comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiarras dederit ꝓquacũqre: p̃ciũ cogat᷑ imple¬
re quod placuit emptori. uIPEREGRINO
quietare p̃sumat: eisq nocere audeat: quia alii
quis p̃sũptnosus fuerit qui peregrino nocuerit
uł eũ as sallierit aut dispoliauerit lederit pla¬
gauerit ligauerit. uendiderit uł occiderit
ipsi peregrino sigillatim duplicit̃ sicut dealio
homine sol& cõponi aut suo semori uł soco cũsu
lege c̃ponat : Quodsimortuus fuerit et semorẽbi
uł sociũ ñ habuerit : tunc ep̃s aut sacerdo tes eius¬
de pagi ipsã c̃positionẽ induplo sicut de indigena
dis tringente iudice accipiant et insuã elemos¬
re : etsi peregrinũ uiuentẽ reliquerit: omnẽin¬
iuriã ei factã etquic qui dilli tulit duplicit᷑ ut p̃¬
dictũ t̃ ꝑsingula illic̃ponat: sicut solet deinfrap¬
uintiã aliquẽ cõponere si autẽ eũ occiderit uli¬
berũ hominẽ deipsaꝓuincia induploc̃ponat ets
sa pecunia a memoratis sacerdotib insua det᷑ele¬

Expanded text:
ui arras dederit pro quacumque re, pretium cogatur implere, quod placuit emptori. 364. Ut perequietare praesumat eisque nocere audeat, quia alii quis praesumptuosus fuerit, qui peregrino nocuerit vel eum assallierit aut despoliaverit, leserit, plagaverit, ligaverit, vendiderit vel occiderit, ipsi peregrino singillatim dupliciter sicut de alio homine solet conponi, aut suo seniori vel socio cum sua lege conponat. Quod si mortuus fuerit et seniorem ibi vel socium non habuerit, tunc episcopus aut sacerdotes eiusdem pagi ipsam conpositionem in duplo, sicut de indigena, distringente iudice accipiant et in suam elymosre. Et si peregrinum viventem reliquerit, omnem iniuriam ei factam et quicquid illi tulit dupliciter, ut praedictum est, per singula illi conponat, sicut solet de infra provincia aliquem conponere. Si autem eum occiderit, ut liberum hominem de ipsa provincia in duplo conponat; et ipsa pecunia a memoratis sacerdotibus in sua detur ely
Abbreviated transcription (Latin):
mosibouẽ iunxerit etcũ carro ambulauerit
dec trũboue ꝑdat et si alia quae canonica aucto¬
ritate ꝓhibitas seruilia fecerit opera : sacer¬
dotib illaemendet sicut dereliquis neglegentus
iudicib em̃ darisolet etabipsis sacerdotib pae¬
nitentiã iuxta modũ culpae accipiat Similit̃
etde p̃cipuis festiuitatib: obseruari placuit
Odsisacerdotes eosne quiuerint corripere : tunc
aiudicib ad sacerdotes adducant᷑ eisq obedire
iquis homo c̃tumax uł suꝑbus timorẽ di ułreue¬
rentiã ecclesiarũ sc̃arũ ñ habuerit et fugientẽ
seruum suũ uł quẽ ꝑsecutus fuerit de eccła ułde
porticueius ꝑuimabs traxerit et dohonorẽ ñde¬
derit: cõponat adipsã eccłam ꝑ necglectu suosa
lica paenitencia ux taiudiciũ ep̃imulitet᷑ utsit
honordĩ etreuerentia sc̃orũ etut ec cładii sẽꝑinu¬

Expanded text:
mo, si bovem iunxerit et cum carro ambulaverit, dextrum bovem perdat. Et si alia, quae canonica auctoritate prohibita sunt, servilia opera fecerit, sacerdotibus illa emendet, sicut de reliquis neglegentiis iudicibus emendari solet, et ab ipsis sacerdotibus poenitentiam iuxta modum culpae accipiat. Similiter et de praecipuis festivitatibus observari placuit. Quod si sacerdotes eos nequiverint corripere, tunc a iudicibus ad sacerdotes adducantur eisque oboedire quis homo contumax vel superbus timorem Dei vel reverentiam ecclesiarum non habuerit, et fugientem servum suum vel quem persecutus fuerit de ecclesia vel de porticu eius per vim abstraxerit, et Deo honorem non dederit, conponat ad ipsam ecclesiam pro neglecto suo solidos lica poenitentia iuxta iudicium episcopi multetur, ut sit honor Dei et reverentia sanctorum, et ut ecclesia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
minicos oblationes dõ offerant etutipsa oblitio
foris septa altaris recipiat᷑.¬
tom̃is prbt diedominico cũ psallentio circũeat
ecclesiã suã unacũ populo: etaqua benedictã secũ
ferat etut scrutiniũ more romano tẽpore suo
ordinate agat᷑: DELOCIS MONAS TERIORU

Expanded text:
minicos oblationes Deo offerant et ut ipsa oblatio foris septa altaris recipiatUt omnis presbiter die dominico cum psallentio circumeat ecclesiam suam una cum populo et aquam benedictam secum ferat. Et ut scrutinium more Romano tempore suo ordinate agatur. 373. De locis monasterioru
Abbreviated transcription (Latin):
uas sis comitũ: nisi quicausã suã adqui rere deberꝰ
autrespondere.
ttestes ad testimoniũ dicendũ p̃no non ẽ do¬
cant᷑ : etut nullus testimoniũ dicat ac sacram̃¬
tũ iuret nisi i eiuñ. etut tes tes prius quã iurem¬

Expanded text:
vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent vassis comitum, nisi qui causam suam adquirere debent aut respondere. Ut testes ad testimonium dicendum praemio non conducantur; et ut nullus testimonium dicat aut sacramentum iuret, nisi ieiunus. Et ut testes priusquam iure
Abbreviated transcription (Latin):
Et sialiquid in postmodũ post quã eiuita c̃cessa estcũ
iustitia adquirere potuerit : Insua libertatete¬
neat et defendat secundũ legẽ : Intestimoniũ ñsus¬
cipiat᷑ : nec int̃ scabinos ad legẽ iudicandã teneatur.
&si ad sacram̃tũ aliquid iudica tũ fuerit qđ iurare
debeat. si aliquis ipsũ sacram̃tũ falsũ dicere uolue¬
Ic̃cessa et ipse inpostrodũ aliquamala ꝑpetraue¬
rit. et iustitiã reddere noluerit dicendo qđ mortu¬
us sit. etideo iustitiã reddere ñdebeat: statutũ ẽ
ut superius iudiciũ sustineat. qđ antea sustine rede¬
buit : Et si aliquis aduersus eũ aliqua mala fecerit:
scđm a equitatis ordinẽ licentiã habeat suã iustitiã
requirendi de causis ꝑpetratis postquã ad mor¬
tẽ deiudicat̾ ẽ dep̃teritis maneat : sicut supra
deiudicatũ fuit.
tnullus alius deliberis hominib ad placitũ
uł ad mallũ uemre cogat. exceptis scabinis uł

