comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unũ in utero habeat. an ex parte dimidia
sit hr̃s. siue institutum postumum ꝓponã
siue intestatum patrem decessisse. qđ sextũ
põp destinatum opinatum tertullianus .ł.
iii.q̃stionum refert. Pritasse ⁊ enim sicuti cũ
uacuo utero suus exasse hr̃s est. ita i cum
unum gerit. nec ꝑnaturam humane con¬
ditionis alium partum formare porest. Iđ
quidem post certum tp̃s conceptionis eueni¬
et ex parte dimidia ⁊ ignorantem fore hr̃dem
non ex quarta ut uił putat. Scientia antẽ
uł opinio ẽ. si filius familias uł seruus insti¬
tuti sunt utrũ ipsoꝵ uł dñi anpatris accipien¬
da sit. finge patrem putasse p̃gnantem eẽ
filium certum eẽ finge. ⁊ sic adire. an acqui¬
rat hr̃ditatem puto adquirere. Sed ccͣ non
ad quirere si certus sum non ẽẽ falsũ testam̃tũ
uł irritum. uł ruptum. licet dicatur ẽẽ possum
adire hr̃ditatem.

Expanded text:
unum in utero habeat, an ex parte dimidia unum in utero habeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? quod et Sextum P‹om›ponium opinatum Tertullianus libro quarto quaestionum refert: putasse enim, sicuti cum uacuo utero suus ex asse heres est, ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alium partum formare potest quod quidem post certum tempus conceptionis eueniet, ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quarta, ut Iulianus putat. Scientia autem uel opinio, si filius familias uel seruus instituti sunt, utrum ipsorum an domini uel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat hereditatem? puto adquirere: sed contra non adquirere. Si certus sum non esse falsum testamentum uel irritum uel ruptum, licet dicatur esse, possum adire hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
putem p̃gnantem suie sit reuera p̃gnans. que
eum paritura ẽ qui suus ẽ hr̃s futurus adire hr̃¬
ditatem non possum ꝑqm̃ in eo est ut rumpat᷑
testam̃tum. nisi ꝓponas uentrem insiitutum. uel
exhr̃dutum. Quod dr̃ si putetur eẽ p̃gnans. sic
accipiendum ẽ si dicat se p̃gnantem. Quid
ergo siipsa nondicat sed neget. ali dicant p̃¬
gnantem: adhuc adiri hr̃ditas p̃otest non. fin¬
ge obstetrices dicere. quid si ipse putet solris
si iustaratione ductus non potest adire. Si
p̃gnantem:⁊ adiit. mox ab ortum factum ẽ.
ꝓculdubio nichil egit. Totiens gͥ ei sua pre¬
sũptio ꝓficit. quotiens concurrit cũ ueritate.
Sed ⁊ si ipsa mulier hr̃s instituta sit. quȩ se
p̃gnantem fingit. adeundo acquiret hr̃¬
ditatem. ꝑ ccͣium non acquiret si se putet
p̃gnantem: cumnon sit. Suum hr̃dem cer¬
tum ẽ exasse hr̃dem eẽ. ⁊ si putat eẽ p̃gnan¬
dem mulierem que non ẽ p̃gnans. quod si

Expanded text:
putem praegnatem siue sit re uera praegnas, quae putem praegnatem siue sit re uera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est, adire hereditatem non possum, quoniam in eo est, ut rumpatur testamentum, nisi si proponas uentrem institutum uel exheredatum. Quod dicitur 'si putetur esse praegnas', sic accipiendum est, si dicat se praegnatem. quid ergo, si ipsa non dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, non potest adire: si praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate. Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit. Suum heredem certum est ex asse heredem esse, etsi putat esse praegnatem mulierem, quae non est praegnas. quid si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. ad s̾. Aristo estimat p̃torem aditum fa
eo petere. penes quẽ deposite sunt. delib̾anti
ab eo qui una institutus. iam hr̃ditatem adiit.
tabulas litteras rationes inspicere mortui. uñ
scire posset an sibi adeunda eẽt hr̃ditas. non
causa absens. filium hr̃dem institutum non
potiusset ub̾e adire in ꝓiuncia agentẽ. diuũ
pus rescͥpsit consulib subuenire ei oportere
mortuo filio eo quod rei publice causa aberat.
¶p̃gnans ẽ. aut putatur. eẽ adire hr̃ ditatem nos
potest. Sed si scit non eẽ p̃gnantem: potest
acciꝑe ꝓximus auentre qui suum hr̃dem parit᷑u¬
rus ẽ. Q̾ non solum ad testatos hec uerba: uerũ
ad testatos quoq ꝑtinent. ⁊ in eo uentre idem
accipias: qui legitimum uł consangumeum pa¬
riter cõmune. Im̃ mortis tp̃r qui in utero ẽ qͣn¬
tum ad moram faciendam inferioribus. i sibi
locum faciendum si fuerit editus ꝓiam nato
habeatur. Idemq et ꝓ bonoꝵ post talem deni
q uentrem mitut in possessionem. Siue igit᷑

Expanded text:
uo ad Sabinum. Aristo existimat praetorem aditum faceo petere, penes quem depositae sunt, deliberanti ab eo, qui una institutus iam hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunda esset hereditas, non causa absens filium heredem institutum non potuisset iubere adire in prouincia agentem, diuus Pius rescripsit consulibus subuenire ei oportere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat.praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest' accipe proximus a uentre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent. et in eo uentre idem accipias, qui legitimum uel consanguineum pariturus est, quoniam mortis tempore qui in utero est, quantum ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fuerit editus, pro iam nato habetur. idemque et per bonorum possessionem edi uentrem mittit in possessionem. Siue igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Inr̃s insticutus seruus ⁊ nondum adita hr̃dita.¬
te a cohrde euis lib ⁊ hr̃s sit necessarius. quia
non acohr̃de. sed a semecipso accipit libtatem.
nisi ita institutus fuerit. cum mͥ quis hr̃s erit.
lnr̃ditatem eius p̃mittere. Quiod sic recipiendũ ÷
ĩ si uiuo pupillo mortuus erit: deinde pupill
inpubes decesserit. Nam is qui hr̃s extit̾it :¬
pupillo quoq hr̃s necessaruis erit. Nam si
ipsum iuitum obligat coniungi eã patͣnae
hr̃ditati. i accrescendi uire acquiri. cuicũq
dem instituit.⁊ si is hr̃s non eẽt. seruum libũ
i hr̃dem ẽẽ iusserat. Filius canquam pater de¬
mens fuisset. bonoꝵ eius pater ab intestato pe¬
tit. uta hr̃ditatem possedit. Labeo ait. Si
ꝓbaretur sana m̃te pater testam̃tum fecisse.
filium ex testam̃to patris hr̃dem eẽ. hoc falsũ

Expanded text:
heres institutus seruus et nondum adita hereditate a coherede eius liber et heres fit necessarius, quia non a coherede, sed a semet ipso accipit libertatem: nisi ita institutus fuerit: 'cum mihi quis heres erit, hereditatem eius praetermittere: quod sic recipiendum est etiam si vivo pupillo mortuus erit, deinde pupillus impubes decesserit. nam is qui heres exstiterit pupillo quoque heres necessario erit: nam si ipsum invitum obligat, coniungi eam paternae hereditati et adcrescendi iure adquiri cuicumque dem instituit et, si is heres non esset, servum liberum et heredem esse iusserat: filius, tamquam pater demens fuisset, bonorum possessionem ab intestato petit et ita hereditatem possedit. Labeo ait, si probaretur sana mente pater testamentum fecisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsu
Abbreviated transcription (Latin):
filius familias uł seruus uissu dñi ut patris
adierit hr̃ditatem. mox emancipatus uel
manumissus. ex causa substitutionis adeat:
Erit namq hr̃s. Sunt eiũ appendices prece¬
dentis institutionis. si ex clusus ꝑconditionẽ
sibi datam pat̃ filium iussit adire: dicendum
Sed si ex duob filiis unum uisserit. debeb̾
et alium filium iube adire.
uł seriuis cohr̃des adeant.

Expanded text:
filius familias uel seruus iussu domini uel patris filius familias uel seruus iussu domini uel patris adierint hereditatem, mox emancipatus uel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: sunt enim appendices praecedentis institutionis. Si exclusus per condicionem sibi datam pater filium iussit adire, dicendum Sed si ex duobus filiis unum iusserit, debebit et alium filium iubere adireel servus coheredes adeant.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.I.uiii. Sed et si de sua conditione quĩ
dubitet anfilius familias sit. posse eum acqͥrere
hr̃ditatem iam dictum est. Cur aũt si suam ig¬
noret conditionem adire potest. si testatoris. ñ
potest. Illa ratio ẽ qđ qui conditionẽ testatoriᷤ
ignoret: anualeat testam̃tum dubitat. quidẽ
sua: de testam̃to certus ẽ. Sed et si cumesset
pure institutus. putauit sub conditione. ⁊ un¬
pleta conditio ẽ quam iniectam putauit ad¬
iit. anpossit acquirere hr̃ditatem. conseqñs
est dicere posse eum adire. maxime cum hȩc
suspicio nichil ei obfuerit. Nec ꝑicłm attułit.
facilius quis admittit. Siquis pure institutꝰ
putauit se sub conditione institutum. conditi¬
onemq impletam quam ineuentu putabat.
Nam innullo haec suspicio obfint.
mox titio substitutus. antequã ex causa substitu¬
donis ei deferatur hr̃ditas. ꝓhr̃de gesserit.
erit hr̃s. ex causa quoq substitutionis. qm̃ in¬
uito quoq ei accrescit porcio. Idemdico ⁊ Si

Expanded text:
inum. Sed et si de sua condicione quis dubitet, an filius familias sit, posse eum adquirere hereditatem iam dictum est. cur autem, si suam ignoret condicionem, adire potest, si testatoris, non potest? illa ratio est, quod qui condicionem testatoris ignorat, an ualeat testamentum dubitat, qui de sua, de testamento certus est. Sed et si cum esset pure institutus, putauit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putauit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putauit se sub condicione institutum condicionemque impletam quam in euentum putabat: nam in nullo haec suspicio offuit. mox Titio substitutus, antequam ex causa substitutionis ei deferatur hereditas, pro herede gesserit, erit heres ex causa quoque substitutionis, quoniam inuito quoque ei adcrescit portio. idem dico et si
Abbreviated transcription (Latin):
Ui ex parte hũs institutus ẽ pure. ex par.¬
te sub conditione. solus ⁊̃ si pendente conditi¬
one adierit hr̃ditatem: erasse hr̃s erit. quia
solus hr̃s futurus ẽ om̃imodo. nisi habeant in
conditionalem partem substitutum
duabus partib institutus fuerit: ex alia pure.
ex alia sub conditione. ⁊ ex pura institutione
adierit ⁊ decesserit. posteaq conditio extiterit.
ea quoq pars adhr̃dem eius ꝑtinet.¶
semel aliqua ex parte hr̃s extit̃it: deficientiũ
partes ⁊̃ inuitꝰ accipit .i. tacite ei deficientiũ partes
ĩ iniito accrescunt.

Expanded text:
 pure, ex parte sub condicione solus, etiam pendente condicione, si adierit hereditatem, ex asse heres erit, quia solus heres futurus est omnimodo, nisi habeat in condicionalem partem substitutum.duabus partibus heres institutus fuerit, ex alia pure, ex alia sub condicione, et ex pura institutione adierit et decesserit posteaque condicio exstiterit, ea quoque pars ad heredem eius pertinet. Qui semel aliqua ex parte heres exstitit, deficientium partes etiam inuitus excipit, id est tacite ei deficientium partes etiam inuito adcrescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
facto statu lib filio nominatim pecunam dare
uissus potuisset. Non hr̃di dando adlibtatem
ꝑuenire. Tunc itaq ꝓ hr̃de geri dicendum eẽ
ait. Quotiens accipit qđ contͣ nom̃ ⁊ius hr̃dis
acciꝑe non poterat. Si sepuleri uiolati fi¬
lius a gecquãuis hr̃ditarĩs: quia nichil ex bonis
patris capit. non uidebitur bonis immiscere
hunc enim acc̃o magis penam ⁊ uidictam:
subridens uł expilans tenet. non ꝓhr̃de ge¬
rit. Nani adinissum contrariam uoluntatẽ
declarat. Int̾dum aũt animus solet obstrm¬
gi eum hr̃ditati ut puta si re non hr̃ditaria
quasi hr̃s usus sit. Sed ita demum ꝓ hr̃de
gerendo acquiret hr̃ditatem si iam sit ei de¬
lata. Cet̃um ex quib causis repudiantem
nichil agere diximus: ex hisdem causis nec
ꝓhr̃de gerendo quicquam agere.
ciendum ẽ si quis partem ex qua insti¬
tutus ẽ ignorauerit. uił scripsit nichil ei
ꝓbat. Si conditionem sub qua hr̃s institutꝰ

