comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdã corpus ꝙ ad
sepulchrũ cũ suꝑsti¬
cioso funere defere¬
batur obuiũ hab̾et.
Conspicatusq eminꝰ
uenienciũ turbam
quidriam esset igna¬
rus paululũ stetit.
Nam fere quingẽto¬
rũ passuũ int̾u al¬
lum erat. ut diffi¬
cile fuerit dignosce
dinẽ cerneret. ⁊ uen¬
mina corpori suꝑ¬
iecta uolitarẽt. pro¬
fanos sacrificioꝵ ri¬
tus agi credidit. qr
cta uelamine. mise¬
ra per agros suos cir¬
cunferre demencia.
Eleuato ergo in ad¬
uerso signo crucis.
imperat turbe non
moueri loco onus¬
qz deponere. Hic u̾o
muꝵ in mod̾ uidẽs
miseros. pͥmo ueld̾
saxa riguisse. Deĩ¬
se sũmo conamine
niterentur ultra
accedere ñ ualenteᷤᷤ
ridiculã in uerti¬
ginẽ rotabantur.
donec iucti corpo¬
ris onus deponũt
attoniti.⁊ semet ĩ¬
uitem aspectãtes
quid nam sibi ac¬
cidisset taciti cogi¬
tabant. S cũ bea¬
quiax esse illã fre¬
quenciam. ñ sacro¬
rum: eleuatarur¬
sum manu. dat eĩ
abeundi et tollen¬

Expanded text:
cujusdam corpus, quod ad sepulcrum cum superstitioso funere deferebatur, obvium haberet: conspicatusque eminus venientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum intervallum erat, ut difficile fuerit dignoscere anum cerneret, et agenmina corpori superjecta volitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quicta velamine misera per agros suos circumferre dementia. Elevato ergo in adversos signo crucis, imperat turbae non moveri loco, onusque deponere. Hic vero mirum in modum videres miseros primum velut saxa riguisse: deise summo conamine niterentur, ultra accedere non valentes, ridiculam in vertiginem rotabantur, donec victi, corporis onus ponunt. Attoniti et semet invicem aspectantes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. Sed beaquiarum esse illam frequentiam non sacrorum, elevata rursum manu, dat eis abeundi et tollen
Abbreviated transcription (Latin):
olentia uenti nymbo
teterrimo mare placi¬
dum ꝯmouetur in¬
pulsu flumĩs. Naiuis
undaꝵ mole turbatur
tollitur cap̃ primum ĩ
fluctus scd̃m declinat᷑
int̾ undaꝵ hyatus hii
ĩscena montis aquo¬
si dependent. hii aper¬
tisundis in yma dehi¬
scunt. s nec autẽpna
residet que beate cru¬
cis signacłm preferelit
Tunc resolutis timo
re m̃bris. et omnib
sine spe uite iã mori
paratis ꝓsternitur
senior in or̃one cum
lacrimis et geminas
tendens palmas ad a¬
stra. bĩ martini auxi¬
lium precabatur. et
ut sibi adeẽ dignare¬
mabat. Unus autẽ
ex ꝑfidis dixit. Mar¬
tinus ille quẽ inuo¬
cas iam te dereliqͥt
nec tibi in hac necẽ
credo hanc uocẽ abĩ¬
sidiatore fuisse ꝓ¬
latam ut beatũ sac̃.¬
dotẽ ab oratione tͤ¬
baret. S ille hoc ia¬
cłm fider lorica re¬
pellens: magis ac
magis sci uiri presi¬
dium flagitabat si¬
om̃s orarent. Cũ ħ
agerentur subtto suꝑ¬
uenit odor suauis¬
simus qͣi balsamũ
thuribulo aliqͥs cͥ¬

Expanded text:
olentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur impulsu flaminis, navisque undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent, hi apertis undis in ima debiscunt: sed nec antenna residet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae jam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrymis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur, et ut sibi dignaremat. Unus autem ex perfidis dixit: Martinus ille, quem invocas, jam te dereliquit, nec tibi in hac necesscredo hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hoc jaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, siomnes orarent. Cumque haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum thuribulo aliquis cir
Abbreviated transcription (Latin):
tissian dor qui de thesau¬
ri huius possessione sai
sita pre iudicii iuolen¬
cia spoliemꝰ et turoñ
illiꝰ uestiturã amisit
inuestiamus. Decidẽ¬
tes itaq turonici ad
ꝓpria frustrati reuer¬
tuntur. Cogũt igit᷑
ꝯcilium cũ adalando
turonẽsi archiep̃o re
mone aurebanensi ⁊
mamoldo cenoman¬
uensi cleri plebisq
multicudine coacta
ꝯsilumt iniunt qͥd
fcõ opus eẽt. Eo tp̃re
uir illustris gastinẽ¬
sis comes uigelgeri¬
us hugonis ducis hͦ¬
gundie nepos lochie
⁊ ambazie dũs stre¬
nuus armis sũma¬
potestate et ꝓbitate pre

Expanded text:
ntissiodorum, quae de thesauntissiodorum, quae de thesauri hujus possesita est, præiudicij violentia spoliemus, & Turonum illius vestituram amisit, inuestiamus. Decedentes itaque Turonici, ad propria frustrati reuertuntur. Cogunt igitur Concilium cum Adalando Turonensi Archiepiscopo, Raimone Aurelianensi, & Mainoldo Cenomannensi, & cleri plebisque multitudine coacta, consilium ineunt quid facto opus esset. Eo tempore vir illustris Gastinensis Comes Ingelgerius, Hugonis Ducis Burgundiæ nepos, Lochiæ & Ambaziæ Dominus, strenuus armis, summapotestate & probitate pr
Abbreviated transcription (Latin):
tificał mist̾ii dignita¬
cet exul obseruãs et
ciuitatẽ exilii sui sus¬
ceptricẽ miracłoꝵ gr̃a
illustrauit et suis se¬
qͣcib benignũ. largũ
et affluentẽ se semꝑ
exhibuit. Elapsis pꝰt¬
pace eccłie reddita rol¬
lone fidei restitutio
turonis uiri dñm ⁊
patronũ suũ requi¬
rendi gr̃a antissio¬
doꝵ proficiscuntur.
igit᷑ armarium
eis sue licentia per¬
missionis ꝓpriũ re¬
ducendi pontificẽ co¬
pia tribuatur. qͥb
ille tale fert᷑ dedisse reᷤ¬
ponsũ. Nolo eccl̃iam
meam tanto defrau¬
dari thesauro. ꝙͣ ep̃c
factus eo uestitã ĩue-¬
ni. Uidentes itaq tu¬
ronici se ꝑeundẽ ep̾m
nich̾ proficere ad regẽ
francoꝵ qui tũc tem¬
poris erat meliora spe¬
rantes resilumt. hu¬
mili prece eũ rogãtes
at obsecrantes inter¬
pellant. ut turoni ⁊
sentia eo recepto ĩgau¬
dium ꝯuertat. Ad quoᷤ
rex ait. Cum utraq
ciuitas regii sit iuriꝰ
et abutraq nob̾ in¬
different̃ seruiatur
ĩdignũ ducimꝰ ut a¬

Expanded text:
tificalis ministerij dignitacet exul, obseruans, & ciuitatem exilij sui susceptricem miraculorum gratia illustrauit, & suis sequacibus benignum, largum, & affluentem se semper exhibuit! Elapsis postpace Ecclesiæ reddita, Rollone fidei restituto, Turonici viri Dominum & Patronum suum requirendi gratia Antissiodorum proficiscuntur. igitur Armarium eis suæ licentia permissionis, proprium reducendi Pontificem copia tribuatur. Quibus ille tale fertur dedisse responsum. Nolo Ecclesiam meam tanto defraudari thesauro, quia Episcopus factus eo vestitā inueni. Videntes itaque Turonici, se per eundem Episcopum nihil proficere, ad Regem Francorum, qui tunc temporis erat, meliora sperantes resilmili prece eum rogantes ac  obsecrantes interpellant, ut Turoni Tsentia, eo recepto, in gaudium convertat. Ad quos rex ait: Cum utraque civitas regii sit juris, et ab utraque nobis indifferenter serviatur, indignum ducimus, ut A
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ et siuidere ñ me¬
rui tua sancta limi¬
na. uł tactu presensi.
Cum igitur hec cumi
lacrimis edidisset. dũ
detergit oculos lum̃
recepit. Et conuersa
att. forsitan hec est
bĩ basilica. Cui qui
ꝓpinqui erant ita
esse auint. Tunc il¬
la. Non reuertar ĩ¬
quit nisi gr̃as pro
nitate patrono. Re¬
deuntem autẽ et ĩ
laudem antistitis
declamantẽ. mul¬
ti uiderũt. Que cõ¬
pleta oratione gau

Expanded text:
quod etsi videre non mequod etsi videre non merui tua sancta limina, vel tactu praesensi. Cum igitur haec cum lacrymis edidisset, dum detergit oculos, lumen recepit, et conversa ait: Forsitan haec est Beati basilica? Cui, qui propinqui erant, ita esse aiunt. Tunc illa: Non revertar, inquit, nisi gratias pro feram patrono. Redeuntem autem, et in laudem Antistitis declamantem multi viderunt. Quae completa oratione gau
Abbreviated transcription (Latin):
iure. Non tam̃ red¬
dens que ꝓmiserat be¬
ato pontifici. Quar
rediuiuam amenti¬
am et constrictusut
fuerat prius catheniᷤ
ad sanctam reducit᷑
edem. Ubi ꝑsex men
ses aut eo amꝑlius
degens inuigiliis ⁊
orationib reddens
que pruis ignaue
fraudauerat sanus
domi regreditur.sz
peccatis facientib
iterum uino sepi¬
us madefactus in
ĩ eadem tribulatione
obiit. De puella lixo¬
i singla queq uł¬
que aguntur uł
que acta sunt ꝑseqͣm᷑
magnum cumulum
cõgeremus demirabi¬
lib ꝯfessoris. Puella
uero exlexoniensi iã
adulta lum̃ amise¬
limina deuote adiẽs
per om̃e tempꝰ festiui¬
tatis. humo prostra¬
ta orabat. Certia aũ
die post scãm festiui¬
tatem cũ sui eam re¬
dire arguerẽt. regat
seadbeati sepulchr̃
deduci. Ibiq iterum
atq iterum prostra¬
ta de palla que sc̃m̃
tegit tumulũ oculos
abstergẽs. et ualedi¬
cens discessit. Cũq
iam in naui ascen¬
deret ait. Gratias ti
bi ago beate ꝯfessor.

Expanded text:
vire, non tamen redvire, non tamen reddens quae promiserat beato Pontifici. Quartredivivam amentiam, et constrictus, ut fuerat prius, catenis, ad sanctam reducitur aedem: ubi per sex dies, et eo amplius, degens in vigiliis et orationibus, et reddens quae prius ignave fraudaverat, sanus domum regreditur. Sed peccatis facientibus, iterum vino saepius madefactus, in eadem tribulatione obiit. CAPUT LIV. De puella LixoSi singula quaeque vequae aguntur, vel quae acta sunt prosequamur, magnum cumulum congeremus de mirabilibus Confessoris. Puella vero ex Lexoensi jam adulta, lumen amiselimina devote adiens, per omne tempus festivitatis humo prostrata orabat. Tertia autem die post sanctam festivitatem, cum sui redire urguerent, rogat, se ad beati sepulchrum deduci. Ibique iterum atque iterum prostrata, de palla, quae sanctum tegit tumulum, oculos abstergens et vale dicens, discessit. Cumque iam in navi ascenderet, ait: 'Gratibi ago, beate Confessor,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. delonginquis re¬
gionib beati expetũt
presidia ꝯfessoris. In
quo illud est pre ce¬
randum qualiter sẽ¬
sus hominũ dyabłi
arte fraudati restitu¬
antur. Quidam ergo
baiocacensis ciuis dũ
uino nimium haus
do turbatus ꝑ uiam
incederet. subito diu̾¬
sis flantib uentis pl¬
uis campi commo¬
uetur. Et mixtum
ut solet cum stipu¬
lis insublime leua¬
tur. fitq totus aer
una nubes pulue¬
ris. De qua hic oper¬
tus amisso sensue
quo el citur. Igitur
post paululum a su¬
is inuentus domi tͦ¬
bulentus adducit᷑.
hinc effrenis factuᷤ
conabatur fugere.
uincłis ꝯstipatur
cathenis et incusto¬
dia detinetur. Q
dentib fremens ob
negata fuge liber¬
tate propriis se mor¬
sib lacerabat. Dum
aute hec agerentur
admoniti parentes
ad beati eum basili¬
cam adduxerunt.
Ibiq orone per lõgũ
tempus facta sanus
abscessit: uouens
ut singulis amnus
ueniens uota scõ
redd̾e ꝯfessori. Dein¬
de ad monasteriũ
presbiter ordinatus
cepit deo strenue deser¬

Expanded text:
tes, de longinquis regionibus beati expetunt praesidia Confessoris. In quo illud est prae caerandum, qualiter sensus hominum diaboli arte fraudati restituantur. Quidam ergo Bajocassensis civis, dum vino nimium hausto 1072 turbatus per viam incederet, subito diversis flantibus ventis pulvis campi commovetur, et mixtus, ut solet, cum stipulis in sublime levatur, fitque totus aer una nubes pulveris, de qua hic opertus, amisso sensu, equo dejicitur. Igitur post paululum a suis inventus domum turbulentus adducitur. Hinc effrenis factus conabatur fugere, vinculis, constipatur catenis, et in custodia detinetur. Qui dentibus fremens ob negatam sibi fugae libertatem, propriis se morsibus lacerabat. Dum autem haec agerentur, admoniti parentes ad Beati eum basilicam perduxerunt: ibique oratione per longum tempus facta sanus abscessit, vovens ut singulis annis veniens, vota sancto redderet Confessori. Deinde ad monasterium presbyter ordinatus, coepit Deo strenue deser
Abbreviated transcription (Latin):
puenit. Tam̃ ut o¬
pus insidiatoris ñ
cassatum ꝙ fu̾at
inchoatũ: unũ pedẽ e¬
uis leuit̃ lesit. Sz ue¬
niens ad głosi dñi
martini templum
oroni incombens o¬
mnem uim doloris
amisit. De alio appen
inseratur lectõni.
qualit̾ inuocatõ
nominis eius ui¬
tam prestiterit mo¬
rituro. Quodam
loco unus ꝓpt̾ furti
scel̾a ꝯprehensus. at¬
actus ductus est ad
patibulũ ut cõdẽp¬
naretur suspendio.
Cumq ĩ hoc exitu
morte iam appropĩ-¬
quante ueniss:orã¬
di spacium peciit. Tc̃
sicut erat ligatis p̾t
t̾gum manib iacta¬
uit se pronꝰ int̾ram
et cepit cum lacrimĩ
inuocare nom̃ bea¬
ti martini ut si in
hac necessitate uͦ suc¬
curreret. ul̃ aculpiᷤ
eum in post̾m excu¬
saret.Cumq com¬
pleta or̃one suspensꝰ
fuiss recessert mili¬
tes a loco illo. Ip̃e aũ
ore semi aꝑto parx¬
per labia mouens
sc̃i martini semper
nitebatur auxili¬
um implorare. di¬
scedentib tñ illis
statĩ solute st̃ manus

Expanded text:
enit. Tamen ut opus insidiatoris non cassatum, quod fuerat inchoatum, unum pedem ejus leviter laedit. Sed veniens ad gloriosi domni Martini templum, orationi incumbens, omnem vim doloris amisit. CAPUT XXI. De alio appeinseratur lectioni, qualiter invocatio nominis eius vita praestiterit morituro. Quodam loco unus propter furti scelera conprehensus atactus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hoc exitu, morte iam adpropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, iactavit se pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen beati Martini, ut, etsi in hac necessitate non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque, completa oratione, suspensus fuisset, recesserunt milites a loco illo; ipse autem ore semiaperto parumper labia movens, sancti Martini semper nitebatur auxilium inplorare. Discedentibus tamen illis, statim solutae sunt manus
Abbreviated transcription (Latin):
non sine admiratõe mł¬
toꝵ submom̃to recepit.
Cui deinde domũ reu̾¬
tente ut candelam p̾¬
pararet quã cũ aliis
fidelib ueniẽs offer¬
ret s unde emeret oĩ¬
no ñ hab̾et. quidam
monachꝰ anglica ca¬
nicie decoratus ĩ fori¬
b eccl̃ie obiuiauit.
dansq illi purissimi
candoris nũmũ: su¬
bito ñ ꝯparuit. Accep¬
to mulier nũmo ⁊ ñ¬
mulariis ostenso treᷤᷤ
obolos mutuo sũp¬
sit. Quib candelam
ꝯparatã rediens ad
sancti tumbam obtu¬
lit. Hec res omnib
ciuib turonensis ci¬
uitatis eadẽ femina¬
referente innotuit.

Expanded text:
non sine admiratione multorum sub momento recepit. Cui deinde domum revertenti ut candelam praepararet, quam cum aliis fidelibus veniens offerret, sed unde emeret omnino non haberet, quidam monachus angelica canitie decoratus in foribus ecclesiae obviavit, dansque illi purissimi candoris nummum, subito non comparuit. Accepto mulier nummo, et nummulariis ostenso, tres obolos mutuo sumpsit, quibus candelam comparatam rediens ad sancti tumbam obtulit. Haec res omnibus civibus Turonensis civitatis eadem feminareferente innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
reseruandã impudẽs
occupassem. S petẽ¬
ti tibi sepius negare
ñ potui. Quid enĩ
eẽt qd ñ amori tuo.
uł cũ detrim̃to mei
pudoris impend̾em:
Ea tibi fiducia libel¬
lum edidi qua nul¬
li arte ꝓdend reor
qr id spopondisti. S
uereor ne tu ei ianu
uideris. bona uenia
id alectorib postula¬
bis: ut res pociꝰ qͣm
uerba perpendant. Et
equo aĩo ferant si au¬
res eoꝵ uitiosus for¬
sitan sermo ꝑtulit.
qr regnũ dei non in e

Expanded text:
reseruandam inpudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. quid enim esset, quod non amori tuo uel cum detrimento mei pudoris inpenderem? uerumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te. prodendum reor, quia id spopondisti. sed uereor, ne tu ei ianuauideris, bona uenia id a lectoribus postulabis, ut res potius quam uerba perpendant et aequo animo ferant, si aures eorum uitiosus forsitan sermo perculerit, quia regnum Dei non m e
Abbreviated transcription (Latin):
rer. S qr irasci ñ licet
tota istoꝵ ꝯmemora¬
tio que uos ꝯpungit
abolenda est. Te inꝙͣ
postumiane te potiꝰ
audiamꝰ. faciam in¬
te qr ñ sine fenore istũ
ap̃ nos deponosermo¬
nem. Libens presto ꝙ
poscitis dum modo
paulo pꝰ qd̾ poposcero
non negetis. Nos u̾o
in quo tibi mutuũ
ul̾ sine fenore restitu¬
ere possimus. S tam̃
quicquid putaueris
imꝑato dumm᷑ ut ce¬
peras desideriis nr̃is
satisfacias. Ualde enĩ
nos delectat tua ora¬
tio. Nich̾ inquit pos¬
tumianꝰ ur̃a studia
fraudebo. Et qr here¬
mite unius incipi¬
entis agnoiustis uir¬
tutem referã adħ pa

Expanded text:
ed quia irasci. non licet, ed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, in, quia non sine fenore istum apud vos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos vero, in quo tibi mutuum vel sine fenore restituere possimus. Sed tamen quidquid putaveris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: valde enim nos tua delectat oratio. Nihil, inquit Postumianus, vestra studia fraudabo: et quia eremitae unius incipientis agnovistis virtutem, referam adhuc vobis
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc monasterio du¬
os ego senes udi qui
lam ꝑ quadraginta
annos ibi degere. ita
ut nunqͣ inde disces¬
serunt ferebantur.
Quoꝵ pretereunda ꝯ
uidetur. Siquidem
id de eoꝵ uirtutib
et abbatis ipsius te¬
stimonio et omniũ
fr̃m audierim sermo¬
ne celebrari. qd̃ unũ
Adh gallus me intu¬
ens. Osuĩr ille uolo
nomen edicere nc̃ ad¬
eẽt uelim admodũ
istud audiret exem¬
plum quem ĩ multo¬
rum sepe personis ni¬
mium ex ꝑti sumꝰ ue¬
hement̃ irasci. Si tam̃
qr inimicis suis quan¬
tum audionuꝑ igno¬
uit su stud audiret
magis mag̾q propo¬
sito ꝯfirmaretur exẽ¬
plo preclaram eẽuir¬
tutem iracundia ñ
moueri. Nec uero infi¬
ciabor iustus illi cãs
iraꝵ fuisse. S ubi du¬
rior pugna: ibi głio
qd̃ cum eum libertus
deseruerit ingratus
miseratus est potius
quã insectatus abeũ¬
tem. S neq illi iras¬
citur a quo uidetur
abductus. Ego au̾t
nisi istud uincende i¬
racundie postumia¬
nus prodidissz exem¬
sione fugitui irasce¬

Expanded text:
In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriquod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemsione fugitiui: s
Abbreviated transcription (Latin):
o celebrare beatam
festiuitatẽ głosian¬
tistitis expetiuit. Q̾
cum die tercia post
decursam festiita¬
tem ad domũ redi-¬
re cuperet prostra¬
ta insancta basilica
ilico directis manib
ac pedib stabłitis ad
sc̃m adducta sepul¬
chrũ gr̃as accepta
sospitate peregit. p̾t
hec rogat se duci ad
hostium. Ubi prostra¬
ta iteꝵꝵ dicit suis. Nõ
tituit usum. ħ ea di¬
cente subito inergu¬
muni torq̃ri se procla¬
mant. Et martini ad¬
esse presentiam ꝯfitẽ¬
tur. Sed cum diabłs
qui abinitio mendax
est ad credend̾ minime
admittatur. reb ta¬
men ip̃is uiri presen¬
tia declaratur. Nam
femina hec que paulo
ante directa fuerat nẽ
illuminata ad ẽẽ bea¬
tum antistitem ap
nus in grabato qui
ex biturigo plaustͦ
deuectus aduenerat
ip̃e etiam pari modo

Expanded text:
o celebrare beatam festivitatem gloriosi Antistitis expetivit. Quae cum die tertia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad ostium, ubi prostrata iterum dicit 1101 suis: Non tituit usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab initio mendax est , ad eredendum minime admittatur, rebus tamen ipsis beati Viri praesentia declaratur. Nam femina haec, quae paulo ante directa fuerat, nunc illuminata, adesse beatum Antistitem appnus in grabato, qui ex Biturigo plaustro devectus advenerat. Ipse etiam pari modo
Abbreviated transcription (Latin):
imminẽte negligẽcia
foris atrio ꝯprehensus
est. Quẽ honeratũ fer¬
ro iunctis post t̾gum
manib ducebãt ad re¬
gem. Et ille uoce mag¬
na clamare cepit et
ut sibib̾s martinꝰ mi¬
sereretur orare: net eũ
sineret ire captiuũ: cͦ
deuotus expecierat tẽ¬
plum. Statimq ĩ eiꝰ
uocib orante beato eu¬
fronio ep̃o de muroci¬
uitatis ꝯtra basilicã
dissolute st̃ manuseiꝰ
et om̃s bacte cathenaꝵ
ꝯfracte ceciderũt. Per¬
ductus ã usq ad regẽ
ibi it̾m ĩcompedib et
cathenis ꝯstrictus re¬
tinebatur. S inuo¬
cato noĩe sepe dcĩ pa¬
troni. ita om̃e ferrũ
super eum ꝯminutũẽ
ut putares eum fuis¬
se seu sĩgulum. hoc
tm̃ erat inspaciis ut
ñ solueretur auincło
quo adusq nom̃ illd̃
sacratissimũ inuocas¬
set. Inuocato aũ: oĩa¬
soluebant᷑. Tũc rexal¬
tioris ingenii uidens
uirtutẽ scĩ martini
ibidem operari absol
culi. ⁊ pristine resti¬
tuit libertati. ħ ab

Expanded text:
inminente neglegentia inminente neglegentia foris atrio conprehensus est. Quem oneratum ferro, vinctis post tergum manibus, ducebant ad regem. At ille voce magna clamare coepit et, ut sibi beatus Martinus misereretur, orare, nec eum sineret ire captivum, cuius devotus expetierat templum. Statimque in eius vocibus, orante beato Eufronio episcopo de muro civitatis contra basilicam, dissolutae sunt manus eius, et omnes bacae catenarum confractae caeciderunt. Perductus autem usque ad regem, ibi iterum in compedibus et catenis constrictus retenebatur. Sed invocato nomine saepe dicti patroni, ita omne ferrum super eum comminutum est, ut putaris eum fuisse ceu figulum. Hoc tantum erat in spatiis, ut non solveretur a vinculo, quoadusque nomen illud sacratissimum invocasset; invocato ausolvebantur. Tunc rex altioris ingenii, videns virtutem sancti Martini ibidem operari, t pristinae restituit libertati. Haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
a sanguine percussꝰ
ꝯtracta manu liga¬
taq lugua rigebat¬
multoq tempore ĩ hac
debilitate detentus:
operis exercebat. Hic fi¬
de ꝯmonitus cũ ad
beati basilicã iugi¬
laret directa manu.
delib̾ataq ab omĩ im¬
pedim̃to lĩgua beati
marcini miracłmpo¬
pulis testabatur di¬
cens. Ecce quid ĩ hac
nocte sc̃s dei operatus
est me teste ꝓbãte. Re¬
uersus aũ ad dñm
suũ narrauit ei oĩa.
q̃ acta fuerãt. S ille
minime uirtutẽ głi¬
osi pontificis credens
ad solitũ eũ ad ap¬
tat seruiciũ. Quicũ
operari cepisset:rur¬
sum in debilitatem
redigitur. Intelligẽs
minist̾ium: tͣnsmisit
eũ it̾m ad st̃m locum
quo ille cũ maxima
deuocione ꝑ noctans
dato die sanitati qͣm
prius meruerat ĩstau
chraniu clothariũ
regem iratum incur¬
rerat ad basilicam scĩ
martini ꝯfugit atq
ibi ĩcathenis poĩtus
custodiebatur. S uir¬
tute bĩ presulis ꝯmi¬
nute cathene stareñ
potuerũt. Nescio qͣ

Expanded text:
a sanguine percussus, a sanguine percussus, contracta manu, ligataque lingua rigebatmultoque tempore in hac debilitate detentus, operis exercebat. Hic fide commonitus, cum ad beati basilicam vigilasset, directa manu, deliberataque ab omni impedimento lingua, beati Martini miraculum populis testabatur, dicens: Ecce quid in hac nocte sanctus Dei operatus est, me teste, probate. Reversus autem ad dominum suum, narravit ei omnia quae acta fuerant. Sed ille minime virtutem gloriosi pontificis credens, ad solitum eum adaptat servitium. Qui cum operari coepisset, rursum in debilitate redigitur. Intellegens mysterium, transmisit eum iterum ad loquo ille cum maxima devotione pernoctans, dato die, sanitati quam prius meruerat instaurChramni Chlotarium 1023 regem iratum incurrerat, ad basilicam sancti Martini confugit, atque ibidem in catenis positus custodiebatur, sed virtute beati praesolis comminutae catenae stare non potuerunt. Nescio qua autem
Abbreviated transcription (Latin):
et pedes eus. et sic ꝑ
biduũ eopendẽte: re¬
uelatũ ẽ cuidã reli¬
gioso ut eum tolłet.
Que ueniens inue¬
nit eum ad huc ui¬
uentẽ. Tunc adiu¬
torio beati martini
de patibulo depositũ
incolumẽ adduxit
ad eccł̃iam. Ibiq ui¬
dentes eumi: stupebã
et admirabantur di¬
cẽtes. Quomodo ui¬
uit: Et interroga¬
bant eum qualit̃
liberatus eẽt. Ille ã
dicebat. Beatꝰ mar¬
tinus me depresenti
morte liberauit. et hũc¬
usq ꝑduxit. U̾e hãc
ego iurtutẽ iuxta
mei sensus intellec¬
tum ñ inferiorẽ censeo
qͣm mortuũ suscitatũ
Quẽ sic beatus ꝯfessor
ut ita dicã ꝯfractomor¬
tis hyatu. et ab ore eiꝰ¬
retractũ uite restituit
Qui usq hodie ad tes¬
timonium uirtutis
beati uiri uiiis ha¬
ocesi actũ sit ñ prete¬
ribo. Locus aũ ille cre¬
bris uirtutib illustͣ¬
tur. Ab hoc enĩ loco uir¬
beatus sarcina carnis
abiecta migrauit ad
dñm. Leomeris ergoqͥ¬
dam nõie seruus cu¬
iusdam hoĩs andegaũ:

Expanded text:
edes eius. Et sic per biduum pendente eo, revelatum est cuidam religiosae, ut eum tolleret Quae veniens, invenit eum adhuc viventem. Tunc adiutorio beati Martini de patibulo depositum incolomem adduxit ad eclesiam; ibique videntes eum stupiscebant et admirabantur, dicentes: 'Quomodo vivit?' Et interrogabant eum, qualiter liberatus esset. Illc autem dicebat: 'Beatus Martinus me de praesenti morte liberavit et hucusque perduxit'. Vere hanc ego virtutem iuxta mei sensus intellegiam non inferiorem censeo quam mortuum suscitatum; quem sic beatus confessor, ut ita dicam, confracto mortis hiatu, et eius ab ore retractum vitae restituit Qui usque hodie ad testimonium virtutis beati viri vivus haocesim actum sit, non praeteribo. Locus autem ille crebris virtutibus inlustratur. Ab hoc enim vir beatus, sarcina carnis abjecta, migravit ad Dominum. Leomeris ergo quidam nomine, servus cujusdam hominis Andecavini
Abbreviated transcription (Latin):
nempe uenires iusibi¬
liter et infirmis uo¬
ce petri clamares. Au
siggonis refendarii
uerat causa aure.

Expanded text:
nempe venires visibiliter, et infirmis voce Petri clamares: AurSiggonis Referendarii aure. Fuerat causa quae
Abbreviated transcription (Latin):
erum uob̾ ad ali
istoꝵ memoria re¬
linquatur. Eu pociꝰ
ut iam dudũ desidero
residua martini ope¬
ra ꝯtexe. At ego inꝙͣ
arbitror rectus illd̃
agallo ẽẽ poscendũ.
Quippe qui et plura
nouerit. Neq enim
ignorare potuit ma¬
gistri facta discipłs
et qui ñ inm̾ito is¬
tam uitẽ non solũ
martino s etiam no¬
bis debeat ut qr ego
iam librum editum
ac tu hactenus orien¬
talium gesta memo¬
rasti: istam deinde¬
necessarii sermonis
hystoriam gallus e¬
uoluat qr ut dixi et
nobis debet loq̃ndi ĩ¬
uicem et martino su¬
o credo prestabit ut
entie cogor exemplis
ut munus istud qd̃

Expanded text:
erum nobis ad alia istorum memoria relinquatur: tu potius, ut jamdudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura noverit neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus, et qui non immerito istam vicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat; ut, quia ego jam librum edidi, ac tu hactenus Orientalium gesta memorasti, istam demunecessarii sermonis historiam Gallus evolvat: quia, ut dixi, et nobis debet loquendi vicem, et Martino suo, credo, praestabit ut entiae cogor exemplis, ut munus istud q
Abbreviated transcription (Latin):
rat sc̃i martini inter
sagonthumatq car¬
thaginem sparthariã.
Audientes autẽmo¬
nachi qd̾ hic exercitus
ad locum illud deb̾et.
accedere fugam ine¬
unt et derelicto ab¬
bate senein insula
maris se abscund̃t:
aduenientib autẽ
gothie ac diripien¬
tib res monasterii: q̃
sine custode remanse¬
rant. abbatem senio
incuruatum s sanc¬
titate rectum offen¬
dunt. extractoq unꝰ
gladio quasi ampu¬
taturus ceruicẽ euis re

Expanded text:
rat Sancti Martini inter rat Sancti Martini inter Sagonthum atque Cartaginem Spartariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem eius, re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgeret. q̃ ad dei eccl̃i¬
am ducit: obuium
habuit senem cũ pue¬
ro. Erat autẽ uterq
dixit senex ad pres¬
cui ille et quid hu¬
manũ genus am¬
plius ꝯcupiscit hab̾e.
nisi ut sospes uiua
ĩ corpore: et senex fc̃
beate crucis signacu¬
lo suꝑ poplitem di
presb̾r sine mora ex¬
tendens sanu̾ adse
reduxit. et gr̃as a¬
gens. iter quo per¬
gebat agere cepit.
ne erat ait. etscis ne
presb̾r quis ẽqui te
reddidit sanitatiag
noro att. cui ille sc̃e
martinus turonice
urbis antistes ip̃e
te uirtute sua sani¬
tati restituit. Tu uͦ
ĩ loco ĩ quo scm̃ sta¬
re iudisti: oratoriũ
sine mora edifica.
erit enĩ pplis salubͤ.
sique loquor exple¬
ueris. Nec moratus
presb̾r oratorum ĩ
eodem situ ꝯstruxit.
In quo nuper młti
paralitici gressum.
cetiq uisum recipe¬
re meruerunt.
N hispaniis aũ nui¬
per fc̃m cognoui.
cum leuiueldus
rex contra filiũ suñ
ambularet. atq ex̾ci¬
tus eus ut adsolet
grauit̾ loca scã ꝯcu¬
teret monast̾ium e¬

Expanded text:
geret, quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit senem cum puero. Erat autem uterquedixit senex ad presCui ille: Et quid humanum genus amplius concupiscit habere, nisi ut sospes vivat in corpore? Et senex, facto beatae crucis signaculo super poplitem, dixpresbyter sine mora extendens, sanum reduxit; et gratias agens, iter quo pergebat agere coepit. ne erat ait: 'Et scis, presbiter, quis est qui te reddidit sanitati?' 'Ignoro', ait. Cui ille: 'Sanctus Martinus Turonicae urbis antestis, ipse te virtute sua sanitati restituit. Tu vero in loco quo sanctum stare vidisti oratorium sine mora aedifica; erit enim populis salubre, ei quae loquor expleveris'. Nec moratus presbiter, oratorium in eodem situ construxit; in quo nunc nuper multi paralytici gressum caecique visum recipere meruerunt. 12. In Hispaniis autem nuper factum cognovi. Cum Leuvieldus rex contra filium suum ambularet, atque exercitus eius, ut adsolet, graviter loca sancta concuteret, monasterium e
Abbreviated transcription (Latin):
scias me bĩ martini ⁊¬
mecum habere ꝑigno¬
ra cuius tibi potencia
auditus grauitas est
lues taliter deseuiret ĩ
pocora ut nec ad recipe¬
randũ genus putare¬
tut aliqd̃ remanere:
quidã de nr̃is basilicã
scãm adiit. Oleumq
lychinor qui camere
dependebant suscepit:
cum ipsis aquis ĩuas¬
culo. Neportatũq do¬
mo pecora q̃ ad huc hͥ¬
tinsto digito ĩ liquo¬
re. per frontes et dor¬
sa cruce dñica signat.
Ipsisq aĩalib terre
deiectis resupinatis¬
q ex hoc unguine fi¬
de plenus infuditi
ore. Mox dicto ciciꝰ
clandestina peste ꝓ¬
pulsa pecora lib̾ata
quoq incola cui
per sex annos uiden¬
di usus fuerat dene¬
gatus beati ꝯfessor
expeciit saluari pre¬
sidio. Ad cuius basi¬
licam accedens mul¬
toqz tempore ieiunt¬
is et or̃onib uacãs
auxilium beati im¬
plorat antistitis. d¬
niqz adueniente sacro

Expanded text:
scias beati Martini scias beati Martini mecum haberi pignora, cujus tibi potentia auditus gravitas est lues taliter desaeviret in pecora, ut nec ad recuperandum genus putaretur aliquis remanere, quidam de nostris ad basilicam sanctam adiit, oleumque lychnorum, qui camerae dependebant, suscepit cum ipsis aquis in vasculo, deportatumque domo, pecora quae adhuc htinctum digitum in liquore, per frontes et dorsa cruce dominica signat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberata quoque incola, cui per sex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio. Ad cuius basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacro
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam ut remẽsi
oppidum peteremus.
Cumq ab egidio ep̃o
qui tc eccl̃iam rege¬
bat. benigne fuisse¬
mus excẽpti illuces¬
cente ĩ crastina dñi-¬
ca die. ad eccłiamac¬
cessimus. Residentes¬
q ĩ satrario: aduen¬
cum prestolabamur
antistitis. Eo tempo¬
re sc̃i martini reli-¬
quias. licet temera¬
rio ordine. suꝑme tam̃
habebam. Igitur siggore
referendarius quondã
sigib̾ti ad occursum
nostrum accedit. Oscu¬
latumq iuxta me
sedere deposco. Uer u¬
bi sufficient̃ colloqͥo
usi fuimus ille ĩ do¬
mo uocatut eccłie.
ꝓtinus igitur ut a
me discessit: disrup¬
ta aurissurde clau¬
stra et qͣi magnum
exinde uentum exi¬
re senciẽs auditam
recepit. Reuersusq
ꝯtinuo michi gr̃as
agerecepit dicens. Ter¬
cia enĩ dies erat. qd̃
dehac aure au ditum
amiseram s cum tec̃
loquerer sensi ueloci¬
ter reseratam. Tunc
ascriberentur aio. Noli
dulcissime fili michi
aliquid gr̃aꝵ referre
s ei cuius tibi uirtus
auditũ restituit. Nã

Expanded text:
dam ut Remense oppidum peteremus; cumque ab Aegidio episcopo, qui tunc Ecclesiam regebat, benigne fuissemus excepti, illucescente in crastinum Dominica die, ad ecclesiam accessimus, residentesque in sacrario adventum praestolabamur Antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo referendarius quondam Sigiberti, ad occursum nostrum accedit, osculatumque juxta me sedere deposco. ubi sufficienter colloquio usi sumus, ille in domum vocatur ecclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit: reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: Tertia jam dies erat, quod de hac aure auditum amiseram, sed cum tecum loquerer, sensi velociter reseratam. Tunc ascriberentur, aio: Noli, dulcissime fili, mihi aliquid gratiarum referre, sed ei cujus tibi virtus auditum restituit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ex antissiodorẽsi
mallulphus noĩe de¬
ferentium manib
ad beati martini se¬
pulchrũ iactatꝰ est.
Qui iugi orone etie¬
uinio incumbens pe¬
des quos intortos ex¬
ibuerat subito da¬
ta sanitate retulitĩ
usu ꝯsueto directos
Et ita sciuircute qͦ¬
dam modo reformatꝰ
est. ut qui alioꝵ ma¬
nib deportabatur.
ꝓpriis firmatꝰ uesti¬
giis presentib nobis
ꝯsurgeret sospel. De

Expanded text:
ex Autisiodorensi Mallulfus nomine deferentibus manibus ad beati Martini sepulchrum iactatus est. Qui iugi oratione et ieiunio incumbens, pedes, quos intortos exhibuit, at subito, data sanitate, retulit in usu consueto directos; et ita sancti virtute quodammodo reformatus est, ut, qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, praesentibus nobis, consurgeret sospes.
Abbreviated transcription (Latin):
salutaret. qd̃ utiq es¬
set acceptiꝰ deo ꝙͣ si so¬
lum secło eripere cõ¬
tentus: salutem suo¬
rum ñ sine impie¬
tate negligeret. Isti¬
usmodi ergo false
iusticie colore supera¬
tus. post quadrien¬
nium fere cellulã
suam atq ꝓpositũ
heremita deseruit.
S nͥ ad proximũ mo¬
nasterium qd amł¬
tis fr̃ib hr̃cabatur
accessit: causã disces¬
sionis atq ꝯsilium
q̃rentib ꝯficetur. Re¬
nitentib cunctis et
xa sentẽcia ñ potuit
auelli. Igitur ĩfelici
se obstinatione pro

Expanded text:
salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cunctis, etxa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione pro
Abbreviated transcription (Latin):
cunt et ĩ ecclia beati
g̾mani secus eiuscẽ
presulis feretrũ mar¬
tini ñ imparis corpꝰ
reponũt. Per merita
igitur bĩ martim
iurtutes ibidẽ ⁊ mi¬
racula innum̾e fi¬
unt. Ceci quidẽ uisũ.
claudi gressũ febͥcitã¬
tes sanitatẽ aridi sõpitatẽ
leprosi mundatõem.
paralitici menbroꝵ
reintegrationẽ recipi¬
unt. fama uero que
clam nich̾ ag̾e ꝯsu¬
euit. ꝑ uniuersas
regiones sanitatũ
gratiã diuulgante
tanta illic in dies in¬
firmanciũ multitu¬
do ꝯfluebat: ut exnu¬
m̾i innum̾a estima¬
tione regio cuilibet

Expanded text:
cunt, & in Ecclesia beati Germani, secus eiusdem Præsulis feretrum, Martini non imparis corpus reponunt. Per merita igitur beati Martini, virtutes ibidem & miracula innumera fiunt. Cæci quidem visum, claudi gressum, febricitantes sanitatem, aridi sospitatem, leprosi mundatparalytici membrorum reintegrationem recipiunt. Fama vero quae clam nihil agere consuevit, per universas regiones sanitatum gratiam divulgante, tanta illic in dies infirmantium multitudo confluebat, ut ex numeri innumera aestimatione, regio cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
se uico: adurbem ar¬
uernam gressum di¬
rexit. Audientes au̾
senatores urbis qui
tunc in loco illo no¬
bilitatis romaneste¬
minate refulgebãt
qd scilicet uir sc̃s
appropinquaret ur¬
bi: egressi sunt in
occursum eiꝰ cum
equitib et carru¬
cis cum curtib at¬
q redis. At ille asel¬
lompoĩtus super
stratum iulissim̃
residens. cum adue¬
nisset ĩ cacumine
montis belenaten¬
sis de quo uici rigo¬
magensis positõ ꝯ¬
templatur uidit
hos cum his põpis
ad se accedere. Dixitq
Quid sibi uolunt
hii. qui nob̾ cũ hoc
apparatu appropin¬
quant:Bndit unu̾
qui prior accesserat:
qr senatores aruerni
ueniunt ĩ occursũ tui
Cui ille. Non est meũ
inquit: ut cũ hac iac¬
tantia ingrediar ur
hem eoꝵ. Et ꝯfestim
retorto retrorsum a¬
selli freno: uiam qua
uen̾at regredi cepit.
At illi consequentes
eum supplicit̾ depre¬
cabantur ut adur¬
bem accederet: dicen¬
tes. Auduuimus fa¬
mam sc̃itatis tue.
mi. quos te oporteat
uisitare. Cumq op¬

Expanded text:
si vico, ad urbem Arvernam gressum direxit. Audientes autem senatores urbis, qui tunc in loco illo nobilitatis Romanae stemmate refulgebant, quod scilicet vir sanctus appropinquaret urbi, egressi sunt in occursum ejus cum equitibus et carrucis, cum curribus atque rhedis: at ille asello impositus, super stratum vilissimum residens, cum advenisset in cacumen montis Belenatensis, de quo vici Ricomagensis positio contemplatur, vidit hos cum his pompis ad se accedere, dixitque: Quid sibi volunt hi, qui nobis cum hoc apparatu appropinquant? Respondit unus qui prior accesserat, quia senatores Arverni veniunt in occursum tui Cui ille: Non est meum, inquit, ut cum hac jactantia ingrediar in urbem eorum. Et confestim, retorto retrorsum aselli freno, viam qua venerat regredi coepit. At illi consequentes, eum suppliciter deprecabantur, ut ad urbem accederet, dicentes: Audivimus famam sanctitatis tuae, mi quos te oporteat visitare. Cumque ob
Abbreviated transcription (Latin):
ad amnẽ qͣi predam
rituro beati ꝯfessoris
auxilium. Nam ing̾s¬
sus in flumine et ul¬
t̾iorem ripam petẽs
lulam maioris mo¬
datus apparuit. hũc
etiam testatur mul¬
tas uoces emitt̾e soli¬
tum ac linguã gẽ¬
cium incognitaꝵ se¬
pissime loqui uentu¬
git sanus abscessit.
gidius quo¬
qz cum obsidere¬
tur ab hostib et ex¬
nis solatio turbat᷑
impugnaretur per
inuocationẽ beatiui¬
ri fugatis hostib li¬
beratus est. Idq de¬
moniacus in medi¬
o basilice ip̃a hora
qua gestum fuerat
est professus sancti
martini obtentu
fuisse concessum.
uella
quedam parali¬
si humore grauata
et qd̃ peius ẽ errore
cultus fanatici in¬
uoluta bĩ sepulcr̃
expecuit. iugiliisq
celebratis sanitati
est reddita. tursũ

Expanded text:
ad amnem, quasi praedam, rituro beati Confessoris auxilium. Nam ingressus in flumen, et ulteriorem ripam petens,lulam Majoris modatus apparuit. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitum, ac lingua gentium incognitarum saepissime loqui, ventugit, sanus abscessit. gidius quoque cum obsideretur ab hostibus, et exe solatio, turbatus impugnaretur, per invocationem beati Viri, fugatis hostibus liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae, ipsa hora qua gestum fuerat, est professus sancti Martini obtentu hoc fuisse concessum. Puella quaedam paralysis humore gravata, et, quod pejus est, errore cultus fanatici involuta, Beati sepulcrum expetiit, vigiliisque celebratis, sanitati est reddita. 1002
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis de renib.
Nam qd̃ illud peri¬
cl̾m precipue cauẽ¬
dum sit: per hoc ap¬
paret qd̃ illis qui ad
esum agni uocantꝰ
uissum est in primiᷤ
ut renes accingant
Ad hoc etiam cõmen¬
dandum zacharias
de eo loquitur. qd̾
pulchrum eius et p̾¬
ciosum euis sit fru¬
mentum et uinum
germinans uirgineᷤ
Nunium iam pro¬
gredimur: s effari
nos facit indiscipli¬
nata et irreligiosa
quoꝵdam ꝯuersatõ
qui cum suo m̾ito
sint inter ext̾nos
int̾clictum dei ad scũ¬
arium accedunt. Qͥ

Expanded text:
to magis de renibus? Nam quod illud periculum praecipue cavendum sit, per hoc apparet quod illis qui ad esum agni vocantur, jussum est in primis, ut renes accingant. Ad hoc etiam commendandum Zacharias de eo loquitur, quod pulchrum ejus, et pretiosum ejus sit frumentum et vinum germinans virgines. Nimium jam progredimur, sed effari nos facit indisciplinata et irreligiosa quorumdam conversatio, qui cum suo merito sint inter externos interdictum Dei ad sanctuarium accedunt: Q
Abbreviated transcription (Latin):
positis manib suꝑ
infirmos qui adue¬
nerant sanitati resti¬
tuit: et aduicũ arth¬
nensem regressus ẽ.
Extat ñc in hoc loco cã¬
cellus: in quo sc̃s dici¬
tur stetisse. Post ħ ac
cedens ad tumulum
uirginis ait. Gruuide ño
uitaliana soror beatis¬
sima. Post triduum
enim maiestati dñi¬
ce presentab̾is. Et di¬
cessit ab eo loco. Post¬
ħ multis per uisum
uirgo ostensa ẽ et li¬
neficia petita prebu¬
it: et diem obitus
sui inquo comme¬
moratio euis celebͣ¬
tur edixit. Ꝙ ñ ali¬
ter sentiendũ ẽ: ni¬
siqr beati antistitis ob

Expanded text:
positis manibus super infirmos qui advenerant, sanitati restituit, et ad vicum Arthonensem regressus est. Exstat nunc in hoc loco cancellus, in quo Sanctus dicitur stetisse. Post haec accedens ad tumulum Virginis, ait: Gaude nunc, Vitalina soror beatissima; post triduum enim majestati dominicae praesentaberis. Et discessit ab eo loco. Posthaec multis per visum Virgo ostensa est, et beneficia petita praebuit, et diem obitus sui in quo commemoratio ejus celebraretur edixit. Quod non aliter sentiendum est, nisi quia beati Antistitis ob
Abbreviated transcription (Latin):
potest ẽẽ inter eos dis¬
paritas. quib pari¬
demq denarius ero¬
gatur. Certe quam¬
uis sit int̾ electos diᷤ¬
par claritas. qr stella
a stella differt ĩcla¬
ritate: est tñ in dispa¬
ri claritate par gau¬
dium cum sit deus
omnia ĩ omĩb. Ꝙ
si omĩum electoꝵ qͣ¬
tumlibet m̾ita dif̃¬
ferant ea est paritaᷤ.
ut unũ idemq sit
om̃b incõsũmati¬
one caritatis ĩ uisio¬
ne cõditoris: ĩ eter¬
nitate beate immor¬
talitatis gaudium.
quid putas gl̾ie pre
ceteris martinus ob¬
uestigiis in herentẽ.
tum prerogatiua. si¬
gnoꝵ potẽntia pre
ceteris illustrauit:
Qd̃si ea que prose¬
quitus sum asserti¬
oni mee non suffi¬
ciunt: iam demum
ꝓponatur aliquid.
ex quo manifestũ
sit ꝑfectioni apłice
ñ imparẽ ẽẽ marti
apłos uenit. nunqͣm
uł raro ĩ aliquẽ scõ¬
rum descendit. At

Expanded text:
potest esse inter eos dispotest esse inter eos disparitas, quibus par idemque denarius erogatur? Certe, quamuis sit inter electos dispar claritas, quia stella a stella differt in claritate: est tamen in dispari claritate par gaudium, cum sit Deus omnia in omnibus. Quod si omnium electorum quātumlibet merita differant, ea est paritas, vt vnum idemque sit omnibus in consummatione charitatis, in visione Cōditoris, in æternitate beatæ immortalitatis gaudium: quid, putas, gloriæ præ cęteris Martinus obvestigiis inhærentem tū prærogatiua, signorum potentia præ ceteris illustrauit? Quod si ea quæ prosequutus sum assertioni meæ non sufficiunt: iam demum proponatur aliquid, ex quo manifestum sit perfectioni Apostolicæ non imparem esse MartinApostolos venit, nunquam vel raro in aliquem Sanctorum descendit. At
Abbreviated transcription (Latin):
gionis in patrib in hc
debet et potest prefer¬
ri omnib. non tñ id̾o
uł meritis uł głia pre¬
minet uniuersis. Qͦe¬
nim pacto apłis pare
ñ sunt. qui similem
aplis uitam ducũt pa¬
ria ruracła faciunt.
pariter iudicabunt.
parit̾ regnabũt. pa¬
riter unum denari¬
uinee laborem habe¬
bunt: hoc solum in¬
sonaꝵ acceptio.l fi¬
unt nouissimi pri¬
mi ⁊primi nouissi¬
mi:nec est inter ac¬
cipientes inuidia.
nec iactancia meri¬
toꝵ.Quomodo ergo
martinum apłis pa¬
rem ẽẽ inuides. cum
tanta sit dispensato¬
ris ueritas: tanta ac¬
cipientium caritas.
ut qui fuit ĩ labo¬
re nouissimus.in¬
ueniatur in accepti¬
one primus: Erunt
inquit nouissimi pͥ¬
mi. ⁊ primi nouissi¬
mi. An ocłs tuus
nequam est qr bonꝰ
est dispensator pre¬
mii. qr tale est remu¬
nerationis bñplacitũ.
ut cũ om̃s eiusdẽ accep¬
tione parificentut de¬
narii. Pririo tñ re¬
munerentur noui¬
simi quam primi. Q̾

Expanded text:
gionis in patribus, in hoc gionis in patribus, in hoc debet & potest præferri omnibus: non tamen ideo vel meritis, vel gloria præeminet vniuersis. Quo enim pacto Apostolis pares non sunt, quapostolis vitam ducunt, paria miracula faciunt, pariter judicabunt, pariter regnabunt, pariter unum denarivineae laborem habebunt? Hoc solum insonarum acceptio; sed fiunt novissimi primi, et primi novissimi; nec est inter accipientnec iactantia meritorum. Quomodo ergo Martinum Apostolis parem esse inuides, cum tanta sit Dispensatoris veritas, tanta accipientium caritas, vt qui fuit in labore nouissimus, inueniatur in acceptione primus? Erunt, inquit, nouissimi primi, & primi nouissimi. An oculus tuus nequam est, quia bonus est dispensator præmij? quia tale est remunerationis beneplacitum, vt cum omnes eiusdem acceptione parificentur denarij, primo tamen remunerentur nouissimi, quam primi. Quæ
Abbreviated transcription (Latin):
trum: nec seruus luꝑ
dũm suum. Quidi¬
gitur qr summi ma¬
gistri prohibet aucto¬
ritas magr̃o discipu¬
lum preferri: ideone¬
gat posse equari: At¬
tende qd seciuitur
Sufficit discipulo.
ut sit inquit sicut
magr̃ euis. Ecce di̾¬
cipłis. magistri eqͣ¬
litas non negatur.
si tñ perfectionẽ ma¬
gistriꝑ imitationi
stutlium discipłs
emulatur. Cum er¬
go perfectus apłoꝵ
discipuł martins⁊
tem gl̾ie non obti¬
neat᷑. quẽ per omĩa
uite similitudo cõ¬
mendat: Quid ergo.
Dum ista de marci¬
no tredimꝰ uł asse¬
rimus sublimitati
apłice derogamus:
Absit. apłos magiᷤ
pro nr̃a facłtatẽ ex¬
tollimus:dum eoꝵ
imitationẽ marti¬
ni perfectionẽ fieri
non negamus. Ue¬
rumtamen licet ñ
sit ei dispar głia.
qr ñ fuit dispar in
uita: tam̃ scõm a¬
liquid. apł̃ica sub¬
limitas antecellit.
precedit sicut cau¬
sa effectum: sicut
materiatũ materia.
sicut principiũ priꝰ
causa et materies
et principium est fi¬
dei discipline et reli¬

Expanded text:
trum, nec seruus super Dominum suum. Quid igitur? Quia summi Magistri prohibet auctoritas magistro discipulum præferri, ideo negat posse æquari? Attende quod sequitur. Sufficit discipulo vt sit, inquit, sicut magister eius. Ecce discipulis magistri æqualitas non negatur: si tamen perfectionem magistri per imitationis studium discipulus æmulatur. Cum ergo perfectus Apostolorum discipulus Martinus, tem gloriæ non obtineat, quem per omnia vitæ similitudo commendat? Quid ergo? dum ista de Martino credimus, vel asserimus, sublimitati Apostolicæ derogamus? Absit. Apostolos magis pro nostra facultate extollimus, dum eorum imitationem, Martini perfectionem fieri non negamus. Veruntamen licet non sit ei dispar gloria, quia non fuit dispar in vita: tamen secundū aliquid Apostolica sublimitas antecellit. Præcedit sicut causa effectum, sicut materiatum materia, sicut principium priuscausa, & materies, & principium est fidei, disciplinæ, & reli
Abbreviated transcription (Latin):
suerant pẽsitabãt. In qͥ¬
b tanta beati uiri infr¬
sa est gr̃a. ut tam diu
eleuarent ĩsublimi e¬
ream libram: quant̃
habere pot̾at: quo ascẽ¬
derent mom̃tana. Cũ¬
q eleuate fuissent re¬
liquie cũ magno triũ¬
pho audiett̃ uoces psal¬
lentiũ qui erant in
ciuitate detrusi incar¬
cere. Et admirantes su
mini martini in gal¬
licia transmittuntur:
et ideo sic psallitur. Tc̃
illi flentes inuocabãt
scm martinũ ut eos
sua uisitatõne de erga¬
stulo carceris absolue

Expanded text:
suerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suamni Martini in Gallicia transmiet ideo sic psallitur. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione de ergastulo carceris l