deserens comitatũ. ad suos usq ꝑtransiens.
clericatũ habiciens. ad mulierẽ ut canis
ad uomitũ post sacrũ uelamen rediens. Et
quia in castra xp̃i militare ñ potuit. cũ ad¬
uersariis secularia arma arripuit. Et dũ
iã dereliquerat fidẽ & deũ. contra terrenũ
dnm etiã apertũ se ꝓdidit aduersarium
Nouiente enĩ uilla iã recuperato regno tẽ
theodericꝰ residebat securus. cum repentino
suꝑ uentu uenit hebroinꝰ cũ austrasus. Quis

Expanded text:
reis, clereci tripudeant cum antephonis, gaureis, clereci tripudeant cum antephonis, gaudet civitas tota de adventu sui pontificis post persequutionis procella. Nec inmerito laudum ei exhibebantur excubiae, quia praesente Domino ad coronam properabat martyrii, ibique pro adventu praesulis dilitias paraverunt etiam adversariis. Crastina verpervenirent uniti. 18. Interim dum isti coepti itinere pervenissent ad regem, de ipso itinere poene iam medio Ebroinus tyrrannus eorum deserens comitatum, ad suos usque pertransiens, clericatum abiciens, ad mulierem, ut canis ad vomitum, post sacrum velamen rediens. Et qui in castra Christi militare non potuit, cum adversariis secularem armam arripuit, et dum iam dereliquerat fidem et Deum, contra terrenum dominum etiam apertum se prodidit adversarium. Novientem enim villam, iam recuperato regno, tunc Theodericus resedebat securus, cum repentino superventu Ebroinus cum Austrasius. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ sublimassent in regno. aliqui forsitan
monachoꝵ tenuit. Et enĩ cũ ipse tam
amicoꝵ quã famuloꝵ constiparet᷑ subito
comitatu. p̃dicti exules eiꝰ edepetentes ob¬
sequiũ. malũ qđ de sua accusatione confix e¬
runt. ipsũ in caput constituunt. ut eius
audcilio uel consilio usi in dĩ hominẽ ua¬
lerent unanimit̃ undicare. Ipse enĩ hebrour
caput releuauit uenenosũ & quasi uipera
restaurans uenena sua. simulans se ẽẽ tunc
theoderici regis fidelẽ. & ob hoc ad eum
cũ sotiis quantori festinare. Cum enĩ uir
dñi cũ sotus supra scriptis eodẽ festinarent
accederent. urguentib fautorib hebroinꝰ
inmemor amicitię dudũ ꝓmisse eũ ibidẽ
uoluit comp̃hendere. sin genesii merropo¬
lis iugdunensis ep̃ĩ consilus fuissae ꝓhibit:
aut manu ualida quȩ cũ eo ad erat per¬
territꝰ. & fictã rursus simulans amicitiã
micxto agmine parit̾ ꝑuenerunt in urbẽ. Lȩ

Expanded text:
pariter sublimassent in regno, aliquis forsitanpariter sublimassent in regno, aliquis forsitanmonachorum tenuit. Etenim cum ipse tam amicorum quam famulorum constiparetur subito comitatu, praedicti exulis ad eius expetentes obsequium, – malum quod de sua accusatione confixerunt, – ipsum in capud constituunt, ut eius auxilium vel consilium usi in Dei homini valerent unanimiter vindicare. Ipse enim Ebroinus capud relevavit venenosum, et quasi vipera restaurans venena sua, simulans se esse tunc Theoderici fidelis et ob hoc ad eum cum sociis quantocius festinare. 17. Cum enim vir Domini cum sociis superscriptis eodem festinarent accederent, urguentibusfactoribus, Ebroinus inmemor amicitiae dudum promissae eum ibidem voluit conprehendere, si non Genesi metropolis Lugdunensis episcopi consiliis fuisset prohibitus, aut manu valida qui cum eo adherant perteritus: et fictam rursus simulans amicitiam et mixto agmine pariter pervenerunt in urbem. Laet
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ gentũ. ꝑ cussionis gladiũ imminere.
Dee eñ omĩa manifeste tẽ constitit euenise¬
d ed quia ut scriptũ ẽ stilti ñ corriguntͤ¬
uerbis quantũ minime signis. hi qui eum
maliuolo animo redierunt de exilio qͥcqd
ꝓsua ꝑtulissent facinora leo degarii factio¬
nib hȩc se incusant fuisse ꝑ pessos. His enĩ
dieb iur dñi commemoratis ducib erat
obsaluationẽ detentus. aquib nuꝑ deluxo¬
uio fuerat eductus. Iunc enĩ famulo suo
grã suꝑna concesserat uenerabilẽ dignita¬
tẽ. ut in illis locis tã p̃dicti duces quã
illi qui secum dĩ famulũ retinebant circa
se manentib potestatib aliis nuntiassent
eo qđ diuinam grãm suꝑ dĩ famulũ leo¬
degarium cognouissent religioso xxp̃ianita¬
tis amore ita in eiꝰ auxxiliũ fuerunt sociati.
& conspirantes inter se confirmauerunt
ut dum indisciplinata hic dominata erit
excorta turbatio. si prius quã theodericũ

