comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
existimaũ. legato ñ cedere qd̾
uerum ẽ. qd̾ ꝯsonat. repto.
¶Non solumaũt ꝙ domino
debetur. peculio legato dedu
de derit. ⁊ agetur depeculio cỹ
arrogatoreidem dicendũ eẽ
puto. qd̾ deherede dicitur.
statu lib̾o.cui peculium lega¬
id ipõ iure detrahe ⁊ corꝑa si¬
gula. ⁊ ꝑ hoc es alienũ dum¬
nui . ꝓinde si pure lib̾tate ac¬
cipi⁊ hr̃s uel inuodominoł
añ aditam hrditatem seruo
cͥdiderit. legatum peculium

Expanded text:
existimauit legato non cedere, quod uerum est, quia consonat rescripto. Non solum autem quod domino debetur peculio legato deducdederit et agetur de peculio cum adrogatore, idem puto dicendum, quod de herede dicitstatulibero, cui peculium legaid ipso iure detrahi et corpora singula etiam per hoc aes alienum deminui. Proinde si pure libertatem accipiet et heres uel uiuo domino uel ante aditam hereditatem seruo crediderit, legatum peculii
Abbreviated transcription (Latin):
Item q̃r si seruolib̾tas data ẽ.
si .x. dediss hr̃di peculiu ꝙ
ei legatumsit. an .x. q̃d̾ dedis¬
st hrdi.debeant depeculio dece¬
dere.⁊ ẽ uerum qd̃ sabmo pla¬
cuit hoc minus ẽẽ inpeculio
legato. plus ait sabimus. si
statu lib̾. seruum hr̃di uẽdi¬
derit. ꝑm̃ desmere eum in pe
te pactus fuit. ⁊ ꝑtem pecce
dederit.⁊ añ quam residuum
dedit dominus decesserit. li¬
berumꝙ eẽ testator iusserit
cum peculio legato an ꝙ do¬
minodedĩt.inpeculio sit in¬
put̾adum.⁊ ait labeo depecy¬
lio decedẽ plane si non dum
dedãt. s donec totum tradẽt
ꝓ depõito ap̃eum fu̾it.id ĩpe¬
culio ẽẽ placint. ¶Itez si
seruo peculium sit legatum

Expanded text:
si servo libertas data sit, si decem dedisset heredi, peculiumque ei legatum sit, an decem, quae dedisset heredi, debeant de peculio decedere. et est verum quod Sabino placuit, hoc minus esse in peculio legato. Plus ait Sabinus, si statuliber servum heredi vendiderit, perinde desinere eum in pecte pactus fuerit et partem pecuniae dederit et ante quam residuum derit dominus decesserit liberumque esse testamento iusserit cum peculio legato, an quod domino dederit in peculio sit imputandum. et ait Labeo de peculio decedere. plane si nondum dederat, sed, donec totum traderet, pro deposito apud eum fuerit, id in peculio esse placuit. Item si seruo peculium sit legatum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ meo solita sunt. ẽẽ. queqi
bi maiore ꝑte annimorari. et
hii qui in eum manẽdi recipe
cumularetur. ea ñ irdetur. le¬
gata eẽ. ¶Quidam cu ita
legass uillam meamut ⁊ ip̃e
possedicum suppellectili m̃sis
⁊ rusticis uineis.q̃ indie mor¬

Expanded text:
 eo solita sunt esse quaeque ibi maiore parte anni morari et hi, qui in eum manendi causa ratum cumularetur, ea non uidentur legata esse. Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis et rusticis, uinis, quae in diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ẽ adstructũm referri.
¶Eundum legaũ in hec uerba.
sundos meos ita ut instructi
sins salietis siluisq. Q uesitr
est cum silue ⁊ salicta ñ infun¬
dis suprascriptis sunt. s incid¬
iectis agellis ⁊ quos simul te¬
stator ꝯpanit. nec sine hĩs co¬
li possunt. fundi an legato ce¬

Expanded text:
'sic ut est' ad instructum referri. Fundos legauit in haec uerba: amplius fundos meos ita, ut instructi suis salictis et siluis'. quaesitum est, cum siluae et salicta non in fundis supra scriptis, sed in adiectis agellis et quos simul testator comparauit nec sine his fundi coli possint, an legato ce
Abbreviated transcription (Latin):
relictis.ix.mãcipia dequib q̃¬
excã fiori cominussi deberisĩtem
quesiit. an fructus erasdrm fumm¬
di qua ibi indiem mortis coae
umã serint.sio sitei comisso
crtãticum plenissima testarix
ergo affinemuoluntas adea qͣ¬
q manifestetur. qu̾ reliqua co¬
lonorum enisdem põms ad eũ¬

Expanded text:
it mancipia, de quibus quex causa fideicommissi deberi. Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem uoluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem posse
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit serinis durat incario¬
rum legatumm ortuo aũ a¬
ia ꝑsequi posse ⁊ in sup̃ ip̃m
siquid debeat seruo reddere le¬
gatano debere.
⁊ peculiũm legetur.⁊
sit in corporibusputa funduᷤᷤ¬
nł e des. si quidem in cħ sit. qd̃
seruus domino uł oẜuis libe¬
risue domini debeat: integra
corꝑa uẽdicabunturssi uosit
qd̾ dominouł sup̃scriptis per¬
sonis deleatur. diminui singr̃¬
la corpadi bebunt. ꝓrata ⁊ ita¬

Expanded text:
tus sit seruus, durat uicariorum legatum et mortuo eo aut aliria persequi posse, et insuper ipsum si quid debeat seruo, reddere legatario debere. peculium legetur et sit in corporibus, puta fundi uel aedes, si quidem nihil sit, quod seruus domino uel conseruis liberisue domini debeat, integra corpora uindicabuntur: sin uero sit, quod domino uel supra scriptis personis debeatur, deminui singula corp
Abbreviated transcription (Latin):
umdaria poĩta.edium eẽ. lab̾o
trebatiuns putãt.ita idueram
puta siita illigata sint edib
ut ibi ppetuopõĩta sint.
Oulas manuarias quidẽ sup¬
pellectił. iumentarias autema
str̃i eẽ offilius ait. labeo casselliꝰ
trebatius nenrrum suppellecti¬
lis. s potius instra putant ẽẽꝙ¬
rediamaritima cũ
liquis colonorumnutritori
suo legaũ. Quesitum est an ẜ¬
ui piscatores qui solebant. in
ministio testatoris eẽ ⁊ ubi cr̃¬
ꝙ eum sequia urbicis rõmb
fungebantum. nec mortis testa
gau̾it.fundum cornelianĩ ti¬
tio itaut ẽ instructus cum oĩ¬
b reb⁊ mancipiis.⁊ reliquiĩ
colonorum dan uolo. ħ testa¬
trix romam litis cã exafricaue¬
mens mancipia q̃dam exfũdo
suprascripto quotitius phye

