comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipum ab amoribus suis auocare &e auellere uoluisse cognouerat. Quam uis
enim Seneca pompeiam antea sibi infensam fuisse rescisset: uiolentã tamen
burri illius familiaris sui mortem atq memorati Tigellini mimici eius
substitutionem postea conspicatus. non ulterius cunctandum ratus exinde re¬
cedere statuit: ut ꝑ hunc modum quando aliter fieri non posset saluti sue
consuleret. Unde a Nerone summis precibus postulauit: ut ualitudini simł
ac senectuti sue a publicis curis & occupationibus uacare liceret. Quod Et
facilius impetraret omnibus bonis suis que maxima erant cedere & se in
ocium & solitudinem conferre promictebat. Nero autem postulata sua pala
& aperte sibi negasse dicitur & ut abeo omnem suspitionem amoueret
iureiurando adhibito pollicebatur. ne sibi aliqua exparte noceret. & ut uer¬
bis suis maiorem atq indubitatam quandam & certam fidem adhberet.

Expanded text:
ipsum ab amoribus suis avocare et avellere voluisse cognoverat. Quamvis ipsum ab amoribus suis avocare et avellere voluisse cognoverat. Quamvis enim Seneca Pompeiam antea sibi infensam fuisse rescisset, violentam tamen Burri, illius familiaris sui, mortem atque memorati Tigillini, inimici eius, substitutionem postea conspicatus, non ulterius cunctandum ratus, exinde recedere statuit, ut per hunc modum quando aliter fieri non posset, saluti sue consuleret. Unde a Nerone summis precibus postulavit ut valitudini simul ac senectuti sue a publicis curis et occupationibus vacare liceret. Quod ut facilius impetraret, omnibus bonis suis, que maxima erant, cedere et se in otium et solitudinem conferre promittebat. Nero autem postulata sua palam et aperte sibi negasse dicitur, et ut ab eo omnem suspitionem amoveret, iureiurando adhibito pollicebatur ne sibi aliqua ex parte noceret. Et ut verbis suis maiorem atque indubitatam quandam et certam fidem adhiberet,
Abbreviated transcription (Latin):
hominum cetibus abstinuerit. Cornelius enim sic inquit Ibatur incedes nisi
affrannius burrus & anneus Seneca obuiam euntes restitissent. legatis quoq
armeniorum causã gentis sue apud Neronem agentibus ascendere suggestum
imperatoris ac respondere parabat: nisi ceteris omnibus pauore deficis Sene¬
ca admonuisset ut uenienti matri &curreret. Ita ꝑ hunc modum spetie pie¬
tatis obuiam itum dedecori idem cornelius tradit. Sed cum burrus postea uene¬
no proantidoto ad faucum egrotarum remedium datum exinde perisset eius mõs
Senece potentiam multum ad modum infregisse uidebatur. quod tiero tigelli¬
num quemdam crebris pompeiȩ sabine suasionibus monitus quam ipse antea
unice dilectam post mortem octauie sororis & conuigis uxorem acceperat eius
loco substituerat. hec mulier Senece propterea infensa esse credebatur qđ

Expanded text:
hominum cedibus abstinuerit. Cornelius enim sic inquit: "Ibatur in cedes, nisi hominum cedibus abstinuerit. Cornelius enim sic inquit: "Ibatur in cedes, nisi Affranius Burrus et Anneus Seneca obviam" euntes restitissent. "Legatis" quoque "Armeniorum causam gentis" sue "apud Neronem" agentibus "ascendere suggestum imperatoris" ac respondere "parabat, nisi ceteris" omnibus "pavore defixis Seneca admonuisset", ut "venienti matri" occurreret. "Ita" per hunc modum "spetie pietatis obviam itum dedecori". Idem Cornelius tradit. Sed cum Burrus postea, veneno pro antidoto ad faucium egrotarum remedium dato, exinde periisset, eius mors Senece potentiam multum admodum infregisse videbatur, quod Nero Tigillinum quendam, crebris Pompeie Sabine suasionibus monitus, quam ipse antea unice dilectam, post mortem Octavie sororis et coniugis, uxorem acceperat, in eius locum substituerat. Hec mulier Senece propterea infensa esse credebatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidiam solam regnorum labem ac perniciem. hec enimdiutius latuisse ui-¬
debatur aduersus se ipum splendoribus suis quasi dormientem usq adeo exsci-¬
tauit: ut muidorum & obtrectatorum hominum machinamentis nescio
quibus postea ab imperators necaretur. Sed ut res tota clarius appareant pau¬
lo altius ab orrigine repetemus. Affranium burrum & Anneum Senecam
multarum rerum experientia cognitos Neroni sibi preceteris delegisse: ut
eorum consiliis uteretur cornelius tacitus auctor est. hi enim rectores
imperatorie iuuentutis erant ac diuersis artibus ex equo pollebant. Burni
namq militaribus curis & seueritate morum Seneca preceptis eloquẽtie
& honestate comite iuuabant. his igitur duobus singularissimis & clarissimis ui¬
ris usq adeo credebat confidebatq ut eorum exhortationibus monitus a uariis

Expanded text:
vidiam, solam regnorum labem ac pernitiem hec enim diutius latuisse vividiam, solam regnorum labem ac pernitiem hec enim diutius latuisse videbatur, adversus se ipsum splendoribus suis quasi dormientem, usque adeo excitavit, ut invidorum et obtrectatorum hominum machinamentis nescio quibus postea ab imperatore necaretur. Sed ut res tota clarius appareat, paulo latius ab origine repetemus. Capitolo VIII Affranium "Burrum" et Anneum "Senecam", multarum "rerum experientia cognitos", Neronem sibi pre ceteris delegisse, ut eorum consiliis uteretur, Cornelius Tacitus auctor est. "Hi" enim "rectores imperatorie iuventutis" erant ac diversis artibus "ex equo pollebant. Burrus" nanque "militaribus curis et severitate morum, Seneca preceptis eloquentie et" honestate "comit<at>e" "iuvabant". His igitur duobus singularissimis et clarissimis viris usque adeo credebat confidebatque, ut eorum exhortationibus monitus, a variis
Abbreviated transcription (Latin):
cum nulla philosophorum sententia diuitie in malis recenseantur illis af.¬
fluentem ui tupenare non licet. Quod beatus augustinus non fecisset nisi
sibi in laudanda paupertate nmiuis ut arbitror uisus esset isqui cetor
opulentissimus ac ditissimus fuisset. Sed quid pluribus opus est uerbis ip̃m
namq continentissime ac modestissime uite fuisse nemo negtit & quida
non ignobilis poeta palam & aperte his uersibus expressit ore suo Seneca
mores rome monebat optimus sculptor morum mentisq colonus & que
secuntur. Cum itaq seneca obsingulares & incredibiles uirtates suas ex cor¬
dubensi non solum romanus ciuis effectus: sed dignioribus etiam romane
ciuitatis magistratibus functus esset. ut diximus & insuper magister Nero¬
nis & capud cum potentissimus haberetur & ad extremum opulentisfimus
ac ditissimus euaderet latentem quorumdam prepotentium hominum in¬

