comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dꝯ sinc equalr bona libtorum ꝑ¬
cineãt c̾n lic̾e penti urui exlibis
assignare libtum ut pꝯmorte̾
eius solus is patronꝯ heatur cͥas
ne int̾ueniente parit̾ ad mute¬
retur niuris in hus bonis heãt.
s it admum pristinũ ius reci¬
puit si is cui assignatꝯ ẽ d̃ces¬
serit nulł ub̃is relictisnec cantũ¬
o nepocuie s ⁊ filie nepciue as¬
signare ꝑmictitur. Datur aut
hassignandi facultas ei qͥ duos
quos in pocace h: assignare u

Expanded text:
 sint, aequaliter bona libertorum pertineant, tamen liceret parenti uni ex liberis adsignare libertum, ut post mortem eius solus is patronus habeatur, qne interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictis. Nec tantuo nepotive, sed etiam filiae neptive adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos quos in potestate habet, adsignare
Abbreviated transcription (Latin):
naturalibꝰ parentilꝰ quam ado¬
ptiuis ꝑfilios famil acquiritur
in hus relꝯ que ertrinseco filis¬
famil obueniunt diuio eis in ce¬
gro ẜ uatostnor tuo autẽ filio ar¬
rogato inadopciua familia ⁊ do¬
qui se in adoptom dedit ipo qͥdẽ
nure arrogato: nõ cenetur.s no¬
mine filii conuenietur ⁊ si no¬
lint eum deffende ꝑmittit᷑ c̃di¬
toriba ꝑ competentes nostros

Expanded text:
naturalibus patribus quam adoptivis per filiosfamilias adquiritur in his rebus quae extrinsecus filiis obveniunt, dominio eis integro servato: mortuo autem filio adrogato in adoptiva familia etiam doqui se in adoptionem dedit, ipso quidem iure adrogator non tenetur, sed nomine filii convenietur et, si noluerit eum defendere, permittitur creditoribus per competentes nostros
Abbreviated transcription (Latin):
ptoris edicto s eouire quos cĩo¬
ducta ẽ. Ecce enum cum pat̃¬
familias sese in arrogom dat
omnes res eius incorporales⁊:
corporales queq eis dbite sũt
arrogatori antea quid pleno
uire acquire bantur exceptis his
que ꝑ capitis diminũcom peu̾t
quales sunt operarum obligo¬
nes ⁊ iꝰ agnationis uisꝯ ⁊ enim⁊¬

Expanded text:
toris edicto, sed eo iure quod coducta est. Ecce enim cum paterfamilias sese in adrogationem dat, omnes res eius corporales et incorporales quaeque ei debitae sunt adrogatori ante quidem pleno iure adquirebantur. exceptis his quae per capitis deminutionem pereunt, quales sunt operarum obligationes et ius adgnationis. usus etenim
Abbreviated transcription (Latin):
de pointur fortumam. ¶s
neq effugas compecit fieri
ordinatõnes quod enĩ acte¬
nus gestum est licet corri
fieri neq ad d.anpuũ scĩs¬
simarum ec̃caꝵ uenire sãc¬

Expanded text:
deponetur fortunam. Sed neque effusas competit fieri ordinationes. Quod enim hactenus gestum est, licet corrigfieri, neque ad damnum sanctissimarum ecclesiarum venire sanc
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris concestet et᷑
parata sic hoc soluere
aũĩ aliquid maiꝰ page
ecofferrat forsan. et si
mił sit signacula ã in¬
ponat. scd̃m legem re¬
c̃dat. sau scd̃m unã par¬
cem ingrediens uidi¬
cium petat ħ fieri. ec
ꝑgentes ex iudicio qͥ¬
dam demncient.hoc
adpcẽ uiri ac ille per¬
maneat eciam ita dif
qui susciꝑe postulatur
primus ẽdanti ⁊ hoc
cum aliis in dotem ua¬
ieat sic̃ em insi dedit
gacionẽ ei et nupciał
donationis in ferimꝰ.
ita et si uoluent dare
studio recusau̾it ꝓcep¬
cionẽ.damus ei nupci¬

Expanded text:
mulieris contestetur et parata sit hoc solvere aut etiam aliquid maius peragere, et offerat forsan, et si mobilis sit, signacula etiam imponat et secundum legem recondat, aut secundum unam partem ingrediens in iudicium petat haec fieri et pergentes ex iudicio quidam denuntient haec ad partem viri, at ille permaneat etiam ita diffqui suscipere postulator, proximus est danti. Et hoc cum aliis in dote valeat. Sicut enim nisi dederit gationem ei antenuptialis donationis inferimus, ita vel si voluerit dare studio recusaverit perceptionem, damus ei antenupti
Abbreviated transcription (Latin):
nas ⁊ marmora que po testam̃¬
cum fc̃um ad iecta sunt lega¬
to ced̾e. ¶ Si pecilium iega¬
cum fuit sine dubio quicquid
peculio accedit᷑ ił decedit uiuo¬
o testatore legatarii lucro uel
dampno ẽ orsi ꝑo mortẽ testa¬
coris añ additam ħrditatẽ ẜuo
acquisier iulianꝯait siquidm
ip̃i manumisso peculiũ legatũ

Expanded text:
nas et marmora quae post testamentum factum adiecta sunt legato cedere. Si peculium legatum fuerit, sine dubio quidquid peculio accedit vel decedit vivo testatore legatarii lucro vel damno est. quodsi post mortem testatoris ante aditam hereditatem servus adquisierit, Iulianus ait, si quidem ip
Abbreviated transcription (Latin):
Cminimꝰ pragnatica sc̃ĩone
milisse fundos tannaci iuris in
gramatiti saltus sb̾c̾ta forma sal
lentib distrahi quatenꝰ quicqͥd
sit restitui publico inferatur.
lata sit cautõ. accñ ꝑpetue empti¬

Expanded text:
minimus pragmatica sanctione iussisse fundos tamiaci iuris in Gonatici saltus sub certa forma sallentibus distrahi, quatenus, quidquid sit restitui, publico inferatur. lata sit cautio, attamen perpetuae empti
Abbreviated transcription (Latin):
uenũdari/ nõ unꝰ tm̃ qui forte con¬
sortib siuis gͣnis. ac molestus exis¬
tat is alii quoq duo uel plures
ex filii origine ac iure uenientes
insupͣdc̃a emptõne socient᷑ De p̾di¬

Expanded text:
venundari, non unus tantum, qui forte consortibus suis gravis ac molestus existat, sed alii quoque duo vel plures ex simili origine ac iure venientes in supra dicta emptione socientur. D
Abbreviated transcription (Latin):
nores. uel qualibet alie ciuitatis
mim̾a deuocet᷑/ nec .n. ciuitatũ
ordinib ⁊ cet̾is ex quib ꝓmulti¬
tudine fieri noĩationes oꝑtet
ꝑ om̃ia florentib adħ suppͥma
p̾sidia iniuriosa noĩa tõe descẽ¬
deuoũ est. ¶dem.¬
ueladrõcima gerẽda. uł ad colen¬

