comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ arge terpindit cateno susuensũ Morisq ÷ populo uĩmuncotio
gudes adhocua sculũ ascen¬
deneꝑgradus donũq celastis digiu¬
upest lingas febriũ lõ¬
tas hanc haustã stilla ueleriẽstitiꝰ
iunumeris quoq: ⁊ aliis modis ibi

Expanded text:
tum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustanulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim Innumeris quoque et aliis modis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
spectu dnĩ sem ꝑ adsisto. Locumq hunc in terris in colo
Ounium quȩ ibi gerunt᷑ ipsiusq: loci essȩ in spẽc tor ẽ
mi cbabelem. Duas quidem ianuas ibi caernentes
quarũ australisq: & maior erat. aliquod gradibus in oc¬
casum uergentib ad iri poterat. sed naec ultracriptam
in trare ausi preforib cotidit orationi uacabitat intet iareneep¬
Qui antistiti suimonitis edocti triduo paetunt inducias. Vt
triduano ieiuniolicaera quasi fidelepatro cinium scĩ michaheli
implorare prarsidium. Quo tempr̃ pagani ludis scaȩnicis falsorum
inuitant auxilia datorũ. Eccae autem nocte ipsa quebaelli prȩ ca¬
dera diem ad ist in uisiona̧ sc̃s michahel antistiti prȩcas dixit

Expanded text:
spectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, spectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, omnium quae ibi geruntur, ipsius quoque loci me esse inspectorem Michaelem. Duas quippe januas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec NeaQui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ida positus inticat Erat ineaciuit me p̃diues quidã numine garicanus qui et
xtuentu suo montiuocabulũ indicdit. Huius dõ peccora quoꝵ infinta multitudine
ebat̃ passim ꝑ diuexi montis latera pascerent᷑ Contgit taurũ arm̃tici¬
gregis c̃sectia spernentẽ singularẽ incere solitũ łtad extremũ redeunte
patcora donũ ñ esse regressũ. Quẽ dominus collecta multitudine seruoꝵ ꝑde¬
cro. Que uelutiuenti flaminȩ retorta rum a quo lacta ist.
mox reuersa pircussit. Turbaticiurs a stupe factiqua¬
liter resfier& effecta. Non tnĩ accederȩ propius audebant :¬
ensulunt ep̃m quid facto opussit. Qui in dicto ie lunio
triduano. adõ monuit ẽẽ querendũ. Quo per acto sc̃s dñi
ar ehangelus. ep̃o peruisionem appauit dicaens. lam benȩ
caet hominem suo telo percussum sciatis hoc mea gestu um
uolun tatȩ. Ego enĩ sum mi chahel archangelus. qui in con¬

Expanded text:
dem positus indicat. Erat in ea civitate praedives quidam nomine Garganus, qui et dem positus indicat. Erat in ea civitate praedives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum dedit. Hujus dum pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, singularem incedere solitum et extremum, redeunte peccore, domum non esse regressum. Quem dominus, collecta multitudine servocata. Quae veluti venti flamine retorta, eum a quo jacta est, mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti qualiter res fuerit effecta, non enim accedere propius audebant, consulunt episcopum, quid facto opus sit. Qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Domini archangelus episcopum per visionem alloquitur, dicens: Jam bene am videlicet hominis suo telo percussi. Sciatis hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in con
Abbreviated transcription (Latin):
onimos necprius abstitit ꝙ eũ inomnib: em̃ datũ etiõ et desiep̃ficerit p̃bens ꝑ hoc
magna ex ẽpla uerȩ pententia ⁊ docum̃ tũ ingens nouere generationis atq insigno
quedã ⁊ tro plea uinꝰ buł ineoresuirectionis ostendens explic̃ Dedicatioecđe¬
emoriã beatimichaedis archangeli toto oibe uenerandã ipsius nopera :̃ ditã
i c̃secrata nomine de monitrat ccła. Quȩ ñ metalloꝵ fulgore sec uriuilegio cõ ñ¬
data signoꝵ uilif ato scemate sed celestip̃dita uirtute Ut poteq fragilita¬
tis humane memor a rohangeius eloueniens ad ꝓerendã ibi mertalibi sopnoꝵ¬
societatẽ ꝓprio uelsuamanu c̃dedugnatꝰ ÷ Uertice si qui dẽ montis excelsi pesita
decoi pore eius odẽ saxeo spelunce pistar p̃cauata ostendit Esta utr̃ locus incãpa¬
niaȩ finib: ubi int̃sinũ adriaticũ ⁊ montẽ garganũ ciuitas sepontus posita :
gl a psatussũ gestat ełam ł lanemorta libi hoc modo cognnã abellus mnadẽ¬

Expanded text:
: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam et tropaea viemoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor archangelus, e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita esquam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cogn
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ sũ me pat̃tuũ: in quo uisibilis celsa stattibiq gloria: quiq nr̃ dñs
quiqituss unicus. spirat depatrio corde paraclitũ: ꝑquẽ splendo
laus sapientia maiestas bonitas & pietas tua : Regnũ c̃tinuat eus
nomine triplicitexens: omnib: ꝑpetuis altis sđa scłis. am̃.
Satis fecisse mereor succincto carmine plectro: pluranã referre gra
Netesse quoq: nec opinor. Haec pauca ex am&ris reciꝓcare studiu uersid
adludentib digitis tariti amore antestitis: Curaũt haec metrica uoluerũ
per paucaratione c̃ponere ndiffera breuit̃ explanare. Cata qie ursa
muapultistꝰ quostudiorũ scłariu disciplina ꝑ poeicos magisdlaicias ecarimnũ

Expanded text:
genitum, summe Pater, tuum in quo visibilis stat tibi gloria, qui noster Dominus, qui tuus unicus spirat de patrio corde Paraclitum. per quem splendor, honos, laus, sapientia, maiestas, bonitas et pietas tua regnum continuat nunomine triplici texens, omnibus perpetuis altis saecula saeclis. Amen. Satisfecisse me reor succincto carmine plectro; plura nam referre gravor, necesse quoque nec opinor. Haec pauca exametris reciprocare studui versiculis, adludentibus digitis tanti amore antestitis. Cur autem haec metrica voluerim immoque per pauca ratione conponere, non differam breviter explanare: ea itaque causa, quia multi sunt, quos studiorum saecularium disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
cquies esst metuis uigilis adque iuruiis geminũ ingrebat crucaatũ
Miracala ait aliqua siltĩ demultis que gẽssit narranda acgredia r
incortiguis tãq partib uos agi in p̃dio sĩ stepliani Cũ uir scs ad fuisse
quedĩ mulier nomine b&tila neꝗt̃ a demonioa repia discrimine sue
uite sepe fortit̃ quaci ebat᷑: Cũq hec corã scm̃ p̃sule deba ehare cepisse
ut quicitã p̃iuluit inimicꝰ lt ubi xp̃s debuit habitare Illedomicuiu
uifeli possideat: Suꝑuenturaigit᷑ nocte : malierẽ inuagiliis bsti
mans & eiultans amuliere discessit il nogaudentib: om̃ib lus¬

