comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boꝵ obligõnẽ fiunt ⁊ pendent
ex negõ contracto. ¶Cõmunes
sunt scipulatõnes ueluti rẽ sal¬
uam fort pupillo caui. nam. et
⁊ int᷑ dũ iidex si alit̾ expediri
uenit a iudite aut ab edilicio
edicto. ¶ Stipulatõ autẽ est
u̾boꝵ ꝯceptõ quib his qͥ int̾roga¬
tur daturũ fcũrũ pe se ꝙ int̾ro¬
gatus est. sx. ¶Satis acceptõ
est stipulatõ q̃ ita oblgat ꝓmisso¬
rẽ ut ex ꝓmissoris ꝙͦ abee̾ acci
tis aũ acciꝑe dictũ ẽ eodem mͦ
quo satis face.nam qr id quo qͥs
contentus erat. ei p̃stabatur sat̃
dabantur uti u̾bis obligarent᷑
sat̃ accipi dcm̃ esb. S. sortẽ ꝓmi¬
seris ⁊ si ea soluta non er̃t penan
⁊̃ si unus ex heredib tuis portionẽ
suam ex pate soluent nichominus
penã comitetur. donec portio cohe¬
redis soluatur. Idemq ẽ ⁊ de pena ex
pmisso si unus paruerit alter non
paruerit suĩe iudicis. s a coherede etꝰ
sat̃fieri d. nec enĩ aliiso in huis scipu¬

Expanded text:
um obligationem fiunt et pendent ex negotio contracto. communes sunt stipulationes ueluti rem saluam fore pupilli: nam et et interdum iudex, si aliter expediri uenit ab iudice aut ab aedilis edicto.Stipulatio autem est uerborum conceptio, quibus is qui interrogatur daturum facturumue se quod interrogatus est responderit.Satis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissorem, uttis autem accipere dictum est eodem modo, quo satis facere: nam quia id, quo quis contentus erat, ei praestabatur, satidabantur, ut uerbis obligarentur, satis accipi dictum est.Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenam: etiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ex sorte soluerit, nihilo minus poenam committet, donec portio coheredis soluatur.Idemque est de poena ex compromisso, si unus paruerit, alter non paruerit sententiae iudicis: sed a coherede ei satisfieri debet. nec enim aliud in his stipu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ĩ. Etipulatõnũ alie iudi¬
tiales sut aue p̾torie. alie cõuentio¬
iudicis offcõ ꝓficisgũtur ueluti
mero iiditis offcb̃ ꝓficiscuntur ue¬
tineatur ⁊̃ edilicie. nam ⁊ hee a
iuris dcõe ueniut. ¶ Conuentiona¬
les sunt q̃ ex cõuentõne eoꝵ fiunt

Expanded text:
omine. Stipulatione alie sunt iudiciales, alie pretorie, alie conventioiudicis officio proficiscuntur, veluti mero pretoris officio proficiscuntur, vetineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione ueniunt. conuentionales sunt, quae ex conuentione reorum fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
equũ est decuriones ciuib frum̃
dere. It rescripserunt ut ius
non eẽt ordiniꝰ cusc ciuitats
p̃ciũ gnimi ꝙ inuenitur statile.¬
Item in hec u̾ba. R̾. ⁊ si non so

Expanded text:
aequum est decuriones ciuibus suis dere'.Item scripserunt ius non esse ordini cuiusque ciuitatis pretium grani quod inuenitur statuere.Item in h
Abbreviated transcription (Latin):
pore in metallũ dato imꝑitia
dantis decennii temꝑa prefuii
tatis statuendas detrahendas
scire debemus.
pene eius subleuandauis erit.¬
¶ Sic enĩ ⁊̃ constiutũ est non
mo eodem punscndos cos qͥ lon¬
go tp̃r in reatu agunt quam¬
agunt qmͣ eos qui in recenti sẽ¬
tentiam excipiunt. ¶ Nõ pot᷑
quis sic dampnari ut de saro p̾ci

Expanded text:
pore in metallum dato imperitia dantis decennii tempora praefitatis, statuas detrahendas scire debemus. poena eius subleuanda erit: sic etiam constitutum est non eo modo puniendos eos, qui longo tempore in reatu agunt,am eos qui in recenti sententiam excipiunt.Non potest quis sic damnari, ut de saxo p
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ aliũ pͥulegiũ iure cribuit
excusationẽ. ut sit p̃dioꝵ colło us¬
e sternende angariaꝵ ue erhibi¬
tio hospitis suscipiendi .i. munus
Nam hec huiꝰ quisqmͣ ext̾usatõne
preter eõs qͥb pͥncipali bñficio cõ¬
cessũ est ht̃. et si gua sunt p̾terea

Expanded text:
ullum aliud priuilegium iure tribuit excusationem: ut sit praediorum collatio uiae sternendae, angariorumue exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum e
Abbreviated transcription (Latin):
dam p̃torib consulentib me idem
ix. annis. dñs possit ip̃ consiliũ mã¬
numitti qmͣuis ex socus cãm ñ p¬
on ẽ onũo necc̃e ꝓ tribunali ma¬
nlumitte̾. Itaq plerũq ĩ mͣsitũ fui
manumͣti sol. ¶Cũ aũ lauandi aut
gestandi aut ludoꝵ gr̃a ꝓdierit p̃tor
ut procõsul iegatus ue cesaris.

Expanded text:
dam praetoribus consulentibus me idem uiginti annis dominis possit apud consilium manumitti, quamuis unus ex sociis causam omnino necesse pro tribunali manumittere: itaque plerumque in transitu serui manumitti solent, cum aut lauandi aut gestandi aut ludorum gratia prodierit praetor aut proconsul legatusue Caesaris.
Abbreviated transcription (Latin):
bñficiꝰo debitorẽ sibi adquirt̾e.
Uñ et is furti tenetur qui id̾o
rena amouet ut eam alii donet.
furẽ interdiũ dep̃hensũ nõ
appłone. ⁊ ferrũ ⁊ fustis. ⁊ iapis
⁊ denicy ome guynoçendi cã¬
habetur significatur. ¶Cum
furti actio ad pene ꝑseciltionẽ¬
pertineat. cõdicõ uero ⁊ uendicatõ
ad rei recuꝑatõnẽ apparet recepta
re nicħominꝰ saluã ẽe furti actionẽ
condicionẽ uero ⁊ uendicõnẽ dolli
sicut ex diu̾so post solutã dupli. aũ
quadrupli penam salua ẽ uendica¬
tio ⁊ condicio. ¶ Qui ferram̃ta
sciens ꝯmodauerit ad effrugen¬
dum hostiũ .ł armariũ. ł scalam
sciens cõmodau̾it ad ascendendsĩ
licet nullũ eius consiliũ pͥncipałr
ad furtum faciendũ interuen̾it̾
tñ furti actione tenetur. ¶Si tu¬
tor qui negotia gerit. aut̃ cura¬
tor transegerit csi fure euanescit
furti accio.

