comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei multa ess& sal auspicis magisquam noui exempli rogatione deterritum ut potius credamcum ipsius uiri
facit ingenium. tũ quode suffatus est extem plopublius manlius dictator. quem quid ereari attinebat adid
certamen quo m̃ furius uictus ess& & quod eundem m̃ furium dictatorẽ in sequens annus habuit haudsine
pudore certefnatum priore anno in seimperium repetiturum simul quodeo tempore quo ꝑmulgatũ de
multa eius traditur. aut & huic rogationi quase in ordinem cogitudebat obsistere potuit. autneillas quidẽ
quidem ꝓpterquas & hȩ lata erat in pedire & quodus que ad memoriam nnt̃m tribunicus consularibusq
certatum uiribus ÷ dictaturȩ seperaltius fastigium fuit Interpriorẽ dictaturã abdicatã nouam que
amillio in itam abtribunis uelut ꝑ interregnum concilio plebis habito apparuit quȩ ex ꝓmulgatis plebi

Expanded text:
ei multa esset; sed auspiciis magis quam noui exempli rogatione deterritum ut potius credam, cum ipsius uiri ei multa esset; sed auspiciis magis quam noui exempli rogatione deterritum ut potius credam, cum ipsius uiri facit ingenium, tum quod ei suffectus est extemplo P. Manlius dictator—quem quid creari attinebat ad id certamen quo M. Furius uictus esset?— et quod eundem M. Furium dictatorem insequens annus habuit, haud sine pudore certe fractum priore anno in se imperium repetiturum; simul quod eo tempore quo promulgatum de multa eius traditur aut et huic rogationi, qua se in ordinem cogi uidebat, obsistere potuit aut ne illas quidem propter quas et haec lata erat impedire; et quod usque ad memoriam nostram tribuniciis consularibusque certatum uiribus est, dictaturae semper altius fastigium fuit. inter priorem dictaturam abdicatam nouamque a Manlio initam ab tribunis uelut per interregnum concilio plebis habito apparuit quae ex promulgatis plebi,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ bionius &l sextius intertesoni callegrũ cuedunt. in hil patricũ magistnatũ in setam concibio plebissi
aduersus intercessionem tã quã captȩ cuitati leges imponere tendent uimtribuniciã ascipsa dissolui non
patiar aduersus ea cũ contẽptim
imtr̃ pł remniblo sergius pagereant tũꝑaitus int amillus litores quidene dico
plebem emouerent misit & ad didit minas si ꝑgerent sacnamento omnes iuniores adacturum exertitũ q
extẽplo exurde educturũ tertorẽ Ingentẽ in cusserat plebiducib plebis accendit magiscer tamine animos
quamminuit sedre neutro inclinata. magistratu seabdicauit seu quia uitio creatus erat ut scripsere quidã
seuquia tr̃ pł tulerunt adplebem idq plebs scuit utsim̃ furius ꝓdictatore qui degiss& quingentũ milliũ

Expanded text:
si C. Licinius et L. Sextius intercessioni collegarum cedunt, nihil patricium magistratum inseram concilio plebis; si si C. Licinius et L. Sextius intercessioni collegarum cedunt, nihil patricium magistratum inseram concilio plebis; si aduersus intercessionem tamquam captae ciuitati leges imponere tendent, uim tribuniciam a se ipsa dissolui non patiar.' aduersus ea cum contemptimis rem nihilo segnius peragerent, tum percitus ira Camillus lictores qui de medio plebem emouerent misit et addidit minas, si pergerent, sacramento omnes iuniores adacturum exercitumque extemplo ex urbe educturum. terrorem ingentem incusserat plebi: ducibus plebis accendit magis certamine animos quam minuit. sed re neutro inclinata magistratu se abdicauit, seu quia uitio creatus erat, ut scripsere quidam, seu quia tribuni plebis tulerunt ad plebem idque plebs sciuit, ut, si M. Furius pro dictatore quid egisset, quingentum milium
Abbreviated transcription (Latin):
qq̃ latores aduersus tantũ appanctũ aduetsariorũ & ipsi causam plebis ingentibus animis armant conclioq
plebs indito trib ad suffragium uocant cumdictator stipatus agmine patriciorum plenus ire minarũq
consedisse atq ageretur res solito primuncertamine inter setribunorum plibifeentium legem intercator¬
tium que. & quanto ure potenitior intertessicerat tantum uinceretur fauore lgũ ipsarum latorumq
&ut iosisprimitribus dierent tumcamillus quando quidem in quit quirites iamuos tribunicia libidonon
porers unut &entet aessionẽ saes sione quondam plebis partã uodis eadenu facitis inritã quapeper fis ñ rãp
magis uniuersẽ quamuñt causa dictator intertessioniadeo euet iũq urm̃ auxilũ impeitatabos lta que

Expanded text:
quoque latores aduersus tantum apparatum aduersariorum et ipsi causam plebis ingentibus animis armant concilioque quoque latores aduersus tantum apparatum aduersariorum et ipsi causam plebis ingentibus animis armant concilioque plebis indicto tribus ad suffragium uocant. cum dictator, stipatus agmine patriciorum, plenus irae minarumque consedisset atque ageretur res solito primum certamine inter se tribunorum plebi ferentium legem intercedentiumque et, quanto iure potentior intercessio erat, tantum uinceretur fauore legum ipsarum latorumque et 'uti rogas' primae tribus dicerent, tum Camillus 'quando quidem' inquit, 'Quirites, iam uos tribunicia libido, non potestas regit et intercessionem, secessione quondam plebis partam, uobis eadem ui facitis inritam qua peperistis, non rei publicae magis uniuersae quam uestra causa dictator intercessioni adero euersumque uestrum auxilium imperio tutabor. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
beiunrio nuestor suq̃ ui nt tribunos mltũ paucis anteunnis explebe coeptas creari neullus erũ pm̃r paentu
estabilem libertatẽ suam exstimaturum. quippegxilladie iiplebenuentunt omniagquis patrien qxcollot
imperium atq. honorẽ gloriam belli genus nobilitatẽ magna ipsis frunda maior liberis relinquentda huius
geteris onttiones ubia ccipi uidere nouam rogationem ꝓmulgant ut ꝑ diũ uiris sacis faciundis deemuirure¬
enitur stautpars xplebepars epatribus fiat omnium que carum rogationum comita inadugitũ aus aetu¬
tus diffeunt quiuelitiuens obsidebat prius cirtũ actus ÷ annus quam a uelitris reiucetentur legone st sus peo
statim ar eis adultimam dimicationem delogibus uatum & cum tribus uocrentur neunte tessio colegarũ
latoribus obstar& ereudipitres ad duo ultima auxilia summum imperium sumimum que adeuem deur¬
runt ditatoram diciplac& dictur m̃ furius camillus qui mag̃ equitum ł amiliuim cooptat legum

