comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatisunt. putat contineĩ. Itẽ fabrum
qued uelluc̾ faciende causa ꝑatus sit. ⁊
Itẽ molitores. si adusum rusticũ ꝑatist̃.
Itẽ focaĩã ⁊ uillicã. simõ aliquo officõ
uirũ adiuuz. Itẽ lanificas: q̃ familiam
rusticã uestiunt.⁊ q̃ pulm̃taiã rusticis

Expanded text:
tem fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e legatũ cĩt gie excepto peccore. pastoẽs:
ouilioresoiilia quoꝙ legato continĩ. offilms
ñrecte putat.
ediũ eẽ. lab̃̾o. trebatius putãt. itaidueꝵ pu¬
sit̃. ¶Molas manuaiãs quid̃. suppellectił. iu¬
m̃taiãs aut̃. instrum̃tiẽe: offilu̾s ait. cas¬

Expanded text:
omne legatum esset excepto pecore, pastores ouiliones, ouilia quoque legato contineri Ofilius non recte putat. aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id uerum pusint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait. La
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuoꝵ ticiodatasit. reliqui meiuo lega¬
tisint. cessaute pͥmo inelectione: reliqͦꝵ
appellatione om̃s admeinũ ꝑtinent.
cħagirepudiato panphilo. Itaq eũ ipsũ eligi
posse.
legatariꝰ. nullo alegataiõ eclecto: decedenteeo
ptꝰ diẽ lagati cedentẽ: adhẽdẽ transmitri
placuit.

Expanded text:
seruorum Titio data sit, reliqui Maeuio legati sint, cessante primo in electione 'reliquorum' appellatione omnes ad Maeuium pertinent.il agi repudiato Pamphilo itaque eum ipsum eligi posse. legatarius': nullo a legatario electo decedente eo post diem legati cedentem ad heredem transmitti placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ actore. Quescitũ ẽ. anreliqua colonoꝵi
quifinita conductio ẽ: int̃poita cautiõe:
eẽ cogitatũl d̃ quesciit mactore lega¬
to anuxor: ⁊ filialegato cedãt. eũ actor
ñ ĩnp̃diis. s inciuitate morat᷑. R. nidꝰ¬

Expanded text:
actore: quaesitum est, an reliqua colonorum, qui finita conductione interposita cautione esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legato cedant, cum actor non in praediis, sed in ciuitate moratus si
Abbreviated transcription (Latin):
ductus. ⁊ indisciplinã tradit᷑: postea ineũ
fundũ reu̾sus ñsit: andbeat᷑. respond̃: sistu¬
denli causa misisset: ñ quo afundo eũ alior¬
sum tͣnsferat: deb̾i. St iranne soroi̾ ice:
fundũ meũ gracianũ: cũstabulo. ⁊ instrum̃to
rustico omni: relinquo. Queĩt᷑. anfimdi aꝑ¬
pellatione.⁊̃ pascua q̃ adeũ sunł c̃ fundo
noita conuinexisset: u sub unafundi appella¬
tione hab̾ent᷑. eaꝙͦ deb̃i. ¶ nstruetis domib Sͥ
legatis. grabatus argento in aurato text̾: mor¬
tis ticie tpr: indomib nẽ reꝑtus: s morreo¬

Expanded text:
ductus et in disciplinam traditus, postea in eum fundum non reuersus sit, an debeatur. respondit, si studendi causa misisset, non quo a fundo eum aliorsum transferat, deberi. 'Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instrumento rustico omni relinquo.' quaeritur, an fundi appellatione etiam pascua, quae ad eum simul cum fundo no ita coniunxisset, uti sub una fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus mortis Titiae tempore in domibus non est re
Abbreviated transcription (Latin):
detur emptioneᷤᷤ. quos ⁊ ip̃os uoluit ad eã
ꝑtinẽ. SSiquis fundũ itauũtructꝰ ẽ lega¬
uĩt. ⁊ adiecĩt cũ suppectili: ł mancipiis. ⁊
una aliquare: q̃ nominatĩ exp̃ssa ñerat:
utrũ minuit legatũ adiciendospẽm. anuo¬

Expanded text:
ad eam pertinere. Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel una aliqua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum adiciendo speciem an
Abbreviated transcription (Latin):
culor᷑ mõꝵ ht̃. raciones aũt hẽdib muĩs daĩ
uolo. his om̃ib qͦs ħ testam̃to manumissi.
peccuniã suã concediuolo. q̃ scitũ ẽ. anꝙ
ampliꝰ racionẽ locoꝵ indie mortis erpo¬
gauit sticħ expeccłio suo abhẽdib reci¬
ꝑe debeat: cũ exconsuetudine domꝰ eẽt.

Expanded text:
culorum meorum habet: rationes autem heredibus meis dari uolo. his omnibus, quos hoc testamento manumisi, peculia sua concedi uolo'. quaesitum est, an, quod amplius rationi loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
cere colores. similiaq hor̃: legatocedt̃. Itẽ ꝑ ẽ¬
nicłi: ⁊ cautiona. ⁊ conclie. ¶Instrum̃to piscator̃o
contineĩ aristoait: naucellas. q̃ pisciũ causaca¬
strum̃to fundi: saltuariũ. topaĩos.⁊ instrum̃to
cauponio: institorẽ. cũbalnee siñ balneatõibus
semota carne: m̃sas. ponda: fesam̃ta q̃ laniand̃
carnis causa ꝑata. Itẽ tutrinas: cultros: dolabra.
sonas leganciũ necẽe ẽ: inspici. Utecce pistoĩo
instrum̃to legato: ipĩpistores: ineẽ udi posst̃.
Sipat̃ fam̃ pistrinũ ex̃cuit. Nã pliũmũ int̃ ẽ.
instrum̃tũ pistoĩb: anpistrinũ ꝑatũ sit. Pasi

Expanded text:
cerae colores similiaque horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae. Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae piscium canstrumento fundi saltuarium et topiarios, et instrumento cauponio institorem, cum balneae sine balneatoribus semota carne mensas pondera ferramentaque laniandae carnis causa praeparata, item trutinas cultros dolabras indo etiam personas legantium necesse est inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videri possunt, si pater familias pistrinum exercuit: nam plurimum interest, instrumentum pistoribus an pistr
Abbreviated transcription (Latin):
usus causaꝑatasunt. d aristo notat. E
q̃ esui: potuiq ñ sunt: contiũ legato ut pu¬
taea in quib ẽẽ solemꝰ. oleũ forte gaꝵ. mu̾ia.
niel cet̾ãꝙ his sinilia. Plane inꝗd sipenꝰ
bacius ĩmelle ceͣ scb̾. meit̾o quia melle eẽ
eaqͦ contuũ credendũ. nͥ contͣia mens
patris fam̃. doceatur. Mella c̾ta sẽꝑ esculẽ¬
te penui cede. lac̃tusqͦ cũ moria sua cõ¬
tineĩ: nec lab̾o negauit.ꝓpoculẽta penu le¬
gata: ea q̃ uiniloco pat̃ fam̃. habuit. con¬
tinebuntur. supͣscͥpta uõ nõ continebunt᷑¬
¶P enorũ acctũ quoq cede nemo dubitat.
ñ extinguendiignis causa fuit ꝑatum.

