comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
questioq̃ sequit᷑ iã solutaẽ : tuncenĩ forte c̃cedã ut ad motꝰ exercitiũ in¬
strum̃taq̃ rant᷑ quando aliud ẽ qđ mouet aliud qđ mouet᷑ in animauͦ
h nec scurrilis iocus sinedã nouere cundiȩ audebit ex petere cui mot̾ẽ
in essentia cũ ignis licet excausa intraselatente moueat᷑. nullis tm̃ in¬
strum̃tis ad supna c̃scendat multoq minꝰ hȩc inanima q̃ renda sint
cui motꝰ essentia suaȩ̃ : in his etiã q̃ secunt᷑ uirtantꝰ et aluis ultraceteros
serius similis cabillantiẽ : si mouet᷑ inquit anim a int̃ ceteros motus
etiã deloco Ad locũ mouet᷑ ergõ ait modo corpus egredit᷑ modorursus
in gredit᷑ et in hꝰ exercitiosae peuersat᷑ : qđ fieri ñ uidemꝰ ñ igit̾ mouet᷑ : c̃¬
trahꝰ nullus ẽ quiñ sine hȩsitationerespondeat ñ omnia q̃ mouenetiã
deloco in locũ moueri aptius deniq in eũ similis int̃rogatior etorquenduẽ:

Expanded text:
quaestio quae sequitur iam soluta est. Tunc enim forte concedam ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna conscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur uir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauillanti est. «Si mouetur», inquit, «anima, inter ceteros motus etiam de loco in locum mouetur. Ergo modo», ait, «corpus egreditur, modo rursus ingreditur, et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
secta einsciusue teribus ad probata esimulattigit utrã que sen¬
tentiam dicendo in quosunt in fixuilli qui uoluuntur stellarũ
cursus sempiterni namet infixos dixitet cursus haberenonta

Expanded text:
sectae inscius ueteribus approbatae, simul attigit utramque sensectae inscius ueteribus approbatae, simul attigit utramque sententiam dicendo «in quo sunt infixi illi qui uoluuntur stellarum cursus sempiterni»: nam et infìxos dixit et cursus habere non ta
Abbreviated transcription (Latin):
hincillud ẽ abioue principiũ musa eiouis omnia plena: quod de a¬
rato poeta ealii mutuati sunt quidesi deribus locuturus acaelo
in quo sunt si dera ex ordium sumendum eẽ decernens ab ioue in¬
cipiendum eẽ memora uithincet iunosororeius et coniunx uocatur:
ẽ. autẽ iunoaeret dicitur soronqui aisdem seminibus quib: caelum
etiam aer procreatus ẽ coniunx quia aersubiectus ẽ caelo :
His illud adiciendum est quod praeterduolumina et stellas quinq:
quae appellan tͥua gaereliqua somnes aliiin fixas caelonecnisi
cũ caelomoueri alii quorũ ad sertio uero propior ẽ has quoque
dixerunt suomotu praeter quodcũ caeli conuersi oneferuntur ac¬
cederes ed propterimmensita tẽ ex timiglobi excedentia credi¬
bilem numerũ saecula in una eascursis sui ãbitione consumere:
etideonullum earum motum ab homine sentiricum non suf¬
ficiat humanaeuitae spatium ad breues altẽ punctum
tam tardaeaccessionis de prehendendum: hinctullius nullius

Expanded text:
Hinc illud est: ab Ioue principium, Musae, Iouis omnia plena, quod de Arato poetae alii mutuati sunt, qui de sideribus locuturus, a caelo, in quo sunt sidera, exordium sumendum esse decernens, ab Ioue incipiendum esse memorauit. Hinc et Iuno soror eius et coniunx uocatur. Est autem Iuno aer; et dicitur soror, quia isdem seminibus quibus caelum etiam aer procreatus est; coniunx, quia aer subiectus est caelo. His illud adiciendum est quod praeter duo lumina et stellas quinque quae appellantur uagae, reliquas omnes alii infìxas caelo nec nisi cum caelo moueri, alii, quorum adsertio uero propior est, has quoque dixerunt suo motu, praeter quod cum caeli conuersione feruntur, accedere; sed propter immensitatem extimi globi excedentia credibilem numerum saecula in una eas cursus sui ambitione consumere, et ideo nullum earum motum ab homine sentiri, cum non sufficiat humanae uitae spatium ad breue saltem punctum tam tardae accessionis deprehendendum. Hinc Tullius, nullius
Abbreviated transcription (Latin):
meris ad signat: plenitudo enim proprienisi diuinis rebus
supernis que non conuenit neq: enim corpus proprieple¬
nũ dixeris. quod cũ suisit in patiens ef fluendo : alieni est
ad petens hauriendo: quaesimet allicis corporibus non usu
ueniunt : non ta menplena illa sed uasta dicenda sunt haec

