comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum suffragia postulabat: ibiq pstratus
tamdiu assiduuis in oratione ꝑmansit:
usq dum int̾cedente beato confessore. pͥsti¬
nam axp̃o mereretur consequi sanitatem
Et sic sospitatis comitante effectu : qui de¬
bilis uenerat. incolumis ad sua redut: de

Expanded text:
tum suffragia postulabat, ibique prostratus, tamdiu assiduus in oratione permansit, usque dum, intercedente beato confessore, pristinam a Christo mereretur consequi sanitatem. Et sic, sospitatis comitante effectu, qui debilis venerat, incolomis ad sua rediit, de
Abbreviated transcription (Latin):
renda satis ꝓfutura ad edificationẽ fideliũ
forent. multoꝵ ciusdem monasterii mona¬
choꝵ qui nunc usq suꝑsunt. narratione
cognoui: s paucis exaratis. compendii gratia
multa pretermisi. Sed quia uita uirtutum.
miraculoꝵ p̾cedit signa: qm̃ illa uͥtutẽ non
ostentat s oꝑatur. hec autem ostentant. ñ
aũ faciunt: magis de sc̃i patris moꝵ uͥtutib
scribendã ad mutationẽ plurimoꝵ ẽẽ uide

Expanded text:
fidelium forent, multorum eiusdem monasterii monachorum, qui nunc usque supersunt, narratione cognovi; sed, paucis exaratis, conpendii gratia multa praetermisi. Sed quia vita virtutum miraculorum praecedit signa, quoniam illa virtutem non ostentat, sed operatur, haec autem ostentant, non autem faciunt, magis de sancti patris morum virtutibus scribenda ad imit
Abbreviated transcription (Latin):
to exerceret rigore. relictis in monasterio fra¬
trib. antͥginum adiens. iermioꝵ ibĩ ꝑma¬
xime morabatur tempore: Quid de mun¬
ditia orationis eius exponam ⁊ qui propriis
uestigiis. ꝑ uiam ꝑ quam ad orationem
incedebat. stationemq in qua orationi i¬
cumbere erat solitus. in morem nuis can¬
didam reddidit: Quid ingiliarum eiꝰ
laude referam: quib insistens continue
aĩas acorpore migrantes. longiuscule sc̃o

Expanded text:
erio fratribus, Antriginum adiens, ieiuniorum permaxime ibi morabatur tempore ? Quid de munditia orationis eius exponam, qui propriis vestigiis viam, per quam ad orationem incedebat, stationemque, in qua orationi incumbere erat solitus, in morem nivis candidam reddidit ? Quid de vigiliarum eius laude refferam, quibus insistens continue animas a corpo
Abbreviated transcription (Latin):
trib uesꝑtino officio congruentem antipho¬
nam in die translationis eiusdem confesso¬
ris. que euenit infra festa paschalia. alla
fenestram ingredi. Qui baculo quem ma¬
nu gestabat. caput eius renesq ꝑcutiens:
dixit. In nõie iħ̾u xp̃i om̃ipotentis filu: si

Expanded text:
officio congruentem antiphonam in die translationis eiusdem confessoris, qui evenit infra festa paschalia: Allelfenestram ingredi. Qui baculo, quem manu gestabat, caput eius renesque percutiens, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis nr̃e assertio det̾so dubietatis nu¬
bilo confirmet᷑ ÷ prefatam epl̃am ciusdem
pape ad bcatum amandum directam. huic
nr̃o sermom subiungere placuit: cinus iste

Expanded text:
locutionis nostrae adsertio, deterso dubietatis nubilo, confirmetur, praefatam epistolam eiusdem papae ad beatum Amandum directam huic nostro sermoni subiungere placuit, cuius iste
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitus a dño electi duodecim ⁊ & quis imꝰ¬
mathias. Si enim singuli sedebunt in sin¬
sedem usurpaint quando dicit ⁊ nescitis
quia angelos indicabimus: Duodecim gͦ
sedes. uniũse sunt sedes: in quib & apłi¬

Expanded text:
primitus a Domino electis duodecim excidit tprimitus a Domino electis duodecim excidit tthias. Si enim singuli in sinsibi sedem usurpavit, quando dixit: Nescitis quia angelos judicabimus? Duodecim ergo sedes universae sunt sedes in quibus et ap
Abbreviated transcription (Latin):
Iudiciis P arui m̃ito transcenditur ille:
Laude hõmũ qui iustꝰ erat: Ouodena refulgẽt
Signa chori: terrisq iubar iacłant᷑ olimpi
Uerumptũ si aliqui imꝑiti. & sanctarum
scͥpturaꝵ minꝰ idonei docum̃tis. de huiꝰ scĩssi¬
mi apli electione obsistere uoluerint dicen¬
tes. si beatus mathias duodenarii numeri
apłatum expleuit. et duodecimꝰ sedebit cũ
domino ad iudicandum: cigo beat᷑ paulꝰ
apłs ab ista sessione sequestratꝰ erit: noue¬
rint utiq quia duodenarius numerus in
hac re uel ceteris sacre scͥpture elogiis. scd̃m
iudicandum. Hoc namq uerissime appro¬
bat beatus augustinus in explanatione
euangelii de uillico: inquiens. Hidemus
apłm dñi paulum sine ulla ambiguitate
dixisse. Nescitis quia angłos iudicabimꝰ:
Quos utiq angelos nͥ malos. & ip̃m corũ
principem posuit : Ergo sedebit ip̃e apl̃s
stolos. Ideo suggero: ut noueritis intellige¬
re duodecim sedes. N ouimus enim quia

Expanded text:
Judiciis! parvi merito transcenditur ille, Judiciis! parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat: duodena refulgent Signa chori, terrisque jubar jaculatur olympi. 10. Verumtamen si aliqui imperiti et sanctarum scripturarum minus idonei documentis, de hujus sanctissimi apostoli electione obsistere voluerint, dicentes: si B. Matthias duodenarii numeri apostolatum explevit, et duodecimus sedebit cum Domino ad judicandum: ergo B. Paulus apostolus ab ipsa sessione sequestratus erit; noverint utique, quia duodenarius numerus in hac re vel caeteris sacrae scripturae elogiis, secundum ino ad judicandum. Hoc namque verissime approbat B. Augustinus in explanatione Evangelii de villico , inquiens: Videmus apostolum Domini Paulum sine ulla ambiguitate dixisse: Nescitis quia angelos judicabimus ? Quos utique angelos, nisi malos, et ipsum eorum principem posuit? Ergo sedebit ipse apostolus stolos. Ideo suggero, ut noveritis intelligere duodecim sedes. Novimus enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
Aeris ut medio commun poneret hosti
Debita pena locum Celo terreq posus:
Int̾ utrumq perit: Hullis ꝯdenda sepulcͥs:
Uiscera tupta cadunt T̃ enuesq elapsꝰ ĩ aurã:
ugit ab orbe cinis. Non ħ uacat ultio iude:
ue sup̃ma negat: U indictaq mortiᷤᷤ iniqͤ
Sic placit᷑a uenit Nam cũ mͦ rura parasset
Muneris ex p̃cio : cum nõie sanguinis empt̾
espes in ert̃nas componens busta fauillas.
De tumulis fecundet humũ: caret impiꝰ agͥ
ertilitate sui Solusq excludit᷑ arius
Que monum̃ta fert̃: cuiꝰ tuba scua cruentũ.
Est ecorsa nephas. Qui signifer oscła fingers:
Pacis ab inditio. bellum lupꝰ intulit agno.
Dunc opꝰ ẽ uotis. qͦd ũba ꝓphetica clamant
Quẽ liccat iupplere uices: C unc sũma p̃cãtes
Constitucre duos: ioseph cognõie iustum.
Mathiamq. Dci paruũ qͦd nom̃ ut aiuint.
Hebreo sermone sonat. humilẽq uocando
Compbat O qͣntũ distant humana suꝑniᷤ

