comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tot gentes in unam coire sen¬
tenciam. opinionem ĩcebat
numerꝰ. quãius estimarẽtur
sexagies centum milia. qui õs
ierosolimam ꝑgebant. ¶ aut¬

Expanded text:
tot gentes in unam colere sententiam. Opinionem hominum vincebat numerus; quamvis aestimaretur sexagesies centum millia; qui omnes Hierosolymam pergebant. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
usi sunt rerum habundantia. ut
aries nũmo. bos siclo. teste rob̾to
ges sarracenoꝵ sibi occurrẽtes.
oppitulante d̾o opp̃sserunt. hiis e¬
lati successibus antiophiam sirie
metropolim obsidione cingiuit.
ubi ꝑ nouem menses morantes
deficiente ex̾citu. ac exhaustis co¬
piis plurium humiliant ͦ ¶ Gui¬

Expanded text:
usi sunt rerum habundantia, ut aries nummo, bos siclo, teste Růbertoges Sarracenorum occurrentes sibi opitulante Deo oppresserunt. His elati successibus Antiochiam Syriae metropolim obsidione cingunt, ubi per VIIII menses morantes deficiente exercitu ac exhaustis copiis plurimum humiliantu
Abbreviated transcription (Latin):
anglie guulelini appuit cometes
kał octobris. iĩ. diebus maiorẽ
crinẽ emittens ad orientem u̾
tes. Eodem anno anselmus lux
anglie tenebras erroneoꝵ fugiẽs
d̾i agg̾ssus t̾minos paganorum

Expanded text:
Angliae II, apparuit cometes Kalendis Octobris 15 diebus, majorem crinem emittens ad Orientem, mites. Eodem anno Anselmus primas Angliae tenebras erroneorum fugiens Dei terminos paganorum
Abbreviated transcription (Latin):
rie nutͥuit et militem fecit.
Die scõrum cosme et damian¬
gus ita magnammꝰ ꝙ suꝑbus. ita
seuerus ꝙ seuus. Parum deum u̾e¬
bat ͦͦ hoĩes nichil. Cum deus timẽ¬
li uolebat. dedignans si aliquis
alleuiass. Quodam mane cũ cal¬
ciaret ᷑ͦ nouas caligas quesiuit a
cubitulario quãto constarẽt. Cũ¬
ꝙ ille respondiss cres solidos indig¬
nabundus et fremens fili ait
metricis ex quo ht̃ caligas tam
exilis p̃cii. ¶ uade et affer mͥ emp¬
tas marca argenti. Auit ille et
mlto uiliores afferens quãti p̃ce¬
ꝑat emptas mentitus est. at qui
inquit rex isti maiestati regie cõ¬
ueniunt. Itaq ex eo cubicularius
utilitatibus nũdinãs ¶ grant ut¬

Expanded text:
fecit: et die Cosmae et Damiangus; ita magnanimus, ut superbus; ita severus, ut saevus. Parum Deum reverebatur, homines nihil: cum Deus timenli volebat, dedignans si quis alleviasset. Quodam mane calceaturus novas caligas, quaesivit a cubiculario, quanti constarent; cumque ille respondisset tres solidos, indignabundus et fremens: « Fili, ait, meretricis, ex quo habet rex caligas tam exsilis pretii. Vade et affer mihi emptas marca argenti. » Ivit ille, et multo viliores afferens, quanti praeceperat emptas, mentitus est. « Atqui, inquit rex, istae regiae majestati conveniunt. » Itaque ex eo cubicularius utilitatibus nundinans. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
trum munitissimũ h̾eticoꝵ oĩb
bonis refertum. Quo radicitus di¬
ruto: uentũ est ad flumẽ bardaꝵ
ubi cantredus cũ suis. imꝑatoris
satellites fugauit. quos imꝑator

Expanded text:
trum munitissimum haereticorum, omnibus bonis refertum. Quo radicitus diruto, venerunt ad flumen Bardarum; ubi Tancredus cum suis imperatoris satellites fugavit; et quosdam per
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sigeb̾tus. In saxonia egb̾tus co¬
mes dũ fideles imꝑatoris bello ĩ¬
sequit ͦ et ip̃e ꝑimitͦ. ¶ Sterili¬
tas frugum tcerre augescit. et fa¬
mes paulatĩ irrepit. ¶ An angli¬

Expanded text:
 invenitur . In Saxonia Egbertus comes, dum fideles imperatoris bello insequitur, et ipse perimitur. Sterilitas frugum terrae augescit, et fames paulatim irrepit.
Abbreviated transcription (Latin):
regis anglie robertus uiuente
adhuc patre normanniam si¬
bi negari/ egre ferens. ĩ italiã
obstinatus abiit. ut duc̾et filiã
bonefacii marchionis. cuiꝰ aux¬
ilio patri aduersaret ͦ. s hac
spe fustratus philippum regẽ
francoꝵ concra patrem extita¬
uit. Quare bñdictione genito¬
ris et anglia caruit post mor¬
tem eius. normãnia uix recenta.

Expanded text:
regis Angliae, vivente adhuc patre, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam iratus abiit, ut duceret filiam Bonifacii marchionis, cujus auxiliis patri adversaretur. Hac vero spe frustratus, Philippum regem Francorum contra patriam excitavit: quare benedictione genitoris, et Anglia caruit, post mortem ejus Normannia vix retenta.
Abbreviated transcription (Latin):
los et ignotos nõ solum t̾ram.
S et insulas maris. ac ultimũ
tam ignote lingua moribus ei
opibus uise sunt gentes. ut al
pane cantum et aqua. alii pu
omnibus ut ensilibus argento
uti dicen̾t ͦ hii om̃s ex diu̾sis
nationibus et linguis ĩ unũ
corpus adimari crucem ĩuesti¬
bus portantes. crucis xͥ discipil¬
los uerbo et opere se fore p̃dica¬
bant. ac crucis xp̃i uͥtute confi¬
sis. contra inimicos crucis in
dño dimicaturi. iter m̃ orien¬
bawarios. alemãnos. pp̃ scis¬
ma ꝙ eo temꝑe ĩtꝰ regnũ et sa¬
c̾dociũ fuit hec expedino minꝰ
ꝓmouit. fuere tamẽ quidam
ex hiis qui falsa specie religio¬
nis eandem miliciam aggrede¬
rent   Int̾ quos emicho quid̾a
comes de ꝑtibus rem usurpãs
sibi ducatum fere duodecim
miliũ: iudeos ubicumq reppe¬
rit uł delere uł eccĩe ĩcorpora¬
re sathagebat. In pãnonia ita¬
ꝙ incolis tnͣsitũ in artis locis ꝓ¬
et sui redire coguntͦ. ¶ Guido

Expanded text:
osque populos non solum terram, sed et insulas maris ac ultimum tam ignotae et lingua, moribus et opibus visae sunt gentes, ut alii pane tantum et aqua, alii pro omnibus utensilibus argento uti dicerentur. Hii omnes ex diversis nationibus et linguis in unum corpus adunati, crucem in vestibus portantes, crucis Christi discipulos verbo et opere se fore predicabant ac crucis virtute confisi contra inimicos crucis in Domino dimicaturi iter GoBaioarios et Alemannos propter scisma, quod eo tempore inter regnum et sacerdotium fuit, haec expedicio minus permovit. Fuere tamen quidam ex eis, qui falsa specie religionis eandem miliciam adgrederentur. Inter quos Emicho quidam comes de partibus Rheni usurpans sibi ducatum fere XII milium Iudeos, ubicumque repperit, vel delere vel ęcclesiae incorporare satagebat. In Pannonia itaque incolis transitum in artis locis ppria redire coguntur. At Go
Abbreviated transcription (Latin):
tes et ꝑeg̾nationi. Statimꝙ in cõ¬
cilio ꝓces non nulli pape genbus
accliues. se suaq d̾i milicia consetͣ¬
runt. Equibus fuit aimarꝰ insig¬
nis potencie podiensis epc̃ qui pos¬

Expanded text:
s peregrinationi: statimque in concilio proceres nonnulli, papae genibus affusi, se suaque Dei militiae consecrarunt; e quibus fuit Aimarus, insignis potentiae Podiensis episcopus, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾et : ¶ ia. ut unaꝙ̃ eccĩa decimas
suas hẽat. nec ad alt̾a tnͣseant .o.¬
¶is. ut laycus decimas nec uẽdar
nec retineat. ¶iꝯ. ut pro sepultura
mortuoꝵ p̃ciũ non exigat ͦ ¶ Seqͥtͫ
luculentus et efficax in quo relaxa¬

Expanded text:
liberetur. Ut unaquaeque ecclesia decimas liberetur. Ut unaquaeque ecclesia decimas suas habeat, nec ad alteram transeant. Ut laicus decimas non vendat, nec retineat. Ut pro sepultura mortuorum pretium non exigatur. In luculentus et efficax, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mo laycorũ a capite ieiunii. nemo
licorum a quadragesima usq in ꝑ¬
pascha carnes comedat. ¶ Nonũ ut
in sabbato pasche non insi post nonã
offĩciũ celebret ͦ. ¶ Decimo ut ab ad¬
uentu dmi usq ad octauas epypha¬
mẽ. et a septuagesima us ad octa¬
uas pasche et a pͥmadie rogatio¬
nũ us ad octauas pencecostes. et
a quarta feria occidente sole oĩtem¬
pore us ad scd̃am feriam oriente
sole. trewi̾a d̾i custodiatͦ. ¶ unde¬
beatur. ¶ N. ut qui sacri ordinis u¬
ros uł eorum famulos ceꝑit ana¬
thema sit ¶iz. ut qui ep̃orũ uł cli̾¬
corum morienciũ bona ceꝑit ana¬
thema sit. ¶ie. ut nemo in epm̃e
cui nataliũ dignitas suffragat ͦ in¬
si maxima necessitate et licentia pa¬
pe ¶ iii. ut filii ꝓbr̃orũ uł concubĩa¬
rum ad pbratũ nõ ꝓmoueãt ͦ nnsi
pͥus ad religiosam uitam tnͣsierint.¬
Elb̃. ut qui ad eccĩam uł ad crucem
confugerint data meubrorum ĩpu¬
nitate iusticie tradat ͦ. uł innocẽs

Expanded text:
mo laicorum a capite jejunii, nemo clericorum a Quin quagesima usque in Pascha carnes comedat. Ut in Sabbato Paschae nonnisi post nonam officium celebretur. Ut ab adventu Domini usque ad octavas Epiphaniae, et a Septuagesima usque ad octavas Paschae, et a prima die Rogationum usque ad octavas Pentecostes, et a quarta feria occidente sole omni tempore usque ad secundam feriam oriente sole trevia Dei custodiatur. Quod ebeatur. Ut qui sacri ordinis viros, vel eorum famulos ceperit, anathema sit. Ut qui episcoporum vel clericorum morientium bona ceperit, anathema sit. Ut nemo in episcocui natalium dignitas suffragetur, nisi maxima necessitate, et licentia papae. Ut filii presbyterorum vel concubinarum ad presbyteratum non provehantur, nisi prius ad religiosam vitam intraverint. Ut qui ad ecclesiam vel ad crucem confugerit, data membrorum impunitate justitiae tradatur, vel innocens
Abbreviated transcription (Latin):
ius difficultꝰ ꝑmeata. constatino¬
polim ꝑuenire. ubi multa dolis
oue orta. mortis ꝑiculum euasis¬
sẽt . ponte urbis expugnato. sub-¬
urbia eius destruxerũt. ¶Sequi

Expanded text:
vis difficulter, permeata Constantinopolim pervenere. Ubi multa dolis ditione orta mortis periculum evasissent, ponte urbis regiae expugnato suburbia eius destruxerunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
lima.Isi. iusus ab ĩnumeris inspec¬
coribus ĩ galiis tantus stellarum
discursus. ut grando nisi luc̾ent ꝓ
densitate putarẽtͦ. Quas quidam
opinati sũt cecidisse. Quid̾a motus
earũ motũ xp̃ĩanitatis ĩterp̃tati st̃.
anno .ii. hoc eodem subsequente et
synodus aruiernis habita est. et ma¬
u̾osolumtaua inchoata. Porro añ
hanc synodũ. gn̾ale conciliũ idem¬

Expanded text:
25, visus est ab innumeris inspec25, visus est ab innumeris inspectoribus in Galliis tantus stellarum discursus, ut grando, nisi lucerent, pro densitate putarentur, quas quidam opinati sunt cecidisse. Quidam motum earum motum Christianitatis interpretati sunt. Anno enim subsequente et synodus Avernis habita est, et via inchoata. Porro ante hanc synodum generale concilium ce
Abbreviated transcription (Latin):
mi walenses ĩ normãnos effera¬
ci cicestrẽsem pagum. et partẽ
scrobesbertensem depopulati¬
sunt et anglesiam armis op¬
ta que rex in normãnia positus
edixerat agricultura defeci.
Qua deficiente secuta est fameᷤ
Qua crescente succedit mortali
tas hom̃n. ut deesset morituris
cura mortuis sepultura. Ean
lidissime ingrauat ͦ. et fit an¬
nus calamitosus. multis fame
laborantibus. et pauꝑibus ꝑ
furta et incendia diciores gra¬
uit̾ nexantibus. cũ ualido uetoꝵ
turbine. et iam t̾remotus fcũs
est media nocte .4. idus septem¬
bris. ¶Rex anglorum frĩbus¬
suis bello sollicitat ͦ ĩ normãnia
et anglia. ¶ An multa t̾rarũ ꝑ¬
te p̾die nonas apͥlis. circa di¬
luculum stelle ꝑ plures simul
de celo in terram cecidisse uise
sunt. int̾ quas unam maximã
labi ĩ terra cum quidam ĩ fran¬
cia stuper et notato loco ubi la¬
bi uisa est. cum aquam ibi fudisset.
funũ cum feruoris sono inde exire
magis stupuit. ¶ baldricus ita re

Expanded text:
m Walenses in Normannos efferati, Cestrensem pagum et partem Scrobesbiriensis depopulati, Anglesiam armis obta, quae rex in Normannia positus edixerat, agricultura defecit; qua deficiente, secuta est fames; qua crescente successit mortalitas hominum, adeo crebra, ut deesset morituris cura, mortuis sepultura. Tunlidissime ingravatur, et fit annus calamitosus, multis fame laborantibus, pauperibus per furta et incendia ditiores graviter vexantibus. Cum valido ventorum turbine etiam terrae motus factus est media nocte IV Idus Septembris. Rex Anglorum suis bello sollicitatur in Normannia et Anglia. In multa terrarum parte pridie Nonas Aprilis circa diluculum stellae perplures simul de coelo in terram cecidisse visae sunt; inter quas unam maximam labi in terra cum quidam in Francia stuperet, et notato loco ubi labi visa est, cum aquam ibi fudisset, fumum cum fervoris sono inde exire magis stupuit. Heinricus come
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ anglia diluuiũ ex habũdanciͣ
ymbriũ quãtũ nullus memi¬
nerat. mox accedente hyeme
fluuii sũt ita congelati. ut eẽt
ꝑuii equis et quadrigis et plau¬
stris gelu resoluto ex impetu
glacialiũ crustaꝵ pontes effrac

Expanded text:
in Anglia diluvium, ex abundantia imbrium, quantum nullus meminerat. Mox accedente hieme, fluvii ita sunt congelati, ut essent pervii equis et quadrigis et plaustris. Gelu resoluto ex impetu glacialium frustrorum pontes effrac
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Scdd̾ anno regni eius ĩges
terremotus t̾cio idus augusti co¬
tam angliam ex̾truit. horrendo
miratulo. ita ut edificia om̃ia
eminus resilirent. et mox p̾stins
modo residen̾t. Secuta ẽ mopia oĩ¬
um fructuũ. tarda maturitas fru¬
gum. ut uix ad festum sc̃i andree
messes recond̾ent᷑. Rex aũt giu
sis paulatim ad rapinas conu̾tit
animũ. adiuuante eum ĩ hoc
scełe̾ ramnulfo clerico ex infimo
gn̾e hõim lĩgua et calliditate ꝓ¬
b̾tus. henritus ĩꝑatqr ĩ italia cas¬
tella munitoẽs adu̾santiũ sibi ex¬
pugnat. mantuam ꝙͦ obsidet et

Expanded text:
ecundo anno regni ejus ingens terrae motus III Idus Augusti totam Angliam exterruit, horrendo miraculo, ut aedificia omnia eminus resilirent, et mox pristino modo residerent. Secuta est inopia omnium fructuum, tarda maturitas frugum, ut vix ad festum S. Andreae messes reconderentur. Quarto sis, ad rapinas convertit animum, adjuvante eum in hoc scelere Ranulfo clerico, ex infimo genere hominum lingua et calliditate p. Heinricus imperator in Italia castella et munitiones adversantium sibi expugnat, Mantuam quoque obsidet et
Abbreviated transcription (Latin):
lenciam fulminis apud salebri¬
am cectum turris eccĩe oĩo disie¬
cit. multũq maceriam labefec¬
tauit. quĩta die postꝙͣ eam de¬
dicau̾at. osmũdus p̃clare me¬
tus. Conradus filius imꝑatoris
henrici in italia se ad patris sui
adu̾sarios contulit. et muluis
se a pr̃e ad filiũ uertentib. hec
res pͥores patris uctorias inul¬
tum offuscar et iures eius acce¬
nuat. Iaculum ignitũ a meri¬
die us ad aquilonem ꝑ celum
ferri iusum est. kał augusti pͥ¬
ma hora noctis. Eclipsis solis¬

Expanded text:
lentia fulminis apud Salesberiam tectum turris ecclesiae omnino disjecit, multamque materiam labefactavit; quinta die postquam eam dedicaverat Osmundus, praeclarae mepus. Conradus filius imperatoris Heinrici in Italia se ad patris sui adversarios contulit; et multis se a patre ad filium vertentibus, haec res priores patris victorias multum offuscat, et vires ejus attenuat. Jaculum ignitum a meridie ad aquilonem per caelum ferri visum est Kalendis Augusti, prima hora noctis. 1094.
Abbreviated transcription (Latin):
et g̾mania grauis hõim mor¬
talitas fc̃a est. In italia illi qui
se ad imꝑatorem ab hostibus
eius tnͣstulerant eo ad galliam
unt et municiones ab eo expug¬
natas. contra eum muniunt.

Expanded text:
et Germania gravis hominum mortalitas facta est. In Italia illi, qui se ad imperatorem ab hostibus ejus transtulerant, eo ad Galliam unt, et munitiones ab eo expugnatas contra eum muniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lelim. fit tumultus fulgurũ. mo¬
cus turbinũ. Idus octobris apud
wincelcumbam ictus de celo emis
ut debilitata mat̾ia ĩ confimo tec¬
ti ingens foramen ad humane gͦs¬
pud cum dextra tibia et ymagine
scẽ marie deiecit. Secutus ẽ fetor
intollerabłis. Tandem monachi
felici ausu irrũpentes. bñdicte aq̃
aspgine inimici p̃stigias effuga¬
runt. fuit ꝙͦ discordia uentoꝵ ĩt̾
se dissidenciũ ab euro austro ueni
labantꝰ᷑ eccĩe cũ domibus. macerie
cum ꝑietibus. Idem furor uentoꝵ
mines obruit. ferebant᷑q tingna
cũ trabibus ꝑinare mirantibus
qui longe. timentibus qui ꝓpe
stabant. Quatuor tigna sex et ui¬
ginti pedes longa. tanta ui ꝑitꝰ
iu hunũ impactasunt. ut uix
quatͣor pedes extraherent nota¬
bili uisu. quomõ duriciem stra¬
te publice ꝓriꝑĩt. Eo ibi ordi¬
ne posita. quo incecto ab artifice
fu̾ant collocata. Que ob impedi¬
mentum transeuntiũ ad plam¬
ciem t̾re desecta sunt. ꝙ alit̾ erui

Expanded text:
 tumultus fulgurum, motus turbinum; denique idus Octobris apud Winchelcumbam ictus de coelo emissus ut, debilitata maceria in confinio tecti, ingens foramen ad modum humanae grosput sanctae Mariae dejecit. Secutus est fetor intolerabilis. Tandem monachi felici ausu irrumpentes, benedictae aquae aspergine inimici praestigias effugarunt. Fuit quoque discordia ventorum inter se dissidentium ab Euro austro venielerabantur ecclesiae cum domibus, maceriae cum parietibus. Idem furor ventorumines obruti: ferebanturque tigna cum trabibus per inane, mirantibus qui longe, timentibus qui prope stabant. Quartuor tigna sex et viginti pedes longa tanta vi pariter in humum impacta sunt, ut vix quatuor pedes exstarent, mirabile visu, quomodo duritiem stratae publicae perruperint, eo ibi ordine posita, quo in tecto ab artifice fuerant collocata; quae ob impedimentum transeuntium ad planitiem terrae desecta sunt, quod aliter erui
Abbreviated transcription (Latin):
lome post sigewinũ hermannꝰ
ordinat᷑ archiepc̃ ¶ Godefrido
godefridi gibbosi ex sorore nepo¬
ti tandem datur ducatus locha¬
ringie. ¶annis pestilens max¬
ime in occidentali ꝑte lochorin¬
gie. ubi multi sacro igne mu̾¬
ora consumente cõputrescẽtes
exesis menbris instar carboñ
nigrescentib aut miserabilit̾
moriunt  aut mambus et pe¬
dibus putrefactis trũcati mise¬
rabiliori uite reẜuant ͦ. multi
uo neuorum contractione dis¬

Expanded text:
e post Siguinum Herimannus ordinatur archiepiscopus. Godefrido, Godefridi Gimbosi ex sorore nepoti, tandem datur ducatus Lotharingiae. Annus pestilens, maxime in occidentali parte Lotharingiae; ubi multi, sacro igni interiora consumente computrescentes, exesis menbris instar carbonum nigrescentibus, aut miserabiliter moriuntur, aut manibus et pedibus putrefactis truncati, miserabiliori vitae reservantur, multi vero nervorum contractione dis
Abbreviated transcription (Latin):
bibus eliminant. ¶aliqui iudo¬
rum zelo tenende patrie legis
ducti. se mutuo trucidant. alii
ad tempus se credere simuła tes
Post in iudaisinũ reuoluũt  e
Eminebat in hoc d̾i hostico dux
locharingie godefridus. et frẽs
mes montensis. Robertus comes
blesensis. hugo fr̃ regis francox.
Robertus dux normannie. Rai¬
mondus comes sc̃i egidii. boemũ¬
dus dux apulie ¶ Cum istis fu̾nt¬

Expanded text:
bibus eliminant; aliqui bibus eliminant; aliqui rum zelo tenendae legis patriae ducti, se mutuo trucidant; alii ad tempus se credere simulantes, post ad judaismum revolvuntur. Eminebant in hoc Dei hostico dux Lotharingie Godefridus et fratresmes Montensis, Robertus, comesBlesensis. Hugo, frater regis Francorum, Robertus, comes Nortmannie, Raymundus comes sancti Egidii, Boamundus, dux Apulie
Abbreviated transcription (Latin):
tales populi dolentes loca scã¬
a ierosolimis̃ agentilibus pro¬
phanari. et turcos eciam t̾mi¬
nos xp̃ianoꝵ iam multa ex ꝑ¬
te inuasisse. ĩnum̾abiles una
aspiracione moti. et multis
signis sibi ostensis. alii ab aliis
animaci. duces. comites. potẽ¬
tes. nobiles. et ignobiles. di¬
tes et panꝑes. libi et serui.
ep̃i et cl̾ici. monachi senes et
iuuenes. e̾tiam pueri et puel¬
le. omĩs uno animo. nullũ ullo
angariance undiq occurrunt
ab hispania a prouincia. ab aqͥ¬
rania. a britannia. a scocia. ab
anglia. a normãnia. a francia¬
gundia. a gͣmana. a longo¬
bardia ab apulia. et ab aliĩs
regͥnis. et nrtute. et signo scẽ
crucis signati et armati: ultũ
ire ꝑant iniurias d̾i ĩ hostes xp̃i¬
ani noĩs. et quanto quisꝙ hacte¬
nus ad ext̾cendam mundi ma¬
pace interim ubiq conposita. et
pͥmo iuideos ĩ urbibus ĩ quibus
erant aggressi. eos ad credendũ
xp̃o conpellũt. credere nolentes.
bonis p̾uant. trucidant. aut ur¬

Expanded text:
tales populi, dolentes loca sancta Jerosolymis a gentilibus profanari, et Turcos etiam terminos Christianorum jam multa ex parte invasisse, innumerabiles una aspiratione moti, et multis signis sibi ostensis, alii ab aliis animati, duces, comites, potentes, nobiles et ignobiles, divites et pauperes, liberi et servi, episcopi, clerici, monachi, senes et juvenes, etiam pueri et puellae, omnes uno animo, nullum ullo angariante, undique concurrunt, ab Hispania, a Provincia, ab Aquitania, a Britannia, a Scotia, ab Anglia, a Northmannia, a Francrgundia, a Germania, a Langobardia, ab Apulia, et ab aliis regnis, et virtute et signo sanctae crucis signati et armati ultum ire parant injurias Dei in hostes Christiani nominis. Et quanto quisque hactenus ad exercendam mundi mipace interim ubique composita, et primo Judaeos in urbibus in quibus erant aggressi, eos ad credendum Christo compellunt, credere nolentes bonis privant, trucidant aut ur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequanam cadoniũ delacuni
est et humatum. Quem tamẽ
locũ quietis ibidem sine calũp¬
nia impetrare nõ potuit. Nã
miles quidam ad cuiꝰ primo¬
nũ locus ille ꝑtinuerat clara
uoce rapinam contestans se¬
pulturam inhibuit. Dicens lo¬
cum sibi ab eo uiolent̾ ablatũ.¬
¶ Unde ab henrico qui solus ex
trem bellabat. guilelmus añꝙͣ
pr̃ exspirarz in angliam naui¬

Expanded text:
per Sequanam Cadomum delatum est, et ibi humatum: quem tamen locum quietis sine calumnia impetrare non potuit. Nam miles quidam, ad cujus patrimonium locus ille pertinuerat, clara voce rapinam contestans, sepulturam inhibuit, dicens locum sibi ab eo violenter ablatum. Unde ab Henrico, qui solus ex trem bellabat; Guillelmus, antequam pater exspiraret, in Angliam enavi
Abbreviated transcription (Latin):
dicina modũ qr plus qmͣ debuit ĩ
quibusdam uoluntas eundi i̾oso¬
limia subrepsit. Nam et mulci heͦ¬
mite et reclusi et monachi domi¬
ciliis sius nõ sacis sapienter relic¬
tis: ire uiam ꝑrexerunt. Quid̾a
tamen orationis gr̃a ab abbatib
sius accepta licencia: profecti sũt.
polures aũt fugiendo se duxerũt.
Multi enĩ de gence plebeia crucẽ
sibi diuinitꝰ ĩnatam iactitando
ostentabant. ꝙ et idem q̃dam de¬
muliercłis p̃sumpserũt. Quod
oĩo falsum fuisse dep̃hensũ est.
alii u̾o ferrum calidum ĩstar cͦ¬
cis sibi adhibuerunt. uł peste iac¬
tancie. uł bone uolũtatis osten¬

Expanded text:
dicina modum; quia, plusquam debuit, in quibusdam voluntas eundi Hierosolymam subrepsit. Nam et multi eremitae, et reclusi et monachi, domiciliis suis non satis sapienter relictis, ire viam perrexerunt. Quidam tamen orationis gratia ab abbatibus suis accepta licentia, profecti sunt; plures autem fugiendo, se subduxerunt. Multi etiam de gente plebeia, crucem sibi divinitus innatam jactando ostentabant; quod et idem qmulierculis praesumpserunt; quod omnino falsum esse deprehensum est. Alii vero ferrum calidum instar crucis sibi adhibuerunt, vel peste jactantiae, vel bonae voluntatis osten
Abbreviated transcription (Latin):
dita morte cuislib epĩ uł abba¬
tis confestim cleritus regis eo
mittebat ͦ. qui oĩa inuento scͥpto
acciperet. om̃sq in posterum red¬
ditus. fisto regio inferet. hec et

Expanded text:
dita morte cujuslibet episcopi vel abbatis, confestim clericus regis eo mittebatur, qui omnia inventa scripto exciperet, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Subst
Abbreviated transcription (Latin):
.90. heuritus imꝑacor ad debel¬
landos adu̾santes sibi italiam re¬
petit. Herimannus tyranꝰ a
saxoma locharingiam repetens:
ad concitandos regni motus labo¬
rat. qui dũ muro castelli cuiꝰdam
incaute apprimat iacto de turri
saxo. in capite ꝑcutit ꝰ et morit᷑.¬
¶ Metis corꝰ scĩ clementis pͥmi ep̃i
toris a metensibus urbe recepnus
dũ post pnͣdiũ lib̾alit̾ celebratũ
ĩlecto se reclinass. mortuus ĩuẽit ͦ¬

Expanded text:
. Heinricus imperator ad debellandos adversantes sibi Italiam reppetit. Herimannus tyrannus a Saxonia Lotharingiam repetens, ad concitandos regni motus laborat. Qui dum muro castelli cujusdam incaute approximat, jacto de turri saxo in capite percutitur, et moritur. Mettis corpus sancti Clementis, primi episcopi toris a Mettensibus urbe receptus, dum post prandium liberaliter celebratum in lecto se reclinasset, mortuus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
te uocatoĩs sue tempore: dixisse
fertur. Dilȩxi iusticiam et odu
miquitatem. propterea morior ĩ
pa uir apud deum felicis gracie
illũ nudipedem et forcipes cum
scopis portantem ꝙ nec saltem
multorum necis causa fuit. Re-¬

Expanded text:
te vocationis suae tempore dixisse fertur: 'Dilexi iusticiam et odivi iniquitatem, propterea morior in Vir apud Deum felicis gratiae, illum nudipedem et forfices cum scopis portantem, nec saltem multorum necis causa fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pauerunt eos barrenses ciues
nuo. 4a. et ab anthiochia mir¬
ream uenientes a quatuor mo¬
nachis cantũ ibi inũetis extor¬
serunt se ostendi tumbam scĩ¬
incholai. qua effracta. ossa sc̃
in olei liquore natancia inte¬
gro numero extraxerũt. et bar¬
rim cum gloria actulerũt. fcã
est hec tranlatio anno. aeb.
a depositione bñ nicholai. Tnͣ

Expanded text:
os Varenses cives numero 47, et ab Antiochia Myream venientes, a 4 monachis tantum ibi inventis extorserunt sibi ostendi tumbam sancti; qua effracta, ossa sancti in olei liquore natantia integro numero extraxerunt, et Varim cum gloria attulerunt. Facta est haec translatio anno 745 a depositione sancti Nicholai.
Abbreviated transcription (Latin):
audita discordia que erat incer
urbanũ papam et gubertum
rauẽnatem cributũ romane se¬
di negauit. ꝓmor tamen in gur¬
u̾ti graciam. Que fuit pͥma c̃ã
discidii inter eum et anselmũ.
lempnitate eum adirent mu¬
n̾a offen̾tes: ausus est ad cõfuc
siuicissent. in eorũ secta transsi¬
ret. magno gͥ timore ep̃orum
et clericoꝵ res acta est. pia sol¬
licitudĩe fid̾ĩ xpĩane timenciũ
De quo certamine uid̾i nichil
p̃ter confusionẽ retulerũt. ob¬

Expanded text:
Audita discordia, quae erat inter Urbanum papam et Guibertum Ravennatem, debitum Romanae sedi negavit, pronior tamen in Guiberti gratiam: quae fuit prima causa dissidii inter eum et Anselmum.lemnitate eum adirent, munera offerentes, ausus est animare adcissent, in eorum sectam transiret. Magno ergo timore episcoporum et clericorum res acta est, pia sollicitudine fidei Christianae timentium. De quo certamine Judaei nihil praeter confusionem retulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bii fundacores qui omnibus abiiͤ¬
tis ita nudi ad edificandũ claustͣͫ
cõuenerãt. ut nichil secum p̃ter
panes tres dimidiũ caseum. et
pauca ferramẽta deculerũt. uix tͥ¬
bus annis exactis a gerardo cã¬
m̾aceñ ep̃o ĩ honore apłorum petͥ
et pauli eccĩam dedicari faciũt. Co¬
mitissa a dela cum duobus filiis
suis henrico et godefrido ad edifi¬
candũ imbi cenobiũ eundem lo¬
cum lib̾ati donauit. p̃s dc̃i frẽs mo¬
nachos a quibus monachicũ ordi¬
nem disc̾ent sibi associauerũt.⁊ ar¬
uenabilis claruit. ¶ adebort in ec¬
cdesia scĩpetri dĩ numi sepelit᷑. ¶ ã¬

Expanded text:
bii fundatores, qui omnibus abjectis, ita nudi ad edificandum claustrum convenerant, ut nichil secum, preter panes tres, dimidium caseum et pauca ferramenta detulerint, vix tribus annis exactis, a Gerardo Cameracensi episcopo in honore apostolorum Petri et Pauli ecclesiam dedicari faciunt. Comitissa Adela cum duobus filiis suis, Heinrico et Godefrido, ad edificandum inibi coenobium eundem locum libertate donavit. Predicti fratres monachos, a quibus monachicum ordinem discerent, sibi adsociaverunt Arvenerabilis claruit; Aldenbort in ecclesia sancti Petri Dei nutu sepelitur.
Abbreviated transcription (Latin):
inducunt. ubi ꝓ fluuio uentris cor¬
reptus. moxq urbem egressus reb
humanis in breui excessit ¶ Sige
lelinus. ad missam ut d ͦ exagitatꝰ
nescio quo discrimine cecidit. calice
si dignũ est cred̾e̾ ueneno infecto. se¬

Expanded text:
inducunt. Ubi profluvio ventris corinducunt. Ubi profluvio ventris correptus moxque Urbe egressus rebus humanis in brevi excessit ac LLELMUS. Ad primam missam exagitatus nescio quo discrimine cecidit; calice, si dignum est credere, veneno infecto. S
Abbreviated transcription (Latin):
ea que secuntͦͦ presertim cum
ad nostra tempora recentemq
memoriam uentum sit. tam de¬
fectu rerum tpaliũ quam ꝓuectu
spiritaliũ mũdi contemptum pro¬
uidencia. In hoc oꝑe dicenda restãt
Nemo aũt pp̃ hec uerba nos xpĩa¬
nũ imꝑiũ ab eccĩa seꝑars pucet.
cum due in eccĩa d̾i ꝑsone sac̾dota¬
lis. et regalis ẽẽ noscant ͦ ͦ memi¬
neritq nos supͣdixisse a iempore
theodosii senioris usq ad tempus
nostrum non iam de duabus ciui¬
tatibus inmo de una pene id est
eccĩa. s ꝑmixta hostoriam texuisse
g ͣ salerm beate memorie sũmo p̃o¬
tifice gregorio. eccĩaq in sũmo discͥ¬
mine posita. eo ꝙ guib̾tus auctori¬
tate imꝑatoris romanam sedem et
urbem occupass. ab batem cassinẽ¬
sem cardinalem desideriũ qui et
uictor inuitum pauci de romanis
ad culmen lũmi sac̾docii trahunt.
corruptisq pecũia leomine urbis
custodibus ob metum scismatis
nocte consecrandũ ĩ eccĩa bĩ petri

Expanded text:
ea quae secuntur, presertim cum ea quae secuntur, presertim cum ad nostra tempora recentemque memoriam ventum sit, tam defectu rerum temporalium quam provectu spiritalium mundi contemptum prodentia in hoc opere dicenda restant. Nemo autem propter haec verba nos Christianum imperium ab ecclesia separare putet, cum duae in ecclesia Dei personae, sacerdotalis et regalis, esse noscantur, memineritque nos supra dixisse a tempore Theodosii senioris usque ad tempus nostrum non iam de duabus civitatibus, immo de una pene, id est ecclesia, sed permixta, historiam texuisse. o Salerni beatae memoriae summo pontifice Gregorio ęcclesiaque in summo discrimine posita, eo quod Gibertus auctoritate imperatoris Romanam sedem et Urbem occupasset, abbatem Cassinensem cardinalem Desiderium, qui et Victor, invitum pauci de Romanis ad culmen summi sacerdotii trahunt corruptisque pecunia Leoninae urbis custodibus ob metum scismatis nocte consecrandum in ęcclesiam beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
Negnorũ mutationes. et ad ul¬
ninũ inmimnitiones quis fructus
sequat ᷑ ͦ d̾o apud quem nichil in¬
utilit̾ efflu̾e pocest relinquamꝰ
Non desunt tamen qui dicant de¬
u ad hoc regnũ inminui uolu¬
isse: ut eccĩam exaltaret. Regni
quippe uiribus ac ꝑ bñficia regũ.
exaltatam ac ditatam nemo am¬
biit eccĩam. constatq nõ pͥus eã
ĩ tantũ regnũ humiliars potuis¬
se quam ipso ob amorem sac̾do¬
cii eniscerato ac uiribus exhau¬
sto non eius tantũ: idest spirita¬
li. s suo ꝓpͥo mat̾iali scilicet gla¬
dio ꝑcussum destru̾et . Quod iu
di sacdotes qui regnũ suo gladio
quem ipi ex regum habent gr̃a
ferire conant . nisi forte dauid
mncari cogitent. qui philisteum
pͥmo uirtute di ꝑcussum. postino¬
dum ꝓpͥo gladio iugulauit. ue¬
rum quia regno decresscente. et¬
clesia ut dixi brauiũ et̾ne patͥe.
ac post uite p̃sentis laborem re¬
quiem adeptura. ĩ p̃senti ꝙͦ in
magnũ montem crescens. ĩ i¬
magna auctoritate stare cepit.

Expanded text:
egnorum mutationes et ad ultimum inminutiones quis fructus sequatur, Deo, aput quem nichil inutiliter effluere potest, relinquamus. Non desunt tamen, qui dicant Deum ad hoc regnum inminui voluisse, ut ecclesiam exaltaret. Regni quippe viribus ac beneficentia regum exaltatam et ditatam nemo ambigit ecclesiam, constatque non prius eam in tantum regnum humiliare potuisse, quam ipso ob amorem sacerdotii eviscerato ac viribus exhausto, non eius tantum, id est spiritali, sed suo proprio, materiali scilicet, ‹gladio› percussum destrueretur. Quod iuddi sacerdotes, qui regnum suo gladio, quem ipsi ex regum habent gratia, ferire conantur, nisi forte David imitari cogitent, qui Philisteum primo virtute Dei percussum postmodum proprio gladio iugulavit. Verum quia regno decrescente ecclesia, ut dixi, bravium eternae patriae ac post vitae presentis laborem requiem adeptura, in presenti quoque in magnum montem crescens in magna auctoritate stare cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
mantuam exulans. morit ᷑. qui ni
ierenniani et in psalmos tractatus
edidit. et doctriam gregorii libro
luculento confirmauit. cuiꝰ scĩtas
aquarũ mudatõ multis ĩ locis
dampno et ꝑiculo fuit ¶ An italia
tanta diluuies fuit. ut rupes li quo¬
re aquarũ dissolute. plures iullas
riuna sua exterminarent. ¶ Domes
tice aues. pauones. galline. auce
a domibus se extraneantes. fuĩt

Expanded text:
Mantuam exulans moritur; qui in Hieremiam et in Psalmos tractatus edidit, et doctrinam Hildibrandi libro luculento confirmavit; cujus sanctitas aquarum inundatio multis in locis damno et periculo fuit. In Italia tanta diluvies fuit, ut rupes liquore aquarum dissolutae, plures villas ruina sua exterminarent. Casticae aves, pavones, galiinae et anseres a domibus se extraneantes, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Saxones urbem wirziburch
obsidentes. ut epm̃ ipsius albe¬
ronem a cuubus expulsum res¬
ticuant sedi sue. henricus im¬
ꝑator aggredit ͦ s ex̾citus erꝰ
diuinitus exterritus. cessit. et
ceciderunt ex eis plusꝙͣ quatuor
milia. a ꝑte saxonũ .i4. tantũ
omnib regni usceribus cõtͣcͣ¬
tis copiis saxones petit. cõmis¬
soq iuxta fluuiũ unstrut. p̃lio
cesisq ex utraq ꝑte multis. cru¬
enta tandem uictoria regi ces¬
sit. Ceciderunt in hoc cõflictu
gebehardus locharii pr̃ qui
postiodum rex fuit. et ermis¬
tus marchio. alberti cuiꝰ supͣ men¬
cio hĩta est. filius et alii innumera¬
suo ab eccĩa p̃cioso grauit̾ ꝑcussũ
fuit. eccĩa quoq tanto pastore. qͥ
iiter om̃s sac̾dotes et romanos
pontifices p̃cipui zeli ac auctori¬
tatis erat orbata. dolorem nõ mo¬
dicum habuit. tanta mutatõe tñ¬
quam a ꝑfc̃ĩone ad defcm̃ u̾gente
temꝑe. sexto huic libro finem ĩpõi¬

Expanded text:
Saxones urbem Wirziburch obsidentes, ut episcopum ipsius Alberonem a civibus expulsum restituant sedi suae, Heinricus imperator aggreditur. Sed exercitus ejus divinitus exterritus cessit, et ceciderunt ex eis plus quam 4 milia, a parte Saxonum 14 tantum omnibus regni visceribus contractis copiis Saxones bello petit, commissoque iuxta fluvium Unstrut prelio cesisque ex utraque parte multis cruenta tandem victoria regi cessit. Ceciderunt in hoc conflictu Gebihardus Lotharii, qui postmodum rex fuit, pater et Ernustus marchio, Alberti, cuius supra mentio habita est, filius, et alii innumerasuo ab ecclesia preciso graviter percussum fuit, ęcclesia quoque tanto pastore, qui inter omnes sacerdotes et Romanos pontifices precipui zeli ac auctoritatis erat, orbata dolorem non modicum habuit. Tanta mutatione, tanquam a perfectione ad defectum vergente tempore, sexto operi finem impo
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius nũc in extreiis sius
ad se uocauit unũ de duodecim̃
cardinalibus. quem multum di¬
ligebat p̃ cet̾is. et confessus ẽ d̾o
et scõ petro et coci eccĩe se ualde
p̾casse in pastorali cura. que ei
ad regendum cõmissa erat. et
suadente dyabolo contra huma-¬
nũ genus odiũ et iram cõscitas¬
se.postea u̾o sententiam q̃ in qr¬
bem terrarũ effusa est. pro aug¬
mento xp̃ianitatis cepisse dice¬
bat. Tunc demũ misit p̃dcm cõ¬
fessorem suũ ad imꝑatorem. et
ad totam eccĩam utoporcet illi
indulgentiam. quͥa finem uite
sue aspiciebat. et tam cito indu¬
ebat se angelicam uestem. et di¬
misit ac dissoluit uincula oim̃
bannoꝵ suorum. imꝑatori et
omni populo xpĩano. uiius et
defunctis cłicis et laycis. et ius¬
sit suos abirs de domo cheod̾ic¬
ꝑacoris ascendere. ¶Remis ad¬

Expanded text:
randus nunc in extremis suis ad se vocavit unum de 12 cardinalibus, quem multum diligebat pre ceteris, et confessus est Deo et sancto Petro et toti aecclesiae, se valde peccasse in pastorali cura, quae ei ad regendum commissa erat, et suadente diabolo contra humanum genus odium et iram concitasse, postea vero sententiam quae in orbe terrarum effusa est, pro augmento christianitatis cepisse dicebat. Tunc demum misit predictum confessorem suum ad imperatorem, et ad totam aecclesiam, ut optaret illi indulgentiam, quia finem vitae suae aspiciebat. Et tam cito induebat se angelicam vestem, et dimisit ac dissolvit vincula omnium bannorum suorum imperatori et omni populo christiano, vivis et defunctis, clericis et laicis; et jussit suos abire de domo Deoperatoris ascendere. 1086.
Abbreviated transcription (Latin):
tabulata corrod̾et. et naufragiũ
moubitatũ a qua ꝑ rimulas in¬
grediens minaret  retorta a
totus dilaceratus horrendam mu¬
rium famem expleuit ¶ Mortuo

Expanded text:
ta navis corroderent, et naufragium indubitatum aqua per rimulas ingrediens minaretur, servienttotus dilaceratus, horrendam murium famem explevit. QUO
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut solus ex ꝑsecutionͥs ĩmam¬
tate. ac temꝑis diuturnitats ad
humane miserie infelicitatem suf¬
fic̾et conprobandũ. Põdictus enim
pontifex gregorius a rege urbe pel¬
in locum eius subtrudit᷑. ¶ Guido.

Expanded text:
urbo involvit, ut solus ex persecutionis inmanurbo involvit, ut solus ex persecutionis inmanitate ac temporis diuturnitate ad humanae miseriae infelicitatem sufficeret comprobandam. Predictus enim pontifex Gregorius a rege Urbe pelin locum eius subtruditur.
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosa sine macula ĩ nouũt hoĩem
tamqmͣ iuuencula regn̾ata. iõq
sine ruga. sic cotidie uirgo manẽs
nouũ ac spetiosum parit popu¬
lum. Sicut mater capitis eius uͥ¬
go manens contra legem nature
uouũ ac speciosum edidit ꝑtum.
Sic de uirguntate gaudens. ut
tamen sterilis non man̾et. Hec
minrum regnũ circa finem suũ
quem pedes sgnͣt ferreum pp̃ mar¬
tem. ficcile pp̃ conditionẽ. ĩ ea ꝑte
qua infirimior fuit ꝑcussit. dum
regem urbis nõ tanqmͣ orbis d̾o
uereri. s tamquam de limo ꝑ hũa¬
nam conditionem fc̃ãm. fictilem
gladio anathematis ferire decre¬
uit ipsa u̾o que autea ꝑua fuit.
et humilis ĩ quantũ montem ex¬
creu̾it ab omnib iam uid̾i pt̃.
Quanta tñ mala quod bella belloꝵ¬
q discrimina in de secuta sunt. qͣ¬
ciens misera roma obsessa. capta.
uastata ꝙ papa suꝑ papam sic̃
rex supregem positus fu̾it. teder
memorare. Deniq tot mala tot

Expanded text:
speciosa, quia sine macula in novum hominem speciosa, quia sine macula in novum hominem tanquam iuvencula regenerata ideoque sine ruga, sic cottidie virgo manens novum ac speciosum parit populum, sicut mater capitis eius virgo manens contra legem naturae novum ac speciosum edidit partum, sic de virginitate gaudens, ut tamen sterilis non maneat. Haec nimirum regnum circa finem suum, quem pedes significant, ferreum propter Martem, fictile propter conditionem, in ea parte, quae infirmior fuit, percussit, dum regem Urbis non tanquam orbis dominum vereri, sed tanquam de limo per humanam conditionem factum fictilem gladio anathematis ferire decrevit. Ipsa vero, quae antea parva fuit et humilis, in quantum montem excreverit, ab omnibus iam videri potest. Quanta tamen mala, quot bella bellorumque discrimina inde subsecuta sint, quociens misera Roma obsessa, capta, vastata, quod papa super papam sicut rex super regem positus fuerit, tedet memorare. Denique tot mala, tot
Abbreviated transcription (Latin):
rona sibi inposita. post rodulfum
ĩ saxonia tyrauindem ex̾ͥcet ¶ Ma-¬
rianus scotus cronicam suam a
xp̃i natiuitate inchoatam usq ad
hunc annũ ꝑduxit. quierat etans
sue annus .5ũ. multum laborans
corrigere errorem de aunis dũi qͥ
inuenitͣ in ciclo dyonisii. ꝙ facile
est uidere. hinc posits ab eo annis
tor roma leonina capta romam ob¬
sides. Condicto int̾ꝰ imꝑatorem et
papam die ad cam inter eos discer¬
nendam. cũ pax dissimilante pa¬
pa initer eos non cõuenires. romͣ¬
ni et multi italie ep̃i a papa descis¬
cunt. qui fugiens: ad normãnos
romanũ imꝑiũ ferro in daniele
ciles habuit. donec a lapide exciso
de monte siue manibus ꝑcussum
subrue̾t: Quid em̃ aliud sine me¬
lioris sentencie p̃iuditio lapidem
sine manib excisum. quam eccĩa¬
sicut capitis sui corpus sine carna¬
li cõmixtione ex spũ sco conceptũ
ex uirgine natum. ip̃am ꝙͦ sine
humana oꝑatione. ex spũ et aqua
regen̾atam diximus. Que uirgo

Expanded text:
rona sibi imposita, post Rodulfum in Saxonia tirannidem exercet. Marianus Scottus chronicam suam a Christi nativitate inchoatam usque ad hunc annum perduxit, qui erat aetatis suae annus 56, multum laborans corrigere errorem de annis Domini, qui invenitur in ciclo Dionisii; quod facile est videre, hinc positis ab eo annis tor Roma Leoniana capta, Romam obsidet. Condicta inter imperatorem et papam die ad causam inter eos discernendam, cum pax dissimulante papa inter eos non conveniret, Romani et multi Italiae episcopi a papa desciscunt; qui fugiens ad Nortmannos Romanum imperium, ferro in Daniele x parte fictiles habuit, donec a lapide exciso de monte sine manibus percussum subrueretur. Quid enim aliud, sine melioris sententiae preiudicio, lapidem sine manibus excisum quam ecclesiam, capitis sui corpus sine carnali commixtione ex spiritu sancto conceptum et virgine natum, ipsam quoque sine humana operatione et ex spiritu et aqua regeneratam dixerim? Quae virgo
Abbreviated transcription (Latin):
ricus imꝑator moguncie regali
et synodali conuentu coacto. exi¬
nem et wibecti ordinacionẽ sub¬
scripto approbent. cui aliqui ma¬
nu et ore fauentes: corde tamẽ
gregorio adhe̾bant. herimãnus
meteñ sib ab senti abiudicato eo¬
ep̃atu. iterum urbe pellit ͦ Im¬
ꝑator in episcopatu meteñ unũ
et alcerum mercenariũ suppo¬
suit. S oues xpĩ ñõ audierunt
nocem alienoꝵ. ¶ Imꝑacor sax¬
nes angredat ͦ illi pacem pet̾ũt
et impetrant. pacti ut omnib
ꝓ hac rebellione ꝓscriptis. sua
restituant ͦ quot quia fcm̃ non
est icerum rebellant ĩcencore p̃
cinictis egb̾to comite imꝑatoris¬
consangͥneo. ¶ Walcherus ex cle¬
ro scĩ lamberti in anglia ep̃t. an¬
glorum odus innocens inpetit᷑¬
et celebrando missam ab eis qͣsi
alter stephanus papa mart̾izat᷑¬

Expanded text:
ricus imperator Maguntiae regali et synodali conventu habito, exint, et Guiberti ordinationem subscripto approbent: cujus aliqui manu et ore faventes, corde tamen rando adherebant. Herimannus Mettensis, sibi absenti abjudicato episcopatu, iterum urbe pellitur. Imperator in episcopatu Mettensi unum et alterum mercennarium supposuit, sed oves Christi non audierunt vocem alienorum. Imperator Saxones aggreditur; illi pacem petunt et impetrant, pacti ut omnibus pro hac rebellione proscriptis sua restituantur. Quod quia factum non est, iterum rebellant; incentore pre cunctis Egberto comite, imconsanguineo, Galterus ex clero sancti Lamberti in Anglia episcopus Anglorum odiis innocens impetituet in celebrando missam ab eis quasi alter Stephanus papa martirizat
Abbreviated transcription (Latin):
laicali censura. imꝑiali potencia.
nõ posse a pontificatu amoueri.
et ꝙ grauius est. in loco iuuentis
ep̃i aliquem suffectum contra ca¬
nonicam auctoritatem agere. et
cet᷑a id genus. Henricus rex patri¬
cius romanoꝵ consticuitͦ et a cde¬
mente papa in imꝑatorem bñdi¬

Expanded text:
laicali censura, imperiali potentia, laicali censura, imperiali potentia, non posse a pontificatu amoveri; et quod gravius est, in loco viventis episcopi aliquem suffectum contra canonicam auctoritatem agere; et cetera id genus. Heinricus rex patricius Romanorum constituitur, et a Clemente in imperatorem benedi
Abbreviated transcription (Latin):
affligeniense cenobiũ. tale aux¬
iliante d̾o sumpsit exordiũ. Pdi¬
cante wetherico seruo d̾i. qui
quasi stella matutina in mẽ¬
dio nebule effugandis obscu¬
ritatibus erroris apparuis. Cõ¬
uersi quinq milites suis intẽ¬
gre remuntiant. Iter quos ge¬
rardus niger qui ceteris exceł¬
lencior uidebatur. doctoris sui
concilio animatus cum sociis
locum affligem dcm̃ sicut no¬
mine sic omur barbarie in¬
cultũ. quippe qui latrocinãtiũ
rantũ cõuenticulis aptus e̾at:
edificare et claustrum in eo ex̃¬
urbe recipiunt. et eorum iu¬
dicio gregorius papatu ab di
catur. et wibertus rauenatũ
archiep̃t in sedem apłicam in¬
tronatus clemens nominat᷑
Iħio qui pro imꝑatore erant
contendentibus iuste gregorium
eẽ depositum tamquam maiesta¬
tis reumi. qui contra imꝑatorem
alium regem ordinauit. et rebel¬
landi audaciam assumpserit. hiis
aũt qui contra senciebant: reclam̃a¬
tibus. uniu̾salem papam nõ uni¬
uersali concilio. paucorum iudicio

Expanded text:
Affligemense cenobium tale, auxiliante Deo, sumpsit exordium. Predicante Wetherico, servo Dei, qui quasi stella matutina in medio nebule, effugandis obscuritatibus erroris apparuit, conversi quinque milites suis integre renuntiant. Inter quos Gerardus Niger, qui ceteris excellentior videbatur, doctoris sui consilio animatus, cum sociis locum Affligem dictum, sicut nomine, sic omni barbarie incultum, quippe qui latrocinantium tantum conventiculis aptus erat, edificare et claustrum in eo exurbe recipiunt, et eorum judicio Hildebrandus papatu catur, et Guicbertus Ravennarum archiepiscopus in sedem apostolicam intronizatus Clemens nominatur; his qui pro imperatore erant, contendentibus, juste Hildibrandum esse depositum tanquam majestatis reum, qui contra imperatorem alium regem ordinaverit, et rebellandi audaciam adsumpserit; his autem qui contra sentiebant, reclamantibus, universalem papam non universali concilio, paucorum judicio,
Abbreviated transcription (Latin):
giubertũ. ¶ hñc in eccĩa scan¬
dala et in regno augescunt
discidia dũ altꝰ ab alcero dissi¬
dec. dum regnũ et sat̾docium
dissentit. dum alt̾ alterum extõi¬
cat: alter alterius excõĩtationẽ
aut ex cause aut ex ꝑsone p̃iudi¬
cio despic̃. et dum alcer in alte¬
rum excoĩtandi auctoritate ma¬
gis ex suo libitu quam ex iusticie
respectu abutũt  auctoritas il¬
lius qui dedit potestatem ligan¬
di atq soluendi oĩo despitit ᷑ͦ
nec dum in mũdo emerserat
ut sac̾dotes illiꝰ qui dicit regi
apostata. en qui regnare facit
ypocritam pp̃ pcc̃a ppłi: doceant
populũ. ꝙ malis regibus nulła
debeant subiectionem. et licet
ei sacͣmentum fidelitaris fec̾int.
gem senserint. inimo qui regi
contͣ regem fec̾it a noxa ĩiusti¬

Expanded text:
inatur. Hinc in aecclesia scandala et in regno augescunt discidia, dum alter ab altero dissidet, dum regnum et sacerdotium dissentit, dum alter alterum excommunicat, alter alterius excommunicationem aut ex causae aut ex personae prejudicio despicit; et dum alter in alterum excommunicandi auctoritate magis ex suo libitu, quam ex justitiae respectu abutitur, auctoritas illius, qui dedit potestatem ligandi ac solvendi, omnino despicitur . necdum in mundo emerserat, ut sacerdotes illius, qui dicit regi apostata, et qui regnare facit ypocritam propter peccata populi, doceant populum, quod malis regibus nullam debeant subjectionem, et licet ei sacramentum fidelitatis fecerint, gem senserint; imo qui regi contra regem fecerit, a noxa injusti
Abbreviated transcription (Latin):
simt. ¶ Pisces in aquis moriũt᷑¬
¶ anno . as. In hispania rex gal¬
licie anful sarracenos fortiter
debellat. et toletum maximam
eorum urbem ꝑ aliquot ãnos
obsessam: tandem expugnat. et
cultum xp̃ĩanitatis in eo dila-¬

Expanded text:
 pisces in aquis mortui sunt. In Hispania rex Galliciae Aufal. Saracenos fortiter debellat, et Toletum maximam eorum urbem per aliquot annos obsessam tandem expugnat, et cultum Christianitatis in eo dila
Abbreviated transcription (Latin):
tis c̾uicib in conuiuio de ip̃o ma¬
repellerent ͦ. nulli tamen uitariã
replebant noxam. Illum solum
dentibus/ ilum t̾ribili quod̾a con¬
centu ꝑ sequebant ͦ Quapropter
a famulis ultra iactum sagitte ĩ
in pelagus ꝓuectus. cumiam mu¬

Expanded text:
tis cervicibus in convivio resirepellerentur, nulli tamen noxam vicariam referebant; illum solum dentibus, illud terribili quodam occentu persequebantur. Quapropter a famulis ultra jactum sagittae in pelagus provectus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rie eliuerus nomine. uenisti ĩqͥt.
ueisti multis matͥb lugende.
Dudum est ꝙ te uidi. s nũc mul¬
to terribiliorem intueor patrie
huiꝰ excidium minãtem. Is e̾at
ucteris bene inbutus. euo matu¬
rus qui in manem audaciam in
iuuentute conatus fu̾at. Sam pẽ¬
nas manibus suis et pedibus nes¬
cio qua arte innexuit. ut dedali
more uolaret. fabulam pra uero
amplexus. Collectaq esummo
turris aura. spacio stadio unius
et plus uolauit. S uenti et tur¬
bims molencia. simul et temi̾arii
fcĩ conscĩa tremulus cecidit ꝑpe¬
tuo post hoc debilis. crura effractꝰ
Ipse u̾o ferebat causam ruine sue
ꝙ caudam inposteriori ꝑte oblitꝰ
haruich rex norwegie cum mille
pene nauibr uenit in angliam
regnaturꝰ. et in urbe eborati plꝰ
qmͣ mille laycos. centum pb̃ros de
anglis occisit. ¶ Guilelmus iste

Expanded text:
riae, Elmerus nomine: « Venisti, inquit, venisti multis matribus lugende, dudum est, quod te vidi; sed nunc multo terribiliorem te intueor patriae hujus excidium minantem. » Is erat litteris bene imbutus, aevo maturus; qui immanem audaciam in prima juventute conatus fuerat. Nam pennas manibus suis et pedibus nescio qua arte innexuit, ut Dedali more volaret; et fabulam pro vero amplexus, collectaque a summo turris aura spatio stadii unius et plus volavit. Sed venti et turbinis violentia, simul et temerarii facti conscientia tremulus cecidit, perpetuo post hoc debilis, crura effractus; ipse vero ferebat fuisse causam ruinae suae, quod caudam in posteriori parte oblitus Harwich rex Nortdanymbrorum cum mille pene navibus venit in Angliam regnaturus, et in urbe Eburaci plus quam mille laicos, centum presbiteros de Anglis occidit. Cui Aroldus re