comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum nec fidi cõmile prabũ¬
tur sieuentu frantentur c̃¬
ditores. si bona fuint afiso
de gr̃a an possit fiscus poste¬
a agnoscere ⁊ magis est ne
possit ¶ꝑlane smo c̾tiorato¬
tatis conẜuande tam adiec¬
ta nidendum ẽ an constoni
locus sit ꝗ siquid̾ talia fu̾nt
ut agnosci deberent adiecti¬
cus est.Is autẽ cui bona¬
fite adiecta sunt bonorimi
possori assimulari deb ⁊ secũ¬
dum ħ ꝯuir sepulcrorum poc̾¬
ueniri acreditorib possit
hr̃drtauis accõmb an uero
non nisi eycancone.ꝯm̃ int̾¬
posint muagisq est ut non
cõne qmͣ int̾posuit. ¶ Si du

Expanded text:
rum: nec fideicommissae praestabuntur, si euentu fraudentur creditores. Si bona fuerint a fisco dae gratia, an possit fiscus postea adgnoscere? et magis est, ne possit. plane si non certioratrtatis conseruandae causa addicta, uidendum est, an constitutioni locus sit. et si quidem talia fuerunt, ut adgnosci deberent, addicticus est.Is autem cui bona addicta sunt bonorum possessori adsimilari debet et secundum hoc et iura sepulchrorum poteueniri a creditoribus possit hereditariis actionibus an uero non nisi ex cautione quam interposuit? magisque est, ut non tione quam interposuit.Si
Abbreviated transcription (Latin):
q est ut locussit comito¬
in addictis enĩ bonis redi¬
mere ⁊ pr̃are nb̾tatem
cogitur ap̾tore. ¶ Sino
hres set legatarius roga¬
tus fu̾it manimittere
numquid cesret consto q
legatis non debitis no
lib̾tates possint debi ma¬
gisq est ut idem fauor
sit omnib enĩ gen̾ałi:
uolint lib̾tatem pr̃are ꝗ¬
b competit si hidita o
adita fiuiset eatem cõ¬
strtucõ ꝓspeyit ut sifiscꝰ
bona admisr̾t equelib̾ta¬
tes competant. ergo siue
iacent bona fisco spnen
compot̾e isi fid̾i cõm issa
tuit causam ꝓbare mĩ¬
ninintt̾et. Si in frau¬
dem creditoꝵ ub̾tas data
sit ab eo qui mortis tempe
soluendo nõ est ancom¬
petat ⁊ si quid̾ fiscus bõa
nõ agnou̾it forte compe¬
teret libtasq solidumo
ditori osfertur an quin si
addita hĩditas fuiaet ñ
competeret c̾te si fiscus ag¬
nou̾it hrditatem faciluit
ꝓbabitur cessare lib̾tati̾¬

Expanded text:
sque est, ut locus sit constitutioni: addictis enim bonis redimere et praestare libertatem cogitur a praetore. Si non heres, sed legatarius rogatus fuerit manumittere, numquid cesset constitutio, quod legatis non debitis nec libertates possunt deberi? magisque est, ut idem fauor sit: omnibus enim generaliter uoluit libertatem praestare, quibus competeret, si hereditas adita fuisset. Eadem constitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernentcompetere, nisi si fideicommissam: tuit causam probare minumitteret. Si in fraudem creditorum libertas data sit ab eo, qui mortis tempore solvendo non est, an competat? et si quidem fiscus bona non adgnoverit, forte competet libertas, quia solidum creditoribus offertur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnovit hereditatem, facilius probabitur cessare libertat
Abbreviated transcription (Latin):
osfõ iudicis conitiri cu¬
uenire croditores uñ qũ
c̾are cuicauetur ominĩ
noie. ¶Illudindendume
an caui deb creditoribus
⁊ sic adicibona anuo sõ
contõne ħ sunt adicienda
marci fre̾ suit do solito u¬
tiq sic accipiemus de sor¬
te ⁊ usuris debitis¶Hu
qui ad lib̾tatem ꝑ uenert
quoꝵ lib̾ti fiant constões
ostendit ut qui directa
ub̾tatem ortim erunt lb¬
ti msi forte is qui adici si¬
bibona desid̾at ita uelit

Expanded text:
o iudicis constitui conuenire creditores unumque creare, cui caueatur omnium nomine. Illud uidendum: ante caueri debet creditoribus et sic addici bona, an uero sub condicione haec sunt addicenda, Marci facta sint'. 'De solido' utique sic accipiemus 'de sorte et usuris debitis'. Hi, qui ad libertatem peruenerunt, quorum liberti fiant, constitutio ostendit, ut qui directam libertatem, orcini erunt liberti, nisi forte is qui addici sibi bona desiderat ita uelit
Abbreviated transcription (Latin):
fadici demũ itabona noluit¬
s ii donee creditorib cautum
ergo cauend̾ ẽ ydonee quid
est ydonee sat̾done utiq
aut pignorib datis. idit¬
aut si ei fides hñta fu̾it ꝓmittẽ¬

Expanded text:
Addici ita demum bona uoluit, si idonee creditoribus cautum ergo cauendum est idonee. quid est idonee? satisdato utique aut pignoribus datis. sed si ei fides habita fuerit promitte
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ti fiant utril manimĩ¬
tendi sunt abeo auuo ipa̾
adiec̾ne ħ comp̾hende¬
dum ost ea condõne sib
ius lib̃tatem nactus eit
bit is cuibona adiecta st
Si alienos testator roga¬
utrum dicemus constõ¬

Expanded text:
liberti fieri, utrum manumittendi sint ab eo an vero ipsa addictione hoc comprehendendum hac condicione sibi vus libertatem nactus est,us habebit is cui bona addicta sunt. Si alienos servos rogautrum dicimus const
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ sisb̾done data sit lib̾tas
⁊ si qurd alie pure alie sb̃co¬
done utiq adici statim pos¬
sinit siomnes s̾condõnequid
conseqn̾serit dre utrum expec¬
tandum ut conto existat aͥ
u̾o statim adicimꝰ tunc dem̾¬
ei competitura nb̾tatem sier¬
erit ꝓbandũaditio itaq bo¬
nis duxcce ub̾tates pureda¬
de statim competat eydie ⁊cũ
dies uem̾t condonales cumcõ¬
dõ extit̾it nec erit abre existi¬
mare ⁊ pendete ꝯdõne ubta¬

Expanded text:
dicione data sit libertas? et si quidem aliquae pure, aliquae sub condicione, utique addici statim possunt: si omnes sub condicione, quid consequens erit dicere? utrum exspectandum, ut condicio existat, an vero statim addicimus, tunc demum competitura libertate, si exerit probandum. addictis itaque bonis directae libertates pure datae statim competunt, ex die, cum dies venerit, condicionales, cum condicio extiterit: nec erit ab re existimare etiam pendente con
Abbreviated transcription (Latin):
em lib̾tatis spes ẽ ibidicẽd ẽ
uel modica data occõne ꝙ sũ
dampno credidorum suturs̃
sit adicom ad mittendam. si
sũ condõne dandorum .y. li¬
tas data sit siuebr̃didare iꝰ¬
sus sit qui lib̾tatem accepit
sue non sit diccum andan¬
doeicui bona adicienda sut
ꝑuemat adub̾tatem queri
pot̾ ⁊ magis ẽ ut eidare debe¬
at cui bona adiecca sunt ut¬
.q. transiata conto uideatur
certe ꝙ si alii qmͣ hr̃dib dare
est dabit ¶hii quisidicõnus¬
sam ub̾tatem acceꝑunt nõ