Expanded text:
tione gentium, percussione gladium imminere. tione gentium, percussione gladium imminere. Haec enim omnia manifesta ex tunc constitit evenisse. Sed quia, ut scriptum est, stulti non correguntverbis, quantum minime signis, hii cum malivolo animo redierunt de exsilio; quicquid pro sua pertulissent facinora, Leodegarii factionibus haec se incusant fuisse perpessus. 16. His enim diebus vir Domini commemoratis ducibus erat ob salvationem detentus, a quibus nuper de Luxovio fuerat iam eductus. Tunc enim ibidem famulo suo gratia superna concesserat venerabilem dignitatem, ut in illis locis tam praedicti duces quam illi, qui secum Dei famulum retinebant, circa se manentibus potestatibus aliis nuntiassent, eo quod divinam gratiam super Dei famulum Leodegarium cognovissent, religioso christianitatis amore iam se eorum auxilio fuerunt sociati, et conspirantes inter se confirmaverunt, ut dum indisciplinata hic dominata erat exorta turbatio, si priusquam Theodericum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad hoc ꝑ uentũ fuit. ita cor esꝰ intolerabi¬
lis pauor ꝑfudit. ut ñ solũ dixisse. sed cur
&iã de dĩ famulo tã grauia cogitasset uoce
lutꝰ indulgi sibi abeo hanc nequitiã dep̃ca¬
ret᷑. Igit᷑ cũ hildrici mors subito nuntiata
fuiss& tẽ hi qͥ ob eiꝰ ussionẽ exilio fuerant
condempnati tam quã ueris tempore post
hiemẽ solent decauernis serpentes uenenati
ꝓcedere. quidã sine metu fuerant retrũsi
quoꝵ de bachante furore surrexit magna
turbatio patriȩ.ita ut manifeste crederet᷑
inuicẽ ceperunt laciscere. & dũ rex tunc
ñ erat stabilitꝰ in culmine. qđ uni euiq rectũ
udebatꝰ in ꝓpria uoluntate hoc agebat
sine formidine disciplinȩ. A deo tune irã
lĩ manifeste cognouimus euenisse ut & iã
stella appareret in sidere. quã astrologi
comietẽ uocant. Incutꝰ ortu asserunt fame
terrã turbari. mutationẽ regũ. uel cõmo¬

Expanded text:
enim ad hoc perventum fuit, ita cor illius intollerabienim ad hoc perventum fuit, ita cor illius intollerabilis pavor perfudit, ut non solum dixisse, sed cur etiam de Dei famulo tam gravia cogitasse, voce iis, indulgi sibi ab eo hanc nequitiam deprecaret. 15. Igitur cum Childerici mors subito nuntiata fuisset, tunc hii qui ob eius iussionem exilii fuerant condemnati, tamquam verno tempore post hiemem solent de cavernis serpentia venenata procedere, quidam sine metu fuerunt reversi: quorum debachante furore surrexit magna turbatio patriae, ita ut manifeste crederetur invicem coeperunt lacessere; et dum rex tunc non erat stabilitus in culmine, quod unicuique rectum videbatur in propria voluntate, hoc agebant sine formidine disciplinae. Adeo tunc ira Dei manifesta cognovimus evenisse, ut etiam stella appareret in sidere, quam astrologii vocant comitem: in cuius ortu adserunt fame terram turbare, mutatione regum vel commo
Abbreviated transcription (Latin):
ne saluatꝰ false quidã opinantes. qͦsi idõ
regis habitacula frequentaret. ut aceusan¬
tium primꝰ eẽt. qđ faciliꝰ ei episcoratũ
aliud tenere liceret. Nam longe aliter
exxtitit. & qͥa carnalis oculus spiritualẽ
bitu tonsoratꝰ. simulata gerens concordia.
qͣsi dũ ut̃q unã sed dispares exilii accepissers
sententiã concordẽ ducerent uitã. His interĩ
ita gestis. diuina ñ dui distulit ultio suũ de
hilderico dare iuditiũ. Nam eiꝰ dissoluta
conuersatio om̃ib increuerat palatinis obti¬
matib. Tunc unꝰ exeis hoc molestius ferens
p̃ceteris dũ uenationẽ insilua securꝰ exerce¬
ret. eũ uulnere mortis ꝑcussit. Igit prius¬
quã hec euenissent dũ duces quidã duo qͥbꝰ
iussũ fuerat sem̃ leo degariũ ad duci de luxo¬
iuo eatenus demorassent. conspirauerat unꝰ
eoꝵ minister ut si famulũ dĩ extra luxouiũ
cerneret ipsũ gladii ꝑcussione occider&. Ut

Expanded text:
nem salvatus, falso quidam opinantes, quasi ideo nem salvatus, falso quidam opinantes, quasi ideo regis habitaculum frequentaret, ut accusantium primus esset, quo facilius ei episcopatum aliud tenere liceret. Nam. longe aliter extitit, et quia carnales oculos spiritalem bitu tonsoratus, simulatam gerens concordiam, quasi dum uterque unam, sed disparem exilii accepissent sententiam, concordem ducerent vitam. His interim ita gestis, divina non diu distulit ultio suum de Childerico dare iudicium. Nam eius dissoluta conversatio omnibus increverat optimatibus palatinis. Tunc unus ex eis hoc molestius ferens prae ceteris, dum venationem in silva securus exerceret, eum vulnere mortis percussit. 14. Igitur priusquam evenisset, dum duces quidam duo, quibus iussum fuerat sanctum Leodegarium abduci de Luxovio, eatenus demorassent, conspiraverat unus eorum minister, ut si famulum Dei extra Luxovio cerneret, ipsum gladii percussione occideret. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis uiro. Interea cum hi qͥ uidebant᷑ pͥmi
eẽ palatii. cum simul ab hilderico fuissent
conquisiti. qđ uiditiũ de scõ dĩ decernereñ.
hoc consona responderunt uoce. ut si ei uitã
abira regis redderent liberũ. Nlam sepe¬
dictus rex prauoꝵ illectꝰ consilio eũ ao¬
duci usserat de lux ouio ut ad uoluntatẽ
causantiũ cũ irrisione depositũ pro ut
uoluisseñ redderet interfectũ. siẽ quondã
herodes disposuerat iudeis facere petrum.
Aderat enĩ uenerabilis uir abbas scĩ simpho¬
riani basilice nominẽ hermenariꝰ. cui post
discessũ uiri dĩ rexpeticionibꝰ popłi angus¬
tudunã cõmendauerat urbẽ. cũ in mensis
p̃cib crebro regis pedib ẽ ꝓ uolutus. ut eũ
in luxouio residere ꝑ muterẽt. ne se adex¬
pectationẽ crudelium quos diaboliis contra
eũ infurore succenderat. uiberet ad duci.
Talẽ ab huiꝰcemodi p̃cib & tunc ab intfectio¬

