comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus hr̃s fuerit is: cui fideicõ¬
missaria brditas relicta est id̾
dicitur. ¶ Siquis alio loco reᷤᷤ¬
tituere brditatem iussus sit. et
suspectam eam dicat. Iuł. scrib̾
cogendum eum esse similemq
ei qui in diem regatus est restitu¬
ere.

Expanded text:
mus heres fuerit is, cui fideicommissaria hereditas relicta est, idem dicitur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque ei, qui in diem rogatus est restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
co uacantia bona deferant̃
uec uelit bona agnoscere
⁊ fidei ꝯmissarlo restituere
equissimum erit quasi uĩ¬
dicauerit fiscum restitutõm
facere. ¶Item si muicipes
u̾rditatem suspectam dicant
brdes insticuti dicendum e¬
rit cogi eos ad cognoscendã¬
Urditatem. et restituere idem
Merit et un collegio dicend¬
¶Si ticiuis pr̃s iustitut
sempronio substituto. roga¬
tus est. ip̃i sempronio lordi¬
tatem restitue. Institutus s¬
pectam dicebat ħ̾rdicatem.
queritur an cogendꝰ ẽ. adire
et resti tuere. hrditatem et de¬
liberari pot̾. s uerius est co¬
gendum eum quia iuterẽ
sempronii pot̾ ex restitutio¬
ne magis sub stitutõne h̾e¬
libertatibus honerati sub¬
stitucione. nam et si legiti

Expanded text:
co vacantia bona deferantur nec velit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi vindicaverit, sic fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sempronio substituto rogatus est ipsi Sempronio hereditatem restituere: institutus suspectam dicebat hereditatem: quaeritur, an cogendus est adire et restituere hereditatem. et deliberari potest: sed uerius est cogendum eum, quia interesse Sempronii potest ex institutione quam ex substitutione helibertatibus onerata substitutione: nam et si legiti
Abbreviated transcription (Latin):
manumtt̾e faicidiam pa¬
cietur et iichominus coge¬
tur inanumuitte quia tanti
extimasse uidebitur ẜuum
siu. quod si aliemis ser¬
uus fuit. in eonon plus

Expanded text:
manumittere, Falcidiam patietur et nihilo minus cogetur manumittere, quia tanti aestimasse videbitur servum suum. Quid si alienus servus fuerit? in eo non plus
Abbreviated transcription (Latin):
tunc duo semisses fũit exq¬
U ait̾um filiu ait̾um nepo¬
tes cõse qũturssi pͥꝰ testin ex¬
cet ire fc̃m quo filiꝰ ex hr̃da¬
tus ẽ et seques in ꝑfectum in
ciores sunt in ca hrditate po¬
steriore testõ scripti hr̃dos et
ita ius ht ut cum nis ꝯ̃ ꝙͣfi¬

Expanded text:
tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur.Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens inperfectum, intiores sunt in ea hereditate posteriore testamento scripti heredes: et ita ius habet, ut, cum is, co
Abbreviated transcription (Latin):
dum est emancipatum sat̾
contulisse uideri. ¶Idem et
si nom̃ pr̃ni debitori dene¬
gauerit. uł fundum uł a

Expanded text:
dum est emancipatum satis contulisse uideri: idem et si nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum
Abbreviated transcription (Latin):
unt dequorum redicu
Quot mins ludos edi uoline
et adiecit que legata peto de¬
cuniones et rogone mala
spem aut alios nsus cõu̾tere
dit quero in reditus quos
quadriemno res p. ꝑcepit.¬

Expanded text:
uit, de quorum reditu quotannis ludos edi uoluit, et adiecit: 'quae legata peto, decuriones, et rogo, ne in aliam speciem aut alios usus conuertere dit: quaero, an reditus, quos quadriennio res publi
Abbreviated transcription (Latin):
trem familias utmãdati br̃s
endãpnarecur. Ooxorimee
dium cum filio meo cãpureit
fremigiauit. si ampo cpne
habitassent. legatum matri
debitu irputaui. quaius u¬
na nõ habitass.Smante

Expanded text:
trem familias, ut mandati heres eius damnaretur. " Vxori meae, dum cum filio meo Capuae eritre migravit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putavi, quamvis una non habitassent:
Abbreviated transcription (Latin):
cõsequenter dicem postbi¬
ciium deb̃i. Si .xui. post an¬
num debebitur /Si mensos de
is mensibo debebit᷑. ¶Hoc ita
cum iã excessit sic legauit. Si
nale est et indicm. ¶Condicio
caindiem. et ideo siquid añ.xi

Expanded text:
consequenter dicemus post biennium deberi: si sedecim, post annum debebitur: si menses desis mensibus debetur. haec ita, uit: si nale est et in diem, condicionpostea in diem.Et ideo si quidem ante
Abbreviated transcription (Latin):
computationem h̾rditatis
et falcidie rõnem niere alie¬
no deducet alit̾ enum uideb
indota tam uxorem hẽre quod
si filuis extraneum cobr̃dem
hat ip̃e quidem semper pro qͣ

Expanded text:
computatione hereditatis et Falcidiae ration‹e› in aere alieno deducet: aliter enim uidebitur indotatam uxorem habere. quod si filius extraneum coheredem habeat, ipse quidem semper pro q
Abbreviated transcription (Latin):
arcus. Sus qui quadragin¬
ta in ronis he̾bat peciit ab h̃r¬
de suout si sine liberis morͣet᷑
tempore quadraginta ꝑceꝑit
et si sine liberis decesserit hr¬
et cum du multumq trac¬
taint ancum augmientum
lor̃s sensit et periculum substi¬
neat an ꝑ contrarium nouissi¬
me ait imqum eẽ ad fid̾ĩomis¬
sarium dampnum ꝑtinere.
ad quem augmencum non
ꝑtinet s an ad supplendum

Expanded text:
rum, si qui quadri‹n›genta in bonis habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretutempore quadringenta perceperit, et sine liberis decesserit, heret cum diu multumque tractauit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, nouissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad supplendum,
Abbreviated transcription (Latin):
utioq uire concurrente
et naturali. et cuuili copł¬
aturcognatio. et qui dem
naturalis coguatio ꝑsone
sine ciuili cognatione inte¬
iligitur que per feminas:
descendit que uulgo liberos
etiam legutima dicitur si¬
ne iure naturali cognatio:
consistit per adoptionemu
troq uire confistit cognatõ
cum iustis nuptus contcͣ¬
tis copulatur. S natural
quidem cognatio hoc ip̃o no¬
nuine appellatur. cuulis
uero cognatio l ip̃a quo
per se plenissime hoc noie
uocetur. ꝓprie tũ cognatio
uocatur uidelz que ꝑ ma
haor loco de affinibus quo
oreuter discerere. ¶Affi¬
nes sunt uiri et uxores
cognati dicti ab eo quod
due cognationes que dui

