comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a fcm infirmũ om̃iba de¬
daramus mons. et p̃aioꝵ
casum ĩpommꝰ accipiẽti
et uendicorẽ quo damp¬
inficamus et rei casu et
eurs loci et uen̾abilibus
monast̾us ħ cribuentes
quatenus ip̃i ꝓindeat᷑ et ꝙ
malealienacũ ẽrursus
ad monachiã renocent
figurã neq x̾pocheea sr̃
hiis ualente s ĩ ip̃a ĩ fir¬
sus sacro mĩst̾io assignã¬
tib. ¶sic̃ aũt dampnos. as
alienatõnes ꝓhibemus.
sic ĩ dampnosas possefsic̃eᷤᷤ
int̾dicimus multe eñ a pd̃
nos mote sut qõnes. ubi
qui dam nimꝰ ydonea p̾¬
dia donau̾unt scĩssĩs ecc̃¬

Expanded text:
actum infirmum omnibus declaramus modis, et pretiorum casum imponimus accipientibus, et venditorem quoque damnificamus, et rei casu et ejus loci et venerabilibus monasteriis hoc tribuentes, quatenus ipsi provideant ut quod male alienatum est rursus ad monachicam revocent figuram, neque hypotheca super his valente, sed etiam ipsa infirsus sacro monasterio assignanda. Sicut autem damnosas alienationes prohibemus, sic et damnosas possessiones interdicimus. Multae enim apud nos motae sunt quaestiones, ubi quidam minus idonea praedia donaverunt sanctissimis eccl
Abbreviated transcription (Latin):
Filii aute suꝑstites tatũ
ad cutele ul cure munis excu¬
S si inbello amissi sunt qsitũ
ꝓdee qui macie amittuntur.
huemm quiꝓ republica ceci¬
drunt in ꝑpetuum ꝑ głam u¬
uere intelliguntur ¶ Iteõ
diuꝯ marco insemestrilꝯ res¬
cripsit eum qui res fisci admi¬
nistrat a cutela uł cura ꝙͣ diu
aministrat excusari posse. ¶It
quirei publice ca absũt acu¬
cela ⁊ cura excusancur. S̃ si fu¬
erint cutores ul curacores dĩ¬

Expanded text:
filii autem superstites tantum ad tutelae vel curae muneris excused si in bello amissi sunt, quaesiprodesse qui in acie amittuntur: hi enim, quia pro re publica ceciderunt, in perpetuum per gloriam vivere intelleguntur. Item divus Marcus in semestribus rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. sed et si fuerunt tutores vel curatores, d
Abbreviated transcription (Latin):
disiunctim si ambo ꝑueniant
ad legatum scinditur int̾ eosle¬
gatum ¶ Si ałr d̾ficiat qui aũ sp̃¬
uerit legatum aut iniuo testato¬
re d̾cesser aut alio quoll modo d¬
fecit cotum ad collegaͬriũ ꝑti¬
ret. Conunctim autem lega¬
cur. ulucisiquis dicac. cicio ⁊ seio
hominem fachui do lego disiũc¬
cum ita cicio hominem stichũ
do. lego. seio sticum do lego s si

Expanded text:
disiunctim, si ambo perveniant ad legatum, scinditur inter eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegatarium pertinet. coniunctim autem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’: disiunctim ita ‘ Titio hominem Stichum do lego, Seio Stichum do lego ’, s
Abbreviated transcription (Latin):
micait soient aln obligari aͥ
fidiussores appellantur quosh¬
curant ut diligenciꝯ sibi cautũ
sit¶nomnibꝯ aucem obligoni¬
sine ub̾. siue litteris. siue ꝯsen

Expanded text:
mittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos hcurant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationisive verbis sive litteris
Abbreviated transcription (Latin):
quidm inc̾est utrum cuul an
naturat sit obligatõ cui addici¬
atur fiduissoꝵ adeo quid̾ ut pro
ẜ uo quoq obligetur. siue extra
cipiat. siue ip̃e dominꝯ in id ꝙs¬

Expanded text:
interest, utrum ciuilis an naturalis obligatio sit, cui adiciatur; adeo quidem, ut pro seruo quoque obligetur, siue extranaccipiat, siue ipse dominus in id
Abbreviated transcription (Latin):
tum relinquid ¶ fid̾uissor ⁊ p̾ce¬
dere obligom ⁊ sequi pot Si pl¬
ures sint fid̾ iussores quotquot
erunt numero singuli ĩ solid¬
um cenentur. Itaꝙ lib̾um ẽ cre¬
ditoria quo uelit solidum pe¬
tere sd ex epla diui adriani cõ¬
pesr creditor a singul qui modo
soluendo sunc litis ꝯcestate cẽ¬
pore partes pete. Ioq siquis ex fi¬
d̾iuissoribꝰ eo cempore soluẽdo
non sit. ħ ceceros honerat S ⁊ si
ab imo fid̾uissore credior totũ
consecutꝰ tuit huiꝰ soliꝯ d̾ cri¬
incum erit. si is ꝑ quo fid̾ iussit
soluendo non sit. ⁊ sibi impu¬
adiuuari ex cad̾m epła diui a

Expanded text:
tum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor a singulis qui modo solvendo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi impuadiuvari e
Abbreviated transcription (Latin):
plum uł in quadruplũ uitiꝯ autẽ nͣula
acto ee̾nditur. ¶ In simplu agitur uł¬
uti er stipulatõne ⁊ mutui datone exem¬
pto uendito locato conducto madato⁊
dniq dauis cꝑ ẽpluribꝰ caĩs. ¶Ind¬
uplum agimꝰ uluci furtirec manife

Expanded text:
plum vel in quadruplum: ulterius autem nulla actio extenditur. In simplum agitur veluti ex stipulatione, ex mutui datione, ex empto, vendito, locato, conducto, mandato et denique ex aliis compluribus causis. In duplum agimus veluti furti nec manife
Abbreviated transcription (Latin):
mus quicquid ultra hãc¬
eis relictum fuit et aͥd ali¬
b̾tis petiti fiñt ui compłe
deinde nõ uoluer̾. hc ordin¬
em teñe sactimus ꝙ inco¬
constitutõn ẽ diximus ira
ut legal qͥdem pars mane¬
at ap̃ eos pura tͥalib reliqͣ
qm̃ in ip̃a de iuire patronat᷑
posita a nobis constitutõe
ad similitudinẽ pene inge¬
nuorum eciam lib̾tinitates
ordinauim⁊ ¶quia uero
cduplex cestamentoꝵ modꝰ¬
estaut inscriptura delatus

Expanded text:
mus, quicquid ultra has relictum fuerit et aliquid a libertis petiti fuerint illi complere, deinde non voluerint, hunc ordinem tenere sancimus quem incoconstitutionem diximus, ita ut legalis quidem pars maneat apud eos pura talibus, reliqua m in ipsa de iure patronatus posita a nobis constitutione ad similitudinem paene ingenuorum etiam libertates ordinavimus. Quia vero duplex est testamentorum modus, aut in scriptam delatus
Abbreviated transcription (Latin):
siue militari. siue sa c̃dotali
siue inꝑiali. sine alt̾ius cuiꝰ¬
hõib hãc legem ponimnus
rentes c̃ secͣitate moriantur.
scientes quia ler eis sepul¬
tis eciam ministrabit.⁊ q̃c̾
illidisposuerint ad ꝑfc̃m᷑

Expanded text:
e militari sive sacerdotali sive imperiali sive alterius cuiuhominibus hanc legem ponimus. entes cum securitate moriantur, scientes, quia lex eis sepultis etiam ministrabit, et quaecumque illi disposuerint, ad perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
nem optulit ĩgredio
iħ ip̃m acusare ec que¬
rere desertorem et sie
sine ille nõ a ꝓpareat
suas auegatones de¬
duc̃e ad meum quip

Expanded text:
nem optulit ingredi et hoc ipsum accusare et quaerere desertorem, et sive sive ille non appareat, suas allegationes deducere ad medium, quip
Abbreviated transcription (Latin):
eaᷤ ueracib pestiferaᷤ con¬
cedimꝰ. neq sitale aliqͥd
fc̃m est recipimꝰ. s erigimꝰ
qd̾ dep̃catum ẽ ab eo qui
deduxit testes in hoc ip̃o. ec ħ
ꝑtestaciones de monstrare
necesse ẽ. eos qd̾ intestam̃

Expanded text:
eas veracibus pestiferas concedimus, neque si tale aliquid factum est recipimus, sed exigimus quod deprecatum est ab eo qui deduxit testes in hoc ipso, et hoc per testationes demonstrari, et esse et eos hoc quod in testam
Abbreviated transcription (Latin):
trem ascend̾ncium t̾m fac qnͣt
exhrdatõ patris. Neq enim ma¬
cri filium filiamue ri auo mr¬
no nepotem neptẽue ee filia si
eum eamue hrdem ñ istituat
exh̾rdare necee ẽ siue d iure ci¬
quo p̾tor p̾titis ubis cẽ tabulas

Expanded text:
trem ascendentium tantum facit quantum exheredatio patris. neque enim matri filium filiamve neque avo materno nepotem neptemve ex filia, si eum eamve heredem non instituat, exheredare necesse est, sive de iure ciquo praeteritis liberis contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiscatonẽ et exiliũ sus¬
tinebit et ĩcorpus ũba
atq suplicium stpm
quo qui accẽpit ab eo.
sic̃ p̃diximꝰ malis sub¬
iciens marimisspuras
em̃ exigimus eẽ ꝓ uinci¬
alib iudicib m̾ams
ut collacores custodiam¬
quid tã exlegib ꝙͣerad
iead egerint. ¶danns
au̾t eciam ꝓm̾cialibus
licenciam. si quid a pud
ꝓuinciã ĩ iusrũ qui ad¬
ministratõnẽ ht eg̾̃ie
ur si dampnis aliquib
aut calũpniis subdat
nr̃os collator es. ut deo

Expanded text:
nfiscationem et exilium sustinebit et in corpus verbera atque supplicium, ipsum quoque qui accepit ab eo, sicut praediximus, malis subiciens maximis. Puras enim exigimus esse provincialibus iudicibus manus, ut collatores custodiquidem tam ex legib aliquid egerint. Damus autem etiam provincialibus licentiam, si quid apud provinciam iniustum, qui administrationem habet, egerit, vel si damnis aliquibus aut calumniis subdat nostros collatores, ut deo
Abbreviated transcription (Latin):
inducit ut emancipatõnes li¬
nebat masculorum tertuli¬
ꝓgeniem. ⁊ eos qui ꝑ fe ano.¬
minim sexꝰ necessitudinem
sibi adunguntur adeo expel¬
iebat ut nec quid mrẽm ⁊ fili¬

Expanded text:
inducitur, ut emancipationes linebat masculorum progeniem, et eos qui per feminini sexus necessitudinem sibi iunguntur adeo expellebat, ut ne quidem i
Abbreviated transcription (Latin):
tanca quodam meo gr̃a
dĩfioret .siquis gͥ sicut ũ¬
at aliꝙ̃ inseruitutem tra¬
hẽs uolentiũ ꝑ duranci¬
um ut fierent monachra
dicãt qm̃ arripuit quasdã
res et ꝓpea recurrit ad mo¬
na st̃ium. sanctimꝰ eum

Expanded text:
tanta quaedam in eo gratia dei floret - si quis igitur, sicut prat aliquem in servitutem trahens volentium et perdurantium, ut fierent monachi, et dicat, quia arripuit quasdam res, et propterea, recurrit ad monasterium: sancimus, eum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ d̃ functi. aut cũ ip̃o
filio qui testam entũ fici
ꝓhibiit aut post illuz
uocantur. sine illi quos

Expanded text:
tatem defuncti aut cum ipso filio qui testamentum fieri prohibuit aut post illum vocantur, sive illi quos
Abbreviated transcription (Latin):
cum rei publice causa abeet ul ĩhostui
pocestace essrem eius qui in cunitate ẽes
usuceperit ꝓmictitur domiino si possor rei
publice causa abesse dsier cunc intra an¬
cere ut dicat posso̾remusu non cepisse. et
dam alus simili equitate mocoptor acco¬
modat sic̃ ex lacori digestorum seu pãdes¬
carum uolumine intellig̾e lici. ¶t
siquis in fraudem creditorum remsuar
alici tradidit. bonis cius a creditoribnee se¬
tencia psidis possessis ꝑmictitur ipis edico¬
ribꝯ resia craditone eamrem pete .i. dicere
camre cradicam none̾e ⁊ obid inlonis d̾oi¬
cors mansisse. E tem ẜinana tq̃i siua

Expanded text:
usa abesset vel in hostium potestate esset, rem eius qui in civitate esset usuceperit, permittitur domino, si possessor rei publicae causa abesse desierit, tunc intra and est ita petere ut dicat, possessorem usu non cepisse et commodat, sicut ex latiore digestorum seu pandectarum volumine intellegere licet. Item si quis in fraudem creditorum rem suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia praesidis possessis, permittitur ipsis creditoribus, rescissa traditione, eam rem petere, id est dicere eam rem traditam non esse et ob id in bonis debitoris mansisse. Item Serviana et qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur quis d rebꝰ coloni que pignoris uire pas
incedibꝰ fundi ei cenericur. Quasi fiuani
autẽ qua creditores pign̾a ipochecasue ꝑse¬
cuntur. ¶ Int̾ pignꝯ autem ⁊ upothe¬
cam quantũ ad accom ipochocariam nic¬
hilint̾est namd quare inter creditorem
⁊ dbitorem quenit ut sit pro d̾bito obliga¬
cadataq utraq res hac appellone ꝯtine¬
bil siAt eam que sine craditõne nuda

Expanded text:
tur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pignora hypothecasve persequuntur. inter pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua re inter creditorem et debitorem convenerit ut sit pro debito obligata, utraque hac appellatione continebilis sit: at eam quae sine traditione nuda
Abbreviated transcription (Latin):
dogmata. et cuxa sanc̃do¬
tum honestatẽ ꝙͣ illis op¬
tinẽtib c̾dimꝰ. quia per
eam maxima nobis dona
dabunt᷑ a deo. et ea que st̃
firma habebimꝰ. et q̃ñ dũ
accenus uenunt acquire¬
cur et comxpet̃ si rei princi¬
pium frat decẽs et amabi¬
le deo hõc aũt futurum
coditur. quã iusti laucdã¬
di ecadorandi. iuspes

