comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regłarib. Expulerat antea regali russione adeluubldꝰ clericos de & intonia. Qͥcũ
data optione ut aut regłarit̾ uiue̾nt aut loco ced̾ent. magis uitã mollẽ elegissẽt.
t̃ tota insula incertis uagabant᷑ sedib. Itahis trib iuiris agentib qͣsi triform ẽ
lumine. angliam serenante.dense uitioꝵ tenebre euanuere. Q fcm̃ ⁊ ut edgarꝰ
glastoniensem eccł̃iam qͣm semꝑ p̃om̃ib dilexit magnis possessionib ampli¬
ficaret ⁊ in om̃ib q̃ ad eccłie decorẽ siuc utilitatẽ ꝑtinent. tã interiꝰ qm ext̾ius
ĩuigilaret. puilegiũ sane qđ eid̃ eccłic c̃tulit. huic nr̃e historie sic̃ ineorũ antiqͣ
diũ in c̃uulsis ligaminib fixa sint: tam̃ plerũq tẽpestatib ⁊ tbinib scłariũ
cedentib posteris cẽ decermnꝰ: ut ea q̃ salubri c̃silio ⁊ cõmuniassu disfimniunt᷑.

Expanded text:
regularibus. Expulerat antea regali jussione Adelwoldus clericos de Wintonia, qui cum, regularibus. Expulerat antea regali jussione Adelwoldus clericos de Wintonia, qui cum, data sibi optione ut aut regulariter viverent aut loco cederent, magis vitam mollem elegissent, tunc tota insula incertis vagabantur sedibus. Ita his tribus viris agentibus, quasi triformi lumine Angliam serenante, densae vitiorum tenebrae evanuere. Quo factum est, ut Edgarus Glastoniensem ecclesiam, quam semper prae omnibus dilexit, mecorem sive utilitatem pertinent, tam interius quam exterius invigilaret. Privilegium sane, quod eidem ecclesiae contulit, huic nostrae historiae, sicut in eorum antiqua tium, inconvulsis ligaminibus fixa sint, tamen plerumque tempestatibus et turbinibus secularium cedentibus posteris esse decrevimus ut ea que salubri consilio et communi assensu diffiniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
na stĩa fecit. qͦd uix mͦ uideat᷑ credibile: ut calia fecĩt ep̃s urbis uniꝰ. qualia un. possit
texanglie dociꝰ. Fallor ⁊ p̃cipiti sententia pecco: si ñ palam sit qđ dico Qnula st̃ ceno¬
bia heliense burrhense thorniense. q̃ ille a fundamtis suscitauit. & fua inddustͥa
ꝑfecit. Que cum semꝑ exattorũ uł licet neqͥtia st̃ nicħominꝰ habitatorib suis fuf¬
posuit. stilo mediocri. fecit & aliud opꝰ de tonorũ armonia ualde utile eruditi
angli inditium: hõ uite bone d̾e eloq̃ntic castigate. Ic̃ qͦ osuualdꝰ odonis archiep̃i
qui añ dustanũ fuãt nepos exmonacho floriacensi & igornie ep̃s. ⁊ eboraci ar¬
chiep̃s titulos ñ inferiores cet̾is ꝓm̃uit. Nam easdẽ terens orbitas. monachoꝵ re¬
gulã nire suo ampliauit: ⁊ monast̾iũ ramesie inq̾dam palustri loco edificauit. Sedẽ
ep̃alem uigornie clericis ñ ui expulsis. s sc̃a arce circũuentis. repleint monachis

Expanded text:
 videatur credibile ut talia fecerit episcopus urbis unius, qualia vix posset rex Angliae totius. Fallor, et praecipiti sententia pecco, si non palam sit quod dico. Quantula sunt coenobia Heliense, Burchense, Thorniense, quae ille a fundamentis suscitavit et sua industria perfecit; quae cum 239 semper exactorum vellicet nequitia, sunt nihilominus habitatoribus suis suft alumnus, composuit stylo mediocri. Fecit et aliud opus De Tonorum Harmonia valde utile, eruditi Angli indicium, homo vitae bonae et eloquentiae castigatae. Tunc quoque Oswaldus, Odonis archiepiscopi qui ante Dunstanum fuerat nepos, ex monacho Floriacensi Wigorniae episcopus, et Eboraci archiepiscopus, titulos non inferiores caeteris promeruit: nam, easdem terens orbitas, monachorum regulam jure suo ampliavit, et monasterium Ramesiae in quodam palustri loco aedificavit. Sedem episcopalem Wigorniae, clericis non vi expulsis, sed sancta arte circumventis, 240 replevit monachis
Abbreviated transcription (Latin):
isionẽ istã ⁊ iegnoꝵ particionc̃ u̾bis qͥb scͥpta inuem. hic apposuii. hoc gͦ karolo
iine duob annis potestate integ̃ imꝑn ⁊ reqni functo successit in rgno harolus
filiꝰ illiꝰ ludouici qui apud cõpendiũ obñt. hic ÷ karolusqui filiã edixardi regis angloꝵ
inprc̃ dũ: aeditq normanniã uolloni cũ filia sua gisla que eẽt uas pacis. pigñat̾x
fed̃is. at uͦ mimꝑio successit kaiolo isti arnulf rexde gn̾e imꝑatorio tittor ludouici

Expanded text:
isionem istam, et regnorum partitionem, verbis quibus scripta inveni, hic apposui. Hoc ergo Karolo vix duobus annis potestate integra imperii et regni functo, successit in regno Karolus, filius illius Lodowici qui apud Compendium obiit. Hic est Karolus qui filiam Edwardi regis Anglorum uxorem duxit, deditque Normanniam Rolloni cum filia sua Gisla, quae esset vas pacis, pigneratrix foederis. At vero in imperio successit 167 Karolo isti Arnulfus rex, de genere imperatorio, tutor Lodowici
Abbreviated transcription (Latin):
obuenit. qui uuͦͣ reonabratannie inunũ coartaret. suĩ potentie aucd̃or
espireꝰ regis uie de fr̃e in egildo abnepos amploapua sos loconat.
ringenue educatꝰ apueritia int̃ westsaxones emicint. sontinuatiõ
urtutũ incendit inuidiam. ⁊ qd fere anatura comparatũ: ut rages
miquo intuitu aspiciant siqͦs in spem regni adolescere uideant bris¬
tricus ut p̃dicõ

Expanded text:
obvenit, qui quatuor regna Britanniae in unum coarctaret. Cujus potentiae auctor Egbirhtus, regis Inae de fratre Inegildo abnepos, amplo apud suos loco natus, et ingenue educatus a pueritia, inter West-Saxones emicuit. Continuatio virtutum incendit invidiam; et, quod fere a natura comparatum est ut reges iniquo intuitu aspiciant si quos in spem regni adolescere videant, Brihtricus, ut praedic
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideat᷑ quã lib̾e arguat uitia iam ingente anglor in oleuisse que alcuumꝰ timebat
uertura ẽ. Simul ⁊ erat documntum ingens inostensis mortib qͣrũdã regũ qͣm distt̃¬
te deus reos puniat. quos diu librata ira expectat.

