comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s necos sitates ante id fiericõpulent: nullũ possit ep̃o adferre p̃ iunditiũ conseeratio en
Deedaminatione scȩcrucis non facierida. Sanccitũẽ ut nullus de mnceps qua liba
examinationẽ cracis facere p̃sumat : nexp̃i passio quȩ ẽ .glorificatio. eiunuis libettu¬
meritute conteptai habeat᷑. ciii Depa bulo cdhiatmi uerbimintiando: E põs mone mis¬
esuepsessui poniraries paduli u⁊ bidiuam sedule populis adnintient: quia ntat becta
eregorius ir̃ dontõnse oec ulei udicis eaxcitat sacerdos si sinepdicatioro sontumce drt. Et

Expanded text:
sae necessitates ante id fieri compellant, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecrationis . 102. sae necessitates ante id fieri compellant, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecrationis . 102. De examinatione sanctae crucis non facienda. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem sanctae crucis facere praesumat, ne Christi passio neque glorificatio cuiuslibet temeritate contemptui habeatur. 229. Dee per vicarios pabulum verbi divini sedule populis adnuntiet; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quieas raptune : Idõ sicut p̃mis sue neces seẽ ut a bomnib: inxp̃ĩana religione consisten¬
tib rigote auctorita tis diuine uł humanȩ hoc malu radicitus amputet. Ci De puel
lis quoce pote uelenẽ: Neuero puelle indis crece uelent᷑: placuit nob etiã desatris cano¬
nib qualit obser uandu sit hnc inferre. De tepore uelandarũ puellarũ inafrica no
cantes pudicitiȩ uirginalis. Quł pe titor potens uł raptor aliquis for midat. al etiã
aliquã mortis periculoso scrupulo conpuneta fuerie. nenon uelata morut aate airus¬
tib perentib aut his ad quorũ curã ꝑtinet uelauerit uirginẽ seuela uut antelert anaus¬
sdi ꝗs: nonei obse conciliu qđ cdesto annorũ numero constitutũe.: Ande collieite qiua nis¬
ta priore sanitione. urgines deao ex tacis suȩ annorite consecrande sint: Quodsip̃nis¬

Expanded text:
qui eas rapiunt? Ideo, sicut praemissum est, necesse est, ut ab omnibus in Christiana religione consistenqui eas rapiunt? Ideo, sicut praemissum est, necesse est, ut ab omnibus in Christiana religione consistentibus rigore aucuit nobis etiam de sacris canonibus qualiter observandum sit hic inserere. De tempore velandarum puellarum in Africano necessitate virginali cum et vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo conpuncta fuerit, ne non velata moriatur, aut exigentibus parentibus aut his, ad quorum curam pertinet, velaverit virginem seu velavit ante annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta priorem sanctionem virgines 25 aetatis suae anno rite consecrandae sint; quod si praemis
Abbreviated transcription (Latin):
araptorib: uis in lata consiticerit : Pro inde statutũẽ as acro conuentu ut raptor publica pȩ¬
ntentia multet᷑ . rapte uero sisponsus eã recipere noluerit & ipsa eodẽ criminȩ consenti¬
ens non fuit : licentia nubendi alii non neget᷑ : Quod si & ipsa consensit : simili sententiae
subiaceat: Quod si post hȩc seconiungere prȩ supserit : utriq a nache matiret᷑ CDe
ins quiuirginib: dodicatis sesociant : Dehis uero quisacris uirginib: sesociant : ita iti¬
umꝰ. & post dicatũdõ ꝓpositũ incesta federa scrilegaq: miscere : Quos ꝓtinus &e quũ ẽ
a sacra cõmunione decrudi. & nisi pablicã ꝓbatãq egerint penitentiã omnino nonre
cipi: A uic hiscerte uaticũ de scłotranse untib: sitam̃ penituerint : non ne goc̾: Siue¬
ro decopulatione sacrarũ urginũ tamse uere feriunt᷑. quanto se uerius feriendi sunt

Expanded text:
a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poea raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur. Raptam vero si sponsus recipere noluerit et ipsa eidem crimini consentiens non fuit, licentia nubendi alii non negetur. Quod si et ipsa consensit, simili sententia subiaceat. Quod si post haec se coniungere praesumpserint, uterque anathematizentur. 100. De his qui virginibus Deo dicatis se sociant. De his vero qui sacris virginibvimus et post dicatum Deo propositum incesta federa sacrilegaque miscere; quos protinus aequum est a sacra communione detrudi, et nisi publicam probatamque egcipi; aut his certe viaticum de seculo transeuntibus, si tamen poenituerint, non negetur. Si vero de copulatione sacrarum virginum tam severe feriuntur, quanto severius feriendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
une nrã auecori tate donec deliberent quidagant curant: specialit ꝓhis cainiuar tsami
e semuindene capitulis in serenda decreumas aec uii deraptis es topitũ e peri¬
bu de meoss eroer dleraptorib quaquã specilit degreuis somi quid paridebrant qu hioe ne¬
fas de mcros facere ⁊e ptatierint. quid eañ suphis sacri canones pcipittit cit se i aco
dndes pensatis. De puellis raptis necdũ desponsatis nconcilio calee doner sis biges n
do quo ope marites & coiibentes raptoribus ÷ drert uit sc̃a sinodus siqni de dleriailsita
docidant griduꝓprio. siuero laiti: anathemati⁊ ent᷑ : Q uib uer ł apte dat incolu¬
g. qua lit̃ huius mali auceores dãpnandi sunt : quando participes & conhibentes tanto
themate feriunt᷑ & iuxta canonicã auccoritatẽ : ad coniugia legitima raptasibi iu¬
re uindicare nullate nus possunt xcviiii. Dedesponsatis & ab aliis raptis: De despon¬
& postea ab aliis raptas placuit erui &eis reddi quib: ante fuerunt desponsate : etiã sies

Expanded text:
nostra auctoritate donec deliberent quid agant tueantur: specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 223. De raptis et de earum raptoribus. De raptis et de raptoribus quamquam specialiter decrevissfas deinceps facere temptaverint, quid tamen super his sacri canones praecipiunt hic inserendum dum desponsatis. De puelldi, cooperantes et conibentes raptoribus, decrevit sancta sinodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperte datur intellegi qualiter huius mali auctores dampnandi sunt, quando participes et conibentes tanto anathemate feriuntur, et iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptas sibi iure vindicare nullatenus possunt. 99. De desponsatis et ab aliis raptis. De despontas puellas et post ab aliis raptas placuit erui et eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis
Abbreviated transcription (Latin):
s obseruet᷑ : LxXX. Deconlatis ecdȩsiȩ diuideudis. Statutũ ẽ ut quic quid tepore
in perunr̃i a fidelib ecdesiae sponte conlatũ fuerit : indicior b: lotis duas pastes inusus pau¬
perã tertiã in stipendia cedere doꝵ aut mona chorũ : In minorib: uerolocis e que int̃clerũ
÷ pauperes fore dundendũ nisi forte adatorib: u inispecialit̃ dande sint constitutũ fuerit¬
mus & quo modo exeipsis sibi eligendi abbates licentiã dederimꝰ : & qualit̃ dõ oppitulante
quieti piuere ꝓpositũq: indefessis custodire ualerent ordina uerimꝰ : iualia scedula diligent̃ au¬
notari fecimꝰ : & ut apud successores nr̃os ratũ fieret & in uio labilit̃ conserua retͣ confir¬
uimꝰ. Lxxxii Deordiatione seruoꝵ. De seruoꝵ ordinatione quipas sim adgr¬
đ ec lesiasticos indiscrete ꝓmouent᷑ placuit omnib: cũ sacris canonib: concordare debere¬
Vnde statatũ ẽ : ut nullus epoꝵ deinceps eos ad sacros ordines ꝓmouere psumat : nisi prius a

