comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat in honore beati martyris xp̃ofori. s nul¬
lum in ea corpꝰ nominati sancti iacebat ⁊ et
in qua eiq circũiacentib atriis ex antiquo
erat cumiterium remensis eccłie: pecierunt irt
dñs declararet. si in eadem eccłiola uellet illã
corpꝰ sanctissimũ poni. Et sic tanta facilitate
motũ est feretrum: ut nullũ omis portantes
sentirent. Sepultum est autẽ uenerabile corp
in eacdem eccłiola in loco ubi altare est in ho¬
nore beate genouefe: que familiarissima ex¬
titit beato remigio. Qo̾ manitestũ est actum
fuisse diuina dispensatione. atq ipsius uo¬
luntate: ut sicut res suo noĩe adquisite. iu¬
xta sacras leges episcopio eccłie remensis e¬
rant unite ⁊ ita et que ipsius meritis erant
decetero adquirende. remensi eccłie in cuuis
iacerent territorio unirentur. e in liut
ost cuius obitum. cum lues inguinaria
ppłm pͥme germanie deuastaret ⁊ et om̃s

Expanded text:
erat, in honore beati martyris Christophori, sed nulerat, in honore beati martyris Christophori, sed nullum corpus nominati sancti in ea jacebat, et in qua eique circumjacentibus atriis ex antiquo erat coemeterium Rhemensis ecclesiae: petierunt ut Dominus declararet si in eadem ecclesia vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent: sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem ecclesiola, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima exstitit beato Remigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione, atque ipsius voluntate, ut sicut res, suo nomine acquisitae, juxta sacras leges episcopio ecclesiae Rhemensis erant unitae: ita et quae ipsius meritis erant de caetero acquirendae Rhemensi Ecclesiae, in cujus jaceret territorio unirentur. LXIII. Post cujus obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lauit ei dñs consolans illum. imminere diem
obitus sui. Qua de re: scd̾m sacros canones te¬
stamentum rerũ suarũ condidit. Ceterum cũ¬
funꝰ scĩssimum deferretur ad sepulturam. u̾¬
sus eccłiam scorum martẏrũ timothei et ap¬
pollinaris. secus eccł̃iam sancti xp̃ofori mr̃is:
in loco ubi ex tunc et nc̃ crux est posita. et ubi
multa miracula ds̃ postea pro sancto remigio
ostendit. ita feretrum est ad grauatũ: ut nullo
mͦ quocũq ingenio uł aliqͣntiscumq hõĩbus
posset moueri. Et stupentib ac petentib dei
omnipotentiam. ut dignaretur ostendere.
in quo loco eiusdem sancti sui corpꝰ uellet
reponi: designauerunt ad basilicam p̾fatoꝵs
martyrũ: et feretrum moueri ñ potuit. Opo¬
suerunt ut ferretur ad eccłiam sancti nichasii
et moueri non potuit. Pposuerunt ut ferret᷑
ad eccłiam scõrum sixti et sinicii: et nec sic mo¬
ueri potuit. Tandem coacti qm̃ parua eccł̃ia

Expanded text:
lavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem lavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad funus sanctissimum deferretur ad sepulturam versus aecclesiam sanctorum martyrum Timothei et Apollinaris, secus aecclesiam sancti Cristofori martyris in loco, ubi ex tunc et nunc crux est posita, et ubi multa miracula Deus postea pro sancto Remigio ostendit, ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocumque ingenio vel a quantiscumque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus ac petentibus Dei omnipotentiam, ut dignaretur ostendere, in quo loco eiusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam prefatorum martirum, et feretrum moveri non potuit; proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam sancti Nicet moveri non potuit. Proposuerunt, ut ferretur ad ecclesiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit: tandem coacti, quoniam parva ecclesiola
Abbreviated transcription (Latin):
pleti. quo sic̃ p̃sentes uidit. ita posteros eorum
rebelles et seditiosos p̾uidit ⁊ uindictam huiꝰ
modi p̾sumptores non solũ in se. uerũ et in
genere contraxerunt: ut sicut pectato pͥmi
parentis. ꝑ traducem seminis cuncti ex eo
geniti. peccatum enis et mortem corporis ꝓ
peccato illatam traxerunt ⁊ita et genitalib
horũ p̾sumptorũ generati. uindictam illatã
generantib sustinerent. Et quia in femineo
sexu non erat ubi uindicta similis in mbris
similib monstraretur: sicut ꝑguttur prime
matris gustus illicitus tͣnsiens. ad p̾uaricatri¬
cis sobolem diriuauit in culpam⁊ sic et ad ge¬
nitas de hac stirpe. ꝓpagaretur ignomimosa
bereditas.
ost p̃missas
autem et alias multas uirtutes. quas dñs
ꝑhunc sanctum suũ oꝑari dignatus est: gemi¬
tus et suspiria illius exaudiens quib dicebat.
qͣndo ueniam et apparebo ante faciem der
saciabor dum manifestabitur głia euis: reue¬

Expanded text:
pleti, quo sicut presentes vidit, ita posteros eorum pleti, quo sicut presentes vidit, ita posteros eorum rebelies ac ssmodi praesumptores non solum in se, verum et in genere contraxerunt: ut sicut peccato primi parentis, per traducem seminis, cuncti ex eo geniti peccatum ejus, et mortem corporis pro peccato illatam traxerunt, ita et genitalibus eorum praesumptorum generati, vindictam illatam generantibus sustinerent. Et quia in femineo sexu non erat, ubi vindicta similis in similibus monstraretur, sicut per guttur prime matris gustus illicitus transiens, ad prevaricatricis sobolem dirivavit in culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagaretur ignominiosa hereditas.ost premissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', reve
Abbreviated transcription (Latin):
de equo descendit. et a longe se calefacere ce¬
pit. tranqͥllo corde et ore dicens. Semꝑ est
bonus focus: si non suꝑ pocest. Herũtamen
om̃s qui boc egerunt. et qui de eorũ germine
nati fuerint: uiri ponderosi fient ⁊ et femine
usq ad tempora karoli magni. qui eosdẽ
morte crudelissima occiderant. ext̾minauit
auctorib interfectis ⁊ et consentientes ꝑ diu̾¬
sas ꝓuincias disꝑgi. atq ꝑpetuo exilio con¬
dempnari fecit ⁊ et de ceteris uillis ep̃ii remen¬
sis. candem uillam restaurari p̾cepit: ita uiri
et femine multati ꝑmanserunt. sicut sc̃i uiri
sententia ꝓmulgauit. Quosdam etiam de eoꝵ
ꝓgene. qui tunc lapsi fuga cũ alii disꝑge¬
bantur remanserunt. et ad eandem uillam
redierunt ⁊ nos hanc undicte sustinentes
sententiam uidimꝰ: sicut et gieri cũ domo
sua maledictione helysei lepra multatus est.
Apte quidem sententia uiri dei. euis sp̃u re¬

