comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siappellatione int̾ceclente hĩs scciptus op¬
timut. ¶Aduccatũ fisci ꝙ intentic̃e
delatoris exequit᷑ inom̃ib offitis neces¬
sittis satis excusat. ¶ Q pͥncipale test̃
acodicill adtestm̃ factis lic ñꝯ firmatis
nidem seq̃ndumẽ. siscd̾as tabulas. ł cocli¬
cillos coarguit. qr ñiatumq hoc casuĩ¬
ꝓbasse uidetur ¶ Anlibtas eisuotata
qui testimoĩo suo infringe̾ uoluit testa¬
missum utiq ñ est dignus cõsequis⁊ deli¬
b̾tate diu pus iudicauit ea eẽpriuãtũ.
¶eiquitutor datus ẽ ñꝓdest adexcusatio¬
nem ꝙ falsum dix̃ s allegato remouet᷑
¶ꝗ mortiscãdoationem accepit atestato¬
re ñ est similis inhac cũ legariꝰ aliacã¬

Expanded text:
s scriptus optinuit. Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat. Qui principale testama codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas uel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse uidetur. An libertas ei seruo data, qui testimonio suo infringere uoluerit testacommissum utique non est dignus consequi: et de libertate divus Pius iudicavit esse ea privandum. Ei, qui tutor datus est, non prodest ad excusationem, quod falsum dixit: sed a legato removetur. Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac causa legatario. Alia ca
Abbreviated transcription (Latin):
tututus ẽ. ¶ Aecouõ ꝗ legatũ accepit sine¬
get iure factum ẽẽ testm̃ dinus pĩ ctarescͥ¬
psit cognatis soprronii licet ab terede in¬
stituto acceperant legata tñsus ei ꝯditoĩs
uire intestati a dcos cognatos ꝑtinet petẽ
hereclitatẽ. ip̃o iure possunt. ꝓritentu aũt

Expanded text:
utus est. de eo uero qui legatum accepit, si neget iure factum esse testamentum, diuus Pius ita rescripsit: 'cognat‹i› Sophronis licet ab herede instituto acceperant legata, tamen, si is eius iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso iure poterunt. prohibendi autem
Abbreviated transcription (Latin):
itꝙ testõ meruit ⁊ cumplacuit. ꝗ tutor
tintus excusauit se atutela. S si ꝯsecutus
fuerit. ñ adimitur ad excusationẽ du̾suo
putd ĩeo quilegatum tm̃meruit. ⁊amatre
pupilli tutor petitus excusare se maluit
hic eñi hic eñi mcͥl cc udicium defuncti
fecit. si ħ legatum ꝙ tutori denegatur ñ
adfiscum trãsfertur s filio relinquitur c̃
utilitates st̃ desrte. ¶ Sipat̃ accusa

Expanded text:
tamento meruit et eum placuit, qui tutor datus excusauit se a tutela: sed si consecutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates des
Abbreviated transcription (Latin):
npense necessarie sunt quibinon
factistos inmĩnuit uelutiꝰ ꝯgens facere
flumina aũtere eclificia uetã fulcire.
itemq reficere arbores in locum demortuo¬
rum reponere. ¶Utiles sũt ueluti pecora
p̃clus inponere. idẽ stẽcorare. ¶ uolup¬
tuose sunt blnea exstruere.
tales necessario facte sunt. dotem diminu¬
ere. ita int̃p̃tandum est. ut siquit exͣ tute¬
lam necessariam in res totales. inpensut sit:
ro ñ meaͣsit nãtueni res dotales iuir suo
lium refectio.⁊ agrorum quo cultura torẽ
minueret̃. omĩa enim ħ inspetie netessari¬
oꝵ inpensarum sunt. s ip̃e res ita pr̃are in¬
otelliguntur ut non tam inpendas mẽas.
quam declucto eo. exhic ꝑcepisse minus ui¬
tearis Que aũt inpendia scõm eam distĩcti¬
onem. exlote decluci debeant᷑. ñ tamt̾aitile ĩ u¬
uniũsum definiri. quamꝑsingłasgenẽ. ete
camagnitutine inpendiorum extimarip̃s̃.¬
stem .l.Et ante omia quecumq inpense
q̃rentorum fructuum causa facte erunt. quã¬

Expanded text:
pensae necessariae sunt, quibus non factis dos imminuitur, ueluti aggeres facere, flumina auertere, aedificia uetera fulcire itemque reficere, arbores in locum mortuarum reponere. Utiles sunt ueluti pecora praediis imponere, id est stercorare. Uoluptuosae sunt balinea exstruere. tales necessario factae sunt, dotem deminuere, ita interpretandum est, ut, si quid exlam necessariam in res dotales impensum est, id in ea causa sit: nam tueri res dotales vir suo lium refectio et agrorum quoque cultura dotem minuent: omnia enim haec in specie necessariarum inpensarum sunt. Sed ipsae res ita praestare intelleguntur, ut non tam inpendas in eas, quam deducto eo minus ex his percepisse videaris. quae autem impendia secundum eam distinctionem ex dote deduci debeant, non tam facile in uniuersum definiri, quam per singula ex genere et magnitudine inpendiorum aestimari posm. Et ante omnia quaecumque inpensae quaerendorum fructuum causa factae erunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit furtum furticum ea agere possumus.
S et cum uxore furti agere possibile ẽ si ei
cui heredes s umus furtum fecit. l nobis
antequam nuberet. tam̃ ꝓpt̃ reuerentiao
ꝑcãrum inutroq casu furtiuam tm con¬
ditionem conpetere. nõ ⁊̃ furti actionẽ dm̃s t̾¬
ũ derit. dõauerit. qualib ratione ꝯsũꝑsexit
rerum amotarum uiditio contimꝰ ¶ Sitĩ¬
li a familias res ãmouerit mela fulcinuiꝰ
aunt. depetulio dandam actioẽm q displi¬
cuit eam furti obligari uł ĩipãm obresamo¬
tas tari actionem.¶S sipater adiuncta filia
sifiliam rerum amotarum uidicio insolidi
⁊ cumsatisdatione defendat.¶S mortua fili¬
a inparrem rerum amotaꝵ acticẽm turi opo

