comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dati accõe h̾edes tenẽtur.
utile legatũ ẽ ꝙ debitor cre¬
ditori suo legat. R̾. ¶ quot̃
ita ĩ utile ẽẽ legatũ suncħ
ĩt̃ ẽet tͣditoris extesto potiꝰ
ag̃e qm ex p̾stmna obligõe.
nam ⁊ sititius mandaũ it
menio ut pecũam ꝓnict̾et.
deĩ lib̾ari eũ iusserit. asti

Expanded text:
dati actione heredes tenerentur, utile legatum› est quod debitor creditori suo legat. respondit, qita inutile esse legatum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius mandauerit Maeuio, ut pecuniam promitteret, deinde liberari eum iusserit a sti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn u̾sitosorib cederet neõ
dubicabat qnͥminꝰ porro
coratinũ añ isguũ añ me¬
linũ s uo noĩe q. cocũ pur¬
pura uẽ designant᷑. ¶ Sũ iuir
ita legass. q̃ uxoris cã ꝑ aca
sunt. ei do lego. ap̾ p̾torem

Expanded text:
oloribus cederet, nemo dubitauit. quin minus porto coracinum aut hysginum aut melinum suo nomine quam coccum purpuraue designatur? Cum uir ita legasset: 'quae uxoris causa parata sunt, ei do lego', ego apud praetorem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃z iͥ erũt cũ moriar. q̃sitũ est
de mãcipus q̃ ĩ hus p̃diis
q̃ iͥ fu̾ut ĩ die mortis an ad
deri. ¶Peto ut sundũ me¬
um campamanũ genesiea
lumpne̾ mee asctatis ccͣ au

Expanded text:
i erunt cum moriar": quaesitum est de mancipiis, quae in his praediis quae ibi fuerunt in diem mortis, an ad deri. "Peto, ut fundum meum Campanianum Genesiae alumnae meae adscribatis du
Abbreviated transcription (Latin):
falcdie .ẜ. ut ꝑtis dimidieq̃ ad
eum ex bonis prĩs ꝑuen̾ quartã.
idest tocius assis sexemitiam
retineat quod si impubes ex
untia dum taxat institut᷑
sem legata eum p̾staturum.
ħ̾ita tõe legis faicidie. licet
enim ex untia fu̾it ħrs impu¬
bes institutus. tñ quodas¬
tep̃ accesserit augebit lega¬
ta a sb̃stituto relicta ołb &
exceptis hiis hiꝰ lib̾is quib

Expanded text:
cet ut partis dimidiae, quae ad eum ex bonis patris peruenit, quartam, id est totius assis sescunciam retineat. Quod si impubes ex uncia dumtaxat institutus sque legata praestaturum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta. Omnibuexceptis his liberis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum plerumq scqͥpti ħides omͭ¬
tant ħrditatem. cum scirent e¬
mancipatum aut petisse aut
petiturum ꝯͣ tabłas bonoꝵ pos
d̾em h̾rdem tescͥpsit. eiq sũsti¬
tuit. emancipatum autem fili¬
lium p̃t̾iit. de inde ut̾q filius
acceꝑunt bonoꝵ possõm. lega¬
ta sunt ⁊̃ asb̾stituto in pubis
telicta ñ tm̃ lib̾is ⁊ ꝑentibꝰ ilm¬

Expanded text:
 plerumque scripti heredes omittant hereditatem, cum scirent emancipatum aut petisse aut petiturum contra tabulas bonorum posberem heredem scripsit eique substituit, emancipatum autem filium praeteriit: deinde uterque filius acceperunt bonorum possessionem: legata sunt etiam ‹a› substituto impuberis relicta non tantum liberis
Abbreviated transcription (Latin):
si sͥ hr̃s non er̃alium sb̾fti¬
tuatu sb̾stitutõ sifilius ⁊ ex
eo tempr̃ nepos postumꝰ ita
hr̃des institũt᷑. ut gallo a¬
quilio placuit. ⁊ ne poti si is
hr̃s ñ er̃. ticius sb̾aituatur.
filio hr̃de existente. ticiu oĩ¬
modo id ẽ ⁊̃ sinepos nacus
nou fũit: extłudi.2

Expanded text:
non erit, alium substituat, ualet substitutio.Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede existente Titium omnimodo, id est etiam si nepos natus non fuerit, excludi
Abbreviated transcription (Latin):
digo ł tꝰ bona uener̃t licet
obreptũ su̾it p̃toriꝗ decreto
ad ministracõnem nõ d.
⁊ potuit aliquid pr̃ eorũ
post testm̃ fcm̃ ĩcidens ig¬
norasse. aũ cũ destinatũ
ħ̃ mutare testm̃. id ñ fecisse.
ceũ ¶Nlutor rr̃ ⁊ animaluũ
puꝑilli uendicionẽ fecio.
s quedã animalia ẽptoei¬
bus p̾cͥum nõ soluentibus
remiuit. ⁊ ap̃se hũit. p̃tium
idem roĩb puꝑ illi accepto
tulit. ex hiis aliqua nata st̃.
de fũcto tutore hr̃s eiꝰ eaudẽ
tutelam administrauit.
⁊ aĩalia a̾nis płi̾mis possedit.¬

Expanded text:
ius bona uenierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto administrationem non debet, et potuit aliquid pater eorum post testamentum factum accidens ignorasse aut, cum destinatum haberet mutare testamentum, id non fecisse. Tutor rerum et animalium pupilli uenditionem fecit, sed quaedam animalia emptoribus pretium non soluentibus retinuit et apud se habuit, pretium idem rationibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plurimis possedit
Abbreviated transcription (Latin):
obligetur iurando. celsus iubẽ¬
cius obligari enu ait̃. ꝑuiq re¬
Rerre. quam ob cãm de oꝑit lis̾¬
tus iuraũit. ⁊ ego celso ad qui¬
estos iurare a̾ d pꝰ manu missi¬
onẽ ut obligetur siut statĩ siue
pꝰ tp̃c iurau̾it. obligabitur. su
se prãturum̃. oꝑas qualestumq.
que mo᷑ ꝓbe iure licito inponũ¬
tinsrescͥ̾ptum ẽ adiuo adriano.
⁊ de inceps cessare oꝑa rum ꝑte¬
cucõm ad ũsus eum qui ex cã
fid̾i cõmissi ad lib̾tatem ꝓductꝰ
ẽ dabitur ⁊ impub̾em cũ adole¬
lib̾i prõni ex in equalib ꝑti¬
b eẽnt instituti. utr̃ ꝓꝑte di¬
midia. an ꝓ ħrditariis hãnt o¬
ꝑarum accõnem. ⁊ puto u̾iut li¬
b̾os ꝓ equalib ꝑtib hituros ac¬
cõnemꝑarui aut̃ refert. in pot̾¬
tate su̾int lib̾i. anu̾o emancipa¬
ti.s si in adopcõm datum b̃idẽ
scͥpͥserit patronus: mag̾ ẽ ut
oꝑ ei debeant᷑. nec prõne lib̾i sũ¬
mouent᷑: ab oparum petitõne.

