comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem fuisse qui ab diis immortalib tot et tantas res tacitus auderet op¬
tare. quot et qnͣtas dii mimortales ad. GN. Pompeiũ contulerũt. quod
ut illi ꝓprium ac ppetuuĩ sit Quirites cum cõminns salutis atq ĩꝑii
tum ip̃ius homĩs causa sicuti facitis uelle & optaie debetis. Quare cũ
et bellum ita sit necessariũ ut negligi non possit. ita magnũ ut actu¬
ratissime sit administrãdum. et cum ei imꝑatorem p̃ficere possitis in
quo sit eximia belli sciencia. singularis uirtus. cdarissima auctoritas egͤ¬
gia fortuna. dubitatis Quirites quin hoc tantum boni qd̾ ab diis ĩ¬
mortalib oblatum et datum est in. R.P. conseruãdam atq amplifi¬
candam conferatis: Q si rome. GN. Pompeuis priuatus eẽt hoc tpr̃e
tamen ad tantũ bellum is erat diligendus atq mittendus. Nunc cum
ad cȩteras sumimas utilitates hec quoq oportumtas adiungatur ut ĩ

Expanded text:
tem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di immortales ad Cn.Gnaeum Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua re cum et bellum sit ita necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis ab dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ualiturã eẽ existimetis. Reliquũ est ut de felicitate quã prestare de se
ipõ nemo potest: memunsse & cõmemorasse de altero possumꝰ sicut equũ¬
est homini de potestace deorum tunde & pauca dicamus. Ego enim sic
existimo. Maximo. Martello. Scipioni. Mario et cȩtĩs magnis impatori¬
q̃dam ad amplitudinem & ad gloriam et ad res magnas bene gerendas
diuinitus adiuucta fortuna. De huius autem hom̃s felicitate de quo
nunt agiuꝰ hac utar moderatione dicendi. non ut in illius potestate
fortumam positam eẽ dicam. sed ut de p̃tĩta meminisse. aliqua sperare
iudeamur. ne aut iniusa diis mimortalib orõ urã aut ingrata eẽ uide¬
atur. Itaq non sum predicaturus qnͣtas ille res tomi miliciȩq t̾ra ma¬
riq qͣnta felicitate gesserit. ut eius semꝑ uoluntatib non modo assen¬
seruit. socii obtemꝑarint. hostes obedierint. sed eciam uenti tempestates¬
q obsecundarint. Hoc breuissime dicam. neminem unqmͣ tam impudẽ¬

Expanded text:
uam praestare de se ipso nemo potest, meminisse, et commemorare de altero possumus, sicut aequest homini de potestate Deorum timide, et pauca dicamus. Ego enim sic existimo: Maximo, Marcello, Scipioni, Mario, et ceteris magnis imperatoriquaedam ad amplitudinem, et gloriam, et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. De huius autem hominis felicitate, quo de nunc agimus, hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam evideamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impuden
Abbreviated transcription (Latin):
declaratum. palam agere cepit. et aꝑte dicere occidendum Alilonẽ.
Seruos agrestes et barbaros quib siluas publicas depopulatus erat.
etrurianiq uexarat ex appenimo deduxerat. quos udebatis. Res
erat inimine obscura. E enim palam dictitabat consulatũ Miloni
eripi non posse. uitam posse. Significauit hoc sepe in senatu. Dixit
in concione. Quin eciam fauonio fortissimio uiro querenti ex eo qͣ
spe fureret. Ulilone uiuo. respondit tridio ellũ ad sũmũ quatriduo
ꝑiturum. Quam uocẽ eius ad hunc. Al. Gatinẽ statim fauomꝰ de¬
tulit. Interim cũ sciret Clodius neq enm erat difficile scire

Expanded text:
declaratum, palam agere coepit et aperte dicere occidendum Milonem. declaratum, palam agere coepit et aperte dicere occidendum Milonem. servos agrestis et barbaros, quibus silvas publicas depopulatus erat Etruriamque vexarat, ex Appennino deduxerat, quos videbatis. res erat minime obscura. etenim dictitabat palam consulatum Miloni eripi non posse, vitam posse. significavit hoc saepe in senatu, dixit in contione; quin etiam M. Favonio, fortissimo viro, quaerenti ex eo qua spe fureret Milone vivo, respondit triduo illum aut summum quadriduo esse periturum; quam vocem eius ad hunc M. Catonem statim Favonius detulit. interim cum sciret Clodius—neque enim erat id difficile scire
Abbreviated transcription (Latin):
gumentis ꝑspicere possitis rem gestam uobis dum breuiter expono.
quęso diligenter atrendite. P. Clodius cum statuisset om̃i scelere in
non multos menses p̃turam gerere posset. qui uon houoris gradum
spectaret ut cȩteri. sed et .L. Paulum collegã effugere
singulari uirtute ciuem & annũ integrum ad dilacerandam. R.P.
religione aliqua sed ut haberet quod ip̃e dicebat
grum. Occurrebat matram at debilẽ prȩturã suam futurã consule mi¬
loue. Eum porro sumino cõsensu.P. R. consulem fieri uidebat. Cõtulit
se ad eius competitores. sed ita totã ut petitionẽ ip̃e solus nuitis eciã
illis gubernaret. tota ut comicia sius ut dictabat humeris sustineret.
Conuocabat tribus. Se interponebat. Coloniam nouã. dilectum ꝑdi
gis in dies conualescebat. Ubi iidit homo ad om̃e facinus ꝑatissimꝰ
fortissimũ uirum minucissimũ suũ certissimũ consulem. Idq in¬

Expanded text:
gumentis perspicere possitis, rem gestam vobis dum breviter expono, gumentis perspicere possitis, rem gestam vobis dum breviter expono, quaeso, diligenter attendite. P. Clodius, cum statuisset omni scelere in non multos mensis praeturam gerere posset, qui non honoris gradum spectaret, ut ceteri, sed et L. Paulum conlegam effugere vellet, singulari virtute civem, et annum integrum ad dilacerandam rem pun, ut fit, religione aliqua, sed ut haberet, quod ipse dicebat, grum. occurrebat ei mancam ac debilem praeturam futuram suam consule Milone; eum porro summo consensu populi Romani consulem fieri videbat. contulit se ad eius competitores, sed ita totam ut petitionem ipse solus etiam invitis illis gubernaret, tota ut comitia suis, ut dictitabat, umeris sustineret. convocabat tribus, se interponebat, Collinam novam dilectu perditgis in dies convalescebat. Vbi vidit homo ad omne facinus paratissimus fortissimum virum, inimicissimum suum, certissimum consulem, idque in
Abbreviated transcription (Latin):
uon studiosos mei. Q uero te. L. domiti huic questiom p̃esse maxĩe
uoluit ihil quesunt aliud nłi iusticiam grauitatem hũanitatẽ fidẽ
Tulit ut consularem necesse ẽẽt. Credo qd̾ pncipum munꝰ eẽ ducebat
resistere & leuitati młtitudinis & ꝑditoꝵ temeritati. ex consularib
te creauit potentissimũ. Pederas enim qm̃ contempneres populares
isidias iam ab adolescencia documenta maxima. Quãobrem uidices
ut aliqnͣdo ad causam crimenq ueniamꝰ. si neq om̃is confessio fãcti
est musitata. neq de causa quicꝙͣ nrã aliter at nos uellemꝰ a senatu
iudicatum ẽ. & lator ip̃e legis cum eẽt controuersia nullam facti iuris
tñ disceptationẽ esse uoluit. et electi iudices isti. p̃positus questioni qui
hec iuste sapienterq disceptet. Reliquũ est udices ut mihil iã aliud¬
querere debeatis nsi uter utri insidias fecerit. Quod quo facilius ar¬