Expanded text:
usus causa parata sunt. Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muria‹m› mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si penus batius in melle contra scribit, merito, quia mel esse so contineri credendum, nisi contraria mens patris familias doceatur. mella certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua contineri nec Labeo negavit. Poculenta penu ea, quae vini loco pater familias habuit, continebuntur, supra scripta vero non continebuntur. Penori acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi exstinguendi ignis causa f
Abbreviated transcription (Latin):
aggellũ semꝑnianũ cũ instrum̃to.⁊ his q̃
ineod̾ erunt᷑ cũ moriar. familiaq q̃ ineod̾¬
morat᷑. exceptis quos manu miẜo: q̃scitũ
ẽ cũtestator ineũ fundũ aliquantulum
uini̾mndoleis habuĩt: quoduius totũ uen

Expanded text:
agellum Sempronianum cum instrumento et his, quae in eodem erunt cum moriar, familiaqmoratur, exceptis quos manumisero'. quaesitum est, cum testator in eo fundo aliquantum uini in doliis habuerit, quod uiuus totum uen
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatis arcende: aut incendii cau¬
sa ꝑatur: ñ quod uoluptatis gr̃a. Itaꝙ
neꝙ pecculia: neq uela: q̃ frigoĩs cau¬
sa. ł imbre indomo s̃ debr. q̃ sentencia
cas su fuit. quidicebat: int̃ instrum̃ta.
multũ int̃eẽ. Instrum̃ta enĩ eaeẽ. q̃
adtutelã domꝰ ꝑtinent. ornam̃ta q̃ ad
uoluptatẽ. sicutitabulas pictasi uoluͦ
tam̃ta ciliacia: instrum̃tieẽ cassius ait. qiõ
ꝑãtur neechisficia: uento. ⁊ pluuia laborẽt.
Acetũ quoꝙ destinguendi incendũ causa
parat᷑. Itẽ cendones. sifones. ꝑtice qͦr fur¬

Expanded text:
tempestatis arcendae aut incendii cautempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii fumultum interesse: instrumenti enim ea esse, quae ad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas. Uela autem Cilicia instrumenti esse Cassius, quae ideo parantur, ne aedificia uento uel pluuia laborent. Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifones, perticae qu
Abbreviated transcription (Latin):
tieẽ. ⁊cribara.⁊ plaustra quib stercꝰ eue¬
at᷑. ea uõ que solocontinet᷑: instrum̃ti sũ¬
di neẽ. cassius scb̃. ueluti arundineta.⁊
salicta: ant̃ꝗͣ cesa sint: quia fundus fun
tiones sint: putauenatores quoꝙ uesti¬
gatores.⁊ canes. ⁊ cet̃a q̃ aduenationẽ st̃
necessar̃a: instrum̃to contim̃. maxime
redditus fuit: aucupeᷤᷤ. ⁊ plagate ħꝰ terĩ
strum̃tũ: agͥ instrum̃to continebitur.
Nec miꝵ cũ⁊ aues instrumto exemplum
apiũ contineĩ. Sab̾ ⁊ cassiꝰ putauer᷑. ESiꝗ
eod̾ instrum̃to inpłumis agͥs utat᷑. cuiꝰ
agͥ instrum̃tũ sit queritur. ⁊ ego arbitͦor
siquid̃ apparet uoluntas pat ᷤᷤ fam̃. cui po¬
nagͥ ab ħ agͦ ueluti mutuãt̃. si ñ apuẽat. nłłiꝰ
pellexcet̃aq si quainagrofuer: quoim¬
stru ictior eẽt pat̃ fam̃. instrum̃to
fundi ñcontinentur. ¶Sidomꝰ sit ĩstr¬
uintũ legatũ. uidñdũ quid contineator.
⁊ pegasus ait. instrum̃tũ domus ideẽ. ꝙ

Expanded text:
austra quibus stercus euehatur. Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundtiones sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae ad uenationem sunt necessaria instrumento contineri, maxime reditus fuit, aucupes et plagae et huius rei instrumentum agri instrumento continebitur: nec mirum, cum et aues instrumento exemplo apium contineri Sabinus et Cassius putauerunt. Si quis eodem instrumento in plurimis agris utatur, cuius agri sit instrumentum, quaeritur. et ego arbitror, si quidem apparet uoluntas patris familiae, cui poagri ab hoc agro ueluti mutuantur: si non appareat, nullius pellex ceteraque, si qua in agro fuerunt, quo instructior esset pater familias, instrumento fundi non continentur. Si domus sit instrumentum legatum, uidendum quid contineatur. et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: cũ ẜuũ uulẽt: ansindat aliquid. ł frangat:
ansurripiat: quocasus m̃ dubio minuit᷑ pec¬
culiũ. siñ ultra simplũ. s sisene uulnerauĩt:
ł Soccidit: nicħ ẽ deducendũ ħ noĩe alioꝗn
dicemꝰ ⁊ sifugĩt. deducendũid anpecculioer̃ le

Expanded text:
eruum uulneret an scindat aliquid uel frangat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra simplum. Sed si se uulnerauit uel etiam occidit, nihil est deducendum hoc nomine: alioquin dicemus et si fugerit, deducend
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cũ oĩ uiẽ suo legata. urbanã fam̃. Itẽ
artifices quoꝵ oꝑe cet̃is qͦq p̃diis ex hibe¬
biuitur. legato ñ contiñ. Ostiarii aũt ĩ¬
quit. ⁊ tonarñ. dietarũ aquarũ. domui
dĩ tñde ẜuientes: cominebuntur. S quod
artificib aut falsũẽ. sieiꝰdomꝰ causa ꝑatis:¬

Expanded text:
est, cum omni iure suo legata urbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, vel topiarii diaetarii aquarii domui tantum deservientes continebuntur. sed quod de artificib
Abbreviated transcription (Latin):
factus eẽm nfitu cõmunẽ. quia ñiudrer
cousentite qui sentire ñ possim. humaniꝰ
aut̃ eĩt: ut⁊ ħiħ casuquazi semelelee¬
tione facta. fiat cõis. ESireꝵ depositaꝵ
electio mͥ relictasit. ⁊ ad exhibñdũ cũeo
ap̃quẽ deposite s̃ agere possũ. ⁊ cũ hẽde:¬

