comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui exceptione u¬
titur. Nam reus
in exceptõne accor
cẽptio dictã est
qĩ quedam exclusio q̃ int̾poni
actioni cuiꝰq re̾i solet ad excluden¬
dũ id ꝙ in intentõnẽ cõdempnatõ¬
nẽ ue deductũ est. ¶ Replica¬
tiones nicħ aliud sunt qmͣ excep¬
tiones. et aꝑte actoris ueniunt
q̃ quidem id̾o nectĩe sunt ut excep¬
tiones excludant semꝑ enĩ repłcõ
icito obicitur ut exceptõnẽ obp¬
ugn. ¶ Ilud tenendũ ÷ oẽm ex¬
ceptione uł replicõnẽ exclusori¬
am ẽẽ. ¶ Exceptõ actorẽ ex¬
tpĩa. dũ anteꝰ reus aut actor obict᷑
¶Sane solemꝰ dice̾ qͣsdam exceptõnes
eẽ diatorias. quasdã ꝑemptoria᷑⁊
ut puta dilatoria ẽ exceptõ q̃ diat᷑
actionẽ uelit ꝓcuratoriã exceptio¬
tem inficiatur. s ꝑsonam euitat᷑
duatorie. ¶ Perpetue atq ꝑemp¬
torie sũt q̃ semꝑ locũ hñt. nec eus¬
tari possunt qualis ẽ doli mali. et

Expanded text:
qui exceptione utitur: nam reus in exceptione actor ceptio dicta est quasi quaedam exclusio, quae opponi actioni cuiusque rei solet ad ‹ex›cludendum id, quod in intentionem condemnationemue deductum est. Replicationes nihil aliud sunt quam exceptiones, et a parte actoris ueniunt: quae quidem ideo necessariae sunt, ut exceptiones excludant: semper enim replicatio idcirco obicitur, ut exceptionem oppugnet. Illud tenendum est omnem exceptionem uel replicationem exclusoriam esse: exceptio actorem exnomina, dum aut reus aut actor obicit. Sane solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quasdam peremptorias: ut puta dilatoria est exceptio, quae differt actionem, ueluti procuratoria exceptiotem infitiatur, sed personam euitat. dilatoriae. perpetuae atque peremptoriae sunt, quae semper locum habent nec euitari possunt, qual
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. si qõnẽ in ciuili negotio hñ¬
dam iudex̾ int̾ locutus sit. uł in
cͥminali si ccͣ leges hoc faciat.
re licet ei qui de suspecto tutore
frustretur e dicit se libellũ pͥn¬
cipis dedisse ⁊ sacrũ rescriptũ expec¬
tare audiri desid̾iũ ꝓhibetur. set
si ob eam cam ꝓuocau̾it appella¬
tio eius recipi sacris constitutõi¬
b uetat᷑.

Expanded text:
potest, si quaestionem in ciuili negotio habendam iudex interlocutus sit, uel in criminali, si contra leges hoc faciat. re licet ei, qui de suspecto tutore frustratur, quod dicit se libellum principi dedisse et sacrum rescriptum expectare, audiri desiderium prohibetur: et si ob eam causam prouocauerit, appellatio eius recipi sacris constitutionibus uetat
Abbreviated transcription (Latin):
lp .ł. taty fullo qui curanda
polienda uestimenta acceꝑit. sem¬
ꝑ agit p̃scare eũ custodiam d si ã
soluendo non est ad dñm accio redit
nicħ ẽ. s finti accio mala fidei possõ¬
ti non datur. qmͣus int̾est euis rem
ñ surripi. Quippe cũ res ꝑicislo euis
sit. s nemo de inꝓbitate sua ꝯ seqͣr
actionem. et Ideo soli bone fidi pos¬
sõri. non ⁊̃ male fid̾i furti actõ dat᷑.¬
S ⁊ si respignori data sit. c̾clitori
quocy damus furtiactionem. qmͣ¬
uis in bonis eius res non sit. qͥnimo
non solum adu̾sus exͣneum ei dabi¬
mus. uerum ⁊ ct ppm quoge do¬
et ista iuł scrib̾. nec ñ ⁊ ip̃r dño
dari placet᷑. sic fit ut non teneatir
furti. et agat. Id̾o autem datur itͥq
tores interest an ita demũ. si deb¬
itor soluendo non est ⁊ putat põp

Expanded text:
um Itaque fullo, qui curanda poliendave vestimenta accepit, semper agit: praestare enim custodiam debet. si autem solvendo non est, ad dominum actio redit: nihil est.Sed furti actio malae fidei possessori non datur, quamuis interest eius rem non subripi, quippe cum res periculo eius sit: sed nemo de inprobitate sua consequitur actionem et ideo soli bonae fidei possessori, non etiam malae fidei furti actio datur.Sed et si res pignori data sit, creditori quoque damus furti actionem, quamuis in bonis eius res non sit: quin immo non solum aduersus extraneum dabimus, uerum et contra ipsum quoque doet ita Iulianus scripsit. nec non et ipsi domino dari placefurti et agat. ideo autem datur utrique, toris interest an ita demum, si debitor solvendo non est ? et putat Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissa intelligaturꝰ caꝵ rerũ ãm̃tͣ¬
tio quas añ arrogationẽ ĩ cast̾s ac¬
quisierit qmuis ꝯstitutõnes pͥn¬
cipales de hiis loqnͣtur qui ab ĩitio
cum eẽnt filii famił. militau̾nt ꝙ¬

Expanded text:
elligatur earum rerum administratio, quas ante arrogationem in castris acquisierit: quamvis constitutiones principales de his loquantur, qui ab initio quum essent filii familias,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pp̃ea ꝙ scͥptura que ꝓponepet᷑ int̃¬
positasit obligatũ esse. ¶Seia cũ
salariũ constituere uellet. itã epłã
emisit lucõ ticõ seia salute si ireo¬
dẽ anno cura me. eadẽ affcone circa
me es qͣ semꝑ fuisti ex cõtinenti ac¬
ceptis litt̾is meis disiracta re tua
annos .x Scio enĩqr ualde me bene
ames. quero cũ ⁊ rem suã dixstrax̃it
Iucius ticius ⁊ ad eam ꝓfectus sit ex
eo cũ easit. an ei ex hiis epłis salari

Expanded text:
 ea scriptura quae proponeretur interposita sit, obligatum esse. Seia, cum salarium constituere vellet, ita epistulam emisit: "Lucio Titio salutem. si in eodem animo et eadem affectione circa me es, quo semper fuisti, ex continenti acceptis litteris meis distracta re tua annuos decem. scio enim quia valde me bene ames". quaero, cum et rem suam distraxerit Lucius Titius et ad eam profectus sit et ex eo cum ea sit, an ei ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ut diui frẽs de eo rescripserunt qͥ
fustib cesis inopus publicũ erat
datus. Itẽ constitutionib p̾ncipũ

Expanded text:
ut diui fratres de eo rescripserunt, qui fustibus caesus in opus publicum erat datus. Item constitutionibus principu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ morte ꝓmissoris ñ extingit᷑
stipło. s transit ad heredẽ cuiꝰ ꝑ᷑
interim hereditas sustii.
terem obligonẽ qͥsq recte potest
ꝙ int̾clum recte ei soluitur. Nam
hiis creditũ est recte int̾dũ solui

Expanded text:
enim morte promissoris non extinguitur stipulatio, sed transit ad heredem cuius personam interim hereditas sustinet.terem obligationem quisquam recte potest, quod interdum recte ei soluitur: nam his creditum est recte interdum solui
Abbreviated transcription (Latin):
spectat ut diruite domꝰ a dno destruant᷑
Domũ simptu puͦ extrictam si dñs
ad fp̃s pec. inpensam cũ usuris restis¬
tuere uoluit iure eam res publica dis¬

