comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gãdo traicet. Ita ut dcũmirũ sepe mĩcii ad eiꝰ aduentũ urbib ꝯ¬
nũniandũ p̃missi cũ eo cursum ꝑuenissent. eñ ia p̃uenisse cittõiti
repirent. et huic celitati aĩositas qͥdã ĩerat atq audatiã. Ita ut
sepe turbilentissis p̃t̃atibus tẽpestatibꝰ qͥn nẽo eña p̾uatus it
ingredi ciude̾t ip̃e cũ toto ꝓpe̾aret ex̾citu. Et nũ ꝑuenisset e uestigio
stupẽtes hostes aggrod̾etur millũq respĩamĩtũ ill a resum̃di
añnos daret spaciũ. Quociẽs ꝑicli anceps esset equos abice solit
et prefitim suũ ut equatõ cũ peditibꝰ discuũe et sepoĩta fuge spe
qucisi uirũ unũ totũ firmaet excitũ p̃ter aute artes ĩpatorias
miliis officia tã ualent᷑ exercuit. ut ficut nemo illi par ĩpator
sit uemo illo miles melior foret staq mclirat̾a atiem sepe solus erex̃.

Expanded text:
gando traiceret, ita ut, dictu mirum, sepe gando traiceret, ita ut, dictu mirum, sepe nuntiandum premissi, quum eo cursim pervenissent, eum iam prevenisse attoniti reperirent. Et huic celeritati animositas quedam inerat atque audacia, ita ut sepe turbulentissimis tempestatibus, quando nemo etiam privatus iter ingredi auderet, ipse cum toto properaret exercitu, et, quum pervenisset, e vestigio stupentes hostes aggrederetur, nullumque respiramentum illis aut resumendi animos spatium daret. Quotiens periculum anceps esset, equos abiicere solitus et presertim suum, ut, equato cum peditibus discrimine, et seposita fuge spe, quasi virum unum totum firmaret exercitum. Preter autem artes imperatorias militis officia tam valenter exercuit, ut, sicut nemo illi par imperator, sic nemo illo miles melior foret. Itaque inclinatam aciem sepe solus erexit,
Abbreviated transcription (Latin):
locus erat ignanie ubi suũ imꝑatore p̃eũtem uideb̾at. lube̾te¬
y uon ire ses uenire. et se sequi ad ꝑicula. nẽs umq prõptior
nemo ĩ ꝑicul caucior. et cũ cautꝰ ad oĩa tũ ductãd̾ excitibꝰ rau¬
tissimꝰ et insidiarũ ꝓuidẽtissiꝰ sꝑ fuit Ita ut mĩꝙͣ duc̾e̾t insiitiue¬
ribut explo̾atis.a ꝑ alios. aͥ ꝑ seipiũ nõnũꝙͣ int̾ hostes illoꝵ hm̃u
tñsgressus ĩcog̾tus. ut ad sũma libratis õibꝰ dubitari poss. an
ammosior ẽẽt. an cirtũspcĩor. cautiorq celeritatis nõ tm̃ iire
s incredibił suit ꝙͣ et ingẽio et in corꝑe prestit᷑ ita lut et si quis
ingenis agẽdum esset añ perficet᷑ qͣmͣ tepisse cred̾et᷑. et corpore
itidẽ nõ ire. sed uolare uisus cẽtena milia passuũ in singłos dies
exiget et abitõs ampnes a nãdo a inflatis ut̾bꝰ pedibꝰ arreñ¬

Expanded text:
locus erat ignavie, ubi summum imperatorem preeuntem videbant iubentelocus erat ignavie, ubi summum imperatorem preeuntem videbant iubentemque non ire, sed venire et se sequi ad pericula. Nemo unquam promptior, nemo in periculis cautior, et quum cautus ad omnia, tum ductandis exercitibus cautissimus et insidiarum sribus exploratis aut per alios aut per se ipsum; nonnumquam inter hostes illorum habitu transgressus incognitus, ut ad summam, libratis omnibus, dubitari posset, an animosior esset, an circumspectior cautiorque. Celeritatis non tantum mire, sed incredibilis fuit, quam et ingenio et corpore prestitit ita, ut, si quid ingenio agendum esset, ante perficeret, quam cepisse crederetur; et corpore itidem non ire, sed volare visus centena millia passuum in singulos dies exigeret, et obiectos amnes aut nando aut inflatis utribus pedibus arremi
Abbreviated transcription (Latin):
simus maxĩa ꝑt decerpte ẽ scripsit et alios płes qui ita sibi ꝓpt
ut quosdã ex eis in alpiũ trãsitu belli gallia tꝑibus quosd̃a ĩ medio
ꝑiculosissimoꝵ ardore belloꝵ unũ cuiꝰ supͣ mem̃imꝰ dic̃ al urte
roma iiiiͦ etxx. diebus ultiorẽ in hispam̃a ꝑuenisset. dn ipsit
et epłas ad senatũ ad amicos int̾ alios eiceronẽ q pace dix̾im
tãti uiri sepe et multũ in illius amincia uaĩauit. scripsit adolestẽ¬
talus multa q̃ ꝓsequi longũ est. Talis ille in rebus ingemiͤ
uã in rebus bellicis milli hom̃i secundus fuisse nõ amibigituur
Ita nempe deillo sc̃ptũ ẽ .uir quo nemo uinꝙ hciłꝰ magͥ eitui
in qͥbusquid̾ nũꝙͣ ip̃e sibi peꝑtit indulxit q ãid. p̃mꝰ ĩ aggñe
put opiens exhortans docensq assidue qͥd agendũ qd cauẽdũ
et prefertĩ ex̃ ͦ milites ad laborem erigens atq confirmãs. n ꝯ eĩ

Expanded text:
simus, maxima pars decerpta est. Scripsit et alios plures, qui ita sibi propsimus, maxima pars decerpta est. Scripsit et alios plures, qui ita sibi proput quosdam ex eis in Alpium transitu belli gallici temporibus, quosdam in medio periculosissimorum ardore bellorum, unum, cuius supra meminimus, dum ab urbe Roma IIII et XX diebus ulteriorem in Hispaniam pervenisset. Scripsit et epistolas ad Senatum, ad amicos, inter alios Ciceronem, qui, pace dixerim tanti viri, sepe et multum in illius amicitia variavit. Scripsit et adolescentulus multa, que prosequi longum est. Talis ille in rebus ingenii; nam in rebus bellicis nulli hominum secundus fuisse non ambigitur. Ita nempe de illo scriptum est: Vir, quo nemo unquam bellis magis enituit. In quibus quidem numquam ipse sibi pepercit, indulsitque aliquid. Primus in agmine, put operiens, exortans docensque assidue, quid agendum, quid cavendum, et presertim exemplo milites ad laborem erigens atque confirmans. Nullius enim
Abbreviated transcription (Latin):
sari et aspectu et ĩcessu ꝑ siłem prodidere Iut̾ he tuñ et nbi prorsa
indiffentis et ꝑcissimꝰ uii fuit: ut miari posses qͥd sibi s̃ bacho
petentior fuit. nõ ut eas reconderet / qd̾ fere om̃s faaũt quĩ diuirias
q̃rũt. sed ut largie̾tur liberalitq diffund̾et Ita duoꝵ anartie maloꝵ
alt̾m nesciebat. alto laborabat . undo et in hispama ingallia et an
egipto mlta qͥdem rome aut efracto erario umusa dirĩpit. Eao
non ut abstmnentie sit elaꝙ̃ne inops fuit qua et om̃i scloꝵ duces
hand dubie añcessit et sũmos eqͣuit oratores quod ita esse oratorũ pri¬
ceps et cesaris hostis cicero confirmat. et qd̾ mireris ad brutũ stri
sed et libros scripsit rerũ añ alios suaꝵ. qui ab aliis qmi rebus ĩpit
int̾fuerãt digesti sũt et inlut̃e editi. uñ horũqui de rebus cesaris sc̃p¬

Expanded text:
sari et aspectu et incessu persimilem prodidere. Inter hec tamen et cibi prorsus sari et aspectu et incessu persimilem prodidere. Inter hec tamen et cibi prorsus indifferentis et parcissimus vini fuit, ut mirari posses, quid sibi sine Baccho iarum, appetentior fuit, non ut eas reconderet, quod omnes fere faciunt, qui divitias querunt, sed ut largiretur liberaliterque diffunderet. Ita duorum avaritie malorum alterum nesciebat, altero laborabat; unde etiam in Hispania, in Gallia, in Egypto multa quidem, Rome autem effracto erario universa diripuit. Sed non ut abstinentie, sic eloquentie inops fuit, qua et omnium seculorum duces haud dubie antecessit, et summos equavit oratores. Quod ita esse oratorum princeps et Cesaris hostis Cicero confirmat, et, quod mireris, ad Brutum scrised et libros scripsit rerum ante alios suarum, qui ab aliis, qui rebus ipsis interfuerunt, digesti sunt et in lucem editi; unde horum, que de rebus Cesaris scrip
Abbreviated transcription (Latin):
norũ et pictaꝵ tabulaꝵ auidissiinꝰ. discipline no domestica tenar ual
eundẽ quẽ sibi pan̾e m̃istraret uniauł ĩnectẽt et lib̾tũ sibi acceptissi
ꝙ rõm equitis uxorem uiolasset nullo licet accusante morte multault
non tũ pudicicĩa quã ĩ alio exigebat in se p̃stitit ĩfamatus et rome
ilust̾ũ adulteriis feminaꝵ ĩ qͥbus collegaꝵ eius crassiyt pomper ro¬
uigũ añ salicet ꝙͣ iuc eius gener esset insuꝑ et ꝓuĩtialiũ mronaꝵ
et presertim in galliis. qdͥq alcius regina in ꝯuibus nomẽ habet eu¬
rieo mauritanie et añ om̃s egipti regina cleopatra cuiꝰ sup men¬
cionẽ fecinus cũ qua nõ contentus ĩ medio bolli cuulis ardore uolupͭ ͥ
tis honoribꝰ et donis ornatã redire t̾buit in egiptũ. filiũs eẜ ea
susceptũ agnouit. suũq illi nomẽ impõi nõ erubuit quẽ qaem ce¬

Expanded text:
norum et pictarum tabularum avidissimus; discipline vero domesticnorum et pictarum tabularum avidissimus; discipline vero domesticeumdem, quem sibi, panem ministraret, vinculis innecteret, et libertum sibi acceptissimum, quod romani equitis uxorem violasset, nullo licet accusante, morte multaverit. Non tamen pudicitiam, quam in alio exigebat, in se prestitit; infamatus et Rome illustrium adulteriis feminarum, in quibus collegarum eius Crassi et Pompeii coniugum, ante scilicet quam hic eius gener esset, insuper et provincialium matronarum, et presertim in Galliis, quodque est altius, reginarum, in quibus nomen habet Euries Mauritanie, et ante omnes Egypti regina Cleopatra, cuius supra mentionem fecimus, cum qua tentus in medio belli civilis ardore voluptati tis honoribus ac donis ornatam redire tribuit in Egyptum, filiumque ex ea susceptum agnovit, suumque illi nomen imponi non erubuit, quem quidam Ce
Abbreviated transcription (Latin):
tu modice popleno. oculis ingr̃is atq uiuatibꝰ ualitudine usꝙ sb cetre¬
mũ prosꝑa tuc tñ et aio nõ nũꝙͣ linqui solitus et ꝑ qͥetem nis concuti
In corꝑis cultu curiosior parũper ꝙ̃ reqͥre uide̾tur tãtt aĩ mag̾tudo
Ealuiciũ egre tulit reuocare capillũ a utice infrõtem cõsuetus. et
e cũctis honoribus a senatu et ppło sibi oblatis. nullĩ recepit auidis
ꝙͣ ꝑemius usum lauree ꝯͣ caliuciũ teg̾et᷑ zeliquo ecĩa cultũto porit
insignẽ extitisse et in pace constat et in bollo Mudũ p̾tẽa delicatu
initidũq ultra ꝙͣ satis ess uiro forti et rerũ taliũ studiosit̃ fiuise
nota res ẽ usq adeo ut millã a fũdamĩtis sup̃tuosissĩe ex tructã ꝙ
nõ plene oculis responde̾t fũditus eute̾t idq tũt eña iopẽ fecissẽ
atq here p̃ssiĩ alieno margcu̾taꝵ et gẽmaꝵ et tore uiuatu et sig¬

Expanded text:
tu modice subpleno, oculis nigris atque vivacibus, valetudine usque sub extretu modice subpleno, oculis nigris atque vivacibus, valetudine usque sub extremum prospera; tunc tamen et animo nonnumquam linqui solitus, et per quietem visis concuti. In corporis cultu curiosior parumper, quam requirere videretur tanti animi magnitudo. Calvitium egre tulit, revocare capillum a vertice in frontem consuetus, et e cunctis honoribus a senatu et populo sibi oblatis nullum recepit avidius, quam perennis usum lauree, qua calvitium tegeretur. Reliquo etiam cultu corporis insignem extitisse et in pace constat et in bello, mundum preterea, delicatum nitidumque ultra, quam satis esset viro forti. Et rerum talium studiosum fuisse nota res est usque adeo, ut villam a fundamentis sumptuosissime extructam, quod non plene oculis responderet, funditus everteret; idque tunc etiam inopem fecisse atque ere pressum alieno. Margaritarum et gemmarum et toreumatum et sig
Abbreviated transcription (Latin):
obstit̾at. tucius.ᵈ aꝑpuit kẽ u̾issima s mĩabilẽ et indigna dicã
delicans animis ip̃a boneficientia grauit e̾at et undio⁊ pdise
młtis utile. sed molescũ oĩbus. hĩc ĩuidie ĩcremẽta Nͥd facerent
rcptõi impio q̃ pati cdem̃etẽ pͥncipẽ et mumificũ nequiuerunt
unde herle amore om̃i m̾ebatur inde om̃iũ ferme odia et paucoꝵ insidias
et ad ultimũ tam̃ mortis ĩuenit de qͣ in extremo dica ẽo ̃d extrem
hũanoꝵ actuũ sit mori ante tñ de quibusdã que ad corꝑis hiti sorms¬
et ingenũ et eloꝙ̃nã et mo̾es domestitã uiri uitã atiment attiaẽdia
puto sim qd̾ a preclaris auctõibꝰ sporsim tradita elice et m uattiufedõ
colligere dabitur nõ quid̃ ꝯĩa nec oportet. scd q̃uel utilia uoãstdi
uel delcãbilia uidebũt᷑. Gorꝑe qͥdem altus fuit. candidus. teres.
maxĩaꝵ uiriũ: ꝑica rei militarit exunia. ĩ tredibili patĩa laboꝵ. unl¬