Expanded text:
dogmata, et circa sacerdotum honestatem, quam illis obtinentibus credimus, quia per eam maxima nobis dona dabuntur a Deo, et ea quae sunt, firma habebimus, et quae nondum hactenus venerunt, acquiretur et competenter, si rei principium fiat decens et amabile Deo. Hoc autem futurum stodiatur, quam justi laudandi
Abbreviated transcription (Latin):
hac ca nõdamͦ. ¶siuero
filioꝵ alii quid̃ interu
uos sint alii u̾o d̾ funcci
quid̾ sint. filios aũt relĩq¬
uant defunctiporionẽ
illius damꝰ fuiis sihr̃¬
des sint patͥs ilioauin

Expanded text:
non damus. Si vero filiorum alii quidem inter vivos sint, alii vero defuncti quidem sint, filios autem relinquant, defuncti portionem illius damus filiis, si heredes sint patris, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
titatẽ con scribere uirũ.
qnͣtam et mulierem.
tant᷑ quor lucrum sti¬
pulãi. et extanta parte
exquanta uolu̾̃it eqͣuõ

Expanded text:
titatem conscribere virum quantam et mulierem, tantum quoque lucrum stipulari et ex tanta parte ex quanta voluerint, aequ
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodata sunc. aut supra mo¬
dum honata.a seio uero aut nu¬
lla relicta sint legata. aut q̃ ꝑ
tem eius dum carat in parteo
dimidiam inminuunt. anqr
nerelicer placuit ut q̃rtã ꝑtẽ

Expanded text:
ab eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, qnere liceret: placuit, ut quartam
Abbreviated transcription (Latin):
uluti si furtũ fecerint aut uo̾a
rapuerint aut damnũ dederlt
aut si inuiria ꝯmiserit. norals
actõnes prodite sũt. quibꝰ dño
dãpn dato ꝑmittitur aũ litis
estimatom sufferre aut huc
dampnũcapina auiria Sum̃
autẽ cõpe ꝑmissũ ẽ nore dedi¬

Expanded text:
veluti si furtum fecerint aut bona rapuerint aut damnum dederint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur, aut litis aestimationem sufferre aut homidamnum, rapina, iniuria. Summa autem ratione permissum est noxae dedi
Abbreviated transcription (Latin):
luim ad euntes
nr̃am docent potes
a uissione aut ex dec̃tis
iudicialib ec ad miseri¬
am quid ꝑħ̾ aguntur
coacti u̾o iussionib aut
dec̾tis erhibentur ꝓid̾
qui eos exibent. eciam
cautõnes exigentes qr
intra c̃cum cp̃s ueni¬
unt ad dec̃minatum
iuidicium. hii qui ab eis
ꝯuenti sunt. ip̃i rema¬
neant in ꝓuncia a fli¬
gi in ꝑegrin atõne sũp¬
tib erhibitum aut p̃sẽ¬
tatum relinq̃tes. ¶ Hoc
igitur miserantes sãc¬
cimꝰ siquid fiat tale
itempus in pleatur ꝙ in
caucõne exhibicõnis
aut p̃ sentatõnis auc ip̃e
actor ꝯsticuit dem de il

Expanded text:
lurimi adeuntes nostram docent potestra iussione aut ex decretis iudicialibus, et ad miseriam quidem per haec aguntur, coacti vero iussionibus aut decretis exhibentur; proinde qui eos exhibent etiam cautiones exigentes, quia intra certum tempus veniunt ad determinatum iudicium hi qui ab eis conventi sunt, ipsi remanent in provincia, affligi in peregrinatione sumptibus exhibitum aut praesentatum relinquentes. Caput I Hoc igitur miserantes sancimus, si quid fiat tale et tempus impleatur quod in cautione exhibitionis aut praesentationis ipse actor constituit, deinde i
Abbreviated transcription (Latin):
puenir ut pauiati pẽ¬
ne ꝯĩo cadent.nam et¬
t qui ĩ ea cͥscͥpti sunt peda¬
nei udices humana os
relmq̾rint uitã et płima
defuncti iuris tacita .s.¬

Expanded text:
enit ut paulatim paene omnino caderet. Nam et qui in ea conscripti sunt pedanei iudices humanam omnes reliquerunt vitam, et plurima definiti iuris tacita
Abbreviated transcription (Latin):
tratorib id sunt modis
om̃ib assessores. ex ea
q̃ legũ sune explicates
et occupationes adĩ płe¬
tes eor qm̃ młtis detẽti
curis. qͣiap̃ nos habent

Expanded text:
tratoribus adsunt modis omnibus etiam assessores, et ea quae legum sunt explicantes et occupationes adimplentes eorum, quoniam multis detenti curis quas apud nos habent
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cum quoq qui creditorilꝰ sins bonis ces¬
serit si postea aliquid acquisierit ꝙ idonei
emolumentum heat ex incegro in id q fa¬
cere pot̾ creditores cum eo experĩtur in¬
humanum enim erat spoliatũ fortunis
suis in solidum condemynari.

Expanded text:
 Eum quoque, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum eo experiuntur: inhumanum enim erat spoliatum fortunis suis in solidum damnari.
Abbreviated transcription (Latin):
mims ꝙ ꝓfessa est de¬
dietantum ꝑcipiat solũ
qͣtum obtułit. sicq eciã
s optimũ in p̾senti lege
ĩ c̃ mẽtũ plurima dec̃nente

Expanded text:
m professa est dedit, tantum recipiat solum, quantum obtulerit, sitque etiam hoc optimum in praesenti lege incrementum plurima decernente
Abbreviated transcription (Latin):
quesꝑ indub itacõne sũt.
iuxaũt modo ad legis don¬
latonẽ beductashãcãt ua¬
le uolumus legem etin
casu dante ei principiu
et in pendentib litib et

Expanded text:
er in dubitatione sunt, vix autem modo ad legislationem deducta. Hanc autem valere volumus legem et in casu dante ei principium et in pendentibus litibus et
Abbreviated transcription (Latin):
moda ualitura. licet ãnotatio.
uł diuina pragmatica sicq cõ¬
tra uetita canonẽ uend̾e̾ ꝯcedit

Expanded text:
moda valitura, licet adnotatio vel divina pragmatica sit, quae contra vetita canonem vendere concedit
Abbreviated transcription (Latin):
patione sublatꝰ idq ꝓcuratoꝵ ꝯ
utagroꝵ fertiitas destituta nulloᷤᷤ
monii aridesitis molestia fatiga¬
ri ad meatꝰ pristinos uniu̾sũ aque
modũ tp̃ris p̾scͥptione siue mota
p̾cipimꝰ reuocari. Imp̃r.
Eum qui curie uł collegio. uel
burgis cet̾isq corporib. ꝑ .xxx. ãnos
sine int̾pellatione seruient res
dñica uł intentio pͥuata non ĩ¬
quietabit sicolonatꝰ. uł inquili

Expanded text:
patione sublatus, idque procuratorum ut agrorum fertilitas destituta nullos monii aridae sitis molestia fatigari, ad meatus pristinos universum aquae modum temporis praescriptione submota praecipimus revocari. GRAT. Eum, qui curiae vel collegio vel burgis ceterisque corporibus per triginta annos sine interpellatione servierit, res dominica vel intentio privata non inquietabit, si colonatus vel inquili
Abbreviated transcription (Latin):
eadm dift̾nutõne optinẽce si¬
ue in ꝑtem siue ĩ solidũ soluẽ¬
do sit is qui rem comodatã act
epta fuer qr restituende eius¬
rei nomine dpositi nõ cenetur

Expanded text:
eadem definitione obtinente, sive in partem sive in solidum solvendo sit is qui rem commodatam accepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
anfertur ꝓuincia litigae
s alibi cu̾rre et illic ꝓ bões
horũ que ꝓtulit exĩgiet
aue plurẽs expensas pa¬
ti qui rei ertimato ẽ ant
ĩopia ĩgemiscẽtẽ ferre
hĩc nob̾ et młtitudo pluri¬
ma est int̾pellancium co¬
cidie et crebro incalibus
ens inqueramur parar
gr̃a occonũ et ip̃i młs su¬
tinentes in porcumtates
et uidentes płmam quid̃¬

Expanded text:
aufertur provincia litigare, sed alibi currere et illic probationes horum quae pertulit exigi, et aut plures expensas pati quam rei aestimationem, aut inopiam ingemiscentem ferre? Hinc nobis multitudo plurima est interpellantium cotidie, et crebro in talibus causis inquietamur parvarum gratia occasionum, et ipsi multas sustinentes importunitates et videntes p
Abbreviated transcription (Latin):
legi ꝓscd̾ ũo islud uͦ oñna
tator disposuĩt decalib
suie uir siũ mulr consu¬
tat ħ ualeant. ¶dispor¬
uc digñ ẽ et sit lex eirs uo¬
luntas sic̃antiquissima
nobis et prima lex pene
rei.p᷑. romanoꝵ dispon¬
patriam linga ita dicẽ
uti legass quis de sua
re ita ius ecto milio uale¬
te cocitra eius uoluntatẽ
nec si sacram inpecret
forman nec si quispiam
dens et cransiens ĩbrem¬

Expanded text:
o illud, ut omnia tator disposuerit de talibus, sive vir sive mulier consistat, haec valeant. Disponut dignum est, et sit lex eius voluntas, sicut et antiquissima nobis lex et prima paene reipublicae Romanorum disponquam et patriam linguam ita dicens: Vti legasset quisque de sua re, ita ius esto. Nullo valente citra illius voluntatem, nec si sacram impetret formam nec si quippiam dens et transiens in bre
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximꝰ ex distractu ꝙͣ ex
contractu possit diciobligata
cẽ. Nam qui soluendi arumo
peccunam dat in ħ dare uide¬
accepit obligatur ac si mutuũ
illi daretur ⁊ ĩo conditõne tene¬
tur. ¶ Ex quibꝯdam camen
cais repeti non pot̃ ꝙ ꝑ errorem
non d̾bitum solucum sitͥsic nã¬
q diffimerunt uet̾es ex quibꝰ
cais inficiando lis c̾scit ex his ca¬
usis non d̾bitum repeti n posse.
ulucier lege aquilia ¶ Item cel
gato ꝙ uet̾es quid̃ in huis legat¬
is locum here uolunt q̃ c̃ta ꝯsti¬
cuta ꝑ dampnatõm̃ cuicũq
fuerant legata Hr̃a autẽ ꝯsti¬
cutõ cum unam natura õibꝰ
legatis ⁊ fid̾i comissis indulsit.
huiꝯmodi augintũ
in omibꝰ legatis ⁊ fidei comissi
excendi uoluit. s nonͥ omibꝰ
legat᷑ Is p̾buit. s cinodo ĩ his¬
iegatis ⁊ fidei comissis q̃ sacro¬
sanctis eccliis cetisq uen̾abili¬
bo locis que religionis uł pieta¬
tis intuitu honorificantur de¬
licta sunt. que si ind̾bita sol¬

Expanded text:
supra diximus, ex distractu quam ex contractu possit dici obligatus esse: nam qui solvendi animo pecuniam dat, in hoc dare videaccepit obligatur, ac si mutuum illi daretur, et ideo condictione tenetur. Ex quibusdam tamen sis repeti non potest, quod per errorem non debitum solutum sit. namque definiverunt veteres, ex quibus causis infitiando lis crescit, ex his causis non debitum solutum repeti non posse, veluti ex lege Aquilia, item ex legato. quod veteres quidem in his legatis locum habere voluerunt quae certa constituta per damnationem cuicumque fuerant legata: nostra autem constitutio cum unam naturam omnibus legatis et fideicommissis indulsit, huiusmodi augmentum in omnibus legatis et fideicommissis extendi voluit: sed non omnibus legatariis praebuit, satis et fideicommissis quae sacrosanctis ecclesiis, ceterisque venerabilibus locis quae religionis vel pietatis intuitu honorificantur, derelicta sunt, quae si indebita sol
Abbreviated transcription (Latin):
cestandi. Repente płmq
incidunt hoĩb mortes
cestandi eis potãtẽ aufe¬
rentes.Iquam abin¬
icio fcm recte eo qd nõ
fuit mutatũ nõ arbitra¬
inur postea mucari. aue

Expanded text:
estandi, repente plerumque incidunt hominibus mortes testandi eis potestatem auferentes. Quamobrem ab initio factum recte eo quod non fuerit mutatum non arbitramur postea mutari au
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ũo ꝓ mittitur duplum.
acomĩte p̾uatarũ exigat
et dignitatẽ sen cĩgulu
trat siaũt cͥminalis sit
accusatio confiscatio ne

Expanded text:
quod vero promittitur duplum a comite privatarum exigatur, et dignitatem seu cingulum ttat. Si autem criminalis sit accusatio, confiscatione
Abbreviated transcription (Latin):
papa uirgilio. simili que
modo ius põcificis qd ep̃o
iustimane cãtaginesis
a fricane cuntatis de di¬
inꝰ ex quos. deus hãc no¬
bis restitit ẜuari iube¬
mnꝰ. s et alie ciitates et
locis metro politum ius
gio inippetuũ pociantur

Expanded text:
ue modo his pontificis, quod episcopo Iustinianae Carthaginis Africanae civitatis dedimus ex quo deus hanc nobis restituit, servari iubemus. Sed et aliae civitates et locis metropolicum ius gio in perpetuum potiantur
Abbreviated transcription (Latin):
põciũ edificii uł repara¬
tiomis. si opꝰ fuit adĩ star
alior possessor alioꝵ hꝰi¬
ñ abiles domos comple¬
re. dũ sub illa pꝰsid cunta¬
te. sub qua tales sit opꝰ si
que ũo res excurialiũ sub̾¬
usad qualib sacro seã¬

Expanded text:
 reparationis opus fuerit, ad instar aliorum possessorum huivenerabiles domos complere, dum sub illa possident civitate sub qua tale fit opus. Si quae vero res ex curialium substantiis ad quamlibet sacrosa
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃des xenodochiũ aũ q̃u¬
tatõne dispoĩta fiei̾ iube¬
mꝰ ei domumi: aũ cõpare
au̾loc are ubi pꝰsunt q̃ ius¬
sa sunt ad implere. donec
hꝰ moĩ domꝰ uen̾abilis ex¬
pleatin. ut si quid ip̃e ces¬
tator dec̾int quid debeant
renodochi fien iñ photro¬
hi aut alit̾ tiles gubna¬
tores siũ suis hr̾dib hꝰmo¬
di electõnẽ cõ mi serint.¬

