comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et iã uenisse credide . ꝙ man¬
data eiꝰ custodieritis: statiꝰ de ca¬
ptiuitate ex ibitis. ꝙ. Quã aucto¬
ritatẽ poteris afferre suꝑhuius¬
modi sermone: E. Prius quȩ ur̃ȩ
captiuitatis fuerit caus a uidere
debemꝰ. ut sic etiam euadendi mo¬
dum meliꝰ agnoscamꝰ more sapien¬
tis utentes medici. qͥ prius infir¬
mitatẽ inspicit. ut qua opꝰsit me¬
dicina scire possit.M. Benedictũ
collaudo .P. Priuis causã babilo.¬
nicȩ captiuitatis quȩ ñ nisi ꝑ.lxͣx.
ipsa cũ audierimꝰ: adiuuerit nos
ad cognoscendã causã tantȩ. cap¬
tiuitatis huiꝰ.M. Plurima peccata
quȩ longũ ÷ eninerare: prioris
captiuitatis causa fuere . P. Ita qui¬
dem concedo esse: sed camenex illis
phetica auetoritate ꝓbantur:
quam falsã dare. falsa testimonia
dietx. alterutrũ detrabere. pa¬
ls & loca seĩficationis ce die
sidsatoꝵ inẜgnorare. matris.

Expanded text:
sse credideritis, et mandata cujus custodieritis, statim de captivitate exibitis. MOYSES. Quam auctoritatem poteris afferre super hujusmodi sermone? PETRUS. Prius quae vestrae captivitatis fuerit causa videre debemus, ut sic etiam evadendi modum melius agnoscamus, more sapientis utentes medici, qui prius infirmitatem inspicit, ut qua opus sit medicina scire possit. MOYSES. Bene dictum collaudo. PETRUS. Prius causam Babylonicae captivitatis, quae non nisi per ipsam cum audierimus, adjuverit nos ad cognoscendam causam hujus tantae captivitatis. MOYSES. Plurima peccata, quae longum est enumerare, prioris captivitatis causa fuere. PETRUS. Ita quidem concedo esse, sed tamen ex illisprophetica auctoritate probantur, niam falsam dare, falsa testimonia dicere, alterutrum detrahere, parentes, et loca sanctificationis et dies Sabbatorum inhonorare; matri
Abbreviated transcription (Latin):
chȩ. & er̃t camelurchas fe¬
rentes qͥngenta & draginta
milia. Sed & sedinonsuetu¬
dinem diuitũ quiz maior
cura de custodienis diuitiis
ẽ. oportuit ad minluos came.¬
los unũ habere culodẽ: qui
thes auros cũ sũmseruans
diligentia: uix eti alormitaret.
inuenienturq careloꝵ custo

Expanded text:
 erunt cameli arcas ferentes quingenta et quadraginta millia. Sed et secundum consuetudinem divitum quibus major cura de custodiendis divitiis est, oportuit ad minus duos camelos unum habere custodem, qui thesauros cum summa servans diligentia, vix etiam dormitaret, invenienturque c
Abbreviated transcription (Latin):
ideo perisse herodis exercitum. qͦd
in eum satis iuste ultio diuina cõ¬
mota sit ꝓ uindicta sui ioħis qͥ uo¬
cabat᷑ baptista. quem puniuit he¬
rodes uirũ ualde bonũ: qͥ p̃cipiebat
iudeis uirtuti oꝑam dare. iusticiã
fore. si ñ solũ ad abluenda peccata
sumat᷑. uerũ & ad castimoniã cor¬
poris atq ad anime iusticiã puri¬
ficationemq seruetur: omniũq
parit̃ uirtutũ uelut signaculum
& custodia quȩdã fidelis habeatur.
uȩ cũ ab eodem ꝑ p̃cepta huiꝰcemodi
docerent᷑. atq ad audiendũ eũm
pplurima multitudo concurreret.
ueritus herodes ne forte doctrinȩ
eiꝰ ꝑsuasione popłi a suo regno di¬
scederent. uidebat enĩ qͦd p̃ceptis
eu. l ac monitil obedi rẽ omibul
plebs eẽt parata. melius crlidit
pͥusꝗ noui aliqͥd fieret anticipare.
hominem nece. quã postmolum
turbatis reb seram penitudinem
gerere. Ex sola gͥ suspicione hero¬
dis. iunctꝰ in castellum macheronta
abducit᷑ ioħs: ibiq obtruncatur.

Expanded text:
ideo perisse Herodis exercitum, quod in eo satis iuste ultio divina commota sit pro vindicta Iohannis, qui vocabatur baptista, quem punivit Herodes, virum valde bonum, qui precipiebat Iudeis virtuti operam dare, iusticiam fore, si non solum ad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat enim, quod preceptis eius ac monitis obedire in omnibus plebs esset parata –, melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram penitudinem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Macherunta abducitur Iohannes ibique obtruncatur.
Abbreviated transcription (Latin):
legalib porro p̾ceptis um pibud
tempꝰ ui & ambitione essantib
Aulli qͥppe pontificatꝰ hinoruitȩ
uł generis merito reddbat᷑: sed
romana potestate aliis nune. item
aliis sũma sacerdotii p̃stabat᷑: ita
ut annius iam successionib muca¬
rentur. Deniq idem iosephus
refert quatcuor ꝑ ordinem usq
ad cayphan pontificatꝰ officio post̃
anniam eẽ ꝑfunctos : his uerbis
scribens. Palerius gratꝰ anna sacer¬
dotio deturbato: ismahelũ ponti¬
ficem designauit filiũ baffi. Sed
& hunc ñ multopost abiciens. ele¬
atarũ annaniȩ pontificis filium
pontificatui surrogauit. Post annũ
uͦ etiã hunc arcet officio. & symoni
tradidit ministeriũ. Qͦ ñ ampliꝰ
accepit successorem. Ac ꝑ hocom̃e
docuilde delcribit᷑. intra qͣdriennu¬
ceporis spacia coartat᷑. In qͦ qͣttuor
iste quas losephus memorat sucessi

Expanded text:
Legalibus porro praeceptis jam per illud tempus et ambitione cessantibus: nulli quippe pontificatus honore Judae vel generis merito reddebatur: sed Romana potestate aliis nunc, item aliis summum sacerdotium praestabatur, ita ut annuis cessationibus mutarentur. Denique jam idem Josephus refert quatuor per ordinem usque ad Caipham pontificatus officio post Annam esse perfunctos, his verbis scribens: Valerius Gratdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit, filium Bassi. Sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum Ananiae pontificis filium pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio. Octavianutradidit ministerium. Quo non ampliaccepit successorem. Ac per hoc omne docuisse describitur, intra quadriennii spatio coarctatur, in quo quatuor istae quas Josephus memorat success
Abbreviated transcription (Latin):
exitum adeẽ sensisset: malo ac¬
cepto cultrũ poposcit. Solebat enĩ
ꝑ semet ipsum purgatũ sic pomum
atq incisum comedere. Tũ deinde
circunspectans ne qͥs eẽt qͥ ꝓhib̾et.¬

Expanded text:
itae adesse sensisset, malo accepto, cultrum poposcit solebat enim sic per semetipsum purgatum pomum, atque incisum edere. Tunc circumspectans ne quis esset qui e
Abbreviated transcription (Latin):
hyppodromꝰ. Accersita tũ sorore
sua salomẽ. atq eiꝰ uiro nominẽ¬
alexa. noui inqͥt iudeos de meo
interitu gauisuros. S potero
habere lugentes. & exeqͥas hono¬
rabiles ex plangentiũ multitudi¬
ne: si uolueritis uos meis parere

