comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lanos baram. Uerum nisi propositum animi mei prȩ¬
cipiat mors: regni decus profligatum pessumdatũq
instaurabo atq restituã. nec desinam dum ostendam
absit inuidia dito nõ minorem regio nomini ꝑ
me q̃ miti per regium nomen obuenisse dignitatẽ.
Qiua enim actinet epterna compare. si interna nõ
reparas: & alios redigere inseruitutem. si domum
tuam nõ asseras in libertatem. Ego pro ampliãdo
filii fris Regno bella gessi. pro asserendo meo ipsius
segnior ero: Sed non dum rescindendi ulceris tem¬
pus est: ut nuꝑ cęsaraugriste cognoscere licuit: cũ
m uectigali aduecticii uini tam acres ut auĩt pu¬
blicę libertatis exhbuere se defensores. Experiar
apertius ubi eonum tam celebrata in Regem fides.
ubi bonitas. ubi iusticia Est quidem optandum. ut
quod postulamus nõ grauentur. Sin minus. S asperis
& mollibus medicamentis utemur. Certumꝙ est milni
si iui meum neꝗ extorquere neꝗ impetrare potero

Expanded text:
lanos baram. 15 Verum nisi propositum animi mei prelanos baram. 15 Verum nisi propositum animi mei precipiat mors, regni decus profligatum pessundatumque instaurabo atque restituam; nec desinam, dum ostendam, absit invidia dicto, non minorem regio nomini per me, quam mihi per regium nomen obvenisse dignitatem. Quid enim attinet externa comparare, si interna non reparas, et alios redigere in servitutem, si domum tuam non asseras in libertatem? 16 Ego pro ampliando filii fratris regno bella gessi, pro asserendo meo ipsius segnior ero? Sed nondum rescindendi ulceris tempus est, ut nuper Cesarauguste cognoscere licuit, cum in vectigali advecticii vini tam acres, ut aiunt, publice libertatis exhibuere se defensores. 17 Experiar apertius ubi sit eorum tam celebrata in regem fides, ubi bonitas, ubi iustitia. Est quidem optandum, ut quod postulamus non graventur. Sin minus, et asperis et mollibus medicamentis utemur. Certumque est mihi, si ius meum neque extorquere neque impetrare potero,
Abbreviated transcription (Latin):
talanorum dutum sit fideliores appellandi Atꝗ si-¬
qui rebellant. ideo rebellant. ut ius suum retineãt
hi uero idcirco a rebellando abstinent : ut ius regium
preripiant At enm aiunt se ab regibus illa coemisse
aceo q̃tum fraude interceptum est. Quis ignorat
nunꝙ̃ reges ea uenditures fusse. nisi pecunĩa ad
necessitates indigiussent. nec aliter a populis auxilia
impetrare potuissent En fides in principem admi¬
randa: non habent aurũ quo dignatatem illiu ne¬
cessitates subleuent: habent quo dignitatem ephau¬
riant. Et ego de bonitate atꝗ humanitate popu¬
lorum loquor qui nõ uetiti sed sporite. auctoritatẽ
regiam nec imminuerent nec paterentur imminui
Nunc etiam uetantur lege inquam iurauerunt qua¬
Sancitum est nequid Regi liceat de patrimonio alie¬
nare: Ssiquis ab eo quippiam uel emerit uel pignori
acceperit eum continuo proditionis crimen incurrer
uocariq apud Aragonenses traditorem: apud cata-¬

Expanded text:
talanorum dictum sit, fideliores appellandi. 13 Atque sitalanorum dictum sit, fideliores appellandi. 13 Atque siqui rebellant, id eo rebellant, ut ius suum retineant. Hi vero iccirco a rebellando abstinent, ut ius regium preripiant. At enim aiunt se ab regibus illa coemisse. Taceo quantum fraude interceptum est. Quis ignorat nunquam reges ea vendituros fuisse, nisi pecunia ad necesimpetrare potuissent? En fides in principem admiranda! Non habent aurum quo illius necessitates sublevent, habent quo dignitatem exhauriant. Et ego de bonitate ac humanitate populorum loquor, qui non vetiti sed sponte auctoritatem regiam nec imminuerent, nec paterentur imminui. Nunc etiam sancitum est, nequid regi liceat de patrimonio alienare et, siquis ab eo quippiam vel emerit vel pignori acceperit, eum continuo proditionis crimen incurrere vocarique apud Aragonenses traditorem, apud Cata
Abbreviated transcription (Latin):
dicere pene precario regnamus. Nec miln indubio est
nostram auctoritatem apud alios reges nõ satis amplã
haberi. ⁊ quodãmodo contemni: cum auxilia bellorũ
aliarũꝗ rerũ magnarum a populis nostris cõrrogar̃
habeamus eq corum arbitrio pendeamus. Certe cum
paternum regnum et hoc inuicem considero. illic
regnum uidetur: hic procuratio esse. Et postea auĩt.
pręter cȩteras gentes catalani se fideles esse in regẽ
equidem nolim quicꝗ̃ detractum de laude meorum
populorum. sed utinam uerius ꝙ̃ gloriosius dicerent.
Nam si recte estimemus: sibi fideliores esse q̃ regire¬
perientur non dico quia non est causa cur rebellent
ut fit apud illos qui onera ab Regibus imposita ferre
nequeunt: ueluti decem tribus israeo que a salomo¬
ne desciuerunt & alii multi ghodie initalia pry¬
a pue : sea quia Regem suum patrimonio epiuint
quod nulli alii populi faciunt ut inhoc sint  pace ca¬

Expanded text:
dicere; pene precario regnamus. Nec mihi in dubio est, dicere; pene precario regnamus. Nec mihi in dubio est, nostram auctoritatem apud alios reges non satis amplam haberi et quodammodo contemni, cum auxilia bellorum aliarumque rerum magnarum a populis nostris corrogare habeamus, eque eorum arbitrio pendeamus. 11 Certe cum paternum regnum et hoc invicem considero, illic regnum videtur, hic procuratio esse; et postea aiunt preter ceteras gentes Catalani se fideles esse in regem. Equidem nolim quicquam detractum de laude meorum populorum, sed utinam verius quam gloriosius dicerent. 12 Nam si recte estimemus, sibi fideliores esse quam regi reperientur; non dico quia non est causa cur rebellent – ut fit apud illos qui onera ab regibus imposita ferre nequeunt, veluti decem tribus Israel, que a Salomone desciverunt, et alii multi, et hodie in Italia precipue – sed quia regem suum patrimonio exuunt: quod nulli alii populi faciunt, ut in hoc sint, pace Ca
Abbreviated transcription (Latin):
sasset. Tertio die apud primigeniui laute exceptus est
cumq secundum prandiuĩ omnes pueri Regi pręsto
fiussent ¶Rex sermonem intulit de sumptu dome¬
stico quęs uutq a puero quid ita magnos sũptus faters
tanto comitatu alendo. Ille ut puer respondet
nullum ob id se facere sumptum. seol eos prose unũ-¬
queq̃ cum sit singularis arcuĩ magistratus. tot enim
inquit habeo op piola castellaꝗ ¶Admiratus rex tũ
tantam pueri potentiam: trm suas ue regis tenues
opes: Tu uõ inquit felr. honeste atq ipso rege rega
lius. eȩterig tui orolmis quibus sua iura constant
quorum nemo nõ ep sais oppidis plus multo ꝑcipit
ꝗ Rep proportione exsuis ut haua duore uecti¬
galia nostra ad nihilum recdata sint idq tum ne¬
gligentia regum: tum fraude ac perfidia subditoru
Olm comes parcelonę percipiebat exe atalonia librar
quaotingena nulia rume piget ae pudet geri ꝑcpimus

