comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluatis aebeo in molare. Et signo puilsato
oratoriũ ingressi ꝓstrauerunt se in orationẽ.
e ceperunt misas agere & p̃cib insistere
ꝓ cõmemoratione beati columbani. Finito
sacrȩ deuotionis offitio. uenerabilis gallus
diocit ad magnoaldum diaconũ. Fili ñ tibi
graue uideatur petitionis meȩ pondus. sed
arripe uiã & italiam petito. ꝑtransiensq usq
admonasteriũ quod bobium nominatur.
diligent᷑ ꝑ quirito quid actum sit circa ab¬
batẽ meũ. Nota gͦ diẽ & horã. ut si eum
compereris eẽ defunctum possis agnoscere
urrum uisio mea ueritatis fulciat effectu.
Hȩc gͦ omnia sollicita inuestigatione per¬
discens. regressus nuntiabis michi. Dia conꝰ
ad pedes magistri ꝓuolutus. ignotũ sibi iter
eẽ conquestus ẽ. Sed uir benedictus. uoce
blanda netimeret ammoniut. Perge inqͥens.
& dñs diriget gressus tuos. Hac consolatio¬
ne roboratus pi doctoris alumnus. p̃cepto

Expanded text:
salutis debeo immolare'. Et signo pulsato, salutis debeo immolare'. Et signo pulsato, oratorium ingressi, prostraverunt se in orationem et coeperunt missas agere et praecibus insistere pro commemoratione beati Columbani. Finito sacrae devotionis officio, venerabilis Gallus dixit ad Magnoaldum diaconum: 'Fili, non tibi grave videatur petitionis meae pondus, sed arripe viam et Italiam petito, pertransiensque usque ad monasterium quod Bobium nominatur, diligenter perquirito, quid actum sit circa abbatem meum. Nota ergo diem et horam, ut si eum compereris esse defunctum, possis agnoscere, utrum visio mea veritatis fulciatur effectu. Haec ergo omnia sollicita investigatione perdiscens, regressus nuntiabis mini'. Diaconus ad pedes magistri provolutus ignotum sibi iter esse conquestus est, sed vir benedictus voce blanda eum, ne timeret, admonuit: 'Perge', inquiens, 'et Dominus diriget gressus tuos'. Hac consolatione roboratus, pii doctoris alumnus praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
herentes. solo corpore uiderent᷑ diuisi. Ma¬
gister paterna sollicitudine. p̃cib & c̃silio
salutari mathiten refouebat. Ille uͦ pat̾no
empore sub sequenti. cepit urtutũ eultor
edtimius. oratoriũ construere: mansiuneulis
ꝑgyrũ dispositis ad cõmanendũ fratrib
quoꝵ iã duo decim monastici sc̃ĩtate ꝓpositi
roboratos. doctrina & exemplis ad ȩcñoꝵ
desideria concitauit. Quadã itaq die dũ
post laborẽ matutinalis offitii qufescendi
grã lectos suos reuiserent. primo diluculo
uir dĩ uocauit magno aldũ diaconũ suum.
dicens illi. Instrne sacrȩ oblationis ministe¬
rium. ut possim diuina sine dilatione cȩse¬
brare mysteria. Et ille. Num inquit tu
pater missã celebrabis : Dixit gͦ adillum.
Post hiuuis uigilias noctis. cognoui ꝑ uisio¬
ne dominũ & patrẽ columbanũ de huius
com mungussus. hodie ad parachssi gaudia
conimigrasse.  etꝰ iaq requie sacrifitũ

Expanded text:
haerentes solo corpore viderentur divisi. Mahaerentes solo corpore viderentur divisi. Magister paterna sollicitudine, praecibus et consilio salutari mathiten refovebat; ille vero paterno 26. Tempore subsequenti coepit virtutum cultor eximius oratorium construere, mansiunculis per girum dispositis ad commanendum fratribus, quorum iam duodecim monastici sanctitate propositi roboratos doctrina et exemplis ad aeternorum desideria concitavit. Quadam itaque die, dum post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos suos reviserent, primo diluculo vir Dei vocavit Magnoaldum diaconum suum, dicens illi: 'Instrue sacrae oblationis ministerium, ut possim divina sine dilatione celebrare mysteria'. Et ille: 'Num', inquit, 'tu pater missam celebrabis?' Dixit ergo ad illum: 'Post huius vigilias noctis cognovi per visionem, dominum et patrem meum Columbanum de huius vitae angustiis hodie ad paradysi gaudia commigrasse. Pro eius itaque requie sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ẜ aptismũ etiã saluatoris. & mirabiliũ
eiꝰ głam cõmemorans. Crucis ignominiã.
cũ impis insectationũ generib ueraci re¬
lanione subiunit. Hȩc audientes ȩccle
pastores cum populi mnultitudine lacrimos
fuderunt uberrimas. & ad inuicẽ dixcerunt.
Uere spc̃ scs̃ loquutus ẽ hodie ꝑ os uiri istius.
lle uero p̃dicationẽ ꝑduccit usq ad resurrec
tionẽ xp̃ĩ. & in cõmemoratione generalis
uiditii terminauit. Om̃s gͦ qui ad erant
alaeri mentis ex ultatione repleti. bene¬
dicebant dnm̃ & ad sua cum gaudio remea¬
bant. Doctor itaq uenerabilis manens apud
iohanne epm septẽ dieb inter multa saluti¬
fere consolationis uerba hȩc sepius inculea¬
uit. Quẽ ds̃ elegit homo non despiciet.
sed omniũ ueneratione sublimis quẽ diui
obtemperarent uissioni. Post hȩc tanto
studio caritas mutua seruabat᷑ utrimq
ut sp̃italis glutino clientele. sibi semꝑ co¬

Expanded text:
uit. Baptismum etiam Salvatoris et mirabilium uit. Baptismum etiam Salvatoris et mirabilium ejus gloriam commemorans, crucis ignominiam cum impiis insectationum generibus veraci relatione subjunxit. Haec audientes Ecclesiae pastores, cum populi multitudine lacrymas fuderunt uberrimas, et ad invicem dixerunt: Vere Spiritus sanctus locutus est hodie per os viri istius. Ille vero praedicationem Christi et in commemoratione generalis iudicii terminavit. Omnes ergo qui aderant, alacri mentis exultatione repleti, benedicebant Dominum et ad sua cum gaudio remeabant. Doctor itaque venerabilis, manens apud Iohannem episcopum septem diebus, inter multa salutiferae consolationis verba haec sepius inculcavit: 'Quem Deus elegit, homo non despiciet; sed erit omnium veneratione sublimis, quem divinobtemperarent iussioni. Post haec tanto studio caritas mutua servabatur utrimque, ut spiritalis glutino clientelae sibi semper co
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionis offitio. ordinauerunt antistitẽ
Consũmatoq saerȩ ꝓmotionis ministerio. roga¬
uerunt eũ sacrifitii salutaris celebrare myste¬
ria. Premissis gͦ exmore diuinȩ libationis
initus. post lectionẽ euangelii rogauere ue¬
nerabilẽ gallũ ut multitudini que aderat.
uerbi offitio sacre instructionis pabula mi¬
nistraret. Qui assumpto ioħe ep̃o gradum
ascendit. eo uidelicet pacto. ut ipse quidem
edificationis instrumenta colligeret. ep̃s
tando transfunderet. Cȩpit gͦ uerbũ facere
deinitio creaturarũ. & ade peccato proquo
de pulsus ẽ de paradyso commemorare. Trans¬
iens ad diluuiũ patriarcharũ consequenter
tempora ꝑstrinxit & actus. E gressus quoq
filioꝵ isrł de egypto et transitũ per mare
rubrũ. legisq lationẽ ꝑ moysen & cȩlestis
alimenti miracula replicauit. Regũ deinde
successiones. & tempora ꝓphetarũ breuiter
attingens. aduentus dominici tempus retex¬