Expanded text:
enim libertatis spes est, ibi dicendum est uel modica data occasione, quod sine damno creditorum futurum est, addictionem admittendam. Si sub condicione dandorum decem libertas data sit, siue heredi dare iussus sit qui libertatem accepit siue non sit dictum cui, an dando ei cui bona addicenda sunt perueniat ad libertatem, quaeri potest: et magis est, ut ei dare debeat, cui bona addicta sint, quasi translata condicio uideatur. certe si alii quam heredi dare est, dabit. Si qui fideicommissam libertatem a
Abbreviated transcription (Latin):
estimetur hñda fides sit noc
ne pleriq enim dum iuernt
ne forte app̾hensieos nomi¬
nent ꝓdere eos solent sin¬
gulis .s. imꝑimitatem sibi
captantes qr non facile eis
indicantib ꝓditores suos c̾¬
cedenda est n t̾rans mittẽ¬
da allego dicencium idorto
se honorados quos eos ip̃i
tradidicret u enim inuali¬
dum argumentum hr̃ĩ deb
mendacium sñ calumpme
inse instructe ¶Siquis ultro
demalesicõ fateatur non sẽꝑ
ei fides hũrda est non nũ qmͣ
enim aut metu aut aliqua
netur lib̾andum enim enin
qui in ce fu̾at confessus cuiꝰ

Expanded text:
aestimetur, habenda fides sit nec ne. plerique enim, dum metuunt, ne forte adprehensi eos nominent, prodere eos solent, scilicet impunitatem sibi captantes, quia non facile eis indicantibus proditores suos crcedenda est, neque transmittenda allegatio dicentium idcirco se oneratos, quod eos ipsi tradidissent: neque enim inualidum argumentum haberi debet mendacii siue calumniae in se instructae. Si quis ultro de maleficio fateatur, non semper ei fides habenda est: nonnumquam enim aut metu aut qua alinetur liberandum eum, qui in se fuerat confessus, cui
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinebit non magis
quam qui nõ cum ꝓprietatẽ
pr̃et usum fructum redemit¬
rietatem redennit mea ꝯdõe¬
non est. ut ad constitucõm

Expanded text:
non pertinebit, non magis quam qui, cum proprietatem haberet, usum fructum redemitrietatem redemit, in ea condicione est, ut ad constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittẽte uel se delegante ux
inse recipiente debitum redep¬
tus sit credendum ẽ suis mĩmiᷤ
eum ẽe redemptum satis ẽ em¬
ꝙ is ꝗ emptõĩs suũ nom̃ accõ¬
modau̾it ncħ̾ de suo impẽdit¬
Si abignoro emꝑtus sit poste¬
a autem p̾cium suũ optulit
dicendum erit non ẽe audi¬
ut ymagmaua fecit fieret
empo̾ ⁊ ꝑsidem contractus
int̾ emptorem ⁊ ẜnũ agat᷑¬

Expanded text:
mittente uel se delegante uel in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est ei emptioni suum nomen accommodauerit, nihil de suo inpendit.Si ab ignoto emptus sit, postea autem pretium suum optulerit, dicendum erit non esse audiut imaginaria fieret emptio et per fidem contractus inter emptorem et seruum agat
Abbreviated transcription (Latin):
ui pecului legasse urdetur s
si postea testametum pr fecis¬
set non uidi eamm̃tem eins
fuiste ut eum ꝗ mamimusꝰ
ẽet legaret eumq ẜ uũ quẽ¬

Expanded text:
in peculio legasse uideretur: sed si postea testamentum pater fecisset, non uideri eam mentem eius fuisse, ut eum, qui manumissus esset, legaret eumque se
Abbreviated transcription (Latin):
sine ħ actor ñmis ẜuũ nõ dede¬
r̃ cestab̾ lib̾tas mde queri po¬
t̾it sic̃ hoc ab inicio ẽet accũ
emptor festinauit ut p̾cuĩ
mimaret an postea ei sat̾ frõ
progauit emptor cũ ei paru̾¬
it potit ad lib̾tatem ꝑuenire
siue autem exprimatur incõ¬
tractum ueluti ĩemꝑcõne hoc
ut maminiittatur siue uex
primatur imis ẽ lib̾tatem co¬
petͥe ergo ⁊ si forte quos sic cõ¬
pau̾it suis nilmis ne eũ ma
immirttat benigna ẽ euis opi¬
nio dicentis huc ad lib̾tatem
ꝑuenire cũ ei nom̃ omptõnis
ymaginarius ip̃e emptor ac
aciuitate uel a prinado cuiꝰ¬
cumqr sit sexus is ꝗ emit set ⁊

Expanded text:
siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas.Unde quaeri poterit, si, cum hoc ab initio ‹e›sset actum, emptor festinauit et pretium numerauit, an postea ei satisfacto prorogavit emptor, cum ei pariaverit, poterit ad libertatem pervenire. Sive autem exprimetur in contractu velut in emptione hoc "ut manumittatur" sive non exprimatur, verius est libertatem competere. Ergo et si forte quis sic comparaverit suinumittat, benigna est opinio dicentium hunc ad libertatem peruenire, cum et nomen emptionis imaginarius iste emptor accciuitate uel a priuato, cuiusque sit sexus is qui emit. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ Siquis dicat sesins nuꝰ¬
uns emptum pot̾ consiste̾ cũ
dommo suo infidem confug̾
⁊ queri quod abeo manint¬
tatur omne quid̃ ap̃ p̾fectũ
urbis in ꝓuincus uͥo ap̃ pre¬

Expanded text:
 quis dicat se suis nummis emptum, potest consistere cum domino suo, cuius in fidem confugit, et queri, quod ab eo non manumittatur, Romae quidem apud praefectum urbis, in prouinciis uero apud pr
Abbreviated transcription (Latin):
mn dubitanter mammttere
non possunt quia ⁊ ip̃iẜui
sunt s nec rei capitalium cͥ¬
minũ manumitt̾e ẜ nos suoᷤᷤ
possmit ut ⁊ senatus censuit¬
diuus quo pius calphrmo
iꝵpsit nib̾tates abeo ꝗ iamle¬
ge cornelia dampnatus ẽet uł
cum furturnm ꝓspic̾et ut dãp¬
non compet̾e s ne ꝗd̾e illos ad
nistam lib̾tatem ꝑuenire di¬
nus adrianus ixpsit qui i̾o
manumissi sunt ut crimĩs
w̾traherentur. Paulus.
liquod deliccum manimnta
ad lib̾tatem ꝑduci.¬
D̾ uł debitor fiscalis enme¬
hunheriani ancillam añ an¬
nos multos em̾at hac legeut
manmmintt̾e eamq manuui¬
ẜat ꝓcurator ami bona de¬
brtoris nõ susficiencia que¬

