comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lilibeũ uenit ex africa: & continuo eũ
metello consule apud panorinũ pugnã con¬
seruit E metellꝰ ui magnã beluaruͣ ti¬
mens: priꝰ eas magno usus consilio. uł infu¬
ga uł in morte̾ egit : & sic facile qͣm uis
magnã iũ hostu suꝑauit. Uigiiti milia
carthaginiensiũ in eo p̾lio cesa st̃ E lephan¬
ti qͦq . Ui. &.xx. int̾fecti: centũ & quat
tuor capti: & ꝑ italiã ducti : maximũ ita¬
licis gentibꝰ spectaculum p̾buer̃. Ihasdru¬
bal eũ paucis lilibeum pfugit: absensq a
penis capite dampnatus est. Post hec fessi
tot malis carchaginienses: petendã ẽẽ aro¬
manis pace̾ decreuer̃ At quã rẽ : accilũ
regulũ antea duce̾ romanaorũ quẽ ĩa ꝑ qͥnq
annos captiuũ decinebant: ut̃ ceteros le¬
gatos p̃cipue mittendũ putauer̃. Quẽ
ñ ĩpetrata pace ab tealia reusũ: pesectic
palpebris inligatũ in machina uigilando
necquer̃. Alt̃ deinde attiliꝰ regulus.

Expanded text:
Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proelio caesa sunt, elephanti tuor capti, et per Italiam ducti, maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, atque absens a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginenses, petendam esse pacem a Romanis decreuerunt. ad quam rem Atilium Regulum antea ducem Romanum, quem iam per quinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus
Abbreviated transcription (Latin):
les. cũ. cc. lxc. nauibꝰ in africa trans gressi:
utu̾sam orã maritunã quȩ circa syrtes iacce.
depopulau st̾: atq insuꝑiora ꝓ gressi: captis
euersisq ciuitatibꝰ plurimis: ingentẽ p̃dam
ad classem deuercer. Ande cum ad italtã re¬
dirent: cirea palimiri ꝓmunctoriũ. qđ a
lucanis montibꝰ in altum exccurrit. illisi sco
crudelit̾ ad quisitã infelicit̾ ꝑ dider̃ Uicit
aliquando apud romanios impbissimã cupi¬
ditatẽ: enormitas miseriarum Nã patres
quibꝰ ĩa nautice rei usus ee̾t: decreuere
ne ampliꝰ quã.lxeͣ. nauiũ classis ad subsidi¬
continuo alacti inclonitta cupiditate ru¬
per̃. Preterea cotta consul insiciliã trans¬
gressus: plurimis p̾liis aduersus penos &
siculos t̾ra mariq pugnauit. & ꝑ tocã
siciliã partĩ hostũ̾i. parcĩ eciã socioꝵ in¬
humatas strages reliquit.
ucio cecilio. metello gaio: furio pla¬
cido consulibꝰ. hasdrubal nõuus carcbagi¬
niensiũ imꝑator: cũ elephantis.e.xxx.¬

Expanded text:
s sexaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrit, inlisi scopcrudeliter adquisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad subsidicontinuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperator cum elephantis
Abbreviated transcription (Latin):
mine ab exercitu creatꝰ: cum & locoꝵ
iniquitate captꝰ. & hostibꝰ circu̾septus.
nullã euadendi facultate nancisceretur.
fedꝰ cũ sapore ꝑsarũ rege & si partun ut
putant dignum. satis taien necessar iũ
pepigit. quippe ut tutũ & incolunien
romanũ exxercitũ. ñ solum ab incursi hos¬
tiũ. uerũ etiã alocoꝵ ꝑiculo lib̾ar&.
Nisibi oppidum : & partẽ suꝑioris mesopo¬
tamiȩ. ꝑsis concessit. Inde cuni ad illiricũ
rediens ꝑ galatiam it̃ agit : cũ in cubicu¬
lum quoddã nouũ sese cubitun recepis¬
s& : calore prunarũ & idore parietũ
nuꝑ calce linittorũ ad grauatꝰ & suffocatꝰ
octauo demũ mense qͣm imꝑare ceꝑat.
uitã fiuuit.

Expanded text:
mine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam finiuit.
Abbreviated transcription (Latin):
intuentibꝰ mortis inditiu. nisi duturna ĩ¬
mobilitas. quã nullomͦ humanę uite uege¬
tatio diu ꝑpeti pot̾. ẜ adem die. picentes
congressi: & uictist̾. Quoꝵ dux uidaci¬
liꝰ conuocatis principibꝰ suis pꝰ magnificas
epulas largaq pocula. cunctos adexem¬
plũ sui ꝑuocaus. hausto uetieno absũptꝰ
est. cunctis factũ eius laudantibꝰ. s nemi

Expanded text:
intuentibus mortis indicium nisi diuturna imintuentibus mortis indicium nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux Vidacilius conuocatis principibus suis post magnificas epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus sed nemi
Abbreviated transcription (Latin):
ria. senatꝰ laticlauia & cet̾a dignitatis in.¬
signia recepit: cũ togas tantũnͦ. uctoria
cesaris pͥmũ respirantes supsissent. Portiꝰ
cato p̾tor etruscos. plociꝰ legatꝰ: umbros.
plurimo sanguine ĩpenso & difficillimo
labore uicet᷑. Gneo põpeio. lucio portio
catone consulibꝰ: pompeiꝰ diu obsedit as¬
culũ ciuitatẽ. Nec tam̃ expugnauissoe.
nͥ popłm incampũ ꝓrũpentẽ. guissima
oppressione ucissa. Pecẽ oe octo milia
marsoꝵ mea pugna cũ franco imꝑatore
suo cesa st̃.: capta au tria milia. Quattuor¬
au milia italici uiri exeacȩde ꝓfugi. iugũ
montis coacti in uno agniine᷑ forte conscen¬
derant. uͥ oppressi exatunatiq niuibꝰ.
miserarabili morte riguer̃. Ma ita ut acto¬
niti timore hostui stecerant. alii stirpibꝰ uł
saxis reclines. alii armis suis innitentes. pa¬
tentibꝰ cunctis oculis dentibꝰq uudatis. uiuen¬
tiũ ĩmodũ iusebantur. Nec ullũ erat pcul