Expanded text:
obligetur iurando. et Celsus Iuventius obligari eum ait parvique referre, quam ob causam de operis libertus iuraverit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et sive statim sive post tempus iuraverit, obligatur. se praestaturum, operas qualescumque, quae modo probe iure licito inponuntur. Rescriptum est a diuo Hadriano et deinceps cessare operarum persecutionem aduersus eum, qui ex causa fideicommissi ad libertatem perductus est. Da bitur et in impuberem, cum adoleliberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habituros actionem. Parui autem refert, in potestate fuerint liberi an uero emancipati. Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur. Nec patronae liberi summouentur ab operarum petitione.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiũ enim oꝑa a lib̾tis. at pec¬
cunia h̾rdi credita petitur. ħ̃
ueram. nam ⁊̃ p̾t̾itarum oꝑarũ
actõnẽ dari ħrdi exͣneo sine¬
excepcõis metu exceptõnis pła
lꝑ .ł.xu. ab c̃. Si quis oꝑas sit
stipulatus sibi lib̾isq suis. ⁊ ad
postumos ꝑuenit stipulacõ¬

Expanded text:
 enim operae a libertis ac pecunia credita petitur. haeueram: nam etiam praeteritarum operarum actionem dari heredi extraneo sine metu exceptionis pla Sabinum. Si quis operas sit stipulatus sibi liberisque suis, etiam ad postumos peruenit stipula
Abbreviated transcription (Latin):
amita maxima est ab aui
soror: pr̃is iss matͥs amita ma¬
ior. cec̾a m patruo maximo ĩ¬
mutato tm̃ hoc. ut ubi est ab¬
aui ꝑ fr̃: ponatur ab aui soror.
¶Mat̾tera maxĩa ẽ ab auie
soror: prĩs nł matͥs mat̾t̾a¬
mat masor.tet̾ea: ut supͣ ad
exttemum tͣaxat: ꝓanie łtat᷑.¬
ꝓp dĩta ab auia sorore. hos om̃s
quos apatruo magno ꝓposui¬
mꝰ: qͥdam hiis nominb desig¬
nant. abpateuus. ab auũdłs
ab amita. ab mat̾t̾a. itaq ⁊ nos
in different̃ hos ponemus. qs
at̃ ego appello abpatruoᷤ ab¬
aiũcłos abamitas. ab mat̾ce¬
sororisq ab nepotem. ¶ pa¬
trui maioris filiꝰ filia. hiift̃
ꝓ aui frĩs filins filia. ab aui
a̾banie. ꝑ ꝓ auũ nepos nep¬
tis exfilio. ꝑ ͤ. sb̾ ħ ecũt .xui.
⁊ unm̾acõne sic ducta: ut ĩ¬
in qͥnito gradn cũ patmũ ma¬
iorit maiorem demonsitemꝰ:
fecimus. ad iecto dum taxat
alio filia qr filiꝰ patrui ma¬

Expanded text:
amita maxima: ‹ea› est abaui soror, patris uel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abaui frater ponatur abaui soror. matertera maxima: ea est abauiae soror, patris uel matris matertera maior: cetera ut supra ad extremum posita abaviae sorore. hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abavunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abavunculos, abamitas abmatertesororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proavi fratris filius filia, abavi abaviae per proavum nepos neptis ex fiumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui ma
Abbreviated transcription (Latin):
płr. ⁊ ꝓnepote ⁊ ꝓ nepte sin¬
guł quadrifatiamꝰ ut supͣ de¬
monstromꝰ. acceptis. ¶ Soro
uł ab neptis filius filia. ꝓ ne¬
potis uł ꝓneptis. nepos neptis.¬
neptis. ¶Sexto gradu ꝯtinen

Expanded text:
pronepote et pronepte singulis quadrifariam, ut supra demonstravimus, acceptis. sororisvel abneptis filius filia, pronepotis vel proneptis nepos neptis,neptis.Sexto gradu continen
Abbreviated transcription (Latin):
intelligatur. nepotis bifari¬
am geminatum. is ñs nepo¬
te dum taxat ad nũato ⁊
qͣ dmuplatur. isqui geminatꝰ
erat duplicat᷑ ⁊̃ nepote ꝯputata.

Expanded text:
intellegatur, nepotis bifariam, geminatur is numerus nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computata.
Abbreviated transcription (Latin):
filius filia noĩatur patrui ne¬
pos neptis. ⁊ hii sut au pa¬
neptit ex nepote ur nepte fi¬
lio natis. ꝯso bͥnei ꝯsobͥne filnis
pos uł neptis sb̾ singnł patru

Expanded text:
inatur. patrui nepos neptis: hi sunt avi paroneptis ex nepote vel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius pos vel neptis sub singulis patru
Abbreviated transcription (Latin):
sobrine. hii ã sũt: qui ex
fr̃ibꝰ aut sororib nascuntur.
quos qͥdam ita distine̾unt. ut
.sorores patruales. ex fr̃e aũ ⁊̃ so¬
iore. amiti nos amicinas. eos u̾o
⁊ eas qͥ que ne ex sororibꝰ nãti
qiͣ consobͥnos. s płeriq hos õs
ꝯ sob̾nos uotant: sicut treba¬
tiꝯ. sb̾ hac appellatõne nomi¬
num. ꝑͤ tadunt sex detim. hee.
patrui filius. Item filia bifa¬
riam sic̃ supͣ num̾antur. Nã
filiꝰ. Item amita fiłia auũcłi
fũius. Item filia. mat̾t̾e filiꝰ.
Item filia. amit e̾ auũ do mat̾.¬
tere cec̾is dupliti intelłc . du
fr̃it sooris qr nepos acneptit st̃¬

Expanded text:
sobrinae: hi autem sunt, qui ex fratribus vel sororibus nascuntur. quos quidam ita distinxerunt, ut sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos vero et eas, qui quaeve ex sororibus nati quasi consororinos: sed plerique hos omnes consobrinos vocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam filius, item filia: avunculi filius, item filia: materterae filius, item filia, amita avunculo matertera acceptis duplici intellectu fratris sororisque nepos ac neptis e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut innouissimo ĩponatur
ꝓ ane soror. hog oñs patru¬
os maures quos retulimus:
quidã appłłant. ita ꝓ patiuus.
quos tũ ego ita nomino. illi
me demõsttant. patrui mnag¬

Expanded text:
est, ut in novissimo ponatur proaviae soror. hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus quos tamen ego ita nomino, illi me demonstrant. patrui mag
Abbreviated transcription (Latin):
possit. ⁊ dicatur ñ ẽẽ filius.¬
¶ Si pupillut hb̃ti pat̾ni
tonoꝵ possõm pet̾et. negat᷑¬
re aut̃ filius patroni ẽẽ qr
a fie̾t. differend̾ ħ iudiciũ ñ

Expanded text:
possit et dicatur non esse filius.Si pupillus liberti paterni bonorum possessionem petet, negaretur autem filius patroni esse, quia ei fieret, differendum hoc iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis differendum erit. nam
carbonianum dec̾tum int̾poĩ¬
qui bonoꝵ possõm̃ acceꝑit.¬
de creto missiis alt̃ ꝓ ꝑte sua
pat̾nam ħrditatem ñ defen¬
dit. ꝯpeslitꝰ᷑ alt̾ totam defen¬
d̾e. aut uniu̾̃sã t̾ditoribꝰ ce¬

