comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taciturnitatis incuitere. ne ui¬
derentur se ip̃i silencio dampua¬
uisse. Inic plane ĩmiense mul¬
titudinis numerositas: eciã
cum coniugib ac liberis exti¬
tata conuenerat. Aderat ppls
erpectator: futurus et iudex.
adstabant partes. dispari con¬
ditione dissimiles: hinc di¬
uina auctoritas. inde huma¬
na presumptio. hinc fides. in¬
de ꝑfidia. in de pelagius anccor
hinc xp̃e. Primori in loco bea¬
tissimi sacerdotes prebuerimt
aduersariis copiam disputã¬
di: que sola nuditate uerbor
diu manit̃ et aures occupauit.
et tempora. deinde antistites
uenerandi. torrentes eloquis
et enuangelicis tonitrua pro¬
fuderunt. aisccbatur sermo ꝑ¬
prius cum diuino. et assertio¬
res uiolentissimas. lectionũ
testimonia sequebantur. Ua¬
futat. ita ut ad singuias u¬
boꝵ obiectiones. reos se dum
respondere nequeunt faterent.
Populus arbit̾ uir manus
continet: iudicium tamen
clamore testatur. Cum subi¬
to uir tribunitie potestatis

Expanded text:
taciturnitatis incurrere, ne vitaciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensae multitudinis numerositas etiam cum coniugibus ac liberis excita convenerat, aderat populus expectator futurus et iudex, adstabant partes dispari conditione dissimiles: hinc divina auctoritas, inde humana praesumptio; hinc fides, inde perfidia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primori in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt adversariis copiam disputandi; quae sola nuditate verborum diu inaniter et aures occupavit et tempora. Deinde antestites venerandi torrentes eloquii et euangelicis tonitribus profuderunt; miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones violentissimas lectionum testimonia sequebantur. Cofutatur, ita ut ad singulas verborum obiectiones reos se, dum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbiter vix manus continet, iudicium tamen clamore testatur. 15. Cum subito vir tribuniciae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
insulam que inter om̃s est.
uel prima uel maxima apłi¬
ci sacerdotes raptim oppinio¬
ne. predicatione uirtutib mi¬
pleuerunt. Et cum cotidie ir¬
ruente frequeci a stiparentur.
diuinus sermo non solum ĩ
ecclesiis uerum eciam ꝑtriuia.
per rura. ꝑ deuia. diffundebat.
ut passim et fideles catholici
fumarentur. et de prauati ui¬
am correptionis agnoscerent.
Erat in illis aploꝵ instar et
gła: auctoritas per conscien¬
ciam. doctriua per litteras:
uirtutes ex meritis. Accedebat
pretea tantis auctorib asser¬
tio ueritatis. Itaq religionis
uniuersitas in coꝵ sentenciã
prompta transierat. Latebãt
abditi sinistre ꝑsuasionis auc¬
tores et more maligni sp̃s ge¬
mebant perire: sibi ppłos en a¬
dentes. Ad extremũ diuturna
meditatõne concepta: presu¬
munt mire conflictũ. Prece¬
dunt conspicui dinitiis ueste
fulgentes. crcũdat assentatõne
maluerunt subire quam ĩ ppło
quem subuerterant pudorem

Expanded text:
insulam, quae inter omnes est insulam, quae inter omnes est vel prima vel maxima, apostolici sacerdotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus impleverunt; et cum cotidie, inruente frequentia, stiparentur, divinus sermo non solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura, per de via fundebatur, ut passim et fideles catholici firmarentur et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat in illis apostolorum instar et gloria, auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritis. Accedebat praeterea tantis auctoribus adsertio veritatis, itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores et more maligni spiritus gemebant, perire sibi populos evadentes. Ad extremum, diuturna meditatione concepta, praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione maluerunt, quam in populo, quem subverterant, pudorem
Abbreviated transcription (Latin):
bati. excitant seniorem. elemẽ¬
tis furentibz opponendũ. Qui
penculi ĩmanitate constancior:
pat. et ꝓsellis sementib cau¬
sam religionis opponit. Sta¬
tinq assumpto oleo in nõie
trinitatis. leui asꝑgine fluc¬
tus seuientes oppreiat. Colle¬
gam cõmonet. hortatur uniu̾¬
sos. or̃o uno ore et clamore pro¬
funditur. Adest diuinitas. in¬
serena subsequit᷑. uenti contra¬
rii ad itinens misteria uertũt᷑.
uanigium famulatrix unda
psequitur. decursis ꝙ inmen¬
sis sꝑaciis breui optati licto¬
ris quiete potiuntur. Ibiq cõ¬
ueniens ex diuersis partib
multitudo excepit sacerdotes
quos uenturos eciam uatici¬
natio aduersa predixerat. Qũ¬
ciabant enĩ sinistri sp̃e: quod
tumebant. Qui imperio sac̾¬
dotum dum ab obsessis cor¬
porib detrudunt᷑. et tempesta¬
tis ordinem. et pericula que in¬
tulent fatebantur. uictosq se
corum meritis et impetio nõ
negabant. Interea britaniaꝵ

Expanded text:
bati excitant seniorem, elemenbati excitant seniorem, elementis furentibus obponendum. Qui periculi inmanitate constantior anum et procellis saevientibus causam relegionis obponit, statimque, adsumpto oleo, in nomine Trinitatis levi aspergine fluctus saevientes obpressit. Collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur. Adest divinitas, fuserena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria vertuntur, navigium famulatrix unda prosequitur, decursisque inmensis spatiis, brevi optati litoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat; nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant. Qui imperio sacerdotum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. Interea Brittaniarum
Abbreviated transcription (Latin):
Sii itaq occeanũ mare xp̃o
duce et auctore conscendunt
qui famulos suos inter̾ discri¬
mina et tutos redlidit et ꝓ¬
latos. ac primũ de sinu gal¬
li coflabris lenibz nauis in
altum prouecta deducitur. do¬
nec ad equor medium ꝑueni¬
ret. ubi porrectis in longum
usib nichil aliud qmͣ celmm
uideretur et maria. Rec multo
post occurrit in pelago legioniᷤ
inimica uix demonũ. qui tan¬
tos actales uiros ꝑtendere ad
Opponunt pericula. procellas
concitant. celum diem q nu¬
bium nocte subducunt. et te¬
nebrarum caliginem maris
atq aeris horrore congeminãt.
uentoꝵ furorem uela nec susti¬
nent. et occeani moles fragi¬
lis cimba uix tollerat. Cedebãt
ministeria iucta nautarum.
fercbatur naiigium. orone
non uiribz. et casu dux ip̃e et
pontifer fractus corporis lassi¬
tudine et sopore resolutus est.
Tum uero quasi repugnatore
cessante tempesta excitata con¬
ualuit. et iam naingium su¬
perfusis fluctib mergebatur.
Tunc beatus lupus omsq tur¬

