comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dirtutũ cumulos ordar unde tuos:
Cuge beate pat᷑. meritũ qui nomine prodis
Pulgida lux secli. euge beate pater
Sursa plaude satis. tanto sublimis alĩpno
Afio ferens mundo nursia plaude lato
epuerile decus transcendens morib amnos
aupernsq senes o puerile decus
Sor uarachysetuis defpert foridi mundi
Spreut opes romȩ. flos paradise tius
das pedigoga tulit direptũ pectore tristi
beta ⁊formatũuas pedagogi tulit
perbe uocam̃ habens tirone cautib abdit
fer pietats opẽ urbe uocam̃ habens¬
I audib antra sonent mortilib: abuta cunctis
Tempnis amoredi frigora flabra nuge
Erais ee neranda plice. pietrs fura ꝓbant̃
Sua sacer altus era fraus ueneran siplact
Su min a dee idipes agpes sel linds abfait
Dil mimis ał ma fidos signit a der ui pes
bstemiũ pascens orgia nte codt
abrusi aciserunt aduidi ad soclea subulci
emo ib Petis pabula grita ferint

Expanded text:
Virtutum cumulos ordiar unde tuos? Virtutum cumulos ordiar unde tuos? Euge beate pater, meritum qui nomine prodis! Fulgida lux secli, euge beate pater! Nursia, plaude satis tanto sublimis alumno; Astra ferens mundo, Nursia, plaude satis. O puerile decus, transcendens moribus aevum, Exsuperansque senes, o puerile decus. Flos, paradise, tuus despexit florida mundi; Sprevit opes Romae flos, paradise, tuus. Vas pedagoga tulit diremptum pectore tristi; Laeta reformatum vas pedagoga tulit. Urbe vocamen habens tironem cautibus abdit; Fert pietatis opem urbe vocamen habens. Laudibus antra sonant mortalibus abdita cunctisTempnis amore Dei frigora, flabra, nives. Fraus veneranda placet, pietatis furta probantur. Qua sacer altus erat, fraus veneranda placet. Signat adesse dapes agapes, sed lividus obstat; il minus alma fides signat adesse dapes. Abstemium pascens orgia rite colit. Pabula grata ferunt avidi ad spelea subulci; Pectoribus laetis pabula grata ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rebant inbonũ. huiꝰ tẽporib casiodorus apud urbẽ rum̃a
tã sełari quã diuma sci entia claruit. Qiuiint̃ eg̃a que
nobilit̃ scripsit. psalmoꝵ p̃cipue occulta reserauit. Hinc
prtitit. moc etiã tẽpore dionisius abas in urberoma confa¬
tut paschale calculũ miranda argum̃tatione cõposut
Tũ qͥ apud consant inopolim pracianꝰ cerientis griuan¬
tiȩ ant as ut ta dixerĩ ꝓfunda rimatꝰ ÷. Tunc nichilomonrꝰ¬
arator romanȩ eccłȩ subdiaconꝰ pocta mirabilis. apłoꝵ
actus. uersib ex ametris exarauit.
is qͥq dieb: beatissimis benedictus pat̾. & priꝰ inloco
castro cassmo ꝙ harũ appellat᷑ & magne uitȩ meritis
Q apłice uirtutib effulsit. Cuiꝰ uitam ut notũ ÷ beatꝰ
papa & regorius insius dialogis suaui sermone cõposiut:
ẽgo qͦq pro paruitate ingenii mei ad honorẽ tanti
patris singula eius miracula. ꝑsingula distica elegiaco
metro hoc modo contexiii.
rdur unde tuos sacer o Benedicte trumphos

Expanded text:
rebant in bonum. Hujus temporibus Cassiodorus, apud urbem Romam tam saeculari quam divina scientia claruit, qui inter caetera, quae nobiliter scripsit, psalmorum praecipue occulta potentissime resexstitit. Hoc etiam tempore Dionysius abbas in urbe Roma constitutus, Paschalem calculum miranda argumentatione composuit. Tunc quoque apud Constantinopolim Priscianus Caesariensis, grammaticae artis, ut ita dixeriArator, Romanae ecclesiae subdiaconus, poeta mirabilis, Apostolorum actus versibus exametris exaravit. 26. His quoque diebus beatissimus Benedictus pater et prius in loco castro Cassini, quod Arx appellatur, et magnae vitae meritis et apostolicis virtutibus effulsit. Cuius vitam, sicut notum est, beatus papa Gregorius in suis dialogis suavi sermone composuit. Ego quoque pro parvitate ingenii mei ad honorem tanti patris singula eius miracula per singula distica elegiaco metro hoc modo contexui: rdiar unde tuos, sacer o Benedicte, triumphos?
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ loci scribendũ contexui.
Ingenio clarus: sensu celer. ore suauos.
Cuꝰ dulce melos. pagina multa canit
Fortunatus apex uatũ uenerabililis actu
Ausonia genitꝰ hac tumulat᷑ humo
Cuius abore sacro scoꝵ gesta piorum.
Discimꝰ hȩc non monstrant carpere lucis iter
Edixque tantis detorans gallia gemimis
lumine de quarũ nox tibi tetra fugit
loos modicos prompsi plebeio carmine uersus
Netuus inpopłis scẽ lateret honor
Redde uicẽ misero ne iudice sꝑnar ab ȩquo
Eximus meritis posce beate precor
ec paucis detanto urro ne esꝰ sitã sui ciues funditꝰ ignora¬
rent delibauimꝰ. hinc adhistoriȩ fi seriẽ reuertamus
fut᷑ alborus uincentiã ueronãq & reliquas
uenetiȩ ciuitates exceptis pataurim. & montẽ silicis. &
mantuã cepit. Uenetia enĩ non solũ i paucis insulis qͣs
nunc uenetias dicimꝰ constat. sed eꝰ termmꝰ a pannoniȩ
inquib ꝑgamus cuntas. eẽ. legit᷑ uenetiarũ. Nã & de la¬

Expanded text:
eiusdem loci abbate, scribendum contexui: eiusdem loci abbate, scribendum contexui: Ingenio clarus, sensu celer, ore- suavis, Cuius dulce melos pagina multa canit, Fortunatus, apex vatum, venerabilis actu, Ausonia genitus, hac tumulatur humo. Cuius ab ore sacro sanctorum gesta priorum Discimus: haec monstrant carpere lucis iter. Felix, quae tantis decoraris, Gallia, gemmis, Lumine de quarum nox tibi tetra fugit. Hos modicos prompsi plebeio carmine versus, Ne tuus in populis, sancte, lateret honor. Redde vicem misero: ne iudice spernar ab aequo, Eximiis meritis posce, beate! precor. Haec paucis de tanto viro, ne eius vitam sui cives funditus ignorarent, delibavinius; nunc ad historiae seriem revertamur. 14. Igitur Alboin Vincentiam Veronamque et reliquas Venetiae cMantuam, cepit. Venetia enim non solum in paucis insulis, quas nunc Venetias dicimus, constat, sed eius terminus a Pannoniae in quibus Pergamus civitas esse legitur Venetiarum. Nam et de lac
Abbreviated transcription (Latin):
epti int iulade causa sostumitꝰ intantũ beatũ mrtoiũ
ueneratꝰ : ut relicta patria paulo antequã langobarib
uer inuaderent: taronis ad euisdẽ beatiuri sepulchrum
ꝓperaret. Quisibi ut insiuis ipse carmonib refert illuc ppe¬
randi ꝑfluenta aliam̃ti & reunã. ꝑq usipũ & alpẽ uiliã
poi aguntũ castrũ. ctraũq & byrrũ fluuos acriores &
auigustã cuntatẽ quã urdo & lec fluentanit int̃ fuose deftribit
di postquã turonis uta uorũ ꝓpriũ aduent pictauis pes¬
transiens illuc habitauit. & multoꝵ ibidẽ scõꝵ gesta partim
psa partim metrica ratione confrist. Houistime q inea¬
loco digno tumilatus honore quiescit hic beati martini
uita quattuor in libris heroico uersu c̃ontexut & multa
alia. maximeq p mnos sngularũ fescuntatũ & p̃ciput adi
sigulos amicos uersculos. nulli poctarũ scd̃ stiau adi
tionis gr̃a aduentassem. hoc epitaphiũ rogatꝰ ab abate