Expanded text:
indubitate manumittere non possunt, quia et ipsi serui sunt.Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit.Diuus quoque Pius Calpurnio rescripsit libertates ab eo, qui iam lege Cornelia damnatus esset uel, cum futurum prospiceret ut damnon competere. Sed ne quidem illos ad iustam libertatem pervenire divus Hadrianus rescripsit, qui ideo manumissi sunt, ut crimini subtraherentur. Paulus lliquod delictum manumitti ad libertatem perducius debitor fiscalis Euemeriam ancillam ante annos multos emerat hac lege, ut manumitteret, eamque manumiserat: procurator cum bona debitoris non sufficientia quae
Abbreviated transcription (Latin):
antis quid etas spectatur.
nam ⁊ si pupillus emat cqũ
est enm sidem implere cum
sine dampno euis hoc sit fu¬
turum ⁊dem est ⁊ si ẜ nus est
illis sane ẜuus non int̾uet̾t
constitucõ ꝗ in totum ꝑduci
ad lib̾tatem nõ possunt siẜ¬

Expanded text:
antis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est.In illis sane seruis non interuenit constitutio, qui in totum perduci ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾aretꝰ᷑. s si condicõne deficien¬
te remansit peticõ ĩfirmabit᷑
stichũ qui decessit si stipuler. si
quid̾ ꝯdici ⁊̃ mortiuis potuit ut
furlutilit̾ me stipłatũ sabinꝰ
ta desunct᷑ stipler ¶Si quis an¬
cillam sist̾e̾ se maliqͦ loco ꝓmise¬
rit. q̃ p̾gnans erat. & si sine ꝑ¬
tu eam sistat. in eandem causã¬
eam sistere intelligit᷑. Ldẽ.
facere qͣmdui litem ꝯstestatus
n sim: posse te facientem libari
placet. ꝙ si litem iã ꝯstestatꝰ sĩ:
nich. tibi ꝓoee si edifices. idem
ẽ. aliquid ꝙ a singulis ħedib
diuisuni ꝯsequipossumꝰ. aliud
ꝙ totũ pecti necesse ẽ. nͨ diuisũ¬

Expanded text:
liberaretur: sed si condicione deficiente remanserit, petitio infirmabitur. Stichum, qui decessit, si stipuler, si quidem condici etiam mortuus potuit, ut furi, utiliter me stipulatum Sabinus ta defunctum stipularer. Si quis ancillam sistere se in aliquo loco promiserit, quae praegnas erat, etsi sine partu eam sistat, in eaeam sistere intellegitur. Idem facere, quamdiu litem contestatus non sim, posse te facientem liberari placet: quod si iam litem contestatus sim, nihil tibi prodesse, si aedifices. Idem est aliquid, quod a singulis heredibus divisum consequi possumus: aliud, quod totum peti necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
.et reus moramfecit mortuo
sticho fideniss ori succurrend̾
ẽ. s si fideuissor hominem oc¬
cid̾it: reus lib̾atꝰ. fideiissor ã
ex stipulatu. ꝯueniri pot̾¬
i acolono cui fundum. idẽ¬
in .u. amus loc au̾am pꝰ tres an¬
nos itastipsatꝰ fuero. quicqͥd
te dare face̾ oportet. ñ ampli
instipulacõnẽ deducit᷑ ꝙ iã¬

Expanded text:
et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem occiderit, reus liberatur, fideiussor autem ex stipulatione conueniri poti a colono, cui fundum in quinquennium locaueram, post tres annos ita stipulatus fuero: 'quidquid te dare facere oportet?', non amplius in stipulationem deducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝓmisit. In solid̾ uero a¬
giõportet.⁊ ꝑtis solucõaffert
libacõnem. cum ex causa enic¬
tõnis nitendimꝰ nã actoris
hes in solid̾ denũciandi sunt
om̃sq debent subsst̾e. ⁊ qͦlib
defugiente om̃s tenebunt᷑
s unicuiq ꝓ ꝑte ħeditaria

Expanded text:
nem promiserit. In solidum uero agi oportet et partis solutio adfert liberationem, cum ex causa euictionis intendimus: nam auctoris heredes in solidum denuntiandi sunt omnesque debent subsistere et quolibet defugiente omnes tenebuntur, sed unicuique pro parte hereditaria
Abbreviated transcription (Latin):
i ᷑. ⁊ ari eadẽ res sir q̃ritꝰ s rem
q̃mex causa lucͣtiua stipłatus
sũ. nactꝰ fu̾o ex cã lucͣtiua eua¬
nescit scipło. s si ħes extit̾o dño¬
reiextinguitꝰ scipło . Si uͦ a me
hede defurctus eam legauit.
pot̾ agi ex stipulatu. idemo
ee ⁊ si sub condicõne legara
sit qr ⁊ si ip̃e debitor iem suꝰ cõ¬
dicõne legatam dedissẽt non

Expanded text:
r et an eadem res sit, quaeritur. Si rem, quam ex causa lucratiua stipulatus sum, nactus fuero ex causa lucratiua, euanescit stipulatio. sed si heres exstitero domino, extinguitur stipulatio. si uero a me herede defunctus eam legauit, potest agi ex stipulatu: idemque esse et si sub condicione legata sit, quia et, si ipse debitor rem sub condicione legatam dedisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi nauẽ ꝙx quis spopondit.
dñs dissoluit. ⁊ isdẽ tabul. ꝯreg̾¬
it quia ead̾ nauis eẽt nicipet
obligari ꝓ quo ⁊ illud dici posse
rediꝰ scribit. si stipłatꝰ fuero ex
fundo centũ ampħoras uim. ex¬
pectare debrodonec nascatꝰ ⁊ si
natũ sine culpa ꝓmissoris ꝯsũr t̃
sit: rursũ expectare debeam do¬
uͨ i t̾um nascatͦ ⁊ dar⁊ possit ⁊
ꝑhas uidices. aut cessat᷑am aut
ualituram stipulacõnen s ħ
dissimilia sunt. adeo enĩ cum lib
hono ꝓmissus ẽ siitutis tempꝰ
spectand̾ ñ ee. ut uec ħ. quidẽ

Expanded text:
spopondit, dominus dissoluit et isdem tabulis compegerit, quia eadem nauis esset, inciperet obligari. pro quo et illud dici posse Pedius scribit: si stipulatus fuero ex fundo centum amphoras uini, exspectare debeo, donec nascatur: et si natum sine culpa promissoris consumptum sit, rursum exspectare debeam, donec iterum nascatur et dari possit: et per has uices aut cessaturam aut ualituram stipulationem. sed haec dissimilia sunt: adeo enim, cum liber homo promissus est, seruitutis tempus spectandum non esse, ut ne haec quidem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui spondet dolum malũ
abẽe ab futur̾q eẽ ñ simplex
abrtiũ sporidet. s curatur̾
se ut dolus malus absit. Idem
si stichun stipulatꝰ de aliosẽ¬
ciam. tu de allo nich̾ actum
erit. ꝙ & iniudiciis aristo ex¬
istimauit. s hic magis ẽ ut
bic petitꝰ uideat᷑ de quo actor
sensit. nam stipulacõ ex ut
ꝙr ꝯsensu ualet. iudiciũ aũ
sisse. ¶ Si stipłante me stichũ
aut panpbitũ. tu unũ datitĩ¬

