comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etunda mͥ ẽ uyor. R. Multas tͥ
curas multos pariet labores. uxor
sterilis unica tm ac fecunda quidẽ
sarcina domus est multiplex. notum ẽ ilło co¬
micum. uxore duxi q̃ nõ ibi miẜiã uidi nasi
filii alia cura. S̃. Non fecunda tm̃ uxor s
fãcunda ẽ. R. Hinc filii et mitaçes aderũt
hic sales et u̾ba nõ deerũt habes cũqua disp̃¬
utes ac declames et satyriçũ nõ audisti. Ubi
ait nõ habeat mationa tibi q̃ iuncta recumbit
dicendi genus nec curtum ẜmone rotato tor¬
queat etimeniã. nec historias sciat omẽs.
Conuigẽ querebas magistram inuenisti. Iam¬
q aliꝗd impolitũ coe aliquid loqui sinͨ ꝯiugis
censura et ieritione nõ poteris frustraq eiusd̃
satyricum illo optaueris. Colecismum liceat
fecisse marito. Intermundi tedia nullũ inpor¬
tunius procaci fẽmina et tacere nestia.ꝯ
¶De oplima. dote. Gaudi.

Expanded text:
ecunda michi uxor est. Multas tibi curas, multos pariet labores. Uxor sterilis unica tantum, at fecunda quidem sarcina domus est multiplex. Notum est illud comicum: uxorem duxi: quam non ibi miseriam vidi! nati filii: alia cura! Non fecunda tantum uxor, sed facunda est. Hinc filii et nutrices aderunt, hinc sales et verba non deerunt; habes cum qua disputes ac declames et satyricum non audisti, ubi ait: Non habeat matrona tibi que iuncta recumbit, dicendi genus, nec curtum sermone rotato torqueat enthymema, nec historias sciat omnes. Coniugem querebas, magistram invenisti iamque aliquid impolitum, commune aliquid loqui sine coniugis censura et irrisione non poteris frustraque eiusdem satyricum illud optaveris: Solecismum liceat fecisse marito: inter mundi tedia, nullum importunius procaci femina et tacere nescia. 68 DE OPIMA DOTE D
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ crucis in qua pependit eximiũ illd̾ et pre¬
nitidũ celi decus ac terre ne tale aliꝗd igno¬
miniosuz sibi censeat ulla sors hois et
qm̃ sũmo nichil ẽ altiᷤᷤ in ht desino. õme
genᷤ mortis honestare põt uirtus uirtutem
nulla mora inquinat.a
¶ De morte repentina .d.

Expanded text:
quam crucis? in qua pependit eximium illud et prequam crucis? in qua pependit eximium illud et prenitidum celi decus ac terre, ne tale aliquid ignominiosum sibi censeat ulla sors hominis. Et quoniam summo nichil est altius, in hoc desino: omne genus mortis honestare potest virtus; virtutem nulla mors inquinat. 123 DE MORTE REPENTINA
Abbreviated transcription (Latin):
pati põti diua mors sortasse uidebit̾ ignominiosa
certe non fuit imo uͦ nõ nũqͣ eo darior quo
durior Ntaq apparatuo hic ext̾ior et tumultᷤᷤ
et tube et carnificũ truces uultus et irati uox
tyramni nichil prorsus ad rem intra te ip̾m
te reflecte ibi te quere atq excita oibiq q̃ super¬
sũt animi uirib ad extremos casus accingere
aures ab ĩuiso rreprru a supplitii pompa oclos
au̾te tacitusq totam aĩam recollige atq orta¬
re resq ipas examina nõ umbras reꝵ tu
simortẽ ip̃am rectis oculis spectare audes
nec ferrum puto nec restiz nec liuentes cali¬
ces nec stillantes earnfices horrebis uanu
signa metuere. D. Sgnominiosa morte
dãnatus sum. R depe actor seu delator
infamis et obsteni testes et obscurus iudex
reus aũti ip̃e darissimus sepe ignobilis uul¬
go mors nobilis u gloriosusq ꝗ morit᷑ Iam
ut sileani reliquos ꝙ nimis multi ⁊ multo
inpares sunt queusq egnomimosior mõy

Expanded text:
pati potest: dura mors fortasse videbitur, ignominiosa certe non fuerit, immo vero nonnunquam eo clarior, quo durior. Itaque apparatus hic exterior et tumultus et tube et carnificum truces vultus et irata vox tyranni, nichil prorsus ad rem. Intra te ipsum te reflecte; ibi te quere atque excita omnibusque que supersunt animi viribus, ad extremos casus accingere; aures ab inviso strepitu, a supplicii pompa oculos averte, tacitusque totam animam recollige atque hortare, resque ipsas examina, non umbras rerum; tu, si mortem ipsam rectis oculis spectare audes, nec ferrum puto, nec restim, nec liventes calices, nec stillantes carnifices horrebis. Vanusigna metuere. Ignominiosa morte damnatus sum. Sepe actor seu delator infamis, et obsceni testes et obscurus iudex, reus autem ipse clarissimus, sepe ignobilis vulgo mors, nobilis vero gloriosusque qui moritur. Iam ut sileam reliquos, qui et nimis multi et multo impares sunt: que usquam ignominiosior mors
Abbreviated transcription (Latin):
unum aliquid direxeris unũ uelle ceꝑis qd̾ bo
ria est ubi ht inquã feceris preter animi ꝗe¬
tem rerum optimã uniformitas quoq uultus
ac tramquilitas ꝯsequetͣ. Aec spe ulla nec metu
nec merore mutanda nec gaudio res quidem
uenerabilis et paucorũ hominũ que apud ue¬
teres grecos in socrate apd̾ uros in lelio Lauda¬
Enconino et Nurelio Alixandro.S..¬
¶ De abiguo statu dolor.

