comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idq uobis signumterit me indĩ eẽ uirtute
qui dei ueste donatus sim. Tum uero grandis
omnium ad hanc ꝓfessionem expectatio. itaq
ad mediam fere noctẽ fremitu insultantiũ
commoueri omne monasterium loco uisũ ẽ
Cellula aut̃ qua idẽ adolescens continebatur:
erebris cerneres micari luminib fremitusq
in ea discurrentium et murmur quod dam
multarũ uocum audiebatur. Dein facto si¬
lentio egressus unũ de frib ad se uocat. tu
nicamq ei qua erat indutus ostendit. Obstupe¬
factus ille conuocat cȩteros. ipse etiam clarus
accurrit. adhibitoq lumine uestem omnes di¬
lgenter inspiciunt. Erat aut̃ summa molliciȩ
candore ecinio. micanti purpura. nec tam̃
cuius eẽt generis aut uelleris poterat agnosei.
Curiosius tam̃ oculis aut digitis attrectata. ñ
aliud quã uestis uidebatur. Interea clarus fr̃s
ammonet orationi instare. ut manifestius eis
dñs quidnam eẽt ostenderet. Itaq reliquum

Expanded text:
idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silnicamque ei, qua erat indutus, ostendit. Obstupefactus ille convocat caeteros; ipse etiam Clarus accurrit; adhibitoque lumine vestem omnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
simus mox prb̃t̃. nunc felici beatus excessu
cum relictis omnib se ad martinum con¬
tulisset. breui tempore ad summum fide
uirtutũq omnium culmen enituit. Itaq cũ
haud longe sibi ab ep̃i monasterio taberna¬
culum constituisset. multiq apud eũ fratres
commorarentur. uiuenis quidam ad eum an¬
atholius nomine sub ꝓfessione monachi om̃
humilitate atq innocentia mentitus accessit.
habitauitq aliquãdui in commune cũ cęteris.
Dein ꝓcedente tempore. angłos ap̃ud se loqͥ
solere dicebat. cum fidẽ nullus adhiberet
signis. quib da plereq ad credendũ cohor¬
tabatur. Postremo eo usq ꝓcessit. ut int̾ se
ac dm̃ anglos discurrere p̃dicarit. Iamq se
unum exeꝓphetis haberi uolebat. Clarus tam̃
nequaquã ad eredendum cogi poterat ille ei
iram dñ &x p̾sentis plagas.cur scõ ñ crederet
comminari. Postremo in hanc uocẽ erupisse
dabit. qua indutus inmedio urm diuersabor.

Expanded text:
simus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, simus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaque cum haut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor:
Abbreviated transcription (Latin):
mum diuersis errorib ꝑdidissent. conuersõs
postea recepiss et. exponentẽ crimina singuloꝵ
Martinũ diabolo repugnantẽ respondisse ẽ¬
stanter antiqua delicta melioris uitȩ con¬
uendos eẽ peccatis qui peccare desinerent.
Contra dicente diabolo non ꝑtinere ad ueniã
criminosos. et semel lapsis nullã ad nõ p̃stari
martinus. Si tu ipse omiserabilis ab hominũ
insectatione desisteres. & te factorũ tuorũ
uel hoc tempore cum dies udicii inꝑximo
ẽ. peniteret. ego tibi uere confisus in dño.
pietate p̾sumptio. in qua et si auctoritatẽ
p̃stare non potuit. ostendit affectum. Et qͥa
dediabolo eiusdemq artib sermo exortus ẽ
non ab re uidetur. licet extrinsecus referre
qđ gestum ẽ. quia et quȩdam in eo martini
urtutum portio ẽ. et res digna miraculo
rectȩ memoriȩ mandabitur in exemplum
cauendi. siquid deinceps uspia tale contige¬
rit.
larus quidam nomine adolescens nobilis¬

Expanded text:
mum diuersis erroribus perdidissent, conuersos mum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestMartinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere confisus in Dominopietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. Clarus quidam, adulescens nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
post uitã reddidit. Uideris quo iudicio dñi.
diabolo data fuerit hȩc potestas. In marti¬
no illud mirabile erat. qđ non solum hoc
supra retulimus. sed multa istius modi. si quo¬
tiens accidissent. longe ante p̃uidebat. Et
sibi nuntiata frĩb indicabat. Frequent̃ aũt̃
diabolus dum mille nocendi artib scm̃ uirũ
conabatur illudere. uisibile se ei formis di¬
uersissimis ingerebat. Nam interdum in
iouis ꝑsonã plerumq mercurii. ꝑ sepe enim
se ueneris. atq mineruȩ transfiguratũ uultibꝰ
offerchat. I auersus que semꝑ interritus
signo se crucis & orationis auxilio ꝓtegebat.
Audiebantur plerũq conuicia quib illũ turba
dȩmonum ꝓteruis uocib increpabat. sed omĩa
falsa & uana cognoscens. non mouebat᷑ obiects.
Testabantur etia aliqui exefrib audisse demonẽ
ꝓteruis martiã uocib increpantẽ. cur intra
monasterium aliquos exfrib qui olim baptis¬

Expanded text:
post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptis
Abbreviated transcription (Latin):
substantia contineret. siue indiuersas figuras
spiritalesq nequitias transtulisset. qua libet
abeo subimagine uideretur. Quod cũ diabo¬
lus sciret se effugere nonposse. conuiciis eum
frequenter urgebat. quia fallere non posset
insidus. Quodam aut̃ tempore cornu houis
cruentum in manu tenens. cum ingenti fremi
unum modo de tus interfeci. Tunc ille con¬
uocatis frib refert. quid diabolus indicasset.
Sollicitos eẽ p̃cepit. ꝑ cellulas singuloꝵ quis nã
hoc casu fuisset affectus. Neminẽ quidem
de eẽ de monachis. sed unum rusticum mer¬
cede conductum ut uehiculo ligna deferr&
isse ad siluã nuntiant. Iubet gͥ aliquos ire ob
uiam. ita aut longe amonasterio iam pene
exanimis inuenitur. Extremum tam̃ spiritũ
trahens indicat fr̃ib casũ mortis & uulneris.
unctis scilicet bubus dum dissoluta artius
lora constringit. bouẽ sibi ex cusso capite.
inter inguina cornu iniecisse. nec multum

Expanded text:
substantia contineret, siue in diuersas figuras substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitunum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu adfectus fuisset. neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo
Abbreviated transcription (Latin):
modum ep̃o potius dari iubet. E cepectans
atq ambiens ut ab illius deactera poculum
sume et. Sed martinus ubi ebibit paterã
prbo suo tradidit. Nullũ scilicet etcisti¬
mans digniorem. qui possit prior bibere
nec integrum sibi fore. si aut regẽ ipsum
amimirati sunt. ut hoc ipsum eis inqͦ ẽtempti
fuerant placeret. C eleberrimũq per omne
palacium fuit. fecise martinum in regis pran
ut si aditaliã ꝑgeret qͦ ire cupiebat. bellũ
ualentiniano imꝑatori inferens. sciret se
primo quidẽ impetu futurũ ẽẽ uictorem.
sed paruo post tempore eẽ periturũ. qđ quidẽ
tta uidimus. Nam primo aduentu euis. ualen¬
tinianus infuga uersus ẽ. De in post annum
fere resumptis uirib captum intra aquilei
muros. maximum interfecit.
onstat aut̃ etiã angłos plerumq uisos. ita ut
consortio inuicẽ apud eũ sermone loquerent᷑.
iabolum uͦ tam conspicabilẽ
&e subiectum oculis habebat. ut siue se in ꝓpͥa

Expanded text:
modum episcopo potius dari iubet, expectans modum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. se mensȩ eius participẽ eẽ non posse.
qui imperatores unũ regno alterum uita
ex pulisset. Postremo cum maximus se ñ
sponte sumpsisse imperium affirmaret.
sed impositã sibi amilitib diuino nutu reg¬
ni necessitatẽ armis defendisse. & ñ alienã
abeo dĩ uoluntatẽ uideri penes quẽ iã
ineredibili euentu uictoria fuisset. nullũq
exaduersarus nisi inacie occubuisse. tandẽ
uictus uł ratione uł p̃ cib ad conuiuiũ uenit
Mirum in modum gaudente rege qđ id
impetrasset. Conuiuȩ aut̃ aderant ueluti
addiẽ festum euocati summi atq illustres
uiri. p̃fectus idemq consul euodius uir qͦ
nichil umquam illo iustius fuit. comites duo
summa potestatt p̃diti. frat̃ regis & parruis.
medius inter eos martini p̃sbiter accubuerat.
ipse aut̃ sellula ubeta regem posita c̃sederat.
Ad medium fere conuiuum ut moris ẽ pa¬
steram regi minister obtulit. Iue scõ am¬

