comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lignificatio fiat seit confestim sũb sequi dicit pudi¬
us ut impatum erat facit celeriterq contea omnis
opinionem confecto itinere multos inagris opma¬
tes deprehendit. Eieorum iudicio ad ipsumamo¬
origem contendit. Quo in loco cum paucig ti¬
tibꝰ eẽ dicebantꝰ multum cum in omnibi rebeci
tum inxe militari post fortuna nõ sicut magio
fortuna omni militari ĩsteum̃ero qđ citcum seba¬
bebat exepto rȩdis equisꝙ comp̃hensis tpm etlu¬
to silua ut sunt fere domicilia gallorx qui uitandi
estuis causa plerũꝙ siluaꝵatq ad fluminũ peaua
propinꝗtates comite familiaresꝙ eius angusto ia
loco paulisper equitum nroꝵ uim substinuerũt hu
pugrantib illum iequum quiđa e suis intulit
fugientem silue texexunt silicet ad subeundun
ꝑiculum et aduitandu multum fortuna ualuit.
Ambiorix iam copias suas uidicio ne non adduxit
ꝙ prȩlio dimicandum nõ extimarit antempore&

Expanded text:
significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basisignificatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno afortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effuato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ut supra de mosteauimus minime om̃s germa¬
niagriculture student. Constituunt non progredi
longius. Sed ne oĩo mecum reditus sui barbaris tolle¬
utatq ut eorum auxilia retardaret redudoq exeͣ¬
citu partem ultimã pontis q̃ ripas ubioꝵ continge¬
bat in longitudine pedum ducentoꝵ rescindit At¬
ꝙ in extremo ponte turrim quatuor tabulatoꝵ cõ¬
sntuit p̃sidiumq cohortium duodecim pontis tuẽ¬
di causa ponit magnisꝙ eum locum munitiorib
tem p̃fecit. Ip̃ẽ cum maturescere frumenti incipe¬
rent adbellum ambiorigis profectus adarduen¬
dam siluam ꝗ̃ ẽ totius galliȩ maxima atq aripis
theni finibꝙ treueroꝵ: ad neriuos ꝑtinẽt milib¬
ꝙ amplius quingentis in longitudinem patet. L
minutium basilium cum omni equitatu pre¬
mittit si quid celeritate itineris atq oportunita¬
te temporis proficere possent manet ut in castei¬
ignes fieri prohibeat nequa eius aduenaus pegi

Expanded text:
quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germaquod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus tem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul
Abbreviated transcription (Latin):
aotores perdere affligunt atq una ip̃e concidũt. Tex-¬
aum ẽgenus eorum qui uri appellant᷑. Hli sũt ma¬¬
qnitudine paulo in fra elefantes spetiȩ et colore et ti-¬
qura furi magna uis eoe ẽ et magna uelocitas. Ne¬
Q homĩ neq fere quam conspexeeunt parcũt. hos st¬
Sudiose foueis captos interficiunt. hoc se labore du-¬
eant adulescentes atq hoc gene̾ uenationis excent.
Et qui plurimos intex exhis interficiũt relatis im¬
publicum cornib quȩ sint testimonio magnam fe¬
eũt laudem. Sed assuestẽ ad homĩes et mansueti¬
fieri ne paruuli quid ez cepti possũt amplitudo cb̃¬
nuum et figura ⁊ speties multu nr̃oꝵ bouũ cornib
differut. Nȩc studiose exquisita alabris argento cre.¬
cumcludunt. Atq in amplissimis epistolis propoculis
utunt᷑. Cȩsar postꝙ̃ ubios exploratores comperit su¬
euos sese insiluas recepisse mopiam frumenti ueritꝰ

Expanded text:
arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertarbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus,
Abbreviated transcription (Latin):
cerui figura cuius amedia feonte interaures i.¬
num cornu existit excelsius magisq dixestum
hisꝙ nobis nota sunt ncornibus abeuis sum mo
sicut palme rȩniq diffundunt᷑. Eadem ẽ fi¬
mine marisꝙ nã. Eadem forma magnitudoq
cornuum. Sunt itemꝙ appellantur alces. harum est
consimilis capris figura ꝗ uarietates pellium sed magͥ.¬
tudine paulo ante cedunt mutileq sunt coenibu et
crutasine nodis articulisꝙ. Neq quietis causa procũ.¬
bunt. Neq si quo casu afflicte conciderint erigere si¬
seaut subleuare possunt. his sunt arbores proculib
adeas se applicant. Atq ita paulum mõ redinate ꝗ¬
etem capiunt quaex exuestigiis cum ẽ ani maduer¬
sum auenatorib quo se recipere consuerint omnes
eo loco abradicib subeuunt aut incidunt arbores
tantũ ut sumia speties earum stancium relinqũ¬
tur. Nuc cũ se consuetudine a celinauerũt ĩ firmas