Expanded text:
unum aliquid direxeris, unum velle ceperis, quod bonuunum aliquid direxeris, unum velle ceperis, quod bonuria est, ubi hoc, inquam, feceris, preter animi quietem, rerum optimam, uniformitas quoque vultus ac tranquillitas consequetur, nec spe ulla, nec metu, nec merore mutanda nec gaudio, res quidem venerabilis et paucorum hominum, que apud veteres Grecos in Socrate apud vestros in Lelio laudaAntonino et Aurelio Alexandro. 76 DE AMBIGUO STATU
Abbreviated transcription (Latin):
labitur. aliud agentib modo eĩ hit modo illud age¬
ntes numq idem semper aliud agere sunt dicendi
ꝙ̈ uis ⁊ alios sensus locus ille recipiat. D. En¬
teruarras curas iactor. R. Quasi tumidos ĩ¬
tͥ fluctus. uite tue puppis consilii in ops et ma¬
gistro destituta concutit᷑ naufragio proxima ni
tu illam dum non du manu clauus excidit tu¬
to aliquo et salubri sistas inportu iactisq anco¬
ris conquiestas priusq te animi tempestas op¬
presserit. D. Fluctuo propositi incertus. R.¬
Hinc pret̾ anime ꝑicula que in numͥabilia et
inmensa sũt ip̃e quoq oris habitus prodit ua¬
rius et in costans similisq animo aquo uultus
fingitur ut ait cicero dumq hot instatu fueris
nũc letus nũc tistis nũc pauidus nũc secaruᷤ
nũc celer nuc̃ tardus incedes in signi uarieta¬
re conspicuus quale aliquid traditur delutio
catilina. At ubi te primum conposueris aid

Expanded text:
labitur aliud agentibus”. Modo enim hoc, modo illud agelabitur aliud agentibus”. Modo enim hoc, modo illud agentes, numquam idem, semper aliud, agere sunt dicendi; quamvis et alios sensus locus ille recipiat. Inter varias curas iactor. Quasi tumidos inter fluctus vite tue puppis, consilii inops et magistro destituta, concutitur naufragio proxima, ni tu illam dum nondum manu clavus excidit, tuto aliquo et salubri sistas in portu, iactisque ancoris conquiescas, prius quam te animi tempestas oppresserit. Fluctuo, propositi incertus. Hinc, preter anime pericula, que innumerabilia et immensa sunt, ipse quoque oris habitus prodit varius et inconstans, similisque animo a quo vultus fingitur, ut ait Cicero. Dumque hoc in statu fueris, nunc letus, nunc tristis, nunc pavidus, nunc securus, nunc celer, nunc tardus incedes, insigni varietate conspicuus, quale aliquid traditur de Lucio Catilina. At ubi te primum composueris, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
poĩti instia ⁊ fluctuas ⁊ incostans. uirã hoĩu
est et ceca prorsus et misera. Aulti prius ex
hac uita abeunt ꝙͣ ꝗd uelint sciant. d. Sa¬
Fluctuo inconsiliis nec ꝗd uelim scio. R. Iam
dixi multis hoc accidere non uno aliquo im ĩ
fecto ex omib q dixistidicturus ue ex mox hac
malo peius aliꝗd inuenies. D. Nuctuo et
indiu̾sum agor. R. Maximum argum̃tu
male se hũtis animi fluctuatio ẽ. ut ẽi cor¬
pus egrum sepe toro uoluirr/. sic eger aĩus
consiliis agitatur. dequo uix ulla. m spes
salutis parumq abest quim. melius sperem
de hoĩe uitiis ꝑtinaciter in herente. qui si conu̾¬
sus fuit ad urtutes in hiis forsitam constans
erit ꝙͣ de hoĩe uario nullis se consiliis applicante
qui et si boni aliꝗd incepit non consistit neq perse¬
nerabit in docilis stare et fieri põt ut de hoc intelli¬
gere liceat senece illud obscurum quod tota uita e¬

Expanded text:
positi inscia et fluctuans et inconstans vita hominum positi inscia et fluctuans et inconstans vita hominum est, et ceca prorsus et misera? Multi prius ex hac vita abeunt, quam quid velint sciant. Fluctuo in consiliis, nec quid velim scio. Iam dixi multis hoc accidere, non uno aliquo tantumfecto ex omnibus que dixisti dicturusve es vix hoc malo peius aliquid invenies. Fluctuo et in diversum agor. Maximum argumentum male se habentis animi, fluctuatio est. Ut enim corpus egrum sepe thoro volvitur, sic eger animus consiliis agitatur; de quo vix ulla michi spes salutis; parumque abest, quin melius sperem de homine vitiis pertinaciter inherente, qui si conversus fuerit ad virtutes, in his forsitan constans erit, quam de homine vario, nullis se consiliis applicante, qui, etsi aliquid boni inceperit, non consistet, neque perseverabis, indocilis stare. Et fieri potest ut de hoc intelligere liceat Senece illud obscurum quod “tota vita e
Abbreviated transcription (Latin):
eligat et confestim pugna fe cessabit eligat di¬
co bonum uelle nam si malu̾ magisq cercabitur
Uitia eĩ incer sẽ sepugnant semper u̾tutũ con¬
cordia sũma est Animus inpartes scissus di¬
ssider. R. Animus intres partes distinxere
moderatrice uite humane celestem serenam se¬
mꝑ deo proximam. ubi tranꝗlle honesteq uolũ¬
tates habicant. duaꝵ reliquarum alt̾am inpecto¬
re ubi ire estuãt atq inpetus. alteram subt̾
precordia. Ubi concupistenne atq libidines du¬
plex huiꝰ pelagitempestas. Quid agendum igr
tibi sit iuides fat ꝙ mene̾niꝰ ille cuiꝰ paulo anͥ
memini persuasit ꝑlebi ut subesse patriciis in
animũ induceret quo inpeirato urbem scissam
induas adunitatẽ salubri confessio ⁊eduxit ⁊
tu coge ul consilio uł ui partes ignobiles pare¬
re nobilib tum demum et non ałe animi pacẽ
spera. qua sublata ꝗd aliud ꝙͣ uaga semꝑ ⁊ pro¬

