comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocem facit. ob eam causam ꝑsonadi¬
cta est .o. litt̾a ꝓpt̾ uocabuli formam
ꝑductiore.
pse qui rinali lituo paruaq sede¬
bat subcinctꝰ trabea. leuaq ancil¬
le gerebat. In his uersib errasse hygniꝰ
uirgilium scͥpsit tanqmͣ ñ animadu¬
cerit de ẽẽ. aliquid hisce u̾bis ip̃e qui¬
rinali lituo. Nam si nicħ inquit de ẽẽ.
animadu̾t̾imꝰ uidet᷑ ita dictũ. ut fi¬
at lituo & trabea subcinctꝰ qđ ẽ inqͥt
absurdissimũ. qui pecũ lituus sit uir¬
ga breuis in parte qua robustior est.
incurua qua augures utuntur. quo¬
nã mͦ subcinctꝰ lituo uid̾i pot̾. Immo
ip̾e hyginꝰ parũ animadu̾tit sic hoc
ẽẽ dictum ut pleraq dici ꝑ defensi¬
onemsolent. ueluticum d̾r.M. cice¬
ro homo magne loqn̾tie. & q̃ rosciꝰ
hẏstrio. sũma uetustate. Non plenũ
hoc utrũq neq ꝑfectum est. s enĩ ꝓ
pleno atq ꝑfecto audit᷑. ut uirgiliꝰ
alio in loco uictorem bucenim mani

Expanded text:
vocer facit, ob eam causam persona divocer facit, ob eam causam persona dicta est, o littera propter vocabuli formam productiore.PSE Quirinali lituo parvaque sedebat Subcinctus trabea laevaque ancile gerebat. In his versibus errasse Hyginus Vergilium scripsit, tamquam non animadverterit deesse aliquid hisce verbis: Ipse Quirinali lituo. Nam si nihil, inquit, deesse animadverterimus, videtur ita dictum ut fiat lituo et trabea subcinctus, quod est, inquit, absurdissimum; quippe cum lituus sit virga brevis, in parte qua robustior est incurva, qua augures utuntur, quonam modo subcinctus lituo videri potest? Immo ipse Hyginus parum animadvertit sic hoc esse dictum, ut pleraque dici per defectionem solent, veluti cum dicitur "M. Cicero, homo magna eloquentia" et "Roscius, histrio summa venustate." Non plenum hoc utrumque neque perfectum est, sed enim pro pleno ac perfecto auditur. Vt Vergilius alio in loco: victorem Buten immani
Abbreviated transcription (Latin):
leuissimis causis donass. De quare uer¬
ba ip̃a apposui catonis. Iã principio
quis uidit corona donari quẽqm cũ
opidũ captum ñ eẽt. aut castra ho¬
stium ñ incensa eẽnt: fuluiꝰ autem
inquem hoc a catone dictum ẽ coro¬
nis donauerat milites. quia uallũ
curauerant: aut qui puteum stre¬
nue fod̾ant. Pret̾eundum ñ ẽ. qd̾
ad ouationes attinet suꝑ quo dissen¬
sisse uet̾es scriptores scipio. parti
enĩ scripserunt qui ouaret intro¬
ire solitum equo uehentes. & sabinꝰ
massuriꝰ pedib ingredi ouantes dicit
seqntib eos non milib s uniu̾so senatu.
composuit. unde appellata ꝑsona
sit int̾pretat᷑. Aꝑsonando ẽnĩ id
uocabłm factum ẽẽ coniectat. Nam
caput inquit & eos coꝑim̾to ꝑsone de¬
ctum undiq unaq tantũ uocis emit
ctam coactamq uocem ci& magis cla¬
ros canorosq sonitꝰ facit. Qm̃ gͥ indu¬
mentũ illud oris clarescere. & resonare

Expanded text:
levissimis causis donasset. De qua re verlevissimis causis donasset. De qua re verba ipsa apposui Catonis: Iam principio quis vidit corona donari quemquam, cum oppidum captum non esset aut castra hostium non incensa essent? Fulvius autem, in quem hoc a Catone dictum est, coronis donaverat milites qui vallum curaverant aut qui puteum strenue foderant. Praetereundum non est quod ad ovationes attinet, super quo dissensisse veteres scriptores accipio. Partim enim scripserunt qui ovaret introire solitum equo vehentem; set Sabinus Masurius pedibus ingredi ovantes dicit, sequentibus eos non militibus, sed universo senatu. composuit, unde appellata persona sit interpretatur; a personando enim id vocabulum factum esse coniectat. Nam caput, inquit, et os coperimento personae tectum undique unaque tantum vocis emittctam coactamque vocem ciet, magis claros canorosque sonitus facit. Quoniam igitur indumentum illud oris clarescere et resonare
Abbreviated transcription (Latin):
Nauał est. qua ornari solet mariti
ui armatꝰ transiluit. Ea quasi na¬
uium rostris insignita est. & murał
aũt & castrensis & nauał fieri ex
aurosolent. Oual corona martea ẽ.
ea utebant᷑ imꝑatores qui ouanteᷤᷤ
urbem introibant. Ouandi hac ñ
triumphandi causa ẽ. cum aut bel¬
la ñ rite indigna neq cum iustoho¬
ste gesta sunt. aut hostiũ nom̃ hu¬
miłe &e ñ idoneũ est. ut seruoꝵ pyra¬
tarũq aut deditone repente facta
inpuluere aut dicisolet incruenta¬
q uictoria obuenit. Cui facilitati
aptam ẽẽ ueneris frondem credidert̃.
qd̾ non martiũ s quasi ueneriꝰ qͥdã
triumphꝰ foret. ac mẽirteã coronam
n. crassus cum bello fugitiuoꝵ confe¬
cto ouans rediret insolent̃ asꝑnatꝰ ẽ.
senatꝰ ꝙ consultũ faciend̾ ꝑ gr̃am cu¬
rauit. ut lauro ñ myrto coronaret᷑
Marcꝰ cato obicit.u. fuluio nobili¬
ori qd milites ꝑ ambitiũ coronis de

Expanded text:
Navalis est, qua donari solet maritimNavalis est, qua donari solet maritim armatus transiluit; ea quasi navium rostris insignita est. Et muralis autem et castrensis et navalis fieri ex auro solent. Ovalis corona murtea est; ea utebantur imperatores qui ovantes urbem introibant. Ovandi ac non triumphandi causa est, cum aut bella non rite indicta neque cum iustoilusto hoste gesta sunt, aut hostium nomen humile et non idoneum est, ut servorum piratarumque, aut, deditione repente facta, inpulverea, ut dici solet, incruentaque victoria obvenit. Cui facilitati aptam esse Veneris frondem crediderunt, quod non Martius, sed quasi Venerius quidam triumphus foret. Ac murteam coronam M. Crassus, cum bello fugitivorum confecto ovans rediret, insolenter aspernatus est senatusque consultum faciundum per gratiam curavit, ut lauro, non murto, coronaretur. Marcus Cato obicit M. Fulvio Nobiliori quod milites per ambitum coronis de
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hostem occid̾at neq locum in
ea pugnare liquerat alit̾ ius ciuice
corone negat concessum. Tibiriũ
tam̃. ces. consultum an ciuicã coronã
cape poss qui ciuem in prelio seruas¬
set. & hostes ibidem duos int̾feciss
s locum in quo pugnabat ñ retinu¬
isset. eoq loco hostes positi eẽnt. re¬
scripsisse dicit. eum quoq ciuica digñ
uidi qd appareret. & tam iiquo loco
ciuẽ ab eo seruatum aut etiã fortit̾
pugnantib retineri ñ quiuerit acco¬
rona ciuica .L. gelliꝰ uir censorius inse¬
natu ciceronem consulem donari are¬
.s. censuit qd eiꝰ oꝑa eẽt. atrocissima il¬
la catiline coniurat̾o detecta uindica¬
taq¶ Murał ẽ corona qua donatur ab
imꝑatore qui pͥmꝰ murũ subiit inque
opidũ hostiũ ꝑuim ascend̾it iccirco
quasi muri pinnis decorata ẽ. Castren¬
sis est corona qua donat imꝑator eũ
qui primꝰ hostium castra pugnans in¬
troiuit. Ea corona insigne ualli hab.