Expanded text:
odochium aut quatatore dispositam fieri, iubemus eos domum aut comparare aut locare, ubi possunt quae iussa sunt adimplere, donec huiusmodi domus venerabilis expleatur. Et si quidem ipse testator decreverit, qui debeant xenodochi fieri aut ptochotrophi aut alteri tales gubernatores, sive suis heredibus huiusmodi electionem commiserit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ siquis aũt uoluent fabͥ¬
care uen̾abile oratorium.
añ mon ast̾ium. nõ alit
inchoandam fabricã m
elceꝑit añ nouã edifica¬
rebasilica añ uecerẽ reno¬
uarem: modis oĩb cõpel¬
lac᷑ ab eatissimo locoꝵ ep̃õ
⁊̃ iconomis eiꝰ. ⁊̃ cuuli iu

Expanded text:
 Si quis autem voluerit fabricare venerabile oratorium aut monasterium, non aliter incohandam fabricam, nel coeperit aut novam aedificare basilicam aut veterem renovare, modis omnibus compellatur a beatissimo locorum episcopo et oeconomis eius et c
Abbreviated transcription (Latin):
uenitiliꝗ ampliꝰ exigñte
licencia hant ec comp̃bẽ¬
de hũc et ĩcludere et quã¬
druplum exigere. qd̃ plꝰ
accepit. ũ sĩplex qurd̃em
dapnũ reddatur. tripsum
ũo inferatur erario. ¶si
aũt ciuilis aũ militaris
uidex sũ inc̃pellatur. suĩ
quolib modo neglex̾it le¬
sũ secut diximꝰ uindicare
exsua sustancia quadrup¬
lum ẜm p̾dictũ erigetur
si cognouerunt aliquot ex
sins officuis executores spor
glex̃it uindicare. damnuis
licenciam exactis nnchil
ampliꝰ exigñtib. qͣ ex
nr̃a conscitutõe d̾ functu
ẽdare. u̾ siquid amplius
exig̾ere eos uoluũt. hant
licenciam eis resistendi.

Expanded text:
uid amplius exigentem, licentiam habeant et comprehendere hunc et includere et quadruplum exigere quod plus acceperit, ut simplex quidem damnum passo reddatur, triplum vero inferatur aerario. Si autem civilis aut militaris iudex sive interpellatus seu quolibet modo neglexerit laesum, sicut diximus, vindicare, ex sua substantia quadruplum secundum praedictum exigetur si cognoverint aliquos ex suis officiis executores sportglexerint vindicare. Damus licentiam exactis nihil amplius exigentibus quam ex nostra constitutione definitum est dare, et si quid amplius exigere eos voluerint, habeant licentiam eis resistendi.
Abbreviated transcription (Latin):
et cẽ accipientes hãt locu.
Incausis aũt q̃ ꝑtucores añ
curatores aguntur: sacram̃¬
el quidem tutores aũ cura¬
cores pr̃ent.siqua ũo me¬
moratũ penaꝵ. locum ha¬
bin̾i: ꝓ talia sac̃menta.i
hac tutores aũ curitores sꝰ¬
tnemt. Nullo ex hoc p̃u¬
dicio g̾nando his qui sub
om̃ib iudicib cã militrã¬
b quam cuilib ĩ oĩ loco ur̃¬

Expanded text:
tra accipientes habeant locum. In causis autem, quae per tutores aut curatores aguntur, sacramenta quidem tutores aut curatores praestent, si qua vero memoratarum poenarum locum habuerit per talia sacramenta, hanc tutores aut curatores sustineant, nullo ex hoc praeiudicio generando his qui sub omnibus iudicibus tam militaribus quam civilibus in omni loco
Abbreviated transcription (Latin):
psonã aũ accepit. aũ pro¬
missionẽ habuit et p̾bito
sacͣmento ip̃ quid̾ lib̾ sit. li¬
tigator aũt que nõ potuit
ostend̾. ñ pecumarus qͥ dẽ
causis. estimationẽ licis a
comite priuatat exigatur.
Inc̾minalib aut ciiscatioe
suarũ reꝵ sustineãt. ⁊ can¬
ap̃ compecentes iudices ẜ
legum ordmnẽ c̾minetur.
siaut alicigatore manfes¬
tatur ꝑsona que memorat̃
refutanerit uisuirand̾ tr̃a
ĩcimnalib ꝙͣ in peccũns¬
aniis causis memoratis. Cõ¬
iaceat penis. ¶si quis au̾t
liugantium uiram̃t nõ
de disse. aũ ñ ꝓmississe int̾¬

Expanded text:
personam aut accepit aut promissionem habuit, et hoc praebito sacramento ipse quidem liber sit, litigator autem, qui non potuit ostendere, in pecuniariis quidem causis aestimationem litis a comite privatarum exigatur, in criminalibus autem confiscationem suarum rerum sustineat, et caumpetentes iudices secundum legum ordinem terminetur. Si autem a litigatore manifestata persona memoratum refutaverit iusiurandum, tam in criminalibus quam in pecuniariis causis memoratis subiaceat poenis. Si quis autem litigantium iuraverit non dedisse aut promisisse, int
Abbreviated transcription (Latin):
e regulis ecc̃asticis
et priuilegnis aluis¬
q capitulis ad sa¬
croscas ecõas. et reliquas
uenabues domos ꝓtine¬

Expanded text:
e regulis ecclesiasticis et privilegiis aliisque capitulis ad sacrosanctas ecclesias et reliquas venerabiles domos pertine
Abbreviated transcription (Latin):
fuenit que ꝓp̃ honestatẽ
iite extraneis iurs sei
mõstrare nd consuenit i
time et ab scẽte. adusario
exoffõ missos memorata
suscipe sacͣmenta. siaut. i¬
eẽ partes in alurs iocrs con¬
tingat. aũ una eaꝵ: p̃cipi¬
m ab sentẽ in ꝓuinciam
inqua deget uisiurandũ
modo a nob̾ dicto subges¬
tis monum̃toꝵ ap̃ p̃sidem
sorẽ p̃b̃e. ¶ Illo in delicet
genalit obẜumdo. ut si¬

Expanded text:
fuerit, quae propter honestatem vitae extraneis viris se monstrare non consuevit, tunc et absente adversario ex officio missos memorata suscipere sacramenta. Si autem abesse partes in aliis locis contingat aut unam earum, praecipimus absentem in provincia in qua deget iusiurandum modo a nobis dicto sub gestis monumentorum apud iudicem sorem praebere. Illo videlicet generaliter ob
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ loco sunt ⁊ hii qui in sui
h̾rdis loco succed̾ndo quasi ag¬
nascendo fiunt parencibꝰ suis
hrdes ut ecce. Siquis filium ⁊ ee
eo nepocem neꝑtemue in pot̾a¬
ce heat. quia filius gradu pcedit.
moriatur aut quallz alia rõne
ereat ex pocestate eiusincipit
nepos nepcisue in eius locu suc¬
cede. ⁊ co modo iuira suorũ hrdũ
quasi agnatone nanciscuntur.
Ne gͦ eo modo rumpatur eius
test̾m sic̃ ipum filũ uł hrdem
instituere uł nommnatĩ exħ̾rda¬
re dbet cestacor ne no ure faci¬
dat test̃mita ⁊ nepocẽ nepcẽue
ex filio necẽe ẽ ei ul hrdm insti¬
tuere ul exħdaremne forte uiuo
es filio mortuo succed̾ndo ĩ locũ
eignepoe neptisue quasi agna¬
cõne rum̃pant cest̾m. Idq lege
uilia uelleia ꝓiusum e̾ in qua
simił erhrdatõnis modꝰ ad siłi¬
tudinem postumorũ d̾mr̃at᷑.

