comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et accusare minabitur ⁊̃ ad extremũ si ad ꝑnicie patrie pes expectabit
patre salute añponat saluti pĩtris. Querit ⁊̃ si sapiens adultario nũmo
accepit imprudens probonis cũ to rescerit soluturus ne sit eos sic̃ debeat
ꝓ bonis: diogenes ait. Ancipater negat cui pocius assentior. Qui uenenũ
fugiens uendat suens debeat ne dicere. Nõ netc̾e̾ putat diogenes. Antipat
boni uiri existimat Hee sũt ql̾ ꝯtrouersie ⁊ usta stoycoꝵ. In mãcipio uẽden¬
do dicenda ne uicia. ⁊ lõ ea que nisi dixeus redibeatur mancipiũ iure ciuili
s hec mendate eẽ aleatore furacem ebriosu alteri dicenda uitẽt᷑ alt̾i
nõ uident᷑. Siꝗs aurũ uendens auricalcu se putet uendere indicet ne ei
uir bonus auꝵ illido eẽ an emat denaĩo quod sit mille denaioꝵ. ꝑspicuũ
pacta ⁊ promissa semꝑ ne ẜuada sit̃ que nec ui nec dolo malo ut pretores

Expanded text:
et, accusabit, minabitur etiam, ad extremum, si ad perniciem patriae res spectabit, et, accusabit, minabitur etiam, ad extremum, si ad perniciem patriae res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. Quaerit etiam, si sapiens adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis. Diogenes ait, Antipater negat, cui potius assentior. Qui vinum fugiens vendat sciens, debeatne dicere. Non necesse putat Diogenes, Antipater viri boni existimat. Haec sunt quasi controversa iura Stoicorum. In mancipio vendendo dicendane vitia, non ea, quae nisi dixeris, redhibeatur mancipium iure civili, sed haec, mendacem esse, aleatorem, furacem, ebriosum? Alteri dicenda videntur, alteri non videntur. Si quis aurum vendens orichalcum se putet vendere, indicetne ei vir bonus aurum illud esse an emat denario, quod sit mille denarium? Perspictum Pacta et promissa semperne servanda sint, QUAE NEC VI NEC DOLO MALO, ut praetores
Abbreviated transcription (Latin):
pragtosi ẜ oauqututã faciat an ẜuuli uilis. doic alio res samilians alio¬
ducit humanitas. ¶ Si tabulam de nausragio stultus arripuerit extorquebit¬
ne eam sapiens si potuerit. negat qr sit in iuirͥu. Quiddñs nauis: eripiet ne
suũ: Minime. nõ plus ꝙͣ si nauigãte ĩ alto eicere de naui uelit qr sua sit.
Quoat enĩ ꝑuentum sit eo quo sũpta nauis ẽ nõ dnĩ ẽ nauis s nauigantiũ.
¶Quto si una tabula sint duo naufragi eque sapiẽtes/. s ne utͦq accipiet an al¬
alteri cedit alter. ¶ Quio si pater fana expillet cuniculos agat ad erranũ
indicet ne id magrãtibꝰ filius: Nefas io quidem ẽ. ꝗn ⁊̃ deffendat patre si
arguat᷑. Nõ gͣ patria p̃stat omĩb officiis: imo uoͣ s ip̃i patrie goricit pias
hr̃e uices parentes : Quid si tyrãnidem occupare si patriã conabit᷑ prodere
pater silebit ne filius : ymo uõ obsecrabit patre ne id faciat. si nichil ꝓfici¬

Expanded text:
turam faciat an servoli vilis. Hic alio res familiaducit humanitas. Si tabulam de naufragio stultus arripuerit, extorquebitne eam sapiens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? dominus navis eripietne suum? Minime, non plus quam navigantem in alto eicere de navi velit, quia sua sit. Quoad enim perventum est eo, quo sumpta navis est, non domini est navis, sed navigantium. Quid? si una tabula sit, duo naufragi, eique sapientes, sibine uterque rapiat, an alalteri cedet alter. Quid? si pater fana expilet, cuniculos agat ad aerarium, indicetne id magistratibus filius? Nefas id quidem est, quin etiam defendat patrem, si arguatur. Non igitur patria praestat omnibus officiis? Immo vero, sed ipsi patriae conducit pios habere cives in parentes. Quid? si tyrannidem occupare, si patriam prodere conabitur pater, silebitne filius? Immo vero obsecrabit patrem, ne id faciat. Si nihil profici
Abbreviated transcription (Latin):
auit ulli imꝑio quos głia debet fultũ eẽ ⁊ beniuolentia socioꝵ utile. eẽ ꝙ¬
diuz ⁊ infamia  Ergo ⁊̃ cũ catone meo sepe dissensi. Nimis mͥ ꝑfracte
uudebat ermriu uestigaliaq deffendere. omĩa publicanis negare młta
lociis cũ ĩ hos benesici ẽẽ deberemus et cũ illis sic agere ut cũ colonis

Expanded text:
autem ulli imperio, quod gloria debet fultum esse et benivolentia sociorum, utile esse oautem ulli imperio, quod gloria debet fultum esse et benivolentia sociorum, utile esse odium et infamia? Ego etiam cum Catone meo saepe dissensi; nimis mihi praefracte videbatur aerarium vectigaliaque defendere, omnia publicanis negare, multa sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut cum colonis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝵ hũc fabricius reducendum curauit ad pircũ toq euud fcm lausda¬
illurd bellũ ꝑfuga unus ⁊ graue aduersariu imperii sustulisset. s magͫ
dedecus ⁊ flagitiũ ꝗcũ laudis certamen fuisset eũ nõ uirtute s scelere
supacum Utrũ gͥ utiliꝰ uł fabrico ꝗtalis ĩ hac urbe qualis Aristides athe¬
nis fuit uł senatus nr̃o qui nũꝙͣ utilitate a dignitate seiũxit armis
absit ĩ quo no potͣ ⁊̃ głia . in aũt ip̃e opes expcturitur quoqͦ mõ nõ poterũt
utiles ee cuinfamia. Non gͥ utilitas illa .l. philipi.q. filii. stũa qua cuũ¬
tates .i. Silla pecunia accepta ex senatus ꝯsulto lib̾auisset ut hee ruesas
uectigales eẽnt neq hiis pecunia quã ꝓlibtate de̾derãt redderemꝰ ei senat
uassensus turpe imꝑio. Pdirataꝵ eĩ melior fides ꝙͣ senatus. al aucta ues¬
tigalia : utile ẽ gͥ. quousq audebũt dicẽ ꝗcꝙͣ utile qd̾ nõ honestum: potest

