comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Est aliquid cause fateor ut timeas sed exdi¬
uerso aliquid est ut speres. hoc enim ut qui¬
busdam calamitatis sic aliis glorie prebuit materiam
Temeritas terrencii uarronis cmilio paulo mortem pepe¬
rit at .l. furii et minucii temeritas. M. furio camillo
et.Q fabio maximo singularem gloriam quesiuit. no¬
te sunt historie. D. Est mihi collega preceps et in constãs.
Resto tu constans et modestus. nusquam uirtus clarior
eminet quam suo admota contrario. Cur non tu po¬
cius illum regas quam te ille precipitet. D. Est insolen¬
tissimus collega. R. Antibi excidit ut ipsi dequo nũc
diximus canullo tribuni militum consulari potestate
quinq simul college imperio pares ultro se submisere.
Habet hec uirtus excellens possessoribus suis auctorita¬
tem miratoribus reuerenciam ac pudorem tẽfert. Nul¬
lo melius modo college insolenciam represseris quã
industria ac uirtute. Sic efficies ut nullum tibi parem
dicipudeat sicut puduit minucium et aut se spon¬

Expanded text:
Est aliquid cause fateor, ut timeas, sed, ex diverso, aliquid est ut speres: hoc enim ut quibusdam calamitatis, sic aliis glorie prebuit materiam. Temeritas Terentii Varronis, Emilio Paulo mortem peperit, at Lucii Furii et Minucii temeritas, Marco Furio Camillo et Quinto Fabio Maximo singularem gloriam quesivit. Note sunt historie. Est michi collega preceps et incostans. Esto tu costans et modestus: nusquam virtus clarior eminet, quam suo admota contrario; cur non tu potius illum regas quam te ille precipitet? Est insolentissimus collega. An tibi excidit, ut ipsi de quo nunc diximus Camillo tribuni militum consulari potestate quinque simul college, imperio pares, ultro se submisere? Habet hoc virtus excellens: possessoribus suis auctoritatem, miratoribus reverentiam ac pudorem confert. Nullo melius modo college insolentiam represseris, quam industria ac virtute. Sic efficies ut illum tibi parem dici pudeat, sicut puduit Minucium, et aut te spon
Abbreviated transcription (Latin):
uix euades quam sisic euaseris incontemptum in¬
cides utroq caruisse difficillimum. D. In uidia
multorum premor. R. Est ut perhibent calcan¬
de aluid iter in uidie per excellentem gloriam
sed perraro uestigio signatum ita ut płures hoc
calle gradienctum in id quod fugiunt relaban¬
ed contempnor. R. Si uste quidem est
non inficior ꝙ doleas feras tamen alio¬
quin est qͦuod rideas. nihil est enim ri¬
diculosius sed nil trebrius quam contempni sapi¬
entem ab insanis. D. Spernor.R. Cuta hoc uerbu
unum quatuor bona esse dixere aliqui. sperne¬
re mundum. spernere nomen. spernert sese.sper¬
nere se sperni. hoc tibi ultimo opus est. D. Spernor

Expanded text:
vix evades; quam si sic evaseris, in contemptum invix evades; quam si sic evaseris, in contemptum incides: utroque caruisse difficillimum. Invidia multorum premor. Est, ut perhibent, calcande aliud iter invidie, per excellentem gloriam, sed perraro vestigio signatum, ita ut plures hoc calle gradientium, in id quod fugiunt relabuned contemnor. Si iuste quidem, est, non inficior, quod doleas; feras tamen. Alioquin, est quod rideas: nichil est enim ridiculosius, sed nichil crebrius, quam contemni sapientem ab insanis. Spernor. Circa hoc verbum unum, quattuor bona esse dixere aliqui: spernere mundum, spernere nullum, spernere sese, spernere se sperni; hoc tibi ultimo opus est. Spernor
Abbreviated transcription (Latin):
sustuletis. Nimiis opibus modum pone quicꝗd
himia spͥem in flammate animos potest uel
abice uel absconde si quid est quo carere nolis
aut nequeas modeste utert. In uidiam quam
insolencia ixasperat humilitas lenit. Sunt q̃¬
illam extinguant efficacia quidem sed morbo ipso
peiora remedia miseria scilicet et infamis uita. De
quorum altero dictum est miseriam solam inui¬
dia carere. de altero socraticum illud interroganti
enim alcibiadi quibus modis in uidiam declina¬
ret. respondit socrates. Et uiue inquit: ut thersites
cuius uitam si nescires in homerica legis yliade y
ronicum planeq socraucum responsum. Non est
enim consilium ut inuidiam uites. uitare uirtu¬
tem. Sacius q est achillem esse cum in uidia ꝗͣ
thersiten sine/ quamuis illud constet magnos in¬
terdum uiros ut securi uiuerent et uirtutem ad
tempus et ingenium occultasse. D. In uident mul¬
ti mihi .R. Inuidiam nisi uel ignauia uel miscia

Expanded text:
sustuleris. Nimiis opibus modum pone; quicquid sustuleris. Nimiis opibus modum pone; quicquid eximia specie inflammare animos potest, vel abice vel absconde. Si quid est quo carere nolis aut nequeas, modeste utere; invidiam quam insolentia exasperat, humilitas lenit. Sunt qillam extinguant, efficacia quidem, sed morbo ipso peiora remedia, miseria, scilicet, et infamis vita. De quorum altero dictum est, miseriam solam invidia carere. De altero Socraticum illud: interroganti enim Alcibiadi, quibus modis invidiam declinaret, respondit Socrates et “vive, inquit, ut Thersites, cuius vitam si nescires, in Homerica leges Yliade”, ironicum planeque Socraticum responsum. Non est enim consilium, ut invidiam vites, vitare virtutem; satiusque est Achillem esse cum invidia, quam Thersitem sine; quamvis illud constet, magnos interdum viros, ut securi viverent, et virtutem ad tempus et ingenium occultasse. Invident michi multi. Invidiam nisi vel ignavia vel miseria
Abbreviated transcription (Latin):
cepsisola ignorancia tuta est. D. Populo sum iniusus
fopulus o̾diosus leniendus aut linquendus. De
miserabilem. D. Inuicdia exerceor emulo¬
rum. R et quis unquam uirtutis amicus exercicio
hoc caruit. percurre animo omnes terras.omni¬
a secula cunctas historias tuolue uix in signem
uirum hac inmunem peste repeties. Noso nũc
narracõnem inguedi que nos longe nimis apro¬
posito cdiftrahat sed si aliquid metninisti omni¬
um que legifti non possunt ignoti tibi esse quã
plurimi quorum comitatu non tantum console¬
ris sed exiam glorieris. D. In uidetur mihi. R. Lin¬
que honores et officia publica desine incessu cła¬
to et superbo comitatu per ora cuuim uolitare
sequestra te ipsum quantum potes ab oculis mul
notandum ꝑtebeas. Uulgus et liuor inplateis ha¬
bitant sicut et mala ferme omnia. quidam hos¬
tes nullo melius modo quꝰam fuga uincuntur
et latebris. D. Et prosugum et latentem liuor in¬
sequitur. R Tolle maliꝰ materiam malum omne

Expanded text:
ceps, sola ignorantia tuta est. Populo sum invisus! Populus odiosus leniendus aut linquendus. 35 miserabilem. Invidia exerceor emulorum. Et quis unquam virtutis amicis exercitio hoc caruit? Percurre animo omnes terras, omnia secula, cunctas historias evolve, vix insignem virum hac immunem peste reperies, nolo nunc narrationem ingredi, que nos longe nimis a proposito distrahat, sed si aliquid meministi omnium que legisti, non possunt ignota tibi esse, quam plurimi quorum comitatu non tantum consoleris, sed etiam glorieris. Invidetur michi. Linque honores et officia publica, desine incessu elato et superbo comitatu per ora civium volitare, sequestra te ipsum quantum potes ab oculis malonotandum prebeas; vulgus et livor in plateis habitant, sicut et mala ferme omnia. Quidam hostes nullo melius modo, quam fuga vincuntur ac latebris. Et profugum et latentem livor insequitur. Tolle mali materiam: malum omne
Abbreviated transcription (Latin):
apertam ac rapidam uim uentorum atque abditos
fuctuum tumores incertis uicibus alternantes certos
statutosq fluxus ac refluxus habet. cum multis in
locis tamen conspectius in occasum. que res dum ma¬
uifesti motus latens causa queritur non minorem phi¬
losophorum inscolis ꝗͣ fluctuum ipso inpelago litem

Expanded text:
apertam ac rapidam vim ventorum atque abditos apertam ac rapidam vim ventorum atque abditos fluctuum tumores incertis vicibus alternantes, certos statutosque fluxus ac refluxus habet, cum multis in locis, tum conspectius in occasu, que res, dum manifesti motus latens causa queritur, non minorem Philosophorum in scholis, quam fluctuum ipso in pelago, litem
Abbreviated transcription (Latin):
Romnibus que uel mihi lecta placuermt
uel audita nihil pene uel insedit altius.
moriam redit quam illud eracliti. Dia
secundum litera fieri. sic est enim et sic
esse prope modum uniuersa testantur.¬
apido stelle obiuant firmamento. Contraria in uicem
elementa confligunt. terre tremunt. maria fluctuant.
aer quantur. crepant flamme. bellum in mortale gert
uenti. tempora temporibus concentant. secum singula
nobiscum omnia: uer humidum estas arrida. mollis
antumpn̾us. yemps ispida. et que icissitudo dicitur
pugna est. Hec ipsa quibus igitur insistimus quibus
circum fouemur et uiuimus que tot illecebris blandi¬
untur quam si irasci ceperint sint horrenda. indicãt
terremotus et cõcitatissimi turbines. indicant naufragia
atq incenclia. seu celo seu terris seuiencia. Quis insultus
grandinis. que nam uis imbrium. qui fremitus tonitrui.
qui fulminis impetus. que rabies procellarum. qui fer¬
uor qui puigitus pelagi. qui torrencium fiagor. qui

Expanded text:
nibus que vel michi lecta placuerint vel audita, nichil pene vel insedit altius, moriam rediit, quam illud Heracliti: “Omnia secundum litem fieri”. Sic est enim, et sic esse propemodum universa testantur. Rapido stelle obviant firmamento; contraria invicem elementa confligunt; terre tremunt; maria fluctuant; aer quatitur; crepant flamme; bellum immortale gerunt venti; tempora temporibus concertant, secum singula, nobiscum omnia: ver humidum, estas arida, mollis autumnus, hiems hispida, et que vicissitudo dicitur, pugna est. Hec ipsa igitur quibus insistimus, quibus circumfovemur et vivimus, que tot illecebris blandiuntur, quanque, si irasci ceperint, sint horrenda, indicant terremotus et concitatissimi turbines, indicant naufragia atque incendia seu celo seu terris sevientia. Quis insultus grandinis, quenam illi vis imbrium, qui fremitus tonitruum, qui fulminis impetus, que rabies procellarum, qui fervor, qui mugitus pelagi, qui torrentium fragor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuitie prompta est segnis officio uulgi amor
leuis odium graue. D fopulus mihi su̾ccenset.
AAb amanit p̾lausus ab irato populo pernicies.
impar periculum ac spes. D Populo odiosus sũ.¬
R Nihil impetuosius stultorum turbis ubi insani¬
am singulorum publicus furor et furoremt pu¬
blicum singulorum rabies impellit alterq alt̾e̾¬
rum trudit. nihilque periculosius quam in cide¬
re in illorum manus. quibus proiusticia sit uo¬
luntas promaturitate precipitacio. D. Odit me
populus. R Non amasset utnam ne nouisset
quidem amor malorum odio finitur utrũq an

Expanded text:
iniurie prompta est, segnis officio. Vulgi amor iniurie prompta est, segnis officio. Vulgi amor levis, odium grave. Populus michi suscenset. Ab amante plausus, ab irato populo pernicies, impar periculum ac spes. Populo odiosus sum. Nichil impetuosius stultorum turbis, ubi insaniam singulorum publicus furor, et furorem publicum singulorum rabies impellit, alterque alterum trudit; nichilque periculosius quam incidere in illorum manus, quibus pro iustitia sit voluntas, pro maturitate precipitatio. Odit me populus. Non amasset utinam, ne novisset quidem! Amor malorum odio finitur, utrunque an
Abbreviated transcription (Latin):
lec inter omnes principes iulium etsarem illustra¬
uit. In nuraere et ingentes uiri huius uic torie
gloriosissimi sunt triumphi. incomparabilis rei mi¬
litaris excellencia altissimum ingenium predara
eloquencia nobilitas generis. forma corporis et in¬
uicti animi magnitudo. Cum cuncta collegeris
nil in eo clarius clemencia et offensarum obli¬
uione reperies. Quȩ quamꝗͣ sibi materiam mor¬
us actulerit ut uire pacuuianum illud insune¬
re caneretur me seruasse ut essent qui me perde¬
rent. ex quo tamen necessario moriendum erat
post quodam modo tali ex causa optabilis mors
uideri De odio populari doloR E. 33.¬
opulus me odit. R Habes quem pre.¬
dixeram popularis finem gracie pro
dilectione odium. D. Populus gratis
odit me R Miraris quod sine causa odit qui
sine discrecione dilexerat consequens hoc illi¬
us unde modestia exulat ibi regnare. impctum
necesse est. D. Odit me populus. R. Hec belua

Expanded text:
Hec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustraHec, inter omnes principes, Iulium Cesarem illustravit: innumere et ingentes viri huius victorie, gloriosissimi sunt triumphi, incomparabilis rei militaris excellentia, altissimum ingenium, preclara eloquentia, nobilitas generis, forma corporis et invicti animi magnitudo, cum cuncta collegeris, nichil in eo clarius clementia et offensarum oblivione reperies, que quanquam sibi materiam mortis attulerit, ut iure Pacuvianum illud in funere caneretur: Men servasse, ut essent, qui me perderent? Ex quo tamen necessario moriendum erat, potest quammodo tali ex causa optabilis mors videri. 34 DE ODIO POPULARI Populus me odit. Habes quem predixeram popularis finem gratie, pro dilectione odium. Populus gratis odit me. Miraris quod sine causa odit, qui sine discretione dilexerat? consequens hoc illius, inde modestia exulat, ibi regnare impetum est necesse. Odit me populus. Hec belua
Abbreviated transcription (Latin):
illa enim secundum naturam accidit hec autem cõ¬
tra seruite in hominem inhumanum est quãuis
meritum. Non oportet exulcerati animi motum se¬
quis et priuati memoria doloris nature conmunis
obliuisci. D. Me ulcisci uetitum inperpetuum do.¬
lebo.R. forsitan inperpetuum gaudebis. quociens
putas post inimicicias depositas et ingraciam re:¬
ditum corruisse aliquos amicorum in amplexibus
cogitantes hunc ego perditum uolui et interdum
a successu impio parum ab fui. O sors optima ir
qͣuam piam partem consilium crudele uertisti.D.
ustam iram exequi non sinor R. lram iustam
uix inuenias cum sit scriptum. lra uiri iufticiam
dei non operatur. et rursus ab altero. ira furor est.
breuis. Optimum igitur non irasci proximum non
ulcisci sed frenare iram ne animum rapiat quo nõ
decet. Tercium est ulcisci non posse eciam si uelis.D
ulchra mihi precipitur uindicta R. Pulchrior ue¬
nia telinquitur et pulcerrima omnium obliuio

Expanded text:
illa secundum naturam accidit, hec autem conilla secundum naturam accidit, hec autem contra. Sevire in hominem inhumanum est, quamvis meritum: non oportet exulcerati animi motum sequi, et privati memoria doloris, nature communis oblivisci. Me ulcisci vetitum in perpetuum dolebo. Forsan in perpetuum gaudebis. Quotiens putas, post inimicitias depositas, et in gratiam reditum cohorruisse aliquos, amicorum in amplexibus, cogitantes: “hunc ego perditum volui, et interdum a successu impio parum abfui? O sors optima in quam piam partem consilium crudele vertisti!”. Iustam iram exequi non sinor. Iram iustam vix invenias, cum sit scriptum: “Ira viri, iustitiam Dei non operatur”, et rursus ab altero: ira furor brevis est. Optimum igitur non irasci, proximum non ulcisci, sed frenare iram ne animum rapiat quo non decet, tertium est ulcisci non posse, etiam si velis. Pulchra michi preripitur vindicta. Pulchrior venia relinquitur, et pulcherrima omnium oblivio.
Abbreviated transcription (Latin):
hibeor. R. frimum erat nolle male agere proximũ
prohiberi. D. Necesse est occasionem nlcionis omit¬
tere .R. Si pulcherrimum uindicte genus est nolle
ulcisci pulcerrima est necessitas non sini. ultro uir¬
tutem amplecti optimum proximum est conpelli
freptam mihi uindictam doleo. R. Ueniet tempus
cuo forte quo gaudeas neq aliter accidisse ullo
uelis modo. quidam adque coacti ueniunt uel¬
le incipiunt et amare et denecessitate consensus
oritur: dumq uoluntas fieri incipit desinit esse
necessitas. D. Uidebar ulcisci posse nec potui.R. Non
posse malum agere potencia magna est nempe que
omni potentis est propria. D. Uindicta mihi presẽs
excidit. R. Colubrum tibi emanibus excidisse credi¬
to. uide ne uerum subrepat: nihil homini tam cõ¬
trarium quam in humanitas per hanc enim homo
esse desinit idq sic esse ipsum nomen indicio est.
nullus morbus tam contrarius ne mors quidem.

Expanded text:
hibeor. Primum erat nolle male agere, proximum hibeor. Primum erat nolle male agere, proximum prohiberi. Necesse est occasionem ultionis omittere. Si pulcherrimum vindicte genus est nolle ulcisci, pulcherrima est necessitas non sini; ultro virtutem amplecti optimum, proximum est conpelli. Ereptam michi vindictam doleo. Veniet tempus cito, forte, quo gaudeas, neque aliter accidisse ullo velis modo. Quidam ad que coacti veniunt, velle incipiunt et amare, et de necessitate consensus oritur, dumque voluntas fieri incipit, desinit esse necessitas. Videbar ulcisci posse, nec potui. Non posse malum agere, potentia magna est, nempe que omnipotentis est propria. Vindicta michi presens excidit. Colubrum tibi e manibus excidisse credito, vide ne iterum subrepat. Nichil homini tam contrarium quam inhumanitas; per hanc enim homo esse desinit, idque sic esse, ipsum nomen indicio est; nullus morbus tam contrarius, nec mors quidem:
Abbreviated transcription (Latin):
les bianthen ipsumq callidam eius ac moliuolam sen¬
tenciam notabat. D. inimicicias habeo. R. Sed in uitus
habe et armato semper inpectore cor amicum pacis
habitet atq ita bellum exerceas ut coactus uideare
neu forte odio succumbat humanitas neu tam uin¬
icte studeas quam glorie aut salut. Scis ut roma¬
nis imuisior est hanibal ꝗ pirrus cum uterq hostis
et prior pirrus italiam in uaserit at non delendi a¬
nimo ut hanibal sed uincendi. Omnibus eniten¬
dum modis ut in actu quolibet: emineat sic ut ni¬
hil bello queri aliud quam pax honesta uideatur
De prerepta facultate uindicte dolosC. 32¬
ptate facultas eripitur ulcionis. R. Cui pes¬
catum eripitur nihil eripitur multumque
tribuitur. quedam habentibus eripi lucrum:
est. ea ne habeantur obstate lucrum maius. D. fa¬
cultates ulcionis perdidi. R. felix iacturasquod no¬
ceat amisisse. D. Aboptata et sperata ulcione pro¬

Expanded text:
les Biantem ipsum, callidamque eius ac malivolam senles Biantem ipsum, callidamque eius ac malivolam sententiam notabat. Inimicitias habeo. Sed invitus habe; et armato semper in pectore cor amicum pacis habitet, atque ita bellum exerceas ut coactus videare, non forte odio succumbat humanitas, neu tam vindicte studeas quam glorie aut saluti. Scis ut Romanis invisior est Hannibal quam Pyrrhus, cum uterque hostis et prior Pyrrhus Italiam invaserit, at non delendi animo, ut Hannibal, sed vincendi. Omnibus enitendum modis, aut in actu quolibet vera virtus emineat, sic ut nichil bello queri aliud quam pax honesta videatur. 33 DE PREREPTA FACULTATE VINDICTE Optate facultas eripitur ultionis. Cui peccatum eripitur, nichil eripitur, multumque tribuitur; quedam habentibus eripi lucrum est; ea ne habeantur obstare lucrum maius. Facultatem ultionis perdidi. Felix iactura quod noceat amisisse. At optata et sperata ultione pro
Abbreviated transcription (Latin):
dum multis ac grauibus bellis occupabauir. pax
inicium mali fuit. secum namqͦue subut libido
blanda hostis ac pestilens. D. Gtaues inimicicie
mihi sunt. R. Magne inimicicit plerumq mag¬
narum amiciciarum fuere principium.D. Ha¬
beo inimicos.R. Habeto et fidem et clemenciam.
e reliquo qͥcquid euenerit cura saltem ut huma¬
nitate sis ac uirtute superior. Sunt et sua iura
cum hostibus cum quibus ita tem gere ut amĩ¬
cos fieri posse non dubites atq hoc sanius consili¬
um scito ꝙͣ biantis qui sic amicos diligi iubet ut
inimicos effici posse memineris. Quod dictum
quamuis ab alus laudatum nec mihi certe nec tu¬
uo probatur est enim uerum amicicie uenenũ
nodio enim cogitandus amor. non odium in a¬
more. longeꝙ at̾istotelicum illud in rethoricis bi¬
antheo cdnsilio preferendum. Non oportet ut a¬
iunt amare tamquam oditurum sed magis odite
tamquam amaturum quod profecto scribens aristote¬

Expanded text:
dum multis ac gravibus bellis occupabatur? Pax dum multis ac gravibus bellis occupabatur? Pax initium mali fuit. Secum namque subiit libido, blanda hostis ac pestilens. Graves inimicitie michi sunt. Magne inimicitie plerunque magnarum amicitiarum fuere principium. Habeo inimicos. Habeto et fidem simul et clementiam. De reliquo quicquid evenerit, cura saltem ut humanitate sis ac virtute superior. Sunt et sua iura cum hostibus, cum quibus ita rem gere, ut amicos fieri posse non dubites. Atque hoc sanius consilium scito quam Biantis, qui sic amicos diligi iubet, ut inimicos fieri posse memineris. Quod dictum, quamvis ab aliis laudatum, nec michi certe nec Tullio probatur: est enim verum amicitie venenum. In odio ergo cogitandus amor, non odium in amore; longeque Aristotelicum illud in rethoricis Bianteo consilio preferendum: non oportet, ut aiunt, amare tanquam oditurum, sed magis odisse tamquam amaturum. Quod profecto scribens Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
premor.R. Illi quoq siuis premuntut affectibus
est q apud illos ultor tuus isq non unus. Etote
partes faciunt. ira. metus. odium. inquietudo.
nec dum peracti penam criminis exigunt. Sic
interdum ulcio preit offensam et fortasse non se¬
cuturam. Armabuntur. laborabunt. sudabunt.
estuabunt. anhelabunt. trepidabunt. et fortas.¬
sis horum nihil adit mulu sepe grauibus odiis
sibi non alus nocuere. D. Est mihi pugna cum hosti¬
bus. R. est illis secum et tucius aliquando cum
hostibus quꝰam cum uiciis pugnatur. Quisquis ali¬
um odit primum anime sue uulnus infligit proxi¬
mum non nunquam suo cotpori. Nimia nempe
cupiditas feriendi nocendiq multos incautos nu¬
datosq dedit hostibus. sic semper prima pars ma¬
lorum in autotem uertitur interdumꝙ nouissima
cum sepe interim sit illesus in quem pernicies para¬
batur. D. Undiq nuhi bella consurgunt. R. Nlum¬
quam clarior sanctiorq fuit populus romanus ꝗͣ

Expanded text:
premor. Illi quoque suis premuntur affectibus, premor. Illi quoque suis premuntur affectibus, estque apud illos ultor tuus, isque non unus: pro te partes faciunt ira, metus, odium, inquietudo, necdum peracti penam criminis exigunt; sic interdum ultio preit offensam, et fortasse non secuturam. Armabuntur, laborabunt, sudabunt, estuabunt, anhelabunt, trepidabunt, et fortassis horum nichil ad te. Multi sepe gravibus odiis sibi non aliis nocuere. Est michi pugna cum hostibus. Et illis secum. Et tutius aliquando cum hostibus, quam cum vitiis, pugnatur; quisquis alium odit, primum anime sue vulnus infligit, proximum nonnunquam suo corpori: nimia nempe cupiditas ferendi nocendique, multos incautos nudatosque dedit hostibus. Sic semper prima pars malorum in auctorem vertitur, interdumque novissima, cum sepe interim sit illesus, in quem pernicies parabatur. Undique michi bella consurgunt. Nunquam clarior sanctiorque fuit Populus Romanus quam
Abbreviated transcription (Latin):
petusq bellis ac lingibus inquietam uitam sibi p¬
prestat ac proximo. Sic enim se res habet. ut ubi
maior est locorum uicinitas ibi maiorem uideas
distanciam animorum. Rara sine uirgiis ac ran¬
Ote uicinia est. Nemo uestrum nisi fallor arabũ
aut indorum regibus in uidet. lippus est liuos
longinqua non aspicit. D. Uicinis obsideor infes¬
tis. R Si penitus abhac peste uis absolui insoliui¬
dinem te reconde. De in imiciciis poloC. 31.¬
nimicicias habeo. R fac ut iusticie sis
amicus nullum cercius presidium. uera
uirtus fortune minas calcat. ac despicit.
Inimicicie mihi sunt. D. Et caucior eris et noci¬
or. multos in imicicie illustrarunt. qui obscuri
mansissent si hostibus caruissent. D. Hostes undi¬
quͣe mihi sunt. R. Obstabunt ne in uisibiles a¬
nimorum hostes subeant uoluptates. Non tã
hostes tibi sors obtulit quam custodes malo ma¬
lum maius arcebitur. D. Hinc illinc hostibus

Expanded text:
petuis bellis ac litibus inquietam vitam sibi petuis bellis ac litibus inquietam vitam sibi prestat ac proximo. Sic enim se res habet, ut ubi maior est locorum vicinitas, ibi videas maiorem distantiam animorum. Rara sine iurgiis ac rancore vicinia est. Nemo vestrum, nisi fallor, Arabum aut Indorum regibus invidet: lippus est livor, longinqua non aspicit. Vicinis obsideor infestis. Si penitus ab hac peste vis absolvi, in solitudinem te reconde. 32 DE INIMICITIIS Inimicitias habeo. Fac ut iustitie sis amicus: nullum certius presidium; vera virtus fortune minas calcat ac despicit. Inimicitie michi sunt. Et cautior eris et notior; multos inimicitie illustrarunt, qui obscuri mansissent si hostibus caruissent. Hostes undique michi sunt. Obstabunt ne invisibiles animorum hostes subeant, voluptates; non tam hostes tibi sors obtulit, quam custodes, malo malum maius arcebitur. Hinc illinc hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
asperitas.D. Uicinos pessimos ferre non ualeo .R.Si
nec ita prosicis. quis te tenet. migra illico non ut
proces ita et sequaces erunt. Quod ferit non potes põ¬
dus excute et quem pugnando hostem pati neqͥs
fugiendo euade: quid refert quo te tramite intutũ
eripias. nullum iter ad tranquillitatem animi dif¬
ficile iudicandum est. quod si sepe idem feceris nec
profeceris scito culpam tuam esse nec minus forsi¬
tam alienam. magna pars litium uulgarium du¬
os sontes et si forte nocenciorem alterum nullum
habet in noxium. Quamuis nempe politicum et
sociale animal dicatur homo.siuerum tamen in¬
spicitur nullum minus uerumq est illud satiricũ
maiorem esse serpentium feratumq concordiamqͣs
hominum.Si quidem ursi. apri. tigres. ac leones.
deniq uipere. aspides. cocodrilli. et ad summam
omne animal preter hominem. ut cumq in sua
specie quiescit interdum homo autem nunquã
homo hominem premit semper atque atterit per¬

Expanded text:
asperitas. Vicinos pessimos ferre non valeo. Si asperitas. Vicinos pessimos ferre non valeo. Si nec ita proficis, quis te tenet? Migra illico: non, ut procaces, ita et sequaces erunt. Quod ferre non potes, pondus excute, et quem pugnando hostem pati nequis, fugiendo evade: quid refert quo te tramite in tutum eripias? Nullum iter ad tranquillitatem animi difficile iudicandum est. Quod si sepe idem feceris nec profeceris, scito culpam tuam esse, nec minus forsitan alienam. Magna pars litium vulgarium duos fontes, etsi forte nocentiorem alterum, nullum habet innoxium. Quamvis nempe politicum et sociale animal dicatur homo, si verum tamen inspicitur, nullum minus. Verumque est illud Satyricum, maiorem esse serpentum ferarumque concordiam quam hominum. Si quidem ursi, apri, tigres, ac leones, denique vipere, aspides, crocodilii et, ad summam, omne animal preter hominem, utcunque in sua specie quiescit, interdum homo autem nunquam. Homo hominem premit semper atque atterit, per
Abbreviated transcription (Latin):
dum de pecunia amissa loqueremur.De uicinis
iuni sunt mihi. RUide ne tu illis impor¬
tunior. D Graues uicinos perfero. R. Mul¬
tum cunctis in rebus ualet oppinio. leues finge ani¬
mo leues erunt. D. Uicinos malos habeo. R. Mul¬
ti suam culpam proximis inputant. acucius alie¬
na cernuntur discuciuntur exactius seuerius ui¬
dicantur suarum rerum nemo non et mius arbiter
et pius est iudex. D. Acres amarosq pacior uicinos.
Ne fortassis ingustu sit uicium non inre. fastidio¬
sis eciam dulcia amarescunt. D. Uicinos duros ac su¬
perbos quetor. R. Multum sibi quisq permittit ni
Hil alteri. hinc in uidicio terum multiplex obliqui.¬
tas et uiges offensionum cause et sepe unde culpa
est inde primum oritur querela. Quid nunc sci¬
mus an tu illis qui tam duri tibi uidentur. durus
et tetricus et intractabilis uideare. D. Asperos pacior
uicinos. R Duplex est temedium paciencia et fu¬¬
ga. primum proho. ferendi artificio omnis mitescit

Expanded text:
dum de amissa pecunia loqueremur. 31 DE VICINIS dum de amissa pecunia loqueremur. 31 DE VICINIS unt michi. Vide ne tu illis importunior. Graves vicinos perfero. Multum cunctis in rebus valet opinio. Leves finge animo, leves erunt. Vicinos malos habeo. Multi suam culpam proximis imputant: acutius aliena cernuntur, discutiuntur exactius, severius iudicantur, suarum rerum nemo non et mitis arbiter et pius est iudex. Acres amarosque patior vicinos. Ne fortassis in gustu sit vitium, non in re. Fastidiosis etiam dulcia amarescunt. Vicinos duros ac superbos queror. Multum sibi quisquis permittit, nil alteri; hinc, in iudicio rerum, multiplex obliquitas et iuges offensionum cause; et sepe, unde culpa est, inde primum oritur querela. Quid nunc scimus, an tu illis qui tam duri tibi videntur, durus et tetricus et intractabilis videare? Asperos patior vicinos. Duplex est remedium: patientia et fuga. Primum probo: ferendi artificio, omnis mitescit
Abbreviated transcription (Latin):
sugere. R.Sponte igitur fecere quod cogendi erant
graciam habeto. depellendi in manes heluas tbi dem¬
p̾tus est labor hinc quereris. fugerunt qui nisi fu¬
gissent tu fugere debuisses. fugerunt qui aut fugi¬
endi erant aut sugandi. Nunc tu liber. nunc tũ¬
securus nunc domus tue dominus temansisti.D.
Fugerunt serui.R. Fugitiuos uindicandi ius est do¬
mino tu te dominum dissimula ne ue hoc iure ute¬
re. Si boni essent non fugissent. malos amisisse non
iactura sed questus est. Uenenosa animalia tucius
est uitare qua̾m capere. D. Serui me solum telinq̃¬
runt. R. Uere solum uereq in opem si ne solus sis
seruili egeas comitatu. ita nec amicum habes nec te
ipsum. Quid autem. serui ne igitur tui sine te esse
cupiunt tu sine illis esse non potes. uide ne hoc ipso
seruis tuis ipse miserior sis. quod si forte seruos nõ
cogitas sed precium nõ desiderium in ane sed tur¬
pisꝰ auancia castiganda est. De quo saus est dictũ.

Expanded text:
fugiere. Sponte igitur fecere quod cogendi erant. fugiere. Sponte igitur fecere quod cogendi erant. Gratiam habeto: depellendi immanes beluas tibi demptus est labor; hinc quereris? fugierunt qui nisi fugissent, tu fugere debuisses. Fugierunt qui aut fugiendi erant, aut fugandi. Nunc tu liber, nunc securus, nunc domus tue dominus remansisti. Fugierunt servi. Fugitivos iudicandi ius est domino. Tu te dominum dissimula, neve hoc iure utere. Si boni essent, non fugissent; malos amisisse non iactura, sed questus est: venenosa animalia tutius est vitare quam capere. Servi me solum reliquerunt. Vere solum, vereque inopem, si, ne solus sis, servili egeas comitatu. Ita nec amicos habes, nec te ipsum. Quid autem, servi ne igitur tui sine te esse cupiunt, tu sine illis esse non potes? Vide, ne hoc ipso servis tuis ipse miserior sis, quod si forte non servos cogitas sed pretium, non desiderium inane sed turpis avaritia castiganda est, de quo satius est dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
tusq perpetui. Cogita quor implendi uentres. qt
tegendi humeri. quot armandi ftringendiq pe¬
des uagi. quot acuti ungues obseruandi duro te
negocid liberatum duceł. D. fugerunt serui.N
Et cum hiis odia in dominum etͦ contemptus et
murmura et querele quin et execraciones taci¬
teq deuociones in meriti capitis. quibus mixto
seruicio caruisse. quis tam ambiciosus ut nesci¬
at ad scribendum lucro. Q Diffugerunt serui.R
Quis umquam defuga hostium questus est. lulio
cesari superbie tubuitur qͦuod hostem quem inter¬
cipere cogitabat fugientem mestus aspexerit At
modestis uictoribus terga hostium uidisse satis est.
Quin et idem ipse alibi fugientibus parci iubet so¬
la hostium contentus fuga idem facito et si tui
hostes grauiori supplicio digni essent fugisse sufficiat at¬
que illorum fuga tuam meure uictoriam ablatam qͥue
tibi necessitatem uindicte seuioris intellige. D. Sexui

Expanded text:
tusque perpetui. Cogita quot implendi ventres, quot tusque perpetui. Cogita quot implendi ventres, quot tegendi humeri, quot armandi stringendique pedes vagi, quot acuti ungues observandi: duro te negotio liberatum dices. Fugierunt servi. Et cum his odia in dominum, et contemptus et murmura, et querele, quin et execrationes taciteque devotiones inmeriti capitis. Quibus, inmerito servitio, caruisse, quis tam ambitiosus ut nesciat ascribendum lucro? Diffugierunt servi. Quis unquam de fuga hostium questus est? Iulio Cesari tribuitur superbie, quod hostem quem intercipere concitabat fugientem mestus aspexerit, at modestis victoribus terga hostium vidisse satis est, quin et idem ipse alibi fugientibus parci iubet, sola hostium contentus fuga; idem facito. Et si tui hostes graviore supplicio digni essent, fugisse sufficiat, atque illorum fuga tam metire victoriam, ablatamque tibi necessitatem vindicte severioris, intellige. Servi
Abbreviated transcription (Latin):
obstrincerit. Denique hec summa est. ut in
seruo sola quidem aut certe prima fides extimã¬
da sit. Si quid hac in parte pretuleris crede mihi
magno cum fernore uiciorum qualiscumq illa
breius tibi ueniet uoluptas quia sane per rara
est sides proximum remedĩ genus. ipsa quam
dixi paucitas uilitasꝙ non plus habens boni sed
minus audacie. De seruis fugitiuis doloR Ezꝯ¬
iscesserunt serui. E Quorum molesta
presencia erat gratus debet esse discessus.
nihil ferme displicet cuius contrarium
non delectet.D. Abierunt serui. ROsi redeant
uideasq oculis quod iam uidisti animo quot
illos uicia circumstent quot nequicie quot do.¬
li. quot mendaciorum attes. quot scelerum speci¬
es. quot furtorum. quid inhorreas comitatum li¬
menq redeuntibus obstruas. meritoq gaudeas tu¬
am domum malis ex haustam leuatamq ponde¬
tibus. D. Serui simul omnes abiere. R Simulque
cum illis cure graues. molesteq sollicitudines. me¬

Expanded text:
obstrinxerit; denique hec summa est, ut in obstrinxerit; denique hec summa est, ut in servo sola quidem, aut certe prima fides extimanda sit. Si quid hac in parte pretuleris, crede michi, magno cum fenore vitiorum, qualiscunque illa brevis tibi veniet voluptas, quia sane perrara est fides; proximum remedii genus, ipsa quam dixi paucitas vilitasque, non plus habens boni, sed minus audacie. 30 DE SERVIS FUGITIVIS Discesserunt servi. Quorum molesta presentia erat, gratus debet esse discessus: nil ferme displicet cuius contrarium non delectet. Abierunt servi. O, si redeant videasque oculis, quod animo iam vidisti: quot illos vitia circumstent, quot nequitie, quot doli, quot mendaciorum artes, quot scelerum species, quot furtorum! quid ni horreas comitatum, limenque redeuntibus obstruas, meritoque gaudeas, tuam domum malis exhaustam, levatamque ponderibus? Servi simul omnes abiere. Simulque cum illis cure graves, molesteque sollicitudines, me
Abbreviated transcription (Latin):
lem ttulum secuitutis assumpserant. Contra hii qui
tale nihil quod sequerẽtur habuere naturam secu¬
ti atq fortunam sepe quod liberi fuerint serui os
offensis auribus senecam audire. D. Multi domũ
occupant serui. R. Multe igitur lites. multa uir¬
gia. multa bella dere qualibet pungna erit. no¬
ua cottidie crimina proferantur ac purgentur et
tu medius intex partes sedeas oportet uidex facius
exdomino. non potes litigium domo expellere.
litigantes potes. D̾. Obsideor famulis sine quibus
uiuere nequeo quid agam. R. Si eo usq peruentũ
est ut sine hostibus tius esse non audeas. paucita¬
te illorum ac uilitate tibi consule. Pelle formosos
pelle comptos ac callidos pelle uel facie sibi pla¬
centes uel ingenio uel genere. Inter paucos eosqy
ebetes atq incultos tutius ages non quia meliores
sed quia minus ausuri quos uelut yeme serpẽ¬
tes coacta uis ueneni atꝙ utilis in hercie torpor

Expanded text:
lem titulum servitutis absumpserunt: contra, hi qui lem titulum servitutis absumpserunt: contra, hi qui tale nichil quod sequerentur habuere, naturam secuti ac fortunam, sepe quod liberi fuerant, servi osoffensis auribus Senecam audire. Multi domum servi occupant. Multe igitur lites, multa iurgia, multa bella; de re qualibet pugna erit, nova quotidie crimina proferantur, ac purgentur, et tu medius inter partes sedeas oportet, iudex factus ex domino. Non potes litigium domo expellere, litigantes potes. Obsideor famulis sine quibus vivere nequeo. Quid agam? Si eo usque perventum est, ut sine hostibus tuis esse non audeas, paucitate illorum ac vilitate tibi consule: pelle formosos, pelle comptos ac callidos, pelle vel facie sibi placentes, vel ingenio vel genere, inter paucos eosque hebetes atque incultos tutius ages, non quia meliores, sed quia minus ausuri, quos velut hieme serpentes coacta vis veneni, atque vilis inertie torpor
Abbreviated transcription (Latin):
us respiciens manus. ipse interim ociosus complosis¬
ꝙ suis sedens manibus. domini habitum indiusse
suum ddecus existimat. et nil censet honestius quã
nihil agere. cuncta pollicitus. Dehiis namq nunc
loquimur. qui fassa professione uentris ignaui nego¬
cium agentes seruicio humili. non tantum uolun¬
tane. sedd inportune. se se offerunt. in numerabilis tur¬
ba sed uilis. qui cum tot pateant artes. abiectissima
pria sed aliena uis. et sua sors in seruicium trarcit.
ut nimerus rarior. ita celebrior uirtus et nocios
fides. nimirum aliud est seruire uelle. aliud cogi
u ergo fortune memores. ut eosdem se in omni statu
preb̾eant neu uirtutem cum libertate perdiderunt.
quod in uiti faciunt aliquando fidelirer faciunt.
cum id nequeant quos uolentes sompnus. uenter. gu¬
la. ocium cupiditas. mali duces inseruicium dedux¬
ere: In quo mirum non est: si ducibus sius student.
atque id agunt quod secuti falsum simul atq humi¬

Expanded text:
us respiciens manus; ipse interim otiosus, complosisus respiciens manus; ipse interim otiosus, complosisque suis sedens manibus, domini habitum induisse, suum decus existimat, et nichil censet honestius, quam nil agere, cuncta pollicitus. De his namque nunc loquimur, qui falsa professione ventris ignavi negotium agentes, servitio humili, non tantum voluntarie, sed importune sese offerunt, innumerabilis turba sed vilis, qui, cum tot pateant artes abiectissimam pria sed aliena vis et sua sors ad servitium traxit, ut numerus rarior, ita crebrior virtus et notior fides. Nimirum aliud est servire velle, aliud cogi. Hi ergo fortune memores, ut eosdem se in omni statu prebeant, neu virutem cum libertate perdiderint, quod inviti faciunt, aliquando fideliter faciunt; cum id nequeant, quos volentes somnus venter, gula, otium, cupiditas mali duces in servitium deduxere, in quo mirum non est, si ducibus suis student, atque id agunt quod secuti falsum simul atque humi
Abbreviated transcription (Latin):
solitos seruos expessimo. equidem. non si mille an¬
nis. lupum agnum credideris. angnus fiet. D. Ob¬
sideor seruis. quid consilii affers. R. Nunquam ali¬
unde quesieris. quod inte est. non obsideberis. nisi dum
uoles neque uero nunc obsiderere. nisi. quod in urbib
male pacans accidit. una pars animi. quasi factio
sediciosorum ciuium. obsidentibus faueret. Uis hoc
malo liberari purga tui anmi statum. Seruos eium
castigare. neq hiis senece consiliis. neq alus potes.
te si uelis conponere. nemo uetuerit. Pompas abige.
pelle superbiam. ita enim uel fugabis seruorum in¬
imicam aciem. uel in minues. D. Multis seruis obsi¬
deor. R. Sene. si ftrepitus uel in anis queritur iactan¬
cia smobsequium aut iocunditas nil peiꝯ
serui et siboni sint: quod inter prodigia numerem
nunqua tamen multi bene seruiuntꝰ. Inter se eñĩ
dissident. murmurant. altercantur. alter ad alteri¬

Expanded text:
solitos, servos ex pessimo; equidem non si mille ansolitos, servos ex pessimo; equidem non si mille annis lupum agnum credideris agnus fiet. Obsideor a servis, quid consilii affers? Nunquam aliunde quesieris, quod in te est: non obsideberis nisi dum velis. Neque vero nunc obsiderent, nisi, quod in urbibus male pacatis accidit, una pars animi, quasi factio seditiosorum civium, obsidentibus faveret. Vis hoc malo liberari? Purga animi tui statum! Servos enim castigare neque his Senece consiliis, neque aliis potes. Te, si velis componere, nemo vetuerit: pompas abige, pelle superbiam; ita enim vel fugabis servorum inimicam aciem, vel inminues. Multis servis obsideor. Bene, si strepitus vel inanis queritur iactantia; sin obsequium aut iucunditas, nichil peius. Servi, etsi boni sint quod inter prodigia numerem, numquam tamen multi bene serviunt. Inter se enim dissident, murmurant, altercantur, alter ad alteri
Abbreviated transcription (Latin):
consilium habet uillũ. eam consilio regere non
potes. Nota sunt tamen hac in re senece consilia
Uiuendum cum seruis familiariter: conmumter. de¬
menter. familiarem esse iubet.At quibus. Nempe
mis quorum familiaritas contemptus est genitrix
Addit non uerberum. sed uerborum castigacione u¬
tendum. Erga surdos scilicet. torpentesq. dominicã¬
ꝙ mansuetudinem. duro pede calcantes. Admitten¬
dos preterea insermonem.inconsilium in conuic¬
tum. et quos queso: utiq procaces. stultos. ebrios. per¬
sidos. insolentes. qui. neque sermonem teneant. ne¬
q consilium habeant. et conuictum fedent. salu¬
tis. uiteq domĩ. et patrimonii.et fame segnes gule
autem propne.atq libidinis uigilantissimi curato¬
res: Uerum ille ideo fortassis hoc consulit. quia
inseruo. uerum opinatur. quod ante iam de ami¬
co dixerat. fidelem si credideris. facies credo. non co¬
gitans exoptimo genere hominum amicos esse

Expanded text:
modum habet ullum, eam consilio regere non modum habet ullum, eam consilio regere non potes. Nota sunt tamen hac in re Senece consilia: vivendum cum servis familiariter, comiter, clementer; familiarem esse iubet. At quibus? Nempe his quorum familiaritas contemptus est genitrix. Addit: non verberum, sed verborum castigatione utendum erga surdos, scilicet, torpentes dominicamque mansuetudinem duro pede calcantes: admittendos pretera in sermonem, in consilium, in convictum. Et quos, queso? Utique procaces, stultos, ebrios, perfidos, insolentes, non neque sermonem teneant neque consilium habeant et convictum fedent, salutis viteque domini et patrimonii et fames segnes, gule autem proprie atque libidinis vigilantissimi curatores. Verum ille ideo fortassis hoc consuluit, quia in servo verum opinatur, quod iam ante de amico dixerat: “Fidelem, si credideris, facies.” Credo, non cogitans ex optimo genere hominum amicos esse
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ut mali omnes et ingrati sint non id circo
iur bonus. beneficio cessabit. Nam qui in mul¬
tos spargit inse cumulat sibi ipse beneficiis uni
saltem non ingrato. D. fcoieci beneficia in in¬
gratos. R At qui gratis dare nec auarus metuat
eo autem liberalitas maior quo spes premii mi
alis seruis obsideor. R. Nunc recte ais
obsideor. olim tibi circunfultus uideba¬
re sed obsessus eras non familiari solum
exercitu sed hostili. D. Indomitis seruis premor.¬
.R. tue acies contra te militant. in suaue negocium. D¬
Superbis seruis obsessus sum.R. Eosꝰ qui te obsident pas¬
cere cogeris. in amena necessitas. D. Seruis pessimis
obsideor. uoracibus. furibus. mendacibus. inpudicis.¬
R. Quid seruorum epithetis affluere est opus. ser¬
uos dic. omnia dixeris. D. Seruis obsideor quid cõ¬
sulis. R. Quid consulam: seu quid dicam nisi ter¬
rencianum illud. Que res inse neq modum. netꝙ

Expanded text:
itaque ut mali omnes et ingrati sint, non idcirco itaque ut mali omnes et ingrati sint, non idcirco vir bonus beneficio cessabit. Namque in multos spargit, in se cumulat, sibi ipse beneficus uni saltem non ingrato. Proieci beneficia in ingratos. Atqui gratis dare nec avarus metuat: eo autem liberalitas maior, quo spes premii minalis servis obsideor. Nunc recte ais “obsideor”: olim tibi circumfultus videbare, sed obsessus eras, non familiari solum exercitu, sed hostili. Indomitis servis premor. Tue acies contra te militant, insuave negotium. Superbis servis obsessus sum. Eosque qui te obsident pascere cogeris, inamena necessitas. Servis obsideor pessimis, voracibus, furibus, mendacibus, impudicis. Quid servorum epithetis affluere est opus? Servos dic, omnia dixeris. Servis obsideor: quid consulis? Quid consulam, seu quid dicam, nisi Terentianum illud: ere, que res in se neque consilium, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Una enim ingratitudo aliam punit sicut in reliquiis u¬
num sepe peccatum alterius pena est. Di. Multis ingra¬
tis prosui. R Multis indignis profuisse satius quamꝰ
uni digno defuisse. promde perge neu malorum o¬
dio bonos mores exuas. nec prodesse aliis cesses quod
ab aliis male sit cognitum cognoscent hii fortasse
melius. si ne id quidem nosse deum nosse te satis ẽ.
non est uera uirtus cui consciencie premium non
sufficit. D. frosuisse multis infeliciter cessit. R. Ca¬
ue ne unius crimen obsit alteri quodq est graui¬
us tibi experire alios cedet fortasse felicius. Quidã
preterta dui ingrati urgente animum pudore tã¬
dem fuete gratissimi magnoq cum fernore spes
amissa rediit. Ad hec sepe quod requisitus debitor
negauit ultro non debitor obtulit nullum bonũ
opus unquam perũt. Qui bene agit ante alios se
cogitet. una quidem uirtus prodest multis. sed
prima et maxima pars uirtutis in agentem redit.

Expanded text:
una enim ingratitudo aliam punit; sicut in reliquis uuna enim ingratitudo aliam punit; sicut in reliquis unum sepe peccatum alterius pena est. Multis ingratis profui. Multis indignis profuisse satius, quam uni digno defuisse; proinde perge, neu malorum odio bonos mores exuas, nec prodesse aliis cesses, quod ab aliis male sit cognitum. Cognoscent hi fortasse melius; si ne id quidem, nosse Deum, nosse te, satis est. Non est vera virtus cui conscientie premium non sufficit. Profuisse multis infeliciter cessit. Cave ne unius crimen obsit alteri, quodque est gravius, tibi experire alios: cedet forte felicius. Quidam preterea diu ingrati, urgente animum pudore, tandem fuere gratissimi, magnoque cum fenore spes amissa rediit. Ad hec sepe quod requisitus debitor negavit, ultro non debitor obtulit: nullum bonum opus unquam periit; qui bene agit, ante alios, se cogitet: una quidem virtus multis prodest, sed prima et maxima pars virtutis in agentem rediit,
Abbreviated transcription (Latin):
offerise preferunt ꝗͣ gracie id quꝰe nihil est aliud
quꝰam precio odium parare mercimonium insa¬
num .D. Bene meritus multos male memotes et
ingratos pacior. R Tu ne hoc illis inuides. tuamꝙ
cum illorum sorte conmutatam cupis. Noli ob¬
secro. cuiuscumq sit uicium. uirtus tuã ueniat
inpartem D Multos habeo ingratos. R. Quid ex¬
spectas audire: benefacere ut desinas deqque alte¬
rius culpa tium ipse dampnum facias.quin tu
pocius contrarium fac. et qui multos habes nunc
cura eciam ut habeas plures. Habebis autem si
multis benefeceris. Multi enim semper ingrati. sed
plures hodie uereotq ne confestim gratum esse
portentum sit ita indies retroeunt. omnia. ea pe¬
tencium improbitas ea debencium obliuio atq
superbia est. Neque ideo desistendum neq ceco¬
ium emulacione eruendi dculi quos pocius face¬
re debet aliena cecitas cauciores. D. Multi mihi
sunt ingrati. R. An tu idem mulus fueris recordare.

Expanded text:
offense preferunt quam gratie, idque nichil est aliud, offense preferunt quam gratie, idque nichil est aliud, quam pretio odium parere, mercimonium insanum. Bene meritus, multos male memores et ingratos patior. Tu ne hoc illis invides, tuamque cum illorum forte commutatam cupis? Noli obsecro, cuiuscunque sit vitium, virtus tuam veniat in partem. Multos habeo ingratos. Quid expectas audire, benefacere ut sinas, deque alterius culpa tuum ipse damnum facias? Quin tu potius contrarium fac, et qui multos habes, cura nunc etiam ut habeas plures; habebis autem si multis benefeceris. Multi enim semper ingrati, sed plures hodie, vereorque ne confestim gratum esse portentum sit: ita in dies retro eunt omnia. Ea petentium improbitas, et ea debentium oblivio atque superbia est; neque ideo desistendum neque cecorum emulatione eruendi oculi, quos potius facere debet aliena cecitas cariores. Michi multi sunt ingrati. An tu multis idem fueris, recordare: