comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ antea et pomĩa urbis tẽpla
discursus matronaꝵ certatim gͣ¬
tias diis agentiũ dictator unui¬
so populo et cũctis ordinib obiui
sũma omniũ leticia atq insolito
honore susceptis triumphoq lõ¬
ge aliis ad id tp̃s clariore supra
humanũ habitum urbem ĩ gres¬
sus est atq in capitoliu ascendͭ
Currum aureũ equis quatuor ⁊¬
niueo candore trabentibo. ¶pẽ
quidem ꝑsolutis uotis deposuit
dictaturam uiri⁊ armis ⁊ aĩmi
moderatione clarissimus. ¶Set
nulla clantas uacat inuidia.ea
nempe iam pridez alienatos a
Camillo plebis animos magis
ac magis au̾tit querẽtib passi
ciuib et tribunis plebem de mo¬
re turbantib ꝙ uotis atq polli¬
citis sic holem preda uictor exte¬
nuasset ut uulgi desideriu frus¬
traretur. ¶Pendente tamez in¬
udiaprius ꝙͣ in eum grauius
consuleretur quarto tribunus
mlitum factus est consulari po¬
testate. Phaliscumq illi bellu cre¬

Expanded text:
quam antea, et per omnia urbis templa quam antea, et per omnia urbis templa discursus matronarum certatim gratias diis agentium; dictator, universo populo et cuntis ordinibus obviis, summa omnium letitia atque insolito honore susceptus, triumphoque longe aliis ad id tempus clariore supra humanum habitum urbem est ingressus atque in Capitolium ascendit, currum aureum equis quattuor niveo candore trahentibus. 8 Ipse quidem persolutis votis deposuit dictaturam, vir et armis et animi moderatione clarissimus. Sed nulla claritas vacat invidia: ea nempe iampridem alienatos a Camillo plebis animos magis ac magis avertit, querentibus passim civibus, et tribunis plebem de more turbantibus, quod votis atque pollicitis sic hostilem predam victor extenuasset, ut vulgi desiderium frustraretur. 9 Pendente tamen invidia, priusquam in eum gravius consuleretur, quarto tribunus militum factus est consulari potestate Faliscumque illi bellum cre
Abbreviated transcription (Latin):
actisq sub t̾ram cuniculis mag̾e¬
q alus apparatib ꝑtinaciã hostiũ
expugnauit Diesq ille multai
hostium cede trasactus ẽ donec
adictatore eẽt e dictum ut mer¬
mib parcerctur hic cedib mo¬
dus fuittum captis qui arma ⁊¬
posuerant Romani milites ĩpre¬
dam uersi omẽs. Cui nullus hos¬
tis adcum diempreda par fuet
Cuius dictator ip̃e magnitudiẽz
conspicatus fertur sublatis ad ce¬
lum manib orasse ut si cui deor
nimia sua uł populi romani ꝓsp¬
itas uisa eẽtne nimis aut sibi
irasceretur aut populo. hasq int̾
preces cecidisse cũ proditũ meõ¬
rie est idq omẽn et priuate sue
damnatõnis ⁊ instantiu rei pu
cladum fuisse. ¶Hac uictoria  Ro¬
me gaudium ingens fuit ꝙ p̾t
decennẽ obsidione ĩfestissima
urbs hostium capta eẽtut sicut
uicinitas in uidiam odiũq acu¬
it uix infestior postmodu nu¬
mantia fiĩt aut carthago.binc
quatridui suplicatoẽs quãte nũ¬

Expanded text:
actisque sub terram cuniculis magniactisque sub terram cuniculis magnisque aliis apparatibus pertinaciam hostium expugnavit; diesque ille multa hostium cede transactus est, donec a dictatore esset edictum ut inermibus parceretur; hic cedibus modus fuit. Tum, captis qui arma posuerant, romani milites in predam versi omnes; cui nullius hostis ad eum diem preda par fuerat. 5 Cuius dictator ipse magnitudinem conspicatus fertur sublatis ad celum manibus orasse ut, si cui deorum nimia sua vel populi romani prosperitas visa esset, ne nimis aut sibi irasceretur aut populo; hasque inter preces cecidisse eum proditum memorie est idque omen et private sue damnationis et instantium reipublice cladium fuisse. 6 Hac victoria Rome gaudium ingens fuit, quod post decennem obsidionem infestissima urbs hostium capta esset ut, sicut vicinitas invidiam odiumque acuit, vix infestior postmodum Numantia fuerit aut Carthago. 7 Hinc quatridui supplicationes, quante nun
Abbreviated transcription (Latin):
public̾ dictatorẽ Camillu dici
compulit. Tũc uõ mox ut ĩ impe¬
rio solus fuit qui uir eẽt apparu¬
it. ¶Imprimis publio Cornelio
Scipione magr̃o eꝗtum dc̃o ĩ cos
qui degenen metu in obsidione
ueientana Romana signa relin¬
querãt militant ultus ꝯfirmatiᷤ¬
q pro t̾pre suor animis et cõscri¬
pto nouo excitu nullo tergiu̾san¬
te sub tali duce militare nũcupa¬
tis uotis ad munite urbis obsidi¬
onem profectus tanta animor¬
alacritate ut nouo cũ impatore
mutata fortuna imperii uidere¬
tur. Nepesinis infinibus cũ ca¬
penatibus ac phaliscis qui cum
hostib cõurati erant m̃o miõri
consilio ac uirtute ꝙͣ prospitate
conflixit. uictisq duob populiꝰ
et direptis castris hostilib inter
milites partitus ẽ predam ora¬
xima tamẽ eius parte remissa q̃¬
storibus hinc ad illam quar di¬
co longam obsidionem ac diffi¬
cillez ꝑueĩens in illa constantia
anno tander decimo ueios cepit

Expanded text:
publicus dictatorem Camillum dici publicus dictatorem Camillum dici compulit. Tunc vero, mox ut imperio solus fuit, qui vir esset apparuit. 3 In primis, Publio Cornelio Scipione magistro equitum dicto, in eos qui degeneri metu in obsidione veientana romana signa reliquerant militariter ultus, confirmatisque pro tempore suorum animis et conscripto novo exercitu nullo tergiversante sub tali duce militare, nuncupatis votis ad munite urbis obsidionem profectus tanta alacritate ut novo cum imperatore mutata fortuna imperii videretur, Nepesinis in finibus cum Capenatibus ac Faliscis, qui cum hostibus coniurati erant, non minori concilio ac virtute quam prosperitate conflixit; victisque duobus populis et direptis castris hostilibus inter milites partitus est predam, maxima tamen eius parte remissa questoribus. 4 Hinc ad illam, quam dico, longam obsidionem ac difficilem perveniens, mira constantia anno tandem decimo Veios cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
gnu aspiraret neq consules ꝙͣ¬
iis clari uiri et fortes auderent
se pro bono publico tantis popu¬
li motibus opponere multũ pͥus
excusata etate cõsensu bonoꝵ tã¬
dem ciuiu coactus asserentium
plus in illo sene ꝙͣ ĩ omĩbus aliis
consilii dictator q iterum factus
dcõ magr̃o equitum seruilio A¬
hala uiro forti magnisq reb au¬
diendis ydoneo et oxliuz oppre¬
ssit et ruine proxima sustinuit
libertatem.
De Marco furio Camillo.
Arcus furius Ca¬
millus feruẽte Ro¬
manor ac ueior be¬
llo tribunus militũ
consulari potestate
ter fuit qui tribuna¬
tus obdiscordia multiplicẽ nor
omodo inter patres ac plebem s
quoq collegas qua usq indiscri¬
men rei publice atq ignominiã
est processuz otiosi pene omnes
Uud egregio fuere Magnis qdez
ꝑfines hostiiz excursib predaq
ingenti ad uecta iusto tñ prelio ⁊¬
nil actum donec crescentib do¬
mesticis et externis malis terror

Expanded text:
gnum aspiraret, neque consules qugnum aspiraret, neque consules quamvis cleri viri et fortes auderent se pro bono publico tantis populi motibus opponere, multum prius excusata etate, consensu bonorum tandem civium coactus, asserentium plus in illo sene quam in omnibus aliis consilii, dictatorque iterum factus, dicto magistro equitum Servilio Ahala viro forti magnisque rebus audendis ydoneo, et Melium oppressit et ruine proximam sustinuit libertatem. DE MARCO FURIO CAMILLO. 1 Marcus Furius Camillus, fervente Romanorum ac Veiorum bello, tribunus militum consulari potestate ter fuit; qui tribunatus ob discordiam multiplicem non modo inter patres ac plebem sed quoque collegas, qua usque in discrimen reipublice atque ignominiam est processum, otiosi pene omnes viro egregio fuere: magnis quidem per fines hostium excursibus predaque ingenti advecta, 2 iusto tamen prelio nil actum donec, crescentibus domesticis et externis malis, terror
Abbreviated transcription (Latin):
tali duce uincendi dispositoq
urbis statudie proximo sub noc¬
tem Roma egressus alacritate mi¬
rabiliatq ardentissimo militum
hortatumediaq ad hostem nocte
pueniens et consulem ⁊ exerci¬
tum obsidione liberauit et duces
ac legiones hostium magno pre¬
lio uctos ut etiã incastris morer
seruaret agricole primus õium
sub ugum cen totidem bones ⁊¬
musit direptis castris ⁊ preda in¬
ter mlites diuisa receptisq op¬
pidis que ab hostib tenebantur
Hisq omĩb in extimabili celen¬
tate confectis Roman rediens
militarib signis et ducib hostiũ
añ currum actis utioq exercitu
prosequẽte liberato scilicet ac iuc¬
tore preda hostiu honusto solẽn¬
ter triumphauit Et dictatura ꝙͣ
semertr̃ẽ acceperat qr nõ ampliꝰ
rei publice necessariar uidebat.ɨ
die sertodecimo depoĩta ad agrũ
suum rediit. ¶Idem post octoge¬
simu uite annum cu Spurius
emelius profusis largitõib ad re¬

Expanded text:
tali duce vincendi, dispositoque tali duce vincendi, dispositoque urbis statu, die proximo sub noctem Roma egressus alacritate mirabili atque ardentissimo militum hortatu, mediaque ad hostem nocte perveniens, et consulem et exercitum obsidione liberavit et duces ac legiones hostium, magno prelio victos, ut etiam in castris morem servaret agricole, primus omnium sub iugum ceu totidem boves misit, direptis castris et preda inter milites divisa, receptisque oppidis que ab hostibus tenebantur. 4 Hisque omnibus inextimabili celeritate confectis, Romam rediens, militaribus signis et ducibus hostium ante currum actis, utroque exercitu prosequente, liberato scilicet ac victore preda hostium honusto, solemniter triumphavit et, dictatura quam semestrem acceperat, quia non amplius reipublice necessariam videbat, die sextodecimo deposita, ad agrum suum rediit. 5 Idem post octogesimum vite annum, cum Spurius Melius profusis largitionibus ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Utius Quintius
Cincinatus pa¬
tritia de gente uir
fortissimus. S cõ¬
demnatioẽ filii di¬
stractis bonis ad
in opiam redactus trans tiberĩ
habitauit ruraliter ac modiçaz
uita agens. Quo tempore cqͣrũ
inmice gentis in cursuperuas¬
tatis agris et legatis Romanor
ad querendu de in iuriis ĩsolẽt
aduce hostii contẽptis cũ ad ul¬
tionẽ consul alter in algidũ mi¬
ssus obsi deretur eñ exercitu nec
in alto sat uirium eẽt ad collegã
liberandũ attonita ac turbata ur¬
be ad extrema remedia recursur
est sũmi scilicet magr̃atus Cõsen¬
suq oĩum Ciuiu hic dictator fac¬
tus atq inagro solus inuentus
rustico intentus operi Audito ⁊¬
patrie scatu ad quem nũtiandur
legati uenerant a senatu missi
⁊ honorez et laborez pium prono
animo suscepit profectꝰq confe¬
stim trasmisso Tiberi exceptus a
filiis ac senatu et populo ꝙͣuis
populo morum austeritate susp̾¬
tior collecto exercitu ultro omĩb
nomina dantibus spe certa sub

Expanded text:
ucius Quintius Cincinnatus, patritia de gente, vir fortissimus sed condemnatione filii distractis bonis ad inopiam redactus, trans Tyberim habitavit, ruralem ac modicam vitam agens. 2 Quo tempore Equorum inimice gentis incursu pervastatis agris, et legatis Romanorum ad querendum de iniuriis insolenter a duce hostium contemptis, cum ad ultionem consul alter in Algidum missus obsideretur cum exercitu, nec in altero sat virium esset ad collegam liberandum, attonita ac turbata urbe, ad extrema remedia recursum est, summi scilicet magistratus; consensuque omnium civium hic dictator factus. 3 Atque in agro solus inventus rustico intentus operi, audito patrie statu, ad quem nuntiandum legati venerant a senatu missi, et honorem et laborem pium prono animo suscepit; profectusque confestim, transmisso Tyberi, exceptus a filiis ac senatu et populo, quamvis populo morum austeritate suspectior, collecto exercitu, ultro omnibus nomina dantibus spe certa sub
Abbreviated transcription (Latin):
mittẽdis auxiliis ubicuq suos ui.¬
geri cenẜat Romani ducis dili¬
gentia ingeno fuit gͦmanaꝵ quo¬
ꝙ equitũ quos e traschemanis
urbibus gesar accuerat ĩsignis
opa fuso hostiu equitati captisq
ssasari putatis aliquot nobils¬
sonio Eduoꝵ qui hoscu ĩ acie
coutra ei fuerãt uerangetorig
guoin ella iube peditu seorsum
quodeno abscessit duetis secum
Nos diuicõ siaut cetis sequi uissio
hasiaberas  gradu festinante foco¬
talu. Castia ꝑ reporio opidi me¬
soco poitio abenñte reliquo cõse¬
caues ecitu ulaniã semꝑ aciem
mrpendo Enc int̾eundup decem¬

