comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam cum mauros maximini iussu regeret ueteranus di¬
missus: collectis mauris & tumultuaria manu accepto
a gordiano successore cartaginem petiit. ad quem oĩs
fide punica cartaginensuimꝰ populus inclinauit. gordia¬
nus tanien belli fortunam experiri cupiens. filiũ suum
iam natu grandiorem. xl & sex annos agentem: que nn
tunc legati loco ut diximus habuerat. contra capellianũ
& maximinianos misit. uirum de quibus moribus suo
loco dicemus. Sed cum in loco militari & capellianue
esset audacios & gordianus uinior non tam exercitatꝰ
quippe qui nobilitatis delitiis tradatur. pugna cõmissa
uncitur: & in eodem bello interficitur. Fertur auteni
tanta multitudo gordiani partium in bello cecidisse. ut
cum diu quesitumꝰ sit corpus gordiami iumoris non po¬
tuerit inueniri. Fuit preterea ingens que raro in africa
est tempestas. que gordiam exercitum ante bellum ⁊
dissipauit. ut minus idonei milites prelio fierent.

Expanded text:
iam cum Mauros Maximini iussu regeret veteranus diiam cum Mauros Maximini iussu regeret veteranus dimissus, conlectis Mauris et tumultuaria manu accepto a Gordiano successore Carthaginem petiit, ad quem omnis fide Punica Carthaginiensium populus inclinavit. Gordianus tamen fortunam belli experiri cupiens filium suum iam natu grandiorem, quadraginta et sex annos agentem, quem tunc legati loco, ut diximus, habuerat, contra Capelianum et Maximinianos misit, virum de cuius moribus suo loco dicemus, sed cum in re militari et Capelianus esset audacior et Gordianus iunior non tam exercitatus, quippe qui nobilitatis deliciis tardabatur, pugna commissa vincitur et in eodem bello interficitur. Fertur autem tanta multitudo Gordiani partium in bello cecidisse, ut, cum diu quaesitum sit corpus Gordiani iunioris, non potuerit inveniri, fuit praeterea ingens, quae raro in Africa est, tempestas, quae Gordiani exercitum ante bellum ita dissipavit ut minus idonei milites proelio fierent,
Abbreviated transcription (Latin):
& ne hoc parum est. sed fac̾tum afiorum nobilis ille senatꝰ
agnouit. & pro quoꝵ liberis arma portamus. hic contra nos
xx. uros statuerunt. & omnes uelut contra hostes señtias
proculerunt. Quin ĩmo agite ut decet uiros. properan¬
dum est ad urben: nan & .xx. consulares contra noe
lecti sunc: quibus resistendum est nobis fortiter agenti
& nos alacres animos. hanc concionem & maximinus sepe
cognouit. Deniq statim ad filium scripsit. qui longe
post sequebatur: ut acceleraret. ne quid contra euiiꝰ
se absente milites cogitarent. litteraꝵ exemplum tale
iunius cordus edidit. Referet ad te stipator meus ty¬
menius que gesta cognoui. uel in africa uel Rone. refer&
que sint mentes militum: queso quantum potes properes
ne quid ut solet militaris turba plus faciat: quid uerear
ex eo audies quen ad te misi. Dum hec aguntur in africa
contra duos gordianos. capellianis ꝗͥani gordiano & ini
priuata uita semper aduersus. & ab ip̃o imperatore

Expanded text:
t ne hoc parum esset, factum Afrorum nobilis ille senatus agnovit, et pro quorum liberis arma portamus, hi contra nos viginti viros statuerunt et omnes velut contra hostes sententias protulerunt. quin immo agite, ut viros decet, properandum est ad urbem, nam et viginti viri consulares contra nos lecti sunt, quibus resistendum est nobis fortiter agentibet non alacres animos hac contione et Maximinus ipse cognovit, denique statim ad filium scripsit, qui longe post sequebatur, ut adceleraret, ne quid contra eum se absente milites cogitarent, litterarum exemplum tale Iunius Cordus edidit: Refert ad te stipator meus Tynchanius quae gesta cognovi vel in Africa vel Romae, refert quae sint militum mentes. quaeso, quantum potes, properes, ne quid, ut solet, militaris turba plus faciat, quid verear ex eo audies quem ad te misi. Dum haec aguntur, in Africa contra duos Gordianos Capelianus quidam, Gordiano et in privata vita semper adversus et ab ipso imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
libus. Unus uester proconsule. alter uester legatus ma¬
gno a froꝵ consilio imperatores sunt appellati. Qratias
igitus aganius tydritane iuuentuti. gratias cartaginensi
populo semper deuoto ab ĩmani nos bellua ab illa fera¬
nos uindicauerunt. quid timide auditis: quid circum¬
spicitis: quid cune tamini: hoc est quod sẽꝑ optastie
hostis est maximinus. dii faciant ut esse iam desinat.
& gordiani senis felicitatem atq prudentiani iuuenis

Expanded text:
libus, unus vester pro consule, alter vester legatus, malibus, unus vester pro consule, alter vester legatus, magno Afrorum consilio imperatores sunt appellati, gratias igitur agamus Thysdritanae iuventuti, gratias Carthaginiensi populo semper de voto; ab inmani nos belua, ab illa fera vindicaverunt. quid timide auditis? quid circumspicitis? quid cunctamini? hoc est quod semper optastis. hostis est Maximinus; di facient ut esse iam desinat, et Gordiani senis felici
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem anulo & missi cum questore milites. qui eac
ferrent. addentes quedam p̾ter litteras secreto esse dicẽ¬
da. Longam igitur porticum petiuerunt. & cũ ille
ea que sibi erant secreto dicenda perquireret. hortãtib
ut signum inspicer& epistole tñ considerat ĩteremptꝰ
eit Persuasum deinde est militibus. iussu maximini
uitalianum interemptum. ꝑactisq rebus in castris
gordianoꝵ & lutere & uultus sunt propositi. Inter¬
est ut senatus consultum quo gordiam imꝑatores appel¬
lati sunt & maximinus hostis:. litteris propagetur. nõ
legitimo. sed indicto senatus die consul iam domi con¬
uentus cumi pretoribus edilibus & tribunis plebis uenit
in curiam. prefectus urbi cui nescio quid redoluerat.
& qui publicas litteras non acceperat a conuentu se ab¬
stinuit. Sed profuit. nan consul ante solitas acclanati¬
ones: prius qͣ aliquid in maximinum feliciter diceretur