Expanded text:
 Itaque oceanum mare Christo duce et auctore conscenditur, qui famulos suos inter discrimina et tutos reddidit et probates. Ac primum de sinu Gallico flabris lenibus navis in altum provecta deducitur, donec ad aequor medium perveniret, ubi, porrectis in longum visibus, nihil aliud quam caelum videretur et maria. Nec multum post occurrit in pelago relegionis inimica vis daemonum, qui tantos ac tales viros pertendere ad ent. Obponunt pericula, procellas concitant, caelum diemque nubium nocte subducunt et tenebrarum caliginem maris atque aeris horrore congeminant. Ventorum furorem vela non sustinent, et oceani moles fragilis cumba vix tolerat. Cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus. Et casu dux ipse vel pontifex, fractus corpore, lassitudine et sopore resolutus est. Tum vero, quasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et iam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus omnesque tur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ milli ep̃i detrabebant. sco
ille uir uencrabilis acꝓ̃rud
ui oricntalib eclis. ⁊di ex
more fien sciens et certus Et u¬
tilitati ecclie consulens obtcec¬
tancium non curabat linguas.
dum modo factitaretur a pres¬
bitero. qd̃ a se ep̃o impleri mi¬
mie posse ceruebat. Unde ac¬
censa et ardens leuata super
candelabrum lucarna om̃ib

Expanded text:
nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod a se episcopo impleri minime posse cernebat. Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnib
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ambrosio: et fugit ab cis
sollicitudo iite pretente.
mis illis dib dulce¬
dine mrabili consiterare
altitudinem consilii di¬
ni suꝑ salutem generis
humani. Quañtum fle¬
uit in hymius et cantias
suaue sonantis ecclie: uoci¬
bus cõmotus acciter. Uo¬
ces ille influcbant amib
cius. et cliquabatur ueri¬
tas in cor eius: et exestua¬
lut inde affectus pictatis
et currebunt lacrimae: et be¬
ne illi erat cum eis. Erat tc̃¬

Expanded text:
git a nobis sollicitudo vitae praeteritae. illis diebus dulcedine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salutem generis humani. Quantum flevi in hymnis et canticis tuis, suave sonantis Ecclesiae tuae vocibus commotus acriter! Voces illae influebant auribus meis, et eliquabatur veritas in cor meum; et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrymae, et bene mihi erat cum eis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
et hymni ut canerentur se¬
cundum morem orientali
um. ne ppl̾s metoris te¬
dio contabesceret constitutũ
est. Et ex illo in hodiernũ

Expanded text:
et psalmi ut canerentur secundum morem Orientalium partium, ne populus moeroris taedio contabesceret, institutum est, et ex illo in hodiernum
Abbreviated transcription (Latin):
uero remansit ubi sedebant¬
prius nimis stupens. Augu
arbore fici strauit se nescio qͦ¬
modo. et dimisit habenas
lacumas: et ꝓruperunt flu¬
mina oculorum eius accep¬
tabile sacrificium deo. et non
quidem his uerbis. s in hac
sentencia multa locutus est.

Expanded text:
 ubi sedebamus, nimie stupens. Ego arbore stravi me nescio quomodo, et dimisi habenas lacrymis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum. Et non quidem his verbis, sed in hac sententia mult
Abbreviated transcription (Latin):
in cum attonitus alipius.
Non enĩ solita uerba sona¬
bat. polusq alloquelantur
anime eius frons gene. ocli
color modus uocis: qm uer¬
in que promebat. Hortulus
quidam erat hospicu illorũ.
tota domo. Nam hospes ibi
non hĩtabuit dñs domus.¬

Expanded text:
 attonitus me intuens. neque enim solita sonabam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, quae promebam. hortulus quidam erat hospitii nostri, tota domo: nam hospes ibi non habitabat, dominus domus.
Abbreviated transcription (Latin):
ricoꝵ mox instituit. et cum
dei scrius iuere cepit secund̃
modum et regulam sub scĩs
aplis constitutam. marime
ut nemo quicqmͣ ꝓprium in
illa societate haberet: sed eis
ẽent om̃ia cõmunia. et distri¬
bueretur mucuiq sicut opus
dum de transmarinis ad sua
remeasset. Sanctus autem
ualerius ordinator eius. ut
erat uir puis. et deum timẽs
diuinitus homo concederet
tatis qui posset uerbo der. Et
doctrina salubri eccliam dei e
dificare. cui rei se homo natu¬
in grecus minusq latina lĩ¬
gua et litteris instructus mi¬
nus utilem preuidebat. Unde¬
ei presbiter potestatem tradi¬
dit coram se in eccłia enuan¬
gelium predicandi ac frequẽ¬
tissime tractandi contrausũ
quidem et consuetudinẽ affri

