comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idtenditur partibus uuas conie. seu & montes pi¬
ieos pagos & ciuitates quod fratrisuo hairberto
trans agendũ & ad in star priuato habitu conui¬
ndũ poss& sufficere placuit concessisse pagum
lic& tolosanum. caturcinum. a genensem. pe¬
ocoricũ & sanc tonicum uel quod ab his uersus
rineos montes excluditur. hoc tantũ hairberto
utri suo regendum concessit. quod & ꝑpactionis
inculũ firmauit ut amplius hairbertus nullo
mpore aduersus da gobertũ deregno patris repe¬
reprae sumer&: Hairbertus uero sedẽ tolos anã
igens regnabat in partibus prouintiae aqui¬
iȩ Qui post annos trescũ regnare coepiss&:
tã uuas coniã cũ exercitu superans suaedicioni
degit & aliquantulũ regnisui spacium lar¬
iorem fecit
gobertus deniq: dõ annuente regñũ paternũ¬
etinens. inter alia quac laudabiliter gessit.
memoruotilam dicti accessit ad supra memo
locũ & sicut in somnis prȩmonitus fuerat se¬

Expanded text:
quod tenditur partibus Wasconiae, seu et montes Pyquod tenditur partibus Wasconiae, seu et montes Pyrenaeos, pagos et civitates, quod fratri suo Hairberto ad trans agendum, et ad instar privato habitu convivendum posset sufficere, placuit concessisse. Pagum scilicet Tolosanum, Caturcinum, Agennensem, Petrogoricum, et Sanctonicum, vel quod ab his versus Pyrenaeos montes excluditur, hoc tantum Hairberto fratri suo regendum concessit: quod et per pactionis vinculum firmavit, ut amplius Hairbertus nullo tempore adversus Dagobertum de regno patris repetere praesumeret. Hairbertus vero, sedem Tolosanam eligens, regnabat in partibus provinciae Aquitaniae. Qui post totam Wasconiam cum exercitu superans, suae dicioni redegit et aliquantulum regni sui spacium largiorem fecit. Dagobertus deniqretinens, inter alia quae laudabiliter gessit, memor voti jam dicti, accessit ad supra memoratum locum; et sicut in somnis praemonitus fuerat, sa
Abbreviated transcription (Latin):
principibus quibus imperabat inaustria lub& exer¬
citum promouere. missosq. inburgundiã & neu¬
am dirigit ut regni ei regimen indubitante¬
berent statuere. Cũq remis ꝑueniss& sugges
ꝑ accedens. om̃s pontifices & duces deregnobur¬
diȩ inibi setradidisse noscuntur. Sed & neutri
pontifices & proceres plurimaq pars regni
gobertũ uisi sunt ex p&isse.
airbertus aut̃ frater eius nitebatur sĩ poss& ri¬
nũ as sumere sed illius uoluntas prosimplicitat
parũ sortitur effectum: Bru nulfus quoq qr
frater fuerat sichildis reginȩ uolens ne poto
suũ hairbertũ stabilire inregnũ aduersus da¬
bertũ muscipula reciperat. sed huius rei uicus¬
tudinẽ postea probauit euentus. Cũq regnũ di¬
harii tam neptricũ quãbur gundia ada gobert
fuis s& occupatũ : captis thesauris & suȩdicio
redactis tandẽ miseri cordia & pi&ate motus
consilio sapienti usus. citraligerim & limitem

Expanded text:
principibus, quibus imperabat in Austria, iubet exerprincipibus, quibus imperabat in Austria, iubet exercitum promovere missosque in Burgundiam et Neustriam dirigit, ut regni ei regimen indubitanter deberent statuere. Cumque Remis pervenisset, suggestio peraccedens, omnes pontifices et leudi de regno Burgundiae inibi se tradidisse noscuntur; sed et Neustrasii pontifices et proceres plurimaque pars regni Dagobertum visi sunt expetisse. Hairbertus autem, frater eius, nitebatur, si potuisset, regnum assumere; sed illius voluntas pro simplicitate parum sortitur effectum. Brunulfus quoque, frater fuerat Sichildis reginae, volens nepotem suum Hairbertum stabilire in regnum, adversus Dagobertum muscipulare coeperat. Sed hujus rei vicissitudinem postea probavit eventus. Cumque regnum Clotarii, tam Neptricum quam Burgundia, a Dagoberto fuisset occupatum, captis thesauris et suae ditioni redactis, tandem misericordia et pietate motus, consilio sapienti usus, citra Ligerim et limitem
Abbreviated transcription (Latin):
ualde graues Erat enĩ rexloricatus & aqua sinĩ
eius dumtransir&e fluuium replens indumen¬
i om̃animium ad grauauerat. sed diumultumq
decertantes tandem insurgens rex suꝑberto aldũ
nter fecit cum: Tollensq: caput eius incontore¬
ersus est ad francos. illiq lugentes. nesciebant
nĩ quid regi contigiss&. ui so eo gauisi sunt gau¬
diomagno. Rex uero totam terrã saxonum de¬
ustans & omnem populum interficiens non ibi¬
dem maiorẽ hominẽ iuuentẽ reliquit quã longi¬
tudo gladiisui quod spatã uocant habere uidebatur.
nocitaq signũ inregionẽ illam statuit scilic& ut
posteri discerent quanta saxonum ꝑfidia extiterit¬
& quanta francorũ poller& potentia quantaque
regum prouocata praeualer& animotas. x x.
nnolgitur quad ragesimo quinto regnisui. clot¬
harius magnus rexmoritur. & suburbanopari¬
sius in eccłam scĩ uincentii sepelitur. Dago bert
ergo audiens genitorẽ suũ defunctũ. uni uersis

Expanded text:
valde graves. Erat enim rex loricatus, et aqua sinum valde graves. Erat enim rex loricatus, et aqua sinum ejus dum transnataret fluvium replens indumenta omnia nimium aggravaverat. Sed diu multumque decertantes, tandem insurgens rex super Bertoaldum, interfecit eum. Tollensque caput ejus in conto, reversus est ad Francos. Illique lugentes nesciebant enim quid regi contigisset viso eo gavisi sunt gaudio magno. Rex vero totam terram Saxonum devastans, et omnem populum interficiens, non ibidem majorem hominem viventem reliquit, quam longitudo gladii sui, quem spatam vocant, habere videbatur. Hoc itaque signum in regionem illam statuit, scilicet ut posteri discerent quanta Saxonum  quanta Francorum polleret potentia, quantaque regum provocata praevaleret animositas. 15. Anno igitur quadragesimo quinto regni sui Clotharius magnus rex moritur et suburbano Parisius in ecclesia sancti Vincentii sepelitur. Dagobertus ergo audiens genitorem suum defunctum, universis
Abbreviated transcription (Latin):
popariuss&e caput regis agnouit eron bele dumer¬
pigemesse &upridens ait Tuhic eras bale lumen
Eexuero huec audiens ualae in diguatns
hoc conuitiũ grauiter fertns auseras taunum
uatienter hi gressus cũ equo uelo cisi mo transna
tatur at o ferus ut erat cordebertol dum ꝑsequ¬
batto: dirancorumq exercitus sequeneir
patando ux fluuium cũ dago berto transiebio
pg r groslumensos Rexltaq lotharius pseci¬
tiberto aldus Orex recede ame neforte bite¬
ficiamte qui si preualueris aduersum melta
om̃s homi nes dicent quod seruũ tiũ bertoldũ
gentrlem interemeris si autẽ ego inter feccrote
tiune rumormagnus incunctis gentibus audiet
quod fortissimus rex francorũ a seruo sĩt hiter¬
fectus : Rex uero nequaquam ad qui euit dictis
eius sed fremens iramagis magisq: in surgebat su¬
pertum ł quites itaq: a longe sequentes rege
clamabant dicentes. Confortare contra adie¬
sarium tuum dominerex. Erantq manusreg

Expanded text:
apparuisset caput regis, agnovit eum Bertoldus rapparuisset caput regis, agnovit eum Bertoldus regem esse, et irridens, ait: 'Tu hic eras, bale iumentum?' Rex vero haec audiens, valde indignatus et hoc convitium graviter ferens, Wisera fluvium inpatienttavit, atque ferus ut erat corde || Bertoaldum persequebatur, Francorumque exercitus sequentes regem, natando vix fluvium cum Dagoberto transibant per gurgites immensos. Rex itaque Clotarius persecuxitque ei Bertoaldus: O rex, recede a me, ne forte interficiam te. Qui si praevalueris adversum me, ita omnes homines dicent, quod servum tuum Bertoaldum gentilem interemeris; si autem ego interfecero te, tunc rumor magnus in cunctis gentibus audietur, quod fortissimus rex Francorum a servo sit interfectus. Rex vero nequaquam acquievit dictis ejus, sed fremens ira, magis magisque insurgebat super eum. Equites itaque a longe sequentes regem, clamabant dicentes: Confortare contra adversarium tuum, domine rex. Erantque manus regis
Abbreviated transcription (Latin):
atille lesum cernens exercitum suũ. dixit ad
sum luuenem perge uelociter festinus defere
crines capitis mei nuntia patri mee quatinus u¬
niens suc currat nobis ante quã corruat cunc
exercitus. qui statim cursum arripi ens renio
transiit atq: in ardennã siluam eo quod rexcli¬
harius eo tempore in ibi morar&ur. longo lar
usq ꝑuenit. Cũq nuntiass& ea quae contigeri
& deferens regi abscisa particulã decapite filis
sui ad prae sentass&. rexnimio dolore cõmotu
cũ strepitu tubarum & exercitu francorum
llico de noc te consurgens uelociter renũ trani
atq: in auxilium filiisui celerrime ꝑuenit: Cu
simul conluncti inunum hilari corde manibus
sto frinsori b porrogibat quia hoc enae atilli
cũcuchor nodicens formidantes aos quo uobis¬
entimini deleantes cdot harium eni qute mobis
naberedicitis nos mortuum ee auditumtal
uo capste deposuit Cumq nuda tum a talcu

Expanded text:
At ille lesum cernens exercitum suum, dixit ad At ille lesum cernens exercitum suum, dixit ad ipsum iuvenem: 'Perge velociter festinus, deferens crines capitis mei, nuntia patri me o, quatinus veniens succurrat nobis, antequam cunctus corruat exercitus'. Qui statim cursum arripiens, Renum transiit atque in Ardennam silvam, eo quod rex Clotharius eo tempore inibi moraretur, Longolarium usque pervenit. Cumque nuntiasset ea quae contigerant et deferens regi abscisam particulam de capite filii sui adpraesentasset, rex nimio dolore commotus, cum strepitu tubarum et exercitu Francorum ilico de nocte consurgens, velociter Renum transiit atque in auxilium filii sui celerrime pervenit. Cumque simul coniuncti in unum hilari corde manibus tum Francorum, interroga bat, quid hoc esset. At illi cum cachinno, dicens: 'Formidantes vos nimium, mentimini delerantes. Clotharium enim, quem vobiscum babere dicitis, nos mortuum esse auditum hsuo capite deposuit. Cumque nudatum a galea
Abbreviated transcription (Latin):
L sapienti simis uiris proceribus i pater pacifica
cũfilio R eddensq ei solidatum quo elaspltqd¬
it auregumn austrasiorũ hoc tont̃ ee ln de qã
traligertum uel prouintiȩ partibus sitũ erat sue
cionire tinuit
gobertus itaq pulcherrimus luueni s esficoe atõ
enuus inomnibus sollerteringepiis prabates¬
mus cũ pippino duce in hostea reg naturas congre
urigtcuł. auitra sĩ uero franci supe norei congre¬
atiinunũ dagobertũ suꝑ seregem sta beluoi cũ
nillis quoq: diebus saxones nimtum rebellet cũ
pertoldoduce commouerunt exercitus erastorũ
oluirimaru contra dagobertũ regẽ austramore
Vagobiertus uer o &&ipse collec to hos te plur moo de¬
na traosit contra saxones ad pugna dcire nond¬
oitit illis q ualdepugnantibus. dagobertusuꝑ
galea capitistĩo ꝑcussus est atq abscisa particu
de capite eius cum capillis ad terrã decidit. adt¬
ra autẽ armiger eius aretrostans collegit ca

Expanded text:
vel sapientissimis viris proceribus, pater pacificatur vel sapientissimis viris proceribus, pater pacificatur cum filio; reddensqbat ad regnum Austrasiorum, hoc tantum exinde, quod citra Ligerim vel Provintiae partibus situm erat, suacioni retinuit. 14. Dagobertus itaque pulcherrimus iuvenis, efficax atque strenuus, in omnibus sollerter ingeniis probatissimus, cum Pippino duce in Austria regnaturus a patre dirigitur. Austrasii vero Franci superiores congregati in unum, Dagobertum super se regem statuunt. In illis quoque diebus Saxones nimium rebelles cum Bertoldo duce commoverunt exercitus gentium plurimarum contra Dagobertum regem Austrasiorum. Dagobertus vero et ipse, collecto hoste plurimo, Renum transit, contra Saxones ad pugnam exire non dubitat. Illisque valde pugnantibus, Dagobertus super galea capitis sui percussus es t, atque abscisa particula de capite eius cum capillis ad terram decidit. Adthyra autem armiger eius a retro stans collegit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut plurimũ auri & argenti adexornandas eorũ
emorias obtulit. & adexal tundam locimagii¬
ficentiam numero sa & optima p̃diadedit .xii
nnouero tricesi monono regnisuiclotharius
cex digobertum filium suum consortẽ regn
sib eumn supaus trasi os regemstatiut retino
sibi quodardenma & uosagus uersus neustriã a
burgundiã excludebant: xuiustriã o
taq unno quadragesi mosecundo regnidotho
dagobentus cultu regio exiussupatns hone ste
ducib: clippiacoproculparisi usuenit Ibiq ge¬
manã si childis reginȩ nomine gomatrudem in
coniugium accepit. Trans actis itaq nuptus
tertia interdot harium & filiuiom eius dagobert
gratus orta fiut iitentio p&ebat dagobertu¬
francis ut eorũ disceptatione haec finir&lur in
teutio Interquos & domnus arnulfus pontis
m& tensis cũ reliquis ep̃is eligitur: ut benig¬
ne sicut siuerat scitas interpatre & falitum ptes
loquer&ui concordia: tendem a pent mebnd

Expanded text:
vit, plurimum auri et argenti ad exornandas eorum vit, plurimum auri et argenti ad exornandas eorum memorias obtulit et ad exaltandam loci magnificentiam numerosa et optima praedia dedit. 12. Anno vero tricesimo nono regni sui Clotharius rex Dagobertum, filium suum, consortem regni facit eumque super Austrasios regem statuit, retinens sibi, quod Ardenna et Vosagus versus Neustriam et Burgundiam excludebant. 13. Itaque anno quadragesimo secundo regni Clotharii Dagobertus cultu regio ex iussu patris honeste cum ducibus Clippiaco procul Parisius venit ibique germanam Sichildis reginae nomine Gomatrudem in coniugium accepit. Transactis itaque nuptiis, die tertia inter Clotharium et filium eius Dagobertum gravis orta est contentio, eo quod DagobertFrancis, ut eorum disceptentio, inter quos et domnus Arnulfus pontifex Mettensis cum reliquis episcopis eligitur, qui benignissime, ut sua erat sanctitas, inter patrem et filium pro pacis loquebatur concordia, tandem a pontificibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sub nixum Egesta humo quamonumenta nr̃a
guntur. quemq: quod sepulchru contineat.
lit teni singulis ex presse docebunt. ilico ex¬
pergefactus nomina quae audierat describit
& exmartrrum allo quio ingenti exultation
tripudians. uoto se quod postea studio sissim
reddidit obligat.
ost haec clotharius filium ut pretuli ascõrum
moria ꝑse auellere cupiens. comitantib plur
proepin quabat. Sed quia non minas bareten qũ
uio homine diuina quod uult exere& pattman
in ertes alios arguerat. fit ipseba nsceit ato
om tue bantur & econtra hostes longe a suis pene¬
abilibus arcebant.
si ponit furorẽ filioq redit in patrẽ lgnos eb
lipiom de se iuritate pollicotur Itademum aboe¬
indicopla concessa aedi beatorũ martrrum sucee¬
pt cosq: patronos humili precea sciscitie quorit
eptus fuerat manif estum uirtutis indicium ue¬
ue quam probata sibieorũ merita essent agno¬

Expanded text:
subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit, obligat. 10. Post haec Clotharius filium, ut pretuli, a sanctorum memoria per se avellere cupiens, comitantibus plurimis, adpropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners, ut manivum tuebantur et econtra hostes longe a suis penetralibus arcebant. upefactus, ponit furorem filioque redit in patrem, ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque, quam probata sibi eorum merita essent, agno
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Quorũ fidei derogans duo pe o cusuo lior pere
nore filiopide telissent deligit alios euu quo cimui¬
necrint gititer im plerent. Rur scn lla smiua
cuntuir & segrtisũ candem rem lterato ba pemina .
iner silanimo sitas regis deferbuet. &l quod eminis¬
os s siquiuonat ꝑ seim plere contendit a tibo
estua duin hat agientur dagobertũ mato noit
omnilicorde prostratum somnus repente corripit
que ꝓ uo lta conlacentiadstant tres uiri. & corpa¬
in lini amentis & uestium nitore conspicui dũq
eos scupefactus intender&. unus eerũ qua soci os
aestare ueneranda canicit &auctoritate iudera¬
scum rusticum & eleutherium : & nra hic corpi
tegi Sed quia famam nram sepulture quami¬
des & domus hitius uilitas obscurauit si memi¬
am nr̃i te ornatum ire promittis : hac tepos¬
mus quã pateris liberart angustia & incuncti
auxili ante dõ prestare suffragium. Et neputa
somnii te illusũ fantasia accipe signĩ ueritat

Expanded text:
dunt. Quorum fidei derogans, quippe qui suo imperio amorem filii praetulissent, delegit alios qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi eamdem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit. CAP. erea dum haec aguntur, Dagobertum martyribus humili corde prostratum somnus repente corripit, eique prono ita coniacenti adstant tres viri et corporum liniamentis et vestium nitore conspicui. Cumque in eos stupefactus intenderet, unus eorum, qui socios praestare veneranda canicie et auctoritate videbasium, Rusticum et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed quia famam nostram sepulturae, quam vides, et domus huius vilitas obscuravit, si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia et in cunctis, auxiliante Deo, praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum fantasia, accipe signum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
tus intellexit.
euertenti igitur clothario. his contumeliis de hon¬
tatus sad regiselus se offert. & quid prȩterea qua
palam erat passus uel a quo fuerat in lacrimans
indicat Rexitaq ducissu motus in luruis. filioq
multa furibunde interminans. accersiri eũ ad selu
Quo p̃ cognito da gobertus quia patri resistere nec fi
nec possibile erat in eo seilliobniti posse iuste credi
si inaedem praefatam beatorum martyrum iram
patris declinans conceder&. iniit ltaq tatissi mũ
fugam & quo se i n se quente ceruum uiderat ipse
quoq patre persequentese confert. ꝑ sua sum
bi hoc facto demonstrans ut qui canes ab ingras
suae aedis remouerant. sequoque a regis insect¬
tione protegere possent. nec spem. euentus eluss

Expanded text:
tus intellexit. 7. Revertenti igitur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam erat passus, vel a quo fuerat, inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad se iubet. Quo praecognito, Dagobertus, quia patri resistere nec fas nec possibile erat, in eo se illi obniti posse, iuste credidit, si in aedem praefatam beatorum martyrum iram patris declinans concederet. Iniit itaque tutissimam fugam et, quo, se insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis removerant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elusit.
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ & uenerandũ dirigit ut missorium illumn
quẽ promiserat ei dem trans mitter&. Cumque
asĩ senando missorius ille legatariis fuiss& tradi¬
tus a gothis ꝑuiam tollitur . nec eum ex hide
abstrahere ꝑmiserunt. postẽ a uero discurren¬
tes legatidũcenta milia solidorũ missorii ipsius p̃a¬
um rexasi senando accepit. fertur eñĩ qđ ipsũ ar¬
gentũ ad opus fabrice eccłȩ sc̃ĩ dyonisii martiris
ũ alus pluribus ornamentis dagobertuas rexdeuo¬
issi me obtulerit. Fonamq tempore tamereber¬
ima erat in ibi obtentumartrrũ frequentia mira¬
tulorũ ut quib: cũq infirmitatib: oppressiundiq

Expanded text:
ducem et Venerandum dirigit, ut missorium illum ducem et Venerandum dirigit, ut missorium illum quem promiserat eidem transmitteret. Cumque a Sisenando missorius ille legatariis fuisset traditus, a Gothis per viam tollitur, nec eum exinde abstrahere permiserunt. Postea vero discurrentes legati ducenta millia solidorum missorii ipsius pretium rex a Sisenando accepit. Fertur enim quod ipsum argentum ad opus fabricae ecclesiae sancti Dionysii martyris cum aliis pluribus ornamentis Dagobertus rex devotissime obtulerit. Eo namque tempore tam creberrima erat inibi obtentu martyrum frequentia miraculorum, ut quibuscunque infirmitatibus oppressi undiq
Abbreviated transcription (Latin):
r& regno. in hiuus uero beneficu recompensatio¬
ne missoriũ aureum nobi lissimũ exthesauris go¬
thorũ quẽ tures modus rex abetio patricio susce¬
perat regidare promittit. pensantem auripon¬
dera quingenta. Rex aut̃ dagobertus ut erat
in preliis strenuus exercitum iauxilium si senan¬
ditotum regnũ burgundiȩ iure proelii conuo¬
cari prȩcepit eidemq: abundantiũ & ueneran¬
dũ duces hstituit. Cũq in his pania diuulgatum
fuiss& exercitũ francorũ ad auxiliandũ sibi sise¬
nandum ad gregari. omnis gotborum exeru
sedicioni si senandisubegit: Abundantius
citu to losano tantum usq cȩsar augus tã ciui¬
tatẽ cũ sĩ senando accesserunt: ibiq om̃s got
deregno his panie conglobatisi senandũ sublima
in regnum Abundantius autẽ & uenerandus
cũ exercitu tolos a nomuneribus honorati reuer¬
si sunt ad proprias sedes. Rex deniq dagobertꝰ
legationẽ ad sĩ senandũ regemper a malgariu

Expanded text:
ret regno. In hujus vero beneficii recompensatioret regno. In hujus vero beneficii recompensatione missorium aureum nobilissimum ex thesauris Gothorum, quem Thuresmodus rex ab Etio patricio susceperat, regi dare promittit, pensantem auri pondera quingenta. Rex autem Dagobertus ut erat in praeliis strenuus, exercitum in auxilium Sisenandi totum regni Burgundiae jure praelii convocari praecepit, eidemque Abundantium et Veneranpraecepit. Cumque in Spania divulgatum fuisset exercitum Francorum in auxilium Sisenando aggredere, omnis Gotthorum exercitus se ditioni Sisenandi subegit. Abundantius rcitu Tolosano tantum usque Caesaraugustam civitatem cum Sisenando accesserunt; ibique omnes Gothi de regno Hispaniae conglobati Sisenandum sublimant in regnum. Abundantius autem et Venerandus cum exercitu Tolosano muneribus honorati reversi sunt ad proprias sedes. Rex denique Dagobertus legationem ad Sisenandum regem per Amalgarium
Abbreviated transcription (Latin):
i qui demo eodem annointer auaros cognomento ch¬
nos & regnum his paniȩ uehemens surrex̃ intentio
eo quod certarent interse cui deber&ur regnũ as
succedendum altera pars exauaris & alteraexbul¬
garis. Collec taltaq multitudine cũ utriq sẽ i nui¬
cem inpugnarent . tandem ab auaris bulgari su¬
perantur. Quid euicti nouem milia cũ uxoribus
& liberis de pannonia expulsi regem dagobertuq
p&unt p&entes ut eos in terrã francorũ ad manen
cũ francis quid ex inde facer&. Cũq disꝑsi ꝑdomo
baiuuariorũ adhiemandũ fuissent sapienti consi¬
tegibus contigerit non pretermittã: Defuncto
ĩ sebodo regeclementissimo cui sentila ante annũ
tirciter successerat in regnũ cũ ess& sentilanimi¬
uim insuis iniquus & omniũ regnisui primatiuum
ncurrer& odium cũ consilio e&erorũ si senandus
quidã exproceribus. dagobertũ regẽ exp& ut ut
ncũ exercitu auxiliar &ur qualiter sentilã depelle¬

Expanded text:
Si quidem eodem anno inter Avaros cognomento ChSi quidem eodem anno inter Avaros cognomento Chunos et regnum Hispaniae vehemens surrexit intentio, eo quod certarent inter se, cui deberetur regnum ad succedendum, altera pars ex Avaris et altera ex Bulgaris. Collecta itaque multitudine, cum utrique se invicem inpugnarent, tandem ab Avaris Bulgari superantur. Qui devicti, novem millia cum uxoribus et liberis de Pannonia expulsi, regem Dagobertum expetunt, petentes, ut eos in terram Francorum arancis quid exinde fieret. Cumque dispersi per domos Bajoariorum ad biemandum fuissent, consiregibus contigerit, non praetermittam. Defuncto Sisebodo rege clementissimo, cui Sentila ante annum circiter successerat in regnum, cum esset Sentila nimium in suis iniquus, et omnium regni sui primatum incurreret odium, cum consilio caeterorum Sisenandus quidam ex proceribus Dagobertum regem expetiit, ut ei cum exercitu auxiliaretur, qualiter Sentilam depelle
Abbreviated transcription (Latin):
ineit̃ possibile ut xp̃iani & dĩ serui. cũ canibus ami¬
tias coniungere possint. Samo econtrario dixit.
uos estis seriudĩ & nos dĩ canes dũ uos assidue con¬
ra ipsum agitis. nos ꝑmis sum habemus uos morsi¬
ius lacerare. Statimq eiectus est sicharius de con¬
pectusamonis. Cũq. haec dagoberto reginuntia¬
a fuissent. ilico lub& de uniuersoregno austrasio¬
ũ contra samonẽ & uuinidos mouere exercitum.
gitur cum tribus turmis legionũ suꝑuuinidos ex¬
ercitus ingreditur. & iam & langobardi ad sola¬
tium dagoberti hostiliter insclauos ꝑrexerunt.
Pclaui autẽ his & aliis locisse econtrario reparan¬
tes. alamannorũ exercitus cum rodobertoduce
n parte quaingressus est uictoriã optinuit. lan¬
gobar diltem cũ dagoberto iuictoriã optinuerin.
& plurimum numerũ captiuorũ deselauis ala¬
manni & langobardi secũ duxerunt. Rex uero
terrã illam deuas tans ad proprium regnum reuer¬
sus est

Expanded text:
'Non est possibile, ut christiani et Dei servi cum canibus amici'Non est possibile, ut christiani et Dei servi cum canibus amicitias coniungere possint'. Samo e contrario dixit: 'Si vos estis servi Dei, et nos Dei canes, dum vos assidue contra ipsum agitis, nos permissum habemus vos morsibus lacerare'. Statimque eiectus est Sicharius de conspectu Samonis. Cumque haec Dagoberto regi nuntiata fuissent, ilico iubet de universo regno Austrasiorum contra Samonem et Winidos movere exercitum. Igitur cum tribus turmis legionum super Winidos exercitus ingreditur, etiam et Langobardi ad solatium Dagoberti hostiliter in Sclavos perrexerunt. Sclavi autem his et aliis locis se e contrario reparantes, Alamannorum exercitus cum Rodoberto duce in parte qua ingressus est victoriam optinuit. Langobardi item cum Dagoberto victoriam optinuerunt, et plurimum numerum captivorum de Sclavis Alamanni et Langobardi secum duxerunt. Rex vero terram illam devastans, ad proprium regnum reversus est. 28.
Abbreviated transcription (Latin):
oigitur anno sclaui cognomento uiumdi quorũ
regnam samo tenebat negotiatores francorun
cum plurima multitudine interficiunt & rebus
expoliant. haec aut̃ resfuit in itium scandali ii¬
ter dagobertum regẽ francorũ & samonẽ regẽ scl¬
uorũ Dirigens itaq dagobertus sichaniũ legati¬
rium ad samonem rogabat ut negotiatores quo
siu inter fecerant & res eorũ inlicite usurpauera
cũ iustitia facer & emendare: Samoaũt nolens
charium uidere sicharius ueste indutus ad instar
sclauorũ cum suis ad conspectũ ꝑ uenit samonis
que uniuersa quae sibi fuerant inluncta eidem
nuntiauit dehis & aliis contentionib: quȩ interpo¬
tes ortȩ fuerans. rogans ut iustitia redder&uri
inuicem. eo quod samo & populus regnisiudago¬
berti regi deberent seruitium. Samoresponda
lam saucius dixit. Et terraquã habemus dago¬
bertiest & nos suisumus si tamendisposuerit no¬
bis cum amicitias conseruare. Sicharius dixit

Expanded text:
igitur anno Sclavi cognomento Winidi, quorum regnum Samo tenebat, negotiatores Francorum cum plurima multitudine interficiunt et rebus expoliant. Haec autem res fuit initium scandali inter Dagobertum regem Francorum et Samonem regem Sclavorum. Dirigens itaque Dagobertus Sicharium legatarium ad Samonem, rogabat, ut negotiatores, quos sui interfecerant et res eorum inlicite usurpaverant, cum iustitia faceret emendare. Samo autem nolens Sicharium videre, Sicharius veste indutus ad instar Sclavorum, cum suis ad conspectum pervenit Samonis atque universa quae sibi fuerant iniuncta eidem nuntiavit, de his et aliis contentionibus, quae inter partes ortae fuerant, rogans ut iustitia redderetur in invicem, eo quod Samo et populus regni sui Dagobert o regi deberent servitium. Samo respondens, iam saucius dixit: 'Et terra quam habemus Dagoberti est, et nos sui sumus, si tamen disposuerit nobiscum amicitias conservare'. Sicharius dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscebatur ad caelũ. oculis ad superiora respiciens laetũ sp̃m deducebat
coronã. Piscatorẽ suspendit amuscrucis : perse cutorẽ mucro minu& per¬
secutoris Nunc ad memoriã piscatoris genua flectuntur imperatoris¬
& libiradiabat gemina diadematis. ibi fulg& supplicium piscatoris. Ex¬
piscatore fecit apłorũ principẽ. Ex persecutore fecit a postolicũ confessorẽ
Prestitit passio socios: quos fecerat fidei praedicatio copulatos. ExPl¬

Expanded text:
proficiscebatur ad Christum, oculisque superiora respiciens, beatum spiritum deducebat proficiscebatur ad Christum, oculisque superiora respiciens, beatum spiritum deducebat ugionem. Piscatorem suspendit hamus crucis; persecutorem mucro minuit persecutoris. Nunc ad memoriam piscatoris flectuntur genua imperatoris. Ibi radiant gemmae diadematis, ubi fulgent beneficipostolorum principem; ex persecutore fecit apostolicum confessorem. Praestitit passio socios, quos fecerat fidei praedicatio copulatos.
Abbreviated transcription (Latin):
oberrans locũ & qui perse quebaris xp̃m caecus curris ad manũ Osaule
ad nbes fidem perfido: Non solent istȩ manus angune pollui : sinonte ab
ad ostium sepulchri custodẽ. lã xp̃s ascendit ad patrẽ. & ad huc genetrix
tua non car& feritate : O&tu iudȩa scõrũ sanguine temulenta. necdũ
saciata es a sanguine abel usq ad sangunẽ zachariȩ: Flumina tuo
adhuc sitis : nec dũ tui facmnoris in xp̃o unda siccauit. etiam alueus tui sceleris
sitit : modo xp̃m patibulo confixisti : etlam cito cupiditate sanguinis aruisti:
sed ecce ꝓsternitur crudelitas. ut sc̃ĩtas erigatur. Cadit miles diaboli. ut re¬
dominicũ in mundo uexillũ. Illepiscatur homines. iste titulat rucis signo gen¬
ris cursu. sed eodẽ anni uertentis occursu. setrus ꝓxp̃o capite deorsũ ins
ligno suspenditur. paulus ꝓxp̃o pugione truncatur. Iste ꝓpriis gressibus

Expanded text:
eris locum; et qui persequebaris Christum, caecus curris ad manum. O Saule adhibes fidem perfido? Non solent istae manus in sanguine pollui, si non te adhuc ad ostium sepulcri custodes. Jam Christus ascendit ad Patrem; et adhuc genitrix tua non caruit feritate. O Judaea Prophetarum sanguine temulenta, necdum satiata es? A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae flumina tui bibis, et adhuc sitis? Necdum tui facinoris in Christo unda siccavit; et jam alveus tui sceleris sitit? Modo Christum patibulo confixisti; et tam cito cupiditate sanguinis aruisti? Sed ecce prosternitur crudelitas, ut erigatur sanctitas: cadit miles diaboli, ut dominicum in mundo vexillum. Et ille piscatur homines, et iste titulo Christi signat Gen: non quidem eodem temporis cursu, sed eodem anni revertentis occursu. Petrus pro Christo capite deorsum in ligno suspenditur; Paulus pro Christo pugione truncatur. Ille propriis gressibus
Abbreviated transcription (Latin):
pretenditur subaqua muscupulũ, Erigitur subunda maculosus paries
fit caeta piscib in mari custodia. Et dũ insidiatur petrus gregib. pisciũ
ae quoreis ipse retia incidit saluatoris. VENITEINQVIT AONE ETFACIAM¬
done prȩda : Depiscatore piscatio De pirata. captiuitas. Dũ enĩ petrus

Expanded text:
praetenditur muscipula, erigitur maculosus sub unda paries, praetenditur muscipula, erigitur maculosus sub unda paries, fit caeca piscibus in mari custodia: et dum insidiatur Petrus gregibus aequoris, ipse in retia incidit Salvatoris. Fit de praede piscatore piscatio, de pirata captivitas. Venite,
Abbreviated transcription (Latin):
duos unũ piscatorẽ. alium grassatorẽ. Vnũ uocat ex litore: istum
clamat exitinere : Illũ asciscit exponto : Istũ terr& excaelo Dũ enĩ
beatissimus petrus laxar& infretũ linũ xp̃s retia misit in uerbo
coepit xp̃s coepit & petrus. Ille pisciculũ. xp̃s discipulũ Et dum
circũdat petrus gentẽ squameã : ipsẽ uenit in retia. Prȩteriens inquit
dñs iħs uidit duos fratres idest̃ simonẽ qui uocatur petrus & andr¬
illis. Venite adme & faciã uosfieri piscatores hominũ atilli relictis
retib secuti sunt eum. Stabat petrus mobilitate sui.gurgitis pendu¬
lus & hiter obscuras aquas inquieti marmoris euectus. quẽ non uice¬
bat. artificio requirebat. Nutabat suꝑ ambiguã undã ut poss&
inuenire capturã : Vario fertur referturq uestigio. Stabat im¬
mobilis & mouetur stabilis. Rimatur inter caecos fluctus uagos¬
marini generis fructus. & sub obscura unda : fugitiuã insequitur
praedã condusus atq carcere lactatur ipelago. dispositũ

Expanded text:
duos, unum piscatorem, alterum grassatorem. Illum vocat ex littore, ad istum clamat ex aethere: illum accersit ex ponto, istum terret de coelo. Dum enim Petrus linea castra laxaret in freto, Christus retia misit in verbo. Cepit Christus, cepit et Petrus; Christus discipulum, Petrus pisciculum: et dum circumdat gentem squameam, ipse incidit in retia. Praeteriens, inquit, Jesus vidit duos fratres, Simonem qui dicitur Petrus, et Andrst me, et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi relictis retibus, secuti sunt eum . Stabat Petrus mobilitate gurgitis pendulus, et inter obscuras aquas inquieti maris, victum quem non habebat, artificio requirebat. Nutabat super ambiguam undam, ut posset indagare capturam. Vario fertur referturque vestigio, stat mobilis, et movetur stabilis. Rimatur inter caecos marini germinis fluctus, et sub obscura unda fugitivam insequitur praedam. Conclusus aqua carcer jactatur in pelagus, disposita
Abbreviated transcription (Latin):
habenis ut xp̃i mẽbra laniar& interris: ACCIPIT EÑ SAVLUS Potestate
a principib sacer dotũ. ut om̃s fidei nr̃ȩ uiros occider& & germinantẽ
idei cãpũ. manu ne faria detruncar& Dũ igitur portat saulus fune¬
rtum contra xp̃i milites gladiũ : fulmineũ de caelo accepit telũ. Dum
diune uocis terriblitate prosternitur SAVLE INQVT SAULE quidme persẽ¬

Expanded text:
potestatem a principibus sacerdotum, ut homines fidei nostrae occideret, et germinantem fidei campum manu nefaria detruncaret. Dum ergo portat Saulus funereum contra milites Christi gladium, fulmineum de coelo accipit telum; dum divinae vocis terribilitate prosternitur: Saule, inquit, Saule, quid me perse
Abbreviated transcription (Latin):
nora secum habere discoperiri sepulchrum
iussit. Corpus autem beati & excellentissi¬
mimartrris atq. pontificis dronisii intu¬
ensminus religiose lic& cupide osbrachii
eius fregit & rapuit. confestimq stupefac
inamentiã decidit tantusq terror & me¬
tus ac tenebre locum ipsum repleuerunt
ut omnes qui aderant timore maximocon¬
sternati fuge prȩsidium peterent. post
haec uero ut sensũ recuperar& uillas quas¬
dam adipsum locu tradidit. Os quoq
quod descõ corpore tulerat auro ac gemmi
miro opere uestiuit ibiq reposuit: Sed sensum
ex ali quantula parte recuperans. non autem
integre recipiens post duos annos uitam
cum regno finiuit:
IXPLICIT CISTA DOMNI DACOBERTTRI

Expanded text:
nora secum habere, discoperiri sepulchrum nora secum habere, discoperiri sepulchrum iussit. Corpus autem beati et excellentissimi martyris atque pontificis Dyonisii intuens, minus religiose, licet cupide, os brachii eius fregit et rapuit, confestimque stupefactus, in amentiam decidit. Tantusque terror et metus ac tenebre locum ipsum repleverunt, ut omnes qui aderant timore maximo consternati, fuge praesidium peterent. Post haec vero, ut sensum recuperaret, villas quasdam ad ipsum locum tradidit; os quoque, quod de sancto corpore tulerat, auro ac gemmis miro opere vestivit ibique reposuit. Sed sensum ex aliquantula parte recuperans, non autem integre recipiens, post duos annos vitam cum regno finivit. EXPLICIUNT GESTA DOMNI DAGOBERTI
Abbreviated transcription (Latin):
derent pontifices qui aderant optimam de¬
uotionem regis ad probantes prȩceptum ab
pso rege modo supra scripto factum. tã rex
quam pontifices. & principes qui praesentes
aid erant propriis sub scriptionibus firmaue¬
unt inter quos non nulli pontifices extite¬
unt : quos hodie scã eccła scĩs simos esse non
dubitat eo quod ad eorum uene rabilia sepul¬
chra uir tutes non modicas usq: in prȩsens
dñs oper&ur. Scilic& beatus audo enus &
sc̃s̃ rado frater ipsius nec non beatus palla di¬
us & sc̃s clarus. atq domnus eligius. uel sc̃s
sulpicius. Beatus quoq: aut bertus & domnꝰ
castadius. sc̃sq: &erius aliiq quã plures & ue¬
nerabilis landericus parisiorum ep̃s qui prae¬
dictum priui legium suas ponte consensit & con
inregno pacem habuit. Sedfortuna lmpel¬
lente quondam in ex tremis uitae suae añnis
ad supra dictorum martrrum corpora qua¬
sĩ causa orationis uenit. uolensq eorum pig¬

Expanded text:
derent, pontifices qui aderant optimam dederent, pontifices qui aderant optimam devotionem regis adprobantes, praeceptum ab ipso rege modo suprascripto factum tam rex quam pontifices et principes qui praesentes aderant propriis subscriptionibus firmaverunt. Inter quos nonnulli pontifices extiterunt, quos hodie sancta ecclesia sanctissimos esse non dubitat, eo quod ad eorum venerabilia sepulchra virtutes non modicas usque in praesens Dominus operetur; seilicet beatus Audoenus et sanctus Rado, frater ipsius, nec non beatus Palladius et sanctus Clarus atque domnus Eligius vel sanctus Sulpicius, beatus quoque Autbertus et domnus Castadius sanctusque Etherius aliique quam plures et venerabilis Landericus Parisiorum episcopus, qui praedictum privilegium sua sponte consensit et conin regno pacem habuit, sed, fortuna impellente, quondam in extremis vitae suae annis ad supradictorum martyrum corpora quasi causa orationis venit, volensque eorum pig
Abbreviated transcription (Latin):
rum ue uel qualem cũq speciem: quic quid
ibidem conlatum fuit aut erit auferre nec a
ciuitatem de ferre prae sumat sed liceat ip¬
sĩ sc̃ẽ congregationi quod in ibi perrectan
delegationem conlatum est ꝑ p&impos¬
sidere quatinus eidem ꝓro animabus par¬
tum nr̃orum & prostabilitate regninri
dnm ad tentius iugiter delectat exorari
Nos enim propter dĩ amorẽ & reuerentiam
ipsorum scõrum martrrum atq: adipiscor¬
dam uitam a&ernam hoc beneficium adip¬
sum locum scm̃ cum ur̃o consilio gratissimo
animo & integra uoluntate uolumus prest̃a¬
re. eo scilic& ordine ut sicut ibi dem tempo¬
re domni & genitoris nr̃i psallentium ordo
perturmas fuit institutus. uel sicut in mo¬
nasterio scĩ mauricii a caunis & scĩ marti¬
nituronis die noctuq: tenetur. It aln loco
ipso pomnia futura tempora celebr&ur it¬
que dum regem oms regni principes hȩc contio¬
nantem ad tonitis auribus diligenter inten¬

Expanded text:
rumve vel qualemcumque speciem, quicquid rumve vel qualemcumque speciem, quicquid ibidem conlatum fuit aut erit, auferre nec ad civitatem deferre praesumat. Sed liceat ipsi sanctae congregationi, quod inibi per rectam delegationem conlatum est, perpetim possidere, quatinus eidem pro animabus parentum nostrorum et pro stabilitate regni nostri Dominum adtentius iugiter delectet exorare. Nos enim propter Dei amorem et reverentiam ipsorum sanctorum martyrum atque adipiscendam vitam aeternam hoc beneficium ad ipsum locum sanctum cum vestro consilio gratissimo animo et integra voluntate volumus prestare; eo scilicet ordine, ut, sicut ibidem tempore domni et genitoris nostri psallentium ordo per turmas fuit institutus, vel sicut in monasterio sancti Mauricii Agaunis et sancti Martini Turonis die noctuque tenetur, ita in loco ipso per omnia futura tempora celebretur'. Itaque dum regem omnes regni principes haec contionantem adtonitis auribus diligenter inten
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate prȩstare & confirmaredinoscitur
Nos uero proreuerentia ipsorũ martrrũ ueli
confirmanda mercede. huius cemodi prȩceptun
prae sentaliter una uobiscum confirmare uo¬
lumus. ut si qua adipsum scm̃ locum inuilla¬
bus mancipiis uel quibus cumq rebus apris¬
cis regibus scugeni toribus nr̃is uel dm̃ timen¬
tibus hominibus propter amort̃ dĩ ibi dem
delegata aut deinceps fuerint addita dum
ex munificentia parentum nr̃orum ut dixi¬
mus ipse sc̃s locus uid&ur esseditatus. nullus
epis coporum nec praesens nec qui futuriert̃
suc cessores aut eorum ordinatores. uel qua¬
lib& persona possit quo quo ordine delocoip¬
so aliquid auferre. aut aliquam potestatẽ
sibi in ipsõmonas terio usurpare: uel aliquid
quasi ꝑ cõmutationis titulum absq uolun¬
tate ipsius congregationis uel nr̃o ꝑ missu
minuere aut calices uel cruces seu indumen¬
ta altarium siue sacros codices. argentum au¬

Expanded text:
voluntate praestare et confirmare dinoscitur. voluntate praestare et confirmare dinoscitur. Nos vero pro reverentia ipsorum martyrum vel nostra confirmanda mercede huiuscemodi praeceptum praesentaliter una vobiscum confirmare volumus, ut, si qua ad ipsum sanctum locum in villabus, mancipiis vel quibuscumque rebus a priscis regibus seu genitoribus nostris vcl Deum timentibus hominibus propter amorem Dei ibidem delegata aut deinceps fuerint addita, dum ex munificentia parentum nostrorum, ut diximus, ipse sanctus locus videtur esse ditatus, nullus episcoporum nec praesentes nec qui futuri erunt successores aut eorum ordinatores vel qualibet persona possit quoquo ordine de loco ipso aliquid auferre aut aliquam potestatem sibi in ipso monasterio usurpare vel aliquid quasi per commutationis titulum absque voluntate ipsius congregationis vel nostro permissu minuere aut calices vel cruces seu indumenta altarium sive sacros codices, argentum au
Abbreviated transcription (Latin):
pora non minima miracula ad laudem sui
nominis xp̃s dignatur operari. In quo & iam
locogenitores nr̃i domnus dagobertus & dom¬
na nanthildis uidentur requi escere. ut ꝑ lnit̃¬
cessionem scõrũ illorum incelesti regnomere¬
antur partici pes esse. & uitam a&ernã possic¬
re. & quia ab ipsis principibus & ac&eris pris¬
cis regibus uel &iam adm̃timentib: xp̃i anishi¬
minibus ipse sc̃s locus in reb: propter amorẽ
dĩ & adipis cendam uitam a&ernam cernit᷑
esseditatus. nr̃ a in tegra de uotio atq p&¬
tio extat. ut apostolicus uir landericus pa¬
risiacȩ ecclae ep̃s. priui legium ad ipsum
scm̃ locum abbati uel fr̃ibus ibidem consister¬
tibus facere & confirmare si uobis itauid&ur
proquiete futura debeat. quo facilius congri¬
gationi ipsĩ lice at prostabilitate regninr
adlimina martyrũ ipsorum diuinã clemen¬
tiam lugiter exorare. hoc autẽ & ipseponti¬
fex iuxta p&itionẽ deuotionis nr̃e prõptis sim

Expanded text:
pora non minima miracula ad laudem sui pora non minima miracula ad laudem sui nominis Christus dignatur operari. In quo etiam loco genitores nostri domnus Dagobertus et domna Nanthildis videntur requiescere, ut per intercessionem sanctorum illorum in caelesti regno mereantur participes esse et vitam aeternam possidere. Et quia ab ipsis principibus et a ceteris priscis regibus vel etiam a Deum timentibus christianis hominibus ipse sanctus locus in rebus propter amorem Dei et adipiscendam vitam aeternam cernitur esse ditatus, nostra integra devotio atque petitio extat, ut apostolicus vir Landericus Parisiacae ecclesiae episcopus privilegium ad ipsum sanctum locum abbati vel fratribus ibidem consistentibus facere et confirmare, si vobis ita videtur, pro quiete futura debeat, quo facilius congregationi ipsi liceat pro stabilitate regni nostri ad limina martyrum ipsorum divinam clementiam iugiter exorare. Hoc autem et ipse pontifex iuxta petitionem devotionis nostrae promptissima
Abbreviated transcription (Latin):
regi ostem mate exmore comptus. interceti¬
ras principaliũ rerum actiones obquas pros¬
lutȩ regni tractandas optimates ut diximis
cotgerauerat diuino in pellente nutultaln
poepit ÷ Oport& nossedule secundum pato¬
nam institutionem locis uenerabilibus scõri
reuerentiam exhibere ut eos indie necessi tun
um omp̃s dñs cordinro dignatus est in serere
uos domni & sc̃issimi sacerdotes nec non regni&
palatii nr̃i principes intenta aure ꝑcipite &
si probaueritis esse utile una mecum xp̃o pro¬
tegente salubriter ꝑtractate. Si quidẽ omp̃s
pater qui dixit detenebris lumen splendesce¬
re ꝑ in carnationis mis terium unigeniti filu
luxit incorda scõrum xp̃i anorum. procuius
amore & desi derio inter gloriosos triumphos
martyrum beatissimus dyonisius rusticus &
eleutherius meruerunt palmam uictoriae &
coronam ꝑcipere gloriosum: In quorum ba¬
silica ubire qui es cere uidentur ꝑmulta tem¬

Expanded text:
regio stemmate ex more comptus, inter ceteregio stemmate ex more comptus, inter ceteras principalium rerum actiones, ob quas pro salute regni tractandas optimates, ut diximus, congregaverat, divino inpellente nutu, ita coepit: 'Oportet nos sedule secundum paternam institutionem locis venerabilibus sanctorum reverentiam exhibere, ut eos in die necessitatinipotens Dominus cordi nostro dignatus est inserere, vos, domni et sanctissimi sacerdotes nec non regni et palatii nostri principes, intenta aure percipite et, si probaveritis esse utile, una mecum, Christo protegente, salubriter pertractate. Siquidem omnipotens Pater, qui dixit de tenebris lumen splendescere, per incarnationis misterium unigeniti filiiluxit in corda sanctorum christianorum, pro cuius amore et desiderio inter gloriosos triumphos martyrum beatissimus Dyonisius, Rusticus et Eleutherius meruerunt palmam victoriae et coronam percipere gloriosam. In quorum basilica, ubi requiescere videntur, per multa tem
Abbreviated transcription (Latin):
sione firmare. an nouero quarto decimoreg¬
ni sui absidam infra quam prȩdictorum xp̃i
martyrum dr onisii ac sociorum eius corpora
requiescunt quam in litus rexpater suus
de suꝑ argenteo ut prȩtuliteguroento de uo¬
tissime foris operuerat : Quorundam suasione
& consilio ipsum argentumo desuꝑ praedicta
libsida pauperibus xp̃i & egenis atq peregu¬
nis quia ut fertur cotempore fames ualidabi¬
erat erogare praecepit. & insuꝑ hagiulfo abba¬
ti cui tunc curã monasteriupsius commiserat
praeceptum huius modi dedit. quatinus ipsen
ibba hoc cum ti more dĩ fideliter studer& adim¬
plere nullamq: requi sitionem nec a suo poni
fice eo quod adhuo illo tempore monas teri
illud sub potes tate pontificis parisiorũ ecł¬
ui debatur esse subiectũ nec a quo lib& umqui
homine pertimes cer&.
uc cedente uero tempore sexto decimo annora¬
ni suibludo uurus rexclippiacore sidens coni¬
catis pontificib: nec non & regni primoribus

Expanded text:
sione firmare. Anno vero 14. resione firmare. Anno vero 14. reni sui absidam infra quam praedictorum Christi martyrum Dionysii ac sociorum ejus corpora requiescunt, quam inclytus rex pater suus desuper argenteo, ut praetuli, tegumento devotissime foris operuerat, quorumdam suasione et consilio ipsum argentum desuper praedicta absida pauperibus Christi et egenis atque peregrinis, quia ut fertur eo tempore fames valida inerat, erogari praecepit, et insuper Aigulfo abbati, cui tunc cura monasterii ipsius commissa erat, praeceptum hujusmodi dedit, quatenus ipse abba hoc cum timore Dei fideliter studeret adimplere, nullamque requisitionem nec a suo ponfice, eo quod adhuc illo tempore monasterium illud sub potestate pontificis Parisiorum ecclesiae videbatur esse subiectum, nec a quolibet umquam homine pertimesceret. 51. Succedente vero tempore, 16. anno regni sui Hludowius rex Clippiaco residens, convocatis pontificibus nec non et regni primoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
estamentum autem deuillis quibus eam rex
da gobertus & filius ipsius hludo uuius ditau¬
rant eodem tempore ad loca oportuna scõri
fieri or dinauit. in quo &iam latinia cum
uillam quae si taest inbrieio adbasilicam
domni dyonisii tradens inserere ius sit. Tri
si quidem exemplaria unotenore ex indeser¬
bi praecepit. ex quibus unum inscriniis sepe
dicte eccłȩ usq hodie custoditur. Hisita cõ¬
positis & rebus prospere ab eagestis. filio que
lam ut iliter inneptrico & burgundia regna¬
te nanthildis regina moritur. atq: in ec cła
beatorum martyrum dronisii ac sociorum
eius luxta da gobertum regem in eodem se¬
pulchro sepelit᷑
eindehludo uuius filius eorum parentibus it
prȩdiximus a saeculo decedentibus in regni
uccessit & praecepta quae gloriosus rexpater
iius propria auctoritate firmans scõrum sepe
dictorum martyrum eccłae contulerat. ipsẽ
quoq suo tempore studuit renouare atq pro¬
priȩ manus subscriptione & anuliltem inpres¬

Expanded text:
estamentum autem de villis, quibus eam rex Dagobertus et filius ipsius Hludowius ditaverant, eodem tempore ad loca oportuna sanctorum fieri ordinavit, in quo etiam Latiniacum villam, quae sita est in Brieio, ad basilicam domni Dyonisii tradens, inserere iussit. Tria siquidem exemplaria uno tenore exinde scribi praecepit, ex quibus unum in scriniis sepe dictae ecclesiae usque hodie custoditur. His ita compositis et rebus prospere ab ea gestis, filioque iam utiliter in Neptrico et Burgundia regnante, Nanthildis regina moritur atque in ecclesia beatorum martyrum Dyonisii ac sociorum eius iuxta Dagobertum regem in eodem sepulchro sepelitur. 50. Deinde Hludowius, filius eorum, parentibus, ut praediximus, a saeculo decedentibus, in regnum successit et praecepta, quae gloriosus rex, pater suus, propria auctoritate firmans, sanctorum sepe dictorum martyrum ecclesiae contulerat, ipse quoque suo tempore studuit renovare atque propriae manus subscriptione et anuli item inpres