comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monsseutulus. ubi hȩc scribimus Albaretum. Gipsum: tomba. gaiani. mons
sardinus: Saxum mons grimannus mons taxorum mons copiolus & maricle
ad cius torrentis dexteram oppida & castella in arimini siue maride amnis
monte torrens ipse ortum habde. Superiusq in montis fecetri regione mone
magius: Petra cutula. Toranum: sanctus leo episcopi sedes: scaulinum anti¬
qum soane. penna biliorum. maiolum. ciconiaria. montironum. mercotum

Expanded text:
Mons Scutulus, Albaretum, Gipsum, Tumba Gayani, Mons Sardinus, Saxum, Mons Grimmanus, Mons Taxorum, Mons Copiolus. Mari autem ad eiusdem amnis dexmonte Maricla ipsa exoritur. Superius vero in Montis Feretri regione sunt Mons Magnus, Petra Acutula, Tozanum, Sanctus Leo, Scaulinum Antiquum, Soane, Penna Biliorum, Maiorum, Ciconiaria, Montironum, Mercatum
Abbreviated transcription (Latin):
nes durxit. bororum exercitus haud ita multo ante traiecerant padum uinxe¬
consules rem gesturos: ut de ipsi collatas in unum uires uires firmarde. Postꝗ̃
sama accidit alterum consulem bororum urere apros: seditio ex templo orta
est: postulare boi: ut laborantibus uniuessi opam ferrdo. Insubres nepare ise
deserturos. Ita dinise copie borsq in agrum suum tannetum

Expanded text:
nes duxit. Boiorum exercitus haud ita multo ante traiecerat Padum iunxetis legionibus consules rem gesturos, ut et ipsi collatas in unum viris firmarent. postquam fama accidit alterum consulem Boiorum urere agros, seditio extemplo orta est; postulare Boi, ut laborantibus opem universi ferrent; Insubres negare se sua deserturos. ita divisae copiae, Boisque in agrum suum tutandum
Abbreviated transcription (Latin):
libre sexto sic ostendit: Tuscorum ante romanum imperium late terra mariq
opes patuere: mari infeio superoq. quibus italia modo insulȩ cingitur: quantũ
patuerir nomina sunt argumento q alterum tuscum communi uocabulo gen¬
tis. alterum adriaticum mare ab adria tuscorum colonia uocauere italicȩ genter
rę̧ci eadem thirenum at adriaticum uocant. A in utrunq mare uergentes in¬
coluere urbibus duodenis terras. prius cis apeninum ad inferum mare. postea tñs:
eminum tetidem. quot oppida erignus eiant capita missis coloniie

Expanded text:
lici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Est autem in latere campanię & apulię iuixta uenusium: ubi mpinĩ sũt¬
& habet aquas sulphureas ideo grauiores: qina ambitur siluir Ideo ibi dicitur
ꝯunc locum non imolentur: sea odore perirde ad aquam appli
in italia sunt eiusmodii unde donatur dicit Lucaniȩ esse qui describitur locꝰ
a poeta fliuiuni qui calor uocatur: quod ideo non procedit: quia cum italię
medio sub montibur altis. hoc nisi ad totam italiam referas: non procedit. Et si¬
non est in ualle italię montuosa. Nam in hoc loco montes penitue non sunt.Ser¬

Expanded text:
cunt. est autem in latere Campaniae et Apuliae, ubi Hirpini sunt, et habet aquas sulphureas, ideo graviores, quia ambitur silvis. ideo autem ibi hunc locum non immolarentur, sed odore perirent ad aquam adpliin Italia sint huius modi; unde etiam Ds, circa fluvium qui Calor vocatur: quod ideo non procedit, quia ait 'Italiae medio'. sub montibus altis hoc nisi ad totam Italiam referas, non procedit: ut sit, est in vallibus Italiae montuosae: nam in hoc loco montes penitus non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tes dehinc crispinum : post est fossa pelosella : cii intus
bilitate gentis omnatorum. Multas ab ostio fosse pelo¬
selle padus alienas accipit aquas nam painio ducta
quas magna pars athesis fluii: ueronensium e totus tar¬
tarus totusque menacus corentes ad eo late longeque

Expanded text:
e offert Crispinum. Post eos est Fossa Pelosella et ei intus praestantium. Multas ab hostio Fossae Pelosellae Padus advenas accipit aquas. Parvo nanque ducto quas magna pars Athesis Veronensium fluvii quaque Tartarus atque Menacus amnes late longeque
Abbreviated transcription (Latin):
libro nono: henricorum tribus populis a latrinati: ue¬
rulano: ferentinati: sue leges: quia maluerunt quam
inde ꝗͣꝗͣ nihil quietis dabatur tamen summa alacri¬
tate ductum: cȩterim ibi plus laboris & periculi
fuit. & defensa summa ui menia sunt: & locus erat
munimento natiraquẽ tutus. sed euicit omma as¬
suetus prede miles: ad tria milia hominum cesa:¬

Expanded text:
ita est. Hernicorum tribus populis, Aletrinati Uerulano Ferentinati, quia maluerunt quam inde, quamquam nihil quietis dabatur, tamen summa alacritate ductus est. ceterum ibi plus laboris ac periculi fuit: et defensa summa vi moenia sunt, et locus erat munimento naturaque tutus; sed evicit omnia adsuetus praedae miles. ad tria milia hostium c
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis Qminutius inde in agrum boiorum legio¬
nes duxit. boiorum exercitus haud ita multo ante tra-¬
iecerant padum. uinxerantque se in subribus &e ceno¬
mannis ꝙ ita acceperant coniuinctis legionibus consu-¬
les rem gesturos: ut & ipsi collatas in unum uires farma¬
rent. Postꝗ fama accidit alterum consuilem boiorum
urere agros: seditio ex templo orta est. postulare boi:
ut laborantibus um̃uersi opem ferrer& in subres negare
se sua deserturos: ita diuise copia borsque in agrum suũ

Expanded text:
iderant. inde in agrum Boiorum legiones duxit. Boiorum exercitus haud ita multo ante traiecerat Padum iunxeratque se Insubribus et Cenomanis, quod ita acceperant, coniunctis legionibus consules rem gesturos, ut et ipsi collatas in unum viris firmarent. postquam fama accidit alterum consulem Boiorum urere agros, seditio extemplo orta est; postulare Boi, ut laborantibus opem universi ferrent; Insubres negare se sua deserturos. ita divisae copiae, Boisque in agrum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tana meum tibi dat undemia hachum. Si te quintus
b&e. Seutu prestans genita es: seu tiburis arius:
sru tubuit tellus tuscula flore tuo: seu prenestino
te iullica legit in orto: seu modo campani gloria
nins etas : Pulchrior ut nostro uideare corona sabi¬
no De momentano te put& esse meo. Nomentũq¬

Expanded text:
tana meum tibi dat vindemia Bacchum: Si te Quintus  Seu tu Paestanis genita es seu Tiburis arvis, Seu rubuit tellus Tuscula flore tuo, Seu Praenestino te vilica legit in horto, Seu modo Campani gloria ruris eras: Pulchrior ut nostro videare corona Sabino, De Nomentano te putet esse meo.
Abbreviated transcription (Latin):
te : constantia. grauitate: galliae taceri potest. Est
enim ille flos ctali&: illud firmamentum imperii.ro.
illud ornamentum dignitatis. Et plinus in hoc tractu¬
interiere boi: quorum tribus .exn. fuisse auctor est
cato. Item senones qui coeperant romam Qua rubi¬

Expanded text:
te provinciae Galliae taceri potest. est enim ille flos Italiae, illud firmamentum imperi populi Romani, illud ornamentum dignitatis. tantus interierunt Boi, quorum tribus CXII fuisse auctor est Cato, item Senones, qui ceperunt Romam. Padu
Abbreviated transcription (Latin):
apeminum habuere primariam boiorum postea caput fus¬
se: ut pro felsina credatur primum boioma post bonenia
esse dicta. Eam luuus xxxuii. dicit coloniam a roma-¬
nis deduclam agrique eum fuisse captum de bois gal¬
lis: qui aerprius fuerat etruscorum quam per augusti

Expanded text:
Apeninum habuere primariam, Boiorum postea fuisse caput, ut credamus primum Boioniam, postea Bononiam esse dictam. Et Titus Livius XXXVII libro coloniam eam a Romanis deductam agrumque eum fuisse captum de Bois Gallis, qui ager prius fuerat Hetruscorum. Felsi
Abbreviated transcription (Latin):
accepit plimus sic asserit. Gallianus auctor est lacu
fucino haustum marsorum oppidum conditum a mar¬
med eam quando relictis colehns iasonem sequta est:
ad italiam peruenisse: & populos quosdam circa fuci
tudinem dociusse remedia contra serpentes: ꝗꝗ¬
alii marubios a rege dictos uolunt. hique populi me¬
deam angitiam nominauerunt. eo ꝙ serpentes suis¬
marsorum genus durat : quos a circe filio ortum tra¬
dunt: & inde in esse eis uim naturalem eam: & ta¬
men omnibus hominibus contra serpentes in est uene¬
num. Ferunt iactas saliua ut feruentis aqu&e con¬
tactum fugere: q si in fauces penetrauerit & mori.
id que maxime humani ieiuni oris: quam serpentum¬

Expanded text:
aedici, Alfaterni. Gellianus auctor est lacu Fucino haustum Marsorum oppidum Archippe, Medea quando relictis Colchis Iasonem secuta est, dicitur ad Italiam pervenisse, et populos quosdam tudinem, docuit contra serpentes a Marubio rege dictos volunt. Hi ergo populi Medeam Angitiam nominaverunt ab eo quod serpentes Marsorum genus durat, quos a Circae filio ortos ferunt et ideo inesse iis vim naturalem earn. et tamen omnibus hominibus contra serpentes inest venenum: ferunt ictas saliva ut ferventis aquae contactu fugere; quod si in fauces penetraverit, etiam mori, idque maxime humani ieiuni oris. Supra N
Abbreviated transcription (Latin):
quo quom senicte acies undique starent cerua fugiens
lupum e montibus exacta per campum inter dias acies
discurnt inde diuise fere : cerua ad gallos: lupus ad
romanos cursum deflexit . lupo data est inter ordines
uia: ceruam galli conflixere: tum ex ante signariis
lupus integer e in tactus gentis nos martiae & con¬

Expanded text:
um instructae acies starent, cerua fugiens lupum e montibus exacta per campos inter duas acies decurrit; inde diuersae ferae, cerua ad Gallos, lupus ad Romanos cursum deflexit. lupo data inter ordines uia; ceruam Galli confixere. tum ex antesignanis lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae et con
Abbreviated transcription (Latin):
quom pansacos. male aduersus antonium pugnas s& .N.
hrrciuis consul uim ecercitu superueniens fusis marci an-¬
tonii copiis fortunam utriusque partis equauit. Uictus
deiñde ab hircio & cesare antonius in galliam confugit
At hircius qui pose uictoriam in ipsis hostium castris &
campo martio sepulti sunt. Deinceps intus sunt pluma

Expanded text:
um Pansa cos. male aduersus Antonium pugnasset, A. Hirtius cos. cum exercitu superueniens fusis M. Antoni copiis fortunam utriusque partis aequauit. Victus deinde ab Hirtio et Caesare Antonius in Galliam confugitA. Hirtius, qui post victoriam in ipsis hostium castris cecampo Martio sepulti sunt. adversus C. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
quintum Scribetur tibi forma loquaciter &situs
agri: Continui montes in dissocietur opaca ual¬
le sed ut uenies dextrum latus aspic&& sol lȩuum
discedens curru fugiente uapor&. Temperiem lau-¬
des Quid si rubicunda benigni corna uepres: &
pria ferant & quercus & illex multa fruge petus
lucratilem Mutat luceo faunus & igneam defendit
estatem capellis usq meis pluuiosquẽ uentos & acron¬

Expanded text:
ulmo, scribetur tibi forma loquaciter et situs agri. Continui montes, ni dissocientur opaca valle, sed ut veniens dextrum latus aspiciat sol, laevum discedens curru fugiente vaporet. temperiem laudes, quid si rubicunda benigni corna vepres et pruna ferant? si quercus et ilex multa fruge pecus, Lucretilem mutat Lycaeo Faunus et igneam defendit aestatem capellis usque meis pluviosque ventos. in
Abbreviated transcription (Latin):
ruta uelini dicit. lacs uexta agrum: qui rosulanus
uocatur. Uarro tamen dicit : lacum hunc a quođa
demptum ess& tantum per noctem crestebat. Unde¬
censores ager& campos rosiae dixit italie sumen esse in
quibus ꝑticas pridie desectum granien opernte. Dicit᷑¬

Expanded text:
RA VELINI Velinus lacus est iuxta agrum, qui Rosulanus vocatur. Varro tamen dicit lacum hunc a quodam iem demptum esset, tantum per noctes crescebat, quodcensores ageret, campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridie relictas gramen operiret
Abbreviated transcription (Latin):
suuni aduentum incursiones in agrum sotiorum factas
duabus legionibus subitariis tumultus eius causa scriptis
additisque ad eas quattuor cohortibus de exercitu suo
S. appium prafectum suum hac tumultuaria manu per
umbriam qua tribum sabimanam uocant: agnim boioꝵ¬