Expanded text:
epti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum epti sunt. Qua de causa Fortunatus in tantum beatum Martinum veneratus est, ut, reliItaliam invaderent, Turonis ad eiusdem beati viri sepulchrum properaret. Qui sibi, ut in suis ipse carminibus refert, illuc properanti per fluenta Tiliamenti et Reunam perque Osupum et Alpem Iuliam perque Aguntum castrum Dravumque et Byrrdo et Lecha fluentant, iter fuisse describit. Qui postquam Turonos iuxta votum proprium advenit, Pictavis pertransiens, illuc habitavit, et multorum ibidem sanctorum gesta partim prosa, partim metrali ratione conscripsit; novissimeque in ealoco digno tumulatus honore quiescit. Hic beati Martini vitam quattuor in libris heroico versu contexuit, et multa alia maximeque ymnos singularum festivitatum et praecipue ad singulos amicos versiculos, nulli poetarum secundus, suavitionis gratia adventassem, hoc epitaphium, rogatus ab Apro,
Abbreviated transcription (Latin):
ane quia huiꝰ felicis fecimus m̃tionẽ
libet qͦq nos pauca deuenerabili & sapientssimo uiro
fortimato retexere. qui hunc felicẽ suuĩ asseuerat sociũ
fuisse. Demq hic dequo loquimur fortunatꝰ quidẽ in loco
qui duplabilis dicitur fuit. Qui locus haud longe age¬
nitense castro uł tarumana distat ciuitate. Sed tam̃
rauenne nutritus & doctꝰ. in arte grãmatica siue re¬
thorica seu etiã metrica clarissimus extitit. Hic cũ ocu¬
loꝵ̃ dolorẽ uehementissimũ pateret᷑ & nichilominus
felx iste ipsius socius pari modo oculos dolõret. ut riq
adbasilicã beatoꝵ p̾auli atq ioħis. quȩ intra eandem
urbẽ sta ẽ ꝑrexerunt: Inqua etiã altariũ in honore
beati martimi confessoris confructũ ꝓpinquuã habet fenes¬
tã inqua lucerna adexhibendũ lum̃ ẽ confituta decus
deo mox sibi ste fortunatꝰ scilicet & felix dolentialimna
cea mront ulico dolore fugato santatẽ quã optibant aa¬

Expanded text:
Sane quia huius Felicis fecimus mentionem, Sane quia huius Felicis fecimus mentionem, libet quoque nos pauca de venerabili et sapientissimo viro Fortunato retexere, qui hunc Felicem suum adseverat socium fuisse. Denique hic de quo loquimur Fortunatus natus quidem in loco qui Duplabilis dicitur fuit; qui locus haud longe a Cenitense castro vel Tarvisiana distat civitate. Sed tamen Ravennae nutritus et doctus, in arte grammatica sive rethorica seu etiam metrica clarissimus extitit. Hic cum oculorum dolorem vehementissimum pateretur, et nihilominus Felix iste ipsius socius pari modo oculos doleret, utrique ad basilicam beatorum Pauli atque Joannis, quae intra eamdem urbem sita est, perrexerunt in qua etiam altarium in honorem beati Martini confessoris constructum propinquam habet fenestram, in qua lucerna ad exhibendum lumen est constituta, de cujus oleo mox sibi isti, Fortunatus scilicet et Felix, dolentia lumina tetigerunt: illico dolore fugato, sanitatem, quam optabant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gobardoꝵ barbariẽ metuens ex aquileia ad gradus
cecidit quanta in sũmos alpib cadẽ solet. Sequenti
ũ estate tanta fertilitis extitit. quanta nulla etas
a sseuerat᷑ memimnissẽ. Eo qͦq tẽpore cõꝑtahumi qui &
auares morte chlotharii regis. suꝑ sigeb̾tũeiꝰ filiũ irru¬
unt. Q uib ille intoringia occurrens eos iuata albẽ fluui¬
ũ potentissimne suꝑauit. esdẽqpetentib pacẽ dedit
huic sigeb̾to de hispanus adueniens brimmchildis ma¬
trimonio uincta ẽ. Dequa ille filiũ childebtũ nomine
suscepit. Rursũq auares cũ sigebto inlocis ubi & prius
ibidẽ non post multũ tẽpus ex hac luce subtractus ÷
Cuiꝰ corpus positũ in locello plũbeo cũ om̃ib es dutus
plauẽ uenisset ibi ei felix ep̃s taruisiane eccłȩ occurrit
Cui rex ut erat largisimus om̃s suȩ ecđȩ facultates
postulanti concessit & ꝑsuũ pracmaticũ postulata firmaũ

Expanded text:
gobardorum barbariem metuens, ex Aquileia ad Grados gobardorum barbariem metuens, ex Aquileia ad Grados cecidit, quanta in summis Alpibus cadere solet. Sequenti vero aestate, tanta fertilitas exstitit, quanta nulla aetas asseveratur meminisse. Eo quoque tempore, comperta Huni, qui et Avares, morte Chlotarii regis, super Sigisbertum ejus filium irruunt. Quibus ille in Turingia occurrens, eos juxta Albim fluvium potentissime superavit, eisdemque petentibus pacem dedit. Huic Sigisberto de Hispaniis adveniens, Brunichildis matrimonio juncta est, de qua ille filium Childebertum nomine suscepit. Rursumque Avares cum Sigisberto in locis, ubi et prius, Ibidem non post multum tempus, ex hac luce subtractus est. Cujus corpus positum in locello plumbeo, cum omnibus ejus divitiis Plabem venisset, ibi ei Felix episcopus Tarvisianae ecclesiae occurrit. Cui rex, ut erat largissimus, omnes suae ecclesiae facultates postulanti concessit et per suum pracmaticum postulata firmavit. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
cutatis & popłi suscepturũ edix̃. nsiei qua ppse ebigere
uouuiset Lingobardoꝵ furas. hoc: generationes ul doneis
tribueret. Factũq ẽ. & annuente sibi rege quas opta¬
uerat langobardoꝵ p̃cipuas ꝓsapias ut ełieo habitirent
accepit E t ita demũ ductoris honorẽ adeptꝰ: Poposet
qͥq arege generosarũ equarũ greges & in hoc qͦq libal¬
tate principis exauditꝰ est
sis dieb quib lang ardi italiã onuaserunt francoꝵ
regnũ mortuo ia coꝵ rege chlochario eiꝰ filuquedt¬
farie regebant diuisũ. Primusq ex his artbtus iedẽ
habebat apud parisiũ. Scđs̃ uͦ gruntrannis ciultati
psidebat. aurelianensi: Tertius uͦ chilpericus cathedrã
habebat apud suessionas in loco chlotaru patris sũi
Quartꝰ nichilominus sigeb̾tus apud ubẽ regnabat
mettensem. hoc etiã tẽpore romanã eccłam ui scĩs¬
simꝰ benedictus papa regebat. Aquilciensi qͦq eltdi
eusq popłis beatus paulus patriarcha p̾erat. &aulan¬