Expanded text:
ut videatur quam libere arguat vitia jam in gente Anglorum inolevisse, quae Alcwinus timebat ut videatur quam libere arguat vitia jam in gente Anglorum inolevisse, quae Alcwinus timebat ventura esse. Simul et erit documentum ingens, in ostensis mortibus quorundam regum, quam districte Deus reos puniat, quos diu librata ira expectat.
Abbreviated transcription (Latin):
tu yauctoritate roborauit. Regis eu̾dẽ norchamhimbroꝵ egfridi ostgiedĩ
an habuit uxorẽ exqua filiũ ceolredũ suscepit.
tatuit sibi successorem kenredum filiũ fr̃ĩs ui ferii qui pietate in dm̃ ꝓbitace
inpatam ꝑinsignis magnoꝵ morũ sincericate iutam cucurrit qͥntoq rani
annoromam ire ꝑgens reliquum temporis ilit religiose compleuit: maxime miserando exmi
militis cõpunctꝰ. Qui ut beda refert cum confic̾i sceła sua sanus supbiss inmortis ianua : stitũ¬
is aꝑte uidit demones auctores ad supplicia. quib animũ indulserat. blandientib ad scela.¬
ost illũ regnauit celredꝰ patriuisui auincdłs edebredi filiꝰ sicuit uircute cont̃ uiam mera¬
bilis ita mmatura morte miserabilis. Siqͥdem non octo annos regno satisfaciens lices¬
uoluit. Auctor necis eius benredꝰ nichil memorandũ dedit nisiqd̃ mox ab offa necat
dignũ finem infidiarũ tulit. huic edelbaldo bonefacius archiep̃s mogonctacensis

Expanded text:
 auctoritate roboravit. Regis ejusdem Northahimbrorum Egfridi Ostgidam sororem habuit uxorem, ex qua filium Ceolredum suscepit. § 78. Statuit sibi successorem Kenredum , filium fratris Wulferii, qui pietate in Deum, probitate in patriam, perinsignis, magna morum sinceritate vitam cucurrit, quintoque regni anno Romam ire pergens, reliquum temporis illic religiose complevit, maxime miserando exitu militis compunctus; qui, ut Beda refert, cum confiteri scelera sua sanus superbisset, in mortis janua constitutus, aperte vidit daemones auctores ad supplicia, quibus animum indulserat blandientibus ad scelum regnavit Chelredus, patrui sui Etelredi filius, sicut virtute contra Inam mirabilis, ita immatura morte miserabilis; siquidem, non octo annos regno satisfaciens, Lichevolvit: auctor necis ejus Bernredus nihil memorandum dedit, nisi quod, mox ab Offa necatus, dignum finem insidiarum tulit. Huic Ethelbaldo Bonifacius archiepiscopus Mogontiacensis,
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ genunacͥtus. Om̃s qͥppe australes angloꝵ ⁊ saxonum ꝓuincie cit᷑ humbrã
fluuium cum fius regib eius mitũ spectabant. hic ÷ ille. quem suꝑior relatio non
tacuit echelfridũ regem northambrorũ ꝑ edis inifauore trucidasso. Idem suadente
eodem eduuino baptizatꝰ. consilio uxorio p̾modũ a fide desciuit.
innocent̾ ꝑemptꝰ. huic sigeb̾cus successit. uir do dignꝰ. frat̃ eiu
bariem ꝓfrancorũ nuiͥtura exutus. Namq adeluualdo in exilium

Expanded text:
decimum genu nactus: omnes quippe australes Anglorum et Saxonum provinciae citra Humbram decimum genu nactus: omnes quippe australes Anglorum et Saxonum provinciae citra Humbram fluvium cum suis regibus ejus nutum spectabant. Hic est ille quem superior relatio non tacuit Ethelfridum regem Northanhimbrorum, pro Edwini favore, trucidasse. Idem, suadente eodem Edwino baptizatus, consilio uxorio potsmodum a fide descivit. innocenter peremtus. Huic Sigebertus successit, vir Deo dignus, frater ejubariem pro Francorum nutritura exutus: namque a Redwaldo in exilium
Abbreviated transcription (Latin):
secuta apud papran extremam sorcem incurrit. Tunc regnũ illud adanis cuidã cel¬
&lꝑo burhredi ministro t̃ditum. ⁊ ne ultͣ placitũ retiñet sac̃m̃to firmaret. pͦ paucos
annos elpred nepos egbirti optinuit. Ita pncipatꝰ m̃ciorũ quitumidã gentił uiri ĩsa¬
mam subito esfioruit. tunc ꝑmiserã semiuiri regis ignarnã omnino emareuit an-
ecl quia iĩii. potentissima regna huc usq nonexilit̾ ut arbit̾r qͣntum lectio ma-¬
iorum successit parauit stilus ñcut inꝑemio dixi orientaliũ anglorũ ⁊orien¬
talum saxonũ pͥncipatũ idem p̾ aliorũ p᷑ alioꝵ u̾ba ꝑcurrẽt. Namq postiꝰ regno
cantuaritarũ s priꝰ regno & estsaxonũ pullulaũ regnũ orientaliũ angloꝵ. Pͥmꝰ¬
gͦ ulemq maximꝰ apudorientales anglos rex fuit redixaldꝰ auuodenio ut scribt̃

Expanded text:
patria residens, sed postea virum secuta, apud Papiam extremam sortem incurrit. Tunc regnum illud, a Danis cuidam Chelpatria residens, sed postea virum secuta, apud Papiam extremam sortem incurrit. Tunc regnum illud, a Danis cuidam Chelwulfo Burhredi ministro traditum et ne ultra placitum retineret sacramento firmatum, post paucos annos Elfredus nepos Egbirhti obtinuit. Ita principatus Merciorum, qui per tumidam gentilis viri insaniam subito effloruit, tunc per miseram semiviri regis iSed quia quatuor potentissima regna hucusque non exiliter, ut arbitror, quantum lectio majorum suggessit, peraravit stilus, nunc, ut in prooemio dixi, Orientalium Anglorum et Orientalium Saxonum principatum idem post 134 aliorum terga percurret; namque posterius regno Cantuaritarum, sed prius regno West-Saxonum, pullulavit regnum Orientalium Anglorum idemque maximus, apud Orientales Anglos rex fuit Redwaldus, a Wodenio, ut scribunt,
Abbreviated transcription (Latin):
i die regem captiuum adaltare manumittens lib̃tate palpauit.
artirii adeptꝰ. ibidem pausat
ost illum regnũ merciorũ nutabundũ &e ut ita dicã exangue. nichil qͦd litt̾̃a dig¬
netur cõminisci hũit. S neqͥs nos arguat semimutulatã historiã int̾rumꝑe
regum succedentiũ nomina transcurrã. Ceolux ipꝰ fr̃ kenelmi uno anno regnans
alt̃o ab ernulfo expulsus: Bernulfꝰ t̾cio regni anno ab egbirtho rege Westsaxonũ uictꝰ
⁊ fugatꝰ mox ab orientalib anglis occisus ÷ qđ ille orientalẽ angliã ut debitũ mercis regnũ
atpr̃ offe inuade temptass Iu decanius ab eisdẽ anglis p̾biennẽ potestatẽ ultionẽ ance¬
cessoris animo intendens opp̃ssus ÷ Wibtlacus inmitio regni ab eodẽ egbirto subiugum
missus regnauitannis .xiii.⁊ illi ⁊ filic capitis ⁊ pecuniarũ tͥbuta ꝑsoluens. Eadẽ sorce berth
lpꝰ xiii reꝗpans annis nouissime apiratis danoꝵ ultͣmare fugatꝰ : Burhredꝰ acccepta edelsoi-¬