Expanded text:
80. De conlatis ecclesiae dividendis. Statutum est, ut quicquid tempore imperii nostri a fidelibus ecclesiae sponte conlatum fuerit, in ditioribus locis duas partes in usus pauperum, tertiam in stipendia cedere clericorum aut monachorum, in minoribus vero locis aeque inter clerum et pauperes fore dividendum; nisi forte a datoribus, ubi specialiter dandae sint, constitutum fueritsuerimus, et quomodo ex se ipsis sibi eligendi abbates licentiam dederimus, et qualiter, Deo opitulante, quieti vivere propositumque indefessi custodire valerent, ordinaverimus, in alia scedula diligenter adnotari fecimus, et ut apud successores nostros ratum foret et inviolabiliter conservaretur, confirmavimus. 82. De ordinatione servoadus ecclesiasticos indiscrete promovebantur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordare debere. Et statutum est, ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
Seprbis qui accipiendi eliris matis gratia ad ciuitates ingena dnĩ uenire solitierant : sanctutũ e
ue dehis qui longe positi sunt deocto uł decẽ unus ab epo cligat᷑ qu acceptã chrismasibia so
tus sus diligent̃ pͥferat: hnuero quinon longius acuntato quã quattue auc quiq milib habi¬
tant more solito adaccipietidũ cinisnia ꝑ seuemiant: Oscendi uer bigracia: aliononqua dniges na¬
litẽ pore adeintatis conuocent᷑. xciiii Depdicatione & confirmatione eptoꝵ. T setero ep̃iocca
sone palicend aut confir mandi oneries sent populis a nob ad moniti polbciti sunt sedeit ceps

Expanded text:
eris qui accipiendi chrismatis gratia ad civitates 29 in coena Domini venire soliti erant, sancitum est, ut de his qui longe positi sunt, de octo vel decem unus ab episcopo eligatur, qui acceptum chrisma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque milibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio, non quadragesimae tempore, ad civitates convocentur. 94. De praedicatione et confirmatione episcoporum. Ne vero epindi aut confirmandi oneri essent populis, a nobis admoniti adm. a n. polliciti sunt se deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
ies ualida ẽẽ idet᷑ ut omnes ep̃i abbates abbatis se optimates & comites seudo mestici
& cunctifideles quibene fitia regalia tã dereb: ecdesi asticis quãq & dereliquis habere ui¬
dent᷑: ut unus quisq: desuobenefitio suã familiã nutricare faciat. & desua ꝓprietate priã fa¬
miliã nutriat: & sidõ donante suꝑse & suꝑ familiã suã aut in benefitio aut inalode annonã
habuerit & uenundare uoluerit: non carius uendat nisi modio deauena denarios i mođ de¬
modus sit quẽ omnib: habere constitutũ ẽ & unus quisq habeat ȩ quã m̃ surã & ȩ quales modios¬
CxXUII Desinodis qualit̃ fiant. Ut ꝑ singulos annos : sinođ bisfiat cxxuiii. De metropoli¬
XXII De cõmunicatione fideliũ: Ut om̃s fideles cõmunicent : & usq ad missas ꝑspecen¬

Expanded text:
fames valida esse videtur, ut omnes episcopi, abbates, abbatissae, optimates et comites seu domestici fames valida esse videtur, ut omnes episcopi, abbates, abbatissae, optimates et comites seu domestici et cuncti fideles, qui beneficia regalia tam de rebus ecclesiasticis quamque et de reliquis habere videntur, ut unusquisque de suo beneficio suam familiam nutricare faciat et de sua proprietate propriam familiam nutriat. Et si Deo donante super se et super familiam suam aut in beneficio aut in alode annonara habuerit et venundare voluerit, non carius vendat nisi modium de avena denarios duos, mos. 127. De synodis, qualiter fiant. Ut per singulos annos synodus bis fiat. 128. De metropoli132. De communicatione fidelium. Ut omnes fideles communicent et ad missas pe
Abbreviated transcription (Latin):
Cupiditas uero in malã pastẽ accipit᷑ siquis supra modũ resquas libec iniste appe¬
tere uult iuxta salomonẽ post concupiscentias tuas noneas it CAXII Itẽ deauaritia
A uariciaẽ alienos res appetere :̃ & adeptas nulli largiti : Etiuxta apłm ÷̃ hȩc ẽ
radix omniũ maloꝵ Cxx iII. Deturpibus lucris Turpe lucrũ exercent . qui
ꝑ uarias circũ uentiones lucrandis causa in iuste resqua libet congregare: de¬
& turpis lucri : Quicũq enim tempore messis uel tempore iundemiȩ nonte cessitate sȩd l¬
pt̃ cupiditatẽ conparat annonã autuinũ uerbi gratia deduob: denariis comparat mbdi
& seruat usq dũ uenundaripossit contra denarios uͦuͬ aut vi seuam plius : hoc turpe lu¬
crũ dicimus: si hoc ꝓpt̃ necessitatẽ comparat : ut sibi habeat & aliistribuat: negotiũ dicimus ql
CXXVI De hoc siꝑ plura ma lota fames fuerit : Considerauimus itaq quia plurima loca