Expanded text:
cum nulla philosophorum sententia divitie in malis recenseantur, illis afcum nulla philosophorum sententia divitie in malis recenseantur, illis affluentem vituperare non licet. Quod beatus Augustinus non fecisset, nisi sibi in laudanda paupertate nimius, ut arbitror, visus esset is qui ceterorum opulentissimus ac ditissimus fuisset. Sed quid pluribus opus est verbis? Ipsum nanque continentissime ac modestissime vite fuisse nemo negat; et quidam non ignobilis poeta palam et aperte his versibus expressit: Ore suo Seneca mores Rome monebat Optimus sculptor morum mentisque colonus, et que secuntur. Cum itaque Seneca ob singulares et incredibiles virtutes suas ex Cordubensi non solum Romanus civis effectus, sed dignioribus etiam Romane civitatis magistratibus functus esset, ut diximus, et insuper magister Neronis et apud eum potentissimus haberetur, et ad extremum opulentissimus ac ditissimus evaderet; latentem quorundam prepotentium hominum in
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat. ipse enim petrarcha pluribus librorum suorum locis senecam tãtis
ac tam precipius incelum laudibus extollit. ut satis hominem laudare nõ
posse credat Nam & mepistola quadam ip̃um in comparabilem: ut eius uẽ¬
bis utar morum preceptorem appellat & alibi in libro quodam rtrum me¬
morandarum uerba hec ponit .ł anneus seneca cordubensis origmis: sed
romane uirtutis hanc diuinam memorie ubertatem sibi usq in miraculum
contigisse testatur. Et reliqua huiusmodi uariis laudibus ac cõmendatio¬
nibus refertissima egregie ad modum prosecutus est. addiuitias autem suadᷤ
inquibus interceteros a beato Augustino propterea redargutum fuisse con¬
stat. quod licet paupertatem laudasset semper tamen opulentissimus fuiss&e.
illud non miuria responderi potest diuitiag omnium philosophorum con¬
sensu uei bona esse ut peripathetici uel cõmoda ut Stoyci putauerunt. uñ

Expanded text:
tulerat. Ipse enim Petrarca librorum suorum locis Senecam tantis tulerat. Ipse enim Petrarca librorum suorum locis Senecam tantis ac tam precipuis in celum laudibus extollit, ut satis hominem laudare non posse credat. Nam et in epistola quadam ipsum "incomparabilem", ut eius verbis utar, "morum preceptorem" appellat. Et alibi in libro quodam Rerum memorandarum verba hec ponit: L. Anneus Seneca Cordubensis originis, sed Romane virtutis, hanc divinam memorie ubertatem sibi usque in miraculum contigisse testaturo, et reliqua huiusmodi variis laudibus et commendationibus refertissima egregie admodum prosecutus est. Ad divitias autem suas, in quibus, inter ceteros, a beato Augustino propterea redargutum fuisse constat quod licet paupertatem laudasset, semper tamen opulentissimus fuisset; illud non iniuria responderi potest: divitias, omnium philosophorum consensu, vel bona esse, ut Peripatetici, vel commoda, ut Stoici putaverunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire uideretur re non nomine complexus esset. illud u̾o quod petrarca
noster sibi obicit mepistola quadam quam adeum apud inferos degentem
mississe fingit. leue quiddam uideri debet. ubi ip̃i tamꝗͣ probrum quoddã
ac uiro phlosopho minime conueniens obiecisse uidetur. Quod teroni in libͥs
quos ad eum declementia conscripsit nimis adulatus esset: quod ad singu¬
larem quamꝗͥam hominis prudentiam meo quidem iudicio ad scribendũ
est. Ita apud imperatorem in regia segerere ut pene solus peregrinus
& alienigena i urbe iam totius orbis dominatrice ac regina regnare
uideretur. Nam fuit illi uiro ut scribit Cornelius tacitus ingenium
amenum & temporis eius auribus accomodatum. Quippe m morte clau¬
dii funebrem laudationem composuerat. Qua dero in funere uteretur
Ubi defunctum imperatorem pluribus ꝙͣ oportebat incelum laudibus ex¬

Expanded text:
uam viro philosopho convenire videretur, re, non nomine complexus esset. Illud vero quod Petrarcha uam viro philosopho convenire videretur, re, non nomine complexus esset. Illud vero quod Petrarcha noster sibi obicit in epistola quadam, quam ad eum apud inferos degentem misisse fingit, leve quiddam videri debet, ubi ipsi tanquam probum quoddam ac viro philosopho minime conveniens obiecisse videtur: quod Neroni in libris, quos ad eum De clementia conscripsit, nimis adulatus esset. Quod ad singularem quandam hominis prudentiam meo quidem iudicio adscribendum est: ita apud imperatorem in regia se gerere, ut pene solus peregrinus et alienigena in urbe, iam totius orbis dominatrice et regina, regnare videretur. Nam "fuit illi viro", ut scribit Cornelius Tacitus, "ingenium amenum et temporis eius auribus accomodatum". Quippe in morte Claudii funebrem laudationem composuerat, qua Nero in funere uteretur. Ubi defunctum imperatorem pluribus quam oportebat in celum laudibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
las spatiandi gratia plerumq summebat. Uxorem suam paulinam ex qua
eum plures fisios suscepisse diximus: ita unice diligebat: ut ip̃e quodam loco
eam supra humanum modũ adamasse fateatur duos fratres habuit Gaui¬
onem & melam. Quorum unus egregius declamator. alter lucani poetae
pater fuisse scribitur. hoc enim Suctonii de germanis Senece loquentis uba
sunt. tunius Anneus Gallio frater Senece egregius declamator propria. se
manu interfecit Nerone in sua presentia oeferente. & de uela ita dicit:
.I. Anneus aielas senece frater & Gallionis bona lucani poete filii sui a tiero¬
ne promeretur. Et ne singula eius gesta complectar Sed breuissime simul
ac uerissime dixerim inomnibus uite sue tocius moribus unodumtaxat
excepto sumopere acunctis scriptoribus laudatus est. þaupertatem enim plu¬
ribus uerbis ab eocomendatam fusse dicunt: cum diuitias atq plusq uiro