Expanded text:
beium. quaestores quoque, sicut tribunos militum, paucis ante annis ex plebe coeptoset stabilem libertatem suam existimaturum; quippe ex illa die in plebem uentura omnia quibus patricii excellant, imperium atque honorem, gloriam belli, genus, nobilitatem, magna ipsis fruenda, maiora liberis relinquenda. huius generis orationes ubi accipi uidere, nouam rogationem promulgant, ut pro duumuiris sacris faciundis decemuiri creentur ita ut pars ex plebe, pars ex patribus fiat; omniumque earum rogationum comitia in aduentum eius exercitus differunt qui Uelitras obsidebat. prius circumactus est annus quam a Uelitris reducerentur legiones; ita suspstatim anni ad ultimam dimicationem de legibus uentum; et cum tribus uocarentur nec intercessio collegarum latoribus obstaret, trepidi patres ad duo ultima auxilia, summum imperium summumque ad ciuem decurrunt. dictatorem dici placet; dicitur M. Furius Camillus , qui magistrum equitum L. Aemilium cooptat. legum
Abbreviated transcription (French):
nemien fort anam memoria ꝯxisse cũttibunos miltum edareo petus quamconsules aretĩ pleauisso¬

Expanded text:
neminem fore. an iam memoria exisse, cum tribunos militum idcirco potius quam consules creari placuissneminem fore. an iam memoria exisse, cum tribunos militum idcirco potius quam consules creari placuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ac sub plicia dare & gregatim cottdie defero addictos duci & repleri uinctis nobiles domus &ubi cum que
patricius habit& ibicarterem priuatũ eẽ hȩ indigna miseranda que auditu cũ apud timentes sibim&ipsos
maiore audientium indignatione quam sua in crepuissent . at quine agros occupandi modum net foenore
trucidandi plebemauxiliũ patribus umquamfore ad firmabant. nisi alterum explebe consulem custo¬
dem suae libertatis plebi fitiss& contemti iamtribunos plebi. quippe quae potestas iam suam ipsam iuim
fnngait intercedendo non posse ae quo iure agiubi imperium penes illos penes seauxilium tantum sit
nisuimperio communicato numquam plebem in parte pari rc̃ip fore necessȩ quod quisquam satis puta&
siplebeiorũ nttio comitis consularibus habeatur nisialterum consulem utique explebe fieri necesse sit

Expanded text:
ac supplicia dare et gregatim cottidie de foro addictos duci et repleri uinctis nobiles domus et, ubicumque ac supplicia dare et gregatim cottidie de foro addictos duci et repleri uinctis nobiles domus et, ubicumque patricius habitet, ibi carcerem priuatum esse? haec indigna miserandaque auditu cum apud timentes sibimet ipsos maiore audientium indignatione quam sua increpuissent, atqui nec agros occupandi modum nec fenore trucidandi plebem alium patribus unquam fore, adfirmabant, nisi alterum ex plebe consulem, custodem suae libertatis, plebi fecissent. contemni iam tribunos plebis, quippe quae potestas iam suam ipsa uim frangat intercedendo. non posse aequo iure agi ubi imperium penes illos, penes se auxilium tantum sit; nisi imperio communicato nunquam plebem in parte pari rei publicae fore. nec esse quod quisquam satis putet, si plebeiorum ratio comitiis consularibus habeatur; nisi alterum consulem utique ex plebe fieri necesse sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quiasuis de scissunt capti &stupentes animiuocalienis id modo quod domi prae reptumerat liter aes sionisus
praetendebant uelittis inepetitu plebis magnam partoncẽ. in aduentũ militũ comitia differri debere
ut uniue sa plebes desus commodis suffntegum fert& sextius licimus quicum parte collegarum &u
noextibunis militom fabio artifices iamtet an norũ usu tratctandi animos plebis primores pattũ ꝓductos
lnter rogando dsingulis que ferebantur ad populum fatigabant. auderent nepostulare ut cumbina
iugene agri plebi diuiderentur ipsis plus quin quaginta iugent habere licer&. ut singuli ꝓpetreentori
ciuium possiderent agros plebaio homini uix adtectum neces sarium aut locum sepulturae suus patera
age anplacet & foenore crcumuentam plebem nipotius quam sortem creditum soluat corpus in neruũ

Expanded text:
qui a suis desciscunt, capti et stupentes animi uocibus alienis id modo quod domi praeceptum erat intercessioni suae qui a suis desciscunt, capti et stupentes animi uocibus alienis id modo quod domi praeceptum erat intercessioni suae praetendebant: Uelitris in exercitu plebis magnam partem abesse; in aduentum militum comitia differri debere, ut uniuersa plebes de suis commodis suffragium ferret. Sextius Liciniusque cum parte collegarum et uno ex tribunis militum Fabio, artifices iam tot annorum usu tractandi animos plebis, primores patrum productos interrogando de singulis, quae ferebantur ad populum, fatigabant: auderentne postulare ut, cum bina iugera agri plebi diuiderentur, ipsis plus quingenta iugera habere liceret ut singuli prope trecentorum ciuium possiderent agros, plebeio homini uix ad tectum necessarium aut locum sepulturae suus pateret ager? an placeret fenore circumuentam plebem, ni potius quam sortem creditum soluat, corpus in neruum
Abbreviated transcription (Latin):
rules magistnatus creari passisunt habita licinius eaq sollicitudo magistnatuũ & plebe reficiente duostibuns
colmi nastents otio quodnullu sex eratus romaniseser. &a guntomatun aliqus oers brdursalus ueetun¬
colum oppugiareadortisunt eaquees tusculans ueteribus socus nouis eubus opemontertabis uectur¬
di macimne nonpates modo sel&iam plebem mout renitee utibus treplusomitia peliro hragera sunt labitae
namqunt mil l furiufaulus manlus seruius sulpicius seruius cornelius a& t̃ ualetu hauedquaquam
sat qus abtas culo modo summouere hostem. sed intnesua m&ipsum moema conpuluete obsi debarter que
salipaulo uuimaiore uelitas fantusculum obsesum fuerat ne tamen abes a quibus obsideri coeptae
&cũoeto ȩx collego trbunorum plebi primointes cessors legum fuisent. quinq solierant &ut sarmeplent

Expanded text:
rules magistratus creari passi sunt; eaque solitudo magistratuum et plebe reficiente duos tribunos rules magistratus creari passi sunt; eaque solitudo magistratuum et plebe reficiente duos tribunos coloni gestientes otio quod nullus exercitus Romanus esset, et agrum Romanum aliquotiens incursauere et Tusculum oppugnare adorti sunt; eaque res Tusculanis, ueteribus sociis, nouis ciuibus, opem orantibus uerecundia maxime non patres modo sed etiam plebem mouit. remittentibus tribunis plebis comitia per intemilitum L. Furius A. Manlius Ser. Sulpicius Ser. Cornelius P. et C. Ualerii . haudquaquam  profecti non ab Tusculo modo summouere hostem sed intra suamet ipsum moenia compulere; obsidebanturque haud paulo ui maiore Uelitrae quam Tusculum obsessum fuerat. nec tamen ab eis, a quibus obsideri coeptae et cum octo ex collegio tribunorum plebi primo intercessores legum fuissent, quinque soli erant, et, ut ferme solent
Abbreviated transcription (Latin):
preter expertam multisiam antecertaminibus intercessionẽ inuento collegas aduersus tribunicias rogationes
conpantuerunt qui ubi tribus adsuffragium in eundum citari alicinio sextio quȩ uiderunt stipati patrum
prȩsidiis necrecitari rogationes nec sllemne quicquam aliud ad sciscendum plebifieri passisunt lamq frustroc
saepe concilio aduocatȩ cum proantiquatis rogationes essent. bene hab& in quiđ sextius quando quidem tantum
intercessionem pollereplac& isto ipso tȩlotu tabimur plebem agite dum comitia indicte patres tr̃mĩl creandis
faxone iub& uoxista ueto quanunc concinentes collegas nostros tãlaea auditis haud inritȩ cetiderem neio
comitia praeter aedilium trbunorum que plebi nulla sunt habita liunius sextius que tr̃ p̃l. refeti nulos cu¬

Expanded text:
praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem inuento collegas aduersus tribunicias rogationes praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem inuento collegas aduersus tribunicias rogationes comparauerunt. qui ubi tribus ad suffragium ineundum citari a Licinio Sextioque uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio aduocato, cum pro antiquatis rogationes essent, 'bene habet' inquit Sextius; 'quando quidem tantum intercessionem pollere placet, isto ipso telo tutabimur plebem. agitedum comitia indicite, patres, tribunis militum creandis; faxo ne iuuet uox ista ueto, qua nunc concinentes collegas nostros tam laeti auditis.' haud inritae cecidere minae: comitia praeter aedilium tribunorumque plebi nulla sunt habita. Licinius Sextiusque tribuni plebis refecti nullos cu
Abbreviated transcription (Latin):
tute possent in presentia tr̃ pl fieriplacuit quo in magistratu sibi m& ipsi uiam ad ceteros honores apperirent:
creatique tribuni c̃ iucinius. & l. sextius. promulgauere lege somnes aduesus opes patriciorum & pro cõmodis
plebis unam deaere alieno ut deducto eo deapite quo dusuris pernumeratumẽẽ id quod super ess& triennio atuis
portionibus persolueretur. alteram delomo a grorũ nequis plus quingenta iugera agripossider& tetiã necribu¬
norũ militum comitia fierent consulũq utique alter explebecrearetur cuncta ingentia & ques inecetamine ma¬
ximo obtineri non possent omniumlgitur simulrerum quarum in modicas cupido intermertales ÷ a gripecuniȩ
bhonorũ discrimine proposito conterriti patres cũ trepidassent publicis priuatisque consiliis nulloremedio alio

Expanded text:
tute possent. in praesentia tribunos plebis fieri placuit, quo in magistratu sibimet ipsi uiam ad ceteros honores aperirent; tute possent. in praesentia tribunos plebis fieri placuit, quo in magistratu sibimet ipsi uiam ad ceteros honores aperirent; creatique tribuni C. Licinius et L. Sextius promulgauere leges omnes aduersus opes patriciorum et pro commodis plebis: unam de aere alieno, ut deducto eo de capite quod usuris pernumeratum esset id quod superesset triennio aequis portionibus persolueretur; alteram de modo agrorum, ne quis plus quingenta iugera agri possideret; tertiam, ne tribunorum militum comitia fierent consulumque utique alter ex plebe crearetur; cuncta ingentia et quae sine certamine maximo obtineri non possent. omnium igitur simul rerum, quarum immodica cupido inter mortales est, agri, pecuniae, honorum discrimine proposito conterriti patres, cum trepidassent publicis priuatisque consiliis, nullo remedio alio
Abbreviated transcription (Latin):
ne satis quippam aduersus sororem nec admodum inuirum honori ficã elicuit comiter scscitando ut fateret᷑
eã eẽ causam doloris quodiuncta in pari e&̃ nupta in domo quamne honos nec gnatia intraere poss& consolans
in defiliam ambustus bonum animum habere iussit. eosdem ꝓpediem domiuisu ram honores quos apud sororẽ
uideat. Inde concilia in ire cũ gaenero coit a dhibito b sextio strenuo adulescente & uius spei nihil p̃tergenus
patricium deess& ocasio uidebatur rerum nouandarũ ꝓpter ingentẽ uimaeris alieni. cuius leuamen maliplebes
nisisuis insummo imperio locatis nullum sperar&. accingendum adeam cogitationem eẽ conando agendoq iã eo
grrdũ fecisse plebaos undesiporro admitantur peruenire adsumma & patribus aequari tã honore quã uir¬