Expanded text:
viridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id verum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait. Labeo Cascellius Trebatius neutras suppellectilis, sed potius instrumenti putant esPraedia maritima cum liquis colonorum nutritori suo legauit. quaesitum est, an serui piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse et ubicumque eum sequi ‹e›t urbicis rationibus expungebantur nec mortis testatgauit: 'fundum Cornelianum Titio ita ut est instructus cum omnibus rebus et mancipiis et reliquis colonorum dari uolo'. haec testatrix Romae litis causa ex Africa ueniens mancipia quaedam ex fundo supra scripto, quo citius
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. posse.i. hoc solum q̃¬
rendum anmamfeste appareat
defunctam id dequo quereret᷑
ꝑ preceptõem dedit in hec u̾ba.
pamfile liberte mee. ꝓcipito ti¬
biq bẽto fundum meuianu
⁊ agellum sempnianum.cu
instrõ ⁊ his que in eodem fun¬
do erunr cumimoriar. familia
q q̃ in eodem fundo moratirr.
exceptis quos manumisero. q̃
excã preceptionis ꝑtineat.R.¬

Expanded text:
criptura posse responderi hoc solum quaerendum, an manifeste appareat defuncta id, de quo quaereretur, per praeceptionem dedit in haec uerba: 'Pamphile liberte, praecipito tibique habeto fundum meum Titianum et agellum Sempronianum cum instrumento et his, quae in eodem erunt cum moriar, familiaque, quae in eo fundo moratur, exceptis quos manumisero'. quex causa praeceptionis pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
np̃. Cum fundus siñe ĩ¬
st̾rõ legatus sit.doliamole. olia¬
edificataq sunt.fundo legato
ꝯtinẽt᷑mm. Nulle aũt exhis reb
q̃ moueri possunt. paucis excep¬
tis. fundi appellatõe ꝯtinẽtur.
Demolis aut tunc q̃ri solet. cu
ita affixe. ita ue inedificate s̃.
ut ꝑtes edifitiorum ẽẽ indeãt᷑.¬
timus maximisq ẽ. recia ca¬
praria. ⁊ cet̾a q̃ uenationis m¬
maxima ꝑte inuestiomb cõ¬
stat. ¶Eundolegato c̾ man
cipiis ⁊ pecorib ⁊ omn instrõ
rustico. ⁊ urbano. peculium ac¬
toris añ testatorem defuncti.
si exeodem fundo fin̾t.magis
placet ad legatanum ptmẽ.¬

Expanded text:
. Cum fundus sine instrumento legatus sit, dolia molae oliuanaedificataque sunt fundo legato continentur, nulla autem ex his rebus quae moueri possunt paucis exceptis fundi appellatione continentur. de molis tum quaeri solet, cum ita adfixae itaue inaedificatae sint, ut partes aedificiorum esse uideantOPTIMVS MAXIMVSQUE EST retia apraria et cetera uenationis imaxima parte in uenationibus consistat. Frucipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium pe
Abbreviated transcription (Latin):
nus negotiatioms i ea exer¬
ceri solitum sit.
str̃m ꝙ colonus ineo hũit le¬
gato cedit. pauł.an ꝙ colom
fuit. an tm̃ id ꝙ testatoris fuit.
⁊ hoc mag̾ dicendum᷑ ẽ. insi nł¬
lum domini fuerit.
to. id pecus cede putabat tu¬
cummillȩ oues fundus susti¬
nere poͣtuiss. duo milia ouiy
meo fundo fuerunt qͣsq oueᷤᷤ
potissimũ legato cessuras exi¬
stimauimus.nec querenduz

Expanded text:
nus negotiationis in ea exerceri solitum sit.  colonus in eo habuit, legato cedit. Paulus: an quod coloni fuit an tantum id quod testatoris fuit? et hoc magis dicendum est, nisi nullum domini fuit. 25to id pecus cedere putabat Tucum mille oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum
Abbreviated transcription (Latin):
testõ quidem ut ꝓponẽtur. se¬
ie insup fundum legatum.
uerum nõ amplius deberi ꝙͣ
incodicilł quo sane p̾t obli¬
uionem testãrie scripture fe¬
cissi. instrĩ appellatõe ꝯtimĩ uel¬
le se manifeste ostendisset.
Lib̾to suo quidam p̃chi legar̃
hic u̾bis seio liberto meo fum¬
dos illum.⁊ illum do legoita
ut instructiᷤᷤ s̃ cum dotibare
liꝗs colonorũ cum saltuari
cum ꝯtub̾nalib sins ⁊ filirs
⁊ filiab sis.Quesitum ẽ ã
stichus seruus qui p̃dium u¬
num exhis coluit ⁊ reliquatꝰ
ẽ. amplam summam excã fi¬
dei ꝯmissi seio debeatur.iꝵ. ⁊ siñ
colom solent fundũ coluiss
nõ deberi. Gaio seio alumpno
meo fundos meos illum. ⁊ illx̃.
ita ut instructi s̃. ⁊ domu su¬
piorem dani uolo. Quesituz
est an q̃ domum instruct᷑ã da

Expanded text:
ento quidem ut proponeretur Seiae, insuper fundum, legatum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cum contubernalibus suis et filiis et filiabus'. quaesitum est, an Stichus seruus, qui praedium unum ex his coluit et reliquatus est amplam summam, ex causa fideicommissi Seio debeatur. respondit,coloni solent, fundum coluisset, non deberi. 'Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari uolo': quaesitum est, an etiam domum inst
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓposita spẽ ⁊ ponebatꝰ ei ꝗ le¬
gnierat argentum. ⁊ rõnes ex¬
cepisse. nam qui lacc in qd exce
mercatorem aut feneratorem
qui duos lios totidemq filiaᷤᷤ¬

Expanded text:
posita specie: proponebatur enim, qui legauerat, argentum et rationes excepisse: nam qui haec, inquit, excepmercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filia
Abbreviated transcription (Latin):
sius cursia serib̾. ueluti arũdi¬
neta ⁊ salieta añ qi cesa sint.
qr fundus fundi instrm̃ eẽ ñ
Id̾ ampalis erit dicendum.
¶Si inagro uenatoes sint puto
xime siager ex ħ redditu h̃t.
Si si abancupio redditus fui̾t