Expanded text:
Aeris in medio communi ut poneret hosti Aeris in medio communi ut poneret hosti Debita poena locum; coelo terraeque perosus Inter utrumque perit; nullis condenda sepulcris Viscera rupta cadunt, tenuesque elapsus in auras Fugit ab ore cinis: non haec vacat ultio Judae, 57 Quae suprema negat, vindictaque mercis iniquae Sic placitura venit; nam, cum modo rura parasset Funeris ex pretio, cum nomine sanguinis emptus 58 Cespes, in externas componens busta favillas, De tumulis fecundet humum, caret impius agri Fertilitate sui, solusque excluditur arvis, Quae monumenta ferunt, cujus tuba saeva cruentum Est exorsa nefas, qui signifer, oscula fingens 59 Pacis, ab indicio bellum lupus intulit agno. Nunc opus est votis, quod verba prophetica clamant, 60 Quem liceat supplere vices. Tunc, summa precantes, ConMatthiamque: Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando, Comprobat. O quantum distant humana supernis
Abbreviated transcription (Latin):
de traditoris deiectione. textum beati luce
erangeliste ꝓsequens arator sc̃e romanc
deprompsit dicens: ¶catus.¬
imus apostolico parua de puppe uõ
gmine petrꝰ crat: quo piscatore solebat.
qiuamea turba capi. Subito de littore uisꝰ.
um teahid: p̃s trahi m̃uit. Piscatio xpisti.
isciplir diguota rapit: qui retia lauto.¬
Humanũ captura gnꝰ. Que gesserat hamũ:
Ad cdauẽ ẽ translata manꝰ. Quiq eqͦris umi.
Ardebat madidas ad littora ũtere precdas.
Et spolus implere ratẽ: meliorib undis
Dunc alia de parte leuat. N ec deserit arcẽ:
Per latices sua lucͣ seqͥns Cui tradidit agnꝰ
Quas passus saluauit oues: totumq ꝑ orbẽ
Hoc auget pastore gregẽ. Quo muñe sũmꝰ
Surgit: & insinuans diuina negotia. corã
Sic uen̾andꝰ ait. Hostis quia ꝓditor amens
Exemplo cessante reã: Qui parte necari
Promeruit: qua culpa fuit. Crim̃q recͣctas
Tudicio tali ꝑmisit menbra furori:

Expanded text:
ctione ac Judae traditoris dejectione textum B. Lucae ctione ac Judae traditoris dejectione textum B. Lucae evangelistae prosequens Arator sanctae Romadeprompsit dicens: 9. Primus apostolico, parva de puppe vocatus, Agmine Petrus erat: quo piscatore solebat Squamea turba capi; subito de littore visus, 53 Dum trahit, ipse trahi meruit; piscatio Christi Discipulum dignata rapit, qui retia laxHumanum captura genus: quae gesserat hamum, Ad clavem est translata manus, quique aequoris imi Ardebat madidas ad littora vertere praedas, 54 Et spoliis implere ratem, melioribus undis Nunc alia de parte levat, nec deserit artem, Per latices sua lucra sequens, cui tradidit agnus, Quas passus salvavit oves, totumque per orbem Hoc auget pastore gregem, quo munere summus Surgit, et, insinuans divina negotia, coram Sic venerandus ait: Nostis quia proditor amens Exemplo cessante, ream, qui parte necari Promeruit, qua culpa fuit, crimenque retractans Judicio tali permisit membra furori, 56
Abbreviated transcription (Latin):
recedit: ñ habcns finem usq ad occasum.
Et reuera ñ ait hodie uł cras. uł tot dieb
& annis: s ĩ et̾̃num. Hoc sentiens beatus
ieronimus: affirmat illud in duodecim qͤsti¬
onib indubie dicens. Ego utiq audacter
ac tota lib̾tate ꝓmuntio. ex eo tempore quo
apłi in dñm crediderunt. semꝑ cos habuis¬
se sp̃m sc̃m: nec potuisse signa facere.
abiq sp̃c sc̃i gr̃a. Et infra de gr̃a ominum
gentium loqui: ut annuntiaturi xp̃m.
nullo egerent int̃prete. Unde in licaonia
cum audissent accole paulum & barna¬
bam loqui linguis suis: deos eẽ in hõie
conũsos cos cristimabant. Idemq apls in
cpła sua. hoc approbans ait.Gratias ago
deo: qͦd omnium gentium linguis loquor.
Noc ideo insinuando ꝓtulimus: ut intel¬
ligamus ad quantam ꝑfectionis grãm
beatus mathias electus int̃ duodecim apo¬
stolos. duodecii apłatus culm̃ scandere
meruit. Ac ꝑinde cum dñs ad iudicandũ
ueñit: głosus cum illo residens clarebit. De

Expanded text:
recedit, non habens finem neque occasum. Et revera non ait, hodie vel cras, vel tot diebus vel annis, sed in aeternum. Hoc sentiens beatus Hieronymus affirmat illud in duobus quaestionibus indubie dicens: Ego utique audacter ac tota libertate pronuntio, ex eo tempore quo apostoli in Domino crediderunt, semper eos habuisse Spiritum sanctum, nec potuisse signa facere absque Spiritus Dei gratia. Et infra de gratia omnium gentium loqui, ut annuntiaturi Christum nullo egerent interprete. Unde in Lycaonia cum audissent accolae Paulum et Barnabam loqui linguis suis, deos etiam in homines conversos eos existimabant. Idemque Apostolus in Epistola sua hoc approbans ait: « Gratias ago Deo, quod omnium gentium linguis loquor . » Hoc ideo insinuando protulimus ut intelligamus ad quantam perfectionis gratiam B. Matthias est electus qui inter duodecim apostolos duodecimi apostolatus culmen scandere meruit: ac proinde cum Dominus ad judicium venerit, gloriosus cum illo residens apparebit. De
Abbreviated transcription (Latin):
honestas tua et orõnes. Ntrumq eternam
ei uitam prouidere noscuntur.
Curgens gͥ eufrasia: assumens filiam
curam huic infantule: quia te concupiuit.
ip̃e te in suo timore confirmet. Et cum hec
monasterio.Sic om̃is congregatio cum ea la¬

Expanded text:
nestitas tua et oracionis utrumque aeternam ei uitam| prouidire noscuntur. Surgens igitur eufraxia . adscuram istius infantulae, quia te concupivit, et te quoque in suo timore confirmet. Et cum haecmonasterio, ut omnis congregatio cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
po nequissimus adulterare intebat᷑. Tan¬
demq serius his qui recte & sc̃e atq inse¬
parabiliter beatam tͥnitatẽ glificant no¬
tus factus. is ip̃e qui sub optentu paterne
ucñationis in diminutione. xp̃i filii clei con¬
tumeliosus ẽẽ ꝓbatur: ab emessana ciuita¬
te cooꝑantib etiam uidicib cepit expelli.
Precabatur autẽ eos qui se salubriter a sco
grege xp̃i secerncre atq effugare querebant:
ut unius saltem dici sͥ spacium largirentur
temporis urgeret᷑. Sed ꝓuidentia dei: spe
sua frustratus ẽ. Non enim potuit impetͣre:
ne id qͦd moliebatur efficeret. Suscipiunt
igitur candem speluncam ueñabiles uiri:
sectantes singularis uite propositum.