Expanded text:
ecclesiam mox instituit; et cum ecclesiam mox instituit; et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus dum de transmarinis ad sua remeasset. Sanctus vero Valerius ordinator ejus, ut erat vir pius et Deum timens, divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Afri
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Qui cum flagitante
uidendo et ordinando prebito
cuutati plebem dei alloqueret᷑
et echortaretur iamscientes
catholicum scĩ augustim ꝓpo¬
situm et doctrinam. manu in¬
iecta. qm̃ idem in ppło securus
et iguarus. quid futurum ẽet
adscabat. Solebat autem lai¬
cus ut nobis dicebat ab eis
tantum eccliis que non ha¬
berent ep̃os suam abstiuere
p̾senciam. Eum ergo tenue¬
runt. et in talib consuctũ est ut¬
cp̃o ordinandum intulerũt.
id uno consensu et desiderio
fieri ꝑfici q petentib mag¬
no q studio et clamore flagi¬
tuntib. ulertim eo flante:
non nullis quidem lacrimas
eius ut ip̃e nobis retulit tunc
suꝑ be interpretantib. et tam¬
quam consolantib ac dicen¬
tib quia et locus prab̾ii licet
ip̃e maiori dignus ẽẽt ꝓpin¬
quaret tamen ẽp̃atui. Cũ ille
homo dei ut nobis retulit
maiore confideratione intel¬
ligeret et gemeret cum multa
et magna uite sue pericula de
completum est desideriũ. Factꝰ¬

Expanded text:
rebat. Qui cum, flagitante videndo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tunc superbe interpretantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna suae vitae pericula de completum est desiderium. C
Abbreviated transcription (Latin):
stino nõ tumultuose a capete:
sed leniter subtrahere mini¬
sterium lingne sue nuridinis
docebat. Iam paucissimi dies
supererant ad nundinales
ferias. et statuit toletare illos:
ut sollempniter abscederet. Cõ
sim cui quam effunceret᷑: qũa¬
qu̾a tu d̾s eis a conualle plora¬
tionis ascendentib et cantã¬
tib canticum graduũ ded̾at
sagittas. et carbones uasta¬
tores aduersus linguam sub¬
dolam. uelut consulendo con¬
tradicentem: et sicut cibum as¬
solet amando consumentem.
Sagittaueras tu cor eoꝵ cari¬
tate tua: et gestabant uerba tu¬
a tranffixa uisccrib. et exem¬
pla scruorũ tuoꝵ quos de n¬
gris lucidos. et de mortius
uiuos feceras congesta in
sinũ cogitationis eorũ ure¬
lunt: et assumelunt graue̾
torporem. ne muna uergerẽ¬
tur: et accendelunt eos ualide
ut om̃is ex lingna subdola
contradictionis flatus ĩflã¬
mare cos acrins posset non
ertinguere. Euolutis autem

Expanded text:
tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis e iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et resim cuiquam effunderetur, quamquam tu nobis in conualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere. uerum tam
Abbreviated transcription (Latin):
non multo amplius: cũ
iustina ualentiniani regis
anis. Extu balat tunc pra¬
plebs in eccłia mori parata
ca sollicitudinis et urgili¬

Expanded text:
aut non multo amplius, cum Justina Valentiniani regis anis. Excubabat pia pplebs in ecclesia, mori parata a, sollicitudinis et vigili
Abbreviated transcription (Latin):
et uita mea deus cordis mci
scpositis paulisper bonis eĩ
actib pro quib tibi gaudẽs
gr̃as ago: nunc prõ percatis
matris mee deprecor te erau¬
di me ꝑ medicinam uulne¬
rum nr̃orum que pependit ĩ
ligno: et sedens ad dexteram
tuam te interpellat pro nobis.
Scio cium mniseticorditer oꝑa¬
tam. et ex corde dimisisse de¬
bica debitorib suis. Dimitte
illi et tu debita sua: si qua e¬
ciam cõtraxit per tot annos
post aquam salutis. Dimit¬
te dñe dimitte obsecro: ne in¬

Expanded text:
et uita mea, deus cordis mei, sepositis paulisper bonis eius actibus, pro quibus tibi gaudens gratias ago, nunc pro peccatis matris meae deprecor te: exaudi me per medicinam uulnerum nostrorum, quae pependit in ligno et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio misericorditer operatam et ex corde dimisisse debita debitoribus suis: dimitte et tu illi debita sua, si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. dimitte, domine, dimitte, obsecro, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
curam ne feceritis in desidcriis.
Nec ultra uoluit leg̾e: nec o¬
pus erat. Statin q cũ fine
hutus sentencie. quasi luce
securitatis infusa cordi eius:
om̃s dubitationis tenebre
diffugerunt:
unc iuteriecto autem
digito aut nescio quo
Alio signo codicem clausit. et
tranquillo iam uuitu idica¬
uit alipio. at ille quid in sc a¬
rabat se indicauit. petit iude̾
quid legisset. Ostendit augu¬
ultra quam ip̃e legerat. et ig¬
norabat quid sequerctur. Se¬
quebatur uero: infirmum
indicauit. Sed tali ãmoni¬
tione firmatus est: placito¬
q ac ꝓposito bono et congru¬
entissimo suis morib sine
uictus est. Inde ad matrem
Narrant quomodo gestum
sit. Exultat et triumphat. et
benedicit deum. qui potens
est ultra qũa petimus aut in¬
telligimus facere. Et conuer

Expanded text:
am ne feceritis in concupiscentiis . Nec ultra volui legere; nec opus erat. Statim quippe cum fine hujusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo, omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. 30. Tum interjecto aut digito aut nescio quo alio signo, codicem clausi, et tranquillo jam vultu indicavi Alypio. At ille quid in se abam, sic indicavit. Petit videre quid legissem: ostendi; ultra quam ego legeram, et ignorabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quijunctus est. Inde ad matrem Narramus quemadmodum gestum sit; exsultat et triumphat; et benedicebat tibi, qui potens es ultra quam petimus aut intelligimus facere , quia
Abbreviated transcription (Latin):
olore dencium tunc ex¬
Et cum in tantum ingraues¬
ceret dolor. ut non ualeret lo¬
qui: ascendit in cor eius am¬
monere om̃s suos qui illis¬
aderant. uͭ deprecarentur do¬

Expanded text:
olore dentium tunc exet cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur
Abbreviated transcription (Latin):
cum delectationib suis. Dũc¬
ait. Fili quantum ad me
attinet nilla reiam delector
in hac uita. Iam quid hic
faciam adhuc et cur hic si
nescio: iam consumpta spe
huius secult. Unum erat
ꝓpter qđ in hac uita aliqu̾a¬
tulum ĩmorari cupiebam:
ut te xp̃ianum catholicum
uiderem priusquam more¬
itr. Cumulatius hoc michi
dũs meus prescitit: ut eciã
contempta felicitate tarena.

