comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ creditores. ¶Si tres curata¬
res fu̾nt ⁊ imꝰ ex eis nicħ actige¬
nt. an ĩ eũ qͥ nicħ attĩgarit ac¬
no danda ẽ. ⁊ cassiꝰ existimat mo¬
dũ accori non debere constitui. pos¬
se q eũ cũ quo uult exꝑiri. puto
cassii sñia ueriorẽ. Spectandũ enĩ
quid redactum ẽ. nũquid ad cura¬
corem unũ ꝑuen̾it ⁊ ita utimur
non inuitus fc̃s ẽ. nam si tra est.

Expanded text:
uratores fuerint et unus ex his nihil attigerit, an in eum, qui nihil tetigit, actio danda est? et Cassius existimat modum actori non debere constitui posseque eum cum quo vult experiri. puto Cassii sententiam veriorem: spectandum enim, quid redactum est, non quid ad curatorem unum pervenerit, et ita utimur, n
Abbreviated transcription (Latin):
quũ est. ita ut cũ creditorib solidũ
accͥsitũ fuerit legatariis. ł solidũ
r portõ q̃ratur. ¶Sr lib̾ta heres
instituta bonoꝵ possõnẽ scd̾m ta¬
bulas petiss eius qͥ soluendo non
erat. q̃sitũ ẽ an bona eus seꝑari
ab hr̃ditaruis debeantur. Rx̾. ñ c̾¬

Expanded text:
in creditoribus solidum adquisitum fuerit, legatariis vel solidum vel portio quaeratur. Si liberta heres instituta bonorum possessionem secundum tabulas petisset eius, qui solvendo non erat, quaesitum est, an bona eius separari ab hereditariis debent. respon
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Si creditores hr̃clita¬
ĩueniatur.ñ ỹdonea h̾editas. hr̃s
aũ ỹdoneus non pot̾ilit reu̾ti ad
hẽdem. s eo cꝑ semel postulauint
stare debent. S si post impetra
ex hr̃clitate admitti debebunt ad
impetrau̾int. S si illis satiftm̃
hr̃clis creditorib. at si alia ex cã
heres acquisierit ñ admittuntur

Expanded text:
creditores hereditainveniatur non idonea hereditas, heres autem idoneus: non poterunt reverti ad heredem, sed eo, quod semel postulaverunt, stare debent. sed si post impetratex hereditate, admitti debebunt ad impetraverunt: sed si illis satisfactum heredis creditoribus. at si ex alia causa heres adquisierit, non a
Abbreviated transcription (Latin):
uidex de alio ꝙͣ de argento accum
intelligant. ¶Si petiero gͤgem
⁊ uł aucto uł minuto nũo gregis
it᷑m eundẽ gregẽ petam obstabit᷑
mͥ exceptio. S et si speciale corpꝰ
er grege petam si fuit ĩ eo ipo gͤ¬
ge. prito obstaturã exceptõnẽ ¶ Sr
stichũ ⁊ pamphilũ tuos eẽ petienᷤ
iabsoluto adu̾sario sticũ tuũ esse t̃¬
petas ab eodẽ exceptb̃nẽ tͥ obstare
constat. ¶Si fundũ tuũ meum
ẽẽ petiero deinde pꝰea usũ fructum
enisclem fundi petam qͥ ex illa cã
ex qua fundus meus erat usus

Expanded text:
iudex de alio quam de argento actum intellegant.Si petiero gregem et uel aucto uel minuto numero gregis iterum eundem gregem petam, obstabit mihi exceptio. sed et si speciale corpus ex grege petam, si adfuit in eo grege, puto obstaturam exceptionem.Si Stichum et Pamphilum tuos esse petieris et absoluto aduersario Stichum tuum esse petas ab eodem, exceptionem obstare tibi constat.Si fundum meum esse petiero, deinde postea usum fructum eiusdem fundi petam, qui ex illa causa, ex qua fundus meus erat, meus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s eandem he̾ditatẽ petet excepti¬
one rei iudicate ñ sũmouebit᷑. ¶In
potate emptoris est intra. ur mẽ¬
ses redibitoria age si mallet an
ea q̃ daturꝰ qnͣto minoris homo
cũ ueniret fuerit. Nam cũ post̾ior
accõ ⁊̃ redibitõnẽ cõnitin s tale ui¬
ciũ in hoiẽ est ut enĩ ob id actor
empturus ñ fu̾it. qͣre u̾e dicetur
ueri. Si te negotiis meis obtistĩs
⁊ fũdũ noĩe meo petieris. deĩ ego
hnͣc peticionẽ tuã ratã ñ hũro.s
tibi mandau̾o ut exintegto eun¬
de fundũ pet̾es exceptõ rei iudicde.

Expanded text:
ceptione rei iudicatae non summouebitur.Est in potestate emptoris intra sex menses, redhibitoria agere mallet an ea quae datur, quanti minoris homo cum ueniret fuerit. nam posterior actio etiam redhibitionem continet, si tale uitium in homine est, ut eum ob id actor empturus non fuerit: quare uere dicetur ueri.Si te negotiis meis optuleris et fundum nomine meo petieris, deinde ego hanc petitionem tuam ratam non habuero, sed mandauero tibi, ut ex integro eundem fundum peteres, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑͣrũ cõmutatõ cũ quib singulis
suo noĩe agitur aliam at aliam rem
facit. ⁊ si actũ sit cũ herede de dolo des¬
uncti deiñ dolo ħeclis ag̾e̾tur. exreptõ
rei iudicate ñ nocebit qr de alia re a¬
giturꝰ.
lp̃ .ł. Si in indiciũ actũ sit. ufn¬
reꝙ sole petite st̃ ñ est nerendũ. ae no¬
ceat rei udicate exceptb̃. cura sortis
peticõnẽ. Quia enĩ ñ cõpetit nͨ oppo¬
sita nocet eade̾ erũt ⁊ siquis ex bone
fid̾i iudicõ uelit usuras tm̃ ꝑseqͥ. ns̾
diu enĩ manet cͣcͣcus bone fid̾i cur
publicina eg̾it adu̾sus exceptõnẽ si

Expanded text:
narum mutatio, cum quibus singulis suo nomine agitur, aliam atque aliam rem facit. et si actum sit cum herede de dolo defuncti, deinde de dolo heredis ageretur, exceptio rei iudicatae non nocebit, quia de alia re agitur..Si in iudicio actum sit usuraeque solae petitae sint, non est uerendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa sortis petitionem: quia enim non competit, nec opposita nocet. eadem erunt et si quis ex bonae fidei iudicio uelit usuras tantum persequi: nam mdiu enim manet contractus bonae fidei, currpetierit, aduersus exceptionem 'si
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fundi. desinit m̃s ẽe pͥor usus
fructus ⁊ iure ꝓprietatis qĩ ex no¬
ua cã rursus nreus et ceꝑit:¬
Si pro seruo meo fideuisseris. ⁊ inacũ
de peculio accũ sit si postea tecũ eo noiẽ
agat᷑ excipiendũ ẽ de re iudicata.

Expanded text:
tem fundi, desinit meus esse prior usus fructus et iure proprietatis quasi ex noua causa rursus meus esse coepit.Si pro seruo meo fideiusseris et mecum de peculio actum sit, si postea tecum eo nomine agatur, excipiendum est de re iudicata.
Abbreviated transcription (Latin):
Modest᷑ .l. Si ad defendend̾. ꝓcu¬
fator datus fui̾t sat̃ dare iubetur
tur.ꝙ si procurator alicỹ defen¬
dit. ip̃c cogit᷑ sat̃ dare iudicatũ
solui stipłone.¬

Expanded text:
dectarum. Si ad defendendum procurator datus fuerit, satisdare iubetur tur. quod si procurator aliquem defendat, ipse cogitur satisdare iudicatum solui stip
Abbreviated transcription (Latin):
posse. ꝙ in peculio est. ẜ. si suo ñ filii noĩe
solũc uelit. dũ enĩ adictto soluit᷑ michi
solui ur. et id̾osi ĩ debitũ adiecto solu¬
tũ sit. stipłatori posse condici iuł. pu
tat. ut nicħ int̾sit gubeam te ticio
solu̾e. an ab initio stipło ista ei ꝯcepta

Expanded text:
si suo, non filii nomine soluere uelit: dum enim adiecto soluitur, mihi solui uidetur: et ideo si indebitum adiecto solutum sit, stipulatori posse condici Iulianus putat: ut nihil intersit, iubeam te Titio soluere an ab initio stipulatio ita concepta
Abbreviated transcription (Latin):
dem .R. S i seruus .x. dare iussus¬
est pupillo ⁊ liber ẽe. sũ heres sit
pupillus. sũ tm̃ uicũ condicio col¬
lata sit. an absente ꝙ tutore pupa¬
lo dando libertatẽ ꝯsecͣtur moue¬
ris comꝑatõne condicõnis q̃ cõstitit
in fcõ. ueluti si pupillo seruier̃ ꝙ̃
so dare iussus sit. an curatori dan¬
do lib̾eturꝰ. ⁊ finge alicui fundũ
legatũ si decliss puͭ ͦ. ue furioso. et
sciendũ ẽ in om̃ĩb istis casib. cuto¬
ri quidẽ uł curatori utilit᷑ defe .i
cillitate ꝑeat .nͨ .a. hoc exigit
testator. ut quoquo mͦ esset da

Expanded text:
 Seruus decem dare iussu Seruus decem dare iussus pupillo et liber esse, si heres sit pupillus siue tantum condicio in eum collata sit, an absente quoque tutore pupillo dando libertatem consequatur? moueris comparatione condicionis, quae constitit in facto, ueluti 'si pupillo seruierit', so dare iussus sit, an curatori dando liberetur? et finge alicui fundum legatum, si dedisset pupillo furiosoue. et sciendum est in omnibus istis casibus tutori quidem uel curatori utiliter dependicillitate pereat: nec enim hoc egit testator, ut, quoquo modo esset da
Abbreviated transcription (Latin):
bitor iubente eo sñ tutoris auł ͤ pe
cumiani creditori eiꝰ nũauit ꝓupil¬
lum quidẽ a creditore liberat. s ipse
man obligat᷑. s exceptõne se tueri
pot̃. si añ debitor pupilli non fu̾i̾t.
nec pupiao dicẽ pot̾. qͥstĩ tutoris auc¬
toritate non obligat᷑. nͨ creditori cũ
quo alt̾ius iussu contͣxit. s pupillus
in qnͣtũ locupletio ẽ factus. ut po¬
te debito liberatus. utili accõne te¬
nebitur
arcelł.  Siguis duos homines
ꝓmisent ⁊ stichum solu̾it. poterit
bciusdem stichi dnm postea ꝯsecutus
dandi cũ liberari ĩ nũmis minor. ꝑ
ꝓpe nulla dubitatõ est. Nam ⁊ apd̾
minꝰ a debitore suo acciperet. ⁊t
retro dando. ac rursus accipiendo co
effice̾ ueluti si .c. debitoreu .x. accep¬
tis dare creditor uelit. ut cũ .x. acce¬
ꝑit. eadem ei retro reddat mox ab
eo accipiat. ac nouissime retineat.
ita acceꝑite. ut ei a quo accepit retͦ
reddat. solꝰ se potiꝰ qmͣ dedisse.¬

Expanded text:
bitor iubente eo sine tutoris auctoritate bitor iubente eo sine tutoris auctoritate pecuniam creditori eius numerauit, pupillum quidem a creditore liberat, sed ipse manet obligatus: sed exceptione se tueri potest. si autem debitor pupillinec pupillo condicere potest, qui sine tutoris auctoritate non obligatur, nec creditori, cum quo alterius iussu contraxit: sed pupillus in quantum locupletior factus est, utpote debito liberatus, utili actione tenebiturrum. Si quis duos homines promiserit et Stichum soluerit, poterit eiusdem Stichi dominium postea consecutus dando liberari. in nummis minor uel prope nulla dubitatio est: nam et apud minus a debitore suo accipere et liretro dando ac rursus accipiendo id efficere: ueluti, si centum debitorem decem acceptis liberare creditor uelit, ut, cum decem acceperit, eadem ei retro reddat, mox ab eo accipiat ac nouissime retineaita accepit, ut ei a quo accepit retro reddat, soluisse potius quam decess
Abbreviated transcription (Latin):
ubma ẽẽ uissi. ⁊ peculiũ ei legaui is pꝰ
mortẽ meam a debitorib petuniã exeg.
an heres meus retin̾e ex peculio eug
ꝙ ereg̃ possit. qr. et siquidẽ post adi¬
n̾isi debeat. qr liber factus incipit de¬
aditam hr̃ditatẽ pecuniã accepit dis¬
pensator sicͥdẽ liberant᷑ debitores
de petulio id retinendũ sit. qr ĩcipit
mandati actõne. si uͦ ñ uberant᷑. alla
q̃o est cũ negotiũ meũ gens a debito¬
rib meis acceꝑis. deide ego ratum
non huero. et mor age̾ uelim negõ¬
rum gõꝵ actione aut utilitꝰ agam
si caueam te indempnẽ defuturũ.
ꝙ quidẽ ñ puto. sam sublata ẽ negõ¬
rũ gõꝵ actio. eo ꝙ ratũ non habui
tuarius potꝰ is seruus ꝑ acceptil acti¬
onẽ liberare eũ. uidebit᷑ .n. ex re eiꝰ
tocͥrere idẽ pacto dicemus.
dẽ. RCum iussu mõ idcꝑ mͥ de¬
bes solu̾is treditori meo. ⁊ tu a me ⁊
ego a creditore meo liberor.
uerterit dcm̃ est filii uł agnato cu

Expanded text:
um esse iussi et peculium ei legaui: is post mortem meam a debitoribus pecunias exegit: an heres meus retinere ex peculio eius quod exegit possit, quaeritur. et si quidem post adinihil debeat, quia liber factus incipit deaditam hereditatem pecuniam accepit dispensator, si quidem liberantur debitores de peculio id retinemandati actione. si uero non liberantur, illa quaestio est: cum negotium meum gerens a debitoribus meis acceperis, deinde ego ratum non habuero et mox agere uelim negotiorum gestorum actione, an utiliter agam, si caueam te indemnem futurum. quod quidem ego non puto: nam sublata est negotiorum gestorum actio eo, quod ratum non habui: tuarius, potest is seruus per acceptilationem liberare eum: uidebitur enim ex re eius adquirere. idem in pacto d. Cum iussu meo id, quod mihi debes, soluis creditori meo, et tu a me et ego a creditore meo liberor. uorterit, dictum est uel adgnato cur
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ oĩmͦ in solidũ tem̾i he dem
uero eius ob honorẽ quidẽ facta
ꝓmissione in solidũ ob id uero ꝙ
opus ꝓmissũ cept̾ ẽ si bona ułol¬
tat soluendo ñ fuit exͣneũ hr̃dem
⁊ ant̃. rescripsert̃ s ipm̃ donato¬
rem pauꝑem fcii ex ꝓmissione o¬
ꝑis cepti quintam ꝑtem prĩmo¬
nis sui debe̾ diiuis pius cõsttaut.
trie sue polliciendo sub hac cõdi¬
cione pollicita est uti sors ap̃ eũ
remaneat et ip̃as usuras semisla¬
les ad p̾mia certantiũ resoiuat᷑

Expanded text:
quidem omnimodo in solidum teneri: heredem uero eius ob honorem quidem facta promissione in solidum, ob id uero, quod opus promissum coeptum est, si bona liberalitati soluendo non fuerint, extraneum heredem  rescripserunt. sed et ipsum donatorem pauperem factum ex promissione operis coepti quintam partem patrimonii sui debere diuus Pius constituit.triae suae pollicendo sub hac condicione pollicita est, uti sors apud eam remaneat et ipsa usuras semissales ad praem‹i›a certantium resoluat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ priusꝙͥ p̃tor adiret᷑. edes tue corrue¬
runt ⁊ dampnũ mͥ dederunt p̃edius
Debeat ⁊ in ea culpa dampnĩ sim pas¬
sus qr tardius exꝑiri ceꝑim at si
cum p̾tor ut ꝓmitt̾es decreuisset
Sute ñ ꝓmitrente ne me in possõnẽ
uississ et priusꝙͣ eo uenissem cor¬
ruerint᷑. ꝑinde omĩa seruanda esse
estimauit᷑. atq si post ea conͣ ĩ pos¬
sõnẽ uenissem dampnũ datũ ee̾t.¬
¶ampni insfecti noĩe ĩ possõnẽ
missns possidendo dniũ cepit dem̾¬
si tͣditor easdem edes pignori sibi
obligatas. s ꝑsegui uelit ñ sine
rone dicetur nisi impensas quas
ĩ refectione fecerim mͥ p̃stare sit
paratus inhibendam adu̾sus me
ꝑsecutõneꝰ. cur ergo ñ emptori ud¬
quoꝙ mbiendũ est si forte quis
insulam pignor atã cment ñ recte int̾ se
cõꝑabuntur qñ is qui emit sua uoͣ. ne
gotiũ gerat. Ioq diligentꝰ a uenditore
sibi cauere 3. possit ⁊ debeat ꝙ ñ eque
⁊ de eo cui dampni inf ñ ꝓmittat᷑ dici

Expanded text:
es tuae corruerunt et damnum mihi dederunt: potius debeat et mea culpa damnum sim passus, qui tardius experiri coeperim. at si cum praetor ut promitteres decreuisset et te non promittente ire me in possessionem iussisset et prius, quam eo uenissem, corruerunt, perinde omnia seruanda esse existimauit, atque si posteaquam in possessionem uenissem damnum datum esset.Damni infecti nomine in possessionem missus possidendo dominium cepit, deinde creditor eas aedes pignori sibi obligatas persequi uu‹lt›. non sine ratione dicetur, nisi impensas, quas in refectionem fecerim, mihi praestare sit paratus, inhibendam aduersus me persecutionem. cur ergo non emptori quoque id tribuendum est, si forte quis insulam pigneratam emerit? non recte haec inter se comparabuntur, quando is qui emit sua uoluntate negotium gerat ideoque diligentius a uenditore sibi cauere et possit et debeat: quod non aeque et de eo, cui damni ‹i›nfecti non promittatur, dici
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł. R  dcuratores rei .p. officiũ
spectat ut diruite domꝰ a dnõ destruant᷑.
¶Domũ sumptu pu ͦᷤ extructam si dñs
ad tp̃s pec. inpensam cũ usuris resti¬
tuere uolui̾t iure eam res publica dis
sũ contĩt ñ solũ si contignatio qua id sus¬
tinebit᷑. orictur ex ꝑte eaꝵ ediũ ĩ qͣrũ
u̾sa contignatio tota in aliarũ edium
ꝑietib se decłit. s et lab̾. in libris post̾i
b de alto dato alt̾as edes seruitute lom̃s
porticus seruande inpoĩta te uendidis¬
se totã portitũ earũ ediũ ẽe qͣs retinu¬
iss cũ ꝑ longitudinẽ utriusce domꝰ extẽ¬
sa eẽt tnͣsuerse ꝯtignõtq̃ ab utraq ꝑ

Expanded text:
um Ad curatoris rei publicae officium spectat, ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico exstructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere noluerit, iure eam res publica distsum convertit, non solum si contignatio, qua id sustinebitur, orietur ex parte earum aedium, in quarum uersa contignatio tota in aliarum aedium parietibus sedebit. sed et Labeo in libris posteribus dato alteras aedes seruitute oneris porticus seruandae imposita uendidisse: totam porticum earum aedium esse, quas retinuisset, cum per longitudinem utriusque domus extensa esset transuers
Abbreviated transcription (Latin):
illum diem dedero tm̃ daresponde ᷤᷤ
inpendenti est. quis ex supulatipit
arbiturus accõnẽ. Si enĩ ex re
fructuarii. uł ex oꝑis suis petu

Expanded text:
illum diem dedero, tantam dari spondes?' i‹n› pendenti est, quis ex stipulatu sit habiturus actionem: si enim ex re fructuarii uel operis suis pecu
Abbreviated transcription (Latin):
si is contͣ quẽ iudicatũ est heres
ẽ h̾editariam litem ei inferenti p̃s¬
cribi ex ea snĩa poss qmͣ ꝓpͥo noiẽ
qĩ uera eẽnt. solutt post siñam iu¬
dicis quero si postea cognita rei
ueritate. et reꝑtis falsis instrum̃¬
tiso accusare uelit. ⁊ probare fala
eẽ instrumenta ex quil ꝯuemeba¬
turͦ cum instrumentis subscͥpse¬
rat ex p̃cepto siue ĩt locutõe iuidi¬
cro. an p̃scriptõ ei opponi possit cũ
⁊ pͥncipalib constitutõib mani¬
feste cauetur. ⁊ si res iudicata eẽt
ex falsis instrumentis si postea
falsa inueniatur̾. nec iudicate rei¬
p̃scriptõnẽ opponi. Mod̾. R. ob¬

Expanded text:
si is, contra quem iudicatum est, heres est, hereditariam ei litem inferenti praescribi ex ea sententia posse, quam proprio nomine quasi vera essent, solvit post sententiam iudicis, quaero, si postea cognita rei veritate et repertis falsis instrumentis accusare velit et probare falsa esse instrumenta, ex quibus conveniebatur, cum instrumentis subscripserat ex praecepto sive interlocutione iudicis, an praescriptio ei opponi possit? cum et principalibus constitutionibus manifeste cavetur, etsi res iudicata esset ex falsis instrumentis, si postea falsa inveniantur, nec rei iudicatae praescriptionem opponi. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
attm seruũ uendidit p̃tiũ stipuia¬
tus est is homo redibitus post¬
en mortuus eso. ⁊ pr̃ eius pocuni¬
amabemptore pecebat qmͣ fusꝰ
stipulatus erat. placuit equs̃i ẽe
in fcm̃ exceptõnẽ eũ obicẽ ꝙ petu¬
ma obhoĩe illũ ex ꝓmissa ẽ ꝙ redi¬
bitus ẽ.
dem .ł Adũsus exceptõnẽ iii¬
bis iurandi replicatio doli mali
ñ d dari cũ p̃tor idag̾e debeat
Ine de iure iurando cuiꝰctmͣ᷑ q̃rat᷑.
de cuiꝰ ꝓpͥetate int̾ me ⁊ te cõtro¬
u̾sia est. ⁊ dico p̃terea uiamꝰ deũ
ꝑfundum sempnianũ ꝙ̃ tuũ cõ¬

Expanded text:
arem seruum uendidit, pretium stipulatus est: is homo redhibitus et postea mortuus est. et pater eius pecuniam ab emptore petebat, quam filius stipulatus erat. placuit aequum esse in factum exceptionem eum obicere: 'quod pecunia ob hominem illum expromissa est, qui redhibitus eem.Aduersus exceptionem iurisiu randi replicatio doli mali non debet dari, cum praetor id agere debet, ne de iureiurando cuiusquam quaeratude cuius proprietate inter me et te controuersia est, et dico praeterea uiam ad eum per fundum Sempronianum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
fundi ꝙ̃ tu possideas.⁊ ego ꝓpͥũ
meũ ẽe dicã. fructus ꝯdicẽt᷑ uelĩ
q̃sitũ est an exceptõ cꝑ p̾iudici¬
um fundo. ꝑti ue eiꝰ non fiat.
obstet. an deneganda sit. ⁊ utͣbͥs
putat int̾uenire p̃torem deb̾e̾. is ꝑ¬
mittere pentori priusqm᷑ de ꝓpeta¬
te constet hiꝰ iudicus expiri.¬

Expanded text:
 tu possideas et ego proprium meum esse dicam, fructus condicere tibi uelim: quaesitum est an exceptio 'quod praeiudicium fundo partiue eius non fiat' obstet an deneganda sit. et putat interuenire praetorem debere nec permittere petitori, priusquam de proprietate constet, huiusmodi iudiciis experi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. squi dicit se iurasse.
pot̃ et aliis exceptõib uti cũ excep¬
tõne iuris iurandi. uł aliis solis
legatarius de dolo testatoris exci¬
pitur. Nam sicut heres qͥ ĩ uniũ¬
sũ us succedit sũmonet᷑ exrepti¬
ore. ita ⁊ legatarius d sũmou̾i
tñ unł rei successor sit.

Expanded text:
 qui dicit se iurasse, potest et aliis exceptionibus uti cum exceptione iurisiurandi uel aliis solis:legatarius, de dolo testatoris excipitur: nam sicut heres, qui in uniuersum ius succedit, summouetur exceptione, ita et legatarius debet summoueri quasi unius rei successor.
Abbreviated transcription (Latin):
coherẽt. ñ tnͣssont̃ ad ilias. ueluti
possit. uł parens prõnuꝰ. ue nõ
cõpetit fidciussori. sic mariti fide¬
iussoꝵ post solutũ m̃m᷑. datꝰ ĩ so¬
lidum dotis noĩe condempnaturꝰ¬
¶Rei autem coherentes exceptio¬
nes. ⁊̃ fideiussorib ꝯpotunt. ut
rei indicate doli mali uiris iurã

Expanded text:
s, ueluti possit', uel parens patronusue, non competit fideiussori: sic mariti fideiussor post solutum matrimonium datus in solidum dotis nomine condemnatur.Rei autem cohaerentes exceptiones etiam fideiussoribus competunt, ut rei iudicatae, d
Abbreviated transcription (Latin):
illis parcendũ est. si ñ tale sit delic¬
tum ꝙ uł ex scriptur legis descen¬
dit. uł ad exemplũ legis uindicã¬
dũ est. ¶ Crimen maiestatis fcõ

Expanded text:
illis parcendum est, si non tale sit delictum, quod uel ex scriptura legis descendit uel ad exemplum legis uindicandum est.Crimen maiestatis f
Abbreviated transcription (Latin):
decreuit. an postea ilcertis ꝓuin¬
ciis seruandũ ẽẽ constituit.¶ Nõ
alios fisci uertigaliũ redemptores
a muneribus cirulibus a tutelis ex¬
cusari potuit qmͣuis eos qui p̃sentis
negotiũ exercent. ¶Uacationum
pͥuslegio ũ spectant iberos uete¬
ranoꝵ ¶ Qui mun̾is .p. uacatio¬
nem ht̃ ꝑ magr̃ãtus ex inprouiso
collationes indictas recte recusat᷑
eas uero que lege fuerit recusare
non debent. ¶philosophis qui
se frequentes atc̾tͣutiles ꝑ eandem
studioꝵ sectam contendentibus p̃¬
bent tutelas item munera sordi¬
da corꝑalia remitti placuit ñ en
que sumptib expediuntur. ⁊ enim
uere philosophances pecuniã ꝯtẽp¬
nunt cuiꝰ retinende cupidine fta¬
fictam asse u̾atõnẽ deregunt. ¶ Qͥ
maxĩos pͥncipes appellan ⁊ cãm ꝓ
priam acturus rome ꝓfectus est᷑
quo ad cognitõ finẽ accipiat ab
honorib et ciuilib munersb ap̃
suos excusatur:¬

Expanded text:
decreuit ac postea in ceteris prouinciis seruandum esse constituit. Non alios fisci uectigalium redemptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui praesentes negpriuilegia non spe‹c›tant liberos ueteranorum.Qui muneris publici uacationem habet, per magistratus ex inprouiso collationes indictas recte recusat: eas uero, quae e lege fiunt, recusare non debet.Philosophis, qui se frequentes atque utiles per eandem studiorum sectam contendentibus praebent, tutelas, item munera sordida corporalia remitti placuit, non ea, quae sumptibus expediuntur: etenim uere philosophantes pecuniam contemnunt, cuius retinendae cupidine fictam adseuerationem detegunt.Qui maximos principes appellauit et causam propriam acturus Roma‹m› profectus est: quoad cognitio finem accipiat, ab honoribus et ciuilibus muneribus apud suos excusatur
Abbreviated transcription (Latin):
cue. qr assumpti sũt in huis collegus
ĩmutatas datur. s arcificib dũcaras
nec ab oĩ etate aslegi possist̃. ut di¬
uo pio placuit. d reprobabit ꝓlixe
uł in becille ad modum etatis hoĩes.
b ħ quid̾ eos qui augeant faculta¬
tes. ⁊ inunera cinitatũ sustiñe pos¬
sunt. pͥuilegiis ꝙ cenuiorib per
collegia distributis concessa sunt:
uti posse płifariam constitutũ est.¬
¶Eos qui in corꝑib Allecti sunt. q̃
ĩmanitatẽ p̃bent nauicularioꝵ

Expanded text:
sumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possunt, ut diuo Pio placuit, qui reprobauit prolixae uel inbecillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augeant facultates et munera ciuitatium sustinere possunt, priuilegiis, quae tenuioribus per collegia distributis concessa sunt, uti posse plurifariam constitutum est.Eos, qui in corporibus allecti sunt, quae immunitatem praebent nauiculario
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ libertos susciperet compellatͦ
ad honorem gendũ. ¶ Negotiatõ
ꝑ incremento facultatẽ ex̃cenda est
anoͥn siguis maiore petunie sue
ꝑte negotiatõnẽ ex̃cebit. rursus
iocuplex factus in cadẽ qnͣtitate
negotiationis ꝑ seuerau̾it tenebr̃.
inuñb sicuti iocupletes qͥ modi¬
ca pecunia ꝯꝑatis nauib mun̾ib
se pu ᷑. subtrrihere temptant. id¬
q ita obscruandũ eso opła diui adͥ¬
ani scripta est. ¶ Diuus quot piꝰ
rescrip. ut quociens de aliquo na¬
uiculario q̃ratur nlud excuciatur
an effugiendoꝵ mun̾ũ cũ ymagi¬
nẽ nauicularii induat. ¶ Conduc¬
tores ⁊̃ uectigaliũ fisci necc̃itate
subeundoꝵ munscipaliũ mune¬
rum non obstringunturꝰ. id q r̃
obseruandũ. dum fr̃es rescriꝑ. ex
quo p̾ncipali roscripto intelligi
pot̃. non honori conductoꝵ datũ
ne cõpellantur ad mungra muni¬
cipalia. s ne extenuent᷑ facultates
coꝵ q̃ subsignate sũt fisce unde
subsisti potest. an ꝓhibendi sunt

Expanded text:
m liberos susciperet, compellatur ad honorem gerendum.Nego‹tia›tio pro incremento facultatium exercenda est. alioquin si quis maiore pecuniae suae parte negotiationem exercebit, rursus locuples factus in eadem quantitate negotiationis perseuerauerit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, qui modica pecunia comparatis nauibus muneribus se publicis subtrahere temptant: idque ita obseruandum epistula diui Hadriani scripta est.Diuus quoque Pius rescripsit, ut, quotiens de aliquo nauiculario quaeratur, illud excutiatur, an effug‹i›endorum munerum causa imaginem nauicularii induat.Conductores etiam uectigalium fisci necessitate subeundorum municipalium munerum non obstringuntur: idque ita obseruandum diui fratres rescripserunt. ex quo principali rescripto intellegi potest non honori conductorum datum, ne compellantur ad munera municipalia, sed ne extenu‹e›ntur facultates eorum, quae subsignatae sint fisco. unde subsisti potest, an prohibendi sint
Abbreviated transcription (Latin):
sonettꝰ uenerabilis fuit namq
maiores nr̃a pene eundem
honoribem sonib amͣ mag̾¬
stratib triduebant circam¬
unera quoꝙ municipalia su¬
beunda idem honor est tbuꝰ
plex factus est. et ante nullo mu
nere p fũc̃tus est dici pͣ non exi¬
mi ab honore pͥuilegio etatis max¬
unc. si non tam corꝑis hãt uexa¬
tionẽ. qmͣ pecunie crogatõnẽ in¬
dicti muneris administratõ. ⁊ ex
ea fit ciuitate. in qua non facile
niantur. ¶ Legem quoq respici
c mus que loci oꝑ ant cum aliqͥs
ĩmunitates noĩatim ꝯplectentur
⁊ de nũo innoꝵ in ea cõmemore¬
tur.idq ⁊̃ collegio pot̾ ex lit̾is
diui ꝑis quas emisit ad ennium
ꝑ consulem prouincie affrice. De¬
Demonstraturꝰ nec̃ ab¬
scisse munerũ liberoꝵ ad excus¬
ationẽ municipaliũ mun̾ũ pro¬
desse ex restriptis diui elo pere¬
tinatis. Namq filimo candido
in hec ũba rescripsit g̃ nego¬
ciatores qui annonam urbis
adiuuant. Itẽ nauicularii qui

Expanded text:
senectus uenerabilis fuit: namque maiores nostri paene eundem honorem senibus, quem magistratibus tribuebant. circa munera quoque municipalia subeunda idem honor senectutiples factus est et ante nullo publico munere functus est, dici potest non eximi ab hoc onere priuilegio aetatis, maxime si non tam corporis habeat uexationem quam pecuniae erogationem indicti muneris administratio, et ex ea sit ciuitate, in qua non facile s inueniantur.Legem quoque respici cuiusque loci oportet, an, cum aliquas immunitates nominatim complecteretur, etiam de numero annorum in ea conmemoretur. idque etiam colligi potest ex litteris diui Pii, quas emisit ad Ennium Proculum proconsulem prouinciae Africae.Demonstratur uarie nec abscise numerum liberorum ad excusationem municipalium munerum prodesse ex rescriptis diui Heluii Pertinacis. namque Siluio Candido in haec uerba rescripsit: iatores, qui annonam urbis adiuvant, item navicularii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
constitutõib declaratur. ¶ Duiꝰ
adrianus rescripsit ĩmunitãtem
nauiũ maritimaꝵ dum taxat
hiẽ qr noĩe urbis seruiunt ¶ Li¬
cet in corꝑe nauiculoꝵ quis scit
nauem. trquel naues non hãt
ñ omnia ei ꝯgruant q̃ pͥncipali¬
bus constitutõib cauta sũt ñ pot̾it
pͥuilegio nauicularis indulto uti

Expanded text:
 declaratur.Diuus Hadrianus rescripsit immunitatem nauium maritimarum dumtaxat habere, qui annonae urbis seruiunt.Licet in corpore nauiculariorum quis sit, nauem tamen uel naues non habeat nec omnia ei congruant, quae principalibus constitutionibus ca‹ut›a sunt, non poterit priuilegio nauiculariis indulto uti.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si scio fabb oꝑib ex̃cere̾ militics ñ
sero ꝙ ĩ usũ meũ aũ tuũ fiãt. ne modꝰ
in ea re non adhibeaturͦ qui mͥ sit to¬
lerandus officiũ tribunoꝵ ẽ. uł cor
qui ex̃citui possunt muitos ĩ castri
continere ad ex̃citationẽ ꝑducere clut
portarũ suscipere uigilias int̾dũ cutui¬
re. frum̃tatõnib cõmilitoñ int̾esse
dem cohercere delicta .s. suã auctorim

Expanded text:
milites non sero, quod in usum meum aut tuum fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus'.Officium tribunorum est uel eorum, qui exercitui praesunt, milites in castris continere, ad exercitationem producere, claues portarum suscipere, uigilias interdum circumire, frumentationibus commilitonum interesse, dem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i domiciliũ hẽbunt placet.¶ Mu
unde mariti eaꝵ sunt sciendũ est
s unde ip̃e orte sint idꝙ diui frẽs
rescrip.

Expanded text:
ipsi domicilium habebunt, placet.Muliegendas, unde mariti earum sunt, sciendum est, sed unde ipsae ortae sunt: idque diui fratres rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ.ł. Res prom̾tendi uice
mutua fideiussores. ñ utiliter
accipi cõuenit. pot̾it itaq reꝰ
stipulandi accõnẽ suam dind̾e
si uelit. Neq enĩ diusd̃t cogen¬

Expanded text:
.Reos promittendi uice mutua fideiussores non inutiliter accipi conuenit. reus itaque stipulandi actionem suam diuidere si uelit neque enim diuidere cogen
Abbreviated transcription (Latin):
ħis eẽt cõp̾hensũ aiñ ⁊ illũ cent᷑
Eiureos stipulatos. n adietũ ita
ut duo rer stipulandi eẽnt uiraẽ ͥ¬
ꝑtẽ singłi stipulatiuidebantͤ
⁊ ecrͣrio cum ita cautũ inuenire¬
tur. tot auicos dari stipulatꝰ est
Iuliꝰ carptꝰ spopondimus. ego m¬
tonmiꝰ achilleius. ⁊ corneliꝰ duis¬
dum partes uiriles debe qr ñ
fuerat adiectũ singłos in solidum

Expanded text:
illum centum aureos stipulatos' neque adiectum 'ita ut duo rei stipulandi essent', uirilem partem singuli stipul‹a›ti uidebantur.Et e contrario cum ita cautum inueniretur: 'tot aureos recte dari stipulatus est Iulius Carpus, spopondimus ego Antoninus Achilleus et Cornelius Dius', partes uiriles deberi, quia non fuerat adiectum singulos in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
cutio. siam eiꝰ solutõne libabit¬
reũ ꝓmittendi ab obligõne in qł pro
reo fideiusserar. et non citulus actio¬
nis. s debiti cã respicienda ẽ. licet .n.
is cutor qui fid̾iussor hc̃ ap̃. pupillã
ꝓ reo est obligatus. solu̾st se actore

Expanded text:
m eius solutione libreum promittendi obligatione, in quam pro eo fideiusserat, et non titulus actionis, sed debiti causa respicienda est. licet enim is tutor, qui fideiussor apud pupillum pro reo est obligatus, solvit se auctore
Abbreviated transcription (Latin):
aui. ł. S icrud fur freg̾it
aut ruperit ꝙ non ⁊̃ furandi
cã otrectauent eiꝰ noĩe cũ eo
furtias eñ pot̃. ¶Si eo con¬
silio archa refracca sit ut upuoẽs
puta tollerentur. hiiꝙ furti faci¬
endi causa contrãctati sũt. eoꝵ
ut ad iuniones ꝑueniatur. non
furti faciendi causa ꝯtrectant¬
¶ Qui lancẽ rasit tocius furꝰ
est. ⁊ furti tenetur ad id quod
posse cum in pube̾ dampni ĩ¬
iuria᷑ agi.qr et furtũ ab in¬
pubere sit. s modũ adhibend̾¬
ẽe ait. Nam ĩ infautes id non
cad̾e nos putamus. cũ inpub̾e
culpe capace aquilia agi posse.
Item uerũ est ꝙ lab̾. ait. nͨ ope
inpuberis furto fco teneri eum

Expanded text:
 Si quid fur fregerit aut ruperit, quod non etiam furandi causa contrectauerit, eius nomine cum eo furti agere non potest. Si eo consilio arca refracta sit, ut uniones puta tollerentur, hique furti faciendi causa contrectati sint, eorum ut ad uniones perueniatur, non furti faciendi causa contrectantur.Qui lancem rasit, totius fur est et furti tenetur ad id, quodpubere damni iniuria agi, quia id furtum ab impubere fit. sed modum esse adhibendum ait: nam in infantes id non cadere. nos putamus cum impubere culpae capace Aquilia agi posse. item uerum est, quod Labeo ait, nec ope impuberis furto facto teneri eum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Qui sic soluit ut reciꝑet nõ
detur soluere.
lp̃ .l. S iquis stipulatus fu̾it .x.
in mesle solui quid̾. mel pot̃ añcꝙͣ ex
stipulatu agatut. S si semel accũ sit.
⁊ petita .xͦ. fuerint am pliꝰ mel sol¬
ni non pot̃. It̾ si mͥ aut ticio stipła¬
tus fuero dari deinde petaro. ampliꝰ
ticio solus ñ pot̾ qmͣuis añ litẽ cõ¬
testatã poss.

Expanded text:
ictum.Qui sic soluit, ut reciperet, non detur soluere..Si quis stipulatus fuerit 'decem in melle', solui quidem mel potest, antequam ex stipulatu agatur: sed si semel actum sit et petita decem fuerint, amplius mel solui non potest.Item si mihi aut Titio stipulatus fuero dari, deinde petam, amplius Titio solui non potest, quamuis ante litem contestatam poss
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł Pretor at. quominus
ier det̾ius fiat uim fieri neto.
¶Uiam aꝑire ẽ ad uet̾em altitu¬
dinẽ. latitudinẽq restituere.
est. purgari aũ ꝓprie diciaꝰ ad li
⁊ qui purgat ⁊ om̃s oĩo qͥ in pris¬
tinũ statũ reducunt. ¶ Sicͥiuis
ĩ spẽm refectõis defiorẽt urã
facit ĩpune uim pacietur. pp̃ ꝙ
n latiorem n longiort̃. n alti¬
orem. n huĩliorem uiam sub
noiẽ refectionis is qui int̾tlicit
p̃fac̾e uł in uiam t̾renam glare¬
am unc̾e. aut st̾nere uiam iapi¬
de q̃ terrena sit. uł ecͣrio de sttͣa

Expanded text:
. Praetor ait: 'Quo minus iter deterius fiat, uim fieri ueto'. Uiam aperire est ad ueterem altitudinem latitudinemque restituere. est: purgare autem proprie dicitur ad lib qui purgat et omnes omnino, qui in pristinum statum reducunt. Si quis in specie refectionis deteriorem viam fac latiorem neque longiorem neque altiorem neque humiliorem uiam sub nomine ref‹e›ctionis is qui interdicit potest facere, uel in uiam terrenam glaream ini‹ce›re aut sternere uiam lapide quae terrena sit, uel contra
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui conduxit sotõ ue eius ex
si licent. uim fieri ueto qnt̃dic¬
tũ hoc pus utilitatis cã ꝓponi
palam ẽ. tuendũ tuetur enĩ ueta¬
galia publica dũ ꝓhrͣ quis uiro
face̾ ei qui id fruendũ cõdux̃it.
mouendũ ipẽ qui ꝯdux̃it. ⁊ sociꝰ
eiꝰ magis est. ut ipẽ. conducror
p̃feratur. ¶Aait p̾tor qͦminuis
ex lege locationis frui liceat.
Merito ex lege locationis ait.
ultra legem enĩ ur contra legẽ
non ds audiri qui frui desid̾at.

Expanded text:
eius e i liceat, vim fieri veto". Interdictum hoc publicae utilitatis causa proponi palam est: tuetur enim vectigalia publica, dum prohibetur quis vim facere ei, qui id fruendum conduxit. movendum ipse qui conduxerit et socius eius, magis est, ut ipse conductor praeferatur. Ait praetor "quo minus e lege locationis frui liceat". merito ait "e lege locationis": ultra legem enim vel contra legem non debet audiri, qui frui desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oꝑ diu̾sa cã ẽ. eius qui solust cõ¬
stuit. Siłr enĩ iuidetur ei qͥ ꝑubl¬
ice uendidit aut collocauit. ¶ filiũ
pro prẽ curatore rci .p. cãto cauere
cogi non oꝑ. nec mutat ꝙ ĩ eum
pater emancipatũ pͥusqmͣ curtor
donationis cã ꝯtut. ¶ ꝓ magñaitu
fideuissor in t̾rogatus pignora quo
spetialit̾ declit ĩ eum easum pignora
unr dita quo recie ꝯuenitur. uide¬
licet ab eo postqmͣ res obseruari ã¬
al.ł. Iegata municipio pet̾.
in aliam rem ꝙͣ defunctus uoluit᷑
conu̾t̾e siũ pͥncipis autoritate ñ
licet. Et id̾o si unũ opus fieriiussit
ꝙ faltidie legis interlientu fieri
ciuita uelit erogari. s municipi¬
o pecuniam logatam. ut ex reddi¬
tu eiꝰ uenatio aut spectacła edan¬
tur senatus in ea cã erogari ue¬
tuit. et petunia ui eo legata ĩ id
deatur oferre ꝑmittiturꝰ. sõ m
eaꝰ munificentia eiꝰ qui legauit

Expanded text:
 diuersa causa est eius, qui solui constituit: similis etenim uidetur ei, qui publice uendidit aut locauit. Filium pro patre curatore rei publicae creato cauere cogi non oportet. nec mutat, quod in eum pater emancipatum, priusquam curator donationis causa contulit. Pro magistratu fideiussor interrogatus pignora quoque specialiter dedit. in eum casum pignora uidentur data, quo recte conuenitur: uidelicet postquam res ab eo seruari . Legatam municipio pecuniam in aliam rem quam defunctus uoluit conuertere citra principis auctoritatem non licet. et ideo si unum opus fieri iusserit, quod Falcidiae legis interuentu fieri ciuitas uelit, erogari. sed municipio pecuniam legatam, ut ex reditu eius uenatio aut spectacula edantur, senatus in eas causas erogari uetuit: et pecuniam eo legatam in id, uideatur, conferre permittitur, ut in eo mun
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̾ obligõnis expressũ ẽ . s ⁊̃ lo
catione fundoꝵ ꝓsterilitate tpiᷤ
boni uiri arbitratu in soluenda
pensione cuiq annri pacto cõp̃¬
hensũ est. epplorata lege ꝯduc¬
tionis fides bona sequenda ẽ.
pu dari placuit pͥcriculo uite
mutua non liberantur. uł pͥor
tñ exemplo tutoꝵ cõueniendus
exapta alrator rei .p. locauerit
cetĩs annis colonus si reliqͣ ꝯtͣnt
⁊ de fructib p̃dii m̃cedesq̃ue ser¬
uari non potuerunt. successor qͥ
locauit tenebitur. Idem ĩuec¬
tigabilib nõ ita pͥdem cõstitu¬
tum est. scil ut sui temꝑis sing¬
uli ꝑiculũ p̾starenti. ¶ In eũ qui
ãministtionis tp̃r creditorib rri

Expanded text:
 obligationis expressum est. Sed si in locatione fundorum pro sterilitate temporis boni viri arbitratu in solvenda pensione cuiusque anni pacto comprehensum est, explorata lege conductionis fides bona sequenda est.publice dari placuit, periculo vice mutua non liberantur. Vlpianus: prior tamen exemplo tutorum conveniendus exacta curator rei publicae locavit. ceteris annis colonus si reliqua traxerit  de fructibus praedii mercedesque seruari non potuerint, successor qui locauit tenebitur. idem in uectigalibus non ita pridem constitutum est, scilicet ut sui temporis singuli periculum praestarent. In eum, qui administrationis tempore creditoribus rei
Abbreviated transcription (Latin):
p̃statõnẽ hres fideuissores recusare
non debent c̃ ⁊ pͥor cã in bone fid̾i
corctͣtu ĩ inuusũsũ fid̾isissorẽ abliga¬
uerit. et posfior locatio qr suũ pcri¬
culũ agnouit solide pĩtionis rei
p eũ substitu̾it. ¶ Qui fid̾iusẽ¬
ritt ꝓ conductore uectigalis in

Expanded text:
deiussor‹i›s recusare non debet, cum et prior causa in bonae fidei contractu in uniuersum fideiussorem obligauerit, et posterior locatio, quia suum periculum agnouit, solidae praestationi rei publicae eum substituerit. Qui fideiusserint pro conductore uectigalis in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia.p. colat. quen decurionibus
conduce̾ nõ licet. scd̃m legẽ usurpa¬
ta reuotentur. ¶ Qͦ de frum̾taria
ratione in aliũ usum ou̾sum ẽ. suas
cãetũ incremento debito resticuat᷑
nis q̃rela. ratio tñ adminigratõis
non d. S debitores quos ex eadẽ
causa ħt̃ absolutione̾ per p̃sidem
ꝑuincie compellantur. ¶ Ad fru¬
mẽti cõꝑatõnẽ pecunia dãta resti¬
tui ciuitati Spensarii in erogata
debet sinã srumentaria petunia

Expanded text:
a colat, quae decurionibus conducere non licet, secundum legem usurpat‹a› reuocentur. Quod de frumentaria ratione in alium usum conuersum est, sua causa cum incremento debito restituatur: nis est querella. ratio tamen administrationis non debet: sed debitores, quos ex eadem causa habet, ad solutionem per praesidem prouinciae compellantur. Ad frumenti comparationem pecuniam datam restitui ciuitati, non compensari in erogata debet. sin autem frumentaria
Abbreviated transcription (Latin):
spẽb in quib id fieri uire ꝑmissũ¬
ñ est. accõ autẽ q̃ pp̃ teum ĩ colegã de¬
c̾ni soletur qui ei pro altero depend̾.
ex eqͥtate cõpetit. ¶ R depñsum
ꝓ collega in magr̃atũ ꝓbabit᷑ solui
et ab heredib eius pses ꝓuincie i¬
bet. Idem ex eodem libro.¶Con¬
ductore ꝑficiendi oꝑis piuutõ fide

Expanded text:
 in quibus id fieri iure permissum est. Actio autem, quae propter ea in collegam decerni solet, ei qui pro altero dependit ex aequitate competit. Quod depensum pro collega in magistratu probabitur, solui et ab heredibus eius praeses prouinciae iubet. 3 Idem ex eodem libro Conductore perfic
Abbreviated transcription (Latin):
od̾.ł. Es qui legõne fungit᷑
libellũ sine ꝑmissu pͥncipis de ali¬
Is suis negotiis dare non potest.
susciꝑe probibitũ non est. p̾t̾ea
si ⁊ sumptus. et itin̾is cõpendium
subeat. ¶ Ante legatõnẽ susce¬
ptam si cui negm̃ moueatur. tt
absens defendi d. suscepta lega¬
tione ñ nisi ĩuncto mun̾e fũgat
omp̃.ł. Siquis legatũ hostiũ
pulsasset ccͣ ius gentium id ꝙ com
eis inductum sit. Rsum ẽ liberos
eos ẽẽ manere id .N. iure gentiũ
conuenit ẽẽ ita eũ qui legatũ płꝰ¬
sasset. ⁊ qui intus mutiꝰ dedi hos¬
tib quoꝵ erant legati utilius est
red̾e quem hostes si non recepissef
q̃sium est an ciuis romanus ma¬
neat quibusclam existimantib
manere alius contͣ ꝙͣqmͣ semel
poꝑulus iussiss deli ex ciuita¬
te inpulisse udentur sicut face¬
ret cum aqua ⁊ igͥ int̾diceret
in qua snĩa uidetur publiusi
mutius fugisle̾ qd̾o aũ maxime¬
q̃situm est in hostilio mancino mãi

Expanded text:
. Is, qui legatione fungitur, libellum sine permissu principis de aliis suis negotiis dare non potest. suscipere prohibitum non est praeterea, si et sumptus et itineris compendium suadeat. Ante legationem susceptam si cui negotium moueatur, etiam absens defendi debet: suscepta legatione non nisi iniuncto munere fungatm. Si quis legatum hostium pulsasset, contra ius gentium id commiseis indictum sit, responsum est liberos eos manere: id enim iuri gentium conuenit esse. itaque eum, qui legatum pulsasset, Quintus Mucius dedi hostibus, quorum erant legati, solitus est respondere. quem hostes si non recepissent, quaesitum est, an ciuis Romanus maneret: quibusdam existimantibus manere, aliis contra, quia quem semel populus iussisset dedi, ex ciuitate expulsisse uideretur, sicut faceret, cum aqua et igni interdiceret. in qua sententia uidetur Publius Mucius fuisse. id autem maximesitum est in Hostilio Mancino, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cõsistit ut aliꝙ corpus nr̃m aut
seruitutẽ nrãm faciat. s ut aliĩ
nobis obstringat addandũ aliꝙͥ
faciendũ uł p̃standũ. non satis
autẽ ẽ dantis ẽẽ mĩmos ⁊ fieri
accipientis ut obligo nascatur
S t̃ hoc aio dari ⁊ accipi. ut ob¬
ligatio nascatur constituatur.
itac siquis petuniã suã donan¬
di causa dederit mͥ qmͣqmͣ ⁊ don¬
antis fuerit ⁊ mea fiat. tñ nõ
obligor ei. qr ñ hoc int̾ nos est
constat. N cͣchentes id agatur.
nec enĩ suꝑ Iocũ puta ur demon¬
strandi intellectus cã. ego tͥ dix¬
ero spondes. ⁊ tu respondes spon

Expanded text:
consistit, ut aliquod corpus nostrum aut servitutem nostram faciat, sed ut alium nobis obstringat ad dandum aliquid vel faciendum vel praestandum. Non satis autem est dantis esse nummos et fieri accipientis, ut obligatio nascatur, sed etiam hoc animo dari et accipi, ut obligatio constituatur. itaque si quis pecuniam suam donandi causa dederit mihi, quamquam et donantis fuerit et mea fiat, tamen non obligabor ei, quia non hoc inter nos actum constat, nec enim si per iocum puta vel demonstrandi intellectus causa ego tibi dixero "spondes?" et tu responderis "spon
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam petierit ut tensũ sibi c¬
mendare ꝓmittatur deinde post
hoc impetratũ ognou̾it seũ debu¬
isse hoc petere qr res emendationẽ
non delid̾abat. pialũ ei p̃mudiciũ
ex eo ꝙ petiit incensũ emendaret᷑
fore sepissime reptũ est.

Expanded text:
ueniam petierit, ut censum sibi emendare permittatur, deinde post hoc impetratum cognouerit se non debuisse hoc petere, quia res emendationem non desiderabat: nullum ei praeiudicium ex eo quod petiit, ut censum emendaret, fore saepissime rescriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
aboł . ł. Si alieni nũmi insciolis¬
luł inuito dñõ soluti sut manent
eus cuiꝰ fuerunt si mirti eẽnt ita
ut discermi ñ possent eiꝰ fieri qͥ acce¬
pit in libro gnii scͥptũ ẽ. ita ut accõ
dnõ cũ eo qͥ declisset furti ꝯpet̾et.
am rem si in conspectu mõ te ponere
iubeam efficit᷑. ut et tu stat libe¬
reris. ⁊ mea ẽẽ incipiat. siam tũt ꝙ
a nullo corꝑalit̃ eius rei postpõ obid

Expanded text:
o Si alieni nummi inscio vel invito domino soluti sunt, manent eius cuius fuerunt: si mixti essent, ita ut discerni non possent, eius fieri qui accepit in libris Gaii scriptum est, ita ut actio domino cum eo, qui dedisset, furti competeret. am rem si in conspectu meo ponere te iubeam, efficitur, ut et tu statim libereris et mea esse incipiat: nam tum, quod a nullo corporaliter eius rei possessio d
Abbreviated transcription (Latin):
Damp̃.ł. Extranco quoq accu¬
sante seruos in adult̾ii qõnẽ ctͣ
Mart᷑. ac postea maxim pͥncipes
iudicantes secuti sũt. S et inq̃o¬
ne stupri serui adu̾sus dnm̃ non
torquentur. ¶De q̃one suppõi¬
ti partus uł si petat hẽditatem
quẽ cet̾i filii. non ẽẽ frm sugrũ
contendunt questio de scruis here¬
ditariis habebitur: qr ñ contra
dñm̃ cefos filios. . pp̃ successionẽ
in sociũ cedis socuis postularetur
seruo ĩ metallũ dampnato qd ẽ¬

Expanded text:
m.Extrario quoque accusante seruos in adulterii quaestioneMarcus ac postea maximus princeps iudicantes secuti sunt. Sed et in quaestione stupri servi adversus dominum non torquentur. De quaestione suppositi partus, vel si petat hereditatem, quem ceteri filii non esse fratrem suum contendunt, quaestio de servis hereditariis habebitur, quia non contra dominos ceteros filios, sed pro successione in socium caedis socius postularetur,seruo in metallum damnato quae
Abbreviated transcription (Latin):
in tormenta anint̃ corpus ꝙ du¬
rauit. ¶In ea cã in qua nullius
reus argum̃tis arguebatur tor¬
menta non facile adhibenda st
s instandũ accusatori. ut uꝙ uttẽ¬
dat comꝓbet at si cõuincat. ¶Tes¬
tes corqñdi non sũt cõuĩcendi mẽ¬
datii aut uenitatis gr̃a nisi cũ feõ
int̾uenisse dicuntur. ¶ Iudex cĩ
de fide gn̾is instrui non pos pote¬
tit de seruis bereditaruis habere
qõnem. ¶ Seruo qui ultro alicħ
um dno cofitetur̾. fides nõsã ꝯm̃o¬
uoꝵ arbitͥo ꝯmnti. ¶ Seruuis ĩ
cap̃ eius dni a quo distractus est
cuiꝙ aliqñ seruiuit ĩ memoriam
pͥoris dnĩ int̾rogari ñ potest:
Seruus nec si a dño ad torm̃ta
offerantur int̾rogandꝰ est. sqne
qͦtiẽs qr᷑ an serui in cap̃ dni int̾¬
inquiri. ¶ Cogniturũ de cͥmini¬
bus p̃sidem op añ diem palam fa¬
cere custodias se auditurũ ne his
qui defendi᷑ sũt subitus accusato¬
rum cͥminib oppͥmãtur qmͣus
defensionẽ quotũ tp̃r postulan¬

Expanded text:
in tormenta animum corpusque duraverit. In ea causa, in qua nullis reus argumentis urguebatur, tormenta non facile adhibenda sunt, sed instandum accusatori, ut id quod intendat comprobet atque convincat. Testes torquendi non sunt convincendi mendacii aut veritatis gratia, nisi cum facto intervenisse dicuntur. Iudex cum de fide generis instrui non potest, poterit de servis hereditariis habere qde domino confitetur, fides non accommouorum arbitrio committi. Seruus in caput eius domini, a quo distractus est cuique aliquando seruiuit, in memoriam prioris dominii interrogari non potest. Seruus, nec si a domino ad tormenta offeratur, interrogandus est. Sane quotiens quaeritur, an serui in caput domini inteinquiri. Cogniturum de criminibus praesidem oportet ante diem palam facere custodias se auditurum, ne hi, qui defendendi sunt, subitis accusatorum criminibus obprimantur: quamuis defensionem quo cumque tempore postulan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudicii potestatẽ p̃uałe placuit
s ⁊ odẽpnatus ex cã donõnis ĩ accõne
uidicati ñ frũstra desid̾at ĩ qnͣtũ face̾
pot̾ oueniri. ¶ Ea lege donõnis cã
petunia ticio nsirata ut statĩ dona¬
tori mutuo detͣ᷑ ñ impedict᷑ dñii
tnͣsiatio. at postea husdem nũmis
donatori cpeditis nouũ dniũ ⁊̃ hus
lanti ꝓmiserit ꝑficitur donatio. ⁊
donauit ⁊ quid̾ ĩ solid̾. ñ in id q̃ fa¬
ce̾ pot̾. ꝯdempnatur idq custodit᷑.¬
⁊ si delegante eo qͥ donõnẽ erat ac¬
cepturus c̾ditori eius donator ꝓmise¬
rit ⁊ enĩ hoc caũ c̾ditor suñ negon¬
um gerit.

Expanded text:
acuit. sed et condemnatus ex causa donationis in actione iudicati non frustra desiderat in quantum facere potest conueniri.Ea lege donationis causa pecunia Titio numerata, ut statim donatori mutuo detur, non impeditur dominii translatio: ac propterea isdem nummis donatori creditis nouum domi nium in his lanti promiserit, perficitur donatio et, donavit, et quidem in solidum, non in id quod facere potest condemnatur. idque custoditur et si delegante eo, qui donationem erat accepturus, creditori eius donator promiserit: et hoc enim casu creditor suum negotium gerit.