comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de Num ꝗdã cauiss se quot annis qͥcunci¬
es usuras ẜsttur᷑. ⁊ si quo anno ñ soliuisset.
tunt tottus pect̃ẽ ex die qua mutirit᷑ ÷ semi¬
ssas solutur ⁊ redditis ⁊ aliquot armos usur̃
de ciuus miꝗtate q̃stus÷ admod̾ iuste exactio¬
Oͥd gͦ: sic temꝑanda res ÷ ut ĩ futur̾ dñtaiat.
ex du cessatoĩs crescat usura ¶ Diuus piꝰ
omisisse de longi tp̃rs int̾uallum indicat. ꝙ
ea a gebitore tuout gratior ap̃eum uidelicat.
torem fidei ꝯmissũ solui non possit ñ ind̾i mo¬
ꝗd̾ placuit minorib ⁊̃ inhiis succarri que

Expanded text:
 quidam cauisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quo anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactioquid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Diuus Pius omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet torem fideicommissum solui non potuit, non uideri moquod placuit minoribus etiam in his succurri quae
Abbreviated transcription (Latin):
alfinitas. s ⁊ post̾ioxs si nirem mori fuit
ab illo ⁊ redde ꝯebuit̃. oio restituendi sunt.
⁊łi fructus. liciut ei neglig̾e fund̾:
Itẽ si in debitum fund̾ solui ⁊ repeto frucc
us conaitus sit. ⁊ reualu̾it. ꝗ donauit. ata.
ita ⁊ dcõ nascaturIn faiuana qͥ. actõẽ ⁊ pa¬
ultima ꝑ guam q̃ in t̾raudẽ credito. aliena¬
da sunt reuocantur. fruct̾ q̃ restituũtur
ue cã rem traditã ũ alit̾ m restituisse uidct̃
um ñ fuit. ulti ex stipulatu fruct᷑ ñ ⁊ seauer
⁊̃ si mora fcã sit. ꝙ . si ᷤ ᷤcestũ sit iuditiũ time
restituendi sunt. s ⁊ s societatib fruct᷑ coĩcã¬
di sunt si possoĩti iaturalẽ reuocẽ ꝓpͥctas
inca maneat uidcamus de fructib ⁊ ꝗdẽ depo¬

Expanded text:
posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. tituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt reuocantur, fructus quoque restituuntur: ue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, um non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non consequarsi mora facta sit: quod si acceptum est iudicium, tunc restituendi sunt. Sed in societatibus fructus communicandi sunt. Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, uideamus de fructibus. et
Abbreviated transcription (Latin):
Arus A Ideamus an in omnib reł pecitis.
ĩ fructus quo xempnatur possor Qͥd .ii. siar¬
gentum aut uestim̃tũ alum ue similẽ rem
Qͥd p̾c̾ta si usũt̾. aut nidam ꝓpͥetatẽ. cum ali¬
enus usust. sit. petierunt. n .Ni. nude ꝓpͥetat¬
is qd̾ ad ꝓ̾etatis nom̃ attinet. fruct᷑ ulłs in¬

Expanded text:
arum. Uideamus, an in omnibus rebus petitis in fructus quoque condemnatur possessor. quid enim si argentum aut uestimentum aliamue similem rem, quid praeterea si usum fructum aut nudam proprietatem, cum alienus usus fructus sit, petierit? neque enim nudae proprietatis, quod ad proprietatis nomen attinet, fructus ullus in
Abbreviated transcription (Latin):
optuna roẽ fiat more admirand̾. Qͥd .n.
si amicos adhsbendos debitor reꝗrat .ł. expe¬
diendi debiti .ł. fidenissorib rogandis .ł. ex¬
ceptio aliqua allegetur. mora fcã ñ iridet᷑
ut defensõm sui mandare ñ possit. morĩ
facere non uidebitur. sũ ĩ iuncłis. hoste¬
mora ẽ decerm solet. si forte ñ eistat. qui cõ
iuditi im aũt accixe ꝑattis fu̾it. si uidebit᷑
fecisse moram utiq si uiste ad iuditiũ ꝓu¬
ocauit cum reus moram facit. ⁊ fidenisso:
tenetur ¶Mraiuidetur creditori fĩ siue
ip̃i sũ ei cinmandaint. sũ ei ꝙ necotta eiꝰ
gerebat. mora facta sit. noc hoc casu ꝑ lib̾¬
am ꝑsonã aderi indetur. s offm̃ impleri
sicuti cum ꝗs mͥ furtum fatientẽ dephet¬
d̾it. negotium meum gͥens. manifesti fu¬
rti accõm mͥ parat.Itẽ cum ꝓcurator
int̾peisau̾it. ꝓmissorẽ hominis. ꝑpetuam
tẽcit stipulatõm¬
uł Qauscit fand̾ sibi cum alio cem̃cẽ
fructus quos exco ꝑcepit. in uito isł ignorã¬

Expanded text:
optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetuut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostimoram esse decerni solet, si forte non exstat qui conuiudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium prouocauit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti actionem mihi parat: item cum procurator interpellauerit promissorem hominis, perpetuam facit stipulatui scit fundum sibi cum alio communem esse, fructus, quos ex eo perceperit inuito uel ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tp̃tis sr̃fluo detincto stipulatio ures
lebit. sina stipulatio quõuus debi¬
dor ñ ꝯueniatur ⁊mutitur. nec ĩ utilis
legitime iisure stipidatio indetur sub ei
auõẽ ꝯcepta si minores ad diem solute ñ fũ¬
sortis ꝓmittitur. Si cũ postmortẽ creditoris.
pͥorib petantur. exceptiodołi ñ ĩutilit̾ opone᷑¬

Expanded text:
luo detracto stipulatio uires habebit. Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur. nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub ea condicione concepta 'si minores ad diem solutae non fusortis promittitur. si tamen post mortem creditoris nprioribus petantur, exceptio doli non inutiliter opponet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾uenisse. cet̾m si añquã ad uidicẽ ꝑuenir¬
etur. ĩ mora sirs fcut. gunde fructiuĩ p̃st¬
libabit᷑. cum ea tp̃ris int̾capedo udicato dĩ¬
atõm dare. ñ. lucr̃ affe debeat.In huis
quo iudicuis q̃ nͨ lunt arbitrari nec bo¬