Expanded text:
simam, sed mirabilem et indignam dicam delicatis animis: ipsa beneficentia gravis erat, et unum omnia posse multis utile, sed molestum omnibus. Hinc invidie incrementa. Quid facerent raptori impio, qui pati clementem principem et munificum nequiverunt? Unde hercle amorem omnium merebatur, inde omnium ferme odia et paucorum insidias et ad ultimum causam mortis invenit. De qua in extremo dicam eo, quod extremus humanorurm actuum sit mori. Ante tamen de quibusdam, que ad corporis habitum formet ingenium et eloquentiam et mores domesticamque viri vitam attinent, attingendum puto, secundum quod a preclaris auctoribus sparsim tradita elicere, et in unum studio colligere dabitur; non quidem omnia, nec oportet, sed que vel utilia cognitu vel delectabilia videbuntur. Corpore quidem altus fuit, candidus, teres, maximarum virium; peritia rei militaris eximia, incredibili patientia laborum; vul
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc esset hulliore. Et cũ ad imꝑiũ ascendisset uõ nullos obscui̾ssiẽ
natos ad henores et magnifica promouit officia Cũq deh ͦ. rep̾hend̾et
si grassatorũ inqͥt atq sicariorũ indefendenda dignitate mea usus
essem eque ilł essem gratus. Non enĩ quis. sed quid quisq pro me ges¬
serit exanimo Masintham granosũ adolescentẽ suã incliẽtulũ ab ĩe¬
unte etate susceꝑat coñ illũ adiuit ut hiempsal rex litigiũ habebat

Expanded text:
set, nonnullos obscurissime natos ad honores et magnifica promovit officia, quumque de hoc reprehenderetur: Si grassatorum, inquit, atque sicariorum ope in defendenda dignitate mea usus essem, eque illis essem gratus; non enim quis, sed quid quisque pro me gesserit, examino. Masintham, generosum adolescentem, suam in clientelam ab ineunte etate susceperat. Contra illum Hyempsal rex
Abbreviated transcription (Latin):
secratos et uagari sñ enstode ꝑmissos aeca diem cedis et pabulo abscinẽ¬
tes etlacͥmis manãtet uberibus omitto płimis hosciis nõ litatũ et spu¬
rĩne aruspicis monitꝰ ꝑiculi ĩmim̃tis et regaliolũ aũe in pompeiana cu-¬
riai adiuersis uolucribus decerptã. omitto suũ et uxoris sue sompniũ
et q̃ sunt id genus oĩa q̃ a uiro trm docto tã magnimo iuie optimo
nisi fallor sperm pot̾ant. sed tũc uulgo obseruari talia. ỹmo et ꝓcũari
accuracius et caueri mox erat Illud e̾te sapientissiõ duci oculos apo

Expanded text:
ca diem cedis et pabulo abstinentes et lacrimis manantes uberibus. Omitto plurimis hostiis non litatum et Spurine aruspicis monitus periculi imminentis, et regaliolum avem in pompeiana curia a diversis volucribus discerptam. Omitto suum et uxoris sue somnium et que sunt id genus omnia, que a viro tam docto, tam magnanimo iure optimo, nisi fallor, sperni poterant. Sed tunc vulgo observari talia, immo procurari accuratius et caveri mos erat. Il
Abbreviated transcription (Latin):
mores sed ad sũma yerũ ꝑtinent ut be intẽtos od p̃ħia s̃ qrebat
sit post unctorias mtdũ lasciuie militai as leticie frena laxabat
ut a dureuo labõe recreturet. corꝑa militũ atq ar̃. Et si in hoc ar¬
gu̾et. respondebat milites mei et ungũetati bñ pñt et puggnae
et uinte̾ Plludo eis permittebat ut auro et argento ormiretu
ed eẽt qͣsꝙ ad pugfndã acrior dum et uiiti timi̾et et spoliari. neq
eos allequẽs milites mĩcupabat. sed cõmilitones suos. ne eot ut
milites sedut amices cu̾issimos diligebat mͥ tmñ ut cognita tẽdẽ
tyturĩ et arũculei de qua supͣ diximꝰ bartu et capillo ntonso d at¬
q incultus tã diufiũt donec ĩ hostes ulrist̾etur q̃bꝰ arcibus et for¬
tissimes mlites et sibi fidissimios fecit usq adeo ut in ipsã putre
ip̃e suffic̾et Centuriones legionũ singulos equites sibi offerrent sua ĩpẽ¬

Expanded text:
tinerent. Ut vero intentos ad prelia requirebat, sic post victorias interdum lascivie militari ac letitie frena laxabat, ut a diuturno labore recrearentur corpora militum atque animi, et, si in hoc argueretur, respondebat: Milites mei et unguentati bene possunt et pugnare et vincere. Illud quoque eis permittebat, ut auro et argento ornarentuet esset quisque ad pugnandum acrior, dum et vinci timerent et spoliari. Neque omnes alloquens milites nuncupabat, sed commilitones suos, neque eos ut milites, sed ut amicos carissimos diligebat in tantum, ut, cognita cede Titurii et Arunculeii, de qua supra diximus, barba et capillo intonsus atque incultus tam diu fuerit, donec in hostes ulcisceretur. Quibus artibus et fortissimos milites et sibi fidissimos fecit usque adeo, ut in ipso princiipse sufficeret, centuriones legionum singulos equites sibi offer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiurias oĩbus remisit. neq alibi ꝙͣ in prelio ꝑiisse aliquos suoꝵ hostiũ
uotũ est insi aframũ ut ꝑhibent et faustũ sillã. ac .l. cesarẽ iuueñe
ꝙͣꝙͣ et duo pͥmi accepta semel uenia pꝯmodũ rebellassent. et de eoꝵ
morte alit̾ scripserint qui rebus interfuerũt. et tercius seruos cescũis
ac libertos ferro et igni crudelit̾ enecasset. S ne hos quid̾ suo iussa

Expanded text:
 hostium notum est, nisi Afranium, ut perhibent, et Faustum Syllam ac L. Cesarem iuvenem; quamquam et duo primi, accepta semel venia, postmodum rebellassent et de eorum morte aliter scripserint, qui rebus interfuerunt, et tertius servos Cesaris ac libertos ferro et igni crudeliter enecasset. Sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩs extarũ genciũ potentissimoꝵ populoꝵ. om̃s regtũ darissiõa
res estrie aũ tuis nec contẽnionũ magnnitudĩe net mĩo preliorum
uos uarietute regionũ nec celeritate conficriendi nec dissisitudine belloꝵ
sunt. Que qͥdemego uisi ita eẽ magͣ fateor. ut eci uis auus q mẽs
aut cogitacõ caꝑe posset amens. Milites nõ nrbtũtate net famã
des pit. et indulgens nã et propinq̃ hoste om̃ibꝰ hõis. no magrus
duirus ꝙͣ nocturius ꝑatos eos ad iter ad pugña ex igeb. et bñ
nũ qũa ꝓngne temipus dem̃ciabat ã itiners. ut o temps sibñ
denũ. ioñĩ iuedoreur. Et semꝑ ꝑati quonens ꝓstioniet pugne¬

Expanded text:
es externarum gentium potentissimorumque populorum, omnes regum clarissimorum res gestas cum tuis nec contentionum magnitudine, nec numero preliorum, nec varietate regionum, nec celeritate vincendi, nec dissimilitudine bellorum sunt. Que quidem ego nisi ita esse magna fatear, ut ea vix cuiusquam mens aut cogitatio capere possit, amens sim. Militeeos pariter et indulgens. Nam et propinquo hoste omnibus horis, non magis diurnis, quam nocturnis, paratos eos ad iter et ad pugnam exigebat, ideoque numquam pugne tempus denuntiabat aut itineris, ut omne tempus sibi denu
Abbreviated transcription (Latin):
passi recusãtem. licet in affricã seq̃rent᷑. nõ cũ ĩpunes. sed pro cuiusq
a ilpa et increpiti et multati. et hec quid̃ cũ muilitibꝰ
AAmiliaritates cuiticias clientelas sũma fide coluit ac pietate dim
siluestre iter ageret payũq oppiũ qui sibi cauicissimꝰ et illo in
itinere comes erat unicus egritudo repentina corripuisset. et forte ibi
tuguriolũ non nsi unius ccipax esset ĩuentũ ibi canitũ agresti ĩlcũ¬

Expanded text:
es, sed pro culpa cuiusque increpiti et multati. Et hec quidem cum militibus. Familiaritates, amicitias, clientelas summa fide coluit ac pietate. Dum, silvestre iter ageret, Gaiumque Oppium, qui sibi amicissimus et illo in itinere comes erat unicus, egritudo repentina corripuisset, et forte ibi tuguriolum nonnisi unius capax esset i
Abbreviated transcription (Latin):
et capso et mũda uictorie ingentes. sed trumiphꝰ mllͦ. uetsal.ͥ ã
more rõno nũꝙ triũphus tuuli sangiũe q̃rebatur. hic gͦ teuiphor
et belloz e fundendi sangiũs fime fuuit. itr tandem songit bãp
pax alta successerat
a q̃dem magnitudo rerũ et daritas uictori glorĩa extis de¬
tibus scuporem suis ciuibꝰ liuorẽ odiũq prperat Nenne
terte demenciꝰ nemmẽ liberaliꝰ uictoria usum constat id maꝵ¬
iii sũt auctores Inudebãt tñ et qd̾ mmiabõis ĩuidentes c̾tabant
eũ honoribus onare poĩte in templis ymagines suggest in curia
fastigiũ in domo: mẽsis ĩcelo ip̃e pat̾ prie ꝑpetuus q dictator
nudũ nom̃ẽ peciũas oñi etate ꝯtemphat. uoluptates ut spͥnet
iã sibi etas deuexa prestabat. Megare nõ possus qͥn m re ppna
Iuuẽit paulo ĩpetuosior et pͥncipatꝰ sꝑ appetetor fuit  ꝙ sat est

Expanded text:
et Tapso et Munda victorie ingentes, sed triumphus nullus. Veteri enim et Tapso et Munda victorie ingentes, sed triumphus nullus. Veteri enim more romano numquam triumphus civili sanguine querebatur. Hic igitur triumphorum et bellorum et fundendi sanguinis finis fuit: ita tandem longis bellis pax alta successerat. Ea quidem rerum magnitudo et claritas victori gloriam, externis gentibus stuporem, suis civibus livorem odiumque pepererat. Neminem certe clementius, neminem liberalius victoria usum constat, idque maximi tradunt auctores. Invidebant tamen, et, quod miraberis, invidentes certabant eum honoribus onerare. Posite templis imagines, suggestus in curia, fastigium in domo, mensis in celo, ipse pater patrie perpetuusque dictator.nudum nomen. Pecunias omni etate contempserat: voluptates ut sperneret, iam sibi etas devexa prestabat. Negare non possum, quin in republica iuvenis paulo imperiosior, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cesat roma rediit. felix meo iudicio quid uit felicitate bellita
eaq rõm moris opseruania ut tm̃ de hostibus tumpha̾et et int̾tcõre s̃e
duce tm̃ hostiũ mĩm saribi memorie q mãdari patetur num bero feui¬
um occisoꝵ scribi uetuit ne domesticas clades atq miseuias prie expaa
ingens fieret. Si quidem eius ductu ut ab illastribꝰ tinditũ ẽ puctoite
undeties centeua et nonaginta duo milia hosstiã resa sutaeoio¬
ꝯͥtur ꝙͣtũ bellis ciuilibꝰ fud̾it noluit ãuotari. Triũpha ͬ qͣter ut
Re̾ om̃is sũt auctoes et centuriones tͣdũt qͥnquies Pͣmꝯ trũphrtuit
ce et ponto / ⁊ꝰ de iuba et affrica. Ltꝯ de hispama. Ego uo ladere
hiis sectũ de massilia insi quia forsitã is t̾nmhꝰ sud gallio contre¬
netur nã de massilia illũ t̾ũphasse non ẽ diibiũ sariqm qi acerti¬
mã illã titeronis de cesare loqtis q̃rimomĩa in libs opficio  segir
portari in tũpho massiliã uidimꝰ et ex ea urbe tumpharinsũ imo

Expanded text:
Cesar Romam rediit, felix meo iudicio quidem vir felicitate bellica,eaque romani moris observantia, ut tantum de hostibus triumpharet, et interfectorum, se duce, tantum hostium numerum scribi memorieque mandari pateretur. Numerum civium occisorum scribi vetuit, ne domesticas clades atque miserias patrie expprobratio ingens fieret. Siquidem eius ductu, ut ab illustribus traditum est auctoribus, undecies centena et nonaginta duo millia hostium cesa suadnotari. Triumphavit quater, ut fere omnes sunt auctores, ut certiores tradunt, quinquies. Primus triumphus fuit ce et Ponto, quartus de Iuba et Africa, quintus de Hispania. Ego vero adderem his sextum de Massilia, nisi quia forsitan is triumphus sub Gallico continetur. Nam de Massilia illum triumphasse non est dubium cuiquam, qui acerrimam illam Ciceronis de Cesare loquentis querimoniam in libris Officiorum legerit: portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine
Abbreviated transcription (Latin):
rem sibi nõ cũ homibus. sed cũferis aĩantibꝰ esse ait. abitiq eũ iussit
ne uisꝰ aĩos suoꝵ debilitaret obstinacõe hostiũ intellecta. fortitudo
ꝙͣr non inferior qmͣi pacĩa ilł erat. uictisemel ilł in locis tã mesti fue¬
runt ut a seip̃is suppliciũ exigentes cõsolari eos dux habu̾i̾t non
pũĩre. aliis oĩbut in preliis iugentes hostũ exͥcitus semꝑ longe mĩo

Expanded text:
sibi non cum hominibus, sed cum feris animantibus esse ait, abiicique eum iussit, ne visus animos suorum debilitaret, obstinatione hostium intellecta. Fortitudo quoque non inferior, quam patientia, illis erat. Victi semel illis in locis tam mesti fuerunt, ut a se ipsis supplicium exigentes consolari eos dux habuerit, non punire; aliis omnibus in preliis ingente
Abbreviated transcription (Latin):
q obruti sagittis eẽnt qͣrĩ C.xxx̃. intͣ uallũ reꝑta atqr ad cesarẽ
ĩunt relcita. Et hec om̃s a̾młti qͥdem. Quid de suigłis loquar nota
ẽ scene cẽturiõis. et inbritãnia et ad durachiũ uͥtus de q̃ dixiius¬
suo loco. et qd̾ dicendi locus defuit accili militis ad massiliã qͥcũ
prelio nauali hoscilem ĩ puppimi dextrã uiecisset illa amputata nixꝰ

Expanded text:
Cesarem sunt relata. Et hec omnes, aut multi quidem. Quid de singulis loquar? Nota est Sceve centurionis et in Britannia et ad Durachium virtus, de qua suo diximus loco, et, quod dicendi locus defuit, Accilii militis ad Massiliam, qui, quum prelio navali hostilem in puppim dexteram iniecisset, illa amputata, n
Abbreviated transcription (Latin):
ferro tñsuerbare non posset seu metr impediente sen lorita serm̃
suũ ut se ocaderet exorauit/ et obediens suꝯ fuit. sid̾m alios petrei
et oratem regem et exordine semetipm̃ eod̾ mucrone ꝑfodit. ad̾iũ
horũ perius id qd̾ constat aꝑꝑato ĩ cõuiuio et ut dic̃a qd̾ sentio ab
ebriib frm est. mẽseq dapes et pocula huic rõno sang̾ne huit r̾gie
maduerũt. hic ẽ igr̃ petreii. hic ẽ iube regis exitus nec felicior
saburra p̃fectus regius. nisi ꝙ illi pugndo mori contingit. qd̾
dũs suus frustra optauit. Congͣss ꝯuempe cũ p. sit io cesaris
legato p̃łio uictꝰ. et fuso ex̾citu int̾fectus ẽ Cũq sicius. dem
uictis hostibus ip̃e cũ paucis ꝑmauritimã iret ad cesarẽ. faustꝰ
forte et affrauiꝰ cũ mille uiris ad hispãias ibat Cũq ĩuitẽ cõflix¬
issent uicit sitiꝰ et reliq̃s int̾fcĩs. aͥ in fidẽ acceptis suistũ ip̃m cepͭ

Expanded text:
ferro transverberare non posset, seu metu impediente seu lorica, servum ferro transverberare non posset, seu metu impediente seu lorica, servum suum, ut se occideret, exoravit, et obediens servus fuit. Secundum alios Petreius et orantem regem, et e ordine semetipsum eodem mucrone perfodit. Quodcumque horum verius, id quod constat, apparato in convivio, et, ut dicam quod sentio, ab ebriis factum est, menseque et dapes et pocula hinc romano sanguine, hinc regio maduerunt. Hic est ergo Petreii, hic est Iube regis exitus. Nec felicior Saburra, prefectus regius, nisi quod illi pugnando mori contigit, quod dominus suus frustra optavit. Congressus nempe cum P. Sitio, Cesaris legato, prelio victus, et, fuso exercitu, interfectus est. Quumque Sitius idem, victis Hostibus, ipse cum paucis per Mauritaniam iret ad Cesarem, Faustus forte et Afranius cum mille viris ad Hispanias ibant; quumque invicem conflixissent, vicit Sitius, et, reliquis interfectis aut in fidem acceptis, Faus
Abbreviated transcription (Latin):
u suit consulens cũ camino pro tõsule aquo obsidebat᷑ uitã pe¬
pigit atq ita qui cesari suauit se uotãti ne rñsũ qͥdem dare
dignatꝰ fui̾at. ⁊ic res hoim uoluutur se ip̃m filios q et sua õia
ip̃mq tapson au perat legato cesa̾is concessit Dũ paulañ
reliq̃e parciũ dilabũtur Iuba rex et regno et spe qualib pͥuatꝰ
uia ut ꝯͥ male ux̾at bñ mortuus inde̾tur. sicubi nĩ hoste cõqres¬
sus ubi posset interfici hͦ maxĩe exoptãs. qd om̃s maxĩe m̃e¬
pax et tesar omĩa possidebãt. et uite igr et mortis honestiõis
spe amissa ad illud ultimũ remediũ qd̾ tũt multi utebãt᷑. se con¬
uertit egitq cum petreio extremaꝵ comite fortũaꝵ ut ĩuicẽ ferro
Decertarent. alt̾ qr alt̾um occide̾̃t. consensit ille nõ difficult᷑ ut .ĩ
uiere amplius grauarẽt᷑. Concurrũt gͥ ex condicto et petreio
ebtrũcato rex superstes quid iã ag̾et ĩ se manũ u̾tit. sed cũ pectꝰ

Expanded text:
ue suis consulens cum Caninio proconsule, a quo obsidebatur, vitam pepigit; atque ita, qui Cesari suaviter se vocanti ne responsum quidem dare dignatus fuerat sic res hominum volvuntur se ipsum filiosque et sua omnia ipsumque Tapson, cui preerat, legato Cesaris concessit. Dum paulatim reliquie partium dilabuntur, Iuba rex et regno et spe qua libet privaut, qui male vixerat, bene mortuus videretur, sicubi cum hoste congressus, ubi posset interfici, hoc maxime exoptans, quod omnes maxime mepax et Cesar omnia possidebant. Et vite igitur et mortis honestioris spe amissa, ad illud ultimum remedium, quo tunc multi utebantur, se convertit egitque cum Petreio, extremarum comite fortunarum, ut invicem ferro decertarent, alterque alterum occideret. Consensit ille non difficulter, ut qui vivere amplius gravabatur. Concurrunt igitur ex condicto, et, Petreio obtruncato, rex superstes quid iam ageret? in se manum vertit; sed quum pectus
Abbreviated transcription (Latin):
ders ꝙ excitus sui magna ꝑs tyronũ esset q̃lrẽ mius modie
opidanoꝵ d̃ĩos attollebãt. Cupide emĩ spes arripiũt dñis mõr¬
les. et ea sibi fingũt animus que net esse nec fieri possẽ cognosẽt
Dn nndulce ⁊̃ non dicam sꝑare sed cogitae q̃ delcant quomõs
sellicitudĩe agitatus magna ꝑte noctis instructis staret a ciebus
Sesar nestio quonã iter acturus crast̾s egrediebat᷑. ⁊ui m̃ita¬
tus hostidẽ nũatus ess constitit cõstitiutq aclem Conqͣit

Expanded text:
d exercitus sui magna pars tironum esset, que littere miris modis oppidanorum animos attollebant. Cupide enim spes arripiunt omnes mortales, et ea sibi figunt animis, que nec esse nec fieri posse cognoscunt: tam dulce est non dicam sperare, sed cogitare, que delectant; quomodo ntum arbitror, sollicitudine agitatus magna parte noctis instructis staret aciebus, Cesar, nescio quonam iter acturus, castris egrediebatur. Cui quum status hostium nuntiatus esset, constit
Abbreviated transcription (Latin):
tꝙ̃ mala pro bonis oĩ temꝑe reddidissent iIn pace sedicõs. ⁊̃ bello au¬
tem iguaui ꝙ Sneꝰ pempaiꝰ a dolescens eoꝵ fotus auxilio cesis a¬
uibus agros et uiciuia uastasset. et ces ciuibus illit coñ se fastes
et impiũ suscepisset ymo uo contͣ ppłm iõnũ auiꝰ ip̃e regiẽ tenet
Quid .i. trederent ne forsita hispalenses rõno uincere ꝙ̃ eoꝵ prouĩ¬
nam popłati essent. an extincto tesare qui mortalis esset nõ fenti¬
rent rõmĩ populũ ĩmorlem. et in p̃sens decem hr̃e legiões q̃ nõ t̾m
sendis uibꝰ rõnis. nõ om̃s sed suas tm̃ dimi̾at legiões qͣ reliquas
nulli ꝯ p̃cii et ne memoria qͥdem dignas cõseat. Multa łi histoie
rleio scptorũ uicio confusa p̃tõo ad finẽ proꝑans. ħ ergo belioꝵ
iis tet bellis ex actis. tot laboribus ex anclatus quos nedũ
pͥati. sed scribe̾ sed legere. s audire difficile est. uictor

Expanded text:
tamquam mala pro bonis omni tempore reddidissent, in pace seditiosi, in bello autamquam mala pro bonis omni tempore reddidissent, in pace seditiosi, in bello autem ignavi; quod Gneus Pompeius adolescens eorum fretus auxilio, cesis civibus, agros et vicinia vastasset, et illic contra se fasces et imperium suscepisset, immo vero contra populum romanum, cuius ipse regimen teneret. Quid enim? crederentne forsitan Hispalenses Romanos vincere, quod eorum provinciam populati essent? An extincto Cesare, qui mortalis esset, non sentirent populum romanum immortalem, et in presens X habere legiones, que non tantum sendis viribus romanis non omnes, sed suas tantum dinumerat legiones, quasi reliquas nullius pretii, et ne memoria quidem dignas censeat. Multa hoc historie in loco scriptorum vitio confusa pretereo ad finem properans. Hic ergo bellorum is tot bellis exactis, tot laboribus exantlatis, quos nedum pati, sed scribere, sed legare, sed audire difficile est, victor
Abbreviated transcription (Latin):
trantem fuga huili et occulta atq in spelũcis latitãtem. Eesomiꝰ resa¬
ris legatꝰ resistẽtem adhuc et mipe sper reliquias refcuẽtẽ assetto
ad lauronẽ id c̃ loco nom obtrũcat caput ad rosarẽ refert᷑. talibꝰ assue¬
tũ mũeribꝰ nõ gundẽtem ħ g̾manũ sextũ pomperũ ⁊̃ celtiberia ab¬
aunda post p̃liũ expugͣta qͥdem a cesare sedingẽti pus sangnĩt ꝑ¬
susa deliuie PDer eos dies oppugnata rursũ corduba q̃ qualiter
defetiss nõ menio. magni ibi motus ingens ĩciuitate dissencio
parte una ad cesarẽ. alt̾a in conͣriũ inclinãte. Cũq ẽ et ad armadis¬
Tesar hispali digressus. ydibus aprilis gades petiit. inde rursinoi
hispalim rediit ut hispanas res uelut ultima uelũtate dis poneret
que reu̾surus amplius nõ erat Ibi uo concione aaliocata bñficia
fua in eã urbẽ cõmẽdrauit et ãtiqua et noua in sinẽ eos argtuit

Expanded text:
trantem fuga humili et occulta atque in speluncis latitantem Cesonius, Cesatrantem fuga humili et occulta atque in speluncis latitantem Cesonius, Cesaris legatus, resistentem adhuc et misere spei reliquias refoventem assecutus ad Lauronem id est loco nomen obtruncat. Caput ad Cesarem refertur, talibus assuetum muneribus non gaudentem. Huius germanum, Sextum Pompeium in Celtiberia abMunda post prelium expugnata quidem est a Cesare, sed ingenti prius sanguinis perfusa diluvio. Per eosdem dies oppugnata rursum Corduba, que qualiter defecisset, non invenio. Magni ibi motus, ingens in civitate dissensio, parte una ad Cesarem, altera in contrarium inclinante; quumque esset ad arma disCesar Hispali digressus idibus Aprilis Gades petiit; inde rursum Hispalim rediit, ut hispanas res velut ultima voluntate disponeret, quo reversurus amplius, non erat. Ibi vero concione advocata, beneficia sua in eam urbem commemoravit, et antiqua et nova. In finem eos arguit,
Abbreviated transcription (Latin):
uelut calcesompacta ĩuicẽ coh̾ebãt. muriq cuiuspĩa officiũ m̃is¬
trabant. Ite nũc miseri et ciuilibus bellis incũbite. dñq aliis
ĩndetis uesip̃os opprimite. Ecte de ur̃is ndanib supscites oppugntibꝰ
an aliud petitis. an q̃dqͥd furoribꝰ nic̃ ecĩa ur̃is de est. dnrult r̃ labie¬
nus tã feruidus insultator. et ali cecide tuis insugatibꝰ labiene. et
tu miser cũ aliis cadauer unicũ iaces. ꝙͣuis et tibi et uaro sepulchra
fcã repiam et qm̃ tuis in eostatu uacasse nõ arbitror extimo illa cesa¬
ree nibi qd̾ prorsꝰ indebite fuisse cdemĩne. Satieq anguror si sit ͤ¬
te ut obstinato eras aĩo inhũatũ abiri maluisse õneus quid põperꝰ
et humero et leno rrure sancio int̃ medias cedes płio puilsus excpsit
hũc in lectica ꝙ nec equo nec uehiculo uti posset nemorosci auia peno¬

Expanded text:
velut calce compacta invicem coherebant, murique cuiuspiam officium minisvelut calce compacta invicem coherebant, murique cuiuspiam officium ministrabant. Ite nunc, miseri, et civilibus bellis incumbite, dumque aliis invidetis, vos ipsos opprimite. Ecce de vestris cadaveribus superstites oppugnantur. An aliud petitis? An quicquam furoribus nunc etiam vestris deest? An vult aliud Labienus tam fervidus insultator? Et alii cecidere tuis instigatibus, Labiene, et tu, miser cum aliis cadaver unicum, iaces, quamvis et tibi et Varo sepulcra facta reperiam; et quoniam tuis in eo statu vacasse non arbitror, estimo illa cesaree tibi quidem prorsus indebite fuisse clementie, satisque auguror, si sic est, te, obstinato ut eras animo, inhumatum abiici maluisse. Gneus quidem Pompeius et humero et levo crure saucio inter medias cedes prelio pulsus excessit. Hunc in lectica, quod nec equo nec vehiculo uti posset, nemorosa avia pene
Abbreviated transcription (Latin):
tam diu hͤ rerũ ambiguitas durauit. donec qnq cohortes hostiũ
a labieno castris laborãtibꝰ auxilioꝵ dirce medĩaq in aciẽ ꝓperãtes
litate simiłas ducũ sagatissimꝰ uelut in profugas impetũ friat
ãiosq et suis addidit ut fug̾e hostes rati seq̃rent᷑. et hostib ꝰ dep̃ssi
ut dũ fuchẽ suos suspic̾atur fugerent. Itaq labienus cesar deptor
ac transfuga suiq p̾stini ducis hostis ĩ exorabił cui ꝑare ꝑnĩ¬
ciem q̃rebat uictorĩa insꝑatã. Si uero mortẽ peꝑit eo eñi prelio
et ip̃e ioncidit unaq secũ accius uarus et cũ eis .xxx. nułia hom̃
cecidere. cendissent płes insi tã proximũ urbͣ prosugiũ fuisset de
uictoribꝰ ad.iĩ. cesi plures sauti equitũ ac peditũ itaq cũ cesar
murib obsidioꝵ admoniss agg̃ flebił et horrendus e cadau̾i̾bus
fcũs est ꝑ quem ad oppugtionẽ urb̾ ascend̾etur q̃ telis ac muarõibꝰ

Expanded text:
tam diu hec rerum ambiguitas duravit, donec V cohortes hostium, tam diu hec rerum ambiguitas duravit, donec V cohortes hostium, a Labieno castris laborantibus auxilio directe mediamque per aciem properantes, litatem simulans, ducum sagacissimus, velut in profugas impetum fecit, animosque et suis addidit, ut, fugere hostes rati, sequerentur, et hostibus dempsit, ut, dum suos fugere suspicantur, fugerent. Ita Labienus, Cesaris desertor ac transfuga suique pristini ducis hostis inexorabilis, cui parare perniciem querebat, victoriam insperatam, sibi vero mortem peperit. Eo enim prelio et ipse concidit unaque secum Actius Varus, et cum eis XXX millia hominum cecidere. Cecidissent plures, nisi tam proximum urbis profugium fuisset. De victoribus ad III millia cesi, plures saucii equitum ac peditum. Itaque, quum Cesar muris obsidionem admovisset, agger flebilis et horrendus e cadaveribus factus est, per quem ad oppugnationem urbis ascenderetur, que telis ac mucronibus
Abbreviated transcription (Latin):
deniq trepidacio lucit᷑ illius fuit tamiq diu ãbignus pugne sinis
ut cegitasse cesarẽ de extremis sc̃ptoꝵ plum tradiderũt et eo uultu
fuisse .q. iãiã mortẽ sibi consiste cogitaret ꝙͣh̃ apud eos qui p̃tio
interfuerũt nulla penitus rei hꝰ est mecio. Et ẽ sane difficile. non
tm̃ absentibus s pñtibus diffinire quid secũ quisq cogitet sẽ go
autẽ haud difficile ad credendũ ducar qd si de uictoria cesar timuit
sa et de morte cogitauit. qñ enĩ quo ue aĩo uni adolescẽti tͥga ber¬
tissent is qui prẽm eiꝰ talem uirũ qui tot reges qui tot duces qͣ
ppłos non urbiũ mõ sed regnoꝵ tonens t̾ga sibi ute coegisset. unq
igẽ si uinci timuit mori optauit uinc̾e̾ solitus: nõ uina. sed an
uiua timuerit qͥs nouit. Dieũt tñ et quid ecĩa pro comꝑto asserũt

Expanded text:
denique trepidatio lucis illius fuit, tamque diu ambiguus pugne finis, denique trepidatio lucis illius fuit, tamque diu ambiguus pugne finis, ut cogitasse Cesarem de extremis scriptorum plurimi tradiderint, et eo vultu fuisse, quasi iam iam mortem sibi consciscere cogitaret. Quamquam apud eos, qui prelio interfurunt, nulla penitus rei huius est mentio, et est sane difficile non tantum absentibus, sed presentibus, diffinire, quid quisquam secum cogitet. Ego autem haud difficile ad credendum ducar, quod, si de victoria Cesar dubitavit, simul et de morte cogitavit. Quomodo enim quove animo uni adolescenti terga vertisset is, qui patrem eius, talem virum, qui tot reges, qui tot duces, qui tot populos non urbium modo, sed regnorum totiens terga sibi vertere coegisset? Utique igitur, si vinci timuit, mori optavit, vincere solitus, non vinci. Sed an vinci timuerit, quis novit? Dicunt tamen et quidam, et etiam pro comperto asserunt:
Abbreviated transcription (Latin):
neq cũ ciuibus aͥ tam anceps euẽtus a propius exmo ꝑiculo res fuit
usqzadeo sic̃ elegantissĩe ait florus plãe uideret᷑. nescio quid delibare
fortuna. Et quid aliud rear nisi anconicũ suũ usq in finẽ rara et
sibi prorsꝰ insolita fide comitaetur. an eũ extremo iã calle desereret
ad aliũ trãsitura. Tantaq h ͨ fortũe deliberacõ tã diuturna ut int
manꝰ tot prebata uictoriis. Cesareis oculis insolitũ dedeca sensũ retꝰ¬
cederet. nec quo miꝰ palam fug̾et tã u̾tute ꝙͣ pudõe tene̾tur qd̾ nũꝙͣ
añ illũ diem fec̾at dubita̾e cesar ceꝑit atqr diffid̾e et solito mestior añ
atiem stare Ita tñ ut nichilidem de solita ĩꝑatoria u̾tute remitte̾t
uno equo desiliens et furẽti siliꝰ p̾mã pediñin anem euolaret Cla¬
mans ĩcrepans obsecrãs atq exhortas nec tm̃ uoce uł ocil. sed man
et pectore fugñ sistens et fug̾e iimipientes in p̃liũ ui retorꝙ̃s tãq

Expanded text:
neque cum civibus aut tam anceps eventus, aut propius extremo periculo res fuit, usque adeo, ut sicut elegantissime ait Florus, plane videretur nescio quid deliberare fortuna. Et quid aliud rear, nisi, an amicum suum usque in finem rara et sibi prorsus insolita fide comitaretur, an eum extremo iam calle desereret ad alium transitura? Tantaque fuit hec fortune deliberatio, tam diuturna, ut intmanus tot probata victoriis, cesareis oculis insuetum dedecus, sensim retrocederet, nec, quominus palam fugeret, tam virtute, quam pudore teneretur, quod numquam ante illum diem fecerant, dubitare Cesar ceperit atque diffidere et solito mestior ante aciem stare; ita tamen, ut nichil idem de solita imperatoria virtute remitteret, immo equo desiliens et furenti simillimus primam peditum in aciem evolaret clamans, increpans, obsecrans atque exhortans, nec tantum voce vel oculis, sed manu et pectore fugam sistens, et fugere incipientes in prelium vi retorquens. Tanta
Abbreviated transcription (Latin):
hispania aduẽtu ciuitatũ motus ingens fuit undiq legati ad
eũ undiq tnͣsfuge. Iã enĩ et pompeiam iuuenes suue ĩodiũ si¬
ue ĩtediũ u̾tere ceꝑant et ut milla ẽẽt in eis culpa. mes ẽ tũ

Expanded text:
Hispaniam adventu civitatum motus ingens fuit: undique legati ad Hispaniam adventu civitatum motus ingens fuit: undique legati ad eum, undique transfuge. Iam enim et pompeiani iuvenes sive in odium sive in tedium vertere c
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfidem ac cdientelã om̃i hispaĩe ciuitatũ p̃tandoq et fortũa suã
miserãdo. prĩta mẽoriã renoñado ut iã sibi licentie młtũ par¬
tũ esset. nec p̃cibus tni sed ui ecĩa congregato ex̾ntu incꝑet pro¬
uĩtiam uastare Ita ut pedetentĩ qui fauo̾abiles ab ñcio fuorãt
esse inciꝑent adios. hũc sibi nouissimũ belli actũ mĩme negt¬
ligendũ ratus cesar.: eo raptim ꝓficisat᷑. duo in ħ iter uĩx au¬
ditu credibilia inciderũt. Nam et ab urbe roma ĩ haspam̃a ultio¬
rem ĩmẽsũ t̾re spaciũ emẽsꝰ .iiiͦ etxx. die ꝑuenit uiatori ne
dicam excitui celeritas optadei maginũ hͦ quod seqͥt᷑. maiꝯ hoꝵ
si qͥdem tam paucoꝵ spatio dierũ tãmultas int̾ curas poema siꝙ¬
sit quod instripsit iter: qd illud scil in itinere edidisset sic pieri¬
des armis insere̾. et nũꝙͣ ociosus esse didicat / Imo cesaris ĩ

Expanded text:
in fidem ac clientelam omnium Hispanie civitatum precandoque et fortunam suam in fidem ac clientelam omnium Hispanie civitatum precandoque et fortunam suam miserando patrisque memoriatum esset. Nec precibus tantum, sed vi etiam congregato exercitu, inceperunt provinciam vastare, ita ut pedetentim, qui favorabiles ab initio fuerant, esse inciperent odiosi. Hunc sibi novissimum belli actum minime negligendum ratus Cesar eo raptim proficiscitur. Duo in hoc iter vix auditu credibilia inciderunt. Nam et ab urbe Roma in Hispaniam ulteriorem immensum terre spatium emensus III et XX diebus pervenit, viatori, ne dicam exercitui, celeritas optanda. Magnum hoc; quod sequitur, maius. Horum siquidem tam paucorum spatio dierum, tam multas inter curas, poema scripsit, quod inscripsit Iter, quod illud scilicet in itinere edidisset. Sic Pierides armis inserere, et numquam otiosus esse didicerat. Primo Cesaris in
Abbreviated transcription (Latin):
atq olei multã cĩmĩa ĩposuit. bona ciuiũ atq ip̃is ciuitates ab oi di¬
reptione et ĩuria saluas ac liberas esse iussit eũdem morem caralis
tenuit qua et utita digressus tridui nauigatõe ꝑuen̾at. Inde qͦ dis¬
cedent᷑ aũ iiiͦ. kł iulii atq adu̾sis tempestatibus ĩpeditus .uii. et
bant. Non ciuiles qͥdem iste. sed hostiles ille. de qͥbus autea dixamiꝰ
quõ aũt t̾ũpha̾et. aͥ qua rẽne qͥesce̾t de quoscͥptũ sit. mł actu te¬
deus cũ quid suꝑesset agendũ. Cũ adhuc et bellorũ et laborũ mͤs¬
Isupesset pompei magini filii hispanĩa occuparent. seq̾bat᷑ aũt illoe
nõ qͥdem prĩs utus sud hom̃i feuior ingens et pat̾nũ no ͫ dneus
ac sextus. sit pro uno duos subscitu̾at fortũa pompei os egeatq
p̃neus maior natu cui plꝰindust̾e ĩerat atq cõsilii confugiendo

Expanded text:
atque olei multam annuam imposuit. Bona civium atque ipsas civitates ab omni diatque olei multam annuam imposuit. Bona civium atque ipsas civitates ab omni direptione et iniuria salvas ac liberas esse iussit. Eumdem morem Caralis tenuit, quo Utica digressus tridui navigatione pervenerat. Inde quoque discedens ante III Kalendas Iulii, atque adversis tempestatibus impeditus, VIII et bant, non civiles quidem iste, sed hostiles ille, de quibus antea diximus. Quamodo autem triumpharet aut qua ratione quiesceret, de quo scriptum sit: Nil actum credens, quum quid superesset agendum, quum adhuc et bellorum et laborum materia superesset? Pompeii Magni filii Hispanias occupabant; sequebatur autem illos non quidem patris virtus, sed hominum favor ingens et paternum nomen; Gneus ac Sextus. Sic pro uno duos substituerat fortuna Pompeios. Egeratque Gneus, maior natu, cui plus industrie inerat atque consilii, confugiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ie laudatã uiris qua suoꝵ maioꝵ głam ĩ affta eq̃sse illũ ditũt
et ege credemsi uellẽ. et potest qͥ uult tred̾e Imꝑator bñ se ht̃
inquit atq ita incognitus expiauit. Comites eiꝰ. Lorq̃tꝰ da¬
masipꝑꝰ et ꝑletoriꝰ int̾tcuĩ st. atq huiꝰ telli ciulis ĩ affrica fit̃
fuit Cesar bello affrice fimito ĩ ytalia rͥuersur ꝯ et obseq̃oꝵ me¬
mor. et ꝙͥuuis sc̃ptũ deillo sit aͥd nichil solet p̃t iurias  obimuso
Ao tñ prorsus ĩuẽor offẽsaꝵ et p̃mo et pene am̃ appliciunt
pene inꝙͣ petiũarie nã penã sangiũs nͣalĩ abhorrebat zam̃ẽ¬
sibꝰ ꝙ reg̃e excluserant libalis fuit. t̾buta et uectigalia i ode¬
ratus ẽ rg̃ꝰ ĩ form̃ ꝓiũtie redacto salustiũ ꝓꝯsulẽ cũ ex cita p̃ser̃
Idem fent uticensibus utriq bona eorũ auiũ rõnoꝵ qui cõtra se arma fe¬
cissent. uendi fecit taipsitanis. leptitanis thisdritanis peciue frum̃t

Expanded text:
am in Africa equasse illum dicunt, et ego crederem, si vellem, et potest, qui vult, credere. Imperator bene se habet, inquit, atque ita incognitus expiravit. Comites eius Torquatus, Damasippus et Plectorius interfecti sunt. Atque hic belli civilis in Africa finis fuit. Cesar, bello Africe finito, in Italiam reversurus, et obsequiorum memor quamvis scriptum de illo sit, quod nichil solesus immemor, offensarum et premio et pene animum applicuit, pene, inquam, pecuniarie, nam penam sanguinis naturaliter abhorrebat. Zamensibus, quod regem excluserant, liberalis fuit: tributa et vectigalia moderatus est, regno in formam provincie redacto Sallustium proconsulem cum exercitu prefecit. Idem fecit Uticensibus. Utrobique bona eorum civium romanorum, qui contra se arma tulissent, vendi fecit. Tapsitanis, Leptitanis, Tisdritanis pecunie, frumenti
Abbreviated transcription (Latin):
magͣnimitatẽ suã et metũ cesaris cũ ĩbmtissilabat ĩuentẽ st
lõe eiꝰ continẽtes cesarẽ nõ aud̾e ĩ campũ copias educe suns tyͣ¬
ronibꝰ diffidentẽ qͥ si pugne copĩa eqͥt in locis aliĩ face̾t sc rem
onmi opinionẽ celerius confecturũ idq exspt̃are at spare ꝓbat
intẽa hispanias ambĩado. et ut ip̃e dicebat ciuitates suarũ
parciũ conferũado. Itaa in inspali uenit conͣq urbent ĩ oliueto
castr ꝑosuit. Iude ailias atq alias addiit ad ex̾mũ mũde subsã

Expanded text:
 et metum Cesaris simulabat. Invente sunt  et metum Cesaris simulabat. Invente sunt littere eius continentes Cesarem non audere in campum copias educere suis tironibus diffidentem; qui si pugne copiam equis in locis aliquando faceret, se rem omnium opinione celerius confecturum, idque se expectare ac sperare. Ibat interea Hispanias ambiendo, et, ut ipse dicebat, civitates suarum partium conservando. Itaque et Hispalim venit, contraque urbem in oliveto castra posuit, inde alias at
Abbreviated transcription (Latin):
eis uitã larit̾ietur se die proxĩo opidũ dedituros. Cuib ꝰ tosal
hoc unũ breue rũdit Cesar sum fidem p̃stabo sic effrm ut ante
die xĩ. bł marm opido ponietur. Ad cũ pompeis notũ eet deptĩta
ss curaios cordube defendende cast̃oq monit absrcssutq uoit¬
nĩꝙ opidũ peciit ibiq cõuõtis quos sibi fidos arbitrabat᷑ ĩpailit
ui sũnio studie ꝑ q̃re̾nt. q̃ ad eũ qui ue ad cesarẽ prom cẽmꝵ q̃s
nũ ad se relatũ ẽsset . lxxiiiiͦ ex hiis qͥ tesarẽ fuuõtes untoie dice bã
qucesarẽ amae tmen ingens ẽet securi ictos occidit reliquos intͣ
opidũ intiusit eq̃bus .cxx. dusis ustodiis ad cesarẽ tñsfugẽt
Multa p̃terea ab ip̃is pompeianis ꝑ eoso dies crudelit̾ gesta ũt
ten p̃sagiẽtibus fati diem sibi istare. et qͥ mos ferus ẽ quorũg
inferias sibi p̃mitt̾e aliena sibi q̃rentib ompeiꝰ h̃ tempe¬

Expanded text:
eis vitam largiretur, se die proximo oppidum dedituros. Quibus Cesar eis vitam largiretur, se die proximo oppidum dedituros. Quibus Cesar hoc unum breve respondit: Cesar sum: fidem prestabo. Sic effectum, ut ante diem XI Kal. Martii oppido potiretur. Id quum Pompeio notum esset, deposita spe et cura Cordube defendende, castrisque motis, abscessit atque Ucubim oppidum petiit, ibique convocatis, quos sibi fidos arbitrabatur, imperavit, ut summo studio perquirerent, qui ad eum quive ad Cesarem proni essent. Quod quum ad se relatum esset, LXXIIII ex his, qui Cesaris faventes victorie dicebantur, quasi Cesarem amare crimen ingens esset, securi ictos occidit, reliquos intra oppidum inclusit, e quibus CXX, elusis custodiis, ad Cesarem transfugerunt. Multa preterea ab ipsis Pompeianis per eosdem dies crudeliter gesta sunt, ceu presagientibus fati diem sibi instare, et, qui mos ferus est quorumdam, inferias sibi premittere aliena cede querentibus. Pompeius hoc temp