Expanded text:
bus delectationibus suis, tunca: Fili, quantum ad me attinet, nulla jam re delector in hac vita. Quid hic faciam adhuc, et cur hic sim nescio, jam consumpta spe hujus saeculi. Unum erat propter quod in hac vita aliquantum immorari cupiebam, ut te christianum catholicum viderem, priusquam morerer. Cumulatius hoc mihi Deus meus praestitit, ut te etiam, contempta felicitate terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
enim erant: simul habita¬
bant placito sancto. Quere¬
bant quis nam locus cos
utilius haberet: et seruien¬
tes deo pariter. remeabant
defuncta est. In pendente au¬
tem die quo ex hac uita crat
soli starent incumbentes ad
quadam fenestram. unde
ortus ertra domum que coᷤ
habebat prospectabatur illic
apud ostia tyberina. Ubi a¬
tiners laborem instauralũt
se nauigationi. Colloquebã¬
tur ergo soli ualde dulciter
et p̾terita obliuscentes in
ea que ante sunt extentr q̃¬

Expanded text:
ul eramus, simul habitaturi placito sancto. Quaerebamus quisnam locus nos utilius haberet servientes tibi: pariter remeabamus fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat soli staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi ritineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti qu
Abbreviated transcription (Latin):
sio pristinos errores suos.
et presens uotum suum: ut¬
aptior qr ficret. at iue uissit
qr gentuum sit premintia¬
tor aꝑtior. Ucrumptamen
ille primã huiꝰ lcõnem non
intelligens. totumq tale
arbitrans distulit reppeten¬
dum: crercitatior in dñico
aduenit quo se nomen da¬
re o porteret: relicto rure me¬
diolanum remeauit. Pla¬
cuit et alipio renasci in xp̃o¬

Expanded text:
sio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, utaptiorque fierem. at ille iussit que Gentium sit praenuntiator apertior. Verumtamen ego primam hujus lectionem non intelligens, totumque talem arbitrans, distuli repetendum exercitatior in dominico eadvenit quo me nomen dare oporteret, relicto rure, Mediolanum remeavimus. Placuit et Alypio renasci in
Abbreviated transcription (Latin):
ut redderet. Om̃s sibuct in¬
uicem quisS ut eum nouerat:
instrepuerunt nomen cius
instrepitu gratulationis.
Quis autem cum ibi non
nouerat. Et sonuit presso so¬
nitu per ora cunctorum collec¬
tancim. uictormus uicto¬
rinus. Cito sonuerunt exul¬
tatione: quia uidebant eum.
et cito siluerunt intentione.
ut audirent eum. pronunci¬
plicianus de uctormo augu¬
stino narrauit. exarsit ille ad
eum muttandum: ad hoc enĩ

Expanded text:
ut redderet, omnes sibimet invicem, quisque ut eum noverat, instrepuerunt nomen ejus strepitu gratulatiquis autem ibi non eum nouerat? et sonuit presso sonitu per ora cunctorum conlaetantium: "Victorinus, Victorinus". cito sonuerunt exultatione, quia uidebant eum, et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. pronuntiplicianus de Victorino ista narravit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
amarissima contricione cor¬
dis sui. Et repente audiuit
uccem de uicina domo cum cũ
lege. Statimq mutato nul¬
tu. intentissimus cogitare ce¬
pit. utrum nam solerent pu¬
eri in aliquo gencre ludendi
canticate tale aliquid nec oc¬
currebat õmo audisse se uspi¬
am. Repressoq impetu lacri¬
maꝵ surrexit nichil aliud ĩ¬
terpretans diuinitus sibi
iuberi nisi ut aperiret librũ:
legeret. Itaq concitus rediit
in eum locum ubi sedebat
alipius. Ibi enim posu¬
erat codicem aplicum.
unde surrexerat: arcipuit
aperuit et legit in silencio ca¬
pitulum: quo primũ coniecti
sunt oculi eius. Non in com¬
messationib et ebrietatib.
nõ in cubilib et impudici¬
ciis. non incontentione. et

Expanded text:
amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantlege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpretans diuinitus mihi iuberi, nisi ut aperirem codicem ersum. Itaque concitus redii ad eum locum ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem Apostoli, cum inde surrexeram. Arripui, aperui, et legi in silentio capitulum, quo primum conjecti sunt oculi mei: Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis, non in contentio
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos pontiamis quidam
cuus ip̃orum. in quantum
affer preclare in palatio mi¬
litans. Nescio quid ab eis uo¬
lctat. Et consederunt ut col¬
loquerẽtur. et forte suꝑ men¬
sam lusoriam queante eos
erat attendit codicem tulit
aꝑuit. Inuenit aplm paulũ
inopinate sane. Putauerat
enũ aliquid de libris: quorũ
professio eos continelnt. Aũc
tuens: gratiatorie mirat
nus illis scripturis se curã
marimam impendere: ortꝰ
est sermo ip̃o narrãte de auto¬
nio egyptio monacho. cui
nomen excellenter clarebat
apud seruos dei. Ipsos aũt
usq in illam horam latelut.
moratus in ip̃o sermone. in¬
sinuans tantum uirum ig¬
norantib. et ãmrans eãdẽ
illoꝵ ignoranciam. Stupe¬
bant autem illum audienteᷤs
tam recenti memoria: et ꝓ¬
pe suis temporib tanta mi

Expanded text:
Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero tuens gratulatorie miratus me Scripturis curam maximam impendere, ortus est sermo, ipso narrante, de Antonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam horam latebat. moratus est in eo sermone, insinuans tantum virum ignorantibus, et admirans eamdem nostram ignorantiam. Stupebamus autem audientes tam recenti memoria, et prope nostris temporibus testati
Abbreviated transcription (Latin):
uentum est ad horam profitẽ¬
de fider que uerbis certis retẽ
tis q memoriter de loco emi
me reddi solet ab eis qui ac¬
cessuri sunt ad baptismũ: o

