comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradita ł memoria eorũ. Amor
quoq & odiũ & inuidia si¬
mul ꝑihunt. nec habebutł
parte̾ in hoc scło. & in oꝑe
qͦd sub solegeritur. Ecce sa¬
lomon sapientissimꝰ cȩdero¬
rum auetoritatib concors
existit. qͦd mortui scilicet
ad hoc ut t̾ras inhabitent re¬
suscitandi ñ sunt. & tamen
ad quandoq resurgent. ꝑhi¬
bet dicens. qͦd ñ hab ent in iis
quȩ sub sole gerunt᷑. id est in
terrenis. ꝑ hoc uidelicet in¬
nuens. qͦd in his partẽ sint
habituri quȩ supra solẽ fiun
id ẽ. in cȩlestibus.ꝙ. Introdu¬
ctarũ rationũ aut auctori.¬
tatũ medietas cuilibet sapi¬
enti satis sufficeret. Uerun¬
tamen qm̃ expositionem
nrãm camscripturȩ quã ratio¬
ni contrariã e̾e. dixisti: restat
ostendas in qͦ a ratione dissen¬
diat .P. Nonne creditis qͥa cum
ur̃ĩ resur rexerint mortui ad¬
ueniente uncto. adam quoq &
sech. matussalã. abrabã. isqe
et iacob moyses & aaronate¬
sti quiusq ad aduentũ eius obi¬

Expanded text:
um. Amor quoque et odium et invidia simul peribunt, nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur . Ecce Salomon sapientissimus, caeterorum auctoritatibus concors existit, quod mortui scilicet ad hoc ut terras inhabitent, resuscitandi non sint, et tamen quod quandoque resurgent perhibet dicens, quod non habent partem in his quae sub sole geruntur, id est in terrenis, per hoc videlicet innuens, quod in his partem sint habituri, quae supra solem fiunt, id est in coelestibus. MOYSES. Introductarum rationum aut auctoritatum medietas sapienti cuilibet satis sufficeret. Verumtamen quoniam expositionem nostram tam Scripturae quam rationi contrariam esse dixisti, restat ostendas in quo a ratione dissentiat. PETRUS. Nonne creditis quia, cum vestri resurrexint mortui adveniente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem, Abraham, Isaac et Jacob, Moyses et Aaron, caetesti qui ante adventum ejus obi
Abbreviated transcription (Latin):
Quietis eos beatitudine cũ deo
ꝑfrui certissimũ ÷ .ẜ. Quando¬
quidẽ ut asseris ita ẽ: resur¬
rectio illa ad ꝑenã potius qͣm
ad coronãfutura ẽ. Cum enĩ
tur. cur iterũ in corpoꝵ erga¬
stulis retrudent᷑. ubi fame. siti.
uigilus. & uarus atq innume¬
ris denuo cruciatib agtrentur:
Quin insuꝑ scđm tuã sententi.¬
am sede mortis timorẽ & pęnã
sustinebunt. his om̃ib satis
cuilibet patet. resurrectionẽ
illã magis illis ad dedecus qͣm
honorẽ & głam fieri. ꝙ. Et si
nunc in qece & deliciis ꝑma¬
nent. de quib ad corpoꝵ sint
redituri angustias: tanta ta
men eis eyit exultatio uncti
ut olim habitare. & intẽplo
ueteriritula crificare: ut
corporũ bęna siteis nulla.
et quã modo habent reqͥes
semita. Nullꝰ enim p̾sentis
mundi honor aut gła: Ene¬

Expanded text:
aneant. MOYSES. Quietis eos beatitudine cum Deo aneant. MOYSES. Quietis eos beatitudine cum Deo perfrui certissimum est. PETRUS. Quandoquidem ut asseris ita est, resurrectio illa ad poenam potius quam ad coronam futura est. Cum enim tur, cur iterum in corporum ergastulis retrudentur, ubi fame, siti, vigiliis, et variis atque innumeris denuo cruciatibus agitentur? Quin insuper secundum tuam sententiam secundae mortis timorem et poenam sustinebunt. His omnibus satis cuilibet patet, resurrectionem illam magis illis ad dedecus quam honorem et gloriam fieri. MOYSES. Et si nunc in quiete et deliciis permanent, de quibus ad corporum sint redituri angustias, sed tamen tanta eis erit exsultatio unct put olim habitare, in templo veterum ritu sacrificare, ut et corporum poena sit eis nulla, et quam modo habent, requiesemita. Nullus enim praesentis mundi honor et g
Abbreviated transcription (Latin):
compositi sint subiacere neces¬
sitas concludit. Rursus si ĩ mor-¬
tales fuerint.iã nequaqͣm sꝑeci.¬
cientur diffinitioni. Diffinitio
enĩ hominisẽ. animal rationa¬
le. mortale. Sed cũ de Immortali¬
bus hominib diffinitio ista p̾di¬
cari ñ potest. quare nec specialis
homo. Onde ꝑhoc mediũ recte¬
colligitur: ut qͦs homines uocas.
terũ sicut suꝑius diximꝰ multitu¬
dini eoꝵ sꝑaciũ totius t̾rȩ ñ posset
sufficere. si ipsã maximã multi.¬
tudinem ĩ mortalem asseramꝰ: cũ
supra sine int̾missione eos genera¬
turos eẽ. dixerimꝰ. & si ad lapidũ
modũ sibimet supponerent᷑: nul¬
latenus in duplicato terrȩ spacio
concluderentur.m. Cũ ĩmor.¬
tales e. cos defendere negudã.
salto mortales concedã .ẜ. Cũ
morituros ee. concedas. uolo
dieas. illa resur rectio utrũ
erieis ad penã. an ad coronã.
m. ad głam &e honore illa erit
resurrectio. ut uncti głam &
donee Resurgant audire uolo

Expanded text:
compositi sint, subjacere necescompositi sint, subjacere necessitas concludit. Rursus, si immortales fuerint, jam nequaquam speciciuntur diffinitioni. Diffinitio enim hominis est animal rationale, mortale. Sed de immortalibus hominibus diffinitio ista praedicari non potest. Quare nec specialis homo. Unde per hoc medium colligitur recte, ut quos homines vocas, iximus, multitudini eorum spatium totius terrae non sufficere posset, si ipsam maximam multitudinem immortalem asseramus, cum supra sine intermissione eos generaturos esse dixerimus, et si ad lapidum modum sibimet superponerentur, nullatenus in duplicato terrae spatio concluderentur. MOYSES. Cum immortales eos esse defendere nequeam, saltem mortales concedam. PETRUS. Cum morituros eos esse concedas, volo dicas, illa resurrectio utrum erit eis ad poenam an ad coronam. MOYSES. Ad gloriam et honorem illa erit resurrectio, ut uncti gloriamdonec resurgant, audire volo
Abbreviated transcription (Latin):
t mulierẽ cotid
onceptura. & cotidie pariturã
credamus .P. Ed dicis uix huma¬
nȩ aures posst̃ audire. Ut en im
quȩ dicis uera fatear e̾e. scilicet
ut in unctũ & credituri sint om̃s
et resuscitandi: cũ aut pontus
tarent᷑ angustia qͦd ñ haberent
tentur om̃s. redibit qͥsq uir ad
uxorem suã quam habuit. Aut
aliam nouã habebit:m. Quisq
sane rehabebit suã. Hȩc nano
res habitos maritos ẽ. mortua.
in resurrectione que̾ ex iis est
habitura: Nã si pͥmũ habitura
responderis: lex moysi destruc¬
tur dicentis. quod pt scdm non
debeat. ad pͥmũ redire maritũ
Siuͦ alium quã primũ habitam
responderis.: in eo ẽ. destructio
legis. Cadem nanꝙ lege iubente.
pͥmo uiro uiuence nec eã repudi.¬
ante: cuiquã non ꝓoterit nube
u. Sed ecce cũ tot suscitati. totq
pt eos natifuerint. quilibet
holũs iuo qͦndoq morituri:᷑
autẽ caliter cõpositum ẽ: id eciã
corr ũpi necesse ẽ. Ergo & eos
mortis corruptioni cũ taliter

