comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
T alia eo animo uoluente: ec ce duo
lalues ex interioris heremi parte
turrẽntes. uolantib ꝑcolla iubis
feribantur. Quib aspcctis pͥaͦ
ex harrurt rursusqua dam̃ mentẽ
restrans quasi columbas.
uideret mansit intrepidus. Et illi qͥdem
directo cursu ad cadauer beati senis sub¬
stiterunt. Ad ulantibq caudis. circa
eius pedes accubuera. fremitu ingenti
rugientes: prsus ut intelligeres eos plan¬
gere quomͦ poterant.. Deinde aut pcul
ceꝑunt humum pedibus cauare: ha¬
renamq certatim egerentes uniꝰ homi¬
nis capacem locum effodere. Et statĩ¬
ceruice de iecta ad antonium ꝑrexert᷑.
manus eiꝰ pedesq linguentes: ut ille
anim aduerteret benedictionẽ eos a se¬
deprecari. Nec mora et inlaudationẽ
xp̃i effusus. quod muta quoq animalia
se sentirent: ait. Dñe sine ruiꝰ nutu
nec folium arboris defluit nec unus
passerum ad terram cadit : da illis
sicut tu scis. Et manu annuens: ut

Expanded text:
m fundam. Talia eo animo volvente, ecce duo m fundam. Talia eo animo volvente, ecce duo leones ex interioris eremi parte currentes, volantibus per colla jubis, ferebantur: quibus aspectis primo exhorruit. Rursusque ad Deum referens mentem, quasi columbas videret, mansit intrepidus. Et illi quidem directo cursu, ad cadaver beati senis substiterunt: adulantibusque caudis circa ejus pedes accubuere: fremitu ingenti rugientes, prorsus ut intelligeres  Al. intelligeret eos plangere, quo modo poterant. Deinde haud procul coeperunt humum pedibus scalpere; arenamque certatim egerentes, unius hominis capacem locum foderunt cervice dejecta, ad Antonium perrexerunt, manus ejus pedesque lingentes. At ille animadvertit benedictionem eos a se precari. Nec mora, in laudationem Christi effusus, quod muta quoque animalia Deum esse sentirent, ait: Domine, sine cujus nutu nec folium arboris defluit, nec unus passerum ad terram cadit, da illis sicut tu scis. Et manu annuens  Al. innuens eis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ioun fero. Uidi heliam. iu
udi ac scio. Acsic ort cõpresso et
iantu uerboms pectus: ecellula pal¬
lium pulit. Roguntibusq discipłis
ut plans qͥd namrei eẽt exponeret :
quidẽ cibũ fumgs: ꝑuiã quauenerat
bulum capiti suꝑ iaciebat. plorans
mittis. cur insalutatus abiss̃ tam
tarde notus. quam cito recedis:
R eferebat postea beatus antonius
tanta se uelocitate qdd roliquum
erat uigꝑcurrisse aue bitstar ñ¬
auis olcrut. Ndo inmerito¬
dit genibus complitisi crecta
bel ũ ce extensisq maltut᷑ mamibus
corpustiex anime. Ac primo et
ipst cum ruiuere crodens: pariter
cuibat. Nost quant. uero nulla ut
solebat saspiria p̃cintis audiuit:
inflebile osculũ ruens. intellexit
qđ etiam cadauer scĩ. dm̃ cui omia
sarculum quo t̾ram foderet non
habebat. Eluctucins uario m̃tis
aestu: et sc̾cũ multa reputans.
dui iter est. Si hic maneã: nichil
ultra ꝓficiam. Morur ergo ut
dignum ẽ: et iuxta bellatorẽ tuum

Expanded text:
nomen fero. Vidi Enomen fero. Vidi Ein paradiso. Et sic ore compresso, et manu verberans pectus, ex cellula pallium protulit. Rogantibusque discipulis, ut plenius quidnam rei esset, exponeret, aquidem cibi sumens, per viam qua venerat,bulum capiti superjaciebat, ploransqmittis? cur insalutatus abis? Tam tarde notus, tam cito recedis? 15. Referebat postea beatus Antonius tanta se velocitate, quod reliquum erat viae cucurrisse, ut ad instar avis pervolaret: nec immeritodet genubus complicatis, erecta cervice, extensisque in altum manibus, corpus exanime. Ac primum et ipse vivere eum credens, pariter orabat. Postquam vero nulla, ut solebat, suspiria precantis audivit, in flebile osculum ruens, intellexit quod etiam cadaver sancti Deum, cui omnia sarculum, quo terram foderet, non haberet. Fluctuans itaque vario mentis aestu, et secum multa reputans, dui iter est: si hic maneam, nihil ultra proficiam. 12 Moriar ergo, ut dignum est, juxta bellatorem tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
sius tep̃s dedit. ad sepeliendũ corpꝰculum
neu̾ defer. Hoc autẽ beatꝰ paulus rega¬
uit. ñ quia magnoꝑe curaret utrum
tectum putresceret cadauer annudum.
quippt quitanti temporis spacio con¬
textis palmarũ foluis uestiebat᷑. sed
ut asc recedenti memor suȩ mortis exit᷑¬
ł uettactus ergo antonius
qđ de athainasio et pallio eius
audierat: quasi xp̃m inpaulo uidens.
et inpectore eius dm̃ uenerans ultra
respondere nichil ausus ẽ: sed cum
silentio lacrimans ex osculatis eius
oculis manibusq ad moncisterium
qđ postea a sarracenis occupatum ẽ.
regrediebatur. Neq enim gressus
sequibantur ãdimum: fedeun corpꝰ
in anop̾dumis. feniles ettam annos.
andem Alofatigatus et̃ asholus : adi
hubacaculum suũ confecto itinere
ꝑunit̾.. Cui cum duo discipuli ei
iam. longruo ministrare. cȩperãnt
currissent dicentes. ubi tam diu
insuatꝰ es paters. Respondit. Uaei
ĩulł  peccatei .⁊ quia fillsu m̃onachi

