comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẜacrẽ non facẽ p̃iuditium pãtui arbitror¬
quead modũ ꝑctͣriũ. Simaitꝰ uxoẽ denũ¬
ei nocebit quoduentrem custodierit. et
sine p̾uiditiorecte mutet custodesmari.¬
me simisfurus idip̃um ꝓtestet᷑. ¶Iut. lib̾.¬
xuiiii. dig̃scribit: quod senatus consul¬
tocomp̃hensumẽ. Simulier uiro d̾nũpti¬
auit seereo concepisse: isciuid̾numtiatũ
eũ custodes aduentrem custodiendum
inspicien dũꝙ nonmisit neꝙ contestato
quod edictum sitagnosceresintcẽe. nonco
ꝑtin ut fiquis agnoscere se filiumdicẽt.
suũ hr̃tdem habet᷑ quauisex alio concep

Expanded text:
hanc rem non facere praeiudicium partui arbitror.Quemadmodum per contrarium si maritus uxore denunei nocebit, quod uentrem custodierit: et sine praeiudicio recte mittet custodes, maxime si missurus id ipsum protestetum scripsit: quod senatus consulto comprehensum est, si mulier uiro denuntiauerit se ex eo concepisse et is cui denuntiatum erit custodes ad uentrem custodiendum inspiciendumque non misserit neque contestato quod editum sit agnoscere sit necesse, non eo pertinet, ut, si quis agnoscere se filium diceret, suum heredem haberet, quamuis ex alio concept
Abbreviated transcription (Latin):
u. dicẽdumẽ. giꝰ matrẽ cogemus psettim
uulgo queĩtos ubos aic̃ nec ñ ip̃os c̾am:
beat. siconstiteĩt ap̃iudicẽ iuste eam pr¬
ocreantam ¶s⁊ si filius possit se exibere
estimare uidices debent. ne non debe¬
ant ei alĩta decernert.

Expanded text:
bus dicendum est. Ergo et matre‹m› cogemus praesertim uolgo quaesitos liberos alere nec non ipsos eam. beat, si constiterit apud iudicium iuste eam procreatam. Sed si filius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere.
Abbreviated transcription (Latin):
scerũ peditũ plane partum amubere
itiextͣoitimem ¶Igitur pͥncepsincãne
cessañ subuenit scđmꝙ re̾criptum euo¬
caĩ mulier ad p̃torem poteĩt ⁊ ap̃eumĩ¬
t̃rogã. anseputet p̃gnantem cogenda¬
ꝙ ei responõre¶ Quio gͦ siñ respondĩt
iũt nonueniat adp̃torem: nũqose
natus consuiti penã adh ibenu. silic ũ
liceit maĩto ñ agnoscẽ / ẜ fingne nonẽ¬

Expanded text:
st editum plane partum a muliertti. extra ordinem igitur princeps in causa necessaria subuenit.Secundum quod rescriptum euocari mulier ad praetorem poterit et apud eum interrogari, an se putet praegnatem, cogendaque erit respondere.Quid ergo, si non responderit aut non ueniat ad praetorem? numquid senatus consulti poenam adhibemus, scilicet ut liceat marito non agnoscere? sed finge non
Abbreviated transcription (Latin):
fans daỹnũ dedĩt. idẽ erit dicẽdũ
qd̃ si impubes to fecĩt. labeo ait qr
furti tenẽtur. tenĩ ⁊ aquilia eiꝑ.
ꝗ noc puto uerũ silit inuirie capex¬
¶Si mãgister ⁊disciplina uuln̾aiit
ẜuũ uł occid̾it an aquilia teneãt
qĩ tap̃nũ innuria dedĩt. quilianus
scribit aquilia teneri. eũqui elusca¬
uiͣt discipulũ inroisciplina multo
mag̃ gͥ mocciso id̾ erit dicendum.
puero discenti ingemuo filio fam¬
ilias parũ bñfitienti ꝙ demõ straũt¬

Expanded text:
 idem erit dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax.Si magister in disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulianus scribit Aquilia teneri eum, qui eluscauerat discipulum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrau
Abbreviated transcription (Latin):
mrẽ .ł. Placuit siue supͣ statu¬
cũ modum quis usuras stiplãtus
fui̾t. siũ usuraꝵ usuras ꝙ illicite
adiectũ est. ꝓnõ adiecto hri. ⁊ lici
iectum est. q usuras sique ꝯpe¬
nerint nillius ẽẽ momenti si
modꝰ c̾tus nõ aditiatur.
nrẽ .ł. ¶ Iora fieri intelligitur
oportimo loco ñ soluĩt qd̃ aput
indicẽ examinabinur. ña erit põp
bo scnb̾. an mora facta intelligãt
neꝙ ꝯstitutõe ulla neꝙ iuris auc¬
torum qõe decidi posse. cũ sit mag
facti q̃o qͣm iuris mõ sufficit ad
ꝓbationẽ more. si ẜuo debitoĩt
ibsentis demĩtiatũ est ac̾ditore

Expanded text:
m Placuit, sive supra statutum modum quis usuras stipulatus fuerit sive usurarum usuras, quod illicite adiectum est pro non adiecto haberi et licitiectum est: "et usuras, si quae competierint", nullius esse momenti, si modus certus non adiciatur.regularum Mora fieri intellegitur oportuno loco non solverit: quod apud iudicem examinabitur: nam, ut et Pbo rescripsit, an mora facta intellegatur, neque constitutione ulla neque iuris auctorum quaestione decidi posse, cum sit magis facti quam iuris. Et non sufficit ad probationem morae, si seruo debitoris absentis denuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽt. ¶ Quiꝰiũ intulit csĩ potses¬
lionẽ ame ꝯsecutus sit. fur nõ e̾s
quãius qui rapuit fur in probier
eẽ uidetut. ut uliano placet. ¶ eũ
qui metũ fecit q̃ detolo ten᷑eri c̾tũ c̃.

Expanded text:
non esset. Qui vim intulit, cum possessionem a me sit consecutus, fur non est: quamvis qui rapuit, fur improbior esse videatur, ut Iuliano placet. Eum qui metum fecit et de dolo teneri certum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui matͥmoniũ secunt. Nuptie at
secute nõ sit q̃rendum eĩt uttũ mu¬
lieri ꝯditõ: an ei qui dotem deon cõ¬
petat. ⁊ uenisimile est inhũc qͦ caũ
eũ qui dat sibi ꝓfpicẽ. nã qͣi cã noe
cirta hr̃e põt ꝯditionẽ qui obman¬
moniũ deoit matmonio ñ copu¬
lato. nͥ forte euidentissimis ꝓlaiti¬
oĩb mulier ostñd̾it. hoc eum io fe¬
cisse: ut ip̃i mag̾ mulieri quã sibi pro¬

Expanded text:
qui matrimonium sequuntur, nuptiae autem secutae non sint, quaerendum erit, utrum mulieri condictio an ei qui dotem dedit competat. et verisimile est in hunc quoque casum eum qui dat sibi prospicere: nam quasi causa non cuta habere potest condictionem, qui ob matrimonium dedit, matrimonio non copulato, nisi forte euidentissimis probationibus mulier ostenderit hoc eum ideo fecisse, ut ipsi magis mulieri quam sibi pro
Abbreviated transcription (Latin):
bit. simodo ꝑeum factum nõ est ꝙ
situg̾ noc culpa eiꝰ ꝯtingit ꝗ redem̃it
nicͥ pr̃abit splane repromittere cũ
oportet si inpotestatẽ suã ꝑuenĩt re¬
stiturũ. ¶ Ssi accepit petuniam
ut ẜuũ manumittet isq fugerit pͥus
q̃ manumittatur. utdendum ancõ¬
dici p̾sit qd̃ accepit ⁊siquid̃ distrac¬
potestatẽ suã ꝑuenͣt ẜuus restitu¬
at id qd̾ accepit eo minꝰ quo uilior

Expanded text:
bit, si modo per eum factum non est. quod si fugit nec culpa eius contigit qui redemit, nihil praestabit: plane repromittere eum oportet, si in potestatem suam pervenerit, restitutum iri. Sed si accepit pecuniam ut servum manumieum factum non est. quod quam manumittatur, uidendum, an condici possit quod accepit. et si quidem distracpotestatem suam peruenerit seruus, restituat id quod accepit eo minus, quo uilior
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus factus est ꝓp̃t fugam̃ spłme
si adhuc eũ manumitti uelit is qui
dedit. ĩlle u̾o manuimittẽ nolit ꝓp̃t
sugam offensus. totum qd̾ accepit re¬
stituere eum oportere ss si eligat is ꝗ
tecem dedit ip̃m ẜuũ ꝯsequi. netesse
ẽ. aut ip̃m ei dari aut q̃d̾ deoit restitu.
qd̃ si distractur̾ nõ erat eum oportet
ro qo̾ accepit restitius n forte diligñtiꝰ
cũ habiturus eẽt si nõ accepiss ut ma
toto p̃tio careresẜ ubi accepit ut ma¬
moram fecit manumissioĩ ꝯsequẽs
est ut dicamꝰ refundere eũ qd̃ accepit.
qd̃ simoram nõ fecit s cũ. ꝓfectꝰ eẽt
ad p̃sidem. uł aput quẽ maninut¬
tere poss ẜuus iitinere decessenit.
uerius est si quid̃ distracturus erat
uł eo ip̃e usurus oportere dici nicͥ
factunis. ip̃i adhuc ẜmiᷤ obiss dece¬
teret eͥ ⁊ sinõ accepiss ut mani¬

Expanded text:
 factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum seruum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distracturus non erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non atoto pretio carere. Sed ubi accepit, ut mamoram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit: quod si moram non fecit, sed cum profectus esset ad praesidem vel apud quem manumittere posset, servus in itinere decesserit, verius est, si quidem distracturus erat vel quo ipse usurus, oportere dici nihil facturus, ipsi adhuc servum obisse: decederet enim et si non accepisset ut man
Abbreviated transcription (Latin):
quo iure utimit. ¶ paenis ne petẽt.¬
p̾a ꝯuenit ut peteret. priꝰ pactum per¬
postetiꝰ elixetur. nõ quidẽ ip̃o iure. nc̃¬
tollitur stipulatõ ꝑstĩpulatonẽ si hoc¬
actũ est quia inscipulatõib ñis con-¬
tinetur. inpactis factũ u̾satur. ⁊ iõ÷¬
replicatõe cxceptõ elidetut. Eatẽ ioẽ ꝯ¬
tingit nefidenusorib pͥus pactũ ꝓsit.
¶Sisipactum ꝯuentum tale fuit quod¬
actõnẽ qq̃ tolleret ueluti inutiarũ.¬

Expanded text:
quo iure utimur. Pactus, ne peteconuenit ut peteret: prius pactum perosterius elidetur, non quidem ipso iure, sictollitur stipulatio per stipulationem, si hocactum est, quia in stipulationibtinetur, in pactis factum uersatur: replicatione exceptio elidetur. eadem ratingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si pactum conuentum tale fuit, quodquoque tolleret, uelut iniuriaru
Abbreviated transcription (Latin):
quat adu̾sus õs ꝓpartib nañt inpedi¬
ende nõ ert. sinõ singuli ꝓfice rei
geste totũdebitũ singulis
rant. ¶ pat̾ quidotẽ ꝓmisit pactus ẽ
ut pꝰ mortem suã maͥtmonio sine lib̾io
cefuncta filia. portõ totis aput hr̃tẽ suũ
fratrẽ maneret. ea ꝯuentõ lib̾rs asocero
pã susceptis ⁊ hr̃dib testam̃to relictis.
actũ sit ut hr̃dib ꝯsulatur. illo tp̃r quo
pat alios filios nõ habuit. infrem sinĩ
ue̾is. ãcceptũ tibi residuũ ferã ⁊ telib̾.ibo
licet actõe nõnt̃. pacti tñ exceptõs ꝯpe

Expanded text:
nt, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis defuncta filia portio dotis apud heredem suum fratrem remaneret. ea conventio liberis a socero postea susceptis et heredibus testamento relictis actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios filios non habuit, in fratrem suveris, acceptum tibi residuum feram et te liberabo". licet actionem non habet, pacti tamen exc
Abbreviated transcription (Latin):
ignosceret s eiꝰ soluendi necessitaᷤ add̾bi¬
torẽ spectarer. talẽ ꝯuentõe quãtũ adfisci
rõnẽ ñ eẽ ẜuãdam respondi. pactis enĩ
pͥuatoꝵ formã unͣs fiscał conuelli nõ
placuit.
uari d̾ebͣebit.

Expanded text:
eius soluendi necessitas debitorem spectaret. talem conuentionem quantum ad fisci rationem non esse seruandam respondi: pactis etenim priuatorum formam iuris fiscalis conuelli non placuit. uari debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cet̾m sipacisscar. ne atͣitio petas dem̃
actõñe uou̾si̾me nõe eiꝰ instituas.
⁊̃ est cantu pacti ꝯuenti exceptõ. nã
qd̾ ip̃i mutileest. nec defemori ꝯpe¬
titiulianꝰ queq scrbit. Si pater ructꝰ
nt. neare neue afilio petatur. mag̾ est
ut pacti exceptõ. filio familias tanda
ñ sit. s doli prosit. ¶ Filia familias pa¬
cissci pot̾e. nedetote. igat cũ sui uiͣ eẽ
ceꝑit. ¶Itẽ alius familias de eo ꝙ ib¬

Expanded text:
petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit ne a se neue a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias de eo,
Abbreviated transcription (Latin):
uere possit q̃sitũ est. dixi nõ ẽẽ audi¬
endum siuelit hodie ftoẽ ꝯstitute roi
frangẽre. ¶Si iure uirando de¬
lat̃o deberi tibi ũraĩs. cũ habeas
eo noĩe ãctõnẽ recte de ꝯstituta agis.¬
s cisi nõ ultro detuło iusiuranduor
s referendi necessitate ꝯͣpulsus it
fecertiquia nemo dubitat mote¬
stiꝰ facere qui referit. ꝗͣ ut ip̃e iuret.
nulla distinctõ adhibẽt. tann isi ob
tuã facaitatem. ac meĩ uerecondiã
subsecuta sit referendi necessitas.
ecarcha mutua acceꝑat salua ratõe

Expanded text:
uere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando delato deberi tibi iuraueris, cum habeas eo nomine actionem, recte de sed et si non ultro detulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi necessitas. ex arca tua mutua acceperat, salua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
mine mortuo. cũ ꝑeum statẽt quo
minꝰ traderetur. ⁊ si hoĩnẽ danuꝵ se
ꝯstituĩt. te ꝯstituta pecunia teñebĩt
emisit in hec u̾bã. remanieit ap̃me
scpͥtum nõ dedero t̃c tare debebo u¬
suras totquero an titius in locũ
pupilloꝵ adcantõne reus successe¬
rit. marcellus respõcit. sũt̾cesfiss st̃ĩpło

Expanded text:
mine mortuo, cum per eum staret quo minus traderetur, etsi hominem daturum se constituerit, de constituta pecunia tenebitur,emisit in haec verba: "Remanserunt apud me scriptum non dedero, tunc dare debebo usuras tot". quaero, an pupillorum hac cautione reus successerit.Marcellus respondit, si intercessisset stipulatio,
Abbreviated transcription (Latin):
aut obrem danir. De ꝯditõe ob
aut turpẽ aut honestam turpem
aũt aut dantis sit turpitudo non
cipientis. dum taxat nõ ẽt tantis
ita repeti põt. sires ꝓp̃t quãdatũ ẽ
secuta nõ est ¶d siturpis cã acc̾ipiẽ¬
tis fuiͣt. q̃ sires secuta sit repeti põt.¬
tibi ne sactilegiũ fatias. nefintu
ne hom̃̃e occidas. In qua spetie iul

Expanded text:
aut ob rem datur aut ob aut turpem aut honestam; turpem autem, aut ut dantis sit turpitudo, non cipientis dumtaxat, non etiam dantis, ita repeti potest, si res propter quam datum est secuta non est. Quod si turpis causa accipientis fuerit, etiamsi res secuta sit, repeti pottibi ne sacrilegium facias, ne furtum, ne hominem occidas. in qua specie Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
it ut si appariss dẽ indebitũ. uł
falcipia em̾sent redratur. repentio
locũnabebit. negotiũ eͥ ccͣtum est
int̾̃ eos. ¶ Si quid extestam̃to solu¬
nim sit qd̾ pꝰa falsũ uł inoffitiosuo
ret᷑ sipꝰ multũ tp̃is em̾serit es alienũ

Expanded text:
rit, ut, si apparuisset esse indebitum uel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio locum habebit: negotium enim contractum est inter eos. Si quid ex testamento solutum sit, quod postea falsum uel inofficiosum tet
Abbreviated transcription (Latin):
repet dicimũs ueluti si pecumatãt
ut male iudicetur.
datum sit. uł siquis adultio dẽp hñ¬
aũt soliꝰ accipientis tutpituto u̾sãt¬
ẽ elsus ait repeti posse ueluti sicibi
detero. nemͥ inuirias fatias. ¶ S
qd̾ meretrici datur. repeti nõ põt. ut
lab̾o c⁊ marcellus scrbũt. s noua ra¬
tion̾e nõ ea qd̃ utriꝰq turpitudo u̾¬
ditiũ ded̾o ut fugitiuũ meũ indi¬
ces uł furem reꝵmeaꝵ ñ potĩt rope¬
ti qd̾ datum est: nec eͥ turpit accepi

Expanded text:
repeti dicimus: ueluti si pecunia detur, ut male iudicetur. datum sit, uel si quis in adulterio deprehenautem solius accipientis turpitudo uersatur, Celsus ait repeti posse: ueluti si tibi dedero, ne mihi iniuriam facias. Sed quod meretrici datur, repeti non potest, ut Labeo et Marcellus scribunt, sed noua ratione, non ea, quod utriusque turpitudo uedicium dedero, ut fugitiuum meum indices uel furem rerum mearum, non poterit repeti quod datum est: nec enim tur
Abbreviated transcription (Latin):
supũtõ affec̃. ages cũtitio dare eũ
tibi oportẽre. qr ciañ mortẽ dare ti
ait sifecisses eiꝰ hõinẽ quo caũ ad
exiibendũ agẽre nõ posse s situ
tius mansiss q̃ fuitite actirr cũ
eo. qr re aliẽa ita sit us u̾ sciret seiui

Expanded text:
supplicio adfecit. ages cum Attio dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sed si tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis est: an nulla hic alia ob¬
ligatõ est quã obr̃e datĩre ñ secu
tibi dedi. ut mͥ stichũ dãres finge
alienũ ẽẽ stichũ. s te tñ enin ĩ didis¬
se. repetere ate pecuniã potero quia
hõmẽ accipientis nõ fec̾is grursiis¬
⁊ situus est stichus ⁊ ꝓenictõẽ eiꝰ¬

Expanded text:
ditionis est an nulla hic alia obligatio est quam ob rem dati re non secuttibi dedi, ut mihi Stichum dares. finge alienum esse Stichum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est Stichus et pro eui
Abbreviated transcription (Latin):
utenta comodauero dem̃ p̃tiũ ut
reciꝑem dedissẽ. ꝯditõe me recte ac¬
turum responsũ est. quauis e ꝓpt
rem datum sit. ⁊ cã situta sit m̃
nirpit tatum est. ¶Sirem locatã
nbi uł im̃ditam ate. uł miucatã.
ut redoeres. pecuniam acceꝑis. habo¬
tecum ex locato.uł mandati

Expanded text:
tibi commodauero, deinde pretium, ut perem, dedissem, condict‹io›ne me recte turum responsum est: quamuis enim rem datum sit et causa secuta sit, tamen turpiter datum est. Si rem locatam tibi uel uenditam a te uel mandatam ut redderes, pecuniam acceperis, habtecum ex locato uel uendi
Abbreviated transcription (Latin):
miseris titio. qͣnis si pe tat excepti¬
one doli mali uł m̃factũ submou̾e
eum possis. t ñ susoln̾is nõ posse te
repetere. qm̃ sublata est ꝓxima cã
stipulationis que ꝓp̃t exceptõe ĩ anĩ
porro aut si ⁊ dantis ⁊ accipientis
iurpis cã fit. possessorẽ ponorẽ
eẽ. cõ repentõnem cessare. tamcisi
exstipulatoẽ soluum est.

Expanded text:
promiseris Titio, quamuis, si petat, exceptione doli mali uel in factum summouere eum possis, tamen si solueris, non posse te repetere, quoniam sublata proxima causa stipulationis, quae propter exceptionem inanis porro autem si et dantis et accipientis turpis causa sit, possessorem potiorem esse et ideo repetitionem cessare, tametsi ex stipulatione solutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Iue p̃t int̃ filios nõ diusit.
pꝰdatas accones uice diuisionis ad fĩ
nõ ꝯtulit. uł res datas ñ secũtur.
d̾. Si pat familias singłis hr̃oib
fundos legando diuisionis. arbi¬
trio fũgi uoluit nõ alit partẽ suã
cohr̃s p̃stare cogẽt. quã siuice mu¬
tua part̾e nexii pignõis liłũ ꝯseq̃tur.

Expanded text:
e pater inter filios non diuisit post datas actiones uice diuisionis, ad sinnon contulit uel res datas non sequuntur..Si pater familias singulis heredibus fundos legando diuisionis arbitrio fungi uoluit, non aliter partem suam coheres praestare cogetur, quam si uice mutua partem nexu pignoris liberam consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
s obsuam partẽ. nec oportet id cõĩ
soluitur exꝑsonis. exreb exuolim¬
tate ex actione. Iõq siue hoĩes siũ
res siue uoluntas siue actõ ĩnt̃i
capitis diminutẽe aut morie. sres u¬
cũ aut nulle relinquant᷑. aut ꝯdi¬
toẽm mi̾tau̾int. Neq enĩ eiꝰ rei
q̃ iã nulla sit. quisꝗͣ sotiꝰ est. neque
eiꝰ que ꝯsecreta publicata ue sit.
Uolũtate distrahitur sotieras. re¬
nũtiatione.

Expanded text:
sed ob suam partem, nec oportet id communsoluitur ex personis, ex rebus, ex uoluntate, ex actione. ideoque siue homines siue res siue uoluntas siue actio interiecapitis deminutione aut morte: res cum aut nullae relinquantur aut condicionem mutauerint, neque enim eius rei quae iam nulla sit quisquam socius est neque eius quae consecrata publicataue sit. uoluntate distrahitur societas renuntiatione.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. In quoꝵ finib emiere ꝗs
promibetur.
cc̃ius pignõis int̃cedat. retentõi
apoᷤtestate añquã solueret. ut pi¬
gnora ip̃e possideat qĩ satisfactu¬
rus c̾ditorib nec satis fẽcit᷑. m
hĩs debitoris paratus est soluẽ
c̾ditonb Quero an pignora fid¬
iussor restituere cogendus sit
quia niutuam qnͣtitatẽ accipet.¬

Expanded text:
.In quorum finibus emere quis prohibetur. contractus pignoris intercedat, retentioni a potestate, ut et ante quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est solvere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor restituere cogendus sit.quia mutuam quantitatem accipe
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ꝑcepit. uł detĩore focĩt rem. ñ so¬
netatis iuditõ locus est. s int̃ cohr̃¬
des quid̾ familie hertiscũde iuditio
agitur. int̃ cer̃os cõi diidũdo. It̃ ce
t̃õs quoq quib hr̃ditario iure coĩs
res est posie. ⁊i cõi dundũdo agi uditio.

Expanded text:
iorem fecerit rem, non societatis iudicio locus est, sed inter coheredes quidem familiae herciscendae iudicio agitur, inter ceteros communi dividundo. inter eos quoque, quibus hereditario iure communis res est, posse et communi dividundo agi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽta pare dotis. uł tota uł obimũ
uł ples lib̾os int̃uenientes retine
tio rata est. nõ iuititiat eos exeo
ta finss mortua in mͥm̾io filia ꝯue¬
init. idẽ denõpetenda ꝙͦ uid̾i ꝯuenisse
ac patrẽ pacti ꝯuenti exceptõne pat
filiũ hũiss. dos aduitũ ꝑtinẽt. ꝙ si
uiuẽte mane filius obiss uirdotic
portionẽ uxorẽ in mͥ m̾o defũcta re¬
tineret. muler naufragio cum
ãnicło filio ꝑut qr uerisimile u¬
debatur añ matrẽ infantẽ pͥnłe. ii
dotẽ quã expacto file noĩe tetinere
potuit.Si lapsus eriore ño retinuit.
filiam que patti solamatri ꝓpar¬

Expanded text:
ut certa pars dotis uel tota ob unum uel plures liberos interuenientes retine‹tio rata est: nam sufficit eos ex eo ta fuisset, mortua in matrimonio filia conuenit, idem de non petenda quoque uideri conuenisse ac patrem pacti conuenti exceptionem filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro par
Abbreviated transcription (Latin):
sua acceꝑat. int̃ꝙ eos ꝯuẽnerat. ut
m̾cedes eius fũdi uir uxon ãnui
noĩe da̾ret. dem̃ eũ fũdũiir matri
mulien c̾ta pensioẽ collendũ locau̾¬
at. eaꝙ cũ m̃ceder eius fundi deb̾et
decess.it. ⁊ fili ã suã solam hr̃dem reli¬
q̃rat. ⁊ diuortiũ factũ erat. dem̃ uir
petebat amuliere m̾cedes qt mat̃ o̾
n abuerat. placuit ex ceptionẽ muli¬
en dari nõ debere. ac sunt̃ eam ⁊
uirum nõ ꝯueniss ut hoc m̃cedes
sibi alim̃toꝵ noĩe darentur. cum

Expanded text:
a acceperat interque eos conuenerat, ut mercedes eius fundi uir uxori annui nomine daret: deinde eum fundum uir matri mulieris certa pensione colendum locauerat eaque, cum mercedes eius fundi deberet, decesserat et filiam suam solam heredem reliquerat et diuortium factum erat: uir petebat a muliere mercedes, quas mater debuerat. placuit exceptionem mulieri dari non debere "ac si inter se et virum non convenisset, ut hae mercedes sibi ali
Abbreviated transcription (Latin):
nõ inprobe donis ꝑperã apatte in¬
am solute ꝑceptionẽ deuberare ꝯ¬
ꝯuenit ut in matͥmoniũ sine li¬
bis defuncta filia. dos patri restitu¬
mit. id actum intra ꝯtͣhentes in¬
telligi debet ut lib̾is suxstitib
filia defuncta dos retineatur sn
sepãrabitut portio totis addita¬
m̃ti cã data. Si pꝰa nic aliud ꝯue¬
niat. ¶ Conuenit ut mulier
ir⁊ tueretur. atq ideo mulier¬
er pactũ adlit̾tas uiri secuta pro¬
ũtiam inqua centurio morabãt
petit. nõ ẜuata fid̾ ꝯuentionis.
licet gnecta accõ nłła ꝯpẽtit. utił
tũ iñfactũ tandaa est. ¶ cũ ꝙ se do¬

Expanded text:
on improbe dotis perperam a patre solutae praeceptionem desiderare cconuenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conueniat. Conuenit, ut mulier iret ueheretur, atque ideo mulier pactum ad litteras uiri secuta prouinciam, in qua centurio merebat, petit. non seruata fide conuentionis licet directa actio nulla competit, utilis tamen in factum danda est. Filia cum pro se do
Abbreviated transcription (Latin):
le matri pecunia dotis soluienit
iuro ꝯtra placita petenti dorem
obstabit exceptõ. ¶ pat̾ si filia
nupta mort̾e obiss dotẽ stipula¬
tus est dari ꝯstante m̾m̾o capi¬
tali cͥmine dãpnatus est. diuoi¬
tio secuto. uł morte uiri soluto
fisco stipulatõ. licet defuncta sit

Expanded text:
lae matri pecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio. Pater, si filia nupta mortem obisset, dotem dari stipulatus est: constante matrimonio capitali crimine damnatus est. diuortio secuto uel morte uiri soluto non committitur fisco stipulatio, licet defuncta sit
Abbreviated transcription (Latin):
liete sic̃ ⁊ stipulari põt. legem e suc
rerdicit.pꝰ quã uõ dedĩt pacisci ꝯsen¬
tiente mũlier᷑ debet. ¶ Sicũ uenĩt
ne amuliere neue a patre dos petatur.
lñs nõ hãbebit exceptõña S si que¬
nĩt ut ne manẽte mm̾o uiuo pat
petatur. mortuo patre. statmexig.¬
⁊ sinõ petient maritꝰ tenebitut iiiꝰ
culpe noĩe sidos erigi potũt nisi for¬
te ante dneptum sit. n̾im. quam
facultatem pendendi habẽrẽt.
c̃tam sũma. ⁊ pro ea pecinia mãn̾ci¬
pia indotem ded̾it. ei ꝯditõe ut ꝑi¬
culo eiꝰ ceñt: ci siquid exeis nanĩ aet.¬

Expanded text:
pulari potest: legem enim suae rei dicit: postquam uero dederit, pacisci consentiente muliere debet. Si conuenerit, ne a muliere neue a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim exig si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante diremptum sit matrimonium, quam facultatem petendi haberet. Iucertam summam et pro ea mancipia in dotem dederit ea condicione, ut periculo eius e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si taceant. Nam cum pecciũam in¬
mutuã accipeĩt quãm nichildicant
auctoĩtate tutoĩs int̃poĩta tenetur qr
⁊ si ñd̃bita pecuĩa hi ꝑssonis soluta
fuĩt quãuis tacuer. itpoĩta tutoĩsau¬
ctoĩtas sufficit. ut c̃clitioe bericãtur.

Expanded text:
amsi taceant: nam cum pecuniam mutuam acceperint, quamuis nihil dicant, auctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit, quamuis tacuerint, interposita tutoris auctoritas sufficit, ut condictione teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃.ł. Põt pupillus tutoe auctoẽ
õbitorẽ suum titio delegare ss cũtu¬
tor d̾b pupillodicendũnẽ neq õle¬
gã eum neq ꝓcuãtorẽ ad u̾sus: tuto¬
re daĩ ipõ tutoẽ auctore p̾se. qͣmafu¬
turũsit uͥ auctoitate sua libẽt̃.¬

Expanded text:
.Potest pupillus tutore auctore debitorem suum Titio delegare: sed cum tutor debet pupillo, dicendum est neque delegari eum neque procuratorem aduersus tutorem dari ipso tutore auctore posse, quia futuru
Abbreviated transcription (Latin):
offitiosi querel.i exclũoatur. agnouit
enĩ iutitium. ¶Idest ⁊ silegatatiꝰ
ei ł statu lib̾ dedit. ⁊ põt dici excluticũ.
ma̾xime siñdẽ ei usserat dare. ce¬
t̃um silegatariũ. nũquid semel natã
inoffitiosi querelam nõ ꝑimat le¬
lute diximꝰ. quoniã añ aoitã hr̃onta¬
tẽ nec nascitur q̃rela. Ego euetũputo
seqñtũ inhac re. ut siforte añ qiłão
iuditiũ moueat oblatõei fuit eiꝰ ꝙ te
lictũ est. qĩ exuolũtate restatõis obli¬
to eo. satis ei factũ u̾id̾atur. ¶Uñsiquis
fuit institut᷑ forte ex semuse cũ ei sex¬
tans exsubstantia testatõis debetur.
tatem. nũto dicendũ est nullũ iuti

Expanded text:
iosi querella excludatur: adgnouit enim iudicium. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. et potest dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat lelute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur. Unde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, tatem, merito dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. põt d̾icideouetr lib̾tatib quar¬
tam minui ꝑlib̾tates. eueniet ut
qui ẜuos ut̃ tantum iupatͥ monio suo
tando eis lib̾tatẽ inoffitiosi q̃relam
exclud̾at nͥ forte hic filius siñ fuit
inpotestate apatre hetes iiiturus.
merito omittit hr̃ditatẽ ⁊ adsubcti¬
tutũ tns mittens: q̃uelã ĩ offitiosi in¬
stituet .ł. ib intestato cit eoicti penã
hãt nr̃oitatẽ. ¶ Sicõtitioĩ pirete
restator hr̃dẽ iussit iuꝑsona filulꝰ alt̃¬
ius qui emoẽ q̃rellã mouere põt. et

Expanded text:
nuit: potest dici deductis libertatibus quartam minui per libertates, eueniet ut, qui seruos tantum habet in patrimonio suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre heres institutus merito omittit hereditatem et ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, uel ab intestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si condicioni parere testator heredem iussit in persona filii uel alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit. nia proparte pͥatris
rescissũ ẽ tẽ eñi pupillare ualet. ¶ Si
auis mortis cãfiliodonaiũt. quartã
partẽ eius qd̾ adeũ eẽt ꝑuentuꝵ si ite¬
status pat familiac decesis puto sedie
eũ testari. ¶ Si quis inpub̾i filio sub¬
stitiũt. scd̃as tabulas fatiendo. ñ obħ
admłctimꝰ ip̃m ĩpub̾ẽ adinoftitiosi
q̃relam. ¶Q̃ aũt quarta debite po¬
noĩs sufficit ad excludentam q̃rel̃
uitendũ eiͣt. anexhr̃datus partẽ fati¬
at qui nõ q̃nitur. Ut puta sumꝰ duo
filui ex hr̃datiautiq fãt̾ietat papini¬
aꝰ rosponoit ⁊ sidicam inostitiosũ
nõ toram hĩditatẽ peteretebeo. Ser

Expanded text:
ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet. Si quis mortis causa filio donauerit quartam partem eius quod ad eum esset peruenturum, si intestatus pater familias decessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faciet, ut Papinianus respondit, et si dicam inofficiosum, non totam hereditatem debeo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
si querelã. que nõ patris s noĩe filu
dabatur. ¶Siquis portrẽ inoffitio¬
si ordinatã litem dẽreliq̃rit yꝰa nõ
andietur. ¶Si imꝑator sit hr̃s iunsti¬
nt᷑. posse moffitiosũdici testam̃tuor
sep̃nsime rescptũ est. ¶ pap contra

Expanded text:
si querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii. Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur. Si imperator sit heres institutus, posse inofficiosum dici testamentum saepissime rescriptum est. Papinia
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .i. Deyuo qui acusãt si postulet᷑.
q̃stio nabetur. quo ab soluto indupl¬
um p̃tiũ accusator dnõ tap̃ñatur.
S ⁊cirta ũtu estimationẽ. q̃ritur.
decalupnia eiꝰ.Separatũ est a e caiũp¬

Expanded text:
.De seruo qui accusatur, si postuletur, quaestio habetur: quo absoluto in duplum pretium accusator domino damnatur: sed et citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia eius. separatum est etenim calumn
Abbreviated transcription (Latin):
p̃toris noq ꝑ actorem stetisse eãdẽ
redpiũt dubitatõnẽ ⁊ põp oubntat.
tudine inpeditꝰ. aut ui aut tẽpesta¬
te pentor nõ uenit. ip̃i n̾oce̾ pop̃ scͥ¬
bit. ¶Ꝙ adicit᷑ur eamq pecumiã
cũ ꝯstituebatur debitam fuisse.
int̃ p̃tatõne plemiorẽ exig̃. Nam pͥ¬
mũ illud efficit. ut siquid tc̃ debitũ
teneat ꝯstitutũ qr recrõrsũ se actõ
referti pm̃ tpͣali actõẽ obligatũ cõ¬
stitũendo. celsus nulianꝰ scribunt.
teneri debere. lic⁊ pꝰ ꝯstitutũ dies tp̃a¬
lis aciõĩs exiẽrit. Quare qsi pꝰ ip̃s
obligationis se solituꝵ ꝯstitĩt. ad¬
huc idẽ uilianꝰ putat. qm̃ eo tp̃r cõ¬
stit̾ũt quo erat obligat᷑ licet in
io tp̃s quo nõ tenebat. ¶bene est
aũt lnc subiũgere utm penã ꝯtine¬
at hec attio fcã. an rei ꝑsecutõñe.
⁊ mag̃ est ut q̃ marcellus putat. ut
reiͦ sit ꝑsocntõ. ¶Uet̾ fuit dubita¬
tio. anqui hac actõne eg̃ sortis obli¬

Expanded text:
praetoris 'neque per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius dubitat, tudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi nocere Pomponius scribit. Quod adicitur: 'eamque pecuniam cum constituebatur debitam fuisse', interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum teneat constitutum, quia retrorsum se actio refert. proinde temporali actione obligatum constituendo Celsus et Iulianus scribunt teneri debere, licet post constitutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus obligationis se soluturum constituerit, adhuc idem Iulianus putat, quoniam eo tempore constituit, quo erat obligatio, licet in id tempus quo non tenebatur. E re autem est hic subiungere, utrum poenam contineat haec actio an rei persecutionem: et magis est, ut etiam Marcellus putat, ut rei sit persecutio. Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obli
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .r. Antus scrib.Si alienũ fund
uendid̃is. ⁊tuũ p̃a factũ petas. te
exceptõe recte repellentũ. S si dñs
fundi hr̃s uenditori existat. idem
ent dicendum. ¶ Siquis rẽ meam
mãdato meo uendid̾it uendicanti
mͥ rẽ uenditam nocebit. ħ exceptio
nͥ ꝓbenir me mandasse ne traderẽt
añquã p̃tiũ soluatũt. ¶ Celsus
nt. siquis rẽ meã nendid̾it minois
ꝗͣ ei mantaui nõ uidetur alierita.

Expanded text:
lus scribit, si alienum fundum vendideris et tuum postea factum petas, hac exceptione recte repellendum. Sed et si dominus fundi heres venditori existat, idem erit dicendum. Si quis rem meam mandatu meo vendiderit, vindicanti mihi rem venditam nocebit haec exceptio, nisi probetur me mandasse, ne traderetur, antequam pretium solvatur. Celsus ait: si quis rem meam vendidit minoris quam ei mandavi, non vi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵͣ itinet. sitaͣcite secute sũti ⁊ uendi¬
centur ab alio. quintꝰ mutiꝰ ⁊ sabinꝰ
existimant uenditores obeuietonẽ
teneri nõ posse. nec enĩ euictõnis
noĩe quẽq̃ teneri. in eo iure qd̃ taci¬
te soleat accid̾e. nisi optimus maxi

Expanded text:
um attinet, si tacite secutae sunt et uindicentur ab alio, Quintus Mucius et Sabinus existimant uenditorem ob euictionem teneri non posse: nec enim euictionis nomine quemquam teneri in eo iure, quod tacite
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩt. placitũ custodiẽdũ ẽ. ¶ issu
iudicis rei iudicate pignꝰ captũ ꝑoffi¬
num distrahatur. post euincatur.
exempto ꝯ̃ eũ qui p̃tio li̾atus ẽst.
nõ quanti mt̃ est. s dep̃tio dũ taxãt
eiusꝙ usuris habita rõe fictuũ dab̾t
scilicet si hõ ei qui euicit restitͣuere ñ¬

Expanded text:
erit, placitum custodiendum est. Si iussu iudicis rei iudicatae pignus captum per officium distrahatur, post euincatur, ex empto contra eum qui pretio liberatus est, non quanti interest, sed de pretio dumtaxat eiusque usuris habita ratione fructuum dabitur, scilicet si hos ei qui euicit restituere n
Abbreviated transcription (Latin):
sciens omittat fideunsor caret fraude
ut puta si exceptõñẽ procuratoriã
omisitͣ. siue sciens siue ignarus de
honã fide agitur. cui nõ ꝯgnnt de a¬
pica iuiris disputare. s de hoc tm̃ si
debnor fu̾it nec ne. ¶ Moĩb aũ¬
diunsionib que ꝓpoite sũt. uibi ẽ
ditor uł nõ nuata pecuniã accepit.
uł m̃iatã iterũ acceꝑit. repetitõ ꝯ eũ
⁊petit nͥ exodẽpnatẽe fiui̾t eiꝰ pecc̃a solutatt̃¬
e ꝓrt̃ auctoritatẽ rei uititate repetitõ¬

Expanded text:
sciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de hoc tantum, debitor fuerit nec ne.In omnibus autem uisisciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de adebitor fuerit nec ne.In omnibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetebat deuitori. pacti forte ꝯuẽti
uł cuiꝰ alt̾iꝰ rei. ⁊ignatus hanc exceptte
nõ cx̾cebit. dici oportet mandati ei
acronẽ ꝯpetẽ. potuit enĩ atq debuit
reꝰ ꝓmittendi c̃tiotare frdeiussoroo
suum. ne forte ignarus soluat in¬
debitumñ male tractab̾t. sicũ ig̾ra¬
ret fideuissor se inutilit obligatũ
solu̾it. an mandati actõnẽ iut. ⁊ si
quidꝰ factũ ig̨rau̾it. recipi ig̾rantia
eiꝰ põt. Siuͦ ułs aliud dicideb. ¶ Si
cum debitor soluiss fideunsor igͣnis¬

Expanded text:
petebat, pacti forte conuenti uel cuius alterius rei, et ignarus hanc exceptionem non exercebit, dici oportet ‹ma›ndati ei actionem competere: potuit enim atque debuit reus promittendi certiorare fideiussorem suum, ne forte ignarus soluat indebitum.Non male tractabitur, si, cum ignoraret fideiussor inutiliter se obligatum, soluerit, an mandati actionem habeat. et si quidem factum ignorauit, recipi ignorantia eius potest, si uero ius, aliud dici debet.Si, cum debitor soluisset, ign
Abbreviated transcription (Latin):
igicend̃ est enĩ ei siñ diuinauit ⁊ ꝑ¬
uitore soluisse. debitor e debuit nõñ
facẽ fideunsori ĩ se soluisse ne foite
⁊ditor obrepetat. ⁊ igrantiã eiꝰ cutum¬
uenut. ⁊⁊ excutiat ei sũmã inquam
fidenissit ¶ħoc it̾ tractari ⁊ infid̾uisso¬
re põt. sicũ soluiss ñ c̾tiorau̾it ieũ.
sic dem̃ reus soluit. qd̃ solu̾e eũ nõ
oportelbit. qi cͥdo sicum poss eũ c̾no¬
rare ñ fcc̃. oportẽ inmdati agñten
fidenissorẽ repell. dolo eni xximiii.¬

Expanded text:
cendum est enim ei, si non diuinauit debitorem soluisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se soluisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumueniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit.Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et credo, si, cum posset eum certiorare, non fecit, oportere mandati agentem fideiussorem repelli: dolo enim
Abbreviated transcription (French):
icũfilum. familias testamntofiuehio tu
tutorem doit guus scuiũ suẽte ⁊ consen¬
tiẽte patre. tutelã ãminisitauit. q̃ran
defucto gaioseioactio tutele aduereꝰ pr¬
trẽ. eiu. ⁊ inquãtũ conpetat marcellus

Expanded text:
ium filium familias testamento filio suo tutorem dedit: Gaius Seius sciente et consentiente patre tutelam administravit: quaero, an defuncto Gaio Seio actio tutelae adversus patrem eius et in quantum competat. Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
negat aliquã quatitatẽ penesse et̃pu
pillis: ad honera sua exp̃edia mposuit. be¬
nccessitatem mutuã peccuĩa legnaimã
usuris accipiendĩ tenebit in legramis¬
s Ite n adbitoib legitimã exegit excet̾ical. ÷¬

Expanded text:
tem penes se esse, pupillis ad onera sua expedienda imposuit necessitatem mutuam pecuniam legitimis usuris accipiendi, tenebitur in legitimis. item si a debitoribus legitimas exegit. ex ceteris cau
Abbreviated transcription (Latin):
dx xi. ads. Cũqueitin iuditio tute¬
ue q̃ noĩa. suctoẽ. fata agnostẽ. pupillui.
pupillimutuã doiss suonoie stipuiatuᷤ
cet possedici noĩ a mtigrapupillocẽ salua eẽ
olescetio feroe ut ioꝙgisisc̾ tutor incõt¬

Expanded text:
iudicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salva esse, ulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in co
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus fid̃ iussorib ꝙ eius debere
sub ueniris. ⁊ sipupillus ñ abstinu¬
it q̃ admodum ip̃i ita⁊ fid̃iussoib
ciꝰsupueniri. maxime siꝓabsente pu¬
pillo. infante. sitis d̾oit. aqũ.¬

Expanded text:
pupillus, fideiussoribus quoque eius debere subveniri: sed et si pupillus non abstinuit, quemadmodum ipsi, ita et fideiussoribus eius subveniri, maxime si pro absente pupillo vel pro infante satisdedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ugessit: qd auigmu lare auctor pupillo
fuit qui tutełe uiditio tencait dubitã¬
llicõpoĩtũeẽ unichilgerẽ necet st in quo
tutõi auctoitãitp õidbeat ex duob tuto¬
rib sicum alt̃olactũ fin̾t alter non lbe

Expanded text:
gessit, quamvis in nulla re auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitalli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi debeat? Ex duobus tutoribus si cum altero actum fuerit, alter non libe
Abbreviated transcription (Latin):
spuit quamnt pupillaes uidẽdue a¬
ci asiqd inputctur siqde soluit niche
ꝙ eiñputetur. Potunt enĩ souiere ne¬
geclus ẽ agnoscẽ quã ase exigete o ebun¬
tor fuit patris patripupilli. Nami
sisoluert pot ⁊ sim fuit petcuniuñ
sounat ⁊ siusure fuer gͣuiore quȩ adi
ibatur releuabitur eĩ pupillũ qui¬
tutor sepotuit ubare sic̃ aliiqq sol¬
uẽ ⁊ ponut ⁊ dbuit nec uttr nctesse

Expanded text:
uit quam sint pupillares, videndum ei aliquid imputetur. et si quidem solvit, nihil i imputetur: potuit enim solvere ngendus est agnoscere, quas a se exigere debutor fuit patris pupilli: nam et soluere potest, si modo fuit pecunia soluat, et si usurae fuerunt grauiores quae ei bantur, releuabitur eis pupillututor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit. Nec utique necesse
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ danir dep̃stationib quotiems coĩs
ce desut. ¶ Siue añt locando fũdũ
coẽm siue colendo. defundo cõigoe̾
quid sotiꝰ ꝯsecutus sit. cõi diuidũdo
iuditõ teneb̾r. ⁊ siquid̃ coĩ nõie id fec
neq lucrũ neq dãpnũ sentire eum
oportet. ⁊⁊ siu̾o ñ cõi noĩe s ut luctur
solus. mag̃ ẽẽ oportet. ut dãpnũ ad
ipm̃ respitiat. hoc aũt iõ p̃stat coĩ di
uidũdo uroitõ. qi indet partẽ suam
ñ potiuisse exspẽone locare. Cet̾um ñ¬
alias coĩdiuidũdo iuditõ locus erit

Expanded text:
od datur de praestationibus, quotiens communis esse desiit.Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentire eum oportet, si uero non communi nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ‹ut› damnum ad ipsum respiciat. hoc autem ideo praestat communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare. ceterum nalias communi diuidundo iudicio locus erit
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ gõꝵ aciõñe eaque tenẽt. ¶ Si
quid pꝰacceptũ cõidiurdũdo iuditiũ
suĩt ipñsũ n̾ua recte existimat q̃ ħ
uenisse. S aparnium uenire. sab̾ et
atrilicinꝰ respõter̃t. S accessionẽ ⁊ de¬
cessĩonẽ hoc iuiditiũ acciꝑe id̃ existi¬
mauert̃. ¶Siquis incoẽm locum
mortuũ intułit. anreligiosum feciͣt
uitendũ est. essane uis id̾ inferendi
insepulcrũ unicuiq insolidũ ꝯpent.
locum aũt̃ purũ alt̃ nõ põt fac̃e reli¬
gio̾sum. trebatiꝰ at̃ ⁊lab̾o. quãquam
pitant nõ eẽ locum religiosum facũ
tm̃ putant infactũ agñdũ. ¶ Sidap̃¬
ni infecti insolidũ ꝓedib cauis lab̾o
ait cõĩ diuidũdo urditiũ tibi nõ eẽ cũ
necesse tibi ñ fuĩt insolitũ caise

Expanded text:
torum actionem eaque tenetur.Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire.Sed et partum uenire Sabinus et Atilicinus responderunt.Sed et accessionem et decessionem hoc iudicium accipere idem existimauerunt.Si quis in communem locum mortuum intulerit, an religiosum fecerit uidendum. et sane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum.Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum factum, tamen putant in factum agendum.Si damni infecti in solidum pro aedibus caueris, Labeo ait communi diuidundo iudicium tibi non esse, cum necesse tibi non fuerit in solidum cauere,
Abbreviated transcription (Latin):
eit puandũ. nisilex municipii ur
ꝑ petua ꝯsueturo ꝓhibeat. ¶ Sitẽ¬
curiones decreuent actionẽ ꝑ eum
mouẽtim quẽ duũ ui᷑ri elegeruit.
is uidetur a boroine electus. nõ cxꝑi.¬
ri põt. parui aũt refert ip̃e ordo ele¬
gerit. ꝯuhis cui ordo negotia dẽdit.
¶S siita decreuent ii quecũq incigi¬
set ꝯtrot̾sia eiꝰ petent̾ negotiũ ticiꝰ¬

Expanded text:
erit seruandum, nisi lex municipii uel perpetua consuetudo prohibeat.Si decuriones decreuerunt actionem per eum mouendam quem duumuiri elegerint, is uidetur ab ordine electus et ideo experiri potest: parui enim refert, ipse ordo elegerit an is cui ordo negotium dedit. sed si ita decreuerint, ut quaecumque incidisset controuersia, eius petendae negotium Titi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩt at cũeo age̾t uis ei nõ eẽ inco loco
rietẽ incinꝰ sterquilinsi fecerat exquo
panes mad̾scebat. ꝯsulebatut: q̃ aidmo¬
dum pois uicinũ cogereut stetiini¬
linũtolleret. respõdi si mloco publico

Expanded text:
eo ageret ius ei non esse in eo loco rietem vicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madescebat, consulebatur, quemadmodum posset vicinum cogere, ut sterculinum tolleret. respondi, si in loco publico
Abbreviated transcription (Latin):
ulimꝰ. Siate emero ut mͥlicent
oxedib meis metes tuas stillicionuĩ
ĩmittere. ⁊ p᷑a te sciente excã ẽptĩonis
ĩ m̃issũ habeĩ q̃ro anexhac cã actõe
quatam .ł exceptoẽ tuendus sim. re¬
spẽdi. uttoq auxilio me umꝵ.
cẽi qui ĩta ue̾tĩe face̾t. Ut uicini to¬
mũ semi pentem aut ampliꝰ ꝓcum¬
ãnu ita ẜunret. ut eo loco po̾ttũ hr̃e iꝰ
seio nõ eet. ⁊ seuis meo silũ seuisset
inquilabra citenꝰ cucũmellis põttat¬

Expanded text:
um Si a te emero, ut mihi liceat ex aedibus meis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam vel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usuruesset, qui ita ventrem faceret, ut in vicini domum semipedem aut amplius procumanni ita serviret, ut in eo loco positum habere ius Seio non esset, et Seius in eo silvam sevisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
pignus c̾ditor. ¶Si creonor ypo¬
thecaria usus. apossessore litis esti¬
matõne ꝯsecutus fui̾t. ⁊ adebitore
petat debitum. puto doli mali ex

Expanded text:
pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli mali ex
Abbreviated transcription (Latin):
cere an locator fundi cogatur fer¬
re inuriam eius quẽ ꝓhibere ñ
possit. Intellign̾dum est aũt nos
hac ditinctõe uti d̾eo qui et
qui alienũ p̃dium ꝑfrandem lo¬
cau̾it. noc resistere dñõ possit qͦ¬
minꝰ colonũ his fiui ꝓhibeãt.
¶Cum fundum coẽm nabuimꝰ¬

Expanded text:
cere an locator fundi cogatur fercere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et qui alienum praedium per fraudem locaverit nec resistere domino possit, quominus is colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuim
Abbreviated transcription (Latin):
ueris publicãts sit. reneri te ac¬
tione exconducto ut mͥ fñuͣ lice¬
at qũauis ꝑte nõ ster quo minus
it pr̃etur Qũc admodũ inquid
si insulam edificantam lõcasses:¬
b̾is. Nam ⁊ si uendidis mͥ fundũ
isq pͥusquam uaciuis traderetur
publicatus fuĩt. teneris exemp¬
to. qd̾ actenꝰ nͣ erit. ut p̃tiuo
fruit᷑ nõ fuerim. nec ultra aciõẽ
ex ꝯducto ptãte cogeris.nam ⁊si
colomis tus fundo frui ate. ut
ibeo ꝓhiberetur. quẽ tn ꝓhib̾e
ne id fitiat possis. tm̃ ei prãbis
quanti eiꝰ interfuit frui in quo
q̃ lũcrũ eius ꝯtinebitur Siuero
abeo ĩ t̃pella bitur. quẽ tupro hib̾e
ꝓpt̾ uim maiorem aut potentiã
eiꝰ nõ pot̾is ncͥ ampliꝰ ei quam
m̾cedem remitiere aut redtere
Debebis.
illi que aseriuo introducta est.⁊
ab om̃ib fere ꝯprobata est. ut si
idu̾sionẽm insulam locatam do
nec ne idopus demolitus est ꝗd
enĩ int̃ est utrũ locator insule
ꝓp̃t uetustatẽ cogatur eam refi¬

Expanded text:
ueris publicatus sit, teneri te actione ex conducto, ut mihi frui liceat, quamuis per te non stet, quo minus id praestes: quemadmodum, inquit, si insulam aedificanberis. nam et si vendideris mihi fundum isque priusquam vacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus verum erit, ut pretium fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat possis, tantum ei praestabis, quanti eius interfuerit frui, in quo etiam lucrum eius continebitur: sin uero ab eo interpellabitur, quem tu prohibere propter uim maiorem aut potentiam eius non poteris, nihil amplius ei quam mercedem remittere aut reddere debebis, illi, quae a Seruio introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam domnecne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter uetustatem cogatur eam refi