Expanded text:
ria senatria senatsignia recepit, cum togas tantummodo uictoria Caesaris primum respirante sumpsisset. Porcius Cato praetor Etruscos, Plotius legatus Vmbros plurimo\' sanguine inpenso et difficillimo labore uicerunt. Cn. Pompeio L. PorCio Catone consulibus Pompeius diu obsedit Asculum ciuitatem; nec tamen expugnauisset, nisi populum in campum prorumpentem grauissima oppressione uicisset. decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede profugi iugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant, ubi oppressi exanimatique niuibus miserabili morte riguerunt. namque ita, ut attoniti timore hostium steterant, alii stirpibus uel saxis reclines, alii armis suis innitentes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul
Abbreviated transcription (Latin):
nuiũ cladis euexit. Q aniꝰ raptis continuo
copiis: uictores insperatos oppressit. octo
milia & ipse marsoꝵ int̾fecit. T epio au̾
Eauestitus & marsis deductꝰ ininsidias.
un exercitu trucidatus est.
uictꝰ aufugerat. contractis undiq copiis
aduersus sannitas & lucatios dimicanis. mul¬
ta hostiũ milia int̾fecit. Q̃ u̾q ab exercitu
imperator appellatꝰ e̾ẽt. romãq nnuos
nuntios de uictoria misiss&e : senatꝰ sagã
hoc est uestem meroris qͣm exorto sociali
bello sũpserat. hac spe arridente depͥosu¬
it : atq antiquũ toge decorem recuꝑauit
Mariꝰ deuide sex milia marsoꝵ cicidit: uii
itilia armis ex aut. S illa cũ.xͣx. & quat¬
tuor cohortibꝰ eserniã missus. uͥ artissinta
obsidione. romani ciues & milites p̾me
bant᷑ : maximo bello & pluruna cede hos¬
tui urbem sociosq seruauit. G neus pom¬
peiꝰ : picentes graui p̾lio fudit. Qua uicto¬

Expanded text:
nium 337 cladis evexit. Marius raptis continuo nium 337 cladis evexit. Marius raptis continuo copiis, victores insperatus oppressit, octo millia et ipse Marsorum interfecit. Caepio autem a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. victus aufugerat, contractis undique copiis, adversus Samnites et Lucanos dimicans, multa hostium millia interfecit. Cumque ab exercitu imperator appellatus esset, Romamque nuntios de victoria misisset, senatus sagum, hoc est, vestem moeroris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe arridente deposuit, atque antiquum togae decorem recuperavit. Marius deinde sex millia Marsorum cecidit, septem millia armis exuit. Sulla cum viginti quatuor cohortibus Aeserniam missus, ubi arctissima obsidibantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque servavit. Gneius Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victo
Abbreviated transcription (Latin):
mines uiuere soltta erant. relictis stabulis
pasciusq. cũ balatu. hintiitu. mugituq
miserabili. ad siluas montesq fuger̃. ¶a¬
nes quoq qͦꝵ natura est exetra homines
de non posse. lacͥmosis ululatibꝰ. uagi lu¬
poꝵ ritu oberrar᷑. Igit᷑ gneus pompeiꝰ
p̾tor cũ pincentibꝰ ussu senatꝰ bellũ gessit
&r uictꝰ est. I ostquã s sannites pãpiũ mu¬
tiliũ ĩꝑatorem p̾fecerant. marsi aute̾ aga¬
m̃nouen archipirata p̃ obtauer̃. iuliꝰ cȩsar
saninitũ pugna uietꝰ. ceso fugit exercitu.
Puteiliꝰ consul. mariũ ꝓpinquũ siũ legatũ
s legre. Q uẽ assidue submonent̾e morã
bello utilem fore: & paulisꝑ in castris exerce¬
ri militem oportere tironem dolu̾ agere
agien sui excercitꝰ in cautꝰ iniecit. I bi &
ipse consul occisus. & multi nobiles int̾fecti.¬
ma & corpora int̾fectoꝵ. in conspectu marii
legati. tolenꝰ fluuiꝰ ꝑtulit. atq intestimo¬

Expanded text:
mines uiuere solita erant, relictis stabulis mines uiuere solita erant, relictis stabulis pascuisque cum balatu hinnitu mugituque miserabili ad siluas montesque fugerunt. canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrimosis ululatibus uagi luporum ritu oberrarunt. igitur Cn. Pompeius praetor cum Pioentibus iussu senatus bellum gessit et uictus est, postquam stilum imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant. Julius Caesar, Samnitium pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium proquinquum suum legatum sibi legit: quem assidue submonentem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id eumagmen exercitus sui incautus injecit, ubi et ipse consul occisus, et multi nobiles interfecti,ma et corpora interfectorum in conspectum Marii legati Tolenus fluvius pertulit, atque in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Dreterea ꝑ .uii. continuos dies. grando lapi¬
dũ immnixtis etiã testarũ fragn̾itis. t̾rã latis¬
sime uerberauit. Insannitibꝰ uastissimo
hiatu t̾re. flamina prupit. & usq incelũ
exxtendi uisa est. Q omplures p̃terea inici¬
nere uidere romani. globũ coloris aurei¬
e celo ad t̾rã deuolui. maiorẽq factũ rursꝰ
at̾ra insublime adorientem solem ferri.
ac insignitudine sua ipsũ solem obtercisse.
Wr usiss tantis malis anxciꝰ. iudomo sua iticer¬
to quidem auctore int̾fectꝰ est. Igitur
picentes. uestitii. marsi. peligni. marru¬
xiii. samnites. lucani. cũ ad huc occulta
Idefectionẽ meditarent᷑. gaiũ seruiũ p̃to¬
tĩq clausa ciuttate: omͣs ciues Romanios in¬
dicti cęde iugulauer. C ontinuo atrocissi.¬
mã ꝑtutiem: infamissina p̾cessere pro¬
digia. Mãq om̃iũ generũ anunalia que
manꝰ hominũ blande ꝑpeti. atq int̾ ho¬

Expanded text:
Praeterea per septem continuos dies grando lapiPraeterea per septem continuos dies grando lapidum, immixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime verberavit. In Samnitibus vastissimo hiatu terrae, flamma prorupit, et usque in coelum extendi visa est. Complures praeterea in itinere videre Romani globum coloris aurei, coelo ad terram devolvi, majoremque factum, rursus a terra in sublime ad Orientem solem ferri, ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius, domi suae, incerto quidem auctore, interfectus est. 336 Igitur Picentes, Vestini, Marsi, Peligni, Marrucini, Samnites, Lncani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, C. Servilium praetotimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugulaverunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
ciliarit. inimicos ꝑmulserit. iudices teꝑarit.
Orationem quoq ap̾tore concessam: nichilo sub¬
missiorem quã animũ habuerit. Eũ euden¬
t oppugnaret᷑ calu̾pnia & opinione bonoꝵ
om̃ũ̾i iure absoluendꝰ putaret᷑. ꝑuirio iudicũ
cõdẽpnatꝰ est. Qui smirna̾ cõminigra̾s: lit¬
terarũ studiis intentꝰ. conseNuit.¬
IN No ab urbe condita de . l. nono.
Mexeto iulio cȩsare. & lucio marcio philip¬
po consulibꝰ. in intestinis causis sociale bellũ
tota cõmouit italia. Siqͥdem leuinꝰ drusꝰ
tribunꝰ plebis latinos om̃s spe lib̾tatis in lec¬
tos. cũ placitũ explere ñ poss&. ĩ ariia ex¬
citauit. Eo accessit. ut mesta̾ urbe ꝑdigia
dira t̾rerent. Mã sub ortusolis: głobꝰ ignis
a regione septe̾trionis cũ maxximo celi fra¬
gore emicuit. Apud arretinos cũ panes
ꝑ conuiuia fraugerentur. cruor emediis
panibꝰ quasi euulneribꝰ corpoꝵ flucit.

Expanded text:
ciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, ciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentnno ab Urbe condita DCLIX, Sex. Julio Caesare et L. Marcio Philippo consulibus, intestinis causis sociale bellum tota commovit Italia, siquidem Livius Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes spe libertatis illectos, cum placita explere non posset, in arma excitavit. Eo accessit, ut moestam Urbem prodigia dira terrerent. Nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cum maximo coeli fragore emicuit. Apud Arretinos cum panes per convivia frangerentur, cruor e mediis panibus, quasi e vulneribus corporum fluxit.
Abbreviated transcription (Latin):
rem ẽẽ omiũ molitiont̾ suarũ contestatꝰ est:
ũ autẽ ipse saturninꝰ & saufeiꝰ & laruenꝰ co¬
gente mario incuriã confugissent. ꝑ equi¬
tes romanos effractis foribꝰ occisi st̃. G auis
glaucia extractꝰ edomo claudii. trucidatꝰ
est. I uriꝰ tribunꝰ plebis: bona omiũ publican¬
cla decreuit. G neus dolobella saturuini fr̃.
ꝑforũ olitorũ fugiens. cũ licio giganio int̾¬
fectꝰ est. Itaq auctoribꝰ tante seditionis
occisis: quies popło fuit. I unc cato atq
pompeius. rogationen de reditu metelli
numidici. tocius urbis gaudio ꝓmulgarͣ.
q̃ ne ꝑficeretur. marii consulis & furii
tribuni plebis factioribꝰ int̾cessũ est.
utiliꝰ qͦq uir uitegerrunꝰ adeo fideratq
innocentie constantia usus est. nt die sibi ab
accusatoribꝰ dicta usq ad cognitionem
neq capillũ barbã ue p̾ciderit. neq sordi¬
da ueste humili ue habitu suffragatores con¬

Expanded text:
rem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; rem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores con
Abbreviated transcription (Latin):
positis eusdem factionis iuidicibꝰ: ꝑ scelus
innocens metellꝰ dãpnatꝰ. in exiliũ cũ tociꝰ
urbis cdolore discessit. Idem saturnuꝰ mem¬
miũ uirũ acrẽ & integrũ fieri consulem
timens: orta subito seditione fugiente̾ ꝑ¬
publi uͣ mettiũ satellite̾ informi stipite
cõminutũ int̾fecit. I remente ꝓtantis
rei publice malis senatu popłoq romano:
mariꝰ consul accõmodato adc̾e̾pꝰ ingenio.
consensui bonoꝵ sese ĩ miscuit. cõmotaq¬
plebem leni oratione secdauit. Es acurninꝰ inf̾a¬
nuibꝰ ausis contionẽ domussuȩ habuit. ibiq
ab aliis rex: ab aliis imperator est appellatꝰ.
cõmuniuit. inforo p̾liũ cõmissũ est. Saturni¬
nꝰ amariatus foro pulsꝰ in capitoliũ confugit.
mariꝰ fistulas quibꝰ aqua eo deducebatur inci¬
dit. P ellũ deinde inaditu capitolii. horridu
satis actu est. Multi circa saufeui & saturnint
cesi. sacurninꝰ palã clamitans. mariũ aucto¬

Expanded text:
positis ejusdem factionis judicibus per scelus positis ejusdem factionis judicibus per scelus innocens Metellus damnatus, in exsilium cum totius Urbis 333 dolore discessit. Idem Saturninus Memmium virum acrem et integrum, fieri consulem timens, orta subito seditione fugientem per P. Mettium satellitem informi stipite comminutum interfecit. Fremente pro tantis reipublicae malis senatu populoque Romano, Marius consul, accommodato ad tempus ingenio, consensui bonorum sese immiscuit, commotaplebem leni oratione sedavit. Saturninus infamibus ausis concionem domi suae habuit, ibiqueab aliis rex, ab aliis imperator est appellatus.communiuit. in foro proelium commissum est; Saturninus a Marianis foro pulsus in Capitolium confugit; Marius fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium aucto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fieri posse intelligentes suppliciũ sin¬
gulare saux eruNt.
pꝰ cĩbricũ & centonicũ bellũ. & quin.¬
ut pene usq ad extremũ intestina cla¬
de conciderit. E uoluere ac ꝑcurrere¬
mͥ discorliarũ ambages. & in exetͥcabiles
seditionũ eausas. ĩ cõmodũ simul ac lon¬
guͣ uidet᷑. S a ne breuiter strinsisse suf¬
ficiat: quia pͥmꝰ lucius apuleiꝰ saturninꝰ
excitati tumultꝰ auctor extiterit: qͥn¬
to metello numidico uiro sane pͥmario.
acerrimꝰ inunicꝰ: qui enͣ censorem creatũ
ptractũ domo atq in capitoliu confu¬
gientẽ armata multitudine obsedit:
unde equitũ romanoꝵ indignatione deiec¬
tꝰ est. Pluruna  capitoliũ cęde facta:
anuniũ deinde cõpetitorem suũ saturninꝰ
& glaucia. fraude gaiimarii consulis oc¬
cider̃. En ubsequente anno: maꝵiꝰ sexto con¬
sul. & glaucia p̃tor. & saturninꝰ tribunꝰ ple¬
bis conspirauerint: metellũ numidicũ in
exciliũ quacũq agere. Wie dicta. a sub¬

