comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicuer sata est ut in imica potius quã mat̃ crederet᷑. hoc probato inuitaetiam
mento fuerins maiorẽ quã matrib: agendi dederint potestatem ut do
fitio somatris testamento ꝓponant id est si quarta debitȩ portionis su
is dimissã non fuerit. it a tamens ꝓbarepotuerint quod matres innulli
rint pietatẽ sed se obsequiũ ut decuit prestitisse: sic test amentũ matri
preter missi fuerint non ualebit. nam simat̃ contra testamentũ filii qu
seꝓbat᷑. aut sinullis in sidiis. uł publica uł secretȩ eum ledere fortasse
tauerit ne forsitan consiliũ aduersus filiũ inimicis suis quod impiun
xiliumq prestiterit : Quod si faccũ non fuerit. potest remouere precer
mat̃ qui a ei quartã dereb: suis portionẽ filius nondimisit. quod filius
testamentũ. sitamen filii. fratres consanguinei agnati. id est unopatren

Expanded text:
sic versata est, ut inimica potius quam mater crederetur: hoc probato, invita etiam sic versata est, ut inimica potius quam mater crederetur: hoc probato, invita etiam testamento fuerint, majorem quam matribus agendi dederint potestatem, ut de inofficioso matris testamento proponant, id est, si quarta debitae portionis suae filio dimissa non fuerit: ita tamen si probare potuerint, quod matris in nullo laeserint pietatem, sed se obsequium, ut decuit, praestitisse: sic testamentum matris in quo praetermissi fuerint, non valebit. Nam si mater contra testamentum filii, quod ihil egisse probatur, aut si nullis insidiis vel publice vel secrete eum laedere fortasse tentaverit: ne forsitan consilium adversus filium inimicis suis, quod impium est, auxiliumque praestiterit. Quod si factum non fuerit, potest removere praetermissa mater, quia ei quartam de rebus suis portionem filius non dimisit, quod filius fecerat testamentum: si tamen filio fratres consanguinei agnati, id est uno patre
Abbreviated transcription (Latin):
Ad laudiũ presidẽ achaiȩ. Lic& legũ auctoritas filioꝵ potius quã matrũ ꝑsonis¬
ucaus uoluit laborem incumbere ut de in offitioso agentis intra p̃finita tempora doce¬
at innullo suo uitio factũ neoffensionẽ separentib prestitisse sed iugiter obse¬
cutus ut nature ipsius religio f lagitabat disciplinã in laerã in offensã que seruas¬
nẽ. se uthispbatis remoueriparentũ uoluntatẽ : Testamenta ta mensimat̃contr
filutes tamentũ in offitiosi actionẽ instituat. inquir diligenter iubemꝰ. utrũ
filius mulla ex iusta caus a lesus matrem nouissima leserit uoluntatẽ necluctu¬
o sam ei nec legitimã reliquerit portionẽ ut cestamentoremotom atri successio des¬
ferti Sitimen de functo consanguinei agnati non sint suꝑstites a nmat̃ in ho¬
nestis factis aq indecentib uotis. filium forte obsedit insidiis que cũ uł clandes¬
tinis. uł manifestis ad petit uł inimicis ciꝰsuas amicitias copulauit atq in aliis

Expanded text:
ad Claudium praesidem Daciae. Licet legum auctoritas filiorum potius quam matrum personis voluit laborem incumbere, ut de inofficioso agentes intra praefinita tempora doceant nullo suo vitio factum nec offensionem se parentibus praestitisse, sed iugiter obsecutos, ut naturae ipsius religio flagitabat, disciplinam inlaesam inoffensamque servasse, ut his probatis removere parentum valeant testamenta: tamen si mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nulla ex iusta causa losam ei nec legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio deferatur, si tamen defuncto consanguinei agnati non sunt superstites: an mater inhonestis factis atque indecentibus votis filium forte obsedit, insidiisque eum vel clandestinis vel manifestis appetiit, vel inimicis ejus suas amicitias copulavit, atque in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat adstringat. nisi seruo suo uł auctoripecuniã rogante dom
precitis seconuicerit. et id eosiquis soruo colono conductori procura
uł auctori peciiniã non rogante domino dederit . sciat dominus ce
ꝓpt̃ hocdebitum nullatenus posseteneri : Sed qui non rogantede
pecuniam talib ꝑsonis crediderit. aut fideiussores non accepens
quae commendata sunt seno uerint ꝑdituros. nec ad nõ posseri¬

Expanded text:
fiebat, adstringat, nisi si servo suo vel actori pecuniam rogante domino fiebat, adstringat, nisi si servo suo vel actori pecuniam rogante domino praestitisse convicerit. Et ideo si quis servo colono conductori procuratori vel actori pecuniam non rogante domino dederit, sciat dominos terrarum propter hoc debitum nullatenus posse teneri; sed qui non rogante domino pecuniam talibus personis crediderint aut fideiussores non acceperint, ea quae commodata sunt se noverint perdituros nec a domino posse
Abbreviated transcription (Latin):
osito palia. Pominos it aconstringimani festum est actione p̃teri¬
aquȩ appellatur : Quo uissu sicertam numerali p̃ceperint. seruo auc¬
toriuȩ pecuniã igitur in ꝑpetuum edictali legi sanximus. ut qui seruo colono
conductor ꝓcuratori auctoriue possessionis pecuniã commodat : Sciat domi¬
ninus possessionũ cultor seu terrarũ obligari nom posse. neq: familia res:
epłas quib: homines plerumq: commendantur absentium in histradere
conuenit ut pecuniã quoq: quã non rogatus fuerat inpendisse proprelus
mentiatur cumnisi s̃pecialiter ut propecuniã commodatã dominus fue¬
it postulatus idem dominus teneri non posse creditaq: quantitatem:¬
ultari uolumus creditoris si huius modiꝑsonis non iubented omino¬
nec fide iuis sorib specialit̃ acceptis fuerit commend ata pecunia : Da
iđ uił rauenna honorio XIII. et theođ x. dug̃ aug̃. aug̃ consul
INTERẼ TAT Nullus dominus ad red dendũ debitum sicut hucus

Expanded text:
ost alia: Dominos ita constringi manifestum est actione praetoria, quae appellatur quod iussu, si certam numerari praeceperint servo actorive pecuniam. Igitur in perpetuum edictali lege sancimus, ut, qui servo colono conductori procuratori actorive possessionis pecuniam commodat, sciat dominos possessionum cultoresve terrarum obligari non posse. Neque familiares epistulas, quibus homines plerumque commendantur absentium, in id trahere convenit, ut pecuniam quoque, quam non rogatus fuerat, inpendisse se pro praediis mentiatur, cum, nisi specialiter ut pecuniam commodet a domino fuerit postulatus, idem dominus teneri non possit; creditaque quantitate multari volumus creditores, si huiusmodi personis non iubente dominonec fideiussoribus specialiter acceptis fuerit commodata pecunia. Dat. V id. Iul. Ravenna Honorio XIII et Theodosio X AA. conss. Interpretatio. Nullus dominum ad reddendum debitum, sicut hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq fruges humidas uł arentes indigentib mutuas d
usure nomine tertiã partem suꝑ fluam consequantur. idestisi
macrediti induob: modus fuerit. tertum modiũ amplius conso