Expanded text:
suum adventum incursiones in agros sociorum factas, duabus legionibus subitariis tumultus eius causa scriptis additisque ad eas quattuor cohortibus de exercitu suo C. Ampium . praefectum socium, hac tumultuaria manu per Umbriam, qua tribum Sapiniam vocant, ag
Abbreviated transcription (Latin):
U ingiluus in septono est locus espene medio sub mõtib
altus Nobilis : & fama multis memoratus in oris : an¬
saneti ualles densis hunc frondibus atrum Vrget
utrunque latus nemoris : medioque fragosis. Dat soni¬
tum faxis & toto uertice torrens. Huc specus horren¬
dum & seui spinracula ditis Monstrantur: ruptoque
ingens acheronte uorago: Pestiferas aperit cau fau¬

Expanded text:
Virgilius: Est locus Hesperiae medio sub montibus altis nobilis et fama multis memoratus in oris, Ansancti valles; densis hunc frondibus atrum urget utrunque latus nemoris, medioque fragosis dat sonitum saxis et toto vertice torrens. Hic specus horrendum et saevi spiracula Ditis monstrantur ruptoque ingens Acheronte vorago pestiferas aperit fau
Abbreviated transcription (Latin):
M. antonii frater fulula consulente bellum caesan ot¬
tauio intulit: & receptis in partes suas populus : quoꝵ
urbis rome cum exercitu preerat fuso: hostiliter in urbe
annoꝵ xxmi. obsessum in oppido penisia .l. antomum co-¬
natum aliquando enumpere : & repulsum fame coegit
mdeditionem uenire : ipsisq & omnibus militib igno¬

Expanded text:
M. Antoni frater, eadem Fuluia consiliante bellum Caesari intulit. Receptis in partes suas populis quorum urbis cum exercitu praeerat, fuso hostiliter in urbem annorum XXIII, obsessum in oppido Perusia L. Antonium conatumque aliquotiens erumpere et repulsum fame coegit in deditionem uenire ipsique et omnibus militibus eius igno
Abbreviated transcription (Latin):
cosmographi dicunt: Est autem in latere campani&
ba aquas sulphureas: ideo grauiores. quia ambit᷑
cahunc locum non imolentur sed odore ꝑirent ad
aquam applicare. hoc erac gemus litationis. Scienđ¬
est tamen uarronem enumerare quot loca in italia
sunt eius modi : unde donatus dicic lucaniae esse
qui describitur locus a poeta : fluuium: qui color
uocatur : quod adeo non procedit: quia cum ita¬
lie medio sub montibus altis hoc nisi ad totam ita¬
liam referas non procedit & si non est in ualle uta¬
liae montuosa. Nam in hoc loco montes penitus nõ

Expanded text:
orographi dicunt. Est autem in latere Campaniae bet aquas sulphureas, ideo graviores, quia ambiuntca hunc locum non immolarentur, sed odore perirent ad aquam adplicatae. Et hoc erat genus litationis. Sciendum tamen Varronem enumerare quot loca in Italia sint huius modi; unde etiam Donatus dicit qui describitur locus, circa fluvium qui Calor vocatur: quod ideo non procedit, quia ait 'Italiae medio'. sub montibus altis hoc nisi ad totam Italiam referas, non procedit: ut sit, est in vallibus Italiae montuosae: nam in hoc loco montes penitus non
Abbreviated transcription (Latin):
sic laudat O. fons blandusie splendidior uitro. Dulci
digne mero non sine floribus cras donaberis hedo.¬
Et infra te flagrans atrox hora camcule. nescit
tangere. Tu frigus a mabile fessis uomere tauris
prebes & pecori uago ties nobilium tu quoque fon¬
tium Me dicente cauis impositam ilicem saxis unde
sicut his uersibus. Quinque dies tibi pollicitus me ru¬
re futinum. Sextilem totum mendax desideror. Seqsũ¬

Expanded text:
um. O fons Bandusiae splendidior vitro, dulci digne mero non sine floribus, cras donaberis haedoegis. te flagrantis atrox hora Caniculae nescit tangere, tu frigus amabile fessis vomere tauris praebes et pecori vago. fies nobilium tu quoque fontium me dicente cavis inpositam ilicem saxis, unde nil, his utere mecum. Quinque dies tibi pollicitus me rure futurum, Sextilem totum mendax desideror. atqu
Abbreviated transcription (Latin):
sanissic habetur. Interea certior factus tigmum te¬
ritium pratorem cohortibus quinque tenere: opidũ
mumre ommum que esse tignioꝵ optimam erga se¬
se ucluntatem curione cumtribus cohortibus quaspi-¬
sauri & arimini habebat mittit: ciuus aduentu cognito
diffisus ciuium uoluntate termus cohortes ex urbe edu¬
cit & profugit : milites in utinere ab eo discedunt
ac domum reuertuntur: curio summa omnium uolunta¬

Expanded text:
s occupat. Interea certior factus Iguium Thermum praetorem cohortibus v tenere, oppidum munire, omniumque esse Iguinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit. cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. milites in itinere ab eo discedunt ac domum revertuntur. Curio summa omnium volunta
Abbreviated transcription (Latin):
riȩue centurio: turmeue legionarie: hc fistito uxi¬
lum sinito: nec cura hunc amnem rubiconem sigña
ductum commeatumue traducito. Si quis huiuis uis¬
sionis ergo aduersus ierit feceriteue adiudicatus esto
hostis pͥr. ac si contra patriam arma tulerit. penatesqͣ
e sacris penetralibus asportauerit .S.p.QR SatC¬

Expanded text:
riaeve centurio turmaeve legionariae, hic sistito, vexillum sinito, nec trans hunc amnem Rubiconem signa ducito commeatumve traducito. Siquis huius iussionis contrarium ierit feceritve, adiudicatus esto hostis Populi Romani ac si contra patriam arma tulerit Penatesque a sacris penetralibus asportaverit S.P.Q.R. sanc
Abbreviated transcription (Latin):
tes incipuunt qui sinstra ciuitate reatena perpetuo
in meridiem catrsu continuati. sempeque crescen¬
tes: & quam longe ab apenino recedentes equico¬
lorum olim nunc talliacoctii montibus proxime
adherent: tiburque feruntur: quos quidem mon-¬

Expanded text:
etuo ad meridiem tractu continui semperque crescentes ac longissime ab Apenino recedentes, Aequiculorum olim, nunc Talliacoccii montibus proxime adhaerent Tiburque feruntur. Hos vero mon
Abbreviated transcription (Latin):
mo septua gesimo primo: quod ex capitoline aedis incẽ¬
dio ceterisque omnibus delubris cauis marii filius pre¬
neste detulerat tredecim milia pondo auri sub eotitulo
in triumpho transtulit: & argenti sex. Item ex reliq
omon uictoria pridie transtulerat auri pondo quin