Expanded text:
suscepturum edixit, nisi ei quas ipse eligere voluisset Langobardorum faras, hoc est generationes vel lineas, tribueret. Factumque est, et annuente sibi rege quas obtaverat Langobardorum praecipuas prosapias, ut cum eo habitarent, accepit. Et ita demum doctoris honorem adeptus est. Poposcit quoque a rege generosarum equarum greges, et in hoc quoque liberalitate principis exauditus est. 10. His diebus, quibus Langobardi Italiam invaserunt, Francorum regnum, mortuo iam eorum rege Chlotario, eius filii quadrifarie regebant divisum. Primusque ex his Aripertus sedem habebat apud Parisios. Secundus vero Gunthramnus civitati praesidebat Aurelianensi. Tertius quoque Hilpericus cathedram habebat apud Sessionas in loco Chlotarii patris sui. Quartus nihilominus Sigisbertus apud urbem regnabat Metensem. Hoc etiam tempore Romanam ecclesiam vir sanctissimus Benedictus papa regebat. Aquileiensi quoque civitati eiusque populis beatus Paulus patriarcha praeerat. Qui Lan
Abbreviated transcription (Latin):
locs dicẽ constitiu deberet gsulfũ ut fert᷑ ssũ nepote
uirũ ꝑ om̃ia idoneũ qͥ eidẽ frator erat. quẽ lingiuppta
marphallis appellant foro uilamt cuutat & corteme uođ¬

Expanded text:
locis ducem constituere deberet, Gisulfum, ut fertur, suum nepotem, locis ducem constituere deberet, Gisulfum, ut fertur, suum nepotem, virum per omnia idoneum, qui eidem strator erat, quem lingua propria "marpahis" appellant, Foroiulanae civitati et to
Abbreviated transcription (Latin):
fentciusã exeo tẽpore mons regis appellatꝰ : Ferunt
in hoc monte bisontes feras enutriri. Nec mirũ cũhis
usq ad panoniã ꝑtingat. que hoꝵ animantiũ ferar ⁊
Deniq retulit m qͥdã ueracissimꝰ senex. tale se coriũ in
hoc monte occisi bisontis uidissẽ. in quoxi. ut aiebat
hommnes unꝰ unxta aliũ potuisset cubare.
t̃mimos introrssẽt : ꝑpende cui cepit potissimũ primã
puntiarũ quã ceꝑat cõmittere deberet. Siqͥdẽ om̃is
italia que uersus meridiẽ uł potiꝰ in eurũ extenditur
tyreni siue adriaticimaris fluctib ambit᷑. Aboccidio
uͦ & aqͥlone iugis alpiũ ita cirtũcludit᷑ ut nis ꝑ angus¬
tos meatus & ꝑ sũma iuga montiũ. non possit habere
introitũ. Aborientali uero parte qua pannonie conułn¬
git᷑ & largius patentẽ & planisinũ habet ingressum
lgt᷑ ut diximus dũ albomus animũ intendet quẽ inlis

Expanded text:
fertur, causam ex eo tempore mons Regis appellatus est. Ferunt, fertur, causam ex eo tempore mons Regis appellatus est. Ferunt, in hoc monte bisontes feras enutriri. Nec mirum , cum usque huc Pannoniam pertingat, quae horum animantium ferax est. Denique retulit mihi quidam veracissimus senex, tale se corium in hoc monte occisi bisontis vidisse, in quo quindecim, ut aiebat, homines, unus iuxta alium potuisset cubare. 9. terminos introisset, perpendere coepit, cui potissimum primam provinciarum quam ceperat committere deberet. Siquidem omnis Italia, quae versus meridiem vel potius in eorum extenditur, Tyrreni sive Adriatici maris fluctibus ambitur, ab occiduo vero et aquilone iugis Alpium ita circumcluditur, ut nisi per angustos meatus et per summa iuga montium non possit habere introitum; ab orientali vero parte, qua Pannoniae coniungitur, et largius patentem et planissimum habet ingressum. tur, ut diximus, dum Alboin animum intenderet, quem in his
Abbreviated transcription (Latin):
asq gentes in locis de quib idẽ saxones exierant posuerunt
unc albomus sedes ꝓprias hoc ẽ.
pamnoniã amicis suis hamis contribuit eo scilicet ordi
ne ut si quo tẽpore langobardis necessẽ. eẽt. reuerti
sua rursus arua repeterent igit᷑ langobardi relicta panno¬
nacũ uxorib & natis om̃iq sipellettili italiã ꝓperant pos¬
sessuri. habitauerunt aut̃ in pannoniã annis xl .ii. Dequa
egressĩ sunt m̃se apͥli. ꝑ indictionẽ pͥmã aliodie post scñ
pascha. cuiꝰ festiuitas eo anno unxta calculi rationẽ ipsis¬
Ralendis aprilis fuit. cũ adñi incarnatione anni quin¬
gniti sexagnnta octo essent euoluti.
Si  cũ rex albomꝰ cũ om̃i suo exercitu uulgiq ꝓmsc̃ui
multtudine ad extremos italiȩ fines ꝑueniset montẽ
qui in eisdẽ locis ꝓminet ascendit. indeq ꝓut conspicere
potuit partẽ italiȩ contẽplatꝰ :. Qui mons pt̃ hancut

Expanded text:
asque gentes in locis de quibus idem Saxones exierant posuerunt. asque gentes in locis de quibus idem Saxones exierant posuerunt. 7. Tunc Alboin sedes proprias, hoc est Pannoniam, amicis suis Hunnis contribuit, eo scilicene, ut si quo tempore Longobardis necesse esset reverti, sua rursus arva repeterent. Igitur Longobardi, relicta Pannonia, cum uxoribus et natis, omnique supellectile Italiam properant possessuri. Habitaverunt autem in Pannonia annis XLII de qua egressi mense Aprili per indictionem primam alio die post sanctum Pascha, cujus festivitas eo anno Kalendis Aprilibus fuit, cum iam a Domini incarnatione anni quingenti sexaginta octo essent evoluti. 8. Igitur cum rex Alboin cum omni suo exercitu vulgique promiscui multitudine ad extremos Italiae fines pervenisset, montem qui in eisdem locis prominet ascendit, indeque, prout conspicere potuit, partem Italiae contemplatus est. Qui mons propter hanc, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ secedens: legatos mox ad lango bardoꝵ gentẽ diri¬
git. mandans ut pauꝑtina pannoniȩ rura desererent
& aditaliã cunctis refertã duntis possidendã uenirent
simulq multimoda pomoꝵ genera. aliarũq species rerũ
quarũ italia ferax ẽ matit. quatoiꝰ eoꝵ adueniendũ ani¬
mos posẽt illicere. Langobar dilȩta nuntia & que poñ p̃¬
optabant gratant᷑ suscipiunt & defuturis cõmodis anime
ad tollunt. Continuo apđ italiã terribilia noctu signa
uisa sunt hoc ÷ igneȩ acies incȩlo apparuerunt. eo scilieet
Asuis uł asaxonib auxiliũ petit. quatmꝰ spatiosã italiã
cũ plurib pos essoͥrus intraret : Ad quẽ saxones plusquã
.xx. milia uirorũ cũ uxorib simul & paruulis ut cũeo
aditaliã ꝑgerent iuita eiꝰ uoluntatẽ uenerunt: Hoc au¬
dientes chlotharius & sigeb̾tis reges francoꝵ. sueuos ali¬