Expanded text:
etiam hostem occiderat neque locum in etiam hostem occiderat neque locum in ea pugna reliquerat; aliter ius civicae coronae negat concessum. Tiberium tamen Caesarem consultum an civicam coronam capere posset qui civem in proelio servasset et hostes ibidem duos interfecisset, sed locum in quo pugnabat non retinuisset eoque loco hostes potiti essent, rescripsisse dicit eum quoque civica dignum videri, quod appareret e tam iniquo loco civem ab co servatum, ut etiam a fortiter pugnantibus retineri non quiverit. Hac corona civica L. Gellius, vir censorius, in senatu Ciceronem consulem donari a republica censuit, quod eius opera esset atrocissima illa Catilinae coniuratio detecta vindicataque. Muralis est corona, qua donatur ab imperatore qui primusprirus murum subiit inque oppidum hostium per vim ascendit; idcirco quasi muri pinnis decorata est. Castrensis est corona, qua donat imperator eum qui primus hostium castra pugnans introivit; ea corona insigne valli habet.
Abbreviated transcription (Latin):
Hee antiquitꝰ elauruerant post fieri
ex auro cepte. Obsidionał ẽ. quã hi qͥ
liberati obsidione sunt. dant ei duci
qui liberauit. Ea corona graminea
est. obseruariꝙ solitũ ut fieret e gra¬
mine qd in eoloco guatum ẽẽt. intͣ
quem clausi erant qui obsidebantur.
Hanc coronã grãmineam senatꝰq ppłs¬
q romanꝰ. q̃. fabio maximo dedit bel¬
lo penorũ secundo qd urbẽ romam
obsidione hostium liberass. Eiuica co¬
rona appellat᷑ quam ciuescnui a quo
in prelio seruatꝰ est. testem uite salu¬
tisꝙ ꝑcepte dat.
afite fronde quernea qm̃ cuius u¬
tꝰq antiquissimꝰ quercꝰ capisolitꝰ fu¬
it etiã ex ilice qd genꝰ suꝑiori ꝑximũ
ẽ sicuti scriptum est. in quadam co¬
media cecilii. Aduehuntur inquit
cũ lignea corona. & chiamide diuestrã
fidem. Masuriꝰ autẽ sabinꝰ in undeci¬
mo libroꝵ memorialiũ ciuicam co¬
ronam tum dari solitam dicit. cum
is qui ciuem seruauerat eoð temꝑe

Expanded text:
Haec antiquitus e lauru erant, post fieri Haec antiquitus e lauru erant, post fieri ex auro coeptae. Obsidionalis est, quam ii qui liberati obsidione sunt dant ei duci qui liberavit. Ea corona graminea est, observarique solitum ut fieret e gramine quod in eo loco gnatum esset intra quem clausi erant qui obsidebantur. Hanc coronam gramineam senatus populusque Romanus Q. Fabio Maximo dedit bello Poenorum secundo, quod urbem Romam obsidione hostium liberasset. Civica corona appellatur, quam civis civi a quo in proelio servatus est testem vitae salutisque perceptae dat. Ea fit e fronde quernea, quoniam e antiquissimus quercus capi solitus; fuit etiam ex ilice, quod genus superiori proximum est, sicuti scriptum est in quadam comoedia Caecilii: † Advehuntur, inquit, cum ilignea corona et chlamyde; di vostram fidem! Masurius autem Sabinus, in undecimo Librorum Memorialium, civicam coronam tum dari solitam dicit, cum is qui civem servaverat eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
exercitũ insignib argenteis & aureis
florentem. inducebatq etiã currꝰ cum
falcib & elefantos cum turrib equita
tanti ac tam ornati ex̾citꝰ gloriabund
haniubalem aspicit. & putas ne inqͥt¬
conferri posse ac satis eẽ. credã romani
ħ omnia: Tum penꝰ eludens ignauiam
satis plane satis ẽẽ. credo romanis hec
omnia. etiã si auarissimi st̃. Nicħ prsꝰ
neq tam lepide neq tam acerbe dici
potest. Rex de uumero excitꝰ sui ac
de estimanda equiperatione quesie¬
rat. respondit hãnibal de preda.
que nobilissime sunt. has ferme ẽẽ
accepimꝰ. Triumphalem. obsidionalẽ
ciuicam. muralem. castrensem. na¬
ualem. Est ea quoq corona que oua¬
lis dicit᷑. ẽ item postrenia oleaginea
qua uti solent qui in prelio ñ fuert̃
s triumphum ꝑcurant. Triumpha¬
les corone sunt auree que imꝑato¬
rib obhonorem triumphi mittun¬
tur. id uulgo dicit᷑ aurũ coronariũ.

Expanded text:
exercitum insignibus argenteis et aureis exercitum insignibus argenteis et aureis florentem, inducebat etiam currus cum falcibus et elephantos cum turribus equitatanti ac tam ornati exercitus gloriabundus Hannibalem aspicit et, "putasne", inqconferri posse ac satis esse Romanis haec omnia? Tum Poenus, eludens ignaviam etiose armatorum: Satis, plane satis esse credo Romanis haec omnia, etiamsi avarissimi sunt. Nihil prorsum neque tam lepide neque tam acerbe dici potest; rex de numero exercitus sui ac de aestimanda aequiperatione quaesiverat, respondit Hannibal de praeda. quae nobilissimae sunt, has ferme esse accepimus: triumphalem, obsidionalem, civicam, muralem, castrensem, navalem ; est ea quoque corona quae ovalis dicitur, est item postrema oleaginea, qua uti solent qui in proelio non fuerunt sed triumphum procurant. Triumphales coronae sunt aureae, quae imperatoribus ob honorem triumphi mittuntur. Id vulgo dicitur aurum coronarium.
Abbreviated transcription (Latin):
pud sigillaria forte in libraria ego
L& iulius paulꝰ poetauir memoria
nr̃a doctissimꝰ. consid̾aniꝰ. atq ibi expo¬
siti erant fabii annales bone atq sin¬
cere uetustatis libri. quos uenditor
sine m̃dis eẽ. contendebat. Grãmaticꝰ
autẽ quispiam de nobiliorib ab emp¬
tore ad spectandos libros adhibitꝰ re¬
perisse unũ in libro idum. dicebat.
S contra librariꝰ. inquit iuis pignꝰ uo¬
cabat si in una uspiam litt̾a delictũ
eẽt. Ostendebat grãmaticꝰ ita scͥptũ
ex plebe. alt̾ consul factus est: duo &¬
uicesimo anno postqm̃ romã galli ce¬
perunt. Non inquit duo & uicesimo.
s duo de uicesimo scribi oportuit. Qd
Mortuus ẽ anno duo & uicesimo. rex
fuit annos .xi.
Nlibris uet̾m memoriarũ scriptumẽ.
hannibalem carthaginensem apud re¬
gem anthiocum facetissime cauilla¬
tum ẽẽ. Ea cauillatio huiꝰce modi fuit.
Ostendebat ei antiochꝰ in campo co¬
pias ingentes quas bellũ ppło romano
facturꝰ comparauerat. conu̾tebatq¬

Expanded text:
PUD Sigillaria forte in libraria ego et Iulius Paulus poeta, vir memoria nostra doctissimus, consideramus; atque ibi expositi erant Fabii Annales, bonae atque sincerae vetustatis libri, quos venditor sine mendis esse contendebat. Grammaticus autem quispiam de nobilioribus, ab emptore ad spectandos libros adhibitus, repperisse se unum in libro mendum dicebat; sed contra librarius in quodvis pignus vocabat, si in una uspiam littera delictum esset. Ostendebat grammaticus ita scriptum mprimnum ex plebe alter consul factus est, duovicesimo anno postquam Romam Galli ceperunt. Non, inquit, duovicesimo, sed duo et vicesimo scribi oportuit. QuiMortuus est anno duovicesimo; rex fuit annos XXI.libris veterum memoriarum scriptum est, Hannibalem Carthaginiensem apud regem Antiochum facetissime cavillatum esse. Ea cavillatio huiuscemodi fuit: ostendebat ei Antiochpias ingentes quas bellum populo Romano facturus comparaverat convertebatq
Abbreviated transcription (Latin):
est. & cum deuia sicut ip̃e ait decli¬
nandum ẽ quid & qñtum. & in qͣli
causa. & quonam usq id fieri debeat.
plerides ille atheniensis egregiꝰ uir
iugenio bonisq omnib disciplinis
ornatꝰ. in una quid specie s planius
tam̃ quid existimaret ꝓfessus est.
Nam cũ anucꝰ eũ rogaret ut prore
causa q̃ eiꝰ falsum deiurar ⁊. his ad

Expanded text:
est et cum de via, sicut ipse ait, decliest et cum de via, sicut ipse ait, declinandum est, quid et quantum et in quali causa et quonam usque id fieri debeat. Pericles ille Atheniensis, vir egregio ingenio bonisque omnibus disciplinis ornatus, in una quidem specie, set planius tamen quid existimaret professus est. Nam cum amicus eum rogaret ut pro re causaque eius falsum deiuraret, his ad
Abbreviated transcription (Latin):
at. qualisq adiuuandũ digressio. &
inquanta uoluntatis amici iniquitate
non dicit. Quid autem refert scire
me in eiꝰmodi pericłis amicoꝵ. si non
magna . urpitudo insecutura est de
uia ẽẽ. recta declinandum. nisi. nisu d
quoq me docuerit quam putet mag¬
nam turpicudinem. & cum decessero
deuia quo usq degredi debeam: est enĩ
inquit quatenꝰ dari amicicie uenia pꝰ¬
sit. hoc immo ip̃m ẽ qd maxime discen¬
dum ẽ. qͥdq ab his qui doceant minime
debeat. chilo ille sapiens de quo pau¬
gressus ẽ. Falsum enĩ ꝓ amici salute
consilium dedit. idip̃m tam̃ in fine qͦ
uite an iure poss reprehendi culpari¬
q dubitauit. Contra patriam inqͥt
cicero. arma ꝓ amico sum̃da ñ sũt.
Hoc ꝑfecto nemo ignouit it. & priͦ¬
quam theognis quam luciliꝰ ait nasce¬
retur. S id quero id desidero. cum ꝑ
amico contͣ uis & contra quam licet.
salua tam̃ lib̾tate atq pace faciend̾

Expanded text:
at qualisque ad adiuvandum digressio et at qualisque ad adiuvandum digressio et in quanta voluntatis amici iniquitate, non dicit. Quid autem refert scire me in eiusmodi periculis amicorum, si non magna me turpitudo insecutura est, de via esse recta declinandum, nisi id quoque me docuerit, quam putet magnam turpitudinem, et cum decessero de via, quousque degredi debeam? Est enim, inquit, quatenus dari amicitiae venia possit. Hoc immo ipsum est quod maxime discendum est quodque ab his qui docent minime debeat. Chilo ille sapiens, de quo paurogressus sit; falsum enim pro amici salute consilium dedit. Id ipsum tamen in fine quoque vitae an iure posset reprehendi culparique dubitavit. Contra patriam, inquit Cicero, arma Pro amico sumenda non sunt. Hoc profecto nemo ignoravit, et priusquam Theognis, quod Lucilius ait, nasceretur. Set id quaero, id desidero: cum pro amico contra ius, contra quam licet, salva tamen libertate atque pace, faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
unc autẽ locum de quo satis quesitũ
sdiei. omniũ rerum aliarũ difficilli¬
qumi. strictun atq cursim tñsgressus
et Neq ea q̃ a theofrasto pensiculate
aq̃ enucleate scripta sunt executꝰ est.
s axietate illa & quasi morositate
disputationis pretermissa. genꝰ ip̃m
restantũ paucis uerbis nocauit. Ea
uerba ciceronis. si recensere quis uell:
apposui. His gͥ finib utendum eẽ ar¬
sitror. ut cum emendati mores ami
or sunt. tum sit int̾ eos omniũ rerũ
onsilioꝵ. uoluntatum sine ulla excep¬
none cõniunitas. ut etiã siqua fortu¬
na acciderit. ut minꝰ iuste uolunta¬
tes amicoꝵ adiuuande sunt. In quibꝰ
coꝵ aut caput agatur. aut fama de¬
clinandũ deuia sit modo ne sũma
turpitudo sequatur. Est enĩ quatenꝰ
amicicie uenia dari possit. Cum a¬
getur inquit aut caput amici. aut
fama: declinandum ẽ deuia. ut eciã
iniquam uoluntatem illiꝰ aduitemꝰ.
Sed cuiꝰmodi declinatio ẽẽ ista debe¬

Expanded text:
hunc autem locum de quo satis quaesitum hunc autem locum de quo satis quaesitum esse dixi, omnium rerum aliarum difficillimum, strictim atque cursim transgressus est, neque ea quae a Theophrasto pensiculate atque enucleate scripta sunt exsecutusexecutus est, sed anxietate illa et quasi morositate disputationis praetermissa, genus ipsum rei tantum paucis verbis notavit. Ea verba Ciceronis, si recensere quis vellet, apposui: His igitur finibus utendum esse arbitror, ut, cum emendati mores amicorumainicorum sunt, tum sit inter eos omnium rerum, consiliorum, voluntatum sine ulla exceptione communitas, ut etiam, si qua fortuna accident, ut minus iustae voluntates amicorum adiuvandae sint, in quibus eorum aut caput agatur aut fama, declinandum de via sit, modo ne summa turpitudo sequatur; est enim quatenus amicitiae venia dari possit. Cum agetur, inquit, aut caput amici aut fama, declinandum est de via, ut etiam iniquam voluntatem illius adiutemus. Sed cuiusmodi declinatio esse ista debe
Abbreviated transcription (Latin):
NO N. Hic autem chilo prestabił
homo sapientie quonam usq debuent
contra legem contͣ que ius ꝑ amico
ꝓgredi dubitauit. ea qͦue res in fine
quoq uite ip̃o animũ eiꝰ auxit. & ali
deinceps multi philosophie sectatore
ut in libris eoꝵ scriptum ẽ. satis inqͥt¬
scite satis q sollicite quesiuerunt. ut
uerbis que scripta sunt ipsis utar.
quesisse eos. an ñ nunqm contrauis
contra ue morẽ faciend̃ ꝓ amico sit.
& in qualib causis. & quẽnam usꝙ
ad modũ suꝑ hac questione cum ab
aliis sicuti dixi multis. tum uel dilige¬
tissime athẽfrasto disputatur uirom
philosophia peripatetica modestissim
doctissimoꝙ eaꝙ̃ disputatio scriptae
si recte meminimꝰ in libro eiꝰ de amicicd.
Primo eum librum .M. cicero uidet̃
legisse cum ip̃e quoꝙ librum de amici¬
cia componeret. Et cetera quidem
que sum̃da atheofrasto existimauit.
ingeniũ facundia ꝙ eis fuit. supsit
Stansposuit cõmodissime aptissimeꝙ.

Expanded text:
 Et hic autem Chilo, praestabilis homo sapientiae, quonam usque debuerit contra legem contraque ius pro amico progredi dubitavit, eaque res in fine quoque vitae ipso animum eius anxit, et alii deinceps multi philosophiae sectatores, ut in libris eorum scriptum est, satis inquisite satisque sollicite quaesiverunt, ut verbis quae scripta sunt ipsis utar,ε, quaesisse eos an nonnumquam contra ius contrave morem faciendum pro amico sit et in qualibus causis et quemnam usque ad modum. Super hac quaestione cum ab aliis, sicuti dixi, multis, tum vel diligentissime a Theophrasto disputatur, viro in philosophia peripatetica modestissimo doctissimoque, eaque disputatio scripta est, si recte meminimus, in libro eius De Amicitia primo. Eum librum M. Cicero videtur legisse, cum ipse quoque librum De Amicitia componeret. Et cetera quidem quae sumenda a Theophrasto existimavit, ut ingenium facundiaque eius fuit, sumpsit et transposuit commodissime aptissimeque;
Abbreviated transcription (Latin):
stas nr̃a consistit. honestas ꝓculdu¬
bio prepond̾at. Cũ uͦ amici utilitas
nimio est amplior. honestatis autẽ
nr̃e inre non graui leuis iactatura ẽ
tunc qd utile amico ẽ. id pre illo qͣd
honestum nobis ẽ fit pleniꝰ. sicuti est
magnũ pondꝰ aeris parua lamnã
auri sit preciosiꝰ. Uerba adeo ipsa
theofrasti suꝑ ea re scripsi. Oy ne¬

Expanded text:
stas nostra consistit, honestas procul dustas nostra consistit, honestas procul dubio praeponderat; cum vero amici utilitas nimio est amplior, honestatis autem nostrae in re non gravi levis iactura est, tunc quod utile amico est, id prae illo quod honestum nobis est fit plenius, sicuti est magnum pondus aeris parva lamna auri pretiosius. Verba adeo ipsa Theophrasti super ea re adscripsi:
Abbreviated transcription (Latin):
heofrastꝰ autẽ in eo quo dixi libro.
inquisiciꝰ quid suꝑ hac ip̃a re &
ex accius pressius que quam cicero
disserit. s is quoq indocendo non de
uno quoq facto singillatim existimat.
Neq certis exemploꝵ docum̃tis. s ge¬
nerib rerum sũmatim uniu̾simq
ucitur adhunc ferme modũ paru̾a
inquit & tenuis uł turpicudo. uel
infamia sua eunda ẽ. si eare magna
utilitas amico queri potest. &epen¬
ditur quippe & compensatur leue dã¬
num delinate honestatis. maiore
alia grauiore que madiuuando
amico honestate. minimaq illa la¬
bes & quasi lacuna fame munim̃tis
portarũ amico utilitaciũ soli datur.
Neq inominib inquit moueri nos o¬
portet. qđ̾ paria gen̾i ip̃o ñ sunt ho¬
nestaᷤᷤ mee fame & rei amici utilitas.
Pondib hec enĩ potestatibq presen¬
tib. ñ uocabuloꝵ appellationib neq
dignitatib agenerũ duudicanda st̃.
Nam cum in reb aut parib aut ñ
longe secꝰ utilitas amici aut hone¬

Expanded text:
heophrastus autem in eo quo dixi libro inquisitius quidem super hac ipsa re et exactius expressiusque quam Cicero disserit. Set is quoque in docendo non de unoquoque facto singillatim existimat neque certis exemplorum documentis, set generibus rerum summatim universimque utitur ad hunc ferme modum: Parva, inquit, et tenuis vel turpitudo vel infamiainfamnia subeunda est, si ea re magna utilitas amico quaeri potest. Rependitur quippe et compensatur leve damnum delibatae honestatis maiore alia gravioreque in adiuvando amico honestate, minimaque illa labes et quasi lacuna famae munimentis partarum amico utilitatium solidatur. Neque nominibus, inquit, moveri nos oportet, quod paria genere ipso non sunt honestas meae famae et rei amici utilitas. Ponderibus haec enim potestatibusque praesentibus, non vocabulorum appellationibus neque dignitatibus generum diiudicanda sunt. Nam cum in rebus aut paribus aut non longe secus utilitas amici aut hone
Abbreviated transcription (Latin):
gemina ẽẽ debet. paulo uberiꝰ lar¬
giusq ꝓnuntiabat. Congruens gͥ
est. ut subices etiã qd̾ ꝑinde ut obi¬
ces compositumẽ .ii. litt̾a breuis di¬
ci oporteat. Enniꝰ in traiedia que a¬
chilles inscribit᷑ subices ꝑ aere alto
ponit qui celo subiectꝰ est. in his uer¬
sib. ꝑ ego dm̃ sublimas subices hu¬
midas unde oritur imber sonitꝰ euo.
& strepitu. Plerosq om̃ĩs tam̃ legere
audias .u. litt̾a ꝑductam. łd ip̃m aut
u̾bum.M. cato sub alia prepositione
dicit in oratione quã de consulatu suo
habuit ita. Hos inquit fert uentꝰ ad
priorem pyrreneum quo ꝑicit in al¬
tum. & pacuiuꝰ item inchryse. łd pro¬
muntoriũ cuiꝰ linguam in altum ꝓicit

Expanded text:
gemina esse debet, paulo uberius largemina esse debet, paulo uberius largiusque pronuntiabat. Congruens igitur est ut subices etiam, quod proinde ut obices compositum est, u littera brevi dici oporteat. Ennius in tragoedia quae Achilles inscribitur, subices pro aere alto ponit qui caelo subiectus est, in his versibus: per ego déum sublimas súbices Húmidas, unde óritur imber sónitu saevo et spíritu; plerosque omnes tamen legere audias u littera producta. Id ipsum autem verbum M. Cato sub alia praepositione dicit in oratione quam De Consulatu Suo habuit: Ita hos, inquit, fert ventus ad primorem Pyrenaeum, quo proicit in altum. Et Pacuvius item in Chryse: Idae promúnturium, cuius lingua in altum prócit
Abbreviated transcription (Latin):
sonantis capit. & iccirco ea syllaba pro¬
ductiꝰ latiꝰq paulo ꝓnuntiata priorẽ
syllabam breuem ẽẽ. non patit᷑. S
reddit eam ꝑ situ longam ꝓpt̾eaq &
numerꝰ in uersu & ratio & ꝓnuntia¬
tu manet. Hec que diximꝰ eo etiam
conducunt. ut apud uergiliũ in se¬
xto positum inuenimꝰ. Eripe me hiᷤ
inuicte mał aut tu mͥ terram mice
sic eẽ. inice ut supradixi & scribendũ
& legendum sciamꝰ. nisi quistam indo¬
cilis est. in hoc quoq u̾bo in preposi¬
tionem metri grã ꝓtendat. Querimꝰ
gͥ in obicib .o. litt̾a qua ratione inten¬
datur. Cum id uocabulum factum
sit a uerbo obitio. & nequaqm simile
sit qd a u̾bo moueo motꝰ .o. littera
longa dicitur. Equid memni sulpi¬
cium apollinarem uirũ prestanti
litt̾arum scientia. obices & obicibus
sic eum legere. Qua ui maria alta tu¬
mescant obicib ruptis. S ita ut di¬
ximꝰ .i. litteram que inuocalo quoꝙ

Expanded text:
sonantis,capit, et idcirco ea syllaba prosonantis,capit, et idcirco ea syllaba productius latiusque paulo pronuntiata priorem syllabam brevem esse non patitur, sed reddit eam positu longam, proptereaque et numerus in versu et ratio in pronuntiatu manet. Haec quae diximus eo etiam conducunt, ut quod apud Vergilium in sexto positum invenimus: Eripe me his, invicte, malis, aut tu mihi terram Inice, sic esse iniice, ut supra dixi, et scribendum et legendum sciamus, nisi quis tam indocilis est, ut in hoc quoque verbo in praepositionem metri gratia protendat. Quaerimus igitur in obicibus o littera qua ratione intendatur, cum id vocabulum factum sit a verbo obiicio et nequaquam simile sit quod a verbo moveo motus o littera longa dicitur. Equidem memini Sulpicium Apollinarem, virum praestanti litterarum scientia, obicesotobices et sic eum legere: qua vi maria alta tumescant Obicibus ruptis; sed ita ut diximus, i litteram, quae in hoc vocabulo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positione ob eandem cãm ꝑducunt.
Itẽ xu. subicit huic humile met suffer¬
citus postĩorem. subicit .u. litt̾a longa
legunt qr primã sillabam breuẽ eẽ.
in uersu heroico ñ conuenit. Itẽ apud
plautũ in epidico consillabam ꝑduc¬
tam ꝓnuntiant. genuncia morna
te epidice. & pallium in collum conice.
Apud uirgilium quoq subicit uerbũ
ꝑduci aplerisq audio. Etiam ꝓarna¬
sia laurꝰ parua sub ingenti matris se
bis constituit. & cum fecit sed̾m eã
prime sunt uel cũ eliditur ea non litt̃a
sicut salustiꝰ fenorib inquit cõpertꝰ.
In his autẽ que supraposui. & metrũ
eẽ. integrum potest. & prepositio¬
nes iste possunt non barbare preten
ip̃m cui supradicte particule prepo¬
site sunt non esticio s iacio & pretitũ
ñ ic it facit s iecit. Io ubi compositumẽ
ex .a. litt̾a in .i. mutat᷑. sicuti fit in u̾¬
bis. insilio & incipio. atq ita uim con¬

Expanded text:
praepositione o ob eandem causam producunt. praepositione o ob eandem causam producunt. Item XV.: Subicit huic humilem et suffercitus posteriorem, subicit u littera longa legunt, quia primam syllabam brevem esse in versu heroico non convenit. Item apud Plautum in Epidico con syllabam productam pronuntiant: Age núnciam orna te, Epidice, et palliolum in collum cónice. Apud Vergilium quoque subicit verbum produci a plerisque audio: etiam Parnasia laurus Parva sub ingenti matris se bis constituit et confecit secundum eam primae sunt, vel cumcurl eliditur ex ea n littera, sicut Sallustius: faenoribus, inquit, copertus. In his autem quae supra posui et metrum esse integrum potest et praepositiones istae possunt non barbare protendNam verbum ipsum, cui supradictae particulae praepositae sunt, non est icio, sed iacio et praeteritum non icit facit, sed iecit. Id ubi compositum est, a littera in i mutatur, sicuti fit in verbis insilio et incipio, atque i ita vim con
Abbreviated transcription (Latin):
senatꝰ. Ꝙ ñ om̃s concedunt in casu
datiuo senatui magis dicendũ qmͣ
senatu. sicuti luciliꝰ in eoð casu uictu
& anu dicit. ñ uictui nec anui inhis¬
ce uersib. Ꝙ sumtu atq epulas uic¬
tu preponis honesto. Ꝙ alio in loco.
anu noceo inquit. Uirgiliꝰ quoq in
causa dandi aspectu dicit ñ aspectui.
Teq aspectu ne subtrahe nr̃o. Ꝙ in
georgicis qd nec concubitu indulgẽt
c. etiam desar grauis auctor lingue
latine. in anti catone uniꝰ inquit ar¬
rogantie suꝑbie dominatuq dñatu.
ri erant & ornatu. In libris quoq ana¬
golicis omnia istiꝰ modi sine licta dicen¬
da censent. Lucilii exxi. uersus sunt.
Scipia de magno imꝑbꝰ obitiebat asel¬
lus lustrum illo censore malum infe¬
lixq fuisse. Obitiebat .o. litt̾a ꝑducta
młtos legere audio. idq eo facere di¬
cunt ut ratio num̃i salua sit. Idem
infra conicere inu̾sus dictum preconiᷤ
uolebam grani. In hac quoq primi ubi

Expanded text:
senatus. Set non omnes concedunt in casu senatus. Set non omnes concedunt in casu dativo senatui magis dicendum quam senatu. Sicuti Lucilius in eodem casu victu et anu dicit, non victui nec anui, in hisce versibus: Quod sumptum atque epulas victu praeponis honesto et alio in loco: Anu noceo inquit. Vergilius quoque in casu dandi aspectu dicit, non aspectui Teque aspectu ne subtrahe nostro et in Georgicis: Quod nec concubitu indulgent. C. etiam Caesar, gravis auctor linguae Latinae, in Anticatone, unius, inquit, arrogantiae, superbiae dominatuque. ri erant et ornatu. In libris quoque analogicis omnia istiusmodi sine i littera dicenda censet. Scipiadae magno improbus obiciebat Asellus, Lustrum illo censore malum infelixque fuisse. Obiciebat o littera producta multos legere audio, idque eo facere dicunt ut ratio numeri salva sit. Idem infra: Conicere in versus dictum praeconis volebam Grani. In hac quoque primi verbi
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ arduũ sui oꝑis difficultate ẽ.
arduũ ñ opinionis aliene errorib.
Hec illi mali maliuoli rep̾hensores
dicunt. S arduũ salustiꝰ nõ ꝓ diffici¬
li tantũ s ꝑ eo quoq ponit qd g̾ci
ficile tũ molestum quoq & incõmo¬
dum & intractabile. Quoꝵ u̾boꝵ
significatio a sentencia salustii supͣ
scripta non aboret.
uarronem. & p. nigidium uiros
romanigñis doctissimoᷤ cõꝑimꝰ
non aliter locutos ẽẽ. & scͥpsisse quam
senatius & domuis & fluctius qui est
lia parit̾ dixisse terentii quoq comii¬
Hanc eoꝵ auctoritatẽ quidã e uete¬
rib grãmaticis rõnem etiã firmare
uoluerunt qd om̃is dat̾s singulariᷤᷤ
littera finitꝰ si non simił est genit̾i
singularis .s. lict̾a addita genitiuũ
singłarem facit. ut patri patris. du¬
ci ducis cedi cedis. Cum gͥ inquiunt
in casu dandi huic senatui dicamꝰ.
genit̾s ex eo singłaris senatius ẽ. non