Expanded text:
 die regem captivum ad altare manumittens libertate palpavit,martyrii adeptus ibidem pausat. § 96. Post illum regnum Merciorum nutabundum, et, ut ita dicam, exangue, nihil quod litera dignetur comminisci habuit; sed, ne quis nos arguat semimutilatam historiam interrumpere, regum succedentium nomina transcurram. Cheolwulfus frater Kenulfi, uno anno regnans, altero a Bernulfo expulsus est: Bernulfus, tertio regni anno ab Egbirhto rege West-Saxonum victus et fugatus, mox ab Orientalibus Anglis occisus est, quod ille Orientalem Angliam, ut debitum Merciis regnum a tempore Offae, invadere tentasset. Ludecanius ab eisdem Anglis post biennem potestatem, ultionem antecessoris animo intendens, oppressus est Withlacus, in initio regni ab eodem Egbirhto sub jugum missus, regnavit annis tredecim, et illi et filio capitis et pecuniarum tributa persolvens. Eadem sorte 133 Berthim regnans annis, novissime a piratis Danorum ultra mare fugatus est. Burhredus, accepta Ethelspi
Abbreviated transcription (Latin):
IU ẼSTOUTOEM ET PARENT UM CUA
et meapte diligentia libris insueui. hec me uoluptas iam in a
pueritia cepit. ħ illecebra mecũ parilib adoleuit annis. Ham
⁊ita apatre institutꝰ eram. ut si addiu̾sa declinarẽ studia eẽnt
amme dispendiũ ⁊ rame ꝑicłm. Quo cura memor sententie cu-¬
pias qd eunq nacesse est extorsi iuuientuti moc ut libent᷑ uellem qđ ñ uelle honeste ñ pos¬
semi st multis qͥdẽ litis impendi oram s alis alam. logcã eñ que armat eloqũ solo
bene intensũ õponit. hittor iã pͥcrpue quc iocunda q̃ angestors norata moresoel ieus
uens taos latebant c̃ elem inluce. Qꝓpt̾ opimones nolaticas despnscusicasinta losre
aiqs erog auir ue nicħ ppe mnodũ hac fateo ꝓfeci industria. dm̃ib decur sis mob srmã¬

Expanded text:
iu est quod, parentum cura, et meapte diligentia, libris insuevi. Haec me voluptas jam inde a pueritia cepit; haec illecebra mecum parilibus adolevit annis: nam et ita a patre institutus eram, ut, si ad diversa declinarem studia, esset animae dispendium, et famae periculum. Quocirca memor sententiae, « Cupias quodcunque necesse est, » extorsi juventuti meae ut libenter vellem quod non velle honeste non possem. Et multis quidem litteris impendi operam, sed aliis aliam. Logicam enim, quae armat eloquium, solo iam praecipue, quae, jocunda quadam gestorum notitia mores condiens vetustatis latebant, convellerem in lucem. Quapropter opiniones volaticas despuens, Chronica longe lateque corrogavi, sed nihil propemodum hac, fateor, profeci industria; omnibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
qui magne dem̃tie dono ꝓsꝑoitinere uram uiã direxit. ⁊ dedit uob̾ grãm inconspectu
aplici uotiq compotem redire in patͥam c̃cessit. ⁊ pͥmi doctoris nr̃i sac̃tissimã sedẽ ac
apponere dignum rẽor. qͣmuis anticipare tempoꝵ seriem uidear. S id̾o hoc faciã quia
ad qͥsitã. int̾ diuersas mundi huiꝰ ꝓcellas nouis semꝑ pͥorib aduitã sumptis suȩscit du¬
cib adportum salutis adthere camq nouam luce infundẽ. qͣtin nullo sit cenebrarũ
erine fuscata .s uiam ueritatis in offenso pede gͣdiatur. Unde m̃ito omis ꝑ orbẽ ex¬
ultat eccłia. quia cum omniũ uerꝰ remuñator bonorũ głosifsissimũ gregis sui pasto¬
rem adrianũ ꝑpetuo remun̾andũ sup̃ ethera duxiss suis tam̃ orrib piaerexit puidei¬
tia pͥuium qui scit ouile dm̃cũ adcaulas ñ inferius uite agitare. Nosquoq m̃ito quos
pi pceritas nob yhennis exultatio. quia uñ tibi aplita dignitas iñ nob̃ fid̃i ueritas mn¬
notuit .O¬

Expanded text:
ui magno clementiae dono prospero itinere vestram viam direxit, et dedit vobis gratiam in conspectu apostolici, votique compotem redire in patriam concessit, et primi doctoris nostri sacratissimam sedem ad apponere dignum reor, quamvis anticipare temporum seriem videar; sed ideo hoc faciam, quia acquisitam, inter diversas mundi hujus procellas, novis semper, prioribus ad vitam sumptis, suescit ducibus ad portum salutis attrahere, eamque nova luce infundere, quatenus nullo sit tenebrarum errore fuscata, sed viam veritatis inoffenso pede gradiatur. Unde merito omnis per orbem exsultat Ecclesia, quia cum omnium verus remunerator bonorum gloriosissimum gregis sui pastorem Adrianum perpetuo remunerandum super aethera duxisset, suis tamen ovibus pia crexit providentia praemium, qui scit ovile Dominicum ad caulas, non inferius vitae agitare. Nos quoque merito, quos prosperitas nobis perennis exsultatio, quia unde tibi apostolica dignitas, inde nobis fidei veritas innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
antea. ⁊ fanatici. adiuitor religionis fuit ⁊ studioꝵ incentor fel
te penda simili inuolutus exitio. głose ꝓpaginis num̃ositate felre enic.
scdsuber suoloco infinuabit. Successit anne fr̃ eius echelhere. occisusq ⁊ arege nor¬
thambimbroꝵ osuuio cum penda m̃ito qđ ei concurreret mauxiliũ ⁊ fulciret exer.¬
citum qui pessum dedisset fiẽm ⁊cognatũ. huiꝰ successor fr̃ etheluualdus conti¬
nuatis sucessionib rognũ reliquit eiusdẽ echelheriũ filus aldulfo. ⁊ elecuõdo. his

Expanded text:
antea et fanatici. Adjutor religionis fuit, et studiorum incentor, Felte Penda simili involutus exitio, gloriosae propaginis numerositate felix eminuit, sicut secundus liber suo loco insinuabit. Successit Annae frater ejus Ethelhere, occisusque est a rege Northanhimbrorum Oswio cum Penda merito, quod ei concurreret in auxilium, et fulciret exercitum qui pessum dedisset fratrem et cognatum. Hujus successor frater Ethelwaldus continuatis successionibus regnum reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
Uircuiꝰ laudes m̃ito nitent᷑ in altũ: qͣmdiu equs arbit̾ mnanglia inuemet᷑. Laudandꝰ
cum regnisullimitate. tum m̃tis humilitate qua enituit amplissime qua ut supͣdixi¬
mꝰ dignitatẽ cantuariã labefactã refecit. Parum faciens rex munclanũ insua ꝑuin-¬
cia suꝑcilium dummͦ antiquitꝰ statutũ non transgredet᷑ tramitẽ canonũ. Contͣ cantua¬
ritas successiuũ abosfa suscipiens odiũ. regionem illã ualide affuxit. regẽq eorũ edbͥh
en unnctum abdux̃. s non multo pͦ humana miseratione mollitꝰ.¬

