comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ est decen : ideo quod a singularitate oisi: usq ad decẽ numerũ
numeramꝰ: Residua uero numeratio nontã numeratio est: quan
eorundem numeroꝵ quib ante usi sumꝰ in numerando replicatio:
Undecim enĩ & duod ecim & ceteri tales nascuntur exprecedentium
replicatione Quẽ quidẽ decimanum numerũ pẏthagorici appel¬
lant pͥmã quadraturam: propterea quod exprimis quattuor numeris
confit uno duob: trib quatruor: Sinfoniȩ quoq ratio: exeorundẽ
numerorum qui decinianũ numerũ complent: quasi quodam fonte
demanat: Siquidem ex his: epitriti. & sesqu plares. & duplices & tri¬
plices & quad ruplices numeri : soniq nascuntur: Epitrici quidem:
ut quattuor aduersumtres Habent enĩ totũ numerum trientẽ & eiꝰ
terciam partẽ id ÷ unã Sescuplares uero: uttres aduersum duo:
habent enĩ tres totum numerũ dualem: & eiꝰ partem dimidiam.

Expanded text:
merus est decem ideo quod a singularitate orsi usque ad decem numerum merus est decem ideo quod a singularitate orsi usque ad decem numerum numeramus, residua uero numeratio non tam numeratio est quam eorundem numerorum, quibus ante usi sumus in numerando, replicatio; undecim enim et duodecim et ceteri tales nascuntur ex praecedentium replicatione. Quem quidem decimanum numerum Pythagorici appellant primam quadraturam propterea quod ex primis quattuor numeris confit, uno duobus tribus quattuor. Symphoniae quoque ratio ex eorundem numerorum, qui decimanum numerum complent, quasi quodam fonte demanat, siquidem ex his epitriti et sescuplares et duplices et triplices et quadruplices numeri sonique nascuntur: epitriti quidem, ut quattuor aduersum tres — habent enim totum numerum trientem et eius tertiam partem, id est unum —, sescuplares uero, ut tres aduersum duo — habent enim tres totum numerum dualem et eius partem dimidiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur boc loco : pͥmo qͥdẽ cur intantum ꝓduxerit diuisionem. ut
septem constituer& limites. terna aut̃ in utrisq laterib: int̾ ualla:
tam in eo quod exduplicib & parib numeris ÷ ordinatum: quam
in eo quod extriplicib & imparib : Deinde quos oporteat numeros
imponere partib sienĩ pͥmã partem singularitatem semꝑ posue¬
rimꝰ & deinceps ceteras secundum descriptionẽ int̾ hos numeros
duos alios qui cõpleant. uniuersam int̾ ualloꝵ continuationem.
sicut iub& fieri : minime inueniemꝰ tercio qualis debeat. e̾e. forma
descriptionis. Quod igitur exquib principe loco diximꝰ queri solere.
hoc primum demonstrandum erit rationabililter septẽ limites eͥe
digestos: quib inter ualla sex continentur Erit autẽ probatio:
auctortatib nixa Etenim septem numerꝰ: laudatur apythagoreis
ut optimꝰ & naturalissimꝰ & sufficientissimꝰ: Nã ꝑfectus quidẽnu¬

Expanded text:
Quaeritur hoc loco primo quidem cur in tantum produxerit diuisionem ut Quaeritur hoc loco primo quidem cur in tantum produxerit diuisionem ut septem constitueret limites, terna autem in utrisque lateribus interualla, tam in eo quod ex duplicibus et paribus numeris est ordinatum quam in eo quod ex triplicibus et imparibus, deinde quos oporteat numeros imponere partibus — si enim primam partem singularitatem semper posuerimus et deinceps ceteras secundum descriptionem, inter hos numeros duos alios qui compleant uniuersam interuallorum continuationem, sicut iubet fieri, minime inueniemus —, tertio, qualis debeat esse forma descriptionis. Quod igitur ex tribus principe loco diximus quaeri solere, hoc primum demonstrandum erit, rationabiliter septem limites esse digestos quibus interualla sex continentur. Erit autem probatio auctoritatibus nixa. Etenim septem numerus laudatur a Pythagoreis ut optimus et naturalissimus et sufficientissimus. Nam perfectus quidem nu
Abbreviated transcription (Latin):
assũptio partib septem quã prima propensior id ÷ innumero octo
qui est ultimus in eo latere qđ exparib numeris est ordinatum:
Septima sex & xx. partib quã prima maior. hoc ⁊ uiginti septem
qui numerꝰ tantundẽ ualet quantũ octonarius ut docebo Apexergo
numerors singularitas: sine ullis partib ut geo metrica nota cuiꝰ
duplum: linea sine latitudine longitudo: Lin ex duplum suꝑficies
quae ÷ prolixitas cum
latitudine. cuiꝰ duplum eẏbus. corpus
ꝑ longum latũ ꝓfundũq
diuisũ bis duobis quod ÷ octo:
Eodemq modo iuxta iuxta¬
rationemtripli. in altero latere
numeroꝵ germanitas reperitur Cybusq qui est insumma uigint
& septẽ. primus est imparis numeri cyb ter enim triater confitiunt
sũ mã supradictam: Igitur scđm rationẽ continui cõpecentis quae s
ratio geo metrica. quot ualet octo aduersum quattuor: Adupatno

Expanded text:
sumptio partibus septem quam prima propensior», id est in numero octonario, sumptio partibus septem quam prima propensior», id est in numero octonario, qui est ultimus in eo latere quod ex paribus numeris est ordinatum. «Septima sex et uiginti partibus quam prima maior», hoc est uiginti septem, qui numerus tantum ualet quantum octonarius, ut docebo. Apex ergo numerorum singularitas sine ullis partibus, ut geometrica nota; cuius duplum linea, sine latitudine longitudo; lineae duplum superficies, quae est prolixitas cum latitudine; cuius duplum cubus, corpus per longum latum profundumque diuisum, bis duo bis, quod est octo. Eodemque modo iuxta rationem tripli in altero latere numerorum germanitas reperitur cubusque, qui est in summa uiginti et septem, primus est imparis numeri cubus; ter enim tria ter conficiunt summam supra dictam. Igitur secundum rationem continui competentis, quae est ratio geometrica, quod ualet octo aduersum quattuor, hoc quatt
Abbreviated transcription (Latin):
Scongregantur Vnam igitur pͥmitꝰ sumpsit. inquit exuniuerso
portionem Quo uniuerso quod extrib inunam speciem redactum.
sicut supͣ de monstrauit. essentia uidelic&. & eodem & diuerso diui¬
debate Fortionis quoq elocutio notanda est: Non enĩ partẽ qͥppe
simplicis & incorpore ᷤ aerei. sed portionẽ id ÷ partis instar dixit. e̾e
sublatum: quod ẽ geometrice illius notȩ similȩ Postea duplicem
eiꝰ sumpsit. quã sumpserat: hoc ÷ duo quae subter unũ posita sunt
in leua parte formulȩ Tercio: sescuplam quidem scđę. triplã uero
primitꝰ sumptȩ. merito Tria enimaduersum duo sescupli rationẽ
precellunt: Constant enĩtria exduob & item uno. quoduunidimi¬
dia pars est Quarto duplicem scđȩ. ideo quiabis duo quatuor: Quinto
triplam terciae. id ÷ nouem. ter enim tria nouem sunt: Sexta fuit