Expanded text:
 vel quaelibet alia civitatis munera devocetur. nec enim civitatum ordinibus et ceteris, ex quibus pro multitudine fieri nominationes oportet, per omnia florentibus ad haec suprema praesidia iniuriosa nominatione descendendum est. Idemratiocinia gerenda, vel ad colen
Abbreviated transcription (Latin):
id deinceps temptet᷑ admiẜit
gramissimo cos iubemꝰ supplicio
subiat᷑e. Iaxp̃r.
I quã loca ad sacrũ dñium
tas occupauit scd̾m uet̾is sensus
fidem ĩ sua iura retrabant᷑ rescͥp

Expanded text:
id deinceps temptetur, admiserit, gravissimo eos iubemus supplicio subiacere. Imppp.quam loca ad sacrum dominium tas occupavit, secundum veteris census fidem in sua iura retrahentur. Rescribta
Abbreviated transcription (Latin):
ẜones a ꝯsulatu ansomi ⁊ olibrii¬
a dempto ciuuli canone accepetũt
eas impositũ eis cauone iuxta fidẽ
publicoꝵ monum̃toꝵ ciuitatis
adqͣm heedẽ res ꝑtinuerunt p̾¬

Expanded text:
sessiones a consulatu Ausonii et Olybrii dempto civili canone acceperunt, eos impositum eis canonem iuxta fidem publicorum monumentorum civitatis ad quam eaedem res pertinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Fe ingenuo ⁊ colono. incillisq¬
uñs natosniatas ne origini ex qͣ
ad descͥntiones patĩ deuocani. ne¬
q .n. extͣoroianas pati functiões
maxime cũ adu̾sus consuetudĩẽ
memoratis hon̾a dicant᷑ ĩ feti.

Expanded text:
 ingenuo et colonis ancillisqis natos natasve origini, ex qua ad descriptionem patimur devocari neque extraordinarias pati functiones, maxime cum adversus consuetudinem memoratis onera dicantur inferri.
Abbreviated transcription (Latin):
et uolocit᷑ lib̾. ire tali sce¬
titatem age. que ecr̃
soia deo c̃fid̾ucia possi¬
tare. quia u̾o płinra st
humana. c̃ arte et dolo

Expanded text:
re tali scetitatem agere, quae etiam sola deo cum fiducia possitare. Quia vero plurima sunt humana, cum arte et dolo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ euenit ut filii qui statio¬
ut nacisunt inpotate parẽtũ¬
non fiant. postea autẽ mpoca¬
ce parentũ. qual est ie quidũ
natural fuat. postea curie datꝰ¬
pot̾ati patris subicitur. ¶Nec¬
rion Is qui amuliere libera¬
ẽ ꝓcreatꝰ cuiꝯ mrioniũ mĩme

Expanded text:
autem evenit, ut liberi quidem statiut nati sunt in potestate parentunon fiant, postea autem rin potestatem. qualis est is qui naturalis fuerat postea curiae daestati patris subicitur. necon is qui a muliere liberaocreatus, cuius matrimonium minime
Abbreviated transcription (Latin):
on solum aut naturales liberi¬
ẜea qͥ diximꝰ in poc̾ate nr̃a sũt.
u̾m ⁊̃ hii quos adoptamꝰ. adop¬
principali rescripto aut imꝑio

Expanded text:
on solum tamen naturales liberiea quae diximus, in potestate nostra sunt, m ii quos adoptamus. Adopprincipali rescripto aut im
Abbreviated transcription (Latin):
entis testacionib oppone¬
re nõ ualentesomib ali¬
is que detestib et abhic
qui añ nos et anobis
dicta sunt et sancira.
fixis manentib. ec a
siue maiores siue mĩo¬
res sint. et sine in hac
mag̾ ciuitate.sme foris
sine inꝓuinciis.ut i ea
que decestib sũt qͣncũ
possibile nob̾ ẽ corrigẽ¬
dicib om̃ib. dimns
p̃positis enãgłus sanci¬
mus et ursuirand̾ subi¬
reer pulsantes et pulsa¬
cos et ad uocatos p̾cioim
ubiq dm̃ in spectorem
et edrum qui iudicant.
et quib iudicatur et q
cestimoniũ p̃bent aĩa

Expanded text:
opponere non valente. Omnibus aliis quae de testibus et ab his qui ante nos et a nobis ipsis dicta sunt et sancita fixis manentibus et a sive maiores sive minores sint et sive in hac magna civitate sive foris in provinciis, ut et ea quae de testibus sunt quantum possibile nobis est corrigenudicibus omnibus divinis propositis evangeliis sancimus et iusiurandum subire et pulsantes et pulsatos et advocatos praecipimus, ubique deo inspectore et eorum qui iudicant et quibus iudicatur et qui testimonium praebent anima
Abbreviated transcription (Latin):
dĩni eadẽ respꝰ sid̃e decer¬
nimꝰ. qd si filii quidẽ
holice comunione alie¬
m ĩuenti fuerint alii ac
ꝓpnqui agnati uł cosn¬
aci religionẽcatholicam
colentes et comuincores

Expanded text:
dominii easdem res possidere decernimus. Quodsi filii quidem holicae communione alieni inventi fuerint, alii autem propinqui agnati vel cognati religionem catholicam colentes et communicantes
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ ꝙͣsac̃ nr̃a statutum est
consticutõe ꝑcipiant auoqnͥ
siquid accipe capiant᷑aut
ip̃i aut qui uocant᷑ eoꝵ car¬
tulam aut alt̃ quispiam
qͥ circa eos sunt illi q̃ drup¬
lum restituẽt quod acce ꝑ¬
unt et hoc hac sollicitu dĩe
repellentur. in sr̃ exilio pe

Expanded text:
uam sacra nostra statutum est constitutione percipiant. Alioquin si quid accipere capiantur aut ipsi aut qui vocantur eorum chartularii aut alter quispiam, qui circa eos sunt, illi quadruplum restituent quod acceperunt, et hac sollicitudine repellentur, insuper exilio pe
Abbreviated transcription (Latin):
eis modis omib post
applłonis ĩgͥssũ facts
desertor pr̃et. sine nãz
optineat cãm occõe
expensarum scd̃ hoc
ip̃m qd̃ eciam uincit
recte iustum est ecia
expensas accipe siue
sentencia u̾o fruatin
gras agens deo et p̃sẽ¬
ti legi ita iusticiam si¬
bi ẜuanti. et tm̃ modo
ĩexpensas dampnificã¬
ci quib nõ lexͥ s ip̃e se
absens dãp nificauit
Si u̾o neut̾ occuirit n

Expanded text:
ei medis omnibus post appellationis ingressum factas desertor praestet. Sive namque optineat causam occasione expensarum, secundum hoc ipsum quod etiam vincit recte iustum est etiam expensas accipere, sisententia vero fruatur gratias agens deo et praesenti legi ita iustitiam sibi servanti et tantummodo in expensas damnificanti, quibus non lex, sed ipse se absens damnificavit. Si vero neuter occurrerit, n
Abbreviated transcription (Latin):
fien ueritate. s sche ma¬
ticum maxime in parte
mulieris.etum credi¬
cores cutũ scribat pͥuile¬
gio utens. siqͥ habĩnt