Expanded text:
benedictionis officio ordinaverunt antistitem: benedictionis officio ordinaverunt antistitem: consummatoque sacrae promotionis ministerio, rogaverunt eum sacrificii salutaris celebrare mysteria. Praemissis ergo ex more divinae libationis initiis, post lectionem Evangelii rogaverunt venerabilem Gallum ut multitudini quae aderat verbi officio sacrae instructionis pabulum ministraret. Qui assumpto Joanne episcopo, gradum ascendit, eo videlicet pacto ut ipse quidem aedificationis instrumenta colligeret, episctando transfunderet. Coepit ergo verbum facere de initio creaturarum, et Adae peccatum pro quo depulsus est de paradiso commemorare. Transiens inde ad diluvium patriarcharum consequenter tempora perstrinxit et actus. Egressum quoque filiorum Israel de Aegypto, et transitum per mare Rubrum, legisque lationem per Moysen, et coelestis alimenti miracula replicavit. Regum deinde successiones et tempora prophetarum breviter attingens, adventus Dominici tempus retex
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim aliud de illo credere poterant.
quã qđ uir dõ carus asseruit. Duax diaco¬
nũ uenire fecit in meduim. Tu es inquiens iob̃s
diaconus.: Et respondit. Ego plane. Unde
ait ducis ꝓpaginẽ generis: Et dix̃. In rhetia
curiensi. medioeriũ nataliũ dignitate sũ pro¬
creatus. Dude uero ad illũ. Potesne inquit
pontificalis infulȩ pondus subire: Tẽ uene¬
rabilis gallus se ꝓfilio responsurũ ꝓmisit
Et dũ hȩc mutuo sermonũ comertio ꝑtractareq̃
subtraxit se diaconus & fugiens latibulum
quesiuit in ȩccła scĩ stephani martyris quȩ
ẽ extra oppidum. Sequuti sunt aut̃ sacerdo¬
tes cum plebe. & apprehensũ lacrimis ꝑfusũ
felicib licet renitentẽ in p̃sentiã pontificum
ꝑtraxerunt et ducis. Et leuauerunt omnes
parit̃ uocẽ dicentes. Io hannẽ elegit sibi dñs¬
hodie pontificẽ. Et respondit omnis ppł̃s am̃.¬
Ep̃i itaq duxerunt eum ad altare & sollẽpni

Expanded text:
– neque enim aliud de illo credere poterant, – neque enim aliud de illo credere poterant, quam quod vir Deo carus asseruit, – dux diaconum venire fecit in medium: 'Tu es', inquiens, ' Iohannes diaconus?' Et respondit: 'Ego plane'. 'Unde', ait, 'ducis propaginem generis?' Et dixit: 'In Rhetia Curiensi mediocri natalium dignitate sum procreatus'. Dux vero ad illum: 'Potesne', inquit, 'pontificalis infulae pondus subire?' Tunc venerabilis Gallus se pro filio responsurum promisit. Et dum haec mutuo sermonum commercio pertractarent, subtraxit se diaconus et fugiens latibulum quaesivit in ecclesia sancti Stephani martyris, quae est extra oppidum. Secuti sunt autem sacerdotes cum plebe et apprehensum lacrimis perfasum felicibus, licet renitentem, in praesentiam pontificum pertraxerunt et ducis et levaverunt, omnes pariter vocem dicentes: 'Iohannem elegit sibi Dominus pontificem hodie'. Et respondit omnis populus: 'Ampi itaque duxerunt eum ad altare, et solemni
Abbreviated transcription (Latin):
nscripturis diuinis scientię culmen obtinet.
& in omni uitȩ honestate sapientię luce reful¬
get. Iustitiȩ aut̃ uitȩ. castitatẽ corporis sotiat.
M ansuetudinẽ cum humilitate possidet. Conti¬
nentiȩ uͦ salutari. pacientiã iungit. Largitor
ẽ elemosinarũ. orfanoꝵ pater. uiduarũ sola¬
tiis a lacer. Hunc omnium sectatorẽ uirtutũ
decet eẽ pastorẽ. populoꝵ. His auditis duac
dixxit adillũ. Audis qͥd isti loquunt᷑ & af¬
firmant. Sc̃s pat̾ respondit. Bene quidem
dicunt. utinã uerũ ẽẽt qđ fatent᷑. Cũ aut̃¬
adinuicẽ talia tractant. nesciunt in canonib
ẽẽ ꝓhibitum. ne aliqui delocis suis cõmigran¬
tes. aliis facile ordinent᷑ in locis. Est uero
mecũ diaconus quidã nomine iohannes uici¬
noꝵ indigena locoꝵ. cui merito testimoniũ
qđ isti michi dederunt potest aptari. Hunc
diuino credens electum uiditio. uobis offero
ꝓmouendum. Cumq hac attestatione uir

Expanded text:
In Scripturis divinis scientiae culmen obtinet, In Scripturis divinis scientiae culmen obtinet, et in omni vitae honestate sapientiae luce refulget, justitiae autem vitae castitatem corporis sociat, mansuetudinem cum humilitate possidet; continentiae vero salutari patientiam jungit. Largitor est eleemosynarum, orphanorum pater, in viduarum solatiis alacer. Hunc omnium sectatorem virtutum decet esse pastorem populorum. His auditis, dux dixit ad illum: Audis quid isti loquuntur et affirmant? Sanctus Pater respondit: Bene quiddicunt; utinam verum esset, quod fatentur. Cum autem invicem talia tractant, nesciunt in canonibus esse prohibitum, ne aliqui de locis suis commigrantes aliis facile ordinentur in locis. Est vero mecum diaconus quidam nomine Iohannes vicinorum indigena locorum, cui merito testimonium, quod isti mihi dederunt, potest aptari. Hunc divino credens electum iudicio, vobis offero promovendum'. 25. Cumque hac attestatione vir
Abbreviated transcription (Latin):
copias. generaliter die denominata idẽ ꝓxima
pasche dominica. apud constantiã ẽ uenire
p̃cepit. Ipse quoq cum principib suis & comi¬
tib suis huic intererat conuentui. Cumq
hȩc sẏnodus tantȩ multitudinis celebraretur
accessu. & triũ spatio denuntiaret᷑ affutura
dierũ. beatissimus gallus diuino plenus con¬
silio assumptis iohanne & magnoaldo diaco¬
natus offitio sublimatis. ꝑ rexcit ad oppidum.
corpus ȩccłȩ angmentat᷑ & regit᷑ ꝑ interuen¬
tionẽ & meritũ beatissimȩ mariȩ semꝑ uirgi¬
nis incuiꝰ honore locus iste consecratus ẽ.
idoneus. & ad gubernandam eccłam dĩ pas¬
torali sit diligentia plenus. Ammonuit de¬
inde pontifices et omnẽ elerum ut uixcta
saluberrima canonũ decreta. rectorẽ eccłȩ
ꝓuiderent. Ceperunt aut̃ omnes olerici
adinuicẽ dicere. Gallus iste testimoniũ
habet honũ ab omnib qui eius uitã nouert̃.

Expanded text:
copias generaliter die denominata, id est proxima copias generaliter die denominata, id est proxima paschae dominica, apud Constantiam convenire praecepit. Ipse quoque cum principibus et comitibus suis huic intererat conventui. Cumque haec synodus tantae multitudinis celebraretur accessu et trium spatio denuntiaretur futura dierum, beatissimus Gallus divino plenus consilio, assumptis Iohanne et Magnoaldo diaconatus officio sublimatis, perrexit ad oppidum; corpus ecclesiae augmentatur et regitur, per interventionem et meritum beatae Mariae semper virginis, in cuius honore locus iste consecratus est, idoneus et ad gubernandam ecclesiam Dei pastorali sit diligentia plenus'. Ammonuit deinde pontifices et omnem clerum, ut iuxta saluberrima canonum providerent. Coeperunt autem omnes clerici ad invicem dicere: Gallus iste testimonium habet bonum ab omnibus qui ejus vitam noverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rans apud uenerandũ patrẽ. prudentiam
quȩ in eo celitus habundabat studio sicienti
potauit. in absolutione dum taxat diffi
cilium scripturȩ diuinȩ questionũ. & in¬
temerate fidei ratione. O peris quoq co¬
tidiani qđ idẽ egregius apłice districtio¬
nis imitator sedula accelerabat instantia.
uel auditu ꝑcepit. alte memoriȩ. & ut
ita diccerim armario cordis celer inseruit.
& sub hutꝰ magisterii disciplina cumomini
mansuetudinis & humilitatis custodia tri¬
ennium duxit.
ost hec duxc sepe iam dicts ꝑ epłam suã
uirũ dĩ rogauit ut ad constantiã oppidũ
ꝑ ueniret adeligendũ qui eide sedi pre¬
ficeret᷑ antistitem. Ad uoeauit aut̃ augus¬
tidunensẽ & ueridunensẽ epos. eũ muftitii¬
dine clericoꝵ. Nemidone etiã quȩ amo¬
dernis spira uocatur. uenire fecit ep̃m.
neo ñ & ꝑ nuntios & epłas suas torius ala¬
maniȩ prbos. diaconos. uniuersasq clericorũ

Expanded text:
rans apud venerandum patrem, prudentiam, rans apud venerandum patrem, prudentiam, quae in eo caelitus abundabat, studio sitienti potavit, in absocilium Scripturae divinae quaestionum, et intemeratae fidei ratione. Operis quoque quotidiani, quod idem egregius apostolicae districtionis imitator sedula accelerabat instantia, vel auditu percepit, altae memoriae, et, ut ita dixerim, armario cordis celer inseruit, et sub hujus magisterii disciplina cum omni mansuetudinis et humilitatis custodia triennium duxit. 24. Post haec dux sepe iam dictus per epistolam suam virum Dei rogavit, ut ad Constantiam oppidum perveniret ad eligendum qui eidem sedi praeficeretur antistitem. Advocavit autem Augustidunensem et Veridunensem episcopos cum multitudine clericorum; Nemidonae etiam, quae a modernis Spira vocatur, venire fecit episcopum necnon per nuntios et epistolas suas totius Alamanniae presbyteros, diaconos universasque clericorum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ scđm uoluntatẽ eiꝰ. Rex uero uissit sa¬
cerdotib ut eleuarent eam & adse per¬
ducerent. Quo facto. induta ẽ illo iuben¬
te ueste regali. & sacro uelamine coro¬
nata. Intuitus aut̃ rex eam religiosus. dicc̃
illi. Eece meis te nuptiis p̃paratã sponsi
celestis dñi nr̃i uidelicet ihũ xpĩ. credo cõ¬
pleocib & dexcterã eiꝰ comp̃hendens. posuit
in altari. Deinde eccłȩ limen excidens.
lacrimis absconditũ patefecit amorẽ. Post
hec uocauit eam. & iuxta se fecit inpalatio
residere & donis ingentib honoratam p̃¬
tulit monasterio ancillarũ dĩ qđ in hono¬
re beati petri principis apłoꝵ construetũ
ẽ in metensium ciuitate. ubi gesta sunt
uniuersa quȩ ꝓaima narratione retulimꝰ
Inhis aut̃ omnibꝰ ꝑficiendis. sequuta ẽ puella
consilur̃ beatissimi galli. qui eam dño au¬
xiliante adoemonio liberauit.
eridem tempus iohannes diaconus ꝑseue¬

Expanded text:
mihi secundum voluntatem ejus. Rex vero jussit samihi secundum voluntatem ejus. Rex vero jussit sacerdotibus ut elevarent eam et ad se perducerent. Quo facto, induta est, illo jubente, veste regali, et sacro velamine coronata. Intuitus autem eam rex religiosus, dixit illi: Ecce meis te nuptiis praeparatam, sponsi caelestis, domini nostri, videlicet Iesu Christi, credo complexibus'. Et dexteram eius comprehendens posuit in altari; deinde ecclesiae limen excedens, lacrimis absconditum patefecit amorem. Post haec vocavit eam et iuxta se fecit in palatio residere et donis ingentibus honoratam praetulit monasterio ancillarum Dei, quod in honore beati Petri principis apostolorum constructum est in Mettensium civitate, ubi gesta sunt universa, quae proxima narratione retulimus. In his autem omnibus perficiendis secuta est puella consilium beatissimi Galli, qui eam, Domino auxiliante, a daemonio liberavit. 23. Per idem tempus Iohannes diaconus, perseve
Abbreviated transcription (Latin):
cipes suos cepit in quirere abeis quid suꝑ
hae re faciendũ censerent. Eyprianiss
arelatensis regi respondit. Quia ut liqͥdo
claret. puella hec cum ademonio erueret᷑
hoc se uoto quod ꝑfecisse uidet᷑ conftrin¬
xit. Eauendum tibi ẽ neforte si irritũ
feceris uotũ eiꝰ rediuiuo dȩmonũ com¬
primat᷑ in cursu. & sint illi nouissim a
peiora priorib tu uͦ tanti criminis re¬
atum incurras. Rex uͦ uistitiȩ tenaxx. &
timore dñĩ plenus. huic consilio de uote
mentis pandit assensũ. & ingressus ȩccłam
fecui a fferi uestẽ nuptus p̃paratã. His¬
abonis dũ puellã ad se iississ& accedere:
sponsa eliiom agni comitatib herens
Quelli nonpotut ab altari. quia se time¬
tors are cornib inhereret ree cã ne tr¬
tut u limonut. hodie inquiens ꝑ om̃ia
tuȩ uoluntatis uidebis effectũ P orro
illa inter spẽ & metũ posita. caput super
altare reclinans. ecce ait ancilla dñi fiat

Expanded text:
cipes suos, coepit inquirere ab eis quid super cipes suos, coepit inquirere ab eis quid super hac re faciendum censerent. Cyprianus Arelatensis regi respondit: Quia, ut liquido claret, puella haec cum a daemonio eruerctur, hoc se voto, quod perfecisse videtur, constrinxit, cavendum tibi est, ne forte si irritum feceris votum ejus, redivivo daemonum comprimatur incursu, et sint illi novissima pejora prioribus; tu vero tanti criminis reatum incurras. Rex ergo justitiae tenax, et timore Domini plenus, huic consilio devotae mentis pandit assensum; et ingressus ecclesiam, fecit afferri vestem nuptiis praeparatam, allatis, dum puellam ad se jussisset accedere, sponsa Dei jam Agni comitatibus haerens, avelli non potuit ab altari, quia se timetius arae cornibus inhaereret, rex eam ne timeret admonuit: Hodie, inquiens, per omnia tuae voluntatis videbis effectum. Porro illa inter spem et metum posita, caput super altare reclinans: Ecce, ait, ancilla Domini, fiat
Abbreviated transcription (Latin):
duob uiris totidẽq puellis. aeccłam beati
stepbani ꝓthomartyris introuiit. & sedens
post ianuas templi edcuit se uestimentis
regalib & habitum ꝓpositi sanctioris assũpsit.
nescientib hoc uiris qui pariter cum illa
uenerant. Deposito gͦ terrenȩ dignitatis
amictu. sanctimoniȩ nitorẽ cum quodam
sui sequuta contemptu accessit ad altare.
& in faciẽ ꝓruens. dnm̃ studiosius adorauit.
Ae deinde cũ se erigeret. cornii cõp̃bendit
altaris. & huiuscemodi uoces emisit. ꝑ eate
stephane qui sanguine tuo testimonium
xpõ ꝑ hibusti. dẽp̃cationẽ in eã tius meritis
dño cõmendato ut tua intercessione hodie
cor domini mei regis conuertat secundũ
uoluntatẽ meã. ne uelamen quod amore
dĩ suscepi. auferat de capite meo. Uiri gͦ qͥ
erant cum illa hȩc uidentes. uenerunt ad
regẽ & nuntiauerunt ei quȩ facta fuerans.
Et ille aduocans sacerdores & quosdã prin¬

Expanded text:
duobus viris totidemque puellis ecclesiam beati duobus viris totidemque puellis ecclesiam beati Stephani protomartyris introivit, et secedens post ianuas templi, exuit se vestimentis regalibus et habitum propositi sanctioris assumpsit, nescientibus hoc viris, qui pariter cum illa advenerunt. Deposito ergo terrenae dignitatis amictu, sanctimoniae nitorem cum quodam sui secuta contemptu, accessit ad altare, et in faciem proruens, Dominuac deinde cum se erigeret, cornu comprehendit altaris, et hujuscemodi voces emisit: Beate Stephane, qui sanguine tuo testimonium Christo perhibuisti, deprecationem meam tuis meritis Domino commendato, ut tua intercessione hodie cor domini mei regis convertat secundum voluntatem meam, ne velamen quod amore Dei suscepi, auferat de capite meo. Viri ergo qui erant cum illa haec videntes venerunt ad regem, et nuntiaverunt ei quae facta fuerunt. Et ille, advocans sacerdotes et quosdam prin
Abbreviated transcription (Latin):
edicto sacerdotũ et principũ suoꝵ senatum.
nuptiarũ p̃cepit ad eẽ sollempnus. Cumq
stipatus agiuine ꝓcerum introisset ubupsa
manebat. dixit illi. A scendamus in palacũ.
iam nuptiȩ paratȩ sunt. Sacerdotes &
capita populoꝵ cum benedictionib ẽgruis
aduenerunt. Quib illa auditis. cecidit
ad pedes eiꝰ dicens. Mi domine quia p̃tita
passio suo me pondere tabefecit.: uir es
absorbuit ualitudo contraria. membroꝵ
offitia egritudine sunt resoluta. Da mͥ
uel septẽ dicrũ inducias. ut aliquatenus
uirĩ detrimenta recuperẽ. & sic tuis
possim applicari conspectib. Quã petitio¬
nẽ dũ rex pie susciperet. ad palatiũ re¬
meauit. illa priuato cõmorante cubiculo
Fiebat aut̃ utroq in loco ingens apparatꝰ lȩtitie
ammirantib cunctis. cur tam diu diusi con¬
iugio distulissent conubia. Transactis int̾ea
septẽ dieb circa matutinũ offitiũ puella cũ

Expanded text:
edicto sacerdotum et principum suorum senatum edicto sacerdotum et principum suorum senatum nuptiarum praecepit adesse sollemniis. Cumque stipatus agmine procerum introisset, ubi ipsa manebat, dixit illi: 'Ascendamus in palatium, nam nuptiae paratae sunt; sacerdotes et capita populorum cum benedictionibus congruis advenerunt'. Quibus illa auditis cecidit ad pedes eius, dicens: 'Mi domine, quia praeterita passio suo me pondere tabefecit, vires absorbuit valitudo contraria, membrorum officia aegritudine sunt resoluta; da mihi vel septem dierum inducias, ut aliquatenus virium detrimenta recuperem et sic tuis possim applicari conspectibus'. Quam petitionem dum rex pie susciperet, ad palatium remeavit, illa in privato commorante cubiculo. Fiebat autem utroque in loco ingens apparatus laetitiae, admirantibus multis, cur tam diu divisi convivio distulissent conubia. Transactis interea septem diebus, circa matutinum officium puella cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut uirũ ipsũ tuȩ̨ gratiȩ foueas lenitate. &
ꝓme dignas illi gratiarũ actiones rependere
non graueris. Interrogauit aut̃ eã inqua
heremo uir mansitaret excimius. & illa res¬
pondit. In saltu qui narbonensi territorio
adiacet & ẽ publici possessio uiris. situs
aut̃ inter alpes retiarum & briganti mar¬
ginẽ lacus. Rex gͣ ut audiuit inpublicis
eum commorari possessionib. uissit fieri
conscriptionẽ firmitatis. ut uir sẽs locum
quẽ incolebat ꝑ auctoritatẽ regiã obtiner&.
Auri qͦq libras duas. & argenti pondo ton¬
dem cum epła concessionis iam dictȩ ꝑ suos
nuntios iuro dĩ destinauit. se sacris ora¬
tionib eius cõmendans attentius. GunZoni
aut̃ duci p̃cipiens. ut si solitudinis incola
uellet. solatioꝵ ei copiam ad ȩdificandam
cellã sumministraret.
on multis inmedio reuolutis dieb. uolens
rex idẽ ꝑuellã suis thalamis sotiare. celebri

Expanded text:
ut virum ipsum tuae gratiae foveas lenitate et ut virum ipsum tuae gratiae foveas lenitate et pro me dignas illi gratiarum actiones rependere non graveris'. Interrogavit autem eam, in qua heremo vir mansitaret eximius. Et illa respondit: 'In saltu, qui Arbonensi territorio adiacet, et est publici possessio iuris; situs autem inter Alpes Rhetiarum et Brigantini marginem lacus'. Rex igitur ut audivit in publicis eum commorari possessionibus, iussit fieri conscriptionem firmitatis, ut vir sanctus locum quem incolebat per auctoritatem regiam optineret. Auri quoque libras duas et argenti pondo totidem cum epistola concessionis iam dictae per suos nuntios viro Dei destinavit, se sacris orationibus eius commendans attentius; Gunzoni autem duci praecipiens, ut, si solitudinis incola vellet, solatiorum ei copiam ad aedificandam cellam sumministraret. 22. Non multis in medio revolutis diebus, volens rex idem puellam suis thalamis sociare, celebri
Abbreviated transcription (Latin):
ad regẽ transmisit. A quo dũ gratant̃
suscepta fuiss&. interrogata quomͦ sue
remediũ consequuta eet̃ infirmitatis cũ ꝑ
pontifices ad hoc missos sanitati nͨ posset
restitui. hanc reddidit rauonẽ. Domine
mi inquiens. ẽ uir quidã in ꝓiuntia quã
huc ducta reliqui cuiusdã in cola solitu¬
dinis de gente scotoꝵ nomine gallus.
tantȩ apud dm̃ uirtutis & meriti. ut ad¬
uersus demones singulari quadã utatur
potentia. Nam cum ego ancilla tua
graui uercatoris instantia ꝑiculosũ uitȩ
nutantis finẽ pene subirẽ. rogante parre
meo idẽ uir dĩ fuꝑuenit. & signo uexille
sa lutaris muniens me. imperiosa uoce uissit
exxire tẏrannum. Et uidentib cunctis qui
aderant eciuit de ore meo quasi coruus
colore piceus. horrore tartareus. Cũq sacri¬
ficii celestis me pabulo confirmaret. pͥstinȩ
restituta sum sanitati. His ita relatis. puella
ꝓcidens ad pedes regis. Obsecro ait domine

Expanded text:
ad regem transmisit. A quo dum gratanter ad regem transmisit. A quo dum gratanter suscepta fuisset, interrogata, quomodo suae remedium consecuta esset infirmitatis, cum per pontifices ad hoc missos sanitati non posset restitui, hanc reddidit rationem: 'Domine mi', inquiens, 'est vir quidam in provincia, quam huc ducta reliqui, cuiusdam incola solitudinis de gente Scottorum nomine Gallus tantae apud Deum virtutis et meriti, ut adversus daemones singulari quadam utatur potentia. Nam cum ego, ancilla tua, gravi vexatoris instantia periculosum vitae nutantis finem paene subirem, rogante patre meo, idem vir Dei supervenit, et signo vexilli salutaris me muniens, imperiosa voce iussit exire tyrannum. Et videntibus cunctis qui aderant, exivit de ore meo quasi corvus colore piceus, horrore tartareus; cumque sacrificii caelestis me pabulo confirmaret, pristinae restituta sum sanitati'. His ita relatis, puella procidens ad pedes regis: 'Obsecro', ait, 'domine,
Abbreviated transcription (Latin):
dona non modica. & insuꝑ obtulit mͥ
epifcopatus honorẽ. Ego uͦ non consensi
susciꝑe. ante p̃ceptum abbatis mei. Ergo
fili ad quiesce consiliis meis. esto mecum &
lege diuinȩ libros scientiȩ. & docebo te
cooperante grã dĩ. intellegentiã scriptu¬
rarum. Cecidit aut̃ diaconus ad pecles erꝰ
grãs agens. fecitq redire insua pueros qͥ
secũ uenerunt. ipse uͦ remansit apud uirũ
uenerabilẽ. Et ille cepit eum introduce¬
re incellaria scripturarũ. osfendens ei
itaq illustratꝰ clementia. tanti magisterii
ꝓfecit instantia. adeo ut in omni scripturȩ
diuinȩ latitudine nobilit eruditus. la¬
boris paterni fructus ostenderit.
igibertus gͥ rex cum audisset puellȩ red¬
ditã sanitatẽ. mandauit patri eiꝰ. ut eam
suis conspectib exhiber et. Qui sumens
dona ingentia & pueroꝵ multitudinem
ae puellarũ cũ magno suoꝵ comitatu
diilt cũ usq addthenũ. Inceq ꝑ comites

Expanded text:
dona non modica et insuper optulit mihi dona non modica et insuper optulit mihi episcopatus honorem; ego vero non consensi suscipere ante praeceptum abbatis mei. Ergo, fili, adquiesce consiliis meis; esto mecum et lege divinae libros scientiae, et docebo te, cooperante gratia Dei, intellegentiam scripturarum'. Cecidit autem diaconus ad pedes eius, gratias agens, fecitque redire in sua pueros, qui secum venerunt; ipse vero remansit apud virum venerabilem, et ille coepit eum introducere in cellaria scripturarum, ostendens ei itaque illustratus clementia, tanti magisterii profecit instantia, adeo ut in omni scripturae divinae latitudine nobiliter eruditus, laboris paterni fructus ostenderit. 21. Sigibertus igitur rex, cum audisset puellae redditam sanitatem, mandavit patri eius, ut eam suis conspectibus exhiberet. Qui sumens dona ingentia et puerorum multitudinem ac puellarum, cum magno suorum comitatu duxit eam usque ad Rhenum indeque per comites
Abbreviated transcription (Latin):
celaturis in signe. si uis reseruabo illud ut
saeri uosa ministerii eoceo faciẽmus. Ille res¬
pondit. Fili memor sententiȩ beati petri
apłi quã paralytiço speranti pecuniã ꝓtulit.
pauperib curato conferre. Nã preceptor
m̃s beatissimus columbanus. in uasis en eis
fertur & saluator nr̃ clauis ereis cruer
confixus. His omnib exxpletis reuersus ẽ
ad dilectȩ solitudims aulam:
einde misit epłam ad ioħem diaconũ
rogans eũ ad se uenire. Qui eum dilecti
mogistri lateras aecepiss&e tulit quod
ꝓbenedictione offerre poterat & uenit
ad eum. Et oblatis eulogiis salutauit pa¬
trẽ. et salutatione paterna ẽ honoratus.
Cui interroganti uirũ scm̃ deꝓsperitate
itineris eius. ille respondit. Diuina nos
p̃ueniente miscđia & subsequente. cuncta
ꝓspere ꝑuenerunt. Nã summa cũ gratu¬
latione suscepit nos princeps. & eripuit
ds̃ filiã suã ademonio et ipse dedit nob̃

Expanded text:
caelaturis insigne; si vis, reservabo illud, ut caelaturis insigne; si vis, reservabo illud, ut sacri vasa ministerii ex eo faciamus'. Ille respondit: 'Fili, memor sententiae beati Petri apostoli, quam paralitico speranti pecuniam protulitpauperibus conferre curato. Nam praeceptor meus beatissimus Columbanus in vasis aeneis fertur et salvator noster clavis aereis cruci confixus'. His omnibus expletis, reversus est ad dilectae solitudinis aulam. 20. Deinde misit epistolam ad Iohannem diaconum, rogans eum ad se venire. Qui cum dilecti magistri litteras accepisset, tulit quod pro benedictione offerre poterat et venit ad eum; et oblatis eulogiis, salutavit patrem, et salutatione paterna est honoratus. Cui interroganti virum sanctum de prosperitate itineris eius ille respondit: 'Divina nos praeveniente misericordia et subsequente, cuncta prospere provenerunt. Nam cum summa gratulatione suscepit nos princeps, et eripuit Deus filiam eius a daemonio, et ipse dedit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
missus. Qua re huius regiminis pondus qđ
offers subire non possum. Quod si hoc indu¬
bitant̃ fieri cupis. sustine interim donec
mutã epłam ad abbatẽ meũ. ad insinuandã
illi uoluntatẽ mͣeã. Et si eiꝰ ꝑ missũ cognoue¬
ro tunc demũ oblatum cure pastoralis oniis
suscipiã. Et dux ad illũ. B ene inqt diaisti
fiat scđm uerbũ tuũ. & dimisit eũ cũ pace.
Ille sumptis quȩ donata fuerant. remigando
pelagus superauit. Duac aut̃ sanctitatis euis
tã manifesto compunetus inditio. uissit ar¬
bonensi p̃fecto. ut cũ omni plebis offitio ira&
ad locũ cellȩ. & quȩcũq necessitas poposciss&
ȩdificia uixta uiri dĩ dispositionẽ c̃struer&.
Uenerabilis gͦ pat᷑ post celeuma celebratuim
eũ arbonense castrum intraret. fecit conue¬
nire omnes pauperes et egenos. & dona quȩ
detulerat illis distribuit. Hec uidens qͥda
discipulus eius nomine magno aldis. diacit
ad eum. Pat̾ habeo uas argenteũ preciosum