Expanded text:
nis viro. Interea, cum hii qui videbantur esse nis viro. Interea, cum hii qui videbantur esse primi palatii, cum simul ab Childerico fuissent conquisiti, quod iudicium de sancto Dei decernerent, hoc consona responderunt voce, ut, si ei vitam  ut ad praesens eum ab ira regis redderent liberum. Nam sepedictus rex pravorum inlectus consilio, eum adduci iusserat de Luxovio, ut ad voluntatem accusantium cum inrisione depositum, prout voluissent, redderent interfectum, sicut quondam Herodis disposuerat Iudaeis facere Petrum . Aderat enim venerabilis vir abba sancti Simphoriani basilicae nomine Hermenarius, cui post discessum viri Dei rex petitionibus populi Agustidunum commendaverat urbem, cum inmensis praecibus crebro regis pedibus provolutus, ut eum in Luxovio permitterett resedere, ne ad expectatione crudelium, quos diabolus contra eum in furore succenderat, iuberet adduci. Tandem ob huiuscemodi precibus est tunc ab interfectio
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ in ea dema sui regis impositꝰ. ad
instar gemmarũ fulgentiũ miraculoꝵ uir¬
tutib choruscar&. Cum gͥ ab his qͥ occasio¬
nis huiꝰ expectabant ad uentũ ꝑ sequintio
uelox fuiss& commota post eũ. p̃ dictus¬
hictor ihidẽ ẽ interfectus. et quia uirilit̃
se fuerat defensare conatus. ꝑ mitente dño
amultitudine fuit opp̃ssus. cum aliquib qͥ
cõminabat᷑ cum eis. nec enĩ impossibile ere¬
ditur scĩ martyris merias posse apud dm̃
illis animab ueniã optinere. qui cũ eodẽ
innocent᷑ ꝑ sequutionis ꝓcellã uoluerint
declinare. Igit᷑ leo degarius dĩ famulus
cũ aquibdã tunc fuisset detentus. hilderico
subito nuntiant. factũ. maximã grãm regis
se credidit habiturũ. qui ualuit cõpre¬
hendere leodegariũ. Per consilium tunc
optimatũ uel epõꝵ iubet᷑ interĩ duci
luxouio monasterio. donec in commune
consulerent quid facerent de tanti nomi¬

Expanded text:
mundum in diadema sui regis inpositus, ad mundum in diadema sui regis inpositus, ad instar gemmarum fulgentium miraculorum virtutibus coruscaret. Cum igitur ab his, qui occasionis huius expectabant eventum, persequutio velox fuisset commota post eum, praedictus ibidem est interfectus; et quia viriliter se fuerat defensare conatus, permittente Domino, a multitudine fuit oppressus cum aliquis, qui comitabantur cum eo. Nec enim inpossibile creditur sancti martyris meritis posse apud Deum illis animabus veniam optinere, qui cum eodem innocenter persequutionis procella voluerant declinare. 12. Igitur Leodegarius Dei famulus cum a quibusdam tunc fuisset detentus, Childerico subito nuntiant factum; maximam regis gratiam se credidit habiturum, qui valuit conprehendere Leodegarium. Per consilio tunc optimatum vel episcoporum iubetur interim duci Luxovio monasterio, donec in commune consulerent, quid facerent de tanti nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tractans salutẽ. elegit potiꝰ interĩ latere ꝑ.
fugã quã occasionẽ pberet ut ꝑ eiꝰ martyriũ
resurrectionis xp̃i sollempnia cruentarent᷑.
uel diriperet᷑ aeccła. ut ne hi: qui ad eum
conuenerant in consulte amiterent uitã suã.
Nec enĩ quis eũ estimet formidasse adeo usq
martyriũ. Nam cum pridẽ ꝑ quendã mo¬
nachum nomine bercharus ei indominica
cena de suo ei interitu fuiss& nuntiatum.
die passionis dñi crastino regis adut pala¬
tiũ. & ultro se ingerens in eo die sanguinẽ
offerre uoluit xp̃o. quo ꝓmundi salute
sanguinẽ xp̃c effuderat suũ. Nã et rex
eadẽ die ipsũ ꝓpria manu ꝑcutere uoluit.
sed obdĩ reuerentiã optimatu quorundã
sapientũ consilio ꝓhibitus fuit. indubitant̃
credendũ ad hoc eũ deuenit᷑ tunc fuisse
seruatũ. ut si quid humana conuersatione
quȩ sine culpa. ñ ducit᷑ aliquid contrariũ
fortassis attraxerit. longa ꝑ sequitionis
fornax exureret ut postea uelut aridum

Expanded text:
potius interim latere per fugam, quam occasionem praeberet, ut per eius martyrium in resurrectionis Christi sollemnia cruentaretur vel diriperetur ecclesia, ut ne hi qui ad eum converterant inconsulte amitterent vitam suam. Nec enim quis eum aestimet formidasse adeo usque martyrium? Nam cum pridem per quendam monachum nomine Bertharium ei in dominica caena de suo ei fuisset interitu nuntiatum, die passionis Domini crastino regis adiit palatium, et ultro se ingerens, in eo die sanguinem offerre voluit Christo, quo pro mundi salute sanguinem Christus effuderat suum. Nam et rex eadem die ipsum propria manu percutere voluit, sed ob diei reverentiam optimatum quorundam sapientia consilium prohibitus fuit. Indubitanter credendum ad hoc eum devenitus tunc fuisse servatum, ut si quid dehumana conversatione, quae sine culpa non ducitur, aliquid contrarium fortassis adtraxerat, longa persecutionis fornax exureret, ut postea velud aurum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessus. felicit post modũ ipsũ perrusit rg¬
nare. Interea hilderico regi expetustt
uniuersi ut talia daret decreta periria
quȩ obtinuerat regna. ut unius cnuisq pa¬
triȩ legẽ uel consuetudinẽ obseriaret.
sicut antiqui uidices conseruauere. et
ne de una ꝓuitia rectores in aliã introiras
neq ullus ad instar hebroini tyramidẽ¬