Expanded text:
utroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo liberos etiam legitima dicitur, sine iure naturali cognatio consistit per adoptionem. utroque iure consistit cognatio, cum iustis nuptiis contractis copulatur. sed naturalis quidem cognatio hoc ipso nomine appellatur: ciuilis autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen adgnatio uocatur, uidelicet quae per marhoc loco de adfinibus quoque breuiter disserere. adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
cia diuorcium a seio fecit.
Manc ticius in sua potestate
cẽ dicit. ⁊dõte sibi irddi pos¬
culãt. ip̃a se matrem famił.
nõ solum sua potestait cẽ. S
etiar ꝯsentur sibi in denegã¬
dam acconẽ sicuti denegare
discessit dedote cũ eo ãgẽ po¬
test qua ei dedit. Daur .i¬

Expanded text:
ia divortium a Seio fecit: hanc Titius in sua potestate esse dicit et dotem sibi reddi postulat: ipsa se matrem familias non solum in sua potestate esse, sed etiam consentire sibi, denegandam actionem, sicuti denegaretdiscessit, de dote cum eo agere potest quam ei dedit. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
i prior maritꝰ postiori noĩc
dotis tanꝙͣ debitor mulris
dotem ꝓmiẜit nõ plus ꝙͣid
ꝙ face̾ possit dotis futurũ õ.
hibuat qui scipularentur
ꝑtem dotis distracco matri¬
monio sibi solu canuilla da¬
ta dote obierat eodez manto
suo h̃rde relicto dãnosa hr̃¬
dicatem eh adierat. nchor
scipulatorib teneb̃ quo¬

Expanded text:
i prior maritus posteriori dotis nomine tamquam debitor mulieris dotem promiserit, non plus quam id quod facere possit dotis futurum essehibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solvi: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. Nihilo minus stipulatoribus tenebitu
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ dat. S si de tore¬
dit decreto p̾toris.uii proꝯ¬
fulis erinqui sitõe ꝯfirmabi¬
tur. Nec satisdabit pupillo
rem sauam fore. S et si cura¬
cor amatre testõdatosit filii
cius decieco ⁊ firmaturerin¬
quisicione. ¶uł.¬

Expanded text:
tutorem dat: sed si dederit, decreto praetoris uel proconsulis ex inquisitione confirmabitur nec satisdabit pupillo rem saluam fore.Sed et si curator a matre testamento datus sit filiis eius, decreto confirmatur ex inquisitione.
Abbreviated transcription (Latin):
iꝯauc̾tas suffic̾ ꝓcuidubio em̾e
pot. s si malãfide emptio int̾¬
cess it nulliꝰ erit mom̾iti. idoq
ꝯpbauit empcionẽ ꝯͣcti ualet.
s si ꝑ intponitam ꝑsona rem
pͥupilli em̃nt. incaca est. ut emy¬
cio nulbi mom̾iti sit qr nõ bõa
fide uidetur rem gessisse et itaẽ.
pptim adiuo seu̾o. ⁊ antoni¬
nosane si quide en̾ut ip̃e pa¬
lamdedit aut nom̃ nõ mala
fide s simplicit᷑ ut solent bones¬
tiores nõ pati noĩa sua ĩstrum̾¬
timscribi ualet emꝑdo ꝙ si ca¬
uide id erit ac si ꝑint̾positͥam ꝑ¬
sonam emiss. s et si cͥditor pu¬
pilli distrahat. eq̃ em̃te uona
fide pot̾it. si filius tucoris ułq̃
alia ꝑsona uiti en sb̃iecta em̃¬
it idem erit ac su ip̃e emissetP õp

Expanded text:
itas sufficit, procul dubio emere potest. sed si mala fide emptio intercesserit, nullius erit momenti ideoque . Sed si per interpositam personam rem pupilli emerit, in ea causa est, ut emptio nullius momenti sit, quia non bona fide uidetur rem gessisse: et ita est rescriptum a diuo Seuero et Antonio. Sane si ipse quidem emit palam, dedit autem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, ualet emptio: quod si callide, idem erit ac si per interpositam personam emisset. Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona fide poterit. Si filius tutoris uel quae alia persona iuri eius subiecta emerit, id
Abbreviated transcription (Latin):
Ho. Natren ad optiuum
ant.
eius liberos pertinere etiam¬
si ex diueras matrimomis
nati fuerint uiris est.

Expanded text:
. Patrem adoptiuum ant. eius liberos pertinere, etiamsi ex diuersis matrimoniis nati fuerint, iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
re possit. ¶pap̾. castien¬
tionem ticium libertũs p̃r
cio hr̃ditas mag̾ nobis
placebit nondum patroni
pet̾e posse. U̾um ula questõ
interuenit an omitente
eo qui reliqua bona acciperec¬
acceperit per inde ticio ad¬
creseant ac si partes eusdẽ
fferri bona cetera ticius igͥ
lor̃s non potit euitare ma¬
numissorem. cum ticio i¬
chil auferatur in bonis cetis

Expanded text:
. CastrenTitium libertus fecit tio hereditas: magis nobis placebat nondum patronum petere posse. verum illa quaestio intervenit, an omittente eo qui reliqua bona accepit perinde Titio adcrescant, ac si partes eiusdemferri bona cetera. Titius igitur heres non poterit invitare manumissorem, cum Titio nihil auferatur, nec bonis cet
Abbreviated transcription (Latin):
est equium si dominus dolo
fecerit ne testam̃tum muta¬
retur quo ẜuus eius br̃s scͥp¬
tus erat. quãis manumissꝰ
adierit h̾rditatem ei denegaͣ
¶Cum etiam emancipato fli¬
o de negetur si pat̾ dolo fec̾it

Expanded text:
lo fecerit, ne testamentum mutaretur, quo servus eius heres scriptus erat, quamvis manumissus adierit hereditatem, ei denegari, cum etiam emancipato filio denegetur, si pater dolo fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
d filus in columibꝰ unum
ht emancipatu eh etatisũ
curatores acciꝑe debeat. q̃ ro
fiide ticiꝯ pat᷑. petente eodẽ
filio emacipato curator ap̃

Expanded text:
 filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓpria hr̃dis que legata ẽ
post diem fidei cõ. cedentez
perceptos et si non suit re¬
stituendi fidei comissario
hr̃di in quartam imputa¬
rl non sole.