Expanded text:
eiusdem anulo, et missi cum quaestore milites, qui eas eiusdem anulo, et missi cum quaestore milites, qui eas ferrent, addentes quaedam praeter litteras secreto esse dicenda. longam igitur porticum petiverunt, et cum ille ea quae sibi erant secreto dicenda perquirere!, hortantibus ut prius signum inspiceret epistulae, dum considerat, interemptus est. persuasum deinde est militibus iussu Maximini Vitalianum interemptum. peractisque rebus in Castris Gordianorum et litterae et vultus sunt propositi. Interest, ut senatus consultum, quo1 Gordiani imperatores appellati sunt et Maximinus hostis, litteris propagetur. non legitimo sed indicto senatus die consul iam domi conventus cum praetoribus, aedilibus et tribunis plebis venit in Curiam, praefectus urbi, cui nescio quid redoluerat, et qui publicas litteras non acceperat, a conventu se abstinuit. sed profuit, nam consul ante solitas adclamationes, priusquam aliquid in Maximinum feliciter diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
eligerent: inter quos erat maximus siue puppienius
& clodius balbinus qui ambo imperatores sunt creati.
Postea ꝗͣ gordiani duo in africa interempti sunt. Illos
sane .xx. senatus ad hoc creauerat ut diuideret hie
italicas regiones contra maximinum pro gordianis tuen¬
das. Tuncꝰ legationes a maximino Romam uenerunt
abolitionen preteritoꝵ spondentes. sed uicit gordiano¬
rum legatio que bona oninia polliciebatur. ita ut eidẽ
crederetur. & ingens militibus stipendium & populo agros
atq congiaria promittenti. Usq adeo autem magis
gordianis ꝗͣ maximinis est creditum. ut uitalianus qͥam
qui p̾torianis militibus preerat. per audacissimos questo¬
rem & milites uissu senatus occideret᷑. ꝙ se antea crude¬
liter egerat. & tunc magis eius ĩmanitas timebat᷑ amica
& familiaris moribus maximini. de cuius morte hec fa¬
bella fertur. Pic̾te sunt littere maximini signate quasi

Expanded text:
eligerent, inter quos erat Maximus sive Pupienus eligerent, inter quos erat Maximus sive Pupienus et Clodius Balbinus. qui ambo imperatores sunt creati, posteaquam Gordiani duo in Africa interempti sunt. illos sane viginti senatus ad hoc creaverat, ut divideret his Italicas regiones contra Maximinum pro Gordianis tuendas. tunc legationes a Maximino Romam venerunt abolitionem praeteritorum spondentes. sed vicit Gordianorum legatio, quae bona omnia pollicebatur, ita ut eidem crederetur et ingens militibus stipendium et populo agros atque congiaria promittenti. usque adeo autem magis Gordianis quam Maximinis est creditum, ut Vitalianus quidam, qui praetorianis militibus praeerat, per audacissimos quaestorem et milites iussu senatus occideretur, quod se antea crudeliter egerat, et tunc eius magis inmanitas timebatur, amica et familiaris moribus Maximini. de cuius morte haec fabella fertur, fictae sunt litterae Maximini, signatae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nomen publicitus eraserunt: ipsumi &iam gordianum
a fricanun appellarunt: addunt ꝗͥam africani cognonien
tum gordiano idcirco inditum. non ꝙ in africa imꝑare
cepisset: sed ꝙ de scipionum familia originem traheͬt.
n plurimis autem libris inuenio & hunc gordianum
& filium eius pariter imperatores appellatos & antoni¬
nos cognominatos. alii uero antonios. Post hoc carta¬
oinemꝰ uentum cum pompa regali & fascibus laure¬
atis filiusq legatus patris exempło scipionum ut dexip
est. missa deinceps legatio romam est cum litteries
gordianoꝵ. hec que gesta fuerant in africa ĩdicani
que per ualerianum principem senatus qui postea
imꝑauit. gratantes accepta est. misse sunt & ad anicor
nobiles littere ut homines potentes. & rem probarent:
& amiciciores fierent ex amicis. Sed tanta gratulatiõe
factos contra maximinum imꝑatores. senatus accepit.
ut non solum gesta probarent. sed &ian .xx. Uiros

Expanded text:
nomen publicitus eraserunt. ipsum etiam Gordianum nomen publicitus eraserunt. ipsum etiam Gordianum Africanum appellaverunt, addunt quidam Africam cognomen- tum Gordiano idcirco inditum, non quod in Africa imperare coepisset, sed quod de Scipionum familia originem traheret. in plurimis autem libris invenio et hunc Gordianum et filium eius pariter imperatores appellatos et Antoninos cognominatos, in aliis vero Antonios. Post hoc Carthaginem ventum cum pompa regali et fascibus laureatis, filiusque legatus patris, exemplo Scipionum, ut Dexippest. missa deinceps legatio Romam est cum litteris Gordianorum haec, quae gesta fuerant in Africa, indicans, quae per Valerianum, principem senatus, qui postea imperavit, gratanter accepta est. missae sunt et ad amicos nobiles litterae, ut homines potentes et rem probarent et amiciores fierent ex amicis. Sed tanta gratulatione factos contra Maximinum imperatores senatus accepit, ut non solum gesta haec probarent sed etiam viginti viros
Abbreviated transcription (Latin):
Romano iure firmamus. Tune acclamatum est equii
est iustum est gordiane gordiane auguste dii te ẜuent
feliciter imperator es cum filio imperee. His ac̃tis pro¬
pere uentum est ad oppidum. tysdruuꝰ: inuentusq senex
uenerabilis post iuridictionem iacens in lec̾tulo qui a¬
circum fusus purpura humi se abiecit. ac retractane
cleuatus est. & cum aliud facere nihil posset euitandi
periculi gratia quod maxiniinis necessario fautoribus du¬
bie ĩminebat. imperatorem se appellari senex passus c̃
rat autem & togenarius & plurimis prouinciis ut diximꝰ
ante prefuerat᷑ populo Romano ita cõmendatus sue
actibus erat ut toto dignus uideretur imperio. alii qdͥen
sed ubi rem comperit iam mortis uicinus. & filio magis ti.¬
mens maluit honestas causas habere moriendi. qͣ ded
uinculis & carceri maximini: appellato igitur gordiano
imꝑatore uuene qui auctores huius facinoris erant
statuas maximini deiecerunt imagines perfregerunt.