Expanded text:
professus, feliciter postmodum ipsum permisit regprofessus, feliciter postmodum ipsum permisit regnare. 7. Interea Childerico rege expetiunt universi, ut talia daret decreta per tria quam obtinuerat regna, ut uniuscuiusque patriae legem vel consuetudinem deberent, sicut antiquitus, iudices conservare, et ne de una provintia rectores in aliis introirent, neque unus ad instar Ebroini tyrrannide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ int̃ ficiunt. sed luxouio monasterio diri¬
git᷑ in egiliũ. ut facinꝰ qđ ꝑpetrauerat euasiss&
penitendo. Sed quia terrenȩ cupiditatis pul¬
uere oculos cordis habuit cecos. ideo in
animã maliuolã spirtiabis non ꝓfuit sapientia
Cũ E nĩ hildericus germanũ suũ supra quẽ
potitus uenerat sibimet p̃sentari iussiss& ut
colloqui ei deberet. tunc quidã qui in regno
uidebant᷑ eẽ primarii & hilderico cupiebam
placide adulando placere. crinẽ sui domin
temeritatis ausu usserunt amputare sicq fri
suo eum studuerunt presentare Sed cũ r&
abeo introgaret qͥd de se agere uellet. ille
uero hoc solũ quod in iuste fuerar de loco
regni deiectus uidicẽ sibi dm̃ celi ẽ expee¬
tare ꝓfessus. Tunc ad monasteriũ sc̃i mariy¬
ris dionisii residere ẽ uissus. ibiq usq sal¬
uatus donec crinẽ quã amputauerant enu¬
triret. & ds̃ celi quẽ se iudice ẽ habere

Expanded text:
non interficiunt, sed Luxovio monasterio dirinon interficiunt, sed Luxovio monasterio dirigitur in exilium, ut facinora, quae perpetraverat, evadisset penitendo. Sed quia terrenae cupiditatis pulvere oculos cordis habuit cecos, et ideo in animam malivolam spiritalis non profuit sapientia. Cum enim Childericus germanum suum, supra quem petitus venerat, sibimet praesentare iussisset, ut adloqui ei deberet, tunc quidam, qui in regno videbant esse primarii et Childericum cupiebant a caede adulando placare, crinem sui domini temeritatis auso iusserunt amputare, sicque fratri suo eum studuerunt praesentare. Sed cum ab eo interrogaretur, quid de se age vellet, ille vero hoc solum, eo quod iniuste fuerat de loco regni deiectus, iuditium sibi a Deo celerem expectare professus. Tunc ad monasterium sancti martyris Dionisii resedere est iussus, ibique eo usque salvatus, donec crinem, quam amputaverunt, enutriret. Et Deus caeli, quem se iudicem est habere
Abbreviated transcription (Latin):
de inde conuocare. ideo magis cȩperunt
hlicȩ debuerat sub limare. dũ post se eum
retinere ꝓ nomine cui malũ cupierat ille¬
audent̃ ualeret inferre. Cumq multitudo
nobiliũ qui ad regis noui ꝓperabant occursũ
mandante hebroino itineris accepissent reme¬
dium. inito in cõmune consilio. relicto eo om̃s
expetunt hildericũ uiniorẽ eiꝰ fratrẽ. qui in
austro sortaus erat regnum. Quoꝵ consilio
qui tunc noluit ad quiescere aut fugacit̃
euasit. aut cum uitȩ periculo incendio com¬
minatus. ad quieuit inuitus. Cũ enĩ omnes
ob hebru̾ini tyrannicũ metũ hilderico indux¬
issent tam neustricũ quã burgundiȩ regnĩ
agnoscens tyrannus suũ hoc facinus ꝑpetratũ
ad aeccłe confugit altare. eiꝰq inmultis partibꝰ
subito thesaurus fuit direptus. & qđ iniquus
dui congregauerat male dispersũ ẽ subito
bene. Ep̃is tunc quib dã intercedentib &
p̃cipue inter uentu antistitis leo degarii. eũ

Expanded text:
deinde convocare. Ideo magis coeperunt deinde convocare. Ideo magis coeperunt patriae publicae debuerat sublimare, dum post se eum retineret pro nomine, cui malum cupierat audenter valeret inferre. Cumque multitudo nobilium, qui ad regis novi properabant occursum, mandante Ebroino, iteneris accepissent repudium, inito in cummune consilium, relicto eo, omnes expetiunt Childericum, iuniorem eius fratrem, qui in Auster sortierat regnum. Quod consilium qui tunc noluit adquiescere, aut fugaciter evasit, aut cum vitae periculum incendium comminatus, adquievit invitus. 6. Cum enim omnes ob Ebroinum tyrrannico metu Childericum induxissent tam Neustrico quam Burgundiae regnum, cognuscens tyrrannus suum hoc facinus perpetratum, ad ecclesiae confugit altare, eiusque in multis partibus subito fuit thesaurum direptum: et quod iniquus diu congregaverat male, dispersum est subito bene. Episcopis tunc quibusdam intercedentibus et praecipue intervento antestitis Leodegarii eum
Abbreviated transcription (Latin):
rapacitatis excercebat cõmertiũ ꝓ leui offensa
sanguinẽ nobiliũ multoꝵ fundebat in nocxiũ.
Dcm̃ itaq leodegarium epm idõ habebat
suspectũ. qͥa eũ superare ñ ualebat in uerbo.
nec adulationis ut cęteri ei impendebat ob¬
sequiũ. & contra om̃s minas suas suꝑ eũ cog¬
nouerat ꝑmanere intrepidũ. Tyrannicũ ei¬
tunc dederat edictũ. ut de burgundiȩ partib
nullus p̃sumeret adire palatiũ. nisi qui erꝰ
accepisset mandatũ. Tunc de metu prioris¬
om̃s fuerunt suspecti. qđ hoc ex cogitaret
ad suũ facinus cumulandũ. ut aut quos dam
capitis amissione dampnaret. aut dispendia
facultatũ infligeret. Interĩ donec causa sus¬
pendit᷑. rex lotharius ad nõ uocatꝰ de hac
luce migrauit. Sed cũ hebroinus eiꝰ fratrem
germanũ nomine theodericũ conuocatis opti¬
matib sollempnit ut mos ẽ debuiss& subli¬
mare in regnũ. suꝑbie spũ tumidus eos nolutt

