comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brachiũ meũ sustinebt̃. Iusti quoq similit̃ sic̃ &
montes separabunt᷑ dũ amalis fide &oꝑatione
dis iungent᷑ ETREGES T̃ RAE. ET PRINCIPES ET RI¬
BUNI. ETDIUITES. ET FORTES. ET OM̃S SERUUS. SI LIB̃
abscõ der̃ se inspeluncis & petris nontiũ:
Regessunt quicorpora sua bene regere
nouerunt nescilicet uitiis insolescant.
nepenuriis succ̃ubant: Principesaut̃
sunt minoris dignitatis scĩ quinõ
omnibus ut reges settamen quibusdã
ꝓconcessis uirtutibus resistunt: Tribuni
uero quiadhucminoris potestatis quã
principes et ipsi inquantum p̃ualent:
cõtrauitiacarnis dimicant: Diuitẽ
quoque nonopibus sed bonis oꝑibii suo¬
cantur: Undecpłs ammonet: diui¬
tessieri inoꝑibus borus Eostes noncor¬
poris uirtũte : sedanimi: Seruus cõiu¬
gio obligatꝰ Lib quoque acõiugioer ci
peccatis absolutus: istiomnes ultima
ꝑsequtione dephensi fugient et abs cõ¬
dent seinspeluntis et petrismontiũ idẽ

Expanded text:
brachium meum sustinebunt . Quae similiter sicut et montes separabuntur, dum a malis fide et operatione disjungentur. Et reges terrae, et principes et tribuni, et divites, et fortes, et omnis servus et liber, absconderunt se in speluncis et petris montium. Reges sunt, qui corpora sua bene regere noverunt, ne scilicet vitiis insolescant, ne penuriis succumbant. Principes autem sunt minoris dignitatis sancti, qui non omnibus ut reges, sed tamen quibusdam pro concessis virtutibus resistunt. Tribuni vero, qui adhuc minoris potestatis quam principes, et ipsi inquantum praevalent, contra vitia carnis dimicant. Divites quoque non opibus, sed bonis operibus vocantur; unde Apostolus admonet divites fieri in bonis operibus, fortes, non corporis virtute, sed animi. Servus, qui conjugio obligatur. Liber quoque, a conjugio et a peccatis absolutus. Isti omnes ultima persecutione deprehensi, fugient, et abscondent se in speluncis et petris montium, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam ore autẽ confessiosit insalutẽ
U el quiciuerbũdĩ gestabant incorde
etore ostendehat testimoniũ in oꝑe
nolentes idola colere exꝓpt̃ hoc
int̃ficiebant᷑ uelaꝑtomar tirio ueloc¬
culto : dumcos simulatores eti pocritas
ẽẽ dicebant: E tcla mabantomnes quia ꝑtũ
siue ocultum martyriũ fuerant ꝑ pessi:
Uoce magna dicentes di gnus es dñe

Expanded text:
titiam, ore autem confessio fit ad salutem titiam, ore autem confessio fit ad salutem . Vel quia verbum Dei gestabant in corde et ore, ostendebant testimonium in opere, nolentes idola colere, et propter hoc interficiebantur vel aperto martyrio, vel occulto, dum eos simulatores et hypocritas esse dicebant. Et clamabant omnes qui apertum sive occultum martyrium fuerant perpessi. Voce magna dicentes: Usque
Abbreviated transcription (Latin):
tus : iam nonẽ subse setinse: Talimodo
anime martirum: Duo quippe sunt
martirii generat inheecmundo uinũ
scilicȩtciꝑtũ qđ sit incorpore sicut
mastiritatꝰ est petrus paulus &cetri:
Altcrum uero ocultum quando scr
abimpiis oꝓbria. irrisiones ea cõ¬
tumelias sustinent: De his duobus
generibus martiriidicit dñf filiis
rebedei Potestis bibere calicẽ quẽ
ego bibiturissum : & de inceps: Ca¬
licem meumbibetis: cumunusillo¬
rum fuerit decollatus alterinpa¬
c uitanifinierit: et tamen nõ
sine mastirio fuerie qui amulta
ꝓpbria et aduersitares ꝓxp̃o susti¬
nuit: Vndelegimꝰ eum in accibus
apłorũ flagellatũ cumeceteris
quando ibant gaudentes a conspec¬
di egꝓpter testimonium quodhabe¬
bdt: istudest uerbum de quoioħs.
In principioeratuerbums Euiuer¬
bo: qui ha bebantillud incorde testi¬
monium etiam ꝑferebant inore:
iuatcullud Corde creditur Adius¬

Expanded text:
tus, jam non est sub se, sed in se. Tali modotus, jam non est sub se, sed in se. Tali modoanimae martyrum. Duo quippe sunt martyrii genera in hoc mundo: unum scilicet apertum, quod fit in corpore, sicut martyrizatus est Petrus, Paulus et caeteri. Alterum vero occultum, quando sancti ab impiis opprobria et irrisiones et contumelias sustinent. De his duobus generibus martyrii dicit Dominus filiis Zebedaei, Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? et deinceps, Calicem meum bibetis, cum unus illorum fuerit decollatus, alter in pace vitam finierit, et tamen non sine martyrio fuerit, quia multa opprobria et adversitates pro Christo sustinuit. Unde legimus eum in Actibus apostolorum flagellatum cum caeteris, quando ibant gaudentes a conspecDei, et propter testimonium quod habebant. Istud est verbum, de quo Joannes: In principio erat Verbum . Cui verbo, quia habebant illud in corde, testimonia etiam proferebant in ore, juxta illud: Corde creditur ad jus
Abbreviated transcription (Latin):
subt altare st̃squia ꝑ omnia quoe¬
quari ccpitisuo non possunt quic
ipse c̃ ds̃ : illi homines illed ñ susti serui:
Idõ que et ciltdresunt caprtes uocõ¬
iuncti: et subabare quia nonilliꝑ
omnia coequantur : Alit̃ ipsi
sunt altare supllis altare sunt hocẽ
subse: quia nondum ꝑuenerunt ad
eam głam ad quamuenturis quan¬
doerunt similes angłisdĩ: Diuisũ
quippe ẽ adhucdesideriũ illorum:
qm̃ ex pectantes resurrectionẽcor¬
porisui: ut sicurcum corpore et ani¬
maremunerantur qui cireuera si cẽ
dignum: Idõ que quia necdumaqd
illam dignitat em ad quamuentu¬
ris unt ꝑ uener̃ subsesunt quiapost
modum madior es futurist̃ : Cumaut̃
uener int ad taintã głam iamnon
erunt subse sedinse: Qđ taliexem¬
plo cognoscipot est. Ponamꝰ quem¬
libet inmonasterio nutritum et
postea abbarẽ consticutũ: quc̃¬
diutalis subprioribus auuiurt quasi
sub seȩ Cumaut̃ abbas fuerit elec¬