Expanded text:
fieri veritate sed schematicum, et maxime in parte mulieris, et viri creditores circumscribat privilegio utens, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rendumẽ quo ẽcumẽ aliquẽ
sine cest̾o dcessisse. Qaccidit ey
dstituto cestõ hac rõne si filius
erhedacꝯ fint ⁊ excraneus hrs
insticutꝰ ẽ ⁊ filio mortuo postea
c̃cum fuit h̾rdem inftiitum ex
cesto non fĩ hrdem aut quia no¬
unt eẽ hrs. aut quia nõ pocuit.
nepos auo suus heres existet qr
quo cp̃r c̾tumẽ incestatũ d̾ cessis¬
se pacrem famil solꝯ inuenitur
licet pomortem auinato sit tñ
uiuo auo concepto mortuo pac¬
re eius poquam ḋfto am cestõ¬

Expanded text:
rendum est quo certum est aliquem sine testamento decessisse: quod accidit et destituto testamento. hac ratione si filius exheredatus fuerit et extraneus heres institutus est, filio mortuo postea certum fuerit heredem institutum ex testamento non fieri heredem, aut quia noluit esse heres aut quia non potuit, nepos avo suus heres existet, quia quo tempore certum est intestatum decessisse patremfamilias, solus invenitur licet post mortem avi natus sit, tamen avo vivo conceptus, mortuo patre eius po
Abbreviated transcription (Latin):
ppellamꝯ autem in rem quid actõnes uen¬
dicatones. In ꝑã uero actõnes quibꝯdare fa¬
cere oporcere intenditur condictones. Cõ¬
dam actones rei ꝑseq̾nde gr̃a comparate
sunt quedam pene ꝑseq̃nde quedam mix

Expanded text:
ppellamus autem in rem quidem actiones vindicationes: in personam vero actiones, quibus dare facere oportere intenditur, condictiones. conquaedam actiones rei persequendae gratia comparatae sunt, quaedam poenae persequendae, quaedam mix
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ eosom̃n ĩ iusto lucro ꝓ¬
hibemus ita eciam pure
cĩgulis utentes om̃ hon
si nõ uacat.coram cua cel¬
sicudine. et qui cuam rex̾¬
int sedem. et qui semꝑ fuit
głosissĩo comite sacrarũ
nr̃arum largitionũ. et gł¬
osissimo q̃store sacri nr̃i
palatuetglosissimo com¬
ite ubiq sacͣs nr̃arum pͥ¬

Expanded text:
m eos omni iniusto lucro prohibemus, ita etiam pure cingulis utentes omni honsi non vacat, coram tua celsitudine, et qui tuam rexerint sedem, et qui semper fuerit gloriosissimo comite sacrarum nostrarum largitionum et gloriosissimo quaestore sacri nostri palatii et gloriosissimo comite ubique sacrarum no
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt cum utiq eciam
auet̾ib legis actorib dic¬
tum sit compecentes defi¬
cienciun dispositões quec̃

Expanded text:
faciunt, cum utique etiam a veteribus legislatoribus dictum sit competere deficientium dispositiones, quaec
Abbreviated transcription (Latin):
o filio legatum sub con¬
ditõne aut die dare non
ałr erigi ꝓdonatõne lega¬
torum cautõnẽ. hãc uide¬
licet que legator serurã¬
dor causa uocatur insi

Expanded text:
o filio legatum sub condicione aut die dare, non aliter exigi pro donatione legatorum cautionem, hanc videlicet quae legatorum servandorum causa vocatur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ut uolente ad meptias
uenire tutelam gerẽte
muliere et ordinetur mi¬
norib cutor et rõnes suõ¬
cipĩtur et quod ma ter

Expanded text:
ut volente ad nuptias venire tutelam gerente muliere et ordinetur minoribus tutor et rationes suscipiantur et quod mater
Abbreviated transcription (Latin):
priorib in sua uirtute
suans que u̾oab ea dis¬
posit̾ sunt futuris sedis
explanans nuptiis et mo¬
nouã qͣdam undiq ac
subtilissimam incrod¬
ucens querẽcib utilita¬
cem om̃ib que suꝑ tali¬
infuturis post hanc nr̃a
legem nuptiis et que ex
lius euem̃t uacantibus.
hac iundelicet una consti¬
anobis diffinitum ẽ in
hus que continentur in
ea casib ꝓcinctis suffiẽ¬
ce. ¶ Hec igͥ tua celsicudo
om̃ib gentib. que sub
tuo s̃ cĩgulo. solleurpni
mõ mamfeste fĩ p̃cipiat¬

Expanded text:
prioribus in sua virtute servans, quae vero ab ea disposita sunt futuris secundis explanans nuptiis, et novam quandam undique ac subtilissimam introducens quaerentibus utilitatem. Omnibus quae super taliin futuris post hanc nostram legem nuptiis et quae ex his evenerint vacantibus: hac videlicet una constia nobis definitum est, in his qui continentur in ea casibus pro cunctis sufficiente. Haec igitur tua celsitudo omnibus gentibus quae sub tuo sunt cingulo sollemni modo manifesta fi
Abbreviated transcription (Latin):
mineat ĩ sic puram ẜuãs
abutmtur fidiꝰm etad
nuptias uenire p̾̃sumant
quippe tali gradu ꝯstituco
auc̃e ꝑmittant dicim ⁊ aũt
cancorum aut lectorilus
t̃ dicimus aut cõcubinas

Expanded text:
maneat etiam sic puram servans abutatur fiducia et ad nuptias venire praesumat, quippe tali gradu constitutducere permittat dicimus autem cantorum aut lectorum: anterdicimus, aut concubinas
Abbreviated transcription (Latin):
igͥh inꝯ modi mor tibus
hõies lib̾are. ꝑspeximus
armni facture opꝰ millum
pͥuatum oꝑari. solos aũt
illos. arma fac̾e̾ qui in pu¬
blicis deputati sunt arim¬
ficatoriis aut qui dicuntꝰ
fabricencii. eos aũt qͥ oꝑã¬
tur armanulli uende pͥua¬
to. s neq qui min̾ums sta¬
tuti sunt. iimificatores qͦͦ
ecum deputatos appellant.
qui defisco annonas acci¬
piunt ꝓ uittimꝰ oꝑari
iuĩ.alicui uende arm̃i sed
solum diligentia hab̾e
armorũ milices n inue¬
ro cõstitucos inquib mili¬
.cant. siũo nouũ aliꝙͥ. faci¬
unt hoc. auferti ab eis et in
sacid nr̃o inferriarmario
adicͥendum. ibi repositis
ordinib balistator sunt
quos ꝑ diu̾sas sracuimus
ciuitaces ordinantes eos
ecarma fac̃e sciencesut
erip̃i sola publioa arma
ĩamamentis publicis u¬
niꝰ cuiᷤꝰq ciuitatis recon¬
dita. corrigant atq renouẽt
si qui u̾o unini ali quid
armoꝵ in srruxit. hos si¬
pubrica pitẽt. et nulli al