Expanded text:
rapatitatis exercebat commertium, verum etiam pro leve offensa rapatitatis exercebat commertium, verum etiam pro leve offensa sanguinem nobilium multorum fundebat innoxium. Sanctum itaque Leodegarium episcopum ideo habebat suspecum, quia eum superare non valebat in verbo, nec adulationis ut ceteri ei inpendebat obsequium, et contra omnes minas suas semper eum cognoverat permanere intrepidum. Tyrrannicum edederat tunc edictum, ut de Burgundiae partibus nullus praesumeret adire palatium, nisi qui eius accepisset mandatum. Tunc de metu prioris fuerunt omnes suspecti, quod excogitaret ad suum facinus commulandum, ut aut quosdam capitis amissionem damnaret aut dispendia facultatum infligeret. 5. Interim donec causa suspenditur, rex Chlotharius a Domino vocatus de hac luce migravit. Sed cum Ebroinus eius fratrem germanum nomen Theodericum, convocatis obtimatis, cum solemniter, ut mos est, debuisset sublimare in regnum, superbiae spiritu tumidus eos noluit
Abbreviated transcription (Latin):
h unc urũ infleccibilẽ ꝑiustitiȩ cul men
existere. inuido ceperunt liuore torqueri.
& statuunt si sit aditus eius obuiare ꝓfectib
maior domus. qui sub rege clothario tunc
regebat palatium. Iam regina quã supra
diximꝰ in monasterio quod sibi antea p̃para¬
uerat residebat. ꝓpterea memorati in uidi
ad eunt hebroinũ & contra dĩ uirũ eiꝰ infu¬
rore suscitant animũ. et dum ueritatis accusa¬
tionẽ non inuenerunt. mendatiũ falsitatis
confingunt quasi dura omnes hebroini
uissionib oboedirent. solus leo degarius ep̃s
eius iussa contempneret. Erat enĩ memoratꝰ
hebromus ita cupiditatis face succensus. &
m ambitione pecuniȩ deditus. ut illi corã
Eo iustã causã tantum haberent. qui plus
ris. alii ꝓredimenda iustitia eũ auri argen¬
tiq replessent. pecunia quorundã animi
ob huius causã exespolii dolore tacii contra
eum fuerant iam cõmoti. Et quia non solum

Expanded text:
hunc virum inflexibilem per iustitiae culmen hunc virum inflexibilem per iustitiae culmen existere, invido coeperunt livore torquere et statuunt, si sit aditus eius obviare profectibmaiordomus, qui sub rege Chlothario tunc regebat palatium; nam regina, quam supra diximus, iam in monasterio, quod sibi antea praeparaverat, resedebat. Praeterea memorati invidi adeunt Ebroinum et contra Dei virum eius in furore suscitant animum, et dum veritatis accussationem non invenerunt, mendatium falsitatis confingunt, quasi dum omnes Ebroini iussionibus oboedirent, solus Leodegarius episcopus eius iussa contempneret. Erat enim memoratus Ebroinus ita cupiditatis face succensus et in ambitionem pecuniae deditus, ut illi coram eo iustam causam tantum haberent, qui plus usa, alii pro redimenda iustitia eum auri argentique inmensa replessent pecunia, quorundam animi ob huius causam expolii dolore tacti, contra eum fuerant iam commoti, et quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
atrii constructio noua & muroꝵ urbis
restauratio et domoꝵ reparatio & quȩ
erant nimia uetustate consumpta perse
Sufficiant hȩc in primis pauca de plurimis
Ad illud tempꝰ conuertamꝰ eloquiũ qͦ athleta
xp̃i contra diabolũ dimicandi sumit exc
inaugustudunensi urbe felix in pace conũsat
ẽ ep̃s postquã omnia quȩ diruta fuerant
innouasset. & diunis offitus clerũ crudiss&
p̃dicationeq assiduis cȩlestia alimenta¬
foueret. & indi custodiendis mandatis etꝰ
animus eẽt̃ totus intentus. ita fuisset effi¬
cad illius uoluntas in omnib ut quȩq im¬
plere decreuisset ei adño absq difficultate
tribueret᷑ effectus. N ec enĩ in merito suã
se totũ deuorat custodire eiꝰ mandata.
Sed qͥa abona uoluntate semꝑ discordat
maliia & antiquus serpens inuidus semꝑ
inuenit ꝑ quos scandalũ seminet. aliquiꝰ
honorati spiritualia nescientes sed potiꝰ
potentiã secularẽ timentes. uidentes

Expanded text:
atrii constructio nova, murorum urbis atrii constructio nova, murorum urbis restauratio, domorum reparatio, et quae erant nimia vetustate consumpta per se Suffitiant haec inprimis pauca de plurimis. Ad illud tempus convertamus eloquio, quo adleta Christi contra diabolum dimicandi sumpsit exin Agustidunense urbe felix in pace conversavit episcopus, postquam omnia quae deruta fuerant innovassit et in divinis offitiis clericos erudisset praedicationemque assiduus caelestia pofoveret et in Dei custodiendis mandatis eius animus esset totus intentus, ita fuit efficax illius voluntas in omnibus, ut quaeque implere decrevisset, ei a Domino absque difficultate tribueretur effectus. Nec enim inmerito suam ose totum devoverat custodire mandata. Sed quia bona voluntate semper discordat malitia et antiquus serpens invidus semper invenit, per quos scandalum seminet, aliquid honorati spiritalia nescientes, sed potius potentiam secularem timentes, videntes
Abbreviated transcription (Latin):
und multa: Ita in aduentu et terrate sunt
omnes eccłe. uel urbis illius aduersarii.
nec non et hi qui int̾ se odiis et homicidus
incessant̃ certabant. ut memoriã trans acti
scandali uellent audire. quia qos p̃dicatio
ad concordiã non adduxxerat. iustitia &
horror cogebat. Iam enim episcopatũ dis¬
pensante dño. quantum in alimonia pauꝑũ
eiꝰ extitt p̃cipua cura. longũ ẽ en arrare
ꝑ singula. Sed nobis ita tacentib eiꝰ testantꝰ
opera. uel matricula quę ab eode instituta
residet ad eccłȩ ianuã. uel specierũ pul¬
chritudo quȩ aureo fulgore rutilant in¬
a eccłȩ ministerio. nec ñ & baptisterii orna¬
menta miris operib fabricata. Quantũ¬
quoq in amore martyrũ eius mens fuit de¬
uota. silentib indicat scĩ symphoriani mar¬
tyris sepultura. seu trans latio scĩ corporis
gloriosa. Preterea innuunt eiꝰ industriã
ȩccłȩ pauimenta uel laquearia aurea &