Expanded text:
Romano iure firmabimus. tunc adclamatum est, Aequum Romano iure firmabimus. tunc adclamatum est, Aequum est, iustum est. Gordiane Auguste, di te servent. feliciter imperes, cum filio imperes. His actis propere ventum est ad oppidum Thysdrum, inventusque senex venerabilis post iuris dictionem iacens in lectulo, qui circumfusus purpura humi se abiecit ac retrectans elevatus est. et cum aliud facere nihil posset, evitandi periculi gratia, quod a Maximinianis dubie, a fautoribus necessario imminebat, imperatorem se appellari senex passus est. erat autem iam octogenarius et plurimis provinciis, ut diximus, ante praefuerat; populo Romano ita commendatus suis actibus erat ut toto dignus videretur imperio. de sed ubi rem comperit, iam mortis vicinus et filio magis timens, maluit honestas causas habere moriendi quam dedi vinculis et carceri Maximini. Appellato igitur Gordiano imperatore iuvenes, qui auctores huius facinoris erant, statuas Maximini deiecerunt, imagines perfregerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uirias ferre nequirent. & primum ipsum rationalem ad¬
iunctis sibi plerisq militibus occiderunt. Occiso deinde
co cum iam orbis terraꝵ odio contra maximinũ arder&
ceperunt cogitare que madiodum seditio intes maxinua¬
nos & rusticos uel afros orta placaretur. Tum quidam
mauritius nomine potens apud afros decurio iuxta tys¬
drum nobilissime post hac oratione apud plebem uel
urbanam uel rusticanam in agro suo uelut concionabun¬
dus est loquutus. Gratias diis ĩmortalibus ciuesq oc¬
casionem dederunt & qdem necessariam prouidendi ⁊¬
nobis contra hominem furiosissimum maximinii. noc
enim qui procuratorem eius moribus & uite consimilem
&cidimus. nisi facto imperatore salui esse non possumue.
quo cirea si placet. quonam non longe est nobilissimus
uir proconsule cum filio consulari legato. quoꝵ utriq
mortem pestis illa est minata. subłata de uexilis pur¬
pura imperatores eos dicenus. adhibitisq insignibue

Expanded text:
iurias ferre nequiverunt et primum ipsum rationalem adiurias ferre nequiverunt et primum ipsum rationalem adiunctis sibi plerisque militibus occiderunt, occiso deinde eo, cum iam orbis terrarum odio contra Maximinum arderet, coeperunt cogitare quemadmodum seditio inter Maximinianos et rusticos vel Afros orta placaretur. tunc quidam Mauritius nomine, potens apud Afros decurio, iuxta Thysdrum nobilissima posthac oratione apud plebem vel urbanam vel rusticanam in agro suo velut contionabundus est locutus: Gratias dis inmortalibus, cives, quod occasionem dederunt, et quidem necessariam, providendi nobis contra hominem furiosissimum Maximinum. nos enim, qui procuratorem eius moribus et vitae consimilem occidimus, nisi facto imperatore salvi esse non possumus, quocirca, si placet, quoniam non longe est nobilissimus vir pro consule cum filio, consulari legato, quorum utrique mortem pestis illa est minata, sublata de vexillis purpura imperatores eos dicemus adhibitisque insignibus
Abbreviated transcription (Latin):
parcus. cibi parcissimus uestitu intidus. lauandi cupidus
ut & quarto & quinto in die lauaret estate. hic me secũ¬
do. Somni plurimi. ita ut intricliniis si apud amicoc
ederet &iam sine pudore dormiret. quod uidebatur
facere per naturam non per ebrietatem atq luxuriem.
sed boni mores nihil ei profuerunt. Hec enim uita uene¬
rabilis cum platone semper cum aristotile cum uirgilio
cum tullios secterisq ueteribus agens alium ꝗͣ merebat᷑
exitum passus est. Nam cum temporibus maximini
hominis seui atq truculenti proconsul africam regeret
iam ex consulibus sibimet legato a senatu dato. Cumq
qͥam rationalis acrius contra plurimos afrorum seuiret
ꝗͣ maximinus ipse pateretur proscribens plurimos inter¬
ficiens multos. & sibi ultra procuratorem omnia iundi¬
cans. petunsus dem a proconsule atq legato nobilibus
& consularibus iuris ipsis ninaretur. & afri tam insolentes in¬

Expanded text:
parcus, cibi parcissimus, vestitu nitidus, lavandi cupidus, ita parcus, cibi parcissimus, vestitu nitidus, lavandi cupidus, ita ut et quarto et quinto in die lavaret aestate, hieme secundo, somni plurimi, ita ut in tricliniis, si forte apud amicos ederet, etiam sine pudore dormiret. quod videbatur facere per naturam, non per ebrietatem atque luxuriem. Sed boni mores nihil ei profuerunt, hac enim vita venerabilis, cum Platone semper, cum Aristotele, cum Tullio, cum Vergilio ceterisque veteribus agens alium quam merebatur exitum passus est. Nam cum temporibus Maximini, hominis saevi atque truculenti, pro consule Africam regeret, filio iam ex consulibus sibimet legato a senatu dato, cumque quidam rationalis acrius contra plurimos Afrorum saeviret quam Maximinus ipse pateretur, proscribens plurimos, interficiens multos et sibi ultra procuratorem omnia vindicans, retunsus deinde a proconsule atque legato nobilibus et consularibus viris ipsis minaretur excidium, Afri tam insolentes in
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum alii scipionem aut catoneni. alii multi mutu
ac Rutilium aut lellium dicerent. Extat eofum
acclamatio que a uimo in litteris relata est. Nan cuni
quadam die factum imꝑatoꝵ legeret atq a. proconsu¬
libus scipionibus cepisset acclamatum est. nouo scipio¬
ni uero scipioni gordiano proconsuli. hec & alia fre¬
quenter audiuit. Et erat qͥem longitudine Romana
cantie decora: & pompali uultu rubes magisqͣ candi¬
dus facie bene lata oculis ore fronte uerecundus cor¬
poris qualitate subcrassus. moribus ita moderatus. Ut
nihil possis dicere: quod ille aut cupide aut ĩmodeste
aut miie fecerit affectus suos. unice dilexit filium &
ne potem ultra morem filiam & neptem religiose. soce¬
ro suo amico seuero tantum detulit. ut in famuilum eius
quasi filium migrasse se creder&. nunqͣ cũ eo lauerit.
nunꝗͣ illo presente sederit ante preturam. Consul cum
esset aut in domo eius semper mansit. aut si in pompe¬
iana domo ad illum uel mane uel sero processit. uiii

Expanded text:
ut eum alii Scipionem, Catonem alii, multi Mucium ac Rutilium aut Laelium dicerent, exstat eorum adclamatio, quae a Iunio in litteras relata est. nam cum quadam die factum imperatorium legeret atque a proconsulibus Scipionibus coepisset, adclamatum est, Novo Scipioni, vero Scipioni, Gordiano proconsuli. haec et alia frequenter audivit. Et erat quidem longitudine Romana, canitie decora et pompali vultu, ruber magis quam candidus, facie bene lata, oculis, ore, fronte verendus. corporis qualitate subcrassulus. moribus ita moderatus ut nihil possis dicere, quod ille aut cupide aut inmodeste aut nimie fecerit, adfectus suos unice dilexit, filium et nepotem ultra morem, filiam et neptem religiose. socero suo Annio Severo tantum detulit, ut in familiam eius quasi filium migrasse se crederet, numquam cum eo laverit, numquam illo praesente sederit ante praeturam, consul cum esset, aut in domo eius semper mansit aut, si in Pompeiana domo, ad illum vel mane vel sero processit, vini
Abbreviated transcription (Latin):
nomine antonini signo illustrauerit. cun apud p̾fectum
erarii more roniauo professus filium publicis actis eiue
nomen insereret. Post consulatum proconsul africe factꝰ
est: annitentibus cunctis. qui alexandri imperium &iam
in africa clarum per proconsulis dignitatem haberi atq
esse uoluerunt. Extat epistola ipsus alexandri qua

Expanded text:
ini signo inlustraverit, cum apud praefectum aerarii more Romano professus filium publicis actis eius nomen insereret. Post consulatum proconsul Africae factus est adnitentibus cunctis, qui Alexandri imperium etiam in Africa clarum per proconsulis dignitatem haberi atque esse voluerunt, exstat epistula ipsius Alexandri, qua
Abbreviated transcription (Latin):
que ipsius & patris eius & proaui fuit. Quã philippi
temporibus uester. fiscus inuasit. In ea pictura &iã nuc
continentur cerui palmati ducenti. mixti s̃ britannii ⁊
equi feri. xxx. oues fere centum. alces decem. auRi
cypriaci centuni. structiones mauri miniati trecenti.
onagri.xxxx. ari centum quinquaginta. ibices ducenti.

Expanded text:
roavi fuit, quam Philippi temporibus vester fiscus invasit, in qua pictura etiam nunc continentur cervi palmati ducenti mixtis Britannis, equi feri triginta, oves ferae centum, alces decem, tauri Cypriaci centum, struthiones Mauri miniati trecenti, onagri triginta, apri centum quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
flaminie piceni de proprio illum per quatriduũ ludos
scenicos & iuuenalia edidisse. Scripsit & laudes soluta
oratione. Omnium antonioꝵ qui ante cum fuerunt.
tm̃ autem antoninos dilexit. ut sibi quoq ut multi di¬
cunt antonini. ut pleriq autem asserunt antonii nomen
ascripserit. Iani illud satis constat. ꝙ filium gordianum

Expanded text:
de proprio illum per quadriduum ludos scaenicos et iuvenalia edidisse. scripsit et laudes soluta oratione omnium Antoninorum qui ante eum fuerunt, tantum autem Antoninos dilexit ut sibi quoque, ut multi dicunt, Antonini, ut plerique autem adserunt, Antonii nomen adscripse
Abbreviated transcription (Latin):
ris consulibus ipse consul ditissimus ac potentissinus
Rome pompeianam domum possidens. in prouinciie
tatum terraꝵ habens quantum nemo priuatus. ipse¬
ex consulatum quem egerat cum alexandro ad procon¬
sulatuni africe missus est ex senatus consulto. Sed prius¬
qͣ de imperio eius loquar. dicam pauca de moribue
Adolescens cum esset gordianus de quo sermo est poeniata
scripsit que onnia extant. & qͥen cuncta illa que cicero

Expanded text:
ris consulibus, ipse consul ditissimus ac potentissimus, ris consulibus, ipse consul ditissimus ac potentissimus, Romae Pompeianam domum possidens, in provinciis tantum terrarum habens quantum nemo privatus, post consulatum, quem egerat cum Alexandro, ad proconsulatum Africae missus est ex senatus consulto. Sed priusquam de imperio eius loquar, dicam pauca de moribus, adulescens cum esset Gordianus, de quo sermo est, poemata scripsit, quae omnia exstant, et quidem cuncta illa quae Cicero,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis auguste: ut singuloc
quos que imperatores exemplo
multoꝵ libris singulis ad tuam
clementiam destinarem. Nam id
multos fecisse uel ipse uiderã uel
lectione conceperam. Sed ĩ probũ
uisum est. uel pietatem tuam mul¬
titudine detinere libroquel meũ
laborem plurimis uoluminibus occupare. quare tres gordi¬
anos hoc libro connexui. consulens & meo labori & lecti¬
oni tue. ne cogereris plurimos codices uoluendo unã tñ
pene historiam lectitare. sed ne ego qui longitudiuem ⁊¬
ar quam me urbane declinare confingo iam rem agore¬
diar. Gordiam non ut quidam imperici scriptores lo¬
quuntur duo sed tres fuerunt. idq docente ariano ser¬
iptore grece historie. docente item dexippo greco aue¬
tore potuerunt adiscere qui &iam si breuiter. ad fidẽ
tamen omina persequuti sunt. Horum gordianue
senior .i. primus natus est patre metio marulo matre
ulpia gordiana. originem paternam ex grecoꝵ genere
habuit. maternam ex traiani imperatoris patre auo

Expanded text:
venerabilis Auguste, ut singulos quosque imperatores exemplo multorum libris singulis ad tuam Clementiam destinarem. nam id multos fecisse vel ipse videram vel lectione conceperam. sed improbum visum est vel Pietatem tuam multitudine distinere librorum vel meum laborem plurimis voluminibus occupare, quare tres Gordianos hoc libro conexui, consulens et meo labori et lectioni tuae, ne cogereris plurimos codices volvendo unam tamen paene historiam lectitare. sed ne ego, qui longitudinem ar, quam me urbane declinare contingo, iam rem adgrediar. Gordiani non, ut quidam imperiti scriptores loquuntur, duo sed tres fuerunt, idque docente Arriano, scriptore Graecae historiae, docente item Dexippo, Graeco auctore, potuerunt addiscere, qui, etiamsi breviter, ad fidem tamen omnia persecuti sunt. horum Gordianus senior, id est primus, natus est patre Maecio Marullo, matre Ulpia Gordiana, originem paternam ex Gracchorum genere habuit, maternam ex Traiani imperatoris, patre, avo,
Abbreviated transcription (Latin):
isse dicitur. per marem tamen ⁊
nouo genitus auidio seuero qui
ordines duxerat. & post ad sum¬
mas dignitates peruenerat. Cuius
quadratus in historiis meniuit:
& quidem grauiter: cum illum
fũmum uirum & necessarium rciꝰ.p. asserit. & apud
ip̃m marcum preualidum. Nam iam eo imperante
perisse fatali sorte perhibetur. Hic ergo cassuis ex fami¬
lia ut diximus cassiorum.: qui in .C. uiliun conspira¬
uerant oderat tacite principatum: nec ferre poterat
in peratorium nomien. dicebat q essẽ grauus nomine

Expanded text:
isse dicitur, per matrem tamen; homine isse dicitur, per matrem tamen; homine novo genitus Avidio Severo, qui ordines duxerat et post ad summas dignitates pervenerat, cuius Quadratus in historiis meminit, et quidem graviter, cum illum summum virum et necessarium rei publicae adserit et apud ipsum Marcum praevalidum. nam iam eo imperante perisse fatali sorte perhibetur. Hic ergo Cassius ex familia, ut diximus, Cassiorum, qui in curia in C. Iulium conspiraverant, oderat tacite principatum nec ferre poterat imperatorium nomen dicebatque esse eo gravius nome
Abbreviated transcription (Latin):
ub seuero autem imperatore cum senatus ingens pestimoni¬
uni habuiss& pertinax. funus inaginarium & consorũ
a senatu pertinacis nomen accepit. Filius pertinacie
patri flamen est. factus marciani sodalis. qui diui marci sa¬
cra curabant heluiani sunt dicti propter heluium ꝑtinacẽ.
circenses & imperii natalis additi qui aseuero postea
sublati sunt. & genti aliqui manent. Nacus auteni Kł.
augustas uero & bibulo. cons̃s. interfectus est Hł. ap̃r.
falcone & claro. coriss. Uixit amus .lx. mensib .uii.
diebus .xxui. imperauit mensibus. x. diebus .xxu.
ongiarium dedit populo denarios centenos: p̃torianis
pronusit duodena milia numum: sed dedit sena uod
exercitibus promissum est. datuni non est quia mors
cun preuenit. horruisse autem illum. imperiũ epistola
docet. que uite illuis a mario maximo opposita est.
quam ego inseri ob nimiam longitudinem nolui:¬
UPIUS CASSIUS UT QUMAU
uolunt ex fanulia cassiorum fu¬

Expanded text:
sub Severo autem imperatore cum senatus ingens testimonisub Severo autem imperatore cum senatus ingens testimonium habuisset Pertinax, funus imaginarium ei et censorium a senatu Pertinacis nomen accepit, filius Pertinacis patri flamen est factus. Marciani sodales, qui divi Marci sacra curabant, Helviani sunt dicti propter Helvium Pertinacem. circenses et imperii natalis additi, qui a Severo postea sublati sunt, et genitalicii, qui manent. Natus autem kal. Augustis Vero et Ambibulo consulibus, interfectus est V kal. Apr. Falcone et Claro consulibus. vixit annis LX mensibus VII diebus XXVI. imperavit mensibus II diebus XXV. congiarium dedit populo denarios centenos, praetorianis promisit duodena milia nummum sed dedit sena. quod exercitibus promissum est datum non est, quia mors eum praevenit, horruisse autem illum imperium epistula docet, quae vitae illius a Mario Maximo apposita est. quam ego inserere ob nimiam longitudinem noluidius Cassius, ut quidam volunt, ex familia Cassiorum fu
Abbreviated transcription (Latin):
de uiliauo successore dedisse dicitur. Nani cum ei didius
uilianus fratris filium obtulisset cui despondebat filiani
suam. adhortatus est uiuenem ad patrui obseruationem
adiccit obserua collegam & successorem meum. Nam
ante iulianus ci & ui consulatu collega fuerat. & in pro¬
consulatu successerat. milites eum & aulici odio habue¬
runt: populus mortem eius indignissime tulit. quia ui¬
debat omnia per cum antiqua posse restitui. Caput ciꝰ
conto fixum milites qui eum occiderant per urbem in
castra per tulerunt. Reliquie eius recuperato capite
i sepulchro aui uxoris locate sunt. & uilianus successor
illius corpus eius quanto potuit honore funeratus est.
Cum id in palatio reperisset. qui nunꝗͣ eus ullam mentio¬
uen uel apud populum uel apud senatum publice⁊
fecit. sed cum ille quoq amilitibus desertus iam esset.
per senatuni & populum pertinax in deos relatus est.

Expanded text:
de Iuliano successore dedisse dicitur, nam cum ei Didius de Iuliano successore dedisse dicitur, nam cum ei Didius Iulianus fratris filium obtulisset, cui despondebat filiam suam, adhortatus est iuvenem ad patrui observationem et adiecit: Observa collegam et successorem meum. nam ante Iulianus ei et in consulatu collega fuerat et in proconsulatu successerat. Milites eum et aulici odio habuerunt, populus mortem eius indignissime tulit, quia videbat omnia per eum antiqua posse restitui, caput eius conto fixum milites qui eum occiderant per urbem in castra pertulerunt. reliquiae eius recuperato capite in sepulchro avi uxoris locatae sunt. et Iulianus, successor illius, corpus eius quanto potuit honore funeratus est, cum id in Palatio repperisset. qui numquam eius ullam mentionem vel apud populum vel apud senatum publice fecit, sed cum ipse quoque a militibus desertus iam esset, per senatum et populum Pertinax in deos relatos est.
Abbreviated transcription (Latin):
rant iam imperatorem & nihil de eo meruerant: sic
eum appellabant. Aunera quoq lucri libidine liben¬
ter accepit. Reliquit filium & filiam superstitec
& Uxorem flaui sulpiciani filiam. quem prefectun
urbi loco suo fecerat. Circa uxoris pudicitiam minus
curiosus fuit. Cum palan citharedum illa diligeret
ipse preterea cornificiam infamissime dicitur dilexisse.
ibertos aulicos uehementissime compressit. Unde grand
quoq odium contraxit. Signa interitus hec fuerunt.
pse ante triduum ꝗͣ occiderctur. in piscina sibi uisus est
uidere hominem eum cum gladio infestantem. & ea dic
qua occisus est negabant in oculis eius pupillas cum una¬
giuibus quas redunt spectantibus uisas. Et cum apud
lares sacrificar&. carbones uiuacissimi extincti sunt cũ
inflaminari soleant. & ut sopradictum est. cor & caput
in hostiis non est repertum. Stelle &iam iuixta solem
per dieni clarissime uise ante dies ꝗͣ obiret. & ipse omen

Expanded text:
rant iam imperatorem et nihil de eo meruerant, sic rant iam imperatorem et nihil de eo meruerant, sic eum appellabant, munera quoque lucri libidine libenter accepit. Reliquit filium et filiam superstites et uxorem, Flavii Sulpiciani filiam, quem praefectum urbi loco suo fecerat, circa uxoris pudicitiam minus curiosus fuit, cum palam citharoedum illa diligeret, ipse praeterea Cornificiam infamissime dicitur dilexisse. libertos aulicos vehementissime compressit, unde grande quoque odium contraxit. Signa interitus haec fuerunt: ipse ante triduum quam occideretur in piscina sibi visus est videre hominem cum gladio infestantem. et ea die qua occisus est negabant in oculis eius pupulas cum imaginibus, quas reddunt, sperantibus visas, et cum apud Lares sacrificaret, carbones vivacissimi exstincti sunt, cum inflammari soleant, et, ut supra dictum est, cor et caput in hostiis non est repertum, stellae etiam iuxta solem per diem clarissimae visae ante diem quam obiret. et ipse omen
Abbreviated transcription (Latin):
his quos cõmodus rebus gerendis imposuerat mutauit
expectaus urbis natalen. ꝙ eum diem rerũ principiũ
uolebat esse. atq ideo &iam in balneis ei cõmodiani
nunistri neceni parasse dicuntur. Imperium & omnia
imperialia sic horruit ut sibi semiper ostenderet displice̾.
Deniq non aliun se qͣ fuerat uideri uolebat. Fuit in
curia honorificentissinus ita ut senatum fauentem
adoraret & quasi prefectus urbi cum omnib sermonẽ
participaret. Uoluit &iam imperium deponere atq ad
priuatam uitam redire. Filios suos in palatio nutriri
noluit. Tan parcus autem & tam lucri cupidus fuit
ut apud uada sabatia mercaturas exercuerit imp̃. per
homines suos non aliter ꝗͣ priuatus solebat. Hec mul¬
tuni tamen amatus est: siquidem omnes qui libere fa¬
bulas conferebant: male in pertinacen loquebantu
chrissologum eum appellantes qui bene loqueretur &
niale faceret. Nam & ciues sui qui ad eum confluxe¬

Expanded text:
iis quos Commodus rebus gerendis imposuerat mutavit, iis quos Commodus rebus gerendis imposuerat mutavit, exspectans urbis natalem, quod eum diem rerum principium volebat esse, atque ideo etiam in balneis ei Commodiani ministri necem parasse dicuntur, imperium et omnia imperialia sic horruit, ut sibi semper ostenderet displicere, denique non alium se, quam fuerat, videri volebat, fuit in curia honorificentissimus, ita ut senatum faventem adoraret et quasi praefectus urbi cum omnibus sermonem participaret. voluit etiam imperium deponere atque ad privatam vitam redire, filios suos in Palatio nutriri noluit. Tam parcus autem et tam lucri cupidus fuit, ut apud Vada Sabatia mercaturas exercuerat imperator per homines suos, non aliter quam privatus solebat. nec multum tamen amatus est; si quidem omnes qui libere fabulas conferebant male Pertinacem loquebantur, christologum eum appellantes, qui bene loqueretur et male faceret, nam et cives sui, qui ad eum confluxe
Abbreviated transcription (Latin):
senex ĩmissa barba reflexo capillo habitudine cor¬
poris pinguiore: uentre prominulo statura imꝑatoria
eloquentia mediocri & magis blandus qͣ benigue.
nec unꝗͣ creditus simplex: & cuni uerbis esset affabi¬
lis. re erat inliberalis ac prope sordidus: ut dindiatas
lactucas. & cardes in priuata uita conuiuiis adponeret¬
& nisi quid missum edulium quot quot essent amici
noueni libras carnis per tres missus ponebat. si auteni
plus aliquid missum ess&. &iani in alium dieni diffe¬
rebat. cum semper ad conuiuiũ multos uocaret. Imꝑator
&iam si sine conuiuiis ess& eadem consuetudine ceni¬
tabat. Amicis si quando de prandio suo mittere no¬
luit misit offulas binas aut ponia si parte. aliquando
lumbos gallinaceos fasianum nunꝗͣ priuato conuu io
comedit᷑auit. alicui nusit. Cum sine amicis cenaret.
adhibebat uxorem suam & ualerianum qui cũ eodem
docuerat fabulas litteratus haberet. Sane nullum ex

Expanded text:
senex venerabilis, inmissa barba, reflexo capillo, habitudine corsenex venerabilis, inmissa barba, reflexo capillo, habitudine corporis pinguiore, ventre prominulo, statura imperatoria, eloquentia mediocri, et magis blandus quam benignus nec umquam creditus simplex, et cum verbis esset affabilis, re erat inliberalis ac prope sordidus, ut dimidiatas lactucas et cardus in privata vita conviviis adponerat. et nisi quid missum esset edulium, quotquot essent amici, novem libras carnis per tres missus ponebat, si autem plus aliquid missum esset, etiam in alium diem differebat, cum semper ad convivium multos vocaret, imperator etiam, si sine convivis esset, eadem consuetudine cenitabat. amicis si quando de prandio suo mittere voluit, misit offulas binas aut omasi partem, aliquando lumbos gallinaceos, phasianum numquam privato convivio comedit aut alicui misit, cum sine amicis cenaret, adhibebat uxorem suam et Valerianum, qui cum eodem docuerat, ut fabulas litteratas haberet. Sane nullum ex
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. suꝑuenerũt pertinaci. cum ille aulicuni famu¬
litium ordinaret ingressiq porticus palatii usq ad
locum qui appellatur sicilia & iouis cenatio. Hoc
cognito pertinax letum prefectum pretorii ad eoe
misit. Sed ille declinatis militibus per porticus egres¬
sus adoperto capite domum se contulit. Uerum cũ
ad interiora prorumperent: pertinax ad eos processit
eosq longa & graui oratione placauit. sed curtansiꝰ
quidam unus e cimgris miram cuni in timore nuilites
loquendo adduxiss& hastam u pectus pertinacis obiecu
unc ille precatus iouem ultoreni toga caput operuit.
atq a ceteris confossus est. & eiectus quidam cõfossis
duobus cum eodem periit. Reliqui autẽ cubicularii
palatini nam suos statim ut imperator factus est filiis
emancipatis dederat/: diffugerunt. Multi sane di¬
cunt etiam cubiculum milites irrupisse. atq illic circa
lectum fugientem pertinacem occidisse. Fuit autem

Expanded text:
rentur. supervenerunt Pertinaci, cum ille aulicum famurentur. supervenerunt Pertinaci, cum ille aulicum famulicium ordinaret, ingressique porticus Palatii usque ad locum qui appellatur Sicilia et Iovis cenatio. hoc cognito Pertinax Laetum praefectum praetorii ad eos misit, sed ille declinatis militibus per porticus egressus adoperto capite domum se contulit, verum cum ad interiora prorumperent, Pertinax ad eos processit eosque longa et gravi oratione placavit, sed cum Tausius quidam, unus e Tungris, in iram et in timorem milites loquendo adduxisset, hastam in pectus Pertinacis obiecit, tunc ille precatus Iovem Ultorem toga caput operuit atque a ceteris confossus est. et Eclectus quidem confossis duobus cum eodem periit; reliqui autem cubicularii palatini nam suos statim, ut imperator iactus est, filiis emancipatis dederat diffugerunt, multi sane dicunt, etiam cubiculum milites inrupisse atque illic circa lectum fugientem Pertinacem occidisse. Fuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
sanctimonia offenderat. letuni enini penituerat ꝙ
imperatorem fecerat pertinaceni. idcirco quia illum
ueluc stultum intunatorem non nullaꝵ rerum repre
causa falconis multos milites ad unus serui testinonũ
occidi preceperat. Trecenti igitur de castris armati ad
imperatorias edes cuneo facto milites uenere. Eadem
tamen die ĩmolante pertinace negatur in hostia cor re¬
pertuni. & cum uellet id procurare caput extorum nõ
deprehendit. & tunc quidem omnes milites in castrie
manebant. Qui cum de castris ad obsequium pͥncipis
conuenissent. & pertinax co die processionem ad ache¬
ncum quam parauerat ut audir& poetani ad sacrificii
presagum distulisset: hi qui ad obsequium uenerant
redire in castra ceperunt. Sed subito globus ille in pa-¬
latium peruenit: neq aut arceri potuit aut ĩperatori
nunciari. Enimuero tantum odium in pertinacem
omnium aulicorum fuit ut ad facinus milites horta¬

Expanded text:
sanctimonia offenderat. Laetum enim paenituerat quod sanctimonia offenderat. Laetum enim paenituerat quod imperatorem fecerat Pertinacem, idcirco quia eum velut stultum intimatorem nonnullarum rerum reprehn causa Falconis multos milites ad unius servi testimonium occidi praeceperat. trecenti igitur de castris armati ad imperatorias aedes cuneo facto milites venere, eadem tamen die immolante Pertinace negatur in hostia cor repertum; et cum id vellet procurare, caput extorum non deprehendit. et tunc quidem omnes milites in castris manebant, qui cum e castris ad obsequium principis convenissent, et Pertinax eo die processionem, quam ad Athenaeum paraverat, ut audiret poetam, ob sacrificii praesagium distulisset, ii qui ad obsequium venerant redire in castra coeperunt, sed subito globus ille in Palatium pervenit neque aut arceri potuit aut imperatori nun- tiari. enimvero tantum odium in Pertinacem omnium aulicorum fuit, ut ad facinus milites horta
Abbreviated transcription (Latin):
pellantibus semper exhibuit. eos qui calumniis appetiti
per seruos fuerant danmnatis seruis delatoribus liberauit
n crucem sublatis talibus seruis. aliquos &iam mortuos
uindicauit. Insidias parauit ei falco conquestus est. In
senatu uolens imperare ꝙ quidem credidit. dum sibi
quidam seruus quasi fauie sitiq filius ex ceiomi cõmodi
familia palatinam domum ridicule uindicass&. Cogni¬
tusq iussus est flagellis cesis domino restitui. In cuius
uindicta ii qui oderant pertinacem occasionẽ seditionis
inuenisse dicuntur. Filcomi tamen pepercit. & a senatu
impunitatem eus petiit. Deniq falco in rebus suis secu¬
rus uixit. & herede filio perit ꝙͣiuis multi falconem ⁊¬
nescisse dixerunt imperium sibi parari. Alii etiã ser¬
uis qui rationes interuerterant falsis testimoniis appeti¬
tum cum esse dixerunt. sed pertinaci factio preparata
est per letuni prefectum precorii & eos quos ꝑtinacis

Expanded text:
pellantibus semper exhibuit. eos qui calumniis adpetiti pellantibus semper exhibuit. eos qui calumniis adpetiti per servos fuerant damnatis severius delatoribus liberavit, in crucem sublatis talibus servis; aliquos etiam mortuos vindicavit. Insidias paravit ei Falco consul, qui 2 questus est in senatu volens imperare, cui quidem credidit senatus cum sibi quidam servus, quasi Fabiae † setique filius ex Ceionii Commodi familia, Palatinam domum ridicule vindicasset, cognitusque iussus esset flagellis caesus domino restitui, in cuius vindicta ii qui oderant Pertinacem occasionem seditionis invenisse dicuntur. Falconi tamen pepercit et a senatu im- punitatem eius petiit, denique Falco in rebus suis securus vixit et herede filio periit. quamvis multi Falconem nescisse dixerint imperium sibi parari, alii etiam servis, qui rationes interverterant, falsis testimoniis adpetitum eum esse dixerunt. Sed Pertinaci factio praeparata est per Laetum praefectum praetorii et eos quos Pertinacis
Abbreviated transcription (Latin):
ad opera publica certum sumptum constituit. Refor¬
mandis suis pecuniam contulit. Stipendia plurimie
retro debita exsoluit. obeundis postrenio cunctis mune¬
ribus fiscum parem fecit. Alimentaria &iam compendia
que noueni annorum ex instituto traiami debebantur ob¬
durata uerecundia sustulit. Auaritie suspitione pri¬
uatus non caruit. Cuni apud uada sabatia oppressis
fenore possessoribus. latus suos teneret fines. Deniq ex
uersu luciniano grarus mergus est appellatus. Multi
autem cum &iamꝰ in prouinciis quas consularis gessit.
sordide se egisse in litteras retulere. Nam uacationee
& legationẽs militares dicitur uendidisse. deniq cum
parentum minimum ess& patrimonium. et nulla he¬
reditas obueniss&. subito diues est factus. Onnibue
sane possessiones reddidit quibus cõmodus ademierat.
sed non sine pretio. Senatiu legitino semper interfuit. ac
semper aliquid retulit. Ciuilem se salut antibus & inter¬