Expanded text:
uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis conceptis retentisque memoriter de loco emindelis Romae reddi solet ab eis, qui accessuri sunt ad gratiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uero tunc senuerat. et
longa etate uitam bono stu¬
dio sectande uie dei multa ex¬
ꝑtus: multa edoctus ei uide¬
lntur: et uere sic erat. Unde
ei ut proferret uolelat confe¬
renti secum estus suos quis
eẽt aptus modus: sic affec¬
to ut erat ip̃e ad ambulan¬
dum in uia dei. Uidebat ent
plenam eccłiam: et alius sic
ibat. alius autem sic. Et au¬
tem displicebat qd̃ agebat ĩ
seculo: et oncri ei erat ualde
non iam in flãmantib cupi¬
ditatib ut solebant. spe ho¬
noris et peccunie: ad tollerã¬
dam illam seruitutẽ tã gra¬
uem. Iam enim illa non de¬
lectalunt predulcedine dei:
et decore domus ciꝰ qũa dile¬
num patrem in accipienda
uerent patrem diligebat. Nar¬
rauit et circuitus erroris sui.
Ubi autẽ cõmemorauit legis¬
se se quoscam libros platom¬
corum quos uictorinus quõ¬
dam rector urbis rome quem
xp̃iamuum defunctũ c̃e audie¬
rat in latinam linguam trãs¬
tulisset: gratulatus est ille
scnex qd̵ in alioꝵ philosopho¬

Expanded text:
iam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic. mihi autem displicebat, quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat ualde non iam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilenum, patrem in accipienda vere ut patrem diligebat. Narravi ei circuitus erroris mei. Ubi autem commemoravi legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victorinus quondam rhetor urbis Romae, quem christianum defunctum esse audieram, in latinam linguam transtulisset; gratulatus est mihi quod non in aliorum philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ non solum eruditus
scriba in regno celorum de the¬
sauro suo proferens noua et
uetcra. et unus negociatorũ
qui inuenta una pretiosa mar¬
garita que habebat uenditis
quos scriptum est. sic laqunni

Expanded text:
Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis,quos scriptum est, Sic loquimin
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣiuis sc̃s dei lupus seno¬
nas ꝑgeret: andesagnia lo¬
cum exilii. xp̃c pro eius me¬
ritis uurtutum sepius gr̃a

Expanded text:
mvis sanctus Dei Lupus Senonas pergeret, Andesagina locum exilii Christus pro eius meritis virtutum saepius gra
Abbreviated transcription (French):
ticis a saltantib predicar.
Cui respondit. Grande est si
te delectat coniunctã religi¬
oni:audut odorem seculi.

Expanded text:
ticis a saltantibus praedicari. 83 Cui respondit: Grande est, si te delectat coniunctam religioni audire odorem saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
nario domũ redeuitib itine¬
as collocatione sociatur. Qͥ
dum grauati miustis faucib
iuga nubib inserta conscen¬
dunt. torrente obuo tenelant᷑.
qui in illis precipiciis p̾ruptis.
neq animalium. neq homi¬
lum uestigia fideliter herere pa¬
titur. Erat ex his uiatorib
unus: et claudus et semior. hu¬
ius fascem iuir beatissimus hu¬
meris sius inter uastos gurgi¬
tes deportauit. eum qr exoncrã¬
tum iterato transitu subiecta
ceruice transposuit. ⁊ibrt hic

Expanded text:
nario domum redeuntibus itinenario domum redeuntibus itineris conlatione sociatur. Qui, dum, gravati iniustis fascibus, iuga nubibus inserta conscendunt, torrente obvio tenebantur, qui in illis praeruptis praecipitiis neque animalium neque hominum vestigia fideliter haerere patiuntur. Erat ex his viatoribus unus et claudus et senior; huius fascem vir beatissimus humeris suis inter vastos gurgites deportavit eumque exoneratum, iterato transitu, subiecta cervice transposuit. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Illic in conuentu oĩum
proscrati in terram parentes.
filiam annis nubilib obtu¬
lerunt. cui debilitas penam
seuissimam temporis accessi¬
one gencrauerat. ab ortu ã
uatinitatis sue. ita contrac¬
tis nerius in palma digiti
curuabantur. ut crescentibus
introrsum nimic unguib cẽ¬
dente carnis teneritudine tot
inciperent eẽ uulnera: quot
digiti. Et nisi insistenti acu¬
mini ossa obrecta aliquate¬
nus restitissent: palmã tota
ulcera interius uuersa trãs¬
fod̾ent. Huius derteram com¬
prelensam dum attrectat sac̃¬
dos.tactus salubritate bene¬
dixit. apprehensos q singulã¬
tun digitos cedentib neruis
inusum flexibilem rruocauit.
redditurq ministerio mnams.
que inftrebat sibi ip̃a ꝑuiciem.
Insuꝑ id pietatis adingit.
ut sanctis manib diractis iã
digitis excessum imguum a
formã cõmunis consuetudĩs
ecursis itaq ciuitatib
gullicanis. dum alpes
taliam ingressuus exuꝑat.
aisu artificib ex ope mercen¬

Expanded text:
rit. Illic in conventu omnium prostrati in terram parentes filiam in annis nubilibus obtulerunt, cui debilitas poenam saevissimam temporis accessione generaverat. Ab ortu enim nativitatis suae ita, contractis nervis, in palmam digiti curvabantur, ut, crescentibus introrsum nimie unguibus, cedente carnis teneritudine, tot inciperent esse vulnera quot digiti, et nisi insistenti acumini ossa obiecta aliquatenus restitissent, palmam totam ulcera ulterius inmersa transfoderent. Huius dexteram conprehensam dum adtrectat sacerdos, tactus salubritate benedixit adprehensosque singillatim digitos, cedentibus nervis, in usum flexibilem revocavit, redditurque ministerio manus, quae inferebat sibi ipsa perniciem. Id insuper pietatis adiungit, ut sanctis manibus, directis iam digitis, excessum unguium ad formam communis consuetudinis Decursis itaque civitatibus Gallicanis, dum Alpes Italiam ingressurus exsuperat, casu artificibus ex opere mercen
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Tribuat deus. ut nos ĩ
die iudicii smne confusione
uideamus. Ceterum in hãc.
rentib ab hominib consti¬
pacum in tantum ut ꝑ om̃s
aggeres quos itiuere suo il¬
lustratos reliquit usq in ho¬
diernum diem ubicumq aut
orauit. aut docuit oratorte
cellule. et signa crucis elata
ꝓfulgeant:
cerritorium sane augu¬
stidun ense dum prẽte¬
rit. aduenienti multitudo ĩ¬
discrete etatis et sexus occur¬