Expanded text:
turum. Hunc Fabricius reducendum curavit ad Pyrrum, idque eius factum laudaillud bellum perfuga unus et gravem adversarium imperii sustulisset, sed magnum dedecus et flagitium, quicum laudis certamen fuisset, eum non virtute, sed scelere superatum. Utrum igitur utilius vel Fabricio, qui talis in hac urbe, qualis Aristides Athenis, fuit, vel senatui nostro, qui numquam utilitatem a dignitate seiunxit, armis  gloria; sin ipsae opes expetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infamia. Non igitur utilis illa L. Philippi Q. f. sententia, quas civitates L. Sulla pecunia accepta ex senatus consulto liberavisset, ut eae rursus vectigales essent neque iis pecuniam, quam pro libertate dederant, redderemus. Ei senatus est assensus. Turpe imperio! piratarum enim melior fides quam senatus. At aucta vectigalia, utile igitur. Quousque audebunt dicere quicquam utile, quod non honestum? potest
Abbreviated transcription (Latin):
agies oportet ⁊ sine fraudatione: S qui sint boni et ꝗd sit beneagi magna
quõ est. Qui ꝗdem Sceuola pontifex maximus sũma ium ee dicebat lomibe
huis arbitriis ĩ quib adderetur ex fide bona fideiq bone nonĩ existimabat ma¬
nare laissime  idq uersari in tutlis socretatib fiduciis mandatis rebus
emptis uenditis ꝯductis locatis quib ute societas ꝯciñet᷑. In hiis magni
et urdicis stature pstim cũ ĩ plerisq eẽnt iudicia ꝯtraria quid queq euiq
prart oporteret. Quocirta astucie tollende sũt eaq malitia que uult illa
quidem uider᷑ se eẽ prudentia: s ab est ab ea distatq płimũ. prudentia ẽ
enĩ locata ĩ delectu bonoꝵ ⁊ maloꝵ. adalicia si omĩa q̃ turpia sũt mala

Expanded text:
AGIER OPORTET ET SINE FRAUDATIONE! Sed, qui sint boni, et quid sit bene agi, magna AGIER OPORTET ET SINE FRAUDATIONE! Sed, qui sint boni, et quid sit bene agi, magna quaestio est. Q. quidem Scaevola, pontifex maximus, summam vim esse dicebat in omnibus iis arbitriis, in quibus adderetur EX FIDE BONA, fideique bonae nomen existimabat manare latissime, idque versari in tutelis societatibus, fiduciis mandatis, rebus emptis venditis, conductis locatis, quibus vitae societas contineretur; in iis magni esse iudicis statuere, praesertim cum in plerisque essent iudicia contraria, quid quemque cuique praestare oporteret. Quocirca astutiae tollendae sunt eaque malitia, quae volt illa quidem videri se esse prudentiam, sed abest ab ea distatque plurimum. Prudentia est enim locata in dilectu bonorum et malorum, malitia, si omnia, quae turpia sunt, mala
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ uicia uendas. In ea aliꝗs incurrae ⁊mprudẽs. hoc ꝙͣꝙͣ udeo ꝑꝑ depraua¬
tione ꝯsuetudinis neq more turpe hr̃a neq aut alege sanciri aut iure
ciuili tamẽ nẽ lege sancitum ẽ. Societas ẽ eĩ quod ⁊ si sepe dem̃ sit dicen¬
du ẽ tñ sepius latissime ꝗde que paceat oĩui int̾ om̃s. interior eoꝵ ꝗ ciꝰdẽ
gentis sint ꝓpior eoꝵ ꝗ eiusde ciuitatis. Itaq maiores aliud ius gentiu
aliud ius cuule ẽẽ uoluerũt. Quod ciule non ide ꝯtinuo gentiũ. qd gͣentiũ
idem ciuile ẽẽ debet. Q nos ueri iuris germaneq iusticie soltda ⁊ exp̃ssam
effigiem nullã tenemꝰ. Umbra ⁊ ymaginib utimur. eas ipãs ũt sequerem̃
ferunt eĩ ex optimis nẽ ⁊ uĩtatis exemplis. Nã quaniti uerba illa uti ue ꝑp
te fidem ue tua captus smudatus ue sim ꝙͣ illa aurea ut ene bones benũa

Expanded text:
propter vitia vendas, in ear aliquis incurrat imprudens? Hoc quamquam videpropter vitia vendas, in ear aliquis incurrat imprudens? Hoc quamquam videt iure civili, tamen naturae lege sanctum est. Societas est enim quod etsi saepe dictum est, dicendum est tamen saepius, latissime quidem quae pateat, omnium inter omnes, interior eorum, qui eiusdem gentis sint, propior eorum, qui eiusdem civitatis. Itaque maiores aliud ius gentium, aliud ius civile esse voluerunt; quod civile, non idem continuo gentium, quod autem gentium, idem civile esse debet. Sed nos veri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur. Eas ipsas utinam sequeremur! feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis. Nam quanti verba illa: UTI NE PROPTER TE FIDEMVE TUAM CAPTUS FRAUDATUSVE SIM! quam illa aurea: UT INTER BONOS BENE
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentui uenditor tacuit. S huiꝰ reticencie om̃s iure ciuili ꝯp̃hendi nõ
emerat. hee sgio ẜiuebãt s hec ĩ mãcipio marius nõ dixerat. Adducta
pes ĩ uidiciũ est. Dratam erassus cradiariũ deffendebat Anthonius. Ius
erassus urgebat ꝙͣ uicii uenditor nõ dedisset sciens id oportere pr̃ari. Equi¬
tate anthonius qm̃ id: uitiu ignotũ ẜgio nõ fuisset qui illas edes uen¬
didisset. nichil fuisse necteͣ dic̃i. nec cũ eẽ deceptũ qui id qd̾ emerat quo
iure ẽẽt teneret. Quorsus hec: ut ilbd intelligas nõ placuisse maioribꝰ
neꝗd in sioiose nequeo simłate nequid fallacit̾ dicamꝰ. Sũt ne gͣ insidie
tendere plagas ⁊̃ si ex̾citaturus nõ sis nec agitaturus. Ipẽ eĩ fere nullo
in sequẽte incidũt. Si tu edes ꝓscribas tabula tãꝙͣ plagam ponas domu

Expanded text:
pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non emerat. Eae serviebant, sed hoc in mancipio Marius non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id oportere praestari,aequitatem Antonius, quoniam id vitium ignotum Sergio non fuisset, qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec eum esse deceptum, qui, id, quod emerat, quo iure esset, teneret. Quorsus haec? Ut illud intellegas, non placuisse maioribus ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter. Suntne igitur insidiae tendere plagas, etiarnsi excitaturus non sis nec agitaturus? ipsae enim ferae nullo insequente saepe incidunt. Sic tu aedes proscribas, tabulam tamquam plagam ponas, domum
Abbreviated transcription (Latin):
tumalu qr edes ĩ celio monte hẽbat demoliri eas. quaꝵ altitudo office̾t
auspiciis. Qaudius ꝓscripsit insulã ⁊ uendidit. emit .pͥ. calfurniꝰ lanarius.
huic ab augurib illud ide denũciatũ ẽ. Itaq calfurnius cũ demolitus eẽt
cognosce̾tq cdaudiu ede postea ꝓscripsisse ꝙͣ eẽt ab augurib demoliri ⁊¬
iussus arbitriũ illud adegit ꝗcꝗd sͥ dare fãcere oportet ex fece bona.ꝙ.
cato sniã dixit huiꝰ nr̃i caconis pater. ut eĩ ceteri ex patrib sic eĩ ꝗ illido
lumẽ ꝓgenuit ex filio ẽ noĩandus. Is gͥ uidex ita pronũciauit cũ ĩ ue¬
nũdando rem eam sciss ⁊ nõ pronũciasset emptori dãnu pr̃ari oportere.
Ergo ad fidem bona statuit ꝑtine̾ notũ eẽ emptori uiciũ quod noscet uẽ¬
ditor. Q si pecte iudicauĩt nõ recte frum̃tarius ille. nõ recte ediu

Expanded text:
tumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret tumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudium aedes postea proscripsisse, quam esset ab auguribus demoliri iussus, arbitrum ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTERET EX FIDE BONA. M. Cato sententiam dixit, huius nostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit: cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor. Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium
Abbreviated transcription (Latin):
neqret. Uere id quide siquid eẽt prodesse mͣ cũ Ennio ꝯue̾niret
Wet catone quidem rodiu discipłm panecii uideo ĩ his libris qͦs de officiis ⁊¬
scripsit.q. tuberoni dicere sapientes ẽẽ nichil ꝯtra mores leges in insticuta t¬
faciẽtes hr̃e rõne rei familiaris. Neq solũ nobis diuutes eẽ uolumus s libe¬
Et eĩ oĩo tãtu se negat factuꝵ ꝯpendii sui cã quod nõ liceat. Huic nec laus ma¬
gna tribuenda nec grã est. S siue simlatio ⁊ dissimlatio dolus malus ẽ ꝑpau¬
ce res sunt ĩ quibꝰ nõ dolus malus iste uersetur. siue uir bonus ẽ is ꝗ ꝓdest
ꝗb potest nocet nemini. recte iustu uirũ bonũ nõ facile reꝑius. ¶ Nũ¬
quã gͥ ẽ utile peccare qr ẽ semꝑ turpe. et quia semꝑ ẽ honestũ uirũ bonũ
tabulis satis eẽ ea p̃stari q̃ eẽnt lingua nũcupata que ꝗ inficiatꝰ eẽt du¬
pli penã subiret a uiris ꝯsultis ⁊̃ reticencie pena ẽ ꝯstituta. Quicꝗd eĩ est

Expanded text:
um Ennio conveniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed libeetenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia est. Sed, sive et simulatio et dissimulatio dolus malus est, perpaucae res sunt, in quibus non dolus malus iste versetur, sive vir bonus est is, qui prodest, quibus potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperimus. Numquam igitur est utile peccare, quia semper est turpe, et, quia semper est honestum virum bonum tabulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus esset, dupli poenam subiret, a iuris consultis etiam reticentiae poena est constituta; quicquid enim esset
Abbreviated transcription (Latin):
uuirgatione aut quo pociꝰ iuco a tanto erpore coner auellere: t
poe ẽt on imortales quꝙͣ dẽ utile fetidissimũ ⁊ teterimũ parri¬
lidiu patrie ꝙͣuis io qua se co obstrinxent ab oppressis ciuib pa¬
peno nominetur . Honestate gͦ dirigenda utilias ẽ et ꝗdẽ sic ut
ut hec duo int̃ se discrepare uerbo unũ tñ sonape uideant᷑ non
habeo ad uulgi opinionẽ que maior utilitas ꝙͣ regnandi eẽ possit. Nichil
ꝯͣ inutilius ei qui to ĩiuste ꝯsecutus sit inuenio cũ ad u̾i̾tate cepi reuotaẽ
rõne. possũt eĩ cuiꝙͣ eẽ utiles angores solicitudines diuturni ⁊ nocturni¬
metus uita insioiaꝵ periculoꝵq plenissima: Multi iniqui atq infideles
regno pauci boni sũt inquit Actiis. At cui regno gd̾ a tantalo ⁊ pelore

Expanded text:
t enim, di immortales! cuiquam esse utile foedissimum et taeterrimum parricidium patriae, quamvis is, qui se eo obstrinxerit, ab oppressis civibus parens nominetur? Honestate igitur dirigenda utilitas est, et quidem sic, ut haec duo verbo inter se discrepare, re unum sonare videantur. Non habeo, ad volgi opinionem quae maior utilitas quam regnandi esse possit; nihil contra inutilius ei, qui id iniuste consecutus sit,invenio,cum ad veritatem coepi revocare rationem. Possunt enim cuimetus, vita insidiatum periculorumque plenissima? multi iniqui atque infideles regno, pavei boni sunt, inquit Attius: at cui regno? quod a Tantalo et Pelope
Abbreviated transcription (Latin):
nich cuiꝙͣ qd̾ ĩ se trafferat dẽchet. hoc qui admirat᷑ is se ꝗd sit urbonus ⁊
nescire faceat᷑. at uõ siꝗs uoluĩt aĩ sui ꝯplicatam notione cuoluere iami
sept ip̃e doceat cu uirum bonũ cẽ qui prosit quib pot̃. n̾oceat nemuti
nͭ lacessitus iniuria. Quid gͦ hic nõ noccat qui quoda qiͣ ueneno ꝓficiat
ut ueros hrdes moueati i coꝵ locũ ip̃e succecat. Nõ gͥ faciat dix̾it ꝗs qd̾¬

Expanded text:
nihil cuiquam, quod in se transferat, detrahet. Hoc qui admiratur, is se, quid sit vir bonus, nihil cuiquam, quod in se transferat, detrahet. Hoc qui admiratur, is se, quid sit vir bonus, nescire fateatur. At vero, si qui voluerit animi sui complicatam notionem evolvere, iam se ipse doceat cum virum bonum esse, qui prosit, quibus possit, noceat nemini nisi lacessitus iniuria. Quid ergo? hic non noceat, qui quodam quasi veneno perficiat, ut veros heredes moveat, in eorum locum ipse succedat? Non igitur faciat, dixerit q
Abbreviated transcription (Latin):
ditates ñ honeste uidẽt᷑ si sũt malitiosis blãdiciis officioꝵ nc̃ uł̃tate s sunła¬
tione quesite. Atq ĩ calibus rebus aliud utile interdu alud honestũ uideri
solet falso. Nã eadem utilitatis q̃ honestatis ẽ regła. Qui hoc nõ p̃iuderit ab
hoc nlła fraus aberit nullũ facinus. Sic ẽ cogitans. Istud ẽ quide honestum
ueꝵ hoc expedit res ana copulatas audebit errore diuellere qui fons ẽ frau¬
diũ maleficioꝵ sceleꝵ oũi. Itaq si uir bonus hãt hãc ium ut sidigitis cõ¬
crepuerit possit ĩ locupletiu testo nom̃ eius irceꝑe hac ui nõ utatur ne si
exploratũ ꝗde hãt io oso nemine unꝙͣ suspicatuꝵ.: ac si dares hãc ui.M.
crasso ut digitoꝵ ꝑcussione heres posset scaiptus ẽẽ qui re uera nõ cẽt hrs
in foro crede m̃ saltaret. Homo at̃ iustus isq quẽ sentimꝰ uiru bonum

Expanded text:
ditates non honestae videntur, si sunt malitiosis blanditiis, officiorum non veritate, sed simuditates non honestae videntur, si sunt malitiosis blanditiis, officiorum non veritate, sed simutione quaesitae. Atqui in talibus rebus aliud utile interdum, aliud honestum videri solet. Falso; nam eadem utilitatis, quae honestatis, est regula. Qui hoc non perviderit, ab hoc nulla fraus aberit, nullum facinus. Sic enim cogitans: Est istuc quidem honestum, verum hoc expedit, res a natura copulatas audebit errore divellere, qui fons est fraudium, maleficiorum, scelerum omnium. Itaque, si vir bonus habeat hanc vim, ut, si digitis concrepuerit, possit in locupletium testamenta nomen eius inrepere, hac vi non utatur, ne si exploratum quidem habeat id omnino neminem umquam suspicaturum. At dares hanc vim M. Crasso, ut digitorum percussione heres posset scriptus esse, qui re vera non esset heres, in foro, mihi crede, saltaret. Homo autem iustus isque, quem sentimus virum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
grecia roma actulerũt. quod quo facilius obtine̾nt scripsunt heredes
secum. M. crassu ⁊ ꝗntũ hortensiu hor̃es eiusde etatis potentissimos
qui cũ illud fłm ẽẽ suspitarent᷑ sibi aut̃ nulli̾ eẽnt ꝯstii culpe alieni fa¬
cinoris munusculum nõ xepulsauerunt. Quid gͦ ne satis ẽ hoc ut deli¬
ꝗsse nõ uedeantur: michi quidem nõ uodet᷑ ꝙͣꝙͣ alterũ uiuu amaui al
teꝵ nõ odi mortuu. S cũ basilius .m. Satiru sororis filiũ nom̃ suũ ferre
uolusset eũq fecisset hr̃dem hũc dico patronũ agri piceni ⁊ Sabini o
Oturpe notam tp̃ꝵ ⁊ nomẽ illoꝵ nũ erat equũ. p̾ncipem hꝰ rem hr̃e ad
satriũ nichil p̃ter nomen ꝑueĩce. Et eĩ si is ꝗ nõ deffendit iniuria neq
ꝓpulsat a sus cũ pot̃ inustefacit ut ĩ pͥmo libro diserui quał hñdus est
is qui nõ modo nõ repellit s ⁊̃ adiuuat ĩiuriam. Mdichi ꝗdẽ ⁊̃ uere here¬

Expanded text:
ttulerunt. Quod quo facilius optinerent, scripserunt heredes secum M. Crassum et Q. Hortensium, homines eiusdem aetatis potentissimos; qui cum illud falsum esse suspicarentur, sibi autem nullius essent conscii culpae, alieni facinoris munusculum non repudiaverunt. Quid ergo? satin est hoc, ut non deliquisse videantur? Mihi quidem non vidertuum; sed, cum Basilus M. Satrium, sororis filium, nomen suum ferre voluisset eumque fecisset heredem hunc dico patronum agri Piceni et Sabini; o turpem notam temporum nomen illorum!, non erat aequum principes civis rem habere, ad Satrium nihil praeter nomen pervenire. Etenim, si is, qui non defendit iniuriam neque propulsat, cum potest, iniuste facit, ut in primo libro disserui, qualis habendus est is, qui non modo non repellit, set etiam adiuvat iniuriam? Mihi quidem etiam verae here
Abbreviated transcription (Latin):
alan nichil expediot quod nõ oeceat ⁊ si to possis nullo reuelã e obanẽ.
Daes ne hoc ꝓnierbio neq oĩgi illi posse ueniã dai neq huic quẽ piui¬
Loanto fingebam digitoꝵ pcussione hr̃ditates oũir posse qlerrede ot
ersũ quod turpe est io ꝙͣuis ocultetur tñ honestum fiei nullo medo põt̃
sio ques honestum non est idutile ut sit efficĩ nẽ pot̃ aduersante ⁊ re¬
puas prꝯsulatus longe abeet ⁊ septimũ annu post p̃turã iacepet
neq petiturus unꝙͣ ꝯsulatũ iuderet᷑ q. metellu cuiꝰ legatus erat
fecisset breui tprẽ aut uiuũ aut mortuũ Iugurtam se ĩ potãtem
ppłi ro redactuꝵ. Itaq factus ẽ ille ꝗde ꝯsul s a fide iusticiaq disos¬
sit qui optimũ ⁊ grauissimũ ciue cuiꝰ legatus ⁊ aquo missus eẽt i
inuidia fło crimine adduxerit. ¶ Nec nr̃ ꝗde Gradiarus officiot
boni uiri functus ẽ tũ cũ pretor collegiũq pretoꝵ tribuni plebis adhi