Expanded text:
non studiosos mei. quod vero te, L. Domiti, huic quaestioni praeesse maxime non studiosos mei. quod vero te, L. Domiti, huic quaestioni praeesse maxime voluit, nihil quaesivit aliud nisi iustitiam, gravitatem, humanitatem, fidem. tulit ut consularem necesse esset: credo, quod principum munus esse ducebat resistere et levitati multitudinis et perditorum temeritati. ex consularibus te creavit potissimum: dederas enim quam contemneres popularis insanias iam ab adulescentia documenta maxima. quam ob rem, iudices, ut aliquando ad causam crimenque veniamus, si neque omnis confessio facti est inusitata, neque de causa nostra quicquam aliter ac nos vellemus a senatu iudicatum est, et lator ipse legis, cum esset controversia nulla facti, iuris tamen disceptationem esse voluit, et ei lecti iudices, isque praepositus est quaestioni qui haec iuste sapienterque disceptet, reliquum est, iudices, ut nihil iam quaaliud debeatis nisi uter utri insidias fecerit. quod quo facilius ar
Abbreviated transcription (Latin):
ciuem desiderant. Non fuit ea causa uidices. non fuit cur sibi censeret
Pompeius quõnem ferendam. Sed homo sapiens et alia quadam mẽte
p̃ditus multa uidit. fuisse illum sibi inmicum familiarem Clodium
In cõmum om̃ium leticia si eciam ipẽ gauderet. timuit ne uideret᷑
infirmior fides reconciliate gr̃e. Multa eciam alia uidit. sed illd̃ ma¬
rime ꝙͣuis atrociter ipsẽ tulissẽt uos tñ fortit̾ iudicaturos. Itaq dele¬
git e florentissimis ordinib ipa lum̃a. Nleq uo̾ quod non nulli dic¬
titant secieuit in iudicib legendis amicos meos. Neq emĩ hoc cogi¬
tauit uir iustissimꝰ. Neq in bomis uiris legendis id assequi potuis¬
set. eciam si cupisset. Non enim mea gr̃a familiaritatib cõtinet᷑.
quȩ late patere non possunt. ꝓpterea quod consuetudines uictus nõ
idq maxime ad fidem suam pertinere arbitraretur. non potuit legẽ

Expanded text:
civem desiderant. non fuit ea causa, iudices, profecto, non fuit cur sibi censeret civem desiderant. non fuit ea causa, iudices, profecto, non fuit cur sibi censeret Pompeius quaestionem ferendam, sed homo sapiens atque alta et divina quadam mente praeditus multa vidit: fuisse illum sibi inimicum, familiarem Milonem; in communi omnium laetitia si etiam ipse gauderet, timuit ne videretur infirmior fides reconciliatae gratiae. multa etiam alia vidit, sed illud maxime, quamvis atrociter ipse tulisset, vos tamen fortiter iudicaturos. itaque delegit ex florentissimis ordinibus ipsa lumina, neque vero, quod non nulli dictitant, secrevit in iudicibus legendis amicos meos. neque enim hoc cogitavit vir iustissimus, neque in bonis viris legendis id adsequi potuisset, etiam si cupisset. non enim mea gratia familiaritatibus continetur, quae late patere non possunt, propterea quod consuetudines victus non idque maxime ad fidem suam pertinere arbitraretur, non potuit legere
Abbreviated transcription (Latin):
uir. si tempus ullum dignum fuit. certe hec in illa causa summa
omĩa fuerunt. Insidiator erat in foro collotatus atq in uestibulo
ip̃o senatus. Ei uiro autem mors parabatur. curꝰ in uita iitebatur
salus ciuitatis. Eo porro. R .P. temꝑe quo si unus ille occidisset. nõ
hoc solum ciunitas. sed gentes om̃s concidissent. Nisi forte quia ꝑftã
res non est non fuit punienda. proinde quasi exitus rerum nõ hom̃
fortuua seruasset quis tandem de interitu meo questionem tulisset:
Sed stulti sumꝰ qui drusum. qui affricanũ. Pompeiũ nosmet ipõs cũ
P̃. clodio conferre audeamꝰ. Tolerabilia fucrunt illa. P. Clodii mortẽ
equo auimo nemo ferre potest. Luget senatus. Mleret cquester ordo.
Tota ciuitas confecta semo est. Squalent muncipia. Afflictantur co¬
lome. Agri demq ip̃i tam beneficum. tam salutaiem. tã mansuetũ

Expanded text:
vir, si tempus ullum dignum fuit, certe haec in illa causa summa vir, si tempus ullum dignum fuit, certe haec in illa causa summa omnia fuerunt. insidiator erat in foro conlocatus atque in vestibulo ipso senatus; ei viro autem mors parabatur cuius in vita nitebatur salus civitatis; eo porro rei publicae tempore quo, si unus ille occidisset, non haec solum civitas sed gentes omnes concidissent. Nisi vero, quia perfecta res non est, non fuit punienda, proinde quasi exitus rerum, non hominum  publicae fortuna servasset, quis tandem de interitu meo quaestionem tulisset? sed stulti sumus qui Drusum, qui Africanum, Pompeium, nosmet ipsos cum P. Clodio conferre audeamus. tolerabilia fuerunt illa: P. Clodi mortem aequo animo ferre nemo potest. luget senatus, maeret equester ordo, tota civitas confecta senio est, squalent municipia, adflictantur coloniae, agri denique ipsi tam beneficum, tam salutarem, tam mansuetum
Abbreviated transcription (Latin):
sepe dicitur. proide quasi appius ille cecus uiam munuerit. non
qua populus uteret᷑. sed ubi impune sui posteri latrociuarẽtur. Itaq
i eadem ista appia uia cum ornatissimũ equitẽ. R. Clodius. Al. pa¬
pirium occidisset. non fuit illud facinus pumendũ. Flomo eñ no¬
bilis in suis nonumẽtis equitem. R̾. occiderat. Nunc eiusten appie
nomen qnͣtas tragedias extitat: Quę truentata antea cede honesti ai¬
q innocentis uiri silebatur. eadem nunc crebro usurꝑatur postea qmͣ
latronis et patricide sanguine imbuta est. Sed quid ego illam cõme¬
moro: Comprehensus est in templo castoris seruus. P. Clodii. quem
ille ad. GN. pompeiũ interficiendun collocauit. Extorta est conficẽ¬
ti sica de manib. Caruit foro postea pompeuis. caruit senatu. taruit
publico. Ianua se. ac parietib non uire legum iudicioꝵq texit. Nũ
quȩ rogatio lata. num quȩ noua quȩstio decreta est: At qui si res. si