Expanded text:
m si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestliberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bo
Abbreviated transcription (Latin):
sati qñto mag̾ hoc inbonefidei possõribus
recipiend̾ est. ꝗ płs uir̃ ĩ ꝑcipiendis fructi¬
b hñt. cum fructnril ꝗdẽ ñ funt. ante¬
quam ab eo ꝑcipiantar: ad bone fidei ũtt poss¬
essorem ꝑtineant quoquo modo a solo seꝑiti
funt. sicuti enis qui uectigalẽfas̾ ht̃ fru¬
dus fiunt. simł atq a solo seꝑiti sint.
bone fidei cimytor seilstͦ. ⁊ añ grĩ fructus ꝑ¬
cipet cognouit fund̾ aliemĩ eẽ. an ꝑceptoe fr¬

Expanded text:
sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt. Bonae fidei emptor seuit et antequam fructus perciperet, cognouit fund
Abbreviated transcription (Latin):
fund̾ alienũ ꝗs sciens possideit ⁊ilła ex ꝑte fr̾¬
utus suos fatiet. quanomado sati fu̾int.
ita ꝙ corm finid̾ possidet. ñ fatiet suos fruc¬
tus ꝓ ea ꝑte qua fimdis ad sottsi suũ ꝑtine¬
bit ¶Inalieno fundo qũtitius bona fix
incitus fisit frimitũ senit. intitius bone
mag̾ corporis ius ex quo ꝑcipumtar prã
seminis ex quo orintor aspicitur: ⁊ idõ
nemo uncquã dubitabit ꝑn si ĩ meo fund
frim̃tum tirm seium. segetes ⁊ qd̾ ex¬

Expanded text:
ssideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit. In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo oriuntur aspicitur: et ideo nemo umquam dubitauit, quin, si in meo fundo frumentum tuum seuerim, segetes et q
Abbreviated transcription (Latin):
facta ꝑtus quo ancilla restituendos. hr̃s
rogatus erat post mortẽ suam sũ reoditu hr¬
ditatẽ restitu̾e. q̃situm ÷ an ꝑtͤ ancilla. ⁊̃
umo frde nati restituendi eẽnt. pp̃. u̾ba desta¬
iñti ꝗb de redoitu solo drducerdo testator sen¬
sit. pauł izit. aute diem fidei missi cedentẽ.
pt̾ ancilla ectos. fidi ꝯmisso ñ teni¬

Expanded text:
factam partus quoque ancillarum restituendos. Heres rogatus erat post mortem suam sine reditu hereditatem restituere: quaesitum est, an partus ancillarum uo herede nati restituendi essent propter uerba testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sensit. Paulus respondit ante diem fideicommissi cedentem partus ancillarum editos fideicommisso non
Abbreviated transcription (Latin):
fũd̾ retine uississ p̃fectes p̾toru suasu fruct᷑
pͥtusat.Si auro .ł. argento fcõ ꝑ fieimus¬
sum relicto. mori int̾ueu̾it an usura. estim¬
atio fatienda sit tractari sol: plane si mat̾ũ
istã ideo reliꝗd ut ei distracta poctãq refecti
fidei mussa soluenttir. aut alim̃ta pstarẽt᷑¬

Expanded text:
fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, praetulerat. Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora interuenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa solue
Abbreviated transcription (Latin):
ito nidicis usurar̾ medus ex more regio
em ñ offendat. ¶ Socius si ita ꝯdempma¬
tus erit. qd pecc̃am coẽm ĩuaserit .ł. in
suos usus dlitit. omni modo ⁊̃ mora ñ¬
ĩtueniente. pͥstabuntur usine. nec tã
iudepiuditio bonefidei recte iubebit int̾¬
pomi cautoẽs. ut si tardius sinẽ demyna

Expanded text:
io iudicis usurarum modus ex more regionnon offendat. Socius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus conuerterit, omnimodo etiam mora ninterveniente praestabuntur usurae. Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius sententiae co
Abbreviated transcription (Latin):
deminuantur ita qd̾ er fructib sr̃erit. nre
nolultatis restitui oportebit.:. ¶ Cũ pollid¬
ius a xxinqua sua ħrs ĩ suitutꝰ rogatus fu¬
iss: filie imrĩs ꝗcqͣd exbonis enus ad
ĩe pueniss: cum cͥtim etitem puella ĩpless¬

Expanded text:
deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure uoluntatis restitui oportebit. Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se peruenisset, cum c
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstitorie dabitur accio. qd̾ eque fatierd̾
er̃. ⁊ si ꝓcurator soluendo sit ꝗ stipu¬
lanti pectãm ꝓmisit.Si dñs qui
seruũ institorem ap̃ m̃sam pectĩs aci¬
piendis hũit post lib̾catem q̃ datam
idem ꝑ libertũ q̃ nogotiũ exertuit.
uarietate status ñ mutabitur ꝑicłi
decur cum accerte pecõe spẽm fide¬
Serius peccuniis tm̃ fer̾andis ipositꝰ¬

Expanded text:
institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status non mutabitur periculi tetur, cum acceptae pecuniae speciem fideSeruus pecuniis t
Abbreviated transcription (Latin):
suffic̾e .ni. qd pͥuilegiũ ꝓductoĩs poidit
utiq oĩb tͥbuctur ꝓ rata debiti sui
Qõ aũt totum ꝑeciliũ utuit intͥbutum
s id dũtarat. qd exea m̃ce ÷ sũ m̃ces
inanent. su p̃tium esꝵ receptũ ÷ con¬
uersum ue est in peculium:
S. ⁊ siadlinc debeitur m̾cis noĩe a ꝗb: dã
ꝓb solebat seruus distrabere hoc
quoq tribuetur. ꝓ ut fu̾it receptian
Si. pp̃. m̾cem seruus iste in tab̾na huĩt ĩstr¬
unũtum an loc. quor tͥbuitu ⁊ lab̾o.at.⁊łi

Expanded text:
ufficere enim, quod privilegium deductionis perdidit. utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui. Non autem totum peculium venit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium. Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum. Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ai
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ceue alu indempnes fant alii dãpa¬
um sentunt.plane si ĩ eidẽ tab̾ua ni¬
ces defebanttir. uꝯ hecque ex istent ex
¶S si dedi incem meam uendendã. ⁊ eistat
iudennis ne iniꝗssimũ sit. int̾butũ me
uocari ⁊ si ꝗdem ĩ creditum ei labii t̾bu¬

Expanded text:
 alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit
Abbreviated transcription (Latin):
dit cũ ip̃oscruo eelutur. an cum ĩstitore ei
¶Mercis noĩe m̾ito adititur ne oĩs negoti¬
atio cum eo fcã tͥbutoram inducat:
ꝑhant accõm tͥbui iubetur ax̾ ex ea m̃ce
et ex eo noĩe receptum ÷ Intͥbutũ
ditorib m̾̃cis ss ÷ q̃situm utr̃ dũs m̾cã¬

Expanded text:
ert, cum ipso servo contrahatur an cum institore eius. "mercis nomine" merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est. In tributum ditorib
Abbreviated transcription (Latin):
Sipłes hũiss: seriuis creditores. s quosdã
ĩ m̾cib cͥ̾cis an om̃s ĩ eisdẽ ꝯfundendier̃
⁊ om̃s ĩ tͥbutum nocandi. ut ꝑuta duas
negotitoẽs exc̾celut. puta saginariũ ⁊ lin¬
cariam ⁊ seꝑatos hũis credtores. puto se¬

Expanded text:
Si plures habuit servus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum vocandi? ut puta duas negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto se
Abbreviated transcription (Latin):
toris d fac̾e locum huic actoĩ ͥdolus aũt
ꝑubes factus .ł. furiosus sane m̃tis.
ulũ adiitat. tenetur ex hoc encto:¬
Si uicaiꝰ serui mei negotutur. si ꝗdemme
sciente ⁊ tͥbutoria tenebor.Si me ĩgn¬
grante ordinario sciente. de pecuiio eͦ accom̃
er uicarii peculio qd ordinario debetur.
cum id qd̾ mͥ debetur deducatur.
S si ut̾q sciremus. ⁊ tbntoriam ⁊ depecu¬
noiẽ de pecisbo go oromarii ¶elige tñ de¬

Expanded text:
toris debet facere locum huic actioni: dolus autem pubes factus vel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edictoSi uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actioex uicarii peculio, quod ordinario debetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tribut‹o›riam et de pecunomine, de pec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝙ alsm̃ ĩserui cc̃tib pͥuilegi um
ht̃Qͥ poe cum de peculio dũtaxat
tenetur cuiꝰ pecusii estanatio dedix¬
to qd̾ dño debetur fit. tñ si scient
seruum ĩ pecisltri m̃oe negotiari uel¬
ut extraneus creditor ex hoc edcõ ĩ t̾bit¬
um uocitur: ¶ Lic n̾cis apsłatio
angustior sit. ut n ad seruos. fullo¬
nes .ł. sarcinatares .ł. tertores ł. uen¬

Expanded text:
ctibus priuilegium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel sarcinatores uel textores uel uen
Abbreviated transcription (Latin):
sucturend̾. nͥ aut sordes. aut euidens.
grã tutoꝵ siue curatoꝵ. doceatur.¬
Restitutus ã cum se hroititi misdeit.
uł ennadeit quam repudianit. rursus
restitui pot̾ ut se abstineat ⁊ ħ iytum
minori substitutũ seruum necãm reꝑ

Expanded text:
succurrendum, nisi aut sordes aut euidens gratia tutorum siue curatorum doceatur.Restitutus autem cum se hereditati misceat uel eam adeat quam repudiauit, rursus restitui poterit, ut se abstineminori substitutum seruum necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
se ded̾it. ⁊ ĩ ip̃a arrogoẽ. sec̾cuuentũ
dicat. finge .n. a p̾done cum hoiẽm locu¬
plecem arrogatũ dico deb̾e eiim audiri.
iniutegrum se restituentem.
Siq minori fu̾it filiot̾. legitũ postm¬
rtem patͥs .ł. fidci ꝯmcili relictum ⁊ capt᷑
est forde diun ⁊sensit patͥ pasdiscenti ne¬

Expanded text:
se dedit et in ipsa adrogatione se circumuentum dicat f‹i›nge enim a praedone eum hominem locupletem adrogatum: dico debere eum audiri in integrum se restituentem.Si quid minori fuerit filio familias legatum post mortem patris uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ s is ꝗtibulas destam̃ti. ar̃ se
depositas post mortẽ destatoris deleitit
uł aliomodo corrupit. ħrs scͥptus lu¬
bebit adusus eũ accõm de dolo ¶S ⁊
eque sic habendũ ÷ ut ñ nasdaturadũs¬
dẽ Quidã debitor eplãm q̃i adctio mi¬
tti creoitori suo effecit. ut ipẽ lib̾etur
iac epła craditor deceptus a głiana stipu¬
lacõe ⁊ acceptilatoẽ lib̾auit debitorem.

Expanded text:
 quis tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corruperit, heres scriptus habebit adversus eum actionem de dolo. sed et aeque sic habendum est, ut non nascatur adQuidam debitor epistulam quasi a Titio mitti creditori suo effecit, ut ipse liberetur: hac epistula creditor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptilatione liberauit debitorem:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ Is qui docepit aliquem ut hrditatẽ
ñ ydoncam adhiret. de dolo denebitur.
nͥ fortasse ip̃e creditoe erat. ⁊ soł erat. tũc
ti. sufficit. cõ. cũ doli mali exceptio : de
minoꝵ. suscepit. nã cũ int̾ om̃s ꝯstet p¬
fragile eẽ ⁊ ĩfirmũ hi etatũ ꝯfilium ⁊
multis captionib supsitũ mułtaꝵ q ĩsi¬
diis expositũ auiliũ eis p̾tae ħecõ pollicitꝰ:¬

Expanded text:
um.Is, qui decepit aliquem, ut hereditatem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat et solus erat: tunc enim sufficit contra eum doli mali excm suscepit. Nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum huius etatis consilium et multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum auxilium eis pretor hoc edicto pollicit
Abbreviated transcription (Latin):
inuit̾t̾ restitui desid̾abat.¶ ceł gͥ resptt
suasit ñ facile hunc auondã minorem
mint̾t̾ restitui S si ei ꝓbarettir calli¬
ditide adu̾sarii id actũ ut maioreeo fcõ
lib̾aretur .ni .n. extremo inꝗd iuditii
die uidetur solũ deceptus ħ mutor sec
oR̾ eo fcõ liberaretur. idẽ cũ ꝯficetur¬
⁊ si leuior sit suspitio ⁊du̾sarii qĩ dolose
u̾sati ñ deb̾e hunc mint̃t᷑ restitui:¬
Scio ⁊̃ illud aliqñ incidisse mmnor .xu.¬

