comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris. Ecce excellentissime fili quam
omnium conditore. Quamobrem oportet
urãm celsitudinem ut pote menbrũ exis¬
tens xp̃i. in omnib piam regulam sequi
ꝑhennit̃ principis apłorum siuȩ in pascha
celebrandum. siue in omnib quȩ tradioe¬
runt sancti aplĩ petrus & paulus: quiut duo
luminaria cu illuminant mundum: fie
doctrina eorum corda hominum cotidie
illustrat credentium. Et pꝰ non nulla quib
loquit᷑. Hominem deniq inquit docibilem
scriptorum tenorem. minime ualuimꝰ nunc
reppire. ꝓ longinquitate itineris. Profecto enĩ
dum huiꝰ modi apta reꝑtaq ꝑsona fuerit. eum
instructum. ad urãm dirigemꝰ patriam. ut
ipse & uiua uoce & ꝑ diuina oracula. onnẽ
in imicititaniam ex omni ur̃a insula cum
diuinonutu eradicet. Munuscła a ur̃a celsi¬
tudine beato principi apłorum directa. pro
eterna eiꝰ memoria suscepimꝰ ac ꝓ eiuico

Expanded text:
in tenebris. Ecce, excellentissime fili, quam omnium conditore. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulam sequi erenniter principis apostolorum, sive in Pascha celebrandum, sive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, qui ut duo luminaria caeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie inlustrat credentium. » Et post nonnulla, quibusloquitur. « Hominem denique, inquit, docibilemm vestrorum scriptorum tenorem, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro aeterna ejus memoria suscepimus, grati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculum immine p̾uidens. dimssis ordi-¬
nate omnib naiugauit galliam: ibiq a
naldo honorifice susceptꝰ. monasterium cons¬
truxit in loco latinaco nominato. Ac non
uuentum ẽ ita inlesum ac si eadem hora
constructa domuncła cultiore receptu corꝑis
eiꝰdem adorientem altaris. adhuc sine ma-¬
cula corrtiptionis inuentũ. ĩbidem digno
cum honore translatumẽ. Ubi m̾ita illius
multis sepe constat dõ oꝑante clarutisse uir¬
actigimꝰ: ut quanta eẽt uiri sublimitas le-
nterea defuncto felice orientalium angloꝵ
loco eius ordinauit chomam diachonum
sui epãtꝰ de hac uita ꝓtracto: brectgilsum
cognomine bonifatium de ꝓuincia cantua¬
riorum. loco eiꝰ substituit. Et ipse quoq hono¬
rius pꝰquam metas suicursus implenit. ex
octobrium. Et cessante ep̃atu ꝑ annum. &
UI. menses: electus ẽ archieps cathedre do¬
ruuernensis. sextꝰ ds̃ dedit de gente occi¬

Expanded text:
periculum imminere praevidens, dimissis ordipericulum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigavit Galliam, ibique a, vel patricio Ercunualdo honorifice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non inventum est ita inlesum ac si eadem hora quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe constat, Deo operante, claruisse virattigimus, ut quanta esset viri sublimitas legenterea defuncto Felice Orientalium Angloruloco ejus ordinavit Thomam diaconum esui episcopatus de hac vita subtracto, Berctgilsum, cognomine Bonifacium, de provincia Cantuariorum, loco ejus substituit DCLII. Et ipse quoque Honorius, postquam metas sui cursus implevit, ex lendarum Octobrium: et cessante episcopatu per annum et sex menses, electus est archiepiscopus cathedrae Doruvernensis sextus Deusdedit de gente Occi
Abbreviated transcription (Latin):
senior. monast̾ii nr̃i: qui narrare solet dixis¬
se sibi quẽdam multum ueracem ac religio¬
sum hominem qd̾ ipsum furseum ud̾it
in ꝓuincia orientalium anglorum: illasq
uisiones ex ipsus ore audierit. sadiciens qr
tempꝰ hiemis fuerit acerrimum & glacie
constrictum: cum sedens in tenui ueste uir
morati timoris. uel suauitatis. quasi in me¬
dietatis caumate sudauerit. ¶Cum gͦ ut ad
suꝑiora redeamꝰ multis annis in scotia uer¬
bum dĩ omnib annuncians. tumultꝰ ir¬
ruentium turbarum non facile ferret: re¬
lictũ om̃ib quȩ hr̃e uidebat᷑ abipsa quoq
insula patͥa discessit: & paucis cumfrĩb
terium nobile construxit. Quib rite ges¬
monasterii negociis alienare. reliquit mo
ab omnib rebꝰ mundi liber: in anachoritã
monasterii ꝓbatione diuturna ad here
& orationib incotidianis manuum urixit
la boribꝰ: de inturbatam incursione gentili¬
um ꝓuinciam uidens & monasteriis quoq

Expanded text:
senior monasterii nostri qui narrare solet, dixissenior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui veste  Almorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratriterium nobile construxit. Quibus rite gesius quoque monasterii negotiis alienare, reliquit monab omnibus mundi rebus liber, in anachoreticamonasterii probatione diuturna, ad heremet orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
reiecit. Dicebatq hostis malignus. Nolite
repellere: quem ante suscepistis. Nam sicut bo¬
na eius peccatoris suscepistis: ita et de penis eiꝰ
participes eẽ debetis. Contradicens angłs. Non
mam suscepit. Cessauitq ignis. & conuersus ad
eũ angłs. Quod incendisti inquit. hoc arsit
in te. Si enim huiꝰ uiri in peccatis suis mortui.
peccuniam non accepisses: nec pena eius ince
arderet. Et plura locutꝰ quid erga salutem eoꝵ
bri sermone docuit. Qui pꝰmodũ in corꝑe resti¬
cutꝰ: omni uitȩ suȩ temꝑe signum incendii
qd̾ in anima ꝑtulit. uisibile cunctis in hum̾o
max illaq uortauit. Mirumq in modum qͥd
anima inrcculto passasit: caro palam p̾mons
cere consuenerat: omĩb opꝰ uirtutũ & exem¬
plis oftendere & p̃dicare sermonib Ordinem
autem uilionum suarum: illis solu̾modo
qui ꝑꝑ desiderium ꝯpunctionis int̾rogabant¬
exponere solebat ¶ Suꝑẽ ad huc fr̃ quid am