Expanded text:
 qui spondet 'dolum malum abesse afuturumque esse', non simplex abnutiuum spondet, sed curaturum se, ut dolus malus absit: idemqSi Stichum stipulatus de alio sentiam, tu de alio, nihil actum erit. quod et in iudiciis Aristo existimauit: sed hic magis est, ut is petitus uideatur, de quo actor sensit. nam stipulatio ex utriusque consensu ualet, iudicium autesisse. Si stipulante me Stichum aut Pamphilum tu unum dat
Abbreviated transcription (Latin):
handa sit: illum cum sĩus ẽẽ
ceꝑit dare spondes: Item eum
locũ. cũ ex sacro religioso ue ꝓ¬
sanꝰ eẽ ceperit dari: qr nec pre¬
sentis tꝑ̃ris obligacõnem recipe¬
re pot̾. et ea dutarat que na¬
tura sui possibili sunt. dedu¬
cũtꝰ in oblrgacõnem uim aut̾
ñ specic̃ s genꝰ scipulari uide¬
fortunama spectari homuris li¬
beri. n cuule. n naturale ẽ
nam de hus reb nettociũ rectẽ
geremꝰ que subici usib dñioqr
nr̃o statinipossũt & nauis si hac
tũte resoluta ẽ. ut in aliũ usũ
tabule destiriarentꝰ. licet mu¬
prior nauiset ħalia dicenda ẽ
S si reficiende nauis cã. om̃s ta¬
bule refice sint.: ñd̾ uit̃ cidisse
nauis iudet᷑. et opositis rursꝰ
eadem ẽẽ incipit. sicuti de edi¬
U deposita tigna ea m̃te ut re¬
ponantꝰ hediũ sunt. s si usc
ad aream depoĩta sit licet ead̾
mat̾ia rescituat᷑. alia erit ¶¬

Expanded text:
anda sit: 'illum, cum seruus esse coeperit, dare spondes?' item 'eum locum, cum ex sacro religiosoue profanus esse coeperit, dari?' quia nec praesentis temporis obligationem recipere potest et ea dumtaxat, quae natura sui possibilia sunt, deducuntur in obligationem. uini autem non speciem, sed genus stipulari uidefortunam spectari hominis liberi neque ciuile neque naturale est: nam de his rebus negotium recte geremus, quae subici usibus dominioque nostro statim possunt. et nauis si hac mente resoluta est, ut in alium usum tabulae destinarentur, licet muprior nauis et haec alia dicenda est: sed si reficiendae nauis causa omnes tabulae refixae sint, nodum intercidisse nauis uidetur et compositis rursus eadem esse incipit: sicuti de aedibus deposita tigna ea mente, ut reponantur, aedium sunt, sed si usque ad aream deposita sit, licet eadem materia restituatur, alia erit
Abbreviated transcription (Latin):
ri spondes. hic .ii. ⁊ si x. spopon¬
d̾is recte responsũ ẽ. quia semꝑ in
sũmis id ꝙ minꝰ ẽ spond̾e uidet᷑
Item si ego plures sirpuler. stichũ
puta ⁊ pan. licet innũ spoponde¬
ris: teneris. uideris n. ad imã
ex duab stipłonib respondis¬
se. ¶ Sacram uł religiosam rem
ł: usub publicis inꝑpetuũ relic¬
tam. ut foꝵ aut basilicam. aut
hominẽ libum mutilit scipu¬
sor. qͣuis res sacra ꝓfana fieri.
⁊ usib publicis relicta in pͥua¬
tos usus reu̾ti ⁊ ex libo si̾us si¬
eri pot̾. Nam ⁊ cũ rem ꝓfanã
aut scichũ eari ꝓmisit liłatꝰ si.
sine facto eiꝰ res sacra eẽ ceperit
sus lege aliqͣ ⁊ res sacra ꝓphana
tussit. qm̃ quid inia atc oadẽ c̃

Expanded text:
ri spondes?' hic enim etsi decem spoponderis, recte responsum est, quia semper in summis id, quod minus est, sponderi uidetur. Item si ego plures res stipuler, Stichum puta et Pamphilum, licet unum spoponderis, teneris: uideris enim ad unam ex duabus stipulationibus respondisse. Sacram uel religiosam rem uel usibus publicis in perpetuum relictam ut forum aut basilicam aut hominem liberum inutiliter stipulor, quamuis sacra profana fieri et usibus publicis relicta in priuatos usus reuerti et ex libero seruus fieri potest. nam et cum quis rem profanam aut Stichum dari promisit, liberatur, si sine facto eius res sacra esse coeperit sus lege aliqua et res sacra profana tus sit. quoniam una atque eade
Abbreviated transcription (Latin):
manumisĩt s ꝙ si sic stichuc
lib̾esto siue statim post dem¬
pus eiq cum lib̾ erit hr̃s me¬
us .x. dato idem dicendumẽ
illud constat ⁊ silib̾tate data
sic suit legatum eiq si eum

Expanded text:
manumiserit. Sed et si sic: 'Stichus liber esto' siue statim siue post tempus 'eique, cum liber erit, heres meus decem dato', idem dicendum est. Illud constabit, si libertate data sic fuerit legatum 'eique, si eum
Abbreviated transcription (Latin):
si płium ẜuus fũat ⁊ omiũ
nomine ei qui redem̃t restau¬
tum p̾cium erit ĩ omumonẽ
redibit ¶S imꝰ tantũ uł qꝵ¬
dam nec ommũ ad enmeos¬
ue qui solu̾nt ꝑtinebit ita
ut in porcom suam pristmiꝰ
ius optineat in ꝑtes cet̾orim
is qui redemit succedat ¶ Si
siõi comura lib̾tas debrta cap¬
tiuo fũit redemptus nondimi
cam petere possit nsi redẽ ꝑ¬
tori satiffecit ¶Si de portatũ
futurus eet si captus nõ fus¬
set de ptabitur igitur sim
captiuo ẜuo talis p̾cesserat¬
manumrit̾etur ħebit ant
nrt̾im sine pena sua qui re¬
demit ergodemetallo capto
redemptus inpenamsuam
reu̾tetur nectũnt transfaga
metalli punendus est erit
tum tibi fu̾it tuq inremre¬
mandum constituto p̾cio ꝑty¬

Expanded text:
Si plurium servus fuerat et omnium Si plurium servus fuerat et omnium nomine ei qui redemit restitutum pretium erit, in communionem redibit: si unius tantum uel quorundam nec omnium, ad eum eosue qui soluerunt pertinebit, ita ut in portione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captiuo fuerit, redemptus nondum eam petere poterit, nisi redemptori satisfecerit. Si deportatum futurus esset, si captus non fuisset: deportabitur igitur. Sed si in captiuo seruo talis pmanumitteretur: habebit autem interim sine poena sua qui redemit. Ergo de metallo captus redemptus in poenam suam revertetur, nec tamen ut transfuga metalli puniendus erit, tum tibi fuerit tuque matrem remandum constituto pretio
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatẽ consequi ꝙ enĩ ẽ ĩiquu̾
⁊ contra mititutũ amaiorib
lib̾tatis fauorem c̾te ⁊ uet̾iin¬
re si ab ħ qui sciens alienim
ẽẽ redimuret alius bona fide
emisset usucaꝑe ad lib̾tatẽ¬
tuitatem fu̾at us suũ amit¬
tebat quare ergoiste nonh̾t
uis mamimttebadi sistatu¬
lib̾ fu̾it añ quam ab hostibus
caꝑetur redemptus pendente
condõne suam causam retine
dare hoc tam̃ quod apud hc
qui redemit ħt numiquid moe
uluis sit ꝙ apud hostes que¬
siret utiq siexre illuis sit
ant exoꝑis eius que situm ẽ
ex alia autem causa ꝑco por¬
culio pot̾ dareita ut condoi
benigne enm ꝑmae credamꝰ
Si pignori ẜius datus fu̾it
ante capturtatem post di
missumm redemptorem inuet̾¬
em obligom reũtitur ⁊ sic̾¬
ditor optułit ei qui redem̾it
quanto redemptus ẽ ħt ob
quadam ⁊ stõne inducta ut
cum posterior creditor priori
ẜ num apud nos eet esfecit
ab eo ꝙ temꝑe prior fuit ut
infirmmior dimittendus est.