Expanded text:
sius episcopus dedit, ad obvolvendum corpusculum sius episcopus dedit, ad obvolvendum corpusculum meum, defer. Hoc autem beatus Paulus rogavit, non quod magnopere curaret, utrum tectum putresceret cadaver, an nudum quippe qui tanto temporis spatio, contextis palmarum foliis vestiebatur, sed ut a se recedenti moeror suae mortis Stupefactus ergo Antonius, quod de Athanasio et pallio ejus audierat, quasi Christum in Paulo videns, et in pectore ejus Deum venerans, ultra respondere nihil ausus est: sed cum silentio lacrymans, exosculatis ejus oculis manibusque, ad monasterium quod postea a Saracenis occupatum est, regrediebatur. Neque vero gressus sequebantur animum. Sed quamvis corpus inane jejuniis, seniles etiam anni defatigatus et anhelus ad habitaculum suum confecto itinere pervenit. Cui cum duo discipuli, qui ei jam longaevo ministrare coeperant, occurrissent 11 dicentes: Ubi tamdiu moratus es, pater? Respondit: Vae mihi peccatori, qui falsum Monachi
Abbreviated transcription (Latin):
frungeret panem ob orta contentio.
pene diem duxit inuesꝑam. Paulus more
cogebat hospitii: antonius iure refel¬
lebat aetatis. Tantłẽ consiliũ fuit.
ut app̃henso eregione pane. dũ ad se
quisq nititur: pars sua remaneret
in manibus. De hinc paululum aque
lantes dõ sacrificium laudis noctt
ad antonium sic locutus ẽ. Olim
frat̃ te in istis regionib habitare
sciebum : olim conseruũ meũ michi
pmuserat dñs. Sed quia iũ dormiti¬
cupieram dissolui et eẽcum xp̃o. per¬
acto cursu suꝑ ẽ michi corona iusticie
Tru missus idep es: qui humo corpcclũ
utegas. immo t̾ram trȩ reddas. His
antonius auditis. flens et gemens ne
se desereret: atq ut comitẽ talis itinenꝰ
inquit quȩrere quȩ tua sunt: sed quae
aliena. Ex pedit quidem tibi sarcina
corporis abiecta: agnũ sequi. Sed et ce¬
teris expedit fr̃ib: ut tuo adhuc insti¬
tuantur exemplo. Quã obrẽ ꝑge quȩso
nisi molestum ẽ: et pallium qđ tibi atana¬

Expanded text:
frangeret panem oborta contentio, pene diem 10 duxit in vesperum. Paulus more cogebat hospitii, Antonius jure refellebat aetatis. Tandem consilium fuit, ut apprehenso e regione pane, dum ad se quisque nititur, pars sua remaneret in manibus. Dehinc paululum aquaelantes Deo sacrificium laudis, noctead Antonium sic locutus est: Olim te, frater, in istis regionibus habitare sciebam: olim te conservum meum mihi promiserat Deus; sed quia jam dormiticupieram dissolvi, et esse cum Christo, peracto cursu superest mihi corona justitiae: tu missus es a Domino, qui humo corpusculum meum tegas, immo terrae terram reddas. Antonius auditis, flens et gemens, ne se desereret, atque ut comitem talis itinerisinquit, quaerere quae tua sunt, sed quae aliena. Expedit tibi, sarcina carnis abjecta, Agnum sequi. Sed et caeteris expedit fratribus, ut tuo adhuc instituantur exemplo. Quamobrem, quaeso, perge, nisi molestum est: et pallium quod tibi Athana
Abbreviated transcription (Latin):
qđ imminet explicemus.
AROnius triginta strimilib
ab antiochia urbe siriae: autdͥ
grandis ad orientem distat uiculus. Hic
post multos uel dominos uel patronos
dum ego ad olescentulus morarer in.
siria: ad papę euagrii necessarii mei
possessionem deuolutus ẽ. Quẽ id circo
nunc nominaui: ut ostendem unde nos¬
sem qđ scripturus sum. Erat illic senex
quidam nomine malchus: quem nos lati¬
nȩ regem possumus dicere. sirus natione
et lingua. et ut rebar eiusdem loci in¬
digena. Anus quoq in eius contub̾nio
ualde decrepita: et iam morti ꝓxima
uidebatur. Tam studiosi ambo religionis.
et sic aecełsȩ limen terentes: ut ⁊ achariã
et helisabeth de euangłio crederes. nisi
qđ ioħs in medio ñ erat. De his cũ curiose
ab accolis quererẽ quȩ nam eẽt eorũ copu-¬
la matrimonii. sanguinis an sp̃s: om̃s
uoce consona scõs et dõ placitos et mira
nescio quȩ respondebant. Qua cupidi¬
tate illectus. ad orsussum hominem:

Expanded text:
quod imminet explicemus.quod imminet explicemus.aronias triginta ferme millibus ab Antiochia urbe Syriae, haud grandis ad Orientem distat viculus. Hic post multos vel dominos, vel patronos, dum ego adolescentulus morarer in Syria, ad papae Evagrii necessarii mei possessionem devolutus est, quem idcirco nunc nominavi, ut ostenderem, unde nossem quid scripturus sum. Erat igitur illic quidam senex nomine Malchus, quem nos Latine regem possumus dicere, Syrus natione 42 et lingua, ut revera ejusdem loci indigena. Anus quoque in ejus contubernio valde decrepita, et jam morti proxima videbatur: tam studiose ambo religiosi, et sic Ecclesiae limen terentes, ut Zachariam et Elisabeth de Evangelio crederes, nisi quod Joannes in medio non erat. De his cum curiose ab accolis quaererem quaenam esset eorum copula: matrimonii, sanguinis, an spiritus? omnes voce consona, sanctos et Deo placitos, et mira nescio quae respondebant. Qua cupiditate illectus, adorsus sum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
nauali prelio dimicatur
sunt antea in portu et intranquillo
mari flectunt gubnacula. Remos¬
at trahunt. ferreas manꝰ et uncos prȩ¬
parant: dispositumq ꝑtabulata mi¬
lituns pendentẽ gradu et labenti
uestigio start firmit̾ assuescunc. Ut
qđ insimulata pugna didicerint.
in uero certamine nonpertimeseant.
ta et ego quĩ dictaui. silest quippe
me fecit cui meus sermo supplicium
est: prius exerceri cupio in paruo
oꝑt. et ueluti quandam rubiginem
linguę abstergere: ut uenire possim ad
historiam latiorem. Scribere enim dis¬
posui. sitamen dñs uitam dederit: et si
fugientem me et clausum ꝑsequi desie.¬
rint.Ab aduentu saluatoris usq ad
nrãm ȩtatem. id est ab apłis usq ad huiꝰ
temporis finem. quomͦ et ꝑquos xp̃i ec¬
clesia natasit. et adulta ꝑsecutionibus
creuerit: martiriis coronata sit et pꝰquã
ad xp̃icinos principes uenerit. potentia
quidem et diuim̃tiis maior: sed uirtutib
minor factasit: uerum haet alias: nunc

