comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mit ꝑsonas alius autem inas ab negat comũ¬
citur nõ esse ꝓnomen. quia incercam ꝑsonam sig̾¬
ficat que incertitudo ri est ꝓ qualitate. Rursus
ꝓnonien relatiuum ꝓ ilio nomĩe ponitur ad ꝙ
tefertur ⁊eandem cumi copͣm siguificat. Arm aut̃
dr̃ at̾o su bit ⁊ alius recitat. De alia dicitur ꝑ so¬
na quare alius nõ est ꝓuonien ¶ursus auibo
no hũt demonstracionem. nec possunt hr̃e. Ideo¬
q nocatiuos hr̃e non post. uide ergo. ꝙut dica¬
mius ambo congue o preiacere ad ꝙ illud di¬
canus nomen. ut sor ⁊ placo. uenciũt ad me ⁊
ambo recessennt. Idem deut̾ .i. aceruter. unde di¬
cũtur relatiua. non sicut idem ⁊ is. s relatiua.
.i.in respectu cc̃a. Rẽferunt itaq ambo ⁊ duo.
quia in respettu dicimus ambo. sine respectu duo
inħ quar ꝙ ambo congregat duo mumerat.

Expanded text:
unt personas, alius autem illas abnegat, conviunt personas, alius autem illas abnegat, convincitur non esse pronomen, quia incertam tertiam significat, que incertitudo ei est pro qualitate. Rursus pronomen relativum, pro illo nomine ponitur ad quod refertur et eamdem cum ribit et alius recitat, de alia dicitur persona, quare alius non est pronomen. Rursus ambont demonstrationem, nec possunt habere. Ideoque vocativos habere non possunt, vide ergo, quod ut dicamus ambo, congrue oportet preiacere ad quod illud dicamus nomen, ut Sortes et Plato venerunt ad me et ambo recesserunt. Idem de uterque et alteruter: unde dicuntur relativa, non sicut idem et is, sed relativa, id est in respectu dicta. Differunt itaque ambo et duo, quia in respectu dicimus ambo, sine respectu duo: in hoc quoque ambo congregat, duo numerat.
Abbreviated transcription (Latin):
talis ⁊ tantus ⁊ tot cẽ ꝓnomina. qm fint de¬
monstratiua. ⁊ demonsfracio sit ꝓnomimium
ꝓpria. rendet h flm quia ⁊ quedam aduer¬
bia sunt demonitratiua. ut en ecce. diffeit
tamen demonstracio nominu ab ca que est
ꝓnõmũn. quia ꝓuonien unum quid oñdit
⁊ nichil extra. talis autem ⁊ idcuuis respeccu
dicitur demonstrat ut tał purus apo qua¬
lis pater euis. precerea oportet. ut ꝓnomen
euusdem sit grnis ⁊ unum cum cõ ꝙ demon¬
sirat. s non sic nomĩa. ut siuidentes mare
dicanus. tanc estusus. cum illud neutri. li
autem sit mastulimi. Isud quoq addit. quod
tans⁊ tantus ⁊ tot. si dicanturad absentes it¬
latiua sunt .i. an respectu ddã non ꝙ iͥsut fui
hercules. tał theseus fuit. l de absente dicat᷑
ent relanuum qualis. quare talis fatiet ibi
oportebit ut qualis faciet ibidem primam
stat autem &r talis si dicatur ad presentem
time demonstratiuum est. ut talis fuit.so. qͣl
relatum est. ¶Sem quia ꝓ nomĩa cercas faci¬

Expanded text:
nomina, cum sint demonstrativa et demonstratio sit pronominum propria, respondet hoc falsum, quia et quedam adverbia sunt demonstrativa, ut en, ecce. Differt tamen demonstratio nominum ab ea que est pronominum, quia pronomen unum quid ostendit et nihil extra, talis autem, etiam id cuius respectu dicitur demonstrat, ut talis purus apparet, qualis pater eius. Preterea oportet ut pronomen eiusdem sit generis, et unum cum eo quod demonstrat, sed non nomina: ut si videntes mare dicamus, talis est Nilus, cum illud neutri, hoc autem sit masculini. Illud quoque addit quod talis et tantus et tot, si dicantur ab absentes, relativa sunt, id est in respectu dicta, non quod ibi Hercules, talis Theseus fuit, licet de absente dicatur, erit relativum qualis, quare talis facit ibi poportebit ut qualis faciat ibidem primam nstat autem quod talis si dicatur ad presentem, tunc demonstrativum est, ut talis fuit Socratesrelativum est. Item quia pronomina certas faci
Abbreviated transcription (Latin):
ut ilui dicunc demostoys. ⁊ nos demostenis.
⁊ qui a pud grecos in oy. Apud nos temima¬
turm .i. Illi enim dicunt pͥamoy. ⁊ nos pria¬
mi. Sicut ergo uli dicunt emoy. ux emoy e
ita ⁊ nos dicimus mei uł mis. sui. uł tis.
sumulr quoq dicere debunnus. sui. ur sis.

Expanded text:
ys et nos Demosthenis, et qui apud Grecos in oy, apud nos terminatur in i. Illi enim dicunt Priamoy et nos Priami. Sicut ergo illi dicunt emoy, vel emoys; ita et nos dicimus mei, vel mis, vel tis. Similiter quoque dicere debuimus sui vel sis;
Abbreviated transcription (Latin):
sum obliquum. uantur eciam compositĩ. il pos¬
sessor agit in suam possessionem ut socrates in¬
simplicis s componiti tm̃imo. necibi it̾m posset
uti nominatiuo. Qm̃ ergo sui sic reꝑtum ẽ ap̃
nos ut ꝓprie ñi compoĩti greci hat ncc̃io nõ ha¬
liquo. Illud eciam admugit ꝙ nominatinus
ꝑse .i. line anquo no facit tnͣsicionem ⁊ qm̃ cui
uerbo adiũgitur nomũatinus eidem non pot
obliquus illiuis addi. sine tnͣsicione uł recipca¬
cione. ¶E secuida declinacione dicimus q
a geniauo temu̾ante in ius. fit datunis ablata
us. ut sit umor una filła. ꝙͣ genituns. unde
huis ab lata us facit datiui hui manente.i
nacuraliter consonante l uocaliter ꝓfcratur.
⁊ addatur ei .c. ad dẽiam hui int̾ieccionis. U̾m
post datiuum aulz sit similit̃ consonans quia

Expanded text:
sum obliquum. Utuntur etiam compositis, ubi possessor agit in suam possessionem, ut Socrates simplicis, sed compositum tantummodo; nec ibi iterum posset uti nominativo. Quoniam ergo sui sic repertum est apud nos, ut proprie vim compositi Greci habeant, necessliquo. Illud etiam adiungit, quod nominativuse obliquo non facit transitionem et quoniam cui verbo adiungitur nominativus, eidem non potest obliquus illius addi sine transitione vel reciprocatione. De secunda declinatione dicimus, quod a genitivo terminante in ius, fit dativus ablata us, ut sit minor una syllaba quam genitivus: unde huius ablata us, facit dativum hui, manente i naturaliter consonante, licet vocaliter proferatur et addatur ei c, ad differentiam hui interiectionis. Verum post
Abbreviated transcription (Latin):
quedam dcĩones dissilabe hñtes relui.
ficatiom accentum atutum de ꝑeuuerer
tiansteit in antepcimitĩam Quando emm
dicunt paraleros ancepenutĩa acuitier
et enim pars compõita a para p̃põne groca
eum ergo apud grecte ppõia cõmposita ĩ
cur cortepeluutima ut ꝓuide dem de surmde
⁊ sumlia. ne si granenir inquit .s. ipoiio po¬