Expanded text:
am, nihil expedire, quod non deceat, etiamsi id possis nullo refellente optinere? Videsne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere? Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri nullo modo potest, sic, quod honestum non est, id utile ut sit, effici non potest adversante et reet iam septimum annum post praeturam iaceret, neque petiturus umquam consulatum videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat,fecissent, brevi tempore aut vivum aut mortuum Iugurtham se in potestatem populi Romani redacturum. Itaque factus est ille quidem consul, sed a fide iustitiaque discessit, qui optimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetori
Abbreviated transcription (Latin):
maliciã fraudẽq iundieat s ⁊̃ ĩ mancipioꝵ uenditione uendicoris frauᷤᷤ
omiĩs excliditur. Qui enĩ scipe debuit de sanitate. de fuga. de furtis pre¬
ulla ꝑnicies uite maior inueniri pot̃ ꝙͣ in malicia simłatio intelligẽtie.
Ex quo ista ĩnuabilia nascũt᷑ ut utilia cũ honestis pugnare iudeant᷑.
Quotus eĩ quisq reꝑiet᷑ qui impunitate ⁊ ignoratione oiu ꝓpoĩta ab¬
stine̾ possit in uiria. ¶ Penditemur li placet ⁊ ĩ hiis ꝗde exẽplis ĩ quib¬

Expanded text:
fraudemque vindicat, sed etiam in mancipiorum venditione venditoris fraus omnis excluditur. Qui enim scire debuit de sanitate, de fuga, de furtis, praeulla pernicies vitae maior inveniri potest quam in malitia simulatio intellegentiae; ex quo ista innumerabilia nascuntur, ut utilia cum honestis pugnare videantur. Quotus enim quisque reperietur, qui impunitate et ignoratione omnium proposita abstinere possit iniuria? Periclitemur, si placet, et in iis quidem exe
Abbreviated transcription (Latin):
et ea heãs pͥncipia nẽ quib parere ⁊ que seꝗ debeas ut utilitas tua co¬
munis utilitas sit uicissimq cõis ucilitas tua sit celabis hoĩes ꝗd¬
hiis adsit comoditatis et copie. Respondebit diogenes fortasse sic̃ aliud
ẽ celare aliud tacere. neq gͦ nũc te celo si tibi nõ dico que naͣ deoꝵ sitt

Expanded text:
et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua coet ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis utilitas tua sit, celabis homines, quiis adsit commoditatis et copiae? Respondebit Diogenes fortasse sic: Aliud est celare, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ bodioꝵ inopia ⁊ fame sũmaq annone caritate si idẽ sciat ꝙͣ plures
mereatores alexandria soliusse nauesq ĩ cursu frum̃to onustas pe¬
tentes rodum uiderit dicturus ne sit io rodiis an silencio suũ ꝙͣplu¬
rimũ uenditurus. Sapiente ⁊ bonum iurũ fingimꝰ. de ciꝰ delibatiõe
et ꝯsultatione querimus qui celaturus podios nõ sit si id turpe uddi
lonio uideri solet magno ⁊ graui. stoyco. aluto antipatro disciplo
ditor norit emptor ignoret. Diogeni uenditore quatenus iure
ciuili ꝯstitutũ sit dicere uicia oportere. Cetera sine in sidiis agere
et qm uendat sielle ꝙͣoptime sua uertoere. Aduexi. Exposui. uedo
meu nõ płis ꝙͣ ceteri fortasse ⁊̃ minoris cũ maior ẽ copia cui fit
inuiria. Exorit᷑ ancipatro ratio ex altera pte. Quid ais tu cũ om̃ib¬
hoĩb ꝯsulepe debeas ⁊ ẜire humane sociẽtati. eaq lege natus sis

Expanded text:
in Rhodiorum inopia et fame summaque annonae caritate, si idem sciat complures in Rhodiorum inopia et fame summaque annonae caritate, si idem sciat complures mercatores Alexandrea solvisse navesque in cursu frumento onustas petentes Rhodum viderit, dicturusne sit id Rhodiis an silentio suum quam plurimo venditurus. Sapientem et bonum virum fingimus; de eius deliberatione et consultatione quaerimus, qui celaturus Rhodios non sit, si id turpe iudilonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discipulo ditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere et, quoniam vendat, velle quam optime vendere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege natus sis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. qd aristides cũ audisset ĩ ꝯtione magna expectatiõe uenit dixitq ꝑ¬
utile eẽ ꝯsiliũ qd̾ themustodes afferret s minime honestum. Itaq athenieñ
quod honestu nõ ẽẽt ionec utile ꝗde putauerũt totãq cã rem quã ne
audierant ꝗͥdem auctore aristide repudiauerũt. Melius hui ꝙͣ nos qui
pyrãtas ĩmunes socios uectigales hẽmus. maneat gͦ qd̾ turꝑt sit id nũ¬
quã ẽẽ utile netũ qde cũ to quod utile ẽẽ ꝑutes adipiscare. Hoc ẽi ip̃m
utile putare qd̾ turpe sit calamitosũ ẽ. ¶ S incidũt ut sͣdixi ples sepe
cause cũ repugnare utilitas honestati ueoeat᷑ ut aĩadu̾tendũ sit repu¬
gnet ne plane an possit cũ honestate ꝯĩgi. Euis gni̾s hee sũt quõnes. Si
exempli grã uir bonus alexandria Rodum magnũ frum̃ti nũ adueiit