Expanded text:
sius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundi instrumentum esidem et in palis erit dicendum. Si in agro uenationes sint, puto xime si ager et ex hoc reditum habuit. Et si ab aucupio reditus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
legass. nõ cedere seruos. oꝑe
ali uereiꝑatos. ¶Prediã
ut instructa sunt cum dõtibꝰ
⁊ reliꝗs colonorum ⁊ uillico¬
rũ ⁊ mancipiis. ⁊ pecore oĩ le¬
gaui. ⁊ peculiis. ⁊ cum actore.
Quesitum ẽ an reliqui colo¬
norum. qui finita ꝯductõe ĩ¬

Expanded text:
legasset, non cedere seruos operae aliiue rei paratos. Praedia ut instructa sunt cum dotibus et reliquis colonorum et uilicorum et mancipiis et pecore omni legauit et peculiis et cum actore: quaesitum est, an reliqua colonorum, qui finita conductione i
Abbreviated transcription (Latin):
sioms cta qͣntitate. s fidedm̃¬
ẽ coleretur deberi. ¶Pdosul¬
rusticis enas fundi oparius
molediaretuream q̾ꝓ debẽ
est aũt metamferior ꝑs mol:
pastores q̃p. ⁊ fossores ad lega¬
tarium ptine. ¶tem cum
fundusita legatus eẽt meni¬
ofundun scianumita ut op¬
timus maximus ẽ. cum om̃ ĩ¬
strõ rustico ⁊ urbano ⁊ mãcipi¬
is q̃ib snĩa sunt. ⁊ q̃reretur an
to repoĩto admãcipiorum exi
legaiãt noiaũ mãcipialegaũ.
q̃situ ẽ an reliqua mã cip̃ia
q̃ non nominass instrõ cede¬
rẽt.cassms ait. pꝑsum ẽẽ tam ⁊¬
si mã cipia instructi fundi fĩt.
tam̃ inderi eos solos eẽ legatoᷤᷤ¬

Expanded text:
sionis certa quantitate, sed fide dominica coleretur, deberi. Idem consulrusticis eius fundi operariis moleretur, eam quoque deberi. Est autem meta inferior pars molae, Pastores quoque et fossores ad legatarium pertinere. Item cum fundus ita legatus esset: 'Maeuio fundum Seianum, ita ut optimus maximusque est, cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis quae ibi sunt' et quaereretur, an nto reposito ad mancipiorum ex hlegauerat, nominatim mancipia legauit: quaesitum est, an reliqua mancipia, quae non nominasset, instrumento cederent. Cassius ait responsum esse, tametsi mancipia instructi fundi sint, tamen uideri eos solos legato
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ibi repoĩtos. ut ueĩrẽt.ł
malium usum q̃m fundi cõ¬
u̾terentur. instructo fundo ñ
ꝯtim̃. Idem ceł. eodem lib̾.ait.
q̃ suppellecticarios ⁊ cet̾os hoc
steria ꝗb instructus erat meo
fundo ex̃ eõs qui lib̾tatem ac¬
cepint.⁊ qui nireͦ moran sole¬
bant. ¶Si ⁊ instructum fr̃¬
dum legass ea pedagogia q̃i
bi hẽbat. ut cumibi uenisset.
presto eeñtꝰ. intriclimolegato
ꝯtinẽtur. Contub̾nales qp ẜ¬
structo fundo ꝯtineri um est.
¶Instructo aũt fũdo ⁊ biblio thecã
⁊libros qui illic extãt. ũ quot̃.
ueniss ut̾etur. ꝯtineri ꝯstat.
s si qĩ apotheca librorum ute¬
batur. cẽerit dicendum.
rufino.1. instructo fundo et
suppellectilem.⁊ uma ⁊ man¬
cipia ñ solum ad cultum cu¬
stocham ne uille s ⁊̃ que ũ ip̃
patri. fam̃. inministio ibi es¬
aliquo ornatu ulle fuerũt.

Expanded text:
fructus ‹i›bi repositos, ut uenirent uel in alium usum quam fundi conuerterentur, instructo fundo non contineri. Idem Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc steria, quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur. Contubernales qstructo fundo contineri uerum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum. Rufino respondit instructo fundo et suppellectilem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibi es quae in aliquo ornatu uillae fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gãtiũ necc̃e ẽ inspici. at eccepis¬
torio ĩstr̃o legato. ita ip̃i p̾istões
incẽ uidi possut.si. pat. fam̃.
pristinum exer̾cuit.nã pluri¬
mũ interẽ. instrĩ pͣistorib an
pistrinum ꝑatum sitꝰ ¶ Asi¬
nam molẽdinariam⁊ molam
negat nerat̃. in strõ fundi ꝯtiẽ¬
ri Item caccabos ⁊ patenͣam. in
strõ fundi ẽẽ dicimus.qr sine
his pulm̃tarium coqui nõ pot̃.
nec multum intest. int̾ cacca¬
bos ⁊ eneum ꝙ supra focu pẽ¬
det. hĩc aq̃ ad põtandum cale

Expanded text:
gantium necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse uideri possunt, si pater familias pistrinum exercuit: nam plurimum interest, instrumentum pistoribus an pistrino paratum sit. Asinam molendariam et molam negat Neratius instrumento fundi contineri. Item caccabos et patinas in instrumento fundi esse dicimus, quia sine his pulmentarium coqui non potest. nec multum refert inter caccabos et aenum, quod supra focum pendet: hic aqua ad potandum cal
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minuendi legati siau gen¬
di cã mãcipiorum queq fec̃
m̃tionem.cet̾um in strõ fun¬
dimãcipia q̃ꝑ colendi agri
cã inducta ⁊ tineri non amb
equitium ꝯtmeri suppellecti¬
lem aũt legato cedere. ¶Ser¬
uum aũt arte fabrica ꝑitu.
ꝗd annuã mercedẽ pr̃abat. in¬

Expanded text:
minuendi legati, sed augendi causa mancipiorum quoque fecit mentionem. ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inducta contineri non ambiequitium contineri, suppellectile autem legato cedere: seruum uero arte fabrica peritum, qui annuam mercedem praestabat, in
Abbreviated transcription (Latin):
Degͥge ounumita di¬
stinguẽdum est. ut si iõ ꝯpͥatu̾
sit. ut exeo fructus capetim nõ
debeatur. si uoideo ꝙ non alit̃
ex saltu fructus pei pot̾it. cc̃ e
rit. quia ꝑgreges fructus ex
saltu ꝓcipumtur.

Expanded text:
ege ovium ita distinguendum est, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo fructus caperetur, non debeatur: si vero ideo, quia non aliter ex saltu fructus percipi poterit, contra erit, quia per greges fructus ex saltu percipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dia extergãtur. ¶Scale q̃
ad lacunaria admoueantri.
Instrĩ sunt.qr mũdiorem do¬
ñ sunt affixa.instrõ non ꝯti¬
nẽtur. in q̃rum suppellectili
ea enuimẽnturexcepto horo¬
logio ereo qd̃ non ẽ affixum.
nam hoc instrm domus pu¬
tat ꝯtineri si c̃ ꝓthirium domꝰ
si uelam̃ est. in qͦuid instrõ do
mus ꝯtinetur. fistule aũt ⁊ ca
re ⁊ claues mag̾ domus portõ.
qͣm domus instrã sunt ¶pecła¬
ria queq affixa mag̾ putodo¬
domus sunt specularia apig¬
mata cede̾. sine in edifitio sũt
poĩta. siue ad tp̃e detẽta./s si ñ
sint repoĩta. ad hoc tam̃sint
ut suppleantur. ⁊ si qua desit̃.
instr̃o potius ꝯtinebuntur.
cacellos qꝓ instrõ otinen py¬

Expanded text:
dia extergantur, scalae, quae ad lacunaria admoueantur, instrumenti sunt, quia mundiorem don sunt adfixa, instrumento non continentur, inquit: suppellectili enim adnumerantur, excepto horologio aereo, quod non est adfixum: nam et hoc instrumento domus putat contineri, sicut prothyrum domus, si uelamen est, inquit, instrumento domus continetur. Fistulae autem et rae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto dodomus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta. sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumen
Abbreviated transcription (Latin):
lor̃des instituatata legass fili¬
is manb. domum meam in¬
structam dolego dariq in beo.
merces ⁊ pignora ans tineãt̃.
q̃ri poss. s facilem iudicis uo¬
luntatisiecturam forecetis
patus facultatib extimatis.
¶Celius scrib̾serins qui in fun

Expanded text:
redes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis. Celsus scribit seruis qui in fun
Abbreviated transcription (Latin):
legatis mãcipiañ otiñeri. qre
tp̃ris cã illic fuerunt.ac nõ eo
animo trãstulit. pater fam̃. ũ
ar̃fundi. aut suum instrm̃ fa
tiis ad pristinum actum redi¬
ret. legato p̃diorum cedere ꝙͣ¬
instructis ortis legatis ⁊ uina
q̃ ibi fuerũt quo dommuseẽt
relicta. cum suppellectili. clau¬
dio.ieronnano clarissimo ui¬
ro abumbrio primo ⁊ mesas
⁊ cetam suppellectilem qͣm in

Expanded text:
legatis mancipia non contineri, quae temporis causa illic fuerunt ac non eo animo transtulit pater familias, ut aut fundi aut suum instrumentutiis ad pristinum actum rediret, legato praediorum cedere, quinstructis hortis legatis etiam uina, quae ibi fuerunt, qrelicta cum supellectili Claudio Hieronymiano clarissimo uiro ab Umbrio Primo et mensas et ceteram sup pellectilem, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
libus ouob. rouitellium eui
p̃positirie sunt his quorum ĩ
numeto s̃.sanllici monitore
ñtetra hones domiti et pecora
scertoradi cã patauasa q̃ utili¬
a culture sumt. aratrum hiͤgcẽs.
saluin.falces putatoneuiden¬
tes ⁊ siqua smilia dici possũt.
Cogehidi q̃mad̾m torcularia.
coptos.falcesq messoͬrie.falceᷤᷤ
senarie.qual uindenniatorii
regiomb accedunt instrõ.si
ulla cultior ẽ. neluti atriẽses
scopani si q̃ uirid̾iana sint. top¬
arie si fundus saltus patores
ꝙ h̃t greges porcorum pasto¬
res saliuariĩ.

Expanded text:
libris ad Uitellium euidpraepositiue sunt is, quorum in numero sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiarii, si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ hunc ⁊ hoc iure utimum. ut
õs saltuarii stineãtur. Erebatꝰ
amplius q̃ pistorem. ⁊ tõsore
ꝗ familie rustice cã pati sunt.
putat ꝯtim̾atem fabrum qri
uille refitiẽde eã patus sit. et
tores si adusum rusticum pati
s̃.Item focariam quillicͣͣm. s
mõ ali quo officio uirum.ad¬
iuuerit. ⁊tem lamficãs q̃ fa¬
miliam rusticam uestiunt. ⁊ q̃
pͣulmtaria rusticis cocãt. s an

Expanded text:
utimur, ut omnes saltuarii contineantur. Trebatius amplius etiam pisto rem et tonsorem, qui familiae rusticae causa parati sunt, putat contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et tores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant. Sed an
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾. fatendum ẽẽ plus eẽ. c̃
instructus fundus legetim
uidemus. qñ igitur ħ legatẽ
ubenus est indendum e. ⁊ sa¬
binus diffut. ⁊cassius ap̃
uitelluminotat.omina q̃ eo
s collata.ut instructior ẽẽt.
ꝯtinebuntur. Idẽ que ibi ha¬
buit ut instructior eẽt. hec er
um suum instrm̃ reliquisse.
ur. Prom̃ si fundus sit ĩstruct᷑
legatus. ⁊ suppellex ꝯtinebitrr.
q̃ illic fiñt usus ipsius gr̃aue
stis ñ solum fragula s ⁊ quai¬
bi uti solebat mensequeq
eboree. uł si que alie.item u¬
tree q aurum ⁊ argẽtum oĩa qͦ¬
ꝙ si qua ibi fu̾int preusus
ip̃ius cã ꝯtinebuntur.⁊ si qd

Expanded text:
scribit fatendum esse plus esse, cum instructus fundus legetur,uidemus. quanto igitur hoc legatum uberius est, uidendum est. et Sabinus definit et Cassius apud Uitellium notat: omnia qsunt, ut instructior esset continebuntur, id est quae ibi habuit, ut instructior esset. hoc ergum suum instrumentum reliquisse uidetur. Proinde si fundus si instructus legatus, et suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et uestis non solum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae uel si quae aliae, item uitrea et aurum et argentum: uina quoque, si qua ibi fuerint usus ip
Abbreviated transcription (Latin):
cellas q̃ piscium capientorũ
cã. ꝯpate sunt. s ⁊ ꝑiscatoresꝯ
tineri urͣus est. ¶Instro hal¬
nearolegato dem est.balnea
rium ⁊ topiarium ⁊ instrõ eau¬
pone institorem.cum balnee
sine balneatonbousum su
predere ñ possunt.
ritũ semota carne. m̃sas. põde¬
ra. feram̃ta queq laniande car¬
tinas ⁊ cultros.dolabra. ¶In