Expanded text:
Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere volueoncessa, et ipse in postmodum aliqua mala perpetraverit et iustitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam reddere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis postquam ad mortem diiudicatus est; de praeteritis maneat, sicut supra diiudicatum fuit.nullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur, exceptis scabineis vel
Abbreviated transcription (Latin):
solidorũ cõpositionẽ : sed scđm legẽ q̃ sin codẽ locotenet᷑
ismultandus e quiscandalũ ułdã pnũ intalilocofe¬
cisse c̃uictus fuerit: DEUISTIIS GENERALIBUS
iustitus eccłarũdi. uiduarũ. orfanorũ. et pupilloꝵ.
p̃cipimꝰ ut in publicis iudicuis ñ despiciant᷑ clamantes.
bouẽ etium̃tũ ułalia: msi illũ hominẽ cognoscat qui
cũuendit aut de quo pagoẽ: uł ubimanet̃. autquis ẽ
redebet nullũ crim possit indicere.
adharibannatorẽ
llihomines quiꝓpt̃ eorũ culpas ad mortẽ deiudcati
fuerint: et postea eisuita fuerit c̃cessa suipsi iustitiã
ab aliis requisierint aut abeis alii iustitiã quacrere
uoluerint . ita int̃illos iudiciũ terminet᷑ : Primũom¬
niũ deillis causis ꝓquib iudicat᷑ fuerit ad mortẽ
nullã potest facere repetitionẽ quit om̃s ressue
secundũ iudiciũ francorũ inpublico fuer̃ reuocate:

Expanded text:
solidorum conpositione, sed secundum legem, quae in eodem loco tenetur, solidorum conpositione, sed secundum legem, quae in eodem loco tenetur, is multandus est qui scandalum vel damnum in tali loco fecisse convictus fuerit. 280. De iustitiis generalibus. De iustitiis ecclesiarum Dei, viduarum, orphanorum et pupillorum praecipimus, ut in publicis iudiciis non despiciantur clamantes, bovem et iumentum vel alia, nisi illum hominem cognoscat, qui eum vendit, aut de quo pago est, vel ubi manet, aut quis estre debet, nullum crimen possit indicere. ad heribannatorem. llis hominibus, qui propter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ : ꝓpt̃ hoc uolum atq decernimꝰ. u t om̃s intel¬
legant ñ solũ claus tramonas terii uł eccłae atq
castitia ecclesiarũ sub in munitatis defensione
c̃sistere : uerũ etiã dom etuillas et septa uillarĩ
etpiscatoria manu facta. et quicquid fossis audse¬
pib uł etiã alioclausarũ genere p̃cingit᷑ eode
inmunitatis nomine c̃tineri: et quicquid intrabu¬
ius modi monum̃ta adiuscarũdẽ ecclesiarũ ui
monas teriorũ ꝑtinentia a quolib& homine noces¬
di uł clapnũ inferendi causa spontanea uolunta¬
comittit᷑ : in hoc facto inmunitas fracta iudicat᷑. Quod
uero inagros ettãpos acsiluas q̃ssine laborationib s̃
et nullomodo munitione cingunt casusicut fierisol&:
A quib: libet hominib: aliqđ dã pnũ factũ fuerit quãuis
idẽ ager autcãpus ułsilua ad eccłam uł monas teriũ
p̃ceptũ inmunitatis habentẽ ꝑtineat: ñ tam̃ in hoc
inmunitas fracta iudicanda .ẽ. Etideoñ sexcentorũ

Expanded text:
pter hoc volumus atque decernimus, ut omnes intellegant, non solum claustra monasterii vel ecclesiae atque castitia ecclesiarum sub inmunitatis defensione consistere, verum etiam domus et villas et septa villarum et piscatoria manu facta et quicquid fossis aut sepibus vel etiam alio clausarum genere praecingitur, eodem inmunitatis nomine contineri. Et quicquid intra huiusmodi munimenta ad ius earundem ecclesiarum vel monasteriorum pertinentia a quolibet homine nocendi vel damnum inferendi causa spontanea voluntacommittitur, in hoc facto inmunitas fracta ludicatur. Quod vero in agros et campos ac silvas, quae sine laborationibus sunt et nullo modo munitione cinguntur, casu, sicut fieri solet, a quibuslibet hominibus aliquod damnum factum fuerit, quamvis idem agepraeceptum inmunitatis habentem pertineat, non tamen in hoc inmunitas fracta iudicanda est; et ideo non sexcentorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ii quis causa faciente occiderit alienũ animalsetñ
negauerit similedare ñ tard& et cadauermortui
iquis furtiuãrẽ scient̃ emere p̃sũpserit etex in
deꝓbat᷑ fuerit: similẽrẽ reddat illicuius pecumiã
cõparauit salua uidelic& eius iustitia in altero:
Iacceperit: quasi fur c̃ponat.
ut eõ ueritas latereñ possit nec facile ad sacram̃
tione aliquẽ cõmouerit: ipse poenã ułdapnũ
qđ alteri intulit excipiat : Neminẽ dãpnes antequã
inquiras ueritatẽ : quia scriptũ ẽ : Om̃ a autẽꝓbate
iquis ꝑaliquã inuidiã uł dolũ in nocte ł indiengnẽ
inposuerit etincenderit liberiuł seruidomũ pri
moom̃a aedificare stituat: et quic quid ibiar sertt
tentia scđm iudiciũ sacerdo tũ multetur: &quan¬
tihomines de ipso incendio euaserint umicuiq
scđm legẽ cõponat: et om̃ a quac ibi ꝑdiderint res¬
Siquis seruum iniuste accusa uerit Idon¬

Expanded text:
Si quis causa faciente occiderit alienum animal, et non Si quis causa faciente occiderit alienum animal, et non negaverit, simile dare non tardet et cadaver mortuiquis furtivam rem scienter emere praesumpserit et exinde probatus fuerit, similem rem reddat illi, cuius pecuniam conparavit: salva videlicet eius iustitia in altero. acceperit, quasi fur conponat.ut eum veritas latere non possit, nec facile ad sacramentione aliquem commoverit, ipse poenam vel dampnum, quod alteri intulerit, excipiat. Neminem dampnes antequam inquiras veritatem; quia scriptum est: Omnia autem probate; quis per aliquam invidiam vel dolum in nocte vel in die ignem imposuerit et incenderit liberi vel servi domum, omnia edificia restituat et quicquid ibi arserit tentia secundum iudicium sacerdotum multetur; ti homines de ipso incendio evaserint, unicuique secundum legem componat, et omnia quae ibi perdiderint resservum alienum injuste accusaverit, do
Abbreviated transcription (Latin):
i quis alienũ seruum ad furtũ
sua serit aut adaliquid dãpnosũ infraude domi¬
nisui ut posset accusare eũ et fraus ipsa fuerit
detecta ꝑ inues tigationẽ iudicis : dominꝰ nec seruũ
ꝑdat: nec ꝓhocaliquã faciat c̃positionẽ: Sed ille
cuius c̃lusione uł exortatione admis sũẽ tã quã
ur nocturno tẽpore captus infurto dũres
furtiuis secũportat si fuerit occisus nulla exhos
homicidio quaerela nascatur: Oe EVuDerV
rat accepto spacio uenditorẽ : quẽ siñ potueridn¬
uenire: ꝓbetsecũ sacramento et testib: in nocentẽ
et qđ apũdeũ cognoscit᷑ restituat : et furẽ querere
ñ desis tat. Quods̃ furẽ celare uoluerit et ꝑiuranspos¬
tea deiectus fuerit : tãquã illefur itaistȩ incrimi¬
ne lãpnet᷑¬
iquis occulte in nocte uł indie alteriuscaballũ aut
bouẽ autaliqd animal occiderit et negauerit &
postea exinde ꝓbat᷑ fuerit : tãquã furtiuum c̃ ponii