Expanded text:
rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradicens angelus: « mam suscepit: » cessavitque ignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid erga salutem eorubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa sit, caro palam  Al. acere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabantexponere volebat. Superest adhuc frater quidam
Abbreviated transcription (Latin):
głis qui sibi tota utraq uisione dustoresad¬
ignium se ꝑiculo defendere. Hidit aũt et de¬
mones ꝑ ignem uolantes: incendia bellorũ
contra iustos struere. Secunt᷑ aduerstis ipsum ac¬
cusationes malignorum: defensiones spũum
bonorum: copiosior celestium agminum uisio:
olim sacerdotii gradu non ignobilit̾ potitos.
fama iam uulgante comꝑeat. Aquib ñ pau¬
ca quȩ uel ipsi uel omnib qui auclire uellent:
multum salubria eẽnt audiuit. Qui cum u̾¬
ba finissent. & cum angłicis spũalibꝰ. ĩpsi qͦ
ad celos redirent: remanserunt cum beato
furseo tres angłi de quib diximus. qui eum
ad corpꝰ referrent. Cumq p̾fato igni maxino
ignem flamme: s uirdĩ uͥ ad patefactã usq
int̾ flammas ianuam ꝑrienit: arripientes in¬
mundi sp̃s unum de eis quos in ignib torre¬
bant. iactauerunt in eum & contingentes
humerum. maxillamq eiꝰ incenderunt.
Quẽ angłs sc̃s statim apprehendens: in ignẽ

Expanded text:
is, qui sibi in tota utraque visione ductores adignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; olim sacerdotii gradu non ignobiliter potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maximo ignem flammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus incenderunt: Quem angelus sanctus statim adprehendens, in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ. & regni cȩlestis: potestas etiam terre.
ni creuerat imꝑii. Ita ut quod nemo an¬
glorum ante eum. omnes britannie fi
imꝑio sub iugauit anglorum. Quarum
pͥor quȩ ad austrumẽ et situ amplior et
frugum ꝓuentu atq ubertate felitior.

Expanded text:
fidei et regni caelestis, potestas etiam fidei et regni caelestis, potestas etiam ni cre erat imperii, ut quod nemo Anglorum ante eum omnis Britanniae fio subjugavit Anglorum: quarum prior, quae ad austrum est, et situ amplior et frugum proventu atque ubertate felicior,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationes epõrum. exigente oportunita¬
te dnĩ p̃ueniente miscdia celebrare: ita uͥ
xpi euangłium. plurimorum ad nunciatio¬
ne in omnib gentibꝰ que nec dum conuer¬
se sunt dilatet᷑. Studeat ergo tua fr̃nitas
hoc quod sedis apłice humanitate ꝑcepit
intemerata mentis sinceritate seruare.
intendens cuiꝰ rei similitudine. tam p̃ci¬
puum indumentum humeris tuis ba¬
iulandum susceꝑis. Talemq te dño implo¬
rata clementia exibendum stude. ut in¬
dulti muneris p̃mia. non cum restitu¬
dine s cum cõmodis animarum. aute tri¬
bunal summi & uenturi iudicis represen¬
tes. Ds̃ te in colum̃ custodiat dillestissime frͣ.¬
uotemꝑe etiam gens
nordamhimbrorum. hocẽ ea na¬
tio angłorum. quȩ ad aquilonem hũbre
fluminis plagam habitabat: cum rege
suo eduino uerbum fidĩ pͣdicante pauli¬
no. cuiꝰ supͣ mem in imus suscepit. Cui
uidelicet regi in auspicium suscipiende

Expanded text:
ordinationes episcoporum, exigente opportunitaordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia celebrare: ita ut Christi Evangelium plurimorum adnunciatione, in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fruo tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege suo Aeduino, verbum fidei praedicante Paulino, cujus supra meminimus, suscepit DCXXV. Cui videlicet regi in auspicium suscipiendae
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium corda nat᷑ali ac suꝑsticioso mor-¬
bo purgata. sui consequerentur miãm sal¬
uatoris. Susceptis namq apicibꝰ filii nriͣ
ad ulualdi regis. repꝑimus quanta sacri
eloquii eruditione eiꝰ animum ad uere con¬
uersionis & indubitate fidĩ credulitatem
fr̃nitas urã ꝑduxerit. Quaexre de longani¬
mitate clementie cȩlestis. certam ad sumẽ¬
tesfiduciam : non solum subpositarũ
ei gentium plenissimam salutem᷑. immo
quoq uicinarum urẽ predicationis miniᷤ¬
terio creclimus subsequendam: Quati¬
nus sicut scriptum ẽ consummati oꝑis
uob̾ merces a retributore omnium bonor u̾
dño cribuat᷑: & uere ꝑ omnem terram exis¬
se sonum eorum & in fines orbis terre uer¬
ba ipsorum. uniuersalis gentium confes
tium. fr̃nitati tuȩ benignitatis studiĩs
in uitati direximus. qd̾ uidelicet tm̃ in sa¬
cro sanctis celebrandis mist̾iis. utendi licen¬
tiam imꝑauimus. Concedentes etiam tibi

Expanded text:
fidelium corda naturali ac superstitioso morfidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata, sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adulvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione, ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae caelestis certam adsumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, immo quoque vicinarum, vestrae praedicationis ministerio credimus subsequendam: quatenus, sicut scriptum est, consummati operis vobis merces a retributore omnium bonorum Domino tribuatur. Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum, universalis gentium confesstium fraternitati tuae, benignitatis studiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ui statim successit in pontificatum iustꝰ.
eccłȩ romanum ꝓ se consecrauit epm data
sibi orclinandi epos auctoritate a pontifice
bonefatio: quem successorem fuisse deus dedit
suprameminimꝰ. Cuius auctoritatis: ista for¬
enim omp̃s ds̃ aut sui nominis sacramentũ.
aut ur̃i fructum laboris deseruit: oum ipse
predicatoribꝰ euangłu fio elt᷑ repmis it. ecce
ego uobiscum sum omnib dieb usq ad con-¬
summationem scłi. Quod specialit̾ iniunc¬
to nobis ministerio. enus clementia demons¬
endum predicationis urẽ singulare miste¬
rium. Magno enim p̾mio fastigiorum
urõrum delectabilem cursum bonitatis
suȩ suffragiis in lustrauit: dum creditoꝵ
uobis talentorum fidelissime negotiatiõis
officiis uberem fructum impendens. quod
ad signare possetis. multiplicatis genera-
terio iuigit̾ ꝑsistentes. laudabili pacientia
nata dicente dño. Qui ꝑseuerau̾it usq in
finem: hic saluus erit. Saluati gͦ estis
spe paciencie. & tolerantie uircute. ut in¬

Expanded text:
ui statim successit in pontificatum Justus,Ecclesiae Romanum pro se consecravit episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forenim omnipotens Deus aut sui nominis sacramentum, aut fructum vestri laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebusundi . Quod specialiter injuncto vobis ministerio ejus clementia demonsendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fat giorum vestrorum delectabilem cursum, bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officiis uberem fructum impendens, ei, quod signare possetis multiplicatis generatiterio jugiter persistentes, laudabili patientia nata; dicente Domino: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spe patientiae, et tolerantiae virtute, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
stiã. pacientiã. suꝑ omĩa aũt hec caritatẽ qͥ est
uinculũ ꝑfectionis. & ideo ueracit̾ indumentũ
nuptiale. qͦd in t̾uuno suo id est in ȩccłia sũa
rex & uidex nr̃ inuenire deleccat᷑. Tunica gͦ
sacerdocis yacinchina habet orã in capicio cex¬
cilem. sic̃ in extremis uestiũ partibꝰ fieri solec:
cũ aoccor quisq egregiꝰ a canca ꝑfeccione opus
uircutũ incipit.: ad quantã uix qͥlibet alꝰ diucis¬
famulatꝰ omĩ hora iuxta sermonẽ ꝓphȩ sollici¬
cus abulat cũ dño dõ suo. quantũ aliꝰ qͥs uel
moricurꝰ ad iudiciũ dĩ sui ultimũ ingressurus

Expanded text:
autem haec charitatem, quod est vinculum perfectionis. Et ideo veraciter indumentum nuptiale, quod in convivio suo, id est, in Eclesia sancta rex et judex noster invenire delectatur. Tunica ergo sacerdotis hyacinthina habet oram in capitio textilem, sicut in extremis vestium partibus fieri solet; cum doctor quisque egregius a virtutum incipit, ad quantam quilibet altius diutisfamulatus, omni hora juxta sermonem Prophetae, sollicitus ambulat cum Domino Deo suo, quantum alius quis vel moriturus, vel ad judicium Domini sui ultimum ingressurus
Abbreviated transcription (Latin):
aiis doccrine & ueritatis inqͥrendis. ñ aũt curan-¬
dis rimandisq scłaribꝰ negociis ꝑ acceptũ sac̾do¬
cium fuisse consecratũ. Ut qͦo exteriꝰ typicũ in ue¬
ste p̃fulgebat intꝰ in corde ueracit̾ expressũ cho¬
ruscarec. Itẽ doctrina & ueritas erant in racio¬
nali posite: ut aꝑte figuraret᷑ quia uestis illa ñ so¬
lũ legalẽ induebat pontificẽ sed & exangłicum
pͣnunciabat. uel ipsũ uidelicet dñm de qͦ scͥptũ ẽ.¬

Expanded text:
diis doctrinae et veritatis inquirendis, non autem curandiis doctrinae et veritatis inquirendis, non autem curandis rimandisque saecularibus negotiis per acceptum sacerdotium fuisse consecratum; ut quod exterius typicum in veste praefulgebat, intus in corde veraciter expressum coruscaret. Item doctrina et veritas erant in rationali positae, ut aperte figuraretur quia vestis illa non solum legalem induebant pontificem, sed et Evangelium praenuntiabat, vel ipsum videlicet Dominum, de q
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. sed ꝑmaxime tunc quando ministraturꝰ
corã dño ad altare ascendit: ut qͦ sacratiꝰ ẽ mi¬
nisteriũ. eo sollertiꝰ coto se ꝑmundans studio. to¬
ca industria mencis exornans & corporis. scõrũ
exempla respiciat. horũq sedulus imitator exi¬
stens. apcũ se diuinis exhibere curet aspeccibꝰ
ltẽ nomina filiorũ isrł aaron suꝑ pectꝰ suũ me¬
moriale corã dño porcat mȩt̾nũ: quando p̾sul
quisq fidelis nunquã eorũ quibꝰ p̃latꝰ ẽ. curã in¬
cermittit habere. sed uitã iugit̾ illorũ & exhor¬
cando. increpando. c̃solando. ipse c̃fortare. & c̃
forcandã cutandãq dño crebris in orationibus
cõmendare satagit. Pones aũt in rationali u-¬
dicii doctrinã & ueritatẽ. quȩ erunt in peccore
aaron quando ingredit᷑ corã dño. Idõ doctrina
& ueritas in rationali iudicii siue litceris ĩpres¬
sa seu nominis cantũ sacram̃to erant ĩposita:
ut pontifex eadẽ ueste indutꝰ meminissec se sta¬

Expanded text:
o ministraturus coram Domino, ad altare ascendit, ut quo sacratius est ministerium, eo solertius toto se semper mundans studio, tota industria mentis exornans et corporis, sanctorum exempla respiciat, horumque sedulus imitator existens, aptum se divinis exhibere curet aspectibus. Item nomina filiorum Israel, Aaron super pectus suum memoriale coram Domino portat in aeternum, quando praesul quisque fidelis, nunquam eorum quibus praelatus est, curam intermittit habere, sed vitam jugiter illorum et exhortando, increpando, consolando ipsos confortare, et non confortandam tutandamque Domino crebris in orationibus commendare, satagit. Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in pectore Aaron, quando ingredietur coram Domino. Ideo doctrinaet veritas in rationali judicii sive litteris impressa, seu nominis tantum sacramento erant imposita, ut pontifex eadem veste indutus, meminisset se stu
Abbreviated transcription (Latin):
nibus stultis nichil castitas ꝓfuit carnis: quibꝰ ue-¬
niente sponso lumen defuit int̾nȩ puritatis. Ac¬
cingant᷑ gͦ filii a aron cunicis lineis: ut castitatẽ¬
carnis habeant sacerdoces. Accingant᷑ baltheis ne
ista castitas sit remissa & neglegens. ne uento e¬
lationis animã ꝑ inflandi auitũ pandat. ne cres¬
cente iniquitate refrigescere faciat caritatẽ ipso¬
rum: ne bonorũ gressus oꝑũ iaccantia suȩ p̃sũp¬
tionis impediat. ne p̃pedico uircucũ cursu ipsa
ȩtiã terrestris c̃cupiscenciȩ sordibꝰ polluta uiles¬
cat. & ad ultimũ accorẽ suũ ad rumã suꝑbiendo
impellat. Accincti aũt sac̾doces accipiant & chi¬
aras in capitibꝰ: ut post uigilantẽ & circũspectam
corporeȩ castitatis custodiã. ipsiꝰ etiã uisus. auditꝰ¬

Expanded text:
nibus stultis nil castitas profuit carnis, quibus venibus stultis nil castitas profuit carnis, quibus veniente sponso lumen defuit internae puritatis. Accingantur ergo filii Aaron tunicis lineis, ut castitatem habeant. Sacerdotes accingantur balteis, ne ista castitas sit remissa et negligens; ne vento elationis animum perflandi aditum praebeat, ne crescente iniquitate, refrigescere faciat charitatem ipsorum, ne bonorum gressus operum jactantia suae praesumptionis impediat, ne praepedito virtutum cursu, ipsa etiam terrestris concupiscentiae sordibus polluta vilescat, et ad ultimum auctorem suum ad ruinam superbiendo impellat. Accincti autem sacerdotes accipiant et tiaras in capitibus, ut post vigilantem et circumspectam corporeae castitatis custodiam, ipsius etiam visus, audit
Abbreviated transcription (Latin):
me ex his quȩ suꝑiꝰ exposita st̃ incelligi ualec.
bunicas nanq habent sac̃doces lineasi cũ totum
corpus suũ candori casticatis dedicant. Balthe¬
is tunicas cingunt: cũ eandẽ castitatẽ uigilanci
mentis custodia circunspiciunt. ne consciencia
iliꝰ desidiores erga bonorũ oꝑũ exercitia rema¬
neant. ne ꝑ iactanciã castimoniȩ illiꝰ ȩciã castimo¬
niȩ mericũ minuant. Qui enĩ cunica calari mn¬
qutꝰ absq cingulo incedit: defluit tunica. ac reli¬
eco corpore uentis & flatibꝰ intrandi spaciuĩ tribu¬
it. quin & p̃peditis gressibꝰ incedendi usũ recardat.
uel eciã calcantibꝰ se causa efficit᷑ riuinȩ. Sic ni¬
mirũ sic castimonia carnis sepe ñnullis castimo¬
niam cordis adimit: cũ canto segniꝰ bonis insistere
oꝑibus curant. quantominꝰ ꝑspiciunt quã nib cas¬
timoniȩ custodia absq aliorũ augmenco bono¬
rum ualeat. quȩ tamen adiunctis bonis accibus
magnã habenti głam conquirit. Deniq uirgi-¬

Expanded text:
erius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candori castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant, ne per jactantiam castimoniae, ipsius etiam castimoniae meritum perdant. Qui enim tunica talari indutus absque cingulo incedit, defluit tunica, ac relicto corpore ventis et frigoribus intrandi spatium tribuit; quin et praepeditis gressibus incedendi usum retardat; vel etiam calcantibus se causa efficitur ruinae. Sic nimirum castimonia carnis saepe nonnullis castimoniam cordis adimit, cum tanto segnius bonis insistere operibus curant, quanto minus perspiciunt, quia nil castimoniae custodia absque aliorum augmento bonorum valeat, quae tamen, adjunctis bonis actibus, magnam habenti gloriam conquirit. Denique virgi
Abbreviated transcription (Latin):
humerali. racionali. balcheo. chiara. pecalo aure¬
o: filii uͦ eiꝰ .uiͦiͬ. cantũ ex his. id est feminalibꝰ. linea
stricca cingulo & chiara utant᷑. Uerũ quia de ce¬
teris supra cractatum est. feminalia hec quȩ ad o-

Expanded text:
humerali, rationali, balteo, tiara, petalo aurehumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tamen ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad o
Abbreviated transcription (Latin):
ed & cunctorũ consecrabis manꝰ sc̃ĩficabisq illos
ut sacerdocio fungant᷑ mͥ. Omĩbꝰ quidẽ his uesti¬
endus erat aaron & filii eiꝰ. sed ea distinccione ut
ipse quidẽ omĩbꝰ his uteret᷑. filii aũt in minist̾io¬
his quȩ illorũ ꝓprie nomini asscripta st̃ cũ dicit᷑.
orro filiis aaron tunicas lineas parabis & balte¬
ofac chiaras in głam ⁊ honorẽ. Qoͦ uͦ seqͥt᷑ facies ⁊ feminabia
linea ut oꝑiant carnẽ tͦpitudinis suȩ a renibus
usq ad femina. & utent᷑ eis aaron & filiĩ eiꝰ qͣndo
ingredient᷑ tab̾nacłm testimonii. uel quando ap¬
propinquant ad altare ut ministrent in scũario.
ne iniquicatis rei moriant᷑. ad utͦsq simul ad aa¬
ron scilicet & filios eiꝰ sic̃ ȩciã ipsa uerba manifes¬
te ꝓbant ꝑtinec. Sicq fic ut aaron ipse cunctis qͦ
cõmemorant᷑ occo uestibꝰ in duat᷑. feminalibꝰ uide¬
licet lineis. cunica linea. cunica yacinchina. suꝑ¬

Expanded text:
et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio fungantur mihi. Omnibus quidem his vestiendus erat Aaron et filii ejus, sed ea distinctione, ut ipse quidem his omnibus uteretur; filii autem ultimis tribus, quae illorum proprie nomini ascripta sunt, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis, et balteos ac tiaras in gloriam et decorem. Quod vero sequitur: Facies et feminalia linea, ut operiant carnem turpitudinis suae, a renibus usque ad femina, et utentur eis Aaron et filii ejus, quando ingredientur tabernaculum testimonii, vel quando appropinquant ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur. Ad utrosque simul et Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet, sicque fit, ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, super
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Porcabitq aaron iniqͥtates eorũ quȩ ob¬
culerint & scĩficau̾int filii isrł in cunctis mun̾i¬
bꝰ & donariis suis. Porcat nanq pontifex iniqui¬
cates subdicorũ. id est exportat & aufert: cũ auc
eos docendo ad penicentiã cõmissorũ ꝓuocat. aut
ꝓpenicentibꝰ supplicando grãm eis iusti iudicis
conciliat. Facit aũt hoc in muneribꝰ & donarisᷤ

Expanded text:
abitque Aaron iniquitates eorum quae obtulerint et sanctificaverint filii Israel, in cunctis muneribus et donariis suis. Portat namque pontifex iniquitates subditorum, id est, exportat et aufert, cum aut eos docendo ad poenitentiam commissorum provocat, aut pro poenitentibus supplicando, gratiam eis justi judicis conciliat. Facit autem hoc in muneribus et donariis
Abbreviated transcription (Latin):
ficemq apłorũ utriq popło iudeorũ uidelicet
& genciũ ꝓfucurã eẽ. designarent. uixca illud qͦd
uam penetrabis: & sem̃ cuũ gc̃s heredicabit. Qtꝰ
aũt onix rubri fertꝰ ẽẽ. coloris. igniculos uideli¬
cet habens albis cingencibꝰ zonis: qͥs ñ uideat qͦd
uel ardorẽ caritatis uel lucẽ designet scientiȩ.
comitante zona castitatis: C uiꝰmodi lapidibꝰ in¬
scripta patrũ uocabula gestat sacerdos: cũ exẽpliᷤ
pͣcedentiũ iustorũ. caricati. casticati. humilicati.
doctrinȩ. cȩterisq uirtutũ oꝑibꝰ iuge studiũ im

Expanded text:
 Judaeorum videlicet et gentium, profuturam esse designarent. Juxta quod vam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Quod autem onyx rubri fertur esse coloris, igniculos videlicet habens albis cingentibus zonis; quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, cum exemplo praecedentium justorum, charitati, castitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virt
Abbreviated transcription (Latin):
quiens agnũ stancẽ supͣ montẽ sẏon: & cũ illo cen¬
cum quadraginca .iiiͬ. milia habentes nom̃ eiꝰ &
nomen patris eiꝰ scͥptũ in froncibꝰ suis. Qui rur su̾
claritate suꝑne patriȩ describens ait. Et sedes oĩ
& agni in illa erunc. & serui eiꝰ seruient illi & ui¬
aebunc faciẽ eiꝰ & nom̃ eiꝰ infroncibꝰ eorũ. Cũ gͦ
idem nom̃ sacracissimȩ uenerationis om̃s agnũ se¬
quentes hoc est uniuersi fideles in ipsa suȩ fronce¬
ꝓfessionis debeant habere. quancomagis necesse
est eos qͥ accepto sacerdocio ac magisterio spũali.
aucatũ gregis dnici sortici sc̃ ex emplũ uirtutis oĩ¬
bus in seipsis ostendere: Ligat᷑ aũt lamina qͦ scm¬
dñ concinet uicta y acinchina cũ chiara ponaisi¬
eis quando spe cȩlestiũ pmiorũ quã ẏacinchꝰ si¬
nr̃i conditoris ac redẽptoris incemeratã seruare¬

Expanded text:
cum eo centum quadraginta quatuor millia habentes nomen ejus, et nomen Patris ejus scriptum in frontibus suis . Qui rursus claritatem supernae patriae describens, ait: Et sedes Dei et Agni in illa erunt, et servi ejus servient illi, et videbunt faciem ejus, et nomen ejus in frontibus eorum . Cum ergo idem nomen sacratissimae venerationis omnes Agnum sequentes, hoc est, universi fideles, in ipsa suae professionis fronte debeant habere; quanto magis necesse est eos qui, accepto sacerdotio ac magisterio spirituali, ducatum gregis dominici sortiti sunt, exemplum virtutis omnibus in seipso ostendere? Ligatur autem lamina, inet, vitta hyacinthina cum tiara pontificis, cum spe coelestium praemiorum, quam hyacinthus siilitudinem conditoris ac redemptoris nostri intemeratam serva
Abbreviated transcription (Latin):
pus instare futurũ: qͦ fides scẽ kinitatis in omibus
quadrati orbis partibꝰ generi humano p̾dicaret᷑.
Uel certe sic̃ & supͣ docuimꝰ .xii. gẽmas id est cer
quat̾nas gestabat: ut om̃s admoneret doccores de

Expanded text:
pus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omnibus pus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omnibus quadrati orbis partibus generi humano praedicaretur; vel certe, sicut et supra docuimus, duodecim gemmas, id est, ter quaternas gest
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis incendere uoluerimꝰ. quibꝰ dicit mala in
cunica pontificis septuaginca duo fuisse. & cotidẽ
tintinnabula: congruit hoc figuris mysteriorũ.
ut sic̃ in humero ac pectore apłicũ conferre nu¬
merũ iussus est: ita ȩciã discipłorũ septuaginta
duorũ circa pedes sacͤm̃tũ haberet. Constat enĩ
quia sic̃ duodenariꝰ apłorũ numerꝰ episcopalis
gradũ dignitatis inchoauit: sic discipłi septua¬
ginta auo qͥ & ipsi ad pͣdicandũ u̾bũ sc̃ missi a
dño. gradũ sac̾dotii minoris qͥ nc̃ presbit̾atꝰ uo-¬
cat᷑ sua eleccione signart̃. Unde & illorũ nume¬
rus in ultima parce sacerdotalis habitꝰ ille in pͥ¬
ma figuratꝰ est. Decebat enĩ ut qͥ maiores gradu
in corpore sũmi sacerdocis. hoc est in eccłia xp̃i
erant fucuri: sullimiorẽ in habitu ꝙypici pontificiꝰ
locũ ꝙͣpice haberent. Uerũ si qͥs ipsos ȩciã nume¬
mas aaron in peccore p̃ferebat ut significaret tẽ¬

Expanded text:
verbis intendere voluerimus, quibus dicit, mala in tunica pontificis septuaginta duo fuisse, et ejusdem numeri tintinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum; ut sicut in humero ac pectore apostolicum ferre numerum jussus est, ita etiam discipulorum septuaginta duorum circa pedes numerum adsignatum haberet. Constat enim quod sicut duodenarius apostolorum numerus episcopalis gradum dignitatis inchoavit, sic discipuli septuaginta duo, qui et ipsi ad praedicandum verbum sunt missi a Domino, gradum sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, sua electione signarunt. Unde et illorum numerus in ultima parte sacerdotalis habitus, ille in prima figuratus est. Decebat enim, ut qui majores gradu in corpore summi sacerdotis, hoc est in Ecclesia Christi, erant futuri, sublimiorem in habitu typici pontificis locum typice haberent. Verum si quis ipsos etiam numem gemmas Aaron in pectore praeferebat, ut significaret tem
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ ex bysso recorta: quibꝰ quatuor colori¬
bus qͦd uirtutũ uariecas intimet᷑ sepiꝰ inculca¬
cum est. his uͦ in medio tintinnabula ꝑmiscent᷑:
cũ neq opꝰ sac̾docis unquã a sonitu uerbi qͦd lo¬
quitꝰ discrepat. neq a reccicudine oꝑis t̾ritꝰ adu̾¬
sis linguȩ sonitꝰ dissencit. Ubi pulchre additur.
ca ut cintinnabulũ sit aureũ & malũ punicũ.
nicũ. Aurea qͥppe tincinnabula yacinthinȩ pon¬
tificis cunicȩ inserunt᷑. & omĩ ex parte circ̃dant᷑:
cũ omĩs sermo eiꝰ claritatẽ suꝑnȩ lucis resonat.
& idẽ sonitꝰ uelut yacinchinȩ cunicȩ firme infixꝰ.
oꝑũ quoq ipsiꝰ sullimitate audientiũ mencibus
cõmendat᷑. Fuintq bina mala circũ singula
mant᷑ actibꝰ. atq in audicorũ arciꝰ corde figun-¬
cur. & uniu̾sa quȩ agit quã sint racionabilia
discreco sermonis sonitu ꝓdunt᷑. Bene aũt seqͥt᷑.
t uestietꝰ ea aaron in officiũ ministerii. ut

Expanded text:
retorta; quibus quatuor coloribus, quae virtutem varietas intimetur, saepius inculcatum est. His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum neque opus sacerdotis unquam a sonitu verbi, quod loquitur, discrepat; neque a rectitudine operis territus adversis, linguae sonitus dissentit. Unde pulchre additur: Ita ut tintinnaetc. Aurea quippe tintinnabula hyacinthinae pontificis tunicae inseruntur, et omni ex parte circundantur, cum omnis sermo ejus claritatem supernae lucis resonat, et idem sonitus, velut hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque ipsius sublimitate audientium mentibus commendatur. Fiuntque bina mala circum singula mantur actibus, atque in auditorum arctius corde figuntur, et universa quae agit, quam sint rationabilia, discreto sermonis sonitu produntur. Bene autem sequitur: Et vestietur ea Aaron in officium ministerii, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dice cimoris diuini subnixũ. & contͣ om̃s insidias
hostis anciqui ꝓbat᷑ ẽẽ munitũ. Ialis nanq ora col¬
lũ sacerdocis ꝑ girũ uestit & ornat. quando recco-¬
ri fiduciã loquendi sublitis ac p̃dicandi cȩlestia
dine cȩꝑit. uixca exẽplũ beacorũ. samuelis. iere¬
usus exprimit᷑. Apce aũt cũ ora capitii ꝑ girum
cextilis fieri p̃cipit᷑: stacĩ adiunctũ est. Sic̾ fieri
solec in excremis uestiũ parcibꝰ. Sic̃ enĩ uestibꝰ
oꝑa: ica extremis uestiũ partibꝰ pocest ñ inc̃ueni¬
ent̾ ipsa oꝑũ c̃sũmacio figurari. Uel certe extͤ¬
mȩ uestiũ partes. ultime st̃ nr̃e sollicitudines.
quibꝰ sese quiq fideles cũ uicã hanc finire co¬
gunt᷑. incentiꝰ solito ab omĩũ labe malorũ expͣ¬
gare concendunt: cũ metu & pauore ꝓcuranteᷤ
ne ance districcũ iudicẽ ꝑducti. ꝓ sordido uiti

Expanded text:
 omnes insidias hostis antiqui probatur esse munitum. Talis namque collum sacerdotis per gyrum vestit et ornat, quando rectori fiduciam loquendi subdit, ac praedicandi coelestia dine coeperit, juxta exemplum beatorum Samuelis, Hiereusus exprimitur. Apte autem cum ora capitii per gyrum textilis fieri praeciperetur, statim adjunctum est: Sicut fieri solet in extremis vestium partibus. Sicut enim vestibus opera, ita extremis vestium partibus potest non inconvenienter ipsa operum consummatio figurari. Vel certe extremae vestium partes, ultimae sunt nostrae sollicitudines, quibus sese quique fideles, cum vitam hanc finire coguntur, intentius solito ab omnium labe malorum expurgare contendunt, cum metu et pavore procurantes, ne ante districtum judicem perducti, pro sordido vi
Abbreviated transcription (Latin):
na adpedes usq ꝑtingebat. unde utraq grece po¬
deris aicta ẽ: ut ostenderet᷑ nil in sac̾dotali uita
infimũ ac sordidũ remanere. sed om̃e qͦd ageret
quasi ȩcherio colore speciosissimũ. uniu̾sa m̃bra
eiꝰ a capite usq ad pedes gr̾a uircucũ c̃cecta ẽẽ. d̾¬
bere. Itẽ tunica calari sac̾dos toca iacinchina
uestitꝰ: ut admoneat᷑ opus cȩleste ñ inchoandũ¬

Expanded text:
na ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece pona ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimum ac sordidum remanere, sed omne quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum, per universa membra ejus, a capite usque ad pedes, gratia virtutum contectam esse debere. Item tunica talari sacerdos tota hyacinthina est vestitus, ut admoneat
Abbreviated transcription (Latin):
cos iudiciũ filiorũ isrł in pectore suo in c̃spectu
onĩ gestat cũ subdutorũ causas ꝓ sola int̾ni iudi¬
cis intencione discucit. ut nichil se ei humanita¬
cis admisceat. in eo qͦd diuina positꝰ uice dispensat.
nam. Tunicã dicit suꝑhumeralis cuiꝰ pars ñ mini¬
ma suꝑhumerali tegebatꝰ: ad distinccionẽ cunicȩ
que erat incerior lineȩ. quarũ parit̾ meminit
suꝑiꝰ dicens. Hȩc aũt erunt uestim̃ta quȩ facient.
rationale & suꝑhumerale. cunicã. & lineã stric¬
tam. Int̾ior aũ erat linea siue byssina qͦd lini ẽẽ.
genꝰ nobilissimũ constat: exterior uͦ tunica toca
yacinthina. nil omĩno coloris alteriꝰ admittenꝰ
Cuiꝰ specie uniformi. manifeste uita sac̾aotalis qͣ¬
lis ẽt. debeat aocet᷑: hoc est suꝑnis solũ desideri¬
is incessant̾ intenta. & conu̾sationẽ iuxta apł̃m
habens in cȩlis. ac sui saluatoris indesinent̾ expe¬
ctans aduentũ. Quȩ uidelicet tunica sic̃ & byssi¬

Expanded text:
rdos judicium filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini gestat, cum subditorum causas pro sola interni judicis intentione discutit, ut nihil se eis humanitatis admisceat, in eo quod divina positus vice dispensat. nam . Tunica dicitur superhumeralis cujus pars non minima superhumerali tegebatur, ad distinctionem tunicae quae erat interius linea; quarum pariter meminit superius dicens: Haec autem erunt vestimenta quae facient: rationale et superhumerale, tunicam et lineam strictam. Interior autem erat linea sive byssina, quod lini esse genus nobilissimum constat; exterior vero tunica tota hyacinthina nil omnino coloris alterius admittens, cujus specie uniformi, manifeste vita sacerdotis qualis esse debeat, docetur, hoc est, supernis solum desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvatoris indesideranter exspectans adventum. Quae videlicet tunica sicut et byssi
Abbreviated transcription (Latin):
ras. in głam ac decorẽ. Neq de baltheis eorum
utrũ & ipsi oꝑe plumarii. an uniꝰ coloris fieri
debuerint: aliqͥd aecernit᷑. Dicendũ gͥ primo de
balcheo pontificis qui de quatuor illis coloribus
nobilissimis ac dõ dignis faccꝰ est: quia apte talẽ ha-¬
berec pontifex quẽ singulari uirtutũ decore sẽꝑ
oporcebat accingi. Apte pontifex uariante flore
colorũ fulgentiũ accinctꝰ ncedebat. quia sic̃ aliꝰ
quilibet necesse est industria continentiȩ prȩcin-¬
siꝰ dnĩ debet gła circundari. ut uixta exẽplũ flo¬
ris illiꝰ qui egressus est de radice iesse id est dñi sal¬
uatoris. sit iusticia cingulũ lũborũ. & fides cinc¬
coriũ renũ eiꝰ. Tunicȩ aũt lineȩ & balthei ac chi

Expanded text:
ras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, ras in gloriam et decorem. Neque de balteis eorum, utrum et ipso opere plumarii, an unius coloris fieri debuerint, aliquid decernitur. Dicendum est igitur primo de balteo pontificis, qui de quatuor illis coloribus nobilissimis ac Deo dignis factus est, quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi, apte pontifex variante flore colorum fulgentium, accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet, necesse est industria continentiae praecinvirtutum debet gloria circumdari: ut juxta exemplum floris illius, qui egressus est de radice Jesse, id est, Domini salvatoris, sit justitia cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Tunicae autem line
Abbreviated transcription (Latin):
seo addutas arbicreris. Habebatq lacicudinẽ nĩi¬
digitorum. quo cingulo ꝓprie poncifex utebat᷑.
& eo cunica yacinthina simul & suꝑhumerale
stringebat᷑. Nam in sequentibꝰ aꝑte de conuineti¬
one suꝑhumeralis & racionalis diccũ est. Hȩc & an-¬
ce & retro ita conueniebant sibi ut suꝑbumerale
& rationale mutuo necterent᷑ stricta ad baltheũ.
& anulis fortiꝰ copulata. qͦs iungebat uitta yacin-¬
china. ne laxe fluerent: & a se inuicẽ mouerentur.
Nulli aũt dubiũ quin baltheꝰ siue cingulũ cui suꝑ¬
humerale astringebat᷑. cunicã yacinchinã quȩ &
suꝑhumeralis cunica uocabat᷑ cingebat. Cuncca
&erũ quȩ huc usq dicca sc̃: ad poncificis habitũ ꝑ¬
cinent. Dehinc consequent̾ filiorũ. eiꝰ balthei simul
S & cȩc̾a in dum̃ta exponunt᷑: cũ dicit᷑. P orro filiis¬
S aaron cunicas lineas parabis & baltheos & thia-¬

Expanded text:
sed additas arbised additas arbidigitorum, quo cingulo proprie pontifex utebatur, et eo tunica hyacinthina, simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentibus aperte de conjunctione superhumeralis et rationalis dictum est: Haec et ante et retro ita conveniebant sibi, ut superhumerale et rationale mutuo necterentur, st annulis fortius copulata, quos ingebat vitta hyacinthina ne laxae fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat. Cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent, dehinc consequentur filiorum ejus baltei simul et caetera indumenta exponuntur, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis, et balteos ac tia
Abbreviated transcription (Latin):
nulȩ fũint aureȩ. claritatẽ ꝑpetuȩ pacis significãt:
siue fu̾nt bẏssinȩ. ipsã nr̃i corporis ĩmorcalitatẽ
quȩ pennis fucura est figurate denunciant. Et re¬
cce sac̾dos cũstolis byssinis coronas suꝑ aciditas ges¬
tat. ut & in continentia ipse sua iugit̾ ȩc̾na p̃mia
medicec᷑ & in scĩficatione continenciȩ uel bonȩ oꝑa¬
tionis simul eadẽ. gaudia suꝑnȩ beacitudinis au¬
aram faciendã p̃ciꝑet: addidit. Et balc̾eũ oꝑe
plumarii. De cuiꝰ uidelicet faccura balchei ma¬
nifestiꝰ in posterioribꝰ scriptũ est. Cingulũ uͦ d bys¬
so recorca. y acintho. purpura. ac uermiculo bis
cincco. arce plumaria. Hoc cingulũ ut ieronimꝰ
ex iosepho scribit in similicudinẽ pellis colubri qͦ
exuit᷑ in senectute sic in rocundo concextũ est ut
mar supiũ songiꝰ puces Textũ aũt subtegnine coc¬
ci. purpure yacinchi & stamine bỹssino ob deco