Expanded text:
cervi figura, cujus a media fronte inter aures ucervi figura, cujus a media fronte inter aures unum cornu existit excelsius magisque directum his quae nobis nota sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo antecedunt, mutilaeque sunt cornibus, et crura sine nodis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiȩ et bellice laudis oppinionem. Nunꝙͣ ineadem
inopia egestate patientia qua germani ꝑ manẽt eodẽ
uictu etꝰ cultu corporis utuntur. Gallis aũt prouin¬
ciar propinquitas ettrans marina e rerum ni¬
titia multa adcopiam atꝙ usum largitur paulu
assuefacti superati multis ꝙ uicti prelus ne sequi
ꝓsĩcum illis uixtute comparant. Huius heeqdui
silue q̃ supra demonstrata ẽ latitudo nouem uu
iterq expedita patet. Eeq eĩm aliter finiri potiꝑ
neꝙ mensuras itineꝵ nouerũt. Oritux abhe¬
uetiorum et nemetuũ et tauria eoꝵ finib. N¬
a flumine regionibus multarumq gentuim tinu
propt̾ magnitudinem attingit. Neꝙ quisqs
huius germaniȩ ꝗui se aut audisse initium eiui¬
quo exloco oriatur acceperit. multaꝙ in ea ꝯni
ferarum nasci consta q̃ reliquis in locis uisa hon
sint ex quib q̃ maxime differant acȩtens ꝙ
me moria prodenda uideantur. Hec sunt ẽbos

Expanded text:
iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius Hercyniae silvae, quae supra demonstrata est, latitudo novem dierum iter expedito patet: non enim aliter finiri potest, neque mensuras itinerum noverunt. Oritur ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; neque quisquam est huius Germaniae, quo ex loco oriatur acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differant ab aliis et memoriae prodenda videntur, haec sunt: Est bos
Abbreviated transcription (Latin):
u predicant. Atq ubi quis exprincipibus inconsilio di¬
xit seducem fore qui sequi uelint profiteant᷑. con¬
surgunt hi qui et causam et hominem probant suũ¬
q auxilium pollicentur atq amultitudine collaudant̃.
ui ex his secuti nõ sunt indeserto e ae proditor nũo
ducunt᷑ omniũ ꝙ his rebus postea fides derogatur. Ho-¬
pitem uiolare fas non putant. Qui quaq decausa
adeos uenexunt ab in uiria prohibent. Sanctos hñt hisq
omnium domus patent uictusq comunicant. Ac fuit
antea tempus cum germanos galli uirtute superarẽt¬
aut ultro bella infeexent ꝑ hominũ multitudinem a-¬
q̃ fectilissima germaniȩ sunt loca circum herciniam
siluam quam homero teste & quibusdam grecis fa¬
ma notam ẽẽ uideo quam illi orciniam appellant uul¬
go rectusages occupauerunt atq consedeeunt q̃ gens
adhoc tempus his sedibus sese continet. sum̃amq habet

Expanded text:
ri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio diri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in consilio dixerit se ducem fore, qui sequi velint profiteantur; consurgunt hi qui et causam et hominem probant, suumque auxilium pollicentur, atque multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent, victusque communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem aquae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet
Abbreviated transcription (Latin):
studeant. potentiores ꝙ humiliores possessionib expel.¬
lant ne accuratus atifeigora atq estus uitandos heal¬
Ficeret nequa oriatur pecimiȩ cupiditas qua exrefi¬
stiones dissensiones q: nascunt᷑ ut animi equitatt
plebem contineant cum sua quisq opes equari cum
potentissimis ẽȩ posse iudicat. ciuitatib marimalaus
cedere neq quẽꝙ̃ prope audere consistere. Simulhoc
se tunores fore arbrtrantur repentine in cuesionisti¬
more sublato. Cum bellum eiuitas autillatum defen-¬
dit aut infert magistratus qui ei bello presintat
uite necisq habeant potestatem deliguntur. inpace
nullus ẽ comimis ꝓ magistratus sed principes regio¬
num atq pagoꝵ inter suos iũs dicunt contrauer:¬
hasq minuunt latrocinia nullam hñt in fami¬
amq extra fines cuiusq ciuitatis fiunt. Atꝙ ea iu¬
uentutis exercende ac desidiae muniende causa fie¬

Expanded text:
studeant, potentioresque humiliores possessionibus expelstudeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima lauscedere, neque quemquam prope audere consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cujusque civitatis fiunt; atque ea juventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fie
Abbreviated transcription (Latin):
titudini ꝓdunt dere pu. nisi ꝑ consiluim locsuiu
conceditur. Sermani multum abhac consuetud
inpuberes ꝑmanserunt maxima inter suos fecerum
laudem. Hoc alii staturam alii uires neruos ꝙ con¬
mari putant intra annum uõ uicessimum feminei
titiam hũisse inturpissimis hñt rebus cuuisre nus
ẽ occultatio qđ et promiscue in flumib ꝑliuntur i
pellibus aut parus rȩnonum tegmentis utunt mar
corporis parte nuda. a griculture non student maior¬
q pars eor iuctus in lacte caseo et carne consisit. Nen
quisꝙͣ agximodum certum aut fines ꝓpios. Sed ni¬
gistratus ac principes in annos singulos gentib cogis¬
tionibq: hominum qui cum una coniecerunt quan¬
tum ei quo loco Uisum ẽ agri at atribuunt: atq anno
postalio transire cogunt. E us rei multas afferunt
causas ne assidua consuetudine capti studium belli
gerendi agxicultura cõmutent. Nealtos fines parat

Expanded text:
multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur. Germani multum ab hac consuetudine impuberes permanserunt maximam inter suos laudem ferunt. Hoc alii staturam, alii vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare
Abbreviated transcription (Latin):
a cum pater familias illustrare loco natus decesserit
eius propinqui conueniũt & demorte sixes insuspi-¬
nonem uenit deuxorib inseruilem modum questio¬
nem hñt. Et si comꝑtum ẽ igni atq omnib tormẽ¬
tis excruciatas ĩ terficiunt funera sunt procultu gal¬
lorum magnifica et sumptuosa omnia queꝙ uuus cõ¬
di fuisse arbitrantur in ignem inferũt ẽt animalia
paulo supra hanc memoriam serui et clientes quos ab¬
his dilestos eẽ constabant iustis funerib confectis una
concremantur. Quȩ cĩuitates cõmodius suam rẽ
pu administrare extimant᷑ hñt legibus sanctr
siquis quid dere .pu. finitimis rumore auttmo
ceperit uti ad magistratum deferat neue cum qua
comunicet qđ sȩpe homines temerarios atq impios
falsis rumorib terreri et ad facinus impelli ettlis¬
mis rebus consilium capere cognitum est . Magrio
uisa sunt occultant queqꝙ esse exusu iudicauexin

Expanded text:
et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de re publica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat neve cum quo alio communicet, quod saepe homines temerarios atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut neglecta quispiam religione aut capta a¬
pud se occultare aut posita tollere auderet grauissi¬
num euis rei supplicium cum cruciat conffitutum
iuidib proditum dicunt obeam causam spatia om̃is
temporis nõ nũo dieꝵ sed noctiũ finiunt. Dies n᷑ales¬
et mensium et anõꝵ initia sic obseruant ut noctem
dies subsequantur. Inxeliquis uite in stitutis hoc fere
areliquis differunt ꝙ suo liberos nisi cum adoleuerit
ut munus militie substinere possint palam ad se adire
nõ patu̾nt filium puerili ȩtate publico in conspectu
patris assistere turpe ducunt. Uixi quantas peciũas
ibuxorib dotis nomine acceperunt tantas exsuis bo¬
n existimatione fasta cum dote comimicant. H uius
omnis pec uniȩ conuinctim ratio habetur fructus ꝙ
seruantur. Uter eorum uita superarit adeum pars
ureuisq cum fructib superioꝵ tempoe aduenit. Ui¬
ui inuxores sicuti in liberos uitȩ necisq hñt potãtem