Expanded text:
navali praelio dimicaturi sunt, ante in portu et in tranquillo mari flectunt gubernacula, remos trahunt, ferreas manus, et uncos praeparant, dispositumque per tabulata militem, pendente gradu, et labente vestigio stare firmiter assuescunt, ut quod in simulacro pugnae didicerint, in vero certamine non pertimescant. Ita et ego qui diu tacui silere quippe me fecit, cui meus sermo supplicium est, prius exerceri cupio in parvo opere, et veluti quamdam rubiginem linguae abstergere, ut venire possim ad latiorem historiam. Scribere enim disposui si tamen vitam Dominus dederit; et si fugientem me, et inclusum persequi desierint ab adventu Salvatoris usque ad nostram aetatem, id est, ab apostolis, usque ad nostri temporis fecem, quomodo et per quos Christi Ecclesia nata sit, et adulta, persecutionibus creverit, et martyriis coronata sit; et postquam ad Christianos principes venerit, potentia quidem et divitiis major, sed virtutibus minor facta sit. Verum haec alias. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
RAUOULENNE genus immo¬
dũ pharetre subtiliẽ insidiarũ
sagittas celat ut falsam faciat securi¬
tatem decipiatq calide eum contra
quẽ molitur occultȩ̨. Cauendus est
inimicus qui manifestus ẽ sed magis
ille qui uideri ñ potest. Facile enim
uincimus. quȩ uidemus: quȩ autẽ non
uidemꝰ difficile a nobis expellimus.
R aro bodetur homo ab extraneis si sui
cum ñ ledant. Magis enim insidus nr̃oꝵ:
quã aliorum ꝑiclitamur. Latent sepe
diu deceptor bonititẽ simulat quousq
fallendo decipiat.

Expanded text:
raudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe diu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam ds̃ ñ ut in eis eandẽ ipse
cęxitatem faciat sed qđ ꝓeorum
in utilibus meritis cęcitatem eorũ
ipsẽ non auferat. Plerisq dĩ dona
dantur. ꝑseuerantia uͦ doni non
datur. Et inde ẽ qđ quidam prin¬
cipia Habent conuersionis hona:
fine uero malo claudunt᷑. Electi
uͦ accipiunt et conuersionis do¬
num : et ꝑseuerantiam doni.
Ea ergo causa ẽ qđ quidam etͥbe¬
ne incipiunt et beneficiunt.

Expanded text:
quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent conversionis bonae, fine vero malo clauduntur. Electi vero accipiunt et conversionis donum, et perseverantiam doni. Ea ergo causa est, quod quidam et bene incipiunt, et bene finiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
accipit. non appetat amplius quã
qđ meruit : nedum alterius m̃bri
officium arriꝑe tẽptat id qđme
ruit ꝑdat. Conturbat enĩ corpo-¬
ris ordinem totum. qui ñsuo con¬
tentas officio subripit alienum.
Mali dona ideo addãpnationẽ acci¬
piunt : quia illa non addĩlaudẽ
sed ad suam uanitatẽ utuntur.
Bona male utuntur. quia eaq adõ
illis donata sunt inmalos usos ad¬
sumunt : sicut ingeniũ. sicut cetera
dĩ dona. Multa dĩ dona gaude¬
mus. quȩ nos abeo ꝑcepisse cog.¬
noscimus. Nam quod sapientẽs
timus: ñ alterius sed potius diuino
munere sumus. Utamur gͦ obtime
diuma beneficia. quatenus et dm̃
ñ pęniteat dedisse et nob̾ accepisse
sit utile. Auferre dĩ dicitur homini
donũ aliqt qđ homo non habuit:
id est qđ acciꝑe non meruit. Sic
et obdurare dĩ dicitur hominem.
ñ eius faciendo duriciam sed non
auferendo eam: quam sibi ipsẽ nu¬
triuit. Non aliter et obcȩcare dicit᷑

Expanded text:
accipit, non appetat amplius quam accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes timus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quem tamen adõ acciꝑe postula¬
mus. Spirittilis grã non om̃ibus
distribuitur. sed tantũ modo
electis donatur. Non enim om̃ium ẽ
fides. Quã licet et si plurimi suscipiuis:
opus tamen fidei non consecunt᷑. Indi¬
uisione donorum diuersi ꝑcipiunt
diuersa dĩ munera: non tãmen conce¬
duntur uni omĩa ut sit phumilitatiᷤᷤ
studio. qđ alter ad miretur in altero.
Nam qđ in ezechielo. animaliũ alȩ
altera ad alteram ꝑcutiuntur: uir¬
tutes designantur scõrum mutuose¬
se affectu ꝓuocuntiũ. atq alterno
exemplo inuicem sese erudientiũ
munere grãrum. Alio ista. alia
uero : donantur illa. nec dant᷑ illa
habere uni : ut non egeat alteri. pos¬
se fieri ñ est dubiũ ut hii quos qͥdã
uirtutũ excellentiã antecedunt :
dĩ repentina p̃uenti grã. quosdã
compendio scĩtatis p̃ueniant. Et
dum sint conuersione postremi:
subito efficiunt᷑ uirtutis culmine
primi. Dum quisq aliquot donũ