Expanded text:
las spatiandi gratia plerunque sumebat. Uxorem suam Paulinam, ex qua las spatiandi gratia plerunque sumebat. Uxorem suam Paulinam, ex qua eum plures filios suscepisse diximus, ita unice diligebat, ut ipse quodam loco eam supra humanum modum adamasse fateatur. Duos fratres habuit, Gallionem et Melam, quorum unus egregius declamator, alter Lucani poete pater fuisse scribitur. Hec enim Eusebii de germanis Senece loquentis, verba sunt: "Iunius Anneus Gallio, frater Senece, egregius declamator, propria se manu interfecit Nerone in sua presentia deferente". Et de Mela ita dicit: "L. Anneus Mela, Senece frater et Gallionis, bona Lucani poete filii sui a Nerone promeretur". Et ne singula eius gesta complectar, sed brevissime simul atque verissime dixerim, in omnibus totius vite sue moribus uno duntaxat excepto summopere a cunctis scriptoribus laudatus est. Paupertatem enim pluribus verbis ab eo commendatam fuisse dicunt, cum divitias atque opes plus q
Abbreviated transcription (Latin):
noster Neroni puero iam ã claudio adoptato & ad imperium quoq orbis
terrarum designato nequaq preceptor traderetur. Atq hec iccirto interpo¬
sui non quia res ip̃as approbatione inligere existimarem. Sed ut potius A
gellio gramatico tam acerrimo ac tam temerario eĩus reprehensori exinde
satis abundec responderetur fuit igitur ut diximus uir doctissimus omni¬
nibus liberalibus artibus apprime eruditus: Sed precipue iphilosepma claruit
Masculam namq & uirilem stoycorum sententiam cẽteris aliorũ pmlosothorũ
uelut muliebribus & eneruatis opinionibus pretulit. cuius quidem secte
quasi magister & princeps omnium acerrimus habebatur. corpuis eius defome
imbeccillum multisq morborum generibus obnoxium ac ualitudinariũenit:
que omnia equo animo tollerabat. nodico insupersomno utebatur unde &
uarias uillarum amenitates assidue querebat & non nullas peregriatiuncu¬

Expanded text:
noster, Neroni puero iam a Claudio adoptato et ad imperium quoque orbis noster, Neroni puero iam a Claudio adoptato et ad imperium quoque orbis terrarum designato, nequaquam preceptor traderetur. Atque hec idcirco interposui, non quia res ipsas approbatione indigere existimarem, sed ut potius A. Gellio grammatico, tam acerrimo ac tam temerario eius reprehensori, exinde satis abundeque responderetur. Fuit igitur, ut diximus, vir doctissimus, omnibus liberalibus artibus apprime eruditus, sed precipue in philosophia claruit. Capitolo VII Masculam nanque et virilem Stoicorum sententiam ceteris aliorum philosophorum velut muliebribus et enervatis opinionibus pretulit. Cuius quidem secte quasi magister et princeps omnium acerrimus habebatur. Corpus eius deforme, imbecillum multisque morborum generibus obnoxium ac valitudinarium erat. Que omnia equo animo tolerabat; modico insuper somno utebatur. Unde et varias villarum amenitates assidue querebat et nonnullas peregrinatiuncu
Abbreviated transcription (Latin):
stribus uerbis exornare. tum quoq amplificare solent. phailosophorũ aut
proprium & peculiare munus est sensa sua plane dilucideq enarare.
Ad Quintilianum illud etiam accedebat: quod cum ambo hispani essent
doctrinaq excellerent ita se inuicem emulabantur ut alter alteri
detrahere coneretur. preterea hoc idem platoni ac Garroni ut de me¬
lioribus utriusq lingue auctoribus loquar. homero & Uirgilio Tuchi¬
tidi & lucio demostheni & ciceroni & ne desanctis hominibus taceam
Eusebio ac seronimo ceterisq omnibus optimis ac probatissimis tam grecis q
latinis quarumcumq rerum scrptoribus euenisse non ignoramus t a
quibus ae tractoribus silis indignissime simulato iniguissimse carperentur
Quod uitare nullo modio potiussent. Ut de se ĩporefert cicero nisi nihilom¬
nino scribere uoluissent. Quod nisi doctissimus eruditissimusq fiuisst seneta

Expanded text:
stribus verbis exornare tum quoque amplificare solent; philosophorum autem stribus verbis exornare tum quoque amplificare solent; philosophorum autem proprium et peculiare munus est sensa sua plane dilucideque enarrare. Ad Quintilianum illud etiam accedebat quod cum ambo Hispani essent doctrinaque excellerent, ita se invicem emulabantur, ut alter alteri detrahere conaretur. Preterea hoc idem Platoni ac Varroni, ut de nobilioribus utriusque lingue auctoribus loquar, Homero et Virgilio, Thucitidi et Livio, Demostheni et Ciceroni, et ne de sanctis hominibus taceam, Eusebio et Hieronimo ceterisque omnibus optimis ac probatissimis tam Grecis quam Latinis quarumcunque rerum scriptoribus evenisse non ignoramus, ut a quibusdam detractoribus suis indignissime simul atque iniquissime carperentur. Quod vitare nullo modo potuissent, ut de se ipso refert Cicero, nisi nihil omnino scribere voluissent. Quod nisi doctissimus eruditissimusque fuisset, Seneca
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim ꝗuamꝙ artis oratorie preceptis imbutus esset: ut diximus pħie
tamen munus pre se ferebat. ac se philosophum preceteris profitebatur
Onde si forte uel ciceronis uel lactantii eloquentiam quos latinorum
omnium eloquentissimos fuisse constat preter singularem quandam doc¬
trinam eius miro dicendi lepore. tamq sale quodam conditam & asper¬
sam attulisset. profecto dubitare non possumus. quin multo magis laudã¬
dus esset: siminus uel tamen propterea uituperandus quia ec tariussu.
quoad eius professionem minime pertineret. Sua insuper scripta accu¬
rate legentibus & singula queq paulo diligentius ut decet considerãtibu
&e ut ita dixerim olfacientibus & id quod uoluit uerbis expressisse &
aperte ea que senserit explicasse uidebitur. sed alio genere dicendi orato¬
res alio uõ philosorm uti debent. Quippe oratores ed que dicunt cum ilu¬

Expanded text:
Etenim quanquam artis oratorie preceptis imbutus esset, ut diximus, philosophie Etenim quanquam artis oratorie preceptis imbutus esset, ut diximus, philosophie tamen munus pre se ferebat, ac se philosophum pre ceteris profitebatur. Unde si forte vel Ciceronis vel Lactantii eloquentiam, quos Latinorum omnium eloquentissimos fuisse constat, preter singularem quandam eius doctrinam, miro dicendi lepore tanquam sale quodam conditam et aspersam, attulisset, profecto dubitare non possumus quin multo magis laudandus esset; sin minus non tamen propterea vituperandus quia eo caruisset, quod ad eius professionem minime pertineret. Sua insuper scripta accurate legentibus et singula queque paulo diligentius, ut decet, considerantibus et, ut ita dixerim, olfacientibus et id, quod voluit, verbis expressisse et aperte, ea, que senserit, explicasse videbitur. Sed alio genere dicendi oratores, alio vero philosophi uti debent; quippe oratores ea, que dicunt, cum illu
Abbreviated transcription (Latin):
tantii insuper ieronimi Augustini ac deniq pauli apostoli tantorũ ac
tam excellentium uirorum ad agellii auctoritatem respondisse sufficiat
tiam si grauis illas seuerasq memoratorum stam sanctorum ac tam
clarorum hominum auctoritates cum agellio gramatico unico & solo
contulerimus illum ꝙͣ primum eis ip̃is concessurum nemosane mẽtis
ne suspicari quidem poterit. Ad genus autem dicendi illud idem non
miuria respondere possem: quod ille inprimo definibus adepicurum
respondisse dicitur: sic enim inquit.oratio me istius philosophi non of¬
fendit. tiam & complectitur uerbis: quod uult &dicit plane quod mn¬
telligam: & tame a philosopho si afferat eloquentiam non aspernarsi
non habeat non admodum flagitem: sic ego ad illaudatam ut ita dixe¬
nm senece nostri eloquentiam non in merito respondere posse uidetor.

Expanded text:
tantii insuper et Hieronimi, Augustini ac denique Pauli Apostoli, tantorum ac tantii insuper et Hieronimi, Augustini ac denique Pauli Apostoli, tantorum ac tam excellentium virorum, ad A. Gellii auctoritatem respondisse sufficiat. Nam si graves illas severasque memoratorum tam sanctorum ac tam clarorum hominum auctoritates cum A. Gellio grammatico unico et solo contulerimus, illum quam primum eis ipsis <non> concessurum nemo sane mentis ne suspicari quidem poterit. Ad genus autem dicendi illud idem non iniuria respondere possem, quod ille in primo De finibus ad Epicurum respondisse dicitur. Sic enim inquit: "Oratio me istius philosophi non offendit; nam et complectitur verbis quod vult, et dicit plane quod intelligam; et tamen a philosopho, si afferat eloquentiam, non asperner; si non habeat, non admodum flagitem". Sic ego ad illaudatam, ut ita dixerim, Senece nostri eloquentiam non immerito respondere posse videbor.
Abbreviated transcription (Latin):
illos fuisse retulisset poeticam scilicet & ciuilem hanc inquit uarro liber¬
tatem. non habuit tantum modo poeticam theologiam reprehendere ausuᷤ
est. ciuilem u̾o ne attingere quidem ausus est Quod Seneca in libro de super¬
stitiones deorum gentilium acerrime ac uehementissime insec̾tatus est.
inquo quidem multo copiosius atq uehementius reprehendit ipse. Ciuilẽ
istam & urbanam theologiam guam Uarro theatricam at fabulosam
& reliqua: & paulo superius Anneum iquit Senecam non nullis in¬
ditiis muenimus a postolorum nostrorum claruisse temporibus. Quid
paulus apostolus ut ait quidamuas electionis & magister gentiũm
non ne mepistolis quas ad Senecam scripsit: ip̃um admirari & eius
dectrinam diuinam potius ꝙͣ humanam uenerari uidetur. Atq hec
pacica ex multis plutharchi pliniy cornelii Suetonii Q uintiliani lac¬

Expanded text:
illos fuisse retulisset, poeticam scilicet et civilem, "Hanc", inquit, "Varro liberillos fuisse retulisset, poeticam scilicet et civilem, "Hanc", inquit, "Varro libertatem non habuit; tantum modo poeticam theologiam reprehendere ausus est. Civilem vero ne attingere quidem ausus est". Quod Seneca in "libro" "contra Superstitiones deorum gentilium" acerrime ac vehementissime insectatus est. In quo quidem "multo copiosius atque vehementius reprehendit ipse civilem istam et urbanam theologiam quam Varro theatricam atque fabulosam", et reliqua. Et paulo superius: Anneum, inquit, Senecam "nonnullis inditiis invenimus Apostolorum nostrorum claurisse temporibus". Quid? Paulus Apostolus, ut ait quidam, "vas electionis et magister gentium", nonne in epistolis, quas ad Senecam scripsit, ipsum admirari et eius doctrinam divinam potius quam humanam venerari videtur? Atque hec pauca ex multis Plutarchi, Plinii, Cornelii, Suetonii, Quintiliani, Lac
Abbreviated transcription (Latin):
me uite fuit. quem non ponere incathalogo sanctorum nisi tne ule
epistole prouocarent queleguntur apluribas pauli ad Senecam & Se¬
nece ad paulum: in quibus cum esset Neronis magister & illius tempois
potentissimus optare se dicit eiusdem esse loci a puo suos cuius sit paulus
apud xp̃ianos ex quibus quidem uerbis dubitari non potest quin ieroni¬
mus ipsum eruditissimum ac doctissimum uirum fuisse consenserit. qͣn
ipum paulum apostolum noua quedam & obscura & preter inueteratam
omnium pene hominum opmionem predicantem intellexisse ac percepisse
dicit. Augustinus etiam in sextode ciuitate dei libro senecam ĩpum sũ¬
mopere conmendasse uisus est. quandequidem eum uarroni suo uiro
doctissimo simulatq eloquentissimo pretulisse deprehenditur. quem pro
magnitudine scientie sue satis laudare non posse putet. Nam cũ int̾
cetera duo theologie genera secundum Uarronis sententiam apud uetes

Expanded text:
me vite fuit. Quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille me vite fuit. Quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistole provocarent, que leguntur a pluribus, Pauli ad Senecam et Senece ad Paulum. In quibus cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit eiusdem esse loci apud suos, cuius sit Paulus apud Christianos". Ex quibus quidem verbis dubitari non potest quin Hieronimus ipsum eruditissimum ac doctissimum virum fuisse consenserit, quando ipsum Paulum Apostolum nova quedam et obscura et preter inveteratam omnium pene hominum opinionem predicantem intellexisse ac percepisse dicit. Augustinus etiam in sexto De civitate Dei libro Senecam ipsum summopere commendasse visus est, quando quidem eum Varroni suo, viro doctissimo simul atque eloquentissimo, pretulisse deprehenditur. Quem pre magnitudine scientie sue satis laudari non posse putat. Nam cum, inter cetera, duo theologie genera secundum Varronis sententiam apud veteres
Abbreviated transcription (Latin):
Seneca ꝙͣ plato uultis ne uos inquit deum cogitare magnum & placidum
& maiestate leni uerendum: amicum & semper improximo. non nolatio¬
nibus & sanguine multo colendum: que enim extrucidatione imolantium
uoluptas est Sed mente pura bono honestoq proposito non templa illi conge¬
stis in altitudine saxis extruenda sunt: in suo cuiq consecrandum est pactore
Quid plura uir iste eloquentissimus & obsanctitatem suam sincerus: ueritatis
amator tantum Senece suis allegationibus plerumq tribuit. Ut ip̃um cetis
omnibus ueteribus & claris phlosophis preferre uoluerit. Ieronimus quoq
uir sanc̾tissimus simulatq eruditissimus: usqueadeo Senecam laudasse:
uisus est. Ut in libro de uiris illustribus ip̃um incathalogo sanctorum po¬
nere & collocare nondubitarit: cuius uerba hec sunt. L anneus Seneca
cordubensis socionis stoyci discipulus & patriuis lucani poete continẽtissi¬

Expanded text:
Seneca quam Plato: "Vultisne vos", inquit, "Deum cogitare magnum et placidum Seneca quam Plato: "Vultisne vos", inquit, "Deum cogitare magnum et placidum et maiestate leni verendum, amicum et semper in proximo non imolationibus et sanguine multo colendum — que enim ex trucidatione imolantium voluptas est? —, sed mente pura, bono honestoque proposito? Non templa illi congestis in altitudine saxis extruenda sunt: in suo cuique consecrandum est pectore"". Quid plura? Vir iste eloquentissimus et ob sanctitatem suam sincerus veritatis amator tantum Senece suis allegationibus plerunque tribuit, ut ipsum ceteris omnibus veteribus et claris philosophis preferre voluerit. Hieronimus quoque, vir sanctissimus simul atque eruditissimus, usque adeo Senecam laudasse visus est, ut in libro De viris illustribus ipsum in catalogo sanctorum ponere et collocare non dubitarit. Cuius verba hec sunt: "L. Anneus Seneca Cordubensis, Socionis Stoici discipulus et patruus Lucani poete, continentissi
Abbreviated transcription (Latin):
gnum inquit nescio quid maiusq ꝙͣ cogitari potest numen est cui uiuendo
operamdamus. huic nos approbemus nihil prodest inclusam ee conscientiã
patemus deo. ouid uerius dici potest abeo qui deum nosset q dictum estab
homine uere religionis ignaro. tiam & maiestatemdei expressit maiorẽ
ese dicendo ꝙ ut tam cogstatio mentis humane capere posset & ipum ueri¬
tatis atngit fontem Sentiendo uitam hominum superuacuam non esse. Et
epicurei uolunt. Sed deo abhis operam uiuendo dari Siquidemiuste ac pie
uixerint. potuit esse uerus dei cultor siguis ili monstrasset. aut contemosis¬
set yenonem aut magistrum suum socionem: si u̾o sapientie ducem nactu eet
huic nos inquit approbemus celestis prorsus oratio &y que secimtur: & paulopot
cum de quibusdam gentilium sacrificiis loqueretur. Quanto ait melius & ueriũ

Expanded text:
gnum", inquit, "nescio quid maiusque quam cogitari potest numen est, cui vivendo gnum", inquit, "nescio quid maiusque quam cogitari potest numen est, cui vivendo operam damus. Huic nos approbemus". Nihil prodest inclusam esse coscientiam, patemus Deo. Quid verius dici potest ab eo, qui Deum nosset, quam dictum est ab homine, vere religionis ignaro? Nam et maiestatem Dei expressit maiorem esse dicendo quam ut eam cogitatio mentis humane capere posset, et ipsum veritatis attigit fontem sentiendo vitam hominum supervacuam non esse, ut Epicurei volunt, sed Deo ab his operam vivendo dari, siquidem iuste ac pie vixerint. Potuit esse verus Dei cultor, si quis illi monstrasset aut contempsisset Zenonem aut magistrum suum Socionem, si vere sapientie ducem nactus esset. "Huic nos", inquit, "approbemus: celestis prorsus oratio...", et que secuntur. Et paulo post, cum de quibusdam gentilium sacrificiis loqueretur: "Quanto", ait, "melius et verius
Abbreviated transcription (Latin):
habiusse commemorat. & ne plures ethnicorum uirorum auctoritates com¬
plectamur ad doctos ac sanctos homines accedamus. lactantius uir doc-¬
tissimus simulatq eloquentissimus ac probitate uite de sanctimonia morũ
apprime conspicuus pluribus suarum diuinarum institutionum locis Senecã
miris quibusdam incelum laudibus effert. nam quodam ita dicit. Siquis
autem uolet scire planius: cur malos & iiustos deus potentes beatos di¬
uites fieri sinat sumat eum senece librum cui titulus est: quare bonis uiris
mala accidant cumsit prouidentia in quo ille multa non plane in peritia
seculari sed sapienter ac diuinitus elocutus est. & alibi. Gera est inquit illa
senece sententia in libris moralis philosophie dicentis. hic est ille homo hone¬
stus non apice purpuraue non lictorum insignis ministerio & alio loco ueͬ¬
ba hec ponit exhortationes suas. Seneca mirabili sententia terminauit. Ma-¬

Expanded text:
habuisse commemorat. Et ne plures ethnicorum virorum auctoritates comhabuisse commemorat. Et ne plures ethnicorum virorum auctoritates complectamur, ad doctos et sanctos homines accedamus. Lactantius, vir doctissimus simul atque eloquentissimus ac probitate vite sanctimoniaque morum apprime conspicuus, pluribus suarum Divinarum Institutionum locis Senecam miris quibusdam in celum laudibus effert. Nam quodam loco ita dicit: "Si quis autem volet scire planius cur malos et iniustos Deus potentes beatos, divites fieri sinat, sumat eum Senece librum, cui titulus est: Quare bonis viris mala accidant, cum sit Providentia! In quo ille multa non plane imperitia seculari, sed sapienter ac divinitus elocutus est". Et alibi: "Vera est", inquit, "illa Senece sententia in libris moralis philosophie dicentis: "Hic est ille homo honestus, non apice purpurave, non lictorum insignis ministerio"". Et alio loco verba hec ponit: "Exhortationes suas Seneca mirabili sententia terminavit. "Ma
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit. cornelius etiam tacitus uetus &celebratus historicus induodecimo
historiarum suarum libro. Agrippinam claudii uxorem & neronis matrem
ueniam exilii quod seneca incorsica insula pertulisse supradiximus. Simul
atq pro eo a uiro suo preturam impetrasse testatur: atq ut id postularet
obclaritudinem scudiorum suorum adductã fuisse scribit. Suetonius in super
in libro de duodecim cesaribus ip̃um ob excellentiam doctrine Neroni tutic
puero ac paulopost imperaturo preceptorem datum refert. Quintilianus
preterea quem ei infensum obstudiorum emulationem fuisse diximus se
continere nõpotuit guin ui ueritatis que maxima est uictus doctrina
suam summopere laudaret. Si quidem de eo lequens quedam loco optandum
inquit fore pares ac saltem proximos illi uiro fieri. Nam & orationes & poe¬
mata & epistolas & dialogos scripsisse: & magnam infuper rerum cognitionẽ

Expanded text:
 dixit. Cornelius etiam Tacitus, vetus et celebratus historicus, in duodecimo  dixit. Cornelius etiam Tacitus, vetus et celebratus historicus, in duodecimo Historiarum suarum libro, Agrippinam, Claudii uxorem et Neronis matrem, veniam exilii, quod Senecam in Corsica insula pertulisse supradiximus, simul atque pro eo a viro suo preturam impetrasse testatur. Atque ut id postularet, "ob claritudinem studiorum" suorum adductam fuisse scribit. Suetonius insuper, in libro De duodecim Cesaribus, ipsum ob excellentiam doctrine Neroni, tunc puero ac paulo post imperaturo, preceptorem datum refert. Quintilianus preterea, quem ei infensum ob studiorum emulationem fuisse diximus, se continere non potuit quin vi veritatis, que maxima est, victus, doctrinam suam summopere laudaret, siquidem de eo loquens, quodam loco: " Optandum ", inquit, "fore pares ac saltem proximos illi viro fieri". Nam et orationes et poemata et epistolas et dialogos scripsisse et magnam insuper rerum cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
parasset se neminem reperire potusse quem ex grecis Senece in moralibꝰ
inscitutionibus conferret confiteri non dubitauit. Magna immo perma¬
xima laus exore presertim phlosophi & peregrini &e ammosi hominis
& multarum rerum scientia prepollentis. Qui nostro iulio Cesari ut ait
quidam non ignobilis auctor suum Alexandrum macedonem ante com¬
panisset. uel quod longe maius est gesta populi romani cum Alexandri ma¬
gni fortuna in quodam proprio & peculari eius libro conferre nõ dubitas¬
set: quem iccirco de fortuna populi romani & alexandri prenotasse atq
inscripsisse manifestum est.plinius quoq uir doctissimus in detimoquã¬
to naturalis historie libro de seneca loquens honorificam & laudabilem euis
mentionem habuit. Nam de de singulari & precipua eius potentia quam
nimiam uocat scientia ex uirtutibus comparatam palam & aperte & sensit¬

Expanded text:
parasset, se neminem reperire potuisse quem ex Grecis Senece in moralibus parasset, se neminem reperire potuisse quem ex Grecis Senece in moralibus institutionibus conferret, confiteri non dubitavit. Magna immo vel maxima "laus ex ore presertim" philosophi et peregrini et "animosi hominis", et multarum rerum scientia prepollentis, "qui nostro Iulio Cesari", ut ait quidam non ignobilis auctor, "suum Alexandrum Macedonem" antea "comparasset", vel, quod longe maius est, gesta populi Romani cum Alexandri Magni fortuna in quodam proprio et peculiari eius libro conferre non dubitasset, quem idcirco De fortuna populi Romani et Alexandri prenotasse atque inscripsisse manifestum est. Plinius quoque, vir doctissimus, in decimo quarto Naturalis Historie libro de Seneca loquens, honorificam et laudabilem eius mentionem habuit. Nam et de singulari et precipua eius sapientia, quam nimiam vocat, scientia et virtutibus comparatam, palam et aperte et sensit et
Abbreviated transcription (Latin):
perutilem Senece nostri doctrinam iure uituperare potuerit. que abom̃ibu
prope scriptoribus summopere ac non inmerito laudatur. Sed ut Agellius de
hac ip̃a dectrine & eruditionis sue uana & temeraria dampnatione tan¬
dem aliquando conuicatur omissis multiplicibus acuariis scriptorũ suorũ
traditionibus omni humanitate ac magna quadam sapientia referctis
non indignas quorumdam clarorum uirorum auctoritates in medium
adducamus: ut quando auctoritatibus agendum est memoratos auctoes
cum agelli gramatici licet elegantissimi hominis auctoritate conferamũ.
plutharcus natione grecus ac litterarum grecarum peritissimus uir gra¬
uissimus seuerusq philosophus inulis sius preclaris ac celebratis gretorũ
& latinorum hominum comparationibus que grece paralilla dicuntur
cum platoni uarronem homero uirgilium. de uostheni cueronem com¬

Expanded text:
perutilem Senece nostri doctrinam iure vituperare potuerit, que ab omnibus perutilem Senece nostri doctrinam iure vituperare potuerit, que ab omnibus prope scriptoribus summopere ac non immerito laudatur. Sed ut A. Gellius de hac ipsa doctrine et eruditionis sue vana ac temeraria damnatione tandem aliquando convincatur, omissis multiplicibus ac variis scriptorum suorum traditionibus, omni humanitate atque magna quadam sapientia referctis, non indignas quorundam clarorum virorum auctoritates in medium adducamus, ut quando auctoritatibus agendum est, memoratos auctores cum A. Gellii grammatici, licet elegantissimi hominis, auctoritate conferamus. "Plutarchus", natione "Grecus" ac litterarum Grecarum peritissimus vir, gravissimus severusque philosophus, in illis suis preclaris et celebratis Grecorum et Latinorum hominum comparationibus, que grece Parallela dicuntur, "cum Platoni" "Varronem, Homero Virgilium, Demostheni" Ciceronem com
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis fractum dicendi genus reuocare ad seueriora iudicia contendo & paulo
post cum solum inmanibus adulescentium fuisse asseruerit ingenium mꝗt
facile &e copiosum plurimi studii: multa rerum cognitio inphilosophna parũ
diligens egregius tamen uitiorum insec̾tator fuit. multo tamen meo clareq
sententie: multa etiam morum gratia legenda: sed in eloquendo corrupta
pleraq atq eo pernitiosissima: quod abundant dulcibus uitis &e cetera huius¬
modi ita uarie prosecutus est: ut clarum ac celebratum scriptorem uaria atq
interse diuersa eodem presertim contextu orationis posuisse mirandum sit:
quibus ni mirum si causam senece suscipere uolussem satis abundeq respõ.¬
dere potiussem: atq in huiusmodi tanti uiri defensione mihi profecto oratio¬
nem non defusse arbitrarer. Unum est tamen de quo quidem preceteris
omnibus admirari cogor: quonam scilicet modo agellius ipse sanam ac

Expanded text:
vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo". Et paulo vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo". Et paulo post cum solum "in manibus adolescentium" fuisse asseruerit; "... ingenium", inquit, "facile et copiosum, plurimi studii, multa rerum cognitio". "In philosophia parum diligens, egregius tamen vitiorum insectator fuit. Multe tamen in eo clareque sententie, multa etiam morum gratia legenda, sed in eloquendo corrupta pleraque atque eo pernitiosissima quod abundat dulcibus vitiis". Et cetera huiusmodi ita varie prosecutus est, ut clarum ac celebratum scriptorem varia atque inter se diversa eodem presertim contextu orationis posuisse mirandum sit; quibus nimirum si causam Senece suscipere voluissem, satis abundeque respondere potuissem, atque in huiusmodi tanti viri defensione mihi profecto orationem non defuisse arbitrarer. Unum est tamen, de quo quidem pre ceteris omnibus admirari cogor quonam scilicet modo A. Gellius ipse sanam ac
Abbreviated transcription (Latin):
innono etram ita ait: ut seneca in contreuersia. cuius summa est quod
pater filium & nouercam inducente & insimulante altero filio i adulterio
deprenens occidit. & alibi eodem libro a Seneca queq elegantes aictu fuss
refert: non patronorum hoc esse: sea testium. Doctrinam autem ac sententia
suas satis superq satis laudasse uidetur. & tamen in philosophnia parũ diligẽtẽ
extitisse taetur. hec ipsa & alia huius modi quantum interse cohereunt
quantumq scriptoris grauitati conueniant ita manifestum est: ut simulta¬
tem quamdam inter eos mtercessisse cunctis legentibus in notescat. quoddum ullae
uitare cupit i id uitium scribens maxime icidit. Becimo enim istituti¬
onum suarum libro: uerba hec ponit. senecam in omni genere eloquentie
distuli: propter uulgatam falso deme opinionem qua damnare eũ muisũ
quoq habere sumcreditus : quod accidit mihidum corruptum & omnibus

Expanded text:
in nono etiam ita ait: "Ut Seneca in controversia, cuius summa est quod in nono etiam ita ait: "Ut Seneca in controversia, cuius summa est quod pater filium et novercam, inducente" et insimulante "altero filio, in adulterio deprehensos occidit". Et alibi eodem libro, "a Seneca" quoque "eleganter" "dictum" fuisse refert: "Non patronorum hoc esse, sed testium". Doctrinam autem ac sententias suas satis superque satis laudasse videtur. Et tamen in philosophia parum diligentem extitisse testantur. Hec ipsa et alia huiusmodi, quantum inter se cohereant quantumque scriptoris gravitati conveniant, ita manifestum est, ut simultatem quandam inter eos intercessisse cunctis legentibus innotescat. Quod dum ille vitare cupit, in id vitium scribens maxime incidit. Decimo enim Institutionum suarum libro verba hec ponit: "Senecam in omni genere eloquentie distuli propter vulgatam falso de me opinionem qua damnare eum <et> invisum quoque habere sum creditus. Quod accidit mihi dum corruptum et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
derandum ponemus. Et cum demde causas subiecisset. quibus memoratos aue¬
tores redarguere adductus esset sic inquit Sed iam uerborum senece me
piget. hec tamen inepti & insipidi insulsiq hominis ioca non preteribo. &
cum postea uersus& Ennii decethego a seneca reprehensos subdidisset dignus
sane inquit Seneca uidebatur lectione acstudio adolescentium & que secuntus.
Quintilianus uõ licet seuerus & grauis auctor haberetur. leuiter tamen acua¬
rie deseneca & sensit & dixit. Nam & genus dicendi eius minime probauit
& tamen plerumq exeo artis oratorie exempla sumpsit. Siquidem pluribu
institutionum suarum locis abeo exempla ponit: Nam & octauo memorati
operis libro. Sola inquit geminatio quasdam sententias efficit. Qualis est
Senece in eo scripto quoo nero ad Senatum misit occisa matre cum se peri¬
clitatum uideri uellet: Saluum me esse adhuc nec credo nec gaudeo. &

Expanded text:
derandum ponemus". Et cum deinde causas subiecisset, quibus memoratos aucderandum ponemus". Et cum deinde causas subiecisset, quibus memoratos auctores redarguere adductus esset, sic inquit: "Sed iam verborum Senece me piget; hec tamen inepti et insipidi insulsique hominis ioca non preteribo"; "et cum" postea "versus" Q. Ennii "de Cetego" a Seneca reprehensos subdisset, "dignus sane", inquit, "Seneca videbatur lectione ac studio adolescentium", et que secuntur. Quintilianus vero, licet severus et gravis auctor haberetur, leviter tamen ac varie de Seneca et sensit et dixit. Nam et genus dicendi eius minime probavit; et tamen plerunque ex eo artis oratorie exempla sumpsit, siquidem pluribus Institutionum suarum locis ab eo exempla ponit. Nam et octavo memorati operis libro, "sola", inquit, "geminatio quasdam sententias efficit. Qualis est Senece in eo scripto, quod Nero ad Senatum misit, occisa matre, cum se periclitatum videri vellet: "Salvum me esse adhuc nec credo nec gaudeo"". Et
Abbreviated transcription (Latin):
uir apprime eruditus in libris noctuum acthicarum de seneca loquens hec uer¬
ba posuit. De Anneo seneca partim existimant ut descriptore minime utili.
cuius libros attingere nullum pretiumopere sit. quod oratio eius uulgaris uide¬
atur & pertrita: Res atq sententie aut mepto maniq impetu sint: aut
leui &e quasi dicaci argutia. Fruditio autem uernacula & plebeia nihilq ex ue¬
terum scriptis habens neq gratie neq dignitatis. Alii uo elegantie quidem in
uerbis parum esse non mficias eunt.Sed & rerum quas dicat scientiã doc¬
trinamq eius non deesse dicunt. & inuiciis morum obiurgandis seuerita¬
tem grauitatemq non inuenustam. Mihi de omni eius ingenio deq om¬
ni scripto iudicilim censuramq facerei non necessum est. Seo quod de marco
cicerone & . ennio &p. uirgilio iudicauit: eares cuiusmodi sit ad consi¬

Expanded text:
Gellius, enim, vir apprime eruditus, in libris Noctium Atticarum de Seneca loquens, verba hGellius, enim, vir apprime eruditus, in libris Noctium Atticarum de Seneca loquens, verba hec posuit: "De Anneo Seneca partim existimant ut de scriptore minime utili, cuius libros attingere nullum pretium opere sit, quod oratio eius vulgaris videatur et pertrita, res atque sententie aut inepto inanique impetu sint aut levi et quasi dicaci argutia, eruditio autem vernacula et plebeia nihilque ex veterum scriptis habens neque gratie neque dignitatis. Alii vero elegantie quidem in verbis parum esse non inficias eunt, sed et rerum quas dicat, scientiam doctrinamque eius non deesse dicunt et in vitiis morum obiurgandis severitatem gravitatemque non invenustam. Mihi de omni eius ingenio deque omni scripto iudicium censuramque facere non necessum est; sed quod de M. Cicerone et Q. Ennio et P. Virgilio iudicavit, ea res cuiusmodi sit, ad consi
Abbreviated transcription (Latin):
tum est credere. Adhec omnia tam multiplicia ac tam uaria impedimentorũ
gmera ingens ualitudmis sue cura accedebat. Nam pluribus morborum
generibus simul die noctuq angebatur. Si quidem & scomaco & morbo distil¬
lationis & disma ecdem tempore laborabat. & pedagra quoq &e ciragra int̃¬
dum uexabatur. Et omnia deniq corporis incõmoda atq pericula ut eius ubis
utar: expertus erat. Sed id ceteris omnibus maius ac molestius sibi fuisse testat᷑
quo respirandi difficultatem patiebatur. Quem morbum greci dismam nos as¬
ma appellare solemus. Quamq ergo his tantis ac tam multiplicibus curis in¬
comodisq impeditus esset: atq ut diximus doctissimus euaderet: pluraq doc¬
trine & eruditionis sue monumenta memoratu digna reliquerit. ac satis
eloquentie mea quidem sententia habuerit. non de fuerunt tamen qui et

Expanded text:
tum est credere. Ad hec omnia tam multiplicia ac tam varia impedimentorum tum est credere. Ad hec omnia tam multiplicia ac tam varia impedimentorum genera ingens valitudinis sue cura accedebat. Nam pluribus morborum generibus simul die noctuque angebatur, siquidem et stomaco et morbo distillationis et dis<p>nia eodem tempore laborabat, et podagra quoque ac chiragra interdum vexabatur. Et omnia denique corporis incommoda atque pericula, ut eius verbis utar, expertus erat; sed id ceteris omnibus maius ac molestius sibi fuisse testatur, quo respirandi difficultatem patiebatur. Quem morbum Greci dis<p>niam, nos asma appellare solemus. Quanquam ergo his tantis ac tam multiplicibus curis incommodisque impeditus esset, atque, ut diximus, doctissimus evaderet pluraque doctrine et eruditionis sue monumenta memoratu digna reliquerit ac satis eloquentie, mea quidem sententia, habuerit, non defuerunt tamen qui et
Abbreviated transcription (Latin):
alia eiusmodi suburbana ut exepistolis eius ad Lucillium scriptis manifestissi-¬
me apparet: simulatq eodem tempore possidebat. preterea apud Neronem:
imperatorem tunc uel ubiq imꝑantem plurimum poterat. cuius eruditionẽ
uel maxime curabat. Uxorem deniq habuit nomine pompeiam paulinam ex
qua plures filios suscepit. Eam ut cp̃e quodam locorefert unice ac supra
humanum modum diligebat. que & si ab eo scripta esse uideamus: obincredibilẽ
tamen hominis seueritatom dubitare nec possumus nec debemus quod illa
de se ipse intelligeret: que in librode matrimonio scripsisse perhbetur: refert
enim se cognoiusse: quendam ornatum hominem qui exiturus im publicum
fascia uxoris pectus alligabat: & neq puncto quidem hore presentia eius carer̃
poterat. potionemq nullam nisi alterius tactam labris uir & uxor hauriebãt.
hec cum grauitati hominis minime conuenire uideantur. de se sensisse stul¬

Expanded text:
alia eiusmodi suburbana, ut ex epistolis eius ad Lucilium scriptis manifestissialia eiusmodi suburbana, ut ex epistolis eius ad Lucilium scriptis manifestissime apparet, simul atque eodem tempore possidebat. Preterea apud Neronem imperatorem tunc vel ubique imperantem plurimum poterat, cuius eruditionem vel maxime curabat. Uxorem denique habuit nomine Pompeiam Paulinam, ex qua plures filios suscepit. Eam, ut ipse quodam loco refert, unice ac supra humanum modum diligebat. Que etsi ab eo scripta esse videamus, ob incredibilem tamen hominis severitatem, dubitare nec possumus nec debemus quod illa de se ipso intelligeret, que in libro De matrimonio scripsisse perhibetur. "Refert" enim "se cognovisse quendam ornatum hominem, qui exiturus in publicum fascia uxoris pectus alligabat, et neque puncto quidem hore presentia eius carere poterat: potionemque nullam, nisi alternis tactam labris vir et uxor hauriebant". Hec cum gravitati hominis minime convenire videantur, de se sensisse stul
Abbreviated transcription (Latin):
ac uariis cum priuatis tum publicis curis multum admodum impediretur. ac ẽt
perpetuis quibusdam ut ita dixerim ualitudinibus iugiter angeretur. Nam
&e re familiari que sibi amplaerat & uxore ac liberis de publicis insuper negociiᷤ
plerumq ita distrahebatur: ut contemplationi magnarum & altissimarum rerum
quemadmodum cupiebat uacare non posset. Ex quo ip̃um singularibus ac preci¬¬
puis nature donis ornatum fuisse manifestum est. opulentissimus namq simul
ac ditissimus fuit. Siquidem & amplos & pulcherrimos rome ortos habuit: ut qđa
non ignobilis poeta his uerbis expressit. & magni Senece prediuitis ortos clausit.
Et cornelius tacitus historiarum scriptor de memoratis eius ortis mentionem
faciens senece ortos. sicut Sallustianos ortos & dixit & sensit. pluribus quoq
suburbanis ornabatur: & enim nomen tamim & albanum de plura insuꝑ

Expanded text:
ac variis cum privatis tum publicis curis multum admodum impediretur, ac etiam ac variis cum privatis tum publicis curis multum admodum impediretur, ac etiam perpetuis quibusdam, ut ita dixerim, valitudinibus iugiter angeretur. Nam et re familiari, que sibi ampla erat, et uxore ac liberis et publicis insuper negotiis plerunque ita distrahebatur, ut contemplationi magnarum et altissimarum rerum, quemadmodum cupiebat, vacare non posset. Ex quo ipsum singularibus ac precipuis nature donis ornatum fuisse manifestum est. Opulentissimus nanque simul ac ditissimus fuit, siquidem et amplos et pulcherrimos Rome <h>ortos habuit, ut quidam non ignobilis poeta his verbis expressit: et magni Senece predivitis <h>ortos clausit. Et Cornelius Tacitus, historiarum scriptor, de memoratis eius <h>ortis mentionem faciens, Senece <h>ortos sicut Salustianos <h>ortos et dixit et sensit. Pluribus quoque suburbanis ornabatur. Etenim Nomentanum et Albanum et plura insuper