Expanded text:
fecerit, furti cum ea agere possumus. Sed et cum uxore furti agere possibile est, si ei cui heredes simus furtum fecit, uel nobis antequam nuberet: tamen propter reuerentiam personarum in utroque casu furtiuam tancompetere, non etiam furti actionem dderit donauerit qualibet ratione consumpserit, rerum amotarum iudicio contineri. Si filia familias res amouerit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia m, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed mortua filia in patrem rerum amotarum actionem
Abbreviated transcription (Latin):
uxor fuit. qr non placuit cum ea furti agere
posse. Quib. tum exstimantib nec quidemfũ¬
tum cam facere. ut nerua cassio quia societaᷤᷤ
uite quodam mõ dñam eamfaceret: aliis ut
sabins ⁊ ꝓculo furtum quitem eam facereᷤ
sicii filia parri faciat. S furtiñẽe actoẽm
constituto uire inqua sententia. ⁊ młꝰ rec¬

Expanded text:
uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quidem furtum eam facere, ut Nerva Cassio, quia societas vitae quodammodo dominam eam faceret: aliis, ut Sabino et Proculo, furto quidem eam facere, sicut filia patri faciat, sed furti non esse actionem constituto iure, in qua sententia et Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
quuel homis satisclationis remitctum¬
ei ertri quoo uidetur aduniari rescͥpto di¬
ui cõmocli inbec u̾ba. ¶iscui de eare
notio est aditus si cõperient ideo cautioem
ate erigi. ut afideicomissi petiõe aũtaris.
onus satndationis tibi remiti curabit.
ta p̾cipere adchstribuenctum uisserat. ue̾¬
tuit cautioem exigi cessantiũ partes red¬
ceret. cõstaret aut̃ de fidei cõmisso. decre¬
te restitiu solueretur sit ꝓtͥetas s
rei cinĩ pprietas titiolegata eit. usut. alii
Uegatari tunc de eo reitituendo nõ br̃cli set
titio cauen debeat Int̾clum et si ꝗẜ hr̃de
legetur usus. f. tito caimñdum ẽ uͣt fi de¬
tracto usu. F. ppetas ei legetur. usus .F. seio.
Quid enim atinebit hoc casu hr̃cli caueti
Ad quem emolum̃ tum int̾ci dentis usus: f.
quia nõñt cͥtum iũ .f. int̾cepto adtuum

Expanded text:
quid onus satisdationis eis remittendquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto diui Commodi in haec uerba: 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit'ta praecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes redceret, constaret autem de fideicommisso, decrete restiturei, cuius proprietas Titio legata est, usus fructus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caveri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cavendum est: veluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caveri, ad quem emolumentum intercidentis usus frucquia non sit certum usu fructu intercepto ad
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis ^ ͤominis sunt tammpossessorem quã
inpetitorem competunt acg̾ones et crecdi¬
torhuset legitariis. ¶ hec cantio utiq ne¬
cessaria eit. siquis pecuniam suam soluat uł
quod si postea tenbitur culpe ⁊ nomine s
cũm de nõe int̾ duos qõ est numquid nõ
sit caũnclum ei quirem hiditan antradat
quia om̃iouinis lib̾atin: quẽ aclinoctum si
es allem̾̃hx̾ditarium soluatur setᷤ petitor
suam pecumam soluat aut tradat rẽ suam
falcicliam ceperis. licui̾t dari. adu̾tus eum
non futficiat qui legatum ali resinuere ex
fideicomulicã debet sufficiet aut̃ clici nich̾
ei fideicõninssum eẽ cauebꝰ silicet legatario
et his qui ꝑ fideicomnsum accipiet si for¬
te mallet legatarius cͥcuitii fublato hr̃cli
dei comisso retinere ei c̃ocedenctum eit qͣm¬
uis tm̃ ex legato aput eum erit remansurũ
offerre uł logatarius uł fideicõ musarur
poisit. et fimirum situt ꝑꝑ hoc apetiticẽ
ubalitatis est extesto submoueatur nũ¬

Expanded text:
eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitorem competunt actiones et creditoribus et legatariis. Haec cautio utique necessaria est, si quis pecuniam suam soluat uel quod si postea, tenebitur culpae nomine. Sed cum de nomine inter duos quaestio est, numquid non sit cauendum ei, qui hereditariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium soluatur? sed si petitor suam pecuniam soluet aut rem suam Falcidiam ceperis licuerit dari" adversus eum non sufficiat, qui legatum alii restituere ex fideicommissi causa debet. sufficiet autem dici nihil eius fidei commissum esse: cavebit scilicet legatario et is, qui fideicommissum accipiet, nisi forte malet legatarius circuitu sublato heredi deicommisso retinere ei concedendum est, quamvis tantum ex legato apud eum erit remansurum, offerre legatarius vel fideicommissarius possit et futurum sit, ut propter hoc a petitione ralitatis ex testamento submoueantur, num
Abbreviated transcription (Latin):
riam testatõ cõmemorauit. s simplicit᷑ põ¬
tionem. Impõtioe̾ aut̃. et p̃ceptiões uidit¬
ierit uł cuud eor quȩ senatus.cõ. ꝓhibent᷑
fecit. ac ꝑ noc publica sũt hĩditas. ⁊̃ iscus
cum suis hone̾ib hereclitate acquint qͣre

Expanded text:
testator commemorauit, sed simpliciter portionem: in portionem autem et praeceptiones uideierit uel quid eorum quae senatus consulto prohibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis o
Abbreviated transcription (Latin):
aliis agitatũ ẽw ecce simat stipulatã
ẽ dotem amarito mortuafilia ĩmm̾io
sibireͥdi.⁊ simulcũfilia petierit anad
hereclẽm arris actio exstipulatu ꝯpeteret
⁊ diuuspĩ rescripsit. nõ eẽ cõmissã stipu
lationẽ qr mat̾filie ñ suꝑ uixit.It̃
q̃ritur siextraneu᷑ quidotem stipulatuᷤ
est simul cũmarito decesserr. ⁊ cũ eoꝓp¬

Expanded text:
aliis agitatum est. ut ecce si mater stipulata est dotem a marito mortua filia in matrimonio sibi reddi et simul cum filia perit, an ad heredem matris actio ex stipulatu competere? et diumater filiae non superuixit. Item quaeritur, si extraneus, qui dotem stipulatus est, simul cum marito decesserit uel cum e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quiei erat substitutus frãt necessari
decesserit. anfr̃ fratri existat heres ancẽ.
ł siduo inuicem necessarii substitiitis̃.
⁊ una ꝑierint anheredes extitissẽiudãt᷑.¬
ł alt̾ alteri hoc ẽ suinsuicem hereclitatẽ
rogati fuerint restituere inquib cãib
siparit̃ decesserint. nec apparet. quis añ
se. ¶S⁊ circalegemfalcictiã si dñs

Expanded text:
 qui ei substitutus erat frater necessarius decesserit, an frater fratri exsistat heres an contra: uel si duo inuicem necessarii substituti sunt et una perierint, an heredes exstitisse uideantvel alter alteri hoc est si invicem hereditatem rogati fuerint restituere. in quibus casibus si pariter decesserint nec appareat, quis ante se.
Abbreviated transcription (Latin):
exbr̾datus enimobitat allus sius post eniã¬
cipatioe̾m susceptisnepoti tm̃ ret̾nto in
auiliano introcluctum eit .i. ex noua clau¬
sula nec cebet detĩoris eẽ cõclitionis. ꝙ
pat̾ enĩs erbĩdatus sit idꝙ ei p̃tĩto quotꝑ
pr̾an oportebit ¶s frl eius qui poit emã¬
cipatio̾em natus cit. diu̾sa coctitioe. Cons¬

Expanded text:
exheredatus enim obstat filiis suis post emancipationem susceptis. nepoti tamen retento in a Iuliano introductum est, id est ex nova clausula, nec debet deterioris esse condicionis, quia pater eius exheredatus sit. idque ei praeterito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, diversa condi
Abbreviated transcription (Latin):
boniano poisit eẽ locui ¶s et siquis non
tm̃erlib̾is negatur eẽ. u̾m Seruus etiã
eẽ clicatur tõte exancilla eclitus. uił scͥp¬
uͥt acdhuc carboniano locum eẽ: quod
et cdiuuspuis rescͥpsit/ nãm et mag̾ cõ¬
sulñd̾ eit. hisquib maĩ peticłm intendi.¬
tur. Namsiałr obẜuetur inum̾tã erit r̾e

Expanded text:
boniano possit esse locus. Sed et si quis non tantum ex liberis negetur esse, uerum seruus etiam esse dicatur forte ex ancilla editus, Iulianus scripsit adhuc Carboniano locum esse: quod et diuus Pius rescripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Nich̾mhac parte eclicti cuut pre¬
tor. ut iegita exceptis ꝑsonis nepos pr̾et.
nam absurtdum eit patrẽ quid̃ eiꝰ legata p̃¬
stare. ipm̃ uero plus hr̃e. cum eacẽ conlitio¬
est meadem parte uocantur.

Expanded text:
 in hac parte edicti cauit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestenam absurdum est patrem quidem eius legata praestare, ipsum uero plus habere, cum eadem condicione in eandem partem uo‹c›antur.
Abbreviated transcription (Latin):
tetunãnt. ¶ Si filiuis inpoteitate ñt. aliꝰ
emancipatis. ex defimcto imsꝰ nepos in po¬
teitate. aliꝰ nepos emãcipatus: elegant᷑ sde¬
uola tractat. patriuis emancipatus qmͣt
nepo tib tant̃ ftĩsso conferat. Sait. posse

Expanded text:
sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaevola tractat, patruus emancipatus quantum nepotibus, quantum fratri suo conferat. et ait posse
Abbreviated transcription (Latin):
rescriꝑsit.
eo ne potes in potestate filuis emancipatꝰ
susceptis poitea liberis dcciłit. placuit in
aui poteitate manentes. simł cum his̾
sibi ꝑnepotes accium hõi sua cõferat. qͥuit
nepotes emancipet. ut fibi emolum̃tũ pat̾

Expanded text:
rescripsit. eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in avi potestate manentes simul cum his, sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolu
Abbreviated transcription (Latin):
ns iierunt boꝵ .p. eius partis datur. que
adeum ꝑtinẽt simpotestate ꝑmansisset.¬
et ita utex ea parte climidiam reliꝗͣ lib̾i euiᷤ.
his ꝙucdum tarat bõi fua conferat. ¶hoc
edictum equissimũ eit. ut neq emãcipatuᷤᷤ
solus ueniat. et excludat nepotes it̾ in po¬
testate man̾tes nec nepotes uir̾ poteitatis
obiciantur patrisuoñina doptionẽ daͤ¬
tus filius. et hr̃s inititutus. ad toc eclictũ
ꝑtin ut ei uingatur nepos. qui in aui sui
nat᷑alis eit potestate.. ¶ Iungitur aut̃
nepos patrisuo emanciꝑato. siũ p̾titꝰ pat̾¬

Expanded text:
io eius partis datu‹r›, quae ad eum pertineret, si in potestate permansisset, ita ut ex ea parte dimidiam, reliquam liberi eius hisque dumtaxat bona sua conferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur nepos, qui in aui sui naturalis potestate est. iungitur autem nepos patri suo emancipato, siue pater p
Abbreviated transcription (Latin):
dere cum mechittũm sise ĩmiscuerit. ĩ pu¬
beris hereclitati. nãmq uicditiũ parent.¬
tis oppugnauerint. ũclel exead hr̃cli¬
tate quicquam consequi S marceluis
eleganter distinguit multum intẽẽ. ut¬
anexparte ut siexparte potiũt sinemetu
remota patris successione. imꝑubiis te¬
ditatem am̃plectr
stinuit. si exbereclati fratris hr̃cditati se ĩ¬
miscuerit.⁊ ꝓherede gesserit. potĩt ͤ sub

Expanded text:
dere eum in edictum, si se immiscuerit impuberis hereditati: nam qui iudicium parentis oppugnauerit, non debet ex eadem hereditate quicquam consequi. sed Marcellus eleganter distinguit multum interesse, utan ex parte, ut, si ex parte, potuerit sine metu remota patris successione impuberis hereditatem amplecti. stinuit, si exheredati fratris hereditati se immiscuerit et pro herede gesserit, poterit ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
riaronera indomo una ẽt̃ suffi¬
cit.Iꝓinte sipater alicuius. uł filius. uł fr
quest ineuiesd̃e potestate triahonera fu¬
stineat q̃ ad periculum patris sui spectent.
qr uoluntate eiꝰ. admĩsirẽt. om̃ib excusa¬
tio atutela conpetit. S sine uoluntate

Expanded text:
ria onera in domo una esse sufficit: proinde si pater alicuius uel filius uel frater qui est in eiusdem potestate tria onera sustineat, quae ad periculum patris sui spectent, quia uoluntate eius administrant, omnibus excusatio a tutela competit. sed si non
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluntate solius filic pronuttatur¬
alii remanebit dotis actio integra
patri. sutrum ut agat solus an ⁊ut
a. noceb custastipłatio. ¶Uolunt᷑¬
tẽ auł filie cũ pat̾ agit de dote. utru
sic accipiamis ut cõsẽtiat au uero
neꝯͣ dicat filia ⁊ ẽ ab imꝑatore an¬
tomino resc̾ptum. filia insi euidẽt̾
contradicat.inderi cõsetire patri ⁊
iubl xlouii dig̾.sc̃psit quasi exuo

Expanded text:
si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ua, nocebit ei ista stipulatio. Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consentire patri. et Iul
Abbreviated transcription (Latin):
sens filia sit. dicendũ crit ñ ex uolũ¬
tate eius idfactũ. cauẽdũq rata
rem filiam hĩturã apatre. ¶bi eĩ
sapit scire eam exigmiꝰ. ut iud̾a¬
tur nõ cõcradice̾. PAulus
Sn solũ aurẽ in exigẽda sec et̃
isolũeda doce que coĩs ẽpa¬
tris et filie utrinq nolinitas exqͥrit᷑.
nec alter alterius. deteriorẽ cõditio¬
ue fac̾e pot̾. s sipeccuma ad pacrẽ per¬
uent qua filia accepit. actio dedote
utriusq tolletiũꝑ õp̃.

Expanded text:
sens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam rem filiam habituram a patre: ubi enim sapit, scire eam exigimus, ut uideatur non contradicere. 3 Paulus autem in exigenda, sed etiam in soluenda dote, quae communis est patris et filiae, utriusque uoluntas exquiritur nec alter alterius deteriorem condicionem facere potest. sed si pecunia ad patrem peruenit, quam filia accepit, actio de dote utrisque tolletur. 4 P
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nõntintestati porris. S extestam̃to habe¬
bit rr̃ctitatemi qm̃⁊ quolib alio sisbstitito
sifuiss: abeo exrclatus. intestam̃tum inciꝑet.
idemsiaccipiat lib̾tatemsimul. ⁊ beredit᷑atẽ
uiro necessarius heces erit. nec sinelib̾tate.
liquidei legaxi põt.¬

Expanded text:
to habebit hereditatem, quoniam et quolibet alio substituto, si fuisset ab eo exheredatus, inde testamentum inciperet, idem si accipiat libertatem simul et hereditatem, viro necessarius heres erit: nec sine libertate aliquid ei legari pot
Abbreviated transcription (Latin):
rismle ẽ patrem f. demonstrare ponus
hr̃clibrism uoluisse uñ aureos quadr̃ĩ¬
gentos sine incõmodo rei familiarisꝙͣ¬
se qd̾ in nitio pure tatum eẽt. ⁊ ideo qua¬
dringenti panfile debebumtur. ¶ Quo¬
tiens lege uiua bẽaacantia adfiscum
ꝑtinent. ⁊̃ legata ⁊ fideiꝯmissa p̃stantur.
q̃pstare cogeretur heres aquo relicta erãt.
Sitibi suus leganis fuerit. ⁊ petitum atẽ
ut titio aliquid p̃stares usq ad p̃tium
fui. deinde fuus decesserit. nichil fideiꝯmis¬
si nomine p̃stare cogenclus eris.
scripius exparte heres rogatus sit p̃cipere
pecumam. ethis quib testo legatũ erat
distribuere idquod subconditione lega¬
tum ẽ. tũc ꝑciꝑe debebit cum conditio
exiitĩt. int mi ero. aut ei aut his quib
leganim est satisdre oporret. ¶ Cuĩ
statu lib̾ peciĩam diire iissus e. is ro¬
garipõt. ut eandem pecãm alicui resti¬
tuat. Namcum possit testator codicillis
pure lib̾tatem ture. ⁊ hoc mõ conclitionẽ

Expanded text:
s est patrem familias demonstrare potius heredibus uoluisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei familiaris cse, quod initio pure datum esset, et ideo quadringenti Pamphilae debebuntur. Quotiens lege Iulia bona vacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, quae praestare cogeretur heres a quo relicta erant. Si tibi servus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid praestares usque ad pretium servi, deinde servus decesserit, nihil fideicommissi nomine praestare pecuniam et eis quibus testamento legatum erat distribuere, id quod sub condicione legatum est tunc praecipere debebit, cum condicio exstiterit: interim aut ei aut his quibus legatum est satisdari oportet. Cui statuliber pecuniam dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
conclitionis. siherecli .x. tederit. siposta¬
ditam hereturatem. capitalium ascendeñ
inutile legatum esfltiẽt. ¶ Necessario
autem exasse herede stripto: etiam hee cõ¬
ditioãles q̃ ante aclitam hereditatẽ ĩple¬
ripossunt: muule legatum efficient.
duob. berelib institutis alteri stichuo
legauit ut eidemsticho .x. cuinstichus ui¬
uo testatore adlid̾tatem ꝑuenisset totũ.¬

Expanded text:
ecem dederit", "si post aditam hereditatem Capitolium ascenderit", inutile legatum efficient. necessario autem ex asse herede scripto etiam hae condiciones, quae ante aditam hereditatem impleri possunt, inutile legatum efficient. Duobus heredibus institutis alteri Stichum legaverat et eidem Sticho decem. cum Stichus vivo testatore ad libertatem pervenisset, totu
Abbreviated transcription (Latin):
ditarium. p̃sente. ⁊ assignante eꝯ cuifidei¬
ꝯmissum debeluitur. placet ñfuntũ si p̃ti¬
um eius restitui tebere marcellus notat
sifundum restituere mant heres aucliẽ¬
dum existimo. ¶Iuuiatius sititio pecu¬
malegata fuĩt. ⁊ ei fideiꝯmissum. ut aue¬
num ẜuum mammiteret nec dñs eũ
undere uelit. nichiominꝰ legatum capi

Expanded text:
 adsignante eo, cui fideicommissum debebatur, placet non fundum, sed pretium eius restitui deberi. Marcellus notat: si fundum restituere malit heres, audiendum existimo. Iulianus. si Titio pecunia legata fuerit et eius fidei commissum, ut alienum servum manumitteret, nec dominus eum vendere velit, nihilo min
Abbreviated transcription (Latin):
stem. ⁊ Pamph̃o libto ħ amplius quã
coclititus reliqui dariuolo. c Scio omĩa
q̃tibi panphile relinquo ad filios meos ꝑ¬
uentura. cum affectic̃ẽmiam circa eos
bñ ꝑspectam habeo. Quero anu̾bis sup̃scrip¬
tis panphilifideicõmisit. utpost mortem fi¬
liis defuncti.c. restituat. R sm eaq̃ppone¬
rentur ñuideriquidem qm̃tum adu̾lu te¬
statoris ꝑtinet fidei ꝯmissum pãphili ut
.c. restitueret. S cũsnam defuneti. alibto
decipi Satis inumanũ ẽ .c. ercelictos fili¬
ĩ testatoris debere restitui ꝙ ⁊ insimili spe
ꝓpoĩtum ẽ ñbñtem liberos nec cogna̾tos
indiscrimine uite ꝯstitutum ꝑ infĩmita¬
tem acetsitis amitis grio seio contub̾nã¬

Expanded text:
m. 'Pamphilo liberto hoc amplius, quam codicillis reliqui, dari uolo centum. scio omnia, quae tibi, Pamphile, relinquo, ad filios meos peruentura, cum affectionem tuam circa eos bene perspectam habeo.' quaero, an uerbis supra scriptis Pamphili fidei commissit, ut post mortem filiis defuncti centum restituat. responrentur non uideri quidem, quantum ad uerba testatoris pertinet, fidei commissum Pamphili, ut centum restitueret: sed cum sententiam defuncti a liberto decipi satis inhumanum est, centum ei relictos filiis testatoris debere restitui, quia in simili spePropositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contuberna
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. a Argum̃tosunt ⁊̃ nationesq̃dara
ueluti sarmatarum q̃pellib teguntur
aristo ⁊ coattilia uesticede ait  tegutã
subsellioꝵ huic legato celere uice mã¬
garitarum ł it fibita ornam̃toꝵ mag̾
quãuestis sunt tapetauestice ceclunt. q̃
aut mnͣrerui. aut inͥccoisolent S strãgu¬
las ⁊ bñ ir loni que equis insterni sol̃
ñputo uestis eẽ fascie trusales pecdules¬
q ⁊ impilia uestis loco sunt. ꝙ partem
corporris uestiunt.:alia cã ẽcõdonũ qr u
isum calciam̃toꝵ p̾stant steruicaliaquo¬
qi uestis nomine ꝯtinentur. ¶Siquis
adcliderit uestemsiȩam apparet deea eũ
sensisse quam ip̃e inusus suos habuit.
cũlcirre ⁊ uestis erunt. ⁊pelles caprine :
agnine uestis erunt. ¶Milliebrineste
legata ⁊ infantilem ꝯtincri. ⁊ puellarum
bits mulieres enim om̃scliti. q̃ cumq sexus
feminisunt. ¶ Ornamtasut muliebr.
a quib mulier hornatur. ueluti ina ñ¬
res ãrmille uiriole anuli p̃t̃ sig̃torios.:

Expanded text:
. Argumento sunt etiam nationes quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur. Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia usum calciamentorum praestant. Ceruicalia quoque uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem contineri et puellarum ibit: mulieres enim omnes dici, quaecumque sexus feminini sunt. Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, ueluti inaures armillae uiriolae anuli praeter signatorios et
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Nedicũł argenteis adiuncta
sigilla eñea ceteraq omiãq̃adeandlem
similitudinem redigipossunt. argento
facto ceclunt. ¶C auto facto aonume¬
rantur gẽme anulis incluse quippe hec¬
annuloꝵ sunt cymbiã argentea crustis
aureis illigata margarite quertaborna¬
m̃tis muliebrib contextesunt. utinhis
aspectus auripotentior sit. auro facto
adnumerantur aurea emblemata. q̃
mnlapilib assidib argenteis eeñt. ⁊ re¬
plumbaripossent. deberi gassius arrss.
uri numero habuisset: legatum uider
aut. alicqum auraata ⁊ inclansanasa al¬
terius matĩe aurinumero nõ habendã
Argento potorio ł escario legato inhis
sa habuerait. quib ⁊ potabat. ⁊ edebut
anlegato hecquoq uasa continerent᷑
tali legato hoc amplius filiamea dul¬
cissim a emeclio sũmito tibiq inbeto or¬
nam̃tum oẽ meũmuliebre cũ auro ⁊ si
qua alia muliebria apparuerint cũte
statͥoꝵ. negotiahͥxfucrit. anuero solum
argentum. ꝙ indomo ł intraoretum

Expanded text:
um. Pediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt. Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus ait: seduri numero habuisset, legatum deberi ait: alioquin aurata et inclusa uasa alterius materiae auri numero non habenda. Argento potorio uel escario legato in his, sa habuerat, quibus et potabat et edebat, an legato haec quoque uasa continerenturtali legato: 'hoc amplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua statrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, quod in domo vel intra horreum
Abbreviated transcription (Latin):
bris .x. dedisset. Si codicilł pure lib̾tatem
acceperit. intra kł. quitem neq lib neq be¬
res erit. nisi .x. declerit. Simira kl. ñdedu:¬
conclitione. heredempure scripsisset. eum¬
q undicdisset. pencdente conditice iussu
qd sipost defectam ꝯditionem alienatus fu¬
isset. nõpãt iussu emptoris hereditatem
adire. qr eotp̃r a deum ꝑueniss quoiam
extincta institutio inutilis fuerat igiturn
cumfuiis subconlitione. lib̾ ẽẽ. usbetur.⁊
legatumpure acceperit. sipendente ꝯditi¬
one manumissus. ł alienatus fui̾t. lega¬
tum habebit. aurclño acquiret quãuis
mortis ⁊p̃r ꝯdinio lib̾tatis exinita fuerit.
Siuero post defectum conchitioĩs alienat᷑
aut manumissus fui̾t legatum. adirri¬
ditionem. abemptore: ꝓarte heredem scͥꝑ¬
tum acdire iubr. restituere cohetedi scrip¬
to neccesse ht̃. qr huctum facẽ eius sui iu¬
re. quemundidit nondebr. ¶plane ñ totũ
ꝙ nõ acquisienit rͥestituet. S ꝓeadum ta¬

Expanded text:
bres decem dedisset, si codicillis pure libertatem acceperit, intra kalendas quidem neque liber neque heres erit, nisi decem dederit: si intra kalenderum sub condicione, heredem pure scripsisset eumque uendidisset pendente condicione, iussu erandi habet.Quod si post defectam condicionem alienatus fuisset, non potest iussu emptoris heriditatem adire, quia eo tempore ad eum peruenisset, quo iam extincta institutio inutilis fuerat.Igitur cum seruus sub condicione liber esse iubetur et legatum pure accepit, si pendente condicione manumissus uel alienatus fuerat, legatum habebit aut domino adquiret, quamuis mortis tempore condicio libertatis extincta fuerit: si uero post defectum condicionis manumissus aut alienatus fuerit, legatum ad irriraditionem ab emptore pro parte heredem scriptum adire iubet, restituere coheredi serui necesse habet, quia lucrum facere eius serui iure quem uendidit non debet. plane non totum quod adquisierit restituet, sed pro ea dumta
Abbreviated transcription (Latin):
ros. sicomꝑassent. dubium ñest ꝗndebe¬
at dici aditalicum patrimoniũ eoł ꝑti
ĩuillam a patre famil. ñꝑtinereͤ ad fun¬
tum legatum. mutius ait qr ñ id circo
illo erat missus. ut ibi eẽt ꝑrom̃ siẜuus
fuerit missus inuillam interim illic fu¬
turus qr dñm offenclerat. qiͣ ad tp̃s rele¬
egatus. R sum est. ⁊ eum aduille legatũ
nõ ꝑtinere. Qr̃ nec ẜuiquidem qui oꝑa¬
ri magro consueuerunt. ꝗ ĩ auios agros

Expanded text:
ros, si comparassent: dubium non est, quin deberos, si comparassent: dubium non est, quin debeat dici ad Italicum patrimonium eos pertin uillam a patre familias non pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat missus, ut ibi esset. proinde si seruus fuerit missus in uillam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legatum non pertinere. quare ne serui quidem, qui operari in agro consuerunt, qui in alios agros
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽẽ crecdebat. heredenscripsit. eiq sihe¬
res noneẽt. sempñium substituĩt. deniq
titius ꝙr suus fuerat ĩsu dñi adierit hr̃cli¬
tatem: põt. dicisempnium inpartem hr̃cli¬
tatis. admitti Namquiscit aliquem fuũ
ẽẽ. ⁊ cum heredem scribit. ⁊ itasubstttuit. si
sticus heres nõerit. semꝓnius heres esto in¬
telligit tale quro clicere. sistichus neq ip̃e
heres erit neq alium hr̃clemfecerit. atqui
eum quemiliberum putasset. hr̃ditatem
scripserit. hoc ẜmone siheres ñeret nichil
aluro intelligitur significare q̃msiherecli

Expanded text:
 heredem scripserit eique, si heres non esset, Sempronium substituerit, deinde Titius, quia seruus fuerat, iussu domini adierit hereditatem: potest dici Sempronium in partem hereditatis admitti. nam qui scit aliquem seruum esse et eum heredem scribit et ita substituit: 'si Stichus heres non erit, Sempronius heres esto', intellegitur tale quod dicere: 'si Stichus neque ipse heres erit neque aliu‹m› fecerit'. at qui eum, quem liberum putat esse, heredem scripserit, hoc sermone 'si heres non erit' nihil aliud intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
pecunam misit inꝓuinciam admerces
comꝑanclas. ⁊ necclum comꝑate sunt. dico
pec̾am. q̃ itcireo missa ẽ. utꝑeam m̃ces ini¬
taliam aduerẽntur utalico parrimonio
adiungendam. Namiet sidecliss inꝓuĩtiã
depecimiis quas initalia exercebat iturãs
⁊ retlituras. dicendum est. hancquor itali
ut merces quo iste q̃ comꝑatesunt ut ro¬
mamueherentur. sine ꝓuecte sũt. eouiuo
sũm̃oclum. ⁊ suĩscit sũignorauit a deum
heredem ꝑtine̾ cuutalice ressunt. ascͥpte.

Expanded text:
nciam ad merces comparandas et necdum comparatae sint, dico pecuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italic dici, ut merces quoque istae, quae comparatae sunt ut Romam ueherentur, siue prouectae sunt eo uiuo siue nondum, et siue scit siue ignorauit, ad eum heredem pertinere, cui Italicae res sunt
Abbreviated transcription (Latin):
di Niquis itascripserit. mũis exꝑte di¬
mĩclia heres esto. Ioem titius exaltera ꝑte
dimictia. sinauis exasiauenĩt heres esto.
cumexpũra institutione adierit heresq̃¬
ius conclitio alterius institutioĩs pendeat
exasse sit heres scił. ⁊̃ conlitione defitiente:
cumĩꝓsit ei conditio quicquam existens.
Quippetum ñclubitaitur. quinsiquis ex
parte dumiclia hr̃s institutus sit. ncp̃¬
terea quisquam alius. ip̃e institui hr̃s ur̃¬

Expanded text:
i quis ita scripserit: 'Titius ex parte dimidia heres esto: idem Titius ex altera parte dimidia, si nauis ex Asia uenerit, heres esto', cum ex pura institutione adierit heres, quamuis condicio alterius institutionis pendeat, ex asse fit heres, scilicet etiam condicione deficiente, cum non prosit ei condicio quicquam existens: quippe cum non dubitetur, quin, si quis ex parte dimidia heres institutus sit nec praeterea quisquam alius, ipse ex asse heres
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fundus quirelitus ẽ adindicetur uł
atribuatur. ¶Unscio q̃situm eris ali¬
eni homis ꝓquaparte agnosci debeat. et
num debere. hoc est ꝓsemisse funtos eñi
uice p̃ceptois. accipiendos. ax̃ si forte m̃
sit es alienum. ut nichil detracto eo suꝑ
possit. conseq̃ñter dicemus institutiões
istas extẽfactas. nulliꝰ ẽẽ mom̃ti ⁊ sifor¬
te falcicdia int̃ueniens resciscionẽ legati¬

Expanded text:
fundus qui relictus est adiudicetur vel adtribuatur. Vnde scio quaesitum, aeris alieni onus pro qua parte adgnosci debeat. et num debere, hoc est pro semisse: fundos etenim vice praeceptionis accipiendos. quare si forte tantum sit aes alienum, ut nihil detracto eo superesse possit, consequenter dicemus institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interveniens recisionem e
Abbreviated transcription (Latin):
tam hr̃clitatemꝰ insitiuposse q crecłituẽ
lui̾t. ideo uitiosa est. qd̾ alieno arbitrio ꝑ¬
missa est. Namsatis constant̃ ueteres d̾ cre¬
uerunt testam̃tarioꝵ iura ip̃a ꝑse fima
ẽẽ oportere. nõ exaueno arburio pendere¬
¶ Isqui ap̃ hostes est. recte heres institumir
qr iuire post li minii om̃ia nira ciinitanis
inꝑsc̃ãm eius insuspenso retinentur. ñ ob¬
rumpuintur. Itaq sireũsus fuerit ab o¬
stib aclire hereclitatem ponͣtisuusquo:¬

Expanded text:
t heredem institui posse, quia creditum est luerit' ideo uitiosa est, quod alieno arbitrio permissa est: nam satis constanter ueteres decreuerunt testamentorum iura ipsa per se firma esse oportere, non ex alieno arbitrio pendere.Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omnia iura ciuitatis in personam eius in suspenso retinentur, non abrumpuntur: itaque si reuersus fuerit ab hostibus, adire hereditatem poterit. s
Abbreviated transcription (Latin):
ãp. Eius militis quidoloris inparien¬
undicare diuus adrianus rescripsit
muitianus sus itra annum testam̃tum
facere cepit. n ꝑficere poruit põt dici itars
ratum ẽẽ testam̃tum. quod inmilitia fecit
ca milĩtem eadem atabetur distinctio. Nam
tate rescindetur. m̃ uoluntas quoq mili¬
tis testamentum est.
dem.  nes sitestam̃tũ inꝑfectum relĩ¬
quat. scriptura quȩ ꝓfertur. ꝑfectitesti po¬
testatem optinet. mãmilitis testam̃tumso¬
rios scribit sepe testin facere incdetur.¬
rit. testõ scriptus. exasse hr̃ partem dimi¬
diãm habebit legata tam̃ testam̃to data
cõiter debentur. ¶ Miles castrensium
bonorum ⁊ ñcastrensium cliũsis heredibus
instrtutis. pã castrensium bonoꝵ alios he¬
redes instituit priorib tabulis tm̃ abstu¬
lisse ur̃. quamtum inposteriorib contule¬
rit. fiec incletur mutare. ⁊ sipriorib tabu¬
lis unus heres scciptus fuiss. ¶milesm
sup̃mis orcłiandis ignaris ipxorem eẽ p̃gnã¬

Expanded text:
 Eius militis, qui doloris inpatienvindicari divus Hadrianus rescripsit. Militia missus intra annum testamentum facere coepit neque perficere potuit: potest dici solutum ita esse testamentum quod in militia fecit,ca militem eadem adhibebitur disissima uoluntate rescindetur, quoniam uoluntas quoque militis testament‹um› est.m.Miles si testamentum inperfectum relinquat, scriptura quae profertur perfecti testamenti potestatem optinet: nam militis testamentum sorios scribit, saepe facere trit, testamento scriptus ex asse heres partem dimidiam habebit, legata autem testamento data communiter debentur.Miles castrensium bonorum et non castrensium diuersis heredibus institutis postea castrensium bonorum alios heredes instituit. prioribus tabulis tantum abstulisse uidetur, quantum in posteriores contulerit: nec uidetur mutare, etsi prioribus tabulis unus heres scriptus fuisset.Miles in supremis ordinandis ignarus uxorem esse praegna
Abbreviated transcription (Latin):
num cui  ecede extestam̃to. utliberetur
ocluctione qd rettissime clititur.
pdestĩ. ¶umitatestam heres m̃s dõpnas
esto libade illumquinegotia mea ges¬
sit. ⁊ siquid eũmture facere oporieret ab
eo ñ exigere tũpnatus heres nec trectitas
abeoquoꝵ pecumas exiget Insimili
aũt legato uix ẽ. ut cecoquoq legando

Expanded text:
num cum herede ex testamento, ut liberetur conductione: quod rectissime dicitur.. Cum ita testemur: 'heres meus damnas esto liberare illum, quod is negotia mea gessit, et si quid eum mihi dare facere oportet, ab eo non exigere', damnatur heres nec creditas ab eo quoque pecunias exiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando
Abbreviated transcription (Latin):
siqueniatur. excepnone tutumeẽ diũ¬
sum intͥoa herechis enis. ¶ G auis seĩ
cum adolcuiss acteꝑit. curatores pubai¬
um meuium. ⁊ lutium serapaiũ federen¬
ums is̃ gai seĩ intralegitimã etatẽ ꝯsa¬
turus cum infa tum ꝯcedleret testam̃to¬
t suo tecuratorihi suis itacauit. q̃stic̃e
curatorib meis nemo faciat. rẽ em̃ ipẽtẽ

Expanded text:
ueniatur, exceptione tutum esse: diuersum in persona heredis eius. Gaius Seius cum adoleuisset, accepit curatores Publium Maeuium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse
Abbreviated transcription (Latin):
stem. N baũtelio sempno frẽ meo ne¬
minẽmolestari uolo nomine debiti ne¬
q exigere aliquit abeo quandui niue¬
ret. neq desorte. neqi deusura nomine de¬
biti. ⁊ absoluo. ⁊ lipo expignorib eĩ comũ¬

Expanded text:
m. 'Aurelio Sempronio fratri meo. Neminem molestari uolo nomine debiti neque exigere aliquid ab eo, quamdiu uiueret, neque de sorte aut usurae nomine debiti: et absoluo ei et libero ex pignorib
Abbreviated transcription (Latin):
obligatio. acsisoluticẽ ẜ sisubconditi¬
one dato legato hetes p̃cctuꝑauĩt.⁊ exge
stente neq ip̃i legatario tebeatur lega¬
tum sitam̃uiuat.: capere possit. neq cĩad
quem hoc cõmodum ꝑuenĩt. silegatarius
tm̃ exceptidnem rr̃e debitorem ꝙꝵ ⁊ si fidei¬
exigere ꝓhiditus coq nomine ꝑcutato¬
rem liberare dãpnatus ẽ pecunĩ am abax¬
gentario debitam ex ccͣtu quẽ upꝑcuratõ
fecit. ferit iure mantati cogetur restitue̾
tabinas aꝑtas fuĩt solutum. ad cõ fidei¬
bulas ante actitam herectitatẽ adeo qui
uolutatem tefuacti ñignorauent fuĩt.¬

Expanded text:
obligatio ac solutione. Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupauerit et exegerstente neque ipsi legatario debeatur legatum, si tum uiuat et capere possit, neque ei, ad quem hoc commodum peruenit, si legatarius tantum exceptionem habere debitorem, sed et fideiexigere prohibitus eoque nomine procuratorem liberare damnatus est, pecuniam ab argentario debitam ex contractu, quem ut procurator fecit, iure mandati cogetur restitueretabulas apertas fuerit solutum, ad causam fideiertas ante aditam hereditatem ab eo, qui uolu
Abbreviated transcription (Latin):
em. Lutius titius cumherotẽ actõ¬
rem hret. codicillis itacauit herotem
liberum ẽẽ uolo quẽ rationes redtere
uolo eius tẽporis qd̾ enit post nouissimã
meam subscriptionem postea unuusre¬
rotẽ manumisit. ⁊ ĩeodẽ actu babuit ra¬
tionesq subscripsit: usq in eum diem
qui fuit añ pancissimos dies. quãmore¬
retur herecles lutu tini dicunt quas¬
dam sũmas. ⁊ seruũ adhuc erotem. ⁊ p̾a
liberum accepisse. neq ineas rationes
q̃ alimo titio subscripte sũt intillisse

Expanded text:
m. Lucius Titius cum Erotem actorem haberet, codicillis ita cauit: 'Erotem liberum esse uolo: quem rationes reddere uolo eius temporis, quod erit post nouissimam meam subscriptionem'. postea uiuus Erotem manumisit in eodem actu habuit rationesque subscripsit usque in eum diem, qui fuit ante paucissimos dies quam moreretur. heredes Lucii Titii dicunt quasdam summas et seruum adhuc Erotem et postea liberum accepisse neque in eas rationes, quae a Lucio Titio subscriptae sunt, int‹u›lisse
Abbreviated transcription (Latin):
beretlem eĩ ꝑõt ꝯuenire Inamneq herecis
heres ageresneq abheredi herede petipotest.
hereclis aũt heres por. tãpnari necxigat
debitorem.
oportere oportebitue. utsmeret heres sibi
habcreserua ⁊ attilicius siberes ꝑhibu̾it
eumfrui ex conclucto. Si uire locationis
ꝙͥ retineret extestam̃to fore obligatum
aiant q̃r nichil int̾eẽt peteret᷑ aut retinẽ¬
ret tgtam eñuoc auonem legatã uideri

Expanded text:
nam neque heredis heres agere neque ab heredis herede potest peti. heredis autem heres potest damnari, ne exigat debitorem. oportet oportebitue ut sineret heres sibi habere. Nerua Atilicinus, si heres prohiberet eum frui, ex conducto, si iure locationis quid retineret, ex testamento fore obligatum aiunt, quia nihil interesset, peteretur an retineret: totam enim locationem legatam uideri
Abbreviated transcription (Latin):
primis fruend̾ locauert mẽsis i aunarii
sb̾ prema die facto dinortio retinere in¬
rũ. ⁊uiudenne fructus ⁊ eius anni quo
diuortiũ scm̃ẽ quartã partẽm̾cedis. equ¬
um ẽ alioqͥn sicõactis nindemiis alte¬
ra die dinortiũ ĩt̾cedat. fructus ĩtegros
retinebit. ¶Itaq siinsine mẽsisia¬
nuarii.diuortiũ fiat. et quatuor mẽ

Expanded text:
primis fruendum locauerit, mensis Ianuarii suprema die facto diuortio, retinere uirum et uindemiae fructus et eius anni, quo diuortium factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensis Ianuarii diuortium fiat et quattuor me
Abbreviated transcription (Latin):
iure tutor. Icurator ẽ datus. amministͣ¬
tionise nõ inmiscuit. dolum ⁊ culpã p̃st¬
are nõ debere. ¶ paulus .l. R. tale ui¬
dicium in heredem tutoris rras ferre oꝑõ¬
tere. q̃lẽ clefuncius suscepit. ħ eo ꝑtinet᷑ u
ñextusetur heres silicat se instrum̃ta tu¬
telaria ñinuenisse. Nanicum exom̃ibus
bonefidei iudicis. ꝓp̃t tolum defuncti hr̃s

Expanded text:
datus administrationi se non immiscuit, dolum et culpam praestare non debere. Paulus respondit tale iudicium in heredem tutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non invenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres
Abbreviated transcription (Latin):
tores. amogr̃atib municipalib tãtos cauti¬
one. ñexacta. quorum alterum in opẽ teces¬
sisse altm̃ insolidum conim̃tumsatis pupi¬
lo ficisse. ⁊ q̃relutur antutor iste. adu̾sim᷑
magr̃atum municipalem hr̃e possit aliꝗͣ
actionem c̃sciret aꝯtutore suo sans ñ eẽ ex¬
actum. dicelum cũ aꝯtutore suo satis pup¬
illo fcõsit. neq pupillũ admagcãt᷑ redi¬
re posse. neq turorem. cum nũquã tutor. ad¬
u̾sum magr̃atus nĩt actione. Senatus atͣ
consultum pupillo subuenitͥ p̃sertim cũ
sit qd tutori inputetur. q satis aꝯtutore ñ
exegit. uł suspectum ñfecit fiscit ut ꝓponit̃

Expanded text:
tores a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatus nonsit Stitademum tenenir sim̃o¬
niti nõdederint. ⁊deo damꝑnumq impu¬
bes .I.atolescentes meclio tp̃r passisut. ad
eos magistratus ꝑtinere nõ ambigitur. ꝙ¬
niune̾ mantuto ñparuerunt. ¶Sciend
autem est simagrãtus municipales data
oꝑ nitelam tnstulcrint. infuccessores su¬
os suł sisatistationem tata oꝑa traxerint
quo adsuccessores accipiant. nicħ eis ꝓdeẽ.
duui atianus. resccipsit. ⁊ ĩ cum qui elect̾
est. adexstimantus tutoꝵ satistationes. ac¬

Expanded text:
ita demum tenentur, si moniti non dederint. ideo damnum, quod impuberes vel adulescentes medio tempore passi sunt, ad eos magistratus pertinere non ambigitur, qui munere mandato non paruerunt. Sciendum autem est, si magistratus municipales data opera tutelam distulerint in successores suos vel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, nihil eis prodesse. Divus Hadrianus rescripsit etiam in eum, qui electus est ad aestiman
Abbreviated transcription (Latin):
ipublicus stipulari debr rem saluam forep¬
up̃illo. aut cͥte ip̃e magistratus/ plane uͥ
fuus publicus. ł ip̃e magr̃atus stipłatur
dicenctum est uxilem actionẽ pupillotã¬
tam. ¶ Sifilius familias fuit magr̃at.
et cauĩ pupillo ñcurauit. aut ñ ĩtonee ca¬
utumsit culpaeius. an: quatenus inparrẽ
cins actio danclasit q̃ritur Sait iulianus ĩ
parrem depeculio danclam siue uolũtate

Expanded text:
publicus stipulari debet rem salvam fore ppublicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi servus publicus vel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius familias fuit magistratus et caveri pupillo non curaverit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit, quaeritur. et ait Iulianus in patrem de peculio dandam, sive vo