Expanded text:
subtus altare sunt, quia per omnia coaesubtus altare sunt, quia per omnia coaequari capiti suo non possunt: quia ipse est Deus, illi homines: ille Dominus, isti servi. Ideoque et altare sunt capiti suo conjuncti: et sub altare, quia non illi per omnia coaequantur. Aliter: Ipsi qui sunt altare, subtus altare sunt, hoc est, sub se, quia nondum pervenerunt ad eam gloriam ad quam venturi sunt, quando erunt similes angelis Dei. Divisum quippe est adhuc desiderium illorum, quoniam exspectant resurrectionem corporisma remunerentur, quia revera sic est dignum. Ideoque, quia necdum ad illam dignitatem ad quam venturi sunt pervenerunt, sub se sunt, quia post modum majores futuri sunt. Cum autem venerint ad tantam gloriam, jam non erunt sub se, sed in se. Quod tali exemplo cognosci potest: Ponamus quemlibet in monasterio nutritum, et postea abbatem constitutum, quandiu talis sub prioribus vivit, quasi sub se est; cum autem abbas fuerit elec
Abbreviated transcription (Latin):
quonuncagitur : prius quidẽ antc archã
enet seduelumpendebat ante hocetillã
scõrum uero erat arca : Inqua tantum
duȩ tabulȩ dĩ digito erantscriptȩ : Perquã
Archam x p̃c signi ficcit᷑: in quost̃ ominesches¬
Auri sapientiȩ etscienciȩ : Postquam uero
uerus pontiphex uenit etuelam̃ scidit fac¬
ta est archa etaltareunum quia scilicet
corpussunt: Huius itaque altaris in hoc
non duo sunt altaria. sed unũ : Quia
xp̃s conuncdusest corporis uo: ipse ẽ¬
uonim altare : ipse sacerdos et sacrist¬
urumts. Sacerdos quia ꝑillum munera
nr̃ a tdõ patridirigim Vnde ecsa¬
cerdotes in singulis orciionibus per
dñm exaudiri optantẽs sub nomi¬
tulit dõ patri inaracrucis Nonenĩ
iamst̃ duo altaria secunũ postquam
uerus pontiphex in gressus ẽ scã scõrũ
cumpare ccor porisui et sicut illi sunt
ianullornreisita ctistiinspe⁊ tcique ipse
anim eoccisorum suntaliare: et tam̃

Expanded text:
quo nunc agitur, prius quidem ante arcam quo nunc agitur, prius quidem ante arcam erat, sed velum pendebat ante hoc et illud sanctorum vero erat arca, in qua duae tantum erant tabulae digito Dei scriptae: per quam arcam Christus significatur, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae. Postquam vero verus pontifex venit, et velamen scidit, facta est arca et altare unum, quia scilicet cclesia, unum corpus sunt. Hujus itaque altaris in hoc non duo sunt altaria, sed unum, quia Christus conjunctus est corpori suo. Ipse enim est altare, ipse sacerdos et sacrificium. Sacerdos quia per illum munera nostra Deo Patri dirigimus. Unde et sacerdotes in singulis orationibus se per Dominum exaudiri optantes, sub nomitulit Deo Patri in ara crucis. Non ergo jam sunt duo altaria, sed unum, postquam verus pontifex ingressus est Sancta sanctorum cum pain re, ita et isti in spe. Itaque ipsae animae occisorum sunt altare, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Sescđr i homines adbestiais prgnauit eph¬
si Etcumaperuis set sigillũ quintũ
uidi subeltare dĩ animas int̃ fectorũ:
Intabernaculo moisi duo altaria fuer̃
prius scilicet ere cooꝑtũ subdiuo. ubi
sacrificia crmabant᷑. aliuduero interius
Ante uelum: in quo tantum sanguis pone¬
batur et timiama: et erat uestituma uro:
distancia int̃ altare et arcam: Perhecduo
altcori a duo simificant᷑ ppłi: Vnusscilio
ꝑaltare exterius idẽ carnalis iniudeis.
quitantum modo ꝑlegis oꝑa et sacrisi¬
cia putant sesaluari posse etiustificari
aler idẽ spiricalit̃ patres utrius que
testamenti: qui non plegem autopcuta
sicut doctores spirita liter legeminter
uid aꝑte ꝓbare possumꝰ quiabadulte¬
rio sciens se non posse purgari plegis
sacrificia dicebat: Siuo luisses sacrificiũ
dedissemuti que holocaustis nonddectaberis
Ideo que hocfieri non posse consideransie
iungit : sacrificium dõ sp̃s contribulatꝰ
Sciendum uero qđ altareillit aurcumdẽ

Expanded text:
secundum homines ad bestias pugnavi Ephesi . Et cum aperuisset sigillum quintum, vidi sub altare Dei animas interfectorum. In tabernaculo Moysi duo altaria fuerunt, prius scilicet aere coopertum sub divo, ubi sacrificia cremabantur: aliud vero interius ante velum, in quo tantum sanguis ponebatur et thymiama, et erat vestitum auro. distantia inter altare et arcam. Per haec duo altaria, duo significantur populi: unus scilicet per altare exterius, id est carnalis in Judaeis, qui tantummodo per legis opera et sacrificia putant se salvari posse et justificari. alter, id est spiritualis patres utriusque testamenti, qui non per legem aut opera sicut doctores spiritualiter legem intelvid aperte probare possumus, qui ab adulterio sciens se non posse purgari per legis sacrificia, dicebat: Si voluisses sacrificium, dedissem utique, holocaustis non delectaberis Ideoque hoc fieri non posse considerans, adjungit: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Sciendum vero quod altare illud aureum, de
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diuersitaspnuntiarum ĩ mariuꝰ innũ¬
merositas designatur insularum: Perar¬
bores quoque intelliguntꝰ hominessinguli
quia abuniuersitate redit adspecialit̾ctẽ
quia ipsiomnes demones homines in his
quat tuor regnis degentes ꝓsuotenebant
Adstrictoserurtio: Etuidi alterũ angelũ
ascendentẽ abortusolis habentẽ signum
dĩ uiui etclama uiuocẽ magna .iii. angłis

Expanded text:
autem diversitas provinciarum, in mari vero innuautem diversitas provinciarum, in mari vero innumerositas designatur insularum. Per arbores quoque intelliguntur homines singuli, quia ab universitate redit ad specialitatem, quia ipsi daemones omnes homines in his quatuor regnis degentes, pro suo tenebant astrictos servitio. Et vidi alterum angelum ascendentem ab ortu solis, habentem signum Dei vivi, et clama
Abbreviated transcription (Latin):
eos ad suis eruici: dñiũ inclinauer̃:
Tenentes quattuor uencos terrę
eflarent suꝑ cerrã neque suꝑ ma
ieque inullã arborẽ: Qđ sunt
quattuor angłi hoc sunt et quatuor
uenti: .i. quatuor demones principali¬
tatẽ suꝑ qua tuor regnatenentes : Unde
indaniclis uolum ine legimus quod quat¬
tuor uentipugnabant inmarima gno
et quattuor bestic consurgebantde tra:
quest p̃facta. iIIIor scłiregna: Tenebetnt
ergo cingłi iinIor uentos ⁊dẽ scipsos
in suis membris: Quia cnĩdicibolus et
om̃s iniqui unũ corpusst̃ ꝓfecco: et in angłi
et inuentis ipse intelligitur: Ipsiangł
tenebart iIIIor uentos terre neflarent
suꝑterram & c&̃ quia quat tuordemo¬
nes singulis regni prelati itatenebant
omnẽ subrectum popłum : ut nullus flatũ
Alicui religionis Auderet contracos emit¬
tere: Aucmutire cõtra illos: et uerbũ uer¬
tatis effla st adiersus idola utdiceret: nõ
sunt dii quiominũ manibus efficiuntur
sed st̃ simular ad nahil utilia: Inc̃ra