Expanded text:
 piscium capiendorum causa comparatae sunt: sed et piscatores contineri uerius est. Instrumento balneatorio legato dictum est balneatrium et topiarios, et instrumento cauponio institorem, cum balneae sine balneatoribus usum suum praebere non possint. ritur, semota carne mensas pondera ferramentaque laniandae cartinas cultros dolabras in
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm iniuncxisse c̾dendum est.
sisialiꝗͣ ꝑte amrian fundopa¬
scunt pecora aliqua ꝑte hispa
aliqͣ pte imin̾ceoemmittunt᷑.
nicħominus instrõstinentur.
stipulas.asinũ machinariu.
machinam frum̃tarĩamuas
encum in quosapͥa eoqͣretur.⁊
defrictum fiat. ⁊ aqua q̃ ad bibẽ¬
dum lauãdamꝙ familiã ꝑat̾¬

Expanded text:
tionem iniunxisse credendus est. Si aliqua parte anni in fundo pascantur pecora, aliqua parte his paaliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instrumento continentur. stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, vas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad bibendum lavandamque familiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
uestem ꝑꝑsecessum ibidem po¬
sitamanstructo fundo legato
structa ẽ. cum omni uire suo
legata. urbanam familiã. Itẽ
artifex quorum ope cet̃is q̃p¬
domui tñ desermentes ꝯ tine¬
buntur. S qd deartificibat
fłm est. si eius domus cã pati
structa legata m̃sas eboreas
libros ⁊lib̾tos ñ stineri. s hoc
fłm est.nam omne qequid ĩ
domo fint ut instructior ibi

Expanded text:
propter secessum ibi depositam instructo fundo legato structa est, cum omni iure suo legata urbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris qdomui tantum deservientes continebuntur. sed quod de artificibus ait, falsum est, si eius domus causa parati ondit domo instructa legata mensas eboreas et libros non contineri: sed et hoc falsum est: nam omne, quidquid in domo fuit, quo instructior ibi
Abbreviated transcription (Latin):
dimus instrm. ¶Suppellex
cet᷑aq si qua magro fuerunt.
¶Si domus sit instrm̃ legatu.
uidẽdum ꝗd ꝯtineatur. ⁊ pega¬
susait instrm̃ domus id eẽ. ꝙ
tẽpestatis arcende.aut mncẽdii
cã patur. non ꝙ uoluptatise
gr̃a. Itaq nec speculiaria. neq
uela q̃ frigoris cã uel umbre ĩ
domos. deberi. que sm̃a casii fy¬
it. ꝗdicebat inter instrmñ ⁊ or¬
nam̃tum multum in tereẽ. In
ꝑtinet. ornam̃ta q̃ ad uolupta¬
tem. sicuti tabulas pictas ue¬
la aũt cilicia instrã eẽ. cassius¬
ait. q̃ ideo ꝑantur. ne edifitia
uẽto. uł plinna laborẽt.
¶Acetum qͦp qd̾ extinguendi

Expanded text:
demus instrumentum. Supellex ceteraque, si qua in agro fuerunt, Si domus sit instrumentum legatum, uidendum quid contineatur. et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii fuit, qui dicebat inter instrumentum et ornamentum multum interesse: inspertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas. Uela autem Cilicia instrumenti esse Cassius, quae ideo parantur, ne aedificia uento uel pluuia laborent. Acetum quoque, quod exstingu
Abbreviated transcription (Latin):
mõ leges. fundum cum instrõ.
instructum.pauł.immo ec̃ int̾¬
c̃ẽ. nam interea legata hoc int̾ẽ.
qdsi fundo alieadmortuns
fui̾t. qui ita legauĩt ex hac sc̃p¬

Expanded text:
odo leges "fundum cum instrumeninstructum ". Paulus: immo contra: nam inter ea legata hoc interest, quod, si fundo alienato mortuus fuerit qui ita legavit, ex hac scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cum instro fũ legato.
dus legatus ẽ.siue ĩ¬
structus. duolegata m¬
telliguntur. ¶Fundo
cum in str̃o legato ⁊ ali¬
enatoinstrm̃ non uẽdi¬
nos placint. ¶Dotes preoi¬
orum que g̾co uocabulo. grͣ.
appellãtur. cum ñ instructa
legantur. legatario ñ pr̃ant.
postea codicilł peti ut moriẽ¬
tes ꝑtes suas fundi suꝑstitib̾
restituẽt. nec instrĩ mentõem
huit.talem in fideiomissi cã¬
deductum inderi placuit. qͣł

Expanded text:
cum instrumento fundus legatus est siue instructus, duo legata intelleguntur. Fundo cum instrumento legato et alienato instrumentum non uindirios placuit. Dotes praediorum, quae Graeco uocabulo ἐνθῆκαι appellantur, cum non instructa legantur, legatario non praestapostea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi mentionem habuit. talem in causam fideicommissi deductum uideri placuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
instructas̃. cum innograõ ha¬
len dario ⁊ adiecta sunt hec u̾ba
qc quid erir cum moriar inilla
regione⁊ ꝯc quioinquacũq
sp̃e erit. in illa regicẽ.uel qd in
cilierit. uiua testatrice umus
exdebitorih ꝯdẽpnatus uinẽ¬
abnam cum cenaculo
parduse manumisse testõłga¬
stro ⁊ institorib quos secum
uiuo testatore insula in q̃ cena¬
culum fuit. ꝙ ei legatum erat.
exusta sit. ⁊ ⁊ post biennum eo¬
dem loco ꝯstituta nona. ⁊ orreỹ
ꝙ eidem legatum erat atestato¬
reuemerit. uini aũt uẽditio
dilata situt exeo ꝯmoda uẽi¬
rent.an uniu̾sa legata pran¬
dulassequi possit.N. ca ĩqbr

Expanded text:
instructa sunt, cum uino grano calendario, et adiecerat haec uerba: 'quidquid erit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, uel quod meum erit'. uiua testatrice unus ex debitoribus condemnatus uiuenTabernam cum caenaculo Pardulae manumisso testamento leganstrumento et institoribus, quos secum uiuo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat, exusta sit, et post biennium eodem loco constituta noua, et horreum, quod eidem legatum erat, a testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula consequi possit. r
Abbreviated transcription (Latin):
ta o suitur. aut semꝑ repõe¬
retur s cã seminis nicb aciba¬
riis differt. ¶Conseruadi
fructus cã. ueluti grãnaria. qr
inhis fructus custedrimtus
urcm capsellas i ꝗb fructꝰ
opontiturss ⁊ ea que portãdo¬
rum fractirum cã pauturin

Expanded text:
ta consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt. Conservandi fructus causa, veluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et ea, quae exportandorum fructuum causa paran
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur de inpube ad optãto.
ut exboms que mortis tp̃r
illius qui adoptaũ fuerũt.
ps qrta adeum ꝑtineat qui
ad optatus ẽ s ⁊ bona enii
q̃ acquisunt prĩ restitui m¬
sitssicã cognita emãcipatus