Expanded text:
po nequissimus, adulterare nitebantur; tanpo nequissimus, adulterare nitebantur; tandemque servis his, qui recte, et sancte, atque inseparabiliter beatam Trinitatem glorificabant, notus factus, ipse qui sub obtentu paternae venerationis in diminutionem Christi, Filii Dei, contumeliosus esse probatur, ab Emesena civitate, cooperantibus etiam judicibus, coepit expelli. Precabatur autem eos qui se salubriter a sancto grege secernere atque effugare quaerebant, ut unius saltem dici spatium largirentur temporis urgeretur. Sed providentia Dei spe sua frustratus est. Non enim potuit impetrare ne id quod moliebatur efficeretur. Suscipiunt igitur eamdem speluncam venerabiles viri, sectantes singularis vitae propositum.
Abbreviated transcription (Latin):
rrtiam huꝰ habueris: bonoꝵ omnium tam
psentium qͣmn futuroꝵ copia ꝑttueris.
Quod sit̃ forsitan ꝓliritas temporis ures ab¬
stulerit. aut egrotatio corporis uolenta mace
tum possis: alicui pio atq fideli uiro. munꝰ
hoc tradere ne moreris. Que post obitum
frĩs quamdiu deuotionis sue iures habuit
consonantes: sc̃m ꝓbat᷑ dilexisse negociũ.
At ubi necessitatẽ senilis cessit etatis: ea
que a germano sͥ mancdata fucrant insi¬
nuans his qui erant pium suscepturi depo¬
sitũ tradidit. Plurimis autẽ munꝰ hoc al¬
terna successione recipientib : etiam qͥdam
eustachius monachus nõie & alterius secte
p̃sbiter. illud qͦd in ydria seruabat᷑. sicut
obsignatum erat accepit. Pfecto namq
qui dederant. religionem discernere nequi¬
uerunt: eumq pium arbitrati sunt homi¬
nem: qui nimis astute sanitates. que per
lͥtutẽ sacri capitis accedentib conferebant᷑
sibimet asscribens: ũitatem fidei sicut cau¬

Expanded text:
rentiam hujus habueris, bonorum omnium tam rentiam hujus habueris, bonorum omnium tam praesentium quam futurorum copia perfrueris. Quod si forsitan prolixitas temporis vires abstulerit, aut aegrotatio corporis violenta macerpossis, alicui pio atque fideli viro munus hoc tradere non moreris. » Quae post obitum fratris, quandiu devotioni suae vires habuit consonantes, sanctum probatur dilexisse negotium. At ubi necessitati senilis cessit aetatis, ea quae a germano sibi mandata fuerant, insinuans his qui erant pium suscepturi depositum tradidit. Plurimis autem munus hoc alterna successione recipientibus, etiam quidam Eustachius, monachus nomine, et alterius sectae presbyter, illud quod in hydria servabatur, sicut obsignatum erat, accepit. Profecto nempe, qui dederant, religionem discernere nequiverunt, eumque pium arbitrati sunt hominem; qui nimis astute sanitates quae per virtutem sancti capitis accedentibus conferebantur sibimet ascribens, veritatem fidei, sicut cau
Abbreviated transcription (Latin):
umũsis reb ꝓsꝑis florens. Intelligebat autẽ
sue ꝓsꝑitatis auctorem: &e honorem ei deuo¬
to studio suis congruentem uirib offerebat.
Qui cum ꝓpinquare sͥ cerneret mortẽ: ytlri¬
am in qua munus illud habebat inclusum
diligenter obsignans. sorori comm̃dans ꝓpͥcr
pͥstinam egestatẽ suam cidem referens. & opu¬
lentiam que nunc cẽt ĩ manib pandens.
Qumq fugienda pͥme pauꝑtatis incõmo¬
da retulisset. indicassetq etiam modum
qualit̾ his eẽt creptus: p̃catus ẽ eam ut depo¬
situm honorifice tractaret: nec pͥus ydriam
patefaceret. quam rei ꝓuentum id qͦd erat
interius indicaret: recogitans qͥntũ reor. qͥd
uteri instar uas ip̃m p̾cursori foret. Et sicuti
diũm ĩ utero matris positꝰ innotuerat: ita ꝓ¬
fecto post mortẽ uiuens. urne illiꝰ misterium
oportimo tempore reuelaret. Et ideo ñ tacu
istum possidere meriumꝰ Sugitur &e tu reue¬

Expanded text:
universis rebus prosperis florens. Intelligebat autem universis rebus prosperis florens. Intelligebat autem suae prosperitatis auctorem, et honorem ei devoto studio suis congruentem viribus offerebat. Qui cum propinquare sibi cerneret mortem, hydriam in qua munus illud habebat inclusum diligenter obsignans, sorori commendat propriae, pristinam egestatem ei referens, et opulentiam quae nunc esset in manibus pandens. Cumque fugienda primae paupertatis incommoda retulisset, indicassetque modum qualiter iis esset ereptus, precatus est eam ut depositum honorifice tractaret, nec prius hydriam patefaceret quam rei proventum id quod erat interius indicaret, cogitans, quantum reor, quod uteri instar vas ipsum praecursori foret, ut sicut Domino in utero matris positus innotuerat, ita profecto post mortem vivens, urnae illius mysterium opportuno tempore revelaret: et ideo non tacuiistum possidere meruimus. Si igitur et tu reve
Abbreviated transcription (Latin):
formidabat. Sicq cogitationũ praiitate
decepta: deinceps latere se credidit. Mona¬
chi crgo qui tanta reuelatiõs ỹcursoris p̃¬
digni sunt habiti: sumentes uenerandũ
caput. domum redire cupiebant.
igulus autẽ quidam ꝑ idem tempꝰ
Demesse ciuitatis multis oppressus an
non possed extremam pauꝑtatẽ ulterius
reluctari: ꝓ ipsius egestatis difficultate mag¬
nis affectus tediis. fuge discessione se credi
dit continere. Accidit autẽ illi dũ fugeret.
occurrere monachis istis: qui uas heremi
p̃tiosissimũ deferebant. At ubi comes eis
& socius itincris factus ẽ: onus ei sicuti ꝑegͥ¬
nantes pariter solent fidele committunt :¬
passim uisum qui s reuelatus fuerat expo¬
nentes. Sed figulo misterium ignoranti.
p̾cursor apparuit ÷ monuitq uti comites
suos lateret: & assumens id qͦd ferebat au¬
fugeret. Quod cũ fecisset: ad domũ ꝓpͥam
unde discesserat redud⁊ et ex illo ꝑmansit

