comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis militibus. et monore aliquid uellet et dicere uideret᷑
U bi scepirs ille appellatus aspexit ac restitit et quis esset. aut
quid uellet quae sunt humerum apertum gladio appetit. par¬
Lumque fuit quin uarum interficeret. Quod ille periculu
sublato ad eius conatum scuto uitauit. Fabius a proximis mi¬
litibus circumuentus interficit᷑. ac fugientium multitudiẽ
a turba portae castrorum occupantur. atq iter impeditur
luresq in eo Loco sine uulnere ꝗͣ in praelio aut in fuga inte¬
remit. neq multum abfuit quin etiam castris expellerentur.
ac nonnulli protinus eodem cursu in oppidum contenderũt
Sed cum Loci natura et munitio castrorum aditum prohibebãt
quod ad prelium egressi curionis milites his rebus indigebãt
quae ad oppugnationem castrorum exant usui . ltaq curio ex¬
citum in castra reducit. suis omnibus praeter fabium incolumi¬

Expanded text:
ex eius militibus et monere aliquid velle ac dicere videretur. ex eius militibus et monere aliquid velle ac dicere videretur. ubi ille saepius appellatus aspexit ac restitit et quis esset aut quid vellet quaesivit, umerum apertum gladio appetit, paulumque afuit quin Varum interficeret; quod ille periculum sublato ad eius conatum scuto vitavit. Fabius a proximis militibus circumventus interficitur. hac fugientium multitudine ac turba portae castrorum occupantur atque iter impeditur, pluresque in eo loco sine vulnere quam in proelio aut fuga intereunt, neque multum afuit quin etiam castris expellerentur, ac nonnulli protinus eodem cursu in oppidum contenderunt. sed cum loci natura et munitio castrorum aditum prohibebat, tum quod ad proelium egressi Curionis milites iis rebus indigebant quae ad oppugnationem castrorum erant usui. itaque Curio exercitum in castra reducit suis omnibus praeter Fabium incolumi
Abbreviated transcription (Latin):
egatus caesaris quem curio secum ex sicilia duxerat. quod m¬
onum habere usum in re militari sciebat. perterritum inquit
hostem uides curio quid dubitas uti temporis opportunitate
ille unum eloquutus ut memoriam tenerent milites ea quȩ
sibi pridie confirmassent. sequi se iubet et precurrit ante oẽs
adeoq erat impedita uallis ut in ascensu nisi subleuati a suis
primi non facere eniterentur. prȩoccupatus animus actiano¬
rum militem tempore et fuga et caede suorus. nihil de resistẽ¬
do cogitabat. omnesq iam se ab equitatu circumueniri arbi¬
trabantur. Itaq priusꝗͣ telum abuci posset: aut nostri propiꝰ
accederent. omnis uari acies terga uertit. seq in castra recipit
Q ua in fuga fabius pelignus quidam ex infimis ordinibus de
exercitu curionis primum agmen fugientium insecutus. ma¬
gna uoce uarum nomine appellans requirebat. uti unus et̃t

Expanded text:
legatus Caesaris, quem Curio secum ex Sicilia duxerat, quod mlegatus Caesaris, quem Curio secum ex Sicilia duxerat, quod magnum habere usum in re militari sciebat, perterritum, inquit hostem vides, Curio; quid dubitas uti temporis opportunitate? ille unum elocutus, ut memoria tenerent milites ea quae pridie sibi confirmassent, sequi se iubet et praecurrit ante omnes. adeoque erat impedita vallis, ut in ascensu nisi sublevati a suis primi non facile eniterentur. sed praeoccupatus animus Attianorum militum timore et fuga et caede suorum nihil de resistendo cogitabat, omnesque iam se ab equitatu circumveniri arbitrabantur. itaque priusquam telum adigi possit aut nostri propius accederent, omnis Vari acies terga vertit seque in castra recepit. Qua in fuga Fabius Paelignus quidam ex infimis ordinibus de exercitu Curionis primum agmen fugientium consecutus magna voce Varum nomine appellans requirebat, uti unus esse
Abbreviated transcription (Latin):
ribus diebus constiterat. in acie collocat. ne Uarus quidem
actius dubitat copias producere. siue solicitandi milites si¬
ue ȩquo loco dimicandi detur occasio. ne facultatem prȩter¬
mittat. Frat uallus inter duas acies. ut supra demonstratu
est. non ita magno aut difficili ascensu et arduo hanc uterque
si aduersariorum copiae transire conarentur. expectabat quo ae¬
quiori Loco praelium committeret. simul a sinistro cornu .p. actii
equitatus omnis et una leuis armatura et intexiecti complures
cum se in uallem dimiterent cernebantur. ad eos curio equita¬
tum et duas mauricinorum cohortes mittit quorum primum im¬
petum equites hostium non tulerunt. sed amissis equis ad suos re¬
fugerunt. Relicti ab uis qui una procurrerant Leuis armatura
circumueniebantur atque interficiebantur ab nostris. huc tota
uari conuersa acies suos fugere et concidi uidebat. Tum rebilus

Expanded text:
ribus diebus constiterat, in acie collocat. ne Varus quidem ribus diebus constiterat, in acie collocat. ne Varus quidem Attius dubitat copias producere, sive sollicitandi milites sive aequo loco dimicandi detur occasio, ne facultatem praetermittat. Erat vallis inter duas acies, ut supra demonstratum est, non ita magna, at difficili et arduo ascensu. hanc uterque si adversariorum copiae transire conarentur, expectabat, quo aequiore loco proelium committeret. simul ab sinistro cornu P. Atti equitatus omnis et una levis armaturae interiecti conplures, cum se in vallem demitterent, cernebantur. ad eos Curio equitatum et duas Marrucinorum cohortis mittit; quorum primum impetum equites hostium non tulerunt, sed admissis equis ad suos refugerunt; relicti ab his, qui una procurrerant levis armaturae, circumveniebantur atque interficiebantur ab nostris. huc tota Vari conversa acies suos fugere et concidi videbat. tum Rebilus,
Abbreviated transcription (Latin):
pedestri itinere. neq nauibus commeaty iuuari possint. hac
uos fortuna atq his ducibus repudiatis corfiniensem ion¬
miniam in italiae fuga. an hyspaniarum deditionem in afi¬
ci belli praeiudicia sequimini. Equidem me caesaris militẽ
dici uolui uos me imꝑatoris nomine appellauistis cuiuis si¬
si uos poenitet uobis uestrum beneficium renuito mihi mẽy
restituite nomen. ne ad contumeliam honorem dedisse ui¬
deamini. Qua oratione permoti milites craebro etiam di¬
cente interpellant. ut magno cum dolore infidelitatis su¬
spitionem sustinere uiderentur discedentem uero ex con¬
cione uniuersi cohortantur magno sit aĩo neu dubiter prȩ¬
Lium cominittere et suam fidemq uirtutemq experiri. quo
facto commutata omnium uoluntate et opinione consensy
suo constituit curio cum primum sit data potestas prȩlio res
committere. posteroq die productos eodem loco quo superio¬

Expanded text:
pedestri itinere neque navibus commeatu iuvari possint? hac pedestri itinere neque navibus commeatu iuvari possint? hac vos fortuna atque his ducibus repudiatis Corfiniensem ignominiam, Italiae fugam, an Hispaniarum deditionem, inAfrici belli praeiudicia sequimini! equidem me Caesaris militem dici volui, vos me imperatoris nomine appellavistis. cuius si vos paenitet, vestrum vobis beneficium remitto, mihi meum restituite nomen, ne ad contumeliam honorem dedisse videamini. Qua oratione permoti milites crebro etiam dicentem interpellabant, ut magno cum dolore infidelitatis suspicionem sustinere viderentur, discedentem vero ex contione universi cohortantur, magno sit animo neubi dubitet proelium committere et suam fidem virtutemque experiri. quo facto commutata omnium et voluntate et opinione consensu suorum constituit Curio, cum primum sit data potestas, proelio rem committere, posteroque die productos eodem loco, quo superio
Abbreviated transcription (Latin):
ipse in alienam uenisset potestatem Relinquit᷑ noua reli¬
gio ut eo neglecto sacramento quo non tenemini respuatis
illud quod de deditione ducis et capitis diminutione subla¬
tum est. At credo si caesarem probatis iam me offenditis qui
de eius in uos meritis preiudicaturus non sum. quae sunt ad¬
huc et mea uoluntate et uestra expectatione Leuiora sed
tamen sui laboris milites semꝑ euentu belli premia petiue¬
runt. qui qualis sit futurus. ne uos quidem dubitatis dili¬
gentiam quidem uestram an poenitet uos aut quem ad fi¬
nem ad huc res processit. fortunam cur preteream. An poe¬
nitet uos quod saluum atq incolumem exercitum nulla oĩo
naue desiderata traduxerim: quod classem hostium pͥmo
impetu adueniens profligaueriz quod bis ꝑbiduum equestͥ
prelio suꝑauerim quod ex portu sinuq aduersariorum. cc
naues onerarias adduxerim eoq illos compleuerim ut n

Expanded text:
ipse in alienam venisset potestatem? relinquitur nova reliipse in alienam venisset potestatem? relinquitur nova religio, ut eo neglecto sacramento, quo tenemini, respiciatis illud, quod deditione ducis et capitis deminutione sublatum est. at, credo, si Caesarem probatis, in me offenditis. qui de meis in vos meritis praedicaturus non sum, quae sunt adhuc et mea voluntate et vestra exspectatione leviora; sed tamen sui laboris milites semper eventu belli praemia petiverunt, qui qualis sit futurus, ne vos quidem dubitatis. diligentiam quidem nostram aut, quem ad finem adhuc res processit, fortunam cur praeteream? an paenitet vos, quod salvum atque incolumem exercitum nulla omnino navi desiderata traduxerim? quod classem hostium primo impetu adveniens profligaverim? quod bis per biduum equestri proelio superaverim? quod ex portu sinuque adversariorum cc naves oneratas abduxerim eoque illos compulerim, ut neque
Abbreviated transcription (Latin):
ere uidicant. in eorum potestatem ueniatis qui se per uos peril¬
se existimant. An uero in hyspaniam res gestas caesaris non audi¬
stis: duos pulsos exercitus. duos suparatos duces. duas receptas
prouincias. haec acta diebus.xl. quibus in conspectum aduer¬
sariorum uenerit cesar. An qui incolumes resistere non potue¬
runt. perditi resistantur. Uos autem certa uictoria cȩsarem
secuti diuidicata iam belli fortuna uictum sequimini cum no¬
stri officii praemia reciꝑe debeatis. Desertos n a se proditos a
uobis dicunt. et prioris sacramenti mentionem faciunt. Uos ne
uero. L. Domitium an uos Domitius deseruit. Non ne extre¬
mam pati fortunam paratos proiecit. Ille sibi clam non uob̃
salutem petiuit. Nam prodici per illum caesaris beneficio estis
conseruati. sacramento quides uos tenere qui potuit cum
proiectis fascibus et deposito imperio priuatus. et captus