Expanded text:
auetur de impubere adoptando, ut ex bonis, quae mortis tempore illius qui adoptauit fuerunt, pars quarta ad eum pertineat qui adoptatus est: sed et bona ei, quae adquisiit patri, restitui iussit: si causa cognita emancipatus
Abbreviated transcription (Latin):
fraude alienatum ẽ ñ ec extet i
actio patroni cessat. q̃mad̾m
si pecuniam infraudẽ abieciss
aut ⁊̃ siisquimortis cã aliber¬
to accepiss eam remuẽdidiss.
qbone fidei ẽptor eam usucepꝰ
fraudari. eo ꝙ ꝯsentit. sic q̃ ꝙ yo
lẽte patrono lib̾tus donauenit
di patromi cã.fundum seio tra¬
dẽ uellet. seiustitio mãdauit.
ut eũ accipiat.ita ut int̾ senĩ
⁊ titium mãdatum ẽc̃hatur. q̃¬
ro post mortẽ lib̾ti patromis u¬
trum cũ seiodũ taxat q mãda¬
ut actõem h̃t̃.an cumtitio q
fund̃ retinet. an cum quo ue
natio quesita ẽ. ita tam̃ si adil¬
lum resres puemĩt actiodatẽ.
cum cẽ negotium qd̾enis uo¬
lũtate gestum sit in ꝯtẽpnati¬
onem erus ꝯferatur. nec pot̃ in¬
deri id p̃stiturus ꝙ alius possi¬
sitata ut aut ip̃e patrono resti¬
tuat. aut eum cũ quo mãda¬
tum ꝯ̃xit. restitu̾e cogat. ꝗd eĩ
dicemus si isqui in re int̾põit̾
ẽ nicħ dolo fecit. nõ dubitamꝰ

Expanded text:
fraudem alienatum est, non extet, actio patroni cessat, quemadmodum si pecuniam in fraudem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, eam rem uendidisset et bonae fidei emptor eam usu cepifraudari eo quod consentit: sic et quod uolente patrono libertus donauerit, di patroni causa fundum Seio tradere vellet, Seius Titio mandavit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandavit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet, an cum quo velnatio quaesita est, ita tamen si ad illum res pervenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius voluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec potest videri id praestaturus quod alius possisit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? non dubitabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ.sidicat patron̾ rẽꝗtẽ iusto
dret̃ uenisse. ũmtam ħ intereẽ
suan eẽ uenundataminq̃ hoc
educatus fr̃t. uł parẽtes sepul¬
tian debeat audiri uolẽs reuo¬
care.s nullo p̾cõerit audienduᷤ.
fraus enim indãpno accipitur
pecimario. ¶S si forte ⁊ res
uilms distracta sit.⁊ p̃tiu alii
donatum.utq fauiano iuditõ
restituet. qͣmsi p̃tium ꝙ ñarit
recipiat q̃d ergo si delegatus ẽp¬
torsoluit ei cui dõabat lib̾tus

Expanded text:
t patronus rem quidem iusto pretio uenisse, uerumtamen hoc interesse sua non esse uenumdatam inque hoc educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario. Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Fauiano iudicio restituet, quam si pretium quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit ei cui donabat libertus
Abbreviated transcription (Latin):
neoditio existeret. uł si subodi¬
tõe stipłatus fuerit.malin̾t defi¬
cẽ ꝯditoem.dicendum ẽ fauia¬
noluit opͣtine cum pet̾et. hic ri¬
dẽdum a puto hũc. diminuisse
depatriõmo actoẽm enim deboiᷤ
diminuit q̃mad̾m si passus eẽt
actoĩs diem abire s si puta q̃re¬
lam inoffõsi qͣmpotuit uel uel
qͣmaliam forte iniuriarum.uł
similẽ institue noluit. non pot̾
patronus obeam rẽ fainana ex¬
piri. ¶Si transeg̾ in fraudẽ pa¬
tronipot̾it patronus faiana
uti si lib̾tus filiã dotauit. ħ̃ ipo
qd̾ dotauit. non ur. fraudare pa¬
Itrom̃. qr pietas ꝑatris nõ est re¬
p̃hendenda. ¶Si płib infra¬
udem lib̾tus donauerit.uł płib
mortis cã equałr patroms ad¬
u̾sus oͣ inꝑtem sibi debit᷑a.sine
fairiana.siue calinsiana exꝑiet̃.
¶Siꝗs in fraudẽ patronorum rez
uẽdiderit.uł locam̃t.uł pmuta¬
ũt. quale sit arbitrium iudics
indeam. ⁊ in re ꝗdem distractã de¬
ferri ꝯditio d emptori̾utrum

Expanded text:
 si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianoluit optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire. Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri. At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Fauiana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda. Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur. Si quis in fraudem patronorum rem uendiderit uel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ł. Silib̾tus crm fradoe
quia libertus tonassemagis
stec caum intelligẽons ẽ. insra¬
rde patroni.quam cẽ senatus
osultum credibisseꝰ

Expanded text:
. Si libertus, cum fraudare quia libertus donasse magis in hunc casum intellegendus est in fraudem patroni quam contra senatus consultum cr
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̃ inpeculio. S si iussu
patris c̃ctum cum filio ẽ. par
utiq tñbitur. ¶Sicũ ẜuo
infraude patrom lib̾tus ꝯ̃xit
isq fuit manumissus. ã fam¬

Expanded text:
id quod in peculio. Sed si iussu patris contractum cum filio est, pater utique tenebitur. Si cum seruo in fraudem patroni libertus contraxerit isque fuerit manumissus, an Fau
Abbreviated transcription (Latin):
Artianꝰ.ł .iii. reg̃. lex. Infa¬
dicetur.⁊ p̾teritos fract᷑ uelit.
q̃tenꝰ ptor omĩem fraude liber¬
torumuult rescindere.
fraudem suã elienasseitidea¬
mus ansuccum ei ignorãtiiꝰ
debeat. ne decipiatur lib̾ti frar¬

Expanded text:
. In Fadicetur etiam praeteritos fructus uenire, quatenus praetor omnem fraudem libertorum uult rescindere. fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti fra
Abbreviated transcription (Latin):
disit. ¶Sialenatio dolo
malo fcãsit. nõ q̃rimus utrui
mortis cã tãsit annõ fit oñ
enim mõ renocatur. Si
fc̃m sit. an nõ sit.itanec ĩmor¬
tis cã conatõib. ¶Quod at
mortis cã filio donatum est. ñ
reuecati. nã enilib̾tum fint
legare filio qͣntum uellet.is do¬
nandom̃ ũr fraudasse patroñ.
om̃e art qd̾cumq infrande
patroni gestum ẽaeuocatim.
¶Dolum accipe nos oꝑtet enis
qui alienaiit. ñ enis cui alie¬
natum ẽ. ⁊ ita euenit.ut ꝗ fra¬
ridis uł doli ꝯscius ñ fuit. car̃e
debeat re infraudem patronia¬
lienata ⁊ si putaũ ingeninum.
nec c̾didit lb̾tinum. ¶ad¬
tit.si ñ plus sit in eo qd̾ doãtu
estꝰ. qm ꝑs debita patrono. q̃r si
mortis cã ei donatum sit. ꝑtez
fatiet cum patrono q̃mad̾ni
legatarius patronus facit.
¶Etrumañt ad ea sola reuocã¬

Expanded text:
atio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatur. si factum sit an non sit, ita nec in mortis causa donationibus. Quod autem mortis causa filio donatum est, non reuocatur: nam cui liberum fuit legare filio quantumquantum uellet, is donando non uidetur fraudasse patronum. Omne autem, quodcumque in fraudem patroni gestum est, reuocatur. Dolum accipere nos oportet eius qui alienauit, non eius cui alienatum est: et ita euenit, ut qui fraudis uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertinum. Adtit, si non plus sit in eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Utrum autem ad ea sola reuocan
Abbreviated transcription (Latin):
adaliũ ꝑuem̃t ꝗ soluẽto nõ
esnam ꝯsiacceptum p̃tium li¬
b̾tus ꝓlegiss. dice̾mus nieħo
minus eum ꝗ dedit. reciꝑe db̾e.
siuelit abempriõe discedere.
¶Simutriã pecumã lib̾tus ĩfra¬
udem patrom acccꝑitati faui¬
ana locum hãt uiteantus a qd̃
remedium inb̃ e  accep̃muru
cur deditplanesinõ accep̃et
spo podut. strpłantient fauiaẽ
locus. ¶Sifidenissit apyme
ab̾tus ui temsuam palio pigͦ¬
ritedit.ninec̃e parroni an frrci¬
ana locum hãt indeam̾.⁊ nũ¬
qu cũ dampnomeo. nõ debert
tit faruana ꝯuenin. dehitor
ne si defitiat mãdati actio. qr

Expanded text:
ad alium peruenit, qui soluendo non est: nam et si acceptum pretium libertus prodegisset, diceremus nihilo minus eum qui dedit recipere debere, si uelit ab emptione discedere. Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium incur dedit. Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus. Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uideamus et numquid cum damno meo non debeat terit Fauiana conueniri: debitor ne si deficiat mandati
Abbreviated transcription (Latin):
iõobẜuabimus E sirẽ qdez boã
fide uendidĩt ⁊ sine ulla gr̃a lib¬
tus. p̃tium aũt acceptam alii
donaũ. uidẽdumerit ꝗs fauia¬
na inꝗetetim utrum ꝗreemit.
an uõis qui p̃tium dono accẽp.¬

Expanded text:
obseruabimus. Sed si rem quidem bona fide uendiderit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, utrum qui rem emit an uero is qui pretium dono accep
Abbreviated transcription (Latin):
detur um. q̃muis enim legatũ
retro nr̃m sit nsi repudietur at¬
tñ cum repirdiatur. retro nrm
ñ fuisse. palamẽ. ¶Incetis qͦs
libaliratib qͣs non admisit is
lib̾tus cui ꝗs donatum uolint.
id̾ erit ꝓbandum.fainanã cessa¬
re.suffic̃ enim patrono sinicħ
desuo innecc̃e eius lib̾tus aliẽa¬
uit nõ si non ad qui sunt. ꝓm̃ ⁊¬

Expanded text:
detur uerum. quamuis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum uoluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienauit, non si non adquisiit:
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. Penum oẽm mea
mre sunt. ꝑtin̾e uolo. Quero
si tutores pupilli eã solo mõ
penum deberi q̃ mcenaculo
cã ubicumq habuisset de¬
beri. De supellectili legata. R2

Expanded text:
um. 'Penum meam omnem ad matre sunt, pertinere uolo.' quaero, si tutores pupilli eam solummodo penum deberi, quae in caenaculo causa ubicumque habuisset, deberi. DE SUPPELLECTILE LEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
am qd liquide ma¬
Fie sit. qr p̃se ẽẽ non pot̃. rap̃
secumina ccessi oms locu id
sine quo ẽe. non pot̃. uasa ãt
accessio legate pen nõ legata
casunt demq penu ꝯsũpta
nasa ñ debehũt s ⁊ si penus c̃
uasis spãliter sit legata ua¬
sañ cebebũtur uł ꝯsũpta penu
ułcuiq aoempta. ¶Si
ta funt. non omnns penus
legata ẽ. Item siꝗs solit̾ st fru¬
ctus suos uẽdere penm łga¬
ꝯm̾tii cã habuerit legaise

Expanded text:
am quod liquidae maiae sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: vasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta vasa non debentur. sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adempta. Si ta fuerint, non omnis penus legata est. Item si quis solitus fructus suos uendere penum legamercii causa habuit, legasse
Abbreviated transcription (Latin):
nos singulos pe¬
noris aliquid he¬
res dare nissus ẽ. ⁊ si nõ dediss
nummos dare dapnatus est.
Qr an penus legata peti possit

Expanded text:
nos singulos penoris aliquid heres dare iussus est, si non dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ offilius negant.ñ magis
gauerũt. s nitilus ⁊ ligna ⁊
carbones q̃ non uentendi cã
pata sũt ꝯtmeri ait. sextus ãt
cecilius. ⁊ thus ⁊ cereos indo¬
mesticumu fum ꝑatos ꝯti¬

Expanded text:
et Ofilius negauerunt: non magis gauerunt. sed Rutilius et ligna et carbones, quae non uendendi causa parata sunt, contineri ait. Sextus autem Caecilius etiam tus et cereos in domesticum usum paratos
Abbreviated transcription (Latin):
neri legatoscrib̾. ¶Serimus
ap̃ melam. ⁊ un guetum ⁊ ca¬
tas epłares. penoris eẽ scribit.
q est uerius hec ommna odores
qͦp otineri s ⁊ cartas adratir̃¬
culas. uł adlegatarium pataᷤᷤ
ꝯtimm̃. uasa quoq penularia
qnꝯuneantur. nulla dubita¬
distinctoẽm qm supra in ui¬
no. fecimius. nec frum̃ti nec
legum inũ theceus arcule for

