comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemoria sũt int̾ se ad ĩuicẽ coadiuuãtes
deo memoria cũ spe adunat uolũtatẽ. et
no linitas memoriã cũ caritate. ut ip̃e sint
u̾tuose. ¶Spes cũ u̾itate est uera. et cũ fal¬
sitate ẽ falsa. et in isto passu cognoscit i¬
tellectꝰ ꝙ peccator qñ põt fuge̾ a pectato et
nõ uult. s ꝓponit exire tũc ip̃e credit hero
speni et ip̃am nõ ht̃. spes oĩm cũ pectato no
põt ꝑticipare in sbiecto. Peccator cũ spe
habet delectatioe. s absq spe t̾stitiã. et dolor̃¬
ot ui u pauu cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ peccator
cu spe ascendit ad amandũ deũ. et sine spe de¬
scendit ad odiendũ et desꝑandũ ꝑuertẽdo ama¬
re et spare in odire. et desꝑare. t̾stitiã et do¬
lorẽ q̃ sũt in tali peccatore ꝗs poss extunare.
¶Int̾recolẽ et sꝑare est diffrĩa. sic̃ int̾ intel¬
lige̾ et crede̾. rõ huiꝰ est ꝗa sꝑare est supuit¬

Expanded text:
inter se ad inuicem coadiuuantes ; ideo memoria cum spe adiuuat uoluntatem, et uoluntas memoriam cum caritate, ut ipsae sint uirtuosae. 8. Spes cum ueritate est uera, et cum falsitate est falsa. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod peccator, quando potest fugere a peccato, et non uult, sed proponit exire, tunc ipse credit habere spem, et ipsam non habet; spes enim cum peccato non potest participare in subiecto. 9. Peccator cum spe habet delectationem, sed absque spe tristitiam et dolorEt in isto passu cognoscit intellectus, quod peccator cum spe ascendit ad amandum Deum, et sine spe descendit ad odiendum et desperandum, peruertendo amare in odire et desperare. Tristitiam et dolorem, qui sunt in tali peccatore, quis posset extimare? 10. Inter recolere et sperare est differentia, sicut inter intelligere et credere. R
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm .c. qrͣ ꝗd est gula in alio. et iñdendũ
est. ꝙ. ip̃a est in mensa incurialis. et in
hoĩe est derisibilis. et ĩ sotietate mẽday
et ni hoĩe est pigritia. ĩfirmitas et dolor.
et in marsupio ẽ ꝑdigalitas. et in aĩa
est peccatũ et culpa. ꝑ quartã spẽm .c.¬

Expanded text:
eritur: Quid est gula in alio? Et respondendum est, quod ipsa est in mensa incurialis, et in | homine derisibilis, et in societate mendax; et in homine est pigritia, infirmitas et dolor, et in marsupio prodigalitas, et in anima est peccatum et culpa. Per quartam spec
Abbreviated transcription (Latin):
natãm est. neꝵ tũ dispoĩt se ut succũbat ei
habitui timõdo deũ offendẽ uõ credendo ĩ eũ.
et sic orit᷑ xcõdantia int̾ iutellige᷑ et credẽ
uera in qua fides ẽ altior in uͥtute et magis
contra peccata. et ii isto passu cognoscit intel¬
lectꝰ que lex oportet c̃ẽ uera aut lex xp̃iauor
aut sara cenoꝵ. aut iudeoꝵ. Fides i pͥn¬
cipio dispoĩt ĩtellectũ ad incelligẽdũ ut per
regłam .b. patet. et qñ intellectꝰ est ĩ aliqͦ
gradu ĩtelligẽdo fides dispoĩt illũ in illo ꝯͣ¬
gendo. et sic de gradu in gradũ usq qͦ in¬
tellectꝰ ascẽdat ad pͥmũ obiectũ et in ipõ
quiescat ĩtelligẽdo. s maxĩo in illã credẽdo¬
¶ Fides õ mediũ cũ quo ĩtellectꝰ a quirat
meritũ. et ascendat ad pͥmũ obiectũ qd̾
qdem influit ĩtellectui fidem ut ip̃a sit in¬
tellectui uni pez ad ascendẽdum. et ipe intel¬

Expanded text:
naturam est. Verumtamen disponit se, ut succumbat ei naturam est. Verumtamen disponit se, ut succumbat ei habitui, timendo Deum offendere, non credendo in eum; et sic oritur concordantia inter intelligere et credere. uera, in qua fides est altior in uirtute et magis contra peccata. Et in isto passu cognoscit intellectus, quae lex oportet esse uera, aut lex christianorum, aut saracenorum, aut iudaeorum. 13. Fides in principio disponit intellectum ad intelligendum, ut per regulam B patet. Et quando intellectus est in aliquo gradu intelligendo, fides disponit illum in illo graadum | intelligendo. Et sic de gradu in gradum, usquequo intellectus ascendat ad primum obiectum et in ipso quiescat intelligendo, sed maxi14. Fides est medium, cum quo intellectus acquirat meritum, et ascendit ad primum obiectum; quod quidem influit intellectui fidem, ut ipsa sit | intellectui unus pes ad ascendendum. Et ipse intel
Abbreviated transcription (Latin):
dens ĩ mõte. ꝗ in illũ ascendẽ nõ põt nisi
cũ labore. s cũ intellectꝰ ascendit ad deũ
cũ fide nõ laborat.s potiꝰ ui illo se delectat
credendo. et ꝗa potẽtia altior ẽ sine labore
ꝙͣ cum labore i dcto intellectꝰ est altior cie¬
dendo in diuinã gloriã ꝙͣ ip̃am ĩ telligẽdo.
¶ Incellectꝰ nõ distinguit credẽdo modalit̾
et nectie s large et cõfuse. s intellectꝰ cũ
ĩtelligit uere. et nectiͣe ꝗde et ĩ cõfuse ĩtel¬
ligit. et ideo ĩtellectꝰ in credendo ẽ instanta¬
uens. ĩ telligẽdo aũt successiuus. qͣre patet
ꝙ ĩtellectꝰ altior est credendo ꝙͣ incelligẽdo.
rõne cuiꝰ suus actus ẽ supra suã natãm credẽ¬
do sic̃ aqua que est suꝑ suã nãm calefaciẽdo.
Fides est habitꝰ a deo datꝰ. et sic a deo gu¬
b̾nat᷑ sic̃ ad eo cieat᷑. unde patetq ĩtellectus
nõ põt talem habitũ gub̾nare. nã suꝑ sua

Expanded text:
endere non potest, nisi cum labore. Sed cum intellectus | ascendit ad Deum cum fide, non laborat, sed potius in illo se delectat credendo. Et quia potentia altior est sine labore, quam cum labore, idcirco intellectus est altior, credendo in diuinam gloriam, quam ipsam intelligendo. 10. Intellectus non distinguit, credendo modaliter et necessarie, sed large et confuse. Sed intellectus cum intelligit uere, necessarie quidem et inconfuse intelligit. Et ideo intellectus in credendo est instantaneus, intelligendo autem successiuus; quare patet, quod intellectus altior est credendo, quam intelligendo. Cuius ratione suus actus est super sua natura, credendo; sicut aqua est super sua natura, calefaciendo. 11. Fides est habitus, a Deo datus; et sic a Deo gubernatur, sicut a Deo creatur. Vnde patet, quod intellectus non potest talem habitum gubernare; nam super suam
Abbreviated transcription (Latin):
poĩt pes fidei. et gradati cũ pͥoritate fidei
et cũ posf̾ioritate ĩtellectꝰ. Et siłr sic̃ in dis¬
putatioe pͥmo poĩt dubitatio deincep ał¬
fumatio uel negatio. ¶ Credere nõ est fi¬
us ĩtellectꝰ s intellige̾. ueꝵ tñ fides est ei
inst̾im ad elenandũ suñ intellige̾ cũ credẽ
et ideo sic̃ inst̾rm cõsistit int̾ causa et
effectum sic fides ꝯsistit nit̾ intellectu
et deum influxa fide a deo in sb̾iectũ ut
ip̃m quiescat in obiecto pͥmo. Illa fides
qn pͥncipia positiua succũ berẽt pͥncipiis pri¬
uatĩs qd̾ est impossibile. et ĩ isto passu cogͦ¬
scit intellectꝰ q̃ fides ẽ maior et uerior il
la hũte maiorẽ uͥtutẽ et mains obiectũ
EIlla fidos q̃ plus credit cẽ equalitatẽ u
rõnib dei oportet ẽẽ uera. s illa q̃ ponit
in illis ĩequalitatẽ oportet ꝙ sit falsa. in
deo nãq nõ est pͥus neq post̾ius. ꝗa diuina

Expanded text:
atim cum prioritate fidei et posterioritate intellectus. Et similiter, sicut in disputatione primo ponitur dubitatio, deinceps affirmatio uel negatio. 15. Credere non est finis intellectus, sed intelligere. Verumtamen fides est ei instrumentum ad eleuandum suum intelligere cum credere. Et ideo, sicut instrumentum consistit inter causam et effectum, sic fides consistit inter intellectum et Deum, influxa fide a Deo in subiectum, ut ipsum quiescat in obiecto primo. 16. Illa fides, quin principia positiua succumberent principiis priuatiuis; quod est impossibile. Et in isto passu cognoscit intellectus, quae fides ela, habente maiorem uirtutem et maius obiectum. 17. Illa fides, quae plus credit esse aequalitas in rationibus Dei, oportet esse uera. Sed illa, quae ponit | in illis inaequalitatem, oportet, quod sit falsa. In Deo namque non est prius neque posterius, quia diuina
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ ꝯñs mixtioes ꝑticulares ĩ elem̃tatis. nã
ad destructioẽ innu̾salis sequit᷑ destiuctio ꝑ¬
ticularis. Iteꝵ si ignis qui ẽ in sꝑa sua calidꝰ
ꝑ se. et siccus ꝑ tram eẽt siccus ꝑ se adhuc
aer ꝗ est hũidus ꝑse. et calidus ꝑ ignẽ eẽt
calidus ꝑ se. Amipliꝰ aqua que ẽ in sꝑa sua
frigida ꝑ se et hũida ꝑ aere cẽt hũida ꝑ se.
et siłr tra que est ii sꝑa sua sicca ꝑse et fri¬
gida ꝑ aquã eẽt frigida ꝑ se. et sic eent due
qualitates cui libet elem̃ti in gn̾e sic̃ duc
caliditates in gn̾e. et due huiditates. et due
frigiditates et due siccitates. et due ignei
qualitates sup̾dc̃e eeñt qd̾ est abs dũ dice.sic
ẽ abẜdũ dicẽ duas abbedĩes eẽ n gñe. et du¬
as negetiuitates. et duas sensitiuitates.⁊

Expanded text:
ens mixtiones | particulares in elementatis; nam | ad destructionem uniuersalis sequitur destructio particularis. Item: Ignis, qui est in sphaera sua calidus per se et siccus per terram, esset siccus per se; adhuc aer, qui est humidus per se et calidus per ignem, esset calidus per se. Amplius: Aqua, quae est in sphaera sua frigida per se et humida per aerem, esset humida per se. Et similiter terra, quae est in sphaera sua sicca per se et frigida per aquam, esset frigida per se; et sic essent duae qualitates cuiuslibet elementi in genere. Sicut duae caliditates in genere, et duae humiditates et duae frigiditates et duae siccitates et duae igneitqualitates supra dictae essent. Quod est absurdum dicere; sicut est absurdum dicere duas albedines esse in genere, et duas | uegetat
Abbreviated transcription (Latin):
sum. et e ꝯu̾so. sic̃ infidelis. nã auaritia
et falsitas ꝯuennĩt sic̃ largitas et u̾i¬
tas suo mõ. Auarus nõ se delectat ĩ his
quo ht̃. ad huc eim indigẽte se sentit.
neq in his ꝯ̃ spectat. nõ cim ht̃ illa. ¶
Homo auanis nõ distinguit int̾ auari¬
tiam et largitatẽ co ꝗa credit ꝙ hoc qd
ẽ auaritia sit largitas. Auarns rõne
auaritie cũ aliquo hoĩe utuoso xõdãtia¬

Expanded text:
sum, et e conuerso. Sicut infidelis; nam auaritia sum, et e conuerso. Sicut infidelis; nam auaritia et falsitas conueniunt, sicut largitas et ueritas suo modo. 9. Auarus non se delectat in his, quae habet; adhuc enim indigentem se sentit. Nec in his, quae spectat; non enim habet illa. 10. Homo auarus non distinguit inter auaritiam et largitatem, | eo quia credit, quod hoc, quod est auaritia, sit | largitas. 11. Auarus ratione auaritiae cum aliquo homine u
Abbreviated transcription (Latin):
¶Daritia cũ sua malitia ĩpedit boĩtate.
ꝙ nõ sit rõ bono ꝙ agat bonũ de bo¬
nis. Auaritia cũ sua mag̾tudĩe mag̾fi¬
cat malitiã. durõne. potãte. cũ suo actu.
¶Quanto durat auaritia tanto durat su¬
us actus ĩsatiabilis. et ꝑp hoc auarus au¬
gm̃tando diuitias credit quiesce̾ s nõ
põt. Potãs auaritie est habitꝰ p̾uati¬
uus potestatis. largitatis. sic̃ ẜditas po¬
testatis auditus. quapꝑ auarus nõ ht̃
potestatẽ ꝗescentẽ. ¶Sicut fides eleuat
ĩtellectũ ad credendũ u̾itates suꝑ suis u¬
ribus. sic auaritia eleuat ĩtellectũ ad cre¬
dendũ falsitates suꝑ suis uirib et sic
auarus credit ẽẽ largiis. Sic caritas
exaltat uoluntatẽ ad diligendũ suꝑ suis
uirib. sic auaritia eualtat illã ad diligi¬
dum futura et nõ quiescit in his que
ht̃. ¶ Homo anarus quanto magis ht̃
canto magis credit eẽ u̾ mosus. Hõ
auartis credit hoc qd̾ est uer ꝙ sit fal¬

Expanded text:
litia impedit bonitatem, quod non sit ratio bono, quod agat bonum de bonis. 2. Auaritia cum sua magnitudine magnificat malitiam, durationem, potestatem, cum suo actu. 3. Quanto durat auaritia, tanto durat suus actus insatiabilis. Et propter hoc auarus augmentando diuitias credit quiescere, sed non potest. 4. Potestas auaritiae est habitus priuatiuus potestatis, largitatis, sicut surditas potestatis auditus; quapropter auarus non habet potestatem quiescentem. 5. Sicut fides eleuat intellectum ad credendum ueritates super suis uiribus, sic auaritia eleuat intellectum ad credendum falsitates super suis uiribus, et sic auarus credit esse largus. 6. Sicut caritas exaltat uoluntatem ad diligendum super suis uiribus, sic auaritia eleuat illam ad diligendum futura, et non quiescit in his, quae habet. 7. Homo auarus quanto magis habet, tanto magis credit esse uirtuosus. 8. Homo auarus credit hoc, quod est uerum, quod sit fal
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quies pͥncipioꝵ. eo ꝗa sine iustitia quie¬
sce̾ nõ possũt. unde sequit᷑ ꝙ uistitia ẽ sb̃m
finale in quo pͥncipia hñt pacẽ. cũ qua ui¬
dex poĩt pacẽ uit̾ actorẽ et reũ. redendo
uincuiq qd̾ suũ est. ¶Iustitia ẽ maior ꝑ
sbam ꝙ ꝑ accidens uñ sequit᷑ ꝙ sua maior
maioritas ẽ sbalis et sua maior nuontas
est accidẽtalis. ip̃a ꝗdem maior maioritas
ẽ cũ maiori boĩtate. mag̾tudĩe ⁊o. et ma¬

Expanded text:
est quies principiorum, eo quia sine iustitia quiescere non possunt. Vnde sequitur, quod iustitia est subiectum finale, in quo principia habent pacem; cum qua iudex ponit pacem inter actorem et reum, reddendo unicuique, quod suum esam per accidens. Vnde sequitur, quod sua maior maioritas est substantialis, et sua maior minoritas est accidentalis. Ipsa quidem maior maioritas est cum maiori bonitate, magnitudine, et
Abbreviated transcription (Latin):
est cũ dispositiõe sb̾iecti. i quo est. et cũ ha¬
bitibus pͥncipior et uͥtutũ. et maxĩe cu
sũmo agente qui ip̃am spem creat. et sb̾n
ex ea habituat et induit. De caritate ꝑ pͥn
tis. et caritas rõne sue bõĩtatis eleuat
uolũtatẽ ad amandũ plus diuiuã boĩtatem
ꝙͣ semet ip̃am. Caritas rõne sue mag̾tu¬
dĩs oĩa bona facit coĩa. ¶Caritas cũ sua du¬
ratione facit durare amare cũ boĩtate. ma
cit oĩa. ¶Caritas cũ magna duratiõe dis
tas cũ caritate eleuat suũ amare ad diligẽ¬
dum plus deum ꝙͣ senietipm. ¶Quoniam
deus est ꝑ se amabilis et nõ ꝑ se credibilis
neq sꝑabilis ĩ quantũ est de se ideo caritas ẽ
altior u̾tus ꝙͣ alie uͥ tutes. Caritas cũ ue¬
ritate uiuit et ⁊̃ m̃cit ymagĩabilia et sẽ¬
sibilia. ¶Caritas ĩ oĩbus ĩuenit delectatioe.
Caritas nõ distinguit int̾ ꝓpͥum et conu

Expanded text:
est cum dispositione subiecti, in quo est. Et cum habitibus principiorum et uirtutum; et maxime cum | summo agente, qui ipsam | spem creat, et subiectum ex ea habituat et induit. 7 De caritate 1. Ptus uoluntatis. Et caritas ratione suae bonitatis eleuat uoluntatem ad amandum plus diuinam | bonitatem, quam semet ipsam. 2. Caritas ratione suae magnitudinis omnia bona facit communia. 3. Caritas cum sua duratione facit durare amare cum bonitate, magcit omnia. 5. Caritas cum magna duratione disptas cum caritate eleuat suum amare ad diligendum plus Deum, quam semet ipsam. 7. Quoniam Deus est per se amabilis, et non per se credibilis nec sperabilis, in quantum est de se, ideo caritas est altior uirtus, quam aliae uirtutes. 8. Caritas cum ueritate uiuit et etiam uincit imaginabilia et sensibilia. 9. Caritas in omnibus inuenit delectationem. 10. Caritas non distin
Abbreviated transcription (Latin):
tiõem dicimꝰ ẽẽ scũm fidem. ad mrabile
et bonam. ¶Deus est magnũ obiectum
et ẜm suam magnitudĩe incellectꝰ nata¬
lit̾ nõ põt ip̃m obiectare. idc̾co deus ma¬
gͥficat intellectũ ut ip̃e mag̾fice agat
supͣ suam nat᷑am simplicit credendo et sic
fides ascendit suꝑ intellectũ sic̃ oleũ super¬
ascendit aquã.nã qñ uitellectꝰ attiugit
deum ẽẽ unũ cũ fide credit magis ẽẽ unũ
ꝙͣ cum intellige̾ intelligat ip̃m ẽẽ unum.
Incellectꝰ eĩ altior est ꝑ magͥtudĩe n¬
labore. Fides durat ꝑ duratioẽ a deo
peccat ꝑ anaritiã. aut luxuriã ⁊ o. fides
durat in sb̃o in ꝓportionate. et difformate.
nã ib̾m nõ est dispoĩtũ cũ iustitia piudẽtia

Expanded text:
em et bonam. 2. Deus est magnum obiectum. Et secundum suam magnitudinem intellectus naturaliter non potest ipsum obiectare; idcirco Deus magnificat intellectum, ut ipse magnifice agat supra suam naturam, simpliciter credendo. Et sic fides ascendit super intellectum, sicut oleum superascendit ad aquam. Nam quando intellectus attingit Deum esse unum, cum fide credit magis esse unum, quam cum intelligere intelligat ipsum esse unum; intellectus enim altior est per magnitudinem Deo peccat per auaritiam aut luxuriam, et cetera, fides durat in | subiecto inproportionate et difformate. | Nam subiectum non est dispositum cum iustitia, prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
tellectꝰ ascendit ad illũ gradũ intelligẽdo
hoc fides destruat᷑. s ꝗa ip̃a ascendit ĩ altio¬
rẽ gradũ obiectando plus credendo deũ eẽ
qͣ intelligendo ip̃m ẽẽ sic̃ oleũ in nase ĩ quo
est supͣ a quã. et qui ad dẽt plus do aqua pdco
uasi a qua ꝗdem ascendẽt ad illũ locũ ĩ quo
erat oleũ. et deinde oleũ ascendẽt ĩ altiorẽ
locũ in quo nõ erat. Deus ẽ intelligi¬
bilis ꝑ suam nãm et ip̃e causat ꝙ ĩ tellectꝰ
hũanꝰ intelligat multũ ꝑ naͣm deo habitu¬
ante illũ de fide. ut ip̃e cũ fide adniuet eũ
ad intelligẽdum. ĩ tellectꝰ eĩ plus põt ascẽ¬
dere ad pͥniũ intelligibile uidelicet ad deũ
cũ dnob habitibus ꝙͣ cum uio tantũ. sicut
ip̃e plus põt cũ ꝑrudẽtia et fortitudĩe ꝙͣ cum

Expanded text:
tellectus ascendit ad illum gradum, intelligendo, quod propter hoc fides destruatur, sed quia ipse ascendit in altiorem gradum, obiectando, plus credendo Deum esse, quam intelligendo ipsum esse. Sicut oleum in uase, in quo est supra aquam; et qui adderet plus de aqua in praedicto uase, aqua quidemem locum, in quo non erat. 5. Deus est intelligibilis per suam naturam. Et ipse causat, quod intellectus humanus intelligat multum per naturam, Deo habituante illum de fide, ut ipse cum fide adiuuet eum ad intelligendum. Intellectus enim plus potest ascendere ad primum intelligibile, uidelicet ad Deum, cum duobus habitibus, quam cum uno tantum; | sicut ipse plus potest cum prudentia et fortitudine, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dens causando eã et colligẽdo silitudĩs pͥn¬
cipior et regłaꝵ ex ꝗb est. ¶P ẜam¬
est q. ip̃a est cũ ꝓ indẽtia diligẽtia sciã. aut
credulitate. dispositiõe. et ꝓportione sine ꝗb
ẽẽ nõ põt. De fortitudiẽ ꝑ pͥncipia deducta.
L Dititudo sb̾ rõne bonitatis nutrit᷑ colo¬
rat᷑. disponit᷑. et ꝓportionat᷑. et coditio¬
nat᷑. Fortitudo cũ mag̾tudĩe boĩtatis. dura
tioĩs ⁊ cꝰ exceptis qͣrietate et nũoritate est
ĩpngnabilis. et ĩdefectibilis. ¶fortitudo an
bi sũmittit fortitudĩes nouas. Fortitudo

Expanded text:
udens, causando eam et colligendo similitudines principiorum et regularum, ex quibus est. Pest, quod ipsa est cum prouidentia, diligentia, scientia aut credulitate, dispositione et proportione; sine quibus esse non potest. 3 De fortitudine 1. Per principia deducta 1. Fortitudo sub ratione bonitatis nutritur, coloratur, disponitur, proportionatur et condicionatur. 2. Fortitudo cum magnitudine bonitatis, duterarum, exceptis contrarietate et minoritate, est impugnabilis et indefensibilis. 3. Fortitudo | aeterarum, sibi submittit fortitudines nouas. 4. Fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
pantia causat ꝗeten. sanitatẽ et delecta¬
tioe. Tomꝑantia semꝑ distinguit uit
mauis et ninꝰ eligẽdo equalitatr̃. ¶Tẽ¬
pancia ꝯcordat equales res ad unũ f̾ine.
mediũ. et ꝑ mediũ sequat᷑ finis. ETem¬
pantia ẽ mediocris mẽsura diminuẽdo ma¬
uis. et angm̃tando nunꝰ Temꝑantia
cũ fine quiesçit in labore. Cempantia
cũ maiore u̾tute est maior. Temꝑan¬
tia cũ reb equalib coequat suũ actũ.¶
Tempantia cũ niĩoritate laborat. et cũ ea
est infirma. De temꝑantia ꝑ regłas deducta.
Trũ temꝑantia sit neccĩa õibus uͥtuti¬
bus. et rñdendũ est ꝙ sic. ut uͥtutes ha¬
beant actus temꝑatos. ¶ꝑ pͥmã spẽm regłe

Expanded text:
electationem. 10. Temperantia semper distinguit inter maius et minus, eligendo aequalitatem. 11. Temperantia concordat aequales res ad unum finem. 1medium, | et per medium sequatur finis. 14. Temperantia est mediocris mensura, diminuendo maius, et augmentando minus. 15. Temperantia | cum fine quiescit in labore. 16. Temperantia cum maiori uirtute est maior. 17. Temperantia cum rebus aequalibus coaequat suum actum. 18. Temperantia cum minoritate laborat, et cum ea est infirma. 2. De temperantia, per regulas deducta Vtrum temperantia sit necessaria omnibus uirtutibus? Et respondendum est, quod sic, ut uirtutes habeant actus temperatos. | Per primam speciem regulae
Abbreviated transcription (Latin):
isti. ¶ꝑ regłam .h. qr᷑ de tpĩr fidei ad
.c. ꝙ ip̃a est in tpre eo ꝗa in ip̃o est no
illa que de eo crede̾ solebat. et ẽ resusci¬
tanda in tẽpore qũ hõ reẜgit credendo
de deo ea que credẽ solebat de illo. Adhͨ
et qm̃ ꝑuũ. Iteꝵ est in tẽpore qñ eĩ
obiectat unũ obiectũ qñ aliud. et sic

Expanded text:
r de tempore fidei. Ad C, quod ipsa est in tempore, eo quia in ipso est nouilla, quae de eo credere solebat; et est resuscitanda in tempore, quando homo resurgit, credendo de Deo ea, quae credere solebat de illo. Adhuc e paruum. | Item est in tempore; quandoque enim obiectat unum obiectum, quandoque aliud; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
localit. s uistitia cosistit ue absꝗ satessione
in tp̃re in sbiecto in quo est sic ho sedent i na¬
ue mouẽto motu cõtinuo. et quo ad spe te
nõ sit pũctalis neq linealis. ad qd̾ mñdendũ
est ꝙ est in loco ꝑ illum modũ qui dcus est
in regła .h. nã mediante sbiccto ĩ quo est
spondendũ est ꝙ est ꝑ illum modñ ꝑ quemi
a suis pͥncipiis collecta est. et in regłis po¬
sita est cũ diffinitiõib pͥncipioro. et cũ situa¬

Expanded text:
a consistit sic absque successione in tempore in subiecto, in quo est. Sicut homo, sedens in | naue, mouente in motu continuo; et quo ad speciesnon sit punctualis neque linealis? Ad quod respondendum est, quod est in loco per illum modum, qui dictus est in regula H. Nam mediante subiecto, in quspondendum est, quod est per illum modum, per quem a suis principiis collecta est. Et in regulis posita est cum definitionibus principiorum et cum assitua
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝗa est ex tuns. bilib. et are pͥncipioꝵ
et forma ĩduta est. nã sic̃ cade qualitas
.s. eadc frigiditas est ꝑ iiã formã specifi¬
caz in rosa. et ꝑ aliã in uiola. sic cadẽ uͥtus
est ꝑ fomiã et mat̾ia specificas in iustitia
et ꝑ alias in prudentia. et huimõi. P
du est ut pͥncipia a ꝗbus descõdit habcãt
actus rectos i caĩs. Adhuc est ut ciuitas
habeat pacẽ et bonũ publicũ. ꝑ pͥma
titatẽ contimiã eo ꝗa est habitꝰ ꝯtiniuis.
nõ aũt pũctatꝰ neq liueatꝰ ꝗa nõ est de cõ¬
ditiõe corporis neq crescit neq decrescit.

Expanded text:
a est ex - tiuis et -bilibus et -are principiorum et forma induta est; nam sicut eadem qualitas, scilicet eadem frigiditas est per unam formam specificam in rosa, et per aliam est in uiola, sic eadem uirtus est per formam et materiam specificas | in iustitia, et per alias in prudentia, et huiusmodi. Pdum est, ut principia, a quibus descendit, habeant actus rectos in causis. Adhuc est, ut ciuitas habeat pacem et bonum publicum. Per primam abitus continuus, non autem punctuatus neque lineatus, quia non est de condicione corporis, neque crescit neque decrescit,
Abbreviated transcription (Latin):
est. et ẽ cũ d iffria que duudit gn̾ale u̾tutẽ
in multg habitꝰ. et ẽ cũ ꝓp̾crate que specifi¬
cat ei taleni mat̾ia et nõ aliam. et talem
forinã et nõ aliam. ut sit funditꝰ uͥtus spe¬
tialis. Adhuc ẽ cũ agente ꝗ aꝗrit ipãm
et ẽ cum boĩtate ꝗa bona est. et sic de ali¬
is. sine ꝗbus eẽ nõ pot̃. De prudentia per¬

Expanded text:
est. Et est cum differentia, quae diuidit generalem uirtutem in multos habitus. Et est cum proprietate, | quae specificat ei talem materiam et non aliam, et talem formam et non aliam, ut sit funditus uirtus specialis. Adhuc est cum agente, qui acquirit ipsam. Et est cum bonitate, quia bona est. Et sic de aliis, sine quibus esse non potest. 2 De prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
et m̃dendũ est ꝙ ip̃a est in uictoria sic̃ agẽs
n effectu. ut patet ꝑ t̾tia sp̃e regłe .c. et
sic de .d. k. dici põt suo mõ. ꝑ pͥmã regu¬
lã .k. qrͣ fortitudo quonĩo est et dicẽdũ est
ꝙ ip̃a est ꝑ illũ mod̾ũ quẽ ht̃ in diffundẽdo
se ꝑ alias u̾tutes. cansando suas silitud ues.

Expanded text:
Et respondendum est, quod ipsa est in uictoria, sicut agens in effectu, ut patet per tertiam speciem regulae C; et sic de D dici potest suo modo. Per primam regulam K quaeritur: Fortitudo quo modo est? Et dicendum est, quod ipsa est per illum modum, quem habet in diffundendo se per alias uirtutes, causando suas similitudines.
Abbreviated transcription (Latin):
autũno et ĩ ueme ĩ ꝗbus elem̃tatia ht̃ di¬
u̾sas opones. et ⁊̃ in quatuor regionib. u
in oriente. occidonte. meridie. et ĩseptẽtrione.
et hoc ide dici põt de uita plãtaꝵ. et aĩaliũ.
Adhuc ht̃ instiuctũ recipiẽdi uͥtutẽ planetar
et octaue spere. et ĩ isto passu cognoscit ĩtelle

Expanded text:
autumno et in hieme, in quibus elementatiua habet diuersas operationes. Et etiam in quattuor regionibus, uidelicet in oriente, occidente, meridie et septentrione; et hoc idem dici potest de uita plantarum et animalium. Adhuc habet instinctum | recipiendi uirtutem planetarum et octauae sphaerae. Et in isto p
Abbreviated transcription (Latin):
tate. raritate et ꝯdẽsitate. ut qͣrietas sit
cã corruptioĩs in elemĩtatis. In elemẽ¬
tatina sũt quatuor pͥncipia. elem̃tans eñ
est unũ pͥncipiũ efficiẽs mittẽdo formã
in mat̾iam. ut sequat᷑ finis u elemĩtatũ.¬

Expanded text:
ate et condensitate, ut contrarietas sit causa corruptionis in elementatis. 13. In elementatiua sunt quattuor principia. Elementans enim est unum principium efficiens, miscendo formam | in materiam, ut sequatur finis, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
dileciato. ¶Iustitia rono differẽtie habet
pondus e intesa. s quo ad ꝓportioẽ extẽ¬
uidicii est dispoĩtu et ordĩatũ ad recipiẽdũ
iuidiciũ. Iustitia ꝑ ꝯcõdantiã pͥncipioꝵ
orit᷑ et niuit. et ideo in cognoscẽdo ꝯcõdan

Expanded text:
delectatione. 10. Iustitia ratione differentiae | habet pondus est intensa, sed quo ad proportionem extenm quod subiectum iudicii est dispositum et ordinatum ad recipiendum iudicium. 11. Iustitia per concordantiam principiorum oritur et uiuit. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
rales u iustificatm. bile. et iustificare.
cũ ꝗbiis ẽ habitꝰ. s hic dubitat ĩtelle¬
ctus utz iustitia remaneat habitꝰ qn
homo nõ utit illa. aut dormit. out utitur
alia uͥtute. et iñdendũ est ꝙ sic. iustitia cĩ

Expanded text:
 iustificabile et iustificare, cum quibus est habitus. Sed hic dubitat intellectus: Vtrum iustitia remaneat habitus, quando homo non utitur illa, aut dormit, aut utitur alia uirtute? Et respondendum est, quod sic; iustitia enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ht̃ in sb̾o in quo est suã mat̾ia. et suã
formã. et quãtitatẽ. qualitatẽ. et suũ motũ
et huimoĩ. sic̃ in planta et in aĩali. ¶P
pͥmã spẽ regłe.d. q̃rit᷑ elem̃tatiã de quo ẽ¬
et ẽ dd ꝙ ẽ de suis pͥncipiis pͥmutiuis ĩ ele¬
m̃tis poĩtis. et ex illis pͥncipiit. et umũsa¬
li mat̾ia et uniu̾sali forma sũt elem̃ta.

Expanded text:
t in subiecto, in quo est, suam materiam et suam formam, et quantitatem, qualitatem, et suum motum, | et huiusmodi; sicut in planta et in animali. Per primam speciem regulae D quaeritur: Elementatiua de quo e quod est de suis principiis primitiuis, in elementis positis; et ex illis principiis et ex uniuersali materia et uniuersali forma sunt elementa.
Abbreviated transcription (Latin):
De fide ꝑ pͥncipia deducta.
Er a nologiã oportet nos discurrẽ istud
capłm. ut indeamꝰ ꝑ quẽ modũ fides
est suꝑus. et intellectꝰ inferius. Et pͥmo
ꝑ boĩtatem. Quoniã intellectꝰ nõ põt
tui obiectare deum quãtũ ip̃e est obiecta¬
nat se intellectui hũano obiectãdo et cre¬
dendo. hoc ꝗdem ĩtellectui bonũ est. et tũc
tpr̃is ĩtellectus obiectat deumi credendo
in ip̃m c̃ẽ iniũ infinitũ et et̾num creato

Expanded text:
Per principia deducta Per analogiam oportet nos discurrere istud capitulum, ut uideamus, per quem modum fides est superius et intellectus inferius. Et primo per bonitatem. 1. Quoniam intellectus non potest tantum obiectare Deum, quantum ipse est obiectanat se intellectui humano, obiectando et credendo; hoc quidem intellectui bonum est. Et tunc temporis intellectus obiectat Deum, credendo ipsum esse unum, infinitum et aeternum cr
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dicẽdũ est ꝙ ip̃a est habitus ĩ intel¬
lectu existẽs sup̃ habitũ quẽ ht̃ ip̃e ꝑ scĩa.
ut appet ꝑ gustũ gustancẽ uinũ dolii. ꝗ
iudicat quale est ip̃m ninũ. de quo uino
gustato intellectꝰ facit sciãm iudicãdo ꝙ
tale est uinũ qd̾ ẽ in dolio quale ẽ uniũ
gustatũ. s ꝗa possibile ẽ uinũ alt̾an ĩ alio
tp̃re ideo ĩtellectꝰ nõ ht̃ c̾tam scĩa ꝑ intel¬

Expanded text:
tellectu, existens supra habitum, quem habet ipse per scientiam, ut apparet per gustum, gustantem | uinum dolii, quae iudicat, quale est ipsum uinum. De quo uino gustato intellectus facit scientiam, iudicando, quod tale est uinum, quod est in dolio, quale est uinum gustatum. Sed quia possibile est uinum alterari in alio tempore, ideo intellectus non habet certam sci
Abbreviated transcription (Latin):
titudo cũ neritate cãt audaciã et nictoria.
Fortitudo cũ delectatiõe facit hoĩe magna¬
minũ. ¶ Fortitudo cũ aliis u̾tutib duisifi¬
cat actus suo. Forticudo cũ maiore aͥtute
miaiorẽ xõdantiã ht̃. ¶ Gortitudo ĩpoctatis
est habitꝰ pͥuatuuuis. gortitudo ht̃ pͥncipia
specifica ut actus fxciicq habẽ possit ¶ Sor¬
titudo ẽ mediũ exñs int̾ u̾tutẽ et uͥtutem.
¶Sortitudo cã fine ultimo cãt andaçiã et
uictoriã. Sortitudo maior est ꝑ ea que st̃¬

Expanded text:
t uictoriam. 9. Fortitudo cum delectatione facit hominem magnanimum. 10. | Fortitudo cum aliis uirtutibus diuersificat actus suos. 11. Fortitudo cum maiori uirtute maiorem concordantiam habet. 12. Fortitudo in peccatis est habitus priuatiuus. 13. Fortitudo habet principia specifica, ut actus specificos habere possit. 14. Fortitudo | est medium, existens inter uirtutem et uirtutem. 15. Fortitudo cum fine ultimo causat audaciam et uictoriam. 16. Fortitudo maior est per ea, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
uã aliquis leo õ maior alto leone uł alio
aĩali sic̃ capra. aut lepore. et huiꝰ modi
ratio huiꝰ est ut uegetatuia ĩ maioritate
possit ẽẽ plantata. et hoc quo ad maiori¬
tatẽ decẽ p̃dicam̃toꝵ et pͥncipioro huius
artis. s mirat᷑ intellect que ẽ cã quare

Expanded text:
nam aliquis leo est maior altero leone uel alio nam aliquis leo est maior altero leone uel alio animali, sicut capra aut lepore, et huiusmodi. Ratio huius est, ut uegetatiua in maioritate possit esse plantata; et hoc qui ad maioritatem decem praedicamentorum et principiorum huius artis. Sed miratur intellectus: Quae est ca
Abbreviated transcription (Latin):
uit et nutunt et at seũt ꝑ uegetatiua et
de uegotatiua. et ꝑ elem̃tatuã et de elem̃¬
tatina. et iste ꝗde passus est utilis medico.
Adhuc cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ arbor ẽ mediũ
et sbiectũ siue inst̾im in quo et cũ quo ue¬
getatina ht̃ suũ actũ. et siłr sua pͥncipia hñt
actus suos sic̃ aqua intrans aliqd̾ uas ꝑ ali¬
qd̾ foram̃ illius et exiens illud ide uas p¬
aliud foram̃ ciusde uasis. et hoc ꝑ modũ
gn̾atioĩs et cõruptioĩs.et pͥuatioĩs. ¶ In
uegetatiua finis ht̃ suas spẽs in ẜa figura
ĩ angulo de fine designatas. finis pͥnatio¬
nis est i uegetatĩa cã cõruptioĩs. et sensi¬
tiua et elem̃tatina sũt t̾mini negetatiue¬
ĩ ꝗbus ip̃a uegetatiua t̾inĩat᷑. finis ꝑfectio¬
nis ẽ obiectũ et sb̃m ip̃ins uegetatiue.
In uegetatiua plancaꝵ una plãta est
maior alt̾a siue alia. silit̾ in negetatiua
anmaliũ unũ aĩal ẽ maiꝰ alt̾o sine alio.

Expanded text:
ur et crescunt per uegetatiuam et de uegetatiua, et per elementatiuam et de elementatiua; et iste quidem passus est utilis medico. Adhuc cognoscit intellectus, quod arbor est medium et subiectum siue instrumentum, in quo et cum quo uegetatiua habet suum actum; et similiter | sua principia habet actus suos. Sicut aqua, intrans aliquod uas per aliquod foramen illius, et exiens per aliud foramen eiusdem uasis; et hoc per modum generationis et corruptionis | et priuationis. 15. In uegetatiua finis habet suas species, in secunda figura in angulo de fine designatas. Finis priuationis est in uegetatiua causa corruptionis, et sensitiua et elementatiua sunt termini uegetatiuibus ipsa uegetatiua terminatur. Finis perfectionis est obiectum et subiectum ipsius uegetatiuae. 16. In uegetatiua plantarum una planta est maior altera siue alia. Similiter in uegetatiua animalium unum animal est maius altero siue alio;
Abbreviated transcription (Latin):
de rõno boĩtatis. et ini isto passu cogͦscit
ĩtellectꝰ ꝙ iustitia orit᷑ oriẽte suo actu.
et ꝙ boĩtas ẽ disponẽs ip̃am ustitiam
ĩ quantũ est rõ bono ꝙ pp̃e agat bonũ. ¶
Quoniã mag̾tudo ẽ id rõne cuiꝰ boĩtas. du¬

Expanded text:
de ratione bonitatis. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod iustitia oritur, oriente suo actu, et quod bonitas est disponens ipsam iustitiam, in quantum est ratio bono, quod ipse agat bonum. 2. Quoniam mag
Abbreviated transcription (Latin):
uiria cũ habitib pͥuatĩs pͥncipior cogͦscit᷑
institia cũ habitib pͥncipioꝵ poĩtiuis. nã
unũ ꝯͣrium cognoscit᷑ ꝑ reliquũ. Institia
dicit siue sig̾ficat cẽntiã. s uis si gficat cẽ
institie. et ꝗa eẽntia in suo eẽ est sustẽtata
gͦ iustitia ini iure est sustẽtata. Uñ patet
cã efficions q̃ quide iustitia est pͥncipiũ
formale et nis mat̾iale. eo ꝗa ꝑ iustitiam
formatũ est. iudiciũ uero ẽ pͥncipiũ finalo.
co ꝗa in ip̃o est quies. ¶Iustitia ẽ mediũ
int̾ actorẽ et reũ cũ quo uidex dat nn

Expanded text:
iorum cognoscitur iustitia cum habitibus principiorum positiuis. Nam unum contrarium cognoscitur per reliquum. 13. Iustitia dicit siue significat essentiam, sed ius significat esse iustitiae. Et quia essentia in suo esse est sustentata, ergo iustitia in iure est sustentata. Vnde patetcausa efficiens. Quae quidem iustitia est principium formale et ius materiale, eo quia per iustitiam formatum est; iudicium uero est principium finale, eo quia in ipso est quies. 14. Iustitia est medium inter actor
Abbreviated transcription (Latin):
latius. uegetatuus nãq poĩt ĩ suo uege¬
tabili ĩ tͥnseco foriã et mat̾ia que euem¬
ut̃ ei de elem̃tatiua. et ĩ ip̃o negetabili
mutat unã sbam in aliã. uegetatiuo expo¬
kante formã et mat̾ia ab elenĩtatiua ue¬
mõtes ab cea. et ex illis ĩduit ip̃a uegeta¬
tuia negotatũ nouñ. s ad istũ modũ ꝯcur¬
gn̾atioĩs. cõruptioĩs.pͥnacioĩs.et augm̃ta¬
tioĩs. et huiꝰ mõi. in ponẽdo ꝑte in ꝑte.
et ꝑtes in toto et eꝯͦ. et toto tralmittẽte
suã silitudĩe suo similato. ¶ꝑ ẜam re¬
gulam .k. q̃rit᷑ uegetatiua cũ quo uege
les. nã uegetatuiꝰ in suo uegetabili ĩ tͥnse¬
co uegetat oĩa negetabilia peg̾na mediã¬
te uegetare. Ad huc uegetat cũ pͥncipiis

Expanded text:
 ponit in suo uegetabili intrinseco formam et materiam, quae eueniunt ei de elementatiua. Et in ipso uegetabili mutat unam substantiam in aliam, uegetatiuo expoliante formam et materiam, ab elementatiua uenientes; et ex illis induit ipsa uegetatiua uegetatum nouum. Sed | ad istum modum occurgenerationis, corruptionis, priuationis et augmentationis, et huiusmodi, imponendo partem in parte, et partes in toto, et e conuerso, et tot transmittente suam similitudinem suo similato. Per secundam regulam K quaeritur: Vegetatiua cum quo uegetles; nam uegetatiuus in suo uegetabili intrinseco uegetat omnia uegetabilia peregrina mediante uegetare. Adhuc uegetat cum principiis
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo ẜm ꝙ equalitas est discursa ĩ tra¬
ctatu pͥncipioꝵ. sic dob iustitia discurri
in eode ut iam supdcm̃ est. et ĩ isto passu
cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ bonũ et equũ est red¬
dere unncuiq qd̾ suñ est cũ bõĩtate. ma¬

Expanded text:
um quod aequalitas est discursa in tractatu principiorum, sic debet iustitia discurri in eodem, ut iam supra dictum est. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod bonum et aequum est reddere unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝗbis ꝯsistit suns trãsitꝰ. et hoc ide dici põt
ꝑ imp̃ssioẽs quas ht̃ in decem p̃dicam̃tis.
suo tũ motu moto ꝑ gn̾ale motũ celi. s
declarare hoc eẽt longũ. s ip̃a declaratio sa¬
tis scibilis est scienti hãc arte. De nono
ctabiniꝰ in undecima ꝑte huiꝰ libri. u in
applicatiõe. Sciẽdũ est ꝙ moralitates ⁊¬
possũt tractari duob modis .s. sm uͥtu¬

Expanded text:
dici potest per impressiones, quas | habet in decem praedicamentis, suo tamen motu moto per generalem motum caeli. Sed declarare hoc esset longum; sed ipsa declaratio | satis scibilis est scienti hanc Artem. 9 DE NONctabimus in decima parte huius libri, uidelicet in applicatione. Sciendum est, quod moralitates possunt tractari duobus modis, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt destructa. eo ꝗa nõ hẽret sb̾iectũ ĩ quo eẽt
sustentata. ⁊ eẽt destructa eleñtatiua . et ꝑ
cõpus exñs sb luna eẽt poĩtũ in nacuitate
finis ĩ tanto ꝙ finis nature eẽt sic habitus
pͥuatiuns nature sic̃ cetitas uisus. et ẜditas
auditus. et ꝗa hec oĩa sũt ualde ĩpossibi¬
is. et ĩ massis siłr. et ĩ elem̃tatis iã magis
sũt mixta. et ꝯpoĩta.sic̃ in plantis ĩ ꝗbus
sut ꝯpõita cũ uegetatiua. et in aĩalib cum
sensitiua et ymagĩatiua. et hoc mediãte ele¬
m̃tatiua ꝯpõĩta cũ ip̃is. S hic mirat᷑ in¬
tellectꝰ t̾ra q̃ est ĩferuis ꝑ quẽ modũ põt

Expanded text:
esset destructa, eo quia non haberet subiectum, in quo | esset sustentata. Et esset destructa elementatiua, et pecorpus, existens sub luna, esset positum in uacuitate finis, in tanto, quod finis naturae esset sic habitus priuatiuus | naturae, sicut caecitas uisus et surditas auditus. Et quia haec omnia sunt ualde impossibir et in elementatis iam magis sunt mixta et composita. Sicut in plantis, in quibus sunt composita cum uegetatiua, et in animalibus cum sensitiua et imaginatiua; et hoc mediante elementatiua, composita cum ipsis. Sed hic miratur intellectus: Terra, quae est inferius, per quem modu
Abbreviated transcription (Latin):
mutaret aluid in suã eẽntia. sic̃ si rosa trãs¬
niutaret liliũ aut molã in suã eẽntiã. ¶
Elem̃tatiã in nũoritate est situata. eo qr
sua pͥncipia pͥmitiua fuerũt de nichilo
deducta. et creata. Iter elem̃tatiã ẜ̃m ꝙ¬

Expanded text:
mutaret aliud in suam essentiam; sicut si rosa transmutaret aliud in suam essentiam; sicut si rosa transmutaret lilium aut uiolam in suam essentiam. 18. Elementatiua in minoritate est assituata, eo quia sua principia primitiua fuerunt de nihilo deducta et creata. Item elementatiua,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uegetatiua in negetato. et sensitiua
ĩ seusato. et u magĩatina ĩ ymagĩato.
et ĩtellectꝰ in ĩtellecto. ¶Elem̃tatina
ẽ in sb̾o maior quo ad unã qualitatẽ. et
nõ quo ad aliam. sic̃ in piꝑe ẽ maior
quo ad caliditatẽ ꝙͣ quo ad siccitatem.
Adhuc quo ad siccitatẽ magis ꝙͣ quo
ad huiditatẽ. Iter magis quo ad hũi¬
ditatẽ ꝙͣ quo ad frigiditatẽ. et ĩ isto pas¬
su cognoscit intellectꝰ ꝑ quẽ modũ ma¬
ioritas elemĩtatie est sbalt̾nata ĩ sb̃iecto
sol qui maior et fortior ẽ in calidita¬
te ni meridie ꝙͣ in mane et sero effec¬
tiue. Elem̃tatiua ĩ equalitate est situa¬
ta. elem̃ta nãq equales oẽutias hñc per
quantitatẽ. ut ꝓportio possit ẽẽ ĩ eleñ¬
tatis. et ut ista et illa rosa sint equales
ĩ eadem spẽ. et sic de aliis suo mõ. nam
alias unũ elem̃tũ coͬrumꝑet aliud ele¬
m̃tũ ꝑ eẽntiam. aut unũ elem̃tatũ trãs¬

Expanded text:
sitiua in sensato, et imaginatiua in imaginato, et intellectus in intellecto. 16. Elementatiua est in subiecto maior quo ad suam qualitatem et non quo ad aliam; sicut in pipere est maior quo ad caliditatem, quam quo ad siccitatem. | Adhuc quo ad siccitatem magis, quam quo ad humiditatem. Item magis quo ad humiditatem, quam quo ad frigiditatem. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum maioritas elementatiuae est subalternata iectute. Sicut sol, qui maior et fortior est in caliditate in meridie, quam in mane et sero effectiue. 17. Elementatiua in aequalitate est assituata. Elementatiua namque aequales essentias habet per quantitatem, ut proportio possit esse in elementatis, et ut ista rosa et illa rosa sint aequales in eadem specie; et sic de aliis suo modo. Nam alias unum elementum corrumperet aliud elementum per essentiam, aut unum elementum trans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuo grauo. s recõdat᷑ sintillã ignis exi¬
entẽ a lapide hoĩo ꝑcutiẽte ip̃m lapidẽ
cũ calibe. q̃ quidẽ sintilla magna flãma
ẽ in potẽtia respectu matie eueniẽtis. Adh
mirat᷑ in tellect. quare maiores fructus
ui gradu caliditatis. et multa poma in
codem poniario q̃ sũt equalia ĩ odore. sa¬
pore. colore. et huimoĩ. hoc aũt ẽẽ nõ pos¬
set nisi uegetatiua ĩ eqͣlitate eẽt plãtata.
et radicata. De mĩoritate ꝗde uegeta¬
tiue sic põt dici. sic̃ de eius maioritate
dc̃m est. nani relatiue se hũt. uegetatiua
uero reducibilis ẽ ꝑ nũoritatẽ ad nõ esse.
eo ꝗa est et nõ erat añ ꝙͣ creata fuisset.
De negetatiua ꝑ regłas deducta.

Expanded text:
 recordatur scintillam ignis, exeuntem a lapide, homine percutiente ipsum lapidem cum calibe; quae quidem scintilla magna flamma est in potentia respectu materiae euenientis. Adhuc miratur intellectus: Quare maiores fructus in gradu caliditatis, et multa poma in eodem pomario; quae sunt aequalia in odore, sapore, colore, et huiusmodi. Hoc autem esse non posset, nisi uegetatiua in aequalitate esset plantata et radicata. 18. De minoritate quidem uegetatiuae sic potest dici, sicut de eius | maioritate dictum est; nam relatiue se habent. Vegetatiua uero reducibilis est per minoritatem ad non esse, | eo quia est, et non erat ante, quam creata fuisset. 2. De uegetatiua, per regulas de
Abbreviated transcription (Latin):
Iustitia sine u̾itate cẽ nõ põt. et ideo qñ
est cũ illa sequit᷑ ꝙ ip̃a sic sit cognoscibil
ꝑ illũ modũ ꝑ quẽ u̾itas ẽ cognoscibilis
in discursu pͥncipior et regłaro. ut patet
ĩ tractatu pdco mixtioĩ pͥncipioro et re¬
głaꝵ. et ĩ isto passu cognoscit ĩ tellectꝰ ꝙ

Expanded text:
Iustitia sine ueritate esse non potest. Et ideo, quando Iustitia sine ueritate esse non potest. Et ideo, quando est cum illa, sequitur, quod ipsa sic sit cognoscibilis per illum modum, per quem ueritas est cognoscibilis in discursu principiorum et regularum, ut patet in tractatu praedictae mixtionis principiorum et regularum. Et in isto passu co
Abbreviated transcription (Latin):
bono ꝙ ip̃e agat bonũ. et mag ͦ disponit
ꝙ illd̾ bonũ sit magnũ. et durõ disponit
deducta i illũ agere. et qñ bonꝰ agit bene
tũc iusticia est orra. et est de potẽtia ĩ actũ
deducta. Institia ꝑ ĩtollectũ est ĩ telli¬
gibilis. et ꝑ nolũtatẽ amabilis. et ideo
ĩtellect et uoluntas ip̃am obicctãt. postꝙ̃
iustitia est nata actus iustitio remanot
ĩ potẽtia. ip̃ã nãq iustitia in durõue et po¬
uoluntatẽ est amabilis. nã om̃e bonũ ẽ
amabile. et ideo qñ d iligit᷑ cũ dispositio¬
ũtus. q̃ quidẽ uͥtus ẽ suũ genꝰ. eo ꝗa sb̾ u¬
tute ꝯsistũt multe uͥtutes. et ideo sic̃ uͥtꝰ
iustitia orit᷑ ꝑ cundẽ modũ ꝑ quẽ uͥtus mo¬
ralis orit᷑. et ĩ isto passu cognoscit ĩtellectꝰ
ꝑ quẽ modũ ꝑticulare cũ suo uinũsali re¬
git᷑ et dirrigit᷑. et in isto passu iuriste de¬
bent ualde cõgandẽ. eo ꝗa iste passus est
regła gũalis et ĩfalibilis ad oĩa nira. ¶

Expanded text:
quod ipse agat bonum, et magnitudo disponit, quod illud bonum sit magnum, et duratio disponit, deducta in illum agere. Et quando bonus agit bonum, tunc iustitia est orta; et est de potentia, in actum deducta. 5. Iustitia per intellectum est intelligibilis, et per uoluntatem est amabilis. Et ideo intellectus et uoluntas ipsam obiectant, postquam iustitia est nata. Actus iustitiae remanet in potentia; ipsa namque iustitia in duratione et pouoluntatem est amabilis. Nam omne bonum est amabile. Et ideo quando diligitur cum dispositiouirtus. Quae quidem uirtus est suum genus. Eo quia | sub uirtute consistunt multae uirtutes. Et ideo, sicut uiriustitia oritur per eundem modum, per quem uirtus moralis oritur. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum particulare cum suo | uniuersali regitur et dirigitur. Et in isto passu iuristae debent ualde congaudere, eo quia iste passus est regula generalis et infallibilis ad omnia iura. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ magͥtudĩe rõne ciiꝰ diffriã ẽ magna.
¶Degetatiua ht̃ xoͣdantiã adhoc ut sue
spẽs ꝯueniãt int̾ se. in aliꝗbus rebus sic̃
ꝯcõdãt piper et alliũ in caliditate. lactu¬
ca ꝗdẽ et cucurbita ĩ frigiditate. et młte
rose in eodẽ colore. situ.et huiꝰmoĩ. et hoc
idem de uegetatiua q̃ est in aĩalib põt
dici suo mõ. uegetatiua ꝗdem semꝑ sequit᷑
uegetãdo maiorẽ ꝯplexiõe sbiecti ĩ quo ẽ¬

Expanded text:
agna. 11. Vegetatiua habet concordantiam ad hoc, ut suae species conueniant inter se in aliquibus rebus; sicut concordant piper et alleum in caliditate, lactuca et cucurbita in frigiditate, et multae rosae in eodem colore, situ, et huiusmodi; et hoc idem de uegetatiua, quae est in animalibus, potest dici suo modo. Vegetatiua quidem semper sequitur, uegetando maiorem complexio
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝓpͥa qualitus. et rñdendũ est ꝙ illa ⁊
quã ht̃ ꝑ sua elem̃ta. sic̃ colera q̃ est elem̃¬
nã a tra recipit siccitatẽ. et sic de aliis ꝯple
Ad huc cõsistit in tpre mediãte motu ĩ quo ẽ
augm̃tando altando. et sbiectã in quo est
rato obiectiue. qm̃ nisi clem̃tatiua eẽt ĩ ele¬
m̃tato iã qualitates nõ eeñt in elem̃tuto.
aut eeñt sine sb̾iecto qd̾ est impo ᷝ ͤ ut patet
ĩflãma ĩ qua ẽ caliditas. et ĩ glatie frigi¬
dicas. et huimõi. tñ hic dubitat ĩtellectꝰ
utꝵ in spa ignis sit siccitas t̾re cũ sint ele¬
m̃tis ĩferiorib huĩditate rosistẽte et ꝯͣriãte
siccitati t̾re. et caliditate ignis frigiditati
aque. usqqͦ ip̃e recõdat᷑ ꝙ si oĩa elem̃ta nõ
eeũt in sꝑa ignis neq ĩ qualibet sꝑa cuiꝰlib¬

Expanded text:
sua propria qualitas? Et respondendum est, quod illa, quam habet per sua elementa; | sicut cholera, quae est elemennam a terra recipit siccitatem; et sic de aliis complAdhuc consistit in tempore mediante motu, in quo est augmentando, alterando, et subiectum, in quo est, rato obiectiue; quoniam nisi elementatiua esset in elementato, iam qualitates non essent. In elementato autem essent sine subiecto. Quod est impossibile, ut patet in flamma, in qua est caliditas, et in glacie frigiditas, et huiusmodi. Tamen hic dubitat intellectus: Vtrum in sphaera ignis sit siccitas terrae et mentis inferioribus, humiditate resistente et contrariante siccitati terrae, et caliditate ignis frigiditati aquae? Vsquequo ipse recordatur, quod si omnia elementa non essent in sphaera ignis neque in qualibet sphaera cuiuslib
Abbreviated transcription (Latin):
sitioe et existũt sb̾ elemĩtatis. Elemñta¬
tuia ẽ potẽtia bona. nã sine ip̃a cõpora¬
lia eẽnt otiosa. et deinata a suo fine ad
quẽ sut. et mũdus nullã hẽret ptectio¬
nẽ. et ideo quãtũ est bona tm̃i est ratio
bono ut agat bonũ. ¶Elenĩtatiua est
magna potẽtia. co ꝗa ꝑ suã magtudi¬
nẽ ambit multa. et sua magᵈ multũ¬
ninr in tanto ꝙ corpto uno elem̃tato
ntatiua est potẽs ꝑ suã spẽm existẽdo ẜm id qd̾¬
est et agẽdo ẜin id qd̾ agit. q̃ quidẽ potãs ei
i aliquo nõ deficit. elem̃tatiua eĩ sic põt
elem̃tare elem̃tata. sic̃ negetarina uegetare
negetata. et sensitina sentire sensata. et yma¬
gĩatina ymagiari ymagiãta. Elem̃tatia
ht̃ instinctũ gn̾ale a quo descendũt ĩstĩctus
spẽꝵ. et ab illis ĩstinct᷑ ĩdiuiduati et ele

Expanded text:
sitionem et existunt sub elementatis. 1. Elementatiua est potentia bona. Nam sine | ipsa corporalia essent otiosa et deuiata a suo fine, ad quem sunt; et mundus nullam haberet perfectionem; et ideo, quantum est bona, tantum est ratio bono, ut agat bonum. 2. Elementatiua est magna potentia, eo quia per suam magnitudinem ambit multa; et sua magnitut in tanto, quod corrupto una elementato mentatiua est potens per suam speciem, existendo secundest, agendo secundum id, quod agit. Quae quidem potestas ei in aliquo non deficit; elementatiua enim sic potest elementare elementata, sicut uegetatiua uegetare uegetata, et sensitiua sentire sensata, et imaginatiua imaginari imaginata. 5. Elementatiua habet instinctum generalem. A quo descendunt instinctus s
Abbreviated transcription (Latin):
ram. aquã. aerẽ. ignẽ. ĩ ꝗbus ẽ plãtata
trãsinuttat ĩ suã spẽ. et hoc idẽ facit p
cibũ et potũ. adhuc uegetatĩa hr̃ uͥtutẽ
ĩ plãtis de qua medici hũt expiẽtiam.
Degetatiua rõne u̾itatis uere uegetat
tioe in ꝯẜuãdo sinĩ eẽ et multiplica do
suani spc̃m ut appet ĩ plãtis q̃ generãt
quãtũ possũt euitãdo nõ cẽ. Degetatĩ
ẽ radicata et plantata in diffrĩa ut ples
spẽs sint de suo gn̾e. s q̃rit ĩtellect que
ẽ causa ꝙ u̾idis color ẽ gn̾alior ĩ plãtis
ꝙͣ alius color. usq qͦ recõdat᷑ t̾ra et aquã¬

Expanded text:
et ignem, in quibus est plantata, transmutat in suam speciem; et hoc idem facit per cibum et potum. Adhuc uegetatiua habet uirtutem in plantis; de qua medici habent experientiam. 8. Vegetatiua ratione ueritatis uere uegetat licando suam speciem, | ut apparet in plantis, quae generant, quantum possunt, euitando non esse. 10. Vegetatiua est radicata et plantata in differentia, ut plures species sint de suo genere. Sed quaerit intellectus: Quae est causa, quod uiridis color est generalior in plantis, quam alius color? Vsq