Expanded text:
bere iudicant, in eorum potestatem veniatis, qui se per vos perisbere iudicant, in eorum potestatem veniatis, qui se per vos perisse existimant? an vero in Hispania res gestas Caesaris non audistis? duos pulsos exercitus, duos superatos duces, duas receptas provincias? haec acta diebus xl, quibus in conspectum adversariorum venerit Caesar? an qui incolumes resistere non potuerunt, perditi resistant? vos autem incerta victoria Caesarem secuti diiudicata iam belli fortuna victum sequamini, cum vestri officii praemia percipere debeatis? desertos enim se ac proditos a vobis dicunt et prioris sacramenti mentionem faciunt. vosne vero L. Domitium, an vos Domitius deseruit? nonne extremam pati fortunam paratos proiecit ille? non sibi clam vobis salutem fuga petivit? non proditi per illum Caesaris beneficio estis conservati? sacramento quidem vos tenere qui potuit, cum proiectis fascibus et deposito imperio privatus et captus
Abbreviated transcription (Latin):
prius experienda arbitror magna ex parte iam me una uo-¬
biscum dere iudicium facturum confido. Dimisso consilio
concionem aduocat militum commemorat quo sit eorũ
usus studio ad corfinium caesar ut magnam partem ita¬
Liae beneficio atq auctoritate eorum suam fererit. Uos .n
uestrumq factum inquit omnia de inceps municipia sũt
secuta. Neq sine causa et cesar amicissime de uobis et
illi grauissime iudicauerunt. Pompeius .n nullo prelio
pulsus uestri facti preiudicio demotus italia excessit.
Caesar me quem sibi carissimum habuit. prouinciam sici¬
liam et africam sine quibus urbem atq italiam tueri nõ
potest. uestrae fidei commisit. Assunt qui nos hortentur ut a nob̃
desciscatis. ꝗuid .n. est illis optius ꝗͣ uno tempore et nos circum¬
uenire. et uos nefario scelere obstringere. aut quid irati grauius
de uobis sentire possunt ꝗͣ aut eos prodatis qui se uobis omnia de¬

Expanded text:
prius experienda arbitror magnaque ex parte iam me una voprius experienda arbitror magnaque ex parte iam me una vobiscum de re iudicium facturum confido. Dimisso consilio contionem advocat militum. commemorat, quo sit eorum usus studio ad Corfinium Caesar, ut magnam partem Italiae beneficio atque auctoritate eorum suam fecerit. vos enim vestrumque factum, inquit, omnia deinceps municipia sunt secuta, neque sine causa et Caesar amicissime de vobis et illi gravissime iudicaverunt. Pompeius enim nullo proelio pulsus vestri facti praeiudicio demotus Italia excessit; Caesar me, quem sibi carissimum habuit, provinciam Siciliam atque Africam, sine quibus urbem atque Italiam tueri non potest, vestrae fidei commisit. at sunt qui vos hortentur, ut a nobis desciscatis. quid enim est illis optatius quam uno tempore et nos circumvenire et vos nefario scelere obstringere? aut quid irati gravius de vobis sentire possunt, quam ut eos prodatis, qui se vobis omnia de
Abbreviated transcription (Latin):
lient castrorum mutatio quid habet nisi turpem fugam et
desperationem omnium et alienationem exercitus. Nam neq
prudentes suspicari oportet sibi parum credi. neque impro¬
bos scire sese timexi quod illis licentiam timor augeat nost̃
his studia diminuat. Quod si iam inquit haec explorata habe¬
us quae de exercitus alienatione dicuntur. quae quidem eg
falsa aut certe minora opinione eẽ confido quanto dissimy¬
Lare et occultare haec ꝗͣ per nos confirmari praestetur. an
uero uti corporis uulnera ita exercitus in commoda sunt agẽ¬
da ne spem aduersariis augeamus. aut etiam media nocte
proficiscamur addunt. quo maiorem credo licentiam habe¬
ant qui peccare conentur. nanq huiusmodi res aut pudor
aut moetu tenentur. quibus rebus nox maxime aduersaĩa
est. ꝯuare nec tanti sum animi ut sine spe castra oppugnã¬
da censeant. neq tanti timoris ut ipse deficiam. atq omĩa

Expanded text:
lient! castrorum autem mutatio quid habet nisi turpem fugam et lient! castrorum autem mutatio quid habet nisi turpem fugam et desperationem omnium et alienationem exercitus? nam neque pudentis suspicari oportet sibi parum credi neque improbos scire sese timeri, quod illis licentiam timor augeat noster, his studia deminuat. quod si iam, inquit, haec explorata habeamus, quae de exercitus alienatione dicuntur, quae quidem ego aut omnino falsa aut certe minora opinione esse confido, quanto haec dissimulari et occultari, quam per nos confirmari praestet? an non, uti corporis vulnera, ita exercitus incommoda sunt tegenda, ne spem adversariis augeamus? at etiam, ut media nocte proficiscamur, addunt, quo maiorem, credo, licentiam habeant, qui peccare conentur. namque huiusmodi res aut pudore aut metu tenentur, quibus rebus nox maxime adversaria est. quare neque tanti sum animi, ut sine spe castra obpugnanda censeam, neque tanti timoris, uti spe deficiam, atque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. postremo prȩstare dicebant ꝑ uirtutem in pugna bel¬
li fortunam experiri ꝗͣ desertos et circumuentos a suis gra¬
uissimum supplicium pati. porro erant qui censerent de ter¬
tia uigilia in castra cornelia recedendum ut maiore spatio
temporis interiecto militum mentes sa narentur. simul si¬
quid grauius accidisset magna multitudine nauium tutiꝰ
et facilius in siciliam receptus daretur. curio utrinq im¬
probans consilium quantum alteri sententiȩ deesset. animi
tantum alteri suꝑesset dicebat. hos turpissime fugra ratio¬
nem habere. illos etiam iniquo loco dimicandum putare.
Qua n inquit fiducia et opere et natura Loci munitissima
castra expugnari posse confidimus: aut uero quid profici¬
mus si accepto magno detrimento ab oppugnatione castro¬
rum discedimus quasi nõ felicitas reꝵ gestarum exerci¬
tus beniuolentiam imꝑatoribus et res aduersis odia conci-¬