Expanded text:
igitur huiusmodi mortibus homines liberare perspeximus armifacturae opus nullum privatum operari, solos autem illos arma facere, qui in publicis deputati sunt armificatoriis aut qui dicuntur fabricensii; eos autem qui operantur arma nulli vendere privato. Sed neque qui in numeris statuti sunt armificatores, quos etiam deputatos appellant, qui de fisco annonas accipiunt, permittimus operari aut alicui vendere arma, sed solum diligentiam habere armorum milites in numeris constitutos in quibus militant; si vero novum aliquid faciunt, hoc auferri ab eis et in sacro nostro inferri armamento adiciendum ibi repositis ordinibus balistariorum sunt, quos per diversas statuimus civitates, ordinantes eos et arma facere scientes, ut et ipsi sola publica arma in armamentis publicis uniuscuiusque civitatis recondita corrigant atque renovent. Si qui vero novum aliquid armorum instruxerint, hoc sipraestent et nulli al
Abbreviated transcription (Latin):
et nũ faciat boͣnũ redi¬
dero sunt. ideo amabi¬
lem ep̃m eius ciuitatis
insuper et mecropoles¬
et sacris p̃positis eloquiis
causã examinare. et siñ
a paruent uilus q̃stus
bratoaput ꝓuincie iu¬
dicem eciam possõnes
ĩmobiles concing̾e et
eas alienare ⁊dsolone
debitisementib quid̃¬
infise soluentib erd̃¬
suscepta. iñ ꝑcipienti¬
b et subeuntib fiscale
debitum ec caucelam ĩ¬
de habentib et nichil me¬
tuentib pͥmitus posita
legem/ conscitutis et fis¬
calib desusceptis ĩ simi¬
atis int̾ monumenta
gestorum deponentibi
hus qui fec̾unt eaut et
apud scĩssimas ecc̃as
saluentur dlarade fisca

Expanded text:
 reddiclero sunt, et Deo amabilem episcopum ejus civitatis, insuper et metropolet sacris propositis eloquiis causam examinari. Et si non apparuerit ullus quaestus brato apud provinciae judicem, etiam possessiones immobiles contingere, et eas alienare ad solutionem debiti, ementibus quiin fiscum solventibus, et desuscepta inde percipientibus, et subeuntibus fiscale debitum, et cautelam inde habentibus, et nihil metuentibus primitus positam legem constitutis, et fiscalibus desusceptis insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desusc
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sb̃am compet̾ẽ monas¬
t̃ĩo ssiũo iudex qui negm̃
examinat hoc nõ fec̾it et
sam cuntatis ep̃o ut debe¬
at ĩmonast̾ium mittissi
quidẽ in hac feliciffima
qiuitate sit uidex. rp̃e q¬

Expanded text:
iam competere monasterio. Si vero iudex qui negotium examinat hoc non fecerit et sam civitatis episcopo, ut debeat in monasterium mitti, si quidem in hac felicissima civitate sit iudex, ipse q
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾io p̃beri ubi mittatur.
t̾ciam u̾o ꝑtẽ illiꝰ parentes¬
tib dari. insi cñ sub põtate
eam tenentes irronabili
repudio conẜunt in hoc eĩ
consẽcientes nncħ eos peni¬
cus ex sub̾a filie hr̃e per

Expanded text:
nasterio praeberi ubi mittitur, tertiam vero partem illius parentibus dari, nisi tamen sub potestate eam habentes inrationabili repudio consenserunt: in hoc enim consentientes nihil eos penitus ex substantia filiae habere per
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea constitutõne incelligen¬
dumẽ ut si eiusdm pacronii
patrone ulduorum duaruue
pluriumue sinc lib̃i qui ꝓxi¬
niorẽ ad libci in ubliberte uo¬
&ecur successionem ⁊ in capita
non instipes dundatur successio
eodm modo in hus que ex crans¬
ũso lace ueniunt suando. Ꝑe¬
ne enum consonancia uira ĩge¬
nuitatis ⁊ lib̾cinitatis in succes
nis sublatis cum latinorũ iegi¬
cime successiones nulle penitꝰ
erant quia licet ut libi uitam
suam pagebant at tñ ip̃o ultio
sp̃u simul animamatq ubta¬
cem amicebant. ⁊ quasi ẜ uorũ
ita bona eorum uirx quodamo¬
do peculii ex lege iulia manum¬
issores dtinebant. ¶Post¬
ea uero senatꝯ consuico largia¬
no cautum fũat ut libi mamu¬
missoris non nominati exħrda¬
ti fc̾iextraneis hrdibꝯ eorum ĩ
bonis iatinorũ ĩponerent᷑ qui

Expanded text:
ex ea constitutione intellegendum est: ut si eiusdem patroni vel patronae vel duorum duarum pluriumve sint liberi, qui proximior est ad liberti seu libertae vocetur successionem, et in capita non in stirpes dividatur successio, eodem modo et in his qui ex transverso latere veniunt servando. paene enim consonantia iura ingenuitatis et libertinitatis in successnis sublatis, cum Latinorum legitimae successiones nullae penitus erant, qui licet ut liberi vitam suam peragebant, attamen ipso ultimo spiritu simul animam atque libertatem amittebant, et quasi servorum ita bona eorum iure quodammodo peculii ex lege Iunia manumissores detinebant. postea vero senatus consulto Largiano cautum fuerat ut liberi manumissoris, non nominatim exheredati facti, extraneis heredibus eorum in bonis Latinorum praeponerentur. qui
Abbreviated transcription (Latin):
ran. cunc oportet eumnͣ qui¬
cul pabilis a paruit accede
aduenturam ordinaconẽ
qui em̃ ita ordinatur ex
hoc mulca et meliora cos¬
nosc̾t p̃ceptorum. et ñ in¬
currit aduitam ĩpunita
hiͦmodi erudicus u̾bo. et
opecorporis et sapiencia.

Expanded text:
m, tunc oportet eum, quinculpabilis apparuit, accedere ad venturam ordinationem. Qui enim ita ordinatur, ex hoc multa et meliora cognoscit praeceptorum, et non incurrit ad vitam impunitam, huiusmodi eruditus et verbo et opere corporis sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
accipuit. ¶Impubes autẽ in
cucela ẽe naturali iuri queni¬
ensẽ ut is qui ꝑfecte etatis
ñ ẽ alt̾iue tutela regatur¶Cũ
gͥ pupillorũ pupularũq tu¬
tores negocia gerunt. po pub
bidam caĩe necessaria ẽ pup¬
illis in quibꝯda nõ ẽ nc̃cia. ut
ecce Siquid dari sibi stiplent᷑
non ẽ necraria tutoriᷤᷤ auccori

Expanded text:
iant. Impuberes autem in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post puibusdam causis necessaria pupillis est, in quibusdam non est necessaria. ut ecce si quid dari sibi stipulentur, non est necessaria tutoris auctori
Abbreviated transcription (Latin):
sidum si nõ sint magne pupil
catauissione p̾sidum. disposu¬
unꝯ ut si facultates pupilli ul
adulti usq ad quingẽtos sol ua
leant d̾fensores cuntatis. una
cum eusd̾ cuntatis religiosis¬
simo ancistite. ul apud alias

Expanded text:
sidum, si non sint magnae pupillctata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuẽ ec in honestã ĩiuria
eis ingesserit. ¶si eos in
crimmalib causis accu¬
saĩne. que nõ sunt a dũsꝰ

Expanded text:
gravem et inhonestam iniuriam eis ingesserit. Si eos in criminalibus causis accusaverit, quae non sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
respuer eandẽ substitutõm ĩfirͣ¬
ri ⁊ ħ ad exemplũ pupillaris sub¬
Etuconis que poquam puꝑillo
adoleuit infirmatur. ¶Igit᷑
in pupillari substitutõne ẜ p̾fa

Expanded text:
eandem substitutionem infirmari, et hoc ad exemplum pupillaris substitutionis, quae, postquam pupillus adoleverit, infirmatur. Igitur in pupillari substitutione secundu
Abbreviated transcription (Latin):
missionem et in hoc ca¬
su q̃ constituit lex suꝑ
hiis que ad legitimas
accedunt nuptias intra
lugubre cempus siem̃
illas lex inulers nõ re¬
linquit licet legicimas
iurptias celebrances. eo
qd̾ forte suspitio fuĩt

Expanded text:
amissionem et in hoc casu, quam constituit lex super eis quae ad legitimas accedunt nuptias intra lugubre tempus. Si enim illas lex inultas non reliquit licet legitimas nuptias celebrantes, eo quod forte suspicio fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
re duarum istarum łoꝵ possõ¬
res bonorum possones poita fu¬
erat.⁊ in suo uigore ẜuauimus
⁊ altori loco .i. sexto eam posui¬
mꝰ d̾cima ueti bonorum possõ¬
ne que erat un cognati manu¬
missoris pp̃cas enarratas m̃ito
sublata ut sex tinmodo bono¬
rum possõnes ordinarie ꝑm̃ne¬
ant suo uigore pollentess septia

Expanded text:
re duarum istarum bonorum possessiores bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, decima veteri bonorum possessione, quae erat unde cognati manumissoris, propter causas enarratas merito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ypothecas kant hono¬
rabiliora iura. ut pote
dũ ccͣ hentes cũ uiris
eoꝵ credant. substanci¬
is et nõ mulieꝵ. et ꝙ forte
tũc nõ competebant
hus qui pͥꝰ cc̃xerunt.¶ de¬
dimꝰ aut ucenciam hoc
gm̃ta fac̾e ꝑ mittentes
et uird musieri. sine am¬
bo uolu̾it siue eciam alt̃

Expanded text:
ypothecas habeant honorabiliora iura, utpote dum contrahentes cum viris eorum credant substantiis et non mulierum et quae forte tunc neque competebant his qui prius contraxerunt. Dedimus autem licentiam hoc gmenta facere permittentes et viro et mulieri, sive ambo
Abbreviated transcription (Latin):
alii aũt inpriorib ma¬
ñe. s utrũq celebrare
om̃o augmentũ ernõ¬
ut ĩ electione sicuti priꝰ
s ĩ necessitate causa
ꝯfistere. om̃o tame̾ quã¬
titate equali ert ħ qd̾
eciam nr̃i patris dicit
conscicutoset ne cõtin¬
gat augm̃tũ nõ ipsa

Expanded text:
alio autem in prioribus manere, sed utrumque celebrare omnino augmentum, et non in electione sicuti prius sed in necessitate causam consistere, omnino tamen quantitate aequali, hoc quod etiam nostri patris dicit constitutio. Et ne contingat augmentum non ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
butõ ib et litiganciũ c.a¬
utela ħ ut młtitudo lici¬
um mimratur. etad in¬
uenta ee sanctita. ec de
cetõ cenebunt quatenꝰ
successiones agnoscant.
et collacõnes nõ ignorẽt
s cirea distributones nõ
resultent et neq peculã¬
ces suarum litt̾ar ab ne¬
gatõnib insiliant ma¬
ugnari uolentes n ad

Expanded text:
ibutionibus et litigantium cautela et ut multitudo litium minuatur, et adinventa sunt et sancita. et de cetero tenebunt, quatenus et successiones agnoscant et collationes non ignorent et circa distributiones non resultent et neque petulantes suarum litterarum abnegationibus insiliant malignari volentes n
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rũpe uolu̾it. et iteru
aunlicio recede ns us ad
exitum cause nõ ꝑ manse¬
rit uibemꝰ eum pꝰ p̾dic¬
tas edictoꝵ. ec ainalis sp¬
acu obẜiraciones ab oĩi
cade ict̃one ꝙͣ sibi compe¬
t̃e contͣ pulsitum existima¬
bat dec̃ior namq dolus eiꝰ

Expanded text:
interrumpere voluerit, et iterum ab iudicio recedens usque ad exitum causae non permanserit, iubemus eum post praedictas edictorum et annalis spatii observationes ab omni cadere actione, quam sibi competere contra pulsatum existimab
Abbreviated transcription (Latin):
fensori aut aliis eiꝰ scĩs¬
sime ecc̾e clicis uc ip̃i suo
piculo utruisq ꝑ sonas
diuise custodiant donec
uidex eos accrpiat es ẜm
leges cam disc̾nat. Que
igitur ꝑ p̃sentẽ et in p̃pe¬
tuũ ualituram legẽ nr̃a

Expanded text:
fensori aut aliis eius sanctissimae ecclesiae clericis, ut ipsi suo periculo utrasque personas divise custodiant, donec iudex eos accipiat et secundum legis causam discernat. Quae igitur per praesentem et in perpetuum valituram lege
Abbreviated transcription (Latin):
quisub simł. et romare
metropolistñ. sic itaq
nob̾curialium diligen¬
cia ẽset ute modꝰ placet no¬
iuris legitimi.Quia da¬
mits curͥalium natura¬
lium existenti solũmo¬
do filior patͥ licz exan¬
cilla eos habeat. et libe¬
ros facere et offerre cu
sancimꝰ. ut ułsi nõ pac̾
offerat lib̾aũt semel fi¬
lius fiat. possit et seinz

Expanded text:
simul et Romanus metropolis tamen. Sic itaque nobis curialium diligentia est et iste modus placet iuris legitimi, quia damus curiali naturalium existenti solummodo filiorum patri, licet ex ancilla eos habeat, et liberos facere et offerre cursancimus, ut vel si non pater offerat, liber autem semel filius fiat, possit et semet
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃i luxuria abstineat.⁊
fruatur successione filiorũ.
sic em̃ eos ad huc ãpli dili¬
get et non qiͣquosdam odi¬
biles respiciet penis subdi¬
ta sicamarł.sic em̃ pacres
si ad scd̃asueniãt miptias ñ
fraudamus filiorum succes
sione si matresadm̃t̾ uem¬
ant scd̃m. licet ante scd̾as
post scd̾as filu moriãtur. al¬
ioqmͣ ex. ib surditate legis
licet.inte p̃moriantur filii
om̃s nõ rełiq̃ces filios aut
nepotes nicħominus sup¬
licium manee et nõ succe¬
dit eis mat̾ nͨ sisme filiis
moriantur. he s ex peurab
earum in humana succes¬
sione frustra quid̃ pariẽs
frustra simł enutriẽs ꝓpter
legales mniptis subiecra
mat̾ aũt irõnabilit̾ expelliͣ
qua ꝓpt̃ et ip̃a succedat fil¬
iis et sit hec lex demẽs et
mittis et matres filiis con

Expanded text:
et omni luxuria abstineat et fruatur successione filiorum. Sic enim eos adhuc amplius diliget et non quasi quosdam odibiles respiciet, poenis subdita sic amaris. Sicut enim patres si ad secundas veniant nuptias, non fraudamus filiorum succesione, si matres ad virum veniant secundum, licet ante secundas post secundas filii moriantur. Alioquin ex absurditate legis, licet praemoriantur filii omnes, non relinquentes filios aut nepotes, nihilominus supplicium manet, et non succedit eis mater, nec si sine filiis moriantur, sed expellitur ab eorum inhumane successione, frustra quidem pariens, frustra simul et nutriens, propter legales nuptias subiectam inrationabiliter expellitur. Quapropter et ipsa succedat filiis, et sit haec lex clemens et mitis et matres filiis con
Abbreviated transcription (Latin):
cum subracent uolunta¬
ecalios in illorum ꝓue¬
hunt offm̃ quasi loci ẜ¬
uatores eos defen soꝵ
facientes et hoc in ano
frequent᷑ in płib hoĩb
agentes ut officiales ec
ciuitatum iudices et ha
bitatores harum ĩ nouis¬
simo concemptu defen¬
sores hant ¶que uo agn¬
cur ab eis ad instar non
accorum sunt. ¶si em̃ ĩꝑa¬
uit ꝓuina aum iudic̃e
gesta monumentorms
confice̾ a pd̃ semet ip̃os
pom̃ia ẜinẽtes eis defe¬
iores ec illorum mitib
intendentes solis /siu̾o

Expanded text:
acent voluntet alios in illorum hunt officium, quasi loci servatores eos defensorum facientes, et hoc in anno frequenter in pluribus hominibus agentes, ut et officiales et civitatum iudices et harum habitatores in novissimo contemptu defensorem habeant. Quae vero aguntur ab eis ad instar non actorum sunt. Nisi eniiarum iudices, gesta monumentorum conficere apud semetipsos per omnia servientes eis defensores et illorum nutibus intendentes solis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
municio in reb fiat. ¶
hiis ũo que cõficiũtur
publice documẽtis. si ca¬
bellio ueñit. et cestiõ in
siquid nõ ꝑse scripsit si
palium mim itrantem

Expanded text:
munitio in rebus fiat. In his vero quae conficiuntur publice documentis, si tabellio venerit et testimonium si quidem non per se scripsit sed per alium ministrantium
Abbreviated transcription (Latin):
heo lacceptumq culi. ¶ Pre¬
cerea nouatõne collicur obli¬
gatoꝰ. ułuti si id ꝙ tu seio d̾bas
a ticio dari stipulatꝯ sit. ¶am
citur obligo. ⁊ prima tolłe cra¬
nslata in post̾iorẽ ad̾o ut int̃d
licet post̾ior stipulatõ inucił sit
cam̾ prima nouatõnis uir col¬
licur/uluti si id ꝙ ticio cu d̾bas
apupillo sine tutoris auctorita¬
ce stipulatꝯ fu̾it quo cau rec
ãmictitur. Nam ⁊ priord̾bitor
lib̾atur. ⁊ postior obligo nlłae.

Expanded text:
eo acceptumque tuli. ’ Praeterea novatione tollitur obligatio. veluti si id quod tu Seio debeas, a Titio dari stipulatus sit. nam citur obligatio et prima tollitur translata in posteriorem, adeo ut interdum, licet posterior stipulatio inutilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et po
Abbreviated transcription (Latin):
br melioracõnũ redico¬
nẽ s siquid dec̾iꝰ fecit p̃¬
diũ aut suburbañ aũ do¬
mũ qui emphiteosim ꝑcepit
cogieũ d̃ suo diligencia¬
⁊ restitucõnẽ p̾sci status fa¬
cẽ et obligatũ ee.ad hoc rõs
ecħ⁊ des eius et successores

Expanded text:
 meliorationum redditionem. Sed si quidem deterius fecit praedium aut suburbanum aut domum qui emphyteosin percepit, cogi eum de suo diligentiat restitutionem prisci status facere, et obligatum esse ad hoc et ipsum et heredes eius et successores
Abbreviated transcription (Latin):
mc. ans computare no
ĩ redelitib ex hoc computa¬
tis agi emphiteosim nd̃¬
ꝑpetue s ĩ eum qui ꝑcepr̃¬
et duas exeo successiones¬
imus faciendã. ¶ sare at¬

Expanded text:
 annis computari, in reditibus secundum hoc computtis agi emphyteusin,rpetuo, sed in eum qui percet duas ex eo successionesimus faciendam. Scire a
Abbreviated transcription (Latin):
erat qua rone cicuis coħceat᷑¬
utrum legari donatone. an¬
scrupulositas nob nõ placuit.
⁊ generalr ea que relinquntur¬
ucet pene nomine fuint relic¬
ca ul ademptaul in auio cransla¬
ca nichil distare a cet̾is legatis
ꝯstitumꝯ uł indando ulin adi¬
mdo uł intransferendo. except¬
is uidelicet que impossibilia sc̃¬
uł legibꝰ incerdicta aũ alias¬
prob osa huiꝯmodi eni testato¬
rum dispoitõnes ualere secta
siue codicilł firma ẽlacone
siue contrariie ubis fiat adẽp¬
tio utisiquid̾ita qͥ legauerit
do lego. ita adim itur non do
ꝙ legatum ab alio ad alium pe¬
cestate uluti siquis ita drẽit. h
hominẽ sticũ quem ticio lega¬
ui seio do lego. suie in eod̾ cesto
siue in codicili ħ fecit. qͥ cãu sil

Expanded text:
erat, qua ratione Titius coerceatutrum legati datione anscrupulositas nobis non placuit, t generaliter ea quae relinquunturcet poenae nomine fuerint relicvel adempta vel in alios translnihil distare a ceteris legatis constituimus vel in dando vel in adimendo vel in transferendo: exceptis videlicet quae impossibilia sel legibus interdicta aut aliaprobrosa: huiusmodi enim testatorum dispositiones valere, sectasive codicillis, firma est, sive contrariis verbis fiat ademptio, veluti si quod ita quis legaverit ‘ do lego ’ ita adimatur ‘ non do que legatum ab alio ad alium potest, veluti si quis ita dixerit: ‘ hominem Stichum, quem Titio legavi, Seio do lego ’, sive in eodem testamento sive in codicillis hoc fecerit: quo casu si
Abbreviated transcription (Latin):
andaimmo ut nra auctoritate
nr̃isq srasionibꝰ componant in¬
stitutones ũt liceat ub prima
aegum cunabula non abanti¬
quis fabuldisce. s ab impenali
splendore appete camaures ꝙ̃

Expanded text:
andavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sticis. itm detõni romane nroꝙ
addite imperio ꝓcestantur. ¶O¬
mnes uero populi legilꝰ cam a
nob promulgatis ꝙͣ com̃poitis re¬
guntur cum sacracissimas con¬
sticucõnes ancea confusasin lu¬

Expanded text:
stitis iterum dicioni Romanae nostroque additae imperio protestantur. omnes vero populi legibus iam a nobis vel promulgatis vel compositis reguntur. Et cum sacratissimas constitutiones antea confusas in lu
Abbreviated transcription (Latin):
et dudũ in quibdam
constitutionib dictũ
est: oportere in quib
paites donant funo
aut relinquant: ĩ his
⁊̃ curatores eis p̃bere cõ¬
firmandos cantum ħ
ratũ eẽ et nũc ponimꝰ.
dantes et matri scd̃m
et naturaliũ tutelam a¬
gere filioꝵ oĩa agenti
quecumq. in iegiti
defunta sunt filits. ¶ui
tima siquid̃ nos paro
Nlegis expectat: ut ipsa
pentente suscipiat ordi¬
nẽ: et enumeremꝰ qui
neq ip̃o naturaliumi
nõie digni sunt pͥmu¬

Expanded text:
ibusdam constitutionibus dictum est oportere in quibus patres donant filiis aut relinquant, in his etiam curatores eis praebere, confirmandos tamen, hoc ratum esse etiam nunc ponimus, dantes et matri secundet naturalium tutelam agere filiorum, omnia agenti quaecumque in legitimis definita sunt filiis. Caput XV Vltima siquidem nos pars legis expectat, ut ipsa competentem suscipiat ordinem et enumeremus, qui neque ipso naturalium nomine digni sunt. P
Abbreviated transcription (Latin):
tresqͥ partes lũditas un¬
diq ĩcuł pabilib et i noxiis
relinqui filuꝰ insi aliꝗd
offendant auud ꝙ eos
indignos patris ẜ̃m legẽ
successione demonitret.
quartam uero filus i¬
iuriã qͥs pastis. innoxiis
tũ relinqu̾e liceat ecip¬
sis inculpabilib palia
om̃na cirea patre̾ iusis

Expanded text:
em partes hereditatis undique inculpabilibus et innoxiis relinqui filiis, nisi aliquid offendant aliud, quod eos indignos patris secundum legem successione demonstrat; quartam vero filiis iniuriam quidem passis, innoxiis tamen relinquere liceat, et ipsis inculpabilibus per alia omnia circa patrem visis
Abbreviated transcription (Latin):
functones et ministia ñ
catõnẽ fi aliqua uolumꝰ
s pure ec citra redem ptio¬
ne sic eñ rei digni fient
nulla mercatõne acuen¬
dicõne facienda tua igit᷑
beatitudo et qui pꝰea i
po̾tificalib accesserit sedi¬
b que a nob̾ ordinata s̃
et ꝑ hanc sacram de clara¬
ra sunt legem opai e fc̾u¬
q trad̾e festinet. Iust̃¬

Expanded text:
functiones et ministeria non rcationem fieri aliquam volumus, sed pure et citra redemptionem. Sic enim rei digni fient, nulla venditione ac mercatione facienda. Tua igitur beatitudo et qui post eam in pontificalibus accesserit sedibus, quae a nobis ordinata sunt et per hanc sacram declarata sunt legem, operi effectuique tradere festinet. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbiis que uocantur ĩ sinui¬
atiua ad ferre s siquis a
liquid egit ulum quidẽ
priuari sac̃ docio in illius
actẽoffm introire qui imᷤᷤ¬
sus est ex hãc eum auari¬
cie ferre m̾cedem ciridodi¬
re ño ħ eciam deo a nrãcis¬
simos ecc̃e de fensores scĩs¬
sime maiores ect p̃enã

Expanded text:
is quae vocantur insinuativa aliquid ferre. Sed si quis tale aliquid egerit, illum quidem privari sacerdotio, in illius autem officium introire qui missus est, et hanc eum avaritiae ferre mercedem. Custodire vero haec etiam deo amantissimos ecclesiae defensores sanctissimae maioris ecclesiae, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
unam pam concurrerut ⁊ nͣlia
⁊ adoptõme uira. man stabile io
patris adoptiui. ⁊ nacurali uicło
copulatum. ⁊ legitimo adoptõis
m constructum. ut ⁊ in familia
⁊ in poc̾ate huiꝯmoi patris a dop¬
cu sit. ¶ Cum autẽ impubes
ꝑ principale rescriptum arrogat᷑
c̃acognita ⁊ arrogato ꝑmicticur.
⁊ exquiritur cã arrogoniean ho¬
pupillo ⁊ cum quilꝯdam ꝯditõ¬
nibꝯ arrogatõ fit .i. ut caueat ar¬
rogator ꝑe publice ħ ẽ tabulario
si infra pubtatem pupillꝰ d̾ces¬
serit. restituturum se ilł eiꝰ bõa.¬
ꝗ si adoptõ fc̃a nõ fuiss ad succe¬
ssione eiꝯuenturi eent. Ecẽ
nõ alr emancipare pot eos arrog

Expanded text:
oncurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia et in potestate huiusmodi patris adoptivi sit. Cum autem impubes per principale rescriptum adrogatur, causa cognita adrogatio permittitur et exquiritur causa adrogationis, an hopupillo, et cum quibusdam condicionibus adrogatio fit, id est ut caveat adrogasi intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipar
Abbreviated transcription (Latin):
filius famił. a patre naturali
iura pocatis naturał patris mi¬
nime dissoluuncur / ec quicq̃
ad patrem a dopciuum crarisit
nec in pot̾ate eius ẽ l ab intesta¬
to uira successiome ei anb tͥbu¬
ca sint. ¶ Si uero pat̾ nacura¬
lis nõ extraneo s auo filii sui nir¬

Expanded text:
filiusfamilias a patre naturali iura potestatis naturalis patris minime dissolvuntur nec quidquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, licet ab intestato iura successionis ei a nobis tributa sunt. si vero pater naturalis no
Abbreviated transcription (Latin):
domũ in gfła ẽ aliqui ꝓ¬
hibent eam suo ꝓspicere
metum hoc int̾p̃tari et
lege nr̾a fĩ manifesta
qr incħ lesa sit aut ipsa
aut filus circa eius succe¬
sionẽ exmemorata ꝯstõ¬

Expanded text:
domum ingressa est, aliqui prohibeant eam suo prospicere metum hoc interpretari et lege nostra fieri manifesta, quia nihil laesa sit aut ipsa aut filius circa eius successionem ex memorata co
Abbreviated transcription (Latin):
cele. si uł imnpendit aliqd in¬
rem pupillisuł pro eo finc obli¬
gatꝰ aut remsuam cditor ei
obligau̾it. ¶ Icem sunt̾ ali¬
quos comunis sit ressine socie¬
cate ułnciꝙ parit̾ eis legata do
iudico ꝙ solus fructoer ea re
pceperit aut ꝙ socio eius solus
in eam rem necc̃arias impen

Expanded text:
elae, si vel impenderit aliquirem pupilli vel pro eo fgatus aut rem suam creditori obligaverit. Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata doniudicio, quod solus fructus ex ea re perceperit, aut quod socius eius in eam rem necessarias
Abbreviated transcription (Latin):
nucinunt. seu remanẽt
incp̃re mortis cestator su¬
mitet soia fid̾i comissũ.
cunc iudifunte dictum
priorhs sub quadam le¬
gicims deduc̾e dinisionẽ
ec ordine. si quis em̃ ħ̾ aut
eciam a iquid tale aliqͥd
dixerit. sancimiꝰ usq ad
falcidiam solũ sue ĩscitu¬
tiomis. necessitatẽ hãc ser¬
uare eum qui hoñat᷑ est
fidi comissi restitutione.
et nõ posse aliquid pem¬
cus erilla minuere. suffi¬
ciens existens. s si hr̃di q¬
dem su ꝑ sĩt cres partes
illi aũt quarte soliꝰ relĩ¬

Expanded text:
 seu remanent in tempore mortis testator submittet sola fideicommisso, tunc indefinite dictum prioribus sub quadam legitima deducere divisione et ordine. Si quis enim haec aut etiam aliquid tale aliud dixerit, sancimus usque ad Falcidiam solum suae institutionis necessitatem habere servare eum qui oneratus est fideicommissi restitutione, et non posse aliquid penitus ex illa minuere, sufficiens existens, si heredi quidem supersint tres partes, illi autem quartae solius reli
Abbreviated transcription (Latin):
cum admitti uidcur qui scalaᷤᷤ
forte fenestris supponit aũ ipas
fenestras uł hostium affring̃
ut alius furtum facet. quiue
ferram̃ca ad effringendum.
aut scalaᷤ ut fenestris suppone¬
rentur comodaint. sciens cuiꝯ
qui nullam oꝑam ad furtum

Expanded text:
um admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras vel ostium effringit, ut alius furtum faceret, quive ferramenta ad effringendum aut scalas, ut fenestris supponerentur, commodaverit, sciens cuiusqui nullam operam ad furtum
Abbreviated transcription (Latin):
accomodauit .s. hiis qui ex ieg¬
ibꝯ senaco consulcis ꝯstituton¬
Hꝯ principum ex nouo uire uel
ex cestͥoul ab intestato uenius.
Tum igitur plures spẽs succe¬
ssionum p̾tor introduxissi easq

Expanded text:
accommodavit scilicet his qui ex legibus, senatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato veniunt. 9 8. Cum igitur plures species successionum praetor introduxisset easq
Abbreviated transcription (Latin):
minatis nr̃e relĩq̃rũt
leges. s ꝓlixitatẽ earũ
et effusionẽ ab reuiabi¬
mꝰ.nesua negligencia
aut calliditate forsan
negocii fruantur hoĩes
et oausas p̾beãt aliis. No
em̃ sub equalitate semꝑ
ꝓbacion es erunt. eas ex¬
tempꝰ Refutat. qua ꝓpt
bñfacientes ab reuiamꝰ
inquibdã casib pecciũ¬
e ñ numare querelas qͣs
licet exhis q̃ iam anob̾
sãcita ĩ. Iquia em om̃e
tempus m̃m̾n dabatur
iuris donec mat̾moni
ẽstarec q̃rioe nõ data do
timauiꝰ breuẽ et c̃pendio¬
sam legẽ uolẽtẽ facere
docem querelã et lib̾are
aꝓbatione mulieres in
talib ex longo tempore.
¶si ergo amnis duob so¬
lũ modo hat aliquis ux¬
orem. aut eciam hais tp̃i¬
b minus. et nõ accipiat
dotem nichil ereacitur

Expanded text:
minatas nostrae reliquerunt leges, sed prolixitatem earum et effusionem adbreviavimas, ne sua neglegentia aut calliditate forsan negotiose fruantur homines et causas praebeant aliis. Non enim sub aequalitate semper probationes erunt eas extempus refutat. Quapropter bene facientes adbreviavimas in quibusdam casibus pecuniae non numeratae querelas, quas licet ex his quae iam a nobis sancita sunt Quia enim omne tempus matrimonii dabatur viris, donec matrimonium constaret, queri de non data dottimavimus brevi et compendiosa lege velocem facere dotem querelam et liberare a probatione mulieres in talibus ex longo tempore. Caput I Si ergo annis duobus solummodo habeat aliquis uxorem aut etiam his temporibus minus, et non accipiat dotem, nihil ex tacitur
Abbreviated transcription (Latin):
ueri reditꝰ. illis qui enp¬
hriceosim accipiunt p̃stã¬
ces hu qui reb pridem
sãssime maioris ecce p̃sid̃¬
bant./ ĩo nos inquadam¬
difimiumꝰ. quidem usq
ad ꝑsonas tres ẽfiteosim
fieri acctpientis. et duorũ
sucressoꝵ aliorimi. hoc et
sr̃ ieb scĩssime maioris
entes q̃ uia u̾o didiciis
sic efuse ec in pieabaliqͥ¬
sexta relinquatur scĩfsĩe
ecc̃e pars. et reliquis oĩb

Expanded text:
qui emphyteusin accipiunt, praestantes hi qui rebus quidem sanctissimae majoris ecclesiae praesidebant. Ideoque nos in quadamdefinimus quidem usque ad personas tres emphyteusin fieri, accipientis, et duorum successorum aliorum; hoc et super rebus sanctissimae maioris entes: quia vero didicimus sic effuse et impie ab aliqusexta relinquatur sanctissimae ecclesiae pars, reliquis o
Abbreviated transcription (Latin):
eciam usum acciꝑẽ infir¬
mũ contractum. et nõ ꝓ
factõ poit datq licencła
uendicac̾onis. ut pote cir¬
cum uencione contͣ ius scĩs¬
sime ecc̾e fca ¶Lex itaq
sub breuitate talia decer¬
nit. et mulctam in poñ. et
usq ad res sĩssime ecc̃e st¬
at solũmodo. et õs quidẽ
pimit circum uencionẽ ꝙͣ
ap̃diximus. nõ tam̾ reciñe
silliditatẽ postea insur.¬
genciũ ualuit qui dami
em̃ dudum hoc quod uoca¬
tur colon rum ius colon

Expanded text:
etiam usum accipere, infirmum contractum et pro non facto ponit, datque licentiam vindicationis, utpote circumventione contra ius sanctissimae ecclesiae facta. Lex itaque sub brevitate talia decernit et multam imponit, et usque ad res sanctissimae ecclesiae stat solummodo; et omnem quidem perimit circumventionem, quam praediximus, non tamen retinere calliditatem postea insurgentium valuit. Quidam enim dudum hoc quod vocatur colonarium ius adin
Abbreviated transcription (Latin):
lum offerant aut głosi¬
ssimo magro mi aut spͤ¬
tabili cluci aut clarissimo
tͥbuno sub quib mileᷤᷤ
ille ẽcunc licenciam eĩ
ei damus et p̃ces porri¬
g̾e inꝑacori et inde hoc
ꝓinerer . sciat ãt qui¬
a si citrah̾ aliquid ege¬
rit tã ꝙͣ cemerarie nu¬
bens sub iacebit legit¬
timis penis. ¶mitioreᷤᷤ
itaq nupciarum solc̃eᷤ

Expanded text:
lum offerat aut gloriosissimo magistro militum aut spectabili duci aut clarissimo tribuno, sub quibus miles ille est. Tunc licentiam enim ei damus et preces porrigere imperatori et inde hoc promereri. Sciat autem quia, si circa hoc aliquid egerit, tamquam temerarie nubens subiacebit legitimis poenis. Mitiores itaque nuptiarum sol
Abbreviated transcription (Latin):
stitucõ uidecur act ibus
enĩ hecillis conpacto
marito uxoris in ferre
pͥuatõnẽ nõ minor est
i qualem lator istẽ ꝓposu¬
it ꝙͣeciam decẽuii trans¬
seat tp̃s. Et ħ in portu¬
na quidem sit uiro mi¬
tens litt̾asaut ꝑ aliqͦs
ũbis utẽs a deum. ille

Expanded text:
stitutio videtur. Actibus enim bellicis occupato marito uxoris inferre privationem non minor est qualem legislator iste proposuit, quam etiam decennii transeat tempus, et haec importuna quidem sit viro mittens litteras aut per aliquos verbis utens ad eum, ille
Abbreviated transcription (Latin):
nasc̃io. ubi abreñciãs hãc
reliquit.¶competẽs aũt est
reũentissimos abbes non
susciꝑeeum qui hoc eg̾ser¬
ronea namq tał ẽ uita
monachic̾ milla cemis to¬
łancie ꝓrima. neq cõstã b

Expanded text:
nasterio, ubi abrenuntians hanc reliquit. Competens autem est reverentissimos abbates non suscipere eum, qui hoc egit. Erronea namque talis est vita monachica, nullatenus tolerantiae proxima, neque consta