Expanded text:
de equo descendit et a longe se calefacere cede equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gusque ad tempora Karoli Magni imperatoris,morte crudelissima occiderunt, exterminavit, auctoribus interfectis, et consentientes per diversas provincias dispergi atque perpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris villis episcopii Remensis eandem villam restaurari precepit, ita viri et feminae multati permanserunt, sicut sancti viri sententia promulgavit. Quosdam etiam de eorum progenie, qui tunc fuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt et ad eandem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sententiam vidimus, sicut et Giezi cum domo sua maledictione Helisei lepra multatus est. Apte quidem sententia viri Dei spiritu eius re
Abbreviated transcription (Latin):
accruos quos metas dicimꝰ fecit: ut ppło fa¬
me in postinodum laboraturo. inde sub¬
uenire ualeret. Unde et in uilla que celtus
clicitur: plures metas fieri iussit. Ipsi hoĩes
celtenses: semꝑ rebelles et desidiosi fuerunt.
Qui quadam die dñica inebriati ceperunt
inter se dicere: quid ille iubelius. sic eñi ap¬
pellabatur ꝓpter etatis ꝓlixitatem sanctus
remigus. facere uellet de ipsis metis quas
congregauerat : an cunitatem inde facere uel¬
let. quia sicut turres ꝑ muros cintatis. ita ꝑ
circiitum curtis mete habebantur: et sua¬
dente diabolo se mutuo adhortati sunt.
ut focum in eas mitcerent. Qũ cũ sancto re¬
migio in ꝓpinqua uilla que basilice curcis
clicitur consistenti. celeri nuntio fuisset de¬
latum: ascendit equũ. ut ad tantam p̃sump¬
tionem compescendam ad celtum ueniret.
Quo cũ ꝑuenit: iam ipse mete artlebant.
Beatus autem remignis et etate et uesꝑtino
frigore sicut in autumno fieri. solet frigidꝰ ⁊

Expanded text:
acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis prolixitatem sanctus Remigius, – facere vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem inde facere vellet, quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus
Abbreviated transcription (Latin):
sua : ab afflctione pauꝑis sancti remigii
adeo cessauerunt: ut in postinodum sua
eisdem pauꝑ homo pacifice et sine inqͥetu¬
dine possederit. Et qm̃ iuxta fluuium sarã
in loco lutoso manebat: maximam molesti¬
am in suis habitaculis serpentib sustinebat.
Qui accipiens puluerem quem de paum̃to
eccłie sancti remigii colligens secum detulit
ꝑ sua habitacula sparsit: et postea serpens
in illis locis in quibus puluis fuerat sparsus
non apparuit. Quib ostensis miraculis certo
indicio colligere possumꝰ: quia si non hesi¬
tantes in fide. in tribulationib nr̃is auxiliũ
sancti remigii ex corde petierimꝰ ⁊ et ab angło¬
rum sathana qui in serpente matrem hu¬
mani generis allocutus deceperat infestatio¬
nib: et a prauorũ hominum impbitatib.

Expanded text:
sua, ab afflictione pauperis sancti Remigii sua, ab afflictione pauperis sancti Remigii adeo cessaverunt, ut in postmodum sua isdem pauper homo pacifice et sine inquietudine possederit. Et quoniam iuxta fluvium Saram in loco lutoso manebat, maximam molestiam in suis habitaculis a serpentibus sustinebat. Qui accipiens pulverem, quem de pavimento aecclesiae sancti Remigii colligens secum detulit, per sua habitacula sparsit, et postea serpens in eis locis, in quibus pulvis sparsus fuerat, non apparuit. Quibus ostensis miraculis, certo inditio colligere possumus, quia, si non hesitantes in fide, in tribulationibus nostris auxilium sancti Remigii ex corde petierimus, et ab angelorum sathanae, qui in serpente matrem humani generis allocutus deceperat, infestationibus et a pravorum hominum inprobitatib
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: respondebat se sanctũ remigiũ diicere.
Et admirantes om̃s in dicto uł facto illius:
putabant illum esse amentem. Pueniens aut̃
cũ carro ẽodem in pratum suum: in quo pa¬
stores pascentes diuersi generis animalia de
fisco roseto inuenit. Et inuocato sc̃o remigio
ut eum contra oppressores suos adiuuaret:
ceperunt boues et uacce cũ maximis mugi¬
tib inuicem se cornib impetere ⁊ hirci hircos.
capre capras cornib impugnare ⁊ porci cum
porcis confligere ⁊ uerueces cũ ueruecib se col¬
lidere: pastores se fustib et pugnis mutuo
ꝑcutere. Et leuato maximo turbine: pasto¬
res enilantes. animalia scdm genus suum
cũ sonitu et strepitu. ita ceperunt uersus ro¬
setum fugere: ac si maxima multitudo ꝑse¬
quentium eos cum flagellis ꝑsequeretur.
Qd̾ uidentes et audientes fiscalim: miio
terrore ꝑcussi. ñ putauerunt se uł una hora
uiuere posse. Unde correpti a p̃sumptione

Expanded text:
ceret, respondebat , se sanctum Remigium ducere; ceret, respondebat , se sanctum Remigium ducere; et admirabantur omnes in dicto et facto illius, putantes illum esse amentem. Perveniens autem cum eodem carro in pratum suum, in quo pastores pascentes diversi generis animalia de fisco Roseto invenit, et invocato sancto Remigio, ut eum contra oppressores suos adiuvaret, ceperunt boves et vaccae cum maximis mugitibus invicem se cornibus impetere, hirci hircos, caprae capras cornibus impugnare, porci cum porcis confligere, vervices vero cum vervicibus se conlidere, pastores se fustibus et pugnis mutuo percutere. Et levato maximo turbine, pastores heiulantes animalia secundum genus suum cum maximo sonitu et strepitu ita coeperunt versus Rosetum fugere, acsi maxima multitudo insequentium eos cum flagellis persequeretur. Quod videntes et audientes fiscalini, nimio terrore perculsi non putaverunt, se vel una hora vivere posse. Unde correcti a presumptione
Abbreviated transcription (Latin):
gium qͥ rosetus uocatur: et nec peculiũ. nec mes¬
sem. uł pratum ꝓpter fiscalinorũ infestationẽ
quiete habere ualebat. Unde sepe apud regios¬
ministeriales iusticiam peciit: qͣm obtiniere ñ
potuit. Tandem inuenit salubre sibi consili¬
um. Nam coxit panes. et carnes. et accepit cer¬
uisam in uasculis ꝓut potuit: que omĩa in
uase qͦd uulgo benna dicitur collocauit. et
carro suꝑposuit: sicq cunctis bobus. cũ cande¬
la in manu sua. ad basilicam sancti remigii
ꝓperauit. Quo ꝑueniens: de pane et carne
ac ceruisa matricularios pauit: candelam¬
ad sepulchrum sancti posuit: et eiꝰ auxilium
contra oppͥmentes se fiscalinos expeciit. Pulue
legit. et in panno ligauit. ac in p̾dictam ben¬
nam misit ⁊ et desuper linteum ut supͣ corpꝰ
mortui affectari solet. composuit: et cũ carro
suo ad ꝓpria remeauit. Quicũq autẽ de ob¬
uiantib eum int̾rogaret qͥd in illo carro dii¬

Expanded text:
gium, qui Rosetus vocatur, et nec peculium, nec mesgium, qui Rosetus vocatur, et nec peculium, nec messem, vel pratum propter fiscalinorum infestationem quiete habere valebat. Unde saepe justitiam apud regioministeriales petiit, quam obtinere non potuit. Tandem invenit sibi salubre consilium. Nam coxit panes et carnes, et accepit cervisiam in vasculis, prout potuit. Quae omnia in vase, quod vulgo benna dicitur, collocavit, et carro superposuit: sicque junctis bobus, candelam in manu habens, ad basilicam sancti Remigii properavit. Quo perveniens, de pane et carne ac cerad sepulchrum sancti posuit et eius auxilium contra opprimentes se fiscalinos expeciit. Pulverlegit et in panno ligavit ac in predictam bennam misit et desuper linteum, sicut supra corpus mortui affectari solet, composuit et cum carro suo ad propria remeavit. Quicumque autem de obviantibus eum interrogabant, quid in illo carro du
Abbreviated transcription (Latin):
beo. Ocessu deniq temporis pipinus rex mag¬
ni caroli pater. uolens episcopii laudunensis
uillam que asimacus dicitur acciꝑe quasi
sub censu. sicut et alias quascdam fecerat:
uenit in ea manere. Ubi cum dormiret: ue¬
nit ad eum sanctus remigius dicens. Tu qͥd
hic facis: Quare intrasti in banc uillam.
qͣm iͥ homo te deuotior dedit ⁊ qͣmq ego
postea li uores in corpore eius parerent. Et cũ
disparuit beatus remignis pippinꝰ surrexit:
ac correptus ualida febre. qͣntocius ab illa ul¬
la recessit. De qua febre ñ paruo tempore labo¬
rauit: et deinceps princeps regni usq ad mo¬
clerna tempora ibi ñ mansit ⁊ sicut nec in co¬
diciaco. uł luliaco: nsi ludonicus rex germa¬
nie. qͣndo suꝑ fratrem suũ karolum regnum
eius inuasit. in luliaco mansit ⁊ et nide in crasti¬
no turpiter ante. ipsum frẽm suũ fugiens iux
ostra etate colonus euasit¬
qͥdam uille remensis episcopii. que plum
bea fontana dicitur. manebat uxta fiscum re¬

Expanded text:
oris Pippinus rex, Karoli Magni pater, volens episcopii Laudunensis villam que Anisiacus dicitur accipere quasi sub censu, sicut et alias quasdam fecerat, venit in ea manere. Ubi cum dormiret, venit ad eum sanctus Remigius, dicens: 'Tu, quid hic facis? Quare intrasti in hanc villam, quam mihi homo te devotior dedit, quamque egopostea livores in corpore eius parerent. Et cum disparuit beatus Remigius, Pippinus surrexit, ac correptus valida febre, quantotius ab ipsa villa recessit; de qua febre non parvo tempore laboravit. Et deinceps princeps regni usque ad moderna tempora ibi non mansit, sicut nec in Codiciaco vel Luliaco, nisi Hludowicus rex Germaniae, quando super fratrem suum Karolum regnum eius invasit, in Luliaco mansit, et inde in crastina turpiter ante ipsum fratrem suum fugiens, vix ostra aetate colonus quidam ville Remensis episcopii qubea Fontana dicitur, manebat juxta fiscum re
Abbreviated transcription (Latin):
ac loci p̃posito crebro conuentus fuisset. ut qͦ
iniuste ꝑuaserat recdleret: parmpencdens u¬
baque audiebat ⁊ ꝑtinaci direpta ddefensa¬
bat intentione. Deniq causa eccinit et non
deuotio: ut ꝓperaret ad sc̃i basilicam. Arguu¬
tur uttum a loci posito ꝓ puallone campi¬
s nichil dignum ratione respondit. Explicitis¬