Expanded text:
Quid multa? ita in adventum eius territi sunt Quid multa? ita in adventum eius territi sunt omnes ecclesiae vel urbes illius adversarii, necnon et hii qui inter se odiis et homicidiis incessanter certabant, ut memoriam transacti scandali non vellent audire: quia quos praedicatio ad concordiam non adduxerat, iustitiae terror cogebat. Iam enim in episcopato, despensante Domino, quantum in alimonia pauperum eius extetit praecipua cura, longum est enarrare per singula. Sed nobis ista tacentibus eius testantur opera vel matricola, quae ab eodem instituta residet ad ecclesiae ianuam, vel specierum pulchritudo , quae aureo fulgore rutilant in ecclesiae ministerio, necnon et baptisteri ornamenta miris operibus fabricata. Quantumque in amore martyrum eius mens fuit devota, silentibus indicat sancti Simphoriani martyris sepultura seu translatio sancti corporis gloriosa. Praeterea innuunt eius industriam ecclesiae pavimenta velaque aurea et
Abbreviated transcription (Latin):
emicuit. ut impar p̃suis antecessorib ap¬
pareret. p̃sertĩ eum mundane legis censu¬
rã ñ ignoraret. seculariũ terribilis udex
fuit.Et dum canonicis dogmatib esset
repletus. exetitit clericoꝵ doctor egregiuis.
Frat quoq indisciplina delinquentiũ uiuidꝰ.
qui. carnis luxcu numquã exettut resolutꝰ.
Dagaci cura ꝑ uigil in ȩcclesiasticoꝵ offitus.
strenuus in ratiociniis. prudens in consilus.
rutilans in eloquus. in cubuit interĩ causa
necessitatis ut in augustu dunensi urbe eum
ordinare deberent epm̃. Si quidẽ nuper
int̾ duos contentio de eodem episcopatu
exorta fuerat. & usq ad sanguinis effusio¬
nẽ certatum. Cumq unus ibidẽ occubuiss&
in morte & alt̾ ꝓperpetrato scelere datus
fuisset in excilii extrusionẽ. tunc balthildis
reguia que cum clothario filio francorũ
regebat palatium. diuino ut credimus in¬
ata inscłi fiuctuatione remanserat huius
gubernatione ul fortitudine tueretur
a abbis quib impugnabat᷑ defensaret᷑.

Expanded text:
emicuit, ut inpar prae suis antecessoribus appareret; praesertim cum mundanae legis censuram non ignoraret, saecularium terribilis iudex fuit. Et dum canonicis dogmatibus esset repletus, extitit clericorum doctor egregius. Erat quoque in disciplina delinquentium vividus, qui carnis luxo numquam extitit resolutus; sagati cura pervigil in ecclesiasticorum offitiis, strinuus in ratiociniis, prudens in consiliis, rutilans in eloquiis. 2. Incubuit interim causa necessitatis, ut in Agustudunense urbę eum ordinare deberent episcopum. Siquidem nuper inter duos contentio de eodem episcopatu exorta fuerat et usque ad sanguinis effusionem certatum. Cumque unus ibidem occubuisset in morte, et alter pro perpetrato scelere datus fuisset in exilii etrusionem, tunc Balthildis regina, qui cum Chlothario filio Francorum regebant palatium, divinum, ut credimus, inata in saeculi fluctuatione remanserat, huius gubernationem vel fortitudinem tueretur et ab his quibus inpugnabatur defensaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
acciperet. Sed qͥa tamquã lapidis duricia
sic̃ quondã rex egyptius ob durauerat cor.
ad uerba diuina nullatenꝰ potuit emolliri.
Cõminatꝰ ẽ quipƿe ñ se ab impugnatione
ciuitatis discedere. qͦ ad usq leo degariũ

Expanded text:
acciperet. Sed quia iam tamquam lapides duritiam, acciperet. Sed quia iam tamquam lapides duritiam, sicut quondam rex Aegyptius, obduraverat corda, ad verba divina nullatenus potuit emollire, comminans, non se ab inpugnatione c
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq uociferantes ut canes circũ irent urbẽ.
ꝓspiciens uir dnĩ ciuttatis imminere ꝑiculũ.
cõpescuit omnẽ suꝑ murale conflictũ. & his
uerbis suũ ecorare aggressus ẽ popłm. Sinite
queso contra hos pugnando confligere. Si
mei tantũ causa huc isti aduenerunt. de me
ipso paratꝰ sũ eoꝵ satis facere uoluntati. eoꝵq
minigare furorẽ. Tam̃ ne inauditi uideam
egredi. mutat᷑ unus ese fratrib cos in qͥrere
qua de causa hanc obsederunt ciuitatẽ
Cũ subito bis mero aldo abbati ꝑmuri repa¬
guliuõ parassent descensũ. ꝑueniens ad dido¬
ne act.ei. Si hȩc nrã cõmiserunt facinora
peto ut interĩ euangelicã recorderis sen¬
tentiã ubi dñs dixit. Si ñ dimis erits homi:¬
nib peccata eoꝵ. nec pat̾ ur̃ dimittet peccata¬
ur̃a. Et illud. In quo enĩ udio udicaue¬
ritis uidicabimini. simulq dep̃cans ut hostẽ
cõpesceret. & redemptionẽ quã uolebat

Expanded text:
noctuque vociferantes ut canes circuirent urbem, noctuque vociferantes ut canes circuirent urbem, respiciens vir Domini civitatis inminere periculum, conpescuit omne supermurale conflictum et his verbis suum exortare adgressus est populum: 'Sinite, queso, contra hos pugnandum confligere. Si mei tantum causa huic isti advenerunt, de memet ipsum paratus sum eorum satisfacere voluntatem eorumque mitigare furorem. Tamen, ne inauditi videamur egredere, mittatur unus ex fratribus eis inquirere, de qua causa hanc obsederunt civitatem'. Cum subito his Meroaldo abbate per muri repagulum parassent discensum, perveniens ad Deidonem, ait ei: 'Si haec nostra comiserunt facinora, peto, ut interim euangelica recordatis sententiam, ubi Dominus dixit: Si non dimiseritis hominibus peccata eorum, nec pater vester ra, et illud: In quo enim iuditio iudicaveritis, iudicabimini'. Simulque inprecans, ut hostem conpesceret et redemptionem quam volebat
Abbreviated transcription (Latin):
taq cũ ob metũ hostiũ certatĩ popłi undiq
se recepissent uiurbe & meatus portarũ forti
obturassent seratu & suꝑ omĩa stabilissent
in ordine ꝓ. pugnacula. iussit uir dñi uniuer¬
sos ingredi in ȩccłam cunctoꝵ insimul postu¬
lans indulgentiã. ut si quẽpiã iloꝵ ut adsol&
dũ ꝓ relo rectitudinis increpass&. aut in
uerbo lesiss& ei indulgentiã darent. Scie¬
bat aut̃ uit dĩ iter passionis ingrediens ñ
ꝓdesse martyriũ ubi liuore detruso. ñ priꝰ
fuerit cor emundatũ uł caritatis lampade
illustratũ. Nullus tẽ fuit ibidẽ tã ferreũ
possidens pectꝰ qͥ etiã si fuisset grauit᷑ lesus.
ñ omnẽ cordis malitiã indulsiss& de uotus.
Post hȩc nec diu uallat᷑ ciuitas ab exerettu. eodẽ¬
q die ab urroq popło fuit fortit̾ usq adues¬
perã dimicatũ. Sed cũ ab agmine hostiũ ẽẽt
eiitas obsidione ualida circum data. & die

Expanded text:
taque cum ob metum hostium certatim populi undique taque cum ob metum hostium certatim populi undique se recipissent in urbe et meatus portarum forte obturassent serratu et super omnia stabilissint in ordine propugnacula, iussit vir Domini universos ingredi in ecclesia, cunctorum insimul postulans indulgentiain, ut si quempiam illorum, ut adsolet, dum pro zelo rectitudinis increpasset aut in verbo ledisset, ei indulgentiam darent. Sciebat autem vir Dei, iter passionis Ingrediens, non prodesse martyrium, ubi livore deterso non prius fuerit cor emundatus vel caritatis lampade inlustratum. Nullus tunc fuit ibidem tam ferreum possidens pectus, qui etiamsi fuisset A. graviter Iesus, non omnem cordis malitiam indulsisset devotus. Post haec nec diu vallatur civitas ab exercitu, eodemque die ab utraque populo fuit fortiter usque ad vespera demicata. Sed cum ab agmen hostium esset civitas obsidione valida circumdata et die
Abbreviated transcription (Latin):
ie aut dñ ut erat plenꝰ spũ sapientiȩ hee
ueba loquitꝰ ẽ fratrib. Ego fr̃s decreui
tã dehoc scło nichil penitꝰ cogitare. sed ma¬
gis spiritalẽ nequinã quã terrenũ hostem
metuere: Terrenꝰ homo si talẽ adõ accepit
potestatẽ. ut ꝑsequat᷑ cõp̃hendat: perdat
uncendat. int̾ ficiat. hȩc nullatenꝰ possumus
declinantes effugere. Et si hic trudim᷑ de reb̾
transitoriis ad disciplinã ñ desperemꝰ imino potiꝰ
gaudebimꝰ infuturo deuenia. Muniamꝰ gͦ
uirtutib animã simul & ciuitatis custodiã. ne
inueniant utriq hostes aditũ ꝑ qđ inferre
possint periculũ. Cõmonens gͥ uniuersũ urbis
illiꝰ popłm cũ triduano ieuinio. cũ signo
crucis & reliquus scoꝵ. muroꝵ circũ ieas am¬
bitũ. ꝑ singulos et enĩ aditꝰ portarũ t̃rę ad¬
herens dnm̃ dep̃cabat᷑ cũ lacrimis ut si illũ
uocabat ad passionẽ. plebẽ sibi creditã ñ ꝑ¬
muteret captiuari. Et ita p̃stitũ ẽ euenisse

Expanded text:
plenus spiritu sapientiae, haec verba locutus est fratribus: 'Ego, fratres, decrevi iam de hoc saeculo nihil poenitus cogitare, sed magis spiritalem nequitiam quam terrenum hostem metuere. Terrenus homo si talem a Deo acceperit potestatem, persequatur, conprehendat, praedet, incendat, interfitiat: haec nullatenus possumus declinantes effugire. Et si hic tradimur de rebus transitoriis ad disciplinam, non disperemus, immo potius gaudeamus in futuro de venia. Muniamus ergo virtutibus animam simul et civitatis custodiam, ne inveniant utrique hostes aditum, per quod inferre possunt periculum'. Commovens igitur universum urbis illius populum, cum triduano ieiunio, cum signo crucis et reliquias sanctorum murorum circumiens ambitum, per singulos etenim aditos portarum terrae adherens, Dominum praecabatur cum lacrimis, ut si illum vocabat ad passionem, plebem sibi creditam non permitterit captivari, et ita praestatum est evenisse
Abbreviated transcription (Latin):
ustitia eiꝰ manet inscłm scłi. et cornu illius
exaltatũ ẽ ingła. Statimq ussit custodi
discos argenteos reliquaq uasa quã plurima
foras eicere. & argentarios cũ malleis ad eẽ
qui minutati cuncta confringerent quȩ ꝑ
fideliũ dispensationẽ iussit pauperib erogari.
Quȩ aut̃ exeinde fuerunt ȩcclesiafticis. usib apta.
aeccłȩ addidit ministerio. Aon asterioꝵ sane
tã uiroꝵ quã uirginũ. infra urbẽ uel ter¬
ritoriũ de codẽ argento consolatꝰ ẽ pauꝑtatẽ
multoꝵ. Quę fuit tc̃ uidua uel orphana.
uł om̃is in cõmune pauꝑtas quȩ ibi affuit