Expanded text:
bmittendis auxiliis, ubicumque suos urbmittendis auxiliis, ubicumque suos urgeri senserat, romani ducis diligentia ingens fuit. Germanorum quoque equitum, quos e transrhenanis urbibus Cesar acciverat, insignis fuit opera. Fuso hostium equitatu captisque et Cesari presentatis aliquot nobilissimis Eduorum, qui hostium in acie contra eum fuerant, Vercingetorix, qui in illa nube peditum seorsum scessit, ductis secum, quos ducere licuit, ceteris sequi iussis, nge aberat, gradu festinante se contulit, castra pre portis oppidi meloco positis, abeuntem reliquo consecutus exercitu ultimam semper aciem carpendo
Abbreviated transcription (Latin):
uia hoc aduersus illo brogas bel¬
multis suoꝵ obtrucatis amno¬
niam Romaña utilem fuisse senẜ¬
unt sub qua dudum honorati qͥl¬
ti ꝙ uixant Cesar intr̃a in Bequa¬
nos ꝓ fisciscit᷑ ciuꝰ iter berange¬
torix fugan ratus ad consilue
suos uocat ¶Et fugẽ quidem ho¬
stes ait ac gallicis finibus a bire
Iin pñs satis ẽẽ ut galli sua
antiqua in libtate remaneãt in
fucurũ nimime. Nam quis du¬
bitet maiore illos insu acqͣ
impeti Reu̾suros occuurendum
piofugis igicur ut uel fugere
nequeant uel amissis ipedi¬
mẽtis ndi ⁊ inglorii fugiat
exemploq alios Imili terreãt
ab incepto cõsensum ẽ magiũs
pocuis anmis ꝙͣ consiliis ⁊ Re¬
ligiosissimũ iusuirandũ more
gentis int̾ponitur ne cui equitũ
ad filios ad parentes ad cõuigem
sic Reditus qui nõ Romanã aciẽ
penetrasset ¶Tres acies gallicor
equitum fuere totidem his Roma¬
rias cesar opposuit trib ꝙ sime
ecertatũ locis quo c̾tamine ĩ su¬

Expanded text:
Hoc adversus Allobroges belmultis suorum obtruncatis, amicitiam romanam utilem fuisse senserunt, sub qua dudum honorati quietique vixerant. Cesar interea in Sequanos proficiscitur; cuius iter Vercingetorix fugam ratus ad consilium suos evocat: Et fugere quidem hostes ait ac gallicis finibus abire. Id in presens satis esse, ut Galli sua antiqua in libertate remaneant: in futurum minime. Nam quis dubitet maiore illos nisu atque impetu reversuros? Occurrendum profugis igitur, ut vel fugere nequeant, vel, amissis impedimentis, nudi et inglorii fugiant, exemploque alios simili terreant ab incepto. Consensum est magnis potius animis, quam consiliis, et religiosissimum iusiurandum more gentis interponitur, ne cui equitum ad filios, ad parentes, ad coniuges sit reditus, qui non romanam aciem penetrasset. Tres acies gallorum equitum fuere: totidem his romanas Cesar opposuit, tribusque simil est certatum locis. Quo certamine in su
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et uade inquit ad pompeui eiq
meis u̾bis nũtia quãdo ad hunc
diem nõ fu̾it nobis oportuitas
colloq̃ndi atq ego Brundusiũ
quo iusse illũ audio profecturꝰ
sin credo ut colloquanuir expe
int̾ presentes ista tractari quod
cõspecti uultus et uiue uoces ad
monẽdos aios mltum possit ¶ Oc¬
cupato sine ictu gladii piceno cor¬

Expanded text:
Et vade, inquit, ad Pompeium, eique Et vade, inquit, ad Pompeium, eique meis verbis nuntia, quando ad hunc diem non fuerit nobis opportunitas colloquendi, atque ego Brundusium, quo ivisse illum audio, profecturus sim, credo, ut colloquamur expedinter presentes ista tractari, quod conspecti vultus et vive voces ad movendos animos multum possint. Occupato igitur sine gladii ictu
Abbreviated transcription (Latin):
cerrebat fama uiri que eousq cre¬
u̾at ut clemẽtissimꝰ omniz pre
om̃ib atq ab om̃ib timi̾etui. Chĩs
ad Auximũ gestis picenũ ome
cuiꝰ olim estulut hodie ancon
ẽ caput nullo bstyͣ cõtradicente
puagatur sed cunccis sibi urbi¬
bus atq opidis obiuam mittentib
letoq eum atq ex̾citũ enis obseqͥo
ac fauore yseq̃ntibus angulo quoq
quodopidum suo supcũ labienus
extrusẜat legati auctoris ĩmemo¬
res Cesarem adeuntes se imꝑata
foiros obtulerut atq Impanti
milites a lac̾ter puerunt diffuso me¬
tu siml ⁊ fama uirtutis et uul¬
gato hor de quibus dixiꝰ exem¬
plo ceti om̃es seq̃bant᷑ undiq dedi¬
tiones et si quis p̾fectoꝵ contra¬
dice̾t capiobatur aut pellebatur Ita¬
q pulsus ex Etruria lilto termus
ex umbria esculo lentulus captus
Guens magnis p̾fecti ambo et cũ
maguis ad Cesarem ductus eẽt
ac fortasse supplitit formidaret
Cesar eum placato ammo dimisit

Expanded text:
terrebat fama viri, que eo usque creterrebat fama viri, que eo usque creverat, ut clementissimus omnium, pre omnibus atque ab omnibus timeretur. His ad Auximum gestis, Picenum omne, cuius olim Asculum, hodie Ancon est caput, nullo usquam contradicente, pervagatur. Sed cunctis sibi urbibus atque oppidis obviam mittentibus, letoque eum atque exercitum eius obsequio atque favore prosequentibus, Cingulo quoque, quod oppidum suo sumptu Labienus extruxerat, legati auctoris immemores Cesarem adeuntes se imperata facturos obtulerunt, atque imperanti milites alacriter paruerunt. Diffuso metu simul et fama virtutis et vulgato horum, de quibus diximus, exemplo, ceteri omnes sequebantur: undique deditiones, et, si quis prefectorum contradiceret, capiebatur aut pellebatur. Ita pulsus ex Etruria Libo, Thermus ex Umbria, Asculo Lentulus, captus Gneus, Magius, prefecti ambo; et quum Magius ad Cesarem ductus esset, ac fortasse supplicium formidaret, Cesar eum placato animo dimisit:
Abbreviated transcription (Latin):
his ꝑmotus uarus ad pnitiẽ
cumens fugã arripit ⁊ in seq̃n¬
tibus Cesaris militib prelio
decerne coactus ac deẜtus a suis¬
solus abiit quibusdam eoru domũ
aliis ad cesarem se conferentibus
quos ip̃e collandatos benigne sus¬
cepit et .l. pupiũ centurionẽ ptis
adu̾se ad se adductũ illico Relaxa¬
ri ac dimitti iubet/ Auximũ in¬
gͥssus ciuib gras agit atq illoꝵ
eiga eum caritatis aut ĩmemore
se futurt spondet quibus rome co¬
gnitis tantus pauor omiz men¬
ces ĩuasit ut urbe fere omes exce¬
de̾nt ipiq consules atq ip̃e pom¬
penis accũ suis de Rebus opmna¬
tes et ex uiiꝰ opidi euẽtu onna
metientes mirũ ualde unde ĩ tã
ꝑnis aninis tam magͣ suꝑbia ut
eius uin nĩtos honores ac gliaz
tam ꝑtinaciter. decrectarent cuiꝰ
nec cõspͤtum certe nec uicimiã pati
possent et pacͥam et talem priaz
moꝵ const̾natoe de ẜeret sed ui¬
gebat huic inuidia Inde aute

Expanded text:
His permotus Varus et perniciem His permotus Varus et perniciem timens fugam arripit, et, insequentibus Cesaris militibus, prelio decernere coactus ac desertus a suissolus abit, quibusdam eorum domum, aliis ad Cesarem se conferentibus, quos ipse collaudatos benigne suscepit, et Lucium Pupium, centurionem partis adverse, ad se adductum illico relaxari ac dimitti iubet. Auximum ingressus civibus gratias agit, atque illorum erga eum caritatis haud immemorem se futurum spondet. Quibus Rome cognitis, tantus pavor omnium mentes invasit, ut urbe fere omnes excederent ipsique consules atque ipse Pompeius actum suis de rebus opinantes, et ex unius oppidi eventu omnia metientes. Mirum valde, unde in tam parvis animis tam magna superbia, ut eius viri meritos honores ac gloriam tam pertinaciter detrectarent, cuius nec conspectum certe nec viciniam pati possent, et patriam et talem patriam et imorum consternatione desererent. Sed urgebat hinc invidia, inde autem
Abbreviated transcription (Latin):
sio in sqͥptis reddita ut cesar ꝙͣ¬
pͥmũ in gallia reu̾tatur ex̾citũq
dimittat quo fc̃o iturũ ĩ hispamã
pompeiũ alioqͥn nichil de dilectib
omissimos cõsules Pompemi q
miqua responsio uisa est Cesa
⁊ ꝙ se face̾ iubẽt cũ ip̃e nchil
insi ꝓmittẽ se facturũ uellet nec
diem ꝓmissis apponet neq colloqͥo
tẽpus daret nec ꝓmitt̾e̾t accessũ
nͨ ꝓmitte̾̃t huic pacis desꝑatio
⁊ belli p̾ludiu marcus Antoniꝰ
cũ qͥnq cohortib Aretiũ p̾missus¬
¶ Erat Auxii cunitatis ad cus¬
codiam Actius uarus quẽ decu¬
riones Auxmiani sumo adeunt
cõsensu dicũt notũ sibi Cesaris
aduõtum neꝙ nõ ꝓpõiti sui esse
suoꝵꝙ ciuiũ neq ratio ĩ cõso¬
nũ uideri imꝑatorẽ populi Ro¬
mami talẽ uirum sic de Imꝑio
mĩtu cot uictoriis ĩsignẽ me¬
mnbus amce uibis arceriorãt
ut fame ut suo suor q discͥ¬
mimi dũ tẽpus est consulat

Expanded text:
sio in scriptis reddita, ut Cesar qusio in scriptis reddita, ut Cesar quamprimum in Galliam revertatur exercitumque dimittat; quo facto, iturum in Hispaniam Pompeium; alioquin nichil de delectibus omissuros consules Pompeiumque. Iniqua responsio visa est Cesari, quod se facere iuberet, quum ipse nichil nisi promittere se facturum vellet, nec diem promissis apponeret, neque colloquio tempus daret, nec promitteret accessum, nec permitteret. Hinc pacis desperatio et belli preludium. Marcus Antonius cum quinque cohortibus Arretium premissus. Erat Auximi civitatis ad custodiam Actius Varus, quem decuriones auximiani summo adeunt consensu; dicunt notum sibi Cesaris adventum, neque vero propositi sui esse suorumque civium neque rationi consonum videri, imperatorem populi romani, talem virum, sic de imperio meritum, tot victoriis insignem, menibus amice urbis arceri; orant, ut fame et suo suorumque discrimini, dum tempus est, consulat.
Abbreviated transcription (Latin):
noceat ĩmerite Pdq ita facere
ad suũ decus eximium ꝑtinere
ad ea Cesaris Resposio paulo lon¬
gior fuit ¶ Commemorauit In¬
irias ꝓ multis ĩ rem pubłica
meritis sibi illatas paratũ se tñ
omia Rei pubͭ ͤ condonare ita tñ
ut discedãt om̃es ab armis et
ad cuulitatẽ solita reu̾tant᷑ dele¬
tus em ꝑ Italia feruẽtes et Re¬
tentas sus p̾cextu belli parchici
legiones et ciutatẽ eẽ armatam
quid nisi ad sũa spͨcare ꝑuitiem
ꝓficiscatur ergo pompeiꝰ ĩ ꝓuin¬
ciam suã dimuttantur ex̾citus
om̃es ꝑ italia arma deponãt
cessent motus ⁊ metꝰ publici
sic cogata ciuitas non arma¬
ca/ Se quoq eqͥssimo aĩo quie¬
turum ⁊ murias ꝙ om̃es ⁊ cõ¬
cumelias obliturũ Adhec tamen
facienda et iureuirando cõfirmãda
peciit ut pompeius uł ꝓpͥus acce¬
de̾t uel se accedeꝰ patẽtur sꝑare eñi
so colloqͥo ⁊ ꝯspͤtu mutuo omes
cõtrou̾sias fimendas ad hec Respõ¬

Expanded text:
noceat immerite; idque ita facere, noceat immerite; idque ita facere, ad suum decus eximium pertinere. Ad ea Cesaris responsio paululum longior fuit. Commemoravit iniurias pro multis in rempublicam meritis sibi allatas; paratum se tamen omnia reipublice condonare ita tamen, ut discedant omnes ab armis, et ad civilitatem solitam revertantur. Delectus enim per Italiam ferventes, et retentas sub pretextu belli Parthici legiones, et civitatam exarmatam, quid nisi ad suam spectare perniciem? Proficiscatur ergo Pompeius in provinciam suam, dimittantur exercitus, omnes per Italiam arma deponant, cessent motus et metus publici, sit togata civitas, non armata: se quoque equissimo animo quieturum, iniuriasque omnes et contumelias obliturum. Ad hec tamen sancienda et iureiurando confirmanda petiit, ut Pompeius vel propius accederet, vel se accedere pateretur; sperare enim se colloquio et conspectu mutuo omnes controversias finiendas. Ad hec respon
Abbreviated transcription (Latin):
astantib cõcionẽ huit ad ex̾citũ
lapis me puero ostẽtabat᷑ fori
medio ubi Cesar cõcionatus fe¬
rebatur/ fuit aũt contio efficatis¬
s mia scissa ut ferũt ueste uerib
seu fictis cũ lac̾mis ad suam
digͥtatẽ cont̃ Inuidĩa hostiũ
cõ ẜuãdam fidem militũ impbo¬
rantis et ingentia ꝓmictentis
¶Cesarem Arimumi agentem
lucus lesar adolescens adiit qu
patre hẽbat Cesarꝭ legatũ hiis ex¬
plicitis ꝓ quib adueisset comissa
sibi apompeio queda ait ad Cesa¬
rem iure illuis que int̾ eos eẽt
amncitie Ea nõ huiꝯ cemodi fu̾e
excusare se pompeut Cesari et po¬
soe ne eaq ꝓ Rei pub ᵈ ͤ scudio at¬
ꝙ amore gesẜ̾it ad iniuriã suã
trahat carũ em̃ sibi esse clesarem
sed Rem pub cãpebus om̃ib cario¬
rem et esse ⁊ semꝑ fuisse similr
et Cesaris caram ẽẽ debe ut pͥna¬
tas suas mimicitias Rei publice
Remittat neq tam gͣuitꝰ irascatur
ut dum hostib uult nocẽ patrie

Expanded text:
astantibus, concionem habuit ad exercitum. astantibus, concionem habuit ad exercitum. Lapis, me puero, ostendebatur fori medio, ubi Cesar concionatus ferebatur. Fuit autem concio efficacissima, scissa, ut ferunt, veste, verisque seu fictis cum lacrimis ad suam dignitatem contra invidiam hostium conservandam fidem militum implorantis, et ingentia promittentis. Cesarem Arimini agentem Lucius Cesar adolescens adiit, qui patrem habebat Cesaris legatum. Is, explicitis pro quibus advenisset, commissa sibi a Pompeio quedam ait ad Cesarem iure illius, que inter eos esset, amicitie. Ea vero huiuscemodi fuere: Excusare se Pompeium Cesari, et poscere, ne ea, que pro reipublice studio atque amore gesserit, ad iniuriam suam trahat; carum enim esse sibi Cesarem, sed rempublicam rebus omnibus cariorem et esse et semper fuisse; similiter et Cesari caram esse debere, ut privatas suas inimicitias reipublice remittat, neque tam graviter irascatur, ut, dum hostibus vult nocere, patrie
Abbreviated transcription (Latin):
ticit secũ tacitus exannans qño¬
cũ opus aggrede̾tur tandẽ u̾sus
ad comites ad huc ĩquit ceptis
absistere et Reuerti licet git si
Riuum hunc trasgreduriu fer¬
ro g̾enda nobis euũt onña / Ibi he¬
rens dubiusq animi huiꝰ cemõi
uisione fuimatis est ¶ Quidã
sibi ⁊ scatura et specie corporis
supͣ hũanũ modũ subito uisus
e qui annis ad apam sedes pas¬
coria modulabatur aumidine
ad que ut alias nõ uisum cum
et pastores locoꝵ et quidã quoq
militũ ꝯueĩssent ille subito s¬
mus e manu t̾bunũ arrepta
tuba behemẽti flatu increpuit
gurgitem q ꝑtransuut motus
Cesar spectaculo eatur ergo ait
quo deoꝵ prodigia atq hoscium
uocat inquitas cepta res est/ hec
dicens tñsiit ac traduxit ex̾citũ
Ariminũ q urbem proyimam
longa pace tranquillã attigit et
patentib portis introgssus t̾bu¬
nus plebis qui ꝓpt̾ eius odiũ
pulsisibi obuiam ueniebant

Expanded text:
titit, secum tacitus examinans, quantitit, secum tacitus examinans, quantum opus aggrederetur. Tandem reversus ad comites: Adbuc, inquit, ceptis absistere ac reverti licet; at si rivum hunc transgredimur, ferro gerenda nobis erunt omnia. Ibi herens dubiusque animi huiuscemodi visione firmatus est: quidam sibi et statura et specie corporis supra humanum modum subito visus est, qui amnis ad ripam sedens pastoria modulabatur arundine. Ad quem, ut animal non visum, quum et pastores locorum et quidam quoque militum concurrissent, ille subito, unius e manu tubicinum arrepta tuba, vehementi flatu increpuit gurgitemque pertransiit. Motus Cesar spectaculo: Eatur ergo, ait, quo deorum prodigia atque hostium vocat iniquitas. Cepta res est. Hec dicens transiit ac traduxit exercitum, Ariminumque, urbem proximam, longa pace tranquillam attigit, et, patentibus portis, introgressus, tribunis plebis, qui propter eius odium pulsi sibi obviam veniebant,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto age̾ contͣ rem pubͭ ͣ uidetur
Audiens cͥ bunos qͥn ꝓ eo erant
contẽptui habitos et uel ui urbe
de pulsos uł sua spõte digressos
rome om̃es unanimit̾ contͣ sesẽ¬
tire omĩa sui odio duuina atq
hũana misceri ac ꝑuti se quoq
ꝑ paciencia ꝯcẽptũ iri cogitans
neq ia amplius fe̾ndũ dissmila¬
ndum q aliqͥd existimãs euoca¬
tis legionib undicũq eent p̾mis¬
sis q clam q̃ tũc aderant cohorti¬
bus ne ꝙͣ noui motus opinionẽ
turbido hĩtu p̾be̾t die illa et cõ¬
iuuio ⁊ spͤcaculis otiosus int̾fuit
Sero tñ clandestino egͦssu secretũ
iter paucis comitatꝰ armpuit
ĩ quo cũ tota nocte deerrasset uix
ad auroram uie ducẽ caũs obtu¬
lit quo preuio ad Rectum iter ꝑ¬
plexo ac difficile cale Reu̾sus
ĩuentis q cohortibus quos p̾mi¬
ẜat ad rubiconẽ ueĩt aiem ex¬
ignũ sed magnaꝵ cũc lumite Re¬
gionũ ibi parũꝑ cogitabũdꝰ sb̃s¬

Expanded text:
aperte agere contra rempublicam videretur, aperte agere contra rempublicam videretur, audiens tribunos, qui pro eo erant, contemptui habitos et vel vi urbe depulsos vel sua sponte digressos, Rome omnes unanimiter contra se sentire, omnia sui odio divina atque humana misceri ac perverti, se quoque per patientiam contemptum iri cogitans, neque iam amplius ferendum dissimulandumque aliquid existimans, evocatis legionibus, ubicumque essent, premissisque clam, que tunc aderant, cohortibus, ne quam novi motus opinionem turbido abitu preberet, die illa et convivio et spectaculis otiosus interfuit, sero autem clandestino egressu secretum iter paucis comitatus arripuit. In quo quum tota nocte deerrasset, vix ad auroram vie ducem casus obtulit, quo previo ad rectum iter perplexo ac difficili calle reversus, inventisque cohortibus, quas premiserat, ad Rubiconem venit, amnem exiguum, sed magnarum tunc limitem regionum. Ibi parumper cogitabundus subs
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtur Qudi quid eodem dicit epla
nõ me igitur is ducit sed ẜmo ho¬
minũ ⁊ Rursus in uiiiiͦ cum dicis¬
set mirandum in modũ Gueus
nr̃ Sillaui Regni similitudinem
cõcupuit addidit cũ hoc ne ĩqͥes
esse uis et respõdens bñficui ĩ quit
sequor mihicrede nõ cam̃ ⁊ alibi
de eodem/ Si uincit inquit Silla¬
no more epemplo q uincit et sta¬
tum mea aũt causa alia ẽ ꝙ bene¬
ficio uietus ingratus osse nõ possu
multa sunt id genus in illis eplis
ab honne nõ solũ doctissimo sed
anncissimo ĩ pompeit dieta ut
scilicet undiq fides ꝯstet ¶ Bed
Ego hoc pauca et ad Remi de qua
agitui. spͤtantia et elocis secretio¬
ribus eruca libenter apposui ut
utusq ꝑtis merita nõ usq adeo
ut putant᷑ ĩparia et utruq sicut
dictũ est Regnare uoluisse magno
cic fidedigno teste cõstaret/ ad his
ne igitur substitisset Cesar ne ꝓ¬
uintie sue t̾minos trasgrediendo

Expanded text:
ceretur, audi, quid eadem dicit epistola: ceretur, audi, quid eadem dicit epistola: Non me igitur is ducit, sed sermo hominum. Et rursus in IX quum dixisset: Mirandum in modum Gneus noster Syllani regni similitudinem concupivit, et addidit: Cum hocne, inquies, esse vis? Et respondens: Beneficium, inquit, sequor, michi crede, non causam. Et alibi de eodem: Si vincit, inquit, Syllano more exemploque vincit. Et statim: Mea autem causa alia est, qui beneficio victus ingratus esse non possum. Et multa sunt id genus in illius epistolis, ab homine non solum doctissimo, sed amicissimo in Pompeium dicta, ut scilicet undique fides constet. Sed ego hec pauca et ad rem, de qua agitur, spectantia, et e locis secretioribus eruta, libenter apposui, ut utriusque partis merita non usque adeo, ut putantur, imparia, et utrumque, sicut dictum est, regnare voluisse magno ac fide digno teste constaret. Ad histum Ravenne igitur substitisset Cesar, ne provincie sue terminos transgrediendo
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit ꝙ ea tueri nõ poss nec
Italiam ꝙ ea pelleretur s ħ apͥmo
cogitauit om̃es cerras onna maĩa
mouẽ Reges barbaros matare gẽ¬
tes feras in Italia armatas addu¬
⁊ ex̾citus ꝯfixẽ maxios genus il¬
lud Sillami Regni iam pride ap¬
petitur multis qui una sunt cu¬
pientibus an censes nichil inter
ros quennre nullam paccionem.¬
fieri potuisse nec hodie põt sed
uenin chrorioc est ille ut nos beatis
sunꝰ uterq regnare uult hec a te
ĩuitatus breuĩter exposui uoluisti
em me quid de hiis malis sentiẽ
ostende /Quid tu lector ex his u̾¬
bis indicas quãtoꝙ iustiore pomper
causam Reus esse ꝙͣ lesaris ¶ Item
in euisdem libri fine qua spe ꝓficis¬
atur inquit uideo cõuingo ꝙ me
cum honne magis ad uastandam
italiã ꝙͣ ad uincenda ꝑato Et
sentiẽs se posse rep̾hendi ꝙ talem
sequi uellet ut oscendẽt nõ se ho¬
mis uirtute sed erga se merito et
metu ĩfanne ne nigratus salicet di¬

Expanded text:
reliquit, quod eam tueri non posset, nec reliquit, quod eam tueri non posset, nec Italiam, quod ea pelleretur, sed hoc a primo cogitavit, omnes terras, omnia maria movere, reges barbaros incitare, gentes feras in Italiam armatas adducere, exercitus conficere maximos. Genus illud Syllani regni iam pridem appetitur multis, qui una sunt, cupientibus. An censes nichil inter eos convenire, nullam pactionemfieri potuisse? Hodie potest; sed neutri  est ille, ut nos beati simus: uterque regnare vult. Hec a te invitatus breviter exposui. Voluisti enim me, quid de his malis sentirem, ostendere. Quid tu, lector, ex his verbis iudicas? Quantoque iustiorem Pompeii causam reris esse, quam Cesaris? Item in eiusdem libri fine: Qua spe proficiscar, inquit, video, coniungoque me cum homine magis ad vastandam Italiam, quam ad vincendam, parato. Et sentiens se posse reprehendi, quod talem sequi vellet, ut ostenderet non se hominis virtute, sed erga se merito et metu infamie, ne ingratus scilicet di
Abbreviated transcription (Latin):
et si mẽtiri posẜ ueritatẽ igno¬
rare nõ potãt legi et suoꝵ cõmi¬
cum Epłas idem pacis scudui ex¬
p̾ssius cõtinẽtes/ Quid refert
igit᷑ quid de illo senciat Pom¬
peus et cicero cũ praro de ho
sce quisꝙͣ bene senciat illud apo¬
Galicet de pompeio suo sc̾bat Licero
que tantu dilexit ĩ sinẽ ut uir sicut
de eo scͥptum est ad nichil minus ꝙͣ
ad bellum natus et iam semor illũ
in ciuilia suo tociens dampnata ui¬
dicio ⁊ ĩfelicia bella seq̃retur et
magis eliget secum Ruere ꝙͣ sine
bus nota erant ⁊ noticie scudio
et nouitate Reꝵ delectandi gracia
huic ꝑti historie inẜendam censui
ut eni inquit gubnatori cursus se¬
cudus medico salus imꝑatori ui¬
ctoria ¶ Sed huic modatori Rei¬
rei pub ͤ beata ciuiũ uicta ꝓpoĩta
est uit opibus firma copiis lo¬
cuplex gloria ampla uir tute ho
ab utroq ẽ nõ id actũ beata ⁊ ho¬
nesta ciuitas ut esset ⁊ alt̾ius de

Expanded text:
etsi mentiri posset, veritatem ignoetsi mentiri posset, veritatem ignorare non poterat. Legi et suorum comitum epistolas idem pacis studium expressius continentes. Quid refert igitur, quid de illo sentiat Pompeius et Cicero, quum perraro quisquam de hoste bene sentiat? Illud poscilicet de Pompeio suo scribat Cicero, quem tantum dilexit in finem, ut vir sicut de eo scriptum est nichil minus, quam ad bellum natus, et iam senior illum in civilia suo totiens damnata iudicio et infelicia bella sequereretur, et magis eligeret secum ruere, quam sine bus nota erant, et notitie studio, et novitate rerum delectandi gratia, huic parti historie inserendam censui. Ut enim, inquit, gubernatori cursus secundus, medico salus, imperatori victoria, sic huic moderatori reipublice beata civium vita proposita est, ut opibus firma, copiis locuples, gloria ampla, virtute honab utroque est; non id actum, beata et honesta civitas ut esset. Nec ve
Abbreviated transcription (Latin):
ces ceu ex uinculis cam dicat et
hac uerisimilima belli cam uideri
posse una uoy eiꝰ facit de qua suo
loco dicam/ aliis uisum ẽ ennispa¬
çio plurmnioꝵ dioꝵ impio assue¬
factu dedidicisse pͥuatũ modũ et
sola cupidine donnandi ĩ bella ci¬
uilia cõsensisse/ hec uidetur fuis¬
se Ciceronis opimio sibi int̾dum
amcissum sed in sine hostis qͥ ĩ libro
officior semꝑ Cesarem ĩore huisse
aut u̾sus illos euripidis quos ppe
las ¶ Posui ecce opiiones hõmi
uarias una eademq de Re ⁊ homi¬
nũ idem uolenciũ Cesarem scilioet
infconare / mͥ aũt sat ne dicam
ualde Reꝵ taliũ curioso uenẽ ad
manus aliquot Cesaris ipig eple
Nota sunt etiã eius dca ac fespo¬
sa ꝙͣplurima ĩ quib om̃ib aui¬
dũ se pacis ostendit quib q for¬
tassis nõ minus fidei ẽ hendum
ꝙͣ suspiciõib emuloꝵ¶ Illi em
oderant ⁊ ueritatẽ ignorabant
et mẽtiri pot̾ant Cesar autem

Expanded text:
ces, ceu ex vinculis, causam dicat. Et ces, ceu ex vinculis, causam dicat. Et hanc verisimillimam belli causam videri posse una vox eius facit, de qua suo loco dicam. Aliis visum est eum spatio plurimorum annorum imperio assuefactum dedidicisse privatum modum, et sola cupidine dominandi in bella civilia consensisse. Hec videtur fuisse Ciceronis opinio sibi interdum amicissimi, sed in finem hostis, qui in Libris Officiorum semper Cesarem in ore habuisse ait versus illos Euripidis, quos ipslas. Posui ecce opiniones hominum varias una eademque de re et hominum idem volentium, Cesarem scilicet infamare. Michi autent sat, ne dicam valde, rerum talium curioso venere ad manus aliquot Cesaris ipsius epistole, nota sunt etiam eius dicta ac responsa quam plurima, in quibus omnibus avidum se pacis ostendit, quibusque fortasse non minus fidei sit habendum, quam suspicionibus emulorum. Illi enim oderant, et veritatem ignorabant, et mentiri poterant: Cesar autem,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑuam iuscitio faciem hentes
si qua usꝙͣ ee pot uista causa
pacͥam oppugnadi ꝙͣuis ab ali¬
is minꝰ iuste queda cause affe¬
rantui./ Sed odiũ maisestũ testi¬
monii fidem leuat Gueus pom¬
peuis gen̾ atꝙ hostis Cesaris aie¬
bat eum ideo ꝙ nõ posset opera
incepta ꝓficere neq de se populi
expectacõem adiplere turbare
onna uoluisse neq in turbido ue¬
ritas appareret fu̾e qui timuisse
illu dicerent ne eoꝵ que primio
cõsulatu contͣ leges gesẜat ra¬
cõem Redde graui suo ꝑiculo co¬
gẽtur cũ marcus Cato iste ulti¬
mus cuiꝰ uirtus ac grauitas
connatoem eiꝰ nõ minꝰ cerribi¬
lem quã cuiuscũq consulis facie¬
bat palam dic̾e̾t ac iuraret se
Cesaris nomẽ mox ut pͥuatus
eẽ mapet int̾ eos delaturũ seu
pubᵈ ͤ ille iustiaie scudiosus seu
ꝓpͥe memor imrie unde iam
in uulgus effusum erat idem
Cesari euẽturum quod milon
Ut cu c̃ceptus armatis apud udi¬

Expanded text:
n parvam iustitie faciem habentes, n parvam iustitie faciem habentes, si qua unquam esse potest iusta causa patriam oppugnandi; quamvis ab aliis minus iuste quedam afferantur. Sed odium manifestum testimonii fidem levat. Gneus Pompeius, gener atque hostis Cesaris, aiebat eum ideo, quod non posset opera incepta perficere neque de se populi expectationem adimplere, turbare omnia voluisse, ne in turbido veritas appareret. Fuere, qui timuisse illum dicerent, ne eorum, que primo consulatu contra leges gesserat, rationem reddere gravi suo periculo cogeretur, quum Marcus Cato iste ultimus, cuius virtus ac gravitas comminationem eius non minus terribilem, quam cuiuscumque consulis, faciebat, palam diceret ac iuraret se Cesaris nomen mox, ut privatus esse inciperet, inter reos delaturum, seu publice ille iustitie studiosus, seu proprie memor iniurie. Unde iam in vulgus effusum erat idem Cesari eventurum, quod Miloni, ut circumseptus armatis apud iudi
Abbreviated transcription (Latin):
negandũ cerneret Senatum
sibi adu̾sum et e suis inimi¬
cis designatos ĩa ꝯsules audi¬
ret cͥbmos qui sibi aderant
prichil posse ymo quidem ꝓpt̃
se piculo atq odio expositos
nõ amplius diffẽndum ratus
ne aut sui ꝑiolitarentu aut
ip̃e contactõe uilescet dispoĩtis
more solito ꝑ hib̃na legionib
ult uo transitu ex galliis in
italiã rediit quo cũ ueisset In¬
uenit duas illas legiones sus
obtentu belli ꝓthici sibi ereptas
neꝙ ad bellũ ꝓfectas ⁊ ĩ Ita¬
lia detentas q̃um et pompero
assignatas quod ad euidentem
Ces aris imunã ꝑtine nõ solũ
ip̃e uir talis sed quicuq de po¬
pulo ꝑ pendebat ad huc camen
tacitus ꝓcessit cõuentib q pactis
ut solebat Reuenã uenit urbem
sue ꝓuintie ab ea ꝑte nouissimã
ut nec t̾minos suos excede̾t et ꝓ¬
pumꝰ esset adu̾sariis ac ꝑ atus
ulasci si quid forte sui in tͥbunos
nmituis decͤuisset ¶ Et hoc
fuerũt cause aliquã fortasse et¬

Expanded text:
negandum cerneret, senatumque negandum cerneret, senatumque sibi adversum et ex suis inimicis designatos iam consules audiret, tribunos, qui sibi aderant, nichil posse, immo quidem propter se periculo atque odio expositos, non amplius differendum ratus, ne aut sui periclitarentur aut ipse cunctatione vilesceret, dispositis more solito per hiberna legionibus, ultimo transitu ex Galliis in Italiam rediit. Quo quum venisset, invenit illas duas legiones sub obtentu belli Parthici sibi ereptas, neque ad bellum profectas, et in Italia detentas, quin et Pompeio assignatas; quod ad evidentem Cesaris iniuriam pertinere non solum ipse, vir talis, sed quicumque de populo perpendebat. Adhuc tamen tacitus processit, conventibusque peractis, ut solebat, Ravennam venit, urbem sue provincie ab ea parte novissimam, ut nec terminos suos excederet et proximus esset adversariis ac paratus ulcisci, si quid forte sui odio in tribunos inimicius decrevissent. Et hoc fuerunt cause aliquam et fortasse no
Abbreviated transcription (Latin):
licet ex pompen altera ex cesa¬
ris legionib ad bellũ ꝑthicũ
mittentur en ĩ uerbis equali¬
tas ecce aũte in rebus iquitas
Si quidem cũ pompeius bnã
ex suis quibus ip̃e p̾erat ami¬
cicie iure cesari ꝯcessisset illã
bello ꝑthico deputaiit uerbo
nõ aĩo eam q repeciit eam Ce¬
sar remisit ¶ Et e suis misit
una ita pompeiũ nulla Cesa¬
rẽ uõ ducibus legioibus ĩ mu¬
inntum nemo fuit qui nõ ĩtelli¬
g̾et tulit camẽ qui eciã cũ
adu̾saniis pacisa uoluit ut
trasalpma gallia simł q otto
legionib dnmissis sola sibi
cisalpma gallia et Illiricum cũ¬
Impii remanet donec cõsul sie¬
ret, demq eo usq sumissit excel¬
sum animũ ut qui Cesarem nõ
noscet suspicari eum posset belli
metu ad ista descendẽ quo nichil
erat ab illiꝰ uiri moribus ac mẽ¬
te Remocius Sed tantũ illi scu¬
dui fuit uel ex̾cende uel simu¬
lande modestie ut quid ius bidẽi
tatis eu̾sor ac cũ obstinacos as

Expanded text:
licet Pompeii, altera ex Cesalicet Pompeii, altera ex Cesaris legionibus, ad bellum Parthicum mitterentur. En in verbis equalitas: ecce autem in rebus iniquitas. Siquidem quum Pompeius unam ex suis, quibus ipse preerat, amicitie iure Cesari concessisset, illam bello Parthico deputavit verbo, non animo, eamque repetiit. Eam Cesar remisit et e suis misit unam. Ita Pompeium nulla, Cesarem vero duabus legionibus imminutum nemo fuit, qui non intelligeret. Tulit tamen, quin etiam cum adversariis pacisci voluit, ut, transalpina Gallia simulque octo legionibus dimissis, sola sibi Gallia et Illyricum cuimperii remaneret, donec consul fieret. Denique eousque submisit excelsum animum, ut, qui Cesarem non nosset, suspicari eum posset belli metu ad ista descendere, quo nichil erat ab illius viri moribus et mente remotius. Sed tantum illi studium fuit vel exercende vel simulande modestie, ut quidvis videri tatis eversor. At quum obstinatos ad
Abbreviated transcription (Latin):
cuulitatem ꝑiter remearent
¶Ita demũ securam liberamq
rem pubcᵃ fore idq nõ solum
pollicitus sed cõtentiosus insus
est effice̾ Certus de Cesaris uo¬
luntate qui ad ip̃m a Benatu
lrĩs petiit ut scilicet. aut sibi
ppli romani beneficiũ integrr̃
ẜuaretur hoc ẽ Imꝑiũ cũ le¬
giombus aut ceteri saltem du¬
ces in eadem conditione essent
ex̾ctusꝙ dimitte̾nt ꝙ eo fideu¬
tius posculabat ut quidem opi¬
nabantur quia secũ uellet a li¬
quato facilius Gecãnoꝵ ꝙͣ pom¬
peii Tirom̃ ex̾citũ ad obsequia
rediturũ nõ ambigeret tanta cũ
ueteranis amatiam cesar lon¬
go usu tantamq familiaritatem
contraxisse ueebat᷑ utq erat
affablis ⁊ aioꝵ Rapax ꝙ sine
ulla dubitacõe cõtraxerãt/ O
tebat obtinuit obstatib fautoͣi¬
bus ꝑtis adu̾se qui nullu ꝑom¬
peio parem pati potant ¶ Inci¬
dit in hoc tpus Senatus cõsili¬
uin pma equũ fronte ue aũt
inqͥuut ut due quidem una sci¬

Expanded text:
civilitatem pariter remearent; civilitatem pariter remearent; ita demum securam liberamque rempublicam fore; idque non solum sollicitus, sed contentiose nisus est efficere, certus de Cesaris voluntate, qui id ipsum a senatu litteris petiit, ut scilicet aut sibi populi romani beneficium integrum servaretur, hoc est, imperium cum legibus, aut ceteri saltem duces in eadem conditione essent, exercitusque dimitterent. Quod eo fidentius postulabat, ut quidam opinabantur, quia se, quum vellet, aliquanto facilius veteranorum, quam Pompeium tironum, exercitum ad obsequia reducturum non ambigeret: tantam cum veteranis amicitiam Cesar longo usu tantamque familiaritatem contraxisse videbatur, utque erat affabilis et animorum rapax, sine ulla dubitatione contraxtebat, obtinuit, obstantibus fautoribus partis adverse, qui nullum Pompeio parem pati poterant. Incidit in hoc tempus senatus consultum prima equum fronte, vere autem iniquum, ut due quidem, una sci
Abbreviated transcription (Latin):
de̾ solitum fama fuit operosiꝯ
multoq difficilius pͥncipem ui¬
rum a sũmo digͥtatis gradu ad
media deici ꝙͣ a mediis ad excͤ¬
ma nõ cedendum ut Affuicanꝰ
maior fecerat fed obscandum
scatuit nndie et turbare pͥus oia
ꝙͣ exemplo illius ꝙͣ uis laudatis¬
smio ĩuictis ab hostibus uinc a
aubus et ĩexilio mori uellet
Nondum tam ad arma ꝓrupit¬
¶ Sed donec iure pocius ꝙͣ bel¬
lo agendi spes suꝑfuit qͥescedũ
statuens pacient quide dicam
melius dissimulantꝰ om̃ia sb̃¬
fende̾tur ad huc uerboꝵ quoq
de ffensionẽ paraois et cõsulem al¬
terum ⁊ aĩosissimũ acq eloqͣntis¬
simũ e collegio tͥbunoꝵ Gauĩ
Curionem multa sibi ac ꝓfu¬
sa largitione que sunt nequando
uel in senatu ul ad xopulum
deessent sue cause deffensores
cum uo iam multi Cesaris nec
nõ alii Pompei potentiã for¬
mdarent sepe curio ip̃e Bena¬
tui obtulerat/ ut ut̾q siml ab
armis abscedet̃ acq ad equam

Expanded text:
cere solitum fama fuit, operosius cere solitum fama fuit, operosius multoque difficilius principem virum a summo dignitatis gradu ad media deici, quam a mediis ad extrema, non cedendum, ut Africanus maior fecerat, sed obstandum statuit invide, et turbare prius omnia, quam exemplo illius quamvis laudatissimo, invictus ab hoste vinci a civibus et in exilio mori vellet. Nondum tamen ad arma prorupit, sed donec iure potius, quam bello, agendi spes superfuit, quiescendum statuens patienter quidem, dicam melius, dissimulanter cuncta susfenderetur adhuc, verborum quoque defensionem parans, et consulem alterum et animosissimum atque eloquentissimum e collegio tribunorum Gaium Curionem multa sibi ac profusa largitione quesivit, ne quando vel in senatu vel ad populum deessent sue cause defensores. Quum vero iam multi Cesaris nec non alii Pompeii potentiam formidarent, sepe Curio ipse senatui obtulerat, ut utrique simul ab armis abscederent, atque ad equam
Abbreviated transcription (Latin):
iam magͥficentia ⁊ liberalitate iã¬
Cesarea scupefactus et quid his
rebus tantis et tam late effusis
sibi uellet secum tacitis mediã¬
tib nec loqui aliquid audentib
Marcus Claudius ⁊ marcellus
consultui an amore pub ͦan p̾¬
uato odio digͥtas Ce saris aut
potãs Inuisa erat freq̃nti sena¬
tu cestatus de salute Rei publice
se accurl diffiniuit ut cum bel¬
lum ĩ gallia finitum eet duint¬
te̾tur. uictor ex̾citus et ꝙͣ qͣm añ
tẽpus successor Cesari mittet᷑
qͥ ĩ pace ꝓuinciã gubernaret ip̃e
uero sme imꝑio Rediret ad di¬
dit ne absentis ratio comitiis se¬
cularibus heretur quod licet co¬
mui lege de om̃ibus cautũ ẽẽt
legi tam̃ Cesar exceptus erat
Ita ergo sublata erat exceptio
et nõ cõtentus ꝯsul Iniuria Ce¬
saris ĩ ꝑsonam illata Is quoq
quos Cesar Ciuitate donauerãt
adunẽ dam Iudicauit ambicio¬
u̾ans ¶ His turbatus Cesar n
ĩm̾to cogitansq quod sepedi¬

Expanded text:
iam magnificentia et liberalitate iam magnificentia et liberalitate cesarea stupefactis, et, quid his rebus tantis et tam late effusis sibi vellet, secum tacitis meditantibus nec loqui aliquid audentibus, Marcus Claudius Marcellus consul, cui an amore publico an privato odio dignitas Cesaris ac potestas invisa erat, frequenti senatu testatus de salute reipublice se acturum definivit, ut, quum bellum in Gallia finitum esset, dimitteretur victor exercitus; et, quamquam ante tempus successor Cesari mitteretur, qui in pace provinciam gubernaret, ipse vero sine imperio rediret. Addidit, ne absentis ratio comitiis consularibus haberetur; quod licet communi lege de omnibus cautum esset, lege tamen Cesar exceptus erat. Ita ergo sublata erat exceptio. Et non contentus consul iniuria Cesaris in personam illata, his quoque, quos Cesar civitate donaverat, adimendam iudicavit concessioverans. His turbatus Cesar, nec immerito, cogitansque, quod sepe di