comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de precipuo tultu inuitarint. ut
sibi ꝑ eos amplissimũ pulcherri¬
mumq imꝑium conderetur: sit
enim iactrant. quia ipsi optimo
genere sacrorũ emeruerint prȩc¬
puum deorũ fauorem: qͣuib ad¬
emptis uł prȩt̾missis. discesserĩ
om̃s aditis arisq relictis dii qul¬
b imꝑium hoc steterat. Iunde qn¬
uis reuerentia sc̃itaris tue multa
fortissime uerissimeq: disseruert
tam̃ & mͥ locus exigit ut pauca su¬
biciam. Si ro̾mani colendo deos
meruerunt fauorem deorũ. & ñ co¬
lendo amiserunt: ipse romuilus. pa¬
rens rome inter tot mala ab ipso or¬
tn suo ingruentia saluuis ẽe. colendo
quis meruit: An anuulius auii. qui
pposunt ad necem: An pater qui in¬
certus fuit: An rhea mater stupri
rea: An albanparetes. ipsa quoq
ab mitio romani nominis germina
cecs. annos dum audere potirit. ex¬
cidio enu inhiauit: Non qunN
s dii ipsi quia se colendos sciebant
fuuros custodiere  cultores. Ergos du¬

Expanded text:
nde praecipuo cultu inuitarint, ut nde praecipuo cultu inuitarint, ut sibi per eos amplissimum hoc pulcherrimumque imperium conderetur — sic enim iactitant, quia ipsi optimo genere sacrorum emeruerint praecipuum deorum fauorem, quibus ademptis uel praetermissis discesserint omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat — unde, quamuis reuerentia sanctitatis tuae multa fortissime uerissimeque disseruerit, tamen et mihi locus exigit, ut pauca subiciam. si Romani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut ipse Romulus, parens Romae, inter tot mala ab ipso ortu suo ingruentia saluus esset, colendo quis meruit ? an Amulius auns, qui exposuit ad necem? an pater, qui incertus fuit? an Rhea mater stupri rea? an Albani parentes, ipsa quoque ab initio Romani nominis germina r quadringentos annos, dum audere potuit, ex inhiauit ? non, inquiunt, sed di ipsi, quia se colendos sciebant, futuros custodiere cultores. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rus qui suꝑsticione sollicita ab io¬
uorantib colebatur. magnũ illi
intelligentiȩ fontem aꝑuit Promo¬
tiusq: ꝑ homine docturus homini
filium suũ misit oꝑantem uirtuts
quȩ prȩcellerent hominẽ. coargur¬
temq demone.s quos aliqui deos pi¬
tauissent: ut qui ipsi tanqͣm homi¬
ni ñ credidisserit. oꝑib tanquã dti
crederent sdeinde ut in magno sile¬
tio ac pace largissima inoffense &u
leriter noui nominis gła & annun¬
tiate salutis uelox fama ꝑcurrertt
uł etiam ut discipulis eiꝰ ꝑ diuersas
gentes euntib. ultroq ꝑ cunctos sa¬
lntis dona offerentib: abeund ac
disserendi. qui ppe romatis eiuib
int̾ ciues romanos ẽẽt tuta libertas.
Quod ideo cõmemorandũ putaui
quia hic sextus libellus usq ad iesa¬
rem augustum de quo hȩc dicunt᷑
extenditur. Qu. si hanc aliqui luci¬
dissimã rationem irritam putant
sinsq diis potius assignant: quos
e pͥmum prudeitia elegerint. dem¬

Expanded text:
erus, qui superstitione sollicita ab igerus, qui superstitione sollicita ab ignorantibus colebatur, magnum illum intellegentiae suae fontem aperuit promptiusque per hominem docturus homines filium suum misit operantem uirtutes, quae praecellerent hominem, coarguentemque daemonas, quos aliqui deos putauissent, ut qui ipsi tamquam homini non credidissent, operibus tamquam Dei crederent; deinde ut m magno silentio ac pace latissima inoffense et celeriter noui nominis gloria et adnuntiatae salutis uelox fama percurreret uel etiam ut discipulis eius per diuersas gentes euntibus ultroque per cunctos salutis dona offerentibus obeundi ac disserendi quippe Romanis ciuibus inter ciues Romanos esset tuta libertas. quod ideo commemorandum putaui, quia hio sextus libellus usque ad Caesarem Augustum, de quo haec dicuntur, extenditur. quodsi aliqui hanc luoidissimam rationem inritam putant, suisque dis potius adsignant, quos primum prudentia elegerint dei
Abbreviated transcription (Latin):
turRestat gͥ de intelligentia ueri di
ꝑ multas intelligendi suspiciones con¬
fusa dissensio: quia de uno deo om̃i¬
um pene una ẽ. opinio. hucusq hi¬
mana scrutauo: & sic cum labore po¬
tuit ¶At ubi rationatio defecit: fidec
su ꝑuenit. Nisi enĩ crediderimꝰ: ñ itel¬
ligemus. Ab ipso audias. ipsiq deo
credas: quod uerum uelis scire de deo.
Itaq: unus & uerus deus in quẽ om̃s
ut diximꝰ & si ex diu̾sis opimonibus
secta concurrit. motans regna & dispo¬
nens tempora. peccata quoꝙ punieis
quȩ infirma sunt mundi elegit ut
confundat fortia. romanũꝙ imꝑũ
assumpto pauꝑrimi status pastore arast¬
fundauit. Hoc ꝑ reges & consules diu
ꝓfectum. postquã asiȩ. affrice imꝑio
atq europe potitum ẽ: ad unum
imꝑãtorem eundemq fortissimi
& cleũitissimum cuncta sui orama¬
tionẽ coucessit. Sub hoc mͣiatim
quẽ om̃s fere gentes amore & timi¬
re ꝑmixto iuste honorarent: ds u¬