Expanded text:
tatis differendum erit: nam Carbonianum decretum interponiqui bonorum possessionem acceperit.decreto missis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut uniuersa creditoribus ce
Abbreviated transcription (Latin):
enda sit andeamꝰ. pone duos ẽẽ qui
tontͣ tabłas bonoꝵ possõm accpi¬
unt. unũ ẽẽ ex lib̾is ꝑentibꝰ ꝙ ui¬
r. ñ idem et in legans obẜuabi¬
tur. s si unꝰ sit ex lib̾is qui acte¬
ꝑit ccͣ tabulas bonorum pos. plu
res sint qui ex lib̾is ꝑ entibꝰ q le¬
gata acceꝑnnt. sic ħ accipien¬
d̃ ẽ. ut filiꝰ p̾t̾itꝰ semissem ħ̾at.
cet̾i omnes quisunt ex lib̾is
tus sit. et legatum acceꝑitit
utrum tantum portõm ei ꝯẜ¬
uamus. anu̾o et legatum an
utioq qͣm uirilem hãt. ¶ Si
adierit hrditatem is cui uirił
ꝯẜuatur. lib̾tatesn ꝯpetent ex
dendum est ande dolo accione
teneatur qui adit. et mag̃ ẽ ut si
imputet ᷑ ⁊ dedolo accõne te¬
neatur. dampno eĩ afficit ħr¬
ditatem dum ꝯpetunt lib̾ta¬
gatum p̾t̾ dotem. accepta ꝯͣ
nurus autem appellatõe ⁊ ꝓ¬
nurũ cet̾asq cõtiñi misla du¬
bitatõ ẽscum & dotis noĩe le¬
gatur. non puto ad uirilem.
uxorem nurum ue᷑ ducendũ.

Expanded text:
. pone duos esse, qui contra tabulas bonorum possessionem accipiunt, unum esse ex liberis parentibusque: uilis: hoc idem et in legatis obseruabitur. sed si unus sit ex liberis, qui accepit contra tabulas bonorum posis parentibusque legata acceperunt, sic hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis tus sit et legatum acceperit, utrum tantum portionem ei conservamus an vero et legatum an utroque quam virilem habeat. Si adierit hereditatem is cui virilis conservatur, libertates competent ex dendum est, an de dolo actione teneatur qui adit. et magis est, ut, si imputetur et de dolo actione teneatur: damno enim adficit hereditatem, dum competunt libertagatum praeter dotem, accNurus autem appellatione et pronurum ceterasque contineri nulla dubitatio est. Cum autem dotis nomine legatur, non puto ad uirilem uxorem nurumue redi‹g›endam,
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse pr̃em pupilli nõie defẽ¬
dat᷑. flu ue testm̃ noĩe pupillidi¬
cat᷑. ⁊ si pr̃iuis existet lũnꝰ tucor
suturꝰ ab ĩte stato. qr tutorẽ hñti
tutor dari ñ pot. nam ꝯmodiꝰ
bit᷑. ut sũ ullo licis p̃uidicõ. iꝰtꝰ
auctor. tutor pupillo ad eamlitẽ
siat. cũaut̃ ip̃e pr̃uus quẽ tu¬
torem łunũ s̃ dice bat pupillꝰ¬

Expanded text:
cessisse patrem pupilli nomine defendatur falsumue testamentum nomine pupilli dicatur et si patruus exstet legitimus tutor futurus ab intestato, quia tutorem habenti tutor dari non potest. nam commodius bitur, ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat.Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupill
Abbreviated transcription (Latin):
ui tutelam testõ mãdatã excac̃o¬
redditã ex uolũtate testatoris.
ad tucelã uocat᷑. ¶Impub̾ilib̾to
pr̃onꝰ srustͣ tutorẽ dabit. s uolũ¬
tatẽ eiꝰ si fides inquisic̃ois cõgruat

Expanded text:
ui tutelam testamento mandatam excusatioredditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur.Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis congruat,
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̃. Sifilius hr̃s inftrtutus
sit. omisso postu mo: filuoq
bilitutus nepos ex eo sit. sim
terim morit᷑ filius postumo nõ
nato. nepotem tam pr̃ qm auo
luũ hr̃dẽ futurumi ꝙ si nemo si¬
tutus sit. quia tũs eo tempore
quo is moriatur c̾cum ẽẽ incip̃.
neminẽ ex eo testõ hr̃dem fo¬
istet. sicut euenire sol cum sb
ea condicõne q̃ ⁊̃ ip̃ius poĩtare
er̃. sinus heres inftitutus pͥus
qmͣ pͣarere moriatur

Expanded text:
i filius heres institutus sit omisso postumo filioque substitutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam avo suum heredem futurum. quod si nemo fitutus sit, tunc quia eo tempore, quo is moriatur, certum esse incipit neminem ex eo testamento heredem foistet: sicut euenire solet, cum sub ea condicione, quae in ipsius potestate erit, filius heres institutus, prius quam ei pareret, moriatu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nequid ñ sue distrahe᷑
ł ne mantipia diltrahant᷑.
ł neuestis ꝑ ne domꝰ e ne alie
res ꝑicłõ sb̾ite. liceat eis cõ¬
tempñe. hant prĩs uolunta¬
tem ¶ Ex quo in nonut nitori
tele adeum ꝑtiñe. ĩ notesc̾e a̾

Expanded text:
id rei suae distraheretur uel ne mancipia distrahantur uel ne uestis uel ne domus uel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris uoluntatem.Ex quo innotuit tutor‹i› telae ad eum pertinere. innotescere autem
Abbreviated transcription (Latin):
aõĩ ui ᷑ n. gessisse qͥ ꝑ aliũ ges¬
sit. ꝙ si ñ accesit is cui mãdat̃
ẽ. utili accõne ꝯueĩt᷑. ¶debitor
prĩs qͥ tutelã anũaͣuit filii. tu
anũstrauit⁊ an tutele iudico
teneat᷑. ⁊ mag̃ puto suffic̾e tu¬
tele iudiciũ qͣsi ꝯnexum sit hos
tute le ofto̾. qmͣuis post pub̾ta
temi amiitat᷑ sꝑast completum

Expanded text:
ur enim gessisse qui per alium gessit. quod si non accessit is cui mandatum est, utili actione conuenitur.Debitor patris, qui tutelam administrauit filii, tutadministrauit, an tutelae iudicio teneatur? et magis puto sufficere tutelae iudicium, quasi conexum sit hoc tutelae officio, quamuis post pubertatem admittatur.Post completum
Abbreviated transcription (Latin):
at tuce lam fiłłoꝵ. ꝯsilio mris
g̾i mandauit. ⁊ eo nõie tutores
lib̾auit. ñ id tͥto minꝰ offm̃ñ
t̾utoꝵ ĩ cogrũ er̃. s ⁊ uiris boĩs
ꝯueniet. salub ͤ ꝯsiliũ mris
n uoluntas prĩs. aũ int̾tessio

Expanded text:
Pater tutelam filiorum consilio matris geri mandauit et eo nomine tutores liberauit. non idcirco minus officium tutorum integrum erit, sed uiris bonis conueniet salubre consilium matris neque uoluntas patris aut intercessio
Abbreviated transcription (Latin):
.xxu. annis ł eo tp̃e fet̃ quo
cepit. male ꝯũsari. igno¬
rante testacore. ł si ꝯtẽp¬
iacõne facłtatũ eiꝰ res
ei ꝯmissa ẽ. ꝗbꝰ postea ex¬
dederit tutorẽ. ñ nũꝙͣ ei ad¬
duos quis lib̾tossuos tu¬
tores dediss. unũ rr̃ ytali¬
carũ. aliũ ur̃ affricauaꝵ.
curacores eit adiũgẽdos.