Expanded text:
sasset, tertio die apud primigenium laute acceptus est. sasset, tertio die apud primigenium laute acceptus est. 8 Cumque secundum prandium omnes pueri regi presto fuissent, rex sermonem intulit de sumptu domestico quesivitque a puero quid ita magnos sumptus faceret in tanto comitatu alendo. Ille ut puer respondet, nullum ob id se facere sumptum, sed eos pro se unumquenque, cum sit singularum arcium magistratus. «Tot enim», inquit, «habeo oppida castellaque». 9 Admiratus rex tum tantam pueri potentiam, tum suas, ut regis, tenues opes: «Tu vero», inquit, «fellius ceterique tui ordinis, quibus sua iura constant, quorum nemo non ex oppidis plus multo percipit, quam rex proportione ex suis. Ut haud dubie vectigalia nostra ad nihilum redacta sint, idque tum negligentia regum, tum fraude atque perfidia subditorum. Olim comes Barcellone percipiebat ex quadringena milia, nunc piget ac pudet quantum percipimus
Abbreviated transcription (Latin):
insolentiam sacis fuit. ꝙ filius regis defuncti fuisset :¬
ꝑ presentis pro pinquus esset ꝙ sũmo quoꝗ pontifici
affinis ⁊ caris. Nemo enim sie alienohonone
gaudet. ut illo iacturã sui facere uelit. Ideoꝗ
melus cum puierozesset. si cetera sic sũmise gessisa
ut ipsam Regis adorationem ¶ Nam ubi ad ianuam
regię peruenit. ex equo delapsus ante ipsam ianuam
genu posuit iterum ad aulę hostium. tertio ad fores
donc lauis. inquo Rex cum excepturus sedebat. po-¬
stremo adpedes Regis cui rex assurgens dexteram por¬
rexit eamq amplexatum epostulatũq on suo ad¬
mouit oscullimꝗ mutuũ dedit. de inde ꝑ contatur
quiol ita sero uenisset. Ille ꝙ in apparando coputatu
tempris triuisset respondet Nec multi uerors ultro
itroq habitis iubet ut aprid primigeniũ cęnaturus ma¬
neat ille inuitatum a pro piquis feminis indomũ
aui se esse ac promisisse ait: cum idem postridie excu-¬

Expanded text:
insolentiam satis fuit, quia filius regis defuncti fuisset, qinsolentiam satis fuit, quia filius regis defuncti fuisset, quia presentis propinquus esset, quia summoquoque pontifici affinis et carus. Nemo enim sic alieno honore gaudet, ut illo iacturam sui facere velit; ideoque melius cum puero actum esset, si cetera sic summisse gessisset ut ipsam regis adorationem. 7 Nam ubi ad ianuam regie pervenit, ex equo delapsus, ante ipsam ianuam genu posuit; iterum ad aule hostium; tertio ad fores conclavis, in quo rex eum excepturus sedebat; postremo ad pedes regis. Cui rex assurgens, dexteram porrexit eamque amplexatum exosculatumque ori suo admovit osculumque mutuum dedit. Deinde percontatur quid ita sero venisset. Ille quia in apparando comitatu tempus trivisset respondet. Nec multis verbis ultro citroque habitis, iubet ut apud primigenium cenaturus maneat. Ille invitatum a propinquis feminis in domum avi se esse ac promisisse, ait; cum idem postridie excu
Abbreviated transcription (Latin):
deus plectit nestientes quia petamus. pręsentibus nug̃
contenti sumus. absentia ducimus potiora. eudem̃
uoi potiti sumus: diuersa desideramus. Hune si auus
institusset heredem. causarentur se pro rege puerũ
sortitos ut tutoruĩ plurium nõ principis unius arbitrio
seriuendum sit. eumꝙ rescissis legibus illegitimum ma¬
tre sicula nec ea Regis concubina sed uulgatissimo
scorto ne meredibile sit esse suppositum. Nec intel¬
ligeoant se conflare his uoçibus inuidiam puiero. sua
alioquin sponte sibi inuidiam conflanti. eo fastu apđ
Regem cui ut in recenti regno necesse erat onmia
esse suspecta. Uerum nõ puerum : quiol enim delinque¬
re puer potest⁊ seuerus censor castiget sed magistros
atq auctores qui dum populis ostentar̃ regii pueri
excellentiam uolunt principi prodiderunt cuii niml
eque inuisum est ac munus suum honoremꝙ abal¬
tero ulla ratione usurpari. Neꝵ ia ad leniendã

Expanded text:
Deus plectit, nescientes quid petamus. Presentibus nunquam Deus plectit, nescientes quid petamus. Presentibus nunquam contenti sumus, absentia ducimus potiora, eisdem, ubi potiti sumus, diversa desideramus. 5 Hunc si avus instituisset heredem, causarentur se pro rege puerum sortitos, ut tutorum plurium non principis unius arbitrio serviendum sit, eumque rescissis legibus illegitimum, matre sicula, nec ea regis concubina, sed vulgatissimo scorto, ne incredibile sit esse suppositum. Nec intelligebant se conflare his vocibus invidiam puero, sua alioquin sponte sibi invidiam conflanti, eo fastu, apud regem: cui, ut in recenti regno, necesse erat omnia esse suspecta. 6 Verum non puerum quid enim delinquere puer potest severus censor castiget, sed magistros atque auctores, qui, dum populis ostentare regii pueri excellentiam volunt, principi prodiderunt, cui nihil eque invisum est ac munus suum honoremque ab altero ulla ratione usurpari. Neque id ad leniendam
Abbreviated transcription (Latin):
centos enim equites ad num arciũ quibus singulos
piefecerat ducebat. & quod inuidiosuis est: uecillũ
ꝑ mixtis A ragonię ac sicilis signis g ad Regii uexilu
magnitudinem sericis quoq fimoriis ualentno arti¬
ficio adornantibus. hunc inmodum ꝑ mediamur¬
bem splendido uelatus sagulo lente ac triumphantis
ritu equis euncibus ferebatur. quacũq transibat ma¬
ribus ei fęminisꝗ bona precantibus. nõ nullis illacu¬
mantibrs ultroꝗ miserantibus desiderio parentũ
regum. nõ nullis etiam dicentibus. lnc erat. hic esse
debebat hic utinam foret rex. Ille apparatus pompe apud
mentes eorum atꝗ illa ȩcas puerilis fauorem conciliabat.
Res leiuis at manis. ꝑ inde atq illa facerent ad prome¬
rendam regiam dignitatem sed uulgus ut eximꝑitis
atꝗ inconsultis plerisꝗ constat. sic imperite plerunq
iudicat & inconsulte ut desmamus mirari. siquid
quod diuinitus accidat mirandum est: quod sępe nos