Expanded text:
esset. Quod Aristides cum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque pesset. Quod Aristides cum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque perutile esse consilium, quod Themistocles afferret, sed minime honestum. Itaque Athenienses, quod honestum non esset, id ne utile quidem putaverunt totamque ear rem, quam ne audierant quidem, auctore Aristide repudiaverunt. Melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit, id numquam esse utile, ne tur quidem, cum id, quod esse utile putes, adipiscare; hoc enim ipsum, utile putare, quod turpe sit, calamitosum est. Sed incidunt, ut supra dixi, saepe causae, cum repugnare utilitas honestati videatur, ut animadvertendum sit, repugnetne plane an possit cum honestate coniungi. Eius generis hae sunt quaestiones: si exempli gratia vir bonus Alexandrea Rhodum magnum frumenti nurerum advexerit
Abbreviated transcription (Latin):
us urbis prohibent peganos sane ĩhumanũ est. Illa sũt p̃clara ĩ quib pu ͤ
buit ꝙͣ un ꝙͣ reb scd̃is. nilla fuit t̾roris significatio. nulla mẽcio pacis /tã¬
ta uis est honesti ut spẽ utilitatis obscuret᷑. ¶Qtheniẽses cũ ꝑsaꝵ impetũ
n ullo mõ possent sustinepe statuerẽtq ut urbe uelicta ꝯiugib ⁊ liberis Tro¬
cene depositis naues ꝯscenderẽt libtate q grecie classe deffendepẽt. Ar¬
sllũ q̃ndam suadente ut ĩ urbe manerẽt xerseniq recipent lapidibꝰ obrue¬
runt. Atq ille utilitate sequi uadebas᷑ s ea nulla erat repugnãte honesta¬
to¶Themistodes post uictoriã eiꝰ belli qd̾ cũ ꝑsis fiut dixit ĩ ꝯtione se
hr̃e ꝯsiliu rei p. salutare s to sciri nõ opus eẽ postulauit ut aliquẽ ppł
daret ꝗ cũ coĩcabet datus ẽ aristides huc. Ille cdasse lacedemonioꝵ q̃ subduc¬
ta eẽt agi pcheu clam incendi posse quo sto frangi lacedemoĩoꝵ opes nẽcẽ

Expanded text:
egrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae buit quam umquam rebus secundis; nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta coniugibus et liberis Troezene depositis naves conscenderent libertatemque Graeciae classe defenderent, Cyrsilum quendam suadentem ut in urbe manerent Xerxemque reciperent, lapidibus obruerunt. Atqui ille utilitatem sequi videbatur; sed ea nulla erat repugnante honestate. Themistocles post victoriam eius belli, quod cum Persis fuit, dixit in contione see salutare, sed id sciri non opus ese; postulavit, ut aliquem populus daret, quicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, classem Lacedaemoniorum, quae subducta esset ad Gytheum, clam incendi posse, quo facto frangi Lacedaemoniorum opes necesse
Abbreviated transcription (Latin):
uitupandi q reticuerunt ꝗd dehiis existimandus est qui oroni
uanitate ad hibierũt. ¶u. canius eques ro nec infacetus et
sans luratus. ct̃ se syracusas ociandi ut ip̃o dicere solebat nõ ne¬
sianti cã ꝯtulisset dictitabat se ortulos aliquos emẽ uelle qͦ in¬
uitare amics ⁊ ubi se oblectare sine interpellatorib posset. Sd̾¬

Expanded text:
vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur amicitie. sic hẽbitur is quẽ exquirimus delectus officii. R utili¬
tatis spẽ ĩ re .p. sepissime peccatur ut chorinti disturbatione nĩe
durius ⁊ Atheniẽses ꝗstauerũt ut eginetis qui classe ualebãt polices
p̃aderent᷑. hoc usu ẽ utile. Nimis eĩ eminebat pp ꝓpĩqͥtate eginea pi¬
reo. S nichil qd̾ ccudele ẽ est utile. Est eĩ hoiũ nature quã seꝗ debemꝰ
maxiẽ inimita cribdelitas. Male ⁊̃ qui ꝑegrinos urbib uti prohibẽt eosq ex¬
terminant ut penus ap̃ patoes nr̃os. papius nuꝑ. Nã eẽ ꝓ ciue ꝗ cus nõsit¬

Expanded text:
ponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utiliponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis specie in re publica saepissime peccatur, ut in Corinthi disturbatione nostri; durius etiam Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant, pollices praeciderentur. Hoc visum est utile; nimis enim imminebat propter propinquitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utile; est enim hominum naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres nostros, Papius nuper. Nam esse pro cive, qui ci
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda meminerit deũ se adhibere ĩ testem .i. ut ego arbitror m̃te
suã qua nichil hoi dedit deus ip̃e diuinius. Itaq p̃clarũ a maioribus
accepimus morẽ rogandi udias si cũ teneremus quẽ salua fide faccre
posser bet rogatio ad ea ꝑtinet q̃ paulo ante dixi. honesta amico a.
fudice posse axdi. Nã si om̃ĩa facienda sit̃ q̃ amĩti uelint nõ amicitiet
tales s ꝯuiratios putande sũt. loquoe at de coĩb amiciciis. Nã ĩ sapien
tib uiris pfectisq nichił pot ẽẽ tale. ¶Damone ⁊ pychia picha¬
coreas serunt soc aro int̾se fuisse ut cũ eoꝵ alteri dionisius tyrãnus dies
suerio destina uissetͦ etis qui morti additus eẽt paucos s dies ꝯmendadoꝵ
suoꝵ ea postulasset uas fc̃ ẽ alter cius sistendi ut si ille nõ reu̾tisset ⁊
moriendu eet ip̃i. qui cũ añ die se recepisset admiratus eoꝵ fide tom̃¬
Cũ at ĩ amicitia que honesta non sunt postulabũt᷑ religio ⁊ fides ante¬

Expanded text:
dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae talestibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyracum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides ante
Abbreviated transcription (Latin):
guuto cũ ꝯtulisset dictitabut se ortulos aliquos emẽ uelle qͦ in¬
uitare amics ⁊ ubi se oblectare sine interpellatorib posset. Sd̾
cum ꝑcrebuiss pychius ei quidã dixit qui argẽtariã facẽt syracusis¬
uenales quidem se ortos nõ hr̃e s licere uti canio siuellet ut suis
et simł ad cenã hoiẽs ĩ ortos inuitauit ĩ posteꝵ dieꝵ. cũ ille᷑ pͥmi¬
sisset tũ pychius qui eẽt ut argentarius ap̃ om̃s ordines grũ

Expanded text:
e velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusisuidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tu
Abbreviated transcription (Latin):
uenales quidem se ortos nõ hr̃e s licere ui canio si uellet ut suis
et simł ad cenã hoiẽ ĩ ortos inuitauit ĩ posteꝵdieꝵ. cĩ ille pͥmi¬
sisset tũ pythius qui eẽt ut argentarius ap̃ om̃s ordines gr̃o¬
sus piscatores ad seꝯuocauit et ab hiis petiuit ut añ suos ortu¬
los postem die piscarent᷑ dix̃q ꝗd eos face uellet. ad cenã tpr̃e
uout canus oppipare a pychio apparatũ quiuiu. dibdꝵ auciu
oculo młtitudo ꝓ se quisq quod ceꝑat afferebat ante pedes prhii

Expanded text:
i vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum convivium, cumbarum ante oculos multitudo; pro se quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
udonea: peccauit gͥ pace uł quirini uł romuli dixen. Nec tñ nr̃e
nõbis utilitates õmittende sũt aliisq tradende cũ hiis ip̃i egeamus
s sue cuiq utilitati quod sine alterius ĩuiria fiat ẜuuendũ ẽ. Scite cri¬
sipus ut młta qui stadiũ in ꝗt curuit eniti ⁊ ꝯtendere debet ꝙͣ maxͣ
possit ut iũcat. Dpplãtare eu ꝗcũ certat ⁊ manu depellere nullo modo
tebet: sic ĩuita sͥ ꝗuẽq petere quod ꝑtineat ad usum nõ iniquũ ẽ. Alti̾
deripe ius nõ ẽ axaxiẽ at ꝑturbantur officia ĩ amiatiis quib ⁊ nõ tribu¬
cre squod pecte possis et tribuere qd̾ nõ sit cquũ ꝯͣ officiũ est. S hꝰ gnis
toci breue ⁊ nõ difficile p̃ceptũ est. Que cĩ udentur utilia honorẽs diui¬

Expanded text:
idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere ius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non tribuere, quod recte possis, et tribuere, quod non sit aequum, contra officium est. Sed huius generis totius breve et non difficile praeceptum est. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tis magnitudine. Nã id ꝗdẽ im probu est s illud possit ne qd
uale uideat᷑ fici nõ turpit̾. Cũ collatino college brutus impiu abroga¬
bat poterat uideri facere id ĩiuste. fuerat eĩ ĩ regib expellendis sociꝰ bru¬
ti ꝯsilioꝵ ĩ adiutor. Cũ at̃ ꝯsiliũ hoc pͥncipes cepissent cognationẽ supbi
nom̃q tarꝗnioꝵ ⁊ regni memoriã ẽe tollenda qd̾ erat utile patrre cõ¬
sulere id erat ita honestũ ut ⁊̃ ip̃i collatino placere deberet. Itaq uti¬
litas ualuit ꝑꝑhonestatẽ sine qua nec utilitas ꝗde eẽ potuisset. At in
eo rege ꝗ urbem ꝯdidit nõ ita ẽ. Spẽs eruĩ utilitatis aĩu pepulit eius
cui cũ insum eẽt utilius solũ ꝙͣ cũ altero regnare frẽ interemit. Õmi¬
sit hic ⁊ pietate ⁊ humanitate ut ed qd̾ utile iudebatur neq erat as¬
sequi poss et tñ muri cã opposiuit spẽ honestatis nec ꝓbabłe nͨ sane

Expanded text:
is magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane
Abbreviated transcription (Latin):
que snĩa coẽ socetate distrahit ciuitatis. Qui at̃ ciuiũ roẽm dicunt᷑
hũdam externoꝵ negant hii dirimũt cõẽm humani gnĩs societatem
qua sublata benificentia liberalitas bonitas iusticia funditꝰ tollitur.
Que qui tollũt ⁊̃ aduersus deos ĩmortales impii uidicãdi sũt. Abhiid eĩ
ostituta intͥ hores sceietatem eu̾tũt cuiꝰ societatis axtissimũ iũcilluꝵ

Expanded text:
entia omnem societatem distrahit civitatis. Qui autem civium rationem dicunt habendam, externorum negant, ii dirimunt communem humani generis societatem; qua sublata beneficentia, liberalitas, bonitas, iustitia funditus tollitur; quae qui tollunt, etiam adversus deos immortales impii iudicandi sunt. Ab iis enim constitutam inter homines societatem evertunt, cuius societatis artissimum vinc
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe imitantes ħcule illũ quẽ hoiu fama bñficioꝵ niemor ĩ ꝯilio cer¬
lestui collocauit ꝙ uuere ĩ solitudiẽ nõ mͦ sine ullis molestis s ⁊ ĩ maxi¬
mis uoluptanb hundantẽ omib copiis ut excellas ⁊̃ pulch̃tudĩ ⁊ rnĩt.
Quo trol aptanus ꝗsc et splẽdidissis in genio lõge illã iuitã hiue am̃poruit.
Ex quo efficit hoĩe nature obedĩte hõi noce nõ posse. deĩde ꝗ alteꝵ auclaie
ut qo aliꝗd comodi ꝯsequaturt aut nich existimat se faceqlo n aphaqt oass

Expanded text:
llum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio coelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus copiis, ut etiam excellas pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque splendidissimoque ingenio longe illa vita huic anteponiturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam
Abbreviated transcription (Latin):
fillicres ẜpilidro nõ modo cũ hostib ueꝵ ⁊̃ cũ fluctib id quod feat demicite
melius fu̾it qͣs desere ꝯsenciente gretiã ad bellũ barbaris inferenduu
u omittamus ⁊ fabulas ⁊ exeͥna so re fcã nra q uenuiartuꝰ M. actiliꝰ
regulus cũ ꝯsul iteꝵ ĩ affrica ex ensioiis captus eẽt duce xantupo las edst¬
monio. Impatore aut patre hanibalis hamilcare iuratus missudestcor
ad senatu ut nisi redditi eẽnt penis captiui nobiles ꝗdã rediret ꝙpe cłt¬
tagine. Is cũ romã uenisset utilitatis spẽ uidebat s ea ut res dedeãt
fła iũdicauit q̃ erat talis. Manere ĩ patria eẽ domui sue cũ uxore
cum liberis quam calamitate accepisset ĩ bello comunẽ fortune bellicisia¬
clinouatem tenere ꝯsularis dignitatis gradum: Suusber regri ẽẽ islus
quedensege alagnitudo aũ ⁊ forticdo negat. Nũ locuplactior ee oiers aug̃

Expanded text:
Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem factam nostramque veniamus. M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupleti
Abbreviated transcription (Latin):
uersos qiues ꝑtineant q̃q ad re .p. ꝑtinẽt disputãdũ est. Eorũ
at᷑ ipoꝵ ptĩ eiusmoĩ sũt ut ad uniuersos ciuies ꝑtineãt ꝑtĩ singłos
ut attingant. que sũt ⁊̃ gratiora. Danda ẽ oꝑa oĩo si possit utrisq
nec minus ut ĩ singlis ꝯsulat᷑ s ita ut ea res aut ꝓsit aut certe nõ
obsit rei .p. ¶ Gai grachi frum̃taria magna largitõ ex haurebat

Expanded text:
tinent, disputandum est. Eorum autem ipsorum partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat
Abbreviated transcription (Latin):
Io enĩ sine scelere fici nullo pacto pot̃. Nam ꝗo ẽ cã ĩhumanũ ꝙͣ eloquẽtia
a naͣ ad salutem hoĩ et ad ꝯẜuatione datam / ad bonoꝵ pestem ꝑniciẽq
do. fert ⁊̃ humanutas. Iudicis ẽ sem ꝑ ĩ causis ueꝵ sequi. patdoni nõnũꝙͣ
non audere nisi idẽ placeret grauissimo stoycoꝵ panetio. ¶ Maxime at̃
et głia ꝑatur et grã deffensionib eoq maior si qñ accidit ut ci subueniatur

Expanded text:
i nullo pacto potest. Nam quid est tam inhumanum quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datam ad bonorum pestem perniciemque do, fert etiam humanitas. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni non numquam non auderem, nisi idem placeret gravissimo Stoicorum, Panaetio. Maxime autem et gloria paritur et gratia defensionibus, eoque maior, si quando accidit
Abbreviated transcription (Latin):
semus. nũꝙͣ ad unũ tanta ꝑuẽisset licẽtia a quo ꝗde oei familiais ad
suncos cupiditatũ ad multos improbos ueĩt hereditas. Nec uo unquã
belloꝵ ciuiliũ semẽ ⁊ cã deerit. dũ hoĩes ꝑditi hastã illã eruentam
et hoeminerit ⁊ sꝑabũt quã .l. silla cũ uibrasset dictatore ppĩquo suo
sde sexto tricesimo ano post a scełatiore hasta nõ recessit. Alter a utez
qui in illa dictatura scriba fuerat in hac fuit q̃stor urbanꝰ. Ex qͦ debet
intelligi talib p̃miis appoĩtis nũꝙͣ defutura bella cuulus. Itaq ꝑietes
m urbis stant ⁊ manẽt hiiq ip̃i iã extrena scclera metuẽtes. rem uͦ
rublit penitus amisimus atq ĩ has clades incidimus dũ metui ꝙͣ¬

Expanded text:
semus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad semus, numquam ad unum tanta pervenisset licentia; a quo quidem rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hastam illam cruentam et meminerint et sperabunt; quam P. Sulla cum vibrasset dictatore propinquo suo, idem sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scriba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeu
Abbreviated transcription (Latin):
socios inĩquũ cũ exticisset ĩ ciues tanta crudelitas. ergo ĩ illo secũta ẽ
honesta cã nõ honesta uictoria. ẽ eĩ ausus dicere. hasta posita cum
bona ĩ foro uenderẽt᷑ ⁊ bonoꝵ uiroꝵ ⁊ locupletum ⁊ certe ciuiũ predã
se sua uen̾dere. Secutus ẽ nͣeꝙͣ ꝗͣ ĩ cã impia uictoria ⁊̃ fediore nõ singłoꝵ
cuiuz bona publicaret s uniuersas qͦ proiuĩcias regionesq uno ca¬
lamitatis uire ꝯp̃henderet. Itaq uexatis ac ꝑditis exteris nationibus
ad exemplũ amissi imꝑii portari ĩ triũpho massiliã iudimus. et ex ea
urte triũphai sine qua nũꝙͣ nr̃i imꝑatores ex trãsalpinis belles triũ¬
phauerũt aulta p̃ea ꝯmemorarẽ nefaria ĩ socios si hoc uno quiequã
urdisse indigni᷑. Sure gͥ plectunꝰ. nisi eĩ młtoꝵ impunita scela tulis¬

Expanded text:
socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta victoria; est enim ausus dicere, hasta posita cum bona in foro venderet et bonorum virorum et locupletium et certe civium, praedam se suam vendere. Secutus est, qui in causa impia, victoria etiam foediore non singulorum civium bona publicaret, sed universas provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis ac perditis exteris nationibus ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ phalanis cuiꝰ est p̃ter ceteros nobilitata crudelitas qui nõ exin¬
sidiis interiit ut is que modo dixi alexander. nõ a paucis ut hic᷑
noster s ĩ que uniuersa agrigentinoꝵ młtitudo impetu fecit. Gid
Diud latecedemonios in iuste imꝑantes: nõ ne repente om̃s fere socii
de seruerũt speculatoresq se ociosos p̃buerunt lentrite calamitatis:¬
¶ Ext̾na libentius ĩ tali re ꝙͣ domestica recordor. Uerũtñ ꝙͣ diu ĩꝑiu
gerebant᷑. exitus erant belloꝵ aut mĩtes aut nectͣni. Regũ ppłoꝵ na
tionũ erat portus ⁊ refugiũ senatus nr̃i at̃ magistratus imꝑatoresqꝙ
ex una pe maxĩa laudem caꝑe studebãt si prouĩcias si socios equitate
et side deffendissent. Itaq illud patrociniũ orbis t̾re ueriꝰ ꝙͣ imꝑiũ pot̾at
noĩari. Sensim hãc ꝯsuetudinẽ ⁊ disciplinã iam antea minuebamus.
post uõ Sille uictoria penitus amisimus. Desitũ est eĩ uideri ꝗꝙͣ in

Expanded text:
non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? nt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam domestica recordor. Verum tamen, quam diu igerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisimus; desitum est enim videri quicquam in