Expanded text:
quem tamen a Deo accipere postulaquem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum
Abbreviated transcription (Latin):
rofectus hominis donum dĩ est:
nec ase potest quisquam sed adño
corrigi. Non enim quicquã boni
habet᷑. ꝓprium homo cuiꝰ uia non
est eius: testante ꝓpħa. Scio dñe
uiri ẽ ut ambulet et dirigat gres¬
sus suos. Sciant liberi arbitrũ dee¬
fensores. nichil posse inbonũ sua
preualere uirtute: nisi diuinae
grãe sustentetur iuuamine. Un¬
de et ꝑ propħam dñs dicit. Perdi
tuo merito: ut salueris med au.¬
xilio. hominis meritum superna
grã ñ ut ueniat inuenit. sed pꝰquã
uenerit facit: atq ad indignam
mentẽ ueniens facit in ea meritũ
qđ remuneret: qͥ solum inuene-¬
rat qđ puniret. Quidenĩ ex se
ille latro meruit. qui defaucib
adiit: Reus quidem ille. et fra-¬
terno sanguine uenit cruentus:
sed diuina grã incruce mutatur.
Sciendum qđ et nr̃a sit iusticra
in his quȩ recte agimꝰ: et dĩgratia
eoqđ eam mereamur. Hec enim
et dantis dĩ et accipientis ẽ homi¬
nis sicut et panem nr̃m dicinus.

Expanded text:
Profectus hominis donum Dei est. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus via non est ejus, testante propheta: Scio, Domine, viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . 196 4. Sciant liberi arbitrii defensores nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae sustententur juvamine. Unde et per prophetam Dominus dicit: Perdittuo merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibuadiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Male agere non desistunt.
uana sp̃e indulgentiã de dĩpietate
requirunt: quam recte quereren
si ab actione praua cessarent. Metu¬
endum ualde ẽ ut neq ꝑspem ueniȩ
quã ꝓmittit ds̃ ꝑseueranter pecce.¬
mus: neq quia iuste peccata dis¬
tringit neniã disꝑemus. Sed utroq
peniculd euitato. et amalo decline.¬
mlis.: et de piciite dĩ ueniã sꝑemus.
O m̃is quappe iustus spe et formidine
nitit᷑ : quia nunc illũ ad gaudium
spes erigit. nunc ad formidinem
terror gͦchenne addicit. De gra-
nobis. sua dĩ dona ñ retrahit:
ut ad spem diuinȩ ꝓpiciationis
mens humana consurgat. Nam
ñ potest conuersum sꝑnere : quem
peccantẽ sius beneficiis ꝓuocat
adse redire. Confessionem hominiᷤᷤ.
non eẽ humanȩ uirtutis. Nam si
confessionem boni oꝑis non in nob.
Confessio et magnificentia opus eiꝰ :
ab illo enim: nobis omĩa bona gr̃a
p̃ueniente donantur. Nam nichil
boni oꝑis dedimus. ꝑ quod confes¬
sionem fidei acciꝑe mereremur.

Expanded text:
male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae addicit. CAPUT V.nobis sua Deus dona non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Confessio et magnificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tutes se accingunt: accedenti uͦ
ꝓgressu. dũ inmoderare terrȩ reb
incumbunt puluerem infinem ap¬
petitus obscurantur. Vnde et dñs
debonis seminibus dicit. Quod aut̃
cecidit insp̃inis. hi sunt qui audi-¬
unt uerbum dĩ et sollicitudines
scłi et fallacia diuitiarũ suffocanĩ
uerbum et sine fructu efficitur.
Iuper conuersi nequaquã debent
in curis exterioribus ꝓcũbi. nã se
implicantur confestim quasi plan¬
tata arbuscula et necdũ radice¬
p̃fixa concutiuntur pariter et ares¬
cunt. Ualet interdum conuersis pro
animȩ salute mutatio loci. plerũq
enim dum mutatur locus: mutatur
et mentis affectus. Congruum est
enim inde etiam corporaliter auel¬
li: ubi quisq illecebris de seruiuit.
N am locus ubi prauȩ quisq uixit hoc
in aspectu mentis opponit qđ semꝑ
ibi uel cogitauit uelgessit. De exeͣ

Expanded text:
tutes sese accingunt, accedente vero tutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radicefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit.
Abbreviated transcription (Latin):
mabat: confestim quasi orrenda
atq a trocia ꝑtimescit. fraus et de¬
sidia: in om̃i bono oꝑe formidan¬¬
da est. Fraudem facimus dõ: quoti¬
ens debono oꝑe nr̃o nosmet ipsos et
non dm̃ laudamus. Desidiam agimus:
quotiens ꝑtorporem languidẽ ea
quȩ dĩ sunt oꝑamur. Om̃is ars scłihuiꝰ
strenuos amatores habet: et ad exse¬
quendum ꝓmtissimos. et hoc ꝓinde
fit quia presentẽ habet oꝑis sui re¬
munerationẽ. Ars uero diuini timo¬
ris. plerosq habet sectatores langui¬
dos tepidos: pigritiȩ mertia conge¬
ne differtur. Ideoq dũ eorũ laborẽ
mercedis retributio nonstatim conse¬
quitur ipsi pene dissoluta langues¬
cunt. Unde et magna illorũ gloria
p̃paratur. qͥbonȩ conuersationis uitȩ
principia augm̃to solicidiori con¬
sũmant: atq eo adꝓmerendã re-¬
tributionẽ clariores p̃parantur. quo
firmius duri itineris laboris et in¬
choant et consumant̾. Quidam
primo conuersionis aliorũ aduir¬

Expanded text:
mabat confestim, quasi horrenda mabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congene differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad vir
Abbreviated transcription (Latin):
sistant. dũ modo non consentiant.
Vnde et nouerint serui dĩ se etiam
apeccatis iam eẽ mundatos: sed tam̃
cogitationum turpium adhuc in¬
terpellatione pulsari. Ante con¬
uersionem: p̃cedit turba peccatoꝵ
Post conuersionẽ. sequitur turba
tep̃tationum. Illa se obiciunt ne
addm̃ conuertamur. ista sẽ inge¬
runt ne liberis cordis oculis dm̃
cernamus : utriusq tumultꝰ inso¬
lentiam nobis gignit. intentionẽq
nr̃am sepe fraude multimoda in ter¬
cludit. Utile ẽ dĩ seruo pꝰconuersi¬
onem tẽptari: quatinꝰ atorpore
neglegentię sollicittintib uitiis.
ad uirtutes animum ꝑ exercitium
tinos errores reducit: ac uiuendi
tepore resoluit. Horũ ergo exem¬
pla quisq conuersus euita: nedũ
timorem dĩ atepore incipis. rursus
mundanis erroribus in mergaris.
epidus in conuersione: ociosa uerba
et uanas cogitationes. noxias esse
non conspicit. Qđ si atorpore m̃¬
tis euigilauerit: eaq leuia existi¬¬

Expanded text:
sistant, dummodo non consentiant. sistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum per exercitium tinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existi
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus simox om̃s sorũ.
carnis stimulos calcare cupitur
et sũma uirtutũ subire contendat:
si forte adhuc aliqua aduersa de
carnis molestiis tolerat ñ frangat᷑.
Quia dispensator bonorũ. nouit ad¬
uersittitis reprimere uitiũ. succes¬
sione uirtutum. Tunc magis gra-¬
uari se quisq inpulsu uitiorum
agnoscit. dum ad cognitionẽ dĩ
accesserit: sicut popłs isrł grauore
honere ab aegyptus p̃mitur. dũ
ꝑmoysen diuina illi cognitio
aperitur. Uitia enim ante con¬
uersionem. qucsi pacẽ in homine
habent. Qucindo autẽ expellunt:
a criore uirtute consurgunt. fiua
autẽ inimica conuerso quȩ pec¬
catori ꝓsꝑa blcindiebantur: att
item fiunt blanda conuerso. quę
peccctori aduersa extiterunt.
Multos habet conflictus dĩseruus.
ex recordationem optrũ p̃ceritoꝵ
multiq post conuersionẽ etiam
nolentes. motum libidinis sustinen.
Qđ tam̃ addãpnationẽ ñ tolerant. sed
ad ꝓbationem scilicet ut semꝑhabeanT
pexcutienda inhertia hostẽ cui re¬

Expanded text:
conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui re
Abbreviated transcription (Latin):
caret: ioħe apło attestante qui ait.
Si dixerimus quia peccatũ ñ habemus.
ipsi nos seducimꝰ: et ueritas in nobis
ñ est. Quedã sunt facta peccatis si¬
milia. sed sibono animo fiant non sunt
peccata : ut pote potestus si nonse
ulciscendi cupiditate sed magis corri.¬
gendi studio ulciscatur inreũ. Item
sunt leuia peccata quȩ ab incipientib
cotidiana satis factione purgantur:
quȩ tamen aꝑfectis uiris uelut magna
crimina euitantur. Quid autem
homines demagnis scelerib agere
debent. quando etiã ꝑfecti leuia
quęq delicta quasi grauissima luged.
non solum grauia. sed et leuia sunt
cauenda peccata. Multa enim
leuia. unum grande efficiunt: sic̃
solent parius et minimis guttis in¬
mensa flumina crescere. Numero¬
sitas enim inunũ coacta. exundan¬
tem efficit copiam. Peccatã quȩ in¬
cipientibus leuia sunt ꝑfectis uiris
grauia deputtintur : tanto enim
maius cognoscitur eẽ peccatũ quan¬
to maior qui peccat habetur. Cres¬

Expanded text:
ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitantur. Quid autem homines peccatores de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Cres
Abbreviated transcription (Latin):
tat. In utroq pensu iusticiã et misciam
portat. sed ꝑ iusticiã reddet peccati senten¬
tiam : ꝑmiscđiam peccati temꝑet pęnã.
ut in isto libramine quȩdã ꝑ aequitatem
corrigat: quȩdã uͦ ꝑmiserationẽ indulge¬
at. Qui dĩ iudicia ante occłissins ꝓponit
semꝑ timens tremensq in om̃i negocio re¬
formidat: ne de iusticiȩ tramite deuian
cadat. Et unde ñ iustificct᷑: inde potius

Expanded text:
tat, in utroque penso justitiam et misericordiam tat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius
Abbreviated transcription (Latin):
ercere ñp̃ualet. ceruicib suꝑboꝵ
pecess pͥncipalis imponat. Et ut uerationẽ
stat᷑ uirtute. potestates in ꝑtiat. Cognos¬
siue augeatur pax et disciplina ȩccłe per
fideles principes siue soluat᷑: ille abeis ra¬
tionẽ exigit. qͥ eorũ potestaiti suã ȩccłam
ODELICTũ ꝑtinẽt pͥncipũ. qͥ prauos
iudices contra uoluntatẽ dĩ: popłis
fidelib p̃ferunt. Nam sicut̾ popłi delictũ ẽ
peccatũ qndo iudices iniqͥ existunt. Bonu̾
uidex sic̃ nocere ciuib nescit: ita ꝓd eẽ om̃ib
nouit. Aliis enĩ pr̃at censurȩ iusticię. aliis
bonitate : quȩ iudicia siue ꝑsonarũ accepti¬
one suscepit. Non infirmat iusticiã. a uari-¬
tiae flãma: nec studet auferre alteri qđ
cupiat sibi. Boni iudices. si iusticiã ad
solam obtinendã salutẽ ȩternã suscipiunt.
nec eam munerib acceptis distribuunt :
ut dũ de iusto iudicio tempr̃alia lucra ñ
appetunt: p̃mio ȩterno ditentur. Om̃is
qui recte uidiccit: stateram inmanuges¬

Expanded text:
ercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognossive augeatur pax et disciplina ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suam ecclesiam delictum pertinet principum, qui pravos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt: Nam sicut populi peccatum delpeccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu ges
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dĩ in eo eẽ conscriptũ : om̃s garruli¬
tates blasphemiarum eiꝰ ignibus concre¬
massem. Ad eo recte fidei erat amator:
cȩmulatorq ueritatis. Sicut autem
inimicis eccłȩ odio aduersabat᷑ hostili:
ita catholieorũ ꝓbabat᷑ ad gaud̾e ꝓfec¬
tibus. et ipsũ xp̃m redẽptorem omĩum
se in sacerdotibus eiꝰ in ecđȩ chrono cerne¬
detrahentem cuiquã ꝓquolibet negotio
cognouisset : ñ solum ñ credebat ei. sed
ctiam auertensse mox ab eo ueluti
a facie serpentis concitus abscede̾bat.
llud ei psalmographi: frequent̃ insinu¬
ans. Detrahentẽ aduersus ꝑximũ suũ
occulte : hunc ꝑsequebar. Nullus enim¬
mali: nec scĩs patrib uenenato orepror¬
sus obloquit᷑. De qua re multis quidẽ
scripturis dĩ monstrabat indignantis of¬
fensam: p̃cipue tam̃ mariȩ ꝓferebat
exemplum. quȩ mox aduersum moy sen
quęredas obtrectationis effudit. ꝑ fusa

Expanded text:
nomen Dei in eo esse conscriptum, omnes garrulinomen Dei in eo esse conscriptum, omnes garrulitates blasphemiarum ejus ignibus concremassem. Adeo rectae fidei erat amator, aemulatorque veritatis. Sicut autem inimicis Ecclesiae odio adversabatur hostili, ita Catholicorum probabatur adgaudere profectibus, et ipsum Christum redemptorem omnium, se in sacerdotibus ejus in Ecclesiae throno testdetrahentem cuiquam pro quolibet negotio cognovisset, non solum non credebat ei, sed etiam avertens se mox ab eo, veluti a facie serpentis concitus abscedebat, illud Psalmographi frequenter insinuans: Detrahentem proximo suo occulte, hunc persequabar . Nullus mali, nec sanctis patribus venenato ore prorsus obloquitur. De qua re multis quidem Scripturis Dei monstrabat indignantis offensam, praecipue tamen Mariae proferebat exemplum, quae mox ut adversus Moysen querelas obtrectationis effudit, perfusa
Abbreviated transcription (Latin):
affectu. Et ñ solũ hunc diligebat arden¬
tius: sed et om̃s recte fidei uiros sum mo
studio p̃ferebat. Hereticos autẽ decesta¬
bat᷑ plurimũ : et maxime origẽnẽ uedut
blasphemũ ac ꝑfidũ uehem̃ter horrebat.
Qui p̃iuus arrii meletiiq declarat᷑: sub
herada uenerabili alexandrinȩ ciuitatis
ep̃o de eccłia pulsus ẽ. Quiq scẽ scripturȩ
dognictibus: ex osa atq detestanda que
ñ nullorũ corda subuerterent. expositio¬
nibus su is admiscuit. Et sicuti solent
qui uenena temꝑant a maritudinem
in elle contegere: sic iste ꝓprii uirus errors
cȩlestiũ uerborum dulcedine liniens. exiti¬
osa rudibus dogmata ꝓpinauit. Qua¬
ꝓpt̃ uniuersos frs sollicitius ammonebat.
ut ñ solum ipsĩ origenis comm̃ta ñ lege¬
rent: sed neq legentib quidem aurem
penitꝰ ad mouerent. Unde fertar aliqnͣdo
repperisse uolum̃ eiꝰ et in aquis merfisse
continuo: testatꝰ his uerbis. Nisi scirem

Expanded text:
. Nec solum hunc diligebat arden. Nec solum hunc diligebat ardentius; sed et omnes rectae fidei viros summo studio praeferebat. Haereticos autem detestabatur plurimum, et maxime Origenem, velut blasphemum ac perfidum, vehementer horrebat: qui praevius Arii Meletiique declaratus, sub Heracla venerabili Alexandrinae civitatis episcopo, de ecclesia pulsus est, quique sacrae Scripturae dogmatibus exosa atque detestanda, quae nonnullorum corda subverterent, expositionibus suis admiscuit. Et sicuti solent qui venena temperant, amaritudinem melle contegere; sic iste proprii virus erroris, coelestium verborum dulcedine liniens, exitiosa rudibus dogmata propinavit. Quapropter universos fratres sollicitius admonebat, ut non solum ipsi Origenis commenta non legerent, sed neque legentibus quidem aurem penitus admoverent. Unde fertur aliquando reperisse volumen ejus, et in aquas misisse continuo, testatus his verbis: Nisi scirem
Abbreviated transcription (Latin):
tabennensium nauigio ꝑueniret. Qđ
ubi pachomiꝰ agnouit. statim cum
uniuersis monachis in eiꝰ ꝓperauit
occursum. Om̃sq gaudentes et exul¬
tantes cũ psalmis et ymnais sũmum
xp̃i suscepere pontisicẽ: et erat in gers
multitudo fratrũ. qui de aduentũ¬
eius letribant᷑ in dño. Pachomius u
ñ sc̃ ostendit antistiti memorato.
sed ex industria se subtrahens mona¬
chorum turbis occuluit. Ex hac uidelicet
causa : quod antefatus tentyrorũ ep̃s de eo
Sc̃m athanasium sepius exoraret. uirum
dicens eẽ mirtibilem. et uere famulũ dei:
quẽ adhonorem sacerdotu dignissime
ꝓmoueret. Id ergo sciens pachõmiꝰ. nonei
se manifeste monstrauit. int̾ monachorum
agmina delitiscens: usq dũ idem p̃ceri¬
ret ep̃s. Quẽ intantũ uenerabat᷑: ut nul¬
lum prestantiorem ipsis temporib homi¬
nem diceret. Compererat enĩ scãm uitã
monachos exhibebat intento mirabatur
animo: eumq toto cordis uenerabatur¬

Expanded text:
Tabennensium navigio perveniret. Quod Tabennensium navigio perveniret. Quod ubi Pachomius agnovit, statim cum universis monachis in ejus properavit occursum; omnesque gaudentes et exsultantes, cum psalmis et hymnis summum Christi suscepere pontificem; et erat ingens multitudo fratrum qui de ejus adventu laetabantur in Domino. Pachomius vero non se ostendebat antistiti memorato, sed ex industria subtrahens se, in monachorum turmis occuluit, ex hac videlicet causa, quod antefatus Tentyrorum episcopus de eo sanctum Athanasium saepius exorabat, virum dicens esse mirabilem, et vere famulum Dei, quem ad honorem sacerdotii dignissime promoveret. Id ergo sciens Pachomius, non ei se manifeste monstravit, inter monachorum agmina delitescens, usque dum idem praeteriret episcopus, quem intantum venerabatur, ut nullum praestantiorem ipsis temporibus hominem diceret. Compererat enim sanctam vitam monachos, exhibebat, intento mirabatur animo, eumque toto cordis affectu venerabatur
Abbreviated transcription (Latin):
faccum ẽ cũ necdũ eent ordinati
derici qui sollẽpnia plebi ꝑagerent.
ipse ad horã conuentus aeccłe cũ mona.¬
chis occurrebat: salutiferas plebi pagi¬
nas relegens: quia ut dixi ñ dum ibi
lectores fuerant constituti. nec alii de¬
rici qui ministeria sacra cȩlebrareNT
Quandiu sͦ prb ordinatur et reliquis
ordo clericorũ pachomius ueniebat: et
sic alacriter ac uerecundę lectoris im
Unde plures institutione eiꝰ ab errore
conuersi: facti sunt xp̃iami. Erat enĩ
circa ꝓximi caritatem ualde ꝑfectus.
et inttintũ misericors : ut siquando ui¬
disset aliquos diaboli fraude seductos
ñ uerũ dm̃ colere. sed uanis inseruire si¬
mulachris: suꝑ eorũ ꝑditione ingemis¬
cebat fortiter. et ubtim lacrimas peorũ
sc̃s ep̃s athainasius p̃ erat: uir
omi uirtute mirabilis. Qui cũ sollẽp¬
niter suꝑioris thebaidę circiuret ec¬
clesias. et salutari doctrina infide
xp̃i plebes instrueret: accidit ut ad loca

Expanded text:
factum est, cum nec dum essent ordinati factum est, cum nec dum essent ordinati clerici, qui solemnia plebi peragerent, ipse ad horam conventus ecclesiae cum monachis occurrebat salutiferas plebi paginas relegens; quia, ut dixi, nondum ibidem lectores fuerant constituti, nec alii clerici, qui ministeria sacra celebrarent. Quamdiu ergo presbyter et reliquus ordo clericorum aberat, Pachomius veniebat, et sic alacriter ac inverecunde lectoris imp crederent. Unde plures institutione ejus ab errore conversi, facti sunt Christiani. Erat enim circa proximi charitatem valde perfectus, et intantum misericors, ut si quando vidisset aliquos diaboli fraude deceptosn verum Deum colere, sed vanis inservire simulacris, super eorum perditione ingemisceret fortiter, et ubertim lacrymas pro eorum scopus Athanasius praeerat, vir omni virtute mirabilis. Qui cum solemniter superioris Thebaidae circuiret Ecclesias, et salutari doctrina in fide Christi plebem institueret, accidit ut ad loca
Abbreviated transcription (Latin):
accid̾et ut ab esset his cui curã monas¬
terii cõmiserate sic ad implebat om̃ia
solus. uelut om̃ium famulus. Et hoc
agebat sine aliqua ostentatione uel
iac̾tantia : quȩ magnas spirittiliũ uiroꝵ
solet euacuare uirtutes. Nã sũma m̃tis
humilitate cunctos aedificabat indño:
utiliter uniuersa dispensans. Omĩa
quoq monasteria sollicitẽ circuibat:
usq dũ rursus ad eosdem filiossuos
paterno repedaret affectu. Quos
inueniens in oꝑe dĩ sollicite uigilare:
gaudebat. multũq ꝓfectuũ eoꝵ leta
aliquos mediocres homines
in uicinis locis dũpascerent peccora de
cõmunione sacram̃toꝵ xp̃i dutius ab¬
stineri. nec diuinorũ frui lectione uo¬
luminũ. quȩ ꝑ om̃e sabbatũ atq domi¬
nicũ sollẽpnit̃ ubiq recittnt᷑: inut
consiliũ cũ scõ aprione tentirorum
ep̃o. ut in uico eorũ iampene deserto
construeret᷑ eccła ad quã conueniretꝰ
et misteria diuina ꝑciꝑent. Qđ ubi

Expanded text:
acciderat ut abesset is cui monasacciderat ut abesset is cui monasterii curam commiserat, sic adimplebat omnia solus, velut omnium famulus. Et hoc agebat sine aliqua ostentatione vel jactantia, quae magnas spiritalium virorum solet evacuare virtutes. Nam summa mentis humilitate cunctos aedificabat in Domino, utiliter universa dispensans. Omnia quoque monasteria sollicite circuibat, usque dum rursus ad eosdem filios suos paterno repedaret affectu. Quos inveniens in opere Dei sollicite vigilare, gaudebat, multumque profectuum eorum laetabaliquos mediocres homines in vicinis locis, dum pascerent pecora, a communione sacramentorum Christi abstinere, nec divinorum frui 123 lectione voluminum, qui per omne Sabbatum atque Dominicum solemniter ubique recitantur, iniit consilium cum S. Aprione Tentyrorum episcopo, ut in vico eorum jam pene deserto construeretur ecclesia, ad quam convenirent, et mysteria divina perciperent. Quod ubi
Abbreviated transcription (Latin):
riis em̃ sicuti dictum ẽ ad eũ uenientib
et multiplicit̾ in oꝑe spiritali crescentibu̾:
magna quȩdã conuersationis eorũ uideba¬
mensuras et formas oꝑum custodire cense¬
bat. Aliis quidem ut labore manuũ uictũ
quȩrerent: aliis ut fratrũ occuparent᷑ obse¬
qui is. nec hisdem cuncti temporib uesce¬
rentur: sed unusquisq ꝓlabore suo uel stu¬
dio. continentiȩ moderamina retineret.
Sollicitudinem uͦ totiꝰ dispensationis erga
frs̃ atq peregrinos: eidem cõmisit quise
in ordine sequebatur. Uniuersos autem
monachos prõptos eẽ ad obȩdientiã com¬
monebat: ut hoc compendio facili per¬
fectionis ad p̃hendent celsa fastigia. cor¬
daq sua intimore xp̃i diligent᷑ ex cole¬
rent. Sic enĩ dõ potius quã sibi uiuereq̃
dũ fructꝰ obedientiȩ supplices exhiberent
Hic aut̃ pat̾ uenerabilis quã uis eẽt spiri¬
talibus actib occupat᷑. siquando tam̃

Expanded text:
rimis enim sicut dictum est ad eum venientibus, rimis enim sicut dictum est ad eum venientibus, et multipliciter in opere spiritali crescentibus, magna quaedam conversationis eorum videbamensuras et formas operum custodire censebat: aliis quidem, ut labore manuum victum quaererent; aliis, ut fratrum occuparentur obsequiis, nec iisdem cunctis temporibus vescerentur, sed unusquisque pro labore suo vel studio, continentiae moderamina retineret. Sollicitudinem vero totius dispensationis erga fratres atque peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur. Universos autem monachos promptos esse ad obedientiam commonebat, ut hoc compendio facile perfectionis apprehenderent celsa fastigia, cordaque sua in timore Christi diligenter excolerent. Sic enim Deo potius quam sibi viverent, dum fructus obedientiae supplices exhiberent. Hic autem pater venerabilis, quamvis esset spiritalibus actibus occupatus, si quando tamen
Abbreviated transcription (Latin):
spirittili ex amine discere negocia singulorũ
et ȩquũ de eis ferre iudicium. Nos autem
compatiamur ex imo pectore talib : quia
et miscricordes nos dñs nr̃ ẽẽ cõmonet. cui
supplicare iugit̃ oportet nenos in aliquam
tẽptutionẽ patiatur induci. Flaec ame¬
morato patre ñ solum dicebant᷑ utiliter:
sed et cũ om̃i sollicitudinc seruabantur.
Si quando deniq uenisset ad eũ clericus
honorẽ reddebat eccła debitũ. Ille uero
monachorũ seruiens institutis: tamquam
patri se multa humilittite subdebat. XUI.
Ad eo diligebat. ut eis pat̾no semper
cõpateretur affectu. Senibus etiã et egro
mentes munimine spirittili corroboratͤ.
Cumq infide et in oꝑa multi ꝓficerent. et
magnꝰ fratrũ numerus augeret᷑: om̃sppe¬
modũ sattigebant aemulatores eiꝰ eẽ ur¬
tutis. Constituit qͥ ex eis p̃positos: qui
sibi ad lucrundas animcis quȩ ad eũ coti¬
die conflucbant ad iutores existerent. Plu¬

Expanded text:
spiritali examini discere negotia singulorum, spiritali examini discere negotia singulorum, et aequum de eis ferre judicium. Nos autem compatiamur ex imo pectore talibus: quia et misericordes nos Dominus esse commonet , cui supplicare jugiter oportet, ne nos in aliquam tentationem patiatur induci. Haec a memorato Patre non solum dicebantur viriliter, sed et cum omni sollicitudine servabantur. Si quando denique venisset ad eum clericus, honorem reddebat ecclesiae debitum; ille vero monachorum serviens institutis, tanquam patri se multa humilitate subdebat. CAP. adeo diligebat, ut eis semper compateretur paterno affectu. Senibus etiam et aegrotmentes munimine spiritali corroborans. Cumque in fide et in opere multi proficerent, et magnus fratrum numerus augeretur, omnes propemodum satagebant aemulatores esse virtutis. Constituit igitur ex eis praepositos, qui sibi ad lucrandas animas, quae ad eum quotidie confluebant, adjutores existerent. Plu
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ministeriũ : quia et inuet̾i testam̃to
ñ om̃e uulgus sacrũ p̾sumbat officium.
sed hi tantũ qui erant de tribu leui ad
haec obsequia nascebant᷑. Si quando gͥ
extraneus frat̃ aduenerit de quo certũ
est qđ sacerdotii fungat᷑ officio. ñ ex¬
probrem᷑ tamquã qui sacra iura ꝑuase¬
rit: et his se ministeriis in solenter in¬
gesserit. Quomͦ nãq hoc de eo suspica¬
bim᷑ : quẽ nos ad celebranda cęlestia
sacrum̃ta enixius obsecremꝰ: unmomigiᷤ
ut patrẽ et in hac re nob obedientẽ plus
honorare nos conuenit. ut pote qͥscõrũ
uestigia sectet᷑. et illibatũ dõ munꝰ offer¬
re non desinat. Maxime si conũsatio eiꝰ
spectata cunctis ẽ: et ꝓbata. Si uero
qđ absit in aliquo delict̾o putat᷑ eẽ collap¬
sus : de eo nos uidicare ñ possumꝰ. Ds enĩ
iudex iustus constituit suꝑ eos ep̃os iu¬
dices : quibeatorũ apłorũ successores
et imitatores existunt: qui possin¬

Expanded text:
eorum ministerium; quia et in veteri Testamento eorum ministerium; quia et in veteri Testamento non omne vulgus sacrum praesumebat officium, sed hi tantum qui erant de tribu Levi ad haec obsequia nascebantur. Si quando autem extraneus frater advenerit, de quo certum est, quod sacerdotii fungatur officio, non exprobremus ei, tamquam qui sacra jura persuaserit, et his se ministeriis insolenter ingesserit. Quomodo namque hoc de eo suspicabimur, quem nos ad celebranda coelestia sacramenta enixius obsecremus? Imo magis ut patrem, et nobis in hac re obedientem, plus honorare nos convenit, utpote qui sanctorum vestigia sectetur, et illibatum Deo munus offerre non desinat, maxime si conversatio ejus exspectata cunctis est et probata. Si vero, quod absit, in aliquo delicto putatur esse collapsus, de eo nos judicare non possumus. Deus enim judex justus, constituit episcopos super eos judices, qui beatorum apostolorum successores et imitatores existunt, qui possun