Expanded text:
 re heredis, quae legata est, post diem fideicommissi cedentem perceptos, etsi non sint restituendi fideicommissario, heredi in quartam imputari non sole
Abbreviated transcription (Latin):
deamus et mag̾. est ne pos¬
sit. set ille ex. auetorͣite tu to¬
ris repudiare pot̃. ¶furi¬
o si curator nequa quam
dum delata est ¶ Quod
semel uoluit bonorum . po.
petere perdidit ius eius et¬
Si tempora largiantur ubi
aut fiscum in uitare ¶ De¬
cretalis bonorum .po. an
repudiari possit uideamus
et quidem diebus finĩ pot̾
s repudiari eam non posse
uerius est. qui a non dumi

Expanded text:
deamus. et magis est, ne possit: sed ille ex auctoritate tutoris repudiare potest.Furiosi curator nequaquam cdum delata est.Qui semel noluit bonorum possessionem petere, perdidit ius eius, etsi tempora largiantur: ubiessio aut fiscum inuitare.Decretalis bonorum possessio an repudiari possit, uideamus. et quidem diebus finiri potest: sed repudiari eam non posse uerius est, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
conditione emancipatiõis
ex partibus heredes insti¬
tuit eisq plurium rerum
preceptiones pure dedit.
hereditatem adierunt. pa¬
trem a legator commodo

Expanded text:
condicione emancipationis ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo
Abbreviated transcription (Latin):
fũit adito p̃tore dix̃se tres lib̾os
hr̃e adiesat p̃terea hñti patru¬
um legitimu tutorẽ. seuicio¬
se tutorẽ datu. ꝓ̃tor ita decre¬
uit silegictimũ trcorẽ hñtitu¬
tordatꝰ ẽ nõ em̃ necessaria ex¬
cusatio.quero cum nemo pa¬
truns ĩpub̾i tucor ẽẽt. anm
chiloniinꝰ tutor remãsit. R.¬

Expanded text:
rat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tutor remansit. r
Abbreviated transcription (Latin):
cum fundum cradiderũt. Que¬
sicum ẽ. cum nepotes legata¬
ruis ignoranent condicionẽ
fundi supra scripci priore ces¬
tamento datam et plus quã
tempore statuto possedennt
an eum fundum sibiad qui
quesut. Si aliquo casulegat᷑¬
rus aufem possit. An repeti¬
cionem abħrdibus stichi eiꝰ
nepotes. hr̃e possint .R. sup̃

Expanded text:
unt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignoraverint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore statuto possederint, an eum fundum sibi adquisquaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. resp
Abbreviated transcription (Latin):
eum fundum illis et illis lib̾¬
cis dan uolo. Quesicum ẽcu
uxor intͣ quinquenuum de¬
cessent an libertis ꝓprietatis
peticio iam anuero impleco
quinquenmo cõpetat quia
ꝑacto quinquennio testator
proprietatem ieganerat .R. pꝰ
fundum ad libeitos partinere

Expanded text:
um illi et illi libertis dari uolo'. quaesitum est, cum uxor intra quinquennium decesserit, an libertis proprietatis petitio iam an uero impleto quinquennio competat, quia 'peracto quinquennio' testator proprietatem legauerat. responfundum ad libertos pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
sure pupillans peccume qͣs tu¬
tores debuerunt cum adcura¬
torem tranffenint᷑ in solti con¬
transit paremn cam ec̃ qr omĩs
utpupiua abhr̃ditate pat̾ra
abstinetur unus extutorib
cm płisq crecutorib ita des¬
cidit. ut cecta crecsiti portos ꝯ
tentieent. accepunt que ider
curatores iam ui potenti ac¬
cepti cum płisq credicoribus¬
ita deciderunt quesitũ ẽ an si
quis cutorum creditor prĩs ꝑ¬
upille soudam peccuma er¬
pensam sibi exix pupille cu
usuris fec̾it reuocari acurato¬
nb pupille ad porciones cas
possit qͣs cet̾i quoq creclitores¬

Expanded text:
surae pupillaris pecuniae, quas tutores debuerunt, cum ad curatorem transferuntur, in sortem comtransit, parem causam esse, quia ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatores iam uiripotenti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, reuocari a curatoribus pupillae ad portiones eas possit, quas ceteri quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cio in peticõe fieri debebit .ita
si pupillo debrditate cautũ
sit. cautum aũt eẽ uidetur
⁊ si tricorerit iconeus aquoẜ
uan possit. id ꝙ pupillus ex
littis estimacione subierit.
s si tutor soluendo nõ est u¬
denclum erit utru calamitas
pupilli an detrimẽtu ẽẽ debe¬

Expanded text:
dubitatione fieri debebit ita, si pupillo de hereditate cautum sit: cautum autem esse uidetur etiam si tutor erit idoneus, a quo seruari possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum calamitas pupilli an detrimentu
Abbreviated transcription (Latin):
disi.depossore quoq funoso
quen pot siquid ne in renim
naturaeẽt ꝑ furore eh accrdi¬
set. tu quid putas põp puto
cum ue dic̾e. S quare cuc̃ta¬
tus es si soluendo nõ fitturor
cun dãpnu et debeat cuma¬
loquin elegantiꝯ dic̾e pot̾it.
accionos dum taxat quas ht
hrditatis prandas cẽ. Si cuti
hr̃s uł bõꝵ possor. si nich cul¬
pe en fcm̃ sit. ueluti si defũdo
brditario iudeiectꝰ sit auts¬
us hrditanus mnuln̾atus ab
alio sit sine culpa possõris ni
c̃ et si ꝓcuratorẽ furosi cul¬
pa ui dolo quid amissũ fũit
q ad mod̾ siqs stipulato ru¬
tor uł curator fuiss. aut uen¬
didiss hr̃ditaria rem. Impu
modo si casu aliquo sinc fac¬
to ꝑsone io accidiss.p̃.
de Iuccoricate ⁊ ꝯsensu tutor