Expanded text:
ost annos CCCVII quod ex Capitolinae aedis incendio ceterisque omnibus delubris C. Marius filius Praeneste detulerat, XIIII pondo, quae sub eo titulo in triumpho transtulit Sulla et argenti VI. idem ex reliqua om
Abbreviated transcription (Latin):
inuemmus libro hen. q fabium maximum consulem pauli ne¬
potem ad uersuis allo brogas & bituntum aruenorin regẽ
felicrer pugnasse. Exbitinti que exercitu occisa exx mi¬
lia: ipsumque quom̃ ad satisfaciendum senatiu romam
profectus esse albam custodiendum fuisse missum Circũ¬

Expanded text:
Pauli nepos, adversus Allobrogas et Bituitum Arvernorum regem feliciter pugnavit. ex Bituiti exercitu occisa milia CXX; ipse cum ad satisfaciendum senatui Romam profectus esset, Albam custodiendus datus est, quia co
Abbreviated transcription (Latin):
dam loco male densatus ager pondere suꝑsiantium in
fossam procubuisf& atq eo quom deos pandere uiam
suge condamnass& : plures inermnes ꝗͣ armati euastre
hoc pnelio fracte iterum etruscoꝵꝵ uires. Et pacto an¬
ibi non agriꝰ tantuem uastati sed oppidum̃ etiam oppugnia¬
tum: capta amplius duo milia hominum circa muros caefa.¬

Expanded text:
dam loco male densatus agger pondere superstantium in fossam procubuit; atque ea, cum deos pandere viam fugae conclamassent, plures inermes quam armati evadunt. hoc proelio fractae iterum Etruscorum vires, et pacto anibi non agri tantum uastati sed oppidum etiam expugtum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia
Abbreviated transcription (Latin):
bimus albaretum : gipsum tumba gaiani : mons rardi¬
nus : saxum: mons grimannius: mons taxorum : mons
copiolus: & mari in uia flaminia & prope mare inmi¬
tis dexteram oppida & castella in armini siue maricle
amnis sinisbam uergentia. Seraualle: ueruculum : sane¬
habe. Superius que in montis feretri regione mons
mapius: petra acutula: toranum: sanctus leo ẽp̃i¬
sedes : scaulinum : antiqum: soane: penna biliorum:
maiolum : ciconiaria montironum mercatum ranchi¬

Expanded text:
us, Albaretum, Gipsum, Tumba Gayani, Mons Sardinus, Saxum, Mons Grimmanus, Mons Taxorum, Mons Copiolus. Mari autem in via Flaminia imminet aedis dexrvalla, Veruculum, Sancitur. Superius vero in Montis Feretri regione sunt Mons Magnus, Petra Acutula, Tozanum, Sanctus Leo, Scaulinum Antiquum, Soane, Penna Biliorum, Maiorum, Ciconiaria, Montironum, Mercatum Ranch
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnecipites suꝑauerat anxims arces: &e qua pontianã
uia diuidit uda paludem: su qua sublme nemus. schy¬
tice qua regna dyane. Quaque iter est latiis ad
summam fastibus albam. Excelsa de rupe procul iam
marte coacti. Deseniiere uri pro qua pugnabitur urbe¬

Expanded text:
praecipites superaverat Anxuris arces, Et qua Pontinas via dividit uda paludes, Qua sublime nemus, Scythicae qua regna Dianae; Quaque iter est Latiis ad summam fascibus Albam: Excelsa de rupe procul iam Marte coacti Deseruere viri! Pro qua pugnabitur urbe
Abbreviated transcription (Latin):
tauo seribit Tusculanis seruata ciuitas quam habebãt.
crimenque rebellionis a publica fraude in pautos aucto¬
res uersum. Et plimus inter insigma fortune uarian¬
qui solus eodem amio quo fuerae hostis romae triumpha¬
uit ex his quorum consul fuerat. luuus libro xxui.¬

Expanded text:
accepti. Tusculanis seruata ciuitas quam habebant crimenque rebellionis a publica fraude in paucos auctores uersum. in Ueliqui solus eodem anno, quo fuerat hostis, Romae triumphavit ex iis quorum consul fuerat. unus homi
Abbreviated transcription (Latin):
eodem anno cum reliquiis etruscoꝵ ad penisiam que
& ipsa indicciaꝵ fidem ruperat fabius cos. nec dubia
nec difficili uictoria dimicans ipsum oppidum quom
ad menia accessit coepiss&ꝵ :nilegati dedentes urbem
& perusins auctoribus post deductum a consule exer¬
gentos perusinoꝵ cecidit. Coepit ad mille septingen¬
pneda alia omnis militi concessa. Et inferius : tres ua¬
pacem petiere : Et siuero per in faustissimi triumuratus

Expanded text:
eodem anno cum reliquiis Etruscorum ad Perusiam, quae et ipsa indutiarum fidem ruperat, Fabius consul nec dubia nec difficili uictoria dimicat. ipsum oppidum—nam ad moenia uictor accessit—cepisset, ni legati dedentes urbem et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exergentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingens decem; praeda alia omnis militibus concessa. Samnitium lepartem
Abbreviated transcription (Latin):
saxis. non tulerunt impetum etrusti: uersusq signis
fuga effusi castra repetint. Sed equites romani pro¬
uecti pro a obliqua campi: cum se fugientibus optulis¬
multis militibus etrustoꝵ cesis: duo de quad raginta
sinis militaribus captis: castris & hostium cum preda
acque horrenda quam nuper fuere gai germani ger¬
manici saltus. nullus ad eam diem nec mercatoꝵ
quidem abdita ea intrare: aut ferre quicꝗͣ prẽter

Expanded text:
 non tulerunt Etrusci versisque signis fuga effusa castra repetunt. sed equites Romani praevecti per obliqua campi cum se fugientibus obtulismultis milibus Etruscorum caesis, duodequadraginta signis militaribus captis, castris etiam hostium cum praeda atque horrenda quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad eam diem ne mercatorum quidem adita. eam intrare haud fere quisquam praeter
Abbreviated transcription (Latin):
solutioni stipendũ militaris. Fabius quod maxime pete¬
batur ad anxur oppugnandum sine ulla populatione ac¬
cessit. Anxͥur fuit quẽ terratine nuenc sunt : urbs prona
in paludẽs: & ab ea parte oppugnationem ostendit̾.
Circumisse quattuor cohortes. cum E seruilio hahala
quom imminentem urbi collem coepissent loco altiore
qua nullum erat presidium ingenti clamore ac tumul¬
tu menia inuasere: pronunciatum: nequis praeter ar¬
matos iuolaretur: reliquam omnem multitudinem uo¬
luntariam exuit armis. quoꝵ ad duo milia quingenti
uiui capiuntur: a cetera preda fabius militem absti¬
fortuna opulentum tres exercitus dirripuere: cuius¬
prede gratia factum est ut stipendium miles tunc
primumꝰ acciper&: quom ante id tempus de suo quisq¬
lautulas saltu augristo inter mare & montes consedit
iugum dicit: circa hunc tractum campanie coleba¬
tur puer uipiter. qui anxurus dicebatur a uerbo gre¬

Expanded text:
ut distinerent Uolscos; Fabius, quod maxime petebatur, ad Anxur oppugnandum sine ulla populatione accessit. Anxur fuit, quae nunc Tarracinae sunt, urbs prona in paludes. ab ea parte Fabius oppugnationem ostendit; circummissae quattuor cohortes cum C. Seruilio Ahala cum imminentem urbi collem cepissent, ex loco altiore, qua nullum erat praesidium, ingenti clamore ac tumultu moenia inuasere. ad quem tummatos uiolaretur, reliquam omnem multitudinem uoluntariam exuit armis, quorum ad duo milia et quingenti uiui capiuntur. a cetera praeda Fabius militem abstifortuna opulentum tres exercitus diripuere; eaqudecerneret senatus, ut stipendium miles de publico acciperet, cum ante id tempus de suo quisqLautulas saltu angusto inter mare ac montes conseditIVGVM circa hunc tractum Campaniae colebatur puer Iuppiter, qui Anxyrus dicebatur, quasi ἄνε
Abbreviated transcription (Latin):
re tradere hominum notitie possumus. Theophras¬
tus qui primus externorum aliqua de romanis diligen¬
tius scripsit nam theo pompus ante quem nemo men¬
tionem habuit : urbem tancummodo a gallis captam dixit
dithargus ab eo proximus legationem tantum ad alex¬
andrum missam hc iam & plusꝗ̃ fama circeioꝵ insulae
mensuram posuit stadia octuaginta milia eo uolumĩe
quod scribit nchodoro athemensum magistratu : qͥ
fuit uorbis nostre quadringentesimo anno. Qiuicquid
uero terranim est preter decem milia passtium ambitus
anexum insule post eum annium accessit italie: aliud
miraculum a circeis palus pontina est: quem locum iugĩti¬
quatuor urbium fuisse mutiamis tercos. prodidit. De in¬
de flumen ausentum supra quod tarracina oppidum uol¬
storum ingua anxur dictum. ubi fuere amicide a ser-¬

Expanded text:
re tradere hominum notitiae possumus. Theophrastus, qui primus externorum aliqua de Romanis diligentius scripsit —nam Theopompus, ante quem nemo mentionem habuit, urbem dumtaxat a Gallis captam dixit, Clitarchus, ab eo proximus, legationem tantum ad Alexandrum missam— hic iam plus quam ex fama Cerceiorum insulae et mensuram posuit stadia LXXX in eo volumine, quod scrirbis nostrae CCCCXL anno. quicquid ergo terrarum est praeter X??? p. ambitus adnexum insulae, post eum annum accessit Italiae. aliud miraculum a CII urbium fuisse Mucianus ter consul prodidit. dein flumen Aufentum, supra quod Tarracina oppidum, lingua Volscorum Anxur dictum, et ubi fuere Amyclae s
Abbreviated transcription (Latin):
danos ducebat. In gredienti fines senatus fundanus ec¬
currit negare se pro ui trubio sectamque eius sequais
precatum uenisse. sed pro fundano populo: quem extra
culpam belli esse ipse uitrubius indicass&e: quo recep.¬
iaculum fuge priuernum habuit non patriam fundos¬

Expanded text:
ducit. ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit; negant se pro Uitruuio sectamque eius secutis precatum uenisse sed pro Fundano populo; quem extra culpam belli esse ipsum Uitruuium iudicasse, cum receptaculum fugae Priuernum habuerit non patriam Fund
Abbreviated transcription (Latin):
alibi haud procul urbe roma in faliscorum agro familiae
sunt paucae quae uocantur hirpiae: qua sacrifitio annuo
quod fit ad montem socrate apollim: super ambustam
liom struem ambulantes nom amburintio & ob id per¬
petuo senatus consulto militie omniumquẽ aliorum

Expanded text:
 Haut procul urbe Roma in Faliscorum agro familiae sunt paucae quae vocantur Hirpi. hae sacrificio annuo, quod fit ad montem Soractem Apollini, super ambustam ligni struem ambulantes non aduruntur et ob id perpetuo senatus consulto militiae omniumque aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne sic serbit. Actende quid ibi dicatio ad similitud iñẽ¬
quid moneatur ad prohibitionem ita ergo & hic data est
quaedam similitudo de marso qui incantat & educat as¬
pidem de tenebrosa cauerna utique in lucem uult educ̃e
Iua autem amando tenebras suas quibus se inuolutam
occultat: dicitur q quom exire noluerit : recusans tamẽ
audire illas uoces quibus se cogisentit allidir unam aurẽ
terrȩ & de cauda obturat alteram: atque ita uoces il¬
las quantum potest eui tans non exit ad incantantem luuus¬

Expanded text:
nus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinquid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna: utique in lucem vult educere; illa autem amando tenebras suas quibus se involutans occultat, dicitur quod cum exire noluerit, recusans tamen audire illas voces quibus se cogi sentit, allidit unam aurem terrae, et de cauda obturat alteram, atque ita voces illas quantum potest evitans, non exit ad incantantem. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ueteribus uingere. lauicos legati missi : quom respo¬
su inde retulissent dubia: quibus nec tum bellum qui¬
dem parari: nei diutigrnam pacem fore a parer&: tuscu¬
lanos negotium datum : aduerter&̃ animos : ne quid
noui tumultus lauici oriretur. nunciarunt legati laui¬
canos arma coepisse: & cum equorum ecercitu depo¬
pulatos agrum tusculanum castra in algido posiusse.