Expanded text:
ue annis, uel eo tempore fecit, quo coepit male conuersari ignorante testatore, uel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exdederit tutorem, nonnumquam ei adduos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos,
Abbreviated transcription (Latin):
par sͥ p̃toricure suisse.
ne tucela ꝑ plẽs amĩstre᷑.
quippe ⁊ si pr̃ ñ destiua¬
ulit quis gͥere deleat at¬
tñ id agiͦ ut ꝑunũ ad¬
dministre ͦ sane ẽĩ fa¬
ciluis unus tutor ⁊ accões
ex̾ cet ⁊ excipit. ne ꝑmł
er̃ atestacore electus. aũ
tutor g̾ere nollet. tt̃ is
dͦgerat. cui maior ꝑs tutor

Expanded text:
praetori curae fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinauerit quis gerere debeat, attamen id agit, ut per unum administretur: sane enim facilius unus tutor et actiones exercet et excipit.Ne per erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcidit. ꝙ eiꝰ mõĩ fc̃a dipidi¬
ĩ bona ꝓpͥa libĩs suis testõ tu
ex quo scit se tutorẽ ł płib¬
dacũsicess tutor suo ꝑitło
cessat. ĩd̾ eĩ adiuo marcho
cõstitut ẽ ut quiscit se tnto¬
rẽ datũ n ͨ extusacõm si ꝙͣ
suo ꝑ iclo tess ¶s ufficit tuto

Expanded text:
incidit, quod eiusmodi facta diiudiin bona propria liberis suis testamento Ex quo scit se tutorem datum si cesset tutor, suo periculo cessat: id enim a divo Marco constitutum est, ut, qui scit se tutorem datum nec excusationem si quam suo periculo cesset. Sufficit t
Abbreviated transcription (Latin):
ab emancipato filio ł ẜuo
manumisso utilib accõib
postulatur. penes eos enĩ q̃¬
site ħeditats emolumen
tũ relidtũ ab eis quirẽ.p.¬

Expanded text:
ab emancipato filio vel servo manumisso utilibus actionibus postulatur: penes eos enim quaesitae hereditatis emolumenttum relictum, ab his qui rem p
Abbreviated transcription (Latin):
tum medii tp̃ris posseme
obligari. n ͨ iuł dubitaret.
¶Sirem quis debeat exstipu¬
lami eiz rẽ legau̾it. Fidĩ cõ¬
gato ꝯmod̾ sentire uideas

Expanded text:
tum medii temporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei comgato commodum sentire vide
Abbreviated transcription (Latin):
qui postea natus er̃. inue
sanuiliam uen̾it ⁊ eius
qui postea cognatus eẽ
edco aduxorẽ bonam ma¬
riti inteftati solent. ꝑtiñe

Expanded text:
qui postea natus erit inve familiam venerit et eius, qui postea cognatus esseedicto ad uxorem bona mariti intestati solent pertine
Abbreviated transcription (Latin):
risan exiftẽte ꝯdc̃õe misce  qͣdrãs
tuus ⁊ senuis atq ita ꝓdodrãte
rõ ponenda ẽ cũ hus ꝗbꝰ ate pure
hrde iegatũ ẽ. Rndebimꝰ misceri
afilio totum semissẽ legaũat.
aticion. ⁊ ticiũ filio sb̾stituerat.

Expanded text:
rans tuus et semis atque ita pro dodrante ratio ponenda est cum his, quibus a te pure herede legatum est, respondebimus misceri a filio totum semissem legaverat, a Titio nihil et Titium filio substituerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Res ꝑtes
ferant le¬
gatarirħ̾e¬
hant. de bi¬
tor ꝗ sol¬
uendo nõ ẽ. setũcentũ quinqua¬
ginta cõpenset. de residuis .s.l. q̃¬

Expanded text:
res partes ferant legatarii, hehabeat, debitor, qui solvendo non est, secum centum quinquaginta compenset. de residuis centum q
Abbreviated transcription (Latin):
ue pat̾ni aui pr̃e. ¶ Repos
ab auo manuimissus dedit
sead togandum prĩ suo. sũ
manent in pot̾cate prĩt de¬
cesserit. si ue manumissus
diem sinim obeat. solus
ad miccetur auus ad eius
successõm ex int̾p̾tatõe edcĩ.
quia ꝑ inde defert p̾̃toꝵ bo¬
tute manumissus eẽt. por¬
ro si ħ eẽt. aut ñ eẽt ad ro
Igatus. quia ad rogatõ li¬
b̾ti ad mittenda ñ est. aut
si obrepẜit. prõni tam̃ nͥ¬
omims ius in tegrum
man̾et. ¶Si parent uł
accepit pectunam ut e¬
manciparet. uł postea uiuꝰ¬
tis est filiut ꝯtulit. ne iu¬
ditia eius inquiret. excep¬
cõne doli repeletur.est
tabulas. parens ñ accipit. si
forte filius militare cepit. nã
dinus pius rescͥpsit prẽm ad
uenire ñ posse. ¶ Lib̾os aũt
manumissoris ñ uenire ad
ti filii ꝯstat. qͣmnis pr̃oni
uenianti prẽm aũt accepta
antiquũ ꝙ ⁊ sine manumis¬
sione habebat. posse sibi de¬
fend̾e iuł scpͥsit. nec enĩ
rens. ut ⁊̃ fauiana aut cal¬

Expanded text:
ue paterni aui patre'. Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successionem ex interpretatione edicti, quia perinde defert praetor boruitute manumissus esset: porro si hoc esset, aut non esset adrogatus, quia adrogatio liberti admittenda non est, aut si obrepserit, patroni tamen nihilo minus ius integrum maneret. Si parens vel accepit pecuniam, ut emanciparet, tis est contulit, ne iudicia eius inquietet, exceptione doli repelletur. Est sionem contra tabulas parens non accipit, si forte filius militare coeperit: nam divus Pius rescripsit patrem ad venire non posse. Liberos autmanumissoris non uenire ad em filii constat, quamuis patroni ueniant. Patrem autem accepta antiquum, quod et sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei rens, ut etiam Fauiana aut Cal
Abbreviated transcription (Latin):
hes agnost̾e possit bonoꝵ
possõm. exigendum puto.
ut ⁊ demonstratꝰ sit ꝓͥa de¬
monstard̃e ⁊ portõ ad scͥpta
ei inuenirł. sĩcet sine ꝑte hr̃s
institutꝰ sit. nam qui sine ꝑ¬
te h̾rs institutus sit. uatan¬
item portõm. uł alium assem
occupat. ¶Quod si ira hr̃s
stpͥtus sit ut in t̾dum exclu¬