Expanded text:
factus essem, non futurum communem, quia non uideor consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum depositarum electio mihi relicta sit, et ad exhibendum cum eo, apud quem depositae sint, agere po
Abbreviated transcription (Latin):
domo instrueta legata: m̃sas eboreas.⁊
indomo fuit ut instruetiot ibieẽt patͣ
fam̃. continebitur. Suppellectilẽ aũt paͥ ᷤ
xime inquit inp̃posita spẽ. ꝓ ponebat᷑ enĩ
quilegauãt argentũ ⁊ raciones excepise.
italegasse: filiis maĩb domũ meã instrue¬
tãndolego: daĩq uibo. m̾ces ⁊ pignora. an
contineantur quẽi possedit. s facilẽ iudi¬
ci uoluntatis comecturã fore: cet̾is patris
facultatib extimatis. ¶Cels̃. scb̾. ẜuisquimᷤ
fundis morarent̾ legatis. iucai̾os eoꝵ ñ cõ

Expanded text:
domo instructa legata mensas eboreas etin domo fuit, quo instructior ibi esset pater familias, continebitur, suppellectilem autem patrixime, inquit, in proposita specie: proponebatur enim, qui legauerat, argentum et rationes excepisse:ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis. Celsus scribit seruis qui in fundo moraren
Abbreviated transcription (Latin):
instructis legatis: mancipia ñ contineĩ:
q̃ tpĩs causa illic fuer᷑. ac ñeo aĩo transtulit
pat̃ fam̃. ut aut fundiaut suũ instrum̃tũ
facẽt. ẜd̃ respondit. p̃diis instructis le¬
gatis: actorẽ exhis in ꝓuincia in his ordi¬
natis negocus ad pͥstũ actũ redira legatop̃¬
eẽt instructior. contim̃. aliudẽe. sio rrea
alibihabuit uñ instruebatur ł inurbe uł

Expanded text:
instructis legatis mancipia non contineri, quae temporis causa illic fuerunt ac non eo animo transtulit pater familias, ut aut fundi aut suum instrumentum faceret. Idem respondit praediis instructis legatis actorem ex his in prouinciam missum, ut ordinatis negotiis ad pristinum actum rediret, legato presset instructior, contineri: aliud esse, si horrea ibi habuit, unde instruebatur uel in urbe uel
Abbreviated transcription (Latin):
daĩuolo  testarrix romã litiscausa exaf
.frica ueniens. mancipia qdã exfundosu¬
prascͥpto: qͦ cicius ꝑ xemẽ oꝑam legaccet
secũ adduxit. que scitũ ẽ. anea mancipia
fidĩ cõmisso cedat. cũ quedã ex his rusticiᷤᷤ
officiis ad tp̃s ꝑegrinationis abductast̃.
relictis conẜ uabus. ⁊ filus suis.⁊ q̃dam
matrib ⁊ patrib uꝵ. mancipia dequib¬
dĩcõmissi debi. Id quesçut: anfructus
eid fundi: quod indie mortis coacti mã¬
seĩt. fidĩ cõmissocedat. cũ plenissima
testatͥtis ega affinẽ uoluntas: ab edoqtõ
manifestitur: quodreliqua colonoꝵ eid
possessionis ad eũꝑtinẽ uoluĩt. R. inħ¬

Expanded text:
lo". haec testatrix Romae litis causa ex Africa veniens mancipia quaedam ex fundo supra scripto, quo citius per hiemem operam elegeret, secum abduxit: quaesitum est, an ea mancipia fideicommisso cedant, cum quaedam ex his rusticis officiis ad tempus peregrinationis abducta sunt relictis conservabus et filiis suis et quaedam matribus et patribus. deicommissi deberi. Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem uoluntas ab eo manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem possessionis ad eum pertinere uoluerit. r
Abbreviated transcription (Latin):
legata Imela scͥpsit: sifundus indotẽ sit. ⁊
spalit̃ sit legatꝰ. mox gu̾alit̃ dos p̃legata.
ñbis: sed semel deb̾i fundũ. Ibidẽ melaẽ¬
umexit: sifundus indotẽ fu̾it locatus
amaĩto adc̃tũ tp̃s: uxorẽ ñ alias fundũ
ex telegatione consequi: quã sicauĩt se paᷤ¬
surã colonũfrui. dũmͦ ip̃a pñsione ꝑciput

Expanded text:
legata. Mela scripsit, si fundus in dote sit et specialiter sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si cauerit se passuram colon
Abbreviated transcription (Latin):
responder̃. ¶C iudulcia legatatẽnt. sinidꝰ
aliudtestam̃to significetur. omĩa b eẽ legata.
as uuas: palmas. caricas. quod suta eẽt legatũ.
uniũ amphotaꝵ: amineũ grecũ. ⁊ dułcia
om̃ia. nicħ int̃dulcia: ñꝗuipotionis fuisset.

Expanded text:
responderunt. Cui dulcia legata essent, si nihil aliud testamento significetur, omnia haec esse legas, item uuas ficos palmas caricas. Quod si ita esset legatum: 'uinum amphorarium Aminaeum Graecum et dulcia omnia', nihil inter dulcia, ni
Abbreviated transcription (Latin):
puto domusẽẽ partẽ. Nã ⁊ inemptionẽ
posita. adħ tam̃ sit: ut suppleant̃. si qua
desint: instrum̃to pociꝰ continebuntur.
cancellos quoꝙ instrum̃to continĩ puto.
S si fundus ñsit cũ instrum̃tolegatus:
s itaut instructꝰ sit. quescitũ ẽ. ansipluᷤ

Expanded text:
emptione dposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrumento legatus, sed ita ut instructus sit, quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
legatusẽ: siue instructꝰ. duo legara itelligũt᷑
fundo cũ instrum̃to legato. ⁊ ahienato instru¬
ñtcĩ ñuendicabit̾ cesentenciadefuncti
scpͥtis. duob p̃ceptionẽ bonoꝵ auie p̃t̃ par̃¬
tes hẽditaĩas dedisset. ꝓpartib cohẽdum
uiliores habituros legataũos placuit. Noteᷤ¬

Expanded text:
legatus est siue instructus, duo legata intelleguntur. Fundo cum instrumento legato et alienato instrumentum non uindicabitur ex sententia defunctiscriptis duobus praeceptionem bonorum aviae praeter partes hereditarias dedisset, pro partibus coheredum viriles habituros legatarios placuit. Dote
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩt. ⁊ sticho aliquid testator siñ lib̾tate
legasset: tc̃ sequens legatũ consistit. cũ
tota famĩa  ad unũ idẽ stichũ recidit. ut
quasi pure legatoutilit̃ sit legatũ. nec ad¬
u̾satur catoniana. si uoluntariꝰ hẽs insti¬
tutus sit. qm̃põt añaditã hẽditatẽ ⁊ si
statĩ decessit. familia minui. ꝙ si necessa¬
rius hẽs institut᷑ sit: sequens legatum
rehẽditatis postulante: ut his cuifilu¬
ẜui optio legatasit: optet. idendũeĩt
anp̃tor ut idꝰ faciat: cogẽ debeat legata¬
riũ. quẽ ad mod̾ sił es institut᷑. idpostu¬
lat̃: quia põt ꝑ hẽdẽ idemptor consequi.
⁊ quare ñ possit ñiudo.¬
u̾sa familia legataeẽt: hẽs aliquẽ pꝰꝗͣ
optaretur manumisit: adlib̾tatẽ eũ int̃
amittit. quia his aut electus. legato cedit.
gaui. de m̃optionẽ suoꝵ meuio dedi.
iseundẽ ẜuũ oꝑtauit. quero anid quoq

Expanded text:
et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduersatur Catoniana, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, etiamsi statim decesserit, familia minui: quod si necessarius heres institutus sit, sequens legatum re hereditatis postulante, ut is, cui serui optio legata sit, optet, uidendum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per heredem id ‹emptor› consequi: et quare non possit, nouersa familia legata esset, heres aliquem priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum interim amittit, quia is aut electus legato cedit gaui, deinde optionem seruorum Maeuio dedi: ‹i›s eundem seruum optauit: quaero, an id quoque
Abbreviated transcription (Latin):
facto testam̃to inꝑuicia sit ꝓfect᷑. an
ea mancipia q̃ptꝰ ꝓfectionẽ eiꝰ aut mor¬
tẽ: siñciuꝰꝗͣ auctoĩtate: sponte sua ad pa¬
rentes. ⁊ notos sibihoĩes: infundos lega¬
tos atransice ꝑegato cedãt R ñ legatos
transiret legato cosquiforte ueluticõme¬
antes transissent. Fs anphile lib̾te mee

Expanded text:
testamento in prouinciam sit profectus, an ea mancipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos legatos transiere, legato cedant. respondit non legatos eos, qui forte ueluti commeantes transissent
Abbreviated transcription (Latin):
ñ continĩ instrum̃to ait. quia nicħ a¬
nimalis instrum̃tace opinabatur. qd̾¬
nẽ ueꝵ constant enĩ eos qui agͥ gr̃a ibis:
instrum̃to contim̃. Queritur anẜuus
qui quasi colonus magroerat: instrum̃¬
to legato contineatur: ⁊ lab̾o ⁊ pegasu rec¬
te negauer̃. quia non ꝓinstrum̃to infun¬
do fuerant. ⁊̃ sisolitus fuãt: ⁊ familie ĩꝑaẽ.
Salturuũ aũt lab̾o quid̃ putat eũdemũ
contineĩ. quifructuũ ẜuandoꝵ grã ꝑat᷑¬

Expanded text:
non contineri instrumento ait, quia nihil anon contineri instrumento ait, quia nihil animalis instrumenti esse opinabatur: querum: constat enim eos, qui agri gratia ibi sunt, instrumento contineri. Quaeritur, an seruus, qui quasi colonus in agro erat, instrumento legato contineatur. et Labeo et Pegasus recte negauerunt, quia non pro instrumento in fundo fuerat, etiamsi solitus fuerat et familiae imperare. Saltuarium autem Labeo quidem putat eum demum contine
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃to. siuilla culcior est. ueluti qui att̃¬
enses coparii. sediõ ordinaĩa sint. topia¬
peccoꝵ pastores saltuarũ.
eo: ꝙ cibaria uictus mag̃ quã colendi cau¬
sa pararentur. d ego puto ⁊ frum̃tũ et
uinũ. ad cibaĩa ꝑatum. instrum̃to continĩ.
⁊ itaseruũ respondisse auditores eiꝰ refer̃t.
Itẽ ñ nullis uisũẽ. frum̃tũ quod serendi
causa sepositũ ẽ: instrum̃to continẽi pu¬
to. ꝗa ⁊ instar culture eẽnt. ⁊ itaconsimut᷑.¬
⁊ ut sẽꝑ reponẽntur. sed causa semins.
nicħ acibariis differtł conẜuandifructꝰ
causa: uelutigranaĩa quibꝰ his fructus
custodiũtur. uiteos capsellas in quib fructꝰ
cõponuntur. S. ⁊ ea q̃ portandoꝵ fruc¬
tuũ causa ꝑantur: instrum̃tieẽ constat.
ueluti uim̃ta ⁊ uehic ula: ĩnaues.⁊ cup
pe. ⁊ cullei. alphenꝰ aũt si quosdã exõib
aliis legauĩt. ⁊ cet̃os qui infundo fuert̃

Expanded text:
strumento, si uilla cultior est, ueluti atristrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiapecorum pastores saltuarii. eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt. item nonnullis uisum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento contineri, puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt. Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et ea, quae exportandorum fructuum causa parantur, instrumenti esse constat, ueluti pae et culei. Alfenus autem, si quosdam ex hominibus aliis legauerit, ceteros, qui in fundo fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõib quos secũ hab̾e consueuãt. Q¬
sçitũ ẽ. cũ uiuo testatore: insula inqua
ꝰcenaculũ fuit: ꝙ ei legatũ eãt exusta
sit: ⁊pt̾ bienniũ eod̾ loco constituto tor¬
reum quodeid̃ delegatũ eãt atestatore ue¬
nieĩt: uini aut̃ uenditio dflata sit utex
eo cõmoda uenirent. anuniu̾salegata
pardula consequi possit. R. eainquib¬
fructus quẽndi: cogendi conseruandigr̃a
eos ex̃cẽt. p̃poitiue s̃ his. quoꝵ innũo sunt
scł moĩtões. p̃tẽa boues domiti.⁊ peccora
stercorandi causaꝑata. ut eaq̃utilia s̃ cul¬
ture. q̃ sũt arat᷑. ligones. sarculi. falce̾ᷤ pu¬
tatoĩe. bideutes.⁊ siqua similia dici pꝰs
cogendiquẽadmodũ toreculaĩa : łcorbes.
falcesꝙ mensoiẽ. falces fenaĩe. quali umnd̃¬
miatorii. exemptoriiꝙ.⁊ in quib uue cõ¬
putant᷑. conẜuandi. quasidolia: licet defoᷤᷤ¬
sa ñsĩt. ⁊ͣ curẽ quib dã r̾egionib accedt̃ in¬