Expanded text:
formidabat: sicque cogitationum pravitate formidabat: sicque cogitationum pravitate decepta, deinceps latere se credidit. Monachi ergo qui tanta revelatione praecursoris digni sunt habiti, sumentes venerandum caput, domum redire properabant. Figulus autem quidam per idem tempus Emesenae civitatis multis oppressus angnon posset extremam paupertatem ulterius eluctare, pro ipsius egestatis difficultate magnis affectus taediis, vitam discessione continere se credidit. Accidit autem illi dum fugeret, occurrere monachis istis, qui vas eremi pretiosissimum deferebant. At ubi comes eis et socius itineris factus est, onus ei, sicuti peregrinantes pariter solent, fidele committunt, visum qui sibi revelatus fuerat, exponentes. Sed figulo mysterium ignoranti praecursor apparuit, monuitque ut comites suos lateret, et assumens id quod ferebat aufugeret. Quod cum fecisset, ad domum propriam, unde discesserat, rediit: et ex illo permansit
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Et precedente se diuma gr̃a: caput
baptiste qd̃ ꝓ iusticia & pietate desectum
fuerat. in sacco cilicino condiderunt. Delec
ĩ descrto quondam de cameloꝵ pilis fuerat
corpꝰ obtectum. Reũtebant᷑ gͥ monachi: fe¬
rentes caput qͦd herodias ꝓ mercede saltat᷑¬
cis filic sue in disco suscipiens. ueluti desi¬
derata diu uenationis preda potita ẽ. Que
etiam desisse iam ꝓpħice lingue correptiont̃
cristimans. nequaqͣm passa est caput ip̃m
ueñandum cũ reliquo corpore sepeliri: metũ
de eiꝰ coniunctiõe ꝯcipiens. Et hoc ꝓculdu¬
bio ꝑtractans: qͦd integrum sc̃i corpꝰ omni
facilitate resurgeret. Hoc autẽ fieri ñ posset:
si caput ip̃a retineret. Et ideo illud ñ pas¬
sim tradidit scpulture: s intra septa sue
ne custodiri. Amor etenim coniunctionis
sollicite suis adinuentionib ꝓditꝰ. increpa¬
tionũ ibi fingebat imagines: & amputa¬
tum caput iusti. nephanda diaboli filia

Expanded text:
runt. Et praecedente se divina gratia caput runt. Et praecedente se divina gratia caput Baptistae, quod pro justitia et pietate resectum fuerat, in sacco cilicino condiderunt. Delect, cujus in deserto quondam de camelorum pilis fuerat corpus obtectum. Revertebantur igitur monachi, ferentes caput quod Herodias pro mercede saltatricis filiae suae in disco suscipiens, veluti desiderata venationis praeda potita est. Quin etiam desisse jam propheticae linguae correptiones existimans, nequaquam passa est caput ipsum venerandum cum reliquo corpore sepeliri, metum de ejus conjunctione suscipiens, et hoc procul dubio pertractans, quod integrum sancti corpus omni facilitate resurgeret: hoc autem fieri non posset, si caput ipsa retineret. Et ideo non passim tradidit sepulturae, sed intra septa suae t. Amor etenim conjunctionis illicitae suis adinventionibus proditus, increpationum sibi fingebat imagines, et amputatum caput justi nefanda diaboli filia
Abbreviated transcription (Latin):
monachi de oriente ꝓfecti. cupientesq pre¬
tiose crucis xp̃i & gloriosi sepulchri eius qͥ
ꝓ nr̃a salute homo factus mortẽ sustinuit.
ꝑ quam nobis uitam immortalẽ largitꝰ
ẽst. necnon resurrectionis eiꝰ &e ascensionis in
celum loca ueneranda conspicere: icrosolimã
ꝑuencrunt. Horum uni precursor aduentꝰ
assistens: ait. Uenientes ad domũ qͦndam
regis herodis: auferte uobiscum caput meũ
qͦd inuenietis in terra defossum. Cumq ma¬
ne fuisset cxortum: uisionẽ quam monachꝰ
uiderat retulit fr̃i. Qui delusionẽ phanta¬
sie suspicatꝰ : ꝑsuadet illi cui mysterium
u̾itatis astitit utrisq sequestratim ÷ et simi¬
lit̾ apparens eis. ita locutus ẽ. Omnẽ dubi¬
tationis infidelitatẽ de ur̃is cordib effugar¬
tes: a u̾itate uisionis cogitatio ur̃a ñ claudi¬
cet. Dumq consonantiam reuelatiõis alter
alteri retulissed: gemina uisione firmati.
& inobedientie supplicium formidantes:
sinc mora qͦd imꝑatum sͥ fucrat impleus¬

Expanded text:
monachi de Oriente profecti, cupientesque pretiosae crucis Christi et gloriosi sepulcri ejus qui pro nostra salute homo factus mortem sustinuit, per quam nobis vitam immortalitatemque largitus est, nec non resurrectionis ejus et ascensionis in coelum loca veneranda perspicere, Hierosolymam pervenerunt. Horum uni praecursor adventus  Joannes assistens, ait: « Venientes ad domum quondam Herodis regis, auferte vobiscum caput meum, quod invenietis in terra defossum. » Cumque mane fuisset exortum, visionem monachus quam viderat retulit fratri, qui delusionem phantasiae suspicatus, persuadet illi cui mysterium veritatis astitit utrisque separatim, et similiter eis apparens, ita locutus est: « Omnem dubitationem infidelitatis ex vestris cordibus effugantes, ad veritatem visionis cogitatio vestra non claudicet. » Dumque consonantiam alter alteri retulisset, gemina visione firmati, et inobedientiae supplicium formidantes, sine mora quod imperatum sibi fuerat impleve
Abbreviated transcription (Latin):
prebet dñs xp̃c diligentib se. Eui mater sua
ait. Xp̃c cũi desponsata es ip̃e te custodiat:
et in thalamo suo dignam te consecdere fa¬
diaconisse atq sororib. et osculans filiam
suam: eg̾ressa est. Et circuibat scłm morẽ:
prebens p̾auꝑib & egenis. Ubiq autem di¬
uulgabatur optima conũsatio eufrasie qñ¬
tum conferebat in monasteriis et uenerabi¬
lib locis: ita ut imꝑator audiens & omnis
senatus cam ualde admirarent᷑ atq glifica¬
rent. Audiebat᷑ enim. quia nec piscem gu¬
stabat nec uinum: s post tanta dona et
głam quȩ diũsis conferebat locis. a uespe
usq in uesꝑam ieiunabat: et comedebat
aliquando legumina. aliquando holera.

Expanded text:
ristus diligentibus| se. Cui mater sua ait christus cui disponsata es ipsi te custodiat| Etiam thalamo suo dignam et haec diaconissae atque sororibus et osculans filiam suam| egressa est . et circumibat secundum morem praebens pauperibus| et egenis. Vbique autem deuolgabatur optima conuersacio| Eufraxiae quantum conferebat in monastariis et uenera| bilibus locis. Ita ut imperator audiret et omnes senatus eam| ualde admirarentur atque glorificarent. Audiebatur enim| quia nec piscem gustabat . nec uinum sed post tanta dona . et| gloriam . quae deuersis conferebat . a uespere usque in uesperam| ieiunabat. Et comedebat aliquando legumina aliquando| holera.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o saluatore scͥptum sit. Multa quidem &
alia signa fecit iħc in conspectu discipulors
suoꝵ: que ñ st̾ scͥpta in libro hoc. Et ut potio¬
ra inftramus: sciendum utiq ẽ qͦd tot mor¬
tuos suscitauit. qͦt ab et̃na dampnatiõis mor¬
te. salutifera p̃dicatione eripuit: qͦd suꝑ
om̃ia excellentiꝰ atq głosius ẽt̃ decernitur.
a peccati morte aĩam defunctã xp̃o resti¬
tuere: qmͣ morituro corpori uitam donare.
Quid enim tam głosius atq p̃stantꝰ. qͣm
eternalit̾ cũ xp̃o uinere ÷ cũ xp̃o gaucdere:
celeste regnũ cum angłis. cum sc̃is om̃ib pos

Expanded text:
ipso Domino Salvatore scriptum sit: « Multa quidem et ipso Domino Salvatore scriptum sit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum quae non sunt scripta in libro hoc . » Et ut potiora inferamus, sciendum est utique, quod tot mortuos suscitaverit quot ab aeternae damnationis morte, salutifera praedicatione, eripuerit: quod per omnia excellentius atque gloriosius esse decernitur a peccati morte animam defunctam Christo restituere quam morituro corpori vitam donare. Quid enim gloriosius atque praestantius quam aeternaliter cum Christo vivere, cum Christo gaudere, coeleste regnu
Abbreviated transcription (Latin):
claruerit: sciendum ẽ ꝑ om̃ia. quia multas ac
stupendas uͥtutes cum ceteris coapłis & apł̃icis
facio: & uos facietis. E in alio loco. Si dixeri¬
tis monti huic transi hinc: cõmouet se de lo¬
co suo. Identidem. Habete potestatẽ suꝑ be¬
stias et scorpiones. Si enim xp̃o attestante qͥ
ueraciter ueritas ẽ. de miraculoꝵ uͥtutib re¬
tincudũ c̃. qͦd iste uir dñi int̾ ceteros apłos
oꝑatꝰ sit: quantas illum credimꝰ cxercuisse
untutes miraculoꝵ in ꝓuintia scilicet iudee:
que illi in sorte p̃dicatiõis aduenit: Neq
enĩ incredulum ppłm ad fidem xp̃i conuer¬
terȩ ualucrunt. sine miracłoꝵ patratione:
sic̃ de sc̃is apł̃is legimꝰ. ꝑ manus aũ apłoꝵ¬
autẽ plenus gr̃a & fortitudine: faciebat ꝓ¬
digia & signa magna in ppło. Sed quia mi¬
nime scͥpta st̃ miracula sancti mathie. ñ
st̃ in credulitati deputanda s u̾itati: cũ de

Expanded text:
claruerit, sciendum est per omnia, quia multas et claruerit, sciendum est per omnia, quia multas et stupendas virtutes cum caeteris coapostolis et aposfacio, et vos facietis ; » et in alio loco: « Si dixeritis monti huic, Transi hinc, commovebit se de loco suo . » « Identidem: Habete potestatem calcandi super bestias et scorpiones . » Si enim Christo attestante, qui veraciter veritas est, de miraculorum virtutibus retinendum est, quod iste vir Domini inter caeteros apostolos operatus sit: quantas illum credimus exercuisse virtutes miraculorum; in provincia scilicet Judaeae, quae illi in sorte praedicationis advenit? Neque enim incredulum populum ad fidem Christi convertere voluisset sine miraculorum patratione, sicut de sanctis apostolis legimus. « Per manus autem apoautem plenus gratia et fortitudine faciebat prodigia et signa magna in populo . » Sed quia minime scripta sunt miracula S. Matthiae, non sunt incredulitati disputanda, sed veritati, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
fra septuaginta duos discipłos diuma gr̃a
electus. ad apłatus głam conscendere meru
tis ÷ non supra om̃s s cũ om̃ib: ñ excellentior
cunctis. s om̃ib coequalis. Quare hoo:
bueret beato petro apło ligandi atq soluẽ¬
di in celis & in t̾ra ÷ ñ illi solummͦ tale pͥuile¬
ad increpationẽ beati petͥ apłi. anania &
saphira teste beati bñdicti regula. corpore
utiq ñ anima morti st̃: ita ad increpatio¬
magꝰ. lumine pͥuatus ẽ. Idemq apłs stu¬
pratorẽ nouerce sue sola iussione epłe de¬
moni tradidit: & rursum cũ uoluit cestan¬
rauit dicens. Confirmate in illum caritatẽ:
ne forde abundantiori tͥsticia absorbcat᷑ qui
de sublimi aere cũ coapło suo petro mirabi¬
lit̾ p̃cipitauit. Dehinc cũ illos xp̃c instrue
semicinciis & umbra postea factum legi¬
lit aliquẽ: s õib equalit̃ illam contribu¬
it potestatẽ. Si autẽ querit᷑ utrum nam

Expanded text:
ter septuaginta duos discipulos divina gratia ter septuaginta duos discipulos divina gratia electus ad apostolatus gloriam conscendere meruetis, non supra omnes, sed cum omnibus: non excellentior cunctis, sed omnibus coaequalis. Quare hoc? bueret B. Petro apostolo ligandi atque solvendi in coelis et in terra, non illi solummodo tale privilead increpationem B. Petri apostoli Ananias et Saphira, teste B. Benedicti abbatis reita et increpatiomagus lumine privatus est : idemque Apostolus stupratorem novercae suae sola missione Epistolae daemoni tradidit , et rursum, cum voluit, restauravit dicens: « Confirmate in illum charitatem, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur, qui de sublimi aere cum coapostolo suo Petro mirabiliter praecipitavit. Dehinc cum illos Christus instruersemicinctiis et umbra postea factum legilit aliquem, sed omnibus aequaliter illam contribuit potestatem. 13. Si autem quaeritur: utrumnam
Abbreviated transcription (Latin):
ati mathie apłi deuotissime reu̾tamur.
Glificemus illum & uencrem᷑ ⁊ ac tͥumpha¬
li laude ꝑpetuis p̾comis declaremꝰ: imitan¬
tes interim scãm illius humilitatẽ. que est
mat̾ om̃ium sc̃arum uͥtutum. Eaueamꝰ suꝑ¬
biam: que ẽ radix om̃ium maloꝵ. Quam
sequendo ille qui pͥmus creatus ẽ. & princepꝰ
dampnatione. Unde deus nr̃ clemens & ꝓpi¬
tius & omp̃c. ñ talem passus in celesti patria
ꝑmanere rumã: nouos angelos recreans. no¬
uamq creaturam ad ymaginẽ & similitu¬
dinẽ suã hoĩem plasmare dignatꝰ ẽ: ex cuiꝰ
ꝓgenie tantos illuc ascendere statuit. cum
ipsa uidelicet instauratione decimi ordinis:
quantos illic scõs angłos remansisse credit᷑.
ceret. Studete in om̃ib humilit̾ uiuere: &
de miraculis nolite glari: ne cadatis simi¬
lit̃ sicut & ille qui talia dilex̃. Promde hoc
p̃ceptum dm̃i beatissimus dei apl̃s mathiaᷤ
amplectendo & retinendo. in caritatis fun¬
damento solidatus. in humilitatis nectare

Expanded text:
. Matthiae apostoli devotissime revertamur. Glorificemus illum, et veneremur, ac triumphali laude perpetuis praeconiis declaremus. Imitantes interim sanctam illius humilitatem, quae est mater omnium sanctarum virtutum: caveamus superbiam, quae est radix omnium malorum: quam sdamnationem. Unde Deus noster clemens et omnipotens, non tantum passus in coelesti patria permanere ruinam, novos angelos recreans, novamque creaturam ad imaginem et similitudinem suam hominem plasmare dignatus est: ex cujus progenie, tantos illuc ascendere statuit cum ipsa videlicet instauratione decimi ordinis, quantos illic sanctos angelos remansisse creditur,ceret: Studete in omnibus humiliter vivere, et de miraculis nolite gloriari, ne cadatis similiter sicut ille qui talia dilexit. Proinde hoc praeceptum Domini beatissimus Dei apostolus Matthias amplectendo et retinendo, in charitatis fundamento solidatus, in humilitate nectare
Abbreviated transcription (Latin):
um qui mea cepisti bonum opꝰ. ꝑfice hoc in
pace: et dona ciut ambulet secundum man¬
cdata tua ÷ & inueniat fiduciaem in conspe¬
ctu tuo semꝑ. Tunc et mat̾ eius orans cum la
crimis: eufrasie dixit. Amas hanc scemã ue¬
stire filia: Cui eufrasia cum gaudio dicit̃.
Utiq mater: quia sicut agnoui a adña diã¬

Expanded text:
um qui in ea coepisti bonum opus | perfece hoc in pace et dona ei ut ambulet secundum mandata| tua et inueniat fiduciam in conspectu tuo semper. Tunc et mater eius cum la| crimis orans eufraxiae dixit Amas h\a/nc escemam uestire filia. Cui eufra| xia cum gaudio dixit. Vtique mater quia sicut \a/gnoui a domina dia
Abbreviated transcription (Latin):
pace sc̃e eccłie a xpisto uocatus & coronatꝰ ẽ:
gaudio sempiterno. Et m̃ito: qm̃ presago
nõie uocitatus. et a xp̃o donatus. Iam ñ par¬
uus sed magnus: non infirmus in scł̃o. sed
głosus fulges in celo. Et quare hoc: Quo
pacto: Qua gratia : Pro eo scilicet qm̃ cũ
esses humilis in corde tuo. nec laudes homi¬
num cuꝑes nec fauorẽ ⁊ ñ aurum. ñ gemmnaᷤ.
nec fluxa scł̃i regna: ꝓ t̾reno regno celestem
patͥam ÷ ꝓ ꝑituris gaudiis. adeptus es paradi¬
si amcintatem. Nam de mirabilit̾ ut apłm
paulũ. placide uocauit e celo. Illum namq
preclaro lumine ꝓbans. ad gremium sancte
scendere thronũ. Ille te nimirũ eleg̃ de grege
discipłoꝵ: qui petrum & andream & iaco¬
bum. ioh̾emq de littore echincoꝵ. Plaude
gͦ nunis. plaude ꝑ cuncta beate. iam cetib
angłicis sociatꝰ. iam xp̃i nectare satiatꝰ: int̾
apłicas sedes iudicio illo magno cũ iudicat
orbem t̾re in equitate cũ. xpisto exaltatus.

Expanded text:
pace sanctae Ecclesiae a Christo vocatus et coronatus est? 16. gaudio sempiterno: et merito, quoniam praesago nomine vocitatus, et a Christo donatus; jam non parvus, sed magnus, non infimus in saeculo, sed gloriosus polles in coelo. Et quare hoc? quo pacto? qua gratia? Pro eo scilicet, quoniam cum esses humilis in corde tuo, nec laudes hominum cuperes, nec pavorem, non aurum, non gemmas, non fluxa saeculi regna; pro terreno regno coetestem patriam; pro perituris gaudiis adeptus es paradisi amoenitatem. Nam te mirabiliter ut apostolum Paulum placide vocavit e coelo; illum namque prius praeclare lumine privans, ad gremium sanctae scendere thronum. Ille te nimirum elegit de grege discipulorum, qui Petrum et Andream, Jacobum et Joannem de littero ethnicorum. Plaude ergo nimis, plaude per cuncta beatus: jam coetibus angelicis sociatus, jam Christi nectare satiatus: inter apostolicas sedes in judicio illo magno, cum judicabit orbem terrae in aequitate, cum Christo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
idere que uos uidetis & non inderunt: &
omnino ne ueritati obsistant : ne a u̾itate
tiam confirmat. inquiens apł̃is. Si diligi¬
tis me mandata mea scruate: & ego rog̾a¬
bo patrem & alium paraditũ dabit uobis.
ut mancat uob̾cum in et̃num. Ammadũ

Expanded text:
tis, et non audierunt . omnino ne veritati resistant, et ne a veritate tiam confirmat, inquiens apostolis: « Si diligetis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testam̃ti discrepare iuderetur: ubi sũ¬
mus sacerdos sorte queri iubebat᷑. sicut de za¬
charia dicit᷑. Scd̃m consuetudinẽ sacerdotii
sorte exiit ut incensum poneret. Sed hanc fi¬
guram licuit exerceri ÷ donet ueritas xpistus
compleretur: cuiꝰ hostia tempore pasche im¬
molata. s die pentecostes sp̃u sc̃o in igne
apparcnte consummata ẽ. Inde ẽ quod
beatus mathias ante pentecosten sorte ordi¬
nat᷑: septem uͦ diaconi int̾ quos ꝓthomar¬
dextris dei stantẽ illum cernere merut:
postea nequaꝗͣ sortis agitatione. s discipłoꝵ
egisse. nͥ fr̃m cetu collecto. & p̾cib ad deum¬
pensationis grãm p̃ualet enarrare: Ipse
utiq sui apłi electionẽ ꝑ ignem sp̃c sancti
confirmare dignatus ẽ: qui hostiam su
corporis quam ꝓ nob̾ optulit. die penteco¬
stes ꝑ igncm spiritus sancti mirabilit̃ con¬
firmauit. Sic enim ordo sacre scͥpture
beatũ euangelistam denuntiat dicens. Et

Expanded text:
Veteris Testamenti discrepare videretur, ubi sumVeteris Testamenti discrepare videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur: sicut de Zacharia dicitur, « secundum consuetudinem sacerdotii sorte exiit, ut incensum poneret . » Sed hanc figuram licuit exerceri donec veritas per Jesum compleretur: cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes, Spiritu sancto in igne apparente, vere consumma est. Inde est, quod B. Matthias ante Pentecostem sorte ordinatur: septem vero diaconi inter quos dextris Dei stantem illum cernere meruit postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulofecisse, nisi fratrum coetu collecto, et precibus efpensationis gratiam praevalet enarrare? Ipse utique sui apostoli electionem per ignem Spiritus sancti confirmare dignatus est, qui hostiam sui corporis, quam pro nobis obtulit, die Pentecostes per ignem Spiritus sancti mirabiliter consummavit. Sic etenim ordo sacrae Scripturae per beatum evangelistam denuntiat, dicens: Et
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilia st̃ iudicia ciꝰ: & ĩuestigabiles uie
mathie electiõe : qͣm cdi sapĩa ĩ thesauro suo
reconditũ habuit. humilem & paruũ: s tñ
uoluit in scl̃o pandere magnũ & głosum:
scilicet ut ĩ throno illum duodecimo exalta¬
ret. Excipiamꝰ gͦ eum tanꝗͣ a do cdonatũ ÷
tanꝗͣ ab ip̃o ordinatũ: uenerem᷑ illũ tanqͣ
ab ip̃o int̾ disciplos ualde glificatũ. Nonem̃
iste p̃dictus barsabas. estimandꝰ ẽ ille bar¬
nabas comes pauli apl̃i. Nam ille filius con¬
solationis: hic autcm filius quietis int̃pretat᷑.¬
& cetidit sors suꝑ mathiam. Neq enim hoc
exemplo. uł quia ionas ꝓpha sorte dep̃hensus
sit. indifferent̃ sortib est credendum: cũ pri¬
uilegia singłoꝵ cõmunẽ legem facere om̃i¬
no non possint. Nam in sorte ione ꝓphete:
gentiles tempestate coacti ꝑiculi sortem que¬
rebant. Et hic beatus mathias dilectus dei
sorte cligitur: ne cius electio a lege & ꝓphis¬

Expanded text:
tigabiles viae Matthiae electione, quem Dei sapientia in thesauro suo reconditum habuit humilem et parvum: sed tamen voluit in saeculo pandere magnum et gloriosum, scilicet cum in throno illum duodecimo exaltaret. Excipiamus ergo eum tanquam a Deo donatum, tanquam ab ipso praeordinatum: veneremur illum et tanquam ab ipso inter discipulos valde glorificatum. Non enim ille praedictus Barsabas aestimandus est ille Barnabas comes B. Pauli apostoli: nam ille filius consolationis, hic autem filius quietis interpretatt cecidit sors super Matthiam. Neque etiam hoc exemplo, vel quia Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum: cum privilegia singularium communem legem facere omnino non possint. Nam in sorte Jonae prophetae Gentiles tempestate coacti auctorem periculi sorte quaerebant: et hic B. Matthias dilectus Dei sorte eligitur, ne ejus electio a lege
Abbreviated transcription (Latin):
Dimitte illam qm̃ anima eus in amari¬
tudine ẽ: & dñs celauit a me. & ñ indica¬
uit mͥ. Absit in qͣm hoc: absit a catholica
ĩtate Nam si beato heliseo ac ceteris pro
Illis enim & si ad tempꝰ fuit datꝰ & ablatꝰ:
ita expediuit. ita & congruum fuit. sicut

Expanded text:
Dimitte illam quoniam anima ejus in amaritudine est: et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi . » Absit, inquam, hoc, absit a catholica veritate. Nam si B. Eliseo ac caeteris propIllis etenim etsi ad tempus fuit datus et ablatus, ita expediebat, ita congruum fuit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus illi mundus erat. quia odio illũ
habebat. et tanqͣm mortuum estimabat:
similit̾ et ille mundo. qͥa illum ad sua gau¬
dia traherc ñ ualebat. Euis cͥnim sapiens
ignoret duriora ẽẽ supplicia. cotidie spualit̃
in acie stare. diabolice fraudi resistere: qͣm
uno mom̃to tirannico gladio uitã finire:
Hoc sentiens beatꝰ petrus apłs: cõmone cu¬
rabat dicens. Adũsariꝰ ur̃ diabolus. tanꝗͣ
leo rugiens cͥcuit querens qͦm deuoret: cui
resistite fortes ĩ fide. Et beatus paulus simi¬

Expanded text:
quidem illi mundus erat crucifixus, quia odio illum quidem illi mundus erat crucifixus, quia odio illum habebat, et tanquam mortuum aestimabat. Similiter et ille mundo: quia illum ad sua gaudia trahere non valebat. Quis etenim sapiens ignorat duriora esse supplicia, quotidie spiritualiter in acie stare, diabolicae fraudi resistere, quam uno momento tyrannico gladio vitam finire. Hoc sentiens beatus apostolus Petrus, commonere curabat dicens: Adversarius noster diabolus, tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diceret in euanglio. Nonne duodecim
hore lunt dici: Sanctos uicdelcet apłos
significans: & uidam int̃ eos. Si enim hore¬
bant. Si lucebant: quomͦ uidas diem xp̃m
ad mortem tradebat: Frgo ñ iudam ddicit
in hoc loco traditorem: s beatum mathiã
successorẽ eius & p̾dicatorem. Hunc gͦ pre¬
lis cum patre regnabat : & in terris eos ut
filios gubernabat: sicuti pollicens inqͥd. ecce
ego uobiscum sũ õib dieb usq ad consum¬
mationẽ scłi. Ac ꝑ hoc datur intelligi: ut
sicuti decimũ ordinem ĩ celesti gła restituit
de humana gñatione : ita duodenarium
numcrũ de beati mathie digna electione.
Passio namq illius si queritur haberi sic̃
rendo xp̃m fucrit secutus: dicendo cũ apło.
Michi autem a. bsit głari. nͥ in cruce dñi nr̃i
iħu xp̃i: ꝑ quem mͥ mundꝰ crucifixus ẽ. &
ego mundo. Cum cnim manifestũ sit qd̃
duo st̃ gña passionum. unũ ĩ occulto. alte¬
rum in manifesto÷ patet nimirũ qm̃ quidẽ

Expanded text:
cum diceret in Evangelio: « Nonne duodecim horae sunt diei? » Sanctos videlicet apostolos significans et Judam inter illos. Si enim horbant: si lucebant, quomodo Judas diem Christum ad mortem tradebat? Ergo non Judam dixit in hoc loco traditorem, sed B. Matthiam successorem ejus et praedicatorem. Hunc ergo praelis tunc cum Patre regnabat, et in terris eos ut filios gubernabat, sicut pollicens inquit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . At per hoc datur intelligi, ut sicuti decimum ordinem in coelesti gloria restituit de humana generatione, ita duodenarium numerum de B. Matthiae digna electione. 15. Passio namque illius si quaeritur haberi, sicurendo Christum fuerit secutus, dicendo cum Apostolo: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dominii per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Cum enim manifestum sit quod duo sunt genera passionum, unum in occulto, et alterum in manifesto; patet nimirum quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ita & uidet d̾s. Ille enim ioseph qui
uocatur barsabas qui cognominatꝰ est iustꝰ:
ab om̃ib ẽ electus. Mathias autẽ qui int̃¬
pretatur dei paruus siue donatus: sp̃c sci
electione factus ẽ magnus. O uere paruum.
o uere magnum: qui non ideo magnus qͥa
eleuatꝰ : sed ideo magnus quia humilis fa¬
ctus: sectando quidem uestigia dm̃ sui cdi¬
centis. Non uenit filius hominis ministra¬
n s ministrare: & dare animã suã redẽp¬
tionẽ ꝓ multis. Et illud qͦd in alio loco cixio:
cũ rebedei filios ad scãm cogeret humilitatẽ
mundi creationẽ : añ suã scãm incarnatio¬
nem: quatinꝰ cũ ueniret olim plenitudo tẽ¬
poris. cum ex sacra sumeret uirgine carnẽ.
tũ nasceretur. cũ a suo discipło tradcrct᷑: do¬
natus ab ip̃o dño ĩ duodenario num̃o cral¬
taret᷑ atq głificaret᷑: & duodenariꝰ numerus
ꝑfectꝰ ĩueniret᷑. Nec mirũ: nec incredibile.
Nich enĩ dĩ sapientie ĩpossibile: nichq ĩcog¬