Expanded text:
quedam dictiones dissyllabe, habentes ificationi, accentum acutum depenultimo transfert in antepenultimum. Quando enim dicunt paralexos, antepenultimo acuitur. Est enim pars composita a para prepositione greca. Cum ergo apud Grecos prepositio composita in tur antepenultima ut proinde, deinde, subinde et similia. Ne si gravaretur inquit, scilicet p
Abbreviated transcription (Latin):
oportenr ut reudeatur tertie ꝓuoĩm. ut per
hanc detenumaciomi omĩs dubitacio remo¬
ueatur. Smiliter ad cunis delinacionis est
nr̃as. rendendũ est quarte ꝓnominum. ꝓno¬
minalis cursus declinacio est que mn ꝓnoib
teruũatur. in nis. Que tamen etiam tñsiata
uerunt ħ esse ꝓnomima. Si ergo queratur cꝰ
delinacionis est onuis rendebitur scd̾e ꝓno¬

Expanded text:
oportebit ut respondeatur tertie pronominum, ut per hanc determinationem omnis dubitatio removeatur. Similiter ad cuius declinationis est nostras; respondendum est quarte pronominum. Pronominalis rursus declinatio est, que in pronomterminatur in ius, que tamen etiam translata verunt hec esse pronomina. Si ergo queratur cuius declinationis est unus, respondetur secunde pro
Abbreviated transcription (Latin):
tum pͥcedentis silłe. suꝑ se. cum dr̃ nobͥcum.
⁊ similia. ¶ Sr uitimam namq silłam. crxu¬
pnonims est accentus. De casu ꝓnomĩs.
timum. dicens quid̃ pͥmitiua ꝓ nõia
pͥme et tercie ꝑsone non possũit here
plus quin casib quia .s. carent uocatino rõe¬

Expanded text:
tum precedentis syllabe super se, cum dicitur nobiscum et similia: super ultimam namque syllabam pronominis est accentus. DE CASU PRONOMINIultimum, dicens: primitiva pronomina prime et tertie persone, non possunt habere plus quinque casibus, quia scilicet carent vo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis unius. solus. lius. ⁊ cecͥa. Illud qucq
addit. ꝙ quidam ꝓtullint huic dissillabice
ut iͥ as hiuic pennas ⁊c̃. Cui quo posuit tͥ¬
encianus similiter. Detertia dectinatione dici¬
unam .i. longam causa inquit emphoniẽ.
ut dicatur in uocatiuo .o. mi. Quidami autez
putanut ꝙ mi eis genitiuus. uł datiuis pri¬
tor imp̾bat. ꝙ mi. cum põitur uocatine. nũqͥ

Expanded text:
unus, unius: solus, solius et cetera. Illud quoque addit, quod quidam protulerunt huic dissyllabice, ut ibi: Falsus huic pennas et cetera. Cui quoque posuit Terentianus similiter. De tertia declinatione diciin i longam, causa, inquit, euphonie, ut dicatur in vocativo, o mi. Quidam autem putaverunt, quod mi esset genitivus vel dativus pritor im
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ia ĩpatini asmnosinis. Noc ꝓħ̾eat. S uisus se¬
quendus est amnalggia scienda. Ilud ⁊̃ addit.
utigitur saltem simir̾ mutant accentũ quia
ĩposite guauantur omĩb fillabis possposut
accuũr in principio. Subiũctine uero ꝯm̃ca

Expanded text:
ia imperativi a sino sinis hoc prohibeat, sed usus sequendus est, analogia scienda. Illud etiam addut igitur, saltem, similiter muant accentum, quia preposite gravantur omnibus syllabis, postposite acuuntur in principio. Subiunct
Abbreviated transcription (Latin):
uanacio genitinorum. ceceroꝵq ca¬
suum intab ꝑsons pͥncipalium ꝓnoniul.
ut mei tui . siii. michi tibi sibi. me. te. se. Et dr̃
prima qr tres ꝑsone pͥnipalium ꝓuoninu
continentur. in ea. Scd̃m u̾o modnm uicit
esse cuius genitimis singularis termmuatur
mius. ut ille. istius islułs. iste istius. ¶ Et dr̃
secunda quia quetũq ꝓnomina sunt eius
declin acionis sunt pͥmina. cum õim seq̃na¬
nm declinacionum sunt deriuatiua. bertiar
dicit eorum esse que mobiliter declinantur.
ut meus . a.iii. mei. mee. mei ¶ Et quia deu¬
uatiua sunt iure post primtua in tercia ꝑ¬
iona declinacione ponunur. ¶Quarta est cuiꝰ
geiituus singulans temimatur intis. ut
mĩas .tis. nr̃as.n¶ Que quia deriuantur a
cenuatuus uire dedimnacio eoꝵ quarta ponit
⁊ uitima. Idem ceclinatio alia nominalis
est alia ꝓnommnalis. Et cst nommnał que ĩ no¬
ninib et cum ip̃a primo repta est. ut albus
.ba. bum. simuiter cpinas arpinatis. utraz

Expanded text:
variatio genitivorum ceterorumque casuum, in tribus personis principalium pronominum, ut mei, tui, sui; mihi, tibi, sibi; me, te, se. Et dicitur prima, quia tres persone principalium pronominum continentur in ea. Secundum vero modum dicit esse cuius genitivus singularis terminatur in ius ut ille, illius: iste, istius. Et dicitur secunda, quia quecumque pronomina sunt eius declinationis, sunt primitiva; cum omnia sequentium declinationum sunt derivativa. Tertiam dicit eorum esse que mobiliter declinantur, ut meus, mea, meum: mei, mee, mei. Que quia derivativa sunt, iure post primitiva in tertia declinatione ponuntur. Quarta est cuius genitivus singularis terminatur in tis; utas, vestratis; que quia derivantur a derivativis, iure declinatio eorum quarta ponitur et ultima. Item declinatio alia nominalis est, alia pronominalis. Et est nominalis que in nominibus, et circa ipsa primo reperta est, ut albus, ba, bum; similiter Arpinas, Arpinatis: utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ptota .i. ii̾ns casus. ut istuc. eccum. Alia triꝑ¬
tota ⁊c̃. ⁊ est trptotum ut sui. Setraptotis
ut tuus. pencaptotum. ut ille. Nullum autẽ
inuenitur exaptotum. n ͨ ꝓuomen. nec nom̃
Exceptis crib nomĩb que temũant in us. ⁊
genitiuus inius. unus. ⁊ solus. ⁊ totus Iune¬
mũtur enm apud grecos antiquos uocati
uicoꝵ.o une .o. sole .o. tote. ullus enĩ in qͥd

Expanded text:
ptota, id est unius casus, ut istuc, eccum: alia triptota et cetera et est triptotum ut sui: tetraptotum ut tuus: pentaptotum ut ille. Nullum autem invenitur hexaptotum, nec pronomen, nec nomen; exceptis tribus nominibus que terminant in us et genitivum in ius; unus, solus et totus. Inveniuntur enim apud antiquos vocativi eorum, o une Ã ́ sole, Ã ́ tote. Ullus en
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas uidentur ꝑtinere ꝑsonas. Qui em
dicit uterq nes tium faciat ħ idem est ac si dicat
tu aille. cum noccitinus ad solam eam ptine
mus esseꝓuonen ut donatus. tũ qr dealmatur
ad modum quoꝵdam ꝓnoim quis cuis sit̾
ille illius. tum quia ponitur ꝓquol nomine
nobis ignoto. Ignorato enim nonũe quam
ticat. uend itaq ad singula. Et primo quidẽ
ondit. ꝙ nulta quoq aua nomina mo pnoi¬
num declinantur. quetum omĩ a. uł certũ ni¬
lis uero ⁊talis infinitam qualitatem siguis¬
cant ꝓnomĩauero solam sb̃am quare non
sunt ꝓnomĩa. Qd̾ ance int̾rogatira ꝓnõi¬
tie ur qualitatis ir qnͣtitats que sigmarn¬
cur ⁊ declinantur ꝑ ip̃a nomina designent. u
quis qualis quantus precerca iqiłid. l ib
stanciam quis sine ccita qualitate significet
u̾o intuntam sb̾am ⁊ infinite significat ut
sit ei ꝓ qualitate ifinitas. quare nec putcĩ¬
dum est ꝓnonen. Demde inquit quid sculciꝰ

Expanded text:
Qui enim dicit, uterque vestrum faciat hoc, idem est ac si dicat, tu et ille, cum vocativus ad solam secundam pertineaquis esse pronomen, ut Donatus, tu quia declinatur ad modum quorumdam pronominum, quis, cuius; sicut ille, illius; tum quia ponitur pro quolibet nomine nobis ignoto, ignorato enim nomine, querficat. Respondet itaque ad singula. Et primo quidem ostendit, quod multa quoque alia nomina modo pronominum declinantur, que cum omnia, vel certum nuualis vero et talis infinitam qualitatem significant, pronomina vero solam substantiam; quare non sunt pronomina. Quod autem interrogativa protie vel qualitatis, vel quantitatis, que significantur per ipsa nomina, designent; ut quis, qualis, quantus. Preterea, inquit, licet substantiam quis sine certa qualitate significet, vero infinitam substantiam et infinite significat, ut sit ei pro qualitate infinitas; quare nec putandum est pronomen. Deinde, inquit, quid stultius
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo ꝓnominis ꝑ anastrophem .i. ꝑ recti oris¬
dinis conu̾sionem. Nam si diceretur. cum noq¬
bis tuipis ⁊ obscena ꝓlacio ess Ideo facta est p¬
anastrop he ut dicatur nobiscum. ⁊ quia hac
racione fiebat inuno ⁊i omnib alus nichil
e̾mm in quid nnuim indi cum multas alia

Expanded text:
tivo pronominis per anastrophen, id est per recti ordinis conversionem. Nam si diceretur cum nobis, turpis et obscena prolatio esset. Ideo facta est anastrophe, ut dicatur nobiscum. Et quia hac ratione fiebat in uno et in omnibus aliis: nihil enim, inquit, mirum, cum multas alias
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse campnatam ħ ip̃a inta in inta dñda .iii.¬
est tot ⁊ tantis malis plena testacur. Q̾ͥ d
enim aliud indicat horrenda quedam ꝓfim¬
ditas ignorancie. ex tina om̃is ctror cristit. qͥ
om̃s fiuos adam tenebroso quosam sum susci¬
ꝑit. ut homo ab illo sinc labore. dolore. tunore
non possit. Quid amor ip̃e tot rerũ uanarũ at
nonarum ⁊ ex hoc mordates ture ꝑturbaciones
mores formidines ĩ sana gaudia discordie

Expanded text:
fuisse damnatam, haec ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error exsistit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae,
Abbreviated transcription (Latin):
piaium.horoscopita in ꝯstellacionb ꝯstat ma¬
leficia fiuit ꝑ incaantacõnes. sortilegia ꝑ sortes.
p̾stigia ꝑ fantasticas illusiones. aug̃. de .ci. di¬
unũ ytalitum ce ꝑte ytalie que quondã
magna grecia mĩcupata est. Alt̾m iouit̃
meis terrus. nͥ ⁊ mĩc grecia nomũatur italic̾
ancea saꝑientes opplłarentur qui mõ quodã¬

Expanded text:
ione. Horoscopica in constellationibus constat, maleficia fiunt per incantationes; sortilegia, per sortes; praestigia, per phantasticas illusiones. Magicam unum Italicum ex parte Italiae, quae quondam magna Graecia nuncupata est; alterum Ionicum, in eis terris, ubi et nunc Graecia nominatur. Italicum antea sapientes appellarentur, qui modo quoda
Abbreviated transcription (Latin):
ric ad minores aites nemami ⁊ qũ cam ling̾
ꝙͣ manu ad munatnͣtur agritole tementarii.
tabri metalloꝵ ugnorumq cesores lanariiqͦ
⁊ fuidues ⁊ ceteri qui uaniam suppellectilem ⁊
mlia opustuia fabricant. absq doctore esse nꝰ
unt sbici non noscet magr̃ͣri miscrumiq est
ficri magim. qui nũꝙͣ nouit se esse discipulu
ngendum. bñuolus ad recmend̃. malo quidẽ
bubucientis magistr. i cedioso fructu delium.
ꝙͣ seducentis cecitatis dulcore głiari. Sit eigo
discipiii magiaratu subieccaĩo sit exterticiiꝰ aitẽ¬
tentio bemuolencia annui. docilitas ingenii.
luxurie quoq specierum cuitacior⁊ felicis ꝯstan¬
cie debita ꝓfessio/ magistro sb̃ici gaudeat cum¬
q metuendo diligat. ⁊ eius maussom sifier p̃t.
cohitando seinserat. ut cum lonis fuerit adcum
inquirendo recutrat. uarro. ubisupra. Illum¬

Expanded text:
tes veniam et que tam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore assequi non vit subiici, non noscet magistrari; miserumque est fieri magistrum, qui nunquam novit se esse discipulumelligendum, benevolus ad retinendum. Malo quidem balbutientis magistri, licet tedioso fructu deliniri, quam seducentis cecitatis dulcore gloriari. Sit ergo discipuli summa magistratui subiectio, sit exercitii attentio, benevolentia animi, docilitas ingenii, luxurie quoque specierum evitatio et felicis constantie debita professio. Magistro subiici gaudeat eumque metuendo diligat et eius mansioni, si fieri potest, cohabitando se inserat; ut cum locus fuerit, ad eum inquirendum recurrat. Varro Marcu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstans in nultu. pius maffani urtutib insigni
bonitate lauda bił cristat. preter hoe ⁊̃ ẽẽ tenetur
cruditus mansuctus rigidus antiquus nõ negli¬
prius o ut ad discat ꝙͣ deceat. Mansuetus auteni
ut qñ necesle est discipinoꝵ clatiõm patisciat.
ragidus ut erroris mncc̃am imponat sophistaꝵ
lites dissoluat. oblatiuntes remordeat. obliquł¬
tes inprimat. ꝓtenuentes coruipiat. antiquus ue
non ainus. s ꝑpetuati sciencis. Ꝙ si utcumq ⁊¬
rantur eniitis. Non sit autem neglis. Ꝙ sicut ĩ
uno quoq opere mir̃ inuenitur constancia: sic
umuse datiie ⁊ discipiinqe nouerta est negłucia

Expanded text:
stans in vultu, pius in affatu, virtutibus insignis, bonitate laudabilis existat. Preter hec etiam esse tenetur eruditus, mansuetus, rigidus, antiquus; quia priut addiscat, quam doceat. Mansuetus autem, ut quando necesse est, discipulorum elationem pati sciat. Rigidus, ut erroris vindictam imponat, sophistarum lites dissolvat, oblatrantes remordeat, obloquentes reprimat, protervientes corripiat. Antiquus vero non annis, sed perpetua scientia. Quod si utraqrantur emeritis. Non sit autem negligens; quia sicut in unoquoque opere mater invenitur constantia; sic universe doctrine et discipline noverca e
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ex aliqua ꝑte ꝓfundisimma qualitat
dissenitur. porro actualis sciencia dicitur ilsa
qiua res ꝓpositas opõnib suis cxplicat. huiꝰ
cppetitur ⁊ Instituta ad iuitutem tendencia p̾¬
pantur. dispensatiua uero qua domestitatum
rerũ sapienter ordo disponitur. Cuul autẽ per
quam toaus cutatis utilitatis. ad ministrat᷑.¬

Expanded text:
creatura, ex aliqua parte, profundissima qualitate disseritur. Porro activa scientia dicitur illa, que res propositas operationibus suis explicat. Huiusadpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam totius civitatis utilitas administrat
Abbreviated transcription (Latin):
genus lraꝵ. nõ ciumea credendi nccitare. s am
iudicandi lib̾tate legendꝰ ẽ e ui tamen ne
nit̾duderetur locus ⁊ ad imetur poiteris ad qdes
difficilumas tractandas acq uerandas lingne
⁊stili salubrimus labor dudĩcta est a posti̾orũ
quadam sõlunt̾ ꝯstituta ẽ. eor suat omis fide
crrauit aut tu non mssigis. In opustuł intẽ
ibi disputatum ẽ uł naratum: si quis credere
uolueut non rep̾lcudr̃.. In ẜauero canonica
suisse ip̃a canonis ꝯfumacione declaratur: non
li uibroꝵ salubrima auctas aut ꝯteripta pemi
uletur aut int̾miuata ꝯfunditur .iiii. angͦ¬

Expanded text:
genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. cui tamen ne intercluderetur locus et adimeretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque.uersandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum quadam sublimiter constituta est, cui seruiat omnis fidelis errauit aut tu non intellegis. in opusculis autem ibi disputatum est, vel narratum; si quis credere noluerit, non reprehenditur. In ista vero canonica suisse ipsa canonis confirmatione declaratur, non librorum saluberrima auctoritas aut contempta penitus aboletur aut interminata confunditur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt sapientes applłati. S illi exuite gne
distĩgnebantur. ⁊ quibdam p̾ceptis ad bñ inuẽ¬
dũ accõmodatis. Iste aut̃ tlales ut successores ⁊
ꝓpagaret. rerum naturam scuitatus. suas q
dispucacõnes iũs mandans encuit. mariine¬

Expanded text:
 sapientes. Sed illi sex uitae genere distinguebantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maxime
Abbreviated transcription (Latin):
qui mole corporis eminent tenuior ⁊ hus qui ne¬
lccitate preminent ꝓĩgnior. is quoq qui natua¬
lib annis ercellunt infumior atq del peccor
esse ꝓbatur. Neq em̃saltem duriori cute uł ali
nt pił cxterius utbones ⁊sues. uł plumis ut uo¬
lucres uł sq̃mis utpisces acq scrpentes. in conchi
ut testudines mumniantux. s iquibdam sensib
corporis aceccris anim ⁊lib fupatur. Nam ⁊ aqͥle
danus comunt ⁊ talpe liquidius audiunt ⁊mulu¬
res sagatius aodorant. ut autem apulei plato¬
nici nerbis utar homĩes quidẽ sunt rõne plan¬
dentos. or̃one pollentes iniortalib auimos.
S moribundis membris leuib ⁊ auxus mentib
fortuna caduca sigillatim mortales pohucri cẽ

Expanded text:
que mole corporis eminent, tenuior et his que veque mole corporis eminent, tenuior et his que velocitate preeminent, pigrior: his quoque, que naturalibus armis excellunt, infirmior homo atque despectior esse probatur. Neque enim saltem duriori cute, vel alvel pilis exterius, ut boves et sues; vel plumis, ut volucres; vel squamis, ut pisces atque serpentes; vel conchis, ut testudines muniantur. Sed et quibusdam sensibus corporis a ceteris animalibus homo superatur. Nam et aquile clarius cernunt et talpe liquidius audiunt et volucres sagacius odorantur: ut autem Apuleii platonici verbis utar: homines quidem sunt ratione plaudentes, oratione pollentes immortalibus animis, sed moribundis membris, levifortuna caduca, sigillatim mortales, cunti tamen
Abbreviated transcription (Latin):
muit. Nampingui
certe armatus ad¬
uersus deum erecto
collo cucurnt. Et dũ
iẜam diuinitatem
arere uoluit impetu
soͥliditatis argintur. dum ad cor scolam uł doct¬
nam asapientib mittitur. In c̾roga in quid unus
imũta ⁊ docebunt te. Sałon quoq pigrum nde¬
mutit ad formicam ut discat ab ea sapienciam.
d̾m etiam nirib corporis in becissior multis acq
fragilior ⁊ omnib tere nature nuimamentis que
in cet̾is anmalib ad sui tuicõm appent ĩentur
dam ob salutis sue tustodiam atq defrutionci¬
⁊ ad salcum ceriis. Quedam aut̾corporis magͥ¬
turdine uelud clephas camelus. Quedom ⁊̃ arinc
⁊ catus ungnib. Quedam p̾cea p̃marum hñt
officium. sicut ad natand̃ pisces ⁊ ad uolandũ
apes. Quedam ad paiciendũ hsit aculenmut a¬
pos. Quedam nen enũ letifemm ut serpentes.
Cumicts ꝓrsus unũ aliquod naturale prefidium
ꝯstat diunitus c̾e collatum. Solus autem hõ ꝑ
omnib destitutus agnoscitur. Nam ⁊ hus quid̃

Expanded text:
muit. Nam pingui cervice armatus, adversus deum erecto collo cucurrit et dum ipsam divinitatem rapere voluit, impetuoliditatis arguitur. Unde ad eorum scholam vel doctrinam a sapientibus mittitur. Interroga, inquit unus, iumenta et docebunt te. Salomon quoque hominemittit ad formicam, ut discat ab ea sapientiam. is, verumtamen viribus corporis imbecillior multis atque fragilior et omnibus fere nature munimentis, que in ceteris animalibus ad sui tuitionem apparent, invenitur quedam ob salutis sue custodiam atque defensionet ad saltum cervus. Quedam autem corporis magnitudine, velut elephas, camelus: quedam etiam aniet cattus unguibus. Quedam preterea pennarum habent officium, sicut ad natandum pisces et ad volandum apes. Quedam ad percutiendum habent aculeum, ut apes. Quedam venenum lethiferum, ut serpentes. Cunctis prorsus unum aliquod naturale presidium constat divinitus esse collatum. Solus autem homo pre omnibus destitutus agnoscitur. Nam et his quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce p̾cipitur mulieris captiue radend̾ caꝑd¬
⁊ suꝑcilia. om̃sq pilos ⁊ ungnes corporis
amputandos. ⁊ sic eam hñdam ꝯuigio. Qd¬
ucnustatem ⁊ membroꝵ pulcatudiem de cncil¬
la atq captiua ifrłitem facete capio. ⁊ si quid
mea mortuum ẽ ydolatrie uł uoluꝑtatis ⁊ ecro¬
tii libidimim. ut p̾ado uł rado ⁊ mixtus ꝑuris¬

Expanded text:
uteronomio mulieris captivae radendum caput, supercilia, omnes pilos, et ungues corporis amputandos, et sic eam habendam conjugio . Quuenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus puris
Abbreviated transcription (Latin):
tica pp̃ ncc̃itatem metanica. theorica ignorã¬
ciam expellens sap̃iam illumiat prattica uici¬
um cedudens uirtutem roborat. methanica pe¬
practica modum inuendi recte ⁊ formã discip¬
lme. sin iurtutũ institucõm disponit. Methanica
res dealuentes adnmistrans humano corpori
scustudioꝵ que rõ moderatur finis ⁊ intencio
ad lre spectare d. ut uł nr̃e nature reperetur ĩ¬
ad quam practica. temꝑatur ueroncc̃itas ad¬
munstrone temporauum: ad quam methanica
⁊ bonestius illas tractarent ac de ill dissererent¬
recaꝰ ꝑ gramaticam. u̾acius ꝑdyaleticam or¬
natius ꝑ rethoricam. ¶ thorica indetur ꝯtempla¬
tiua. praccica attiua. Methanica adultina. lo¬
gica fiuocinalis. Sunt igitur hee .iiii. sciẽcie
inquas omĩs phĩa diuiditur. magicauero

Expanded text:
tem inventa est mechanica. Theorica ignoranciam repellens sapienciam illuminat, practica vicium excludens virtutem roborat, mechanica pePractica modum vivendi recte et formam discipline, secundum virtutum institutionem, disponit. Mechanica res defluentes administrans, humano corpori seu studiorum, que ratio moderatur, finis et intentio ad hoc spectare debet, ut vel nostre nature reparetur int practica. Temperatur vero necessitas administratione temporalium, ad quam mechanica.rectius, veracius et ornatius illas tractarent ac de illis dissererentius per grammaticam: veracius per dialecticam: ornatius per rhetoricam. Theorica interpretatur contemplativa, practica activa, mechanica adulterina, logica sermocinalis. Sunt igitur he quatuor scientie, in quas omnis philosophia dividitur. Magica vero
Abbreviated transcription (Latin):
nec dtrum in idem. sicut mͣ ⁊ forma. siue sũt
idem in genere. dicũtur ã dulsa gene que ĩ
diuersis p̾dicam̃tis sunt. Quedam enim encia
significant quid quedam quale ⁊c̾. aue non
alt̾antur ad idem n adiuicem. Ealsum u
ret. id presens. uit qr inpossibile ẽ ꝯponi. Et
ista nõ sunt idem .s. sicut temꝑale ⁊ et̾imm. utte
apparent. sicut in natura sunt. aut apparent
ꝙ nõ funt. sicut umbre ⁊ sompma. su himcno¬

Expanded text:
nec utrumque in idem; sicut materia et forma, que sunt idem in genere. Dicuntur etiam diversa genera, que in diversis predicamentis sunt: quedam enim entia significant quid, quedam quale et cetera, que non alterantur ad idem, neque ad invicem. Falsum unret ad presens, aut quia est impossibile componi. Et ista non sunt idem, scilicet sicut temporale et eternum, ut te apparent sicut in natura sunt, aut apparent quod non sunt, sicut umbra et somnia. Secun
Abbreviated transcription (Latin):
occalio que ꝑse ducit. id romũ̃. utilita
uit̃ ẽ intencio que de maio ꝑclucit ad
bonũ. Et om̃s quid̃ scĩe ꝯmĩcant in una u¬
tilitate. q̃ ẽ. acquisitio ꝑfeccionis . anime hu¬
mane i effr̃m ppantis cam ad futurã feli¬
citatem. Cum aut̃ in pͥncpiis scĩa ꝵ inquin¬
tur deutilitate eaꝵ. nõ ẽ intencio uiaꝵ ad ħ

Expanded text:
se ducit ad bonum. Utilitas autem est intentio que de malo perducit ad bonum et omnes quidem scientie communicant in una utilitate, que est acquisitio perfectionis anime humane, in effectu preparantis eam ad futuram felicitatem. Cum autem in principiis scientiarum inquiritur de utilitare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ compoĩtu ex mnͣ ⁊ forma. alio mõ ut partes
ex toto. s. ꝑ resołonem. sicut laꝑides ex domo
cilis. forma enĩ complem̃tũ est. Item alio m̾o
sicut forma .i. sp̃es ex pate. ut homo ex bipede.
.i.excorpore. ꝙ est bipes dr̃ ⁊ ẽ homo. que est sp̃ẽ
logica. Item alio modo sicut forma que ẽ clem̃
sunt enĩ semĩa filoͥꝵ. ex quib d̾ partib paren
ficri dur̃ exprionb. ut noxex die. ut plunia
et sereno. Sunt ciũ postia ¶ Hoꝵ. autem q̃d̃
sunt que potenciam cransimitari hñt ad in

Expanded text:
est compositum ex materia et forma: alio modo, ut partes ex toto, scilicet per resolutionem, sicut lapides ex domo tius, forma enim complementum est. Item alio modo sicut forma, id est species ex parte, ut homo ex bipede, id est ex corpore quod est bipes dicitur et est homo, que est species logica. Item alio modo sicut forma, que est elemsunt enim semina filiorum ex quibusdam partibus parenicuntur ex prioribus, ut nox ex die et pluvia ex sereno, sunt enim post illa, horum autem quedam sunt que potentiam habent transmutari ad in
Abbreviated transcription (Latin):
distĩgutur. sĩfluũ a nct̃io nõ cui caluigies est
diumncio m̃bri. n ͨ ⁊̃ qũ dumimt᷑ carõ ad splẽ
s qũ dimimuit᷑. aliquis aure. uł alio extremoꝵ
s n ͨ in quocum fuerit ex locis sicut artha cũ ꝑ¬
foratur nõ dimimuit᷑ am̃bro. de gene ⁊ fł̾o acci¬

Expanded text:
distinguitur superfluum a necessario. Non enim calvities est diminutio membriSed quando diminuitur aliquis aure, vel alio extremorum; sed nec in quocumque fuerit ex locis, sicut arca cum perforatur non diminuitur a membro. DE GENERE ET
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes que lesionem ĩferũt ut febris. Occa¬
siones cĩ uracciones maxime dełctabiua uł
ꝯtrissibilia ꝯferentes dur passioner. priua
natura ẽ ẽẽ in alio. l ip̃m nõ hat hnc nata
ultima nõ irꝑugnat. Nam negetabile ꝯpõit̾

Expanded text:
nocentes que lesionem inferunt, ut febris. Occasiones enim vel actiones, maxime delectabilia vel contristabilia conferentes, dicuntur passiones. Privanatura est esse in alio, licet ipsum non habeat hanc materiam; ultima non repugnat. Nam vegetabile componitur
Abbreviated transcription (Latin):
formam. Oppoita aut̃m situ sunt. quatuor mo¬
dis. Quoꝵ prima dul̾fitas ẽ. pͥuacio ⁊ hĩtuc pͥ¬
media sunt meod gen̾e. ⁊ dico mediata oĩa u¬
la ad que primo tñsmtabile tuͣsmutatur uctio
Ut si fuerit motꝰ de albo in nigrũ. primo ueniet
ad rubeũ ⁊ glancũ. Concradcoria uo mnulã ha¬
bent medimu omĩno. nel.atua cuaq om̃ia
que no sunt in codem gen̾e. Non cmĩ ẽ me¬

Expanded text:
cundum formam. Opposita autem in situ quatuor modis. Quorum prima diversitas est privatio et habitus. Prmedia sunt in eodem genere. Et dico media omnia illa, ad que primo transmutabile transmutatur necessario, ut si fuerit motus de albo in nigrum, primo veniet ad rubeum et glaucum. Contradictoria vero nullum habent medium omnino. Relativa quoque omnia que non sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
potentias. rendent .n. actus potentis
⁊ potencia quid̃ nõ ẽ respectu prions actus
s postioris. ut homo nõ ẽ in potençia to ex qͦ
ẽ. s res ex tiua fit homo ut sꝑma ẽ in potẽcia
homo. In quib d̾ tamen forma p̾redit .i. aitꝰ

Expanded text:
potentias. Respondent enim actus potentiis et potentia quidem non est respectu prioris actus, sed posterioris, ut homo non est in potentia id ex quo est, sed res ex qua fit hoc; ut sperma est in potentia homo. In quibusdam tamen forma precedit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
omo. n m̃simtatur aut quio motꝰ nõ erũt
ad peiora. Nam om̃e ꝙ frangitur ⁊ destruitur
aut corrũpĩ aliqua corupdone accidit ei i
qr nõ ht potenciam uł qr diminuit᷑ ab eo
plũ reapiendi ẽẽ ab alio. terciis p̾ncipur
taciendi oũ ẽẽ. Quattus pͥncipiũ resistendi
dr̃ et potens eisd̾ moĩt. Et quid̾ ꝙ cortũ ꝑit᷑
estimatur esse potens ad corrupõm. qr insi ħ
poss non conũpetur. s ħt aliam dispõnem¬

Expanded text:
nsmutatur, aut quibus motus non erunt ad peiora. Nam omne quod frangitur et destruitur, aut corrumpitur aliqua corruptione, accidit ei hoc quia non habet potentiam, vel quia diminuitur ab eo pium recipiendi esse ab alio. Tertium principium faciendi bene esse. Quartus principium resistendi dicitur et potens eisdem modis. Et quidem quod corrumpitur estimatur esse potens ad corruptionem, quia nisi hoc posset non corrumperetur, sed habet aliquam dispo
Abbreviated transcription (Latin):
incione ⁊ tempore. Nuilum cnĩ predicabiliũ
ẽ seꝑabie. insi ħ solũ. Et prins qͥuid ẽ aliis
difamicione. quia nccẽ est. ut diffiicio sb̾e.ic
cipiatur. in cunisl rei diffinicõne. eognicione
quoq quia magis scimus quidl quando sti¬

Expanded text:
e. Nullum enim predicamentum est separabile, nisi hoc solum. Et prius quidem est aliis diffinitione, quia necesse est ut diffinitio substantie accipiatur in cuiuslibet rei diffinitione, cognitione quoque quia magis scimus quodlibet, quando sci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ingenũ de arte specuioꝵ. s quod reddinit
radios ira ut uflectunt eoi aut com̃tant
aut sraugant. Ingenũ quo de aite pon
hinc ergo sunt tause astĩe ingenioꝵ que pͥ¬
cipia sunt ntiũ tiuiliũ praticarum. lui.¬

Expanded text:
secundum quod reddunt radios ita ut reflectant eos, aut convertant, aut frangant. Ingenium quoque de arte pondHinc ergo sunt cause et scientie ingeniorum, que principia sunt artium civilium practicarum. DE M
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣ maie mequales uenimit. ad aratia in¬
uenti tam p̾mitur magno ꝯnige nupta
platonem poĩta est romĩa cius ĩco¬
moda lisias explicat. ꝙ non iudicio s
furore ducatur imaxime uxorcũ pultatudĩ
griussimꝰ custos accubet. Refeit precerea se¬
siemi ꝯgnonisse sequenidam ornatum homi¬
nem qui exituns in publicum fasci a. nxoris
pectus cosligabat mepũcto quid̃ hore pre¬
sentia cius carere pot̾at pocõm q nullam. insi
d̾ amoris honesta erat. s magnitudo detorĩs
Nichilautem int̾est. ꝙ ex honesta ca̾ quis ũa¬
nicit. unde ⁊ sexcus in sñiis. Adult̾ est inꝙͥ
in suani uxorem amator ardentior. In alie
na quiꝑpe urore omĩs amor cupis ẽ insua
mimus. sapiens uir iudicio d amare ꝯuige
nõ affectu. Regit impetus uoluptatis nec pre¬
cepc fertur i coitum. Nichil est fedius qmͣ
urorem amare qiͣ adult̾am. certe qui dicunt
se caisa rei publice ⁊ gem humam urorib
iingi ilibetos cołe m̾tentur. saltem pecude ᷤᷤ¬

Expanded text:
m male inequales veniunt ad aratra iuvenci, Tam premitur magno coniuge, nupta Platonem posita est et omnia eius incommoda Lisias explicat, quod non iudicio, sed furore ducatur et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert preterea Seneca cognovisse se quendam ornatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat et ne puncto quidem hore presentia eius carere poterat, potiovemque nullam nisi dem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. § 1. Nihil autem interest quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Xistus in sententiis: Adulter est, inquit, in suam na quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius'. Sapiens uir iudicio debet amare coniugem, non affectu. Reget impetus uoluptatis, ne praeceps feratur in coitu. Nihil est fedius quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa rei publicae et generis humani uxoribus iungi et liberos tollere, imitentur saltem pecudes, et
Abbreviated transcription (Latin):
nestiũ. si nitromieis ꝑicului pudititieẽ. Si pro¬
hbiuis iuspicionis miria. u̾m quid ꝓdest ⁊ du
gens custodia. cũ nxor in pudica eua no pos¬
lit. pudica nõ debeat. Infida enĩ custoc ẽ castita¬
tis ncc̃itas. illa uero pudica dicenda ẽ. tui li¬
cuit ꝑecrare siuoluit. ꝑuicra tico adamatur.
amant. molestum ẽ possidere. ꝙ nemo hre dig¬
netur: minore tamen museria deformis hetur
ꝙͣ formosa fuatur. Nichil tutum ẽ. in quo tacr
ipłi nota suspirant. alius forma alius ngeĩo
domul ⁊ langoris solacia ⁊fugã soli¬
fudss ducũtur uxores multo melius
tuus fidel dispens ic obediens auctĩ dm̃ idis¬
põni eius obtemꝑans. qui uxor que meo se esti¬
mat dũam si aduersus uni faciat nouintatẽ.
Idẽ ꝙ placet non ꝙ ubetur assid̾e autem ego¬
canti magis possunt nerpmle bnficiis obsĩga¬
⁊ quam ula que nob̾ imꝑut lacumas suas ⁊
rit cregrotandũ ẽ. muꝙͣ. ib eius sctuło recedend̾
aut st bona fuit ⁊ suaiis uxor. que tamen ira