Expanded text:
accidit ut neglecta quispiam religione, aut capta aaccidit ut neglecta quispiam religione, aut capta apud se occultare, aut posita tollere auderet; gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutumdruidibus proditum dicunt. Ob hanc causam spatia omnis temporis non numero dierum, sed noctium finiunt. Dies net mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eum pars utriusque cum fructibus superiorum temporum pervenit. Viri in uxores, sicuti in liberos, vitae necisque habent potestatem;
Abbreviated transcription (Latin):
inaliqua noxa sunt comp̃hensi gratiora diis inmõ¬
talib eẽ arbitrantur. Sed cum eius gn̾is copia defi.¬
cit etiam ad ĩ nocentium supplicia descendunt. deũ
maxime mercurium colunt. huius sunt plurima
simulaera. hunc oiũim ĩ uenctorem artium ferũt.
H unc uiaex atq uineex ducem. Hunc ad questus pe¬
cuniȩ mercaturas ꝙ hr̃e uim maximam abiteant᷑.
Post hunc appollinem et martem et iouem et miner¬
uam. Dehis eadem fere quam relique gentes oppi-¬
nionem appollinem morbos depellere dicunt. Alme
uam oꝑum atq artificioꝵꝵ initia tradere. ⁊ ouem
imperium celestium tenere. Martem bella gette .hu¬
icrum prelio dimicare constituerunt ea q̃ bello cepe.¬
umt pleriq deuouent quȩ superauerint animalia
capta ĩ molant reliquas ꝙ res ĩunum locum confe¬
runt. Multis inciuitatib haxum reeum extrustos
tumulos locis consaeratis conspicari licet. Neꝙ sȩpe

Expanded text:
aliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immoraliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immortalibus esse arbitrantur. Sed cum ejus generis copia deficit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Hujus sunt plurima simulacra. Hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem, et Martem, et Jovem, et Minervam. De his eamdem fere quam reliquae gentes habent opinionem, Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Jovem imperium coeleste tenere, Martem bella gerere. Huic, cum praelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent; quae superaverint animalia capta immolant, reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet. Neque saepe
Abbreviated transcription (Latin):
de rerum n᷑ã de deoex ĩmoxtalium ui ac potestatea
disputant et uuentuti tradunt. Alterum genuoi
equum hi cum ẽ usus ad aliqd bellum incidit qđ a
re ante cȩsaris aduentum quot annis accidere sole.¬
bat uti aut ip̃i muinas inferrent aut illatas propis.¬
sarent omnes in bello uersantur. Atq eoꝵ ut quiso¬
ẽ genere copiisq amplissimis ita plurimos circum st
religionib. Atq obeam cauiam qui sunt affesti grau¬
oribus morbis quiꝙ inpreliis periculisq uersantur
aut prouictimis homines ĩ molant aut se ĩ molatum
uouent aut ministris ad ea sacrificia deuidib utim¬
tur ꝙ prouita hominis nisi uita hominis reddatur
non posse deor ĩ mortalium numen placari arbitũ¬
ĩ mani magnitudine simulaera hñt quoe contetu
uiminib membra uiuis hominib complent quib
succensis circumuẽti flãma exanimant᷑ homine
supplicia eorum qui infurto aut inlatrocinio aut

Expanded text:
de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant, et juventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus, atque aliquod bellum incidit, quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, ut aut ipsi injurias inferrent, aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur; atque, eorum ut quisque genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se religionibus, atque, ob eam causam, qui sunt affecti gravioribus morbis, quique in praeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant, aut se immolaturos vovent. Administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod pro vita hominis, nisi vita hominis reddatur, non posse deorum immortalium numen placari arbitraimmani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent. Quibus succensis, circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut
Abbreviated transcription (Latin):
yna cum reliquis pendunt. militiȩ uacationem om-¬
niumq rerum hñt ĩmunitatem. Tantis excitati p̃.¬
miis et sua sponte multi ĩlisciplinam conuenuit et
aparentib propinꝗsq mittunt. magnum ibi num
uersuum ediscere dicuntur itaq annos nõ nulli .xx.
indisciplina ꝑmanent neq fas ẽe̾ existimant ea lit¬
teris mandare cum inreliquis fere reb publicis pri-¬
uansq rationibus grecis litteris Utantur. Id mihi du¬
ab decausis instituisse uidentur ꝙ neq ĩ uulgum
disciplina efferri uelint neq eos qui discuntꝰ lr̃is x
confixos memoria studere ꝙ fere plerisq accidit:
ut presidio litteraꝵ diligentiam inꝑdiscendo ac me¬
moriam remittant. Inprimis hoc uolunt ꝑsuadẽ
non int̾ire animas. sed abaliis post mortem̃ ad alios
atq hc maxime ad uixtutem excitari putant mi¬
tu mortis neglecto. Multa preterea de siderib at
eorum metu demundi ac teeraꝵ magnitudine