Expanded text:
ut mulierem quotidie concepturam, quotidie parituram credamus. PETRUS. Quod dicis vix humanae aures possunt audire. Ut enim quae dicis vera fatear esse, scilicet ut in unctum et credituri sunt omnes et resuscitandi: at cum tarentur angustia, quod non haberent tentur omnes, redibit quisque vir ad uxorem suam quam habuit, aut aliam novam habebit? MOYSES. Quisque sane rehabebit suam. Haec namqueres habitos maritos est mortua, in resurrectione quem ex his est habitura? Nam, si primum habituram responderis, lex Moysi destruetur dicentis, quod post secundum non debeat ad primum redire maritum; si vero alium quam primum babituram responderis, in eo etiam est destructio legis, eadem namque jubente, primo viro vivente, nec eam repudiante, cuiquam non poterit nubere . Sed ecce cum tot suscitati, totque post eos fuerint nati, quilibet horum erunt quandoque morituri? autem taliter compositum est, id etiam corrumpi necesse est. Ergo et eos mortis corruptioni cum taliter
Abbreviated transcription (Latin):
taer illud & cȩtã quȩ lex p̃cipit
ibi facere iussit: nescio .ł. brcui
idola ab eisdẽ ibi coldom
rum ex albo: alterũ ex ni
pide patratũ. Nomen qͥdemi
qͦd ex nigro erat. lapide: mercu¬
licius. nomen uͦ alteriꝰ chamos.
Alterũ quod ex nigro lapide in
honore saturni. alterum uͦ qđ
ex albo: in honore martis edifica¬
tum. Bis in anno cultores eorũ ad
ipła ascendebant adoranda. Ad
marcẽ quidẽ. qͣndo sol in pͥmum
gradũ arietis intrat. qͥa ar ies ho¬
nor ẽ. martis. In cuiꝰ discessu ꝓut
turni ẽ. Qd thurificabant nudi
tonsisq capitibus: usq in hodi¬
ernum diem in india ut dixi cele¬
brantur. Arabes uͦ cũ amon & mo¬
ab idola adorabant. Mahometus
autẽ post longũ tempꝰ ueniens. pri¬
stinam c̾suetudinẽ neqͥuit auferre
sed quasi quodã modomore muta.¬
to inconsutilib tegimentis cooꝑtos
domũ circure ꝓmisit. Sed ne uidet᷑
saturni construxit in pariece. in

Expanded text:
ter illud et caetera quae lex praecipit ter illud et caetera quae lex praecipit ibi facere jussit, nescio. PETRUS. Bidola ab eisdem ibi colebantur, alterum ex albo, alterum ex nigro lapide paratum. Nomen quidem illius quod ex nigro erat lapide Mercurius, nomen vero alterius Chamos. Alterum quod ex nigro lapide est, in honore Saturni, alterum quod ex albo in honore Martis aedificatum est. Bis in anno cultores eorum ad ipsa ascendebant adoranda, ad Martem quidem quando sol in primum gradum arietis intrat, quia aries honor est Martis. In cujus discessione, prout Saturni. Quod thurificabant nudi tonsisque capitibus, usque in hodiernum diem in India, ut dixi, celebratur. Arabes vero cum Amon et Moab idola adorabant. Mahomethus autem post longum tempus veniens, pristinam consuetudinem nequivit auferre, sed quasi quodammodo more mutato inconsutilibus tegumentis coopertos domum circuire permisit. Sed ne videretSaturni construxit in pariete, in
Abbreviated transcription (Latin):
tioni. nͥ quia aliud nouũ nequi.¬
uit imponere signũ. Ieiunare
ꝑmensẽ integrum eõłut ais cͦd
restringat uitia carnis p̃cipit.
qͦd ÷ initium pęnitentiȩ. Sed dic
quesomͥ. quid ꝓdest ꝑ diẽ ieiuna-¬
re. & nocte ter uł quat̾ comede.
et bonis carnib optimisq cibis
frui. & mulierib uti : Hȩc ñ de¬
bilitant. sed potius roborant car¬
nem.d semel in anno dicis eos
ad domũ dei quȩ ÷ in mecha ire
ꝓpter recognitionẽ. & ibi orare:
quã dicunt fuisse ade & abrahã:
non ex auccoritate habent. sed
quasi cõmentum aliqͦd fingunt.
Inteqͣm enĩ legem pͣdicasset maho¬
meth: domꝰ hȩc idolis plenaerat.
Sed si tu o moyses scires qͣlis e̾et.
domꝰ illa. & qͦd secretũ ibi inesset.
et cur illuc mahometꝰ ire. & quȩ
in lege inueniunt᷑ iussit facere:
ualde mirareris inde.ꝙ. Istud
rogomͥ qđ dicis insinues. Licet enĩ
hanc legẽ tibi pͣdicem: ꝗͣre tam̃¬

Expanded text:
tioni, nisi quia aliud novum neqtioni, nisi quia aliud novum nequit imponere signum. Jejunare per mensem integrum eos, ut ais, quod restringant vitia carnis praecepit, quod est initium poenitentiae. Sed dic, quaeso, mihi, quid prodest diem jejunare, et nocte ter vel quater comedere, et bonis carnibus optimisque cibis frui, et mulieribus uti? Haec non debilitant, sed potius corroborant carnem. Quod semel in anno dicis eos ad domum Dei, quae est in Mecha, ire propter recognitionem, et ibi orare quam dicunt fuisse Adae et Abrahae, non ex auctoritate habent, sed quasi commentum aliquod fingunt. Antequam enim legem praedicasset, domus haec idolis plena erat. Sed si tu, o Moyses, scires qualis esset domus illa, et quod secretum ibi inesset, et cur illuc Mahomethus iret, et quae in lege inveniuntur jussit facere, valde mirareris inde. MOYSES. Istud rogo mihi quod dicis insinues. Licet enim hanc legem tibi praedicem, quare i
Abbreviated transcription (Latin):
nirent sciret. Quomodo gͦ lege
mea dimissa. illiꝰ me legem dicis
Qͦd suꝑius me libros legisse. linguã
scire. nutritũ fore semꝑ int̾ sarra¬
cenos dixisti: ñ iccirco conuenit
ut illoꝵ assequar legẽ. M. Qm̃ cre
tionis fundam̃to construetam
unde in alternȩ disputationis
campũ uerba uerbis. mandata
ensin die orandũ prȩciꝑe dicis: ido
uitiq fecit qͥ a confilio doctorum
suorum mediatricẽ inter iudeoꝵ
et xpĩanoꝵ᷑ legem effici uoluit si
orant. xp̃iani uͦ septies. sed iste nec
ter nec septies. sed qͥnquiesoran¬
do: terminũ inter utranq posu¬¬
it. Qd antequã orent. illos ma¬
nu a brachia. et eȩtera corporis
tinet mundari intrinsecꝰ
ablutione mẽbroꝵ ꝑtinebatate.¬
doribus stellȩ ueneris. qͥ uolentes
cã orare: ad modũ feminȩ se ap¬
uia uͦ puncto stellȩ ueneris rexef.¬
fectus ẽ: idõ hoc pͣcepit. Tempo¬
re orationis publica uoce eos p̃co¬
nari fateris. qͦd ñ conuenit ora¬