Expanded text:
Cupiditas vero in malam partem accipitur, si quis supra modum res quaslibet iniuste appetere vult, iuxta Salomonem: Post concupiscentias tuas non eas. 122. Item de avaritia. Avaritia est alienas res appetere et adeptas nulli largiri. Et iuxta Apostolum haec est radix omnium malorum. 123. De turpibus lucris. Turpe lucrum exercent, qui per varias circuet turpis lucri. Quicumque tempore messis vel tempore vindemiae non necessitate, sed propter cupiditatem conparat annonam aut vinum, vel verbi gratia de duobus dm unum, et servat usque dum venundari possit contra denarios quatuor aut sex seu amplius, hoc turpe lucrum dicimus. Si hoc propter necessitatem comparat, ut sibi habeat et aliis tribuat, negotium dicimus. 126. De hoc, si per plurima loca fames fuerit. Consideravimus itaque, quia per plurima loca
Abbreviated transcription (Latin):
lo ad imare quȩ inne nire potuicapitula p̃dictorũ principtinis sude scripta ut ad scȩ eccłȩ
statũ longeuis conseruandũ tõporibis atq ad me ritipfatorã principũ gloriosius iquita ꝑpetia
ꝓficiendũ. Sed hoe notũ si loctor qͥia p̃drta capitila que ꝑ int̃ ualla te porũ apfatis sup̃
princinb ȩdita : in quatuor distinxi libellis Illa silicet quȩ domnus karolas impe¬
rator fecit adordinẽ ꝑtinentia ecclesiasticũ in primo ad unauili bello: Ei uero ecde¬
legem intertio adunaui : Ipsa uesd quȩ domnus hludlouiuicis prȩ clarus im pr̃¬

Expanded text:
bello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanctae aecclesiae bello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanctae aecclesiae statum longaevis conservandum temporibus atque ad meritum praefatorum principum gloriosius in. Sed hoc notum sit lectori, quia praedicta capitula, quae per intervalla temporum a praefatis sunt principibus edita, in quattuor distinxi libellis. Illa scilicet, quae domnus Karolus imperator fecit ad ordinem pertinentia ecclesiasticum, in primo adunavi libello. Ea vero ecclelegem, in tertio adunavi. Ipsa vero, quae domnus Hludowicus praeclarus imp
Abbreviated transcription (Latin):
QUIS QUIS LIBRŨ RECITAUERISISTŨ. PRINCIPISUS NRISDICMISERERE D̃S
LECEMNAMQUEBONANI DICTARVNT MENTEBENGNA : QUAPROPTER PROIES
QUAESOPRECAREOM: INCIEIT PRE EATIO
ominate perscła infinita . omnium dominatore  põsaluatort nr̃o ereatere
imniersȩ creata .ȩ. Anno in carnationis ipsius ðCICxxVii indictione ui.
Anno uero xii imperigloriosis simoꝵ principip. domni hluido ninc iaugust ixp̃ianȩ reli¬
omi potentis di abba ꝓamore bonȩ memoriȩ domnilaroli mugni impratoris xp̃iamnorum
at q: prȩcellaentis sima cpiis simi domm hludo nuici a ugusti fili ipsius sincera dilectione
proutli firmiter tenenda sunt lege : Fuerunt namque quondã tempore scilicet prȩdiccimes¬
nidemm karoli imperatoris iuec nonecnunc prȩfatorũ principũ hoc intempore cdommipiis si
ligionẽ conser uanclã. at q ad coricordiampacis et dilectionis ꝑꝗ ecelesia catholicatenendã
meditatã : Sed erunt indinersis sparsim scripta memba :ulis ꝑdiuersora spatia tomporũ

Expanded text:
QUISQUIS LIBRUM RECITAVERIS ISTUM: PRINCIPIBUS NOSTRIS, DIC, MISERERE DEUS. LEGEM NAMQUE BONAM DICTARUNT MENTE BENIGNA; QUAPROPTER PRO IPSIS, QUAESO, PRECARE DEUM. INCIPIT PRAEFATIO. Dominante per saecula infinita omnium dominatore Christo salvatore nostro, creatore universae creaturae, anno incarnationis ipsius 827, indictione 5, anno vero 13 imperii gloriosissimorum principum domni Hludowici augusti, christianae reliomnipotentis Dei abba, pro amore bonae memoriae domni Karoli magni imperatoris christianorum, atque praecellentissimi ac piissimi domni Hludowici augusti filii ipsius sincera dilectione,um facta sunt, pro utili firmiter tenenda sunt lege. Fuerant namque quondam tempore praedicti magni domni Karoli imperatoris necnon et nunc praefatorum principum holigionem conservandam, atque concordiam pacis et dilectionis in aecclesia catholica tenendam edita. Sed quia in diversis sparsim scripta membranulis per diversorum spatia temporum
Abbreviated transcription (Latin):
seue ulp̃torioure uł ciuili tractant᷑ epõrũ sententu s t̃minate ꝑporuost abilicatis
hurofundiẽ . Nec liceut ulteriũ reractari negotiũ qđ epõrũ senceniti decitor ⁊ l st
cũ cestrnoniũ ipi a q̃liba parte fueritr ȩꝓmis sũ Iiludẽ onĩueritatis auctoritatoefir¬
muat gilludo ncorruptũ q̃đa saniscõ homine ẽuentia m̃tis inlibaceꝓtuborie hico nosedito
selubrialiquando consumi. hoc ꝓpetualegefirmamꝰ malitiusalitiũ emuna c̃pͥm̃ ter
ut iserihomines longis ae poenoꝑ p&rius acciotũ laq simplicartati al im pł petitionib uł acupiditata s¬
ꝓpera maturo finedisced ant . Quic quiditaq desententius eporũ clem̃tia nrã caefuerat &un
hac sum lege cõplexi : Grauitatẽ tuã & cuoteros ꝓutili tate om̃iũ in ꝑpaluũ ob seruare cõuen

Expanded text:
el praetorio jure vel civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae perpetuo stabilitatis jure firmentur, nec liceat ulterius tractari negotium, quod episcoporum sententiis deciditur. Testcum testimonio episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illibatae protulerit. Hoc nos edicto salubri aliquando censuimus, hoc perpetua lege firmamus malitiosa litium semina comprimentes; ut miseri homines longis ac pene perpetuis actionum laqueis implicati ab inprobis petitionibus vel a cupiditate praepropera maturo fine discedant. Quicquid itaque de sententiis episcoporum clementia nostra censuerat, etiam hac sumus lege complexi, gravitatem tuam et caetero
Abbreviated transcription (Latin):
tellignt & ut psalmudigne secb̵ nduis ionẽ uer suumodulent᷑
edomendoratione psiortellegaont &omnibus predicent intellegendã ut quis que
sciat quid p&it adeo
ecut gloria patri ei filio & spertius cõ cumom̃ honore apudomñs cariat᷑ & ipsesacerdos cuscisengis
pe suã parrodnã ut ecđa di siuom habeat honorẽ simul& altoria secłm sucom mognitudionẽ uenere tur
& non sit domidi ad altaria sacrata ꝓuua carib & ut uosa sacratado cum magnaueneratione habecont᷑. Etut socri¬
ficia scificata cũ magna diligentia ab eis colligant᷑ qui dignist ł cum honore seruent᷑ &ut secularia regociał uana
cnimos ad dm̃ quando uenuont admissarũ sollempnia & non exeant ante cõpletionẽ benedictionis sacerdotalis
Sex sunt quȩ oditdñs & septionũ decestat̃ animaeius. Oculossub limes. linguam mendacẽ mañ effundentes in¬
ciũ sangiunẽ cormachinans cogitationes pessimcs pede suedoces ad currendũ inmalũ. testẽ fallacẽ &

Expanded text:
t ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem ipsi intellegant et omnibus praedicent intellegendam, ut quisque sciat quid petat a Deo. Et ut Gloria Patri cum omni honore apud omnes cantetur; et ipse sacerdos cum sanctisper suam parrochiam, ut ecclesia Dei suum habeat honorem, simul et altaria secundum suam magnitudinem venerentur, et non sit domus Dei et altaria sacrata pervia canibus, et ut vasa sacrata Deo cum magna veneratione habeantur, et ut sacrificia sanctificata cum magna diligentia ab eis colligantur, qui digni sunt, vel cum honore serventur, et ut secularia negotia vel vanaanimos ad Deum, quando veniunt ad missarum sollemnia; et non exeant ante completionem benedictionis sacerdotalis. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum detestatur anima eius, oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes sanguinem innoxium, cor machinans cogitationes pessimas
Abbreviated transcription (Latin):
nideeis q abidenuo sufsiciunt c̃ueniterogare quando nihil aliud nic habentib: darequã ꝑdere¬
EHI S qsio possident ee sibi aliquiddariu olunt : dec illiqͥ sa possi dentes dari sibi ali
uolinesine grandi peccatosuo unde pauꝑ uictur erataccipiant : BEBA MNATISnupcus¬
diqs uidiã uxerẽ duxerit et pͥca cũ filastra sua fornicat fuerit seuduab sororib: nupserit
aue si q̃ duob: fratrib nupserit scucũpaeri et filio tales copulationer anadematitaru necumiq¬

Expanded text:
inde eis, qui sibi de suo sufficiunt, convenit erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare, quam peri sua possident et sibi aliquid dari volunt. Nec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo unde pauper victurus erat accipiunt. Si quis viduam uxorem duxerit, et postea cum filiastra sua fornicatus fuerit, seu duabus sororibus nupserit: aut si qua duobus fratribus nupserit, seu cum patre et filio
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ ut missi nrĩ secundũ iustitiam & aequitatẽ definiant
De quae rela hyldebrandi comitis qđ pagenses eius parauereda dare recusan
uolumꝰ ut h missi nri ab bnis hominib: qͥ in eodẽ comitatu manent & eadare ñ debent necĩ
& auicinis comitib: inqͥrant : & sunuenerint qđ ipsi eadandidebitoressint ex nrã iussione
De conglutinatione istoꝵ & cõmunione septẽ librorũ capitulorũ uidelicet domini dare¬
corũ qualiterq quib & aqͥb collectiordinati atq conscriptieẽ monstranł sequeis indicat lectio a
Quicanonũ recitañ luratenexida satis
Quosq pat̃ quoridam collegit nobilis apte
Anseghi sus ouans ductus amore de i¬
Aut cario demũ quẽ tunc mogontia summum
Pontificem tenuit praecipiente pio
Post bene dictus ego ternos leuita libellos¬
Ad nexi legis quis recitatur opus
q uos pat& inuenetos p̃fatio pandit ut ipsa
distintim titulis. sub posttisq suis

Expanded text:
volumus ut missi nostri secundum iustitiam et aequitatem definiant. volumus ut missi nostri secundum iustitiam et aequitatem definiant. 10. De querela Hildebrandi comitis, quod pagenses eius paravereda dare recusant, volumus ut hoc missi nostri ab his hominibus qui in eodem comitatu manent et ea dare non debent, necnon et a vicinis comitibus inquirant; et si invenerint, quod ipsi ea dandi debitores sint, ex nostra iussionet communicatione septem librorum, capitulorum videlicet dominicorum, qualiterque, quibus, et a quibus collecti, ordinati atque conscripti esse monstrantur, sequens indicat lectio etrecitant iura tenenda satis, Quosque pater quondam collegit nobilis apte Ansegisus ovans, ductus amore DeAutcario demum, quem tunc Mogontia summum Pontificem tenuit, praecipiente pio, Post Benedictus ego ternos levita libelloAdnexi, legis quis recitatur opus; Quos patet inventos, praefatio pandit ut ipsa, Distinctim titulis subpositisque suis
Abbreviated transcription (Latin):
habers: Nion pmitcant lurricu ꝑ ues tirumim domim erili lufitia euas lpedir lest¬
Dẽsereste quã autharius comes habere uult ubi ea prius nonfuis sedr̃ uolumꝰ ut missinrĩ
rtiueritatẽ inquirant & iuxta quod iustum lnuenerint ex nra auctoritate ꝑ fici ant
Decausa frot mundi comitis et eiliceat hic in palacio sacramentu. Iurare : quia propter Nrm
serutium sibi constitutum placitum intra patriã obseruare nonlicuit:
Dediab feminis quȩ in di culos adtuler̃ inter rogandi sunt hciminus & manno aldus
utrum ecclesiasticȩ an fiscales fuissent
Odo but ticula rius de foreste sua lnter rogatidus est
fuerant uestituram suam accipiant & insuꝑ confirmationem
Dereb quas quȩda femina hil digardi reginae tradidit. & portionẽ quam sibi
re seruauit inuiste amississe dr̃. uolumꝰ ut carta traditionis quȩ ratur & in spi¬
ciatur & tunc quid illa habere debeat de fimatur
Quȩ relam quam helisacar & haiminus contra maginarium habent

Expanded text:
t Liutrigum per vestituram domni Karoli iustitiam eius impedireDe foreste quam Autharius comes habere vult, ubi ea prius non fuisse dicitur, volumus ut missi nostri rei veritatem inquirant, et iuxta quod iustum invenerint, ex nostra auctoritate definiant. 4. De causa Rothmundi comitis, ut ei liceat hic in palatio sacramentum suum iurare, quia propter nostrum servitium sibi constitutum placitum intra patriam observare non licuit. 5. De duabus feminis quae indiculos attulerunt, interrogandi sunt Heiminus et Monoaldus, utrum ecclesiasticOdo buticularius de foreste sua interrogandus est. fuerint, vestituram suam accipiant, et insuper confirmationem. 8. De rebus quas quaedam femina Hildegardae reginae tradidit, et portionem quam sibi reservavit iniuste amisisse dicitur, volumus ut carta traditionis quaeratur et inspiciatur, et tunc, quid illa habere debeat, definiatur. 9. Querelam quam Helisachar et Heiminus contra Maginarium habent,
Abbreviated transcription (Latin):
tet herbũ exceptosuo prato Ua cotu bregnatiũ fideles se abstmeant cexoru. Placuit
ua fidelesse abstmeant a cditu prego antiũ ixorũ net non mens tructẽpore &ut causa
formeationis nonsit uxor secđm Enũ sententiã donitenda s edpocius sus tioenda & qđi
ut homo quicũ habuerit cumipsoaine in p̃sentiam¬
getur
deccpitulis quȩ onlege nouit̃ ad dtast c p̃quã om̃ s consenseront scruo¬
tons amaeii firmationessuas tupsiscapitulis faciaoit: Atoull adplacta

Expanded text:
gnantium fideles se abstineant. Placuit, ut fideles se abstineant a coitu praegnantium uxorum, necnon menstruo tempore. Et ut causa fornicationis non sit uxor, secundum Domini sententiam, diut homo qui eum habuerit, cum ipso cane in praesentiagetur de capitulis quae in lege noviter addita sunt. Et postquam omnes consenserint, subscriptiones et manufirmationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓuocauerinit. Ne ep̃squilibet alterius plebẽ ep̃ĩ ł finesusur pet CCC. Vt ep̃s alterius ep̃i plebes
ł fines nonusurpet. Declericis suꝑbis ut coherceant᷑ .CCC .II. Vt ełriquis upbiuel contumaces sunt¬
coherceant᷑ ut minores cum maiorib: urogauer̃ iniurias metum habecnt. Quia manifestũ¬
illos nonessedĩ qui humilitatem contempnunt sed diaboli quis uper biae inuent

Expanded text:
iscopus quilibet alterius plebem episcopi vel fines usurpet. Ut episcopus alterius episcopi plebes iscopus quilibet alterius plebem episcopi vel fines usurpet. Ut episcopus alterius episcopi plebes vel fines non usurpet. 302. De clericis superbis, ut coerceantur. Ut clerici, qucoerceantur: qui minores sunt et majoribus irrogaverint injurias metum habeant disci
Abbreviated transcription (Latin):
dereb terrenis quam de animae suoe salute cogitat : ualde onua ueritatis oberrat. Et uixta
quendã sapientẽ iniuta sua ꝑdit intima sua. Sequend ẽ enĩ ihac partesic̃ & inceteris aptolic̃ sermo
quiatt: Et neqͥssuꝑ grediat᷑ neq circũ ueniat in negocio frẽmsuũ undexẽ enĩds dehis om̃ib:¬
ab his quilabori agroꝵ &ceteris laborib: uictum atq uestitum & necess aria usib: hnmnanis ad¬
faciendũ est. Vnicuq hominids̃ deditartẽ quapascit̃: & uñ quisq de artesua dequacor poris ne¬
cessaria ł subsidia habet. animae quoq qđ magis necessornĩ ẽ. subsidiũ admtoiis traredebet
tecclesi asticis audientia minime deneget᷑ ꝓuocantib CCC Placuit ut a quibicũq uidicb
eclesiasticis ad alios uidices ecdesiasticos. ubiẽ maior autoritas fuertt ꝓuocatũ non eis de negetur¬

Expanded text:
de rebus terrenis quam de animae suae salute cogitat, valde a via veritatis aberrat, et iuxta de rebus terrenis quam de animae suae salute cogitat, valde a via veritatis aberrat, et iuxta quendam sapientem in vita sua perdit intima sua. Sequendus est enim in hac parte, sicut et in caeteris apostolicus sermo, qui ait: Et ne quis supergrediatur neque circumveniaab his, qui labori agrorum et caeteris laboribus victum atque vestitum et necessaria usibus humanis adfaciendum est. Unicuique homini Deus dedit artem, qua pascitur; et unusquisque de arte sua, de qua corporis necessaria vel subsidia habet, animae quoque, quod magis necessarium est, subsidium administrare debet. 300. Ut ecclesiasticis audientia minime denegetur provocantibus. Placuit, ut a quibuscunque iudicibus ecclesiasticis ad alios iudices ecclesiasticos, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
derenondebeat: statutũẽ ut superius iudiciũ sustineat. qđ antea sustineredebuit. Etsi aliqͥs ad¬
uersus cum aliquidmalifecerit. secłmequitatis ordinẽ licentiã habe illi at suã uisticiã requirendide
latronẽ forbarnitũ recipit siue seruus si ue lib̵ sit cCxCVII. Pelatrone forbannito lib̵ homo quicũ sus ce
it : xusoł ꝑsoluat seruus cxx. it tus accipiat. De comite quilatronẽ in forbannũ miserit ut aliis
nis crom̃notũ faciat .CCxCVIV Vt comes quilatronẽ in forbannũ miserit : uicinis suis comitib: notũ faciat
cundẽ latronẽ ase eẽ forbannitũ. ut illieũ nõrecipiant
us quiterrenis mercimonis insistunt. ut magis obsuꝑneuitae desideriũ quã ꝓ humana coml¬
faciunt ccxcuiiii. Plocuit ut admaneant᷑ omñs fideles. quinegocus aemercationib: rerum
mniugilant : ut non plus terrena lucraquam uit am cupiant sempiternam : Namquiplus

Expanded text:
dere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis addere non debeat, statutum est, ut superius iudicium sustineat, quod antea sustinere debuit. Et si aliquis adversus eum aliquid mali fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de latronem forbannitum recipit, sive servus, sive liber sit. De latrone forbannito, liber homo, qui eum susceus centum viginti ictus accipiat. 298. De comite qui latronem in forbannum miserit, ut aliis vicinis comitibus notum faciat. Ut comes, qui latronem in forbannum miserit, vicieundem latronem a se esse forbannitum, ut illi eum non recipiant. s qui terrenis mercimoniis insistunt, ut magis ob supernae vitae desiderium, quam pro humana ambitione faciant. Placuit, ut admoneantur omnes fideles qui negotiis ac mercationibus rerum invigilant, ut non plus terrena lucra, quam vitam cupiant sempiternam; nam qui plus
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ culpas ad mortẽ diuidicati fuerint & postea eis fuerituita concessa Iđsius ticiã ab aliis requi¬
sierint aut ab eisius ticiã quis querore uoluerit qualit̃ interillos iudicu terine t̃:¬
Cxcv. Primo om̃ium deillis causis ꝓ quib: uidicat fut ad mortẽ nulla potest facererepeticio
quia omiñsres suȩ secđm iudicuun francoꝵ inpublicofuer̃ reuocatat. Et si aliquidoipͦst¬
modũ pͥquã euutae comcessa cumusticia ad quirerepotuerit : insu a libtate teneat. & defendat secdm
legẽ. Incestononũ uero non siscipiat᷑ nec unt̃ scabmos lege udicando locũteneat: Et si adsa cram̃tũ ailiqde
uidicatã fuerio qđ irare debeat : sialiquis ipsus a cramtũ falsumn dicere uoluerit cum arma contendat
pmodũ aliquamala ꝑpetrauerit. & iuisticiã red derenoluerit. diendo qđ morduus sit &ideo iusticiã red¬

Expanded text:
opter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requiopter eorum culpas ad mortem diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinios ad legem iudicandam teneatur. Et si ad sacramentum aliquid iudicatum fuerit, quod iurare debeat, si aliquis ipsum sacramentum falsum dicere voluerit, contendat. odum aliqua mala perpetraverit et iustitiam reddere noluerit, dicendo quod mortuus sit et ideo iustitiam red
Abbreviated transcription (Latin):
Siait homofurtũ auit homicidu fecerit ł qdlilec eruñ foris comitens iifira onunirte sugeru mandet
totuille quieũ infra monunitateretinet necreddere uult soluere cogat᷑. Etipsecomesueniens ucen¬
tiã habeat ipsũ hominẽ uiframmuntatẽ querendi ubicũq euoiuenire potuerit. Siaut in prima
inquisitione comiti res ponsu fuerit ꝙ reus in fraimmurutatẽ quide fuissec s fuga lapsus fuerit¬
statimueret qđ ipse adiusticiã cuiꝰ libet faciendam fugerecũ non fecisset & siteiuiꝰ uc satis factũ
Siut̃ intrante uupsa minuoutatẽ comiticollectam couiqͥs libet res ifiere cẽptauerit comes hoc adi
potierit & ab alio coniuetꝰ fuerit qđ latronẽ in hospicio suscepisset quasilatro sit quia uifidelis nost̃
cono coniunicitur ut similiter dãpnet̃: Ne aliquid deomoto homine equu. bouẽ ł aliudani¬
malemat ccxxiii. Ut nullu coparee caballd̃. bouẽ. aut uontũ ł aliud anomal. nusullũ homono¬

Expanded text:
Si autem homo furtum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerit, mandet totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione comiti responsum fuerit quod reus infra immunitatem quidem fuisset, sed fuga lapsus sit, iuret quod ipse eum ad iustistatem vel proprietatem, comiti collecta manu quilibet resistere tentaverit, comes hoc ad regem potuerit et ab alio convictus fuerit, quod latronem in hospitio suscepisset, quasi latro sit, quia infidelis est ncinio convincitur, ut similiter dampnetur. 294. Ne aliquis de ignoto homine equum, bovem vel aliud animal emat. Ut nullus comparet caballum, bovem aut iumentum vel aliud animal, n
Abbreviated transcription (Latin):
ł qualis cũq tribulatio non ex pectetur edictũ domucũ : sed s tatimdepceturdĩ
misericordia. Et in p̃senti anno de famis inopia ut unquisq adiuuet ꝓut pocest.
& ne mosuã aonnonanimus careuendat & ne foris nrm imperiũ uendatur aliqđ¬
non portandis id ÷ scutis & lances ł logicis. si faidosus quis sit discutiat᷑ cunc quis
edubi contrariussit &ut pacati siont cons tringeonit᷑ ad pacẽ &i ã sinoluerot sed & sialit̃
pacficare nolut : adducant᷑ onrompsentia & si aliquis p̃pacificationẽ altefũocciderit com¬

Expanded text:
vel alia qualiscumque tribulatio, non exspectetur edictum nostrum, sed statim deprecetur Dei vel alia qualiscumque tribulatio, non exspectetur edictum nostrum, sed statim deprecetur Dei misericordia; et in praesenti anno de famis inopia, ut suos quisque adjuvet, prout potero, et ut suam anonam non nimis care vendit, et ne foris imperiunon portandis, id est scutis et lanceis et loricis. Si faidosus quis sit, discutiatur tunc, quis e duobus contrarius sit ut pacati fiant, et distringantur ad pacem, etiam si noluerint. Et si aliter se pacificare nolunt, adducant
Abbreviated transcription (Latin):
condant᷑ ł uelent̃ nisi secđm men surã & ubiscitis fiat & iullae non suit desolatȩ : Ut suꝑfluȩ
congregationes nullatenfiant . cc lxii. De congregationib suꝑfluis ut nullaten fiant
sciant quiduelint. salua canonica austoritate. Delaicis ut nonsict p̃positimnonachoꝵ¬
clxu. Vt laici non sint p̃positimonachoꝵ in framonasteriũ : nec archudia coni sint
laici. Vt incestuosi canonice examinent᷑ cclxui. Deincestuosis ut canonice examinent᷑
nec ꝓpter a licuius amicitiã quidam relaxent quidam constrongant. Dehis quippt̃
aliquod scelus rebellesfiunt. cclx uii. Vt paciomñs studeant & quiꝓ aliquoscelere
sibirebellessunt constringantur. Deiuisticus eccłarũdi. orfanoꝵ pupilloꝵ ac
uiduarũ cclx uiii. iusticiȩ eccłarũ di uiduarũ orfanoꝵ & pupilloꝵ ut in publicis
uidicus non des piciantur clamantes. sed diligenter audiantur. De iusticus regalibus¬
cclx .uiiii. Vt iusticiȩ regales pleniter inquisitae fiant : De fame ułceteris tribu¬

Expanded text:
 velentur nisi secundum mensuram. Et ut ibi satisfiat, et villae non sint desolatae. 262. Ut superfluae congregationes nullatenus fiant. De congregationibus superfluis, ut nullatenus fiant; sciant quid velint, salva canonica auctoritate. 265. De laicis, ut non sint praepositi monachorum. Ut laici non sint praepositi monachorum infra monasterium, nec archidiaconi sint laici. 266. Ut incestuosi canonice examinentur. De innec propter alicuius amicitiam quidam relaxentualiquod scelus rebelles fiunt. Ut paci omnes studeant; et qui pro aliquo scelere sibi rebelles sunt, constringantur. 268. De iustitiis ecclesiarum Dei, orphanorum, pupillorum ac viduarum. Iustitiae ecclesiarum Dei, viduarum, orphanorum et pupillorum et in publicis iudiciis non despiciantur clamantes, sed diligenter audiantur. 269. De iustitiis regalibus. Ut iustitiae regales pleniter inquisitae fiant. 270. De fame vel ceteris tribu
Abbreviated transcription (Latin):
it antiquatelonea & iusta exigaoit᷑ aolegociatorib: noua uero & iniusta repellantur¬
cclxxuiuii. Placet nob̵ ut antiqua & iustateloneo anegociatorib exigant̃ tamde portabas quad
& denauigus. scumercatis. nouauero siuie uiiusta ubi ł funestendunt̃ ł cumnaud sub poritibus
trnsitcur seuhissonubia in quib: nullũ adiutoruĩ iterantibus prestatur ut non exigant᷑: Simlit
ala nec dehis quo iegoci coidicausa subs tantiã suaom deuna domosua adalia: aut ad palatiũ
ñ int̃roget᷑. Desugituus derius eolaicis illud seruandũc̃ qđ oncapitulari dominico continet᷑ celxi

Expanded text:
t antiqua telonea et iusta exigantur a negotiatoribus, nova vero et iniusta repellantur. Placet nobis ita, ut antiqua et de navigiis seu mercatis. Nova vero seu iniusta, ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur, seu et his similia, in quibus nullum adiutorium iterantibus praestatur, ut non exigantur. Similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo sua ad aliam ducunt, aut ad palatium, co continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
trad endo aut cõmendando. Vtcens regalis indesoluatur undeolim exigebat̃ legittomne¬
lari cõm̃dauim itamaneat. Quid de illis quxores habent fis calmas sitagendũ cclxocuiis Delibis homiib
quorxores defiscis regalib: habent : & defeminis quȩ lib ȩ st & homioies sinilit̃ fiscalinos regios habent aut
accipiunt ut nec dehereditate parentũ uł decaus a suaquerenda necdetestononio ꝓhacreabieio
De libris canonici s ut ueraces habecnt᷑ cclxox uii. Volumꝰ & itẽnussis nr̃is mandare p̃cepimꝰ. ut in ecłus
lbricanonici ueraces habeant᷑ : sic̃ iam in alio capitalarisepius mandauim. Delaicisut orationedominiai
memorit̃ cdiscant ccxc. Vd ici simbolũ & orationẽ domocã plenit̃ disauit. comites quoq & centenaru¬

Expanded text:
tradendo aut commendando. 20. Censlari commendavimus, ita maneat. 288. Quid de illis qui uxores habent fiscalinas, sit agendum. De liberis hominibus qui uxores de fiscis regalibus habent, et de feminis quae liberae sunt et homiaccipiunt, ut non de hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re289. De libris canonicis, ut veraciter habeantur. Volumus et ita missis nostris mandare praecipimus, ut in ecclesiis libri canonici veraces habeantur, sicut iam in alio capitulari sepius mandavimus. 290. De laicis, ut orationem dominicam memoriter discant. Ut laici simbolum et orationem dominicam pleniter discant. Comites quoque et centenar
Abbreviated transcription (Latin):
sumilit̃ ad forahoem & adbre embet & adiagenes burc. p̃uudeat otiufus. Adlauariaa
uuarnarius ut crma & briias nonducant aduenderdũ Adsiiuentu fuerint portan¬
tesomẽm subs tantiã eoꝵ auferant abeis. Dimidia quidẽpars partib paltitii. Alia
uero medietas interiam dictos missos & muentores duidatur. VUt causedici qui adqui¬
escere noluerint condudantur. cclax iiii. Declamatorib uł carsedicis qui
ec iudiciũ scabinnoꝵ ad quiescere & blas phemare uolunt antiqua consuetudo

Expanded text:
similiter ad Forachem et ad Brehembret et ad Ragenesburc praevideat Ottulfus, ad Lavariocam Warnarius, ut arma et brunias non ducant ad vendendum. Quod si inventi fuerint portantes, omnem substantiam eorum auferant ab eis; dimidia quidem pars partibus palatii, alia vero medietas inter iamdictos missos et inventores dividatur. 274. Ut causedici qui adquiescere noluerint, recludantur. De clamatoribus vel causedicis, qui nec iudicium scabinorum adqu
Abbreviated transcription (Latin):
Demedicinaliarce ut infantes hanc disceremittantur. VI Deecłis sine honore manentibu
absq officus & lioimarus & dehis quide comas ad sumunt & de eccłus noncurant ut hoc
om̃imodis einendeter & de altarib: ut non suꝑ flua sint in eccłis. Delaicis quino uicer
sunt conuersis. cc luii. Delaicis nouiter conuersis neante quã suam legemplenit̃
uiuendo discant ad alia negociamit tantur:
Vt scribȩ falso non scribunt ccl.viii. Describis ut nonuiciose scribant: Vt cõpotdis¬

Expanded text:
De medicinali arte, ut infantes hanc discere mittantur. 6. De ecclesiis sine honore manentibus absque officiis et luminaribus; et de his qui decimas assumunt et de ecclesiis non curant, ut hoc omnimodis emendetur; et de altaribus, ut non superflua sint in ecclesiis. 257. De laicis qui noviter sunt conversi. De laicis noviter conversis, ne, antequam suam legem pleniter vivendo discant, ad alia negotia mittantur. 258. Ut scribae falso non scribant. De scribis, ut non vitiose scribant. 259. Ut compotus dis
Abbreviated transcription (Latin):
silio utilit implenda: Vmonahie& ca nonici plenit̃ c̃niliu habeant qali esõ militart anidu q
eoꝵ melius ualear c̃todidẽ neꝓpẽ aliꝗ necessitatẽ oc cusonẽ querant a&.i e t ii sos ꝓpt̃ hoc loc tepta di

Expanded text:
silio utiliter implenda. Ut monachi et canonici pleniter consilium habeant, qualiter Deo militare animasque eorum melius valeant custodire; ne propter aliquam necessitatem o
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pprii epĩ largitione uł c̃cessione accipit baptittire nisi p̃ocupance moree tẽpcaue
nt ꝑtemeritatis auso ipse in se suȩ dãpnationis protulis sesent entiã manisas¬
tutur ut uoi Rus nisiiuscoiuditio ex poliet᷑ : Nonẽ priuilegiũ : quo spoliaripos¬
sit lãnudatus. Ideo nisi iuste iuditio decernente: nullus xpoliet᷑: De eo&uirost
ueaiaiẽ roꝑã aliquiddeiceps discucit : Quis quis enĩ postueritatẽ reꝑtã aliqua
ulterius discutit mendatiũ querit : Idcirco ab omib: cautea gendũ est: DECAUNS
quȩ lege ñ c̃tinent aiudicib eccłasticis mini meiudicandis : Vt nullȩ tausȩ aiudi¬
uib ec cł asticis audiañ quȩ legib: ñ c̃tinent᷑ uł quȩ prohibite eẽ: noscunt᷑: DeCOR

Expanded text:
, quod proprii episcopi largitione vel concessione accipit, baptizare nisi praeoccupante morte, temptaverit, , quod proprii episcopi largitione vel concessione accipit, baptizare nisi praeoccupante morte, temptaverit, pro temeritatis ausu ipse in se suae damnationis protulisse sententiam manifestatur. 8. Ut nullus nisi iusto iudicio expolietur. Non est privilegium, quo spoliari possit iam nudatus. Ideo, nisi iusto iudicio decernente, nullus expolietur. 9. De eo, qui post veritatem repertam aliquid deinceps discutit. Quisquis enim post veritatem repertam aliquid ulterius discutit, mendacium quaerit. Idcirco ab omnibus caute agendum est. 10. De causis, quae lege non continentur, a iudicibus ecclesiasticis minime iudicandis. Ut nullae causae a iudicibus ecclesiasticis audiantur, quae legibus non continentur vel quae prohi
Abbreviated transcription (Latin):
compellente a ñ millis eccłiss̃ ablate ł siqua s̃ alia siue inecclestastics siue
in publicis reb em̃dacione dignaq: ꝓteporis breuitate efficere nequiuimꝰ intantũ differendũ
iLluddignũ iudica iumꝰ donec dnõ fauente c̃sultã fideliũ facultas fide nob̵ idesficiendi abeo
triluat᷑ inuentaũ udõ opitulante effectũ obaneant obtine an ꝑ tepora huc inseredocen¬
suimꝰ: DECAVSA monahiorũ qͥb eligendi sibi albates licentiadata sit ex se ipsis: Monacdoꝵ
Nq de causa qualic̃ do opitulante exparte dis posuerim et quomnodo constituu fuerit ex
seipsis sbieligendis abbates licentiã dederimꝰ & qualit̃ dõ opitulance quiete uiuere
Proposituq suũ indefesse cuscodire ua lendiordin auerim inalia sedula diligent̃ ad nota¬
rifecimodut apud succensoros n rõȩ ratũ for& & iniuo labilit̃ c̃seruaret᷑ ẽfir mauimi¬
Deħi qͥ aproprao epo non acipiunt clirista: Siqus dealio dirismate quã de illo nouo