Expanded text:
Quicumque fruges humidas vel arentes indigentibus mutuas dederint, usurae nomine tertiam partem superfluam consequantur, id est ut, si summa crediti in duobus modiis fuerit, tertium modium amplius cons
Abbreviated transcription (Latin):
tros et patronos oportet ẽẽ delictũ : A CCEPTA .XII. REI¬
IPSIS AVG. AṼS CONSVLIB INTER PTAT Quicumq cs
suscipere uł agere uoluerit alienã hoc sibi nouerituinq¬
dũ neuellit in eo negotio quod susceperit. et iudicis etq
AṼO AṼS EVtaSio ꝑEtO Derenecessaria ad locum
robenefitio nonsolũ ꝑforũ tuaemagnitudinis sed in unis¬
sis iuditus. ualiturũ ut filii filias quid quid ex huius cen
ꝓfessione uł ipsius. occasione quesitura. uł conquisieru
id post patris obitũ p̃cipuum ueluti peculiũ castrensep
dominio ualeant uindicare subtali forma quamilitant
exiure procinctus cinguli prorogatiua dectulit. DATAN
aduocatus decaus arũ susceptione ad quisierit sibi nou en
uindicandũ sicut castrense peculium quod in armis con¬
tuti filu probant᷑ adquirere. uł illi qui iudiciaria uiuisp¬
rentib meruerint potestatem .XI. TIT̃. DEERRORIBU

Expanded text:
tros et patronos oportet esse delectum. Acc. XII tros et patronos oportet esse delectum. Acc. XII ipsis AA. conss. Interpretatio. Quicumque causas suscipere vel agere voluerit alienas, hoc sibi noverit vindicandum, ne velit in eo negotio, quod susceperit, et iudicis et  praetorio. De re necessaria ad locum. Altero beneficio non solum per forum tuae magnitudinis, sed in universis iudiciis valituro, ut filiifamilias, quidquid ex huiuscemodi professione vel ipsius occasione quaesierunt vel conquisierint, id post patris obitum praecipuum veluti peculium castrense proprio dominio valeant vindicare sub tali forma, quam militantibus ex iure procinctus cinguli praerogativa detulit. Dat. Xadvocatus de causarum susceptione adquisierit, sibi noverit vindicandum, sicut castrense peculium, quod in armis constituti filii probantur adquirere vel illi, qui iudiciariam vivis parentibus meruerint potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nib suae opes. egente spoliant atq: nud ant. non iure causc
sed fundoꝵ pecoꝵ. et mancipioꝵ qualitateratione quae
tractaca dumeo p̃cipua poscunt. coacta sibi pactione trans¬
cribi abhonestoꝵ coetu uiditiorumq conspectus egregari
p̃cipimꝰ PAT UIII. ID̃ MARC. CONSTANTINOPOLI. CONS¬
TINO AUG̃.III. ET CONSTANTIO CONSULIB: INTERP̃TATIO
duocati id est causas agentes quiꝑ iniquã cupiditatem
sus ceptos quorũ caus as acturi s unt prius coguat dereb:
suis taliter scriptura intercedente pacisci. ut omã quae
meliora sunt. in agris dut inmancipiis. dut in pecoribus
ad eos sub promissad efensione ꝑuenian: Et ideo quitã
scelerati in eos quib patrocimium ꝓmittunt fuerint de¬
p̃bensi et a conuentu honestoꝵ uiroꝵ et iudicũ communs
dicus ipsã solã sumat in causas agendo ꝑsonã necidemis
dem negotio defensor sit et questor : Qm̃ aliquid intare¬

Expanded text:
nibus suae opis egentes spoliant atque denudant, non iure causae, nibus suae opis egentes spoliant atque denudant, non iure causae, sed fundorum, pecorum et mancipiorum qualitate rationeque tractata, dum eorum praecipua poscunt coacta sibi pactione transcribi, ab honestorum coetu iudiciorumque conspectu segregari praecipimus. Dat. VIII id. Mart. Constantinopoli Constantino A. VII et Constantio C. conss. Interpretatio. Advocati, id est causas agentes, qui per iniquam cupiditatem susceptos, quorum causas acturi sunt, prius cogunt de rebus suis taliter scriptura intercedente pacisci, ut omnia, quae meliora sunt in agris aut in mancipiis aut in pecoribus, ad eos sub promissa defensione perveniant. Et ideo qui tam scelerati in eos, quibus patrocinium promittunt, fuerint deprehensi, et a conventu honestorum virorum et a iudiciorum communione idicus, ipsam solam sumat in causas agendo personam nec idem in eodem negotio defensor sit et quaesitor, quoniam aliquem inter arbi
Abbreviated transcription (Latin):
suã quã nulla potestate constrictus emisit sed uoluntes
propria fecis sed inoscit᷑. aut int̃pellare iudicis. aut potesta¬
tũ animos contrahoc quod fecit precib: ad ire presumpserit
aut implere neglexerit eaquae subsacramenti interposi¬
tione definitionis suae scriptura testat᷑. non solũ ex hoc fac
toꝓnuntietur in famis sed nec causã ipsã agere ꝑmittatur
et poenã quã in pacto constituit cogatur ex soluere. Et quid¬
quid partib suis in eadẽ scriptura fuerat deput atum illis
continuo conferatur. quiemis sȩpactionis definitionem
sine aliqua contrarietate seruauerint: Illos quoq: p̃cepi¬
mͦ simili poenȩ conditione constringi. quid ominorum
nomina cũ iurant placitis inserentes definita implere
neglexerint. quod illis ꝓmunere conseruate pactionis
adcrescat quis acramenta et definita seru areN: X. TIꝑl
suii PUBlid̃: Ad uocatus quicumq sceleratis depectio¬

Expanded text:
suam, quam nulla potestate constrictus emisit, sed voluntate suam, quam nulla potestate constrictus emisit, sed voluntate propria fecisse dinoscitur, aut interpellare iudices aut potestatum animos contra hoc quod fecit precibus adire praesumpserit aut inplere neglexerit ea, quae sub sacramenti interpositione definitionis suae scriptura testatur, non solum ex hoc facto pronuntietur infamis, sed nec causam ipsam agere permittatur et poenam, quam in pacto constituit, cogatur exsolvere et quidquid partibus suis per eandem scripturam fuerat deputatum, illis continuo conferatur, qui emissae pactionis definitionem sine aliqua contrarietate servaverint. Illos quoque praecipimus similis poenae condicione constringi, qui dominorum nomina coniurant, placitis inserentes, definita inplere neglexerint: quod illis pro munere conservatae pactionis adcrescat, qui sacramenta et definita servaverint. DE tum urbi. Advocatos, qui consceleratis depectio
Abbreviated transcription (Latin):
sum post acta uł trans actionis nullo cogentis imperio. sed¬
bero arbitrio et uoluntate confecta puta uerit eẽ uenien¬
dũ uł interpellando iudice. uł supplicandum printipib
uł non implendo ꝓmissa quae in uocato dĩ omni potenti
nomine et auctore solid auerit. non solũm inoratur infi¬
mia uerum etiã actione ꝓriuatus restituat poena qua
pacts ꝓbatur inserta : Earum rerum. et ꝓprietate cara
et emolumentũ quod expacto uł trans actione illa fuerdi
secutus : Qua om̃a mox eoꝵ quomodo deputabunt᷑. qui
temeratipacti iura seruarent: Eos etiã huiꝰlitis uł iactu
dignos iubemꝰ eẽ uł munere qui nomina nr̃a placitis in¬
rentis salutẽ printipũ confirmatione minis trarũ eẽ iuraus¬
rit pactonũ: DAT̃ .U. ID̃ OCTB̃ CONS TAÑẼ OLIMBRIO ETIS
LINO CONSULIB INTERẼ. Siquis post uicesimũ et qui¬
tũ aecatissua annũ. aduersus pactionẽ uł definitions

Expanded text:
rsus pacta vel transactiones nullo cogentis imperio lirsus pacta vel transactiones nullo cogentis imperio libero arbitrio et voluntate confecta putaverit esse veniendum vel interpellando iudicem vel supplicando principibus vel non implendo promissa, eas autem invocato dei omnipotentis nomine eo auctore solidaverit, non solum inuratur infamia, verum etiam actione privatus, restituta poena quae pactis probatur inserta, et rerum proprietate careat et emolumento, quod ex pacto vel transactione illa fuerit consecutus: itaque omnia eorum mox commodo deputabuntur, qui intemerata pacti iura servaverint. Eos etiam huius legis vel iactura dignos iubemus esse vel munere, qui nomina nostra placitis inserentes salutem principum confirmationem initarum esse iuraverint pactionum. D. V id. Oct. robino conss. Interpretatio. Si quis post vicesimum et quintum aetatis suae annum adversus pactionem vel definitionem
Abbreviated transcription (Latin):
VSQ : INDECIAŨ RE SEPB AGENDARŨ CAUSART̃ LICENTIATRI¬
Buat᷑. A decimo aut̃ kł sepb̵ usqueindiem idũ octobriũ uin¬
demiales feria concedant᷑ : Dies eiã dominicarũ qui feriati
sunt ab audiendis negotiis. uł exigendis debetis seques cramꝰ:
S& etiã paschȩ dies idẽ septẽ qui accedunt et septẽ qui secunt᷑
nec non des natales domininr̃i uł epiphania se neforensistre¬
pitu uolumꝰ celebrare : Natalẽ etiã printipis. uł initiũ regni
pari reuerentia conuenit obseruari. IM ΡERAΤΙΟ Honorius¬
tihac reliquis sub tempr̃ quo iudei cultus sui reuerentiã ser¬
uant neminẽ aut facerc aliquid. aut ulla ex parte conuen
debere p̃cipimꝰ: Cum fiscalib: commodis et litigus constat
reliquos dies posse sufficere et cetera. Dat uiiꝰ. Kł AVG̃. Ni¬
lib& negotio uolumꝰ conueniri qui a religionis eorum di
non deb& actione aliquaꝑ turbari XIIII. TIT̃. DEPA¬
rius AṼB ΛVG RVFIΝΟ ΡUBLIO: Siquimaior annis adus¬

Expanded text:
 Septemb. agendarum causarum licentia tribuatur. A X autem kal. Septemb. usque in idus Octobr. vindemiales feriae concedantur. Dies etiam dominicarum, qui feriati sunt, ab audiendis negotiis vel exigendis debitis sequestramus. Sanctos etiam paschae dies, id est septem qui antecedunt, et septem qui sequuntur. Nec non et dies natalis domini nostri vel epiphaniae sine forensi strepitu volumus celebrari. Natalem etiam principis vel initium regni pari reverentia convenit observari. 392 Apr. 17. Iato ac reliquis sub tempore, quo iudaei cultus sui reverentiam servant, neminem aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri debere praecipimus reliquos dies posse sufficere. D. VII k. Aug. Raquolibet negotio volumus conveniri, quia religionis eorum dies non debet actione aliqua perturbari. DE PAorius AA. Rufino pp. Si quis maior annis adve
Abbreviated transcription (Latin):
ex die qua ille defunctus est sed ex quohereditatẽ acceperit
actionis tempora quae auctor. alite constituta fuerant reno¬
uentur: Itatamen ut fraus tempori ex quores est possessa
nonfiat: Sed sciat serem tenere qui pecitur: Quod si heres
in annis sicminorib: constitutus turori uł curator ex eotem¬
pore sub p&tenur ex quo prominore firmã ꝑsonã defensionis
uũ temporacus todienda sunt : Cũ uero fiscds priuato infera
aliquã questionem : Sex mensuũ curricula seruent᷑ utriq par¬
ti petendȩdilationis ꝑ defensores suos copia non neganda. siho
commoditatis actio postulauerit DATA .U. ID̃ AΡRL A que¬
ia. cindino et proculo cOnSVLIB INΤERΡ̃TΑ̃ Quando¬

Expanded text:
ex die, qua ille defunctus est, sed ex quo hereditatem acceperit, actionis tempora, quae auctori ad litem constituta fuerant, renoventur: ita tamen, ut fraus tempori, ex quo res est possessa, non fiat, sed sciat se rem tenere, qui petitur. Quod si heres sit in annis minoribus constitutus, tutori vel curatori ex eo tempora subputentur, ex quo pro minore firmam personam defensionis suum tempora custodienda sunt: cum vero fiscus privato inferet aliquam quaestionem, sex mensuum curricula serventur, utriqti petendae dilationis per defensores suos copia non est deneganda, si hoc commoditatis ratio postulaverit. D. V id. April. Aquileiae Acyndino et Proculo conss.
Abbreviated transcription (Latin):
NTINP̃IAT̃ Pratrib: uterinis id est diuersis patrib: et unamatrenatis non li¬
eat demoffi tioso contratestamentũ fr̃is agere sed germanis fr̃ib: p̃termissis
itd estimo patrenatis si turpib: ꝑsonis. id est in famib: fuerit hereditas derelicta hoc
est ut ꝓlibidine meretricib: aut pinhonesto affectunaturalib: aut certe temilicis. uł
delibtis suis agendi contratestamentũ licentiã reseruatur : Si tamen his ipse germa¬
pud ipnus non pro crimine suo fueritexilio deputatus. aut ꝑ captiuitatẽ fuerit seruus ef

Expanded text:
Interpretatio. Fratribus uterinis, id est diversis patribus et una matre natis, non liInterpretatio. Fratribus uterinis, id est diversis patribus et una matre natis, non liceat de inofficioso contra testamentum fratris agere. Sed germanis fratribus praetermissis, id est uno patre natis, si turpibus personis, id est infamibus, fuerit hereditas derelicta, hoc est aut pro libidine meretricibus aut pro inhonesto affectu naturalibus aut certe thymelicis, vel de libertis suis, agendi contra testamentum licentia reservatur, si tamen is ipse germanus non pro crimine suo exilio fuerit deputatus aut per capti
Abbreviated transcription (Latin):
res dequa agit᷑ constituta est . p̃p. .iII. RE AUG̃TI iuliano et paulino con
duos udices partire uoluerit : Vt apud unũ denegotio printipali ꝓp
et ab alio sibi momenti benefitiort̃ postul& consignari : Quod siqus
facere fortas se presum pserit : eius modi sepoena nouerit condem̃ pie
ut nec illud quod repetit ulla ratione recipiat. et quint ã portion
facultatũ suarũ dequantũ ibi possederit. reipublicae ciuitatis illius cedat in cuiꝰ
finib: res dequa agi᷑ fuerit constituta: TITL. DEINOFFITIOSO TESTAM̃TO
ratres uterini ab
in offitiosis actionib: arceant᷑ et germanis tantu modo fr̃ib: aduersus
eosdumtaxat institutos heredes quib: in iustas eẽ constiterit notas detestabi¬
les turpitudinis agnitione durante sine auxilio p̃toriis pecitionis ad itus rese¬
retur : DAT ID̃ APRILIS SIRMIO CONSTANTINO AUGTO ET LICINIO CESARECONS̃B:

Expanded text:
res, de qua agitur, constituta est. PP, III. Kal. Aug., Juliano et Paullino Cosres, de qua agitur, constituta est. PP, III. Kal. Aug., Juliano et Paullino Cosduos judices partiri voluerit, ut apud unum de negotio principali proponat, et ab alio sibi momenti beneficiorem postulet consignari. Quod si quis hoc facere fortasse praesumpserit, ejusmodi poena se noverit condemnandum, ut nec illud, quod repetit, ulla ratione recifacultatum suarum, de quantum ibi possederit, rei publicae civitatis illius cedat, in cuius finibus res de qua agitur fuerit constituta. DE INOFFICIOSO TESTAMENTOuterini ab inofficiosis actionibus arceantur et germanis tantummodo fratribus adversus eos dumtaxat institutos heredes, quibus inustas constiterit esse notas detestabilis turpitudinis, agnatione durante sine auxilio praetoris petitionis aditus reseretur. Dat. id. April. Sirmio Constantino A. V et Licinio C. conss.
Abbreviated transcription (Latin):
udexcum causã audire coepenit . litigatorũ ad sertiones uł responsion
cient̃ accipiat . et om̃a plena discussione ꝑ quirat : Nec prius litigantiu¬
sua sententia uellit obuiare. nisi quando ipsiꝑ actis om̃ib: iã in contem
non habuerint qđ ꝓponant : Quousq reiueritas inuenit᷑ frequent᷑ in¬
gario port& ne aliquid p̃termis sũ fortassere maneat : Quiasi apudis
finienda causaest. totũ deb& agnoscere : Si uero itares exigit ut ad
cipis notitiã differat᷑ : plena discussis om̃ib: data relatione debet eẽ sug adclaudũ¬
Ip̃EĨs. Ad seuerũ publiũ : Nulli prorsus audientia p̃beat᷑ qui cau
tinentiã diuidit. et ex beneficii p̃rogatiua id quod in uno eodemq iudito
rat terminari apud diuersos iudices uoluerit uentilare : Poena propos
tione subducta. quintã partionẽ reipublice eiꝰ ciuitatis inferat. in cuiꝰ fu

Expanded text:
udex cum causam audire coeperit, litigatorum assertiones vel responsiones udex cum causam audire coeperit, litigatorum assertiones vel responsiones patienter accipiat, et omsua sententia velit obviare, nisi quando ipsi peractis omnibus iam in contentione non habuerint quod proponant. Quo usque rei veritas invenitur, frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum fortasse remaneat: quia si apud ipsum finienda causa est, totum debet agnoscere; si vero ita res exigit, ut ad principis notitiam deferatur, plena discussis omnibus data relatione debet esse suinus A. ad Severum Pf. U. Nulli prorsus audientia praebeatur, qui caussae continentiam dividit et ex beneficii praerogativa id, quod in uno eodemque judicio poterat terminari, apud diver sos judices voluerit ventilare: poena proposita, stimatione subducta, quintam portionem reipublicae ejus civitatis inferat, in cujus finibus
Abbreviated transcription (Latin):
illis liceat quibenesitium ut diximꝰ printipis pro confirmanda
actate meruerint nec p̃di a sua sincius su uidicis uł decreto quod ex
doto iudicũ uł consensucuri aliũdatur. alienare p̃sumant:
itẽ oport& cuncta rimare et ordinẽ rerum plenainquisi Atione
discutere int̃rogandi aut ꝓponendi ad hibendiq pacientia p̃bita a
ut ubi actio partiũ limitata sit contentionis non occursu iudicis sud
cietate altercantiũ maetas comp̃sserint sepius requirant᷑ : et crebrau
rogatione iudicis. frequentent᷑ : Num quid nouere sideat quod adn
ad ligationib: inuidiciaria contentione conueniat : Cũ ad alte rutrũ h
ficiat᷑ siue diffinenda sit causa ꝑ uidicem siue ad nrãmscientiã refero
nec adnos mittat᷑ aliquid quod plena instructione indigeat. Dãt PRI
laña Sirmio crispo .iii et constantio .II. uũ CC̃ CONSULI: INTERI¬

Expanded text:
illis liceat, qui beneficium, ut diximus, principis pro confirmanda illis liceat, qui beneficium, ut diximus, principis pro confirmanda aetate meruerint, ne praedia sua sine iussu iudicis vel decreto, quod ex praecepto iudicum vel consensu curialium datur, alienare praesumant. cantem oportet cuncta rimari et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi adjiciendique patientia praedita ab eo: ut, ubi actio partium limitata sit, contentiones non occursu judicis, sed satietate altercantium metas compresserint , saepius requiratur, et crebra interrogatione judicis frequentetur, num quid novi resideat, quod annecti allegationibus in judiciaria contentione conveniat? cum ad alterutrum hoc proficiat, sive definienda sit caussa per judicem, sive ad nostram scientiam referenda. Nec ad nos mittatur aliquid, quod plena instructione indigeat. Dat. prid. Id. Jan. Sirmio, Crispo II. et Constantino II. Coss. 321. INTER
Abbreviated transcription (Latin):
mi eẽ coeperit auxiliũ printipis inplorare. et accepto huius reibe¬
nofito. eo ordine apud testificationẽ publicã alligare. ut ꝓbentse
siginti annoꝵ inplessecurricula. et honesta conuersatione transige¬
re: et sic p̃dia sua in aliena iuracum decretitamen int̃positione trans¬
ferre liberã habeant facultatẽ : eminȩ uero sicut bienmo in puberta¬
tẽminores sunt ita et retractobiennio ubi ad octauũ decimũ annũ
ꝑuenerin. eas tamenquas morũ honestatis commendat opinio . non
in publicũ annos suos ꝓbare cogendȩsunt sed missoꝓcuratore ꝑscriptu¬
contractib habeant facultatẽ ita ut qualis uł quã digna ꝑsona sit apud
talẽ uidicẽ haecquaedicta suN debeat ad ꝓbare: Ergocum fuerint pꝰ
adolescentiã hac aetate firmati in ipsis quoq scripturis uł uinditionũ
insonimentis honestosse et firmatos aetatẽ conscribant : Hoc tam̃

Expanded text:
norum esse coeperit, auxilium principis inplorare et accepto huius rei benorum esse coeperit, auxilium principis inplorare et accepto huius rei beneficio eo ordine apud testificationem publicam allegare, ut probent se viginti annorum inplesse curricula et honesta conversatione transigere et sic praedia sua in aliena iura cum decreti tamen interpositione transferre liberam habeant potestatem. Feminae vero, sicut biennio in pubertate minores sunt, ita et retracto biennio, ubi ad octavum decimum annum pervenerint, eas tamen, quas morum honestatis commendat opinio, non in publicum annos suos probare cogendae sunt, sed misso procuratore per scriptucontractibus habeant facultatem, ita ut qualis vel quam digna persona sit, apud talem iudicem haec, quae dicta sunt, debeat adprobare. Ergo cum fuerint post adulescentiam hac aetate firmati, in ipsis quoque scripturis vel venditionum instrumentis honestos se et firmatos aetate conscribant. Hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
desuis morib et honestate ꝑ doceant. Perfectissimi apud ui carũ
centiã hacrobustissimã iuuentutẽ media ẽfirme aetatis. ap¬
tionẽ in ponimꝰ ut prima a etas pueriti ae sit. Sequens id ulesq
firmatah aec tertia. Quarta legitima. Quinta senectutis h
nom̃ uendicoris inserat᷑ intabulis emptionũ. sed ab illo qui firmatae
actatis sit ethonestus uirhabeat emisseillũ signeficit᷑. et uinditorẽ
cẽ firme aetatis : Ita tamen ut quia spes adempta ꝑ fidia est. et in
uindendis p̃sidis. diligentiores eẽ ꝑsistant quibenefitiũ meruerunT
tipale nec p̃dia sine de creto alienent. DAT .V. IB̃ APRIE TESSAT
riio. Rł iuũ Rom̃ Crispio .ii. et constantino .ii. uũc̃e conel¬
R̃e. Ad olescentes qui honestis morib: ec̃ꝓbant᷑ et ad gubernan
facultatessuas idueniã cupiunt habere ꝑsonã. Oport& cos pri¬
nuantequã ad legitimã aetatẽꝑueniant id est ubiuir uigintian¬

Expanded text:
de suis moribus et honestate perdoceant, perfectissimi apud vicariam de suis moribus et honestate perdoceant, perfectissimi apud vicariam lescentiam et robustissimam juventutem media est firmatae aetatis appellationem imponimus, ut prima aetas pueritiae sit, sequens adolescentiae, firmata haec tertia quarta legitima, quinta senectus habenomen venditoris inseratur tabulis emptionum, sed ab illo, qui firmatae aetatis et honestus vir habeatur, emisse illum significetur, et venditorem esse firmatae aetatis: ita tamen, ut, quia spes adempta perfidiae est, et in vendendis praediis diligentiores esse persistant, qui beneficium meruerunt principale, nec praedia sine decreto alienent. Dat. V. Id. April. Thessal. PP. III. Kal. Jun. Romae, Crispo II. et Constantio II. CC. Co. Adulescentes, qui honestis moribus esse probantur et ad gubernandas facultates suas idoneam cupiunt habere personam, oportet eos primum, antequam ad legitimam aetatem perveniant, id est, ubi vir viginti an
Abbreviated transcription (Latin):
re audeant. cũ uicesimi anniclausa aetas ad ulescentia
tefaccre sibii anuã coperit. ad firmissime uiuentutis pris¬
bent. sed eti ãtestib: ad uocatis honesta. aut simili. aut potior
nitate p̃ditis moꝵ suorũ instituta ꝓbitate quae animi testimon
honestioris edoceant : Quod cum ea conditione efficerint in a
sionis ac tempoꝵ leges et ratura singulis quib: deferre consueur¬
minas quoq: quarũ aetas biennio uiro nonsera pubertate praco
seruato etiã in hoctemporis int̃uallo decem et octo annos egress
aecatis legitime mereri posse sanximꝰ s ed eas quas moꝵ hon
mentis ques olertia quas certa fama cõmendat : H as uero ꝓp̃ti
rẽ hac uerecundiã in coetupublico demonstrare testib: non coginꝰs
ꝓcepta actatis uenia. Annostantũ ꝓbare ab illis uł testib mis so
ratore concedimꝰ ut etiã ipse i nom̃ib: contractib: taleius habeanis