Expanded text:
iustitia eius manet in saeculum saeculi, et cornu illius iustitia eius manet in saeculum saeculi, et cornu illius exaltatum est in gloria'. Statimque iussit custodi discos argenteos cum reliqua vasa quam plurima foras eiecere et argentarios com malleos adesse, quae minutatim cuncta confringerint, quod per fidelium dispensationem iussit pauperibus erogare. Qui autem exinde fuerant ecclesiasticis usibus apta, ecclesiae addidit ministeria. Monasteria sane tam virorum quam virginum infra urbem vel terreturium de eodem argento consolavit paupertatem multorum. Quae fuit tunc vidua vel orfanitas vel omnis in commune paupertas, qui ibi adfui
Abbreviated transcription (Latin):
pidus de se dñ expectabat uiditiũ. Cum
enĩ tã famuliares quã clerici uel fideles
imminerent. ut thesauros quos sibi ipse con¬
tulerat auferret & absederet quatinꝰ hostes
hoc audito aperditione ciuitatis uel illius
ꝑ sequittione desisterent. ille hec nullatenꝰ
ad quiescens sed eos continuo inthesauros
cenuccans omia quȩ ibi ad diderat adsig¬
nans. talia ꝓsequens uerba. Hȩc omnia
que cernitis fr̃s quandiu terrenoꝵ hominũ
me uoluit grãm ds̃ habere. ad comniune
ornatii ꝓut potui huc fidelit̃ contuli. Nunc
uero forsitan ido mͥ irati sunt homines
terreni. qͥa dñs nos uocare dignat᷑ ad grãm
celi. Ut quid enĩ hȩc hinc auferã. que
mnecũ inceliĩ non tellã: Ergo si uobis placa
ego eligo consiliũ hȩc potius dari in usus
paunperũ. quã cũ turpi sarcina huc illucq
oberrare ꝑ scłm. et imitemur beatũ lauren¬
nũ qui peo quod disꝑsit & ciedit pauperibꝰ

Expanded text:
pidus de se Domini expectabat iuditium. Cum pidus de se Domini expectabat iuditium. Cum enim ei tam familiares quam clerici vel fideles inminerent, ut thesauros, quos ibi ipse contulerat, auferret et abscederet, quatenus hostis, hoc auditu, a perditione civitatis vel illius persequutione desisterent, ille haec nullatinus adquiescens, sed eosque continuo in thesauro convocans, omnia quae ibi addiderat adsignans, talia prosequens verba: 'Haec omnia quam cernitis, fratres, quamdiu terrenorum hominum me voluit gratia Dei habere, ad communem ornatum, prout potui, illic fideliter contuli. Nunc vero forsitan ideo mihi irati sunt homines terreni, quia Dominus nos vocare dignatur ad gratiam caeli. Ut quid enim haec hinc auferam, quod mecum in caelo non tollo? Ergo si vobis placet, ego elego consilium, haec potius dare in usus pauperum, quam cum turpe sarcina huc illucque oberrare per saeculum; et imitemur beatum Laurentium, qui pro eo quod dispersit et dedit pauperibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta gestis. & ꝑ singula uolutis. postqũ
dericus ẽ int̾ fectus. postquã ep̃i uel patricii
cũ optimatib de nustrico uel p̃sentia thecde¬
no confirmato ad ꝓpria residerom securi.
interĩ inuidi hostẽ inouerunt ex aduerso
primoq circa eũ cũ qͦ regẽ childericum
egisse putabant. Tunc aduinctis sibi incon¬
siliis nequissimis inimicoꝵ fotus consulere
cȩpit quẽ ad modũ eundẽ pontifice deftri¬
ere potuiss&. Ex his enĩ consiliariis duc
uidelicet diddo & Wamerus exnorie
caput effecti malitię dixerunt posse se
eũ rapere de ciuutate et in eũ facere us¬
dietã. ex qua maltua hebroini eẽt satina.
Gauisus nãq hebromꝰ de eoꝵ responso. deda
eis exercitũ copiosũ ualde. Qui festine
ꝑ rexerunt ad ciuitatẽ augustudunum
Uir aut̃ dñi leodegarius cũ ad suã plebẽ res¬
taurandã resideret urbe sua. ubi destinatũ
contra hostiũ sensit impulsũ. ñ ẽ passus
ut ultra fugacit̃ tenderet gressũ. sed intre¬

Expanded text:
ta gestis per singula evolutis, postquam Childericus est interfectus, postquam episcopi vel patricii cum obtimatibus de Neustrico vel praesentia Theodeno confirmato, ad propria resederent securi, interi minvidi hoste moverunt ex adverso, primo que circa eum cum regi Childerico egisse putabat. Tunc silio nequissimis inimicorum sociis, consolere coepit, quemadmodum eodem pontificem distruere potuisset. Ex his enim consiliariis duo, videlicet Diddo et Waimeris ex nomine, caput effecti maliciae, dixerunt se posse eum rapere de cindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus itaque Ebroinus de eorum responso dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem AeduorumVir autem Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam resedereturbe sua, ubi distinatum contra se hostium sensit inpulsum, non est passus, ut ultra fugaciter tenderit gressum, sed intre