comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
michi crede in hoc tam uario tam q immiti fortue regno ꝗ p̾moritur
comitem fallit .d. M orte ppedio ne cepta ꝑficiamo .Rõ. Iuste id qui¬
dem/ agitis enim semꝑ que peregisse pudem decuit peractiq nichil est
hoc maxime uobis gra uem mortem facit et miseram/. et siquidem abs¬
q tua culpa cepta peragele nequi uisti sufficiat uoluisse/ sin ꝑ igna¬
uiam distulisti displiceat neglerisse/ ⁊ si forsan hoc lamentis causa pͬ¬
tenditur uere aut̾em nichil aliud q uite prolixitas et dilatio mortis
optarur/ manis la licet publici uoti tandem te uel sero pudeat Andite
enm me moitales uiq adeo uite cupidi quero ex uobis sequestrato
uirtutum exercicio: quid omuino aliad uiter hec / qͣ segnis et ĩ utilis
mora est  que quãtulacunq fuerit/ nequir non esse breuissima dictum
ergo placet᷑ illius cuuis augustinus meminit quem in extremis agẽtẽ

Expanded text:
michi crede, in hoc tam vario tamque immiti fortune regno, qui premoritur michi crede, in hoc tam vario tamque immiti fortune regno, qui premoritur comitem fallit. Morte prepedior ne cepta perficiam. Iuste id quidem. Agitis enim semper que peregisse pridem decuit; peractique nichil est: hoc maxime vobis gravem mortem facit ac miseram. Et si quidem absque tua culpa cepta peragere nequivisti, sufficiat voluisse; sin per ignaviam distulisti, displiceat neglexisse; quod si forsan hec lamentis causa pretenditur, vere autem nichil aliud quam vite prolixitas et dilatio mortis optatur inanis, licet publici voti tandem te vel sero pudeat. Audite tamen me mortales usque adeo vite cupidi; quero ex vobis, sequestrato virtutum exercitio, quid omnino aliud vita hec, quam segnis et inutilis mora est? que, quantulacunque fuerit, nequit non esse brevissima. Dictum ergo placet illius, cuius Augustinus meminit; quem, in extremis agentem,
Abbreviated transcription (Latin):
redit/ itaq dum sibi quisq longissi mũ iute spacium sponet dim q uł
euum nestoris uel ut ait ciceio. metelli fortunã sperat deniq dum se
quisq p̾ dillectum nature filium ciedit de primordiis agutantes finis
occupar et multa deliberantes improuisa repente mors aggreditur me¬
dios q intercipit apparatus / d. uiudi morior erate /. Rõ. ut nil in
hoc aliud bomi sit prouisum tibi ost saltom. senio ne marcescas/ seue¬
ctus enim qua̾uus non sit grauis / ut apud ciceronem ait leluuis utq
anobis supra disputatum est aufert tam̃ eam uiriditatem/ in qua
quidem ut scipionem ille sic tu nuc eciam te fuisse cõmemoras mł¬
ris tu fortasse desiderio / nulli iam fastidio futurus sis/ quod in lon¬
ga erate uitare quantalibet uirture. sub d̾ifficile est/.D. Iuuenis mo¬
uor. Rõ. Nosti quid in uita passus fueris/ quid passinus ignoras et

Expanded text:
redit. Itaque dum sibi quisquis longissimum vite spatium spondet, dumque vel redit. Itaque dum sibi quisquis longissimum vite spatium spondet, dumque vel evum Nestoris, vel ut ait Cicero, Metelli fortunam sperat, denique dum se quisque predilectum nature filium credit, de primordiis agitantes finis occupat, et multa deliberantes, improvisa, repente mors aggreditur, mediosque intercipit apparatus. Viridi morior etate. Ut nil in hoc aliud boni sit, provisum tibi est saltem, senio ne marcescas; senectus enim, quamvis non sit gravius, ut apud Ciceronem ait Lelius, utque a nobis supra disputatum est, aufert tamen eam viriditatem, in qua quidem, ut Scipionem ille, sic tu nunc etiam te fuisse commemoras. Multis tu fortasse desiderio, nulli iam fastidio futurus sis, quod in longa etate vitare quantalibet virtute subdifficile est. Iuvenis morior. Nosti quid in vita passus fueris, quid passurus ignoras, et,
Abbreviated transcription (Latin):
morte p̾uenuentur / sed expletis at trausagis uiuerent qua profecto un¬
lla dulcior uta est hant tam̃ dulcedinẽ non tam uire bieuitas q̃ uuẽ¬
ntium torpor hominibus eupit. quibus ideo nulla longa est uita qua
quãtuncunq sit temporis nunq uiuunt semꝑ uiuere meditantur etũ
senes inter noua consilia uite fiuitantes celeri fine serum principiu ai¬
cedunt .D. Morior dum magna pararem/. Rõ. hoc multis magnis uius
fereq omibus accidit fallutur homines cum in niultis cũ in morte
precipue quam uenturam nemo est qui nesciar dilaturam sperant eral¬
osse procul fingunt sibi/ quã uicinam semꝑ hinc uite breuitas et fugi
temporum facit hmc fortune uis et casuum hum anorum cii cunfusa
uarietas. et o cecitas mira ꝙ quid uobis sit sperandum/ in aliir salrdi
aliquando non discitos/ sed sic est egre ad amaras cogitario nes aimiui

Expanded text:
morte prevenirentur, sed expletis ac transactis viverent, qua profecto numorte prevenirentur, sed expletis ac transactis viverent, qua profecto nulla dulcior vita est. Hanc tamen dulcedinem, non tam vite brevitas, quam viventium torpor hominibus eripit, quibus nulla ideo longa est vita, quia quantumcunque sit temporis nunquam vivunt, semper vivere meditantur, et, iam senes, inter nova vite consilia fluitantes, celeri fine serum principium antecedunt. Morior, dum magna pararem. Hoc multis magnis viris, fereque omnibus, accidit: falluntur homines cum in multis, tum in morte precipue; quam venturam nemo est qui nesciat, dilaturam sperant, et abesse procul fingunt sibi, quam vicinam semper hinc vite brevitas et fuga temporum facit, hinc fortune vis et casuum humanorum circumfusa brevitas. Et, o cecitas mira, quod quid vobis sit sperandum, in aliis saltem aliquando non discitis! Sed sic est: egre ad amaras cogitationes animus
Abbreviated transcription (Latin):
boios / et tedia ac pectata in lucro ponitisꝰ autequid plus haberet si uix¬
sset octingentos/ est in expectatione fateor plusculum aliquid at cum sa¬
cium utrimq transierit michii crede nichil in uenies quo plus uixisse
felicius sit D. Morior dum bene agere cogitabam/. Rõ. Quid agere a¬
girabas nec agebas/ sic forfitan an peipetuum cogitasses sunt qui bene
agere semp cogirent/ nuib tamen in cipiant E si bene agere cepas ne
dubita quãuis boni operis finem mors p̃uertat apud ceca hominũ iudici
fortasse aliquid/. sed spernendum apud in falibilem rerum extimaroren
nil tibi subtrabitur/ integia merces tua est/ non actuu̾i mõ scd uotoria¬
.D. In medio reium aparatu morior/ .Ro. hec nen mortis sed morientium
culpa est/ qui breuissimã uire tellam/ cum maxime ordiuitur dum pie¬
cidenda erat/ quod nisi sic esset non tam sepe in expletis uite muncib

Expanded text:
dolores et tedia, ac peccata in lucro ponitis? aut quid plus haberet si vixidolores et tedia, ac peccata in lucro ponitis? aut quid plus haberet si vixisset octingentos? Est in expectatione fateor plusculum aliquid, at cum spatium utrunque transierit, michi crede, nichil invenies quo plus vixisse felicius sit. Morior dum bene agere cogitabam. Quid agere cogitabas nec agebas? sic forsitan in perpetuum cogitasses. Sunt qui bene agere semper cogitent, nunquam tamen incipiant; quod si bene agere ceperas, ne dubites: quamvis boni operis finem mors prevertat, apud ceca hominum iudicia fortasse aliquid sed spernendum, apud infallibilem rerum extimatorem, nil tibi subtrahitur; integra merces tua est, non actuum modo sed votorum. In medio rerum apparatu morior. Hoc non mortis sed morientium culpa est, qui brevissimam vite telam, tum maxime ordiuntur, dum precidenda erat; quod nisi sic esset, non tam sepe inexpletis vite muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
mouendi gñe/ diuersis q iite spaciis sic iei unus modus multiplex¬
tempus q ꝑuarium est equo auimo igitur quisq sue mortis genus suũ
diem mortis expectet nec aiuiditate iuire nec fastidio quod in docti igr¬
atiq omnes faciunt de nature legibus queratur aut litiget/ .D. Mo¬
Dicum uixi/. Rõ. Raro ullus tantum iuxit ut non sibi modicum iuxisse
uideretur et ost plane modicum quidquid hic uiuitur itaq si du uiuere de¬
llectat uitam illam queute ubi semꝑ uiuitur que et si luc non sit/ camen
hic queritur .D. uixi modicum. Rõ. quid si plus uixisses nũquud̃ id̾e̾o non
uixissed modicum  Spacia iute huius nuparia et in certa sunt unũ om̃i¬
bus est comune cunta sunt bieuia uixit aliquis octoginta annos quid bic
queso plus ht̃ q̃ qui octo/ uerte acriter temte/ nec te fallat uulgi furor
quid plus unq habet qui diutius uixit nisi forte cruas laboresq erla

Expanded text:
moriendi genere diversisque vite spatiis; sic rei unius modus multiplexmoriendi genere diversisque vite spatiis; sic rei unius modus multiplextempusque pervarium est. Equo animo igitur quisque suum mortis genus, suum diem mortis expectet; ne aviditate vite, nec fastidio quod indocti ingratique omnes faciunt, de nature legibus queratur aut litiget. Modicum vixi. Raro ullus tantum vixit, ut non sibi modicum vixisse videretur, et est plane modicum quicquid hic vivitur. Itaque, si diu vivere delectat, vitam illam querite ubi semper vivitur, que etsi hic non sit, tamen hic queritur. Vixi modicum. Quid, si plus vixisses? nunquid ideo non vixisses modicum? spatia vite huius imparia et incerta sunt; unum omnibus est commune: cuncta sunt brevia. Vixit aliquis octoginta annos: quid hic, queso, plus habet quam qui octo? Verte acriter te in te, nec te fallat vulgi furor. Quid plus, inquam, habet qui diutius vixit, nisi forte curas laboresque, et
Abbreviated transcription (Latin):
pro niribus senescentium proq ualitiume corporum atq animorum ha¬
bitu ad concordiam redigendis / Cota denq res huc redit uł ut mor¬
tis incusare celeritatem desinas/ uel molestias uite prolixioris que de
mortis ip̃ius tarditate proueniunt sed uos nobiscum discid entes nec mo¬
i uultis nec senesceie cum utrunq cerre uel alterutrumq sit necesse¬
.D. Amplius ⁊uuere poteram/ .Rõ. Umo certe non poteras/ nam si posses
puto uiueres sed hoc dicrie uis uolebam seu sꝑabam / et ut est auimus
mortalium uite auudus spei credulus utrobiq ꝑfaciletibi assenciar at
si diceie uis debebam quia p auculos ad hũc dies uiuereetati non
in debitum inderetur non eque consenserim quidam eium serius obeut
multi ocius / nimiq nullus hec inter niclul in comune puisum insi ut
omnes mortales una lex ceneat unum mortis imperium / alio tñ atq alio

Expanded text:
pro viribus senescentium, proque valitudine corporum atque animorum hapro viribus senescentium, proque valitudine corporum atque animorum habitu, ad concordiam redigendis; tota denique res huc redit, ut vel mortis incusare celeritatem desinas, vel molestias vite prolixioris, que de mortis ipsius tarditate proveniunt. Sed vos vobiscum diffidentes, nec mori vultis nec senescere, cum utrunque certe vel alterutrum sit necesse. Amplius vivere poteram. Immo certe non poteras; nam si posses, puto viveres. Sed hoc dicere vis: “volebam” seu “sperabam”. Et ut est animus mortalium vite avidus, spei credulus, utrobique perfacile tibi assentiar. At si dicere vis “debeam”, quia pauculos adhuc dies vivere etati non indebitum videretur, non eque consenserim: quidam enim serius obeunt, multi ocius, nunquam nullus. Hec inter nichil in commune provisum, nisi ut omnes mortales una lex teneat; unum mortis imperium, alio tamen atque alio
Abbreviated transcription (Latin):
rempus morior . Rõ. Neq anre tempus neq post tempus sed̾ in tpĩe
morerie nisi sic forte tempus accipis/ qd tu tibi non natura sen for¬
cuna prefixerat/ Ante illud enim sic nonꝰ mori potes / sicut nec post
illud uiuere/ .D. m orior aute tempus. Rõ. Quis nisi amens queritur
ante tempus absolui uinclis et carcere relaxari lerandum medius¬
fidius si ante rempus accidisset sed nec accidit uec occidere potuit su¬
um tempus hnt᷑ omia hic re termi nus manebat hic metam fixerat
.d. Cito morior /. Rõ. Cito natus eias/ non morttur cito qui iam senuit
q si non senueras/ cessat altera pars querele quauis si poctio uite
ultima est senectus / non senuisse non potest quis quis moritur sed inte¬
ligo se necturem ut uulgus : multorum congeriem annoꝵ/ cui non ut re¬
nquis fiis est alius q̃ mors de mnitio discrepant uariis sententiis s

Expanded text:
tempus morior. Neque ante tempus neque post tempus, sed in tempore tempus morior. Neque ante tempus neque post tempus, sed in tempore moreris, nisi forte sic tempus accipis, quod tu, tibi, non natura seu fortuna prefixerat. Ante illud enim sic mori non potes, sicut nec post illud vivere. Morior ante tempus. Quis nisi amens queritur ante tempus absolvi vinculis et carcere relaxari? Letandum mediusfidius, si ante tempus accidisset; sed nec accidit nec accidere potuit: suum tempus habent omnia. Hic te terminus manebat, hic metam fixerat, . Cito morior. Cito natus eras. Non moritur cito qui iam senuit; quod si non senueras, cessat altera pars querele, quamvis, si portio vite ultima est senectus, non senuisse non potest, quisquis moritur. Sed intelligo senectutem, ut vulgus, annorum congeriem multorum, cui non, ut reliquis, finis est alius quam mors; de initio discrepant variis sententiis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nullo muruo nullo opus est fenore/ domi her ymo quounq ierit secum hr̃¬
et ut dicitur. In manu habet unde se liberer quo soluto nil nature amplius
et nil iam celestibus ulis deber ut uirgiliui ait pone igitur hanc querelan
ante diam non reposciur quod om̃i deleru die quin pio eo quod diceban¬
grãs age quia scilicet ad id debitum/ nec piece nec pignore noc usura iurdi¬
ger quod ultimũ dixisse fertur spartanus ille uirifortis in cognitus sed
dignus agnosci/ cum ad mortem ductus ob hoe ip̃m imꝑterritus irer atq
alacer ꝙ capite suo sansfaceie ligurgi legibus posser .d. mouor ante.die.¬
.Rõ. Nłon intelligo quid sit ante diem mori/ nisi ꝙ uulgo dicitur ante
lucem / seu cum primum allucescit/ que exercitiis euis quam nunc a̾is
anime aptissima hoia est Aliequin quis omuino hominũ aute diem mo¬
utur suum cum ille sit suus dies in quo moritur non alius .d. Añ

Expanded text:
nullo mutuo, nullo opus est fenore, domi habet; immo quocunque ierit secum habnullo mutuo, nullo opus est fenore, domi habet; immo quocunque ierit secum habet, ut dicitur, in manu habet, unde se liberet, quo soluto nil nature amplius, et nil iam celestius ullis debet, ut Virgilius ait. Pone igitur hanc querelam. Ante diem non reposcitur, quod omni debetur die, quin pro eo quod dicebagratias age, quia scilicet ad id debitum nec prece, nec pignore, nec usura indiges; quod ultimum dixisse fertur Spartanus ille vir fortis incognitus, sed dignus agnosci; cum, ad mortem ductus, ob hoc ipsum imperterritus iret atque alacer quod capite suo satisfacere Lycurgi legibus posset. Morior ante diem. Non intelligo quid sit ante diem mori, nisi quod vulgo dicitur, ante lucem, seu cum primum illucescit, que exercitiis eius quam nunc agis anime aptissima hora est. alioquin quis omnino hominum ante suum diem moritur, cum ille sit suus dies, in quo moritur, non alius? Ante
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut archana rerum nosse uolentibus atq mortali mortali e uelo obsita acis
uestia non penetret que profecto cupiditas naturalis est homini sed uebeme̾de
stidꝰ ioso/ nil melius morte putem nilq quod bieuius ad optandum feicit .d.
oiorior. Imo obdormut inte q fessus ut arbitior reqiuescis d. mouor. Riõ.
Uade in erernam requiem muit primũ uiuere incipis bona mors inicium
de morte añ diẽ. dolor.
uid ꝙ aute diem morior. Nõ. Inte diem nemo moritur sed
non omibus dies idem ymo ut eximius uatos ait stat sua cuiq
dies/ ad quam quisq cum uenerit metum attigit et quoniam
nec redire datum nec subsistue/ cranseundum est/ .d. Antediẽ
morior. Rõ. Posset id uerum esse si in d̾iem debitor fuisses pu¬
ius debitor semꝑ debet semꝑ itaq nutum sui creditoris obẜueti et semꝑ in
numerato habeat quod deber babet autem semꝑ dum mortale coipus habet

Expanded text:
adeo ut arcana rerum nosse volentibus, ad que mortali velo obsita acies adeo ut arcana rerum nosse volentibus, ad que mortali velo obsita acies vestra non penetrat, que profecto cupiditas naturalis est homini, sed vehementior studioso, nil morte melius putem nilque quod brevium ad optatum ferat. Morior. Immo obdormis viteque fessus ut arbitror requiescis. Morior. Vade in eternam requiem; nunc primum vivere incipis: bona mors, initium DE MORTE ANTE DIEM Quid, quod ante diem morior? Ante diem nemo moritur; sed non omnibus dies idem, immo ut Vates ait eximius: Stat sua cuique dies: ad quam quisque, cum venerit, metam attigit; et quoniam nec redire datum, nec subsistere, transeundum est. Ante diem morior. Posset id verum esse, si in diem debitor fuisses; purus debitor semper debet, semper itaque nutum sui creditoris observet, et semper in numerato habeat quod debet. Habet autem semper, dum mortale corpus habet:
Abbreviated transcription (Latin):
udabile sic imperatoris in iussu cõmissa de custodia et corporis stanione discedẽ
capitalis est hnda defectio/. et uel exilio graui uel sumo plectenda supplicio sci¬
ens repeto ut altius imprimam habunde enim nisi fallor hec omĩa superior
trtictatus explicuit/ .D. m ouor. Rõ. ymo carnis tributum nature debitum per¬
soluis/ mox futurus liber fac libens quod uel nolens fuceies et ut bñ ait qruidã
mortis hortator cupias quod cunq necesse est/ non est unluis ymo quidem nõ est
aliud in necessitate consilium quid quid fit auolente / fit leuius et desini esse
necessiras/. si uoluntas accesseut .d. En morior. Rõ. En te dominus p̃stolat᷑
accelera ne titubes/ neu cunteris pone suspiciones / non tutibi es carior qͣi illi
quis uocatus ab amante diffidit/ ad luc forte miraberis timursse quod optadini
esset/ multa iam solutus scies que uictus nullo unqͣ studio didicisses / usq

Expanded text:
udabile, sic imperatoris iniussu commissa de custodia et corporis statione discedere udabile, sic imperatoris iniussu commissa de custodia et corporis statione discedere capitalis est habenda defectio, et vel exilio gravi vel summo plectenda supplicio. Sciens repeto ut altius imprimam; abunde enim, nisi fallor, hec omnia superior tractatus explicuit. Morior. Immo carnis tributum nature debitum persolvis: mox futurus liber. Fac libens quod vel nolens faceres, et, ut bene ait quidam mortis hortator: cupias quodcunque necesse est; non est utilius, immo quidem non est aliud in necessitate consilium; quicquid fit a volente, fit levius, et desinit esse necessitas, si voluntas accesserit. En morior. En te dominus prestolatur; accelera ne titubes, neu cuncteris; pone suspitiones: non tu es tibi carior quam illi. Quis vocatus ab amante diffidit? Adhuc forte miraberis timuisse quod optandum esset, multa iam solutus scies, que vinctus nullo unquam studio didicisses; usque
Abbreviated transcription (Latin):
illum preces / in illum uota in illum spes ultime ferantur in illius nomen
exrrema desinant suspiria .i. securus / nichil timeas natura pareus benigni¬
ssima nichil fecit horuficum mortem formũ abilem ouor faat hominum
non natura iei ꝓ inde siqdud magnũ uoluis anmo  siquid altum struis
builos et in eptas uulgi uoces acta q despice/ uerum illos suspice qͦꝵ¬
imitacio ad ueram glouam uia est apud nostios quidem lete feliciterq morientiũ
in nuimerabilia sunt exemplai Sin antiquiora perquirimus multi occurent qui
mortem nõ mõ ferant fortiter sed arcessant quod in marco catone sicur mõ
diximus marcus cicero excusat seneca autem et laudat nobis uero neutrũ sar
piobatur sed secundum minus/ quia tollorabilius est eriorẽ eecusareq landare
nos utriuiq ieicimus quoniam ut uocatum respondere reuerenter parere la¬

Expanded text:
illum preces, in illum vota, in illum spes ultime ferantur, in illius nomen illum preces, in illum vota, in illum spes ultime ferantur, in illius nomen extrema desinant suspiria. I securus, nil timeas; natura, parens benignissima, nichil fecit horrificum: mortem formidabilem error facit hominum, non natura rei. Proinde si quid magnum volvis animo, si quid altum struis, humiles et ineptas, vulgi voces actaque despice, verum illos suspice, quimitatio ad veram gloriam via est. Apud vestros quidem lete feliciterque morientium innumerabilia sunt exempla; sin antiquiora perquirimus, multi occurrent qui mortem non modo ferant fortiter, sed arcessant, quod in Marco Catone sicut modo diximus, Marcus Cicero excusat, Seneca autem et laudat. Nobis vero neutrum sat probatur, sed secundum minus, quia tolerabilius est errorem excusare quam laudare; nos utrunque reicimus, quoniam ut vocatum respondere et reverenter parere la
Abbreviated transcription (Latin):
tuxus cen fenestram / unde mũdi laqueos et carceremparnis euaserit illud
cicero idem disputando consequitur seu perit animus seu transfertur ut uł
mali nichil uel boni pliuimũ sit in moito argute forrassis apud suos
apud uos nempẽ non pbia modo sed ne uulgo dubium credo hercle nec
apud eum ip̃m de quo loquimur ciceronen / quod magnificentissi me multis
cestarus estlocis / sed uel sui colocutoris uel illius cui difidentie seiuiebat/
Ad sumnam igitur sic teneto/ ut facis imortalem esse animam / quod nõ
solum concors uestre gentis oppinio sed pħorum omnium excelentissimi
tenuerunt / nulla tibi spos in occasu anime que natura talis est ut mori
nequeat/ neq lius fidas nil mali superesse pose obirum ꝙ nulla fit futã
anima que pati possit / sed quia creator anime ip̃e est mitis ip̃e pius ac mi¬
seucors/ opus̃ suum non despiciet se q ueraciter in uocatibus prope eur In

Expanded text:
turus, ceu fenestram, unde mundi laqueos et carcerem carnis evaserit. Illud turus, ceu fenestram, unde mundi laqueos et carcerem carnis evaserit. Illud Cicero idem disputando consequitur, seu perit animus seu transfertur, ut vel mali nichil, vel boni plurimum sit in morte, argute fortassis apud suos; apud nos nempe non Philosophis modo, sed nec vulgo dubium, credo hercle, nec apud eum ipsum, de quo sepe loquimur Ciceronem, quod magnificentissime multis testatus est locis, sed vel sui collocutoris, vel illius cuius diffidentie serviebat. Ad summam igitur sic teneto, ut scias immortalem esse animam, quod non solum concors vestre gentis opinio, sed Philosophorum omnium excellentissimi tenuerunt. Nulla tibi spes in occasu anime que natura talis est ut mori nequeat, neque hinc fidas nil mali superesse post obitum, quod nulla sit futura anima que pati possit. Sed quia creator anime ipse est mitis, ipse pius ac misericors, opus suum non despiciet. Seque veraciter, invocantibus prope erit. In
Abbreviated transcription (Latin):
ipi uolunt asperarum rorum omnium romedia / supuacua facere potest
rara quidem sed in finem itira prospitas que ad uẽisus mortem disserut᷑
ea semper utilia/ semꝑ q necessaua ut sint/ moriendi non fortuita s natura.¬
lis et in uicta necessitas estfacit/ Inter ceteros sane multa ot ualida in tus¬
culano ip̃o cuius supra memini/ prima luce recolegit cioero / que ni olim di¬
d̾ iciris nuns docendi spacium non esti/ quibus officit siue in malis sit ꝙ mo¬
utur. siue in bonis esse iudeatur quia tãm ex equo fortumȩ iaculis pater/ oĩs
hominum status a malis eum non abrnis morte discedere quod acer quisq
humanarum obẜ uator rerum: haud dubie uerum sentit/ moite igitur nõ ofen¬
sum se sed sibi consultum iri extimat lece illam cogitans/ et cum uenerit
uisurus ut liberatoru sui nũciam seu ministram et cum transierit respec¬

Expanded text:
idem volunt, asperarum rerum omnium remedia supervacua facere potest idem volunt, asperarum rerum omnium remedia supervacua facere potest rara quidem sed in finem rara prosperitas. Que adversus mortem disseruntur, ea semper utilia semperque necessaria ut sint, moriendi non fortuita sed naturalis et invicta necessitas facit. Inter ceteros, sane multa et valida, in Tusculano ipso, cuius supra memini prima luce recolligit Cicero, que nisi olim didiceris, nunc docendi spatium non est. Quibus efficit, sive in malis sit qui moritur, sive in bonis esse videatur, quia tamen ex equo fortune iaculis patet omnis hominum status, a malis eum non a bonis morte discedere, quod acer quisque humanarum observator rerum haud dubie verum sentit. Morte igitur non offensum se, sed sibi consultum iri existimat, iam lete illam cogitans, et cum venerit visurus, ut liberatoris sui nuntiam seu ministram, et cum transierit respec
Abbreviated transcription (Latin):
mors ouiui neseit imperium/. princeps non aguoscit adequatrix optima mł¬
ra forsan in uita/ certe in morte nichil ali licuit quod non liceat tibi ꝙn
et plusculum d iuine opis tibi ni respuise a futurum speio/ non ga tu meli¬
or sed ꝙ grariuto dey amore felicior qui ⁊egara maguis et sapientibi
ob scondita. concossit parulis: et ieuelaut in dbcris abde ꝙ cum utiliui ã
facilurs̃ tuum erit assingere illius enim conatus coiporeis urrbus egebar qͣs
moibus extenuat mors eetinguit cibi ad assurgendum non nisi animi ui¬
ubus estopus / que uicina sepe mortis augentur .d. morior: Rõ. Qiud in
tuto crepidas quid in plano cespitas : quid in piono hesitas/ non tibi inge¬
rtum que hoc loco Disputant plu multa sunt enim que morientis occupatio
et angustie temporis non admittunt debuit tibi ꝓfunde ad modum hesisse/
quidquid ubiq de hac ie/ ab autiquis pbis disputatum est/ ut enum iidem

Expanded text:
Mors enim nescit imperium, principes non agnoscit, adequatrix optima. MuMors enim nescit imperium, principes non agnoscit, adequatrix optima. Multa forsan in vita, certe in morte nichil illi licuit, quod non liceat tibi; quin et plusculum divine opis tibi, ni respuis, affuturum spero, non quia tu melior, sed quod tu gratuito Dei amore felicior, qui negata magnis et sapientibus abscondita, concessit parvulis et revelavit indoctis. Adde quod cum utilius, tum facilius tuum erit assurgere: illius enim conatus corporis viribus egebat, quas morbus extenuat, mors extinguit; tibi ad assurgendum, non nisi animi viribus est opus, que vicinia sepe mortis augentur. Morior. Quid in tuto trepidas? quid in plano cespitas? quid in prono hesitas? non tibi ingeram, que hoc loco disputant Philosophi, multa sunt enim que morientis occupatio et angustie temporis non admittunt; debuit tibi profunde admodum hesisse, quicquid ubique de hac re ab antiquis Philosophis disputatum est. Ut enim ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
que mors dicitur uita sit .d. m orior. Rõ. Rexte tuus carcere liberat ui
uincla franguntur que fecisse mortalia pium patrem idq uel maximed
illius misericordiam ꝑtinere et plotino uisum i et ur̃is appiobarum sciens
quid queraris nescio/.D. mouor. Rõ. Uoeat rerex tiuis: fellix nuntius
sepe est enimi nec udetur ẜaustum quod in uitis accidit/ consensum adli¬
be tum sentire incipies  q bene tecum agitur hocͥ quẽ metuis carceus
exitiu et mala uite reputans et mortis bona presagiens quasi olor illeso¬
craricus/. diuinationis particeps/ et ob id sacer apollini moriendo cantabis
si non  uoce saltem animo / et nisi quod absit graue nimis in expiatoiu
recriminum pondus piemit quod fecisse uespesianus corpoie legitur tu fa¬
cier mente/ ut assingas moriens / nec ce dignũ censeas iacentẽ mori neq
mi nus hac in parte tibi tribuas q̃ ille sibi quod non ut Ille sis punceps

Expanded text:
que mors dicitur vita sit. Morior. Rex te tuus carcere liberat; iam que mors dicitur vita sit. Morior. Rex te tuus carcere liberat; iam vincula franguntur, que fecisse mortalia pium patrem libuit; idque vel maxime ad illius misericordiam pertinere, et Plotino visum, et vestris approbatum sciens, quid queraris nescio. Morior. Vocat te rex tuus, felix nuntius sepe est enim, nec videtur faustum quod invitis accidit. Consensum adibe: tunc sentire incipies quam bene tecum agitur, hoc quem metuis carceris exitu; et male vite reputans et mortis bona presagiens, quasi olor ille Socraticus divinationis particeps, et ob id sacer Apollini, moriendo cantabis, si non voce saltem animo. Et nisi, quod absit, grave nimis inexpiatorum te criminum pondus premit, quod fecisse Vespasianus corpore legitur, tu facies mente, ut assurgas moriens, nec te dignum censeas iacentem mori, neque minus hac in parte tibi tribuas, quam ille sibi, quod non ut ille sis princeps.
Abbreviated transcription (Latin):
q. Atiui ut magnuͣ aliquid inter uos sola ost uirtus sic siꝑ se spectet
uira hos misiarum in numerabilium officina ost quam qui claudi eblet
Lis foͬuas iespuit malorium et quietem odit qu̾am qui appent labo¬
uose finem uite cupiat necesse est quando nullus ost alius uel malo¬
iuim nel laborum finis quid fles igitur/ dies adest quid si traheretur
uotis orat optandus/ et fortassis ut ies hominum sunt et fortune uis ĩ mẽ¬
sa et insultus uarii sepe eciam uotis optatus esttibii .d. Morior.Rõ. ymos
rerrea et caduca domo ad etheicum atq eternum migras habitatulum. etin
limine pedem hñs mestus auelleris atq in uitus  et nestio quidꝰ retro auxie
respectaris an sordium quas dimittis oblitus/ an bonorum ad que peigis in¬
redulus piofecto si quod paulo ante dicebam/ et quod magni dixerunt
uiri uestra que dicitur uita mors est/ illud est consequens ut eius finia

Expanded text:
que. Atqui ut magnum aliquid inter vos sola est virtus, sic si per se spectetur que. Atqui ut magnum aliquid inter vos sola est virtus, sic si per se spectetur vita hec, miseriarum innumerabilium officina est; quam qui claudi dolet, is ferias respuit malorum et quietem odit; quam qui appetit laboriose finem vite cupiat necesse est, quando nullus est alius vel laborum vel malorum finis; quid fles igitur? Dies adest, qui si traheretur, votis erat optandus; et fortassis, ut res hominum sunt et fortune vis immensa et insultus varii, sepe etiam votis optatus est tibi. Morior. Imo e terrea et e caduca domo ad ethereum atque eternum migras habitaculum, et in limine pedem habens, mestus avelleris atque invitus, et nescio quid retro anxie respectans an sordium quas dimittis oblitus, an bonorum ad que pergis incredulus. Profecto si, quod paulo ante dicebam, et quod magni dixerunt viri, vestra que dicitur vita mors est, illud est consequens, ut eius finis
Abbreviated transcription (Latin):
cui in iude̾as non iude̾bis.d. morior. Rõ. hoc est impassibilem fieri et iugũ
foitune pariter ac mortis excutere/ geminũ engens bonũ / quod uiuenti ulla
unq̃ piospitas largiretur cogiot autem quese quor tibi et qͣ graues cure
qui suꝑerant labores si nõ Sicam in finitam sed̾ annoꝵ mille qui unius iã
piereute dici spacio comparantir/ certam uitam accepisses/ quod optime &¬
timabas si huius bieuis et fugatis et incerte uite tedia pioq hac tociens su¬
sceros laboror molescias q memineus d. Morior. Rõ. Ita moitem fletis omor¬
tales/. quasi magnũ aliquid uitafit quod si eẽt magnũ aliquid musce brũt
et arance et frimice/ si semꝑ beneficuĩ uita esset semp maleficium osset mos
que magnu beneficium est int̾dum dum uel ab intolorabilibus malis ur
ablus que suma sunt mala/ poccatis instantibus animam enpit p̃seuat¬

Expanded text:
cui invideas non videbis. Morior. Hoc est impassibilem fieri, et iugum cui invideas non videbis. Morior. Hoc est impassibilem fieri, et iugum fortune pariter ac mortis excutere; geminum ingens bonum, quod viventi nulla unquam prosperitas, largiretur. Cogita autem, queso, quot tibi et quam graves cure, qui supererant labores si non dicam infinitam, sed annorum mille qui unius iam preterite diei spatio comparantur, certam vitam accepisses; quod optime timabis, si huius brevis ac fugacis et incerte vite tedia, proque hac totiens susceptos labores molestiasque, memineris. Morior. Ita mortem fletis, o mortales, quasi magnum aliquid vita esset; quod si esset, magnum aliquid musce haberent et aranee et formice. Si semper beneficium vita esset, semper maleficium esset mors, que magnum beneficium est interdum, dum vel intolerabilibus malis, vel ab his que summa sunt mala, peccatis instantibus, animam eripit preservat
Abbreviated transcription (Latin):
longo seuic̾tus spacio sequebatur.d. Morior. Rõ. non est ferendus ꝗ
sui gnͣ̃is sortem luger non moreieus utiq ni mortalis esses sin id de¬
fles ꝙ mortalis sis non est flendi locus/ ubi esso desiuis quod in ui¬
us es flendum erat ab inicio dum inciperes esse quod uolebas nẽ
gaudendꝰ un esse incipies n mortalis/ .d. morior/. Lõ. omines
hii qui lectulum tiu̾m mod̾o ambiunt omnes preterea quos uidi¬
sti unqͣ/ oines de quibus audisti aliquid aut legisti et quãtula
ea pars hominum est quam nosse potueus omues omino qui uel olimi natist̃
uel om nibus terris ac seculis nascentur iter hoc egerunt actiiq sunt cer¬
ne animo longam precedencium longam q sequẽtium cateuiam. comitũ qͦq
et has ip̃a hora tecum simul obeintium nõ paruum numeiu̾i / pudebit cieio
soitem publicam priuatis irgeie queri moniis / dum ex omnibus uł unum

Expanded text:
longo seiunctus spatio, sequebatur. Morior. Non est ferendus, qui longo seiunctus spatio, sequebatur. Morior. Non est ferendus, qui sui generis sortem luget: non morereris utique, nisi mortalis esses; sin id defles quod mortalis sis, non est flendi locus ubi esse desinis, quod invitus es; flendum erat ab initio, dum inciperes esse quod nolebas; nunc gaudendum: esse enim incipies immortalis. Morior. Omnes hi qui lectulum tuum modo ambiunt, omnes preterea quos vidisti unquam, omnes de quibus audisti aliquid aut legisti, et quantula ea pars hominum est quam nosse potueris, omnes omnino, qui vel olim nati sunt, vel omnibus terris aut seculis nascentur, iter hoc egerunt acturique sunt. Cerne animo longam precedentium longamque sequentium catervam comitum quoque, et hac ipsa hora tecum simul obeuntium non parvum numerum: pudebit, credo, sortem publicam privatis urgere querimoniis, dum ex omnibus vel unum
Abbreviated transcription (Latin):
Orior. Rõ. Ad extrema ꝑuentum est / iam nec mortem¬
M
metues nec optabis/ de quibus d̾uobus totidem me pro¬
ximis tractatibus farigasti. Iam preterca nec dolebis nec
corporis animiq defectibus sub iacebis nec rerum cediis
uit morbis aut senio aut hominum r̾blis aut fortime uarietare laxabe᷑
que si mala sunt mali finis utiq bomus est/ tu paulo ante de his om̃ib
querebaris/ nime eorũdem de fine conquertus. uide ne sis mi quus ⁊
unam rem qui simul ẽe doleas et finiri .D. Mouor. Rõ. Iter patrũ
imo omnium latum critum q iter graderis solus trbi nescio quod aliui de¬
uium maliusses perge aũt non est aberrandi metus cot sunt uie r̾u¬
cos comitess q .D. heu morior . Nõ. Siquis est quem flentem mori
deceat/ rideie dedecuit uiuentem cum instare semꝑq supra uerticem ui¬
deret unde mox flendum sciret risum illum haud dubie flerus hic nõ

Expanded text:
ior. Ad extrema perventum est: iam nec morteior. Ad extrema perventum est: iam nec mortem metues nec optabis, de quibus duobus totidem me proximis tractatibus fatigasti. Iam preterea nec dolebis, nec corporis animique defectibus subiacebis, nec rerum tediis, aut morbis, aut senio, aut hominum dolis, aut fortune varietate lassabere, que, si mala sunt, mali finis utique bonus est. Tu paulo ante de his omnibus querebaris; nunc eorundem de fine conquereris. Vide ne sis iniquus, unam rem qui simul doleas esse et finiri. Morior. Iter patrum, immo omnium; latum tritumque iter graderis. Solus ne tibi nescio quid aliud demum maluisses. Perge autem, non est aberrandi metus; tot sunt vite duces comitesque. Heu, morior! Si quis est quem flentem mori deceat, ridere dedecuit viventem, cum instare semperque supra verticem videret, unde mox flendum sciret, risum illud haud dubie fletus hic, non
Abbreviated transcription (Latin):
q ut stoycorum decretis obtemparet quos sectabatur suum q nom̃ gra¬
di aliquo facinoie glorificaret cui quid mali potueut accidere si uiuecͣ
non in uenio / Gaus enm cesar ut erat clemens/ michil aliud efficeie
uolebat/ eciam in ip̃o belli ciuilis auore q ut bene mereri de re publi¬
ca indeietur duobus optimis ciuibii cicerone et catone ẜuatis/ En tibi
alia prerer in iudiam causar moriendi uanitas stulta utraq nec ea¬
cone digna⁊ neq ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa est.¬
.d. Mori mallim qͣ sic uiuerẽ. Rõ. Quuꝰ scrs an hoc tibi tam tristis ues
multis optab ilis multis in iudiosa sit sed impacientia ies cunctas exasꝑ¬
at .d. Rorori opto. Rõ. ut timidis mecum mortis sic despatis uite odium ex¬
torquere difficile est/ uiram camen equanimiter perferendam mortem for¬
nter expectandam hec nostri remedii sunina est ⁊
de morte. dolor.¬

Expanded text:
quam ut Stoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumque nomen granquam ut Stoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret. cui quid mali potuerit accidere, si viveret, non invenio; Gaius enim Cesar, ut erat clemens, nichil aliud efficere volebat, etiam in ipso belli civilis ardore, quam ut bene mereri de Republica videretur, duobus optimis civibus Cicerone et Catone servatis”. En tibi alia preter invidiam causa moriendi, vanitas stulta; utraque nec Catone digna, neque ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa est. Mori malim quam sic vivere. Quid scis an hec tibi tam tristis vita, multis optabilis, multis invidiosa sit? sed impatientia res cunctas exasperat. Mori opto. Ut timidis metum mortis, sic desperatis vite odium extorquere difficile est, vitam tamen equanimiter perferendam, mortem fortiter spectanda: hec nostri remedii summa sit. 119 DE MORTE Mor
Abbreviated transcription (Latin):
eigo cesarem dignum iudicauit qui filio uitam daret ac qui sibi uł irdi¬
gnum censuit uel in iuidit et ad sũmam mortis illius causam solam depiẽ
dit in idiam quod nec cesar ip̃e disimulauit ut moio dixinuis aliud ẽm
rimere quid poterat/ Aut quid principem non cullisser aquo pridem consule
curia eiectus fuerat et coniectus in carcerem et qui se canta et tam pe¬
senti in iuria nõ occid̾it quo in ani metu qua se falsa opinione suꝑbie
a ut crudelitatis occideier: Qui tum horuficum nultus cesaris habuit ut ecͣc
morte eciam fugiendus uiii omnium nõ tyraminoꝵ modo sed principũ
clementissimi atq imipissimi / etsi potentiorem nullum / multos certe fero¬
ciores sua ille uueret etate imo uero nullum iuderat mitiorem uue
igitur alter quidam scriptor egregius et fide clarus et elloquio. Michi ĩ¬
quit cato uidetur causam quesisse moriendi/ non tam ut cesaiem fugeret

Expanded text:
ergo? Cesarem dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indiergo? Cesarem dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indignum censuit, vel invidit? et ad summam, mortis illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, quod nec Cesar ipse dissimulavit, ut modo diximus. Aliud enim timere quid poterat, aut quid principem non tulisset, a quo pridem Consule curia eiectus fuerat, et coniectus in carcerem. Et qui se tanta tamque presenti iniuria non occideret? quo inani metu, qua se falsa opinione superbie aut crudelitatis occiderit, quid tam horrificum vultus Cesaris habuit, ut esset morte etiam fugiendus, viri omnium non tyrannorum modo, sed principum clementissimi atque mitissimi? et si potentiorem nullum, multos certe ferociores sua ille viderat etate; immo vero nullum viderat mitiorem. Iure igitur alter quidam scriptor egregius, et fide clarus et eloquio, “Michi, inquit, Cato videtur causam quesisse moriendi, non tam ut Cesarem fugeret,
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio spontanee mortis euadere/ mor uolo. Rõ. uide ne te ne te in anis
spẽs rerum fallat/ Sunt nempe alii q̃ pares elloquio nichil ad remi at
certe sententia pociores / qui catonis hanc mortem neq laudent neq ex¬
cusent/ sed gra uissime reprehendant / in quibus augustinus scrutator uerl¬
raris a ceuimus / non hanc fuisse illi arcescende mortis causam disputat
ne sub cosaris impeuo uiueret cum filio suo ip̃e auctor ad cesarem confugiẽ¬
di / deq illius clementia sperandi omnia: nec feffellit quod si curpe credidi¬
ssar cui non filium secum uel ueneno/ uel ferio uel morte qualibet ab eius¬
modi tipitudine liberasset cum malius corquatus sit laudatus ꝙ filium
ip̃o suum qui contra patria imperium / pugnasset ac uicisset occiderat neq cn
rinpius dici potest procatis hostis esse uietoiem/ qͣ suꝑbo parere uictori qd

Expanded text:
auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis auxilio spontanee mortis evadere? Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius Torquatus sit laudatus, quod filium ipse suum, qui contra patris imperium pugnasset ac vicisset, occiderat neque enim turpius dici potest, procacis hostis esse victorem, quam superbo parere victori Quid
Abbreviated transcription (Latin):
metueni atq illum reuocatinus accureret curris fundanienis fatiscentib
magno corunt fragore sic fidellis custos opiessus est quem iux eiutum
ruinis Dominus suns mestus ac lacrimans sepeliuit eum q dum nieit
et pie desiderauit/ et fidem eius sepe meritus laudibus in familiari proloquio
proseqiutus est/ E uiᵈ his ueibis uelim uides talis enim comissi coiporis
custos ẽẽ debes deo qualis hic ciedite subitiis domino suo fuit/ Fuisse tñ
nichilominus non me latet mortem caronis illa etate laudatam amultis et
opi none hominum gloriosam Nlotumq est illud iullii cesaris qui dum uic¬
tor uricam properaret ubĩ se ille peremerar/ audita eius moite Cato mee
glorie inquit in iuidit et ego sue mindeo preclarum aliquid haud dubie in¬
debatur cui uir maximus ac gloriosissinus in iudoret  .d. Quid igitur mnͥ¬
cusatam sapientibus ac laudatam sequi uite q dificultates in iuimeras/

Expanded text:
metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio prosecutus est. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi commissi corporis custos esse debes Deo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid igitur cusatam sapientibus ac laudatam, sequi, viteque difficultates innumeras
Abbreviated transcription (Latin):
satus ciceroniana hec / ex cusatum argiuunt catonem/ et plane si ab impatore
rerieno/. ad custodiam cuiuspiam loci deputarus / non audeies in iussus te mo¬
uere feuetq ille grauiter si contiarium fecisses quidꝰ celestis putas impe¬
rator cui tanto plui obedientie de berur quanto maior deus est homie
fuit nuꝑ prisce uirtutis stephanus colum nẽsis / non hacͤ solum ẜ omni
etare iir clarissimus futurus hic ab ingenti suo illo hoste cui potentia ii¬
par erat obsessus turum ubi pluimũ peuculi uidebatur uni suorum conẜ uã¬
dam / certus de illius fide cõmiserat/ que dum cuniculis sufossa laren¬
ribus tremerer ac rurnam minaretur fugientibus sociis atq hortantib
ut saluti sue descendendo consuleiet cum iam ad nichil utilis moia ẽẽt
sibi uero periculosa eciam ac funesta non descendam inquit nisi ille
me reuocet aquo hic positus fui  id dum stehano nũtiatum esset/ et ip̃e illi

Expanded text:
satis Ciceroniana hec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore satis Ciceroniana hec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore terreno, ad custodiam loci cuiuspiam deputatus, non auderes iniussus te movere, ferretque ille hoc graviter si contrarium fecisses. Quid celestis putas imperator, cui tanto plus obedientie debetur, quanto maior Deus est homine? Fuit nuper prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac solum sed omni etate vir clarissimus futurus; hic ab ingenti illo suo hoste, cui potentia impar erat obsessus, turrim ubi plurimum periculi videbatur, uni suorum conservandam, certus de illius fide, commiserat, que dum cuniculis suffossa latentibus tremeret ac ruinam minaretur, fugientibus sociis atque hortantibus, ut saluti sue descendendo consuleret, cum iam nichil utilis mora esset, sibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descendam, inquit, nisi ille me revocet a quo hic positus fui”; id dum Stephano nuntiatum esset, et ipse illi
Abbreviated transcription (Latin):
ser sue illius sententie melioris obliuscitur quam aute annos pliurimos¬
annos/ libio sexto rei .p. posuerat / ea uero est huiusmodi dum publium
affricanum mi norem / in cello cum patre atq auo colloqui somniantem
et audita u mortaliture auime et felicitate uite alterius mouiendi aui¬
dum induxisser patrem mox in utile desiderium castigantem fecit his
ueibis. Non est ita inquit ille nisi enim cum deus is cuius hoc templũ
est om̃e quod conspicis istis tecusto diis coiporis liberauerit huc tibi aditus
patere non potest homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illũ
glunbum/ quem in hoc templo medium indes que terra dicitur quare et¬
tibi publi inquit/ et piis omnibus retinendus est animus in custodia corꝑis
nec in iussu illius aquo ille est uobis datus/ ex hominũ uita migrandum
est/ ne munus humanũ assignatum adeo defugisse uideamini. An non¬

Expanded text:
sat, sue illius sententie melioris obliviscitur, quam ante annos purimsat, sue illius sententie melioris obliviscitur, quam ante annos purimos, libro sexto Rei Publice posuerat. Ea vero est huiusmodi. Dum Publium Africanum minorem, in celo cum patre atque avo colloqui somniantem, et audita immortalitate anime ac felicitate vite alterius, moriendi avidum induxisset, patrem mox inutile desiderium castigantem, fecit his verbis. “Non est ita, inquit ille. Nisi enim cum Deus is, cuiest omne quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra diciturtibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse
Abbreviated transcription (Latin):
te turbat usq adeo ut solius opem morti implores Tua ne forsitan
an tuorum/ an patrie laborantis aduersitas lenta illa duo quideni/ nich¬
il enim pot fortuna cui non possit uirtus obstare tertium hoc pum
sed pierate languida et in heiti/ Si quidem patrie ẜuitus et ty ramni fa¬
cies morte potius repellenda qͣ declinanda esti id̃ est enim uiri opus hee
femine/ qua tamen in re catonis mortemi miris laudibus seneca ĩde re
effeit sua illapeculiari opinione de qua diximus Nõ sic cicero exca¬
sasse contentus / laudibus abstiner/ it enim catoni in ciedibili grau¬
tate nature / porperua q constantia mouendum potius q̃ tyramni
uultum aspiciendum fuisse / quem tamen brutus aspexit, et illius
potius morte collendum q̃ sua morte fugiendum censui/ quod q bene seu
q male fecerit non laboro fecit tamen. Cicero autem dum catonem excu¬

Expanded text:
te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, te turbat usque adeo, ut solius opem mortis implores? tua ne forsitan, an tuorum, an patrie laborantis adversitas? Lenta illa duo quidem: nil enim potest fortuna, cui non possit virtus obstare; tertium hoc pium, sed pietate languida et inerti, si quidem patrie servitus, et tyranni facies, morte potius repellenda, quam declinanda sunt, id est enim viri opus, hoc femine. Qua tamen in re, Catonis mortem miris laudibus Seneca idem effert, sua illa peculiari opinione de qua diximus; non sic Cicero, excusasse contentus, laudibus abstinet; ait enim Catoni, incredibili gravitate nature, perpetuaque constantia moriendum potius quam tyranni vultum aspiciendum fuisse; quem tamen Brutus aspexit, et illius potius morte tollendum, quam sua morte fugiendum censuit; quod quam bene seu quam male fecerit, non laboro; fecit tamen. Cicero autem dum Catonem excu