comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultimus decesserit. anpars unius cefunctia g
dalterum ꝑtineret. pauł. R. testatriccin q¬
iuderiineo frociꝯmissodequo queritur ur
duos gradus subscitutiosus fecisse. unã p¬
uthis qui ex duobus priormore̾etur alt̾i
restituerat alterumuͣtnouissimus hisre¬
hermeauiam interuertende inofficiosi
querele patrimonium suũ donationi¬
bus innepotem fcĩs exmanisse. ĩdepo¬
tereuocari. ¶lutius titius cumhrat
aium filium gͣaum scium amplissimaᷤᷤ
facł tates donationibus ꝯtulit. modicũ
Si biresiouum reẜuauit. ⁊ uniu̾sos lib̾os cũ
uxore seripsit hreles. Ineod̃ testam̃toduᷤ.
eposses siones quas retinuerat et demgno
scio pre legauit.⁊ abeo petit ut erredortib¬
i prediorum queuiuus eroonauerat pe¬
ine filie tot. aureos daret.⁊tem alteri alioᷤ
tot. qui ꝯuentus ameuia sorore sua legẽ¬
deꝵ falcidiamꝰ implort. quero cum scissimus¬
eꝯ slatem patrs exdonationibus forimis¬
ssum prestare ħr lisororis. pauł .. postli

Expanded text:
ultimus decesserit', an pars unius defuncti ad alterum pertineret.Paulus respondit testatricem uideri in eo fideicommisso, de quo quaeritur, duos gradus substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morietur, alteri restitueret, alterum ut nouissimus his reliane carissime, auiam interuertendae inofficiosi querellae patrimonium suum donationibus in nepotem factis exinanisse, ratio depoidia parte reuocari.' Lucius Titius cum habenum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum seruauit et uniuersos liberos cum uxore scripsit heredes: in eodem testamento duas possessiones, quas retinuerat, eidem Gaio Seio praelegavit et ab eo petit, ut ex reditibus praediorum, quae vivus ei donaverat, Maeviae filiae tot: conuentus a Maeuia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimusvoluntatem patris ex donationibus fideicommissum praestare heredi sorori
Abbreviated transcription (Latin):
accionem ẽẽ: si ex fideicõmsso. ¶Lũ¬
tius utius. clamam ⁊ panphilum lib̾tõ
suos. ante bienuurmortis sue dedoti
ẽgdimisit. ⁊cibaria quedalat pr̃ãre desut.¬
id̾ mox facto testamento italegauit. ꝗsqusᷤ
smichiłrs erit. omnibus liberas meis
tii: alim̃torum nomine iumenses. sin¬
ugulos certam pecuniam dato. quesitũ
ngabi : sihu ꝗpet̾ent manifeste cloc̾ent eo¬
oͣ animo curcasepatoonũ cum testam̃ tuor
⁊ ¶dame ⁊ panpbilo quos testam̃to
uinanumifat: fundumdedit. itaut pꝰ
mortem filiiis suis restitueret : eode
testõ p̾ciit abbrdibus suis. utpriphil¬
ammanu mitterem̃ti quepanphila:
filia naturał erat panphili Idem paup¬
hilus post cliem legati su cedentem
testõhrdeni ĩstituit. meuiũ⁊ eiꝰq
fidei comisit. uthĩditaten suam .i.
fi idi supra scripti partem dinidiã

Expanded text:
actionem esse, sed ex fideicommisso. Lucius Titius Damam et Pamphilum libertos suos ante biennium mortis suae de domu dimisit et cibaria quae dabat praestare desiit: mox facto testamento ita legavit: "quisquis mihi heres erit, omnibus libertis meistii, alimentorum nomine in menses singulos certam pecuniam dato". quaesituberi, si hi qui petent manifeste docerent eo animo circa se patronum, cum testamentum ur.Damae et Pamphilo, quos testamento ma numiserat, fundum dedit ita, ut post mortem suam filiis suis restituerent: eodem testamento petiit ab heredibus suis, ut Pamphilam manumitterent, quae Pamphila filia naturalis erat Pamphili: idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maeuium eiusque fidei commissit, ut hereditatem suam, id est fundi supra
Abbreviated transcription (Latin):
tͥpossunt nectollitur petitio sintetma
fius suꝑuenerit. nam sufficit quod utili¬
ter dies cessit: quodsiuiuo testatore annuꝰ
suꝑueniat. dicendum erit inuti le effici
iegatum. quam quam contiu̾t abmitio¬
¶ Sic  indoie p̃legata responsum est. totao
ertestamento petiposse. alioquin. ẜ illam
sententiam sunterusurium tantum e st
inlegito. quio dicemus si funous legatus
sit cxdie debitus. nam nec pecuma peti¬
potest que nõ est legata. nec parsfũdifa
to. sisecundus michi hrsnonerit. primꝰ ue
poͣ. fundum tusculananum dato.utraq dͥi
omitentib ħrditatem. pmo ⁊ secuatoo que ᷤ¬
rebatur substituti quos eis dedetar. an. ⁊ cuile.¬
ꝯgata pĩt debͣͣnt ab urroq substituto legata
ddebentur¶Seruo a lieno possedomi¬
ni legari ualens scribit. Itẽ io quoddo
uꝰ mino eius pure debetur. cumenim suo¬
io alieno aliquio testõ damus. domini ꝑ¬
t sona ao hoctantum inspicitur utsiteũ¬
ms e s eo testi facĩo. ceterum ex psona fuiꝯsti¬

Expanded text:
possunt: nec tollitur petitio, si interim annus superuenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si uiuo testatore annus superueniat, dicendum erit inutile effici legatum, quamquam constiterit ab initio. sic et in dote praelegata responsum est totam eam ex testamento peti posse. alioquin secundum illam sententiam si interusurium tantum est in legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia pepotest, quae non est legata, nec pars fundi fato: si Secundus mihi heres non erit, Primus Seio fundum Tusculanum dato', utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posseni legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure debetur. cum enim seruo alieno aliquid in testamento damus, domini persona ad hoc tantum inspicitur, ut sit cum eo testamenti factio, ceterum ex persona serui consti
Abbreviated transcription (Latin):
legataenam nuinc exlucratiua causa possir¬
deantur: anasubstitutis p̾etipossemt. pe.
nouposse ¶Qiubus meis dolego cyrograp¬
hum gui sei. postea codieillis ue̾tuit
a seio drigi ⁊ abħr pͥctit. ut ex alt̾ius debi¬
tons debito qu̾e codicillis nominauerit.

Expanded text:
sa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit,
Abbreviated transcription (Latin):
aftoci rationes queneq preserptibnemde¬
ꝯdiid monstat quantitatis exclusurum¬
¶ titio fr̃isuo meuius frditatem scu a quo
itli prs oistitutus erat. pꝰmortem suam resti b¬
ĩtasstuere rogatus eodemtitio ħrscriptopcut gn¬
ostã utmoriens titius tamsuam quã senẜ
b ta litatem sempromorestitueret cumexfi¬
ulctibus medio tempore preceptis fidciꝰ o¬
tos ꝑͥcbitam quantiratem titius ꝑcepissi eris
aliena locononẽẽ deducendum fidcicõnus.
sum.ix. quoniamrationeꝰ pensationis
ꝑcepisse debitum utoebatur. p̃lanesieale¬
gemeuius titium brdem instituat. nesi

Expanded text:
fidei rationes quandoque praescriptione defidei rationes quandoque praescriptione demonstratae quantitatis exclusurum. Titio fratri suo Maeuius hereditatem Seii, a quo heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam quantitatem Titius percepisset, aeris alieni loco non esse deducendum fideicommissum respondi, quoniam ratione conpensationis percepisse debitum uidebatur. plane si ea lege Maeuius Titium heredem instituat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sine libis urta deces sit fiocicominis si
pctino non suꝑerit᷑. ¶ Cuminterlib̾ioᷤ
axo predu legatum liberta quoq a omissa.
uhib eẽt quoo pat᷑onus petit. ut deno̾mine fam¬
odilie non exiret. ħrdem lib̾te filium pat̾tem¬
i predii quam mater accepit retinere
iusum est. cumestim aret aosolam conso¬
s brͣnam. suam ꝑuenturabona codicilł ad
to  tam scĩs płibus frociꝯmissa reliquerat.ii.
ĩ s. re suc cesionis adduos eiusdem gradus poᷤ¬
g pͥadysesione deuoluta rõnonibus equitatis ꝑ pe¬
tuiedicn exemplo ꝓparteelinudia mulie.¬
remreleuañdam.Rdi s ubertates abeapre ł
susiistandas quas inrer dampnicausa durumiu
n dii rat.⁊ sororibus cius in pubibus qua dr̃ates¬
dinie quibus frem tutorem oedit. ĩtafuerat io¬
n iucutus filiꝯteni. tus erisptuo semis se aureis¬
dia  ducentis. ⁊ uos filiepnestris qͣdrantic
rłnemuta parentibus fiensolet. patrimori¬
li sui fecisse neciocirco fr̃e iuiditiotu tele bõe

Expanded text:
sine liberis vita decesserit, fideicommissi petitio non supererit. Cum inter libertos ad praedii legatum liberta quoque fuisset admissa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere visum est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam bona perventura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa reliquerat. iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione devoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo pro parte dimidia mulierem relevandam respondi: sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum derat et sororibus eius impuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris pro tuo semisse aureis ducentis et uos, filiae, pro uestris quadrantibus nem ut a parentibus frugi fieri solet patrimonii sui fecisse, nec idcirco fratrem iudicio tutelae bonae
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ignorantib emolum̃tum exte¬
stamentoqueritur. ¶hrditatemfi
Tius cum moreretur filifsius uł exbis
intereauimsula m oeporto eligendi fa¬
ncultatem. non eẽpenam ꝑemtam pla¬
ndeuit. nec frõi comimissi conditionem¬
stꝰ ante mortem filii hrdis existere. Uirĩ¬
les autem uitereos fieri qui cotꝑie iuxe¬
qͣt cum dealiis eligenoi postestas non
fuerit᷑. ¶ Quidota le pͦredum cõtra
legem iuliam̃ uerotoit uxori segitum
dederitꝰ. ⁊emptoris fidei comnusitut
ẽ Qam plius eipretum restituat. Ep̃torem¬
qr froei commisso nonteneri constabat. si¬
t᷑ tamen accepto legato mulieruenditis¬
iconem intam facere uelit. eamoblatop̃¬
obtio ꝑlacuit erceptione sum moueri.¬
pͥo ¶Meuio debitorisuo reus scipulandi¬
dͣ manoauit uttio cuimortis caula dona¬
bitprcunianoebitam solueret consĩenᷤ¬
di dominum uita decessisse meuius pecu¬
nniam decȩ dissi non ẽẽ liberationem secu¬

Expanded text:
quibus ignorantibus emolumentum ex tequibus ignorantibus emolumentum ex testamento quaeritur.lius cum moreretur filiis suis uel cuiinterea in insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideicommissi condicionem ante mortem filii heredis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit.Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem fidei‹com›missi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier venditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoveri. Maevio debitori suo reus stipulandi mandavit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam solveret. cum sciens dominum vita decessisse Maevius pecuniam de
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Cmpaterfilios eorumq matremhs¬
des instituiss utascripsit peto atefilia
partem ħ̾rditatis restitũas matritue
turam. pecuniam antem deparresua
retenturam. ¶ Eorum quibus causa¬
mortis datum est. fi dei cõnuiti quo quo.
des salua falcroraratione quaminhis qͦ
domunationibus exemplo legatorum
locum habere. placuir prã bunt si parsdo¬
nimationis fidci commissoꝰ tneatur fi¬
di commissum quoq miiere falcidie
fũgetur . sitamen alimenta pr̃a riuosu¬
it collanonis tonimhonus inresi duo
dõminationis ee respondendument
exdefunctiuoluntate qui demaiore pecu
suam mortis cãdandostipulanꝑmisit
sumdoris ceb̾i. sifalcidie rõ ñ int̾ue̾ne¬
rit. ꝓcoretentionem dot quirum habere
placuit. alio quin falcidie partem hrdi¬
Iũs afiliis exstipłatu cumuiro agenti¬
hus exdote ẽẽ perinfactum accionem
ẽẽredendam. ¶Surdo ⁊ muto qui
legatum accipit ut cum morereturie¬
stituat. recte mandatur.nam ⁊igno¬
rantes abstinguntur froei cominisoe

Expanded text:
 pater filios eorumque matrem heredes instituisset, ita scripsit: "peto a te, filpartem hereditatis restituas matri tuaeturam, pecuniam autem de parte sua retenturam. Eorum, quibus mortis causa donatum est, fidei committi quoquo edes salva Falcidiae ratione, quam in his quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestabunt. si pars donationis fideicommisso teneatur, fideicommissum quoque munere Falcidiae fungetur. si tamen alimenta praestari voluit, collationis totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti voluntasuam mortis causa donando stipulari permisit:sum dotis deberi, si Falcidiae ratio non interuenerit: ideo retentionem dotis uirum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso,
Abbreviated transcription (Latin):
qioum cumq quiexuobis ultimus dea ᷤ.¬
fit cummoritur restituat simphonio e¬
liberto meo.⁊ sucessori berillo ⁊ saproo.¬
ii quos. inframanumisi qui ue exhiꝰ
iimc suꝑ uiueret. quero cum necin p̾mas
parte testi qua furroum prelegauit eos S¬
substituit. inẜatam̃ adiecit uerbum quiͭ¬

Expanded text:
is ultimus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et Successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi, quiue ex his tunc superuiuent'. quaero, cum nec in prima parte testamenti, qua fundum praelegauit, eos substituit, in secunda tamen adiecerit uerbum 'qui
Abbreviated transcription (Latin):
talis. libtinus patronum ex semisse
hrdem instituit. filiam suam exaliosemiᷤ¬
.se. stociꝯmisit filie. ut quibus dam ancili
demꝰancillas. quoniam filiañ uoluithrᷤᷤ
runt defuncti hrelitatem postaliquan¬
tum tp̃s ab eo manumisse quere bantan
goergo quidde hoc existimes restribas.he
commissum uł ipsam hrditem. uẽrius
autem dicrineumdem casirm substitu¬
tas uroeriinquem casum si dciꝯ inissumg
ruerunt ⁊ roeo ad substitutionẽ cas uoca¬
mr.cum enmmi fuo alieuo frociꝯmissum
conditione substitui utõr subquas tõꝯ¬

Expanded text:
talis. libertinus patronum ex semisse heredem instituit et filiam suam ex alio semisse: fidei commissit filiae, ut quibusdam ancillis dem ancillas. quoniam filia non voluit heres runt defuncti hereditatem. post aliquantum temporis ab eo manumissae quaerebant, ango ergo, quid de hoc existimes rescribas. commissum uel ipsam hereditatem. melius autem dici in eundem casum substitutas uideri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem eas uocari. cum enim seruo alieno fideicommissum condicione substitui uidetur, sub qua
Abbreviated transcription (Latin):
quto. acpetitutneto alienarẽt᷑ ntq
infamilia lib̾torum retine̾t sierceptou¬
noceteri partes suas uendioerint᷑. quin̾
c ͭ uendidit. ceters partes suas quibus nõ.¬
ẽ dedit alienandi uoluntatem in tegras pe¬
pͣtet. eos enim adfioei. uidetur inuisitas¬
se quuuditio pcuerit. aliõquin ꝑ absurdũ
eritiuerinutua petitionem induci.s. ut
trro partem alienatam quis petat. cum par
cocbrt quis q ale nauerit. partem posteriori¬
bus non factiquiuͦ tardius uendidigi
gitur. atsinemꝗ uendiderit⁊ nouisimus¬

Expanded text:
quit ac petit, ne id alienarent utque quit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas uendiderint, qui non uendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi uoluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem alienatam quis petat, cum partprout quisque prior alienauerit, partem posterioribus non faciet: qui uero tardius uendidit, gitur. at si nemo uendiderit et nouissimus
Abbreviated transcription (Latin):
cohrdi relictam apparuerit. quodnonõ
de pecĩa sua testar. fi obtentu confilũ derog¬
tre uirstestam̃tum sier phibento uoluit.
¶Rogofiliautbonarua quã qͦ distribu¬
u as libertis tius ut quisq dete merueriti ui¬
detur om̃ib libertis ⁊ sinon equaliter ꝓnu¬
ruerĩt fidei comnussum relictum quima
tris electione cessan te suffic̾ii.si ñ offẽ¬
derint eos autem quos mater elegerit. fo¬
repotiores sisoliꝓmeruerunt eristima¬
ui. quod sineminem elegerit eos solos ñ
aomuti qui offenderunt ¶Donationus p̃¬
diorum epłam ignorante filiomaterin
edesacrauerbis fioci non subnixam de¬
posuit. ⁊ literas tales ad edictũ misit. In¬
strumentum uoluntatis mee pꝰmortẽ
meam filiomeo tradiuolo.: cumpłib b̾r¬
dibus intesbito diem sun obis funtelle¬
ei stoti commissum filio.R. relictum. ñ¬
enim queri oportet. cum quo desupretaᷤᷤ
Aiquis loquatur. smquem uoluntatis ĩri.¬
tentio dirigatur. ¶lib̃tis p̃dium relii¬

Expanded text:
relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii derogare iuri testamentum fieri prohibendo uoluit. 'Rogo, filia, bona tua quandoque distribuas liberis tuis, ut quisque de te meruerit.' uidetur omnibus liberis, etsi non aequaliter promeruerint, fideicommissum relictum, quibus matris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, eos solos non admitti, qui offenderunt.Donationis praediorum epistulam ignorante filio mater in aede sacra uerbis fideicommissi non subnixam deposuit et litteras tales ad aedituum misit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem uoluntatis intentio dirigatur.Libertis praedium reli
Abbreviated transcription (Latin):
maiorinatu filie tͣraoroit. ⁊ libertumei¬
demfilie quꝑp̃sens erat quas subcura sua
habuit assignare uissit. comune filiorp
negm̃ gestumimteligebatur nec obeã
rem aput arbitrium diuisio nus p̃cipu¬
amcausam filiefore. ¶Cunmꝑfecta
scnptura inuenitur ⁊ tu demum uerbũe¬
gatiuł fideiz missi quod precedit uł seꝗ¬
turu sequitur. ad comunem assumit᷑
si dicto seriptũ ⁊ gruat. ¶Filius matũ
prdem scripsat. ⁊ froei commissa tabulis
gata cumitiris iurandi religione p̾stari
gogauerat. cũtestam̃tum nullo urefcm
esset. nichilominus matrem legitimã
ad oem successionis sp̃em porrecteuide¬
b᷑ ntur ¶ oiando filie m̃ee ꝓsalute
sollicitus ipsius. utquo adlibos tollat te

Expanded text:
maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum negotium gestum intellegebatur nec ob eam rem apud arbitrum diuisionis praecipuam causam filiae fore.Cum inperfecta scriptura inuenitur, ita demum uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat.Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulisdata cum iurisiurandi religione praestari rogauerat. cum testamentum nullo iure factum esset, nihilo minus matrem legitimam ad omnem successionis speciem porrectae videbantur. "Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, te
Abbreviated transcription (Latin):
legate. legatani facitꝰ. ithi ditas hidis
ies singła. quod eoptmet u sipureres
relicta sit. ⁊ͣ legatarius non repudiaui̾t
defuncti uoluntatem. rectauia dm̃ñ
quam fcm̃ ħrdis.
ap̃ Siquis testo fcõ afiliis suis quosͣ
hrdes instituisf ftociꝯmissa reliquisfi:

Expanded text:
ei legatarii facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quam factum heredis. Si quis testamento facto a filiis suis, quos heredes instituisset, fideicommissa reliquisset
Abbreviated transcription (Latin):
peto ut proparte tuacontentus sis. lutit¬
ati .c. aureis. petere potuerunt. coħr desp̃a¬
sfem hrditatis retinente siue pretipienteq¬
uocontẽpium c̃e uoluit defunctus. sinedu.¬
Ebio facilius est hocpbare. quam probari po¬
xttut illudũbifioci commissũ pctatur
A aphiscum quidus nõ est testator locutꝰ.
Aioẽ dicemus sicum erasse. scripsisi. ħrdẽ
eius. gratia qui hrs legitimus futurus
essi ita loquatur. petoꝓħrlitate quãtibi
reliqui. queꝙ ad frm̃mĩniure legitimo
uoluntaria factasit alienatio. s bonaħr¬
disuercant. tamouiẽpior retinere oe beai
quam diu debitorꝰ haberet bonis nõ uc̃cu.¬
Ntispost mortem eius nõ habiturꝰ qd̾ cxͦ¬
trah̾rs prestare ħrdis cogitur. ¶ ot̃
filioĩpub̾e ħrele instituto tutorẽ croẽ scͥp¬
nit. ciusq fidei cõmisit ut sifilius suusin
missum recte datum intelligi debi. ꝗa
rũtorem dare mater non poterit: nam ⁊¬
a siꝑater noniure facto testam̃to tutori

Expanded text:
'peto pro parte tua contentus sis, Luci T'peto pro parte tua contentus sis, Luci Titi, centum aureis'? petere poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine dubio facilius est hoc probare, quam probari potuit, illud, cum ibi fideicommissum petatur ab his, cum quibus non est testator locutus. idem dicemus, si, cum ex asse scripsisset heredem, eius gratia, qui legitimus heres futurus esset, ita loquatur: 'peto pro hereditate, quam tibi reliqui, quae ad fratrem meum iure legitimo uoluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis ueneant, tamdiu emptor retinere debet, quamdiu debitor haberet bonis non uenditis, post mortem eius non habiturus quod exter heres praestare cogeretur. Mater filio impubere herede instituto tutorem eidem adscripsit eiusque fidei commissit, ut, si filius suus inmissum recte datum intellegi debet, quia tutorem dare mater non potuit. nam n iure facto testamento tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
nus seriptum eremplo institutionis le¬
gatorum qͦle intellegetur. quam senten¬
tiamoptimus quoq imperator noster
su̾us secutus estfit̃ marcus imperator
reseripsit. Uerba quibus testator ita caue¬
rat nondubitare se quod cumq uxoreiuᷤᷤ.
cepissi. libis suis reddituram ꝓfidei com¬
Umisso accipienda. quodrescriptum sũ
ibs niumi lib̾orum decipiat patrem ꝗme.¬
lius dematre p̃sumpsit. ⁊ idem princepᷤᷤ
ꝓundentissimus ⁊ ueris religiosis sim
cum fioci comiis si uerba cessare anĩad¬
Cuerteret eums monem ꝓfidei cõmioso
scripsit accipiendum.
Saut.x. Sequens questio est. anique
uiuus ꝑdomnationem inurorem ꝯtulit
inftoei commisi petitionem ueniant. R
ea ertracausam bonorumdefuncti com¬
putari debe. ⁊ p̾terea: stoci cominusi ꝯ¬
ucos uxoris fidei comimitere potest uteareo¬
sis .c. aureis fiocicomiissum ualere pla¬
cuit toq rescriptumest : qued gͥ sicũ hr¬
dem exparte institussi. ita locuꝰ tus est.

Expanded text:
nus scriptum exemplo institutionis legatorumque intellegetur: quam sententiam optimus quoque imperator noster Seuerus secutus est.Item Marcus imperator rescripsit uerba, quibus testator ita cauerat 'non dubitare se, quodcumque uxor eius cepisset, liberis suis reddituram', pro fideicommisso accipienda. quod rescriptum summnium liberorum decipiat patrem, qui melius de matre praesumpserat: et ideo princeps prouidentissimus et iuris religiosissimus cum fideicommissi uerba cessare animaduerteret, eum sermonem pro fideicommisso rescripsit accipiendum..Sequens quaestio est, an etiam quae uiuus per donationem in uxorem contulit in fideicommissi petitionem ueniant. respondi ea extra causam bonorum defuncti computari debere et propterea fideicommisso us uxoris fidei committere potest, ut esis centum aureis.' fideicommissum ualere placuit idque rescriptum est. quid ergo si, cum heredem ex parte instituisset, ita locutus est:
Abbreviated transcription (Latin):
rieris alios quoq licet filios susexperiᷤ
sempronio ne poti meo plus tribuas in
honorem nominis mei. ⁊ecessitas restu¬
fucndi nepotibus uiriles. partes precede
iudebatur. fimodrarõ portionis qũ̃
fcrruosuit arbitrium filie datur.¬
i mater si consentiat decreto pietoris con¬
firmetur. ⁊ pretornontooneum eri stim¬
it. actio legati non denenegabitu
x pio quos ꝓmittit neces se restitueredeb¬
uẽ ¶Uarus accionibus legatorumsi mul¬
dħ legatarius uti npõt quialegatum datũ
Ipartes dui̾ᷤ n põtest ñ enim eam̃te dãtũ
ẽ legatariis plimis accioĩb uti. s ut laxio¬
tebãs ralegatum petere. ¶Repetendorum¬
ĩ xpoͣ legatorum facultas exeotestam̃to solutoro
sto nanio apnata apparuit. mõsi iam legatis

Expanded text:
et alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere uidebatur, sed moderandae portionis, quam ferri uoluitit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. principio promitti necesse est restituere debet. Variis actionibus legatorum simul legatarius uti non potest, quia legatum datum in partes dividi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxiota, legatum petere. Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento solutorum oriam damnatam apparu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qi mortis accepisse iaudẽturdiuer¬
uiosum ꝓbatũ foret simeuius ĩgnorins domi¬
biro num uitadeces sisse. pecuniam erore lap¬
sus dedisfi. tunc enim portio uire falci¬
musum predioium. extestimento mad fcauo eba

Expanded text:
quia mortis causa cepisse non uiderbandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcissum praediorum ex testamento ma
Abbreviated transcription (Latin):
usuras prestare cogitur. s dampnum¬
stum soluere suꝑ sederit. necaliu̾o s¬
uabitur inlitis sumͣptibus siratioli¬
tigandi non fuit igna̾suiam enimp̃¬
tenrdentes audiri non oportet quod
intutoribus quoq probatur. ¶ pp¬

Expanded text:
usuras praestare cogitur, sed damnumam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetendentes audiri non oportere. quod in tutoribus quoque probatur.Prae
Abbreviated transcription (Latin):
ciuis coħrdẽ cidedie si iabeo petis su
filium suum ꝓuiriportione filuis siulis cor¬
ħrdem faceret. siquidem minus eẽt i¬
hrditas hrditas habeat. nichilamplu
ꝓetiposse. Quod sipss ⁊̃ fructuũqᷤ patruꝰ p̃¬

Expanded text:
ius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro virili portione filiis suis coheredem faceret: si quidem minus esset itris hereditas habuit, nihil amplius peti posse, quod si plus, etiam fructuum, quos p
Abbreviated transcription (Latin):
quodextestam̃to sempronii debeturm
cumiure nouationis quam legatarius. ħͥ¬
toemq testatorantefecenit. legatumer
otestamento non debeatur. placiit fal sã
d̾mostationem legatario nonobẽẽ
nec intotum falsum uide quoduentatiᷤ¬
d̾ primordio adiuuaretur. ¶ Seruus pu¬
re manumissus ciulibertas ꝓpͥter in pedi¬
mentum iuns post aoitam hrdita tem
son competit. quod scatus eius suspen

Expanded text:
quod ex testamento Sempronii debetur mihi.' cum iure nouationis, quam legatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis primordio adiuu‹a-› retur.Seruus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod status eiu
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ .P. Iinꝑatorantoninus rescͥpsi lega¬
tarium sinichil ex legato accep ei cuĩte¬
e bet fio̾i conmissum actionib suis ꝑosse¬
it s⁊  cedere. nec id cogẽdũ soluere
Quiogͦ sinõtotũs partem legatirelictũ
restituere rogatus abstincat coutrũ ac¬
e s nombus suisintotũ cogĩtur cedere. ã
uõ nõ nõnisi adaam quantitatẽ que fid̾i¬
ͣ conmisso continetur. Quodrẽsua det s si
nt̃ legatum ꝑceꝑit nõ amplius t causi¬

Expanded text:
Imperator Antoninus rescripsit legatarium, si nihil ex legato accepit, ei cui debet fideicommissum actionibus suis posse cedere nec id cogendum solvere. quid ergo si non totum, sed partem legati relicti restituere rogatus abstineat eo? utrum actionibus suis in totum cogetur cedere, an vero non nisi ad eam quantitatem, quae fideicommisso continetur? quod ratio suadet. sed et si legatum perceperit, non amplius ex caus
Abbreviated transcription (Latin):
eligẽre debi. ⁊eiquem elegerit. frustate¬
Esta mento suo legat. quoo postea quame
t̃ lectus est. eralio testamento petere potes
utrum ergo non constiterit quod datur
quasi creditori relictum añquam diupõ
nutari uoluntas non recte creditori coo
creditor. Sinc mutetur. erneutro testa¬
ementopetid competit. ¶ Sicdefalcidia
queraitur ꝑint comnias uabuntur asi
nomnatim ei qui postea electus est pri¬
motestanento fidei commissum relictũ¬
q̃ fuisfi nonenim facultas necessarie elec¬
tionis pͥc libemlitatis benefitium est. ꝗdͥ
est enim quod desuo uidetur reliquisseq
quodreliquid omnimodoraddered̾buit
di commssum religurd. codẽ uł dispa¬
rigraousatis erit unireliquis se uani
õpostquam parrin est uosmurice¬
ter conditione deficiutt  s ⁊ siunio

Expanded text:
debet: ei quem elegit frustra testamento suo legat quod, posteaquam electus est, ex alio testamento petere potest. utrum ergo non constitit quod datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari voluntas, non recte creditori compcreditor, sive mutetur, ex neutro testamento petitio competit. Si de Falcidia quaeratur, perinde omnia servabuntur ac si nominatim ei, qui postea electus est, primo testamento fideicommissum relictum fuisset: non enim facultas necessariae electionis propriae liberalitatis beneficium est: quid est enim, quod de suo videatur reliquisse, qui quod relinquit omnimodo reddere debuit? deicommissum reliquit, eodem uel dispari gradu, satis erit uni reliquisse: nam postquam paritum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt.Sed si uno
Abbreviated transcription (Latin):
rum ad reliquos ꝑtinere uolo. cõlib̾tũ
patris eumidemq filium exuoluntate
subscitutionem excludere placuit.¬
e ¶Curatoris sui frusta froei cominissise qͣ¬
esutoebatur. ut ħrdi fri negõꝵ rationem

Expanded text:
rum ad reliquos pertinere uolo.' collibertum patris eundemque filium ex uoluntate substitutionem excludere placuit. Curatoris sui frustra fidei commisisse uidebatur, ut heredi fratri negotiorum
Abbreviated transcription (Latin):
pettre placuit. cũ parte filius oetestam̃¬
tomatri litigassi quod nõerit tͣhẽdũ.
adseruitutes que ꝓarte minui nõpossũt
plane petetur in tegras uitus ab coqui
siliumucit. paͬtris aũt extunatio pr̃a¬
Ditur aut siꝑatuserit filius p̃no accepto

Expanded text:
tere placuit, cum pro parte filius de testamento matris litigasset. quod non erit trahendum ad servitutes, quae pro parte minui non possunt: plane petetur integra servitus ab eo qui filium vicit, partis autem aestimatio praestabitur: aut si paratus erit filius pretio accepto
Abbreviated transcription (Latin):
tutus fuerit adomino eius fideicõ. relĩ¬
quipatest. Si hecita fidei commissum
domimus pr̃are debi. siperẜum factus
sitħrs. Quod siantequam uissueius
adiretur. hrditas. ẜuus manumissus.
fuerit.⁊ suoar bitrio adierit hrditatẽ
It̾aq utilis actio hoccasu̾ conpetit utis
ad quem emolumentum hereditatis ⁊¬
peruenit. ⁊ fid̃ei commssum pr̃arecõ ÷¬
aulus .i.s Siheres rem legatami¬
gnorans infrmus consumpsit. ad cri
ddet nec dolo malo fecit quominus pos¬
sidecrt siper ĩfactum accionem legata¬
rio comsubalitur ut in dempnitas abh¬
erede prestetur.

Expanded text:
eius fideicommissum relinqui potest. sed ita hoc fideicommissum dominus praestare debet, si per servum factus sit heres: quod si ante, quam iussu eius adiretur hereditas, servus manumissus fuerit et suo arbitrio adierit hereditatem, itaque utilis actio hoc casu competit, ut is, ad quem emolumentum hereditatis peruenerit, et fideicommissum prae Si heres rem, legatam ignorans, in funus consumpsit, ad exhipossidet nec dolo malo fecit quo minus possideret. sed per in factum actionem legatario consulitur, ut indemnitas ei ab herede praestetur.
Abbreviated transcription (Latin):
fortt᷑ legato ꝑcepto magnũ emolum̃t¬
um ex aliquo negono consecutus ẽ. aut
penamstiplatiois inminc̃tẽ euasit: ħ¬
altasiquantitas cũ quantitate constra stͣ:¬
urtur. Enĩ uõ sipetunia accepta rogatius sit ic¬
dibist gu rescituere. nõ est audic̃aus legatapte e
ͣ pit legatarius offerat. ¶ cum quicãti

Expanded text:
epto magnum emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem evasit. haec ita, si quantitas cum quantitate conferatur. enimvero si pecunia accepta rogatus sit i est, restituere, non est audiperit legatarius offerat.Cum quidam
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tis generaliter homo legatur nani
qui soluente altero legataru factus est.
quamuis postea sit asienatus ab alterohr¬
de toem soluinon poterit. Cademq rati¬
d scipłationis est. hominus emm leg¬
tumorationis compendio singlos conͥ¬
sͣ stit uihis quilegatarii fuerunt. itafru᷑¬
hstauenditur cuius dominium postea
legatarius ade p̾tus estͣ. tam et si poste¬
fundo legato siħrs sepeliert estimatiõ re¬
fereirda erit ad totum p̃tium fundi. quo
poruit ante scͥpulturam ext̾imari. Qt s
fuerit solutus actionem ad huc crtesta¬
mento ꝑꝑ locum alienatũ durare. ratio¬
nus est ¶ eum̃ qui abuno exħrdibus ꝗ
soł honeratus fuerit. litis estimationẽ
T reilegãte abstulit. post codicilł aꝑtis ab
õtibus ħrdib euisdemrei relicte elradomi¬
legare sclorn sepius. ¶ fundolegato sur
sus fructus llienus sit nicͥominus abħrde¬

Expanded text:
testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos hosistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra solvitur cuius dominium postea legatarius adeptus est, tametsi dofundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamento propter locum alienatum durare rationis est. Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi domilegare, sed loqui saepius. Fundo legato si usus fructus alienus sit, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.r. Si quod exfila nascetur legatũ
michi suerit ⁊ egopanphilam emamiẽaq
aput mesit enieiratione summa R sumẽ
non erciusa lucratiua pa tum intelligi.¬
ñ inͣm factum Ideoq peteitoum extestam̃¬
puerum. deducta matris extimatione. cõ¬
stitufsi michiuder in eausa legatidatus ex¬
dato. deinde ꝓtulit oiemlegatolorp. non tͥ¬
Eest uerum quod alphenus retulit.e. presen do¬
N deberi. qui a diem proprium habuerũtꝰ
Siente uolo durt metibi aureos octogente
stoei cominis si oeberi sorori ꝯstitit. nec ali¬
uto ꝓbandum incuius libi suprema uolũ¬
tatae placi enim consistere ftocicominiꝰ¬
sum acside frũctus cumeoloquatur. quẽ

Expanded text:
m Si quod ex Pamphila nascetur legatum mihi fuerit et ego Pamphilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa responsum est non ex causa lucrativa partum intellegi meum factum ideoque petendum ex testamepuerum deducta matris aestimatione constitisse mihi iudex in causa legati datus aesdato": deinde protulit diem legatorum. non est verum, quod Alfenus rettulit, centum praesenti deberi, quia diem proprium habuerunt. "scire te volo donare me tibi aureos octingentos". fideicommissum deberi sorori constitit nec aliud probandum in cuiuslibet suprema voluntate: placet enim consistere fideicommissum et si defunctus cum eo loquatur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
futa pximus quisq aomitendus est. si
paratussit cauere se famił domum restit p̃¬
uturum. Quodsi cautionon fuit ab eo
quiprimo locoadmissusest. clesid̾ata ꝯc
Nulla quidem eo nomine nascet̾ condu¬
aũtrõne dolimali exceptionis putoiu¬
ste clesiderari. quamius nemo alius ult̾¬
ior ex familia illa suꝑsit. Si quidam sit̃
postea ͤ mancipatitractari potest. an hu
quoꝙ fid̾i conmissumpetãt recte. et priĩ.

Expanded text:
ta proximus quisque admittendus est, si paratus sit cauere se familiae domum restituturum. quod si cautio non fuerit ab equi primo loco admissus est, desiderata, nulla quidem eo nomine nascetur condiautem ratione doli mali exceptionis puto iuste desiderari, quamvis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emancipati, tractari potest, an hi quoque recte fideicommissum petant. et puto
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sirem tuam quam estimabam
⁊meeam a tehrde instituto tiuo legeninõ¬
et est neratii piscisententie nec consfitutio¬
sũlocus. qua cauetur non cogend pr̃are
um cristimans reliquid. sunt enimma
iͦ gͣis in legandis suis rebus quaminalienis
conparandis ⁊ inonerandis hrdibus faci¬
⁊cetera quelegantur cum his quescribi

Expanded text:
Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praesum existimans reliquit: sunt enim magis in legandis suis rebus quam in alienis comparandis et onerandis heredibus faciet cetera quae leguntur cum his, quae scribi
Abbreviated transcription (Latin):
ex famł ħrde instittito ille fuirdus ex¬
traneo relictus est. ꝑ utoe fidei cominiᷤᷤ¬
sum erillo testamento petetur acsinemo
er familiabidis hr̃s extitiss. uerumis qui
hr̃s scriptus est rõne doli exceptionis ceteris fi¬
fa deiꝯmissum petentib facere pariem intellig̾¬

Expanded text:
ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fideicommissum ex illo testamento petetur, ac si nemo de familia heredi heres exstitisset. verum is, qui heres scriptus est, ratione doli exceptionis ceteris fideicommissum petentibus facere partem intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
commissum quod mnext̾u collatum cst.
honeratum intelligendum petituris deͥor¬
ceps ceteris erpͥmotesta m̃go fidi cominissu
postmortem uidelici eius quiprimo electuᷤt¬
fertur. non alias eiqui electus est fidi comꝰ¬
missũ prandumerit. quam in terpositis:
catitionib fuitous cũmorietur sĩ nonin
famił cum effectu relinqueretur restitui.
¶Rogo fundum cum morieris restitu¬
as erlibis cui uoles. quod aduerba attint.
ipsius erit electio. nec hoc petere quis quã
poterit quam diu prefer alius porest. de¬
functo eo prius quam eligat peat om̃s
Itaq euenit ut quod uni datun est. apłib

Expanded text:
llatum est, oneratum intellegi, petituris deinceps ceteris ex primo testamento fideicommissum post mortem uidelicet eius qui primo electus est.Eton conferatur, non alias ei qui electus est fideicommissum praestandum erit, quam interpositis cautionibus: 'fundum, cum morietur, si non in familia cum effectu relinqueretur, restitui'. 'Rogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui uoles.' quod ad uerba attinet, ipsius erit electio nec petere quisquam poterit, quamdiu praeferri alius potest: defuncto eo prius quam eligat petent omnes. itaque eveniet, ut quod uni datum est vivis
Abbreviated transcription (Latin):
men reicontinet. enimuero fundo relicto.r.
obirliquas pm̃iti ones que legatum secun¬
tur agitur uerbi gratia si fuirous pignori
datus uł aliena possesio sit. nonidem
placuit deccteris fuitutibus. Sinantem
pes mea michilegetur. legatum ꝑꝑ istas
ps dausas nonualebit. ¶ amunicipibus
hrdibus scriptis oetc̃to usufructu legari

Expanded text:
men rei continet: enimuero fundo relicto ob reliquas praestationes, quae legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fundus pignori datus uel aliena possessio sit. non idem placuit de ceteris seruitutibus. sin autem res mea legetur mihi, legatum propter istas causas non ualebit.A municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ł. p Perulium legatum augeri minuĩ
ipõt. sires peculii postea eẽ incipiant. aũ
desi ͧͣat̃.⁊dem infam̃ crit. siue uniuersã
familiam suani. siue certam. uelutiur¬
banam aut rusticam legauerit. acpostea
fuorum ofitia uł ministeria mutauert
eaden sunt. in lectigarais aut pediser
blegatis ¶ Quãdrige legatum equopo¬
sfea mortuo ꝑire quidam ita ẽredunt si
requus ille decesfit qui d monstra batqͣ
sͣ ddrigam. s⁊ simedio tempore dimiuta
suꝑpleantur ad legatarium pertinebit.x
becit. ⁊deuiq est. ⁊ simoriente. tiͦolibẽe
uissus est. Si tamen titio exparte ħrde in¬
stituto ẜuus legatus sit. etiam postmor¬
tẽ eiꝰ lib̾eẽ uissus sit siũ adiei̾t ħrditatem
titius. siue non adieit post mortẽ cuiu
sib̾tas ei data ẽ. de fũcro eo lib̾taᷤᷤ cõpetit.

Expanded text:
.Peculium legatum augeri et minui potest, si res peculii postea esse incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam sive certam veluti urbanam aut rusticam legaverit ac postea servorum officia vel ministeria mutaverit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebipetit. idemque est et si moriente Titio liber esse iussus est.Si tamen Titio ex parte herede instituto seruus legatus sit et post mortem eius liber esse iussus sit, siue adierit hereditatem Titius siue non adierit post cuius mortem libertas ei data est, defuncto eo libertas competit.
Abbreviated transcription (Latin):
oͣ cit ꝯpensationem. ¶rduo defamilia nõ
equis portionam hrdes quidem scripẜit.
dilegauerit: prohis quidem portionib hr¬
des quas uire brditario retinẽt frocicom¬
missum nonpetitur non magis quam si
alterisundum prelegas fi. palt̾a uero p̃a¬
te que inexterũ collate est. uirilem qui

Expanded text:
familia non aequis portionibus heredes scribserit di legauerit, pro his quidem portionibus, quas iure hereditario retinent, fideicommissum non petetur, non magis quam si alteri fundum praelegasset: pro altera uero parte, quae in exterum collata est, uiri
Abbreviated transcription (Latin):
Lpus non honerare ħrdem gounum test¬
eͣmentum ꝑtĩnere debutdi autrm non sen¬
petie legati. Sienĩ subeadem ioem condi¬
Fione. relinquitur. quod emolum̃ tũ lega¬
tisuiturum est. ¶ duotestamentis par
fundi quͣehneuii est. titio legata est. non
m eleganter ꝓbatum est. ab uno hrdeso
semel extintam. Si si ꝑs fundisimpli¬
Iciter non que meuii fuit legetur solutio¬
i pri ornon ꝑerimit alteram accionemi
atꝰq ⁊̃ hanc. eadem partem aliquoino

Expanded text:
unum testamentum pertinet. debitor autem non semspecie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum est?Duorum testamentis pars fundi, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede sosemel extinctam.Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram actionem, atque etiam hanc eandem partem aliquo mod
Abbreviated transcription (Latin):
frdei commissi quod płibus sub conditi¬
one fuerat relictũ. ꝑ erorem s̃d nussa
mutuam substitutionem quan testo¬
tor infr cuirors tabulis cum cosdem
substituerit. expressit. diuus marcũ
⁊ comodus imperatores rescripserunt.
uoluntatem manifestam uideri mutu¬
efacte substitutionis Senim ineausa fi¬

Expanded text:
fideicommissi, quod pluribus sub condicione fuerat relictum, per errorem omissam mutuam substitutionem, quam testator in secundis tabulis, cum eosdem substitueret, expressit: divi Marcus et Commodus imperatores rescripserunt voluntatem manifestam videri mutuae factae substitutionis. etenim in causa fi
Abbreviated transcription (Latin):
ab eofidei cominissum relictũ. coħrdeoi
cius non ẽẽ eogendum froeicom missuor
pr̃are. portionem enim ad coħrdem si¬
nehonere ꝑtinere. S post rescriptum se¬
uerique fidĩ commissa ab instituto re¬
licto asubstitutis debentur. ⁊ hꝯc qua¬
si substitutus cum suo bonore ac cresen.¬
tem consequatur. portionem. Egit

Expanded text:
ab eo fideicommissa relicta, coheredem eius non esse cogendum fideicommiss‹a› praestare: portionem enim ad coheredem sine onere pertinere. sed post rescriptum Seueri, quo fideicommissa ab instituto relicta a substitutis debentur, et hic quasi substitutus cum suo onere consequ
Abbreviated transcription (Latin):
ditione eademires legata est. egoq lena¬
gatum quod mishi clatum est. repudi s¬
uomeo legatum est ułlem ad meꝑtinere :
partem legati deficcre R sum est nusiꝗͦ i
dubitet anͦ eristente conditione sifuus bͥ
uuat. oĩ modo legatum meum fiat. ꝙ
ssemel ad meꝑtinere uoluerit . quod eꝗ¬
eadem res legetur umo inchioio pete pos
lp̃.ł..Siafilio hrde legatumsit scio.
frõiq eius ꝯmissam fuerit᷑ subhac condi¬
tione. uitiodaret. ⁊ utius pendente cõ¬
clitione d̾cesẜit. fioei comnussunrõfici¬
ens aput scuu remanet. nan adfilium
hodem ꝑtinz. quiam fideicom msso¬

Expanded text:
dicione eadem res legata est egoque legatum quod mihi datum est repudivo meo legatum est, vellem ad me pertinere, partem legati deficere responsum est: nisi si quis dubitet, an exsistente condicione, si servus vivat, omnimodo legatum meum fiat, quod semel ad me pertinere voluerim: quod aeqeadem resi a filio herede legatum sit Seio fideique eius commissum fuerit sub condicione ut Titio daret, et Titius pendente condicione decesserit, fideicommissum deficiens apud Seium manet, non ad filium heredem pertinet, quia in fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
uł alib̾tis. uł acognatis. anincidat insẽ¬
natus consultum. ⁊ puro eam meidere.
si compulsa fec̾it. nõ si cumpetẽ. nõ cunc¬
faretur ad finitaẽ quid sipat̾ eis patni¬
peti prohibuerat tutorem qm̃ ꝑ matrẽ
remeorum aministrari uoluit. icidet.
si nex petat. nec legitime tutelam ãmi¬
instrat. qd̾ sipenitus egenis filuf nõpẽ¬
dtit. ignoscendum ẽ ei. s si siforte absẽs
alibus p̃uentaẽ. uł ab aliis dicendum
ẽ eam nõ at scłudi. nisi forte cum fru¬
straretur idcontigit. filius autem nõ
petendo punitur. utiq ⁊ filiab. ⁊ quid
sinepotib. simiłr nõpecendo punitur.
qd̾ sicuratores nõ petuit. ũba rescriptide¬
ficiunt. S dicendum ẽ siquidem impu¬
bib curatores non petit. eadem eẽ n̾nẽ
siam pub̾ib cessare dete Quidsicump̃.¬
gnãs eẽt boĩs non petiit.euratorem di
si furioso tutorem ul curatorem ñ peti¬
it magisẽ at incidat nõ solum autem
que nõ petiit cohercetur. s ⁊ que iamde¬

Expanded text:
 libertis uel a cognatis, an incidat in senatus consultum? et puto eam incidere, si compulsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est. Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem, quoniam per matrem rem eorum administrari uoluit? incidet, si nec petat nec le gitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit. Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepotibus? similiter non petendo punitur. Quid si curatores non petiit? uerba rescripti deficiunt, sed dicendum est, si quidem impuberibus curatores non petiit, eandem esse rationem, si iam puberibus, cessare debere. Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? disi furioso tutorem uel curatorem non petiit? magis est, ut incidat. Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae de
Abbreviated transcription (Latin):
habiles ad turelam petierit. qm̃ scie¬
bat p̃torem. nõ daturum eos . quid tũ
sidedit eis p̃tor. matris peticionẽ secut᷑.
Iamquidem p̃toris delictumẽ. s ĩ ma¬
tris punimus. Consiliungͥ si forteex¬
cusati sint illi uł imꝓbati. debrmat᷑
Alios sinemora pet̾e gͦ siue nõ petiert.
siuie ydoncos nõ petient punietur. ⁊̃¬
sidati fum̃t minus ydonei p̃tore erãte
Idoneos autemutrum facultarib an
⁊ morib pet̾e debeat. dubitatioĩs eẽ pot̃.
Pꝑuto aut̃ facile engnosci. si locupletes
sint hi quos peciit. s si pͥorib excusatiᷤ
reiectis uenõ confestim alioꝵ noĩa
eclid̃it punitur Õ. iud gͦ sinõ fu̾int

Expanded text:
iebat praetorem eos non daturum? quid tamen si dedit eos praetor matris petitionem secutus? iam quidem praetoris delictum est, sed et matris punimus consilium. Igitur si forte excusati sint illi uel improbati, debet mater alios sine mora petere. Ergo siue non petierit siue idoneos non petierit, punietur, etiamsi dati fuerint minus idonei praetore errante. Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim aliorum nomina ediderit, punitur. Quid ergo, si
Abbreviated transcription (Latin):
sitioẽm ab hr̃ dib extrineis quo q retineri.
ꝑlicuita. ñohabebit locũ inꝑsõa filii quẽ pat᷑.
stu ꝑubi fratri cohedẽ eitutorẽ dedit. cũ iudi¬
ciũ pat̾s ut filius nõuitutor. ꝓmetuit. nꝯ¬
¶ Futorẽ adtp̃s exsulire uissũ excusari nõ opor¬
teti s ꝑ tp̃s exilii curator inloesi ip̃i us debet dã
exulis ignorinta ꝗͥcũtutõe suspectũ facẽ.
nõ potuit ueniã badeditor

Expanded text:
m ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non habebit locum in persona filii, quem pater impuberi fratri coheredem et tutorem dedit, cum iudicium patris ut filius, non ut tutor promeruit.Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non oportet, sed per tempus exilii curator in locum ipsius debet dariexulis ignorantia, qui contutorem suspectum facere non potuerit, ueniam habebit.