Expanded text:
eligat, et confestim pugna cessabit; eligat dieligat, et confestim pugna cessabit; eligat dico bonum velle, nam si malum, magis magisque certabit: vitia enim inter sese pugnant, Semper virtutum concordia summa est. Animus in partes scissus dissidet. Animum in tres partes distinxere moderatricem vite humane, celestem, serenam, semper Deo proximam, ubi tranquille honesteque voluntates habitant; duarum reliquarum alteram in pectore, ubi ire estuant utque impetus, alteram subter precordia ubi concupiscientie atque libidines, duplex huius pelagi tempestas. Quid agendum igitur tibi sit vides. Fac quod Menenius ille, cuius paulo ante memini: persuasit plebi ut subesse patriciis in animum induceret, quo impetrato, urbem scissam in duas, ad unitatem salubri consilio reduxit. Et tu coge, vel consilio, vel vi, partes ignobiles parere nobilibus: tum demum, et non aliter, animi pacem spera; qua sublata, quid aliud quam vaga semper et pro
Abbreviated transcription (Latin):
solum çiues s cognati etiam interse pugnant quale
int̾cesarem et ponperum fuit dequo dictum est
Alle locus frẽs hũit locus ille parentes quanto he
bellum iustius nomẽ id uindicat ubi non pat̾
contͣ filium nec frater adu̾sus fratrem. s homo
ip̃e ꝯt̾ se litigat. quo durate lingio nulla ꝗes
animo nulla pot eẽ serentas. D. Distor¬
dat animꝰ et diu̾sis secum pugnat affectibuꝰ¬
R Diu̾sĩtatem illam abice unũ uelle incipe
tũc compoita erit ⁊ in mota paxtinimi cun distõ¬
des affectus quasi sedinosi cines inunga. con.¬
uenerit uoluntatẽ alioquim ut ꝯtrarii et cor¬
rupti humores febrem corporũ sic contrãii affec¬
tus febrem pariunt amorũ que tanto ẽ ꝑicclo¬
sior ꝙto et aĩus corpore nobilior et ecterna
mors terribilior tpr̃ałi. Uirobiq tñ ad hibitu
temperam̃ẽtuz et qualitas quedam ad salutẽ
uia est/.D. Pugnat animᷤ nec ꝗd uelit
egit. . ADalum simul malique causã
stingis. quia nempe non eligit. io pugnati

Expanded text:
solum cives, sed cognati etiam inter se pugnant, quale inter Cesarem ac Pompeium fuit, de quo dictum est: ille locus fratres habuit, locus ille parentes. Quanto hoc bellum iustius nomen id vindicat, ubi non pater contra filium, nec frater adversus fratrem, sed homo ipse contra se litigat, quo durante litigio, nulla quies animo, nulla potest esse securitas? Discordat animus et diversis secum pugnat affectibus. Diversitatem illam abice, unum velle incipe: tunc composita erit et immota pax animi, cum discordes affectus, quasi seditiosi cives, in unam convenerint voluntatem. Alioquin ut contrarii et corrupti humores febrem corporum, sic contrarii affectus febrem pariunt animorum, que tanto est periculosior, quanto et animus corpore est nobilior, et eterna mors terribilior temporali. Utrobique tamen adhibitum temperamentum et equalitas quedam, ad salutem via est. Pugnat animus nec quid velit eligit. Malum simul malique causam stringis, quia nempe non eligit, ideo pugnat;
Abbreviated transcription (Latin):
uie est qd̾ responsum non minꝰ cõuenit
ad celum ascesuris qͣ casuris ad inferos. d¬
Uturã domi morer. R. Si illic ẽẽs ẽẽ alibi
forsam optares sic ei habe et qd̾ iues de¬
bueaͬs diste ul moriens ꝑdiffiçile ẽ uobis/o
mortales morẽ gerere delicati et queruli
quibus qd̾ habetis om̃e iulissimũ ẽ semꝑ
et solũ id optimũ quo caretis. D. O si
domi morer. R. Nulta ibi forsitã uide¬
res que mortẽ tibi efficerẽt grauiorẽ/ und̾
iõ te sub motũ crede ut reiectis curis om̃ib
deũ solum atq aĩam cogitares.ꝯ.
¶De morte inpeccans .d.¬
Orior inpectatis. R. hec ia nec
nature nec fortune s tua ꝓpͥa cul¬
pa ẽ/ D. Inpeccatis morior. R.

Expanded text:
vie est”, quod responsum non minus convenit vie est”, quod responsum non minus convenit ad celum ascensuris, quam casuros ad inferos. Utinam domi morerer! Si illic esses, forsan alibi esse optares. Sic enim habe, et quod vivens debueras, disce vel moriens; perdifficile est vobis, o mortales, morem gerere, delicati et queruli, quibus quod habetis omne vilissimum est semper et solum id optimum quo caretis. O si domi morerer! Multa ibi forsitan videres, que mortem tibi efficerent graviorem, unde ideo te submotum crede, ut reiectis curis omnibus, Deum solum atque animam cogitares. 126 DE MORIENTE IN PECCATIS Morior in peccatis. Hec iam nec nature nec fortune, sed tua propria culpa est. In peccatis morior.
Abbreviated transcription (Latin):
cã utrũq potiꝰ bonũ sit mͥ bñ fiat longanim¬
iter atq honeste malũ utrũq si male si fle¬
bilr atq ignaue dicam qd̾ mireris qd̾  ꝓ
uerbio penitus sit adu̾sunm Si qua locoꝵ
querimoĩa iuxta e̾ hanc ego faciliꝰ uiuẽti
cui omĩs loci cura supuacua ẽ/ tã ia loçis oĩbo
abituro. D Tangis aĩuni ad huc tũ inpa¬
tria mori mallem. R. Uoluntas humana
nͥ u̾tus ac sapientia illã frenet ꝑ se ip̃am
indomita et efrenis ẽ/ ꝙ si altius actendas
totũ hoc ad te nil ꝑtinere fatebere. qnͥ neq h
ampluis ẽẽ potes n ossib tus supesse sensuᷤᷤ
aliquis qͦ discernãt ubi duriꝰ aut mollius
cubent neq quo tendis aliunde facilius pue¬
nisses aut breuius / Elegant anaxagoras
peregre moriẽs an inpatriã referri uellet ami¬
cis int̾ogantib. Nichil necesse ẽ ĩꝗt et ad¬
iecit cãm. undiq eĩ ad inferos tantũdem