Expanded text:
neri legato scribit. Servius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est verius haec omnia, odores quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam vel ad logarium paratas contineri. Vasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitadistinctionem, quam supra in vino fecimus. nec frumenti nec leguminum thecae arculae for
Abbreviated transcription (Latin):
te ea inqb eẽ solemus oleuz
forte agarum muria. mel. ce¬
t̃aq his similia. plane m ꝗd
si penus esculẽta legetur. labo
ł corum cede. quia non hec
eẽ. s ⁊ ꝑ ea solem̾. trebatius in
melle cẽ scripsit. merito quia
ria mẽs testatoris appareat e¬
sculenta. utrum ea que esce.
anzes ꝑ que eẽ solemus lega¬
dum ẽ insi contraria mẽs te¬
la. cͥte semꝑ estulente penuuce

Expanded text:
ta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muriam mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si penus esculenta legetur, Labeo hil eorum cedere, quia non haec esse, sed per ea solemus. Trebatius in melle contra scribit, merito, quiatraria mens testatoris appareat. Esculenta, utrum ea quae esse, an et ea per quae esse solemus, legadum, nisi contraria mens la
Abbreviated transcription (Latin):
si una summa legata sit. ⁊ pͥo
penus ñ sit p̾̃stita ⁊ utrum to¬
ta summa debeatur. qi toro
penoris legato trãsfinso an u
q̈ntitas primi anm esturia a¬
tõis sola sit translata dubi¬
tan pot̃. puto tam̃ sic uolũ¬
tatem seq̃ndam testatoris ũ
tota summa ulico p̾tquam
cessaiñt. hr̃s dare penum uxo¬
cohercenda.
etis legata ⁊ ꝯsumpta nec ua¬
sa quidem cedunt legato ex¬
aqntus mutius scripsit. ł.ni.¬

Expanded text:
si una summa legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxo coercenda. certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato exet Quintus Mucius scribit li
Abbreviated transcription (Latin):
diuq̃duilis cum eo depeciñ
aꝯtestetur. insi forte alrd tẽ¬
pus uł mente uel uerb̾ testa¬
tor p̾stitĩt. O si iãnos singu¬
los penus legata sit ꝑ singłos
ãnos penus xdhucpotint pr̃a¬
rissi minus summe ꝑfmguloᷤ
annos petent. Quidigitim

Expanded text:
diu lis cum eo de pecunia contestetur, nisi forte aliud tempus uel mente uel uerbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus adhuc poterit praestari, si minus, summae per singulos annos petentur. quid ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiẽdum erit. ⁊ amicorũ
ca suos h̃t. puta si qui sunt
inuilł deputati. quos qntuᷤ
mutius sic diffimebat. ũ eo¬
rum cibaria ꝯtim̃ putet.qri
op̾nõ facẽnt. s mat̾iam pre¬
buit sermo notãdiut ⁊ tex¬
torũ ⁊textricum cibaria di¬
eos significare ꝗ circa patre
fam̃.sunt.simili mõ ⁊ num̃¬
torum cibaria penii ꝯtinent᷑
⁊ amicorum deẜuuit. Cetu
si qua uim̃ta agris deẜinebẽt
łlocabantur. legato ñ cedere
cibaria eorum.siue aũt fru¬
m̃ tum siue ꝗd legumims in
cella penuan⁊ huit penceͣ
legato ꝯtinehitur s an ⁊ or¬
deum sme familie sue siũ i¬

Expanded text:
accipiendum erit et amicorum ca suos habet: puta si qui sunt in uillis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Seruio notandi, ut textorum et textricum cibaria diuit significare, qui circa patrem familias sunt. Simili modo et iumentorum cibet amicorum deseruiunt: ceterum si qua iumenta agris deseruiebant uel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Siue autem frumentum siue quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato continebitur, sed et hordeum siue familiae siue i
Abbreviated transcription (Latin):
petat. neq dotis fieri uelit. nõ
dubie doli submouebitur ex¬
cepcione. Ante mupcias uõ ti¬
cio. ł mulre defunctis legatũ
apͥud heredem manet. Quod
si nolit eam uxorem ducẽ cͥau¬
sa legati que admulieris perso¬
nam adtinet. satisfactum ĩtel¬
ligitur. Set ticio legatum petẽ¬

Expanded text:
petat neque dotis fieri velit, non petat neque dotis fieri velit, non dubie doli summovebitur exceptione. ante nuptias vero Titio vel muliere defunctis legatum apud heredem manet. quod si nolit eam uxorem ducere, causa legati, quod ad mulieris personam attinet, satisfactum intellegetur, se
Abbreviated transcription (Latin):
Qd siquis peccuniam ꝓmittat
si meiam uxorem non ducat.
pretor actionem denegat. Aliũ
ẽ enim cligendi matrimonii
pene metu lib̾tatem auferri. a¬
liud adtestamẽtum. certa lege
inuitari. ¶Ucio .c. relicta st̃
ita. ut amonum̃to mo nõ rece¬
dat. ueluti in illa cuuitate domi¬
cilium hãt. potest dici nõ esse
locum cautioni. ꝑ quam ius li¬
beitatis infringitur. S in d̾fũc¬
tis libertis alio iure utĩmur.
Ticiagnõ meo hr̃s meus. dotis
filie mec nomine.c. dato lega¬
ti quidem emolum̃tum adse¬
iam que dotem hr̃e incipit. per¬
tinebit. S quia nõ tantu mu¬
lier. set ticio qq̃ cui peoc̾am lega¬
uit consultum uidetur. ꝓp̃e est
ut ip̃e legatarius intelligatur
⁊ legatum petere debeat. Si post
diuorcium.gnõ p̾ecc̃am heres
foluit. eque liberabitur. qm̃ ĩ
dodem.solutio conutitur con¬
stante aũt̃ matrimonio. etiar
pro hibente muliere. ticio rec¬
te soluetur. hoc enim ⁊ muli¬
enis int̾ est.ut incipiat ẽẽ dota¬

Expanded text:
 si quis pecuniam promittat, si Maeuiam uxorem non ducat, praetor actionem denegat: aliud est enim eligendi matrimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege inuitari. Titio centum relicta sunt ita, ut a monumento meo non recedat uel uti in illa ciuitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis alio iure utimur. 'Titio genero meo heres meus dotis Seiae filiae meae nomine centum dato.' legati quidem emolumentum ad Seiam, quae dotem habere incipit, pertinebit, sed quia non tantum mulieri, sed Titio quoque, cui pecuniam legauit, consultum uidetur, prope est, ut ipse legatarius intellegatur et legatum petere debeat. si post diuortium genero pecuniam heres soluerit, aeque liberabitur, quoniam in dotem solutio conuertitur. constante autem matrimonio etiam prohibente muliere Titio recte soluetur: hoc enim et mulieris interest, ut incipiat e