Expanded text:
centos enim equites ad numerum arcium, quibus singulos centos enim equites ad numerum arcium, quibus singulos prefecerat, ducebat et, quod invidiosius est, vexillum permistis Aragonie ac Sicilie signis et ad regii vexilli magnitudinem, sericisquoque fimbriis valentino artificio adornantibus. 3 Hunc in modum per mediam urbem splendido velatus sagulo, lente ac triunphantis ritu equis euntibus ferebatur, quacunque transibat maribus ei feminisque bona precantibus, nonnullis illacrimantibus, ultroque miserantibus desiderio parentum regum, nonnullis etiam dicentibus: «Hic erat, hic esse debebat, hic utinam foret rex». 4 Ille apparatus pompe, apud mentes eorum, atque illa etas puerilis favorem conciliabat; res levis atque inanis, perinde atque illa facerent ad promerendam regiam dignitatem. Sed vulgus, ut ex imperitis atque inconsultis plerisque constat, sic imperite plerunque iudicat et inconsulte; ut desinamus mirari, siquid quod divinitus accidat mirandum est, quia sepe nos
Abbreviated transcription (Latin):
reluta scrina aureis argenteisꝗ pro regionum diuersitate
numis matis referta. ⁊ quod fando uix cognitum est:
malleo cuneata idq nõ auariciȩ modo. sed lusus ac con¬
tumeliş gratia hospites enim qui permulti ad eum fami¬
lianter diuertebant scistitabantur cuius nam generis
pecunia indigerent Respondentes eius generis: ut in
quam quisq prouinciam iter haberet. ad ducebat ad
scrinia S q̃tum uellent capere iubebat. frustra conan¬
tesq capere deridebat. g hos sibi de amicis iocos com¬
parabat. nouo genere dissimutandę auanicę. ractan¬
dacũꝙ opum. quod haud ab re diuinitus esset casti¬
ganolum. successitq filius qui breui epinanitis scriniis
oberatus uiueret et epiis nilalsibi nisi curas meroresꝗ
dum ita transatum esset inter regem & comitem :¬
iãq conciliũ fieri ceptum. Federicus puer qui et ipst
fuerat competitor. idemꝗ comes limę urbem mgressus
est. eo apparatu. ut uix elegantiori Martinum
patrem aut Martinum auum fuerit aditurus. Tre¬

Expanded text:
relicta scrinia aureis argenteisque pro regionum diversitate numismatis refercta, et, quod fando vix cognitum est, malleo cuneata, idque non avaricie modo, sed lusus ac contumelie gratia. Hospites enim, qui permulti ad eum familiariter divertebant, sciscitabatur cuius nam generis pecunia indigerent; respondentes eius generis, ut in quam quisque provinciam iter haberet, adducebat ad scrinia, et quantum vellent capere iubebat; frustra conantesque capere deridebat, et hos sibi de amicis iocos comparabat novo genere dissimulande avaricie iactandarumque opum, quod haud ab re divinitus esset castigandum. 9 Successitque filius, qui brevi exinanitis scriniis oberatus viveret, et ex iis nihil sibi nisi curas meroresqu1 Verum dum ita transactum esset inter regem et comitem iamque concilium fieri ceptum, Federicus puer, qui et ipse fuerat competitor idemque comes Lune, urbem ingressus est eo apparatu, ut vix elegantiori Martinum patrem aut Martinum avum fuerit aditurus. 2 Tre
Abbreviated transcription (Latin):
rex spopondit se habiturum ineo honore comitem
utmeedius inter regios filios sederet. primigenio ac
secundo pręcelentibris magistro sancti Iacoti ẜ ma¬
gistro calatraue. petroꝗ eum sequentibus. Indulta
quam in primis poposcerat licentia. ut si numꝙ̃ in
conspectrim regis ueniret. fraudi nõ esset. Ad hȩc
luiturũ es alienum quod ille contrax erat. S oppi¬
da que opprignauerat adiecrirũꝙ in compensatio¬
nem sumptuũ quos fecisset sepaginta milia aureor
nec non alia ⁊ornamenta ⁊ adiumenta. ¶Parũ
constat an ittegra fide Comes ferdinandum
Regem agnouerit: pro missag ad miserit an tem¬
pus extran uoluerit dum rei gerende adesser
occasio. Nam neꝙ ullus honos satis se dignus uide¬
batur. qui regnum dĩo conceperat Shee pecunia
nihil esse ad illam quã erogauerat quȩ tanta fiut.
ut eam nemo punq putasyet tam ato faciendis
sumptious fuisse perituram Cabuerat ille a patre

Expanded text:
rex spopondit, se habiturum in eo honore comitem, rex spopondit, se habiturum in eo honore comitem, ut medius inter regios filios sederet, primigenio ac secundo precedentibus, magistro sancti Iacobi ac magistro Calatrave Petroque eum sequentibus, indulcta quam in primis poposcerat licentia, ut, si nunquam in conspectum regis veniret, fraudi non esset. 6 Ad hec luiturum es alienum quod ille contraxerat et oppida que oppignoraverat adiecturumque in compensationem sumptuum quos fecisset sexaginta milia aureorum, necnon alia et ornamenta et adiumenta. 7 Parum constat, an integra fide comes Ferdinandum regem agnoverit promissaque admiserit, an tempus extrahi voluerit dum rei gerende adesset occasio. Nam neque ullus honos satis se dignus videbatur, qui regnum animo conceperat, et hec pecunia nihil esse ad illam quam erogaverat, que tanta fuit ut eam nemo unquam putasset tam cito faciendis sumptibus fuisse perituram. 8 Habuerat ille a patre
Abbreviated transcription (Latin):
uicem alioqum dolebant ꝙ infinitos sumptus fecisset :
nec pro dignitate. in posterum posset uiuere: nisi ad
dissoluendum es alienum ⁊ ad repigneranda oppida
adiuuaretur. hanc equam acꝗ humanam causam
existimantes ex cõmuni catalanorũ uolintate
primores Barcelonensium regem adeunt oracq
ur olim competitoris sui conditroruis misereatur.¬
Non eum contra Regem sed prose ommni conatu pugnasse.
esse regię munificentię nobilissimũ uirũ quẽ nõ culpa
sed casus aut potius uirtus afflixerit. & pecunia suble¬
uare ꝗ honore augere. ⁊ alia inhanc sententiam.
In quibus faciliores aures regis q̃ comitis ut contumax
magnoscendo rege nõ esset habuerunt. Mliserant ens
ad eum quoꝗ legatos. tandem graubus amicorũ con¬
siliis obtemperans dimisit adregem tris legatos Ray-¬
mundum perilios ⁊ franciscum e uilla noua &
dalmaum Cicereram. qui pro absente ius iurandũ
oferrent de fide Regi prestanda ¶Quibus iuicissim

Expanded text:
vicem alioquin dolebant, quia infinitos sumptos fecisset, vicem alioquin dolebant, quia infinitos sumptos fecisset, nec pro dignitate in posterum posset vivere, nisi ad dissolvendum es alienum et ad repigneranda oppida adiuvaretur. 4 Hanc equam atque humanam causam existimantes, ex communi Catalanorum voluntate primores Barcelonensium regem adeunt orantque, ut olim competitoris sui conditionis misereaturnon eum contra regem, sed pro se omni conatu pugnasse, esse regie munificentie nobilissimum virum, quem non culpa sed casus aut potius virtus afflixerit, et pecunia sublevare, et honore augere, et alia in hanc sententiam. In quibus faciliores aures regis quam comitis, ut contumax in agnoscendo rege non esset, habuerunt. Miserant enim ad eumquoque legatos. 5 Tandem gravibus amicorum consiliis optemperans, dimisit ad regem tres legatos, Raymundum Perelios, Franciscum e Villanova et Dalmaum Cicereram, qui pro absente iusiurandum offerrent de fide regi prestanda. Quibus vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
NTER COMPETITORES CAPRERA
et si non fiut numeratus: tamen nũari potest
muno duntaxat regno. Non enim minus est
petere regnum bello q̃ iudicio. In quo fortunam Ferdi-¬
nando sicut incgteris fuisse propitiam cognoscimus :¬
ꝙ caprera uictus nõ iictor fut. haua tamen excom¬
petitoribus aut primus aut postremus fuit. quem Fer¬
dmandus ad genua sua procumbentem uiderit sed
secundus. Si quidem primas partes ut uir integer
ac paci consulens cum summa omnui lauolatrone
prȩsumpserat dux gandiȩ. Nam quod comes
exemplum ducis nõ initaretur amici excusabant
morbum inquem incidisse credibile erat tum prop-¬
ter merorem frustratespei. tum ꝙ se quasi lucem
inuisam haberet. assidue intra cubiculum tenebat :
ubi per speciem meroris ac morbi consilia coquebat
Quod catalani suspicantes ueriti nequid ille rerum
nouarum moliretur: consulendum & prblicę quieti
Spriuate hõĩ dignitati ac saluti putauerunt. Qiu

Expanded text:
nter competitores Caprera, nter competitores Caprera, et si non fuit numeratus, tamen numerari potest in uno dumtaxat regno. Non enim minus est petere regnum bello quam iudicio. In quo fortunam Ferdinando, sicut in ceteris, fuisse propitiam cognoscimus, quia Caprera victus, non victor fuit. Haud tamen ex competitoribus hic aut primus aut postremus fuit quem Ferdinandus ad genua sua procumbentem viderit, sed secundus. 2 Siquidem primas partes, ut vir integer ac paci consulens, cum summa omnium laudatione presumpserat dux Gandie. 3 Nam quia comes exemplum ducis non imitaretur, amici excusabant morbum in quem incidisse: credibile erat, tum propter merorem frustrate spei, tum quia se, quasi lucem invisam haberet, assidue intra cubiculum tenebat, ubi per speciem meroris ac morbi consilia coquebat. Quod Catalani suspicantes, veriti nequid ille rerum novarum moliretur, consulendum et publice quieti et private hominis dignitati ac saluti putaverunt. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
queum incidere: aliis quoꝗ ludibriis nõ caruit: do.¬
nec Rege Ferdmando postente per legatum suũ
uinitus productus est ac legato traditus A quio so-¬
lutus ad Regem protinus m cataloniã barceloriãs
se contulit  in pristino apud illũ honore babitus ẽ
Etunc exitum habuit conatus occupandę siciliȩ Bernar¬
di caprerę. cui sires prospere cessisset: haud minus in¬
ter hispanos italicosꝗ bellum excitasset. q̃ olim pro ea¬
dem insula inter penos atꝗ romanos. aut ath eniẽses
lacedemoniosꝗ eparsit ¶Recepta itaꝗ insula. Rex
Ferdinandus sicilię quog regem nominari uoluit.
quod antea noluisse: haud in posttema equidem ma¬
gnammitatis parte posuerim. Nam quas res nec posi¬
sidemus nec possidere contendimus: eas nõ belle nec
generose titulotenus uendicamus. Quas ubi adipisci
contingit. tunc erectus atq sublimis animus facti
sui ⁊ apudse ⁊ apud alios percipit uberrimũ frictu :¬

Expanded text:
queum incidere, aliisquoque ludibriis non caruit, doqueum incidere, aliisquoque ludibriis non caruit, donec, rege Ferdinando poscente per legatum suum, iunctus productus est ac legato traditus. A quo solutus, ad regem protinus in Cataloniam Barcelonamque se contulit et in pristino apud illum honore habitus est. 14 Hunc exitum habuit conatus occupande Sicilie Bernardi Caprere: cui si res prospere cessisset, haud minus inter Hispanos Italicosque bellum excitasset, quam olim pro eadem insula inter Penos atque Romanos, aut Athenienses Lacedemoniosque exarsit. 15 Recepta itaque insula, rex Ferdinandus Siciliequoque regem nominari voluit, quod antea noluisse haud in postrema equidem magnanimitatis parte posuerim. Nam quas res nec possidemus nec possidere contendimus, eas non belle nec generose titulo tenus vendicamus. Quas ubi adipisci contigit, tunc erectus atque sublimis animus facti sui, et apud se et apud alios percipit uberrimum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis sibi ipse conscisset sed mors iõ loci pudenda¬
quoꝗ erat atꝙ mnimito iocunda ⁊ auiditas iniurię
aliquando ulciscende contumacẽ uitam ad perpe¬
tienda dedecora faciebat. Nocturnum frigus a
postea solem adurentem corpus nõ sensit: cum animũ
magis dolor ureret. Non tam etenebris aisternę pro¬
duci inlucem optauerat q̃ nime e luce reduci inte¬
nebras. Ita totum diem retibus inuolutus ac plane
irretitus tanq̃ mari in adulterio ueneris ridiculũ
simulac a miserandum spectaculũ fuit. Curus tur¬
pitudini ine quoq cumulus accessit ut cum ad transt¬
tum notorum atꝗ honestorũ urorum faciem uellet
auertere. proluberctur. ne illis posteriora ostenders
Nec quod cibo ac potu caruerit eo die doluit: sea q̃đ̃
ea quę nisi remotis arbitris decore nõ fiunt. pręsen¬
tibus arbitris facere nõ licuit ¶ Receptus uesperi
codem unde fugerat si fugisse est e carcere in la¬

Expanded text:
fortassis sibi ipse conscisset, sed mors id loci pudendafortassis sibi ipse conscisset, sed mors id loci pudendaquoque erat atque inimico iocunda, et aviditas iniurie aliquando ulciscende contumacem vitam ad perpetienda dedecora faciebat. 11 Nocturnum frigus et postea solem adurentem corpus non sensit, cum animum magis dolor ureret. Non tam e tenebris cisterne produci in lucem optaverat, quam nunc e luce reduci in tenebras. 12 Ita totum diem retibus involutus ac plane irretitus, tanquam Mars in adulterio Veneris, ridiculum simul ac miserandum plurimis spectaculum fuit. Cuius turpitudini hicquoque cumulus accessit, ut cum ad transitum notorum atque honestorum virorum faciem vellet avertere, prohiberetur, ne illis posteriora ostenderet. Nec quia cibo ac potu caruerit eo die doluit, sed quia ea, que nisi remotis arbitris decore non fiunt, presentibus arbitris facere non licuit. 13 Receptus vesperi eodem unde fugerat si fugisse est e carcere in la
Abbreviated transcription (Latin):
deliberare uelle idq spaciũ dari impetrat. Rem
confestim ad sancium defert. Iubetur ut mane pe¬
tenti annuat / pecuiamg ⁊ manũ tradi sibi cur
eterag quȩ agenda sunt docetur. Mane delibe¬
ratum sibi esse ait adiuuare calamitosum. Iurat
se ut Bernardus excogitarat e fenestra turris
eum ꝑ funes demissurum. Eodem die pecuna per
amicas elanculũ affertur ꝑnumeraturꝗ. proxima
nocte de tertia uigilia sũmisso fune s exnardus cal¬
ligis ad genia com̃plitatis nulla amitus tunita
demititur custode ut ualidius conturbaret miseri con¬
silium urgente addescendendum tanq̃ anxius esset ne
fuga de prehenderetur. Ille noctis pariter s timoris
tenebris confusus dum celerius q̃ manus ferunt. lu-¬
brico pine delabitur adaptatis adid recibus induit᷑.
gritu ferȩ cassibus captę hesit. ita ut nec sese deiicer
et si prȩceps casus erat posser. nec receptus infenestã
ullus daretur: si ferrum ad manum fuisset. mortẽ

Expanded text:
deliberare velle idque spatium dari impetrat. Rem deliberare velle idque spatium dari impetrat. Rem confestim ad Sancium defert. Iubetur ut mane petenti annuat, pecuniamque in manum tradi sibi curet ceteraque que agenda sint docetur. Mane deliberatum sibi esse ait adiuvare calamitosum, iurat se, ut Bernardus excogitarat, e fenestra turris eum per funes demissurum. 8 Eodem die pecunia per amicos clanculum affertur pernumeraturque. Proxima nocte de tertia vigilia, summisso fune, Bernardus, caligis ad genua complicatis nulla amictus tunica, demittitur, custode, ut validius conturbaret miseri consilium, urgente ad descendendum tanquam anxius esset ne fuga deprehenderetur. 9 Ille noctis pariter et timoris tenebris confusus, dum celerius quam manus ferunt lubrico fune delabitur, adaptatis ad id retibus induitur, et ritu fere cassibus capte hesit: ita ut nec sese deiicere, et si preceps casus erat, posset, nec receptus in fenestram ullus daretur. 10 Si ferrum ad manum fuisset, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quendam locum quo hymber penetraret eccupati esser̃.
donec mnatante iam lectulo nõ procul a uitę peri¬
culo erat. Time quidam ueluti tunc primũ audisse
abore cisternę respondet ac festinabundus dño nun¬
ciat. Qui miseranti similis propere succurri imꝑauit
Educitur e profundo lacu obseurag testudine Ber¬
nardus modo sicilię Regulus. ueste capillo. toto
corpore madenti: Shoc ut uix crȩdibile uideatur
ex pluuia ¶Atꝙ hic fuit horrendi carceris exitus
sed in locum transitus omni carcere grauiorẽ. &si
nõ grauis esse uidebatur. ita res ei abhommanda
contigit: Aliquot adulatus diebuis homini a quo cu¬
sto diebatur. ubisibi factum esse familiarẽ beniuo¬
lumq existimat. tentat precio cõrumgere. caturũ
se  liberetur oꝑa illuis ut solent qui iuita periclitant᷑
montes aureos in pręsentia anteg̃ illinc pedem
efferat mille aureos. Custos respondet se ea nocte

Expanded text:
quendam locum, quo imber penetraret, occupati essent, quendam locum, quo imber penetraret, occupati essent, donec in natante iam lectulo non procul a vite periculo erat. 4 Tunc quidam, veluti tunc primum audisset, ab ore cisterne respondet ac festinabundus domino nuntiat, qui miseranti similis propere succurri imperavit. Educitur e profundo lacu obscuraque testudine Bernardus, modo Sicilie regulus, veste, capillo, toto corpore madenti, et hoc, ut vix credibile videatur, ex pluvia. 5 Atque hic fuit horrendi carceris exitus; sed in locum transitus omni carcere graviorem, et si non gravis esse videbatur, ita res ei abominanda contigit. 6 Adulatus aliquot diebus homini a quo custodiebatur, ubi sibi factum esse familiarem benivolumque existimat, temptat pretio corrumpere, daturum se, si liberetur opera illius ut solent qui vita periclitantur montes aureos, in presentia, antequam illinc pedem efferat, mille aureos. 7 Custos respondet se ea nocte
Abbreviated transcription (Latin):
uisum est Eꝑ aucis diebus siue proditione Uasconis
ouiusdam ut sui dictitant. siue calliditate hostis
dum partem ualli qui extra muros est circuit
ac stationes recognoscit: improuiso hostium aduẽtu
circũuentus est. et cum aliquãtisper gladio se in
orbem tutatus esset: captus. Itaꝗ qui capere Re¬
ginam conabatur qui coniugio. qui amori. quire¬
gno acquirendo oꝑam dabat: iam tantũ de amit :¬
tendis bonis de seruitute sua. de morte cogitabat:
Traditus enim in manus Saricii duttusꝙ in castellũ
cui nomen mota atꝗ ibi ab mimico inasterna
uacuam demissus est ¶Nee ita post ad nuimensa
pliuiam laxatis cadurcis tanq̃ fortuito id acer¬
disset cum eximperio factum esset. riui incister¬
nam deflueban tamq epletantu eronases
identidem uociferante auxiliuriq implorante.
nemo ei domesticorum respondebat tanq̃ obstrepente
eorum auribus pluuia ne audirent: ⁊̃ ad alium

Expanded text:
visum est. 2 Paucis diebus, sive proditione Vasconis visum est. 2 Paucis diebus, sive proditione Vasconis cuiusdam, ut sui dictitant, sive calliditate hostis, dum partem valli, qui extra muros est, circuit ac stationes recognoscit, improviso hostium adventu circumventus est, et cum aliquantisper gladio se in orbem tutatus esset, captus. Itaque qui capere reginam conabatur, qui coniugio, qui amori, qui regno acquirendo operam dabat, iam tantum de amittendis bonis, de servitute sua, de morte cogitabat. Traditus enim in manus Sancii ductusque in castellum, cui nomen Mota, atque ibi ab inimico in cisternam vacuam demissus est. 3 Nec ita post ad immensam pluviam laxatis cadurcis, tanquam fortuito id accidisset, cum ex imperio factum esset, rivi in cisternam defluebant eamque replebant. Bernardo identidem vociferante auxiliumque implorante, nemo ei domesticorum respondebat, tanquam obstrepente eorum auribus pluvia ne audirent et ad alium
Abbreviated transcription (Latin):
g regnum peterẽ. legati quoꝗ caueret quiol agerꝵ
monebant sed ille contumates. rebellesꝗ coercere
e dignitate sui magratus esse respondebar. esse ex
suis hostibus qui cum principibus it alig fedus in-¬
uerint. Itaq suurm comen erat. quo magis ab esse
ab eo uideretur. ut sunt peruersorum hominũ artes
alteri peior obiectabat. Uerum tume animus Regni
affectator apparuir. ubi declarato rege ferdinando
ab incepto nõ destitit ¶Tandem Antonius Moncada
tum sius tum uero copiis Sancii sed ut dicebat auso¬
ais regię tarã sunmi in insula magistratus obuã
uenit ac per nucios agit. ut a panornutane arcis
obsidione discedat. Quas urbes quȩq oppida recepit
restituat. eam superiorem agnoscat. Ille, respon se¬
surum per se ipsum renunciare iubet. legatosq
subsecutus cum maiore copiarũ parte occurrit:
cum alig̃aiu insteucta acie uterg scetisset: neutri
incipere certamen cum ambo inloco tato essent.

Expanded text:
et regnum petere; legatiquoque caveret quid ageret et regnum petere; legatiquoque caveret quid ageret monebant. Sed ille contumaces rebellesque cohercere e dignitate sui magistratus esse respondebat, esse ex suis hostibus qui cum principibus Italie fedus inierint. Ita quod suum crimen erat, quo magis abesse ab eo videretur, ut sunt perversorum hominum artes, alteri prior obiectabat. Verum tunc animus regni affectator apparuit, ubi, declarato rege Ferdinando, ab incepto non destitit. XVI 1 Tandem Antonius Moncada cum suis tum vero copiis Sancii, sed, ut dicebat, auspiciis regine, tanquam summi in insula magistratus, obviam venit ac per nuntios agit, ut a Panormitane arcis obsidione discedat, quas urbes, queque oppida recepit, restituat, eam superiorem agnoscat. Ille se responsurum per se ipsum renuntiare iubet legatosque subsecutus cum maiore copiarum parte occurrit, cumque aliquandiu instructa acie uterque stetisset, neutri incipere certamen, cum ambo in loco tuto essent,
Abbreviated transcription (Latin):
lustrum ferȩ ipso se odore delectari. Tanta ei fuit
inter maxiarũ recũ conatus cura arnoris: tanta
ctiam intemperantia. ut quod in primis dissimulatũ
oportuit & quod antea ꝑ negauerat. id nũc deteger
atꝗ fateretur. Sed opmor postead̃. prope iam deprę¬
hensus esset: fauorabile sibi apuid eam ducebat : si ama¬
tor uiderctur ¶Illa sequentibus diebus ad soloentum
deuecta est oppidum in deptro litore panormi pose¬
tum decem milibus passuum remotum Legati in¬
terim quia triremis tardi oprnione ueniebat: ter¬
restri itmere. panormum ueniunt. Quos Bernar¬
dus quotidie mani spe pascens. Reginam nune blan¬
ditiis nunc terroribus adoriebatur. adeo ut arce
panormitana quę palatium dicitur castris circum¬
data soloentum se conferret. ostentans se regine
strenuũ inequitando & amari dignum: cum
ut constat robustius equitaret q̃ decentius. Iam
neminipro ambiguo erat: cum ⁊ regĩnam coniugẽ

Expanded text:
lustrum fere ipso se odore delectari. 11 Tanta ei fuit lustrum fere ipso se odore delectari. 11 Tanta ei fuit inter maximarum rerum conatus cura amoris, tanta etiam intemperantia, ut, quod in primis dissimulatum oportuit et quod antea pernegaverat, id nunc detegeret atque fateretur. Sed, opinor, postea quam prope iam deprehensus esset, favorabile sibi apud eam ducebat, si amator videretur. 12 Illa sequentibus diebus ad Soloentum devecta est, oppidum in dextro litore Panormi positum, decem milibus passuum remotum. Legati interim, quia triremis tardius opinione veniebat, terrestri itinere Panormum veniunt; quos Bernardus quotidie inani spe pascens, reginam nunc blanditiis, nunc terroribus adoriebatur, adeo ut arce Panormitana, que palatium dicitur, castris circundata, Soloentum se conferret, ostentans se regine ut strenuum in equitando et amari dignum, cum tamen, ut constat, robustius equitaret quam decentius. 13 Iam nemini pro ambiguo erat, eum et reginam coniugem
Abbreviated transcription (Latin):
postea pęnas uicemꝗ pensoluit Ibant ꝑ mare nõ
ausę uocare nauarcum ne ab hoste ex audirent᷑.
pauci famuli quibus regina nõ nullę g alię inni-¬
intrir uo eatum nauarcum orabant. ut peri¬
clitantibus adesset. statimꝗ ille a nigilibus qui rẽ
uidebant admonitus. obuoluta ueste e cuoiculo
scupefactus exiliit. uissisꝗ remigibus admouere
triremim ꝗ deieta scapha reginam cęterasgtan
e naufragio actonitas epanguesꝗ excepit. Eum
hȩ triremim: Bernardus domum ingreditur. com¬
pertaꝗ ad nauem fuga reginę execratus diem
Ea ioiquit tertio manus meas effugit. Atꝗita
indignabundus ad cubitulũ regiȩ perrexit merauito
ubi cernens cubile turbatum quale solet ad subitum ti-¬
morem relinqui perdicem ait perdidi : sed nidum
teneo. pretinusꝗ depositis uestibus ut adhuc erat tepidũ
subit. ac per totum se uolutans & subindespiritum.
ꝑ nares trahens significabat more uenatici canis ad

Expanded text:
postea penas vicemque persolvit. 9 Ibant per mare, non postea penas vicemque persolvit. 9 Ibant per mare, non ause vocare nauarcum, ne ab hoste exaudirentur. Pauci famuli, quibus regina nonnulleque alie innitebantur, vocatum nauarcum orabant ut periclitantibus adesset. Statimque ille a vigilibus, qui rem videbant, admonitus, obvoluta veste, e cubiculo stupefactus exiliit iussisque remigibus admovere triremim et deiecta scapha, reginam ceterasque tanquam e naufragio attonitas exanguesque excepit. 10 Cum he triremim, Bernardus domum ingreditur compertaque ad navem fuga regine, execratus diem, «En», inquit, «tertio manus meas effugit.» Atque indignabundus ad cubiculum regine perrexit intravitque. Ubi cernens cubile turbatum, quale solet ad subitum timorem relinqui: «Perdicem» ait, «perdidi, sed nidum teneo»; protinusque depositis vestibus, ut adhuc erat tepidum, subit ac per totum se volutans et subinde spiritum per nares trahens, significabat, more venatici canis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. perq portam egressę interquas uelocissimã
aiunt fuisse Reginã ut quȩ maxime trmebat. aquas
igrediuntur: subductis supra genua uestibus. nec ne¬
focmidantes aut uadi altitudinẽ: aut humoris algo¬
rem. cum tempus anni ad huc liybernum esser
Sead ut que prima ueniebat: secura maris ⁊ frigoris
intrabat. Et enim fuga ipsa tam effusa maiorem
illis imagmatio nem hostis uelut in tergis earum be¬
rentis impresserat. Dignum profecto risu spectacu¬
lum. sicii ridere in tali casu uacaret. Salienũ
periculũ turpitudmemꝙ spectare uoluptati forer.
Mulieres crinibus pene passis nocturna tantum ueste
mdutȩ aut altera quoꝗ aircũuolutę magis h̃ amitę
Ainter eas Regmam ut dignitate sic celeritate
prȩcipuam quasi pro corona cũrentes instadio di¬
uaricatasꝗ ad femora irrumpere in mare pene
glaciatum. Sed hiuius timoris turpitudinis risus
frigoris ⁊ ciuus auidus erat captiuitatis Bernardus

Expanded text:
tunt perque portam egresse inter quas velocissimam tunt perque portam egresse inter quas velocissimam aiunt fuisse reginam, ut que maxime timebat, aquas ingrediuntur, subductis supra genua vestibus, nec reformidantes aut vadi altitudinem, aut humoris algorem, cum tempus anni adhuc hybernum esset; sed ut queque prima veniebat, secura maris et frigoris intrabat. 8 Etenim fuga ipsa tam effusa maiorem illis imaginationem hostis velut in tergis earum herentis impresserat. Dignum profecto risu spectaculum, si cui ridere in tali casu vacaret et alienum periculum turpitudinemque spectare voluptati foret. Mulieres, crinibus pene passis, nocturna tantum veste indute aut alteraquoque circumvolute magis quam amicte, et inter eas reginam, ut dignitate sic celeritate precipuam, quasi pro corona currentes in stadio, divaricatasque ad femora irrumpere in mare pene glaciatum. Sed huius timoris, turpitudinis, risus, frigoris et cuius avidus erat captivitatis Bernardus
Abbreviated transcription (Latin):
Illa se magis ꝙ̃ urbem inuadi intelligens epanimata
e cubili prosilit. domus multo mag̃is q̃ uros muliebri
metu ac lamentatione confunditur. ne spacui qui¬
dem illis uestiendi datur um pro sua tum uero
ꝓ dominę pudore soliatis Timor ipse ac festinatio
satagentibus ad celeritatem impediento est. Semi¬
nuds igitur atq neglecto capillo e cubiculis erũpunt
Qonter primas regina. Quod consilium meant. quo
se conferant ignorant. et cum mature facto opus
est in apsa calamitatis impendentis fuga hesitant
Tamꝗ inter deliberationẽ ac festinantiam uelui ep
incendio ꝑ gradus lympbats in uiam se proiecerãt
um in mentem uenit uicinȩ triremis Nam
cuun altera glonga urbs est distabat. altera mari
adibatur. Ibi capto consilio. Eam magis ac magis
mͥ urbe tu multuari audiebant succinte s repres¬
sa lamentatione cursum capessunt a campum
gta nuns celeritate eprope inospiritu transmit.¬

Expanded text:
Illa, se magis quam urbem invadi intelligens, exanimata Illa, se magis quam urbem invadi intelligens, exanimata e cubili prosilit. Domus multo magis quam urbs muliebri metu ac lamentatione confunditur; ne spatium quidem illis vestiendi datur, cum pro sua, tum vero pro domine pudore solicitis: timor ipse ac festinatio satagentibus ad celeritatem impedimento est. Seminude igitur atque neglecto capillo e cubiculis erumpunt, et inter primas regina. Quod consilium ineant, quo se conferant, ignorant; et cum mature facto opus est, in ipsa calamitatis impendentis fuga hesitant. 7 Iamque inter deliberationem ac festinantiam, velut ex incendio, per gradus lymphate in viam se proiecerant, cum in mentem venit vicine triremis; nam arcium altera quam longa urbs est distabat, altera mari adibatur. Ibi capto consilio – et iam magis ac magis in urbe tumultuari audiebant – succincte ac repressa lamentatione cursum capessunt et campum quanta nunquam celeritate et prope uno spiritu transmit
Abbreviated transcription (Latin):
quę aid panorium esset primo quog die adse uenir.
duobus diebus & dimidiato apuid se retinuit in oppi¬
do Alcamo. sed minirum fraudis acsceleris plerliꝗ
comes est aduersa fortuna Si nuncio ꝑ eum licuii¬
set eodem die panormum ꝑuenire: proxima nocte
triremis dominui estatione soluisset. Nunc ea
trirenus pixdã e faucibus luyi hiantis ac iam iã
rapientis eripiut Cbumuero tertia die sub meridiẽ pro¬¬
fectus intempesta note panormum furtiuo aditu m¬
gressus est nec tamen ciuitatem fefellit. Nam ad
eius aduentũ ut insolito tempore strepitus tumultu¬
antium excitatus est ac lamor aliorum alios inclaman¬
tium. Qubi erat plus timoris uociferatio aut trepidan¬
tium aut adhortantiũ. ꝙ necesse est maiorem ui-¬
deri sonum insilentio noctis: multi nomen caprerȩ
compellebant non exsuu sed exaliis qui hores mili¬
tes agnoscebant. Ita noticia rei ad Reginam ꝑuer̃t

Expanded text:
que ad Panormum esset, primoquoque die ad se venire, que ad Panormum esset, primoquoque die ad se venire, duobus diebus et dimidiato apud se retinuit in oppido Alcamo. 4 Sed nimirum fraudis ac sceleris plerunque comes est adversa fortuna; si nuntio per eum licuisset eodem die Panormum pervenire, proxima nocte triremis dominus e statione solvisset. Nunc ea triremis predam e faucibus lupi hiantis ac iam iam rapientis eripuit. 5 Enim vero tertio die sub meridiem profectus, intempesta nocte Panormum furtivo aditu ingressus est, nec tamen civitatem fefellit. Nam ad eius adventum, ut insolito tempore, strepitus tumultuantium excitatus est et clamor aliorum alios inclamantium, et ubi erat plus timoris, vociferatio, aut trepidantium, aut adhortantium, et necesse est maiorem videri sonum in silentio noctis. Multi nomen Caprere compellabant, non ex suis, sed ex aliis, qui hominis milites agnoscebant. 6 Ita notitia rei ad reginam pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
spectu: rume q̃tum ipsum forum ac campis est i for.¬
nicibus inspeciem muri prospectum intersepientibus.
in quorum pene extremo porta est: quę nõ nund̃: uehe¬
menti aquilone undis abliuitur. Hac in domo tan¬
taꝗ in urbe qua nulla populis inea insula frequentio
est nihil sibi timebat Regina preçipue post aduen¬
tum legatorum Etqui Bexnardo ea uros maxnne
oportima insidiis ꝙ illic nihil caueretur: uidebat᷑
nec domus moportuna ꝙ remota a frequentia ui-¬
cinorum esset. A legatorum aduentus securiorem
A magis indiligentem redderet. Et alioquin matu¬
randum erat ante ꝙ̃ quod suspicabatur a legatis iu¬
beretur. Itaꝗ compositis insidiis omnia itnera obsi-¬
det. nequis reginam admonere. aut legati se pri¬
us adire possent Nulli illo triduo ab oppidis Bernar¬
di quȩ illic multa possidebat. iter panormũ uersus
patuit. eoꝗ petrum Martini qui postea fiut scriba
portionis nuntium legatorum iubentiũ triremim

Expanded text:
spectu, nunc quantum ipsum forum ac campus est forspectu, nunc quantum ipsum forum ac campus est fornicibus in speciem muri prospectum intersepientibus, in quorum pene extremo porta est, que nonnunquam vehementi aquilone undis alluitur. Hac in domo tantaque in urbe, qua nulla populis in ea insula frequentior est, nihil sibi timebat regina, precipue post adventum legatorum. 2 Atqui Bernardo ea urbs maxime oportuna insidiis, quia illic nihil caveretur, videbatur. Nec domus inoportuna, quia remota a frequentia vicinorum esset et legatorum adventus securiorem et magis indiligentem redderet. Et alioquin maturandum erat, antequam, quod suspicabatur, a legatis iuberetur. 3 Itaque compositis insidiis, omnia itinera obsidet, nequis reginam admonere aut legati se prius adire possent. Nulli illo triduo ab oppidis Bernardi, que illic multa possidebat, iter Panormum versus patuit. Eoque Petrum Martini, qui postea fuit scriba portionis, nuntium legatorum iubentium triremim,
Abbreviated transcription (Latin):
Simulꝗ syracusani suꝑueniunt qui ut Bernardum
iuuissent si uincentem reperissent. Nam suꝑiores
in bello adiuuare tutius est sic meliorem nacti Re¬
ome conditionem se illi nec mentebant auxilio ue:¬
nisse dixerimnt. Atq ita soluta obsidio. recuꝑata urbs
SRegina sine trepidatione in nauem imꝙ osita est:
Sanciusꝗ nequam ansam preberet bernardo adRe¬
gmnam propter ipsorum simultates offenlendam cũ
Toanne socisq abiit ad suam g reginę iniuriam ula¬
scendam¶et dum hic atꝗ ille al roborandas prose ꝙg̃
uires elaborant. legati interim e catalenia drepanu
appulsi sunt: missi ad reconciliandum dernardum
cum Regina  sancio consulendumq regno ne quid
tale in siclia quale a pud eos aut deterius accidere
regia quȩ dicitur illorum lingua hosterium posita
suꝑ litus maris: a fronte uero ad caput ingentis pla-¬
teş sfori qua ad mare exitur quondam aperto pro-¬

Expanded text:
10 Simulque Syracusani superveniunt qui, ut Bernardum 10 Simulque Syracusani superveniunt qui, ut Bernardum iuvissent, si vincentem reperissent nam superiores in bello adiuvare tutius est, sic meliorem nacti regine conditionem, se illi, nec mentiebantur, auxilio venisse dixerunt. Atque ita soluta obsidio, recuperata urbs et regina sine trepidatione in navem imposita est. Sanciusque, nequam ansam preberet Bernardo ad reginam, propter ipsorum simultates, offendendam, cum Ioanne sociisque abiit ad suam et regine iniuriam ulciscendam. 11. Et dum hic atque ille ad roborandas pro se quisque vires elaborant, legati interim e Catalonia Drepanum appulsi sunt, missi ad reconciliandum Bernardum cum regina et Sancio consulendumque regno, nequid tale in Sicilia quale apud eos aut deterius accideretregia, que dicitur illorum lingua hosterium, posita super litus maris, a fronte vero ad caput ingentis platee et fori; qua ad mare exitur, quondam aperto pro
Abbreviated transcription (Latin):
grat ¶Et cum omous moles dellai inpontem contra¬
hitur. pons ipse soluitur. multosꝗ mortale maieri
quidem cum metu ꝙ̃ cum noxa inmare exposuit sed
maiori dolore damnoq regiȩ q̃ eorum qui decide¬
runt. quippe eo ipso tempore quo trepida illa ad descen¬
dendum in pontem &inde intriremim accingitur.
pons interruptus est. atq ea prȩcipue parte. qua descen¬
dendum erat. Sic enmi tabulata ac trabes disiectę atg
euerse sunt ut quasi dedita oꝑa exitum ad euadendũ
intriremim intersepserint. ¶ Sed patefacta porta mu¬
ni ab auxiliaribus qui in ulteriora transierant utig
adiuuantibus nauticis gii qui inarce erant. cęteri
ꝓ portam nõ fugiendo sed se recipiendo ingressi poti¬
untur ulterioribus castris. in urbem aut quocimꝗ pote¬
rant plerisꝗ capreranis militibus qui m iis castris fue¬
rant fuga tendentibus. Cęxeri aut capti sunt aut aa
ueniam petendam prius q̃ caperentur se contuleriũt.

Expanded text:
grat; et cum omnis moles belli in pontem contragrat; et cum omnis moles belli in pontem contrahitur, pons ipse solvitur multosque mortales maiori quidem cum metu quam cum noxa in mare exposuit, sed maiori dolore damnoque regine quam eorum qui deciderunt. Quippe eo ipso tempore, quo trepida illa ad descendendum in pontem et inde in triremim accingitur, pons interruptus est, atque ea precipue parte, qua descendendum erat. Sic enim tabulata ac trabes disiecte atque everse sunt, ut quasi dedita opera exitum ad evadendum in triremim intersepserint. 9 Sed patefacta porta muri ab auxiliaribus qui in ulteriora transierant, utique adiuvantibus nauticis et iis qui in arce erant, ceteri, per portam non fugiendo sed se recipiendo ingressi, potiuntur ulterioribus castris, in urbem aut quocunque poterant plerisque Capreranis militibus qui in iis castris fuerant fuga tendentibus. Ceteri aut capti sunt, aut ad veniam petendam, priusquam caperentur, se contulerunt.