Expanded text:
libertatem consequi? quod est iniquum et contra institutum a maioribus libertatis fauorem. certe et ueteri iure si ab hoc, qui sciens alienum esse redemisset, alius bona fide emisset, usucapere ad libertateuitatem fuerat, ius suum amittebat. quare igitur iste non habet ius manumittendi? Si statuliber fuerit, antequam ab hostibus caperetur, redemptus pendente condicione suam causam retinebdare, hoc tamen, quod apud hunc qui redemit habet, numquid uice illius sit, quod apud hostes quaesisset? utique, si ex re illius aut ex operis suis quaesitum est: ex alia autem causa parto peculio potest dare, ita ut condicioni benigne eum paruisse credamus. Si pignori seruus datus fuerat ante captiuitmissum redemptorem in veterem obligationem revertitur, et si creditor obtulerit ei qui redemit, quanto redemptus est, habequadam constitutione inducta: ut cum posterior creditor priori servum, ut apud nos esset, efficit, ab eo, qui tempore prior fuit, ut infirmiore dimittendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ meo destõ confirmacõ coditil¬
loꝵ. ⁊ is postea reu̾sus est ⁊
postliminio uis suu recepit hu¬
manitatis r̾ni congruũ est eoꝰ
codicillos ita suũ effectum hr̃e
.q. ĩ medio nulla captiuitas
int̾cessisret cet̾aq ĩuire sut
postea qm̃ post liminio redit
ꝓeo hñtur ac sinumquam tͤ
hostiũ potitus finret . ¶Si
quis ẜnum captum abhosti¬
b redem̾it ꝓtimis ẽ redimẽ¬
tis qm̃ius scientis alienũ suisse
set oblato ei p̃cio ꝙ ded̾it pꝰ¬
limimo redise aut receptus
eẽ. ẜ uus creditur ⁊ si ignorãs
captiuũ existimans uendetis
eẽ redem̾it an quasi usucepiᷤ¬
se uideatur.s. ne postlimini

Expanded text:
mento confirmatio codicillorum, et is postea reuersus est et postliminio ius suum recepit, humanitatis rationi congruum est eos codicillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset. Cetera quae in iure sunt, posteaquam postliminio redit pro eo habentur, ac si numquam iste hostium potitus fuisset. Si quis seruum captum ab hostibus redemerit, protinus est redimentis, quamuis scientis alienum fuisse: sed oblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur. Et si ignorans captiuum, existimans uendentis esse redemit, an quasi usucepisse
Abbreviated transcription (Latin):
s si quo meliorem esfec̾it ꝑmi
ius bone fidĩ emptoris uetus¬
contra mentem constõnis eꝰ
cetur. Mamumittẽdo andeᷤᷤ
utrum desinit tantũ dominꝰ
ẽe ⁊ relicens abeo ẜuus inus
prioris domini redit an ⁊ li¬
b̾um eum facit ne prãcõ lib̾¬
tatis diu̾i fiat transło c̾te a¬
pud hostes manimussus li

Expanded text:
 si quo meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris uetuscontra mentem constitutioniscetur. Manumittendo autem utrum desinit tantum dominus esse et relictus ab eo seruus in ius prioris domini redit? an et liberum eum facit, ne praestatio libertatis dominii fiat translatio? certe apud hostes manumissus li
Abbreviated transcription (Latin):
anea qm̃ maritus ad ult̾ũ cͥ¬
me̾ne se accusaturũminatꝰ
est. nec quioqmͣ egit nł uire
mauti uł uire publico noĩe¬
nube possit eaͥ quẽ in ea re
hu̾it ea de qua queritur nu¬
b̾e possit ¶Item queritur
an idem maritꝰ destitisre
udeatur uł lenocinũ cõmi¬
sure qui eand̾ reduxit uxorẽ
uyorem redux̾it destiture
uidi̾ ⁊ ĩo exeadem lege post¬
ea accusandienis uis nõ suꝑ¬

Expanded text:
ea, quam maritus adulterii crimine se accusaturum minatus est nec quicquam egit uel iure mariti uel iure publico, nubere possit ei, quem in ea reuhabuit, ea de qua quaeritur nubere possit.Item quaeritur, an idem maritus destitisse uideatur uel lenocinium commisisse, qui eandem reduxit uxorem.uxorem reduxit, destitisse uideri et ideo ex eadem lege postea accusandi ei ‹i›us non su
Abbreviated transcription (Latin):
Taq fuslo qui curanda polier¬
da ue uestir̃ta accepit. semper
ag̾. p̾stare .ii. custodiami. d si
aut̃. soluendo nõ est. ad dñm ac¬
cõ redit. nam qui ñ hab ꝙ iro
dat ens ꝑicło nich̾ .ẽ. s furti ac¬
cõ mala fide possõri nõdatꝰ qͣm¬
uis nnt̾est eiusdem nõ subripi.
quippe cum res ꝑiculo eiꝰ sit. s
nemo de imꝓbitate sua ꝯseqͥt᷑
accõem. ⁊ ideo soli bonefidei pose¬
sessori. ñ ⁊̃ male fidei possori furͣ
accõ datꝰ soz ⁊ sires pignori data
sit. creditori quo damꝰ furti ac¬

Expanded text:
taque fullo, qui curanda polienda‹ue› uestimenta accepit, semper agit: praestare enim custodiam debet. si autem soluendo non est, ad dominum actio redit: nam qui non habet quodat, eius periculo nihil est. Sed furti actio malae fidei possessori non datur, quamuis interest eius rem non subripi, quippe cum res periculo eius sit: sed nemo de inprobitate sua consequitur actionem et ideo soli bonae fidei possessori, non etiam malae fidei furti actio datur. Sed et si res pignori data sit, creditori quoque damus furti ac
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sit. dep̾hensione fieri manifestũ
furem cet̾m si cum tibi furtũ.
fac̾em. de domotua abscoridisti
sci fieri. attñ. ñi.ẽ. mauifestum
s celsus dep̾hensioni hoc ĩ adic.
si cum iudisses eum sbripientẽ.
⁊ ꝯp̾bendend̾ eim occurisses ab¬
iecto furto effugit furem mani¬
festum eẽ. ꝑuiq referre putat.
dñs aut uicinꝰ. aut quilib tͣn¬
siens app̾hendat. Oaius

Expanded text:
sit deprehensione fieri manifestum furem: ceterum si, cum tibi furtum facerem de domo tua, abscondisti tum fieri, attamen non est manifestum. Sed Celsus deprehensioni hoc etiam adicit, si, cum uidisses eum subripientem et ad comprehendendum eum accurrisses, abiecto furto effugit, furem manesse: Paruique referre putat, dominus an uicinus an quilibet transiens adprehendat. 8 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ płm nocte. uł afraude ut sa¬
bniꝰ ait .uł. aferendo .i. aufendo
net᷑. s ita si id int̾cipiendi cã
occultau̾it. ¶ furtum ẽ. ꝯͣcta
cõ rei aliene fraudulos Mucri

Expanded text:
 nocte: uel a fraude, ut Sabinus ait: uel a ferendo et auferendo: ur, sed ita, si id intercipiendi causa occultauerit. Furtum est contrectatio rei fraudulosa lucri
Abbreviated transcription (Latin):
non funisse adeundi. ¶Siꝗs
ip̃ĩnc quidem a quo appella¬
int ademidi facultatem non
hu̾it eius audem que m apti¬
lauit h̾at copiam uidendumẽ
anei p̾scribi possit quodeum
non adierit ⁊ hoc ure utimur
ut si ad alt̾intrius a dermdico¬
In ꝓpria cansa bidium accipi¬
tur ꝓpriam cam ab aliena ꝙͥ¬
admodum ducernimꝰ. ꝑalam
est eam ẽc̃ ꝓpriam cãm cuius ẽ¬
molumẽtũ uel dampnu̾ ada¬
liquem suo nomine ꝑtinet qrͣ
autem remdatus magis est
ut ait̾um diẽ obyuet at si in
ꝑtem ꝓprio nomine in ꝑtem
ꝓ alieno litigat ambigi pot̾
utrum biduum an triouum.
obẜnetur. ⁊ magis ẽ ut suo no¬
mine biduum alieno tridim̃
obsnetur. ¶Eutores item te¬
fensores rerum publicaꝵ et
curatores adho lescenciũ uel
suriosi t̾cium diem ħ̾r̾e debent.
idcrco qr alieno nomine appel¬
candum defensori si m̃o. q dofr̾¬
sor ca̾m eg̃it nõ suo nomine
sum obtentu alien nõĩs suam
cami agens t̾cõ die appellare poᷤᷤ¬

Expanded text:
non fuisse adeundi.Si quis non fuisse adeundi.Si quis ipsius quidem, a quo appellabit, adeundi facultatem non habuit, eius autem, quem appellabit, habeat copiam: uidendum est, an ei praescribi possit, quod eum non adierit. et hoc iure utimur, ut, si alterutrius adeundi f.In propria causa biduum accipitur. propriam causam ab aliena quemadmodum discernimus? et palam est eam esse propriam causam, cuius emolumentum uel damnum ad aliquem suo nomine pertinet.Quautem rem datus magis est ut alteram diem obseruet. at si in partem proprio nomine, in partem pro alieno litigat, ambigi potest, utrum biduum an triduum obseruetur. et magis est, ut suo nomine biduum, alieno triduum obseruetur.Tutores, item defensores rerum publicarum et curatores adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine appelcandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare pos
Abbreviated transcription (Latin):
utile cratim tempa ad appelła¬
dum computari deb̾e. ¶Q uod
quid̾ nõn ꝓfertur appeliari
tũ oꝑt̾e ⁊ pone supra relatum
est. ¶ Dies antem isros quibuꝰ
appeliandum ẽ ad aliquid utileᷤᷤ
eẽ. oro dini marci uoluit. si for¬
te enis aquo ꝓnocatur copia
no n fũit  ut eisibelu dentur
ait enm is dies ẜnabitur quo
primo ad emudi facultas ent:
qrͣ si forte post fin̾am statim
dca̾m copiansu no fecit᷑.is q: ꝓ¬
nũciauit ut fi̾ asrolet dicen¬
dume. incħ noce appellatori.
nam ubi primũ copiam eius
hũit pot̾it ꝓuocare. ¶gͦ si sta¬
tim se sb̾duxit simiłr sb̾uemẽ¬
dum est ¶Quid ergo si condo
hore esfec̾it. ut se reciꝑet.si
forte dcã sit sm̾a iam suppre¬
tem semꝑ accipimus simpb̃¬
lico copiam sui fecit. set̾um nõ
fecit an impetur mi putetur
alicui ꝙ addomum eius non
uenerit᷑. ꝙ q mortos nõ acces¬
urbanam. mag̾q est ut non
deb̾at imputari quare sim pb̾¬
lico ens adeundi facultas ñ
suit melis dicetur facuitatẽ

Expanded text:
utile statim tempora ad appellandum computari debere. § 2. Quod quidem non profertur, appellari tamen oportere et posse supra relatum est.Dies autem istos, quibus appellandum est, ad aliquid utiles esse oratio diui Marci uoluit, si forte eius, a quo prouocatur, copia non fuerit, ut ei libelli dentur: ait enim: 'is dies seruabitur, quo primo adeundi facultas erit'. quare si forte post sententiam statim dictam copiam sui non fecerit is qui pronuntiauit ut fieri adsolet, dicendum est nihil nocere appellatori: nam ubi primum copiam eius habuerit, poterit prouocare. ergo si statim se subduxit, similiter subueniendum est.Quid igitur, si condicio horae effecit, ut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam supretem semper accipimus, si in publico sui copiam fecit: ceterum si non fecit, an imputetur alicui, quod ad domum eius non uenerit quodque in hortos non accesurbanam? magisque est, ut non debeat imputari. quare si in publico eius adeundi facultas non fuit, melius dicetur facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
enni suam cãm defende ⁊ contra¬
rium est eisidicat idarco sibili¬
cere intͣ trtouũ appellare quia
uidetur quasi aneno noi̾e appel¬
lare. qñ si uelit causam suam.
alienam ind̾i semet ip̃m exelu¬
ditquia in aliena causaei ꝗ
iudicõ exꝑtus non est appenia¬
re non licet ¶Susqui ex lib̾¬
tinitate ĩngeniutatem sede¬
fendebat. inccus apperiare omi¬
sr̃t an p̃r eis appeliare possit:
Maxmmie si dicat eum in pot̾¬
t̾ate sua ẽẽ querit᷑. sit si uot̾.¬

Expanded text:
eum suam causam defendere. contrarium ei est, si dicat idcirco sibi licere intra triduum appellare, quia uidetur quasi alieno nomine appellare, quando, si uelit causam suam alienam uideri, semet ipsum excludit, quia in aliena causa ei, qui iudicio expertus non est, appellare non liceat.Si is, qui ex libertinitate in ingenuitatem se defendebat, uictus appellare omiserit, an pater eius appellare possit, maxime si dicat eum in potestate sua esse, quaeritur. sed si pot
Abbreviated transcription (Latin):
est non ex quo ꝓmĩciatũ est.
qꝵ autemdr̃ absentem posre
dofensus est nam siilie nõ pro¬
uocauit disficileẽ ut ħaudiaͣt¬
pot dubitari nũ stcundodie
appellare deb̾as qma cum detur
appelłone ĩ uicta ꝓnunciatum
cuis dicetur t̾cia die appellare

Expanded text:
est, non ex quo pronuntiatum est. quod autem dicitur absentem posse ocuratorem defensus est: nam si ille non prouocauit, difficile est, ut hic audiatpotest dubitari, num secundo die appellare debeas, quia, cum de tua appellatione iniusta pronuntiatum ctius dicetur tertia die appellare
Abbreviated transcription (Latin):
quociens nonẽ pollicitacõ ob
honorem frã cet̾um si obho¬
norem fc̃a sit eris aliem loco
mimintur. ¶ Siquis peccĩa
obhonorem ꝓmist̾t ceꝑit

Expanded text:
quotiens non est pollicitatio ob honorem facta. ceterum si ob honorem facta sit, aeris alieni loco minuitur. Si quis pecuniam ob honorem promiserit
Abbreviated transcription (Latin):
ipͥ p Rdiis a fisdo distͣ¬
tis p̾t̾iti temꝑis tributi eoꝵ¬
dem p̾diorum honus empto
ditores suum recuꝑau̾nt
atur non ut ut ius cõmime
priuatorum fistus amittat.
crdetur alio nima ande bona
postea uacare constitid fruc¬
tus post prima lidem ab u¬

Expanded text:
Praediis a fisco distractis praeteriti temporis tributum eorundem praediorum onus emptoreditores suum reciperaueratur, non ut ius commune priuatorum fiscus amittat. cideretur, alio nuntiante bona postea uacare constitit. fructus post primam litem ab
Abbreviated transcription (Latin):
aciusatur facere soiet.
mine postuletur iege publi¬
corum uidicorum cauetur ut
dato ꝓmittatur. ꝙ sinon de¬
frndatur ĩ umcla publici
conuici iubetur ut exii¬
Culis cãm dicat. solet utiq¬
contractari an postea dommo
uinittendim sit obiata qto¬
re dubitacom anget edictũ

Expanded text:
accusatur facere solet. mine postuletur, lege publicorum cauetur, ut dato promittatur: quod si non defendatur, in uincula publica coici iubetur, ut ex uinculis causam dicat. Solet itaque tractari, an postea domino permittendum sit oblata satire. dubitationem auget edictum
Abbreviated transcription (Latin):
quis ħitau̾it siue in cõdue¬
ca uegratis siue hospicõ re¬
ceptus ħ lex locum ħt quod
siquis inuina hĩtet ur in
ortis idemerit ꝓbandu̾. et
si dommꝰ sundum icrau̾it
colomis aget non dominus.
si tam̃ infundum alienum¬
qui domino colebatu intro¬
itum sit lab̾o negat accõ
ẽẽ dommo sundi lege corne¬
lia qr non possit domicilũ¬

Expanded text:
t sive in conducto vel gratis sive hospitio receptus, haec lex locum habebit. Quid si quis in villa habitet vel in hortis? idem erit probandum. Et si dominus fundum locaverit colonus aget, non dominus. Si tamen in fundum alienumqui domino colebatur, introitum sit, Labeo negat esse nem domino fundi ex lege Corneuia non possit
Abbreviated transcription (Latin):
ratam rem pr̃em hĩturu
nam nec ab agentem sili¬
um ĩ iuiriarum ad cancõm
de rato compellendũ ił
stribit ¶hac lege pmitti¬
tur accori ins uirandimi
deferre ut reuslicet uiret
imuriam se non fe̾cure.
legis secudos ait ⁊ ita res
seht. ¶Siquis librum ad
infamnia alicuins ꝑtinentẽ
stripsĩt composu̾it edio it
dolo ue malo fecit quo ꝗd
eorum fieret ⁊̃ si alt̾ius no

Expanded text:
ratam rem patrem habiturum: nam nec alias agentem filium iniuriarum ad cautionem de rato compellendum Iulianus scribit. Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse. legis secuturos ait: et ita res se habet. Si quis librum ad infamiam alicuius pertinentem scripserit composuerit ediderit dolove malo fecerit, quo quid eorum fieret, etia
Abbreviated transcription (Latin):
nct̾ium est. cum nom̃ adiec¬
tum nonest eius in quẽ fim
est. tunc enĩ quia disficanis ꝓ¬
bo est uoliit senatus pubui¬
ca qõne rem uindicari cet̾¬
co iudicõ p̾udicatur. qr ad
priuatam cãm ꝑtinet. pia¬

Expanded text:
ium est, cum nomen adiectum non est eius, in quem factum est: tunc ei, quia difficilis probatio est, uoluit senatus publica quaestione rem uindicari. cetco iudicio praeiudicatur, quia ad priuatam causam pertinet. pla
Abbreviated transcription (Latin):
agit: geñ. soc̃. inctricus pri¬
ingnus. sobrinus ue. ꝓprius ue
eorum. quiqz mea cognacõe
asfinitate ue attinget. qui¬
ueeorum enis ꝑentis ue cuꝰ
pronus corum erit. iex ita¬
lex cornelia extrib cansis
dedit acrõm quod quis pulsa¬
ens in introrta sit appet igͣ
omnem inuiriam que ma¬
nufiat lege cornelia conti

Expanded text:
agit gener socer, uitricus priuignus, sobrinusue est prop‹i›usue eorum quemquem ea cognatione adfinitateue attinget, quiue eorum eius parentisue cuius eorum patronus erit. lex itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsaeius ui introita sit. apparet igitur omnem iniuriam, quae manu fiat, lege
Abbreviated transcription (Latin):
inuirie fim̃ sit. quia quifa
ti de ea re age̾ licered qacg
dempnatus sit qmi id fecto
intestabilis ex lege ẽe ube¬
tur. eadem pona exsenatus
consultotenctur. is qui eis

Expanded text:
quo quid uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur. Eadem poena ex senatus consulto tenetur etiam is
Abbreviated transcription (Latin):
micilium nõ ħt. ponamus
corneliam locum hr̃e qnͣtũ
igitur admitoria nelita¬
bularia non ꝑtinebit. ce¬
t̾um ad eos ꝑtinebit: qui
mħitant non mom̃ticau¬
sa.licet ibi domicilium no
h̾ant. ¶Illud queritur an
pairo ex lege cornelia inui¬
riarimi acro cmpetit age

Expanded text:
micilium non habeat. ponamus Corneliam locum habere. tantum igitur ad meritoria vel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant. Illud quaeritur, an passo ex lege Cornelia iniuriarum a
Abbreviated transcription (Latin):
ad compelli amii recce exp̾ssũ
ẽ quuppe ꝑ sonis ꝗd data ĩ miñ¬
das cum ꝑsona eycinguitur re
sic inceusum referantur nomen
fundi cuisq ⁊ iquacuntate
⁊ in quo pago sit ⁊ quos duo

Expanded text:
ad Pelignianum recte expressum est: quippe personis quidem data immunitas cum persona extinguitur, resic in censum referantur. nomen fundi cuiusque: et in qua ciuitate et in quo pago sit: et quos duos
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓximos sectim erit quot
tẽ deb a dmitte censitor ut ofto
eius congruat releuan eñ q
inpublicis tabulis delato mõ
frus c̾tis exoausis non possit
quare ⁊ siagri porco̾ casma¬
te ꝑierit debebit ꝑcensito¬
rem ieleuari ¶Suntes mor¬
tue sint uł arbores aruerint
iniqumẽ eum insericensu ꝙ
siexcidint arbores uel uites m

Expanded text:
nos proximos sectum erit, quot tem debet admittere censitor, ut officio eius congruat releuari eum, qui in publicis tabulis delato modo frui certis ex causis non poss‹i›t. quare et si agri portio chasmate perierit, debebit per censitorem releuari. si uites mortuae sint uel arbores aruerint, iniquum eum numerum inseri censui: quod si exciderit arbores uel uites, n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsenetico ꝙ e̾ sordidum so¬
lenͣt p̾sides cognosce̾ sic tñ
ut inhus modiis ẽẽ debeat ꝙ
quantitatis ⁊ negocũ in quo
oꝑula ista defu̾cti sunt᷑ ⁊
munsterium quale accomo
pot̾it siquis forte condonie y
amicicie ur assessure ue cui
uendicõnib comm̃cũs con¬
tractib licitis utiles non ad¬
eo m ꝓbabinmore seexhibet¬
colomas uiris ytalici ut eͥ
in syria phenice splendidis¬
sima tynorum coloma un¬
demicħꝰ origo est nobilis re¬
gionib syrie sicliorum auti¬
quissima arimpotens fed̾is
ꝙ cum romanis ꝑcussit tenꝰ¬
tissima huic ennn diuus se

