comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł .i.I ib̾tus sub conditione iurisiurã¬
di quam pretor remicce sol. patronum
instituir heredem institut nõ puto dubi¬
Sititio legitum fuiss eiusq fidei comisũ.
ut patrono restitueret denegatur legatoꝵ
accõ titio. Si pacrono ꝓdebira parte ascͥpto
herede suir satis fietum. ¶libtus̃ patͥ¬
tronum ⁊ extumenm eonui notun ex ꝑ¬
te dimidia herecem scripsit. Quadrans
ex quo institutus erat patronus. totusip̃i
imput.ari debebit. residuum ex debitas
parce om̃b heredib ꝓ portione cuiusq
ausert. is . eu. in conuenier in legato ꝙ pa¬
trono conuinetim ⁊ ntio datum fuit᷑ ur
puy legati mnportiõem debitam patrono
impuretur ex reliqua tantum parte citio
tetrihatur quantum abh̾rde ꝓrata portioe̾.
¶ Ouõtin filium emancipitum subeon
ditone hrdem instuuit. ⁊ de siciente condi¬
diuone substirutus adierit. quero utrũ
patrono adusus substiturum in partem
debitam p̃tor. an emancipato filio intotã
hereditarem suecurrere debxat ⁊di. cum

Expanded text:
um.Libertus sub condicione iurisiurandi, quam praetor remittere solet, patronum instituit heredem: non puto dubiSi Titio legatum fuisset eiusque fidei commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum. Libertus patronum et extraneum coniunctim ex parte dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus pro portione cuiusque aufert. Idem servari conveniet in legato, quod patrono coniunctim et Titio datum fuerit, ut pars legati in portionem debitam patrono imputetur, ex reliqua parte tantum Titio detrahatur, quantum ab herede, pro rata portione. Si libertinus filium emaciente condicione substitutus adierit, quaero, utrum patrono aduersus substitutum in partem debitam praetor an emancipato filio in totam hereditatem succurrere debeat. respondi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiner emanepantum. potuis mebtur p̃ror
adilsus substiuuitum. estimo. aũ quotiẽs
subconditione hro filius scribicur. alias
necesariam ẽẽ ex ħrcationem substicuris.
alias suꝑuacuam. nam si io genus con¬
ditionis fluĩt que in porestate filii er̃c. ulu¬
tieum restam̃tum. secit. puto euã omisa
conouione suium locum substiciuis fa

Expanded text:
tum potius tuebitur praetor aduersus substitutum. existimo autem, quotiens sub condicione heres filius scribitur, alias necessariam esse exheredationem a substitutis, alias superuacuam: nam si id genus condicionis fuerit, quae in potestate filii esset, ueluti 'cum testamentum fecerit', puto etiam omissa condicione
Abbreviated transcription (Latin):
debet muti patrisuo. ¶ Siemancipaturs
lius uxore non exuoluntate patiis ducta fu¬
erit filium sortitus. deinde nepos patre iã
mortuo. ad bonorĩm possonem auiueni¬
reuelit. admitendus ẽ ad eam Qiõenĩ
ꝑrecisionemis qui filius ẽ. iustus efficitur
non filius. cum recisio quomagis admnta¬
tur. nõ quo nnus ad hibeatur. nam ⁊ si
tam ignominiosam duxit uxorem filus.
ut dedecori sit tam ipĩ quam patri.f. mu¬
lierem talem habe. dicemus ⁊ exconatum
adbonorum possõnem aui admitti. cum
possit auus iure suo utieumq ex herelã¬
re. nec enumminus in hoc nepote. ns quid̃
patris eius delicta: ꝓpendit. ¶Sieman¬
cipatus filius p̾tuus ante petitam̃ bonorũ
posfonem ad arrogandum sese decdit. ami¬
itit coͣ tabulas bonorum possonensiqui
filio suo emancipato ne potem quemexe
retinuerat decuit madoptionem nepos i

Expanded text:
patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex voluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam mortuo ad bonorum possessionem avi velit venire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam tam ignominiosam duxerit uxorem filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad bonorum possessionem aui admitti, cum possit auus iure suo uti eumque exheredare: nec enim minus in hoc nepote is, qui de ta nepotis patris eius delicta perpendet.Si emancipatus filius praeteritus ante petitam bonorum possessionem adrogandum se dederit, amittit contra tabulas bonorum possessionem. Si quis filio suo emancipato nepotem, quem ex eo retinuerat, dederit in adoptionem, nepos is
Abbreviated transcription (Latin):
re non possunt. nec ceͣ tabulas bonorũ pos¬
sõnem pet̾e possunt hec autem ũbamstitui
non possunt. ãmortis tp̃s referuntur.¬
¶ Siquis ex lib̾is heres scriptus sitad õe tabula
bonorum possonem uocari nõ debet. cum¬
mittat edicium ⁊ p̃e ad ocͣ tabulas bonoꝵ
possonem admũtetur: s. ⁊ si subconditio¬
ne scripius sit: bonorum possõnem ccͣ ta

Expanded text:
ec contra tabulas bonorum possessionem petere possunt. haec autem uerba 'institui non possunt' ad mortis tempus referuntur. Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem uocari non debet: cummittat edictum, et ipse ad contra tabulas bonorum possessionem admittetur. Sed si sub condicione scriptus sit, bonorum p
Abbreviated transcription (Latin):
rare debe donec suira c̃ testatio ꝑagat᷑ nõ tñ
intelligentã ẜ moĩs exigimus. ħ it diuus
nouerat rescͥpsit. nĩ nł sensũ ꝑtipiat. qi cũ
irei adibitus sit. fiifficẽ ⁊ siderenti s. ĩ uitiꝰᷤ

Expanded text:
rare debere, donec suprema contestatio peragatur. Non tamen intellegentiam sermonis exigimus: hoc enim diuus nouerat, rescripsit: nam si uel sensu percipiat quis, cui rei adhibitus sit, sufficere, Sed si detenti sint inuiti
Abbreviated transcription (Latin):
nouer ce restitucͣrt᷑ hr̃ditatem. ab ta
autem petut ut infirmitatem filucõ¬
incirdatamihit. cique m̃struos aure¬
eirestituerłt. filius dedueta oobrãtiᷤ
pane iiii. ex qua institutus erat no¬
u̾cc hr̃ditãtem restituit. ⁊ p̾ca goĩple¬

Expanded text:
nouercae restitueret hereditatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aureei restitueret. filius deducta dodrantis parte quarta, ex qua institutus erat, nouercae hereditatem restituit et postea imple
Abbreviated transcription (Latin):
tem disunca uellet p̾ceptutum legatũ.¬
¶Oxoit hĩde scriptaita cauit libtismẽ¬
is omnib alimentorum nomine singliᷤ a¬
annuos denarios.xii. abhrde dariuoloᷤ
si abuxort meanon recess tut. querbeã ꝙ
pater. fa. suauoluntate occiuitate disciꝰ¬
le ꝓfectus sit. ca aũt assioue ꝓsicueaturꝰ
se ab solutt sꝑnderi. cum multaoriripꝰ¬
sunt quepbono sint extimarda. Idcoꝙ
niuris modi uarietas uiribomarhitrio
dotͣimda ẽ. It̾. queritur cum pficcenscis
nichil amplius obtulerit heane ꝓhocea¬
an secuti non sint anlegatum ocbeat᷑. qͣ ꝯtiuͥ¬
Sicui annuñ fucrit reictum
sine foiectiont sũme iuchiuderihuic
toscriptim mcla̾ ait Riest ucrior nonie¬
ł sententia. quod testator prestat sob¬
tus fui̾t idu deri. relictum siminu  ꝗͣ
exdignitate personc statui opoͣtebit.

Expanded text:
tem uellet, percepturum legatum.Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecim ab herede dari uolo, si ab uxore mea non recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint aestimanda: ideoque huiusmodi uarietas iuri boni arbitrio dirimenda est. item quaeritur, cum proficiscens eis nihil amplius optulerit ac per hoc eam secuti non sint, an legatum debeatufuerit relictum sine adiectione summae, nihil videri huic adscriptum Mela ait: sed est verior Nervae sententia, quod testator praestare solitus fuerat, id videri relictum: si minus, ex dignitate personae statui oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
uos .xiiii. quesitum est. defuncto
omaiore fr̃e alio  relicto utrũ
omnis condicio ꝑcipiendi retiditus fũ¬
dorum aniuersana p̾sfentur. ⁊ alio q̃
eius transierĩt. anuero id omãe ꝓtinꝰ :
odpupillum ⁊ tutors tran feni debeat

Expanded text:
uordecim". quaesitum est, defuncto maiore fratre herede alio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundorum, anniversaria praestetur alia, quae eius transierint, an vero id omne protinus ad pupillum et tutores transferri debeat
Abbreviated transcription (Latin):
nisiuiuente testatore pubłi meuui᷑
tio ab oͦrgendaest. ¶Paterdrõsui¬
osequis partib insti tuit hĩdes ma¬
ioron ⁊mmorem. qui ĩinpubes erat
⁊inpartemeius cer ta predia teliquid
feras inatricius torauinuausq ad an

Expanded text:
nisi vivente testatore Publius Maevius tio ab eo exigenda est. Pater duos filios aequis ex partibus instituit heredes, maiorem et minorem, qui etiam impubes eratet in partem eius certa praedia reliquit feras matri eius annua tot usque ad an
Abbreviated transcription (Latin):
philõi Susq diu uin łt quinqua¬
gestiuam ot̃s rodlitus q̃ios predus
acolonis uł emptorib fructus excon¬
suctitoine domus me e prant᷑ ⁊ hr̃e¬
des prediauendiderunt. exquorum
redlitu quinquagisima relicta est
Quesitum estͣ p̾cu usuire quee cõsu¬
etudine inꝓuintia prañtur. ququa¬

Expanded text:
Philoni, usque dum uiuet, quinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quinquagesima relicta est: quaesitum est, an pretii usurae, quae ex consuetudine in prouincia praestarentu
Abbreviated transcription (Latin):
atur.R. dediniostendatur alib̾tis te¬
erat. rgauit᷑. in hec u̾ba srocitue comitt
soppnia soror. utilegata. quealupnis
incis reliquiex medio recipias i apt̃ teh
iceiꝰabeas. quo Susq com̃datos habtas quesi¬
ͣ dei commnissumsit absanuctat s ehr̃di¬
tate ante quã scm uoluntatimoesũcui
ꝑciꝑet pccimiam alũpnis relictam. an

Expanded text:
ri, nisi ostendatur a libertis teerat, rogavit in haec verba: "fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis reliqui, ex medio recipias et apud te habeas, quoad usque commendatos habeas". quaesifidei commissum sit, abstinuerat se hereditate antequam secundum voluntatem defuncti perciperet pecuniam alumnis relictam, an
Abbreviated transcription (Latin):
.xͥ. quesitum est. sibex falcitoi a lib̾tole¬
gatum minuat. anpanphillos quo¬
tur. cum exredoitul eͥgqͣsunt. qdilar¬
giͭͣ tiamsifalcioia partem dundiã
furcoi abstulit. Annuam panphile

Expanded text:
dena: quaesitum est, si lex Falcidia liberto legatum minuerit, an Pamphilae quotur, cum ex reditu legata sint, qui largitur, etiamsi Falcidia partem dimidiam fundi abstulerit, annuam Pamphilae
Abbreviated transcription (Latin):
scio tede amicis uieis curatu rami ne
quid hisdesit uerumtamen marcho¬
⁊ dariuolo otingent᷑os Quesitunest
dan inarcus prestitissibi excausalega¬
toctingentis annua quoq conseꝗd̾¬

Expanded text:
scio te de amicis meis curaturam, ne quid his desit: verum tamen et Marco dari octingenta": quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati octingentis annua quoque conse
Abbreviated transcription (Latin):
ara sunt. dolego. cumẽet gabinan¬
na quoq simusnno precio conꝑata ⁊
solum suffic̾ent solum argum̃tum
contmientur utnuq possesionis con¬
fusi reditus titulorum ses anorum ac¬
cepto lati effent. ¶Sal neas legate
clonius eẽ portiones constabat. quodñ
⁊ uxoris non mnquamͣ  t mercedes eis¬
interceteras mentori õrum domusra¬
itionib accepto ferebatur Inꝑop̃tio¬
r ꝯcomparate uł instructe cõ inuicte¬
 fuissent. ¶ Quidomum possidebar
adomum legauit. siortum domus
causa conꝑauit. ut amenioremdomi¬
um acsalubri orem pos sid̾ aditũq¬

Expanded text:
arata sunt, do lego". cum essent Gabiniaarata sunt, do lego". cum essent Gabiniana quoque simul uno pretio comparata, non sufficere solum argumentumcontinentur et utriusque possessionis confusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si l uxoris nonnumquam fuerunt et mercedes einter ceteras meritoriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae vel instructae communi coniunctu fuissent. Qui domum possidebat, a domum legavit. si hortum domus causa comparavit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗut. q coniunctus est quoosur tantum
boniunctus sit. donstat non eẽpotiorem
Siuero u̾bis quidem coniuntus sit. rea
ũñ questionis est. ancon inictus potiõ
sit. et magis est uteti ampre ⁊ tratur iꝑ is¬
Prediis ꝑp̃ceptionem filiedlatis:
cum reliquis actorum ⁊ colonorum. ei re¬
liquauidentur legata queda ditu p̃dioꝵ
incadem causa mansitnt. Alsquin pe¬
ocuniani acolonis exactam. ⁊ incaleudari¬
Q uiuineadem regione uersam. reliquis
nou continer neq colonorum neq ac¬
torum facile constabit. tamrisi nomi¬
natim actores xofilium ꝑtinere uolu̾t¬
¶ Ex hisuerhis. iunotitio p̃diamea
illa. cump̃torio. sicut ame indiemo¬
tis ince possesasunt. da. Inscrum̃tum¬
yͣ rusticum ⁊ omnia queibi fuerunt. q̃
dominus fuiss instructior deb̾i conue¬
Iͥnit. colonorum reliqua ñd̾bent᷑.¬
¶ Pater filie tab̾nampurpurariam
cum ẜuis suis institorib purpurisque
neq reliqualegato contiñ placut.
¶Ftio seiana predia siciiti conꝑ¬