Expanded text:
nec satis piam aduersus sororem nec admodum in uirum honorificam, elicuit comiter sciscitando, ut fateretur nec satis piam aduersus sororem nec admodum in uirum honorificam, elicuit comiter sciscitando, ut fateretur eam esse causam doloris, quod iuncta impari esset, nupta in domo quam nec honos nec gratia intrare posset. consolans inde filiam Ambustus bonum animum habere iussit: eosdem propediem domi uisuram honores quos apud sororem uideat. inde consilia inire cum genero coepit, adhibito L. Sextio , strenuo adulescente et cuius spei nihil praeter genus patricium deesset. occasio uidebatur rerum nouandarum propter ingentem uim aeris alieni, cuius leuamen mali plebes nisi suis in summo imperio locatis nullum speraret: accingendum ad eam cogitationem esse; conando agendoque iam eo gradum fecisse plebeios unde, si porro adnitantur, peruenire ad summa et patribus aequari tam honore quam uir
Abbreviated transcription (Latin):
minor c̃. lcnios toloni erat in lustri quidem uiro tamen plebeio: eaque ipsa acfinitas haud spreta gratiam fabio
aduulgum quaesienat forte itaicidit ut inserui sulpici tr̃ mił domo sorores fabiae cuminterse ut fit sermonib:
tẽpus tererent lictor sulpici cumis deforo sedomum reiper& forẽ utmosest uirga ꝑcuter& cũ adidmoris eius in sue¬
ta expauiss& minor fabia risui sorori fuit minenti ignontre idsororem ceterũ isrisus stimulos paruis mobilireb:
animomuliebri subdidit fraquentiaqq̃ ꝓsequentium rogantiumque num quid uell& credo fortunatum matri¬
monium ei sororis uisum suiq ipsamalo arbitrio quo apximis quis que minime ante iri uult paenituisse confu¬
sameam exrecenti morsuanimi cumpater forte uidiss& ꝑ contatus satinsalue auetentẽ causam doloris quippe

Expanded text:
minor C. Licinio Stoloni erat, illustri quidem uiro tamen plebeio; eaque ipsa adfinitas haud spreta gratiam Fabio minor C. Licinio Stoloni erat, illustri quidem uiro tamen plebeio; eaque ipsa adfinitas haud spreta gratiam Fabio ad uolgum quaesierat. forte ita incidit ut in Ser. Sulpici tribuni militum domo sorores Fabiae cum inter se, ut fit, sermonibus tempus tererent, lictor Sulpici, cum is de foro se domum reciperet, forem, ut mos est, uirga percuteret. cum ad id moris eius insueta expauisset minor Fabia, risui sorori fuit miranti ignorare id sororem; ceterum is risus stimulos paruis mobili rebus animo muliebri subdidit. frequentia quoque prosequentium rogantiumque num quid uellet credo fortunatum matrimonium ei sororis uisum suique ipsam malo arbitrio, quo a proximis quisque minime anteiri uolt, paenituisse. confusam eam ex recenti morsu animi cum pater forte uidisset, percontatus 'satin salue?' auertentem causam doloris, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
deretur itaq cũiam exreni hildari possit fama & corpore iudicati atq edicti creatoribus satis faciebant. poena que
inuicẽ fidei cessenit adeo ergo obnoxios summiserant animos non infimi solũ sed principes &iã plebis. ut non modo
ad tribunatũ militũ interpatricios petendum quod tantaui ut licer& tetenderant: sedine ad plebeios quidem ma¬
gistratus capessendos petendosq ulliuiro acriexperientiq animus ess& possessionemq honoris usurpati modo aple
beꝑpaucos annos recupenisse in perpetuum patres uiderentur neidnimius laetum parti alteries& parua ut ple¬
rũq sol& tẽingentẽ moliundicausa interuenit m̃ fabiambusti potentis uiri cũinte suicorporis hamines tũ &am
ad plebem quod haud quaquam interidgenus contemptoreius habebatur. filiaeduae nuptae sẽ sulpicio mauor

Expanded text:
diretur. itaque cum iam ex re nihil dari posset, fama et corpore iudicati atque addicti creditoribus satisfaciebant poenaque diretur. itaque cum iam ex re nihil dari posset, fama et corpore iudicati atque addicti creditoribus satisfaciebant poenaque in uicem fidei cesserat. adeo ergo obnoxios summiserant animos non infimi solum sed principes etiam plebis, ut non modo ad tribunatum militum inter patricios petendum, quod tanta ui ut liceret tetenderant, sed ne ad plebeios quidem magistratus capessendos petendosque ulli uiro acri experientique animus esset, possessionemque honoris usurpati modo a plebe per paucos annos reciperasse in perpetuum patres uiderentur. ne id nimis laetum parti alteri esset, parua, ut plerumque solet, rem ingentem moliundi causa interuenit. M. Fabi Ambusti , potentis uiri cum inter sui corporis homines tum ad plebem, quod haudquaquam inter id genus contemptor eius habebatur, filiae duae nuptae, Ser. Sulpicio maior,
Abbreviated transcription (Latin):
certa fidicia mox capidiendae arcis qm̃ oppido potirentur in exguam descipsis spemuerterat tollitur ex arte
damor abtusculanis excipitur aliquanto maior ab exercituromano ut rimque urgeretur. latim nec impetus
tuscula norũ decurrentium ex superiore loco sustinent . nec romanos subeuntes moenia molientes que obices porta¬
rum arcere possunt scalis prius moenia capta inde effraccta claustra portarum &cum anceps hostis &a fronte
etatergo urger& na ad pugnam ullauis ne ad fugam loci quicquam suꝑess& in mediocaesi ad unum omnes recu¬
perato ab hostibus tusculo exercitus romã ÷ reductus quanto magis ꝓsperis eoannobellis tranquilla omnia foris erant
tanto inurbe uispatrum indies miseriȩq plebis crescebant cũ eo ipso quod necesse erat solui facultas soluendi impe¬

Expanded text:
certa fiducia mox capiendae arcis, quoniam oppido potirentur, in exiguam de se ipsis spem uerterat. tollitur ex arce certa fiducia mox capiendae arcis, quoniam oppido potirentur, in exiguam de se ipsis spem uerterat. tollitur ex arce clamor ab Tusculanis; excipit aliquanto maior ab exercitu Romano. utrimque urgentur Latini: nec impetus Tusculanorum decurrentium ex superiore loco sustinent nec Romanos subeuntes moenia molientesque obices portarum arcere possunt. scalis prius moenia capta, inde effracta claustra portarum; et cum anceps hostis et a fronte et a tergo urgeret nec ad pugnam ulla uis nec ad fugam loci quicquam superesset, in medio caesi ad unum omnes. reciperato ab hostibus Tusculo exercitus Romam est reductus. quanto magis prosperis eo anno bellis tranquilla omnia foris erant, tanto in urbe uis patrum in dies miseriaeque plebis crescebant, cum eo ipso, quod necesse erat solui, facultas soluendi impe
Abbreviated transcription (Latin):
necuerecundia deum arguisse dicitur. sed uox horrenda edita templo cũ tristibus minis ninefandos ignes ꝓcul
delubris amouissent : incensos ea nabie impetus tusculum tulit obintm quod deserto communi concilio latinorũ
non in societatem modo romanam sed &iam inciuitatem sede dissent patentibus portis cumin ꝓuiso incidis¬
sent primo clamore oppidum praeter artem captũ est in artemoppidani refugere cum coniugibus adiberis.
Nuntiosq romam quicertiorẽ desuo casu senatũ facerent misere haudsergius quam fide pr̃ dignum fuit exercitus
tusculumductus .l. quinctius & seruilius sulpicius tr̃mil duxere clausas portastusculi latinosq simul obsidentiũ
atq obsessorũ animo hinc moenia tusculi tueri uident. illincarcem obpugnare terrere una a pauere aduentus
romanorũ mutauerat utriusq partis animostusculanos exingentimetu in summam alacritatẽ. latinos ex ꝓpe