Expanded text:
beneficii debitorem sibi adquirere. beneficii debitorem sibi adquirere. unde et is furti tenetur, qui ideo rem amouet, ut eam alii donet. Furem interdiu deprehensum non appellatione et ferrum et fustis et lapis et denique omne, quod nocendi cahabetur, significatur. Cum furti actio ad poenae persecutionpertineat, condictio vero et vindicatio ad rei reciperationem, apparet recepta re nihilo minus salvam esse furti actionem, vindicationem vero et condictionem tolli: sicut ex diverso post solutam dupli aut quadrupli poenam salva est vindicatio et condictio. Qui ferramenta sciens commodaverit ad effringendum ostium uel armarium, uel scalam sciens commodauerit ad ascendendum: licet nullum eius consilium principaliter ad furtum faciendum interuenerit, tamen furti actione tenetur. Si tutor qui negotia gerit aut curator transegerit cum fure, euanescit furti actio.
Abbreviated transcription (Latin):
dati accionẽ ꝙ si seruus tiuis rẽ
tibi cõmodatam surripucrit fur
s tm̃ comodati. ¶ Qui alienis
negotuis gerendis se optulit. acti¬
onem furti non ht̃. licet culpa es
tutore negotia gerit. uł in eo tu¬
tore q indiuentiã p̃stare debe¬
at. neluti qui ex plurib tutoribꝰ
testõ datis oblata sat̃datione so¬
lis administrationẽ suscepit.S
di ex donatione alterius rem̾
meam teneas. et oam subripiã
ita demũ te furti age metũ pos¬
se Iulianꝰ ait. si intersit tuare¬
tinere possõnẽ. ueluti si hoĩem
donatum noxuli iudicio defen¬
disti. uł egrũ curau̾is. ut adi̾sus
uendicantẽ iustam retentionem
utatur furti tenetur. ¶Eũ qui
quid utendũ accepit si ipẽ alii
comodau̾it. fuiti obligari insũ
G. ex quo sat̃ apparet furtũ fieri
⁊ siquis usũ aliene rei ĩ suũ iu¬
crũ dũtat. nec moũe cp̃ debet.
qĩ is nicħ lucri sui grã faciat. spẽs
.ti. lucͥ est ex alitno largiri. et

Expanded text:
dati actionem. Quod si seruus tuus rem dati actionem. Quod si seruus tuus rem tibi commodatam subripuerit, furti tantum commodati. Qui alienis negotiis gerendis se optulit, actionem furti non habet, licet culpa eiututore negotia gerit, uel in eo tutore, qui diligentiam praestare debeat, ueluti qui ex pluribus tutoribus testamento datis oblata satisdatione solus administrationem suscepit. Si ex donatione alterius rem meam teneas et eam subripiam, ita demum furti te agere mecum posse Iulianus ait, si intersit tua retinere possessionem, ueluti si hominem donatum noxali iudicio defendisti uel aegrum curaueris, ut aduersus uindicantem iustam retentionem utatur, furti tenetur. Eum, qui qu‹o›d utendum accepit ipse alii commodauerit, furti obligari responsum est. ex quo satis apparet furtum fieri et si quis usum alienae rei in suum lucrum conuertat. nec mouere quem debet, quasi nihil lucri sui gratia faciat: spe‹c›ies enim lucri est ex alieno largiri et
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. rei tñ ꝑsecutõ dno seruat᷑.
Si scruus qui subreptꝰ est heres
insiccutus fu̾it. furti indicio actor
consequetur. ⁊ p̃cĩ hr̃ditatis. Si
mͦ seruus ante qmͣ ussu diũ ade¬
at mortuus fu̾it. cõdicendo quo
mortuũ idem conseq̃tur. ¶ Si
statu liber subreptus sit. uł reĩ
sud cõdicõne legata. dem̃ anĩ qmͣ
furti iam agi non pot̃. qr desiit̾
int̃ẽt hr̃dis. pendente autẽ cõ¬
dicione tanti estimaridꝰ ẽ. qnͣti
emptorẽ pͥ euenire.
dẽ .p. S iquis ex domo ĩ qua
nemo erat rapu̾it. accione de
boĩs raptis in quadruplũ cõu¬
enietur. furti sĩ maĩfesti uidel
si nemo eũ dop̃hend̾it tollenĩ¬
uam effregerit. am̃uss iñ per
alias res amote sint. ñ tonot᷑
furti. nam maleficia uolunta⁊
⁊ ꝓpositũ delinq̃ntos disting¬
uit. ¶ Si seruus ꝯmodat᷑o¬
ris tem surrupu̾t. et soluendo sit
is cui subreptũ ẽ. Sabuuis ait posse
exegit. reddat euanesce̾ furti acti¬
onem. Idem ⁊ si remittat ꝯino¬

Expanded text:
itur, rei tamen persecutio domino seruatur. Si seruus subreptus heres institutus fuerit, furti iudicio actor consequetur etiam pretium hereditatis, si modo seruus, antequam iussu domini adeat, mortuus fuerit. condicendo quoque mortuum idem consequetur. Si statuliber subreptus sit uel res sub condicione legata, deinde, antequam furti iam agi non potest, quia desiit interesse heredis: pendente autem condicione tanti aestimandus est, quanti emptorem potest inuenire.. Si quis ex domo, in qua nemo erat, rapuerit, actione de bonis raptis in quadruplum conuenietur, furti non manifesti, uidelicet si nemo eum deprehenderit tollenuam effregit, quamuis inde per alios res amotae sint, non tenetur furti: nam maleficia uoluntas et propositum delinquentis distinguit. Si seruus commodatoris rem subripuerit et soluendo sit is cui subreptum est, Sabinus ait posse exegit, reddat, euanescere furti actionem: idem et si remittat commo
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris accipisse eũ erret ĩpõd̾e.
Siquis seruo meo ꝑsuaserit. ut
nomen suũ ex iustrumento puta
emptionis tolło̾t. ⁊ mela scripsitꝰ.¬
⁊ ego puto furti agendũ ẽ. pet
si scruo ꝑsuasũ sit Ut tabulas me¬
ꝓ p̃ perscribat. puto siqͥds ꝙ seruo
ꝑsuasũ sit. serui corrupti agendũ
u ipẽ fecit. de dolo actionẽ dandom.
Si linea margaritaꝵ surrepta
st. dicendus ẽ mĩs. u ⁊ si dem̃o fur¬
n agatur. neccẽ ẽdici. ꝗͣ amphore
surrepte sũt. Si uasa surrepta sis
nũs ent dicendus. ¶ Si seruus
meul qui ht̃ peculii admĩstratõnẽ
hib ampactus sit. cum eo ñ donatio¬
ni cã. qui rem eiꝰ petuliarẽ surri¬
puerat recte tnͣsactũ uidetur. ꝙ¬
uis cnĩ dño q̃ratur furt̾i accio. at¬
tã in petulis serui est. S ⁊ si to¬
ta pena furti dupli seruo soluta
sit. ñ dubit fur lib̾abiturꝰ culcõ¬
sequens est. ut si forte a fure accc¬
aturꝰ. Similix̃ recte transoctum

Expanded text:
ditoris accipis, cum erret in pondere. ditoris accipis, cum erret in pondere. Si quis seruo meo persuaserit, ut nomen suum ex instrumento puta emptionis tolleret, et Mela scripsit et ego puto furti agendum. Sed si seruo persuasum sit, ut tabulas meas describeret, puto, si quidem seruo persuasum sit, serui corrupti agendum, si ipse fecit, de dolo actionem dandam. Si linea margaritarum subrepta sit, dicendus est numerus. sed et si de uino furti agatur, necesse est dici, quot amphorae subreptae sint. si uasa subrepta sint, numerus erit dicendus. Si seruus meus, qui habebat peculii administrationem liberam, pactus sit cum eo non donationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte transactum uidetur: quamuis enim domino quaeratur furti actio, attamen in peculio serui est. sed et si tota poena furti dupli seruo soluta sit, non dubie fur liberabitur. cui consequens est, ut, si forte a fure acceatur, similiter recte transactum
Abbreviated transcription (Latin):
duob sociis omniũ bonoꝵ uuus tẽ
pignori acceꝑit. eaqq subreptu
sit mela scribit eũ solũ hr̃e fuiti
actionẽ. qui pignori accẽpit sociũ
ñ hrẽ. ¶ Neq uerbo n scriptura
quis furtum facit᷑ iure utimur ut
furtũ sñ ꝯtractione nõ fiat. qͣreꝰ o
pem ferre uł cõsiliũ dare tũt noce¬
at cũ secuta contͣctõ est. ¶ Sic
asinũ meũ coegisset. et in equas
li meo de dalmatia cõsulenti res¬
cripsit. Cura eqͦs quib eusdẽ rei
grã subietisse᷑ quis equas fuas
ꝓponebatur furci ita demũ tem̃.
si furandi aĩõ id feciss. si minus
in fcm̃ agendum. ¶Cũ ticõ hones¬
to uiro petmn c̾dere uiellẽ subietis¬
ti mͥ aliũ ticiũ egenũ. qĩ ille cĩt
locuplex. ⁊ nũmos acceptos cũ eo
diuisisti. furti ten̾s qĩ ope tua cõ¬
silio q furtũ fcm̃ sit.S ⁊ ticius
furti tenebitur. ¶ Siquis maio¬
ra pond̾a tibi ꝯmodatut cũ eme¬
res ad pondꝰ furti eũ uenditori
teneri mela scripsit te qͦ si scisti.

Expanded text:
us rem pignori acceperit eaque subrepta sit, Mela scripsit eum solum furti habere actionem, qui pignori accepit, socium non habere. Neque uerbo neque scriptura quis furtum facit: hoc enim iure utimur, ut furtum sine contrectatione non fiat. quare et opem ferre uel consilium dare tunc nocet, cum secuta contrectatio est. Si quis asinum meum coegisset et in equas dioso meo de Dalmatia consulenti rescripsi circa equos, quibus eiusdem rei gratia subiecisse quis equas suas proponebatur, furti ita demum teneri, si furandi animo id fecisset, si minus, in factum agendum. Cum Titio honesto uiro pecuniam credere uellem, subiecisti mihi alium Titium egenum, quasi ille esset locuples, et nummos acceptos cum eo diuisisti: furti tenearis, quasi ope tua consilioque furtum factum sit: sed et Titius furti tenebitur. Maiora quis pondera tibi commodauit, cum emeres ad pondus: furti eum uenditori teneri Mela scribit: te quoque, si scisti:
Abbreviated transcription (Latin):
locauero. tu uero inscio me aut
ĩuto cõmendau̾is ticio. et ticio fur¬
tum fcm̃ sit. et tibi cõpetit fuirti
accio qr custodia rer ad te ꝑtinet
et mͥ adu̾sus te. qr non debueras
rẽ cõmodare.⁊ id faciendo fuxtum
ge̾ pot̾ssi ancilla subripiatur põ¬
ttiuus est. siue ap̃ furem edatur.
seu ap̃ bone fid̾i possõrem. s ĩ hoc
posẜiore casu furti actõ cessat. S
si cõcepit ap̃ bone fid̾i possõrẽs. i¬
q peperit. eueniet ut partus furti¬
uiis non sit. uerũ ⁊̃ usu capi pos¬
sit. Idem ⁊ in petudib obseruand̾
est et in fetu eoꝵ ꝙ in partu ẽ.
¶Ex furtiuis equis nati scatĩ ad
bdne fid̾i emptorẽ ꝑtinebũt. ⁊ me¬
nito qd in fructu numerantur. at
partus ancille ñ numerant᷑ ĩ fru¬
ccu. ¶ Cũ fur rem furtiuam uen¬
didiss eisc nũmos p̃cii dñs rei ꝑ¬
uim excorsit furtũ nũmoꝵ fecis¬
se. recte s̾nsũ est .i. etiã ui bõꝵ
raptoꝵ actione tenebitur ¶Q

Expanded text:
locauero, tu uero inscio aut locauero, tu uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio furtum factum sit: et tibi competit furti actio, quia custodia rei ad te pertinet, et mihi aduersus te, quia non debueras rem commodare et id faciendo furtum gere possit. Ancilla si subripiatur prartivus est, sive apud furem edatur sive apud bonae fidei possessorem: sed in hoc posteriore casu furti actio cessat. sed si concepit apud bonae fidei possessorem ibique pepererit, eveniet, ut partus furtivus non sit, verum etiam usucapi possit. idem et in pecudibus servandum est et in fetu eorum, quod in partu. Ex furtivis equis nati statim ad bonae fidei emptorem pertinebunt, merito, quia in fructu numerantur: at partus ancillae non numeratur in fructu. Cum fur rem furtivam vendidisset eique nummos pretii drsit, furtum eum nummorum fecisse recte responsum est: idem etiam ui bonorum raptorum actione tenebitur. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .l. Qui uas argenteum
ꝑdid̾it. eoq noĩe furti egerit de
pond̾e uasis controu̾sia cum esset
et accor magis fuisse diceret. far
uas ꝓtulit. id is cuiꝰ erat abstulit
ei qui subripuerat dupti necħo
minus condempnatus ẽ reccissi¬
me iudicatũ ẽ. slam ĩ actionẽ pe¬
nalẽ non uenit ip̃a res q̃ subrep¬
ta ẽ. siue manifesti fprti. siue nec
manifestĩ datur. ¶ Qui furem
nouit. siũ iudicet. sue ñ iudicet¬
eum. fur nori est cũ multũ inter¬
sit furem quis celet. an non iu¬
dicet. ¶Qui nouit furti sĩ te¬
netur qui celat hoc ip̃o tenctur.
arius sit plus qmͣ manifestũ ẽ.
quis eiũ uoluntite̾ dũi hñs fur
dici pot̾. ꝙ łi dñs uetuit. et ille sus¬
ctpit. et siquidẽ non celandi animo
non cẽ furꝰ. si celauit. tũt incpit
eẽ fur qui igitur suscepit nͨ celauit
et si inuito dño fur non est. ueta¬
it autem dñm accipimus ⁊̃ eũ qͥ
ignorat. ħ est eũ qui ñ consensit᷑
Si ergo tibi polienda uestim̃ta

Expanded text:
inum. Qui uas argenteum perdiderat eoque nomine furti egerit: de pon‹d›ere uasis controuersia cum esset et actor maius fuisse diceret, fur uas protulit: id is cuius erat abstulit ei: qui subripuerat dupli nihilo minus condemnatus est. rectissime iudicatum est: nam in actionem poenalem non uenit ipsa res quae subrepta est, siue manifesti furti siue nec manifesti agatur. Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, qui celat, hoc ipso tenetur. arius sit, plus quam manifestum est: quis enim uoluntatem domini habens fur dici potest? Quod si dominus uetuit et ille suscepit, si quidem non celandi animo, non est fur, si celauit, tunc fur esse incipit. qui igitur suscepit nec celauit etsi inuito domino, fur non est. uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit. Si ego tibi poliendum uestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
reddat teneri furti mela ait si celã¬
di aiõ retineat ꝙ u̾m ẽẽ arbitror.
si sulphunarie sũt in ag ͦ. et ind̾
aliquis t̾ram egiss. et abstulisset do¬
muꝰ furti aget. deinde colonꝰ cõ¬
ducti accione cõscq̃tur. ut id ipm p̃s
taretur.Si seruꝰ tuus. ł filuis po¬
lienda nestittenta suscepit. an furti
furti actionẽ. ¶ S sire furtiuani hoc.¬
imprudens qͥs emerit. ⁊ si subrepta
sit habebit furti actõnem. ¶Apd̾
labeonẽ relatũ estꝰ si liginario qũid
dixerit. ut quisqͥs noĩe eiꝰ siliginem
petisset ei daret. et quidam ex tnͣseũ
fugitiuũ meũ qͥs qi suũ ad unã. uiri᷑
uł ab alus qͥ pot̾atẽ hñt de carcent

Expanded text:
reddat, teneri furti Mela ait, si celanreddat, teneri furti Mela ait, si celandi animo retineat: quod verum esse arbitror. Si sulpurariae sunt in agro et inde aliquis terram egessisset abstulissetque, dominus furti aget: deinde colonus conducti actione consequetur, ut id ipsum sibi praestaretur. Si servus tuus vel filius polienda vestimenta susceperit, an furti furti actionem. Sed et si rem furtiuam imprudens quis emerit et ei subrepta sit, habebit furti actionem. Apud Labeonem relatum est, si siliginario quis dixerit, ut quisquis nomine eius siliginem petisset, ei daret, et quidam ex transeunfugitiuum meum quis quasi suum a duumuiro uel ab aliis qui potestatem habent de carcere
Abbreviated transcription (Latin):
petora utilũ accõ dampni ĩiurie
qĩ ex lege aquilia dabitur.
subtrahenti opẽ ꝯsiliũ ue accomo¬
dauerit furti tenebitur. s si furꝰ¬
tũ cũ ea fecerit tenebitur furti.
cũ ipã nõ teneatur. Ipã ꝙͦ si opẽ
furi tulit. furti s̃ tenebitur. set
reꝵ amotaꝵ. serui u̾o sui noĩe.
furti eam teneri nequaꝙͣ ambr¬
gendũ est Ndem dicẽdũ ẽ. ⁊ ĩ fi¬
lio .ẜ. milit̾e. Nam᷑ ip̃e pat̾ ñ tene
bitur furti. serui aũ sui nor̃e cas¬
trensis tenebr̃. si patͥ seruus fur¬
tum fecerit. ¶S si filius meus
qui hs̃ castrense ꝓetuliũ furcũ
mͥ fecorit. an possũ accione Utili ad̾¬
u̾sus eũ age̾ uidendũ est cũ hãt unde
sat̾faciat ⁊ pͭ defendi agendũ ¶ An
aũ filio teneat᷑. si res euis castrensis
pecutio subtraxit uideamꝰ ⁊ puto te¬
neri. ñ tm̃ igitur furtũ faciet filio.
s ⁊ furti tenebitur. ¶ Eũ c̾ditorẽ
qui post solutam petm pignus nõ

Expanded text:
pecora, utilis actio damni iniuriae pecora, utilis actio damni iniuriae quasi ex lege Aquilia dabitur. subtrahenti opem consiliumue accommodauerit, furti tenebitur. Sed et si furtum cum ea fecit, tenebitur furti, cum ipsa non teneatur. Ipsa quoque si opem furi tulit, furti non tenebitur, sed rerum amotarum. Serui uero sui nomine furti eam teneri nequaquam ambigendum est. Idem dicendum est et in filio familias milite: nam ipse patri furti non tene bitur, serui autem sui nomine castrensis tenebitur, si patri seruus furtum fecerit. Sed si filius meus, qui habet castrense peculium, furtum mihi fecerit, an possim actione utili aduersus eum agere, uidendum est, cum habeat, unde satisfaciat. et potest defendi agendum. An autem pater filio teneatur, si rem eius castrensis peculii subtraxerit, uideamus: et putem teneri: non tantum igitur furtum faciet filsed etiam furti tenebitur. Eum creditorem, qui post solutam pecuniam pignus non
Abbreviated transcription (Latin):
quadcuplabitur uł duplicabitur
s rei uerũ p̃ciũ. ¶ S ⁊ si res ĩ re¬
bus hũanis ẽẽ desierit cũ iuidica¬
minꝰ iudicatõ facienda est. Idemq
⁊ si nĩc deterior sit estimatione re¬
lata ĩ id tempꝰ quo furtũ fcm̃ ẽ. ꝙ
ueriꝰ ẽe est. ¶ Ope ⁊ consilio fur¬
tũ fcm̃ celsus ait non solsĩ sudcuco
fuĩt fcm̃. ut socii furarentur. set¬
⁊ si non ut socii furarent᷑ mimsci¬
ciarũ tã cã fecerit. ¶ Recte tñ pe¬
dius ait. ¶Sicuti nemo furcum
facit sine dolo.m. ita nec ꝯsiliũ. uel
opem ferre sc̃ dolo.m. posse. cõsili¬
um ã dare uidetur. qui ꝑsuadet.
⁊ inpellit atq instruit confilio ad
furtũ faciendũ. opẽ fert qͥ mĩst̾i¬
um atq adiutoriũ ad surripien¬
das res p̃bet. ¶ Cũ es qͥ pannũ
rubrũ ostendit. fuganio q pecus
ut in fures incideret. Siguidẽ do¬
lo.M. fecit. furti accio ẽ. s ⁊ si ñ fur¬
ti fatiendi cã hoc fecit. non debet
ipunitus ẽe lusus cã ꝑinitiosus

Expanded text:
tur, sed rei verum pretium. sed et si res in rebus humanis esse desierit, cminus condemnatio facienda est. itemque et si nunc deterior sit, aestimatione relata in id tempus, quo furtum factum est. quod m esse uerius est. Ope consilio furtum factum Celsus ait non solum, si idcirco fuerit factum, ut socii furarentur, sed et si non, ut socii furarentur, inimicitiarum tamen causa fecerit. Recte Pedius ait, sicut nemo furtum facit sine dolo malo, ita nec consilium uel opem ferre sine dolo malo posse. Consilium autem dare uidetur, qui persuadet et impellit atque instruit consilio ad furtum faciendum: opem fert, qui ministerium atque adiutorium ad subripiendas res praebet. Cum eo, qui pannum rubrum ostendit fugauitque pecus, ut in fures incideret, si quidem dolo malo fecit, furti actio est: sed et si non furti faciendi causa hoc fecit, non debet impunitus esse lusus tam perniciosus:
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. S istichum dari stiplatꝰ
fuerio.et cũminora ꝓmissor esset
quominꝰ daret rursus eũctem stipu¬
iatus fũo desinit ꝑiculũ ad ꝓmisso¬
rem ꝑtinere. qĩ mora purgata.
¶legata uł fidei cõmissa. si ĩscipło¬
ne fuerint declucta. ⁊ hoc accũ est:
ut nonarentur. sic nouatio. siquid̾
relicta statĩ si u̾o sub cõdicione non
statĩ. s uͥ cõdicõ exstit̾it. nã ⁊ alias
qͥ in diem stipłtur. statĩ nouat si ħ
actũ est. cũ t̾tũ sit diẽ c̃n at qͥs ss̾¬

Expanded text:
. Si Stichum dari stipulatus fuerim et, cum in mora promissor esset, quo minus daret, rursus eundem stipulatus fuero, desinit periculum ad promissorem pertinere quasi mora purgata. Legata uel fideicommissa si in stipulationem fuerint deducta et hoc actum, ut nouetur, fiet nouatio, si quidem relicta, statim, si uero sub condicione, non statim, sed ubi condicio extiterit. nam et alias qui in diem stipulatur, statim nouat, si hoc actum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dare spondes. an si postea aticõsti¬
pulatus sim fiat nouatõ. solꝰq te¬
neatur. seius ⁊ ait celsus nouationẽ
fieri. si modo id actũ sit ut nouet᷑
.i. ut seiꝰ debeat ꝙ ticiꝰ ꝓmisit. Nam¬
⁊ codem tp̃r. ⁊ impleri prioris sti¬
płonis condicõnẽ a nouari ait. eo¬
ꝙ iure: ¶ Itẽ celsus ait iudica¬
tum solui. stipłonẽ actionẽ iudi¬
cati ñ nouari. merito qr ħ solũ
agͥ ea stipłone ut fid̾iussorib
dautũ sit. non ut ab obligõne
iudicati discedatur. ¶Si.x. q̃
putat marcelł. neutrũ eligere¬
posse ꝓ quo .x. solu̾e uelit.
ab alio ꝓmissam tͥ dotẽ matitꝰ
ab uxore dotis noĩe stipłatꝰ sit.
non duplari dotẽ. s fieri noua¬
tionẽ placet si hoc accũ est. quid
enĩ interest ip̃a an alius quilib
ꝓmitrit. ꝙ enĩ ego debeo si alius
ꝓmittat liberare me potꝰ si no¬
uationis cã hoc fiat ui ã ñ nou
tenebitur.si altero soluente alt̃

Expanded text:
dare spondes?', an, si postea a Titio stipulatus sim, fiat nouatio solusque teneatur Seius? et ait Celsus nouationem fieri, si modo id actum sit, ut nouetur, id est ut Seius debeat quod Titius promisit: nam eodem tempore et impleri prioris stipulationis condicionem et nouari ait, eoque iure utimur. Idem Celsus ait iudicatum solui stipulatione actionem iudicati non nouari, merito, quia hoc solum agitur ea stipulatione, ut fideiussoribus cautum sit, non ut ab obligatione iudicati discedatur. Si decem, putat Marcellus neutrum liberposse, pro quo decem solvere velit. Si ab alio promissam sibi dotem maritus ab uxore dotis nomine stipulatus sit, non duplari dotem, sed fieri novationem placet, si hoc actum est: quid enim interest, ipsa an alius quilibet promittat? quod enim ego debeo si alius promittat, liberare me potest, si novationis causa hoc fiat: si autem non tenetur, sed alt
Abbreviated transcription (Latin):
dem.R. Si pupil¬
toris rem saluam fore stiplatus. pu¬
bes fc̃s. tatam stipłonẽ habuerit
le accio si non habuerit ratũ licet
tutele egiss ht̃ tñ adhuc ex stipła¬
tu actionem. s iudex tutele s̃i alit̃
⁊dempnare d. qmͣ si ex stipłone l¬
beratio fieret . qͥ ¶ Sub ꝯdicõne
stipłatur q̃ omĩ mͦ extitura est. pẽ¬

Expanded text:
m Si pupiltate rem salvam fore stipulatus pubes factus ratam stipulationem habuerit lae actio. si non habuerit ratum, licet tutelae egisset, habet tamen adhuc ex stipulatu actionem: sed iudex tutelae non aliter condemnare debet, quam si ex stipulatione liberatio fieret. Qui sub condicione stipulatur, quae om
Abbreviated transcription (Latin):
duu non candẽ rẽ om̃s dederunt. nõ
enĩ ex ꝑsona h̾edũ condicõ obligõ¬
nis ĩnuitatur. ⁊ Id̾o si diussionẽ res
ꝓmissa ñ recipit ueluti uia hr̃des
ꝑmissoris singuli in solidũ tenent᷑.
s. quo casu si unꝰ ex heredib solidũ
p̾stii̾t peticõnẽ hẽbit a coherede fa¬
milie hisciscũde iudicõ ex quo qͥdem
accid̾e̾ pop̃. ait. ut ⁊ stppulatoris uie. ꝑ
itineris h̾edes singłi in solidũ hãnt
acciont̃. s hdã hoc em̃ exstingui stip¬
ulatõnẽ putant. qr ꝑ singłos adqͥri
seruitus non pͭ. s ñ facit inutae̾ stip¬
iuatõnẽ difficultas p̃statõit ssi tñ ho¬
ninẽ stipulatus cũ uno exhr̃oib ꝓaus

Expanded text:
dederint: non enim ex persona heredem condicio obligationis immutatur. et ideo si diuisionem res promissa non recipit, ueluti uia, heredes promissoris singuli in solidum tenentur: sed quo casu unus ex heredibus solidum praestiterit, repetitionem habebit a coherede familiae erciscundae iudicio. ex quo quidem accidere Pomponius ait, ut et stipulatoris uiae uel itineris heredes singuli in solidum habeant actionem: sed quidam hoc casu extingui stipulationem putant, quia per singulos adquiri seruitus non potest: sed non facit inutilem stipulationem difficultas praestationis.Si tamen hominem stipulatus cum uno ex heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatõnes una utilis. alia mutił.
a n usciatur utilis ꝑ hnͣc ĩutilẽ.¬
¶Eadem an aua lingua red̃aturꝰ
nich int̾est ꝓ inde siquis latine ĩt̾ro¬
gauerit.⁊ respondeatur ei grece. dũ¬
mͦ cõgruent̾ respondeatur obligõ
cõstituta ẽ. Idẽ ꝑ ccͣriũ. Sutrũ hoc
usc ad gretũ sermone tm̃ ꝓtrahimꝰ¬
uł cuiꝰ alt̾ius lingue. dubitari pͭ
ex scriptura sabini. S et uerum
puto ut omnis sermo contincat
ius. linguam intelligat. siue ꝑ
se. siue ꝑ uerũ int̾pretẽ.

Expanded text:
s, alia inutilis, neque uitiatur utilis per hanc inutilem.Eadem an alia lingua respondeatur, nihil interest. proinde si quis Latine interrogauerit, respondeatur ei Graece, dummodo congruenter respondeatur, obligatio constituta est: idem per contrarium. sed utrum hoc usque ad Graecum sermonem tavel cuius alterius linguae, dubitari potest. et scriptura Sabini, sed et verum patitur, ut omnis sermo contineat rius linguam intellegat sive per se sive per verum interpre
Abbreviated transcription (Latin):
Quos tis rescriptõ diui pii ꝑmit¬
tur. at non eiusdẽ religionis ho¬
miniẽ qui hoc feceñt castrant tp
penã irrogatur. ¶ Seruo sine in¬
dice ad bestias dato non solũ qͥ uen¬
didit pena uerũ ⁊̃ qui cõꝑauit
tenebitur post legẽ prõmam. ⁊
minis potestas ablata est ad besti¬
as depugnandas suo arbitrio seruos
tradere. oblato tã iudicis seruo si ĩt
sit dnĩ q̃rela sicͣ tudetur:¬

Expanded text:
scripto diui Pii permittitur: in non eiusdem religionis qui hoc fecerit, castrantis poena irrogatur.Seruo sine iudice ad bestias dato non solum qui uendidit poena, uerum et qui comparauit tenebitur.Post legem Petroniam eminis potestas ablata est ad bestias depugnandas suo arbitrio seruos tradere: oblato tamen iudici seruo, si iusta sit domini querella, sic poe
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ. S et si bona fide publicano alienꝰ
seriuis seruit eq̃ continebit᷑ fortassi ᷤ¬
⁊ malafide płmꝙ enĩ ⁊ uagiserui ⁊
Pret̾ea ⁊ siquis uectigalia ꝯducta a
re pu᷑. cuiꝰdam municipii ht̃ ħ edcm̃
seruũ uł manumisit uł ⁊ fugit ser¬
iis tenebitur serui noĩe qui tam fcõ¬
sam familiam hiñit cͥtñ si seruus de¬
cesserit uidendũ an publicanꝰ tenea¬
turꝰ qĩ fc̃i sui noĩe. s puto qr faculta¬
tẽ non ht̃ exibendi nec dolus eus
int̾cesserit deb̾e eũ liberari. ¶ Nnͣc

Expanded text:
fide publicano alienus seruus seruit, aeque continebitur: fortassis et mala fide, plerumque enim uagi serui et Praeterea et si quis uectigal conductum a re publica cuiusdam municipii habet, hoc edictum seruum uel manumisit uel etiam fugit seruus, tenebitur serui nomine, qui tam factiosam familiam habuit.Quid tamen, si seruus decesserit? uidendum, an publicanus teneatur quasi facti sui nomine: sed puto, quia facultatem non habet exhibendi nec dolus eius intercessit, debere eum liberari.Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ se uł ꝑalios quib ħ mandau̾it
¶Qiuia marimos fructus ex redẽp̃¬
tionẽ uectigaliũ cõseqũtur. Si pꝰta
tat᷑ locari non possunt ip̃i ea pͥoribꝰ
pensionib suscipere cõpellũt᷑.¬
Utatis sint publicanoꝵ factiones
nemo ẽ qui nesciat idcirto p̃tor ad cõ¬
pensandam eoꝵ audatiã hoc edictum
pposuit qͦ familia publicanoꝵ furtũ
fecisse dicetur. ¶ Itẽ si dampnũ ĩui

Expanded text:
uel per alios quibus hoc mandauerit. Qui maximos fructus ex redemptione uectigalium consequuntur, si postea tanto locari non possunt, ipsi ea prioribus pensionibus suscipere compelluntritati‹s› sint publicanorum factiones, nemo est qui nesciat. idcirco praetor ad compescendam eorum audaciam hoc edictum prop‹o›suit: 'Quod familia publicanorum furtum fecisse dic
Abbreviated transcription (Latin):
morte sua fid̾i cõmissum hr̃ditatis mt̃¬
ne filio suo soluto a pot̾ate restituit
omissa rõne faicidic plena̾ fidẽ ac debi¬
tam pietatẽ exsecutũ exhibitõnis res¬
pondi non creditores fraudasso

Expanded text:
morte sua fideicommissum hereditatis maternae filio soluto potestate restituit omissa ratione Falcidiae, plenam fidem ac debitam pietatem secutus exhi‹bi›tionis, respondi non creditores fraudasse.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utriq parit̾ decessissent ñ dubita¬
retur ex testĩo filii liberum e̾e eũ .s.¬
et in suꝑiori casu ꝓ lbertate a prẽ
data illa dici possunt num quiꝰ q̃ aduta
iure concesso futꝰ in castrensi petulio
eo usq ius patris cessaũt ꝙ si ĩtesta¬
tus si decesserit filius post liminũ cu¬
ius dam similttudine pat᷑ anticuo ui¬
re ht̃ petuliũ retrocẜ uideatur huisse
rerũ dñia. ñ tñ si ut heres uiuo filio
iundictam seruo imposuit dicaturꝰ
eũ post mortẽ intestati filii ex ula

Expanded text:
et utrique pariter decessissent, non dubitaet utrique pariter decessissent, non dubitaretur ex testamento filii liberum eum esse. sed in superiore casu pro libertate a patre data illa dici possunt, numquid, qu‹o›ad utatur iure concesso filius in castrensi peculio, eousque ius patris cessauerit, quod si intestatus decesserit filius, postliminii cuiusdam similitudine pater antiquo iure habeat peculium retroque uideatur habuisse rerum dominia. Non tamen ut heres uiuo filio uindictam seruo imposuit, dicatur eum post mortem intestati filii ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊militone data seu̾̃. nr̃ dubitabatꝰ
qr potuit ⁊ añ notus ⁊ amicꝰ dare po¬
tuit. ⁊ ñ dare nͥ qͦ ꝯmilitũ caritatem
ẽẽ peculii castrensis eam hedita¬
tem si postea contra. s et si seruꝰ
peculii castrensis a quotũ sit heres
scriptus iussu militis adire d hr̃di¬
tatem ea ꝙ fiet bonoꝵ castrensis
peculii. filius .si. paganus de
peculio castrensi fecit testimonum
⁊ dũ ignorat pater se siuĩ hr̃dem
nũc rescriptũ sit. qr miles ab initio
ꝓ parte testgtus. ꝓ purte ĩ testatus po¬
terat mori qͣmͣuis iste ñ huĩt ñ ma¬
gis gmͣ sine obseruatione legis factre¬
testiõnium. necc̃io ergo castrensis pe¬
seruos alio loco agentes. Pat ꝑe¬
culii castrensis fiii seruũ testiõ lbm
tat occurrebat. ⁊ enĩ non posse dnlũ
apud dños ꝓ solido fuisse deniq fiiũ
posse manumt̾e. talis petulii seruum
adrianus constituit ⁊ si testõ tam fili
qmͣ patris idẽ seruus. accepiss lib̾tatẽ

Expanded text:
e data Scaeuola noster dubitabat, quia potuit et ante notus et amicus dare, potuit et non dare, nisi commilitium caritatem esse peculii castrensis eam hereditatem, si postea, contra. Sed si seruus peculii castrensis a quocumque sit heres scriptus, iussu militis adire debebit hereditatem eaque fiet bonorum castrensis peculii. Filius familias paganus de peculio castrensi fecit testamentum et, dum ignorat patri se suum heredem tiamnunc rescriptum sit, quia miles ab initio pro parte testatus, pro parte intestatus potuerat mori, quod ius iste non habuerit, non magis testamentum. necessario ergo castrensis peservos alio loco agentes. Pater peculii castrensis filii servum testamtat. occurrebat enim non posse dominium apud duos pro solido fuisse: denique filium posse manumittere talis peculii seruum Hadrianus constituit: et si testamento tam filii quam patris idem seruus accepisset libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
simpedienti ut in aliis ⁊ en aliis hcͥ
spẽ hãmus dnĩa. aut ex post fco rer¬
t̾o fuisse patris aut non fuisse pñs
dũ deliberat heres dies cesserit lega¬
ti seruo dati ip̃ius dati petulii ĩ testõ
cius ex quo pat̾ nicħ capere potuissetꝰ
an id ad ipm ꝑtineat cũ utiq ad he¬

Expanded text:
pendenti, ut in aliis, et in hac specie habeamus dominia, ut ex facto retro fuisse aut non fuisse patridum deliberant heredes, dies cesserit legati seruo dati istius peculii testamento eius, ex quo pater nihil capere potuisset, an id ad ipsum pertineat, cum utique ad he
Abbreviated transcription (Latin):
nulliꝰ ẽẽ momenti. qr qui ꝓ dere
p̃hensus est. stipulationẽ ei ad¬
quirere poruit. siam ⁊ hoc gn̾e

Expanded text:
nullius est momenti, quia qui pro derelprehensus est, stipulatione ei adquirere poterit: nam et haec ge
Abbreviated transcription (Latin):
ur .u. Si hii qui inuicẽ sibi mor¬
tis cã donauerint ꝑiter decessert̃
neutrius heres repetet qr neuter
alt̾i suꝑuixerit idẽ iuris ẽ si ꝑiter
maritus ⁊ uxor sibi donan̾tit.
cã ut nullo casu reuoceturꝰ cã do¬
nandi magis ẽ ꝙͣ mortis cã donatõ
⁊ id̾iperiñ haberi debet atq ala

Expanded text:
rum Si qui invicem sibi mortis causa donaverunt pariter decesserunt, neutrius heres repetet, quia neuter alteri supervixit. idem iuris est, si pariter maritus et uxor sibi donaverunt.causa, ut nullo casu revocetur, causa donandi magis est quam mortis causa donatio: et ideo perinde haberi debet atque alia
Abbreviated transcription (Latin):
rem qui pupilli cã instiuerant
accusationẽ de functo pupillo cuius
cã accusare ceperat non c̃e ꝯgnos¬
cendũs accusationẽ implere

Expanded text:
rem, qui pupilli causa instituerat accusationem, defuncto pupillo, cuius causa accusare coeperat, non esse cogendum accusationem implere
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł. łDestitussse esi accipiemꝰ
qui in totũ animũ agendi deposuit.
non qui distulit accusatõnẽ. s qui
ꝑmissũ imꝑatoris ab accusatõne
destitit impunitus est¬

Expanded text:
 Destitisse eum accipimus, qui in totum animum agendi deposuit, non qui distulit accusationem, sed qui permissu imperatoris ab accusatione destitit, impunitus est
Abbreviated transcription (Latin):
deportaretur qui p̃ortatus e¬
uaserit capite puniatur ita
et in custodiis gradum ser¬
uandum esse. Idem princeps
rescripsit .i. ut qui in tempꝰ
dampnati erunt in perpetu¬
in perpetuum dampnati erãt
in metallũ dampnarentur.
Qui in metallã dampnati
id admiserint sũmo supplicõ
afficerentur. ¶famosos latro¬
nes in his locis ũbi grassatist̃
furca fingendos. quamꝰ płibꝰ
placuit. ut ⁊ conspectu dete¬
⁊ reantur. alii ab Pusdem facino¬
ribus. ot sola̾tio sit cognitis
loco pena redditur in quo latͦ¬
nes homicidia fecissent non n¬
nulli ⁊̃ ad bestias hos dampñ¬
auerunt. ¶Maiores nr̃i in
onni supplicio seuerius seruos
qmͣ lib̾os famosos cmͣ uitegre
fame homines punierunt:
dampnantur statimm. et cuuta¬
dem et libeitatẽ perdunt. Ita¬
q p̃occupat Ncusus mortem
⁊ non numqmͣ longum tempus
occuppat ꝙ accidit in ꝑsonis co¬
rum. qui ad bestias dampnant᷑
sepe ⁊̃ id̾o seruari solent post

Expanded text:
deportetur, qui deportatus edeportetur, qui deportatus euaserit, capite puniatur. Ita et in custodiis gradum seruandum esse idem princeps rescripsit, id est ut, qui in tempus damnati erant, in perpetuin perpetuum damnati erant, in metallum damnarentur, qui in metallum damnati id admiserint, summo supplicio adficerentur. Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterr‹e›antur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnauerunt. Maiores nostri in omni supplicio seuerius seruos quam liberos, famosos quam integrae famae homines punierunt. damnantur, statim et ciuitatem et libertatem perdunt. itaque praeoccupat hic casus mortem et nonnumquam longum tempus occupat: quod accidit in personis eorum, qui ad bestias damnantur. saepe etiam ideo seruari solent post
Abbreviated transcription (Latin):
amplius admiserint. rec sint
a preside admoniti fustibus ce¬
di dimittunturꝰ. aut ⁊̃ specta¬
cilis eiꝰ interdicttur ꝙ si ta cortͣ¬
ti in eisdem deprehendantur ex¬
slo pumiendi sunt non numqͥͣ
capite plectendi. scilicet cum
sepius sedicione et turbulente
se gesseruit. et aliquociens ap¬
p̃hensi tractati clementiuis
in eadem temerttate p̃positi
perseuerauerunt. ¶ Serui
cesi solent dominis reddi.
Et ut generaliter dix̃im
omnes qui fustibus ceda pro¬
hibenturꝰ eamdem̃ habere ho¬
noris reuerentiam debont
qmͣ ⁊ decuriones habent:
Est enĩ inconstans dicõt
eum quem principales consti¬
tutiones fustibus subici pro¬
hibuerunt in metallum da¬
ri posse. ¶ Diuus traianus
in hec uerba rescripsit ĩ opus
metalli ad tempus secio dã¬
pnari debet. S qui in tempꝰ
dampnaturiis est. ⁊̃. si faciet ĩ¬
metallicũ opus non in metal¬
lum dampnatus ẽe intelligi
debet. huiꝰ enim libertas ma¬
tuum opus dampnantur. ꝓisi.¬

Expanded text:
amplius nihil admiserint nec ante sint amplius nihil admiserint nec ante sint a praeside admoniti, fustibus caesi dimittuntur aut etiam spectaculis eis interdicitur. quod si ita correcti in eisdem deprehendantur, exilio puniendi s‹u›nt, nonnumquam capite ‹p›lectendi, scilicet cum saepius seditiose et turbulente se gesserint et aliquotiens adprehensi tractati clementius in eadem temeritate propositi perseuerauerint. Serui caesi solent dominis reddi. Et ut generaliter dixerim, omnes, qui fustibus caedi prohibentur, eandem habere honoris reuerentiam debent, quam decuriones habent. est enim inconstans dicere eum, quem principales constitutiones fustibus subici prohibuerunt, in metallum dari posse. Diuus Hadrianus in haec uerba rescripsit. 'In opus metalli ad tempus nemo damnari deb‹e›t. sed qui ad tempus damnatus est, etiamsi faciet metallicum opus, non in metallum damnatus esse intellegi debet: huius enim libertas matuum opus damnantur.' proin
Abbreviated transcription (Latin):
ex pͥncipalibus alicuius ciuita¬
tis latrociniũ fecerint aliud¬
ue ꝙ facinus ut capitalẽ penã
meruisse uideantur ꝯmiseruit
iunctos eos custodies. et michi
fere istigradus .S̃. sũmũ suppli¬
ciũ ẽẽ uidetur ad furcam dampnͣ
to contineretur. tñ eo quod post¬
ea id egenus pene adinuentũ ẽ
postlus pͥmo uisũ est. Item ca¬
pitis amputatio deinde ꝓriman
morti pena. metalu cohertio post
deinde in insulam deportaatio.
Cetere pene ad estunatõnẽ nõ
ad capitis ꝑiculum pertiũet᷑ re¬
Aliquod quis publicum̃ datur.
ꝑꝑ cum fustium ictussubicitur᷑.
Non omnes fustibus cedi so¬
sent .s hii duntaxat qui lib̾i
sunt. et quidem tenuores ho¬
mines. honestiores uero fusti¬
bus non subiciũtur id ꝙ pͥncip¬
alibus rescriptis specialit᷑ exp¬
mitur. ¶ Solenti quidam qui
uulgo se iuuenes appellant:¬
et in quibusdam ciuitatibus
turbislentibus se aclãmationi¬
bus ppłarũ accomodare ꝗ sin

Expanded text:
ex principalibus alicuius ciuitaex principalibus alicuius ciuitatis latrocinium fecerint aliudue quod facinus, ut capitalem poenam meruisse uideantur, commiserint, uinctos eos custod‹i›es et mihi fere isti gradus sunt. summum supplicium esse uidetur ad furcam damnatito contineretur, tamen eo, quod postea id genus poenae adinuentum est, posterius primo uisum est. item capitis amputatio. deinde proxima morti poena metalli coercitio. post deinde in insulam deportatio. Ceterae poenae ad existimationem, non ad capitis periculum pertinent, ueluti re quis publicum datur, uel cum fustium ictu subicitur. Non omnes fusti‹bu›s caedi solent, sed hi dumtaxat qui liberi sunt et quidem tenuiores homines: honestiores uero fustibus non subiciuntur, idque principalibus rescriptis specialiter exprimitur. Solent quidam, qui uolgo se iuuenes appellant, in quibusdam ciuitatibus turbulen‹tis› se adclamationibus popularium accommodare. qui si
Abbreviated transcription (Latin):
D arcest. ł. Sepe constitutũ est̾
res int̾ alios iudicatas. aliis ñ p̃iu¬
dicare ꝙ tm̃ qnͣdã distinctionẽ ht̃.
Nam siũa int̾ alios dicta aliis qͣb¬
dam ⁊ scientib obest. quibusclã u̾o
ti siex duob heredib debitoribus
alt̃ ꝯdempnetur. Nam alt̾i integͣ
defensio est. ⁊̃ si cum coherede suo
agi scierit. Item si ex duob peti
rat᷑ alios data est obẽ cum siquis de
ea re cuiꝰ accõ uł defensio pͥmũ com¬
petit seq̃ntẽ age̾ paciatur. ueluti
si debitor exꝑiri passus sit debito¬
aut maritꝰ soc̃um uł uxorem de ꝓ¬
prietate rei ĩ dotẽ accepte. aut pos
sõr uenditorẽ de ꝓpͥetate rei empte
⁊ ħita ex multis ꝯstitutõib intel¬
ꝓhibere eum a qͦminꝰ uti uelit
pria actõne. uł defensione utat᷑
Non potꝰ is nõ qͥ pͥorẽ dñm defero¬
dere cãm patiturꝰ. io pp̃ scĩãm p̃scͥp¬
sione rei qmͣuis inter alios uidi¬
cate ssĩmouet᷑. qr ex uolũtate eiꝰ

Expanded text:
s. Saepe constitutum est res inter alios iudicatas aliis non praeiudicare. quod tamen quandam distinctionem habet: nam sententia inter alios dicta aliis quibusdam etiam scientibus obest, quibusdam uero,ti si ex duobus heredibus debitoris alter condemnatur: nam alteri integra defensio est, etiamsi cum coherede suo agi alios data est, obest, cum quis de ea re, cuius actio vel defensio primum sibi competit, sequentem agere patiatur, veluti si creditor experiri passus sit debitoaut maritus socerum vel uxorem de proprietate rei in dote acceptae, aut possor uenditorem de proprietate rei emptae: et haec ita ex multis constitutionibus intelprohibere eum, quo minus uti uelit propria actione uel defensione utatur, non potest: is uero, qui priorem dominum defendere causam patitur, ideo ione rei quamuis inter alios iudicatae summouetur, quia ex uoluntate eius
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Luesitũ ẽ cũ alt̾ ex utiga¬
Forib fabricitans dissessiss. ⁊ iudex
absente eo ꝓnũciass. an iure uide¬
atur ꝑnũciasse. Rx. morbus sonticis
ĩ inu̾itis litigatorib. ac uidice di¬
mi dist̾uit. Sonticus aũ estimandꝰ
est qui cuiq rei agende impedim̃¬
to ẽ litiganti. Porro ꝙͥ magis impe¬
dim̃to ess qm motus corꝑis cͣcͣ nata¬
ram ꝙ febrem appellant Igit᷑ su
rer sudicande temꝑe altꝰ ox hecgato¬
rib febrem hu̾it. res ñ ur᷑ iudica
ferentiam. Namt sicuis sanꝰ alias
ac robustus temꝑe iudicandi a le¬
uissima febre correptꝰ fu̾it. an si
quis tam uet̾em febrem qrͣtanã
hãt. ut ĩ ea omĩb negotiis suꝑe̾e
soleat. pot̾it dici morbũ sonticũ
prius rõ hrĩ d eius cui pͥori reus
cõdempnatꝰ fu̾it.

Expanded text:
um. Quaesitum est, cum alter ex litigatoribus febricitans discessisset et iudex absente eo pronuntiasset, an iure uideretur pronuntiasse. respondit: morbus sonticus etiam inuitis litigatoribus ac iudice diem differt. sonticus autem existimandus est, qui cuiusque rei agendae impedimento est. litiganti porro quid magis impedimento est, quam motus corporis contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae tempore alter ex litigatoribus febrem habuit, res non uidetur iudicatrium differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticum prius ratio haberi debet eius, cui prior reus condemnatus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ appellatur. litt̾is euocatus
p̾sentiam face̾ contẽpnit. ¶ Pe¬
ãtnam contumacis non patit᷑. quẽ
adu̾sa ualitudo uł maioris canse
occupatõ defendit. ¶Contuunaces
nõ unr᷑ nisi qui cũ obedire deb̾et
ñ obsecũturꝰ.i. qͥ ad iurisditõnem
eius cui negant obseqͥ ꝑtiñt.¬

Expanded text:
torium appellatur. litteris evocatus praesentiam sui facere contemnet. Poenam contumacis non patitur, quem adversa valetudo vel maioris causae occupatio defendit. Contumaces non videntur, nisi qui, cum oboedire deberent, non obsequuntur, id est qui ad iurisdictionem eius, cui negant obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
ptorium nicħ mom̃ti habet.
Is qui ad maiꝰ auditoꝵ uocatus
est. si utẽ in cohatam deseruit cõ¬
tumax ñ ur᷑.¬
ip̃ꝰ.ł Tudex postea qmͣ semł
sñam dixit. postea uidex̾ e̾e desi¬
nit. ⁊ hoc iure utimurꝰ ut iudex̾
qui semł ur pluris.ł minoris cõ¬
dempnauit. ampliꝰ corrig̾e sm̃ã
suam non possit. Semel. Ep male
seu bene officio functus est.
ẽ tueri snĩam ab eo dictam. nͥ
ex consensu iudex minor datus
sit scientib hiis qui mecũ ꝯsenti¬
erit sm̾̃am ue ꝓtulerit. ualebit
princeps enĩ qui ei magratum
dederit. oĩa agere decreuit.

Expanded text:
emptorium nihil momenti habet. Is, qui ad maius auditorium uocatus est, si litem inchoatam deseruit, contumax non uinum. Iudex posteaquam semel sententiam dixit, postea iudex esse desinit: et hoc iure utimur, ut iudex, qui semel uel pluris uel minoris condemnauit, amplius corrigere sententiam suam non possit: semel enim male seu bene officio functus est. est tueri sententiam ab eo dictam, nis forte ex consensu iudex minor datus sit scientibus his, qui in eum consentierit sententiamue protulerit, ualebit: princeps enim, qui ei magistratum dedit, omnia gerere decreuit.
Abbreviated transcription (Latin):
de cã minori .xx. anius manuisiterẽ
ꝑmittẽdũ ẽ. ueluti siquis itaheres
insctutꝰ sit sit si s̾uũ ad lib̾tutẽ pro¬
ilongũ est si exequi uolueris qr ml¬
tr mĩta incid̾e possunt quib honost̃
sit libertatẽ cum decreto p̃stire quas
estimare debebit is ap̃ quẽ de ea re a

Expanded text:
nis manumittere permittendum est, ueluti si quis ita heres institutus sit, ‹si› seruum ad libertatem peret longum est, si exequi uoluerimus, quia multa merita incidere possunt, quibus honestum sit libertatem cum decreto praestare: quas aestimare d
Abbreviated transcription (Latin):
Uł .ł. Uel si sanguine eũ conting̃
cator si pedagogus ip̃ius si inquid
mler manumittatur ꝙ acto pͥus urt¬
urando ut intra sex. m̃ses uxorẽ eam
duci oꝑteat Ita enĩ senatꝰ censuit.

Expanded text:
. uel si sanguine eum contingitcator, si paedagogus ipsius, si nutrix, mulier manumittatur, exacto prius iureiurando, ut intra sex menses uxorem eam duci oporteat: ita enim senatus censuit.