comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenebitur furti ¶Ser uiaũt sui noe
castrensiᷤᷤ.p. tenebitur. si patris uus
furtum fecĩt ¶S si filius m̃s quibt ca¬
strense peculium furtum michi fecĩt.
pat̃ filio teneatur. sire meius excastrẽ¬
si peculio sub traxĩt uide amus. ⁊ pu

Expanded text:
 sui nomine castrensis tenebitur, si patri seruus furtum fecerit.Sed si filius meus, qui habet castrense peculium, furtum mihi fecerit, pater filio teneatur, si rem eius castrensis peculii subtraxerit, uideamus: et pu
Abbreviated transcription (Latin):
tns qui
quisurripuat dupli nichilomi¬
nus condemnatus ẽ. rectissi me iu¬
dicatum ẽ. Nam in actionẽ pena¬
lem nonuenit ip̃ares que surrep¬
ta est. siuȩ manifesti furtisiue nec
manifestiagatur. ¶Qui furemno¬
uit. siue die eum siũ non indie.
furnon ẽ cu multũ int̃ sit furẽ quiꝰ
cel annonindie Iquinouit fur¬
ti nontenetur. quieelat: hoc ipso
tenetur ¶ Qui ex uoluntate dñi

Expanded text:
 qui subripuerat dupli nihilo minus condemnatus est. rectissime iudicatum est: nam in actionem poenalem non uenit ipsa res quae subrepta est, siue manifesti furti siue nec manifesti agatur.Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, qui celat, hoc ipso tenetur.Qui ex uoluntate domi
Abbreviated transcription (Latin):
ut socii fuarentur: susim̃ ut soti furare
tur. inimiesciaꝵ tn causa fecerint reẽ¬
te pedius ait. Sicut nemo furtum
facit sine dolomalo: ita nee consiliũ
nec opem ferre sine dolomalõ posse
Tonsilium autemdare uidetur. qui ꝑ¬
suad. ⁊ impellit. atq instruit consilio
ad furtum faciendum Opemfert ꝗ
ministium atq ad iuitoiũ ad surripi¬
pannum ostñdit. fugauato ecus ut¬
in fures incider siquidem dolomalo
fecit furtiactione tene tur  sinõ
furti faciendicius aħ fecit. nondeb¬
eẽs in punitus eẽ lusus tamꝑnitiosus. ĩd¬
cͥco labo scribit infactum dandam ac
tatasi nt peccora. ut illis dampni in¬
iuri&e. quãĩ ex lege aquilia dabitur.
res maĩti subtrahenti. opem oosiliũ¬
ue acoomodauĩt: furti tenebitur 
si furtum cumea fecerit: tenebi tur
furti. cum ip̃a non teneatu ¶Ip̃aq
si opem furitulit. furtinontenebit᷑.

Expanded text:
socii furarentur, sed et si non, tur, inimicitiarum tamen causa fecerit. Recte Pedius ait, sicut nemo furtum facit sine dolo malo, ita nec consilium vel opem ferre sine dolo malo posse. Consilium autem dare videtur, qui persuadet et impellit atque instruit consilio ad furtum faciendum: opem fert, qui ministerium atque adiutorium ad subripirubrum ostendit fugain fures incideret, si quidem dolo malo fecit, furti actio est: sed et si non furti faciendi causa hoc fecit, non debet impunitus esse lusus tam perniciosus: idcirco Labeo scribit in factum dandam actata sint pecora, utilis actio damni iniuriae quasi ex lege Aquilia dabitur. res mariti subtrahenti opem consiliumue accommodauerit, furti tenebitur.Sed et si furtum cum ea fecit, tenebitur furti, cum ipsa non teneatur.Ipsa quoque si opem furi tulit, furti non tenebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
potestati subiectus ẽ ¶hoc est quad dr̃
noxacap̃ sequitur ¶ Siquis pꝰnoxam
ad missam. hostrum ꝓ uus fuĩt factus.
uidendumest anextinguatur acc̃o¬
põp scrib extingui accõe. ⁊ sifiit reũ¬
sus p̾liminio. ł quo alio uire: nascieã
ceat nonuoluntate clm̃: de eo quod
sibi ꝑierit uulgaĩs formula in dnm̃
danda est. utq alt̃ ad misit dumtaxat

Expanded text:
potestati subiectus est: et hoc est quod dicitur potestati subiectus est: et hoc est quod dicitur 'noxa caput sequitur'.Si quis post noxam admissam hostium seruus fuerit factus, uidendum est, an extinguatur accripsit extingui actionem, et si fuerit reuersus, postlimierceat non uoluntate domini, de eo, quod ibi perit, uolgaris formula in dominum danda est, ut quod alter admisit 'dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
tricem alienam ancillam rapiut qd.
uł celauit furtumnonee. Necii factũ
queritur. s causa faciendi ¶ausa aũt
faciendi libido fuit. non factum fur¬
tum Eadõ ⁊̃ eum qui foreͤs meretricis
effregit libidinis causa.⁊ fures ñ abco
indueti.s alias ingͣssi. meretricis res
egesserunt. furtinontene̾r. ¶mtũ ł
de ui teneatur qui sup̃sit scortum li¬
bidinis causa ⁊ ñ putotenĩ: ntar̃ ex
facto cuincidiss dix hie n tur pius fa¬
cit quam ꝗ surripit: s secum factiig̾
miniam con pnsat. c̃te fur nonest.
modata longius duxĩt.aliie  iii¬
furti hãe adooe. Arrogatorem fur¬
ti agereposse .s. euis furti nõe quod
factum est eiquẽ arrogauit ante ꝗͣ
̃cum arrogar: c̃tumꝰ ẽ ¶ Cetm̃ si p̾tea.
nullaerit crit dubitatio ¶ Quamli¬
uuiuit is qui furtum facit. conpetit
furti acc̃o Qut n suiiuris ẽ is quifur¬
tum fecit. ⁊ cumip̃o actio ẽ Cuit alieni
uũs ẽẽ cepit.⁊ accõ furticumẽo ẽ. cuius

Expanded text:
tricem alienam ancillam rapuit quis uel celauit, furtum non esse: nec enim factum eritur, sed causa faciendi: causa autem faciendi libido fuit, non furtum. et ideo etiam eum, qui fores meretricis effregit libidinis causa, et fures non ab eo inducti, sed alias ingressi meretricis res egesserunt, furti non teneri. an tamen uel Fabia teneatur, qui sub pressit scortum libidinis causa? et non puto teneri, et ita facto, cum incidisset, dixi: hic enim turpius ft, quam qui subripit, sed secum facti miniam compensat, certe fur non est.modata longius duxerit alienaufurti habere actionem.Adrogatorem posse furti agere, scilicet eius furti nomine, quod factum est ei quem adrogauit, antequam eum adrogaret, certum est: ceterum si postea, nulla erit dubitatio.Quamdiu uiuit is qui furtum fecit, non perit furti actio: aut enim sui iuris est is qui furtum fecit, et cum ipso actio est, aut alieni iuris esse coepit, et actio furti cum eo est, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
totenĩ. Nontantũ igitur fur tũ faci
filio. si ĩ fuititenebiur ¶ Tume
clitorem qui post solutam pecunã
pignus non reddidit. tenerifur ti
mela ait. sicelandi animoietineat.
quoduerumẽe ꝓbitior ¶Disul pbu¬
rarie sunt magro ⁊ indealioies tra
egesciss. ⁊ abstuliss. dñs fur ti ag̾a de

Expanded text:
teneri: non tantum igitur furtum faciet filio, sed etiam furti tenebitur.Eum creditorem, qui post solutam pecuniam pignus non reddat, teneri furti Mela ait, si celandi animo retineat: quod uerum esse arbitror.Si sulpurariae sunt in agro et inde aliquis terram egessisset a
Abbreviated transcription (Latin):
facientifert numquam mani festus
est ¶ taꝙ accidit ut is quidem quio¬
pentulit. furti nec manifesti. sis aũt
quide p̃hñsus est: obeãdẽ rẽ mani¬
festitenetur.
op ł. xuiiii. ads̃. Siqͥuis ꝑfetendũ
accopĩt ⁊ seierit furtiũ ẽe. constat
side phndatur. ⁊ psum dũta xat. furẽ
manifestum eẽ ¶sine scierit. neutrũ.
d furem: quiade p̃hensus no̾nsu ¶ Si

Expanded text:
facienti fert, numquam manifestus est: itaque accidit, ut is quidem, qui opem tulit, furti nec manifesti, is autem, qui deprehensus est, ob eandem rem manifesti teneatur.ferendum acceperit et scierit furtiuum esse, constat, si deprehendatur, ipsum dumtaxat furem manifestum esse, si nescierit, neutrum,  furem, quia deprehensus non si
Abbreviated transcription (Latin):
auferendum est. ⁊ siscitħ qui m¬
uenit. ⁊ ammo furandi furti tene:¬
si putans simplicit iactatum. fur¬
tisimilit̃ nontenetur. ¶Etiam si
partis dimidie nanciscar dñium
in ẜuo ꝗ michiantea furtum fece¬
rat. mag̃ ẽ ut extinguatur acc̃o̃
parte rede inta griuia⁊ si abinitio
quis partem in ẜuohãt. furtiagẽ
non pot̾t ¶Plane siusus fructusꝰ¬
m̃s in eo ẜuo ẽẽ ceꝑit. ddicendumẽ.
furti accõem nonextingui. quia
fruetuarius dñs nonest. uas iadni¬

Expanded text:
auferendum est, et si scit hoc qui iauferendum est, et si scit hoc qui invenit et animo furandi tenet, furti teneetur. quod si putans simpliciter iactatum, furti similiter non tenetur. Etiamsi partis dimidiae nanciscar dominium in servo, qui mihi antea furtum fecerat, magis est, ut extinguatur actio etiam parte redempta, quia et si ab initio quis partem in servo habebat, furti agere non potmeus in eo seruo esse coeperit, dicendum est furti actionem non extingui, qu‹i›a fructuarius dominus non est. 44
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquimus Et̃ si non fuit derelic¬
tum ꝓut᷑auit tñ derelictum furtiñ
tenetin. S⁊ sineq fuit neꝙ putaũ.
iacẽs. tñ tulit. non ut lucretur. s red¬
diturus ei ciu̾̃ fuit. nontenetur furti:
pinuideamus sinescit cuius eẽt. sic
tñ tulit quaĩ redditurus ei quiidde¬
sidasset. ut qui ostũdiss rem suã. an
furti obligetur:⁊ nonprto obligari
ut libelum ꝓponant. continentem
in uenisse serred cliturum ei quid¬
sidauit. huergo oftñdunt se non¬
nfurandi animo fecisse. Quidergo. si
hicuidetur furtum facere. sin ꝓbe
petat aliquid. ¶ Siquis sponterẽ
biturus. tuq rem hanc tułis. anfur¬
habitam nontener ¶suodsi non
putasti. hic dubitariposse ait ⁊tñ
mag̃ defñdit nonteneri. quia in¬
quitꝰ resnonint̃ uertitur ei quieã
sponte reiecit. ¶Si iactum exna¬
ue factum alius tulit.an furtitene¬
atur q̃stio meo est. an ꝓderelictoha¬
bitum sit. ut siquide in derelinqũ¬
credendum ẽ.cumsciat ꝑiturum.
qui inuenit suumfecit. nec fur

Expanded text:
derelinquimus. Sed si non fuit derelictum, putavit tamen derelictum, furti non tenetur. Sed si neque fuit neque putavit, iacens tamen tulit, non ut lucretur, sed redditurus ei cuius fuit, non tenetur furti. Proinde videamus, si nescit cuius esset, sic tamen tulit quasi redditurus ei qui desiderasset vel qui ostendisset rem suam, an furti obligetur. et non puto obligari ut libellum proponant continentem invenisse se et redditurum ei qui desideraverit: hi ergo ostendunt non furandi animo se fecisse. Quid ergo, si hic videtur furtum facere, etsi non probe petat aliquid. Si quis sponte rembiturus, tuque hanc rem tuleris, an furhabitam, non teneris. quod si non putasti, hic dubitari posse ait: et tamen magis defendit non teneri, quia, inquit, res non intervertitur ei, qui eam sponte reiecit. Si iactum ex nave factum alius tulerit, an furti teneatur? quaestio in eo est, an pro derelicto habitum sit. et si quidem derelinquecredendum est, cum sciat periturum, qui invenit suum fecit nec furt
Abbreviated transcription (Latin):
dem facere uidetur Enerãt uidendũ
ce ait. anhaee sentñtia eum distinctiõe
uã sit Iut si hac m̃te ei delit nũmos de¬
bitor ut eos cͣditõi pͥferr pͥ curator
fiẽiuult.⁊ inuito dño eos cͣe tandosi¬
ne dubio furtum facit¶ quorl suta dei
dit debitor ut numi ꝓcunitois fiant
nllo modo eum furtum facere ait
uoluntate dm̃ cos accipiendo. ¶S.
siis quundebitum accipiebat᷑ dele¬
ut putasidixit se locupletemisun mer¬
ces secollaturũ ꝗ aceꝑit si fide iusso¬
res idocos elaturumm¶ pecuniam con¬
festim se soluturi. ¶Lam exhis oĩb mag̾
decep̃quam furtum fecit. nõ furti
non tenetur s⁊ quiadolo fecit: nisi sit
alia aduersus eum accõ. delolocla¬
bitur. ¶Qui alienum quidiacens.
luc faciendi causa sustusit. fintiob¬
str ngitur. siue scit ciuiussit: siue igno¬
rauit nicħ it ad furtumminuendu
fac̃. quod ciuus sit ignor Quod suh̃s
id dereliquid furtum nonfit eiuis.
ꝯliego fuandi animũ habuero necit
furtum fit. sinonsit cuifiat. ¶ Inꝓ¬

Expanded text:
 Neratius uidendum esse ait, an haec sententia cum distinctione uera sit, ut, si hac mente ei dederit nummos debitor, ut eos creditori perferret, procurator fieri uult, et inuito domino eos contrectando sine dubio furtum facit. quod si ita det debitor, ut nummi procuratoris fiant, nullo modo eum furtum facere ait uoluntate domini eos accipiendo.Si is, qui indebitum accipiebat, deleut puta si dixit se locupletem, si in mercem se collocaturum quod accepit, si fideiussores idoneos daturum uel pecuniam confestim se soluturum: nam ex his omnibus magis decepit quam furtum fecit, et ideo furti non tenetur. sed quia dolo fecit, nisi sit alia aduersus eum actio, de dolo dabitur. Qui alienum quid iacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, siue scit cuius sit siue ignorauit: nihil enim ad furtum minuendum facit, quod cuius sit ignoret. Quod si dominus id dereliquit, furtum non fit eius, etiamsi ego furandi animum habuero: nec enim furtum fit, n
Abbreviated transcription (Latin):
remanere aodõẽ aduersus furemp̃¬
inde mortuo quoꝙ homine q̃ quis
furto abstulit. uigi furti acõ ¶
siec manumissio furti accõe extin¬
guit. Nec i dissimił ẽ morti ma¬
numissio. ꝙ ad subtrahendũdño.
uersus furem furti accõẽ. eoq iure.
uti mur ¶Conpetit it actio. non ĩo
qui a nunc ab est.s quia  um quam
malefitio furis abfuĩt ¶hide in cõ
Aitionẽ quoq plag. Nam condi¬
ci furi põt.⁊̃ sires fuĩt aliqua rõe
extinet. Gidem dicendum est si
res in potestate hostiũ ꝑuenerit.
Nam constat. posse de eare furti a
gi ¶⁊ si ꝓderelicto sit postea adño
tuarius agi defructib uł quantiqͦ
int̃ fuit eius furtum factũ nonẽeͥ¬

Expanded text:
remanere actionem aduersus furem. proinde mortuo quoque homine, quem quis furto abstulit, uiget furti actio. sed nec manumissio furti actionem extinguit: nec enim dissimilis est morti manumissio quod ad subtrahendum dominuersus furem furti actionem, eoque iure utimur: competit enim actio non ideo, quia nunc abest, sed quia umquam beneficio furis afu‹i›t. hoc idem in cotione quoque placet: nam condici furi potest, etiamsi res sit aliqua ratione extincta. hoc idem dicendum, si res in potestate‹m› hostium peruenerit: nam constat posse de ea furti agi. sed et si pro derelicto sit postea a domituarius aget de fructibus uel quanti interfuit eius furtum factum non e
Abbreviated transcription (Latin):
ta Douo in furti iditio ꝓbare nor
põt nec illud quidem posseostnli
tum tabulas nactus ẽẽ actor.ut exeo
ꝓbr qͣntisua int̾ fuit. Sitabulas nact̾
nbn eẽ ¶ aelegeꝰ a quilia maior cstiõẽ
quem ad modum possit ꝓbari quan¬
tieius int̃ sit. namsi põt alias ꝓbare.
non patitur clamnłm. ¶Quidergo. si
forte pecuniam sub conditione c̃didii¬

Expanded text:
 uero in furti iudicio probare non potest, ne illud quidem posse ostendtum tabulas nanctus esse actor, ut ex eo probet, quanti sua interfuerit, si tabulas nanctus non esset.De lege Aquilia maior quaestio est, quemadmodum possit probari, quanti eius intersit: nam si potest alias probare, non patitur damnum. quid ergo, si forte pecuniam sub condicione credidi
Abbreviated transcription (Latin):
nes mse qua septuram hab cirogra¬
phi furtum passussit. esti mari du¬
plo cyrographi quantitas debeat᷑.
⁊num quid non quãi nichil intͣ sit
qͣsiantum i int̃ ẽ cũpossit debitum
ali und ꝓbaẽ: quẽ ad modũ sibini
tabuł instrum̃tum scͥptusit: Nam

Expanded text:
nes mensaeque scripturam haberet, chirogranes mensaeque scripturam haberet, chirographi furtum passus sit, an aestimari duplo chirographi quantitas debeat. et numquid non, quasi nihil intersit? quantum enim interest, cum possit debitum aliunde probare? quemadmodum si in binis tabulis instrumentum scriptum sit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
dandi aĩo decerpsit. furtiagi posse.
nulla dubitatio est.
bore funditui apesfecerunt: siquis
eas uł fauũ abstulit. eum nonteneri¬
tibi furti quianon fumt tue easqs¬
e
uapfa mari. celo nuõ
cẽꝰ ¶ltem constat colonimm quinu¬
mui colat cmeboui frutus stanree
surrpunit acturum furti. quiaut¬
tm̃ p̃en earum tabulaꝵ uerũ eius
quodint᷑ fuit quod adestimationẽ¬
refeptur eius sume. que in his tabrl
continetur. scił si tantunt̃ fuit. ut
puta si cyrographa aueoꝵ .x.ltabu
lesint Nam dicimus hocduplicari.
Quod suamerant in anes quia solutũ
p̃ pone batur: num quid ip̃arũ tm̃
tabulaꝵ p̃tii uideatur eẽ estimatio
facienda: quid n int̃ fuit eiꝰ E põt
dici quia non nuquã debitores na¬
bulas sibirestitui petunt quiannũ¬
quam calupniantur debitores q̃si
indebito soluto abhis. int̃ ee credito¬
ris tabulas hab̃e. neforte controũsi¬
am suꝑeare patiãtur Etgñaliter
dicendumẽ idquod int̃ est duplaĩ¬
Innot queri sienris cũ ilias pbatio¬

Expanded text:
andi animo decerpsit, furti agi posse nulla dubitatio est. bore fundi tui apes fecerint, si quis eas vel favum abstulerit, eum non teneritibi furti, quia non fuerint tuae: easque terra mari caelo numero esse. Item constat colonum, qui nummis colat, cum eo, qui fructus stantes subripuarum tabularum, uerum eius quod interfuit: quod ad aestimatiorefertur eius summae, quae in his tabulis continetur, scilicet si tanti interfuit, ut puta si chirographa aureoruerint, dicimus hoc duplicari. quod si iam erant inanes, quia solutum proponebatur, numquid ipsarum tantum tabularum pretii uideatur esse aestimatio facienda? quid enim interfuit huius? sed potest dici, quia nonnumquam debitor‹e›s tabulas sibi restitui petant, quia nonnumquam calumniantur debitores quasi indebito soluto, ab his interesse creditoris tabulas habere, ne forte controuersiam super ea re patiatur. et generaliter dicendum est in id quod interest duplari.Inde potest quaeri, si quis, cum alias probatio
Abbreviated transcription (Latin):
mi debitoĩs erunt. ¶ Sirem meã
quaĩ tuam tibi tradilero scientin
eamet: mag̃ ẽ furtinnte facere si
lucranli animo id fecis. ¶ Si ser¬
uus hẽlita rius nondinadita hẽ cli¬
tate fin tum hedi ferĩt quitestam

Expanded text:
mi debitoris erunt. Si rem meam quasi tuam tibi tradidero scienti magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris. Si seruus hereditarius nondum adita hereditate furtum heredi fecerit, qui testa
Abbreviated transcription (Latin):
bitor. simodo plusualeat quam ꝓpi
gnore debetur ht̃ furti accoe &sꝙͣ
adeo aũt dui se sunt acooes quae e is
num decidit diciopͤteat solũ modo
aenonẽ sibi conpetentem amisisse

Expanded text:
bitor, si modo plus ualeat, quam pro pignore debetur, habet, furti actionem.Usque adeo autem diuersae sunt actiones, quae eis num deciderit, dici oporteat solummodo actionem sibi competentem amisisse
Abbreviated transcription (Latin):
habeam qui possunt mori pñden¬
te conelitione saut puta me petisse c̃¬
clitum. ⁊ quia testes ⁊ signatores. qui rẽ
meminiss:. p̃sentes non hãcm uuetũ re
mansisse: nẽ uõ cum furti agam eorũ
memoria ⁊ p̃sentia ad fidem cͣdite¬

Expanded text:
habeat, qui possunt mori pete condicione? aut puta me petisse creditum et, quia testes et signatores, qui rem meminis‹s›ent, praesentes non haberem, uictum rem amississe: nunc uero, cum furti agam, eorum memoria et praesentia ad fidem credit
Abbreviated transcription (Latin):
ł libꝵ deleuĩt ⁊ hietenetur dampni ĩ¬
iuriae. quãĩ corrupit. ¶ Siquis tabu¬
cuius aut surriꝑiͤrit aut int leuit
clumta xat eͥstrmationem facienlam
in furtiaccõe existimant quia siuidi¬
ci ap̃quem furtiacat̃ possit ꝓbãĩ qͣntu

Expanded text:
uel librum deleuerit, et hic tenetur damno iniuriae, quasi corruperit. Si quis tabuipii alicuius aut subripuerit aut interleuerit, dumtaxat aestimationem faciendam in furti actione existimant, qu‹i›a, si iudici, apud quem furti agatur, possit probari, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
to: ilq ame petat hr̃ditãtẽ. exꝙp.¬
tionẽ dolimalieiꝰꝗ ei eessit ñ pot᷑
pat ¶Siqs aut ex causa legatiuẽ¬
dicaut is cui excausa dõatiõis re̾
p̾stita e uẽdic: an dolo exceptiõẽ.
patiatur excausaeiꝰ incinus iocum
suocessĩt. ⁊ mag̃ putat põpsumouẽ¬
dũ ¶Et egoputo exceptione: eos ẽẽ
repellẽdos. Cũlucͬtiuã causã sĩt nac¬
ti aliud ẽ eͣmͣe. aliud ex his causis sue¬
ceclere Idtcͣtat põꝑ. ⁊ ĩeũ ꝗ pignoĩ¬

Expanded text:
petat hereditatem: exceptionem doli mali eius, qui ei cessit, non potest pati.Si quis autem ex causa legati uindicet aut is, cui ex causa donationis res praestita est, uindicet, an de dolo exceptionem patiatur ex causa eius, in cuius locum successerit? et magis putat Pomponius summouendum: et ego puto exceptione eos esse repellendos, cum lucratiuam causam sint nancti: aliud est enim emere, aliud ex his causis succedere
Abbreviated transcription (Latin):
lier post ad mu̾ssũ doludebitorẽ
suu̾ma̾ito ĩdotẽ delegauit. idẽ ꝓĩ¬
exciꝑe nemñdota ta fiat. ¶Ap̃iuli¬
anũ q̃ͣsitue si hr̃s socẽi aquo dos pete¬
retur eici ꝑ dedoloᷤmaĩti: ⁊ mulie¬
ris cui pecunia quereret᷑ mobsta¬
tura eẽt exceptio ex ꝑsõamuliẽis

Expanded text:
debitorem suum marito in dotem delegauerit, idem proexcipere, ne indotata fiat.Apud Iulianum quaesitum est, si heres soceri, a quo dos peteretur, exciperet de dolo mariti et mulieris, cui pecunia quaereretur, an obstatura esset exceptio ex persona mulieris.
Abbreviated transcription (Latin):
ueuceptione reꝑellet̃ ¶Quesig̃est
sicũ fundiusũ fructu haberẽ eũ fũdũ
uolente me uẽdidis anuendicantim.
usũ fructũ erceptiosit obicienda
ħ ure utimur. ut exceptio dolino¬
ceat ¶ Marcellus ut adũsus dolie¬
xptionẽ ñdaureplicatione dolila¬
beo qͦ ineadẽ opinione ẽ. Ait i ini¬
quũ eẽ coẽm malitiã petitoi ꝗ p̃mio.¬

Expanded text:
exceptione repelletur.Quaesitum est, si, cum fundi usum fructum haberem, eum fundum uolente me uendideris, an uindicanti mihi usum fructum exceptio sit obicienda. et hoc iure utimur, ut exceptio doli noceat.Marcellus ait aduersus doli exceptionem non dari replicationem doli.Labeo quoque in eadem opinione est: ait enim iniquum esse communem malitiam petitori qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ explicat uit᷑. an ⁊ dedolo maĩti ex¬
cipi p̾sit. Puto aũt eũħ sñtire. ũ ⁊̃ d̾
clolo maiti noceat excrptiolie iu¬
deatur nullados filiae u ait acꝗri.¬
¶Illa ⁊̃ q̃stio: uẽtilata ẽ ap̃ plerosq.
andedolotutõis. exceptio pripillo
exꝑienti noc̃e debeat ego puto utił¬

Expanded text:
non explicat Iulianus, an et de dolo mariti excipi possit: puto autem eum hoc sentire, ut etiam de dolo mariti noceat exceptio, licet uideatur nulla dos filiae, ut ait, quaeri.Illa etiam quaestio uentilata est apud plerosque, an de dolo tutoris exceptio pupillo experienti nocere debeat. et ego puto uti
Abbreviated transcription (Latin):
pͣluiut acende ut refic̾ia. Idem
lab̾o ait. cum quaeritur in memoi̾a
extet ex facto oꝑe nondiem ⁊ c̃ sulẽ
alliquidum ex qui rendũ. s sufficẽ
siqu̾is sci̾at factũeẽ. hoc ẽ si factũ ẽe
non ambigitur nec utiq necesse est
ait. Siuicinus flum̃ tori̾entem qna¬
uertit. ne aqua ad eumꝑueniat: ⁊
hoc modosit effectum ut uicinono¬
re ue influat. que sentntia uerior
ẽ. si modo non hanimo fecit: ut tibi
nõcẽat. s ne sibi noceat Iud ⁊̃ ũũ
puto: quod offilius scribit. Si fũ¬
dustuus uicino ẜ uiãt ppea aquam
recipiat. cessare aquae pluuie arcẽ¬
de actionem. Si tñ non ultra modũ
noceat cui consequens ẽ quod la¬
beo putat. Siquis uicino cesserit uiꝰ

Expanded text:
pluuiae arcendae, ut reficias.Idem Labeo ait, cum quaeritur, an memoria exstet facto opere, non diem et consulem ad liquidum exquirendum, sed sufficere, si qui‹s› sciat factum es‹se›, hoc est, si factum esse non ambigatur: nec utique necesse esse ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noc esse curare, ne influat. quae sententia uerior est, si modo non hoc animo fecit, ut tibi noceat, sed ne sibi noceat.Illud etiam uerum puto, quod Ofilius scribit, si fundus tuus uicino seruiat et propterea aquam recipiat, cessare aquae pluuiae arcendae actionem, sic tamen, si non ultra modum noceat. cui consequens est, quod Labeo putat, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
num fu tum sit. in diuiduum actũ
sit.⁊ ip̃cedes solumq earum non põt
põt ꝓparͣ dum taxat clam num dare.¬
nicħ ominus eum cum quoagit᷑ ꝓsu̾a
pluuia noceat: płiumsit: agẽ quidẽ
uł singulos posse. sed cdanini qł post
litem contestatam datumsit non ã¬
plius partͤsua consecuturum Itemsi
opus restitut᷑um non fũĩt. nonam pliꝰ
quam qu̾dꝵ p̃arͣte eoꝵ int̾ fuĩt non¬
amplius opus restitui. condemnatio¬
nem fierio portere¶Siex priuato
agro magrum con numẽ aqua inmit¬
tatur. offilius ait. socium cumeo agẽ
posse trebatiuexisti mat. side eo oꝑe
iagatur. quodmanu factum sit. om̃ĩ¬
modo restituẽnͣdum idẽẽ ab eo cũ qͦ
agrt̃. Siuõ uifluminis ager deletus
sit: aut glarea iniecta: aut fossa humo
re pleta. tunt panentiã dum ta xat

Expanded text:
num futurum sit, individuum sit num futurum sit, individuum sit et ipsae aedes solumque earum non potest pro parte dumtaxat nihilo minus eum cum quo agitur pro sua pluuia nocet, plurium sit, agere quidem uel singulos posse: sed damni, quod post litem contestatam datum sit, non amplius parte sua consecuturum: item si opus restitutum non fuerit, non amplius, quam quod pro parte eorum interfuerit opus restitui, condemnationem fieri oportere.Si ex priuato agro in agrum communem aqua immittatur, Ofilius ait socium cum eo agere posse: Trebatius existimat, si de eo opere agatur, quod manu factum sit, omnimodo restituendum id esse ab eo, cum quo agitur: si uero ui fluminis ag‹g›er deletus sit aut glarea iniecta aut fossa limo repleta, tunc patientiam dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam dum taxat eum p̃stare
oportere: quia sua culpa ac̃tor ide
patiatur. quinon agit cum eo aquo
opus factum sit. Et est iniquĩi eumꝰ
quinonfecit idresti uiere oportere.
qͣm con muni diuidendo ue põti qd
enifi si sotius eius soluendo non fu¬
erit ¶fficium autem iudicis int̃ duoᷤᷤ
accep̃t᷑i quale futurumm sit. dubrtare
se iuł ait. si forte utiꝰ fundꝰ fuĩt. cuia¬
quanoceat siue in quo opus factũsit
plurium. ⁊ cñ imo eoꝵ agatur utrũ
⁊ eius damni nomine quod post litẽ
contestatam datumsit. ⁊ opis non resti¬
tuti in solidum condem natiofieride¬
beat quem ad modum cum ẜui con¬
munis nomine noxaliiuditiocum
uno agit᷑ condem natio insolidũ fiz.
qm̃ quod p̃stiterit potesta accipere.¬
inuõhis cum quo agitur ꝓparte sua. ⁊
damnidati. ⁊ oꝑis non restituti noĩe
dam nandussit ut inaetione damni
infecti fiat. cum eius p̃dio ex que dã¬
num metuatur: plures dñi sint.: ⁊ cum
unoeorum agatur. licz opus ex quodã¬

Expanded text:
patientiam dumtaxat eum praestare oportere, quia sua culpa actor id patiatur, qui non agit cum eo, a quo opus factum sit. et est iniquum eum, qui non fecit, id restituere oportere, quoniam communi diuidundo agere potest: quid enim fiet, si socius eius ‹s›oluendo non fuerit?Officium autem iudicis inter duos accepti quale futurum sit, dubitare se Iulianus ait, si forte unius fundus fuerit cui aqua noceat, si uero in quo opus factum sit, plurium et cum uno eorum agatur: utrum et eius damni nomine, quod post litem contestatam datum sit, et operis non restituti in solidum condemnatio fieri debeat, quemadmodum, cum serui communis nomine noxali iudicio cum uno agitur, condemnatio in solidum fiet, quoniam quod praestiterit, potest a socio rean vero is cum quo agitur pro parte sua et damni dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni infecti fiat, cum eius praedii, ex quo damnum metuatur, plures domini sint et cum uno eorum agatur? licet opus, ex quo dam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam ase mutaĩ poͬsse ⁊ iõcumꝑse
naturam̃ agrifũt mutata equoaĩo
unum quemq ferre debere. siũme¬
lior siue detĩor eius conditiofacta
sit. Idcconsiat᷑ remotu aut tempe¬
statis magnitudine solicausamu¬
tata sit. neminem cogipose: ut sinat
in pristinam loci conditionẽ redi¬
gil S nos ⁊̃ in hime casum equit᷑atẽ
ad misimus Idem laboait sunag
tuo aquarum concursus iocum exa¬
uauit᷑ aque pluui e arcende actione
agiꝰposse tecum auicmis. Plane siĩ
fossam une factã aut cuius memo

Expanded text:
ipsam a se mutari posse et ideo, cum per se natura agri fuerit mutata, aequo animo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem admisimus.Idem Labeo ait, si in agro tuo aquarum concursus locum excauauit, aquae pluuiae arcendae actione agi non posse tecum a uicinis: plane si fossam iure factam aut cuius memo
Abbreviated transcription (Latin):
eius dem locidñi im̃ aqua ducit᷑ o̾iũ¬
uoluntatem ẽẽ sequenlam. ñ am¬
Tbigitur. Ini quun uisum ẽ uolun¬
tatem uniuis. ex mo̾dica forte par¬
cium cula dñi pre uiditium sociis
facerelã tam̃ subse qui uoluntas p̾¬
sit uide amus ⁊ plae u̾trum int ẽẽ
nichil p̃cecłat uoluntas aquae ducti¬
onem ansub sequatur: quia ⁊ postͥe¬
riorem uoluntatem p̃tor tũideb¬
¶ Si flum nauigabile. sit nonopor¬
tere p̃torem concedere ductionem
exeo fieri lab̾o ait. quia flum̃ minus
⁊ ñe e iꝰcutite actus debetur. ẜpontẽqͦ
possit ire agẽ uẽ extrł. At sifpecus
noncunsulum subriuo ãgͣ aqu̾a corꝰ¬
rum petur. quia susfoso eo aqua man̾a¬
bit.⁊ riuus sicẽant̃ ¶ Cassuis ait siue:
conmuni fundo. siue exconmuni a

Expanded text:
eiusdem loci domini, u‹n›de aqua ducituuoluntatem esse sequendam nobigitur: iniquum enim uisum est uoluntatem unius ex modica forte portiuncula domini praeiudicium sociis facere.An tamen subsequi uoluntas possit, uideamus. et placet nihil interesse, utrum praecedat uoluntas aquae ductionem an subsequatur, quia et posteriorem uoluntatem praetor tueri debet.Si flumen nauigabile sit, non oportere praetorem concedere ductionem ex eo fieri Labeo ait, quae flumen minus c is, cui iter actus debetur, pontem, qua possit ire agere, iure extruet. at si specus non cuniculum sub rivo aget, aqua corumpetur, quia suffosso eo aqua manabit et rivus siccatur. Cassius ait, sive ex communi fundo sive communi aq
Abbreviated transcription (Latin):
ut ił. sionem. Tdõ autem uoluntas exigit¬
ne dñs ignorans iniuiriam acciprat.
nullam eñi põt uideri iniuriam ac¬
ciꝑe. qui se meluoluĩt snon autem
soluis eius adquem iꝰ aque ꝑtinebit
uoluntas exgitur. in aque cessione.

Expanded text:
 cessionem.Ideo autem uoluntas exigitne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uideri iniuriam accipere, qui semel uoluit.Non autem solius eius, ad quem ius aquae pertinebit, uoluntas exigitur in aquae cessione,
Abbreviated transcription (Latin):
paneinte qbr̃are debere Colonum au¬
tem int̃ dieto quodui aut clam. inpñ¬
sam quoq restituendioꝑis ⁊ dam nũ
siquoͥdexeodatum fuit. prãre cogen¬
dum Si tñch̃is desider cauisibi dãni
anfectilabeo excuius p̃dionoe eqͦuis¬
si mũerit caiĩ ei oportere ¶temsinõ
ego s ꝓ curator m̃s tale opus fecit. u
aqua plinn e aino. adu̾sus me
actenus erit acłio. quatinus aduersus
colonum. Apie autem ꝓcurator inter¬
dito quod ui aut clam conueĩ pot̃t.

Expanded text:
aestare debere, colonum autem interdicto quod ui aut clam impensam quoque restituendi operis et damnum, si quod ex eo datum fuerit, praestare cogendum. si tamen dominus desideret caueri sibi damni infecti ab eo, ex cuius praedio nocet, aequissimum erit caueri oportere.Item si non ego, sed procurator meus tale opus fecerit, ut aquhactenus erit actio, quatenus aduersus colonum: ipse autem procurator interdicto quod ui aut clam conueniri poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quod sotiorum nomine datũ
sit ꝑ arbitrium comuni diuidun¬
do recuperaĩ posse. ex sociis nonuti¬
fecĩt nec minus eum quoꝙ dam nũ
restituere debere. qui auctor oꝑis fu¬¬
it sap̃ferocem ꝓcuł ait. sicum uno:
ielñoꝵ actum sit quiopus non fecͥe¬
s rit debere eum opus restitłiere. suaꝰ
inpñsa: quia conmuniliuidundo

Expanded text:
, quod sociorum nomine datum , per arbitrum communi diuidundo reciperari posse.Et ex sociis non utifecerit nec minus eum quoque damnum restituere debere, qui auctor operis fuit, apud Ferocem Proculus ait: si cum uno dominorum actum sit, qui opus non fecerit, debere eum opus restituere sua impensa, quia communi diuidundo
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. lic cedere loco paratussit: cogͥ
accipere iudicium ꝯm̃⁊ suo nomi¬
ne conuenitur. ut opus tollat aliud
eius aque usus ꝑtin. uoluntas exꝗ¬
ritur. idest eoꝵ quibus ẜ uitus aquȩ
debebatur. nec in mĩto cum it mĩnu¬
erit̃ uis eoꝵ: consequens fuit ex qui¬
ri an consentiant ⁊gnalit̾ siue inc̃or¬
pore. siue in iure lociubiaqua orit᷑.
uł impã aquahabebat quis ui̾uolũ¬
tatem eius ẽẽ spectandã plac.

Expanded text:
fecit, licet cedere loco paratus sit, cogitur fecit, licet cedere loco paratus sit, cogitur accipere iudicium, quoniam et suo nomine conuenitur, ut opus tollat.Aliud eius aquae usus pertinet, uoluntas exquiritur, id est eorum, quibus seruitus aquae debebatur, nec immerito: cum enim minuitur ius eorum, consequens fuit exquiri, an consentiant. et generaliter siue in corpore siue in iure loci, ubi aqua oritur, uel in ipsa aqua habeat quis ius, uoluntatem eius esse spectandam placet.
Abbreviated transcription (Latin):
pluui e arcenł agat. doruinium ad
aliquem transtulerit fundide suͦut
habere aquae pluui e arcendĩ acoẽ.
eãꝙ ad cum transibit. cuius ageꝵ eñe
cepit. Cumit dam num cdatum eonti¬
ñeat adeum quidñs erit. incip⁊ ac¬
cio ꝑtinere. quamuis cum altĩus do¬
minium eẽt õpus auicio factum sit
¶aque pluiuiae arcende actionẽ. scien¬
dum ẽ. noninrem s ꝑsõnalem ẽẽ sol¬
ficium autem iudicis hocerit. ut si
quidem auiemo opus factimisit. eũ¬
ubeat restĩt᷑uere. damnuꝙ saicire
si quid post lit̾e̾m contestatam contĩ¬
git Qd̾ si antelitem contesatã clamnũ
contingit. tantum opus restitͦuere de¬
bebit. damnũ non sarti. ¶Cel sius scͥ¬
bit siquo ipie feci: quodtibi aqua¬
pluuia noceat. mea inpnsa tolere
meoo gendũ Siquis alius quiad
me non ꝑtm . susticere ut patlar te
tollere s⁊ si ẜ̃uus m̃s fecĩt aut is cui
t hs sum hoc fecit. ẜ ũii quidem aee debbo¬
quae pluui ae arcende agͣ quod opui

Expanded text:
pluuiae arcendae agat, dominium ad alium transtulerit fundi, desinit habere aquae pluuiae arcendae actionem eaque ad eum transibit, cuius ager esse coepit: cum enim damnum futurum contineat, ad eum qui dominus erit incipiet actio pertinere, quamuis, cum alterius dominium esset, opus a uicino factum sit. Aquae pluuiae arcendae actionem sciendum est non in rem, sed person‹a›lem esse. Officium autem iudicis hoc erit, ut, si quidem a uicino opus factum sit, eubeat restituere damnumque sarcire, si quid post litem contestatam contigit: quod si ante litem contestatam damnum contigit, tantum opus restituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aquapluuia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere. sed si seruus meus fecerit, aut is cui heres sum hoc ‹f›ecit, seruum quidem noxae dequae pluuiae arcendae agitur, quod opus
Abbreviated transcription (Latin):
uel si płi um fundo. noceat᷑: placuit eoqͥ
iureutimur: ut siue plurinum fun¬
dus sit. singłimpartem exꝑiant᷑
condem̃natio in partemfi it siũ cumn.
plũib agant᷑. singuli in partem ẽue gͣ es¬
m̃õ ⁊ pro uerio agrotuo aquanoceat s
anagi possit aque pluina arcende ⁊
putẽ agendum. sic tam̃ ut pars dãni h¬
p̃stetur uersa quoq uice. si conmunis
agersit: qui noc proprio. potĩt aque

Expanded text:
uel si plurium fundo noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli in partem experiantur et condemnatio in partem fiat, siue cum pluribus agatur, singuli in partem conueniantuo ex› proprio agro tuo aqua noceat, an agi possit aquae pluuiae arcendae: et putem agendum, sic tamen, ut pars damni praestetur. Uersa quoque uice si communis ager sit, qui nocet proprio, poterit aquae
Abbreviated transcription (Latin):
¶ltem uarus ait aggẽm qui in fundo
uicimeratiuaquȩ deiecit. ꝑ quoc̾
effectum ẽ ut aqua pluuia michi¬
nocentiuarus ait. sinatãlis agͤer¬
fuit: non posse me uicinum cogere a¬
quae pluui e arcende actionem ut
eum rẽponat. uelrepõmsinat Idẽ¬
q putat. ⁊ simanu factus fuĩt. neꝙ¬
memoriam eius extar.. Quod siex¬
tet. putet aque pluuie arcende ac¬
tionem eum temi᷑ l abo autemͣ si ma¬
nufactu̾ sit ager. ⁊̃ si memoriam euis
sit sinenõceat aut int̃ pellet facien¬
tem quod iure facere possit quam¬
dequã tñde fitiat aquae pluine aroen

Expanded text:
qui in fundo uicini erat, uis aquae deiecit, per quod effectum est, ut aqua pluuia mihnoceret.Uarus ait, si naturalis agfuit, non posse me uicinum cogere aquae pluuiae arcendae actione, ut eum reponat uel reponi sinat, idemat et si manu factus fuit nememoria eius exst‹a›t: quod sitet, putat aquae pluuiae arcendatione eum teneri.Labeo autem, si mafactus sit agger, etiamsi memoria eius sit, sed ne noceat aut interpellet facientem, quod iure facere possit. quamquam tamen deficiat aquae pluuiae arcen
Abbreviated transcription (Latin):
uel int̾ dictum michi conpetere ad¬
uersus uicinum siuelim aggẽ resti
lẽ. ha&x equitas suggerit. ⁊̃ suure
deficiãnus s ip̃namusam relatũ ẽ
siaquã fluens ĩt suum stercore¬
obstruxit.⁊ ex testagnatione suꝑi.¬
ori agronoceat: posse cuminferi¬
orem agiut sinat purgãi hanc n

Expanded text:
uel interdictum mihi competere aduersus uicinum, si uelim aggerem restest: haec aequitas suggerit, etsi iure deficiamur.Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercorobstruxerit et ex restagnatione suori agro noceat, posse cum inferiagi, ut sinat purgari: hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
um cãsiplabonẽ ꝓponitur fossa ẽe¬
ue̾tus agrorum siccandorum cãnec
memoriam exͣtãe qñ facta est hane
inferior uicimus non pargabat. sic¬
ut aut ip̃e purgaret. aut te pateret¬
in pͥstinum statum eam reducere.
Preterea si ĩ cõ finio fossasit. neq¬
purgaĩ uicinus patiatur eam part¬
quetibi acced ĩt. posse ten᷑agis aque¬
pluuie arcende labeoait. CCassuis antẽ¬
scribit. Si qua oꝑa aquemit tende cau
psstu sa. publica auctõitateͤ factasint ina¬

Expanded text:
ud Labeonem proponitur fossa esse agrorum siccandorum causa nec memoriam extare, quando facta est: hanc nferior uicinus non purgabat: sicut aut ipse purgaret aut te pateretstinum statum eam redigere. Praeterea si in confinio fossa sit neqpurgari uicinus patiatur eam partquae tibi accedat, posse te magis apluuiae arcendae Labeo ait. Cassius autescribit, si qua opera aquae mittendae sa publica auctoritate facta sint, in
Abbreviated transcription (Latin):
iͥ memoriã uẽtustas excedu¶ ip̃ al temui
iiais uõrelatum ẽ. eam fossam ex qt̾a ad¬
inferiorem fundum aquadescend.¬
oogendum ẽẽ iueinum purgare siu¬
extet fosse memoriam suie non ex¬

Expanded text:
 memoriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua adinferiorem fundum aqua descendogendum esse uicinum purgare, siuextet fossae memoria siue non ex
Abbreviated transcription (Latin):
tio cessa̾t. sibiq imputare deb is qui
danini infecti cautione sibi non ꝓͥspe na¬
xĩt. Si tñ inpriuato opus factum sit
ꝓublicum int̃ ueniat detoto agipoᷤ¬
uiae arcenł agi᷑põt.
.R.i.iii. Quam quã autẽ cũ
chĩo oꝑis tañt aquae pluiuae arcende
actiosit tñ labeo scribit : Siquis¬
sepulchrum edi ficauĩt ex quoaq̃¬
noceat. ⁊ sioꝑis dñs ẽẽ desierit. lo
co facto religioso. attñ mag̃ ꝓbã
dũẽe. inquit aque pluuie arcend̾¬
cum tenĩ. fuit s cum dñs cumop̾¬
faceri ⁊ si uussu iudicis conpulsus

Expanded text:
tio cessat, sibique imputare debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in privato opus factum sit et publicum interveniat, de toto agi posperitque adsidua irrigatione uicino nocere, ait Ofilius neque damni infecti neque aquae pluuiae arcendae actione eum teneri, nisi locum complanauit eoque facto citatior aqua ad uicinum peruenire coepit.Aquae pluuiae arcendae non nisi eum teneri, qui in suo opus faciat, receptum est eoque iure utimur. quare si quis in publico opus faciat, haec acti
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ gessisse uidetur. ¶ Estp̃tea q̃¬
sitũ. sidetĩora p̃dia facta fiu̾nt sinedo¬
lomalo creditõĩs ut iuraeoꝵ amissa ł
edificiadiruta: uł exusta. Itẽ familie
pecoꝵ ꝙ actacurañ sit :aut possessio
aliitradita: sine dolomalo tñẽ ditor
inteneatur ⁊ appar. e̾ũ ñ tenĩ. quia do¬
lomalo car: eritq melior eiꝰ conditio.
qͣin pĩg̾nor ecreditoĩs qñtantũ dolũ
malũ. uer̃ cul pͥã quoq deb eadẽ causa
est curatõis ⁊̃ bonoꝵ. Nã ⁊ iste tenetur
ut creditoressin eũ quoq quineꝙ un¬

Expanded text:
gotium gessisse uidetur.Est praeterea quaesitum, si deteriora praedia facta fuerint sine dolo malo creditoris uel iura eorum amissa uel aedificia diruta uel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur. et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, uerum culpam quoque debet. eadem causa est curatoris bonorum: nam et is tenetur ut creditores.In eum quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
u cessabit. ¶Tuuis mareus ita edix̃
ereditor qui obiestitutionẽ edificio¬
rũ credidĩt. in pecunia que credita
dante. pecun ĩ subminustraĩt. ¶Iñ
bonis mensularii uendendis. ppͥ
cuit: quipecunias apud m̃ sam fi¬
dem publidam sseutide posuerunt
Drn qui depositis numis usuras a
me sulariis acceperunt: aoet̾ĩs cre¬
crełe ẽ. aliud depone sitam̃ nũmi
esfent. uendicaricos posse puto ade¬
positariis. ⁊ futurũ eũ qui usdicat
añt pͥuilegia eołr. ¶ RLatio pͥor ester
creditoꝵ quoꝵ pecunia ad cͤditnes
pͥuilegiarios puenit puenisse autẽ
quẽ ad modum acc ipiamus utrũsi
statim ꝓfecta est. anabinferioribus
ad pͥuilegiarios. anuõ: siꝑ debitoĩs
ꝑ sonam ħ est sante einuãtasit. ⁊ sic
debitoĩs facta creditõi pͥuilegiario
nu meratiẽ ꝙ. quidẽ põt benigne.
tum sit id.

Expanded text:
cessabit.Diuus Marcus ita edixit: Creditor, qui ob restitutionem 'aedificiorum crediderit, in pecunia, quae credita domino mandante pecuniam subministrauit.In bonis mensularii uendundis post cuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secuti deposuerunt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris crecredere, aliud deponere. si tamen nummi exstent, uindicari eos posse puto a depositariis et futurum eum qui uindicat ante priuilegia.Eorum ratio prior est creditorum, quorum pecunia ad uenit. peruenisse autem quemadmodum accipimus, utrum si statim profecta est ab inferioribus ad priuilegiarios an uero et si per debitoris personam, hoc est si ante ei numerata sit et sic debitoris facta creditori priuilegiario numerata est? quod quidem potest benigne lum id
Abbreviated transcription (Latin):
neratus. siueis cuius debonis agi¬
tur. siue quid is debuit. ꝙ. rodde
cũ siuiuer funeraria actione cogi
oporter. pͥuilegiolocussit paru¬
referre dicamus. qua actione huc¬
sũptus repetatur. funerariãlamhreiᷤᷤ¬
cũdean qua alia dũmodo sũꝑtus fu¬
neris causa factussit. Quacũquait̃
funeris inpens i deductasit dicen¬
dũẽ locũcẽ pͥislegiossi mõ quis nõ
abiciendi pͥui legi i causa stipulatꝰ¬
ẽ. ¶ disponsadedit dotem. ⁊nuꝑ
tiis renuntiatũẽ. tam ⁊ sup̃a dotẽ¬
conlicit tm̃ equũẽ hane ad p̾uile

Expanded text:
neratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit parureferre dicamus, qua actione hsumptus repetatur, funeraria an familcundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque igitur funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse priui legio, si modo quis non abiciendi priuilegii causa stipulaest. Si sponsa dedit dotem et tiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotecondicit, tamen aequum est ha
Abbreviated transcription (Latin):
didit. neq locauit. Ceterũ sitantũ per¬
ceptũẽ: quantũ ꝑciperetur: silocatus
uł distractus frũctus eẽt. nichil in pͥu¬
tabitur ei p̃stat aũt ꝑid tantũ tp̃is. quo
in possessionẽ fuit. uł ip̃e uł uissu eiꝰ aliꝰ.
quo ad inde depossessione dicessũ est.
Nãneq b̾ inputatłir creditoi cur inpos¬
sessionẽ ñuenĩt: neq illud: cur depo¬
sitione dicessĩt. cũ uoluntãiũ. ⁊ suum
potius negotiũ agat creditor. ¶ Exti¬
matio autẽ fit quantũ int̃ ẽ eiꝰ ꝗ exꝑit᷑.
¶Hee actiones neq tp̃aie s tamħrdi
b quã inhrdes clabuntur. oetõsq succeᷤ¬
sores. S dipossessionis causa det̾ior fac¬
taeẽ dicetur: eiꝰ dolo qui in possessionẽ
missussit: actioineũ exdolodatur q̃
neq post annũ: neq inhĩdes cetosq
successores dabitur: cũ exdelicto oriat᷑.
peneq noĩe ẽcipiatur.¬

Expanded text:
didit neque locavit. ceterum si tantum perceptum est, quantum perciperetur, si locatus vel distractus fructus esset, nihil ei imputabitur. praestat autem per id tantum temporis, quo in possessionem fuit vel ipse vel iussu eius alius, quoad inde de possessione discessum est: nam neque hoc imputatur creditori, cur in possessionem non venerit, neque illud, cur de possessione decesserit, cum voluntarium et suum potius negotium creditor gerat. aestimatio autem fit, quantum interest eius qui experitur. Hae actiones neque osque successores.Si possessionis causa deterior facta esse dicetur dolo eius, qui in possessionem missus sit, actio in eum ex dolo datur, quae neque post annum neque in heredes ceterosque successores dabitur, cum ex delicto oriatur poenaeque nomine concipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
creditor ñẽ minime dicendũ ẽ. uł eũ
quicreditorẽ possidẽ posse quianicħ
egit tał postulatio. Alit̃ atq sicreditorꝰ
cui ꝑ missũẽ possidẽ postei recepit de¬
bitũsuũ. cetĩ it potuerunt ꝑ agẽ bonor
uenditionẽ. ¶s qui possidẽ rubetur:
eo loco iussus udt᷑ cuius cura adiuben¬
dium mun datũ sit aut p̃platronũpo¬
tentĩam ñ põt possidĩ recfẽdr nẽe ꝙ¬

Expanded text:
creditor non est, minime dicendum est uel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si creditor, cui permissum est possidere, postea recepit debitum suum: ceteri enim poterunt peragere bonorum uenditionem.Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, cuius cura ad iubenaedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere, recte
Abbreviated transcription (Latin):
tus est.⁊ iõ libeꝵ arbitriũ creditõib
datũui detur: quanto tp̃r locetur
quẽ ad modũ illud ẽ in arbitrioe
malo/ excul paaũt reiñfiut. ¶ Si
esuniis sit qui possideat bona. expediͦ.¬
ressint: quiseoꝵ debeat locare uł uẽ¬
dere queritur: ⁊siquidẽ ẽuenit ĩt̃
eos. ex peclitissimũ ẽ. Nã : om̃s poss
locare. ⁊ uniħ negotiũ dãe. Siuͦ nõ

Expanded text:
et ideo liberum arbitrium creditoribus datum uidetur, quanto tempore locent, quemadmodum illud est in arbitrio emalo: ex culpa autem rei non fiunt.Si unus sit, qui possideat bona, expedis, sed plures sint, quis eorum debeat locare uel uendere, quaeritur. et si quidem conuenit inter eos, expeditissimum est: nam et omnes possunt locare et un
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s ignoãnte me opus fecĩt. cũꝙ uẽ¬
didero. uł manumi sero. me eũ inh
soꝰ ii potĩt ut patin opus tolli Cũ
emp̾tore aũt ẜui ut aut nouededat
recte agipotit.

Expanded text:
s ignorante me opus fecerit eumque uendidero uel manumisero, mecum in hoc solum agi poterit, ut patiar opus tolli, cum emptore autem serui, ut aut noxae dedat recte agi poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
sacognita conpetit int̃ dictũ deco
ꝙ factũẽ Nam causa cognita annuã
exceptionẽ remit tendam. hẽ exma¬
gna ⁊ iusta causa ignõintie int̃ue¬
mente ¶ Siquis rei .p. causa a fui¬
utiuell. uerius. ẽ. ñ exdudi ãno

Expanded text:
sa cognita competit interdictum de eo quod factum est: nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interueniente.Si quis rei publicae causa afuiuti uellet, uerius est non excludi anno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ siquilib inscio. uł in uitome. op
infundo meo feeĩt. int̃ dictolocuse¬
rit. ¶ Ls cui fundũ pastiñãdũ loca¬
ueras. lapides sustulit. ⁊ inuitirai ꝓ¬
iecerit p̃diũ. ait labeo. Teui aut clã
puto ẽductorẽ tenĩ. locatorẽ aũt ñ ali¬
tenĩñoportere ¶ Si insepulchro a¬
lieno tra cõgesta fiu̾t isumeo agendũ
eẽ ꝙ ui aut clammccũ l abo scribiti⁊
si incõmimi cõsilio płiũ factũ idsit
licẽ uł cũ uno uł cu singłis exꝑiri. O p̾

Expanded text:
ibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit.Is, cui fundum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium. ait Labeo te ui aut clam puto conductorem teneri, locatorem autem non aliteneri non oportere.Si in sepulchro alieno terra congesta fuerit iussu meo, agendum esse quod ui aut clam mecum Labeo scribit. et si communi consilio plurium id factum sit, licere uel cum uno
Abbreviated transcription (Latin):
atu libat. Ptea sepule quoꝙ uiolati
q suocessores datur: inidꝙ ad eos ꝑue¬
nit.⁊ p̾ annũ ñc̃ petit Annus aũt oe¬
de incipit. exquo id opus factũ ꝑfectũ¬
ue ẽ. aut fic̃idesiit. lic ꝑfectũ ñ sit. a¬
lio quin si apͥncipio oꝑis ceptiannũ
quis ranner necesseẽ cũhis quio pꝰ
tardissime facer̃ sepiꝰagͥi.s: sussit
locus inquo opus factũẽ qui facile
ñ adietur: ut puta in sepuchro ꝙ ui
aut clam factũẽ uł in abͣdito alio loco
Sirsi subt̃ra fier opꝰ uł sub aqua. uł sub
ecloaca: aliquid facͥtũ sit. ⁊ pͥannũ cau

Expanded text:
at. praeterea sepulchri quoque uiolati que successores datur in id quod ad eos peruenit.Et post annum non competit. annus autem cedere incipit, ex quo id opus factum perfectum est aut fieri desiit, licet perfectum non sit: alioquin si a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi.Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca aliquid factum sit, etiam post annum cau