Expanded text:
nec uerecundia deum arcuisse dicitur sed uox horrenda edita templo cum tristibus minis ni nefandos ignes procul delubris amouissent. incensos ea rabie impetus Tusculum tulit ob iram, quod deserto communi concilio Latinorum non in societatem modo Romanam sed etiam in ciuitatem se dedissent. patentibus portis cum improuiso incidissent, primo clamore oppidum praeter arcem captum est. in arcem oppidani refugere cum coniugibus ac liberis nuntiosque Romam, qui certiorem de suo casu senatum facerent, misere. haud segnius quam fide populi Romani dignum fuit exercitus Tusculum ductus; L. Quinctius et Ser. Sulpicius tribuni militum duxere. clausas portas Tusculi Latinosque simul obsidentium atque obsessorum animo hinc moenia Tusculi tueri uident, illinc arcem oppugnare, terrere una ac pauere. aduentus Romanorum mutauerat utriusque partis animos: Tusculanos ex ingenti metu in summam alacritatem, Latinos ex prope
Abbreviated transcription (Latin):
uo dubi audiuit cõs extemplofiliũ a uersatus contionem classico aduocariius sit Quae ubi
frequens conuenit qͣndo qͥdẽ in quidtu t̃.manlineq imperium consulare neq maiestatẽ
paciiã ueritus ad uersus edictũ nr̃m extraordinem in hostempugnasti et quantuminte
su disciplinã militarẽ qua stetit adhanc diem romanares . soliusti. meq ineã necessitatẽ
a dduxistut autreip.mihi aut meim eorumꝰ obliuiscendum sit nos potius nro delicto plectemur quã

Expanded text:
uod ubi audiuit consul, extemplo filium auersatus contionem classico aduocari iussit. quae ubi frequens conuenit, 'quandoque' inquit, 'tu, T. Manli , neque imperium consulare neque maiestatem patriam ueritus, aduersus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et, quantum in te fuit, disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, soluisti meque in eam necessitatem adduxisti, ut aut rei publicae mihi aut mei meorum obliuiscendum sit, nos potius nostro delicto plectemur quam
Abbreviated transcription (Latin):
finitimis ostentieẽnt & domiotiũ fuit : huncannũ seu consules modo seu tribunis suffectos
c̃sules qͦq habuit. sequit᷑ amiꝰ haut dubus c̃sulib: marco geganio macerino t̃ quintio capito¬
lino quinto consuledẽ hic annꝰcensure initiũ fuit rei a parua origine ortȩ q̃deinde canto
in crem̃to aueta ẽ ut morũ disciplineq romane penes et̃ regim̃ senatꝰ eqͥtũq centuriis
decursisq discrim̃ sub condicionee magistratꝰ publicorũ is priuatorũq locorũ uectigalia p̃m̃¬
ferricens poteratneq in consulib: cũ totpopulor ub ella imminerent opereeratid ne gotiũ a gere

Expanded text:
finitimis ostentati essent, et domi otium fuit. hunc annum, seu tribunos modo seu tribunis suffectos finitimis ostentati essent, et domi otium fuit. hunc annum, seu tribunos modo seu tribunis suffectos consules quoque habuit, sequitur annus haud dubiis consulibus, M. Geganio Macerino iterum T. Quinctio Capitolino quintum. idem hic annus censurae initium fuit, rei a parua origine ortae, quae deinde tanto incremento aucta est, ut morum disciplinaeque Romanae penes eam regimen, senatui equitumque centuriis decoris dferri census poterat neque consulibus, cum tot populorum bella imminerent, operae erat id negotium agere
Abbreviated transcription (Latin):
comit dimissipa tricuĩ cũ sine curuli inagistratu res pe& coire & int̃regem creauere c̃tentio
c̃sulesne antribunimilitũ crearentur in inter regnorẽ die scomplures tenuit. Int̃rex acsenatꝰ
patriciis seuhunc seu illum delaturahonorẽ frustracertare suꝑ sedit. et principes plebis et
comitia malebant qͥb: ñ haberetur ratiosuaquã qͥb: ut indignip̃terirent᷑ tribuni quoq plebi
certam̃ sine effectu inbene ficio apud primores patrũ reliqͤre : .T. quintius barbatus in trep̃
magis tratuũ inueniuntur. Predo qđ tribunimilitũ initio anni fuer̃ et ꝑinde acsi totũ annũ
inimperio fuerint suffectisiis consulib: p̃t̃miss a nomina c̃sulũ horũ licinius macer
Auctor ẽ & infedere ardectino et in linteis libris ad moneteinuente et foris cũ torterrores a

Expanded text:
comiter dimissi. patricii cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem creauere. contentio comiter dimissi. patricii cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem creauere. contentio consulesne an tribuni militum crearentur in interregno rem dies complures tenuit. interrex ac senatupatriciis seu hunc seu illum delatura honorem, frustra certare supersedit, et principes plebis ea comitia malebant, quibus non haberetur ratio sua, quam quibus ut indigni praeterirentur. tribuni quoque plebi certamen sine effectu in beneficio apud primores patrum reliquere. T. Quinctius Barbatus interrex libris magistratuum inueniuntur. credo, quod tribuni militum initio anni fuerunt, eo perinde ac totum annum in imperio fuerint, suffectis iis consulibus praetermissa nomina consulum horum. Licinius Macer auctor est et in foedere Ardeatino et in linteis libris ad Monetae ea inuenta. et foris, cum tot terrores a
Abbreviated transcription (Latin):
in ooncion elibtatis. dignitatisq clios secundũ deposita certamina in corrupto iudicioes it
nos eñĩ om̃s patricios crecuitpopulus c̃tentꝰ eo quod ratio habita plebeiorueã hane modist
defeciomiueiens bellũ qrduo csules obire totsimlbella neqͥrent tribunosmlitũ tresore¬
acuitio creatihonone abiere: qđ ccuriatius qͥ comitis eorũ p̃fuerat parũ rectetabnaculũ cȩpiss& legutiab
ardearomã uener̃ itadeiniuria q̃rentes ut side meretur et cinfedere atq: amicitiam ansuros restituto
agro apparer& ab senatures ponsũẽ iudiciũ populire scindi absenatuñ possep̃t̃ quã qđ nullo nec exẽplo
neciure fier& c̃cordiae eti a ̃ordinũ causasi ardeates suacẽ pora ex pecta creuelint arbitriũq senatui le¬
uandaeiniuriae suae ꝑmittant foreut pꝰmodo gaudeant seinã moderatos. sciaentq patrib: aeqieure
fuisse ne qua iniuria in eosorer& ao ne ostadiuicurna &&. Iit legati cũ sere inte grã relaturos dixissen

Expanded text:
ntentione libertatis dignitatisque, alios secundum deposita certamina incorrupto iudicio esse; tribunos enim omnes patricios creauit populus, contentus eo quod ratio habita plebeiorum esset. hanc modefectioni Ueiens bellum, quia duo consules obire tot simul bella nequirent, tribunos militum tres creac uitio creati, honore abiere, quod C. Curtius qui comitiis eorum praefuerat parum recte tabernaculum cepisset. legati ab Ardea Romam uenerunt, ita de iniuria querentes ut si demeretur ea in foedere atque amicitia mansuros restituto agro appareret. ab senatu responsum est iudicium populi rescindi ab senatu non posse, praeterquam quod nullo nec exemplo nec iure fieret, concordiae etiam ordinum causa: si Ardeates sua tempora exspectare uelint arbitriumque senatui leuandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos, sciantque patribus aeque curae fuisse ne qua iniuria in eos oreretur ac ne orta diuturna esset. ita legati cum se rem integram relaturos dixissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃ciper &e iuctoria animistrium phusq nonbellã decretũ c̃sulib udera inuenio apudquosd̃ extẽ plo

Expanded text:
ut praeciperetur uictoria animis triumphusque non bellum decretum consulibus uideretur. inuenio apud quosdam extemplo
Abbreviated transcription (Latin):
romam reduc̃ : Decedentẽ romamceterorum uuolscorũ legati rebus sius tim̃tes
p pometiam captam adeunt : hi sex .s. c̃ datie pax ager ademptusẽ Confestĩ et sabini¬
n romanos t̃ritauere : Tumultu s enim fuit uerius quambellũ : Nocte in urbe
nun iecũ ẽ exercitum sabinum p̃dabundum ad anienenem amnẽ ꝑuenisse ĩbi
besuim diripiatq incendiuillas oissus extemplo eocum omnib: eoctm aninili copis
ẽquitũ. a postumius quidictatorbello latino fuierit secutus : sul seruilius cum de

Expanded text:
Romam reducit. decedentem Romam Ecetranorum Uolscorum legati, rebus suis timentes post Pometiam captam, adeunt. his ex senatus consulto data pax, ager ademptus. confestim et Sabini Romanos territauere; tumultus enim fuit uerius quam bellum. nocte in urbem nuntiatum est exercitum Sabinum praedabundum ad Anienem amnem peruenisse; ibi passim diripi atque incendi uillas. missus extemplo eo cum omnibus copiis equitum A. Postumius , qui dictator bello Latino fuerat; secutus consul Seruilius cum de
Abbreviated transcription (Latin):
pumreur hae comina ut inuitis ita non aduersantib: patricũs trans acta quia non dumin
quẽ quã unũ seuebat᷑ fundata deinde et potestate tribunicia et plebis libertate tuntrbunud¬
gredi singulos cutũ macurumq iamratiaccusatorem primum u frginiumin a ppiumreũdite
Cũ diẽ appiou frginus dixisset & appius scipatus patrici is iuuenib: inforum descendis set pedirt

Expanded text:
puniretur. haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta, quia nondum in puniretur. haec omnia ut invitis, ita non adversantibus patriciis transacta, quia nondum in quemquam unum saeviebatur. fundata deinde et potestate tribunicia et plebis libertate tum tribuni adgredi singulos tutum maturumque iam rati accusatorem primum Verginium et Appium reum deligunt. cum diem Appio Verginius dixisset et Appius stipatus patrici
Abbreviated transcription (Latin):
tñ .pl edilib iudicib decẽuris nociusset ei caput ioui sacrũ eẽt familiaadedem cereris libers
euino cuenit id sacrum sanciri ittq edilem prendiduciq am aiorib: magis tratib: qđ et sinoniure
fiat nocen enĩ eicui ac legẽ non liceat tam̃ argum̃tum ẽẽ ñ haberi ꝓs ac roscõ edilẽ tribunas
uetere siure iurando plebiscũ primũ et̃ potestatẽ crecuit sacros anotos eẽ fuere quuint̃ p̃tar
etdem hacoratiolege c̃sulib: quoq & p̃torib: quieisdem auspicuis quib: consules crecrent᷑ cautũ¬
appellarimos fuerit haec consulares leges fuere institutũ etiã abisdem consulibus ut s.c
indem c& reris adediles plebis deferrentur quaecante arbitrio consulum su pprimebatur
iutiabanturq: marcus duilius deinde tr̃ .pl. plebem rogauit plebesq sciuit qui plebem
sine tribunis reliquis sec quiq magis tratus sine prouocatione cretssent ergo acapte

Expanded text:
 aedilibus iudicibus decemuiris nocuisset, eius caput Ioui sacrum esset, familia ad aedem Cereris Liberi  aedilibus iudicibus decemuiris nocuisset, eius caput Ioui sacrum esset, familia ad aedem Cereris Liberi nocuerit Ioui sacrum sanciri; itaque aedilem prendi ducique a maioribus magistratibus, quod, etsi non iure fiat—noceri enim ei cui hac lege non liceat—tamen argumentum esse non haberi pro sacrosancto aedilem; tribunos uetere iure iurando plebis, cum primum eam potestatem creauit, sacrosanctos esse. fuere qui interpretarentur eadem hac Horatia lege consulibappellari mos fuerit. hae consulares leges fuere. institutum etiam ab iisdem consulibus ut senatus consulta in aedem Cereris ad aediles plebis deferrentur, quae antea arbitrio consulum supprimebantur vitiabanturque. M. Duillius deinde tribunus plebis plebem rogavit plebesque scivit qui plebem sine tribunis reliquisset, quique magistratum sine provocatione creasset, tergo ac capite
Abbreviated transcription (Latin):
trouerso ure eẽt tenerenturne patres plebiscitilegẽ centuriatis comitiis tulere . ut quod
tributim plebesiussiss& populu tener& quale eribunitiis rogationib: telũ acerrimũ datũ ẽ adiã
deinde consulare legem de ꝓuocationeunicum p̃sidiũ libertatis decẽu irali potestate euersa ñ resistuNs
modo sed etiamin posterũ muniunt santi endo nouam legem nequis ullũ magistratũ sine ꝓuoca¬
tione crear& quis creas seceũ ius fusq eẽt occidineue eaccedes capitidis nox ehaberetur
etcum plebembinç ꝓuocatione hinc ꝓtribunitio auxilio satis firmassent ipsis quoqi tribunis
ut sacro s c̃ uiderentur cui : rei ꝓpeiam memoria ab oleuerat relatis quibidam ex magno
in tenual lo cerimoniis renouar̃ &cũ religione in uiolatos eostũ lege etiã fecer̃ santiando utqͥ¬