Expanded text:
dicens se mensae eius participem esse non posse, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto ad
Abbreviated transcription (Latin):
cidens multis uulnerib eẽt affectꝰ. cũ exe ani¬
mis iam iaceret incellula. & in modicis do¬
lorib cruciaretur. nocte ei angelus uisus ẽ
eluere uulnera. & salubri ungue contusi cõr¬
die restitutus ẽ sanitati. ut nichil umquam
ꝑtulisse in commodi putaretur. Sed quia¬
iongum ẽ ire ꝑsingula sufficiant hec uel
pauea de plurimis. satisq sit nos & in ecxcel¬
lenub. non subtrabere ueritatẽ. & in multis
nitar e Pastidum aq ut minora tantis in serã
dotalẽ ñ cessise constontiã
um adimpatorẽ mexinũ ferocis ingenis¬
uirũ & belloꝵ enulium uictoria elatũ. plures
circa pͥncipẽ omnium adulatio notaretur.
seq degeneri inconstantia regiȩ clientele
sacerdotalis dignitas sub didisset᷑. in solo
martino apłica auetoritas permanebat.
Nam & si ꝓ aliquib supplicandum regi fuit.
imperauit potius quam rogauit. & a con¬
uuuo eius frequenter rogatus abstinuit

Expanded text:
cidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanicidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi cordie restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram —dotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingeniuirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
detracte erebras super infirmantib egere
uirtutes. Nam cum aut digius illigate aut
collo inditȩ sunt ꝑsepe ab egrotantib mor¬
bos effugauerunt.
rborius aut̃ urr ͤ. fectorius scĩ ad modum
de fidelis ingenii cum filia eius grauissimis
quartanȩ febrib ureretur: E pistolã mar¬
tini quȩ casu ad eum delata fuerat. pectori
puellȩ inipso accensu ardoris inseruit. statĩq
fugata febris ẽ. Queres apud arborium
intantum ualuit. ut statim puellã deo uo¬
uerit. et ꝑ petuȩ uirginitati dicaret. Pro
ab alio eam quã amartino habitu uirgini¬
tatis imposito passus ẽ consecrari.
Maulinus uͦ uir magni post modũ futurus
etempli. cum oculũ grauit̾ dolgre cepissor.
etiã pͥullam eius crassior nubes suꝑ ducta
tedcisset: oculũ ei martinus peniculo con¬
tigit. Pristinãq ei sanitatẽ sublato omni
dolore restituit.
pse aut̃ cũ casu quodam eẽt decenaculo
deuolutus. & ꝑ confragos scalȩ gradus de¬

Expanded text:
detractae, crebras super infirmantibus egere detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum grauiter dolere coepisset et iam pupillam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus de
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamen exire ei ꝑ os liceret. feda relin¬
quens uestigia fluxu uentris egestus ẽ.
nterea cum de metu atq impetu
barbaroꝵ subita ciuitatẽ fama turbasset:
doemoniacum adse exhiberi iubet. Imperat
ut an uerus eẽt hic nuntius fateretur. Tc̃
confessus ẽ sedecim demonas fuisse. qui ru¬
morẽ hunc ꝑ ppłm disseminassent. ut hoc
saltim metu exillo martinus oppido fugaret᷑.
barbaros nichilominus quã irruptionem
cogitare. Ita cum hȩc inmundus sp̃s media
in eccła fateretur metu & turbatione p̾senti
ciuitas liberata est.
pud parisius uͦ dũ portã cuitatis illius
Tnagnis secum turbis euntib introiret. le¬
prosũ miserabili facie horrentib cunctis
osculatus ẽ. atq benedixit. Statĩq omni¬
malo emundatus. postero die ad ȩccłam
ueniens nitenti cute gras ꝓsanitate quam
receperat agebat. Sed nec hoc p̃tereundũ
ẽ. quod fimbriȩ uestimenti eius cilicioq

Expanded text:
nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinnec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus econfessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omnmalo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque
Abbreviated transcription (Latin):
Quo uiso tetradius dnm̃ nrm̃ iħm credidit.
statimq catecuminus factus. nec multum
post baptihatus ẽ. semꝑq martinũ salutis
suȩ auctorẽ miro coluit affectu.
eridem tempus in eddẽ oppido: ingressus.
patris familias cuiusdam domum: in limine
ipso restitit. dicens. horribile inatrio domꝰ
doemonium se uidere. Cui cum discedere
imꝑaret. quendã efamilia qui in interiori
parte ȩdiũ morabatur arripuit. seiure den¬
tib miser cęꝑit. & obuios quoscumq laniare
Commota domus. familia turbata. populus
in fugã uersus. martinus se furenti obiecit
ac primum stare ei imperat. Sed cum
dentib fremeret. hiantiq ore morsũ mi¬
nabat᷑. digitos ei martinus in os intulit̾.
Si habes inquit aliquid potestatis hos deuora
Tum uͦ ac si candens ferrum faucib accepiss&
longe reductis dentib digitos beati uiri
uitabat attingere. Et cum fugere deob¬
sesso corpore penis & cruciatib cogeretur.

Expanded text:
quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ȩgram intuens. dari sibi oleũ postulat.
Qđ cum benediiss&. in os puellȩ ium scĩ li¬
quoris infudit. statimq uox reddita est.
Tunc paulatim singula contactu eiꝰ cȩpert̃
membra uiuiscere donec firmatis gressibꝰ
odem tempore tetradi cuiusdã ꝓconsula¬
Iris uiri seruus doemonio correptus dolendo
exitu cruciabatur. Rogatus gͦ martinus
ut ei manũ imponeret: Deduci eũ ad se
iubet. sed nequã sp̃s nullo ꝓferri modo
excella in qua erat petuit. ita in adueni¬
entes rabidis dentib seuiebat. Tũ tetradius
ad genua beati uiri ad uoluitur. orans ut
ad domũ in qua doemoniacꝰ habebatur
ipse descenderet. Tum uero martinus
negare se ꝓfani & gentilis domum ad ire¬
non posse. Nam tetradius eodẽ tempore
adhuc gentilitatis errore implicatꝰ tenebat᷑.
Spondit gͦ se si de puero doemon fuisset ex¬
actus. xp̃ianum fieri. Ita martinus imposita
manu puero. inmundum ab eo sp̃m eiecit.

Expanded text:
deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusEodem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit.
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatur ad ciuitatẽ illã uenisse martinũ.
Q uod ubi pat̾ puellȩ comperit. currit ex
animis ꝓfilia rogaturus. & forte martinus
iam aeccłam fuerat ingressus. ibi inspec¬
heiulans senex. genua eius amplectit᷑ dicens.
Filia mea moritur misero genere languori.
& quod ipsa ẽ morte crudelius. solo sp̃u
uiuit. Iam carne p̾mortua. rogo ut eam
ad eas. atq benedicas. Confido enĩ qđ ꝑte
reddenda sit sanitati. Qua ille uoce con¬
fusus obstupuit. & refugit dicens. hoc suȩ
non eẽ uirtutis senem errare iudicio. ñ
eẽ se dignum. ꝑ quẽ dñs signum uirtutis
ostenderet. Perstare uehementius flens pat¬
& orare ut exanimem uisttaret. Postremo
acircumstantib ep̃is ire compulsus. descendit
ad domum puellȩ ingens turba ꝓforibus
exspectans quid nam dĩ seruus eẽt facturus.
ac primum quȩ erãt illius familiaria. in
istius modi rebus arma solo ꝓstratus orauit.