Expanded text:
to crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campised nichil dignum atione respondit. Explicitis
Abbreviated transcription (Latin):
non paucis. hymnisq celestib: ꝑ totam ex¬
cubat noctem. Mane autẽ facto: qͥd aclhuc
p̾catui desit in tractatu rimatur. Reppererirã
et eñi reuelante deo. qui sanctũ suũ mirifica¬
ri apud hoĩes uoluit. quẽ apud se mirificatũ
habebat: qualiter oratione p̃missa. adhuc
maiori ꝓpugnaculo urbis ꝓpugnacula mu

Expanded text:
sque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste ꝑuaserat redleret: parmpendens uͥ¬
ba que audiebat⁊ ꝑtinaci direpta cdefensa¬
bat intentione. Deniq causa eccitit et non
s nichil dignum ratione respondit. Explicitis¬
q negocus: ascenso equo. ad domũ redire dis¬
ponit.S obstat nisui eius: sacerdotis iniuiria.

Expanded text:
redderet; parvipendens verba quae audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa exstitit et non sed nihil dignum ratione respondet. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire dispon
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i corpore ꝓstrato in terrã. extensis brachii tan
estate. qmͣ hyeme quamdiu potuisset in or̃one iace¬
bat. Surgens autẽ ab oratione: paululĩ quiescebat
Quod uero restabat post nocturnas horas. ex lectio¬
nib qd̾ legendum erat memoriter recitabat. Dosi
matutinai uerolaudes. responsoria uel antiphonas
de sc̃is martyrib uel confessorib uecantando medi¬
tabat᷑. Etercia autẽ hora usq acl sexta: ꝑsingła al¬

Expanded text:
omni corpore prostrato in terram, extensis brachiis suis, tam aestate quam hieme, quamdiu potuisset, in oracione iacebat; surgente autem eo ab oracione, paululum requiescebat, Quod vero restat post nocturnas oras, ex lectionibus quod legendo audierat, memoriter recitabat; post matutinas vero laudes responsoria vel antiphonas de sanctis martiribus vel confessoribus decantando meditabatur. A tercia autem ora usque ad sextam per singula al
Abbreviated transcription (Latin):
lidissime ⁊ s caro furtiua ñ coquit᷑: et iam fer¬
uendo aqua consumit᷑ ⁊ nec ꝓrsus pullus
ille mollitur. Temptant crebro manib. et
unguem conant᷑ infigere: s duriorem senti¬
unt qͣm misissent. Interim assunt comiiue
euocati ad ẽpulum: nullatenꝰ sumpturi de
apparatu. Extat mensa niueis uelata manti¬
lib: opere plumario exornata. Conu̾sis cibis
in nouam duriciam ⁊ catinus lymphis sepe
dilitur: s nichil coctum qͦd in eo exhibeant
inuenitur. Sicq nouo miracło epulis recda¬
ctis in saxum: confusis inuitatorib. uere¬
cundantib inuitatis. a cena cum pudore
discessum est.

Expanded text:
lidissime, sed caro furtiva non coquitur: etiam ferlidissime, sed caro furtiva non coquitur: etiam fervendo aqua consumitur, nec prorsus pullus ille mollitur. Tentant crebro manibus, et unguem conantur infigere, sed duriorem sentiunt quam misissent. Interim adsunt convivae evocati ad epulum, nullatenus sumpturi de apparatu. Exstat mensa 831 niveis velata mantilibus, opere plumario exornata. Conversis cibis in novam duritiem, catinus lymphis saepe diluitur, sed nihil coctum quod in eo exhibeant, invenitur; sicque novo miraculo epulis redactis in saxum, confusis invitatoribus, verecundantibus invitatis, a coena cum pudore discessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
signa in ppłis facit: curans infirmitates.
sanansq languores fideliter dep̃cantium.
Unde agitur. ut ex hoc ingenti basilice uel
munera ꝓmittantur: uel uota deferantur.
Ex quib nichil omnino licet subtrahi: aut
auferri. Qđ si quis fecerit: mox iudiciũ aut
sionem. multi res suas sc̃o deuouent: scilicet
ut enis uirtute munite. ñ diripiantur a ma¬
lis. Deniq anus erat exigua ⁊ et credo euangłi¬
ce illi pauꝑcule similis: que qͦndam duo mi¬
nuta cum nichil aliud haberet. in garophi¬
latium deuote iactauit. Ergo hec pauculos
gallinarũ pullos habebat: quos ex uoto ba¬
silicali ditioni subdiderat: datura in domo
ipsius. cũ necessitas flagitasset. Igit᷑ cũ ad
festiuitatẽ sc̃i. multi popłi aduenissent: duo
conuentione facta. qui hos pullos olim ui¬
derant ⁊ unum furto subtrahunt. Incisoq
capite. detractis plumis. truncatisq pedib:
positũ in uase cum aqua suꝑ ignem leuant.
instanterq succendunt. Feruet aut̃ latex ua¬

Expanded text:
signa in populis facit, curans infirmitates, sanansque languores fideliter deprecantium. Unde agitur ut ex hoc ingentia basilicae vel promittantur vota, vel munera deferantur, ex quibus nihil omnino licet subtrahere aut auferre. Quod si quis fecerit, mox judicium aut s onem multi res suas Sancto devovent, scilicet ut ejus virtute munitae non diripiantur a malis. Denique anus erat exigua, et credo evangelicae illius pauperculae similis, quae quondam duo minuta, cum nihil aliud haberet, in gazophylacium devote jactavit . Ergo haec pauculos gallinarum pullos habebat, quos ex voto basilicari ditioni subdiderat, datura in domo ipsius cum necessitas flagitasset. Igitur cum ad festivitatem Sancti multi populi advenissent, duo, conventione facta, qui hos pullos olim viderant, unum furto subtrahunt, incisoque capite, detractis plumis, truncatisque pedibus, positumque in vase cum aqua super ignem levant, instanterque succendunt. Fervet autem latex va
Abbreviated transcription (Latin):
ac p̃mia meritorum sc̃a per orbem et uniu̾salis
competentis obsequii functionib sollempniter
ꝑsoluat passim mater eccl̃ia catholica: nosquoq
pro infructuosa ignauia multandos fore arbi¬
tror. si gesta eius lateant: cuius specialiter apd̃
nos et uirtutũ exuberat copia. et sc̃e institutio

Expanded text:
a meritorum, sancta per orbem et universalis competentis obsequii functionibus solemniter persolvat passim mater Ecclesia catholica, nos quoque pro infructuosi ignavia silentii multandos fore arbitror, si gesta ejus lateant, cujus specialiter apud nos et virtutum exuberat copia, et sanctae institutio
Abbreviated transcription (Latin):
tebar dediscere: aut his delictis. paterer mea m
sufficere: et ñ numina diuina. seu leges patrias
aeiogaie. At aut lux suꝑna pat̾ne glie splencio¬
rem iitue m̃tis tenebras radiare suo ꝓposito lesti

Expanded text:
tebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi tebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae menti
Abbreviated transcription (Latin):
lipnalem inodificationẽ benaa iasi ton
lo. tibi bene resipiscenti pars anime mee con¬
iubilo: tuisq despectionib compellabo. ut
illa t̾ iterata cõmendem. quorũ pridem con¬
tempseras notionem frequentissime et dili¬
genter qͥdem diluciaui tͥ. moyse ꝓdente a
dño hoĩem limo factũ: et tͣngressiones eiꝰ cata¬
elismo piatas. Sequenter eum quoq in amici¬
tia sumptũ⁊ multaq in egypto. et egiessionis
sue itinere. ꝓeo et in eo fecisse magnalia atqr theo¬
logos multimodos effecisse: quorũ p̃scientia ds̃
humanatꝰ. fieri ex uirgine dignatꝰ est. Ulnde m
irsponsalia multociens remisisti: ñ solũte hec
uerba uera fumditus ignorare. uerũ et quis iclem
dei docius maiestatis qͥo meũ uocabas. reniere:
paulum uͦ hoĩem miidi circuitoremi. et semini¬
uerbiũ de materialib ad immaterilia. ñ uelle
suscipe: immo me iefellendo qm paterne religio¬
nis ira deneger omittens in sacrilega uefaua
me tnsfuderim: bortabaris aut ea guibs inna¬

Expanded text:
alem modificationem benignitatis Dei do, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Dei totius majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus inni
Abbreviated transcription (Latin):
ni crudelissimi cesaris sexto decimo ingru¬
ente: qũe ulcio diuma. ut & neronẽ cunis
hic porcio fuerat post necem apłoꝵ. sine

Expanded text:
ni crudelissimi Caesaris decimo sexto ingruente. Quem ultio divina, ut et Neronem, cujus hic portio fuerat, post necem apos
Abbreviated transcription (Latin):
possum libellum aspicere ⁊ p̃sbitero hec alteri
agenda mandate. Dicente gͥ p̃sbitero: ipse
ꝓximus astitit. Uentũq est: ut sc̃m inuñ
iuxta morem catholicum. signo crucis suꝑ¬
posito benediceret᷑. At ille intintus. uidit
quasi ad fenestram abside scalam positam:
& qͣsi descendentẽ per eam uirũ senem. cerica¬
li honore uenerabilem: atq oblatũ altario
sacrificiũ. dextera extensa benedicentẽ. Hec
eñi agebantur inbasilica sc̃i martini. Quod
nullus uidere meruit: nisi ipse tantũ. Reliqͥ
uͦ cur ñ uiderint: ignoramꝰ. Ipse tamen de¬
inceps fr̃ib retulit. Nec eñi est dubiũ. hec
fideli famulo dñm demonstrasse. cui etiã
dignatus est archanorũ secreta celestiũ reue
am idem
dum dde basilicis scoꝵ die dñica exple

Expanded text:
possum libellum aspicere. Presbitero enim haec alteri agenda mandate'. Dicente igitur presbitero, ipse proximus adstetit, ventumque est, ut sanctum munus iuxta morem catholicum, signo crucis superposito, benediceretur. At ille intuitus, vidit quasi ad fenestram absidae scalam positam et quasi descendentem per eam virum senem, clericati honore venerabilem atque oblatum altario sacrificium dextera extensa benedicentem. Haec enim agebantur in basilica sancti Martini, quod nullus videre meruit nisi ipse tantum; reliqui vero cur non viderint, ignoramus. Ipse tamen deinceps fratribus retulit, nec enim est dubium, haec fideli famulo Dominum demonstrasse, cui etiam dignatus est arcanorum secreta caelestium revelare. Nam idem dum de basilicis sanctorum die dominica, exple
Abbreviated transcription (Latin):
euocante conuemiant. Et si quos eorũ speci alis
negocii pulsat intentio: nrgia inter eos obor¬
ta compesce : discussa sacra lege det̾minando
certamia. Quicqͥd autem illic ꝓ ficle et ue¬
ritate constitutũ. uł ꝓuida dispensatione p̃¬
ceptum. uł ꝑsone nr̃e auctoritate fuerit con¬
firmatum: totũ ad scientiam nr̃am instru¬
cta legationis atcestatione ꝑueniat. ło fit:
ut et noster animus officii caritate dati. et
tuus securitate ꝑfruatur accepri. Ds̃ te incolu
bius sancti ormisde pontificatus tempore:
sepefatus chlodoueus rex głosus coronam

Expanded text:
evocante conveniant; et si quos eorum spetialis evocante conveniant; et si quos eorum spetialis negocii pulsat intentio, iurgia inter eos oborta compesce discussa sacra lege determinando certamina. Quicquid autem illic pro fide et veritate constitutum, vel provida dispensatione preceptum, vel personae nostrae auctoritate fuerit confirmatum, totum ad scientiam nostram instructa relationis attestatione perveniat. Eo fit, ut et noster animus officii caritate dati et tuus securitate perfruatur accepti. Deus te incolusime. Huius sancti Ormisde pontificatus tempore sepe fatus Hludowicus rex gloriosus coronam
Abbreviated transcription (Latin):
uilegiis que et metropolitanis decreuit antiqui¬
tas. p̾senti auctoritate cõmittimꝰ: augentes stu¬
dii hunis participatione ministerii dignitatẽ:
releuantes nr̃as eiusdem remedio dispensatio¬
nis excubias. Et licet de singłis ñ indigeas edo¬
ceri ̃ a quo iam ꝓbammus acutius uniu̾sa
seruari: gratius tamen ẽẽ solet. si ituris trames
ostenditur ⁊ et laboraturis inuncti oꝑis forma
monstratur. Paternas gͥ regulas. et decreta sc̃ĩs¬
simis diffinita conciliis: ab omnib seruanda
mandamꝰ. In his ugilantiam tuam. in his cu¬
ram. fraterne monita exhortationis ottend urꝰ
Hisea qͣnta dignũ est reuerentia custoditi
nullum relinquit culpe locum. sancte obser¬
uationis obstaculum. Ibi fasq nefasq p̃scr¬
tum ẽ: ibi ꝓhibitum. ad qͦd nullus audeat
aspirare ⁊ ibi concessum. qͥd debeat mens dec
placitura p̾sumere. Quotiens uniuersale pos¬
cit religionis causa concilium: te cuncti fr̃s

Expanded text:
ivilegiis, quae metropolitanis decrevit antiquiivilegiis, quae metropolitanis decrevit antiquitas, presenti auctoritate committimus, augentes studii huius participatione ministerii dignitatem, relevantes nostras eiusdem remedio dispensationis excubias. Et licet de singulis non indigeas edoceri, a quo iam probavimus acutius universa servari, gratius tamen esse solet, si ituris trames ostenditur et laboraturis iniuncti operis forma monstratur. Paternas igitur regulas et decreta sanctissimis diffinita conciliis ab omnibus servanda mandamus. In his vigilantiam tuam, in his curam, fraternae, monita exortationis ostendimus. His ea quanta dignum est reverentia custoditis, nullum relinquit culpae locum sanctae observationis obstaculum. Ibi fas nefasque prescriptum est, ibi prohibitum, ad quod nullus audeat adspirare, ibi concessum, quid debeat mens Deo placitura presumere. Quotiens universale poscit religionis causa concilium, te cuncti fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ternitatis tue congratulatione colloqͥa. quib
germane salutis tue letificauit indicio corpo¬
rali cum sp̃ualib officiis incolumitate subnxa.
congruum esse ꝑspeximus. hanc ipsam qͣm
mente gerimus uerbis aperire leticiam. Agis
eñi summi documenta pontificis: dum et
p̾dicanda facis et insinuare non differs. Pre¬
rogatiua gͥ de nostri sumpsimꝰ electione iudi¬
cii. qͣndo id oꝑatum te esse didicimus. qͦd cete¬
ris agendum obnixius imperamꝰ: ut in ꝓuin¬
ciis tanta longinquitate disiunctis. et apłice
sedis ugorem. et patrum regulis studeas adhi¬
bere custodiam. Lices itaq nr̃as ꝑ omne reg¬
num dilecti et spiritalis filiĩ nr̃i chlodouei.
quem naꝑ adminiculante suꝑna gr̃a. pluri¬
mis et apłorum temporib equiperandis signo¬
rum miracłis p̾dicationem salutiferam comit¬
tantib ad fidem cũ gente integra conuertisti.
et sacri dono baptismatis consecrasti. saluis pͥ¬

Expanded text:
ternitatis tuae congratulalatione colloquia, quibus nos ternitatis tuae congratulalatione colloquia, quibus nos germanae salutis tuae letificavit indicio, corporali cum spiritalibus officiis incolomitate subnixa, congruum esse perspeximus, hanc ipsam quam mente gerimus verbis aperire laetitiam. Agis enim summi documenta pontificis, dum et predicanda facis et ea insinuare non differs. Praerogativam igitur de nostri sumpsimus electione iudicii, quando id operatum te esse didicimus, quod ceteris agendum obnixius imperamus, ut in provinciis tanta longinquitate disiunctis et apostolicae sedis vigorem et patrum regulis studeas adhibere custodiam. Vices itaque nostras per omne regnum dilecti et spiritalis filii nostri Hludowici, quem nuper, adminiculante superna gratia, plurimis et apostolorum temporibus aequiperandis signorum miraculis predicationem salutiferam comitantibus, ad fidem cum gente integra convertisti et sacri dono baptismatis consecrasti, salvis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Lumq alaricũ interficeret: duo gothi cum
contis eum ex aduerso in latera feriunt: s
remigii patris et patroni sui adiiint eum.
Datrata siquidem uictoria. et mr ciuita¬
tib sue ditioni subiugatis. usq tolo am ꝑrexit.
et thesauros alarici accipiens ⁊ ꝑ equolisinam
ciuitatem cuius ante conspectum corruerunt.
interfectis gothis arrianis qui ibi aderant: cũ
ueus rex ꝓconsulatu accepit. Cum quib codi¬
cellulis etiam illi anastasius coronam auream
cum gemmis er tunicam blatteam misit: et ab
ea die consul et augustus appellatus est. S et
hormisda romane secdis pontifex. sancto remi-¬
gio antiq metropolis ep̃o. qui cunc temporis
habebat sub se duodecim ciuitates. et totidem
ep̃os eisdem p̾sidentes: uices suas in regno
conuersi ꝑ scãm enis p̾dicationem. dño co¬
operante et sermonem confirmante seqͤntib:
signis: commisit hoc modo. Dilectissimo fra¬
tri remigio hormisda. Suscipientes plena fra¬

Expanded text:
LII. Cumque Alaricus interficeret, duo Gothicum LII. Cumque Alaricus interficeret, duo Gothicum contis eum ex adverso in latere feriunt: sed onem S. Remigii, patris et patroni sui, adjuvit eum Patrata siquidem victoria, et multis civitatibus suae ditioni subjugatis, usque Tolosam perrexit: et thesauros Alarici accipiens, per Engolismam civitatem, cujus muriante conspectum ejus corruerunt, interfectis Gothis Arianis, qui ibi erant, cum vicus rex pro consulatu accepit. Cum quibus codicillis etiam illi Anastasius coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam misit: et ab ea die consul et augustus est appellatus. Sed et Hormisda Romanae sedis pontifex sancto Remgio, antiquae metropolis episcopo, quae tunc temporis habebat sub se duodecim civitates, et totidem episcopos eisdem praesidentes, vices suas in regno conversi per sanctam eius predicationem, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis, commisit hoc modo. Dilectissimo fratri Remigio Ormisda. Susdpientes plena fra
Abbreviated transcription (Latin):
appellat. de uino qd̾ benedixit ⁊ sic̃ etiam fece¬
rat qͣndo post baptismum contra gundebau¬
dum ꝑrexerat: p̾cipiens illi. ut tam longe ad
bellum ꝓcederet. qͣndui illi et suis quibus
inde dare uellet. illud uinum de p̃dicto flas-¬
cone non deficeret. Bibit gͦ inde rex. ac fami¬
lia regalis. numerosa turba ppłr et exinde u¬
berrime saciantur. Et uas iumi detumentum
ñ patitur: s benedictione dei ꝑ sanctum remi¬
gium indita. more fontis mundatione reple¬
tur. Mouit autẽ rex cunctum exercitũ suum
de ppło francorum uersus pictauis ciuitatem:
ibi em̃ tunc alaricus rex gothorũ cõmoraba¬
tur: et sic ꝑ pagum turonicũ ꝑgens. et reue¬
rentiam beato martino atq sancto hylario
exbibens. sic̃ locis suis lector inueniet: cum
alarico rege gothorum in campo moglothise
bellum conseruit. Ilisq inter se compugnan¬
ri olodoneus sicut solebat unctor extitit.

Expanded text:
appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam feceappellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur; et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei per sanctum Remigium indita more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum versus Pictavis civitatem, – ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, – et sic per pagum Turonicum pergens et reverentiam beato Martin o atque sancto Hilario exibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse bellum conseruit. Illisque inter se compugnanrunt. Ludovicus, sicut solebat, victor xstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sedem iuam constituit: ait ad reginam et
ad ppłm suum. Satis mͥ molestum est: qͦd gothi
arriani partem optunam galliarũ tenent. Famꝰ
cum dei auxilio. et eiciamus eos de ipsa terra ⁊¬
nr̃isq dicionib qͥa ualde bona ẽ eam subicia¬
mus: habentes iusticiam aduersus alaricum.
ad quem ꝑro amicicie conditione legatum di¬
reximus ⁊ per quem nos decipere uoluit. Pla¬
cuit. hoc consilium ꝓceribus francorũ. Tunc ꝑ
consilium regine sue fecit eccłiam in honore
apłorum petri et pauli in parisius ciuitate:
et ꝑ consilium beati remigii. in aurelianis ct¬
uitate ep̃orum synodum conuocauit. In quo
conuentu: multa utilia constituta fuere. Rex
quoq deuotissimꝰ ꝑgens contra alaricum
arrianum: benedictionem ã sancto remigio¬
peciit. Cui et benedictionem dedit ⁊ et iucto¬
riam in uerbo xp̃i spopondit: deditq illi ple¬
num uas. qͦd uulgaris consuetudo flasconẽ

Expanded text:
ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium proceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suae fecit aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tanidiu ad dimicandũ ꝑgeret. qͣmdiu illi
benedictum uinum sibi ab eo datum in coti¬
diano usu potatum sufficeret ⁊ iter arripinit
contra gondebaudum et gosdegisilum frẽm
eius. commoto magno exercitu: et burgundio¬
nes cum ingenti multitudine uenerunt cont᷑
eum suꝑ oscarum flumũ. secus castrum qͦd
diuion dicitur. Ibiq inter se atrociter confligen¬
tes : gundebaudus. et godegisilus cum burgun¬
dionib terga uerterunt: & iux fuga lapsi eua¬
serunt. Chlodoueo ut solebat uictorie existen¬
te: gundebaudus se mauione reclusit: et per
aredium consiliarium suum pacem a chlodo
maxima thesauris. et francorum exercitu: ad
ꝓpria est reuersus. Et mittens legatum uoĩe pa¬
ternum uirum industrium ad alaricura rgem
gothorum: de amicitie inter eos conditione man¬
clauit. Alaricus uͦ cum ꝑ paternum uellet chlo¬
doueum decipere: a paterno exploratis que circa
eum erant. et thesauris eius ingenio subarratis.¬

Expanded text:
ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowimaxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarrat
Abbreviated transcription (Latin):
minauit. ut et omnib uidentib pateat ip̃a
exterminatio: et a ꝓgenie in ꝓgenies hactenꝰ
ipse exterminationes ab eo facte noĩetenus
uocitentur. ac designentur. In quib: extermi¬
nationib quodam loco in fuste cauo manu
sua petram misit : qͣm om̃s qui uolunt ma¬
num in cauerna qua petra posita est ponere
possunt. et ipsam petram uoluere: et eam a
cauerna nullo ingenio ualent extrahere.
Dost quedam uͦ tempora. quidam inuiders
qͣd multi ad laudem sancti remigiĩ hoc pro
religione tenebant: manu ipsam petram de
cauerna extahere uoluit. Qo̾ non ualens:¬
securi ipsum ꝑtusum ampliare temptauit ⁊¬
et eleuans securim ut fustem ꝑcuteret. dexte¬
ra manus illius exaruit: &e oculorũ lumen
amisit. Et qui famam sancti remigii extingue¬
re uoluit: laudis uenerationẽ aclauxit.
hlodoueus rex cum dei brnedictione ꝑcep¬
ta ꝑ sanctum remigium. de uictoria sibi
ab eo p̾dicta securus. et in mandatis accipiens.

Expanded text:
minavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa minavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies hactenus ipsae exterminationes, ab eo factae, nomine tenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes qui volunt manum in caverna, in qua petra posita est, ponere, possunt et ipsam petram volvere, et eam a caverna nullo ingenio valent extrahere. Post quaedam vero tempora quidam invidens, quod multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna extrahere voluit. Quod non valens,securi ipsum et elevans securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen amisit; et qui famam sancti Remigii extinguere voluit, laudis venerationem adauxit.Hludowicus rex cum Dei benedictione per sanctum Remigium accepta, de victoria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃ie comparauit. Bonum exemplum omnib
ep̃is. tam suo tempore in carne uiuentibus.
qͣm post eum in ordine succedentib derelin¬
quens: ut pauꝑibus aut indins uł pupillis
uł ꝓ his qui ad miscdiam eccłie confugiunt.
qui inuiriam paciuntur. aut qui peccantes
in exilio uł in insulis dampnantur. aut certe
qͣmcum: sententiam suscipiunt. iuxta sacros
canones subuenientes. uł quecũq agentes
bona: pro temporali retͥbutione ñ faciant.
p̃cio comparauit. et mansioniles ibidem
constituit : qui ab aquis suꝑ quib constituti
sunt. cosla cẽ glem uocantur: hominesq in eis¬
dem mansionib de incina episcopii que berna
dicitur. a francis sibi data. manere disposuit:
ut picem aniatim religiosis locis remensis
eccłie administrarent: quibus et pensam de¬
dit. que usq hodie ab incolis ipsorũ locorum
babetur. cũ qua debitũ suum exsoluunt. Ipsiꝰ
q compafionis sue fines ꝑ girum adeo exter¬

Expanded text:
aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperibus aut viduis vel pupillis vel pro his qui ad misericordiam aecclesiae confugiunt, qui iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; pretio comparavit, et mansioniles ibidem constituit, qui ab aquis, super quibus constituti sunt, Cossa et Gleni vocantur: hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopi villa, quae Berna dicitur, a Francis sibi data, manere disposuit, ut picem annuatim religiosis locis ecclesiae Rhemensis administrarent: quibus et pensam dedit, quae usque hodie ab incolis ipsorum locorum habetur, cum qua debitum suum exsolvunt. Ipsius quoque comparationis suae fines per gyrum adeo exter
Abbreviated transcription (Latin):
quidam uir p̃potens conuictus apud regẽ
chlodoneũ de crimine regie maiestatis: cum se
purgare non posset ⁊ ad ecclł̃iam sancte marie
& ad intercessionem beati remigii confugiũ
fecit. Cui sanctus remigiis: et uitam. et rerũ
possessionem apud regem optinuit. Isdem
autẽ: compensationis gr̃a sancto remigio spal¬
nacum uillam suam in ꝓprietatem dare uõ¬
luit. Sanctus autẽ remiguis: retributionem
temporalem pro intercessionis sue beneficio
recipere noluit.S qm̃ idem eulogius uerecun¬
die confusione adlictus. qͥa contra natales su¬
os uita donari per alteriꝰ indulgentiam meru¬
it: in scłari habitu stare non uoluit: sanctus
remigus ei dixit. ut siꝑfectus esse uellet⁊ uen¬
deret omnia sua et daret pauꝑibus: et seque¬
retur xp̃m. Et sic de thesauro eccłiastico taxatũ
p̾cium. qͥnq scilicet milia libras argenti eulo¬
gio dedit: et eandem uillam in possessionem

Expanded text:
quidam vir praepotens, convictus apud regem quidam vir praepotens, convictus apud regem Ludovicum de crimine regiae majestatis, cum se purgare non posset, ad ecclesiam Sanctae Mariae, et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui sanctus Remigius et vitam et rerum suarum possessionem apud regem obtinuit. Isdem autem recompensationis gratia sancto Remigio Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis suae beneficio recipere noluit. Sed quoniam idem Eulogius verecundiae confusione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius mdulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut, si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ibi esse non possit. Et quia repulsus est. a quib¬
dam hominib ne siluuam qͣndam intra t̾mi
nos concluderet: dixit ut nec folia unqͣm de
ipsa silua intra terminos suos cũ esset contigua
euolarent ⁊ nec fustis inde. uersus illos terminos
caderet. Qõ et obseruatũ est: qͣnidui illa silua
mansit. Ab inde quoq ꝓcedens: uenit ad uil¬
lam noĩe cauiniacũ. Qͣm concludere intra
illos fines uolens: ab hominib eiusdem uille
reiectus fuit. Tunc ille uultu hylari mnͦ reiectꝰ
mͦ reꝓpinquans. signa ꝑ suum iter misit: sicut
loca demonstrant. ꝑ que reiectus. c ꝑ que rep¬
pinquans ꝑrexit. Tandem repulsus dixit.
Semꝑ laborate. et egestatem sustinete: sicut
hodie manentis sententie uerboꝵ illiꝰ uirtus
ostendit. Surgente interea rege a sompno
meridiano ⁊ reuersus est ad eum sanctus remi¬
gius: & omĩa que ambitus circuitionis illius
optinint. ei p̾cepto sue auctoritatis rex dona¬

Expanded text:
ibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibuibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines volens, ab hominibus eiusdem villae reiectus fuit. Tunc ille vultu hilari, modo reiectus, modo repropinquans, signa per suum iter misit, sicut loca demonstrant, per que reiectus et per quae reappropinquans perrexit. Tandem repulsus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Surgente interea rege a somno meridiano, reversus est ad eum sanctus Remigius, et omnia que ambitus circuitionis illius continuit ei precepto suae auctoritatis rex dona