Expanded text:
trouerso iure esset tenerenturne patres plebi scitis, legem centuriatis comitiis tulere ut quod trouerso iure esset tenerenturne patres plebi scitis, legem centuriatis comitiis tulere ut quod tributim plebes iussisset populum teneret; qua lege tribuniciis rogationibus telum acerrimum datum est. aliam deinde consularem legem de prouocatione, unicum praesidium libertatis, decemuirali potestate euersam, non restituunt modo, sed etiam in posterum muniunt sanciendo nouam legem, ne quis ullum magistratum sine prouocatione crearet; qui creasset, eum ius fasque esset occidi, neue ea caedes capitalis noxae haberetur. et cum plebem hinc prouocatione, hinc tribunicio auxilio satis firmassent, ipsis quoque tribunis, ut sacrosancti uiderentur, cuius rei prope iam memoria aboleuerat, relatis quibusdam ex magno interuallo caerimoniis renouarunt, et cum religione inuiolatos eos, tum lege etiam fecerunt, sanciendo ut
Abbreviated transcription (Latin):
urbem silentio in auentinũ ꝑueniunt ibi ex templo pontificem aximocomitia habente tr̃. pbere auer̃ omniũ
creatos gesserit neci decẽuiralib: certminib: plebide fuerat spedeindemagisquã meritis elect m.ticinius
m.pomponius .c. a pronius appius uillius gopius Tribunatumito lucius icilius extemplo plebẽro gauit
et plebs sciuit necui fraudie ẽt secessio a decẽuiris facit s onfestim de consulib: crecndis cũ ꝓuocatione
marcus duillius rogationem ꝑtulit ex com̃a in pratis flaminiis concilio plebis acti quẽ nunc circũ
flaminũ appellant. Pint̃ regem de inde comsules crecti .I. ualerius m̃ . horatius quiex tẽplomais¬
tratum acceper̃ quorum consulatꝰ popularis sineulla patrũ iniuria nec sine offensione fuit Qcqͥd
enim libertatiplebis caueretur id sius decedereopib: credebant Vmniũ primũ cũ ueluti in con¬

Expanded text:
urbem silentio in Auentinum perueniunt. ibi extemplo pontifice maximo comitia habente tribunos plebis creaueruurbem silentio in Auentinum perueniunt. ibi extemplo pontifice maximo comitia habente tribunos plebis creauerucreatos gesserat nec in decemuiralibus certaminibus plebi defuerat. spe deinde magis quam meritis electi M. Titinius M. Pomponius C. Apronius P. Uillius C. Oppius . tribunatu inito L. Icilius extemplo plebem rogauit et plebs sciuit ne cui fraudi esset secessio ab decemuiris facta. confestim de consulibus creandis cum prouocatione M. Duillius rogationem pertulit. ea omnia in pratis Flaminiis concilio plebis acta, quem nunc circum Flaminium appellant. per interregem deinde consules creati L. Ualerius M. Horatius , qui extemplo magistratum occeperunt. quorum consulatus popularis sine ulla patrum iniuria nec sine offensione fuit; quidquid enim libertati plebis caueretur, id suis decedere opibus credebant. omnium primum, cum uelut in con
Abbreviated transcription (Latin):
ex posuis sent ali decẽuiri quando quidem p̃terspesipsorũ supplicii siunullamentio fieret huui
quicquam ab nuere a ppius truci ingenio et inuidia p̃cipuaodiũ inse aliorum suo in cosntietsidbo
haudignaro inquit imminet fortuna uideo donec arma aduersariis tradaentur disfe
aduersus noscertam endandus inuidice ẽ scenguis nihil ne ego quidem moror aenis
minũ leatia: Nuntiant᷑ haec plebilegatos quicquid in urbe hominum suꝑerat ꝓsequet hu: muleate
leta alia turba ex castris occurrit. congratulant᷑ libertatẽ c̃cordiãq ciuitati restitutũ legae apea
sed quahic modestia fiustis ubinullius ager intotrerumusu necessari o tanto multitudmn e usi
critusq cunctu ad ꝓbantiũ fuit sonuertunt indesigna ꝓfecaq romã certant cum obuiss gaudio Armatiꝑ

Expanded text:
exposuissent, alii decemuiri, quando quidem praeter spem ipsorum supplicii sui nulla mentio fieret, haud exposuissent, alii decemuiri, quando quidem praeter spem ipsorum supplicii sui nulla mentio fieret, haud quicquam abnuere: Appius truci ingenio et inuidia praecipua odium in se aliorum suo in eos metiens odio, 'haud ignaro' inquit, 'imminet fortuna. uideo donec arma aduersariis tradantur diferri aduersus nos certamen. dandus inuidiae est sanguis. nihil ne ego quidem moror quo minus hominum laetitia. nuntiantur haec plebi. legatos quidquid in urbe hominum supererat prosequitur. huic multitudini laeta alia turba ex castris occurrit. congratulantur libertatem concordiamque ciuitati restitutam. legati proe uestros; sed qua hic modestia fuistis, ubi nullius ager in tot rerum usu necessario tantae multitudini est ucritasque cuncta adprobantium fuit. conuellunt inde signa profectique Romam certant cum obuiis gaudio. armati per
Abbreviated transcription (Latin):
concrematurosminabantur. Legatiad et q̃ consilu fuer̃ adeoiqucpostulatis ut ultro uobis
deferenda fuerint . Libertatienim ec p̃sidia pecitis ñ licentiae adinpugnandos alios. iruñẽ
magisignoscendum quam indulgendum ẽ. quippe quicrudelictis odio in crudelitatẽ rues
et prius pene quam ipse liberisitis dominaruam in aduersgrios uultis . num quam ne quit
ciuitas nr̃a a suppliciis aut patrum in plebem romanam aut plebis in patres. scuto uobis
magis quam gladio opus ẽ satis suꝑq humilis ẽ qui iurae aequo inciuitate uiuit. necunst¬
rendo iniuriam nec patiendo etiam siquandometuendos uos p̃bituriestis cum recperitis
magis traaibus legib:q ur̃is iudicia penes suos er̃ decapite nr̃o fortunisq: tunc ut q̃q ciauiso
erit statuetis. Nunclibertatẽ repeti satis ẽ facerent ut uellent ꝑmittentibus cunctis
mox redituros selegatireb: ꝑfectis adfirmant : profecticũm andata plebis patribus

Expanded text:
concrematuros minabantur. legati ad ea: 'quae consilii fuerunt adeo aequa postulastis ut ultro uobis deferenda fuerint; libertati enim ea praesidia petitis, non licentiae ad impugnandos alios. irae uestrae magis ignoscendum quam indulgendum est, quippe qui crudelitatis odio in crudelitatem ruitis et prius paene quam ipsi liberi sitis dominari iam in aduersarios uoltis. nunquamne quiescet ciuitas nostra a suppliciis aut patrum in plebem Romanam aut plebis in patres? scuto uobis magis quam gladio opus est. satis superque humili est, qui iure aequo in ciuitate uiuit, nec inferendo iniuriam nec patiendo. etiam si quando metuendos uos praebituri estis, cum reciperatis magistratibus legibusque uestris iudicia penes uos erunt de capite nostro fortunisque, tunc ut quaeque causa erit statuetis: nunc libertatem repeti satis est.' facerent ut uellent permittentibus cunctis, mox redituros se legati rebus perfectis adfirmant. profecti cum mandata plebis patribus
Abbreviated transcription (Latin):
oratio inquit rebi dubiis inuentic ẽ . Ittq neq ego accusando apuduos eũ tẽpꝰ teram acuius riddo
uos metipsi arinis uindicastis necistũ ad ceterascelera in pudentiã in defendendo se adicereps
omniũ igitur tibia ppreliudi qͣ impune ne storiȩq ꝑbienniũ alia suꝑaliaesausus. gratun facout
taentum criminis seliiudicem diceste alibertate in seruitutẽ contra legesuindicias ñ dedisscio

Expanded text:
oratio' inquit, 'rebus dubiis inuenta est; itaque neque ego accusando apud uos eum tempus teram, a cuius crudelitate uosmet ipsi armis uindicastis, nec istum ad cetera scelera impudentiam in defendendo se adicere patiar. omnium igitur tibi, Appi Claudi, quae impie nefarieque per biennium alia super alia es ausus, gratiam facio. unius tantum criminis nisi iudicem dices, te ab libertate in seruitutem contra leges uindicias non dediss
Abbreviated transcription (Latin):
abstine aniconsulares uero fasces p̃textam curulemq: sellam nihi laliud quã pompã
funeris putent claris insignib: uelut in fulis uelatos admortem destinari : quod si con¬
sulatus tanta dulcedo sit ĩamtuncita in animũ inducant consulatum captum etopp̃sũ
a tribunicia potesta᷑ eẽ consuliuelut apparitori tribunicio omnia adnutũ imperiũq

Expanded text:
abstineant; consulares uero fasces, praetextam, curulemque sellam nihil aliud quam pompam funeris putent; claris insignibus uelut infulis uelatos ad mortem destinari. quod si consulatus tanta dulcedo sit, iam nunc ita in animum inducant consulatum captum et oppressum ab tribunicia potestate esse; consuli, uelut apparitori tribunicio, omnia ad nutum imperiumq
Abbreviated transcription (Latin):
cernebat᷑ ui amngressi haud multo ante solis occasum a durbẽ romã ꝑueniu a ubicũ p̃gressie qͥtes ñportas clau

Expanded text:
cernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas claucernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas clau
Abbreviated transcription (Latin):
gruntactiq fuger̃ neullacaedes pugnantium fuit. t̃gacesa suom & ipsorũ certamine unduns
pedientiũ fugã Circamipã trberis quo armis abiectis cotũ sinistrũ cornu de fugit magna striges
facta ẽ multosq imperitos nandi aut inualidos graues loricis alusq tegminib: hausergo¬
gites e axima tam̃ pars in columis ueios ꝑfugit. Vnde ñ modo p̃sidiiquiequã sed nenuntius quieu
cladis romã ẽ missus Abd extrocornaqđ pcula flumine et magis in monte steterat romã om̃ ptat
tamrepentine tenuit &ipsipauore defixiprimũ steter̃ uelut ignari qđ accidissa deindein sidias uereri
Hostremocaesorũ spolialegere armorũ qi cumulos ut moseis ẽ c̃oaceruare tũ demũ pꝰquã tͦhilus quã hostile

Expanded text:
gri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba gri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maxima tamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere uictoriae tam repentinae tenuit, et ipsi pauore defixi primum steterunt, uelut ignari quid accidisset; deinde insidias uereri; postremo caesorum spolia legere armorumque cumulos, ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam nihil usquam hostile
Abbreviated transcription (Latin):
captũ superiorẽ locumut ubi gallicũ acie legionũ recta fronte c̃currissent subsidianunss
trans uersosq impetũdarent ad subsidiarios signa conuertit. si eos loco depulis set haulllis
facilem in aequo cãpitantũ superant multitud iniuictoriãfore. adeo non fortuna modosedistu
etiam cum barbaris stabac In alteraacie nihil simile romanis non a pud duces ñ apudimilues ento
pauor fugtq occupauerat animos &tanta hominum obliuio ittmultomaior parsueios in hostiũ
urbem cum ciberis arcer& quã recto itinere romã ad c̃iuges acliberos fugerent Purui pidsidi¬
ariostutatꝰ : loeꝰ in reliqua aciesimulẽ clamor pxim ablater eultimꝰ a t̃go auditꝰignotibosẽ
prius paene quã uiderent ñ modo ñ tẽptato certamine sed nec lamore quidẽ reddito ine¬

Expanded text:
captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos transuersosque impetum darent, ad subsidiarios signa conuertit, si eos loco depulissit haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat. pauor fugaque occupauerat animos et tanta omnium obliuio, ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent. parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito inte