Expanded text:
re audeant, cum vicesimi anni clausae aetas adulescentiae re audeant, cum vicesimi anni clausae aetas adulescentiae patefacere sibi ianuam coeperit ad firmissimae iuventutis ibent, sed etiam testibus advocatis, honesta aut simili aut potiore dignitate praeditis, morum suorum instituta probitatemque animi testimonio vitae honestioris edoceant. Quod cum ea conditione effecerint, in adimensiones ac temporum leges et natura singulis quibusque deferre consueminas quoque, quarum aetas biennio viros non sera pubertate praecedit, servato etiam in hoc temporis intervallo, decem et octo annos egressas jus aetatis legitimae mereri posse sancimus: sed eas, quas morum honestas mentisque solertia, quas certa fama commendat. Has vero propter pudorem et verecundiam in coetu publico demonstrari testibus non cogimus, sed percepta aetatis venia annos tantum probare tabulis vel testibus misso procuratore concedimus: ut etiam ipsae in omnibus contractibus tale jus habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
VIMOROCONSVLE INTERPRET. Min orib mulierib sicut
etuiris itain causis omnib: subuenitur : M aiorib: uerom ulierib:
pfragilitates exusin multis reb: quas ꝑ ignorantiã p̃termiserint
sicut lex ipsadocd& iubat eẽ consultum : Idest ut fideius sores
paub curmq accesserint: ꝓipsa fide uissionc nontenent᷑ ob noxit :
ei sundifficiliorib causis ius uł legis nescientes mandati car¬
tulã pnegotus suis fortescripserint ut earũcuimandauerint
negotiũ ex sequant᷑ : Ctilla in carta non solũ ꝓcuratorẽ sed etdo¬
niinũ si sescripserit deceptis ꝓhac fraude mulierib: subuenitur.
seliquiaũ contractus quos firma aetate publice et solempnib
filiptuns gesserint in sua firmitate ꝑ durent: X Uli⁊It
Constantinꝰ aug̃ ad uerinũ : Om̃s ad olescentes qui hons
morũ p̃ditipat̃ nã frugẽ u ł maiorum spc patrimonia un
uł rustica cõuersatione rectius guberna recupiunt et imus¬
li auxilio indigere coeperint it ademũ aecatis ueniã ime¬

Expanded text:
v. c. cons. Interpretatio. Minoribus mulieribus sicut et viris ita in causis omnibus subvenitur. Maioribus vero mulieribus pro fragilitate sexus in multis rebus, quas per ignorantiam praetermiserint, sicut lex ipsa loquitur, iubet esse consultum; id est, ut, si fideiussores pro quibuscumque accesserint, pro ipsa fideiussione non teneantur obnoxiae. Et si in difficilioribus causis ius vel leges nescientes mandati chartulam pro negotiis suis forte subscripserint, ut earum, cui mandaverint, negotium exequatur et ille in charta non solum procuratorem, sed et dominum si se scripserit, deceptis per hanc fraudem mulieribus subvenitur. Reliqui autem contractus, quos firma aetate publice et sollemnibus scripturis gesserint, in sua firmitate perdurent. DE HIS, dulescentes, qui honestate morum praediti paternam frugem vel maiorum patrimonia urbana vel rustica conversatione rectius gubernare cupiunt et imperiali auxilio indigere coeperint, ita demum aetatis veniam impetra
Abbreviated transcription (Latin):
tium fuerint delatȩ ꝑsonas debet creditoris i acturam ultent
A patre enim credentiũ uidet᷑ eẽ uoracitas qui alus actionũ su
NORIO XIII. ET TEODOSIO .X. AŨG̃ AŨS CONSULIS INT̃EI¬
uicautiones exigendas potentib: dederint omnedebitũ
dant: Quia ubi potest eẽ repetitio potestas ad exigen
non debet a creditorib inuitari. XIIII. TIT̃ DEHIS QUICO¬
TIORUMNOMINA INLITE PRETENDUNT UELTITULUS PRUS¬

Expanded text:
entium fuerint delatae personas, debiti creditores iactura multentur. entium fuerint delatae personas, debiti creditores iactura multentur. aperta enim credentium videtur esse voracitas, qui alios actionum suarum norio XIII et Theodosio X AA. conss. ui cautiones exigendas potentibus dederint, omne debitum perdant, quia, ubi potest esse repetitio, potestas ad exigendum non debet a creditoribus invitari. DE HIS, QVI POTENTIORVM NOMINA IN LITE PRAETENDVNT VEL TITVLOS PR
Abbreviated transcription (Latin):
uis abundelegum ueterum obseruatione unitasit: Qua
sun remquoq: suã cognitor uł ꝓcurator quis fueritordina¬
tit. Sognitor̾ est cui sinem andato causã suã agendã pꝰ¬
sens prẽsenti iudicelitigator in iungit : Si procurator
aut cognicor tantum modo nondominus et procurator¬
effectus post litem contestatã quolib& casu dehacluce discessero
dem andatosibi negotio ad suum nihiltrans mittit heredẽ nis
tantũ sumptuũ uł expensarũ repetitionẽ quã auctorẽ suũ ins¬
curatorẽ uł procuratori actio tribuetur iudicate : Idem eẽ in pa¬
ti uł possessores ꝓcuratore seruandũ si aut uincatur aut uinca
Et si in rẽsuã quis factus fuerit . dominus et ꝓcurator. et ꝓcura¬
rẽ ipseprosua utilitateiam fecerit. similiter exitus rei iuidicat
minũ respicit non accorem .XIII. DEACTIONIBUS AD POTEN
iohannip p̃io :palia. Sicuiꝰcumq modi cautiones ad por¬

Expanded text:
vis abunde legum veterum observatione munita sit, quae, vis abunde legum veterum observatione munita sit, quae, si in rem quoque suam cognitor vel procurator quis fuerit ordinattitur. Cognitor est, cui sine mandato causam suam agendam praesens praesente iudice litigator iniungit. Si procurator aut cognitor tantummodo, non dominus et procuratoreffectus post litem contestatam quolibet casu de hac luce discesserit, de mandato sibi negotio ad suum nihil transmittit heredem, nisi tantum sumptuum vel expensarum repetitionem, quam auctorem suum in susprocuratorem vel procuratori actio tribuetur iudicati. Idem esse et in pulsati possessoris procuratore servandum, si aut vincatur aut vincat. Et si in rem suam quis factus fuerit dominus et procurator et procuratorem ipse pro sua utilitate iam fecerit, similiter exitus rei iudicatae dominum respiciet, non actorem. DE ACTIONIBVS AD POTENTES Iohanni pp. Si cuiuscumque modi cautiones ad pot
Abbreviated transcription (Latin):
publio: palia. Us momilitantium fiat susceptor defensor ue
caus arũ nec ad cognitionẽ alieni iurgiisuffragat accedat et ce
PRET Milit antes non ꝑmittuntur legib: litem suscipere
alienas ne procuratores ficripossun PAΡERT̃ Teodosuis¬
ita procuratorẽ. uł cognitorem quilites minister estordinatꝰ
ri contingeritminim eciꝰ querant᷑ heredes. neꝑ uacuum
lominũ causȩ laboris occasio protendatur. sed statim ad
cum migrent omnes quidominus causȩfuerat actionis:
Et successorib ꝓcuratoris nulla suꝑ eopeciti orelinquatur
nisitantũ expensarũ nomine uł faccoꝵ litis causa sumptu¬
um nec sanc uidet᷑ in congruum cognitori. cummanifcstũ
sit: Si cognitor uł p̃sentis ꝓcurator usus fuerit iniuditio
prosperiori fortuna. uł eadem nonflantẽ deuictus iudica¬
tiactionẽs in eulla cunctatione in dominũdariuł domino.
Ethaec quidem in actoris ꝑsona delitisminis troedixis sesufꝰ¬
ficit: Ceterũ inre eiquoq: idem licerenon dubium ẽquam¬