Expanded text:
ueuerat ciuitas; Labicos legati missi cum responsa inde rettulissent dubia, quibus nec tum bellum parari nec diuturnam pacem fore appareret, Tusculanis negotium datum aduerterent animos ne quid noui tumultus Labicis oreretur. acanos arma cepisse et cum Aequorum exercitu depopulatos agrum Tusculanum castra in Algido posuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
libro un. scc hab&. Audacis turni ad muros quam dici¬
tur urbem ausoniis demi fundasse colonis praecipiti de¬
lata noto : locus ardea quondam dictus auis: & nunc ma¬
onim man&e ardea nomen. Et infra. Quinque adeo ma¬
onis positis incudibus urbes tela nouant : antina potens
tiburque superbum: ardea crustumeri. & tiarigine
ponens sacrane acies. dicunt quendam coribantem ue¬
nisse ad italiam oe tenuisse loca. quae nunc urbi uicina
sunt matri deorum combanti. Alĩ sacranas acies ardea¬
tum uolunt qui aliquando cum pestilentia laborar&
uersatruem nouerint. Unds sacram sunt dicti dicit

Expanded text:
tollitur alis audacis Rutuli ad muros, quam dicitur urbem Acrisioneis Danae fundasse colonis, praecipiti delata noto. Locus Ardea quondam dictus avis, et nunc magnum manet Ardea nomen, sed fgnae positis incudibus urbes tela novant, Atina potens Tiburque superbum, Ardea Crustumerique et turrige Sacranae acies dicunt quendam Corybantem de Creta venisse ad Italiam et tenuisse loca, quae nunc urbi vicina sunt matri deum Corybantes. alii Sacranas acies Ardeatum volunt, qui aliquando cum pestilentia laborarent, ver sacrum voverunt, unde Sacrani dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
semus in utalia audiebamus talia de quadam regione
bus unde inuimenta uerterentur nec essariaque¬
comportar& postque perfuncta opera iterum ad
se redirent. nec tamen in eis mentem fieri bestialem
sed rationalem humanamq seruari. In hoc monte¬

Expanded text:
semus in Ytalia, audiebamus talia de quadam regione iumenta illico uerterentur et necessaria queque portarent, postque perfuncta opera iterum ad se redirent; 32nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari, sicut Apule
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueuirtutem accuebat. In liguribus enim erant que
militem exercerent : loca montana & aspera ꝗͣ & ipsis
capere labor enat : & prȩoccupatis hostem deicere: hostis
nullum locum quietum aut securum romanis siner&: op¬
pugnatio autem mumitorum castelloꝵ laboriosa simul pe
multum pnedae praeber&. Itq non lixa sequebatur non
arma omnem spem in armis habentibus erat: nec de eãt
unꝗͣ cum us uel materia belli uel causa: quia ꝑꝑ domes¬
titam in opiam uicinos agros incursabant. Nunꝗͣ tamẽ
in distrimen summe rerum pugnabant : Hahibal post in

Expanded text:
ade eos castigavit. in Liguribus omnia erant, quae militem excitarent, loca montana et aspera, quae et ipsis capere labor erat et ex praeoccupatis deicere hostem, nullum locum quietum aut securum esse sineret, obpugnatio necessaria munitorum castellorum, laboriosa simul permultum praeberet. itaque non lixa sequebatur, non r arma et viros omnem spem in armis habentes erat. nec deerat umquam cum iis vel materia belli vel causa, quia propter domesticam inopiam vicinos agros incursabant, nec tamen in discrimen summae rerum pugnabatur. C. Flamin
Abbreviated transcription (Latin):
in umiͦ. ponit his uersibus. Primus ab ethereo uenit¬
satirmis olimpo: arma Iouis fugiens: & reꝑnis exul adep¬
tis : Is genus indocile ac dispensum montebus altis com
posuit. legesque dedit : latuimque uocari malut : his
quoniam latussee tutus in oris. Seruius autem gram¬

Expanded text:
ictu venatus alebat. Primus ab ethereo venitSaturnus Olimpo, Arma Iovis fugiens et regnis exul ademptis. Is posuit legesque dedit, Latiumque vocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris? Nonne ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quantulum respirato : sequiti ligusticum. Ligures imis
alpium iugis adherentes inter uarum matramq amnes im¬
pliciti diamis siluestribus uctitabant quos pene mauis fuc
inuenire ꝗ̃ uincere . Tuti si quiđ locis & fuga . durum atq
uelox genus ex occasione locoꝵ latrocima magisꝗͣ bella fac¬
titabant. Itãq quom diu multumq eluder& salturi decia¬
tes & ubis & buriates in gaimi tandem fuluius latebras
eorum imi sepsit. Debuis uero in plana deduxit: Postumius
ita ex armauit ut uix linquer& ferrum: quo terra colere

Expanded text:
quantulum respirato sequitur Liguricum. Nam Ligures hi imis Alpium iugis adhaerentes inter Varum Magramque amnem implicitos dumis silvestribus victitabant, quos pene maius fuit invenire quam vincere. Tuti si quidem locis et fuga durum atque velox genus ex occasione latrocinia magis quam bella faciebant. Itaque cum diu multumque eluderent Saluuii, Deciates, Oxubii, Euburiates, Ingauni, tandem Fuluius latebras eorum ignibus saepsit, Baebius in plana deduxit, Postumius ita exarmauit, ut uix reliquerit ferrum quo terra colere
Abbreviated transcription (Latin):
ante romanoꝵ imperium late terra marique opes patuere :
mari infero superoq quibus italia modo insulae cingitur
quantum patuerint: nomina sunt argumento : ꝙ alteꝵ
tuscum commum uocabulo gentis alterum adriaticim ma-¬
re ab adria tuscoꝵ colonia uocauere italicȩ gentes:
gneri ecidem thirenum atq adriaticum uocaent. & in
utrnque mare uergentes in coluere urbibus duodenis terras
prius cis a peninum ad inferum mare postea transapeninum:
totidem quot capita originis erant missis coloniis & trans
padum omnia excepto uenetoꝵ angulo que sinum circum¬
colunt maris ũsque ad alpes tenuere. Duod ecim autem ur

Expanded text:
ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
populo romano dare ut que amad modum & panis &e por¬
cina pratuita prebentur : sic & uinum daretur : quod per¬
petuum hac ratione constituerat facere. Etrurie per au¬
reliam usq ad alpes maritimas ingentes agri sunt : hiq
fertiles & siluosi sunt. Statuerit itaq a dominis locoꝵ
incultoꝵ: qui tamen uellent gratis dare: emert atquẽ¬

Expanded text:
populo Romano dare, ut, quemadmodum oleum et panis et porcina gratuita praebentur, sic etiam vinum daretur, quod perpetuum hac dispositione conceperat. Etruriae per Aureliam usque ad Alpes maritimas ingentes agri sunt iique fertiles ac silvosi. statuerat igitur dominis locorum incultorum, qui tamen vellent, pretia dare atque
Abbreviated transcription (Latin):
tus a peritis regionum si eum saltum occupasseł ꝯxitũ¬
populo romano ad opem ferendam socuis interclusitrum:
silinum pro casino ducem accipere fecit auersusque ab
itinere per alisanum calatinumque & calenum agnem
in campum stellatem usque ad casilinum descendit: ubi
cum montibus fluminibusque daufam reꝑionem circum¬
spoxis see uocatum ducem urgis cesum in crucem sustu-
balem cum equitibus in agrum falernum predatum di¬
misit. usque ad aquas sinuessanas ea populatio puenit.¬
ut uero ad uulturnum amnem castra sunt posita exu-¬
rebatur amenissimus italiaẽ ager. uilleq passim incendiis
fumabant: per iuga massici montis fabio ducente. Ut
uero in extrema uiga massici montis uentum est hos¬
tes sub oculis erant. falerm agri colono&q simiesse