Expanded text:
iam membris vigiliis adque ieiuniis geminum ingerebat cruciatum. 9. Miracula autem aliqua saltim de multis quae gessit narranda acgrediar. In contiguis namque partibus Vosagi, in praedio Sancti Stephani cum vir sanctus adfuisset, quaedam mulier nomine Bettila nequiter a daemonio arrepta, discrimine suae vitae saepe fortiter quaciebatur. Cumque haec coram sanctum praesule debacchare coepisset, Ut quid tam praevaluit inimicus, ut ubi Christus debuit habitare, ille domicilium infelix possideat? Superventura igitur nocte mulierem in vigiliis adsimans et eiulans a muliere discessit. Ilico, gaudentibus omnibus, ius
Abbreviated transcription (Latin):
nque signũ uoluis se monstrare. Ub postea culm̃ appositũ ⁊
urie sc̃q babtiste ioħis altaria statuuit Tan dẽ pnt ste
usbri reꝑto c̃silo ab romano e p̃o quid dehis agendũsit ꝑ
aincios sciscitabat᷑ Qui tunc forte in monte fere quingeo¬
nimo miliario aromana ur bedistante qũe itcol& scu
iluestri cognomine uocan eo qđ ipseibi quondã exuil aue

Expanded text:
suae signum voluisse monstrare. Ubi suae signum voluisse monstrare. Ubi Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulave
Abbreviated transcription (Latin):
damoni coredactis spiritu. obuiant xp̃i ani pagans. At quae
Iiñ primobelli paratu. garganus inminso tremorȩ concutitur
Fulgora crebra uolant & caligo tenebrosa totum montis cacumen
obduxit. Implata prophetia qua dñm laudans. Qui facit in qui
an gelos suos sp̃s & ministros suos flammam ignis. pugiunt
pagani partim ferrȩ ostium. partem igniferis sagittis impul
Etnae apolimꝰ quae sequaentib: at que extraemaq: qua̧ cedentib
aduersaris mornia tandem suȩ orbis moribunda sub intrant
Qui autem aruasaerȩ periculum comperto quod angelis dit̃
in ad iutorium uenir& xp̃i anis. Nam & sex cantos fermae suã
flumin ȩ uidebant in teremptos. Regi regũ xp̃o continuo
colla submĩtentaes armis induunt᷑ fidei. Cũ quȩ domum
reuaersi uictores uotad ño gratiarũ ad templũ referraent
archangelo uident mana iuxta ianuam siptem trionalem
quam pre dix̃ instar posterulȩpus illȩ quasi homin is uestigi
noris arcius impressa. Agnoscunq beatũ michaelẽ hoc p̃sen

Expanded text:
demoniaco redacti spiritu, obviant christiani paganis, atque in primo belli apparatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque sequentibus atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae
Abbreviated transcription (Latin):
minente agam̃ ambo
triduanũ cũ ciuib nr̃is ieiuniũ
haincꝙ edificaui eccłam dedicare ip̃se enĩ quic̃ didi etiã dedi¬
nẽ patrono p̃cibi locũ feequentate Eccequidẽ crasibimis sacele¬
brante populus iuxtamorẽ cõmunicet meũ autẽ tritosten¬
dere quo modo ꝑme ⁊ locũ c̃secra uerĩ . Illi ad ueniun mane cũ
oblationib: ⁊magna instantia p̃cũ ior a tregiã australẽ iec ce¬
longa porticus in aqui lonẽporrecta atq illã at tingens poste

Expanded text:
minente, agamus ambo triduanum cum civibus nostris jejunium, didi, etiam dedinte patrono, precibus locum frequentate. Et te quidem ibi cras missam celebrante, populus juxta morem communicet. Meum autem erit ostendere quomodo per memet locum sacraverim ipsum. Illi adveniunt mane cum oblationiblonga porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens poster
Abbreviated transcription (Latin):
ueris celsoq in sublime faro sustuleris : Vnde eqdẽ arumo iã cneo exeiꝰ ũb̵ tate refoto
exẽ plaria &iã integerrimi uoluminis fratribris maliq c̃fecto: totũq dernũ uoli
nlibatũ ascitati ur̃ ae remissũ orationũ uestrarũ supplex quaeso suffraguã dõneso
& nameros homines sublimia facta ferentes & uir tutes intẽpora honos frequeatant loo¬
qua. Quorũ fainã laudesq porte plectro iagenus noctentes. ficta m̃datia diuersis ct¬

Expanded text:
veris celsoque in sublime faro sustuleris. Unde equidem, animo iam meo ex eius libertate refoto, veris celsoque in sublime faro sustuleris. Unde equidem, animo iam meo ex eius libertate refoto, exemplaria etiam integerrimi voluminis fratribus mihique confecto totumque demum volumen inlibatum a sanctitate vestrae remissum, orationum vestrarum supplex quaeso suffragium, domne sInnumeros homines sublimia facta ferentes, et virtutes in tempora honos frequentat longinqua: Quorum famam laudesque poete plectro ingeniis nectentes, ficta mendacia diversis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ude pbenderis iuxta prudentiã tibi c̃lotã studiose em̃des Niobisq demnd̃ et̃ datar estaures:
le indño & noli frat̃ differre qđ quaeso: REXRVpT adDOΝuadDΟΝΕ ΛRΟDΟBΕRTO
Iño uere sancto culmine a postolico sublimato: mihiq cnodis oranib: uenerabilit̃ pferendo dõ no
e patrida donipapae hro dobert᷑ peccator. Decreuorã qdẽ gratifice iussioni ur̃ne. uene¬
rabilis pat̃ opteperare : Nui iuperitiae meae prudentia ur̃a indictandistudio tanto pere
obuiassa Totũ itaq uolum̃ quouita sc̃i etinet᷑ eligii asciinis adima usq: solerti ut iusse ras cura
qd ẽ ꝑcurrens : Nihil omcuno qđ adicere em̃dariq: deberẽ. usquã potui repperire: Sedmagi
iotius qđ ad mirarer uenerarer p̃ferrẽ & p̃dicarẽ. Et utuere fatear purxisse mibullic u¬
ris sc̃itatistue immoq beatissui antestitis eligu integerrimã formã : Itauttull proesis
de fuerit ex cunctis scĩ uirtib : qđ ñ potentatu uerborũ ꝑ singula in uestigauetis uentila¬

Expanded text:
ehenderis, iuxta prudentiam tibi conlatam studiose emendes nobisque demum emendata restaures. Vale in Domino et noli, frater, differre quod quaeso. RESCRIPTUM AD DOINO VERE SANCTO, CULMINE APOSTOLICO SUBLIMATO MIHIQUE MODIS OMNIBUS VENERABILITER PRAEFERENDO, DOMNO ET PATRI DADONI PAPAE HRODOBERTUS PECCATOR. Decreveram quidem gratificae iussioni vestrae, venerabilis pater, obtemperare, nisi inperitiae meae prudentia vestra in dictandi studio tantopere obviasset. Totum itaque volumen, quo vita sancti continetur Eligii, a summis ad ima usque sollerti, ut iusseras, cura quidem percurrens, nihil omnino quod adicere emendarique deberem usquam potui repperire, sed magis potius quod admirarer, venerarem, praeferrem et praedicarem. Et, ut vere fatear, pinxisse mihi illic videris sanctitatis tuae immoque beatissimi antestitis Eligii integerrimam formam, ita ut nihil prorsus defuerit ex cunctis sancti virtutibus, quod non potentatu verborum per singula investigaveris, ventila
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ solũ lectitare: uerũ etiã manib sit congere fastidium.
At nr̃a haecsi placet oratio: ꝑ in colomem statũ catholice seruet᷑
eccłae. Nã p̃miũ laboris nr̃i: ultima confido pensabit dies.
Sedne ꝓlixa prae fatio prius fastidiũ generet quã lector
suꝑciliũ historiae inclinet: licet cã uere cundia fratribus
quidem oboedientiã & illi inpendo de quo ñ digne loquor in iuriã
sed tribuat ueniã. Confido enĩ: qđ de uotione non offendo.
Nunc uero haec prima in fronte : ex eiꝰ uita propono.

Expanded text:
que non solum lectitare, verum etiam manibus sit contingere fastidium; que non solum lectitare, verum etiam manibus sit contingere fastidium; at nostra haec si placet oratio, per incolomem statum catholicae servetur ecclesiae, nam praemium laboris nostri ultima, confido, pensabit dies. Sed ne prolixa praefatio prius fastidium generet, quam lector supercilium historiae inclinet, licet cum verecundia fratribus quidem oboedientiam et illi inpendo de quo non digne loquor iniuriam; sed tribuat veniam: confido enim, quod devotione non offendo. Nunc vero haec prima in fronte ex eius vita propono.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid flacci solonii uarronis democreti. plauti. et ciceronis
aliorũq: solertia quos enumerare superuacaneũ puto: nos¬
tris uiuat utilitatibus. His itaque omnibus cũ suis uanis stu¬
dus omissis. ad simplicẽ ꝓpositae ꝓperemus historiae seriem
Ad est ille plasmator quilinguis infantiũ facit disertas. Cuĩ
gratiã nob̵ ad ese supplices obtam̃. ut ipso anauente: confesso¬
tis sui palmam gradatim narrare possim. Quaꝓpter lectores
obsecram : et ꝑgloriosũ xp̃i. aduentũ optestamur: ut siquis
haec legens amore captus exẽplare uoluerit: syllabar um
decrim̃ta sũmopere obseruet: &dudũ conscripta expͣlarib
rursus conferat corrigenda. ut quȩo cũstudio et sollicitudine
scripta sunt. cũcura et diligentia trans seribantur. Haee id¬
cir co quia plerũq uidemus non nulla uolum ina et prae cipue
scoꝵ gesta ita scriptorũ uitio de prauata: ut studiosis quibus¬

Expanded text:
? Quid Flacci, Solonii, Varronis, Democreti, Plauti et Ciceronis ? Quid Flacci, Solonii, Varronis, Democreti, Plauti et Ciceronis aliorumque solertia, quos enumerare supervacaneum puto, nostris iuvat utilitatibus ? His itaque omnibus cum suis vanis studiis omissis, ad simplicem propositae properemus historiae seriem. Adest ille plasmator qui linguas infantium facit disertas; cuius gratiam nobis adesse supplices obtamus, ut, ipso annuente, confessoris sui palmam gradatim narrare possimus. Quapropter lectores obsecramus et per gloriosum Christi adventum obtestamur, ut si quis haec legens amore captus exemplare voluerit, syllabarum detrimenta summopere observet et dudum conscripta exemplaribus rursus conferat corrigenda, ut quaeque cum studio et sollicitudine scripta sunt, cum cura et diligentia transcribantur. Haec idcirco, quia plerumque videmus nonnulla volumina et praecipue sanctorum gesta ita scriptorum vitio depravata, ut studiosis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus retexat aperta. Nam & ec lesiasticũ dogma. etiam¬
sihabeat elo quii uenustatẽ: it a eã dissimilare debet acfugire
ut non otiosis phyloso phorũ sectatoribi: sed uniuerso loquat᷑
hominũ generi. Nec etũ operis est diuinae doctrinae sofistice
& eloquenter signare sermores: cũ scriptũ sit. Quis ofistice loqͥt᷑
odibilis est. Non enĩ ÷ data illi ad ñõ gratia. quid enĩ legentibus
nobis diuersa grammaticorũ argum̃ta ꝓficiunt cũ uideant᷑
potius subuertere quã aedificare: quid in quã phitagoras
socratis. plato & aristotilis. nobis phr̃łoso phando consulunt.
quid celeratorũ necuae poetarũ: omeri uidilicet uirgilu
& menandri. legentibus c̃ferunt: Quid inquã salustius erodotus
&liuius. gentiliũ teexendo historias. xp̃iane prosunt familiae:
quidlisias gr&chus demostius. et tullius. artis oratoriae insis¬
tendo: xp̃i puris atq praeclaris possunt c̃parari. doctrinis

Expanded text:
prorsus retexat aperta. Nam et ecclesiasticum dogma, etiamprorsus retexat aperta. Nam et ecclesiasticum dogma, etiamsi habeat eloquii venustatem, ita eam dissimilare debet ac fugire, ut non otiosis phylosophorum sectatoribus, sed universo loquatur hominum generi; nec enim operis est divinae doctrinae sofistice et eloquenter signare sermones, cum scriptum sit: Qui sofistice loquitur odibilis est; non enim est dato, illi a Domino gratia. Quid enim legentibus nobis diversa grammaticorum argumenta proficiunt, cum videantur potius subvertere quam aedificare ? Quid, inquam, Phytagoras, Socratis, Plato et Aristotilis nobis phylosophando consulunt ? Quid sceleratorum neniae poetarum, Omeri videlicet, Virgili i et Menandri, legentibus conf erunt ? Quid, inquam, Salustius, Erodotus et Livius gentilium texendo historias christianae prosunt familiae ? Quid Lysias, Grachus, Demostinis et Tullius artis oratoriae insistendo Christi puris atque praeclaris possunt conparari doctrinis
Abbreviated transcription (Latin):
raui. Nã cũ sim debitor decem milia : talentorũ: uel exiguũ
mee rusticitatis red deredebitũ conat̾sũ. Culpã scilicet᷑ me¬
tuens silentii incurrere : siagnitamiracula ut piger seruus
silendo occulerem. Neuel unius talenti creditam quantatẽ
dũ niteter cautius custodire: ualpa defossae pecunia ñ care¬
rem. Idcirco optimũ fore arbitratsũ: ut pecuniae cõmertiũ
quod ab omni potente accepi in laudibus omni potentis expen¬
derem. Atq id qđ ab eodem adeptus sũ indignus: eidem confer¬
rẽ subiectus. Vn de lector ẽ obsecro: ut uilitatẽ nr̃i sermonis
ñ usqi quaq despiciat. Quia & si ut cũq eloꝗnt᷑ possit oratiopni
itastilũ placet corrigere : ut nec simplicibus quibus que grãma¬
ticorũ sectando fumus dis pliceat: Nec scolas ticos. etiã nimia
c̃tentos rusticitate o offendat: sed ꝑ paucis operta cunctis

Expanded text:
ravi. Nam cum sim debitor decem milium talentorum, vel exiguum ravi. Nam cum sim debitor decem milium talentorum, vel exiguum meae rusticitatis reddere debitum conatus sum, culpam scilicet metuens silentii incurrere, si agnita miracula ut piger servus silendo occulerem, ne vel unius talenti creditam quantitatem dum niterer cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. Idcirco Optimum fore arbitratus sum, ut pecuniae commertium, quod ab omnipotente accepi, in laudibus omnipotentis expenderem, atque id quod ab eodem adeptus sum indignus, eidem conferrem subiectus. Unde lectorem obsecro, ut vilitatem nostri sermonis non usqneqnaque despiciat, quia etsi utcumque eloquenter possit oratio promi, ita stilum placet corrigere, ut nec simplicibus quibusque grammaticorum sectando fumus displiceat nec scolasticos etiam nimia contentos rusticitate offendat, sed perpaucis operta, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis inquirens: sed scĩ simplicem uitam. simplici sermo¬
ne ipsius animatus p̃cib: enarrare tẽptabo. Eiusq uitae cursũ
licet sermone inculto ingenti tamem amoris obtentu ferre
conabor in publicũ. ut cuiꝰ est uitae cũ xp̃o memoria gloria
relatu cel ebretur inmundo. breueque uitae spacium act̾na
me moria conpenset in scłm.. Atq in hominum ore dulci cõme¬
moratione uiuat interris : quicũ suppraemis beatie uiuit
incaelis. Et si quidem uelit quis omnem eiꝰ ordinẽ uitae lite¬
rarum tradere monim̃tis: certũ est quatanta sunt : quae
& uoliam̃ magnũ reqͥrant etotiũ. At ego cũsum sic̃ sũ ꝓfessus
inperitꝰ sermone etcũ excellertius sitꝰ uirũ sanctissimũ
mirari quã loqui: cũ etiã doctissimi quic quid de eo dicere
potiuis sent minus procul dubio sit quã meretur tam̃ ardore
dilectionis plus in illo quid uelim. quã inme quid possim c̃s̃ide¬

Expanded text:
sermonis inquirens, sed sancti simplicem vitam simplici sermosermonis inquirens, sed sancti simplicem vitam simplici sermone, ipsius animatus precibus, enarrare temptabo, eiusque vitae cursum, licet sermone inculto, ingenti tamen amoris obtentu ferre conabor in publicum: ut cuius est vitae cum Christo memoria, gloria relatu caelebretur in mundo, breveque vitae spatium aeterna memoria conpenset in saeculum atque in hominum ore dulci commemoratione vivat in terris, qui cum suppremis beate vivit in caelis. Et si quidem velit quis omnem eius ordinem vitae litterarum tradere monimentis, certum est, quia tanta sunt, quae et volumen magnum requirant et otium. At ego cum sim, sicut sum professus, inperitus sermone, et cum excellentius sit virum sanctissimum mirari quam loqui, cum etiam doctissimi quicquid de eo dicere potuissent, minus procul dubio sit quam meretur, tamen ardore dilectionis plus in illo quid velim, quam in me quid possim conside
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriae martrrũ litterarũ iam moni m̃tis habentur inditae
multique nobiliũ exgestis eorũ reliquere molem uolum inum
nos modo uelexiguũ iuxta qualitatem ingeni aptare tẽp¬
tamus lilrum. In quo de ortu uitaeq: cursu: & glorioso obitu
i scĩ acbeatissimi confessoris & ep̃i eligui: quat adplenum
expertisumus adiuuante suꝑ nagratia explicandum susce¬
pirꝰa idetiara antenos iam factatum. ab aliqu̾bus eruditissi¬
mis comperimus. Sed quia illi curis obligatis accularibus ut
et ipsi profitentur cũ festinatione fineresermonẽ : indignũ
duximus uttã largabonitas. tãque eximia scĩtas. arto partoq
attenuaretur affatu. quã uis ergo & nos tantȩ rei narta¬
tione minussimus idonei: indignũq uideatur tã laudatae
iuuerit fauor quae mihi conperta sunt: quaeq: adremoriam
dñs reduxerit : quã quã in perito digeram stilo. Nonleporema

Expanded text:
victoriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, victoriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum iuxta qualitatem ingenii aptare temptamus librum, in quo de ortu vitaeque cursu et glorioso obitu sancti ac beatissimi confessoris et episcopi Eligii, quae ad plenum experti sumus, adiuvante superna gratia, explicandum suscepimus. Id etiam ante nos iam factitatum ab aliquibus eruditissimis comperimus, sed quia illi curis obligati saecularibus, ut et ipsi profitentur, cum festinatione finiere sermonem, indignum duximus, ut tam larga bonitas tamque eximia sanctitas arto parcoque attenuaretur affatu. Quamvis ergo et nos tantae rei narratione minus simus idonei, in dignum que videatur tam laudatae iuverit favor, quae mihi conperta sunt quaeque ad memoriam Dominus reduxerit, quamquam inperito digeram stilo, non leporem
Abbreviated transcription (Latin):
umgentiles poetae studeant sua figm̃ta prolixis pom¬
parestilis: & sae uane fandarum renouent contagia
rerum: ac plurima niliacis tradent m̃datia biblis.
eorũ que uanatantũ discurrunt gloria que ueterũ nec tunt
mendatia: curnos xp̃iani saluti feri . taceamus miracula
xp̃i: cõpossimus sermone uel tenui aedificationis historiã
pandere plebi. Praesertim. cũ et ecclesiastica traditione
& a postolica ammone amus auetoritate: descorũ gestis
seu uirtutibus non nulla commemorare : ut scriptũ est.
memoria sc̃orũ cũ laudibus. Et illud. Laudem̃ ui ros gloriosos qͥuicer᷑
regnamundi: ut sit memoria eorũ inbene dictione : & nom̃ illorum
permaneat in act̃num. Quocies cũque ergo sc̃orũ sollẽnia anniuer¬
sario curriculo celebramus aliqua exeorũ gestis. ad edificationẽ
xp̃ianȩ plebis conuenientia: in xp̃i laudibus recitare debemus
Quia igrair ominiũ penemiracula confessorũ. & multi plices

Expanded text:
um gentiles poetae studeant sua figmenta prolixis pompare stilis et saeva nefandarum renovent contagia rerum ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, quae veterum nectunt mendacia, cur nos christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi ? Praesertim cum et ecclesiastica traditione et apostolica ammoneamur auctoritate de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum. Quotienscumque ergo sanctorum sollemnia anniversario curriculo caelebramus, aliqua ex eorum gestis ad aedificationem christianae plebis convenientia in Christi laudibus recitare debemus,Quia igitur omnium paene miracula confessorum et multiplices
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑducant illã antetribunal metuendi iudicis. Et tunc illa memoraas
isuamala quaedie noctuq gessit: c̃tremescit. & quaerit ea fugere: induci
peteredicens. Date mihi ud unius hora espatiũ. tuanc quasi simul loqintes
aratur acorpore: et ꝑgit plena peccatis & ingenti c̃fusione depressa. Iustiũ
ima cũ sẽparat᷑ acorpore. U̾timet nec expauescit: sed magis cũgaudio egradit̃
iabomnilabe peccati ad requiẽ trarsirt possitis. Nec arbitra ncu uosduuin hos
ndo manisut os. quia rururũ ꝓ ueruet. ut ñc̃cedat᷑. p̃dominucũ p̃ceptũ missũ. nec unũi

Expanded text:
ut perducant illam ante tribunal metuendi Judicis, et tunc illa memorans ut perducant illam ante tribunal metuendi Judicis, et tunc illa memorans opera sua mala quae die noctuque gessit, contremiscit, et quaerit ea fugere, induciasque petere, dicens: Date mihi vel unius horae spatium. Tunc quasi simul loquentiaseparatur a corpore, et pergit plena peccatis, et ingenti confusione depressa. Justi vero anima cum separatur a corpore, non timet, nec expavescit; sed magis cum gaudio egreditut, liberi ad omni labe peccati ad requiem transire possitis. Nec arbitramini vos diu in hoc mundo mansuros; quia nimirum proveniet, ut non concedatur post dominicum praeceptum mis
Abbreviated transcription (Latin):
iniseria ur̃a. Quod uos eitis nos fuimus qđ nossumus. uoseritis
lsta orania fratres sollicita consideratione pensate: et haecesi¬
dati onẽ quantũ potestis festinate. Nolite neglegere quodu
pius dr̃s peccantes sustinet . qui a quanto diutius. spectat u
emndetis tanto grauius uindicabit sineglexeritis. Si forte
putatis ua quod finis mundi tardius ueniat: uel suum
us qs qi c̃sideret finẽ. Eccedũ libentet ac iocundissima&e moratur homo in iut
multaq in longo tẽpore disponit agenda repente rapit᷑ in mortẽ: & exin¬
us. aufert᷑ accrpore. Sed ille beat̾ ÷: qui antea semꝑ horã illã habuerit
ue oculos: et festinauerit in illa hora mortis paratus inueniri: ut possit
sti metus terrorẽ euadere. Quod si uultis scire: cũ magno metu kañi
inis que doloribus separat᷑ anima a corpore. Ueniunt enĩ angeli ad sumere

Expanded text:
miseria vestra; quod vos estis, nos fuimus; quod nos sumus, vos eritis. miseria vestra; quod vos estis, nos fuimus; quod nos sumus, vos eritis. Ista omnia, fratres, sollicita consideratione pensate, et haec consided emendationem quantum potestis festinate; nolite negligere quod pius vos Dominus peccantes sustinet, quia quanto diutius expectat ut emendetis, tanto gravius vindicabit si neglexeritis. Si forte putatis quod finis mundi tardius veniat, vel suum unusquisque consideret finem; ecce dum libenter ac jucundissime moratur homo in mundo, multaque in longo tempore disponit agenda, repente rapitur in mortem, et ex improviso aufertur a corpore; sed ille beatus est qui antea semper horam illam habuerit ante oculos, et festinaverit in illa hora mortis paratus inveniri, ut possit tanti metus terrorem evadere. Quod si vultis scire cum magno metu, charissimi, magnisque doloribus separatur anima a corpore, veniunt enim angeli eam assumere,
Abbreviated transcription (Latin):
onsil ratis quiaoari conditione in hocmundo uenistis uniqdno si
bratidudinem uenietis. Aut quare pauꝑ uobcã nonaccipiat el
an umna it cestis salsustonerit inpunitus ł tdaud ad dãnuss
d os unquit om̃s quilo quunt᷑ m̃daciũ. Vnde & apostolus. Depon¬
in quit uiadatut̃i. loquimini ueritatẽ unus qsq cũ fratre suo i
engo uita positiita agite ut cũ hinc migraueritis ec caro uesiiu
mnuibus corperit deuorari insepulchro : anima ornaca bonis cꝑibs
cũ scis omnibus lactetur incaelo. Retrahac uos amnalis opibis us
cotorũ iateritus earũ quasiam pmisistis. adcendite calamicas
Consi derate diuitũ sepulchra uel eorũ quiante par uoter
uobis cũ eranit: quid fue ĩ et quid sutct: uel qe is diuitiae etcus¬
tas seli ꝓfuit. Ecce nihil exeis nisi soli cineres remanserunt. Q
siloqui possent. haec uobis ꝓcul dubio dicerent. Utquid in fels
mpletis. Considerate ossa nr̃a &e uel si cuobis horreat cupitasi

Expanded text:
onsideratis quia pari conditione in hoc mundo venistis, unique Dombeatitudinem venietis? Aut quare pauper vobiscum non accipiat cibum, animam ; et testis falsus non erit impunitus . Et David ad Dominum: Perdes, inquit, omnes qui loquuntur mendacium . Unde et Apostolus: Deponentes, ait, mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum fratre suo . In hac ergo vita positi ita agite, ut cum hinc migraveritis, et caro vestra a vermibus coeperit devorari in sepulcro, anima ornata bonis operibus cum sanctis omnibus laetetur in coelo. Retrahat vos a malis operibus vel peccatorum interitus; eorum quos jam praemisistis attendite calamitates; considerate divitum sepulcra; vel eorum qui ante parvo tempore vobiscum erant, quid fuerunt, et quid sunt, vel quid eis divitiae et cupiditas saeculi profuit: ecce nihil ex eis nisi soli cineres remanserunt, quia si loqui possent, haec vobis procul dubio dicerent: Utquid infelicerepletis? considerate ossa nostra, et vel sic vobis horreat cupiditas vel
Abbreviated transcription (Latin):
nact̃nũ : Et omiradñi potentia cuĩ ex ẽ plũ secutꝰ fuerat in uerbo : eidem &iurtꝰ¬
bsequit᷑ ineffectu. Nã post non longũ spaciũ arefacta arbusta siccademũ ꝑmani
neũ: Mer ito igit᷑ in hoc oꝑe dominicũ secutꝰ exẽplũ: arbustȩ cũsiducia imꝑerauit
side plenius si madominicã tenebat sententiã quadicit᷑: Quia qͥcredit unne :
mis sarũ sollẽpnia. euuangelica uixta morẽ lectione expleta : diuina eligius¬
A populũ p̃dicaret mandata uehem̃t̃ int̃cipiebant uerba eiꝰ plurimidebe¬
antes in eccła. Tunc eligius porrecta c̃tra in pacientes manu: p̃cepit in nomuine
nĩ erant duo decim uerũ &iã &de mones : Ñ ferentes tantã uerborũ ei uirtutẽ
onfestim ut illemanũ c̃tra eos ꝓtendit : non nullos ex eis relinq:ntes c̃fusi fuger̃
cuasadudũ obsessa. sana ili codimiser̃.¬

Expanded text:
in aeternum'. Et, o mira Domini potentia! cuius exemplum secutus fuerat in verbo, eiusdem in aeternum'. Et, o mira Domini potentia! cuius exemplum secutus fuerat in verbo, eiusdem subsequitur in effectu; nam post non longum spatium arefacta arbusta, sicca demum permanet in aevum. Merito igitur in hoc opere Dominicum secutus exemplum, arbustae cum fiducia imperavit, qui fide plenissima Dominicam tenebat sententiam, qua dicitur: Quia qui credit in me, non missarum solemnia, evangelica juxta morem lectione expleta, divina Eligius populo praedicaret mandata, vehementer intercipiebant verba ejus plurimi debacchantes in ecclesia. Tunc Eligius porrecta contra impatientes manu, praecepit, in nomine enim erant quam duodecim, verum etiam et daemones non ferentes tantam verborum ejus virtutem, confestim ut ille manum contra eos protendit, nonnullos ex eis relinquentes, confusi fugerunt, ac vasa dudum obsessa sana illico dimiser
Abbreviated transcription (Latin):
uet darẽ tibi glor id. asecipemortẽ ut tuuiueres sine fine c̃dit̃ laciu in sepuld
uttu regnares ia ecelo. Haec om̃ia ꝓuobis sustirui. Amplior ahorũ qdut u
it ẽcertamen fee remniue ates: seductorc̃ magis quãme secuti estis. E⁊ deticle
ele gistis tenete. Contẽ psistis lucẽ: possidete tenebras Amastis mnorte io¬

Expanded text:
ut darem tibi gloriam: suscepi mortem, ut tu viveres sine fine: conditus latui in sepulcro, ut darem tibi gloriam: suscepi mortem, ut tu viveres sine fine: conditus latui in sepulcro, ut tu regnares in coelo. Haec omnia pro vobis sustinui. Ampliora horum quid voecepta mea semper rennuentes, seductorem magis quam me secuti estis. Ecce modo  Ergo quod ipsi elegistis, tenite: contemsistis lucem, possedite tenebras; amastis morte
Abbreviated transcription (Latin):
itiui et dedistis taibi bibere. hos peserã : & collexistis me. Nudus & operustis
b. Infirm et incar cere: et uisitastis me haec quãdui fecistis uni exminimis
is: mihi fecistis. Turic omaibi aspicientibi: ostendet liuores: ficur asq lauo
ebaris collo caui : Sed tume. maq uissa c̃tẽpaens. decepterẽ sequi alaustne
ue etiusta poena dãnat: in ferni supplicus es deputatus. Post ea misert̾ tui carnẽ
supsi: lat̃cis int̃ pereattres habitaui: contumelias &uerbera ꝓte sustinui atte
perẽ colaphos etsputa suscepi: Uttibidulcedinẽ paradis redderẽ : acetũcũ
lebibi : Propt̃te uepribus coronatus: cruci ad fixus. lancea ualneratꝰ su: ꝓpt̃te
ri claustra adi. Vttuincaelo regnares: inferni ꝓfunda penetraui. Agnosce
go: quaeꝓte impietas humama ꝑtuli. Ecceliuores quos ꝓte excepi: ecceclauorũ foramin.
pi ad fyxus incruce pependi. Suscepi dolorestuos. utte possem sanare. Suscepi poenã

Expanded text:
stis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me; infirmus et in carcere, et visitastis me. Haec quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Tunc omnibus aspicientibus ostendet livores et fixuras clavormerebaris, collocavi: sed tu me meaque jussa contemnens, deceptorem sequi maluisti, unde et justa poena damnatus inferni suppliciis es deputatus. Postea misertus sum tui, carnem assumpsi, in terris inter peccatores habitavi, contumelias et verbera pro te sustinui: ut te eriperem, colaphos et sputa suscepi; ut tibi dulcedinem paradisi redderem, acetum cum felle bibi. Propter te vepribus coronatus; cruci affixus, lancea vulneratus sum. Propttari claustra adii; ut tu in coelo regnares, inferni profunda penetravi. Agnosce ergo quae pro te, impietas humana, pertuli. Ecce livores quos pro te excepi, ecce clavorum foramina quibus in cruce affixus pependi. Suscepi dolores tuos, ut te possem sanare; suscepi poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
pore laboretis. quia caro pauco tẽpore erit in hoc mundo: animo
uero sibene agit sine fine regnabit incaelo. Ađsimale egerit:
si ne misericordia ardebit in inferno. qui euero non cogitat nisi
Illi enĩ prodest qđ xp̃ianus uocatur: qui semꝑ xp̃i p̃cepta et mentae
retinet etoꝑe ꝑficit. qui furtũ scilicet non facit: qui falsũ testimo¬
niũ nondicit: qui nec mentitur nec ꝑ iurat: qui adulteriũ ñ cõ
est menangeliis traderedicens. Non honis inẽ cidiũ facies sn oncau¬
bis non sacies furtũ Non falsũ testimoniũ dicrs ñ ꝑiar fiauies: ponadi¬

Expanded text:
pore laboretis, quia caro pauco tempore erit in hoc mundo, anima pore laboretis, quia caro pauco tempore erit in hoc mundo, anima vero, si bene agit, sine fine regnabit in coelo; at si male egerit, sine misericordia ardebit in inferno: qui vero non cogitat nisi illi enim prodest quod Christianus vocatur, qui semper Christi praecepta et mente retinet, et opere perficit, qui furtum scilicet non facit, qui falsum testimonium non dicit, qui nec mentitur, nec perjurat, qui adulterium non comignatus est in Evangeliis tradere, dicens: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, non perjurabi
Abbreviated transcription (Latin):
nsderate fratres quã larga est bonitas di nr̃i: quã ineffabilis misericordia
Cotidie contẽ pnitur: & cotidie nos ad paenitentiã benignis sima pietate
orest quidẽ indulgeritiã reis dare. potest ipse sententiã suã reflectere: potest
mni tendi gratis indialgero npotest tar̃m nisi iustis sitne iudi care. Q tai est apus
cõmutatio: Nec uicis situdirus obũbratio: Aequissune es̃ĩ eudicat atos ledeoq¬
tes sedta carius caiusq facta repensat: Bomascilicetbonis. simala malisi ldeo ni

Expanded text:
nsiderate, fratres, quam larga est bonitas Dei nostri, quam ineffabilis misericordia nsiderate, fratres, quam larga est bonitas Dei nostri, quam ineffabilis misericordia eius! Cotidie contemnitur, et cotidie nos ad paenitentiam benignissima pietate Potest quidem indulgentiam regis dare, potest ipse sententiam suam reflectere, potest paenitenti gratis indulgere; non potest tamen nisi iustissime iudicarcommutatio nec vicissitudinis obumbratio. Aequissime enim iudicat atque aequaliter secundum uniuscuiusque facta repensat, bona scilicet bonis et mala malis. Ideoque,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uobis. Sup plicia i piorũ et loria iustorũ uobis denuntiatast̃. la istrors
secut᷑ fuerti hocutiq illic possidebut: Vitã ergo aet nãtoto isuccupises
ret em̃dationẽ urãmdiutius differatis : sed ad lucranda celestia regna ula
ipsi relinquite. ꝗł lacis iltius fine ꝑdendũ ẽ. Surgat ia queso qui cũn ptua¬
iia adstrietus tenet᷑. et ex ꝑgefactus a somno sue mortis euigilet: Recurrat
rast: quiareuera multo melius ÷ hic pauco tẽ pore paeniteri: quã ꝑtot milia arnor
rtni supplicia sustinere. Si excorde ergo paenituerit: cito succur ret illi redẽptor
utridua nũ suscitauit iã fetidũ latarũ. Paratus est sẽꝑ ille misericordit sinus.
s nagis criminib rematendis. dĩ ũquã miseri cordia desperanda: quia i pse cotidie
ne paenitentiã agecte: quã supra non aginta nouẽ iustis qui ñ in digent paenicen¬
u. Et illud. Nolomortem peccatoris sedut c̃uertat᷑ adme et uiuat᷑ dicit dr̃s¬

Expanded text:
sunt; supplicia impiorum et gloria justorum vobis denuntiata sunt; jam vero secutus fuerit, hoc utique illic possidebit. Vitam ergo aeternam toto nisu concupiscite, nec emendationem vestram diutius differatis, sed ad lucranda coelestia regna ultro ipsi relinquite, quod lucis istius fine perdendum est; surgat jam, quaeso, quicunqua adstrictus tenetur, et expergefactus a somno suae mortis evigilet. Recurrat is quae gessit, quia re vera multo melius est hic pauco tempore paeniteri quam per tot milia annorum inferni supplicia sustinere. Si ex corde ergo paenituerit, cito succurret illi redemptor, qui quatriduanum suscitavit iam fetidum Lazarum. Paratus est semper ille misericordiae sinus vis magnis criminibus remittendis Dei umquam misericordia desperanda, quia ipse cotidie tore paenitentiam agente, quam supra nonaginta novem iustis, qui non indigent paenitentiam; et illud: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur ad me et vivat, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
opie eaũt rattrer sũ nihil÷ aliud quã in eo quẽ quã paenetei deuo corderut hoao
arso oluã danis de sideriis obligari. Deniq abspe uenue nullanos naloiã quantita
nocit̃ aqra las st grauis eu lpa humana largior nihil ominus est consa ded dia
uuia. Nnde e psalmistadicit᷑ cmulta: apud dita misericer da e copi ostaapadidue b¬
ne sib mnemor iar resoueat: ħ ae nos pcepta frequent sollaentenci neb ne eute¬

Expanded text:
Respicere autem retrorsum nihil aliud est quam in eo quemquam poenitere quo coeperit bonorsum mundanis desideriis obligari. Denique ab spe veniae nulla nos malorum quantitas revocet: quia quamvis gravis sit culpa humana, largior nihilominus est misericordia divina. Unde per Psalmistam dicitur, Multa est apud Dominum misericordia, et copiosa apudnoctibus memoria refoveat, haec nos praecepta frequenter sollicitent; debit
Abbreviated transcription (Latin):
igeri mo nec patiaris usquã diuulgare eũ : Seduade & cũ gratiarũ actione
b̃tibi pius dñs largit᷑ ⁊: in usus necessarios expende: Tunc ille coepit roga¬
dueũ uedignaret᷑ ipse iterũ ad domũ eiꝰ usq fatigari ac ꝑsemet ipsã temetu
llul benedicore & utendũ ȩxuase ꝓferte: Qđ nisi faceret: testabatur seno¬
omĩ einde umquã uel guttã soris p̃mipere: Atille cernens de uotio ne m
onious. parit̃ addorũ ꝑrexit. Et ingrossus domũ: ꝓset auit se in pauuim̃to ac diu¬
nissimo s̃ cẽ fudit. post orationẽ uero ẽsi derans apotera pletar. sassit sea reser

Expanded text:
hic sermo, nec patiaris usquam divulgare eum, sed vade et cum gratiarum actione hic sermo, nec patiaris usquam divulgare eum, sed vade et cum gratiarum actione quod tibi pius Dominus largitus est in usus necessarios expende'. Tunc ille coepit rogare eum, ut dignaretur ipse iterum ad domum eius usque fatigari ac per semet ipsum temetum illud benedicere et utendum ex vase proferre; quod nisi faceret, testabatur se nullatenus exinde umquam vel guttam foris praeripere. At ille cernens devotionem hominis, pariter ad domum perrexit, et ingressus domum, prostravit se in pavimento ac diutissime praecem fudit; post orationem vero considerans apotecam plenam, iussit eam reser
Abbreviated transcription (Latin):
ciperet : allatũ sibi poculũ benedicenis modicũ exeoꝓsatis factione hauxit:
Cuncti tam̃ comites oiꝰ : gratissime ubertimq potatist̃ : De in de benedicta domo:
ualedicens uirodis cessit: atq: ad monasteriũ suũ qđ in eadẽ urbe sitũ ẽ : admanendũ
iuertit : Postciuꝰ uidelicet abscessũ repente cadũ qđ adusus famulorũ eiꝰ pene
uerat ex haustũ diinitatis gratia exuberante uino usq ad sumũ ÷ repletũ
acto aũtdie altero fortuitu in gressus homo inpaenũ: inuenit tunnã quae pridie
acua ꝓperemanserat usq ados uino repletã. Ex quo uelie m̃t̃ moxattonitus
oepit nimiũ euentũ rei mirari : Confestimq hos pitissui merita reducens
diemoriã p̃ꝓpere adeũ ꝑrexit : Narrans quanta sibidñs aduentũ eiꝰ p̃stite¬
it. Qđ cũ eligius audisset agensdñs gratias: dix̃ adeũ. Paxtibi frat̃ tecũsit

Expanded text:
perciperet, allatum sibi poculum benedicens, modicum ex eo pro satisfactione hausit; perciperet, allatum sibi poculum benedicens, modicum ex eo pro satisfactione hausit; cuncti tamen comites eius gratissime ubertimque potati sunt. Deinde, benedicta domo, valedicens viro, discessit atque ad monasterium suum, quod in eadem urbe situm est, ad manendum divertit. Post cuius videlicet abscessum repente cadum, quod ad usus famulorum eius paene fuerat exhaustum, divinitatis gratia exuberante, vino usque ad summum est repletum. Facto autem die altero, fortuitu ingressus homo in paenum, invenit tunnam, quae pridie vacua prope remanserat, usque ad os vino repletam. Ex quo vehementer mox adtonitus, coepit nimium eventum rei mirari, confestimque hospitis sui merita reducens ad memoriam, praepropere ad eum perrexit, narrans, quanta sibi Dominus ad adventum eius praestiterit. Quod cum Eligius audisset, agens Domino gratias, dixit ad eum: Tax tibi, frater, tecum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Seatoñet uus quela labitcrs in sub urbio parisiaco: haud ꝓcul ab aslicabat
patri apostolorã principis cõmanens quẽ eligiuis ꝓ fuse etloustioretres
aniliariter diligebat ipseq abeo ꝓreuerencia scĩtatis unuicreliligebat
uidit er goquadã die ut p̃dia monasterid sui eligius lastrata. &agenitiliago
aiagressus parisius remcaret : Cũqi ñlonge ad omoeiꝰ cũ suo nobili utsolebat comi¬
acutramitẽ p̃terir&. fortuituille eminius c̃spiciens. cogno uit ilico adesse oligium:
unc obuiã accurrens : coepit genua eiꝰ lãbere dicens Est mihi pauxillulum
ulerni incadũ : diuertat quae so domin̾m̃s paulis ꝑ indomũ seruisua: ut hiqͥte cũst̃
ix comitantiũ uictꝰ p̃cib tandẽ addomũ diuercit : Erat aũt p̃fato uiro positũ
ius incellario qđ uulgo tutina uorat᷑ : duas fere aut trestantũ modo in sese metretas
iuni habens : Cũergo illic ingressus obnixe rogaret᷑ ut uel parũ qd ꝓbetiedictione

Expanded text:
ud procul a basilica beati Petri apostolorum principis commanens, quem Eligius pro fide et devotione sua familiariter diligebat, ipseque ab eo pro reverentia sanctitatis unice diligebatur. Accidit ergo quadam die, ut praedia monasterii sui Eligius lustrata, et a Gentiliago iam digressus, Parisius remearet. Cumque non longe a domo eius cum suo nobili, ut solebat, comitatu tramitem praeteriret, fortuitu ille eminus conspiciens, cognovit ilico adesse Eligium. Tunc obviam accurrens, coepit ienua eius lambere, dicens: 'Est mihi pauxillulum Falerni in cadum; divertat, quaeso, dominus meus paulisper in domum servi sui, ut hi qui tecum  tandem ad domum divertit. Erat autem praefato viro positum vas in cellario, quod vulgo tunna vocatur, duas fere aut tres tantummodo in sese metretas vini habens. Cum ergo illic ingressus obnixe rogaretur, ut vel parum quid pro benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
ntorũ bonoru. creatorẽ dñm glorificate. Caue te semꝑuiã latã
mna latitudo. Pauperes et peregrinos ad conuiure uocate. dnĩt¬
edie hacrẽ p̃cipientẽ ad tendite. Cũ facis inquit prandiũ. Noli
care diuites. qui conuiuent tecũ: sed uoca pauꝑes. debiles. elau
caecos. et beatus eris quia non habent retriluere tibi. Re¬
buetur enĩ tibi. in resur rectione iustorum.Nec enĩ
perieulo deficiant Pror sus peecatũ eii detbest ia se lte alinsai¬

Expanded text:
tantorum bonorum Creatorem Dominum glorificate. Cavete semper viam latatantorum bonorum Creatorem Dominum glorificate. Cavete semper viam lataaeterna beatitudo. Pauperes et peregrinos ad convivium vocate, Dominumque de hac re praecipientem attendite: Cum facis, inquit, prandiam, noli vocare divites qui conviventur tecum, sed voca pauperes, debiles, claudos, caecos; et beatus eris, quia non habent retribuere tibi; retribuetur enim tibi in resurrectione justorum . Nec enim periculo deficiant; prorsus peccatum est, ut vestra superflua