Expanded text:
stitoribus, quos secum habere consueuerat. quaesitum ‹est›, cum uiuo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat, exusta sit, et post biennium eodem loco constituta noua, et horreum, quod eidem legatum erat, a testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula consequi possit. respondifructus quaerendi cogendi conseruandi grateos exercent praepositiue sunt is, quorum in numero sunt monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quibus uuae comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ħ Noy. pollianꝰ aut̃ amat̾to puelle:
iuãtus cẽt scͥpsit uoluisse patre. eand.
quantitatẽ indotẽ acciꝑe. ⁊ iumorẽ n¬
filiã. quã maior accepisset. Quero an
eãd̾ sũmã dotis noĩe cohẽdes extͣ par¬
tẽ hẽditatis minore filie p̃stare debe¬
ant. R. eũ cuiꝰ notioẽ: estimatuꝵ. ui

Expanded text:
. Pollianus a marito puellae iuratus scripsit uoluisse patrem eandem quantitatem in dotem accipere etiam minorem filiam, quam maior accepisset. quaero, an eandem summam dotis nomine coheredes extra partem hereditatis minori filiae praestare debea
Abbreviated transcription (Latin):
filii ptꝰquã dies legati cessit̃: eũ manu¬
misisset: si quid̃ tieiꝰ ẜuũ uñdicauĩt. ex¬
tinguitur panphililegatũ. quia ñeẽt
inhẽditate quiposset oꝑtaĩ. Siuõticiꝰ
legatũ a se repudiasset: panfilũ optaẽ
posse legatũ constat. licetenĩ manumu¬
sione panplili due ꝑ sone constituẽnt̃.
ticir panfili. uniꝰtm̃ teilegatũ int̃ eas ũ

Expanded text:
i, postquam dies legati cesserit, eum manumississet: si quidem Titius seruum uindicauerit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si uero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duae personae constituerentur Titii et Pamphili, unius tamen rei legatum inter eas
Abbreviated transcription (Latin):
quib instruct᷑ eat inco fundo: extͣ eos quilib̾¬
tatẽ accepunt: ⁊ qui rure moraĩ solebãt Si
instructũ fundũ legasset: eapedagogia q̃
ibi habebat. ut cũ ibiuenisset: p̃sto ẽẽt᷑. ut ĩ
triclino legato continetur. contub̾nales qͦ¬
ẜueꝵ.i. ixores. ⁊ natos: instructo fundo con¬
tinĩ ueꝵẽ. ¶ ntructo aũt fundo.⁊ bibliothecã
⁊ libros quullicextãt: ut quociens uenisset. u¬
tẽtur: continĩ constat. S siquasi apotheca
libroꝵ utebatur: contͣ eit̃ dicendũ ssleraciꝰ

Expanded text:
quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur. Contubernales qest uxores, et natos, instructo fundo contineri uerum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum. Neratius
Abbreviated transcription (Latin):
copͣ ł .ui. ads̃.c Qualũ penũ alii uinũle¬
gatũcẽt. excepto umo: om̃e penũ ad aliũ
legataĩũ ꝑtinẽ. ¶Si .c. amphore quas uel¬
les tibi legate sint: extestam̃to ageydo con¬
sequi potes: ut degustare tͥ liceat: aut quã¬
ti int̃ fuit: licẽ tibidegustate: ad exhibendũ
blemata argenti. siphoꝵ causa forte.: ł spe¬
culi. sed quia credibilẽ ẽ: m̃tẽ testantis eã ẽ
uͥ uolui̾t accessioniumo amphoras ẽẽ.⁊ sie
inquid loquimꝰ hab̾e nos amphoras mille:
adm̃surã uini refeñtes. indolus ñputo᷑ ueꝵ¬
ut uino legatodolia debeant᷑. maxne side¬
p̃ssa incella uinaria fuiñt. auteas q̃ ꝑma
siũ incupuł. puto admittendũ: ⁊ ead deb̾r.
nͥpaĩmodo ĩ mobiles in agrouelut instrum̃¬
tũ agͥ erãt. uino legatoñ debebunt᷑ utres.
nec cul eos quidẽ deber dico.

Expanded text:
lii penum, alii uinum legatum esset, excepto uino omne penum ad alium legatarium pertinebit. Si centum amphorae quas uelles tibi legatae sint, ex testamento agendo consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibendum blemata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut uoluerit accessioni esse uino amphoras: et sic, inquit, loquimur habere nos amphoras mille, ad mensuram uini referentes. in doliis non puto ueut uino legato et dolia debeantur, maxime si depressa in cella uinaria fuerint aut ea sunt, qsiue cuppulis puto admittendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro uelut instrumentum agri erant. uino legato utres non debebuntur: nec culleos quidem deberi dico.
Abbreviated transcription (Latin):
tedendũe mead iulla agentes uoliisse
testatorẽ legato continĩ. neq eñ durã se¬
ꝑacionẽ: iniunexisse credñdũẽ. Sialiqͣ
parte annunfundo pascunt peccora ali¬
qua pãtehis pabulũ conducitur. ł ẜui sia¬
liqua pãte annu ꝑeos ager colit᷑: aliqua
parternm̃cedẽ mittunt᷑: nicħominꝰ ĩstru¬

Expanded text:
e testatorem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est. Si aliqua parte an‹ni› in fundo pascantur pecora, aliqua parte his pabulum conducitur, uel serui, si aliqua parte anni per eos ager colitur, aliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instru
Abbreviated transcription (Latin):
scẽtur: hẽs m̃s amphoras .x. qt̃ amus in
annos singłos dato quoanio ñfuisset na¬
tũ exsuꝑiore annoeiꝰ fundi.eũ nũm ãpho¬
rar̃ hẽdẽ datuꝵ. sab̾existimat. q̃sente neia
uoluntati ñ adu̾satur. mͥ quoq placr.
cuntur : q̃ita diffirsas: ut ñ ad ꝑpetuũ usũ
uasareser uarentur. ueluti amphore.⁊ cadi:
gat etebatiꝰ. ꝙ indolus sit dob̃i. ⁊ sensũ testa¬
toĩs aliũd putat eẽ ũboꝵ: aliũd cet̃oꝵ in¬