Expanded text:
una cum reliquis pendunt. Militiae vacationem omuna cum reliquis pendunt. Militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis, et sua sponte multi in disciplinam conveniunt, et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Itaque annos viginti nonnulli in disciplina permanent, neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint, neque eos qui discunt, litteris confisos, minus memoriae studere. Quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in praediscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant, metu mortis exstincto. Multa praeterea de sideribus ac eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
ziquis aut priuatus aut publicus eoe⁊ decreto nõ ste¬
teit sacrificiis interdicunt. hȩc pena apud eos ẽ gra¬
uissima quibus ita ẽ interdictum hinũo ẽ impiotꝰ ⁊
ac sceleratoꝵ hñtur. abhis omnes discedunt sermonẽ¬
q difugiunt neq ex cogitatione in comodi accipiant.¬
si autem omnib druĩdib pre ẽ unus ꝗ summam
inter eos ht̃ auctoritatem. Hoc mortuo ut si quis ex
reliquis excellit dignitate succedit aut si sunt plures
partes suffragio deuidum nõ nunꝙͣ et̃ armis deprin¬
cipatu contemnũt. hi certo anni tempore infinib
carnutum q̃ regio totius galliȩ media habetur consi-¬
dunt in loco consacrato. Huc omnes undiq ꝗ ꝯͣuersi
plina inbritania reperta atq inde ĩgalliam translata
eẽ extimat᷑. et nuc̃ quid diligentius eam rem cogno¬
scere uolunt. Plexunq illo discendi causa proficiscũ.¬
tur druides abello abesse consuerunt. Nec tributa

Expanded text:
Si quis aut privatus aut populus eorum decreto non steSi quis aut privatus aut populus eorum decreto non steterit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac scelerarorum habentur. His omnes decedunt, aditum sermonemque diffugiunt, ne quid ex cogitatione incommodi accipiantHis autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo, si quis ex reliquis excellit, dignitati succedit; aut si sunt plures pares, suffragio druidum; nonnunquam etiam armis de principatu contendunt. Hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique qui contrplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur. Et nunc qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consueverunt, neque tributa
Abbreviated transcription (Latin):
cipes haberentur hedui secundum locum dignit᷑atis uh¬
mi optinerent. In omni gallia eoꝵ hominum qui ali.¬
quot sunt nuo atꝙ honore gn᷑a sunt duo. Nam ple
pene senioe habetur loco quȩ nihil habet ꝑsenullo a.¬
dhibetur consilio pleriq cum exe alieno aut magnin¬
dine trĩbutoꝵ aut iniuria potentioꝵ p̃munt᷑ sese i
seruitutem dicant nobilib. In hos eadem omnia sunt
uira quȩ dñis inseruos. Sed dehis duob generib alte.¬
rum ẽ deudum alt̾um ẽ ȩquitum. Illi x̾eb diuinis ĩ¬
tersunt sacrificia publica ac priuata ꝓcurrãt relio¬
ones interpretant᷑. Adhos magnis adulescentium nu.¬
merus disciplinȩ causa concurrit. magnoq h sunt
apud eos honore nam fere de omnib contiauersus
publicis. priuatisꝙ constituunt et si qđ ẽ admissum
feinus si cedes facta si dehereditate definib contro
uersia idem discernunt. Premia penasq constitũũt

Expanded text:
cipes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Recipes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt, et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditversia est, iidem discernunt, praemia poenasque constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
abheduis ad se traduxerent obũdesq abhis pena¬
um filios acciperent et publice iuuare cogerinta
hilse contea sequanos consilis inituros et ꝑtem fintai
agri ꝑuim occupatam possiderent galliȩ totius prn¬
cipatum octinerent: Oua necessitate addustus dii¬
cucus auxilii petendi causa romam ad senatum pu¬
festus in ꝑfeta re redierat aduentu cȩsaris cõmita¬
tione facta reꝵ obsibus heduis redditis de ueteribu
elientelis restitutis ꝙ nouis ꝓ cȩsarem comparatis qni
qui se adeoea amicitiam aggregauerant meliore con
ditione atq imperio seuti uidebat reliquis eor rebu¬
grandi successant quos quod ad equare apud cȩsauen
gratia intelligebantur hi qui propter ueteres inimi¬
citias nullo modo cum heduis coniungi poterant se.
se rhemis ĩclientelam dederant illos illi diligenter
tuebantur. Item nouam et repente collectam autoi¬
tatem tenebant. Eodem statu res erat ut longe pun.¬

Expanded text:
Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principAeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebuRemi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei, qui propter veteres inimicitias nullo modo cum Aeduis coniungi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe prin
Abbreviated transcription (Latin):
domib nationes sunt earumq factionum pͥncipes
sunt qui sũmam auctoritatem eoꝵ uidicio habere
existimatur quoex arbitrium iudicium sum̃aꝙ om¬
nium reex consilioeꝙ redeat. Itaq euis rei causa
antiquitus institutum uidetur nequis explebe con¬
tra potentiorem auxilii egeret. Suos enim quisꝙ op¬
primi et circumueniri non patitur. Nec aliter si fa¬
ciat ullam inter suos habeat auctoritatem hȩc eade¬
res in partes diuise sunt duas cum cȩsar ĩgalliam
uenit alt̾ius factionis. Principes erant hedui alte-¬
rius sequani hicum ꝑse minus ualerentꝙ sum-
ma auctoritas antiquitus erat inheduis. Magne¬
q eorum erant clientele germanos ꝙ atꝙ arioui¬
stum sibi adduxerant eosq asemagis iacturis pi¬
citationib ꝙ ꝑduxerant. Preliisq uero complitis
fadis seculis atq eam nobilitate heduoꝵꝵ infesta t̃
pontentia ante cesserant ut magnam clientium pr

Expanded text:
domibus factiones sunt, earumque factionum principes domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadetes in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab
Abbreviated transcription (Latin):
paueis post dieb fit abubis certior sueuos omnes
in unum locum copias cogere atq his nationibus
q̃ sub eorum sunt imperio denuntiare ut auxilia
equitatus peditatusꝙ mittant. His cognitis rebus
iem frumentariam prouidet. Castris idoneum lo¬
cum delig̃ ubi his imperat pecora ut deducant sua
pomnia exagris oppida conferant sperans barba.¬
pos atꝙ imperitos homines inopia cibarioꝵ⁊ addu¬
aos ad iniquam pugnandi conditionem possedici
mandat ut crebros exploratores in sueuos mittẽt.
ueq apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata
fciunt et paucis dieb inteemissis referunt sueuos
su pertinere et pronatiuo muro obiestam cherus¬
cos asueuis sueuos ꝙ acheruscis muiris incuresionib¬
ꝗ prohibere ad eius initium silue sueuos aduentui
umanoꝵ expectare constituisse. Qm̃ adhunc lo
se proponere ĩgallia nõ solum in omĩb Ciuitatib
atq omnib pagis partibq sed pene ẽt̃ in singulis x¬

Expanded text:
paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos rsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locsese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
transire constituit quarum una erat ꝙ auxilia
contra se treueris miserant alt̾a adeos ambiorix u¬
ceptum haberet. His constitutis rebus paulum suiͣ
eum locum quo ante exercitum traduxerat facẽrꝰ
pontem instituit notiatq instituta ratione magni
militum studio Paucis dieb opus efficitur firmom.
treueris ad pontem presidio nequis abhis subito mo¬
tus oriretur reliquas copias equitatum traducit.
Ubi qui ante obsides dederant atq indeditionem ui¬
nerant purgandi sui causa adeum legatos mutĩt
qui doceant nec auxilia exsua ciuitate intreueros
missa. nec abse fidem lesam petunt atq orant ut
sibi parcat ne comuni hodio germanoꝵ ĩ nocẽtes
pro nocentib penas pendant᷑ Si amplius hostium
cdare uellet pollicentur Cognita cȩsar eam reppe¬
rit asuenis auxilia missa ẽẽ ubi boꝵ satisfationẽ
accepit additus uiasq in sueuos perquirit int̾im