Expanded text:
autem loco sunt et hi qui in sui heredis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate habeat, quia filius gradu praecedimoriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate eius, incipit nepos neptisve in eius locum succedere et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione nanciscuntur. ne ergo eo modo rumpatur eius testamentum, sicut ipsum filium vel heredem instituere vel nominatim exheredare debet testator, ne non iure faciat testamentum, ita et nepotem neptemve ex filio necesse est ei vel heredem instituere vel exheredare, ne forte, vivo eo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisve quasi adgnatione rumpant testamentum. idque lege Iunia Velleia provisum est, in qua simul exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonst
Abbreviated transcription (Latin):
roscuiꝰ c̃q seeꝯ ⁊ ad libtate his
uentre nati sunt ubtace me¬
ruerunt. ul dum mulieres u¬
tere erant ip̃i in ẜuicute eosb
Abuerunt ⁊ postea ad ub̾tate
puenerunt ut hui om̃s ad sue¬
cessione patris ul matris ueri¬
ant patronatꝰ uire in hac ꝓte
sopito. hosem uteros nõsolum
in parentũ successione suorũ
s ⁊ alt̾um in aic̾iꝯ mutuã suc¬
cessionem nocamꝯ ex illa lege¬

Expanded text:
ros cuinscumque sexus, et ad libertatem his ventre nati sunt libertatem meruerunt, vel, dum mulieres liberae erant, ipsi in servitute eas habuerunt et postea ad libertatem pervenerunt, ut hi omnes ad successionem vel patris vel matris veniant, patronatus iure in hac parte sopito: hos enim liberos non solum in suorum parentium successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem voca
Abbreviated transcription (Latin):
pꝯnarronem graduu⁊ pset¬
ubrio eos inscribi quatero pos
ocuiorũ atolescentes ꝓfectusbi¬
mam graduũ doctrinam adie¬
matones illam ꝓtemedict qua
ꝓrimitatis nomaine bonoruni

Expanded text:
ationem graduum etlibro inscribi, quatenus ctione adulescentes perfectissimam graduum doctrinam adinationes illam partem edicti, qua proximitatis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sit tibi quo studium
t̃ciũ. lices c̃ ol equitate. au¬
dire et om̃s qd̾ b rem¬
exnõ scͥpto decide etiud¬
icare er lib̾arx hõies al¬

Expanded text:
Sit tibi quoque tertium studium lites cum omni aequitate audire, et omnes quidem brevex non scripto decidere et iudicare et lib
Abbreviated transcription (Latin):
priscis quid rõaꝵ.¬
cum ẽ utilitatem ec ĩ de¬
c̃tis que eins ordinatõ
ra sorciebantur repẽte
ꝓuincias in quib roma¬
in bellum habebant ec
candi potestatẽ ad solã¬
largitatem cãm consu

Expanded text:
priscis quidem Romantum est utilitatem, et in decretis, quae eis in ordinatione ra, sortiebantur repente provincias in quibus Romani bellum habebant, etcandi potestatem ad largitatem solam cau
Abbreviated transcription (Latin):
ni.Erit namq ab surḋ
uc qd fcm est recre exeo
qd̾ cunc nõ erit fcm̃ posi¬
ea mucetur collectuue gͥ
dicendũ ꝑcipiant filu
relicca sͥ si ita contigĩt
apatrib cres uncias ex
cescamencis tea fõs aut
ante legis posicõnẽ aut
pose positõnẽ legis ance
notes eẽt siũo ad iectum
sit cestamentis oportẽ
pleri scd̃m q uod timcle¬
gib debebatur. hoc per¬
cipiendum scd̃ antiq̃s
leges ut si de est cribus
unciis scd̃m illud su¬
pplm̃tum fiat et non
inquadriũcio qd̃ post¬
ea quid sanctitum est
¶Ꝙ igitur placuerunt
nobis et phanc sacrã
declarata sunt legẽ p̃¬
ceptis ꝓͥpous tua eminẽ¬
tia oĩb faciat mani¬
festa et qui ĩ hac max̾ia
habitant quatenus oĩbꝰ
fiant palam que a nob̾
ꝓ oĩum caucela sãctita st̃

Expanded text:
 absurdum, ut quod factum est recte ex eo quod tunc non erat factum postea mutetur. Collective igitur dicendum percipiant filii relictas sibi, si ita contigerat, a patribus tres uncias ex testamentis ita factas aut ante legis positionem aut post positionem legis, antenotesceret. Si vero adiectum sit testamentis, oportere pleri secundum quod tunc legibus debebatur, hoc percipiendum secundum antiquas leges, ut si deest tribus unciis, secundum illud supplementum fiat et non in quadriuncio, quod postea quidem sancitum est, Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram declarata sunt legem, praeceptis propriis tua eminentia omnibus faciat manifesta et qui in hac maxima habitant, quatenus omnibus fiant palam quae a nobis pro omnium cautela sancita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ incantum tp̃s con¬
ceptõnis extensum eẽt
penarum earum que
ac̾bas nuptias faciũt
uc uxor cadat mox ãte

Expanded text:
m in tantum tempus conceptionis extensum est. na est poenarum earum quae acerbas nuptias faciunt, ut uxor cadat mox ante
Abbreviated transcription (Latin):
codiciłł ꝑsticis. a pacria pocate¬
filium liberat. Quis enim pa¬
sciatur pacrem quid posse ꝑ em¬
ancipatõnis modum sue pot̾a¬
cis neribꝰ filium relaxare. ĩpato¬
riam autẽ celsicudinem nõ ua¬
lere cum quem sibi patrẽ eleg̾
ab aliena exune poc̾ate: ¶ Si

Expanded text:
codicillis praestitis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ꝰ nobis num̾ũ cã redig¬
atur ut migͣatio in offm̃
deficientis fiat et nõ sr̃ nu¬
merum aliꝙ̃ om̃no accedat᷑
ħ em̃ nlła machinacioms

Expanded text:
m a nobis numerum causa redigatur, ut migratio in officium deficientis fiat et non supra numerum aliquem omnino accedatur; hoc enim nulla machinatio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mobił rei ecc̃astice aut ꝓ¬
dnice alienacio sit ꝑmissa
sonam sanccimꝰ uale nõ
solum sr̃ constantibus

Expanded text:
immobilis rei ecclesiasticae aut ptochicae alienatio sit permissa sonam, sancimus valere non solum super constantibus
Abbreviated transcription (Latin):
accabatur om̃ib modit
crediderunt qd̃ ũo ñdũ
fc̃m erat nõ formida uũt
Unde illa quidem oñna
manẽt suũ ẜuancia or¬
dinẽ deinceps uo temp
ĩ post̾iorib pariendis ca

Expanded text:
actabatur, omnibus modis crediderunt, quod vero nondum factum erat, non formidaverunt. Vnde illa quidem omnia maneant suum servantia ordinem, deinceps vero tempus in posterioribus pariendis ca
Abbreviated transcription (Latin):
bi lit̃ eamabiciens sub¬
iacĩt penis lucret᷑ qͥd̾
lucra pͥmitꝰ dicta erub¬
escant ãt ante annũ cõ¬
plecum ad scd̾a uota ue¬

