comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actionib tranffẽndis loquatur
que nire culi ħroi. et in hẽdẽ
ligõnum tñsit. ¶Psona aũt
ħr̾dis instituti trebelluno con¬
tinctur. u̾m hoc iurc utunuir
ut et successor hr̃dis recte exf
bellano restituat ueluti hrs
uo senatus consuico restitũe
cebũt nec interest inhus qui
institutus est. an pr dñs. ue ro¬
gatus est restitũe nichil inter¬
est cui nr̃o noĩc restituitur pr̃¬

Expanded text:
actionibus transferendis loquatur, quae iure ciuil‹i› heredi et in heredem ligationum transit.Persona autem heredis institu‹ti› Trebelliano continetur: uerum hoc iure utimur, ut et successor heredis recte ex Trebelliano restituat, ueluti heres no senatus consulto restituere debent, nec interest, is qui institutus est an pater dominusve rogatus est restituere. Nihil interest, cui nostro nomine restituitur pat
Abbreviated transcription (Latin):
Ego obẜuatur ne tutor caucat
ratam rem pupillũ hitur qr rc̃.
i in dm̃i deducit. quid tñ si dub¬
itetur an tutor sit uł an durec
uł an gestus illi cõmissus sit. e¬
quũ est adusarium non decipi
idem est et incuratore ut uilia

Expanded text:
go obseruatur, ne tutor caueat ratam rem pupillum habiturum, quia rem in iudicium deducit. quid tamen si dubitetur, an tutor sit uel an duret tutor uel an gestus illi commissus sit? aequum est aduersarium non decipi. idem et in curatore est, ut I
Abbreviated transcription (Latin):
et pr̃ rooptatꝰ cmãcipatus.Si cõ¬
sanguinea uelit hr̃e hrditatem
nĩrem ex senatꝰ.con. una cũ ea u¬
uẽire prem excludi plicet. si cõ¬
lias non solcit m̃r expectare con¬
singnenn uelt nec ne adire hr̃¬
ditatẽ nc̃ tñ expectatur an cõsan¬

Expanded text:
er adoptatus uel emancipatus: si consanguinea uelit habere hereditatem, matrem ex senatus consulto una cum ea uenire, patrem excludi placet: si conlias non soleat mater exspectare consanguineam, uelit nec ne adire hereditatem, nunc tamen exspectaturam: consan
Abbreviated transcription (Latin):
fri cõferit. Cum ut scripta uroc
at danor est legitorum actio
ĩpupillum. s eatenus quatenꝰ
hr̃ditas ci acquisita est. quid cĩ si
cum alio possideat s ħ in eo qͥ¬

Expanded text:
fratri conferet, cum ut scripta uideaat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio possideat he
Abbreviated transcription (Latin):
applionem extracta eet. de fu¬
cta medio tp̃r proni filia qm̃
lib̃tus hrocm institũat fiulio
mulieris. ẜuabit. diuus mar¬
cus cam ꝑtem bonor quam fi¬
lia pr̃oni uł uire ĩtestati si uixi¬

Expanded text:
ationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris seruauit diuus Marcus eam partem bonorum, quam filia p
Abbreviated transcription (Latin):
ilius fa. miles similiter ut
paganus nominatim apa
iam sublato edicto diui au¬
utum fu̾at nep̃r filium

Expanded text:
ilius familias si militet, ut paganus nominatim a padari debet, iam sublato edicto diui Auutum fuerat, ne pater filium
Abbreviated transcription (Latin):
a frocicõmissario ẜcaatur uł ap̾to¬
re honus remittatur qd̃ recusat.¬
¶tem uil ait si duo fuint apre
instituti cum fiuo cius ĩpubere
et roem substituti fiuo ⁊ suffic̾e
qui frõicõmissum ĩẜis tabulis
accepit unum ex hroib institutiᷤ
coge̾ xoire pris aoire hr̃ditatem.
hoc .n. fc̃o confirmatis q pris tab¬
ulis poterunt ex substitutione
ambo cogi adire et restitũe hr di¬
tatem. ¶utrum aũc presenti.an
cciam absenti restitui possit pro¬
curatore aoeunte p̾torem uroen¬
dum est. ego puto ab senti quor
froiomissario cogiposse hroem
institutum adire et restitũe ab¬
senti. nec uet̾ĩ hroem oportere
ne. forte in dampno morctur p¬
et enim ei qui ꝑ pretorem suc¬
curri. sinc cautum ei fiat siuic ñ
et si ante oecesẜit. froĩcõ missariꝰ¬

Expanded text:
 fideicommissario sarciatur uel a praetore onus remittatur, quod recusat.Idem Iulianus ait, si duo fuerint a patre instituti cum filio eius impubere et idem substituti filio, sufficere ei, qui fideicommissum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem.Utrum autem praesenti an etiam absent‹i› restitui possit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri heredem oportere, ne forte in damno moretur: potest enim ei per praetorem succurri, siue cautum ei fiat, siue non et ante deces
Abbreviated transcription (Latin):
Iascendat et uelit effice ut ticio le¬
gatum debcatu non tñ pot̾ic ali¬
is u̾bis utiuiter legari si menius
uolu̾it.ticio .x. oo. nam ĩ aliena
uoluntitem conferri legitumi
non potest. inde dictum expͥssa
nocẽt no. exyssa nõ nocẽt.Lato

Expanded text:
ascendat et velit efficere, ut Titio legatum debeatur, non tamen poterit aliis verbis utiliter legari: "si Maevius voluerit, Titio decem do": nam in alienam voluntatem conferri legatum non potest. inde dictum est: expressa nocent, non expressa non nocent.
Abbreviated transcription (Latin):
ui supstitis bona HSrmg̃.¬
repudiat post mortem istius
Cadire ħ̾roicitem. Item bonoꝵ
possõm petẽ non prohibetur
Ecusari sroitas ñ P auius
tĩuerbis s eciam re potest alio

Expanded text:
ui superstitis bona repudiat, post mortem eius adire hereditatem, item bonorum possessionem petere non prohibeturecusari hereditas non tantum uerbis, sed etiam re potest et alio
Abbreviated transcription (Latin):
acta in frõĩcom missiriũ resti¬
tutõne statim om̃s res ĩbõis
cius fuit cui restituti est ħrdi¬
tas et si nondum eirum nac¬
tus fu̾it possõnem. ¶ Si is q̃
ħrdititem sibi reodi ab hr̃de sti¬
pulatus sit eiq exstipulatua¬
genti restituti fu̾it ħroitas cõ¬
stat nichomꝰ traufferri actĩõcs
hoc ita est. si is cum quo actum
sit restituat ħ̾roitatem si uero
ob ro quod non restitu̾it ĩ estĩa¬
tionem ħroitatis coircempna¬
cus fu̾it remanent actiones.
ħroitinc apud cum qui cõdẽp¬
nitus sit actor aũt quantitatẽ
consequitur. ¶ Siħrs scriptꝰ
restituit ħroitatem et poster de
uictus sit ant liti cesẜit dura¬
re actiones constitit infroicõ¬
missirium semci trinsiatis.
Si quis maiorem ꝑtem restitu¬
erit quam rogatus est ĩ cam p¬
tem que excedit transfcrunt᷑
actiones. S cum pcepta re ali¬
qua aut sũma rogatus sit hrs
restitu̾e et omissa retentõne
totam ħrdititem restitu̾it rec

Expanded text:
missarium restitutione statim omnes res in bonis fiunt eius, cui restituta est hereditas, etsi nondum earum nactus fuerit possessionem. Si is qui hereditatem sibi reddi ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit hereditas, constat nihilo minus transferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si vero ob id quod non restituerit aestimatione hereditatis condemnatus fuerit, remanent actiones hereditariae apud eum qui condemnatus sit, actor autem quantitatem consequitur. Si heres scriptus restituerit hereditatem et postea de uictus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas. Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transferuntur actiones. sed cum praecepta aliqua re aut summa rogatus sit heres restituere et omissa retentione totam hereditatem restituerit, rec
Abbreviated transcription (Latin):
cã aberis. tutor esto gessit
et desiit. an q̃i noua tutela
nunc delata exc̃ari debeat. ⁊
ob absenciam rer pi. causa
an qr p̾cessit test̾m ab senciã

Expanded text:
 abierit, tutor esto.' gessit et desiit. an quasi noua tutela nunc delata excusari debeat etiam ob absentiam rei publicae causa, an, quia praecessit testamentum absentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ib̾ti om̃s negõne licita prohib̾
gata cet ancilla et rogatus eã
manumitt̾e manumiẜit. ag¬
nato legito et tutela pupilli
patronatus carere. Lem.¬

Expanded text:
iatione licita prohiberi gata esset ancilla et rogatus eam manumittere, manumiserit adgnito legato et tutela pupilli patronatus carere. M
Abbreviated transcription (Latin):
ltronorũ querelas ao¬
uersus lib̾tos pͥstoes ro¬
ire et non translatine
exequi oebñt cum si ingratus
lib̾tus sit. non ĩpune cum fr̾e
oporteat. s si qurõ ĩ officiosus

Expanded text:
tronorum querellas aduersus libertos praesides audire et non translaticie exsequi debent, cum, si ingratus libertus sit, non impune ferre eum oporteat. sed si quidem inofficiosus
Abbreviated transcription (Latin):
natione aliqua se u̾itatis non
oe future. si rursus cãm querele
p̾buit. et oimtti oporcet. enĩ¬
uero si cõtumeliam fec̾itaut ꝯ¬
uicium eis dix̾it. ecri ĩ exiliũ
remporale dari oebebit. ꝙ si ma¬
nus intusit ĩmetallum danõ
erit. item et si calumpniam ali¬
quam cis ĩoureit s oclatorem sõ¬

Expanded text:
ua seueritatis non defuturae, si rursum causa‹m› querellae praebuerit, et dimitti oportet. enimuero si contumeliam fecit aut conuicium eis dixit, etiam in exilium temporale dari debebit: quod si manus intulit, in metallum dandus erit: idem et si calumniam aliquam eis instruxit uel delatorem sub
Abbreviated transcription (Latin):
cio que uulgo circa filiara fam̃
cractata est. ¶ Qui tutor testõ datꝰ
est post gutclam gestam cmnan¬
cipatus Et ip eodem officio per
conuenui possit. de p̾t̾ico iutẽ
sine peculium non sit ad emp¬
tum sinc ademptum sic in ro
qd̾ fice̾ possit qd si supioris tẽ¬
poris nõie prem de peculio pu¬
pillus conuenire maiu̾it ãnus
ei utił ex quo tuteli agi posse
cepit coputabitur ne caputur
pr̃ inoucta tocius temporis cã
tempus quo filiusfam. tucelã¬

Expanded text:
tio, quae uolgo circa filium familias tractata est, qui tutor testamento datus post tutelam gestam emancipatus in eodem officio persconueniri possit, de praeterito autem, siue peculium non sit ademptum siue ademptum sit, in id quod facere possit. quod si superioris temporis nomine patrem de peculio pupillus conuenire maluerit annus enim utilis ex quo tutela agi posse coepit computabitur: ne capiatur pater inducta totius temporis causa, tempus, quo filius fam
Abbreviated transcription (Latin):
modi incrdit ticia filias suas cres
numo equis exptib scripsit hr̃¬
des et insingłis legata ĩuicem
dedit ab una tñ legauit ita tur
cohroib cius quam cxͣneis ut
falcroie sit locus quero in xdue¬
sus cohrdes sias a quib legata
⁊ ip̃a accepit uti possit filcior ⁊

Expanded text:
modi incidit. Titia filias suas tres numero aequis ex partibus scribsit heredes et a singulis legata inuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falci
Abbreviated transcription (Latin):
n cum qui scriptus est hr̃
lancem relinquere. uestem
leget. neutrum debetur. ħ
siuc ip̃e scripsit. siuc scribe̾¬
oum dictauit Sr si non ĩcor¬
pore errau̾it. S ĩ pte. puta si¬

Expanded text:
 qui scriptus est, lancem relinquere, vestem leget, neutrum debebit hoc, sive ipse scripsit sive scribendum dictaverit. Sed si non in corpore erravit, sed in p
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr et u̾ius est non defecisse cõ¬
dc̃om. nisi curoentis simus
uolusse apparũit. pro hac cõ¬
deficit. ¶Sed si duo ẜui ita
sint ħ̾roes instituti primus
et secumrous. si mei erunt
cum moriar lib̾iet ħ̾rdes sun¬
to et si alter ex huis sit aliena¬
tus celsus recte putat sic acci¬
pierroum atq singulos se¬
ꝑatim sub eroem conoc̃one
ħ̾rdes instituiss. Pul.¬
ita ħrs institutus sim. si .x.
Iocoero et accipe nolit cui da¬
orum ꝓmanẜint. us ad an¬
lem esse institutionem. seciro
u̾borum significationem ma¬
tas potest quasi rei future ua¬
lerc institutionem ꝙ est ue¬
rum dõ iul scribit. cum qui
ita ħrs institutus c̃. si ẜuu.

Expanded text:
 et verius est non defecisse condicionem, nisi evidentissimis voluisse apparuerit pro hac condeficit. Sed si duo servi ita sint heredes instituti: "Primus et Secundus, si mei erunt cum moriar, liberi et heredes sunto" et alter ex his sit alienatus, Celsus recte putat sic accipiendum, atque si singulos separatim sub eadem condicione heredes instituisset. Paulita heres institutus sim, si decem dedero, et accipere nolit cui daorum permanserint usque ad anlem esse institutionem secundum uerborum significationem Matas potest quasi rei futurae, ualere institutionem, quod est uerum. Idem Iulianus scribi eum, qui ita heres institutus est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ditu cor alimenta ꝓcipent mi¬
nuisse cum us auxisse ea que re
exusuris erꝰ sũme lib̾tis cibani¬
ria et uestiaria p̾staret que sta¬
tu̾at. codicuus aũt eandem sũ¬
nuim uetuit dari guo seiꝰ s da¬
ri publio menio uount quero
an libtis fidicõmissum debe¬
aliud de quo nunc lib̾areturi
recepisse ea hon̾a que ascripta
cierant sũmc que ĩeis codicis
transfere batur. ¶ Impr anco
ad cum claudio iusto morati
cent hus alunenta et uestia¬
ria legata sint tñ hanc fuisse
de functe cogitationẽ ĩterpre¬
tor ut et post mortẽ iusti erõ
di scripturam ita accipi ut nec¬
cessitas alim̃tis p̾studis ppetu¬
o mancat. ¶Item consuitus
de tali scriptura et tecum sint
ppetuo uolo quero cum ma¬
numissi ab ħrde cum como¬
rati diu sint s obgrauiorem
ẜuitutem ab eo recesẜintan

Expanded text:
ditu eorum alimenta perciperent, minuisse eum uel auxisse ea quae reex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuio uoluit: quaero, an libertis fideicommissum debealiud, de quo non deliberaretur, recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis transfead cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem iusti eadem di scripturam ita accipi, ut necessitas alimentis praestandis perpetuo maneat. Item consultus de tali scriptura 'et tecum sint semper uolo': quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob grauiorem seruitutem ab eo discesserin
Abbreviated transcription (Latin):
cestate est. ecim p̾teritus alius
emancipatus insticutus appr¬
ret cõmissum esse edicum per
cum qui in potestate est eciam
si ambo petissent contra tabu
testato hãt non p̾stibit lib̾is

Expanded text:
estate praeteritus, alius emancipatus institutus, apparet commissum esse edictum per eum, qui in potestate est: et si ambo petissent contra tabultestato habeat, non praestabit liberis
Abbreviated transcription (Latin):
concentum ec̃ qm̃ scripsi u¬
musam rem meam coꝙ fi¬
liam meam et nepotem me
quos inuicem cõmendo fi¬
lu adita pris h̾roitate oiier¬
tit a marito. quesitum est an
ticius quondam cius mari¬
tus suo ul filii sui nomñe
ex frdĩcomisso cõmunionẽ
bonorum consequi possit ui¬
na quodam urore si uł p̃¬
cõmissi datum gn̾o ꝓpomipe¬
tri oucentos aiuxos. Ider
quesut cand̃ uxorem mari¬
to hr̃oe scripto frõĩ cõmisis¬
seut cum moreretur filio

Expanded text:
contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meuquos inuicem commendo'. filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi possit uiua quondam uxore sua commissi datum genero proponi praeter ducentos aureos. Idem quaesiit eandem uxorem marito herede scripto fideicommisisse, ut, cum moreretur, filio
Abbreviated transcription (Latin):
Si fuius proni ex hroacus
in ptem diminuit. oe ĩ offici¬
oso in ꝑtem uictus sit uitca
ris ex ħrdatio non nocet. ab
non ualeat. ¶Si proni filiꝰ
priore graou sit hrs scriptus
sccunto ex hroatus hiuc nõ
nocet ex ħrdacio cum nolum¬

Expanded text:
Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uidearis exheredatio non nocet: absnon ualeat.Si patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum uolu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipupillus ħrs exstitit ci cu¬
ius tucclam cuͦͤ gesserat
ex hroitaria causa cũm tuco¬
re suo ħebit. actionem. ¶Si
tutor in hostium potestate p¬
uen̾it. qr finita tutela incel¬
ligitur. frocuissores qui ꝓ
co rem saluũ fore spoponde¬
rint et siquis exstat defen¬
sor ciꝰ qui patus est suscipe
urdicium tutele ul si quis
curator bonis cius sit consti

Expanded text:
pupillus heres exstiterit ei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in hostium potestatem peruenerit, quia finita tutela intellegitur, fideiussores, qui pro eo rem saluam fore spoponderint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscipere iudicium tutelae, uel si quis sit curator bonis eius co
Abbreviated transcription (Latin):
unt siuc unuo aliquo siic añquã
xocatur ẜroitas cius capitis oum¬
nutõ ĩtercessit. qm desunt suus
hrs uł agnatus recte dici. que ãt
ex legib nouis aut ex senatꝰ con¬

Expanded text:
unt, siue uiuo aliquo siue antequam adeatur hereditas eius capitis minutio intercessit, quoniam desinit suus heres uel adgnatus recte dici: quae autem ex legibus nouis aut ex senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
prono pens aut eciam fauian
aut claluisiana. actio erõ detur
qr iniqum est ingenuis hõib
ucluti metrices apente emã¬
cipatus. manumissꝰ hroes fe¬
ciss totorum. bonorũ contra. ta.¬

Expanded text:
rono parens, ut etiam Fauiana aut Caluisiana actio ei detur, quia iniquum est ingenuis hominiueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus heredes fecisset, totorum bonorum contra ta
Abbreviated transcription (Latin):
milit agenoum. quro si hoc
ip̃m in questionem ueniat
utrũ. immio. an postea editꝰ
dicciroum est et sup hoc sena¬
tus. con. agenoum ẽt̃.ẜ quid
sit. Si an uxor fu̾it discepte
is supsit in cuius potestate re¬
tasuri non sunt. Quid crgo ẽ

Expanded text:
militer agendum.Quid si hoc ipsum in quaestionem ueniat, utrum in matrimonio an postea editus sit? dicendum est et super hoc ex senatus consultis agendum.Et quid sit, si an uxor fuerit disceptetis supersit, in cuius potestate recasuri non sunt. quid ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
tur nichil proponitur nõ te¬
neatur cluroius. subest cĩ p̾s¬
tari oport̾c ro qnͣto pluris fũ¬
do fuit qmͣ ao creditorẽ ꝑueĩ¬
re oportuit. ¶Eno seio ex se¬
misse. ticia ex quadrante et a¬
lus ex reliquis portionibus

Expanded text:
tur, nihil proponi, cur non teneatur.Claudius: subest enim praestari oportere id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit.Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta dicendum erit locum esse uti¬
u actioni aducrsus cum qui ẜ¬
sitet hrdititem et recte dicetiu
ubicum quis dum uult p̾stit
ei qui se repirdiante uenturus
ẽ non repuroiaturus non pstit

Expanded text:
ta, dicendum erit locum esse utili actioni aduersus eum qui possidet hereditatem.Et recte dicetur, ubicumque quis, dum uult praestitum ei, qui se repudiante uenturus est, non repudiaturus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
consticutus debet audiri remi
publicam et suam ge̾ns. ¶ Deñ¬
ciari aut oportet huis quos prori¬
ma spe succõnis contingat ut ꝑ¬
puta primo graou ẜrdi institu

Expanded text:
sit, debet audiri rem et publicam et suam gerens. Denuntiari autem oportet his, quos proxima spes successionis contingit, ut puta primo gradu heredi institu
Abbreviated transcription (Latin):
uroitio renocabitur ro qd̃ alie¬
natum ẽ. ¶ Si quis plures i¬
res sint auenando minorec
se centenario fec̾it. quare uti¬
a reuocati ĩ õium ꝑtib maior
centenario afficitur utrũ re¬
uocamus om̃s an pro rata ex

Expanded text:
udicio revocabitur id quod alienatum est. Si quis plures res simul alienando minorem se centenario fecerit, quarum una revocata vel omnium partibus maior centenario efficitur: utrum revocamus omnes an pro rata ex
Abbreviated transcription (Latin):
pͥhendit non posse aliunde
exsolui qm̃ ex p̾diorũ dis¬
tractione tunc pmittit dis¬
trahi si modo urgeat credi¬
tor aut usurarum modus
peroum cri aueno surocat.
st̃ p̾tor estimare debebit utr
uende pocius an obligare ꝑ¬
muttat nec non. et illiro ui

Expanded text:
henderit non posse aliunde exsolui quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud ui
Abbreviated transcription (Latin):
tere multis constõnib cõtine¬
tur sr an ro qõ dignitatis no¬
minc apre oatum est uł ocbe¬
tur confre quis in cõmune.¬
non cogimnur uidennus et

Expanded text:
tere multis constitutionibus continetur.Sed an id, quod dignitatis nomine a patre datum est uel debetur, conferre quis in commune cogatur, uideamus. et
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃it isup arbitractu sempro¬
nie mas cius mancipia .x. q̃
confestun post aditam b̾rdi¬
tatem meam a sempronia u¬
xore mea eugi uolo q̃ manci¬
pi cum ĩfamilia nupẜit oa¬
ri uolo et si añquam nupẜit
aliquod ex mancipiis oeces¬
ẜit. tunc ĩ locum erꝰ arbitratu

Expanded text:
erbis: 'insuper arbitratu Semproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi uolo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, ‹dari uolo. et si antequam nupserit›, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu
Abbreviated transcription (Latin):
te dotis quam solam pr̃ ex ħrdi¬
tate filie nubenti dari uoliici
atq pro ĩcrem̃to ctatis eam exi¬
erant i metauum dampnatus
urouigencia pricipis restitutir
est sãidi eum p̾cedentũ anorũ
et uestiaria annua c̃torum nun¬
morum reliquit et post̾iore ꝑte
test̃i ita canis obligatos eẽ ciob
c̃am fidĩcommissi funcos me¬
os fun illũ et illũ et ut ex red¬
ditu cor alim̾ta supͣscripta ꝓ¬
cipunt quesitum est ansi qnͣdo
minores redditus prouen̾unt
quam ẽ quĩtitas cibarioꝵ ⁊ ues¬

Expanded text:
e dotis, quam solam pater exheredatae filiae nubenti dari uoluit, atque pro incrementis aetatis eam exhierant, in metallum damnatus indulgentia principis restitutus est. respondi eum et praecedentium annorum et uestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cauit: 'obligatos eis ob causam fideicommissi fundos meos illum et illum, ut ex reditu eorum alimenta supra scripta percipiant'. quaesitum est, an, si quan‹d›o minores reditus peruenerint, quam est quantitas cibariorum e
Abbreviated transcription (Latin):
res qui rem saluam fore ca
uerant tutorem adolescen¬
tem ut añ cos conueniret
pecierant. atq ĩo scipubĩti
ꝓmisunt se reddituros ꝙ
ab co funi non pocuiss ꝑ
placuit int̾ cos qui soluẽ
docent actionem resroui

Expanded text:
res, qui rem salvam fore pupillo caverant, tutorem adulescens ut ante conveniret petierant atque ideo stipulanti promiserunt se reddituros quod ab eo servari non potuisset: placuit inter eos, qui solvendo essent, actionem residui
Abbreviated transcription (Latin):
suis iuri eturoris cominus
usus fuit. S ecuam si uboruor
eiss aut alt̾ius. alicuius con¬
munis usus fuit ro cium iu¬
tetur demonstrasse ꝙ iem
proprio usui uroris copatu
ld s quoo quintus mutius
demonstrat uasant uestimẽ¬
tum ant qͥuro aluro eficit ũ
falta sint que subicimus mi¬
tum eĩ int̾ est gn̾aliter an sꝑa¬
uter legentir hec. nam sige¬
nitio siu̾o ita scrͥptum fu̾iti
uestem meam uiam purpu¬
ream ut c̾tam demonstraret
licet adiectum sit que cius.
iegitum omi modo uaiet qr
c̃to corpore legito demonstra¬
tio fła apposita non pimit leg̃¬
cum ueluti si ita scriptum sit

Expanded text:
sius uiri et uxoris communis usus, sed etiam si liberorum eius aut alterius alicuius communis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec. nam si genitio: si uero ita scriptum fuerit 'uestem illam purpuram', ut certa demonstraret, licet adiectum sit 'quae eiuslegatum omnimodo ualet, quia certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum. uel
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it rogatus restitu̾it et facł¬
tates si quicquid hẽo et si cen¬
sum meum. et fortunas me
lium nncum testator dix̾it qui
płiq primonium suum pecu¬
ium oñt cogendus erit de suc¬
essiõe eĩ sua et hic rogauit. nec
ignoro in quibdam ex hus tc̃¬
mecianum dubitare et si uolũ¬
atis ẽẽ dicẽ q̃onem utrũ oc pe¬
cunia tm̃ an eciam de successio¬
ne testator censit. In ambiguo
tũ magis oc successione censũ
oico ne intercroat fcõĩcõnissũ.¬
or et si quis ita legau̾it. quic¬
nud ao ce ex ħroitate bonis ue

Expanded text:
fuerit rogatus et si 'facultates' et si 'quidquid habeo' et si 'censum meum' et si 'fortunas mealium meum' testator dixerit, quipatrimonium suum peculium dicunt, cogendus erit: de successione enim sua et hic rogauit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et uoluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum.Sed et si quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex hereditate bonisue
Abbreviated transcription (Latin):
celsus eodem libro ait ecra
suplecticarios et ceros hui
teria quibus ĩstructus erat ĩ
qui lib̾catem accepunt ⁊ qui
ruce morai solebãt. ¶Si mn

Expanded text:
Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc teria, quibus instructus erat in quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si in
Abbreviated transcription (Latin):
est appatus rerũ diucius mẽ¬
suraꝵ sine quibus exceri ne¬
quiret possõ accedit coꝙ cyba¬
ria uictus magis quam coiẽ¬
di causa pararentur. S ego
puco et frum̃tũ et uinum
ad crbaria patum ĩstrum̃to
contim et ita ẜuium respon¬
disse auditores eiꝰ referunt
tem non nullis uisum est fr¬
umentum ꝙ screroi ciusa se¬
positum est instrum̃tumo cõ¬
tin̾i puto qr et instar cuiture
est et ita cõsumitur ut ẽ sem¬
ꝑ repon̾ctur. S ciusa semims
nichil acybarus differt. ¶Cõ¬
ẜirrdi fructus causa ueluci

Expanded text:
est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt. item nonnullis uisum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento contineri, puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt. Conseruandi fructus causa, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
ei frocicomissum solutsi est¬
aut co nomine satisdatumi
fuent. nam quod si integra
re fieret in possõne non mit¬
terctur id cum offe̾tur disce¬
ce apossõne debet. Marchus
I legitorum satis non datu
resticuta hrditate in carum qͦ
rerum possõ legitarius mictẽ¬
ous ert qui colo malo eius
cui restituta est ħroitas in
hroitaria causa desierint eẽ
tus ħrs fuit nec pecumam
soluat legatarius potest de¬
srd̃are mitti in possõm. ¶ cũ

Expanded text:
ei fideicommissum solutum aut eo nomine satisdatum fuerit: nam quod si integra re fieret, in possessionem non mitteretur, id cum offeretur, discedere a possessione debet. Marcianus s lrestituta hereditate in earum quoque rerum possessionem legatarius mittendus erit, quae dolo malo eius, cui restituta est hereditas, in hereditaria causa desierunt. Idetus heres fuerit nec pecuniam solvat, legatarius potest desiderare mitti in possessionem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ditarie res in quas legatarn
us frocicõmissari mittan¬
tur in rem qurõ hr̃ois mit¬
ti non possunt. Sr ꝑ preco

Expanded text:
ditariae, in quas legatarii uel fideicommissarii mittantur, in rem quidem heredis mitti non possunt, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
rogo lucu ticii hrditatem incã
cum ticio paciaris ex senatus
consulto trebelleiano ĩ cum c̾
restituta est hrdicas actiones
compet̾ẽ aristo ait. Quia ꝑ hoc
accipiendum sit rogo ut hroi

Expanded text:
rogo, Luci Tit‹i›, hereditatem meam cum Attio partiaris.' ex senatus consulto Trebelliano in eum, cui restituta est hereditas, actiones competere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo h
Abbreviated transcription (Latin):
causa cognita ei sucturri ox bet.
u̾e bene m̾entib amicis potest
q: p̃roni ptem minuat. Affric̃.¬
iro qd alib̾to infraiocm aliena
Otum non extet actio proni cess¬
at quemaõm si pecuniam ĩ frauõ
abicciss aut cciã si is qui mortis
causa aubto accepiss cam rem uẽ¬
droissz et bonc froi emptor cisa
usu cepisset. Paulus.¬

Expanded text:
causa cognita ei succurri debet. Inec bene merentibus amicis potest, quo patroni partem minuat. Africod a liberto in fraudem alienatum est, non extet, actio patroni cessat, quemadmodum si pecuniam in fraudem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, eam rem uendidisset et bonae fidei emptor eam usu cepisset. 11 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
di causa promi ciusa furroũ scio
tradẽ uell. seyus ticio mandauit
ut cum accipiat itaut inter sciũ
et ticium marroatum contrahat᷑
quero post mortem lib̾ti prõns
utrum cum scio. oumtxeat qui

Expanded text:
di patroni causa fundum Seio tradere uellet, Seius Titio mandauit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui
Abbreviated transcription (Latin):
hroib institutis in quib et u¬
b̾tis tribus ex dodrante cisoem
fuiroos ꝑ preptionem de dit ⁊
ab hiis peent ne cos auenarẽt
legatis sibi inginti aurcis re¬
stituat ticio quesitum est anq̃
ptes t̾cias fundorum p̾lega¬
corum cum colib̾tis ro est de¬

Expanded text:
ibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et legatis et sibi uiginti aureis restituat Titio: quaesitum est, an etiam partes tertias fundorum, praelegatorum cum conlibertis eidem, de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtibus quibus substituti eẽnt
a filium hroem instituit ex qͥn¬
cunce.i ticiam filiam ex qua¬
drante. septicium fuium ex
triente cuius frõicõmisit ĩ ħ
u̾ba te rogo fili septici. ut si in¬
tra uicesimum annũ sinc lib¬
eris morieris quicquro ex ur

Expanded text:
tibus, quibus substituti essent, a filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra uicensimum annum sine liberis morieris, quidquid ex
Abbreviated transcription (Latin):
cristimauit. ¶Stichum quem
ate stipulatus eramticius ateħr¬
demͥ legauit si quid nõerluctiua
cã stipuro int̾cessit utile legatur
eẽ placebat. sin. aũt erduab tunc

Expanded text:
istimavit. Stichum, quem de te stipulatus eram, Titius a te herede mihi legavit: si quidem non ex lucrativa causa stipulatio intercessit, utile legatum esse placebat, sin e duabus, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃oib insticutis ita cauit froi̾
autem nr̃e mando gai. sci. et
lucia ticia uti post obitum ue¬
strum redoatis restitiutis ti¬
cio et sempronio semissem pa

Expanded text:
redibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem pa
Abbreviated transcription (Latin):
fende ex hac causa fidicomissa¬
riam lib̾titem. Quid enim in¬
test siuĩ ẜuum an alicnũ tuto¬
rem scripẜit cum pupilli fauo
tutor scriptus est. potest igit᷑¬

Expanded text:
ex hac causa fideicommissariam libertatem: quid enim interest, suum seruum an alienum tutorem scripserit, cum pupilli fauortutor scriptus est? potest igit
Abbreviated transcription (Latin):
Ello amissi ad tucele excusa¬
tionem prosunt. quesitum
est aũt quisunt isti utrum
hii qui in acie sunt int̾em¬
pti. an u̾o om̃s õmo qui et

Expanded text:
ello amissi ad tutelae excusationem prosunt: quaesitum est autem, qui sunt isti, utrum hi, qui in acie sunt interempti an vero omnes omnino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um uror mea lib̾is quos ex
alia uxore habco nou̾ca dicitm
libi mci ili priuigni uiri fra¬
ter leinz. est apuo grecos. cap¬
palon applłatur. ut est apiro
homerum relatum sic enim

Expanded text:
um uxor mea liberis, quos ex alia uxore habeo, nouerca dicitur, liberi mei illi priuigni. uiri frater leuir. is apud Graecos δαήρ appellatur, ut est apud Homerum relatum: sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
testatore. ¶Si ticio ⁊ meuiole¬
gatus fuit stichus qui ticuerat
debebit pars stichi meuio nam¬
ticius ꝙius adlegatum no ad¬
mittatur parte faciet. Sistichũ
aut pamphilum ut hrs meus
uoiet ticiodato si dirit se stichũ
hrs uelle dare sticho mortuo libabi¬
tur. cum aut semel dirit ħrs ut¬
rum dare uelit mutare sentẽciam
non potit. ¶Legitum est ita fun¬
dum cornelianumet macipia q̃
ineo fundo cum mori. ameacrũt
hrs meus ticiodato.acilla que
in cofundo esse consuerat mor¬
tis tpr cum infuga cẽt emra est.
Quero. i ur ipaur partus cius le¬
gatocedat cR. ancilla qmius in
fuga sit legatauidetur. Ilicet fu¬
gitiuaerat pinde habxtur ac si in
cofundo fuisset moriente patre
dat ac sin fundo caitus fuissct.
Si ticio stichus aut pãphilus ut¬
rueor mallet legatus ẽ. deinde pã¬
philum testatorticiodonauit sti¬
chus mobligatore remanet.
Quibꝰ italegatum fuit ticio ⁊ me¬
uo singulos suos de lego. costat

Expanded text:
testatore. Si Titio et Maeuio legatus fuerit stichus, qui Titii erat, debebitTitius, quamvis ad legatum non admittatur, partem faciet. "Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus volet, Titio dato". si dixerit heres Stichum se velle dare, Sticho mortuo liberabitur. cum autem semel dixerit heres, utrum dare velit, mutare sententiam non poterit. Legatum est ita: "fundum Cornelianum et mancipia, quae in eo fundo cum moriar mea erunt, heres meus Titio dato". ancilla, quae in eo fundo esse consueverat, mortis tempore cum in fuga esset, enixa est: quaero, an uel ipsa uel partus eius legato cedat. respondi: ancilla quamuis in fuga sit, legata uidetur et, licet fugitiua erat, perinde habetur ac si in eo fundo fuisset moriente patre dat, ac si in fundo editus fuisset. Si Titio Stichus aut Pamphilus, utrum eorum malet, legatus est, deinde Pamphilum testator Titio donauit, stichus in obligatione remanet. Quibus ita legatum fuerit: 'Titio et Maeuio singulos seruos do lego', constat
Abbreviated transcription (Latin):
mulicore qo̾ iortis huit ut
cr neratius existimat. s ni
si loci ĩstrum̃̃ta sint ut doli¬
et calices cruuc que cireate¬
nũ soient trahiti item uin¬
ce eree et congiaria sextaru
et simiua. caupone autẽ cũ
negociationis nõm sit et in¬
stitores istrumento baluci¬
rio iegito cciam balncatorẽ¬

Expanded text:
muliebre, quod in hortis habuit, ut ri Neratius existimat: sed visi loci instrumenta sint, ut doles calices trullae, quae circa cenam solent traici, item urnae aereae et congiaria sextaria et similia: cauponae autem, cum negotiationis nomen sit, etiam institores. Instrumento balneario legato
Abbreviated transcription (Latin):
suplectuem legatam non ui¬
na quia domas uinis instru¬
cta intelligi non potest. ¶Mu¬
uer uille custos ꝑpetua ĩfundo
qui cum ĩstrõ legatus est aut
instrõ continebr̾ sicuti salcua¬
riꝰ par cĩ rõ est nam desioant
tim uille quam agri custodi

Expanded text:
lectilem legatam, non etiam vina, quia domus vinis instructa intellegi non potest. Mulier villae custos perpetua fundo qui cum instrumento legatus esset aut instructo continebitur, sicuti saltuarius: par enim ratio est: nam desiderant tam villae quam agri custodi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quidam recte. romitte nõ
c̾ount eciam si non expͥma
de morte filu s simpliciter
istituat co casu uaͬleat quii
ex u̾bis concipipossit. ¶ Uñ¬
ẽdendum est gallum existi¬
⁊masse et oc pro nepote ut di¬
cat testator si me uiuo nepos
oiam mortuo nepote cuus
uxor p̾gnans ess testĩ face¬
ret potest dicẽre hoc. si mei
uiuo filius meus decedat.
tunc pronepos ⁊ c̃. ¶Nam¬
cipeegisse utri s mortius
luuo se ẽt tunc qui proncpos
nasce̾tur quos sisir aomit¬
tendum est. ita sanc si priꝰ
ncpos dem de filius deceoet
ne successione test̾m rum
petur. ¶Quid si tm̃ ĩmortis
filu caum ꝯciꝑet quid enim
si aque et ignis int̾oictiõe
patc̾tur quid si nepos ex quo
proncpos institucretur ut
ostendimus emancipatus

Expanded text:
Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat, qui ex uerbis concipi possit.Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiuo nepos o iam mortuo pronepote, cuius uxor praegnas esset, testamentum faceret, potest dicere: 'Si me uiuo filius decedat, tunc qui pronepos'.Numcipere 'utrisque mortuis uiuo se, tunc qui pronepos nasceretur'? quod similiter admittendum est, ita sane, si prius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamentum rumperetur.Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictione‹m› pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus
Abbreviated transcription (Latin):
inpupilli u̾sum an̾ tute¬
lam uł post tutclam si ne¬
gonis tutele tem pore ges¬
tif uexũ probatiu et qõ
ante ĩpensum est suie pro
tutore negõa gessit et post¬
catutor constitutus est uł
uentris erat curator. ¶S
et si non pro tuitore. nego¬
cia gebat. debr uenire ꝙo
añ impensum c̃. deoucun¬
tur enim in tucele urditiũ
sumptus quoscumq fece¬
cit in rem pupilli. si tnex
bona fide fecit. ¶hanc ac¬
tionem ppetuam ẽe palã
est. ⁊ ħroi ei in ħroem da¬
ri. cetos qr successores ⁊ ad
quos cares ꝑtinet. et ĩ cos¬

Expanded text:
pupilli uersum ante tutelam uel post tutelam, si negotiis tutelae tempore gestis nexum probatur, et quod ante impensum est, siue pro tutore negotia gessit et postea tutor constitutus est, uel uentri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet uenire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide fecit.Hanc actionem perpetuam esse palam est, et heredi et in heredem dari ceterosque successores et ad quos ea res
Abbreviated transcription (Latin):
applłone sponsus quo ⁊ spõ
continentur. ¶ Item soc et nu¬
rus et socrus appllone spon
ea natus c̃ que postea michi i¬
nupsit cque et is qui cũ ĩcõ¬
pta sit. Pomp̃.

Expanded text:
atione sponsus quoque et sponsa continetur: item socri et socrus appellatione sponsea natus est quae postea mihi nupsit, aeque et is qui, cum in conpta sit. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
uiuo testatore libcatem sit¬
psecutus ecim pendente
condcone testam̃tane libta¬
tis. adclire hrditatem potest
Item siue testator eum᷑ alic¬
nauit sine brs post mortez
testatoris iussiroñi ħrdipatẽ

Expanded text:
estatore libertatem consecutus sit, etiam pendente condicione testamentariae libertatis adire hereditatem potest. Item siue testator eum alienauerit siue heres post mortem testatoris, iussu domini hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
hibentur fec̾it. ac ꝓ hoc publici¬
ta fu̾is ħrditas. fiscus cum suis
ħ̃rdib ħroitatem acquirit. qͣre
ꝯmodum qͣrte qõ erat ħicurus
ħrs institus. ro. ao fiscum ꝑti

Expanded text:
hibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis oneribus hereditatem adquirit. quare commodum quartae, quod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum
Abbreviated transcription (Latin):
cognatus bnficiũm coci succes¬
soris non hũit. cum prior ex ꝓ¬
pria ꝑte possõm accepiss. nec
adrem ꝑtinint qd abstinendi fa¬
cultatem ob auxilium pictatis
prior cognatus accepat.tocirco.
fisco nacancia bona recte deferri
placuit de gradibr cognationũ
et nõibus coꝵ. Rca. Gaus

Expanded text:
cognatus beneficium edicti successorii non habuit, cum prior ex propria parte possessionem accepisset: nec ad rem pertinuit, quod abstinendi facultatem ob auxilium aetatis prior cognatus acc‹e›perat. igitur fisco uacantia bona recte deferr‹i› placuit. DE GRADIBUS ET ADFINIBUS ET NOMINIBUS EORUM 1 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
te dicitu. si quid̃ primus
roierit cquales ꝑtes hitur¬
turas ex quibus nouem qͥ
Isustine intres ꝑtes institu¬
tum uidi. in .ui. substitutũ.

Expanded text:
te dicitur, si quidem Primus adierit, aequales partes habiturturas, ex quibus nouem quisustinere, in tres partes institut‹um› uideri, in sex substitutum.
Abbreviated transcription (Latin):
res quare et silimus sit tutor
accusari pot̾it. qõ si pronus ad¬
huc rocm erit dicendũ oũm̃o
memniuri mꝰ prono pcendũ¬
¶Consequens ẽ ut uidemꝰ qui
possint suspectos postulare et sci¬
endum est quasi pubucam c̃ẽ
hanc acc̃om ħ est om̃ib patere
Quimĩmo eciã muueres adi¬
mittuntur s hee que pietate¬
ut puta mat̾. nut̾x quo et aui¬
A possunt põt et soror. nair
diui seũi. et si qua ala mulier
fu̾it cuius p̾tor ꝑ pensim pie¬
tatem intellexit non sexus u̾e¬
cumdiam egredientis. S pic¬
tite pductam nõ contin̾c ĩui¬
riam pupillor aomittat cam
ad accusitionem. ¶Siquis
deplebeis obfcã actrociora in

Expanded text:
res. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum, modo ut meminerimus patrono parcendumConsequens est, ut videamus, qui possint suspectos postulare. et sciendum est, quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. quin immo et mulieres admittuntur ex ut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam diui Seueri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem.Si quis de plebeis ob facta atrociora in
Abbreviated transcription (Latin):
ico tempore quo alicui legatũ
ascributur in reb humanis s̃
oerat ꝓ non scripto hẽbitur s et
si ĩ hostium potestate erat quote¬
stam̃tum faficbat n ab hostib
rediit pro nõ scriptis erunt ⁊ ita
iuliams scribit. Paulus.¬

Expanded text:
o alicui legatum adscribebatur, in rebus humanis non erat, pro non scripto hoc habebitur.Sed et si in hostium potestate erat, quo testamentum fiebat, neque ab hostibus rediit, pro non scripto erit: et ita Iulianus scribit. 5 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
i ex pr̃onis alicui sicisfc̃m nõ
Ierit. itaut alii amplius sua por¬
qõ exͣnco ħrdi et quoo pr̃ono
supͣ portionem suam relictũ ẽ
cadem rõ et in pluribus pro¬
nis libtorũ ẜuabitur. ¶Iul ait
cum qui ab auo suo exħrdatu
est abonis lib̾tor cius suomo¬
ueri. a pr̃is u̾o sui libcorum

Expanded text:
i ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua porquod extraneo heredi et quod patrono supra suam portionem relictum est. eadem ratio et in pluribus patronis servabitur. Iulianus ait eum, qui ab avo suo exheredatus est, a bonis libertorum eius summoveri, a patris vero sui libertorum
Abbreviated transcription (Latin):
signatis alios utiq alios he¬
reoes scripsit et utrumq ex¬
tet ex utroq quasi ex uno
compctit bonorũ pos. quia

Expanded text:
signatis alios atque alios heredes scripserit et utrumque extet, ex utroque quasi ex uno competit bonorum possessi
Abbreviated transcription (Latin):
debitori suo creditorextitent
h̾rs. s plane audiendus eritco¬
brs si ꝓbare possit Ea mente
testatorem brdem instituisse fra¬
trem suũ ut contetus ĩstitutõe
fid̾i comisso abstinẽt. ¶In testo
ita scriptũ ẽ. gaio seio illud ⁊ illd
hrs meus dato te sei rogo fidei q
tuc mando ut eaoĩa que supra
scͥpta sunt reddas sñulla mora
ei cuireddes ip̃e quero antacitũ
fidicomissũ sit cũ ꝑsonatestat¬
or cui restitui uellet testonõ
significauit. R. marcelr¶Si in¬
fraudem legũ tacitam fide seiꝰ
acõmodasset nch̾ ei pesse pote¬
tus eẽt/ no em ideo circũnemise
unius leges estim.andus est. cũ
ti dare quid dapnati sunt prius
est uiriles ut puites debeant. qr
ꝑsonaru enumatõ huac effect̃
ht ut ereqnt᷑ in legato p̾stando.

Expanded text:
debitori suo exstitit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere deberet. ptum est: 'Gaio Seio illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideicommissum sit, cum personam testator, cui restitui uellet, testamento non significauerit. Marcellus tacitam fidem Seius accommodasset, nihil ei prodesse potetus esset: non enim ideo circumuenisse minus leges existimandus est, cum ti dare quid damnati sunt, propius est, ut uiriles partes debeant, quia personarum enumeratio hunc effectum habet, ut exaequentur in legato praestando
Abbreviated transcription (Latin):
ronorem ornatum /qr ciuitatis
pertinet lidornatũ puta quod
ad instruendum forũ stadium
theatrum legatum fuit ad ho¬
norem puta qd ad munus eder¬
dum puta uenatõne urludos
scenicoc ludos scircenses reuctuz
fuitiant quod ad diuisionem si
furmectatis puta semorib ul
bueris puelł que reuictum fuit
ad honorem ciuitatis ꝑtine̾ sen¬
detur. ¶⁊ucius ticius ⁊ gaius se¬
ius publio menio .i. dare dũpnas
sũp̃togaius seius hrs noertitit
sabinus. ait ticuu solum legritũ
debiturũ. Nam sciũ ꝑñ scytoha¬

Expanded text:
tumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem sinfirmae aetatis, puta senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respondetur. 'Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maeuio decem dare damnas sunto': Gaius Seius heres non exstitit. Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seium pro non scripto ha
Abbreviated transcription (Latin):
ea comitto ut siquis erhus smeli a¬
b̃is decedaqͥ brditatis meebessem
cũ morietur fratrim sius restitu¬
at frater decedens fratꝑem suꝑ
erdodrante fecit Brdem̃ queroiꝙ
anfidicõmissosatfecitt&r. mart̾¬

Expanded text:
ei committo, ut si quis ex is sine liberis decedat, hereditatis meae bessem cum morietur fratribus suis restituat': frater decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommisso satisfecerit. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
data fuerit isqr erotem op¬
lum scyiũ ꝓtinebit qm̃ ad
ite hroitatis tp̃r is solus erĩt
ad quem possit legatum p̃¬
tine.nam et cum suo cõmu¬
ni alter ex sociis legat rocͥco
xo solu seyum totum legͣ
dente solus est quix eu ẜuũ¬

Expanded text:
a fuerit isque Erotem oplum Seium pertinebit, quoniam aditae hereditatis tempore is solus erit, ad quem posset legatum pertinere. nam et cum seruo communi alter ex sociis legat, idcirco ad solum socium totum legatati cedente solus est, ‹q›ui per eu
Abbreviated transcription (Latin):
Erui qui apiro hostes sunt post
mortem testatoris reu̾si ꝙ ad fai¬
cu lib̾ de alieno dedit non de bõis
de functi uł ał. est homo lib̾ quii
condcom impicuit. ¶p̃.¬

Expanded text:
erui qui apud hostes sunt post mortem testatoris reuersi, quod ad Faltuliber de alieno dedit, non de bonis defuncti, uel alias est homo liber, qui condicionem impleuit.
Abbreviated transcription (Latin):
oicillis ita cauit unciam cx
qua feci stichum ħroeisi ꝙͣ
ticius seius controu̾siam mo¬
u̾it ad meuium fr̃em meu
cho filio tuo restituesꝙ ut
facus froci tue cõmitto que

Expanded text:
it: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem meum cho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si filie  in test̾o aureos tot p̾rde
dare iussit uͥca nupsisset. si filia
nupta sit cu testin sit. S apsẽte
pre ⁊ignorẽte nichominus lega¬
tum debetur. Si enim p prigno

Expanded text:
er filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debetur: si enim hoc pater
Abbreviated transcription (Latin):
que ĩ insulis maritimis auit̾.
tum ꝙ cybarus cultorum pa¬
cum foret ĩstrum̃to ced̾et et
psibus non placet qr non cõ¬
sumctur quippe istrumentũ

Expanded text:
quae in insulis maritimis alunturquod cibariis cultorum paratum foret, instrumento cederet. et plurimis non placet, quia consumeretur: quippe instrumentu
Abbreviated transcription (Latin):
it non solum autẽ om̃ibus
legatarus satis dari oportet. s
et successorib iegritariorum
satis dari deb̾e iam constat. ꝙͣ¬
uis isti non ex iuditio defũ¬
cti. s successionis nc̃citate qͣ¬
si ades alicnum admittant᷑.
S est procuratorib legatirio¬
rum satis danoum est. coq i
iure utimur. planc si ei qui in
potestate alicuius crit. legat̃
sit. cauebitur ei cuius uiri sb̾¬
iectus est. non sosium auter

Expanded text:
n solum autem omnibus legatariis satisdar‹i› oportet, sed et successoribus legatariorum satisdari debere iam constat, quamuis isti non ex iudicio defu‹n›cti, sed successionis necessitate quasi ad aes alienum admittantur. Sed et procuratoribus legatariorum satisdandum est eoque iure utimur. Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est. Non solum autem