Expanded text:
hoc fieri posse intelligentes, supplicium singulare sanxerunt. st Cimbricum et Teutonicum bellum, et quinut pene usque ad ex tremum intestina clade conciderit. Evolvere ac percurrere discordiarum ambages, et inextricabiles seditionum causas incommodum simul, ac longum videtur. Sane breviter me dixisse sufficiat; quia primus L. Apuleius Saturninus excitati tumultus auctor exstiterit, Q. Metello Numidico, viro sane primario, acerrimus inimicus, qui eum censorem creatum, protractum domo atque in Capitolium fugientem, armata multitunde equitum Romanorum indignatione dejectus est, plurima ante Capitolium caede facta. A. Nonium deinde, competitorem suum, Saturninus et Glaucia fraude C. Marii consulis occiderunt. Subsequente anno Marius sextum consul, et Glaucia praetor, et Saturninus tribunus plebis conspiraverunt Metellum Numidicum in exsilium quacumque vi agere. Die dicta, a sup
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ pene consũpti st̃. Raciliũ deinde
oppidũ magnaui ac du repugnans. postre¬
mo captũ ac dirutũ est. Preterea ulterio¬
res galliciȩ partes. q̃ inontibꝰ siluisq consite.
occano t̃minant᷑. antistiꝰ ac firmiꝰ legati. mag¬
nis grauibꝰq bellis ꝑ domuer̃. Nam & me¬
dulliũ montem minio flumini ĩminente̾.
in quo se magna multitudo hominũ tuebat᷑
ne cindeer̃. Itaq ubi sese genis hominũ atrore¬
natura & ferox. neq tolerande obsidionis
sufficientẽ. neq suscipiendi belli parem utcel¬
ligit. ad uolunt ariã mortẽ seruitutis tumo¬
re concurrit. Hã sepene omͣs certatĩ
igni. ferro. ac ueneno necauer̃.

Expanded text:
tremum pene consumpti sunt. Tracilium deinde tremum pene consumpti sunt. Tracilium deinde oppidum magna vi ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. Praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus silvisque consitae Oceano terminantur. Antistius et Firmius legati magnis gravibusque bellis perdomuerunt. Nam et Medullium montem Minio flumini imminentem, in quo se magna multitudo hominum tuebaturne cinxerunt. Itaque ubi se gens hominum trux enatura et ferox neque tolerandae obsidioni sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauer
Abbreviated transcription (Latin):
INo aburbe condita.dͦ. cc.xxx.uͦi. im¬
ꝑatore augnsto cȩsare sercies. & bis mar¬
atq astures duas fortissimas hispanie gentes.
suis uti legibꝰ sinera. aꝑuit iani portas atq
in hispatuã ipse cũ exercitu ꝓfectꝰ est. Can¬
tabri & astures galliciȩ ꝓuintiȩ portio sẽ.
qͤ ꝑ exxtentũ perinei ugũ haut ꝓcul scdo
oceano sub feptẽtrione deducit᷑. Hii non
solũ ꝓpͥa lib̾tatẽ tueri parati. uerũ etiã
finitunoꝵ p̾riꝑe ausi. uacceos & turmagos.
& autrigonas assiduis eruptionibꝰ popłaban¬
tur. Igit᷑ cęsar apud segisinia castra posut.
tͥbꝰ agnunibꝰ totã pene cõplexꝰ cantabrra
Nu fatigato frustra atq in ꝑiculũ sepe de
ducto exercitu: tãdem ab aquitanico sinii
ꝑ oceanũ in cautis hostibꝰ ad moueri classem.
atq exponi copias. iub&.Iunc demũ
cantabri sub menibꝰ atticȩ maximo congres¬
si bello & uicti: in uinniu̾ monte natura tu¬
tissimũ confuger̃: uͥ obsidionis famȩ ad ex¬

Expanded text:
no ab Urbe condita DCCXXVI, imperatore Augusto Caesare sexies, et bis Mntabros atque Astures, duas fortissimas Hispanisuis uti legibus sineret, aperuit Jani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri et Astures Gallaeciae provinciae portio sunt, qua extentum Pyrenaei jugum haud procul secundo oceano septentrione deducitur. Hi non solum propriam libertatem tueri parati, verum etiam finitimorum praeripere ausi, Vacceos, et Turmogos, et Aurigonas assiduis eruptionibus depopulabantur. Igitur Caesar apud Segissamam castra posuit, tribus agminibus totam pene amplexus Cantabriam. Diu fatigato frustra atque in periculum saepe ducto exercitu, tandem ab Aquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoveri classem atque exponi copias jubet. Tum demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello, et victi, in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi fame obsidionis ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
grana uiua. siue occasione. siue ueri¬
tate cõmota Oma tam̃ dep̾senti salute cre¬
dentia: & horreo dominicȩ p̃parationis
accepta st̃. NReliqua uͦ uelut stercora & ue¬
litt palee ipsa uł in credulitate uł inobedi¬
entia p̾ iudicate. ad ext̾miniũ atq incen¬
diũ rematiser̃. Quis hȩc ꝑpendere ple¬
nis miraculis quis p̾dicare dignis laudibꝰ
queat e I ercia die barbari qua in gres¬
si urbem fuereliit. sponte discedunt. fac¬
to quidem aliquantarum edium inceti¬
dio. s ne tanto quidem. quantũ septu¬
gentesimo conditionis eiꝰ anno easus effe¬
cerat. Nã si exibitã neronis imꝑatoris. sui
spectaculi inflãmatione̾ recenseam: ꝓcul
dubio nulla cõparatione equiꝑabitur. se¬
cundũ id qͦd excitauerat lasciuia prin¬
cipis. hoc quod nẽ intulit ira uictoris.
Ileq uͦ galloꝵ meminisse in huiꝰmodi collatio¬
ne debeo: qui continui pene anni spacio
incense euerseq urbis atritos cineres

Expanded text:
grana uiua siue occasione siue uerigrana uiua siue occasione siue ueritate commota; omnia tamen de praesenti salute credentia ex horreo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero uelut stercora et uelut paleae, ipsa uel incredulitate uel inoboedientia praeiudicata, ad exterminium atque incendium remanserunt. quis haec perpendere plenis miraculis, quis praedicare dignis laudibus queat? Tertia die barbari quam ingressi Vrbem fuerant sponte discedunt, facto quidem aliquantarum aedium incendio sed ne tanto quidem quantum septingentesimo conditionis eius anno casus effecerat. nam si exhibitam Neronis imperatoris sui spectaculis inflammationem recenseam, procul dubio nulla conparatione aequiperabitur secundum id, quod excitauerat lasciuia principis, hoc, quod nunc intulit ira uictoris. neque nero Gallorum meminisse in huiusmodi conlatione debeo, qui continuo paene anni spatio incensae euersaeque Vrbis adtritos cineres
Abbreviated transcription (Latin):
xep̃i : pluruni etiã pagani xpͣianis pro¬
fessione. & si non fide admiscentur. &
ꝑ hoc tam̃ adcͣepꝰ quo magis confundant᷑.
euadunt. Quantoq copiosius aggre¬
gantur romani confugientes: tanto aui¬
diꝰ circunfunduntur barbari defensores.
Osacra & in effabilis diuini iuditii discre¬
tio. O sc̾m istud & salutare flumen.
qͦd parua exortum domo: dũ beato
alueo inscoꝵ sedes descendit. oberrau¬
tes ꝑiclitantesq animas. insalutis sinũ
pia rapacitate ꝑuexit. O p̾clara illa
xpͣianȩ militie tuba: q̃ generalit᷑
cunctos dulcissimo ad uita modula¬
mine inuitans: qͦs ad salutẽ in obedi¬
entes ñ suscitauit. in excusabiles reli¬
qͥt ad mortẽ. Misteriu̾ hoc qͦd intrans¬
ferendis uasis dicendisq hymnis. edu¬
cendis populis fuit : tanquã magnũ
cribrũ fuisse arbitror. ꝑ qͦd excongre¬
gatione romani popłi tanqͣm exemag¬
unbatis latebrarũ foramina effluocere

Expanded text:
Christi, plurimi etiam pagani Christianis proChristi, plurimi etiam pagani Christianis professione etsi non fide admiscentur et per hoc tamen ad tempus, quo magis confundantur, euadunt; quanto copiosius adgregantur Romani confugientes, tanto auidius circumfunduntur barbari defensores. O sacra et ineffabilis diuini iudicii discretio! O sanctum istud et salutare flumen, quod parua exortum domo, dum beato alueo in sanctorum sedes tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O praeclara illa Christianae militiae tuba, quae generaliter cunctos dulcissimo ad uitam modulamine inuitans, quos ad salutem inoboedientes non suscitauit, inexcusabiles reliquit ad mortem. mysterium hoc, quod in transferendis uasis, dicendis hymnis, ducendis populis fuit, tamquam magnum cribrum fuisse arbitror, per quod ex congregatione populi Romani tamquam ex mago ambitu ciuitatis latebrarum foramina effluxere
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo depͣi: ad barbarũ ait. Iꝯ ec petͥ
apłi sacra ministeria st̃: p̃sume si au¬
des: defacto tu uideris. E go quia
defendere nequeo: tenere non audeo.
PBarbarꝰ uͦ adreuerentiã religionis.
timore dĩ & fide uirginis motꝰ. ad
alaricũ hec ꝑ nuntiũ retulte. Qui
continio reportari ad apłi basilicã uniu̾sa
ut erant uasa ĩꝑauit. uirgine̾ etiã simulq
om̃is qͥse adiungerent xpͣianos: eodem
coudefensione deduci. Ea domꝰ asc̾is selibꝰ
longo ut fer̃. & medio int̾iectu urbis ab¬
erat. Itaq magno spectaculo omiuĩ dis¬
posita ꝑ singulos singula. & suꝑ capita
elata palam aurea atq argentea uasa.
portantur: exertis undiq ad defensio¬
nem gladiis: pia pompa munitur:
hytuꝰ dõ rontatus barbarisq conei¬
nentibꝰ publice canit᷑. Personat late
in excidio urbis salutis tuba: om̃sq etiã
in abditis latentes in uitat ac pulsat.
Concurrunt undiq aduasa petri: uasa

Expanded text:
uirgo Christi ad barbarum ait : haec Petri uirgo Christi ad barbarum ait : haec Petri apostoli sacra ministeria sunt. praesume, si audes; de facto tu uideris. ego quia defendere nequeo, tenere non audeo. barbarus uero ad reuerentiam religionis timore Dei et fide uirginis motus ad Alaricum haec per nuntium rettulit: qui continuo reportari ad apostoli basilicam uniuersa ut erant uasa imperauit, uirginem etiam simulque omnes qui se adiungerent Christianos eodem cum defensione deduci. ea domus a sanctis sedibus longe ut ferunt et medio interiectu Vrbis aberat. itaque magno spectaculo omnium disposita per singnlos singula et super capita elata palam aurea atque argentea uasa portantur; exertis undique ad defensionem gladiis pia pompa munitur; hymnum Deo Romanis barbarisque concinentibus publice canitur; personat late in excidio Vrbis salutis tuba omnesque etiam in abditis latentes inuitat ac pulsat; concurrunt undique ad uasa Petri uasa
Abbreviated transcription (Latin):
irrumpit. Mato tam̃ p̾cepto priꝰ. ut
petͥ & pauli basilicas confugissent: hos
in primis inuiolatos securosq ẽe̾ sinerent
tc̃ deinde in quantum possent prede
inhiantes: a sangͥne tẽꝑareut. Iccidit
quoq quo magis illa urbis irruptio
indiguatione deita qd ħ ostis forti¬
tudine ꝓbaretur: ut beatꝰ in uocentiꝰ
romane eccłe epͣs. tanquã iustꝰ lochsub¬
tractꝰ asodomis occulta piudentia dĩ
apud rauenna̾ cẽ positꝰ. peccatoris popłi
ñ uidero excidiui. Piscurrentibꝰ ꝑ ur¬
bem barbaris: force unꝰ gothoꝵ ilenq
poteus & xp̃ianꝰ. sacrã dõ uirgine̾ ĩa
etate puectã in quadã eccłastica domo
repꝑit. Cuͣq ab ea auru argentũq ho¬
neste exposcer&: illa fideli constantia
ẽẽ apud seplurimũ. & moxx ꝓferendũ
spopondit ac ptulit. Cuͥq expositis
opibꝰ attonitũ barbarun. magnitudi¬
ne. pondere. pulchritudine. ignota
etiã uasoꝵ qualitate intelliger&