Expanded text:
meris adsignat. Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixeris quod, cum sui sit impatiens effluendo, alieni est appetens hauriendo. Quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa, sed uasta dicenda sunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
iampureincorporeum est numeros autem hacsu periores
praecedens sermopate fecit prima estigitur perfectio in¬
corporalitatis in numeris et haec est ut diximus nume¬
rorũ omnium plenitudo : Seorsum illa ut supra ad mo

Expanded text:
iam pure incorporeum est; numeros autem hac superiores praecedens sermo patefecit. Prima est igitur perfectio incorporalitatis in numeris; et haec est, ut diximus, numerorum omnium plenitudo. Seorsum illa, ut supra admo
Abbreviated transcription (Latin):
rum ictib: sonine quaquam priorib: similes necita sibi conso¬
nantes ex audiebantur : tuncanimaduertit concordiam uo¬
cis lege ponderum prouenire: collectis que numeris. quibus
consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur exmalle

Expanded text:
rum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malle
Abbreviated transcription (Latin):
forsobtulit. quod cogitatio alta non repperit cum enim casu
prae teriret in publico fabro signitum ferrũ ictibus mollien¬
tes in aures eius malleorum sonicerto sibires pondente sordi¬
ne repente cetiderunt: inquibusita grauitatia cumina conso¬
nabantut utrumq ad audientis sensum stata dimensio ne:
remearet: et ex uariis inpulsibus unum sibi consonans na¬
sceretur: hicoccasionem sibi oblatamratus de prehendi
oculis et manibus. quodolim cogitatione quae rebat fabros
adit. et imminens opericuriosius intuetur. ad notans sonos
qui de singulorum lacertis conficiebant᷑ quos cum ferien¬
tium uiribus adscribendos putaret iubet ut in t̃semalleolos
mutent: quibus mutatis sonorum diuersitas ab hominib:
recedens: malleolos sequebatur: tunc omnem curã ad ponde¬
raeorum examinanda conuertigcumque sibi diuersita tẽ
ponderis quodhabebatur in singulis ad notas set aliis ponderib
in maius minusue excedentib fieri malleos imperauit: quo¬

Expanded text:
fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
et unus et in summoca elosit:quaeueratio in uno zodiacoaliarũ
cursus breuiores aliarũ faciat longiores: hȩc enimomnia in
exponendo earũ ordine necesse ẽ ad serantur : et postremo
quaratione in terrã ferantur sicut ait omnia nutusuo ponder&:
Versarica elummundanae animae naturactuis etratiodocet:
cuius aeternita s in motu. ẽ: quianũ quã motus relinquit quod
uita non deseritnec abeo uita discedit in quouiget sempera¬
gitatusigitur et caeles tecorpus quodmundianima futurũ
sibum mortalitatis particeps fabricata ẽ. heum quã uiuendo
deficiat semper in motu ẽ et stare nescit quia nec ipsa
statanima qua in pellitur: nam cũ anima e quaein corporea ẽ
essentia sit in motũ primumautẽ omniũ caeli corpusanima fa¬
bricata sidsne dubio in corpus hoc primum exincorporeis motus

Expanded text:
et unus et in summo caelo sit; quaeue ratio in uno zodiaco aliarum et unus et in summo caelo sit; quaeue ratio in uno zodiaco aliarum cursus breuiores, aliarum faciat longiores — haec enim omnia in exponendo earum ordine necesse est adserantur —; et postremo, qua ratione in terram ferantur, sicut ait, «omnia nutu suo pondera.» Versari caelum mundanae animae natura et uis et ratio docet, cuius aeternitas in motu est, quia numquam motus relinquit quod uita non deserit, nec ab eo uita discedit in quo uiget semper agitatus. Igitur et caeleste corpus, quod mundi anima futurum sibi immortalitatis particeps fabricata est, ne umquam uiuendo deficiat, semper in motu est et stare nescit, quia nec ipsa stat anima qua impellitur. Nam cum animae, quae incorporea est, essentia sit in motu, primum autem omnium caeli corpus anima fabricata sit, sine dubio in corpus hoc primum ex incorporeis motus
Abbreviated transcription (Latin):
N ea qu& ẽ media et non atellus neq mouetur et infima est:
het in eã referuntur omnia nutu suopondera : Totius mundi¬
a summoinimum diligens in hunc locum collecta descriptio ẽ
et integrum quod dam uniuersitatis corpus effingitur:
quod quidam torianid ẽ omnedixeruntiunde ethicdicit
conexa suntomnia uergilius uero magnum corpusuocauit.
et magno secorpore misceꝗhocautẽ loco cicerorerum quae¬
ren darũ iactis seminibus multa nobis excolenda legauit:
deseptẽ subiectis globis ait quiuers anturretrocontrariomo¬
tuatq: caelum quod cũ dicit ad monet ut quaera mus si uersa¬
turca elũ etsulli s eptẽ etuersantur: et contrariomotu mouen¬
tuna ut sihunceẽ sphaerarũ ordinem quem cicero refert:pla¬
tonica consentit auctoritas et si uere subiecta es intquopacto
stella cearũ omnium ⁊odia cũ lustraredicanturcum todiacus

Expanded text:
 ea quae est media et nona, tellus, neque mouetur et infima est  ea quae est media et nona, tellus, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Totius mundia summo in imum diligens in hunc locum collecta descriptio est, et integrum quoddam uniuersitatis corpus effingitur, quod quidam τὸ πᾶν, id est omne, dixerunt; unde et hic dicit: «conexa sunt omnia», Vergilius uero «magnum corpus» uocauit: ... et magno se corpore miscet. Hoc autem loco Cicero, rerum quaerendarum iactis seminibus, multa nobis excolenda legauit. De septem subiectis globis ait: «qui uersantur retro contrario motu atque caelum.» Quod cum dicit, admonet ut quaeramus si uersatur caelum, et si illi septem et uersantur et contrario motu mouentur, aut si hunc esse sphaerarum ordinem quem Cicero refert Platonica consentit auctoritas, et si uere subiectae sint; quo pacto stellae earum omnium zodiacum lustrare dicantur, cum zodiacus
Abbreviated transcription (Latin):
orbibus uel potius globis conexa sunt omnia quorũ unus ẽ eales¬
ntis extimus quireliquosomnes complectitur sum mus ipsedsar
ncenset continensceterosinquo sunt in fixuilliqui uoluuntur
ystellarũ cursus sempiterni hu subiecti septem qui uersantur¬
n retro contrario matuat que caelum e quibus unũ globum pos¬
ꝯ sidet illa quã in terris saturniã nominanedeinde ẽ hominũ¬
ꝯ generi prosperus etsalutaris ille fulgor qui dicitur iouistũ
nrutilus horribilisq terris quem martium dicitis : dein dede¬
ħ sep tẽ mediã fereregio nẽ solobtinet duxet princeps et mode¬
s ratorluminũ reliquorũ mens mundiettẽ peratiotanta
ꝓmagnitu dineut cuncta sualucelus tretet compleat hunc
ut comites consequunturueneris alter alt̃ mercurucursusin
n fimoq orbelunaradiis solis accensa conuertitur in fraauẽ
s eã nihil ẽ nisimortaleet caducũ praeter animos mnunerede¬
orũ hominũ generidatosssupralunã sunt aeterna omnia nam¬

Expanded text:
orbibus vel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis, extumus, qui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus arcens et continens ceteros; in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro contrario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convem eam nihil est nisi mortale et caducum, praeter animos munere deorum hominum generi datos; supra lunam sunt aeterna omnia. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nior ẽ ulti mobreuior superior ib: habetur: et in terha sigitur
septẽ sphaeras gradum celeritatis suȩ singulis ordo positionis
adscripsitideo stellȩ quae perspatia grandiora discurrunt :
ambitum suum tempore prolixiore conficiunt quae perangu¬
sta breuio reconstitit enimnullam inter eas celerius ceteris
tardius ueprocedere sed cũ sit omnibus idem modus mean di
tantameis diuersita tẽ temporis solaspatiorũ diuersitas fa¬
cit namut demediis nunc prae termitta mus nee ademsae¬
perepetantur: quod eadem signa saturnus an nistriginta luna
diebus uigintiocto ambit etpermeatssola causa in quantitate
ẽ circulorum quorũ alter maximus alter ẽminimusergo
etceterarum singulȩ prospatii sui modo tẽpus meandi aut ex¬
tendit aut contrahit : hoc locodiligens rerum discussor

Expanded text:
nior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has igitur nior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has igitur septem sphaeras, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola causa in quantitate est circulorum, quorum alter maximus, alter est minimus. Ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor
Abbreviated transcription (Latin):
todiacinotis et litteris singulae deorsum lineae peromnes
circulos adultim ũ usq ducantur procul dubio perorbes
singulos duodenas partes diuidet transitus linearũ inquo¬
cũ que igitur circulo seu sobin illoseu luna uel deuagis quae¬
cumq: discurrat cũ adspatiũ uenerit qđ in terlineas
claudituraba et b notis et litteris defluentes in ariete
eẽ dicetur qui a il lic constitutas patium arietis inzodia co
designatum super uerticem sicut descripsimus habebit simi¬
liter in quã cumq mi grauerit partẽ in signosub quofuerit:
es sedicetur
Atq hacc ipsa descriptio eodem compendio nos docebitcur cun¬
dem todiacum eadem que signa aliae tẽpore longiore alia e breui¬
orepercurrantsquotiens enimplures orbes intraselocantur sicut
maximus ẽ illequi primus ẽ. et minimus qui locũ ultimum tenet
ita demediis qui summoproprior. ẽ inferioribus maior quiuici¬

Expanded text:
zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uici
Abbreviated transcription (Latin):
perhibetur quod habuerit super uerticem in ea quae illi subiecta ẽ
circulisui regionedis currensi quia singularem sphaerarum cir¬
culos induodecimpartes aequeut zodiacum ratio diuisitet quae
ine ampar tẽcirculisui uenerit quae sub parte zodiaci ẽ ari-¬
eti deputata in ipsum arietẽ uenis seconceditur : similisq obser¬
uatio in singulas partes migrantibus stellis teneturetquia
facilior ad intel lectũ peroculos uia ẽ ĩdquod sermodes cri¬
psit: uisus ad signe testoenim todiacus circulus cui adscri¬
itum .ẽ Mintra huncseptẽ alii orbeslocentur et todiacus
aba peror dinem adfixis notis quibus adscribentur lit tere
sequentes in partes duodecĩ diuidatur: sitques patium
quodinterx et bclauditur arieti deputatũ: quod in ter
bet c̃tauro quodinterc et d. geminis. cancro: quod sequit᷑:
et reliquis peror dinẽ ceterx his constitutisiam desingulis

Expanded text:
perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis
Abbreviated transcription (Latin):
dia metros inuenitur: constat autem geometrica erationis ex-¬
aminecum de duobus orbibus alteradia metros duplo alterã
uincitillum orbem cuius dia metros dupla . ẽ. orbe altero oc¬
ties et̃ maio remergo ex his dicendum ẽ solemocties terrae
eẽ maiorem : Haec desolis magnitudine breuiterdemultis
excerpta libauimus : sed quoniã septẽ s̃phaerasca elo diximus
eẽ subiectas exteriore quaq: quas interius continetambien¬
ente longeque et a caelo omnes et a sesingulae reces serunt :
nunc quaerendum ẽ cũ todiacus unus sit et isconstet caelo side¬
ribus infixisque madmodum in feriorem sphaerarũ stellae.
in signis todiacimea redicantur: nec longum ẽ in uenirerationẽ
qua e in ipso uestibulo excubat qua estionis uerũ ẽ enim neque
solem lunã ueneq: deuagis ulla mata insignis todiacifieri
ut eorũ si deribus misceantur sed in illo signo eẽ una quae que

Expanded text:
διάμετρος inuenitur. Constat autem geometricae rationis exδιάμετρος inuenitur. Constat autem geometricae rationis examine, cum de duobus orbibus altera διάμετρος duplo alteram uincit, illum orbem cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. Ergo ex his dicendum est solem octies terra esse maiorem. Haec de solis magnitudine breuiter de multis excerpta libauimus. Sed quoniam septem sphaeras caelo diximus esse subiectas, exteriore quaque quas interius continet ambiente, longeque et a caelo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
metiuntur parsnona reperta . ẽ eius spatii quod a sum mo
uasis labro us queadhorae primae lineam continetur: et ex
hoc constitit quod in cursu solis. unam tẽporis aequi noctia¬
lis horã faciatrepetitus nobies orbis eius accessus et qui a con¬
uersio caelestis heremis phaerii peractis horis duo decim.
diem condit: no uies autem duo deni efficiunt centũ octo :
sine dubio. solis dia metros. centesima et octaua pars hemis¬
pherii a equi noctialis ẽ: ergo tous aequi noctialis circuli:
ducentesima sexta decima pars . ẽ: ipsimaut̃ circulum habe¬
re stadiorum trecenties centenamilia et insuꝑcentum et
septuaginta milia antelatis probatũ ẽ ergosieius summae
ducentesimã sextam decimam considera ueris partẽ mensurã
dia metrisolis inuenies : ẽ. autẽ parsipsa fere incentũ quadra¬
ginta milibussdia metrosigitursoliscentũ quadraginta fere
milium stadiorũ eẽdicenda ẽ : unde paene duplex quã terrae

Expanded text:
metiuntur, pars nona reperta est eius spatii quod a summo uasis labro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis horam faciat repetitus nouies orbis eius accessus, et quia conuersio caelestis hemisphaerii, peractis horis duodecim, diem condit, nouies autem duodeni efficiunt centum octo, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est. Ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta decima pars est. Ipsum autem circulum habere stadiorum trecenties centena milia et insuper centum et septuaginta milia antelatis probatum est. Ergo, si eius summae ducentesimam sextam decimam consideraueris partem, mensuram diametri solis inuenies. Est autem pars ipsa fere in centum quadraginta milibus. Διάμετρος igitur solis centum quadraginta fere milium stadiorum esse dicenda est; unde paene duplex quam terra
Abbreviated transcription (Latin):
nec deseruis seum quã caelum uidetur. quod respectu et
cogitationib possidebat: hincanima quam in sepronam
corporisusus effecitatq: in pecudem quod ammodo refor¬
mauit ex homine et absolutionẽ corporis perhorrescit.
et cũ neces se ẽ. non nisicũ gemitu fugit in dignata sub
umbras : sed nec post mortem facile corpus relinquit.
quia non fundituscorporeae excedunt pestes. sed aut
suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habita¬
culum: non humanitantũ modo sed fereni quoque elec¬
to genere moribus congruo quos in bomine libenter ex¬
ercuit: mauulq: omnia perpeti ut caelũ quod ueligno¬
rando uel dissimulando uel potius prodendo de seruit.

Expanded text:
nec deseruisse umquam caelum uidetur, quod respectu et cogitationibus possidebat. Hinc anima, quam in se pronam corporis usus effecit atque in pecudem quodam modo reformauit ex homine, et absolutionem corporis perhorrescit et, cum necesse est, non nisi cum gemitu fugit indignata sub umbras. Sed nec post mortem facile corpus relinquit, quia non funditus omnes cοrpοreae excedunt pestes, sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculum, non humani tantummodo, sed ferini quoque, electo genere moribus congruo quos in homine libenter exercuit, mauultque omnia perpeti ut caelum, quod uel ignorando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
resuna gemina appellatione monstratur. ut ensis
et gladius : sed sunt stellae quidem singulares. ut erra¬
ticȩ quinque: ut caeterȩ quae non admixtae aliis:

Expanded text:
res una gemina appellatione monstratur, ut ensis et gladius, sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinque, et ceterae quae non admixtae aliis
Abbreviated transcription (Latin):
rctur acciperet quaternarius uero duas medietates
primus omnium nactus ẽ : quas ab hoc numero deusmun¬
danae molis artifex conditorq mutua tusin solubibinterse
uinculo elementa deuinxit : sicut intimae oplatonis ad sertũ ẽ
non aliter tam controuersa sibi a crepugnaniai e&natura cõmunionẽ
abnuenia ꝓmisci trã dico etignẽ potuis seꝑtã iugabilẽ cõpeteniã foede

Expanded text:
retur acciperet; quaternarius uero duas medietates primus omnium nactus est. Quas ab hoc numero deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est, non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et natura communionem abnuentia permisceri — terram dico et ignem — potuisse et per tam iugabilem conpetentiam fo
Abbreviated transcription (Latin):
deficiat sergos tellarũ superiorũ circiut diximus circo solis sunt
grandiores : singulae autem huius sunt magnitudinisut ad circũ
una quae que suũ modum partis obtineant sine dubio singulae ter-¬
ra suntampliores quam ad solis circũqui superioribus minor ẽ :
punctũ eẽ praediximus : deluna si uere lucelucet aliena sequentia¬
docebunt : Haeccum scipionis obtutus non sine ad miratione
percurrens ad terra susq: fluxis sec et illic familiaris hac¬
sis sec rursus auimonituad superiora reuocatus c̃ ipsum a eaebi
exordios phaerarũ ordinẽ in haco uerba monstrantis i ouem tibi

Expanded text:
deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt grandiores, singulae autem huius sunt magnitudinis ut ad circum unaquaeque suum modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De luna, si uere luce lucet aliena, sequentiadocebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem breuitatem sui in partes diuidi nom possit nec ipsum
pars aliqua sed tantum modo signum eẽ dicatur: phisiciter¬
ram admagnitudi nẽ circꝑquẽ soluoluitur. punctimodum
obtinere docuerunt: solautem quantominor sitcirco
proprio : de praehensum estimanifestis simis enim dimensio¬
numrationibus consaitit. mensuram solis. ducentesimam
sextam decimam partem habere magnitu dinis circiper
quem solipsediscurriticum ergo solad circũ parscerta
sit terra uero ad circum solis punctum sit quod pars. ẽẽ non
pos sit sine cunctatione iu dicisolem constat terra eẽ maiorem:
simaior ẽ parseo quod partis nomennimia breuitate non capiat :
uerumsolis circo superiorũ stellarum circostertũ ẽ ẽẽ maiores
si eo quod continetur. idquod continet maius ẽ scũ hic sit caelestiũ
sphaerarũ ordo ut a superiore una quaeque inferionambiator:
undeetlunae sphaeram quasi a caelo ultimamet uicinam terre :
minimam dixit cũ terra ipsa in punctũ qua si uerxiam postrema

Expanded text:
sibilem breuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum pars aliqua, sed tantummodo signum esse dicatur. Physici terram ad magnitudinem circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor sit circo proprio deprehensum est. Manifestissimis enim dimensionum rationibus constitit mensuram solis ducentesimam sextam decimam partem habere magnitudinis circi per quem sol ipse discurrit. Cum ergo sol ad circum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit, quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat terra esse maiorem, si maior est pars eo quod partis nomen nimia breuitate non capiat. Verum solis circo superiorum stellarum circos certum est esse maiores, si eo quod continetur id quod continet maius est, cum hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore unaquaeque inferior ambiatur. Vnde et lunae sphaeram, quasi a caelo ultimam et uicinam terrae, minimam dixit, cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema
Abbreviated transcription (Latin):
spectulibero sine offensa terreniobi cisuisae suntuure qua si
nouae admirationem dederunt: et quia intellexit causam
propter quam easnum quam anteuidis set aitȩrant autẽ
ea estellae quasnum quam ex hoc loco uidimus : hunc locum
demonstratiue terramdicens in quaerat . dumistanarraret:
Sequitur illa discussio quid sit quod a diecitret ea emagnitu¬
dine somnium. quas essenum quam suspicati sumu sscurautẽ
magnitudines qua suidit instellis num quam hominessus¬
picati sintipsepate fecit adden dostellarum autemglobi
terrae magnitudinem facile uincebantinã quan do homiꝰ
nisi quem doctrina philosophiae sũpra homine mammouere
hominem fecit suspicari potestistella munã omnitera esse
maior emicumuulgo singula euix faci sunius flammae
equare posseui deantur. ergo tunc earum uere magnitudo
ad serta credetur simaiores singulas quamestomnisterra
constiterit quod hocmodolicetre cognoscasi

Expanded text:
spectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi spectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus». Cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit addendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Nam quando homo, nisi quem doctrina philosophiae supra hominem, immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uideantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet recognoscas.
Abbreviated transcription (Latin):
australem nobis uerticem inima demergit : cu mergo
semper circa terram ab ortu in occa sum caeli sphera uolua¬
tur : uertex hic qui septentriones habet. quo quo uorsum.
mundanauo lubilitate uertatur : quoniam supernos ẽ.
sempera nobis uide tur: acsemper ostendit arctos oceani
metuentes aequore tingui australis contraquasi semel
nobis probabitationis nr̃ae positione demersus. nec ipse¬
a nobisumquã uidetur nec sidera sua quibus et ipsesine
dubio in signitur: ostendit: et hoc ẽ. quod poeta naturae
ipsius conscius dixit. hicuertex nobis semper sublimis.
atillum sub pedibus stix atrauidet. manes que profundi:
sedcum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semꝑ
uel num quam apparen diterrae globositas habitantibis¬
faciat abeo qui in caelo ẽ. omnesine dubio caelum uidetur
non impediente aliqua parte terrae : quae tota punct: locũ
procaelimagnitudine uix obtinete uiergo australis uertics
stellasnumquam de terris uidere conagerat ubiscircum¬

Expanded text:
australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur, quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit. Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi. Sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semper uel numquam apparendi terrae globositas habitantibusfaciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circum
Abbreviated transcription (Latin):
alter qualis esset amaiorib: instituta : disseruit: In hoc tamen
uel maxime operis similitudinẽ seruauit imitatio : quod cũ
plato in uoluminis conclusione . a quodam uitae reddito. quam
reliquisse uidebatur. indicari faciat . qui sit exutarũ corpo¬
rib: animarũ status : adiecta quadam spherarũ uel si derũ
non otiosa descriptione. rerum facies non dissimilia significans.
atullia no scipione per quietem sibi ingesta : narratur : Sed
quid uel illi commento tali. uel huictali somnio inhis potis¬
simũ libris opus fuerit quib: dererũ publicarũ statu loque¬
bantur. quoue attinuerit inter gubernandarũ urbium
constituta circulos orbes globosq: describere : defullarũ
modo de caeli conuersione tractare. quae si tudignũ. et
mihi uisum ẽ: et aliis fortasse uideatur: ne uiros sapien¬
tia praecellentes. nibilq in inuestigatione uerinisi diuinũ

Expanded text:
alter qualis esset a maioribus instituta disseruit. In hoc tamen uel maxime operis similitudinem seruauit imitatio quod, cum Plato in uoluminis conclusione a quodam uitae reddito, quam reliquisse uidebatur, indicari faciat qui sit exutarum corporibus status animarum, adiecta quadam sphaerarum uel siderum non otiosa descriptione, rerum facies non dissimilia significans a Tulliano Scipione per quietem sibi ingesta narratur. Sed quid uel illi commento tali uel huic tali somnio in his potissimum libris opus fuerit in quibus de rerum publicarum statu loquebantur, quoue adtinuerit inter gubernandarum urbium constituta circulos, orbes globosque describere, de stellarum modo, de caeli conuersione tractare, quaesitu dignum et mihi uisum est et aliis fortasse uideatur, ne uiros sapientia praecellentes nihilque in inuestigatione ueri nisi diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
efficiunt distinctos interuallis sonos: quinumerus rerum
Nomnium fere nodus est : quod docti homines neruis imitatiatq:
cantibus aperuerunt si bi reditum in hunclocum : Exposito
sphaerarum ordine motuque descripto: quo septem subiectae
in contrarium caelo feruntur. consequens est ut qualem sonũ
tantarum molium inpulsus efficiat requiratur : exipso enim

Expanded text:
efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim
Abbreviated transcription (Latin):
rarinisi duob mediis aeris et a qua e nexib: uincirentur : Ita enim
elementa in tersediuersissima opifex tamendeus ordinis¬
oportunitate conexuit : ut facile iungerentur: nam cum bi¬
naees sent in singulis qualitates talem unicuiq: deduab: alte

Expanded text:
rari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinispportunitate conexuit ut facile iungerentur. Nam cum binae essent in singulis qualitates, talem unicuique de duabus alte
Abbreviated transcription (Latin):
hanc quoq: superiorebus adicit rationem non sponte
pereundi cum constetinquit remunerationem animis
illic eẽ tribuendam. promodo perfectionis. ad quam
inhacuita unaquȩ que peruenit non ẽ praecipitandus
uitae finis cum adhuc proficiendi es sepossit accessio:
nec frustra hocdictũ ẽ nam in arcanis deanimaereditu
disputationib: fertur : in hacuita delinquentes similes
eẽ super aequale solũ cadentibus quibus denuos ine dif¬
ficultate praestosit surgereanimas uero ex hac uita
cum delictorum sordibus recedentes aequanda s

Expanded text:
Hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte Hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte pereundi: cum constet, inquit, remunerationem animis illic esse tribuendam pro modo perfectionis ad quam in hac uita unaquaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum adhuc proficiendi esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes similes esse super aequale solum cadentibus, quibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas
Abbreviated transcription (Latin):
unt moxarcanaillauis soluitur: qua sociata sipsa con¬
stabat: et hoc .ẽ. quod fatũ et fatalia uitae tempora uo¬
camus anima ergo ipsa non deficit : quippequa e in mor¬
talis atque perpetua .ẽ. sedimpletis numeris corpus
fatiscit nec anima lassatur animando sed officium
suum deserit corpus. cũ iam non possit animarihinc illud
ẽ doctis simi uatis ex plebonumerũ reddarque tenebris:
haec ẽ igiturnaturalis uere mors: cũ finẽ corporis. solus
numerorũ suorum defectus ad portat noncũ extorquetꝰ
uita corpori. adhucidoneo ad continuationem ferendi:
nec leuis. ẽ differentia. uitam uel natura: uel sponte sol¬
uendianima enim cũ a corpore deseritur. potest nihil
inseretinere corporeum si sepurecũ inhacuita es set
instituit : cum uero ipsadecorpore uiolenter extruditur:
quia exit . rupto uinculo non soluto fit ei ipsa necessitas
occasio passionis et malis uinculi dũ rũpit: inficitur:

Expanded text:
unt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa conunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa constabat, et hoc est quod fatum et fatalia uitae tempora uocamus. Anima ergo ipsa non deficit quippe quae immortalis atque perpetua est, sed impletis numeris corpus fatiscit; nec anima lassatur animando, sed officium suum deserit corpus cum iam non possit animari. Hinc illud est doctissimi uatis: ... explebo numerum reddarque tenebris. Haec est igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. Nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. Anima enim, cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit. Cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto, fit ei ipsa necessitas occasio passionis, et malis uinculi, dum rumpit, inficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo etsiante fuit his sordib: pura hoc ipsotamen quo
exit extorta sorde scit de indemortem debere ait
animae a corpore solutionem esse non uinculum :
exitu autem coacto animã circa corpus magis magisq
uincirietreuera ideo sic extortae animae diucirca corpus
eiusue sepulturã uel locum in quo in iecta manus ẽ per¬
uagantur cum contra illa eanimae quae sein bacuita auin¬
culis corporisphilosophiae mortedis soluunt adhucextan¬
tecorpore caelo et sideribus inserantur: et ideo illam solã
deuoluntariis mortibus significat ẽẽ. laudabilem quae
comparatur ut diximus philosophiae ratione non ferro.
prudentia : non ueneno addit etiam illam solam eẽ natu¬
ralem mortẽ mubi corpus animã non anima corpus :¬
relinquit : constat enim nu merorũ certam constitutam¬
que rationem animas sociarecorporibus : hinumeridũ
supersunt perseuerat corpus animari cum uero de fici¬

Expanded text:
Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod exit extorta, sordescit. Deinde mortem debere ait animae a corpore solutionem esse, non uinculum; exitu autem coacto animam circa corpus magis magisque uinciri. Et re uera ideo sic extortae animae diu circa corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur, cum contra illae animae, quae se in hac uita a uinculis corporis philosophiae morte dissoluunt, adhuc extante corpore caelo et sideribus inserantur. Et ideo illam solam de uoluntariis mortibus significat esse laudabilem quae comparatur, ut diximus, philosophiae ratione, non ferro; prudentia, non ueneno. Addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. Constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. Hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari; cum uero defici
Abbreviated transcription (Latin):
qua e in cotidiana conuersatione sunt mutaturait enim
eos qui potestatis imperio truduntur in carcerem. non
oportere in de diffugere prius quam potesta sipsa quae
clausit abire permiserit : non enim uitari poenam fur¬
tiua discessione sed crescere hoc quoq addit nos eẽ indo¬
minio deorũ quorũ tutela et prouidentia gubernamur :
nihil c temin uito eẽ domino dehisquae possidet ex
eo loco in quosuũ constituerat auferendũ : et sicut quiuitã
mancipio extorquet alieno crimineñ carebit .: Ita eum
qui finem sibi domino nec dũ iubente quaesiuerit . non ab¬
solutionem consequi sedreatum: Haec platonicae sec tae
semina altius plotinus ex sequitur: oportet inquit animã
post hominem libera corporeis passionib: in ueniri:
quam quide corpore uiolenter extrudit libera meẽ
non patitur : quienim sibi suasponte necem cõparata ut
pertaesus necessitatȩ aut metucuiusquam ad hoc descen¬
dit autodio quae omnia interpassiones habentur :

Expanded text:
quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. Ait enim eos qui potestatis imperio truduntur in carcerem non oportere inde diffugere priusquam potestas ipsa quae clausit abire permiserit: non enim uitari poenam furtiua discessione, sed crescere. Hoc quoque addit, nos esse in dominio dei, cuius tutela et prouidentia gubernamur; nihil autem esse inuito domino de his quae possidet ex eo loco in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui uitam mancipio extorquet alieno, crimine non carebit, ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. Quam qui de corpore uiolenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
fugis seuideamini : Haec secta et praeceptio platonis ẽ
qui in phedronae definit homininon eẽ sua sponte
momendũ : sed in eodem ta mendia logo idem dicit mor¬
tem phrlo sophantibus ad petendam et ipsam phrlo¬
sophiam meditationem ẽẽ moriendi haec sibiergo
contraria uidentur. sed nonita ẽ : Namplato duas
mortes hominis nouit: nec hoc nunc repeto qđ superius
dictũ ẽduas eẽ mortes un᷑ ãnimȩ animalis alterã s ipsius quoq
animalis he hominis duasasseritmortes quarum
unam natura uir tute salteram praestant : homoenĩ
moritur cũ anima corpus relinquit solutũ legenatu¬
rae morietiam dicitur. cũ anima adhuc incorpore
constituta corpor eas in lecebras phrlosophia docente¬
contempnit: et cupiditatũ dulces insidias reliquas¬
qu& eomnes exuitur passiones : et hoc ẽ. quod superus
ex secundo uirtutum ordine. quaesolis phrlosophan¬
tibus aptae sunt euenire signauimus : hancergomor¬

Expanded text:
fugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, fugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, qui in Phaedone defìnit homini non esse sua sponte moriendum. Sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam meditationem esse moriendi. Haec sibi ergo contraria uidentur, sed non ita est. Nam Plato duas mortes hominis noudictum est, duas esse mortes, unam animae, animalis alteram; sed ipsius quoque animalis, hoc est hominis, duas asserit mortes, quarum unam natura, virtutes alteram praestant. Homo enim moritur, cum anima corpus reliquit solutum lege naturae; mori etiam dicitur, cum anima adhuc in corpore constituta corporeas illecebras phcontemnit, et cupiditatum dulces insidias reliquasque omnes exuitur passiones. Et hoc est quod superius ex secundo uirtutum ordine, quae solis philosophantibus aptae sunt, euenire signauimus. Hanc ergo mor
Abbreviated transcription (Latin):
unum prudentiae alterũ pietatis ad sertio ẽ : nunc
ipsa uel consulentis uel praecipientis uerba tractemis :¬
quae so inquam pater sanctissime atq: optime. qnm̃
haec .ẽ uitaut a fricanũ audio dicere quid moror in
Sterris quinhuc a duos uenire properonon ẽ ita in¬
quit ille: nisi enim cũ deus hic cuius hoctẽplũ ẽ omne¬
S quod conspicis istis te corporis custodiis liberauerit:
Shuctibi aditus patere non potest: homines enim sunt¬
S haclegegenerati qui tuerentur illũ globum. quem in
s templo hoc mediũ uides quae terradicitur his que¬
s animus datus ẽ ex illis sempiternis ignibus quae
sidera et stellasuocatis quaeglobosae et ratundae¬
ss diuinis animatae mentibuscircos suos orbes que con¬
s ficiunt celeritate mirabili quare et tibi publi et pus¬
N omnibus retinendus animus ẽ. incustodia corporis.¬
n nec in ius sueius aquo ille ẽ. uobisdatus. ex hominum
uitamigrandum ẽ nemunus ad signatum adcodif¬

Expanded text:
unum prudentiae, alterum pietatis adsertio est. Nunc ipsa uel consulentis uel praecipientis uerba tractemus. «Quaeso, inquam, pater sanctissime atque optime, quoniam haec est uita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? Quin huc ad uos uenire propero?» — «Non est ita,» inquit ille. «Nisi enim cum deus is, cuius hoc templum est omne quod conspicis, istis te corporis huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo dif
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et uita .ẽ es secum superis. facile discernis. quae mors
animae. quaeuita credenda sit. si constiterit qui locus
babendus sit inferorũ: ut anima dum adhunc trudi¬
tur moricũ ab hoc procul ẽ. uita fruietuere super. eẽ¬
credatur: et quia totum tractatum quem ueterum sapi¬
entia de inuestigatione huius quaestionis agitauit in hac
latentem uerborum palicitate repperies. exomnibus
aliqua quibus nos dereiquã quaerimus absolutione
sufficiet ad moneriamore breuitatis excerpimus:
Ante quã studium phylos ophiae. circanaturae in qui¬
sitionẽ adtantum uigoris adolesceret : qui perdiuer¬
sas gentes auctores constituendis sacris caerimonia

Expanded text:
est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima, dum ad hunc truditur, mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superecredatur. Et quia totum tractatum quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. Antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constituendis sacris caerimonia