Expanded text:
ctat, ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico extructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere noluerit, iure eam res publica dis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fideuissores lib̾ant᷑ iͥ forte
minus ỹdonei sint. ⁊ in reliquũ ñ
ex solute qnͣtitatis accesserit᷑ssi plꝰ
seruatũ est ex bonis debitoris a
fisco distractis irre ac m̾ito restitu¬
i postulãtur. ¶Conductor ex fun¬
do fascali nicħ minus tnͣsferre pot̾
nec cyp̃ssi mat̾iam uend̾e̾ uł oliue
ñ substitutis aliis. ceterasq arbo¬
ea bñficio etatis utant᷑

Expanded text:
nisi forte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arboea beneficio aetatis utant
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ĩtułit fudo uendicantur ꝙ si te
dio uite aut pudoris eris alieni uł
ualtudĩs alicuiꝰ ĩpacientia admisit
in fraudes datas libertates retrahi
placuit. Sane ip̃m ab alio emerẽ
mancipiũ ut mauumtat. ñ ẽ ꝓhi¬
bitũ. ergo tũc. ⁊ lib̾tatẽ p̃stare pos¬

Expanded text:
s intulit, fisco uindicantur. Quod si id taedio uitae aut pudore aeris alieni uel ualetudinis alicuius impatientia admisit, in fraudem datas libertates retrahi placuit. Sane ipsum ita ab alio emere mancipium, ut manumittat, non est prohibitum: ergo tunc et libertatem praestare pos
Abbreviated transcription (Latin):
postulenda ẽ. ut m̾ito hiis uti lice¬
at. ea cỹmami cõm̃tariensis adno¬
tanda sunt. ꝙ si ea alit̃ ꝓferantur.
istiui ita protułit cãtad tiuociẽs ite¬
accoꝵ quoꝵ usus ñ fu̾at postula¬
tus ex officõ retitatõ iure poscet᷑
qͥ pro alio fisco cõuentus debitũ
soluit. noĩ ꝙ postulat ꝑsecutõnẽ
bonoꝵ eiꝰ ꝓ quo soluit ĩ quo eiꝰ
adiuuari ꝑ officiũ solet. ¶ Fisca¬
lib debitorib petentib ad cõꝑan¬
dam pecuniam dilatõnẽ negari ñ
placuit cuiꝰ rei estimatio ita arbi¬
trio iudicantis cõceditur. ut ĩ maio¬
rib sũmis ñ plusqmͣ tres m̃ses in
minorib uõ nõ plusqmͣ duo pro¬
ciũ ab imꝑatore postulandũ ẽ ¶ Si

Expanded text:
postulanda est, ut merito his uti liceat, eaque manu commentariensis adnotanda sunt. Quod si ea aliter proferantur, is qui ita protulerit causa cadit. Quotiens itequorum usus non fuerat postulatus, ex officio recitatio iure poscetur. Qui pro alio a fisco conuentus debitum exsoluit, non inique postulat persecutionem bonorum eius pro quo soluit: in quo etiam adiuuari per officium solet. Fiscalibus debitoribus petentibus ad comparandam pecuniam dilationem negari non placuit. Cuius rei aestimatio ita arbitrio iudicantis conceditur, ut in maioribus summis non plus quam tres, menses, in minoribus uero non plus quam duo protium ab imperatore postulandum est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
populari meo globioni p̾sodoro
fecerat eũ ꝓmitte dotem si ĩ ma¬
trimonio decessiss infanti ⁊ decessẽ si¬
rat constante m̾m̾o placebit ex sti¬
mur penã sic recte ꝯcipiemꝰ. si ita
tur earũ rr̃. qui diuisiones s̃ recr¬
piuntur. ueluti uie itin̾is accus aq̃
⁊ siquis faciendũ aliꝙͥ stipulatus
sit ut puta fundũ tradi uł fossã
fod̾i. uł insulã fabricari uł oꝑas uł
quid hiis simile. hoꝵ enĩ diuisio cor
se ubi quid fieri stipulemur. si ñ
q ⁊̃ ĩ hoc gen̾e diuidi scipulatõnẽ
.s. que celsus ait posse dari iusta
estimationẽ fcĩ dandam ẽe peti¬
cionẽ. ¶ Si quis ita scipulatus
ꝑ fc̃m nonerit. tũc qͣti id opus.¬
eͣ erit tantã petuniã dari diem
ꝓmissionis ced. non ex quo loca
fulciri qͥs stipulatꝰ sit. ñ ẽ expec¬
tandũ ut insula ruat. sic deinde
cati pͥossit. s ubi ceꝑit mora facien¬
de insule fieri tunc agetur. diesꝙ
obligõni cedat.

Expanded text:
populari meo Glabrioni Isidoro, fecerat eum promittere dotem, si in matrimonio decessisset, infanti et decesserat constante matrimonio. placebat ex stiemur poenam, sic recte concipiemus: 'si ita tur earum rerum, quae diuisionem non recipiunt, ueluti uiae itineris actus aquae  aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi vel fossam fodiri vel insulam fabricari, vel operas vel quid his simile: horum enim divisio corrse, ubi quid fieri stipulemur, si non etiam in hoc genere dividi stipulationem: secundum quem Celsus ait posse dici iusta aestimatione facti dandam esse petitionem. Si quis ita stipulatus perfectum non erit, tum quanti id opus erit, tantam pecuniam dari?", diem promissionis cedere non ex quo locatfulciri" quis stipulatus sit, non est exspectandum, ut insula ruat, sic deinde icari possit: sed ubi iam coepit mora faciendae insulae fieri, tunc agetur diesque obligationi cedit.
Abbreviated transcription (Latin):
atqͥ magãest huiꝰ rei differentia. nã
si altꝰ ex reis pacti conuenti temꝑali
heres exstit̾it utrũ ne suo nomine an
hereditario exꝑiatur. ut itapossitꝰ
animadu̾te̾ crreptõi locus sit uͨ ne.
¶Itẽ si duo rei sũt ꝓmittendi. ⁊ alt̃
alterũ heredẽ scripserit si confundit᷑

Expanded text:
atquin magna est huius rei differentia: nam si alter ex reis pacti conventi temporalit, is qui heres exstitit utrumne suo nomine an hereditario experiatur, ut ita possis animadvertere, exceptioni locus sit nec ne. Item si duo rei sint promittendi et alter alterum herede
Abbreviated transcription (Latin):
pmiseris. an testõ dare iussus fu̾is. is¬
dares a dño manumissus sit. hec ma¬
numissio simił mortis sit. Sin autẽ
decessiss non tenearis. S ẽt siquis ser¬
uũ quẽ dare ꝓmisit. heres a domino

Expanded text:
promiseris aut testamento dare iussus fueris isdares, a domino manumissus sit, haec manumissio morti similis sit: si autem decessisset, non tenearis. Sed et si quis servum, quem da
Abbreviated transcription (Latin):
qr testes ⁊ signatores qͥrẽ memi¬
nissent. p̃sentes ñ hrẽm uictum
remansisse. nist tt cum furti agam
coꝵ memoria ⁊ p̾sentia ad fidem

Expanded text:
 testes et signatores, qui rem meminis‹s›ent, praesentes non haberem, uictum rem amississe: nunc uero, cum furti agam, eorum memoria et praesentia ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ti si donatõnis cã cũ debitore meo
paciscar. ne añ c̾tũ tempꝰ ab eope¬
tam. ¶ Ex reb donatis fructus
receptus in rõne donationis ñ ꝯputa¬
tur. si uo̾ ñ fundũ. s fructuũ ꝑcep¬
tionẽ tibi donc̾ fructus ꝑcepti ueni¬
unt ĩ cõputatõnẽ donatõnis. ¶ Ꝙ¬
ꝑiñ est ac si pr̃ ipẽ donau̾it aut si
mea uolũtate rẽ meaᷤ tu noĩe tuo.
ticio dones donari ñ pot̾ nͥ ꝙ eius

Expanded text:
ti si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam. Ex rebus donatis fructus perceptus in rationem donationis non computatur: si uero non fundum, sed fructus perceptionem tibi donem, fructus percepti uenient in computationem donatperinde est, ac si pater ipse donaverit aut si mea voluntate rem meam tu nomine tuo Titio dones. Donari non potest, nis
Abbreviated transcription (Latin):
nulliꝰ ẽẽ momenti. qr qui ꝓ dere
p̃hensus est. stipulationẽ ei ad¬
quirere poruit. Nam ⁊ hoc gnr᷑e
quedam donatio ẽ. Int̃ hedita¬
rium enĩ seruũ ⁊ eũ ꝙ pro d̾e¬
licto habetur. plurimũ int̾est
nec pot̃ d̾elictas uideri. ꝙ uni

Expanded text:
nullius est momenti, quia qui pro derelprehensus est, stipulatione ei adquirere poterit: nam et haec genere quodam donatio est. inter hereditarium enim seruum et eum, qui pro derelicto habetur, plurimum interestnec potest relictus uideri qui
Abbreviated transcription (Latin):
iusta seruitute s̾uisse his ꝙ. illũ
lib̾m ẽẽ ignorabat distat ab ista
cũ eiꝰ ꝙ lib̾ emptꝰ. bona fide seruit.
qr ĩ eo ⁊ ip̃iꝰ. ⁊ ẽp̃toris estimato con¬
sentit. Cet̾m is cꝑ scit hoĩem lb̾m
ẽe. qmͣuis ille condicõnẽ suã ig¬
noret. nec possid̾e ꝙͥdẽ. eũ potest
uderi.

Expanded text:
ustam seruitutem seruisse iis, qui illum liberum esse non ignorabant. distat ista causa eius, qui liber emptus bona fide seruit, quia in eo et ipsius et emptoris existimatio consentit: ceterum is, qui scit hominem liberum esse, quamuis ille condicionem suam ignoret, ne possidere quidem eum potest uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł. Si pignus uir uxori uel
lixor uiro remiserit uerior snĩa est
nullã fieri donatõnẽ estimantiũ ꝙ
sine dubio si in fraudẽ creclitorũ
fiat accõne utilis teuocabiturꝰ. idẽq ẽ
⁊ siqͥuis debitor in fraudẽ c̾clitoꝵ pig¬
nus omiserit.
mortẽ sua fid̾i cõmissum hr̃ditatis mr̃¬
ne filio suo soluto a pot̾ate restitust
omissa rõne falcidie plena̾ fidẽ ac debi

Expanded text:
.Etsi pignus uir uxori uel uxor uiro remiserit, uerior sententia est nullam fieri donationem existimantium. quod sine dubio, si in fraudem creditorum fiat, actione utili reuocabitur. idemque est et si quiuis debitor in fraudem creditorum pignus omiserit. morte sua fideicommissum hereditatis maternae filio soluto potestate restituit omissa ratione Falcidiae, plenam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł In accione furti suffic
rem demonsitari ut possit ĩtel¬
ligi de pondẽ autem uasorum
non est necc̃t loqui. sufficra gͥ ita
dici lantem uł discum. ł pateram
a. ł aurea est. an alia q̃ sit. Ꝙ sictuis
argentũ infectũ petat. et massam
argenteam dr̃e. et pondus debebis
pon̾e̾. signati argenti nũm debebit
complecti. ueluti aureos tot. plures¬
ue fiato ei ab ẽẽ. ¶De ueste q̃ricar
an color eiꝰ diçendꝰ sit. et u̾m ẽ colorẽ
eius dici oport̾e. ut ꝙ̃ad̾m in uasig
dicitur patera aurea. ita ⁊ in ueste co¬
lor dicatur. Plane siqnis iuret ꝓcer.¬
to se colorem drẽ ñ posse remitti eihꝰᷤ
res necãtas d. ¶ Qui cẽ pignori eit.
eamq subripuit furti accione tener᷑
furtum aã rei pignorate dñs non¬

Expanded text:
inum.In actione furti sufficit rem demonstrari, ut possit intellegi.De pondere autem uasorum non est necesse loqui: sufficiet igitur ita dici 'lancem' uel 'discum' uel 'pateram': a an aurea an alia quae sit. Quod si quis argentum infectum petat, et massam argenteam dicere et pondus debebit ponere. Signati argenti numecomplecti, ueluti aureos tot plur‹e›sue furto ei abesse. De ueste quaeritur, an color eius dicendus sit. et uerum est colorem eius dici oportere, ut, quemadmodum in uasis dicitur patera aurea, ita et in ueste color dicatur. plane si quis iuret pro certo se colorem dicere non posse, remitti ei huius rei necessitas debet. Qui rem pignori dat eamque subripit, furti actione tenetur. Furtum autem rei pign
Abbreviated transcription (Latin):
cripto diui seueri ꝙ supͣ relatũ
est. S si qua repudiata moxꝰ redut
accusari possit. ⁊ puto non posse ab¬
oleuit enĩ pͥoris mͦmͦis delicta re¬
ducendo eam. idẽ dicendũ est si stu¬
pri uelit accusare eam ꝙͣ postea
duxit uxorem. Sero enĩ accusat
mores quos uxorẽ ducendo ꝓbaue

Expanded text:
cripto diui Seueri, quod supra relatum cripto diui Seueri, quod supra relatum est. Sed et si qua repudiata, mox reductaccusari possit. et puto non posse: aboleuit enim prioris matrimonii delicta reducendo eam. Idem dicendum est, si stupri uelit accusare eam quam postea duxit uxorem: sero enim accusat mores, quos uxorem ducendo probau
Abbreviated transcription (Latin):
los hrẽ d. et inciuirere an maritꝰ
pudice uiuens mulieri qͦ bonos
mores colendi auctor fu̾it ꝑ mictuũ
exigat ꝙͣ ipe non exhibeat q̃ res
pot̾. ⁊̃ uirũ dampnare non rem ob
ꝯpensatõnẽ mutui c̾minis int̃ utͦs
comunicare. ¶Siqͥs uxorẽ uelit
accusare. dicãq eam adict̾iũ omi¬
sisse. añqmͣ sibi nuberet iure uiri
ꝯiunctioni pat̃ postea ꝯsensit. Si
qͥs plane uxorẽ suam cũ ap̃ hosteᷤ
eẽt̃ adult̾iũ amisisse arguat benig¬
niꝰ dicetur posse eũ accusare iure
uiri. s ista demũ adult̾iũ maritꝰ
uindicãbit silũ ostiũ passa ñ ẽet
cetm̃ qui uim patiturꝰ ñ est ĩ ea
cã ut adult̾ii uł stupri damp¬
netur. ¶Si minor .xii. annis
in domo deducta adultiũ ꝯmise¬
rit. mox ap̃. eũ etatẽ excesserit
ceꝑitq ẽẽ uxor ñ pot̾it iure uiri
accusari ex adulterio. co ꝙ ĩmaino¬
s q̃i sponsa pot̾it accusari ex res¬

Expanded text:
los habere debet et inquirere, an maritus los habere debet et inquirere, an maritus pudice uiuens mulieri quoque bonos mores colendi auctor fuerit: periniquexigat, quam ipse non exhibeat: quae res potest et uirum damnare, non rem ob compensationem mutui criminis inter utrosque communicare. Si quis uxorem suam uelit accusare dicatque eam adsisse antequam sibi nuberet, iure viri s, cuius coniunctioni pater postea concessit. Si quis plane uxorem suam, cum apud hostes esset, adulterium commisisse arguat, benignius dicetur posse eum accusare iure viri: sed ita demum adulterium maritus vindicabit, si vim hostium paceterum quae uim patitur, non est in ea causa, ut adulterii uel stupri damnetur. Si minor duodecim annis in domum deducta adulterium commiserit, mox apud eum aetatem excesserit coeperitque esse uxor, non poterit iure uiri accusari ex eo adulterio, quod ansi sponsa poterit accusari ex res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ iuł. hiꝰ uxorem retin̾e ꝓhibe¬
aris non uideri cãm te dissidii p̾stitis¬
se palã est. qr̃ ita is tractabitur. qr̃
culpa mulieris fcõ diuartio.
lp̃ .ł. Hec u̾ba legis. ne quis post¬
hoc stuprũ adult̾iũ fcõ sciens .d.m. et
ad eũ qui suasit. et ad eũ qͥ stuprum
fuit ũe tñ extranei accus atõnem
instituere ñ ꝓhibet᷑ si mͤ ea sit que
ĩ cõcubinatu se dando matͦne nomẽ
ñ amisit ut puta q̃ proni ꝯcubina
fuit. plane sũ iusta uxor fuit. seu ĩeꝰ¬
ta accusatõnẽ institu̾e uir pet̾it. Nã
et sextus cecilius ait hec lex ad om
affert. nͨ .N. soli inquid attrides uxo¬
pͥ maritus adultiũ uindicare que
uulgaris fuit. qmͣuis si uidua ẽẽ.¬
⁊ impune in eam stuprũ ꝯmut̾et᷑.
¶Diuiis seu̾s ⁊ ant̃ rescripserunt
⁊̃ in sponsa. hoc idẽ uindicand. qr¬
m̾mnii ꝑmitiitur. S et si ea sit in¬
mulier cũ qua incestũ ꝯmissũ est
nei posse. ¶Iudex adult̾ii añ ocu¬

Expanded text:
 huiusmodi uxorem retinere prohibearis, non uideri causam te discidii praestitisse palam est. quare ita ius tractabitur quasi culpa mulieris facto diuortio.teriis. Haec uerba legis 'ne quis posthac stuprum adulterium facito sciens dolo malo' et ad eum, qui suasit, et ad eum, qui stupruen extranei accusationem instituere non prohibebitur, si modo ea sit, quae in concubinatu‹m› se dando matronae nomen non amisit, ut puta quae patroni concubina fuit. Plane siue iusta uxor fuit siue iniusta, accusationem instituere uir poterit: nam et Sextus Caecilius ait, haec lex ad omnadfert: nec enim soli, inquit, Atridae uxopotest maritus adulterium uindicare, quae uolgaris fuerit, quamuis, si uidua esset, impune in ea stuprum committeretur. Diui Seuerus et Antoninus rescripserunt etiam in sponsa hoc idem uindicandpermittitur. Sed et si ea sit mulier, cum qua incestum commissum est, nei posse. Iudex adulterii ante ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tus fu̾it alioquin ad hoc uł maxĩe
ulri ofugiunt uolentes bñ ꝯcorda¬
tum sequens m̾m̃ dirim̾e ut dicant
cũ ad ultõ mulierẽ nuptias cõtͣxisse.
Mulier cũ absentẽ uirũ audisset
uita defũctũ ẽe. alii se uinxit mox̾
maritus reu̾sus ẽ. q̃ro quid adu̾sus eã
mulierẽ statuendũ sit.R. tam iuris
qmͣ fcĩ q̃stione mou̾i. Nam si longo tẽ¬
pore transacto sine ulliꝰ stupri ꝓbõe
falsis rumorib inducta q̃i solicta pͥo¬
re uinculo legittimis nuptiis scd̃is
iuacta ẽ ꝙ ueri siraile ẽ deceptam
eam fuisse nicħ uindicta dignũ ud̾i
potꝰ. ꝙ si ficta mariti mor̾e argͫ. fa¬
ciendis nuptiis ꝓbatur prestitisse cũ
hoc fcõ pudicitia ñ laboret uindicari
debet ꝓadmissi c̾minis qualitate.

Expanded text:
tus: alioquin ad hoc uel maxime uiri confugient uolentes bene concordatum sequens matrimonium dirimere, ut dicant cum adultero mulierem nuptias contraxisse. Mulier cum absentem uirum audisset uita functum esse, alii se iunxit: mox maritus reuersus est. quaero, quid aduersus eam mulierem statuendum sit. respondit tam iuris quam facti quaestionem moueri: nam si longo tempore transacto sine ullius stupri probatione falsis rumoribus inducta, quasi soluta priore uinculo, legitimis nuptiis secundis iuncta est, quod uerisimile est deceptam eam fuisse nihil uindicta dignum uideri potest: quod si ficta mariti mors argumentum faciendis nuptiis probabitur praestitisse, cum hoc facto pudicitia laboretur, uindicar‹i› debet pro admissi criminis qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
no quoq libellus dari potꝰ qͣ pͥuilegiũ
si admisit non ꝓhibetur inrtͣ alios . iii.
Menses q̃relam suã apud iudicẽ defer¬
re.¶Querebatur an iure mariti
poss aitusare uir eam feminã q̃ cum

Expanded text:
uilegium si amisit, non prohibetur intra ali‹o›s quattuor menses querellam suam apud iudicem deferre. Quaerebatur, an iure mariti possit accusare uir eam feminam, quae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
slam si utiq crimen adult̾ii ꝙ mulie¬
ri obicitur infanti p̃iudicat cũ possit
et alia adult̾a ee̾. ⁊ inꝑubes defuctũ
prẽm hui̾sse. ¶Uolenti mͥ ream ad¬
tmonio s̃ quo adult̾iũ dicit᷑ ẽẽ ꝯmi¬
ssũ ñ posse mulierẽ ream adult̾ii fie¬
ri.s nec adult̾iũ int̾im agusare pꝰse.¬

Expanded text:
nam non utique crimen adulterii, quod mulieri obicitur, infanti praeiudicat, cum possit et illa adultera esse et impubes defunctum patrem habuisse. Uolenti mihi ream adtrimonio, in quo adulterium dicitur esse commissum, non posse mulierem ream adulterii fieri: sed nec adult
Abbreviated transcription (Latin):
de .ł. Ui miles qui cũ adult̾o ux¬
oris sue pactus est solui sacramento
deportariꝙ debet. Militẽ qͥ soro¬
recepta eẽt abiens defendi non pot᷑.
Socer cũ nurũ. adult̾i accusat᷑um

Expanded text:
eris. Miles, qui cum adultero uxoris suae pactus est, solui sacramento deportarique debet. Militem, qui sororecepta esset, absens defendi non potest. Socer cum nurum adulterii ac
Abbreviated transcription (Latin):
mitti existimes. R̾. turpissime exemp¬
lo is qui nurũ suã accusare instituisset
postea desist̾e maluit ꝯtẽptꝰ lucrũ ex
dote retin̾e tamꝙxͣ culpa mulieris di
n̾e ñ exubuit. ¶Adult̾ii reũ intra
qͥnꝙ annos cõtinuos a die cͥminis
admissi defuncta qͦ muliere postuia¬
ri posse palam ẽ. ¶ Quidã accusare
uolebant adult̾is mułierẽ. ⁊ postula¬
bant ne sibi computarentur dies qͦs
incustodia feciss me autẽ hoc admit¬
scribas. R. opinionẽ quidẽ tuam. et
u̾ba legis et siña adiuuant cui pla¬
cuit utiles dies accusatori oputan¬
dos ẽt. ¶dem quib potuit actusa¬
tionis solsempnia implere. qr̃ sñ
dubio dies quib quis in custodia