Expanded text:
gnoscere possit bonorum possessionem, exigendum puto, ut et demonstratus sit propria demonstratione et portio adscripta ei inueniri possit, licet sine parte institutus sit: nam qui sine parte heres institutus est, uacantem portionem uel alium assem occupat. quod si ita heres scriptus sit, ut interdum exclu
Abbreviated transcription (Latin):
sero. ticius si eum priore testõ¬
ex semisse ħrdem sctiptum
ħ̾eo.ł si eum codicilł ex semit¬
se ħedem scpͥsero. ex semisse
ħes esto tunt accipiet tonoꝵ¬

Expanded text:
sero: 'Titius, si eum priore testex semisse scriptum uel 'si eum codicillis ex semisheredem scripsero, ex semisse es esto', tunc accipiet bon
Abbreviated transcription (Latin):
p̾starentur. ¶Quisquis mͥ
hr̃s ex̃. sciat me debere de
metͥo pr̃uo meo denaria
t̾a ⁊ de poĩta apud me
aselento pr̃uo denaria
deberent᷑ nulla .q. ex de
niũ mortis sue de domo
dimisit ⁊ cibaria q̃ dabat.
p̾stari de suc. mox fco testõ¬

Expanded text:
praestaretur. " Quisquis mihi heres erit, sciat debere me Demetrio patruo meo denaria tria et deposita apud me a Seleuco patruo meo denariadeberentur, nullam quasi ex debnium mortis suae de domu dimisit et cibaria quae dabat praestare desiit: mox facto test
Abbreviated transcription (Latin):
testͥantis uolilutatẽ om̃is
adiurilẽ ꝑtẽ nocantis
ĩpube̾m filiũ hr̃dem ĩfti¬
tuit. uxori dotem p̾lega
plicando. testatorẽ sẽsisse.

Expanded text:
testantis voluntatem omnes ad viriles partes vocantis. Impuberem filium heredem instituit: uxori dotem praelegplicando testatorem sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃sticio debuiss. ⁊ eaticiꝰ
accepta ei fecisset fũdũ
Ntichꝰ legatus sũat. añ qmͣ
sciret ad selegatũ ꝑtinere.
deceiserit ⁊ eundẽ seio le¬
gau̾nt. ⁊ hr̃s ticii legatũ ñ
repudiaũit. stichum seuis
uendicabit. ¶si p̃r f. ab ĩpu¬
bere silio. fundum ticio le¬
gau̾it. ⁊ asb̾stituto eund̾¬

Expanded text:
Titio debuisset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legauerit et heres Titii legatum non repudiauerit, Stichum Seius uindicabit. Si pater familias ab impubere filio Titio fundum legauerit et a substituto eund
Abbreviated transcription (Latin):
nichoꝰ iure Legati totus
fundus uenditabitur
s excepc̃one dolimali op¬
põita consequet᷑ hrs id
ut sͥ hĩtare ĩ iulla lice
cari delebit. ⁊ euicul ip̃o
iure uille debebitu nõ
secus ac si duoꝵ fundoꝵ
dominꝰ. alñ legau̾it ita
utalũ s uirs s inclinand̾̃
est testatorẽ ⁊̃ desolo co¬
gitasse. sñ quo edifiriũ ñ¬
st̃pserit. alios ex ceteris.
⁊ ita legau̾rt. quis quis
mͥ a alius ex supͣscͥpus
cum pr̃õnõ meo hr̃s er̃.

Expanded text:
ati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla liceacari debebit et seruitus ipso iure uillae debebitur, non secus ac si duorum fundorum dominus alterum legauerit ita, ut alteri seruiret. sed inclinandum est testatorem etiam de solo cogitasse, sine quo aedificium scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit,
Abbreviated transcription (Latin):
r.xuii. ad sab̾scripsiti sipu¬
pillus petat talẽ curatorem
nͭ addat in quam reur amõs
controũsias datus sict ait.
celsus ẜuũ constitusse. ĩ õt

Expanded text:
imo ad Sabinum scripsit. Si pupillus petat talem curatorem nec addat in quam rem, an in omnes controversias datus sit? et ait Celsus Servium constituisse in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
s andecedant legata cet̾a
hon̾a heditatis. iudẽdũ. ⁊ mͥ
uidetur. posse dici legataros
qr ⁊ ip̃oꝵ intͥfuit a diri hr̃dita¬
tẽ. lib̾cati plane sb̾ueniẽd̾ er̃

Expanded text:
Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, videndum. et mihi videtur posse dici legatarios quia et ipsorum interfuit adiri hereditatem. Libertati plane subveniendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
mucii fuit. ⁊ auiliano ꝓbat᷑.
eo iure utim. ut cess cura.
sitiite le etas ĩ digeat. qͣre si tu¬
tores hãt ꝑ furarẽ ĩ turam
ror eis accesserit nichꝰoꝰ. tuto¬
res acciꝑe potuerunt qr lex

Expanded text:
Mucii fuit et a Iuliano probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, si tutelae aetas indigeat. quare si tutores habent, per furorem in curam ror eis accesserit, nihilo minus tutores accipere poterunt: quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
inbonis ñ hñt. cũ eis diminu¬
cio sit int̃dc̃a .c ¶urator
furiosi rẽ qͥ suã. ꝙͣr tnriosi
tͣdere poterit. ⁊ dominiũ tͣns¬
ferre. rẽ uero furiosi q̃suã
tradat. dd̾ ẽ ut ñ trãsferat
diũũ. quia ñ furiosi negm̃
gerẽs tradidit

Expanded text:
in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem uero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
n nouacõe ab huis cesserit
bendos quo niiꝰ debitũ
deq eare testõ ita ca¬
uisse. petũa᷑ ꝙͣ titio lib̾¬
to mõ ⁊ alũpno legaui:
ẽẽ uolo penes publium
sũptũ publii menii c̃ prĩs
affcũ ei pr̃are deleas. ex¬
timabis ¶Qsitũ ẽ. An
hrs apublio menio. sat̃

Expanded text:
 nouatione abscesserunt bendos, quo minus debitum deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Publium tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Pub
Abbreviated transcription (Latin):
net ad xxu. annũ etatis
etacẽ. ꝑtẽ dimidiam hẽ¬
dicatis restitũet. filius de¬
ducta dodrãtis ꝑte quar¬
ta ex qua institũtus erat.
nou̾ce hr̃ditatẽ restituit.