Expanded text:
nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, animis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspecscopis, eiulans senex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit.
Abbreviated transcription (Latin):
suro p̾buit. Ne cunctatus ferire gentilis. sed
cum dexcteram altius extuliss&. resupinus
ruit consternatusq diuno metu. ueniam
precabatur.
ec dissimile huic fuit. cũ eũ ydola destru¬
entẽ cultro eum quidam ferire uoluisset.
inipso ietu ferrum ei de manib excussum
nen comparuit. Plerumq aut̃ contradicen¬
tib sibi rusticis ne eoꝵ fana destrueret.
ita p̃dicatione scã genuiliũ animos mitiga¬
bat. ut luce eis ueritatis ostensa. ipsi sua
templa sub uerterent. Curationũ uero tam
potens ineo grã erat. ut nullus fere ad eũ
egrotus accesserit. qui non. continuo rece¬
perit sanitatẽ. Qđ uel exconsequonti lique¬
bit exemplo.
reueris puella quedam dira paralisis ȩgri¬
tudine tenebatur. ita ut iam ꝑmultu tempꝰ
nullo ad humanos usus corporis offitio fun¬
geretur omni ex parte p̃mortua. uix tenui
spũ palpitabat. Tristes adsolam funeris ex
spectationem assistebant ꝓpinqui. cũ subito

Expanded text:
suro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed suro praebuit. nec cunctatus ferire gentilis, sed cum dexteram altius extulisset, resupinus ruit, consternatusque diuino metu ueniam precabatur. nec dissimile huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exemplo. reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spspectationem assistebant propinqui, cum subito
Abbreviated transcription (Latin):
templum illud euertere humana ñ poterat
uirtus: illud diuina manuᷤᷤ dirueret. Tunc
subito ei duo angeli hastati atq scutati in¬
star militię celestis se obtulerunt dicentes.
Oissos se adño ut rusticã muttitudine fuga¬
rent p̾sidiumq martino ferrent. nequis
dum templum dirueret᷑ obsisteret. rediret
ꝗͦ & opus ceptum deuotus impleret. Ita
regressus aduicum inspectantibus gentiliũ
turbis & quiescentibus dum ꝓfanã edẽ usq
ad fundamenta dirueret. anus onmes atq
simulachra redegit inpuluerem. Quo uiso
rustici. cum se intelligerent diuino nitu
obitupefactos atq ꝑterritos. ne ep̃o repug¬
narent. omines fere in dnm̃ ihm̃ eredideruis.
clamantes palam et confitentes dm̃ martini
ubi dũm templum itidem euerteret. furens
gentilium rusticoꝵ in eum irruit multitudo.
Cumq unus audacior ceteris stricto eũ gladio
peteret. reiecto pallio nudam ceruicẽ percus¬

Expanded text:
templum illud euertere humana manus non ptemplum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini ubi dum templum itidem euerteret, furens gentilium rusticorum in eum inruit multitudo. cumque unus audacior ceteris stricto eum gladio peteret, reiecto pallio nudam ceruicem percus
Abbreviated transcription (Latin):
am ubi fana destruecerat. statim ibi aut
eccłas aut monasteria construebat.
sec minorẽ subidẽ fere tempore eodem in
opere uirtutẽ edidit. Nam cum in uico
quodam antiquissimo et celeberrimo fano¬
ignẽ immisisset. in ꝓoximã immo adherentẽ
domum agente uento flammarum globi
ferebantur. Quod ubi martinus aduertit.
rapido cursu tectum domus scandit obiuum
acũ enienub flammis inferens. tum uero
niirũ in modum cerneres contra iuim uenti
gele meor queri. ut conpugnantium inter
se elementoꝵ quida conflictus iidieretnter
da urtste martni. ibi tantum ignis est
operatus. ubi iussus ẽ.
n uieo aut̃ cui lepsum nomen ẽ cumidem
templũ opulentissimũ suꝑstitione religionis¬
illius uoluisset euertere. restit ei multitudo
gentilium. adeo ut non absq inuiria sit re¬
pulsus. Itaq secessit ad ꝑxima loca ibiq per
triduum cilicio ꝑtectus & cinere. Ieiunans
semꝑ atq orans p̃cabatur ad dnm. ut quia

Expanded text:
nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. Nec minorem sub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia
Abbreviated transcription (Latin):
solã martini mortẽ exspectantes. At ille
confisus in dño. intrepidus opperiens. cũ
iam fragorẽ sui pinus concidens. edidiss&
iam cadenti iam suꝑ seruenti: eleuat
obiiam manum. signum salutis opponit.
um uero turbinis modo retro actam pu¬
tares. diuersam inpartem ruit. adeo ut
rusticos qui tuto in loco steterant pene
ꝓstrauerit. Ium uero in celum clamore sub¬
lato. gentiles stupuere miraculo. monachi
flere p̾gaudio. xp̃i nomen in commune
omnib p̃dicari. satisq constrtit eo die
salutẽ illi uenisse regioni. Nam nemo
fere ex inmani illa mubtitudine gentiliũ
fuit: qui non impositione manus desiderata.
dñm ihm̃ relicto impietatis errore cre¬
diderit. Et uere ante martinum pauci ad¬
modum immo pene nulli in illis regionibꝰ
xp̃i nomen receperant. Quod adeo uir¬
tiib illius exemploq conualuit. ut iã ibi
nullus locus sit. qui non aut aecclesiis fre¬
quentissimus. aut monasteriis sit repletus.

Expanded text:
solam Martini mortem expectantes. at ille solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis opponit. tum uero — uelut turbinis modo retro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicata. Ium unus exc his qui erat audacior
cȩteris. si habes inquit aliquã dedo tuo que
dicis te colere fiduciã. nosmet ipsi succidem
hanc arborem. tu ruente excipe. & si tecũ
ẽ tuus ut dicis dns euades. Tum ille intre¬
pidus confisus indño. facturum se pollicetur.
Hic uero adistius modi condictionẽ omnis illa
gentilium turba consentit. facilẽq arboris
suȩ habuere iacturã. si inimicum sacrorum
suoꝵ casu illius obruissent. Itaq cum unã in
partẽ pinus illa eet acclinis. ut non eẽt dubũ
quã in partẽ succisa corrueret. Eo loco uinctꝰ
statuitur. ꝓ arbitrio rusticoꝵ ubi arborẽ
ẽẽ casuram nemo dubitabat. Succider
gͥ ipsi suã pinum cum ingenti gaudio
letitiaq cęperunt. Ad erat eminus tur¬
ba mirantium.iamq paulatim nutare pinꝰ
E ruinam suam casurã minitari. Pallebaq̃
eminus monachi. & ꝑiculo iam ꝓpiore
conterriti. spẽ omnẽ fidẽq ꝑdiderant.

Expanded text:
dicata. tum unus ex illis qui erat audacior dicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant,
Abbreviated transcription (Latin):
se summo conamine niterentur ultra accede¬
re non ualentes: ridiculã inuertiginẽ rota¬
bantur. donec uicti corporis onus deponur
attoniti. & semet inuicem aspectantes. quid¬
nã sibi accidisset taciti cogitabant. Sed cũ
beatus iur comperisset exequiarũ ẽẽ ill
frequentiã non saeroꝵ: eleuata rursũ manii
dat eis ab eundi et tollendi corporis potesta¬
tem. Ita eos et cum uoluit stare compulit.
et cum libuit abire ꝑmisit.
tẽ dum inuico quodã templũ antiquissi¬
mum diriusset. & arborẽ pinum quȩ fano
erat ꝓxima eẽt aggressus excidere. Tũ uͦ
antissites loci illius cȩteraq gentiliũ turba
cȩpit obsistere. et cum idem illi dũ tẽpli
euertitur imperante dnõ quieuissent. succidi
arborem non paciebantur. Ille eos sedulo
commonere nichil eẽ religionis instipito
dm̃ ponius eui seruiret ipse sequerent᷑ arbo¬
rẽ illã excidi oporteret quia eũ demoni de¬

Expanded text:
se summo conamine niterentur, ultra accedese summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni de
Abbreviated transcription (Latin):
disset ex posuit. Iussitq exeo loco altare
qd ibi fuerat submoueri. atq ita populum
suꝑstitionis illius absoluit errore.
ccidit aut̃ insequenti tempore dum iter
ageret ut gentilis cuiusdã corpus qđ ad
sepulchrũ cum suꝑfutioso funere deferebat᷑:
obuium haberet. Conspicatusq eminus ue¬
nientiũ turbã quid nam id esset. ignarus
paululũ stent. Nam cum fere quingentoꝵ
passum int̾ uallũ erat. ut difficile fuerit
dinoscere quid uideret. tam̃ quia rusticã
manũ cerneret & agente uento linte amina
corporis suꝑ iecta uolitarent. ꝓfanos sacrificior
ritiis agi credidit. quia eẽt hȩc gallorum
rusticis consuetudo simulachra doemonum
candido tecta uelamine. misera peragros
suos circum ferre dementia. Eleuato gͦ in
aduerso signo crucis imperat turbe ñ moue¬
ri loco. onusq deponere. Hic uero mirũ
in modum uideres miserd. primum uelut
saxa riguisse. Oeinde cum primo mouere

Expanded text:
disset exposuit iussitque ex eo loco altare, disset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere
Abbreviated transcription (Latin):
temere adiens incertis fidẽ abhis qui maioris
natu erant prb̃is uł clericis flagitabat. nom̃
sibi martyris. tempora passionis ostendi. Gran¬
di se scrupulo ꝑmoueri. quod nichil certi
constans sibi maiorum memoria tradidiss &.
Cũ aliquandui gͦ aloco illo se abstinuisset. nec
derogans religioni quia incertus erat. nec
auetoritatẽ suã uulgo accommodans. ne
suꝑstitio conualesceret. Quodã die paucis
secũ adhibitis fratrib ad locũ pergit. De in
suꝑ sepulchrũ ipsũ asstans. orauit ad dnm ut
quis eẽt uł cuius meriti sepultus ostenderet.
um con uersus ad leuam uidit ꝓpe assistere
umbram sordidam trucem. Imperat nom̃.
meritũq ut loqueret᷑. Nomen edicit. de
crimine confitetur. latronẽ s. fuisse obscelera
ꝑcussum uulgi errore celebratum. sibi nichil
cum martyrib eẽ commune cum illos gloria.
se poena retineret. Mirum in modũ uoc̃e
loquentis qui ad erant audiebant. personã
tam̃ non uidebant. Tum martinus quid ui¬

Expanded text:
temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid ui
Abbreviated transcription (Latin):
esterna die cum adme pleriq monachi
uenissent int fabulas iuges longumq
sermonem mentio incidit libelli mei quẽ de
uita beati uiri martini edidi studioseq eum
amultis legi libentissime audiebam. Inter ea
indicatur mͥ dixxisse quẽdam malo spũ suser¬
titum. cur martinus qui mortuos suscitasset
flammas domibus depulisset. ipse nuꝑ adustus
incendio ꝑiculosȩ fuisset obnoxius passioni.
istum quisquis ẽ miserum udeoꝵ in uerbis eius
ꝑfidiã & dicta cognoscimus. qui incruce positũ
dnm̃ his uerbis increpabat. Alios saluos fecit.
se ipsum saluum facere non potert Uere plane

Expanded text:
esterna die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumque sermonem mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini episcopi edidi, studioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potest. uere
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem ducit intartara. spes tam̃ suꝑ ẽ illa
sola. illa postrema. ut quod ꝑ nos obrinere
non possumus. saltĩ ꝓ nobis orante martino
mereamur. Sed quid te fr̃ duitius occupo
epła tam loquaci demoror. quȩ uentura
simul iam pagina impleta non recepit. mͥ
tam̃ hȩc fuit ratio sermonẽ istũ longius ꝓft¬
rendi. ut quia doloris nuntium epistola
deferebat. eadem tibi ex quadã nr̃i confa¬
bulatione p̃staret carta solacium. Ex ꝑi i c̃¬

Expanded text:
rabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa rabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dolere. quod martino suꝑstes sum: Erit
post hęc uita iocunda. erit dies aut hora
sine lacrimis. aut tecum frat̃ dilectissime.
potero illius mentionem habere sine fletu.
aut umqua loquens apud te aliud quã de
Alo loqui potero: Sed quid te in lacrimas
fletusq cominoueo: Ecce nunc consolatũ eẽ
te cupio. qui me solari ipse non possum.
Int̾ erit de se sermocinantib asstabit orantib
Q uodq iã hodie p̃stare dignatus ẽ. uidendũ
se ingła sua sepe pbebit. et assidua sicut
aite paululum fecit benedictione nos ꝓteget
nde seđm ordinem usionis qua celũ sequentib¬
e patere monstrauit. quo sequendus eslet
edocuit. quo spes nra tendenda. qͣ animus
dirigendus instruxit. Quid tam̃ fiet frater
qđ michi ipse sum conscuis conscenderei
arduum illũ ac penetrare non potero. Ita
sarcina molesta me p̃ grauat. et peccati mole
de p̃ssum negato in aftra conscensu seua mise¬

Expanded text:
non dolere, quod Martino superstes sum? erit non dolere, quod Martino superstes sum? erit post haec uita iucunda, erit dies aut hora sine lacrimis? aut tecum, frater dilectissime, potero illius mentionem habere sine fletu? aut umquam loquens apud te aliud quam de illo loqui potero? sed quid te in lacrimas fletusque commoueo P ecce nunc consolatum esse te cupio, qui me solari ipse non possum. intererit de se sermocinantibus, adstabit orantibus: quodque iam hodie praestare dignatus est, uidendum se in gloria sua saepe praebebit, et adsidua, sicut ante paululum fecit, benedictione nos proteget. inde secundum ordinem uisionis caelum se sequentibus patere monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua mise
Abbreviated transcription (Latin):
pessineatis humanoꝵ doloꝵ non pertulit.
obpbris inudoꝵ insecationib i nprobio
cuara ꝓ infirmantid solicaudine ꝓpericli¬
tans &uo eñ ille doleme non doluit :
quo seand alehante non ustus ẽ s q̃ ptrcunte
nongemuit: p̃ter illa cotidiana illiꝰ aduersa
humanȩ spiritalesq nequitiȩ diuersa certamina.
Dũ eo uarus temptationib appetito. semꝑ ex upar
fortitudo uincendi. pacientia easpectandi.
equanimitas sustinendi. Ouere in effabilem
uirum pietate. miscdia. caritate quȩ cori.¬
die etiã uiscis uiris scło frigente refrigescit.
nillo tamen usq ad finẽ aucta in dies per¬
seuerauit. Quo ego illuis hono uł specialit̃
fruitus sum. cum me indignum et ñ meren¬
tem unice diligebat: En rursus lacrimȩ
fluunt: immoq de pectore gemitus erũpit
nquo mͦ post hȩc homine similis requies.
incuius erit caritate solacium. me miserum
me infelicem. potero umquã si duituis uiacero

Expanded text:
aeternitatis humanorum dolorum non pertulit aeternitatis humanorum dolorum non pertulit idorum, insectationibus inproborum, cura pro infirmantibus, sollicitudine pro periclitantibus? quo enim ille dolente non doluit? quo scandalizante non ustus est? quo pereunte non gemuit? praeter illa cotidiana illius aduersum uim humanae spiritalisque nequitiae diuersa certamina, dum in eo uariis temptationibus adpetito semper exsuperat fortitudo uincendi, patientia expectandi, aequanimitas sustinendi. o uere ineffabilem uirum, pietate, misericordia, caritate, quae cum cotidie etiam in sanctis uiris saeculo frigente frigescat, in illo tamen usque ad finem aucta in dies perseuerauit! quo ego illius bono uel specialiter fruitus sum, cum me indignum et non merentem unice diligebat. en rursus lacrimae fluunt imoque de pectore gemitus erumpit. in quo mihi post haec homine similis requies, in cuius erit caritate solacium? me miserum, me infelicem! poterone umquam, si diutius uixero,
Abbreviated transcription (Latin):
ponte eculeũ ascendisset. ultro se ignibus
imulisset. hebreisq pueris equandus inter
limmarũ globos. media licet hẏmnũ dni
nfornace cantasset. Qđ si esseianum illud
supyliciũ ꝑsequutori forte placuisset. nũ qͣm
ꝓfecto impar ꝓphetis serris et laminis desecari
membra timuisset. ac si p̃cisis rupib ab ruptisq
montib. agere felicẽ furor impius maluisset.
ꝓhibeo confisus testimoniũ ueritatis sponte
cecidiss&. Si uere gentiũ doctoris exẽplo
gladio deputatus. int̾ alias ut sepe ꝓuenit
uictimas duceret᷑. primus omnium carnifice
compulso palmã sanguinis occupasset. Iam
uero aduersus omnes poenas atq supplicia
quib plerumq humana cessit infirmitas.
ita a confessione dñĩ non recedens immobilis
obfirisset. ut letus ulcerib congaudensq eru¬
iatib quȩ libet int̾ tormenta risisset. Sed
quãquã isa ñ tulerit impleuit tam̃ etiam
suore enuore martyriũ. Nã quas ille ꝓspe

Expanded text:
sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur, primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset. Sed quamquam ista non pertulerit, inpleuit tamen sine cruore martyrium. nam quas ille pro spe