Expanded text:
sui servitii dominum inclinaverunt. Tenentes quatuor ventos terrae, ne flarent super terram, neque super mare, neque in ullam arborem. Quod sunt quatuor angeli, hoc sunt et quatuor venti, id est quatuor daemones, principalitatem super quatuor regna tenentes. Unde in Danielis volumine legimus, quod quatuor venti pugnabant in mari magno, et quotuor bestiae consurgebant de terra, quae sunt praefata quatuor saeculi regna. Tenebant ergo angeli quatuor ventos, id est seipsos in suis membris. Quia enim diabolus et omnes iniqui unum corpus sunt, profecto et in angelis et in ventis ipse intelligitur. Ipsi angeli tenebant quatuor ventos terrae, ne flarent super terram, quia quatuor daemones singulis regnis praelati, ita tenebant omnem subjectum populum ut nullus alicujus flatum regionis auderet contra eos emittere, aut mutire contra illos, et verbum veritatis efflare adversus idola, ut diceret: Non sunt dii, qui hominum manu efficiuntur, sed sunt simulacra ad nihilum uti lia. In terra
Abbreviated transcription (Latin):
tineat᷑ nonuidet᷑ nisi abillis uolun¬
tarie aperit᷑: Sicnimirũ scĩ illius
temporis: & fuisse manifestabunt
et extrancis secelabunt sicutlegimꝰ¬
factum in passionibus scõrum mar¬
tyrum cuiu suidelicet membra ioħs
adloquit᷑ dicens. Nolite omnispuicre
autẽ eccła insuis electis areprobis:
non ahscessu corporis s& fide et oꝑatio¬
ne iuxta illud ꝑ gredimini demedio
cius ppłs inset inmundũ netctigeritis:
& omnis inons et insule delo cissuis mo¬
tos quicereris eminent: sicuti montes
planiciẽ terre transcendunt᷑: Ad quo
Sustollamte suꝑ altitudinis terrȩ:
Qui mouebunt᷑ non ut a fide recedant
sedeorporeetanimo atque opere separa¬
pcrabuntur. asocietate reꝓborũ: Audi¬
ente sillud ꝓpħę sicut supra dictũ ẽ: Exi¬
te deilla ppłs m hocẽ debabilone que

Expanded text:
tineatur, non videtur, nisi ab illis quibus voluntineatur, non videtur, nisi ab illis quibus voluntarie aperitur. Sic nimirum sancti illius temporis et suis se manifestabunt, et extraneis se celabunt, sicut legimus in passionibus sanctorum martyrum. Cujus videlicet membra Joannes alloquitur, dicens: Nolite omni spirituautem Ecclesia in suis electis a reprobis, non abscessu corporis, sed fide et operatione, juxta illud : Egredimini de medio ejus, populus meus, et immundum ne tetigeritis. Et omnis mons et insulae de locis suis motos, qui caeteris eminent, sicuti montes planitiem terrae transcendunt ad quos pSustollam te super altitudinem terrae , qui movebuntur, non ut a fide recedant, sed corpore et animo atque opere recedunt a societate reproborum, audientes illud prophetae, sicut supra dictum est: Exite d
Abbreviated transcription (Latin):
de recedent: quiprius fiderecta et
oꝑibiis iustis uidebantur lucere in
terramcadent: quia terrenis delec¬
ta cionibus inherebunt et exipso amo¬
re t̃reno ad iniquitatmruent:
Unde subdit᷑: Si cut ficusmittit grõ
Quos cuma uento magnomouet᷑
Licetficus in euangło sinagogam
primitemporis. qui ante quetmn
ueniant ad maturitatẽ uentocõ¬
cussi cadunt interra: It a illiqui
necdum ꝑuenerunt ad maturita¬
tembonorum oꝑum etuacuist:
concussiuento rdest extrema ꝑse¬
cutione decident in terrã hocẽ
interrenas delectaciones Qui
uentus benemagnus dr̃: quicut
supprdictumẽ ꝑ secutioilla & iã
electo soccupa bit: Et celumreces¬
sit sicuc lib in uolutus: Qđecelum:
deum habet habitact̾orẽ habet quo¬
que et deilegem seriptam non inta¬
bulis lapideis set intabulis cordiscar¬
nalibus intuendũ aut̃ qđ ipsa ȩccła
sicut lib in uolutꝰ recessissedr̃ Inli¬
broeniminuoluto quid interius cõ¬

Expanded text:
de recedunt, qui prius fide recta et de recedunt, qui prius fide recta et operibus justis videbantur lucere. In terram cadent, quia terrenis delectationibus inhaerebunt, et ex ipso amore terreno ad iniquitatem ruent. Unde subditur: Sicut ficus mittit grossos suos cum a vento movetur. Licet ficus in Evangelio synagogam primi temporis, qui antequam veniant ad maturitatem, vento concussi cadent in terram, ita et illi qui necdum pervenerunt ad maturitatem bonorum operum, et vacui sunt, concussi vento, id est extrema persecutione decident in terram, hoc est in terrenas delectationes. Qui ventus bene magnus dicitur, quia, ut supra dictum est, persecutio illa etiam electos occupabit. Et coelum recessit sicut liber involutus. Quod est coelum,  quia dum Deum habet habitatorem, habet quoque et Dei legem scriptam, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalis. Intuendum autem quod ipsa Ecclesia sicut liber involutus recessisse dicitur. In libro enim involuto quid interius con
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ non luxitnobis: Fiet ites ie
tẽ solttim quã sacus cilicinus : quar¬
Ao hii inquorũ cordibus lucebit xp̃s
pnichiloducentur: et ueluti pecca¬
tores etreunter ficientur amini¬
stris anti xp̃i Aliter sol ipsossigni¬
ficant p̃dicatores : quibus dñs
dicit: Uos estis lux mundi : Qui
uti que t̃cfient tcĩquam saccus
cilicinus quia celabunt coramim¬
pus quic quidhabentluminis etum¬
tutis: In illis quoque obscunibitꝰ
sol: quitimore concussi aueblandi¬
cus delinti: negabunt xp̃m et ad
tenebnrs erroris deuoluentur  t
lunatota factaest sicut sanguis:
tunc tota fr& sicut sanguis quia nõ
inunoloco: sedinomibus mundi parti¬
bus ꝑsecutio antixp̃i contracccłam
grassabitur : btstelle celi cecider̃ suꝑ
dieit: Celum michi sedesẽ et sala¬
mon. animaiusti sedessapiencie St elle
ergo celiscĩ sunt qui intenebris istius
Quitunc utique dccelocadent: quando
subilla ꝑsecutione ualidissima a f¬