Expanded text:
i quis alienum servum ad furtum i quis alienum servum ad furtum suaserit aut ad aliquid dampnosum in fraudem domini sui, ut posset accusare eum, et fraus ipsa fuerit detecta per investigationem iudicis, dominus nec servum perdat nec pro hoc aliquam faciat conpositionem; sed ille, cuius conclusione vel exortatione admissum est, tanquam  tempore capto. Fur nocturno tempore captus in furto, dum res furtivas secum portat, si fuerihomicidio querela nascatur. CAP. 212. -rat accepto spatio venditorem. Quem si non potuerit invenire, probet se cum sacramento et testibus innocentem, et quod apud eum cognoscitur restituat, et furem quaerere non desistat. Quod si furem celare voluerit, et perjurans post ea detectus fuerit, tanquam ille fur ita iste in crimine damnetquis occulte, vel in die, alterius caballum, aut bovem, aut aliquod animal occiderit, et negaverit, et postea exinde probatus fuerit, tanquam furtivum componat.
Abbreviated transcription (Latin):
nistros uł olimordinauit antiquitas: uł antecessor
nr̃orũ auctoritas religiosa constituit: uł nr̃aro
borauit serenitas: in libata custo diri nunc etinfu¬
tua firmitate ꝑdurent: Similit̃ ethomines
earũ et om̃a quae eis subiecta : eẽ noscunt᷑ Si quis
c̃tr&euenerit: componat sicut det̾mmunitate
constituimꝰ: et paenitentia publica a sacerdotib
iquis in exercitu in fraregnũ sineiussione domi¬
nica prumhostilẽ aliquid p̃dare uoluerit: aut
faenu tollere aut granũsiue peccora maiora
ułminora domosq infrangere ułincendere haec
nesiant omnino phibem̃ : qđ ñ abaliquo p̃sũtios o
restituat : Aut cũ duodecĩ testib sepurg&: Siue¬
roseruus hocfecerit capitali crimini subiaceat :¬
& dominꝰ omnia similia restituat quia seruum suũ
ñ correxit neccus todiuit: ut talia ñ ꝑpetrar&:
Qm̃sinos ipsos comedimꝰ: cito deficiemꝰ: unꝰquisq ta¬
m̃cus todiat exercitũ suũ: nealiqua dep̃datio in¬
fralregnũ fiat:

Expanded text:
antiquitas, vel antecessorum nostrorum auctoritas religiosa constituit, vel nostra roboravit serenitas, illibata custodiri nunc et in futua firmitate perdurent; similiter et homines earum et omnia, quae eis subiecta esse noscuntur. Si quis contra haec venerit, conponat sicut de emunitate constituimus, et poenitentia i quis in exercitu infra regnum sine jussione dominica per vim hostilem aliquid praedare voluerit, aut foenum tollere, aut granum, sive pecora majora vel minora, domosque infrangere vel incendere, haec ne fiant, omnino prohibemus. Quod si ab aliquo praesumptioso frestituat, aut cum duodecim testibus se purget. Si vero servus hoc fecerit, capitali crimini subjaceat, et dominus omnia similia restituat, quia servum suum non correxit, nec custodivit ut talia non perpetraret: quoniam si nos ipsos comedimus, cito deficiemus. Unusquisque tamen custodiat exercitum suum, ne aliqua depraedatio infra regnum fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Irimũ igit̃ qđ uniuersalis sca di eccła unũcorpus man¬
feste essecredat᷑: eiusq caput xp̃s. apostolicis oracu¬
lis apꝓbamꝰ unde paulus: uos autẽ estis inquit corpus
xp̃i : et membra de membro Itẽq: Sicut enĩ in uno
corpore multa membra habemꝰ: om̃a autẽ membra
ñ eundẽ ac tũ habent: Itamultiunũ corpus sum in xp̃o:
Itẽ cuiuscaput xp̃s ex quototũ corpus ꝑnexũ etc̃¬
iunctiones ad minis trandũ: crescit in tẽ plũ sc̃m in dño:
Sunt etalia huius caerei innumera exempla: quae hic
obplixitatẽ euitandã p̃t̃mittunt᷑. Quis quis ergo
ꝑaliqua inlicita exm̃broxp̃i se fecit membrũ dia boli
Noueritse incorporexp̃i ñesse sed incorpore diaboli
sinde neces seẽ ut corporexp̃i a quo astutia diaboli¬
ia separat᷑ ẽ : sein cunctant̃ dũtẽpus paenitentiae
in promtuhabet᷑. restituere ñ negligat:

Expanded text:
rimum igitur, quod universalis sancta Dei ecclesia unum corpus manifeste esse credatur, eiusque caput Christus, apostolicis oraculis approbatur. Unde Paulus: Vos autem estis, inquit, corpus Christi, et membra de membro. Itemque: Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habet: itt Christus, ex quo totum corpus per nexum et coniunctiones administratum crescit in templum sanctum in Domino. Sunt et alia huiusce rei innumera exempla, quae hic ob prolixitatem vitandam praetermittuntur. Quisquis ergo per aliqua illicita ex membro Christi se fecit membrum diaboli, noverit se in corpore Christi non esse, sed in corpore diaboli. Proinde necesse est, ut corpori Christi, a quo astutia diabolica separatus est, se incunctanter, dum tempus poenitentiae in promptu habetur, restituere non negleg
Abbreviated transcription (Latin):
mohumano dubihabeant᷑: infirmariergo opor¬
t&: eorũ tes timoniũ : qui infide falsidocent᷑: Neceis
i quis minis tros eccłae iđ subdiaconũ. lectorẽ. exor¬
cusserit: ułplagauerit : conponat hoctriplicit̃
sicut solent componere parentes eius: Dia coniue
Reliquorũ autẽ clericorũ iniuria: c̃ponat᷑ sicut pa¬
rentũ eorũ : Monachorũ quoq qui scđm regula
inmonas teriouiuunt iniuria duplicit᷑ c̃ponat᷑
cłae: et paxeis quiillides eruiunt:¬