Expanded text:
rentur. postremo praestare dicebant per virtutem in pugna belrentur. postremo praestare dicebant per virtutem in pugna belli fortunam experiri, quam desertos et circumventos ab suis gravissimum supplicium perpeti. erant, qui censerent de tertia vigilia in Castra Cornelia recedendum, ut maiore spatio temporis interiecto militum mentes sanarentur, simul siquid gravius accidisset, magna multitudine navium et tutius et facilius in Siciliam receptus daretur. Curio utrumque improbans consilium, quantum alteri sententiae deesset animi, tantum alteri superesse dicebat; hos turpissimae fugae rationem habere, illos etiam iniquo loco dimicandum putare. qua enim, inquit, fiducia et opere et natura loci munitissima castra expugnari posse confidimus? aut vero quid proficimus, si accepto magno detrimento ab oppugnatione castrorum discedimus? quasi non et felicitas rerum gestarum exercitus benevolentiam imperatoribus et res adversae odia conci
Abbreviated transcription (Latin):
enim opiniones fingebat. et ad id quod ab alio audierat sui
aliquid timoris augebat. hoc ubi uno auctore ad plures
ꝑmaneuerat. atq alius alii tradiderat. plures auctores eiꝰ
rei uidebantur. ciuile bellum genus hominum quod Li¬
cere libere facere et sequi quod uellent legiones quae paulo
ante apud aduersarios fuerant. Nam etiam cesaris beneficiũ
mutauerat consuetudo qua offerentur municipia enam diuẽ¬
sis partibus coniuncta. neq .n. ex marsis pelignisque ueniebat
t qui superiore nocte in contuberniis cõmilitesq nõnulli i¬
grauiores sermones militum uulgo durius accipiebantur non¬
nulli etiam ab us qui diligentiores uideri uolebant fingebant᷑.
Quibus de causis consilio conuocato de summa rerum delibe¬
rare incipit. Erant sententiȩ quae conandum omnibus mo¬
dis castraq uari oppugnanda censerent. quod huiusmodi
consiliis hominum. ocium maxime contrarium ẽẽ arbitra¬

Expanded text:
enim opiniones fingebat, et ad id, quod ab alio audierat, sui enim opiniones fingebat, et ad id, quod ab alio audierat, sui aliquid timoris addebat. hoc ubi uno auctore ad plures permanaverat atque alius alii tradiderat, plures auctores eius rei videbantur. civile bellum; genus hominum cui id liceret libere facere et sequi quod vellet; legiones hae quae paulo ante apud adversarios fuerant . nam etiam Caesaris beneficia mutaverat consuetudo qua offerrentur . municipia etiam diversis partibus coniuncta. ;neque enim ex Marsis Paelignisque veniebant ut qui superiore nocte in contuberniis commilitonesque . non nulli graviora sermones militum; dubia durius accipiebantur, nonnulla etiam ab his, qui diligentiores videri volebant fingebantur. Quibus de causis consilio convocato de summa rerum deliberare incipit. erant sententiae, quae conandum omnibus modis castraque Vari oppugnanda censerent, quod in huius modi militum consiliis otium maxime contrarium esse arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Legionesque eas trans duxerat quas supioribus tempori¬
bus cõfinio receꝑat. cęsar adet ut paucis mutatis centurioni¬
bus iidem ordines manipuliq constarent. hanc nactus ap¬
pellationis causam quintilius circumire aciem curionis atq
obsecrare milites coepit. ne prima sacramenti quod apud
Domitium atq apud se quaestorem dixissent nemoriam ⁊¬
deponerent. neu contra eos arma ferrent. qui eadem es¬
sent usi fortuna. eademque in obsidione perpessi neu pro
iis pugnarent a quibus incontumeliam perfugȩ appellaren¬
tur his pauca ad spem Largitionis quȩ addidit a sua libe¬
ralitate si se atq actium secuti essent. expectare deberent.
hac habita oratione nullam in partem ab exercitu curionis
fit significatio atque ita suas uterq copias reducit. aiq in
castris curionis magnus omnium incessit timor. Nam his ua¬
riis hominum sermonibus celeriter augetur. unusquisque

Expanded text:
rat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporirat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent. hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur. huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti essent, expectare deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit significatio, atque ita suas uterque copias reducit. Atque in castris Curionis magnus omnium incessit timor animis; is variis hominum sermonibus celeriter augetur. unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
Lo ordine et sine timore iter fecerant in fugam se conuiciũt
equitatuq omni fere incolumi. quod se ꝑ littora celeriter
in oppidum recepit. magnum peditum numeꝵ interficiũt
Proxima nocte centuriones marsi duo ex castris curionis cu
manipulis suis.xxii. ad actum uarum profugiunt. hi siue
uere quam habuerant opiniones ad eum perferũt. siue etias
auribus uari seruiunt. nam quae uolumus et credimus libẽ¬
ter. et quae sentimus ipsi reliquos sentire speramus. cõfirmãt
quidem certe totius exercitus animos alienos ẽẽ a curione
maximeq opus est in conspectu exercitum uenire. et colloquẽ
dare facultatem. Qua opinione adductus uarus postero die
mane Legiones ex castris duae. facit idem curio. atq una ual
non magna interiecta suas uterq copias instruit Erat in ex¬
citu uari sextus quintilius uarus quem quisse corfini supra
demonstratum est. Hic dimissus a Caesare. in Africam uene¬

Expanded text:
lo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt lo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt equitatuque omni fere incolumi, quod se per litora celeriter in oppidum recipit, magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marsi duo ex castris Curionis cum manipularibus suis xxii ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribus Vari serviunt — nam quae volumus, ea credimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirmant quidem certe totius exercitus animos alienos esse a Curione, maximeque opus esse in conspectum exercitus venire et colloquendi dare facultatem. qua opinione adductus Varus postero die mane legiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas uterque copias instruit. Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic dimissus a Caesare in Africam vene
Abbreviated transcription (Latin):
ad castra corneliana uela duxisset. qua pronunciatione facra
temporis puncto sublatis ancoris omnes uticam relinquunt. et
quo imꝑatum est transeunt. qua& res omnium reꝵ copia comple¬
uit exercitum His rebus gestis curio se in. castra ad bagradam
recepit. atq uniuersi exercitus conclamatione imꝑator appella¬
tur. postremoq die uticam exercitum ducit. et prope oppidus
castra ponit. Non dum opere castrorum perfecto. equites ex sta¬
tione nunciant. magna auxilia equitum peditumq ab rege
missa uticam uenire. eodemq tempore uis magna pulueris
cernebatur. er uestigio temporis primum agmen erat in conspec¬
tu. Nouitate rei curio permotus premittit equites qui pri¬
mum impetum sustineant: ac morentur. ipse celeriter ab ore
deductis Legionibus aciem instruit. equitesq committunt
praelium. Et priusꝗͣ plane Legiones explicari et consistere
possent tota auxilia regis impedita ac perturbata quod nul¬

Expanded text:
ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta temporis puncto sublatis ancoris omnes Uticam relinquunt et, quo imperatum est, transeunt. quae res omnium rerum copia complevit exercitum. His rebus gestis Curio se in castra ad Bagradam recipit atque universi exercitus conclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exercitum ducit et prope oppidum castra ponit. nondum opere castrorum perfecto equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu. novitate rei Curio permotus praemittit equites, qui primum impetum sustineant ac morentur; ipse celeriter ab opere deductis legionibus aciem instruit. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, quod nul
Abbreviated transcription (Latin):
utica altera a theatro quod est ante oppidum subtractionibus
eius operis maximis. aditu ad castra difficili et angusto. Simł
animaduertit. multa undiq portari atq agi plenissimis uiis
quae repentini tumultus timore ex agris in urbem conferebã¬
tur. huc equitatum mittit ut diriperet atq haberet Loco p̃¬
d&e. eodemq tempore his rebus subsidio. dc. equites numidȩ
ex oppido peditesq ccce mittuntur yarroni quos auxilii cã
rex iubba paucis diebus ante uticam miserat. huic et pater¬
num hospitium cum pompeio et si multas curionis intercede
bae publicauerat. concurrunt equites interse neq uero pri¬
mum impetum nostrorum numidae ferre potuerunt. s in¬
terfectis circiter. cex reliqui se in castra ad oppidum re¬
ceperunt. Interim aduentu Longarum nauium curio pronun¬
iare onerariis nauibus iubet quae stabant ad uticam numero
axciter.ce. se in hostium habiturum Loco qui non ex uestigio

Expanded text:
Utica, altera a theatro, quod est ante oppidum, substructionibus Utica, altera a theatro, quod est ante oppidum, substructionibus eius operis maximis, aditu ad castra difficili et angusto. simul animadvertit multa undique portari atque agi plenissimis viis, quae repentini tumultus timore ex agris in urbem conferebantur. huc equitatum mittit, ut diriperet atque haberet loco praedae; eodemque tempore his rebus subsidio dc equites Numidae ex oppido peditesque cccc mittuntur a Varo, quos auxilii causa rex Iuba paucis diebus ante Uticam miserat. huic et paternum hospitium cum Pompeio et simultas cum Curione intercedebbae publicaverat. concurrunt equites inter se; neque vero primum impetum nostrorum Numidae ferre potuerunt, sed interfectis circiter cxx reliqui se in castra ad oppidum receperunt. interim adventu longarum navium Curio pronuntiari onerariis navibus iubet, quae stabant ad Uticam numero circiter cc, se in hostium habiturum loco, qui non ex vestigio
Abbreviated transcription (Latin):
in littore relictam nauem conspexit. hanc remulgo abstra¬
xit. ipse ad .c. curionem cum classe redit. Curio Martium
unicam nauibus praemittit. ipse eodem cum exercitu proficiscit᷑
biduiq iter progressus ad flumen bagradam peruenit. ibi .c.
caninium rebilum Legatum cum Legionibus reliquit. Ipse cum
equitatu procedit. ad castra exploranda corneliana. quod is lo¬
cus peridoneus castris habebat᷑ Id autem est iugum directum
in mare eminens utraq ex parte preruptum atq asperum. sed
tantum paulo Leniore fastigio ab ea parte quae ad uticam uer¬
git. abest directo itinere ab utica paulo amplius passuum mille
ed hoc itinere est fons quod mare succedit. Longe lateq is locꝰ
restagnat. quem si quis uitare uoluerit sex milium circũitu
in oppidum peruenit. hoc explorato loco curio castra uari cõ¬
spicit. muro oppidoq coniuncta ad portam quae appellatur bel¬
lica adondum munita natura Loci una ex parte ipso oppido

Expanded text:
in litore relictam navem conspexit, hanc remulco abstrain litore relictam navem conspexit, hanc remulco abstraxit; ipse ad C. Curionem cum classe redit. Curio Marcium Uticam navibus praemittit; ipse eodem cum exercitu proficiscitur biduique iter progressus ad flumen Bagradam pervenit. ibi C. Caninium Rebilum legatum cum legionibus relinquit; ipse cum equitatu antecedit ad Castra exploranda Cornelia, quod is locus peridoneus castris habebatur. id autem est iugum derectum eminens in mare, utraque ex parte praeruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit. abest derecto itinere ab Utica paulo amplius passus mille. sed hoc itinere est fons, quo mare succedit longius, lateque is locus restagnat; quem siqui vitare voluerit, vi milium circuitu in oppidum pervenit. Hoc explorato loco Curio castra Vari conspicit muro oppidoque coniuncta ad portam, quae appellatur Belica, admodum munita natura loci, una ex parte ipso oppido
Abbreviated transcription (Latin):
nes ex.iiii. quas a caesare acceꝑat.d. equites transportabat. biduoq
et noctibus tribus nauigatione consumptis appulit ad eum Lo¬
cum qui appellatur anguillaria. hic locus ab est a lupeis. passus
xxii. habetq nomen in commoda aestate nauigationem ex duo¬
bus eminentibus promuntoruis continetur. Huius aduentum
L. caesar fił. cum x. longis naubus ad cluppeam praestolan¬
tibus quas naues utice ex predonum bello subductas. p. actius
reficiendas huius belli causa curauerat. ueritusq nauium mł¬
ti tudinem ex alto refugerat. appulsasq ad proximus litus tri¬
reme constracta in litore relicta pedibusq ad rumentum per¬
fugerat. Id oppidum c. considius Longus unius legionis praesi¬
dio tuebatur reliquae caesaris naues eius fuga se adrumetus
receperunt hunc secutus. Mrufus questor nauibus .xii. quas
presidio onerariis nauibus curio ex sicilia eduxerat. post ꝗͣ