Expanded text:
niret sciret. Quomodo ergo mea niret sciret. Quomodo ergo mea lege dimissa illius me legem dicis US. Quod superius me libros legisse, linguam scire, nutritum fore semper inter Sarracenos dixisti, non idcirco convenit ut illorum assequar legem. MOYSES. Quoniam credtionis fundamento constructam, unde in alternae disputationis campum, verba verbis, mandata ahumetum in die orandum praecipere dicis, ideo utique fecit, quia consilio doctorum suorum mediatricem Judaeorum et Christianorum legem effici voluit suam, orant, Christiani vero septies, sed iste nec ter nec septies, sed quinquies orando terminum inter utramque posuit. Quod antequam orent illos manus et brachia et caetera corporis quidem pertinet mundari, intrinsecus ablutione membrorum pertinebat cultoribus stellae Veneris, qui volentes eam orare, ad modum feminae se appuncto stellae Veneris rex effectus est, ideo haec praecepit. Tempore orationis publica voce eos praeconari fateris, quod non convenit ora
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Quã dimissã. ipse sibima
trimonio copulauit. Cuiꝰ euiden¬
tius ꝓpħiam quã nullasit: aissȩ
uroris curpitudo patefecit. qͣn¬
do in adulterio dep̾hensã mul¬
torum testimonio eã non depre¬
hensã eo qͦd nollet dimittere
falsi gabrielis nuncio confir¬
mauit. De cuiꝰ uitii potentia li¬
bidinis uidelicet laudasse dm̃
legitur. eo qͦd in eo quadragies
supra humanũ modũ abunda¬
ret. congratulans sibi. eoquod
suauis odor & speciositas muli¬
erum dante dõ plurimũ oblecta¬
rent eũ. De nuraculis iã dictũ ẽ.
batur: dentes eiꝰ contriti in bello.
faciesq collisa. multa etiã ce.¬
des & suga suoꝵ ueritatẽ testant᷑.
quȩ si angłs dñi ut dicis eũ custo¬
diret minime sibi acciderent si¬
cut de helia & heliseo legimꝰ qͦs
ab inimicis suis semꝑ eripuit
diũ angłs. quem etiam siliscet.
ut dicis: semꝑ iuctria sci ueret᷑.
ut moysen. iosue. & dauid. quos
diuino iussu pͣlia cõmittentes:
cõmissurus utrũ sibi male eue.¬

Expanded text:
uam dimissam ipse sibi continuo copulavit. Cujus evidentius prophetiam quam nulla sit Iassae uxoris ejus turpitudo patefecit, quando in adulterio deprehensam, eam multorum testimonio non deprehensam, eo quod nollet eam dimittere, falso Gabrielis nuntio confirmavit. De cujus vitii potentia, libidinis scilicet laudasse Deum legitur, eo quod in eo quadragies supra humanum modum abundaret, congratulans sibi, eo quod suavis odor et speciositas mulierum dante Deo plurimum eum oblectaret. De miraculis jam dictum est. batur, dentes ejus contriti in bello, faciesque collisa, multa etiam caedes et fuga suorum, veritatem testantur; quae si angelus Domini ut dicis eum custodiret, minime sibi acciderent, sicut de Elia et Eliseo legimus , quos ab inimicis suis semper eripuit Deus, quem etiam si talis esset ut dicit, semper victoria sequeretur, ut Moysen, Josue et David, quos divino jussu praelia committentes, , praelia commissurus utrum sibi male eve
Abbreviated transcription (Latin):
diso moyses possimꝰ agnoscire.
dicta illiꝰ uera fore. &licet mul¬
mus intromittamꝰ xp̃m scilicet
fixum credimꝰ: ipsȩ negat. Lit
enim ipse. xp̃m ñ occiderunt
neq crucifixer̃t: sed uisum est
illis. Non solũ autem in hoc men¬
dacem eũ inuenies: sed om̃s li¬
bros & ꝓpħarum dicta relege. &
in cunctis quȩ de ipsis dixit men¬
titum reꝑies. Quomͦ ergo illum
mendacem credere. me ortaris.
cũ in om̃ib fallacem inueneris:
Dei om̃ipotentis dep̾cor pietatem.
ut me ab illiꝰ errore liberet. et
contra sectã nr̃am & sect᷑ã
sarra cenoꝵ disputatum
est. Utranq enĩ tum ratione.
tum auccoritate confutasti. Nc̃
autẽ qualis sit tua fides exꝑone.
et modũ duȩ credulitatis sub ca¬
pitulis distingue .P. In nr̃e collo.¬
credulitatis cͥ prȩdixi sub titulis.
incalem dispgando. & liceat e̾
si ꝑotuctis quilime dicta fuerune
destruere. M. Hoc desideroego si
potero. Nunc itaq incipiã quere¬

Expanded text:
dis, o Moyses, possumus agnoscere dis, o Moyses, possumus agnoscere dicta illius vora fore. Licet mulmus intromittamus, Christum scilicet fixum, ipse denegat. Ait enim ipse: Christum non occiderunt neque crucifixerunt, sed visum est illis. Non solum autem in hoc mendacem eum invenies, sed omnes libros et prophetarum dicta relege, et in cunctis quae de ipsis dixit, mentitum reperies. Quomodo ergo illum mendacem me credere hortaris, cum in omnibus fallacem inveneris? Dei omnipotentis deprecor pietatem, ut me ab illius errore liberet et qusque contra sectam nostram et sectam Sarracenorum disputatum est. Utramque enim, tum ex ratione, tum ex auctoritate confutasti. Nunc autem qualis sit tua fides expone, et modum tuae credulitatis sub capitulis distingue. PETRUS. In mei princredulitatis sub titulis tin eodem disputando, et liceat tibi si potueris quae a me dicta fuerint destruere. MOYSES. Hoc desidero, si potero. Nunc itaque incipiam quaere
Abbreviated transcription (Latin):
filius abitharii quidã exdetm
eptusẽ. Qͥblande p̾dicauit & cal¬
lide admonuit ad credendugen¬
tes. & dixit illos ñ bene intele¬
xisse mahomethi sermonẽ. ꝙ a¬
homethus inqͥt ñ dixit. qͥd ante
qͦd post sepulturã corporis an¬
geli eũ nescientib cunctis dela¬
turi e̾ent. ad cęlũ. Inde quia
statim ñ sepeliert̃ eum: iccirco
fecere incipit. ut statĩ sepelir᷑.
Hac gͦ causagentes inerrore phi¬
no parumꝑ detinuit. Duo uͦ trs
scriptoris mahometifiliĩ no¬
mine hazan & horam: ieui¬
niis & uigiliis fortit corpora
macerantes ꝑene ad morcem
deuenerunt. Sed pater eoꝵ sepe
filios admonebat. ne ꝑ tam̃ lon¬
gam macerationẽ sua fatigareil
corpora. Ipse autẽ uidens illosẽ
stultos. & ad mortis ostiũ pͦnimis
dolore iã deuenisse: de mahor¬
tho utierat rem patefecit. Cogil
ꝑstabant. Ita deniq legẽ qͣnun
non ex toto dimittere cȩperuł.
Ded quȩdã pars gentis istos in con¬
suetudine secuti st̃. Om̃ib gͦ mo¬

Expanded text:
uidam ex decem eptus est. Qui blande praedicavit, et callide admonuit ad credendum gentes, et dixit illos non bene intelligere Mahomethi sermonem. Mahomethus, inquit, non dixit, quod ante it quippe quod post sepulturam corporis, angeli eum nescientibus cunctis delaturi essent ad coelum, unde, quia statim non eum sepelierunt, idcirco foetere incepit, ut statim sepeliretur. Hac ergo causa gentem in errore pristino parumper detinuit. Duo fratres scriptores Mahomethi, nomine Hazan, et Hozain, jejuniis et vigiliis fortiter corpora macerantes, pene ad mortem devenerunt. Pater vero eorum saepe filios admonebat, ne per tam longam macerationem sua fatigarent corpora. Ipse autem videns illos stultos esse, et ad mortis ostium prae nimio labore jam devenisse, de Mahometho uti erat rem patefecit. Cognitstabant, ita denique legem quamvis non ex toto dimittere coeperunt. Sed quaedam pars gentis istos in consuetudine insecuti sunt. Omnibus ergo mo
Abbreviated transcription (Latin):
porũ creatione inȩqualit̃ ad¬
tiȩ qualitatũ eorũ. Qͦdsi latiꝰ
nosse desideras: in libris inueniel
philosophorũ quia ad pͣsens
de huiꝰ modi re explananda
nee temnꝰ iabemus nec locũ.
imimo ad nrm potius ẽ. nos
redire ꝓpositũ . huc usq¬

Expanded text:
reatione inaequaliter adtiae qualitatum eorum. Quod si largius nosse desideras, in libris invenies philosophorum, quia ad praesens de hujusmodi re explananda, nec tempus habemus, nec locum, ad vestrum potius est nos redire propositum. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
animaliũ speciebus. Osfiela autẽ
bestialis animȩ qͥnq sc̃ corporis
sensus. motꝰ etiam de loco in locũ.
hȩc autẽ anima. in animalib tantõ
rali quasi qͥbusdã nexib coimitur.
Rationalis uͦ animȩ: hec st̃ officia.
meditari. medicata recordari. dis¬
cernere. fixũ aliqͥd ac certũ firma.¬
re. memoriã habere. uelle. Perum
causas discutere: & discussis. ad rei
ueritatẽ ꝑuenire. Sed hȩc innulla
animalis specie: nͥ in solo ꝑmanet
homine.M. Qualimͦ istȩ tres animȩ
in solo c̃uenerint homine. in i¬

Expanded text:
animalium speciebus. Officia autem animalium speciebus. Officia autem bestialis animae, vere sunt corporis sensus, motus etiam de loco ad locum. Haec autem in animalibus tantum rali quasi quibusdam nexibus counitur. Rationalis autem animae haec sunt officia, meditari, meditata recordari, discernere, fixum aliquid ac certum firmare, memoriam habere, et velle rerum causas discutere, et discussis ad rei veritatem pervenire. Haec in nulla animalis specie, nisi in solo permanet homine. MOYSES. Quali modo istae tres animae in uno convenerint homine:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sal uel foenũ cũ de loco ad locũ
mouet᷑: uel cũ res dissoluit᷑. ut do¬
inus cũ destruitur: uł aliad uas
cũ frangitur. Nulla autẽ harũ fit nͥ
in corpore: uł in rẽ quȩ corpori ac¬
cidit. Sed anima nec corpus ẽ: do
nec fundat᷑ incorpore. Hullo itaꝙ
horũ modo corrũpitur. Prȩt̾ea hec
rationalis anima hominis speciẽ
rationali differat anima patent᷑
agnoui. Sed qm̃ philosophidiet̃
in homine eẽ. tres animas: postu
quas dicunt animȩ. st̃. anuna ue¬
getabilis. anima bestialis. & anima
rationalis.M. Harũ singularum
oꝑa et officia. uit edicas ex postulo
s. ab imis ad suꝑiora gradatĩ ascen¬
dere libet. Degetabilis animȩ duo
st̃ officia. facit enĩ perum cuementũ.
t corporib ipsis pͣstat nutrim̃tũ
hoc autẽ utrunq ñ facit: nͥ ꝑ .iiiiͦ.¬
naciruurtutes. appetiuã sciliect
reten udigestiuã & expulsiuã.
et hȩc aniia m om̃ib inuenit᷑ utr¬
gultis de t̾ra nascentib. & umuersis

Expanded text:
 cum de loco ad locum movetur, vel cum dissolvitur, ut domus cum destruitur, vel aliquod vas cum frangitur. Nulla autem harum fit nisi vel in corpore, vel in re quae corpori accidit. Sed anima nec corpus est, nec fundatur in corpore. Nullo itaque horum modo corrumpitur. Praeterea haec ipsa rationalis anima hominis speciem rationali differat anima patenter agnovi. Sed quoniam philosophi dicunt in homines tres esse animas, postulquas dicunt animae, sunt anima vegetabilis, anima bestialis, anima rationalis. MOYSES. Harum singularum opera et officia ut dicas expostulo. PETRUS. Ab imis ad superiora gradatim ascendere libet. Vegetabilis animae duo sunt officia. Facit enim rerum incrementum, et corporibus ipsis praestat nutrimentum. Hoc autem utrumque non facit nisiirtutes, appetitivam scilicet, retentivam, digestivam et expulsivam. Et haec anima in omnibus invenitur virgultis de terra nascentibus, et universis
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽc̃. nouã. ñ debesdicere eos
resuscitandos: sed nouã creat᷑am
futurã similem pͥmȩ. infor¬
matantũ non innatura tota.
Comelent qͥppe & bibent: sed non
generabunt .ꝙ. Qequid hactenꝰ
perua altcatione locutiliumis.
nonta exueritatis defensiort.
quã ex sillogismoꝵ am a

Expanded text:
ris novam, non debes dicere eos resuscitandos, sed novam creaturam futuram similem primae in forma tantum, non in natura tota, comedent quippe et bibent, sed non generabunt. MOYSES. Quidquid hactenus mutata altercatione locuti sumus, non tam ex veritatis defensione quam ex syllogism
Abbreviated transcription (Latin):
ma autẽ nulli sub.¬
to cirporis sensui. Non÷ gͦ corpo¬
rea. Hȩc etiam anima corrupto cor¬
pore: ñ corrũpitur. Corporis nãq
corruptio trib modis fit. uel cum
quid uidelicet marcescit & arescit.
uit in arborib & herbis uidemus:¬

Expanded text:
ma autem nulli subjacet corporis sensui. Non est ergo corporea. Haec etiam anima corrupto corpore non corrumpitur. Corporis namque corruptio tribus modis fit, vel cum quid marcessit et arescit, ut in arboribus videmus
Abbreviated transcription (Latin):
Consũpta ÷ om̃is caro quȩ mo¬
uebatur suꝑ terrã. uoluerũ.
animantiũ. bestiarũ. atoꝵ
reptiliũ quȩ reptant super
derrã. Un iuersi homines. et
cuncta in qͥb spiraculũ uitȩ ÷
in drras mortua st̃. Ecce enui¬
meratis uolucrib animantibꝰ
bestiarũ. atq reptilib siue ho¬
minibus: subito intulit. etin¬
cta in qͥbus ẽ. spiraculũ uitae

Expanded text:
t omnis caro quae movebatur super terram, volucrum, animantium, bestiarum, omniumque reptilium, quae reptant super terram: universi homines, et cuncta, in quibus spira culum vitae est in terra mortua sunt . Ecce enumeratis volucribus, animantibus bestiarum atque reptilibus, sive hominibus, subito intulit, cuncta in quibus est spiraculum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Inqͦruudam philosophoꝵ libris le¬
gi qͦd cũ placuit rerũ creatori. ani¬
mantium om̃ium atq uirentiũ
scuit elementa. & eoꝵ qualitate
aliã sua tẽperauit contraria. & ex
illa cõmixtione ꝓcreata it̃ corpora
supradicta. Ex qualitatũ uͦ tẽꝑan¬
‸tia.

Expanded text:
In quorumdam philosophorum libris legi, quod cum rerum placuit creatori animantium omnium atque virentium scuit elementa, et eorum qualitates aliam sua temperavit contraria, et ex illa commixtione procreata sunt corpora supradicta. Ex qualitatum vero temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
uerit rationalẽ. Salomon quoꝙ
sapientissimꝰ idem sentiens: ait.
Qͥs nouit si sp̃s filioꝵ adam ascen¬
dat sursũ. & si sp̃s iumentoꝵ de¬
scendat deorsum: Ecce sp̃m ho¬
minis q̃m pͦt corpus incorrupti¬
simul corrũpitur & interit: de.¬
orsum ꝑhibet descendere. m.¬

Expanded text:
erit animam. Salomon quoque sapientissimus idem sentiens ait: Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Ecce spiritum hominis quoniam post corpus incorruptisimul corrumpitur et interit, deorsum descendere pe
Abbreviated transcription (Latin):
scunt osficia. Inuenimꝰ prȩc̾ea
senes ꝓlerosq cũ ad talẽ ꝑuene¬
rint senectutẽ ut nulla sit in
eis fortitudo corporea: tunc
pollere consilio animã. & om̃i
sapientia. hinc itaq euidens
colligitur ratio. qͦd nequaqͣm
de elem̃toꝵ s copula rationalis
anima: Ted sicut suꝑius diximꝰ.
sit ꝑse subsistens substanitia.
Qcquidenĩ unũ numero existen.
et in sui natura ĩ mutabile per¬
manens. cont᷑rioꝵ est suscepti
siue ciuiꝰlibet unus hominis a¬
nima: nec insuiatura ullate¬
nus ꝑmutat᷑. sed bonimaliq ̃
susceptibilis: restat necessario.
ut sic ꝑse subsistens substantia. Ho
autẽ modo ꝓbat᷑ quod ñ sit corꝑꝰea.
Om̃is corporis qualitas. humanis
subiacet sensibus. Cuiꝰcunq autem
uci qͣlittes nulli corporeo subiacent

Expanded text:
scunt officia. Invenimus praeterea scunt officia. Invenimus praeterea senes plerosque cum ad talem pervenerint senectutem, ut nulla sit in eis fortitudo corporea, tunc pollere consilio animam et omni sapientia. Hinc itaque evidens colligitur ratio, quod nequaquam de elementorum copula rationalis prodeat anima, sed sicut superius diximus, sit per se subsistens substantia. Quidquid enim unum numero existens et in sui natura immutabile permanens, contrariorum est susceptibsive cujuslibet unius hominis anima, nec in sui natura ullatenus permutatur, sed boni malique est susceptibilis, restat necessario ut sit per se subsistens substantia. Hoc autem modo probatur quod non sit corporea. Omnis corporis qualitas humanis subjacet sensibus. Cujuscunque autem rei qualitates nulli corporeo subjacent
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes & oꝑa: quȩ de nulla
illarũ si disiunctȩ sigillatim
accipiant᷑: ꝓueniunt. Similic̃
quoq igne. aere. aqua & terra
pariter iunctis: rationalis
ꝓducit᷑ anima. quȩ tam̃sicue¬
ratur insingulis: ñ inuenit
manifesta .ẜ. Si ex corpore. iii.
elementorũ coniunctione .ꝑ.¬
fecto rationalis nascitur ani.¬
ma: debet gͦ deficiente corpis
robore. animȩ uirtꝰdeficere.
Si autẽ uirtꝰ animȩ cũ corporis
deficit robore. sequit᷑. ut inco.¬
ante corporei uigoris dissolu¬
tione: parit̃ dissoluat᷑ uircus¬
et animȩ. Udsi conceclatur. cor¬
ruptoecorpore anima
etiam corrũpi coneludianonst
clino ocłorum fidẽ impug¬
nat. Sepe cĩ contingit qͣnto
magis corpus debilitatꝰ & mor¬
ti approplat: ut cantomagis
conualeat anim a ueluti aliqͦ¬
tiens multis solet infirmis ac¬
cidere. ut qͣnto morti ꝓrimio¬
ressunt: tanto ꝑspicatiorismen¬
as acumint plus solito recor
anima: deomnia
lanitis corꝑͦis plus decre¬

Expanded text:
irtutes et opera quae de nulla illarum si disjunctae sigillatim accipiantur proveniunt. Similiter quoque igne et aere, aqua, terra pariter junctis, rationalis producitur anima, quae tamen si quaeratur in singulis, non invenitur manifesta. PETRUS. Si ex corpore quatuor elementorum conjunctione perfecto rationalis nascitur anima, debet ergo deficiente corporis robore animae virtus deficere. Si autem virtus animae, cum corporis deficit robore, sequitur ergo ut inchoante corporei vigoris dissolutione, pariter dissolvatur et virtus animae. Quod si concedatur corrupto corpore, anima etiam corrumpi concluditur. MOclusio oculorum fidem impugnat. Saepe enim contingit, quanto magis corpus debilitatur et morti appropiat, ut tanto magis convalescat anima, veluti aliquoties multis infirmis solet accidere, ut quanto morti proximior est, tanto perspicaciori mentis acumine plus solito recoranima, tunc omnia languentis corporis plus decre
Abbreviated transcription (Latin):
pulsũ. et naturalẽ homini motũ.¬
et hic: eũ corpore qͦd uiuificat cor¬
rumpit᷑ simul. Est autẽ rationa¬
lis anima substantia ꝑse subsis¬
tens. incorporea. uoluntario mo¬
tu moueri faciens corpꝰ. ipsa tam̃
ĩ nobilis ꝑmanens. corporeq eui
inheret corrupto: incorrupa¬
bilis existens. generiꝙ etiã adꝰ¬
iuneta: speciem hominis ipsa
ꝑficiens .M. Aemini multosan¬
&e nos dixisse einimã rationa¬
one ꝓcreari. Iug c̃iunctiocũ

Expanded text:
 et naturalem hominis motum, hoc cum corpore quod vivificat simul corrumpitur. Est autem rationalis anima substantia per se subsistens incorporea voluntario motu moveri faciens corpus, ipsa tamen immobilis permanens, corpore quoque cui inhaeret corrupto, incorruptibilis existens, generi etiam adjuncta speciem hominis ipsa perficiens. MOYSES. Memini multos ante nos dixisse animam rationaon
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. & pͦt pauca. Et reqͥescere
uos faciam suꝑ humũ urãm.
Ecce & mortuos suscitandos. & t̾ras
eos suscitauerit mͦ ualeamꝰ agno.¬
scere. Di delicet utrũ post suscita.¬
tionem om̃ia humani corporis
officia expleuerint: necne. Nã
re fecit. Et ut hoc magis uerum
esse innotescat: ipsos om̃s mor¬
tuos qͦs iꝑse suscitauit de ephraĩ
tribu ꝑhibent fuisse. qͦs in egres¬
sione popłi de egypto: dicunt
obisse in philisteorũ regione.
Hȩc autẽ suscitatio signum fuit
fiture. ut quẽ a dmodũ illiom̃s sunt
peũ suscitati: sic & reliqͥ imiucrsi
quandoq credant᷑ suscitandi .ł.
Quomꝰ illis uerã ⁊ ꝑbectã contulit re¬
surrectionẽ eũ animã nequaquã
illisr uldideri. ratiquale m. ¶it̃¬

Expanded text:
Israel . Et post pauca: Et requiescere vos faciam super humum vestram . Ecce et mortuos suscitandos, et terras eos suscitaverit modo valeamus agnoscere, videlicet utrum post suscitationem omnia humani corporis officia expleverint, necne. Nam re fecit. Et ut hoc magis verum esse innotescat, ipsos omnes mortuos quos ipse suscitavit de Ephraim tribu perhibent fuisse, quos in egressione populi de Aegypto dicitur obiisse in Philisthinorum regione. Haec autem suscitatio signum fuit futurae, ut quemadmodum illi omnes sunt per eum suscitati, sic et reliqui universi quandoque credantur suscitandi. PETRUS. Quomodo illis veram et perfectam contulit resurrectionem, cum animam nequaquam illis reddiderit rationalem?
Abbreviated transcription (Latin):
ctus om̃is. Primitias qͦq frucdui.¬
um sacerdotib offerebant. et
ex duab decimis unã leuitis
scõ comedendã deportabant:
Leuitȩ etiam decimã decimȩ pͤmm
accipiebant: eisdẽ sacerdotibr
ꝑsoluebant. Septimꝰ auã anirl
sablatum erat tre. qͥnqiat¬

Expanded text:
omino. Primitias quoque fructuum sacerdotibus offerebant , et ex duabus decimis unam dabant Lloco sancto comedendam deportabant. Levitae etiam decimam decimae quam accipiebant eisdem sacerdotibus persolvebant. Septimus autem annus Sabbatum erat terrae, quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ila st̃ genera mor-¬
tis ꝓponda Aliũ uidelicet ignis
cremauit. alter ferrei pectinis
unguib laceratꝰ expirauit. aliũ
uͦ mors quȩuis diu̾sa consũpsit.
quẽ adinodũ mortes illas urae
doctrinȩ liber exposuit. Docto¬
res autẽ ur̃i huiꝰ iusti ꝓ quo illi
ita puniti st̃ nomen mutantes:
in hoc facto de xp̃o ꝓrsus con¬
ticuerunt. Dixert̃ enĩ quia
pͥncepsille iustũ nominans :¬
iosephfiliũ iacob quẽ in egyp¬
tum uendiderant fr̃s intellige¬
bat eiꝰqͦ sanguinẽ ab eiserigeis
ꝓpt̾ eum talib illos affecit suꝑ¬
plicis. Absurdũ autẽ rationi
uidetur ut id ab eis exigeret qͦd
ad minꝰ ante mille quingentoꝵ¬
maxime cũ temporib quibus
ioseph uenundatꝰ fuit nulla lex cĩt.
quapͥnocos ille cos mortis reos con¬
uincert posset.ꝙ. Bationes tuȩ non
mͥ suffleiuit qm non aliqua eas au¬
ctoritate confirmas. sed ꝓpͥofingis
arbutio nce iest ͣ illa natsfitas a
me ad eredendũ tibicogeredeldie

Expanded text:
la sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpsit, quemadmodum mortes illas vestrae doctrinae liber exposuit. Doctores autem vestri hujus justi pro quo illi ita puniti sunt nomen mutantes, in hoc facto de Christo prorsus conticuerunt. Dixerunt enim quia princeps ille justum nomine, Joseph filium Jacob, quem in Aegyptum vendiderant fratres , intelligebat, ejusque sanguinem ab eis exigens, propter eum talibus illos affecit suppliciis. Absurdum autem rationi videtur, ut id ab eis exigeret quod ad minus ante mille quingentomaxime cum temporibus quibus Joseph venundatus fuit, nulla lex esset qua princeps ille eos mortis reos convincere posset. MOYSES. Rationes tuae non mihi sufficiunt, quoniam non aliqua eas auctoritate confirmas, sed proprio fingis arbitrio, nec inest eis ulla necessitas qua me ad credendum tibi cogere debeas.
Abbreviated transcription (Latin):
ctione fieri. Sp̃m gͦ quẽ ezechi¬
el ꝓpħa a qͣttuor mundi parti¬
bus uenire iussu dĩ prȩcepit :
sp̃m corporalẽ intelligi debere
cognosco. & de mortiuis quo
suscitauit qͦd rationalẽ recepe¬
rint animã licet a multis creda¬
tur: nullã confiteor auctori.¬
tatem reꝑio. ipsã tamen quo qͦ
modo facta fuerit resur rectio
signũ futurş resur reccionis fu

Expanded text:
go quem Ezechiel propheta a quatuor mundi partibus ex Dei jussu venire praecepit , spiritum corporalem intelligi debere cognosco, et de mortuis quos suscitavit quod rationalem animam receperunt, licet sic a multis credatur, nullam, confiteor, auctoritatem reperio. Ipsam tamen quoquo modo facta fuerit resurrectionem, signum futurae resurrectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe nomen. Est & alia ñ inf̾a¬
or causa. quia uidelicet isrł pos
licet tẽ mortixp̃i non corꝑͦe p̃s
fuisset: audito tam̃ qͦd eoꝵ fecerad
socu ex sortes culpȩ. laudatores s
consentanei & pͥneipes om̃ino faccisĩ
uoluntatis. Uoluntas itaq eis ꝓfaci
ẽ. reputanda.M. Et si ut dicis itaẽ.
concedam. ueruntam̃ qͦd liber alb.
qͦd ꝓ iusto uendito hoceis acciderie
ad isrł posse ꝑtinere ñ uideo. Ipsi
enim aep̃in que dicis ĩ uendidisse

Expanded text:
suscipere nomen. Est et alia non inferior causa quia videlicet Israel populus licet tunc morti non corpore praesens adfuisset, audito tamen quod eorum fecerant socii, consortes culpae, laudatores et consentanei, et participes omnino facti sunt voluntatis. Voluntas itaque eis pro facto est reputanda. MOYSES. Et sicut dicis ita esse concedam, tamen quod liber ait quod pro justo vendito hoc eis acciderit, ad Israel posse pertinere non video. Ipsi enim Christum quem dicis, non vendidisse
Abbreviated transcription (Latin):
loco quattuor ꝓ qͣrto posuit.
idemq fuic dixisse suꝑ qͣttuor
quã si dixissec suꝑ quarto. huic
simile salomon ꝑhibet. Ait
enĩ scđm quod hebreoꝵ libri
testantur. Tria st̃ difficiliam.
et qͣttuor quȩ penitꝰ ignoro. di
tria hic ꝑse & qͣttuor ꝑse intel
ligere. uelis: septẽ fient. Ipse
ignorasse insinuat. Oportet
amus. Sicut & in hoc ꝓpheta
est accipiendũ. Hoc autẽ qͣrtũ
dicerunt argento iustũ. Luẽ
omĩa nͥbane introduxisses
auecoritatt̃ quȩ nulla consi¬
stit rations. prsipue cum
multa conguhot odiei possint
aduersa. Tlares enĩ ante ce

Expanded text:
loco quatuor pro quarto posuit, idemque fuit dixisse super quatuor, quam si dixisset super quarto. Huic simile Salomon perhibet. Ait enim, secundum quod Hebraeorum libri testantur: Tria sunt difficilia mihi, et quatuor, quae penitus ignoro . Si trialigere velis, septem fient. Ipse ignorasse insinuat. Ergo oportet amus. Sic et in hoc propheta est accipiendus. Hoc autem quartum diderunt argento justum Amos,omnia, nisi hanc introduxisses auctoritatem, quae nulla consistit ratione, praecipue cum multa contra hoc objici possint adversa. Plures enim ante te
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filium & hominẽ ab om̃i
peccati contagione alienũ:
inique uendider̃. & in iusta¬
nece condẽnauerunt. Eccemi
hac auecoritate quã ad uersũ
ce induxi. cuncta quȩ obicere pote.¬
ris nullo stare iugore. ꝓbaui.
et xp̃o rationabilit̾ conueni.¬
re conclusi. hac gͥ& om̃ibus
supradictis auctoritatib in
conuulsa firmitate fundati:
ꝓbatum indubitant᷑ arbitror
esse tã longeuã hanc captiui.¬
tatem obxp̃i mortẽ & maliuo¬
lentiã euenisse. Concluso au¬
ptiuitas: consequit᷑ qͦd & uos
do eañ exibitis. donec patrũ
ułdeum in uobis peccatũ emen¬
dałitis. idẽ. qͦd ñ credider̃t
eresitis. Mundata uͦ mente

Expanded text:
i Filium et hominem ab omni peccati contagione alienum , inique vendiderunt, et injusta condemnaverunt nece. Ecce in hac auctoritate quam adversum te induxi, cuncta quae objicere potueris nullo stare vigore probavi, et Christo rationabiliter convenire conclusi. Hac igitur et omnibus supradictis auctoritatibus in inconvulsa firmitate fundatis, probatum indubitanter arbitror esse tam longaevam hanc captivitatem ob Christi mortem et malevolentiam evenisse. Concluso aus facta, consequitur quod et vos de ea non exibitis, donec patrum vestrorum in vobis peccatum emendabitis, idem quod non crediderunt credetis. Mundata vero men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtitulũ. quȩ scilioet ñȩ tã
longe captiuitatis fuerit
causa. quoue mͦ ualeamꝰ effugere.¬
et cuncta quȩ de ea oportuit dici.
in expugnabilib & euidentissimi
ꝓbastirationib nec qͥd de ea ulteriꝰ
aui dubitandũ aut quȩrendũsit
uideo. unde ut ad alia transeamꝰ
ordio nos errare dixisti. eo qͦd post
captiuitatis euasionẽ inusitatũ
nobis miraculũ. scilicet mortuos
qui denuo t̾ras in habitarent re¬
suscitari adõ crederemꝰ: quare
in hac fide errare tͥ uideamur.
precor aꝑias . P. hoc miraculum
uos met asseritis eẽ. prȩter usum.
Qͥ cquid autẽ pret̾ consuetudinem
euenit. sine auctoritate aut rati.¬
one anteqͣm ueniat crediñ con¬

Expanded text:
lum, quae scilicet nostrae tam longae captivitatis fuerit causa, quove modo eam valeamus effugere, cuncta quae de ea oportuit duci, inexpugnabilibus et evidentissimis probasti rationibus, nec quid de ea ulterius aut dubitandum, aut quaerendum sit video, unde ut ad alia transeamus exordio errare dixisti, eo quod post captivitatis evasionem, inusitatum nobis miraculum, scilicet mortuos qui denuo terras inhabitarent resuscitari a Deo crederemus, quare in hac fide errare tibi videamur, precor, aperias. PETRUS. Hoc miraculum vosmet asseritis esse praeter usum. Quidquid autem praeter consuetudinem evenit, sine auctoritate aut ratione, antequam eveniat non debet c
Abbreviated transcription (Latin):
aman. & alios quã plures cum
uolut ꝑcussit: cũ uoluit sana¬
uit. Itẽ ipͥse in una nocce omĩa pri¬
mogenita egypti inc̾fecit. & sub
unius noctis spacio in castrissen¬
nacherib centũ octoginta milia
occidit. Ded idem econtrario in
i anu heliȩ filiũ uiduȩ. in manu
uerohelisei: sun amitis filiũ susci¬
tauit. ꝙ. Quandoquidẽ eum iã
fecisse hȩc credis miracula. ꝗͥd te
credere ꝓhibet eũ ad huc qͣudoꝙ
facturum eadẽ ipsa: ł. Om̃ipoten¬
tem mortuos suscitare posse ñ
nego. qͥn om̃s homines indie
iudicii ab eo resuscitandos con¬
fiteor & credo. sed qͦd adicitis qͥa
scilicet denuo t̾ras inhabitatur
sint: ñ estimo. ꝙ. Nec hoc tͥ contra
fidem debet uideri. cũ ab helia
uel heliseo resuscitatꝰ: pͦtea uitã
longam duxerit. uxorẽ habue¬
tuit et̃. uel ꝑmiraculũ uł per
precem sc̃ĩ uiri.: qͥa corpusndẽ
erat dissolutũ. qnuis etiam ne¬
quaquã crederemꝰ: nͥ descroro¬
nui suꝑhoc ꝓpheticũ habere¬

Expanded text:
s cum voluit percussit, cum voluit sanavit . Item ipsae in una nocte omnia primogenita Aegypti interfecit , et sub unius noctis spatio in castris Sennacherib centum octoginta quinque millia occidit . Sed idem e contrario in manu Eliae filium viduae , in manu autem Elisaei Sunamitis filium suscitavit . MOYSES. Quandoquidem eum jam fecisse haec credis miracula, quid te credere prohibet eum adhuc quandoque facturum eadem ipsa? PETRUS. Omnipotentem mortuos suscitare posse non nego , quin omnes homines in die judicii ab eo resuscitandos , et confiteor et credo, sed quod adjicitis, quia scilicet denuo terras inhabitaturi sint, non credo. MOYSES. Nec hoc tibi contra fidem esse debet videri, cum ab Elia vel Elisaeo resuscitatus, postea longam vitam duxerit, uxorem habuetuit esse, vel per miraculum vel per precem sancti viri, quia corpus nondum erat dissolutum, quamvis etiam nequaquam crederemus, nisi testimonium super hoc propheticum habere
Abbreviated transcription (Latin):
ra¬
muitas ñ illustra-
uerintẽ: ei saltẽ auctori¬
ordio geneseos. moyses ait
ꝓpħa. formauit dĩ hominẽ
de limo t̾re. & inspirauit in
faciem eiꝰspiraculũ uite. et
factus ÷ homo in animã ui.¬

Expanded text:
ravitas non illustravit mentem, eis saltem auctorirdio libri Geneseos Moyses ait propheta: Formavit Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
sequetetas diuina. Sed
et quidã Doctorum ur̃oꝵ hoc¬
idem subtilib & occultisex pri¬
penetrasset duricia mentis.
Interrogatꝰ enĩ quando dauid
inquit si uerbis credideritis
eius. His enĩ uerbis intelligi
hora mandatis xp̃i obȩdiens
et credulus fuerit: ilico dĩ fi¬
lius adeũ accedit. Manifeste
etiam & liquido tͥ credo pate¬

Expanded text:
as divina. Quod etiam quidam doctorum vestrorum subtilius et occultis voluipenetrasset duritia mentis. Interrogatus enim quando filius , ait, si verbis credideritis ejus. » His enim verbis intelligi hora mandatis Christi obediens et credulus fuerit, illico Dei Filius ad eum accedit. Manifeste etiam et liquido tibi credo pate
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ ur̃i hoc dixerimues.
nemo tam̃ ex iis qͥ ancea p̃m fu¬
erunt. istud p̃dixio. Sequaces
autẽ errorem h̃c inuenere ut
uideoꝵ gens in sua ꝑsisteret inli¬
delitate. M. & si doctores nr̃oᷤᷤ
seducendi causa finxisse haec

Expanded text:
Sed cum vestri hoc dixerint doctores, nemo tamen ex his qui ante Christum fuerunt istud praedixit. Sequaces autem errorem hunc invenere ut Judaeorum gens in sua persisteret infidelitate. MOYSES. Et si doctores nostros sed
Abbreviated transcription (Latin):
Moysienĩ hoc ꝓbat᷑ testimonio cdi¬
centis ad popłm isiđ. Uidece quod
ego sim solus: & ñ alius ds̃ prȩter
ine. Ego occidã et ego uiuere fa¬
ciam. ꝑcutiã et ego sanabo. Cũ
ergo ds̃ se occisurũ ꝑmittit & .iii.¬
uifieaturũ. quare fides nr̃a tibi
suꝑ hac re uidet᷑ ab iciendaꝰ ẜ.
Luctoritas ista a rationisexorbitat

Expanded text:
Moysi enim hoc probatur testimonio dicentis ad populum Israel: Videte quod ego sim solus, et non sit alius Deus praeter me. Ego occidam et ego vivere faciam, percutiam et ego sanabo . Cum ergo Deus se occisurum promittat, et vivificaturum, quare tibi fides nostra super hac re videtur abjicienda PETRUS. Auctoritas is
Abbreviated transcription (Latin):
uondariur consensũ ce auxi liũ¬
qrua si liisi uen didissent scelus in
lafabricaute seo quia uxoribꝰ et
concubinis fabricantib assensũ
attribuit: eũ fabricasse iniera
dicit m. Licet insupradicds can¬

Expanded text:
nderetur consensum auxiliuquam si ipsi vendidissent scelus incla fabricavit, sed quia uxoribus et concubinis fabricantibus assensum praebuit, eum fabricasse littera dicit . MOYSES. Licet in supradictis ve
Abbreviated transcription (Latin):
fecti tui resurgent. exꝑgiscimi¬
ni ec laudate: dͥ habitatis in
puluere . P. Uerba hȩc nequaꝙ
ostendunt mortuos ur̃osad in.¬
habitandũ terrã resuscitari.
qm si diligent̃ qͦd dicit᷑ atten¬
damus: nec mortuoꝵ resurit¬
ctionem ibi patent̃ prȩsignatã
inueniemꝰ. Alio qͥn: sibiꝓpħa¬
contrarius e̾e. uidebit᷑. cũ in
supiorib dixerit. Aor ientel ñ
rit: nequaqͣm scdm libitum
uniuseuiq ad sensũ naturae
contrariũ debet exponi. cum
aliter sano sensu possit intel¬
ligi nͥ necessaria ratioia coe¬
gcrid accipi .M. Audire dele¬
etat. qͦnam alio mͦ uersus huiꝰ
sententia iusit queat. intelli¬
gi.EDuob medisut bũ hoc
ici uł resuscitati¬
oristo captiuitatis eua¬
sionem significauerit. Hic autẽ
sensus magis ad litterã ꝑtinere
uidetur. cũ paulo suꝑius ꝓħa
suȩ gentis captiuitatẽ &e affli¬
ctionem defleuerit. statimq
diuinȩ ꝓmissionis & piecatis
solatiũ intulerit dicens .ui.¬
uent mortui. & reliqua. Neq

Expanded text:
fecti mei resurgent. Expergiscimini et laudate qui habitatis in pulvere . PETRUS. Verba haec nequaquam ostendunt mortuos vestros ad inhabitandam terram resuscitari, quoniam si diligenter quod dicitur attendamus nec mortuorum resurrectionem ibi patenter praesignatam inveniemus. Alioquin sibicontrarius esse videbitur, cum in superioribus dixerit: Morientes non rit, nequaquam secundum libitum uniuscujusque ad sensum naturae contrarium debet exponi, cum aliter sano sensu possit intelligi, nisi necessaria ratio ita coegerit accipi. MOYSES. Audire delectat quonam alio modo versus hujus sententiae juste queat intelligvel resuscitationis nomine captivitatis evasionem significaverit. Hic autem sensus magis ad literam pertinere videtur, cum paulo superius propheta suae gentis captivitatem et afflictionem defleverit, statimque divinae promissionis et pietatis solatium intulit dicens: Vivent mortui, et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
erccurꝰ. portentus signa intTẽ
suit usa liquido indicantia
qͦd hȩc empli & urbis destructio
eẽt. futira. quẽ admodũ urãe do.¬
ctrinȩ lbri testant᷑. Aiunt enim
retur rubra lana quȩ hedi cornib
annectebit᷑ nequaquã more so.¬
lito albescibat. candela quoꝙ can¬
del abri qͥui ad occidentẽ respi¬
ciebat: Ante consuetũ tempus
extinguebatur. Ualuȩ prȩc̾ea
tẽpli nullo angente cũ magno
strepitu sponte sua reserabant᷑.

Expanded text:
eretur, portenta et signa in eadem sunt visa, liquido indicantia quod haec templi et urbis destructio esset futura, quemadmodum vestrae doctrinae libri testantur. Aiunt enimretur, rubra lana quae haedi cornibus annectebatur, nequaquam more solito albescebat, candela quoque candelabri quae ad occidentem respiciebat, ante consuetum tempus exstinguebatur. Valvae praeterea templi, nullo tangente, cum magno strepitu sponte sua reserebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nga sit nescis. Ecce
om̃ibus quoꝵ peccat. scaptiuitas
fuerit facca. fili aͥ el cõmeru¬
erant a nigo sĩ dilierat  In hae aut¬
captiuitate que ati Liaẽ. inte
merabiles iã ci  mo
ms nce a d  ab łde autẽ¬

Expanded text:
nga sit nescis. Ecce enim jam in ea mille quadraginta annos expletis, et adhuc quanto durare debeat tempore, nullo scripto certum habetis; forensis autem justitia exigit ut, punitis aut mortuis his qui facinus aliquod com
Abbreviated transcription (Latin):
tatiserrore: tuȩ mentis ocłis
uerȩ fidei & totius bonitatis
splendorẽ pariter & amorẽ
unfundat. & rectã fidem in futoͣ
digna mercede compenset. ut ꝑ
eam de captiuitate ex eas. amen.¬

Expanded text:
tis oculis verae fidei et totius bonitatis splendorem pariter et amorem infundat, et rectam fidem in futuro digna mercede compenset, ut per eam de captivitate exeas. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aqua uł ȩque ualens preciũ
reddam. Ed multa᷑ Qdpostu¬
lauit impetrauit. & popłisitim
compescuit. sed cũ statuto die
creditor ille p̃cium quȩsitur
adeẽt. & p̃nimia siccitate ni¬
chil aquȩ cisterna haberet:
nicoclemꝰ orationẽ ad dm̃ fu¬
quia in hora qua eadẽ pluuia
descendit iã dies inclinata erat
ad uesperũ: ait pͥnceps ad nico¬
demũ. &quã quidem oratio¬
ne tua suscepi. sed tam̃ quiato¬

Expanded text:
cum aqua, vel aeque valens pretium reddam. » Quid multa? Quod postulavit impetravit, et populi sitim compescuit. Sed cum statuto die creditor ille pretium quaesiturus adesset, et prae nimia siccitate nihil aquae cisterna haberet, Nicodemus, oratione ad Deum fuquia in hora qua eadem pluvia descendit, jam dies inclinata erat ad vesperum, ait princeps ad Nicodemum: « Aquam quidem oratione tua recipio, sed tamen qu