Expanded text:
rit. Accersita que ad se sorore sua Salome atque eius viro Alexandra: 'Novi', inquit, 'Iudeos de meo interitu gavisuros, sed potero habere lugentes et exequias honorabiles ex plangentium multitudine, si volueritis vos meis parere
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse p̾cipuus in historiographis
habetur: arunt inqͥt qui de eo
diligentiꝰ explorarunt: ancipatrũ
quendã patrem eẽ herodis ascalo¬
nitem. qͥ & ipse fuerit herodis cuiꝰ¬
dam filiꝰ templi apollinis editui:
Hic antipater ab idumenꝰ latronibus
captus admodũ puer ꝑmansit cũ
p̃donib ꝓ eo qͦd pat̾ eiꝰ rei familia¬
ris inopia filiũ redimere ñ ualeret.
Uerũ puer latronũ uita & morib.
institutꝰ: postmodũ hircano cuidã
iudeoꝵ pontifici familiaris efficit᷑.
Ea quo nascitur herodes hic: qͥ sal¬
uatoris tẽporib fuit. Hec affricanꝰ.¬

Expanded text:
et ipse praecipuus in historiographis habetur: Aiunt, inquit, qui de eo diligentius explorarunt, Antipatrum quemdam patrem esse Herodis Ascalonitae, qui et ipse fuerit Herodis cujusdam filius, templi Apollinis aeditui. Hic Antipater, ab Idumaeis latronibus captus admodum puer, permansit cum praedonibus, pro eo quod pater ejus familiaris inopia filium redimere non valeret. Verum puer latronum vita et moribus institutus, postmodum Hircano cuidam Judaeorum pontifici familiaris efficitur. Ex quo nascitur Herodes hic qui Salvatoris temporibus fuit. Haec African
Abbreviated transcription (Latin):
historia iudaici belli. de hoc ipso¬
uir aaam galileu iudas nomine.
as dscessionem populos cogebas
pesumui fore eis ꝑsuadens. si adqui¬
escrent soluere tributa romanis.
& post diuinũ mortalem susciꝑent
dominatum. Hȩc iosephus.¬

Expanded text:
historia Iudaici belli secunda Iosevir Galileus Iudas nomine ad discessionem populos cogebat, pessimum fore eis persuadens, si acquiescerent solvere tributa Romanis et post Deum mortalem suscipere dominatum. De Cyrino vero s
Abbreviated transcription (Latin):
octauo decimo antiqͥtatum libro
hoc mͦ memorat. Cyrinꝰ autẽ uir
unus ex consessu curis romane
ꝑ singulos magistratꝰ usq ad gradũ
consulatus ascendens: ꝑ cetera qͦq
honorabilis. cũ paucis syriã uenit.
a cȩsare ius dare gentib missus.
& censor simul patrimonioꝵ futurꝰ¬

Expanded text:
octavo decimo Antiquitatum libro hoc modo memorat: Cyrinus autem vir unus ex consensu curiae Romanae per singulos magistratus usque ad gradum consulatus ascendens, per caetera quoque honorabilis, cum paucis Syriam venit, a Caesare jus dare gentibus missus, et censor simul patrimoniorum futur
Abbreviated transcription (Latin):
in inferiorib tẽpli demersa
quȩ fuerant complanate. iN
globus quidam ignis emicuit:
& ꝑ medium platee ꝑcurrenis.
adustis & exanimatis qͥ aderant.
uideis. ultro citroq ferebatur.
Hoc iterum. sepius & frequentissi¬
me ꝑ totam illam diem repetenᷤ:
ꝑtinacis popłi temeritatẽ flãmiᷤ
ultricib cohercebat. Cum interim
pauore ingenti & trepidatior ie.
bant᷑ inuiti. & ne hec casu fieri
crederentur in sequenti nocte
in uestimentis omĩum signaculũ
crucis ita eiudens apparuit. ut eti¬
am qui delert ꝓ sui ihsilelitate
uoliusset. plio genere posset ab.¬
olere. Sic de territi uidei atq gen¬
ciles locum simul & cepta it ia¬
niter reliquerutt.

Expanded text:
in inferioribus templi demersa, quae fuerant complanatae, in globus quidam ignis emicuit, et per medium plateae percurrens, adustis et exanimatis qui aderant Judaeis, ultro citroque ferebatur. Hoc iterum saepiusque et frequentissime per totam illam diem repetens, pertinacis populi temeritatem flammis ultricibus coercebat. Cum interim pavore ingenti et trepidatione bantur inviti. Et ne haec casu fieri crederentur, in sequenti nocte in vestimentis omnium signaculum crucis ita evidens apparuit, ut etiam qui diluere pro sui infidelitate voluissent, nullo genere valerent abolere. Sic deterriti Iudei atque gentiles locum simul et cepta inaniter reliquere».
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtribunalib seuissimo presidi
offerebant᷑ innumeri fidelium
popłi. Quoꝵ ille singłos ꝑ ordi¬
nem confessos se xp̃ianos esse:
capite plecti iubebat. Cum q hi
icerent confessione prȩmissa:
ille inhumanus & crudelis nec
multitudinis contemplatione
nec uirtutis eoꝵ magnanimitate
ꝑmotus : duci nichilominus om̃s
& cedi capite iubet. Egrediunt᷑

Expanded text:
tribunalibus saevissimo praeside, offeruntur innumeri fidelium populi. Quos ille singulos per ordinem confessos se Christianos, capite plecti jubet, cumque e confessionille inhumanus et crudus, nec multitudinis contemplatione, nec virtutis eorum magnanimitate permotus, duci nihilominus omnes et caedi capite jubet. Verum hi
Abbreviated transcription (Latin):
tia fidei constanter & fortit̾ cum
leticia & exultatione mortẽ p̃sen¬
tem uelut et̾nȩ uitȩ principia
rapiebant. Deniq dum priores
quiq iugularent᷑: reliqui non
desidiȩ aut torpori animos in¬
dulgebant. s psallentes & hym¬
nos dõ canentes. locum quiq
sui martyrii expectabant: ut

Expanded text:
 hi constanter et fortiter cum laetitia et exsultatione mortem praesentem velut aeternae vitae principia rapiebant. Denique cum priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii exspectabat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& enim qͥdam eoꝵ thalamũ c̃struunt.
& nefarium qͦddam initiandiceles
carminib ac uerbis. ñ tam sacris
quam execrabilib eum qui mtro¬
ducitu r uit incucitur consecrantes.
S puales nuptias aiunt ẽẽ qͦd fac¬
unt. instar uidelicet suꝑnorum

Expanded text:
: Quidam eorum thalamum construebant et nepharium quoddam initiandi genus carminibus ac verbis non tam sacratis quam execrabilibus eum, qui introducitur vel inducitur, consecrantes; spiritales nuptias aiunt esse quod faciunt, instar videlicet supernarum
Abbreviated transcription (Latin):
M. Quidhis u̾bis significes naper¬
pendo unde ut apertius loquaris
exoro . P. Non reminisceris doctoꝵ
ur̃orum qui urãm doctrinã eii
lex ur̃a tota seđm uos annitit᷑. seri¬
pserunt. quomͦ asseuerant dm̃ cor

Expanded text:
MOYSES. Quid his verbis significes non satis perMOYSES. Quid his verbis significes non satis perpendo, unde ut apertius loquaris exoro. PETRUS. Non reminisceris doctorum vestrorum, qui vestram doctrinam, cui lex vestra tota, secundum vos, annititur, scripserunt, quomodo asseverant D
Abbreviated transcription (Latin):
Goncedo utiq .M. Conce¬
dis quoq om̃s pͦt moysen ꝓpħas
ꝓeius lege confirmanda uenis¬
senon in aliqͦ redarguendaͤ
.P. Et hoc etiã concedo.M. Nec ne¬
gas legẽ quam in p̾senti tenent̾
iudei. & a moyse scriptã asseue¬
rant. eandẽ ꝑ omĩa sicut moyses
queso negare potero p̾cipue cum
eadem lex eisdem moysi uerbis
a nr̃is olim quib fidẽ adhibemꝰ
doctorib trans lata & apud nos
scripta habeat᷑. preter in qͥbus.¬
dam locis. ubi licet mutentur
uerba. eadem ẽ. tam̃ sententia
M. Quomͦ igitur ce uideo eam esse
transgressũ. & ab iꝑsius semiti
deuium: P. Non ẽ. ita. sed nunc
completã eius ꝓut debeo fidem
gis & ꝓpħarum uerbis te rectum
sensum concipere. iudeos aute in
eiusdẽ legiscultores ab eiꝰ rect a
intentione alienos existeres unde
et tuo iudicio male uident᷑ intelli¬
gere. P. Bene uerboꝵ menrũ sensũ
in quo tͥ uidetur iideos errasse in
spũalitr sed carnae trponere
unde marimo deceptisinterrore.

Expanded text:
oncedo utique. MOYSES. Concedis quoque omnes post Moysen prophetas pro ejus lege confirmanda venisse; non in aliquo redarguenda? PETRUS. Et hoc etiam concedo. MOYSES. Nec negas legem, quam in praesenti Judaei tenent, et a Moyse scriptam asseverant, eamdem per omnia, sicut Moyses quaeso, negare potero, praecipue cum eadem lex eisdem Moysi verbis, a nostris olim, quibus fidem adhibemus, doctoribus translata, et apud nos scripta habeatur, praeter in quibusdam locis, ubi licet mutentur verba, eadem est tamen sententia? MOYSES. Quomodo igitur te video eam esse transgressum, et ab ipsius semitis devium? PETRUS. Non est ita, sed nunc completam ejus, prout debeo, fidemgis et prophetarum verbis te rectum sensum concipere, Judaeos autem, ejusdem legis cultores, ab ejus recta intentione alienos existere; unde et tuo judicio male videntur intelligere. PETRUS. Bene verborum meorum sensum in quo tibi videtur Judaeos errasse in spiritualiter, sed carnaliter exponere, unde maximo decepti sunt errore.
Abbreviated transcription (Latin):
cta ẽ. ad occidentẽ pͥmũ punc¬
tum pͥmi gradus urginis ꝑcuti
et .P. Rursus si sole uiren ciuitati
occũbente apud alpa ciuitatem
lineam eo quo dixͥ̃ modo ad
cȩlũ usq utrinq Indamꝰ. utraq
sũmitas eiꝰ quas ceartes contin¬

Expanded text:
cta est ad occidentem, primum punccta est ad occidentem, primum punctum primi gradus Virginis percutiet. PETRUS. Rursus si sole Aren civitati occumbente, apud alteram civitatem lineam eo quo diximus modo ad coelum usque utrinque tendamus, utraque summitas ejus quas coeli partes contin
Abbreviated transcription (Latin):
eriti
ix de prȩlenti remanent noeue.
Cum autẽ I illi oririceꝑit ur.
occubuet. quota hora erit
aren ciuiti . M. Duȩ iam de
filũ rectuiab aren ꝓtrahas ci¬
uitate. &ꝑicas sũmitatẽ unã
ad orientax aed aliã ðcciden¬
tem. & sim mͦ in alia facias
ciuitate: ꝓsens ab ea rectã line¬
am. cuiꝰ unũmitas ad orientẽ
trauis parte insimii poder̃ con¬
uenire:ꝙ. & mnime. sei quanto
ab imnce ipsȩ distabunt eiuitateᷤ.
santo linearũ in ubaq parte di¬
stabunc sũmitates. irx. scilicet
gradus .P. Nunc aptissime tibi
patet. qm̃ loca orientis & occĩ¬
dentis. & hore ortꝰ & occasus ñ
eedem sc̃ om̃ibus. sed uariant᷑
ꝑ uarus aerre longitudinibus.
diximꝰ cuuntatẽ ab udn eiuita¬
tis oriente in eiusdẽ oecidentẽ
liueam tendas. quȩ celi pun
Qutrilsq eiꝰ sũmitatis cacu.¬
Men continget: m. Illa quidẽ
sũm itas quȩ uergitad brientẽ:
pͥmum punctũ primigradus
pisciũ obtinebit. ilau quȩ dire¬

Expanded text:
erit irae de praecedenti remanent nocte. Cum autem sol illi oriri coeperit urbioccubuerit, quota hora erit Aren civitati? MOYSES. Duae jam de rectum ab Aren pertrahas civitate, et perducas summitatem unam ad orientem, et aliam ad occidentem, et simili modo in alia facias civitate, proferens ab ea rectam lineam, cujus una summitas ad orientem,travis parte in simul poterunt convenire? MOYSES. Minime, sed quanto ab invicem ipsae distant civitates, tanto linearum in utraque parte distabunt summitates, triginta scilicet gradus. PETRUS. Nunc apertissime tibi patet quoniam loca orientis et occidentis, et horae ortus et occasus non eadem sunt omnibus, sed variantur pro variis terrae longitudinibus. diximus civitatem ab ejusdem civitatis oriente in ejusdem occidentem lineam protendas, quae coeli puncta utriusque ejus summitatis cacumen continget? MOYSES. Illa quidem summitas quae vergit ad orientem, primum punctum primi gradus Piscium obtinebit, illa vero quae dire
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ dicas. aren in medio terrȩ
positã: significare uideris ipsiꝰ trȩ
suꝑficiem ẽ. planam. Exratione uͦ
orientis & occidentis p̃missa: signi¬
ficaueras terrã rotundicatẽ habere
spericam. Om̃c autẽ xotimdũ ꝑrm¬
cipio caitiar fine. Ded ubicunq
encipium queris uł cerminum:
ibidem ꝓculdubio inuenies& me¬
dium .ł. Consideragͥ aren in ta¬
li loco sperȩ terrestris cẽ. ut ab
aqumꝰali &e ab australi ꝑolo ȩqua¬
liter distit utroq & ꝑmediũ eius

Expanded text:
Cum enim dicas Aren in medio terrae Cum enim dicas Aren in medio terrae positam, significare videris ipsius terrae superficiem esse planam, ex ratione vero orientis et occidentis praemissa significaveras terram rotunditatem habere sphaericam. Omne autem rotundum principio caret ac fine, sed ubicunque principium quaeris vel terminum, ibidem procul dubio invenies et medium. PETRUS. Considera igitur Aren in tali loco sphaerae terrestris esse, ut et ab aquilonali et ab australi aequaliter polo distet utroque, et
Abbreviated transcription (Latin):
celo nec oriens sit nec occiden.
Quo ꝓbato: facuitas ẽ. euidens dicen¬
tium. qͦd dĩ locus oçcidens ẽ: ubi
stellȩ supplicant dõ. M. Licet ma
uolo tam̃ in si placet ostendi. qͦmͦ
ꝓbari possint uel cognosci longi¬
tudines distantiũ ab inuicẽ ciui.¬
tatum. ut meliꝰ cognoscamus di¬
uersitates horarũ: eodem tẽpore
suꝑeasdem apparentium. E.
Sonstituamus gͦ solem in pͥmo ar¬
enis puncto & incipiao fieri eo¬
psis solis apud are cuitate pr¬
mo puncto septins dicihore erit
uiq endẽ hora pmus cancra ga¬
dus in ipsiꝰ aren oriente. Quod
situne nosse desidas quota hora
fieri incipiat eadẽ eclipsis apud
aliã quam p̃diximus ciuitatem.
re meo educens. ueritatis lucer¬
nam clarissime infudisti. quare
memini aren ciuitatẽ in medio
cęli hemisꝑio sitã. ita ut ȩqualit̃
ab om̃ib pͥartibus distet. & in pͥmo
dens ita me facias intelligere: ut
uidear m in eadẽ urbe consistere.

Expanded text:
coelo nec oriens sit, nec occidens. coelo nec oriens sit, nec occidens. Quo probato, fatuitas evidens est dicentium, quod Dei locus occidens est ubi stellae supplicanvolo tamen mihi, si placet, ostendi quomodo probari possint, vel cognosci longitudines distantium ab invicem civitatum, ut melius cognoscamus diversitates horarum eodem tempore super easdem apparentium. PETRUS. Constituamus ergo solem in primo Arietis puncto, et incipiat fieri eclipsis solis apud Aren civitatem, primo puncto septimae diei horae erit utique eadem hora primus Cancri gradus in ipsius Aren oriente. Quod si tunc nosse desideras quota hora fieri incipiat eadem eclipsis, apud aliam quam praediximus civitatem, re meo educens, veritatis lucernam clarissime infudisti, quare memini Aren civitatem in medio coeli hemisphaerio sitam, ita ut aequaliter ab omnibus partibus distet, et in primdens, ita me facias intelligere, ut videar mihi in eadem urbe consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
.R. Quandoquide sta esse ut diximꝰ ne.¬
cessaria constat ratione. & in totius
terrȩ spacio ñ sunt loca orientis e
occidentis ȩqͣlia. nec horȩ ortꝰ et
occasus eedem: unde necessario se¬
quitur stellas quȩ quibusdã occidt̃
aliis hora eadẽ oriri: nec in tota cȩ
Nspera certꝰ est orientis & occiden¬
us locus. sed cotidie uariat᷑ ꝑ uari¬
os gradus. multommꝰ credi de¬
becꝰ orientis & occidentis mugrio¬
nem eȩlestib accidere cr
quib nulla unquã interuert
obscuritas. sed sempit̾na in dene¬
entis luminis irradiat claratal
sicut dauid ꝓpħa dicit. Quia tene¬
brȩ ñ obseurabunt᷑ atẽ: & nox sic̃
dies illumin abitur. sicut tenebix
eius ita & lumen eiꝰ. Et damel. Ip¬
se inquit reuelat ꝓfunda & abs¬
condita. & nouit in tenebris con¬
stituta: et lux cũ eosemꝑerit. Gũ
etiam nulla in cęlo ascensus uł de.¬
scensus possit eẽ. localis mutatio:
aꝑtissime gͥ cuiuis patec. qͦdir

Expanded text:
PETRUS. Quandoquidem ita esse, ut diximus nePETRUS. Quandoquidem ita esse, ut diximus necessaria constat ratione, et in totius terrae spatio non sunt loca orientis et occidentis aequalia, nec horae ortus et occasus eaedem. Unde necessario sequitur stellas quae quibusdam occidunt, aliis eadem hora oriri, nec in tota coeli sphaera certus est orientis et occidentis locus, sed quotidie variatur per varios gradus, multo minus credi debet orientis et occidentis mutationem coelestibus accidere creaturis, quibus nulla unquam intervenit obscuritas, sed sempiterna indeficientis luminis irradiat claritas, sicut David propheta dicit: Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus ita et lumen ejus ; et Daniel: Ipse, inquit, revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo semper erit . Cum etiam nulla in coelo ascensus, vel descensus possit esse localis mutatio, apertissime igitur cuivis patet, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Mur orientẽ continge: pͥmam
parcieutã pͥmi gradus cauri ꝑcu¬
tiet. quȩ uͦ occidentẽ: pͥmo pun¬
eto pͥmi gradus scorpionis occur
ret .P. Si autẽ sole urbi illi oeci¬
dente prediciã uegm aren ciui.¬
tatis p̃dict& neaad celi car di
Orientis sumitas initiũ pͥmi gra¬
dus scorpionis. occidentis uͦ. in¬
itium pͥmi gradus tauri contin
get .P. Nunc cognoscere potes qͥa
gradus signi qͥ est in oriente sole
arenciuitati apparente: non ẽ.
idem cũ eo qui eadẽ hora alii ap¬
paret ciuitati. Dimiliter gradus
qui ẽ. in occidente. sole in aren
ꝓut una distat ab alia in longitu¬
dine.M. Cuncta patent̃ intelli.
go .P. Nec illa cęli particula
quȩ hodie in orcusolis quouis
terrarũ loco in oriente apparet:
est eadem quȩ eras eadem hora
eodem loco t̾rȩ in eodem parebit.
M. Et hoc lucide patet .P. Hȩc gra¬
duum in cęło uariatio ẽtingit
cotidie. sicut ipse sol ꝑeos dem
gradus uariatur assidue.m. Qa
ratio ostendit. Negare ñ ualeo.

Expanded text:
inget, primam particulam primi gradus Tauri percutiet; quae vero occidentem primo puncto primi gradus Scorpionis occurret. PETRUS. Si autem sole urbi illi occumbente praedictam lineam Aren civitatis praedicto modo ad coeli cardinet? MOYSES. Orientis summitas initium primi gradus Scorpionis, occidentis vero initium primi gradus Tauri continget. PETRUS. Nunc cognoscere potes, quia gradus signi qui est in oriente sole Aren civitati apparente, non est idem cum eo qui eadem hora alii civitati apparet. Similiter gradus qui est in occidente sole in Aren s, prout una distat ab alia in longitudine. MOYSES. Cuncta patenter intelligo. PETRUS. Nec illa coeli particula, quae hodie in ortu solis quovis terrarum loco in oriente apparet, est eadem quae cras eadem hora eodem terrae loco in eodem apparebit. MOYSES. Et hoc lucide patet. PETRUS. Haec graduum in coelo variatio contingit quotidie sicut ipse sol per eosdem gradus variatur assidue. MOYSES. Quod ratio ostendit negare non valeo.
Abbreviated transcription (Latin):
bitabile spaciũ ex istit continuũ:
a p̾dicto loco usq ad septentriona¬
lem globũ. qͦd antiqui inseptẽ diui¬
serunt partes: qͦs septem climata uo¬
cauerunt. scđm numerũ seꝑtẽ pla¬
netarũ. Primũ ex illisẽ. in media
linea. ubiaren ciuitas ẽ. condita.
Deptimũ autem: septentr ionalis
orbis tenet extremũ. Reliqua uͦ:
mediũ continent sꝑaciũ. nullusq
est in habitabilis locus: nͥ ubi uel
aqua modica. uł montiũ asꝑitas

Expanded text:
bitabile spatium existit continuum bitabile spatium existit continuum a praedicto loco usque ad septentrionalem globum, quod antiqui in septem diviserunt partes, quas septem climata vocaverunt, secundum numerum septem planetarum. Primum ex illis est in media linea, ubi Aren civitas est condita, septimum autem septentrionalis orbis tenet extremum, reliqua vero medium continent spacium. Nullus est inhabitabilis locus, nisi ubi vel aqua modica, vel montium asperitas
Abbreviated transcription (Latin):
&medio terrȩ ad partem
septentrionis.M. Geometrica fi¬
gura boc mͥ monstrari uisibilit̾
cupio. qm̃ de hac re diu̾sas gentes
ex librorũ scrixtis diuersa sensisse
non dubito. Quinq etenimzona¬
rum parcitione diuidunt terrã
quarũ mediam solis calore pus¬
tam: & idõ in habitabilẽ dicuł
Duas quoq extremas a sole remo¬
tissimas : G̾frigoris ĩmensitate
similiter inhabitabiles ꝓbant.
Duas autẽ medias illiꝰ calore &
illarũ frigore temꝑatas: solas
habitabiles ꝑhibent eẽ .ł. Opi¬
nio ista uisus obstat effectui.
Disuenĩ ꝓbamꝰ aren in medio
terrȩ sitã. & initiũ arietis et
librȩ sup ea ecca roremi ee¬
aesonic ueris estatis. autunn
et luiemis semꝑ ibi fere tẽpus sic
equale ibi aronatiçespecies
pulchr i coloris & melliflui nas¬
euntin saporis. Corpora quioq
hili pollent sapientia. et
ali iusticia. Quomodogͥ
Qasquã dicere p̾sumat. locum
suꝑ quẽ sol recta p̾terit linea inha¬
bitabilẽ esse: Potius totũ terre ha¬

Expanded text:
medio terrae ad partem septentrionis. MOYSES. Geometrica figura hoc mihi monstrari visibiliter cupio quoniam de hac re diversas gentes ex librorum scriptis diversa sensisse non dubito. Quinque etiam zonarum partitione dividunt terram, quarum mediam solis calore perustam, et ideo inhabitabilem dicunt, duas quoque extremas a sole remotissimas prae frigoris immensitate similiter inhabitabiles probant, duas autem medias illius calore et illarum frigore temperatas, solas habitabiles perhibent esse. PETRUS. Opinio ista visus obstat effectui. Visu enim probamus Aren in medio terrae sitam, et initium Arietis et Librae super eam recta progredi adeo ut veris, aestatis, autumni, et hiemis, semper ibi fere tempus sit aequale, ibi aromaticae species pulchri coloris et melliflui nascuntur saporis. Corpora quoque ili pollent sapientia et naturali justitia. Quomodo igitur quisquam dicere praesumat locum super quem sol recta praeterit linea inhabitabilem esse? Potius totum terrae ha
Abbreviated transcription (Latin):
ftat ꝓpħarum & legis uerba
intllerissem. alii autẽ uane głe
imputabant: & me hoc fecisse
caluniabantur ob honorẽ sełi.
eo qͦd xpĩanoꝵ gentẽ ceteris gen¬
tibus supesse conspicerẽ. Hunc g
libellũ composui. ut om̃s & meã
cognoscant intentionẽ. & audi¬
ant rationẽ. in gͦ om̃ium aliarũ
credulitatis destructionẽ pͣposui.
post hȩc xp̃ianam legẽ om̃ib prȩ¬
stantiorẽ esse conclusi. ad ultimũ
etiam om̃s cuiꝰ libet xp̃ianȩ legis
aduersarii obiectiones posui. po.¬
sitasq ꝓ meo sapere cũ ratione &
auctoritate destruxi. Librũ autẽ
distinxi ꝑ dialogũ. ut lectoris
animus ꝓmptiorfiat ad intelli¬
baptismũ habueram idẽ. in oysen
Librũ etiam ititulos .xii. diuisi
ut qͥd lector quisq desiderat: citiu
in illis imieniat. Explicit ꝓlogi

Expanded text:
tarum et legis verba intellexissem Alii autem vanae gloriae imputabant, et me hoc fecisse calumniabantur ob honorem saeculi, eo quod Christianorum gentem caeteris omnibus superesse conspicerem. Hunc igitur libellum composui, ut omnes et meam cognoscant intentionem, et audiant rationem, in quo omnium aliarum gentium credulitatis destructionem praeposui, post haec Christianam legem omnibus praestantiorem esse conclusi. Ad ultimum etiam omnes cujuslibet Christianae legis adversarii objectiones posui, positasque pro meo sapere cum ratione et auctoritate destruxi. Librum autem totum distinxi per dialogum, ut lectoris animus promptior fiat ad intellibaptismum habueram, id est Moysen. Librum etiam in titulos duodecim divisi, ut quod lector quisque desiderat, citius in illis inveniat. INCIPIT DI
Abbreviated transcription (Latin):
ro .E. Ita ee. ut asseris ad tui destin¬
etionẽ concedamus. Nã ut moysen
illũ coronȩ nodũ uidisse mentia¬
mus. cũ eius faciem nullatenꝰ ui¬
derit. unde dm̃ pixidem in anteri
pixidem qua illa ligaretur inca¬
pite dĩ fuisse. doctores intellexert̃
P. Non om̃mo sanus ẽ. hic incellectꝰ¬
qm̃ ut dm̃ alicuuuid gestare dicanꝰ.
potuit tam̃ illa ligari corrigia
cimbalũ aut tintinnabulũ aliqͦd
aut gẽma quȩ uis preciosa: aut
aliquid huius modi. Deruntam̃
ut omĩa tibi facuitatis tollam re¬
sponsa: hoc ut uis & dicis ẽẽ. con¬
cedam. Sed hoc concesso. uNde
careas intus contineri. nedũ eum
scisse dicas qͥd ineisscriptũ habetur.¬
ed & quod suꝑ hec omĩa dis¬
inum ẽ. qd inula carcaut. ereci¬
tis nichil aliud seriptũ est. nosi
uersus qͦs moyses longe yt mere¬
ens isrlicicum popłur decenab ex
semet ipsocũ laudans edidr. Sre
soriptuꝰ esse debeat eredi. u auod
ocules darnͦis moyses ñ indis. ex

Expanded text:
TRUS. Ita esse ut asseris ad tui destructionem concedamus. Nam ut Moysen illum coronae nodum vidisse mentiamur, cum ejus faciem nullatenus viderit, unde Deum pixidem in anteriopixidem quae illa ligaretur, in capite Dei fuisse doctores intellexerunt. PETRUS. Non omnino sanus est hic intellectus, ut Deum aliquid gestare dicamus; potuit tamen illa corrigia ligari cymbalum, aut tintinnabulum aliquod, aut gemma quaevis pretiosa, aut aliquid hujusmodi. Verumtamen ut omnia tibi fatuitatis tollam responsa, hoc ut vis et dicis esse concedam. Sed hoc concesso, unde, potuit intus contineri, nedum scisse eum dicas quid in eis scriptum haberet quod super haec omnia imum est, quod in illa charta, ut creditis, nihil aliud scriptum est, nisi versus quos Moyses longe post moriens Israeliticum populum, docendo, ex semetipso eum laudans edidit, et scriptum esse debeat credi. MOYSES. Quod oculis carneis Moyses non vidit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ut nichil moyses ineo preter
ceruicẽ uider it. aut si quid aliud¬
cũ uidisse fingamus: potiuo ui¬
dere pilleuĩ siue corrigiȩ nodũ illiꝰ
scilices eoronȩ. quã uos dicitis ange¬
lum nomine mitatron singłis die¬
bus capitidi imponere.oc. Docro¬
res utiq nr̃i illud aͦa uait. corri¬
gie nodũ contendunt fuisse idõꝙ

Expanded text:
fieri ut Moyses nihil in eo praeter fieri ut Moyses nihil in eo praeter cervicem viderit. Aut si quid aliud vidisse fingamus, potuit videre pileum sive corrigiae nodum, illius scilicet coronae quam vos dicitis angelum, nomine Mitraton, singulis diebus capiti Dei imponere. MOYSES. Doctores utique nostri, illud quod vidit corrigiae
Abbreviated transcription (Latin):
ridisuirtꝰ continetur .P. Ad me¬
moriam me reduxisti. Remini¬
scor enĩ me iã hunc ꝑlegisse locũ.
sed auctoritas hȩc nullũ tibi con¬
fert patrociniũ. Cum enĩ lex ꝑhi¬
beat dm̃ moysi dixisse. posterio.¬
ra mea uidebis. & quia dm̃ men¬
tiri ñ posse constat. ita postea fa¬
ctum licet scriptura tacente non
dubitemus : nusquã tamen lex
meminit qd moyses ineiꝰ posterio¬
ribus aliquid uiderit. Qualit̃ gͦ
eum corrigiȩ nodũ. qͦd sine ri¬
su uix dici potest uidisse dicitisꝰ
Item cũ ꝑ posteriora ñ solum cer¬
uix. sed etiam quȩlibet corporis
parl conuenientius intelligi possit
hoc qͦd uos eũ ceruicem uidisse
asseritis. ñ ratione uel legis au¬
ctoritate sed sola ꝓbatis uolun¬
tate. M. Nr̃ĩ doctores ꝑ posteri.¬
ora ceruicẽ debere intelligi di
scripturę & rationis caret iuuaini
ne: ꝓgredilibet. Nã ut dm̃i cerucẽ
quod sanũ sapienti netas uidetur
et est habere conceclã: potuit tam̃

Expanded text:
xidis virtus continetur. PETRUS. Ad mexidis virtus continetur. PETRUS. Ad memoriam me reduxisti. Reminiscor enim me jam hunc perlegisse locum, sed auctoritas haec nullum tibi confert patrocinium. Cum enim lex perhibeat Deum Moysi dixisse: Posteriora mea videbis, et quoniam Deum mentiri non posse constat, ita postea factum, licet Scriptura tacente, non dubitemus, nusquam tamen lex meminit quod Moyses in ejus posterioribus aliquid viderit. Qualiter igitur eum corrigiae nodum, quod sine risu vix dici potest vidisse dicitis? Item, cum per posteriora non solum cervix, sed etiam quaelibet corporis pars convenientius intelligi possit, hoc quod vos cervicem eum vidisse asseritis, non ratione vel legis auctoritate, sed sola probatis voluntate. MOYSES. Nostri doctores per posteriora cervicem debere intelligi dicScripturae et rationis juvamine caret, progredi libet. Nam ut Deum cervicem, quod sapienti nefas et videtur, et est, habere concedam, potuit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quor m̃ caput & brachia¬
re. ipsiusq corrigię nodum a
postera parte capitis sub cerebro
fir matũ. Intra pixidem uͦ : uiͦiͭͦ.
esse cartulas iudeoꝵ laudes con¬
tinentes. in sũmo autẽ sinistri
brachii gestare aliã pixidem
simili mͦ corrigia ligatã car¬
tamq ibi esse continentẽ om̃s
laudes quȩ in p̃dictis . uͦii. scrip¬
dȩ dicuntur. Concedis hȩc oĩa
in eo quẽ dixi loco. hoc modo
scripta haberi᷑.m. Negare qͦd
est euidens nequeo . P. Quã suꝑ
Moyses. De pixide quã gestat in
cesar ie. & de nodo corrigiȩ. au¬
ccoritatẽ sibi attrahunt ab eo
Uco: ubi dñs ait̃ ad mox sene
Uidebis posteriora mea: facies
aute mea ñ uidebitur. luts
eniꝰ moyses nodũ corrigiȩ uidit
Nodũ autẽ illum alicuiꝰ piridis
esse uecessariũ est. De ea autem
tem ꝓferunt abisaia dicente.
urauit dñs in dextera sua. &e in
braclus fortitũdinis suȩ. Per
brachiuenim fortitudinis uult
intelligi sinistrã. in qua illapi.¬

Expanded text:
re caput et brachiagia, ipsiusque corrigiae nodum a postera capitis parte sub cerebro firmatum, intra pixidem vero quatuor esse cartulas, Judaeorum laudes continentes, in summo autem sinistri brachii gestare aliam pixidem, simili modo corrigia ligatam, chartamque ibi esse continentem omnes laudes quae in praedictis quatuor scriptae dicuntur. Concedis haec omnia in eo quem dixi loco hoc modo scripta haberi? MOYSES. Negare quod est evidens nequeo. PETRUS. Quam super MOYSES. De pixide quam gestat in caesarie, et de nodo corrigiae, auctoritatem sibi attrahunt, ab eo loco ubi Dominus ait ad Moysen: Videbis posteriora mea, facies enim mea non videbitur . Tunc enim Moyses nodum corrigiae vidit. Nodum autem ipsum alicujus pixidis esse necessarium est. De ea autem tem, profertur ab Isaia dicente: Juravit Dominus in dextra sua, et in brachio fortitudinis suae . Per brachium enim fortitudinis vult intelligi sinistram, in qua illa pi
Abbreviated transcription (Latin):
de uris doccorib cam secret rei
archanũ patuit: M. Per ueterũ
disfugiũ ui᷑m deuiet argumen¬
tum: ꝑ antiquoꝵ successioned
om̃e tibi licebit firmare menda¬
cium. Est tam̃ ualde indignefe¬
rendũ: quia ur̃is doctorib ap¬
ponitis qͦd ipsi forsitan nolunit.
eũ ipsi hoc se non aueterũ rela¬
tione ꝑ moysen habere testentoͦ.
sed ipsi in uersuũ explanatione
talia cõmententur.M. Respori¬
di. ñ ratione recti: sed occas ione
diffeigii . P. Ueritate᷑ itaq tenente
uanitatẽ uitemiis. qm in rationis
ta ista narratio uilificet᷑ ratione.
pret hoc etiam qͦd iã dudum nul¬
la constat auctoritate.m. Uideo
quidõ inuitroq auctoritatis de¬
Suctionẽ. Nc̃ autem ate erigo:
io ostendas ꝑnature iutionẽ.

Expanded text:
vestris doctoribus tam secretae rei arcanum patuit? MOYSES. Per veterum diffugium vestrum deviet argumentum, per antiquorum successiones omne tibi licebit firmare mendacium. Est tamen valde indigne ferendum, quia vestris doctoribus apponitis quod ipsi forsitan nolunt, cum ipsi hoc se non a veterum relatione per Moysen habuisse testentur, sed ipsi in versuum explanatione talia commententur. MOYSES. Respondi non ratione recti, sed occasione diffugii. PETRUS. Veritatem itaque tenentes vanitatem vitemus, quoniam in rationis ta ista narratio verificetur ratione, praeter hoc etiam quod jam dudum nulla constat auctoritate? MOYSES. Video quidem in utroque auctoritatis destructionem. Nunc autem a te exigo ut id ostendas per naturae rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
as. quȩ ñ aliud nisi uerbauident᷑
iocantiũ in scolis puerorũ. uł nen¬
tium in plateis mulierũ. Iterum
scđm ur̃i intellectus capacitatem
legẽ explanantes uos captiuitatẽ
speratis euasuros eo modo: quo fi¬
erinequit. Itẽ in captiuitatis eua¬
sione sꝑatis uos adõ inusitatũ fie¬
ri miraculũ: ut ur̃os suscitet mor¬
tuos. qͥ terras denuo ut pͥus incipi.¬
ant habitare. Itẽ uos in caꝑtiuitã¬
te existences de om̃ib legis p̃ceptis
eciam sed̾m urãm explanationem
nichil inimuinunt̃ qͥd iontetor
agere. lõ ipsũ autẽ quod agics
deo placere & acceptabile creditis.
uosculpaturũ confidit s omĩaq¬
euident᷑ obtinet maximũ locum
erroris dunt itẽ alii pplureser¬
ises inqͥs uos coniecert ñ sane
lgiexplanatones .m. Nunis

Expanded text:
verba videntur jocantium in scholis puerorum, vel nentium in plateis mulierum. Item, secundum vestri intellectus capacitatem legem explanantes, vos captivitatem speratis evasuros eo modo quo fieri nequit. Item in captivitatis evasione speratis vos adeo inusitatum fieri miraculum, ut vestros suscitet mortuos, qui terras denuo ut prius incipiant inhabitare. Item vos in captivitate existentes, de omnibus legis praeceptis, etiam secundum vestram explanationem, nihil nisi minimum quid contueor agere. Idipsum autem quod agitis Deo placere, et acceptabile creditis, vos culpaturum confiditis, omniaevidenter obtinet maximum locum erroris. Sunt enim alii perplures errores, in quos vos conjecerunt non sanae legis explanationes. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
łenera igitur ꝑueritietite adã
inichi ꝑfectissimꝰ adheserat
amieus. nomine moysestaiua
Simeua etate ineus consocius te
comdiscipulus fuerat. Ad hune cũ
oontiusset sermo. qͦd ego paternale¬
celieto sus stationis loco ad me festiñ
pueiit. in ipso aduentu quendã uul¬
tum ferens hominis indignantis. et
increpans: salutauit me more non
temporis: ex qͦ ad te uenire. te uide.¬
re. tecũ loqui e cõmorari sollicitus
fui. sed m̃s affectus caruit effectui: usc
modo cũ te lȩco dĩ grã intueor uul¬
tu. Nunc tuã michi queso patefaci¬
as intentionẽ. & ꝑ quã uel antiquã
deserueris uł nouã legem delegeris:
pandas rationẽ. Noui eñĩ bene te¬
olim ualere in scriptis ꝓphetarũ
cia quoq suꝑ om̃s coȩqueuos tuos
legis ⁊elatoie fuisse. & siqͥs aduersa.¬
rius esset: de illi defensionis clipeũ

Expanded text:
enera igitur pueritiae aetate quidam mihi perfectissimus adhaeserat amicus, nomine Moyses, qui a primaeva aetate meus consocius fuerat et condiscipulus. Ad hunc cum pervenisset sermo quod ego paterna lerelicto suae stationis loco, ad me festinus pervenit, in ipso adventu quemdam vultum ferens hominis indignantis, et increpans salutavit me more non rtransivit temporis, ex quo ad te venire, te videre, tecum loqui et commorari sollicitus fui, sed meus affectus caruit effectu usque modo, cum te laeto Dei gratia video vultu. Nunc tuam mihi, quaeso, patefacias intentionem, et per quam vel antiquam deserueris, vel novam legem delegeris pandas rationem. Novi enim bene olim to valere in scriptis prophetarum, tia quoque super omnes coaequaevos tuos legis relatorem fuisse, et si quis adversarius esset, te illi defensionis clypeum
Abbreviated transcription (Latin):
frone me poteris ineulꝑare
donec ea quȩ fecerim iusta an
uousta sint ualeas ꝓ bareꝰ M oyses
Am duo contraria meo occur¬
runt animo: unũ quia reor
te prudentẽ uirũ non potuis¬
se recedere ab ea quã tenebas
lege h hanc quã suscepisia
ueracit cognouisses meliorẽ:
alter ũ. quia legẽ quã teneo
ego & cu reliquista: ꝓ melio.¬
inhabeo ideo a cii fecisti erro¬
rem estimo. & cui potius par¬
ti ad quiescã: ignoro. Quam¬
obrem ate petõ: ut huiꝰ dubi¬
tationis scrupulũ ameo de¬
pellas animo & uterq in al¬

Expanded text:
fronte me potes inculpare, donec ea quae fecerim, justa an injusta valeas probare? MOYSES. Quoniam duo contraria meo occurrunt animo: unum, quia aestimo te prudentem virum non potuisse recedere ab ea quam tenebas lege, nisi hanc quam suscepisti veraciter cognovisses meliorem; alterum, quia legem quam teneo ego, et tu reliquisti, pro meliori habeo, ideo et quod tu fecisti errorem aestimo, et cui potius parti acquiescam ignoro. Quamobrem peto a te ut hujus dubitationis scrupulum ab animo meo depellas, et uterque in al
Abbreviated transcription (Latin):
in modum hyariȩ. cũ dorso ȩquals
tereti format᷑. Et ex hac ꝑiuahione.
uelut ds̃ uictor om̃ĩum colebatur.
Sed fecerit hec fortasse alrquarido
chaldeis. Nimo ui duentante sacer¬
doce der theophylo hili ꝓfuit
sũciore nec ceris fraus obitet ⁊ sabue¬
nit Inseata scait bruinia. arq ad so¬
lum deduclooe¬

Expanded text:
in modum hydriae cum dorso aequaliter in modum hydriae cum dorso aequaliter tereti formatur. Ex hac persuasione velut Deus victor omnium colebatur. Sed profecerint haec fortasse aliquando Chaldaeis. Nunc vero adventante sacerdote Dei Theophilo, nullus profuit sudor, nec ceris fraus obtecta subvenit. Vastata sunt omnia, atque ad solum deduc
Abbreviated transcription (Latin):
seentiue. aut ligni uel lapi
t ex quacunq materia coN¬
tabant̃: quȩ ꝑ ignem ꝓculdubio
corrumꝑentur. Ex quo fiebat. ut
ignis locis omĩb obtineret. Hȩc cum
audisset canopiu sacerdos: callidũ
quiddam excogitauit. Hẏdriȩ fieri
solent in egypti partib fictiles. undiq
crebris & minutis ad modũ forami¬
nib patulȩ. quib turbida aqua cle¬
sudans. defecatior ac purior reddit᷑.
Harum ille unam cera foraminib ob¬
turatis. desuꝑ etiam uariis coloribus
depictam. aqua repletam statuit ut
dm̃: & excisum ueteris simula chri
qͦd menelai gubnatoris ferebatur
caput. desuꝑ positum diligenter
aptauit. Assunt post hȩc chaldei.
Itur in conflictum. circa hydriã
ignis accendit᷑. cera qua foramina
fuerant obturata resoluit᷑. sudante
hydria ignis extinguit᷑. sacerdotis
fraude canopus chaldeoꝵ uictor oste¬
ditur. Unde ipsum canopi simula¬
chrum pedib ꝑexiguis. attracto col¬
lo. & quasi sugillato. uentre tunus

Expanded text:
rgentive, aut ligni, vel lapidis, vel ex quacunque materia constabant, quae per ignem procul dubio corrumperetur. Ex quo fiebat, ut Ignis locis omnibus obtineret. Haec cum audisset Canopi sacerdos, callidum quiddam excogitavit. Hydriae fieri solent in Aegypti partibus fictiles, undique crebris, et minutis admodum foraminibus patulae, quibus turbida aqua desudans, defaecatior ac purior redditur  Al. redderetur. Harum ille unam cera foraminibus obturatis, desuper etiam variis coloribus pictam, aqua repletam statuit ut Deum. Et excisum veteris simulachri, quod Menelai gubernatoris ferebatur, caput desuper positum diligenter aptavit. Adsunt post haec Chaldaei: itur in conflictum: circa hydriam ignis accenditur: cera qua foramina fuerant obturata, resolvitur: sudante hydria ignis extinguitur. Sacerdotis fraude Canopus Chaldaeorum victor ostenditur. Unde ipsum Canopi simulachrum, pedibus perexiguis, attracto collo, et quasi suggillato ventre tumido
Abbreviated transcription (Latin):
nem iudicio. multaquburio
comp̃hendere titulotuspgn¬
la elucidare debeam. oris
indiscrete cõmixtis obscuria¬
dem inferemus. Unde sibonũ t
uidetur. singłis rationis sentem¬
tus singulos ascribamꝰ titulosat
uno quoq alter naser monis tati¬
one discusso: ad aliũ ordinatim
acedam . Q sic operi nr̃o congriũ
derminũ imponamus . P. Qͦd ate
bene dictũ ⁊ ꝑficiatur. & quodds¬
gne consulis. compleatur. Dinglos
itaq sententus titulis suis appo¬
sitis. &e quo prius uolueris quere.
qm paratus sumrespondere. Qđ¬

Expanded text:
udicio, multaque sub uno comprehendere titulo, cum singula elucidare debeamus, omnibus indiscrete commistis, obscuritatem inferimus. Unde si bonum tibi videtur, singulis rationis sententiis singulos ascribamus titulos, ut, unoquoque alterna sermonis ratione discusso, ad alium ordinatim accedamus, ut sic operi nostro congruum terminum imponamus. PETRUS. Quod a te bene dictum est perficiatur, et quod digne consulis compleatur. Singulis itaque sententiis titulis suis appositis, de quo prius volueris quaere, quoniam paratus sum respondere.
Abbreviated transcription (Latin):
umum sic instituamꝰ titulũ
a contineat rationes quibus
mam ascribimꝰ. Oeius naturȩ
talia annotamꝰ : quȩ rationis
ueritas abhorret. Hanc gͥrẽ
diligent̃ discutiamꝰ. donec ad
eius indaginẽ ratione & argu
dm̃ corpus & formã habere di¬
xerunt: & quomͦ suꝑ hac relo¬
cuti fuert.P. Si nosse cupis ubi

Expanded text:
mum sic instituamus titulum, ui contineat rationes, quibusmam ascribimus, et ejus naturae talia adnotamus, quae rationis veritas abhorret. Hanc igitur rem diligenter discutiamus, donec ad ejus indaginem ratione et arguDeum corpus et formam habere dixerunt, et quomodo super hac re locuti fuerunt. PETRUS. Si nosse cupis ubi
Abbreviated transcription (Latin):
iegum custodia iurisq
idecura ꝑmissa ẽ: cognitis
ae gesta fuerant. turbati atq
ꝑterriti ad templum conuolant:
causas audacie ꝑcunctant᷑. & qͥd
sibi uellet ille concursus. in quo
cum tanto scelere. ante aras san¬
guis ciuium funderet᷑ inqͥrunt.
Sed illi obfirmato aditu. confusis
& dissonis uocib rationem facti nul¬
lam: s clamorem reddebant.
Missis tamen ad eos nunciis. de romani
imꝑũ potestate. de uindicta legum.
& de his quȩ talia solerent subsequi
cõmonebant. Cumq loci munitio
nichil aduersum uesana molientes
agi nisi ui maiore sineret: res gesta
ad imꝑatorem defertur. Ille qui in¬
genita mentis clementia errantes
mallet emendare quam ꝑdere:re¬
scribit illoꝵ quidem iundictã qͦs
ante aras sanguis fusus martyres
fecit non esse poscendam. in quib
dolorem interitus suꝑauerit memo¬
ria meritoꝵ. De cȩtero uͦ maloꝵ cau¬
sam radicesq discordie quȩ ꝑsimula¬
chroꝵ defensione ueniebant. penitꝰ

Expanded text:
egum custodia, jurisque dicendi cura permissa est, cognitis quae gesta fuerant, turbati atque perterriti ad templum convolant, caussas audaciae perconctantur, et quid sibi vellet ille concursus, in quo cum tanto scelere ante aras sanguis civium funderetur, inquirunt. Sed illi obfirmato aditu confusis et dissonis vocibus 293 rationem facti nullam, sed clamorem reddebant. Missis tamen ad eos nuntiis, de Romani Imperii potestate, de vindicta legum, et de his quae talia solerent subsequi, commonebant. Cumque loci munitio nihil adversum vesana molientes agi, nisi vi majore, sineret, res gesta ad Imperatorem refertur. Ille qui ingenita mentis clementia errantes mallet emendare quam perdere, rescribit, illorum quidem vindictam, quos ante aras sanguis effusus Martyres effecit, non esse poscendam, in quibus dolorem interitus superaverit gloria meritorum. De caetero vero malorum caussam radicesque discordiae, quae pro simulachrorum defensione veniebant, penitus
Abbreviated transcription (Latin):
fuio rib enset ep̃s factus. molstia
eius concẽpta. alius a meletũ par¬
tib orclinatur. Sed & in multis
aliis urbib orientis. huuis modi
confusiones contentio genuit sa¬
cerdotum. Apud constanti nopo¬
lim uͦ nectarius ex pretore urba¬
no cacicuminus. & nuꝑ baptisma
consecutus: sacerdotium suscepit.
noui motus & contra temporum
fidem aduersũ ȩccłiam concitant᷑
ex occasione huiuscemodi exorti.
Dasilica quȩdã publici oꝑis uetusta
& admodũ neglecta fuit. Quam
constantius imꝑator donasse ep̃is
ꝑfidiam suam predicantib ferebã
que longa icuria nichil ualidũ
preter parieces habebat. Uisum:

Expanded text:
oribus Episcopus factus, modestia ejus contemta, alius a Meletii partibus ordinatur. Sed et in multis aliis urbibus Orientis, hujusmodi confusiones contentio genuit sacerdotum. Apud Constantinopolim vero Nectarius ex Praetore Urbano catechumenus et nuper baptisma consecutus, sacerdotium suscepit. novi motus et contra temporum fidem adversum Ecclesiam concitantur: ex occasione hujuscemodi oborti. Basilica quaedam publici operis, vetusta et admodum neglecta fuit, quam Constantius Imperator donasse Episcopis perfidiam suam praedicantibus ferebatur. Quae longa incuria nihil validum praeter parietes habebat. Visum