Expanded text:
entur in altum, quamdiu aequus arbiter in Anglia invenietur, laudandus tum regni sublimitate, 131 tum mentis humilitate, qua enituit amplissime quando, ut supra diximus, dignitatem Cantuariam labefactatam refecit; parum faciens rex mundanum in sua provincia supercilium, dummodo antiquitus statutum non transgrederetur tramitem canonum. Contra Cantuaritas successivum ab Offa suscipiens odium, regionem illam valide afflixit; regemque eorum Edbrognomine Pren vinctum abduxit, sed non multo post, humana miseratione mollit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ pontificũ canoniea censura p̃dicante ur̃e regali excellentie seu cunctis pͥnci¬
pib gntis ũre ⁊ uniu̾so popło di edisserit neqͣqͣm inortodoxa eorũ doctͣna quippe
resistere debcatis dño ac redemptore nr̃o in euugłio dicente ubi ait. Qui uos recip̃
& ÷ uidelic clarissimꝰ atq ꝑitissimꝰ ⁊ quia illũ scitis prudentẽ bonũ ornatũ morib
dõq ⁊ hommib dignũ. Ecce filidulcissime ⁊ amantissime atq p̃stantissime rexbone¬

Expanded text:
rum pontificum, canonica censura praedicante, vestrae regali excellentiae, seu cunctis principibus gentis vestrae, et universo populo Dei, edisserit, nequaquam in orthodoxa eorum doctrina quippiam resistere debeatis, Domino ac Redemptore nostro in evangelio dicente, ubi ait. Qui vos recipit, et est videlicet clarissimus atque peritissimus, et quia illum scitis prudentem, bonis ornatum moribus, Deo et hominibus dignum; ecce fili dulcissime et amantissime atque praestantissime, rex bone
Abbreviated transcription (Latin):
Neutrũ tñ ex his culpamꝰ quos xp̃c ut credimꝰ eterna uictoria triũphat. S tñ ex¬
cellentiam ur̃am humiles exoramꝰ. quib adeo m̾ito sapientie clauis collata est.
dum rescrib̃e dignemin ne tunica xp̃i inconsutilis alicuiꝰr

Expanded text:
Neutrum tamen ex his culpamus, quos Christus, ut credimus, aeterna victoria triumphat. Sed tamen exNeutrum tamen ex his culpamus, quos Christus, ut credimus, aeterna victoria triumphat. Sed tamen excellentiam vestram humiles exoramus, quibus a Deo merito sapientiae clavis collata est, dum, rescribere dignemini; ne tunica Christi inconsutilis alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeodorouernensi oblatꝰ ÷ atq c̃cessus. Nam qr beate recordatiõis augustinꝰ qui u̾bũ
di imꝑante gregorio anglorũ genti ministrabat ⁊głosissime eccłus p̃fuit saxonie
ineadẽ ciuitate diem obiit.⁊ corpꝰ illiꝰ inbasilica beati petri apłorũ pͥncipis qͣm succes-¬
sor eius laurentiꝰ consecuit. c̃ditum fuiss uisum ÷ cunc̾tis gentis nr̃e sapientib qͣti¬
nus in illa curtate metropolitanꝰ honor hab̃et᷑. ubi corpore pausat qui his par-¬
tib fid̃ĩ u̾itatem inseruit. Cuius itaq sicut uos scitis dignitatis honorẽ. pͥmũ rex
offa ppt̾ mimicitiã cum uen̾abili lamb̃to ⁊gente cantuariorũ acceptã auert̾e
p̃dicti regis face cepit qͦd prius nemo p̃sũpsit.⁊ m̃ciorũ p̃sulem pallio extulit.

Expanded text:
us, pro eo Dorovernensi oblatus est, atque concessus. Nam 123 quia beatae recordationis Augustinus, qui verbum us, pro eo Dorovernensi oblatus est, atque concessus. Nam 123 quia beatae recordationis Augustinus, qui verbum Dei, imperante Gregorio, Anglorum genti ministrabat, et gloriosissime ecclesiis praefuit Saxoniae, in eadem civitate diem obiit, et corpus illius in basilica beati Petri apostolorum principis, quam successor ejus Laurentius sacravit, conditum fuisset, visum est cunctis gentis nostrae sapientibus quatenus in illa civitate metropolitanus honor haberetur ubi corpore pausat qui his partibus fidei veritatem inseruit. Cujus itaque, sicut vos scitis, dignitatis honorem primum rex Offa, propter inimicitiam cum venerabili Lanberto et gente Cantuariorum acceptam, avertere,  Adrianus, rogatu praedicti regis, facere coepit quod prius nemo praesumpsit, et Merciorum praesulem pallio extulit.
Abbreviated transcription (Latin):
em om̃s qui ante me sceptro p̾fuere merciorũ. meruerunt ab
amnoc ortor emploio iet filio tuo tam si indigno ueritacem am̃i aui ui bis sacro¬
sãs nocam facere non deneges. at ꝑtiuam sanam et uaitiomm ad actua abit ast
litatẽ ur̃am dignũ duximꝰ ꝑ quirẽ benigne respondeas: ne scõrum tͣditio patrũ ⁊ ab illis
tͣlita nob̃ regła qͣsi icognita ꝑaliqͥd uitictur in nob̃. s sermo tuus directꝰ nob̃ in carita
qd pontifices nr̃i. ac ꝑitissimi qͥq in nob̃ dict̃ qđ contͣ canones ⁊apłica statuta st̃ sicut¬
q̃ nob̃ apatre beatissimo gregorio dirigñte statuta st̃ sicut uosscitis. auctoritas dou̾nen¬
sis metropolitani induas scindat᷑ parrochias cuius eodẽ patre mandente ditioni subiac̾e
lundonie ⁊eborace metropolis ep̃is qͣm etiam apud uos hab̃i non dubitamꝰ. S ipse pͥ¬
mum pontificał apex qui tunc lundonie fub honore ⁊ ornam̃to pallii fuerat ẽscͥptꝰ

Expanded text:
em omnes, qui ante me sceptro praefuere Merciorum, meruerunt ab t filio tuo, tam si indigno, veritatem Domini tuis verbis sacrosanctis notam facere non deneges, ut per tuam sanam eruditionem, Deo adjuvante, ad litatem vestram dignum duximus perquirere, benigne respondeas, ne sanctorum traditio patrum, et ab illis tradita nobis regula, quasi incognita per aliquid vitietur in nobis; sed sermo tuus directus nobis in caritate pontifices nostri ac peritissimi quique in nobis dicunt, quod contra canones et apostolica statuta, quae nobis a patre beatissimo Gregorio dirigente statuta sunt, sicut vos scitis, auctoritas Dorobernensis metropolitani in duas scinditur parochias, cujus, eodem patre mandante, ditioni subjacere Londoniae et Eboracae metropolis episcopis, quam etiam apud vos haberi non dubitamus. Sed ipse primum pontificalis apex, qui tunc Londoniae sub honore et ornamento pallii fuerat conscript
Abbreviated transcription (Latin):
nõ excellentissimo filio kenulfo regi m̃cioꝵ ꝓuincie saxonie leo papa.Ueni¬
ens ad saitissima limina beatoꝵ apłoꝵ petri ⁊ pauli tam orationis uota fide¬
⁊ scissimus fr̃ nr̃ adelardus archiep̃s dorou̾nensis eccl̃ie obtulit nob̃ ur̃e regalis excellentie
silłas. quib induab epłis a uob̃ directis plenis fidi recte magnã humilitatẽ ur̃am rep¬
ꝑientes ommpotenti do referimꝰ gͣtes qui nr̃am prudentissimã excellentiã in om̃ib or-¬
ꝑueniunt aures. cum om̃i suauitate cordis ⁊ gaudio sp̃itali qͣsi filii pat̾num mi
susciꝑe pͥatemini. fatebat᷑ uͭ ⁊ hoc q̃d aliqnͣtulũ exur̃a facultate b̃ndictionẽ nob̃ Ae

Expanded text:
no excellentissimo filio Kenulfo, regi Merciorum provinciae Saxoniae, Leo papa. Veniens ad sacratissima limina beatorum apostolorum Petri et Pauli, tam orationis vota fide noster Ethelardus archiepiscopus Dorovernensis ecclesiae obtulit nobis vestrae regalis excellentiae syllabas; quibus in duabus epistolis a vobis directis, plenis fidei rectae, magnam humilitatem vestram reperientes, omnipotenti Deo referimus grates, qui vestram prudentissimaperveniunt aures, cum omni suavitate et cordis gaudio spiritali, quasi filii paternum munus suscipere fatemini. Fatebatur vero et hoc, quod aliquantulam ex vestra facultate benedictionem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ ꝑsonarũ testimonio c̃silioq roborata fuint: sinudulent᷑ ꝑ c̃tumaciã
plurimoꝵ renachiiram̃ta simulationis sine ulla considatione rationis ꝑitulose dissipent᷑
nisi austoritate lit t̾ar᷑ testat̃to ciro graphorũ et̾ne memorie insecͥta sunt. Qua ꝓpt̾ ego
adesbaldus rex meiciorũ ꝓ amore celestis patͥe ⁊ remedio anime mee studendũ ẽt̃ ꝓudi
tt eam pbona oꝑa lib̃am efsic̾em ab omni unculo peccatoꝵ. Dum enim mͥ om̃psd̃s¬
ꝑmiscdiam clem̃tie suc absq ullo antece dnte m̾ito scept᷑ regiminis largitꝰ⁊ id̃o li¬
bent̃ ei exeo qͦddedit retribuo. huius rei gr̃a hanc donationẽ me uiuente concedo. ut
om̃ia monastĩa ⁊ eccłie regnimei a pulblitis uec̾tigalib ⁊oꝑib zoñib ab soluant᷑:¬

Expanded text:
estimonio consilioque 117 roborata fuerint, fraudulenter per contumaciam plurimorum, et machinamenta simulationis, sine ulla consideratione rationis, periculose dissipentur; nisi auctoritate literarum, et testamento chirographorum, aeternae memoriae inserta sint. Quapropter ego Ethelbaldus, rex Merciorum, pro amore coelestis patriae, et remedio animae meae, studendum esse providi ut eam per bona opera liberam efdiam clementiae suae, absque ullo antecedente merito, sceptra regiminis largitus est, ideo libenter ei ex eo quod dedit retribuo. Hujus rei gratia hanc donationem me vivente concedo, ut omnia monasteria et ecclesiae regni mei a publicis vectigalibus, et operibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
apłice. ⁊ noua ⁊ uet̾a edicta ꝓferentem tandem omniũ p̃dio.
Uocabat᷑ aut ep̃s lices feldẽsis aldulfus. Remansert̃ uͦ archicp̃o cantuariensi ep̃i
iͣii. lundoniensis. &intomensis. Rofensis. selesiensis. horũ ep̃atuũ qͥdam ad
& dammucensis inc̾tum quo euentu hodie ñ extant. Nec porro inhis rapacitas offe stetit s inł¬
tarũ eccłiar᷑ int̾ q̃ malinesb̾iensis p̃dia publicꝰ expilator abrasit. S ñ diu canonicas regłas
ħtem̾auit iniquitas. llamq mox successor offe kenulf: nulli ante se regi potentia uł relig̃¬
one impar missa leoni adriani successori epła edelardũ successorẽ ĩabrihti inpͥstinam
dignitatẽ sulleuauit. Uñ albmꝰ inepła adeundẽ alelardũ. dudita ꝓspitatis itim̾is ur̃i¬

Expanded text:
ae et nova et vetera edicta proferentem, tandem omnium praedioae et nova et vetera edicta proferentem, tandem omnium praediovocabatur autem episcopus Lichefeldensis Aldulfus. Remanserunt vero archiepiscopo Cantuariensi epi Londoniensis, Wintoniensis, Rofensis, Selesiensis. Horum episcopatuum quidat Dammucensis incertum quo eventu hodie non extant. Nec porro in his rapacitas Offae stetit, sed multarum ecclesiarum, inter quae Malmesbiriensis, praedia publicus expilator abrasit: sed non diu canonicas regulas haec temeravit iniquitas; namque mox successor Offae Kenulfus, nulli ante se regi potentia vel religione 120 impar, missa Leoni Adriani successori epistola, Aethelardum successorem Lanbrihti in pristinam dignitatem sublevavit; unde Albinus in epistola ad eumdem Ae
Abbreviated transcription (Latin):
onfacio successit lullus. ⁊ ipse natione angłs decuius sc̃itate ⁊ uita beati gͥoa¬
ris loqͥtur.⁊ hii ũsus quos iam inde apueritia memini me audisse ꝓ destant᷑
Antistes lullus quo ñ ÷ scĩor ullus. Pollens diuina tribuente d̃o medicina. Otcurrit
baldo offa quinto genupende abnepos uir ingentis animi ⁊ qui om̃ia q̃ m̃te con¬
seuitia palliabant mͦ uirtucib uitia succedebãt ut ambig̾es quo cen̾es nodo mutã¬
tem ꝓthea uultꝰ. S ingłorum docum̃ta sermo ꝑcurrit. Cum rege &estsaxonũ kine¬
ulfo aꝑto marce congressus palmã leuit̾ optinuit qͣmuis ẽẽt ille bellator ñ ignobił
Idem cum magissibi dolo estimaret successurũ regem egelbrihtũ magnarũ pro-¬
missionũ senociniis ad se accitum: intͣ palatiũ suũ fraudulentis assentationib de¬
linitum inopinate capite spoliate fecit. regnũq orientaliũ ans
erat. indebite ꝑuasit. Reliquias beati albani ad illud tempꝰ

Expanded text:
onifacio successit Lullus, et ipse natione Anglus, de cujus sanctitate et vita beati Goaris loquitur, et hi versus, quos jam inde a pueritia memini me audisse, protestantur: Antistes Lullus, quo non est sanctior ullus: Pollens divina, tribuente Deo, medicina Occurrit baldo Offa, quinto genu Pendae abnepos, vir ingentis animi, et quia quae mente conse vitia palliabant, modo virtutes vitiis succedebant, ut ambigeres Quo teneres nodo mutantem Protea vultus Singulorum documenta sermo percurret. Cum rege West-Saxonum Kinewulfo aperto marte congressus palmam leviter obtinuit, quamvis esset ille bellator non ignobilis. Idem, cum magis sibi dolo aestimaret successurum, regem Ethelbrihtum, magnarum promissionum lenociniis ad se accitum, et intra palatium suum fraudulentis assentationibus delinitum, inopinate capite spoliari fecit, regnumque Orientalium Angerat, indebite pervasit. § 87. Reliquias beati Albani, ad illud tempu
Abbreviated transcription (Latin):
uccessit illi mparte illa weda filius os& iodono australib mercat᷑ platus. Strennis
epheb ⁊eiusdẽ osiniii etiam patre uiuente gñe. Ham filiã eiꝰ ea c̃litione acceꝑat. ut
xp̃ranitatẽ amplectens idolis abrenuntiaret. suꝰ ficd̃i participẽ ꝑuimncia suam arridente
regni serenitate socero suffragante. fac̾e ꝓcurass nisi tam ieta pͥncipia mor pmsidias
txoris ut dr̃ festinata succedet. Tc regnũ osuuiꝰ suscep̃ qͥa sibi ⁊ iuctorie in patre ⁊atins¬
tatis uire infiliũ cõpet̾ẽ uidebat᷑. S animositas ꝓuincialiũ non uit̃ trienniũ pocuit
ferre regnantẽ. Expulsis enim eiꝰ ducib uulfredoq pende filio inomnẽ regni aclamacoli
dem ⁊ ꝑfr̃ẽm initiatã fauore suo enycisse uiuit. Frimis aũ fere annis arege Westsaxon
gͣuit̾ affuxus seq̃ntib consilii uiuacitate iniuriã ꝓpulsans. ecrã ipsũ &ehte insule
anio mutilauit. Fandẽꝙ ritus sacrilegos adhuc anhelantẽ. adrectu t̾mitem infiectẽs