Expanded text:
 Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed ore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui.Scio etiam illud aliquando incidisse. minor u
Abbreviated transcription (Latin):
uisse adurorem ꝑtine pltrãq
n. antea legat postea denat i
bentur ut pura donot itcer
busqͣ oĩb permaissu est ĩeus
nurui uł gen̾o donauit postea si

Expanded text:
uisse ad uxorem pertinere: plerumque enim antea legat, postea donat: uel entur: ut puta donat socer bus permissum est in eundem nurui uel genero donauit: postea fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent que nõie uxceis amro
ꝯparata st̃ s ad om̃s donaĩcões
int̾ uiru ⁊ uxorem fc̃as ut ⁊ ip̃o
uire res fiant eius cin conate
sũt ⁊ obligacio sit cuue ⁊ defaacidi
ubi possit locũ ħ̾re tractand̾ fit
cin locu ita. fore oppinor qͣi tes¬
tam̃to sit ꝯfirͣtu quod donatu
est ¶ Dit oro fus est eise eum ꝙ

Expanded text:
net, quae nomine uxoris a uiro comparata sunt, sed ad omnes donationes inter uirum et uxorem factas, ut et ipso iure res fiant eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum ita fore opinor, quasi testamento sit confirmatum quod donatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Siis qui donat̾ sit perier¬
it uł ꝯsũptũ sit erꝰ qui de dit est
detͥm̃tu marito qr manet reseiꝰ
qui dedit suamq re ꝑdidit ¶Sĩ
quid inpueros ex ancuł docalib
natos maritus impend̾it aut ĩ
doctrina aut ĩ aamẽta ñ ẜuatur

Expanded text:
um. Si id quod donatum sit perierit uel consumptum sit, eius qui dedit est detrimentum, merito, quia manet res eius qui dedit suamque rem perdit. Si quid in pueros ex ancill‹i›s dotalibus natos maritus inpenderit aut in doctrinam aut alimenta, non seruatur
Abbreviated transcription (Latin):
ea insula sine duoio mariti est si
eam impensli młre ẜuaturm pła¬
cet nan simaritus uendicet in¬
sulam. retencione mirense młi¬
isem stacura ¶Siduo mancipia
fłunt singra ꝯuius dignͣ siut᷑¬

Expanded text:
ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam. Si duo mancipia fuerint singula quinis digna, s
Abbreviated transcription (Latin):
empta det̾ior fc̃a ẽ ux grex ur
carrum ⁊ aliqua ꝑs inde ꝓilleti
sa diu̾sis ħ solum petend̾ quarti
sit emptũs qmͣ ipef ¶ Iuua¬
nui putasse pop̾ teifert siquid
ito tonatis młre em̾̃it acquisis¬
aec forte legat᷑u urhrditatem
aut partus edicus ẽet eoquoq noie
ꝯstat sĩ añ qua auiro aninũ acci¬
ppet młr ip̃a desuo aut ⁊ mutuata
ex antiuo ꝯsumptu ¶ Alud recte
tc̃m. celsus ait ñ dotis usuras anu¬
uas uror stipusata. sic licet eitĩ
debeantur qr tñ qͣl de annuo ouẽer¬
it peti quide dotis iudicio nõ pouł¬
unt ꝯpensari aut possũt idei gͦi
donata emꝑtũ ẜũ uendiduset i¬
⁊ aliu emisset post̾i̾ore picłs mł¬
ieris esse fultimꝰ itripũt quod
nõ est ĩ lic nõ exremaritiem¬
ptus sit ¶Siuxori mrlana don¬
au̾t ⁊ ex ea lana uestam̃ta sibi ꝯ¬
fec̾it uxoris ẽẽ uostim̃ta lateor

Expanded text:
empta deterior facta est, uel grex uel carrucha et aliqua pars inde perisset: si diuersis, hoc solum petend‹u›m, quanti sit emptus qui superest. Iulianum putasse Pomponius refert, si quid ito donatis mulier adquisisset forte legatum, hereditatem aut partus editus esset, eo quoque nomine nstat, si, antequam a uiro annuum accipex annuo consumptum. Illud recte dictum Celsus ait: si dotis usuras annuas uxor stipulata sit, licet ei non debeantur, quia tamen quasi de annuo convenerit, peti quidem dotis iudicio non possunt, compensari autem possunt: idem ergo donata emptum servum vendidisset et alium emisset, posteriorem periculo mulieris esse Fulcinius scripsit: quod non est verum, licet non ex re mariti emptus sit. Si vir uxori lanam donavit et ex ea lana vestimenta sibi confecit, uxoris esse vestimenta Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
ẜcor̃ destimoniũ dare debere. ĩ iuditio adul¬
testẽ ⁊ suilẽ ꝑsonam admitt̾e coginur. sine
cornĩto testimonio ei credend̾ ñ ÷ ¶ Si testes
om̃is c̾idẽ honestatis ⁊ estimatõis sint. ⁊ negotii
qualitas. ac iudicii mot. cũ hiis xcurrit. seq̃n¬
da sũt orã testimonia: Sinxu ex hiis . ⁊ dã eoꝵ al¬
iud diyunt. lic ĩꝑi mĩro credend̾ ÷ ł. qd̾ nature¬

Expanded text:
onium dare debere in iudicio adultestem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est. Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud di
Abbreviated transcription (Latin):
Imip̃ Morẽ annis .iii. nuptam tunc
legitimã uxorẽ fore eũ ap̃ uir̃ explesset
duodecim annos.
se. deductoẽ .i. opͦ. oẽ. ĩ inariti ũ uxoris do¬
mũ. qĩ in domiciliũ. m̃m̃ii.¬

Expanded text:
Minorem annis duodecim nuptam tunc legitimam uxorem fore, cum apud uirum explesset duodecim annos. sse: deductione enim opus esse in mariti, non in uxoris domum, quasi in domicilium matri
Abbreviated transcription (Latin):
.ł. biennuul. s ⁊̃ tͥenniũ ⁊ quadrienniumꝰ
⁊ ult̾ius trahunt sposalia. ueluti nilitudi
spõsi spõseue .ł. mortes pentũ autcipita¬
lia cͥmina au longiores pegͥnatoẽs q̃ exnoct̾ita¬
te fiunt:¬