Expanded text:
um, si eum saltum occupasset, exitum Romano ad opem ferendam sociis interclusurum; silinum> pro Casino dux ut acciperet, fecit, auersusque ab itinere per Allifanum Caiatinumque et Calenum agrum in campum Stellatem descendit. ubi cum montibus fluminibusque clausam regionem circumspexisset, vocatum ducem percubalem cum equitibus in agrum Falernum praedatum dimisit. usque ad aquas Sinuessanas populatio euam ad Uolturnum flumen castra sunt posita, exurebatur amoenissimus Italiae ager uillaeque passim incendiis fumabant, per iuga Massici montis Fabio ducente, uero in extrema iuga Massici montis uentum est <et> hostes sub oculis erant Falerni agri colonorumque Sinuessae
Abbreviated transcription (Latin):
romanus exercitus : trecenti uigintiquinque qui om¬
mum tonsensu desgnabantur nephande colonorum
cedis & defectionis auctores : Uincti romam ducti¬
& uirꝑis in foro caesi ac securi percussi : summo gau¬
dio plebis: cuius maxime intererat tutam ubicunq¬

Expanded text:
nt. ex his ducentos uiginti quinque, qui omnium consensu destinabantur et infandae colonorum caedis et defectionis auctores, uinctos Romam derant virgis in foro caesi ac securi percussi, summo gaudio plebis, cuius maxime intererat tutam ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
liuius in .umi. Samntes eo anno consulem cornelũ
pontium herenni: filium habuerunt: ex ercitu educto
circa caudium ꝗͣ potest occultissime ducit. Inde
ad callaciam ubi iam consules romanos castraque
esse audiebat . milites decem: pastonum habitu mittit
pecoraque. aiuersos alium alibi: haued procul romãis
pastere ub&. precipiens ut ubi incderint in pnedato¬
res idem omnibus sermo constte. legiones samnitium
in apulia esse: lucreriam ommnibus copiis circunsedere :
net procul abesse quin ui capiant. Saltus duo alti au
gusti siluosique montibus circa perpetius interesse iũcti.
lat&&e inter eos satis patens clausus in medio campus. her¬
bidus qͥ aquosusque per quem medium iter est sed antẽq
uenias ad eum intrand&e primae angustiae sunt: & ut
eadem qua te insinuaris retro uia repetenda aut siire
porro pergas per alium saltum altiorem impeditiorẽque
accitos in harpinos astatis pollicente se compsam tradi¬
turum. Item infra Eadem estate Marcellus a nola quã

Expanded text:
icit: «Samnites eo anno, consulem Cornelium Pontium, Herenni filium, habuerunt, circa Caudium castra quam potest occultissime locat. inde ad Calatiam, ubi iam consules Romanos castraque esse audiebat, milites decem pastorum habitu mittit pecoraque diuersos alium alibi haud procul Romanis pascere iubet praesidiis; ubi inciderint in praedatores, ut idem omnibus sermo constet legiones Samnitium in Apulia esse, Luceriam omnibus copiis circumsedere, nec procul abesse quin ui capiangusti siluosique sunt montibus circa perpetuis inter se iuncti. iacet inter eos satis patens clausus in medio campus herbidus aquosusque, per quem medium iter est; sed antequam uenias ad eum, intrandae primae angustiae sunt et aut eadem qua te insinuaueris retro uia repetenda aut, si ire porro pergas, per alium saltum artiorem impeditioremque accitus in Hirpinos a Statio Trebio pollicente se Compsam tradirepetit. eadem aestate Marcellus ab Nola quam
Abbreviated transcription (Latin):
politana nhil cͥo carcere longius mhil illius faci¬
bus obscurius: que nobis prestant : ut non pertene¬
bras uideamus : sed ut ipstis cernamus si locus habe¬
ret lucem puluis aufente: in aperto quoque res
grauis & molesta. quid illu ubi in se uolutatur: &
quom sine ullo inspiramento sit inclusus in ipsos aqͥb

Expanded text:
politana. Nihil illo carcere longius, nihil illis facibus obscurius, quae nobis praestant non ut per tenebras videamus, sed ut ipsas. Ceterum etiam si locus haberet lucem, pulvis auferret, in aperto quoque res gravis et molesta; quid illic, ubi in se volutatur et, cum sine ullo spiramento sit inclusus, in ipsos, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& infra inclinatis semel in appulia rebus reatini quoq
appuli ad nouos consules. Q iunium bubulcum Qemi¬
lium hambulam phedus petitum uenerint: paus peromnẽ
impetrauere ut fedus daretur neq ut ȩquo tamen fedẽ
sed ut indictione po .ro. essent. sicque appulia est perdo
no in appulia fuit. Tarentum prountiam .L. postumius
praetori habebat. Is de pastorum conuiratione qui uias
latrociis pascuaque publica infesta habuerant quȩstio¬
nem seuere eercuit: ad septem milia milta hominum
condamnauit multi inde fugenint: de multis sumptum

Expanded text:
rna. inclinatis semel in Apulia rebus Teates quoque Apuli ad nouos consules, C. Iunium Bubulcum Q. Aemilium Barbulam , foedus petitum uenerunt, pacis per omneimpetrauere ut foedus daretur neque ut aequo tamen foedere sed ut in dicione populi Romani essent. Apulia perdono in Apulia fuit. Tarentum provinciam L. Postumius praetor habebat. is de pastorum coniuratione, qui vias latrociniis pascuaque publica infesta habuerant, quaestionem severe exercuit. ad septem milia hominum condemnavit; multi inde fugerunt, de multis sumptum
Abbreviated transcription (Latin):
belli sedes est ad soram: & ex samnio apuliaque tra¬
dicctȩ lepiones. sora ad samnites defecerat interfes¬
tis colonis romanorum. quo quom prior romanus ex¬
ercitus ad ulciscendum ciuium necem recuperanđaq
colomam magnis itinenbus peruenisset sparsi per¬
peruias speculatores. sequi legiones samntium nec iam
procul abesse: alii super alios nuncsant: obuiam itum
hosti: atque ad lausulas ancipiti prelio dimitatum ẽ.¬

Expanded text:
belli sedes est; ad Soram ex Samnio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat interfectis colonis Romanorum. quo cum prior Romanus exercitus ad ulciscendam civium necem reciperandamque coloniam magnis itineribus pervenisset et sparsi pevias speculatores sequi legiones Samnitium nec iam procul abesse alii super alios nuntiarent, obviam itum hosti atque ad Lautulas ancipiti proelio dimicatum e
Abbreviated transcription (Latin):
euboica originem trahunt: classe qua aduecti do¬
mo fuerant multum in ora maris eius quod inco¬
lunt potuere: primo in insulam enariam e petacu¬
sas ꝓ epressi. deinde in continentem ausi sedes
ciuitate chalchide profecti sunt ad nouas seder
quaerendas & haud longe abais qui locus abaio
ulixis filio illic sepulto nomen accepit inuenerĩt
uacuum lutus : ubi uisa muliere grauida ciuitatem
cohortes arte aduersus uon use dedinauere pau¬
iulum effuseque palatos hostes conuensis signis atergo
adoreae sunt & insra. Insignis hic annus nuntio tarquini
mortis: mortuus est cumis. quo se post fractas opes lati¬
norum ad aristodemum tirannum contulerat: Et libro
urbem tenebant capiuntur. & octauo : cumanos sues¬
cuius cacumine fut templum appollinis: de quo uir

Expanded text:
Euboica originem trahunt. classe , qua advecti ab domo fuerant, multum in ora maris eius quod accolunt potuere, primo in insulas Aenariam et Pithecusas egressi, deinde in continentem ausi sedes ciuitate Chalcide profecti sunt ad nouas sedes quaerendas; et haud longe a Bais — qui locus a socio Vlixis Baio illic sepulto nomen accepit — inuenerunt uacuum litus, ubi uisa muliere grauida ciuitatem cohortes arte adversus vim usae declinavere paululum, effuseque praelatos hostes conversis signis ab tergo adortae sunt. ita inmortis. mortuus Cumis, quo se post fractas opes Latinorum ad Aristodemum tyrannum contulerat. eo urbem tenebant, capiuntur. insequens annus tricuius cacumine fuit templum illud Apollinis de quo Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
dam sulmone enee comite. his uersibus.  uius
erat solimus frigia comes unus abyda: a quo sul¬
uerin fastis scripsit : Sulmonis gelidi patriaȩ germanice
nostre: Me mistrum scithico ꝗͣ procul illa solo est: Ergo
ego tam longe: sed supprime musa querelas. Supra¬

Expanded text:
dam Enee comitem, his versibus refert: «Huius erat Solimus Frigia comes unus ab Ida, a quo Suloenia nomen habent, Sulmonis gelidi, patriae, Germanice, nostrae. me miserum, Scythico quam procul illa solo est! ergo ego tam longe—sed subprime, Musa, querellas!
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: & infra aduungit stellatem campum agro campa¬
no : & in eo duodena distribuit in singulos homines ui¬
gera. quasi uero paulum non differit ager campanus
lint municipia quas uelint ueteres colonias: colonis
suis occupent : Calenum nunicipium complebunt: tea¬

Expanded text:
istetis? adiungit Stellatem campum agro Campano et in eo duodena discribit in singulos homines iugera. quasi vero paulum differat ager Campanus lint municipia, quas velint veteres colonias colonis suis occupent. Calenum municipium complebunt, Tea
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod uenerit: & dum ibi moratur peruastato a gro
cumano usq ad misenum promontorium puteolos repente
agnen conuertit: ad opprimendum presidium romanũ :
magna inter se concordia sire senatum sicie ullius nota
regebant: & portoria naualium capuae puteolisque in-¬
colonie in oram maritimam deducerentur: quanim una

Expanded text:
ad quod uenerat et, dum ibi moratur, peruastato agro Cumano usque ad Miseni promunturium Puteolos repente agmen conuertit ad opprimendum praesidium Romanum. . ii magna inter se concordia et senatum sine ullius nota legerunt et portoria venalicium Capuae Puteolisque, icoloniae in oram maritimam deducerentur», quarum una
Abbreviated transcription (Latin):
Inchoabat piscinam amiseno ad auernum lacum con-¬
cectam porticibus: quasi condusam. quo quicquid totis
bais calidanim aquanim esste conuerteretur. fossam
ab auerno ostiam qua nauibus nec non uia iretur lon¬
gitudine centum sexapinta milium : latitudine qua cõ-¬

Expanded text:
incohabat piscinam a Miseno ad Auernum lacum contectam porticibusque conclusam, quo quidquid totis Bais calidarum aquarum esset conuerteretur; fossam ab Auerno Ostiam usque, ut nauibus nec tamen mari iretur, longitudinis per centum sexaginta milia, latitudinis, qua cont
Abbreviated transcription (Latin):
seribit Scipionem ali rome. ali lintermi & mortuũ
& sepultum fenint utrobique monumenta ostendunt
&e statuȩ. Nam & linterm monumentum : monumẽ¬
toque statua superim posita fuit : quam tempestate dis¬
iettam nuper uidimus ipsi : & rome eetra portam ca¬
penam in scipionum monumento tres statue sunt due
publii & lucii scipionum dicuntur essei tertia poetaẽ
uilla iacens hec tibi scribo: ad oratis manibus euis e
ara quam sepulchrum esse tanti uire suspicer. linter¬

Expanded text:
s sit: alii Romae, alii Literni et mortuum et sepultum. utrobique monumenta ostenduntur et statuae: nam et Literni monumentum monumentoque statua superimposita fuit, quam tempestate disiectam nuper vidimus ipsi, et Romae extra portam Capenam in Scipionum monumento tres statuae sunt, quarum duae P. et L. Scipionum dicuntur esse, tertia poetae Africani villa iacens haec tibi scribo adoratis manibus eius et ara, quam sepulchrum esse tanti viri suspicor. A
Abbreviated transcription (Latin):
urbem pneualidam propinquam munitam: ceterum
presens uicit utilitas. Nam propter agrum quem om¬
num fertilitate terrȩ satis constabat in italia pryxpri¬
mum esse urbs seruata est ut esste aliqua eratorum sedes
urbi frequentand&e multitudo in colarum liberti noꝵxq
&e institorum poptificumque retenta. ager omnis: ꝙ tec¬
ta publita populi romani facta. caeterm habitari tantum
inbem capuam frequentariquẽ placuit corpus nullum ci

Expanded text:
urbem praeualidam propinquam inimicam. ceterum praesens utilitas uicit; nam propter agrum, quem omni fertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse, urbs seruata est ut esset aliqua aratorum sedes. urbi frequentandae multitudo incolarum libertinorumque et institorum opificumque retenta: ager omnis et tecta publica populi Romani facta. ceterum habitari tantum tamquam urbem Capuam frequentarique placuit, corpus nullum ciu