Expanded text:
quod est arduum sui operis difficultate est quod est arduum sui operis difficultate est arduum, non opinionis alienae erroribus. Haec illi malivoli reprehensores dicunt. Sed arduum Sallustius non pro difficili tantum, sed pro eo quoque ponit quod Graeci ficile, tum molestum quoque et incommodum et intractabile. Quorum verborum significatio a sententia Sallustii supra scripta non abhorret.VARRONEM et P. Nigidium, viros Romani generis doctissimos, comperimus non aliter elocutos esse et scripsisse quam senatuis et domuis et fluctuis, qui est lia pariter dixisse. Terentii quoque comiHanc eorum auctoritatem quidam e veteribus grammaticis ratione etiam firmare voluerunt, quod omnis dativus singularis i littera finitus, si non similis est genetivi singularis, s littera addita genetivum singularem facit, ut patri patris, duci ducis, caedi caedis. Cum igitur inquiunt in casu dandi huic senatui dicamus, genetivus ex eo singularis senatuis est, non
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Non nlła tam uideri possunt
ñ indigena rep̃hensione quale illud
in catiline historie reꝑtũ est. qđ habe¬
at eam sp̃em quasi parũ attente di¬
ctum. Uerba salustii hec sunt.
c michi quid̃ tam ⁊ si haud quaqm
par gła sequit᷑ scriptorem & auctoĩ
rerum. tam̃ in primis arduũ uidet᷑
res gestas scribere. Primũ qd̵ facta
dictis exeqñda sunt: dein quia pleri¬
q que delicta deprehenderis maliuo¬
lentia & inuidia dicta putant: ubi
de magna uirtute atq gła bonorũ
memores que sibi quisq facilia factu
putat equo animo accipit supra ue¬
luti ficta ꝑfalsis ducit. ꝓ posuit in¬
quiunt dicturũ causas qmobrẽ ui¬
deatur ẽẽ arduũ res gestas scribere.
cur hystorie opꝰ arduũ sit. Qd̃ hi qui
legunt aut inique int̾pretantur
que scripta sunt aut uera ẽẽ non
credunt. Obnoxi aũt quippe & obie¬
ctam falsis existimationib eam rem
dicendam aiunt quam ardriã: q

Expanded text:
cant. Nonnulla tamen videri possunt cant. Nonnulla tamen videri possunt non indigna reprehensione; quale illud in Catilinae Historia repertum est, quod habeat eamearn speciem, quasi parum adtente dictum. Verba Sallustii haec sunt: c mihi quidem, tametsi haudquaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum, tamen in primis arduom videtur res gestas scribere: primum, quod facta dictis exaequanda sunt; dehinc, quia plerique, quae delicta reprehenderis, malevolentia et invidia dicta putant, ubi de magna virtute atque gloria bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu putat, aequo animo accipit, supra ea veluti ficta quiunt, dicturum causas quamobrem videatur esse arduum, res gestas scribere; cur historiae opus arduum sit, quod hi qui legunt aut inique interpretantur quae scripta sunt aut vera esse non credunt. Obnoxiam quippe et obiectam falsis existimationibus eamearn rem dicendam aiunt quam arduam ; quia
Abbreviated transcription (Latin):
lateq adhibitũ mederi. Refert etiã
dis medicine fuisse inceinciones tibi
ũ librũ nonũ atei catonis coniecta¬
neoꝵ legeremꝰ qui inscͥptꝰ est. de ui¬
diciis publicis decretũ tribunoꝵ uisũ
& grauitatis antiq plenũ. Pret̾ea id
menimus idq obhanc causam & in
hac sentencia scriptumẽ. Aulus hosti¬
lius mancinꝰ edilis curił fuit. Is mani¬
lie meretrici diem ad ppłm dixit &e
& ambulato eiꝰ noctu lapide ictꝰ eẽt ui¬
nusq ex eo lapide ostendebat. Mamilia
ad tribunos plebi ꝑuocauit apud eõdi¬
xit cõmessatorem mancinũ ad edes su
sum. Tribuni decreuerunt edilem ex
eo loco iure deiectum. quo eũ uenire
cũ coronario ñ decuiss ꝑpt̾eaneũ ppło
edił ag̾et int̾cesserunt. Elegantia ora¬
tionis allustii u̾boꝵq findi & nouandi
studiũ cũ młta ꝓrsus inuidie fuit. mł¬
tiq ñ mediocri ingenio uiri conatist̃
reprehendere plerãq & obtrectare in
quib pła inscite aut maligne uelli¬

Expanded text:
tumadhilitum mederi, refert etiam dis medicinae fuisse incentiones tibiaUM librum IX. Atei Capitonis Coniectaneorum legeremus, qui inscriptus est De Iudiciis Publicis, decretum tribunorum visum est gravitatis antiquae plenum. Propterea id meminimus, idque ob hanc causam et in hanc sententiam scriptum est: Aulus Hostilius Mancinus aedilis curulis fuit. Is Maniliae meretrici diem ad populum dixit, quod e tabulato eius noctu lapide ictus esset, vulnusque ex eo lapide ostendebat. Manilia ad tribunos plebi provocavit. Apud eos dixit comessatorem Mancinum ad aedes susum. Tribuni decreverunt aedilem ex eo loco iure deiectum quo eum venire cum corollario non decuisset; proELEGANTIA orationis Sallustii verborumque fingendi et novandi studium cum multa prorsus invidia fuit, multique non mediocri ingenio viri conati sunt reprehendere pleraque et obtrectare. In quibus plura inscite aut maligne velli
Abbreviated transcription (Latin):
scere eumq indiligent̾ curabat. ac
neq arauerat. neq purgauerat. siue
quis arborem suam uineamq habu¬
erat derelictui. ñ id sine pene fuit s
erat opꝰ censorium. censoresq erarium
faciebant. Item quis eques. R. equum
habere gracilentũ. aut parũ nitidũ
uisus erat: in polidie notabatur. Io
uerbum significat quasi tu dicas in¬
curie. Cuiꝰ rei utriꝰq auctoritate st̃.
& .m. cato id sepe numero adtestat᷑
morie mandatũ ischiacũ maxime do¬
leant tũ si moduł lenib tibicem in¬
cinat minui dolores. Ego nuꝑrime

Expanded text:
scere eumque indiligenter curabat ac neque araverat neque purgaverat, sive quis arborem suam vineamque habuerat derelictui, non id sine poena fuit, sed erat opus censorium censoresque aerarium faciebant. Item, si quis eques Romanus equum habere gracilentum aut parum nitidum visus erat, inpolitiae notabatur; id verbum significat quasi tu dicas incuriae. Cuius rei utriusque auctoritates sunt et M. Cato id saepenumero adtestatusmoriae mandatum, ischia cum maxime doleant, tum, si modulis lenibus tibicen incinat, minui dolores, ego nuperrime
Abbreviated transcription (Latin):
docli arbitratisunt. ꝙyamꝰ hoc inlo¬
co testiculos significare dicunt. eos¬
q: more pẏthagore oporteatq simbo¬
lice cyamus appellatos qđ sint. Ai¬
ne uim prebeant. iccircoq in em¬
pedoclem u̾su isto ñ afabulo eden¬
do s arti uenerie ꝓluuio uoluisse
homines deducereꝰ. Plutharcꝰ qͦq
homo in disciplinis graui auctori¬
tate. in pruo libroꝵ quos de home¬
ro composuit aristotilem philoso¬
phum scripsit ead ip̃a de pythagori¬
cis scripsisse. qd̾ ñ abstinuerint edũ¬
dis animalib nisi pauca carne qͣdã.
uerba ip̃a plutharchi qm̃ inopina¬
ta est subscripsit. a pic to¬