Expanded text:
saepe dicitur— proinde quasi Appius ille Caecus viam munierit, non saepe dicitur— proinde quasi Appius ille Caecus viam munierit, non qua populus uteretur, sed ubi impune sui posteri latrocinarentur! itaque in eadem ista Appia cum ornatissimum equitem Romanum P. Clodius M. Papirium occidisset, non fuit illud facinus puniendum—homo enim nobilis in suis monumentis equitem Romanum occiderat—nunc eiusdem Appiae nomen quantas tragoedias excitat! quae cruentata antea caede honesti atque innocentis viri silebatur, eadem nunc crebro usurpatur, postea quam latronis et parricidae sanguine imbuta est. sed quid ego illa commemoro? comprehensus est in templo Castoris servus P. Clodi, quem ille ad Cn. Pompeium interficiendum conlocarat. extorta est ei confitenti sica de manibus. caruit foro postea Pompeius, caruit senatu, caruit publico; ianua se ac parietibus, non iure legum iudiciorumque texit. num quae rogatio lata, num quae nova quaestio decreta est? atqui si res, si
Abbreviated transcription (Latin):
Clodio tribuendũ putarit. An tẽpi: Domi sue nobilissimꝰ uir sena¬
est. Nlihil de eius morte popłus consultus est. nulla questio decreta
a senatu est. Quantũ luctum in hac urbe fuisse a nr̃is prĩb accepi¬
nus cum .P. affricano domi sue quiescenti illa nocturna ius esset in¬
lata. Quis tũ non ingenunt: Quis non arsit dolore. quem ĩmor¬
talem si fieri posset omnes ẽẽ cuperent euis ne necessariam quidẽ ex¬
pectatam cẽ mortem. Num igitur ulla questio de affritam morte
lata est: Certe nulla. Quid ita: Quia non alio facmore clari ho¬
ines. alio obscuri necantur. Intersit inter uite dignitatem sũmoꝵ
atq infimioꝵ. Mlors quidem illata ꝑ scelus iistem penis tencatur &
legib. msi forte magis erit parricda. qui consularem prẽm qmͣ si
quis humilem necauerit. Ant eo mors atrocior erit.P. Clodii ꝙ il
in monumẽtis maioꝵ suorum sit incerfectus. Hoc enim ab istis

Expanded text:
Clodio tribuendum putarit an tempori. domi suae nobilissimus vir, senaClodio tribuendum putarit an tempori. domi suae nobilissimus vir, senaest. nihil de eius morte populus consultus est, nulla quaestio decreta a senatu est. quantum luctum fuisse in hac urbe a nostris patribus accepimus, cum P. Africano domi suae quiescenti illa nocturna vis esset inlata? quis tum non ingemuit, quis non arsit dolore, quem immortalem, si fieri posset, omnes esse cuperent, eius ne necessariam quidem exspectatam esse mortem? num igitur ulla quaestio de Africani morte lata est? certe nulla. quid ita? quia non alio facinore clari homines, alio obscuri necantur. intersit inter vitae dignitatem summorum atque infimorum; mors quidem inlata per scelus isdem et poenis teneatur et legibus. Nisi forte magis erit parricida, si qui consularem patrem quam si qui humilem necarit, aut eo mors atrocior erit P. Clodi quod is in monumentis maiorum suorum sit interfectus—hoc enim ab istis
Abbreviated transcription (Latin):
cia proferre. Sic reliqua auctoritas senatus m̾epta int̾cessione sub¬
lata est. At enim. Gn. Pompeus rogatione sua & de re & de cã
uidicauit. Tulit enim de cȩde quȩ in appia uia facta eẽt. in qua. P
Clodius occisus ẽẽt. Quid ergo tulit: Nempe ut q̃reretur. Qu̾id
porro querendũ est : Factum ne sit: At constat. Aquo: At patet
U̾idit eciam in confessione facti iuris tamen defensionem suscipi posse.
Q nͥ uidisset posse absolui eum qui fatẽtur cum uideret nos fateri neq
queri unqm ussisset. neq uobis hauc tam salutaiem in iudicando lit¬
teram qm illam tristem dedisset. Mihii nõ. GL pompeius non modo
nhil grauius contra Milonem iudicasse. sed eciam statusse udetur.
quid uos in iudicando spectare oporteret. Nam qui non penam confes¬
sioni sed defensionem dedit is causam int̾itus querẽdam non inatum
putauit. Iam illud ip̃e dicet ꝓfecto quod sua sponte fecit. publio ne

Expanded text:
tia proferre —sic reliqua auctoritas senatus empta intercessione subtia proferre —sic reliqua auctoritas senatus empta intercessione sublata est. at enim Cn. Pompeius rogatione sua et de re et de causa iudicavit: tulit enim de caede quae in Appia via facta esset, in qua P. Clodius occisus esset. quid ergo tulit? nempe ut quaereretur. quid porro quaerendum est? factumne sit? at constat. A quo? at paret. vidit igitur etiam in confessione facti iuris tamen defensionem suscipi posse. quod nisi vidisset, posse absolvi eum qui fateretur, cum videret nos fateri, neque quaeri umquam iussisset nec vobis tam hanc salutarem in iudicando litteram quam illam tristem dedisset. mihi vero Cn. Pompeius non modo nihil gravius contra Milonem iudicasse sed etiam statuisse videtur quid vos in iudicando spectare oporteret. nam qui non poenam confessioni, sed defensionem dedit, is causam interitus quaerendam, non interitum putavit. iam illud ipse dicet profecto quod sua sponte fecit, Publione
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am contra. R.P. senatus factam esse decreuit. Quia nilla ius ũꝙͣ
est in libera ciuitate suscepta inter ciues. non contra. R .P. Non enim
est ulla defeusio contra ium unqͣm optanda. sed non nunqm ẽ neces¬
saria. isi uõ aut ille dies quo liberius Gracchus est cęsus: aut ille qͥ
Gauis. aut quo arma saturm non eciam si e. R.P. oppressa sunt rem
P. tũ non uulnerauerũt. Itaq ego ip̃e decreui cum cedem in uia appia
factam esse constaret non eum qui se defendisset contra . R. P fecisse
sed cum mẽẽt in re uis et młidiȩ crimen iudicio reseruaui. rem nota¬
ui. Qd̃ si ꝑ furiosum illum tribunũ senatui quod senciebat ꝑficere
licuisset. nouam questionẽ nunc nullam hẽremus. Decernebat enim
ut tuentib legib tantũmodo extra ordinem quereret᷑. Piuisa sentẽ¬
cia est postulante uescio quo. N lihil enim necesse est om̃i me flagi¬

Expanded text:
ipsam contra rem publicam senatus factam esse decrevit? quia nulla vis umquam ipsam contra rem publicam senatus factam esse decrevit? quia nulla vis umquam est in libera civitate suscepta inter civis non contra rem publicam— non enim est ulla defensio contra vim umquam optanda, sed non numquam est necessaria,—nisi vero aut ille dies quo Ti. Gracchus est caesus, aut ille quo Gaius, aut arma Saturnini non, etiam si e re publica oppressa sunt, rem publicam tamen volnerarunt. itaque ego ipse decrevi, cum caedem in via Appia factam esse constaret, non eum qui se defendisset contra rem publicam fecisse, sed, cum inesset in re vis et insidiae, crimen iudicio reservavi, rem notavi. quod si per furiosum illum tr. tribunum pl. plebis senatui quod sentiebat perficere licuisset, novam quaestionem nullam haberemus. decernebat enim ut veteribus legibus, tantum modo extra ordinem, quaereretur. divisa sententia est postulante nescio quo—nihil enim necesse est omnium me flagi
Abbreviated transcription (Latin):
qui Milonis causam non probarent. Declarant huiꝰ ambusti . ER
criminabatur. cum diceret senatum non quod sentiret. sed quod ego
uellem decernere. Quȩ quidem si potencia esset appellanda. pocius
qmͣ ꝓpter magna i. R.P. merita. mediocris in bonis causis auctori¬
tas. aut ꝓpter hos officiosos labores meos non nulla apud bonos grã.
appelletur ita sane dummͦ ea nos utamur ꝓ salute bonoꝵ cont̾ amẽ¬
ciam ꝑditoꝵ. Nanc uo̾ questionem et si non est iniqua nũqmͣ tñ
senatus constituendã putauit. Erant enim leges. erant questiones uel
de cede uel de ui. Nec tantum merorẽ ac luctum senatui mors .P. Clodii
afferebat ut noua questio constitueretur. Cuis enĩ senatin de illo in¬
cesto stupro iuidicium decernendi potestas esset erepta. de eius interitu
quis potest credere senatum iudiciũ nouũ constituendum putasse.
Cur igitur incendiũ curie. oppugnationẽ edium. A. lepidi. cedẽ hãc

Expanded text:
qui Milonis causam non probarent? declarant huius ambusti tribqui Milonis causam non probarent? declarant huius ambusti tribcriminabatur, cum diceret senatum non quod sentiret sed quod ego vellem decernere. quae quidem si potentia est appellanda potius quam propter magna in rem publicam merita mediocris in bonis causis auctoritas aut propter hos officiosos labores meos non nulla apud bonos gratia, appelletur ita sane, dum modo ea nos utamur pro salute bonorum contra amentiam perditorum. hanc vero quaestionem, etsi non est iniqua, numquam tamen senatus constituendam putavit; erant enim leges, erant quaestiones vel de caede vel de vi, nec tantum maerorem ac luctum senatui mors P. Clodi adferebat ut nova quaestio constitueretur. cuius enim de illo incesto stupro iudicium decernendi senatui potestas esset erepta, de eius interitu quis potest credere senatum iudicium novum constituendum putasse? cur igitur incendium curiae, oppugnationem aedium M. Lepidi, caedem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
da sit qmͣ uista repetenda. E si ꝑsapienter et quodãm᷑ tatite dat
ipã lex ptãtem defendendi quȩ non mͦ hominẽ occidi. sed essẽ cũ
telo homimnis occidendi causa uetat. ut cum causa nõ telum que̾ret᷑.
qui sui defendendi causa telo ẽẽt usus. uon hominis occitendi cansa
habuisse telum iudicaretur. Quaꝓpter hoc maneat in cã iudices.
Non enim dubito quin probaturus sim uobis defensionẽ meam.
si id memmeritis quod obliuisci non potestis insidiatorem iuire int̾
fici posse. Sequitur illud quod a Alilomis inincis sepissime dicit᷑.
cedem qua. P. Clodius occisus est senatum iudicasse contra. R.P.
elsse factam. Illam uo senatus non sentenciis suis solum sed eciam
studiis comprobauit. Quociens enim illa causa a nobis acta in sena¬
tu. quib assensionib uniu̾si ordinis. qmͣ nec tatitis. nec occultis. Qnͣdo
enim frequentissimo senatu quatuor. ad sũmũ quĩq sunt inuenti.

Expanded text:
da sit quam iusta repetenda. etsi persapienter et quodam modo tacite dat da sit quam iusta repetenda. etsi persapienter et quodam modo tacite dat ipsa lex potestatem defendendi, quae non hominem occidi, sed esse cum telo hominis occidendi causa vetat, ut, cum causa, non telum quaereretur, qui sui defendendi causa telo esset usus, non hominis occidendi causa habuisse telum iudicaretur. quapropter hoc maneat in causa, iudices; non enim dubito quin probaturus sim vobis defensionem meam, si id memineritis quod oblivisci non potestis insidiatorem interfici iure posse. sequitur illud quod a Milonis inimicis saepissime dicitur, caedem in qua P. Clodius occisus esset senatum iudicasse contra rem publicam esse factam. illam vero senatus non sententiis suis solum sed etiam studiis comprobavit. quotiens enim est illa causa a nobis acta in senatu, quibus adsensionibus universi ordinis, quam nec tacitis nec occultis! quando enim frequentissimo senatu quattuor aut summum quinque sunt inventi
Abbreviated transcription (Latin):
ciciam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu. C. marii.
ꝓpinquus eius imꝑatoris interfectus ab eo est. cui uimi afferebat.
facere enim ꝓbus adulescens ꝑiculose qmͣ ꝑpeti turpiter maluit.
Atq hunc ille summꝰ uir scelere solutum ꝑiculo liberauit. Insi¬
diatori uero & latrom quȩ potest afferri iniusta nex: Quid comi¬
tatus nri. quid gladii uolunt. quos hr̃ẽ certe non liceret. si uti illis
nullo pacto liceret. Est igitur hec iudices non scripta s nata lex.
quam non didicimꝰ. accepimꝰ. legunus. uerum eciam ex nata᷑ ip̃a
arripuimꝰ. hausimꝰ. expressimus. ad quam non docti s facti. non
instituti sed imbuti sumꝰ. ut si uita nr̃a in aliquas isidias. si in
uim et in tela. aut latronũ. aut iimicoꝵ madisset. omĩs honesta
ratio eẽt expediende salutis. Silent enim leges inter arma. nec sẽ
expectari iubent cum ei qui expectari uelit ante iniusta pena luen¬

Expanded text:
citiam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu C. Mari, citiam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu C. Mari, propinquus eius imperatoris, interfectus ab eo est cui vim adferebat; facere enim probus adulescens periculose quam perpeti turpiter maluit. atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit. insidiatori vero et latroni quae potest inferri iniusta nex? quid comitatus nostri, quid gladii volunt? quos habere certe non liceret, si uti illis nullo pacto liceret. est igitur haec, iudices, non scripta, sed nata lex, quam non didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa adripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti sed facti, non instituti sed imbuti sumus, ut, si vita nostra in aliquas insidias, si in vim et in tela aut latronum aut inimicorum incidisset, omnis honesta ratio esset expediendae salutis. silent enim leges inter arma nec se exspectari iubent, cum ei qui exspectare velit ante iniusta poena luen
Abbreviated transcription (Latin):
posset aut ahala ille seruilius. aut. P. nasica. aut. L. opnniꝰ. aut.C.
marius. aut me consule senatus non nepharius hrĩ. si sceleratos ciues
inferfici nephas eẽt. Itaq hoc iudices uon sine causa eciam fictis fa¬
bulis doctissim homines memoriȩ prodiderunt. eũ qui prĩs ulciscẽ¬
di causa mr̃em necauisset. uariatis hominũ sentenciis non solum
diuina. sed eciam sapientissime dee sententia liberatum. Qd̃ si .xii.
tabulȩ nocturuũ furem quoqͦ modo. diurnũ autem si se telo defende¬
rit interfici impime uoluerunt. quis est. qui quoqͤ modo quis inter¬
fectus sit pumendum pucet. cum uideat aliqũ gladium nobis ad
occidendum hoĩem ab ip̃is porrigi legib : Atqui si tempus est uił¬
lum iure homĩs necandi. quȩ multa sunt. certe illud est non modo
iustum. uerum eciam necessariũ cum ui uis illata defenditur. Fudi¬

Expanded text:
posset aut Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut C. posset aut Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut C. Marius aut me consule senatus non nefarius haberi, si sceleratos civis interfici nefas esset. itaque hoc, iudices, non sine causa etiam fictis fabulis doctissimi homines memoriae prodiderunt, eum qui patris ulciscendi causa matrem necavisset variatis hominum sententiis non solum divina sed etiam sapientissimae deae sententia liberatum. quod si xii tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit, puniendum putet, cum videat aliquando gladium nobis ad hominem occidendum ab ipsis porrigi legibus? atqui, si tempus est ullum iure hominis necandi, quae multa sunt, certe illud est non modo iustum verum etiam necessarium, cum vi vis inlata defenditur. pudi
Abbreviated transcription (Latin):
liceat defendere. Sed anteqmͣ ad eam rõnem uenio quȩ est ꝓpͥa nr̃e
questionis. uidentur ea mihi esse refutanda quȩ et in senatu ab imi¬
incis sepe iactata sunt. et in concione ab improbis et paulo ante
ab accusatorib ut omĩ merore sublato rem plane que uenit in iu¬
dicium uidere possitis. Negãt intueri lucem ẽẽ fas ei. qui a se hoĩez¬
esse occisum fateatur. In qua quidem urbe hoc homines stultissimi
disputant: Nempe in ea quȩ primũ iudicium de capite udit. Al.
horacii fortissimi uiri qui nũdum libera ciuitate tum .P. R. comi
ciis liberatus est. cum sua manu sororem ẽẽ interfectam fac̾etur.
An est quisqm qui hoc ignoret. cum de homĩe occiso querat᷑ aut
negari solere omĩo esse factum. aut recte aut iure factum ẽẽ de¬
fendi. nisi uero existimatis dementẽ.P. affricanũ fuisse. qui cum
de .I. Gracchi morte senturet. respondit iure censum uideri. Neq em̃

Expanded text:
liceat defendere. sed ante quam ad eam orationem venio quae est propria vestrae liceat defendere. sed ante quam ad eam orationem venio quae est propria vestrae quaestionis videntur ea mihi esse refutanda quae et in senatu ab inimicis saepe iactata sunt et in contione ab improbis et paulo ante ab accusatoribus, ut omni errore sublato rem plane quae veniat in iudicium videre possitis. negant intueri lucem esse fas ei qui a se hominem occisum esse fateatur. in qua tandem urbe hoc homines stultissimi disputant? nempe in ea quae primum iudicium de capite vidit M. Horati, fortissimi viri, qui nondum libera civitate tamen populi Romani comitiis liberatus est, cum sua manu sororem esse interfectam fateretur. an est quisquam qui hoc ignoret, cum de homine occiso quaeratur, aut negari solere omnino esse factum aut recte et iure factum esse defendi? Nisi vero existimatis dementem P. Africanum fuisse qui, cum quid de Ti. Gracchi morte sentiret, responderit iure caesum videri. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. Et quidem cȩteras tempestates et procellas in illis dum¬
taxat fluctib contionũ semꝑ putaui Alilom esse subeundas. qr
semꝑ pro bonis et coutra improbos senserat. In iudicõ uo̾ & in eo
consilio in quo ex cunctis ordinib amplissimi uiri iudicarent. nũꝙ̃
existimaui spem ullam esse hĩturos Alilonis inimicos ad eius non
modo salutem extinguẽdam. sed eciam głiam ꝑ tales uiros infrin¬
gendam. Qmͣqmͣ in hac causa iudices Titi annuii tribunatu reb
om̃ib pro salute. R.P. gestis. ad eius criminis defensionem nõ ab¬
utemur. nisi oculis uideritis insidias Miloni a Clodio factas. Nec
deprecaturi sumꝰ ut crimen hoc nobis multa ꝓpter preclara in
rem . P. merita condonetis. nec postulaturi ut si mors.P. Clodii sa¬
tati assiguetis. Sin illius insidiȩ clariores hac luce fuerint. tũ dem¬
q obsecrabo obtestaborq uos iudices si cȩtera amisimꝰ hoc saltem

Expanded text:
possumus? equidem ceteras tempestates et procellas in illis dumpossumus? equidem ceteras tempestates et procellas in illis dumtaxat fluctibus contionum semper putavi Miloni esse subeundas, quia semper pro bonis contra improbos senserat, in iudicio vero et in eo consilio in quo ex coniunctis ordinibus amplissimi viri iudicarent numquam existimavi spem ullam esse habituros Milonis inimicos ad eius non modo salutem exstinguendam sed etiam gloriam per talis viros infringendam. quamquam in hac causa iudices, T. Anni tribunatu rebusque omnibus pro salute rei publicae gestis ad huius criminis defensionem non abutemur. Nisi oculis videritis insidias Miloni a Clodio esse factas, nec deprecaturi sumus ut crimen hoc nobis propter multa praeclara in rem publicam merita condonetis, nec postulaturi ut, quia mors P. Clodi safelicitati adsignetis. sin illius insidiae clariores hac luce fuerint, tum denique obsecrabo obtestaborque vos, iudices, si cetera amisimus, hoc nobis
Abbreviated transcription (Latin):
damor si quis forte fuerit admonere nos debebit. ut eum ciuẽ reti¬
neatis. qui semꝑ genus illud hominũ clamoresq maxinios ꝓ urã
salute neglexit. Qmobrem adeste aninis iudices. et timorem si
quem habetis deponite. Nlam si unꝙͣ de bonis et fortib uiris. si
unqm de bene meritis ciuib potestas uobis iudicandi fuit. si demq
unqm̃ locus amplisimoꝵ ordinũ deletis iuris datus est. ubi sua¬
studia erga fortes et bonos ciues. quȩ uultu et uerbis sȩpe siguificas¬
sent. re et̃ sententiis declararent. hoc profecto tempore eam ptãtem
omnem uos habetis. ut statuatis utrum nos qui semꝑ ur̃e auctorita¬
ti dediti fuimꝰ. semꝑ miseri lugeamꝰ. an diu uexati a ꝑditissimis
cuub aliqnͣdo ꝑ uos. ac ꝑ urãm fidem. uirtutem. sapienciãq recre¬
emur. Quid enĩ nobis duob iudices laboriosus. quid magis solli¬
citum. magis ex̾citum dici ac fingi potest. qui spe amplissimorũ

Expanded text:
clamor si qui forte fuerit, admonere vos debebit ut eum civem reticlamor si qui forte fuerit, admonere vos debebit ut eum civem retineatis qui semper genus illud hominum clamoresque maximos prae salute neglexit. quam ob rem adeste animis, iudices, et timorem, si quem habetis, deponite. nam si umquam de bonis et fortibus viris, si umquam de bene meritis civibus potestas vobis iudicandi fuit, si denique umquam locus amplissimorum ordinum delectis viris datus est ustudia erga fortis et bonos civis, quae voltu et verbis saepe significassent, re et sententiis declararent, hoc profecto tempore eam potestatem omnem vos habetis ut statuatis utrum nos qui semper vestrae auctoritati dediti fuimus semper miseri lugeamus an diu vexati a perditissimis civibus aliquando per vos ac per vestram fidem, virtutem sapientiamque recreemur. quid enim nobis duobus, iudices, laboriosius, quid magis sollicitum, magis exercitum dici aut fingi potest, qui spe amplissimorum
Abbreviated transcription (Latin):
militum dedere. nec sapienciȩ. temeritatem concitate multitudims
auctoritate publica armare. Qmobrem illa arma. centuriones. co¬
hortes non ꝑiculum nobis. sed p̃sidium demĩciant. Nleq solum
ut quieto. sed eciam ut magno aĩmo simꝰ hortãtur. Neq auxiliũ
modo defensiomi meȩ. uerum eciam silenciũ pollicent᷑. Reliqua uõ
multitudo quȩ quidem est ciuiũ tota nr̃a est. Nec eoꝵ quisqũi qͣs
undiq confluentis. unde aliqua fori pars aspici potest. et huiꝰ exitũ
iudicii expectantis uidetis non cũ uirtuti Alilonis fauet. tũ de se. de
liberis suis. de patria. de fortums hodierno die decertari putat. U nũ
genus est aduersum infestũq nobis. corum quos . P. Clodii furor
rapinis et incendiis et om̃ĩb exiciis publicis pauit. qui hest̾na eciã
concione incitati sunt. ut uobis uoce pirent quid iudicaretis. Quoꝵ

Expanded text:
militum dedere, nec sapientiae temeritatem concitatae multitudinis militum dedere, nec sapientiae temeritatem concitatae multitudinis auctoritate publica armare. quam ob rem illa arma, centuriones, cohortes non periculum nobis, sed praesidium denuntiant, neque solum ut quieto, sed etiam ut magno animo simus hortantur, nec auxilium modo defensioni meae verum etiam silentium pollicentur. reliqua vero multitudo, quae quidem est civium, tota nostra est, nec eorum quisquam quos undique intuentis, unde aliqua fori pars aspici potest, et huius exitum iudici exspectantis videtis, non cum virtuti Milonis favet, tum de se, de liberis suis, de patria, de fortunis hodierno die decertari putat. unum genus est adversum infestumque nobis eorum quos P. Clodi furor rapinis et incendiis et omnibus exitiis publicis pavit; qui hesterna etiam contione incitati sunt ut vobis voce praeirent quid iudicaretis. quorum
Abbreviated transcription (Latin):
I. SI UEREOR N DCES.ne turpe sit pro
fortissimo iuro dicere incipientem timere minimeq
iem amini magnitudinem afferre nõ posse. tamẽ
hec noui iudicii noua forma t̾ret ocłos. qui quo¬
cũq inciderunt ueterem consuetudinem fori et pristinũ morẽ udi¬
ciorum requirũt. Non emĩ coronarconsessus ur̃ cinctus est ut sole¬
bat. Nlon usitata frequẽtia stipatr sũmꝰ. Nam illa presidia que
pro templis omĩb ceritis et si cont̾ra uim conlocata sunt non aft̾e¬
runt tamen oratori terroris aliquid ut in foro & in iudicio qmͣꝙͣ pre¬
sidiis salutarib et necessariis septi sumꝰ. tñ ne non timere quidem
sine aliquo timore possimus. Quȩ si opposita milom putarem. cede¬
rem tempori iudices. Nec enim inter tantã ium armoꝵ existima¬
rem oratori locum eẽ. Sed me recirat & reficit. GN. pompen sapi¬
entissimi et iustissimi uiri consiliũ. qui profecto nec iustitie sue
putaret esse. quem reum sentẽciis iudicum tradidisset. eundẽ telie

Expanded text:
etsi vereor, iudices, ne turpe sit pro fortissimo viro dicere incipientem timere minimeque rem animi magnitudinem adferre non posse, tamen haec novi iudici nova forma terret oculos qui, quocumque inciderunt, veterem consuetudinem fori et pristinum morem iudiciorum requirunt. non enim corona consessus vester cinctus est, ut solebat; non usitata frequentia stipati sumus; non illa praesidia quae pro templis omnibus cernitis, etsi contra vim conlocata sunt, non adferunt tamen oratori terroris aliquid, ut in foro et in iudicio, quamquam praesidiis salutaribus et necessariis saepti sumus, tamen ne non timere quidem sine aliquo timore possimus. quae si opposita Miloni putarem, cederem tempori, iudices, nec enim inter tantam vim armorum existimarem esse orationi locum. sed me recreat et reficit Cn. Pompei, sapientissimi et iustissimi viri, consilium, qui profecto nec iustitiae suae putaret esse, quem reum sententiis iudicum tradidisset, eundem telis
Abbreviated transcription (Latin):
lisse. ut p̃clarum inde munꝰ atq instrumẽtum tribunatus ad aliquẽ
si nactus eẽs qui tuo arbitrio tribunatũ gereret deferre posses. Et aspe¬
xit me quidem illis oculis quib tum solebat cum omĩb minabatur.
Monet me quippe lumen curiȩ. Quid tu me iratumi sexte putas¬
tibi. cuius tu mimicissimũ multo crudelius eciam punitus es. ꝙͣ erat
humitatis meę postulare. Iu. P. Clodii cruentũ cadauer eiecisti. Do¬
mo tu in publicum cietisti. Tu spoliatum ymaginib. exequiis. pompa
laudatione. infelicissimis lingius. semustulatum. nocturins cambus
dilamandum reliquisti. Quare & si necessario fecisti. tñ quomam
in meo munico crudelitatem ex prompsisti tuam laudare non possũ.

Expanded text:
lisse, ut praeclarum videlicet munus atque instrumentum tribunatus ad aliquem, lisse, ut praeclarum videlicet munus atque instrumentum tribunatus ad aliquem, si nactus esses, qui tuo arbitrio tribunatum gereret, deferre posses . et aspexit me illis quidem oculis quibus tum solebat cum omnibus omnia minabatur. movet me quippe lumen curiae! quid? tu me tibi iratum, Sexte, putas, cuius tu inimicissimum multo crudelius etiam punitus es, quam erat humanitatis meae postulare? tu P. Clodi cruentum cadaver eiecisti domo, tu in publicum abiecisti, tu spoliatum imaginibus, exsequiis, pompa, laudatione, infelicissimis lignis semiustilatum nocturnis canibus dilaniandum reliquisti. qua re, etsi nefarie fecisti, tamen, quoniam in meo inimico crudelitatem exprompsisti tuam, laudare non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
sule. quo sceleris inhil facere posset. sed eciam ut his consulib p̃cor
eẽt quib si non adiuuãtib at cõuiuentib certe sperasset se possẽ
eludere in illis sus cogitatis furorib. Cuius illi conatus ut ille ratioai¬
nabatur nec si cuperent reprimere possent. cũ tantũ beneficiũ ei se
debere arbitrarẽtur. & si uellent fortasse uix possent frangere hoĩs
sceleratissimi corroboratã iam uetustate audaciam. An uo uidices
uos soli ignoratis. uos hospites in hac urbe uersamini. urẽ peregri¬
nantur aures. neq in hoc ꝑuagato ciuitatis sermone u̾santur. quas
ille leges. si leges nommnãde sunt. ac non faces urbis. pestes. R.P.
fuerit impositurus nobis om̃ib atq inusturus. Exhibe queso sexte
Clodi. exhibe liberalium illud legum uiãrum qd̾ te auĩt eripuisse e
domo. & ex mediis armis. turbaq nocturna tanqmͣ paladium sustu¬

Expanded text:
sule quo sceleris facere nihil posset sed etiam ut eis consulibus praetor sule quo sceleris facere nihil posset sed etiam ut eis consulibus praetor esset quibus si non adiuvantibus, at coniventibus certe speraret se posse eludere in illis suis cogitatis furoribus: cuius illi conatus, ut ipse ratiocinabatur, nec cuperent reprimere, si possent, cum tantum beneficium ei se debere arbitrarentur, et, si vellent, fortasse vix possent frangere hominis sceleratissimi conroboratam iam vetustate audaciam. an vero, iudices, vos soli ignoratis, vos hospites in hac urbe versamini, vestrae peregrinantur aures neque in hoc pervagato civitatis sermone versantur, quas ille leges, si leges nominandae sunt ac non faces urbis, pestes rei publicae, fuerit impositurus nobis omnibus atque inusturus? exhibe, exhibe, quaeso, Sexte Clodi, librarium illud legum vestrarum quod te aiunt eripuisse e domo et ex mediis armis turbaque nocturna tamquam Palladium sustu
Abbreviated transcription (Latin):
an iniuria. quod multis antea in causis iam quesitum est. Insidias
factas esse constat. E id est quod senatus contra.R.P. factũ iudi¬
cauit. Ab utro facte sint incertũ est. De hoc igitur latũ est ut q̃ret᷑.
Ita & senatus rem non hommẽ uotauit. E pompeuis de iure non de
facto questionem tulit. Nunquid igitur aliud in iudiciũ uenit insi
uter utri insidias fecerit: Profecto ihil. Si hic illi ut ne sit ĩpune
Si ille huic. tum nos scelere soluamur. Quonam igit᷑ pacto ꝓbari
potest insidias. Aliloni fecisse Clodium: Satis est quidem in illa tã
audaci.tam nepharia belua docere. magnam ei causam. magnã spem
mMilonis morte ꝓpositam. magnas utilitates fuisse. Itaq illud cas¬
sianum cui bono fuerit in his psonis ualeat. E si boni nullo emolu¬
mento impellũtur in fraudem. improbi sepe ꝑuo.Atq Alilone int̾¬
fecto. Clodius hoc assequebatur non modo ut p̃tor esset non eo cõ¬

Expanded text:
an iniuria, quod multis in causis saepe quaesitum est. insidias an iniuria, quod multis in causis saepe quaesitum est. insidias factas esse constat, et id est quod senatus contra rem publicam factum iudicavit; ab utro factae sint incertum est. de hoc igitur latum est ut quaereretur. ita et senatus rem, non hominem notavit et Pompeius de iure, non de facto quaestionem tulit. num quid igitur aliud in iudicium venit nisi uter utri insidias fecerit? profecto nihil: si hic illi, ut ne sit impune; si ille huic, tum nos scelere solvamur. quonam igitur pacto probari potest insidias Miloni fecisse Clodium? satis est in illa quidem tam audaci, tam nefaria belua docere, magnam ei causam, magnam spem in Milonis morte propositam, magnas utilitates fuisse. itaque illud Cassianum cui bono fuerit in his personis valeat, etsi boni nullo emolumento impelluntur in fraudem, improbi saepe parvo. atqui Milone interfecto Clodius haec adsequebatur, non modo ut praetor esset non eo con
Abbreviated transcription (Latin):
.R.P. consecuta sit. mhil quid uos. nihil quid omnes boni. mhil sane
id prosit Alilom qui hoc fato natus est. ut ne se quidem seruare po¬
tuerit quin una rem .P. uosq seruaret. Si id iure non posset. inhil ha¬
beo quod defendam. Sin hoc et ratio doctis. et necessitas barbaris. & mos
gentib et feris natura ip̃a prescpsit. ut onnem semꝑ uim quatũq
ope possent a corpore. a capite de uita sua ꝓpulsarent. non potestis hoc
facimis improbũ iudicare. quin simul iudicetis om̃ib qui in latroues
inciderint. aut illorum telis. aut ur̃is sentenciis esse ꝑeundũ. Qd̾̃ si
ita putasset certe optabiluis fuit Miloni dare iugulum. P Clodio
non semel ab illo neq tum pͥmũ petitum. qmͣ iugulari a nobis. quia
se illi non iugulandum tradidisset. Sin hoc nemo ur̃m ita seutit
illud iam in iudiciũ uenit. non occisus ne sit. quod fatemur. s iure

Expanded text:
res publica consecuta sit, nihil quid vos, nihil quid omnes boni: nihil sane res publica consecuta sit, nihil quid vos, nihil quid omnes boni: nihil sane id prosit Miloni, qui hoc fato natus est ut ne se quidem servare potuerit quin una rem publicam vosque servaret. si id iure fieri non potuit, nihil habeo quod defendam. sin hoc et ratio doctis et necessitas barbaris et mos gentibus et feris natura ipsa praescripsit ut omnem semper vim quacumque ope possent a corpore, a capite, a vita sua propulsarent, non potestis hoc facinus improbum iudicare quin simul iudicetis omnibus qui in latrones inciderint aut illorum telis aut vestris sententiis esse pereundum. quod si ita putasset, certe optabilius Miloni fuit dare iugulum P. Clodio, non semel ab illo neque tum primum petitum, quam iugulari a vobis, quia se non iugulandum illi tradidisset. sin hoc nemo vestrum ita sentit, illud iam in iudicium venit, non occisusne sit, quod fatemur, sed iure
Abbreviated transcription (Latin):
cillarum pueroꝵq comitatu fit obuiam Clodio ante fundum eiꝰ. ho¬
ra fere undecima aut non multo secus. Statim cõplures cum telis in
hunc faciunt de loco suꝑiore impetũ. Aduersi rhedarium occidunt. Cũ
autem hic de reda reiecta penula desiluisset. seq acri anmo defenderet.
illi qui erant cum Clodio gladiis eductis ꝑtim recurrere ad rhedam ut
a tergo A lilonem adorrirentur. ꝑtim qd̾ hunc iam int̾fectum putarẽt.
cedere incipiunt eius seruos qui post erant. Ex quibus qui animo fi¬
deli in dommũ erant et presentes fuerunt. ꝑtim occisi sunt. & ꝑtim cũ
ad rhedam pugnari uiderent domino succuriere prohiberentur Milo¬
ueni occisum et ex ip̃o Clodio audirent. et ita esse putarent. fecerunt id
uoluisset. Nec sicut exposui ita gesta sunt iudices. Insidiator suꝑatus
ui uicta uis. uel pocius oppressa uirtute audacia est. Nlihil dico quid

Expanded text:
cillarum puerorumque comitatu. fit obviam Clodio ante fundum eius hocillarum puerorumque comitatu. fit obviam Clodio ante fundum eius hora fere undecima aut non multo secus. statim complures cum telis in hunc faciunt de loco superiore impetum; adversi raedarium occidunt. cum autem hic de raeda reiecta paenula desiluisset seque acri animo defenderet, illi qui erant cum Clodio gladiis eductis, partim recurrere ad raedam ut a tergo Milonem adorirentur, partim, quod hunc iam interfectum putarent, caedere incipiunt eius servos qui post erant; ex quibus qui animo fideli in dominum et praesenti fuerunt, partim occisi sunt, partim, cum ad raedam pugnari viderent, domino succurrere prohiberentur, Milonem occisum et ex ipso Clodio audirent et re vera putarent, fecerunt id voluisset. haec sicuti exposui ita gesta sunt, iudices: insidiator superatus est, vi victa vis vel potius oppressa virtute audacia est. nihil dico quid
Abbreviated transcription (Latin):
Rl̃. feb̾ꝵ. Alilonem eẽ lamibiũ ad flaminẽ prodendum qd̾ erat dic¬
Acator lanubii. Clodius roma subito ip̃e profectus pridie est. ut aute
snũ fundum quod re intellectũ est Alilom insidias collocaret. Atq
itaprofectus est ut concionem turbulentã in qua euis furor deside¬
uatus est q̃ ip̃o die habita est relinqueret. Quam nisi obire facino¬
ris locum tempusq uoluisset. nunqmͣ reliquisset. Alilo autem cũ
ni senatu fuisset eo die quoad senatus est diissus domũ uenit.
Calceos et uestimenta mutauit. Paulisper duni se uxor ut fit compat cõ¬
moratus est. Deinde profectus id temporis cum iam Clodius si quidem eo
die romam uenturus erat redire potuisset. Obuiam fit ei Clodius ex¬
peditus in equo nulla r̾eda millis impedimentis. nullis grecis comi¬
tibus ut solebat. sine uxore quod nunꝙͣ fere. Cum hic insidiator qui
iuter illud ad cedem faciendam apparasset cum uxore ueh̾etur ĩ rheda
penulatus. uulgo magno et impedimento ac muliebri et delicato an¬

Expanded text:
rias Miloni esse Lanuvium ad flaminem prodendum, quod erat dictator Lanuvi Milo, Roma subito ipse profectus pridie est ut ante suum fundum, quod re intellectum est, Miloni insidias conlocaret; atque ita profectus est ut contionem turbulentam in qua eius furor desideratus est, quae illo ipso die habita est, relinqueret, quam, nisi obire facinoris locum tempusque voluisset, numquam reliquisset. Milo autem cum in senatu fuisset eo die quoad senatus est dimissus, domum venit, calceos et vestimenta mutavit, paulisper, dum se uxor, ut fit, comparat, commoratus est, dein profectus id temporis cum iam Clodius, si quidem eo die Romam venturus erat, redire potuisset. obviam fit ei Clodius, expeditus, in equo, nulla raeda, nullis impedimentis, nullis Graecis comitibus, ut solebat, sine uxore, quod numquam fere: cum hic insidiator, qui iter illud ad caedem faciendam apparasset, cum uxore veheretur in raeda, paenulatus, magno et impedito et muliebri ac delicato an