comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad me uenerit. Itaq narrabat
cum grauit̾ & copiose de hꝰ ipso
nichil ẽẽ bonũ nisi quod eẽt ho¬
nestum. cubantem disputauis¬
se. cumq quasi faces ei doloris
admouerent᷑ sepe dixisse nichil
agis dolor. quanus sis molestꝰ
nunquam te eẽ confitebor malũ.
om̃inoq om̃s clari &e nobilitati la
bores. contemptu funt etiã tole¬
rabiles. Uidemus ne ut apud qͦs
eorũ ludorũ qui gimnici nomi¬
nantur magnos honos sit nul¬
lum abhis qui in dexteram̃ des¬
cendant deuitari dolorem. Qͥd¬
de nr̃is ambitionib quid de cu¬
piditate honorũ loquor quem
flamma ẽ ꝑquam ñcucurrerũt
hii qui hec olimpũnctis singłis
colligebant. Itaq semꝑ africanꝰ
socraticũ zenofontem in manibꝰ
habebat. Cuiuis inpͥmis lauda¬
bat illud. quos diceret eosdem la¬
bores non eẽ oque grauis impato¬
ris & militi. Quod ipse honos laborẽ
leuiorem faceret imꝑatorium.s tam̃
hoc uenit. ut in uigiliis insipientiũ

Expanded text:
ad me venerit. itaque narrabat ad me venerit. itaque narrabat eum graviter et copiose de hoc ipso, nihil esse bonum nisi quod esset honestum, cubantem disputavisse, cumque quasi faces ei doloris admoverentur, saepe dixisse: 'nihil agis, dolor! quamvis sis molestus, numquam te esse confitebor malum.' Omninoque omnes clari et nobilitati labores contemptu fiunt etiam tolerabiles. Videmusne ut apud quos eorum ludorum, qui gymnici nominantur, magnus honos sit, nullum ab his, qui in id certamen descendant, deuitari dolorem. Apude nostris ambitionibus, quid de cupiditate honorum loquar? quae flamma est, per quam non cucurrerint i qui haec olim punctis singulis colligebant? itaque semper Africanus Socraticum Xenophontem in manibus habebat, cuius in primis laudabat illud, quod diceret eosdem labores non esse aeque gravis imperatori et militi, quod ipse honos laborem leviorem faceret imperatorium. sed tamen hoc evenit, ut in vulgus insipientium
Abbreviated transcription (Latin):
re ipse sensisset. Quem cum ocle¬
antes condiscipłs rogaret que¬
nam ratio eum de iusticia dedu
rem tam̃ ferre non possem satis
eẽt argum̃ti malum ẽẽ dolorem.
Plurimos aut̃ annos in philoso¬
phia consumpsi. nec ferre possũ
malũ. Est gͥ dolor. tum cleanthẽ
cum pede t̾ram ꝑcussis s uersũ
exepigoneis ferum dixisse. Audis
ne amphiare sub t̾ram abdite :
Tenonẽ significabat aquo illum
degenerare dolebat. At ñ nr̃ possi¬
donius quem&e ipse sepe uidriud
dicam quod solebat harrare pom¬
peius. secum rhodũ uenisset de¬
cedens ex syria audire uoluisse
possidonium. S cũ audisset eũ
grauit̃ ẽẽ egrũ. qͦd uehem̃ter eiꝰ
artus laborarent. uoluisse tam̃
nobilissimũ philosophũ uisere.
quem ut uidisset &e salutauisset.
honorificisq uerbis ꝓsecut᷑ esset.
molesteq se dixisset ferre qͦd eũ
ñ posset audire. At ille tu u̾o inqͥt
potes. nec omittam ut dolor cor¬
ꝑis efficiat in frustra tantꝰ uir

Expanded text:
re ipse sensisset. quem cum Clere ipse sensisset. quem cum Cleanthes condiscipulus rogaret, quaenam ratio eum de sententia deduxrem tamen ferre non possem, satis esset argumenti malum esse dolorem. plurimos autem annos in philosophia consumpsi nec ferre possum. malum est igitur dolor. tum Cleanthem, cum pede terram percussisset, versum ex Epigonis ferunt dixisse: audi/sne haec, Amphiara/e sub terram a/bdite? Zenonem significabat, a quo illum degenerare dolebat. at non noster Posidonius; quem et ipse saepe vidi et id dicam, quod solebat narrare Pompeius, se, cum Rhodum venisset decedens ex Syria, audire voluisse Posidonium; sed cum audisset eum graviter esse aegrum, quod vehementer eius artus laborarent, voluisse tamen nobilissimum philosophum visere: quem ut vidisset et salutavisset honorificisque verbis prosecutus esset molesteque se dixisset ferre, quod eum non posset audire, at ille: tu vero inquit potes, nec committam, ut dolor corporis efficiat, ut frustra tantus vir
Abbreviated transcription (Latin):
nichil quod ut eo potiam᷑ ñ pati
sumꝰ & ferre & ꝑpeti. Ex hoc cur¬
su atq impetu animorũ. at uerã
laudem. atq honestatẽ illa ꝑicła
adeuntur in p̃luis. Non sentiunt
uiri fortes in acie uolnera uł sen¬
tiunt. s mori malunt quantũmͦ
de dignitatis gradu demoueri.
fulgentis gladios hostiũ uidebãt
decii cum maciem eorũ irruebãt.
his leuabat omnẽ uolnerũ metũ
nobilitas mortis & gła. Num tũ¬
ingemuisse epammond̃a putas.¬
cũ una cum sanguine uitam ef¬
fluere sentiret: Imꝑantem enim¬
patriam lacedemonuis relinque¬
bat quã accepat seruientẽ. hec ft̃
solatia hec fom̃ta sũmorũ dolorũ.
dices quid in pace. quid domi. qͥd
in lectulo: ad philosophos me reuo¬
cas qui in aciem ñ sepe ꝓdeunt. eqͥbꝰ
homo sane leuis eracleotes dionisiꝰ
cum azenone fortis cẽ didicisset a
dolore deductꝰ ẽ. Nam cũ ex renib
laboraret ipso in eiulatu clami¬
tabat falsa eẽ illa ꝙ antea de dolo¬

Expanded text:
nihil est quod, ut eo potiamur, non parati nihil est quod, ut eo potiamur, non parati simus et ferre et perpeti. ex hoc cursu atque ilaudem atque honestatem illa pericula adeuntur in proeliis. Non sentiunt uiri fortes in acie uulnera, uel si sentiunt, sed mori malunt quam tantummodo de dignitatis gradu dimoueri. Fulgentes gladios hostium uidebant Decii cum in aciem eorum irruebant. His leuabat omnem uulnerum metum nobilitas mortis et gloria. Num ingemuisse Epaminondam putas cum sanguine uitam effluere sentiret? Impatriam Lacedaemoniis relinquebat, quam acceperat servientem. haec sunt solacia, haec fomenta summorum dolorum. Dices: quid in pace, quid domi, quid in lectulo? ad philosophos me revocas, qui in aciem non saepe prodeunt. e quibus homo sane levis, Heracleotes Dionysius, cum a Zenone fortis esse didicisset, a dolore dedoctus est. nam cum ex renibus laboraret, ipso in eiulatu clamitabat falsa esse illa, quae antea de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
indolore adconfirmandũ animũ
ualebit utemur. Sinerit ille ge¬
mitus elam̃tabilis. si inbecillis. si
abiectus. si flebilis. ei qui se dedit
uix eum uirũ dixerim. Qui qͥdẽ
gemitus si leuationis aliquid af¬
ferrent. tam̃ uideremꝰ quid essce
fortis & animo si uiri. Cum u̾o ni¬
chil inminuat doloris cur frustra
turpe eẽ uolumꝰ. Quid ẽ enĩ fletu
muliebri uiro turpiꝰ: Atq hoc p̃¬
ceptum qͦd de dolore datur. patet
latius. om̃ib enĩ reb ñ solũ dolori
simili contentione ammi resisten¬
dum ẽ. Ira exardescit. libido con¬
citatur. in eadẽ arce confugiendũ ẽ.
eadem sunt arma sumda. S qm̃
de dolore loquimur. illa omictamꝰ.
Afferendũ gͥ dolorẽ placide atq se¬
date plurimũ ꝓficit. toto pectore
ut dr̃ cogitare. quam id honestũ
sit. Sumꝰ enĩ natura ut ante dixi¬
dicendũ est enĩ sepius studiosissi¬
mi atq appetentissimi honestatis.
cuius siquasi lum̃ aliqͦd aspeximꝰ.

Expanded text:
in dolore ad confirmandum animum in dolore ad confirmandum animum valebit, utemur; sin erit ille gemitus elamentabilis, si inbecillus, si abiectus, si flebilis, ei qui se dederit, vix eum virum dixerim. qui quidem gemitus si levationis aliquid adferret, tamen videremus, quid esset fortis et animosi viri; cum vero nihil imminuat doloris, cur frustra turpes esse volumus? quid est enim fletu muliebri viro turpius? atque hoc praeceptum, quod de dolore datur, patet latius: omnibus enim rebus, non solum dolori, simili contentione animi resistendum est. ira exardescit, libido concitatur: in eandem arcem confugiendum est, eadem sunt arma sumenda. sed quoniam de dolore loquimur, illa omittamus. Ad ferendum igitur dolorem placide atque sedate plurimum proficit toto pectore, ut dicitur, cogitare, quam id honestum sit. sumus enim natura, ut ante dixi—dicendum est enim saepius—, studiosissimi adpetentissimique honestatis, cuius si quasi lumen aliquod aspeximus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ingemiscit quide uir fortis
ac sapiens nisi forte ut se intendat
ad firmitatẽ. Et in stadio cursore¬
sex clamant quãmaxime possunt.
faciunt idem cum exercent᷑ ath¬
lete. Pugiles uero etiam cum feri¬
unt aduersariũ in iactandis cestib
ingemiscunt. Non qͦd doleant ani¬
mo ue succumbant. s q ꝓfunden¬
da uoce om̃e corpus intendit̾ ue¬
nitq plaga uehem̃tior. Quicquid uo¬
lunt exclamare maius cũ satis hñt
latera fauces linguam intendere
equib elici uocem &e fundi. Uidemꝰ.
toto corpe atq om̃ib ungulis ut
dicitur contentioni uocis adserui¬
unt. Genu me hercule mantoniũ
uidi cũ contente ꝓse ipse lege uari¬
adiceret tr̃am tangere. ut enĩ bal¬
liste lapidum & reliqua torm̃ta
telorum eo grauiores emissiones
habent quo sunt contenta atei:
adducta uehem̃tius. Sic uox sic
cursus sic plaga hoc grauior cũ ẽ
missa contentius. cuius contentio¬
nis cum tanta uis sit. si gemitus

Expanded text:
ne ingemescit quidem vir fortis ne ingemescit quidem vir fortis ac sapiens, nisi forte ut se intendat ad firmitatem, ut in stadio cursores exclamant quam maxime possunt. faciunt idem, cum exercentur, athletae; pugiles vero, etiam cum feriunt adversarium, in iactandis caestibus ingemescunt, non quod doleant animove succumbant, sed quia profundenda voce omne corpus intenditur venitque plaga vehementior. quid? qui volunt exclamare maius, num satis habent latera fauces linguam intendere, e quibus elici vocem et fundi videmus? toto corpore atque omnibus ungulis, ut dicitur, contentioni vocis adserviunt. genu mehercule M. Antonium vidi, cum contente pro se ipse lege Varia diceret, terram tangere. ut enim ballistae lapidum et reliqua tormenta telorum eo graviores emissiones habent, quo sunt contenta atque adducta vehementius, sic vox, sic cursus, sic plaga hoc gravior, quo est missa contentius. cuius contentionis cum tanta vis sit, si gemitus
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui steterit nichil tale euenerit.
Sic qui doloris spetiem ferre ñ posst̃
abiciunt se atq ita afflicti &e exani¬
mati iacent. Qui aut̃ restiterunt.
discedunt sepissime supiores. Sũt
eni quedã animi similitudines eũ
corpe ut onera contentis corꝑib
sis. Simillime animus intentione
sua depellit p̾ssum omnem ponde¬
rum. remissione aut̃ si curget᷑ ut
se nequeat extollere. & si uerũ que¬
rimus in om̃ib officiis ꝑsequentis
animi ẽ adhibenda contentio. Ca
ẽ sola officii tanquã custodia. Sed
hoc idem in dolore maximũ ẽ ꝓui¬
dendum nequid abiecte. nequid
timide. nequid ignaue. nequid
seruilit̾. nequid muliebrit ue faci¬
amus. Inprimisq refutet᷑ acreici¬
atur philocteteus ille clamor. in¬
gemiscere nonnunquã uiro con¬
cessum ẽ. idq raro. eiulatus ne mu¬
lieri quidẽ. & hic nimirũ ẽ flecus
quẽ duodecĩ tabule infimerib
adhiberi uoluerunt. nec uo unꝗͣ.

Expanded text:
ei qui steterit nihil tale evenerit, ei qui steterit nihil tale evenerit, sic qui doloris speciem ferre non possunt, abiciunt se atque ita adflicti et exanimati iacent; qui autem restiterunt, discedunt saepissime superiores. sunt enim quaedam animi similitudines cum corpore. ut onera contentis corporibrimunt, simillime animus intentione sua depellit pressum omnem ponderum, remissione autem sic urgetur, ut se nequeat extollere. et si verum quaerimus, in omnibus officiis persequendis animi est adhibenda contentio; ea est sola officii tamquam custodia. sed hoc idem in dolore maxume est providendum, ne quid abiecte, ne quid timide, ne quid ignave, ne quid serviliter muliebriterve faciamus, in primisque refutetur ac reiciatur Philocteteus ille clamor. Ingemescere non numquam viro concessum est, idque raro, eiulatus ne mulieri quidem; et hic nimirum est lessus , quem duodecim tabulae in funeribus adhiberi vetuerunt. nec vero umquam
Abbreviated transcription (Latin):
cia. apis aculeũ sine clamore fer¬
re non possumꝰ. At uero.q. marius
rusticanus uir. s plane uir cũ seca¬
retur ut supradixi pͥncipio uetu¬
it se alligari nec quisquã ante ma¬
rium solutꝰ dicitur ec̃ sectus. Cur
ego alii postea: ualuit auctoritas.
Uides ne gͥopinionis eẽ ñ nat᷑e ma¬
lum: Et tam̃ fuisse acrem morsũ
doloris idem marius ostendit. Cruͦ
enĩ alterũ non p̾buit. ita & tulit do¬
lit dolorem ut uir & ut homo maio¬
rem ferre sine causa necessaria uo¬
luit. Iotum gͥ in eo ẽ ut tibi impes.
Ostendi autem quod eẽt impandi
genus. atq ħ cogitatio quid paciẽ¬
tia. quid fortitudine quid magni¬
tudine animi dignũ sit. Non solũ
animũ comprimit s. ipsũ etiam
dolorem nescio quo pacto mitiorẽ
facit. ut enĩ fit in p̃lio ut ignauus
miles ac timidꝰ simulac uidit ho¬
stem abiecto scuto fugiat quantũ
possit. Ob eamq causam ꝑeat non
nunquã etiam integro corꝑe cum

Expanded text:
tia, apis aculeum sine clamore fertia, apis aculeum sine clamore ferre non possumus. at vero C. Marius, rusticanus vir, sed plane vir, cum secaretur, ut supra dixi, principio vetuit se alligari, nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus. cur ergo postea alii? valuit auctoritas. videsne igitur opinionis esse, non naturae malum? et tamen fuisse acrem morsum doloris idem Marius ostendit; crus enim alterum non praebuit. ita et tulit dolorem ut vir et ut homo maiorem ferre sine causa necessaria noluit. Totum igitur in eo est, ut tibi imperes. ostendi autem, quod esset imperandi genus; atque haec cogitatio, quid patientia, quid fortitudine, quid magnitudine animi dignissimum sit, non solum animum comprimit, sed ipsum etiam dolorem nescio quo pacto mitiorem facit. ut enim fit in proelio, ut ignavus miles ac timidus, simul ac viderit hostem, abiecto scuto fugiat quantum possit, ob eamque causam pereat non numquam etiam integro corpore, cum
Abbreviated transcription (Latin):
luta sic illi partim perabit infe¬
riori ut iustus parens ꝓbis filiis.
nutu quod uolet conficioe nullo
labore nulla molestia. Prigit ip¬
se se suscitabitur. instruoe. arma¬
bit. ut tanquã hosti fic obsistat
dolori. Que sunt ista arma: con¬
tentio. confirmatio. sermoq in¬
tumus. Cum ipse secum cauebit
turpe quicquã languidũ ñ uiri¬
le obuersetur speties. Honeste u̾o
reno ꝓponatur eleãtes. qui ꝑpessꝰ
ẽ onña potius quã conscius. delen¬
de tiramnidis indicaret. Denaxar¬
tho demoeritio cogitet᷑. qui cum
cyrri in manꝰ timocreantis regis
incidisset. Nullum genus sup¬
plicii dep̾catus ẽ neq recusauit.
Callanus indus indoctus ac bar¬
barus in radicib causa si natus
sua uoluntate uiuus combustꝰ
est. Nos si pes condoluit. sidens
s fac totum dolere corpus ferre
ñ possumꝰ. Opmio ẽ enim queda
effeminata ac leuis nec in dolore
magis quã eadem in uoluptate
qua cũ liquescimꝰ fluimꝰq molli¬

Expanded text:
luta, sic illi parti imperabit infeluta, sic illi parti imperabit inferiori ut iustus parens probis filiis; nutu, quod volet, conficiet, nullo labore, nulla molestia; eriget ipse se, suscitabit, instruet, armabit, ut tamquam hosti sic obsistat dolori. quae sunt ista arma? contentio confirmatio sermoque intumus, cum ipse secum: 'cave turpe quicquam, languidum, non virile.' obversentur species honestae animo: Zeno proponatur Eleates, qui perpessus est omnia potius quam conscios delendae tyrannidis indicaret; de Anaxarcho Democritio cogitetur, qui cum Cypri in manus Timocreontis regis incidisset, nullum genus supplicii deprecatus est neque recusavit. Callanus Indus, indoctus ac barbarus, in radicibus Caucasi natus, sua voluntate vivus combustus est; nos, si pes condoluit, si dens sed fac totum dolere corpus , ferre non possumus. opinio est enim quaedam effeminata ac levis—nec in dolore magis quam eadem in voluptate—, qua cum liquescimus fluimusque molli
Abbreviated transcription (Latin):
es molli qui consuetꝰ in armis cuoͤ
agere. Intellegit poeta prudens
ferendi doloris consuetudinem ẽẽ
ñ contemnendã magistrã. atq il¬
le non inmoderate magno dolore.
Retinete tenete opprimite ulcus.
Nudate. heu miserũ me excrutior.
incipit labi deinde ilico desinit.
Oꝑite abscedite iam iã mittite.
Nam adtrectatu & quassu seuũ
amplificatis dolorẽ. Uides ne ut
omutuerit ñ sedatꝰ corꝑis. s casti¬
gatus animi dolor. Itaq inextre¬
mis niptris alios quoq obiurgat
idq: moriens conqueri fortunã
aduersam ñ lam̃tari decet. so ui¬
ri ẽ officium. fletus muliebri in¬
genio additus. Huius animi pars
illa mollior rationi sic paruit ut
seuero imꝑatori miles pudens. in
quo uro erit ꝑfecta sapientia. qͦ
adhuc nos quidẽ uidemꝰ neminẽ.
s philosophoꝵ sententiis qualis
hic futurus sit si mͦ aliquando
fuerit. exponit᷑. His gͥ siue ea ra¬
tio que erit in coꝑfecta atq abso¬

Expanded text:
es Molli/, qui consuetu/s in armis Aevom es Molli/, qui consuetu/s in armis Aevom a/gere intellegit poëta prudens ferendi doloris consuetudinem esse non contemnendam magistram. atque ille non inmoderate magno in dolore: Retine/te, tenete! oppri/mit ulcus; Nuda/te! heu miserum me: e/xcrucior. incipit labi, deinde ilico desinit: Operi/te, abscedite ia/m iam! Mitti/te! nam attrectatu e/t quassu Saevum a/mplificatis dolo/rem. videsne, ut obmutuerit non sedatus corporis, sed castigatus animi dolor? itaque in extremis Niptris alios quoque obiurgat, idque moriens: Co/nqueri fortu/nam adversam, no/n lamentari/ decet; Id viri est offi/cium, fletus mu/liebri ingenio a/dditus. Huius animi pars illa mollior rationi sic paruit ut severo imperatori miles pudens. in quo vero erit perfecta sapientia—quem adhuc nos quidem vidimus neminem; sed philosophorum sententiis, qualis hic futurus sit, si modo aliquando fuerit, exponitur—, is igitur sive ea ratio, quae erit in eo perfecta atque abso
Abbreviated transcription (Latin):
uelut dñs seruo. uelut imꝑator
militi. uelut parens filio. si tur¬
pissime se illa pars animi geret
quam dixi ẽẽ mollem. si se lam̃tis
muliebrit᷑ lacrimisq dedet uin¬
ciatur & constringat᷑ amicorum
ꝓpinquorũq custodiis. Sepe enĩ
uidemus fractos pudore qui rati¬
one nulla uincerent᷑. Ergo hos
quidem ut famulos uinclis ꝓpe
ac custodia. Qui autem erunt
firmiores nec tam̃ robustissimi.
hos admonitu oportebit ut bonos
milites reuocatos dignitatẽ tue¬
ri. Non nimis ille niperis sapi¬
entissimus grecie saucius lam̃¬
tator uł modice potius pedeten¬
tim inquit ite & sedato nisu ne
succussu arripiat maior dolor. Pa¬
cuuius hoc meliꝰ quã sophocles
apud illum enĩ ꝑ quã flebiliter
ulixes lam̃tatur in uolnere. Iam̃
huic leuit᷑ gem̃ti illi ipsi qui ferũt
sautium. ꝑsonȩ grauitatem intu¬
entes non dubitarunt dicere. Tu
quoq ulixes quanquã grauit cer¬
nimus ictum nimis pene animo

Expanded text:
vel ut dominus servo vel ut imperator vel ut dominus servo vel ut imperator militi vel ut parens filio. si turpissime se illa pars animi geret, quam dixi esse mollem, si se lamentis muliebriter lacrimisque dedet, vinciatur et constringatur amicorum propinquorumque custodiis; saepe enim videmus fractos pudore, qui ratione nulla vincerentur. ergo hos quidem ut famulos vinclis prope ac custodia, qui autem erunt firmiores nec tamen robustissimi, hos admonitu oportebit ut bonos milites revocatos dignitatem tueri. non nimis in Niptris ille sapientissimus Graeciae saucius lamentatur vel modice potius: pedetemptim, inquit, ite et sedato/ nisu Ne su/ccussu arripia/t maior Dolor Pacuvius hoc melius quam Sophocles; apud illum enim perquam flebiliter Ulixes lamentatur in volnere; tamen huic leviter gementi illi ipsi, qui ferunt saucium, personae gravitatem intuentes non dubitant dicere: Tu quo/que, Ulixes, quamqua/m graviter Cerni/mus ictum, nimis pae/ne animo
Abbreviated transcription (Latin):
laudabile. Quod quidẽ citius di¬
xerim solum quã ñ fumũ bonũ
atq ut hec de honesto sic de curpi
contraria. Nichil tanta rerum
nil tam asꝑnandũ nichil homi¬
ne indignius. Quod si tͥ ꝑfuasũ
ẽ principio enĩ dixisti plus ind̾¬
decore mali tͥ uideri quã in do¬
lore. Reliquũ est ut tute tͥ mr¬
ꝑes quanquã hoc nescio quomͦ
dicatur quasi duo simꝰ ut alt̾ un¬
peret. alt̾ pareat. Non inscite
tam̃ dicit᷑ est enĩ animus in par¬
tis tributis duas. quarũ altera ra¬
tionis ẽ particeps altera expers.
Cum gͥ p̾cipitur ut nobismet
ipsis imperemus hoc p̾cipitur
ut ratio coerceat temertaatẽ.
est manimis omĩum fere nat᷑a
molle quiddam. demissum hu¬
mile. eneruatum quodãmodo &
languidũ senile s aliud nichil
eẽt homine deformiuis. s p̾sto ẽ
dna om̃ium &e regina ratio que
ꝑfecta uirtus hec ut imꝑet illi par¬
ti animi que obedire debet id uidẽ¬
dum ẽ uiro. Quonam mͦ inquies:

Expanded text:
laudabile, quod idem citius dilaudabile, quod idem citius dixerim solum quam non summum bonum. atque ut haec de honesto, sic de turpi contraria: nihil tam taetrum, nihil tam aspernandum, nihil homine indignius. Quod si tibi persuasum est—principio enim dixisti plus in dedecore mali tibi videri quam in dolore—, reliquum est, ut tute tibi imperes. quamquam hoc nescio quo modo dicatur. quasi duo simus, ut alter imperet, alter pareat! non inscite tamen dicitur. est enim animus in partis tributus duas, quarum altera rationis est particeps, altera expers. cum igitur praecipitur, ut nobismet ipsis imperemus, hoc praecipitur, ut ratio coërceat temeritatem. est in animis omnium fere natura molle quiddam, demissum, humile, enervatum quodam modo et languidum. si nihil esset aliud, nihil esset homine deformius. sed praesto est domina omnium et regina ratio, quaperfecta virtus. haec ut imperet illi parti animi, quae oboedire debet, id videndum est viro. quonam modo? inquies.
Abbreviated transcription (Latin):
gemere & iactare te ñ audebis ꝓfe¬
cto. loquetur enĩ eorũ uoce uirtꝰ
ipsa tecum. Tenc cũ pueros lacedo¬
monie adolescentis olimphiȩ bar¬
baros inharena uideris excipien¬
tis grauissimas plagas &e ferentis
silentio. si te forte dolor aliquis ꝑ¬
uellerit. exclamabis ut mulier: ñ
constenter & sedate feres. fieri nõ
potest. natura ñ patitur. Audio
pueriferũ gła ducti. ferunt pu¬
dore alii multi metu. & tam̃ uere¬
mur ut hoc quod tam multis &
tam locis ꝑferat᷑. natura patiat᷑.
illa uero non mͦ patitur uerum
eciam postulat. Nichil eium ht̃
p̾stantius. nichil quod magis ex¬
petat. quã honestatem. quã lau¬
dem. quã dignitatem. quã decus.
hisce ego plurib nominib unã
rem declarare uolo. s utar ut quã
maxime significem plurib. Uolo
autem dicere illud homini longe
optimũ eẽ quod ipsum sit optan¬
dum ꝑse auirtute ꝓfectũ uł in
ipsa unrtute situm sua sponte

Expanded text:
gemere et iactare te non audebis profegemere et iactare te non audebis profecto; loquetur enim eorum voce Virtus ipsa tecum: tune, cum pueros Lacedaemone, adulescentis Olympiae, barbaros in harena videris excipientis gravissimas plagas et ferentis silentio, si te forte dolor aliquis pervellerit, exclamabis ut mulier, non constanter et sedate feres? fieri non potest; natura non patitur. audio. pueri ferunt gloria ducti, ferunt pudore alii, multi metu, et tamen veremur, ut hoc, quod a tam multis et quod tot locis perferatur, natura patiatur? illa vero non modo patitur, verum etiam postulat: nihil enim habet praestantius, nihil quod magis expetat quam honestatem, quam laudem, quam dignitatem, quam decus. hisce ego pluribus nominibus unam rem declarari volo, sed utor, ut quam maxime significem, pluribus. volo autem dicere illud homini longe optumum esse, quod ipsum sit optandum per se, a virtute profectum vel in ipsa virtute situm, sua sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ge gͥ abest a sũmo dolore. uł ergo
inquit dolor duturnus habet
leticie plusquã molestie. Nunc gͦ
ñ possum tantum homine̾ nichil
sapere dicere. s nos ab eo derideri
puto. Ego fummũ dolorem sumũ
autem dico etiam si decem atomis
ẽ maior aliis ñ continuo dico esse
breuem. Multosq possum bonos
uiros nominare qui complures
annos dolorib podagre crucient᷑
maximis. s homo caut᷑ nunquã
terminat. nec magnitudinis nec di¬
uturnitatis modũ ut sciam quid
sumiũ dicat indolore quid breue
in tempe. Omittamꝰ hunc gͥ nichil
ꝓrsus dicentem. Cogamꝰq confiteri
ñ ẽẽ abeo doloris remedia querenda
qui dolorem malorum omium ma¬
ximũ dixerit quanuis idem for¬
ticulum se in torminib & in tran¬
sguria sua p̾beat. Aliunde gͥ ẽque¬
renda medicina & maxime quidẽ
siquid maxime consentaneũ sit. qͣ¬
rimus abhis quib qͦd honestũ sit
summũ bonum qͦd turpe summũ
uidetur malum. His tu p̾sentib

Expanded text:
ge igitur abest a summo dolore. ergo ge igitur abest a summo dolore. ergo inquit dolor diuturnus habet laetitiae plus quam molestiae. nunc ego non possum tantum hominem nihil sapere dicere, sed nos ab eo derideri puto. ego summum dolorem—summum autem dico, etiamsi decem atomis est maior alius—non continuo esse dico brevem multosque possum bonos viros nominare, qui complures annos doloribus podagrae crucientur maximis. sed homo catus numquam terminat nec magnitudinis nec diuturnitatis modum, ut sciam, quid summum dicat in dolore, quid breve in tempore. omittamus hunc igitur nihil prorsus dicentem cogamusque confiteri non esse ab eo doloris remedia quaerenda, qui dolorem malorum omnium maxumum dixerit, quamvis idem forticulum se in torminibus et in stranguria sua praebeat. Aliunde igitur est quaerenda medicina, et maxime quidem, si, quid maxime consentaneum sit, quaerimus, ab is quibus, quod honestum sit, summum bonum, quod turpe, summum videtur malum. his tu praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ma. mortis dolorisq contemptio.
Utendum ẽ gͥ his. si uirtutis cõ¬
potes. uł potius si uiri uolum ee.¬
Om̃ auiris uirtus nom ẽ mutu¬
ata. Queres fortasse quomͦ. ⁊ recte.
talem enĩ medicinã philosophia
ꝓfitetur. Uenit epicurus homo
minime malus. uł potius uir
optimus tantũ monet quantũ in¬
tellegit. neglege inquit dolore. Qͥs
hoc dicit: idem qui dolore sũmũ
malũ. uix satis constant̃ audiamꝰ.
si sũmus dolor est inquit breuem
necesse est ẽẽ iterandum eadem is¬
tam hi ñ enim satis intelligo quid
summũ dicas eẽ. quid breue sũmũ
quo nichil sit suꝑius breue quoni¬
chil breuius. contempno magni¬
tudinem doloris aqua me breui¬
tas tempis uindicabit ante pene
quã uenerit. S si ẽ tantus dolor
quantus philotete: bene plane ma¬
gnus michi quidem uidetur.s tam̃
non sũmus. Nichil enĩ dolet nisi
pes. possunt ocłi. potest caput la¬
tera pulmones. possunt omña. lõ¬

Expanded text:
ma: mortis dolorisque contemptio. ma: mortis dolorisque contemptio. utendum est igitur his, si virtutis compotes vel potius si viri volumirtus nomen est mutuata. Quaeres fortasse, quo modo, et recte: talem enim medicinam philosophia profitetur. venit Epicurus, homo minime malus vel potius vir optimus; tantum monet, quantum intellegit. neglege inquit dolorem. quis hoc dicit? idem, qui dolorem summum malum? vix satis constanter. audiamus. si summus dolor est inquit, brevem necesse est esse. iteradum eadem ista mihi! non enim satis intellego, quid summum dicas esse, quid breve. summum, quo nihil sit superius, breve, quo nihil brevius. contemno magnitudinem doloris, a qua me brevitas temporis vindicabit ante paene quam venerit. sed si est tantus dolor, quantus Philoctetae? bene plane magnus mihi quidem videtur, sed tamen non summus; nihil enim dolet nisi pes: possunt oculi, potest caput latera pulmones, possunt omnia; lon
Abbreviated transcription (Latin):
fici uolunt non ẽẽ malum dolorẽ.
Ego illud quicqͥd tantũ eẽ quantũ
uideatur ñ puto. Falsaq ciꝰ uisione
&e spetie moueri homines dico ue¬
hem̃tius. doloremq eius omnẽ eẽ
tolerabilem. Unde gͥ ordiar. an ea¬
dem breuit attingam que mͦ di¬
xi. quo facilius oratio ꝓgredi pos¬
constat nec doctos homines solũ
s etiam indoctos uirorũ eẽ fortiũ
&r magnanimorũ & patientiũ &
humana uincentiũ tolerant do¬
lorem pati. Nec uero quisꝗͣ fuit.
qui eum qui ita paterct᷑ non lau¬
dandum putaret. Quod gͦ & pos¬
tulatur a fortib & laudat᷑ cũ fit
id aut extimescere ueniens aut
non ferre p̾sens nonne turpe est:¬
Adquin uide ne cum om̃s recte a¬
num affectiones uirtutes appellẽ¬
tur non sit hoc ꝓprium nom̃ om̃i¬
um s ab ea que una cȩteris excel¬
lebat om̃s nominate sunt. Appel¬
lata est enim ex uiro uirtꝰ. Uiri
autem ꝓpria maxime c̃ fortitudo.
cuius muera duo sunt maxi¬

Expanded text:
fici volunt, non esse malum dolorem. fici volunt, non esse malum dolorem. ego illud, quicquid sic, tantum esse, quantum videatur, non puto: falsaque eius visione et specie moveri homines dico vehementius, doloremque eius omnem esse rolerabilem. Undeigitur ordiar? an eadembreviteraitingam, quae modo dixi quo facilius oratio progredi posconstat, nec doctos homines ollum, sedetiam indoctos:virorum esse fortium, et magnanimorum, et patientium, et humana vincentium, rolerantes dolorem pati: nec vero quisquam fuit, qui eum, quiita pateretur, non laudandum putaret. quod ergo et postulatur a fortibus, et laudatur, cum sit, id aut extimescere veniens, aut non ferre patqui vide ne, cum omnes rectae animi adfectiones virtutes appellentur, non sit hoc proprium nomen omnium, sed ab ea quae una ceteris excellebat omnes nominatae sint. appellata est enim ex viro virtus; viri autem propria maxime est fortitudo, cuius munera duo sunt maxi
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit unquã. quis ñ modo
stetit uerumetiã decubuit turpit᷑:
Quis cum debuisset ferrũ recipere
iussus collum contraxit: tantũ
exercitatio. meditatio. consuetudo
ualet. Ergo hoc poterit samnis sp¬
urcus homo uita illa dignus loco¬
q uir natus ad głam ullam partẽ
animi tam mollẽ habebat quã ñ
meditatione & ratione corroboret.
Crudele gladiatorũ spectacłm &
mhumanũ nonnullis uidi solet.
Et adhuc scio anita sit ut nũc fit.
Cum uo sontes ferro depugnabãt
aurib fortasse multe oculis quidẽ
nulla poterat ẽẽ fortior contra do¬
lorem & mortem disciplina. De ex¬
ercitatione & consuetudine & con¬
m̃tatione dixi. Age sis. nunc de
ratione uideamꝰ. nisi quid uis ad
hec. Egone ut te int̾pellem: ne hoc
quidem uellẽ. ita me ad credendũ
tua ducit oratio. Sit ne gͥ malum
dolere necne stoici uiderint qui cõ
torculis quib d̃a & minutis conclu¬
siunculis ne ad sensus sꝑnentib ef¬

Expanded text:
mutavit umquam? quis non modo mutavit umquam? quis non modo stetit, verum etiam decubuit turpiter? quis, cum decubuisset, ferrum recipere iussus collum contraxit? tantum exercitatio meditatio consuetudo valet. ergo hoc poterit Samnis, spurcus homo, vita illa dignus locoque ; vir natus ad gloriam ullam partem animi tam mollem habebit, quam non meditatione et ratione conroboret? crudele gladiatorum spectaculum et inhumanum non nullis videri solet, et haud scio an ita sit, ut nunc fit; cum vero sontes ferro depugnabant, auribus fortasse multae, oculis quidem nulla poterat esse fortior contra dolorem et mortem disciplina. De exercitatione et consuetudine et commentatione dixi. age sis, nunc de ratione videamus, nisi quid vis ad haec. Egone ut te interpellem? ne hoc quidem vellem: ita me ad credendum tua ducit oratio. Sitne igitur malum dolere necne, Stoici vitortulis quibusdam ac minutis conclusiunculis, nec ad sensus permanantibus ef
Abbreviated transcription (Latin):
doctus uir sapiensq ñ poterit:
ille uero melius. ac ñ paulo qͥ¬
dem. s adhuc de consuetudine
exercitationis loquor nondu de
ratione & sapientia. Anicule
sepe mnediam biduũ aut tridu¬
um ferunt. Subduc cibũ unũ
diem athlete iouem iouem olĩ¬
pum eum ipsũ cui se exercebit
implorabit ferre ñ posse clama¬
bit. Consuctudinis magna uis
ẽ. ꝑnoctant uenatores in niue.
in montib uri se patiuntur.
Inde pugiles cestib contusi ne
ingemiscunt quidẽ. Sed quid
hos quib olimpiorum uictoria
consolatus ille antiquus uidet᷑.
Gladiatores aut ꝑditi homines
aut barbari quas plagas ꝑfe¬
runt quomͦ illi qui bene insti¬
tuti sunt acciꝑe plagam ma¬
lunt quã turpit᷑ uitare. quã
sepe apparet nichil eos malle ꝗͣ
uł dño satiffacere uł popło. Mit¬
tunt etiam uolnerib confecti ad
dños. qui querant quid uelint.
si satis his factum sit se uelle
decumbere. quis mediocris gla¬
diator ingenuit. quis uultum

Expanded text:
doctus vir sapiensque non poterit? doctus vir sapiensque non poterit? ille vero melius, ac non paulo quidem. Sed adhuc de consuetudine exercitationis loquor, nondum de ratione et sapientia. aniculae saepe inediam biduum aut triduum ferunt; subduc cibum unum diem athletae: Iovem, Iovem Olympium, eum ipsum, cui se exercebit, inplorabit, ferre non posse clamabit. consuetudinis magna vis est: pernoctant venatores in nive in montibus; uri se patiuntur Indi; pugiles caestibus contusi ne ingemescunt quidem. sed quid hos, quibus Olympiorum victoria consulatus ille antiquus videtur? gladiatores, aut perditi homines aut barbari, quas plagas perferunt! quo modo illi, qui bene instituti sunt, accipere plagam malunt quam turpiter vitare! quam saepe apparet nihil eos malle quam vel domino satis facere vel populo! mittunt etiam volneribus confecti ad dominos, qui quaerant quid velint: si satis is factum sit, se velle decumbere. quis mediocris gladiator ingemuit, quis vultum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ pacto ꝓfluens consistere. fiqͥ
sapientia magis ur̃a mors deuita¬
ri pot᷑. Nanq esculapii liberorũ
saucii opplent porticus. ñ potest
accedi certe. Euripilus hic quidẽ
luctum continuatꝰ uide quã nõ
flebilit respondeat rationẽ etiã
afferat cur ȩquo animo sibi fe¬
rendum sit. qui alteri exitium
parat. eum sciri oportet sibi pa¬
ratam pestem ut participet pa¬
rem. Abducet patricolos. credo
ut collocet in cubiculi. ut uolnꝰ
obliget. Siquidẽ homo eẽt. sed
nichil uidimꝰ. Querit enĩ quid
actum sit. eloquere res argiuu
plio ut se sustinet ñ potest hec¬
fari tantum dictis quantũ fa¬
ctis suppetit laboris. Quiesce gͥ
& uoͣlnus alliga etiam si eripi¬
lus posset non posset esopus.
Ubi fortuna hectoris nr̃am a¬
crem aciem inclinatam & ce¬
tera explicat in dolore. Sic ẽ
enim intempans militaris in
forti uiro gła. Ergo hec uete¬
ramis miles facere poterit.

Expanded text:
/tis est pacto pro/fluens consi/stere, Si qui/ /tis est pacto pro/fluens consi/stere, Si qui/ sapientia/ magis vestra mo/rs devitari/ potest. Namque Ae/sculapi li/berorum sau/cii opplent po/rticus; Non po/test accedi.— Ce/rte Eurypylus hi/c quidemluctus continuatur, vide quam non flebiliter respondeat, rationem etiam adferat cur aequo animo sibi ferendum sit: Qui a/lteri exitiu/m parat, Eum sci/re oportet si/bi paratum, pe/stem ut participe/t parem. abducet Patricoles, credo, ut conlocet in cubili, ut volnus obliget. siquidem homo esset; sed nihil vidi minus. quaerit enim, quid actum sit: Elo/quere eloquere, re/s Argivum proe/lio ut se su/stinet.— Non po/test ecfari ta/ntum dictis, qua/ntum factis su/ppetit Labo/ris. quiesce igitur et volnus alliga. etiamsi Eurypylus posset, non posset Aesopus: Ubi fortuna Hecto/ris nostram acrem a/ciem inclinata/m . . et cetera explicat in dolore; sic est enim intemperans militaris in forti viro gloria. ergo haec veteranus miles facere poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i milites ñ plus numerant. quã
humeros lacertos manus. Arma enĩ
m̃bra militis ẽẽ dicunt. Que qͥdẽ
ita geruntur apte ut si usus foret
abiectis onerib expeditis armis
ut menbris pugnare possunt.
Quid ȩxercitatio legionũ. quid
ille cursus. concursus clamor. qͣn¬
ti laboris ẽ. Ex hoc ille animꝰ in
p̾liis paratus ad uulnera adhuc
pari ani mo inexercitatũ militẽ
mulier uidebit᷑. Cur tantũ int̾est
int̾ nouũ &e ueterem exercitum.
Quantũ ex ꝑtiremus ȩtas tyronũ
plerumq melior. s ferre laborẽ
contemnere uulnus consuetudo
docet. Iumetiam uidemꝰ ex acie
efferri sepe saucios & quidem ru¬
dem illum & inexercitatũ quã¬
uis leui ictu ploratos turpissimos
edere. At uͦ ille exercitatꝰ & uetus
ob eamq rem fortior medicũ mͦ
requirens aquo obligetur. O patͥ¬
coles inquit ad uos adueniens au¬
oppeto malam pestem mandatã
hostili manu. neq sanguis ullo po¬

Expanded text:
nostri milites non plus numerant quam nostri milites non plus numerant quam umeros lacertos manus: arma enim membra militis esse dicunt; quae quidem ita geruntur apte, ut, si usus fuerit, abiectis oneribus expeditis armis ut membris pugnare possint. quid? exercitatio legionum, quid? ille cursus concursus clamor quanti laboris est! ex hoc ille animus in proeliis paratus ad volnera. adduc pari animo inexercitatum militem: mulier videbitur. cur tantum interest inter novum et veterem exercitum, quantum experti sumus? aetas tironum plerumque melior, sed ferre laborem, contemnere volnus consuetudo docet. quin etiam videmus ex acie efferri saepe saucios, et quidem rudem illum et inexercitatum quamvis levi ictu ploratus turpissimos edere: at vero ille exercitatus et vetus ob eamque rem fortior medicum modo requirens, a quo obligetur: O Pa/tricoles inquit, ad vo/s adveniens auoppeto/ malam pestem ma/ndatam hostili/ manu,    Neque sa/nguis ullo po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessionẽ dolorũ efficiat faciliorẽ.
Itaq illi que grecie forma rerum
publicarũ dederunt. corꝑa uiue¬
num firmari laborare uoluerunt.
Quod spartiate etiam in feminas
transtulerunt.que cȩteris in urbi¬
bus mollissimo cultu parietum um¬
bris occulunt᷑. illi autem uoluert̃
nichil horum simile eẽ apud lace¬
nas uirgines quib magis palestra
eurota sol puluis labor militia. in
studio ẽ quam fertilitas barbara.
Ergo his laboriosis exertationib
& dolor intercurrit ñnunquã in¬
pellunt᷑. feriuntur. abiciunt. cadũt.
Et ipse labor quasi callũ quoddam
obducit dolori. Militiam uͦ nr̃am
dico ñ spartiatarum quorũ pro¬
cedit ad modũ ad tibiam. nec ad¬
hibetur ulla sine anapestis pedi¬
bus. Hortacio nr̃i exercitꝰ primũ
unde nom habeant uides. Demde
qui labor quantꝰ agminis ferre plꝰ
dimiatimensis cibaria ferre siqͥd
ad usum uelint ferre uallũ. Nam
scutum gladium galeam monere

Expanded text:
perpessionem dolorum efficit faciliorem. perpessionem dolorum efficit faciliorem. itaque illi, qui Graeciae formam rerum publicarum dederunt, corpora iuvenum firmari labore voluerunt; quod Spartiatae etiam in feminas transtulerunt, quae ceteris in urbibus mollissimo cultu parietum umbris occuluntur. illi autem voluerunt nihil horum simile esse a/pud Lacaenas vi/rgines, Quibus ma/gis palaestra Euro/ta sol pulvi/s labor Mili/tia in studio est qua/m fertilitas ba/rbara. ergo his laboriosis exercitationibus et dolor intercurrit non numquam, inpelluntur feriuntur abiciuntur cadunt, et ipse labor quasi callum quoddam obducit dolori. Militiam vero—nostram dico, non Spartiatarum, quorum procedit ad modum acies ac tibiam, nec adhibetur ulla sine anapaestis pedibus hortatio—, nostri exercitus primum unde nomen habeant, vides; deinde qui labor, quantus agminis: ferre plus dimidiati mensis cibaria, ferre, si quid ad usum velint, ferre vallum nam scutum gladium galeam in onere
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis exeat. Nonnunquã etiam
ut cum ibi eẽm audiebam ad necem.
quorũ uno mͦ nemo exclamauit
unquã. s ne ingumuit quidẽ. Ed
gͦ hoc pueri possunt uiri ñ potert̃:
Et mos ualet ratio ñ ualebit. Int̾ est
aliquid int̾ laborẽ ce dolorem: st̃
finitima om̃mo. s tam̃ differt ali¬
quid. Labor ẽ functio quedã uł a¬
nimi uł corꝑis grauioris oꝑis & mu¬
neris. Dolor aut̃ motus asper incor¬
pore alienus asensib Hȩc duo greci
illi quorũ copiosior ẽ lingua quã
nr̃a imo nomine appellant. itaq
industrios homines illi studiosos
uł potius amantis doloris appellãt.
Nos comodius laboriosos. aliud
ẽ enim laborare. aliud dolere. Ouer¬
borũ inops int̃dum quib ab un¬
daret semꝑ putas grecia. Aliud in¬
quam ẽ dolere. aliud laborare. cũ
uarices secabant᷑ .s. mario dolebat.
Cum estu magno ducebat agmen:
laborabat. Est int̾ hec quedam tñ
similitudo. Consuetudo enĩ laboꝵ

Expanded text:
sanguis exeat, non numquam etiam, sanguis exeat, non numquam etiam, ut, cum ibi essem, audiebam, ad necem; quorum non modo nemo exclamavit umquam, sed ne ingemuit quidem. quid ergo? hoc pueri possunt, viri non poterunt? et mos valet, ratio non valebit? Interest aliquid inter laborem et dolorem. sunt finitima omnino, sed tamen differt aliquid. labor est functio quaedam vel animi vel corporis gravioris operis et muneris, dolor autem motus asper in corpore alienus a sensibus. haec duo Graeci illi, quorum copiosior est lingua quam nostra, uno nomine appellant. itaque industrios homines illi studiosos vel potius amantis doloris appellant, nos commodius laboriosos: aliud est enim laborare, aliud dolere. o verborum inops interdum, quibus abundare te semper putas, Graecia! aliud, inquam, est dolere, aliud laborare. cum varices secabantur C. Mario, dolebat; cum aestu magno ducebat agmen, laborabat. est inter haec quaedam tamen similitudo: consuetudo enim laborum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ autem si unã amiseris & si
num magno animo.nũ patientẽ.
num grauẽ num humana contẽ¬
nentem pot̾ dicere aut philotecam
illum. ate enim malo discere.S ille
certe ñ fortis qui lacet in lecto hu¬
mido. Quod eiulatu questu gemitu
fremitib resonando multũ flebilis
uoces refert. Non ego dolorem dolorẽ
eẽ nego. Cur enĩ fortitudo desidera¬
retur. s eum opprimi dico patien¬
tia si mͦ c̃aliqua patientia. Si nula
ẽ quid exornamꝰ philosophiã. aut
quid eius nomine gloriosi sumꝰ:
Pungit dolor uł fodiat. sane si nu¬
dus ẽ da iugulũ. Sm tectus: uulca¬
niis armis .i. fortitudini resiste.
hec enĩ te nͥ ita facias custos digni¬
tatis relinquet & deseret. cretũ qͥdẽ
uis quidẽ sententia ut poete ferũt.
itemq ligurgi laborib erudiunt.
iuuentutẽ. uenando. currendo. esu¬
riendo. sitiendo. algendo. estuando.
Sparthe uͦ pueri ad aram sic uerbe¬
rib accipiunt᷑. ut multis e uiscerib