Expanded text:
 coniunctus est. quod si re tantum coniunctus sit, constat non esse potiorem. si uero uerbis quidem coniunctus sit, re autem non, quaestionis est, an coniunctus potior sit: et magis est, ut et ipse praeferatur. 90 Idm filiae datis cum reliquis actorum et colonorum ea reliqua uidentur legata, quae de reditu praediorum in eadem causa manserunt: alioquin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit.Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem motis meae possessa sunt, do" instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi convenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum servis institoribus et purpuris, quae neque debita neque reliqua legato contineri placuit. "Titio Seiana praedia, sicuti comp
Abbreviated transcription (Latin):
nec obligationemꝰ pariant hec autem.
talia sunt. sitem̃ dem solum instituã
⁊ scribam utimonum̃tumm̾ ccitaꝵsꝰ.¬
cuni afacias. nullãtnim obligõ inc̃as
sctiptcra recipit. ẜ xctoritatem mca ha
aq si cohrle tibdato idem scnpso nã
se solinidampnauero utimonu fo¬
iñtum facias. cohĩs tuts agite teium pͥ¬
poterit familie hercis ciunoe. udͥedo as
quoniam ititest ułꝰ quinttiam si:

Expanded text:
nec obligationem pariunt. haec autem talia sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritatem meam atque si coherede tibi dato idem scripsero: nam siue te solum damnauero, uti monumentum facias, coheres tuus agere tecum poterit familiae herciscundae, uti facias, quoniam interest illius: quin etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
cit meisnegoriis intrueniebat. eodẽ
modo filior in cory interuem᷑s ãn¬
ilos fenos auitos. ⁊ habitanouem qua
utimur prariuolo. nonideo miuus
annua scioꝓparte hr̃ditari auiuentiᷤ
tͣscie duob aliis m̃dio institutis iutas
decesẜ int. cumtam labor quam ꝓccu
fom am errogationis annue. ñincẽ¬
tam lib̾alitatis uolun tatem mr̃er̃.¬

Expanded text:
nterueniebat, eodem modo filiorum meorum interuenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunformam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuer
Abbreviated transcription (Latin):
ͥ ¶nannossingłoshr̃s dampnatuᷤ
sincit᷑ me fru fuitoo. sintio anni quo
colere ocb̾emmoram fecerit. licet pꝰcapa
tiatur. quiaculturasim exclusus. taõ
totius aninomine miehtnobitur. q̃¬
nem aomodum scouirnas oꝑasstichĩ dãe

Expanded text:
 annos singulos heres damnatus sinere me frui fundo si initio anni, quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare
Abbreviated transcription (Latin):
antianus  Quisquis michiħrs erit.
damnas estodare. fideiq cius comitto.
ait. ut p̃dia mancipia. uestem argentũ
quiahuerbum. quamtas nõadiniadũ¬
taꝵat pecumniam refent exdotis plegatio¬
ne ⁊ stipłatiõnibꝰ. emptehĩditatis apa¬
ret ⁊ summe apellatio similiter acci¬
ꝑrdeb̾et litithisargum̃tis querelatacent
oͣstenditur uolũtate p̃tenadefunctique
maxime infidei comissis ualet ei sentertie
sufragari. neq enim postẽapre facionem
adiecturum testatoremꝰ fuisse. res. corporã¬
les sidũ taxat pecuniã nuatam prestari
auis: Sititius exparte hr̃s rogatunit s
meuio irditatem restituere. ⁊ rursus titdͤn
cohr̃s eius rogatussit. partem suam aᷤ¬
ut partis partem restituere: anhanc quo¬
q partem quam a quo her̃de ex fideicom¬
qͣdebeat. diuus aũs consultus rescrip:¬
sit: non debere restituere. qui ahr̃litatis
appellatione noq legata. neq fideicomiᷤ¬
Daulus. Ofsidius quidam institutafi
ualeri ana hĩde. actorisuo an uerbis cho

Expanded text:
 'Quisquis mihi heres erit, damnas esto dare fideique eius committo, ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non adtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis ualeret, ei sententiae suffragari: neque enim post eam praefatioadiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratam praestari um Si Titius ex parte heres rogatus sit Maevio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoque partem, quam a coherede ex fideicomo debeat, diuus Antoninus consultus rescribit non debere restituere, quia hereditatis appellatione neque legata neque fideicommisrum.Hosidius quidam instituta filia Ualeriana herede actori suo Antiocho
Abbreviated transcription (Latin):
quid antoebi recteput᷑ant. quasicomu
nom̃utrumq serum contineat ancittaᷤ
. legatis masculos nonocbi nemodubitat
Si pueris legatis.⁊ ̃ puelle debẽtur. Io
ẽ eque inpuellis. ꝓueros contineri dicendã
est. orulicribus uenolegatis. ⁊ iurgines õbẽ
tur. sicutiuiris legatis. ttam̃pueros deb̾i¬
iis. si Roetur pecudibus autem legatis ⁊ boues
ciceteraumm̃ ta continentur arm̃to autẽ
legato. itiam boues contineri conuenit:
nonctiam greges ouium: ⁊cra prarum¬
oub legatis. neq agros. neanetes contine s¬
riquidam recte existimant. buumo gꝑo
ge legato. ⁊ arietes ⁊ agnos debi. nemo ł¬
o ͣ Seriuis qui ui fido morari solis¬
cus erat sifugerit. licz pꝰmortem testato¬
ris ad p̾hendatur. fundolegato nt instr¬
ru uctus est. etiam iꝑse legatocedĩt. ⁊ ꝙͣ. suo.¬

Expanded text:
quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis vero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulieribus vero legattur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi respondetur.Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur.Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges ouium et caprarum.Ouibus legatis neque agnos neque arietes contineri quidam recte existimant.Ouium uero grege legato et arietes et agnos deberi nemo rum Servus, qui in fundo morari solitus erat, si fugerit, licet post mortem testatoris adprehendatur, fundo legato, ut instructus est, etiam ipse legato cedit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Rꝑtinere nisialiud sensisse restatoꝵͤ pͣ¬
betur ¶Collegio frabrorum fundums
queuidie mortis ibifiuss⁊̃ idest fenuo
pabulum palea iten machuiauasa
uinariã. idest cupꝑe. ⁊ dolsaque ĩ cella

Expanded text:
rtinere, nisi aliud sensisse testatorem probetur. Collegio fabrorum fundum quae in diem mortis ibi fuissent, id est faenum pabulum palea, item machina, vasa vinaria, id est cuppae et dolia, quae in cella
Abbreviated transcription (Latin):
tuam marmoream p̃ter duascanselliuᷤ:
putabat ocbi ofiuus. ⁊ trebatius. celabͥ¬
: ocasselli sententiam ꝓbat. queouerum
puto. qui aduas statuas leganr̃do pͥte
uideri. non putas ẜt inmarmore ᷤᷤ statu.¬
cilegare. ¶Uxorrme uestem munduo
muliebrem omni aomam̃ta oĩa. aurũ¬
⁊ argentum. quodeius causa factum. pa¬
ratumq eẽt õe dolego. trebatius hecũba
quod cius causa factum paratumq est.¬

Expanded text:
ascellius putat deberi: Ofilius Trebatius conto Cascellii sententiam probat, quod uerum puto, quia duas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meae uestem, mundum muliebrem, ornamenta omnia, aurum argentum quod eius causa factum paratumque esset omne do lego.' Trebatius haec quod eius causa factum paratumque est
Abbreviated transcription (Latin):
simodo suoram apellatione cosquos fa¬
oromnam ero habuit. uobait contineri
cos quos quis pignorty potheceue dedit
sine cubio intersuos legas se uidebitur debitoꝵ
Do rum õꝑas lecabat. uł pistorias uł stronica
latioẽ etiam hos legasse uit̾ atur qd̾ in p̃suio ⁊ dsi¬
portet. insiccͣria uoluntas testatoris appare ftt¬
at ^ ẽum qui uenalitianam uatã ex̃cet:
puto suorum numero facile non contipo¬
neri ue  þuiꝯ modi mancipia iusi eudd est.¬
ens uoluntas fuit ⁊̃ delis serdentis nã xof

Expanded text:
si modo suorum appellatione eos quos suorum numero habuit uoluit contineri.Eos uero, qu‹o›s quis pignori hypothecaeue dedit, sine dubio inter suos legasse uidebitur debitor:quorum operas locabat uel pistorias uel histrionicas latione etiam hos legasse uideatur? quod et praesumi oportet, nisi contraria uoluntas testatoris appareat.Eum, qui uenaliciariam uitam exercebat, puto suorum numero non facile contineri uelle eiusmodi mancipia, nisi euidens uoluntas fuit etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
data lib̾tate. preclia certa ⁊ peculuun re¬
et̃end liqua legauerat. tam suan quam colo¬
noꝵp legatariu s ꝓferebat. manupatris¬
suaut familias reliquatum: tam suo quãcolo¬
anory nomĩne. Item meadem scuptiua¬
ua coerat pater familias frumentiumi ⁊ cet̾
gdas arm rerum que abipsalibatuspete

Expanded text:
data libertate praedia certa et peculium ereliqua relegaverat tam sua quam colorum: legatarius proferebat manu patrs familiae reliquatum et tam suo quam colonorum nomine: item in eadem scuerat pater familias frumenti vini et arum rerum: quae et ipsa libertus pete
Abbreviated transcription (Latin):
scppline traditum posttaincum fundum ñ
reuersum andeb̾ctur. ꝓ sum est sistitoodicau¬
samisifit. non quod defundo eum uequr uor
trans fere debi. ¶ Meiusiliꝗd iamcib
maxiinam partem facultatunt dederImcon¬
⁊ teu tus cẽlebpo fundo sanpiuacum sis in¬
habitantib t familia⁊ queibi arutit ẽ si
sit. argentum omne:⁊̃ supplectilem᷑ qͥuecũ¬
ꝗͣ q habco. tibidono. ⁊ quiequio inpredio sꝙ̃¬
ad ꝓbarctur seruos ex hisdem fuicois aliidatos
diminuisse filii legatum: deargento ⁊ supot¬
lectili. que alibi cẽt. euncuius nocioẽ esti¬
maturum ut idqͣneat quod testatori. pla¬
feuisse. legatario aoꝓbabitur. ¶Predia
qui dãreliquid adiectis his uerbis uitiams
possesa sunt. ⁊ q̃cumq ibierurit cuninio¬
riar: Quesitum est demancipi is queinhiᷤᷤ
prediis morata fuernt. uł oꝑis rustici.
uursa. ułalterius offitii. ceteriq reb q̃
uidi. ¶ petõut fundũ meũ cãpanis¬
numgenerie alumpne meeascribaris

Expanded text:
inae traditum, postea in eum fundum non reversum an deberetur. responsum est, si studendi causa mississet, non quo de fundo eum aliorsum transferret, deberi. " Maevi fili, quod iam tibi maximam partem facultatium dederim, contentus esse debes fundo Semproniano cum suis inhabitantibus, id est familia, et quae isit: 'argentum omne et supellectilem, quodcumque habeo, tibi dono et quidquid in praedio Semadprobaretur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat, quod testatori placuisse a legatario adprobabitur.Praedia quidam reliquit adiectis his verbis: "uti a me possessa sunt et quaecumque ibi erunt cum moriar": quaesitum est de mancipiis, quae in his praediis morata fuerunt vel operis rustici causa vel alterius officii, ceterisque rebus, quae videri. "Peto, ut fundum meum Campanianum Genesiae alumnae meae adscribatis
Abbreviated transcription (Latin):
est. et constabat. apuducteres lane appellatio¬
neuersi coloria. non contineris s ⁊caomnia
uideri legata que tincta sunt: ⁊ neta q̃ neq
purpure apellatione uess icolonun noncon¬
tiueartui⁊ ego arbitror eaquetincta uon
neri necalterius colons naturalis. spur.¬
pura autem ⁊ coctum quia nicb natiuico¬
loris sunt. c̾ontineri arbitror. uisi aliuo se¬
non continebitur fũcinũ ⁊ arcbinum cõ¬
tinebiturs purpure apellacione ⁊̃ subtem̃
factam contineri nemo dubitat. lanarin¬
gẽde purpure enus rdestinata nõncons
to scribuntur hũ designari uidentur
quoᷤ pater familias suorum numeroh¬

Expanded text:
est. et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria non contineri, sed ea omnia uideri legata, quae tincta sunt, et neta, quae npurpura appellatione uersicolorum contineatur. et ego arbitror ea, quae tincta non neri nec alterius coloris naturalis: purpuram autem et coccum, quoniam nihil natiui coloris sunt, contineri arbitror, nisi aliud snon continebitur, fucinum et ianthinum continebitur. purpurae appellatione etiam subtemen factum contineri nemo dubitat: lana tinguendae purpurae causa destinata non conti in testamento scribuntur, hi designari videntur, quos pater familias suorum numero
Abbreviated transcription (Latin):
¶Omatricib legatis. celsus senpsit. eas
quetuos tm̃ ñses aput magistium fuer̃
lega tononeetie aba ⁊ as cedere nicnctesse
sit nullam cum ornes ad huc discere
possat. ⁊omne artifitiam inere mentum
recipit. quod magis obtinent debi quiahi

Expanded text:
Celsus scribsit eas, quae duos tantum menses apud magistrum fuerunt, legato non cedere, alii et has cedere, ne necesse sit nullam cedere, cum omnes adhuc discere possint et omne artificium incrementum recipit: quod magis optinere debet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯus ᷤᷤ annuum opus eet. Hns legatario darẽt łs¬
Ric michi placet ⁊ mlana fieri utexta quod
aousum arnuuinmuilieri satis eẽt. easu¬
mẽt noneni oeducto eo quod adubriusũ
opys eẽt reliqum uidenuxor legatumẽẽ.¬

Expanded text:
 ad annum opus esset, heredes legatario darent. sic mihi placet et in lana fieri, ut ex ea quod ad usum annuum mulieri satis esset, ea sumeret: non enim deducto eo, quod ad uiri usum opus esset, reliquum uxori legatum e
Abbreviated transcription (Latin):
oliuarum. quibus ad nullam aliamñẽ
nisi ao conburendum. possit uti s
⁊ balam. uł siqui aluinuelei ¶Ioem lib
.i.negat arbores nondum conosas.nͥ:
q̃ inmutatim conciduntur. utoerier
legatas. cui ligna legata sunt. ego
au̾tem arbitor hocquoq ligni apellaci¬
one contineri. quod nondum mina¬
tatim fuĩt concisum. suam conctoen¬
dum fuit destinatum prroe sisiluuã
hricitihabebat destinatam. siluaqui¬
dem noncedet: deicete autem arbores. li¬
gnoram appellatione. continebuntur:
susi alirto testator senẜit. lignis autem¬
⁊ legatis. qudcon bͣrendi causa paratum

Expanded text:
oliuarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ad comburendum possit uti: sed et balani uel si qui alii nuclei.Idem libro secundo negat arbores nondum concisas, nisi quae minutatim conciduntur, uideri ei legatas, cui ligna legata sunt. ego autem arbitror hoc quoque ligni appellatione contineri, quod nondum minutatim fuit concisum, si iam concidendo fuit destinatum. proinde si siluam huic rei habebat destinatam, silua quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit.Lignis autem legatis quod comburen
Abbreviated transcription (Latin):
Nuat. deducunt. cu. Inquibusdam horno¬
remutuntur. ¶ Silignum sit paratũ ate¬
ad carbones coquendos atq consicienco
ait offibius libquinto. uirsparituno
carbonum apellationem huiꝰm mater an¬
am non continei ẜianlignorum et ed

Expanded text:
 deducunt. In quibusdam prorem utuntur. Si lignum sit paratum ad carbones coquendas atque conficiendas, ait Ofilius libro quinto iuris partiti carbonum appellatione huiusmodi materiam
Abbreviated transcription (Latin):
puta suncapitoliũ non ascend̾it. sistichũ
non manumissit. ⁊ insimilib. ⁊ ita aristoi̾
ͥ placuit uer in heditatib qͣq̃ idẽ remediũ¬
tareio admissum ẽ uñ suxor maritum suũ cui¬
but dotem ꝓmiẜat ita hedem scͥꝑsit ex parte. sido¬
situ ͣ tem qm ei ꝓmisitueq petieit᷑ neq exegit. denũ¬
olo  ͣtiare eumpꝰse coħedi ꝑatum seaccepto facere:¬
adeat ħeditatem. namiure ip̃o uidetur ĩple

Expanded text:
Capitolium non ascenderit' 'si Stichum non manumiserit' et in similibus: et ita Aristoni s placuit, uerum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est.Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scribserit ex parte: 'si dotem, quam ei promisi, neque petierit neque exegerit', denuntiare eum posse coheredi paratum se accepto facereadeat hereditatem: nam iure ipso videtur imple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuns aꝑitiorib dubitatum aliquando
an nepos cẽ tabulas auitilid̾ti bonoꝵ possd̃¬
nem pet̾e possit. Si cumlib̾tum pat̾ patris
culum sane nõ leuem iuris auetorem ĩ hac
opinione fuisse. ur ne poti i huiusmoĩ
cã nõ putarẽ dandam bonorum possd̾em.
cuius sententiam nos quoꝙ secuir sumus
cum re scribemus ad libellum cessidie lon¬
gine. S ⁊ uolusuꝰ metianus amicus nr̃. ũ
et uinscuulis pret̾ uet̾em ⁊ bene fundatã
ꝑiiam anxie diligens religione re scripii
nr̃iductus sit ut coram nob̾ affirmauit.
nõ arbitratum se alit̾ responde̾. s cum ip̃o¬
metiano aliis amicis nr̃is uiris ꝑitis ad hi¬
bitis plenius tractaremus. Magis uisum
cti p̃toris exꝑsona uł nota patris sui excludi
abonis auitilib̾ti. płumq etiam iuris aue¬
coꝵ. s ⁊ saluii uiliani amici nr̃iclarissimi¬
iuiri hanc siũam fuisse. It̾ ꝙ quesitum est
si patroni filius capitis actusau̾it lib̾tum
an hoc noceat lib̃is ip̃ius. S ꝓcuł quidem

Expanded text:
us a peritioribus dubitatum aliquando, an nepos contra tabulas auiti liberti bonorum possessionem petere possit, si eum libertum pater patris,accusasset, et Proculum, sane non leuem iuris auctorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi causa non putaret dandam bonorum possessionem. cuius sententiam nos quoque secuti sumus, cum rescriberemus ad libellum Caesidiae Longinae: sed et Volusius Maecianus amicus noster ut et iuris civilis praeter veterem et bene fundatam peritiam anxie diligens religione rescripti nostri ductus sit ut coram nobis adfirmavit non arbitratum se aliter respondere Maeciano et aliis amicis nostris iuris peritis adhibitis plenius tractaremus, magis uisum cti praetoris ex persona uel nota patris sui excludi a bonis auiti liberti: plurium etiam iuris auctorum, sed et Salui Iuliani amici nostri clarissimi uiri hanc sententiam fuisse'.Item quaesitum est, si patroni filius capitis accusauerit libertum, an hoc noceat liberis ipsius. et Proculus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sum duius ad rianus rescripsit militẽ
ub̃tum suum fac̃e non patris. ¶ S eruus
nõ manumissus lid̾tatem consequitur. ⁊s
qui ea lege distractus ẽ. ut manummitatur.
mtra tp̃s qd̾̃ sr̃ ueniens lic nõ manumittat᷑
faciet tñ lib̾tum emptoris.

Expanded text:
sum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris. Seruus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur intra tempus: quod superueniens, licet non manumittatur, faciet tamen libertum emptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ¶ orib ntductũẽ. ut qͥs lib̾is ipu¬
bib testam̃tũ fac̾e̾ possit. donec ma¬
sculi ad quattuorceti annos ꝑueniant.
fẽmine acelucdeti. Qd̾ sic erit acerpiẽdũ.
sisint in potestate. Cet̾ũ emancipatis
ñ possumꝰ postu plane possumꝰ. nepoti¬
brctiã posumꝰ. ⁊ ce inceps. Siqui recã̾u¬
riñsũt ĩ patͥs potestate s sieos pat̾ p̃ce¬
r̾a tant. ita demũ substitui eispõt. Si ħedii
ĩstituti sint. uł exħe dati. ita enĩ per
legẽ ułlcã succedẽdõ. ñ rũpũt testam̃tũ
Nam si pͥncipale ruytũ sit testam̃tũ. ⁊
pupillare euanuit S siextraneũ qͥs in¬
puberẽ hedẽ scͥpserit. pot̾it ei suͣstituere. si
⁊ mõ eũ ĩ locũ nepotis adoptauerit. uł at¬
rogauerit filio p̃derẽ. ¶ Quisqͥsaut̃ ĩ¬
puberi testam̃tũ fac̃ sibi quo debe
faceͣ. Cet̾ũ sclifilio ñ pot̾it. n forte mlle

Expanded text:
oribus introductum est, ut quis liberis impuberibus testamentum facere possit, donec masculi ad quattuordecim annos perueniant, feminae ad duodecim. quod sic erit accipiendum, si sint in potestate: ceterum emancipatis non possumus. postumis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis potest, si heredes instituti sint uel exheredati: ita enim post legem Uelleam succedendo non rumpunt testamentum: nam si principale ruptum sit testamentum, et pupillare euanuit. sed si extraneum quis impuberem heredem scripserit, poterit ei substituere, si modo eum in locum nepotis adoptauerit uel adrogauerit filio praecedente. Quisquis autem impuberi testamentum facit, sibi quoque debet facere: ceterum soli filio non poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstituto. Scdõ exocto. Sit̾ciꝰ ex residua
parte. ułnulla portioĩs factam̃tiõe hħes¬
N instituat᷑. qͥnͣq uncias heditãtis t̾ciꝰ ha¬
bebit ĩuigĩti qͣttuor Et enĩ partes hedi¬
tate distributa. t̾cic ratio calculi. uelu¬
ti extetẽ partib ĩstituto. qͥq u̾cias
qͦcasu eueñ. Ut ⁊ ẜuus cũ lib̾tate hes
existat. ⁊ p̾t̾ea aliꝰ ħes adiciat᷑. ueluti roĩcẽ
si fuuocũ lib̾tate ħede ĩstituto. ita ad¬
iectũ sit. Simͥ stichus ħeserit. ł c̃ ttiꝰ
qͦcp hesesto. Nã titiꝰ antequã stichus
ex testam̾̃to ħes extit̾it hes ẽẽ ñ põt.ł
Cũ aut semnelłs extit̾it fuus ñ põt ada¬
iectꝰ efficere. ut qͥ semł ħes extitit. des¬

Expanded text:
instituto, Secundo ex octo, si Tertius ex residua parte uel nulla portionis facta mentione heres instituatur, quinque uncias hereditatis Tertius habebit: in uiginti quattuor etenim partes hereditate distributa Tertio ratio calculi ueluti ex decem partibus instituto quinque unciascasu euenit, ut et seruus cum libertate heres exsistat et praeterea alius heres adiciatur: ueluti si seruo cum libertate herede instituto ita adiectum sit: 'si mihi Stichus heres erit, tunc Titius quoque heres esto': nam Titius, antequam Stichus ex testamento heres exstiterit, heres esse non potest, cum autem semel heres exstiterit seruus, non potest adiectus efficere,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ eiꝰ substituerit. pactumeiomagͦ
octiso. ⁊ riunore ꝑlato. qͣsi filia qͦqe
mortua. mutauit testam̃tũ. nopiũ¬
pta. licr molus istitutioi c̾rmeret᷑. q
falsus n solet chẽe. tr̃ exuolũtate te¬
stãtis putauit ĩꝑator ei subueniẽdũ.

Expanded text:
rem eius substituerat. Pactumeio Magno occiso et rumore perlato, quasi filia quoque eius mortua, mutauit testamentum Nouiumpta, licet modus institutioni contineretur, quia falsus non solet obesse, tamen ex uoluntate testantis putauit imperator
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ⁊ libos adite hedrtatis tp̃r̃e ñha¬
buerit. anstichus ⁊ pãphilꝰ ex substis¬
tutioẽ lib̃i ⁊ ħedes eẽ possĩt Itẽ q̃ro si
ex substitutiõe neq lib̾i neq ẜedes eẽ
fr̃i. quẽ aꝑte exasse hedẽ ĩstitiussr. Igͥ¬

Expanded text:
tatis tempore non habuerit, an Stichus et Pamphilus ex substitutione liberi et heredes esse possint. item quaero, si ex substitutione neque liberi neque heredes esse fratri, quem aperte ex asse heredem instituisset: ig
Abbreviated transcription (Latin):
e tut᷑ sit. Nichil oberit ei ĩ substitutic̃e.
sit̾t capepossit cũ filiꝰ decessit. cnfuliꝰ tconit
Totͣ quo põt. penas ĩ testam̃to pupilli pa
ͣ tatẽ patͥsrecuset. frat̾nã aũt retine̾ ma¬
lit. audirideb¶ Iustius enĩ p̾torẽ facturũ
existimo. sifr̃ serationẽ bõꝵ patͥs c̃ cẽse¬
rit. Et enĩ uis dic̾eti ꝓpoitũe. Lib̾os hoe̾ri¬
rb heditari is. ñ spõte susceptis lib̾are ñ¬
ꝓo ĩuitos abheditate remouere. p̃ẜtĩ ꝙyre
⁊t motis tabuł scłis. legitimã hab̾et fr̾is he¬
uditatẽ itacp legata dũ taxat. ex sccłis ta
õponiꝰ.  Quogͣdu ħes lib̾is substatuat᷑ nic
tiõe. ucet lõgus t̾ep̃s cõp̃he̾sũ fuerit. tñ fi¬
ret ᷑ substitutio pub̾tatẽ.
directo substituit. ĩtra quattuordetĩ
Mannos. ⁊ iã xͥa bõa. filio substitutus ui¬
re cõmuni capiet. posteã aut etatẽ.
ex pͥui legio militũ. patͥsdũtaxat. cũ
corponiꝰ : Siꝗs eũ q̃m testam̃to suole¬

Expanded text:
substitutione, si tunc capere possit, cum filius decessit. contra quoque potest poenas in testamento pupilli patditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remotis tabulis secundis legitimam haberet fratris hereditatem. itaque legata dumtaxat ex sIn licet longius tempus comprehensum fuerit, tamen finietur substitutio pubertate. directo substituit. intra quattuordecim annos etiam propria bona filio substitutus iure communi capiet, post eam autem aetatem ex privilegio militum patris dumtaxat cum Si quis eum, quem testamento suo le
Abbreviated transcription (Latin):
q̃te. his lib̾ uissus. ñ magnũ uid̾t᷑ uñfici¬
ũ ade fũcto ꝯseqͥ. ĩmo nichil cõmodi scsi¬
se. si magis debitã sibi accepisse lib̾tatẽ.
Itẽ ꝓbãciũ erit ⁊ ĩ illo ẜuoq̃̾e testator eã
lege emerat. ut mauimutt̾et si hes fue¬
rit ĩstitutꝰ. Nãr hic se possito bñficio te¬
statoris. ꝓͥo iure por̾it adlib̾tatẽ ꝑueni¬
re. excõstitutiẽẽ diuimarci itẽ ⁊ ĩeo.
qͥ ppͥa sua teta pecunia ẽptꝰ ẽ abaliqͦ. Nã
⁊ hͥ pot̃it ab ip̃o testatore lib̾tatẽ extorq̃

Expanded text:
er esse iussus non magnum uidetur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libertatem. Idem probandum erit et in illo seruo, quem testator ea lege emerat, ut manumitteret, si heres fuerit institutus: nam et hic seposito beneficio testatoris proprio iure poterit ad libertatem peruenire ex constitutione diui Marci. Idem et in eo, qui propria sua data pecunia emptus est ab aliquo: nam et hic poterit ab
Abbreviated transcription (Latin):
ũ luppũbritãnie p̃sidẽ cõpbata ẽ. Et me¬
ritoꝯstat enĩ unũxẽ restam̃tũ. lic⁊ due sĩt
hedetates. usqs ad̃o ut quosquis sibi fac̃ ne¬
cessarios. eostẽ ⁊ filiosac̃ ⁊ postumũ suũ ⁊¬
i filio ĩpuberi. possit qͥs substitue̾. ¶ d siqͥs
ita fuerit testatꝰ. Si filiꝰ m̃s ĩtquartũ deci¬
mũãriũ decesserit. señis ħos esto. deinde
filiuis hes esto. ual substitutio. lice ꝯu̾sa o¬
scͥpta. filii testam̃tũ fecent.S ⁊ sutascͥe

Expanded text:
niae praesidem comprobata est, et merito: constat enim unum esse testamentum, licet duae sint hereditates, usque adeo, ut quos quis sibi facit necessarios, eosdem etiam filio faciat et postumum suum filio impuberi possit quis substituere. Sed si quis ita fuerit testatus: 'si filius meus intra quartum decimum annum decesserit, Seius heres esto', deinde: 'filius heres esto', ualet substitutio, licet conuersa scriptura filii testamentum fecerit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
let abairui simul datum erat uł herecla¬
tatis nunc illis ab stinentib accrescat.
reliqua parte sit ħrs institutus. ne ex serui
portione fidei comissum debetur. at si seruus
dum taxat beres institutus ẽ. puto nec hic

Expanded text:
ab eo, cui simul datum erat, vel hereditatis nunc illis abstinentibus adcrescat. reliqua parte sit heres institutus, nec ex servi portione fideicommissum debetur: at si servus dumtaxat heres institutus est, puto nec hic
Abbreviated transcription (Latin):
inconditione fidei cõmissum redigitur. e¬
rit tantum ⁊ hic qd̾ moueat onerabitur
enim patronus satis datione fideicomisi.
s dicendum ẽ ab eo fidei cõmissario cauẽ¬
dum aquopatrolegatumẽ.⁊ ut ũdiq
patronus suum ius hãt imminitum
Datronus heres institutus legato ei suo
ꝑ quem suppleretur debita ei portio. nõ pe
bulis decessit: ¶ Siex is bõis que morns
tp̃r fuer̃.: debitam partem dedit lib̃tus in he¬
reditatem uł legato: seruus tñ post mortem
lid̃ti reu̾sus abhostib aigeat patimoniũ.
non pot̾ patronus p̃terea queri qd̾ mimiᷤ
hãt in seruo quam hab̾et. si ex debita portiõe
eẽt institutus. Idemẽ. ⁊ in aliuuone cum
satis sit factum exhis bõs que mortis ip̃r
fuerunt. Id̾ est.⁊ si paiy he legaiubto re

Expanded text:
in condicionem fideicommissum redigitur. ein condicionem fideicommissum redigitur. erit tamen et hic quod moueat: onerabitur enim patronus satisdatione fideicommissi. sed dicendum est ab eo fideicommissario cauendum, a quo patrono legatum est, ut undique patronus suum ius habeat imminutum. Patronus heres institutus legato ei seruo, per quem suppleretur debita ei portio, non petbulis decessit. Si ex bonis, quae mortis tempore fuerunt, debitam partem dedit libertus in hereditate uel legato, seruus tamen post mortem liberti reuersus ab hostibus augeat patrimonium: non potest patronus propterea queri, quod minus habeat in seruo, quam haberet, si ex debita portione esset institutus. idem est et in alluuione, cum sit satisfactum ex his bonis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars leg
Abbreviated transcription (Latin):
alias possõ: qui sequatur accipe nõ pot̾. Ola¬
ne sicẽ eum qui subiectus dr̃ fu̾it iudicatũ.
data non intelligitur. S ⁊ inpatrono p̃cedẽte
controu̾sia. Idẽmerit dicendum ᷤ. plane qd̾
apatroni quoq ꝑsõam ꝑtinet difaaii contro¬
usiam debebit. Si falsum lib̃ti testm̃ ab
aliis inprouintia dictum. atꝙ ita res ꝑ ap̃¬
pellationem extracta eẽt. defuncta medio itp̃r
patroni filia quam lib̾tus heredem institue¬
rat filio mulieris suabit. diuus marcus eã
partem bonorum quam filia patromuł ui
re intestati si uixiss hre potuit.
d̾ .i.ulianus aũ putat. patronoquiti¬
tio ꝓparte dimidia herede instituto sti sub¬
tab. accepit. si postea titius nõ adierit ħrdita¬
tem. Nicħ eiqui ad ut ħrditatem. ab stulis¬
se. nõ magis quam si subconditione fuiss
institutus. ¶Ergo titio libante ros mi
certo erit.utrum anrinre semis ex substitu¬
hrdem instituas. ⁊ purc fundum roges da¬
re sibriq sub conditione tantundem lege