Expanded text:
facto statuliber filio nominatim pecuniam dare facto statuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, quotiens accipit quod citra nomen et ius heredis accipere non poterat. Si sepulchri uiolati filius aget quamuis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non uidetur bonis inmiscere: haec enim actio poenam et uindictam qsubripiens uel expilans tenet, non pro herede gerit: nam admissum contrariam uoluntatem declarat. Interdum autem animus solus eum obstringet hereditati, ut puta si re non hereditaria quasi heres usus sit. Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum ex quibus causis repudiantem nihil agere diximus, ex isdem causis nec pro herede gerendo quicquam agere sciendum est. Si quis partem ex qua institutus est ignorauit, Iulianus scribit nihil ei et Cassius probat, si condicionem, sub qua heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
tibat. has hr̃s extraneus petere non potue¬
rat: hic tantũ petendo consequi. nͨͣ constat
ꝓ hr̃de eum non gessisse. cum pecitio earum
ĩ ereditorib competat. ⁊ maxime futurarum.
Sed ⁊ qui in sepulchrum hr̃ditarium mor¬
tuum intułit. obligari pat̾nis creditaribus
sebonis pat̾ĩus abstinuit. uulgo putare quos¬
dam si astatu lib̾o pecuniam accepit acredi¬
toribus conueniendum. siue nũmi peculiareᷤᷤ
fuerint. siue non fuerint. quia ex defuncti
uoluntate accipitur. qđ conditionis implen¬
dae causa datur. Iuł ã et si non abstinuit. iđ
existimauit. Ita demum ꝓhr̃de gessisse ait
põp. sit solus hr̃s sit. Cet̾um si cohr̃dem
habeat. ⁊ cohũs adiit: non ẽ cogendus inqͥt
is qui accepit astatu lib̾o acẽones creditoꝵ
susciꝑe nam cum se filius abstinet idemdebe¬
bit consequi iure p̃torio. qđ emancipatus con¬
sequitur. qui hr̃ditatem repudiauit. Q uo¬

Expanded text:
tit: has heres extraneus petere non potutit: has heres extraneus petere non potuit, hic tamen petendo consequi potest. et constat pro herede eum non gessisse, cum petitio earum etiam creditoribus competat et maxime futurarum. Sed et qui in sepulchrum hereditarium mortuum intulit, obligari paternis creditoribus se bonis paternis abstinuit uolgo putare quosdam, si a statulibero pecuniam accepit, a creditoribus conueniendum, siue nummi peculiares fuerint siue non fuerint, quia ex defuncti uoluntate accipitur, quod condicionis implendae causa datur. Iulianus autem et si non abstinuit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut custodie causa. ait utputa patrem sepe¬
liuit. ł iusta ei fecit si animo hr̃dis ꝓhr̃de
gessit. Enimuero si pietatis causa hoc fec̃.
non uidetur ꝓhr̃de gessisse.
eruos hr̃ditarios pauit uim̃ta hr̃dita¬
riã: aut pauit aut distraxit. Si hoc ut
hr̃s gessit ꝓhr̃de aut si non ut hr̃s gessit¬
fecit sedut custodiat aut putauit sua. aut
dum delibat quidfecit consulens ut salue
eẽnt res hr̃ditariȩ. si forte ei non placuit
ꝓ hr̃de gerere: apparet non uidi ꝓ hr̃degẽ¬
sisse. Proinde si fundos aut edes locauit uł
fulsit. uł si aliquid aliud fecit. non hoc aĩo
quasi ꝓ hr̃de gereret. sea dum ei qui substi¬
tutus ẽ uł ab intestato hr̃s extiturus ꝓspic̃
autres tp̃r ꝑituras distraxerit. mea causa
est. ut ꝓ hr̃de nongessit. quia non hoc aĩo
fuerit. si quid tam̃ quasi hr̃s petit. Sed ex
his que adhr̃dem extraneũ non transeuuͭ.
uideamus airi oñ̾ibus se unmerserit ut¬
hr̃ditariis ut puta alibto parentis oꝑas pe¬

Expanded text:
aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non uideri pro herede gessisse. proinde et si fundos aut aedes locauit uel fulsit uel si quid aliud fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui substitutus est uel ab intestato heres exstaturus, prospicit, aut res tempore perituras distraxit: in ea causa est, ut pro herede non gesserit, quia non hoc animo fuerit. Si quid tamen quasi heres petit, sed ex his, quae ad heredem extraneum non transeunt, uideamus, an oneribus se immerserit hereditariis. ut puta a liberto parentis operas pe
Abbreviated transcription (Latin):
pedit adire. adito si putas expedire adito: epit
uissu aditum. Si coram titio uissit adire. si ar¬
bitrio lucii atii recte puto nississe. sed si manda¬
uit quasi exasse instituto: ⁊ iueniatur ex par¬
te. non puto exuissu adisse. quod si ex parte
uissit: potest exasse adire. aliter atq si mauda¬
uerit quasi abintestato ⁊ ex testam̃to adiit.
Nam non puto quicquã egisse. at si ex testa¬
m̃to mandauit. poterit ⁊ ab intestato. qm̃
non fecit detiorem conditionem patris. Iđq
est. ⁊ si quasi instituto p̃cepit. ⁊ inueniatur su¬
bstitutus. ł contra. sed simandauit ut patris
adiret. sit aũt uimpubi substitutus. non suffi-¬
cit iussũ. Plane si sic mandauit quasi ex testam̃¬
to lucii titii deferatur hr̃ditas : potest defen
di iuissu adisse. Sed si postea quam uissus fit
penitentiam egit. pͥus quam adiret filius ni¬
chil egit adeundo. si se arrogandũ dedit.

Expanded text:
pedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit pedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandauit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandauit, poterit et ab intestato, quoniam non fecit deteriorem condicionem patris. idemque et si quasi instituto praecepit et inueniatur substitutus, uel contra. Sed si mandauit, ut patris adiret, sit autem et impuberi substitutus, non sufficit iussum. Plane si sic mandauit 'si qua ex testamento Ludi iussu adisse. Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se adrogandum dederit
Abbreviated transcription (Latin):
que int̾ponitur ꝑfecto negotio. sed p̃cedere
hr̃ditas fuerit delata. aut sp̃aliter: ⁊ magis
placet ut gaius cassus scribit sp̃aliter tlebere
mandare. an nominatun de uiui hr̃cditate man¬
dari possit queritur. Sed ego non puto recipien¬
dum. ut de uiui hr̃ditate mandetur. Plane si pu¬
mor fuit lucium titium decessisse. poterit ei
mandare. ut si seripsit eum adeat. aut si clause
adhuc tabule sunt. ⁊ sit incertum. an filus
scͥptus sit hr̃s. Sed quidem si mandauit. ut
hr̃ditatem colligat. anuideatur mandasse.¬
ut adeat. Quid si ut petat bonoꝵ post. aut ut
hr̃ditatem.: uł quid si ꝓhr̃de gerere manda¬
uit. filius adiit hr̃ditatem: anuissu indeatur
adisse: dubitari potest. immo uris ẽ ex his
om̃ib aclitionem eẽ introducendam. Pat̃¬
filioita scripsit. Sci ofili quod ꝓtua prudentia
inuigilabis hr̃ditati delate tibi luci titii. Puto
uissu patris adisse. Quod simandauit si ex¬

Expanded text:
quae interponitur perfecto negotio, sed praecedere quae interponitur perfecto negotio, sed praecedere hereditas fuerit delata', an specialiter? et magis placet, ut Gaius Cassius scribit, specialiter debere mandare. An nominatim de uiui hereditate mandari possit, quaeritur: sed ego non puto recipiendum, ut de uiui hereditate mandetur. plane si rumor fuit Lucium Titium decessisse, poterit ei mandare, ut, si scripsit eum, adeat: aut si clusae adhuc tabulae sunt et sit incertum, an filius scriptus sit heres. Sed quid si mandauit, ut hereditatem colligat, an uideut adeat? quid si ut petat bonorum possessionehereditatem? vel quid si pro herede gerere mandavit, filius adiit hereditatem? an iussu videatur adisse, dubitari potest. immo verius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Patfilio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si ex
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝓ hr̃de gerere uideatur. qui p̃cium hr̃di¬
tatis omitendȩ mortis causa capit: ⁊ optinuro.
hune ꝓ hr̃de quidem non gerere. qui uero ac¬
cepit ne hr̃s sit. in edictum tam̃ p̃toris incidere.
siue gͥ a substituto hr̃s accepit. siue alegitimo:
moras causa accepisse uideatur. Idemq erit
⁊ si non accepit. sed ꝓmissa ei fuit pecuiua. nã
et stipulãdo mortis causa capit.
alienus. iuissu meo hr̃ditatem adeundo nichil
ꝓmouebit. nec acquiret michi. nec fructuariꝰ
quidem seruus municipium uł collegii uel
decinie hr̃s institutus. ułmanumissus. uł alie¬
natus adhibet hr̃ditatem. Si fisei seruus sit
uissi ꝓcuratoris cesaris is adhibet hr̃ditatẽ.
ut est sepe rescͥptum. Siquis plane seruus pe¬
ne fuerit effectus ud gladium. uł adbestiac.
uł in metallum damnatus. si fuerit hr̃s insti¬
tutus ꝓnon scͥpto hodie habebitur. idq di¬
uus puis rescͥpsit.. ussum eius qui mn potes¬
tate habet. non est simile cutoris auctoritati.

Expanded text:
 herede gerere videatur, qui pretium hereditatis omittendae causa capit, et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo accepit, ne heres sit, in edictum tamen praetoris incidere. sive igitur a substituto non heres accepit sive a legitimo, mortis causa accepisse videtur. idemque erit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulando mortis causa capit. alienus, iussu meo hereditatem adeundo nihil promouebit nec adquiret mihi, nec fructuarius quidem seruus. Seruus municipum uel collegii uel decuriae heres institutus manumissus uel alienatus adibit hereditatem. Si fisci seruus sit, iussu procuratoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis plane seruus poenae fuerit effectus ad gladium uel ad bestias uel in metallum damnatus, si fuerit heres institutus, pro non scripto hoc habebitur: idque diuus Pius rescripsit. Iussum eius qui in potestate habet non est simile tutoris auctoritati,
Abbreviated transcription (Latin):
bus non solum in pubib sed ⁊̃ pubibis absten¬
di sẽ ab hr̃ditate: ꝓconsul potestatem facit ut q̃mn¬
uis creditorib hr̃ditarus uire ciuili teneantur.
tam̃ in eos accusatio nondetur: si uelintrelin¬
quere hr̃ditatem. Sed in pubib quidem etiã¬
si se mmiscuerint hr̃ditati. prãt abstinendi
facultatem. Pubibus quidem ita. si se non im¬
annis. si temere dãnosam hr̃ditatem pentis
appecierint. exgenerali edicto qđ ẽ demmoribuᷤ¬

Expanded text:
bus non solum impuberibus, sed etiam puberibus abstinendi se ab hereditate proconsul potestatem facit, ut, quamuis creditoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinquere hereditatem. sed impuberibus quidem, etiamsi se immiscuerint hereditati, praestat abstinendi facultatem, puberibus autem ita, si se non imuiginti quinque annis, si temere damnosam hereditatem parentis appetierint, ex generali edicto quod est de minoribu
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ł .ii. adz̃.
Si is ad quẽ legitima
Ahr̃ditas ꝑtinet putauerit defunctũ sepuum
suum eẽ.⁊ quasi peculiũ eius nactus sit pla¬
cet non obligari eum hr̃ditati. Idem gͦ dice¬
mus. ut ait pompeuis. Si quasi lib̾tini sincũ
his in genuus eẽtbona eius occupauit. Nam
ut qiuis ꝓhr̃de gerendo obstringat se hr̃dita¬
ti. scire debet qua ex causa hr̃ditas ad eum
ꝑtineat. ułuti agnatus ꝓximus uisto testa¬
m̃to scͥptus lnr̃s. antequã tabule ꝓferant᷑

Expanded text:
. Si is, ad quem legitima hereditas pertinet, putauerit defunctum seruum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini sui, cum i‹n›genuus esset, bona eius occupauit. nam ut quis pro herede gerendo obstringat se hereditati, scire debet, qua ex causa hereditas ad eum pertineat: ueluti adgnatus proximus iusto testamento scriptus heres, antequam tabulae pr
Abbreviated transcription (Latin):
cum hr̃s ẽẽt ab eo institutus. Iuerebatur sise
abstinuisset pat̾na hr̃ditate. eosq manumi¬
sisset. an miscuisse se pat̾ue hr̃ditati uideat᷑.
dicebamus nisi euident̾ quaĩ hr̃s manu¬
miserit. non debe eum calũniam pati: q̃i
immiscuit᷑ hr̃ditati.

Expanded text:
cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manumisisset, an miscuisse se paternae hereditati uideatur. dicebamus, nisi euidenter quasi heres manumiserit, non debere eum calumniam pati, quasi se miscuerit hereditati.
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem pupilli. qui ipse saltem potest habe
successorem. Metuit enim onerum patris ti¬
midius quis ĩ in pub̾is hr̃ditatem adiberet.
alioqum inquit. ⁊ si suꝑfuit omissa causa
testam̃ti ab intestato possidebit hr̃ditatem.
⁊quidem impune. Nec enĩ uidetr uoluisse
scripsit. ita credo intelligendum. sinon in pub¬
is fr̃ fuit: sed testatoris. Cet̾um utiq si fr̃ a pa-¬
tre fris substitutus in pub̃i sit. sine dubio ne¬
cessarius hr̃s existet. Si in societatem
quam uiuo patre inchoauerat filius posł
mortem patris ꝑseuerauerit. uilius recte dis¬
tingit int̾eẽ utrum rem ceptam subpatre ꝑfe¬
cit. an nouam inchoauit. nam si quidem in¬
nouam in societatẽ inchoauerit. non uideri
immiscuisse hr̃ditati patris scripsit. Si
seyuum pat̾num filius manumiserit: ⁊ sine
dubio miscuisse se pat̾ne hr̃ditati uidebitur.
oł ponebatur filius de castrensi peculio seruoᷤ
comꝑasse. eosq apatre manumittere rogatꝰ.

Expanded text:
utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem adibit. alioquin, inquit, et si frater fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim videtur voluisse scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum utique si frater a patre fratri substitutus impuberi sit, sine dubio necessarius heres existet. Si in societate, quam vivo patre inchoaverat, filius post mortem patris perseveraverit, Iulianus recte distinguit interesse, utrum rem coeptam sub patre perficit an nouam inchoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non uideri miscuisse hereditati patris scripsit. Si seruum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati uidebitur. Proponebatur filius a patre de castrensi peculio seruos comparasse eosque a patre manumittere rogatus,
Abbreviated transcription (Latin):
tilem fore. qui a non sit ex bona fide restitiuͣ qͤ
lio uulgarem competituram. uerum utilem
sicuti dare placet ei qui cum filius familias
tus soluisset.
esto. idemerit dicendum.
uidam testam̃to itahr̃dem instituit. ⁊itiafi¬
ua mea hr̃s esto. Si quis mͥ lib̾orum me uiuo
mortuoue nasceretur. tunc qui murilis sexꝰ
unus pluresue nascerentur. ex parde dimidia
⁊ quarta que fenum sexus ima pluresue nate
erunt ex parte quarta michi ħrs sit. Postu¬
mus ei natus sit. Consulebatur quota ex pa¬
in septem partes distribuendam. Ex his fili¬
am quatuor. postumimi.iii. habituros. quia
filie totus as: postumo dodrans datus est ut qͣrta
porcione amplius filia quam postumus fere ã¬
beat. Idõ si postuma qq nata ẽẽt tantundem
dotus: uicesimam partem fieri. ut filia .xii.
nouem filius habeat. In destam̃to ita sc̃ptũ
est. Rucius titus ex duab unciis. gauis
titius ex parte una. meius exparte una seiꝰ

Expanded text:
tilem fore, quia non sit ex bona fide id ei tilem fore, quia non sit ex bona fide id ei lio uulgarem competituram, usicuti dare placeret ei, qui, cum filius familias tus solvisset. esto", idem erit dicendum. Quidam testamento ita heredes instituit: "Titia filia mea heres esto: si mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit': postumus ei natus est: consulebatur, quota ex pain septem partes distribuendam, ex his filiam quattuor, postumum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem datus, viginti unam partes fieri, ut filia duodecim, novem filius habeat. In testamento ita scriptum est: "Lucius Titius ex duabus unciis, Gaius Attius ex parte una, Maevius ex parte una, Seiu
Abbreviated transcription (Latin):
filium familias ħrdem instituere ułłet. nec ad patrẽ
eius ex ea hr̃ditate quicquam ꝑueniret uolimm¬
tatem suam exposuit filio. filius cumpatris of¬
fensam uereretur. petit a testatore ne a sub condi¬
tio ẽ si apatre emacipatꝰ eẽt hr̃dẽ eũistiueret np̃etͣuit ab
eo uͥ amicũ suũ hr̃dẽ ĩstituere. atq ita testõ filii amicꝰ ignotꝰ¬
testatori hr̃s institutus ẽ nequioquam petitus¬
ab eo est. Querebatur si ille amicus aut adire
nollet. aut aditam nollet restituere hr̃ditatem.
an fidi cõmissum ab eo peti ꝑ ossro. aut aliqua
petet᷑. Etiam si manifestum sit. scͥptum ħrdem
fidem suam int̃posuisse. non tam̃ aliter ab eo
fidĩ cominissum peti posse. quanrisi ipsum
testatorem fidem eius secutum ẽẽ ꝓbaretur.
Si tam̃ cum a filio .f. rogaretur amicus. ⁊ aditu¬
rum se hr̃ditatem recepisset. ⁊ resticurum pat̃
familias facto non absurde dici possit mandati
acc̃onem futuram ⁊ eam ac̃conem patri inu¬

Expanded text:
milias heredem instituere uellet, ne ad patrem eius ex ea hereditate quicquam perueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institueret et impetrauit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testtestatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo peti possit aut aliqua peteret. respondit, etiamsi manifestum sit scriptum heredem fidem suam interposuisse, non tamen aliter ab eo fideicommissum peti posse quam si et ipsum testatorem fidem eius secutum esse probaretur. si tamen, cum a filio familias rogaretur, amicus et aditurum se hereditatem recepisset et restituturum patri familias facto, non absurde dici possit mandati actionem futuram: et eam actionem patri inu
Abbreviated transcription (Latin):
auuncłi maiors filius filia: hii s̃ ꝓaui¬
ꝓ aine fr̃is filius filia. abaui: ab aiue. per
paiam. nepos neptis ex filio. Eadem hic
dinum̾atio facienda ẽ que in patrui maioris
filio filia. ¶Mat̃teremaioris flius filia. hi
sunt ꝓauie sororis filius filia: ab aui ab¬
auie. ꝑ ꝓauiam nepos neptis ex filio. c̃

Expanded text:
i maioris filius filia: hi sunt proaviae fratris filius filia, abavi abaviae per proaviam nepos neptis ex filio. eadem hic dinumeratio facienda est, quae in patrui maioris filio filia. materterae maioris filius filia: hi sunt proaviae sororis filius filia, abavi abaviaeve per proaviam nepos ne
Abbreviated transcription (Latin):
filio. nepos ex filia frĩs eod patre nati. nep¬
tis exfilio. neptis ex filia. fr̃ĩs alio patre. ea¬
dẽ matre nati. neptis exfilio neptis ex filia.
ead̃q cã octo ꝑsone efficientur. ut alie uiuͦi.
accedant. ex sorore natoꝵ. nepotes neptẽq
similit̃ nũantur a nob̾. lr̃is aũt mei nepo̾
neptisq mepatruũ mag̃ appłlãt. fr̃m so
roꝵq meaꝵ nepotes neptesq. Item mei
int̾ se: ꝯsobrim s̃. Abnepos ab neptis hii
sunt ꝓnepotis ꝓneptis filius filia nepotis.
głas ꝑsonas gͣdu descendamꝰ sic. filius nepõ.
ꝓmnepos. abnp̃. filius nepos ꝓñ. abneptis fi¬
liuis. nepos ꝓneptis. ab nepos ab neptis. Si¬

Expanded text:
filio nepos ex filia fratris eodem patre nati neptis ex filio neptis ex filia fratris alio patre eadem matre nati neptis ex filio neptis ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appellantrum nepotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis gulas personas gradu descendamus sic. filius nepos pronepos abnepos filius nepos pronepos abneptis filius nepos proneptis abnepos
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ ꝓpͥor consobrinus uocatur. Nam ut
massuriꝰ nt. qͦ ꝗs appellat ꝓpͥorẽ sobrm̃.
qui ẽ patris matris ue consobrinus aut
consobrma ab eo consobrinis consobrine¬
ue filius filia nominat᷑ s Patrin nepoe
pos ꝓneptis ex nepote. ł nepte ex fillo
natis. Consobrini consobrine. filiuis fillia.
neptis Quia ⁊ patruus. dupheit̃ accipit᷑.
inepos ł neptis. sub singłis patruoꝵ ꝑsoĩs
duplicatur. ¶ Amite nepos ł nept̃. ħiic̃

Expanded text:
r, propius sobrinis uocantur: nam, ut Massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, qui est patris matrisue consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeue filius filia nominatur. patrui nepos proneptis ex nepote vel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius filia: oc quattuor neptis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. amitae nepos vel neptis: hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Mat̾tere amagne ꝓnepos ꝓneptis. Ex his oĩb
grã patriuus magnus quadrifariam intel
druplicatur ꝓnepos itẽ ꝓneptis xxis ꝑsoãs¬
reddit totq quat̃ numerate. illam que pro¬
posita est sũmam efficunt. Eorum patres
matresq ꝯd̾ cuius cognatione qr̃. sobrini so¬
brineq sunt. Ipse aũt isdẽ sobrmo sobͥna¬
uenatus. patrui ad nepos neptis auunculi
ab nepos abneptis. amite ab nepos ab neptis.
Mat̾tere abnepos abneptis. hec singła uoca¬
bula senas denas continent ꝑsonas. Uerbi
enĩ gr̃a. Patrui abnepos sic enumerabr̃.
ubifariã patruo accepto quat̾ ꝓnepos: ⁊ octie̾
ꝓneptis ducatur. ⁊ sic ad eoꝵ filios ueniant.
sedecies cõputatos. Eademratione ad filiam.
Item in c̃tis :⁊ ꝑ hoc ex om̃ib efficietur nũs
maximi. auuncłi maximi. amite maxĩe.
mat̾tere maxime. filius filia. Itẽ ꝓaui ꝓ¬

Expanded text:
materterae magnae pronepos proneptis. ex his omnibumaterterae magnae pronepos proneptis. ex his omnibugratia patruus magnus quadrifariam intelldruplicatus pronepos, item proneptis trigintareddet, totque quater numeratae illam, quae proposita est, summam efficiunt. eorum patres matresque ei, de cuius cognatione quaeritur, sobrini sobrinaeque sunt, ipse autem isdem sobrino sobrinaue natus. patrui abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabula senas denas contine‹n›t personas: uerbi enim gratia patrui abnepos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem ratione ad filiam: item in ceteros: et per hoc ex omnibus efficietur numerus maximi avunculi maximi amitae maximae materterae maximae filius filia, item proavi p
Abbreviated transcription (Latin):
Est ii abam abauieq ꝓnepos. &̾cum ab¬
auus octies num̾etur. nepotis his octies cõ¬
putatis. supra scͥptum num̃um efficiunt.
Patrui maioris neptis. Item anunculi mai¬
oris nepos. neptis eadem ratione ꝑsonas cõ-¬
plebunt .xxxii. Amite maioris nepos nepti: eađ rõe.
Item ⁊ sic ex om̃ib colligentur.c.xxuiiii.¬
his ꝑsonis auus auia ⁊d̾ cuiꝰ cognatione qr̃.
ꝓpͥores sobrini sunt. Pater mat̾ sobrinus. so¬
brina. is de cuiꝰ cognatione qr̃. sobrino nat᷑ẽ.
hic ꝓximo nomine diffinit᷑ parenti suo so¬
brinus: ut trebatus ait. Rom̃q nominis h¬
anc redã. quod ultimi cognationis gradus
sobrmnoꝵ fu̾it. Itaq sobrini filium recte ꝓ¬
ximi nom̃ ab eo ipͣ: huius sobrim filius di¬
ceturꝰ. n idõ eos qui ex sobrim nati sunt int̾
se ꝓximũ nom̃ appłłaẽ hos i nullũ ꝓpͥũ
hãe nom̃. quo int̾ se uocentur. P atrui ma
gni. ꝓnepos ꝓneptis auuncłi magni ꝓne¬
pos ꝓneptis. Amite magne ꝓnepos ꝓneptis.

Expanded text:
est enim abaui abauiaeue pronepos et cum abauus octies numeretur, nepotes bis octies computati supra scriptum numerum efficiunt. patrui maioris neptis item. auunculi maioris nepos neptis eadem ratione personas conplebunt triginta duo. amitae maioris nepos neptis eadem ratione itemhis personis avus avia eius, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrinis sunt, pater mater sobrinus sobrina: is de cuius cognatione quaeritur, sobrino natus est: hic proximo nomine definitur parentis sui sobrinus, ut Trebatius ait, rationemque nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrinorum fiunt itaque sobrini filium recte proximum nomen. ab eo ipso huius sobrini filius dicetur, et ideo eos, qui ex sobrinis nati sunt, inter se proximum nomen appellare: hos enim nullum proprium habere nomen, quo inter se vocentur. patrnepos proneptis. avunculi magni pronepos proneptis. amitae magnae pronepos proneptis.
Abbreviated transcription (Latin):
que exfr̃ib nates̃. sorores patrueles. ex frẽ
aũt. ⁊ sorore amitinos amitinas. Eos uõ
ꝯsobrinos ꝯsobrinasq quãi ꝯsorormos.
S płiq hos õs ꝯsobrinos uocãt. sic̃ tre¬
bacuis. Sub hac appłatione nõum ꝑsone
cadt̃.x ui. hee patrui filius. it̃ filia bifaĩa
sic̃ sͣ nũantur. Nã pat̾s mei fr̃ ẽẽ potest
ł ex patre eod. ł. ĩ exmatre sola. Amitefi
filia amite: anuncło mat̾ce. c̃tis duplici

Expanded text:
quae ex fratribus natae sunt, sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos veroconsobrinos consobrinas quasi consororinos: sed plerique hos omnes consobrinos vocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam patris mei frater esse potest vel ex patre solo vel etiam ex matre solamita avunculo matertera acceptis duplici
Abbreviated transcription (Latin):
tinent ꝑsonas .xui. quia cũ patruus maxĩs
.xui. efficiat. filius eius eadem habet enu¬
meratione totidemq filie: ⁊ sit ex om̃ibus
ins quas a patrui maximi filio comp̃hen¬
dimus ductis ꝑ octo sedecios .c.xxuiiii.¬

Expanded text:
us maximus sedecim efficiat, filius eius eandem habet enumerationem totidemque filia: et fit ex omnibus his, quas a patrui maximi filio comprehendimus, ductis per octo sedecies, centum vi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam .uxxii. trinepos complet. totidem tri¬
neptis. ab nepote n nũs quadruplatus in
se efficit . xxxii. ipso nepote au̾a signisi¬
nepote .xui. his accedt̃ trinepos trine¬
ptis. Una ex at nepote nata. altã ex at¬
nepote. ꝑ singłos aũt gradus idõ geni¬
natio fit.: quia maribus ad nr̃ fem̾e. Ex
quibus ꝓximis quisq ꝓgenitus enuim̃a¬
buntur sic filius nepos. ꝓnepos. ab nepos.
atnepos. trinepos. Item trineptis filia ne¬
pos ꝓnepos. ab nepos. atneptis trinepos¬

Expanded text:
a duo trinepos complet, totidem trineptis. ab nepote enim numerus quadruplatus in se efficit triginta duo, ipso nepote duas signifinepote sedecim: his accedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, altera ex adnepte. per singulos autem gradus ideo geminatio fit, quia maribus adiciuntur feminae, ex quibus proximus quisque progenitur, et numerabuntur sic: filius nepos pronepos abnepos adnepos trinepos item trineptis filia nepos pronepos abnepos adnep
Abbreviated transcription (Latin):
matͥs auuculuis maior. ⁊ num̾us idem
nas. Amita maxima ẽ ab aui soror patris ł
matris amita maior. Ct̃a ut in patruo ma¬
.x̃. Immutato hoc tm ut uͥ est ab aui fr̃ po¬
nat᷑ ab aui soror. ¶Mat̾tera maxima est.
ab aue soror patͥs ł matͥs. mat̾tera maior.
Cta ut sͣ ad extremũ dũ taxat ꝓ aine fr̃: ꝓ
posita ab auie sorore. hos quoq apatruo
maximo ꝓposuimꝰ. ꝗͥam his nõib designat.
Ab patriuis. ab auunculus. ab amita. abma¬
tertera. Itaq ⁊ nos indiferent̃ hos ponemꝰ.
Quos aũt ego appłło ab patruos. ab auun-¬
culos ab amitas. ab mat̾teras illi demonstre¬
tur me fr̃is sororisq ab nepotẽ. ¶ ł atrui
maioris filius filia hi s̃: ꝓaui fr̃is filius¬
filia. ab ai ab aiuie. ꝑ ꝓ auũ nepos nep¬
tis ex filio. ꝑsone subħ erunt .xui. emi¬
m̾atione si ducta ut in qͥnto gͣdu ciumn
patruum maiorem demonstremꝰ fecimꝰ.
adiecto dũ taxat filio filia. qr filius patrui
maioris totiđ neceẽ ẽ ꝑsonas cõplectatur.

Expanded text:
matris avunculus maior: et numerus idem nas. amita maxima: ea est abavi soror, patris vel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abavi frater ponatur abavi soror. matertera maxima: ea est abaviae soror, patris vel matris matertera maior: cetera ut supra ad extremum dumtaxat pro abaviae fratre proposita abaviae sorore. hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abavunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abavunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sfilia, abavi abaviae per proavum nepos neptis ex filio: personae sub hoc erunt sedecim, enumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nebunt ꝑsonas. ¶At nepos atneptis. hiis̃
abnepotis ł abneptis filius filia. ꝓnepotis. ⁊
ꝓneptis. Nepos neptis. nepotis ł neptis ꝓne¬
pos ꝓneptis. filii ł filie. ab nepos ab neptis.
Num̾antar sub hac appłatione.xxx ii. ꝑso

Expanded text:
nent. adnepos adneptis: hi sunt abnepotis vel abneptis filius filia, pronepotis vel proneptis nepos neptis, nepotis vel neptis pronepos proneptis, filii vel filiae abnepos abneptis: numerabuntur sub hac appellatione triginta duo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mat̾tera ẽ mat̾s soror: similit᷑ ut s̃. Illudno¬
tandũ ẽ non quẽadmodũ patͥs matͥsq fr̃e
i sorores. patrui. amite. auuncłi mat̾tere
cognatiõis hae. S ita demonstnãĩ fr̃is so¬
rorisq filios filias. q ꝗ̃ ⁊ inalus accide ex
postĩorib appareb̾. E Froneposqͦ ⁊ ꝓneptis
qͣ drifaĩe mñtelligunt᷑. Aut ł ti exnepote ex
filio. auͥt ex nepote exfilia descendt̃. Aut
exnepte exfilio. aut ex nepte ⁊ filia ꝓpa¬
gant᷑. ¶Quarto.gͣ. ꝑsone ꝯtinent᷑ octuagin¬
ta. Abauus cꝰ intellectus in octo ꝑsonas porri¬
git᷑ Est i ꝓaui pat̃m̃ auͥt mat̾ni pat. quõ
singlos duplicimͦ intelligendos diximꝰ. aut

Expanded text:
matertera est matris soror similiter ut supra. illud notandum est non, quemadmodum patris matrisque fratres et sorores patrui amitae, avunculi materterae cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quideposterioribus apparebit. pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filio aut ex nepte ex filia propagantur.Quarto gradu personae continentur octoginta. abauus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proaui paterni aut materni pater, quod singulos duplici modo intellegendos diximus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Auplicit᷑ intelligendus ẽ ex patre łmatre. aiua
patna meanupsit pat̾ cuo. peꝑit te.aut auia
pat̾na tua nupsit pat̾ meo: peꝑitme. Ego tibi
patruus sũ ⁊ tu mͥ. Id euenit simulieres alt̾a
ałtuis filio nupsit. Nã ꝗ ex hns mascłm nati
Siuir. ⁊ mulier ille filiã ꝯdux̾it. illa filio nup
elle natos fr̃ĩs filios. illi eos patruos ⁊ amitasap¬
pellabt̃. ¶ Auunculus ẽ mat̾s fr̃ ead signifi¬
catio ẽ quampatruo diximꝰ ꝯting̃. Si duo uiri
alt̃ alt̾ius filiã duo̾it. ꝗ exhis mascłi nati er̃t̃.
inuicẽ auinicłi: q̃ fem̃e muicẽ mat̾tẽ er̃. ł ead̃¬

Expanded text:
dupliciter intellegendus est ex patre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati si vir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius ellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. auunculus est matris frater eadem significatione, qua in patruo diximus contigit. si duo ui‹ri› alter alterius fili‹a›m duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem materter
Abbreviated transcription (Latin):
ataiis ẽ ab aui. ł ab auie pat̾. ꝓaui uel
ꝓ auie auus. aui auieq ꝓauus. Patris ł ma¬
mares quã ꝑfeminas. ut sic ad singłas
uus. sat̃ auus ꝓ auis. ab auia. attauns.
ab auia. attauus. pat̾ auia ꝓania. ab auia¬
aitauus. Similit̾ matsͥ ꝑsona ꝓposita nu¬
meratio fiet. ab auia totidem ꝑsonas con-¬
tinet. eadem ratione numeratas. i x ui.¬
Patruus maior est: ꝓaui fr̃ patris ułma¬
tris. patriuis magnus. Sub hoe nomine
erunt ꝑson̾ octo ⁊ sic enum̾abuntur. Pat̾

Expanded text:
atauus est abaui uel abauiae pater, proaui uel proauiae auus, aui auiaeque proauus, patris uel mamares quam per feminas, ut sic ad singulas uus paterauusproauusabauiaatauus proauiaabau‹us›atauus paterauiaproauiaabauiaatauus similiter matris persona proposita enumeratio fiet. a‹t›auia totidem personas continet eadem ratione num‹e›ratas, id patruus maior est proavi frater, patris vel matris patruus magnus: sub hoc nomine erunt personae octo et sic enumerabuntur: pater
Abbreviated transcription (Latin):
lucius tienus aut ut aliꝗ̃ obtingat.⁊
in istis ꝯditio seꝗtur. Mortis cã donati¬
o fit multis modis alias ꝯera suspitionẽ
ulliꝰ ꝑiołi a sano ⁊ mbona lialitudine
posito. i cui ex humana sorte mortis
cogitatio ẽ alias ex metii mortis aut
ex p̃senti ꝑicło aut ex futuro. Si qͥ
t̃ra mariq tam in pace qͣm in bello
⁊tã domi qͣm militie: multis gm̃bus
mortis ꝑicłm metui pot̾. Nam ⁊ sic
pot̾ donari. ut om̃unͦ ex ea ualitudi

Expanded text:
Lucius Ti‹ti›us, aut ut aliquid optingat, et Lucius Ti‹ti›us, aut ut aliquid optingat, et in istis condic‹t›io sequitur. Mortis causa donatio fit multis modis: alias extra suspicionem ullius periculi a sano et in bona ualetudine posito et cui ex humana sorte mortis cogitatio est: alias ex metu mortis aut ex praesenti periculo aut ex futuro, si quidem terra marique, tam in pace quam in bello et tam domi quam militiae multis generibus mortis periculum metui potest. nam et sic potest donari,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ donatio ⁊̃ sic ꝯstitui pot̃. ut ꝗđ stipri¬
lent᷑ in annos singłos quo ad iueret
scił ut post mortẽ ꝓmissoris incipiat
cere mortis cã donationes factas in eos
quos lex ꝓhibet caꝑe in ead cã haberi
in qua eeñt que testam̃to his legata¬
agitantur de ꝗꝑus pauca referã. ¶do¬
natio dicta ẽ a dono q̃ĩ dono datum
uera ⁊ absoluta donatione que ita ꝓ¬
ficiscitur ut nullo casu reuocet᷑. ribi
ꝗdonat illũ potnis quã se hab̾e ma¬
uult. At is ꝗ moitis cã donat se cogi¬
tat atq amore uite recepisse potius
qͣm dedisse mauult. ⁊ ħ ẽ quare uul¬
go dr̃ se potius hab̾e uult quã eum
cui donat illũ dem̃ potius qm hr̃dẽ
suũ. Gͣ ꝗ mortis cã donat qua parte
se cogita negm̃ gerit scił ut cũ ꝯua¬
lu̾it redłatur sibi. nec dubitauerunt
cassiam quin ꝯ dictione repeti possit.
qĩ re ñ secuta ꝓpt̾ hanc rõnem qđ ea
que dantur aut ita dantur ut aliꝗͥ
facias. aut ut ego aliꝗͥ faciã. aut ut

Expanded text:
onatio etiam sic constitui potest, ut quid stipuletur in annos singulos quoad viveret, scilicet ut post mortem promissoris incipiat cere mortis causa donationes factas in eos, quos lex prohibet capere, in eadem causa haberi, in qua essent, quae testamagitantur, de quibus pauca referamus. Donatio dicta est a dono quasi dono datum, uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo casu reuocetur. et ibi qui donat illum potius quam se habere mauult: at is, qui mortis causa donat, se cogitat atque amore uitae recepisse potius quam dedisse mauult: et hoc est, quare uulgo dicatur: 'se potius habere uult, quam eum cui donat, illum deinde potius quam heredem suum'. Ergo qui mortis causa donat, qua parte se cogitat, negotium gerit, scilicet ut, cum conualuerit, reddatur sibi: nec dubitauerunt Cass‹i›ani, quin condictione repeti possit quasi re non secuta propter hanc rationem, quod ea quae dantur aut ita dantur, ut aliquid facias, aut ut ego aliquid faciam, aut ut