Expanded text:
docli arbitrati sunt, κυάμους hoc in lodocli arbitrati sunt, κυάμους hoc in loco testiculos significare dicunt, eosque more Pythagorae operte atque symbolice κυάμους appellatos, quod sint αἴnae vim praebeant; idcircoque Empedoclen versu isto non a fabulo edendo, sed a rei veneriae prolubio voluisse homines deducere. Plutarchus quoque, homo in disciplinis gravi auctoritate, in primo librorum quos De Homero composuit, Aristotelem philosophum scripsit eadem ipsa de Pythagoricis scripsisse, quod non abstinuerint edundis animalibus, nisi pauca carne quadam. Verba ipsa Plutarchi, quoniam res inopinata est, subscripsi:
Abbreviated transcription (Latin):
ci corꝑib affectis ut nicħ sic qd erro¬
rem animis ꝑturbationem que affe¬
rat. Ex quo eũ a pythagoreis inter¬
dictum putatur. ne faba uesc̾entur.
que res habet inflationẽ magnam.¬
lscib tranqͥllitatem mentis que rentibꝰ¬
constat ẽẽ contrariam. Hec quidem
i. cicero. S aristoxenꝰ musicꝰ uir
litt̾arũ uet̾m diligentissimꝰ aristoti¬
li philosophi auditor in libro quẽ
de pythagora reliquit. nullo sepiꝰ
legum̃to pythagoram dicit usum
qm̃ fabis qm is cib & subduceret sen¬
sim aluũ & leuigaret. Uerba ipsa
aristoxeni subscripsit. Tys¬
xenꝰ refert qm rem uidet᷑ cogno¬
uisse exenophilo pythagorico fami¬
liarisuo. & ex quibdam aliis natu
de animalib alexis etiã poeta in co¬
indocet. Ulidetur aũt de cyamo ñ
esitato causam errous fuisse. quia
in nempedocli carmine qui discipli¬
legum̃tum dicit᷑ auulgo dicit᷑. S
qui diligentiꝰ sciciꝰq carmina empe¬

Expanded text:
ci corporibus affectis, ut nihil sit quod erroci corporibus affectis, ut nihil sit quod errorem animis perturbationemque afferat. Ex quo etiam Pythagoreis interdictum putatur ne faba vescerentur, quae res habet inflationem magnam, tranquillitatem mentis quaerentibus contrariam. Haec quidem M. Cicero. Sed Aristoxenus musicus, vir litterarum veterum diligentissimus, Aristoteli philosophi auditor, in libro quem De Pythagora reliquit, nullo saepius legumento Pythagoram dicit usum quam fabis, quoniam is cibus et subduceret sensim alvum et levigaret. Verba ipsa Aristoxeni subscripsi: xenus refert. Quam rem videtur cognovisse e Xenophilo Pythagorico familiari suo, et ex quibusdam aliis natu de animalibus Alexis etiam poeta in cor, docet. Videtur autem de κυάμῳ non esitato causam erroris fuisse, quia in Empedocli carmine, qui disciplilegumentum dici, ut a vulgo dicitur. Sed qui diligentius scitiusque carmina Empe
Abbreviated transcription (Latin):
cio senatorio composuit scriptũ re¬
liquit. In eod libro capidonis id quoq
scriptum est .c. inquit cesar consul
.. catonẽ sentenciam rogauit. Cato
rem que consulebatur qm̃ non ere¬
publica uidebat᷑ ꝑfici nolebat. Eius
rei ducende gr̃a longa oratione ute¬
batur eximebatq: dicendo diem. O¬
rat enĩ ius senatori ut sentenciam
rogatꝰ dicere. tante quicqͥd uellet alie
rei & quo aduellet cesar consul uiatorẽ
uocauit eumq cum finem ñ faceret
prendi loqñtem & in carcerem duci
iussit. Senatꝰ consurrexit & ꝑseque¬
bat᷑ catonem in carcerem. hac inqͥt in¬
quit inuidia facta cesar destitit. & mit¬
ti catonem iussit.
luit pythagoram philosophum ñ
esitauisse ex animalib uitẽ ł fabam
abstinuisse ꝑabulo quem greci hy uon.
appellant. Ex hac opinione callimachꝰ
poete scripsit. ħ a¬
Ex ead itẽ opinione . M. cicero in libͦ
de diuinatione primo hec u̾ba posu¬
it. Iub igit᷑ plato sic ad somnũ ꝓficis¬

Expanded text:
cio Senatorio composuit, scriptum recio Senatorio composuit, scriptum reliquit. In eodem libro Capitonis id quoque scriptum est: C., inquit, Caesar consul M. Catonem sententiam rogavit. Cato rem quae consulebatur, quoniam non e republica videbatur, perfici nolebat. Eius rei ducendae gratia longa oratione utebatur eximebatque dicendo diem. Erat enim ius senatori, ut sententiam rogatus diceret ante quicquid vellet aliae rei et quoad vellet. Caesar consul viatorem vocavit eumque, cum finem non faceret, prendi loquentem et in carcerem duci iussit. Senatus consurrexit et prosequebatur Catonem in carcerem. Hac, inquit, invidia facta Caesar destitit et mitti Catonem iussit. luit, Pythagoram philosophum non esitavisse ex animalibus, item abstinuisse fabulo, quem Graeci κύαμον appellant. Ex hac opinione Callimachus poeta scripsit: Ex eadem item opinione M. Cicero in libro De Divinatione primo haec verba posuit: Iubet igitur Plato sic ad somnum proficis
Abbreviated transcription (Latin):
& uictoria. & facundia sicut ip̃e uirtu¬
tum amplitudines nullis finib cohi¬
bentur. s qnͣto maiora auctioraꝙ sunt
iuto etiã tanto laudatiora sunt.
do obseruat᷑ ordo rogandi senten¬
cia uarius fuit. Alias primꝰ rogabat᷑
qui pͥnceps a censorib in senatum le¬
ctus fuerat alias qui designati consu¬
leserant. Quidam e consulib studio
aut necessitudine aliqua adducti ꝙͣ
is uisum erat honoris gr̃a extͣ ordinẽ
sentenciã primũ rogabant. Obserua¬
tum tam̃ est cum extͣ ordinem fier
nequis quẽqm ex alio qm ex consulari
loco sentenciã primũ rogaret .c. cesar
inconsulatu quem cum .M. bibullo
gessit quatuor solos extͣ ordinẽ rogas¬
se sentenciã dicitur. Ex his quatuor
principem rogabat. M. crassum. Sed
postqm filiam .G.n. pompeio despon
tulliꝰ .M. ciceronis libertꝰ refert itaq
se ex patrono suo audisse scribit. Id ip¬
sum capido at eiꝰ in libro quẽ de offi¬

