comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
albiso queaa transeamꝰ. S Eret̃ om̃ia enĩ que suꝑius dicta lĩt
flaniore liquebit exemplo  ꝙ enĩ fiũit argtnn io q ai
suntat᷑. ⁊ enus. łspecies: Non stati llud argum̃tũ exgene
uł specie tractũ ẽẽ dr̃ insi si ei argum̃to iures generisut
speciei qualitas sũministrat. Age enĩ. sit questio. an idẽ sit animali
ẽẽ ꝙ uiuere: ꝑ fiet argunĩtatio sic. Non ÷ idẽ animali ẽẽ q. uiuere:
quia ne inamato quidẽ idem ẽẽ ꝙ mori. Plurima quippe s̃ in animato
neq moriunt᷑. Nam que numꝙͣ uixere: ne moriquidẽ manifestũ ÷
Hic gͥ in animatũ genus lapidum ac fusilium metalloꝵ ⁊ sũptũ.¬
÷ margum̃to: s nõ ex gen̾e factũ ÷ argum̃tũ. lic in eodẽ gen
uideatur inclusum: s pociꝰ a contrario. Namq contrariũ ÷
inte quidẽ mors: animaliaũt in animatũ. S mori nõ sequit᷑
in animatũ. Igͥ ne animal quidẽ uiu̾e. Nongͦ ex gen̾e locus

Expanded text:
dicta sunt,planiore liquebit exemplo. Si quod enim fuerit argumentum in quo sumatur genus vel species, non statim illud argumentum ex genere vel specie tractum esse dicitur, nisi ei argumento vires generis vel speciei qualitas subministret. Age enim, sit quaestio an idem sit animali esse quod vivere, et fiat argumentatio sic: non idem est animali esse quod vivere, quia ne inanimato quidem idem est esse quod mori, plurima quippe sunt inanimata, neque moriuntur. Nam quae nunquam vixere, ne mori quidem posse manifestum est. Hoc igitur inanimatum genus est lapidum, ac fusilium metallorum, et sumptu argumentum, sed non ex genere factum est argumentum, licet in eodem genus videatur inclusum, sed potius a contrario. Nam contrarium est vitae quidem mors, animalium inanimatum; sed mori non sequitur inanimatum, igitur ne animal quidem vivere. Non ergo ex genere locus
Abbreviated transcription (Latin):
etatum. ac similitudinũ nasc̾etur. Prius enĩ posuit asimili. adifferẽti.
a contrario. atq hic unus ordo ÷ similiũ. ⁊ cõtrarioꝵ Rursus ab adiũc¬
tis. ab ancedẽtibꝰ. ⁊ ꝯsequẽtibꝰ. arepugnantib Hic rursus scds subsequẽs
ordo similiũ. ⁊ contrarioꝵ ẽẽ dep̃hondit᷑. S primus ualde euidẽcior

Expanded text:
etatum ac similitudinum nasceretur. Prius enim proposuit a simili, a differentia, etatum ac similitudinum nasceretur. Prius enim proposuit a simili, a differentia, a contrario, atque hic universus ordo est similium et contrariorum. Rursus ab adjunctis, ab antecedentibus, a consequentibus, a repugnantibus. Hic rursus secundus ordo similium et contrariorum esse deprehenditur. Sed primus valde evidentior
Abbreviated transcription (Latin):
ssost hanc similitudo ÷ consticuta. Et enĩ pꝰ illud idẽ ꝙ in substanciis ĩ¬
telligitur : illud idẽ recte ponit᷑. quia in qualitate ẽẽ ꝑpenditur.
slaulatĩ uͦ res incipit asimilitudine recede. Nec statĩ ad c̃otrarium
uenit. s prius adifferẽtia locum statuit. Nam similitudine remota:¬
nichil aliud occurrit prius. nisi differẽtia. NPost hane acontrario
locum dicit .i. amaxima differẽtia. Rursus ad amica sibi affecta
conu̾tit᷑ : s non eo mͦ amica. quo s̃ similia. Ad umcta enĩ ꝓponit. que
nons̃ integ̾ similitudinis. s int̾ se iudicii sunt. ⁊ ueluti cuiusdã rerũ
sibi coherẽtiũ ꝓpinquitatis. Post adiuncta uͦ: antecedẽtia tullius
posuit. Iꝰ id enĩ q aliquo mͦ iunctũ ÷ aliꝗd necesse ÷ aut antecedens.
aut c̃osequẽs intelligatur. Prius itaq antecedens. pꝰ consequẽs colloca.¬
tũ ÷ Post ħ repugnãtia dixit. ut quidã dispar duplex ordo contrari.¬

Expanded text:
antiis intelligitur, illud idem recte ponitur quod in qualitate esse perpenditur. Paulatim vero res incipit a similitudine recedere, nec statim ad contrarium venit, sed prius a differentia locum statuit. Nam remota similitudine nihil aliud occurrit prius, nisi differentia. Post hanc, a contrario locum ducit, id est a maxima differentia. Rursus ad amica sibi affecta convertitur. Sed non eo modo amica quo sunt similia, adjuncta enim proponit, quae non sunt integrae similitudinis, sed inter se judicii, et veluti cujusdam rerum sibi cohaerentium propinquitatis. Post adjuncta vero antecedentia Tullius posuit. Post id enim quod aliquo modo junctum est, aliquid necesse est aut antecedens aut consequens intelligatur. Prius itaque antecedens, post consequens collocatum est. Post haec repugnantia dixit, ut quodammodo duplex ordo contrari
Abbreviated transcription (Latin):
conuẽtionis. Hoc uͦ ÷ ꝙ ea que fuere mulieris. uir nomine docis ad.¬
quirit. Ꝙuo fit ut idꝙ queritur in causa: locus uͦ sit ĩ esfectis.
A comparatione uͦ maioꝵ si fu̾it argum̃tũ. questio erit ĩ minoribꝰ.
ut si queratur an in urbe aqua debeat arceri. defendat᷑q minime
aeb̾e. neq enĩ fines reguntur. Ita in aqua areẽda ꝙ. minus÷ que.¬
stio ẽ: locus uͦ ĩ finibꝰ regendisq maius est. SContrarie uͦ. si a
minore argum̃tum ducatur: erit id quod dubitatur in re
maiore. ut si dubicet᷑ anfine i eiuicate regant᷑. r epodemus.
minime. Q maqua quidẽ arcetur. Ita id ꝙ dubitat᷑ in re maio
consistit illud uͦ unde argum̃tũ sumit᷑ ĩ minore. NEt ĩcõ para¬
tione pariũ sim A ratio ÷ In uno enĩ eoꝵ quȩ sunt paria q̃tio
consistit: in alt̾o u̾ locus intelligitur argum̃ti. ueluti cũ que¬
ritur. an edium usus biennio capiatur: id apꝓbamꝰ qm̃ funde

Expanded text:
c vero est quod ea quae fuere mulieris, vir nomine dotis acquirit, quo fit ut quod quaeritur, in causa, locus vero sit in effectis. A comparatione vero majorum si fuerit argumentum, quaestio erit in minoribus, ut si quaeratur an in urbe aqua debeat arceri, defendaturque minime debere, neque enim fines reguntur; ita in aqua arcenda, quod minus est, quaestio est, locus vero in finibus regendis, quod majus est. Contrariae vero, si a minore argumentum ducatur, erit id quod dubitatur in re majori, ut si dubitetur an fines in civitate regantur, respondeamus minime, quoniam ne aqua quidem arcetur. Ita id quod dubitatur, in re majore consistit, illud vero unde argumentum sumitur, in minori. Et in comparatione parium similis ratio est: in uno enim eorum quae sunt paria, quaestio consistit; in altero locus intelligitur argumenti, veluti cum quaeritur an aedium usus biennio capiatur, id approbamus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa cum ipso nascitur. ⁊ quodammͦ alt̾o dicto intelligit᷑ alt̾um
Nam si id de quo querit᷑. eiusq affecta ꝑpendas: ea que ꝑibentur
affecta. extra id de quo ambigit᷑ posita ẽẽ non consid̾es. Nichil .n.
m̃itis ostendit᷑. om̃ia que ad aliꝗd dñr opposita s̃. non tam̃ ita disiũc.¬
ta s̃. ut oĩno sint distributa. s q̃m relatiua p̃dicatione iũgunt᷑:
necesse ÷ aliquo mͦ in ipso sint ad ꝗd uident᷑ affecta. Om̃e quippe
affectum ex eo ad ꝙ affectum ÷ suscip̃ formam. ⁊ sine eo ẽẽ nonp̃.
Et dicto alt̾o: alt̾ius se statim subicit intellectꝰ. ut cum dixero.
dimidiũ: duplum intelligitur. ⁊ cum patrẽ nominau̾o : filius ad
intelligẽtiã uenit. ⁊ om̃ia quecũq ad aliꝗd s̃: ex sese pendẽt. nec
a se inuicẽ deserunt᷑. Igitur om̃e affectum. ⁊ ad ipsum respicit.

Expanded text:
a cum ipso nascitur, et quodammodo altero dicto intelligitur alterum. Nam si id de quo quaeritur, ejusque affecta perpendas, ea quae perhibentur affecta, extra id de quo ambigitur, posita esse consideres, nihil enim mentis ostenditur, omnia quae ad aliquid dicuntur, opposita sunt, non tamen ita disjuncta sunt ut omnino sint distributa, sed quoniam relativa praedicatione junguntur, necesse est aliquo modo in ipso sint ad quod videntur affecta. Omne quippe affectum, ex eo ad quod affectum est suscipit formam, et sine eo esse non potest, et dicto altero, alterius se statim subjicit intellectus, ut cum dixero dimidium, duplum intelligitur, et cum patrem nominavero, filius ad intelligentiam venit. Et omnia quaecunque ad aliquid sunt, ex sese pendent, nec a se invicem deseruntur. Igitu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ consid̾atur ex causa. Sat si ab affectis aliquid apꝓbetur: locus
m effecto. questio in causa ÷ constituta. Ueluti cũ querit᷑ an mulier
mortem. uir adipiscat᷑: argum̃tũ ducimꝰ ab affectis. Efficit᷑ enĩ ꝑin
manus ꝯuentionẽ: ut quecũq sunt inulieris uirifiant dotis nõe.

Expanded text:
vero esse consideratur ex causa. At si ab effectis aliquid approbetur, locus vero esse consideratur ex causa. At si ab effectis aliquid approbetur, locus in effecto, quaestio in causa est constituta, veluti cum quaeritur an mulier mortem vir adipiscatur, argumentum ducitur ab effectis Efficitur enim per in manum conventionem, ut quaecunque sunt mulieris, vir
Abbreviated transcription (Latin):
tur: res quidẽ dubia in alt̾o repugnanti. in adu̾so uͦ locus ÷
argum̃ti. ut cũ querit᷑ on possit minta mulier reddẽ legatume
ꝙ recte testam̃to semel accepit: locus arepugnanti. minine
posse niuitã redd̾e: quia iuste actepit. Questio gͥ÷ ineo quod
incessigit᷑ in uitam redq̾e : argum̃tũ uͦ in alt̾o repugnãti i ĩeo
quod incelligitur recte actiꝑe. Repugnat enĩ inuitã redde : et
recte actiꝑe. S questio inimo eoꝵ ÷: locus malt̾o. E uociensuͦ a
causis efficientib ducit᷑ argum̃tũ: questionẽ ui effectis ẽẽ necesse ÷¬
ut in ex ẽplo quo querit᷑ : anqui satis ded̾it dãni infecti: uiciũ pari¬
etis p̃stare cogatur. In hoc gͥ .i. iitio parietis questio ⁊ s de causa
crahit᷑ argum̃tũ. Dicit᷑ enĩ nõ oportere p̃stare: qͣm natura pariet
causa fu̾it inci. non is ꝙ de p̃stando uicium sacis dedisset. Esfeccũ
q eaus&e: uicium parietis fuit. Itaq questio quidẽ in effectũ. locus

Expanded text:
r, res quidem dubia in altero repugnanti, in adverso vero locus est argumenti, ut cum quaeritur an possit invita mulier reddere legatum, quod recte testamento semel accepit. Locus a repugnanti, minime posse invitam reddere quod recte accepit. Quaestio igitur est in eo quod intelligitur invitam reddere, argumentum vero in altero repugnanti, id est in eo quod intelligitur recte accipere. Pugnat enim invitam reddere et recte accipere, sed quaestio in uno eorum est, locus in altero. Quoties vero a causis efficientibus ducitur argumentum, quaestionem in effectis esse necesse est, ut exemplo quo quaeritur an qui satis dederit damni infecti, vitium parietis praestare cogatur. In hoc igitur, id est vitio parietis, quaestio est, sed de causa trahitur argumentum. Dicitur enim non oportere praestare, quoniam natura parietis causa fuerit vitii, non is qui de praestando vitio satis dedisset. Effectum ergo causae, vitium parie
Abbreviated transcription (Latin):
retineri. Inhisq om̃ibꝰ peritissimi iuris consulti eẽ debent
Quofit ut trebatiũ q̃q̃ hortetur ad studium. Multa enĩ eẽ
dicit. que eoꝵ oꝑam expectant. Illi enĩ inquit dolum maluni.
illi bonã fidem. illi equm bonũ. illi ⁊̃ quod socius socio p̃stare
debeat. Quid his qui alienũ in se gerendum sponte negotium
suscepisset: ei cuiꝰ id negotiũ fu̾it. ꝗd his qui mandau̾it: ei cui
mandauit suoꝵ negocioꝵ actiones. quid uir uxori. quod uxor
uiro tradiderũt. Iue om̃ia ad post̾iora cause sunt. atq ex m̃
iudicia sununt᷑. Id cͥco enĩ u̾bi gr̃a quodlib illud iudex ꝓnunciare
aobet in uxoris ac uiri causa. quia uirũ hoc p̃stare oportet uxori
Iocͥeo ⁊̃ mandatoꝵ ei cui mandau̾it obligatus oẽ iudicandus ÷
quia int̾ mandatorẽ susceptoremq ne gotis illud nobseruadum i÷ t usi¬
Omia qqͣ que quisq alt̾i pstare debet: en in tractandis iudicandis qͦꝰ aatu m

Expanded text:
retineri. In hisque omnibus peritissimi jurisconsulti esse debent; quo fit ut Trebatium quoque hortetur ad studium. Multa enim esse dicit, quae eorum operam exspectant. Illi enim, inquit, dolum malum, illi bonam fidem, illi aequum et bonum, illi etiam quid socius socio praestare debeat, quid is qui alienum in se gerendum sponte negotium suscepisset, ei cujus id negotium fuerat, quid is qui mandaverit ei cui mandaverit suorum negotiorum actiones, quid vir uxori, quid uxor viro tradiderit; quae omnia ad posteriora causae sunt, atque exinde judicia sumuntur. Idcirco enim, verbi gratia, quodlibet illud judex pronuntiare debet in uxoris ac viri causa, quia virum hoc praestare oportet uxori; idcirco etiam mandato rei cui mandaverit, obligatus esse judicandus est, quia inter mandatorem susceptoremque negotii illud est observandum, omoque quae quisque alteri praestare debet, ea in trac
Abbreviated transcription (Latin):
pora num̃ant᷑ Post̾ĩora uͦ quantũ appositis longissime quȩq recese¬
rant. Id aũt tali ratione clarescet. Primũ namq locoꝵ ÷ diuisa
pluralitas: in eos qui in ipso sunt de quo agit᷑. ⁊ ineos ꝙ assumunt᷑
extrinsecus. In quo p̃positos ẽẽ intelligimꝰ eos locos qui in ipso s. his
locis qui trahunt᷑ extͥnsecus. Hic uͦ locus qui mipso ÷: in pͥmas quatuor
distribuit᷑ partes. Quarũ pͥma ÷ definitio ꝙ locus a coto ÷ nuncupat
locum partes ten̾e debent. que totũ id cuiꝰ partes dicunt᷑ ẽẽ ꝯuingũt.
is apponitur
noca. que quasi conu̾so mͦ diffinicio ÷ Nam sic̃ defintio explicat
ꝙ inplicite nota designat : ita nota inuoluit. ⁊ confuse indicat. ꝙ pt¬
te facit. atq expedit definicio. Nota uͦ t̾cia ÷ : ideo quia definitio substã.¬

Expanded text:
priora numerantur. Posteriora vero quantum a propositis longissime quaeque recesserint. Id autem tali ratione clarescet. Primum namque, locorum est divisa pluralitas in eos qui in ipso sunt de quo agitur, et in eos qui assumuntur extrinsecus, in quo praepositos esse intelligimus eos locos qui in ipso sunt, his locis qui trahuntur extrinsecus. Hic vero locus qui in ipso est, in primas quatuor distribuitur partes, quarum prima est definitio, qui locus a toto est nuncupatus. locum partes tenere debent, quae totum id cujus partes dicuntur esse, conjungunt. His apponitur nota, quae quasi converso modo definitio est. Nam sicut definitio explicat quod implicite nota designat, ita nota involvit et confuse indicat quod patefacit atque expedit definitio. Nota vero tertia ideo est, quia definitio substant
Abbreviated transcription (Latin):
tim quod debeat᷑ in nominibꝰ legatum sit. Hic gͥ illud ÷ ꝗd dubitat᷑
In eo uͦ quod ab hoc differt: locus. a quo ostendit᷑ minime legatum
ẽẽ argentum quod in nominibꝰ debeatur: quod multũ differat in
archa ne positũ sit. an in nominibꝰ scͥptums A contrario qͦqͥ idem ÷
ut ineo qd̾ querit᷑. anusus fructus penus legatus sit. In usu fructu
igitur questio ÷ s ꝓbatur minie ẽẽ legatus. quia nõ p̃ esse:
usus eaꝵ rerũ que utendo ꝑeunt. s pocius ab usus. In ab usu gͥ
locus ÷ scilie i alt̾o contrarioꝵ: cũ fu̾it in usu questio. Sab as¬
unctis ⁊ locus. eodẽ mͦ ab eo ꝙ queritur segregntus ÷: ut in
uno adiuncto sit questio. in alt̾o uͦ sit locus. Nam cũ queratir
an scđm mulieris tabulas numꝗͣ capite dimnimite possessio detͥ.
in hoc questio ÷ At in huiꝰ adiuncto: locus. Ostendit᷑ enĩ iniime

Expanded text:
ibus debeatur legatum sit. Hic igitur illud est quod dubitatur. In eo vero quod ab hoc differt, locus est a quo ostenditur minime legatum esse argentum quod in nominibus debeatur, quia, multum differt in arca ne sit positum, an in nominibus scriptum. A contrario quoque idem est, ut in eo quod quaeritur an ususfructus penus legatus sit. In usufructu igitur quaestio est, sed probatur minime esse legatus, quia non potest esse usus earum rerum quae utendo pereunt, sed potius abusus; in abusu igitur locus est, scilicet in altero contrariorum, eum fuerit in usu quaestio. Ab adjunctis etiam locus in eodem modo ab eo quod quaeritur segregatus est, ut in uno adjuncto quaestio, in altero vero sit locus. Nam cum quaeratur an secundum mulieris tabulas nunquam capite diminutae possessio detur, in hoc quaestio est an
Abbreviated transcription (Latin):
questio ÷ : locus uͦ insimilitudine quia nõ oportet heredem edes res¬
tituere. sicut nec mancipiũ. si is aliqua ratione deꝑ̾at. Cum gͥ simł
sit ediũ usus fructus atq mantipii.ꝙ. querit᷑ inediũ usufructu
positũ : Locus uͦ inusufructu mantipis. In differẽtia q̃q̃ idẽ ÷ Eoꝵ
naniq que differũt in alt̾o positum ÷ id quod querit᷑. iu alt̾o uͦ:

Expanded text:
quaetio est, locus vero a similitudine, quia non oportet haeredem aedes restituere, sicut nec mancipium, si id aliqua ratione depereat. Cum igitur similis sit aedium ususfructus atque mancipii, quod quaeritur, in aedium usufructu positum est, locus vero, in usufructu mancipii. In differentia quoque idem est: eorum namque quae differunt in altero pos
Abbreviated transcription (Latin):
cium q̃q̃ enum̾atio eundẽ t̾minũ claudit. quẽ parcium
collectione comungit. Ipsaq parciũ enum̾atio: res q̃dam
÷ si enum̾atio rebus annum̾anda ÷ S si ab ea ducit᷑ argu¬
m̃tum : fit locus. S qm parciũ multicudo in eodẽ t̾imno
herere. Nota ⁊̃ rem designat. ⁊ significatione aliqͦ mͦ
comp̃hendit. Aqua si ducit᷑ argum̃tũ: fit locus. Et qm̃
ome nomen ei uidetur ad ẽẽ. cuius intelligentiã signat:
locus q̃q̃ q. ÷ a notatioẽ in ipso heret de quo u̾satur intẽcio
sat in affectis que in tredecim parces diuisa s̃: non idem ÷
Nam qĩ respiciencia quedamm t̾iinũ sunt. et quasi
extͥnsecus constituta. non uidentur eodem mͦ comũcta ẽe cum
t̾mino. quo coniuctis hi loci: ꝙ. a toto. a parciũ. enum̾atione. an¬

Expanded text:
tium quoque enumeratio eumdem terminum claudit, quem partium tium quoque enumeratio eumdem terminum claudit, quem partium collectione conjungit. Ipsaque partium enumeratio res quaedam est, si oratio rebus annumeranda est. Sed si ab ea ducitur argumentum, fit locus. Sed quoniam partium multitudo in eodem termino haerere. Nota etiam rem designat, et significatione aliquo modo comprehendit, a qua si ducitur argumentum, fit locus, et quoniam nomen omne ei videtur adesse, cujus intelligentiam signat, locus quoque qui est a notatione, in ipso haeret de quo versatur intentio. At in affectis quae in tredecim partes divisa sunt, non idem est. Nam quoniam respicientia quodammodo terminum sunt, et quasi extrinsecus constituta, non videntur eodem modo conjuncta esse cum termino quo conjuncti sunt hi loci, qui a toto, a partium enumeratione, a n
Abbreviated transcription (Latin):
contrariũ ẽẽ pͣ. nec simile sibi ipsi simile. nec genus sibim: ipsi
genis. ⁊ de cet̾is eadem ratio: SHunc illud dicendũ ÷: ꝓpt̃¬
ꝙ ista p̃misimꝰ. Ꝙuande cumq enĩ ab illis tribus locis qui pri¬
mni ꝓpositi sunt argum̃ta suniuntur .i. a toto. a partibus. a nor
fit ut ipse quidem t̾minus ad cuius fidem querit᷑ argum̃tũ
intra quamlib eaꝵ rerum contineat᷑. Iue cum ad argum̃¬
tum ducte fu̾int: loci ẽẽ mõstrant᷑. Uelut cum fit argu¬
m̃tum a toto: ipse quidem t̾minus cui fides affertur. intra
m̃tum: fit locus. Itaq ipsum de quo agitur. intra totum
dauditur. a quo totum cũ fit argum̃tũ : fit ipsum cotum
locus. Qd̃ totũ qm claudit t̾minũ ꝙ in questione u̾sat᷑: eidẽ
t̾mino uidetur inherere. Iuo fit: ut locus q̃q̃ ꝙ a coto ÷
eidem inhereat t̾mino: de quo inquestione dubitat᷑. ¶Par¬

Expanded text:
contrarium esse potest; nec simile, sibi ipsi simile; nec genus, sibimetipsi contrarium esse potest; nec simile, sibi ipsi simile; nec genus, sibimetipsi genus; et de caeteris eadem ratio est. Nunc illud dicendum estnim ab illis tribus locis qui primi propositi sunt, argumenta sumuntur, id est a toto, a partibus, a nota, fit ut ipse quidem terminus ad cujus fidem quaeritur argumentum, intra quamlibet earum rerum contineatur, quae cum ad argumentum ductae fuerint, loci esse monstrantur. Velut cum fit argumentum a toto, ipse quidem terminus cui fides affertur, intra entum, fit locus. Itaque ipsum quidem de quo agitur, intra totum clauditur, a quo toto cum fit argumentum, fit ipsum totum, locus; quod totum, quoniam claudit terminum qui in quaestione versatur, eidem termino videtur inhaerere. Quo fit, ut locus quoque qui a toto est, eidem inhaereat termino, de quo in quaestione dubitatur. Par
Abbreviated transcription (Latin):
de quo queritur. atq ab ipso de qͣueritur capi nõ pot̾ argum̃tũ:
Ipsum ÷: qđ confuse ac singłarit̾ intelligitur. ut homo. In eo est
totum suũ. ꝗd ÷ diffinicio. Ipsius gͥ totum. ab eo ꝙ ipsum ÷ inte.¬
lligencia separatur: ꝙ illud quidẽ singłarit̾ incelligit᷑. hoc uͦ
sub gen̾s. ac differẽtiarũ enum̾atione monstratur. Diuidit enĩ
diffinitio. atq disꝑtet. totumq patefacit : ꝗd in re ipsa singłarit̃
ntelligebatur. ¶De parcibus q̃q̃ eadem ratio ⁊ Si enĩ ad mẽbroꝵ
multitudinẽ. ł specierum om̃iũ enum̾ationẽ singłarẽ t̾miniri.¬
feras intellectum: statim ipsius t̾mini ac parciũ differentiã c̃õ¬
p̃hendesꝰ Hota ⁊̃ ab eo cuus ẽ nota facile distat: qͥuia illud uo
⁊ significatio ÷ : illud res significationi supposita. ¶Eoꝵ uͦ que
concraria : Suis similia: Quando quidẽ neq contrariũ sibi ips

Expanded text:
de quo quaeritur, atque ab ipso de quo quaeritur capi non potest, argumentum de quo quaeritur, atque ab ipso de quo quaeritur capi non potest, argumentum ipsum est quod confuse ac singulariter intelligitur, ut homo, in eo inest totum suum, quod est definitio ipsius; igitur totum, ab eo quod ipsum est, intelligentia separatur, quod illud quidem singulariter intelligitur, hoc vero sub generis ac differentiarum enumeratione monstratur. Dividit enim definitio atque dispertit, totumque patefacit quod in re ipsa singulariter intelligebatur; de partibus quoque eadem ratio est. Si enim ad membrorum multitudinem, vel specierum omnium enumerationem, singularis termini referas intellectum, statim ipsius ac partium differentias comprehendas. Nota etiam ab eo cujus nota est facile distat, quia illud vox et significatio est, illud res significationi supposita, eorum vero quae contraria? quis similia? Quandoquidem neque contrarium, sibi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
minos. illos qui in questione u̾santur. Hoꝵ ẽẽ alt̾um sub iectũ
alt̾um uͦ p̃dicatum: suꝑioꝵ expedicio patefecit. Ab eo gͥ t̾mio
de quo agitur. qd differt locus a toto quando quidẽ idẽ ÷ ipsũ eẽ
ꝗd totum ÷ Heq enĩ ÷ aliud ẽẽ quẽlib t̾minũ in questione ꝓposicũ
quantũ ẽẽ t̾minũ eindẽ qui in questione ÷ constitutus. ¶De partibꝰ
q̃q̃ idem dicemꝰ. Nam si om̃s parces efficiunt id cuius parces sũt:
t̃minũq in questione ꝓpositum sue partes efficiunt: nõ ÷ dubi¬
um quin partes q̃q̃ om̃s ꝯuenientes. idẽ ẽẽ ꝙ. ipsum ÷̃ in questiõe
ꝓpositũ rectissime intelligant᷑. ¶Hotatio uͦ eodẽ mͦ i pͥsum ÷ ꝗd¬
in questione ꝓponitur. Rem enĩ unam quamq om̃e uocabulum
de quo queritur eẽ uideant᷑. In tanta gͥ similitudine rerum
danda ÷ differentia. Neq enĩ ut dictũ ÷ si locus heret in eo ipse

Expanded text:
minos illos qui in quaestione versantur, horum esse alterum praedicatum, minos illos qui in quaestione versantur, horum esse alterum praedicatum, alterum vero subjectum, superior expeditio patefecit. Ab eo igitur termino de quo agitur, quid differt locus a toto? quandoquidem idem est ipsum esse quod totum, neque enim est aliud esse quemlibet terminum in quaestione propositum, quam totum esse terminum eumdem qui in quaestione est constitutus; de partibus quoque idem dicimus. Nam si omnes partes efficiunt id cujus partes sunt, terminumque in quaestione propositum suae partes efficiunt, non est dubium quin partes quoque omnes convenientes idem esse quod ipsum est, in quaestione propositum rectissime intelligantur. Notatio vero, eodem modo illud in quaestione proponitur. Rem enim unamquamque omne vocabulum de quo quaeritur esse videantur. In tanta igitur similitudine rerum danda est differentia. Neque enim, ut dictum est, si locus haeret in eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
audissimũ studi adhas doctrinaꝵ epulas recepit: non uult degus¬
tatũ. s saciatũ relinquere. ut ne desit aliꝗd sedepleno ⁊̃ relinquat᷑
factaq ÷ a cõuiuando translatio iocundissima. Declaratis gͥ om̃ibꝰ
atq ordine disputabo. Q uibus plenissima disputacione expedicis.
adea que restant explananda cransgrediar. S id t̾tio iam uolun
Nt̃e quam latiorem marcii tullii diuisionem de enum̾a¬
tis suꝑius locis agg̃diar pauca ut sum pollicitꝰ de ui atq ordine
locoꝵ michi uident᷑ ẽẽ tractanda. ut eoꝵ natura diligencius
cognita: facilior se arguñitoꝵ copia sub ministret. Emuni gͥ qm̃
qui extͥnsecus assum̃entur: udendũ ÷ quinã s. hi loci qui u ̃pso
herent de quo queritur. uł qd̾ ab ipsis differunt in quibꝰ herere
dicuntur. Atq illud quidẽ planissime expeditum ⁊: ipsos dicit̃¬

Expanded text:
avidissimum studii ad has doctrinarum epulas recepit, non vult degusavidissimum studii ad has doctrinarum epulas recepit, non vult degustatum, sed satiatum relinquere, ut non desit aliquid, sed de pleno etiam relinquatur, factaque est a convivando translatio jucundissima. Declaratis igitur locatque ordine disputabo, quibus plenissima disputatione expeditis, ad ea quae restant explananda transgrediar. Sed id tertio jam volum. LIBER TERTIUS. Antequam latiorem M. Tullii divisionem de enumeratis superius locis aggrediar, pauca, ut sum pollicitus, de vi atque ordine locorum mihi videntur esse tractanda, ut eorum natura diligentius cognita, facilior se argumentorum copia subministret. Primum igitur  quinam sint hi loci qui in ipso haerent de quo quaeritur, et quid ab ipsis rebus differunt in quibus haerere dicuntur, atque illud quidem planissime expeditum est, ipsos dici ter
Abbreviated transcription (Latin):
sit pocius aliꝗd quã te hinc paciar non saciatũ discede IDẽ
elem̃tum principiũ ⁊÷ eius rei cuius elem̃tũ ẽẽ perpendit᷑
Nam eius ꝙ exelem̃tis fit : ipsa elem̃ta necesse ÷ loce ẽe principii
netur pͥncipiũ ÷ idcͥco aut cicero ueluti quedam elem̃ta argum̃¬
toꝵ uideri locos hos quos suꝑius posuit. cautissimeq adiecit.
quasi quedam elem̃ta. Non enĩ integͣ elem̃ta. s quasi insimilitu¬
dine elemtoꝵ s̃ hi loci. ꝙ. in argum̃tis efficiendis sumunt᷑: ideͥco
qm argum̃toꝵ quedam uident᷑ ẽẽ pͥncipia. Alio quin elem̃tũ om̃e
est. Est enĩ significatio quedã ⁊ demonstratio ad reꝑiendũ argum̃.¬
tumdata. ut si locũ respexeris. nou̾is ubi ꝯditur. unde duci debeat
argum̃tũ. S ieliqua ad crebatiũ expeditissime dicta s̃. Blandicur.
ei etiã breuia posse suffic̾e acuminis p̃rogatiua: p̃sertĩ cum sit uriᷤᷤ
occupatiõe districtꝰ ⁊ tempꝰ legendi plura nõ abeat. S qm̃ ut inqͥt

Expanded text:
iatum discedere. Omne elementum principium est ejus rei cujus elementum esse perpenditur. Nam ejus quod ex elementis fit, ipsa elementa necesse est loco esse principii;netur principium est, idcirco ait Cicero veluti quaedam elementa argumentorum videri locos hos quos superius posuit. Cautissimeque adjecit, quasi quaedam elementa; non enim integre elementa, sed quasi in similitudine elementorum sunt hi loci qui in argumentis efficiendis sumuntur. Idcirco quoniam argumentorum quaedam videntur esse principia, alioqui elementum omne,est. Est enim significatio quaedam, et demonstratio ad reperiendum argumentum data, ut si locum respexeris, noveris ubi conditur, unde duci debeat argumentum. Sed reliqua ad Trebatium expeditissime dicta sunt, blanditurque ei etiam brevia posse sufficere acuminis praerogativa, praesertim cum sit juris occupatione districtus, et tempus legendi plura non habeat. Sed quoniam, ut inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tum: informa ẽẽ ꝑpendit᷑. Nam cum querat᷑
anlegatum sit ar
gentum uxori: ostendit᷑ nõ eẽ legatũ
quia nõ fu̾it uxori tantũ legatum. s matri familias uxori Uxor
aigenus ÷ matri familias uxoris. Sueritur gͥ de uxore .i. de gen̾e
arguĩntũ factũ ÷ amatre familias. i a forma.Quociens uͦ asmili¬

Expanded text:
erpenditur. Nam cum quaeratur an legatum sit uxori argentum, ostenditur non esse legatum, quia non fuerit uxori tantum legatum, sed matrifamilias uxori. Uxor vero genus est matrifamilias uxoris. Quaeritur igitur de uxore, id est de genere. Argumentum factum est a matrefamilias, id est a forma. Quoties vero a simili
Abbreviated transcription (Latin):
facit ¶ Dm̃ia que ad se referunt᷑. recte añr ẽẽ coniuneta. Ipsa em̃
relatio : rerum efficit coniuinctionẽ. Iuod si causa alicuiꝰ causar̃
nõ altius nisi sui effectus ÷ causa. Itemq si ÷ aliquis esfectus excau¬
saꝵꝰ pͥncipis uenit. Iure gͥ ab affectis locus. causaꝵ loco diecus
ctum eẽ nõ p̃cum sit causasemꝑ effectuũ: necesse ÷ ut ex euẽtibꝰ q̃ q̃
atq effectis plurima suppetant argumenta.Si quidẽ ex causis etiã
plurima contrahunt᷑. Namsic̃ cuilib effectus pot̾ causa traccari
sic ex qualib causa pot̾ qui sit euentꝰ ostendi. Recteq ait eausaꝵ
cognitio: euentoꝵ agnitionẽ facit. Ut enĩ in p̃dicam̃tis ostẽdit
sciri relatiuũ aliꝗd nõ pot̾ p̃t̃ reliqͥ scienciã relatiui. ¶ Reliquus

Expanded text:
facit. Omnia quae ad se referuntur recte dicuntur esse conjuncta; ipsa enim relatio rerum efficit conjunctionem; quod si causa alicujus causa est, non alterius, nisi sui effectus est causa, itemque si est aliquis effectus, ex causarum principiis venit; jure igitur ab effectis locus, causarum loco debetctum esse non potest, cum sit causa super effectum, necesse est ut ex eventibus quoque atque effectibus, plurima suppetant argumenta, siquidem ex causis etiam plurima contrahuntur. Nam sicut cujuslibet effectus potest causa tractari, si ex qualibet causa potest, qui sit eventus ostendi, recteque, ait, causarum cognitio eventuum cognitionem facit; ut enim in praedicamentis ostenditur, sciri relativum aliquod non potest, praeter reliqui scientiam relativi. Reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ente uicino nichil uris habet. S si hiic responso opponat᷑.
Dec sic quidem ut tegat ẽe uiris. qm̃quidẽ edium solũtan.¬
tum ÷ quantum cuiꝰq parietes claudunt. Q uͦ tegit tectũ
longius mittit : tu inquit responsum tuũ sce uole a uctorita.¬
te firmabis. dicens sceuolã respondisse. hoc ẽȩ solum ambitꝰ
edium. quantũ tectum ꝓiceret᷑. nõ quantũ parieces ambi.
rent. Ius ÷ gͥ ꝓicere tectum. qd̾ intra ambitũ ad huc suarũ
edium tegit : s ita. ut insinim tectum aqua defluat. ne .iii.¬
cino noua noceat seruitute. In qua questione. neq a subiecto
neq a p̃dicato t̾mino ductũ ÷ argum̃tũ. Quod in his considari
moris ÷ que in his herent de quibꝰ agitur t̾minis. ut in om̃ibꝰ
exemplis ÷ diligentissime declaratũ.S quia sumit᷑ argum̃tũ
ex trnsecus. dubitationi iudiciũ cuiuslib opponit᷑ : ut nunc

Expanded text:
ente vicino, nihil juris habet. Sed si huic responso opponatur, ente vicino, nihil juris habet. Sed si huic responso opponatur, ne sic quidem ut tegat esse juris, quandoquidem aedium solum tantum est, quantum cujusque parietes claudunt, qui vero tegit, tectum longius mittit, tu, inquit, responsum tuum Scaevolae auctoritate firmabis, dicens Scaevolam respondisse hoc esse solum ambitus aedium, quantum tectum projiceretur, non quantum parietes ambirent. Jus est igitur projicere tectum, qui intra ambitum adhuc suarum aedium tegit, sed ita ut in suum tectum aqua defluat, nec vicino nova noceat servitute. In qua quaestione neque a subjecto neque a praedicato termino ductum est argumentum, quod in his locis considerari moris est, qui in ipsis hexemplis est diligentissime declaratum. Sed quia sumitur argumentum extrinsecus, dubitationi judicium cujuslibet opponitur, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sub ministrãt: hec uire artis exꝑcia appellata s. huius exẽplũ
t̃ ut si ita respondeas. m̃ publius seeuola id solum ambitꝰ
edium dixerit. quantũ parietis cõmimis tegendi causa.
teccum ꝓiceretur. ex quo tecto meius edes ꝙ ꝓtexisset
aqua deflueret: id tibi ius uidi. Nolum ambitus edium ÷: qua¬
ncum soli edium ambitus claudit. Sceuolagͥ dixit id ẽẽ abitꝰ
edium solum quod tecti diffusione tegeretur. Manifestũ ÷
enim tecta latius fundi. nec parietibꝰ adequari: ut stillici.¬
dium longius cadat. Q ue cum ita sint: quidam cõmunẽ pa.¬
rietẽ tegere nitebatur. Iueritur ansit aliqd̾ ius tegendi
Respondeas tu inꝗt trebati. id ius ẽẽ te gendi parietis cõmimis
ut in eius qui cegit aliud quodlib tectũ stillicidii aqua fũdat᷑
alias: non ẽẽ urisut tegat quis parietẽ stillicidio in uicini
tecta defluente. hec enĩ stillicidii seruitus noua insi ꝯsenci.¬

Expanded text:
subministrant, haec jure artis expertia sunt appellata. Hujus exemplum subministrant, haec jure artis expertia sunt appellata. Hujus exemplum est: Ut si ita respondeas: Quoniam P. Scaevola id solum esse ambitus aedium dixerit, quantum parietis communis tegendi causa tectum projiceretur, ex quo in tectum ejus aedes qui protexisset aqua deflueret, id tibi jus videri. Solum ambitus aedium est, quantum soli aedium ambitus claudit. Scaevola igitur dixit id esse ambitus aedium solum, quod tecti diffusione tegeretur. Manifestum est enim tecta latius fundi, nec parietibus adaequari, ut stillicidium longius cadat. Quae cum ita sint, quidam parietem communem tegere nitebatur, quaeritur an sit aliquod jus tegendi. Respondeas tu, inquit, Trebati, id jus esse angendi parietis communis, ut in ejus qui tegit non aliud quodlibet tectum stillicidii aqua fundatur, alias non esse juris ut tegat quis parietem, stillicidio in vicini tecta defluente. Haec enim stillicidii servitus nova, nisi consenti
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatis. Nue enĩ necessaria s: hec ex ꝓpria cosid̾ant᷑
natura. Iue uͦ ꝓbabilia s̃. plurimoꝵ iudicium expectant.
Ea namq sunt ꝓbabilia: que uident᷑ ił om̃ibꝰ. ł pluribus. uł.
q eruditis. ut ꝙ medico in medicina. geonietre in geo motria
cet̾is q in ꝓpria studioꝵ facultate u̾satis. De quo extrinsecꝰ
atq ipse quodam mͦ ex designatis locis sibi comꝑat. ⁊ ꝓpria
facustate conquerit: alia uͦ sunt que extrinsecꝰ posita. non ipse
muenit. set p̃sentibꝰ ucicur ⁊ paratis. ueluti cestunonia. tabule.
rforma Cet̾aq de quibꝰ marcus cullius latius tractaturus ⁊ͥ
Non enĩ sibi ipse testimonia parat orator. set paratis uticur. Nec
ipse iudiciũ facit: set iam posico ac spontaneo rumore ueniẽte
uticur ad causam. acq idc̾eo hos locos greci a techiias uocant
.÷. in artificiales: atq ita ut tullius dixit artis exꝑtes. Que .n.
non ꝓprio oratoris artificio comꝑant᷑. s se extrinsecꝰ ueniẽçia

Expanded text:
tis. Quae enim necessaria sunt, haec ex propria considerantur natura. Quae vero probabilia sunt, plurimorum judicium exspectant. Ea namque sunt probabilia, quae videntur vel omnibus, vel pluribus, vel m scientiamque eruditis, ut quod medico in medicina, geometrae in geometria, caeterisque in propria studiorum facultate veritatis. De quo extrinsecus atque ipse quodammodo ex designatis locis sibi comparat, et propria facultate conquirit. Alia quae extrinsecus posita non ipse invenit, sed praesentibus utitur et paratis, veluti testimonia, tabulae, fama, caeteraque de quibus M. Tullius latius tractaturus est. Non enim sibi ipse testimonia parat orator, sed paratis utitur, nec ipse judicium facit, sed jam posito ac spontaneo rumore veniente utitur ad causam. Atque idcirco hos locos Graeci ἀτέχνους vocant, id est inartificiales, atque, ut Tullius dixit, artis expertes. Quae enim non proprio oratoris artificio comparantur, sed se extrinsecus venientia
Abbreviated transcription (Latin):
appellantur. Et s̃cet̾arũ om̃iũ quaꝵ annuus ÷ usus. Hic ru¬
rsus edes in his uidet᷑ pon̾e que annuo usu capiunt᷑. Et col¬
udit nichil diffiniens. nisi uideaat e quitas que paribꝰ ĩ causis
ut fundus: biennio uͦ fumđ usu capit᷑. edes q̃q̃ biennio ulu¬
capiant᷑. Et sibi ipse rursus componit. s in lege.xii. tabue¬
laꝵ. de edibis nichil ascͥptũ ÷ ⁊ int̾ eas relicte sunt. resitas¬
cirturnitate legis: quaꝵ usus ÷ annuus. Ham cũ de fundo
p̃seberet lex bienni usucapionẽ : tacunit edes. ⁊ hii poci
hac taciturintate eas iunxit. quaꝵ annuus ÷ usus. Set
soluit obiectionẽ ita. S equitas paribꝰ in rebasparia iura de¬
siđat. Itaq qm̃ eque fundus. atq edes immobiles s eque bien:¬

Expanded text:
appellantur, et sunt caeterarum omnium quarum annuus est usus. Hic ruappellantur, et sunt caeterarum omnium quarum annuus est usus. Hic rursus aedes in his videtur ponere quae annuo usucapiuntur, et concludit nihil definiens, nisi valeat aequitas, quae paribus in causis unt aedes ut fundus, biennio vero fundus usucapitur, aedes quoque biennio usucapiantur, et sibi ipse rursus opponit, sed in lege duodecim tabularum, de aedibus nihil ascriptum est, et inter eas relictae sunt res, taciturnitate legis, quarum est usus annuus. Nam cum de fundo praescriberet lex biennii usucapionem, tacuit aedes, et iis potius hac taciturnitate eas junxit quarum annuus est usus. Sed solvit objectionem ita, sed aequitas paribus in rebus paria jura desiderat. Itaque quoniam aeque fundus atque aedes immobiles sunt, aeque bienn
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fit similit̾ cõparatio. Necesse ÷ enĩ ut ualeat equitas. qui¬
in paribꝰ. r̾ebus paria uira desid̾at. Plurimar̃ gͥ rerũ usu¬
capio annua ÷ ut si qͥs eis anno ꝯtinuo fu̾it usus: id firma ui¬
ris auctoritate possideat uł ut rem mobilẽ. Fundi uͦ usu ca.¬
pio bienniz tẽporis spacio ꝯtinet᷑. De edibꝰ in lege nichil ascͥ¬
tum ÷ Oueritur gͦ usus edium unone anno. anbiennio capi¬
atur. Faciemꝰ a parib argum̃tationẽ. Et qͣm in mobiliũ equa
possessio ÷ hedes uͦ ĩmobiles s̃ uti biennio fundus uͦ capit᷑. ita
⁊̃ oportet edes usu caꝑe biennio possidentẽ. Equicas enim.
paribꝰ in rebus paria iura desid̾at. Que ⁊̃ maxima ꝓpositio a
tullio clarissime posita ÷: set exemplũ restrictius dictum ⁊
nec ꝓmpcissime ad incelligendũ. Ita namq ait. ut qm̃ nsus
auctoritas fundi bienniũ ÷ : sic ⁊̃ edium. Hic gͥ ediũ usus auc.¬
toritatẽ biennio fieri sencit: set adiecit. at in lege edes nõ

Expanded text:
 fit similiter comparatio. Necesse est enim ut valeat aequitas, quae paribus in rebus paria jura desiderat. Plurimarum igitur rerum usucapio annua est, ut si quis eis anno continuo fuerit usus, eas firma juris auctoritate possideat, velut rem mobilem. Fundi vero usucapio, biennii temporis spatio continetur, de aedibus in lege nihil ascriptum est. Quaeritur ergo, usus aedium unone anno, an biennio capiatur. Faciemus a paribus argumentationem, et quoniam immobilium aequa possessio est, aedes vero immobiles sunt, ut biennio fundus usucapiatur, ita etiam oportet aedes usucapere biennio possidentem. Aequitas enim paribus in rebus paria jura desiderat. Quae etiam maxima propositio a Tullio clarissime posita est, sed exemplum restrictius positum est, nec promptissime ad intelligendum. Ita namque ait, ut quoniam usus auctoritas fundi per biennium est, sit etiam aedium. Hic igitur aedium usus auctoritatem biennio fieri sentit, sed adjungit: At in lege aedes non
Abbreviated transcription (Latin):
mulier que defuncta ÷ in manum ꝯuenit: in manũ uͦ ꝯueniẽti
mulieris bona: uiri fiunt dotis nomine. Hec quoq bona de qͥbꝰ
agitur uiris. Argum̃tũ ex eoꝙ. in ipso de quo agit᷑ continet
Agitur enĩ de eius bonis. que in manũ ꝯuen̾it scilic ab affecciᷤ¬

Expanded text:
mulier quae defuncta est in manum convenit, in manum vero convenientis mulier quae defuncta est in manum convenit, in manum vero convenientis mulieris bona viri fiunt dotis nomine, haec quoque bona de quibus agitur, viri sunt. Argumentum ex eo quod in ipso est, de quo agitur, continetur. Agitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
gentis parietem. taq faccũ ⁊ ut fornix uitium fac̾et. Iue
causa uitii cum absit ab eoꝙ parietẽ nĩxit ab ÷ ⁊̾ eiusdẽ uitii
restitutio.¶Maxima ꝓpositio ÷ unã quamq rem ex causis spe¬
tari oportere. Sab affectis rebus hoc mͦ. Cum mulier inro in
manum cõuenit. om̃ia que mulieris fuerũt. uiri fiunt dotiᷤ
nomine. IEffecta s̃que aliquibꝰ efficiunt᷑ causis. non tp̃e p̃cedẽ.¬
tibus set natura. uelut si querat᷑. Uxore de functa que in man
uiri ꝯuenit: an eius bona aduirum ꝑtineant. Inqua questiõe
bona uxoris defuncte que inmanũ conuen̾it subieetũ ÷ Adii.¬
rum aũt ꝑtin̾e: p̃dicatum. Quero gͥ argum̃to ab affecto diliget᷑
eris fuerunt. Ipsa gͥ in manus conuentio. om̃ia que mulieris
fuerunt : uiri fecit. dotis nomine. non p̃cedens tp̃e s statun
ꝓpria ui nature. Nam ut in manũ queq conuen̾it : mox eu
bona dotis nomine uirum sequnt᷑. Facio gͥ argum̃tũ sic. Si

Expanded text:
gentis parietem. Itaque factum est ut fornix vitium faceret, quae causa vitii, cum absit ab eo qui parietem junxit, abest etiam ejusdem vitii restitutio. Maxima propositio, unamquamque rem ex causis spectari oportere. Ab effectis rebus, hoc modo: Cum mulier viro in manum convenit, omnia quae mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Effecta sunt quae aliquibus efficiuntur causis, non tempore praecedentibus, sed natura, velut si quaerat, uxore defuncta quae in manum viri convenit, an ejus bona ad virum pertineant. In qua quaestione, bona uxoris defunctae quae in manum viri convenerit, subjectum est, ad virum autem pertinere, praedicatum. Quaero igitur argumentum ab effecto, eris fuere. Ipsa igitur in manus viri conventio, omnia quae mulieris fuere, viri fecit dotis nomine, non praecedens tempore, sed statim propria vi naturae. Nam ut in manum quaecunque convenerit, mox ejus bona dotis nomine virum sequuntur. Facio igitur argumentum sic: Si
Abbreviated transcription (Latin):
dotis nomine. id apꝓbari : ꝙ defuncte bona ad uirũ debean
ꝑtinere. S que mulieris s̃. ea uiri fieri dotis nomine. ⁊ bona
ad uirum ꝑtin̾e. uł idem ÷ uł ne utrum alt̾i causa ÷ Uelsiquis
dicat eam ẽẽ causam. ut bona mulieris uiro debeant cedẽ
quia ꝑumanus cõuentionẽ uiri facca s̃ docis nomine: acausarursꝰ
c non ab affectis factum eẽ argum̃tũ putabit .i. a dote. Ab asfe.¬
itis uͦ non oportet aliud nisi causam ꝓbari Esset uͦ exeffecto
argum̃tũ. ut ex eo causa ꝓbaret᷑ hocmͦ. Si questio esset. an
mulier in manũ uiri cõuenisset. ⁊ indubitatũ uidet᷑. oñña
que fuissent mulieris uiri facta dotis nomine: diceret᷑ ita
Si om̃ia que fuere mulieris uiri facta s̃ dotis nomine: mulier
in manũ uiri cõuenit. Set om̃ia que fuerũt mulieris : uiri
facca s̃ docis nomine. Muliergͥ in manũ uiri ꝯuenit.¶Maximi

Expanded text:
ebeant pertinere. Sed quae mulieris sunt, ea viri fieri dotis nomine, et bona ad virum pertinere, vel idem est, vel neutrum alteri causa est; vel si quis dicat eam esse causam, ut bona mulieris viro debeant cedere, quod per in manus conventionem viri facta sunt dotis nomine, a causa rursus, ac non ab effectis factum esse argumentum putabit, id est a dote; ab effectis vero non oportet aliud nisi causam probari. Esset vero ex effectis argumentum, ut ex eo causa probaretur hoc modo: Si quaestio esset an mulier in manum viri convenisset, et indubitatum haberetur, omnia quae fuissent mulieris, viri facta dotis nomine, diceretur ita: Si omnia quae fuere mulieris, viri facta sunt dotis nomine, mulier in manum viri convenit; sed omnia quae fuere mulieris, viri facta sunt dotis nomine, mulier igitur in man
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃is man̾e oporteat: siunit᷑ argum̃tum¬
nullo mͦ man̾e oportere. Ex antecedẽtibꝰ. ꝙ uiri culpa factũ ÷ diuor¬
cium. Locus uͦ in antecedenti: questio uͦ inconsequẽti. Consecutũ
÷ enĩ culpa factum diuorciũ. nichil apud patrẽ ꝓlib̾is ꝑman̾e:
cũ uiri culpa p̃cesserit. Iaconsequentibꝰ uͦsisit argum̃tũ: res que
dubia ÷ in antecedẽtibꝰ eẽ aep̃hendit᷑. Ut cũ querit᷑ an diuorcio faca
cum eo. cũ quo conubiũ non erat. docis nomine aliquid ꝓ lib̾is¬

Expanded text:
iberis manere oporteat, sumitur argumnullo modo manere oportere ex antecedentibus, quod viri culpa factum est divortium; locus itaque in antecedenti, quaestio vero in consequenti. Consecutum est viri culpa factum esse divortium, nihil apud patrem pro liberis permanere, cum viri culpa praecesserit. A consequentibus vero si sit argumentum, res quae dubia est in antecedentibus esse deprehenditur, velut cum quaeritur an divortio facto, cum eo nu
Abbreviated transcription (Latin):
uet eomq ꝓmiserit uitium resticuere. Subieetus ͭuiipꝰ
dam infectĩ ꝓmissio: p̃dicatus uitii restitutio. Sun fenuiste
antumtu acausis hoc m. Si enĩ is quidã ꝓͥmisit infectires¬
ntutionẽ enis uitiꝰ causa fuit: restituere debes ulreñdas es
actidit culpa. adsi ea natura parietis fuit. ut suspendisus¬
tueri q: non posset. fornicati enĩ parietis nõea natorar ut
Sspenes parietis formã costitit. ut eo adiungenee pariete
ꝙ danĩ infecti ꝓmiserat. uitium fieret: qui ea fint natͥa¬

Expanded text:
cogat eum qui promiserit damnum restituere. Subjectus terminus cogat eum qui promiserit damnum restituere. Subjectus terminus damni infecntum a causis hoc modo. Si enim is qui damni promisit infecti restitutionem ejus vitii causa fuit, restituere debet vitium quod ejus accidit culpa; quod si ea natura parietis fuit ut suspendi sustinerique non posset fornicati enim parietis non ea natura est ut Si penes parietis formam constitit ut eo adjungente parietem qui damni infecti promiserat, vitium fieret, id vit
Abbreviated transcription (Latin):
iungere. usq s eius oꝑis uitio ꝙ ita edificatũ ÷ ut suspcd
non possit. Nausaꝵ quidem multa ĩ genera. que cicero
paulo pꝰtius diuidit u nũe de efficientiũ causaꝵ disserit argumto
eficiens uͥ causa ÷ qu̾a p̃cedente aliqd effectũ estrnõ c̾re sete
peretate nature. Uelut in hoc ꝙ nc̃ delaramus exeꝵ lou
omi infecti ꝓmissio ÷: quociens qs ꝓmitt̾it. si ꝗd dõnum erus
aa eontigerit:: sua restitutione ẽẽ pensandum. Iusañt
parieti comuni parietẽ alium. ł fornicatũ. uarchũdabente¬
farrectũ concinuũq coniung̾e. Ꝙdã gͥ ad parietẽ comunẽ
aiũ extͥnsecus parietẽ iunxit. deditq sacis dãmi infeca f
Comunis aũt paries fornicatus fuit .i. arcum abens. ł signinã fi¬
oricam sustinẽs. adiungete .ͥ eoq. satis dederat cdhet es deret¬
teret demoliẽte parcem parietis ẽiunctara eoberescesec
uciũ comiinis paries fecit. Iuerit᷑ andãm infeeti pitiissis

Expanded text:
 est, sed ejus operis vitio quod ita aedificatum est, ut suspendi non possit. Causarum quidem multa sunt genera quae Cicero paulo posterius dividit. Sed nunc de efficientium causarum disserit argumento. Efficiens vero causa est qua praecedente aliquod effectum est, non tempore, sed proprietate naturae, velut in hoc quod nunc declaramus exemplo. Damni infecti promissio est quoties quis promittit, si quod damnum ejus opera contigerit, sua restitutione esse pensandum. Jus autem est parieti communi parietem alium vel fornicatum, id estrectum continuumque, conjungere. Quidam igitur ad parietem communem alium extrinsecus parietem junxit, deditque satis damni infecti. Communis autem paries fornicatus fuit, id est, arcum habens vel signinam fabricam sustinens; adjungente igitur eo qui satis dederat, et ut adjungeret demoliente partem parietis, quo junctura cohaeresceret, vitium communis paries fecit; quaeritur an damni infecti promissio
Abbreviated transcription (Latin):
heredem scribatq Si is filius intra pub̾tatẽ decesserit: ne¬
pocem ł quenilib alium heredem ẽẽ oportere. Neposgͥ łꝗ.
libet alius scd̾s heres dr̃. Repugnãtia s: que ut dictũ ÷
dem testam̃to scͥpsit filium. eiq scđm substituit heredẽ
uxoriq sue ancillarũ usum fructũ legauit afilio. dixitq
illud adiecit. ut ⁊̃ scds heres. eundẽ usum fructũ mulieri
ꝯced̾et. Successit filius patri defuncto. ac mulieri ancillaꝵ
contulit usum fructum. Illo mortuo intra pub̾tatẽ. agit
scds heres. ⁊ usum fructũ ancillaꝵ muliere ex corquere
conat᷑. dicens usum fructũ ei afilio legatum. a se uͦ minime
Querit᷑ utrũ ea mulier legatũ ꝙ. testam̃to recte acceꝑat.
inuita possit amitt̾e. Hic gͥ subiectũ ÷ legatũ ꝙ testam̃to recte
ꝯtrario cõꝑaret᷑ ueluti in hoc ipso ꝙ tractamꝰ exemplo. Recte

Expanded text:
haeredem, scribatque, si is filius intra pubertatem decesserit, nehaeredem, scribatque, si is filius intra pubertatem decesserit, nepotem vel quemlibet alium haeredem esse oportere; nepos igitur vel quilibet alius, secundus haeres dicitur. Repugnantia sunt quae ut dictum est dem testamento scripsit filium, eique secundum substituit haeredem, uxorique suae ancillarum usumfructum legavit a filio, dixitque ud adjecit, ut etiam secundus haeres eumdem usumfructum mulieri concederet. Successit filius, ac mulieri ancillarum contulit usumfructum. Illo mortuo intra pubertatem, agit secundus haeres, et usumfructum ancillarum mulieri extorquere conatur, dicens usumfructum ei a filio legatum, a se vero minime. Quaeritur utrum ea mulier legatum quod testamento acceperat invita possit amittere. Hic igitur subjectum est legatum quod testamenti contrario comparetur, velut in hoc ipso quod tractamus exemplo, recte