Expanded text:
cum utrunque potius bonum sit, modo bene fiat, longanimcum utrunque potius bonum sit, modo bene fiat, longanimiter atque honeste; malum utrunque, si male, si flebiliter atque ignave. Dicam quod mireris, quodque proverbio penitus sit adversum: si qua locorum querimonia iusta est, hanc ego facilius viventi cui omnis loci cura supervacua est, iam locis omnibus abituro. Tangis animum; adhuc tamen, in patria mori mallem. Voluntas humana, nisi virtus ac sapientia illam frenet, per se ipsam indomita et effrenis est; quod si altius attendas, totum hoc ad te nichil pertinere fatebere, quando neque hic amplius esse potes, neque ossibus tuis superesse sensus aliquis, quo discernant ubi durius aut mollius cubent, neque quo tendis aliunde facilius pervenisses aut brevius. Eleganter Anaxagoras peregre moriens, an in patriam referri vellet amicis interrogantibus, “nichil necesse est”, inquit, et adiecit causam: “Undique enim ad inferos tantundem
Abbreviated transcription (Latin):
se pulturã/ Theodosium inꝰ hispaniis ortu
defuntũq mediolani costantino poli accepit
q̃ iam pͥus aliunde editũ sui noĩs possidebat
auctorẽ Quid dealiis dicam ligurgũ sparta
profugum creta suscepit/ eadẽ creta saturnũ¬
regeni pulsum afilio abeuntẽ uidit italio fin¬
ibus abditũ humatũq audiit affrice lumẽ
hanibalẽ tegit urna bithinica theseũ the¬
mistodẽ acsolonẽ tres atheniensiu coronas
sic fortuna disꝑsit ut pͥmũ scyros secdum
persis i̾tium cyprus sepeliret. imparia tantis
cadaueribus sepulcra dies medeficiet singlis
inmorantẽ neq te istoriis obruere ꝓpoitu
s monẽ. d deneo s hos om̃es a truoscũ¬
q enumerare alios potes ex̃ patua defunctoᷤᷤ
fatcor s uolentes nego dolentesq aebitor. R¬
Und̾ hoc tibi. nͥ ꝙ stulti omes scõm se alios
extimãt neq qd̾ sibi difficile ẽ cuqͣ possibile
prebuisti aurẽ bonũ ẽ pegre uiue̾ mori malu

Expanded text:
sepulturam. Theodosium in Hispaniis ortum, sepulturam. Theodosium in Hispaniis ortum, defunctumque Mediolani, Constantinopolis accepit. Que iam prius aliunde editum sui nominis possidebat auctorem. Quid de aliis dicam? Lycurgum, Sparta profugum, Creta suscepit; eadem Creta Saturnuregem pulsum a filio abeuntem vidit, Italis finibus abditum humatumque audivit. Africe lumen, Hannibalem, tegit urna Bithynica. Theseum, Themistoclem ac Solonem, tres Atheniensium coronas, sic fortuna dispersit, ut primum Scyros, secundum Persis, tertium Cyprus sepeliret, imparia tantis cadaveribus sepulcra. Dies me deficiet singulis immorantem, neque te historiis obruere proposui, sed monere. Teneo; sed hos omnes, et quoscunque enumerare alios potes, extra patriam defunctos fateor; sed volentes nego, dolentesque arbitror. Unde hoc tibi? nisi quod stulti omnes secundum se alios extimant, neque quod sibi difficile est, cuique possibile prebuisti aurem: “Bonum est peregre vivere, mori malum”,
Abbreviated transcription (Latin):
eo gloriosi moriẽtẽ iidit affrica et sequenti
bello saum flaminiũ cortona emiliũ pa¬
ulum canne claudiũ marcellũ uenutia Tib¬
rium gractũ lucania procũbentẽ uidit guilli
hor rome mori contingit due spes ingẽtes
Impii romani in ip̃o etatis flore succise drusu
et marcellinus et si ambo inpatriã reue̾ti
ambo tñ procul apat̾a ille ingermania obiit
ħ baione ꝗd nũc tu ne tarquo suꝑbior tu ne
potentior silla es/ at ꝗ ille cumis exul. hic
dñus putheolis expirauit Quid minores
loquor augustus cesar pat̾ patͥe exͣ patria
obiit apd campanie nolam. Tiberius dispar
morib imꝑio par/ ap̾ campame miseꝵ. Re¬
spasianꝰ ac titus optimi pͥncipes ut pre̾m et
filium decebat una et eadem uilla q̃ uis ꝓpe
exͣ urbẽ m̃ obiere. at traranus in occidente
natus in oriente defunctus ẽ/ Septimus se¬
uerus in affrica humilem hũit oraginẽ ro¬
me supbuĩ impiĩ aboraci aũt inbrictania

Expanded text:
eo gloriosius morientem vidit Africa; et sequenti eo gloriosius morientem vidit Africa; et sequenti bello Gaium Flaminium Cortona, Emilium Paulum Canne, Claudium Marcellum Venusia, Tiberium Gracchum Lucania procumbentem vidit. Nulli horum Rome mori contigit. Due spes ingentes imperii Romani in ipso etatis flore succise Drusus et Marcellinus, etsi ambo in patriam revecti, ambo tamen procul a patria, ille in Germania obiit, hic Baione. Quid nunc, tune Tarquinio superbior, tune potentior Silla es? atqui ille Cumis exul, hic dominus Puteolis expiravit. Quid minores loquor? Augustus Cesar, pater patrie, extra patriam obiit apud Campanie Nolam, Tiberius, dispar moribus, imperio par, apud Campanie Misenum, Vespasianus ac Titus optimi principes, ut patrem et filium decebat, una et eadem villa, quamvis prope, extra urbem tamen obiere. At Traianus in occidente natus, in oriente defunctus est. Septimius Severus in Africa humilem habuit originem, Rome superbum imperium, Eboraci aut in Britannia
Abbreviated transcription (Latin):
Catoni huic ultimo roma pͥnçipiũ ac nome̾
finẽ cognomẽq dedit utica. Cornelios scipi¬
ones ronia progenuit nobilissima ⁊ xei. p
saluberima germina qbus seruanda sepe eẽt
et ornanda. hos sic sua sors distribuit ut
duo illi qui dicũt᷑ magni hispania tellure
obruti suꝑior affricanꝰ lit̾ni nasica ꝑgami le¬
culus int̾siciu̾iam seui̾ctis hĩtent sepulcris so¬
li ex hoc nũo asiaticus at q̃ affricanꝰ minor ro¬
me iaceant melius quolibt in exilio iacituri
ille carcere mulctat᷑ hic morte sic ꝑsepe ubiq
meliꝰ iuiuas meliꝰ moriare qͣ in patria nusqͣ
durius raçeas qͣ domi. Tres detii et si duos
tm̃ fama celebret ex patriã aĩosisime cecide¬
rũt cũ latinis pugnãs pat̾. cũ etrusis fili
addit cicero et cũ pirro nepos/ Quid nũt ex
ordine occurrentos eximios duces seq̃r ões
rome genitos s extintos alibi Utiliũ regubu
ꝓseruanda patrie siml atq hosti fide qͦ rudeli

Expanded text:
Catoni huic ultimo Roma principium ac nomen, Catoni huic ultimo Roma principium ac nomen, finem cognomenque dedit Utica. Cornelios Scipiones Roma progenuit, nobilissima et Reipublice saluberrima germina, quibus servanda sepe esset et ornanda: hos sic sua sors distribuit, ut duo hi qui dicuntur magni, Hispana tellure obruti, superior Africanus Literni, Nasica Pergami, Lentulus intra Siciliam, seiunctis habitent sepulcris; soli ex hoc numero Asiaticus atque Africanus minor Rome iaceant, melius quolibet in exilio iacituri, ille carcere mulctatus, hic morte. Sic persepe ubique melius vivas, melius moriare quam in patria. Nusquam durius iaceas quam domi. Tres Decii, etsi duos tantum fama celebret, extra patriam animosissime ceciderunt, cum latinis pugnans pater, cum Etruscis filius, addidit Cicero, et cum Pirrho nepos. Quid nunc ex ordine occurrentes eximios duces sequar, omnes Rome genitos, sed extinctos alibi? Attilium Regulum pro servanda patrie simul atque hosti fide, quo crudelius
Abbreviated transcription (Latin):
nam dicis patria morereris s indulgetis fle
uulgi erroribus circametã sancte docteq siml
ac diserte pauptatis exempla nõ adiuuãt/ for¬
tunatiorib agam. Si ꝙ dolet regib ac cesarib
accidisse monsirauero ducũq clarissimis maxi¬
moꝵ ne hoĩum fortuna sis recusaturus uidero¬
D Quid dictura quos ut in mediu prolatura
sis sentio s ꝗd opus ẽ u̾bis doleo exͣ patriam
mori mortisq molestia locus grauat. R Ne
fuĩt Allexandrũ pella genuit babilom pemit
Ulexandria conditoris sui nomen ac cinerẽ cu¬
stodiuit Alt̾um Nlexandrũ epyri regia priu¬
erat lucanus amnis obtriuit Tirũ ꝑsis rege̾
tulerat. scithia truncũ tulit Maxcũ crassum
magnũq pompeiũ roma et romanũ imꝑii
om̃e suspexerat que iuuoꝵ magnitudiẽ tole¬
rasset utiq mortuoꝵ sisors sineret suffectũa
cinerib. s alterũ irans enfratem tellus p̾ssit
tissiria. alt̾am egiptaci gurgitis unda cõtorsit

Expanded text:
tuam dicis patria morereris. Sed indulgetis flettuam dicis patria morereris. Sed indulgetis fletvulgi erroribus circumventum, sancte docteque simul ac diserte paupertatis exempla non adiuvant, fortunatioribus agam: si quod doles regibus ac Cesaribus accidisse monstravero, ducumque clarissimis, maximorumne hominum fortunam sis recusaturus videro. Quid dictura quosve in medium prolatura sis sentio. Sed quid opus est verbis? doleo extra patriam mori, mortisque molestiam locus gravat. Medfuerit. Alexandrum Pella genuit, Babylon peremit, Alexandria conditoris sui nomen ac cinerem custodivit. Alterum Alexandrum Epiri regia paverat, Lucanus amnis obruit. Cyrum Persis regem tulerat. Scythia truncum tulit: Marcum Crassum Magnumque Pompeium Roma et Romanum imperium omne suspexerat: que vivorum magnitudinem tolerasset, utique mortuorum, si sors sineret, suffectura cineribus; sed alterum trans Euphraten tellus pressit Assyria, alterum Egyptiaci gurgitis unda contorsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut alii uolut quatuor duos seneça uidł ga¬
llionẽ et lucanũ misit corduba ⁊ os oẽs et
plautũ arpinatẽ et lucilliũ aruncã ⁊ pacu¬
uium brundisiu et Iiuuenalẽ aꝗnatem et
proꝑtiũ umbrũ ⁊ ualleriũ antiatẽ ⁊ catullu
ueronẽsem et Uarum cremonẽsem et Gallu
forouiliẽsem ⁊ actium pisaurensem et cassi
parmensem et claudianu florentinũ et persiũ
uulteranũ ⁊ mille alios roma retinuit ac
magna ex ꝑte humo condidit Titoliuio pa¬
taumo uix serum ueld ad sepulturã patrie re¬
sticuto sicut ex diu̾so multos xoma eadẽ genuit
alibi morituros orbis terre qi do muᷤᷤ angusta
ẽ et ip̃e quadrangularis cuiꝰ ab extremo ad ex¬
tremũ transitꝰ et hic uiue̾ illic mori nõ płis
brumali estiuũ thalamũ mutare/ Trita ẽ oib
maxiẽq illustrib alt̾natio hec originis ac se¬
pulcri/ D. Scio sic ẽẽ ex̃ patriã tñ mestu
morior.R. Nichilo letior in ea ip̃a qua

Expanded text:
ut alii volunt, quattuor, duos Senecas videlicet, Gaut alii volunt, quattuor, duos Senecas videlicet, Gallionem et Lucanum misit Corduba; et hos omnes, et Plautum Arpinatem, et Lucilium Aruncum, et Pacuvium Brundusinum, et Iuvenalem Aquinatem, et Propertium Umbrum, et Valerium Antiatem, et Catullum Veronensem, et Varum Cremonensem, et Gallum Foroiuliensem, et Actium Pisaurensem, et Cassium Parmensem, et Claudianum Florentinum, et Persium Volateranum, et mille alios, Roma retinuit, ac magna ex parte humo condidit, Tito Livio Patavino vix serum velut ad sepulturam patrie restituto. Sic, ex diverso, multos Roma eadem genuit alibi morituros, Orbis terre quasi domus angusta est, et ipse quadrangularis, cuius ab extremo ad extremum transitus, et hic vivere, illic mori, non plurbrumali estivum thalamum mutare . Trita est omnibus, maximeque illustribus, alternatio hec originis ac sepulcri. Scio sic esse; extra patriam tamen mestus morior. Nichilo letior in ea ipsa quam
Abbreviated transcription (Latin):
quib loquor intelligis atq iõ multa festinãs
iranseo/. oz ne t̾tiordinis exemplũ dixit Alu
palestine ciprus tulit illũ miesie campania hos
hispanie italia illũ ꝗdem bononia. hũc para¬
uu. D. uitelligo plane singła s adhuc ĩ ui¬
tus ꝓcul apatria morior. R Et ego plane en
deponenda ẽ Actingam tñ de hic alios uirtutis
amicos celi memores nõ dũ ṫ celi studio tre
oblitos. Samii ossa pictagore methapõtus texit
Ciceronẽ arpini ortũ rome altũ caiete sine exa¬
nimẽ uidit pliniũ quẽ infantẽ bauit athesis
grandeuu ueseui cinis extinxit Uirgiliũ mũ¬
do dedit mantua. brundisĩ siue ut alii phi¬
bent tarentũ xapuit nũc neapolis tenet Oui¬
dium sulmo compegit ponticũ soluit exiliu
Terrentiũ comicũ ut fama est cartago genuit
roma docuit Aechadia sepelliuit/. Faccũoratiũ
apulia. Cimiũ calabria statiũ prouĩcia naxbo¬
nensis. Eusonuĩ uasconia tres anneos siue

Expanded text:
quibus loquor intelligis, atque ideo multa festinans quibus loquor intelligis, atque ideo multa festinans transeo: sed ne tertii ordinis exemplum desit: illum Palestine Cyprus tulit, illum Nursie Campania, hos Hispanie Italia, illum quidem Bononia, hunc Patavium. Intelligo plane singula, sed adhuc invitus procul a patria morior. Et ego plane caudeponenda est. Attingam tamen dehinc alios virtutis amicos, celi memores, nondum tamen, celi studio, terre oblitos. Samii ossa Pythagore Metapontus texit; Ciceronem, Arpini ortum, Rome altum, Caiete sinus exanimem vidit; Plinium quem infantem lavit Athesis, grandevum Vesevi cinis extinxit. Virgilium mundo dedit Mantua, Brundusium sive, ut alii perhibent, Tarentum rapuit, nunc Neapolis tenet; Ovidium Sulmo compegit, Ponticum solvit exilium; Terentium comicum, ut fama est, Carthago genuit, Roma docuit, Archadia sepelivit; Flaccum Horatium Apulia, Ennium Calabria, Statium provincia Narbonensis, Ausonium Vasconia, tres Anneos, sive,
Abbreviated transcription (Latin):
que te ortũ alibi tranformabit inse d. Pro¬
cul apatria mors me manet/ et sepulcrũ/R.
Et celestes illi diuiniq hoies quos una et
eadem media mundi patrie genuerat toto or¬
be difꝑsi sunt mortib ac sepulcis illũ ephe¬
sus illum siria illum ꝑsis illũ ħt armenia
illũ ethiopes illũ indi illũ achara illos roma
illũ ulnma seruat hispania quosdam tñ exhii
loco mortis ablatos ẽẽ mĩc in italicis urbibus
fama est. qua treni eranti pars quidẽ etherea
pridem haud dubie celũ tenet. D Eetra pa¬
trram mori opportet. R. Quid secl̃i ordinis
uiros loquar. Ullum stridoni bethleem pͥus
⁊ poͥ ⁊ oma. illũ gallia pannonie atq illũ athe¬
nis abstulit puriseos. huc gretie atq hũc spꝰ¬
nie rapuit roma. hũc mediolanũ rome ui¬
uũ huc defuntii affeice saedinea moꝵ sar¬
dime ticinũ octidentis duo lucida sidera equa
meritis iunta aĩs uicina corporibus ꝗ sint de

Expanded text:
que te ortum alibi transformabit in se. Proque te ortum alibi transformabit in se. Procul a patria mors me manet et sepulcrum. Et celestes illi divinique homines, quos una etas, una et eadem media mundi parte, genuerat, toto orbe dispersi sunt mortibus ac sepulcris. Illum Ephesus, illum Syria, illum Persis, illum habet Armenia, illum Ethiopes, illum Indi, illum Achaia, illos Roma, illum ultima servat Hispania, quosdam tamen ex his loco mortis ablatos esse, nunc in Italie urbibus fama est, qua terreni erant; pars quidem etherea pridem haud dubie celum tenet. Extra patriam mori oportet. Quid secundi ordinis viros loquar? Illum Stridoni Bethleem prius et post Roma, illum Gallia Pannonie, atque illum Athenis abstulit Parisius, hunc Grecie atque hunc Hispanie rapuit Roma, hunc Mediolanum Rome vivum, hunc defunctum Africe Sardinia, mox Sardinie Ticinum, occidentis duo lucida sidera, equa meritis, iuncta animis, vicina corporibus; qui sint de
Abbreviated transcription (Latin):
onem ratus promisso tpr̃e xedditũ inpatriã
expectaret qntianni ad finẽ pugnãs siracu¬
sis occubiuit eoq illũ mͦ inpatriã suã redi¬
isse somnioꝵ intpetres dixere neq̃ penitus
pars sonnii falsa eẽt ego qd desomis sen¬
tirem dixi alibi dehoc inpatriam redditu qd̾
occurrit modo dixerim. D. Extra patriã
mori cogor. R. Dixi dum exilio loqueremᷤ
et repeto. aut nemo ex̃ patuiam morit᷑  aut oẽs
doctis quidem uiris placuit om̃e mundi plaga
patriã eẽ et preserti forti aĩo / quẽ non huius
aut illius partis / amor astrinx̃ĩt aliis ean
tm̃ ubi bene esset Contra nullã hic eẽt hoĩ
prtriã quibusdam uisũ. Illa coĩs. hec altior
phia ẽ/ D. Morior procul apatra inqua
natus sum. R. Ubi moreris illa demũ ue¬
xior patria tua est illa te diutius possidebit
nec uagari sinet et ꝓpͥrum ꝓpetuũq in colam
sinu amplexa constringet diste hanc terrã pan