Expanded text:
ad opera publica certum sumptum constituit. reforad opera publica certum sumptum constituit. reformandis viis pecuniam contulit. stipendia plurimis retro debita exsolvit. obeundis postremo cunctis muneribus fiscum parem fecit, alimentaria etiam compendia, quae novem annorum ex instituto Traiani debebantur, obdurata verecundia sustulit. Avaritiae suspicione privatus non caruit, cum apud Vada Sabatia oppressis faenore possessoribus latius suos tenderet fines, denique ex versu Luciliano agrarius mergus est appellatus, multi autem eum etiam in provinciis, quas consularis gessit, sordide se egisse in litteras rettulere, nam vacationes et legationes militares dictur vendidisse. denique cum parentum minimum esset patrimonium, et nulla hereditas obvenisset, subito dives est factus. Omnibus sane possessiones suas reddidit quibus Commodus ademerat, sed non sine pretio, senatui legitimo semper interfuit ac semper aliquid rettulit, civilem se salutantibus et inter
Abbreviated transcription (Latin):
gladiatorias. uasaq eludo. auro ehore argento citroq
composita atq &iam phaudo iutrobuli & materie eadem
& uasa samintica calfactande resine apici debellandis
hominibus ac libiginandis. Nec non uehicula arte fabrice
noua perplexis diuisisq rotarum orbibus & exquisitie
sedilibus. Nunc ad solem declinandum. nunc ad spiritꝰ
opportunitatem per uertiginem & alia iter metientia do¬
rasq monstrantia & cetera intus cius conuementia
Reddidit preterea dominis cos qui se ex priuatis domibus
in aulam contulerant. Conuiuium imperatorum ex
imenso ad certum reuocauit medum. Sumptus & iami
omnes cõmodi reddidit. Exemplo autem imperatoris
cum ille partuis se ageret ex omniun continentia nata¬
est uilitas. Nam imperatorum sumptum pulsis non
necessariis ad soliti dimidium detraxit. Frelia militan¬
tibus posuit. es alienum quod primo imperii tempore
contraxerat soluit. Erarium in suum statũ restituit

Expanded text:
gladiatorias vasaque de luto auro ebore argento citroque gladiatorias vasaque de luto auro ebore argento citroque composita. atque etiam phallovitrobuli ex materie eadem et vasa Samnitica calfactandae resinae ac pici devellendis hominibus ac leviginandis. nec non vehicula arte fabricae nova perplexis divisisque rotarum orbi- bus et exquisitis sedilibus nunc ad solem declinandum nunc ad spiritus opportunitatem per vertiginem; et alia iter metientia horasque monstrantia et cetera vitiis eius convenientia. Reddidit praeterea dominis eos qui se ex privatis domibus in aulam contulerant, convivium imperatorium ex immenso ad certum revocavit modum. sumptus etiam omnes Commodi recidit. exemplo autem imperatoris, cum ille parcius se ageret, ex omnium continentia vilitas nata est. nam imperatorium sumptum pulsis non necessariis ad soliti dimidium detraxit. praemia militantibus posuit. aes alienum, quod primo imperii tempore contraxerat, solvit, aerarium in suum statum restituit,
Abbreviated transcription (Latin):
nus consularis ꝙ contra promissum faceret: necessitatis
rationem accepit. Auctionem rerum cõmodi habuit
ita ut & pueros & concubinas uendi uiberet/ exceptis
his qui per uim in palatio uidebantur inserti. & de his
quos uendi uissit: multi postea reducti ad ministerium
oblectarunt senem. qui demi per alios principes usq ad
senatoriam diguitatem peruenerunt. Scurras turpissi¬
morum nominum dedecora preferentes proscripsit
ac uendidit. Cuius nundinationis pecuniam que ini¬
gens fuit. militibus donatiuo dedit. A. libertis etiã
ea exegit. quibus cõmiodo uendente ditati fuerant.
uctio sane rerum cõmodi in his insignior. Uestis sub¬
tegiine serico aureis filis insignior per tunicas penulas¬
q. laceruas & chirodictas dalmatarum & cirratas mili¬
tares purpureasq clamides. grecauicas atq castreses
& cuculli bardaici. & toga armaq gladiatoria gẽmis
auroq composita & maceras herculaneas. & torques

Expanded text:
nus consularis, quod contra promissum faceret, necessitatis nus consularis, quod contra promissum faceret, necessitatis rationem accepit. Auctionem rerum Commodi habuit, ita ut et pueros et concubinas vendi iuberet, exceptis iis qui per vim Palatio videbantur inserti. et de iis quos vendi iussit multi postea reducti ad ministerium oblectarunt senem, qui quidem per alios principes usque ad senatorium dignitatem pervenerunt, scurras turpissimorum nominum dedecora praeferentes proscripsit ac vendidit. cuius nundinationis pecuniam, quae ingens fuit, militibus donativo dedit, a libertis etiam ea exegit quibus Commodo vendente ditati fuerant. auctio sane rerum Commodi in his insignior fuit: vestis subtegmine serico aureis filis insigni opere, tunicas paenulasque, lacernas et chiridotas Dalmatarum et cirratas militares purpureasque chlamydes Graecanicas atque castrenses. et cuculli.Bardaici et toga armaque gladiatoria gemmis auroque composita, et machaeras Herculaneas et torques
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hinc quoq grande odium sibi multoꝵ commouit.
ensus retractari uissit. delatores uinctos grauiter puniri
& tamen mollius qͣ priores imperatores. Unicuiq digni¬
tati si delationis crimen incurreret penam statuens
egem sane culit ut testamenta priora nou prus essent
irrita qͣ alia perfecta essent. Ne ue ob hoc fiscus aliquanͦ
succederet. Ipseq professus est nullius se adiuturum he¬
reditatem que aut adulatione alicuius delata esset aut
lite aut perplexa ut legituni heredes & necessarii py¬
tarentur. Addiditq senatus consulto hec uerba.
uestigia peruenire. Ponatiua & congiaria que cõmodꝰ
promiserat soluit. Amione consultissime prouidit.
Et cum tantani penuriam erarii haberet. ut preter deci-¬
es sextertium non se uiuenisse fateretur. Coactus est
ea exigere que cõniodus indixerat. contra queni pro¬
fessus fuerat. Deniq adgressus eum lollianus gentia¬

Expanded text:
sed hinc quoque grande odium sibi multorum commovit. sed hinc quoque grande odium sibi multorum commovit. census retractari iussit, delatores convictos 1 graviter puniri iussit et tamen mollius quam priores imperatores, unicuique dignitati, si delationis crimen incurreret, poenam statuens, legem sane tulit, ut testamenta priora non prius essent inrita quam alia perfecta essent, neve ob hoc fiscus aliquando succederet. ipseque professus est nullius se aditurum hereditatem, quae aut adulatione alicuius delata esset aut lite perplexa, ut legitimi heredes et necessarii privarentur. additque senatus consulto haec verba:vestigia pervenire . donativa et congiaria, quae Commodus promiserat, solvit, annonae consultissime providit, et cum tantam penuriam aerarii haberet, ut praeter decies sestertium non se invenisse fateretur, coactus est ea exigere quae Commodus indixerat, contra quam professus fuerat, denique aggressus eum Lollianus Gentia