Expanded text:
nulae fuerint aureae, claritatem perpetuae lucis significant; nulae fuerint aureae, claritatem perpetuae lucis significant; sive fuerint byssinae, ipsam nostri corporis immortalitatem, quae perennis futura est, figurate denuntiant. Et recte sacerdos cum stolis byssinis coronas superadditas gestat, ut et in continentia ipse sua jugiter aeterna praemia meditetur, et in sanctificatione continentiae vel bonae operationis simul eadem gaudia supernae beatitudinis auaram faciendam praeciperet, addidit: Et balteum opere plumarii. De cujus videlicet facta baltei manifestius in posterioribus scriptum est. Cingulum vero fecertincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri quam exuit in senectute, sic in rotundo contextum marsupium longius putes. Textum est autem subtegmine cocci, purpurae, hiacynthi, et stamine byssino, ob deco
Abbreviated transcription (Latin):
bus coronas e̾ẽ. aureas designarec: qͥstance adhuc
cemplo & legali obseruancia celebrata cũ eẽc de
genere sac̾diotali. facillime pocuit modũ sac̾doca¬
lis in aumenci ñ cantũ legendo sed & uidendo co¬
gnoscere. Uerũ siue bẏssinȩ siue aureȩ fu̾int coro¬
nulȩ. cũ constet eas faccas ẽẽ cũ mitris: dicamꝰ bre¬
uit̾ de fig᷑a coronarũ. Mitras cũ coronulis habent
sac̃ doces ex bẏsso. qͥ sic uisũ. audicũ. gustũ. olfaccũ.
& caccũ suũ in uenustate castimoniȩ custodiunt:
ut ꝓ eadẽ custodia se coronã uitȩ quã reꝓmisit
uel bonis oꝑibꝰ studet. ut ꝓ his ȩt̾nȩ p̾mia recribu¬
tionis querere neglegat. mitrã quidẽ bẏssinã ba¬
bere uidetꝰ in capice. sed coronulas ñ habet: quia
uidelicet imaginẽ uirtutis corã hõĩbꝰ pͣfert. sed
mercedẽ uircutis cũ dño ñ inuenit. Siue gͦ coro¬

Expanded text:
phus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc phus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modum omnem sacerdotalis indumenti, non tantum legendo, sed videndo cognoscere. Verum sive byssinae, seu fuerint aureae coronulae, cum constet eas factas esse cum mitris, dicamus breviter de figura. Mitras cum coronulis habent sacerdotes ex bysso, qui sic visum, auditum, gustum, olfactum et tactum suum in venustate castimoniae custodiunt, ut pro eadem custodia se coronam vitae quam repromisit  his aeterna praemia retributionis quaerere negligat, mitram quidem byssinam habere videtur in capite, sed coronulas non habet; quia videlicet imaginem virtutis coram hominibus praefert, sed mercedem virtutis cum Domino non invenit. Sive ergo coro
Abbreviated transcription (Latin):
tribꝰ uicibꝰ facca. supra quã surgit in media fron¬
ce quasi caliculus quidã aureꝰ similis herbȩ quȩ
apud nos achano nuncupat᷑. quã greci hioscamꝰ
dicunt. Paulopost descripta eiꝰ mirabili uarieca¬
te subinculit dicens. Habec aũt florẽ similẽ plã¬
cagini. & ꝑ cirtũicũ cota corona his floribꝰ est ce¬
lata: ab occipicio usq ad utrũq timpꝰ. In fronte
uero hoc idẽ ñ habet. sed lamina est aurea: quȩ
sacris litceris dĩ nom̃ habet inscriptũ. Hȩc qͥdẽ
dde scd̾̃o uelamine & coronis pontificũ aureis scã
scripcura tacere uidet᷑. Coronarũ uͦ breuit̾ fecit
in sequentibus mentionẽ. dicens. fecerunt & tuni¬
cas oꝑe cexcili aaron & filiis eiꝰ. & mitras cũ coro¬
nulis suis ex bysso: sed de qua mac̾ia faccȩ e̾e̾nt ñ
dixit. Cũ enĩ dicet mitras cũ coronulis suis ex br̃s¬
so. pot̾at incelligi utrasq ex bysso faccas ẽẽ. si ñ iose¬

Expanded text:
tribus vicibus facta, supra quam surgit in media frontribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi calyculus quidem aureus, similis herbae quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci hyosciamon dicunt. Et paulo post descripta ejus mirabili varietate, subintulit dicens: Habet autem florem similem plantagini, et per circuitum tota corona his floribus est caelata, ab occipitio usque ad utrumque tempus. In fronte vero hoc quidem non habet: sed lamina est aurea, quae sacris litteris Dei nomen habet inscriptum. Haec quidem de secundo velamine et coronis pontificum aureis, Scriptura sancta tacere videtur. Coronarum vero breviter fecit in sequentibus mentionem dicens: Fecerunt et tunicas opere textili, Aaron et filii ejus, et mitras cum coronulis suis ex bysso. Sed de qua materia factae essent non dixit. Cum enim dicat, et mitras cum coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, si non Jose
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝓpħicũ. recedice. recedite. exite inde. pollu¬
tum nolite cangere: & sic̃ admonec apłs. mun¬
demꝰ nos ab om̃ĩ in quinam̃to carnis & sp̃s. ꝑfici¬
ences scĩficacionẽ in cimore dĩ. Qualit̾ aũt thiara
hȩc fuerit facca: iosephꝰ docet dicens. Suꝑ caput
aũt gestat pilleũ in modũ paruuli calamalici. aut
cis medietatẽ excedit: & tale est ut uideat᷑ ex lig¬
ni cextura confeccũ. habens uitcas quȩ conuolu¬
te sepiꝰ coneccunt᷑. ne facile dilabat᷑. Cui uidelicet
iosephꝰ pilleo suꝑ additũ ẽẽ. narrat aliud maiꝰ ue¬
lamen. qͦd tocã capicis suꝑficiẽ celaret. aptatum
ꝑfecce. ne laborante sac̾doce circa sacrificia cor¬
ruat: qͦd camen cuiꝰ eẽt coloris ñ oscendit. Hȩc qͥ¬
dem de minoris sac̾docis. De poncificis uͦ thiara:.
pontifex sic̃ ceceri sac̃doces: & aliũ c̃sucũ ex yacin¬
cho uariacũ. Circundat᷑ aũt ei & aurea corona

Expanded text:
illud propheticum: Recedite, recedite, exite inde, polluillud propheticum: Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere . Et sicut admonet Apostoluab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei . Qualiter autem tiara haec fuerit facta, Josephus docet , dicens: Super caput autem gestat pileum in modum parvuli calami aut cis medietatem excedit; et tale est, ut videatur ex lini textura confectum, habens vittas quae convolutae saepius connectuntur, nec facile dilabatur. Qui videlicet Josephus huic pileo superadditum esse narrat aliud majus velamen, quod totam capitis superficiem celaret: aptatum perfecte, ne laborante sacerdote circa sacrificia corruat; quod tamen cujus esset coloris non ostendit. Et haec quidem de minoris sacerdotis pileo. De pontificis vero tiara pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacintho variato. Circumdatur autem ei et aurea corona