Expanded text:
uirtutem autem si unam amiseris etsiuirtutem autem si unam amiseris etsinum magno animo, num patientem, num gravem, num humana contemnentem potes dicere aut Philoctetam illum—? a te enim malo discedere, sed ille certe non fortis, qui iacet in tecto u/mido, Quod e/iulatu, que/stu, gemitu, fre/mitibus Resona/ndo mutum fle/bilis voce/s refert. non ego dolorem dolorem esse nego—cur enim fortitudo desideraretur?—sed eum opprimi dico patientia, si modo est aliqua patientia; si nulla t, quid exornamus philosophiam aut quid eius nomine gloriosi sumus? pungit dolor, vel fodiat sane: si nudus es, da iugulum; sin tectus Volcaniis armis, id est fortitudine, resiste; haec enim te, nisi ita facies, custos dignitatis relinquet et deseret. Cretum quidem vis quidem sententia, ut poëtae ferunt, itemque Lycurgi laboribus erudiunt iuventutem, venando currendo, esuriendo sitiendo, algendo aestuando. Spartae vero pueri ad aram sic verberibus accipiuntur, ut multus e visceribus
Abbreviated transcription (Latin):
Tum honestas. tum dignitas. tũ¬
decus aderit. Tumq intueriste con¬
tinebis cedet ꝓfecto uirtuti dolor.
& animi inductione languescet.
lut enĩ nulla uirtus est. aut contẽ¬
nendus om̃is dolor. prudentiã ne
uis eẽ. sine qua ne intelligi quidem
ulla uirt᷑ pot̃. Quid gͦ ea patiet᷑ ne
te quicquã facere nichil ꝓficientẽ
ce laborantẽ: An tempantia since te
inmoderate facere quicqua: An coli
iusticia poterit abhomine ꝓpt̾ uim
doloris enuntiante comissa. ꝓdente
conscios. multa officia relinquentẽ:
Quid fortitudini comitib que eiꝰ ma
gnitudini animi grauitati patien¬
tie rerũ humanarũ despitientiȩ:
Quomͦ respondebis afflictus ne &
lacens &x lam̃tabili uoce deplorans
audiens. Ouirũ fortem te uͦ ita affe¬
ctum ne uirũ quidẽ quisquã dixe¬
rit. Amittenda gͥ fortitudo ẽ. aut
sepeliendꝰ dolor. Et quid scis gͥ siqͥs
de corinthiis tuis amiserit posse ha¬
bere reliquam suppellectilem saluã.

Expanded text:
tum honestas, tum decus tum honestas, tum decus decus aderit, tuque in ea intuens te continebis, cedet profecto virtuti dolor et animi inductione languescet. Aut enim nulla virtus est aut contemnendus omnis dolor. prudentiamne vis esse, sine qua ne intellegi quidem ulla virtus potest? quid ergo? ea patieturne te quicquam facere nihil proficientem tra laborantem? an temperantia sinet te inmoderate facere quicquam? an coli iustitia poterit ab homine propter vim doloris enuntiante commissa, prodente conscios, multa officia relinquente? quid? fortignitudini animi, grauitati, patientiae, rerum humanarum despicientiae? Quomodo respondebis afflictusne et iacens et lamentabili uoce deplorans audieris 'O uirum fortem'; te uero ita affectum ne uirum quidem quisquam dixerit. Amittenda igitur fortitudo est aut sepeliendus dolor. Et quid scis igitur, si quid de Corinthiis tuis amiseris, posse te habere reliquam supellectilem saluam;
Abbreviated transcription (Latin):
pessu triste durũ. Hec ẽ copia uerbo¬
rum qͦd om̃s uno uerbo malũ ap¬
pellamꝰ. id tot modis posse dicere
Definis tumͥ ñ tollis dolorẽ cũ dicis
asꝑum contͣ nat᷑am uix qͦd ferri to¬
lerariq possit. Nec mũris. S re suc¬
cumbere ñ oportebat. uerbis głantẽ
dum nichil bonũ nisi qͦd honestũ.
Nichil malũ nͥ qͦd turpe. optare hoc
quidẽ ẽ. non docere illud & melius
lis eẽ. que adsciscat in bonis. Noc po¬
sito & uerboꝵ concertatione subla¬
ta. tantum tam̃ excellet illud qͦd re¬
cte amplȩxant᷑ isti. quod honestũ qͦd
rectũ quod decorũ appellamꝰ. Quod
idem mt̃dum uirtutis nomine ã¬
plectimur. Ut om̃ia pretea que bo¬
na corpis & fortune putant᷑ pexi¬
gua & minuta uideant᷑. Ne malũ
quidẽ ullum. nec simunũ locum
collata sunt om̃ia. cũ turpitudinis
malo comparanda. Quare siut ini
dignũ uiro uidebit᷑ gemere eiula¬
re lam̃tare frangi debilitari dolere

Expanded text:
pessu, triste, durum. haec est copia verbopessu, triste, durum. haec est copia verborum, quod omnes uno verbo malum appellamus, id tot modis posse dicere. definis tu mihi, non tollis dolorem, cum dicis asperum, contra naturam, vix quod ferri tolerarique possit; nec mentiris; sed re succumbere non oportebat verbis gloriantem. dum nihil bonum nisi quod honestum, nihil malum nisi quod turpe— optare hoc quidem est, non docere; illud et melius lis esse, quae adsciscat, in bonis. hoc posito et verborum concertatione sublata tantum tamen excellet illud quod recte amplexantur isti, quod honestum, quod rectum, quod decorum appellamus, quod idem interdum virtutis nomine amplectimur, ut omnia praeterea, quae bona corporis et fortunae putantur, perexigua et minuta videantur, igitur ne malum quidem collata omnia sint, cum turpitudinis malo comparandum. Quare si, ut initdignum viro videbitur, gemere, eiulare, lamentari, frangi, debilitari, dolere;
Abbreviated transcription (Latin):
lum cẽ dolorem. Que dedecus maiꝰ
aphlosopho nullũ ex pecto. Quare¬
satis mͥ dedisti. cum respondisti
maius tͥ uideri malũ dedecus quã
dolorem. Hoc ipsum enĩ si tenebis.
intelliges quam sit obsistendũ dolo¬
ri. Nec tam querendũ ẽ dolor ne¬
malũ sit. quam firmandꝰ animus.
ad dolorem ferendũ. Condudunt ra¬
tiunculas stoici cur ñ sit malũ. Qua¬
si de uerbo ñ de re laboret᷑. Quid me
ribile uidet᷑ tu omĩno malii negas
eẽ. Capior &e scire cupio quomͦ id
qͦd ego miserrimũ existimẽ. ne ma¬
lum quidẽ sit. Nichil ẽ inquit ma¬
lum. nͥ qͦd turpe atq uitiosum ẽ Ad
ineptias redis. illud enĩ quod me an¬
gebat ñ eximis. scio dolorẽ non eẽ ne¬
quitiã. Desie id me docere hoc doce
doleã necne doleam nichil intesse.
Nunquã quicquã inquit ad beate
quidẽ uiuendũ quod ẽ in una uir¬
tute positũ. s ẽ tam̃ reiciendũ. Cur
asꝑum ẽ contra naturã difficile ꝑ¬

Expanded text:
lum esse dolorem? quo dedecus maius lum esse dolorem? quo dedecus maius a philosopho nullum expecto. quaresatis mihi dedisti, cum respondisti maius tibi videri malum dedecus quam dolorem. hoc ipsum enim si tenebis, intelleges quam sit obsistendum dolori; nec tam quaerendum est, dolor malumne sit, quam firmandus animus ad dolorem ferendum. Concludunt ratiunculas Stoici, cur non sit malum; quasi de verbo, non de re laboretur. quid me ribile videtur, tu omnino malum negas esse, capior et scire cupio, quo modo id, quod ego miserrimum existimem, ne malum quidem sit. nihil est inquit malum nisi quod turpe atque vitiosum est. ad ineptias redis; illud enim, quod me angebat, non eximis. scio dolorem non esse nequitiam; desine id me docere: hoc doce, doleam necne doleam, nihil interesse. numquam quicquam inquit ad beate quidem vivendum, quod est in una virtute positum; sed est tamen reiciendum. cur? asperum est, contra naturam, difficile per