Expanded text:
dum, solent praesides cognoscere: sic tamen, ut et in his modus esse debeat et quantitatis et negoti‹i›, in quo operula ista defuncti sunt et ministerium qualequale accommopoterit, si quis forte condicionis uel amicitiae uel adsessurae uel cuius uenditionibus, commerciis, contractibus licitis utiles non adeo improbabili more se exhibecolonias iuris Italici, ut est in Syria Phoenice splendidissima Tyriorum colonia, unde mihi origo est, nobilis regionibus, serie saeculorum antiquissima, armipotens, foederis quod cum Romanis percussit tenacissima: huic enim diuus Se
Abbreviated transcription (Latin):
ytalicũ dedit ⁊ sib̾itensis colo¬
augusti bu̾ficu gracoca ut
⁊ diuus adriamis inquadam
orone ait auguitiana colo¬
ma queuis italieum ħt est
⁊ elempolitana que adiuo
talice colonie rem publicã
accepit ẽ ⁊ ia odicena doloni
a msrria celecui dinus seuerꝰ
ius ytalicum obbellieuntis
eni colonia que unt̾ fenicem
⁊ palestinam sita est nichꝰ p̾¬
uis colome dedit uirisꝙ yta¬
licieam fecit ẽ ⁊ pamrena ci¬
uitas in ꝓuincia feice ꝓpe
barbaras gentes nacõnes¬
q collocata in palestinadue
funt colome cesariensis ⁊
Alia caprtolina set nent̾ uis
ytalicum ħt duus quo seri
insebastianam cuutatem co¬
loniam deduyit iudia quoq
Teruensumi coloma adiuot᷑
tu iana deducta iuris ytanci
est ⁊ zarmi zege usa quor
euudem uiris ẽ. item na poc̾e¬
sis colome ⁊ apulensis ⁊ pa¬
tauicensiũ incuuis qui adi¬
uo seuo uis colorne impetra¬
⁊ꝓpomena. ⁊ in põto sino¬
Rnsis ẽ ⁊ incilicia selunus

Expanded text:
talicum dedit: Sed et Berytensis coloAugusti beneficiis gratiosa et ut diuus Hadrianus in quadam oratione ait Augustana colonia, quae ius Italicum habet. Est et Heliupolitana, quae a diuo talicae coloniae rem publicam accepit. Est. et Laodicena colonia in Syria Coele, cui diuus Seuerus ius Italicum ob belli ciuilis enim colonia, quae inter Phoenicen et Palaestinam sita est, nihil prus coloniae dedit iurisque Italici eam fecit. Est et Palmyrena ciuitas in prouincia Phoenice prope barbaras gentes et nationes collocata. In Palaestina duae fuerunt colonia, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet. Diuus quoque seuerus in Sebastenam ciuitatem coloniam deduxit. In D‹a›cia quoque Zernensium colonia a diuo Traiano deducta iuris Italici est. Zarmizegetusa quoque eiusdem iuris est: item Napocensis colonia et Apu lensis et Patauissensium uicus, qui a diuo Seuero ius coloniae impetraApamena et in Ponto Sinopensis. Est et in Cilicia Sel
Abbreviated transcription (Latin):
tñ facere obligatus est q̃ ceꝑ¬
it  cepisse sic accipimꝰ si fun¬
dam̃ta iecit uel locum purga¬
uit set ⁊ silocus illi petentides¬
tinatus magis est ut cepiste
uidertur. It siũ apꝑatũ siũ im¬
pe̾sam inpublico posint s si⁊
non ip̃e cepit. s cumc̾tam pect̃¬
am ꝓmisisset ad opus rei pub¬
lice contempłone peccume cep
opus facere tenebr quasi cepto
oꝑe. demq cum columpnas qd̾
centur lib̾alitatem facere nõ
coguntur. s si columpnas
circensib ꝓmisisti ⁊ opus ea
rõne sumptib ciuitatis uel
priuatorib incohatum ẽ dese¬
ri ꝙ gestum est non or. ¶Si
quis opus ꝙ ꝑfecit assigna¬
uit dem̃ id fortuito casu ali

Expanded text:
n facere, obligatus est qui coepit. Coepisse sic accipimus, si fundamenta i‹ec›it uel locum purgauit. sed et si locus illi petenti destinatus est, magis est, ut coepisse uideatur. item si apparatum siue impensam in publico posuit. Sed si non ipse coepit, sed cum certam pecuniam promisisset ad opus rei publicae contemplatione pecuniae coepit opus facere: tenebitur quasi coepto opere. Denique cum columnas quidam centur, liberalitatem perficere non coguntur. sed si columnas Citiensibus promisisti et opus ea ratione sumptibus ciuitatis uel priuatorum inchoatum est, deseri quod gestum est non oportet'. Si quis opus quod perfecit adsignauit, deinde id fortu
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ipos cultores a  alistͣ.¬
grorum itł piscatores deferre
utensilia ĩauitate uisserit
ut ea ipi distrahant destitu¬
etur amnone p̾bicõ cum auo¬
centur aboꝑe rustici ꝗ cõ festĩ
ubi detułint m̃cem trade̾ eam
ur ad oꝑa sua reu̾ti debeant
demq sumime prudencie ⁊ auc¬
toritatis ap̾ grecos p̾lato cũ ĩ¬
stitũet qm̾ adm̃cuntas bñ be¬
ate hĩtari possit in ꝑrimisis¬
tos negociatores nctͣios duxit

Expanded text:
quis ipsos cultores agrorum uel piscatores deferre utensilia in ciuitate‹m› iusserit, ut ipsi ea distrahant, destituetur annonae praebitio, cum auocentur ab opere rustici: qui confestim ubi detulerint mercem, tradere eam et ad opera sua reuerti debeant. denique summae prudentiae et auctoritatis apud Graecos Plato cum institueret, quemadmodum ciuitas bene beate habitari possit, in primis istos negotiatores necessarios duxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Si pollicitus quis fu̾it rei pub¬
lice opus se frũrum uł peccu¬
iuam daturũ mnusuras non
con uemetur s si morĩ ceꝑit
face usure accedunt ut i
non semꝑ autemobligari eum
ꝗ pollicitusẽ sciend̾ ẽ siꝗdem
tam cãm denebitur ex pollicita¬
rit obligatus ⁊ ita multis con

Expanded text:
Si pollicitus quis fuerit rei publicae opus se facturum uel pecuniam daturum, in usuras non conuenietur: sed si moram coeperit facere, usurae accedunt, ut iNon semper autem obligari eum, qui pollicitus est, sciendum est. si quidem stam causam, tene bitur ex pollicitarit obligatus. et ita multis con
Abbreviated transcription (Latin):
ugurii appelłone omne edifi¬
cium quodrei rusticcorigis cus¬
todiente conuenit qm̃ urba¬
iis edibus significatur ossilis
ait tugurnm a tecto tanqm̃
tegulariũ ẽẽ dictu ut toga
ꝙ ea teganturueM¬

Expanded text:
ugurii' appellatione omne aedificium, quod rusticae magis custodiae conuenit quam urbanis aedibus, significatur.Ofilius ait tugurium a tecto tamquam tegularium esse dictum, ut toga, quod ea tegamur