comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
furator ad ultis nomniatus. qͦr
tutor antea fu̾ns. muitus inad.¬
nmistratoe trm ñ potes. ꝓ ĩde
si dies excusatõmbꝰ p̾tmmitus nꝰ¬
dum excessit. uti cõpenti deftrsio¬
yñ us cum utenins srib tibi cõ¬
munts ẽẽ ꝓfiteris. ad excusan¬
onc̃ tutele̾ n ẽ idoncum: cũ har
oiuisio curatore dato fien pos
hules excusatõrm absolutꝰ es.
traiois mamsestuic̃. . aa¬¬
unlanitatis ac religiins ratio
uł filio sororis actõnu: neccisita¬
tos tutele orcasione suscipias.
cũ ip̃ius etiam pupilli cui tut¬
ordatus es aliuid cxigeie inde¬
atur utilitas. scilict ut cum
tutort̾ potius hubeat. ꝗ ad defr̃¬
sioncincis ñ inhibxatur afectu
surta formã igitur quam ꝯsia

Expanded text:
urator adultis nominatus, quorum tutor antea fueris, invitus in administratione teneri non potes. proinde si dies excusationibus praefinitus nondum excessit, uti competenti defensios cum uterinis fratribus tibi communes esse profitearis, ad excusationem tutelae non est idoneum, cum harum divisio curatore dato fieri poshabens excusationem absolutus es, trationis manifestuHumanitatis ac religionis ratio vel filios sororis actionum necessitates tutelae occasione suscipias, cum ipsius etiam pupilli, cui tutor datus es, aliud exigere videatur utilitas, scilicet ut eum tutorem potius habeat, qui ad defensionem eius non inhibeatur adfectu. Iuxta formam igitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aa. Muciano.
t si is q̃m prodium rusticum mi¬
noris distraxisse adfirmas cura¬
toris officio functus id fecit. uẽ¬
dito tam̃ tradiui scueri oratõe
facta p̾sicdis sententia ñ mim̾i¬
to rescissa c̃. pignora sane que¬

Expanded text:
AA. Muciano. Etsi is, quem praedium rusticum minoris distraxisse adfirmas, curatoris officio functus id fecit, venditio tamen contra divi Severi orationem facta praesidis sententia non immerito rescissa est. Pignora sane, qu
Abbreviated transcription (Latin):
onmoriturum p̃stan suum. am¬
possibił ꝓmissio c̃. post mortem
aũt cuis stipulatꝰ recte soluti
tis uł cruciats corporis t̾ritꝰ timo¬
re. spopondisti. adu̾so cxpienit
exceptir ꝓposita defenli potes
Siu̾o nichiltale ꝓbetur. accusa¬
tonis institute uł future p̾tex¬
fu ñ obturpem s ꝓbabilem c̃
nbita stipulatione. ꝓmissigi
firmatim. ¶Sin aut obñ insti¬
tuendam accusatr̃em crimimis
pecuma ꝓmissa sit. cum de hinꝰ¬
moi cau̾sis pacisci ñliceat petitõ

Expanded text:
on moriturum praestari servum impossibilis promissio est. post mortem autem eius stipulatus recte solutiotis vel cruciatus corporis territus timore spopondisti, adversus experientem exceptione proposita defendi potes. Si vero nihil tale probetur, accusationis institutae vel futurae praetextu non ob turpem, sed probabilem causam habita stipulatione promissio non infirmatur. Sin autem ob non instituendam accusationem criminis pecunia promissa sit, cum de huiusmodi causis pacisci non liceat, petitio
Abbreviated transcription (Latin):
pars omĩmodo totius subs¬
tantie relinqui debeat. Et qͥ¬
ĩ iuiria digna pat̾ existimaba.
amplius habebat ca quam
taciturntate in institutione

Expanded text:
pars omnimodo totius substantiae ei relinqui debebat, et quam iniuria dignam pater existimabat, amplius habebat ea, quam taciturnitate in institutione
Abbreviated transcription (Latin):
difinicionem quam desupple¬
mento quadrantis posumis
replctio fu̾at introducti sum¬
li modo exlxirdate inquar¬
tam repletio accedebat fnita
uitium ꝑmansit ut noc ex
liquam sentirt. ¶ Santimꝰ
itaq quem admodum insuc¬
cessiomiy parentium q̃ abin¬
testato defrruntur cqua lan¬
ce ⁊ maies ⁊ fenime uocant.
ĩta ⁊ inscriptura testam̃toꝵ
cas honorar Et similib uer¬
rbis exheredatões nominati
procede̾. Et ꝯtra tabulas posses¬
sionẽ talem habesqualcm filiꝰ
suus uł cmancipatꝰ. ut ip̃a si
Ne ñ patiatur. ¶Et hec non
mẽ exmascuł ꝓ grinti sint.
S quia ⁊ aliud untium fu̾at
sub optentu diffcrentie intro¬
ductum. ⁊ alia iira ex henda¬
tionis impostumis. alu ina
tis iam obsuabantur cumne¬
cesse fu̾at postumã int̾rct̾es
exhxirdatam. ctiam legato
honorari filiam aũt iam pro¬
genitam: ⁊ sinc datr̃e Ho ure¬
uissimo ingrmento uerbor
ad plenissimã difimitionem
deduximus. santientes cadẽ¬

Expanded text:
quam de supplemento quadrantis posuimus, repletio fuerat introducta, simili modo exheredatae in quarta repletio accedebat et ita vitium permansit, ut nec ex liquam sentiret. Sancimus itaque, quemadmodum in successionibus parentium, quae ab intestato deferuntur, aequa lance et mares et feminae vocantur, ita et in scriptura testamentorum eas honorari et similibus verbis exheredationes nominatim procedere et contra tabulas possessionem talem habere, qualem filius suus vel emancipatus, ut et ipsa, si hoc non patiatur. Et hoc non men ex masculis progeniti sunt. Sed quia et aliud vitium fuerat sub obtentu differentiae introductum et alia iura exheredationis in postumis, alia in iam natis observabantur, cum necesse fuerat postumam inter ceteros exheredatam etiam legato honorari, filiam autem iam progenitam et sine datione, et hoc brevissimo incremento verborum ad plenissimam definitionem deduximus sancientes
Abbreviated transcription (Latin):
licet gradatim fieri. ut post
eos liberti ꝑuemant. Loc co¬
dem ualente. Et siquis rem
im mobilem cinidam legaur
uł fidei comiyit: eãq aliena¬
re ꝓhibi̾t. adiciẽs ut si hr
fidei comissanus pretierit.
familie sue res ad quirãtur.
¶ Ialiis au̾t casib nom̃ fami
he ꝓsubstantia oportet in¬
telligi. quia ⁊ẜin ⁊ alie res
ipatrimonio unius cuius¬
q ẽẽ putantur.Mpp.¬

Expanded text:
licet gradatim fieri, ut post eos liberti veniant. Hoc eodem valente, et si quis rem immobilem cuidam legaverit vel fideicommiserit eamque alienari prohibuerit adiciens, ut, si hoc fideicommissarius praeterierit , familiae suae res adquiratur. In aliis autem casibus nomen familiae pro substantia oportet intellegi, quia et servi et aliae res in patrimonio uniuscuiusque esse putantur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nomiis ꝑsecutõem inte emi¬
cipatã pat̾ tuus titulo donati¬
onis transtulit. frustra p̾tẽcto
ꝗdebitori tuo heres erstitit..
sensum fuisse debitricis neces

Expanded text:
nominis persecutionem in te emancipatam pater tuus titulo donationis transtulit, frustra praetendit, qui debitori tuo heres extitit, consensum fuisse debitoris neces
Abbreviated transcription (Latin):
ancimus siqͥs ꝑaliospoponde¬
rit q̃tens cum int̾ ctum tp̃s
tͣclat. aut ctam qͣntitatem pe¬
cumanirũ ꝓ co inferat. ⁊ tp̃r s¬
tatuto iam̃ effluente. ñ pot̾it
cum iep̃sentare. ñ statĩ pecuni¬
as peo stipulatas ĩ ferre. s cõ¬
petere qdem p̾t tp̃ris lapsum
oĩm penalẽ actionẽ ñ aut sta¬
ti fũmã ꝓ qua fidiussoradmi¬

Expanded text:
poponderit, quatenus eum intra certum tempus tradat vel certam quantitatem pecuniarum pro eo inferat, et tempore statuto iam effluente non poterit eum repraesentare, non statim pecunias pro eo stipulatas inferre , sed competere quidem post temporis lapsum omnimodo poenalem actionem, non autem statim summam, pro qua fideiussor admi
Abbreviated transcription (Latin):
tio ñ cẽnt ad eum delatr¶ cõ
recditas infanti fuiss delata.
¶Ea u̾o q̃ de infante inpotesti¬
tt parentium ꝯstituto statui¬
mus. locum nabebunt. Et si
quacumq cã sui uris idem
infans inucnlat Sin autem
septem annos etatis pupillꝰ
excesserit  priore parente ⁊¬
mortuo. inpupillarictate
fati munus impleu̾it. ea op¬
tincre p̃cipimꝰ que uet̾ib le

Expanded text:
tio non essent ad eum delatae, et reditas infanti fuisset delata. Ea vero, quae de infante in potestate parentium constituto statuimus, locum habebunt et si quacumque causa sui iuris idem infans inveniatur Sin autem septem annos aetatis pupillus excesserit et priore parente mortuo in pupillari aetate fati munus impleverit, ea obtinere praecipimus, quae veteribus le
Abbreviated transcription (Latin):
seu aduc̃tica dotem. apatie
testatem fucrunt ꝯftrendam
ẽẽ. His ⁊ cnim ꝗ infamilia
defũcti ñ sunt. ꝓfeticia tatũ¬
modo dotem post uanias pru¬
dentium opimones ꝯferri⁊

Expanded text:
ticiam dotem a patre testate fuerunt conferendam esse. His etenim, qui in familia defuncti non sunt, profecticiam tantummodo dotem post varias prudentium opiniones conferri
Abbreviated transcription (Latin):
tionemeniturt inde qcqd ad fouẽ¬
Daꝯfuandaq coꝵ primlegia pos¬
tulatus. statim credidimus admit¬
tendum. ⁊decq suggestionem tui
cuiminis ad ꝓbantes uiris spectabi¬
lib comitib scolaꝵ uetheranidi re¬
gradandiue senatoros ⁊ ducenari¬
cslicentiam denegama. ca namq
q̃ tali comotione digna st̃. ad tus
sublimitatis uolumꝰ ieferrino¬

Expanded text:
tionem enituit. inde quidquid ad fovenda servandaque eorum privilegia postulatur, statim credidimus admittendum. ideoque suggestionem tui culminis approbantes viris spectabilibus comitibus scholarum verberangradandive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali conmotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri no
Abbreviated transcription (Latin):
ignoris ca ies obligatas solu¬
to debito restitin debe pignora¬
ticie actionis natura declarat.
Quo nie si titulo pignoriso¬
bligasti mancipra ꝑcandem
actionẽ uti pote urgrea
bitoris arbitrio suo aufere
ditor ex reb obligatis accepi
hubita ratione ac resiouo
bito soluto. uł si ꝑ crecditor ẽ
factum fuerit quominus sol¬
ueretur.pignora q̃ meadem
cã durant. restituat debiton.
nullo spatio longi temporis
enuus tuus pecuntam mutuã
accipiendo ita demũ te maito¬
ria actione obligauit. sicum
cũ officio alicui ul negotiat¬
ut id fac̾et ei pmissum. ar

Expanded text:
ignoris causa res obligatas soluto debito restitui debere pigneraticiae actionis natura declarat. Quo iure, si titulo pignoris obligasti mancipia, per eandem actionem uti potes, nec bitoris arbitrio suo auferreditor ex rebus obligatis accepit, habita ratione ac residuo debito soluto, vel si per creditorem factum fuerit. Quominus solveretur, pignora quae in eadem causa durant restituat debitori, nullo spatio longi temporis ervus tuus, pecuniam mutuam accipiens, ita demum te institoria actione obligavit, si cum eum officio alicui, vel negotiatut faceret, ei permissum
Abbreviated transcription (Latin):
altum fratrem tuum coheredẽ
urm ultra n potest quam ut
depeculio suo iccipiat tantam
quantitatẽ. inquantam ꝯdẽp¬
natus ẽ hus cum qb ip̃e ꝯtrarit.

Expanded text:
alterum fratrem tuum coheredem vestrum ultra non potest, quam ut de peculio suo recipiat tantam quantitatem, in quantam condemnatus est his, cum quibus ipse contraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
delataꝵ ꝓsedat: mutioq casu.
ĩitegrum restiturõis auulo
mimime ci deneguãdo. Simili
qr mͦ immilite filio faminas
ꝗ recusau̾it. aditioem herecuitati
q̃ ei excastensib occasiomibus
pucniat patridanda licentia
adie hereditatem ũt ad ipiui
ꝑueniat pleno uux tam pusu
fructum quam ꝑ dm̃um candẽ
r̾eclitater possessuru quasupe
pat̾ abuntio fuiss hxres institu¬
toseo indelicet subiacente omib
om̃b hereclitariis ⁊ omia. com¬
moda habituro ⁊ ad filiur nullo
piculo recdundante. Et uec qdẽ
mins casibꝰ obsuanda sunt ꝙ
discordia int̾ patrem ⁊ finum

Expanded text:
delatarum procedat: in utroque casu in integrum restitutionis auxilio minime ei denegando. Similique modo et in milite filio familias, qui recusaverit aditionem hereditatis, quae ei ex castrensibus occasionibus perveniat, patri danda licentia adire hereditatem, ut ad ipsum perveniat pleno iure tam per usum fructum quam per dominium eandem hereditatem possessurum, quasi ipse pater ab initio fuisset heres institutus: eo videlicet subiacente omnibus oneribus hereditariis et omnia commoda habituro et ad filium nullo periculo redundante, et haec quidem in his casibus observanda sunt, quibus discordia inter patrem et filium
Abbreviated transcription (Latin):
puttr ꝗdem suscipiat actr̃es. et
moueat cuuscũq etatis filius
ma sunt etate Istituti. uł lõge
absunt. sũptib uidelicet apa¬
tre ꝓpt rer increm̃ta faciendis.
Cum enim mida ꝓprictas apł
filium ĩuenitur exqua substã
possibilt ẽ cum sumpts litisde
depende. ¶sin aut es alienuz
ex defunctiꝑsona descenditu
ctiam apuduct̾es hec ẽẽ substã¬
tia intelligitur que post detcͣ¬
tum es alicnu suꝑsed̾it. habe¬
at pater licentia ex yeb herecli¬
tariis. primũ ꝗde emobilib.
¶Smaut ñ sufficiuntriex iimo¬
bilib sufficientẽ pactem filii
nominc uenundare ut aliquo
reddatur es alienuz ⁊̾ usurar
noic p̾grauctur. ¶Od̃ si pater
ħ facere suꝑ secłit. ip̃e usurasl
ex reditib uł ex sua substantia
omĩmododare cõpelletur¶
aũt legata uł fidei comissa. si¬
ue annalia siue semelyelicta
miminent. huius mõi ꝑsoĩs
siqdem tales reclito sunt ꝗ suf¬
ficiunt ad annalia legata. par
ex huiusmõi rectitib hec depen¬

Expanded text:
pater quidem suscipiat actiones et moveat, cuiuscumque aetatis filius rima sunt aetate constituti vel longe absunt, sumptibus videlicet a patre propter rerum incrementa faciendis. cum enim nuda proprietas apud filium invenitur, ex qua substantia possibile est eum sumptus litis dependere? Sin autem aes alienum ex defuncti persona descendit, cum etiam apud veteres haec esse substantia intellegitur, quae post detractum aes alienum supersederit, habeat pater licentiam ex rebus hereditariis primum quidem mobilibus, sin autem non sufficiunt, et immobilibus sufficientem partem filii nomine venumdare, ut ilico reddatur aes alienum et non usurarnere praegravetur. Quod si pater hoc facere supersederit, ipse usuras vel ex reditibus vel ex sua substantia omnimodo dare compelletur. Sin autem legata vel fideicommissa sive annalia sive semel relicta imminent huiusmodi personis, si quidem tales reditus sunt, qui sufficiunt ad annalia legata, pater ex huiusmodi reditibus haec depen
Abbreviated transcription (Latin):
re& in ipso latrocinio uł ꝯgressu ui¬
olentie. aut ꝑ petrato homicidio
strupro uł raptu uł adultero dẽp̃

Expanded text:
ed in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut perpetrato homicidio, stupro vel raptu vel adulterio dep
Abbreviated transcription (Latin):
uam uis ꝯstet specialit̾ q̃da
u̾sanimituum pignori acce¬
hab̾e/ uiris dictio tam̃ tẽpã¬
da c̃. Idoq sicertum ẽ posse
cum exhis q̃ nommatum
cipignori obligata sint umi¬
u̾sum recligere debitum. ea

Expanded text:
uamvis constet specialiter quaedversarium tuum pignori accehabere, iurisdictio tamen temperanda est. Ideoque si certum est posse eum ex his, quae nominatim ei pignori obligata sunt, universum re
Abbreviated transcription (Latin):
relitores qui ñ recldita sibi
pecuma ꝯucntionis legem. ĩ¬
gressi possessionem excertẽt.
uim quidem face ñ udent᷑.
attamen auctoritate p̾sidi
possessionem ad ipisci debẽt

Expanded text:
reditores, qui non reddita sibi pecunia conventionis legem ingressi possessionem exercent, vim quidem facere non videntur, attamen auctoritate praesidis possessionem adipisci adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
publicatione plectat᷑. Piculo ciñ
priuatum officii canceli.arios sub
fide gestoꝵ excodem officio clctio¬
mor iudicib ⁊ applicari iubemus.
ita ut post depositam ad ministiri¬
tionc̃. nec militiam descrant. ⁊ ꝓ¬
quo uolentib sit accusandi cor fa

Expanded text:
. Periculo enim primatum officii cancellarios, sub fide gestorum ex eodem officio electos iudicibus applicari iubemus, ita ut post depositam administrationem nec militiam deserant et pquo volentibus sit accusandi eos fa
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ morte fuii ul filie
fint dissolutum. nullo ⁊ em̃
modo possint gener ul mirꝰ
filiis inuentib adtale fideicõ¬
missum uocari. cũ huꝓculdu¬
bio cos añ cedant. ⁊ hoc inde

Expanded text:
monium morte filii vel filiae fuerit dissolutum. Nullo etenim modo possint gener vel nurus filiis viventibus ad tale fideicommissum vocari, cum hi procul dubio eos antecedant: et hoc vide
Abbreviated transcription (Latin):
ssionẽ fructus ꝑcepit. partem
p̾tii quam penes se habet cum
usuris restituere. quas ⁊ ꝑcep¬
toꝵ fructuũ ratio ⁊ in mortis
etatis fauor. licet nulla mora
bucnit. ñ facile adrescindendam
ꝑfectam uenditionem. sed adp̾¬
tium cxigendum cõpetit.B.

Expanded text:
ssionem fructus percepit, partem pretii quam penes se habet cum usuris restituere, quas et perceptorum fructuum ratio et minoris aetatis favor, licet nulla mora convenit, non facile ad rescindendam perfectam venditionem, sed ad pretium exigendum competit.
Abbreviated transcription (Latin):
intentionis exordiis utrum
uelit cligendi habeat potest¬
trm. Sciens se unius elctione
altius sibi aditum p̾clusisse
Ita ut siue bonoꝵ possessicẽ
scdm tabulas. aut scdm nũ¬
cupationẽ. cet̾asq similes pos
uit. statim int̾ ipsa hunus urris
auspĩcia ꝓpositum suc inten¬
tiomis explanct Illud quo¬
q pari ratione seruandum ẽ
ut testator qui dec̾unt facere
testam̃tũ. si id implere ncqui¬
uerit. intestato indeatur esse
defũcto. nec traduce liceat ab
fidei cõmissi int̾pretatõe. uelõ
excodicillis uitimã uolunta¬
tem nsi id ille complexus.
sit. ut uimictiam codicillorũ
scriptura debeat optinencre.
Illo nux electionis indelicet
ꝑdurante. ut q extestam̃to
agere uolu̾it. ad fidei cõmi¬
sum nugrare ñ possit ¶ Sĩ q
u̾o ex parentibꝰ utriusq sero
ac liberis. usq ad gradum qͣi¬
tum aggnationis uinculis
aligatus. uei cognationis ne¬
ru ꝯstricto. adt̾cium scriptus
heres fi̾nit. uł mincupatus an
co iundelicet testam̃to. q̃ testa¬

Expanded text:
intentionis exordiis utrum velit eligendi habeat potestatem, sciens se unius electione alterius sibi aditum praeclusisse; ita ut, sive bonorum possessionem secundum tabulas vel secundum nuncupationem ceterasque similes postrit, statim inter ipsa huius iuris auspicia propositum suae intentionis explanet. 1a . Illud quoque pari ratione servandum est, ut testator, qui decreverit facere testamentum, si id implere nequiverit, intestatus videatur esse defunctus nec traducere liceat ad fideicommissi interpretationem velut codicillis ultimam voluntatem, nisi id ille complexus sit, ut vim etiam codicillorum scriptura debeat obtinere: illo iure electionis videlicet perdurante, ut, qui ex testamento agere voluerit, ad fideicommissum migrare non possit. Si quis vero ex parentibus utriusque sexus ac liberis usque ad gradum quartum agnationis vinculis adligatus vel cognationis nexu constrictus ad tertium scriptus heres fuerit vel nuncupatus, in eo videlicet testamento, quod testa
Abbreviated transcription (Latin):
huc supstites habent tamquã
uona ppria undicent. ¶Dehis
si quando cis libitum fu̾it testã¬
dius donandi uł quolibet anio
titulo alicndandi. uiba faculta¬
te ꝯcessa.ut ca bona quocumcy
tp̃r numquam fr̃ior ul sorori¬
baut ex his genitis ꝯferantur.
S: ad coꝵ filide. postero. ⁊ quos¬
cumq extranoer herodes ꝓueĩ¬
ant. noc a patrib ains aut ꝓ

Expanded text:
huc superstites habentur, tamquam bona propria vindicent: de his, si quando eis libitum fuerit, testandi vel donandi vel quolibet alio titulo alienandi libera facultate concessa, ut ea bona quoquo tempore numquam fratribus vel sororibus aut ex his genitis conferantur, sed ad eorum filios posteros et quoscumque extraneos heredes perveniant nec a patrib
Abbreviated transcription (Latin):
mutroes c̃ ieꝗixre. quia omne
ꝙ hic positum ẽ. hoc unicum⁊
solum obfuaricensemus: nec
ĩuidicio. nec malio certanume
ubileges necessarie st̃ ex aliis
libris. nisi ab hisdem instituti¬
onib nr̃isq digestis ⁊ ꝯstitu¬
tionib a nob̾ compositi uł ꝓ
mulgatis. anꝗd uł recitare uł
ostendere conctur. insi temera
tor uelit falsitatis crimine sb̃¬
iectus. una cũ iudice q eis audi¬
entiam ac comodauit.ꝓenis
granissimis laborare. ¶ Ille ãt
ĩcognitum uob̃ fiat exqb ue

Expanded text:
ue est, requirere, quia omne quod hic positum est hoc unicum et solum observari censemus. nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab isdem institutionibus nostrisque digestis et constitutionibus a nobis compositis vel promulgatis aliquid vel recitare vel ostor velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum vobis fi
Abbreviated transcription (Latin):
ap. phyłipp.pp. miaicelle.
i emancipata apatre intra anũ
bonoꝵ possionem petere cessas¬
ti ptende uiris ignorantiam nł¬
lis rationib potes uoppͣ¬

Expanded text:
p. Philippus A. Marcellae. Si emancipata a patre intra annum bonorum possessionem petere cessasti, praetendere iuris ignorantiam nullis rationibus potes. PP
Abbreviated transcription (Latin):
sulatu. psentis duodecime ĩdic
causis. Auc q̃ postea emerserint.
siuc in udiciis ad huc pendent.
nec cas inuidicialis uł amicai
forma cõpescuit. q̾ ciũ iam uel
auidiciali sententia funta sũt.¬
uł amicali pacto sopita. hoc re¬
suscit.n nullo uolumus modo.
rei pubnce donauit. cumhus¬

Expanded text:
sulatu, praesentis duodecimae indicsulatu, praesentis duodecimae indiccausis, sive quae postea emerserint sive in iudiciis adhuc pendent nec eas iudicialis vel amicalis forma compescuit. quae enim iam vel iudiciali sententia finita suntvel amicali pacto sopita, haec reuscitari nullo volumus modo. rei publicae donavit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
piale culmen ꝑiudices ieferat.
⁊ex auctoritate augusta mani
adusus cor ꝗ m posteꝵ leges no¬
tras ꝑ signoꝵ obscuritates au¬
si fu̾int ꝯscrilere . Omina eĩ idẽ
inomina prudentium ⁊ titules
⁊ lib̾roꝵ numeros ꝑ ꝯsequentu¬
infestari sita ut ꝗtalem librũ
sibi parauit in quo signa posi¬
ta sunt. inqualem cũq locũq
libri uł uolumũs sciat inutilis
se ẽẽ codicis dñn neq enm
licentiam aꝑimus extali codi
cc iudicium aliꝗd recitari. ꝙĩ
quacũq sua parte signoꝵ halet
malitiar. ⁊p̾e aũt librarius qui
eos inscribere ausus fu̾it. ñ solũ
crimmnali pena ⁊n qd̃ dictum
c̃ ploctur. s etiam libri estima¬
tioncin in duplum dũo idõt.¬
si ⁊ ip̃e dñs ignorans talem lu
professores demisimus. Legos
aut nr̃as q̃ inhis codicib id est
nistitutionum. seu elementoꝵ
⁊ digestor uł pandectaꝵ posun¬
mus suum optincre robur. Ex
t̾tio mõ felicissimo sancumis cõ¬

Expanded text:
periale culmen per iudices referatur periale culmen per iudices referatur et ex auctoritaadversus eos, qui in posterum leges nostras per si glorum obscuritates ausi fuerint conscribere. omnia enim, id est et nomina prudentium et titulos et librorum numeros, per consequentnifestari, ita ut, qui talem librum sibi paraverit, in quo sigla posita sunt in qualemcumque locum libri vel voluminis, sciat inutilis se esse codicis dominum: neque enim licentiam aperimus ex tali codice in iudicium aliquid recitare, qui in quacumque sua parte siglorum habet malitiam. ipse autem librarius, qui eas inscribere ausus fuerit, non solum criminali poena secundum quod dictum est plectetur, sed etiam libri aestimationem in duplum ds ignorans talem libprofessores dimisimus. Leges autem nostras, quae in his codicibus, id est institutionum seu elementorum et digestorum vel pandectarum posuimus, suum obtinere robur ex tertio nostro felicissimo sancimus con
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ audeant cõm̃tanos isdem
legib annoctere nisi tantum
siuelit cas ingrecam uocen
tranfformare sub eodemor¬
dine caq: ꝯseq̃ntia subqua ⁊¬
uoce romana posite st̃. hoc qd̃
grecikata poda dicunt. Et si
qd forsitan ꝑtituloꝵ subtilita¬
tem annotare maluerint. ⁊ ca
q̃ tiapatianum cupantur cõ¬
ponere. Alias aũt legum inter
ptationes mimo magis pu̾sio¬
nes eostractare ñ ꝯcedimus. ne
u̾bositas eoꝵ aliꝗd legib nris. as¬
ferat exconfusione dedecus. qd
⁊ antiꝗs edicti ꝑ petiu cõm̾̃tato¬
rib factum ẽ. Qui opꝰ modera¬
te ꝯfectum huc atq illus indi¬
usas sententias ꝓducentes ĩ i¬
finitum detraxerunt. ⁊ pene cẽ
romana sanctionem ee ꝯfusã.
ꝯuos s passi ñ sumus. quẽ ãmo¬
dum posteritatis ad mittetur
uana discordia. siquid au̾t tale
facere ausi fuunt. ipsi ꝗdem f.al¬
sitatis rei ꝯstituant. uolumia
at eoꝵ omnimodo corrũpent.
siꝗd uo ut supradictum ẽ am¬
bigimm fu̾it insum. hoc adim¬