Expanded text:
ntum annum aetatis aetatem, partem dimidiam hereditatis ei restitueret. filius deducta dodrantis parte quarta, ex qua institutus erat, nouercae hereditatem restituit
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. lib̾to suo itã legauit. p̃¬
stari uolo philoui us dum
niuit. qͥnquage sunã oĩs re¬
dditꝰ qui ꝓp̾diis acolonis.
ł ẽptorib tructus. ex ꝯsue¬
tudiue domꝰ mee p̾stantur
hr̃des p̃dia uendiderint. ex
quoꝵ redditu qͥnquagesim

Expanded text:
. Liberto suo ita legauit: 'praestari uolo Philoni, usque dum uiuet, quinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu
Abbreviated transcription (Latin):
ot ħ u̾la. Or si condcone su¬
pͣ scripta reciꝑe legatam
Sibi petumam cuutas se¬
bastanoꝵ nolu̾it. nlło mͦ
hrdes neos ei obligatos
ẽẽ uolo. s hr̃e sibi pecũiã.
de bicoꝵ hr̃dicanoꝵ elegit
ydonea noĩa. ⁊ ĩ tãm legati

Expanded text:
 'quod si condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam ciuitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei esse uolo, sed habere sibi pecuniam'. debitorum hereditariorum elegit idonea nomina et in causam legati
Abbreviated transcription (Latin):
tans decesserit an residui
R. deferi. nisi ostendatur a
lib̾tis. cestatorẽ ad hr̃dis
t̾cesiniũ .u. annũ respexisse¬
Esticho alũpno suo .. dariuo¬

Expanded text:
tatis decesserit, an residui respondit deberi, nisi ostendatur a libertis testatorem ad heredis trigesimum quintum annum respexisse. Sticho alumno suo centu
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex redditũ sundi ticia¬
ni pr̃ari uolo ario pamphi¬
lo ⁊ austo sticho. ex diemor¬
tis mee. auuo ᷤᷤ sexcentos qͦt¬
titerit. post mortẽ aut̃ eius
fundꝰ ad ħedẽ titie. pleno
uire redierit an alim̃ta ex
fidĩꝯ. ꝑamphilo ⁊ fticho. de¬

Expanded text:
 ex reditu fundi Speratiani praestari uolo Arrio Pamphilo et Arrio Sticho e‹x› die mortis meae annuos sescentos quotmenta praestiterit, post mortem autem eius fundus ad heredem Titiae pleno iure redierit, an alimenta ex fideicommisso Pamphilo et Sticho de
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ẽẽt. suuueret seiis. ad
hrͣdem eiꝰ transiret an uͦ id
om̃e ꝓtinꝰ adpupillũ. ⁊ tu
cũ tutore locut᷑. ut ip̃r quo
tute La resticuẽda ẽ. ħ qͦ q̃
ꝓ ãnuis pͥstari iussiss ꝑtipi¬
endis fructib simant᷑. sc̃¬

Expanded text:
turus esset, si uiueret, Seius, ad heredem eius transierint, an uero id omne protinus ad pupillum et tutcum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda est, haec, quae pro annuis praestari iussisset percipiendisque fructibus, finiantur: s
Abbreviated transcription (Latin):
uod nͥfiat p̾torem ip̃am pa¬
trono de negaturum oꝑarũ
nire deb̾e ad reddendas oꝑas
ꝓculus ait. s qui dies int̾ea
cesserint. dum romam uenit.
prõno ꝑire. dum mͦ patronus
tamꝙͣ uir łonus ac diligens
pr̃ familias rome morarẽtur
uł in ꝓuinciam ꝓficistatur.
Cet̾um siuagari ꝑ orbem t̾raꝵ
uelit: ñ eẽ minugendam ne
Uͥ pattõnus moratur. sumptu
.s. ⁊ uectura patroni.
tronus oꝑas stipulatus sittt̃¬
.s. ꝯmittitur suipło: cũ popos¬
c̾it. nec lib̾tus p̾stit̾it. nec
int̾ẽ adiecta sint ħ u̾ba. cũ
poposc̾o. an ñ sint adiecta alid̾
ẽ eĩ deoꝑa: aliud de cet̾is reb.
tum enim oꝑar̃ editõ. nicħ a¬
lid̾ sit. qmͣ officii prãtõ: ad¬
surdum ñ ẽ c̾d̾e. alio die de¬
b̾i offm̃. quam in quo is nel¬
let cui pr̃andum est. ¶C̃
sedatutum. n ad ieterit᷑ lib̾¬
isq eis. ꝯstat lib̾is eius
ita demũ deb̾i: si prĩ ħides
exnt̾int. ħedes tñ extitisse li¬
b̾os ꝑenti. ita demum ꝓdes¬

Expanded text:
uod nisi fiat, praetorem ipsam patrono denegaturum operarunire debere ad reddendas operas Proculus ait: sed qui dies interea cesserint, dum Romam uenit, patrono perire, dummodo patronus tamquam uir bonus et diligens pater familias Romae moraretur uel in prouinciam proficiscatur: ceterum si uagari per orbem terrarum uelit, non esse iniungendam necubi patronus moratur, sumptu scilicet et uectura patroni. tronus operas stipulatus sitcommittitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodes
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ .xii. scͥbit. si ꝯmunis lib̾tus
mille datrũ se iurau̾it. ant
deb̾i. quam singułarum oꝑ
oꝑas debebit pr̃ãre.si hee
ant que qñ dolet honeste
⁊ sine ꝑiculo uite prãnt᷑.
nec semꝑ hee que manu¬
s si turpes̃ oꝑas postea ex̃¬
tere ceꝑit. pr̃are de bebit̾ eas
quas manumissionis tp̃r p̾s¬
tabat tales patrono. oꝑe
dantur. quales ex etatẽ. dig¬
nitate. ualitudine. nccĩtate.
ꝓpoĩto. cet̾is q eius gn̾is in

Expanded text:
imo scribit, si communis libertus mille daturum se iuraverit aut deberi, quam singularum opeoperas debebit praestare, si haec sint, quae quandoque honeste et sine periculo vitae praestantur, nec semper hae, quae manused si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius generis in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃.l.xxuiii. ad̾. Nib̾tꝰ qui pꝰ
indictõm oꝑar̃. ualitudine
non tenetur. ne eĩ pot̾ und̾i
ꝑ eum stare quo miuntꝰ oꝑas
prẽt. Ineq ꝓmitti. n solui.
nec deb̾i. necͥ peti ꝓ ꝑte pot̾ir

Expanded text:
qui post indictionem operarum ualetudine non tenetur: nec enim potest uideri per eum stare, quo minus operas praestet. Neque promitti neque solui nec deberi nec peti pro parte poter
Abbreviated transcription (Latin):
ex lauo ⁊ equo p̾torẽ
obłisare dporte bit. ¶qui
conficemr sequidẽ de¬
ut. cur uti p̃ctare nõ
poss. audiendꝰ ẽ. ut pu¬
ta si alienares legata
sit. neget dñm cã uẽ¬
dere. ł inmensũ p̃ciũ
eiꝰ rei pet̃e affirmet.
Añ sis uum heditariũ
neget se delere p̾star
forte pr̃em suum. ł mr̃e¬
ł pres fr̃es nacurales.
equissmũ ẽ. enim ꝯ¬
cedi ei ex hac causa
timatom p̾stare. quia
iniqum aietat. id seꝑ¬
ari ase. nõ impecrabit
ĩd ap̾tore. alia enĩ ẽ con¬
dico hominũ alia cete¬
rarũ rx̃. ĩ hominib em̃i
benigna rõne receptũ ẽ.¬

Expanded text:
ex bono et aequo praetorem observare oportebit. Qui confitetur se quidem dert, cur utique praestare non possit, audiendus est: ut puta si aliena res legata sit negetque dominum eam vendere vel immensum pretium eius rei petere adfirmet, aut si servum hereditarium neget se debere praestare, forte patrem suum vel matrem vel fratres naturales: aequissimum est enim concedi ei ex hac causa timationem praestare, quia iniquum esse aiebat id separari a se, non impetravit id a praetore: alia enim condicio est hominum, alia ceterarum rerum: in hominibus enim benigna ratione receptum e
Abbreviated transcription (Latin):
quod supͣ ꝓ lauimꝰ ¶ Si
fundus municipium uet
Et scͥbit quamns fundꝰ
sit. aitnͣ quia aliꝙ iul ĩ eo
uectigalib fudis hemuis.
auł .x. Si quis legau̾it
sund̾ cornelianũ ex ceptis
uineis que mortis euis
tp̃r erũt. sinulle uinee e¬
runt. legato nicħ decedit.