Expanded text:
s congregantur. «Vnam» igitur «primitus sumpsit, inquit, ex uniuerso s congregantur. «Vnam» igitur «primitus sumpsit, inquit, ex uniuerso portionem». Quo uniuerso? Quod ex tribus in unam speciem redactum, sicut supra demonstrauit, essentia uidelicet et eodem et diuerso, diuidebat. «Portionis» quoque elocutio notanda est; non enim «partem», quippe simplicis et incorporeae rei, sed «portionem», id est partis instar, dixit esse sublatum, quod est geometricae illius notae simile. «Postea duplicem eius sumpsit quam sumpserat», hoc est duo, quae subter unum posita sunt in laeua parte formulae. «Tertio sescuplam quidem secundae, triplam uero primitus sumptae». Merito, tria enim aduersum duo sescupli ratione praecellunt; constant enim tria ex duobus et item uno, quod duum dimidia pars est. «Quarto duplicem secunda», ideo quia bis duo quattuor. «Quinto triplam tertiae», id est nouem; ter enim tria nouem sunt. «Sexta fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Inhac forma uirium animȩ tãquã
especulo simulachrũ resultat parti¬
tio qͥppe consideratio est uirium
ordinatioq ueluti mẽbroꝵ. actuũ
eiꝰ officioꝵq & omium numerorum
desig¬
nat congruentiã tribus
appellant: lineam uero sine latitudine prolixitatẽ. quȩ innotas suas
desinit: Porro eã inqua ÷ aliqua latitudo: suꝑficiem uocant. ut sit suꝑfi¬
cies: nacta latitudinẽ longitudo: Quod uero extrib constat: id ÷ longitu¬
dine latitudine profunditate: solidum corpus cognominant: Istaergo
descriptio quae partium ex quib anima constare dr̃. geniturã seuco¬
agmentationem deliniat: ostendit rationem animae corporisq
coniugii: quippe corpus animalium quod inspirat᷑ animae uigore
hab& certe suꝑficiem. habet etiã soliditatem Quȩ igit᷑ cum uitali
uigore penetratura erat tam suꝑficiem quã soliditatem: similes solidi¬
tati. similes etiam suꝑficiei uires habere debuit: Siquidẽ pariaparib¬

Expanded text:
In hac forma uirium animae tamquam e speculo simulacrum resultat. Partitio quippe consideratio est uirium ordinatioque ueluti membrorum actuum eius officiorumque et omnium munerum designat congruentiam tribusappellant, lineam uero sine latitudine prolixitatem, quae in notas suas desinit, porro eam, in qua est aliqua latitudo, superficiem uocant, ut sit superficies nacta latitudinem longitudo; quod uero ex tribus constat, id est longitudine latitudine profunditate, solidum corpus cognominant. IMG 7 Ista ergo descriptio quae partium ex quibus anima constare dicitur genituram seu coagmentationem deliniat, ostendit rationem animae corporisque coniugii. Quippe corpus animalium, quod inspiratur animae uigore, habet certe superficiem, habet etiam soliditatem. Quae igitur cum uitali uigore penetratura erat tam superficiem quam soliditatem, similes soliditati, similes etiam superficiei uires habere debuit, siquidem paria paribu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tẽplaret᷑ diuinitatẽ. Attollens aciem ad sublimia. modo ad ima sedẽq
diũse nat̾e uergens. haec etiã iuxta opificisscita dispensaret t̾renisq
imꝑtir& ꝓuidentiã: deinde pro grediens ultra plato demonstrat
ipsam parcitionẽ: Vnã sũpsit exuniuerso primitꝰ portionẽ postquã¬
duplicẽ eiꝰ quã sũpserat : terciã uero sescuplam quidẽ secundȩ : triplã
uͦ pͥmitꝰ sũpte: atuͦ qͣrtã sũpsit duplicẽ secundȩ : qͥntã triplã terciae:
Sexta fuit assũptio partib septẽ. quã pͥma propensior Septima sex
& iuginti partib quã prima maior¬

Expanded text:
contemplaretur diuinitatem attollens aciem ad sublimia, modo ad ima sedemque contemplaretur diuinitatem attollens aciem ad sublimia, modo ad ima sedemque diuersae naturae uergens haec etiam iuxta opificis scita dispensaret terrenisque impertiret prouidentiam. Deinde progrediens ultra Plato demonstrat ipsam partitionem: «Vnam suduplicem eius quam sumpserat, tertiam uero sescuplam quidem secundae, triplam uero primitus sumptae, at uero quartam sumpsit duplicem secundae, quintam triplam tertiae, sexta fuit assumptio partibus septem quam prima propensior, septima sex et uiginti partibus quam prima maior
Abbreviated transcription (Latin):
similem intellectu assignato. exinordinata iactatione ad ordinẽ
redegisse : corporis etiam motum in stabilem salubri moderataque
agitatione frenasse & eidẽ formã & figuram congruum & conueni¬
entem ornatũ dedisse. ut ipse insuperiorib dixit meliorẽ ordinatoꝵ
fortunam in ordinatis ratus: quare cum sensili mundo. conueniens
anima institutur: Ortum eiꝰ ex indiuidua una: quae mens intel¬
lectus quae est: & alia quae ꝑ uniuersa corpora diuiditur & scindit᷑.
ꝓuenire. eamq mediam int̃ indiuiduam & diuiduam animas
locatam. scilic& ut immunis quidem ab incorporatione inmundo
.e& intelligibili semꝑ:stirpe amutis. & item nihil sentientibus
opitularetur : haec uͦ media. quia necesse erat inmundo for egenꝰ
animaliũ qđ ratione uteretur huic sidẽ generi uitã & spũm minis¬
traret. int̾q duas posita naturas. eandem diuersamq modo eiꝰdẽ nat᷑e

Expanded text:
similem, intellectu assignato, ex inordinata iactatione ad ordinem similem, intellectu assignato, ex inordinata iactatione ad ordinem redegisse, corporis etiam motum instabilem salubri moderataque agitatione frenasse et eidem formam et figuram congruam et conuenientem ornatum dedisse, ut ipse in superioribus dixit meliorem ordinatorum fortunam inordinatis ratus. Quare cum sensili mundo conueniens anima instituatur, ortum eius ex indiuidua una, quae mens intellectusque est, et alia, quae per uniuersa corpora diuiditur et scinditur, prouenire, eamque mediam inter indiuiduam et diuiduam animas locatam, scilicet ut immunis quidem ab incorporatione in mundo esset intellegibili semper, stirpea mutis et item nihil sentientibus opitularetur, haec uero media, quia necesse erat in mundo fore genus animalium quod ratione uteretur, huic eidem generi uitam et spiritum ministraret interque duas posita naturas, eandem diuersamque, modo eiusdem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
At uͦhi qui ex indiuidua substantia idẽ immuni ab incorporatione
bant idem rationabile sic assistebant sententiae propriae. primo
omĩum preposterum. e̾e cum deconstitutione mundani corporis in
superiorib tractatum e̾& finitoq eo traictatu ꝑuentum for& ad
animae genituram quȩ uiuificaret sensilem mundum: Rursus
ad priorem tractatum retrorsum iri. ut desilua & corporibus
mundi formaq eoꝵ tractatꝰ de integro fier&. et agenitura animȩ
recederetur Deinde frustra dici animã stẏrpeam nondum. e̾e posse
propterea quia quȩ uiuificatura erat animalia nondum. e̾ent. fuise
enim semꝑ tam animȩ quã corporis uim: nec dm̃ exhis quae ñ erant
fecisse mundum sed ea quae erant sine ordine ac modo ordincisse:
Ittiq potius ea quae existebant exornasse quam generasse quȩ non
erant: In ordinatos quippe animi errores & agitationẽ fluc tibus

Expanded text:
At uero hi qui ex indiuidua substantia, id est immuni ab incorporatione At uero hi qui ex indiuidua substantia, id est immuni ab incorporatione bant, id est rationabile, sic assistebant sententiae propriae: primo omnium praeposterum esse, cum de constitutione mundani corporis in superioribus tractatum esset, finitoque eo tractatu peruentum foret ad animae genituram quae uiuificaret sensilem mundum, rursum ad priorem tractatum retrorsum iri, ut de silua et corporibus mundi formaque eorum tractatus de integro fieret et a genitura animae recederetur. Deinde frustra dici animam stirpeam nondum esse posse, propterea quia quae uiuificatura erat animalia nondum essent: fuisse enim semper tam animae quam corporis uim nec deum ex his quae non erant fecisse mundum, sed ea quae erant sine ordine ac modo ordinasse; itaque potius ea quae existebant exornasse quam generasse quae non erant, inordinatos quippe animi errores et agitationem fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
sortirentur corpora uidelic& animalia sed eͣtiam preterea genus
animantium huiꝰ modi. quodrationis discipline quae & intellectus
capax diuini operis ad mirandam rationem dispositionemq intelligens
ueneraret᷑ mundani operis auctorem: Quod itaq hi qui speciem intelli¬
gibilis mundi quod semꝑ eadem sit nec immutetur uniquam: Putabant
aplatone indiuiduam substanciam dici: diuiduam porro siluam negabant
habere rationem cum mundi. eͥet. instituta generatio animantique
quasi mox futuro quereretur competens anima illam animã quae
tam inutis animalib: quã stirpib & arborib uitam daret. eͥe. uspiam
dici aplatone nondum natis animalib: nec uero arborib & cet̃is
quib: daturauitas for& propt̃eaquȩ indiuiduam quidẽ substantiam
mundi intelligibilis speciem ad cuiꝰ similitudinẽ formatꝰ sit sensilis
mundus platonem cognominasse dicebant. diuiduã porro siluã:

Expanded text:
sortirentur corpora, uidelicet animalia, sed esset praeterea genus sortirentur corpora, uidelicet animalia, sed esset praeterea genus animantium huius modi, quod rationis disciplinaeque et intellectus capax diuini operis admirandam rationem dispositionemque intellegens ueneraretur mundani operis auctorem. Quod Itaque hi qui speciem intellegibilis mundi, quod semper eadem sit nec immutetur umquam, putabant a Platone indiuiduam substantiam dici, diuiduam porro siluam, negabant habere rationem, cum mundi esset instituta generatio, animantique quasi mox futuro quaereretur competens anima, illam animam, quae tam mutis animalibus quam stirpibus et arboribus uitam daret, esse uspiam dici a Platone, nondum natis animalibus nec uero arboribus et ceteris quibus datura uitas foret, proptereaque indiuiduam quidem substantiam mundi intellegibilis speciem, ad cuius similitudinem formatus sit sensilis mundus, Platonem cognominasse dicebant, diuiduam porro siluam.
Abbreviated transcription (Latin):
sensilis fabricator dĩ tercium substanciae genus quã ue obcausam
con flauerit: Num speciem intelligibilis mundi ad cuius simili¬
tudinem formas mente conceptas ad corpora trans ferebat. in di¬
uiduam substantiam nuncupauerit : Diuiduã uͦ siluam quȩ uelud
exordium & fons ÷ corporum. ita ut tercium illud mixtum substa¬
ciae genꝰ formã e̾t intelligendum sit.qua in formata sint tãmundi
quã cetera quȩ mundus complectitur. corpora: An potius indiuiduam
plato substantiam censeat eminentiorem animã. quȩ nulli sit incorporationi
obnoxia cuiꝰq ueneranda puritas nulla corporis contagione uiolet᷑.
Diuiduam uero substantiam illam animã dicat. quȩ non solum
cunctis animalibus sed etiam stẏrpib & arboribus dat uitalem
uigorem. ut sit ex his duab conflatum tercium animaȩ genus rationa¬
bile. Id circo neomĩa muta essent & rationȩ carerent quaeuitã

Expanded text:
sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue ob causam sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue ob causam conflauerit: num speciem intellegibilis mundi, ad cuius similitudinem formas mente conceptas ad corpora transferebat, indiuiduam substantiam nuncupauerit, diuiduam uero siluam, quae uelut exordium et fons est corporum, ita ut tertium illud mixtum substantiae genus formam esse intellegendum sit, qua informata sint tam mundi quam cetera quae mundus complectitur corpora, an potius indiuiduam Plato substantiam censeat eminentiorem animam, quae nulli sit incorporationi obnoxia cuiusque ueneranda puritas nulla corporis contagione uioletur, diuiduam uero substantiam illam animam dicat quae non solum cunctis animalibus sed etiam stirpibus et arboribus dat uitalem uigorem, ut sit ex his duabus conflatum tertium animae genus rationabile, idcirco ne omnia muta essent et ratione carerent quae uitam
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa specie: ut puta homo. & item aequus idem sunt: Nam & hoc
& illud: animal est: At uero speciae : diuersa sunt: Alterum enim
torum rationabile animal ÷: alterum in rationabile & mutum:
&alterũ bipes᷑ alterũ quad rupes: Haec igitur omĩa existentia :
idem & essentiam & diuersum : in unam inquid speciem cõmiscuit
difficile se cõmodante concretionis atq ad unationi generum
Rursumq unum illud extrib concretum diuisit inpartes ita ut
singulae partes tres illas potentias obtinerent : hoc ÷ ut idem non
solum idem. ẽet. sed etiam substantia & haberet aliquid ex diuer¬
state: Essentia quoq  & essentia e̾et. & idem & diuersum: Diũsũ
quoq : & diuersum eet. & essentia: & haberet aliquid exeo quod
idem uocatur: Disceptatum tam̃ ÷ aueterib quaesit quae aplatone
dicit᷑ indiuidua : quae item diuidua substantia exquib mundi

Expanded text:
diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam et hoc diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam et hoc et illud animal est, at uero specie diuersa sunt alterum enim eorum rationabile animal est, alterum inrationabile et mutum, et alterum bipes, alterum quadrupes. «Haec» igitur «omnia existentia», idem et essentiam et diuersum, «in unam, inquit, speciem commiscuit» difficile se commodante concretioni atque adunationi generum». Rursumque unum illud ex tribus concretum diuisit in partes, ita ut singulae partes tres illas potentias obtinerent, hoc est, ut idem non solum idem esset sed etiam substantia et haberet aliquid ex diuersitate, essentia quoque et essentia esset et idem et diuersum, diuersum quoque et diuersum esset et essentia et haberet aliquid ex eo quod idem uocatur. Disceptatum tamen est a ueteribus quae sit quae a Platone dicitur «indiuidua», quae item «diuidua substantia», ex quibus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
& indiuiduam quidem. e̾e. eam : cuius generis sunt omĩa aet̾na.
& sine corpore. quae intelligibilia dicuntur: Diuiduam uero
quae corporib existendi causa est. Unũ quodq enim corpus est
certe: Quod uero est : hab& sesentiam & corpora multa sunt.
Unauero diuidua essentia : quae incunctis corporib inuenit᷑:
Quae igitur una in multis simul inuenitur: recte scindere
se putaitur. recteq diuidua Igitur exhis duab ait opificẽ dm̃
Terciumgenꝰ essentiae miscuisse. idquę medium locasse int̾ essentiã
utramq similit̃ docet naturam quoq non. ee simplicem sed bi¬
mẽbrẽ & ex his duab. facit opificis iussu terciũ naturȩ genꝰ extitisse
qđ aeq medium positum e̾e̾t int̾ utramq essentiam. indiuiduam
uidelic& atq diuiduam: Quatinꝰ ergo bi membris est natura: omĩa
inquid naturalia : uł eadem sibi uł diuersa sunt Eadem genere :

Expanded text:
Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis sunt omnia aeterna Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis sunt omnia aeterna et sine corpore, quae intellegibilia dicuntur, diuiduam uero quae corporibus existendi causa est; unumquodque enim corpus est certe; quod uero est habet essentiam, et corpora multa sunt, una uero diuidua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; quae igitur una in multis simul inuenitur, recte scindere se putatur recteque diuidua. Igitur ex his duabus ait opificem deum tertium genus essentiae miscuisse idque medium locasse inter essentiam utramque. Similiter docet naturam quoque non esse simplicem sed bimembrem, et ex his duabus facit opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter utramque essentiam, indiuiduam uidelicet atque diuiduam. Quatenus ergo bimembris est natura? «Omnia», inquit, «naturalia uel eadem sibi uel diuersa sunt»: eadem genere,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoris considerandum puto Nam si id ageret in hoc libro princi¬
palit᷑ ut immortalem. ẽe. animã probaret. non conueniret animi
genituram cõminisciꝓpt̃ea qđ cuncta quaȩgignunt᷑ intereunt:
At ũ cum demundi hoc est imiuersȩ rei constitutione tractetur
ad presensere fuit nascentem & uelut inlucem proditam inducere
animã eiꝰ quo audientes imaginarentur animae formã aliquã
ꝑinde. ut eoꝵ omĩum quae nascuntur uident: Itaq dĩ inquit
tercium animȩ genꝰ excogitauit hoc pacto ex indiuidua semꝑq
in suo stcitu ꝑ seuerante substancia. Itemq alia quȩ in separabilis
corporum comes ꝑ eadem corpora scinderese putatur. t̃cium substan¬
ciae genꝰ mixtum locauit medium int̾ utrãq substanciam. & cȩtera:¬
Quid÷ qđ ait. docet nos substtintiam siue ut cicero dicit essentiam
auplicem. et: Vnam indiuiduam : alteram ꝑcorpora diuiduam

Expanded text:
scriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro princiscriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro principaliter, ut immortalem esse animam probaret, non conueniret animae genituram comminisci propterea quod cuncta quae gignuntur intereunt; at uero cum de mundi, hoc est uniuersae rei, constitutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentem et uelut in lucem proditam inducere animam eius, quo audientes imaginarentur animae formam aliquam, perinde ut eorum omnium quae nascuntur uident. «Itaque deus», inquit, «tertium animae genus excogin suo statu perseuerante substantia itemque alia, quae inseparabilis corporum comes per eadem corpora scindere se putatur, tertium substantiae genus mixtum lo cau it medium inter u tramque sub s t antiam eodemQuid est quod ait? Docet nos substantiam siue, ut Cicero dicit, essentiam duplicem esse, unam indiuiduam, alteram per corpora diuiduam.
Abbreviated transcription (Latin):
nata nũquã principatui sũmi dei derogari putent. sipari atq
eadẽ sint quads̃ antiquitatis praestantia. nescientes longe alit̃
digͤorginẽ rerũ aet̃narũ : & item caducarum: Siquidem morta¬
lium auctoritas & origo illa est: quae precedit ortum cȩteroꝵ.
ut origo est pat̃ filii. & popłoꝵ atq urbium conditores earũ: Atuͦ
diuinoꝵ generũ. aet̾narumq gentium origo & arx non in anticipa¬
tione temporis. sed dignitatis eminentia consideratur: uł quod
effecti operis pontificium & auctoritatem manib magis quã dispo¬
sitioni mentis soleamꝰ ascribere. uel quod pleriq ex mortali natura
sua diuinã naturam aestimantes. nasci omĩa neq. ẽẽ. quicquã
qđ non natũ sit existiment: Quoꝵ animis sic institutis: difficile
ꝑsuadetur mundi. ee auctorem dm̃. nisi eum tamquã opifex aliqui
manibus ceterorꝰ artuum molitione construxerit: Certe ꝓpositũ

Expanded text:
nata numquam, principatui summi dei derogari putent, si pari atque nata numquam, principatui summi dei derogari putent, si pari atque eadem sint qua deus antiquitatis praestantia, nescientes longe aliter dici originem rerum aeternarum et item caducarum — siquidem mortalium auctoritas et origo illa est quae praecedit ortum ceterorum, ut origo est pater filii et populorum atque urbium conditores earum, at uero diuinorum generum aeternarumque gentium origo et arx non in anticipatione temporis sed dignitatis eminentia consideratur — uel quod effecti operis pontificium et auctoritatem manibus magis quam dispositioni mentis soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auctorem deum, nisi eum tamquam opifex aliquis manibus ceterorumque artuum molitione construxerit. Certe propositum
Abbreviated transcription (Latin):
padexeplũ instititũ ÷ sensilis seilic & mundus ꝑtẽpora & tẽporis qͥdẽ
ꝓpͥum ꝓgrẽ di aeui propͥa mansio sẽꝑ quȩ inidem perseueratio:
Tempous itẽ partes: dies nocꝰtes menses. & anni: aeui: partes nullȩ:
t em poris itẽ spccies: pretitũ p̃sens fut᷑um Aeui substantia: uni¬
formis in solo ꝑpetuoq presenti. Mundus igit᷑ intelligibilis semꝑ÷
tractatum ꝑgens plato : prius illud curat quod prepostere de corporis
eius constitutione antequã de in spira tione animȩ disputatum
sit: Cum animã corpore omĩ const& antiquiorem. nec recedit
ab instituto. utquia mundum adeo factũ asseruit: animã qͦq eiꝰ
factam. ee. adeo dicat. quod in hoc solo libro facere anim aduer¬
titur. aet̾narũ rerum genituras comminisci credo propterea:
nesi audiant homines . e̾e quaedam quae fuerint exorigine

Expanded text:
ad exemplum institutum est, sensilis scilicet mundus, per tempora. Et temporis quidem ad exemplum institutum est, sensilis scilicet mundus, per tempora. Et temporis quidem proprium progredi, aeui propria mansio semperque in idem perseueratio; temporis item partes, dies et noctes, menses et anni, aeui partes nullae; temporis item species — praeteritum, praesens, futurum —, aeui substantia uniformis in solo perpetuoque praesenti. Mundus igitur intellegibilis sempertractatum pergens Plato prius illud curat quod «praepostere» de corporis eius constitutione ante quam de inspiratione animae disputatum sit, cum animam corpore omni constet antiquiorem. Nec recedit ab instituto ut, quia mundum a deo factum asseruit, animam quoque eius factam esse a deo dicat. Quod in hoc solo libro facere animaduertitur, aeternarum rerum genituras comminisci, credo propterea ne, si audiant homines esse quaedam quae fuerint ex origine
Abbreviated transcription (Latin):
calida sunt: nulla importuna frigous caloris ue extrinsecus accessi¬
one moueant egritudinẽ mundo. Igitur extra necessitatẽ incõ
mecoipore: Sed &detrimentum & interĩus partium non influxu :
sed ineffluendo: id ÷ extra fluendo: amittitur quipoe id quod ieleo
en iuersitdete. de fecerit: intra mundũ uero regestis omĩb nihilcerte
extra mundi ambitum ÷: itai quod scđm naturã corporis fluit quo
effluat non habet : Influit ergo non effluit & ad sũmã uniuersitat
aturã demũ recurrens fatigatarũ diuturnitate partium itereatio
est. Quid qđ institutꝰ ⁊ ad exẽplũ alt̾ius intelligibilis & immuttbilis
ꝑhennittitis : iam illud nemo dubitat quȩ ad similitudinẽ institu¬
unt᷑ xempli sempit̃ni habere similitudinẽ ꝑpetuitaitis & ꝑp&uitais
in aeuuo: Quare exemplũ id ÷ intelligibilis mundus ꝑ aeuũ. id ũ¬

Expanded text:
calida sunt, nulla importuna frigoris calorisue extrinsecus accessicalida sunt, nulla importuna frigoris calorisue extrinsecus accessione moueant aegritudinem mundo; igitur extra necessitatem incommex corpore». Sed et detrimentum et interitus partium non in fluxu est sed in effluendo, id est extra fluendo — amittitur quippe id quod ex uniuersitate defecerit —, intra mundum uero regestis omnibus nihil certe extra mundi ambitum est. Ita quod secundum naturam corporis fluit quo effluat non habet; influit ergo, non effluit, et ad summam uniuersitatis iactura demum recurrens fatigatarum diuturnitate partium recreatio est. Quid quod institutus est ad exemplum alterius intellegibilis et immutabilis perennitatis? Iam illud nemo dubitat quae ad similitudinem instituuntur exempli sempiterni habere similitudinem perpetuitatis. Et perpetuitas in aeuo; quare exemplum, id est intellegibilis mundus, per aeuum, id u
Abbreviated transcription (Latin):
sine ccuuisa. Ut igitur illis quae lege naturae ꝓcreant᷑ funda menta
sunt semina: ita corꝰ quaȩ dĩ instituit fundam̃ ta sunt causae que sunt
plpicuae duinae prouidentiae Dĩ autem ante institationẽ tempordes
utquieqͥd adeo fit : tempora ium nonsit: Quod tem poralium ñ sit :¬
nulla temporis lege teneatur: Et tempus: immuttitione aeslitu
morbo senes tute occasu inuehit. his ergo omĩb qđ adeo instaluitens
mmune est: or igo queci causatiua est nontẽporiria & mundun sensilis
opuidus origo igitur eiꝰ causatiua est non temporaria: Sietmundũs
seniilis licri & cor porieus adeo tamen factus atq institut aiernus est
semnslis i porro exmateriuis illibatis atq integris exomĩ nouid igu
fit uti nulla neminima quidẽ pars cuiꝰ lib& corporis eetra ambitũ
mundi relictasit Quȩ quia omĩa corpora partum frigida paatumn

Expanded text:
sine causa. Vt igitur illis quae lege naturae procreantur fundamenta sine causa. Vt igitur illis quae lege naturae procreantur fundamenta sunt semina, ita eorum quae deus instituit fundamenta sunt causae quae sunt perspicuae diuinae prouidentiae. Deus autem ante institutionem temporis e Quod sequitur ut quicquid a deo fit temporarium non sit, quod temporarium non sit nulla temporis lege teneatur. Et tempus immutationem aetatis — morbos, senectutem, occasum — inuehit; his ergo omnibus quod a deo instituitur immune est origoque eius causatiua est, non temporaria. Et mundus sensilis opus dei; origo igitur eius causatiua, non temporaria. Sic mundus sensilis, licet corporeus, a deo tamen factus atque institutus, aeternus est. Constat porro ex materiis illibatis atque integris, «ex omni», inquifit ut nulla ne minima quidem pars cuiuslibet corporis extra ambitum mundi relicta sit. Quae quia omnia corpora partim frigida partim
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum constitutꝰ qua de causa : quatinꝰ aet̃nitati propagatus:
Om̃ia enim quae sunt. ł dei opert sunt: uł naturae. uł naturã imitantis
hominis artificis Operũ naturaliũ origo & initiũ semina quȩ facta
cõprehenduntur. uel t̾rae uiscerib ad frugis arbore ae ceralis ue
ꝓuentum. uel genitalium mẽbrors fecunditate conceptũ animaliũ
germ̃ adolescentis: quorum omĩum ortus intẽpore : Parenĩ & aequaeiũ
natale naturae ac tẽporis. itti naturae opera qua hortũ habent ex eo
quo eẽ. coeperunt tẽpore. finẽ quoq & occasum intra seriem continua¬
tionẽq eiꝰ sortita sunt: At uero dĩ operum origo & initium. in cõprehen¬
sibile : nulla est enim certa nota nullum inditiũ tẽporis ex qͦ esse
coeper̃: sola si forte causa & haec ipsa uix intelligitur cureorum
qͥd quã ue obeciusam existatcertum ÷ : si qͥdẽ nihil adõ factũ. ẽe

Expanded text:
exemplum institutus, qua de causa, quatenus aeternitati propagatus. exemplum institutus, qua de causa, quatenus aeternitati propagatus. Omnia enim quae sunt uel dei opera sunt uel naturae uel naturam imitantis hominis artificis. Operum naturalium origo et initium semina sunt, quae facta comprehenduntur uel terrae uisceribus ad frugis arboreae cerealisue prouentum uel genitalium membrorum fecunditate conceptum animalium germen adolentium. Quorum omnium ortus in tempore; par enim et aequaeuum natale naturae ac temporis. Ita naturae opera, quia ortum habent ex eo quo esse coeperunt tempore, finem quoque et occasum intra seriem continuationemque eius sortita sunt, at uero dei operum origo et initium incomprehensibile; nulla est enim certa nota, nullum indicium temporis ex quo esse coeperunt, sola, si forte, causa — et haec ipsa uix intellegitur — cur eorum quid quamue ob causam existat, certum est siquidem nihil a deo factum esse
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ t̾rae uirtutes. id ÷ obtunsitatem & corpulentiam: namũ
ignis id ÷ motũ & exorietur aquae substantia quae est corpus obtunsu
corpulentum mobile: atq ita int̃ignẽ & tram. Aer & aqua de extimop
coneretione nascentur : ex quib: constat mundi continuatio:
Conseruatur autem hoc pacto analogia quoq geometrica iuxta rati¬
onem continui cõpetentis: Vt enĩ ignis ad uersum aera: sic aer adũsũ
aquam & demum aqua iuxta terram : Retror sumq ut terra adũ sũ
aquã : sic aqua ad uersum aera & aer aduersum ignem: Hac tenus
deconstitutione mundani corporis & de materiarũ ex quib constat
ger manitaitem disseritur. quẽ cum factum e̾ẽ: quia sit corporeus
affirmet. & eundẽ indissolubilẽ. cũq q̃fiunt quaeq nascuntur facta
dissoluantur. nata occidant. ut huic qđ ÷ p̃t eundem opinionem
hominum mediatur. dicit aqͦ factus sit ex quib: constet ad quod

Expanded text:
quidem terrae uirtutes, id est obtunsitatem et corpulentiam, unam uero quidem terrae uirtutes, id est obtunsitatem et corpulentiam, unam uero ignis, id est motum, et exorietur aquae substantia, quae est corpus obtunsum, corpulentum, mobile. Atque ita inter ignem et terram aer et aqua de extimorum concretione nascentur, ex quibus constat mundi continuatio. Conseruatur autem hoc pacto analogia quoque geometrica iuxta rationem continui competentis; ut enim ignis aduersum aera, sic aer aduersum aquam et demum aqua iuxta terram, retrorsumque ut terra aduersum aquam, sic aqua aduersum aera et aer aduersus ignem. Hactenus de constitutione mundani corporis et de materiarum ex quibus constat germanitate disseritur. Quem cum factum esse, quia sit corporeus, affirmet et eundem indissolubilem, cum quae fiunt quaeque nascuntur facta dissoluantur, nata occidant, ut huic quod est praeter opinionem hominum medeatur, dicit a quo factus sit, ex quibus constet, ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilia dissimilib cõparantur Et haec est analogia id ÷ ratio continui
cõ petentis Qđ enim est acumen aduersum obtrunsitatem: hoc sub¬
tilitas iuxta corpulentiam & quod subtilitas uꝑxta corpulentiam
hoc mobilitus aduersum immobilitatem: Et siueteris ut id quod
medium est extimũ fiat: Quȩ uero sunt extima singillatim in me¬
dio locentur: seruabitur analogie nor ma Quatinꝰ igicur inter¬
duo hace duo solida corpora quorum ÷ ttilis similitudo qualẽ demonstra¬
uimus alia duo solida interiecta facient continuationẽ iuxta
rationẽ continui competentis: doc& arithinetica disciplina: Sienĩ
uicinũ igni elementum quod sit . & exqͥb conflatũ uoluerimꝰ in qͥrere
sumemꝰ ignis qͥdẽ depximo ducis uirtutes subtilitatem & mobilitatẽ
Vnã uͦ trȩ id ÷ obtunsitatẽ. & inuenietur genitura secundi elementi

Expanded text:
dissimilia dissimilibus comparantur — et haec est analogia, id est ratio continui dissimilia dissimilibus comparantur — et haec est analogia, id est ratio continui competentis: quod enim est acumen aduersum obtunsitatem, hoc subtilitas iuxta corpulentiam, et quod subtilitas iuxta corpulentiam, hoc mobilitas aduersus immobilitatem; et si uerteris ut id quod medium est extimum fiat, quae uero sunt extima singillatim in medio locentur, seruabitur analogiae norma. Quatenus igitur inter haec duo solida corpora, quorum est talis similitudo qualem demonstrauimus, alia duo solida interiecta facient continuationem iuxta rationem continui competentis, docet arithmetica disciplina. Si enim uicinum igni elementum quod sit et ex quibus conflatum uoluerimus inquirere, sumemus ignis quidem de proximo duas uirtutes, subtilitatem et mobilitatem, unam uero terrae, id est obtunsitatem, et inuenietur genitura secundi elementi
Abbreviated transcription (Latin):
siue numeris seu molib seu potentiis ꝑ inde erit medietas immoquẽ
uamodum sũmittus medio: Quare int̃ ignem & t̾ram nulla est inspecie
& uelut in uultu similitudo: querenda erit innaturis acqualitatib
ipsorum elementordꝰ. iuxta quas faciunt aliquid aut paciunta primbis
propriettitib ex quib utriusq elementi uis & germanitas ad prime
de signatur: Sunt igitur tam ignis quam terrae multȩ quidem & aliae
pro prictttes : sedq̃ uł maxime uim earum proprietatẽq declarent
nimirum hȩ Ignis quidem acumen est qđ est acutꝰ & penetrans. Deide
qđ est tener & delicata quadan subtilitite. Tum quod est mobilis & semꝑ
in motu: Terrae uero : quod est retunsa. quod corpulenta. quod semper
immobilis hac uero naturae lic& sint contrariae: habent tamen aliquã
exipsa contrarietate parilitatem: Tam enim similia similibus quam

Expanded text:
siue numeris seu molibus seu potentiis perinde erit medietas imo, quem siue numeris seu molibus seu potentiis perinde erit medietas imo, quem ad modum summitas medio». Quare si inter ignem et terram nulla est in specie et uelut in uultu similitudo, quaerenda erit in naturis ac qualitatibus ipsorum elementorum iuxta quas faciunt aliquid aut patiuntur et in his proprietatibus ex quibus utriusque elementi uis et germanitas apprime designatur. Sunt igitur tam ignis quam terrae multae quidem et aliae proprietates, sed quae uel maxime uim earum proprietatemque declarent, nimirum hae: ignis quidem acumen, quod est acutus et penetrans, deinde quod est tener et delicata quadam subtilitate, tum quod est mobilis et semper in motu, terrae uero obtunsitas, quod est retunsa, quod corpulenta, quod semper immobilis. Hae uero naturae licet sint contrariae, habent tamen aliquam ex ipsa contrarietate parilitatem — tam enim similia similibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
tudine mutuentur. quia non sint aequalib angulis Qiuippe cybus
om̃is rectis est angulis Ergo quia terra incybica est figura restos
angi lo habebat necesse est: At uero py ramidis anguliꝰ produetines
surt in aicumine. Cibi autem nonsunt aequales anguli.: Mel tera quidẽ
erint pro cõpetenti : propterea que simiba su nonerunt : Quiȩ dis turtta
coupor a sialis duo solida inter iecta continuabunt : impedietur hoe pacto
Continuatio siquidem inter duo nonquȩ lib& sed quȩ similia sine uuiueẽ
sibi soluda coi pora inseri debent: Cui respondebitur actenus memor es
nos et debere corum quȩ plato hanc ipsam difficultatem mrdłtoante
puudens. eos qui ita sensuri sunt aberrore reuocauerit: Dixit enini si
memiminimus similitudinem non solum in formis & figuris sedetiam
in potentiis a qualitatibus queri oportere cum ita dixit: Cum intrib

Expanded text:
tudinem mutuentur, quia non sint aequalibus angulis quippe cubus tudinem mutuentur, quia non sint aequalibus angulis quippe cubus omnis rectis est angulis, ergo, quia terra in cubica est figura, rectos angulos habeat necesse est, at uero pyramidis anguli productiores sunt in acumine; ubi autem non sunt aequales anguli, ne latera quidem erunt pro competenti proptereaque similia sui non erunt. Quae distantia corpora si alia duo solida interiecta continuabunt, impedietur hoc pacto continuatio, siquidem inter duo non quaelibet sed quae similia sunt inuicem sibi solida corpora inseri debent. Cui respondebitur hactenus: memores nos esse debere eorum quibus Plato, hanc ipsam difficultatem multo ante praeuidens, eos qui ita sensuri sint ab errore reuocauerit. Dixit enim, si meminimus, similitudinem non solum in formis et figuris sed etiam in potentiis et qualitatibus quaeri oportere, cum ita dixit: «Cum in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
quadraturis sint. qͣd raturae quoq sibi cõpetunt. quia sunt sub eadẽ
altitudine. & solida ergo supͣdicta habebunt int̾̃se analogiam siue
cõpetentiam ut ergo. ADΓΑΕTe solidum iuxta AΓ ΡCΘΗΤΑ sic
hoc ipsũ solidum iuxtt eΗΡΑT Υ¶O solidum: Et itẽ hoc ipsum iuxta
Reͥ MA on. solidũ Quo pacto ostensũ duum solidoꝵ parallelo¬
pipedorũ similium duo media similia par allelo pipeda iuxta rati¬
onem continui cõpetentis inueniri. quod oportebat ostendi Dicet aliqͥs
Duo quidẽ solida corpora inter uallo longiore distantia con iugi
ducib int̾iectis mediettitib iuxta rationem continui cõpentis suffi¬
cient̃ probari sibi. sed int̾ ignẽ & terram quaesunt solida corpora nullã
apparere similitudinem: quando uxta ipsum platonem ignuis quidẽ
forma & figura pt ramoides esse dicatur id est in modum prramidis
exerescat Terra uero: cxbus sit hae porro forme nullã exse simili¬

Expanded text:
rae quoque sibi competunt, quia sunt sub eadem altitudine; et solida ergo supra dicta habebunt inter se analogiam siue competentiam. Vt ergo ΑΒΓΔΕΖΗΘ solidum iuxta ΔΓΡΣΘΗΤΛ sic hoc ipsum solidum iuxta ΘΗΤΛΞΥΦΟ solidum et item hoc ipsum iuxta ΚΘΛΜΝΞΥΟΠ solidum. Quo pacto ostensum est duum solidorum parallelepipedorum similium duo media similia solida parallelepipeda iuxta rationem continui competentis inueniri, quod oportebat ostendi. Dicet aliquis duo quidem solida corpora interuallo longiore distantia coniungi duabus interiectis medietatibus iuxta rationem continui competentis sufficienter probari sibi, sed inter ignem et terram, quae sunt solida corpora, nullam apparere similitudinem, quando iuxta ipsum Platonem ignis quidem forma et figura pyramoides esse dicatur, id est in modum pyramidis excrescat, terra uero cubus sit, hae porro formae nullam ex se simili
Abbreviated transcription (Latin):
binitb sescuploi &itẽ eon qͥb accedit parssuitercia quod genꝰ agrecis
epitritũ dicitur. &item eoꝵ quib accedit parssui octaua qui numerꝰ