Expanded text:
omo, ita praevidet Deus . Ille enim Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ab hominibus est electus: Matthias autem qui interpretatur Dei parvus, sive donatus, Spiritus sancti electione factus est magnus. O vere parvum! o vere magnum, qui non ideo magnus quia elatus, sed ideo magnus quoniam humilis factus, sectando siquidem vestigia Domini sui dicentis: « Non venit filius hominis ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . » Et illud quod in alio loco dicit, cum Zebedaei filios ad sanctam cogeret humilitatem:mundi constitutionem, ante suam sanctam incarnationem, quatenus cum veniret olim plenitudo temporis, cum ex sacra sumeret Virgine carnem, cum nasceretur, cum a suo post discipulo traderetur, Donatus ab ipso Domino in duodenario numero exaltaretur atque glorificaretur, et duodenarius numerus perfectus inveniretur. Nec mirum, nec incredibile: nihil enim Dei sapientiae impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
dabat eloqui illis. Illa namq in lege hostia
acceptabilis erat. que celesti igne consume¬
batur: sicuti diuinitꝰ actum legimus in ho¬
locausto iusti abel. & manue patris scilicet
fortissimi samson. atq hebye. ceterisq pro¬
phetis. Nam ubi nos legimus resperit deus
scripture docum̃to habet maximam sanctio¬
ucm: & scissimã possidet firmitatẽ. Unde gͥ
& ex quo: Qm̃ confirmans approbat illam
dde celo dñs: cdando ignẽ sp̃c sancti oib apłis:
utiq & ip̃i beato mathie: ut om̃ium gen¬
tium linguis ꝑfecte loquerent᷑. Sed forsitan

Expanded text:
dabat eloqui illis . Illa namque in lege hostia acceptabilis Deo erat, quae coelesti igne consumebatur; sicuti divinitus actum legimus in holocausto justi Abel, Manue patris scilicet fortissimi Samson atque Eliae et caeterorum prophetarum, nam ubi nos legimus: « Respexit Deus Scripturae documento habet maximam sanctionem, et sanctissimam possidet firmitatem. Unde igitur et ex quo? Quoniam confirmans approbat illam de coelo Dominus, dando ignem Spiritus sancti omnibus apostolis, utique et ipsi B. Matthiae, ut omnium gentium l
Abbreviated transcription (Latin):
aretur. Statimq et in ip̃o tempore confras¬
sunt uincula ferrea unde erat strictus. I
ipse. detulit ad monasterium minala. E
omnes portas monasteri ostiaq eccłiarum
apta reppit: et ad ip̃m sanctum lectum p

Expanded text:
aret. Statimque et in ipso tempore confracti sunt ferri, unde erat strictus, secumque ipse detulit ad monasterium Nivialae et omnes porte ostiaque eclesiarum apperta repperit et ad ipsum sanctum l
Abbreviated transcription (Latin):
terum autem postea alio tempore dum uir
quidam in magnis criminib inuentus fu¬
isset. ita ut dñs cius iussisset eum tenere.
et in uinculis constringere ⁊ tunc ille infelix
in angustia positus. et nimio pauore ꝑt̾ritꝰ.
quia om̃s qui aderant de uite huius longi¬

Expanded text:
terum autem postea alio tempore dum vir quidam in magnis criminibus inventus fuit, ita ut dominus eius iuberet eum tenere et in vinculis constringere, tunc ille infelix in angustia positus et nimio pavore perterritus, quia omnes qui aderant de vite eius longi
Abbreviated transcription (Latin):
in massa cantiana: annuam continentiã
a te uolumus fieri. Cuius continentie sum¬
mam ip̃e estima qualis ẽe debeat: ut renũ¬
tiata nob̃. in tuis possit rationib imputa¬
ri. De presenti uero indictione.iam a filio
nr̃o seruo dci diacono ꝑcepi. fantinum de¬
fensorem. ioħ̃s quidam monachus morieis.
in sex uncus heredem dimisit. Cui hoc qͥdem
quod dumissum est trade ⁊ sed contestare.
cum ut hoc facere ult̾ius non p̃sumat: sed
ꝓ labore suo statue qͦd accipiat: ut ei ua¬
cuus labor suus ẽẽ non debeat. Et hoc me¬
mincrit: ut qui eccl̃ic stipendis subsistit.
ad lucra ꝓpria non anhelet. Si quid uero
sine peccato. sine appetitu concupiscentie. ꝑ
cos qui causas eccl̃ie agunt. ad eccl̃iam ne¬
dicio qualit̾ debeant remuncrari. De ar¬
gento tusticiam causam subtilit̾ require:
& quod tibi iustum indetur exequere:

Expanded text:
in massa Cinciana, annuam continentiam in massa Cinciana, annuam continentiam a te volumus fieri. Cujus continentiae summam ipse aestima, qualis esse debeat, ut 539 renuntiata nobis in tuis possit rationibus imputari. De praesenti vero indictione, jam a filio nostro servo Dei Diacono percepi. Fantinum defensorem Joannes Monachus quidam moriens in sex uncias haeredem dimisit, cui hoc quidem quod dimissum est trade, sed contestare eum ut hoc facere ulterius non praesumat. Sed pro labore suo statue quid accipiat, ut ei vacuus labor suus esse non debeat; et hoc meminerit, ut qui Ecclesiae stipendiis subsistit, ad lucra propria non anhelet. Si quid vero sine peccato, sine appetitu concupiscentiae, per eos qui causas Ecclesiae agunt ad Ecclesiam vedicio qualiter debeant remunerari. De argento Rusticiani causam subtiliter require, et quod tibi justum videtur exsequere
Abbreviated transcription (Latin):
nte tͥcimium subdiacones omnium
eccł̃iarum sicilie ꝓhibiti fuerant: ut
more romane eccł̃ie sins uxorib nullatenꝰ
miscerentur. Quod mͥ dutum atq incom¬
petens iunditur: ut qui usum ciusdem con¬
tinentie ñ inuenit. neq castitatem ante
ꝓposuit. compellatur a sua uxore separa¬
ri ÷ atq ꝑ hoc quod absit deterius cadat
dicatur. ut nullum facere subdiaconum
presumant. nͥ qui se incturum caste ꝓmi¬
serit: quatinꝰ et pret̾ita que ꝓposito mentis
appetita non sunt. uolenter non exigantur.
& futura caute caueantur. Qui uero post
candem ꝓhibitionem quȩ ante tͥenuum
facta est. continent̃ cum suis coniugib uixe¬
runt. laudandi atq remunerandi sunt: &¬
ut in bono suo ꝑmaneant erhortandi. Eos
autem qui post ꝓhibitionem factam se a
suis uxorib continere noluerunt. ꝑuenire
ad sacrum ordinẽ nolumꝰ: quia nullus
debet ad ministerium altaris acceclere. nisi
cuius castitas ante susceptum ministerium
qui se eccl̃ie commendauit. qui habitat

Expanded text:
nte triennium subdiacones omnium aecclesiarum Siciliae prohibiti fuerant, ut more Romanae aecclesiae suis uxoribus nullatenus miscerentur. Quod michi durum atque incompetens videtur, ut qui usum eiusdem continentiae non invenit, neque castitatem ante proposuit, compellatur a sua uxore separari, atque per hoc, quod absit, deterius cadat. dicatur, ut nullum facere subdiaconum praesumant, nisi qui se victurum caste promiserit, quatenus et praeterita quae per propositum mentis appetita non sunt, violenter non exigantur et futura caute caveantur. Qui vero post eandem prohibitionem, quae ante triennium facta est, continenter cum suis coniugibus vixerunt, laudandi atque remunerandi sunt, et ut in bono suo permaneant exhortandi. Eos autem qui post prohibitionem factam se a suis uxoribus continere noluerunt, pervenire ad sacrum ordinem nolumus. Quia nullus debet ad ministerium altaris accedere, nisi cuius castitas ante suqui se Ecclesiae commendavit, qui habitat