Expanded text:
mitti existimes. respondit: turpissimo exemplo is, qui nurum suam accusare instituisset, postea desistere maluit contentus lucrum ex dote retinere tamquam culpa mulieris dirnere non erubuit. Adulterii reum intra quinque annos continuos a die criminis admissi defuncta quoque muliere postulari posse palam est. Quidam accusare uolebat adulterii mulierem et postulabat, ne sibi computarentur dies, quos in custodiam fecisset: me hoc admitscribas. respondit: opinionem tuam et uerba legis et sententia adiuuant, cui placuit utiles dies accusatori computandos esse, id est quibus potuit accusationis sollemnia implere. quare sine dubio dies, quibus q
Abbreviated transcription (Latin):
cem a quo quis ꝓuocauit compel¬
letur alias cansas si quas habet᷑
agere ne utetur hoc p̃textu q̃ĩ ad
offensũ iudicem ꝯicere non debent ex¬
ꝑiri cum possit denuo ꝓuocare.

Expanded text:
cem, a quo quis prouocauit, compelletur alias causas si quas habet agere: nec utetur hoc praetextu, quasi ad offensum iudicem non debeat experiri, cum possit denuo prouocare.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾nt .i. comperto stupͦ aliꝙ̾ acceꝑit
tenetur. ¶Mulier que euitande
pene adult̾i grã lenociniũ fecerit
aut oꝑas suas in scenã locauit adul¬
teris accusari dampnariꝙ ex .s.s. po

Expanded text:
uel pro comperto stupro aliquid acceperunt, tenentur.Mulier, quae euitandae poenae adulterii gratia lenocinium fecerit aut operas suas in scaenam locauit, adulterii accusari damnarique ex
Abbreviated transcription (Latin):
no ue stuprũ fĩ ñ p̃buiss cõphendi
deberet.s ⁊ si in domũ aliꝙͣ aliqͥ so¬
liti fuerint ꝯuenire ad tractandũ de
adult̾io. et si eo loco nicħ fui̾t admissũ
umptñ uidetur is domũ suã ut stu¬
prum adult̾iũ cõmitentur p̃buisse
qr sñ colloq̾o illo adult̾iũ ñ cõmutẽt᷑.¬

Expanded text:
neoue stuprum fieri praebuisset, comprehendi debet.Sed et si in domum aliquam soliti fuerint conuenire ad tractandum de adulterio, etsi eo loci nihil fuerit admissum, uerum tamen uidetur is domum suam, ut stuprum adulteriumue committeretur, praebuisse, quia sine colloquio illo adulterium non committ
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Ad pͥncipẽ remissa cogni¬
dato uictus ꝓuocare. ¶Cum ꝓcura¬
tor cesaris qui partib psidis non fũ¬
giebatur in lite ꝓͥuatoꝵ ius dandi
iudicis non hiũisser frustra ꝓuocatũ ab
ea sentẽtia cõsistit q̃ ñ tenebat. ¶ Fi¬

Expanded text:
. Ad principem remissa cognidato uictus potest prouocare. Cum procurator Caesaris, qui partibus praesidis non fu‹n›gebatur, in lite priuatorum ius dandi iudicis non habuisset, frustra prouocatum ab ea sententia constitit, quae non tenebat. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
inf̾cedat. Cetm̃ si ipẽ ultro eus
custodiã agenti forte . ł nũmoꝵ
ꝯmiserit cũ alioqͥn nicħ ũqmi
dñs tale quid feciss. alit̾ ostimã¬
dum est. ¶Locaui tibi fundum
et ut assolet ꝯuenit: uti fructus
ob mercedẽ mͥ pignori eẽnt. si eoᷤᷤ
clam deportaueris furti tetũ age̾
posse aiebat .s ⁊ si tu alii fructus
pendentes uendid̾is. et emptor eoᷤ
de portau̾it cõseq̃ns erit. ut ĩ fur¬
tiuam cãm eos incid̾e dicamꝰ. et .n.
fructus qmͣ diu suo loco cohereãt.
fundi ẽẽ. et id̾o colonũqr uolũta¬
te dnũ eos ꝑciꝑe uideatursuos
non eq dicit᷑. qͣ detũ rõne colo¬
ni fieri possũt. cũ emptori eos su¬
.x. ded̾it liber ẽẽ iussus erat he¬
res noxali iudicio defendet. pen¬
dente iudicõ seruus datis heredi
.x. ad lib̾tatẽ peruenit. quorit᷑
anñ. alit̾ absolutõ ficri debeat.¬

Expanded text:
cedat: ceterum si ipse ultro ei custodiam argenti forte uel nummorum commiserit, cum alioquin nihil umquam dominus tale quid fecisset, aliter existimandum est. Locaui tibi fundum, et ut adsolet conuenit, uti fructus ob mercedem pignori mihi essent. si eos clam deportaueris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes uendideris et emptor eos deportauerit, consequens erit, ut in furtiuam causam eos incidere dicamus. etenim fructus, quamdiu solo cohaereant, fundi esse et ideo colonum, quia uoluntate domini eos percipere uideatur, suos non aeque dicitur: qua enim ratione coloni fieri possint, cum emptor eos su dederit, liber esse iussus erat, heres noxali iudicio defenderat: pendente iudicio seruus datis decem heredi ad libertatem peruenit: quaeritur, an non aliter absolutio fieri debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ actionẽ empti p̃ciprie spectand
ẽẽ. qͣlẽ seruũ uenditor ꝓmiserit.
ꝙ uͦ ad mandati accionem attiniz.
dubitare se ait. nũ eq dicend̾. sit
omĩm᷑ dampnũ p̃stari debere. ⁊
qͥde̾ hoc ampliꝰ qmͣ in suꝑioribus
rauerit is qui certũ hoĩem emi
mandauerit furem ẽẽ nicħominꝰ
tũ dampnũ decid̾e cogetur. Iusti¬
ssime .N. ꝓ curatorẽ allegare ñ
fuisse. se id dampnũ passurũ. si id
mandatũ ñ suscepiss idq euidẽ¬
tius in cã depositi apparere. nam
licet aliĩ eqũ iudeatur ñ ẽẽ oꝑt̾e
cuiqmͣ plus dampni ꝑseruum e¬
uenire. qmͣ qnͣti ip̃e seruus sit:
multo tñ equius eẽ nemini offi
nore dolũ eiꝰ qui sciens reticuerit
puniendũ ẽẽ dcm̃ sit. Ita ⁊ ĩ hiis
culpam eoꝵ. quoꝵ cã contͣhiturꝰ
ipĩs potiꝰ dampnosam ẽe deb̾e. nã
certam mandatis culpã ẽe. qͥ talẽ

Expanded text:
in actione empti praecipue spectandum in actione empti praecipue spectandum esse, qualem seruum uenditor repromiserit. Quod uero ad mandati actionem attinet, dubitare se ait, num aeque dicendum sit omni modo damnum praestari debere, et quidem hoc amplius quam in superioribus rauerit is, qui certum hominem emi mandauerit, furem esse, nihilo minus tamen damnum decidere cog‹a›tur. iustissime enim procuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum uideatur non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, quam quanti ipse seruus sit, multo tamen aequius esse nemini officnore, dolum eius, qui sciens reticuerit, puniendum esse dictum sit, ita in his culpam eorum, quorum causa contrahatur, ipsis potius damnosam esse debere. nam certe mandantis culpam esse, qui talem
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ħ Ei serse coĩs uni
ex dĩis furtũ feceꝑit cõi diuidũdo
agi deb̾ẽ placet.⁊ arbitͥo iudicis
contineri. ut aut dampnũ p̃stet
mͦ noxalis accio capud sequatur.
ut ⁊̃ si liber g̾actus sit cũ ip̃oagi
posse dicamꝰ. sicuti non agereturꝰ
⁊̃ si ꝓprius fuisset. Ex hiis igitur
apparet ⁊̃ mortuo seruo nichil eẽ
ꝙ actor eo nomine consequi possit:
nisi forte quid ex re furciua ad so¬
ciũ ꝑuen̾it. hiis ⁊̃ illud consequẽs
ẽẽ ait. ut si is serluis ꝙ̃ mͥ pigno¬
ri dedĩs furtũ mͥ fecerit. agendo
ccͣria ꝑignorantiꝰa consequar u¬
ti. similit̾ aut dampnũ decidas
aut ꝓ nore dedicõne hoĩem relinqͣs.
¶Idem dicendũ de eo est ꝙ̃ cõuenis¬
set in cã redibitõis ẽẽ. uti ꝙ̃ ad̾m¬
dampnũ decidere. ł pro noxe de di¬
cione hoĩem relinquere cogatur
nisi cy in hiis ampliꝰ sit. ꝙ si sciẽt ͣ¬
qͣignoranti furem pignori ded̾iti
est. id enĩ bone fid̾i cõuenire. set

Expanded text:
m. Si seruus communis uni ex dominis furtum fecerit, communi diuidundo agi debere placet et arbitrio iudicis contineri, ut aut damnum praestet modo noxalis actio caput sequatur. ut etiam, si liber sit factus, cum ipso agi posse dicamus, sicuti non ageretur etiam, si proprius fuisset. ex his igitur apparere et mortuo seruo nihil esse, quod actor eo nomine consequi possit, nisi forte quid ex re furtiua ad socium peruenerit. His etiam illud consequens esse ait, ut et si is seruus, quem mihi pignori dederis, furtum mihi fecerit, agendo contraria pigneraticia consequar, uti similiter aut damnum decidas aut pro noxae deditione hominem relinquas. Idem dicendum de eo, quem conuenisset in causa redhibitionis edamnum decidere uel pro noxae deditione hominem relinquere cogatur. Nisi quod in his amplius sit, quod, si sciens quis ignoranti furem pignori dederit, est: id enim bonae fidei conuenire: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
itam h̾editatẽ ticõ furtũ fecio. si
adita hereditate legatũ ad se ꝑti¬
nere uoluerit. Furti eiꝰ serui noĩe
aget cũ eo ticiꝰ. qr neq tũc cũ face¬
ret. furtũ eiꝰ fu̾it. et ut maxĩe qͥs
existimet si seruus ẽẽ ceꝑit ei cui
furtũ fecerat. tolli eiꝰ furti actio¬
nem. ut nec si alienatus sit agi
possit eo noie. nec post aditã qͥdẽ
hr̃ditatẽ ticis factus est. qr ea q̃
legantur recta uia ab eo qͥ legaũ
ad eũ cui legata sunt transeũt.
mutato cõsilio id dño postea red¬
didit fur est. Nemo enĩ tali pccõ

Expanded text:
itam hereditatem Titio furtum fecit. si adita hereditate Seius legatum ad se pertinere uoluerit, furti eius serui nomine aget cum eo Titius, quia neque tunc, cum faceret furtum, eius fuit, et ut maxime quis existimet, si seruus esse coeperit eius, cui furtum fecerat, tolli furti actionem, ut nec si alienatus sit, agi possit eo nomine ne post aditam quidem hereditatem Titii factus est, quia ea, quae legantur, recta uia ab eo qui legauit ad eum cui legata sunt transeunt. mutato consilio id domino postea reddidit, fur est: nemo enim tali pec
Abbreviated transcription (Latin):
R nͥ p̾stitiss fid̾r cõmissã lib̾tatem
non deberi. ¶ Seruus ita testõ ita
manumissus eꝰ stichꝰ seruus meus
actor. si rõnẽ oẽm actus sui hr̃dist
meo redliderit ⁊ eo noĩe sat̃fec̾it li¬
ber esto.eiꝙ cũ lib̾ erit dari uolo

Expanded text:
 praestitisset, fideicommissam libertatem non deberi.Seruus testamento ita manumissus est: 'Stichus seruus meus actor si rationem omnem actus sui heredi meo reddiderit eoque nomine satisfecerit, liber esto eique, cum liber erit, dari uolo
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾o̾. ł. Si quẽ seruũ tuũ ad c̾tũ
tempus statu liberũ relinq̃re uis ni¬
cħ int̾est utͦ mͦ caueas. si seruient aũ
si triennio oꝑas decderit lib̾ esto. aũ¬
uxori sue legaũt ⁊ cũ ea impsiss lib̾m
ẽe iusserit. ⁊ en ͤ lege nups̾it. liber fiet
is homo. Qui sñ manumissione ad li¬

Expanded text:
atorum.Si quem seruum tuum ad certum tempus statuliberum relinquere uis, nihil interest, utro modo caueas, 'si seruierit' an 'si triennio operas dederit, liber esto'.Pauuxori suae legaverit et, cum ea nupsisset, liberum esse iusserit et ea ex lege nupserit, liber fiet is homo. VIII QVI SINE MANVMISSIONE AD LI
Abbreviated transcription (Latin):
uba pariaꝙ fecit ad oĩ noiã ꝑ̃tine¬
ant erceptis ꝑditis. dẽm̃ ut hoc sigͥfic
si oẽm petuiam ab omĩb exegerĩt¬
⁊ heredi soluerint uł eo noiẽ sat̾fecĩt¬
⁊ si in exactione noĩm cessauerit itra
sex m̃ses lib̾tas illis ñ ꝯpetat . Re. ma
infestam e̾̃e ꝯdicõnẽ ubis testĩ supra¬

Expanded text:
it' ad omnia nomina pertineant exceptis perditis, ut hoc significent 'si omnem pecuniam ab omnibus exegerint et heredi soluerint uel eo nomine satisfecerint' et, si in exactione nominum cessauerint intra sex menses, libertas illis non competat. respondit manifestam esse condicionem uerbis test
Abbreviated transcription (Latin):
deret . R. nicħ eam rem impedixe cõ¬
dicõnẽ simͦ rõ redde̾tur. ¶ Ticius
testõ seruos actores singulos diu̾sis
ꝑsonis legauit cum adiectõne si rõneͤᷤ
heredi reddiderit. de iñ ꝓprio capite ita
scripsit om̃s accores qͦs iegaui.ł man¬
umisero intͣ qͣrtũ mĩsem mortis mee
rõnes redd̾e uolo dñs quib a me legati
uissit eq̃ tũ hac adiectione si rõnes hx¬
di roddid̾int q̃ro cũ ꝑ heredẽ fiat quo
minꝰ reddantur. utrũ statu lib̾i eẽ

Expanded text:
deret. respondit nihil eam rem impedire condicionem, si modo ratio redderetur.Titius testamento seruos actor‹e›s singulos diuersis personis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderint': deinde proprio capite ita scripsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes reddere uolo et dominis, quibus a me legati iussit aeque cum hac adiectione 'si rationes heredi reddiderint'. quaero, cum per heredem fiat, quo minus r
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Quociens lex obligõ¬
nẽ introducit. nͥ si noĩatun caue¬
rit. ut sola ea actione utamur
etiam uetes eo noĩe accõnes
cõpete̾t. ¶ Si ex eodẽ fcõ du
e ꝯpetant actiones. p̃t̾ea iudicis
quatur.

Expanded text:
m Quotiens lex obligationem introducit, nisi si nominatim caverit, ut sola ea actione utamur, etiam veteres eo nomine actiones competere. Si ex eodem facto duae competant actiones, postea iudicis quatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ reu̾a ip̃ius fuit. dicendũ ẽ iudi¬
cium in eũ trͣsferri. ⁊ si ñ paciatur
id fieri. cõmitti stipłonẽ. Siaũ homo
petitoris fuit. n iussu meo hẽditatẽ
adierit. fideiussores tenebuntur ob

Expanded text:
dem re uera ipsius fuit, dicendum est iudicium in eum transferri et, si non patiatur id fieri, committi stipulationem: si autem meus petitoris fuit neque iussu meo hereditatem adierit, fideiussores tenebuntur ob
Abbreviated transcription (Latin):
exstit̾it. non est soluendo qui sub con¬
dicõne acceptus: restituendã actõnẽ
inpure acceptũ pomp̃. scrib̾. ¶ Pret̾e¬
a si fideiussor exstit̾it heres. fideiusso¬
ri sũ plures eq̃ hic quoꝙ ꝑtinebit ad¬
eandem cãm in quoꝵ ꝑsona eq̃ locũ
hẽbũt ea q̃ sunt a diuo adriano ꝯsti¬
tuta. ¶Preterea si q̃ratur an soluẽ¬
do sit pͥncipalis fideiussor. ⁊̃ uires sec̃¬
tis fideiussoris ei ag̾gande st̃. ¶ Sic̃
ip̃is fideiussorib ita hẽdib quoq eoꝵ
succurrend̾. pomp̃. scribit. Si fideius¬
sor fu̾it pͥncipalis.⁊ fideiꝰsor fideiusso¬
ris ñ poterit desiderare fideiussor. ut
int̃ se ⁊ eum fideussorẽ. ꝓ quo fide¬
iussit diuidatur obligõ. Ille. N loco
rei est. ñ pot̾ reus desid̾are ut inter
se ⁊ fideussorẽ diuidatur obligatio
ꝓinde si ex duob fideuorib ait̃ fide¬
uissorẽ decłit adu̾sus eũ qͥdẽ ñ diuidr᷑.
obligatio ꝓ quo int̾uenit adu̾sus
ꝯfideiussorem mag̃ est ut diuidatur.

Expanded text:
exstitit, non est soluendo qui sub condicione acceptus est, restituendam actionem in pure acceptum Pomponius scribit. Praeterea si fideiussor exstiterit fideiussori siue plures, aeque hic quoe locum habebunt ea, quae sunt a divo Hadriano constituta. Praeterea si quaeratur, an solvendo sit principalis fideiussor, etiam vires sequentis fideiussoris ei adgregandae sunt. Sicut ipsi fideiussori, ita heredibus quoque eorum succurrendum Pomponius scribit. Si fideiussor fuerit principalis et fideiussor fideiussoris, non poterit desiderare fideiussor, ut inter se et eum fideiussorem, pro quo fideiussit, diuidatur obligatio: ille enim loco rei est nec potest reus desiderare, ut inter se et fideiussorem diuidatur obligatio. proinde si ex duobus fideiussoribus alter fideiussorem dederit, aduersus eum quidem non diuiditur obligatio, pro quo interuenit: aduersus confideiussorem magis est ut diuidatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hiis tabulis continetur. s si tã¬
t interfuit ut puta si c̃rogra¬
pha aureoꝵ .x. tabule fuerint.
nam dm̃is hoc duplicari ꝙ si iã
erant in anes. qr solutũ ꝓponeba¬
p̾cii uideatur ẽẽ estimatõ faciẽda
ꝙͥ enĩ int̾fuit eius. s pot̃ dici. qr
non ñcmͣ debitores tabulas sibi
restitui petant. qr non nũqmͣ
calũpniant᷑ debitores. q̃ĩ indebi¬
to soluto ab huis int̾ eẽ creditoris
tabulas hr̃e. ne forte ꝯtͦu̾siam
suꝑ ea re paciatur. et generalit᷑
dicendũ est itid ꝙ int̾est dup¬
licari. ¶ Inde pot̾ queri siquis
cum alias ꝓbationes m̃se qmͣ scͥp¬
turam haberet. cỹ rogͣphi furtũ
passus sit. an estimari duplo cp̃¬
rographi qnͣtitas debeat. ⁊ nũ¬
quid non. q̃i nicħ int̃sit. qnͣtum
liunde ꝓbare. q̃mad̾m ibinis¬
tabulis instrument̃oꝵ scriptum
tũ est. ut alio cỹrographo sali
securior sit c̾clitor. ¶ Apocha ꝙͣ
si fu̾it surrepta. eq dicendũ est
furti actionem. in id ꝙ uit̾ est

Expanded text:
bulis continetur, scilicet si tanti interfuit, ut puta si chirographa aureorum decem tabulae fuerint, dicimus hoc duplicari. quod si iam erant inanes, quia solutum proponebapretii videatur esse aestimatio facienda? quid enim interfuit huius? sed potest dici, quia nonnumquam debitores tabulas sibi restitui petant, quia nonnumquam calumniantur debitores quasi indebito soluto, ab his interesse creditoris tabulas habere, ne forte controversiam super ea re patiatur. et generaliter dicendum est in id quod interest duplari. Inde potest quaeri, si quis, cum alias probationes mensaeque scripturam haberet, chirographi furtum passus sit, an aestimari duplo chirographi quantitas debeat. et numquid non, quasi nihil intersit? quantum liunde probare? quemadmtabulis instrumentum scriptum rum est, ut alio chirographo salvo securior sit creditor. Apocha quoque si fuerit subrepta, aeque dicendum est furti actionem in id quod interest
Abbreviated transcription (Latin):
re fundi tui apes fecerint. siqͥs
eas uł fauũ abstułit eũ ñ ten¬
eri tͥ furti. q non fuerunt tue.
easq constat captarũ terran
fructus stantes subripuergt ac¬
turũ furti. q̃ꝑ tͥ pͥmũ dece̾ptus

Expanded text:
re fundi tui apes fecerint, si quis eas vel favum abstulerit, eum non teneri tibi furti, quia non fuerint tuae: easque constat captarum terra m eo, qui fructus stantes subripuerit, acturum furti, quia, ut primum decerptus
Abbreviated transcription (Latin):
tum accipiatur. q̃sitũ utrũ obliget᷑
fideiussor qĩ ĩminꝰ an non obligetur
an usus fructus pars rei sit. an ꝓpͥs̃
qͥdam. s cũ usus fructus fundi ius est
ĩ ciuile ÷ fideissorẽ er sua ꝓmissio¬
ne non teneri. ¶Adeo a seruo pot̃
fid̾iussor accipi. ut ip̃ẽ qͦ dñs in id
ꝙ sibi debetur fid̾iussor est ab eo rec¬
t̾e accipiat. ꝙ̃ fideuissorẽ. ⁊̃ ab eo
ipõ seruo int̾rogari nichił. inpe¬
dit. ¶ Si a furioso stipulat᷑ fu̾s
non posse te fideuissorẽ acciperei
stũ est. q ñ solũ ⁊p̃ snpulttis nul¬
la int̃resseiss. s nec negotiũ quidem
ullũ gestũ intelligitur. ꝑ si pro reo¬
furioso iure obligõ fideiussorẽ acce¬
pero tenetur. fideuissor ad ꝙ uulgo
dcm̃ est. Maleficõꝵ fideiussorẽ accipi
ñ posse. non sic nisi intelligi posse d
ut in penam furti is cui furtũ frm̃
fu̾it fid̾uissorẽ acciꝑe ñ possit. nã pe¬
nas obmaleficia solui magna rõ sua¬

Expanded text:
obligetur fideiussor quasi in minus, an non obligetur e, usus fructus pars rei sit an proprium quiddam: sed cum usus fructus fundi ius est, incivile est fideiussorem ex sua promissione non teneri. Adeo a servo potest fideiussor accipi, ut ipse quoque dominus in id, quod sibi debetur, fideiussorem ab eo recte accipiat: quem fideiussorem etiam ab eo ipso servo interrogari nihil impedit. Si a furioso stipulatus fueris, non posse te fideiussorem accipere certum est, quia non solum ipsa stipulatio nulla intercessisset, sed ne negotium quidem ullum gestum intellegitur. quod si pro furioso iure obligato fideiussorem accepero, tenetur fideiussor. Id quod volgo dictum est maleficiorum fideiussorem accipi non posse non sic intellegi debet, ut in pum est, fideiussorem accipere non possit nam poenas ob maleficia solui magna ratio sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcłientio auito scripe sit. milẽ¬
iam qnͣdam mulieremi cũ eẽt in
asia ꝙ ab heredib sceleris accep¬
ta petuma partum sibi medica¬
mentis ipsa abegisset rei ca¬
pitalis esse dampnatam. ⁊ si
si qua uisceribus suis post
diuortium qui s pregnans fu au¬
isset enim intulerit ue iam
inimico marito filium procre

Expanded text:
abito scripsit Milesiam quandam mulierem, cum esset in Asia, quod ab heredibus secundis accepta pecunia partum sibi medicamentis ipsa abegisset, rei capitalis esse damnatam. sed et si qua visceribus suis post divortium, quod praegnas fuit, vim intulerit, ne iam inimico marito filium procre
Abbreviated transcription (Latin):
meã exusserit. capitis pena plecte
ssuos tm rescriptõ diui pii ꝑmuti¬
tur. at non eiusdẽ religionis ho¬
minẽ qui hoc fecerĩt castrantip
penã irrogatur. ¶ Seruo sine in¬
dice ad bestias dato non solũ qͥ nen¬
didit pena uerũ ⁊̃ qui cõꝑauit
tenebitur post legẽ pr̃omam. ⁊
minis potestas ablata est ad besti¬
as depugnandas suo arbitrio seruos
tidere. oblato tũ iudicis seruosi sta

Expanded text:
meam exusserit, capitis poena plectetsuos tantum rescripto diui Pii permittitur: in non eiusdem religionis qui hoc fecerit, castrantis poena irrogatur.Seruo sine iudice ad bestias dato non solum qui uendidit poena, uerum et qui comparauit tenebitur.Post legem Petroniam eminis potestas ablata est ad bestias depugnandas suo arbitrio seruos tradere: oblato tamen iudici seruo, si iusta
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. scilicet ut ossa ⁊ cin¬
eres collecta sepulture tradi
deportatus uel relegatus
fuerit. pena etiam post mor¬
tem manet ne᷑ licet eum in¬
de transferrel alicubi ⁊ sepe¬
lire inconsulto principe ut
sepissime seuerus ⁊ ant̃. rescͥp¬
serunt.⁊ multis petentibus

Expanded text:
sunt, scilicet ut ossa et cineres collecta sepulturae tradideportatus uel relegatus fuerit, poena etiam post mortem manet, nec licet eum inde transferre aliubi et sepelire inconsulto principe: ut saepissime Seuerus et Antoninus rescripserunt et mul
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ¶ Lucius ꝓ tributrali eos
reatauit. qi officõ traditos. q̃ ro cũ
ausus est libellos de domo subtͣctoᷤᷤ
nicħ ꝯueniss uendidiss. aut ante
qm dies uendicionis ueniret pe¬
cunia non soluta id fecit furti sibie
obligauit.

Expanded text:
Lucius pro tribunali eos recitavit quasi officio traditos: non sunt ciatur, qui ausus est libellos de domo subtractos nihil convenisset, vendidit, aut ante, quam dies venditionis veniret pecunia non soluta, id fecit: furti se obligat.
Abbreviated transcription (Latin):
no qui legõnis tempore legatus
tionis officio functus sit ĩ rem
suam nicb ag̾e pot̾ exceptis hiic
que ad iniuriam eius. ł damp¬
nũ ꝑ acca sut. ¶ Siquis ĩmun̾e
legationis añ qm ad patͥam reu̾te¬
tur decessit. sumptus. ꝓficiscendi
leg̾o. camꝙ gratuitam suscep̃.p.

Expanded text:
no, quod legationis tempore legatus tionis functus sit, in rem suam nihil agere potest, exceptis his quae ad iniuriam eius uel damnum parata sunt.Si quis in munere legationis, antequam ad patriam reuertetur, decessit, sumptus, qui proficislegatio eamque gratuitam suscepit, p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scribi ei possit. ab hiis quoꝵ noĩa
ꝯphensa non sunt q̃i adu̾sus ip̃os
adquieu̾it snĩe.⁊ cũ una cã sit arbi¬
tror ñ ẽẽ p̃scribendũ. certe si plures
hii st̃ aduersus quos ꝓnũctatur. et
quoꝵdam noĩa in libelł. cõp̃hensa¬
sit᷑. quoꝵdam. non. hii soli appelłas¬
p̃hensa sunt quid ergo si cam appellã¬
di c̾tã dixerit. an liceat ei discedere
ab hac. ⁊ aliã cãm allegare. an u̾o q̃i
forma quadam obstructus ẽ. puto
facultatẽ in agendo ⁊̃ aliam causam

Expanded text:
scribi ei possit ab his, quorum nomina comprehensa non sunt, quasi aduersus ipsos adquieuerit sententiae. et cum una causa sit, arbitror non esse praescribendum. Certe si plurhi sunt, adversus quos pronuntiatur, et quorundam nomina in libellis sint comprehensa, quorundam non, hi soli appellasprehensa. Quid ergo, si causam appellandi certam dixerit, an liceat ei discedere ab hac et aliam causam allegare? an vero quasi forma quadam obstrictus sit? puto facultatem in agendo etiam aliam causam
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretandi pot̾atẽ hu̾it uł p̃ ueld
p̃ses ꝓuincie. aut ꝓcurator cesaris:
lio condempnato is cuiꝰ int̾ẽ appel¬
lare pot̃ qualis est qui ꝑ protu¬
ratorẽ exꝑtus uictus est. nec ꝓcu¬
rator suo noĩe appellet. Item si em
ptor de ꝓprietate uictus est eo ces ẜi
deneganda emptori appelłandi fa¬
cultas. quid enĩ si uenditor qͥ appsłare
noluit y̾doneus nõ est. quĩ ⁊̃ si actor
applłauerit demñ incãe defensione sus

Expanded text:
interpretandi potestatem habuit, uelut praeses prouinciae aut procurator Caesaris: lio condemnato is cuius interest appellare potest. Qualis est, qui per procuratorem expertus uictus est nec procurator suo nomine appptor de proprietate victus est, eo cessant deneganda emptori appellandi facultas. quid enim, si venditor, qui appellare noluit, idoneus non est? quin etiam si auctor ap