comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sionẽ gentis anglorum. seq consecra¬
tum innotuit: suggerens ut sͥ pluri¬
iubꝰrelationib gregorus in xͦ letifi¬
catꝰ: nusit augustino plurimos u̾bimi¬
nistros. In quib p̃cipui erant mellitꝰ.
iustꝰ ⁊ paulims. ⁊ rufinianus: ⁊ ꝑe
os uniuersa que ad cultum erant eccłie
necessaria U asa uidelicet sacra ⁊ uestim̃¬
ta altarium.: et ornam̃ta eccłiastica:
uestũta clericalia: apłorum ⁊ mul¬
torum scõrum reliquias: et codices
multos. Misit ⁊ pallium eĩ iubens
ut sub metropoli suacantie duodecĩ
epõs ordinaret. Ad lundoniam.⁊ bura¬
cam singulos ep̃os mitteret: qͥ sub se qu¬
odecim nichilominus epõs consecrante
pallium ab apłica sede ꝑciꝑent: ⁊ pͥau
gustim obitum ip̃e inter eospͥmꝰ haberi
habuisset: qui pͥiꝰ consecrari meruisset.
Precepit ꝙͦ ut in anglorum gente idoloꝵ
fana ñ destrueret: s sanctificatis aqͥs resi¬
sa mbasilicas dedicaret. Et quia solebam

Expanded text:
versionem gentis Anglorum, seque consecraversionem gentis Anglorum, seque consecratum innotuit, suggerens ut siibus relationibus Gregorius in Christo laetificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim opos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ laboris fructum in et̾na me pat̾a
uidere concedat: quatinus ⁊ si uobis¬
um laborare nequeo: simul in gau¬
dio retributionis inueniar: quia la¬
borare scilicet uolo. His exhorta¬
epõrum gallie. regumq quib eos piis¬
simus pat̾ ꝓpͥis litteris cõmendarat hos¬
pitia: britanniam petiit. Ad ediloper¬
tum regem cantuariorum ueniens. dĩ
coꝑante grã ñ solum licentiam p̃di¬
candi: uerum etiam uictꝰ ⁊ mansiones
in ciuitate doruuemsi. q̃ erat regni eiꝰ
metropolis. facile impetrauit. Ad ꝙͣ
augustinꝰ cum sociis p̃lata cruce seusal¬
uatoris imagine appropinquans: ceci¬
nit dicens. Deprecamur te domine in
tua qm̃ peccauimꝰ Predicantib autẽ
eis. & in nomine iħu miracła facienti¬
b: crediderunt multi ⁊ baptizati sũt.
mirantes innocentis uitȩ simplicita
⁊ secundum gregorii ussionẽ ab ethe¬
rio ep̃s consecratꝰ in britanniam reme¬
auit. Ilico ꝑ laurentium prb̃m ⁊ pe-¬
trum monachum. pape gregorio coq¬

Expanded text:
ri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat, quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. » 35. His exhortae aliorum episcoporum Galliae, regumque quibus eos piissimus Pater propriis litteris commendarat, hospitia, Britanniam petiit, et ad Edelbertum regem Cantuariorum veniens, Dei cooperante gratia, non solum licentiam praedicandi, verum etiam victus et mansiones in civitate Dorovernensi, quae erat regni ejus metropolis, facile impetravit. Ad quam Augustinus cum sociis, praelata cruce, seu Salvatoris imagine, appropinquans cecinit, dicens: « Deprecamur te, Dom Praedicantibus autem eis, et in nomine Jesu miracula facientibus, crediderunt multi, et baptizati sunt, mirantes innocentis vitae simplicitatet secundum Gregorii Jussionem ab Aetherio episcopus consecratus, in Britanniam remeavit; illicoque per Laurentium presbyterum, et Petrum monachum papae Gregorio con
Abbreviated transcription (Latin):
nntes reppit. Quas negligent̃ exturrile
ciediditatq eas iam sollicitius extin
Quięxiens eccłiam clausit: s̃ post
rearum trium spatrum regressus.
rentes lampades quas extinrerat inue
ut uidelicet ex ipso lumine aꝑtecla

Expanded text:
centes reperit, quas negligenter exstinxisse se centes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte cla
Abbreviated transcription (Latin):
ti autem nocte grauior sonitus exere¬
uit: cum subito tanto terrore insonu¬
it: ac si omnis illa eccłia a fundam̃¬
tis fuisset eu̾sa. Et ꝓtimis recessit: ac
nulla illic ulteriꝰ inquietudo antiqͥ hos¬
tis apparuit. S ꝑ terroris sonitum qͣm
fecit: innotuit a loco quem duitenuerat.
quam ꝑ inuocationem gregorii coactꝰ
nebat. ost paucos uͦ dies in magna
serenitate aeris suꝑaltare eiusdem eccłie
nubes celitus descendit: suoq uelami
tore ac suauitate odoris impleuit: ut
batentib ianuis nullus illic p̃sumeret
ntrare. Et sacerdos atq custodes. uł hi
ui ad celebranda missarum sollemnia
inerant: rẽ uidebant. ingrediminime
boterant.: ⁊ suauitatẽ mirificiodoris tͣ¬
ebant. Die uero alia in ea lampades si¬
elumine sunt accense. Post paucos ite¬
um dies cum expletis missarum sollẽ¬
is ertinetis lampadib custos ex eadem
ia egressus fuisset. post paululum in¬
aint: et lampades quas extinxerat lu¬

Expanded text:
ti autem nocte gravior sonitus excreti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quod per invocationem Gregorii coactus exibat. Post paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud rore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lu
Abbreviated transcription (Latin):
tificatus tempora remansisfet: placu¬
it eiut in fide catholica introductisil¬
lic beati sebastiam et sancte agathȩ m¬
tirum reliquiis. dedicari debuisset. Hã
cum magna populi multitudine gre¬
gorius laudes canendo ꝑueniens. basi¬
licam p̃fatam ingressus ÷. Cumq ue¬
nerabilis pontifex iam missarum sol¬
lemnia celebraret: ac ꝓpt̾ eiꝰdem lociat¬
gustias populi seturba compͥmeret:
quidam ex his qui extra sacrarium sta¬
bãt. porcum subito int̃ suos pedes hu
illucq discurrere senserunt. Quem
dum unusquisq sentiret et iuxta sesto¬
tib indicaret: isdem porcus eccłiȩ iant¬
as petuit.⁊ et omnes ꝑ quos transiiti
ad mirationẽ conuertit. S uiden
nil potuit quamuis sentiri potuis
loco eodem immundus habitator
eriret. Peracta igit᷑ missarum cele¬
bratione papa cum plebe recessit: s
adhuc nocte eadem magnus in eiꝰdem
eccłie tectis strepitus factꝰ:. ac sun
ca aliquis errando discurreret. Sequẽ¬

Expanded text:
tificatus tempora remansisset, placutificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset, quod factum est. Nam cum magna populi multitudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuissde loco eodem immundus habitator exiret. 32. Peracta igitur missarum celebratione, papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequen
Abbreviated transcription (Latin):
tuum contigisset. ⁊ estimans eum sti¬
pis inopia ꝑiisse ita ꝑ aliquot dies
ut dicitur a missarum celebratioẽ
uacando tristatus ÷: tanqͣm si eum
ꝓpͥis manib qͦd dictu nefas⁊ per¬
emisset. Extat usq hodie
insacratissimo lateranensis palatu sen¬
nio. huius confectum temporib caro¬
tium p̃ grande uolumen: in quo cõmu¬
nis sexus cunctarum etatum ac ꝓfesi¬
onum nomina. tam rome quam ꝑ sub¬
urbana uicinas ue ciuitates. nec nonlos¬
ginquas maritimas urbes degentium
cum suis cognominib temporib et re¬
munerationib expressuis continent᷑
Quoꝵ sumnam ne uidelicet fastidi¬
tus transiliar. ⁊ ego transferre diffug¬
o: meiq lectoris oculum ad illius uen¬
randi scrinii plenitudinem. cuius ipse
pene in cunctis auctoritatem pap
largiente secutus sum retransmit¬
reterea cum arrianorum basi¬
lica in regione urbis hunus que subu¬
ra dicitur clausausq ad gregorii pon¬

Expanded text:
tuum contigisset, aestimans eum stituum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est, peremisset. 30. Exstat usque hodie in sacratissimo Lateranensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana civitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, transmiteterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pon
Abbreviated transcription (Latin):
cimonast̾ia uocant quindecim libraᷤᷤ
auriꝓ lectis sterniis dedit: eisq ꝓ qͦ¬
tidianis stipendiis occoginta libras an-¬
nualiter conferebat. De quib theoc¬
tisti patricie scribens. harum inquit
talis uita ÷. atq intantum lacͥmis et
abstinentia districta: ut credamus.
qr si pse ñ eẽnt. nullus nr̃m iam ꝑ tot
annos in loco hoc subsistere int̃ lan¬
gobardoꝵ gladios potuisset.
uotidianis quibq dieb ꝑ omĩũ
regionum uicos uł compita infirmis
seu qualibet corporis parte debilib:
cocta stipendia ꝑ constitutos uereda¬
rios emittebat. Uerecundiorib uͦan
dequam ip̃e cibum caꝑet. a m̃sa sua
benedictionis apłice hostiatim diri¬
gere curabat scutellam:ita ut nemi-¬
nem ꝓrsus exciꝑet misericordissimi
beniuolentia ꝓuisoris. quem ad fidẽ
traxerat oĩpotentis cognitio c̾atoris.
orum dũ quendam
pauꝑẽ in angustis andronarum re¬
cessib auispillonib inuenirimor¬

Expanded text:
ci monastrias vocant, quindecim libras ci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset. » 28. Quotidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet corporis parte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris. 29. Horum dum quemdam pauperem in angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mor
Abbreviated transcription (Latin):
sionib in auro argentoq collatis. Om¬
nib ordinib eccłiasticis uł palatinis.
monastĩis. eccłiis. ⁊ cimiteriis : diaco¬
niis. ocenodochiis urbanis uł subur¬
gat indix̃. Extra qͦs pͥmo
dominice resurrectionis diluculo¬
inbasilica quondam doctissum papȩ
iigilii iuxta quam consuetudmiadi¬
t̃ habitabat: ad imꝑtiendum pacisos¬
mirtos solidos offerens ꝑegna nichilo¬
minus uestim̃ta donabat.
Omnib omnino kalendis pauꝑib
generalit easdem species que congere¬
bantur ex reditib erogabat : et suo tẽ¬
pore frumentum: suo uinum.⁊ suo case¬
um: suo legum̃: suo lardum.⁊ suomã¬
ducalia animalia: suo pisces uł oleũ.
pat̃familias domini discretissime di¬
uidebat. Pigm̃ta uͦ aliaq ditiora com¬
m̃tia pͥmorib honorabilit̃ offerebat:
ita ut nichil aliud quam communia q̃¬
dam horrea. cominunis putaret᷑ eccłia.
rib milib ancillis dei. quas gre¬

Expanded text:
pensionibus in auro argentoque collatis ompensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbanis, vel suburgatur indixit. 25. Extra quos primo Dominicae resurrectionis diluculobasilica quondam doctissimi papae Vigilii, juxta quam consuetudinaliter habitabat, ad impertiendum pacis ossuo, mistos solidos offerens, peregrina nihilominus vestimenta donabat. Omnibus omnino Kalendis, pauperibus generaliter easdem species quae congerebantur ex reditibus erogabat: et suo tempore frumentum, suo vinum, suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam horrea, communis putaretur Ecclesia. 27. Tribus millibus ancillis Dei, quas Grae
Abbreviated transcription (Latin):
pcerto sit cognitum quia ab illodie
ꝓmcuiq opꝰ erat. Hec audiens gre¬
uuo ab eo ad tuum inquirendum
nus quia nondum manifeste inderat
mides. Eccc enim remisit me añs ut
sumtͥ custos quancdiu fueris in isto
mortali scło:. quatinꝰ quamcumq rẽ
petierisꝑ me apud eum fiducialiter
ualeas impetiare. Ilico gregora infa¬
ciem suam corruit. dicens. Si ꝓpt᷑ pu¬
sillum imee paruitatis munusculum
tanta mͥ retribuit omĩpotentissunido¬
murus ut et pontificem me silx̧ sc̃s
eccłie faceret. et custodẽ mͥ suum are¬
głm deputaret. quanta putem mres¬
titus:. sun p̃ceptis eius totis uirib ꝑma¬
nens plura studuero de plurib eroga
gior eẽ decollato temporali commodo.¬
quantum cercior derecipiendo p̃mio
sempit̾no: cunctoꝵ patrimonioꝵ.
pdiorumq reditꝰ ex gelasiano polip¬
tico cuius nmirum studiosissimus
uidebat᷑ pedissecꝰ aderauit: eorumpẽ

Expanded text:
tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die prout cuique opus erat. » Haec audiens Gretunc ab eo ad tuum inquirendum rius, quia nondum manifeste viderat mides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogagior esse de collato temporali commodo,quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Crede inͥhonorabilis pat̃: ñ sũt
nͥ duodecim. sic̃ ip̃e uissisti. Ergo dum
conuictꝰ scpiꝰ duodecim identidem inu¬
muraret: ac t̃cium decimum quem so¬
lus papa uidere poterat ñ uideret: ani¬
maduertit spũalis pat̃ gregoriꝰ uirum
piꝰ discumbentẽ uultus crebro conu̾̃te¬
fe: et nunc crebro adolescentem: nunc
is uetulum ueneranda quadam cani¬
ie simulare. Finito counuo duodecim
quidẽ abire ꝑmisit. t̃ciundecimũ uͦ
manu suscipiens in cubiculum suum
idurit uehem̃t̃ aduirans ut ei nom̃ꝙ
uium simplicit̃ ꝓdere dignaret᷑. Q
espondens dix̃. & cur int̾rogas de no¬
ine meo qͦd÷ mirabile Uerumta¬
i scito memoria recognoscens qr ego
um naufragus ille qui quondam ue¬
iad te. quando scribebas incella mo¬
istĩ tui ad cliuum scauri: cui declisti
iodecim nũmisiata et argenteam
atellam.quam t̾ miserat cum infusis
uminib beata siluia mat᷑ tua Et hoc

Expanded text:
pondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt pondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
etiam patͥarchio ꝑmansit : ut excepti
quos tam ꝑ diu̾sas regiones. quamro
fugientes. eccłiastica stipe misericora
ꝑegͥnos quoslibet inuitaret. Int̃ qͦs die
quadam unus accessit: in cuius mamil
dum ip̃e ex humilitatis ministerio a¬
quam fundere uellet.⁊ conu̾sus urce¬
um accepit: s repente eum in cuius
manib aquam fundere uoluerat n
inuenit. Cumq hoc factum secumi¬
se miraretur eadem nocte dominus
ei ꝑ uisionem dix̃. Ceteris dieb me i
m̃bris meis: hest̾no autem die men
consuetudinem suam precepit sacl¬
rio: ut duodecim ꝑegnos ad prandul
inuitaret. Qui ꝑgens uissa comple
eos ad m̃sam parit ordinauit. Duis
tem simul discumberent: intuenl
papa tredecim numerauit. Et al¬
sito sacellario: cur contra iussionẽ suã
t̃cium decimũ inuitare p̃sumpserit in¬
quisiuit. Ille obstupefactꝰ comnuan¬
tes ꝑegͥnos curiosiꝰ numerauit: et duo¬
decim solos inueniens. ueluti securus res¬

Expanded text:
etiam patriarchio permansit, ut exceptis his etiam patriarchio permansit, ut exceptis his quos, tam per diversas regiones quam Romfugientes, ecclesiastica stipe misericordie peregrinos quoslibet invitaret. Inter quos die quadam unus accessit, in cujus manibus dum ipse ex humilitatis ministerio aquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus res
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ et sanguinẽ ñ disceremus. S et̾
dominica oratio apud grecos ab oĩ
ppło dicit᷑ apud no ᷤ uͦ a solo sacerdo¬
te cantatur. In quo gͦ grecoꝵ consu-¬
etudines sequuti sumus.⁊ qui aut
ueteres nr̃as reparauimus. aut no¬
uas et utiles constituimus: in qͥb¬
tam̃ alios ñ ꝓbamur imitari Ergo uĩa
caritas cum occasio dederit ut catinẽ¬
sem ciuitatem ꝑgat uł in siracusana
eccłia. tt eos quos credit aut intelligi
quiade hac re murmurare potuerin
facta collatione doceat : et quasi alia
ex occasione eos instruere ñ desistat.
Nam de constantinopolitana eccłia
quod dicunt. quis eam dubidet sedia¬
płicȩ ẽẽ subiectam : qd̃ et piissimus dõ
niuł ip̃a uł altera eccł̃ia habet: ego et
minores meos quos ab illicitis ꝓhibeo
in bono imitari paratꝰ sum. Stultꝰ :
nim qͥ in eo se pͥmum existimat: ut bo¬
na quȩ uiderit discere contẽnat
ante hospitalitatis gregoriꝰ in ip̃o

Expanded text:
et sanguinem non diceremus. Sed et et sanguinem non diceremus. Sed et Dominica oratio apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos vero a solo sacerdote cantatur. In quo ergo Graecorum consuetudines secuti sumus, qui aut veteres nostras reparavimus, aut novas et utiles constituimus, in qtamen alios non probamur imitari? Ergo vestra charitas, cum occasio dederit ut ad Catanensem civitatem pergat, vel in Syracusana Ecclesia, eos quos credit aut intelligit, quia de hac re murmurare potuerunt, facta collocutione, doceat, et quasi alia ex occasione eos instruere non desistat. Nam de Constantinopolitana Ecclesia quod dicunt, quis eam dubitet sedi apostolicae esse subjectam? Quod et piissimus domini, vel ipsa, vel altera Ecclesia, habet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, in bono imitari paratus sum. Stultus est enim qui in eo se primum existimat, ut bona quae viderit discere contemnat. » 22. Tantae hospitalitatis Gregorius in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinem ampu¬
tauimus:
igrecis fue rat tradita.
Subdiaconos autem ut spoliatos ꝓce¬
dere facerem antiqua õsuetudo eccliȩ fu¬
it. S quia placuit cuidam nr̃o ponti¬
ficinescio cui eos uestitos ꝓcedere p̃ce¬
pit. Nam sicilie eccłiȩ: nunquid tra¬
dant : nͥ qr hoc amatre sua romana eccle
cia om̃s simul dicunt.⁊ apud nos uͦ acle¬
ricis dicit᷑ a ppło respondetur. Et totidẽ
uicib etiam xp̃e eley son dicitur: qͦd apd̃
grecos nullom dicit᷑. In quotidians
autem missis alia q̃ dici solent tacemꝰ:
tantummꝰ kirie eleison et xp̃e eley sos
dicimꝰ: ut in his deprecationis uocib
paulo diutius occupemur. Orationẽ
uero dominicam id circo mox pꝰ p̃cem
dicimꝰ : qr mos apłorum fuit. ut ad
ipsam solum mͦ orationem oblationis
hostiam consecrarent. Et ualde mͥ in¬
conueniens uisum :: ut p̃cem qͣm sco¬
lasticꝰ composuerat suꝑ oblationẽ¬
diceremꝰ. ⁊ et ipsam traditionem qͣmͣ
redemptor ñr composuit suꝑ corpꝰ

Expanded text:
suetudinem ampusuetudinem amputavimus, Graecis fuerat Subdiaconos autem ut spoliatos procedere facerem, antiqua consuetudo Ecclesiae fuit. Sed placuit cuidam nostro pontifici, nescio cui, qui eos vestitos procedere praecepit. Nam vestrae Ecclesiae nunquid tradant, nisi quia hoc a matre sua Romana Ecclescis simul omnes dicunt, apud nos autem a clericis dicitur, et a populo respondetur, et totidem vicibus etiam Christe eleison dicitur, quod apud Graecos nullo modo dicitur. In quotidianis autem missis aliqua quae dici solent tacemus, tantummodo Kyrie eleison et Christe eleison dicimus, ut in his deprecationis vocibus paulo diutius occupemur. Orationem vero Dominicam idcirco mox post precem dicimus, quia mos apostolorum fuit ut ad ipsam solummodo orationem oblationis hostiam consecrarent. Et valde mihi inconveniens visum est ut precem quam scholasticus composuerat super oblationediceremus, et ipsam traditionem quam Redemptor noster composuit super ejus corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ltoloꝵ missarum sollem ma celebrare
decreuit: ad quisitis numerossimis o¬
liuetis: quorum summam intabulis
marmoreis pre forib eiusdem basilice
annotauit. Luminaria suꝑ acddidit
officia sedula deputauit. De sepultu¬
ra iuxta eccłiam commodum sꝑare
ꝓhibuit. Septem ex defensorib hono¬
re regionario decorandos indir̃. Alle¬
liuia extra pentecosten tempora dici
ad missas fecit. Subdiaconos expoli¬
atos ꝓcedere statuit. Ririeleison canta¬
riprecepit. & orationem dominicam
mor pꝰ canonem suꝑ hostiam censuit
recitari. Pe quib cum pꝰ
quosoam iuimurare sentiret tanqͣm
qui constantino politane eccłiȩ consu¬
etidines sequeret᷑: piissimus pater ñ
dedlignatus: reddere rationem dic̃s
Nos innullo horum aliam eccłam secu¬
ti sumus Nam et alleliua hic ñ dicit᷑ de
ierosolimorum eccła: s ex beati ieronimi
traditione tempore beate memorie da¬
masi pape tradit᷑
tractum. E
ideo magis in hac
re illaincon¬

Expanded text:
stolorum missarum solemnia celebrari stolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae foribus ejusdem basilicae 51 annotavit. Luminaria superaddidit, officia sedula deputavit. De sepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominicam mox post canonem super hostiam censuit recitari. 21. De quibus cum postea quosdam murmurare sentiret, tanquam qui Constantinopolitanae Ecclesiae consuetudines sequeretur, piissimus Pater non dedignatus est reddere rationem, dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti sumus. Nam ut Alleluia hic diceretur, de Jerosolymorum Ecclesia ex beati Hieronymi traditione, tempore beatae memoriae Damasi papae, traditur tractum; et ideo magis in hac sede illam con
Abbreviated transcription (Latin):
Seb ⁊ gelasianum codicẽ
misarum solemniis multa subtrahẽs.
uanos uibri uolumine coartauit. In
ione a pposuit diesq nr̃os in tua pace
sponas. atq ab eterna damnatione
scipt et inelectorum cuorumiubea
grege numerari
ationes ꝑbasilicas uł ꝑbeatorum
martirum cimiteria secundum qd hacte¬
nus plebs romana. quasi eo uiuente ẽtatĩ
discurrit. sol
discurrens. dum ad
rempore declamauit. Reliquas si eidem
mareri dictauit quidẽ s lassescente sto¬
macho languore continuo aliis ꝓninci¬
anda cominisit.
Sequebat᷑ excrcitꝰ dñi ultra cit᷑ͣq gre¬
gorium p̃euntẽ: et auditurȩ u̾bum doc¬
t̾ne innumerabiles undiq diu̾si sexis⁊
etatis ac ꝓfessionis uoluntarie confluebat᷑
cohortes. Quib ille ut pote doctor celestĩ
militie: cunctis dumtaxat arma spũa¬
lia suggerebat. Pauꝑib uͦ et aduenis qui
ꝓ conditione temporum rome inflipxerãt:
quotidiana stipendia ministrabat.
Suꝑ corꝑa beatoꝵ petriet pauli apo¬

Expanded text:
et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege numeraationes per basilicas vel beatorum martyrum coemeteria, secundum quod hactenus plebs Romana quasi eo vivente certatim discurrit, sollscurrens, dum adhtempore declamavit, reliquas vero ejusdem numeri dictitavit quidem, sed lassescente stomacho, languore continuo aliis pronuntiandas commisit.Sequebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat. 20. Super corpora beatorum Petri et Pauli apo
Abbreviated transcription (Latin):
equedam qͥ dedit omĩa. Unde necesse ÷ ut
e seruitute ad dei seruitium conu̾iti deside¬
nit: ꝓbet᷑ pͥus in laico constitutus. Et si
nores eiꝰ atq conu̾satiobono desiderio illiꝰ
limonium ferunt: absq ulla retracta¬
one seruire in monastĩo ommipotenti
ĩo ꝑmittat᷑ ut ab humano seruitio lib̾
cedat: qui diuino obsequio districtiorẽ
ponachico habitu secundum patrumre¬
ilas irreprehen sibilit̃ fuerit conu̾satꝰ:
ost prefira sacris canonib temporali¬
nc̃ iamad qͦdlibet ecełiasticum officium

Expanded text:
re quaedam qui dedit omnia. Unde necesse est ut, re quaedam qui dedit omnia. Unde necesse est ut,  servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores illius atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferunt, absque ulla retractione servire in monasterio omnipotenti Domino permittatur, et ab humano servitio liber recedat, qui pro divino obsequio districtiorem monastico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerit conversatus, post praefixa sacris canonibus tempora licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum
Abbreviated transcription (Latin):
implicatꝰ. ei ad eccłiasticum uenire officũ
ñ liceret. Quam legem: gͥgorius suꝑh
ualde laudauit dicens. Qui secularem
bitum deserens ad eccłiastica officia usl̃
festinat: ñ relinquere cupit seculum x
s mutare. erum dum ad clericalem ꝓfes¬
sionẽ tam eccliastica quam ex seculari qͦ
militia diu̾sis occasionib qͦtidie pene innu¬
merabił multitudo conflueret: pastor ad
pmĩa ꝓuidus. neqͣquã eos ad eccliastici or¬
dinis officium. s ad capiendum solum mͤ
monachicum propositum suscipiendos
cẽ censebat dicens. Multos ex eccliastica
seu seculari milicia nouimus ad omĩpotẽ¬
tis di seruitium festinare: ut abhumana ⁊̃¬
utute liberi: indiuino seruitio uideant᷑
fimiliarius conu̾sari. Qd̃ si passumdimit¬
pmus: omnib fugiendi eccłiastici uł secula¬
ris iuris dñĩũ occasionẽ p̃bemus. Si uero
festinantes ad omĩpotentis dei seruitium
mcaute retinemus: illi inuenĩmur nega¬

Expanded text:
implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium implicatus, ei ad ecclesiasticum venire officium non liceret. Quam legem Gregorius super hoc valde laudavit dicens: 'Qui saecularem habitum deferens ad ecclesiastica officia venire festinat, non relsed mutare. » 16. Verum, dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana rvitute liberi in divino mysterio valeant in monasteriis conversari. Quod si passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes, ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimur nega
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ aut potissimum in uno qͦ negocio se¬
quendum putaret᷑ artificiosis argum̃tati¬
onib rationabilit inqͥrente: diues mertia
q̃ mͦ se de sapientib parisorte ulciscit᷑. p̃cu¬
biculi forib despicabilis remanebat. Sola
deerat int̃pretandi bilingus ꝑitia facũ¬
dissima uirgo cecropiã q̃ quondã suem̃¬
tis acumina uarrone celibatũ suũ aufe¬
rente latins tͣdiderat. imposturar̃ sͥ p̃sti
ministium uł eccłiasticũ patͥmoniũ ꝓcura¬
bat: s omĩa eccłiastici uris munia eccłias¬
tici nichilominꝰ uiri subibant. ⁊ nimirum
laicis ad armoꝵ solam militiã uł agͦrũ cu¬
ram continuã deputatis. Ob hoc se ñ nul¬
liprocerum. sub optentu religionis pͥmo
tonsorare ceꝑunt. Quoꝵ t̾giu̾sationim¬
uriciꝰ imꝑator prudent̃ occurrens: data
ꝑ longinum stratorẽ lege p̃cepit ut ql¬
quis publicis fuisset administrationib

Expanded text:
potius aut potissimum in unoquoque negotio sepotius aut potissimum in unoquoque negotio sequendum putaretur artificiosis argumentationibus rationabiliter inquirente, dives inertia, quae modo se de sapientibus pari sorte ulciscitur, prae cubiculi foribus despicabilis remanebat. Sola deerat interpretandi bilinguis peritia, et facundissima virgo Cecropia, quae quondam suae mentis acumina, Varrone caelibatum suum auferente, Latinis tradiderat, imposturarum sibi praministerium, vel ecclesiasticum patrimonium procurabat, sed omnia ecclesiastici juris munia ecctici nichilominus viri subibant, nimirum laicis ad armorum solam militiam vel agrorum curam continuam deputatis. Ob hoc se nonnulli procerum sub optentu religionis primo tonsurare coeperunt. Quorum tergiversationi Mauricius imperator prudenter occurrens data per Longinum stratorem lege praecepit, ut, quisquis publicis fuisset administrationibus
Abbreviated transcription (Latin):
fici religiosissimi monachi et diu̾sis
ꝓfessionib habebat᷑ uita commnuniᷤ.
ita ut talis eẽt tunc subbeato grego¬
rio penes urbẽ romanam eccłia: qua¬
lem hanc fuisse sub apłis penes iero¬
solunam lucas ⁊ sub marco euange¬
lista penes alȩxandriam philo com¬
memorat. Punc rerum sapien¬
tia rome sibi templum uisibilit̃ quodã¬
modo fabricabat: et septemplicib artib
ueluti columnis nobilissimoꝵ totidem
lapidum apłice sedis atrium fulciebat.
Nullus pontifici famulantiũ aminimo
usq ad maximũ barbar̃ qͦlibet in sermo¬
ne uł habitu p̃ferebat: s togata qͥritum mo¬
re seu trabeata latinitas suũ latiũ in ip̃o la¬
tiari palatio singularit̃ obtinebat. Reflo¬
ipsiꝰ iudicio subsistendicoram pontifice fi¬
duciã ñ habebat
ccersiebant᷑ pontificalib ꝓfundis con¬
siliis prudentes uiri qͦs ꝑhibui potiꝰ ꝙͣ po¬
tentes: et pauꝑe philosophia intͥnsecꝰ qͥd

Expanded text:
fici religiosissimi monachi, et in diversis fici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat. 13. Tunc rerum Sapientia Romae sibi templum visibiliter quodammodo fabricabat, et septemplicibus artibus, veluti columnis nobilissimorum totidem lapidum, apostolicae sedis atrium fulciebat. Nullus pontifici famulantium, a minimo usque ad maximum, barbarum quodlibet in sermone vel habitu praeferebat, sed togata, Quiritum more, seu trabeata Latinitas suum Latium in ipso Latiali palatio singulariter obtinebat. Refloipsius judicio subsistendi coram pontifice fiduciam non habebat. 14. Arcessebantur pontificalibus profundis consiliis prudentes viri, quos perhibui, potius quam potentes; et paupere philosophia intrinsecus quid
Abbreviated transcription (Latin):
in loco euis obrepserat pari sententia condẽ¬
nauit. Monachorum uero sibi sanctissi¬
mos sibi familiares elegit inter quos ma¬
ximianum monasterii sui abbatem quẽ
as commisit. augustinum eiusdem mo¬
nastĩisi prepositum et melitum ꝑ qͦs
anglorum gentes adxͥanismi gram̃ con¬
uocauit: marinianum eiusdem monaᷤᷤ¬
terii sui monachum quem in rauenna¬
te metropoli epm̃ consecrauit᷑ ꝓbum ue¬
ro quem subito abbatem spũ reuelante
constituens ꝓconstruendo xenodochio
ierosolimis destinaint: simulq clau-¬
dium classitane cuntatis abbatẽ qͥ de
ꝓt̾ibiis. de canticis canticorum. de pro¬
pħis. delibris regum. deq eptatico papa
disputante multalicet ñ eodem sensu
composuit. Cum quib
gregoriꝰ die noctuq uersatus: nichil
monastice ꝑfectionis in palatio: nicħ
pontificalis institutionis in eccłia de¬
reliquit Uidebantur passim cume¬
ruditissimis clericis adherere ponti¬

Expanded text:
in locum ejus obrepserat pari sententia condemin locum ejus obrepserat pari sententia condemnavit. Monachorum vero sanctissimos sibi familiares elegit, 49 inter quos Maximianum, monasterii sui abbatem, quemas commisit; Augustinum ejusdem monasterii sui praepositum, et Mellitum, per quos Anglorum gentes ad Christianismi gratiam convocavit; Marinianum ejusdem monasterii sui monachum, quem in Ravennati metropoli episcopum consecravit; Probum, quem subito abbatem spiritu revelante constituens, pro construendo xenodochio Jerosolymam destinavit; simulque Claudium Classitanae civitatis abbatem, qui de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris Regum, deque Heptateucho, papa disputante, multa, licet non eodem sensu, composuit . 12. Cum quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere ponti
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ leuitate quadam cognouit: metenses
uͦ sola naturali feritate paululum quid
dissonare p̃uidit. Deniq usq hodie quã¬
tum romano cantui metensis cedit: tã¬
tum metensi cedere gallicanarum eccłia¬
rum germaniarumq cantus abhis qͣ
meram ueritatẽ diligunt comꝓbat᷑. Hec
ergo ꝑanticipationẽ retulerim: ne indi̾¬
cussam gallorum ueritatẽ indear pre¬
terisse. Ceterum prudentissimus ree¬
tor gregoriꝰ remotis a suo cubiculo secula¬
rib: clericorum sibi prudentissimos
consiliarios familiaresq delegit: inter
quospetrum diaconum coetaneum fu¬
um cum qͦ postea disputans quattuor
dialogoꝵ libros composuit: aemiliañ
tarium quiab eo secundiceriꝰ factꝰ ex libris
ipsius aliqua utillima deflorauit. et io¬
hannem defensorem qui eius iussumhiˢ
paniis cognitor destinatꝰ ianuarium
epm̃ ciuitatis ma. lalitane ab ep̃is sins
compatriotis depositum sedipropͥe res¬
taurauit÷ et depositores eius cum eo qui

Expanded text:
tus levitate quadam cognovit, Metenses tus levitate quadam cognovit, Metenses vero sola naturali feritate paululum quid dissonare praevidit. Denique usque hodie quantum Romano cantui Metensis cedit, tantum Metensi Ecclesiae cedere gallicanarum Ecclesiarum Germaniarumque cantus, ab his qui meram veritatem diligunt comprobatur. Haec ergo per anticipationem retulerim, ne indiscussam Gallorum levitatem videar praeteriisse 11. Caeterum prudentissimus retor Gregorius, remotis a suo cubiculo saecularibus, clericorum sibi prudentissimos consiliarios familiaresque delegit, inter quos Petrum Diaconum coaetaneum suum, cum quo postea disputans, quatuor Dialogorum libros composuit; Aemilianumtarium, qui ab eo secundicerius factus, ex libris ipsius aliqua utillima defloravit; et Joannem defensorem, qui ejus jussu in Hispanias cognitor destinatus, Januarium episcopum civitatis Malacitanae, ab episcopis suis compatriotis depositum, sedi propriae restauravit, et depositores ejus cum eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
quisint̾ riuum et fontem lympidiorem
aquam conseruare soleat. Responddenti¬
b fontem prudenter adiecit. F igo⁊ nos
qui deriuo corruptam limphamusq
hactenus bibimus: ad ꝑhennis fontis ne¬
cesse ⁊ fluenta pͥncipalia recurramus.
Nox itaꝙ duos suorum industor cleri¬
cos adriano tunc ep̃o dereliquit: quuibeã¬
dem satis eleganter instructis: metensẽ
metro polim ad suauitatem modula¬
tionis pͥstine reuocauit: ꝑq illam cotã
galliam suam correx̃.
ed cum multa pꝰ tempora defunc¬
tis bis qui rome fuerant eclucaticantũ
gallicanarum eccłiarum ametensi dicre¬
pare prudentissimus regum indisset᷑ ac
unum quemq ab alterutro uiciatũ can¬
tum iactantem adu̾teret: iterum inquit
redeamus ad fontẽ. Tunc precib regis sic̃
hodie quidam ueridice astipulant᷑ adria¬
nus papa ꝑmotus: duosingalliam canto¬
resmisit. Quorum udicio. rex omnes qͣ¬
dem corrupisse dulcedinem romanican¬

Expanded text:
quis inter rivum et fontem limpidiorem quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit. Sed cum multa post tempora, defunctis his qui Romae fuerant educati, cantum Gallicanarum Ecclesiarum a Metensi discrepare prudentissimus regum vidisset, ac unumquemque ab alterutro vitiatum cantum jactantem adverteret: Iterum, inquit, redeamus ad fontem. Tunc regis precibus, sicut hodie quidam veridice astipulantur, Adrianus papa permotus, duos in Galliam cantores misit, quorum judicio rex omnes quidem corrupisse dulcedinem Romani can
Abbreviated transcription (Latin):
cia rigidas uoces iactat: sicq audienti¬
umanimos quos mulcere debuerat
eraspando magis ac obstrependo cont᷑¬
bat. Hinc ÷ quod huius
gregorii tempore cum augustino
tunc britannias adeunte : ꝑ occidẽ¬
tem ꝙͦ romane institutionis cantores
dispsi barbaros insigniter docuerunt.
uib: defunctis occidentales eccłiȩ itã
usceptum modulationis organumauca¬
arunt ⁊ ut ioħs quidam romanus cantor
tum theodoro eque ciue romano secle bu¬
aci archiep̃o ꝑgallias inbritannias ui¬
alsano sit p̃sule destinatꝰ: qͥcircunq̃ꝙ
osttarum eccłiarum filios ad p̾stinam
umane doctͥne regulam conseruauit
ed ⁊ carolus nr̃ patͥcius rex autẽ frã¬
bruim: dissonantia romani ⁊ galliar
ntus rome offensus ÷. C umgallor
peacitas cantum a nostratib quib dã
cuis argumentaret eẽ corruptum
nt̃iq ẽ diuerso autenticum antiphonariũ
ꝓbabilit̾ ostentarent: interrogasse fert᷑.

Expanded text:
tia rigidas voces jactat, sicque audientitia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. 8. Hinc est quod hujus Gregorii tempore cum 48 Augustino tunc Britannias adeunte, per Occidentem quoque Romanae institutionis cantores dispersi, barbaros insigniter docuerunt. Quibus defunctis Occidentales Ecclesiae ita susceptum modulationis organum vitiarunt, ut Joannes quidam Romanus cantor cum Theodoro aeque cive Romano, sed Eburaci archiepiscopo, per Gallias in Britannias Vitalliano sit praesule destinatus, qui circumquaque positarum Ecclesiarum filios ad pristinamRomanae doctrinae regulam conservavit. 9. Sed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur
Abbreviated transcription (Latin):
fabricauit Ubiusq hodie lectꝰ eiꝰ quo ie¬
cubans modulabatur.: et flagellum ipli
quo pueris minabat᷑: ueneratione con¬
grua cum autentico antiphonario r¬
uatur. Que iidelicet loca ꝑ precepti se¬
riem sub int̾positione anathematis ob
ministerii quotidiam utrobiq grãm sub¬
diuisit Huius modulationis dul¬
cedinem int̾alias eu rope gentes germa¬
ni. seu galli discere crebro ꝙ rediscere in¬
signiter potuerunt. Incorruptam uͦ
tam leuitate animi quam ñ nulla de
propͥo gregorianis cantib miscuerunI:
quam feritate qͦ naturali seruari mini¬
me potuerunt: Alpina siquidem corpo¬
ra uocum suarum tonitruis altisone
ꝑstrepentia suscepte modulationis dul¬
cedinem propͥȩ ñ resultant: quia bibu¬
liguituris barbara feritas dum inflȩno¬
nib et reꝑcussionib mitem nititur ede¬
re cantilenam naturali quodam fragore
quasi plaustra per gradus confuse sonã¬

Expanded text:
fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo refabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub interpositione anathematis ob ministerii quotidiam utrobique gratiam subdivisit. 7. Hujus modulationis dulcedinem inter alias Europae gentes Germani seu Galli discere crebroque rediscere insigniter potuerunt, incorruptam vero tam levitate animi, quia nonnulla de proprio Gregorianis cantibus miscuerunt, quam feritate quoque naturali, servare minime potuerunt. Alpina siquidem corpora, vocum suarum tonitruis altisone perstrepentia, susceptae modulationis dulcedinem proprie non resultant, quia bibuli gutturis barbara feritas, dum inflexionibus et repercussionibus mitem nititur edere cantilenam, natarali quodam fragore, quasi plaustra per gradus confuse sonan
Abbreviated transcription (Latin):
sicq demum edificaret plantaretq uirtu¬
tes: omnes consuetudines quas contra pͥsẽ
traditionem apłicam nouit̃ pullulasse cos¬
nouerat indelicet de ministris.⁊ cantorib.
delaicis pontifici familiarit̃ adherentib:
de titulandis p̃iudicialit̃ quib libet re¬
b : de contegendo dalmaticis apłico fere¬
tendis passim laicis ad eccl̃iastici uiris of¬
modum uͦ collectis circumquaq posita¬
rum ꝓuinciarum epĩs. ⁊ a totius scẽ un¬
u̾salis eccłiȩ corpore segregauit: eaq sub
int̾positione terribilis anathematis tam
generaliter quam perpetualit̃ condeme¬
uit Ceniq indomo domini more
sapientissimi salomonis ꝓpt̾ musice com¬
punctionem dulcedinis: antiphonarũ
eisdem institutionib in scã romana eccłi
modulatur constituit: eiq cum ñ null
p̃diis duo habitacła scilicet unum sub
gradib basilice beatipetͥ apłi.⁊ alterum
uͦ sub lateranensis patriarchii domibus

Expanded text:
sicque demum aedificaret, plantaretque virtusicque demum aedificaret, plantaretque virtutes, omnes consuetudines quas contra priscam traditionem apostolicam noviter pullulasse cognoverat, videlicet de ministris cantoribus, de laicis pontifici familiariter adhaerentibus, de titulandis praejudicialiter quibuslibet rebus, de contegendo dalmaticis apostolico feretendis passim laicis ad ecclesiastici juris ofstmodum vero collectis circumquaque positarum provinciarum episcopis, a totius sanctae universalis Ecclesiae corpore segregavit, eaque sub interpositione terribilis anathematis, tam generaliter quam perpetualiter condemnavit. 6. Deinde in domo Domini, more sapientissimi Salomonis, propter musicae compunctionem dulcedinis, Antiphonariumeisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus
Abbreviated transcription (Latin):
to lapide sancte fidei structura consur¬
git. ⁊ et cuiuslibet uite atq actionis ex¬
istat.⁊ quisquis eorum soliditatem ñ
tẽnet. etiam si lapis ẽẽ cernitur: tam̃
extra edificium iacet. Quintum qͦ con¬
rus ꝑsonam mediatoris dei et homi¬
num in duab subsistentiis separans.
ad impietatis perfidiam cecidisse cõ¬
uincitur. Scripta qͦ theodoriti per
que beati cirilli fides reprehenditur:
ausu dem̃tie ꝓlata refutant᷑.
unctas uero quas p̃fata ueneranda
concilia ꝑsonas respuunt respuo: quas
uenerant᷑ amplector: qr dum uniu̾sali¬
sunt consensu constituta se ⁊ ñ illa destri¬
it quisquis p̃sumit aut soluere quos rel¬
gant. aut ligare quos soluunt. Quisqui
gͦ aliud sapit: anathema sit.
pontificum morem luculent̃ apłicis chro¬
gentes et regna summum pontificẽ consti¬
tutum: ut iuxta illud ꝓpheticum uiciorũ
radices euelleret: destrueret atq disꝑderec:

Expanded text:
to lapide, sancte fidei structura consurto lapide, sancte fidei structura consurgit et cuiuslibet vite et accionis existat, quisqtenet, etiamsi lapis esse cernitur, tamen extra aedificium jacet. Quintum quoque conr, Theodorus personam mediatoris Dei et hominum in duabus subsistentiis separans, ad impietatis perfidiam cecidisse convincitur, scripta quoque Theodoriti, per quae beati Cyrilli fides reprehenditur, ausu dementiae prolata refutantur. Cunctas vero quas praefata veneranda concilia personas respuunt respuo, quas venerantur amplector: quia dum universalsunt consensu constituta, se et non illa destruit, quisquis praesumit aut solvere quos religant, aut ligare quos solvunt. Quisquis ergo aliud sapit, anathema sit. pontificum morem, luculenter apostolicis throno super gentes et regna summum pontificem constitutum, ut, juxta illud propheticum , vitiorum radices evelleret, destrueret atque disperderet,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa rei imm̃sitate deterreor. Perperdo qͥp¬
pe quod omni cura uigilandum ẽ ut rec¬
tor cogitatione sit mundus. ⁊ oꝑatione
precipuus. ⁊ discretꝰ insilentio. ⁊ utilis in
u̾bo.⁊ singulis compassione ꝓximus. ⁊ p̃
cunctis contemplatione suspensus ⁊ be¬
ne agentib ꝑhumilitatem socius: con¬
tra delinquentium uitia ꝑ zelum recti¬
corde inquit creditur ad iustitiam ore
autem confessio fit ad salutem: sicut sc̃
euangelii quattuor libros. sic quattu¬
or concilia susciꝑe et uenerari me fate¬
or. Nicenum scilicet: in quo ꝑuersum
arriĩ dogma destruit᷑. Constanti nopo¬
litanum qͦ in quo eunomii et macedo¬
nii error conuincit᷑. Ephesenum etiam
pͥmum: in qͦnestorii nestori impietas ui¬
dicatur. Calcidonense uͦ in quo euthicis
dioscoriq prauitas reprobat᷑ tota deuo¬
tione complector: integ̾rima approbati¬
one custodio: quia m his uelut in quadra¬

Expanded text:
ipsa rei immensitate, deterreor. Perpendo quipipsa rei immensitate, deterreor. Perpendo quippe quod omni cura vigilandum est ut rector cogitatione sit mundus, operatione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum rectiaeterea quia corde, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , sicut sancti Evangelii quatuor libros, sic quatuor concilia suscipere et venerari me fateor: Nicaenum scilicet, in quo perversum Arii dogma destruitur; Constantinopolitanum quoque, in quo Eunomii et Macedonii error convincitur; Ephesinum etiam primum, in quo Nestorii impietas iudicatur, Calcedonense vero, in quo Euticetis Dioscorique pravitas reprobatur, tota devotione amplector, integerrima approbatione custodio, quia in his velut in quadra