Expanded text:
inrumpit dato tamen praecepto prius, ut inrumpit dato tamen praecepto prius, ut rum apostolorum Petri et Pauli basilicas confugissent, hos inprimis inuiolatos securosque esse sinerent, tum deinde in quantum possent praedae inhiantes a sanguine temperarent. accidit quoque, quo magis illa Vrbis inruptio indignatione Dei acta quam hostis fortitudine probaretur, ut beatus Innocentius, Romanae urbis episcopus, tamquam iustus Loth subtractus a Sodomis occulta prouidentia Dei apud Rauennam tunc positus, peccatoris populi non uideret excidium. discurrentibus per Vrbem barbaris forte unus Gothorum idemque potens et Christianus sacram Deo uirginem iam aetate prouectam, in quadam ecclesiastica. domo reperit, cumque ab ea aurum argentumque honeste exposceret, illa fideli constantia esse apud se plurimum et mox proferendum spopondit ac protulit, cumque expositis opibus attonitum barbarum magnitudine pondere pulchritudine, ignota etiam uasorum qualitate intellegeret,
Abbreviated transcription (Latin):
metu : suscitauit: eas interĩ ripas rheni
quatere. & pulsare gallias uoluit. spe¬
ransssub hac necessitatis cir cũstantia. qua
& exctorquere imꝑiũ genero poss& infi¬
liu: & barbare gs tã facile cõpͥmi. qͣm cõ¬
moueri ualerent. Itaq uͥ imꝑatori hono¬
rio exercituiq romano. hȩc tantoꝵ scele¬
rũ scena patefacta ẽ: cõmoto iustissime
exercitu. occisus ẽ stilico. Qui ut unum
puerũ purpura indueroꝵ.: tociꝰ genepis ħ umani
sanguinẽ dedidit Sccisus. eucheriꝰ¬
qͥ ad conciliandũ ͥ fauore paganoꝵ. resti¬
tutione tẽploꝵ. & euersione eccłarũ imbu¬
turũ se regui pͥmordia minabat᷑. pauciq
cũ eodem satellites tantarũ moliconum
puntai st̃. Ita minimo negotio. paucoꝵq
libate st̃ & uindicate.
taq pꝰ hec tanta augnͣita blasphemiarũ
nullãq penitentiã ultima illa diuq
suspensa: urbe pena consequit᷑. Nd est
alaricꝰ. trepidã romã obsid&. turbat.

Expanded text:
metu suscitauit. eas interim ripas Rheni metu suscitauit. eas interim ripas Rheni quatere et pulsare Gallias uoluit, sperans miser sub hac necessitatis circumstantia, quia et extorquere imperium genero posset in filium et barbarae gentes tam facile comprimi quam commoueri ualerent. itaque ubi imrio exercituique Romano haec tam ingentia damna patefacta sunt, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpuram indueret, totius generis humani sanguinem dedidit. occisus Eucheri ad conciliandum sibi fauorem paganorum restitutione templorum et euersione ecclesiarum inbuturum se regni primordia minabatur, paucique cum isdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. ita minimo negotio paucorumquliberatae sunt et uindicatae. Itaque post haec tanta augmenta blasphemiarum nullamque paenitentiam ultima illa diuque suspensa Vrbem poena consequitur. adest Alaricus, trepidam Romam obsidet turbat
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã. ita continuo ꝓpt̾ uiuoꝵ mortu¬
oriq scoͣꝵꝑ piã recordationẽ dĩ iram ẽ¬
passura ñ plenã. si forte confusa peniteat.
& ꝑ exꝑientia fidem diseat. ab incursu
alarici regis & hostis.s xp̃iani : aliqͥntu¬
lo ad tẽpꝰ spatio differtur. Interea comes
stilico uuandalorum. inbellis. auare. ꝑfide
& dolose gentis genere editꝰ. parui pͥen¬
dens qͦd sub imꝑatore imꝑabat: euche¬
riũ filiu suũ sicut aplerisqͣ traditur.
alaricũ cunctãq gothoꝵ gente̾ ꝓ pace
obtuna && qͥbꝰ cũq sedibꝰ supplicit̃ ac sim¬
plicit̃ orantẽ. occulto fed̾e frouens. publi¬
ce aũ & belli & pacis copia negata. ad t̃¬
retdã terendãq rẽ publicã reseruauit.
Preterea gentes alias copiis uiribꝰq into¬
sueuoꝵ. uuandaloꝵ. ipsoq simul motu
impulsoꝵ burgundionũ ultro inarma
sollicitans. de terso semel romani nominis

Expanded text:
am, ita continuo propter uiuorum mortuam, ita continuo propter uiuorum mortuorumque sanctorum piam recordationem Dei iram passura non plenam, si forte confusa paeniteat et per experientiam fidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis sed Christiani aliquantulo ad tempus spatio differtur. Interea comes Stilico, Vandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium suum, sicut a plerisque traditur, Alaricum cunctamque Gothorum gentem, pro pace optima et quibuscumque sedibus suppliciter ac simpliciter orantem, occulto foedere fouens, publice autem et belli et pacis copia negata, ad terendam terrendamque rempublicam reseruauit. praeterea gentes alias copiis uiribusque intoSueborum Vandalorum ipsoque simul motu inpulsorum Burgundionum, ultro in arma sollicitans, deterso semel Romani nominis
Abbreviated transcription (Latin):
mo qͦ d felicitatis loco deputari sol&/.
dampna pugne euentu compensata
uictorie. edentibꝰ. bibentibꝰ. ludentibꝰq
nr̃is. tanti illi. tãq immanes hostes.
esurientes. sicientes. languentesq con¬
fecto st̃. Ip arum hoc est. nisi captum
& sub iugatum sciant. quẽ cunuere
romani: illũq idolatrã suu̾ cuiꝰ. sac̾¬
ficia se magis ꝑcimescere qͣm arma fin¬
nisq despiciant. ¶ git᷑ rexe radagaisꝰ
solꝰ spem fuge sumens. clã suos dese¬
ruit: atq in nrͣos incidit. aqͥbꝰ cap¬
Tꝰ. & paulisꝑ retentꝰ: ac deinde int̾¬
fect est. Is anta uͦ multitudo capti¬
uoꝵ gochoꝵ fuisse fert᷑. ut uilissima¬
rũ pecudum modo. singulis aureis
passim greges hominui uenderent᷑.
 nichil suꝑ ec̃e. Sͦs de codem popło¬
sinit. Pã ilico cunctis qͥ emebant᷑ morien¬
non ad rernitiendã s ad repmendã ido¬
latriȩ p̾sũptionem iudicis dĩ obliqͣm mi¬

Expanded text:
mo - quod felicitatis loco deputari solet — mo - quod felicitatis loco deputari solet — damna pugnae euentu compensata uictoriae : edentibus bibentibus ludentibusque nostris tanti illi tamque immanes hostes esurientes sitientes languentesque confecti sunt. parum hoc est, nisi captum et subiugatum sciant, quem timuere Romani, illumque idololatram 15 suum, cuius sacrificia se magis pertimescere quam arma finnisque despiciant. igitur rex Radagaisus solus spem fugae sumens clam suos deseruit atque in nostros incidit: a quibus captus et paulisper retentus ac deinde interfectus est. tanta uero multitudo captiuorum Gothorum fuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. sed nihil superesse Deus de eodem populsinit. nam ilico cunctis qui emebantur moriennon ad remittendam sed ad reprimendam idololatriae praesumptionem iudicis Dei obliq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdito. & hoc punirent᷑ im misso: maxime
cũ imꝑacoris honoris admiranda in reg¬
no continentia. & seissima fides. ñ paruni
diuine misericordiȩ mereret᷑. Eecendunt᷑
qͥdem aduersũ immanissimu h. E illũ ra¬
dagaisũ. alioꝵ hostiũ cũ copiis suis icli¬
nati adauxciliũ animi. Adst̾ huldin. &
sarus. hutioꝵ &e gothoꝵ duces p̃sidio ro¬
manoꝵ: s non sinit d̾s rem potentie sue.
uirtutẽ homitiũ ac marcie hostiũ uideri:
cont̾ritũ diuinitꝰ radagaisũ infesulanos
montes coegit. & usq seđm eos qui parcis¬
sime refer̃. ce̾. milia hominũ ĩnopũ consi¬
lii & cibi. inasꝑo & arido montis iugo. ar¬
guente utdiq tiore concludit. ag¬
minaq qͥbꝰ dudum angusta uidebat᷑
italia. latendi spe inunum ac paruũ uer¬
tice̾ trudit. Quid multis morer: non
dispostta inbellũ acies fuit: non furor
timorq incerta pugne p̃culit. non ce¬
des acta non sanguis effus est. non postre¬

Expanded text:
perdito et hoc punirentur immisso; maxime perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege continentia et sanctissima fides non parum diuinae misericordiae mereretur conceduntur quidem aduersus immanissimum illum hostem Radagaisum aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. adsunt Vldin et Sarus, Hunorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum; sed non sinit Deus rem potentiae suae uirtutem hominum ac maxime hostium uideri. conterritum diuinitus Radagaisum in Faesulanos montes cogit eiusque — secundum eos qui parcissime referunt — ducenta milia hominum inopum consilii et cibi in arido et aspero montis iugo, urguente undique timore concludit agminaque, quibus dudum angusta uidebatur Italia, latendi spe in unum ac paruum uerticem trudit. quid multis morer ? non disposita in bellum acies fuit, non furor timorque incerta pugnae praetulit, hon caedes acta, non sanguis effusus est, non postre
Abbreviated transcription (Latin):
res docuit timore di mitis uicede: aliꝰ pa¬
ganꝰ. barbarꝰ. & uere seytha. qͥ non tan¬
tũ głam aut p̃dã. qͣntũ inexsaturabili
crudelitate. ipsã cedem amar& incebe:
& hic ĩa sinu receptꝰ italiȩ romã eprei¬
mo trem̃tẽ. trore quassabat. Itaq si
huic ultioni potestas ꝑmicteret᷑: queͥ ro
mani obhoc p̃cipue tim̃dũ arbitrabant᷑.
qr fauorem deoꝵ sac̾ficioꝵ obsequiis in¬
uitar& : & immodatior cedes sine frue¬
tu em̃dationis arsiss&: & error nouissi¬
mꝰ peior pͥore creuiss& : qͣndo qͥdem in
pagani & idolatre manꝰ incidisse. ñ
solũ paganis residius de instaurando
cultu icdoloꝵ eẽt indubitata ꝑsuasio.
s etiã xpͣianis ꝑiculosa confusio. cũ et
hi t̾rerent᷑ p̃uiditio. & illi confirma¬
rentur eremplo. Quã obrẽ iustus
dispensator humani generiꝰ d̾s. ꝑire
paganũ hoste ioluit. & ⁊epͥtanum
p̃ualere ꝑmisit. ut pagani blasphemar¬
tesq romani: & illo confunder ene᷑

Expanded text:
timore Dei mitis in caede, alius paganus, barbarus, et vere Scytha, qui non tantum gloriam aut praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret in caede: et hic jam sinu receptus Italiae, Romam e proximo trementem terrore quassabat. Itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem mani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia fauorem deorum sacrificiorum obsequiis inuitaret, et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur
Abbreviated transcription (Latin):
quando unꝰ ercipsis poeta quideni ex¬
miꝰ. s pagatiꝰ ꝑuicacissimꝰ. huiꝰmodi
uersibꝰ. & dõ & homini testimoniũ culit.
quibꝰ ait. O nimiu̾ dilecte dõ . tͥ nili¬
at ęther: & coniurati uetuunt ad
de uiribꝰ suis & de iclolis p̾sumente̾.
heo dosius au cõposita tranqͥllaq re¬
publica: apud mediolanũ consticutꝰ.¬

Expanded text:
quando unus ex ipsis, poeta quidem exquando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus, huiusmodi uersibus et Deo et homini testimonium tulit, quibus ait: O nimium dilecte Deo! tibi militat aether, Et coniurati ueniunt ad de uiribus suis et de idolis praesumentem. Theodosius autem conposita tranquillataque republica apud Mediolanium constitut
Abbreviated transcription (Latin):
tuta nudabat. nc̃ oppositis iugit̃ uiter¬
ga crudebat. I ela etiã ꝙ̃ ipsi uehe¬
mͣter intorserant: excepta uentis in¬
petu supinata ac retrorsũ coacta. ip¬
sos infelicit᷑ configebant. I rospexit
sͥ humane conscientie pauor. Hã con¬
tinuo sese parua suoꝵ manu fusa: iuc¬
tori theodosio hostilis ꝓstrauit exercitꝰ.
Eugeniꝰ captꝰ atq interfectꝰ est. Ar¬
bogastes sua sese manu ꝑculit. Ita o
hic duoꝵ sangͥne bellũ cuule restinctũ
quos utiq ꝑ didisse iucrũ & iuticere
fuit. Non insulto obtrectatoribꝰ urͣis.
Unũ aliqͦd ab iuitio urbis condite bellũ
ꝓferã tã pia necessitate susceptũ : tã
cdiuina felicitate confectum: ta clentci
bonitate sopitum. ubi nec pugna gra¬
uẽ cȩdeni. nec uictoria cruentã exege.¬
rit ultionẽ. Et fortasse concedã. ut
ñ hȩc fide ⁊piatui ducis concessa uideant᷑.
Quã uis ego hoc testimonio ñ laborem.

Expanded text:
tuta nudabat, nunc oppositis jugiter in tertuta nudabat, nunc oppositis jugiter in terga trudebat: tela etiam, quae ipsi vehementer intorserant, excepta ventis impetu supinata, ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. Prospexit sibi humanae conscientiae pavor: nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus. Eugenius captus atque interfectus est. Arbogastes sua se manu perculit. Ita et hic duorum sanguine bellum civile restinctum quos utique perdidisse lucrum et vinci vincere fuit. Non insulto obtrectatoribus nostris. Unum aliquod ab initio Urbis conditae bellum proferant, tam pia necessitate susceptum, tam divina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna gravem caedem, nec victoria cruentam exegerit ultionem: et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa videantur, quamvis ego hoc testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ quã insonne̾ noctẽ continuatione p̾cũ¬
transegit: & testes ꝓpe modũ quas in p̾¬
ciũ p̾sidii cęlestis ap̾pendat. lacrimarũ
lacinas reliquit. fiducialit̃ arma cor¬
ripuit solꝰ : scieusse nsolum. ẽẽ. signoq
crucis signu̾ pͣlio dedit. ac se in bellũ
etiã si nemo sequeretur. uictor futurꝰ
ĩmisit. I rima salutis ua extite arbitio.
hostiluun parcium comes. Qui cũ ig¬
naruin imꝑaterem eir cũpositis excepu¬
s& insidiis. conuersꝰ ad reuerentiã au¬
gusti. ñ solu̾ ꝑiculo lib̾auit. uerũ etiã in¬
struxeit auxcilio. FAt ubi ad contigua¬
ĩ miscende pugnę spacia ꝑuentũ est.
continuo magnꝰ ille & in effabilis turbo
uentoꝵ i nora hostiu̾ ruit. Et erebant᷑
tata : nusqͣni ꝓpe modũ cadere prius¬
quã impingerent sinebantur. Pp orro
aũ turbo continuus ora pectoraq hostiũ
nunc illisis grauit̾ scutis euerberabat.
nc̃ impressis ꝑtinacit̃ obstructa claude¬
bat. nẽ auulsis uolent᷑ destifuca desti¬

Expanded text:
quam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes propemodum quas in pretium praesidii coelestis appenderat lacrymarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit solus, sciens se esse non solum, signo crucis signum praelio dedit, ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, victor futurus immisit. Prima salutis via exstitit Arbitio hostilium partium comes, qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conversus ad reverentiam gusti, non solum periculo liberavit, verum etiam instruxit auxilio. At ubi ad contigua miscendae pugnae spatia perventum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo ventorum in ora hostium ruit. Ferebantur tata, nusquam propemodum cadere, priusquam impingerent, sinebantur. Porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc illisis graviter scutis everberabat, 561 nunc impressis pertinaciter obstructa claudebat, nunc avulsis violenter desti
Abbreviated transcription (Latin):
in grauatur. Itaq in effabili iuditio dei
factũ est. ut qͣmi in ꝑmiato popło piis gra
pena impiis debebatur. oportebatq ꝑmixe¬
ti hostes qͥ insuadibile̾ inplurimis oe con¬
tradicente̾ ciuitat᷑e. seuerioribꝰ solito fla¬
gͥs coarguerent. ñ tam̃ eos qui in diserete
cunctos intẽꝑata cede delerent. Iuo
tc gothoꝵ populiꝰ. cũ duobꝰ potentissimis
regibꝰ suis. ꝑ romanas pruntias bagabtt¬

Expanded text:
ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei factum est, uti, quoniam in permixto populo piis gratia, poena impiis debebatur oportebatque permitti hostes, qui insuadibilem in plurimis et contradicentem ciuitatem seuerioribus solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum populi cum duobus potentissimis regibus suis per Romanas pr
Abbreviated transcription (Latin):
ceo de ipsoꝵ int̾ se barbaroꝵ crebris
dilacerationibꝰ eũ se inuice̾ gothoꝵ cunei
duo. deinde alanatq huni uariis
cedibꝰ populabantur. Na dagaisus.
omͣiũ autiquoꝵ p̾sentiũq hostium
longe ĩ manissimꝰ. repentino ĩ petu. to¬
tã inuncdauit italiã. Iã fuisse in po¬
pło eiꝰ plꝰ quã. ccͣ. milia gothoꝵ fer̾.
IH ic supra hanc meredibilẽ multicudine̾
indomitãq uirtutẽ. paganꝰ & seota
erat. Qui ut mos est barbaris huiꝰmo¬
di gentibꝰ. om̃em romani sangaiẽ
geueris. diis suis ꝓpinare deuouerat.
IHoc igitur romanis arcibꝰ iminente.
fit om̃iũ paganoꝵ in urbe concursus:
hostẽ ad ẽc̃. utiq eũ copia uiriũ. tũ maxi¬
me p̾sicho deoꝵ potentẽ. Yrbem aũ
ideo destituta: & mature periturã: quia
dos & facra ꝑdiderit. magnisq bellis u¬
biq agitat᷑. Et continuo de repetendis
sacris. celebrandisq tractatur. ¶ eruent

Expanded text:
ceo de ipsorum inter se barbarorum crebris ceo de ipsorum inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, deinde Alani atque Huni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent
Abbreviated transcription (Latin):
te seniore. singulis potentissimis infan¬
tũ cura & discipliua utriꝰq palacii cõ¬
missa cẽt. hoc est rufuo crientalis aulȩ.
stilieon occidentalis imꝑii. quid uterq
egerit quid ue agere conatꝰ sit. exitꝰ
utriꝰq docuit. cũ alius sibi. alius filio
suo affectans regale fastigium: ut
rebꝰ repente turbatis. necessitas rei pu¬
blice scelus ambituꝰ tegera. barbaras
gentes ille. Immisit: hic fouit. I aceo
de alarico rege. eũ gochis suis fepe tue¬
to.sepe concluso. semꝑq dimisso.
aceo de infelicibꝰ illis apud pollentiã
gestis: cum barbaro & pagano duci.
hoc est sauli belli sũma cõmissa est.
cuiꝰ impbitate reuerentissimi dies o
sẽm pͥascha uolatũ est. cedentiq hos¬
ti. ꝓpt̾ religionem: ut pugnar&
exeactũ est. Isũ quidem ostendente
in breui iuditio dĩ. & quid fauor eiꝰ
possit: & qͥd ultio edcegerit. Ĩpꝰ ugnan¬
tes uicimnꝰ. & uetores uicti sumꝰ. ¶a¬

Expanded text:
re seniore singulis potissimis infanre seniore singulis potissimis infantum cura et disciplina utriusque palatii commissa esset, hoc est Rufino orientalis aulae, Stiliconi occidentalis imperii, quid uterque egerit, quidue agere conatus sit, exitus utriusque docuit, cum alius sibi, alius filio suo affectans regale fastigium, ut rebus repente turbatis necessitas reipublicae scelus ambitus tegeret, barbaras gentes ille inmisit, hic fouit. taceo de Alarico rege cum Gothis suis saepe uicto, saepe concluso semperque dimisso. taceo de infelicibus illis apud Pollentiam gestis, cum barbaro et pagano duci, hoc est Sauli, belli summa commissa est, cuius inprobitate reuerentissimi dies et sanctum pascha uiolatum est cedentique hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. ta