Expanded text:
uccessit illi in parte regni Weda filius , Oswii dono Australibus Merciis praelatus: strenuus ephoebus, et ejusdem Osvii, etiam patre vivente, gener, nam filiam ejus ea conditione acceperat, ut Christianitatem amplectens idolis 109 abrenunciaret: cujus fidei participem provinciam suam, arridente regni serenitate, socero suffragante, facere procurasset, nisi tam laeta principia mors, per insidias uxoris, ut dicitur, festinata, succideret. Tunc regnum Ostatis jure in filium, competere videbatur. Sed animositas provincialium non ultra triennium potuit ferre regnantem; expulsis enim ejus ducibus, Wulferoque Pendae filio in omen regni acclamato, em, et per fratrem initiatam, favore suo enixissime juvit. Primis fere annis a rege West-Saxonum graviter afflictus, sequentibus consilii vivacitate injuriam propulsans, etiam ipsum Wehtae insulae dominio mutilavit; eamdemque, ritus sacrilegos adhuc anhelantem, ad rectum tramitem inflectens,
Abbreviated transcription (Latin):
mat lies rare setlesrel scarebournici ss a ⁊ in suchsera que aliqͥͣnto p̃r habuit ꝓpͥũregẽ
eratꝙp se des epalis enispagi antiqͥtꝰ in seleseo que ⁊ insula circũ fiua ponto. utbeda narrat
ubietiam beat &. iłridus monast̾ium construxit. Hunchabitat ep̃s apud cicestram.
⁊ inpago sumersecensi quihabebat olim apud &ellas ep̃m qui nc̃ est bathonie.
atemlegionum uel conentreiam qͣndo crat licesfeide. E⁊ in herefordensi. habet̃q
ee isosicens recem in herefordo. ⁊ moxenefordensi bucRaingensi hurforadensi
huntencun ensi dimidia. bedefordensi. northamcunensi. legecestrensi. limliensi q̃s
inlegrestrensi snocingensi quoꝵ xp̃ranitas adarchep̃m eboracensem spect
habebatĩ ibi ołim ꝓprius ep̃s. cuius sedes erat apud legecestram.

Expanded text:
e vel Scireburne. Et in Suthsexa, quae aliquanto tempore habuit proprium regem. Eratque sedes episcopalis ejus pagi antiquitus in Seleseo, quae est insula circumflua ponto, ut Beda narrat, ubi etiam beatus Wilfridus monasterium construxit: nunc habitat episcopus apud Cicestram. ntoniae. Et in pago Sumersetensi, qui habebat olim apud Wellas episcopum, qui nunc est Bathoniae. tatem Legionum, vel Coventreiam; quondam erat Lichefelde. Et in Herefordensi, habeturqussidens sedem in Herefordo. Et in Oxenefordensi, Buchingensi, Hurfordensi, Huntendunensi dimidia, Bedefordensi, Northhantunensi, Legacestrensi, Lincoliensi; qin Legacestrensi, Snotingensi, quorum Christianitas ad archiepiscopum Eboracensem spectat; habebaturque ibi olim proprius episcopus, cujus sedes erat apud Legacestram.
Abbreviated transcription (Latin):
iugio int̾dicta negotiantib cess. St̃ qui dicant nos ꝓ pace ẽẽ inillas partes nuttendos.
i hisu̾bis p̾t̃ illa que suꝑus notaui potit curiosus animadũt̾e qͣntũ iam annorũ
effiux̾it. ex quo sarraceni affricam tasiam maiorc̃ inuaserint. Et ꝓfecto ubi diclem̃¬
tia ingenitũ robur francoꝵ imꝑacoꝵ animass: pͥdem europã
Adeo c̃tẽptis imꝑatorib constantinopolitanis siciliã ⁊ sardiniã:

Expanded text:
igatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittendos.igatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittendos.jam annorum effluxerit ex quo Saraceni Africam et Asiam Majorem invaserint. Et profecto, nisi Dei clementia ingenitum robur Francorum imperatorum animasset, pridem Europam Adeo contemptis imperatoribus Constantinopolitanis Siciliam et Sardiniam
Abbreviated transcription (Latin):
rege karolo alios p̃miis zalios minis sollicitante ad fidẽ xp̃i conu̾si sunt. S an-¬
no transactͥo idem rex cum exercitu irruit suꝑ sclauos cosq sub egit sue ditioni
Auaros qͦs nos hunos dicimꝰ exarserunt in italiã. ⁊ aducib p̃fatiregis xp̃ianis su¬
ꝑati domũ cũ ohꝓbrio reu̾si sunt. Simiłr ⁊ suꝑ baugariã irruert̾ qui ⁊ ppsi ab
exercitu xp̃iano suꝑati ⁊ disꝑsi sunt. etiã ⁊ eiusdẽ xp̃ianissimi regis duces ⁊ tribuni
multã partem hispanie tulert̃ a sarracenis qͣsi trecenta milia in longũ ꝑ mariti-¬
mã. S heu ꝓh dolor qͦd idem maledic̾ti sarraceni qui ⁊agareni tota dñant᷑ affrica ⁊
asia maiori: maxima exparce. Hescio quid uenturũ sit. aliqͥd enim discensionis dia¬
bolico fom̃to inflãmante nuꝑ int̾ regẽ karolũ ⁊ regem offam exortũ ÷. ita ut utͥnq na-¬

Expanded text:
rege Karolo, alios praemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conversi sunt; sed anrege Karolo, alios praemiis et alios minis solicitante, ad fidem Christi conversi sunt; sed anno transacto idem rex cum exercitu irruit super Sclavos, eosque subegit suae ditioni. Avares, quos nos Hunos dicimus, exarserunt in Italiam, et, a ducibus praefati regis Christianis superati, domum cum opprobrio reversi 128 sunt. Similiter et super Baugariam irruerunt, qui et ipsi ab exercitu Christiano superati et dispersi sunt. Etiam et ejusdem Christianissimi regis duces et tribuni multam partem Hispaniae tulerunt a Saracenis quasi trecenta millia in longum per maritima; sed heu, proh dolor! quod iidem maledicti Saraceni qui et Agareni tota dominantur Affrica et Asia Majori maxima ex parte. Nescio quid de nobis venturum sit: aliquid enim dissensionis, diabolico fomento inflammante, nuper inter regem Karolum et regem Offam exortum est, ita ut utrinque nav
Abbreviated transcription (Latin):
dum tenuit ab te st̃. nos ꝑom̃ia enuileatiꝰ trucinantes infacro scrinio nr̃o rep
tino sincello suo archiep̃o t̃didisse ⁊ confirmasse epos consocrandi. Uñ ⁊ nos
ueritate ipsa reꝑta ordinatione seuconfirmatione nr̃a zaplica auctoritate eas illi mĩ
dure inpuinciales admissa undiq amicos reges uenans pacemq concilians brictrico
regi Westsaxonũ filiã edelburgã nuptũ dedit. karolũ magnũ ragẽ francoꝵ. freq̃ntib
legationib amicũ parauit: qͣmuis ñ facile ꝙ suis artib conducet in karoli animo
ĩueñit. Discordarant antea adeo ut magnis motib utrobiq c̃currentib etiã negocia¬
toꝵ cõmeat᷑ib phib̾ent᷑. Est epła albini huius rei index cuius partẽ hic apponã. do¬
cum̃tũ ingens magnanimietatis ⁊ fortitudinis karoli qui omnẽ etatẽ triu̾it inbell
contͣ paganos do rebelles. Antiqui inquit saxones zom̃s frenosi ppłi instante

Expanded text:
dum tenuit, ablatae sunt, nos, per omnia enucleatius trutinantes, in sacro scrinio nostro retino syncello suo archiepiscopo tradidisse, et confirmasse episcopos consecrandi. Unde et nos veritate ipsa reperta ordinatione seu confirmatione nostra apostolica auctoritate eas illi in dure in provinciales admissa, undique amicos reges venans, pacemque concilians, Brithrico regi West-Saxonum filiam Edelburgam nuptum dedit . Karolum magnum regem Francorum frequentibus legationibus amicum paravit, quamvis non facile quod suis artibus conduceret in Karoli animo invenerit: discordaverant antea, adeo ut magnis motibus utrobique concurrentibus, etiam negotiatorum commeatus prohiberentur. Est epistola Albini, hujusce rei index, cujus partem hic apponam, documentum ingens magnanimitatis et fortitudinis Karoli, qui omnem aetatem triverit in bellis contra paganos Deo rebelles. § 91. Antiqui, inquit, Saxones, et omnes Fresonum populi, instante
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. Quẽ abb̃em ibi fuisse ante cuthb̃tum constans opinio assueu̾at. Itaq cũ spes e¬
gregie indolis pͥmis annis egferthi adołet seua mors uernantis etatis florem messuit.
Unde oib̾no patricio albinus. Non arbitror qͦd nobilissimꝰ uuenis egferchus ꝓpt̾ pecc̃a
sua mortuus sit. s quia pacer suus ꝓconfirmatione regni eius mltũ sanguinẽ effudit
Post im̃.gͦ m̃ses regni excedens kenulsum .ͦ genu nepotem pende ex fr̃e kenuualdo re

Expanded text:
viri, quem abbatem ibi fuisse ante Cuthbertum constans opinio asseverat. Itaque cum spes eviri, quem abbatem ibi fuisse ante Cuthbertum constans opinio asseverat. Itaque cum spes egregiae indolis primis annis Egferti adoleret, saeva mors vernantis aetatis florem messuit; unde Osberto patricio Albinus: Non arbitror quod nobilissimus juvenis Egfertus propter peccata sua mortuus sit, sed quia pater suus pro confirmatione regni ejus multum sanguinem effudit. Post quatuor ergo menses regni excedens, Kenulfum, quinto genu nepotem Pendae ex fratre Kenwalkio, re
Abbreviated transcription (Latin):
sec̾tantes inueniant᷑ int̾ eos: locis oportunis statuta soluant chelonea. Nu
inaliquo loco iniusta affugant᷑ opp̃ssione. reclament se ad nos ł nr̃os iudices. ⁊ ple¬
nam iubebimꝰ iusticiã fieri. Cognoscat qͦ dilectio ur̃a qd aliqͣm benignitatẽ de dal¬
maticis nr̃is uł paluis ad singłas sedes ep̃ales regniur̃i. uł echelredi direximꝰ:
inelemosinã domni apłiti adrrani dep̃cantes ut ꝓeo int̾cedi iubeatis nullã habentes dubitationẽ
ec salutatim u̾ba epłe decerpens iccirco apposui ut postis clucescat amicitia offe ⁊ka-¬
roli. Cuiꝰ familiaritate fretꝰ licet multoꝵ impetent᷑ odio dulci tam̃ uitã c̃sũpsit otio: &
egferchũ filiũ ante mortem suã inregem intinctũ successorẽ dimisit. Ille sedulo pat̾ne
inimanitatis uestigia declinans pͥuilegia om̃iũ eccłarũ que scło suo genitor attenuerat
b̃ti tunc illiꝰ loci abb̃is hortatu adelardi archiep̃i cantuarie strennuisane ⁊d̾o digni

Expanded text:
sectantes, inveniantur inter eos, locis opportunis statuta solvant thelonia. Negin aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri vel Ethelredi direximus in eleemosinam domini apostolici Adriani, deprecantes ut pro eo intercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem  § 94. Haec saltuatim verba epistolae decerpens, iccirco apposui, ut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dulci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem 130 suam in regem inunctum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatis vestigia declinans, privilegia omnium ecclesiarum, quae seculo suo genitor attenuaveraberti tunc illius loci abbatis, hortatu Ethelardi archiepiscopi Cantuariae, strenui sane et Deo digni
Abbreviated transcription (Latin):
rib morib uitam cõpon̾e ⁊ p̃t̾itoserrores iuuentutis corrig̾e ut hic coram hominib lau¬
des habeas ⁊ insut᷑o eterna gła gaudeas. Ualere celsitudinẽ tuã ⁊mnbonis morib ꝑficere
auctoris u̾bis. partim meis longas sententias ut uidebat᷑ abreuians. Cuius fac̾ti nõ
iniustȩ: Uam paciscar. quia adhistorie ordinem festinantib uelocitate dictionis
consi
li forro misit idembonifaciꝰ cuchb̃to archiep̃o eiꝰdem tenoris epłam

Expanded text:
ribus moribus vitam componere, et praeteritos errores juventutis corrigere, ut hic coram hominibus lauribus moribus vitam componere, et praeteritos errores juventutis corrigere, ut hic coram hominibus laudem habeas, et in futuro aeterna gloria gaudeas. Valere celsitudinem tuam, et in bonis moribus proficere,auctoris verbis, partim meis, longas sententias, ut videbatur, abbrevians: cujus facti non injuste veniam paciscar, quia ad historiae ordinem festinantibus velocitate dictionis consulendum erat. Porro misit idem Bonifacius Cuthberto archiepiscopo ejusdem tenoris episto
Abbreviated transcription (Latin):
puit.⁊ sine confessione ⁊ uratico cum diabolo sermocinanti: Iegẽ di decestanti aĩam
extorsit. Osredum qͦ regem deiroꝵ. ⁊ bernitioꝵ earũ culparũ reũ ita effrenẽ eg̃. ut regnũ
nuuenilem etatem contẽptibili morte amitt̾et. karolus qͦ pͥnceps francoꝵ monastioꝵ
multoꝵ eu̾sor.⁊ eccłiasticarũ pecuniar̃ inusus ꝓpͥos cõmutator longa tortione ⁊ ueren¬
picias consilium patrũ tuorum. qui ꝓdi amore cessitudinẽ tuã appellare satagunt.
Nichil enim bono regi salubriꝰ qͣm si talia cõmissa cum arguunt᷑ libent̾ emendent᷑. qi
ꝑ salomonẽ dr. Qui diligit disciplinã diligit sap̃iam. Ido fili km̃e ostendentes c̃siliũ
fugitua sit uita p̃sens. ⁊ qͣm breuis ⁊ mom̃tanea delectatio spurce car nis ⁊ qͣm ignomi¬
niosũ sit. ut brcuis uite homo mala exempla inꝑpctuũ postis relinqͣt. Incipe gͥ melio¬