Expanded text:
nes ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque nes ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque et noctibus tribus navigatione consumptis adpellit ad eum locum qui appellatur Anquillaria. hic locus abest a Clupeis passuum xxii milia habetque non incommodam aestate stationem et duobus eminentibus promunturiis continetur. huius adventum L. Caesar filius cum x longis navibus ad Clupeas praestolans, quas navis Uticae ex praedonum bello subductas P. Attius reficiendas huius belli causa curaverat, veritusque navium multitudinem ex alto refugerat appulsaque ad proximum litus trireme constrata et in litore relicta pedibus Hadrumetum perfugerat. id oppidum C. Considius Longus unius legionis praesidio tuebatur. reliquae Caesaris naves eius fuga se Hadrumetum receperunt. hunc secutus Marcius Rufus quaestor navibus xii, quas praesidio onerariis navibus Curio ex Sicilia eduxerat, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus duas familiaribus suis attribuerat. unam ipse cõ¬
scenderat. nactus turbidam tempestatem ꝓfectꝰ est. hunc c̃o¬
spicatȩ naues quae iussu bruti consuetudine quotidiana ad
portum excubabant. sublatis ancorio sequi coeperunt. Ex his
unum ipsius nauigium contendit et fugere ꝑseuerant auxi¬
lioq tempestatis e conspectu abiit. duae perterritȩ concursu no¬
strarum nauium sese in portum receperunt Massilienses arma
tormentaque ex oppido ut est imꝑatum proferunt. naues ex poͣ¬
ni naualibusque educunt. pecuniam ex publico tradunt. Qui¬
bus rebus confectis caesar magis eos pro nomine et uetustate
qͣ pro meritis in se ciuitatis conseruatis ibi duas legiones prae¬
sidio relinquit. coeteras in italiam mittit. ipse ad urbem pro¬
ficiscitur. Iisdem temporibus.c. curio in africam ꝓfectus ex
sicilia eniam ab initio copias.p. actii uari despiciens duas legio¬

Expanded text:
ex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est. hunc conspicatae naves quae iussu Bruti consuetudine cotidiana ad portum excubabant, sublatis ancoris sequi coeperunt. ex his unum ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque tempestatis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrarum navium sese in portum receperunt. Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, navis ex portu navalibusque educunt, pecuniam ex publico tradunt. quibus rebus confectis Caesar magis eos pro nomine et vetustate quam pro meritis in se civitatis conservans, duas ibi legiones praesidio relinquit, ceteras in Italiam mittit; ipse ad urbem proficiscitur. Isdem temporibus C. Curio in Africam profectus ex Sicilia et iam ab initio copias P. Atti Vari despiciens duas legio
Abbreviated transcription (Latin):
ciae legationes caesaris aduentum expectabãt. Eadem ratio¬
ne priuatim ac publice quibusdam ciuitatibus habitis honoiꝰ¬
bus tarracone discedit pecdibusq narbonam atq de inde mas¬
siliam ꝑuenit ibi Legem de dictatore Lataz seq dictatorem
dictum a. M. Lepido pretore cognoscit. Massilienses ommibys
defessi malis rei frumentariȩ ad summam in opiam adduc¬
ti bis pręlio nauali suꝑati craebris eruptionibus fusi enas
pestilentia conflictati ex diuina conclusione et mutatioñ
uictus. panico enim uetere et hordeo corrupto omnes ale¬
bantur. quod ad huiusmodi casus antiquitus paratum in
publicum attulerant. deiecta turri Labefacta magna par¬
te muri. auxiliis prouinciarum et exercituus desꝑatis qͦs
in caesaris potestatem uenisse cognouerãt. sese dedere siñ
fraude constituunt. Sed paucis ante diebus. L. Domitius
cognita massiliensium uoluntate. nauibus tribꝰ comꝑatis

Expanded text:
ciae legationes Caesaris adventum exspectabant. eadem ratiociae legationes Caesaris adventum exspectabant. eadem ratione privatim ac publice quibusdam civitatibus habitis honoribus Tarracone discedit pedibusque Narbonem atque inde Massiliam pervenit. ibi legem de dictatore latam seseque dictatorem dictum a M. Lepido praetore cognoscit. Massilienses omnibus defessi malis, rei frumentariae ad summam inopiam adducti, bis proelio navali superati, crebris eruptionibus fusi, gravi etiam pestilentia conflictati ex diutina conclusione et mutatione victus — panico enim vetere atque hordeo corrupto omnes alebantur, quod ad huiusmodi casus antiquitus paratum in publicum contulerant — deiecta turri, labefacta magna parte muri, auxiliis provinciarum et exercituum desperatis, quos in Caesaris potestatem venisse cognoverant, sese dedere sine fraude constituunt. sed paucis ante diebus L. Domitius cognita Massiliensium voluntate navibus iii comparatis,
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniae tradit et quid ubiq habeat frumenti ac nauium
ostendit cȩsar concione habita cordube omnibus generat̃
gratias agit ciuibus ro. quod oppidum in sua potestate sty¬
duissent habere. hyspalis quod presidia expulissent gadi¬
tanis quod conatus aduersariorum infregusent sese in liber¬
uissent. pecunias quae exant in publicum uarroni a .C. pol¬
licitus remittit. bona restituit eis quos liberius Loquutos
ac poenam tulisse cognouerat. rributis quibusdam publicis
priuatisque premiis reliquos in posterum bona spe complet
biduumq cordube commoratus gadis proficiscitur petun¬
as monumentaq quae ex phano herculis collata erant. in pr¬
uatam domum referri in templum iubet prouinciaeq &. cassi¬
um praeficit. huic iii Legiones attribuit. ipse iis nauibus quas
M. uarro quasque gaditani uissu uarronis fecerant. tarraco¬
nem paucis diebus peruenit. Ibi totius fere cutexioris proiũ¬

Expanded text:
pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, ostendit. Caesar contione habita Cordubae omnibus generatim gratias agit: civibus Romanis, quod oppidum in sua potestate studuissent habere, Hispanis, quod praesidia expulissent, Gaditanis, quod conatus adversariorum infregissent seseque in libervissent. pecunias, quas erant in publicum Varroni cives Romani polliciti, remittit; bona restituit iis quos liberius locutos hanc poenam tulisse cognoverat. tributis quibusdam publicis privatisque praemiis reliquos in posterum bona spe complet biduumque Cordubae commoratus Gadis proficiscitur; pecunias monimentaque quae ex fano Herculis collata erant in privatam domum, referri in templum iubet. provinciae Q. Cassium praeficit; huic iiii legiones adtribuit. ipse iis navibus quas M. Varro quasque Gaditani iussu Varronis fecerant, Tarraconem paucis diebus pervenit. ibi totius fere citerioris provin
Abbreviated transcription (Latin):
uisse gallonio ut sua sponte sine ꝑiculo liceret excederet ga¬
libus si id non fecisset sibi consilium capturos. Hoc uiore a¬
ductum gallonium gadibus excessisse. his cognitis rebus al¬
tera ex duabus legionibus quę uernacula appellabat᷑ ex ca¬
stris uaronis astante et inspectante ipso signa sustulit. seseq
hyspania recepit. atq in foro et portibus sine maleficio con
sedit. Quod factum adeo ei conuentꝰ ciuiu ro. comprobaue¬
runt. ut domum ad se quisq hospitio cupidissime recipet
uibus rebus ꝑterritus yaro cum itinere conuerso sele italiã
uenturum promisisset. certior ab suis factus est preclusas
ẽẽ portas. Tum uero om̃i interclusus itinere ad caesarem
mittit paratum se esse Legionem cui usserit tradere. ille
ad eum sex cȩsarem mutit. atq huic tradi uibet. Tradi¬
ta legione yarro cordubam ad caesarem uenit. Relictis
ad eum publicis cum fide rationibus quod penes eum est

Expanded text:
visse Gallonio, ut sua sponte, dum sine periculo liceret, excederet Gavisse Gallonio, ut sua sponte, dum sine periculo liceret, excederet Gadibus; si id non fecisset, sibi consilium capturos. hoc timore adductum Gallonium Gadibus excessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legionibus, quae vernacula appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in foro et portsedit. quod factum adeo eius conventus cives Romani comprobaverunt, ut domum ad se quisque hospitio cupidissime reciperet. quibus rebus perterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas. tum vero omni interclusus itinere ad Caesarem mittit paratum se esse legionem, cui iusserit, tradere. ille ad eum Sex. Caesarem mittit atque huic tradi iubet. tradita legione Varro Cordubam ad Caesarem venit; relatis ad eum publicis cum fide rationibus, quod penes eum est
Abbreviated transcription (Latin):
diem conueniret. Simul ipse cordube conuentus ꝑ se por¬
tas uaroni clausit. custodias uigiliasq in turribus muroque
disposuit. cohortes duae quae coloniae appellabantur cum eo
casu uenissent tuendi oppidi causa apud se retinuit. Hisdẽ
diebus carmonenses quae est Longe firmissima prouinciae¬
totius ciuitas deductis tribus in arcem oppidi cohortibus
a uarone praesidio per se cohortes eiecit. portasq praeclusit
Hoc uero magis properare uaro ut cum Legionibus ꝗͣprimus
gadis contenderet. ne itinere aut traiectu intercluderent
tanta ac tam secunda in caesarem uoluntas ꝓuinci&e repe¬
riebatur. progresso eo paulo Longius Litterȩ a gadibus red¬
duntur. simulatq sit cognitum de edicto caęsaris consen¬
sisse. gaditanos principes cum tribunis cohortium quae es¬
sent ibi praesidio ut gallonium ex oppido expellerent. ur¬
bem insulamq cȩsari seruarent hoc inito consilio denuncia¬

Expanded text:
diem conveniret. simul ipse Cordubae conventus per se pordiem conveniret. simul ipse Cordubae conventus per se portas Varroni clausit, custodias vigiliasque in turribus muroque disposuit, cohortis duas, quae colonicae appellabantur, cum eo casu venissent, tuendi oppidi causa apud se retinuit. isdem diebus Carmonenses, quae est longe firmissima totius provinciae civitas, deductis tribus in arcem oppidi cohortibus a Varrone praesidio, per se cohortes eiecit portasque praeclusit. Hoc vero magis properare Varro, ut cum legionibus quam primum Gadis contenderet, ne itinere aut traiectu intercluderetur; tanta ac tam secunda in Caesarem voluntas provinciae reperiebatur. progresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, simulatque sit cognitum de edicto Caesaris, consensisse Gaditanos principes cum tribunis cohortium quae essent ibi in praesidio, ut Gallonium ex oppido expellerent, urbem insulamque Caesari servarent. hoc inito consilio denuntia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia in priuatos reddebat. prouinciam omne in sua et
pompeii iusiurandum adigebat. cognitis iis rebus q̃
sunt gestȩ in citeriori hyspania bellum parabat. Ratio au¬
tem haec erat belli ut secum duas Legiones gadis conferret
naues frumentumq omne ibi contineret. prouinciam .n.
omnem caesaris rebus fauere cognouerat in insula frumento
nauibusq comꝑatis bellum duci non difficile existimabat
aesar etsi multis necessariisq rebus in italia reuocabatur. ta
constituerat nullam partem belli in hyspanis relinquere. qui
magna esse pompeii beneficia et magnas clientelas in citerioĩ
prouincia sciebat. ltaq duabus Legionibus missis in ulterio
magnis itineribus progreditur. edicrumq prȩmittit ad quẽ
idem magistratus principesque omnium ciuitatum sibi ẽẽ p̃¬
sto cordube uellet. Quo edicto tota prouincia ꝑuulgato nul¬
La fuit ciuitas quin ad id tempus partem senatꝰ cordube
mitteret. non ciuis romanus paulo notior quin ad statutũ¬

Expanded text:
a in publicum addicebat. provinciam omnem in sua et Pompei verba iusiurandum adigebat. cognitis iis rebus quae sunt gestae in citeriore Hispania, bellum parabat. ratio autem haec erat belli, ut se cum ii legionibus Gadis conferret, naves frumentumque omne ibi contineret; provinciam enim omnem Caesaris rebus favere cognoverat. in insula frumento navibusque comparatis bellum duci non difficile existimabat. Caesar etsi multis necessariisque rebus in Italiam revocabatur, tamen constituerat nullam partem belli in Hispaniis relinquere, quod magna esse Pompei beneficia et magnas clientelas in citeriore provincia sciebat. Itaque duabus legionibus missis in ulteriormagnis itineribus praegreditur edictumque praemittit, ad quam diem magistratus principesque omnium civitatum sibi esse praesto Cordubae vellet. quo edicto tota provincia pervulgato nulla fuit civitas, quin ad id tempus partem senatus Cordubam mitteret, non civis Romanus paulo notior, quin ad
Abbreviated transcription (Latin):
quintadecima deducebatur ipse exercitui distribuit hibẽ
na Trebonium cum legionibus quatuor in belgio collocat. c.
fabium cum totidem in heduos ducit. sic .n. existimabat iu¬
tssimam fore galliam si belgae quorum maxima uirtus he

Expanded text:
quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: quinta decima deducebatur. Ipse exercitui distribuit hiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si B
Abbreviated transcription (Latin):
lum conss. creatos. qui omnem honorem et dignitatem cae¬
sare spoliarent. ereptum seruii galbae consulatum cum
his multo plus gratia suffragiisq ualuisset quod sibi cõ¬
iunctus et familiaritate et consuetudine Legatioĩs esset
quo maiores pararent necessitates quibus cogi posset.se¬
natus id probare quod ip̃i conscituissent . fit de inde sena¬
tus consultum ut ad bellum parthicum legio una a on pom¬
peio. Altera .G. caesare mitteretur. Neq obscurae duae legio¬
nes uni detrahuntur. Nam. on. pompeius Legionem pri¬
mam quam ad caesarem miserat confectam ex dilectu pro¬
uinciae caesari eam tanꝗͣ ex suo numero dedit. Caesar tam̃
cum de uoluntate minime dubium ẽẽt aduersariorum suo¬
rum pompeii Legionem remisit. et suo nomine quintamde¬
cimam quam in gallia citeriore habuerat. ex senatus con¬
sulto iubet tradi. in eius locum tertiam decimam Legio¬
nem in italiam que praesidia tueret᷑ ex quibus praesidus

Expanded text:
lum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caelum consules creatos qui omnem honorem et dignitatem Caesaris spoliarent, ereptum Ser. Galbae consulatum, cum is multo plus gratia suffragiisque valuisset, quod sibi coniunctus et familiaritate et consuetudine legationis essetquo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, eam tamquam ex suo numero dedit. Caesar tamen, cum de voluntate minime dubium esset adversariorum suorum, Pompeio legionem remisit et suo nomine quintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex senatus consulto iubet tradi. In eius locum tertiam decimam legionem in Italiam mittit quae praesidia tueretur, ex quibus praesidiis
Abbreviated transcription (Latin):
fice ciuitates appellando principes maximis praemiis affi¬
ciendo nulla onera iniungendo defessam tot auersis prȩ¬
liis galliam conditione parendi meliore facile in pace conti¬
nuit. Ipse hibernis ꝑactis contra consuetudine in italias ꝗͣ
maxime in utineribus est profectus ut municipia et coloni¬
as appellaret. quibꝰ .N. antonii quaestoris sui commendaue
homine sibi coniunctissimo. quem paulo ante praemiserat
ad petitionem tamen acriter contra factionem et potentĩã
paucorum. qui.M. Antonii repulsa caesaris decendentis
gratiam conuellere cupiebat. hunc etsi augurem prius
factum ꝗͣ italiam attingeret. in itinere audierat. tamen
non minus iustam sibi causam municipia et colonias ad¬
eundi existimauit ut his gras ageret. quod frequentia at
q usum suum antonio prȩstitissent. simulq se et honorem
suum sequentis anni commendaret. propterea quod aduer

Expanded text:
fice civitates appellando, principes maximis praemiis adfifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendavehomine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent, simulque se et honorem suum sequentis anni commendaret, propterea quod insole
Abbreviated transcription (Latin):
illud orat ut timori suo concedatur. ne in conspectum ue¬
niat cuiusꝗͣ romani. Cuius postulationem antonius cum
iusto nasci timore aestimaret. ueniam petenti dedit. obsides
accepit. Scio caesarem singulorum annorum singulos commẽ¬
tarios confecisse quod ego non existimaui mihi esse faciendus
propterea quod insequens annus. T paulo. et .c. marcello
conss. nullas habent. magno opere res gestas ne ꝗs tamen igno¬
raret quibus in locis caesar exercitusq eo tempore fuissent.
pauca esse scribenda coniungendaq huic commentario sta¬
tui. Caesar cum in belgio hyemaret. unum illum propositu
habebat continere in amicicia ciuitates. nulli spem aut cãs
dare armorum. Nihil n minus uolebat ꝗͣ sub decessu suo ne¬
cessitatem aliquam sibi imponi belli gerendi ne cum exer¬
citum deducturus esset bellum aliquod relinqueret᷑ quod ois
gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaq honori¬

Expanded text:
illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veillud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honori