comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teł octob adbeaussimi confessoris uentum ẽ
uenam. atq a sacerdotib cum maxima reue¬
rentia aloco sepulturȩ eius effossa: itidemq
cũ religiosi ppłi gradusq ȩccłastici frequen¬
nes inbeati lamberti a eccłam sct̃ ossa sunt¬
ani transuecta. ubi triduo orationib et ui
tes eps anuente ut tanto confessori compe
gsq quantũ for mortilis dibur d op eulo¬
laudẽ & gloriã ꝓpagandam fidelit̃ p̃conan¬
da. ualde indicens in dignumq uidicauimus
ut eius magnificentiã quȩ nr̃o scło circa memo
rati uiri cadauer mirabilit̃ effulsit. silentio
tegamus. Uerum sicut sepe p̃fati uenerabilis
relatu didicimus. ꝓrsus ab illa corruptione quȩ
obp̃ uaricationẽ primi parentis uistissimȩ na¬
turȩ humanȩ pęnalit̃ inflicta ẽ. eiꝰdẽ beatissi¬
mi uiri totius corporis compago ita aliena
regis legriur fuisse inuenta. & t̾rȩ mandata.
Qđ quantũ sub ipstꝰ principis tempore erga
p̃fati scĩ uiri corpus ꝑ tot elapsa scła incor¬

Expanded text:
 Octobris, ad beatissimi confessoris ventum est urnam, atque a sacerdotibus cum maxima reverentia a loco sepulturae ejus effossa, indidemque cum religiosi populi gradusque ecclesiastici frequentia in beati Lamberti ecclesiam sancti ossa sunt transvecta, ubi triduo orationibus et viChristo annuente, ut tanto confessori competgisque, quantum fari mortalibus datur, ob elaudem et gloriam propalandam fideliter praeconanda, valde indecens indignumque judicavimus, ut ejus magnificentiam, quae nostro saeculo circa memorati sancti viri cadaver mirabiliter effulsit, silentio tegamus. Verum sicut saepe fati venerabilisrelatu didicimus, prorsus ab illa corruptione quae ob praevaricationem primi parentis justissime naturae humanae poenaliter inflicta est, ejusdem beatissimi viri corporis totius compago ita aliena regis legitur fuisse inventa et terrae mandata. Quod quantum sub ipsius principis tempore erga praefati sancti viri corpus per tot elapsa saeculaincor
Abbreviated transcription (Latin):
deuide omnẽ illius concilii elerũ ep̃s cõmonutt.
ut triduam i cunis abstinentiã facientes ioriꝰ
boni fontẽ in commune p̃carentur. quatenus
pietatis suȩ munert his inreb suȩ uoluntatis
dispositionem dignaretur ꝑficere. Quibus
dictis. ep̃i sententiã sy nodus collaudat. seq
slibenter ita facturã eẽ conclamat.

Expanded text:
pus commonuit, ut triduani jejunii abstinentiam facientes, totius boni fontem in commune precarentur, quatenus pietatis suae munere his in rebus suae voluntatis dispositionem dignaretur perficere. Quibus dictis episcopi sententiam synodus collaudat, seque libenter ita facturam esse conclama
Abbreviated transcription (Latin):
pulo. de scĩtate illius quã ius certus extiterit.
nil tamen temere nilq dese ipso in ordinate
sua sola auetoritate uoluit diffinire. se more
suo prudenti usus consilio. causa eccłesiasticoꝵ
dogmatum annualẽ sẏnodũ sollempnit̃ indicit.
& prbos ae diaconos diuersiq ordinis clericos
apud constantiense oppidum conuenire pre¬
cepit. Quib in unũ collecas uenerandus poni¬
fex inmedium surgit. faetoq silentio utrȩ ipsiꝰ
scimoniã quȩ iam multos ibidem residentes
dulei runore aliquantulum ꝑ mulserat. sparsi
ꝓtempore corã omnib recitauit. Quo facto
cum maxima clericoꝵ copia in uiri dĩ laudib
acclamaret. primo angensis cȩnobii abbatẽ.
qui etiã tunc temporis ecum quib dã frĩb

Expanded text:
pulo, de sanctitate illius, quamvis certus exstiterit, pulo, de sanctitate illius, quamvis certus exstiterit, nihil tamen temere nihilque de seipso inordinate sua sola auctoritate voluit diffinire: sed morte suo prudenti usus consilio, causa ecclesiasticorum dogmatum annualem synodum solemniter indicit, et presbyteros ac diaconos diversique ordinis clericos apud Constantiense oppidum convenire praecipit. Quibus in unum collectis, venerandus pontifex in medium surgit, factoque silentio, vitae ipsius sancti moniam, quae jam multos ibidem residentes dulce rumore aliquantulum permulserat, sparsim pro tempore coram omnibus recitavit. Quo facto cum maxima clericorum copia in viri Dei laudibus acclamaret, primo Augiensis coenobii abbatem, qui etiam tunc temporis c
Abbreviated transcription (Latin):
colloquiis idẽ fr̃s sese inuicẽ cohortantes. di¬
uino ut credimus nutii parit̃ omnes desiderare
cęperunt. ut sc̃i uiri corpusculũ ad beati galli
aeccłam quȩ iam dõ opitulante decent̾ ador¬
nata refulsit. iterato reduceret᷑. Dictante aut̃
equitatis ratione. cum hoc suo tantum consilio
facere non presum erent. uitȩ eius libellũ qui
nr̃oꝵ sollercia ante cessoꝵ multiplici testium
ad notatione oli eonscripius ad nos ꝑuenerat.
uenerabili ep̃c salemoni legendum contradunt.
suęq uoluntatis affectum quo omnis eiusdẽ loci
congregatio feruebat aperiunt. eius ꝑ omnia
iudiciis eiusq obȩdire parati consiliis. Beniuolus
aut̃ pontifeac ꝑspectis uitȩ eus exemplis. multi¬
modis gratiarum actiones bonoꝵ omnium auero¬
ri ꝑsoluit. quod bellatorẽ suum ꝓ zelo iustinȩ
fortiter dimicantem tam aꝑtis miraculoꝵ osten¬
sionib declarauit. Remoto etiã dubietaus scru¬

Expanded text:
colloquiis iidem fratres sese invicem cohortantes, dicolloquiis iidem fratres sese invicem cohortantes, divino, ut credimus, nutu pariter omnes desiderare coeperunt, ut sancti viri corpusculum ad beati Galli ecclesiam, quae jam, Deo opitulante, decenter adornata refulsit, iterato reduceretur. Dictante autem aequitatis ratione, cum hoc suo tantum consilio facere non praesumerent, vitae ejus libellum qui nostrorum solertia antecessorum multiplici testium adnotatione olim conscriptus ad nos pervenerat, venerabili episcopo Salomoni legendum contradunt, suaeque voluntatis affectum, quo omnis ejusdem loci congregatio fervebat, aperiunt, ejus per omnia judiciis ejusque obedire parati consiliis. Benivolus autem pontifex, perspectis vitae ejus exemplis, multimodas gratiarum actiones bonorum omnium auctori persolvit, quod bellatorem suum pro zelo justitiae fortiter dimicantem tam apertis miraculorum ostensionibus declaravit. Remoto etiam dubietatis scru
Abbreviated transcription (Latin):
omnib patet uir iste quanti apud dm̃ sit meriti.
uixta cuiꝰ sepulchrũ cereis atq lucernis sponte
sua irradiatis angelicȩ modulationis dulce¬
dinẽ in mensa luminis magnitudo consequitur.
et in cognita odoris fraglantia mortaliũ olfactu
sentitur.
alib gͥ miraculoꝵ indiciis uir dĩ otmarus post
altariũ scĩ petri honorifice septus sepultus.
annis triginta quatuor. et centũ nonaginta
quatuor dieb inpace quicuit. Sed cum iam
omp̃s ds̃ lucernã lucis oꝑib accensã honiiũq
neglegentia diu in occulto positã. ad exemplũ
atq illustrationẽ fidelium suꝑ candelabrum
ponere. ac splendore sanetitatis eiꝰ omnib in
cdomo dĩ manentib luminis sui grãm uellet
amministrare. cetus frm incȩnobio scĩ galli sub
regulari censura xxp̃o deuote famulantium
assiduas colloquioꝵ sermocinationes demeritoꝵ
euis excellentia facere cȩpit. Huiuscemodi uͦ

Expanded text:
omnibus patet vir iste quanti apud Deum sit meriti, omnibus patet vir iste quanti apud Deum sit meriti, juxta cujus sepulcrum cereis atque lucernis sponte sua irradiatis angelicae modulationis dulcedinem immensa luminis magnitudo consequitur, et incognita odoris fragrantia mortalium olfactu sentitur. miraculorum indiciis vir Dei Othmarus post altarium S. Petri honorifice sepultus, annis triginta quatuor et centum nonaginta quatuor diebus in pace quievit. Sed cum jam omnipotens Deus lucernam lucis operibus accensam hominumque negligentia diu in occulto positam ad exemplum atque illustrationem fidelium super candelabrum ponere, ac splendore sanctitatis ejus omnibus in domo Dei manentibus luminis sui gratiam vellet administrare; coetus fratrum in coenobio S. Galli sub regulari censura Christo devote famulantium, assiduas colloquiorum sermocinationes de meritorum ejus excellentia facere coepit. Hujuscemodi vero
Abbreviated transcription (Latin):
Uo beati uiri corpusculũ ab accessu popularis
turbe remotum in oratorio principis apłoꝵ ꝑ
multa annoꝵ spacia quiesceret. plurimis signoꝵ
ostensionib manifesta scĩtatis euis indicia circa
eius tumulum frequent̃ ostensa apparuerunt.
Nam multi ex nr̃ȩ congregationis fr̃ib qͥ noctur¬
nȩ celebrationis uigilias puenire solebant.
causa orationis idẽ oratoriũ ingressi. cereos
ardentes uttreasq lucernas sponte sua incensas
frequenter se ibidẽ inuenisse affirmabant. An¬
geloꝵ etiã int̾ se choros ducentium suauissimꝰ
ibi concentus audiebatur. quoꝵ p̃sentiã tanta
luminis claritas ꝓsequita ẽ. ut fenestrȩ ipsrꝰ
aeccłe maxima sꝑlendoris illustratione cla¬
rescerent. locaq inuicino posita fulgoris sui
in mensitate perfunderent. Dulcissima quoq
odoris fraglantia septus ibi narratur asꝑsa.
quȩ & narib odorantium in cognita et sui iocun¬
ditate satis odorifera habebatur. Ouibꝰ ꝓfecto

Expanded text:
um beati viri corpusculum, ab accessu popularis turbae remotum, in oratorio principis apostolorum per multa annorum spatia quiesceret, plurimis signorum ostensionibus manifesta sanctitatis ejus indicia circa ejus tumulum frequenter ostensa apparuerunt. Nam multi ex nostrae congregationis fratribus, qui nocturnae celebrationis vigilias praevenire solebant, causa orationis idem oratorium ingressi, cereos ardentes vitreasque lucernas sponte sua incensas frequenter se ibidem invenisse affirmabant. Angelorum etiam inter se choros ducentium suavissimus ibi concentus audiebatur: quorum praesentiam tanta luminis claritas prosecuta est, ut fenestrae ipsius ecclesiae maxima splendoris illustratione clarescerent, locaque in vicino posita fulgoris sui immensitate perfunderent. Dulcissima quoque odoris fragrantia saepius ibi narratur aspersa, quae et naribus odorantium incognita, et sui jucunditate satis odorifera habebatur. Quibus profecto
Abbreviated transcription (Latin):
tius carissimum hunc filium meum Trudonẽ.
Concessit aut̃ illi ep̃s uerbũ dñi incuncta parro¬
chia sua p̃dicare & missas in omnib ecelesus
celebrare. insuꝑ et licentiam illi dedit ut sicẽ
inpueritia sua dõ uouerat aeccłam in sua here¬
ditate a edificaret. Magnas aut̃ grãs uir dei
retulit ep̃o. suaq benedictione suscepta uiã
quȩ ducebat ad domũ patris sui felici cursu
ꝓsꝑoq gressu carpere cepit.
Uenerabilis gͥ T rudo dum in ipsi taneris calle
consisteret: ad tuiusdam fidelis uiri domum
uesperascente iam die declinauit. At ille uir
suscepit eum. Cum aut̃ refecti essent et hora

Expanded text:
tuis karissimum hunc filium meum Trudonem'. tuis karissimum hunc filium meum Trudonem'. Concessit autem illi episcopus verbum Domini in cuncta sua parroechia praedicare et missas in omnibus ęcclesiis caelebrare; insuper et licentiam sibi dedit, ut, sicut in pueritia sua Deo voverat, ęcclesiam in sua hereditate aedificaret. Magnas autem gratias vir Dei retulit episcopo, suaque benedictione suscepta, viam, quae ducebat ad domum patris sui, felici cursu prosperoque gressu carpere coepit. 15. Venerabilis igitur Trudo, dum in ipsius itineris calle consisteret, ad cuiusdam fidelis viri domum, vesperescente iam die, declinavit. At ille vir suscepit eum. Cum autem refecti essent et hora
Abbreviated transcription (Latin):
et beatus ppł̃s inter quẽ habitabis. Hei cur
seruos tuos relinquis. & fr̃s tuos deseris: At
ille lacrimans pietate commotus. illis respon
bestare paternos crate gͦ ꝓme ut cum urã
benedictione ꝓficiscar. Benedixerunt aut̃
eum unatumiter omnes dño commendantes.
srsie llum inpace dimiserunt. ꝓ fectus igit᷑
nae pax d̃i comitante diuna grã aarungren¬
c uebe usq ꝑuent in qua sium spualem¬
patrẽ Remaclium epm̃ repperit. Qui cum
cognouisset aduentum uenerabilis patris ga¬
uisus ẽ ualde. & honorifice suscepit illum. Cũ
aut̃ ꝑcunctasset omnia quȩ erga eum dñs
egisset. qualt ue in diuinis legib eruditꝰ ex iste¬
ret. magnas do gras referens. his uerbis laudes
dño de ꝓmens ait. Laus sit tͥ dñe dñe pater
celi et terrę quod a dimplere dignatus es
uerbũ qđ mͥ exiguo seruo tuo reuelasti. &
quia incolumem reduxisti ornatum p̃ceptis

Expanded text:
et beatus populus, inter quem habitabis! Heu! cur et beatus populus, inter quem habitabis! Heu! cur servos tuos relinquis et fratres tuos deseris?' At ille lacrimans, pietate commotus, illis respondvisitare paternos! Orate ergo pro me, ut cum vestra benedictione proficiscar'. Benedixerunt autem eum unanimiter omnes, Domino commendantes, et sic illum in pace dimiserunt. Profectus est igitur inde vir Dei; comitante divina gratia, ad Tungrensem urbem usque pervenit, in qua suum spiritalempatrem Rimaglium episcopum repperit. Qui cum cognovisset adventum venerabilis patris, gavisus est valde et honorifice suscepit illum. Cum autem percunctasset omnia, quae erga eum Dominus egisset, qualiterve in divinis legibus eruditus existeret, magnas Deo gratias referens, his verbis laudes Domino depromens, ait: 'Laus sit tibi, Domine, pater caeli et terrae, quod adimplere dignatus es verbum, quod mihi exiguo servo tuo revelasti, et quia incolomem reduxisti ornatum praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ficisci iubeam. necesse ẽ enim ut tuis exxigen¬
tib merits plurimi religiosi uiri intua here¬
ditate quã scõ stephano tradidisti dõ deser¬
uant. Consensit aut̃ heatus Trudo pii patris
ammonitionib lacrimansq ab eo henedictionẽ
pecut. At pontifex apprehenso capite eius
benedixit eum dicens. Perge fili mi et dẽ siti
in comitatu tuo. nec te deserat in omnib uiis
tus. consoruetq te felicit᷑ in uita p̃ senti
& ꝑducat te in regnum glȩ suę. ubi leti
ꝑcipere mereamur cum omnib scĩs premia
uitȩ ꝑpetuȩ. p̃stante dño nr̃o iħu xp̃o. qui
cũ patre & spu scõ uiuit et regnat ꝑ infinita
scła scłoꝵ. Et cum lacrimis oseulatus ẽ eũ.
& subhac benedictione dimisit.
Proficiscente aut̃ uenerabili Trudone amet¬
tensium urbe flebant cuncti qui eũ cognos¬
cebunt. et ꝓdiscessu tanti patris clamabant
licentes.O quã felix patria ad quã pat̃ ꝓperas.

Expanded text:
proficisci iubeam; necesse est enim, ut, tuis exigenproficisci iubeam; necesse est enim, ut, tuis exigentibus meritis, plurimi religiosi viri in tua hereditate, quam sancto Stephano tradidisti, Deo deserviant'. Consensit autem beatus Trudo pii patris ammonitionibus lacrimansque ab eo benedictionem petiit. At pontifex adpraehenso capite eius benedixitque eum, dicens: Terge, fili mi, et Deus sit in comitatu tuo nec te deserat in omnibus viis tuis conservetque te feliciter in vita praesenti et perducat te in regnum gloriae suae, ubi laeti percipere mereamur cum omnibus sanctis praemiaqui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per infinita secula seculorum'. Et cum lacrimis osculatus est eum et sub hac benedictione dimisit. 14. Proficiscente autem venerabili Trudone a Metensium urbe, flebant cuncti, qui eum cognoscebant, et pro discessu tanti patris clamabant, dicentes: 'O quam felix patria, ad quam pater properas,
Abbreviated transcription (Latin):
cos gradus feliciter pergens usq ad sacer doralẽ
dignitatẽ uitȩ merita ꝑduxit. Meruit autẽ
uenerabilis Trudo diuina misedia opitulante
tantã grãm inconspectu pomificis obtiner
ut carissimi filii locũ apud cum habere
uideretur.
ransacuis gͥ plurimis annis. cũ iã uir di repletꝰ
eẽt diuina scientia maturusq tam̃ ȩtate quam
morib existeret. ꝑfectusq miles ad sustinenda
immo uincenda omnas nequissima tela inimici
exereuisset illum sepe dictus pontifex ad partes
hasbaniȩ obutilitatẽ beatissimi stephani seu ob
ꝓfectum cunctoꝵ habitantium hasbaniã felici
iure destinauit. ꝓficiscentẽq ut pius pat̃ ita am¬
monuit dicens. Perge ofili mi et patrios iã uisita
fines. Oportet enim te populum non paruũ
dõ et scõ stephano ad quirere. ꝑ fectãq plebẽ
dño seruiturã intua hereditate parare. Nec
tibi molestum uideatur kem̃e quod hinc te

Expanded text:
lesiasticos gradus feliciter pergens, usque ad sacerdotalem lesiasticos gradus feliciter pergens, usque ad sacerdotalem dignitatem vitae suae merita perduxit. Meruit autem venerabilis Trudo, divina misericordia opitulante, tantam gratiam in conspectu pontificis obtinere, ut karissimi filii locum apud eum habere videretur. 13. Transactis igitur plurimis annis, cum iam vir Dei repletus esset divina scientia maturusque tam aetate quam moribus existeret perfectusque miles ad sustinenda, immo vincenda omnia nequissima tela inimici excrevisset, illum sepe dictus pontifex ad partes Hasbaniae ob utilitatem beatissimi Stephani, immo ob profectum cunctorum habitantium Hasbaniam felici iure destinavit proficiscentemque ut pius pater ita admonuit, dicens: 'Perge, o fili mi, et patrias iam visita fines; oportet enim te populum non parvum Deo et sancto Stephano adquirere perfectamque plebem Domino servituram in tua hereditate parare. Nec tibi moleste videatur, karissime, quod hinc te
Abbreviated transcription (Latin):
rescebat aut̃ cotidie uenerabili tludoni cum
religione sapientia. cum humilitate modestia.
cum pietate clementia. cum benignitate miscđi.
cum caritate iustitia. cũ fr̃nitate concordia. cũ
sobrietate industria. cũ taciturnitate prudentia.
cũ sc̃ĩtate scientia. cũ castitate continentia. cũ
largitate abstinentia. cũ fidelitate pacientia.
cũ hylaritate obȩdientia. Omnib qͦq uirtiuib
quib scõꝵ uita clarescit ita p̃ditus fuit. ut
acunctis mettensis urbis habitantib maximo
honore ueneraret᷑. & apud pontificẽ summę
uenerationis obtineret locum. Dum uero sciru
scripturarum uir dĩ habundant̃ p̃ceptis imbutꝰ
fuisset. deposito laicali habitu. ex consilio iam
dicti pontificis comã suã inscĩ stephani ꝓtho¬
martyris aeccła uouens se soli dño seruiturum
torendit. Fidelit̃ iamq dõ deseruiens in eade
aeccła sub uenerabilis chlodulfi regimine ꝑeccłist

Expanded text:
Crescebat autem cotidie venerabili Trudoni cum Crescebat autem cotidie venerabili Trudoni cum religione sapientia, cum humilitate modestia, cum pietate clementia, cum benignitate misericordia, cum caritate iustitia, cum fraternitate concordia, cum sobrietate industria, cum taciturnitate prudentia, cum sanctitate scientia, cum castitate continentia, cum largitate abstinentia, cum fidelitate patientia, cum hilaritate obedientia. Omnibus quoque virtutibus, quibus sanctorum vita clarescit, ita praeditus fuit, ut a cunctis Metensis urbis babitantibus maximo honore veneraretur et apud pontificem summae venerationis obtineret locum. Dum vero sanctarum scripturarum vir Dei abundanter praeceptis inbutus fuisset, deposito laicali habitu, ex consilio iam dicti pontificis comam suam in sancti Stephani prothomartyris ęcclesia, vovens se soli Domino serviturum, totondit. Fideliter itaque Deo deserviens in eadem ęcclesia sub venerabilis viri Chlodulfi regimine, per aecc
Abbreviated transcription (Latin):
circulo reuoluto famulus dñsi Trudo psalteriũ
ꝑordinẽ quo dispositum ẽ cantare pre ualuit.
tum dispensatorem ut sibĩ ipse accidere optaue¬
rat immanissimo dentium dolore ꝑ cussũ nimia¬
uexatione acriter uexabat. Itaq illum ex sui
oris iudicio ingens dolor coepit. tta ut ꝓintolera¬
bili pena non dentium uideretur habere passio¬
nẽ. sed nequissimum demonium. In his aut̃ in ef¬
fabilib incendus dui detentus. in eisdẽ quoq
ad extremum uitam finiuit. Iustus enim dñs.
scđm pestiferum iudicium oris sui dampnauit
eum. Illi aut̃ homines quib illa causa nota
fuerat coeperunt uirum dĩ uenerari. et ꝓteruita¬
tẽ illius dispensatoris irridere. atq ita gestũ ẽ.
ut hoc factum minime scõ ep̃o lateret. Qui etiã
sc̃itatẽ beati Trudonis cognoscens coepit eum cũ
summa reuerentia uenerari. et ut filium dilec¬
tissimum inspirante duuna grã amplectere &
amare.

Expanded text:
circulo revoluto, famulus Domini Trudo psalterium circulo revoluto, famulus Domini Trudo psalterium per ordinem quo dispositum est cantare praevaluit. tum dispensatorem, ut sibi ipse accidere obtaverat, inmanissiuio dentium dolore percussit. Vexabat itaque illum ex sui oris iudicio ingens dolor, ita ut pro intollerabili poena non dentium videretur habere passionem, sed nequissimum daemonium. In his autem ineffabilibus incendiis diu detentus, in eisdem quoque ad extremum vitam finivit. Iustus enim Dominus secundum pestiferum iudicium oris sui dampnavit eum. Illi autem homines, quibus illa causa nota fuerat, coeperunt virum Dei venerari et protervitatem illius dispensatoris irridere, atque ita gestum est, ut hoc factum minime sancto episcopo lateret. Qui etiam sanctitatem beati Trudonis cognoscens, coepit eum cum summa reverentia venerari et ut filium dilectissimum, inspirante divina gratia, amplectere et amare. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
armis in expugnabilit̾ munitus. insuȩ rectitudi¬
nis statu ꝑseuerans. his nefandis uerboꝵ obiectio¬
nib aurẽ cordis minime adhibebat. Quadam
aut die dum in huiusmodi consuetudine insti¬
gante humani generis hoste iã dictus dispensator
pensator cum magna illusione asstantib sibi ait.
Quid sibi uult hic dehasbaniȩ partib huc adue¬
niret. ut ociosus hic comederet panẽ: Numqͥd
in patria sua defuit ei panis: At illi homines qͥ
aderant increpabant eum dicentes. Quiesce fr̃.
nichil ẽ quod loqueris. Nam hic iuuenis ob
lntterarum studium huc aduenit. non panis
coactus inopia. iãq psalmos discere coepit. At
ille nefandus dispensator. cum ingenti in sul¬
tatione orribiliq cachinno complosis manibus
irridens ait. Opto inquit ut quando hic psal¬
mos ꝑordinẽ cantare potuerit. tune michi
dentes dolore inchoent. Suffragante uͦ duuna
grã quȩ non derelinquit sperantes inse annali

Expanded text:
armis inexpugnabiliter munitus, in suae rectitudiarmis inexpugnabiliter munitus, in suae rectitudinis statu perseverans, his nefandis verborum obiectionibus aurem cordis minime adhibebat. Quadam autem die, dum in huiusmodi consuetudine, instigante humani generis hoste, iam dictus dispensator le dispensator cum magna inlusione adstantibus sibi ait: 'Quid sibi vult hic, ut de Hasbaniae partibus huc adveniret, ut otiosus hic comederet panem? Numquid in patria sua defuit ei panis?' At illi homines, qui aderant, increpabant eum, dicentes: 'Quiesce, frater; nihil est, quod loqueris. Nam hic iuvenis ob litterarum studio huc advenit, non panis coactus inopia; iam psalmos discere coepit'. At ille nefandus dispensator cum ingenti insultatione horribilique cachinno, complosis manibus, inridens ait: 'Opto', inquid, 'ut, quando hic psalmos per ordinem cantare potuerit, tunc mihi dentes dolere inchoent'. Suffragante vero divina gratia, quae non derelinquid sperantes in se, annali
Abbreviated transcription (Latin):
Oeuerentissimus gͥ Trudo coepit inscarũ
Ilitterarum studio magnoꝑe desudare. hoc
singulari certamine exercere. hoc toto cordis
desiderio ambire. nichil preter hoc in mundi
circulo diligere. Inieunioꝵ parsimoniis se cotidie
macerans. inuigiliarum custodus uiriliter ꝑ¬
noctans. in effabili feruore succensus. incessabilit
dnm̃ dep̃cabatur ut se sapientiȩ suȩ fluentis
irrigare dignaretur. Inuidit aut̃ humani ge¬
neris hostis cernens deuotionẽ uiri dĩ & ingemens
more solito nisus ẽ nocere illi. Sed dũ interioꝵ
uirtutum ȩdificationi qua uir dĩ monitꝰ fuerat.
nichil dampni inferri potuisset. cepit exterius
more expugnatoꝵ urbiũ nequitiȩ suȩ machi¬
nas adhibere. Instigauit & enim aduersus mi¬
litẽ xp̃i illũ dispensatorẽ. qui cotidiani alimonis
sumptus sibi amministrare debuerat. Ille namq
cum grauib uerboꝵ obꝓbriis quicquid ei censitũ
erat donare consueuerat. sed uir dĩ pacientiȩ

Expanded text:
everentissimus igitur Trudo coepit in sanctarum litterarum studio magnopere desudare, hoc singulari certamine exercere, hoc toto cordis desiderio ambire, nihil praeter hoc in mundi circulo diligere. In ieiuniorum parsimoniis se cotidie macerans, in vigiliarum custodiis viriliter pernoctans, ineffabili fervore succensus, incessabiliter Dominum depraecabatur, ut se sapientiae suae fluentis inrigare dignaretur. Invidus autem humani generis hostis cernens devotionem viri Dei, ingemens, more solito nisus est nocere illi. Sed dum interiorum virtutum aedificationi, qua vir Dei munitus fuerat, nihil dampni inferre potuisset, coepit exterius more expugnatorum urbium nequitiae suae machinas adhibere. Instigavit etenim adversus militem Christi illum dispensatorem, qui cotidiani alimonii sumptus sibi administrare debuerat. Ille namque cum gravibus verborum obprobriis, quicquid ei censitum erat, donare consueverat; sed vir Dei patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. quod clemens martyr ut inpassione euis
legitur. anchora in collo eius suspensa in mare
p̃cipitatus ẽ. Hoc aut̃ die sollempnitatis eius
usq insepulchrum martyris. ibiq uora red
Factũ ẽ aut̃ ut in una sollempnitatũ quedam
uit infans. Dum aut̃ hȩç agerentur. esce fict¬
entium mare. De hinc territa facta. oblta
ẽ mulier sobolis suȩ. & cępit ueloeit̃ cũ relique¬
mustitudine populi petere ripũ. In se quen is̃
maris accessus postquã ad litus uenisset. memi¬
nit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno
replerentur. discurrebatq ꝑ circuitumq riparũ
si forte enecatã ꝓlem eiectamq littori aliquis
conspexisset. Sed cum nichil inuenisset indicii.
tandẽ aliquando consolata aꝓpinquis. adppͥa

Expanded text:
. 35. Clemens martyr, ut in passione eius legitur, anchora collo eius suspensa, in mari praecipitatus est. Nunc autem in die solemnitatis eius ue ad sepulchrum martFactum est autem, ut in una solemnitatum rmivit infans. Dum autem haec agerentur, eccentis pelagi. Dehinc cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu, postquam ad litus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno ebat, atque discurrebat per circuitum riparum, si forte enecatam prolem ejectamque littori aliquis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis, ad propria
Abbreviated transcription (Latin):
Uideo enim te penas tolerare non posse. ꝓpter
abstinentiã. Sẽs longinus dixeit. Preses siuis
magnum inueritate cognoueris. Et iratus p̃ses
diaẽ. Dentalẽ afferte. & eius dentes eoccutite. &
gladio linguã eius incidite. quia imperatores
blasphemat & deos non ad orat. Questionarii uͦ
linguã eiꝰ ab seiderunt. & dentes eius excusseruN

Expanded text:
ideo enim tibi poenas tollerare non| posse prae abstinentia. Sanctus longinus dixit . si uis mino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium linguam eius incidete| qui imperatores blasphemat et dis nostros non| adorat. Quescionari uero linguam eius absciderunt .| et dentis eius excusserun
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ita inscã trinitate diuidimus. ut in uno¬
dicimus habere ingenium. memoriã et intellec
Nã ingenio adinuenimus quod non dicicimus
memoria tenemus qđ docem᷑. intellectu adũtim
quicquid uel uidere nobis contigerit uł audii
Quid mͦ faciemus: numquid non ista tria una
sapientia in homine possidet: Si gͦ homo in
una sapientia trinum possidet nomen. quomodo
ñ ds̃ omnipotens inuna deitate sua trinitatis

Expanded text:
quem ita in sancta Trinitate dividimus, ut in dicimus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingenio invenimus quod didicimus, memoria retinemus quod docemur, intellectu advertimus quidquid nobis vel videre contigerit vel audire. Quid modo faciemus? Nunquid non tria ista una sapientia in homine possidet? Si ergo homo in una sapientia trinum possidet nomen, quomodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã ꝑ aenis omnib quȩ cũ patre pro
mundi salute gerenda disposuerat apc̃
spẽ scĩ munere beati apłi potiti sunt et confir¬
mati. ilico quã unus quisq eoꝵ ꝓuintiam uel
regionẽ p̃dicaturus aggredi deberet. cõmuni
consilio uiata dinina ꝓusionem sorte decer¬
nunt. Dingulis gͥ ad sibi delegata loca per

Expanded text:
ostquam, peractis omnibus quae cum Patre pro mundi salute gerenda disposuerat, Chrisancti Spiritus munere beati apostoli potiti sunt et confirmati, ilico quam unusquisque eorum provinciam vel regionem praedicaturus adgredi deberet, communi consilio iuxta divinam provisionem sorte decernunt. Singulis igitur ad sibi delegata loca perg
Abbreviated transcription (Latin):
ursũ ubertim fletium imbrib madefacta. dũ
Auertit se in aliã partẽ. uultum aspicit filii
in eo loco ubi eum dormientẽ reliquerat. in
ipso ad huc detineri sopore. Aestimans aut̃
eum eẽ defunetum. accessit cominus quasi cada¬
uer collectura exanime. Sed cũ eum dormire
cognouisset. etecitauit uelocit̃ ex pectantibus

Expanded text:
s ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eodem loco, ubi eum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem eum esse defunctum, accedit cominus, quasi collectura cadaver exanime: sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter, exspectantibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnis eiuitas discessit asacrificiis deoꝵ. ꝓpt̃
magicas artes xpianoꝵͤ Et si hoc notũ factum¬
A frodisius commentariensis dixxit p̃sidĩ. Eum qͥ¬
p̃stitit nobis salutẽ hanc. & bene nobis ds̃ fecit
ꝑ eum. et ciuitati huic iterum torquere incipies:
Preses dixit. F antasma hoc fecit. et illusit sensus
aduersus seruum eius. nealiquid tibi deteruis
contingat. Tunc oetauius p̾ses iussit linguam
suꝑ p̃sidẽ. et dissolutis membris factus est cȩcus.
Et uidens eum afrodisius cęcum. exclamauit di¬
cens. Iustus es dnẽ. et iustũ iudiciũ tuũ. Preses
dixit. Er̃ a frodisi roga dominũ longinũ ut oret
ꝓme. quia multũ inique gessi inseruos dĩ. Afro
dñs nr̃ inuictus ẽ. Uides me indignũ lingua in¬
cisa loquentẽ. Preses dix̃. Nonsolũ oculos per¬
didi. sed & cor meum et uscera mea male eruci¬
antur. Sẽs longinus dixit. Si ius miscđiam con¬
sequi prius me puni. ut post mortẽ mea dep̃cer
& ꝓiecit se infaciem cum gemitu et lacrimis

Expanded text:
uitas ista discessit a sacrificiis deorum per magicas artes christianorum. Si hoc auAphrodisius commentariensis dixit presidi: «Eum qprestetit nobis| salutem hanc et bene per eum deus fecit ciuitate huic| et iterum torquere incipies . cum preses dixit fantasma| fecit et inlusit sensus acias in seruis eius . ne aliquit tibi| deterius contingat. Octauius praesis iussit linguam| super presi| dem et desolutis membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens. Iustus es domine| et iustum iudicium tuum. Preses dixit frater afrodisii| roga dominum meum longinum ut oret pro me quia multum| iniqui gessi in seruum dei. Afrodideus non est| inuictus. Vides me indignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+ si uis| misericordiam consequi celerius me pone ut post mortem| meam depet proiecit se in faciem cum gemito et lacrimas
Abbreviated transcription (Latin):
solationis efficiar. Et cum multa eis consolationis¬
doctrinȩ et pacientiȩ uerba intimasset. didicit
abeis de seceto miliario aquã sibi suus humeris
sina. & fluxerunt aquȩ in habundantiã. ipse
nobis laticem affluentem imꝑtiat. ut eius bene¬
lune inde eir cumspiceret. uidit agnũ stantem

Expanded text:
atos invenit. Et cum multa eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris Sina, et fluxerunt aquae in satietatem, ipse nobis laticem affluentem aperiat. Cuhinc inde circumspiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
emigrauit. Uir itaq uenerabilis infidẽ eiusdẽ
ebdomadis hoc ẽ die sabbati. ipse et eius pius
minister diormitius. ad ꝓximum ꝑgunt bene¬
dicendum horreum. Quod intrans sc̃s cũ bene¬
dixisset. & duos in eo frugũ sequestratos a ceruos.
hoc intulit uerbũ cũ gr̃arũ actione inquiens.
U alde congratulor meis familiarib monachis. qͥa
hoc etiã anno. si quoquã auobis emigrare me
opo̾tuerit. animum sufficientẽ habebitis. Quo
audito uerbo dormitius minister tristificari
cepit & sic dicere. Huius anni tempore pat̃¬
sepius nos contristas. quia de tuo transitu ere¬
bro commemoras. Cui sc̃s hoc dedit responsũ.
Aliquẽ archanũ habeo sermusculũ. quẽ si michi
firmiter ꝓmiseris nemini ante meũ denudare
obitũ. demeo tͥ egressu aliquid manifestius in¬
timare potero. Quẽ cũ talẽ minister ꝓmissio

Expanded text:
XVIII. Vir itaque venerabilis in fine ejusdem hebdomadis, hoc est, die Sabbati, ipse et pius minister Diormitius, ad proximum pergunt benedicendum horreum, quod intrans Sanctus cum benedixisset, et duos in eo frugum sequestratos vidisset acervos, hoc intulit verbum cum gratiarum actione, inquiens: Valde congratulor meis familiaribus monachis, quia hoc etiam anno, si quidem a vobis emigrare me oportuerit, annonam sufficientem habebitis. Quo audito verbo Diormitius minister tristificari coepit, et sic dixit: Hujus anni tempore saepius nos contristas, quia de tuo transitu crebro commemoras. Cui Sanctus hoc dedit responsum: Aliquem arcanum habeo sermusculum, quem si mihi firmiter promiseris, nemini ante meum denudare obitum, de meo egressu tibi aliquid manifestius intimare potero. Quam cum talem promissio
Abbreviated transcription (Latin):
iube in mundos spc̃ exire decorporib istis. qͥa
oꝑa manuum tuarum sunt omnes. Et cũ hȩc
abeis sp̃s inmundi. et mundati sunt homines ex
illa hora. Et factum ẽ gaudium magnum in illa
ciuitate. & crediderunt indnm̃. Post paucum uͦ

Expanded text:
iube inmunde spiritibus exire de corporibus istis quia| opera manuum tuarum sunt omnes. Et cum haec ab eis spiritus inmundi| et mundati sunt omnes ex illa hora . et factum est gau| dium magnum in illa ciuitate et credederunt in domino.| Post pauco uiro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c tuus: Longinus dioxit. Insensate ñ uides
quanta tormenta michi intulisti. et nichil p̃ualu¬
isti : Da michi gͦ potestatem ut conteram deos
tuos. & si me aliquid nocuerint credo quia dii st̃.
& aras eoꝵ. et omnes statuas lapideas euertit et
libationes effudit. et statim demones qui mane
bant in idolis fugerunt. Et quidam adhesit p̾si¬
di. alius principi. alius cõmentariensi. cętĩ aut̃
intrauerunt in reliquos de offitio. et erant omnes
simul insani latrantes. et garriebant et dicebant.
ante tempus minet de habitaculis nris : et ca¬
dentes ante pedes scĩ longini dicebant. Scimꝰ
ubi non inuocatum ẽ nomen xxp̃i. nec eius signũ

Expanded text:
 tuus Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius inuasit praeside| Alius principale . alius commentariensi ceteri autem| intrauerunt in reliquos de officio et erant omnes simul| latrantes insani et arripiebant et dicebant. ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimusubi non inuocatum est nomen christi. Nec| eius signum est
Abbreviated transcription (Latin):
Sad erandȩ crucis ꝑ lateris sui grãm duplicit̃
lginus duẽ. Curialis fui. et militaui in scło.
absoluit amilitia: Sc̃s̃ longinus diax̃. Frẽs meos
rogaui ut tollerent substantiã meã. ut ego ad¬
quirerẽ animam meam. & concesserunt michi.
annos. quos et ipsos expendebam in pauperes xp̃i.
ut me educeret de militia carnali. et donaret
spũalem. Preses dix̃. Ergo tamquam uir inge¬
nuus et bene natus saerifica diis. & manduca de
disꝑdaris apenis. Sẽs longinus dic̃. Nemo potest
duob dominis seruire. contraria enĩ sapiunt.
et pietatis. humilitatis et modestiȩ dux ẽ. qͥ ducit
homines aduitam eternã. Dii aut̃ contraria
saptunt. amatores sunt omnis malitiȩ. auariciȩ.
impietatis et suꝑbiȩ & spurcitiȩ. Numquid pos¬
sum ydoloꝵ oꝑa exercere et nonquȩ dĩ mei st̃
dixit. Dii ur̃i impedimentũ sunt sobrietatis.
desiderium. humilitatis alienatio. duces suꝑbiȩ.
dicã p̃cepta. Octauius p̃ses dioc̃. Multũ loquitꝰ

Expanded text:
erandę| crucis per lateris sui gratiam dulcem dnginus dixit| miles fui et militaui in seculoQuis te absoluit a militia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . et concesse| runt mihi os| quos et ipsus expendibam in pauperis chrisut me| educerit de milicia carnali et darit mihi spiritale| Presis dixit ergo tamquam uir ingenuos et bene nat| sacrifica diis et manduca de disperdaris a poenis. Longinus dixit. Nemo potest duobus| dominis seruire . contraria enim sapiunt .et pie| tatis humilitatis et modestia dux est quae du| cunt hominis ad uitam aeternam. Dii autem tui| contrarii sapiunt . amatoris sunt omnes maliciae| Auariciae. Impietatis Superbiae . et spurciciae| Numquid possumus idolorum \opera/ exercere et que dei mei| sunt dixit. Dii uestri| inpedimenta sunt Subrietatis. Desiderium . humilitatis alienatio . Ducis superbiadico praecepta.| Octauius praesis dixit. Multum loquutus
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens signaculum totum se obtulit dño.
Faciens gͥ elimosinas. et castitate corpus continens
purã custodiebat conscientiã cęlestẽ uitã gerens
abstinentiã habebat ueram reuerantiã. uultũ
placidum. moderatã speciem. ornatũ aspectũ :¬
quietum sensum. humilem sapientiam. animũ
& multos auertens abaniquitate ill uminabat
uerbo ueritatis. ꝓhibens i doloꝵ saerificia. se
nunans uerbum dnĩ et uenerabilia p̃cepta.
Cumq hec ad aures octauii p̃sidis ꝑuenirent.
uissit eum. exhiberi. In ducto aut̃ eo. octauius
p̃ses dixit. Quis uocaris: B eanis longinus

Expanded text:
accipiens signaculum crucis totum| se optulit deum . faciens aelymosinas et in castitate| corpus contenens puram custodiebat conscienciam| Caelestem uitam gerens abstinentiam habebat ueram| reuerentiam. Vulto plano . moderatam speciem. Ornatu| aspectu. Quietum sensum. Humilem sapieam.| Animum et multus auertens ab iniquitate| Inluminabat uerbo ueritatis prohibens+ sacrificia| et seminans uerbi domini uenerabilia praecepta. Cumque| haec ad aures octauii presides peruenissent . iussi| eum exhibere . introductum autem eum Octauius| Praesis dixit . quis uocaris Sa
Abbreviated transcription (Latin):
nundo uiuttur uita ẽ quã humores humidant.
dolores extenuant. ardores exsiccant. aeres morbi¬¬
dant. escȩ inflant. ieuinia macerant. ioci solunt.
tristitiȩ consumunt. sollicitudo choartat. securitas
heb etat. diuiciȩ iactant. pauꝑtas deicit. uiuentus
ineror consumit. et his omnib mors furibunda
imponit. ut cum eẽ desierit nec fuisse putetur.

Expanded text:
ossumus vitam? quam humores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inflant, paupertas dejicit, juventus moeror deprimit. Et his malis omnibus mors furibunda e vitae ita finem imponit, ut cum esse desierint, non fuisse putentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dni asstans uissus apontio pilato p̃side latus dñi
Iancea ꝑcuciens aperuit. et uidens signa quȩ
mota. credidit in dnm ihm̃ xpm̃. et percuciens
pectus suum uoce magna dicebat. Uere. filiꝰ
dĩ c̃ hic. Et post hȩc rediens amalicia instrue¬

Expanded text:
ni adstans usus| a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| muta crededit in domino ihesu et percutiens pectus suum| uoce magna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instrue
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ subsequenter ut superius dictum ẽ. expletis
eiꝰ sepulture ministerus in magnã conuersa sunt
tranquillitatẽ. Hic itaq nr̃o p̃dicabili patrono
uitȩ terminus fuit. ista meritoꝵ exordia. qui
scđm sententias scripturarũ. et̾nis comes triumphis.
patrib additus. apłis & ꝓphetis consertus. numero
aggregatus albatoꝵ milium agnino in sangiune
suas scoꝵ qui lauerunt stolas. agnũ ductorẽ
comitatur uirgo immaculatus ab omni integer

Expanded text:
quae subsequenter, ut superius dictum est, expletis quae subsequenter, ut superius dictum est, expletis ejus sepulturae ministeriis, in magnam conversa sunt tranquillitatem. Hic itaque praedicabili nostro patrono vitae terminus fuit, ista meritorum exordia, qui secundum sententias Scripturarum aeternis comes triumphis Patribus additus, apostolis et prophetis consertus, numero aggregatus albatorum millium, agnino in sanguine suas sanctorum qui laverunt stolas, Agnum ductorem comitatur, virgo immaculatus, ab omni integer
Abbreviated transcription (Latin):
filiole non ut loqueris sic res ꝓbabit. Nam pro¬
miscuum ppłi uulgus nullo modo ad meas pote¬
rit exequias uenire. Mei soli familiares monachi
mea sepulchralia com plebunt exxequia. hones¬
tabunt offitia. Quod uerbum cius ꝓpheticum
statĩ post transitum ipsius omnipotentia dei
a dimpleri fecit. Nam ꝑtres illas exequiales dies
& noctes. grandis sine pluuia facta ẽ uentosa tẽpes¬
tas qua fortiter ꝓhibente. nullus hanc & inde
nauicella uectus transfretare poterat. Et post
consummatã beati sepultionẽ uiri continuo tem¬
pestate sedata et cessante uento. tran quillatum
equor. Perpendat itaq lector quanti & qualis
apud dm̃ p̃ dicabilis patronus honoris habeatur.
cui aliquando in carne mortali conuersanti. dõ
dignante orante tempestates sedatȩ sunt. et ma¬
ria tranquillata. Et quando rursus necesse habu¬
it supͣ memorata occasione orta. flamina uentoꝵ
& uentosa cum uoluit concitata sunt equoẜa.

Expanded text:
filiole, non ut loqueris, sic res probabitur, nam profiliole, non ut loqueris, sic res probabitur, nam promiscuum populi vulgus nullo modo ad meas poterit exsequias venire. Mei soli familiares monachi mea sepulcralia complebunt, et exsequialia honestabunt officia. Quod verbum ejus propheticum statim post transitum ipsius omnipotentia Dei adimpleri fecit. Nam per tres illas exsequiales dies et noctes grandis sine pluvia facta est ventosa tempestas, qua fortiter prohibente nullus hinc et inde navicella vectus transfretare poterat. Et post consummatam sepultionem viri continuo tempestate sedata, et cessante vento totum tranquillatum est aequor. Perpendat itaque lector, quanti et qualis apud Deum praedicabilis patronus honoris habeatur, cui aliquando in carne mortali conversante, Deo dignante, oranti tempestates sedatae sunt, et maria tranquillata, et rursus quando necesse habuit supra memorata occasione, orto flamine ventorum, et ventosa, cum voluit, concitata sunt aequora;
Abbreviated transcription (Latin):
nis matutinalib terminatis. saerũ corpus de eccła
ad hospiciũ unde paulo ante uiuens uenerat.
cum canora frm̃ reportat᷑ psalmodia. hon esteq
ternis dieb & totidẽ noctib honorabiles rite
explent᷑ exequiȩ. Quib indĩ sapiendis laudib
terminatis. scĩ & beati patroni uenerabile corpus
mundis inuolutũ sindonib et p̃parata positum
inrata busta debita humat᷑ cum ueneratione. in
luminosa & ȩternali resurrecturũ claritudine.
De supͣ memoratis gͦ trib illis exequiarũ dieb more
ꝑ actis eccłastico. quod nobis ab exꝑtis traditũ ẽ.
huius ꝓpe finẽ enarrabitur libri. Quidã namq
aliquando unus defr̃ib corã uenerabili uiro sim¬
plicit̃ loquens. ad celebrandas ait ad scm̃ tuas post
obitũ exequias. ut putatur totus harũ ꝓuntiarũ
populus hanc iouã remigans replebit insulam.
Quod uerbũ audiens sc̃s consequenter ait. O mi

Expanded text:
nis matutinalibus terminatis, sacrum corpus de ecclesia nis matutinalibus terminatis, sacrum corpus de ecclesia ad hospitium, unde paulo ante vivens venerat, cum canora fratrum reportatur psalmodia, honesteque ternis diebus et totidem noctibus honorabiles rite explentur exsequiae. Quibus in Dei sapientis laudibus terminatis, sancti et beati patroni venerabile corpus mundis involutum sindonibus, et praeparata positum intra busta debita humatur cum veneratione in luminosa et aeternali resurrecturum claritudine. De supra memoratis ergo tribus illis exsequiarum diebus, more peractis ecclesiastico, quod nobis ab expertis traditum est, hujus prope finem enarrabitur libri. XXXIV. Quidam namque aliquando unus de fratribus coram venerabili viro simpliciter loquens: Ad celebrandas, ait ad Sanctum, tuas post tuum obitum exsequias, ut putatur, totus harum provinciarum populus hanc Jovam remigans replebit insulam. Quod verbum audiens Sanctus consequenter ait: O mi
Abbreviated transcription (Latin):
miraculi subitatione ꝑmoti. oculos adorientẽ eleuatos
conuertimus. Et ecce quasi quȩdã post grandis ignea
apparuit columna. quȩ in illa nocte media sursũ ascen¬
dens ita nobis uidebatur mundũ illustrare totum
sicuti estiuus et meridianus sol. Et postquã illa
penetrauit columna celum. quasi post occasum solis
tenebrȩ succedunt. H uius itaq claritudinẽ lumi¬
nose & p̃dicabilis columnȩ. non tantum nos qui
simul in eodẽ loco ineramus. cũ ingenti ammiratio¬
ne uidimus. sed & alii multi piscatores qui sparsi
ꝑ diuersas fluminales piscinas eiusdẽ fluminis
piscabant᷑. sicut nobis post retulerant simili ap¬
paritione uisa magno pauore sunt perculsi.
Harũ gͥ triũ miracula usionũ eadẽ transitus
hora uenerandi apparentium patroni. ȩternos ei
adõ collatos ꝓtestant᷑ honorẽ. Ad ꝓpositũ re¬
uertamur. Interea post sc̃ȩ egressum anime ym¬

Expanded text:
miraculi subitatione permoti, oculos ad Orientem elevatos miraculi subitatione permoti, oculos ad Orientem elevatos convertimus; et ecce quasi quaedam pergrandis ignea apparuit columna, quae in illa nocte media sursum ascendens, ita nobis videbatur mundum illustrare totum, sicuti dies aestivus et meridianus sol. Et postquam illa penetravit columna coelum, quasi post occasum solis tenebrae succedunt. Hujus itaque claritudinem luminosae et praedicabilis columnae non tantum nos, qui simul in eodem loco ineramus, cum ingenti admiratione vidimus, sed et alii multi piscatores, qui sparsim per diversas fluminales piscinas ejusdem fluminis piscabantur, sicut nobis postea retulerant, simili apparitione visa, magno pavore sunt perculsi. Harum igitur trium miracula visionum eadem transitus hora venerandi apparentium patroni aeternos ei a Deo collatos protestantur honores. Ad propositum revertamur. XXXIII. Interea post sanctae egressum animae hym
Abbreviated transcription (Latin):
delicet fergnaus post multos in subiectione inter
fr̃s in rep̃hensibilit̃ expletos annos. alios duo decĩ
in loco anachoritarũ himi urbulemar uitã ducens.
anachoriticã xp̃i uictor miles expleuit. Hanc p̃¬
dictã uisionẽ non solum paginis inscriptã repꝑimꝰ.
sed & aliquis exꝑtis seniorib quib ipse ferginaus.
retulerat. sine ullo didicimꝰ cunctamine. Eadẽ
quoq hora aliã uisionẽ alit̾ reuelatã. unus exeis
qui uderat xp̃ĩ miles ualde senex cui nomen &iã
reliquias. & ipse sc̃s monachus indorso cõme
sepultus cũ scĩs resurrectionẽ expectat. michi
adamanano illo uiueni in tp̃r cũ grandi retule¬
rat testificatione dicens. illa innocte qua sc̃s
columba deterris ad celos felici & beato fine
transut. ego & alii mecum uiri laborantes in
captura pisciũ inualle piscosi fluminis bonne.
subito totũ erei illustratũ cęli spaciũ iudimus. Cuiꝰ

Expanded text:
delicet Virgnous post multos in subjectatione inter delicet Virgnous post multos in subjectatione inter fratres irreprehensibiliter expletos annos, alios duodecim in loco Anachoretarum in Miurbulcmar vitam deducens anachoreticam Christi victor miles explevit. Hanc praedictam visionem non solum paginis inscriptam reperimus, sed et aliquibus expertis senioribus, quibus ipse Virgnous retulerat, sine ullo didicimus cunctamine. Eadem quoque hora aliam visionem aliter revelatam unus ex eis qui viderant, Christi miles valde senex, cui nomen etiam reliquias, et ipse S. Monachus in Dorso Thomae sepultus cum sanctis resurrectionem exspectat, mihi Adomnano illo juvene in tempore cum grandi retulerat testificatione dicens: Illa in nocte, qua S. Columba de terris ad coelos felici et beato fine transiit, ego et alii mecum viri laborantes in captura piscium in valle piscosi fluminis Fende, subito totum aeri illustratum coeli spatium vidimus, cujus