Expanded text:
transire constituit; quarum una erat, quod auxilia transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim
Abbreviated transcription (Latin):
illum ad ẽẽ atq coram ceenere existimate simul sigͣ
adhostem conuertit aciemq adixe iubet et paucis tur.¬
mis presidio ad impedimenta dimissi reliquos equi¬
tes adlatera disponit. Celeriter nostri clamore sublato
pila inhostes mittunt. Illi ubi preter spem quosfi.¬
gere credebant infestis signis ad se ire uiderunt.
inpetum modo ferre nõ potuerunt. Ac primo con.¬
cursu in fugam coniecti proximas siluas petieeunt
quos labienus equitatu consectatus magno numer
interfecto complurib captis paucis post diebus cͥi¬
tatem recepit. Nam germani qui auxilio ueniebo
precepta. Treu erorum fuga sese domum recepent
cum his propinqui induciomarus qui defectione
aultores fuerat comitati eos exciuitate excesserant
Cingentorigi quem abinitio mansisse i nofficio mosti¬
uimus principatus atꝙ imꝑium ẽ traditum. Cesarps¬
ꝗͣ ex menapiis intreueros u̾enit duab decausis rhem

Expanded text:
illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas silvas petierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. Cum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar, postquam ex Menapiis in Treveros venit, duabus de causis Rhenum
Abbreviated transcription (Latin):
do castra moueri ubet. His rebus fuge similem profes¬
nonem effecit hec qͦ per exploratos antelucem intanta
propinquitate casteoꝵ adhostem deferunt᷑. uix agme
nouissimum extramunitiones processerat cum galli
cohortati interse. Ne seperatam predam exmanibus
admitteret longum ẽẽ ꝑterritis romanis germanoꝵ
auxilia expestare. Nec suam pati dignitatem ut tantis
tam exiguam manum presertim fugientem adorĩ nõ
audebant flumen transire et miquo loco cõmittere
plium non clubitant q̃ fore labienus suspicatus ut
omnes cirta flumen eliceret eadem usus simulatios
itineris placide progrediebatur. Tum premissis paula-¬
tim impedimentis atq in quodam tumulo collocatis ha-¬
betis inquit milites quam petitis facultatem Hoste im.¬
pedito atq iniquo loco tenetis prestate nobis ducibr
uirtutem quam sȩpe nuͣo imperatori prestititis aut

Expanded text:
do castra moveri iubet. His rebus fugae similem profecdo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitate castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare, neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ abeo non longius bidui uia aberant cum duas uenis.¬
se legiones uissũ cȩsaris cognoscunt. Positis casteis abeis
milib passuum .XU. auxilia gexmanoꝵ expectare con-¬
stituunt. Labienus hostium cognito consilio sperans teme¬
ritate eorum fore aliquam dimicandi facultatem p̃sidio
hortibus magnoq equitat cont᷑ hostem proficiscitur
ꝓmille passium inteemisso spatio castea cõmunit.
epat inter labienum athostem difficili transitu flumẽ
propinquare dicantur sese suas exercitus ꝙͣ fortunas ĩ
dubim non deuocaturum. Et postero die et prima luce
castra motuꝵ. celexiter hec ad hostes deferunt᷑ ut ex ma-¬
ono galloꝵ equitatu nũo non nullos gallos gallicis reb
natura fauere cogebat. Labienus nocto tribunis militẽ
primisq ordinib conuocatis. Quid sui sit consilii y¬
proponit et quo facilius hostibus timoris det suspitionẽ
maiore strepity et tumultu ꝙͣ populi .xo fert consuetu.¬

Expanded text:
que ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam fore dimicandi facultatem, quinquehortibus, magno equitatu contra Trebiros proficiscitur, et mille passuum relicto spatio castra communit. Erat inter eos et Labienum difficili transitu flumen propinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum, et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad Trebiros deferuntur, et ex magno suorum equitatus numero nonnullos Gafavere natura cogebat. Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore strepitu et tumultu, quam populi Romani fert consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
ficisci iubet ip̃e cum legionib expeditis quinq inmt¬
napios proficiscitur. Illi nulla cohasta manu loca presidio
freti insiluas paludes q confugiunt. Suaq eodem cõ¬
feruntur Cȩsar partitis copiis cum. Ci. fabio legato et
.M. Crasso questore celeriterq effectis pontib adiit ni¬
partito exercitu hedificia uicosq incendit magno pe¬
coris atq hominum nuõ potitur. Quib reb cohacti me¬
napii legatos adeum pacis petende eam mittũt łlle
obsidib acceptis hostium se hĩturum nuo confremat
siaut ambiorigem aut eius legatos finib suis recepissẽt
his confirmatis rebus comĩum cum equitatu custo.¬
diis loco inmenapiis relinquit ip̃e intreueros proficisci.¬
tur dum ħ acȩsare geruntur treueri magnis cohastis
peditatus ȩquitatus q copiis labienum cum Una legio¬
ne q̃ meoꝵ finib honerauerat adorixi parabant. lam¬

Expanded text:
oficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Meoficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Trevepeditatus equitatusque copiis, Labienum cum una legione, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant; jam
Abbreviated transcription (Latin):
tes q imperat ciuitatib. Hac parte galliae pacatã
totus et mente ꝗ animo inbellum treuerorx etam̃¬
biorigis insistit cauarinum cum ȩquitatu senonum
secum proficisei uibet. Ne quis aut exhuius iracũ¬
dia aut ex euis qđ metuerat odio ciuitatum motus oꝵ¬
retur his rebus constitutis ꝗđ per exploratores habebat
ambiorigem prelio non eẽ concertatue reliqua eius
consilia animo circumspiciebat. Erant menapiipe.¬
pinqui eburonum finib perpetuis paludibus siluisq
ꝙͣ miserant cum his ẽẽ hospitium ambiorigi sciebat. Ip
pertreueros uenisse gexmanos inamicitiam cognout.¬
rat hec prius illi detrahenda auxilia existimabat q̃
ipm̃ bello lacesserat ne desperata salute aut se in mena¬
pios adderet aut cum transehenariis congredi cogeret
hoc inito consilio totius exercitus impedimenta adla¬
bienum intreueros mittit ducesq legionis adeum ꝓ.¬

Expanded text:
uitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata uitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque  numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum pr
Abbreviated transcription (Latin):
tum iransfert. Confines exant hi senonib cĩuitatu
ꝗ prũm memoria conunxerant. Sed abhoc concilio
ab fuisse extimabantur hac repeo suggestu ꝓnuntiata
todem die cum legionib in senones proficiscitur ma¬
gnisq innerib eo peruenit. Cognito eus aduentũ
astico qui princeps eius consilis fuerat iubet inoppi-¬
da multitudine conuenire Conantib priusꝙͣ id effi¬
ciposset adesset eẽ romanos nuntiatur necessario ⁊¬
sniã desistunt legatosq deprecandi causa ad cȩsa¬
rem mittunt adeunt ꝑ heduos quoe⁊ antiquitus
erat infide ciuitas libenter cȩsar petentib hedius
dat ueniam excusationemq accipit ꝙ estituum tẽ¬
pus instantis belli non questionis belli arbitrabatur
obsidib imꝑatis. cȩsar hos heduis custodiendos tra¬
didit. Eodem carnutes legatos obsidesꝙ mittunt
usi cleprecatoiis xhemis quoꝵ erant inclientela
eadem ferunt responsa ꝑagit conscilium cȩsar eq¬

Expanded text:
rum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque rum transfert. Confines erant hi Senonibus civitatemque patrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar eq
Abbreviated transcription (Latin):
timos germani sollicitare et pecuniam polliceri non
desistunt cum a proxinus impeteare non possunt
ulteriores tentant. Inuentis non nullis c̃ĩuitatib
ure uirando interse confirmant obsidibusq de
pecunia cauent. Ambiorigem sibi sotietate et fe.¬
Ion ueniee et cum canutib finitimis ciuitatib con¬
silia comunicare atreueris germanos crebris legatio¬
Nib soluicitari maturius sibi cdebello cogitandum
pirauit. Itaq non dum hieme confecta proximis ꝗͣ
contendit ae priu̾sꝙͣ illi aut conuenire aut profugere
possent magno pecoris atꝙ hominum numero capto
atq prelia militib militib concessa uastatisꝙ eoꝵ
agris indeditionem uenire atq obsides sibi dare cȩ¬
pit Eoceleriter confecto negocio xuxsus in bibẽna
lexiones reduxit Conscilio gailiȩ pͦ uere ut institue¬
mitum belli ac defectionis hoc eͣẽ arbitratus ut omnia
postponere uideretur concilium ĩ lutentiam parifio¬

Expanded text:
timos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non timos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum ab proximis impetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus iureiurando inter se confirmant obsidibusque de pecunia cavent: Ambiorigem sibi societate et foenon venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit. Itaque nondum hieme confecta proximis quacontendit et, priusquam illi aut convenire aut profugere possent, magno pecoris atque hominum numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut institueverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisio