comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
 tem pat̾ deducco ẽ. ¶Solent
ludicos cognosc̾e etint̾ patrõ¬
nos et libos si dealendis hi
agatui. ¶taq si negent se eĩ
Ub̾tos cognosc̾e cos oporteb̾
decñe ut alant᷑. ¶ Nec tñ alm̃¬
toꝵ decretum tollet liu̾to fac¬
ultatem quomimꝰ p̾iudicio
se exhibeant cessabunt ꝑtes
uidicis. ¶utru aũt tsupatro¬
ni alendi sint an etia patro¬
noꝵ ub̃i tractari pot̾. et puto
cã cognita iudices et lib̾os qͦ
patronor alendos decñe nõ
quidẽ tam facile patronos ut.
S nõ nũqua et ip̃os. nã et
ob̾ sequium nõ solum patro¬
nis ueru etia lib̃is eoꝵ debẽ
cogitur.¶ Si quis liũti lib̾to
fidei comissi manumisit ꝙ̃q
sius nũmis redemit. nd deb
audiri. ut et mardelh scribit.
Execquat q euz qui m̃cedemer¬
igendo ius lib̃toꝵr amisit.S
et patronifiliu quicapitis
accusauit liotu patnũ neg¬
at exhibend. s et ub̾tus cogn

Expanded text:
tem pater deductus est.Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agatur: itaque si negent se esse libertos, cognoscere eos oportebit: decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo minus praeiudicio se exhibeant, cessabunt partes iudicis.Utrum autem tantum patroni alendi sint an etiam patronorum liberi, tractari potest. et puto causa cognita iudices et liberos quoque patronorum alendos decernere, non quidem tam facile ut patronos, sed nonnumquam et ipsos: nam et obsequium non solum patronis, uerum etiam liberis eorum debere cogitur.Si quis a liberti liberto fideicommissi manumisit quemque suis nummis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit.Sed et patroni filium, qui capitis accusauit libertum paternum, negat exhibendum.Sed et liberta cog
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si indiem excempli
gratia centensimum. un ꝑa¬
tum est statu libero ut pec¬
cuniam solueret neq mti¬
um temporis eius quod fu¬
turum esset ad scriptum est
adita hr̃ditate. cedere dies
incipit quia ab surdum ui¬
sum est ante diem pret̾ire ꝙͣ
is existeret quem oportet ac¬
opere et hoc in omnibus qͥ
heredi dare uissi sunt dicen¬
dum est. igitur et legatario
ex adita hrditate ad paren
erit. liber esto legatum uel
hr̃ditatem sine conditione

Expanded text:
m Si in diem exempli gratia centensimum imperatum est statulibero, ut pecuniam solveret, neque initium temporis eius quod futurum esset, adscriptum est, adita hereditate cedere dies incipit, quia absurdum visum est ante diem praeterire, quam is existeret, quem oportet accipere. et hoc in omnibus, qui heredi dare iussi sunt, dicendum est: igitur et legatario ex adita hereditate ad parenderit, liber esto": legatum vel hereditatem sine condicione
Abbreviated transcription (Latin):
re. quia moriente eo euis ñ
fuisset. ¶Emancipatus
finius. si dotem ab uxore
habeat acceptam. hoc murꝰ
confert. et si añt uxor dece¬
ssecit. Si inpuberi arrogato
ẜu diui pii. rescriptumꝰ qͣr¬
ta debeatur uidendum est. an

Expanded text:
re, quia moriente eo non fuisset.Emancipatus filius si dotem habeat ab uxore acceptam, hoc minus confert, etsi ante uxor decesserit.Si impuber‹i› adrogato secundum diui Pii rescriptum quarta debetur, uidendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Dem Atrum portio erꝰ
qui in ciuitate ẽẽ desut.r
repudiauerit. in famili¬
am redeat an uero ei po¬
cuis accrescat in cuius ꝑ¬
sona durat assignatio.⁊
ꝑson.a locum he̾re. et solum
si non sine liberis decesfit
an cum uiuo ad mittantur
et putat ad huc solum ad¬
mittendum defumcto aũt
eo liberos alt̾ius succedere
non ad fiłiam libertum re¬
dire. s si ex duobus istis:
alter filos alter ne potes re¬
liquerit an simul ad legit¬
timam hr̃ditatem adiuit¬
tantur. Et puto etiam¬
ordinem inter eos facien

Expanded text:
 utrum portio eius, qui in ciuitate esse desiit uel repudiauit, in familiam redeat? an uero ei potius adcrescat, in cuius persona durat adsignatio? epersona locum habere et solum si non sine liberis decesserit, an cum uiuo admittantur? et putat adhuc solum admittendum, defuncto autem eo liberos alterius succedere, non in familiam libertum redire. Sed si ex duobus istis alter filios, alter nepotes reliquerit, an simul ad legitimam hereditatem admittantur? et puto ordinem inter eos facien
Abbreviated transcription (Latin):
iege ut et si tolo malo auqd
fcm̃ sit quommnꝰ adeum per¬
ueniat teneatur. ¶ Sifiliu
exhrdaũit patron utadeũ
bona lib̾ti ꝑtineant uidend¬
dum est an hr̃s hoc noĩe tene¬
atur. Et cum nicħ n adip̃
patronm n ad br̃dem eꝑ

Expanded text:
ege, ut et, si dolo malo aliquid factum sit, quo minus ad eum perueniat, teneatur.Si filium exheredauerit patronus et ad eum bona liberti pertineant, uidendum est, an heres hoc nomine teneatur. et cum nihil neque ad ipsum patronum neque ad heredem e
Abbreviated transcription (Latin):
endus est. pro qua ꝑte tuetͦ
si ex filia nepos. aut̃ mater
de functi brdes instituti ẽent
Namis comꝑatͤ.

Expanded text:
endus est, pro qua parte tue‹re›tur, si ex filia nepos aut mater defuncti heredes institu‹t›i essent: nam his compa
Abbreviated transcription (Latin):
ius pignoris saluum sit. Se
igitur talis sp̃es in prinato:
uenditore incid̾it. inpialibñ¬
ficio op ẽ ut ex rxpto pignꝰ

Expanded text:
ius pignoris saluum sit. si igitur talis species in priuato uenditore inciderit, imperiali beneficio opus est, ut ex rescripto pign
Abbreviated transcription (Latin):
inputare pripiuo ꝓhibuit a
suꝑ uacuam uitem instituis¬
set cum cõnemretur aureo cre¬
ditore neq eni ꝓhibentur tu¬
cores bonam fidem agnoscere.¬
Non tm̃aut sibi solũe cutor
uerum etia sibi c̾ditam peccu¬
mam scribẽ pot̾ ut marcellũ.¬
pectuma potit obligare sibi
musua ꝓscribendo. ¶Constas
eum qui ad auginẽ tum dat.¬

Expanded text:
ohibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere.Non tantum autem sibi soluere tutor, uerum etiam sibi creditam pecuniam scribere potest, ut Marcellupecunia poterit obligare sibi mutuam proscribendo. Constat eum, qui ad augmentum dat
Abbreviated transcription (Latin):
se quoqz praie debet fortassis et
plus adũsus alios eñ exꝑiri
sine acc̃. no potuit du̾s sepotu¬
it. S si subusuris grauioribis
patri pupilli peccumam debiis.
que sint pripiares iidendũ
est an ei anquid ĩputetur et si
quidem soluit nich est ꝙ ei ĩ¬
pͥutetur potuit eĩ soluere nec
Unorare seusuris. si ũo nõ sos¬
uit usuras cogend ẽ agnosce
quas ase exigere debuit.¶Si¬
cut aũt solũe tutor ꝙ d. ita⁊¬
dicor fuit patris pupilli. Nã
et sibi solũe pot̾ si modo fu¬
it peccuma unde soluat. si er
gousure fuerunt grauiores
que ei debebantur releuabit.
eis pupiu. qr tutor se potint
ul erare sic̃ arus quoq solũe
et pocuit et debuit. nec utiq
dem iolu̾e. id cidoq si mala cã
pupillans ẽ. denũciare ueru

Expanded text:
se quoque praestare debet, fortassis et plus: aduersus alios enim experiri sine actione non potuit, aduersus se potuit. Sed si sub usuris grauioribus patri pupilli pecuniam debuit quam sint pupillares, uidendum est, an ei aliquid imputetur. et si quidem soluit, nihil est quod ei imputetur: potuit enim soluere nec onerare se usuris: si uero non soluit, usuras cogendus est agnoscere, quas a se exigere debuit. Sicut autem soluere tutor quod dditor fuit patris pupilli: nam et sibi soluere potest, si modo fuit pecunia unde soluat, et si usurae fuerunt grauiores quae ei debebantur, releuabitur eis pupillus, quia tutor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit.Nec utique cem soluere, idcircoque si mala causa pupillaris est, denuntiare sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ceteris non plane ei cui
ab intestato fideiꝯmissu
relictum est. erit prandũ
quasi uidetur hoc ip̃o frau¬
datus. qͣuod ex testõ. petita

Expanded text:
ceteris non. plane ei, cui ab intestato fideicommissum relictum est, erit praestandum, quasi videatur hoc ipso fraudatus, quod ex testamento petita
Abbreviated transcription (Latin):
repetitur non ẽẽ compu¬
tandum in brditate qui
ex euentu augere patri¬
monium. aut̃ non aug̾e
existim at et hereditario
iure id quoq capi. Ideoq
et in restitutione br̃ditͣ¬
tis uenturum. ¶ Si debi¬
tor creditori heres existat
quamius confusione li

Expanded text:
repetitur, non esse computandum in hereditate quidt haec ex euentu augere patrimonium aut non augere existimat et hereditario iure id quoque capi ideoque et in restitutionem hereditatis uenturum. Si debitor creditori heres existat, quamuis confusione li
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nec hr̃s tutoris et ne¬
gligencie noiẽ tenetur. nam
magratus quide ĩ om̃e ꝑic¬
ulum succedit hr̃s ip̃ius do¬
lo ꝓxime culpe succedaneus
est. uł.

Expanded text:
nam nec heres tutoris neglegentiae nomine tenetur. nam magistratus quidem in omne periculum succedit, heres ipsius dolo proximae culpae succedaneus est.
Abbreviated transcription (Latin):
implet. ¶ Is quoq qui in ad¬
optina famina est conferre
cogitur h ẽ non ip̃e s is qui
eum h̃t si maluerit contͤ
si hic ad optiuus pater

Expanded text:
implet. Is quoque, qui in adoptiua familia est, conferre cogitur, hoc est non ipse, sed is qui ‹e›um habet, si maluerit contrasi hic adoptiuus pater
Abbreviated transcription (Latin):
si extoto fũdo legato testator
ꝑtem auenasset reliquam
dum taxat ꝑtem deben pla¬
cet qr etiam si adieciss alio
ei fundo augmcum legata¬
no acced̾et. ¶Si ita scripto
sit lucius tich hrs mens
auit meimꝰ heres m̃s decem
seio dato. cum utroq uent se¬
nis aget. ut si cum imo actũ
sit et solu̾it. ait̾ libe̾tur qua
si duo rri ꝓmitt̾edi in solid
obligati fuissent. Quid erg¬
osi ab alt̾o ꝑtem pecierat u¬
renim eierit ab alt̾utro reli¬
qũ pete. ro erit et si alt̾ ꝑtem
soluiss. ¶Siita legatu sit¬
hoĩos singulos critam poc¬
cumam utrum legatanius
nol. nõ pot̾ legatarius ꝑtẽ
mos pet̾e qr unum in altei¬
utra causa legatum sit ꝙ̃¬
ter ouẜuantib etiar uno
homine legato diuisi o cõ

Expanded text:
Si ex toto fundo legato testator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet.Si ita scripsit: "Lucius Titius heres meus aut Maevius heres meus decem Seio dato", cum utro velit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solitum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent. quid ergo si ab altero partem petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit et si alter partem solvisset. Sihomines singulos certam pecuniam, utrum legatarius uolet', non potest legatarius partem mos petere, quia unum in alterutra causa legatum sit, quter obseruantibus etiam uno homine legato diuisio co
Abbreviated transcription (Latin):
dum putat suppellectir appel¬
lacione uestem contini põp
n appellacione electrum.i.
auricaltulum cõtiriiuł qd̾
est stutius nestis appxulatõ¬
nc etiam argentum cõti¬
nen rerum em uocabular
mutabilia sunt hominu
mutabilia. ¶Siquis hrde
inscituit et ita legauit qs¬
quis michi gallicanarm
reru heres erit dampnas
dib uiden legatum qr ad
om̃s eos res gallicane ꝑti
el clum taxat optare possu¬
¶mus larro ait. cum ctans
aut psona legaturita qui
incus erit cum moriar hĩs
dato et coĩs sit totum debi

Expanded text:
dum putat suppellectilis appellatione uestem contineri, Pori appellatione electrum uel aurichalcum contineri uel, quod est ‹st›ultius, uestis appellatione etiam argentum contineri. rerum enim uocabula immutabilia sunt, hominum mutabilia.Si quis heredes instituerit et ita legauerit: 'quisquis mihi Gallicanarum rerum heres erit, damnas dibus uideri legatum, quoniam ad omnes eos res Gallicanae perel dumtaxat optare possumus.Labeo ait, cum certa res aut persona legatur ita: 'qui meus erit cum moriar, heres dato' et communis sit
Abbreviated transcription (Latin):
uͥo adiectis si aliud fecit ex¬
hrs esto. uł ꝑdat legatum.
Quesitu ẽ si no ad optauit
an ei quiad optato nõ est ac¬
cio quedam ex fidei comisso
rogaturut adoptet ratam
gione ilia mem̃o pnblio et ga¬
ĩo trãscribi uoio p̾cio foo uri
bom arbitratu et prditatin
lato duple exuctc̃e ex ꝓii¬

Expanded text:
si alias fecerit, exres esto' uel 'perdat legatum'. est, si non adoptauerit, an ei qui adoptatus non est actio quaedam ex fideicommisso rogatur ut adoptet, ratum gione illa, Maeuiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto boni arbitratu et hereditati lato, duplae euictione ex
Abbreviated transcription (Latin):
postos ueen nõ puenturam
qua quaroe. Quesitum c̃an
legatum debeat ualeat cum
midiam ci agnqui legat
est pet̾e quam ius alt̾ ꝑse̾¶ͫ
nout. Item quesitum est cau¬

Expanded text:
posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum midiam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter persequi nolit. item quaesitum est, cau
Abbreviated transcription (Latin):
tamcntuz fac̾e no potinssc.
dooq: nec aliud quid ꝑtinẽs ad
sup̾ma eius iudiciaualet.
matri funcdum qui pris ma¬
tris era tlegau̾at abca petie¬
rat ut cuntem cumm oreret
flame albine cõuigisuc irsti¬
tũet post mortem tesratoris.
mat apud magistratum ꝓfes¬
sa est nnch̾ se ad u̾sus nobu̾t¬

Expanded text:
tamentum facere non potuisse, ideoque nec aliud quid pertinens ad suprema eius iudicia ualet.matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud magistratum professa est n
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si cui controuersi.i fi¬
at añ inter liberos sit ⁊ un¬
pubes sit causa cognita ꝑ¬
ñ possõ datur. ac si nulla
de ea  controu̾sia datur ẽẽt
et uidiciu in tp̃r puber¬
tatis causa cognita differ¬
tur. ¶ Eum qui contr¬
ou̾siam facit.si pro pu¬
pillo satis ei non datur
tantum masculi s et fem¬
ine ex uirili sexu descendẽ¬
tes carbonian ꝯmodum
h̾ebunt ¶ Et geñ aliter di¬
cunus his demum carbo¬
nianum compet̾e quib

Expanded text:
. Si cui controuersia fiet, an inter liberos sit, et impubes sit, causa cognita perinde possessio datur ac si nulla de ea re controuersia esset et iudicium in tempus pubertatis causa cognita differtur. Eum qui controuersiam facit, si pro pupillo satis ei non detur,tantum masculi, sed et feminae ex uirili sexu descendentes Carboniani commodum habebunt. Et generaliter dicimus his demum Carbonianum competere, quib
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ꝓ ip̃ius parte nor
constitisset. ideoq portõm
istam ꝓ herede possideret
tñ ei p̾dium integrum ẽẽ
onis uarietatem: in duce
diuisionem uoluntatis.

Expanded text:
gatum pro ipsius parte non con‹sti›tisset ideoque portionem istam pro herede possideret, tamen ei praedium integrum esse onis uarietatem inducere diuisionem uoluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
inare abierit pertinere:
neccͣium erit puero carbo¬
manim e dictum set et
ab sentie erit prospicien¬
dum. et ut cautio pret᷑
¶Missum autem ex car¬
boniano impõnem studẽt
pretores possessorem conͦ¬
tituere. Q si ceperit aut
brditatem petere qua si

Expanded text:
berit, pertinere: necessarium erit puero Carbonianum edictum. sed et absenti erit prospiciendum, ut cautio praestetur. Missum autem ex Carboniano in possessionem student praetores possessorem constituere. quod si coeperit aut hereditatem petere quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fundi non continentin
¶Si domus sit instrarme¬
tum iegatum uidendum
quid contineatur. et pega¬
sus ait instrinnentũ domꝰ
id eẽ. quod tem pessatis ar¬
cende ut incendni. cansa
patur non quod noluptatis¬
culiri neq uela que fri goris

Expanded text:
fundi non continentur. Si domus sit instrumentum legatum, videndum quid contineatur. et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod voluptatiscularia neque vela quae f
Abbreviated transcription (Latin):
beret ¶Et siabauctupio red¬
ditus funit aucuꝑes et plige
et hums rei iifrumentũ
igi instrumento contine¬
bitur nec mirum cũ et aueᷤᷤ
instrumento exempla api¬
um contineri. sabimis et caᷤ¬
siamis putauerunt ¶Siqs
eodem instrinento inpłi¬
mis agris utetur.cumis
agri instrumentum sit q¬
ncur. et ego arbicrorsiqd
apparet uoluitas ꝑatris.f.¬

Expanded text:
buit. Et si ab aucupio reditus fuit, aucupes et plagae et huius rei instrumentum agri instrumento continebitur: nec mirum, cum et aves instrumento exemplo apium contineri Sabinus et Cassius putaverunt. Si quis eodem instrumento in plurimis agris utatur, cuius agri sit instrumentum, quaeritur. et ego arbitror, si quidem apparet voluntas patris f
Abbreviated transcription (Latin):
beretur. tamen locu pletio¬
rem hereditatem perciꝑe
uidetur. ut computetur
ei quod debetur quannus
ad ditione confusum sit
¶De unpensa monumẽ¬
ti nomine facta queritur
an deduci debeat. et sab̾.i¬
ta deducendum putat si
necessartum fuerit. mon¬
um̃tum exstruere. marcel

Expanded text:
beretur, tamen locupletiorem hereditatem percipere videtur, ut computetur ei quod debet, quamvis aditione confusum sit. De impensa monumenti nomine facta quaeran deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruere.Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
residintem poris fideicõmis
tis testatorem adbrdis xrx¬
sempromam quam b̾rdem:
ertriente instituerat rogauit
inhec uerba fidei tue ꝯmitto
semproma soror utilegata
que alumpnis meis geliqui
ex meclia recipus et apͦte ha¬
beis quoadusq cõmendato
haibeis. Quesitum ẽ cum se̾¬
proma cunis fidei cõmissu

Expanded text:
residui temporis fideicommissertis testatorem ad heredis trSemproniam, quam heredem ex triente instituerat, rogauit in haec uerba: 'fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis rel‹i›qui, ex medio recipias et apud te habeas, quoad usque commendatos habeas'. quaesitum est, cum Sempronia, cuius fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Eum qui nouissimus
ex filiis mortuus est ꝑtem hr¬
ditatis ꝓpiiquo uount pat̾.
restituere. sisimiul. fres diem su¬
um obissent adppinquum: si
non ostenderit. quis nouissimꝰ
obisset adꝑtem hr̾ditatis uon
admitti. s matrem extrebellia¬
ad micti constat.

Expanded text:
 qui nouissimus ex filiis mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater restitui et simul fratres diem suum obissent: ‹pr›opinquum, si non ostenderit quis nouissimus obisset, ‹ad› partem hereditatis non admitti, sed matrem ex Tertulliaa
Abbreviated transcription (Latin):
Suobꝰ manumissꝯ utrq
oꝑas ꝓmisat alt̾o ex his
mortuo nicħ est qͣre nõ fili¬
o eius ꝙͣuis suꝑstite alt̾o
oparum detur petito. nec ħ
quicqͣm comune hat cuim
hr̾ditate aut bonor possõe.¬

Expanded text:
uobus manumissus utrique operas promiserat: altero ex his mortuo nihil est, quare non filio eius, quamuis superstite altero, operarum detur petitio. nec hoc quicquam commune habet cum hereditate aut bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
parauit quedam testator qiͣ
cranslatum in aliam domñ
et h legauit dubitari pot̾it.
anualeat et puto ualere.¬
¶S siea que legauit edib ĩc¬
xit extinctum ent legatum.¬
S si hr̃s ea subiũxit puto ñ

Expanded text:
parauit quaedam testator quasi translaturus in aliam domum et haec legauit, dubitari poterit, an ualeat: et puto ualere.Sed si ea quae legauit aedibus iunxit, extinctum erit legatum.Sed si heres ea iunxit, puto n
Abbreviated transcription (Latin):
emit. si manit rem res¬
tituere. non ał restitu¬
et quam si precium qd̾
numerauit recipiat qͥd
ergo fidelegatus emptor
soluit ei cui donabat l¬
bertus an nichito minꝰ
recuperabat. et mag̾ est
ut recuperare debeãt licz
precium ad alium ꝑue

Expanded text:
emit si malit rem restituere, non alias restituet, quam si pretium quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit ei cui donabat libertus, an nihilo minus reciperaret? et magis est, ut reciperare debeat, licet pretium ad alium pe
Abbreviated transcription (Latin):
en qui nire militan testatoes¬
set ẜ nũ qui licet subcõcliciõs
legatum merint etia lib̃tatẽ
his esto alio demde capite sẽ¬
ꝓmo comiutone suo eandem
pamphila ieliquid co fider
comisit ut eam manumit¬
tet q̃ro anhr̃s eẽt paphila ar¬
q si duecto accepiss lib̾tatẽ¬

Expanded text:
eius, qui iure militari testatus esset, seruum, qui licet sub condicione legatum meruit, etiam libertatem heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› manumitteret: quaero, an heres esset Pamphila atque si directo accepisset libertate
Abbreviated transcription (Latin):
tem hẽbit. nepos unus
aliam nepos cum filio su¬
o. d et si nepos ex alio
nepote definicto duo pro¬
nepotes. unus ex pro ne¬
potibus emancipatus so¬
li fratri suo. conferat .ł. si
fr̃. non erit soli patruo

Expanded text:
bebit nepos unus, aliam nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri suo conferat vel, si frater non est, soli patruo
Abbreviated transcription (Latin):
fabrum qui uille reficien¬
de enisa paratus sit et inu¬
lieres que ranem coquant
cq nula seruent Itẽ moli¬
tores siadusummi rusticum
parati sunt Ite focara.
et ulicam si modo aliquo
officio uirum aduuent
Item lanficas que rami¬
liam rusticam uestunt ⁊
que pulmentaria msticis
corum causa pantur la¬
infice. et lane consores:
et fullones et focarie no
agri instrumentum st̃¬
s instrumenti. puto igit᷑
etum focanam continen
S et lanificas. et ceteros
qui enumerati sunt et
ita seniium.r̾disse audito

Expanded text:
fabrum, qui villae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque villam servent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et vilicam, si modo aliquo officio virum adiuvet: item lanificas quae familiam rusticam vestiunt, et quae pulmentaria rusticis corum causa parantur, lanificae et lanae et tonsores et fullones et focariae non agri sunt instrumentum, sed instrumenti. puto igitur etiam focarium contineri: sed et lanificas et ceteros, qui supra enumerati sunt: et ita Servium respondisse audito
Abbreviated transcription (Latin):
tatum uł exip̃a lege patronis
date sunt crgo manumissor
er lege .xii. tabulaꝵ cutor ẽ sũ
sponte manumisit siue eta
ꝯpulso ex ca fidei comifsi ma¬
numisit s et si hac lege emit
nt manumictet et ex ꝯstituti¬
one diui mara adiifidiume

Expanded text:
tatium, quae ex ipsa lege patronis datae sunt.Ergo manumissor ex lege duodecim tabularum tutor est, siue sponte manumisit siue etiam compulsus ex causa fideicommissi manumisit.Sed et si hac lege emit, ut manumitteret, et ex constitutione di
Abbreviated transcription (Latin):
uonorum possessor car¬
bonianus aut singulas
Contentus en u debet
ẽẽ hac prerogatiua qd
possessorem eum pretor

Expanded text:
onorum possessor Carbonianus aut singulas contentus enim esse debet hac praerogatiua, quod possessorem eum praetor
Abbreviated transcription (Latin):
oris. uł uxoris ei in ea cã sit.
ut chꝰ bona uenire debeant.
Ram ut honestiꝯ exbonis en
quantum pot᷑ cclitorib solu̾¬
etir curator ꝯstitu̾it distralx̃¬

Expanded text:
oris uel uxoris eius, in ea causa sit, ut eius bona uenire debe‹a›nt: nam ut honestius ex bonis eius quantum potest creditoribus solueretur, curator constituitur distrahen
Abbreviated transcription (Latin):
Onsciuo et oꝑa curatoris tu
crd. nõ solum patrimoniũ.
s et corp ac salꝯ funosi. ¶Cu¬
rator demc̃ti datus decirto in¬
t poĩto ut satisdaret nõcauit.
et tñ quasdam ros de bonis
ch legittimo modo alienauit.
si hr̃des dem̃tis casdem res uẽ¬
dicent quas curator alicna¬
uit. et exceptio oppon̾etur fita
mẽ curator uendid̾it ixplica¬
cio dan debet ant si satisdatõe
int̾posita ẜm decietum uendi
res furiosi dim isit triplicato
doli tutos possores prãbit. Cũ
dementis tutorẽ qr satis nõ
ded̾at et res maic amĩstraret

Expanded text:
Consilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non curator uendiderit', replicatio dari debet 'aut si satisdatione interposita secundum decretum uendidres furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit. Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret
Abbreviated transcription (Latin):
Eruum afilio. fa. milite ma¬
numissũ. duus adriamis
Rpsit militẽ lib̾tum suum
facere ño pr̃is. ẜnus u̾o ma¬
numissꝯ lib̾tatem conseqt᷑.
¶Is qui ea lege distͣcͣtus est
ut manumitatur intratp̃s

Expanded text:
eruum a filio familias milite manumissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris. Seruus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur intra
Abbreviated transcription (Latin):
cum hret uxorez et exea filia
emãcipatã codicilł in hec uba
ĩẜuit ꝑtinẽt aũt hu codicilli
aduxore et filiam itaq rogo ꝗe
quid aut ego reliq̃ro aut uos
ip̃e hẽatis ĩce uob̾ sit qd si non
ego rogare uos ꝓ ur̃a pietate
fac̾etis filia intestati patris bõr
possc̃em accepit quesitũ ẽ an
aliqua ꝑs b̃rditatis lucu ticu¬

Expanded text:
ret ‹u›xorem et ex ea filiam emancipatam, codicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. itaque rogo, quid quid aut ego reliquero aut uos ipsae habeatis, commune uobis sit: quod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaesitum est, an aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
inutił sit. qr cocliciłł hrclitas
n dari. n adimi pot̾ tñi benig¬
na int̾pretatione plac ut fr̃
qui ab intestato pupillo suc¬
cessit. substitutis fideicõmisso
obligetur. Qdsi in iuicem fu̾ĩt
substicuti et ĩfidei ꝯmisso sub¬
stitutõez uale unoq eoꝵ mor¬
tus qui suꝑ fũt cotu astipint¬

Expanded text:
sit, quia codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo qui su
Abbreviated transcription (Latin):
Ercclibꝰ institutis filus¶ Dẽ.¬
Iutriꝯq sexꝰ. singulos rogauit
ur qui sine lib̃is deced̾et ꝑtem su¬
am hr̃clitatis sorori fr̃i ue resti¬
tuet aut si fr̃ sororue nõ super¬
ẽẽt matri sue et ħ u̾ba adiecit
n̾i iniucem uolo donec lib̾os
binos eclucau̾itis. Quesitũ est
si quis ex lib̾is cluos filios pro¬
creauit quãius suꝑstites non

Expanded text:
eredibus institutis filiis utriusque sexus singulos rogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue non esset, matri suae et haec uerba adiecit:neri inuicem uolo, donec binos liberos educaueritis'. quaesitum est, si quis ex liberis duos filios procreauerit, quamuis supersti
Abbreviated transcription (Latin):
tituat hr̃clitatem respondi sẽp¬
nium quid̃ nõ ꝓpomi rogatu
corneliur aũt hrdem debẽ ꝓra
ta poͬtione mat̾naꝵ de functirer
restitutõe seffacẽ.¶Mułr hr¬
cdis instituti fidei ꝯmisit ut re¬
tenta ꝑte quarta reliqua ꝑtẽ
restituet nuri quonda sue
cun fidei ꝯmisit in hec u̾baro¬
gote ut id qd̾ adte exbonis m̃¬
is ꝑuen̾it facias puemre ad
filium tuu. q̃situ ẽ q̈ndo hoc
fideic̃o. restitue debeat. utriim¬
ne pr morte sua uł añ a rn

Expanded text:
atem. respondit Sempronium quidem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere.Mulier heredis instituti fidei commisit, ut re‹t›enta parte qua‹r›ta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec uerba: 'rogo te, ut id, quod ad te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem suam an iam n
Abbreviated transcription (Latin):
bertatis differri. quia non
cuius de libertate.⁊ de h̃r¬
ditate p̾rna controu̾sia
fit. in questionem lib̃tatiᷤ

Expanded text:
bertatis differri, quia non cui et de libertate et de hereditate paterna controuersia fit, in quaestionem libertati
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. iam igitur non deside¬
ratur brdis presentia ¶Sid̾
cest̾o aliquid queratur. br̃s nõ
deb audiri si suspectam sibi b̾r¬
ditatẽ dicat nam et si maxime
dicatur uł iꝰ testandi non babu¬
isse cum qui cestatus est et deui¬
ribus cest̾i. uł d̾sua condictiõe
non erit audiendus quid ergo
si de uiribus fideicõmissi tracte
da non erit s quid si fideicõmis¬
sarius dicat adeat prius et sic
de hoc queratur credo int̾dum.
audiendum fidei cõmissariu
si cognitio plixiorem tractatu
b̾at. finge enin uerbis fidĩcom¬
missi de longiniquo petenda. et
iustam deliberat actionem de
quantitate fidicõmissi incidere
dicendum erit compellen dum

Expanded text:
dimus iam igitur non desideratur heredis praesentia. Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur uel ius testandi non habuisse eum qui testatus est uel de uiribus testamenti uel de sua condicione, non erit audiendus. Quid ergo si de uiribus fideicommissi tracteter-› mittenda non erit. sed quid si qui fideicommissarius dicat: 'adeat prius et sic de hoc quaeratur'? credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim uerba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum
Abbreviated transcription (Latin):
dampnosum miscuissent.
tilitate pupillor p̃t riph.¬
tor sequitur nõ scripturam
testĩ uł codicilloꝵ.nam pats
uoutati p̃tor ita accipe
d. si nõfuit ignamꝰ scilicet
et coꝵ que ip̃a p̾tor detutore
nõ uirededit. scripsit tu core
ẽẽ nolle nẽꝑe nd̃ seountur. pri¬
mani uoũtatem p̃tor aqͣ
pat᷑ discescit. ceuor.¬
uidam nepotibo curatorem
dedit fideicomisso ei relictoã¬
situmẽ an ãmĩstrare curator

Expanded text:
. utilitatem pupillorum praetor sequitur, non scripturam testamenti uel codicillorum. nam patris uoluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ignarus scilicet eorum, quae ipsa praetor de tutore non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam uoluntatem praetor, a qua pater discessit. uia nepotibus curatorem dedit fideicommisso ei relicto: quaesitum est, an administrare curator
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S i analle a liene cũ
ea mipssisset. legatum sit ꝓ¬
culus ait. utile legatum esse
quia possit mamimissa nu
ea persona decesserit cui lega¬
tum est sub conditione qͥd
ergo si non decesserit s in cuu¬
tate esse desierit puta alicui
legatum si consul fuerit et ĩ
insulam deportatus est. nummi¬
quid non ĩt̾um extinguitur
legatum quia restitui in cun¬
tate pot. quod probabile ẽe
arbitror. Non idem erit
dicendum si ea pena me
um statuta fuerit que
irrogat seruitutem quia
ẜuitus morti assimulatur
tes conditiones uarietatẽ
hũt et quasi tripertitam re¬
cipint diuisionem. ut
quid detur. ut quid fiat. ut
quid obtingat uł retro in
detur. ne fiat. ne obtingat¬
uł ex his dandi faciendiq¬

Expanded text:
 Si ancillae alienae, cum ea nubsisset, legatum sit, Proculus ait utile legatum esse, quia possit manumissa nubea persona decesserit, cui legatum est sub condicione. Quid ergo, si non decesserit, sed in civitate esse desierit? puta alicui legatum "si consul fuerit" et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatum, quia restitui in civitate potest? quod probabilius esse arbitror. Non idem erit dicendum, si ea poena in eum statuta fuerit, quae irrogat servitutem, quia servitus morti adsimulatur.tes condiciones varietatem habent et quasi tripertitam recipiunt divisionem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, vel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendiq
Abbreviated transcription (Latin):
cmitestator postrema sc̃u¬
tura quaqͣ ratione motus
pessnnum lib̾tum eeadie¬
ciss ea que priore scriptura
ei relicta fuerat ad empta:

Expanded text:
cum testator postrema tura quaqua ratione motus pessimum libertum esse adiecisset, ea quae priore scriptura ei relicta fuerant adempta
Abbreviated transcription (Latin):
nmmuinstrante rem prĩcipu
exindulgencia coꝵlicet cititi:
codicillos atutela itemq cura
tp̃r aminstracionis delata ertu¬
santur. idemq custoditur ĩ ui¬
is qui p̃fecturam annone uel
publice cã absũt comites qui
funt intra statutu num̾iur de
tutela que ab sentiba. uł ꝓfect̃¬
is delata ẽ excusantur nar sus¬
cepta aña nõ deponũtur.¶Q
corporis ide ollegn ire epcir¬
santur a coueganum filiorqe

Expanded text:
nistrantes rem principum ex indulgentia eorum, licet citra codicillos, a tutela itemque cura tempore administrationis delata excusantur.Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae uel publicae causa absunt, comites, qui sunt intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus uel profecturis delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt.Qui corporis, item collegii iure excusantur, a collegarum filior
Abbreviated transcription (Latin):
antem. ¶Idem dicitur et
si pͥncipali testamento q̃¬
dam sub conditione lega¬
ta sunt que an debeantur
in certum est et ideo si he

Expanded text:
antem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub condicione legata sunt, quae an debeantur incertum est. et ideo, si he
Abbreviated transcription (Latin):
iquis filium sui uiris
et ex eo nepotem in potestate
sua b̃t consequter erit dicẽ¬
dum sinepos patris sin ena¬
cipati accipiat bonorum. po

Expanded text:
quis filium habeat sui iuris et ex eo nepotem in potestate sua, consequenter erit dicendum, si nepos patris sui emancipati accipiat bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
dietarii. aquarii domin tñ
deseruientes continebunt
s quod deartificibus ut fal¬
sum est. sieius donnus. eã
pata sunt licet aliis quicq
predns comodabinitin

Expanded text:
diaetarii aquarii domui tantum deservientes continebuntur. sed quod de artificibus ait, falsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodabant
Abbreviated transcription (Latin):
pecculio quamius cons.¬
uus eius sit ¶Sic̃ ẜuum
suum milnerauerit ẜuuꝰ
et inliorem fecerit. mar¬
cellus non eẽ dubitandũ
deduci ex pecculio qd̾ diũ
interẽet. Aumquid int̾¬
ẽ conseruum uulneret
an scindat aliquid uł frã¬
gat an subrip̾at quo casu
sine dubi minuitur peccu

Expanded text:
peculio, quamvis conservus eius sit. Si conservum suum vulneraverit servus et viliorem fecerit, Marcellus non esse dubitandum deduci ex peculio, quod domino interesset nam quid interest, conservum vulneret an scindat aliquid vel frangat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur pecu
Abbreviated transcription (Latin):
rorem et filium comunẽ br¬
dem inaitiit exuroris fidel co¬
nxor ne exfundo ticiano ꝑte
tibi uedises. cum scias me u¬
niusam emptionẽ eius fun¬
di fecisse. S benc ficio affecti¬
onis et pietatis quã tibi deb¬
ui cander emptionẽ curnũm¬
is meis cõꝑasse tecu comuni¬

Expanded text:
orem et filium communem heredes instituit et uxoris fidei couxor, ne ex fundo Titiano partem tibi vindices, cum scias me universam emptionem eius fundi fecisse, sed beneficio affectionis et pietatis, quam tibi debui, eandem emptionem, cum nummis meis comparasse
Abbreviated transcription (Latin):
to tueq fidei comitto. ut quic¬
quid exhrditate mea adte ꝑ.¬
uenit. rectituas filio tuo ietẽ¬
tis tibi ortis meis q̃ situ est
cum gen̾ali capite fidei comi
hrditatis restituet ortos ĩas¬
sem uendicam seia debeat .ꝓr.
ctiam cohrdis fidci.cõ. uidi.¬

Expanded text:
tuaeque fidei committo, quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, restituas filio tuo retentis tibi hortis meis'. quaesitum est, cum generali capite fideicommishereditatis restituerit, hortos in assem uindicare Seia debet. respondit etiam coheredis fidei
Abbreviated transcription (Latin):
est pater utiq tenebitur. S
sicum ẜuo in fraudem patro
ui contraxeris. isq. fuerit
manumissus an fauiana
teneatur queritur. Et cum
diximus dolum tm̃ liberti
spectandum non etiam eius
cum quo contraxit pot̾ manumi¬
ssus fauiana non teneri¶
dem queri pot̾ manumisso ł
mortuo .ł. alienato ẜuo an ĩtͣ
annum agendum sit.⁊ ait
pomp̃. agendum. ¶hec actio
inpersonam est non inrem
et hr̃dem competit etiam ĩ ce¬
tos succussores et hrdi et ce¬
teris succussoribus patroni
et non est hrditaria .i. exbo¬
uis liberti s ꝓpria patroni.
¶si libertus in fraudem pa¬
troni aliquid dederit deinde
defuncto pationo uiuo lib̾¬
to filius pr̃oni acceꝑit .uo.¬

Expanded text:
est, pater utique tenebitur. Si cum servo in fraudem patroni libertus contraxerit isque fuerit manumissus, an Faviana teneatur, quaeritur. et cum dixerimus dolum tantum liberti spectandum, non etiam eius cum quo contraxit, potest manumissus iste Fabiana non teneri. Item quaeri potest, manumisso vel mortuo vel alienato servo an intra annum agendum sit. et ait Pomponius agendum. Haec actio in personam est, non in rem, et in heredem competit et in ceteros successores, et heredi et ceteris successoribus patroni, et non est hereditaria, id est ex bonis liberti, sed propria patroni. Si libertus in fraudem patroni aliquid dederit, deinde, defuncto patrono vivo liberto, filius patroni acceperit bo
Abbreviated transcription (Latin):
dicus lib̾tus ꝙ putaret
si lib̾tisui medicinam nõ fa¬
c̾ent multo plures imꝑantr
sibi hiturum postulabat ue
seq̃rentur se. n ꝙ opus face¬
rent idius est nec ne. Raius
eis exig̾et. ħ est ut acqescere
eos midiano tp̃r ⁊ ualitudis
⁊ honestatis sue rat̾dem hre
sin̾et. ĩt̾rogaui si has oꝑas
fructꝰ. nõ q̃ntum exincomo¬
do dando ilł si ꝓhib̾et eos me¬
dicinam facere cõmodo patͦ¬
nuis consequtum ẽet. Tul.
exceat ueꝵ ẽ debe̾ eũ ñ solsi
ip̃i patrono. s ⁊̃ amicoꝵ ludi
gratuitam oꝑam p̾bere sic̃
eũ quoq lib̾tum qui medi¬
cinam ex̾c̾et. ueꝵ ẽ uolũtate
patromi curatuꝵ gͣtis ami

Expanded text:
dicus libertus, quod putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerent: id ius est nec ne? responeis exigeret, hoc est ut adquiescere eos meridiano tempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret.Item rogaui, si has operas fructus, non quantum ex incommodo dando illis, si prohiberet eos medicinam facere, commodi patronus consecuturus esset. 27 exerceat, uerum est debere eum non solum ipsi patrono, sed etiam amicorum ludis gratuitam operam praebere: sicut eum quoque libertum, qui medicinam exercet, uerum est uoluntate patroni curaturum gratis ami
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona patroni atq lib̾ti col¬
ligi d. nam siquis pantoni¬
mium uł archicomimum li¬
beitum hat.⁊ eiꝰ mediocris pa¬
trimoni sic. ut no ałr opis
eiꝰ uti possit ꝙͣ si locau̾it exi
cedem capere extimandꝰ ẽ.¬
it̃ płmq medici ẜuos eiꝯde
artis libertos ꝓcducunt quor
opis ꝓpetuo uti nõ ałr posst
qͣ ut eas locens. ea ⁊ incet̾is
artificibꝰ dici possunt. s qui
opis su lib̾ti uti potest lcca¬
do pcium eoꝵ consequi mal¬
lens estimandꝰ est. merce¬
dem ex oꝑis lib̾ti sin capere.¬
postulantibꝰ patroni operas
iccant quo fc̃o precium ma¬
gĩs oꝑarum ꝙͣ mertedem ca¬
pere estimandi sũt. Apħ.¬

Expanded text:
sona patroni atque liberti colligi debet.Nam si quis pantomimum uel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam locauerit eas, rcedem capere existimandus est.Item plerumque medici seruos eiusdem artis libertos perducunt, quorum operis perpetuo uti non aliter possunt, quam ut eas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt.Sed qui operis liberti sui uti potest et locando pretium earum consequi mallet, is existimandus est mercedem ex operis liberti sui capere.postulantibus patroni operas locant: quo facto pretium magis operarum quam mercedem capere existimandi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bo. pos. quia pro unis
tabulis hñdum est et
supp̾mum utrumq acci¬
piemus. sed si unum fec̃¬
it testator quasi testm̃ ali
quasi excemplum si quid̃
extat quod uoiuerit esse

Expanded text:
o, quia pro unis tabulis habendum est et supremum utrumque accipiemus. Sed si unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum, si quidem id extat quod voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
erat .bo. pos peti non potit
ut pomp̾. scripsit. ¶Exi¬
cum fecerit testam̃tum.
et conmoritur pro uide
si impubes uł furiosus
ur siquis alis ex bis
qui testam̃tum fecerit
nou possunt. testmn fece

Expanded text:
essio peti non poterit, ut Pomponius scripsit. Exicum facit testamentum et cum moritur. proinde si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui testamentum facere non possunt testamentum fece
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt. decreto. bonorum
pos. accipere manente eo. ut
si uelit auus sibi per nepo¬
tes acquiri bona sua confe¬
rat aut ne potes emancipe

Expanded text:
nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipe
Abbreviated transcription (Latin):
ffrie. G ecessit quẽ ego
filium̃ meum. et in mea
potestate ẽe dico. Extitit
dicat. decretumi necc̃ium
esse respondit. ¶Ite emã

Expanded text:
 Decessit, quem ego filium meum et in mea potestate esse dico: existit dicat: decretum necessarium esse respondit. Item ema
Abbreviated transcription (Latin):
quis ita ded̾it. filus meistu¬
torer do mea ꝯdicione ẽ.uti
tam filus quam filiabo dedis¬
se uideatur filioꝵ enĩ appellati¬
one et filie ꝯtinentur. Siꝗs
alio tutorem ded̾it et płes fili¬
os habrat. anomĩbo filus de¬
disse uideatur de h̃. põp. dubit¬
at. Magis aũt ẽ ut oĩbꝰ dedis¬
se uideatur Siquis lib̃is tu¬
tores dedit. uł filus et habeat
quosdam apd̾ hostes etiam
ip̃is dedisse iudebitur. sinon
aluid aꝑte ꝓbet cestatorẽ sen¬
sisse. Siquis cum ignoraiz
is ded̾it. utrum hus solis de

Expanded text:
quis ita dederit "filiis meis tutorem do", in ea condicione est, ut tam filiis quam filiabus dedisse videatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur. Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an omnibus filiis dedisse videatur? et de hoc Pomponius dubitat: magis autem est, ut omnibus dedisse videatur. Si quis liberis tutores dederit vel filiis et habeat quosdam apud hostes, etiam ipsis dedisse videbitur, si non aliud aperte probetur testatorem sensisse. Si quis cum ignoraret tutores dederit, utrum his solis de
Abbreviated transcription (Latin):
et id cto abut ut auus de¬
tur. Qd si tutor testõ datus
decesẜit ad legitimu tutela
sit. legitima tutela sucoedet.
nec deductis irbo. Lomp̃. ł¬

Expanded text:
irco abit, ut alius detur. Quod si tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela sit, legitima tutela succedit. nec deductis rebus. Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
moriturticum substituit¬
simul duo impuberes ĩ na
ne pierunt. Quesicum est
an so̾stituto et cimus hiditas
deferatur. dixisiordine inta
decessissent priori mortno
fre ab intestato ħis erit pos¬
teniori substitutus in ea tñ
hr̃ditate eciamante defucti
filii habebit hr̃ditatem in ꝓ¬
posita antem questione u̾
simul perierunt quia cui
utriq uitum sibi de cessisse
uideantur an nero nentri
quia comꝑatio post̾ioris de¬
cedentis eyfacco pnons mor¬
tui sumitur.s suꝑior sina
sentencia magis adiiten¬
da ẽ.ut utriq ħis sit nam
et quiunitum filium h̃t
supremuz morienti substi¬
tuit non indecur mucilit̾
sb̾sticinsse et proximus
agnatus in telligitur ecia
qui solus ẽ quid nemmẽ
antecedat et hic utriq q
neutri eorum alter su per¬
stices funit ultum primiq
obieit. ¶Cum in bello pat̾
cum filio pisset macerq fi¬
lii quasi postea mortin boã
uendicaret agnati uero pr̃ĩs
quas filius ante pisset. di¬
uuis adrianus credidit patrẽ

Expanded text:
ium substituit: duo impuberes simul in naue perierunt: quaesitum est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen hereditate etiam ante defuncti filii habebit hereditatem. in proposita autem quaestione ubi simul perierunt, quia, cum utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri, quia comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumitur? sed superior sententia magis admittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnatus intellegitur etiam qui solus est quique neminem antecedit: et hic utrique, quia neutri eorum alter superstes fuit, ultimi primique obierunt. Cum bello pater cum filio perisset materque filii quasi postea mortui bona uindicaret, adgnati uero patris, quasi filius ante perisset, diuus Hadrianus credidit patrem
Abbreviated transcription (Latin):
momo decessisset hẽbit locoro
Ii non probabitur illa supsto
cius cum filio pubere quem
solum testamento scriptu
hebat ꝑierit intelligitirr snꝑ¬
urisse filius patti et ex testo
irs fuisse. et filu biditus suc¬
essonbus eius defertur nisi
contranus approbetur quod
simpubes cum prẽ filius ꝓ¬
ient ẽclitur pater suꝑiuxis¬
probetur
I fuent legatum relictũ
ex cognatis meis qui pri¬
miis capitolium ascendent
si simul uenisse duo dicantin
nec apparet qms priornemt
an mipedietur legatum nel
ẽ et dno pares etate simi set
et silegatum sempromo ami¬
co fuent relictum et duosit
eq̃ cantate comincti oret s
duobus hominibus eiisdẽ
noĩs fuerit legatum puta
sempromius mor sempino
ademptum. nec appareit cui
ad epcum sit. utrum datio
mutriusq psonamfrnt̃¬

Expanded text:
er decessisset' habebit locum, si non probatur illa superstes itius cum filio pubere, quem solum testamento scriptuebat, perierit, intellegitur superuixisse filius patri et ex testamento heres fuisse, et filii hereditas successoribus eius defertur, nisi contrarium approbetur. quod si impubes cum patre filius perierit, creditur pater superuixisapprobeturi fuerit legatum relictum "ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit", si simul duo venisse dicantur nec apparet, quis prior venerit, an impedietur legatum? velest, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Sempronio amico fuerit relictum, et duo sint aequa caritate coniuncti? sed et si duobus hominibus eiusdem nominis fuerit legatum, puta Semproniis, mox Sempronio ademptum sit nec appareat, cui ademptum sit: utrum datio in utriusque persona in
Abbreviated transcription (Latin):
ualere ꝓlane suca lib̾tatem
acceperit siancilla prini
mare peperit libera esto et ho
ppepisset. si quidem certim
est quid prius edidisset nõ
bigi utaimi libera eẽt uec ne¬
s nec filie. nani si postea edi¬
ta ẽ erit ingenua.sm anc̃
festan mambigins rebus
humamorem sentenciar
seqm oportet ut camapa
libtate consequatur qua
filia enis ingenintatem

Expanded text:
ualere. Plane si ita libertatem acceperit ancilla: 'si primum marem pepererit, libera esto' et haec peperisset: si quidem certum est, quid prius edidisset, non bigi, utrum libera esset nec nesed nec filiae: nam si postea edita est, erit ingenua. sin autfestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam fili
Abbreviated transcription (Latin):
lendi sint acciones pr̃are
cum nichil alud asticho
patrono debitum fuerit .R.
prestandum ¶testamento

Expanded text:
lendi sint actiones praestare, cum nihil aliud a Sticho patrono debitum fuerit. respondit praestandum.Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
in mare deicere. Neq enĩ
illud quo ad talem perso¬
nam ꝑuenturum est. tes¬
camenti nomine. s mor¬
tis causa capitur.

Expanded text:
in mare deicere? neque enim illud, quod ad talem personam peruenturum est, testamenti nomine, sed mortis causa capitur.