Expanded text:
Si prohibueris suspicionis iniuria. Verum quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor impudica servari non possit, pudica non debeat. Infida enim custos est castitatis, necessitas. Illa vero pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quod totius populi vota suspirant. Alius forma, alius ingenio, domus et languoris solatia, et fugam solitudinis, ducuntur uxores: multo melius servus fidelis dispensat, obediens auctoriioni eius obtemperans, quam uxor, que in eo se estimat dominam, si adversus viri faciat voluntatem; id est quod placet, non quod iubetur. Assidere autem egrotanti magis possunt vernule beneficiis obligati, quam illa que nobis imputet lachrymas suas et rit, coegrotandum est et nunquam ab eius lectulo recedendum. At si bona fuerit et suavis uxor que tamen rara
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. ꝙ oꝵͦ ẽ in corpore. Nam autru nõn
tingit. isi primo angientetur tuictura. s
qua qnͣtitate augmentatur mea tingit Siłit
in reliaua corpora que munda sunt qr de quo
tinctura secretum est. Q olei liquabilitas sit¬

Expanded text:
rso est in corpore: nam aurum non figit nisi primo augmentetur tinctura, sed in qua quantitate augmentatur, in ea tingit. Similiter et reliqua corpora que munda sunt, quia de qtinctura, secretum est. QUOD OLEI LIQUABILITAS SIT
Abbreviated transcription (Latin):
sua q tinctura tingit ⁊ olco fuo .co.¬
sb̃ñgitur icaice iua figitur. sic q tnͣsmitat
arł. Sciant. uitem artifices alkime species
naturari nõ posse. s hiic similia possim fat̾e
ut album ting̾e citimno colore. ut uideatur
ut indeatur ẽẽ argencum. u̾mꝑtamen sẽꝑ
ent plũbum. S obtinebunt in co huiꝰ qua¬
litates ut arent i eo homines. Cetm ꝙ spe
eẽ possibile. s ibi fit cxpoliacio accidencium
nõ sunt eodem mo quo naturalla ut tam
ccita i ꝓpinqua sunt ⁊ similia. qm̃ ais debi¬
lior ẽ natura nec estquitur cam l multum
non erit om̃ib cadem. ħ igitur in aliam ꝑ¬
mucari non pocent. nsi forte in primam re¬
ducatur maciam ⁊ sic in anꝙ ꝙ priꝰ nõ erar¬

Expanded text:
suaque tinctura tingit et oleo suo submergitur et calce sua figitur, sicque transmutat  Sciant autem artifices alchimie, species nature permutari non posse, sed his similia possunt facere, ut album tingere citrino colore, ut videatur ut videatur esse argentum: verumtamen semper erit plumbum; sed obtinebunt in eo huiusmodi qualitates, ut errent in eo homines. Ceterum quoesse possibile; sed ibi fit expoliatio accidentiumturalia, nec tam certa, licet propinqua sint et similia: quoniam ars debilior est natura, nec consequitur eam, licet multum non erit omnibus eadem. Hec igitur in aliam permutari non poterit, nisi forte in primam reducatur materiam et sic in aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
crt connita phia. quia rbnũ uł causaꝵ iuesti¬
gasio quibꝰ ħ fint difficił ẽ ⁊ ocuita. tale cst
ctiam disg̃gare res quatuor dequal plãta
ꝑdistillacomita. ut in nua qͣ remonent de¬
ninuu umiꝰ elementi. ⁊ ħ ẽ cet̾rahere primõ
aquam deide oleum terto ignem ale est
liquor iibens. eruarto lero itman temi ta¬
ꝙͣ fex. ⁊ per hoc pt̾ sim ꝙ elementum magis
dominatur in uta planta. de qua hic agifur
desiccatamen planta nõ cetrahitur aqua qr
cxga iam euaporauit humiditas a cue que
cicius en aporat. qui humditas oleagina. Illa
cuim que ducius remaneus defendit plantas
a putrefaccione. Idem ⁊̃ fieri ꝑt de quibdam
reb que ꝓcedunt cxmimialib. ut deosse ca¬
d sciendum in quo eoꝵ plus sit humnditas
sic ĩ ẽ cxtrahere saiem de omĩb am̃ib plan¬
tanum iossium animauũ ⁊ de caltib lapidũ
In ħ̾aut̃ dr̃at hii sales int̾ise. quia in sale tuł

Expanded text:
phia, quia rationum vel causarum investigatio quibus hec fiunt, difficilis est et occulta. Tale est etiam disgregare res quatuor de qualibet planta per distillationem, ita ut in unaquaque remaneat dominium unius elementi et hinc extrahere primo aquam, deinde oleum, tertio ignem, qui est liquor rubeus; quarto loco remanet terra tamquam fex. Et per hoc potest sciri quod elementum magis dominatur in illa planta, de qua hic agitur. De sicca tamen planta non extrahitur aqua, quia ex ea iam evaporavit humiditas aque, que citius evaporat quam humiditas oleagina. Illa enim est que diutius remanens, defendit plantas a putrefactione. Idem etiam fieri potest de quibusdam rebus que procedunt ex animalibus, ut de osse, caa et capillos, ad sciendum in quo eorum plus sit humiditatis. Sic etiam est extrahere salem de omnibus cineribus plantarum et ossium animalium et de calcibus lapidum. In hoc autem differunt hi sales int
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓpuetate ꝯposicionis. fit .n. ce argento ⁊ sul¬
phure albo. uraicrino. quie iteome quidem si
ncis nõ est in ꝯuĩccione acquirunt ex molen̾
suiphuris illata argento io uiuo median¬
te igne ⁊ ingenio aitificis. Namlicut ex ꝯpõ¬
insmmplicib nõ est. ut intyriata. sic ⁊ color ut
in cmadio . hiis. ant̾ tnͣsmutatur in auicalcũ
te albus i albrm huiꝰ mirtum cmi iubeo irpri
mut ruledinem ⁊ fitq atimacio uta fit aurial¬
cum. Itaq asenaum ⁊tucda ꝓprietacem ꝯpit
ficat plusꝙyͣ inco lit detincura. cecedens omera
albedĩem in albificando. Ioq tomuiens nredi¬
nem ad se tralit np̃m in aibum ꝯuerit. ut dͭ
ꝯstantus. in .l. graduũ ubi agit deanenco¬

Expanded text:
etate compositionis: fit enim ex argento et sulphure albo, vel citrino, que rubedinem quidem, que in eis non est, in coniunctione acquirunt, ex violentia sulphuris illata argento vivo, mediante igne et ingenio artificis. Nam sicut ex coin simplicibus non est, ut tyriaca; sic et color, ut in cinabrio. Es autem transmutatur in aurichalcum, te albus et album huiusmodi mixtum cum rubcitrinatio et ita fit aurichalcum. Itaque arsenicum et tuchia proprietatem habent ficat plusquam in eo sit de tinctura excedens omnem albedinem in albificando. Ideoque totam eris rubedinem ad se trahit et ipsum in album convertit, ut dicit Constantinus in libro graduum, ubi agit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pt̃. ignis flamme. d tar ẽ ignis furm ta¬
lefacti ⁊ clansi post carbonũ extracc̃om est
enĩ ibi caior ꝯmimus sine ꝯbustione. talis
eciam ẽ ignis furm in quo poĩti sunt carto¬
nes qui fumũ nõ faciunt. Ignis quo carbo¬
accensoꝵ ur̃ cnus całioissimi. tał ẽ igitin
Iͥgnis qui corpa calcinat ⁊ non fundit. cꝰ¬
Nupiureicatem ꝑtem ucro potentem di¬
nuit donec ip̃m corpꝰ engit mũdart a ng¬
dme. sal quoꝵ ꝙ miscetur cũ limatura cor̾¬
poris in igue defendit ip̃m ne fimdatur ui
ꝯburatur ⁊si ẽ corꝰ mũdũ reddit iꝰ mumdũ
asulphureitate ⁊mgredine quia desicitot
⁊ corodit ac deglutit sulpumeitatem Por̾
eis mudiciam ⁊sicatatem. Siuo mudren
reddit i mũdius ⁊ augnentat iedinero

Expanded text:
non potest ignis flamme, sed talis est ignis furni calefacti et clausi, post carbonum extractionem: est enim ibi calor continuus sine combustione. Talis etiam est ignis furni, in quibus positi sunt carbones qui fumum non faciunt. Ignis quoque carboaccensorum, vel cineris calidissimi. Talis est igitur ignis, qui corpora calcinat et non fundit. Csulphureitatem, partem vero potentem dimittit, donec ipsum corpus erigit et mundat a nigredine. Sal quoque quod miscetur cum limatura corporis in igne, defendit ipsum ne fundatur vel comburatur et si est corpus immundum, reddit illud mundum a sulphureitate et nigredine: quia desiccat et corrodit ac deglutit sulphureitatem, propter eius munditiam et siccitatem. Si vero mundum, reddit illud mundius et augmentat rubedinem
Abbreviated transcription (Latin):
cre. cet̾a nam caltinantur ut ꝑeat.ib cis sus¬
ꝑhuicitas adustibił que corꝑa denigrat. ħ
uitem ut sparentur. ad suscipiendimu hum¬
ditatem auienam ut ponantur in clcxir ⁊
bñ ꝯmisceantur. cũ auis reb. quoꝵ uniun¬

Expanded text:
cetera namque calcinantur, ut pereat ab eis sulphureitas adustibilis, que corpora denigrat. Hec autem ut preparentur ad suscipiendum humiditatem alienam, ut ponantur in elixir et bene commisceantur cum aliis rebus, duo requ
Abbreviated transcription (Latin):
ilbedo cuuis cx cantate aque illu̾is tex. abedĩe
terre sõtilis est que ẽmiuo test eradimutione
q̃mnis cum eo pprium añ est cuis ẽ. ꝙ cragu¬
tum uiuũ ⁊ que illi sunt similia sunt clem̃tu
oĩm liqntibilium. qm̃ aliqua liquabilia cũ
liqnantur ad iõm ꝯu̾tũtur. s nonliqũtur u¬
S ialefacta icumliquata fuunt appent iui¬

Expanded text:
albedo eius ex claritate aque illius et ex albedine terre subtilis que est in illo et ex admixtione aeris cum eo. Proprium autem eius est quod coagutum vivum et que illi sunt similia, sunt elementum omnium liquabilium; quoniam alia liquabilia cum liquantur, ad ipsum convertuntur: sed non liquantur nisi calefacta et cum liquata fuerint apparent ru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuent ex humio in planta ⁊ ammali. ut dic
Iolis damascenus. In saie ũo detiñib plan¬
tarum ⁊ ossiũ ẽ occum. ꝙ Ignnis non potuit
disg̃gait. est enĩ iaduatibie. s olcum ir exͣ¬
hatur ꝑ distillacõem ẽ. idustibue. Nam om̃e

Expanded text:
provenit ex humido in planta et animali, ut dicit Ioannes Damascenus. In sale vero de cineribus plantarum et ossium, est oleum, quod ignis non potuit disgregare. Est enim inadustibile; sed oleum quod extrahitur per distillationem est adustibile. Nam omne
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Spt quoq .iiii. moĩs ppantur. qui sunt
mortificatio. cõlinatio solucio ꝯgelacio. mortifi¬
cantur quid multiplĩ tobinultas causas. Na
argentum uins mortificatur. ut. aꝑtum sit ad
sblimandum. qr insi cursus ip̃uis aufferatur nõ
pt̃ sublimari. suiphur. ⁊̃ ⁊ auripigmentum
ut meis parrat untus adirens corpora. hancai.
auffeit. ad cis mortificacio. Sal int̾ ammoni¬
acum nõ indig hac ppacione. postea nͥo subl¬
manturspe ut ꝑimficentur i non deigrent
corpora. fit antem solmacio añ spt exiguis cole

Expanded text:
atur, que sunt mortificatio, sublimatio, solutio, congelatio. Mortificantur quidem multipliciter et ob multas causas. Nam argentum vivum mortificatur, ut aptum sit ad sublimandum, quia nisi cursus ipsius auferatur, non potest sublimari. Sulphur etiam et auripigmentum, ut in eis pereat virtus adurens corpora; hanc enim aufert ab eis mortificatio. Sal autem ammoniacum non indiget hac preparatione. Postea sublimantur spiritus ut purificentur et non denigrent corpora. Fit autem sublimatio, quando spiritus e
Abbreviated transcription (Latin):
es prmũ adim. deude calcinari. S admi di¬
cũtur in ꝓprie. qm̃ adurs̃tur. sine possibile de¬
ingraciõne ⁊ obustione corꝑa minida .i. aur̾ ⁊
argentũ ĩo calcipanturut ꝑuemat humnditas
aquam. Inmũda u̾o ut peat. was uĩctuositas
adurens ⁊ ingredo que meis ex suiphueitate
osistit. Cerantur autͥ. dum ĩ marmore porfuiti¬
co teruntur. donec fiat pulius sb̃cilis. ut uꝑta
sint ad soluendũ postea soluũturm aqm cla¬
ram. nt possint ꝯmisci. cum a qua spĩ̃ ⁊ ex płi

Expanded text:
ea primum aduri, deinde calcinari . Sed aduri dicuntur improprie quoniam aduruntur sine possibili denigratione et combustione. Corpora munda, id est aurum et argentum ideo calcinantur, ut perveniat humiditaquam . Immunda vero ut pereat ab eis unctuositas adurens et nigredo, que in eis ex sulphureitate consistit. Cerantur autem dum in marmore porphiritico teruntur, donec fiant pulvis subtilis, ut apta sint ad solvendum; postea solvuntur in aquam claram, ut possint commisceri cum aqua spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tei. ꝙ elcxir nibea quepicitur. sicut argentũ
ut deco fiat anũ talis cł. i ip̃m argen¬
tum tñsmitatũr deffendei ab omĩ eo ꝙ ad¬
urit argentum ⁊ nõ autum. sicut sunt cem̃¬
ta ⁊ sulphur quem eeaminacione cm po¬
bificctur ⁊ tñsimitetur margentum deffende

Expanded text:
 super argentum ut de eo fiat aurum, talis esset, quod ipsum argentum transmutatum defenderet ab omni eo quod adurit argentum et non aurum, sicut cementa et sulphur, que in examinatione auri pobificetur et transmutetur in arge