Expanded text:
puit: et sine confessione et viatico, cum diabolo sermocinanti, et legem Dei detestanti animam puit: et sine confessione et viatico, cum diabolo sermocinanti, et legem Dei detestanti animam extorsit. Osredum quoque regem Detrorum et Bernitiorum, earumdem culparum reum ita effrenem egit, ut regnum et juvenilem aetatem contemptibili morte amitteret. Carolus quoque princeps Francorum, monasteriorum multorum eversor, et ecclesiasticarum pecuniarum in usus proprios commutator, longa torsione, et verenpicias consilium patrum tuorum, qui pro Dei amore celsitudinem tuam appellare satagunt. Nihil enim bono regi salubrius quam si talia commissa, cum arguuntur, libenter emendentur; quia per Salomonem dicitur. « Qui diligit disciplinam, diligit 115 fugitiva sit vita praesens et quam brevis, et quam momentanea delectatio spurcae carnis, et quam ignominiosum sit ut brevis vitae homo mala exempla in perpetuum posteris relinquat. Incipe ergo melio
Abbreviated transcription (Latin):
tes grecos ⁊ cet̾as que conuenerant gentes usu militari qͣmuis multũ num̃o ĩ¬
ferior fuge tͣdidit. Fodem qͦ tempore ueneti gens mari assueta gunschardũ ꝓpt̾
que uenerat sedatis transfretare uolentem aggressi suꝑiorem calamitatẽ sen¬
sere: pars mersi ⁊ cesi pars fugati. Ille ceptam enauigans uiam: multas ciui¬
tates alexii sue uoluntati applicuit. Sustulit imꝑator malesicio quem uir¬
tute nequibat: txori ipsius conubium augustale mentitꝰ. Cuins insidũs ela¬
boratum uirus hauriens interũt meliorem exitum sid̃s uoluisset emitus:
iuincules lostili serro ⁊ domestico obnoxius ueneno Sepultus est apnd uenusam apu-¬
lie i habens epitaphium. Hi terior mundi guischandus hic expulit orbe qreai¬
gures regemn romalemannus babent. Parchus arabs macecũq phalant non tegitalean
At friga sed uenetum nec fuga nec pelagus.

Expanded text:
tes Graecos, et caeteras quae convenerant gentes, usu militari, quamvis multum numero intes Graecos, et caeteras quae convenerant gentes, usu militari, quamvis multum numero inferior, fugae tradidit. Eodem quoque tempore Veneti, gens mari assueta, Guiscardum, propter quae venerat sedatis, transfretare volentem aggressi, superiorem calamitatem sensere; pars mersi et caesi, pars fugati. Ille, coeptam enavigans viam, multas civitates Alexii suae voluntati 441 applicuit. Sustulit imperator maleficio quem virtute nequibat, uxori ipsius connubium augustale mentitus: cujus insidiis elaboratum virus hauriens interiit, meliorem exitum, si Deus voluisset, emeritus; invincibilis hostili ferro, et domestico obnoxius veneno. Sepultus est apud Venusam Apuliae, habens epitaphium : Hic terror mundi Guiscardus; hic expulit urbe Quem Ligures regem, Roma, Lemannus, habent. Parthus, Arabs, Macedumque phalanx non texit Alexin, At fuga; sed Venetum nec fuga nec pelagus.
Abbreviated transcription (Latin):
norum henricꝰ filius henrici dequo supͣmemorauimꝰ. iratꝰ contͣpapam. qđ ex¬
communicationem ineum ꝓpt̃ inucstituras eccł̃arum ꝓmulgau̾at. cum exerci¬
tuueniens romani obsedit hildibrandum expulit guib̃tum rauennatem intdu¬
xic. Quo ꝑlict̾as expulsi gunschardus audito relicto filio beamundo cum mili¬
tib ut inchata pat̾na ꝑsequeret᷑ apuliam reduĩt. Contͣcta uelocit̾ apulorum & nor-¬
mannorum manu romam tendebat. Nec sustinuit nuntium aduenientis henri-¬
cus qum cum falso papa sola fama territus terga dampnaret.Uacua ab obses¬
sorib roma legittimum p̃sulem accepit. s non multo pꝰ eadem uiolentia qua
prius amisit. Tunc quoq alexius audiens rotb̾tum ad sua necessario reuocatũ.
summãq manum bello imponere sꝑans: supͣ beamundũ qui partes relictas
tuebatur irruit. S normannus gentilitii roboris denax adolescens arietan¬

Expanded text:
norum Henricus, filius Henrici de quo supra memoravimus iratus contra papam quod exnorum Henricus, filius Henrici de quo supra memoravimus iratus contra papam quod excommunicationem in eum propter investituras ecclesiarum promulgaverat, cum exercitu veniens, Romam obsedit, Hildebrandum expulit, Guibertum Ravennantem introduxit. Quo per litteras expulsi Guiscardus audito, relicto filio Boamundo cum militibus ut inchoata paterna persequeretur, Apuliam rediit: contracta velociter Apulorum et Normannorum manu, Romam tendebat. Nec sustinuit nuncium advenientis Henricus, quin cum falso papa, sola fama territus, terga daret. Vacua ab obsessoribus, Roma legitimum praesulem accepit; sed non multo post, eadem violentia qua prius, amisit. Tunc quoque Alexius, audiens Robertum ad sua necessaria revocatum, summamque manum bello imponere sperans, supra Boamundum, qui partes relictas tuebatur, irruit; sed Normannus, gentilitii roboris tenax adolescens, arietan
Abbreviated transcription (Latin):
magnanimitate sua dispendium expensarum non sentiens. etiam hugonẽ mag.¬
num regis francorum frẽm. cum illius commilitio int̾ militares numos sibi scrui¬
preiret. Siquidẽ rotb̃tus mediocri parentela innormannia ortus. que nec hruni
reꝑet nec altum quid tumeret: paucis ante aduentum & ilti in angliam anniscũ
auͦ militib abierat apuliam: penuriam necessariorum gentis illius ignaue stipen-¬
duis correcturus. Nec multi fluxerunt anni qdđ stupendo dimunẽ. totã t̾ram inpo¬
testatem accepit. Namubi uirib destituebat᷑. ingenio callebat. oppida pͥmo mox
cuntates sue ditioni associans. Ita gͦ ꝓfecit. ut se ducem apulie ⁊calabrie fr̃em ri
filio rogero cum alt̾o filio beamundo adriaticũ pelagus transiuit. Statimq
dirachio capto: suꝑ alexium imꝑatorem constantinopolitanum ulterius ꝑ gre-¬
diebat᷑ Seuientem retinuit nuntius hildebrandi apłici. Imꝑator enim alamã¬

Expanded text:
magnanimitate sua, dispendium expensarum non sentiens, etiam Hugonem Magmagnanimitate sua, dispendium expensarum non sentiens, etiam Hugonem Magnum, regis Francorum fratrem, cum illius commilitio, inter militares numeros sibi servipraeiret; siquidem Robertus, mediocri parentela in Normannia ortus, quae nec humi reperet nec altum quid tumeret, paucis ante adventum Willelmi in Angliam annis, cum quindecim militibus abierat Apuliam, penuriam necessariorum gentis illius ignavae stipendiis correcturus Nec multi fluxerunt anni quod, stupendo Dei munere, totam terram in potestatem accepit: nam ubi viribus destituebatur, ingenio callebat; oppida primo, mox civitates, suae ditioni associans. Ita ergo profecit ut se ducem Apuliae et Calabriae, fratrem Ricfilio Rogero, cum altero filio Boamundo Adriaticum pelagus transivit; statimque Dirachio 440 capto, super Alexium imperatorem Constantinopolitanum ulterius progrediebatur: saevientem retinuit nuncius Hildebrandi apostolici. Imperator enim Alaman