Expanded text:
tatem secedens, legatos mox ad Langobardorum gentem diritatem secedens, legatos mox ad Langobardorum gentem dirigit, mandans, ut paupertina Pannoniae rura desererent et ad Italiam cunctis refertam divitiis possidendam venirent. Simulque multimoda pomorum genera aliarumque rerum species, quarum Italia ferax est, mittit, quatenus eorum ad veniendum animos possit inlicere. Langobardi laeta nuntia et quae ipsi praeoptabant gratanter suscipiunt deque futuris commodis animos adtollunt. Continuo apud Italiam terribilia noctu signa visa sunt, hoc est igneae acies in caelo apparuerunt, eum scilicet suis vetulis Saxonibus auxilium petiit, quatenus spatiosam Italiam cum pluribus possessurus intraret. Ad quem Saxones plus quam  milia virorum cum uxoribus simul et parvulis, ut cum eo ad Italiam pergerent, iuxta eius voluntatem venerunt. Hoc audientes Chlotarius et Sigisbertus reges Francorum, Suavos ali
Abbreviated transcription (Latin):
lori siuear genti seu ceterarũ specierĩ diuitus ad qͥ¬
uset uagnã aromanis ꝓquib mutae contua eorum
Srecis uibi narsis eimuchis imꝑat᷑ qui nos seruitio tmit
or haͥ busimus princeps gnorait. dut libera nos de
manu eꝰ. aie certe & cuutatẽ romanã & nosmet ipsos
gentib trademus Cuq hoc narsis audiset hȩc breuiter
retult uerba. Simale feci cũ romanis. malũ inuenia
Tune augusfus intantũ aduersu narsetẽ comorus t
ut ffatĩ mealiã longiũ p̃fectũ miteret qui narseti
locũ obtineret. harss uͦ his cognitis ualde ꝓtimuit
& intantũ maxime ab eadẽ sophnia augusta territus. ẽ.
ut regredi ultra constantinopolim non auderet. Eui
illa int̃ cetera qua eumuchus erat hȩc fert᷑ manda sẽ
ut cũ puellis ingenitio lanarũ faceret pensa diuidere
adquȩ uerba marsis dẽ hȩc responsa dedise. se t̾alẽ eidẽ
telã orditurũ qualẽ ipsa dũ adiuueret deponere non
posiet Itaq odio metuq exagitatus. in neapolitanã ciui¬

Expanded text:
auri sive argenti seu ceterarum specierum divitias adquisisset, magnam a Romanis, pro quibus multa contra eorum Grecis, ubi Narsis eunuchus imperat et nos servitio premit; r piissimus princeps ignorat. Aut libera nos de manu eius, aut certe ei civitatem Romanam et nosmet ipsos gentibus tradimus'. Cumque hoc Narsis audisset, haec breviter retulit verba: 'Si male feci cum Romanis, male inveniam'. Tunc augustus adversus Narsetem commotus est, ut statim in Hitaliam Longilocum obtineret. Narsis vero, his cognitis, valde pertimuit; et in tantum maxime ab eadem Sophia augusta territus est, ut regredi ultra Constantinopolim non auderet. Cui illa inter cetera, quia eunuchus erat, haec fertur mandasse, ut eum puellis in genicio lanarum faceret pensa dividere. Ad quae verba Narsis dicitur haec responsa dedisse: talem se eidem telam orditurum, qualem ipsa, dum viveret, deponere non possit. Itaque odio metuque exagitatus in Neapolim Campaniae civi
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ p̃bebat. ipsius fimus sine obsequio manebat
Videres scłm inantiquũ redactũ silentiũ. Nulla uex in
rure. nullus pastorũ sibilus. nullȩ insidiȩ bestiarũ in
pecudib. nulla dãpna indomesticis uolucrib Sata
trangressa metendi tẽpus iitacta expectabant messõ¬
rẽ. Uinea amosis folis radiantib uius illesa manebat
hieme ꝓpinquante Nocturnis seu diurnis horis per¬
sonabat tuba bellantiũ audiebatur aplurib q̃s murm̃
pcuisors. Nulaerant uefigia cõmeintiũ mulis cernebis¬

Expanded text:
obsequium praebebat, ipsius funus sine obsequio manebat. obsequium praebebat, ipsius funus sine obsequio manebat. Videres seculum in antiquum redactum silentium: nulla vox in rure, nullus pastorum sibilus, nullae insidiae bestiarum in pecudibus, nulla damna in domesticis volucribus. Sata transgressa metendi tempus intacta expectabant messorem; vinea amissis foliis radiantibus uvis inlaesa manebat hieme propinquante. Nocturnis seu diurnis horis personabat tuba bellantium, audiebatur a pluribus quasi murmur exercitus. Nulla erant vestigia commeantium, nullus cerneb
Abbreviated transcription (Latin):
u expletũ ceperunt nasci iingumib homimũ u eu
aliis delicatiorib menbris. glandulȩ inmodũ nucs seu
dactiles quas mox subsequebat᷑ febriũ intolerabilis etlus
aaut u ntriduo homo eitirgueret᷑. Siũ aliqus todiit¬
pegisẽt habebat Ire iuui gnõi. C rat aut̃ ubiq luctus. ubiq lacrimȩ
sã ut uulge rumor habebat. fugientes cladẽ uta relin¬
quebat᷑ : Domus desertȩ sine habitatorib solis catuls do¬
mu seruantib peculia sola remanebant in pascius. nullo
astante pastore. Cerneres pridẽ uilla seu castra replea
agminib hominũ. postera die uniu̾sis fugientib cuncta. eẽ.
insumo silentio E ugiebant filii eadauera insepulta
parentũ relinquentes. Parentes obliti pietatis uscera
natos relmquebant estuantes. Siquẽ forte antiqua
pietas ꝑftringebat. ut uellet sepelire ꝓximũ. restabaer
ipse insepultus. & dũ obsequebat᷑ ꝑimebat᷑. Dũ funeri

Expanded text:
vero expletum coeperunt nasci in inguinibus hominum vel in vero expletum coeperunt nasci in inguinibus hominum vel in aliis deligatioribus locis glandulae in modum nucis seu dactuli, quas mox subsequebatur febrium intolerabilis aestus, ita ut in triduo homo extingueretur. Sin vero aliquis tritransegisset, habebat spem vivendi. Erant autem ubique luctus, ubique lacrimae. Nam, ut vulgi rumor habebat, fugientes cladem vitare, relinquebantur domus desertae habitatoribus, solis catulis domum servantibus. Peculia sola remanebant in pascuis, nullo adstante pastore. Cerneres pridem villas seu castra repleta agminibus hominum, postero vero die universis fugientibus cuncta esse in summo silentio. Fugiebant filii, cadavera insepulta parentum relinquentes, parentes obliti pietatis viscera natos relinquebant aestuantes. Si quem forte antiqua pietas perstringebat, ut vellit sepelire proximum, restabat ipse insepultus; et dum obsequebatur, perimebatur, dum funeri
Abbreviated transcription (Latin):
xerat. huic narsis fedelit̃ sibi primũ adherenti multa
beneficia contulit. sed nouissime suꝑbȩ rebellem & reg¬
nare cupientẽ. bello suꝑatũ & captũ. celsa detrabe suspen¬
dit. Eo quoq tẽpore narsis patricius ꝑdagisteũ magistrũ
militũ. uirũ bellicosũ & fortẽ. unuersos italiȩ fines obti¬
nuit. hinc narsis prius quidẽ chartulariꝰ fuit. de inde
ꝓpt̃ iurtutũ merita patriciatꝰ honorẽ ꝓmeruit. Erat
enĩ uir pussimus. in religione catholicus. in pauperes
munificus. in recuꝑandis basilicis satis studiosus. uigilio
& orationib in tantũ studens. ut plus supplicationibus
addm̃ ꝓfusis quã armis bellicis uictoriã obtineret.
uꝰ teporib in piuntia p̃cipue liguriȩ maxima pesa¬
entia exorta ẽ. Subito enĩ apparebant quȩda ligno¬
cula ꝑdomos. hostia. uasa. uł uestm̃ta que siqrusuo¬
uuiset abluere mags magis apparebantusois abrr̃

Expanded text:
xerat. Huic Narsis fideliter sibi primum adhaerenti multa xerat. Huic Narsis fideliter sibi primum adhaerenti multa beneficia contulit; sed novissime superbe rebellantem et regnare cupientem, bello superatum et captum celsa de trabe suspendit. Eo quoque tempore Narsis patricius per Dagisteum magistrum militum, virum bellicosum et fortem, universos Italiae fines obtinuit. Hic Narsis prius quidem chartularius fuit, deinde propter virtutum merita patriciatus honorem promeruit. Erat autem vir piissimus, in religione catholicus, in pauperes munificus, in recuperandis basilicis satis studiosus, vigiliis et orationibus in tantum studens, ut plus supplicationibus ad Deum profusis quam armis bellicis victoriam obtineret. us temporibus in provincia praecipue Liguriae maxima pestilentia exorta est. Subito enim apparebant quaedam signacula per domos, hostia, vasa vel vestimenta, quae si quis voluisset abluere, magis magisque apparebant. Post annum
Abbreviated transcription (Latin):
go alio duce ad subiciendã dereliquerat. Quibucelliꝰ cũ totã
pene italiã direptionib uastaret. & teo deb̾to suo regi de p̃da
italie mimera copiosa conferret: cũ in cãpaniȩ hiemare dis¬
poneret. tandẽ in loco cui tannetũ nom̃ ÷ graui bello anar¬
sete superatꝰ extinctꝰ ÷. Amingus uͦdũ uindm gothorum
comiti contra narseten rebellanti auxiliũ ferre conatus
fuiset. utriq anarsete suꝑati sunt . Uuidni captus constan¬
tmopolim exiliat᷑ Amingus uͦ qͥ ei auxiliũ p̃buerat narse¬
tis gladio ꝑimit᷑. Tercius qͦq francoꝵ dux nomine leuthe¬
rꝰ bucellmi germanꝰ dũ multa p̃da honustus ad patriam
cuꝑet reuerti int̾ ueronã & tridentũ iusta lacũ benacũ
ꝓpria morte de functus est.
abuit nichilominꝰ narsis certam̃ aduersus ssualdum
brentoꝵ regẽ: qui ad huc de heruloꝵ stirpe remanse¬
rat quos secũ initaliã ueniens simili modo odoacer addu¬

Expanded text:
go alio duce ad subiciendam Italiam dereliquerat. Qui Buccellinus cum pene go alio duce ad subiciendam Italiam dereliquerat. Qui Buccellinus cum pene totam Italiam direptionibus vastaret et Theudeperto suo regi de praeda Italiae munera copiosa conferret, cum in Campania hiemare disponeret, tandem in loco cui Tannetum nomen est gravi bello a Narsete superatus, extinctus est. Amingus vero dum Windin Gothorum comiti contra Narsetem rebellanti auxilium ferre conatus fuisset, utrique a Narsete superati sunt. Widin captus Constantinopolim exiliatur. Amingus vero, qui ei auxilium praebuerat, Narsetis gladio perimitur. Tertius quoque Francorum dux nomine Leutharius, Buccellini germanus, dum multa praeda onustus ad patriam cuperet reverti, inter Veronam et Tridentum iuxta lacum Benacum propria morte defunctus est. 3. Habuit nihilominus Narsis certamen adversus Sinduald Brentorum regem, qui adhuc de Herulorum stirpe remanserat, quos secum in Italiam veniens olim Odoacar addu
Abbreviated transcription (Latin):
iruomꝰ longmꝰ post eoꝵ mortẽ alsiundã cũ lango bardoꝵ thes¬
auro ad imperatorẽ direxxit. & de peredeo quomodo in
constantinopolim leonẽ occidit.
ꝑ quos italia subiugata est.
tularius imꝑialis qui tunc perat italiȩ bellũ aduersus¬
totilã gothoꝵ regẽ p̃parans. cũ iã pridẽ langobardos
federatos haberet. legatos ad alboinũ dirigit. quatinꝰ ei
pugnaturo cũ gothis auxiliũ ministraret: Tunc albornus
electã esius manũ direxit. qui romanis aduersũ getas tuffra¬
giũ ferrent. Qui ꝑmaris adriatici soũ initaliã transuecti
sociati romanis pugnã inierunt cũ gothis. Quib usq adme¬
t̾nitionẽ parit̃ cũ totila suo rege deletis. honerati multis
munerib uictores ad ꝓpria remearunt. om̃iq tẽpore quo
langobard pannoniã possẽderunt. romanȩ rei publicȩ ad¬
uersũ emulos adiutores fuerunt
Is tẽporib narss̃ etiã bucellino ducibellũ intulit. quẽ

Expanded text:
o Longinus post eorum mortem Alpsuindam cum Langobardorum thesauro imperatori direxit , et de Peredeo, quomodo in Constantinopolim leonem occidit, per quos Italia subiugata est. tularius imTotilam regem Gothorum praeparans, cum jam pridem Longobardos confoederatos haberet, legatos ad regem Albuinum direxit, quatenus ei pugnaturo cum electam e suis manum direxit, qui Romanis adversus Getas suffragium ferrent. Qui per maris Adriatici sinum in Italiam transvecti, sociati Romanis pugnam inierunt cum Gothis; quibus usque ad internitionem pariter cum Totila suo rege deletis, honorati multis muneribus victores ad propria remearunt. Omnique tempore quo Langobardi Pannoniam possederunt, Romanae rei publicae adversus aemulos adiutores fuerunt. 2. His temporibus Narsis etiam Buccellino duci bellum intulit. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
uII demorte tyberi constantim augusti & imꝑio mauricu
U De regnoaut harici & quanta securitas eiꝰ tẽporib fuit.
UI Quom̃ hildeb̾tꝰ ialiã intronut. & facta pace descesset.
UII De epugnatione brexilli & de fuga droctulfi regis
VIIIde morte droctulfi & quali epitapho honoratꝰ fuit¬

Expanded text:
 De morte Tiberii Constantini augusti et imperio Mauricii. 16. De regno Authari, et quanta securitas eius tempore fuit. 17. Quomodo Childepertus Italiam introivi, sed facta pace discessit. 18. De expugnatione Brexilli, et de fuga Doctrulfi ducis. 19. De morte Doctrulfi, et quali epitaphio honoratus est
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃. codicẽ uetmanũ aꝓppellari p̃cepit Rursũq. Erigi¬
loꝵ magstratuũ siue iudcũ leges quȩ isq ad duomilia
pene libros erant extensȩ intra quinquaginta librorũ
numerũ redegit eũq codicẽ digestoꝵ siue pandetterũ
uocabulo nuncupauit. Quattuor etũ inscitut ionõ libr

Expanded text:
lumen codicem Iustinianum appellari praecepit. Rursumque singulumen codicem Iustinianum appellari praecepit. Rursumque singulorum magistratuum sive iudicum leges, quae usque ad duo milia pene libros erant extensae, intra quinquaginta librorum numerum redegit, eumque Codicem Digestorum sive Pandectarum vocabulo nuncupavit. Quattuor etiam instit
Abbreviated transcription (Latin):
tyciũ psas sortit̃ deuicit. Perq ipsũ bellesariũ uuindi¬
lori gentẽ capeo eoꝵ rege gelismero usq adintnitionẽ de¬
leuit africãꝙ totã post annos nonaginta & sex. roma¬
no impio ref̾ituit. Rursũq bellesaru urib gothoꝵ in
ttala gentẽ capto uintichis eoꝵ rege suꝑauit. Mauros
qer post hȩc affricã infestantes eoꝵq regẽ amtalẽ pohen
exconsule. mirabili uirtute ꝓtriuit. Parietiã modo &
aliis gentes belli uie cõp̃sñt. Quã obcausam ꝓpt̃ hor
om̃iũ uictorias. ut alamannicus gothicus antiquus ala
nicus uuandalicus affricanꝰq diceret᷑ habere agnomina
merut. Leges qͦq romanoꝵ quarũ plixitas nmia erat.
& inutils disonantia mirabili breuitate correxit. Nã
onis constiutiones principũ. quȩ utiq multis in uolumi¬
nib habebant᷑ intra duodecĩ libros coartauit. idẽq uo¬

Expanded text:
tricium Persas fortiter devicit, perque ipsum Belisarium Wandatricium Persas fortiter devicit, perque ipsum Belisarium Wandalorum gentem, capto eorum rege Gelismero, usque ad internicionem delevit Africamque totam post annos nonaginta et sex Romano imperio restituit. Rursumque Belisarii viribus Gothorum in Italia gentem, capto Witichis eorum rege, superavit. Mauros quoque post haec Africam infestantes eorumque regem Amtalan per Iohannem exconsule mirabili virtute protrivit. Pari etiam modo et alias gentes belli iure conpressit. Quam ob causam propter horum omniunicus, Wandalicus Africanusque diceretur, habere agnomina meruit. Leges quoque Romanorum, quarum prolixitas nimia erat et inutilis dissonantia, mirabili brevitate correxit. Nam omnes constitutiones principum, quae utique multis in voluminibus habebantur, intra duodecim libros coartavit eodemque vo
Abbreviated transcription (Latin):
ccontra parati adbellũ. om̃s ad gladioꝵ capulos manꝰ
miciunt. Tunc rex am̃sa ꝓsiliens. sese inmediũ obiec̃.
ssosq abira belloq conpescuit. int̾minans pͥmitꝰ eũ pimi¬
ri. qui pͥmꝰ pugnã cõmisisset. non. eẽ. uictoriã dõ placitã
dicens. cũ quis indomꝰ ꝓpria hospitẽ perimit. Sic deniq
uirgio cõp̃sio. iã deinceps lȩtatis animis conuuiũ per¬
agunt. Sumensq turisindus arma turismodi filusui.
a albomo tradidit. eũq in pace incolumen ad patris
segnũ remusit. Reuersus ad patrẽ alboinꝰ eiusdẽ hinc con
concta serult quȩ illi apud gepidos intursindi regr
contigisẽnt. Mirant᷑ qͥ aderant & laudint auditã all¬
ini. nec miꝰ adtollunt laudib: tur sindi muignã fidẽ
Hac tẽpestate ustinanis augustus romanũ
ipiũ felici sorte regebat: qui & bella ꝓspere gesst.
& iciusss cuulib mirficus extitit. Nã ꝓ bellesariũ pa¬

Expanded text:
econtra parati ad bellum, omnes ad gladiorum capulos manus econtra parati ad bellum, omnes ad gladiorum capulos manus iniciunt. Tunc rex a mensa prosiliens, sese in medium obiecit suosque ab ira belloque conpescuit, interminans primitus eum puniri, qui primus pugnam commisisset; non esse victoriam Deo placitam, dicens, cum quis in domo propria hospitem perimit. Sic denique iurgio conpresso, iam deinceps laetis animis convivium peragunt. Sumensque Turisindus arma Turismodi filii sui, ea Alboin tradidit, eumque cum pace incolumem ad patris regnum remisit. Reversus ad patrem Alboin, eius dehinc convicuncta retulit, quae illi aput Gepidos in Turisimodi regia contigissent. Mirantur qui aderant et laudant audaciam Alboin, nec minus adtollunt laudibus Turisindi maximam fidem. 25. Hac tempestate Iustinianus augustus Romanum imperium felici sorte regebat. Qui et bella prospere gessit et in causis civilibus mirificus extitit. Nam per Belisarium pa
Abbreviated transcription (Latin):
ne fili mñte reuoluens. nati fimꝰ ad animũ reducens p̃sen¬
teq pẽptorẽ eiꝰ loco reside conspiciens. alta trabens suspi¬
ria. sese continere non potuit. sed tandẽ dolor inuocẽ eru¬
pit. amabilis inquit mͥ locus iste. sed ꝑsona quȩ ineo reside
satis ad uidendũ grauis. Tunc regis alt̾ qͥ aderat filius
datris sermone stimulatꝰ. langobardos iniurus lacescere
cepit. asserens eos quia suris candidis utebant᷑ fasceolis
equab quib cruretenꝰ pedes albi sunt similes. eẽ. dicens
Ecile sunt aquȩ quas similatis. Iunc unꝰ elangobardis
ad hȩc ita respondit. Perge ait incãpũ affeld. ibiq. ꝓcul
dubio poteris experiri. quã ualide iste quas ȩquas p̃ualent
calcitrare. ubisic tui disꝑsa sunt ossã germani. quẽ ad mo¬
dũ uilis ium̃ti inmediis pratis. His auditis gepidi con¬
fusionẽ ferre non ualentes. uehem̃t inira cõmoti sunt.
manifestasq iniurias uindicare nitunt᷑. Lango bardi

Expanded text:
nem filii mente revolvens natique funus ad animum reducens praesentemque peremptorem eius loco resedere conspiciens, alta trahens suspiria, sese continere non potuit, sed tandem dolor in vocem erupit: "Amabilis", inquit, "mihi locus iste est, sed persona quae in eo residet satis ad videndum gravis". Tunc regis alter qui aderat filius, patris sermone stimulatus, Langobardos iniuriis lacessere coepit, asserens eos, quia a suris inferius candidis utebantur fasceolis, equabus quibus crure tenus pedes albi sunt similes esse, dicens: "Fetilae sunt equae, quas similatis". Tunc unus e Langobardis ad haec ita respondit: "Perge", ait, "in campum Asfeld, ibique procul dubio poteris experiri, quam valide istae quas equas nominas praevalent calcitrare; ubi sic tui dispersa sunt ossa germani quemadmodum vilis iumenti in mediis pratis". His auditis, Gepidi confusionem ferre non valentes, vehementer in ira commoti sunt manifestasque iniurias vindicare nituntur; Langobardi
Abbreviated transcription (Latin):
ixit. Scio quã obcausã ueneris. sed illud qđ postulas
ũhis qͥ missus fuerat regi qđ a seruo dĩ audierat
eñtiass& : rex lic& doluerit qđ effectũ supplica¬
teo delapius nõe fuit qui int̃ miranda quȩ pat¬
bat: p̃sago ȩtiã spũ multa quȩ erant uentura
p̃dixit. Eo qͦq tẽꝑe floruit uita uł actib tici
nensis ȩcłiȩ ep̃s p&rus. Quiqͥa regiserat con¬
sanguineus. ab ariꝑto qͦndã rege apđ spolci
exilio fuerat. retrusus. Nluc beati sauinimo¬

Expanded text:
dixit: "Scio, quam ob causam veneris; sed illud quod postuladixit: "Scio, quam ob causam veneris; sed illud quod postulacum is qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex licet doluerit quod effectum supplicaTheudelapius nomine fuit, qui inter miranda quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruesiae episcopus Petrus, qui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege aput Spoletium exilio fuerat retrusus. Huic beati m
Abbreviated transcription (Latin):
ooo multa ꝑloca singula diuma tẽpla instĩuit
itra suũ qͦq palatiũ: oraculũ dñi saluatoris
dificauit. & qđ nulli alii reges habuerant.
acerdotes & clericos instituit qͥ ei quotidie
diuma officia decantarent. huiꝰ regis tẽꝑib
fuit i loco cuiforũ nom̃ ẽ luxta fluuium tanarĩ
uuir mirȩ scĩtates baodolinus nõȩ̃: qui multis
qui sȩpe futura p̃dix̃ absentia qͦq quasi p̃sentia
ftiauit. Neniq cũ rex liut prandus inurbẽ siluã
uenatũ iss& : unꝰ ex eius comitib ceruũ sagiita
ꝓcutere nisus eiusdẽ regis nepotẽ hoc ẽ sororis
eiꝰ filiũ aufusũ nõe. nolens sauciauit. Qđ rex
cernens. ualde enĩ eũmdẽ puerũ amabat. cũ
Lacrimis eiꝰ incdmodũ lam̃tare cepit. Statĩq
ipiũ esuis equitẽ misit: qui aduirũ dĩ baodolinũ
turrer&: eũq peter& ut ꝓuita eiusdẽ pueri
cp̃m supplicaroe. Qui cũ ad seruũ dĩ ꝑger&: puer
efumctus .ẽ. Cui xp̃i famulus a se ꝑuenienti ita

Expanded text:
ca singula divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum Domini Salvatoris aedificavit, et quod nulli alii reges habuerant, sacerdotes et clericos instituit, qui ei quotidie divina officia decantarent. Hujus regis temporibus fuit in loco cui Forum nomen est, juxta fluvium Tanarum, vir mirae sanctitatis Baodolinus nomine, qui multis Qui saepe futura praedixit, absentia quoque quasi praesentia nuntiavit. Denique cum rex Liutprandus in Urbem silvam venatum isset, unus ex ejus comitibus, cervum sagitta percutere nisus, ejusdem regis nepotem, hoc est, sororis ejus filium, Aufusum nomine, nolens sauciavit. Quod rex cernens, valde enim eumdem puerum amabat, cum lacrymis ejus incommodum lamentari coepit, statimque unum e suisdem pueri Christum supplicaret. Qui cum ad servum Dei pergeret, puer defunctus est. Cui Christi famulus ad se pervenienti ita
Abbreviated transcription (Latin):
Loc tẽꝑe lut pranđ rex donationẽ patrimo¬
Inu alpiũ cotiarũ romanȩ ȩcłiȩ c̃firmauit
Nȩc multũ postidẽ regnator: guntruñ dt̃t filiã
theuba baiarioꝵ ducis. apđ quẽ exularat
mmatrimoniũ duxit. dequa unã solũmodo
filiã genuit
Ier hec tẽꝑa faro alđ spolitanoꝵ ductis

Expanded text:
utprand rex donationem patrimoutprand rex donationem patrimonii Alpium Cottiarum Romanae ecclesiae confirmavit. Nec multum post idem regnator Guntrut, filiam Teutperti Baioariorum ducis, aput quem exularat, in matrimonium duxit; de qua unam solummodo filiam genuit. 44. Per haec tempora Faroaldus Spolitanorum ductor
Abbreviated transcription (Latin):
um eruditissimi auzbti eiꝰdẽ monasterii
abbis. inuolumine qđ de hacre cõposuit
eripta significant. Suꝑ fute sane ad huc
ato papa gregorio romanȩ sedis cumanũ
castrũ alango bardis beneuentanis ꝑuasũ ẽ
s aduce nea politano noctu suꝑueniente qui¬
dã ex langobardis capti. quidã ꝑ emptisunt.
Castrũ qͦq ipsũ a romanis . ẽ. receptũ. Pro cuiꝰ castris
redẽptione : pontifex .lxx. libras auri sic̃ primi¬
tus promiserat dedit
riter hec defuncto imꝑatore theodosio quiunti
Isolũ modo imꝑiũ rexerat anno eiꝰ in loco leo augu
filiꝰ Karolus de quo p̃miseramꝰ. lic& ꝑmulta
belli certamina. demanu ramfredi pͥncipatũ
tenuit. Nã cũ incustodia teneretur diuino nutu
ereptus aufugit: ac pͥmũ contra ramfredũ cũpai¬
cis bis terq certauit. Nouissimeq eũ apđ untia¬
cũ magno certamine suꝑauit. Cui tam̃ unã hoc
andecauensẽ ciuitatẽ adhabitandũ concessit:
cunctã uͦ francoꝵ gentẽ ipse gubernandam sus

Expanded text:
itissimi Autperti eiusdem monasterii abbatis in volumine, quod de hac re conposuit, scripta significant. Superstite sane adhuc beato papa Gregorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt. Castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut primitus promiserat, dedit. 41. Inter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augusfilius Carolus, de quo praemiseramus, licet per multa bella et certamina, de manu Raginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Raginfridum cum paucis bis terque certamen iniit novissimeque eum aput Vinciacum magno certamine superavit. Cui tamen unam, hoc est Andegavensem, civitatem ad habitandum concessit; cunctamque vero Francorum gentem ipse gubernandam sus
Abbreviated transcription (Latin):
egressi: bulgarã gentẽ quȩ ẽ suꝑ danubium
bello adgrediuntur. Et abhac qͦq uicti ad suas
naues refugiunt. Quib cũ alueũ peterent.
irruente subito tẽpestate plurimi ȩtiã mersi
siue contritis nauib perier̃. Intra c̃stantino¬
polĩ  cc̾c. milia hominũ pestilentia interierunt

Expanded text:
egressi, Vulgarum gentem, quae est super Danubium, egressi, Vulgarum gentem, quae est super Danubium, bello adgrediuntur; et ab hac quoque victi, ad suas naves refugiunt. Quibus, cum altum peterent, inruente subita tempestate, plurimi etiam mersi sive contritis navibus perierunt. Intra Constantinopolim vero trecenta milia hominum pestilentia interierunt
Abbreviated transcription (Latin):
hiberi. Sed ita eis respđ. lam satis in qͥt filioꝵ¬
letus suscipiã mortẽ: factũq ẽ: & ipse solus
meadẽ pugna. pemptꝰ.ẽ. semmo uͦ cũmultos.
o tẽpe gens sarracenoꝵ in loco qͥ septimꝰ dicit᷑
ex affrica transfretantes. unius ãm his paniã
muaser̃ De inde post.x. annos cũ uxorib: & pare¬
uulis uenientes. aquitaniã galliȩ ꝓuintiã quasi
habitaturi ingressisunt Karolus siquidẽ cueu
suꝑ eos: trecentos septua ginta qͥnq milia sarra
cenorũ int̾emer̃ Ex francoꝵ uͦ parte mille &
qͥngenti tantũ ibi cecidunt. Eudo qͦq cũ suis
suꝑ eoꝵ castra irruens. parimodo multos int̾fici¬
ens. omĩa deuastauit
mim̃so ueniens: constantinopolĩ circũde¬
dit. ac cõtinuũ ꝑtrienniũ obsedit: donec cuub
multa in stantia ad dñm clamantib plurimi
coꝵ fame & frigore. bello. pestilentiaq pires
acsi ꝑ tesi obsidionis abscedent. Qui inde

Expanded text:
hiberi, sed ita eis respondit: "Iam satis", inquit, "hiberi, sed ita eis respondit: "Iam satis", inquit, "rtem". Factumque est, et ipse solus in eadem pugna peremptus est. Pemmo vero cum multos Eo tempore gens Sarracenorum in loco qui Septem dicitur ex Africa transfretantes, universam Spaniam invaserunt. Deinde post decem annos cum uxoribus et parvulis venientes, Aquitaniam Galliae provinciam quasi habitaturi ingressi sunt. Carolus siquidem cuEudone Aquitaniae principe tunc discordiam habebat; cenorum interemerunt. Ex Francorum vero parte, mille et quingenti tantum ibi ceciderunt. Eudo quoque cum suis super eorum castra irruens, pari modo multos interficiens, omnia devastavit. citu veniens, Constantinopolim circumdedit ac continuo per triennium obsedit, donec, civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame et frigore, bello pestilentiaque perirent, ac sic pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde
Abbreviated transcription (Latin):
seaaituaont hunc faro aldũ ducẽ fbiis deus
da semumd insurrexit eũq clericũ faciens locũ eiꝰ
muast his dieb teudo baio ariorũ dux seiosa
oracionis grã romã adbeatorũ aplor uestigiã uenit:¬
patriarcba sereno calixtusur egregiusulͥepra
friusiane ccłiȩ archidia conꝰ adnitente lie prando
pͥncipe aquileiensem regendã ecłam suscepre
suo ut diximꝰ intẽꝑe pemmo foro uilanis perat
ine obardis . Ilis cuiã nobiliũ qͦscũ siuis natisnutri¬
Drat filios. adiuuenilẽ ꝑduxiss&e ȩtauẽ repente
cintius uenit mmensa sclauorũ multitudinẽ
mlocũ quilauriana dicit᷑ aduentasse: Cũ quib
ille iuuenib suꝑ eosdẽ sclauos t̃cio irruens
magna cos clade ꝓstrauit Nec ampliꝰ ibi aliquis
a parte laneo bardor cecidit: quãsi uu̾lđ quierat
amiserat. Qui cũ prima & scđi uicȩ iuxta uolun¬
tatẽ suã se desclauis ultus eẽt: tercia uice ꝓhi¬
bente duce. & aliis lango bardis ñ potuit m¬

Expanded text:
tra hunc Faroaldum ducem filius suus Transamundus insurrexit, eumque clericum faciens, locum eius invasit. His diebus Teudo Baioariorum dux gentis orationis gratiam Romam ad beatorum apostolorum vestigiapatriarcha Sereno, Calistus vir egregius, qui erat Tarvisianae Ecclesiae archidiaconus, annitente Liutprando principe, Aquileiensem Ecclesiam regendam suscepit. Quo, ut diximus, in tempore, Pemmo Forojulianis praeerat Langobardis. Is cum jam nobilium, quos cum suis natis nutrierat, filios ad juvenilem perduxisset aetatem, repente ei nuntius venit, immensam Slavorum multitudinem, in locum qui Lauriana dicitur adventasse. Cum quibus ille juvenibus super eosdem Sclavos tertio irruens, magna eos clade prostravit, nec amplius ibi aliquis a parte Langobardorum cecidit, quam Sigualdus, qui erat amiserat. Qui cum prima et secunda vice iuxta voluntatem suam se de Sclavis ultus esset, tercia vice, prohibente duce et aliis Langobardis, non potuit in
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuus qͦq ÷ grantrannꝰ rex francoꝵ. regnũq illuis
brunichildis regina suscepit cũ nepotib ad huc paruuł
filiis childeberti
Der idẽ tẽpꝰ cacanꝰ rex himoꝵ legatos ad agilulfũ me¬
diolanũ mittens. pacẽ cũ eo fecit. Romanꝰ qͦqͥpatri¬
ciꝰ morit᷑. Cui gallus successit & cũ agilulfo rege pacis
concordiam miit
oc etiã tẽpore. agilulfus cũ theoderico francoꝵ regi
pacẽ ꝑpetuã fecit. Post hȩc ago rex rebellantẽ sibi
tangrulsũ ueronensiũ ducẽ extmnexit. E aidulfũ

Expanded text:
Mortuus quoque est Gunthramnus rex Francorum, regnumque illius Mortuus quoque est Gunthramnus rex Francorum, regnumque illius Brunichildis regina suscepit cum nepotibus adhuc parvulis, filiis Childeperti. 12. Per idem tempus cacanus rex Hunnorum legatos ad Agilulfum Mediolanum mittens, pacem cum eo fecit. Romanus quoque patricius moritur; cui Gallicinus successit et cum Agilulfo rege pacis concordiam iniit. 13. Hoc etiam tempore Agilulf cum Theuderico Francorum rege pacem perpetuam fecit. Post haec Ago rex rebellantem sibi Zangrulfum Veronensium ducem extinxit. Gaidulfum
Abbreviated transcription (Latin):
querant. unde aut contentio quȩdã aut in gratitudo nas¬
cat᷑. quatinꝰ uoluntati ur̃ȩ agere gr̃as ualeamꝰ latores
p̃sentiũ litterarũ sic̃ reuera homines ur̃os in eo qͦ debur
affectu siscepimꝰ. quia dignũ fuit ut uiros sapientes & qui
pacẽ factã dõ ꝓpitio nuntiarunt cũ caritate susciꝑe & di
Nt̃ hȩc sequenti m̃se ianuario. apparuit stella comeaes mane
intridentinũ mortuo datꝰ ÷ eidẽ locodux gaido alđ iur
int̃ficiunt᷑. Iunc pͥmũ caballi siluatici & bubali initaliã
delati. italiȩ miracula fuerunt.
cũ uxorȩ ꝓpria sic̃ fert᷑ ui uenem extingint᷑. huniqͦq
qͥ & auares dicunt᷑ ap annonia inturingã ingressi bella
gauossima cũ francis gesserunt. Brunichildis timc regina
cũ nepotib ad huc pueruł theodeb̾to & teoderico regebat
gallias. a qͥb accepta huni peccunia. reuertunt᷑ ad ꝓpria

Expanded text:
quaerant, unde aut contentio quaedam aut ingratitudo nasquaerant, unde aut contentio quaedam aut ingratitudo nascatur, quatenus voluntati vestrae agere gratias valeamus. Latores vero praesentium litterarum, sicut revera hominesaffectu suscepimus, quia iustum fuit, ut viros sapientes et qui pacem factam Deo propitio nuntiarunt cum caritate et suscipere beremus". 10. Inter haec sequenti mense Ianuario paruit stella cometes mane in Tridento mortuo, datus est eidem loco dux Gaidoaldus vir interficiuntur. Tunc primum caballi silvatici, et bubali in Italiam delati, Italiae populis miracula fuerunt. cum uxore propria, sicut fertur, in veneno extinguitur. Hunni quoque, qui et Abares dicuntur, a Pannonia in Turingam ingressi, bella gravissima cum Francis gesserunt. Brunichildis tunc regina cum nepotibus adhuc puerulis Theudeperto et Theuderico regebat Gallias, a quibus accepta Hunni pecunia revertuntur ad propria.