Expanded text:
onem ratus, promisso tempore reditum in patriam onem ratus, promisso tempore reditum in patriam expectaret, quinti anni ad finem pugnans Syracusis occubuit; eoque illum modo in patriam suam rediisse somniorum interpretes dixere, ne qua penitus pars somnii falsa esset. Ego quid de somnis sentirem dixi alibi; de hoc in patriam reditu, quid occurrerit modo dixerim. Extra patriam mori cogor. Dixi dum de exilio loqueremur et repeto, aut nemo extra patriam moritur, aut omnes; doctis quidem viris placuit omnem mundi plagam patriam esse et presertim forti animo, quem non huius aut illius partis amor astrinxerit; aliis eam tantum ubi bene esset. Contra nullam hic esse homini patriam quibusdam visum est. Illa communis, hec altior philosophia est. Morior procul a patria in qua natus sum. Ubi moreris, illa demum verior patria tua est, illa te diutius possidebit, nec vagari sinet, et proprium perpetuumque incolam sinu amplexa constringet; disce hanc terram pati,
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ seu religiosa deuotio detinebat/ et gaude¬
ndum ꝙ honesto te mors reperit in actu seu
iusta sententia et ferendũ non mͦ fortiter sed
libenter nullo eĩ meluis mͦ in iusti stelus hoĩs
qͣ iusti supplitii spontanea ac ramqlla ꝓpessi¬
one diluit᷑ ⁊un potentioris inIuria neq id
tñ dolendũ s satis ut arbitror de exilio disp¬
utatũ est . D. Eetra patriam morior.R
Dicebam modo hoc ẽ inpatriã redire nullus
rectior.⁊ ames erat nullus breuior an tͥ en¬
demus ille ciprius familiaris aristotilis et
memoria lapsus ẽ de qͦ et Aristotiles idem
stͥbit et cicero qui cũ grauit᷑ intesalia egro¬
taret uidit in somnus se qͣ pͥmũ egͥtudine
liberandum et post ꝗnqͥniũ inpatriã reu̾surũ
tyrannũ uͦ urbis illius ubi tũc erat Nlexa¬
ndrum phereum illico ꝑituꝵ cũq ip̃e pauas
post dieb insꝑate ⁊ edditus saluti et tyramꝰ
acognatis eẽt occisis atq ita uerã ꝑ oĩa iusi¬

Expanded text:
studium, seu religiosa devotio detinebat et gaudendum quod honesto te mors reperit in actu, seu iusta sententia et ferendum non modo fortiter sed libenter: nullo enim melius modo iniusti scelus hominis, quam iusti supplicii spontanea ac tranquilla perpessione, diluitur; sin potentioris iniuria, neque id tamen ideo dolendum. Sed satis, ut arbitror, de exilio disputatum est. Extra patriam morior. Dicebam modo “hoc est in patriam redire”; nullus rectior trames erat, nullus brevior. An tibi Eudemus ille Cyprius, familiaris Aristotelis, e memoria lapsus est, de quo et Aristoteles idem scribit et Cicero? qui cum graviter in Thessalia egrotaret, vidit in somnis se quamprimum egritudine liberandum, post quinquennium in patriam reversurum, tyrannum vero urbis illius ubi tunc erat Alexandrum Phereum illico periturum; cunque ipse paucis post diebus insperate redditus saluti, et tyrannus a cognatis esset occisus, atque ita veram per omnia visi
Abbreviated transcription (Latin):
decipiat nulla impio debetur pietas. ẽ ubi sit
rudelitatis spẽs piu̾ ẽẽ Q dum aliꝗd ułmi¬
nimũ spei est semꝑ ad misericordiã inclina
memẽtoq te prẽm ẽẽ. non uidicem. neq
hic tibi t̾rentianũ ilłd excidat. pro pectato
magno paululum supplitii satis est parri.

Expanded text:
decipiat, nulla impio debetur pietas; est, ubi sit, decipiat, nulla impio debetur pietas; est, ubi sit, crudelitatis species pium esse; sed dum aliquid vel minimum spei est, semper ad misericordiam inclina, mementoque te patrem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum illud excidat: Pro peccato magno paululum supplicii satis patri 45
Abbreviated transcription (Latin):
mũ filium sibi longeq degenerẽ amauit uni¬
ce et profecto maior nõ dicam amor/. s miser¬
atio debetur ei quẽ minꝰ adiuuat / natura nu¬
llius rei. eget qui u̾tutum diues est quarum
indigentia ue̾ miseros ãc ꝑ inde misericordie
egentissimos facit Tu infilio et non u̾tute
ama ꝙ filius sine id quidem at ꝙ homo est
postremo si nichil est qd̾ ames iniserere pro¬
prium pris ut seueritas sic misericordia est¬
d. Perdite filius est uite. R. Pondus in¬
faustũ eoq grauius ꝙ dum ferri põt nequit
abici ꝑfer. et qua datur corrige. sic eĩ aut fi¬
mollities ac uoluptas imꝑfidiam ac stelus
eruperint uenenosum aĩał.exigendũ domo
est neq ubi s quid natum extimandũ et
insilius ortas auiculas priscitis/ et domina¬
tos storpiones actiditis. D.Ympius filius¬
filius est mͥ. R. Periculosa se pone̾ / añꝙͣ
ncceant sapientis est nõ te pietatis umbra