Expanded text:
scetur, heres meus amphoras decem quotannis in annos singulos dato.' quo anno natum nt, ex superiore anno eius fundi eum numerum amphorarum heredem daturum Sabinus existimat. quae sententia, si uoluntas non aduersetur, mihi ququuntur, quae ita diffusa sunt, ut non ad perpetuum usum uasa reseruarentur, ueluti amphorae et cadigat Trebatius quod in doliis sit deberi et sensum testatoris alium putat esse, uerborum alium: cet
Abbreviated transcription (Latin):
riseẽt. dixi cõmodius cõstitui. eũ qui sub ꝯditiõe
lib̾tatẽ stichodet: et optionẽ ẜuoꝵ. nõ
cogitare desticho. sicut constat ñcogitaẽ
de eocui p̃sñtẽ lib̾tatẽ dedeĩt. Scd̾ ꝙ si stichũ op¬
taũo. uelelegero: nicħ agã.⁊ excẽtis ncħ¬
ĩ d̾io. disud ommiꝰ optabo. In eod̃ casuq̃scitũ ẽ: sioptio¬
ne ẜuoor data. añquã optareti cõndicio
statute lib̾tatis defecisset. anstich ũ op¬
tare possit. puto muciane sentencie
assenciendũ. quaplacet. ip̃a lib̾tate
legatũ ꝑuni: ñdacione statute lib̾tatis.
Quare siuĩ iuiuotestatore: siũpt̾ mortẽ
eiꝰd: a ñaditã hẽditatẽ condicio stature
lib̾tatis defecĩt. legatũcĩt utile. Nã

Expanded text:
iuris esset. dixi commodius constitui eum, qui sub condicione libertatem Sticho det et optionem seruorum, non cogitare de Sticho, sicuti constat non cogitare eum de eo, cui praesentem libertatem dederit: secundum quod si Stichum optauero uel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo. In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim. puto Mucianae sententiae adsentiendum, qua placet ipsa libertate legatum peremi, non datione statutae libertatis: quare siue uiuo testatore siue post mortem eius et ante aditam hereditatem condicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: na
Abbreviated transcription (Latin):
to mmi̾o. S sipͥus quã legatũ fiłio soluẽt̾.
mulier dotẽ suã recuꝑauĩt. frustra filiꝰ
delegato ait. S silex falcidia locũ in lega¬
to dotis adu̾sus filiũ exhẽdatũ habiĩt:¬
hes aiuro: ꝗ se defensuꝵ ꝓmisit. ꝙ sitotã
litẽ uir solus subieĩt. actio uidicati sicau

Expanded text:
onio. Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier dotem suam reciperauit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis aduersus filium exheredatum habuerit etheres a uiro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, s
Abbreviated transcription (Latin):
i nec perusia contineħitur. neceidroma liquid
cditum. nec ħ puto nͥ alia mers testantis
fuit. ħ nemeli płane .i. duciꝰsimũ uinũ: con¬
tinebitur.⁊ passium: nͥ contraĩa sit mens
continebit᷑. defructuñ contincbitim ꝙ pociꝰ

Expanded text:
m nec cervesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id est dulcissimum vinum continebitur: et passum, nisi contraria sit mens, continebitur: defrutum non continebitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
l. abebat peccimiã. ꝓdote legauat᷑. uiuo
uiro mancipus mortus ixor ptꝰ uirũ
uita decessit: adhẽdẽ eiꝰ actio legati rec¬
te tran̾iuittet᷑. qm̃ mai̾ti uoluntas ser¬
uandaẽ.¬

Expanded text:
habebat, pecuniam pro dote legauerat: uiuo uiro mancipiis mortuis uxor post uirum uita decessit. ad heredem eius actio legati recte transmittitur, quoniam mariti uoluntas seruanda
Abbreviated transcription (Latin):
optio datur. legatariꝰ optab quẽ uelit
S. ⁊ hoĩe gnalit̾ legato: arbitriũ cligen¬
di que acciꝑet. ad legatãiĩ ꝑtinet oata
.c. amphoraꝵ electio data sit. accetũ eli¬
gentẽ. ñ consumẽ electionẽ: sud accctũ

Expanded text:
optio datur, legatarius optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet. Data tum amphorarum electio data sit, acetum eligentem non consumere optionem, si id acetu
Abbreviated transcription (Latin):
guł reb ñ amplus deb̾i. quãqũtũ hẽs nu¬
lieĩ dare uoluisset. quĩñ adiectũ eẽt: quãtũ
exquaq re daretur. Offilicaselliꝰ: tub̃o: om̃e
quantũ pat̃ famdꝰ. reliquisset: legatũ pu¬
tant. lab̾o. id ꝓbat. idq ueꝵ ẽ. Flutio ticio
tritici modiosa .c. qui singłi pondo. e.
pñdeat hẽs dato. osfilius nid legatũ eẽ.¬

Expanded text:
ebus non amplius deberi, quam quantum heres mulieri dare uoluisset, quoniam non adiectum esset, quantum ex quaque re daretur. Ofilius Cascellius Tubero omne, quantum pater familias reliquisset, legatum putant: Labeo id probat idque uerum est. 'Lucio Titio tritici modios centum, qui singuli pondo centum pendeant, heres dato.' Ofilius nihil legatum e
Abbreviated transcription (Latin):
quintũ mutiũ quinicꝰ nũauit : seddo¬
tẽ stipulatus ẽ: simorte mulieis solu¬
tũ fuit matͥmoniũ. Seia moriens te¬
stam̃to suo itacauit. lucio ticio mait̾o mõ
cuimaximas grãs ago: daĩ uolo suꝑ do¬
tẽ quã eidedi. tot aureos. quero e̾ũ insti¬
tũit᷑ luciũ ticiũ comenire quint᷑ mu¬
tiꝰ exstipłatuac̾cõe. anrepelłe eũ maĩtis
possit exũbis testam̃ti: R. siquintꝰ. m̃.¬

Expanded text:
Quintum Mucium, qui nihil numerauit, sed dotem stipulatus est, si morte mulieris solutum fuerit matrimonium. Seia moriens testamento suo ita cauit: 'Lucio Titio marito meo, cui maximas gratias ago, dari uolo super dotem, quam ei dedi, tot aureos'. quaero, cum instituit Lucium Titium conuenire Quintus Mucius ex stipulatu action‹e›, an repellere eum maritus possit ex uerbis testamenti. respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
aut ł .ii. ad uił. qDiudotẽ amatre i¬
xcoĩs acceꝑat.⁊ stipulanti ei ꝓmisat.
testam̃to uxoĩ dotẽ legauit. cũ q̃scina. .¬
eẽt: anuxor dotis sũmã consequi po̾s
ste uxor docusset. eã testantis uolunta¬
tẽ fusse: ut honerare hẽdes duplici p̃¬
stacione dotis uellet IUxor mea ꝗcquid¬
aliud testatorẽ uoluisse ꝓbaretur. Ilicie
uxoĩ meȩ quantã peceuniã adme. inue
stipłatiõe dotis eiꝰ noĩe ꝑuenit. q̃dos ẽ dota¬
lib duob eũsignatis instrum̃tis .cͥ. au¬