Expanded text:
et victoria et facundia sicut ipsae virtuet victoria et facundia sicut ipsae virtutum amplitudines nullis finibus cohibentur, sed quanto maiora auctioraque sunt, multo etiam tanto laudatiora sunt. do observatur, ordo rogandi sententias varius fuit. Alias primus rogabatur qui princeps a censoribus in senatum lectus fuerat, alias qui designati consules erant; quidam e consulibus, studio aut necessitudine aliqua adducti, quem is visum erat honoris gratia extra ordinem sententiam primum rogabant. Observatum tamen est, cum extra ordinem fieret, ne quis quemquam ex alio quam ex consulari loco sententiam primum rogaret. C. Caesar in consulatu, quem cum M. Bibulo gessit, quattuor solos extra ordinem rogasse sententiam dicitur. Ex his quattuor principem rogabat M. Crassum; sed, postquam filiam Cn. Pompeio despondTullius, M. Ciceronis libertus, refert, itaque se ex patrono suo audisse scribit. Id ipsum Capito Ateius in libro quem De Offi
Abbreviated transcription (Latin):
inuulganda. S dies religiosi dicti
quos ex contraria causa ꝓpt̾ homi¬
omnia istiꝰ modi inclinam̾ta nimiũ
ac pret̾ mod̾ significant. & iccirco
inculpas cadunt ut uinosus. mulie¬
rosus. morosus. u̾bosus. famosus. cur
ingeniosus & formosus & officiosus
riosus. que .m. cato ita figurauit
cur item facundiosa qd̵ semꝑnius
asellio.xiii. rerũ gestarũ ita scͥpsit
facta sua spectare opportere ñ dicta
si minus facundiosa eẽnt. cur inꝗͣ
ista omnia nunqmͣ in culpam sed
in laudem dicunt᷑ quamqͣm hec
cũ increm̃tũ sui nimiũ demonstͤnt:
an ꝓpt̾ea quia illis quid̃ que supra
posuit adhibendꝰ est modꝰ quidam
necessariꝰ: nam & gr̃as in niinia atq
in modica. & mores si młti atq ua¬
rii. & uerba si ꝑpetua atq infinita
& obtundentia. & famasi magna ꝙ in¬
quieta. & mindiosa sit neq laudabilia
neq utilia sunt. Ingeniũ au̾t & offici¬
um & forma & disciplina & consiliũ

Expanded text:
involganda; sed dies religiosi dicti, involganda; sed dies religiosi dicti, quos ex contraria causa, propter omiomnia istiusmodi inclinamenta nimium ac praeter modum significant et idcirco in culpas cadunteadunt, ut vinosus, mulierosus, morosus, verbosus, famosus, cur ingeniosus et formosus et officiosus riosus, quae M. Cato ita affiguravit, cur item facundiosa, quod Sempronius Asellio XIII Rerum Gestarum ita scripsit: facta sua spectare oportere, non dicta, si minus facundiosa essent—cur, inquam, ista omnia numquam in culpam, sed in laudem dicuntur, quamquam haec item incrementum sui nimium demonstrent? an propterea, quia illis quidem, quae supra posui, adhibendus est modus quidam necessarius? Nam et gratia, si nimia atque inmodica, et mores, si multi atque varii, et verba, si perpetua atque infinita et obtundentia, et fama, si magna et inquieta et invidiosa sit, neque laudabilia neque utilia sunt; ingenium autem et officium et forma et disciplina et consilium
Abbreviated transcription (Latin):
titudo imperitoꝵ praue ⁊ ꝑperam
nefastos appellat. ltaꝙ.u. cicero in
libro epistolar nono ad citticũ ma¬
iores inquit nr̃i funestiorem dieui
ce uoluerunt alienis pugne quam
urbis capte. qd̾ hoc malum ex illo itaꝙ
alt religiosus etiã nc̃ dies. alt̾ inuul¬
gus ignotꝰ. łoẽ tam̃.m. tulsmore¬
cione de accusatore constituendore¬
ligiosa delubra dicit ñ ignominiosa
nec trnstia. s maiestatis ueneratioise¬
plena. Massuriꝰ aũt sabuꝰ in cõmen¬
tariis quos de indigenis cõposuit re¬
ligiosum in qd̾ est. qd ꝓpt̾ scĩtatem ali¬
quam remotũ ac se positum a nob̾ est.
u̾bum a relinqñdo dictum tanqm̃ce¬
rimonie acarendo.
ecundũ hanc sabini int̾pretatio¬
nem templa quid. ac delubra¬
quia & cumulꝰ in uituꝑationem ñ
cadit. ut illoꝵ quoꝵ laus in modo
estat que ñ uulgo ac tem̾e s cũ casti¬
tate cerimonia que adeundũ & re¬
uerenda & reformidandas mag̃ qmͣ

Expanded text:
ltitudo imperitorum prave et perperam ltitudo imperitorum prave et perperam nefastos appellat. Itaque M. Cicero in libro Epistularum nono Ad Atticum, Maiores, inquit, nostri funestiorem diem esse voluerunt Alliensis pugnae quam urbis captae, quod hoc malum ex illo. Itaque alter religiosus etiamnunc dies, alter in volgus ignotus. Idem tamen M. Tullius in oratione De accusatoreAccusalore Constituendo religiosa delubra dicit non ominosa nec tristia, sed maiestatis venerationisqplena. Masurius autem Sabinus in Commentariis quos De Indigenis composuit, Religiosum, inquit, est quod propter sanctitatem aliquam remotum ac sepositum a nobis est, verbum a reliquendo dictum, tamquam caerimoniae a carendo. Secundum hanc Sabini interpretationem templa quidem ac delubra—quia horum cumulus in vituperationem non cadit, ut illorum quorum laus in modo extat —, quae non volgo ac temere, sed cum castitate caerimoniaque adeundum, et reverenda et reformidanda sunt magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
maticoꝵ u̾su ex antiquo carmine
refert memoria hercle dignũ religen¬
tem eẽ. opportet religiosus nefas. Cuiꝰ
aũt id carm̃ sit ñ scribit. Atq in eod
loco nigidiꝰ hoc inquit inclinam̃tũ
semꝑ huiꝰcemodi u̾boꝵ ut uinosus.
mulierosiis religiosus significat copiã
quãdã in modicã rei suꝑ qua dicit
Quo circa religiosus is appalabatur
qui nimia & suꝑsticiosa religione se¬
se alligauerat. ea que res uitio assi¬
onabat᷑ s pret̾ ista que ingidius
dicit alio quodã diu̾ticulo significa¬
tionis religiosus ꝑcasto atq obser¬
uanti cohibentiq sese certis legib fi¬
nib ꝙ dici ceptꝰ. Simili au̾it modo
illa quoq uocabula abead ꝓfecta o¬
rigine ddiu̾sum significare uident̃
religiosi dies ⁊ religiosa delubra.Re¬
ligiosienĩ dies dicunt᷑ tristi hominẽ
infame impenditeq in quib ⁊ res
diuina facere & rem quam piã no¬
uam exordiri temꝑand̾ est. quos mł¬

Expanded text:
maticorum versum ex antiquo carmine maticorum versum ex antiquo carmine refert memoria hercle dignum: Religentem esse oportet, religiosus ne fuas, cuius autem id carmen sit non scribit. Atque in eodem loco Nigidius: Hoc, inquit, inclinamentum semper huiuscemodi verborum, ut vinosus, mulierosus, religiosus, significat copiam quandam inmodicam rei super qua dicitur. Quocirca religiosus is appellabatur, qui nimia et superstitiosa religione sese alligaverat, eaque res vitio assignabatur. Sed praeter ista quae Nigidius dicit, alio quodam diverticulo significationis religiosus pro casto atque observanti cohibentique sese certis legibus finibusque dici coeptus. Simili autem modo illa quoque vocabula, ab eadem profecta origine, diversum significare videntur, religiosi dies et religiosa delubra. Religiosi enim dies dicuntur tristi omine infames inpeditique, in quibus et res divinas facere et rem quampiam novam exordiri temperandum est, quos mu