Expanded text:
tur. restat igitur de intellegentia ueri Dei tur. restat igitur de intellegentia ueri Dei per multas intellegendi suspiciones confusa dissensio, quia de uno deo omnium paene una opinio est. hucusque humana scrutatio, etsi cum labore, potuit. at ubi ratiocinatio deficit, fides subuenit. nisi enim crediderimus, non intellegemus: ab ipso audias ipsique Deo credas, quod uerum uelis scire de Deo. itaque idem unus et uerus Deus, in quem omnis, ut diximus, etsi ex diuersis opinionibus secta concurrit, mutans regna et disponens tempora, peccata quoque puniens, quae infirma sunt mundi elegit, ut confundat fortia, Romanumque imperium adsumpto pauperrimi status pastore fundauit. hoc per reges et consules din prouectum postquam Asiae Africae atque Europae potitum est, ad unum imperatorem eundemque fortissimum et clementissimum cuncta sui ordinatione congessit sub hoc imperatore, quem omnes fere gentes amore et timore permixto iuste honorarent, Deus u
Abbreviated transcription (Latin):
uł patriȩ ita semꝑ
ad prospectum pru¬
dentiȩ naturali bo¬
no eriguntur: ut ob¬
lectam̃to corꝑis rãtionale¬
mentis & si non actu prȩferant. iudi¬
cio tam̃ prȩferendũ sciant. Que mers
ratione duice illustrata. iiimedro ii¬
tutum quib genuino fãuore qͣnius
uiciis inclinetur assurgit: ad icient¬
am dei quasi arcem prospicit.¶ Dm̃
ad tempus potest: nescire itui
n potest. Unde quidam dum m iul
tis dm̃ credunt. multos deos mͣdiscre¬
to tinore fiucerunt. S hinc iam uł
maxime cũ auctortate ueritatis ope¬
rante. trmͣ ipsa etiam ratione discũ¬
tiente discessum ẽ: quippe cum & plu¬
losophi eorũ ut de nr̃is scĩs sileam.
dum intento ñitis studio querunt
rem om̃ium reppererunt: ad quẽ unu.
omĩa referuntur. Unde etiam nunc
pagani quos iam declarata ueritaᷤᷤ de
contuacia magis qͣm de ignorantia
conuincit: cũ a nob̾ discutiunt u
se plures deos sequi: s sub uno d̾o ma¬
gno plures ministros uenerari faten¬

Expanded text:
 patriae, ita semper ad prospectum prudentiae naturali bono eriguntur, ut oblectamento corporis rationaleetsi non actu praeferant, judicio tamen praeferendum sciant. quae mens, ratione duce inlustrata, in medio uirtutum, quibus genuino fauore, quamuis uitiis inclinetur, adsurgit, scientiam Dei quasi arcem. porospicit. Deum ad tempus potest,. nescire in totum non potest. unde quidam dum in tis Deum credunt, multos deos indiscreto timore finxerunt. sed hinc iam uel maxime cum auctoritate ueritatis operante tum ipsa etiam ratione discutiente discessum est. quippe cum et philosophi eorum, ut de nostris sanctis sileam, dum intento mentis studio quaerunt rem omnium reppererunt, ad quem unum omnia referrentur; unde etiam nunc pagani, quos iam declarata ueritas de contumacia magis quam de ignorantia conuincit, cum a nobis discutiuntur, non se plures deos sequi sed sub uno deo magno plures ministros uenerari faten
Abbreviated transcription (Latin):
agilulfus cum theodorico fran¬
corum rege pacem ꝑpetuam fecit.
¶Post hec ago rex rebellantem sibi
⁊angrunfum ueronensiũ duc̃e ex¬
tinxit. Gaidulfum qͦ ꝑ gam̃sem
ducem cui iam bis peꝑterat: parieti

Expanded text:
Agilulf cum Theuderico Francorum rege pacem perpetuam fecit. Post haec Ago rex rebellantem sibi Zangrulfum Veronensium ducem extinxit. Gaidulfum quoque Pergamensem ducem, cui iam bis pepercerat, peremi
Abbreviated transcription (Latin):
pressas. coangustatas. ad dictas. exin¬
anitasq iminanissimas gentes: mi¬
nimo sanguine & nullo certamine.
ac pene sine cede¶Suꝑest ut obtrec¬
tatores nr̃os molitionũ suarũ pem¬
teat. ueritatiq erubescant dm̃q: ue¬
rum & solum qui potest omĩa cre¬
dant. tumeant. diligant & sequan¬
tur: cuiꝰ omnia. & que mala putañ
initio mundi usq: ad prȩsentem di¬

Expanded text:
pressas, coangustatas, addictas, exinpressas, coangustatas, addictas, exinanitasque immanissimas gentes minimo sanguine, nullo certamine, ac pene sine caede. Superest ut obtrectatores nostros molitionum suarum poeniteat, veritatique erubescant; Deumque verum et solum, qui potest omnia, credant, timeant, diligant, et sequantur: cujus omnia, et quae mala putant, initio mundi usque in praesentem di
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i reddidit. Romane securitatiᷤ
ꝑiculum suu̾̃ obtulit: ut adu̾sus
cȩteras gentes que ꝑ hispanias cos¬
sedissent. sibi pugnaret. romanis
uinceret. Quanuis & ceteri alano.¬
rum Wandalorũ sueuorũq regeᷤᷤ
eos dem nobis complacito depacti¬
addicti
forent:mandantes imꝑatori he¬
honorio. Tn cum om̃ib pac̃e habe
obsidesq accipe: nos nob̾ confligi¬
mus. nobis ꝑimus. tibi uincimus.
ret. nisi res doceret: Itaq nunc co¬
tidie apud hispanias geri bella gen-¬
tium & agi strages ex alterutro bar¬
barorum: crebris ceterisq nunciis
discimꝰ. Precipue ualliam gothorũ
regem: insistere patrandȩ paci fert̃.
Ex quo utcunq: concesserim: ut li¬
center xp̃iana tempora rẽp̃hendan¬
tur si quid a conditione mundi usq
ad nunc simili factum felicitate do¬
ceatur.¶ Manifestauimꝰ ut arbitror
atq oftendimꝰ non magis uerbo pe¬
ne qm digito innumera bella sor¬
ta: plurimos extinctos tyrannos. cõ¬

Expanded text:
fratri reddidit., Romanae securitati fratri reddidit., Romanae securitati periculum suum obtulit, ut adversum caeteras gentes, quae per Hispanias consedissent, sibi pugnaret, et Romanis vinceret: quamvis et caeteri Alanorum, Vandalorum Suevorumque reges, eodem nobiscum placito depacti forent, mandantes imperatori Honorio: Tu cum omnibus pacem habe, obsides accipe; nos nobis confligimus, nobis perimus, tibi vincimus: ret, nisi res doceret? Itaque nunc quotidie apud Hispanias geri bella gentium, et agi strages ex alterutro Barbarorum crebris certisque nuntiis discimus, praecipue Valliam Gothorum regem insistere patrandae paci ferunt. Ex quo utcumque concesserim, ut licenter Christiana tempora reprehendantur, si quid a conditione mundi usque ad nunc simili factum felicitate 587 doceatur. Manifestavimus, ut arbitror, atque ostendimus, non magis verbo pene quam digito innumera bella sopita, plurimos exstinctos tyrannos, com
Abbreviated transcription (Latin):
paci petende atq offerendȩ studi¬
osissime insisteret: apud barchil¬
lonem hispanie urbem dolo fu¬
orum ut fertur occisus ẽ¶Post
hunc segericus rex agothis creatꝰ:
cum itidem iudicio dei ad pacem
pronus ẽet. nicħominꝰ a suis inter-¬
fectus ẽ¶ Demde uallia successit
in regnum: ad hoc ordinatus ã go¬
this ut pacem infringeret. ad hoc
ordinatus adeo ut pacem confir¬
maret. Hic g territus maxime ui¬
dicio dei. quia cum magna suꝑi¬
ore abhinc anno gothorum manꝰ
instructa arinis nauigiisq tran¬
sire in affricam moliretur: in .xii.
milib passuum gaditani freti tẽ
pestate correpta. miserabili exitu
ꝑierat: memor etiam illuis accep¬
te sub halarico cladis. cum in sici¬
liam gothi transire conati. in cons¬
pectu suorũ miserabiliter arrepti
& demersi sunt: pacem optimam
cum honorio imꝑatore datis lec¬
tissimis obsidib pepigit. Placidi¬
am imꝑatoris sororem. honorifi¬
ce apud se honesteq: habitam:

Expanded text:
paci petendae atque offerendae studipaci petendae atque offerendae studiosissime insisteret, apud Barcinonem, Hispaniae urbem, dolo suorum, ut fertur, occisus est. Post hunc Segericus rex a Gothis creatus, cum itidem judicio Dei ad pacem pronus esset, nihilominus et a suis interfectus est. Deinde Vallia successit in regnum, ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret; ad hoc ordinatus a Deo, ut pacem confirmaret. Hic igitur territus maxime judicio Dei, quia cum magna superiore abhinc anno Gothorum manus, instructa armis navigiisque, transire in Africam moliretur, in duodecim millibus passuum Gaditani freti 586 tempestate correpta, miserabili exitu perierat: memor etiam illius acceptae sub Alarico cladis, cum in Siciliam Gothi transire conati, in conspectu suorum miserabiliter arrepti et demersi sunt, pacem optimam cum Honorio imperatore, datis lectissimis obsidibus pepigit. Placidiam, imperatoris sororem, honorifice apud se honesteque habitam,
Abbreviated transcription (Latin):
uirib. ingenioꝙ nimius referre
solitus ẽet. se in primis ardenter
inhiasse. ut oblitterato romano no¬
mine. romanũ omne solum go¬
thorum imꝑium & faceret & uo¬
careo. essetq: ut nulgariter loquar
gothia quod roma fuisset. fieret
nuine athaulfus & quod quond̾a
tesar augustus¶At ubi multa ex¬
ꝑientia ꝓbauisset. neq gothos
illo modo parere legib posse
propt̃ effrenatam barbariem.
neq rei publicȩ interdici leges
oportere: sine quib res publica
ñ est res publica. elegisse saltẽ
ut głam sibi de restituendo ad
integrum augendoq romano
nomine gothorum uirib que¬
reret: habereturq aꝑud poste¬
ros romane restitutionis auctor
bostqͣm ẽe. ñ poterat immutator
Ob hoc abstinere abello. ob hoc
inhiare pace itebatur: preci¬
pue placidie uxoris sue femine
sane ingenio acerrimȩ. & religi¬
onis satis probe. ad omĩa bonarũ
ordinationũ oꝑa ꝑ suasus: & con¬
silio temperatus. Cumq eidem

Expanded text:
viribus, ingenioque nimius, referre viribus, ingenioque nimius, referre solitus esset, se in primis ardenter inhiasse: ut, obliterato Romano nomine, Romanum omne solum, Gothorum imperium et faceret et vocaret: essetque, ut vulgariter loquar, Gothia, quod Romania fuisset; fieretque nunc Ataulphus, quod quondam Caesar Augustus. At ubi multa experientia probavisset, neque Gothos ullo modo parere legibus posse propter effrenatam barbariem, neque reipublicae interdici leges oportere, sine quibus respublica non est respublica; elegisse se saltem, ut gloriam sibi de restituendo in integrum, augendoque Romano nomine Gothorum viribus quaereret, habereturque apud posteros Romanae restitutionis auctor, postquam esse non potuerat immutator. Ob hoc abstinere a bello, ob hoc inhiare paci nitebatur, praecipue Placidiae uxoris suae, feminae sane ingenio acerrimae et religionis satis probae, ad omnia bonarum ordinationum opera persuasu et consilio temperatus. Cumque eidem
Abbreviated transcription (Latin):
bem consistens. magnarũ gerenda¬
rum rerum industria. got̾hos and̃¬
bona expulit. atꝙ abire in hnspa¬
nam coegit: int̾uicto precipueao
intaercliso om̃i comitatui nauum
& ꝑegrinorum usu cõmertiorum.
Gothorum populis athaulfus
prȩerat. Qui post irruptione ifs
ac mortem halarici placidia ut
ane captiua sorore imꝑatoris in
ixorem assumpta: halarico iN
rgnum successerat. Is ut sepe au¬
arum atq in ultimo exercrui eiꝰ
onbatum ẽ: satis studiose secta¬
toi pacis militare fideliter hono¬
rio imꝑatori. ac ꝓ defendenda
romana re publica impendere
uires gothorum prȩoptauit. Na
ego quoq: ipse uirum quendam
narbonensem illustris sub theo¬
dosio miliciȩ etiam religiosum.
prudentens & grauem. apud bech¬
ieem oppidumꝰ palestine beatis¬
simo ieronimo prbo referentem
audiuisse fateor. familiarissimũ
athaulfo apud narbona fuisse:
ac de eo sepe sub testificatione di
dicisse. quod ille cum ẽec animo

Expanded text:
bem, consistens, magna rerum gerendabem, consistens, magna rerum gerendarum industria, Gothos Narbona expulit, atque abire in Hispaniam coegit, interdicto praecipue, atque intercluso omni commeatu navium, et peregrinorum usu commerciorum. Gothorum tunc populis Athaulfus rex praeerat: qui post inruptionem Vrbis ac mortem Alarici Placidia, ut dixi, captiua sorore imperatoris, in uxorem adsumpta Alarico in regnum successerat. is, ut saepe auditum atque ultimo exitu eius probatum est, satis studiose sectator pacis militare fideliter Honorio imperatori ac pro defendenda Romana rvires Gothorum praeoptavit. Nam ego quoque ipse virum quemdam Narbonensem, illustris sub Theodosio militiae, etiam religiosum prudentemque et gravem, apud Bethlehem oppidum Palaestinae, beatissimo Hieronymo presbytero referentem audivi, se familiarissimum Ataulpho apud Narbonam fuisse: ac de eo saepe sub testificatione 585 didicisse, quod ille cum esset animo,
Abbreviated transcription (Latin):
gener eiꝰ constantinopolim fugit:
unde post aliquantũ tempꝰ retractꝰ
exslioq: dampnatus ẽ. Hunc om¬
nem cathologum ut dixi uł mam¬
festorum tirannorũ uł mobedim¬
tium ducum: optima honoriꝰ imp¬
rator religione & felicitate occia
meruit. magna constantius comes
industria & celeritate confecit sohe¬
rito sane: quia in his dieb precip¬
ente honorio. & adiuuante constan¬
tio. pax & unitas ꝑ uniu̾sam affric̃
eccłie catholice reddita ẽ: & corpus
xp̃i quod nossumus reditegrat
discessione sanatum ẽ. Imposita ei¬
uone sci prȩcepti martellino tri¬
buno uiro in primis prudenti &n¬
dustrio om̃iumq bonorũ studior̃
qeneutisurissimo quẽ marinus comd
aptid cartaginẽ incertum ⁊̃ elostims¬
latus an auro corruptus occidit. Q
continuo reuocatus ex affrica facdh
priuatus: uel ad penam itł ad pen¬
tentiã consuentiȩ suȩ dimissustł
Nno ab urbe condita
tius comes apud aliartem galliȩ it¬

Expanded text:
gener eius Constantinopolim fugit, gener eius Constantinopolim fugit, unde post aliquantum temporis retractus exilioque damnatus est. Hunc omnem catalogum, ut dixi, uel manifestorum tyrannoram uel inoboedientium ducum optima Honorius imperator religione et felmeruit, magna Constantius comes industria et celeritate confecitrito sane, quia in his diebus praecipiente Honorio et adiuuante Constantio pax et unitas per uniuersam Africam Ecclesiae catholicae reddita est et corpus Christi, quod nos sumus, redintegrata discissione sanatum est, imposita exsecutione sacri praecepti Marcellino tribuno, uiro inprimis prudenti et industrio omniumque bonorum studiorum appetentissimo. quem Marinus comes apud Carthaginem — incertum zelo stimulatus an auro corruptus — occidit: qui continuo reuocatus ex Africa factusque priuatus uel ad poenam uel ad paenitentiam conscientiae suae dimissus est. Anno ab Vrbe conditatius comes apud Arelatem, Galliae ur
Abbreviated transcription (Latin):
gestaret imꝑii: affricam strenue
adu̾sum iudices ab eo missos tutatꝰ.
consulatum assecutus ẽ. Quo elatꝰ
sipcilio: sabinum domesticũ uirũ
suũ ingenio callidũ: industria sol¬
lertem. & sapientẽ nominandũ si
animi uires tranquillis studiis ac¬
c̃omodauisset generũ allegit: cũ
quo quorund̾a ꝑicłorum suspicio¬
nes dum pautur fecio. atq aliqͣn¬
diu affricana annona extra ordi¬
nem detenta: ipse tandem cũ im¬
mensa teneret temporib nr̃is sa¬
us incredibili cdasse nauium rom̃a
contendit. Nam habuisse tunc
tria milia septingentas naues di¬
citur: quem numerũ nec apud
xerxen quidem preclarũ illum
ꝑsarum regem. & alexandrum
magnũ: uel quenquã alñ fuisse
regum hystoriȩ ferunt. Is simul ite
tum agmine militũ ad urbem ut¬
gens litore egessus ẽ: octursu domi¬
tis marini territus & in fugam uis¬
sus: arrepta naue carthaginem¬
solus rediit. atq ibi continuo mi¬
litari manu interfectus ¶Sabmus

Expanded text:
gestaret imperii, Africam strenue gestaret imperii, Africam strenue adversum judices ab eo missos tutatus, consulatum assecutus est; quo elatus supercilio, Sabinum domesticum suum, virum ingenio callidum, industriaque solertem et sapientem nominandum, si animi vires tranquillis studiis accoquo quorundam periculorum suspiciones dum patitur fecit atque, aliquamdiu Africana annona extra ordinem detenta, ipse tandem cum inmensa, certe temporibus nostris satis incredibili classe nauium Romam contendit. nam habuisse tunc tria milia septingentas naues dicitur, quem numerum ne apud Xerxen quidem praeclarum illum Persarum regem et Alexandrum Magnum uel quemquam alium regum fuisse historiae ferunt. is simnl ut cum agmine milltum ad Vrbem pergens litore egressus est, occursu comitis Marini territus et in fugam uersus, arrepta naui solus Carthaginem rediit atque ibi continuo militari manu interfectus est. Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
ut tirannꝰ moreretur elegit. Nam
continuo ut creatus: occisus est.
Quid de infelicissimo attalo loqͣs:
eui occidi inter traunos honor.
& mori lucrum fuisset: Et boc ala¬
ricus imꝑator facto int̾fectore secto
ac defecto. citius his om̃ib actis pe¬
ne qͣm dictismimiũ risit: & ludũ
spectauit imꝑii. Nec mirũ si hoc¬
iure ac pompa miser usus ẽ. crꝰ
ille umbratilis consul ꝑtollus au¬
sus ẽ. incuria dicere. Loquar uob̾
patres conscripti consul & ponifex.
quorũ alterum iam teneo. alterũ
spero: sperans ab eo qui spem ñ ha¬
bebat. & maledictus utiq qui sp̃e
suam posuerat in homine. Attalys
itaq: tanqͣm inane imꝑii simula¬
chrum cum gothis usq: ad hispani¬
as portatus ẽ: unde descendens naui
incerta moliens in mari captus. ad
constantium comitẽ deductus. de¬
inde imꝑatori honorio exhibitus:
truncata manu utte relictus est.
heraclianus interea affrice comes
missus cum idem attalus umbr̃a

Expanded text:
ut tyrannus moreretur, elegit: nam ut tyrannus moreretur, elegit: nam continuo ut creatus occisus est. quid de infelicissimo Attalo loquar, cui occidi inter tyrannos honor t mori lucrum fuit ? ricus imperatore facto, infecto, refecto ac defecto, citius his omnibus actis pene quam dictis, mimum risit, et ludum spectavit imperii, nec mirum, si jure hac pompa miser lusus est, cujus ille umbratilis consul Tertullus ausus est in curia dicere: Loquar vobis, Patres conscripti, consul et pontifex, quorum alterum teneo, alterum spero, sperans ab eo qui spem non habebat, et maledictus utique quia spem suam posuerat in homine. Attalus itaque tamquam inane imperii simulacrum cum Gothis usque ad Hispanias portatus est; unde discedens navi, incerta moliens, in mari captus et ad Constantium comitem deductus, deinde imperatori Honorio exhibitus, truncata manu, vitae relictus est. Heraclianus interea Africae comes missus, cum idem Attalus umbram
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus barbaros agi posse. ipsos
prius tirannos deleriꝰ iubet. Con¬
stantio comiti: buiꝰ belli summa
comissa ẽ. Sensit tum demum res¬
publica & quã utilitatem in roma¬
no tandem duce receꝑto: & quam
eatenus ꝑuiciem ꝑ longa tempora
barbaris comitib subiecta toleraret:
Gitur constantꝰ comes
in galliam cum exercitu ꝓfectus:
coñstantinũ imꝑatorem apud are
latem clausit. cępit. occidtẽ. Iam
hinc ut de cathalogo tirannorum
qͣm breuissime loquar: constante
constantim filium. geruntiꝰ comes
suus uir neqm̃ magis qmͣ probus
apud uienniam interfecit: atq
in enis locum maximu quendam
substituit. Ipse uͦ gerontius: asius
mlitib occisusest. Maximꝰ exutꝰ
purpura. destitutꝰq amilitibꝰ gal¬
licanis qui affricam traiecti. dein¬
de in italiam reuocati sunt: nuic
int̾ barbaros in hispania egens
exulat. Iouimis postea uir galli¬
arum nobilissimꝰ in tiran nidem
mox ut assurrexit: & occidit.
Subhastianꝰ frat̃ eiꝰdem: hoc solũ

Expanded text:
aduersus barbaros agi posse, ipsos prius tyrannos deleri iubet. Constantio comiti huius belli summa commissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam eatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit. igitur Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, Constantinum imperatorem apud Arelatem ciuitatem clausit cepit occidit. lam hinc, ut de catalogo tyrannorum quam breuissime. loquar, Constantem Constantini filium Gerontius comes suus, uir nequam magis quam probus, apud Viennam interfecit atque in eius locum Мaximum quendam substituit. ipse uero Gerontius a suis militibus occisus est. Maximus exutus purpura destitutusque a militibus Gallicanis, qui in Africam traiecti, deinde in Italiam reuocati sunt, nunc inter barbaros in Hispania egens exulat. Iouinus postea uir Galliarum nobilissimus in tyrannidem mox ut adsurrexit et cecidit. Sebastianus frater eiusdem hoc solum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicia dei qͣm breuissime & qͣm sum¬
plicissime ut potui: xp̃ianis tam̃
temporib propt̃ prȩsentem magiꝰ
xp̃i gr̃am ab illa incredulitatis con¬
fusione discretis. Sed iam ego certo
& solo quem concupiscere debui:
obedientie meȩ fructu fruorsde
qualitate autem opusculorum tu

Expanded text:
dicia Dei, quam brevissime et quam simplicissime potui, Christianis tamen temporibus, propter praesentem magis Christi gratiam, ab illa incredulitatis confusione discretis. Ita jam ego certo et solo quem concupiscere debui, obedientiae meae fructu fruor. De qualitate autem opusculorum tu
Abbreviated transcription (Latin):
fittur defuncto trasemundo du¬
ce spoletanorũ. faro aldus eiꝰ filius
in loco patris est subrogatus. De¬
niq unachilapus germanꝰ fuit
trasemundi. & cum fr̃e pariter
eundem rexit ducatũ. xx

Expanded text:
Igitur defuncto Trasemundo duce Spoletanorum, Faroaldus ejus filius in loco patris est subrogatus. Denique Wachilapus germanus fuit Trasemundi, et cum fratre pariter eumdem rexit ducatum.
Abbreviated transcription (Latin):
agri ilgera exhausto penitꝰ succo. i re¬
ubertatis in cinerem extorruit.
ita ut non fruges solum. sed &
arbores cum imis stirpibus ab¬
simpsisse referatur.

Expanded text:
agri jugera, exhausto penitus succo ubertatis, in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum, sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
erat uir sapiens. plus eiꝰ mores &
utilitatem uerecundãq pudicici¬
am: qͣm corporis pulchritu dinẽ
sibi complacere dicebat. De hac g
coniuge tres pemmo filios. hoc est
ratchis. & rachait. & haistulfũ
iuros strenuos genuit: quorũ na¬
tutas humilitat̃e matris ad glo¬
riam erexit. Qui dux congrega¬
ns om̃ium nobiliũ qui inbello
de quo diximꝰ obierant filiis. sic
eos cum suis natis parit̃ nutriute:

Expanded text:
erat vir sapiens, plus ejus mores, et humilitatem, verecundamque pudicitiam, quam corporis pulchritudinem, sibi complacere dicebat. De hac ergo conjuge tres Pemmo filios, hoc est, Ratchis, et Ratchait, et Ahistulfum viros strenuos genuit. Quorum nativitas humilitatem matris ad gloriam erexit. Qui dux, congregatis omnium nobilium qui in bello de quo diximus obierant filiis, sic eos cum suis natis pariter nutri
Abbreviated transcription (Latin):
indignatione: deiectus est. Elin¬
ma ante capitolium: cedes ait
Annonium demde compecttdum
suũ. saturninꝰ & glaucia. fraude
gaii marii consulis octideruns
sequente anno: marius.uͣi. consus
& glaucia pretor. & saturninꝰ uib¬
nus ꝑlebis. conspuauer̃t metellix
mmnudicũ in exilium quatunq
ui agere. Die dicta a suppositis ers¬
dem factionis iudicib. ꝑ scelus n¬
nocens metellus dampnatꝰ: in en¬
lium cum totius orbis dolore diso¬
sit. Idem saturninꝰ memiũ uirun
acrem & integrum. fieri consuli
timens: orta subito seditione fug¬
bitem informi stipite cominittum
interfent. Fremente ꝓ tantis repi¬
blicȩ malis senatu ac populo rom¬
no: marius consul accõmodato ab
tempns ingenio. consen sui bonon
sese iminiscuit: cõmotamq plee
leni oratione sedauitsSaturninne
pnfamib ausis contionem domis
habuit. ibiq ab aliis rex: ab aliis
imꝑator ẽ. appellatus. Marius ma¬
ipulatim plebe descripta alterũ
consulem cum presidiis in colle disi¬

Expanded text:
indignatione deiectus est, plurima ante Capitolium caede facta. A. Nunium deinde, conpetitorem suum, Saturninus et Glaucia fraude C. Marii consulis occiderunt. subsequente anno Marius sexto consul et Glaucia praetor et Saturninus tribunus plebi conspirauerunt Metellum Numidicum in exilium quacumque ui agere. die dicta a suppositis eiusdem factionis iudicibus per scelus innocens Metellus damnatus in exilium cum totius Vrbis dolore discessit. idem Saturninus Memmium, uirum acrem et integrum, fieri consulem timens, orta subito seditione fugellitem informi stipite conminutum interfecit. fremente pro tantis reipublicae malis senatu populoque Romano, Marius consul accommodato ad tempus ingenio consensui bonorum sese inmiscuit commotamque plebem leni oratione sedauit. Saturninus infamibus ausis contionem domi suae habuit ibique ab aliis rex, ab aliis imperator est appellatus. Marius manipulatim plebe descripta alterum consulem cum praesidiis in colle disp
Abbreviated transcription (Latin):
seruis annitentib matr̃e suã
interfecit. dampnatꝰ parricidii: in¬
situsq culleum& in mare pro¬
iectus est ¶Impleueruntq romani:
u facinus & pendm IInde & salon
atheniensis decernere ñ ausus fue¬
rat: dum fieri posse ñ credit. Et ro¬
mani qui se ortos Apomulo scirent
eclam hoc fieri posse intelligentes
suppͣlicium singłare sanxerunt.¬
Nno ab urbe condita
.de .xl.u: post timbritũ & teuto¬
m̃cum bellũ. & quintũ marii con¬
sulatum. quo status romani imꝑii
nire conseruatus iudicatur: sextõ
consulatu eiꝰdem gaii marii ita labe-¬
faectus ẽ: ut pene usq ad extremĩi
intestina clade concidirtes Euoluere
ac ꝑcurrere mͥ discordiarũ ambages
ꝙ in extricabiles seditionũ causas. in¬
cõmodum simul ac longũ uidetur.
Gane breuiter strinxisse sufficiat:
quia primꝰ lucius apuleius satur¬
ninus. exutati tumultꝰ auctor exti¬
terit. quinto metello numidio uiro
sane pͥmario acerrimus inimicus:
qͣui eum censorem creatum. ꝓtrac¬

