comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiri monitis. ut non solum nonfieret segnis ex¬
sequtor uerbi diuini. uerum etiã intantũ creuit
in eo uirtus diuina. ut maxxima ibi exempla
tionib continuus. in abstinentia precipuus. uni
uersa morũ ꝓbitate p̃clarus eniteret. adeo ut
p̃ dictus uir omnẽ curã gregissibi commissi illi
traderet et se ipsũ seruitio palani sicuti com¬
pellebatur sollicitus ecchiberet. P ost eliquantũ
uero temporis fama uulgante ꝑtotã galliȩ
ꝓiuntiã auditũ ẽ de uita et actib beati uiri
sepe memorandi Remacli. et adaures procerũ
qui tunc temporis palatio p̃ erant peruentũ ẽ
qdđ tanta ac talis arbor germina ꝓtulisset.¬
nec potuit uolente dño lum̃ irradiatũ gr̃ȩ eiꝰ
submodio occultari. sed ut splenderet omnib
in ꝓposito fidei commanentib lichnus suꝑ po¬
sitũ ẽ candelabro. ac denudatũ ẽ in regalibus
aulis tam magnificum uirũ ñ debere ab esse

Expanded text:
viri monitis, ut non solum non fieret segnis exviri monitis, ut non solum non fieret segnis exsecutor verbi divini, verum etiam in tantum crevit in eo virtus divina, ut maxima ibi exempla tionibus continuus, in abstinentia praecipuus, in uni versa morum probitate praeclarus eniteret, adeo ut praedictus vir omnem curam gregis sibi commissi illi traderet et se ipsum servitio palatii, sicuti compellebatur, sollicitus exhiberet. 2. Post aliquantum vero temporis, fama vulgante, per totam Galliae provinciam auditum est de vita et actibus beati viri sepe memorandi Remagli et ad aures procerum, qui tunc temporis palatio praeerant, perventum est, quod tanta ac talis arbor germina protulisset.Nec potuit, volente Domino , lumen irradiatum gratiae eius sub modio occultari, sed ut splenderet omnibus in proposito fidei commanentibus, lichnus superpositus est candelabro ac denudatum est in regalibus aulis tam magnificum virum non debere abesse
Abbreviated transcription (Latin):
Uals i ⁊ studiũ gemiliũ sua figmenta
et uanos ritus errorũ luculert̃ aptare
obscenis carminib eaq commendent inper¬
petuum memoria sibi subsequentib cur ego sileã
diuina. cum possim uera effari in laude magni
tib sibi tam mirifica operando. Igitur exc
aquitanie partib oruindus fuit uir ꝑ omnia
& uita et nomine mirabilis Remaclus. paren¬
tib nobilis. sed fide nobilior. Pat̃ eius dictus ẽ
albutius. mat̾ uero matrina ẽ uocitata. scđm
scłi dignitatẽ infacultatib rerum ad modum
pollentes. sicut traditio possessionũ illius ad nos
facta testatur. Qui cum enutritus aparentibus
sub limiter ꝓut illis suppetebat plurima copia se¬
culariũ facultatum. iã bone indolis totius sua¬
uitatis fruciũ ferentẽ. tradunt eũ beato eligio
uiro in omnib meritis p̃ferendo. sacris inftitutio¬
nib monasticȩ disciplinȩ instruendũ sollempniaco
monasterio. quod ipse pater pio opere insuo
ꝓprio construreit. Intantum enim adhesit scĩ

Expanded text:
Cum sit studium gentilium sua ficmenta et vanos ritus errorum luculenter pompare obscenis carminibus, eaque commendent in perpetua memoria sibi subsequentibus, cur ego sileam,  virtute divina, cum possim vera effari in laude magniftibus sibi tam mirifica operando? 1. Igitur ex Aquitaniae partibus oriundus fuit vir per omnia et vita et nomine venerabilis Remaclus, parentibus nobilis, sed fide nobilior. Pater eius dictus est Albutius, mater vero Matrinia est vocitata, secundum saeculi dignitatem in facultatibus rerum admodum pollentes, sicut traditio possessionum eius ad nos facta testatur. Qui cum enutritus a parentibus sublimiter, prout illis suppetebat plurima copia saecularium facultatum, iam bonae indolis totius suavitatis fructum ferentem tradunt eum beato Eligio viro in omnibus meritis praeferendo sacris institutionibus monasticae disciplinae instruendum Sollemniaco monasterio, quod ipse pater pio opere in suo proprio construxit. In tantum enim adhesit sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ens. maxime cum uoce dnĩ audita uocantis se
ac dicentis. euge serue bone & fidelis quia
suꝑ pauca fiusti fidelis. supra multa te constituã.
intra ingaudium dñi dĩ tui. Huius optati gau¬
dii compos fore desiderans. & hasp̃ces cotidie
ꝑ soluens. ultimo iã senio fessus ualedicens
omnib eosq opifici dño cõmendans. metam
mortis attigit. beatãq cęlo animã reddidit.
Cuius corpus honorifice ut decuit eũ hymnoꝵ¬
dulcib melodiis sepulturȩ traditũ. inmagno
seruatur honore. p̃sertim cumfloreant ibi
plurimarum insignia uirtutũ. ad laudẽ et
głam nominis xp̃i. qui sibi fidelit seruiemib
innumera dona conferre dignatur. Celebrat᷑

Expanded text:
ens, maxime cum voce Domini audita vocantis se ens, maxime cum voce Domini audita vocantis se ac dicentis: Euge serve bone et fidelis, quia super panca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui, huius optati gaudii compos fore desiderans et has praeces cotidie persolvens, ultimo iam senio fessus, vale dicens omnibus eosque opifici Domino commendans, metam mortis attigit beatamque caelo animam reddidit. 8. Cuius corpus honorifice, ut decuit, cum ymnordulcibus melodiis sepulturae traditum in magno servatur honore, praesertim cum floreant ibi plurimarum virtutum insignia ad laudem et gloriam nominis Christi, qui sibi fideliter servientibus innumera dona conferre dignatur. Celebratur
Abbreviated transcription (Latin):
haud segnes ex equuntur. ꝓut doctorẽ suũ
ꝓrsus omni hora uidebant laudib diuinis
artentius inherentẽ. ac dui ꝓpositi uota ser¬
uantẽ. Hisce palestricis disciplinis ac scĩssimis¬
immorantes. tandem reꝓmissã grãm dño ut
credimus tribuente adepti sunt. Is aut̃ pus
sacerdos inagonis triumpho positus. armatus
fide contra nequitias spũum inmundoꝵ. siqui
conati sunt aduersũ religionis diuinȩ cultũ
obsistere. uotũq animi eius ꝓut erat inxp̃o
stabiliter funditus deicere. studebat magnoꝑe
hoc irrũpere continius scripturarũ docum̃tis.
orationi instando. ieiunus carnẽ macerando.
uigiliis ꝑ noctando. elemosynã largiendo. exx¬
emplis potius quã uerbis illud apłi ꝓclamans.
michi uiuere xp̃c ẽ & mori lucrũ. In hac gͦ
constantia animi immobiliter ꝑdurans. tandẽ
accumulatũ ut ita dixerĩ boni oꝑis oli sibi
traditũ talentũ ex quisitori suo reddere cupi¬

Expanded text:
haut segnes exequuntur, prout doctorem suum haut segnes exequuntur, prout doctorem suum prorsus omni hora videbant laudibus divinis attentius inhaerentem ac diu propositi vota servantem. Hisce palestricis disciplinis dimorantes, tandem repromissam gratiam, Domino, ut credimus, tribuente, indepti sunt. 7. Is autem pius sacerdos in agonis triumpho positus, armatus fide contra nequitias spirituum inmundorum, si qui conati sunt adversum religionis divinae cultum obsistere votumque animi eius, prout erat in Christo stabiliter fundatus, deicere, studebat magnopere hoc inrumpere continuis scripturarum documentis, orationi instando, ieiuniis carnem macerando, vigiliis pernoctando, elemosinam largiendo, exemplis potius quam verbis illud apostoli proclamans: Mihi vivere Christus est et mori lucrum. In hac ergo constantia animi inmobiliter perdurans, tandem accumulatum, ut ita dixerim, boni operis olim sibi traditum talentum exquisitori suo reddere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
erat doctrina ꝑfecta. quia qđ ore docebat
prius opere adimplere curabat. Unde factũ
e ut er escente religione cresceret etiã census
eiusdẽ aeccłȩ inusus ibidẽ seruoꝵ dĩ famu¬
lantium. Nam audientes cultũ huius modi
religionis iam dicti pussimi principes. euocantes
beatum uirum. tradiderunt ei exipsa foreste.xii.
leugas in longitudine similit᷑ & in latitudine.
in quo spatio nullus contradictor existeret suȩ
dicioni uel succedentium ei. ut quiete dõ milita¬
rent. N ec non etiã affirmarunt testamento cũ
signaculis imperialib ut stabile illud omni tem¬
pore duraret. Quod pater sanctissimꝰ suscepit
libenter. ac tenuit reuerenter. Uerũ ñ multo
post ipsum spatium ad breuiare studuit. ut sine
impedimento fieret sequacib et sine ullo obsta¬
culo rectores loci possent seruare. quod nr̃m
durare uidetur. Patris gͥ monitis deuoti
obsequentes discipuli. institutiones regular es

Expanded text:
erat doctrina perfecta; quia quod ore docebat, erat doctrina perfecta; quia quod ore docebat, prius opere adimplere curabat. Unde factum est, ut, crescente religione, cresceret etiam census eiusdem aecclesiae in usus ibidem servorum Dei famulantium. Nam audientes cultum huiusmodi religionis iam dicti piissimi principes, evocantes beatum virum, tradiderunt ei ex ipsa foreste duodecim leuwas in longitudine, similiter et in latitudine, in quo spatio nullus contradictor existeret suae dicioni vel succedentium eum, ut quiete Deo militarent; nec non etiam adfirmarunt testamento cum signaculis imperialibus, ut stabile illud omni tempore duraret. Quod pater sanctissimus suscepit libenter ac tenuit reverenter; verum non multo post ipsum spacium adbreviare studuit, ut sine impedimento fieret sequacibus et sine ullo obstaculo rectores loci possent servare, quod ad nostrum durare videtur. Patris igitur monitis devoti obsequentes discipuli, institutiones regulares
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recipiemus consolationẽ. cum ipse
eẽt consolator & munimen: Quis medeb it᷑
uobis ultra. cumipse fuerit curator corpoꝵ
& animarũ : Unde nobis spescũ destituim᷑
tanto parrono : Hȩc & his similia cũ heui¬
latu ꝓclamantib commendans eos opifici
dõ seculũ om̃e ꝓnichilo ducens uni dño
placere desiderans monasteriũ petut solita¬
riã concupiscens ducere uitã. Audientes
aut̃ hoc religiofi uiri uel eiucino seu exe
semotis undiq partib cȩperunt confluere
ad doctrinã eiꝰ. uidentes sapientiã dĩ eẽ
in eo. ad ꝑficiendum quȩ cũq iusta et digna
dõ atq accepta habentur. Nam ita erat assuetꝰ
in operib diuinis ut nullũ ꝑtransiret omnino
tempus quo ñ eẽt psalmis uel orationib siue
lectioni intentus. Manens itaq ꝑuigili cura
absq ulla reprehensione in monasteriis do¬
cumentis. moltos nobiliũ uiroꝵ animos con¬
uertit. ut imitatores fierent illius uitȩ cutꝰ

Expanded text:
Unde recipiemus consolationem, cum ipse Unde recipiemus consolationem, cum ipse esset consolator et munimen? Quis medebitur nobis ultra, cum ipse fuerit curator corporum et animarum? Unde nobis spes, cum destituimur tanto pastore?' Haec et his similia cum heiulatu proclamantibus, commendans eos opifici Deo, saeculum omne pro nihilo ducens, uni Domino placere desiderans, monasterium petiit, solitariam concupiscens ducere vitam. 6. Audientes autem hoc religiosi viri vel e vicino seu ex semotis undique partibus, coeperunt confluere ad doctrinam eius, videntes sapientiam Dei esse in eo ad, perficiendum, quaecumque iusta et digna Deo atque accepta habentur. Nam ita erat assuetus in operibus divinis ut nullum pertransiret omnino tempus, quo non esset psalmis vel orationibus sive lectioni intentus. Manens itaque pervigili cura absque ulla repraehensione in monasticis documentis, multos nobilium virorum animos convertit, ut imitatores fierent illius vitae, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dedicaret & dͥ scisimis uir ileo obandiens¬
eũ magna diligentia edepleuit opus sibi inuinetũ.
qđ eius dudum dispositone fuerat actum.
quia cum eẽt regi et primis palatio ꝓpter
maximã sanctitatẽ uicinus ac amatus. nichil
p̃cipuũ absq eiꝰ fiebat consultu. Unde actum
ẽ quia tam carus eis habebatur. ut missarum
ꝑ actis sollempniis traderet ei p̃dicta loca
iã dictus maior domnꝰ orimaldus sua ditione
cuncta ordinari. & monasticȩ uitȩ infltuta
illic seruari. P ost non multũ uero temporis
impetrauit arege tandem. quatinus relinquens
successorẽ post se insede pontificali. ut diu
desiderabat hunc heremi locum adiret. & ibi
ab hominib remotꝰ soli dõ uacaret. Quantꝰ
aut̃ luctus de abscessu pastoris fuit. quamq
mestos reddidit quib semina uitȩ contulerat.
cum uiderent orbatos se ẽẽ discessu doctoris
& patris: Agͥiebant gͦ. Quid facturi sumꝰ
nos miseri. qui talẽ amittimus pastorem:

Expanded text:
dedicaret. Quod sanctissimus ilico obaudiensdedicaret. Quod sanctissimus ilico obaudienscum magna diligentia explevit opus sibi iniunctum, quod eius dudum dispositione fuerat actum, quia, cum esset regi et primis palatii propter maximam sanctitatem vicinus ac amatus, nihil praecipuum absque eius consultu fiebat. Unde actum est, quia tam carus eis habebatur, ut, missarum peractis sollemniis, traderet ei praedicta loca iam dictus maior domus Grimoaldus, sua ditione cuncta ordinari et monasticae vitae instituta illic servari. 5. Post non multum vero temporis impetravit a rege tandem, quatinus relinquens successorem post se in sede pontificali, ut diu desiderabat, hunc heremi locum adiret et ibi ab hominibus remotus soli Deo vacaret. Quantus autem luctus de abscessu pastoris fuit, quamque mestos reddidit quibus semina vitae contulerat, cum viderent orbatos se esse discessu doctoris et patris! Aiebant ergo: 'Quid facturi sumus nos miseri, qui talem amittimus pastorem?
Abbreviated transcription (Latin):
ualiusset. Interim dum in hoc tenore ꝓpositi
accinctus fide. spe munitus. caritate fundat ᷤ
ꝓseuerat. contigit dõ fauente iubere pus pͥn¬
cipib regni francoꝵ sigiberto .  Grimaldo
duci. excuoluntate dĩ et consilio optimatũ
suoꝵ. ut construerentur infra forestẽ monaste¬
ria sita in pago qui ardonina dicitur cogno
commanerent religiosi monachi qui spualit̃
inibi ap̃o famularent. & ꝓstatu torꝰ regni
&e regis salute uel filiaꝵ siue curã regi exer¬
eentium omnipotentẽ dnm̃ ex orarent.
Tunc coeperunt edificari attentius & ut
esolet intali opere uirtus diuina subsecuta ẽ.
ꝓsperaq successu uelocit̃ adimpleta sunt.
Cumq ad eẽt tempus ut aeccłȩ noua ma¬
teria ornatę dedicarentur. mittens p̃fatus
rea adbeatum remaclũ ep̃m quia atterum
eateral est stabulaus adeius ꝑtinehat diocesi
neerui uero idest malmundariũ. quia ad
metropolm respiciebat. eũ consensa chumibti
Qui er si meropolitanus agrippinȩ euoeauit

Expanded text:
. Interim dum in hoc tenore propositi accinctus fide, spe munitus, caritate fundatus perseverat, contigit, Deo favente, iubere piis principibus regni Francorum Sigeberto regi et Grimoaldo duci ex voluntate Dei et consilio optimatum suorum, ut construerentur infra forestem monasteria sita in pago qui Ardoinna dicitur, cognocommanerent religiosi monachi, qui spiritaliter inibi Christo famularentur et pro statu totius regni et regis salute vel filiorum sive curam regni exercentium omnipotentem Dominum exorarent. Tunc coeperunt aedificari attentius, et ut assolet in tali opere, virtus divina subsecuta est, prosperoque successu velociter adimpleta sunt. Cumque, adesset tempus, ut aecclesiae nova materia ornatae dedicarentur, mittens praefatus rex ad beatum Remaglum episcopum, quia alterum eorum, id est Stabulaus, ad eius pertinebat diocesim; alterum vero, id est Malmundarium, quia ad metropolim respiciebat, cum consensu Chuneberti, qui erat metropolitanus Agripiniae, evocavit
Abbreviated transcription (Latin):
uir dĩ cunetã hereditatẽ suam in possessionẽ scõ
stephano pontificib q mettensis ecłe. ꝑ petua.
traditione sub cartarum descriptione subnixa
His aut̃ rite ꝑactis. addidit beatus Trudo loqui
aduenerabilẽ ch lodulfum. Obsetro inquit
pussime pat̾ dum hoc mee paruitatis munusculũ
susciꝑe nonreniustis. nunc etiã p̃ces meas ex au¬
dire dignemini. Oro eñ ut scarũ luterarũ
ftudio me erudire iubeatis. Hoc nãq p̃ceptũ
suscepi ab eato remaelio. ut postquã possessionẽ
meã scõ stephano tradidissem. tune ab eatitudi¬
ne ur̃a sacroꝵ apicum disciplinã postulass ẽ.
Hoc aut̃ audiens p̾dictus ep̃s gauisus ẽ ualde. &¬
petitionẽ uiri di pio sermone sequutus est.
sensus tui et sc̃s stephanus ꝓpitius auxiliator
tui existat. Et suscipiens eũ pontifex. osculatꝰ
eillum: Tradidit itaq eum ep̃s in manũ p̃fati
custodis aeccłȩ. et omnino ei p̃cepit ut eum cũ

Expanded text:
vir Dei cunctam hereditatem suam in possessionem sancto vir Dei cunctam hereditatem suam in possessionem sancto Stephano pontificibusque Metensis ęcclesiae perpetua traditione sub cartarum descriptione subnixa. His rite peractis, addidit beatus Trudo loqui ad venerabilem Chlodulfum: 'Obsecro', inquit, 'piissime pater, dum hoc meae parvitatis munusculum suscipere non rennuistis, nunc etiam praeces meas exaudire dignemini. Oro enim, ut sanctarum litterarum studio me erudire iubeatis. Hoc namque praeceptum suscepi a beato Rimaglio, ut, postquam possessionem meam sancto Stephane tradidissem, tunc a beatitudine vestra sacrorum apicum disciplinam postulassem'. Hoc audiens praedictus episcopus, gavisus est valde; petitionem viri Dei pio sermone secutus est. sensus tui, et sanctus Stephanus propitius auxiliator tui existat'. Et suscipiens eum pontifex, osculatus est illum. Tradidit itaque eum episcopus in manum praefati custodis ęcclesiae et omnino ei praecepit, ut eum cum
Abbreviated transcription (Latin):
remotis partib nos uisitasses: Num ꝓspera
cuncta initinere acciderunt: Tui ille. d spera
ait omnia. Scĩ stephani fultus suffragus et
scitatis. ur̃ȩ orationib ad uitus. nullus contrarie¬
tatis euenit occursus. Cansa aut̃ meȩ pauꝑtatis
uos uisitandi hȩc ẽ. Ammonitus namq sum
ascõ uiro eoep̃o uidelicet ur̃o remaclio tungren¬
sis urbis antistite. ut beatissimi stephani limina.
quȩ in hac. urbe magnis uirtutib florent appe.¬
tissem: et idẽ primi martyris ꝓ eternȩ uitȩ ĩ¬
consortio cuncta quȩ possidere usus sum in
hasbanie partib tradidissẽ. Quã obrẽ deuotis¬
simo mentis affectu omnẽ possessionem meam.
hereditatẽ scilicet parentum meoꝵ quicquid
habeo in hasbanio pago in loco qui uocat᷑ sarchin¬
nio suꝑ fluuio cysindria. ap̃sentis articulo diei
sc̃õ step hano rectoribq huius scẽ aeccłe in cõ¬
mutabili traditione condono. Confirmauit ꝗͥ

Expanded text:
tam remotis partibus nos visitasses? Num prospera tam remotis partibus nos visitasses? Num prospera cuncta in itinere aeciderunt?' Cui ille: 'Prospera', ait, 'omnia; sancti Stephani fultus suffragiis et sanctitatis vestrae orationibus adiutus, nullus contrarietatis evenit occursus. Causa autem meae parvitatis vos visitandi haec est: Ammonitus namque sum a sancto viro, coepiscopo videlicet vestro Rimaglio, Tungrensis urbis antistite, ut beatissimi Stephani limina, quae in hac urbe magnis virtutibus florent, appetissem et eidem primimartyri pro aeternae vitae consortio cuncta, quae possidere visus sum in Hasbaniae partibus, tradidissem. Quam ob rem devotissimo mentis affectu omnem possessionem meam, hereditatem scilicet parentum meorum, quicquid habeo in pago Hasbanio in loco qui vocatur Sarchinnio super fluvio Cysindria a praesentis articulo diei sancto Stephano rectoribusque huius sanctae ęcclesiae incommutabili traditione condono'. Confirmavit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis. statimq ut apꝓpinquauit ep̃o. ado¬
rauit eum ꝓnus interrã. Sẽs uͦ chlodulfus
festinanter deuauit eum. benedicensq illi ait
Propitius sit tͥ fili mi ds̃ altissimus. ipseq tri¬
buat tibi petitiones cordis tuĩ. Intutus aũt
rat enun ut suꝑius diximus uenerabilis Trudõ
nure pulcdritudinis donis ornatus. sapiens
uerbis morib maturus. corpore castus. ingenio
ualens. consilio firmus. sobrietate uigil: allo¬
quie dilcis. pietatt modestus. sapientia p̃ditꝰ
un aste repletus ueritate imbutius. religione
lindabilis. mente do cibilis. uultu amabilie.
prrdentia sfaibilis. orationi deditus. largiate
diras. hamiltat decorus. ohedientia n tirdus.
choruscabat in facie apsais. ut salomon ait. Sa¬
pientia hominis. lucet inuultu cus. Sapientiã
tifex. uirũ di his uerbis interrogare coepit.
Quȩ nã inquit fili carissime causa extint. ut de

Expanded text:
pontificis statimque, ut adpropinquavit episcopo, adopontificis statimque, ut adpropinquavit episcopo, adoravit eum pronus in terram. Sanctus vero Chlodulfus festinanter elevavit eum benedicensque illi ait: 'Propitius sit tibi, fili mi, Deus altissimus, ipseque tribuat tibi petitiones cordis tui'. Intuitus auteErat enim, ut superius diximus, venerabilis Trudo mirae pulchritudinis donis ornatus, sapiens verbis, moribus maturus, corpore castus, ingenio valens, consilio firmus, sobrietate vigil, alloquio dulcis, pietate modestus, sapientia praeditus, karitate repletus, veritate imbutus, religione laudabilis, mente docibilis, vultu amabilis, prudentia affabilis, orationi deditus, largitate clarus, humilitate decorus, oboedientia non tardus, piritus gratia coruscabat in facie ipsius, ut Salomon ait: Sapientia hominis lucet in vultu eius. Sapientiam tifex virum Dei his verbis interrogare coepit: 'Quaenam', inquit, 'fili karissime, causa extitit, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
eũ eustos p̃fatus aeccłȩ cum humilitate. & ait.
Ubi tue nanuitatis sumpsisti ex ordium frater.
alt unde iineris tui ut huc uenisses extrat
inceptio: Ad quẽ uir dĩ pudicitie & humi¬
litaris. spũ repletus. respondens ait. In hasba¬
nie partib ieȩ. exiguę natiuitatis locus agnoscitꝰ
indeq necessarie eause euentii cogente has
urãs temptaui adire metas. Obsecro itaq ca¬
ritatẽ tuã fr̃ ut beato chlodulfo ep̃o mee
paruitatis aduentũ in notescerȩ studeas. pos¬
tulans abeo ut suȩ sc̃itatis obtutib p̃sentari
merear. ut sibi mearũ necessitatũ causas osten¬
dere ualeã. Ille gͥ custos cum summa festina¬
tione nuntiauit. ep̃o quod talis uir dehasbanię
partib aduenisset. & sc̃ĩtatis illiꝰ eolloquium
postulassit. Ad quieuit aut̃ beatus pontifex p̃¬
cibus illius. atq statim precepit ut eadẽ hora
ipsius p̃sentaretur obtutib

Expanded text:
eum praefatus custos ęcclesiae cum humilitate et ait: eum praefatus custos ęcclesiae cum humilitate et ait: 'Ubi tuae nativitatis sumpsit exordium, frater, aut unde itineris tui, ut huc venisses, exstitit inceptio?' Ad quod vir Dei, pudicitiae et humilitatis spiritu repletus, respondens ait: 'In Hasbaniae partibus meae exiguae nativitatis locus agnoscitur, indeque, necessariae causae aeventu cogente, has vestras temptavi adire metas. Obsecro itaque karitatem tuam, frater, ut beato Chlodulfo episcopo meae parvitatis adventum innotescere studeas, postulans ab eo, ut suae sanctitatis obtutibus praesentari merear, ut sibi mearum necessitatum causas ostendere valeam'. Ille igitur custos cum summa festinatione nuntiavit episcopo, quod talis vir de Hasbaniae partibus advenisset et sanctitatis illius colloquium postulasset. Adquievit autem beatus pontifex precibus illius atque statim praecepit, ut eadem hora ipsius praesentaretur obtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃eiosissimus sanguis illius custoditur. quȩ euã
ouandaloꝵ tempore defendente diuina gra
& meritis scĩ martyris inmedio urbis incendie
sola illesa ꝑmansit. Quã cum ingressus eã
uenerabilis Trudo. cum maxcima humilitast
ꝓstrauit se cora. altari. deuorissimasq omil¬
potenti dño eum affluenti lacrimarii effusio¬
ne fudit p̃ces. inuocauitq etiã suffragium
beatissum stephani martyris ut oraniones
ipsius corã maiestate altissimi p̃ualerent. seq
cum omnib quȩ possederat deo et eodem
martyri xepĩ felicit obtulit hostiã indeliet¬
ut paulus ait uiuam . dõ placentem. Dum
aut uir dĩ ialla scã oratione dutissune per¬
seueraret. eustos deccłe diligerrissime cum
intuitus ẽ. Uidr eium into sio cieuotionis
batq sciscitari unde talis uir cum tanto fer¬
uore duuni amoris eocisteret. Tand ẽ gͦ erigenꝰ
se beatus trudo aboratione. madidũ lacrimis
extergere uultum coepit. Accessit aut̃ ad

Expanded text:
praetiosissimus sanguis illius custoditur, quae etiam praetiosissimus sanguis illius custoditur, quae etiam Wandalorum tempore, defendente divina gratia et meritis sancti martyris, in medio urbis incendio sola inlesa permansit. Quam cum ingressus esset venerabilis Trudo, cum maxima humilitate prostravit se coram altare devotissimasque omnipotenti Domino cum affluenti lacrimarum effusione fudit praeces. Invocavit etiam suffragium beatissimi Stephani martyris, ut orationes ipsius coram maiestate altissimi praevalerent, seque cum omnibus quae possiderat Deo et eodem martyri Christi feliciter obtulit, hostiam videlicetut Paulus ait, vivam, Deo placentem. Dum autem vir Dei in illa sancta oratione diutissime perseveraret, custos aecclesiae diligentissime eum intuitus ebatque sciscitari, unde talis vir cum tanto fervore divini amoris existeret. Tandem ergo erigens se beatus Trudo ab oratione, madidum lacrimis coepit extergere vultum. Accessit autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. At ille. fallaces ae temporales diuitias
ꝓet̃nis et quȩ fine carent diuitiis uendidit. &
in hac uita despectus eẽ ab hominib ñ erubeseit.
ut in eterna patria eorã immortali retribinto¬
re decorus apareat. Tune illi pueri simul ꝓstra¬
uerunt se ad pedes epi. ueniã abeo postulantes.
At ipse. Surgite inquit ꝓpituis sit uobis deus.
Cauete aut̃ ne ultra huiuscemodi crimen incur¬
ratis.
eatissimus gͦ trudo reuersus ẽ indomũ suã.
& p̃parauit cuncta quȩ necessaria illi erant
initinere. dimissisq omnib quȩ possidebat
felici gressu ꝓsperoq cursu mettensẽ urbe
petut. exemplũ patriarche abrahe gerens.
qui iubente dño excut de terra sua et de cog¬
natione & dedomo patris sui. Intrauit aut̃
beatus trudo dĩ famulis mettensẽ oppidum.
uenitq ad gloriosã aeccłam scĩ stephani pͥmi
martyris. in qua summa ut dignũ ẽ reuerentia

Expanded text:
potuit; at ille fallaces ac temporales divitias pro potuit; at ille fallaces ac temporales divitias pro aeternis et quae fine carent divitiis vendidit et in hac vita dispectus esse ab hominibus non erubescit, ut in aeterna patria coram inmortale retributore decorus appareat'. Tum illi pueri simul prostraverunt se ad pedes episcopi, veniam ab eo postulantes. At ipse ait: 'Surgite', inquid, 'propitius sit vobis Deus! Cavete autem, ne ultra huiuscemodi crimen incurratis'. 9. Beatissimus ergo Trudo reversus est in domum suam; praeparavit cuncta quae necessaria illi erant in itinere. Dimissis omnibus quae possidebat, felici gressu prosperoque cursu Metensem urbem petiit, exemplum patriarchae Abrahe gerens, qui, iubente Domino, exiit de terra sua et de cognatione et de domo patris sui. Intravit autem beatus Trudo Dei famulus Metensem oppidum venitque ad gloriosam ecclesiam sancti Stephani primi martyris, in qua cum summa, ut dignum est, reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
diens aut̃ uenerabilis pontifex illos hȩc apud
se conferentes. intellexit quod de beato trudo¬
ne hȩc dicerent. & in crepans eos eũ grauissi¬
mo obꝓbrio ait. Ue uobis inquit ffulti &
quiq interioris hominis pulchritudinẽ. et
ornatũ querit et non exterioris. scit. quia
diues ẽ uir iste qui usitauit nos immorta libꝰq
diumis ualde locuples. Dñs aut̃ cum illo ẽ.
& ipse dignatus ẽ hodie ꝑillũ nos uisitare.
Uos aut̃ obuestimentoꝵ ipsius qualitatẽ eum
uidicare putatis. ipse uero corã do melior nr̃i
ẽ. et meruit hodie uocẽ dñe audire consolantẽ
se. & pollicentẽ sibi adimplere omne desideriũ
dep̃ camini potius dnm omnipotentem ut per
merita illius de his ociosis uerbis tribuat uobis
uere indulgentiȩ fructum. Telatus ẽ namo
dñs erga seruos suos. et uindex ẽ oranium
inuiriarũ scõꝵ illius. H ic enim uir beatitu¬
dinẽ euangelicam felici iure adeptiis ẽ. de qua

Expanded text:
diens autem venerabilis pontifex illos haec apud diens autem venerabilis pontifex illos haec apud se conferentes, intellexit, quod de beato Trudone haec dicerent; increpans eos cum gravissimo obprobrio, ait: 'Vae vobis', inquit, 'stulti et quique interioris hominis pulchritudinem et ornatum querit et non exterioris, scit, quia dives est vir iste, qui visitavit nos, inmortalibusque divitiis valde locuples. Dominus autem cum illo est, et ipse dignatus est hodie per illum nos visitare. Vos autem ob vestimentorum ipsius qualitatem eum iudicare putastis; ipse vero coram Domino melior nostri est et meruit hodie vocem Domini audire consolantem se et pollicentem sibi adimplere omne desiderium depraecamini potius Dominum omnipotentem, ut per merita illius de his otiosis verbis tribuat vobis verae indulgentiae fructum. Zelatus est namque Dominus erga servos suos et vindex est omnium iniuriarum sanctorum illius. Hic enim vir beatitudinem euangelicam felici iure adeptus est, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
sibi intua hereditate ȩdificaturus esses. ao ab
illo tempore unicũ desiderium tium fuit.
ut sacras literas didicisses. Suscepit igit᷑ aep̃e
uotũ beniuolentiȩ tuȩ. tradetq tͥ desideriũ
eordis tia. tantum faẽ sicut precipio tibi
ut ꝑueniens ad mettensem oppidum postquã
scõ stephano tuã tradideris hereditate postu¬
les ap̃fato pontifice eiusde urbis ut studio
sacroꝵ apicum erudiat te. dabitq tibi dñs
gram in conspectu omnium uidentium te.
His & aliis plurimis sc̃ȩ exortationis uerbis suis
uir dĩ ammonitus ẽ ascõ remaclio hisq ex¬
pletis sẽs pontife benedicens eum dimis it
inpace.
ostquã aut̃ egressus ẽ beatus trudo a con¬
spectu pontificis. cȩperunt pueri asstantes
putas qualẽ iurũ honorauit hodie dominꝰ
nr̃. Honne pauꝑ ẽ qui tam despectis ues¬
timentis indutuf erat: Cur gͦ talẽ iurum
dominus nr̃ iucta se sedere precepit: Au¬

Expanded text:
sibi in tua hereditate aedificaturus esses, ac ab sibi in tua hereditate aedificaturus esses, ac ab illo tempore unicum desiderium tuum fuit, ut sacras litteras didicisses. Suscepit igitur Christus votum benivolentiae tuae tradetque tibi desiderium cordis tui; tantum fac, sicut praecipio tibi, et perveniens ad Metensem oppidum, postquam sancto Stephane tuam tradideris hereditatem, postula a praefato pontifice eiusdem urbis, ut studio sacrorum apicum erudiat te, dabitque tibi Dominus gratiam in conspectu omnium videntium te'. His et aliis plurimis sanctae exortationis verbis suis vir Dei ammonitus est a beato Rimaglio, hisque expletis, sanctus pontifex benedicens eum dimisit in pace. 8. Postquam autem egressus est beatus Trudo a conspectu pontificis, coeperunt pueri adstantes putas, qualem virum honoravit hodie dominus noster? Nonne pauper est, qui tam despectis vestimentis indutus erat? Cur ergo talem virum dominus noster iuxta se sedere praecepit?' Au
Abbreviated transcription (Latin):
luit osculari genua pontificis. At ille eleuauit
eum. et sibi pulcherrime libauit oscula pacis.
His rite ꝑ actis. addidit ueneranda memoria
Remaclius loqui ad piũ Trudonẽ. N on possũ
t inquit fili carissime celare uias tuas. nam
dñs mͥ dignatus ẽ ostendere omne quod te
oportet facere. Inclina gͥ aures tuas ad am¬
monitionẽ patris tui. uerbũ enĩ dñi factum ẽ
adme. ut ostendã tibi uiã salutis tuȩ ꝑ ge
g̾ fili mi feliciter ad chlodulfũ mettensis urbis
pontificẽ. omnẽq possessionẽ tuã & cuncta quȩ
habere uisus es in his partib ꝑmanus ipsius tra¬
de scõ stephano ꝓthomartyri xp̃i. facq illum
heredem tuȩ terrenȩ possessionis. ut ipsuis suffra¬
gantib meritis cho ereditariid̃ eius sis ingaudio
regni celestis. Reuelatum ẽ enim mͥ adnõ quia
uouens uoiusti uotum inpueritia tua. ut si forte
concedisset dñs manirȩ ętatis spacium aeccłam

Expanded text:
luit osculari genua pontificis. At ille elevavit luit osculari genua pontificis. At ille elevavit eum et sibi pulcherrimae libavit oscula pacis. His rite peractis, addidit veneranda memoria Rimaglius loqui ad pium Trudonem: 'Non possum tibi', inquit, 'fili karissime, celare vias tuas. Nam Dominus dignatus est ostendere mihi omne, quod te oporteat facere. Inclina igitur aures tuas ad admonitionem patris tui; verbum enim Domini factum est ad me, ut ostendam tibi viam salutis tuae. Perge igitur, fili mi, feliciter ad Chlodulfum Metensis urbis episcopum omnemque possessionem tuam et cuncta, quae habere visus es in his partibus, per manus ipsius trade sancto Stephano prothomartyri Christi facque illum heredem tuae terrenae possessionis, ut, ipsius suffragantibus meritis, cohereditarius eius sis in gaudio regni caelestis. Revelatum est enim mihi a Domino, quia vovens vovisti votum in pueritia tua, ut, si forte concedisset Dominus maturae aetatis spatium, ęcclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
iubilatio ꝑinfinita scła scłoꝵ. qui dignatus es
hodie nos uisitare ꝑ aduentum serui tui. Hoc¬
ait. conuersusq ad beatissimum Trudonẽ ait.
Benedictus esto fili mi dõ altissimo. ipseq ds̃ qͥ
direccit iter tuũ ad nos custodiat deinceps gres¬
sus tuos insemitis mandatoꝵ illius. detq tibi pro¬
pitiꝰ desideriũ animȩ tuȩ. & tribuat tͥ benignꝰ
petitionẽ cordis tui. His rite dictis sedit ponti¬
fex. statuitq beatũ Trudonẽ ad dexterã suã.
inmensoq gaudio repletus ait. Ecce quã bonũ
et quã iocundum habitare fr̃s in unũ.
It postquã hȩc scȩ salutationis uerba cessauert̃
& simul scĩ patres consederunt. coepit beatus
pontifex loqui ad uirũ dĩ et ait. Notũ tibi sit
fili mi quia exhac hora lege inuolabili filius
m̃s eris. & ego locum patris tui ꝑhenniter spi¬
rituali uire tenebo. Ut aut̃ hoc audiuit uir dĩ
inclinauit se humiliter grãs dõ referens et uo¬

Expanded text:
iubilatio per infinita secula seculorum, qui dignatus es iubilatio per infinita secula seculorum, qui dignatus es hodie nos visitare per adventum servi tui'. Conversusque ad beatissimum Trudonem ait: 'Benedictus esto, fili mi, Deo altissimo, ipseque Deus, qui direxit iter tuum ad nos, custodiat deinceps gressus tuos in semitis mandatorum illius detque tibi propitius desiderium animae tuae et tribuat tibi benignus petitionem cordis tui'. His rite dictis, sedit pontif ex statuitque beatum Trudonem ad dexteram suam, inmensoque gaudio repletus, ait: 'Ecce! quam bonum et quam iocundum habitare fratres in unum'. 7. At postquam haec sanctae salutationis verba cessaverunt, et simul sancti patres consederent, coepit beatus pontif ex loqui ad virum Dei et ait: 'Notum tibi sit, fili mi, quia ex hac hora lege inviolabili filius mihi eris, et ego locum patris tui perhenniter spiritali iure tenebo'. Ut autem hoc audisset vir Dei, inclinavit se humiliter; gratias Deo referens, vo
Abbreviated transcription (Latin):
Duscepite gͥ cũ cum omni diligentia et honore
& ad ducite adme. Illi uͦ pueri cũ festinatione
currentes obuiauerunt ei in ipso introitu portȩ
quȩ ducebat ad domũ ep̃i. cognoueruntq qđ
de illo dixisset pontifex. et statim suscepert̃ eũ
cũ summa ueneratione.
Pd ductus ẽ itaq beatus trudo inp̃sentiã pon¬
tificis. intuitus aut̃ eum benignissimꝰ Remacliꝰ
ilico surrexit. et occurrit ei inmedio pauimenti
domus suȩ. Pussimus uͦ famulus dĩ trudo nisus
ẽ ꝓstrare se ad pedes eius. Pontifex aut̃ cum
summa festinatione suscepit eum. et de osculans
ampleccatus ẽ illũ. & eoepit ꝓnimia exultatione
flere suꝑ collum ipsius. Cumq dutissime hoc
ageret & uterq uultum largifluis rius lacri¬
marum ob desiderium supernȩ patriȩ ubertim
madidasset. sc̃s pontifexe fari coepit. Benedictꝰ
es inquit dñẽ rex omnipotens. consolator omniũ
sꝑantium inte. Sit tibi dnẽ ilł ũ xp̃e laus &

Expanded text:
Suscipite igitur eum cum omni diligentia et honore Suscipite igitur eum cum omni diligentia et honore et adducite ad me'. Illi vero pueri cum festinatione currentes, obviaverunt ei in ipso introitu portae, quae ducebat ad domum episcopi, cognoveruntque, quod de illo dixisset pontifex; statim susceperunt eum cum summa veneratione. 6. Adductus est itaque beatus Trudo in praesentiam pontificis; intuitus autem eum benignissimus Rimaglius, ilico surrexit et occurrit ei in medio pavimenti domus suae. Piissimus vero famulus Dei Trudo nisus est prostrare se ad pedes eius. Pontifex autem cum summa festinatione suscepit eum et deosculans amplexatus est illum; coepit pro nimia exultatione flere super collum ipsius. Cumque diutissime hoc ageret, et uterque vultum largifluis rivis lacrimarum ob desiderium supernae patriae ubertim madidasset, sanctus pontifex fari coepit: ' Benedictus es', inquit, 'Domine rex omnipotens, consolator omnium sperantium in te. Sit tibi, domine Iesu Christe, laus et
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis trudo ualde. grãsq omnipotenti
dõ reddidit incorde suo. et apud se tacitus
admirans conferebat uerbum dñi ƿetite et
Addidit quoq iam dictus formosus uir. loqui
adeum. Surge inquit et uade ad beatum
remaeliũ tungressis urbis pontificẽ. ipse enĩ
ẽ haud longe hinc inuilla quȩ nuncupatur
septimburias. Illi nãq ostendit ds̃ omnia
quȩ te oportet facere. docebitq te uias tuas.
u uͦ fac omnia quȩ cumq dixerit tibi. dñs
aut̃ tecũ erit. et custodiet te in omnib iuis
tuis. Durrexcit itaq beatus trudo ualde
diluculo. ꝑterritus enim erat illa maxima
uisione. & uolens uelocuis sciscitare euentum
rti assumpsit setũ incomitatu duos pueros
es adiullã que dicit᷑ septimburias ꝑgere
puit. Tum aut̃ apꝓpinquaret domui in qua
pentifex eẽ udebat᷑. ammonuit ep̃s pueros
sues dicens. Occurrite uelocit᷑ uiro dĩ qui
ueni iusitare nos. ecce enim apꝓpinquat.

Expanded text:
venerabilis Trudo valde gratiasque omnipotenti venerabilis Trudo valde gratiasque omnipotenti Deo reddidit in corde suo et apud se tacitus admirans conferebat verbum domini Iesu, quAddidit quoque iam dictus formosus vir loqui ad eum: 'Surge', inquid, 'et vade ad beatum Rimaglium Tungrensis urbis pontificem; ipse enim est haud longe hinc in villa quae nuncupatur Septimburias. Illi namque ostendit Deus omnia, quae te oportet facere, docebitque te vias tuas. Tu vero fac omnia, quaecumque dixerit tibi. Dominus autem tecum erit et custodiet te in omnibus viis tuis'. Surrexit itaque beatus Trudo valde diluculo – perterritus enim erat illa maxima visione – voluit velocius sciscitare eventum rei, assumens secum in comitatum duos pueros, et ad villam quae dicitur Septimburias pergere coepit. Cum autem adpropinquaret domui, in qua pontifex esse videbatur, admonuit episcopus pueros suos, dicens: 'Occurrite velociter viro Dei, qui venit visitare nos; ecce enim adpropinquat!
Abbreviated transcription (Latin):
orationumq laborẽ paululũ somnii ꝓpt̃ insertã
humani generis naturã corpori concedisset.
apparuit ei uir formosissimus mirȩq pulchritu¬
dinis. angelico uultu indutus fulgentib uestimꝰ¬
tis stansq corã illo dicere coepit. Orationes tuę
& elemosinȩ fr̃ trudo quib magoꝑe desud asti.
acceptabiles sunt apud dm̃. A dimplebit itaq
pueritia tua. consolabiturq te creator omniũ
et dabit tibi desiderium cordis tui. Sapien¬
tia enim sua erudiet te. quia illã abeo postu¬
lasti. Docebit gͦ te omnia mandata sua. et p̃¬
cepta sua seribet intabulis cordis tui. Tu uͦ
deinceps docebis ppłm suũ. & ad dignũ sacer¬
dotale ꝑ uenies ministerium. Quia enim hoc
solum incessant᷑ ad nõ dep̃catus es. largiri dig¬
natus ẽ tͥ. Oratio enim uisti assidua multum
ualet apud dm̃. et p̃ces inportune et incessa¬
biles ascendunt adaures eus. Gauisus ẽ itaq

Expanded text:
orationumque laborem paululum somnii propter insertam orationumque laborem paululum somnii propter insertam humani generis naturam corpori concedisset, apparuit ei vir formosissimus miraeque pulchritudinis, angelico vultu, indutus fulgentibus vestimentis, stansque coram illo, dicere coepit: 'Orationes tuae et elemosinae, frater Trudo, quibus magnopere desudasti, acceptabiles sunt apud Deum. Adimplebit itaquepueritia tua, consolabiturque te creator omnium et dabit tibi desiderium cordis tui. Sapientia enim sua erudiet te, quia illam ab eo postulasti. Docebit ergo te omnia mandata sua et praecepta sua scribet in tabulis cordis tui. Tu vero deinceps docebis populum suum et ad dignum sacerdotale pervenies ministerium. Quia enim hoc solum incessanter a Domino depraecatus es, largiri dignatus est tibi. Oratio enim iusti assidua multum valet apud Deum, et praeces inportunae et incessabiles ascendunt ad aures eius'. Gavisus est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
nimiam abstinentiã et magnę religionis cultum
monachus exxisteret. Itaq gestum ẽ. ut in uno
eodẽq corpore geminã in dñe duceret uitam.
Audiuit enim ꝑmousen dnm̃ dicentẽ honora pa¬
trẽ tuũ et matrẽ tuã ut sis longeuus suꝑ t̾ra
quã dñs ds̃ tius dabit tibi. meminitq uerbũ
dñi dicentis nisi qui reliquerit patrem aut
matrẽ et cetera usq ꝓpt̃ nomen meũ. ñ potest
uir coartatus. et pietatis ministerium p̃bebet
parentib & igne diuini amoris suecensus absti¬
nentię et castitatis orationisq et assiduũ iugilia¬
rum et elemosinarum immortali dño repende¬
hoc postulabat adño ut sacras lnteras dise¬
ret. quatinus sub scȩ conuers. tionis habitu peh¬
modum soli dño militaret.
gitur lapsis scđm mortaliũ aeui subpitatonies
celerit̃ annis dignatus ẽ pius dnis respicere
deuotionẽ serui sui et frequentiũ gemitiuo
nocte dum sẽs uir post consuetum iugiliarũ

Expanded text:
nimiam abstinentiam et magnae religionis cultum nimiam abstinentiam et magnae religionis cultum monachus existeret. Itaque gestum est, ut in uno eodemque corpore geminam in Domino duceret vitam. Audivit enim per Moysen Dominum dicentem: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longevus super terram, quam dominus Deus tuus dabit tibi; meminitque verbum Domini, dicentis: Nisi qui reliquerit patrem aut matrem et cetera propter nomen meum, non potest  sanctus vir coartatus, et pietatis ministerium praebebat parentibus, et igne divini amoris succensus, abstinentiae et castitatis orationisque et assiduum vigiliarum et elemosinarum inmortali Domino rependehoc postulabat a Domino, ut sacras litteras disceret, quatinus sub sanctae conversationis habitu postmodum soli Domino militaret. 5. Igitur lapsis secundum mortalium aevi subputationem caeleriter annis, dignatus est pius Dominus respicere devotionem servi sui et frequentium gemituum nocte, dum sanctus vir post consuetum vigiliarum
Abbreviated transcription (Latin):
quiq uuenes coetane eius. hortabanturq eum
immo postu labant ut una cum illis ut mos est
regiis pueris uenandi exerceret ritum. Ille u
mentis intentionem un animiter in celestis parrie
amore roborans illoꝵ suggestioni animũ minime
subdebat. et cum illis adtale studium ñ iturum
ꝓfessurus ẽ. Cum gͥ hoc sepius ageretur & hea
pueri mentẽ nullis secularium uanitatum sordibꝰ
humana suggestio contaminare potuiss et. cȩper
p̃fati uiuenes despicere eum. & quasi degenere
estimare. Beatus uͦ trudo uelut lenis iacob habi¬
tabat intabernaculis. pietatisq ob sequia parm¬
tib sellerti cura et magna sollicitudine ad hibebat
seseq cotidie int̾ laicales habitus et scłaris uitę
tumultus in sc̃ẽ religionis cultu et mandatorũ
dñi obseruatione sumopere exercebat. ita ut
forinsecus obparentum pietatis obseruantiam
laicus appareret. intrinsecus uero corã dño ob

Expanded text:
quique iuvenes coetanei eius ortabanturque eum, quique iuvenes coetanei eius ortabanturque eum, immo postulabant, ut una cum illis, ut mos est regiis pueris, venandi exerceret ritum. Ille vero mentis intentionem unanimiter in caelestis patriae amore roborabat, illorum suggestioni animum minime subdidit et cum illis ad tale studium non iturum professus est. Cum igitur hoc sepius ageretur, et beati pueri mentem nullis secularium vanitatum sordibus humana suggestio contaminare potuerat, coeperunt praefati iuvenes despicere eum et quasi degenerem aestimare. Beatus vero Trudo velut lenis Iacob habitabat in tabernaculis pietatisque obsequia parentibus solerti cura et magna sollicitudine adhibebat seseque cotidie inter laicales habitus et secularis vitae tumultus in sanctae religionis cultu et mandatorum Domini observatione summopere exercebat, ita ut forinsecus ob parentum pietatis observantiam laicus appareret, intrinsecus vero coram Domino ob
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit indulgentię fructum. Audiuit enim
ꝓphetã dicentẽ. michi uindictã ego retribuam
dicit dñs. Retinuit quoq pauli apłi sententiã
dicentis. Noli unci amalo. sed uince in bono
malum. Illa uero statim ut uidit magnas deo
grãs agens ad pedes sc̃ĩ pueri ꝓstrata cecidit.¬
& sindonem qua induebatur suꝑ paulo ante
derisum expandit locum. et puerũ quem ante
illuserat simul cum loco magnis coepit honoribꝰ
uenerari. sicq gestum ẽ ut ꝓteruitas mulieris
ut dignum erat ab omnib illuderet᷑. et scĩ Tru¬
donis deuotio acunctis laudaret᷑.
rescebat aut̃ inbeati trudonis pectore simul cũ
Ucĩ corporis robore animi sobrietas. morũ con¬
stantia. stabilitas mentis. omniũq sc̃oꝵ copia
uirtutũ. Contigit aut̃ ut labentib secundũ
humanã consuetudinẽ annis. ses̃ puer ad adoles¬
centiȩ ꝑtingeret florem. Ueniebant itaq ad
eum ut erat nobilissima stirpe ꝓcreatus inclẏti

Expanded text:
praebuit indulgentiae fructum. Audivit enim praebuit indulgentiae fructum. Audivit enim prophetam dicentem: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus. Retinuit quoque Pauli apostoli sententiam, dicentis: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Illa vero statim, ut vidit, magnas Deo gratias agens, ad pedes sancti pueri prostrata cecidit et sindonem, qua induebatur, super paulo ante derisum expandit locum et puerum, quem ante inluserat, simul cum loco magnis coepit honoribus venerari. Sicque gestum est, ut protervitas mulieris, ut dignum erat, ab omnibus inluderetur et sancti Trudonis devotio a cunctis laudaretur. 4. Crescebat autem in beati Trudonis pectore simul cum sancti corporis robore animi sobrietas, morum constantia, stabilitas mentis omniumque sanctarum copia virtutum. Contigit autem, ut, labentibus secundum humanam consuetudinem annis, sanctus puer adolescentiae pertingeret florem. Veniebant itaque ad eum, ut erat nobilissima stirpe creatus, incliti
Abbreviated transcription (Latin):
illã mulierem digna ultione ꝑculit. Nã celeri
ultione ꝑ cussa ẽ. Obstupuit gͥ illa. magnisq
clamare uocib coepit. Heu inquit quȩ nam
sunt hȩ tenebrę quȩ circumeinxerunt me.
Num usquam presenti sole nox quem quã in uol¬
uit: His itaq clamorib et inmensis plangorib
uicini habitatores loci illius concursii ñ modico
uelocius affuerunt. eãq diligentius interrogauer̃
quid sibi acciderit ut his eos clamorib con¬
gregaret. Ast illa cum fletu et gemitu magno.
obiniuriã beati trudonis confessa ẽ sibi contin¬
gere cecitatem. Accersitus aut̃ sc̃s puer. celerit
ut facinus quod in se mulier ꝑ petrauerat elem̃t̃
indulgeret. et ꝓdelictis illius immortali dño
funderet preces. Ast ille miseđia motus cum
lacrimis ꝓmus interram omnipetentẽ dñm̃ ꝓ
illa dep̃catus ẽ. Statimq exaudiuit eum dñs.
& cecȩ mulieri amissum celeruis reddit usum.

Expanded text:
illam mulierem digna ultione perculit, nam celeri illam mulierem digna ultione perculit, nam celeri caecitate percussa est. Obstipuit igitur illa magnisque clamare vocibus coepit: 'Heu', inquid, 'quaenam sunt hae tenebrae, quae circumcincxerunt me? Num usquam praesente sole nox quenquam involvit?' His itaque clamoribus et inmensis plangoribus vicini habitatores loci illius concursu non modico velocius adfuerunt eamque diligentius interrogaverunt, quid sibi acciderat, ut his eos clamoribus congregaret. Ast illa cum fletu et gemitu magno ob iniuriam beati Trudonis confessa est sibi contingere caecitatem. Accersitus autem sanctus puer celeriter ut facinus, quod in se mulier perpetraverat, clementer indulgeret et pro delictis illius inmortali Domino funderet praeces. Ast ille, misericordia motus, cum lacrimis pronus in terram omnipotentem Dominum pro illa depraecatus est, statimque exaudivit eum Dominus et caecae mulieri amissum celerius reddidit visum.
Abbreviated transcription (Latin):
cubias flagranti animo p̃pararet᷑. quodã die
nimio feruore duuni amoris succensus. dum
incuiusdam agri planicie congeriẽ lapidũ
conspexisset. quoddã fundamentũ ad modũ
aeccłȩ ex eisdem lapidib puerili arte constru¬
ens preces omnipotenti dño fudit in eodem
loco uotũ q uouit dnõ qđ si ei spacia uitȩ
dedisset ut parentum suoꝵ heres extitiss&.
insua ꝓpria hereditate ȩccłam ȩdificaret.
Quã deuotionẽ aduuante dõ post plures
annos ad impleuit. Sed aniquus humani
generis hostis uotum beati pueri aspiciens.
more solito inuidens ingemuit. Contigit autẽ
ut quedam mulier ꝑ eundem transiret locum
in quo sc̃s trudo fundamentum basilicȩ statuit.
quam inuidus inimieus posse ꝓsternere facile
conspiciens. contra beatum puerum instigauit.
ula namq ilico dictum opus irridens ꝓcaciq uultu
aggrediens. nefandis calcibus lapides dispersit ꝑ
agrum. Sed dñs in uriã serui sui conspiciens.

Expanded text:
cubias flagranti animo properaret, quodam die cubias flagranti animo properaret, quodam die nimio fervore divini amoris succensus, dum in cuiusdam agri planitie congeriem lapidum conspexisset, quoddam fundamentum ad modum ęcclesiae ex eisdem lapidibus puerili arte construens, praeces omnipotenti Domino fudit in eodem loco votumque vovit Deo, quod, si ei spatia vitae dedisset, ut parentum suorum heres extitisset, in sua propria hereditate ęcclesiam aedificaret. Quam devotionem, adiuvante Deo, post plures annos adimplevit. Sed antiquus humani generis hostis, votum beati pueri aspiciens, more solito invidens ingemuit. Contigit autem, ut quaedam mulier per eundem transiret locum, in quo sanctus Trudo fundamentum basilicae statuit; quam invidus inimicus posse prosternere facile conspiciens, contra beatum puerum instigavit. Illa namque ilico dictum opus irridens procacique vultu adgrediens, nefandis calcibus lapides dispersit per agrum. Sed Dominus iniuriam servi sui conspiciens,