Expanded text:
sessore quoque furioso quaeri potest, si quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid putas?Pomponius: puto eum uere dicere. sed quare cunctatus es, si soluendo non sit tutor, cuius damnum esse debeat? cum alioquin elegantius dicere poterit actiones dumtaxat, quas haberet hereditatis praestandas esse, sicuti heres uel bonorum possessor si nihil culpa eius factum sit ueluti si fundo hereditario ui deiectus sit aut seruus hereditarius uulneratus ab aliquo sit sine culpa possessoris,est et si per curatorem furiosi culpa uel dolo quid amissum fuerit, quemadmodum si quid stipulatus tutor uel curator fuisset aut uendidisset rem hereditariam. impunmodo si casu aliquo sine facto personae id accidisset. DE AUCTORITATE ET CONSENSU TUTOR
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum ruptinnẽet
hrdibus tamẽ ut indigius
qui nou hu̾nt sup̃maniuo¬
inntatem abstulit um pri¬
dem senatus ẜyditatem qd̾
na indicaint cunis nomẽ
pacto testamento testator
tos errariiisit. u̾mabeo
iegata relicta saua mans¬
unt. de precepciomons
eidatis. uolinitatis einon

Expanded text:
testamentum ruptum esset, heredibus tamen ut indignis, qui non habuerunt supremam uoluntatem, abstulit iam pridem senatus hereditatem. quod na iudicauit, cuius nomen peracto testamento testator tos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit
Abbreviated transcription (Latin):
dicem fidei comissu relictur
iud̾i qiͣ nũc datum cum mor¬
ei contingit iudelicet sidura¬
iut uolntas p manumissi¬
onem. Mutiq nemo cͥdat᷑
intestumentis nõs ẽẽ ꝓbatu¬

Expanded text:
dicemus fideicommissum relictum videri, quasi nunc datum, cum mors contingit, videlicet si duraverit voluntas post manumissionem. haec utique nemo credet in testamentis nos esse probatu
Abbreviated transcription (Latin):
Oo Non facile aũt quod ad
urmius attinet. cum de gnͣali
ceguitione. queritur septimu
gradum quis stcedit quatenus
ultra cum ferre gradum rerummi
natura cognatorum uitam con¬
sistere non patitur cognati ab
eo dici putantur quod quasi
una comuniter ue natiuł ab
eodem orti ꝓgeniti ue sint cog¬
uationis soa bifariam apud
romanos intelligitur nam
quedam cognationes uireci¬
uili quidam uire natura licõ

Expanded text:
Non facile autem, quod ad nostrum ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur.Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint.Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali co
Abbreviated transcription (Latin):
et etiam ad ea que codiculli
fumatis post ea legata fue
stituto cum is in tutela suar
ueniss peccunam legau̾it
et a substituto hr̃de legata re¬
pecient impubx̾ filio mortu
oss. hr̃s legata nõ debebit
ꝙ ita uerum esse. tam sextus
quam pompom putant. si¬
repeticio legatoꝵ adcumin¬
odum cõcepta sit. ueluti q̃ a
filio meo legaui que q̃ cum
cum dare uissi si nicħ br̃s es¬
set. idh̃rs meus isdem̃ dieb
dato. S si ita repetita fũint
que a filio meo legaui hr̃s¬
meus dato pure repetita iu¬
debuntur legata et dum ta¬
igit et hoc ip̃m legatum de
quo q̃ritur p̾sens debebitur.
¶Siquis płos stichos hñs sti¬
chum legau̾it si nõ apparet
de quo sticho senẜit que hr̃s
iifatis aliquid sit relictum.¬

Expanded text:
ed etiam ad ea, quae codicillis confirmatis postea legata fuernstituto, cum is in tutelam suam venisset, pecuniam legaverit et a substituto herede legata repetierat, impubere filio mortuo secundus heres legatum non debebit. quod ita verum esse tam Sextus quam Pomporepetitio legatorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio meo legaui quaeque eum dare iussi, si mihi heres esset, id heres meus isdem diebus dato': sed si ita repetita fuerint: 'quae a filio meo legaui, hmeus dato", pure repetita videbuntur legata et dumtaigitur et hoc ipsum legatum de quo quaeritur praesens debebitur. Si quis plures Stichos habens Stichum legaverit, si non apparet, de quo Sticho sensit, quem civitatis aliquid sit relictum
Abbreviated transcription (Latin):
conclicio. Cui congruit qd tre¬
batius existimat si cui legot
ulgare hanc clausulamces¬
sare. ¶tem si legetur pecumm¬
mapothetis est clicendumẽ
cessare clausulam qm̃ quo¬
ciens spẽs legatur cessar adi¬
xuim.¶Hanc aut scriptur¬
am nõ solum ad p̾cedencia

Expanded text:
condicio. Cui congruit quod Trebatius existimat, si cui legetur, ulgarem hanc clausulam cessare. Item si legetur pecuniin apothecis est, dicendum est cessare clausulam, quoniam quotiens species legetur, cessare diximus. Hanc autem scripturam non solum ad praecedentia
Abbreviated transcription (Latin):
rouoluptaruis in pensis nsi
siꝑata sit mułr pati manitu
touente ex accionẽ patitur.
Namsiult h̾re mułr redde
ca que inpensa sunt debet in¬
touenter si modo recipiant
sepacionẽ. Cet̾m si nõ recipi¬
ant relinq̃ndę sũt. Ita ena
pmittendum  marito auffer¬
re ornamentu qd̾ posuit si
futuru ei qd abstulit.r

Expanded text:
sis, nisi parata sit mulier pati maritum tollentem, exactionem patitur. nam si uult habere mulier, reddere ea quae impensa sunt debet matollentem, si modo recipiant separationem: ceterum si non recipiant, relinquendae sunt: ita enim permittendum est marito auferre ornatum quem posuit, si futurum est eius quod abstulit.
Abbreviated transcription (Latin):
Estamẽta cor qui ignomime.
cã missi sunt statim desinũt mi¬
tribuitur. Ius testandi decas¬
trẽsi peccilio ꝙ filiis famił. mili

Expanded text:
estamenta eorum, qui ignominiae causa missi sunt, statim desin‹u›nt mitribuitur. ius testandi de castrensi, quod filiis familias mili
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾e mneẽ arbitror cũi uolu¬
it ꝓspectum cinq ꝯtempla¬
tio ne testator fec̾it. plerlĩq
aut incelligendẽ priuati cã
fecisse licet emolumẽtu pu¬
blicacio q̃ratur. Su ̃oꝑe ci¬
uitatis faciendo aliquid re¬
uctu sit unũ quẽq hrdezin
solidum teñi. diuꝰ marmꝯet
p tñ coh̾rdi p̾stiterut. intra
ꝙ ꝓmittat ad opꝰ faciendũ
post qd̃sola ꝓcula uoluent
face ĩ putaturam co hrdi sĩ¬

Expanded text:
ui uoluit prospectum cuiusque contemplatione testator fecerit. plerumque autem intellegendum est priuati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur. Si in opere ciuitatis faciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum teneri diuus Marcus et pus tamen coheredi praestituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi s
Abbreviated transcription (Latin):
ui bomis distrahendis cura¬
tores face senato ꝑmisit en
bõa c̾ditoribꝰ uende nõ ꝑmi¬
sit quam ius cͥclitores post id
bñficium bona uende mallet.
Sic̃ em̃ integrare potestas ip¬
soꝵ est utru uelint eligẽdi
itacu alt̾m eleg̾it alt̾o absti¬
nẽ debẽt. multoq magis id
ẜuari cum est si ctia factoẽ¬
rent ꝙ̃ nondum explicato
co nego decesẜit. Ram et nc̃
exintegro alius curator faci¬
end est.nr hr̃s prioris hono¬

Expanded text:
us bonis distrahendis curatores facere senatus permisit, eius bona creditoribus uendere non permisit, quamuis creditores post id beneficium bona uendere mallent: sicut enim integra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id seruari aequum est, si etiam fact nondum explicato eo negotio decesserit. nam et tunc ex integro alius curator faciendus est neque heres prioris
Abbreviated transcription (Latin):
ditione legatum est sindi
ex accidenti conditio non
debet et omnis mim̾us e¬
orum qui in locum eius ⁊¬
substitiuumtur. pro singula¬
ri persona ẽ hñdus.

Expanded text:
dicione legatum est, scindi ex accidenti condicio non debet, et omnis numerus eorum, qui in locum eius substituuntur, pro singulari persona est habendus.
Abbreviated transcription (Latin):
Itibi electio sennet mͥ
reliqui legati sint dec̃¬
nendum ẽ. apretore nsu ĩ¬
tra cercum telipus opta¬
ueris peticionem tibi nõ
due quas elegissem michi
due sole relicte sint. sine ab
initio due sole fuerent. ualr
iegitum ¶Unius homĩs
in et cibi opti data ẽ. cum
ego optassem si nõ mutas¬
sem uoluntatem deinde tu
sus factus eẽm non futurũ
cõmunem quia nõ underer
consencire. qui sencire nõ
possim. humanius auce
erit. ut et mnħ casu quasi
semel electione facta fiat
comunis¶Si rerm de po¬
sicarum elctio michi relic¬
ta sit. et ad exbibendum
cum eo apud quem depo¬
sice sint. agere potero et
cum hr̃de agere ut his depo¬
sitiagendo facultatem in
eligendi prestet. ¶uł.

Expanded text:
tibi electio serui et mihi reliqui legati sunt, decernendum est a praetore, nisi intra certum tempus optaueris. petitionem tibi non iriolis duae, quas elegissem, mihi duae solae relictae sint siue ab initio duae solae fuerint, ualet legatum.Unius hominis mihi et tibi optio data est: cum ego optassem, si non mutassem uoluntasus factus essem, non futurum communem, quia non videor consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum dearum electio mihi relicta sit, et ad exhibendum cum eo, apud quem depositae sint, agere potero et cum herede agere, ut is depositi agendo facultatem mihi eligendi praestet. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ratorem indiciũ accipiant
nec accõ de dolo aut inuiri¬
arum in eos detur.l nub¬
edc̃i no hentur infames
ta condempnati re tri ip̃a
et oppimone hominũ non
effuguunt infanne notam
Interdictũ quoq un in. ñ
est adusꝯ eos reddendum.
iussit. postea exoratus ac¬
cepto ab eo p̾cio eum mau¬
misit. q̃ro an eum filiꝰ et
hrs manumissoris ut ing¬
tum accare possit .R. posse
si nicħ aliud ẽet impedimẽ¬
to. nam płimum int̾est.a
suc ẜuo quis ul ⁊̃ ab. amico¬

Expanded text:
ratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: edicti non habeantur infames ita condemnati, re tamen ipsa et opinione hominum non effugiunt infamiae notam. Interdictum quoque unde ui non est aduersus eos reddendum. iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respondit posse, si nihil aliud esset impedimento: nam plurimum interesse, a suo seruo quis u
Abbreviated transcription (Latin):
I nusie sĩt res pr̃dita Dauł.¬
rie inquas legatarii uł fidei¬
ꝯmissariu mittant᷑ ĩre qdẽ
hedis mitti nõ possũt s ꝑ pre¬
torer denegatas hr̃diacodes
ip̃i ꝑsequantur. EErmog̾.¬

Expanded text:
i nullae sint res hereditariae, in quas legatarii uel fideicommissarii mittantur, in rem quidem heredis mitti non possunt, sed per praetorem denegatas heredi actiones ipsi persequantur. In bo
Abbreviated transcription (Latin):
est hinꝰ legati satispet᷑e non
possũt. S si pendente ꝯditõe
emãcipatꝯ uł manuinissus
si satispetatur. quent᷑ an au¬
diendi sint si beneficiũ pr̃is
dĩ ue ip̃is hoñosu sit ansi¬
bi ĩputare debẽt quidederũt
eis postulandi adu̾sꝯ sefacul
tem cãm diri̾e ut cautõem
int̾m c̾ypotheca suaꝵ reru
comitantur.̃.

Expanded text:
ti satis petere non possunt: sed pendente condicione emancipatus uel manumissus si satis petant, quaeritur, an audiendi sint, ne beneficium patris dominiue ipsi‹s› onerosum sit, an sibi imputare deberent, qui dederunt eis postulandi aduersus se factem causam dirimere, ut cautioni tantum cum hypotheca suarum rerum committantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nas estolibare illum qui
negcti mea gessit et siqͥl
eum inchidare faceo por¬
teret ab eo nonerigere dĩp¬
natus ħis nec creditas ab
eo queq peccumas exiget
insimili. antem legata uxe
ut deco quoq legando pat fa.¬

Expanded text:
nas esto liberare illum, quod is negotia mea gessit, et si quid eum mihi dare facere oportet, ab eo non exigere', damnatur heres nec creditas ab eo quoque pecunias exiget. in simili autem legato uix est, ut de eo quoque legando pater fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ganis seis cumadoleuis¬
set accepit cinatores publi¬
um meunm et licumi se¬
promum sadñum idem
Omis senis int̾ legittimã
etatem constitutus cum
infatum concederet testo
suo decurratoribus sinsiti
cauit. Questionem curato¬
ribus meis nemo faciat re
emm ipẽ tractui. quero an
rationemcure heredes ad¬
ulti acuratoribus petere po¬
u̾bis cestamenti apparet ꝯ¬
fessus ut icominentem
suam admistiasie. mod .u.¬
ant si que res testatoris pene
eos sunt eonomnine cone¬
nre eos posse. Lerat

Expanded text:
us.Gaius Seius cum adoleuisset, accepit curatores Publium Maeuium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractavi". quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere poverbis testamenti apparet, confessus sit se omnem rem suam administrasse. Modesaut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conueniri eos posse. 21 T
Abbreviated transcription (Latin):
tid̾aucionẽ exegennt rem
saluam fore ex hiis alt̾ sine
hͣrde decesfit. quero an ĩde̾p¬
ntate insolidũ collega enis

Expanded text:
t rem saluam fore: ex his alter sine herede decessit: quaero, an indemnitatem in solidum collega eius
Abbreviated transcription (Latin):
gnita debe dan actõe. Nam
magistrato si tanta fuit neg¬
fidenissoris. ut hrs es tenca¬
tur si uo cau ⁊tunc idonei fue¬
runt et postea defierũt. sic̃ et
ip̃e magistratꝰ ꝓprie recusar¬
et hancꝰ accione ita ⁊hr̃s m¬
ito iustiꝰ nouissime nõ ali¬
as ait inhr̃dem accione dã¬
dam qĩ euident᷑ magistrato
cum mimꝰ idoneis fide iussori
õunt rogo rescribas utrum
ꝓuirili porcione accio danda
sit. anoptiosit et qui pupil¬
luis fuit. cum quo potissimũ
agat. rescripsit. si dolo fecunt
magistrato uit mino pupil¬
lo cauetur in quẽ uult acco
erdanda in soliduz est sineꝙ

Expanded text:
gnita debere dari actionem: nam magistratus si tanta fuit negfideiussoris, ut et heres eius teneatur: si uero cauit et tunc idonei fuerunt et postea desierunt, sicut et ipse magistratus probe recusaret hanc actionem, ita et heres multo iustius. nouissime non alias ait in heredem actionem dandam, quam si euidenter magistratus cum minus idoneis fideiussoribuderunt rogo rescribas utrum pro uirili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimum agat. respondit, si dolo fecerunt magistratus, ut minus pupillo caueretur, in quem uult actio ei dan
Abbreviated transcription (Latin):
uiuari legatarios ꝑ deficiẽ¬
tem ꝑtẽ quia ea non est le¬
gatis honerata. quia et le¬
gata q̃ apud hr̃dem rema¬
n̾et efficunt ut cet̾is lega¬
tarus aut mehil aut min

Expanded text:
uuari legatarios per deficientem partem, quia ea non est legatis onerata, quia et legata quae apud heredem remanent efficiunt, ut ceteris legatariis aut nihil aut min
Abbreviated transcription (Latin):
s cui legatorũ ũ fideicõmi¬
sorum uoie nõ cauctur mis
pellendi hr̃de uis ht̃ s siml
cum eo possid̾e iubetur ut sal¬
ter tedio ppetucꝰ extorq̃at b̃r¬

Expanded text:
s cui legatorum fideive commissorum nomine non cavetur misspellendi heredem ius habet, sed simul cum eo possidere iubetur, ut saltem taedio perpetuae custodiae
Abbreviated transcription (Latin):
posset indiem fidecõmissu
relictum probetur et ꝑditu¬
ro ei idhrs ante diem resti¬
tuisset. msio modo libatum

Expanded text:
posset, in diem fideicommissum relictum probetur et perdituro ei id heres ante diem restituisset, nullo modo liberatum
Abbreviated transcription (Latin):
ta. morcretur nõ in eiusdem
pͥsona et emolum̃tu legati
igitur est hoc dequo q̃nt᷑ ac si
fiua hrde instituto patri legat

Expanded text:
as moreretur, non in eiusdem personam et emolumentum legati igitur est hoc, de quo quaeritur, ac si filio herede instituto patri legat
Abbreviated transcription (Latin):
steni .u. domo instructale¬
gata mensas eborreas et
libros non contineri.S
hoc falsum ẽ. nam omne
quicquid indomo fint.
quo instructior ibiẽet pr̃.
tem domus instructe le¬
gato contineri. maxime
inquit in ꝓpositanm s̃pẽ
proponebatur enim qui
legauerat argentum et rõ
citorem. ac feneratore ni
quiduos filios totidemq
filias hr̃des instituerit ita
legasset filus marbus mn¬
am domum instractam
do lego dariq inbeo merte
et ƿignora an conancant
quen posset s faciem in¬
dici uolintatis comecta¬
na fore cecens patris facł¬
tatious exanimatis cels
scribit serius qui infũdo
morarentur legatis incm¬

Expanded text:
spondit domo instructa legata mensas eboreas et libros non contineri: sed et hoc falsum est: nam omne, quidquid in domo fuit, quo instructior ibi esset pattem domus instructae legato contineri: maxime, inquit, in proposita specie: proponebatur enim, qui legauerat, argentum et raticatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis.Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legatis, uic
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Ideoq si ex prima
parte edicti bonoꝵ possõ¬
nem. non pecierit alias
pecierit exequenti edicti
ad em plum carboniaui¬
edicti. accipere bonoruz
possõnem. al non potit
nam si confestim post ⁊¬
patris mortem controu̾si

Expanded text:
um.Ideo s‹i› ex prima parte edicti bonorum possessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edicti ad exemplum Carboniani accipere bonorum possessionem, alias non poterit. nam si confestim post patris mortem controuersi
Abbreviated transcription (Latin):
et speciem. uan qui est ag¬
natus. et cognatus. non uti¬
q aut qui cognatus est. et
agnatus est. alterum euiz
cuuile. alterum naturale
non parcimus hus noĩb
id est cogna torum etiam ĩ
ẜuis.itaq parentes et lib̾o
fratresq eorum etiam ser¬
uorum dicimus set ad le¬
ges ẜuiles coguationes nõ
pertinent ¶ Cognatiouis
origo. et perfeminas solas
con tigit. fraf enu est. et
qui ex eadem matre tm̃ na¬
tus est. nam qui eundem p.a¬
trem hñt. licet diuersas ma¬
tres etiam aguati sunt.¶pã¬
rentes usq ad tir̃num ap̃.
romanos proprio uocabu¬
res appellantur. Item uberi
usq ad trinepotem uł trine¬
ptem ultra hoc postiores
uocantur. ¶Sunt exal¬
tibus cognati ut fratres so¬
roresq. et ex his ꝓgeniti.
sit ab eo est incipiendum
cuius de cognatione. que¬
rimus et si ex inferior¬
bus aut suꝑioribus est gͣ¬
dibus iecta line a sursum
uersum uł drirsum tenden

Expanded text:
et speciem: nam qui est adgnatus, et cognatus est, non utique autem qui cognatus est, et adgnatus est: alterum enim ciuile, alterum naturale Non parcimus his nominibus, id est cognatorum, etiam in seruis: itaque parentes et filios fratresque etiam seruorum dicimus: sed ad leges seruiles cognationes non pertinent. Cognationis erigo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre tantum natus est: nam qui eundem patrem habent, licet diuersas matres, etiam adgnati sunt. Parentes usque ad tritauum apud Romanos proprio uocabures appellantur: item liberi usque ad trinep‹o›tem: ultra hos posteriores uocantur. Sunt elateribus cognati, ut fratres sororesque et ex his prognati: sit, ab eo incipiendum est cuius de cognatione quaerimus: et si ex inferioribus aut superioribus gradibus, est, recta linea susum uersum uel d
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse eos distrahere res
pupilloꝵ. uładolescentim
nuilla dubitacioẽ. IS si cur¬
ator sit furiosi. uł cui alt̾iꝰ
nõ adolescẽtis. uidend̾ est u¬
trum uire uetiualebit uen¬
dicio. an hãc oroem admit¬
tem.et puto qr de pupillis
princeps loquitur et ꝯ uĩc¬
tim tucorim curatores acci¬
puuntur. ꝓtinẽ et decet̾is ꝓ¬
uto exsnĩa oronis idem eẽ¬
dicendum anobligan coĩa
possint q̃ritur. S nõ puto
sine decto obliganda. Nar
ꝙ excep̾ orõ ad hoc ꝑtinet

Expanded text:
eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est. Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et de ceteris puto ex sententia orationis idem edicendum. An obligari communia possint, quaeritur, sed non puto sine decreto obliganda: nam quod excepit oratio, ad hoc tant
Abbreviated transcription (Latin):
clistrahendires pupillares orit
demum sies auenum in mĩea
t ꝓude. et si ꝑmiẜit ere aueno
nõ allegato ꝯseqͥnt̾ dicemus
que decretum. nõ enĩ passima
cdistrahi ube̾ p̾tori tributũ en
srita demũ si urgeat es alienũ.
¶Maneat accio pͥupillo si post¬
ca pot̾it ꝓbari obreptum eẽ p̃¬
tori. s uidend̾ est. utrum in rẽ
an in ꝑsonam dabimt ei acco¬
nem. et mag̾ẽ ut inrem detur
ros. siuecuratores. ¶ Coĩa p̾ci¬
ia accipe debem.si ꝓ indiuiso

Expanded text:
res pupillares, sed ita demum, si aes alienum immineat. proinde et si permiserit aere alieno non allegato, consequenter dicemus que decretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum. Manet actio pupillo, si postea poterit probari obreptum esse praetori. sed videndum est, utrum in rem an in personam dabimus ei actionem. et magis est, ut in rem detur, res sive curatores. Communia praedia accipere debemus, si pro indiviso
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑfit cunc sepius p̃standã
sũmam si euidentissimis ꝓ¬
bacionib ostenditur. testa¬
torem multiplicasse. legatũ
uoluisse idemq ⁊ infider cõ.¬

Expanded text:
ipsit tunc saepius praestandam summam, si euidentissimis probationibus ostendatur testatorem multiplicasse legatum uoluisse: idemque et in fideico
Abbreviated transcription (Latin):
isse tunc enĩ uni p̾cium ali¬
i ip̃a res assignant electiõe
rei uł p̃cu ẜnanda eiqui pͥor
de legato siue fidei cõmisso
litem ꝯtestatꝰ ẽ. ita tñ ut nõ
hãt licencia alto clecto ad
alterum transire. Iꝑ .i.
legatum in nouissimũ prio¬
n nõ debebitur: tam et si no¬
uissim talis sit incu ꝑso¬
na legatum nõ cõsistitat
si cõnincũ disiunctuie ꝰ mir¬
ti fu̾int cõiuncti uniꝰ ꝑ sõe
pocestate funguntur. Si ca¬
dem res sepi legetur in codẽ
testamento ampliꝰ quã se¬
mel peti no pot̾ sufficit q uł

Expanded text:
isse: tunc enim uni pretium, alii ipsa res adsignatur electione rei uel pretii seruanda ei, qui prior de legato siue fideicommisso litem contestatus est, ita tamen, ut non habeat licentiam altero electo ad alterum transire. 34 Ulpilegatum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur.Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amplius quam semel peti non potest sufficitqu
Abbreviated transcription (Latin):
uidus qui locatus
erat legatus ẽ. cum
instrumento. instrmẽ¬
tum quod coloniis meo
habint legato cedit hauł.
an quod coloni finit ant¬
tum id quod cestatoris
fint ec hoc magis dicend
ẽ. msi mllum domiu

Expanded text:
undus, qui locatus erat, legatus est cum instrumento: instrumentum, quod colonus in eo habuit, legato cedit.Paulus: an quod coloni fuit an tantum id quod testatoris fuit? et hoc magis dicendum est, nisi nullum domini
Abbreviated transcription (Latin):
opus est apperire eas ut
bonorum possõ scdm ta¬
bulas agnoscatur. ¶Se¬
mel aũt extitisse tabulaᷤᷤ
mortuo testatore deside¬
ratur. tam et si exstare
desierunt. Quare. et si
post ea inc̾ciderunt bõꝵ
possõ peti pot̾ri scientiã
tamen exigemus ut sciãs¬

Expanded text:
opus est aperire eas, ut bonorum possessio secundum tabulas agnoscatur. Semel autem exstitisse tabulas mortuo testatore desideratur, tametsi exstare desierint: quare et si postea interciderunt, bonorum possessio peti poterit. Scientiam tamen exigemus, ut scia
Abbreviated transcription (Latin):
ea que data sunt tabulis se¬
cundis. contributioni locus
est. Sodũ que pot̾ euenire. ne
substitutus quieqm̃ retine¬
at. uł ut longe plus hãt
quarta paterne hereditatis
¶Quid ergo si non susficiat
pupilli hrditas legatis cun
patris suffecisset de suo qua

Expanded text:
ea, quae data sunt tabulis secundis, contributioni locus est. secundum quae poterit evenire, ne substitutus quicquam retineat vel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo qua
Abbreviated transcription (Latin):
sores legati sunt siquidam ⁊
none et cursores sint ⁊curso¬
ribus semper enim species ge¬
neri derogat si in spẽ aut ingn̾e
utiq sint plerumq cõmu̾m¬
cabunt. Laboleñ

Expanded text:
sores legati sunt, si quidam et uernae ‹e›t cursores sint, cursoribus cedent: semper enim species generi derogat. si in specie aut in genere utrique sint, plerumque communicabuntur. 100 Iauolen
Abbreviated transcription (Latin):
Iemancipato filiꝯ nepoti mpo¬
testate aii irlicto extranco
br̃de fidci cõmissam hr̃ditatem
siliũtatus aui potestate finss it¬
linqui s si suspectꝰ. auus sit qiͣ
cõsũptum bonanepotis. nõ ce
Ipat̾ sededit mad optõem nec
sequatur cu filius emacipato
abeo añ fc̃s qr ĩ alia familia
.ta. nõ pat̾ filius en hr̃e et ita
Iuł sccipsit. Marcellꝯ aũt̃ ait
iniquu sibi uideri ex cludi

Expanded text:
emancipatus filius nepoti in potestate aui relicto ab extraneo herede fideicommissam hereditatem, si liberatus aui potestate fuisset, reliquisset: si suspectus auus sit quasi consumpturus bona nepotis, non esse pater se dederit in adoptionem nec sequatur eum filius emancipatus ab eo antea factus, quia in alia familia test filius eius habere: et ita Iulianus scripsit. Marcellus autem ait iniquum sibi uideri excludi
Abbreviated transcription (Latin):
ti se nõ miscuenit tunc cñi qri
iidiciu patris eum ꝓbasse
uidetur incodem loco quo e¬
madoptiua familia uxore du¬
cta filium sustulit euq post
mortem pr̃is ad optii cman¬
naturał decieto posse pet̾e uõr
gandum sc ded̾it et mortuo
mitti mĩme dubitan deb̃̾e nec

Expanded text:
ati se non inmiscuerit: tunc enim, quia iudicium patris comprobasse uidetur, in eodem loco quo ein adoptiua familia uxore ducta filium sustulit eumque post mortem patris adoptiui emanntra gandum se dederit et mortuo mitti minime dubitari debere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non solum autem que nõ
peciit eohercetur s et que de¬
fimcto pecut. ut rescripto de¬
claratur uł priuilegio mumi¬
tum uł honeracum tribus pu¬
ta cucelis. s ita demum. si data
opera h fecit. Quod ergo si
tales pecut et susceperunt n¬
chilominus uł detenti sunt¬
erit excusata mater quid si m¬
dignos uł minus habiles ad
tutelam prcierunt qm̃ sciebat
pretorem eis non daturum.
peticionem secutus iam. qui

Expanded text:
Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae defunctorie petiit, ut rescripto declaratur, vel privilegio munitum vel oneratum tribus puta tutelis, sed ita demum, si data opera hoc fecit. Quid ergo, si tales petiit et susceperunt nihilo minus vel detenti sunt? excusata erit mater. Quid si indignos, id est minus habiles ad tutelam petierit, quoniam sciebat praetorem eos non daturum? peti
Abbreviated transcription (Latin):
ex edicto carboniano da¬
ri debet. uł denegari. si
illa hr̃di detulit iurand̾
cum causa cognita detur
rum possõri data. faciat
preiudiciũ. aut denegata
ius ordinarium eripiat
pupillo.

Expanded text:
ex edicto Carboniano dari debet, uel denegari, si illa heredi detulit iusiurandum, cum causa cognita detur rum possessio data faciat praeiudicium aut denegata ius ordinarium eripiat pupillo.
Abbreviated transcription (Latin):
tine cõdicio data sit nich̾ cõsticũe
pot. delegitima anqͣ dies oodia¬
onis cranseat. ¶Et ideo dicenco
est et ineo casu si respondet ncu¬
tram hrditatem ad seuur pti¬
ne. pona defuncti aclicorib po¬
sidenda sunt.p̃.

Expanded text:
tinere, condicio data sit, nihil constituere potest de legitima, antequam dies condicionis transeat, et ideo dicendum est et in eo casu. Si respondit neutram hereditatem ad se uelle pertinere, bona defuncti a creditoribus possidenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣta ¶Idem q̃ est et si emãcipa¬
tꝯ filiu ꝙ̃ p emãcipatõem
q̃ sierat patri suo ĩ ad optõe.
ded̾it ⁊ decessit. nam et hic ne
mitti d qi nõ fit malia fa¬
milia. ¶Si pat alicuiꝯ ꝑue¬
ñit madoptuam familia
filio nõ añ pr̃is sui ĩ ad opti¬
hr̃des iuir nõ possũt. nec. ꝙͣb.¬

Expanded text:
as.Idemque est et si emancipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decesserit: nam et hic nepmitti debet, quasi non sit in alia familia. Si pater alicuius pervenerit in adoptivam familiam, filius non, an patris sui in adoptiheredes iure non possunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
filius admittendus est
benti patrono certam pe¬
tionem ubertus reliquiss
isꝙ usus est. ad u̾sus hr¬
dem petentem debitũ doli

Expanded text:
filius admittendus est benti patrono certam petionem libertus reliquisset isque usus est aduersus heredem petentem debitum d
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾are adire hr̃ditate nulla
difficuitas erit. Nam si post̾ĩo¬
res quoq libos seẽẽ dicet.⁊ rec¬
titui hr̃ditate desident. an sol¬
uendo sit hr̃ditas. et omĩbꝯli¬
u̾is fcĩs restitui debet. ap̃ p̃torẽ
quereretur. absente aut̃ pmo
seqns desid̾ans adire hr̃ditatẽ.
nõ est audiend qr si pͥmꝯue

Expanded text:
 nulla difficultas erit. nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ monich̾ cõmodi sensisse. s
mag̾ debita sibi accepisse li
merat ut manumitt̾et si hri
fũit institutꝰ. Nã et hic se po¬
sico bnficio testatoris pprioiui¬
re potit ad lib̾tate ꝑuenure
ex ꝯstitucione diui marti.⁊dẽ

Expanded text:
immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libmerat, ut manumitteret, si heres fuerit institutus: nam et hic seposito beneficio testatoris proprio iure poterit ad libertatem pervenire ex constitutione divi marci. Ide