Expanded text:
quod supra probavimus. Si fundus municipum vecti scribit, quamuis fundus sit, attamen quia aliquod ius in eo uectigalibus fundis habemus.tum. Si quis legauerit fundum Cornelianum exceptis uineis, quae mortis eius tempore erunt, si nullae uineae erunt, legato nihil decedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgnatos tam pat̾nos qm ma¬
ternos ht̃ ⁊ iõ euenire solet
inhiic qui diu̾sis ꝑentib nati
sunt. ut qui ineo frĩ fr̃ si ͭ meꝰ
ꝯgnatꝰ ñ sit. pone me fr̃em h̾e¬

Expanded text:
gnatos tam paternos quam maternos habet: et ideo euenire solet in his, qui diuersis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. pone me fratrem habe
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dcĩ sunt : ad siłitudinem
singłos gradus num̾ emꝰ p̾mo
gͣ du ꝯgnatõnis sunt. sursum
u̾sum: duo. pat̾ ⁊ mat̾. de or¬
sum u̾sũ. duo filiꝰ ⁊ filia qͥ tñ
⁊ plures ẽẽ possunt. ¶ Scto¬

Expanded text:
tudine ssingulos gradus numeramus. Primo gradu cognationis sunt susum uersum duo pater et mater. deorsum uersum duo filius et filia: qui tamen et plures esse possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uen̾it. ¶Si titio᷑ postumo
legacũ I sit. nõ nato postu¬
mo totũ cituis uendita¬
bit s ⁊ sirestacor ticio ⁊
postiuo uiriles ꝑtes dari
uoluiss. ł ⁊̃ id exp̃ssisset.
tocum legatũ ticio dele¬
tur ñ naco postumo
ip̃ .ł. Qui filiab legau̾it
postume fecit uiͦ infili¬
arũ legato ⁊ depostuma
sẽsisse ¶Siquis ita lega¬
sit. ei hes m̃s centum da¬
to. płibus natis ui ͦ ĩ ingu¬
lis tantũdem legasse. ꝙ
ita accipiendum ẽ. insi
euidẽs sit cõtraria no¬
luntas testatoris. ¶ Si
uni ex h̾edib fũit lega¬
tum.ħ deberi ei offõ iudi¬
tis familie ħciscunde ẽ
manifestũ s ⁊ si absti¬
nũit se ħedicate. cõse¬
qui eũ ħ legatum pse

Expanded text:
uenerit. Si Titio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes dari uoluisset uel etiam id expressisset, totum legatum Titio debetur non nato postumofiliabus legauit, postumae fecit, uidetur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legaenitur, ei heres meus centum dato', pluribus natis uidetur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi euidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudicis familiae herciscundae manifestum est: sed et si abstinuerit se hereditate, consequi eum hoc legat
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ex snpͣscͥptis hr̃s erit.
autsi hr̃s erit seius ł si h̾e¬
dicatẽ adieritilb̾ietum
legatum ł fidĩ cõmissũ ñ
faciunt condcõ nale ⁊ ioͣ

Expanded text:
 ex supra scriptis heres erit' aut 'si heres erit Seius' uel 'si hereditatem adierit' subiectum legatum uel fideicommissum non faciunt condicionale. 4 I
Abbreviated transcription (Latin):
lacim ita refecta sit. ut nͥ
ex p̾stina matĩa suꝑ sic. tnͣ
dicemꝰ ucile mau̾e ĩegatũ.
at si ea domo destructa. a¬
liam eodem loco testator
edificau̾it. dicemꝰ int̾ire
legatum. nͥ testatorem aᵈ¬
huc utile legatum ẽ. qͥd¬
enim si legatarius a quo
emere fundum hr̃s iustꝰ
ẽ cum exncc̃tate eum fũ¬
dum uenderet. nullum in¬
ueniret emptorem . Rex
ad u̾so qui d si legatarũ
magni int̾eẽt. eum fund̾
emere. nec alit̾ heres uẽ¬
diturus ẽet. quam sites
tacor iussiss
b legatus. si quidinhedi¬
tate malicõse fecisse di¬
tatur. forte sirõnes int̾łe¬
nisse. non aliter adiudi¬
candus ẽ quam ut ex eo¬
uolentibus coħedibus
questio habeatur. ¶dem
ẽ ⁊ si extraneo su̾it lega¬
tus. ¶ Si ex płib hr̃dibus
ex dispatib ꝑtib institutis.
duob eadem res legata
sit. heredes non ꝑ hrdita¬
ria porcone s ꝓmrili idle¬
ganum hr̃e debent.

Expanded text:
ita refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificaverit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem adhuc utile legatum est. qenim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus esset, quam si testator iussissetbus legatus si quid in hereditate malitiose fecisse dicatur forte rationes interleuisse, non aliter adiudicandus est, quam volentibus coheredibus quaestio habeatur. idem est et si extraneo fuerit legatus. Si ex pluribus heredibus ex disparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro virili id legatum habere debent.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Qirographis debitoꝵ:
intendio exustis cum᷑ inuen¬
tario contutores conuenire.
eos poss ad soluendum pe¬
cumanraut nouacõm fa¬
tiendam cog̾e. cum idemcͥca
pͥores debitores pp̃ emdem ca¬
sum fecissent. id comissẽt
cirta debitores pupilsoꝵ an
si quid ꝑ hnͣc cessacionem eoꝵ.
pupisli dampnũ contraxert.

Expanded text:
m. Chirographis debitorum incendio exustis cum ex inuentario tutores conuenire eos possent ad soluendam pecuniam aut nouationem faciendam cogere, cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitores pupillorum, an, si quid propter hanc cessationem eorem pupilli damnum cont
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃stari ab hiis ħ deleri. ¶ab
ademptis relegam erat tũ
exꝑmissu pͥncipis applło eiꝰ
recepta sit. qmuis qui ꝑnũ¬
ciauerat non receꝑat. sund̾
emerat pupillus int̾ueniẽti¬
bꝰ tutorib ⁊ appostõne iniusta
ꝓnuciata fundus ei ablatꝰ
est. quesitum ẽ antutele iu¬
dicio p̾cium fundi pupillus
conseqͥui atutorib possit. sen¬
dit. si scientes emeruntabe
eo qui mea cͣa ẽẽt ut ob noꝑ¬
ius sine p̾oris ẽet. tutele uidi¬
cio eos teneri. Id̾.ł
tos excebat. suo testõ eosre
gotiũ eodem more excetur.
quo se uiuo ex̃cetatur. hu¬
quo tute lam alministraũunt:
ñ tm̃ cũ impubes pr̃oni filin su
ir. s ⁊̃ post pubtatem eius s
diffilius quid̾ cũ ĩ crem̃to ne¬
gotiacõis rõnes optulic pãphi¬
lus a putauit redd̾e oport̾e.
nõ ad intrem̃tũ negociac̃ois
s ad computacõm usurarum.
ut intutele uidicio solet. q̃¬
sicum ẽ an scd̾m uoluntatẽ
de funtti exemplo diffili. pã¬
philus quo rõm redd̾e debe

Expanded text:
estari ab his hoc deber‹e›. Ab ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui pronuntiauerat non receperat, fundum emerat pupillus interuenientibus tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fundus ei ablatus est: quaesitum est, an tutelae iudicio pretium fundi pupillus consequi a tutoribus possit. respondit, si scientes emerunt ab eo, qui in ea causa esset, ut obnoxius sententiae priori esset, tutelae iudicio eos teneri. 58 Idertos exercebat, suo testamento eogotium eodem more exerceretur, quo se uiuo exercebatur: hique tutelam administrauerunt non tantum, cum impubes patroni filiu post pubertatem eius. sed Diphilus quidem cum incremento negotiationis rationes optulit, Pamphilus autem putauit reddere oportere non ad incrementum negotiationis, sed ad computationem usurarum, ut in tutelae iudicio solet. quaesitum est, an secundum uoluntatem defuncti exemplo Diphili Pamphilus quoque rationem reddere debe
Abbreviated transcription (Latin):
lium naturalẽ emancip año.
⁊ a liũ ad optau̾o: ñ ẽe eos fra¬
tres. si filio meo mortuo ti¬
ciũ ad optau̾o. tud̾i eum de¬
fincti fratrẽ suitse. arrianꝰait.
Nibo scͥboit. nepotis ex filia me¬
a nati uxorem mirũ mͥ eẽ et
spontus quoq ⁊ sponsa cc̃ti¬
uentur. Item socri ⁊ sociꝰ appel¬
lacõne sponsoꝵ ꝑentes nõ¬
ꝯtim̃ nidentur.

Expanded text:
lium naturalem emancipavero et alium adoptavero, non esse eos fratres: si filio meo mortuo Titium adoptavero, videri eum defuncti fratrem fuisse Arrianus ait.Labeo scribit nepotis ex filia mea nati uxorem nurum mihi esse. sponsus quoque et sponsa continetur: item socri et socrus appellatione sponsorum parentes contineri videntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Sĩauis exͣneus rẽ hr̃¬
ditariã . q. sb̃̾ ripiens r ex¬
pilans tenz. ñ ꝓ ħede gerit.
qm̃ ad missumi rontͣriam uo¬
luntatem declarat nt̾dum
hr̃ditati. ut puta sire ñ h̃e¬
dicaria .q. hr̃s usus sit. S
itademũ ꝓh̾ede gerendo
ad quiri hr̃ditatem suam.
si iã sit ei delata cec̾im ex
quib caĩs repudiantẽs nł
ag̃e diximꝰ. ex eisdẽ caĩt n ͨ ꝑ
ħ ede gerendo. quicqm age¬
re.¶Stiend̾ ẽ siquis ꝑtem
ex qua isticutꝰ ẽ ignoraũit.

Expanded text:
rem hereditariam quasi subripiens uel expilans tenet, non pro herede gerit: nam admissum contrariam uoluntatem declarat. Interdum hereditati, ut puta si re non hereditaria quasi heres usus sit. Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum ex quibus causis repudiantem nihil agere diximus, ex isdem causis nec pro herede gerendo quicquam agere sciendum est. Si quis partem ex qua institutus est ignorauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suiss petita muciane
tauc̃ois exemplũ añ cõsti¬
tucõm remisse caucois.
uo eo cui relictũ .ẽ. ĩple¬
ricõdc̃o. ponus quid gͦ si
ita septũ sit. peto post mor¬
tẽ tuam restituas. hr̃dita¬
tẽ ita ne sat̃ fidĩꝰ. petat᷑.
neue rõgõ exigatur. sñ

Expanded text:
non fuisset petita. Mucianae cautionis exemplum ante constitutionem remissae cautionis uo eo, cui relictum est, impleri condicio potuit. Quid ergo, si ita scriptum sit: 'peto, post mortem tuam restituas hereditatem ita, ne satis fideicommissi petatur neue ratio exigatur'. sine
Abbreviated transcription (Latin):
enturio postumos hr̃des insli¬
tuit᷑ r sb̾titutos dederit. ꝙ¬
b ñ aditis. ad sr̃ius testmñ se

Expanded text:
ento postumos heredes instituit neque substitutos dedit: quibus non ‹e›ditis ad superius testamentum se
Abbreviated transcription (Latin):
ita. te ticii rogo. fidĩ mue cõm¬
to. ut margaritam quam tͥ
pignori dedi. uendas. ⁊ deduc¬
to om̃i debitotuo. ꝙ ampliꝰ
et̃. id om̃e filie mee restitu¬
as. ex ea scͥptura filiam a
fr̃e sidĩ cõmissũ pete. posse.
ut isacc̃ones suas adu̾sus
de bitores ei p̾staret sħ enim
casu eum qui creditor fuiss
debitorẽ intellu̾dum ẽ .s. ꝙ¬
p̃cium ꝑ ignoris sũmam de¬
bin excedat ñ autẽ mirã¬
dũ. sic̾ alius rogatus sit. aliͦ
fidĩ cõmisso obstringat᷑ n ã
lum seruum in anumit¬

Expanded text:
it: 'te, Titi, rogo fideique tuae committo, uti margarita, quae tibi pignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae meae restituas'. ex ea scriptura filiam a fratre fidei commissum petere posse, ut is actiones suas aduersus debitorem ei praestaret: hoc enim casu eum, qui creditor fuisset, debitorem intellegendum eius pretium pignoris summam debiti excedat. Non autem mirandum, si, cum alius rogatus sit, alius fidei commisso obstringatur: namlum servum manumit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.stipule: atutorib Item
afideuissorib eoꝵrẽ saluã
ẽẽ. aũ si nemo ẽ qui stipule.
suus publitꝰ stipulari d rẽ
saluam fore pupillo aut
c̃te ip̃e magr̃atus. plane uͥ
ẜ uus publitus ł ip̃e magr̃a¬
tus stipule dicendum ẽ
utilem acdem pupillo dã¬
dam ¶ Sifilius ta fuit ma¬
gr̃atus ⁊ caui pupillo nou
turaũit. aut̃ nõ ydonee cau¬
tũ sit culpa eius an ⁊ qͣtmiꝰ
ĩ prẽm eius acc̃o danda sit.

Expanded text:
est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus.Plane ubi seruus publicus uel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam.Si filius familias fuit magistratus et caueri pupillo non curauerit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit,
Abbreviated transcription (Latin):
si exsbiestu eoꝵ ł nominib
ab hus acceptis p̾ses dederit.
s ⁊ si adeos remiserit. ut ip̃i
dent. ł post donac̃omut exige¬
eos ꝑtinebit magr̃atib ĩ¬
putatur ⁊ si oĩo tutor ł cura¬
tor datus ñ sit. s ita demũ te¬
nent᷑. simoniti ñ dederunt. iõ
dampnũ ꝙ impuberes xad
olescentes medio tp̃e passi
sunt ad eos magr̃atus ꝑti¬
ñe ñ ambigit᷑. qui mune
mandato nõ paruerunt.¬

Expanded text:
si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post dationem ut exigeeos pertinebit.Magistratibus imputatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes uel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt.