comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torib alt̾ uictus acquieuit alt̾ius
petitionẽi non p̃iudicatur ide ita
rescriptũ est si scientib sña que
int̾ alios data est obẽ cum siquis de
ea re cuiꝰ actõ uł defensio pͥmũ com¬
petit seq̃ntẽ ag̾e̾ paciatur. ueluti
si debitor exꝑiri passus sit debito¬
aut maritꝰ soc̃um uł uxorem de ꝓ¬
prietate rei ĩ dotẽ accepte. aut pos
sõr uenditorẽ de ꝓpͥetate rei empte
⁊ ħ̾ita ex multis ꝯstitutõib intel¬
ligenda sunt. cur aũ hiis quidem̃
sm̃a nocet. suꝑiorib uero ñ nocet
ꝓhibere eum au qͦminꝰ uti uelit
ꝓpria accõne. uł defensione utat᷑. S
tate sũmouet᷑. qr ex uolũtate eiꝰ
de iure ꝙꝑ ex ꝑsona agentis hu̾it
iudicatũ est Nam et si libertus
meus me int̾ueniente seruus uł
lib̾tus alt̾ius iudiceturꝰ mͥ p̃iudi¬
catur̾ diu̾sa cã ẽ si fundũ a teti¬
cius petierit. qm ego ꝙͦ si s̃ ex ꝑͦ

Expanded text:
us adquieverit, alterius petitioni non praeiudicatur: idque ita rescriptum est. scientibus sententia, quae inter alios data est, obest, cum quis de ea re, cuius actio vel defensio primum sibi competit, sequentem agere patiatur, veluti si creditor experiri passus sit debitoaut maritus socerum vel uxorem de proprietate rei in dote accesor uenditorem de proprietate rei emptae: et haec ita ex multis constitutionibus intellegenda sunt. cur autem his quidem scientia nocet, superioribus uero non nocet,prohibere eum, quo minus uti uelit propria actione uel defensione utatur, ncatae summouetur, quia ex uoluntate eius de iure, quod ex persona agentis habuit, iudicatum est. nam et si libertus meus me interueniente seruus uel libertus alterius iudicetur, mihi praeiudicatur. diuersa causa est, si fundum a te Titius petierit, quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtorium nicħ mom̃ti habet.
¶Is qui ad maiꝰ auditoꝵ uocatus
esb. si ltẽ incohatam deseruit cõ
snĩam dixit. postea uidexꝰ ẽe desi¬
nit. ⁊ hoc iure utimurꝰ ut iudexꝰ
qui semłꝰ uł pluris. ł minoris cõ
dempnauit. ampliꝰ corrig̾e sm̃ã
suam non possit. Semel. N male
seu bene officio functus est.
neꝰ in iure facram. nicħ qrͣ post
orõnẽ diui marci qr iniure ꝯfes¬
si ꝓiudicatis hñtur.
annis iudice data. ⁊ equissimũ
ẽ tueri snĩam ab eo dictam. nͥ
gistratũ minor gerit. dd̾. ẽ iur̃¬
dutionẽ eiꝰ ñ impbari. s si forte
ex consensu iudex minor datus
sit scientib hiis qui mecũ ꝯsenti¬
erit snĩam ue ꝓtulerit. ualebit

Expanded text:
emptorium nihil momenti habet. Is, qui ad maius auditorium vocatus est, si litem inchoatam deseruit, consententiam dixit, postea iudex esse desinit: et hoc iure utimur, ut iudex, qui semel vel plurisdemnauit, amplius corrigere sententiam suam non possit: semel enim male seu bene officio functus est. nem in iure factam nihil quaeritur post orationem diui Marci, quia in iure confessi pro iudicatis habentur. ginti quinque annis iudice data. et aequissimum est tueri sententiam ab eo dictam, nisgistratum minor gerit, dicendum est iurisdictionem eius non improbari. et si forte ex consensu iudex minor datus sit scientibus his, qui in eum consentierit sententiamue protulerit, ualebit:
Abbreviated transcription (Latin):
Duob diu̾sis temꝑib eandẽ
tem pignori declit eͥgit posfior
cum pͥore pignorantia ⁊̃ obtinuit mox
ille ag̾e simili accõne insiituit. q̃sitũ
e an exceptõ res iudicate obstaret si
opposuerat exceptõnẽ rer sibiañ pig¬
norate ⁊ nicħ aliud nouũ ⁊ ualidum
adiecerit sũ dibio obstabit. eandẽ¬

Expanded text:
Duobus diversis temporibus eandem rem pignori dedit: egit posterior cum priore pigneraticia et optinuit: mox ille agere simili actione instituit: quaesitum est, an exceptio rei iudicatae obstaret. si opposuerat exceptionem rei sibi ante pigneratae et nihil aliud novum et validum adiecerit, sine dubio obstabit: eande
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si condicõ exstiterit. n ex testam̃¬
to ꝯpetiturã actionẽ. qr nouatio ⁊̃¬
srr̃ sitinet ex stipulatu q̃ acceptĩo¬
ne soluta sit.
te libetatus sũ. pauł. ĩmo cũ locatio cõ¬
ductio. emptio uenditõ cõuentõe fcã
est ⁊ non dum res int̾cessit ut̾ꝙ ꝑac
ceptilatõnẽ. tam ⁊ si ab alt̃utra ꝑce

Expanded text:
titerit, neque ex testamento competituram actionem, quia novatio facta sit, neque ex stipulatu, quae acceptilatione soluta sit. te liberatus sum. Paulus: immo cum locatio conductio, emptio venditio conventione facta est et nondum res intercessit, utrimque per acceptilationem, tametsi ab alterutr
Abbreviated transcription (Latin):
nem cuiꝰtẜ facere. ait inccͣriũ ssima
rõne fit. ut uno ex heredib stipłato¬
tis uincence in ꝑtẽ eius ꝯmutratur
stipło. hoc enĩ face in u̾ba stipłonis
unr᷑ qnͣti ea res est. s si unꝰ ex here¬
dib promissoris totam rem posside¬
at in solidũ eũ dampnandũ. Iit stͥ¬
uissores an omnino teneantur du¬
bitari pot̾. et uidendum ait. ne ñ
ꝯmittatur. s si lite cõtestata possor
decesserit unũ ex heredib non ma¬
iore ex ꝑte dampnandũ. licet totũ
fundũ possideat. ꝙͣ ex quaheres ⁊¬

Expanded text:
nem cuiusque facere. at in contrarium summa nem cuiusque facere. at in contrarium summa ratione fit, ut uno ex heredibus stipulatoris uincente in partem eius committatur stipulatio: hoc enim facere uerba stipulationis 'quanti ea res est'. sed si unus ex heredibus promissoris totam rem possideat, in solidum eum damnandum Iulianus screiussores an omnino teneantur, dubitari potest: et uidendum ait, ne non committatur. sed si lite contestata possessor decesserit, unum ex heredibus non maiore ex parte damnandum, licet totum fundum possideat, quam ex qua heres
Abbreviated transcription (Latin):
sat̾ datur. Nam si quidẽ in flumine p
fiat sat᷑ datur. De eclib autẽ repro¬
mittit᷑. ¶ Stipło duple reꝑmissio
ẽ. nisi si cõuenerit ut sat̾ deturqx
si sit aliqͣ controu̾sia ut puta sidica¬
tur ꝑ calumpniam desiderari. ut sti¬
pulatio int̾ponatur ip̃e p̃tor debe
suꝑ ea re sũmatĩ ꝯgnosc̾e.⁊ cautunto
Iub̾ẽ aũ denegare. s sicͥx uł addi. uł
detrahi. ł mu̾itari ĩstipsone opteat
p̃torie erit iurisdictionis.
rei restitutõnẽ cõtinẽt. aũ inc̾tam
qnͣtitatẽ sic̃ stipło ex oꝑis noui ñcia¬
tione qua caueat᷑ ut opus restituat᷑.
Id̾oq siũ auctor siuĩ reus decesserit᷑
plurib hedib relictis uno uincẽte
uł uucto totũ opus restitui debebit.
qmͣdiu enĩalicẜ suꝑẽ. tam diu non
pot̾ uideri opus restitutũ. Incerã
respondetur. scindi ers in ꝑsonas hr̃¬
dum qmͣuis possit dici ex ꝑsona ħr̃¬
dũ ꝓmissoris non posse descendentẽ
a defuncto stipłonem diu̾sam ꝯdicõ¬

Expanded text:
flumine publico fiat, satisdatur, de aedibus autem repromittitur.Stipulatio duplae repromissio est, nisi si conuenerit, ut satisdetur.Quod si sit aliqua controuersia, ut puta si dicatur per calumniam desiderari, ut stipulatio interponatur, ipse praetor debet super ea re summatim cognoscere et cautum iubere aut denegare.Sed et si quid uel addi uel detrahi uel immutari in stipulatione oporteat, praetoriae erit iurisdictionis. rei restitutionem continent aut ‹in›certam quantitatem.Sicuti stipulatio ex operis noui nuntiatione, qua cauetur, ut opus restituatur: ideoque siue actor siue reus decesserit pluribus heredibus relictis, uno uincente uel uicto totum opus restitui debebit: quamdiu enim aliquid superest, tamdiu non potest uideri opus restitutum.Incertam  quibus respondetur scindi eas in personas heredum, quamuis possit dici ex persona heredum promissoris non posse descendentem a defuncto stipulationem diuersam condicio
Abbreviated transcription (Latin):
acceptiłonẽ. ⁊ apochani hoc int̾est.
qx acteptiltõne õĩ mͦ lbẽrato cõting̃
licet petunia soluta non sit. apatui
iudicata. clausula. Marcelł. aitꝰ. cete¬
ras ꝑtes stipłonis euanuisse. pp̃ħ¬

Expanded text:
acceptilationem et apocham hoc interest, quod acceptilatione omni modo liberatio contingit, licet pecunia soluta non sit, apocha iudicatam clausula, Marcellus ait ceteras partes stipulationis euanuisse: p
Abbreviated transcription (Latin):
narum scipłonũ tres uident᷑ ẽẽ spẽs
iudiciales. cautionales comunes qudi¬
ut ratũ fiat ut udicatũ solui. ⁊ ex
oꝑis noui nũciatõne. sautõnahes
sit nouatio int̾cedunt ut de legati
stipłone. ⁊ de tutela ⁊ ratã hr̃e rem
⁊ dampni infecti ¶Comunes sũt
scipłones ã fiũt iudicõ sistendi cau¬
interpoĩta stipłone. ¶ Stipłonum
hñt. quib enũatis apparebit ceteras
non ẽẽ repmissiones. s sat̃ datõnes.¬
¶Stipulatõ itaq ista ex oꝑis noui
nlnciatõne. asiis sat̾datõnẽ. alias

Expanded text:
arum stipulationum tres uidentur esse species, iudiciales cautionales communes.Iudiut ratum fiat, ut iudicatum solvi et ex operis novi nuntiatione. Cautionales sit nova actio, intercedunt, ut de legatis stipulationes et de tutela et ratam rem haberi et damni infecti. Communes sunt stipulationes, quae fiunt iudicio sistendi cauinterposita stipulatione. Stipulationum habent, quibus enumeratis apparebit ceteras non esse repromissiones, sed satisdationes.Stipulatio itaque ex operis noui nuntiatione alias satisdationem, alias
Abbreviated transcription (Latin):
lo aqiuilio talis composita ẽ qͥcquid
te michi ex quacũꝙ cã dare fac̾e op
Oꝑtebit uc p̾sens. in diem ue qͣraq
reꝵ mi decũ actio quoꝙꝑ adu̾sus te pai¬
cio q ued adu̾sus de ꝑsecitõ ẽ. erit ue.
augers. Fu spopondit numerisꝰ. nai¬
dius. e numeriꝰ nigidius. aulo. auge¬
rio ꝓmisit spopondit. id habes neac
ceptũ numer ¶Egidius aulũ augeri¬
nu rogauit. aulus augeriꝰ numero
nigidio acceptũ fecit.¬

Expanded text:
lo Aquilio talis exposita est: 'Quidquid te mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit praesens in diemue, quarumque rerum mihi tecum actio quaeque aduersus te petitio uel aduersus te persecutio est eritue, Agerius, spopondit Numerius Negidius'. 'quod Numerius Negidius Aulo Agerio promisit spopondit, id haberetne a se acceptum, Numerius Negidius Aulum Agerium rogauit, Aulus Agerius Numerio Negidio acceptum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
atq siquis aluid ⁊ aliud stipulatus
sit. tot stipułones sũt quot corꝑa
¶si a fure hoĩẽm stipulatus sĩ q̃sitũ
ẽ an scipulatõ ualeat. mouet qõnẽ.
quis rem suã stipulatus ẽ.⁊ cõstat
siquidẽ ita scipiatus sim ꝙꝑ ex cã
latus fuero nulliꝰ momĩti ẽẽ stipula¬
tionẽ ꝙsi postea sine mora decessis¬
se ꝓponaturꝰ sernus nõ teni fure
condicione. Marcelł. ait qmͣ diu enĩ
uiuit cũ dici pot̾it. at si decessisse ꝓpo

Expanded text:
at si quis illud et illud stipulatus sit, tot stipulationes sunt, quot corpora. Si a fure hominem sim stipulatus, quaesitum est, an stipulatio ualeat. mouet quaestionem, quis rem suam stipulatus est. et constat, si quidem ita stipulatus sim: 'quod ex causa ri stipulatus fuero, nullius momenti esse stipulationem. quod si postea sine mora decessisse proponatur seruus, non teneri furem condictione Marcellus ait: quamdiu enim uiuit, condici poterit, at
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .R. Ecire debemꝰ inscipłonibus
tõt ẽẽ stipulatõnes quot sũme sunt:
tote ẽẽ stipulatõnes quet spẽs. sunt
sod̾m ꝙ euenit ut mixta una sũma
uł spẽs que non fuit s̃p̃cedenti scip¬
ulatione non fiat nouatõ. s efficit
duas ẽẽ stipułones.¶Qgͣiss aũ pla¬
cuit tot ẽẽ stipulatõnes tot sũme
totꝙ ẽẽ stipulatõnes qͦt res. tñ si pe¬
cuniam quisq ui conspectu eiꝰ stip¬
ulatus sit. uł aceruũ pecunse. ñ tot
sut̃ stipułones quot nũmoꝵ corꝑa
s una scipulatio. Nam ꝑ singulos
absurdũ ẽ. ¶ Stipulacõm qͦ legato

Expanded text:
abinum. Scire debemus in stipulationibus tot esse stipulationes, quot summae sunt, totque esse stipulationes, quot species sunt. secundum quod euenit, ut mixta una summa uel specie, quae non fuit in praecedenti stipulatione, non fiat nouatio, sed efficit duas esse stipulationes. quamuis autem placuerit tot esse stipulationes, quot summae, totque esse stipulationes quot res: tamen si pecuniam quis, quae in conspectu est, stipulatus sit, uel aceruum pecuniae, non tot s‹u›nt stipulationes, quot nummorum corpora, sed una stipulatio: nam per singulos absurdum est. sti
Abbreviated transcription (Latin):
stͣ. i. In mortis cã donatõnib
on tẽpus donõnis s mortis intuẽ¬
filiꝰ. pr̃ uiuat q̃sitũ est quid nͥris
sit. Ꝙ morte filii condicionẽ opet̾e
S̾i modo ipẽ potius filio qmͣ patri
donaturꝰ cederit. anoqͥn si esi mi¬
onist̾io eiꝰ pat̾ usus sit. ip̃ius patris

Expanded text:
stionum. In mortis causa donationibus non tempus donationis, sed mortis intuenfilius, pater uiuat, quaesitum est, quid iuris sit. respondit morte filii condictionem competere, si modo ips‹i› potius filio quam patri donaturus dederit: alioquin, si quasi ministerio ei
Abbreviated transcription (Latin):
Lut aqmͣ duceret concessi. q̃sitũ ẽ
an ⁊ menrio concedere possim. ut
ꝑ eundem aque ductũ aqmͣ ducat.
⁊ si putaius posse cedi ꝑ eundem
acĩ ductũ duob qm̃ad̾m uti debe¬
ant. R. sicut sicut it̾ actus uia
plurib cechi . ł simul uł seꝑatun
pot᷑. ita aq̃ ducende ius ret̾te cedũ
Gsi inter eos quib aqua concessarẽm

Expanded text:
 cessi: quaesitum est, an et Maeuio cedere possim, ut per eundem aquae ductum aquam ducat: et si putaueris posse cedi per eundem aquae ductum duobus, quemadmodum uti debeant. respondit: sicut iter actus uia pluribus cedi uel simul uel separatim potest, ita aquae ducendae ius recte cedetur. sed si inter eos, quibus aqua ce
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Hoc iure utimur ut nõ
solum ad airrigandũ. s pecoris cã
uł amenitatis aqua duci possit. ¶x
fluminc aqmͣ ducere plures possũt
ita tñ ut uicinus non noceatur. uł
si augustus amꝑnis sit ⁊̃ ei qui ĩ
alia ripa sit. ¶Si aqmͣ ex flumine
p. duxeris. ⁊ flumen recesserit. non
poti̾t subsequi flumen. qpeo ioco
seruitus imposita ñ sit. qmͣuis is
locus m̃s sit s si alluuione paula¬
tim actesserif fundo tuo subsec̾i
potes. qr locus totus fluminis c̃¬
uiat cluctõni. S si circũfluere re¬
locus non seruiat int̾ruptacꝙ sit
seruitus. ¶Aqua q̃ in riuo nas¬
citura tucite lucri fit ab eo quod
ducit. ¶ Ductus aq̃ cuiꝰ origo me¬
moriam excessit iure constituti
ne fundis dnõ aut aquarumiriua¬
libus deterius faciat. ¶ Si aqua
ducatur ⁊ supͣ eam alia aliqua de
fonte ꝑ flntẽ qui supͣ riuũ factus
est. iure ducitur. dũ inferiori non
noceatur riuo.

Expanded text:
num. Hoc iure utimur, ut etiam non ad irrigandum, sed pecoris causa uel amoenitatis aqua duci possit. Ex flumine aquam ducere plures possunt, ita tamen, ut uicinis non noceant, uel, si angustus amnis sit, etiam ei, qui in alia ripa sit. Si aquam ex flumine publico duxeris et flumen recesserit, non potes subsequi flumen, quia ei loco seruitus imposita non sit, quamuis is locus meus sit, sed si alluuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis seruiat ductioni. sed si circumfluere coemedius locus non seruiat interruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constituti ne fundum domino aut aquagium riualibus deterius faciat. Si aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, dum inferiori riuo non noceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
curator meus app̃hendit qmͣuis ꝑ
ꝓturatorẽ possd̾m adipisti uos iam̾
Sipa Cum uit p̃diũ docale
uendidit scienti uł ignoranti rẽ
dotis ẽẽ uenditõ non ualet qmͣ de¬
functa postea rouliere s̃ mͦmͦ cõfir¬
maro cõuenit si tota dos lucro ma¬
riti cessit id uerius est cũ is qui rẽ fur¬
tiuam uendicłit postea dnõ heres
extitit.Idema

Expanded text:
rocurator meus adprehendit, quamuis per procuratorem possessionem apisci nos iam m Cum vir praedium dotale vendidit scienti vel ignoranti rem dotis esse, venditio non valet. quam defuncta postea muliere in matrimonio confirmari convenit, si tota dos lucro mariti cessit. idem iuris est, cum is, qui rem furtivam vendidit, postea domino heres exstitit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
erat ab hr̃de nũꝙͣ pꝰtessus subrep¬
tus fuiss q̃sitũ e̾ qr heres furtiac¬
tionẽ non heret. an usucapi pꝰs.¬
Sab̾. Ret. nullã eius rei usucapionẽ
ẽẽ cuiꝰ noiẽ furti agi possit agere
uti frui. alit̾ enĩ homo ĩ eam cãm
ñ ꝑduce̾tur̾. S si utenti iam. ⁊ fru¬
enti abductus hõ fui̾t. ñ solũ ipse
deceptus tamꝙͣ siam uendat forte aũ
donet. ⁊ ob id a bone fid̾r possore res¬
t usucapi possit ueluti si heres rem
defuncto ꝯmodatã aut loc̾atã uel
ap̃ eum depositam existimans rem¬
hereditariam et̃ alienauit. It̃ siquis
aliqua. extimõne deceptus credid̾it
ad se heditatẽ pertin̾e q̃ ad eũ uõ
ꝑtineat. ⁊ rem heceditariã alienau¬
erit aut si is ad quem ususfructꝰ
ancille ꝑtiuet. ꝑtum eiꝰ existimans.
tuariũ ꝑtin alienaãt.¬

Expanded text:
erat, ab herede numquam possessus subreptus fuisset, quaesitum est, quia heres furti actionem non haberet, an usucapi posspondit nullam eius rei usucapionem esse, cuius nomine furti agi possit, agereuti frui: aliter enim homo in causa non perduceretur. sed si utenti iam et fruenti abductus homo fuerit, non solum ipse, deceptus tamquam suam vendat forte aut donet et ob id a bonae fidei possessore res usucdefuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam existimans hereditariam esse alienauerit.Item si quis aliqua existimatione deceptus crediderit ad se hereditatem pertinere, quae ad eum non pertineat, et rem hereditariam alienauerit, aut si is, ad quem usus fructus ancillae pertinet, partum eius existimans tuarium pertinet, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
et alice tempꝰ post mortẽ eiꝰ operi
ꝑficiendo suꝑ fuisset ⁊ ꝓpe modũ
⁊̃ si añ kalendas Iuñ. futurũ ẽẽ
ceꝑit. opus añ eam enem effici non
posse pena rõmissas. ¶Eñ uen¬
dẽt aliqͥs. ꝓmisit emptori fideuisso¬
res prãre.⁊ rẽ uenditam liberari.
q̃ ut lib̾et᷑. nc̃ desiderat emptor
ĩmora est is. ꝙ exstipilatione idf
futurũ ꝓmisit. Quero ꝙ iuris est.

Expanded text:
operi perficiendo superfuisset. et propemodum etiam si ante kalendas Iunias futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est. Cum venderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem venditam liberari: quae ut liberetur, nunc desiderat emptor: in mora est is, qui ea stipulatione id futurum promisit: quaero quid iuris sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex sententia contrahentiũ. post¬
qmͣ homo potuiss dari. confesi
agendũ. ⁊ tam diu ex stipłcttõ¬
ne non posse agi. qmͣ diu per
ꝓmissorem non srecit. quomi¬
nus eũ daret. Idꝙ defendebat
⁊ em̃. si dare potuiss penũ. nec
dediss confestim pecunsã lega¬
tam teneri scripsit. Idꝙ ut slita¬
tis cã receptũ est. ob defuncti uo
udatio non acondicõne cepit:
ueluti si pamphilũ non ded̾is.
cepta sit stipulatio. pamphilũ
datus non fueria. et hõ ⁊ pecunia
debeatur. S si ita cautũ sit ut
sola pecunia non soluto hoĩe de¬
beatur. Idem defendendũ erit
cim̃ fuisse uolũtas ꝓbatur. ut

Expanded text:
ex sententia contrahentium, postex sententia contrahentium, postquam homo potuit dari, confestim agendum et tamdiu ex stipulatione non posse agi, quamdiu per promissorem non stetit, quo minus hominem daret, idque defendebat tenim heredem, si dare potuisset penum nec dedisset, confestim in pecuniam legatam teneri scripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uolulatio non a condicione coepit, ueluti 'si Pamphilum non dederis, cepta sit stipulatio: 'Pamphilumdatus non fuerit, et homo et pecunia debeatur. sed et si ita cautum sit, ut sola pecunia non soluto homine debeatur, idem defendendum erit, quoniam fuisse uoluntas probatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
.l. aureos dare spondes. si dies ĩsri¬
pulatione ꝑ errorẽ obmissus fue¬
rit. cũ id aget᷑ ut certodie sist̾es¬
inꝑfecta erit stipulatõ. nec secus ac
si ꝙ pondere numero. mensura cõ¬
tinetur. sine adiectione ponderis.
numeri. mensure stipulatus eẽm
uł insulam edificari ñ demonst᷑¬
to loco. uł fundũ dari non adrec¬
to noĩt. ꝙ si ab initio agebatur
ut. quocũc̃ sisteres. ⁊ si ñ stetis¬
ses. pecuniam dares q̃i quelibet
stipulatio sub condicione ꝯcepta
iures hẽb̾. nec ante cõmittetur
ꝙͣ fuerit deslaritum reũ ꝓmit¬
tendi sisti non posse. S ⁊ si ita
stipulatas fuero si in caprtoliũ
non ascend̾is. uł alexandriam nõ
ieris. centũ dare spondes. ñ sta¬
tim cõmittetur stipulatõ. qm¬
uis capitoliũ ascendere. uł alox¬
andriam ꝑuenire potũis. Set
cũ certũ est ẽẽ ceꝑit. te capito¬
liũ ascendere. ꝑ alexandriam ire
non posse. ¶Item siquis ita
dari. Sabinus aũ existimabat

Expanded text:
 aureos dari spondes?' si dies in stipulatione per errorem omissus fuerit, ‹c›um id ageretur, ut certo die sisterinperfecta erit stipulatio, non secus ac si quod pondere numero mensura continetur sine adiectione ponderis numeri mensurae stipulatus essem, uel insulam aedificari non demonstrato loco, uel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres et, si non stetisses, pecuniam dares, quasi quaelibet stipulatio sub condicione concepta uires habebit, nec ante committetur, quam fuerit declaratum reum promittendi sisti non posse. Sed et si ita stipulatus fuero: 'si in Capitolium non ascenderis' uel 'Alexandriam non ieris, centum dari spondes?' non statim committetur stipulatio, quamuis Capitolium ascendere uel Alexandriam peruenire potueris, sed cum certum esse coeperit te Capitolium ascendere uel Alexandriam ire non posse. Item si quis ita dari. Sabinus autem existimabat
Abbreviated transcription (Latin):
Sroculus .ł. Cum stipulatꝰ sun
inichi aꝓculo si opus arbitratu
meo. ante kalendas uimas effectũ
non sit penã. ꝓtuli diem. putas ne
uere me posse dice̾ arbitratu meo
opus effcm̃ ñ et̃. añ kalendas iumaᷤᷤ
cũ ip̃e arbitrio meo aliam diem
oꝑi latiorem decłun ꝓculus .R. ñ¬
ꝑ promissorẽ mora non fuisset
quominꝰ opus añ kal̃. inmias. ita
uti scipułone comp̃hensũ eratĩꝑ¬
ficisc̾etur. aut cũ iam opus effici ñ
posset añ kalendas uinias stipula¬
tordiem in kalendis augusti ꝓtulis¬
set. Nam si cũ diẽ stipulator ꝓtulit
cum iam opus ante kł ninuias effici
ꝙ fieri ñ poterat. aut siħ falsũ est.
etiam scipulator pͥdie. Hł Iuñ mor

Expanded text:
stularum. Cum stipulatus sim mihi, Procule, si opus arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne uere me posse dicere arbitratu meo opus effectum non esse ante kalendas Iunias, cum ipse arbitrio meo aliam diem operi laxiorem dederim? Proculus rper promissorem mora non fuisset, quo minus opus ante kalendas Iunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante kalendas Iunias effici quod fieri non poterat. aut si hoc falsum est, etiam si stipulator pridie kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
õp .ł. E et ⁊ si in armata deiᷤ¬
tus es sicut ip̃m fundũ recepis
ses. ⁊̃ si ui aut clam aut
ui aut clam fet̾is qmͣuis sine do¬
lo ⁊ culpa amiseris possõnẽ tm̃
dampnandus es qͣnͣti mea ĩt̾sit
ar in eo ip̃o culpa tua ꝓcesserit

Expanded text:
ed si ui armata deiectus es, sicut ipsum fundum recipis, etiamsi ui aut clam aut ui aut clam feceris, quamuis sine dolo et culpa amiseris possessionem, tamen damnandus es, quanti mea intersit, quia in eo ipso culpa tua praecessit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iamp̃.L. Cum fundũ qͥ loca¬
uerat uendidiss iussit auctorẽ
inuacuam possõnẽ ire ꝙ̃ colonꝰ
intͣre ꝓhũit. postea emptor ui
colonũ expulit deint̃cdictis uñ
ui q̃sitũ ẽ. s placebat colonũ in¬
terdicto teñ uenditori qr nicħ¬

Expanded text:
.Cum fundum qui locauerat uendidisset, iussit emptorem in uacuam possessionem ire, quem colonus intrare prohibuit: postea emptor ui colonum expulit: de interdictis unde ui quaesitum est. placebat colonum interdicto uenditori ten
Abbreviated transcription (Latin):
colono tem̾. ñ enĩ ab ipõ. s a nenditore
ꝑnim fundũ ẽẽ possessũ cui possõ eẽt
ablata. q̃sitũ ẽ an emptori succurri de¬
beat si uoͭ. uenditoris colonũ postea
ui expuliss. dixinon ẽẽ iuuiandum
qr mandatũ illicitũ suscepent. ¶ Eũ

Expanded text:
eri: non enim ab ipso, sed a uenditore per uim fundum esse possessum, cui possessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si uoluntate uenditoris colonum postea ui expulisset. dixi non esse iuuandum, qui mandatum illicitum susceperit.Eu
Abbreviated transcription (Latin):
onib igͥ nec in metallũ dampnabũt᷑
ue in opus publicũ uł ad bestias nͨͤ
ueteranos ñ hr̃e iuliano gosiano uete¬
ranis rescriptũ est.

Expanded text:
onibus: igitur nec in metallum damnabuntur nec in opus publicum uel ad bestias, necueteranos non habere Iulio Sossiano ueteranis rescriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ facere posse c̾clatur᷑. Uidendum
ẽ utrũ deducto oĩ ere alieno ut is
qui ex donatione ꝯuenitur. an ut
maritus ⁊ prõnus nullo declucto
ere alieno. ⁊ indubitati iuris ẽ ad
similitudinẽ uiri. ⁊ prõnũ eũ ꝯue¬

Expanded text:
atur, uidendum est, utrum deducto omni aere alieno, ut is, qui ex donatione conuenitur, an ut maritus et patronus nullo deducto aere alieno. et indubitati iuris est ad similitudinem uiri et patroni eum det
Abbreviated transcription (Latin):
rais tor iongo tp̃r capiat
sum sciens eruis aliens
iimi uendidit ignoranti nõ
appellatim longa possõ. Q si
mptor nĩ ꝓcuratore collusa.
⁊ eũ p̾mio corruꝑit quo ullꝰ ene¬
retur non intelligit᷑ bone fidi ep̃tor
nͨ longo tp̃r capiet. ⁊ si adu̾sus petẽtẽ¬
dnm̃ uti ceꝑit exceptione rei uolũ¬
tate eiꝰ uendite replicatõnẽ doli uti
ignorauerit subreptam ẽẽ sibi.Si
igitur seruũ qui subreptus erat¬
tibi ignoranti tuũ ẽe pignori de
dero ⁊ soluta perunia eũ ticio uẽ¬
did̾o ticiꝰ usucaꝑe ñ pot̾it. ¶ lib̾
hõ qui bona fide̾ nobis seruit huis¬
dem modis ex re nrã adquirit nob̾
quib ꝑ setuũ nr̃m adquirere so¬

Expanded text:
tor longo tempore capiat: cum sciens quis alienum fundum uendidit ignoranti, non interpellatur longa possessio. quod si emptor cum procuratore collusit et eum praemio corrupit, quo uilius mercaretur, non intellegetur bonae fidei emptor nec longo tempore capiet: dominum uti coeperit exceptione rei voluntate eius venditae, replicationem doli utilignoraverit subreptam sibi esse: si igitur servum, qui tibi subreptus erat, ignoranti tibi tuum esse pita pecunia eum Titio vendidero, Titius usucapere non poterit. Liber homo, qui bona fide nobis servit, isdem modis ex re nostra adquirit nobis, quibus per servum nostrum adquirere so
Abbreviated transcription (Latin):
ue .ł. Qeui fundã ꝓ emptore
possidebat. añ qmͣ diutinã possõm
impłet decessit serui qͥ ĩ esdẽ possõ¬
ne relicti fuerant discesserunt relĩ¬
q̃nde eius grã q̃sitũ est. an nicħo
minꝰ hr̃di tempꝰ longe possõnis
hoc tempus heredi ꝓced̾e. ¶ S fũ¬
dum cornelians̃ ꝓ emptore longa pos¬
do ei adiciam. uttũ eam quoꝙꝙ ꝑtem
reliquo tp̃r ꝓ emptore capiam. an

Expanded text:
um.Qui fundum pro emptore possidebat, antequam diutinam possessionem impleret, decessit: serui, qui in possessionem relicti fuerant, discesserunt relinquendae eius gratia: quaesitum est, an nihilo minus heredi tempus longae possessionis hoc tempus heredi procedere. Si fundum Cornelianum pro emptore longa posdo ei adiciam, utrum eam quoque partem reliquo tempore pro emptore capiam an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙpinittũ scd̾e possõnis uicio ñ cares¬
bit s dissimils ẽ ei qui emptõmis
quidẽ temꝑe putat fundũ uendẽ¬
tis ẽẽ. s cum traditur scit alionsan
ẽẽ cũ enĩ semel amissa fuit possõ
initium rursus recuꝑate. possolus
spectari oꝑtet quare si eoremꝑe
redirbatur homo quo. emptor crit
alienũ ẽs usucapio ñ tõtingit

Expanded text:
initium secundae possessionis vitio non carebit, nec similis est ei, qui emptionis quidem tempore putat fundum vendentis esse, sed cum traditur, scit alienum esse: cum enim semel amissa fuerit possessio, initium rursus reciperatae possessionis spectari oportet. quare si eo tempore redhibeatur homo, quo emptor scit alienum esse, usucapio non contingit
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑatim naucisci oꝑt̾e. ⁊ longiam pꝰ¬
sonẽ earum integ̾ro statuto temꝑe
impleri. ¶ Seruus meus ticio mã¬
dauit ut fũndũ ei emeret ebc ma p¬
fundũ emeret ⁊ ei manumisso ti
ꝑe qr aut scit seruus peculiũ fibi
concessũ ñ eẽ aut scire. d. ⁊ ꝑ hoc
simił. est ei qui se creditorem suli
ulat ei. quod si scierit ticiuis pe¬
culiũ mamnumisso cõressũ non
eẽ. conare pocius qm̃ indebitum

Expanded text:
separatim nancisci oportere et longam possessionem earum integro statuto tempore impleri. Seruus meus Titio mandauit, ut fundum ei emeret, eique manufundum emeret, et manumisso ei cit seruus peculium sibi concessum non esse aut scire debet et per hoc similis est ei, qui se creditorem esse simulat. quod si scierit Titius peculium manumisso concessum non esse, donare potiu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. ł Aristo neratio apiano
scripsit testõ s lib̾ ẽẽ iussus. cum
ꝑueniret si in metallũ dampnatꝰ sit ac
postea reuocetur sine dubitatione cũ

Expanded text:
.Aristo Neratio Appiano rescripsit, testamento liber esse iussus, cum m aetatem perueniret si in metallum damnatus sit ac postea reuocetur, sine dubitatione cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͦ set cñm hẽdis condicioni ꝑarebit¬
¶Statu liber .x. dare iussus. ⁊ liber̃
ee si .U. datis distractus sit. residu
a .U. emptori dabit. ¶Si seruus
tuus statu lib̾um em̃it tibidat᷑
ꝙ hr̃dib dare iussus ẽ. S et si tuo
seruo ded̾it si mͦ is eũ peculiari nosẽ
emit. n ei ta petuliũ ademisti
puto lib̾um fore sclicet ut eo mͦ

Expanded text:
si in heredis condicioni parebit.Statuliber decem dare iussus et liber esse, si quinque datis distractus sit, residua quinque emptori dabit.Si seruus tuus statuliberum emerit, tibi datur, quod heredibus dare iussus est. sed et si tuo seruo dederit, si modo is eum peculiari nomine emit neque ei tu peculium ademisti, puto liberum fore, scilicet u
Abbreviated transcription (Latin):
se. S et in hr̃dẽ emptoris idẽ dicit᷑¬
Si filiꝰ. f̾. heres sit institutꝰ ⁊ sta¬
tu tib̾. ẽȩ filio dare uͦsugeͣ. ⁊ lib̾ ẽẽ. si¬
ue filio suĩ pat̾ dando ꝑuenit ad
lib̾tatẽ ꝙ ⁊ ad prẽm hr̃ditatis em¬
olum̃tũ ꝑuenit. S ⁊̃ si pꝰ mortẽ¬

Expanded text:
sse. sed et in hered‹e› emptoris idem dicitur.Si filius familias heres sit institutus et statuliber filio dare iussus est et liber esse, siue filio siue patri dando peruenit ad libertatem, quia et ad patrem hereditatis emolumentum peruenit. sed et si post morte
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ ẽẽ iussus ẽ. an ad emptorem
ħ cõdicio tnͣseat uideamꝰ ⁊ alias
sciendũ ẽ eas demũ odicõnes
ad emptorẽ tnͣsire q̃ sunt in dã¬
do. Ceterũ si que sunt ĩ faciendo

Expanded text:
liber esse iussus sit, an ad emptorem haec condicio transeat, uideamus. et alias sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt in dando: ceterum hae, quae sunt in faciendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ua fcã sit ⁊ pͥost dampnatõnẽ statu¬
te lib̾tata condictõ extm̃t ꝙͣuis ip̃i
dampnata non ẽẽt quid tm̃ si qua
conceꝑit ĩ seruitute dem̃ ab hostib
capta peꝑit ibi post existentẽ con¬
dicionẽ an lib̃m pariat. ⁊ int̾im
quidẽ quin seruus hostiũ sit necͣ¬

Expanded text:
facta sit et post damnationem statutae libertatis condicio exstiterit, quamuis ipsi damnata non esset.Quid tamen si qua conceperit in seruitute, deinde ab hostibus capta peperit ibi post existentem condicionem, an liberum pariat? et interim quidem quin seruus hostium sit, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit. Hoc edcõ ꝯueniri pꝰ¬
se. Neq enĩ siquis colludendi
siquis officii honeste faciendi
Sponsũ q ad iniuriarũ accio¬
nẽ admittendũ. puto ⁊ enĩ spet¬
tat ad cõtumeliam eiꝰ iniuria
q̃cũ sponse eiꝰ fiat. ¶Ait p̃cor
nequid infamandi eiꝰ cã fiatisi
quis adu̾sus ea fec̾it. ꝓ ut quoq
res erit aĩadũtam. hoc edictum
suꝑuacuũ ẽẽ labeo ait quippe
cũ ex generali clausula ĩiuria¬
rũ age̾ possumꝰ. S ur᷑ ⁊ ip̃i lab̾o̾¬
ni.et ita se ht̃ p̃torẽ eandẽ cãm
setutũ noluisse. ⁊̃ spetialit᷑̾ de
ca soqui. ea enĩ q̃ notabilit̾ fue

Expanded text:
appellauit, hoc edicto conueniri poappellauit, hoc edicto conueniri posse neque enim si quisi quis officii honeste faciendi Sponsum quoque ad iniuriarum actionem admittendum puto: etenim spectat ad contumeliam eius iniuria, quaecumque sponsae eius fiat.Ait praetor: 'ne quid infamandi causa fiat. si quis aduersus ea fecerit, prout quaeque res erit, animaduerta‹m›'.Hoc edictum superuacuum esse Labeo ait, quippe cum ex generali iniuriarum agere possumus. sed uidetur et ipsi Labeoni et ita se habet praetorem eandem causam secutum uoluisse etiam specialiter de re loqui: ea
Abbreviated transcription (Latin):
Comitẽ acciꝑe debemꝰ eũ qͥ comitet᷑
⁊ secͣtur. et ut ait lab̾o sũ lib̾m siũ
seruũ. sũ masculũ siue feminã. et
ita cõmitẽ labeo diffinit qui fre¬
q̃ntandi cuiꝰt cã. ut sec̃retur desti¬
natus ĩ pu ͦ. pͥuatõ abductus fu̾it:
Int̾ comites utiq et pedagogi e¬
runt ¶Abduxisse ur᷑ ut labeo
ait. ñ qui abduc̃e comitẽ ceꝑit. S
qui ꝑfecit. ut comes cũ ea nõ esset¬
abduxisse aut̃ ñ tm̃ is uidetur. qui
sit cõmiti. ut eam desereret. ¶ Le¬
pellare est blanda orõne. alt̾uis
pudicitiã attemptare. hoc .N. ꝯui
u̾bis utitur. ñ attemptat pudi¬
citiam. s iniuriam tenetur. ali¬
ud aũ est appłłare. aliud ẽ asecta¬
reͥ. appellat enĩ qͥ sermõe pudici¬
tiã attemptat. assertatur. Qͥ taci¬
tus freq̃nter sequitur. assidua ⁊¬
en ĩ frequentia. q̃i p̃bet ñ nullam
ĩfamiam meminisse ã oꝑcebit
ñ oẽm qͥ assectatꝰ est nec oẽm qͥ

Expanded text:
Comitem accipere debemus eum, qui comitetur Comitem accipere debemus eum, qui comitetur et sequatur et ut ait Labeo siue liberum siue seruum siue masculum siue feminam: et ita comitem Labeo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt.Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset.Abduxisse autem non tantum is uidetur, qui sit comiti, ut eam desereret.Tepellare est blanda oratione alterius pudicitiam adtemptare: hoc enim nonuerbis utitur, non temptat pudici tiam, sed iniuriarum tenetur. Aliud est appellare, aliud adsectar‹i›: appellat enim, qui sermone pudicitiam adtemptat, adsectatur, qui tacitus frequenter sequitur: adsiduo enim frequentia quasi praebet nonnullam infamiam. Meminisse autem oportebit non omnem, qui adsectatus est, nec omnem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uł tab̾naꝰ uentũ sit ꝓbari oꝑt̾e.¬
fecisse ꝯuitiũ ñ tm̃ is uidetur
ͥ uociferatus est. um is quoc qͥ
cõcitauit ad uociferationẽ alios
uł qͥ sũmisit ad uociferatõnem¬
iectũ est Nam si incerte ꝑsone cõ¬
uitiũ fiat. excutio nulla est. ¶ Si
curau̾it qͥs ꝯuiciuĩ alicui fieri. strã
fcm̃ sit. non tenebit᷑ ex hiis ap¬
paret ñ omnc maledc̃m ꝯuicium
eẽ. s id solũ. ꝙ cũ uociferatõne
dcm ẽ. et suie unꝰ ⁊ siue plures
mandi cã dcm. ¶ Siqͥs astralo¬
gus. uł qͥ aliꝙͣ illicitã diuinati¬
onẽ pollicetur. cõsultũ aliꝙ̃ fu¬
rem dixiss qͥ non erat in iuri
des ñ ẽ reddenda. s nec heredi.¬
Siquis uͥgines appellasset. si
tm̃ ancillaꝵi ueste uestitas. mi¬
nus peccare ur̃. multo minus
si meretricia ueste femine. noñ
matẽ familiaꝵ uestite fuisset̃
si gͦ non matronali hĩtu femi¬
na fu̾t. et quił eam applłau̾it. uł
ei cõmitẽ abduxit. ĩiuriarũ ñ tene᷑.¬

Expanded text:
nam uentum sit, probari oportere.Fecisse conuicium non tantum is uidetur, qui uociferatus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uociferentuiectum est: nam si incertae personae conuicium fiat, nulla executio est.Si curauerit quis conuicium alicui fieri, non tamen factum sit, non tenebitur.Ex his apparet non omne maledictum conuicium esse: sed id solum, quod cum uociferatione dictum est, siue unus siue plures mandi causa dictum.Si quis astrologus uel qui aliquam illicitam diuinationem pollicetur consultus aliquem furem dixisset, qui non erat, iniuriades non est reddenda: sed nec heredi.Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
riarum actionẽ. uł eiꝰ adu̾sus
quẽ agitur. uł ⁊̃ in re ipã. et¬
in qͣlitate iniurie ñ audiat eũ
qui agit. ¶Sicͥs libello dato.
ł. p̾ncipi . ł alicui famã alienã
insectatus fuit ĩiuriaꝵ eritꝰ
agendũ. pãp̃. ait. ¶Idẽ ait eũ
qͥ euentũ sententie. uł ut laturꝰ
pecuniam uendidit fustib a p̃¬
side obħ castigaturũ. Iniuriar̃
dampnatũ uideri. Utiq aũ appa¬
ret Hunc iniurcã ei fecisse quiꝰ
sententiam indicauit. ¶Siqͥs
bona alicuiꝰ. ł rẽ unam ꝑ ĩiuri¬
am occupauit. ĩiuriaꝵ actione
tenetur. ¶ Itẽ siqͥs ꝓignus ꝓ¬
scripserit uenditurꝰ tamꝙͣyͣ a
me acceꝑit. ĩfamandi moi cau¬
sa seruus ait iniuriaꝵ agi posse.¬
¶Siquis ñ debitorẽ aĩ debitorẽ.¬

Expanded text:
 uel eius aduersus quem agitur uel etiam in re ipsa, in qualitate iniuriae, non audiat eum qui agit.Si quis libello dato uel principi uel ali cui famam alienam insectatus fuerit, iniuriarum erit agendum: Papinianus ait.Idem ait eum, qui euentum sententiae uelut daturus pecuniam uendidit, fustibus a praeside ob hoc castigatu‹m› iniuriarum damnatum uideri: utique autem apparet hunc iniuriam ei fecisse, cuius sententiam uenditauit.Si quis bona alicuius uel rem unam per iniuriam occupauerit, iniuriarum actione tenetur.Item si quis pignus proscripserit uenditurus, tamquam a me acceperit, infamandi mei causa, Seruius ait iniuriarum agi posse.Si quis non debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ iniuriaꝵ accõ. H autẽ fere st̃
q̃ ad infamiam alicuiꝰ fũt ut
am alicuiꝰ ueste lugubri utitur
aut squalida. aut si barbã dim¬
tat. uł capillos sũmittat. aũ
si carnẽa scribat uł ꝓponat.ꝑ
cantet alicͥ quod pudorẽ alicuiꝰ
ledat. ¶Qart p̃tor siquid ad¬
uersus ea fec̃it prout res q̃que
erunt. aĩadu̾tam sic ẽ intelli

Expanded text:
c autem fere sunt, quae ad infamiam alicuius fiunt: ut am alicuius ueste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat uel capillos submittat, aut si carmen conscribat uel proponat uel cantet aliquod, quod pudorem alicuius laedat.Quod ait praetor: 'si quis aduersus ea fecerit, prout quaqua re erit, animaduertam', sic in
Abbreviated transcription (Latin):
hõ qͥ u̾berau̾it. s qͥ adu̾sus bomͤ
mores u̾berauit denet᷑ur. Cet̾m
siquis corrigendi aĩo: aũ siqus
emendandi non tenetur Une
q̃rit labeo. s magrãtus mumi¬
palis seruũ incũ loris ruꝑu¬
adu̾sus bonos mores uerb̾aut
et ait iudicem debe̾ inquirent
quid facientẽ seruũ meũ u̾bi¬
uerit. Nam si honorem. ornam̃¬
taꝙ peculant᷑ atcemꝑtintẽ co¬
dĩt absoluendũ eũ. ¶U̾berase
dicitur abusiue. ⁊ qui ꝑugnis
intellig̾e debemꝰ torm̃ta. ⁊ copp
dolores ad erudiendã iu̾tatcu

Expanded text:
 uerberauit, sed qui aduersus bonos mores uerberauit, teneatur: ceterum si quis corrigendi animo aut si quis emendandi, non tenetur.Unde quaerit Labeo, si magistratus municipalis seruum meum loris ruaduersus bonos mores uerberauerit. et ait iudicem debere inquirere, quid facientem seruum meum uerberauerit: nam si honorem ornamentaque petulanter adtemptantem ceciderit, absoluendum eum. 'Uerberasse' dicitur abusiue et qui pugnis intellegere debemus tormenta et corporis dolorem ad eruen
Abbreviated transcription (Latin):
ut si in ea cõcumelia pulsatus
mͥ seruienti. ut tociens admitta¬
mus iniuriaꝵ accõnẽ. qͦtiens s̃
meam ꝯtumeliã iniuria ei fc̃a
domino dabimꝰ ĩiuriaꝵ accõm.
pi aut̃ me tangati ⁊ pulset:
Iniuriaꝵ mͥ quoq est. ergo ⁊ in
fructuario idem distingui pot̃.¬
si seruũ compłium cetid̾o cõpe

Expanded text:
nisi in contumeliam tuam pulsatus tibi serviente, ut totiens admittatur iniuriarum actio, quotiens in tuam contumeliam iniuria ei fadomino dabimus iniuriarum actionem. si autem me tangat et pulset, iniuriarum mihi quoque est. ergo et in fructuario idem distingui potest.Si seruum complurium cecidero, compe
Abbreviated transcription (Latin):
uttiũ aut̃ dicit᷑ uł acdctatõe. uł
a conuẽtu. hoc ẽ a collatõne uotũ
cũ enĩ ĩ unũ cõplures uoces con
bonos mores ostendit. ñ oem̃ in
unũ collatam uociferatõnẽ p̃torẽ
notare.s eam q̃ bonis moribus
inꝓbatur. q̃ꝙ ad infamiam uel
iniudiam alicuiꝰ spectaret.¶Itẽ
ait adu̾sus bonos mores sic accipiẽ¬
dũ non est eius qui fecit. s gene¬

Expanded text:
uicium autem dicitur uel a concitatione uel a conuentu, hoc est a collatione uocum. cum enim in unum complures uoces conf'aduersus bonos mores' ostendit non omnem in unum collatam uociferationem praetorem notare, sed eam, quae bonis moribus improbatur quaeque ad infamiam uel inuidiam alicuius spectaret.Idem ait 'aduersus bonos mores' sic accipiendum non eius qui fecit, s
Abbreviated transcription (Latin):
soñalit̃ cõpetit qmͣ si cã ogni¬
ma. itacꝑ p̃tor ñ ex oĩ cã iniuiri¬
arum iudiciũ serui noĩe pro¬
ur fc̃õ aliquo uꝑ carimĩe scrip¬
to puto cãe cognitõnẽ. p̃toris
porngendam. ⁊ s ad serui qua¬
itatẽ. ⁊ enĩ multũ int̾est qͣlis
seruus sit bone frugi ordina¬
rus dispensatoꝵ. an uero uul¬
garis uel mediastinus an qͣlis
⁊ quid si compeditus. uł male
sa dicitur ᷑: et sic aut ꝑmirtet̾
aut denegabit actionẽ. ¶Int¬
dũ iniuria seruo fcã ad dõr¬
minũ redundat int̃dũ ñ. nã
si ꝓ libero se g̾entẽ. aut cũ eũ
alteriꝰ potiꝰ qmͣ in eũ existimat
quis non cessur. eũ si meũ scisi¬
set non posse eũ q̃i mͥ umuriã
fecenit sic oueniri mela scribre.
siqͥs seruo u̾b̾ato iniuriarũ
egerit. deĩ postea dampni in-¬
iurie agat. lab̾. scrib̃. eandẽ rẽ
non eẽ. qr altera accio ad damp¬
nũ ꝑtinet culꝑa datũ altera ad
cõtumeliã. ¶Si usũ fructũ ĩ

Expanded text:
liter competit ‹quam› causa cognita.Itaque praetor non ex omni causa iniuriarum iudicium serui nomine prouel facto aliquo uel carmine scripto. puto causae cognitionem praetoris porrigendam et ad serui qualitatem: etenim multum interest, qualis seruus sit, bonae frugi, ordinarius, dispensator, an uero uulgaris uel mediastinus an qualisqualis. et quid si compeditus uel male sa dicitur, et sic aut permittet aut denegabit actionem. Interdum iniuria seruo facta ad dominum redundat, interdum non: nam si pro libero se gerentem aut cum eum alterius potius quam meum existimat quis, non caesurus eum, si meum scisset, non posse eum, quasi mihi iniuriam fecerit, sic conueniri Mela scribit. Si quis seruo uerberato iniuriarum egerit, deinde postea damni iniuriae agat, Labeo scribit eandnon esse, qu‹i›a altera actio ad damnum pertineret culpa datum, altera ad contumeliam.Si usum fructum in
Abbreviated transcription (Latin):
Niuł .ł. Sane si maris ꝓpriu
ius ad alicỹ ꝑtineat uti possi¬
detis int̾cłtumei ꝯpetit si ꝓhi¬
iure fruendo agatur. ꝙ ex pri¬
uata cã cõtingat. si ex .p. ad pͥ¬
lp̃.L. Item ap̃ labeonem
q̃ritur sicͥis m̃tẽ alicuiꝰ medica¬
mento. alio ue quo alienauit
anei iniuriarsi actõ locũ hat̃. et ait
iniuriaꝵ adu̾sus eũ agi posse.¬
¶Siquis pulsatus quidẽ ñ est
uerũ maius adu̾sus eũ leuates
⁊ sepe t̾ritus est. qĩ uapulat᷑ͤ.

Expanded text:
ium.Sane si maris proprium ius ad aliquem pertineat, uti possidetis interdictum ei competit, si prohiiure fruendo agatur, quo‹d› ex priuata causa contingat, non ex publica. ad prtum.Item apud Labeonem quaeritur, si quis mentem alicuius medicamento alioue quo alienauerit, an iniuriarum actio locum haberet. et ait iniuriarum aduersus eum agi posse.Si quis pulsatus quidem non est, uerum manus aduersus eum leuatae et saepe territus quasi uapulaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ dabo. Itẽ quid aliud es¬
diciũ dabo. ¶ Sicuis sic fecent
iniuriam seruo dño ut fac̾t.ui¬
deo dñm iniunaꝵ age̾ posset
o noĩe. Si uͦ ñ ad suggillatõnẽ d¬
mini id fecit ip̃i seruo fc̃a ũutu
multa ap̃tore relinqͥ non debus
mraxiẽ si u̾berib uł q̃oneꝰ assi

Expanded text:
um dabo. item si quid aliud fadicium dabo'.Si quis sic fecit iniuriam seruo, ut domino faceret, uideo dominum iniuriarum agere posse suo nomine: si uero non ad suggillationem domini id fecit, ipsi seruo facta iniuria inulta a praetore relinqui non debuit. maxime si uerberibus uel quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Eum qui cura coleupnas
se occultat ut creditorẽ euitet lati¬
tate placet. Nam ⁊ eũ qui recedit ħ
est qui subter fug̾it ne se cũ aliqua
accõ moueatur latitare placet tam
qmͣ ⁊ qͥ urbe effug̾it utiꝙ fraudandi
cñ. Nec enĩ int̾est ꝙ atti ad latitãd̾
utrũ quis ꝓfug̾it. aut uo̾ rome agẽs

Expanded text:
 Eum, qui circa columnas se occultet, ut creditorem evitet, latitare placet: nam et eum, qui recedit, hoc est qui supterfugit, ne secum aliqua actio moveatur, latitare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profug
Abbreviated transcription (Latin):
aboł ł. Quarũdam rerũ aiõ pos¬
sõm nos adpisci ait lab̾o ueluti si
ac̾uũ lignoꝵ em̾o ⁊ eũ uenditoꝵ
tosłe me uisserit. simulatq custo¬
diam posuissem. traditꝰ mͥ ur᷑. Idem
uiris ẽẽ uino uendito cũ uniu̾se ã¬
phore uini sunul eẽnt. s uideamꝰ
inquid ne ħ ip̃a corꝑis traditõ sit.

Expanded text:
am rerum animo possessionem apisci nos ait Labeo: ueluti si aceruum lignorum emero et eum uenditor tollere me iusserit, simul atque custodiam posuissem, traditus mihi uidetur. idem iuris esse uino uendito, cum uniuersae amphorae uini simul essent. sed uideamus, inquit, ne haec ipsa corporis traditio sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem.Predia cũ seruis dona¬
uit eoꝵq se tradidisse possõm lit¬
teris declarau̾it si uł unꝰ ex seruis
qui simul cũ p̃dus donatꝰ est ad eũ
qͥ donũ accepit ꝑuenit. mox ĩ p̃dia

Expanded text:
m. Praedia cum seruis donauit eorumque se tradidisse possessionem litteris declarauit. si uel unus ex seruis, qui simul cum praediis donatus est, ad eum, qui donum accepit, peruenit, mox in praedia
Abbreviated transcription (Latin):
testõ stichum petierit. ñ cõsumit
stipulation em ⁊ ccͣ si ex stipulatu
stichũ petierit accõne̾ ex testõ sal¬
uam habebit. qr ĩ initio ita ꝯstitu̾it
hee due obligatõnes ut alt̾a ĩ iudi¬
cium deducta. alt̾a nicħominꝰ inte¬
gra remaneret.
dem .L. Ex ꝓmissione dotis nõ
aut emptor intelligit᷑ qui dotẽ pe¬
tit. porro cũ creditor uł emptor
ex lucͣtiua cã rẽ hr̃e ceꝑit nicħomi¬
nus integras actiones retinet᷑ sic̃
ex contrario qui non ex cã lucͣtiua
re̾ hrẽ ceꝑit. candẽ non ꝓhibetur
ex cã lucratiua petere.
sine pena dnĩ dcõ audiendus
ẽẽ solet. sicuti si dñs hoĩem occi¬
dere. aut furtum alicui face̾ ñiũ
uissuss. Qr̃ qmͣuis dñs iussu feruꝰ pira¬
ticam feciss iudiciũ ĩ eũ post lib̾tatẽ
reddi oꝑ. et ꝙ cũq ui feciss q̃ ius an
maleficio ñ ab eẽt. ita oꝑ penas eũ
pend̾e. s si aliqͣ rixa ex litib ⁊ cõtẽp̃tos̃¬

Expanded text:
Stichum petierit, non consumet stipulationem, et contra si ex stipulatu Stichum petierit, actionem ex testamento saluam habebit, quia initio ita constiterint hae duae obligationes, ut altera in iudicium deducta altera nihilo minus integra remaneret.m.Ex promissione dotis: non aut emptor intellegitur, qui dotem petit. porro cum creditor uel emptor ex lucratiua causa rem habere coeperit, nihilo minus integras actiones retinent, sicut ex contrario qui non ex causa lucratiua rem habere coepit, eandem non prohibetur ex lucratiua causa petere. sine poena domino dicto audiens esse solet, sicuti si dominus hominem occidere aut furtum alicui facere seruum ussisset. quare quamuis domini iussu seruus piraticam fecisset, iudicium in eum post libertatem reddi oportet. et quodcumque ui fecisset, quae uis a maleficio non abesset, ita oportet poenas eum pendere. sed si aliqua rixa ex litibus et contentio
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Quicũ herede egit ex¬
ceptione sũmotus eso. hat si noñ
mea tã tabule testĩ sunt ut tͣcͣ eas
emancipato bonoꝵ posso̾ dari possit
mutuã pecͣm accepit.⁊ fũdũ uł hoĩt̃
pignoris cã ei traditũ p̃cario roga¬
uit.p̃cario possid. nam scruꝰ hr̃dita¬
rius sicuti ꝑ tͣditõnẽ accipiendo. ꝓpͥ¬
etatẽ hereditati acqͥrit. ita p̃cario
dando efficit. ne res usu capi possit
nam ⁊ si cõmodau̾it uł deposu̾it rem
tiũ cͣcͣcũ est. Nam ex hac cã ⁊̃ possõ¬

Expanded text:
m.Qui cum herede egit, exceptione summotus est hac: 'si non in ea causa tabulae testamenti sint, ut contra eas emancipato bonorum possessio dari possit'mutuam pecuniam accepit et fundum uel hominem pignoris causa ei tradiderat et precario rogauit, precario possidet: nam seruus hereditarius sicuti per traditionem accipiendo proprietatem hereditati adquirit, ita precario dando efficit, ne res usucapi possit. nam et si commodauerit uel deposuerit rem tium contractum est: nam ex hac caus
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ si ĩ rei q̃ promutitur aũ ꝑͤ applłoe
uariet᷑ ñ ꝯbẽe placet. Nam stipulã¬
ti denarios eiusoẽ qnͣtitatis aureos
spondeo obligab̾is ⁊ seruostipulant i
lucõ dño suo. si ticõ ide̾ sit daturũ te
dietur maniimissio. qr de minore lex
curari stipulatus sit ñ posse .x. pet̾e

Expanded text:
Sed et si in rei quae promittitur aut peuarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te dietur manumissio, quia de minore lex curari' stipulatus sit, non posse decem pete