Expanded text:
titiae non luxit nobis. Fiet itaque titiae non luxit nobis. Fiet itaque tunc sol tanquam saccus cilicinus, quando hi in quorum cordibus lucebit Christus, pro nihilo ducentur, et veluti peccatores et rei interficientur a ministris Antichristi. Aliter: sol ipsos significat praedicatores, quibus Dominus dicit: Vos estis lux mundi . Qui utique tunc fient tanquam saccus cilicinus, quia celabunt coram impiis quidquid habebunt luminis et virtutis. In illis quoque obscurabitur sol, qui timore concussi, aut blanditiis deliniti, negabunt Christum, et ad tenebras erroris devolventur. Et luna tota facta est sicut sanguis. tunc tota fiet sicut sanguis, quia non in uno loco, sed in omnibus mundi partibus persecutio Antichristi contra Ecclesiam grassabitur. Et stellae coeli ceciderunt super it: Coelum mihi sedes est , et Salomon : Anima justi sedes sapientiae. Stellae ergo coeli sancti sunt, qui in tenebris istius ellae. Qui tunc utique de coelo cadent, quando sub illa persecutione validissima, fi
Abbreviated transcription (Latin):
tos filios singulis quedecigro reuertenti¬
bus et rogantibus ut cybum sibi tribuat
respondet: Refectio quidẽ ur̃a parata ẽ
set expectate frẽs uros utcuminunum
positi fueritis omnes in commune come¬
datis etcpulemini gaudentes : Q uuntꝰ¬
siciendist̃ sicut et illi uelaꝑtoscilicet mar¬
tirio uelocculto: Et uidi sicum aperuis¬
set sigillum sextum: tesse mot̾ fac¬
tusẽ magnus : Quidhoclo coꝑterre¬
motum debemꝰ in elligere nisiuali¬
dissimã ꝑsecutionem que futuraẽ
temporibus antix p̃i : Vndebene nõ
simplicit̃ dixit: terre motꝰ factꝰẽ
sedcumaddita m̃toterre factusẽ hm
magnus: quia sicut dñs dicit : Tales
erit tunctribulatio: qualis nõsu¬
it nequefter ex quo omines esse
sacus silicinus: Ciliciopeccatores
hominesetrei induuntur : Solautẽ
xpmsignificut : de quoscriptu mẽ
Mobis aut̃ timentibus nomen meũ
oriet᷑ soliusticie: dequo etiã im¬
pudicturi sunt gementes et solius¬

Expanded text:
tos filios, singulisque de agro revertentitos filios, singulisque de agro revertentibus et rogantibus ut cibum sibi tribuat, respondet: Refectio quidem vestra parata est, sed exspectate fratres vestros, ut cum in unum positi fueritis, omnes in commune comedatis, et epulemini gaudentes. Qui interficiendi sunt sicut et illi. Vel aperto scilicet martyrio, vel occulto. Et vidi cum aperuisset sigillum sextum, terraemotus factus est magnus. Quid hoc loco per terraemotum debemus intelligere nisi validissimam persecutionem quae futura est temporibus Antichristi? Unde bene non simpliciter dixit, terraemotus factus est, sed cum additamento, terraemotus factus est magnus, quia sicut Dominus dicit, talis erit tunc tribulatio, qualis non fuit, neque fiet ex quo homines esse sicut saccus cilicinus. Cilicio peccatores homines et rei induuntur. Sol autem Christum significat, de quo scriptum est: Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae . De quo etiam impii dicturi sunt gementes, Et sol jus
Abbreviated transcription (Latin):
aẽ illis singule stolȩalbȩ: erstolas
albas debemꝰ itelligere mercedem bap¬
tismmi pmium martiru mercedemecet̃no
eigaudiumcclestis patriȩ: habent ergo
ante resurrectionem sci singulas stolas
qua iisolr animȩ aet̃nis adhucbeatiu¬
dinibus pfruuntur: Postea autẽ acceptur
suntbinas quandoreceptis corpori b:
iminutaibileserunt inanima et incorrup¬
tibiles incorpore : De hocesayas int̃ri
sua duplicia possidebunt : Stdictumẽ¬
illis utrequiescerent tempus adhucmo¬
dicum : donccimpleat᷑ numerus cõseruoꝵ
etfrm̃corum: Dictio hosta inspirascroe
diuina: qui a mentibus illorum desideran¬
tibus dicmiudicii imittitur uirtꝰ paci¬
entię ut patient̃ ferant omnia ea pectin¬
tes numerum: qui similiter int̃ficiendi
sunt ꝓxp̃o cumeis postmodũ regnaturi
ut si desiderarent recipere sua corpora
gaudeant ex numero calligendorum fr̃m
T alimodo loquit᷑ ds̃ omnipotens scis suis
ueluti quilibet pat̃ familias habensmul¬

Expanded text:
 illis singulae stolae albae. Per stolas albas debemus intelligere mercedem Baptismi, praemium martyrii, mercedem aeternorum, et gaudium coelestis patriae. Habent ergo ante resurrectionem sancti singulas stolas; quia in sola anima adhuc aeternis beatitudinibus perfruuntur: postea autem accepturi sunt binas, quando receptis corporibus immutabiles erunt in anima, et incorruptibiles in corpore. De hoc Isaias, In terra sua duplicia possidebunt . 3. Quillis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum. Dictio ista inspiratio est divina, qua mentibus illorum desiderantibus diem judicii immittitur virtus patientiae, ut patienter ferant omnia, exspectantes numerum illorum qui similiter interficiendi sunt pro Christo, cum eis postmodum regnaturi, ut qui desiderant recipere sua corpora, gaudeant ex numero colligendorum fratrum. Tali modo loquitur Deus omnipotens sanctis, veluti quilibet paterfamilias habens mul
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes : docentes eos ut abidolor ũ¬
culturir. aduerumdĩ conuerterentur
cultum: Tunc enim diabolus ꝑdidit fru¬
mentum: uinumet oleum idẽ om̃s side¬
les cepit que comedere palcas: uinatia
bibere et amurcam: Unde et ipsauoi
subdidicens Bilibris tricici it cuntel¬
sex sextari: & p̃cipitꝰ illiquise dehat inequo
nigro hocest dicbolo ne srumentum tangar
aut ordeum. quiaduosex tarii tritier idẽ
bilibris : denariorno ued&: et tres bilibres
ordei similter denariouno:Set iamnunc
uideamus quidista significet Lic& om̃is
eccła frumentũ sit iuxta qđ apłs dicit
Vnus panis unum corpus multi sumꝰ
inap̃o: tem̃ specialit̃ hic frumentum debe¬
mus intelligere p̃dicatores utriusq
testamenti : qui moluntur tribulactio¬
ne presentis uitę et e quoquunt᷑ igne pas¬
sionis: et efficiunt᷑ pulcherrimus ap̃ĩpanis:
cumimitante s quidicit dese Nisigra¬
num frumen ti cadensinterrã mortuũ

Expanded text:
omnes gentes, docentes eas ut a cultura iomnes gentes, docentes eas ut a cultura idolorum ad verum Dei converterentur cultum. Tunc enim diabolus perdidit frumentum, hordeum, vinum et oleum, id est omnes fideles, coepitque comedere paleas, vinacia bibere et amurcam. Unde et ipsa vox subdidit, dicens: Bilibris tritici denasex sextarii. Et praecipitur illi qui sedebat in equo nigro, hoc est, diabolo, ne frumentum tangat aut hordeum, quia duo sextarii tritici, id est bilibris denario uno valet, et tres bilibres hordei similiter uno denario. Sed jam nunc videamus quid ista significent: Licet omnis Ecclesia frumentum sit, juxta quod Apostolus dicit : Unus panis, unum corpus: multi sumus in Christo, tamen specialiter hic frumentum debemus intelligere praedicatores utriusque testamenti, qui moluntur tribulatione praesentis vitae, et excoquuntur igne passionis, et efficiuntur pulcherrimus Christi panis, eum imitantes qui dicit de se: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus pessimus mercatonest qui
dat uili aedufer ⁊ preciosa: State¬
iritaque ꝑ uerse ciussuasio intelli¬
gitur : quiauitam multorum mer¬
cori querit: ut suamesuriem satura:¬
requeat: Etut possit hoc facere: pri¬
us eis quibus temporaliaꝓmittit ali¬
mentum uerbumdĩ subtirit: quone¬
ccicos incorpussuum assum ᷤ ftimem
maliciȩsuȩ aug& potius quã depellat:
Datuilia quȩdam tempor alia. et
auferpreciosa etaet̾na: sicut adȩde-¬
dic pomum: ettorũ ꝑillum infilus su-¬
is accepitmundum: ł taudiui tam
quamuocem in medio quat tuor ani¬
malium dicentium: Bilibris tritici
denario: et tres bilibres ordei dena¬
rium. et uinum et oleum nonlese¬
ris: Haecuox quam audiuit ioħs:
uox intelligitur dĩpatris ominipo¬
centis ⁊ quando adunatis ad fidẽ
gentibus alesione electorum dñs
Antiquum aduersariũ conpescuit:
ipses que docuit quẽ admodum
infestationẽ illius potuis s& euadere.

Expanded text:
diabolus pessimus est mercator, qui diabolus pessimus est mercator, qui dat vilia, ut auferat pretiosa. Statera itaque perversa ejus suasio intelligitur, quia vitam multorum mercari quaerit, ut suam esuriem saturare queat. Et ut hoc possit facere, prius eis quibus temporalia promittit, alimentum Verbi Dei subtrahit, quo necatos in corpus suum assumens, famem malitiae suae augeat potius quam depellat. Dat vilia quaedam et temporalia, et aufert pretiosa et aeterna, sicut Adae dedit pomum, et totum per illum in filiis suis accepit mundum. Et audivi vocem tanquam vocem in medio quatuor animalium, dicentium: Bilibris tritici denario, et tres bilibres hordei denario, et vinum et oleum ne laeseris. Haec vox quam audivit Joannes, vox intelligitur Dei omnipotentis, quando adunatis ad fidem gentibus, a laesione electorum Dominus antiquum adversarium compescuit ipsamque docuit, quemadmodum infestationem ipsius possent evadere,
Abbreviated transcription (Latin):
unde etiat̃ etillemiser desperans se¬
ipsum laqueo sesuspendit: Similit
quoque muli erilocutus est ꝑserpentẽ :
dicens: curprecepit uobds̃ necome¬
deritis delignoriite: etc& & ꝑcamin¬
terfecitadam: Hocc̃ enim qđ dicit᷑ꝰ :
atinuicem se interficiant homi nes
ꝑmembyiesua etiamiugulat multos
et spiritalic̃ dessperando afide & cor¬
poralit̃ subtrahendo ab hacluce. sicut
anum. etceteros: D& alibus quippo
utgladius accucus : Et cumapperuis¬
s& sigillum tertium: audii terci
animadidicens uenietuide: & ec ce
equus niger : Perequum nigrun
omne corpus intelligitur diabolis
esuriẽ: quicupit. deucrare alios.
atque in maliciesueuentrẽ ticicer
& sicut caprideorũnequaquã sufficit:
itaetisti numquam satiantur: Vndebe¬
nesubditur: Et qui sedebat suꝑ cumh̃a¬
bebat stateram in manu sua: Merco¬
toressolent ferrestatenem inmanu
qui mecantur ea que sibi placent: pen¬¬
sant que ea quę dantetaccipiunt: S&

Expanded text:
Unde ille miser desperans, seUnde ille miser desperans, seipsum laqueo suspendit. Similiter quoque mulieri locutus est per serpentem, dicens: Cur Deus praecepit vobis ne comederetis de ligno vitae? Et per eam interfecit Adam. Hoc est enim quod hic dicitur, ut invicem se interficiant homines. Per membra sua etiam jugulat multos, et spiritualiter separando a fide, et corporaliter subtrahendo ab hac luce, sicut anum et caeteros. De talibus quippe gladius acutus . Et cum aperuisset sigillum tertium, audivi tertium animal, dicens: Veni et vide, et ecce equus niger. Per equum nigrum omne corpus intelligitur diaboli, esuriem, quia cupit devorare alios, atque in malitiae suae ventrem trajicere. Et sicut caput eorum nequaquam dicit Sufficit, ita et isti nunquam satiantur. Unde bene subditur: Et qui sedebat super eum, habebat stateram in manu sua. Mercatores solent ferre stateram in manu, qui mercantur ea quae sibi placent, pensantque ea quae dant et accipiunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
deterra quando ꝑmittitur iustodĩ
iudici ciouthoc possit feccere: Ialeẽ
hoc quad eillud: indurir uit dñs corpha¬
raonis: Notandũ tutẽ quie non dece¬
lo s ed deterra aufertille pẽ. Celũ
quippesignificat scõs: quibus dñs ascen¬
surus cĩpatrẽ dicit : Pacem metimdo
ferre si petest quiacelestȩsunt. et terra
calcant habentes priancipem pacis hi-¬
hominibus sumitpccem facitque
eos discordes: & ⁊rtamorum diuor¬
iungit᷑: Etut inuicemse intersiorcnt actꝰ
est illi gladius incgnus : G ladium non corpo¬
reum debemus accipere set spiritadem ÷
quonon teotum: corporcoquantum
anime iugulant᷑ Gladusenim inieł¬
ligitur mala persuasio : locutropraua.
deceptioimqua: Quo gladioduobus
modis homines dicibolus interficit cum
uidelic& oculte mala suggerit ꝑipsũ
traderetdm̃n: Primum quippegla¬
dio male ꝑsuetsionis. eum interfecit
incinima utdnm traderet : deindeꝑ
suasit ut semetip sum interficeret:

Expanded text:
de terra, quando permittitur justo Dei de terra, quando permittitur justo Dei judicio, ut hoc possit facere. Tale est hoc, quale et illud: Induravit Dominus cor Pharaonis . Notandum autem quia non de coelo, sed de terra aufert ille pacem. Coelum quippe significat sanctos, quibus Dominus ascensurus ad Patrem, dicit: Pacem meam do ferre pacem, quia coelestes sunt, et terram calcant, habentes principem pacis hahominibus sumit pacem, facitque eos discordes, et zizaniorum divorjungitur: Et ut invicem se interficiant, datus est illi gladius magnus. Gladium non corporeum debemus intelligere, sed spiritualem, quo non tantum corpora, quantum animae jugulantur. Gladius enim hic intelligitur mala persuasio, locutio prava, deceptio iniqua, quo gladio duobus modis homines diabolus interficit, cum videlicet occulte mala suggerit per seitraderet Dominum , primum quippe gladio malae persuasionis, ei in anima Dominum ut traderet, deinde persuasit ut semetipsum interficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
diui  Animaldicens: uenietuide : Et
exiuit alius aequus rufus Sicut su¬
perius ꝑ equum albũ intelleximus
tomundã ꝓbaptismd. etxp̃i passionẽ
Sicinhoclo co ꝑ equumrufum debennis
intellige s oͣmne corpusdiabliho cest
omnium fidelium. et om̃s fidles corpꝰ
eius inquibus ipse ꝑ fdemhabitac ita
caput omnium reꝓborum estdiai¬
bolus actom̃ sreꝓbi corpus cius inqui¬
bus ipsehabitat: Equus it aquę
rufus antiquiostis estcorpus peceatis
cruent&tũet cinimarum interfecci¬
ombus sanguincũ : Quo denimsci¬
gius peccata significet psulm istama¬
nifestat quidicit: Libe irine de scongut¬
nibus ds̃ ds̃ ipse enimrȩpbi pecetss unt
cruentati: et & iã omicidiis fedati
Cumcla maueris ad me non ea audiã
uos manus enimur̃ȩ sanguine plenes:
hincest qđ inferius bestia superquã
mere trixsedet: coccinea esseꝑhibet᷑:
Etqui sedebat suꝑ eum: datumestilli
ut sumeretpacem deterra : Datur
dicibolo poresiais ut sumat pacemi

Expanded text:
dum animal, dicens: Veni ad vide. exiit alius equus rufus. Sicut superius per album equum intelleximus to mundam per baptismum et Christi passionem, sic in hoc loco per equum rufum debemus intelligere omne corpus diaboli, hoc est, omnium fidelium, et omnes fideles corpus ejus in quibus ipse per fidem habitat, ita caput omnium reproborum est diabolus, et omnes reprobi corpus ejus, in quibus ipse habitat. Equus itaque rufus antiqui hostis est corpus peccatis cruentatum, et animarum interfectionibus sanguineum. Quod enim sanguis peccata significet, Psalmista manifestat qui dicit, Libera me de sanguinibus, Deus, Deus . Ipsi enim reprobi peccatis sunt cruentati, et etiam homicidiis foedatiCum clamaveritis ad me, non exaudiam vos. Manus enim vestrae sanguine plenae sunt. Hinc est quod inferius bestia, super quam meretrix sedet, coccinea esse perhibetur. Et qui sedebat super eum, datum est illi ut sumeret pacem de terra. Data est diabolo potestas ut sumat pacem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nr̃i infrontibus eorum: Ub intuendũ
quiacum superius unũ angłm seuidissedicat
iħes ipse angłsnunc pluraliter loquit᷑ dicens:
qui in ipsis habitabatiuata illud: Ecceego
sumatione scłi : Signum quo auc̃ signant᷑ om̃s
inanin aportant incorpore scilicei: quiasi¬
gnantꝰ in fronte: in nomine pertris ci filii et
nẽ immittantur crucisigentes secũ
uitiis et cõcupiscentiis Unde inueteri
enimsinõhabetit oꝑamortua ẽ : Dic̃
ergo: Nolite nocere terre et marineque
arboribus quoadus que signemꝰ seruos
dĩ nr̃i in frontibus eorum: Acsidiceret:¬

Expanded text:
Dei nostri in frontibus eorum. Ubi intuendum, Dei nostri in frontibus eorum. Ubi intuendum, quia cum superius unum angelum se vidisse dicat Joannes, ipse angelus nunc pluraliter loquitur dicens: qui in ipsis habitat juxta illud: Ecce ego summationem saeculi . Signum hoc, quo signantur omnes anima, portant. In corpore scilicet, quia signantur in fronte in nomine Patris et Filii et nem imitantur, crucifigentes se cum vitiis et concupiscentiis. Unde in Veterienim si non habeat opera, mortua est. Dicit ergo: Nolite nocere terrae et mari, neque arboribus, quoadusque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum, ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
solisascendit : quia t̃cicidie resurrexita ͥ mort
et suarcsurrccetionc ttũ mundumillu¬
minauit ꝑ angłicã doctrinam Undepsal¬
iiiior angłis ne nocerent t̃re et mari: quia
surgens amortuis phibuit demones alesionc
eorũ : quiaduitã et̃nã sunt p̃destinati: Unde
et ipsa quattuor regna sib subdidit: et ad
noticiã accultũ uniusdĩꝑduxit: Hincẽ qđ
nabu codonosor uidit laprdẽ p̃cisũ demonte:
quiꝑcussit statuã in pedibus ferrcis et comini¬
nuit parit̃. Aurumargentum. et acs: In au¬
roenim intelligitur regnumasiriorũ. in ae¬
gento medorũ. inaere psarũ. et macedonum
inferroma romanorum regnum significat᷑
Xp̃s enimnatꝰ destirpe iudaica sinc oꝑemari¬
tali: ꝑp̃dicationẽ apłorũ ꝑcussit extre¬
mitatẽ regniroianorũ. et tuncꝑsecta omnia
scłi regna contriuit: que illierant subieeta:
Lapis enimceuit ot suscitatꝰ est in regnũ:
qđ ipet̾n nitondissipabit᷑ Unde et sub¬
ditur: Quoadusque signemus seruos

Expanded text:
endit, quia tertia die resurrexit a mortuis, et sua resurrectione totum mundum illuminavit per evangelicam doctrinam. Unde Psalquatuor angelis, ne nocerent terrae et mari, quia surgens a mortuis, prohibuit daemones a laesione eorum, qui ad vitam aeternam sunt praedestinati. Unde et ipsa quatuor regna sibi subdidit, et ad notitiam et ad cultum unius Dei perduxit, hinc est quod Nabuchodonosor vidit lapidem praecisum de monte, qui percussit statuam in ferreis pedibus, et comminuit pariter aurum, argentum, et aes. In auro enim intelligitur regnum Assyriorum, in argento Medorum, in aere Persarum et Macedonum, in ferro regnum Romanorum significatur. Christus enim natus de stirpe Judaica, sine opere maritali, per praedicationem apostolorum percussit extremitatem regni Romanorum, et tunc praefata omnia saeculi regna contrivit, quae illi erant subjecta. Lapis autem crevit, et suscitatus est in regnum, quod in aeternum non dissipabitur. Unde et subditur, Quoadusque signemus servos
Abbreviated transcription (Latin):
et calum pniantibus uos: Sed sciendum
qui a illiscĩ iamincons pectu: creatos sui
consistentes uident uoluntatemillius: et ido
Abipso accipiunt qđeumuelle facere nouer
& de ipsobibunt quod abipsositiunt: Pe¬
tunt aut̃ uindictã de inimicis duobus mo¬
dis ethoc causacritatis ut scilicet qui ad
amalo adbonum qui uero presciente
deo dampnandis moriantur et pecca¬
tores desistunt ut ꝑ hoc minorempoenã
in inferno habeant ibiunus quis que scđm
qualitcitẽ oꝑum sustinebit magnitudi
nem poenarum: Qđ petere utique
tunt sicutiuos quiaercum flatum in
folle uentris traimus ꝑ organũ guttu¬
ris sed uox illorum desideriumestipsorũ
ettani tomagis quisque illorumclamat
quantomagis desiderio flagrat :debo¬
n psalmista addm desideriũ cordi seor
audiuit auris tua: Petunt alitem
derepbis uindictam quia optant ueni¬

Expanded text:
et calumniantibus vos. Sed sciendum quia illi sancti jam in conspectu Creatoris sui consistentes vident voluntatem illius; et ideo ab ipso accipiunt quod eum velle facere noverunt, et de ipso bibunt quod de ipso sitiunt. Petunt autem vindictam de inimicis duobus modis, et hoc causa charitatis: ut scilicet qui ad a malo ad bonum; qui vero, praesciente Deo, damnandi sunt, moriantur, et peccare desistant; ut per hoc minorem poenam in inferno habeant, ubi unusquisque secundum qualitatem operum sustinebit magninem poenarum. Quod petere utique ttant, sicut nos qui aereum flatum in follem ventris trahimus per organum gutturis, sed vox illorum desiderium est ipsorum. Et tanto magis quisque illorum clamat, quanto magis desiderio flagrat. De hoc Psalmista ad Dominum: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Petunt autem de reprobis vindictam, quia optant veni
Abbreviated transcription (Latin):
net solĩ modo ad duo decim tribus fili¬
orum irł sed a domnẽ eccłã. que ꝑ hunc
numctim comp̃henditur insuis
clectis : Qđetiã natura ipsius nume¬
ri de monstrat : Ternariusenĩ suinmũ
bonũ signifacat ÷ sanctã trinitatẽ
Quaternarius uero sacratus est nu¬
merus similit ꝓpt̃ quatuor libros
eugłii uel ꝓpt̃ iiiior flumina pa¬
radisi siue etiã ꝓpt̃ iiiiorpartes
Quietipse sacratus est numerus¬
ꝓpt̃ duodecm tribus isrł : e⁊ pf¬

Expanded text:
bus filiorum Israel, sed ad omnem Ecclesiam, quae per hunc numerum comprehenditur in suis electis, quod etiam natura ipsius numeri demonstrat. Ternarius enim summum bonum significat, id est sanctam Trinitatem. Quaternarius vero sacratus est similiter propter quatuor libroselii. Vel propter quatuor flumina paradisi, sive etiam propter quatuor partes qui et ipse sacratus est propter duodecim tribus Israel, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ficis et adulteris. et ꝑ iuris : et reliqua:
Septimus modus ÷ qui geminam p̃ceptors
retinetqualtiatemidest uitȩ agendȩ
uite que figurandȩ: E tquidemagen de
uitȩ p̃cepta nucus que manent. idest
diliges dñm dm̃tuum ex toto corde et
ꝓximum tuum sicut teipsum: Uel

Expanded text:
ficis et adulteris et perjuris Israel. ficis et adulteris et perjuris Israel. Septimus modus est, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, id est vitae agendae vitaeque figurandae. Et quidem agendae vitae praecepta nunc usque manent, ut est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, et proximum tuum sicut teipsum , vel
Abbreviated transcription (Latin):
mit: Significat quippe inhoclocodauid
insua p̃destinatione. lauacro a que inuerbe
mun datꝰum. concupiuiteam ꝓuidus. ut iusti¬
ficitur : quiaut iustorum ȩccła celesti sponso
adepec tanti qui hostis uirtus confringitur
et pedibus electorum calcanda ꝓsternitur:
dedi uobis potestatem calcandi suꝑomnem
uis tuteminimici. Sextus modus est dege¬
mino saluatoris aduentu: quo uigilans
discretio ẽ adhibenda neaut primus acci
iudeiignari. ignorantie cetitate nunc
usquelaborant nescientes quidadprimũ
quid ad scđm eius ꝑtineat aduentum:
Primus it aque. humilitatis sibi uindicat
locum: Vndeest ꝓpħam uobissuscita¬
uit ds̃ defribus ur̃is tamquam me: & cẽt:
huius modi:S cđs autem: celsitudinis.
acteroris optinetloca: Undescriptum
legimus: ds̃ manifesteueniet & et tuncui-¬
debunt filium hominis uenientem in nubi¬
bus. cum potestete magna. et maiestate:
Hincipse ꝑmalachiam dicit: Accedam
aduos in iudicio. et ero testis uelox male¬

Expanded text:
mit . Significat quippe in hoc loco David mit . Significat quippe in hoc loco David in sua praedestinatione, lavacro aquae in verbo mundarficitur; quia ut justorum Ecclesia coelesti sponso adhaereat, antiqui hostis virtus confringitur, confracta pedibus electorum calcanda prosternitur. dedi vobis potestatem calcandi super omnem virtutem inimici . Sextus modus est de gemino Salvatoris adventu, quo vigilans discretio adhibenda est, ne aut primus accipmo. Cujus Judaei ignari, ignorantiae caecitate nunc usque laborant, nescientes quid ad primum, quid ad secundum ejus pertineat adventum. Primus itaque humilitatis sibi vindicat locum, unde est: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris tanquam me , ethujusmodi. Secundus autem celsitudinis ac terroris obtinet loca, unde scriptum legimus: Deus manifeste veniet. Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate . Hinc ipse per Malachiam dicit: Accedam ad vos in judicio, et ero testis velox male
Abbreviated transcription (Latin):
Abi melec et dimisitcumethabiit: Cum hocftas¬
tumsit coram achis regegeb: sicut lberregũ
nis latens altius pendtirre misteriũ: Abi¬
me lec quippe int̾p̃tatur patris meiregnũ:
uultumsuum: quando apparens. informa
serui. humiliauits emetipsum usque ad mor¬
tem crucis: Uidimus cum non habentemspe¬
ciem nequedecorem: et quasi absconditus
uultus eius et despectus. undenec reputauimꝰ
eum: Dimisit eum abi melechet abi it ÷
qui a uidelicetxp̃s aiudeis minimcrecept̃
ad gentes cumapłis tirns iuie Unde ipsis pau¬
iusdicit : Uobis quidem oportebat loqui
uerbum dĩ: setquiarepellitis illud: ecce
conuestimur ad gentes: Aliquandouero
idem modus inparabolis rerum deipsis eciã
peccatis hominum. et tans gressionibus ad¬
alterurum ꝓphetiaminsinũcit oꝑum futu.¬
rorum sicut fecctum in đđ constat. quiuxo¬
remuriȩ sibi assumpsit: quam desolario
uidens concupiuerat: ipsum quegladio ꝑe¬

Expanded text:
Abimelech, et dimisit eum et abiit, cum hoc facAbimelech, et dimisit eum et abiit, cum hoc factum sit coram Achis rege Geth, sicut liber Regum nis latens altius penetrare mysterium. Abimelech quippe interpretatur patris mei regnum, mutavit vultum suum, quando apparens in forma servi, humiliavit semetipsum usque ad mortem crucis. Vidimus eum non habentem speciem neque decorem, et quasi absconditus vultus ejus et despectus, unde nec reputavimus eum . Dimisit eum Abimelech et abiit, quia videlicet Christus a Judaeis minime receptus, ad gentes cum apostolis transivit. Unde ipsis Paulus dicit: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei, sed quia repulistis illud, ecce convertimur ad gentes. Aliquando vero idem modus in parabolis rerum de ipsis etiam peccatis hominum et transgressionibus adulterorum prophetiam insinuat operum futurorum, sicut factum esse in David constat, qui uxorem Uriae sibi assumpsit, quam de solario videns concupierat, et ipsum gladio pere
Abbreviated transcription (Latin):
sedicit: cumgiriua hominumpeccata porta¬
resc indicat: uelsicuti saias suꝑsoliumexcelsũ
cans potestates: quassibi. ad qđ uoluerit
subicit: Quintꝰ modus est parabolarum qui
tamrclatu uerborum: quam actuconsicitꝰ
opum: Qui intantumest multiplex atq:
occultus: ut non solum multa que iuxtalit¬
terem non possumintelligi admittat : uerũ
etiã quibusdam in locis mistican arraturus.
testimonium deistoria. assumens. ipsumlat¬
tere gestum immutet: PMebolis enimuer¬
borum hicmodus conficitur: ex quibus est illud:
icruntligna ut unguerent. suꝑse regemet c&̃
Heque enimligna ambulare possunt aut
sibi regem constituere: sedaliud quid ͤ m ꝑ cõ¬
gruã significationẽ metaforace. talibus
scripturarum sententiis ꝓfertur: immutat᷑
autẽ ut dictumest ipsius littere textus ali¬
quando ꝓpt̃misticum intellectum: ut intitu-¬
lo psalmi tricesimꝗ̧ tertiidicitur: Psilmus ipsi
deuid quando conmut cauit uultũ suumcorã

Expanded text:
se dicit, cum gravia hominum peccata portase dicit, cum gravia hominum peccata portare se indicat, vel sicut Isaias super solium excelsum cans potestates, quas sibi ad quod voluerit subjecit. Quintus modus est parabolarum, qui tam relatu verborum quam actu conficitur operum, qui in tantum est multiplex atque occultus, ut non solum multa, quae juxta litteram non possunt, admittat, verum etiam quibusdam in locis mysteria narraturus, testimonium de historia assumens, ipsum litterae gestum immutet. Parabolis enim verborum hic modus conficitur, ex quibus est illud: Ierunt ligna ut ungerent super se regem , etc. Neque enim ligna ambulare possunt, aut sibi regem constituere, sed aliud quoddam per congruam significationem metaphorice talibus Scripturarum sententiis profertur. Immutavit autem, ut dictum est, ipsius litterae textus, aliquando propter mysticum intellectum, ut in titulo psalmi tricesimi tertii dicitur, Psalmus ipsi David, quando commutavit vultum suum coram
Abbreviated transcription (Latin):
Amorsu diaboli liberans. beatenmor¬
talitittis reme dicefidelibus tribuit:
Haccenĩ siadlitceram discussa tracten :
ludicix ꝓtempore putabuntur: Siuero
misteriis applicentur: magna insinuant
sacirmenta : Tercius mođ ut rque est.
storicusscilicet atqueallegor icus: quo
ibitur : qmabra hamduos filios habuit
qui sicut apłs scribit: duo significant
tstamenta: Intrahuncmodum et illut c̃õ¬
it: qđ isaac paterna de uocione dispo¬
stcn: ligra sibiba iulasse dr̃ : singularit̃
xp̃i passionẽ designans: quempater ꝓprͥls
tradidit: ꝓpriam quebaiulare passur ersicem uo
Quo etiam modo delaitere dormientis uiri est
quo nobis aliquandꝯꝓprie: aliquando uero
mistice creatoris nr̃i diuinitassacris intimat᷑
oraculis : Propriescilicet: sicut ipse moysidic̃
Cgosum quisum: et sicdices filiisi srł: quic̃mi
sit me aduos: Mistice uero. uit omiipo¬
tens ds̃ sicut plciustrãi onustum fenostridere

Expanded text:
a morsu diaboli liberans, beatae immora morsu diaboli liberans, beatae immortalitatis remedia fidelibus tribuit. Haec enim si ad litteram discussa tractentur, ludicra pro tempore putabuntur. Si vero mysteriis applicantur, magna insinuant sacramenta. Tertius modus uterque est historicus scilicet atque allegoricus, quo scribitur, quoniam Abraham duos filios habuit, qui, sicut Apostolus scribit , duo significant Testamenta. Intra hunc modum et illum concludit, quo Isaac paterna devotione dispositus, ligna sibi bajulasse dicitur, singulariter Christi passionem designans, quem Pater pro omnibus tradidit, propriamque bajulare passus est crucem. Quo etiam modo de latere dormientis viri quo nobis aliquando proprie, aliquando vero mystice Creatoris nostri divinitas sacris intimatur opusculis. Proprie scilicet sicut Moysi dicit: Ego sum qui sum, et sic dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Mystice vero, ut omnipotens Deus sicut plaustrum onustum feno stridere
Abbreviated transcription (Latin):
septi formis. quasi subseptem sigillis
intelligentię continetur. dumꝑscrt
modosdiftinguit᷑: inquirentibus enim
nobisscriptunis: primus gestȩ rcitextus
nob oclirit: quiuidelicet eat antumscrip¬
tusterum eloquia comp̃ hendit. quȩ
nilmistice significant s& tantumsim¬
pliciter rerumcciusas euolunt ut est
allegoricus gestus occurrit: quilicet
aliquid gestumnarret: gestus illetotꝰ
reputatur allegoricus : Undenecinur¬
su srequentatur: hincẽ qđ in omnibus
finibus isrłpuella queritur regiđđ
et inueniturtamferuens. Algentis
senis menbr cale facrat. calefactum
tamen adlibidinem non puocat: ꝑquẽ
designatur sapientia. que et iaminse¬
nibus non senescit̃ set insuꝑcos ignediui¬
niamoris Accendit: Adhuncꝑtinet etiã
modum qđ ppłs isrłiticus in desertoaser¬
penubus ꝑcusus : aspectuȩnei serpentis
sanabatur: ꝑ quemrcdemptornrt in¬
telligitur incruce sus pensus : quinos

Expanded text:
septiformis, quasi sub septem sigillis septiformis, quasi sub septem sigillis intelligentiae continetur, dum per septem modos distinguitur. Inquirentibus enim nobis Scripturas, primus gestae rei textus nobis occurrit, quia videlicet ea tantum Scripturarum eloquia comprehendit, quae nil mystice significant, sed tantum simpliciter rerum causas evolvunt, ut est: est . Secundus allegoricus gestus occurrit. Qui licet aliquid gestum narret, gestus tamen ille reputatur totus allegoricus, unde nec in usu frequentatur. Hinc est quod in omnibus finibus Israel puella quaeritur regi David, et invenitur tam fervens, ut algentis senis membra calefaciat, calefactum tamen ad libidinem non provocet. Per quam designatur sapientia, quae etiam in senibus non senescit, sed insuper eos igne divini amoris accendit. Ad hunc pertinet etiam modum, quod populus Israeliticus in deserto a serpentis percussu aspectu aenei serpentis sanabatur. Per quem Redemptor noster intelligitur in cruce suspensus, qui nos