Expanded text:
compellente a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae temporis brevitate efficere nequimus; in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec Domino favente consultu fidelium facultas nobis id efficiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut Deo opitulante effectum optineant per tempora, hic inserenda censuimus. 6. De causa monachorum, quibus eligendi sibi abbates licentia data sit ex se ipsis. Monachorum siquidem causam qualiter Deo opitulante ex parte disposuerimus, et quomodo constitutum fuerit, ex se ipsis spropositumque suum indefesse custodire valerent ordinaverimus, in alia scedula diligenter adnotari fecimus; et ut apud successores nostros ratum foret et inviolabiliter conservaretur, confirmavimi a proprio episcopo non accipiant chrisma. Si quis de alio chrismate, quam de illo novo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃q ad miniculo suffragarłe ad ipisci addĩ seruitiũ ꝑagendũ cupimꝰ suo intẽ pr̃
uob dicenda atq uob cũ consererida reseruauimꝰ quaten ita sit ut et nos met¬
peruuri liberius ualtamꝰ exorare & de uris obseqͥis e regni adiutorio
sibi sabiettes uł c̃imissis facienda ꝑdocore debeni: E uia ureta scorũ patrũ traditionẽ

Expanded text:
vestroque adminiculo suffragante adipisci ad Dei servitium peragendum cupimus, suo in tempore vestroque adminiculo suffragante adipisci ad Dei servitium peragendum cupimus, suo in tempore vobis dicenda atque vobiscum conferenda reservavimus, quatenus ita sit, ut et nometlitate imperii vestri liberius valeamus exorare, et de vestris obsequiis et regni adiutorio sibi subiectis vel commissis facienda perdoc
Abbreviated transcription (Latin):
nitorib: & genitore nr̃o et a uob̵ multa correcta gratulam᷑ siea quȩ ad monem ꝓsperũ suc¬
cessũ habuerini. credimꝰ qđ ad ꝓfectionis statũ urã intentio nrãq deuotiodo cooperapłe¬
ipib hianc causã ex toto correctã ñfuisso ꝓpt̃ hȩc quȩ suo cẽpr̃ diciposs c pend t ante
c̃side rationis. paruitatis nraẽ uires excessit qm̃ nec otiũ nec spatiũ tep̃ris nee pleni¬
tudinẽ : sac̃ dotũ nr̃oꝵ sic̃ ipsa necessitas exposcebat habuimꝰ. ldõ hȩc c̃gruentiori
& aptiori cẽporiuita comite sid s̃ita annuerit tractanda ac consideranda distulimꝰ
qm̃ tante c̃siderationus. psectio indiget ad sensu & adiutorio principu e frulticu¬
dine adq: deuotione nec ñ estudio sac̃ dotũ &oboedientia uł c̃cordia popłi &
̃gruontia locite porisq: spatia : Purro deepis co pali libertate quã dõ annuente

Expanded text:
nitoribus et genitore vestro et a vobis multa correcta gratulamur, si ea, quae admonemus, prosperum sucnitoribus et genitore vestro et a vobis multa correcta gratulamur, si ea, quae admonemus, prosperum successum habuerint, credimus quod ad perfectionis statum vestra intentio ncipibus, hanc causam ex toto correctam non fuisse propter haec quae suo tempore dici possunt, et pondus tantae considerationis parvitatis nostrae tudinem consacerdotum nostrorum, sicut ipsa necessitas exposcebat, habuimus: ideo haec congruentiori et aptiori tempori vita comite, si Deus ita annuerit, tractanda ac consideranda distulimus, quoniam tantae considerationis perfectio indiget adsensu et adiutorio principum, et multitudine atque devotione necnon et studio sacerdotum et oboedientia, vel concordia populi et congruentia loci temporisque spatio. Porro de episcopali libertate, quam Deo annuente
Abbreviated transcription (Latin):
anuo conseribi & ꝑ missos uro sobuitia c̃prim̃ da pĩperiũ urm direcsistis muluide monftratas
quȩ a pastorib ecdarũ & a principib & areliq popło hactenꝰ neglecta extiter & a lit quãdi
tio effectũ do operante ꝑurm bonũ scudiũ abhuncoptinuerit credimꝰ quađ multa quȩ a miltis
alit̃ quã diuina auctoritas selubeat dimissas̃ quȩ ñ tinebant corrigent᷑ : nã etillud qi
ino isd capituł c̃tinent᷑ ut manis estũ fieret que causȩ id effecerint ue sic̃ dotes acprincipos arecto¬
tramite deuiasseñ exceptis p̃missis capituł in quib sic̃ diximꝰ multa neglegebanꝰ specialit̃
ꝓsilierit & sac̃ dotes partĩ neglegentia partĩ ignorantia cupiditate in scłarib: nego¬
eus & sollititudinib: ultra quã debuerar̃ seo coupauerint & hac ocoasionealit̃ quã dȩs¬
uina auctoritas doceat in utraq paete actũ extitis se dubiũ ñ ẽ sed quia dõ miscrarłe apge¬

Expanded text:
um direxistis, multa demonstrata sunt, quae a pastoribus ecclesiarum et a principibus et a reliquo populo hactenus neglecta extiterunt, et aliter, tio effectum Deo operante per vestrum bonum studium abhinc optinuerit, credimus quod multa, quae a multis aliter, quam divina auctoritas se habeat, dimissa sunt, quae non tenebant, corrigentur. Nam et illud quod in eisdem capitulis continetur, ut manifestum fieret, quae causae id effecerint, ut sacerdotes et principtramite deviassent, exceptis praemissis capitulis in quibus sicut diximus multa neglegebantur, specialiprosiluerit, et sacerdotes, partim neglegentia partim ignorantia partim cupiditate, in secularibus negotiis et sollicitudinibus ultra quam debuerant se occupaverint, et hac occasione aliter quam divina auctoritas doceat, in utraque parte actum extitisse dubium non est. Sed quia Deo miserante a proge