Expanded text:
ur accipere non potest. plane si contra eum qui subiectus dicitur fuerit iudicatum, data non intellegitur. sed et in patrono pendente controuersia idem erit dicendum. plane quod ad patroni quoque personam pertinet, differri controuersia daliis in provincia dictum atque ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris servavit divus Marcus eam partem bonorum, quam filia patroni vel iure intestati, si vixisset, habere potuit. Iulianus putat patronum, qui Titio pro parte dimidia hered‹i› instituto sub contra tabulas accepit, si postea Titius non adierit hereditatem, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substituheredem instituas et pure roges fundum dare eique sub condicione tantundem leges,
Abbreviated transcription (Latin):
hec bonorum possõ locum ht̃. urorem
ẽẽ oportr. mortis tp̃r.s: ⁊ si diuortium
quidem secutum sit. ueruntñ iuredur.¬
at matrimonium hec succ̃õ locum nõ
habr. hec auitm huius mõĩ pecib ꝓce¬
d̾e. lib̾ta ab inuito patrono diu̾tit. lex

Expanded text:
ec bonorum possessio locum habeat, uxorem esse oportet mortis tempore. sed si diuortium quidem secutum sit, uerumtamen iure durat matrimonium, haec successio locum non habet. hoc autem in huiusmodi speciebus procedit. liberta ab inuito patrono
Abbreviated transcription (Latin):
agpotit nisumma ratio ponendaest. ũ¬
ut si omnimodo quadranteme uecclit.i
tatem partis dimidie bonorum exced¬
at. etiam id quod excesserit retineas. u
¶Qui fuo  rogatus ẽ manumutere. et
his quidem bereditatem restituere. deft¬
toprecit seruorum heroditatem restit

Expanded text:
. in summa ratio ita ponenda est, ut tu omni modo quadrantem ‹et fructustatem partis dimidiae bonorum excedat, etiam id quod excesserit retineas. Qui suos seruos rogatus est manumittere et hisdem hereditatem restituere, detracto pretio seruorum hereditatem restit
Abbreviated transcription (Latin):
auis. ¶ia ratio suatet eũ qui lib̾ta¬
tẽ tare potͣ ĩp̃m deb̾e aut p̃senti die.
aut indiẽ. aut subcoditioriẽ dareli¬
b̾tatẽ. nec hab̾et facultatt̃ incasum
aquolibet obueruẽtiꝰ ib̃tatiꝰ hedẽ ĩstitut᷑.¬

Expanded text:
ale. quia ratio suadet eum qui libertatem dare potest, ipsum debere aut praesenti die aut in diem aut sub condicione dare libertatem nec habere facultatem in casum a quolibet obuenientis libertatis heredem institu
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit: peto ut illidos. aut illi fidei cõmissũ
relinquas. aut illi libertatem ascribas. ad¬
mutenda sunt. Mlamcum in ħrdum in

Expanded text:
cauerit 'peto ut illi des' aut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum in
Abbreviated transcription (Latin):
eꝓ po t dgͥit. ꝗi nec potuit. Q uesitũ est sidos ama¬
olo s d̾ ritopetatur. an conpetendus sit eciam illã
uggħsummnã que in instim̃to continetur. re¬
ngi fundere Rdi. potuisse quidem cuim. cui
acciones mandate sũt. debitorẽ conue¬
nire. s sisine dolo malor pecunia culp.¬
a exigere pecuniam. nõ potuit: neq dot¬
is nomine eumconueniri posse. neq
mandati iudicio ¶ Fundus exstima¬
tus in dotẽ datꝰ. acrecuitore antecedente
ex casapignoris ablatus est. quesitumẽ
an mulier si exstimacionẽ dotis re¬
peͣtat᷑. excepcione sumouenda sit. Aiten¬
un se propterea non teneri. quod pat̾e
ius dotem ꝓse dedĩt. cuihrẽs nonexti¬
terit: paulus respondit. predio eiuctosi¬
ne dolo ⁊ culpa uiri precium petentimu
ueri doli mali excepcionẽ obeẽ. Consequie¬
nĩ eam precium fundi euicti euidens in¬
tis pactũ int̾cesserit. ut ex quacũq causa
dos reddi deberet ip̃e restituerentur. ha¬
bita racione augm̃ti ⁊ diminucionis ar¬

Expanded text:
exegit, quia nec potuit: quaesitum est, si dos a marito petatur, an compellendus sit etiam illam summam, quae instrumento continetur, refundere? respondi potuisse qactiones mandate sunt, debitorem conuenire: sed si sine dolo malo uel culpa exigere pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conueniri posse neque mandati iudicio. Fundus aestimatus in dotem datus a creditore antecedente ex causa pignoris ablatus est: quaesitum est, an mulier, si aestimationem dotis repetat, exceptione summouenda sit: ait enim se propterea non teneri, quod pater eius dotem pro se dedit, cui heres non exstiterit. Paulus respondit praedio euicto sine dolo et culpa uiri pretium petenti mulieri doli mali exceptionem obesse: consequi enim eam pretium fundi euicti euidens intis pactum intercessit, ut, ex quacumque causa dos reddi deberet, ipsae res restituerentur habita ratione augmenti et deminutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. siuc uiuo aliquo suie anteqͣ
ad eatur herecditas eius capitis diminu¬
tio int̾cessit. qm̃ desinit suus h̾ix uł a¬
gnatus recte dici que autẽ eolegib no¬
uis autex senatur ꝯ sultis nõ utiq

Expanded text:
ueniunt, siue uiuo aliquo siue antequam adeatur hereditas eius capitis minutio intercessit, quoniam desinit suus heres uel adgnatus recte dici: quae autem ex legibus nouis aut ex senatus consultis, non utiq
Abbreviated transcription (Latin):
uł.ł. Item p̃tor ecdicto suo ꝓximitatis
nomine bonorum possd̃m pollicetur his
quidesuncto mortis tp̃rcognati fum̃nt. nã ⁊¬
quod inconsuetudine nepotes cognati
siuiua uxore mat̾ mortua fuiss. demd̃
uxor mortuum peꝑisset:. ad sorororem
solam legitima heredicas ꝑtinet. qr certũ
ẽ etiam matrem eo tp̃r decessisse quo legi¬
morteruł qua alia ratione impediti fu̾it
quominus ad eant. reliquis qui adierint.
accrescit illorum portio. ⁊ licet decessint añ¬
quam accrescẽt hosius adheredemeorum
ptinet. aliacã ẽ instituti beredis.⁊ coħndi

Expanded text:
um. Item praetor edicto suo proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur his, qui defuncto mortis tempore cognati fuerint. nam quod in consuetudine nepotes cognati si uiua uxore mater mortua fuisset, deinde uxor mortuum peperisset, ad sororem solam legitima hereditas pertinet, quia certum esset matrem eo tempore decessisse, quo legimorte uel qua alia ratione impediti fuerint, quo minus adeant, reliquis, qui adierint, adcrescit illorum portio et licet decesserint, antequam adcresceret, hoc ius ad heredes eorum pertinet. alia causa est instituti heredis