Expanded text:
limitibus sescuplorum et item eorum quibus accedlimitibus sescuplorum et item eorum quibus accedepitritum dicitur, item eorum quibus accedit pars sui octaua, qui numer
Abbreviated transcription (Latin):
sex cõparatus : Similit̃ &iam ea symphonia quȩ dis diapason appellatur:
rationẽ obtin& quadrupli: Additꝰ enĩ triplex numerꝰ epitrito numero
cõpl & quadruplam quantitatem: & diapente symphonia addita
dia pason symphoniae. triplam efficit quantitatem: Diatessaron uero
simphonia epitrita ratio ÷ ut sepe iam diximꝰ. ex his aut̃ dis diapason constat
simphonia & enĩ decẽ & octo numerꝰ sex numerũ triplo anteit: hunc ipsũ
autem decẽ & octo numerũ : epitriti ratione precellit uiginti & quattuor
numerꝰ : Viginti aut̃ & quattuor numerꝰ : aduersũ sex cõparatꝰ. quat̃ tantꝰ
est. Rursumq sex numeri epitritus ⁊ octonarius numerꝰ huiꝰ aut̃ ipsius triplus
est isqui in uignti quattuor mom̃tis inuenitur: Idem aut̃ uiginti quattuor
numer sex numeri quadruplus inuenitur: hisigiturͥ hunc m odum
pagratis: adoidinationis ipsius considerationẽ reuertam̃: Natis itaq

Expanded text:
sex comparatus. Similiter etiam ea symphonia, quae disdiapason appellatur, sex comparatus. Similiter etiam ea symphonia, quae disdiapason appellatur, rationem obtinet quadrupli; additus enim triplex numerus epitrito numero complet quadruplam quantitatem, et diapente symphonia addita diapason symphoniae triplam efficit quantitatem, diatessaron uero symphonia epitrita ratio est, ut saepe iam diximus. Ex his autem disdiapason constat symphonia, etenim decem et octo numerus sex numerum triplo anteit, hunc ipsum autem decem et octo numerum epitriti ratione praecellit uiginti et quattuor numerus, uiginti et quattuor autem numerus aduersum sex comparatus quater tantus est. Rursumque sex numeri epitritus est octonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uiginti quattuor momentis inuenitur; idem autem uiginti quattuor numerus sex numeri quadruplus inuenitur. His igitur in hunc modum peragratis ad ordinationis ipsius considerationem reuertamur. «Natis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
unotono: Quippediapente constat extrib tonis & emitonio. Diatessaron
ex duob tonis & emitonio id ÷ dimidiotono Ex quo apparet tonon inepogdo
ratione inueniri & sescuplũ modum epitrito modo potiorẽ. ee. ratione
epoc doa: Siquidem ex sescuplo ut puta nouẽ adũsum sex sublato epitrito.
octo aduersũ sex suꝑ est epogdo us modus id ÷ nouẽ aduersus octo: Item quia
diapason symphonia induplici modo posita inuenitur. Diatessaron autẽ
inepitrito qđ exhisfit in ea ratione positũ dinoscitur. inqua est octo numerꝰ
aduersum tria numerum: & enim trium epitrita sunt quatidor hoꝵ duplitia
octo : Dia pason autẽ & diapente in ratione tripla: sescuplaris enĩ & duplex
simulconpositi efficiunt hunc eundẽ id ÷ octo Quippe nouẽ adũsũ sex cõpa¬
ratꝰ sescuplaris inuenit᷑. cuiꝰ detẽ & octo numerꝰ duplext. Triplex uero ad ũsũ

Expanded text:
uno tono, quippe diapente constat ex tribus tonis et hemitonio, diatessaron uero uno tono, quippe diapente constat ex tribus tonis et hemitonio, diatessaron uero ex duobus tonis et hemitonio, id est dimidio tono. Ex quo apparet tonon in epogdoa ratione inueniri et sescuplum modum epitrito modo potiorem esse ratione epogdoa, siquidem ex sescuplo, ut puta nouem aduersum sex, sublato epitrito octo aduersum sex, superest epogdous modus, id est nouem aduersum octo. Item quia diapason symphonia in duplici modo posita inuenitur, diatessaron autem in epitrito, quod ex his confit, in ea ratione positum dinoscitur in qua est octo numerus aduersum tria numerum; etenim trium epitrita sunt quattuor, horum duplicia octo. Diapason autem et diapente in ratione tripla; sescuplaris enim et duplex simul compositi efficiunt hunc eundem, id est decem et octo, quippe nouem aduersum sex comparatus sescuplaris inuenitur, cuius decem et octo numerus duplex est, triplex uero aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾se numeri cõparati : id ÷ ducentord quinquaginta sex Sũmã adũ sũ sũmã
ducentoꝵ quinquagintatriũ: experiundo ad disciplinã harũ rerũ atq intellectũ
uocatꝰ: Suspendit enĩ opinor mom̃ta ponderũ certa cordis aequalibus tam
uenitur: Quia igit᷑ dia pason exducib pͥmigenis cantilenis diatessaron
& dia pente constat : ratio aut̃ diapason quidẽ induplici quantitate posita
inuenit᷑. Diatessaron uero in epitrito Diapente aut̃ in sescuplo: &iam his
numerꝰ quẽ induplici quantitate diximꝰ inueniri: constat necesse est ex
epitrito & sescuplo Etenĩ octo numerꝰ: sex numeri epitritꝰ ÷: Octo uero numeri:
xii. numerꝰ sescuplaris: Duodecĩ igit᷑ numerꝰ sex num eri duplex qͥ diuidit᷑
inepitritã rationẽ. duodecĩ ad uersum nouem. & aliam sescuplarem. Nouem
aduersũ sex  Rursũ diapente aduersum diatessaron symphoniã precellit

Expanded text:
inter se numeri comparati, id est ducentorum quinquaginta sex summa aduersum summam inter se numeri comparati, id est ducentorum quinquaginta sex summa aduersum summam ducentorum quadraginta trium, experiendo ad disciplinam harum rerum atque intellectum uocatus; suspendit enim, opinor, momenta ponderum certa chordis aequalibus tam uenitur. Quia igitur diapason ex duabus primigenis cantilenis diatessaron et diapente constat, ratio autem diapason quidem in duplici quantitate posita inuenitur, diatessaron uero in epitrito, diapente autem in sescuplo, etiam is numerus quem in duplici quantitate diximus inueniri, constet necesse est ex epitrito et sescuplo. Etenim octo numerus sex numeri epitritus est, octo uero numeri duodecim numerus sescuplaris. Duodecim igitur numerus sex numeri duplex, qui diuiditur in epitritam rationem, duodecim aduersum nouem, et aliam sescuplarem, nouem aduersum sex. Rursum diapente aduersum diatessaron symphoniam praecellit