Expanded text:
otem a matre uxoris acceperat et stipulanti ei promiserat, testamento uxori dotem legauit. cum quaesitum esset, an uxor dotis summam consequi possetste uxor docuisset eam testantis uoluntatem fuisse, ut onerare heredes duplici praestatione dotis uellet. 17 Scaliud testatorem uoluisse probaretur. 'Titiae uxori meae, quanta pecunia ad me inue stipulationem dotis eius nomine peruenit, quae dos est dotalibus duobus consignatis instrumentis centum au
Abbreviated transcription (Latin):
x. quescitũ ẽ. cũres indorẽ date plure̾:
ip̃ousu finite eẽnt. nec moriente maũto
fucrunt: an quasi subinpossibili condi¬
cione: legatũ datũ debeatur. R. iudĩ
conditioni paritũ. siꝙ exreb indotẽ

Expanded text:
decem'. quaesitum est, cum res in dotem datae plures ipso usu finitae essent nec moriente marito fuerant, an quasi sub impossibili condicione legatum datum debeatur. respondi uideri condicioni paritum, si quod ex rebus in dote
Abbreviated transcription (Latin):
s quis cũ arnuru dotẽ accepiset. filiũ
ad eũ exhẽditate ꝑuenisset restituere.
inox morte uxoĩs dotẽ fuĩt lucrat᷑. id nõ
restitu quodexdote ꝑcepit: quia mat̾ino¬
nũ causa idlucrat᷑ ẽ: ñexpatris uidicio. s¬
¶Mulier dotẽ ꝓ misit quadtigentoꝵ.⁊ dedit
fundos duos induccuta: p̃t̃ea nõa debitoꝵ
ꝓdote fundos eiduos quos indote acceꝑat

Expanded text:
et, filium ad eum ex hereditate peruenisset, restituere, mox morte uxoris dotem fuerit lucratus, id non restit‹ue›t quod ex dote percepit, quia matrimonii causa id lucratus est, non ex patris iudicio. Mulier dotem promisit quadri‹n›gentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
Eatm̃ que ẜuis relinquũtur. ita uałet. si
lib̾is relicta possint uale. Sic ad fundũ
eiq ꝑdomoᷤ hẽditaiaᷤᷤ iis transeundr
p̃staĩ uoluit. sifilia domũ suã habitet a
uiro quoq transeundi uisp̃stabitiut eshoꝗu
filie p̃staĩ ñ uidebitur. ꝙ siquis m̃isii

Expanded text:
ae seruis relinquuntur ita ualent, si liberis relicta possent ualere: sic ad fundum eique per domus hereditarias ius transeundi praestari uoluit. si filia domum suam habitet, uiro quoque ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non uidebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
simulieĩ dos sit p̃legata eaq rogata dotẽ
missũ p̃staĩ. ꝙ utiq habitaꝵ racioẽ fal¬
cidie: mulieĩ p̃stabitur. S ⁊ maĩto expar¬
te hẽde instituto a soc̃odote p̃legata. lega¬
tũ doris falcidiã pasurũ iudelicet quia ad¬
hucconstante matͥmono. indubitatadoᷤ
uidetur p̃legata. ueꝵ ꝙ falcidia recedit. ĩ

Expanded text:
si mulieri dos sit relegata eaque rogata dotem missum praestari: quod utique habita ratione Falcidiae mulieri praestabitur. sed et marito ex parte hered‹i› instituto a socero dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante matrimonio indebita dos uidetur relegata
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝙ in amphoĩs seucadis diffusũẽ. daĩ
debet: ⁊̃ siuasoꝵ m̃tio factanẽ. Itẽ ꝗͣuis
cũ uasis cadis legatũ ẽ: tñ ad quoꝙ quod
indolus: legatũ eẽ uidetur. sicuri siseruos
om̃s: cũpecculio cuiꝰqeoꝵ legasset. ⁊̃ coꝗb¬

Expanded text:
 in amphoris et cadis diffusum est dari debet, etiamsi uasorum mentio facta non est. item quamuis cum uasis cadis legatum est, tamen id quoque, quod in doliis, legatum esse uidetur, sicuti, si seruos omnes cum peculio cuiusque eorum legasset,
Abbreviated transcription (Latin):
stea titiꝰomisisset uie legatũ saluũ eẽt. ⁊ hoc
mag̃ iudebatuis ꝗͣ quã sisubconditione ꝗ
fundũ legasset: uiã pure: aut ꝓparte fũ¬
dũpure: ꝓparte sub conditione.⁊ uiã sñ
conditione: sipñdente ea legati dies ceᷤ¬
sisset. itẽ iteꝵ fore uiȩ legatũ ut responsuẽ:
cũ alt̾iexnicinis quifundũ coẽm babebãt:¬

Expanded text:
tea Titius omisisset, uiae legatum saluum esset, et hoc magis uidebatur: quamquam si sub condicione quis fundum legasset, uiam pure, aut pro parte fundum pure, pro parte sub condicione et uiam sine condicione, si pendente ea legati dies cessisset, interiturum fore uiae legatum: ut responsum est, cum alteri ex uicinis, qui fundum co
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃torestituẽ: ineaẽe condiciõe: ut id
denũ restituẽ rogetur: quod deductado¬
tis quantitate adeã ꝑuenit. dotẽ enĩ re¬
cepisse eã. mag̃ quã accepisset. saluo eoꝙ
excõmõ rep̃sentationis abea fidĩ cõnuit¬

Expanded text:
testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationis ab ea fideicommit
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uenit Fueꝵẽ cõmodũ ĩ dote p̃legataẽẽ rep̃¬
sentacionis. quãiis annua die dos p̃staret᷑.
ẽ ⁊ illud ꝙ obres donatas hodie pt̾ senatꝰ con¬
sultũs nullasit exactio. simõ uoluntatẽ ñ
mutanit testator. Inpẽse aũ ip̃oũe cotẽ minuãt.

Expanded text:
t uerum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamuis annua die dos praestaretur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator. Impensae autem ipso
Abbreviated transcription (Latin):
data sit. mag̃ ẽ ut dic̾e debeamꝰ. ab ĩ¬
testato uichilomunꝰ posse peti. Ut enĩ
aũt p̃tor alibis uutiũ fec̃ ab intestato
suecessorib. ut sicuti cͣcͣ tab̾ ip̃iꝰ defert.
mittendos dicimꝰ. tã naturales. qũa ad¬
optiuos. S adoptiuos hactenus ad¬
mittimꝰ. si fuĩnt in potestate. Ct̃m si
adoptioĩs uira lissoluta st̃ emãcipa¬
tioẽ. ¶ Siꝗs suũ filiũ emãcipatũ in
locũ nepotis adoptauit. emancipauit
cũ hab̾et ⁊ nepotẽ exeo quesitũ ẽ ap̃
marcellũ an adoptio rescissa ĩpediat.
nepotẽ. S cũ soleat emãcipato patͥ ium¬
gi nepos qͥs ñ dicat ⁊ adoptatꝰ sit. ⁊ qͣr¬