Expanded text:
servis annitentibus, matrem suam interfecit, damnatusque parricidii, insutusque in culeum, in mare projectus est. Impleveruntque Romani et facinus, et poenam: unde et Solon Atheniensis decernere non ausus fuerat, dum fieri posse non credidit: et Romani, qui se ortos a Romulo scirent, etiam hoc fieri posse intelligentes, supplicium singAnno ab Vrbe condita DCXLV post Cimbricum et Teutonicum bellum et quintum Marii consulatum, quo status imperii Romani iure conseruatus iudicatur, sexto consulatu eiusdem C. Marii ita labefactatus est, ut paene usque ad extremum intestina clade conciderit. euoluere ac percurrere mihi discordiarum ambages et inextricabiles seditionum causas incommodum simul ac longum uidetur; sane breuiter strinxisse sufficiat, quia primus L. Apuleius Saturninus excitati tumultus auctor exstiterit, Q. Metello Numidico uiro sane primario acerrimus inimicus, qui eum censorem creatum protrac
Abbreviated transcription (Latin):
rare om̃ino ñ posse. ceꝑuntq taz¬
to amplius cunibtum desidera¬
re: quanto ꝑuasorem regni suꝑ

Expanded text:
rare omnino non posse. Coeperuntque tanto amplius Cunincpertum desiderare, quanto pervasorem regni su
Abbreviated transcription (Latin):
q exauditu: uelut certi alienorum
arbitri uidicent¶ Per iuginti quinq
annos incendia cunitatum. excidia
bellorum. subiectiones proui tiaꝵ:
cedes hominum. opum rapinas. pre¬
das p ecorum mortuorum uenditio¬
nes. captiuitatesq uiuorum: umus
regis fraus ferocia et dominatus a¬
gitauit. Sufficerent ista ad exemplum
miseriarum insinuata memoriȩ ur̃ȩ
gesta per philippum: etiam si aseran¬
der ei non successisset in regnum. Cũ
bellaimmo subcuius bellis muncti
mala ordine sequentia. supendo
paulisper: ut in hoc loco pro con¬
uenientia temporum romana su¬
biciam.

Expanded text:
ue ex auditu uelut alienorum arbitri indicant. per uiginti et quinque annos incendia ciuitatum, excidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit. sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro conuenientia temporum Romana subiciam.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam die nuptiarum cum ad ludos
magnifice apparatos int̾er duos
alexandros filium generumq conten¬
deret: a pausania nobili macedonũ
ad oloscente inter angustias sine cus-¬
dodibus circumuentus occisus est.
¶Aferant munc multisq hec uocib
efferant. quasi uirorum fortrum lau-¬
des et facta felicia: quib amarissime
aliorum calamitates indulces fabu¬
las cedunt⁊ si tamen nunquam
ipsi iniuirias quibus aliquando
uex antur relatu tristiore deplorafs.
Si uero de propriis querimoniis
tantum alios audientes affici uo¬
lunt: quantum ipsi perpetiendo
senserunt: prius ipsi non presentib
preterita sed gestis gesta comparent.¬

Expanded text:
am die nuptiarum cum ad ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros filium generumque contenderet, a Pausania nobili Macedonum adulescente in angustiis sine custodibus circumuentus occisus est. Adserant nunc multisque haec uocibus efferant quasi uirorum fortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam. ipsi iniurias, quibus aliquando uexantur, relatu tristiore deplorant. si uero de propriis querimoniis tantum alios audientes adfici uolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeterita sed gestis gesta conparent
Abbreviated transcription (Latin):
tu criminis aut ꝓbatione damp¬
uare. Idemq conͣtinuo pater pa¬
triȩ insenatu ultra morem maioꝵ¬
appellatur: & uxor eius augusta.
Marianus ran publicam iustis¬
simis legib ordmauit. B ellum
contra sauromatas gessit: & uicit.
Iudeos sane ꝑturbatione scelerũ
suorum exagitatos. & palestin a
ꝓuintiam quondam suam depo¬
pulantes ultima cȩde ꝑdomuit.
Ultusq ẽ. xp̃ianos: quos ilico the¬
ba duce cur sibi adu̾sum romanoᷤ
ũ assentarentur excruciabant. Pre¬
cepitq ne cui udeo introeundi ie¬
rusolimam ẽẽt licentia: xꝑianis
tantũ ciuitate ꝑmissa. Qu̾am ipse
in optimũ statum mirrorũ extruc¬
tione reparauit: & heliam uocari
de ꝓ nomine suo precepit
hno ab urbe conaita. dccc. lxxxuͤmi.
antonius cognom̃to pius. ter cuis
decimꝰ ab augusto imꝑator creatus: cũ

Expanded text:
tu criminis aut probatione damtu criminis aut probatione damnare; idemque continuo pater patriae in senatu ultra morem maioappellatur et uxor eius Augusta. Hadrianus rempublicam iustissimis legibus ordinauit; bellum contra Sauromatas gessit et uicit. Iudaeos sane, perturbatioae scelerum suorum exagitatos et Palaestinam prouinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Cocheba duce, cur sibi aduersum Romanos non adsentarentur, excruciabant; praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolymam esset licentia, Christianis tantum ciuitate permissa: quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparauit et Aeliam uooari de praenomine suo praecepit. | Anno ab Vrbe condita DCCCLxxxvm Antoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cu
Abbreviated transcription (Latin):
abraso imꝑatore mansisset.Egyp¬
tum uͦ totam & cirenen & thebaida:
cruentis seditionib turbauerunt.
In alexandria autẽ cõmisso prelio:
uicti & attriti suite. In mesopotamia
quoq rebellantib iussu imꝑatoris
bellum illatum ẽ. Itaq multa mi¬
lia corũi: uasta cede deleca sunt.Sa¬
laminam urbem cipri: int̾fectis
om̃ib accolis deleuerunt. Raianꝰ
ut quidam ferunt: aꝑud seleuciam
isauriȩ urbem profluuio uentris
extinctus est.
no ab urbe condita. dccc .lxuiͦiͦ.¬
aarianus consobtiui traiani
filius. duodecimꝰ ab augusto pͥnci¬
patum adeptus: uno & uiginti an¬
nis imꝑauiti hic ꝑ quadratum dis¬
cipulum apłorum. & aristidem a¬
theniensem uirum fide sapienuaq
plenũ. & ꝑ serenium granianum
legatum libris de xp̃iana religione
compositis instructus atq eruditꝰ:
p̃cepit ꝑ epłam ad minuntiũ funda¬
nium proconsulem asie datam. ut
nemini liceret xꝑianos sine obiec¬

Expanded text:
abraso habitatore mansisset. Aegypabraso habitatore mansisset. Aegyptum uero totam et Cyrenen et Thebaidam cruentis seditionibus turbauerunt. in Alexandria autem commisso proelio uicti et adtriti sunt. in Mesopotamia quoque rebellantibus iussu imperatoris bellum inlatum est. itaque multa milia eorum uasta caede deleta sunt. sane Salaminam urbem Cypri interfectis omnibus accolis deleuerunt. Traianus, ut quidam ferunt, apud Seleuciam Isauriae urbem profluuio uentris extinctus est. Anno ab Vrbe condita DCCCLXVII Hadrianus, consobrinae Traiani filius, duodecimus ab Augusto principatum adeptus, uno et uiginti annis imperauit. hic per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem Atheniensem, uirum fide sapientiaque plenum, et per Serenum Granium legatum libris de Christiana religione conpositis instructus atque eruditus, praecepit per epistulam ad Minucium Fundanum proconsule Asiae datam ut nemini liceret Christianos sine obiec
Abbreviated transcription (Latin):
tieꝰ xonfessionis nemini mort̾e grau̾e
ac formidolosam uideris rescriptis
ihes leniorib temꝑauit edictum.
serlitam̃ continuo rome domus
aurea ãnerone totis priuatis pu-¬
blicisq: rebus impensis condita. re¬
pentino conflagrauit incendio: ut
intelligeretur missa etiam ab alio.
psetutio iniposius potissime moni¬
mentis a quo exorta ẽet. atoꝵ in ip¬
so auccore punirisTerremotu.iiii.
urbes asie subuerse: clea. meria.
pithan. cime. & grecie ciuitateᷤ̃ due.
opintorium. & ortorium: tres galliȩ
ciuitates eodem t̾rȩmotu dirupte.
Datheum romȩ: fulmine concre¬
matum. Terremotꝰ antiochie: pene
totam subruit ciuitatemUncredi¬
bili deinde motu: sub uno temꝑe
iudei quasi rabie effrenati. ꝑ diuer¬
sas t̾rarum partes exarserunt.Nã
& ꝑ totam libiam adu̾sus incolas
atrocissima bella gesserunt. Que
adeo tunc int̾fectis cultorib deso¬
Tata ẽ: ut nisi postea traianus im¬
perator colectas illuc aliunde colo¬
nias deduxisset. uactia penitꝰ t̾ra

Expanded text:
tis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus, a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpensis condita, repentino conflagrauit incendio, ut intelpersecutio in ipsius potissime monimentis, a quo primum exorta esset, atque in ipso auctore puniri. Terraemotu quatuor urbes Asiae subversae, Elaea, MyrPitane Cyme, et Graeciae ciuitates duae, Opuntiorum et Oritorum; tres Galatiae ciuitates eodem terrae motu dirutae; Pantheum Romae fulmine concrematum; terrae motus in Antiochia paene totam subruit ciuitatem. incredibili deinde motu sub uno tempore Iudaei quasi rabie efferati per diuersas terrarum partes exarserunt nam et per totam Libyam aduersus incolas atrocissima bella gesserunt: quae adeo tunc interfectis cultoribus desolata est, ut, nisi postea Hadrianus imperator collectas illuc aliunde colonias deduxisset, uacua penitus terra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo quod eis quond̾a germanos̃
tasoniem & eaconem in sua fil
seepisscut. Quam causam optter¬
qum ciuitatem ubi ipsi extinct
unnt funditus destruxit: eorũq
qus ibi aderant fines. foro iulaniᷤ
aruisiensib ac ceretensibꝰ diuisit.
NeR hec tempora

Expanded text:
 eo quod eius quondam germanos Tasonem et Cacconem in sua fide decepissent. Quam ob causam Opitergium civitatem, ubi ipsi extincti sunt, funditus destruxit eorumque qui ibi habitaverant fines Foroiulanis Tarvisianisque et Cenetensibus divisit. 29. Per haec tempora
Abbreviated transcription (Latin):
armatis occupauit. Ibi dũ affros
regtemq: maurorum concrao . cap¬
tus est. Ac primo uirgis cęsus deni
effossis oculis. & manib crurib ꝙͣ
fractis. uelut a singulis m̃bris pena
exigerctur: in consꝑ ectu poptili ne¬
catus ẽ. Corpus uerherib lacerum
cruci suffixum/ filii cognatiq om̃s
supplicio traditi: nequis eum eius¬
dem familiȩ unqͣm aut nnitari
aut ulcsci meditaretur¶ Hȩc tem

Expanded text:
armatis occupavit. Ibi dum Afros, armatis occupavit. Ibi dum Afros, regemque Maurorum concitat, captus est: ac primo virgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, velut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. Corpus verberibus lacerum cruci suffixum est: filii cognatique omnes supplicio traditi, ne quis eum ejusdem familiae unquam aut imitari aut ulcisci meditaretur. Haec tem
Abbreviated transcription (Latin):
uociferans suꝑ urbem: tandem
ingressus domum. cunctos qui
lacrimantes prosequebantur:
ultimo dimisit alloquio /Ac de¬
inde obseratis iantus exclusisq
etiam filiis: gladio dolorem in¬
tamq simuit Ihȩce darii tempo¬
ribiis gesta suNł.
st hec: hanno uir quida miu
carthagini ensis priuatisi¬
bus rei pubuce. uires sugans: inua¬
dende dñationis auxit cupiditate.
Cuirei consilium utile ratus ẽ: ut
simulatis unice filie nuptiis. om̃s
senatores quorum dignitatem ob¬
attitura inceptis inceptis suis
arbitrabat᷑ A: inter pocula ueneno
necaret. Quȩ res ꝑ ministros pdntan
sine ultione uitata ẽ: ne uio po¬
tenti ꝓliis negocii faceret res cogni¬
ta. qͣm cõgitatã. Hoc consilio elusus
hnamo: alio machinam̃to fatinus
aggredi parat. Seruicia concitat:
quib repente incautam urbem
imprimeret. Sed cum ante consti¬
tittam cedib diem ꝓditum se prę¬
uentumq intellexisset: castellum
quoddam tum .xx. milib seruoꝵ

Expanded text:
uociferans per urbem, tandem uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos, qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec Darii temporibus gesta sunt. Post haec Hanno, uir quidam Carthaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quibus ropprimeret. Sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeventumque intellexisset, castellum quoddam cum viginti millibus servorum
Abbreviated transcription (Latin):
stͦ hecͦ uero bimelcho rex car¬
taginiensium cum insiulia bel¬
lum gereret: repente horribili pe¬
ste exercitum amisit. Nec mora
morbis populo cateruatim ca¬
dente: cito quisq correptus. mox
mortuus.iam nec sep eliebatur.
sunis mali nuntius cum attomi¬
tam repentino luctu cartaginẽ
repleuisset: non secus ac si capta
turbata ciuitas fuit. omnia ulu¬
latib ꝑsonabant. Clause ubiꝙ
ianue. cuncta priuata publi¬
niuersi ad portum recurrun.
gredientesq: de nauib pau¬
usꝰ qui dadi suꝑfuerant. de
su prunetabantur
clade suorum tacentib illis uł ge¬
mentib inuseii incelligunt: tunc
toto litore plangentium uoces.
tunc infeliciumꝰ mnatrum ulula¬
tus & flebiles querele audieban¬
tur¶ Inter hec procedit & iyse de
nauꝰ sua imperator. sordida ser¬
uiliq tunica disciñctus. Ad cuiꝰ
conspectum: plangentium um¬
guntur agmina. Ip̃se quoq: ma¬
nus ad cęlum tendens. nunc suã.
nunc publicam infelicitatem ac¬
cusat: & deflet¶Ad postremum

Expanded text:
st haec uero Himelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae ubique ianuae, cuncta publica priniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de s percontanturclade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et deflet; ad postremum
Abbreviated transcription (Latin):
tis signo: atidum brachiũ sanita¬
ti restituit. Langobardus art̃e qui
sanatus fuerat. ad fidem xp̃i conuer¬
sus. statim clericus. deinde mona¬
chus effectus ẽ. atq: in eodem loco
usq ad finem uitȩ sue in dei seruicio
ꝑmansit. Beatus uero hospicius
dum langobardis u̾bum dei lo¬
queretur: duo duces qui eũ uene¬
rabilit audierunt. incolumes pa¬
triȩ redditi sunt. Quidam uͦ qui
eiꝰ uerba despexerant: in ipsa pro¬
uincia miserabilit̃ perierunt.
Gtur deuastantib
lango bardis gallias: amatus patͥ

Expanded text:
tis signo arens brachium sanitatis signo arens brachium sanitatis restituit. Langobardus autem qui sanatus fuerat ad fidem Christi conversus, statim clericus, deinde monachus effectus est atque in eodem loco usque ad finem vitae suae in Dei servitio permansit. Beatus vero Hospitius dum Langobardis Dei verbum loqueretur, duo duces, qui eum venerabiliter audierunt, incolomes patriae redditi sunt; quidam vero, qui eius verba despexerant, in ipsa Provincia miserabiliter perierunt. Igitur devastantibus Langobardis Gallias, Amatus pat
Abbreviated transcription (Latin):
iscedentib autẽ monachis: ad ue¬
nit exercitus langobardorum.
Qui dum cuncta quȩ reppererat ua¬
stareo: ad locum tbi uir sc̃s inclusꝰ
erat ꝑuenit. At ille ꝑ fenestr̃a tur¬
ris se eis ostendit. Illi uͦ circũ eunteᷤᷤ
turrim. dum aditum quererent ꝑ
quẽ ad eum ingredi possent & mĩ¬
nime inuenirent. duo ex eis as¬
cendentes dectum discooꝑuerunt
illud. Q uidentes eũ inuctũ cathe¬
nis indutumq cilicio: dicunt̃. Hic
malefactor ẽ. & homicidiũ fecit. &¬
ideo his ligaminib uinctꝰ tenetur.
Nocatoq int̃prete: sciscitantur ab
eo quid mali fecerit. ut tali supplicio
artaretur. At ille fatecur se homici¬
dam ẽẽ: om̃iumq criminũ reum.
ut caput eiꝰ amputaret: mox euis
dextera ipso ictii suspensa dirigu¬
to.nec eam ad se potiit reuocare.
Qui relicto gladio: t̾re deiecit̃. hec
uidentes socii eirs: clamorem in
celum dederunt. flagitantes a sco
ut quid eis agendum ẽet clem̃ter
insinuaret. Iꝑse uͦ imposito salu¬

Expanded text:
iscedentibus autem monachis, advenit exercitus Langobardorum. Qui dum cuncta quae reppererat vastaret, ad locum ubi vir sanctus inclausus erat pervenit. At ille per fenestram turris se eis ostendit. Illi vero circumeuntes turrem, dum aditum quaererent, per quem ad eum ingredi possent, et minime invenirent, duo ex eis ascendentes tectum, discoperierunt illud. Et videntes eum vinctum cathenis indutumque cilicio, dicunt: "Hic malefactor est et homicidium fecit, ideo in his ligaminibus vinctus tenetur". Vocatumque interpretem, sciscitantur ab eo, quid mali fecerit, ut tali supplicio artaretur. At ille fatetur, se homicidam esse omniumque criminum reum. ut caput eius amputaret, mox eius dextera in ipso ictu suspensa diriguit, nec eam ad se potuit revocare. Qui relictum gladium terrae deiecit. Haec videntes socii eius, clamorem in caelo dederunt, flagitantes a sancto, ut, quid eis agendum esset, clementer insinuaret. Ipse vero inposito salu
Abbreviated transcription (Latin):
me militib repugnantib lango¬
bardis rebellauit. Sed tandem nͦ¬
iecto igni tota fłãmis uorantibus
concremata ẽ: & iussu regis agi¬
lulfi ad solum usq destructa. Mi¬
lites tam̃ qui in ea fuerunt. rauen¬
nam redire ꝑmissi sunt.

Expanded text:
me militibus repugnantibus, Langobardis rebellavit. Sed tandem, iniecto igni, tota flammis vorantibus concremata est, et iussu regis Agilulfi ad solum usque destructa est. Milites tamen qui in ea fuerunt Ravennam remeare permissi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bumanitatis: Pater maior me ẽ.
sernt scd̾m humanitate eum in
uaui dormientẽ. Cerne eiꝰ diuimi¬
tatem cũ ȩuangłista ait. Tunc sur¬
gens imꝑauit uentis & mari: &
facta ẽ. tranquillitas magnã. Hec
tinopoli celebrata. & greco sermo¬
ne conscripta: temporib pape a¬
gathonis. exequente acresidente
constantino principe intra septa
palatii sui:

Expanded text:
humanitatis? Pater major me est. humanitatis? Pater major me est. Cerne secundum humanitatem eum in navi dormientem; cerne ejus divinitatem, evangelista ait: Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Haec tinopoli celebrata et Greco sermone conscripta, temporibus papae Agathonis, exsequente ac residente Constantino principe intra septa palatii sui