comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statuit castra. Multa secum quo iam iñ
ire ꝑgeret uoluenti: subiit animũ impe¬
tus. caput ipsum belli romam. petendi
Cuiꝰ rei semper cupite p̃termissam occasio¬
nem post cannensem pugnam ⁊ alii uul¬
go fremebant i ip̃e ñ dissimulabat. nec o¬
pinato pauore ac tumultu ñ ẽẽ de̾peran¬
dam aliqͣm partem urbis occupariposse
ei. Siroma in discrimine ẽẽt capuam ex¬
timplo omissuros aut ambos imꝑatores
romanos aut altm̃ exhis. Et si diuisissent
copias. utrumq infirmiorẽ factum. aut
sibi aut campanis benegerende reifortu¬
nam daturos eẽ Y na ea cura angebat ne
ubi abscessisset extimplo dederent᷑ campa¬
n: numidam ꝓmptum ad omnia au¬
denda donis ꝑlicit. ut literis acceptis sp̃e
transfuge castra romana ingressus. alt̾a
parte clam sapuam ꝑuadat. Litere aũt
erant ad hortatione plene: ꝓfectionem
suam que salutaris illis foret abstractu¬
ram ad defendendam romã ab oppug¬

Expanded text:
statuit castra. multa secum quonam inde statuit castra. multa secum quonam inde ire pergeret uoluenti subiit animum impetus caput ipsum belli Romam petendi, cuius rei semper cupitae praetermissam occasionem post Cannensem pugnam et alii fremebant et ipse non dissimulabat: necopinato pauore ac tumultu non esse desperandum aliquam partem urbis occupari posse, et si Roma in discrimine esset, Capuam extemplo omissuros aut ambo imperatores Romanos aut alterum ex iis; et si diuisissent copias, utrumque infirmiorem factum aut sibi aut Campanis bene gerendae rei fortunam daturos esse. una ea cura angebat ne ubi abscessisset extemplo dederentur Campani. Numidam promptum ad omnia audenda donis pellicit ut litteris acceptis specie transfugae castra Romana ingressus, altera parte clam Capuam peruadat. litterae autem erant adhortatione plenae: profectionem suam quae salutaris illis foret abstracturam ad defendendam Romam ab oppug
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumq initum finitumq ẽ antede¬
ditionẽ capue p̃lium fuit. Media tuticuꝰ
qui sũmus magistratus apud campanoᷤ
est. eo anno seppius lesuiserat: loco obseu¬
ro teninq fortuna ortus. Matrem eius
quondam ꝓpupillo eo procurantẽ fami¬
liarem ostentum cum respondisset ha¬
rupex sũmum quod eẽt imꝑiũ capue.
ꝑuenturũ ad eum puerũ nichil ad eam
spem ad agnoscentẽ dixisse ferunt noc
tu perditas res campanoꝵ nartas ubilum¬
mus honos ad filium meũ ꝑueniet. Ealu¬
oificatio uĩ ⁊ ip̃a in uerum uercit. Nam
cum fame ferroq urge̾nt᷑. nec spes ulla su
detrectantib lesius querendo desertam
ac ꝓditam a pͥmorib capuam sũmũ ma¬
gistratum ultimus omniũ cãpanoꝵ cepit.
Cecerum hannibal ut nec hostes elici am¬
pluis ad pugnam uidit. neq ꝑ castra eoꝵ
prumpiail capuam posse. ne suos quoq
cõmeatiis int̾cluderent noui consules ab¬
cedere in rito incepto ⁊ mouere acapua

Expanded text:
utcumque initum finitumque est, ante deutcumque initum finitumque est, ante deditionem Capuae proelium fuit. medix tuticus, qui summus magistratus apud Campanos est, eo anno Seppius Loesius erat, loco obscuro tenuique fortuna ortus. matrem eius quondam pro pupillo eo procurantem familiare ostentum cum respondisset haruspex summum quod esset imperium Capuae peruenturum ad eum puerum, nihil ad eam spem adgnoscentem dixisse ferunt: 'ne tu perditas res Campanorum narras, ubi summus honos ad filium meum perueniet.' ea ludificatio ueri et ipsa in uerum uertit; nam cum fame ferroque urgerentur nec spes ulla supdetractantibus, Loesius querendo desertam ac proditam a primoribus Capuam, summum magistratum ultimus omnium Campanorum cepit. ceterum Hannibal, ut nec hostes elici amplius ad pugnam uidit neque per castra eorum perrumpi ad Capuam posse, ne suos quoque commeatus intercluderent noui consules, abscedere inrito incepto et mouere a Capua
Abbreviated transcription (Latin):
profectum ratus ut ⁊ campani qͣm haud
multum in hanmbale presidii ẽẽt:⁊ ipse
hannibal sentiret. Cesa eo die. qui huiꝰpug¬
neauctores sunt octo milia hominũ dehã¬
nibalis exercitu. tria ex campanis tradunt.
signaq carthaginiensib qͥndecim ademp¬
ta duo de uiginti campanis. Apud aliosne¬
quaqͣm tantam molem pugne inueniri.
Plusq pauoris quam certaminis fuisse: cum
inoppinato incastra nomana numide. his¬
paniq cum elephantis inrupissent. elephã¬
ti ꝑ media castra uadentes. stragem taber¬
nacłoꝵ ingentisonitu ac fugam abrumpẽ¬
tium uincła iuim̃toꝵ facerent. fraudẽ qͦ su¬
ꝑ tumultũ adiectã ĩmissis ab hannibale
qui habuit aliquem gnari latine lingue
uberent consulũ u̾bis qm̃ amissa castra
eẽnt. ꝓ se quemq militũ in proximos mõ¬
tesfugere. S eam celeriter cognitam frau¬
dem opp̃ssamq magna cede hostium. E¬
lephantos igne castris exactos. hoc ultimy

Expanded text:
profectum ratus ut et Campani quam haud profectum ratus ut et Campani quam haud multum in Hannibale praesidii esset, et ipse Hannibal sentiret. caesa eo die, qui huius pugnae auctores sunt, octo milia hominum de Hannibalis exercitu, tria ex Campanis tradunt, signaque Carthaginiensibus quindecim adempta, duodeuiginti Campanis. apud alios nequaquam tantam molem pugnae inueni plusque pauoris quam certaminis fuisse, cum inopinato in castra Romana Numidae Hispanique cum elephantis inrupissent, elephanti per media castra uadentes stragem tabernaculorum ingenti sonitu ac fugam abrumpentium uincula iumentorum facerent; fraudem quoque super tumultum adiectam, immissis ab Hannibale qui habitu Italico gnari Latinae linguae iuberent consulum uerbis quoniam amissa castra essent pro se quemque militum in proximos montes fugere; sed eam celeriter cognitam fraudem oppressamque magna caede hostium; elephantos igni e castris exactos. hoc ultimum,
Abbreviated transcription (Latin):
hostib dedit. Ibi ꝑstragem iacentiũ elefã¬
toꝵ atrox edita cedes. Altera in parte castro¬
rum. iam impulsi erant. campani puni-¬
cumq presiduim: ⁊ sub ip̃a porta capue
que uulturnũ fert pugnabantur. neq
iam armati irrumpentib romans resi¬
stebant. quam quo ᷤ porta balistis c̾orpio¬
nib q instructa missilib proculhostes
arcebat. Et suppressit impetum romanoꝵ
uulnus imꝑtoris. appii claudii. cui suos
ante pͥma signa adhortanti sub leuo hu¬
mero sũmum pectus cesũ ictu ẽ. Magna
uis tñ hostium ante portam est cesa. Ce¬
teri trepidi inurbem compulsi. Et hanni¬
bal postqͣm cohortis hispanoꝵ stragem
iuidit sũmaq ui castra hosum defendi.
omissa oppugnatione recipere signa. ⁊ con¬
u̾tere agien peditum obiecto abtergo e¬
quitatu nehostis instaret cepit. Legionum
ardor ingens ad hostem insequendũ fuit.
flaccus receptui cani uissit. satis ad utrũq

Expanded text:
hostibus dedit; ibi per stragem iacentium elephanhostibus dedit; ibi per stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes. altera in parte castrorum iam impulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae quae Uolturnum fert pugnabatur; neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostes arcebat. et suppressit impetum Romanorum uolnus imperatoris Ap. Claudi , cui suos ante prima signa adhortanti sub laeuo umero summum pectus gaeso ictum est. magna uis tamen hostium ante portam est caesa, ceteri trepidi in urbem compulsi. et Hannibal postquam cohortis Hispanorum stragem uidit summaque ui castra hostium defendi, omissa oppugnatione recipere signa et conuertere agmen peditum obiecto ab tergo equitatu ne hostis instaret coepit. legionum ardor ingens ad hostem insequendum fuit: Flaccus receptui cani iussit, satis ad utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
tat ancipiti pugnam medios circumuentu¬
ram. Nauius ubi hec imꝑatoris dicta accepit.
secundi hastati signum ademptũ signifero
in hostesinfert: iacturũ ĩ mediõ eoᷤ minitãsin
se ꝓpere sequantur milites:⁊ partem capes¬
sant pugne. Ingens corpus erat.⁊ arma ho¬
nestabant. ⁊ sublatum alte signũ com̃terat
ad spectacłm ciues hostesq. Ceterum post¬
quam iam ad signa ꝑuenerat. hispanoꝵ
tum undiq ineum tragule comecte. ⁊ ꝓpe
tota in unũ acies ruerat. S neq multitu¬
do hostium. neq teloꝵ uis. arcere impetũ
eiꝰ uiripotuerunt. Et . in. attilius legatus pͥ¬
inipͥncipis ex eadẽ legione signum inferri
in cohortem hispanoꝵ coegit. Et qui castriᷤ
preerant .l. porcuislicinui. ⁊ .t. popilius le¬
gati. pro uallo acriter ꝓpugnant. elephan¬
tosq transgredientes in ip̃o uallo confici¬
unt. Quoꝵ corporib cum oppleta fossa eẽt.
uelut aggere aut ponte imecto transitũ

Expanded text:
tat ancipiti pugna medios circumuentutat ancipiti pugna medios circumuenturam. Nauius ubi haec imperatoris dicta accepit, secundi hastati signum ademptum signifero in hostes infert, iacturum in medios eos minitans ni se propere sequantur milites et partem capessant pugnae. ingens corpus erat et arma honestabant; et sublatum alte signum conuerterat ad spectaculum ciues hostesque. ceterum postquam iam ad signa peruenerat Hispanorum, tum undique in eum tragulae coniectae et prope tota in unum acies uersa; sed neque multitudo hostium neque telorum uis arcere impetum eius uiri potuerunt. et M. Atilius legatus primi principis ex eadem legione signum inferre in cohortem Hispanorum coepit; et qui castris praeerant, L. Porcius Licinus et T. Popillius legati, pro uallo acriter propugnant elephantosque transgredientes in ipso uallo conficiunt. quorum corporibus cum oppleta fossa esset, uelut aggere aut ponte iniecto transitum
Abbreviated transcription (Latin):
tu lune silenti nocte cieri solet edidit cla-¬
morem: ut aũteret etiam pugnantium
ammos. Campanos facile uallo appus ar¬
cebat. Maior uis ab altera parte. fuluium
hannibal ⁊ peni urgebant. legio ibi sexta
loco cessit. Qua pulsa: cohors hispanoꝵ cũ
trib elephantis usq ad uallum ꝑuasit. ru¬
peratq mediam aciem romanoꝵ.⁊ inan¬
cipiti spe acꝑiculo erat utrum in castra ꝑ¬
rumperet an includeret᷑ a suis. Quem pa¬
uorem legionis ꝑiculumq castroꝵ fuluiꝰ
ubi uidit : Q. nauiũ prioresq alios centu¬
rionum hortatur ut cohortem hostium
sub uallo pugnantem inuadant. In sũ¬
mo discimine rem u̾ti. Aut uiam dandã
hisẽẽ ⁊ minore conatu qͣm condensam a-¬
ciem irrupissent. in castra in rupturos.¬
aut conficiendos sub uallo eẽ. Nec mag¬
nicertaminis rem fore paucos eẽ ⁊ ab sius
interelisos que dum paueat romans int̃¬
rupta acies ideat᷑. ĩ si se utrũq in hostem ũ¬

Expanded text:
tu lunae silenti nocte cieri solet edidit clatu lunae silenti nocte cieri solet edidit clamorem ut auerteret etiam pugnantium animos. Campanos facile a uallo Appius arcebat: maior uis ab altera parte Fuluium Hannibal et Poeni urgebant. legio ibi sexta loco cessit; qua pulsa, cohors Hispanorum cum tribus elephantis usque ad uallum peruasit; ruperatque mediam aciem Romanorum et in ancipiti spe ac periculo erat utrum in castra perrumperet an intercluderetur a suis. quem pauorem legionis periculumque castrorum Fuluius ubi uidit, Q. Nauium primoresque alios centurionum hortatur ut cohortem hostium sub uallo pugnantem inuadant: in summo discrimine rem uerti; aut uiam dandam iis esse—et minore conatu quam condensam aciem rupissent in castra inrupturos—aut conficiendos sub uallo esse; nec magni certaminis rem fore; paucos esse et ab suis interclusos; et quae dum paueat Romanus interrupta acies uideatur, eam si se utrimque in hostem uer
Abbreviated transcription (Latin):
presidio inpulso cepisset. incircum seden¬
tes capuam se uertit. Premissis namq nũ¬
tiis capuam quo tempore castra romana
adgressurus ẽc̃t ut eodem: uilli aderupti¬
onem parati portis omnib sese effunde̾nt:
ĩgentem prebuit terrorem. Nam alia
parte ip̃e adortus ẽ. alia campani om̃s
equites peditesq: ⁊cum his punicum pre¬
sidium cui bostar ⁊ hanno preerãt erupit.
Romani ut in re trepida. ne ad unam con-¬
currendo partem aliquid indefensi relin-¬
querant. ita inter se copias partiti sunt.
Ap̃p̃. clauduis. campanis. fuluiꝰ hannibali
ẽ oppositus .C. nero ꝓ. p̃r. cum equitib sex
legionum uia q̃ suessulam fert .C. fuluiuᷤ.
flaccuᷤ legatus cum sociali equitatu consti¬
tit e regione uulturni amnĩ. Prelium ñ
soluto mͦ clamore ac tumultu ẽ ceptum.
s ad alium uiroꝵ equoꝵ armoꝵ q sonũ.
disposita in muris campanoꝵ in belł mul¬
titudo. tm̃ cum eris crepitu qualis in defec-¬

Expanded text:
praesidio ui pulso cepisset, in circumsedenpraesidio ui pulso cepisset, in circumsedentes Capuam se uertit, praemissisque nuntiis Capuam quo tempore castra Romana adgressurus esset ut eodem et illi ad eruptionem parati portis omnibus se effunderent, ingentem praebuit terrorem; nam alia parte ipse adortus est, alia Campani omnes, equites peditesque, et cum iis Punicum praesidium cui Bostar et Hanno praeerant erupit. Romani ut in re trepida, ne ad unam concurrendo partem aliquid indefensi relinquerent, ita inter sese copias partiti sunt: Ap. Claudius Campanis, Fuluius Hannibali est oppositus; C. Nero propraetor cum equitibus sex legionum uia quae Suessulam fert, C. Fuluius Flaccus legatus cum sociali equitatu constitit e regione Uolturni amnis. proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum; sed ad alium uirorum equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum imbellis multitudo tantum cum aeris crepitu qualis in defec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussum hostem equites inuecti fugam stra¬
gemq eoꝵ usq ad portas fecerunt. Indee¬
quitatu qͦ suꝑior roma res fuit. Intitutũ
ut uelites in legionib ẽẽnt. Auctorem pe¬
ditum equiti inmiscendoꝵ. centurionẽ qͥn¬
tũ innauiũ ferunt. honoriq idei apudĩ¬
peratorem fuisse. Cum in hoc statu ad ca¬
puam res ẽẽnt. hannibalẽ diu̾sum taren¬
tine archis potiunde capueq retinende tra¬
hebant cure. Uicit tñ respectus capue in
quam omniũ socioꝵ hostiumq conu̾sos
iudebat animos docum̃to future qualẽcũ¬
q euentũ defectio ab romanis habuisset.
Igitur magna parte impedim̃toꝵ relicta
inbrutiis. ⁊ omni grauiore armatu. cum
delectis peditum equitumq qͣm poterat
aptissimis ad maturandum iter in cam¬
paniam contendit. Secuti tñ tam raptĩ
euntem: tres et xxx. elephanti. In ualleoc¬
culta post tifata montem ĩminentẽ capu¬
e consedit. Adueniens cum castellũ galatiã

Expanded text:
perculsum hostem equites inuecti fugam straperculsum hostem equites inuecti fugam stragemque eorum usque ad portas fecerunt. inde equitatu quoque superior Romana res fuit; institutum ut uelites in legionibus essent. auctorem peditum equiti immiscendorum centurionem Q. Nauium ferunt honorique id ei apud imperatorem fuisse. cum in hoc statu ad Capuam res essent, Hannibalem diuersum Tarentinae arcis potiundae Capuaeque retinendae trahebant curae. uicit tamen respectus Capuae in quam omnium sociorum hostiumque conuersos uidebat animos, documento futurae qualemcunque euentum defectio ab Romanis habuisset. igitur magna parte impedimentorum relicta in Bruttiis et omni grauiore armatu, cum delectis peditum equitumque quam poterat aptissimus ad maturandum iter in Campaniam contendit; secuti tamen tam raptim euntem tres et triginta elephanti. in ualle occulta post Tifata, montem imminentem Capuae, consedit. adueniens cum castellum Calatiam
Abbreviated transcription (Latin):
Inita tandem ratio ẽ. ut quod uirib de¬
erat. arte equaretur. Ex omnib legioni¬
b electi sunt iuuenes. maxime uigore
ac leuitate corpoꝵ ueloces. Pis parmebre¬
uiores quam equestres. ⁊ septena iacula
quaternos longa pedes data. presixa fer¬
ro quale hastis uelitarib inest. Eos sin¬
głos in equos suos accipientes equites ad¬
siefecerunt. ⁊ uehie post sele. desilire ꝑnici¬
ter ubi datum signum eẽt. Postqͣm adsue¬
tudinem cotidiana satis intrepide fieri ui¬
sum ẽ: in campum qui medius inter castra
murumq erat. ad u̾sus instructos campa¬
noꝵ equites processert. Et ubi ad coniectũ
teli uentum ẽ. signo dato uelites desiliunt.
Pedestris inde acies ex equitatu repente in
hostium equites incurrit: iaculaq cũ im¬
petu alia suꝑ aliaͤ mittunt. quib pluri¬
mis in equos. uirosq passim comectis. ꝑ¬
multos uulnerauerunt. Pauoris tñ plusex
re noua atq inoppinata imectum ẽ. Et in

Expanded text:
inita tandem ratio est ut quod uiribus deinita tandem ratio est ut quod uiribus deerat arte aequaretur. ex omnibus legionibus electi sunt iuuenes maxime uigore ac leuitate corporum ueloces; eis parmae breuiores quam equestres et septena iacula quaternos longa pedes data, praefixa ferro quale hastis uelitaribus inest. eos singulos in equos suos accipientes equites adsuefecerunt et uehi post sese et desilire perniciter ubi datum signum esset. postquam adsuetudine cotidiana satis intrepide fieri uisum est, in campum qui medius inter castra murumque erat aduersus instructos Campanorum equites processerunt, et ubi ad coniectum teli uentum est signo dato uelites desiliunt. pedestris inde acies ex equitatu repente in hostium equites incurrit iaculaque cum impetu alia super alia emittunt; quibus plurimis in equos uirosque passim coniectis permultos uolnerauerunt; pauoris tamen plus ex re noua atque inopinata iniectum est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Id cum ꝑ litteras miserabiliter ꝓ fr̃ĩs capite
scriptas petisset fuluiꝰ. negassentq patres
.e. re .p. eẽ. abscedi acapua postqͣm dies co-¬
mitioꝵ aderat. cñi. fuluiꝰ exulatum tarqui¬
nios abiit. Id ei iustum exilium ẽẽ sciuit.
plebs. Inter hec uis omnis belli uersa in ca¬
puam erat. Obsidebatur tñ acrius quam
oppugnabatur. nec autẽ fam̃ tolerare ser¬
uitia ac plebs poterant. aut mittẽ nuntioᷤᷤ
ad hannibalem ꝑ custodias tam artas. In¬
uentus ẽ numida qui acceptis litteris eua¬
surum se professus prestaret promissũ.
ꝑ media romana castra nocte egressus spẽ ac¬
cendit campanis dum aliquid uirium
suꝑẽet ab omni parte eruptionẽ temp¬
tandi. Ceterum in multis certaminib
equestria prelia ferme prosꝑa faciebant.
Pedites superabant᷑. S neqͣquã tam le¬
tum iuncere. quam triste uinci ulla par¬
te erat ab obsesso ⁊ ꝓpe expugnato hoste.

Expanded text:
id cum per litteras miserabiliter pro fratris capite id cum per litteras miserabiliter pro fratris capite scriptas petisset Fuluius negassentque patres e re publica esse abscedi a Capua, postquam dies comitiorum aderat, Cn. Fuluius exsulatum Tarquinios abiit. id ei iustum exsilium esse sciuit plebs. inter haec uis omnis belli uersa in Capuam erat; obsidebatur tamen acrius quam oppugnabatur, nec aut famem tolerare seruitia ac plebs poterant aut mittere nuntios ad Hannibalem per custodias tam artas. inuentus est Numida qui acceptis litteris euasurum se professus praestaret promissum. per media Romana castra nocte egressus spem accendit Campanis dum aliquid uirium superesset ab omni parte eruptionem temptandi. ceterum in multis certaminibus equestria proelia ferme prospera faciebant, pedites superabantur; sed nequaquam tam laetum uincere quam triste uinci ulla parte erat ab obsesso et prope expugnato hoste.
Abbreviated transcription (Latin):
aut pauorem facere. bis est acusatus pe¬
cuniaq an quisitũ tertio testib datiscũ
p̃terquam quod omnib probris onera.¬
batur. uirati ꝑmulti dicerent. fuge pauo¬
risq initium ap̃tore ortum. ab eo deser-¬
tos milites cum haud uanũ timorẽ uocis
crederent terga dedisse. tanta ira accensa
ẽ. ut capite an quirendũ contio succlama¬
ret. De eo qͦ nouum certam̃ ortum. Nam.
cum bis pecunia anquisisset. tertio capi¬
tis se anquirere dicerent. tr pt. appellati.
college negarunt se inmora eẽ quominꝰ
quodei morte maioy ꝑmussumẽt. seu legi¬
b seumorib mallet anquireret. quo ad uł
capitis uł pecunie uidicasset priuato tum
sempronius uł duellionis se uidicare. cñi.
fuluio dixit. diemq comitiis. ab .c. capur¬
nio. pr̃. urbis petit. Inde alia spes ab reo
temptata est. si adeẽ uditio. qͥntus fuluiꝰ
sr̃ posset. florens tum ⁊ fama rerum gesta¬
rum ⁊ propinqua spe capue potiunde.

Expanded text:
aut pauorem facere. bis est accusatus peaut pauorem facere. bis est accusatus pecuniaque anquisitum. tertio testibus datis cum, praeterquam quod omnibus probris onerabatur, iurati permulti dicerent fugae pauorisque initium a praetore ortum, ab eo desertos milites cum haud uanum timorem ducis crederent terga dedisse, tanta ira accensa est ut capite anquirendum contio succlamaret. de eo quoque nouum certamen ortum; nam cum bis pecunia anquisisset, tertio capitis se anquirere diceret, tribuni plebis appellati collegae negarunt se in mora esse quo minus, quod ei more maiorum permissum esset, seu legibus seu moribus mallet, anquireret quoad uel capitis uel pecuniae iudicasset priuato. tum Sempronius perduellionis se iudicare Cn. Fuluio dixit, diemque comitiis ab C. Calpurnio praetore urbano petit. inde alia spes ab reo temptata est, si adesse in iudicio Q. Fuluius frater posset, florens tum et fama rerum gestarum et propinqua spe Capuae potiundae.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm hostis exitalia decesserit: ⁊ hoc idem in .cñ.
fuluii legionib nuꝑ decretum: cñ fuluio su¬
gam exprelio ip̃ius temeritate comisso impu¬
nitameẽ. ⁊ eum inganea lustrisq ubi uiuen¬
tam egerit. senectutem aucturum. milites qͥ
nichil aliud percaui̾nt qͣm quod imꝑatoris
mimosam pati militiam. ad eo imparem lib̃¬
tatem rome. diti ac pauꝑi. honorato. atq in¬
honorato eẽ. Reus ab se culpam in milites tͣns
ferebat: eosferociter pugnam poscentes pro¬
ouctos in aciem non eo quo uoluerint. qͥa
serum diei fu̾it. s postero die ⁊ tempore et
loco eque instructo seu famam. seu uim ho¬
stium ñ sustinuisse. cum effuse om̃s fugerent.
seqͦ turba ablatum ut uarronem cannen-¬
si pugna ut multos alios imꝑatores. Quid
sua remedio publitis cladib futura ẽẽ po¬
tuisset: ñ se inopia cõm̃tus. ñ in loca iniqua¬
te habuisse. suum cuiq ingeniũ. audatiã

Expanded text:
quam hostis ex Italia decesserit, et hoc idem in Cn. quam hostis ex Italia decesserit, et hoc idem in Cn. Fulvi legionibus nuper decretum, Cn . Fulvio fugam ex proelio ipsius temeritate commisso impunitam esse, et eum in ganea lustrisque, ubi iuventam egerit, senectutem acturum, milites qui nihil aliud peccaverint quam quod imperatoris miniosam pati militiam. adeo imparem libertatem Romae diti ac pauperi, honorato atque inhonorato eferebat: eos ferociter pugnam poscentes, productos in aciem non eo quo uoluerint, quia serum diei fuerit, sed postero die, et tempore et loco aequo instructos, seu famam seu uim hostium non sustinuisse. cum effuse omnes fugerent, se quoque turba ablatum, ut Uarronem Cannensi pugna, ut multos alios imperatores. qui sua remedio publicis cladibus futura esset, potuisse? non se inopia commeatus non in loca iniqte habuisse: suum cuique ingenium audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
dio sociis hostib terrori ẽẽnt. cum ad bene¬
uentum aliasq urbes eos uelut e faucib
hannibalis ereptos ppͦ .r. restituisiet: cñ. ful¬
uium quiritiũ romanoꝵ exercitum hone¬
ste genitos lib̾aliter educatos. seruilib utiis
imbuisse: Ergo effecisse ut feroces ⁊ inquieti
inter socios. ignaur ⁊ imbelles inter hostes
eẽnt. nec impetum mͦ penoꝵ. s ne clamorẽ
quidem sustinere possent. nechercule mirũ
ẽẽ milites in acie. cum pͥmus omniũ impe-¬
rator fugeret. magis mirari se aliquos stanteᷤᷤ
cecidisse: ⁊ ñ om̃s comites. cñ fuluii fuisse pa¬
uoris acfuge.c. flaminiũ .l. paulum. bpo¬
stumium. cñ ac .p. scipiones cadere in acie
maluisse qͣm deserere circumuentos exerci¬
tus. Cñ fuluiũ. ꝓpeunũ nuntiũ deleti exer¬
citus romam redise. facinus indignum ẽẽ:
canmensem ȩrertitum quoder acie figerit in
siciliam deportatum neprius iñ dimittatur.

Expanded text:
dio sociis, hostibus terrori essent; Cumas, Benedio sociis, hostibus terrori essent; Cumas, Beneventum aliasque urbes eos velut e faucibus Hannibalis ereptas populo Romano restituisse: Cn . Fulvium Quiritium Romanorum exercitum, honeste genitos, liberaliter educatos servilibus vitiis imbuisse. ergo effecisse ut feroces et inquieti inter socios, ignavi et inbelles inter hostes essent, nec impetum modo Poenorum, sed ne clamorem quidem sustinere possent. nec hercule mirum esse cessisse milites in acie, cum primus omnium imperator fugeret: magis mirari se aliquos stantis cecidisse, et non omnes comites Cn. Fulvi fuisse pavoris ac fugae. C. Flaminium, L. Paulum, L. Postumium, Cn. ac P. Scipiones cadere in acie maluisse quam deserere circumventos exercitus: Cn . Fulvium prope unum nuntium deleti exercitus Romam redisse. facinus indignum esse Cannensem exercitum, quod ex acie fugerit, in Siciliam deportatum, ne prius inde dimittatur
Abbreviated transcription (Latin):
agendum cum tribums plebis ẽ prino quaꝙ
tempore ad plebem ferrent. quem cum imꝑio
mutti placeret in hispaniam ad eum exercitũ.
cui. cñ scipio imꝑator p̃fuisset. La rescum tri¬
bums acta ꝓmulgataq ẽ: s aliud certamen
occupauerat animos .C. sempronius plesus die
dicta. cñ fuluium. obexercitum mnapulia a¬
missum in contionib uerabat. multa impe¬
ratoris temĩtate atq inscitia exercitum in lo¬
cum precipitem produrisse dictitans. nemi¬
nem p̃t̾. cñ. fuluium ante corrupisse omĩ¬
b uitiis legiones suas quã proderet. Itaq
uere dici posse. prius eos ꝑisse. qͣm uderent
hostẽ. nec ab hannibale s ab imꝑatore suo
uicꝰtos eẽ. Neminem cum suffragium ineat.
satis cernere cui imꝑium. cui exercitum per¬
cum ei seruoꝵ erercitus datus eẽt. breui effe¬
cisse disciplina atq imꝑio ut nemo eoꝵ gene¬
ris aut sanguinis sui memor in acie ẽẽt p̾si¬

Expanded text:
agendum cum tribunis plebis esse, primo quoque agendum cum tribunis plebis esse, primo quoque tempore ad plebem ferrent quem cum imperio mitti placeret in Hispaniam ad eum exercitum cui Cn. Scipio imperator praefuisset. ea res cum tribunis acta promulgataque est; sed aliud certamen occupauerat animos. C. Sempronius Bldicta Cn. Fulvium ob exercitum in Apulia amissum in contionibus vexabat, multos imperatores temeritate atque inscitia exercitum in locum praecipitem praeeipitem perduxisse dictitans, neminem praeter Cn. Fulvium ante conrupisse omnibus vitiis legiones suas quam proderet. Itaque vere dici posse prius eos perisse quam viderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo victos esse. neminem , cum suffragium ineat, satis cernere cui imperium, cui exercitum percum ei servorum exercitus datus esset, brevi effecisse disciplina atque imperio ut nemo eorum generis ac sanguinis sui memor in acie esset, praesi
Abbreviated transcription (Latin):
ferretur. res geste magnifice senatui uise. Titu¬
lus honoris quod imꝑio ñ ppłi uissu ñ ex auc¬
toritate patrum dato ꝓp̃tore senatiu scripserat.
magnã partẽ hõminũ offendebat. Riem ma-¬
li exempli ẽẽ imꝑatoreᷤᷤ legi ab exercitib:⁊ sol¬
lenne auspiciatoꝵ comitioꝵ in castra ⁊ piñ¬
tias procul ab legib magistratibq ad mili¬
tarem temeritatẽ transferri. Et cum quidã¬
aliqͣm referendum ad senatũ censerent. me¬
lius uisum differri eam consultationẽ do¬
nec ꝓficiscerent᷑ equites qui a martio lite¬
ras attulerant. Rescribi de frum̃to ⁊ uesti¬
m̃tis exercitus placuit. eam utramq rem cu¬
re fore senatui adscribi. aũt ꝓ p̃tore .l. mar¬
tio ñ placuit. neid ip̃m quod consultatiõi
reliquerant: ꝓ preuidicato ferret. dimissis
equitib. denulla re prius consules retuleĩt
Omniumq in unũ sententie congruebãt

Expanded text:
ferretur, res gestae magnificae senatui uisae: tituferretur, res gestae magnificae senatui uisae: titulus honoris, quod imperio non populi iussu, non ex auctoritate patrum dato 'propraetor senatui' scripserat, magnam partem hominum offendebat: rem mali exempli esse imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et prouincias procul ab legibus magistratibusque ad militarem temeritatem transferri. et cum quidam referendum ad senatum censerent, melius uisum differri eam consultationem donec proficiscerentur equites qui ab Marcio litteras attulerant. rescribi de frumento et uestimentis exercitus placuit eam utramque rem curae fore senatui; adscribi autem 'propraetori L. Marcio ' non placuit, ne id ipsum quod consultationi reliquerant pro praeiudicato ferret. dimissis equitibus, de nulla re prius consules rettulerunt, omniumque in unum sententiae congruebant
Abbreviated transcription (Latin):
pleret de legionib quib .p. cornelius. ꝓ. p̃ r.
in sicilia preẽet. dum ne quẽ militem lege¬
ret ex eo numero quib senatus missionẽm¬
reditum q in patnam negaslet añ belli finẽ
C. pupio cui sicilia euenerat. due legiones qͣs
.p. cornelius habuisset decrete. ⁊ supplem̃tum
de exercitu. cñ fuluii. qui priore anno in apu¬
lia fede cesus fugatus q erat. Huic generi mi¬
litum senatus eundem quem cannensib fi¬
nem statuerat militie. Additum etiam utro¬
rumq ignominie ẽ. ne in oppidis hiberna¬
rent. neue hiberna ꝓpius ullam urbem decẽ
milib passuum edificarent .L. cornelio in
sardinia due legiones date.quib.q. mutus
prefuerat. supplem̃tum si opus eẽt consules
scribere uissi . Totacilio.⁊ .m. ualerio sicilie
nib habebant naues. Trib ⁊ .xx. legionib ro¬
manis eo anno bellum terra mariq ẽgestũ.
pͥncipio euis anni cum de littĩs. L martii re¬

Expanded text:
pleret de legionibus quibus P. Cornelius pro praetore pleret de legionibus quibus P. Cornelius pro praetore in Sicilia praeesset, dum ne quem militem legeret ex eo numero quibus senatus missionemreditumque in patriam negasset ante belli finem. C. Sulpicio cui Sicilia euenerat duae legiones quas P. Cornelius habuisset decretae et supplementum de exercitu Cn. Fului , qui priore anno in Apulia foede caesus fugatusque erat. huic generi militum senatus eundem, quem Cannensibus, finem statuerat militiae. additum etiam utrorumque ignominiae est ne in oppidis hibernarent neue hiberna propius ullam urbem decem milibus passuum aedificarent. L. Cornelio in Sardinia duae legiones datae quibus Q. Mucius praefuerat; supplementum si opus esset consules scribere iussi. T. Otacilio et M. Ualerio Siciliaenibus habebat naues. tribus et uiginti legionibus Romanis eo anno bellum terra marique est gestum. principio eius anni cum de litteris L. Marci re
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ. fuluius. centimalus . p. sulpiciꝰ.
galba. consules. cum idib mar¬
tiis magistratum inissent: sena¬
tum capitolium uocato de re .p.
de administratione belli de prouintiis exer¬
citibq: patres consuluerunt .Q. fuluio. ap̃p.
claudio. prioris anni consulib ꝓrogatum
imꝑium est. atq exercitus quos habebant.
decreti. adiectumq ne acapua quam obsi¬
debant abscederent pͥusqͣm oppugnassent
eam. Tum cura maxime intentos habebat
romanos ñ abira tantum que in nullam
umqͣm ciuitatem iustior fuit. quam quod
urbs tam nobilis ac potens sicut defectione
sua traxerat aliquot ppłos. ita recepta incli¬
natura rursus animos uidebatur. ad uetĩs
imꝑii respectum. Et pretorib prioris anni
.m. uinio etruria : p. sempronio gallia cum
binis legionib quã habuerant ꝓrogatum
est imꝑium. Progatum ⁊ .in. marcello ut ꝓ
consule in sicilia reliquas belli ꝑficeret. Po ex̃¬
citu quẽ haberet si supplem̃to opus eẽt. sup¬

Expanded text:
n. Fuluius Centumalus P. Sulpicius Galba consules cum idibus Martiis magistratum inissent, senatu in Capitolium uocato, de re publica, de administratione belli, de prouinciis exercitibusque patres consuluerunt. Q. Fuluio Ap. Claudio , prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua quam obsidebant abscederent priusquam expugnassent. ea tum cura maxime intentos habebat Romanos, non ab ira tantum, quae in nullam unquam ciuitatem iustior fuit, quam quod urbs tam nobilis ac potens, sicut defectione sua traxerat aliquot populos, ita recepta inclinatura rursus animos uidebatur ad ueteris imperii respectum. et praetoribus prioris anni M. Iunio in Etruria, P. Sempronio in Gallia cum binis legionibus quas habuerant prorogatum est imperium. prorogatum et M. Marcello , ut pro consule in Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu quem haberet: si supplemento opus esset, sup
Abbreviated transcription (Latin):
acolloquio extimplo in eum armaremurab
hopitalim̃sa uirgiis. ad qͣm tertiꝰ campanoꝵ ad¬
hibitus es ab hannibale ut eam ip̃am m̃sam
cruentares hospitis sanguine. Hannibalem
pat̃ filio meo potiu placare filium hanniba¬
h ñ possũ: s sinich scĩ ñ fides ñ religio ñ pie¬
tas aucloeant infanda siñ ꝑniciem nobcũ sele
ferunt. Unus ad gressurꝰẽ hannibalem quid illa
turba tot lib̃oꝵ seruoꝵ ꝙ quid in unum intẽ¬
ti omniũ ocłi. quid tot dextre torpescent in am̃¬
tia illa uuultum ip̃ius hannibał quem armati

Expanded text:
a conloquio, extemplo in eum armaremus? ab a conloquio, extemplo in eum armaremus? ab hospitali mensa surgis, ad quam tertius Campanorum adhibitus es ab Hannibale,—ut eam ipsam mensam cruentares hospitis sanguine? Hannibalem pater filio meo potui placare, filium Hannibali non possum? sed sit nihil sancti, non fides, non religio, non pietas; audeantur infanda, si non perniciem nobis cum scelere ferunt. unus adgressurus es Hannibalem? quid illa turba tot liberorum seruorumque? quid in unum intenti omnium oculi? quid tot dextrae? torpescent in amentia illa? uoltum ipsius Hannibalis, quem armati
Abbreviated transcription (Latin):
sum patrem cͣlauium ex aconuiuio egressum
secutus filiꝰ uͥ insecretum hortuserat postitiis e¬
dium partib ꝑuenerũt. Consilium inquit.
ad fero pater quo ñ uenia solum peccati qd̃ feci¬
mus ad hannibalem impetrari ab romanis.
s in multo maiore dignitate ⁊ gr̃a simus campa¬
ni quam uiqͣm fuimus. cum mirabundꝰ pat̃
quidnam id eẽt consilii quereret: toga reiecta
ab umero latus succincꝰtum gladio nudat. Iam¬
ego inquit sanguine hannibał santiam roma¬
num fedus. Te id pͥus scire uolui. si forte ad eẽ dũ
facinus patrat᷑ malles. Que ubi uidit au di-¬
uit.q senex. uelut siam agendis interque au¬
diebat interẽẽt: cũ metu ꝑego te inquit fili q̃¬
cumq uira lib̾os uingunt parentib. p̃cor q̃soq
ne ante ocłos patris facẽ ⁊ patiomnia infanda
ueł. pauce hore sunt. intra qus iurantes per
quicquid dõꝵ ẽ dextre dextras uingentes fidẽ
obtrinximus. ut sacrata fide mane digressi

Expanded text:
su patrem Calavium ex convivio egressum su patrem Calavium ex convivio egressum secutus filius, ubi in secretum—hortus erat posticis aedium partibus—pervenerunt, consilium inquit adfero, pater, quo non veniam solum peccati, quod defecimus ad Hannibalem, impetraturi ab Romanis, sed in multo maiore dignitate et gratia simus Campani quam umquam fuimus futuri. cum mirabundus pater quidnam id esset consilii quaereret, toga reiecta ab umero latus succincego' inquit 'sanguine Hannibalis sanciam Romanum foedus. te id prius scire uolui, si forte abesse, dum facinus patratur, malles.' quae ubi uidit audiuitque senex, uelut si iam agendis quae audiebat interesset, amens metu 'per ego te' inquit, 'fili, quaecumque iura liberos iungunt parentibus, precor quaesoque ne ante oculos patris facere et pati omnia infanda uelis. paucae horae sunt intra quas iurantes per quidquid deorum est, dextrae dextras iungentes, fidem obstrinximus—ut sacratas fide manus, digressi
Abbreviated transcription (Latin):
lium iuuenẽ adduxit abstractum a se cum¬
detio ait latere. cum quo ferocissime ꝓ roma¬
na societate adu̾suspunicũ fedus steterat nec
eum aut inclinata in partem alteram ciui¬
tas. aut pat maiestas sententia depulerat.
huic tum pater uiuem hannibalẽ dep̃cando
magis qͣm purgando placauit uftisq pa¬
tas precib lacrimisqꝓ etiam ad cenam eum cũ
patre uocari uissit. cui conuiuio neminẽ cam¬
panũ p̃ter qͣm hospitesiii belliumq tauream.
insignem bello uirũ adhibiturus erat. Fpula¬
ri ceperunt de die ⁊ coniuuiũ ñ exmore puni¬
co aut militari disciplina eẽ. s ut inciuitate at¬
q etiam mͦ dui adusarios omnib uoluptatũ¬
um in lecebris instructum unus nec dñoꝵ in¬
uitatione nec ip̃iꝰ int̾dum anniliꝰ calauii filius
ꝑ holla uintim potui ip̃e qͦ ualitudinem ex¬
cusans patri. animi quoq eius aut mirabi¬
lem ĩter turbationẽ causa ante soł ferme occa¬

Expanded text:
lium iuuenem adduxit abstractum ab lium iuuenem adduxit abstractum ab Deci Magi latere, cum quo ferocissime pro Romana societate aduersus Punicum foedus steterat, nec eum aut inclinata in partem alteram ciuitas aut patria maiestas sententia depulerat. huic tum pater iuueni Hannibalem deprecando magis qtris precibus lacrimisque etiam ad cenam eum cum patre vocari iussit, cui convivio neminem Campanum praeterquam hospites Vibelliumque Tauream, insignem bello virum, adhibiturus erat. epulari coeperunt de die, et convivium non ex more Punico aut militari disciplina esse sed, ut in civitate atque etiam domo diti ac luxuriosa, omnibus voluptatium inlecebris instructum. unus nec dominorum invitatione nec ipsius interdum Hannibalis Calavius filius perlici ad vinum potuit, ipse valetudinem excusans, patre animi quoque eius haud mirabilem perturbationem causante. solis ferme occa
Abbreviated transcription (Latin):
gib ac lib̾is obuiam irent hannibali. Ab uniũ¬
sis id ñ obedient mͦ s enixe fauore etiam uulgri
studio uisendi tot iam uictoriis clarum im¬
patorem factum ẽ. Decius magius nec obuiam
ẽgressus ẽ. nec quo timorem aliquem ex consci-¬
entia significare posset: priuatim se tenuit info-¬
ro cum filio dientib q paucis ociose mambu¬
lauit. Trepidante tota ciuitate ad excipiendũ
penum uisendum q hannibal ingressus urbẽ
senatum extimplo postulat. Precantib q inde
pͥmorib campanoꝵ nequid eo die sero gere-¬
ret. diemq ut ip̃e aduentu suo festum letus
aclibens celebraret: quamqͣm p̃ceps ingenio
in iram erat: tamen nequid in pͥncipio nega¬
ret usendam urbem magnam partem d̾ei¬
t consumpsit. deu̾satus ẽ apud nĩmos celetes
stheniũ pacuuñq inclitos nobilitate ac di¬
uitiis. Fopacuuiꝰ. calauiꝰ de quo dictum ẽ. pͥn¬
ceps factionis eiusque traxãt rem ad penos. si¬

Expanded text:
gibus ac liberis obuiam irent Hannibali. ab uniuegibus ac liberis obuiam irent Hannibali. ab uniuersis id non obedienter modo sed enixe, fauore etiam uolgi et studio uisendi tot iam uictoriis clarum imperatorem, factum est. Decius Magius nec obuiam egressus est nec, quo timorem aliquem ex conscientia significare posset, priuatim se tenuit; in foro cum filio clientibusque paucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hannibal ingressus urbem senatum extemplo postulat, precantibusque inde primoribus Campanorum ne quid eo die seriae rei gereret diemque ut ipse, aduentu suo festum, laetus ac libens celebraret, quamquam praeceps ingenio in iram erat, tamen, ne quid in principio negaret, uisenda urbe magnam partem diei consumpsit. deuersatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuuiumque, inclitos nobilitate ac diuitiis. eo Pacuuius Calauius , de quo ante dictum est, princeps factionis eius quae traxerat rem ad Poenos, fi
Abbreviated transcription (Latin):
bam dominationẽ miserabilem q tarentinoꝵ
seruitutẽ exempla referens. pͥmo ne reciꝑetur
presidium palam uociferatus ẽ: demñ ut recep¬
tum aut eiceret᷑ aut simalum facinus quod
auetustissimis sociis consanguineis q defecis¬
sent. forti ac memorabili facinore purgare uel¬
lent. ut interfecto punico p̃sidio restituerent
romanisse. Hec nec eñi occulta agebant᷑. cum¬
relata hamibali cẽnt pͥmo misit qͥuocarent
magiũ ad sescincastra. Dem̃ cum is ferociter ne-¬
gasset seiturum. nec enim hannibali uis ẽẽ in
tiuem campanum concitatus ira penus: comp̃¬
hendendihominẽ uĩctum q adtrahi ad se uis¬
sit. Ueritus dem̃ nequidinterum tumultus.
atq excitatione animoꝵ inconsulti certami¬
nis oriret᷑. ip̃e p̃misso nuntio ad mariumblosiũ
p̃torem campanum postero die secapue futur̃
ꝓficiscitur e castris cum modico p̃sidio. Marius
contione ad uocata edicit ut frequentes ẽ ꝯiu¬

Expanded text:
bam dominationem miserabilemque Tarentinorum bam dominationem miserabilemque Tarentinorum seruitutem exempla referens, primo ne reciperetur praesidium palam uociferatus est, deinde ut receptum aut eiceretur aut, si malum facinus quod a uetustissimis sociis consanguineisque defecissent forti ac memorabili facinore purgare uellent, ut interfecto Punico praesidio restituerent Romanis se. haec— nec enim occulta agebantur—cumrelata Hannibali essent, primo misit qui uocarent Magium ad sese in castra; deinde, cum is ferociter negasset se iturum nec enim Hannibali ius esse in ciuem Campanum, concitatus ira Poenus comprehendi hominem uinctumque attrahi ad sese iussit. ueritus deinde ne quid inter uim tumultus atque ex concitatione animorum inconsulti certaminis oreretur, ipse praemisso nuntio ad Marium Blossium, praetorem Campanum, postero die se Capuae futurum, proficiscitur e castris cum modico praesidio. Marius contione aduocata edicit, ut frequentes cum coniu
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus ue penoꝵ. ius ullũ in ciuem campa¬
num haberet. neue cuus campanus inuitus
militaret munus ue faceret: ut sue leges. sin ma¬
gistratus capue ẽẽnt. ut. ccc. ex romanis capti¬
uos penus. daret campanis quosip̃i elegissent
cum quib equitum campanoꝵ qui in sici-¬
lia stipendia fecerent ꝑmutatio fieret. Nec pac¬
ta illa insuper quam que pacta erant facino¬
ra campani ediderunt. Nam p̃fectos sotiũ.
cuies q .Rͦ. alios partim aliquo militie mu¬
nere occupatos. partim pͥuatis negotiis impli¬
citos. plebs repente omnis comp̃hensos uelut
custodie. causabalneis indudi uissit. ubifer¬
uore atq estu anima interclusa fedum in mo¬
dum expirarent. eane sierent neu legatiomit¬
teret᷑ ad penum summa opedecius maguis
uir cui ad sũmam auctoritatem nichil preter
sanam cuuum m̃tem defuit: restiterat.ut uõ p̃¬
sidiũ mitti abhãnibale audiuit: pirrhi super¬

Expanded text:
gistratusue Poenorum ius ullum in ciuem Campagistratusue Poenorum ius ullum in ciuem Campanum haberet neue ciuis Campanus inuitus militaret munusue faceret; ut suae leges, sui magistratus Capuae essent; ut trecentos ex Romanis captiuis Poenus daret Campanis, quos ipsi elegissent, cum quibus equitum Campanorum, qui in Sicilia stipendia facerent, permutatio fieret. haec pacta: illa insuper quam quae pacta erant facinora Campani ediderunt: nam praefectos socium ciuesque Romanos alios, partim aliquo militiae munere occupatos, partim priuatis negotiis implicitos, plebs repente omnes comprehensos uelut custodiae causa balneis includi iussit, ubi feruore atque aestu anima interclusa foedum in modum exspirarent. ea ne fierent neu legatio mitteretur ad Poenum, summa ope Decius Magius , uir cui ad summam auctoritatem nihil praeter sanam ciuium mentem defuit, restiterat. ut uero praesidium mitti ab Hannibale audiuit, Pyrrhi super
Abbreviated transcription (Latin):
sensi om̃s renuntiant legationẽ. uti deletum
omnib uidẽtur nom̃ romanũ. Extimplo
plebis ad defectionẽ ac pars maior senatus spe-¬
citare. Extracta tñ auctoritatib semoꝵ ꝑ pau¬
cos dies ẽres. Postremo uincit sententia płiũ.
ut idem legatiqui ad consulem romanum
ierunt ad hannibalem mutterent᷑. Quo pͥus¬
qͣm iret᷑ certumq defectionis consiliũ eẽt:
romã legatos missos a campanis in quib dã
annalib muenio postulamtesut alter.cdõns cã¬
panus fieret. sirem romanã adiuuari uellent.
Indignatione orta summoiuĩ acuria uissos eẽ.
Missumq lictorem qui exurbe educeret eos. at¬
q eo die manere extra finil romanos iuberet.
quia nimis compar latinoꝵ quondam postu¬
latio erat. Eoeliusq ⁊ alii ita ut sine causa p̃¬
termiserant scͥptores ponere ꝓ certo sum ueritꝰ
legati ad hannibalem uenerunt. pacemq cũ
eo conditionis fecerunt: nequis imꝑator ma-¬

Expanded text:
sensi omnes ita renuntiant legationem uti deletum sensi omnes ita renuntiant legationem uti deletum omnibus uideretur nomen Romanum. extemplo plebes ad defectionem ac pars maior senatus spectare; extracta tamen auctoritatibus seniorum per paucos dies est res. postremo uicit sententia plurium ut iidem legati qui ad consulem Romanum ierant ad Hannibalem mitterentur. quo priusquam iretur certumque defectionis consilium esset, Romam legatos missos a Campanis in quibusdam annalibus inuenio, postulantes ut alter consul Campanus fieret, si rem Romanam adiuuari uellent; indignatione orta summoueri a curia iussos esse, missumque lictorem qui ex urbe educeret eos atque eo die manere extra fines Romanos iuberet. quia nimis compar Latinorum quondam postulatio erat Coeliusque et alii id haud sine causa praetermiserint scriptores, ponere pro certo sum ueritus. legati ad Hannibalem uenerunt pacemque cum eo condicionibus fecerunt ne quis imperator ma
Abbreviated transcription (Latin):
piget: uescitur corporib humanis. docendo
his infandis pastos epuł quos contingere etiã
nefas sit. uidereatq habere dños ⁊ ex affrica ⁊
a carthagine iura petere.⁊ italiam: numidaꝵ
ac mauroꝵ pati ꝓuinciam eẽ. cui ñ genito mͦ in
italiam detestabile sit: pulchrum erit campa¬
nis. ꝓ lapsum clade romanũ imꝑium. ur̃a fi¬
scͥpsisse. iam pecunie ad fatim estͣfrum̃ti. Q
si parem fortune ur̃e fidem habetis. nec han-¬
nibal se uicisse sentiet. nec romani uictos eẽ.
legatis. unus ex his subius uirius tempꝰ ue¬
nisse ait. quo campani ñ agrum solum ab
romanis qͦndam ꝑuiuriam ad emptum:
recuꝑare. s imꝑio etiam italie potiri possint.
fedus enim cum hannibale quib uelint le¬
gib facturos. neq controu̾siam fore. quia cũ
ip̃e confecto bello hannibal uictor in affrica¬
indecedat. ex̾citumq deportet: italie imꝑiũ
campanis relinquat᷑. Hec uiri loquentis ad¬

Expanded text:
piget, uesci corporibus humanis docendo. piget, uesci corporibus humanis docendo. his infandis pastos epulis, quos contingere etiam nefas sit, uidere atque habere dominos et ex Africa et a Carthagine iura petere et Italiam Numidarum ac Maurorum pati prouinciam esse, cui non, genito modo in Italia, detestabile sit? pulchrum erit, Campani, prolapsum clade Romanum imperium uestra fiscribi posse; iam pecuniae adfatim est frumentique. si parem fortunae uestrae fidem habetis, nec Hannibal se uicisse sentiet nec Romani uictos esse.legatis unus ex iis Uibius Uirrius tempus uenisse ait, quo Campani non agrum solum ab Romanis quondam per iniuriam ademptum reciperare sed imperio etiam Italiae potiri possint; foedus enim cum Hannibale quibus uelint legibus facturos; neque controuersiam fore quin, cum ipse confecto bello Hannibal uictor in Africam decedat exercitumque deportet, Italiae imperium Campanis relinquatur. haec Uirrio loquenti as
Abbreviated transcription (Latin):
iores ur̃os intra menia compulsos. nec samnitẽ
mͦ hostem s etiam sidicinum pauentis receptoᷤ
fortuna euentũ tułimus. Addicite ad hec qd̃
fedus equum dedistis. qͦd leges ur̃as. qd̃ ad extre-¬
mum id quod añ cannensem certe cladẽ maxi¬
mũ fuit cuitatem nr̃am magne parti uestrũ
dedimus. cõmunicauimꝰ q uob̃̾cum. Itaq con-¬
munẽ uoshanc clademq̃ accepta ẽ credẽ cam¬
pani opportet. cõmunẽ patriam tuendam ar-¬
bitrarier se. Non cum samnite aut etrusco resẽ
ut qͦd a nob̾ ablatum sit in italia tñ imꝑium
maneat. Penus hostis ne affrice quid̃ indigenã
ab ultinis terarum oris fueto ocram herelis¬
q columnis. exꝑtem omnis uiris ⁊ conditionis.
⁊ lingue ꝓpe humane militem trabit. Hunc
natura ⁊ morib inmitem. ferrumq. insuper
dux ip̃e efferauit. pomptib ac mobilib exhu¬
manorcorpoꝵ strue faciendis: ⁊ quod ꝓloqui ⁊̃

Expanded text:
iores uestros intra moenia compulsos, nec Samnitem iores uestros intra moenia compulsos, nec Samnitem modo hostem sed etiam Sidicinum pauentes, receptosfortuna euentum tulerimus. adicite ad haec, quod foedus aequum deditis, quod leges uestras, quod ad extremum, id quod ante Cannensem certe cladem maximum fuit, ciuitatem nostram magnae parti uestrum dedimus communicauimusque uobiscum. itaque communem uos hanc cladem quae accepta est credere, Campani, oportet, communem patriam tuendam arbitrari esse. non cum Samnite aut Etrusco res est ut quod a nobis ablatum sit in Italia tamen imperium maneat; Poenus hostis ne Africae quidem indigenam ab ultimis terrarum oris, freto Oceani Herculisque columnis, expertem omnis iuris et condicionis et linguae prope humanae militem trahit. hunc natura et moribus immitem ferumque insuper dux ipse efferauit, pontibus ac molibus ex humanorum corporum strue faciendis et, quod proloqui etiam