Expanded text:
uel biennium, sed etiam triennium et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, ueluti ualetudo sponsi sponsaeue uel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessitate fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
creridisse. Si fiłs. miles a comilitone hrs
adhitoĩs ñ cedit: S ⁊ fcĩ ignorantia ita de¬
mũ cuiq ñ nocet si ñ ei sũrina negligenta
obititur. quid .n. si om̃s in ciuitatescunt
Q̾ ille solus ignorit. ⁊ recte labeo diffinit sci

Expanded text:
credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ill
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Nufficit midiis ꝯsensus ad ꝯstituenda
iponsalia deniq istat ⁊ absenti absentẽ desp
sponsalia funt aut si postea ratũ hñint.
Ap̃ sI puelle tutores ad fimenda spõsalia
nutisim miseruit ñ putarem suffectur̃
ad dissoluendã nupta spem hũc mĩtnũ ñ
mag̃ quã sponsalia posse eos solos ꝯstitu̾e.
nͥ forte oũ ista eruoluntate puelle fcã sint¬
ratur an aͥs sũ scͥptura spondeat: ¶In sp̃o¬
salib ⁊̃ ssensus eoꝵ. erigendus ÷ quo ꝵ. in
niptiis desid̾atur indelligi tũ sꝑ filie pat¬

Expanded text:
 Sufficit nudus consensus ad constituenda sponsalia. Denique constat et absenti absentem desposponsalia fiant aut si postea ratum habuerint.um. Si puellae tutores ad finienda sponsalia nuntium miserunt, non putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae facta sintnatur an aliquis sine scriptura spondeat. In sponsalibus etiam consensus eorum exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. intellegi tamen semper filiae pat
Abbreviated transcription (Latin):
iuł lex de ui ⁊ repetunda. ⁊ pocubit᷑ eoi hoiẽs
pestimoĩdiẽ ñ uetuerunt. uerĩtam̃ qd̾ le¬
⁊ ib omissũ ÷. ñ omittetur religione uidicã¬
cium ad quor. offiñ ꝑtinet. ei quo testimo¬
uii fidem q̾ ĩtegri fructꝰ hõ dux̾it ppend̾e

Expanded text:
ia lex de ui et repetendarum et peculatus eos homines testimonium dicere non uetuerunt. uerumtamen quod legibus omissum est, non omittetur religione iudicantium ad quorum officium pertinet eius quoque testimonii fidem, quod integrae frontis homo dixerit, p
Abbreviated transcription (Latin):
es ⁊ cũ extestatto eĩ pectam ad opuis aque duc᷑
rei .p. cirenens iũ relictã solu̾int. ñ. soł cautõs
ñ exegant. q̃ int̾poni solent. ut qd̾ ampłi cepł¬
ssent municipes. quã ꝑ legẽ falcidiam licuis
ĩ alios usus ꝯu̾tͥctur. scientes. ⁊ prudentes pas¬
si sunt. eam pectãm ĩ opus aque ductus ĩ pẽ¬
di frustra postulant reddi sibi are .p. cirenen¬
patͥmonii sui ĩpend̾e. ĩ id orus ꝙ̾ totũ ĩ aliene
lib̾ alitatit ala repsentet. Ꝙ si ideo repetõm
ei pecunie hre credũt ad̾ ĩ ꝑita lapsi leg̾ falci¬
die bñfõ usi ñ suit. sciant ignorãtiã fcĩ ñ
uiris ꝓ doẽ. nastultis solere sucturri s errã¬
tib ⁊ lic municipũ m̃tio in bac epła ftit.¬
tñ ⁊ ĩ qualibet rsona idem obseruabitar:
S nec qd̾ ĩ corpore a que duct᷑ relicta ẽẽ pectã
ꝓponitur. in hunc soł casũ cessare reretitio¬

Expanded text:
am ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuissin alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtenpatrimonii sui impendere in id opus, quod totum alienae liberalitatis gloriam repraesentet. quod si ideo repetitionem eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'. Et licet municipum mentio in hac epit in qualibet persona idem obseruabitur. sed nec quod in opere aquae ductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
regul̃ qͥ eos qui oponendas ciceptoẽs affirm¬
ant .ł. soluisse. ĩ debita ꝯtendunt. ħ ostend̾e
engit.¶In omĩb aũt uissoĩb quas ꝓpos¬
uimus licentia ꝯcedenda÷ ei cui homis ꝓba¬
toĩs incumbit adu̾sario suo de roi u̾itate.
sita eĩ dicatur. ⁊ ĩ discrete loquitur. tũc
eum iniqum cautio exposita ÷ ꝯpelli deb
emndẽ ꝯscͥ̾psit. tunt .N. stare oport sue ꝯfes¬
soĩ uͥ eudentissimis ꝓboĩb ĩscͥptis hĩtis ost¬

Expanded text:
es adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit. In omnibus autem uisionibus quas praeposuimus licentia concedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate sita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, in quem cautio exposita est, compelli debieandem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confessioni, nisi euidentissimis probati
Abbreviated transcription (Latin):
lit ã ideo ei ũ caui ad̾ om̃ fortimam ⁊ sub¬
stantiã siaitã a matre susceꝑit. in simi
mes habui sũ ulla cautoe. Itẽ eidẽ titio reddi
repotuit exigi uidetur .ni. ex eo qd̵ ille płsca¬
ꝑe ũ potu̾at. ĩ fimidem leg̾ ħ ĩ testam̃to a die

Expanded text:
lit: quae ideo ei non caui, quod omnem fortunam et substantiam, si quam a matre susceperat, in sinu meo habui sine ulla cautione. item eidem Titio reddi are potuerit, exigi: uidetur enim eo, quod ille plus capere non poterat, in fraudem legis haec in testamento adie
Abbreviated transcription (Latin):
ens ⁊ desidie dedit᷑. tunc eum ꝙ accepit pe¬
ciuuas ostend̾e bũ eas accepisse ⁊ debitas ei
fuisse solutas. ⁊ si non ostend̾it eas redhibe
¶s ħ ita si totã sũmã indebitam fiusse so¬
lutam is ꝗ dedit ꝯtendait. ¶Sm aũt ꝓ ꝑte
qͣr qd̾ ꝑs pecoe̾ solute debitañ ÷ ul qd̾ abini¬
tio ꝗdem debitum fuit. S uł dissoluto deb¬
to postei ignarus it̃m soluit .ł. excepcõe tutis
errore eas pecc̃as dependit. ip̃m oĩmodo hoc ostẽ¬
dẽ qd̾ uł płs debito soluit .ł. iam solutã pecu¬
niam ꝑ errorem repetita solũ dependit . ł. tut᷑

Expanded text:
unc eum qui accepit pecunias ostendere bene eas accepisse et debitas ei fuisse solutas et, si non ostenderit, eas redhibere. Sed haec ita, si totam summam indebitam fuisse solutam is qui dedit contendat. sin auters pecuniae solutae debita non est, uel quod ab initio quidem debitum fuit, sed uel dissoluto debito postea ignarus iterum soluit uel exceptione tutus errore eius pecunias dependit: ipsum omnimodo hoc ostendere, quod uel plus debito persoluit uel iam solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit uel tu
Abbreviated transcription (Latin):
de testium q̃reret. ⁊ nͥ inpless qs intendelut
relegaretur Gayo quo maxino idẽ pͥnce
es ĩ ħ u̾ba Rꝓsit. alia ÷ auccoritas p̾seritiũ testi¬
um. alti testimonior. q̃ recitansolent. decũ
gͦ delibera ut si retiñe cos ueł des eis ĩpendia.
lege ulia de iticanetur. ne hac lege ĩ reum
testimoniũ dicere lic̾et ꝗ se ab ed parente ue

Expanded text:
de testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'. Gabinio quoque Maximo idem princerescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'. Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue
Abbreviated transcription (Latin):
ioris usure tenebuntur. ꝓ oxis serui trus¬
iectitis peccẽ gxĩ secuti. Qd̾ ĩ singłos dies
ĩstipulatum aeductum ÷ ad finem centesime
ñ ultri duxłm debetur ¶In stipłatoe feno¬
ris post diem ꝑicłi seꝑatun int̾posita qd̾ ĩ ea
legitime usure de erunt. ꝑ alt̾am stipular¬

Expanded text:
ebuntur. Pro operis serui traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi separatim interposita quod in ea legitimae usurae deerit, per alteram stipula
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. q̃sitũ naue ꝓbͥa ꝑemita. ex qua tot̃
solui potuit. an id damynũ. ad creditorem
ꝑtineat intia p̾stitutos dies imissa raue.
an ad cet̾arum nauium sr̃fluum admitti
potuit. Ri alias qdẽ pignoris dimimitio
ad annynũ debitoris. ñ ⁊̃ ad creditoris ꝑtina
si cum transiectitia peccã ita datur. ut ñ
altais petitio el creditori ꝯpetat. quã silir na¬
uis intra statuta tp̃ra ꝑuen̾it. ipi crediti ob¬
ligõ ñ exstente adcoẽ. defocisse uidetur. et

Expanded text:
aesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti possit. respondi: alias quidem pignoris deminutio ad damnum debitoris, non etiam ad creditoris pertinet: sed cum traiecticia pecunia ita datur, ut non alias petitio eius creditori competat, quam si salua nauis intra sta tuta tempora peruenerit, ipsius crediti obligatio non exsistente condicione defecisse uidetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Si hominẽ tͥ locau̾o ⁊ habeas ĩ taberra
⁊ is furtum fec̾it dubitari poc̾it utr̃
ex aducto actio suffitiat. qĩ longe sit
⁊ bona fide actum ut ꝙd patiaris detͥ¬
m̃ti ꝑ en rem quam uiinsti an ad

Expanded text:
Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide actum, ut quid patiaris detriment‹i› per eam rem quam conduxisti, an ad
Abbreviated transcription (Latin):
ufsor se obligauit eum quo eremplo
cosom taronis illata. ꝑ moram colomi
pensionum p̾rire debere usums Iyfure
.N. ĩ bone fidei iuditiis ⁊ si ñ tam ex obli¬
goẽ ꝓficiscantur quim ex offitio indicis
axplicentur tñ cum fideuissor ĩ om̃ cam̃
se aplicuit eaum udetur ip̃m quo ag¬
nosc̾e honus usura ac si ita fideuissis¬
s in qũtum illum ꝯdempuari ex bona
fide oportebit tm̃ fide traa ẽẽ nbes
Int̾ locatorem fundi ⁊ xuctorem ꝯuenit
ne intra tp̃ra locatoĩs sesꝰ ꝯductor de fũdo
uł seyus ouctor titio si intra tp̃ra locati

Expanded text:
deiussor se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo uel Seius conductor Titio, si intra tempora locati
Abbreviated transcription (Latin):
łõcasti ⁊ emi uendidisti ita ut emptori
m̾cedes inꝗlino accederent. quãius eã
uuctor maiore pͥtio locaret cũ id emptter
accedit quos tibi wuctor debebat :¬
is int̾fuiss: tantã pectam Muctor ꝓmis¬
erat. eitemis eam obligom cc̾hi puto.
qriteñ un bonus de spatio tp̃:is estimus.
qr id accum aparet oe̾. ut eo spatio ab sol¬
ueretur. sine quo fieri non posset.¬
&. dnn ĩ municipio bul ueũ p̃randum¬
fornacis ⁊ fistula. sumilium q rerimmi .c.
nũmi ut p̾rarentur ei ꝯuen̾at. Sductor
uũmos .c. petebat. ita ei deb̾i dico si in
bere sa tisdaret

Expanded text:
locasti et eam uendidisti ita, ut emptori merce‹de›s inquilinorum accederent. quamuis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat.is interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit.Quidam in municipio balineum prafornacis fistularum similiumque rerum centum nummi ut praestarentur ei, conuenerat: conductor centum nummos petebat. ita ei deberi dico, si in ndi satisdarfornacis fistularum similiumque rerum centum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ Pertinet łi edcm̃ ad eas capitis dii¬
imitoẽs que salua ciugate ꝯtingunt.
Cct̾m sũ amissoẽ cuntitis. su lib̾catis.mm¬
tilm ec̃tũ ue sit. capite dimimuti dimi¬
nute ue ẽẽ dicenttr. nieos meas ne ꝑĩ¬
xqĩ id factũ non siti iudictum dabo:
hii ꝗ capite inuunintur exhiis caĩs q̃
capitis dimimitõm pcesserũt. manent
obligati. niturlit̾.Ect̾um si postea ĩ¬
putait sibi ꝯs debebit cur cẽrit. qñtum
cum hus post capitis dimmutõm danda ÷
acci. ⁊ adẽ si arrogatus sit. mlłs labor est.
nĩ ꝑiñ obligabitur ut fił. familias:
¶Nemo erdelitis enutur qmĩius eipite miit᷑¬

Expanded text:
apitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amtum contractumue sit, capit‹e› deminuti deminutae esse dicentur, in eos easue factum non sit, iudicium dabo'. Hi qui capite minuuntur ex his causis, quae capitis deminutionem praecesserunt, manent obligati naturaliter: ceterum si postea, imputare quis sibi debebit cur contraxerit, quantum cum his post capitis deminutionem, danda est actio: et quidem si adrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias. Nemo delictis exuitur, quamuis capite mi
Abbreviated transcription (Latin):
cagnitoe ⁊ ĩ iusta aplłoe ꝓmũtiata. eg̾ssi
etate dephendantur. au cet̾a negotia ĩpłe¬
it possint. cum ꝑeos ñ stec̾it quo inisi
uendentib curutorib minoris funditmi
empcor eistit̾it luctus tatus. ⁊ sex fere m¬
nis possedit ⁊ longe laceq rem meliorem
focit. qro cum sint ydones curatores an
minor adiisus titiũ emptoꝵ̾. inintͥt᷑.
se ꝓbai̾it ei p̾stare. maume cũ sit ei

Expanded text:
tiata egressi aetatem depraehendantur, an cetera negotii implere possunt, cum per eos non steterit, quo minus Uendentibus curatoribus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduersus Titium emptorem in integrum adprobauerit, ei praestare, maxime cum sit ei
Abbreviated transcription (Latin):
tus ex cã iudicati posse duenri noc E
qũi defendit ctadẽ ad restom inpett᷑an¬
dam ei ꝓdeẽ. cum cãm iudicati recusa¬
i ũ possi erquo ⁊ paret nec eñ cuius
¶or ⁊utor itigentib creditorib rem
pupillirẽ bona fide uendidit denũtã¬
tib creditaeib distracta sit nec de soodi

Expanded text:
t, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius um. Tutor urguentibus creditoribus rem pupillarem bona fide uendidit, denuntiantibus creditoribus distracta sit nec de sordib
Abbreviated transcription (Latin):
forte res ab e ibsente possoe̾s nacto uen¬
dicetur ¶In accoẽ rescissoria ã uũs¬
us irslitẽ ꝯpetit. eꝗssimũ eẽ pomponiꝰ
ait. eiꝰ quo tpris quo absens defensts ñ
isł compendio sit
rit ⁊ ħrs ĩpleu̾it usucapionẽ enĩ÷ recin¬
di quod postei usucaptũ ÷ it erdẽ ĩ sroi¬
b ã in usticapione suctedunt seruandas¬

Expanded text:
forte si res ab eo possessionem nancto uindicentur. In actione rescissoria, quae aduersus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait eius quoque temporis, quo absens defensus non mpendio sit.rit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucaptum est, ut eadem in heredibus, qui in usucapionem succedunt, seruanda
Abbreviated transcription (Latin):
agendi facet nã id egit litigator ne secũ
agitur dum iudicem corrupit
¶Actio exemptasit ent acdipiendũ si desiit ag¬
ere posse ⁊ adicitur sñ dolo nalo ip̃i indeli
ut si dolus eiꝰ int̾uen̾it ñ ei succurratur
ip̃is .N. delman̾tib p̾tor ñ subuent ꝓm̃¬

Expanded text:
faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse. Et adicitur: 'sine dolo malo ipsius', uidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succurratur: ipsis enim delinquentibus praetor non subuen
Abbreviated transcription (Latin):
lx a bhostib captis ⁊ post siminio
reu̾us sucturritur. aut ibi mortun ꝙ
m. pt̾ cos qui ĩ seruitute detinentur.
si curator ut pler q fu̾it bonis ꝯstitti¬
tus auxilium ꝯpet̾e enstimo:
No minus aũt ab hostib capto quam
ibi nato ꝗ postl̃mitiũ bt̃ succursũ
uidetur. ¶ S dampni ĩ fecti quuis mi

Expanded text:
 autem captis postliminio reversis succurritur aut ibi mortuis, praeter eos, qui in servitute detinentur. us est, si curator ut plerumque fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo. Non minus autem ab hostibus capto quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum videtur. Si damni infecti missus
Abbreviated transcription (Latin):
bii plarie qui feruntur ĩ pot̃ate cipetui usu
rem adꝗrere possunt. ex repeculiari
ñ sunt in captiuitate subueniri. si cũ defen¬
derentur usucapttm ꝙ sit. S ⁊sidies adio¬
nis ã adsisus captium ꝯpotoħit. exerit. suxcur¬
rtur adusus eum : Deinde adicit p̾toe sec̃

Expanded text:
Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: non sunt in captiuitate, subueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdeoĩs. nec alit̾ audiri oport̾e. quã si ex
uolũtate adoloscentis postulent. aut
cꝰ iute sit iste adosescens ut m̾ito etã
bonis ei debeit int̾oici ¶Si peccãm
quã minor mutuam accepit. dissipau¬
it. denegire debet. ꝓconsul creditori. id¬
u̾sus eum accom ¶Q. si egenti min¬
or credid̾it. ult̾ius ꝓcedend̾ ñ ÷ quã ut
usus eum cii ip̃e credidiss ced̾e credito
utiubeatur uenditor reaoito p̾tio rec¬
irꝑare porũ. ita ut sũ alt̾tus dampno
⁊̃ creditor a iuuene sium ꝯsequatur.
uenditoe ꝗ poiũ uendidit. ⁊̃ usuras.
quas ex ea pecunia ꝓoepit. aut ꝑcipe
potuit. readat. Itẽ fructus ꝗb locup¬
letior fcũs ÷ iuuenis. reciꝑtat :
Itẽ ex diu̾so si minare p̃tio quam oport̾¬
et uendid̾it adolescens. emptor ꝓdem
iub̃i ebebit p̾dia cum fructib resti¬
duere. uiuenis a eatenus ex p̾tio rel¬
dert. quatenus ex ei re locupletior est

Expanded text:
is, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut uersus eum cui ipse ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝗdem liticent p̃cor er ocõ pollicit᷑ ĩ bona
eoꝵ mitt̾e ut si res creg̾it ÷ disttibantur
Si uo ñlititent lic ñ defendantur ĩ boratr̃ẽ
defuturꝰ plenaq defcsio acciꝑit᷑si ÷ uditi¬
ũ non distraccetur ⁊iudicitũ slui sit̾detur.

Expanded text:
or ex edicto pollicetur in bona eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdetur.
Abbreviated transcription (Latin):
scentum ẜdia coiã sibi ⁊ huis quoꝵ. curã
admunstrabat uendidit. q̃ro si decreto
mandauit. munt̾t̾. restituendo cũ p̾nci¬
palit̾ ñ lib̾at. ¶ Minor ancillã uendi¬
dit. si enn emꝑti mammiserat. obi
innict̃. restitui ñ pot̾at. s adu̾sus ep̃t¬
orem q̃rti sua int̾÷ hrẽ actõm:
quod nuncauã muoris etatis ꝯstituta
picisseretur atq idõ reuecare uelit audie̾da:
distracta fi̾nt quãlex distrali ñ ꝓhibet ue¬
dito ꝗdẽ ualet. xntnĩ si grande dãpnũ pu¬
pilli .ł. adolosdentis u̾isitur ⁊̃ sicollusio ñ int̾

Expanded text:
am administrabat, uendidit: quaero, si decreto mandauit, in integrum restituendo reum principalem non liberat. Minor ancillam uendidit: si eam emptor manumiserit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed aduersus emptorem quod numquam maioris aetatis constitutae paciscerentur, atque ideo reuocare uelit: audienda distracta fuerit, quam lex distrahi non prohibet, uenditio quidem ualet, uerumtamen si grande damnum pupilli uel adul
Abbreviated transcription (Latin):
ssorem ⁊ ĩ pignora actio restitui deb¬
et. ⁊ si ex duob reis alt̾i accepto tuł¬
it ĩ utrũq restituenda ÷ actio
Et ħ inteiligimus si damꝑnosam
sibi nouatõm fecerit. si facde ab̃ id¬
oneo debitore ad in opem nouandi

Expanded text:
restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi
Abbreviated transcription (Latin):
puntur ita ÷ adu̾suseis succiarit necipi¬
ip̃is subuenit. nã ħ ñ ceitas ꝑͥs enũri¬
uit adu̾sus quas subuenit ut suꝑra
s: adiecit clausilã qua om̃s ⁊ absentes
ñ defenduntur complenis et:
sentes ñ defendebantur Et ita si ne

Expanded text:
ntur, ita et adversus ipsas succurrit, ne capiipsis subvenit: nam hic non certas personas enumeravit adversus quas subvenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non defenduntur complexus est.sentes non defendebantur, et ita, si ne
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Minores si ĩ iudice̾ rꝑmiserĩt. ⁊ tutore auit
dalẽ obligõm iure desid̾ant.
adhicaẽ ab alio sretur. ĩplorins ininet̾ resi¬
itutõm audietur. si ei int̾a̾ ep̃tã ab eo tẽ
issꝰ ita tñ ut id quod exlicitatoẽ accessit.
ipẽ offerat uenditori

Expanded text:
 Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctalem obligationem iure desiderant.adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem isset: ‹ita› tamen ut id, quod ex licitatione accessit, ipse offerat uenditori
Abbreviated transcription (Latin):
da res÷. usuris pectẽ quã ꝯstrc̾it ex tu¬
dela deberi reputadis ⁊ cũ qñtitade fru¬
ciaũ ꝑceptor. ꝯpensatis.
uł  h iudex cartũuento ĩ uendeoẽ
adolosdenti. iussit fũdũ restitui eĩ q p̾¬
tiũ ep̃tori redd̾e̾ ⁊ ħ nolt uti hac inĩ¬

Expanded text:
da res est, usuris pecuniae, quam constiterit, ex tutela deberi, reputatis et cum quantitate fructuum perceptorum compensatis. Si iudex circumuento in uenditione adulescenti iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in in
Abbreviated transcription (Latin):
pore poss ꝓbatam ecatẽ añ impletim
iugesimũ ꝗntũ. innũ solute sũt adolo¬
scenti recc̾e debite. eas q mͦ ꝯsumpsit. q̃ro
tarent mauiorem ẽẽ ⁊ abstinuissent.
se ab administratoe̾. curatoẽs ⁊̃ retit¬
iussent. an ꝑiculũ tp̃ris quod post
ꝓbatam etitem. atessit. ad eos ꝑtine¬
at sii. hii qui debita exsolu̾int liberati
uus ip̃o ñ debent it̾um ꝯueniri
accipe pect̃as debitas ⁊ debebũt ħ noiẽ ꝯue¬
niri. Q si ⁊ ip̃i decreto p̾sidis credid̾unt

Expanded text:
 ante impletum uicensimum quintum annum solutae sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero tarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetatem cessit, ad eos at? respondi: hi qui debita exsolverunt liberati iure ipso non debent iterum conveniri. accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conueniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
minoe si ñ debitũ solũit exeicã ex aua
uire ciuili repetitio ñ ÷ danda sit ei cuuł
nis iustis ex caĩs darisolet iepettio:
Si tał int̾ueniat unienis cui pͥstinda sit
restõ ip̃o postulante ꝓͥstari d aut ꝓcuci¬
tori eiꝰ cui id ip̃m nouatĩ mandait᷑ sit.

Expanded text:
minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei utilnis iustis ex causis dari solet repetitio. Si talis interueniat iuuenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis dampnores sit cessura ¶ S li er
euẽtu damxñ minor passurꝰ sit qr quod
s̾stidit scrune ab eo cuiꝰ negotia ħ gessit. ñ
pot̃. qr is ñ erit soluendo sñ iubio p̾cdr mtͥ¬
ueniet ¶ Si at̃ ip̃ẽ dñs mnor sit ꝓcrrra¬
tor sio mirdris etatis ñ pot̾ dñs facile audi¬

Expanded text:
cuius damno res sit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interueniet. si autem ipse dominus minor sit, procurator uero maioris aetatis, non pot