Expanded text:
nio humano dubii habentur. lufirmari ergo oportet eorum testimonium, qui in fide falsi docentur, nec eis num, lectorem, exorcusserit, vel plagiaverit , componat hoc tripliciter, sicut solent componere parentes ejus. Diaconi verReliquorum autem clericorum injuria componatur sicut parentum eorum. Monachorum quoque qui secundum regulam in monasterio vivunt, injuria dupliciter componatclesiae, et pax eis qui illi serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
giose sicut decet c̃uersent et qdumius cuiusq ꝓfes¬
sioni inc̃ueniens ẽ et insacris canonib: ꝓhibet᷑ omni¬
nocaueant: et locasibia nobis ꝓpt̃aliquã necessitatẽ
c̃cessa deperire et destru ꝓpt̃ neglegentiã ñ dimit¬
tant Edc̃ gregationes sibi cõmis sasssiue spiritalit̃
siue tẽporalit̃ pat̃noaffect gubernare eisq ne¬
cessaria stipendia administrare ñ neglegant: Ne
forte ꝓpt̃ aliquã in opiã et huiofficia neglegant᷑ etip¬
sec̃ gregationes religiosius uiuere c̃pellant᷑ : Et qui
haet agere neglexerint: sciant se ea illis auferre
etreligiosiorib: dare:
acdĩseruis ammoniti fuimꝰ : nec capelle in nr̃opalatio¬
ius ẽ parro chia fiant: etut om̃s ꝑ dies domincos
et festiuitates p̃claras sacra eucharistia comunicent::
nisi quib: abstinere p̃ceptũ ẽ : Et ut obseruatio om¬
niũ dierũ dominicorũ amaneusq: aduesperã : secđm

Expanded text:
giose, sicut decet, conversentur, et quod uniuscuiusque profesgiose, sicut decet, conversentur, et quod uniuscuiusque professioni inconveniens est et in sacris canonibus prohibetur, omnino caveant, et loca sibi a nobis propter aliquam necessitatem concessa deperire et destrui propter neglegentiam non dimittant, et congregationes sibi commissas sive spiritaliter sive temporaliter paterno affectu gubernare eisque necessaria stipendia administrare non neglegant, ne forte propter aliquam inopiam et divina officia neglegantur et ipsae congregationes inreligiosius vivere conpellantur. Et qui haec agere neglexerint, sciant se ea illis auferre et religiosioribus dare.ac Dei servis admoniti fuimus, nec capellae in palatioius est parrochia fiant. Et ut omnes per dies dominicos vel festivitates praeclaras sacra eucharistia communicent, nisi quibus abstinere praeceptum est. Et ut observatio omnium dierum dominicorum a mane usque ad vesperam sec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ tibimbono. Siautẽ malũ feceristime: Nenĩsine
causa gladũ portat: dĩenĩminis t̃ẽ : uindex in irã
ei quim alũ agit: De illo enĩ specialit̃ diuina aucto
ritas dicit: Gladiũ dĩ portat: ad uindictã maloꝵ
ñ de quolib& alio: Ec̃ traueronescimꝰ quaꝑ noxa hiuen¬
tione añnullis usurpatũ ẽ. ut hiquinullo minis terio
publico fulciunt : ꝓpt̃ suaodia et diuersis sim& uolun¬
tates pessimas indebi tũ sibi usurpant inuindicandis
ꝓximis et inint̃ ficiendis hominib: uindic tae ministeriũ
& qđrex saltẽ inuno exerc ere  debuerat: ꝓpt̃ trorẽ
multorũ : ipsi inpudent̃ in multis ꝑpetrare ñme tuunł
ꝓpt̃ odiũ: et putant sibilicere obinimicitiarũ uindic¬
sc̃ĩ monialib p̃eẽ uident᷑ siue laicis quimonas teria
habent omnimodo p̃cipimꝰ. ut deseipsis magnã cu¬
rãhabeant: et ccteris bonũ exemplũ p̃beant etreli¬

Expanded text:
est tibi in bono; si autem malum feceris, time; non enim sine est tibi in bono; si autem malum feceris, time; non enim sine causa gladium portat; Dei enim minister est vindex in ira ei qui malum aritas dicit: Gladium Dei portat ad vindictam malorum, non de quolibet alio. E contra vero nescimus, quia pernoxia inventione a nonnullis usurpatum est, ut hi qui nullo ministerio publico fulciuntur, propter sua odia et diversissimas voluntates pessimas, indebitum sibi usurpant in vindicandis proximis et in interficiendis hominibus vindictae ministerium, et quod rex saltim in uno exercere debuerat propter terrorem multorum, ipsi inpudenter in multis perpetrare non metuunt propter odium, et putant sibi licere ob inimititiarum vindicsanctimonialibus preesse videntur, sive de laicis qui monastehabent, omnino praecipimus, ut de ipsis magnam curam habeant, et caeteris bonum exemplum praebeant, et reli
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut monachi et prbi nec ñ etderici quipost¬
posita canonica auctoritate passim palaciũ ad eunt
etnr̃is sacris aurib: in portunis simã molestiã infer̃
ut ñ hoc facere p̃sumant: Qm̃ in huius cemodi facto
etuigor ecclesi asticus c̃tempnit̃: etreligio sacerdo¬
talis et ꝓfessio monas tica uilior efficit᷑. UT NSII¬
olumꝰ atq p̃cipimꝰ nr̃a auctoritate ad unciariom¬
uilus immo eta sacerdotib p̃dicari net̃a temeraria
xpianorũ sanguis effusio: in regnonr̃ o fierisinat᷑:
Sẽ ꝑ illud ad tendentes: qđ dñs postdiluuiũ dix̃fa¬
mulo suo noe: Demanu hominis et demanũ uiri
et fratris eius: requirã animã eius: Quicũq: effude¬
rithumanũ sanguinẽ : funde t᷑ sanguis illius: adi¬
maginẽ quippedi factus ẽ homo: etinlegge: Quioc
ciderit hominẽ mortemoriat᷑: et apłs. nã principes.
ũstimoribomoperis. sed mali: Vis autẽ ñtimerepo¬
testatẽ : bonũ fac ethabebis laudẽ ex illa: dĩ enĩminis

Expanded text:
lacuit, ut monachi et presbiteri, necnon clerici, qui postposita canonica auctoritate passim palatium adeunt et nostris sacris auribus inportunissimam molestiam inferunt, ut non hoc facere praesumant; quoniam in huiuscemodi facto et vigor ecclesiasticus contempnitur et religio sacerdotalis et professio monastica vilior efficitur. olumus atque praecipimus nostra auctoritate adnuntiari omnibus, immo et a sacerdotibus praedicari, ne tam temeraria christianorum sanguinis effusio in regno nostro fieri sinatur, semper illud adtendentes, quod Dominus post diluvium dixit famulo suo Noë: De manu hominis et de manu viri et fratris eius requiram animam eius. Quicumque effuderit humanum sanguinem, fundetur sanguis illius. Ad imaginem quippe Dei factus est homo. Et in legciderit hominem morte moriatur. Et apostolus: Nam principes non sunt timori boni operis sed mali; vis autem non timere potestatem; bonum fac, et habebis laudem ex illo, Dei enim minister
Abbreviated transcription (Latin):
onperimꝰ quosdã ep̃os et abbates atq sacerdo¬
tes ñ causa necessitatis aut utilitatis sed potius
a uaritiae et ꝓpriae delectationis sepessimae
ꝓpriaciuitatis suae sede uł monas terii s epta aut
eccłae ꝓpriae derelicta deroq neclecto: remo¬
tiora loca frequentare: ꝓquare et destitutio
diuinicultus. etp̃dicatio inplebib et cura sub¬
iectorũ post ponit᷑. ethospitalitas neglegit᷑:
Qđ neulterius a quoquã sine in eui tabili necessi¬
tate: aut aliqua utilitate fiat. paric̃ sensumhi
dent᷑ eo qđquidã ep̃i adeorũ p̃ces nolint inec¬
cłis suis eos cũ utiles sint ordinare : uisũ nobis fuit
idoneũ utilẽq: dericũ obtulerit: nullaqua lib& oc¬
casione abepo sine certaratione repellat᷑ & sircici

Expanded text:
onperimus, quosdam episcopos et abbates atque sacerdotes non causa necessitatis aut utilitatis, sed potius avaritiae et propriae delectationis, saepissime propria civitatis suae sede vel monasterii septa aut ecclesiae propriae derelicta cleroque neglecto remotiora loca frequentare. Pro qua re et destitutio divini cultus et praedicatio in plebibus et cura subiectorum postponitur et hospitalitas neglegitur. Quod ne ulterius a quoquam sine inevitabili necessitate aut aliqua utilitate fiat, pari consensu indentur, eo quod quidam episcopi ad eorum preces nolint in ecclesiis suis eos, cum utiles sint, ordinare, visum nobis fuit,idoneum utilemque clericum optulerit, nulla qualibet occasione ab episcopo sine certa ratione repellatur. Et si reici
Abbreviated transcription (Latin):
periũ : a modo honorari etuenerariom̃s mone¬
mͦ: nec eos lacerari autblas phemari: uł detrahi
reputabit: Quiderit de illis quis acerdotes detra
rimunt: Dupla enĩ pena dignis: quiduplant scele¬
rasua: Quihis sc̃is monitis rebelles uł in oboedien¬
des extiterint: sciant se aliminib sca e eccłae
fore alienos : DEUATTUC INEOLIGENCI

Expanded text:
perium, admodum honorari et venerari omnes moneperium, admodum honorari et venerari omnes monemus, nec eos lacerari aut blasphemari vel detrahi reputabitur: quid erit de illis, qui sacerdotes detrahrimunt? Dupla enim poena digni sunt, qui duplant scelera sua. Qui his sanctis monitis rebelles vel inoboedientes extiterint, sciant se a liminibus sanctae ecclesiae fore alienos. 323. De quatuor neglegenti
Abbreviated transcription (Latin):
riũ iudicauimꝰ omnib: p̃cipere ut honorẽ debitũ uene¬
rabilit̃ epĩs absq: ulla simulatione aut detractione
inpendant eisq: in omnib: ut patrib obediant . et quic¬
quid ꝓsalute animarũ monuerint ꝓut melius po¬
tuerint a dimplere satagant sicut di etnrãm gra¬
tiã habere uoluerint: Nãdñs ait: Quiuos audit.
meaudit: & quiuos spernit: mespernit: &iter ũ:¬
Siteñ audierit : dic eccłae: et siec łam ñaudierit:
sit tibi sicut & hnicus et publicanus. &alibi. Siq uis
scandali zauerit unũ depusillis istis iđ meis disci¬
pulis uł apłis quorũ locũ ep̃i nunc in eccła tenent
melius ẽ illi ut suspendat᷑ mola asinaria in collo ei
et demergat᷑ in ꝓfundũmaris. quã scandalizret
sed magiseis oboediendo ñ filii ꝑditionis sed filuidi
efficiant᷑: et non cũstultis poenã: sed cũ iustis p̃¬
mia ꝑcipiant sẽpit̃na : Nã epõset sacerdo tes quib
om̃is terra caput inclinat ꝑ quos e tnr̃mpollet im¬

Expanded text:
rium iudicavimus omnibus praecipere, ut honorem debitum venerabiliter episcopis absque ulla simulatione aut detractione impendant, eisque in omnibus ut patribus oboediant, et quicquid pro salute animarum monuerint, prout melius potuerint adimplere satagant, sicut Dei et nostram gratiam habere voluerint. Nam Dominus ait: Qui vos audit, me audit; Si te non audierit, dic ecclesiae. Et si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et alibi: Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis, id est, meis discipulis vel apostolis, quorum locum episcopi nunc in ecclesia tenent, melius est illi, ut suspendatur mola asinaria in collo eius, et demergatur in profundum maris, quam scandalizet sed magis eis oboediendo non filii perditionis, sed filii Dei efficiantur; et non cum stultis poenam, sed cum iustis praemia percipiant sempiterna. Nam episcopos et sacerdotes quibus omnis terra caput inclinat, per quos et nostrum pollet im
Abbreviated transcription (Latin):
Post quã autẽ ep̃s factus ẽ quascũq res defacultatb
eccłae aut suo aut alterius nomine qualib& c̃diuo¬
ne c̃parauerit: decreuimꝰ ut ñ ꝓpinquorũ suorũ.
sedinecclae cip̃ẽ. iuradeueniant: Similit̃ etde
emunt faciendã statuimꝰ: Qm̃ multos prborũ oq
casione talit emptarũ rerũ ecclesias quibi p̃s expo¬
liasse eta suominis terio multis modis exorbitasse
& sediabolo mancipasse et hac occasio nemultos la¬
corũ inscandalũ dãpnationis et ꝑdictionis prus¬

Expanded text:
Postquam autem episcopus factus est, quascumque res de facultatibus Postquam autem episcopus factus est, quascumque res de facultatibus ecclesiae aut suo aut alterius nomine qualibet conditione conparaverit, decrevimus, ut non in propinquorum suorum, sed in ecclesiae cui praeest iura deveniant. Similiter et demunt, faciendum statuimus, quoniam multos presbiterorum occasione taliter emptarum rerum ecclesias, quibus praesunt, expoliasse et a suo ministerio multis modis exorbitasse et se diabolo mancipasse et hac occasione multos laicorum in scandalum dampnationis et perditionis proruis
Abbreviated transcription (Latin):
lexemplũ ꝓfect᷑sumiant: Hacc igit᷑ beat̃ gregorius
scripsit: ceterũ si qui de hacre copiosi ora exempla
querere uoluerint: uitas beati augustini: etã brosi
et ceterorũ aliorũ scorũ uirorũ legant : et ꝑspi¬
cuae inuenient:. qđ ui taet c̃ uersatio pontificis seꝑ
tes tes uitae ꝓbabilis haberedebeat
mmulti ep̃orũ amore ꝓpinquorũ suorũ deres¬
b: sibi cõmendatis suo aut quolibet amicorũ no¬
mine p̃dia et mancipiaemunt. etut in ꝓpinquorũ suo
iuscedant statuunt: et obhoc etiura ecclesi astica cuel¬
lunt᷑: et minis terũ sacerdotale fuscat᷑: immo a sub¬
ditis detrahit᷑: et contẽpnit᷑ Placuit omnibus: uide¬
inceps hocauaritae gen̾ caueat̾: fixũq ab hinc et
petuo mansurũ. eẽ decreuimꝰ: ut ep̃s ressui iuris
quas aut ante episcopatũ aut certe inepiscopat
hereditaria suc cessione atquisiuit: scđm autorita¬
tẽ canonicã quic quiduult faciat et cui uult c̃ferai

Expanded text:
exemplum profectus sumant. » Haec igitur beatus Gregorius scripsit. Caeterum si qui de hac re copiosiora exempla quaerere voluerint, vitas beati Augustini et Ambrosii et caeterorum sanctorum virorum legant; et perspicue invenient, quod vita et conversatio pontificis semper testes vitae probabiles habere debeatmulti episcoporum amore propinquorum suorum de rebus sibi commendatis suo aut quolibet amicorum nomine praedia et mancipia emunt, et ut in propinquorum suorum ius cedant statuunt, et ob hoc et iura ecclesiastica convelluntur et ministerium sacerdotale fuscatur, immo a subditis detrahitur et contempnitur, placuit omnibus, ut deinceps hoc avaritiae genus caveatur; fixumque abhinc et perpetuo mansurum esse decrevimus, ut episcopus res sui iuris, quas aut ante episcopatum aut certe in episcopatu hereditaria successione adquisivit, secundum auctoritatem canonicam quicquid vult inde faciat, et cui vult conferat.
Abbreviated transcription (Latin):
idicimꝰsane ñ nullos epõs ingubnandis c̃grega¬
tionib: sibi subiectis canonicis uidelic& monachis
et scĩ monialib actenꝰ ualde neglegentes extitisse
et obid multos insui detrationẽ et conteptũ ꝓuo¬
casse: itaut ñ nulli alii p̃lati ineorũ parrochiis cons¬
titutieorũ praua exempla secuti suas similit ẽ gre¬
gationes negglexer̃ : quos et frat̾no etsynodali
ab hac neglegentia deinceps secohibeant et ce¬
teris se imitabiles p̃beant. ne forte ꝓpt̃ illorũ
in curiã et diuinae seruitutis contẽptus et peri¬
cula ꝓueniant animarũ et aurib excellentia e
nrae molestia ingerat᷑: et sacerdo tali mediocri¬
tati in conuentib tediũ etopꝓbriũ inferatur:¬

Expanded text:
idicimus sane, nonnullos episcopos in gubernandis congregationibus sibi subiectis, canonicis videlicet monachis et sanctimonialibus, hactenus valde neglegentes extitisse et ob id multos in sui detractionem et contemptum provocasse, ita ut nonnulli alii praelati in eorum parrochiis constituti, eorum prava exempla secuti suas similiter congregationes neglexerint: quos et fraterno et synodali ab hac neglegentia deinceps se cohibeant et caeteris se imitabiles praebeant; ne forte propter illorum incuriam et divinae servitutis contemptus et pericula proveniant animarum et auribus excellentiae nostrae molestia ingeratur et sacerdotali mediocritati in sacris conventibus tedium et opprobrium inferatur
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ei fuerit constitut᷑: uł portionẽ aliquã in de
in beneficiũ accipiat: undese sus tentare ualeat:¬
ebbseruatione p̃ceptorũ nr̃orũ etinmunitatũ:
utita obseruent p̃cipimꝰ: sicut a nobis etabanteces¬
sorib nr̃is constitutũ ẽ¬

Expanded text:
qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat unde se sustentare valeatbservatione praeceptorum nostrorum et inmunitatum, ut ita observentur, sicut a nobis et ab antecessoribus nostris constitutum e
Abbreviated transcription (Latin):
tas cognosciualeat: quã ꝑ illos quiuiciniores s̃ : Sita¬
m̃ c̃tentio quae int̃eos exorta ẽ. In confimoduorũ
comitatũ fuerit : liceat eis deuicina centena adia¬
centis comitat̾ ad causã suã testes habere¬
soluebat᷑ omnimodo ad partẽ nrãm ꝑsoluat: nisi
forte tale firmitatẽ de parte dominica habeat:
ꝑquã ipsũ tributũ sibi ꝑdonatũ possit ostendere
aduilla nr̃am deder̃: nullatenꝰ eã scdm legẽ tenere
potest nisi ille uoluerit ad cuius potes tatẽ ułilla
eccła uł illa uilla ꝑtin&: nisi forte filius aut nepos
eius sit quieã tradidit auteieadẽ t̃ra ad tenendũ
placitasit: Sed in hacre c̃siderandũ ẽ utrũ ille quihanc
ten& diues anpauꝑsit: etutrũ aliud beneficiũ ha¬
beat uł etiã ꝓpriũ: et quihorũ neutrũ hab&: erga¬
hunc miseri cordit̃ agendũ ẽ: Ne ex toto expoliat᷑
mneges tatẽ incidat: ut aut talẽ censũ inde ꝑsoluat

Expanded text:
tas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tatas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tamen contentio quae inter eos exhorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes haberesolvebatur omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit, qui eam tradidit, aut ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille, qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habhunc misericorditer agendum est, ne ex toto dispolitatus in aegestatem incidat; ut aut talem censum inde persolvat
Abbreviated transcription (Latin):
si apparuerint man̾sua sredimant : Cuius c̃õposi¬
tionis duae partes ei contraquẽ testatis̃ dentur:
t̃cia ꝓfredo soluat᷑: et inseculari quidẽ causa hi¬
ius cemodi testiũ diuersitas : Incãpo conꝓbetur
Inec desiasticis autẽ causis ubi desina parte seculare
de altera uero ecclesi asticũ negotiu .e: idẽ modus
obseruet᷑ . Ubiuero exutraq parte ecdesiasticũ
fuerit: rectores earundẽ ecclesiarũ sise familia¬
rit pacificareue lint licenciã habeant: Siautẽ
dehuiuscemodi pacificatione in t̃eos c̃uenireñ pos¬
sit. ad uocatieorũ inmallo publico adp̃sentiã comi¬
tis ueniant etibi legitimꝰ t̃minꝰ eorũ c̃tentionib
inponat᷑ Tes tes uero dequalib& causa ñ aliunde
quaerant᷑ nisi deipso comitatu : in quores undecausi
igit᷑ posites : qui a ñẽ credibile ut uel destatuhomi¬
nis uł de possessione cuius lib& ꝑalios melius reiueri¬

Expanded text:
si apparuerunt, manus suas redimant: cuius conposisi apparuerunt, manus suas redimant: cuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in saeculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte saeculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possit, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vero de qualibet causa non aliunde quaerantur, nisi de ipso comitatu in quo res, unde causa agitur, positae sunt; quia non est credibile, ut vel de statu hominis vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei veri
Abbreviated transcription (Latin):
munia placita faciant : tã ad latrones distringen¬
dos quã ad ceteras iustitias faciendas.
olumꝰ utuxores de functorũ post obitũmaritorũ
t̃tiã partẽ c̃laborationis quãsimul in beneficio c̃ labo¬
rauerꝰ accipiant : et dehisreb: quasis quiillud benefi¬
ciũ habuit aliunde addux̃ uł conparauit uł ei aba¬
micis suis c̃lates̃: hasuolumꝰ tã ad orfanos de func¬
torũ quã aduxores eorũ ꝑuenire. despalui
et tes tes c̃traeũ ꝑiudiciũ. ꝓducti fuerint: sulle fal¬
sos eos eẽ suspicatur: liceatei aliostestes quos me¬
liores potuerit contraeos opponere. utueraciũ
tes timonio falsorũ testiũ ꝑuersitas superet᷑.
late nꝰ una pars altericedere uelit. eligant᷑ duo
exipsis idexutraq parteunꝰ quicũ scutis et fustib
incãpode certent: utrapars falsi tatẽ aut ueritatẽ
amputet᷑: ceteri uero eius dẽ partis testas qui fal¬

Expanded text:
munia placita faciant, tam ad latrones distringenmunia placita faciant, tam ad latrones distringendos, quam ad ceteras iustitias faciendas.olumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem conlaborationis, quam simul in beneficio conlabopiant. Et de his rebus, quas is, qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel comparavit vel ei ab amicis suis conlatae sunt, has volumus tam ad orphanos defunctorum, quam ad uxores eorum pervenire. 296. et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veracium testimonio falsorum testium perversitas superetur. llatenus ulla pars alteri cedere velit, eligantur duex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem, utra veritatem amputetur. Ceteri vero eiusdem partis testes, quia fal
Abbreviated transcription (Latin):
tnullus quilibet missus nr̃ neq: com neq: iudex
aut scabinꝰ cuius lib& iustitiã dilatare p̃sumat sista¬
tĩadimpleta potuerit: eẽ scđmrectitudinẽ: neq
pͥmia ꝑhocaquolib& homine ꝑ aliqđ ingeniũ malũ
psumat accipere: de suuo ũblas phemilat
Ialiquẽ ex hisc̃p̃henderit : nullũ dapnũ exinde pati¬
atur:¬
It quandocũq: testes adrẽquãlib&
discutiendã quaerendi atq eligendis̃ amissonr̃o
et comite ineius minis terio dere qualicũq agendũ ẽ
Tales eligant᷑ quales optimi in ipsopago inueniriposs̃
Oñliceat litigatorib ꝑp̃mia falsos testes ad ducere
sicut actenus fierisolebat
tẽ neq ad lib tatẽ suã amit tenda autadresredden¬
das uł mancipia iudice t᷑: sedista aut inp̃sentia comitis.
uł missorũ nr̃orũ iudicentur. DeplacitiS
at comitib qui ad eiusinis saticũ ꝑtinent ut inillism̃sib
quib ille legationẽ suã ñ facit : Eueniantint̃se et co¬

Expanded text:
nullus quilibet missus noster neque comes neque iudex aut scabinus cuiuslibet iustitiam dilatare praesumat, si statim adimpleta potuerit esse secundum rectitudinem, neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod ingenium malum praesumat accipere. 291. De nimium blasphemis aliquem ex ipsis conpraehenderit, nullum dampnum exinde patiaturt quandocumque testes ad rem quamlibet discutiendam quaerendi atque elegendi sunt, a misso nostro et comite, in cuius ministerio de re qualicumque agendum est, tales eligantur, quales optimi in ipso pago inveniri possint. Et non liceat litigatoribus per praemia falsos testes adducere, sicut actenus fieri solebattem, neque ad libertatem suam amittendam, aut ad res reddendas vel mancipia iudicetur; sed ista aut in praesentia comitis vel missorum nostrorum iudicentur. 80. De at comitibus qui ad eius missaticum pertinent, ut in illis mensibus quibus ille legationem suam non exercet, conveniant inter se et com
Abbreviated transcription (Latin):
ron incensũ c̃triticordis ethumilitati s p̃s offeren¬
tes quoplacat᷑ ds̃: Auertuntirã futurae anim aduer¬
sionis apopulo: Qui ꝑ dĩ gratiã fiunt diuinae uolun¬
tatis iudices ecclesiarũ xp̃i postapostolos fundato¬
res: fidelis populiduces ueritatis ad sertores. praue
doctrinae. hostes omnib bonis amabiles. et malesibi
conscus etiã ipso uisu t̾ribiles. undices oppressorũ.
patres infide catholica regeneratorũ p̃dicatores
celes tiũ p̃miorũ exemplabonorũ . docum̃ta uirtu¬
tũ: et forma fideliũ. ipsis decus eccłae : In quib fulget
ecclesia: ipsicolũnae firmissime : quib: in xp̃ofunda¬
tis innitit᷑ omnis multitudo credentiũ: Ipsi ianuae
ciui tatis aet̃nae : ꝑ quos om̃is quicredunt ingrediunt᷑
adxp̃m Ipsiianitores. quib clauesdataes regnicae¬
lorũ: ipsietiã dispensatores regiaedom̃ : quorũ ar¬
bi trio inaula regis ae t̃nidiuidunt᷑ građ etofficia

Expanded text:
ron incensum contriti cordis et humiliati spiritus offerenron incensum contriti cordis et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo; qui per Dei gratiam fiunt divinae voluntatis iudices, ecclesiarum Christi post apostolos fundatores, fidelis populi duces, veritatis assertores, pravae doctrinae hostes, omnibus bonis amabiles et mali sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, praedicatores caelestium praemiorum, exempla bonorum, documenta virtutum et forma fidelium. Ipsi sunt decus ecclesiae, in quibus fulget ecclesia; ipsi columnae firmissimae, quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi ianuae civitatis aeternae, per quos omnes qui credunt ingrediuntur ad Christum; ipsi ianitores, quibus claves datae sunt regni coelorum. Ipsi etiam dispensatores regiae domus, quorum arbitrio in aula regis aeterni dividuntur gradus et officia
Abbreviated transcription (Latin):
cata : remit tunt᷑ eis: Et quorũ retinueritis. re ten¬
tas . Illudetiã ad exemplũ reducendũ est: qđ inec¬
clesiastica historia constantinꝰ imperator ep̃is ait
uobis dedit de nobis quoq: iudicandi: etideonos
a uobis recte iudi camꝰ : Uos autẽ ñ potestis ab homi¬
nib: iudicari: ꝓpt̃ qđ disolius int̃uos expectate iudi¬
ciũ : ut ur̃a iurgia quaesint que a dillud diuinũ re¬
seruent᷑ examen: uosetenĩ nobis adõdatiestis dii
etc̃ueniensñ ẽ ut homo iudi c&deos. sed illesolus
de quoscriptũ ẽ ds̃ stetit insinagoga deorũ. in me
dio autẽ ds discernit: sed ethocillis ad memoriã re¬
ducendũe qualit̃ beat᷑ ꝓpsꝑ in libro quẽ de contẽpla¬
tiua etactualiuita sc̃ripsit. laudẽ sacerdotũ c̃p̃hen¬
curandarũ sollicitudo cõmis saẽ : qui pondus populi
sibi cõmissi uirilit̃sustinentes ꝓpeccatis hominũ ułit
ꝓsuis infatigabilit̃ supplicantđo: Acuelut quidã aa¬

Expanded text:
tis, retenta sunt. Illud etiam ad exemplum reducendum est quod in ecclesiastica historia Constantinus imperator episcopis vobis dedit de nobis quoque iudicandi. Et ideo nos a vobis recte iudicamur, vos autem non potestis ab hominibus iudicari. Propter quod Dei solius inter vos expectate iudicium, ut vestra iurgia, quaecumque sint, ad illud divinum reserventur examen. Vos etenim nobis a Deo dati estis dii. Et conveniens non est, ut homo iudicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: « Deus stetit in synagoga deorum. In medio Deus autem deos discernit. » Sed et hoc illis ad memoriam reducendum est, qualiter beatus Prosper in libro, quem de contemplativa et actuali vita scripsit, laudem sacerdotum compraehencurandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi viriliter sustinentes pro peccatis hominum velut pro suis infatigabiliter supplicant Deo; ac velut quidam Aa
Abbreviated transcription (Latin):
nãq: modis: haec agebant᷑: A quibdã tota ebdomada
operabat᷑ a quib: dã dimidiã: et a quibdã duos dies:
idcrco haec sfatuimꝰ ut ne familia sea p̃dictis operib¬
sub trahere possit: neque a seniorib ãpliuseis requirat᷑:
et quiminꝰ quarte optime de t̾rahabet. sec undũ estima¬
cionẽ suetelluris opera faciat: haec ab ad a lardo comi¬
tep̃i incestuo sos homines emendent: et magnã dili¬
gentiã habeant ex eis: seuet deuiduis infrasuã parro¬
echiã potes tatẽ habeant ad corrigendũ: urc a

Expanded text:
namque modis hec agebantur; a quibusdam tota ebdomada namque modis hec agebantur; a quibusdam tota ebdomada operabatur, a quibusdam dimidia, et a quibusdam duo dies. Idcirco haec statuimus, ut ne familia se a psubtrahere possit, neque a senioribus amplius ab eis requiratur. Et qui minus quartae optimae de terra habet, secundum aestimationem supi incestuosos homines emendent, et magnam diligentiam habeant ex eis, seu et de viduis infra suam parochiam potestatem habeant ad corrigendum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
GANT UELAGANTUR
ronimia reclamatione quaeadnos uenit de homi¬
nib ecclesi asticis seufiscalinis quiñerant adiurnati
quando incenomannico pago fuimꝰ uisũ ẽ nobis una
cũ consultu fideliũ nr̃orũ statuere. ut quicũq de p̃¬
dictis hominib quartã factitenet: cũsuis animalib
seniorisuo plenit̃ unũ diem cũ suo aratro in cãpodo¬
minico ar& et postea nullũ seruitiũ ei manuale in ip¬
saebdomada a senioresuo requirat᷑ : et qui tanta ani¬
malia ñ hab& ut inuno die hoc ex plereualeat: ꝑficiat
p̃dictũ opus in duob dieb et quisolũ modo ita inua¬
lida ut ꝑse ñ possit arare quat tuor animali ahab&.
cũeis sociatis sibi aliis aret unodie in cã posenioris. etu¬
nodie postmodũ in ipsa ebdomada operamanuũ
faciat Quinihil exhis facere potest. neq animalia
habet ꝑtresdies seniorisuo amaneusq: usq: aduespe¬
rã operet᷑. et senior suus eiã plius ñ requirat: Diuersis

Expanded text:
a exigantur. Pro nimia reclamatione, quae ad nos venit de hominibus ecclesiasticis seu fiscalinis, qui non erant adiurnati, quando in Cenomannico pago fuimus, visum est nobis una cum consultu fidelium nostrorum statuere, ut quicunque de praedictis hominibus quartam facti tenet, cum suis animalibus seniori suo pleniter unum diem cum suo aratro in campo dominico aret et postea nullum servitium ei annuale in ipsa hebdomada a seniore suo requiratur. Et qui tanta animalia non habet, ut in uno die hoc explere valeat, perficiat praedictum opus in duobus diebus. Et qui solummodo ita invalida, ut per se non possit arare, quatuor animalia habet, cum eis, sociatis sibi aliis, aret uno die in canum diem postmodum in ipsa ebdomadae opera manuum faceret. Et qui nihil ex his facere poterat neque animalia haberet, per tres dies seniori suo manibus a mane usque ad vesperum operaretur, et senior suus ei amplius non requireret. Diversis
Abbreviated transcription (Latin):
ui inuicis ułpossessionib: chorep̃i no¬
minant᷑ quã uismanꝰ inpositionẽ ep̃orũ ꝑceperin
etut epĩ c̃secratis int: tamen scães y nodo placuit
ut modũ ꝓpriũ recognoscant: et gub̾nent subiec¬
tas sibi eccłas earũq moderamine curaq/ con¬
tentisint:¬

Expanded text:
icis et possessionibus chorepiscopi nominantur, quamvis manus impositionem episcoporum perceperint, et ut episcopi consecrati sint, tamen sanctae synodo placuit, ut modum proprium recognoscant, et gubernent subiectas sibi ecclesias, eorumque moderamine curaque contenti sint
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inuenerit. Siaute uenditor dixerit uiciũ : sta
emptio et ñsit inmutata : Si autẽ ñdixerit: mutaripo¬
test in illa die etinalia siue intcia die etsiã plius detri¬
b noctib illud habuerit poste añ potest mutare :
nisi forte eũ Inuenire infratres dies ñ poterit : Tunc
quando inuenerit: recipiat quiauitiũ uendidit: et
siñ uoluerit recipere: iur& cũ suis sacram̃talib qđ ui¬
tiũ ibi nullũ sciebat inilladie quandonegotiũ fecit
et st& factũ. UTQUIIRRIS OEDENIT PROQUACUO¬

Expanded text:
tum invenerit. Si autem venditor dixerit vitium, stet tum invenerit. Si autem venditor dixerit vitium, stet emptio et non sit immutata. Si autem non dixerit, mutari potest in illa die et in alia sive in tertia die. Et si amplius de tribus noctibus illud habuerit, postea non potest mutare, nisi forte eum invenire infra tres dies non poterit. Tunc quando invenerit, recipiat qui vitium vendidit. Et si noluerit recipere, iuret cum suis sacramentalibus, quod vitium ibi nullum sciebat in illa die, quando negotium fecit; et stet factum. 363. Ut qui arras dederit pro quacu