Expanded text:
biliter eam abiciens subiacuerit poenis, lucretur quidem lucra primitus dicta, erubescat autem ante annum completum ad secunda vota ve
Abbreviated transcription (Latin):
bitum p̃ẜ̃tĩ si quedãsint
af ferunt hec ꝑeos qui
sub rp̃o. siue religiosos cli¬
cos aut ⁊ pocrisarios. aut
yconomoᷤ mouere er
peciciones nõ adinpiu
dingere ĩ petrareãt sꝑa

Expanded text:
bitum; praesente, si quaedam sint asserunt, haec per eos, qui sub ipso sunt, religiosos clericos aut apocrisarios aut oeconomos movere, et petitiones non ad imperium dirigere, impetrare a
Abbreviated transcription (Latin):
res diuoꝵ pͥncipũ sanctõnes defendũt᷑ ĩ ꝑsonã
tam eoꝵ qui adhuc militant ⁊ pꝰca eandẽ miliciã.
sortiti sunt qͣm eoꝵ qui p̾dc̃am miliciam gra¬
du uacante iam deposuerũt. uł pꝰca deposueñt
ẜuandis. ut ẽoꝵ ꝯmodo ip̃ quo una cũ uxorib
⁊ liberis ⁊ colonis p̾t̾ea ⁊ seruus ꝓpͥis ꝑfruãtur

Expanded text:
res divorum principum sanctiones defenduntur, in persona tam eorum, qui adhuc militant et qui postea eandem militiam sortiti sunt, quam eorum, qui praedictam militiam gradu vocante iam deposuerunt vel postea deposuerint, servandis, ut eorum commodo ipsi quoque una cum uxoribus et liberis, colonis praeterea et servis propriis perfruantur
Abbreviated transcription (Latin):
s ut int̾ea oĩb aliis int̾ditat᷑ ab affectando ħ nͣ
donec exeũtib singłis. ac recedẽtib requiesc̾e poᷤ¬
sit. uetita ꝯglom̾atõ. legitimꝰq iam resideat nu̾s
ñ ꝓhibendis uiris deuotis adiutorib desistentib
eod̾ offõ cũ uł ad lat̾ciaens̃is gradũ ĩscͥnio sacͤ me¬
aliis scͥmis postꝙͣ ꝓrimi creabũt᷑ licet nõdũ re¬
dacta sit qnͣtitas pstinatũ alios ꝓse qͦs eleg̾ĩt ib̾ro¬
gandos aduitores pet̾e qͥ pꝰtiores erũt cet̾is. ¶Illud
⁊̃ disponẽd̾ duximꝰ. ut pote ñ ulłis ant̾iorib exem̃¬
plis sb̾meũ. nͨ nõ iusticie ꝯgruũ. Ut ab hiis quib
ꝯcessũ ẽ adiutoriũ agmini ꝓse sociare libellus
offerat᷑ uiro illustri ꝓ tp̃r q̃stori petendaq eiꝰ sb̾sꝙͥ¬
tio tempꝰ atq hoĩem. nec nõ rem ip̃am ꝯtͣmens

Expanded text:
sed ut interea omnibus aliis interdicatur ab adfectando hoc nomen, donec exeuntibus singulis ac recedentibus decrescere possit vetita conglomeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris devotis adiutoribus desistentibus eodem officio, cum vel ad laterculensis gradum in scrinio sacrae meiis, post quem proximi creabuntur, licet nondum redacta sit quantitas pristina, tamen alios pro se quos elegerint subrogandos adiutores petere, qui posteriores erunt ceteris. Illud etiam disponendum duximus utpote nonnullis anterioribus exemplis subnixum nec non iustitiae congruum, ut ab his, quibus concessum est adiutorum agmini pro se sociare, libellus offeratur viro illustri pro tempore quaestori petendaque eius subscriptio tempus atque hominem nec non rem ipsam continens
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ãnone seu fisci patronũ. Urbitane magnifi¬
tentie p̾fecture uł architectos ꝓ modo eoꝵ que
sr̃ arbitis ⁊ litib ap̃ eos ꝙ̾tendis suꝑius statuta
sunt soluentes expensas nicħ ampliꝰ agnosc̾e sen
depend̾e cogantur q̃ om̃ia custodiri iubemꝰ seuꝑ
se seu ꝑ ꝓturatores aut defensores ⁊̃ lites ex̾c̾e malu¬
erint: ħ si ꝓlata scͥptis sm̃a moniti sut. s̃in ũo ex
dispõne seu alr̃ quis eoꝵ ꝯuentꝰ fu̾it nicħ eĩ scͥmo

Expanded text:
nificae praefecturae vel architectos pro modo eorum, quae super arbitris et litibus apud eos exercendis superius statuta sunt, solventes expensas nihil amplius agnoscere dependere cogantur. Quae omnia custodiri iubemus, sive sive per procuratores aut defensores lites exercere malerint. Haec, si prolata scriptis sententia moniti sunt . Si vero ex depositione seu aliter quis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ penitus ħ repeli̾t p̾t̾¬
eciam solam tuam em¬
menciam. cui ħ ab ini¬
oms incroducens auxi
leges. et sccłm eas ꝓferat
sionẽ nr̾am in mediũ ꝑ
sis acrail formã uł si p̾g¬
maticã ꝓced̾e sanctionẽ
dicentẽ. alit̾ agi sequat
legẽ̾. nos em̃ uolumꝰ oꝑ¬
tin̾e qd̾ nr̃e uolunt lege
Si eĩ subappellatõne lis
fiat iudex qui dẽ suscipiat
modis om̃ib oblata
apellation ẽ incħ penit
excusans in quib om̃ino
licet appeliare auxilium
adiacet. ꝑ quod licet leso
ec quen et meren correc¬
cionẽ. Aut. ab his quide
q̃ necessaria sunt. et ita
quod agendum explic.
et faciant uista simul
rationabiliaq iuidicia

Expanded text:
e penitus hoc repellere, praeter solam tuam eminentiam, cui hoc ab inionis introducens auxilleges et secundum eas proferat sionem nostram in medium vel si sacram formam vel si pragmaticam procedere sanctionem dicentem aliter agi, sequatur legem. Nos enim volumus obtinere quod nostrae volunt leges. Si enim sub appellatione lis fiat, iudex quidem suscipiat modis omnibus oblatam appellationem nihil penitus excusans, in quibus omnino licet appellare, auxilium adiacet, per quod licet laeso et queri et mereri correctionem aut ab his qui dequae necessaria sunt, et ita quod agendum est explicent et faciant iusta simul rationabiliaque iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
ut or ex hrdatis pͥcor pollicetur
Nam eos quid qui m potate ra¬
rentis mortis cpre fu̾int.⁊ emã¬
cipatosuocat pcor ad eam bono¬
rum possom. Cosuero quii ado¬
ptiua familia fu̾unt ꝑ hcemy
quo naturał pat̾ moreret rep¬
ellit. ¶temadoptiuos libos
emancipatos ab adoptiuo patie
sic̃ ab intestato ita longe mĩo
adoptiuo pacre emãcipati fiunc
incestato parente naturali m¬
ortuo licet ea ꝑte edieti q̃ uberi
ad bonorii possõm uocat᷑ ñ ad

Expanded text:
ut oportet exheredatis, praetor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minusadoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ordinaconesnam et si or¬
dinetur ec tale aliquid
eg̾it et cohegerit ali cui
cum n p̾dicto noĩeaut
scematecad at quidem