Expanded text:
Post alia: Nemo militantium fiat susceptor defensorve causarum nec ad cognitionem alieni iurgii suffragator accedat. Et ce Interpretatio. Militantes non permittuntur legibus lites suscipere alienas nec procuratores fieri possunt. 424 Notata procuratorem vel cognitorem, qui litis minister est ordinatus, mori contigerit, minime eius quaerantur heredes, ne de supervacuo domino causae laboris occasio protendatur, sed statim ad eum migrent omnes, qui dominus causae fuerat, actiones. Et successoribus procuratoris nulla super eo petitio relinquatur, nisi tantum expensarum nomine vel factorum litis causa sumptuum. Nec sane videtur incongruum cognitori, cum manifestum sit, si cognitor vel praesentis procurator usus fuerit in iudicio prosperiore fortuna vel eadem reflante devictus, iudicati actionem sine ulla cunctatione in dominum dari vel domino. Et haec quidem in actoris persona de litis ministro edixisse sufficiet; ceterum in rei quoque idem licere non dubium est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rum cristianum mantipium uł cuius lib& alcerius sec temercatur
circum ciderit : minime inseruitutẽ retineat circumcisum se lioe¬
tatis priuilegus quihoc sustinuerit potiatur : et cã : Data xi
noub̵. Constantinopoli preposito .VIIi. iđ maĩ Carthagine A¬
potiano et facundo consulib: IN TIR ΡΤ Si quis iud eorum senes
cristianum ułcuius lib& alterius secte emerit et circum cider
iud eupsius potestate sublatus in libestate ꝑmaneat: TITDERELIGI¬
ΟΝE LMΡERΑTΙΟ Archadius et honorius aug̃ aug̃. apollodorop¬
consuli a fricȩ : Quotiens dereligione agitur epo conuemtagi¬
tare : Ceteris uerocausis quae adordinarios cognitores uł ad
usus puplici iuris ꝑtineN: legib: oport& audiri : Data .xiiii. kł sẽp̃
Pataui : T eodoro uiro claro consule: Haeclex int̃pretatione noneg&:

Expanded text:
rum Christianum mancipium vel cuiuslibet alterius sectae mercatus circumciderit, minime in servitute retineat circumcisum, sed libertatis privilegiis, qui hoc sustinuerit, potiatur et cetera. Dat. XII kal. Nov. Constantinopoli; proposita VIII id. Mai. Carthagine Nepotiano et Facurvum, vel cujuslibet alterius sectae emerit, et circumciderit, a Judaei ipsius potestate sublatus, in libertate permaneat. » Nec miONE Impp. Arcadius et Honorius AA. Apollodoro proconsuli Africae. Quoties de religione agitur, episcopos convenit agitare; ceteras vero causas, quae ad ordinarios cognitores vel ad usum publici iuris pertinent, legibus oportet audiri. Dat. XIII kal. Sept. Patavio Theodoro
Abbreviated transcription (Latin):
uno p̃posito illirici et italia : Qiuindicariinaliquos seuerius contranrãm cõ¬
uetudinem procauscintuitu ius serimus nolumus scatim eos dut subirepoe¬
um dut excipere sententiã sed ꝑ dies triginta suꝑ statum eoꝵ sors et fortuna
spensa sit : Reos sane accipiat uinciat quecuscodia et ex cubiis solertibus ui¬
inter obseru& : Data .x.u. lł sepb̵ uerone anconio et Siagrio consulibus:¬
ΙER ΡTΑΤΙΟ Eiprincepscuiuscumq: graui accusatione commotus quẽ¬
ã occidi p̃ceperit: non statim aiudicib: quae ab irato printipe iussa sut̃
ppleantur. sed triginta dieb: quipuniri iussus est rescruetur done pietas
quos notos familiares procul acalumnias ub mouemus quos nos

Expanded text:
orio Illyrici et Italiae. Si vindicari in aliquos severius contra nostram consuetudinem pro causae intuitu iusserimus, nolumus statim eos aut subire poenam aut excipere sententiam, sed per dies XXX super statu eorum sors et fortuna suspensa sit. Reos sane accipiat vinciatque custodia, et excubiis solertibus vigilanter observet. Dat. XV kal. Sept. Veronae Antonio et Syagrio conss. Interpretatio. Si princeps cuiuscumque gravi accusatione commotus quemquam occidi praeceperit, non statim a iudicibus, quae ab irato principe iussa sunt, conpleantur, sed triginta diebus, qui puniri iussus est, reservetur, donec pietas quos notos familiares procul a calumnia submovemus, quos reos
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatib: iudicis conuentus. uł trib: edictis adiuditium fueritpro¬
uocatus aut uno proomnib ꝑ emptorio id est quod causã ex tinguit fue¬
rit euocatus et p̃sentiã suã apud eum iudicem a quo ei denunciatum est
ex hiberenoluerit : ad uersum eum quasi in contumacem iudicarepocest
Quinimmonec retratariꝑ appellationem negotia possunt: Quotiens
in contumace fuerit iudicatũ : ab ea sententia quae ad uersus contuma¬
non potest :Nec conomine induplũ reuocari : Longum aut̃ tempu su
ex emplo longe prescriptionis decennii int̾presentes: Inter ab sences ui¬

Expanded text:
s vel tribus edictis ad judicium fuerit provocatus, aut uno pro omnibus peremptorio, id est quod causam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem a quo ei denuntiatum est exhibere non voluerit, adversus eum quasi in contumacem judicari potest. Quinimo nec retractari per appellationem negotia possunt, quoties i ab ea potest. Ab ea sententia, quae aduersus contumanon potest nec eo nomine in duplum reuocari. Longum autem tempus exemplo longae praescriptionis decennii inter praesentes, inter absentes ui
Abbreviated transcription (Latin):
condempnati. om̃ib: etiã modum in ponimus qui legibi designantur
ideoq: sancimus utiud ex uł in condem pnationib: ex primendis uel in
corporalib: in iuriis ultralicitum contracurialem ex arserit : ipse
quidem duripondo quinq: offitium uero cius detem fisco inferat
Data .xiii. Rł iunii. curebio et epatio consulib IN TER PRITAT
ncorrectione curialium certapacientiã iudices debeant retinere ut
incorpore uł in sanguine curialium non facile dude ant deseuire:
Nam quic ontra hoc fecerit ips equidem iudex quinque libras auri¬
et preter offitium eius decem aurilibras fisco inferre cogatur:¬

Expanded text:
condemnationibus etiam modum imposuimus, qui legibus designatur. condemnationibus etiam modum imposuimus, qui legibus designatur. Ideoque sancimus, ut, si iudex vel in condemnationibus exprimendis vel in corporalibus iniuriis ultra licitum contra curialem exarserit, ipse quidem auri pondo quinque, officium vero eius decem fisco inferat. Dat. XVIII kal. Iul. Eusebio et Hypatio conss. Interpretatio. In correctione curialium certam patientiam iudices debent retinere, ut in corpore vel in sanguine curialium non facile audeant desaevire. Nam si qui contra hoc fecerit, ipse quidem iudex quinque libras auri et officium eius decem auri libras fisco inferre cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
omnino munerib satis fecerit patriae. uł aetate uł merras
qui uero ꝑ suffragium ad hoc ꝑ uenerit ad ministrare desideran
non modo ad expetto offitio repellatur. sed epła quoq: uł codicas
ab eo protinus auferantur et ad comitatum destinentur: Data priss
augto Basso et ab lauio consulibus: NTERPT̃. L ex ista hocpri¬
cipit nullum curialem nisi om̃ib: curiae offitiis ꝑ ordinem actisa
curatoris. aut defensoris officium deberesuscipere nisi om̃ib: utdi¬
tum est antemu neribus satis fecerit quaep atriae ordine debentur.
Namsi prefatus contrahanc p̃ceptionem quo lib& suffragio autsus
quocumq obtentu honoris semunere uoluerit. et obtentis carcats
ubi rerum domini fuerint dirigatur : PMΡERT Constantinus ÷
constantius aug̃ aug̃ : Eppid aneis ordinib: consulentes dudũ
iussimus ab iniurus corporalibus tutam eẽ debere ordinis dignies

Expanded text:
omnino muneribus satisfacerit patriae vel aetate vel meritis. omnino muneribus satisfacerit patriae vel aetate vel meritis. Qui vero per suffragium ad hoc pervenerit administrare desiderans, non modo ab expetito officio repellatur, sed epistola quoque vel codicilli ab eo protinus auferantur, et ad comitatum destinentur. Dat. prid. Id. Aug. Basso et Ablavio Coss. INTERPRETATIO. Ista lex hoc praecipit, nullum curialem, nisi omnibus curiae officiis per ordinem actis, aut curatoris aut defensoris officium debere suscipere, nisi omnibus, ut dictum est, ante muneribus satisfecerit, quae patriae ordine debentur. Nam si praefatus contra hanc praeceptionem quolibet suffragio aut sub quocumque obtentu honoris se munire voluerit, et obtentis careat et, ubi rerum domini fuerint, dirigatur. AD SC. CLAUDIANUM. Imp. conss. Idem A. Oppidaneis ordinibus consulentes dudum iussimus, ab iniuriis corporalibus tutam esse debere ordinis dignitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
stiinuna ꝓconditione nascendi. et in alia prohabitandi uoluntate
iuat Idem aug̃o ad euagrium: Qm̃ non nulidiuerratũ
ciuitatum curi ales in temperantes minores quib: publica tutela
debetur ad curia consortium deuocarunt ut in septem uł oito
annoꝵ constitutos non nullius nominasse firmitatis decreuimꝰ
ut omninonullus incuriam nominationib: deuocetur nec funcao¬
num obsequia subirecogatur. nisi quid ecimum. et octauum annũ
non potuerint. uł suꝑ sederint : municipalipotuerint dare obsequo
Minores decem et octo annoꝵ curiales nec nominari a quibusc̃s
nec ad seruitia ad plicari debere: Qui a hoclex sufficere credie
ad decem et octo annos necessitatipublicȩ sinecessefuerint dd plo¬
tur. it aut siquid intra hanc aetatem antenominatiiam fuerant ab¬
soluant᷑: Idẽ augusto ad euagrium p̃positum: Nullus decuro¬
num ad prouocationem uł curas ciuitatum accedat . nisi omnib:

Expanded text:
est, in una pro conditione nascendi, et in alia pro habitandi voluntateest, in una pro conditione nascendi, et in alia pro habitandi voluntate Idem A. ad Euagrium. Quoniam nonnulli diversarum civitatum curiales intemperanter minores, quibus publica tutela debetur, ad curiae consortium devocarunt, ut septem vel octo annorum constitutos nonnullos nominasse firmentur, decernimus, ut omnino nullus in curiam nominationibus devocetur, nec functionum obsequia subire cogatur, nisi qui decimum et octavum annum non potuerint vel supersederint, municipali poterunt dari obsequioo. Minores decem et octo annorum aetate curiales nec nominari a quibuscumque nec ad servitia applicari dua a decem et octo annis necessitate publicae, si necesse fuerit, applicantur, ita ut, si qui infra hanc aetatem ante nominati jam fuerint, absolvantur. Idem A. ad Evagrium Pf. P. Nullus decurionum ad procurationes vel curas civitatum accedat, nisi omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dum ciuilium munerum et uagatio porrigatur: Precepta iđ muit
deatliberare : Nam sita tenuis cuiuscumq: cum alis et ex ausa facut¬
asest utei publicihonoris necessitas non credatur : ad printipis iube¬
eutares tudens ad alienam seciuitatem in colatus occasionẽ concu¬
lerit: et suꝑ hoc uel precesdaretemptauerit uł qualib& fraudeniti
utoriģ inemducit propria ciuitatis eludat. duarũ ciuitatum decu¬
rionatus honera s ustineat in una uoluntatis in ina originis gr̃a:¬
se quicumq curialis de ea in quanatus est ciuitate ad aliã transireuo¬
nerit conditionem curiae debita nullatenꝰ possit euadere: Si hocipsum
ereruint̃ posita supplicatione temptauerit : nec ullo argumento
eessitatis. aut seruitia ciuitatis sua ꝓeo quod habitationẽ mutare
uoluerit possit euadere : Nam quicumq: hoc fecerit et sein aliena
autate trans tulerit: hoc iub& Nut in utraq seruiat ciuitate : Id

Expanded text:
tio civilium munerum ei vacatio porrigatur. PP. Id. Mart. Contio civilium munerum ei vacatio porrigatur. PP. Id. Mart. Condeat liberare. Nam si ita tenuis cujuscumque curialis et exhausta facultas est, ut ei publici oneris necessitas non credatur, ad principis jussevitare studens, ad alienam se civitatem incolatus occasione contulerit, et super hoc vel preces dare tentaverit vel qualibet fraude niti, ut originem propriae civitatis eludat, duarum civitatum decurionatus onera sustineat, in una voluntatis, in una originis graSi quicumque curialis de ea in qua natus est civitate, ad aliam transire voluerit, conditionem curiae debitam nullatenus possit evadere, nec si hoc ipsum mereri interposita supplicatione tentaverit, nec ullo argumento necessitates aut servitia civitatis suae pro eo, quod habitationem mutare voluit, possit evadere. Nam quicumque hoc fecerit et se in aliam civitatem transtulerit, hoc jubet, ut in utraque serviat civitate, id