Expanded text:
tio! Tribuat Deus, ut nos in tio! Tribuat Deus, ut nos in die iudicii sine confusione videamus; ceterum in hac rrentum agminibus constipatum, in tantum, ut per omnes aggeres, quos in itinere suo inlustratos reliquit, in hodiernum diem, ubicumque aut oravit aut docuit, oratoriae cellulae et signa crucis elata praefulgeant. Territorium sane Augustudunense dum praeterit, advenienti multitudo indiscretae aetatis et sexus occur
Abbreviated transcription (Latin):
ingreditur. cui id solũ
slifidiebãt neuinqua labore
uacuus quiete frueret᷑. sut pro¬
pheta ait. ambulabunt deuir¬
tute in uirtutem. Nam dum
pretetit ex consuctudine humi¬
litatis. familiarem sim̃ sena¬
torem p̾sbiterum iterum ui¬
sitauit: et quo illi annoꝵ u¬
ginti circiter̾ muta offertur
puella. Cuiꝰ os. frontem. uul¬
tum q totum cum olei attre¬
ctatione benedixit. demnde con¬
ditum poculum precepit at¬
ferri. in quo tres particulas
pinis. manib ꝓpriis cõmi¬
nutas infudit. unãꝙ ios
puelle in se inseruit. mipans
ut priusqmͣ acaꝑet: peticio¬
nem benedictionis ediceret.
Quam statim claranoce an¬
tequ̾a panem sumeret postu¬
lauit. ac deinceps uslis lo¬
quendi natus ex mirabilib
in reliqua eis etate ꝓman¬
sit. Demde ꝓfecturus. solito
affectuosius in amicũ ĩruit.
Os. frontem. oculos oscuiat᷑:
inheret ampletib. et huimo¬
di uerbis salutatum reliquit.
Uale in eternum frater Ra¬
rissime. uale anime mee por¬

Expanded text:
egreditur, cui id solum sufficeret, ne umquam labore vacuus quiete frueretur; sed, ut propheta ait, ambulabat de virtute in virtutem. Nam dum praeterit, ex consuetudine pietatis familiarem suum Senatorem presbyterum iterum visitavit. A quo illi annorum XX circiter muta offertur puella, cuius os, frontem vultumque totum cum olei adtrectatione benedixit; deinde conditum poculum praecepit adferri, in quo tres particulas panis manibus propriis comminutas infudit, unamque in os puellae ipse inseruit, imperans, ut, priusquam acciperet, petitionem benedictionis ediceret. Quam statim clara voce, antequam panem sumeret, postulavit, ac deinceps usus loquendi, natus ex mirabilibus, in reliqua eius aetate permansit. Deinde profecturus solito affectuosius in amicum inruit; os, frontem, oculos osculatur, inhaeret amplexibus et huiusmodi verbis salutatum reliquit: 'Vale in aeternum, frater karissime; vale, animae meae por
Abbreviated transcription (Latin):
boc ẽet. qm̃ distrationem repen¬
tinam predioꝵ et gẽmaꝵ uen¬
ditionem audisset. Cui nutux
caute confessa est. Sponsa tua
muenit possessionem in uena¬
amplius redditum prestat.
hanc ergo in tuo nõie cupiẽs
comparare in detur aliquanta
distrahere. Credidit stultu s car¬
nale mercimoniũ. et animum
ab indignatione reuocans:
eciam ip̃e cepit auctor ẽẽ uen

Expanded text:
hoc essit . quod distractionem repenti| nam praediorum et gemmarum audisset. Cui haec nu| trex cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenaamplius solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uen
Abbreviated transcription (Latin):
uata est. Et sicut per me cathe¬
nensiũ ciuitas sublimatur a
xp̃o: ita perte siracusana ciuita ᷤ¬
a xp̃o decorabitur. quia iocundũ
xp̃o in tua nirginitate habita¬
culum p̾parasti:
t his dictis: exꝑgefacta
surrexit tremens. et ait
matri suc. Mater ecce salua fr̃a
es. per ip̃am te precor que te sal¬
uauit suis oronib. ne tu michi
aliquando sponsum nõies. ne
tu uelis de corporis mei posten¬
tate fructum mortalitatis in¬
eunti ad corruptionis me auc
ter eins enthicia ait. Om̃ia¬
enĩ que fuerunt patris tui de¬
fucti ante nouem annos ĩ¬
contammata custodiens: am¬
pliam pocius qmͣ minui patri¬
monio tuo. Mea ucro om̃ia q̃
sunt uel ẽẽ possut ip̃a melius
consiliũ meũ. Non satis deo
ideo das: quia tecum ferre nõ
puales. Uinens enĩ et salutẽ
mocinaret᷑ uirgo cum matre¬
sua: fiebat rerum distracio. et
cotidie neccessitatib paupenũ
Nterea dum distrahunt᷑ p̃dia

Expanded text:
uata est. Et sicut per me cateneuata est. Et sicut per me catenenensium ciui| tas sublimatur a christo. Ita per te siracusana ciui| tas decorabitur quia iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis ineunti ad corruptionis meae. Auctter eius euticia| ait omnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel esse possunt ipsa+ meliusconsilium meum | Non satis deo . ideo das . quia tecum ferre non prae| uales . uiuens ergo et salutem mocinaretur uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum Interea dum distrahun| tur praedia
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑ uniu̾sam
beatissime uirgĩs
agathe fama cre¬
sium sicient̾ perageret ad sepul¬
chrum sc̃e agathe uirginis uene¬
randum. contingit luciam ue
nerabilem uirginem nobilissi¬
mam syracusanoꝵ simul festi¬
ꝑgere. Cum mater euthiaa per
anmos .iiiiͦ. fluxus sanguinis
fatigata. nullo poterat medicoꝵ
remedio liberari. Igitur dum
ꝓcessionis misteria agerentir.
lec euuͣngelii lectio fuit qua le¬
gitur fimbria nestimenti dñi
mulierem a fluxu sanguinis
saluatam. Dum enĩ hec lecctio
recitatur: dixit sancta lucia ma¬
tu sue. Si credis mater que legũ¬
tur. crede agatham passam pro
in p̾senti habeat eum pro auius
nõte passa est. continge ergo se¬
pulchrum cius credens et libe
filia. et ceperunt lacrunis flagi¬
tare suffragium. Interea dum
sompnũ lucia uirgo arripuit.
natam stantem et dicentem.
oror mea lucia nirgo deo deuo
ta quid a me petis. qd tu poteris
prestare continuo. nam et mat̾
tue fides tua subuenit et ecce sal¬

Expanded text:
um per uniuersam . beatissimae uirgi| nis . Agathes fama cresium sicienter pergeret ad sepulchrum sanctae| Agathes uirginis uenerandum. Contigit luciam ue| nerabilem . uirginem nobilissimam syracusanorum . simul| peritante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. Si credis mater his quę leguntur . cre| de Agathen passam . pro in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberfilia . et coeperunt lacrimis flagitare suffragium| interea dum somnum| Lucia uirgo arripuit. natam stan| tem . et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce sal
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus impositum feretro
diuinis canticis circumdatũ:
cuterua sequebatur plangẽ¬
tim: atq uicta preceptum
ip̃ius uiri sancti in stillici
dere iussa magista: ubi ma¬
nus dñi uirtutum multi¬
plicauit congeriem. Nam q̃¬
dam mulier ꝑ triginta an¬
norum cutulum lumen per¬
diderat oculoꝵ. dum ibidem
aduenisset: e fide sana recessit
cum lumine. Sed et alia con¬
tracta mẽbris: recepit ibidem
premia sanitatis. Mulier
namq nobilis bectola nõie
cum ebdomada sine cibo et sõp¬
no degeret: et acridentium tor¬
queretur dolore. cum ex pulue¬
re sepulchri sputo mixto locum
liniuisset: doloris confestim
recepit gaudium sosprtatis.
Lecto igitur ibi deseruiens des¬
peratus. a medicis incõmodo
tenebatur languoris: ita ut¬
scptem dierum euoluto curri¬
culo nulla penitus sumeret a¬
limenta. Sed cum leuatus i
grabato ad scĩ fuisset deportat
sepulchrum qui uenerat ex fi¬
de recepit medicinam ex pul

Expanded text:
Corpus inpositum feretro, Corpus inpositum feretro, divinis canticis circumdatum, caterva sequebatur plangentium; atque iuxta praeceptum ipsius viri sancti in stillicidentes transcendere iussa magistri: ubi manus Domini virtutum multiplicavit congeriem. 27. Nam quaedam mulier, triginta annorum curriculo lumen perditum oculorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sanitatis. Mulier namque nobilis Bettola nomine, cum ebdomada sine cibo et somno degeret et acri dentium torqueretur dolore, cum ex pulvere sepulchri sputo mixto locum livisset doloris, confestim recepit gaudium sospitatis. Lector igitur, qui ibi deserviens, desperatus a medicis, incommodo tenebatur languoris, ita ut, VII dierum evoluto curriculo, nulla penitus sumeret alimenta. Sed cum levatus in grabatto ad sancti fuisset deportatus sepulcrum, qui venerat ex fide, recepit medicinam de pul
Abbreviated transcription (Latin):
Merito namq ei patebant di¬
uina misteria cuis mens
assidue erat in celo intenta.
Sufficet itaq sibi credidit.
qd̃ sub presencia xp̃i laudes
suꝑnas andisset: ac per hoc
cepto itinere non perrexit
die quadam dum in urbe
relicto prandio alacer obui¬
am pergit nemine nuncian¬
te. et sc̃m guinebaudum int̾
ecc̃am sc̃e marie. et sci stepha¬
ni cuntem inuenit: atq o¬
ratione completa. dato pa¬
cis osculo ad ꝓprium ꝑdu¬
xit conuiium. Multa ostẽ¬
dit in corpore. que longumi
est pagnus intimare. Plu¬
res a languoris morbo cu¬
rauit. cecis lumen reddidit.
surdis auditum restituit: in¬
firmantib gr̃am sanitatis
renciens igit se corpore iã¬
resolui. briennone p̾¬
dio tactus incõmodo. enoca¬
to sacerdotali comuentu: stĩs
predicationib exortato fle¬
Statim diuina uirtus affuit.
que ad demonstrandam pon¬
tificis głam. odorem suaui¬
Nagrabat de illo odor necta¬
reus tam quam si fuisset
multis aromatib delibut.

Expanded text:
Merito namque ei patebant suMerito namque ei patebant superna misteria, cuius mens assidue erat caelo intenta. Sufficere itaque sibi credidit, quod sub praesentia Christi laudes supernas audisset, ac per hoc coepto itinere non perrexit. 25. Die quadam dum in urbe relicto prandio, alacer obviam pergit, nemine nuntiante, sanctum Winebaudum inter ecclesiam sanctae Mariae et sancti Stephani euntem invenit, atque oratione completa, praelato pacis osculo, ad proprium perduxit convivium. Multa ostendit in corpore, que longum est paginis intimare. Plures a languoris morbo curavit. Caecis lumen reddidit, surdis auditum restituit, infirmantibus gratiam sanitatis Sentiens igitur se corpore iaresolvi, Briennone praedio tactus incommodo, evocato sacerdotali conventu sanctis praedicationibus exortato, flenStatim divina virtus adfuit, quae ad demonstrandam pontificis gloriam odorem suaviflagrabat de illo odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum uoluptabrum festina¬
rent. Melius igitur credidit.
ut eorum casum per scas or̃o¬
nes subleuaret. Concitus ec¬
clesiam ꝑgit: breuiatam ꝓ
illis or̃onem effundit. Mo̾r
signum scĩ stephani manu
tangit: ut matutinas lau¬
des derus conueniens cele¬
braret. Mirum in modum:
mox ut in eor aurib signi
cordib. stimulus ardoris re¬
cessit. Tunc ad eccliam curcũt:
debita officia soluunt. Expleta¬
q psalmodia a scõ correpti.
ueniam petunt: melioris ui¬
te exordia sumunt. Sicq dimi¬
na uirtus: ꝑ pacienciam scĩ
exipuit iam casuros de fouca
mimici. addantur stilo: que
crescunt uirtutes in cumlũ:
um quidam uir no¬
bilis heldefredus nõie.
cum causa prandii. ticiacum
uillam inuitasset die dñica:
et ip̃e denotus offerre sacrifia¬
um eurora ꝑgeret uicum: au¬
dito in celo sonitu adscitit e¬
quo insidens diu in uno loco.
sicq duitius in celo intentꝰ.
or̃onem dñicam decantari au¬
diuit. inter augelicos choros.

Expanded text:
tum volutabrum festinatum volutabrum festinarent. Melius igitur credidit, ut eorum casum per sanctas orationes sublevaret. Concitus ecclesiam pergit, breviatam pro illis orationem effudit. Mox signum sancti Stephani manu tangit, ut matutinis laudibus clerus conveniens celebraret. Mirum in modum, mox ut in eorum auribus signi cordibus Stimulus ardoris recessit; tunc ad ecclesiam currunt, debita officia solvunt. Expleta psalmodia, ab eo correpti, veniam petunt, melioris vitae exordia sumunt. Sic divina virtus per patientiam sancti eripuit iam casuros de fovea inimici. 24. Addantur stilo, quae crescunt virtutes in cumulum. Dum quidam vir nobilis Herlefredus nomine eum causa prandii Titiaco villa invitasset dominica die et ipse devotus offerre sacrificium aurora pergeret vico, audito in caelum sonitu, adstetit equo insidens diu in uno loco, sicque diutius caelo intentus orationem dominicam decantari audivit inter angelicos choros.
Abbreviated transcription (Latin):
octe quadam. dum sc̃s
uigilans psalleret. an¬
tiqnus hostis affuit: et ei ua¬
lidam sitim infixit. Iussit q¬
sacer ministro: aquam frigi¬
dam deportare. Et dolos intel¬
ligens inimici. signatũ plu¬
uasculum posuit. ibiq ueter¬
num hostem inclrisit. Qui
nocte tota usqueqͦ sol radiãs
clara se lampade terris infu¬
ululans. quis fuisset osten¬
dit. et qui temptare uenerat:
confusus abscessit:
rat consuetudo scĩ iugi¬
landi donũ a dño sibĩ
collatum. ut uno cũ comite
In silicas circũiret ex more:
solum infra muroꝵ meniã
s eciam cirrum quaq uicina
scõrum lustraret oracula. Et
hoc ita anmo agebat streni¬
o: ut hora qua clerum agere
matutina sollempnia compe¬
teret. ip̃e ꝓpria manu signũ
ecc̃e tangeret:
uadam gͥ nocte dũ de
insilica sancti remigii
ad cõmũ ecc̃e ꝑgeret: duos
inter se clericos rixantes au¬
diuit. Quos adulterari cũ
eadem hora se presens eis
noluit ostendere. ne iterum
in eius absencia ad destina¬

Expanded text:
octe quadam, dum sanctus vigilans psalleret, antiquus hostis adfuit et ei validam sitim inflixit. Iussit sacer ministro aquam frigidam deportare, et dolos intellegens inimici, signato, pluvasculum posuit, ibique veternum hostem inclusit, qui nocte tota, usquequo sol radians claro se lampade terris infuululans, quis fuisset, ostendit, et qui temptare venerat, confusus abscessit. Erat consuetudo sancti, vigilandi donum a Domino sibi conlatum, ut uno cum comite basilicas circumiret ex more solum infra murorum moenia, sed etiam circumquaque vicina sanctorum lustraret oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo, ut hora, qua clerum agere matutina sollemnia competeret, ipse propria manu signum ecclesiae tangeret. Quadam nocte, dum de basilica sancti Remigii ad domum. ecclesiae pergeret, duos inter se clericos rixantes audivit, adulterare cum Eadem hora praesens noluit eis se ostendere, ne iterum in eius absentia ad destina
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am qr egrotam ad se facit
in cellulam deportari. et intre¬
pidam depomi. Hinc mbet õs
remouert. Et remanente tã¬
tum sola simul egrota cum
medica fere per horas duas
quantum est corporis forma
a capite usqr ad plantam:
infirma membra combaui¬
manus attigit. fugit dolor de
languida. et quam due depo

Expanded text:
ipsam aegrotam ad se facit in cellulam deportari et in tepida deponi. 69 Hinc iubet omnes removeri, remanente tantum sola simul aegrota cum medica fere per horas duas. Quantum est corporis forma a capite usque ad plantam infirma membra conbaiumanus attingebat, fugiebat dolor de languida et quam duae depo
Abbreviated transcription (Latin):
tini turonice ciuitatis ep̃i sũ¬
mi et incõparabilis uni. de aũ
mirtutib magna apud nos
uolumina retinentur: sc̃s bric¬
tius ad ep̃atum succedit. at u̾o
hic brictius cũ cẽt primene e¬
uente in corpore: muitas fere¬
lnt insidias. pro eo qd̾ eodem
quidam infirmus medicinam
expeteret: brictius adhuc diaco¬
nus in platea comuenit. Cui
simpliciter ait. e cre ego pre¬
stolor bratum uirum ⁊t uescio

Expanded text:
tini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aeventi in corpore multas tendebat insidias, pro eo quod ab eoquidam infirmus medicinam a beato Martino expeteret, Brictium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: 'Ecce! ego praestolor beatum virum et nescio