Expanded text:
data sit, magis est, ut dicere debeamus ab intestato nihilo minus posse peti: ut enim autem praetor a liberis initium fecit ab intestato successionis, ut, sicuti contra tabulas ittendos diximus, tam naturales quam adoptiuos. sed adoptiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si is iura dissoluta sunt emancipatione.Si quis filium suum emancipatum in locum nepotis adoptauit et emancipauit, cum haberet et nepotem ex eo, quaesitum est apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus sit et qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut hereditatem ticio resticueret. Iu¬
dex adddictus ad hereditatem diui¬
dendam partem docio qualiexutili
pacto ꝓparte matri aduidicaulerat.
querebat᷑ arrieaporcio ex caula fidi¬
cõmissi pranda sit qũa nonesle res¬
tituandam puco. quia non quali
hr̃s.s quali mater ex pacto accepit.
nec occalione hereditatiss etrore

Expanded text:
ut hereditatem Titio restitueret: iuut hereditatem Titio restitueret: iudex addictus de hereditate dividenda partem dotis quasi ex utili pacto pro parte matri adiudicaverat: quaerebatur, an et ea portio ex causa fideicommissi praestanda sit. quam non esse restituendam puto, quia non quasi heres, sed quasi mater ex pacto accepit nec occasione hereditatis, sed errore
Abbreviated transcription (Latin):
at. ⁊ hic siuana accio tenebit. Uum
est enim non esse solutam pecuniã.
quẽadmodum dicimus c̃ãdmissa ẽ¬
est accio ꝓpt̾ excepcionem. Igitur nõ
ciñ retencio s ⁊̃ recencio peticio pigno¬
ris nomine conpetis ⁊ solutum nõ
curalis obligõ. Re aucem incegrañ
putatem compellendũ adicenusi
pruis deindẽpitate essec ei cautum.
uel soluta pecunia eẽt. Nam ⁊ cũde
uicro heres scriptus adsit ꝙ forte le¬
gacum accepit. si hr̃s nonextitisset
Resum est᷑ esse cogendum adire. nili.
legato p̾stito. ubi quiõ potuit dici
nec cogendum esse heredem adire. qͦ¬
dlãm concra uoluntatem defuncdi.
qui legando heredi sinon addissec.
in ipũis uoluntate posuit adicionẽ
s cum cestator altutrum dediqͥuõ
utrumq ei p̾stamus Ea quedocẽ
dabat. pacta erat cum marito. ut
mortua seͤ inmatrimonio dotis
pars macri elus redderecur neçeo
nomine stipło amatre int̾positaẽ
Moriens demĩ macrẽ maritũ suñ
heredem fecerat ⁊ amatre pecierat.

Expanded text:
at, et hic Serviana actio tenebit: verum est enim non esse solutam pecuniam, quemadmodum dicimus, cum amissa est actio propter exceptionem. igitur non tantum retentio, sed etiam petitio pignorturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi prius de indemnitate esset ei cautum uel soluta pecunia esset: nam et cum de lucro heres scriptus a sit, quod forte legatum accepit, si heres non extitisset, responsum est non esse cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici nec cogendum esse heredem adire quodammodo contra voluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius voluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat,
Abbreviated transcription (Latin):
rienim posse etiã portiõe heditatis placi
nobis. rogatq fuĩt hac part̾e restituere
ꝓcul dubio ñ fiet restitutio ex senatꝰ cõ¬
sulto. idõq nec quarta recineẽ.
as unũ heredẽ coheredib suis restitue¬
re hereditate iubet. ĩtesligit᷑ eascde p̾ãtes
infidicõmissis fac̃e. quã ĩ hereditate dis
tribuenda fẽcit. S si iubeant hii qb fidi¬
cõmissũ dat᷑ pecuniã numerare. atqi
ta fid̾i cõmissũ reciꝑe. exquãtitate pec¬
iu̾e quã dare iubẽtur. uoluntas collige̾¬
d̃a ẽ patͥs familias. Nã si ex ddispaĩb par¬
tib hedes scͥpti equas partes dare iubẽtur.
cunie dande cõgruit portioĩb hrditarias
portiones accipe debebunt.

Expanded text:
ri enim posse etiam portionem hereditatis placet nobis rogatusque fuerit hanc partem restituere, dubio procul non fiet restitutio ex senatus consulto ideoque nec quarta retinetur.as unum uel duos heredes coheredibus suis restituere hereditatem iubet, intellegitur easdem partes in fideicommissistribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare atque ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, uoluntas colligenda est patris familias. nam si ex disparibus partibus heredes scripti aequas partes dare iubentur, cuniae dandae congruit portionibus, hereditarias portiones accipere debebunt
Abbreviated transcription (Latin):
faciasq ut adeũ perueniat. rescͥptũ. ẽ.
ris fiat. Cte rogo lutiititii hereditatẽ me¬
am cũtitio partiaris. exsenatus cõsulto
trebelliano. in eũ cui restituta ẽ. herecu¬
tas. acciones cõpe aristo ait. qr ꝓhocacci¬
piendũ sit. rogo hereditatẽ illam restit¬
uas. nec ũba spect̾ãtur senatꝰ cõsulti. si
semtẽtia. quib cũ q ũd̾ dũ testator sẽserit.
ut heditas sua restituat᷑ ¶qͥ indistrahẽ¬
dis cõseruãa is uetẽb hered̃itariis sũptꝰ

Expanded text:
faciasque, ut ad eum perueniat', rescriptum est iuris fiat. 'Te rogo, Luci Tit‹i›, hereditatem meam cum Attio partiaris.' ex senatus consulto Trebelliano in eum, cui restituta est hereditas, actiones competere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas': nec uerba sp‹e›ctantur senatus consulti, sed sententi‹a› quibuscumque uerbis, dum testator senserit, ut hereditas sua restituatur. Qui in distrahendis conseruandisue rebus hereditariis sumptus
Abbreviated transcription (French):
suã herede instituisse. et rogasse eã sisi¬
ne liberis decessiss hereditatem titio res.¬
titueret. eãq dotẽ marito ded̾isse. certe
quantitatis mox decedens si ne lib̾is he¬
redẽ insutituisse maritũ suũ ⁊ quereteꝵ
siõm fici cõmissi factũ. quoã ii mulieris
pucutiu: ⁊ pats uoto cõgruboat. qͣt e ucẽdl̃

Expanded text:
si sine liberis decessisset, hereditatem Titio restitueret, ‹ea›que dotem marito dedisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instituisse maritum suum, et quaereretur, rsionem fideicommissi factum, quod et mulieris pudicitiae et patris uoto congruebat. quare dicendum