Expanded text:
diaconiae. Nam et si ordinetur, et tale aliquid egerit, et cohaeserit alicui cum praedicto nomine, aut schemate, cadat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
diuus adrianus rescripsit in¬
cta. aucem ꝑa uidebatur. qͣĩ
c̃ta opinione animo suo cesta¬
cor subiciebat ułuti siquis ita
dicat. quic̃q filio meo ĩ mrĩo
filiam suam ded̾it .i. collocaue

Expanded text:
divus Hadrianus rescripsit. incerta autem persona videbatur quam incerta opinione animo suo testator subiciebat, veluti si quis ita dicat: ‘ quicumque filio meo in matrimonium filiam suam collocave
Abbreviated transcription (Latin):
uen abilium domuũ u¬
cititatem habuerimt p̃¬
sõnes. uullo has minu¬
aliquid dificile dbita
em̾ aut longo tp̃ cor¬
scituta aut eciam pꝰ ea ex
quadam necc̃itate. et
max̾ ꝑfiscales occõnes

Expanded text:
erabilium domuum utilitatem habuerunt possessiones nullo has minualiquid etiam difficile: debita enim aut longo tempore constituta aut etiam postea ex quadam necessitate et maxime per fiscales occas
Abbreviated transcription (Latin):
am comitẽtem ec ali¬
um qiͣ uicaneũ exis¬
tencem cedi aut ĩuui¬
am sustiñe et ad pati
quod oĩo nõ compecit
panio et absq legiti¬
re calũpniam ec sup¬
licia sustinere corporͤa
p̃sidib gentium cͥtũ
sciẽtib quiꝰsi nõ hoc¬

Expanded text:
am committente, et alium quasi vicaneum existentem caedi aut iniuriam sustinere et aliquid pati quod omnino non competit pro alio, et absque legitire calumniam, et supplicia sustinere in corpore a praesidibus gentium: scientib
Abbreviated transcription (Latin):
icirea qͥnqͣ gĩta annos
ẜdiuinas regulas agẽ¬
ces sicq sacram ꝓ merezi
ordin. atõnẽ ec aut ilgin¬
es constitutas aut unius

Expanded text:
circa quinquaginta annos secundum divinas regulas agentes, sicque sacrum promereri ordinationem, et aut virgines constitutes aut unius
Abbreviated transcription (Latin):
hñtib recrꝑedatas huiꝰ¬
modi possõnes resticũe
de ppa facultate uen̾ abi
domin om̃e dãpnũ qd̃
exhinꝯ modi occasione ei
concig̾it. siũo et talis do¬
lus ĩ re subsecutꝰ e̾ut ab¬
que peccine ꝓ hoc uen̾ibi¬
li domin darẽtur. et eas
iubemꝰ inꝓpum lucr̾ ue¬
n̾ab ile doniũ hr̃e et steri¬
ies ũo res eiqui dedit et
hr̃dib eiꝰ oĩo restitui. ad

Expanded text:
datas huiusmodi possessiones et restituere de propria facultate venerabili domui omne damnum quod ex huiusmodi occasione ei contigerit. Si vero et talis dolus in re subsecutus est, ut aliquae pecuniae pro hoc venerabili domui darentur, et eas iubemus in proprium lucrum venerabilem domum habere, steriles vero res ei qui dedit et heredibus eius omni modo restitui. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis in feratur. p̾ssessione
steriles añ frugiferas
ubilib ẽstitutis cm̃e. ũ
occasionẽ. et qͣs lnt ꝓde
aũ debicis ob noxiare. si
u̾o quis uolu̾it rem i¬
mobilẽ nõe usus acciye
ab aliq̃ pdictar uen̾abi

Expanded text:
tis inferatur possessiones steriles aut frugiferas ubilibet constitutas emere, ut occasionem et quas habent perdere aut debitis obnoxiare. Si vero quis voluerit rem immobilem nomine usus accipere ab aliqua praedictarum venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
citõ. uut emphyteosis feã
ẽ ecque debentur soio ꝓ
cedenti tp̃r. et antiqui iͦda¬
cum loclit . sine emohi¬
ceotice rei exigi. et eitiet
deemphiceo si sine loca¬
tõne nõ ualentede enpo¬
uenabiles domꝰ mou̾e¬
siũo uolu̾it p̃dci ordĩa¬
cones expelłe eũ. erigia
iocntone sũ emphiycco¬
si debere cognoscit. ms
addefinitum u̾o temy
rem ceñe eũ. et que pl¬
cit.l sunt daressiũo re¬
fugiat licencum p̃bemꝰ
lium locoꝵ in dẽpntatẽ
ueñabilib domib de ciꝰ¬
dem reb fł nõ ualente.
ead sc̃a cuntate uende

Expanded text:
io aut emphyteosis facta, est, et quae debentur sola pro praecedenti tempore et antiquum statum locatae sive emphyteoticae rei exigi et eici de emphyteosi sive locatione, non valente de empovenerabiles domro noluerint praedicti ordinatores expellere eum, exigi locatione sive emphyteosi debere cognoscitur, usque ad definitum vero tempus rem tenere eum et quae placita sunt dare. Si vero refugiat, licentiam praebemus lium locorum indemnitatem venerabilibus domibus de eiusdem rebus fieri, non valente eadem sancta civitate vende
Abbreviated transcription (Latin):
et a gloriosissĩs p̾fectrs u¬
trius rome et magificẽ¬
tissio p̃tore ppłor ec iudici¬
b gencium eorumꝰ officiis
et nlła eis fiat om̃no corrup¬
tos integra ad honorem
reũtissimoꝵ monachoꝵ

Expanded text:
gloriosissimis praefectis utriusque Romae, et magnificentissimo praetore populorum, et judicibus gentium, eorumque officiis, et nulla eis fiat omnino corruptio, sed integra ad honorem reverendissimorum monacho
Abbreviated transcription (Latin):
bentes. et transcen dẽces
moriẽtiũ uolinitates exis¬
timauimꝰ pͥus int̾im s ac̃¬
en cohibere nec siñe talis
subire. iramlenta ĩ qͥb̾
oĩo ꝑisirium proptũ est
namnec illud u ĩerat ie¬
gi ut oport̾et sine filuis er¬
identes mulieres hoc iu¬
rarc iuramẽtũ. s eciam
filios hñtib ad iacebat
et ar̃a defuncti contrist
uirand̾ cis auferentes. et
sentẽ ponimꝰ legem ñ
em̃ uolumus desinẽciũ

Expanded text:
nscendentes morientium voluntates, aestimavimus prius interim sacreis cohibere nec sinere talia subire iuramenta, in quibus omnino periurium promptum est. Nam nec illud inerat legi, ut oporteret sine filiis existentes mulieres hoc iurare sacramentum, sed etiam filios habentibus adiacebat et defuncti animam contristaiurandum eis auferentes et taesentem ponimus legem; non enim volumus deficientium
Abbreviated transcription (Latin):
crahebant. a nob constitutu ẽ
ut ꝑ omĩa fere legatis connu¬
meretur. ⁊ sic procedat: quem¬
admodum eam nr̃a formauit

Expanded text:
rahebant, a nobis constitutum est, ut per omnia fere legatis connumeretur: et sic procedat quemadmodum eam nostra formavit