Expanded text:
missus; quare huius regiminis pondus quod missus; quare huius regiminis pondus quod offers subire non possum. Quod si hoc indubitanter fieri cupis, sustine interim, donec mittam epistolam ad abbatem meum ad insinuandam illi voluntatem tuam; et si eius permissum cognovero, tunc demum oblatum curae pastoralis onus suscipiam'. Et dux ad illum: 'Bene', inquit, 'dixisti, fiat secundum verbum tuum'. Et dimisit eum cum pace. Ille, sumptis quae donata fuerant, remigando pelagus superavit. Dux autem sanctitatis eius tam manifesto compunctus indicio, iussit Arbonensi praefecto , ut cum omni plebis officio iret ad locum cellae, et quaecumque necessitas poposcisset, aedificia iuxta viri Dei dispositionem construeret. Venerabilis ergo pater post celeuma celebratum, cum Arbonense castrum intraret, fecit convenire omnes pauperes et egenos et dona quae detulerat illis distribuit. Haec videns quidam discipulus eius nomine Magnoaldus, dixit ad eum: 'Pater, habeo vas argenteum pretiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
atua gaudens deseruiat. Et cũ surrexiss&
ab eratione. apprehensa deatera eiꝰ alleua¬
posita manu suꝑ caput eius dixxit. Impero
cum hec dixisfet. aperiens illa oculos respeeit
Tune es ait gallusꝰ qui de habitationis me
en pilisr priorib  Ego plane obultionẽ
gaui. e Quã duo iste tibi & sotus tius inro¬
gaurt filia ipsiꝰ inuasi. & sie eicis mueis irero
bime axiero. quo uadã : Illic ait ubi tibi
parat᷑ maboso suppliciũ sempiternũ a dño
& staui uidemib qui ad erant eouit adeore
puellȩ quasi auis nigerrima & horrore ter¬
ribilis. Hora eadem fana furrexit. & auiro
dĩ gaudens gaudenti reddita ẽ matri.
Sis i̾ta patratis. dux iussit ei offerri dona
quȩ rea puellȩ transmiserat. & insuꝑ ut apicẽ
pontificalis gradus dignaret᷑ assumere postu¬
lauit. Ad qđ uir beatus ita respondit. Uiuente
dño & parre meo columbano. interdictum
altaris offitium ñ usurpabo. nisi ab illo per¬

Expanded text:
a tua gaudens deserviat'. Et cum surrexisset a tua gaudens deserviat'. Et cum surrexisset ab oratione, apprehensa dextera eius, allevaposita manu super caput ejus, dixit: Impero cum haec dixisset, aperiens illa oculos respexit Tune es, ait, Gallus, qui de habitationibus me expulisti prioribus? Ego plane ob ultionem injuriae quam dux iste tibi et sociis tuis irrogavit, filiam ipsius invasi, et sic eicis me? Si hinc exiero, quo vadam?' 'Illuc', ait, 'ubi tibi paratur in abysso supplicium sempiternum a Domino'. Et statim, videntibus qui aderant, exivit de ore puellae quasi avis nigerrima et horrore terribilis. Hora eadem sana surrexit et a viro Dei gaudens gaudenti reddita est matri. 19. His ita patratis, dux iussit ei offerri dona, quae rex puellae transmiserat, et insuper ut apicem pontificalis gradus dignaretur assumere postulavit. Ad quod vir beatus ita respondit: 'Vivente domino et patre meo Columbano, interdictum altaris officium non usurpabo, nisi ab illo per
Abbreviated transcription (Latin):
umq deuictis ꝓfundȩ noctis tenebris sol
terris cum iocunditate serenũ restituer& diẽ.
iussit eos duox uenire in cubiculũ inqͦ arepti¬
cia seruabat᷑: lacebat aut̃ tunc insinit ma¬
tris suȩ oculis clausis. ore hianti. Membra
qͦq eius ita erant disiecta. ut quasi mortua
uideretur. Fetor uͦ tam grauis oris ꝓrupit
excadnt. ut sulphure locus ipse aspersus
piuaret᷑. Pater itaq cum domesticis suis
intrauit. ut uideret quid uir dĩ eẽt acturꝰ
lle dnĩ larguate certissimus. humiliter se
ꝓsternens has p̃ces dnõ cum lacrimis fudit.
carnẽ sumere & ꝑ uirginẽ nasci dignatꝰ es
qui uentis et mari imperasti. diabolum etiã
calliditatis suȩ fraudib insistentẽ retro ire
iussisti. quiq passione tua mundũ redimere
& libertati restituere dignatus es. iube hunc
in mundissimum spm̃ de puella hae protui
gła nominis excire. ut plasma tuũ superb
inuasor deserat. & tibi creatori suo creatu¬

Expanded text:
Cumque, devictis profundae noctis tenebris, sol Cumque, devictis profundae noctis tenebris, sol terris cum iocunditate serenum restitueret diem, iussit eos dux venire in cubiculum, in quo arreptitia servabatur. Iacebat autem tunc in sinu matris suae, oculis clausis, ore hianti; membra quoque eius ita erant disiecta, ut quasi mortua videretur. Foetor vero tam gravis oris prorupit ex adito, ut sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater itaque cum domesticis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus. Ille de Domini largitate certissimus, humiliter se prosternens, has praeces Domino cum lacrimis fudit: carnem sumere et per virginem nasci dignatus es, qui ventis et mari imperasti, diabolum etiam calliditatis suae fraudibus insistentem retro ire iussisti, quique passione tua mundum redimere et libertati restituere dignatus es, iube hunc immundissimum spiritum de puella hac pro tui gloria nominis exire, ut plasma tuum superbus invasor deserat, et tibi, creatori suo, creatur
Abbreviated transcription (Latin):
meũ stratum. ut simul ire possitis. Ego uero
cultor ero speluncȩ et eã cura diligenti custo¬
diam. Sc̃s gallus respondit. Bene dixisti
fili. Et ego quidẽ uia qua uenera ꝑ heremii
regrediar ad cellulã meã et uisitabo fratrs.
post modũ uero quã citissime potuero ad
constrinxit eum ut nequaquã faceret con¬
traria dictis. et abscesserunt parit᷑. Iohannes
qͦq accepta benedictione. redut in domu
suã. Cũq uir beatꝰ recto itinere ꝑuenis&
ad cellulã. requieuit ibi nocte illa cũ frib
Mane aut̃ sequenti. sumptis secum duob
frib ꝑ receit ad castrũ. repperitq in ibi cũ
pb̃ro ducis missum. qui eos cũ omni festinatio¬
neire deposceret. Qui & iam indicauit puel¬
lam continuato iam triduo. sine alimonia
ꝑ durare. At illi nauicula conscensa: totis
uirib ire festinantes. ligno natatili ꝓ fundi
terga sulcante. nocte ꝓxima per uenerunt
ad ducem.

Expanded text:
meum stratum, ut simul ire possitis. Ego vero meum stratum, ut simul ire possitis. Ego vero cultor ero speluncae et eam cura diligenti custodiam'. Sanctus Gallus respondit: 'Bene dixisti, fili, et ego quidem via qua veneram per heremum regrediar ad cellulam meam et visitabo fratres; postmodum vero, quam citissime potuero, adconstrinxit eum, ut nequaquam faceret contraria dictis. Et abscesserunt pariter; Iohannes quoque, accepta benedictione, rediit in domum suam. Cumque vir beatus recto itinere pervenisset ad cellulam, requievit ibi nocte illa cum fratribus. Mane autem sequenti, sumptis secum duobus fratribus, perrexit ad castrum repperitque inibi cum presbytero ducis missum, qui eos cum omni festinatione ire deposceret; qui etiam indicavit, puellam continuato iam triduo sine alimonia perdurare. At illi, navicula conscensa, totis nisibus ire festinantes, ligno natatili profundi terga sulcante, nocte proxima pervenerunt ad ducem. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne timeas serue dĩ adducẽ uenire. Subtestif¬
catione enim iuris iurandi. ꝓmisit se nullã
tibi irrogaturũ in uiriã. Sed & cũ posueris
manũ tuã suꝑ caput puellȩ. si ab eaꝑoratio¬
nes tuas spc inmundus ab scesserit. in sede
constantiensi pontificatus te sublimabit hono¬
re. Oum de huiuscemodi colloquiũ rehus
haberent. suꝑ ueniens iohannes diaconus
scđm consuetudinẽ obtulit ei panes aZimos.
& lagunculam uini. oleũ & butyrũ. et mel
inuasculis. cumpiscib assis. Uir dĩ cum eum
uenire cognouisset. grãs egit dõ gaudio plenꝰ
Discubueruntq tres conuiue fidissimi. & cum
gr̃ãrũ actione dona dñi ꝑceperunt. Inter
hȩc uir sc̃s prbo. Duc ait nobiscũ noctẽ in¬
stantẽ. & crastina die tecũ dño uolente pro¬
ficiscar. Cumq huic consensũ ꝑsuasioni pre¬
buisset. ad uirũ dĩ diaconus dixit. Mane
primo diluculo huc ueniã & adducã mulũ

Expanded text:
'Ne timeas, serve Dei, ad ducem venire; sub testif'Ne timeas, serve Dei, ad ducem venire; sub testificatione enim iurisiurandi promisit, se nullam tibi irrogaturum iniuriam. Sed et cum posueris manum tuam super caput puellae, si ab ea per orationes tuas spiritus immundus abscesserit, in sede Constantiensi pontificatus te sublimabit honore'. Dum de huiuscemodi colloquium rebus haberent, superveniens Iohannes diaconus, secundum consuetudinem optulit ei panes azimos et langunculam vini, oleum et butyrum et mel in vasculis cum piscibus assis. Vir Dei cum eum venire cognovisset, gratias egit Deo gaudio plenus, discubueruntque tres convivae fidissimi et cum gratiarum actione dona Domini perceperunt. Inter haec vir sanctus presbytero: 'Duc', ait, 'nobiscum noctem instantem et crastina die tecum, Domino volente, proficiscar'. Cumque huic consensum persuasioni praebuisset, ad virum Dei diaconus dixit: 'Mane primo diluculo huc veniam et adducam mulum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis nomine gallus. qui me de tucconia
ubi dui optata quiete potitus sum potenter
eiecit. domosq meas audent̃ destruait. Post¬
modũ inueniens me apud brigantiũ com¬
morante. eadẽ uirtute exheredauit. Porro
quia dux iste eũ de eodẽ expulit loco. in
ultionẽ eiꝰ inuiriȩ. puellã istã arripui. De
qua possessione. nisi ipse aduenerit nullatenꝰ
amouebor. Unus deinde pontificũ. dedit fu¬
renti a lapã dicens. Obmutesce sathanas de¬
sertor ueritatis. falsitatis amator & auctor.
Putauit enim eum degallinatio dicere gallo.
& dum sp̃c̃ nequã plurib eos uerboꝵ in iuriis
affeciss&. manserunt ibi trib tantum dieb
ac deinde ad sua reuersi. nuntiauerunt om̃a
quȩ gesta fuerant regi.
rbt uero cum scđm uissionẽ ducis uirũ dĩ fuiss&
euestigio ꝑ sequitus. repperit eum inspelunca
animũ suũ lectionis consolatione pascentẽ.
Et accedens salutaut humiliter. & dixxit ad eũ

Expanded text:
virtutis nomine Gallus, qui me de Tucconia, virtutis nomine Gallus, qui me de Tucconia, ubi diu optata quiete potitus sum, potenter eiecit domosque meas audenter destruxit; postmodum inveniens me apud Brigantium commorantem eadem virtute exheredavit. Porro quia dux iste eum de eodem expulit loco, in ultionem eius iniuriae puellam istam arripui; de qua possesamovebor. Unus deinde pontificum dedit furenti alapam, dicens: Obmutesce, Satana, desertor veritatis, falsitatis amator et auctor. Putavit enim eum de gallinaceo dicere gallo. Et dum spiritus nequam pluribus eos verborum injuriis affecisset, manserunt ibi tribus tantum diebus; ac deinde ad sua reversi, nuntiaverunt omnia quae gesta fuerant regi.r vero cum secundum iussionem ducis virum Dei fuisset e vestigio persecutus, repperit eum in spelunca, animum suum lectionis consolatione pascentem, et accedens, salutavit humiliter et dixit ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
qui desiderabat᷑ inuenire potuisset. ratem
petens. ad ꝓpria remeauit. Interea pontifices
arege transmissi uenerunt et inuenerunt
ipsã quidẽ puellã nimio laborantẽ furore.
parentes aut̃ eus omnẽq familiã et ꝓpin¬
quos flentes suꝑ eam. et miserabili merore
dep̃ssos. Tota enim domus. una tabe conta
arege directa p̾sentauerunt. preces in conspec¬
tu puellȩ fuderunt ad dnm̃. Illa uero te¬
nentiũ se manib excutiens. uni eoꝵ gladiũ
abstulit uolens epõs interficere. Et cum id
ñ posset efficere sp̃c inmundus uni eoꝵ dixẽ.
Si uolueras me sicut regi ꝓmisisti de hoc uasculo
ꝓpulsare. cur filiã tuam quã nonna illa
de te concepit et genuit ñ fecisti tecũ uenire:
Deinde ad alterũ. Et tu inquit cũ trib femi¬
nis fornicationẽ cõmisisti. Ur̃o quidẽ imꝑio
qđ nullo scitatis merito roboratur. numquã
egrediar. Est uͦ quidã uir magne apud dnm̃

Expanded text:
qui desiderabatur invenire potuisset, ratem qui desiderabatur invenire potuisset, ratem petens, ad propria remeavit. Interea pontifices a rege transmissi venerunt et invenerunt ipsam quidem puellam nimio laborantem furore, parentes autem eius omnemque familiam et propinquos flentes super eam et miserabili merore depressos. Tota enim domus una clade contaba rege directa praesentarunt, praeces in conspectu puellae fuderunt ad Dominum. Illa vero tenentium manibus se excutiens, uni eorum gladium abstulit, volens episcopos interficere; et cum id non posset efficere, spiritus immundus uni eorum dixit: 'Si volueras me, sicut regi promisisti, de hoc vasculo propulsare, cur filiam tuam, quam nonna illa de te concepit et genuit, non fecisti tecum venire?' Deinde ad alterum: 'Et tu', inquit, 'cum tribus feminis fornicationem commisisti'. 'Vestro quidem imperio, quod nullo sanctitatis merito roboratur, numquam egrediar. Est vero quidam vir magnae apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
meauit. Cumq ꝓximũ montẽ transcende¬
rent. uenerunt in heremũ quȩ sennia no¬
mn inat᷑. In deq ad ꝓocimũ uicũ qui dicit᷑
quarad aues digressi reppererunt ibi ioħm
diaconũ uirũ iustũ. & dm̃ timentẽ. Isq re¬
cepit eos hospitio & omni fouit humanitatis
obsequio. F inxerunt enĩ se delonge tunc
uenisse. & apud eum manserunt septẽ diebꝰ.
orro cum sepe dictus prbt
hospes scõꝵ audisset uirũ dĩ de cellula dis¬
cessisse. nauẽ conscendens ad ducẽ transfre¬
tauit. & quȩ circa hominẽ dĩ facta fuerant
indicauit. Dux uero ut cito reuerteret᷑
illi imperauit. et missis post uirũ dĩ legatis.
eum deuote rogaret aduenire. Et adiciens
Si eni inquit ꝑ eius orationes filiã meam
dñs ademonio liberauerit. dabo illi ponti¬
ficatũ constantiensis aeccłȩ. et insuper eum
copiosis p̃mioꝵ munerib honorabo. Ille ꝓ¬
mutens se ut iubebatur acturũ. sic ubi eum

Expanded text:
meavit. Cumque proximum montem transcendemeavit. Cumque proximum montem transcenderent, venerunt in heremum quae Sennia nominatur, indeque ad proximum vicum qui dicitur Quaradaves digressi, repererunt ibi Iohannem diaconum, virum iustum et Deum timentem; isque recepit eos hospitio et omni fovit humanitatis obsequio. Finxerunt enim, se de longe tunc venisse, et apud eum manserunt septem diebus. 16. Porro cum sepe dictus presbyter hospes sanctorum audisset, virum Dei de cellula discessisse, navem conscendens, ad ducem transfretavit, et quae circa hominem Dei facta fuerant, indicavit. Dux vero, ut cito reverteretur, illi imperavit, et missis post virum Dei legatis, eum advenire devote rogaret, et adiciens: 'Si enim', inquit, 'per eius orationes filiam meam Dominus a daemonio liberaverit, dabo illi pontificatum Constantiensis ecclesiae et insuper eum copiosis praemiorum muneribus honorabo'. Ille promittens, se, ut iubebatur, acturum, sicubi eum
Abbreviated transcription (Latin):
finito ad ducẽ uenire. dixit beatissimo gallo.
Seis ducis mandatum. eamus ad illum. Et ille
Quid mͥ cum principib scłi : Nã inheremũ
unde exiui reuertar. Noli ait ita agere.
sed ꝑge mecum neforte dux qui inuexatione
filiȩ nimiũ contristat᷑ ira commotus. mittat
satellites teq unetum illuc faciat ꝑ duci.
Iir dõ plenus respondit. Uadam prius ad
cellulã meã. ut ꝓuideam utilitatẽ & necessa¬
ria frm̃. qui ibi st̃ dño seruituri. Hoc iđ¬
cireo diecit. ne ad principẽ iret. Et consur¬
gens ad electȩ pridem habitationis locum
miles dñi tendebat egregius. S equenti die
frib qui secũ erant interdixit. nequis illoꝵ
quippiã quo pergeret indicaret. Sed et si
curiosius interrogat fuissent aquoquã iussit
ut eũ ꝑ epłam magistri sui ad italiã dicereñ
inuitatũ. His dictis sumens secũ duos disci¬
pulos suos ꝑ solitudinẽ rhetiã curiensẽ com¬

Expanded text:
finito ad ducem venire, dixit beatissimo Gallo: finito ad ducem venire, dixit beatissimo Gallo: 'Scis ducis mandatum; eamus ad illum'. Et illeQuid mihi cum principibus saeculi? Nam in heremum, unde exivi, revertar'. 'Noli', ait, 'ita agere, sed perge mecum, ne forte dux, qui in vexatione filiae nimium contristatur, ira commotus mittat satellites teque vinctum illuc faciat perduci'. Vir Deo plenus respondit: 'Vadam prius ad cellulam meam, ut provideam utilitatem et necessaria fratrum, qui ibi sunt Domino servituri'. Hoc idcirco dixit, ne ad principem iret. Et consurgens ad electae pridem habitationis locum miles Domini tendebat egregius. Sequenti die fratribus qui secum erant interdixit, ne quis illorum cuipiam, quo pergeret, indicaret; sed etsi curiosius interrogati fuissent a quoquam, iussit, ut eum per epistolam magistri sui Italiam dicerent invitatum. His dictis, sumens secum duos de discipulis suis, per solitudinem Rhetiam Curiensem com
Abbreviated transcription (Latin):
uent ad prb̃m precipiensil ardie dic eceino
a diburgas ullã ueniret. & uirũ dĩ secũ ad¬
ducer&. Ham filiã eius nomine fridibur gã
quȩ illi erat unica. singulari pulchritudine
fulgens. spiritus inuasit malignus. A quodũ
diuersis torqueret᷑ molestiis. pene continuã
tolerauit in ediam & sepus terrȩ ꝓstrata. int̃
spumas horribiles miserabili uolutabat᷑ in sania
adeo ut uix quatuor uiroꝵ teneri posset
instantia. Post triginta aut̃ dierũ circulũ
exquo ei hoc accidit. cepit ille habitator
ma lignus ꝑ eam diras emntere uoces. Hanc
ob causã pater eius nuntios misit ad regem
sigibertũ theoderici filium. qui eam habuit
desponsatã. ut ei nuntiarent quicquid circa
puellã agebat᷑. Rexx aut̃ cum omni festina¬
tione misit diios pontifices de quoꝵ meritis
potissimum p̃sumebat. cum donis regiis ad
puellã. ut eam medicamine orationũ a furo¬
ris uesani languore sanarent. Igit᷑ u. illi¬
marus prbt uolens tempore ꝑ epłam de¬

Expanded text:
 praecipientis illi, ut die duodecimo ad Iburningas villam veniret et virum Dei secum adduceret. Nam filiam eius nomine Fridiburgam, quae illi erat unica, singulari pulchritudine fulgens, spiritus invasit malignus; a quo dum diversis torqueretur molestiis, paene continuam toleravit inediam, et sepius terrae prostrata, inter spumas horribiles miserabili volutabatur insania, adeo ut vix quattuor virorum teneri posset instantia. Post triginta autem dierum circulum, ex quo ei hoc accidit, coepit ille habitator malignus per eam diras emittere voces. Hanc ob causam pater eius nuntios misit ad regem Sigibertum, Theoderici filium, qui eam habuit desponsatam, ut ei nuntiarent, quicquid circa puellam agebatur. Rex vero cum omni festinatione misit duos pontifices, de quorum meritis potissimum praesumebat, cum donis regiis ad puellam, ut eam medicamine orationum a furoris vesani languore sanarent. Igitur Willimarus presbyter, volens tempore per epistolam de