Expanded text:
nt audeat commentarios isdem legibus adnectere: nisi tantum si velit eas in Graecam vocem transformare sub eodem ordine eaque consequentia, sub qua voces Romanae positae sunt hoc quod Graeci kata poda dicunt, et si qui forsitan per titulorum subtilitatem adnotare maluerint et ea quae paratitla nuncupantur componere. apretationes, immo magis perversiones eos iactare non concedimus, ne verbositas eorum aliquid legibus nostris adferat ex confusione dedecus. quod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus moderate confectum huc atque illuc in diversas sententias producentes in infinitum detraxerunt, ut paene omnem Romanam sanctionem esse confusam. quos si passi non sumus, quemadmodum posteritatis admittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi sitatis rei constituantur, volumina autem eorum omnimodo corrumpentur. si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ modis ⁊ regulis cõpeten¬
tib tradere. Et hoc ñ primum
anob̾ dictum ẽ. s ab antiqua
descendit prosapia. cum ⁊ ip̾e
uiliams legum ⁊ edicti ꝑ petu
hoc repleatur. ⁊ non ip̃e solus
s ⁊ duus adriamis incopositiões
e dict ⁊ scnatus ꝯsulto qd cam se¬
cutus ẽ. Hoc aꝑtissime defimunt.
ut siqid medicto positum ñ
inueniatur. hoc ad eius irgulas
enisq nocturas ⁊ unitationes
possit nouas ĩstruere auctori¬
tas. ¶Dec igitur omnia scien¬
tes patres ꝯscripti.:⁊ omnis orbis
t̾rarum hominos gr̃as quidem
amplissimas agite sum medi¬
uinitati. q̃ ur̃is temporibii tam
salub̾rimũ opr scruauit.quo
cĩ antigtas digna diumo nõẽ¬

Expanded text:
nere et modis et regulis competennere et modis et regulis competentibus tradere. et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetuihoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus consulto, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes possit nova instruere auctoritas. 19 Haec igitur omnia scientes, patres conscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae divinitati, quae vestris temporibus tam saluberrimum opus servavit: quo enim antiquitas digna divino no
Abbreviated transcription (Latin):
omma collecta sunt subitantia
amplissuma ꝯg̾gata ut egena q¬
dẽ antiqua multitudo mucmat.
opulentissima aũt breuitas mr
efficiatur. Antique aũt sapic̃tit
libroꝵ copiam maxime tribum¬
anus uir excellentissimus pre¬
buit. inqb multi fuerant et
ip̃is cruditissimis hominibus
incogniti. Quibꝰ omnin ꝓlec¬
tis guicqd ex his pulchermu
erat.loc se motum moptima
nr̃am cõpositiont̃ ꝑuenit. set
muus opis oitores ñ soluz ea
uolumina pligerunt exqbus
nr̃is digestis applicair oꝑti¬
mo. animo respucrunt. ¶ S
quia diume ꝗdem ies ꝑfecty¬
sime st̃. humani u̾o niris cõ¬
dicio semꝑ mintuntum de
formas edere natura nouas:
deꝓperat. n desꝑimus q̃dam
postea emergi negotia. que ad¬
mic legum laq̾is ñ st̾ innoda¬
ta. Siquid igitur tale ꝯtigerit
augustum imploretur remne¬
drum quiaid co imꝑialez for¬
tunã reb humanis ds prepo¬
suit. ut possit omnia qͥ nout
ꝯtingũt ⁊ emendare ⁊ compo¬

Expanded text:
mnia collecta sunt substantia mnia collecta sunt substantia amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et ipsis eruditissimis hominibus incogniti, quibus omnibus perlectis, quidquid ex his pulcherrimum erat, hoc semotum in optimam nostram compositionem pervenit. sed huius operis conditores non solum ea voluminnostris digestis applicarent, optimo animo respuerunt. Sed quia divinae quidem res perfectissimae sunt, humani vero iuris condicio semper in infinitum decformas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. si quid igitur tale contigerit, Augustum imploretur remedium, quia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et compo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ducit. discordic fines effugit̾¬
tem ¶ S ⁊ siqd forsitã p̾terinis¬
sum ẽ. qd̾ intantis milib qͣs ĩ
profundo positum latitabat.⁊
cum idoneum fu̾at pom obscu¬
ntate iuolutum nccessanio deir¬
lictumẽ. Quis hoc apphende rec¬
to ano possit. ꝓrino quidem
propt̾ ingei mortalis crigu¬
itatem. deinde ꝓpt̾ ip̃ius iri u¬
tum nuullam sibi aderudiend
p̃buit copiam. deinde qd̾ mul¬
to utiluis ẽ pauca idonea effim¬
deix quam miatis ⁊mutilib ho¬
mines p̾grauar. Mirabile atͣ
aliquid exhis libris emersit
qd̃ multitudo antiqua presenti
u̾itate pancio mucuitur. Hoĩs
⁊ cm̃ q antea lites agebant. licet
młte leges fuerant possite. tam̃
expnicis lites ꝑ ferebant. uł ꝓpt
mopiam libroꝵ quoc compara
re impossibile erat uł ꝓpt̾ ip̃i¬
scicntiam ⁊ uoluntate iudicim.
magis quam legitima auctoritͣ
leges collecte sunt uolumimbu
quoꝵ ⁊ nomina antigorts ho¬
mines ñ dicimus nescibant. sco
nͨ uniquam.audiebant. Que o.¬

Expanded text:
inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deinde propter ipsius rei vtum nullam sui ad eruendum praebuit copiam: deinde quod multo utilius est pauca idonea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites agebant, licet multae leges fuerant positae, tamen ex paucis lites perferebant vel propter inopiam librorum, quos comparare eis impossibile erat, vel pscientiam, et voluntate iudicum magis quam legitima auctoritatleges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. quae o
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ legis latores aũt uł cõmen¬
tatores os elegumꝰ ꝗdignitã¬
to ope fucrant ⁊ quos anterio¬
res pͥnssimi pͥncipes admittere
ñ st̃ indignati omnib uno dig¬
nitatis apice imꝑtito. nec s
cuicdã aliquam prerogatiua
umdicãte. Cũ cm̃ꝯstitutionũ
ucem.⁊ has leges optincre cẽ¬
suimus quasi ex nob̃ ꝓmulg̃¬
tas quid amplius aut mina
ĩ quibdam cẽ intellegatur. cũ
una digintas.una potestas oĩ¬
lii ẽ indulta. hoc aũt quod et
abinitio nob̾ iusum e̾. cũ hoc
opi fieri do ãmiente mandaba

Expanded text:
s latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice impertito nec sibi quodam aliquam praerogativam vindicante. cum enim constitutionum vicem et has leges obtinere censuimus quasi ex nobis promulgatas, quid amplius aut minus in quibusdam esse intellegatur, cum una dignitas, una potestas omnibus est indulta? Hoc autem quod et ab initio nobis visum est, cum hoc opus fieri deo adnuente mandaba
Abbreviated transcription (Latin):
at intanta legum cõpositione.
q̃ ab im menso libroꝵ nume¬
ro colłcta ẽ. simile forsitan ra¬
ro inueniat᷑. nemo hoc ituꝑan¬
dum existimet. s pͥmũ ꝗdem
ĩbecillitati humane q̃ naturali¬
t̃ m ẽ hor inscribat: quia omuil
hulrir memoriam ⁊ penitus ĩ
nillo peccar diumnitatis ma¬
gisquam mortalitatis ẽ. Qd̾ :
amaiorib dictumẽ deinde sa¬
at qd similitudo inqbdam ⁊¬
⁊ his breuissimis assũpta nõ¬
ĩ utilis c̃. noc citra nr̃m ꝓpositu
hec subsecutum. Aut c̾nmita
lex nccessana erat ut diu̾sis ti¬
tulis ꝓpt̾ reꝵ cognationem ap¬
plicari cam oportrat. aut cum
fuat aliis duusis ꝑmixta.ampo¬
ssibile erat ꝑ partes detraluint
exposite uct̾um fu̾ant. quod
particulatim mcas fu̾at sparsũ.
ur diuidere ac scparaie penitus
trat incrulc. se tam sensus quã
aures legentium ex hoc ꝑturbẽt᷑.
similiq modo siꝗd pr̾incipali
uꝯstitutionib cautumẽ. hoc ĩ
digestoꝵ uoluminc pom nul

Expanded text:
autem in tanta legum compositione, autem in tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandum existimet, sed primum quidem imbecillitati humanae, quae naturaliter inest, hoc inscribat, quia omnium habere memoriam et penitus in nullo peccare divinitatis magis quam mortalitatis est: quod et a maioribus dictum est. deinde sciat, quod similitudo in quibusdam et his brevissimis adsuinutilis est, et nec citra nostrum propositum hoc subsecutum: aut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, neexpositae veterum fuerant, quod particulatim in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. Similique modo si quid principalibus constitutionibus cautum est, hoc in digestorum volumine pon
Abbreviated transcription (Latin):
nim digestoꝵ. scu pandecta
ꝵnec ñ ꝯstitutionũ ꝑfecta ⁊ m
tribii annis simmata. q̃ ut pri¬
mum spare cepit. n intotum
decẽnum compleri sꝑabatur
omĩptido ⁊ hanc oꝑam ad ho¬
minũ sustrntatõem piis obtu¬
unꝯ aninus: uberesq gras ma¬
xiic ditati recididimꝰ q̃ nob
p̃stitit. ⁊ bella felicit. agere. ⁊ hones
postiori leges optimas poner.
Omnib itaq hominilii cãdẽ
sanctionẽ manifestam faccre
nccessanum cẽ ꝓspeximus. ut
sit eis cognitum quantu ꝯfusi¬
onc ⁊ infinitate.ib soluti inqͣn¬
tã mod̾ationẽ ⁊ legitimã ucrita¬
tr̾ puenerũt leges quas mpostͥ¬
um habeant tam duectas quã
cõpediosas. ommlu q̃ ĩprõptu
positas ⁊ possidendilibros carui
facultates idoncas ut ñ mole di¬
uitiaꝵ expensa possint homines
fruacuc legum multituclines
adipistis uolumma. s ulissimͣ
pecuma facilis coꝵ comparatõ
patrat.tam ditioribꝰ quam te¬
muorib mimino p̾cio magna
priidentia reparanda ¶Siqd

Expanded text:
 seu pandectarum nec non constitutionum, perfecta et in tribus annis consummata, quae ut primum separari coepit, neque in totum decennium compleri sperabatur: omnipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtuus animis uberesque gratias maximae deitati reddidimus, quae nobis praestitit et bella feliciter agere et honestnti quam posteriori leges optimas ponere. Omnibus itaque hominibus eandem sanctionem manifestam facere necessarium esse perspeximus, ut sit eis cognitum, quanta confusione et infinitate absoluti in quantam moderationem et legitimam veritatem pervenerunt: legesque in posterum habeant tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ei pe ꝑcimus s ⁊ hanc corrigen¬
da esse putaumius. ⁊ inmcliꝰ
restaurandam. Nominb ⁊ ei
dubitabatur. hoc iam intutissi¬
mã ꝑuenit quictẽ nuillo titu¬
bante relicto. s cũ ꝓsperimo
qd̾ adportanda tant̾e sapiẽtic
molem ñst idonci homies nu¬
des. i ꝗ iprinus legumi uesti¬
bulis stantes intrare ad archa¬
na coꝵ ꝓpant. Et aliam niccui¬
ociem cruditionem p̾parandã
c̃e censuimus. ut sub ca colora¬
ti ciquasi primitus omnium
mibutipossin ad petralia eoꝵ
intrare ⁊ formã legum pulcher¬
rimã non cohibentiln cculis ac¬
ciꝑe. Et ido tribumano iuro:
excclso. ꝗ adtotius opis guber¬
nationem ełctus ẽ. nec ntheo¬
plulo ⁊ dorotyo iuris illustribꝰ.
⁊ facundissimis intrcessoribus
accessorib accersitis manda¬
mus quatenus libris quos ue¬
terrs coposugrunt. ꝙ prima le¬
gum argum̃ta ꝯtinebant. ⁊ ĩs¬
stitutiones uocabant. separatĩ
tissimũ ⁊ undiq sit climatum.

Expanded text:
ei pepercimus, sed et hanc corrigenei pepercimus, sed et hanc corrigendam esse putavimus et in melius restaurandam. nominibus etenim dubitabatur, hoc iam in tutissimam pervenit quietem, nullo titubante relicto. Sed cum prospeximus, quod ad portandam tantae sapientiae molem non sunt idonei homines rudes et qui in primis legum vestibulis stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. et ideo Triboniano viro excelso, qui ad totius operis gubernationem electus est, nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecessors accersitis mandavimus, quatenus libris, quos veteres composuerunt, qui prima legum argumenta continebant et institutiones vocabuntur, separatim tissimum et u
Abbreviated transcription (Latin):
untictis testimoniũ undiq ac¬
cipientes ⁊ anob̾ adtanti opis
ꝯsũmationem ełcti st. Et cũ os
in imii ꝯuenerunt. gubnatiõe
tribunam uiri excelsi ut tan¬
tum op nob̾ auctorib possit
ꝯficere dõ ꝓpitio inquinquagĩ¬
ta libros opo ssũmatum e.Tã¬
ta aũt a nob̾ antiꝗtati habita
ẽ reucrentia ut nomina prudẽ¬
tium taciturnitati tradere nul¬
io patiamur modo. s unusqi
digestis inscriptus ẽ.¶ Hoc tãtũ¬
deminutionẽ necessariam acci¬
piat. ⁊ rectissimis tradat regłis.
et multis similibꝯ uł ꝯtrariis
qd̾ rectius habere appaebat. ħi
ꝓ aliis omĩb positum ẽ. umaq
omnib auctoritate indulta.
ut ꝗcqd ibi scriptum ẽ hoc nr̃m
appareat. ⁊ ex nr̃a uoluntate
copositum nemine audẽte cõ¬
parare caq̃ antiꝗtas halrbat.
⁊ q̃ nr̃a auctoritas introduxit.
quia multa ⁊ maxima st̃ q̃ ꝓpt̾
utilitatẽ ieꝵ transformata sũt.
ado ut ⁊ si pͥncipalis ꝯstitutio
fu̾at muctibii libris ielata. n

Expanded text:
tis testimonium undique accipientes et a nobis ad tanti operis consummationem electi sunt. et cum omnes in unum convenerunt gubernatione Triboniani viri excelsi, ut tantum opus nobis auctoribus possint conficere, deo propitio in quinquaginta libros opus consummatum est. Tanta autem nobis antiquitati habita est reverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur modo: sed unusqudigestis inscriptus est: hoc tantumdeminutionem necessariam accipiat et rectissimis tradatur regulis. et ex multis similibus vel contrariis quod rectius habere apparebat, hoc  aliis omnibus positum est unaque omnibus auctoritate indulta, ut quidquid ibi scriptum est, hoc nostrum appareat et ex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa et maxima sunt, quae propter utilitatem rerum transformata sunt. adeo ut et si principalis constitutio fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ cape studeãt. ⁊ quatiuor u¬
bris repoñc. ⁊ totius cruditio¬
ms prima fumndmm̃ta atq clcm̃¬
ta pon̾e ꝗb uiuenes suffuiti.
possint gramora ⁊ ꝑfectiora le¬
gum scita sustentare. ¶ Adamo¬
nemme ãt cor ut memores etiã
nr̃aꝵ fiant ꝯstitutionũ. quas ꝓ
cm̃datione niris ꝓmulgaum.¬

Expanded text:
uattuor libris reponere et totius eruditionis prima fundamenta atque elementa ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. admonuimus autem eos, ut memores etiam nostrarum fiant constitutionum, quas pro emendatione iuris promulga
Abbreviated transcription (Latin):
magnificos ⁊ studiosissmer ꝑ¬
fecta sunt. Id est ꝯstantinum
iirum iluustrem comitẽ sacrar̾
largitionum magistrũ scrimy
ubelloꝵ sacraꝵ q c̃oggintionimi
ꝗ semper nob exbona opimone
igłia sese cõm̃daut. lec ñ theo¬
philum inrum illustremma¬
gistrum uirisq ꝑtum inhac:
splendidissima ciuitate lauda¬
bilit̾ optimam legum gub̾na¬
tioem extendentem. Et doro:¬
tixumm inrum illustrem. ⁊ facũt¬
dissimũ questorium: quẽ ĩberi¬
trensium splendidissima ciuita¬
tr lotes discipłis tradentem ꝓp̃
ad nos deduximus participemq
hiius opis fecima.s: l.anatli¬
lum nrum illustrem magis¬
trum. ꝗ⁊ ip̃e apd ixrithienses ni¬
ns int̾pres ꝯstitutus. ⁊.adhoc o
pocłctus c̃. uir.ab. intiqua stupe
legitima ꝓcedẽs. cũ ⁊ pat̾ euis:
lcontius:⁊ auus cudoxius ꝙ¬
post patricium inclite iecorda¬
tionis q̃stoꝵ ⁊ antecessorẽ. Et
lcontũi nirũ gloriosissimũ p̾¬

Expanded text:
magnificos et studiosissimos perfecta sunt, id est Constantinum virum illustrem comitem sacrarum largitionum et magistrum scrinii libellorum sacrarumque cognitionum, qui semper nobis ex bona opinione et gloria sese commendavit: nec non Theophilum virum illustrem magistrum iurisque peritum in hac splendissima civitate laudabiliter optimam legum gubernationem extendentem: et Dorotheum virum illustrem et facundissimum quaestiorum, quem in Berytiensium splendidissima civitate leges discipulis tradentem propter ad nos deduximus participemque huius operis fecimus: sed et AnatoliVM virum illustrem magistrum, qui et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ad hoc opus adlectus est, vir ab antiqua stirpe legitima procedens, cum et pater eius Leontius et avus Eudoxius post Patricium inclutae recordationis quaestorium et antecessorem et Leontium virum gloriosissimum p
Abbreviated transcription (Latin):
atraditio rei uendite nuxta emp¬
tioms ꝯtractum ꝓcacia uendito¬
rs ñ fiat quantiint ẽẽ comple¬
sri emptionẽ fu̾t arbitratus pͥses
prouincie. tantum incondẽpna¬
tiomis taxationem deducere ct¬

Expanded text:
traditio rei venditae iuxta emptionis contractum procacia venditoris non fiat , quanti interesse compleri emptionem fuerit arbitratus praeses provinciae, tantum in condemnationis taxationem deducere cu
Abbreviated transcription (Latin):
ocictat spuo nctcres dubita¬
tum ẽ. si sub cõdicione ꝯtrali pt̃
puta si ille ꝯsul fu̾it. societatẽ ẽẽ
ꝯtractam: sedne simli modo a
solum pure. sed etiam sb̃ ꝯdicio¬
ne. uoluntates ⁊ emm legitime
tralentiu omĩmodo yuande

Expanded text:
ocietate apud veteres dubitatum est, si sub condicione contrahi potest: puta " si ille consul fuerit" societatem esse contractam. Sed ne simili modo apsolum pure, sed etiam sub condicione: voluntates etenim legitime contrahentium omnimodo conse
Abbreviated transcription (Latin):
heres quam liber ficri ne uide¬
atur ꝑ codicillos hereditas cõ¬
firmar. inqb herelitas dari
ẜm ucterem reguła ñ potest.

Expanded text:
heres quam liber fieri, ne videatur per codicillos hereditas confirmari, in quibus hereditas dari secundum veterem regulam non potest
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes aut neptes. ꝓ ncpotts:
aut ꝓñp tts. apatre ul matir.
scriptos hr̃des. ncet ñ sintꝰ inuicẽ
substituti. seu cum extrancis scu
soli fuit instituti. ⁊ ante aptas ta¬
bulas defuncti siuc senou̾int sc̃p¬
tos hr̃des. suic ignorau̾nt. inlib̾¬
ce suor cuiuscumq sint sexꝰ uel
grad derclictam sibi herechit. ariã
portionẽ posse transmitrt. ax¬
moratasq psonas.sitamc̃ lxi¬
ditatrm ñ recusant nulla hins¬
mõ prescriptione obstante. sibi
tamquam debitam uindicare.
Quod scincet etiam sup legatis
seu fidei cõmissis patre uł matre
relictis locum̃ habebit. ¶ siqdem
pndignum ẽ fortuitas ob cãs.
ul casus humance. nepotes aut
neptes ꝓnepotes aut ꝓneptes
amati uł ꝑ auiata successione
fraudmri. alioq adu̾sus auitur
uł ꝓ auitum desidium uł insti¬
tutum. insperato legati cõmodo
uł hereclitatis gaudere. Habxãt
uo solacium tristitie sue qb ẽ
merito ꝯsulendum. Quando di

Expanded text:
nepotes aut neptes, pronepotes aut proneptes a patre vel a matre, scriptos heredes, licet non sint invicem substituti, seu cum extraneis seu soli sint instituti et ante apertas tabulas defuncti, sive se noverint scriptos heredes sive ignoraverint, in liberos suos, cuiuscumque sint sexus vel gradus, derelictam sibi hereditariam portionem posse transmittere memoratasque personas, si tamen hereditatem non recusant, nulla huiusmodi praescriptione obstante sibi tamquam debitam vindicare: quod scilicet etiam super legatis seu fideicommissis a patre vel matre, relictis locum habet: si quidem perindignum est fortuitas ob causas vel casus humanos nepotes aut neptes, pronepotes aut proneptes avita vel proavita successione fraudari aliosque adversus avitum vel proavitum desiderium vel institutum insperato legati commodo vel hereditatis gaudere. Habeant vero solacium tristitiae suae, quibus est merito consulendum THEODOS.
Abbreviated transcription (Latin):
niptias ihibendas existimai̾nꝰ¬
musssiec cnim homo sic impnis
ĩuematur ut quam abimitio lo¬
co  filie habiit.cam postea ĩsuo
colccaint matrimomo. sedei cix¬
dendum ẽ qui cam ⁊ abinitio ñ
ut filiameducauit ⁊ lib̾tatem
donauit. ⁊ dignam cẽ postra
suo putauit matrimonio.Ca
indelicet psona omimodo. id
niptias uenue ꝓhibenda quam
aliquis siue alupna sit sic ñ
a sacro scõ suscepit baptismate.
cum ncħ. aliud sic induce̾ poititꝰ.
pat̾nam affectẽem ⁊ iustam nup

Expanded text:
nuptias inhibendas existimaverimus? nec enim homo sic impius inveniatur, ut, quam ab initio loco filiae habuit, eam postea in suo collocaverit matrimonio, sed ei credendum est, qui eam ab initio non ut filiam educavit et libertate donavit et dignam esse postea suo putavit matrimonio. Ea videlicet persona omnimodo ad nuptias venire prohibenda, quam aliquis, sive alumna sit sive non, a sacrosancto suscepit baptismate, cum nihil aliud sic inducere potest paternam adfectionem et iustam nup
Abbreviated transcription (Latin):
ancius nuptias que intermas¬
culo ⁊ feminas maiores sexas
ge uilia uł papa ꝓhibite sunt
romines uolentes ꝯtralere. ⁊ cx
nullomodo uł ex nulla parte
tales nuptias impctliri.B̾.¬

Expanded text:
Sancimus nuptias, quae inter masculos et feminas maiores vel mige Iulia vel Papia prohibitae sunt, homines volentes contrahere et ex nullo modo vel ex nulla parte tales nuptias impediri.
Abbreviated transcription (Latin):
ioct serulis ꝯdicio deferende p̃¬
cis facile capax ñ sit. tam̃ ad¬
missi sceleris atrocitas: laudabĩ¬
lis fidei exemplum sup undicã¬
da cede dm̃ tuiortam̃to fint ut
p̾fecto p̾torio uixta annotatio¬
nis nĩr decietum demandare¬
mus quem adire curaut audi¬
tis his que mubello ꝯtulistia reos
ĩuestigare ⁊ seuerissimã iundie

Expanded text:
icet servilis condicio deferendae precis facile capax non sit, tamen admissi sceleris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut praefecto praetorio iuxta adnotationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissimam vindi
Abbreviated transcription (Latin):
Anton. aa. Cladie.u.12¬
um testatorem fidei cõmissu
tralliamo ab co qͣuem ꝓ parte
heredem institucrat ita relqs¬
se ꝓ ponas. si sine liberis msti

Expanded text:
Antoninus AA. Claudiae. Cum testatorem fideicommissum Trallianis ab eo, quem pro parte heredem instituerat, ita reliquisse proponas, si sine liberis insti
Abbreviated transcription (Latin):
tutus dicm obiss isq nepotẽ
q̃m ex filia suscepit hxredem:
instituerat. ꝯdicionem ad scrip¬
tam fidei cõmisso. defecisse ma¬
infestum ẽ. msi alia defuncti⁊
um patrem familias fider co¬
missi noĩeqd̃ indic certa relid

Expanded text:
tutus diem obisset, isque nepotem, quem ex filia susceperat, heredem instituerat, condicionem adscriptam fideicommisso defecisse manifestum est, nisi alia defuncti vum patrem familias fideicommissi nomine, quod in diem certam reli
Abbreviated transcription (Latin):
xhis ucrbĩs titio decem milia
uł insulam relinquo ita ut
quinq milia exhis uł candẽ
isu laz incino restituat. Licet
antea n legatin fidei cõmissi
petitio nascebatur. tamen ml
b̾tate adiuo seuero hoc admis¬
sum c. sed inpecuniariis causit
uoluntatis tuende gratia ñ im¬
meriro ircipiendum ẽ. ut etia
ex huismõi uerbĩs. siue. ad ꝯ¬
dicionc.siuc admodũ respiciũ
suic ad dandum uł faciendus
aliqd fidei cõmissi actio omm¬
faria nascatur iudelicet in con¬
dicionib post exitum caꝵ̾. ssi
uo legato aut fidei cõmisso re¬
licto. testator legatarium seu
fidei cõmissarium ꝓhibuerit
heredem suum. uł alium qnda
debitum exigere. habet debitor
adu̾sus legataniu seu fidei cõ¬
missarium agentem.usq ad
quantitatem relcti fidei comis¬
si siuie legati exceptionẽm. ix¬

Expanded text:
Ex his verbis: "Titio decem millia vel insulam relinquo, ita ut quinque millia ex his vel eandem insulam Mevio restituat", licet antea neque legati neque fideicommissi petitio nascebatur, tamen in libertate a divo Severo hoc admissum est. Sed in pecuniariis causis voluntatis tuendae gratia non immerito recipiendum est, ut etiam ex huiusmodi verbis, sive ad condicionem sive ad modum respiciunt, sive ad dandum vel faciendum aliquid, fideicommissi actio omnifariam nascatur, videlicet in condicionibus post exitum earum. Sin vero legato aut fideicommisso relicto testator legatarium seu fideicommissarium prohibuerit heredem suum vel alium quendam debitum exigere, habet debitor adversus legatarium seu fideicommissarium agentem usque ad quantitatem relicti fideicommissi sive legati exceptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
um instrum̃tis ctiam ñ int̾ue¬
mentib. uenditio facta. rata
manet. ꝯscq̃nt amisis etiam q̃
int̾cesserant ñ tolli substantiã
intatis placuit.¶B. aa.¬

Expanded text:
um instrumentis etiam non intervenientibus venditio facta rata maneat, consequenter amissis etiam quae intercesserant non tolli substantiam veritatis placuit.