Expanded text:
mum filium sibi longeque degenerem amavit unimum filium sibi longeque degenerem amavit unice. Et profecto maior non dicam amor, sed miseratio debetur ei, quem minus adiuvat natura. Nullius rei eget qui virtutum dives est, quarum indigentia vere miseros ac proinde misericordie egentissimos facit. Tu in filio, etsi non virtutem, ama quod filius, si ne id quidem, at quod homo est, postremo si nichil est quod ames, miserere. Proprium patris, ut severitas, sic misericordia est. Perdite filius est vite. Pondus infaustum, eoque gravius, quod dum ferri potest, nequit abici: perfer, et qua datur corrige. Sic enim aut fiSi quidem mollities ac voluptas in perfidiam ac scelus eruperint, venenosum animal exigendum domo est, neque ubi, sed quid natum extimandum; et in silvis ortas aviculas pascitis, et domi natos scorpiones occiditis. Impius filius est michi. Periculosa seponere, antequam noceant, sapientis est. Non te pietatis umbra
Abbreviated transcription (Latin):
durities ille eĩm in iuriam façit hic iure suo
utitur. D. Silium habeo rebellante̾. R ẜm¬
pudenter de minorũ rebellione cõqueritur. q
Maiorum iusta cõtẽpsit imꝑia. D. Alius
contumax est mͥ. R. Tamndem fortassis inte¬
lligis ꝗd tuus ille tam durus pater uisus est
tibi. D. Allium patior insolentẽ. R. Si
etatis est uitium cũ etate transibit mulcoꝵ
ferox adolestentia progressu tp̃ris adu̾tutem
mirificis prouectibus flexa ẽ. d. Rebellẽ
filium habeo. R. Non solus et dauid et
mitͥdates ponti ⁊ex. et seuerus imperator
Romanus rebellantes filios habuere et mul¬
tis post seculis britanici paçem regni ut fama
loquitur turbauit regni adolestentis/ inpatrẽ
concitata rebellio. s quisq sua deflet incom¬
oda. Aullus aliena uł pulcra. d. Unpius ac
rebellis ẽst filius. R̾. Magna tibi portio pa¬
t̾ne molestie dempta est mortẽ filii timere¬
D. Babeo ignauũ et mertem filiũ. RNe¬
scis ut Affricanus ille uir magnus dissimili¬

Expanded text:
durities. Ille enim iniuriam facit, hic iure suo utitur. Filium habeo rebellantem. Impudenter de minorum rebellione conqueritur, qui maiorum iusta contempsit imperia. Filius contumax est michi. Tandem fortassis intelligis, quid tuus ille tam durus pater visus est tibi. Filium patior insolentem. Si etatis est vitium, cum etate transibit; multorum ferox adolescentia, progressu temporis, ad virtutem mirificis provectibus flexa est. Rebellem filium habeo. Non solus: et David, et Mithridates Ponti rex, et Severus imperator Romanus rebellantes filios habuere, et multis post seculis Britannici pacem regni, ut fama loquitur, turbavit regii adolescentis in patrem concitata rebellio; sed quisquis sua deflet incommoda, nullus aliena vel publica. Impius ac rebellis est filius. Magna tibi portio paterne molestie dempta est, mortem filii timere. Habeo ignavum et inertem filium. Nescis ut Africanus ille vir magnus, dissimilli
Abbreviated transcription (Latin):
mortio octurrit s refugior ̃i ꝑ cur̃e mnors
in eũpat s⁊ adu̾titis aiu atqs io cogins o¬
at s⁊ecusatis ecce mortẽ cogitare ꝙͣ cofesti
et cogitare opportebit et pati huiꝰ passio
facilior sequeret᷑ si cogitatio pͥcessisset mũs.
simul ⁊i nangustiis alta altam exasterat
bie ei in opinuꝰ ẽ subitũ aiãm ꝯuatit eqͥ

Expanded text:
mors irrumpat, et avertitis animum, atque id cogitis oet; recusatis ecce mortem cogitare, quam confestim et cogitare oportebit et pati, cuius passio facilius sequeretur, si cogitatio precessisset; nunc simul in angustiis altera alteram exasperat: omne enim inopi
Abbreviated transcription (Latin):
xeliquũ ilsi ꝯmictite q quos in hac uitã
ulteo nõ uocatus intalit egressuri no
nisi uocatus ⁊ rogatus maiuĩ dabit nõ
morte aũt nolite optare nõ mͦ ei upru¬
diens adrogansq s inefficar el eo ione
uonis eiꝰ assuestiteꝰ o mortales nã legibus
et ineluctabili iugo colla submictite et siuioe p̃pᷤᷤ
nitor  e Bior ꝗd tamdiu feagra nte¬
ris quo te debiut cogitanio prona producẽ lur¬
pis e ci tam breuis ꝑicul si ꝑiala neof et¬
inomentanei distminis tam longeuurs pauõ
et tot anni anxii atq suspensi ad hore seu
susprrs unius ẽuentũ. Uia ne aũt malihapͦ
ultmũ remediũ uis mortis meti ꝑpetuo libẽ
cebene nine . Uita laudabilis morte semit¬
semꝑ sepe etiam cupit demo hec tra bilium
omius sũma ẽ siquidẽ labor dolor aduisicas
infamia carter exiliũ dãpnũ bellũ ẜuitas or¬
bitas paupras senium egritudo et mienti
fortibus uiris nil sũt aliud nisi expientie
cola campus patientie glie palestra.ꝯ.

Expanded text:
reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem nolite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum est. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si peomentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensi, ad hore seu suspirii unius eventum. Vis ne autem mali huius ultimum remedium? vis mortis metu perpetuo liber esse? bene vive: vita laudabilis mortem spernit, sepe etiam cupit. Denique hec terribilium omnium summa est, si quidem labor, dolor, adversitas, infamia, carcer, exilium, damnum, bellum, servitus, orbitas, paupertas, senium, egritudo et mors, fortibus viris nichil sunt aliud, nisi experientie schola, campus patientie, glorie palestra. 118
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩeq amplius ꝙͣ semel fieri nequeũt
inqͥb error unꝰ sufficit ubicũq pes lapsus fuei̾t
actum ẽ. AY Ualde nũc etiã mortẽ hor¬
rco. R. Alte radica non facile diuellũ¬
tur. Scio ut dixi metũ mortis sensib insi
malũ neq bonu̾ eoq ꝑse ip̃am nͨ timendam
diffinũt ñ optãdam int̾ indifferentia nu¬
merantes que proqualitate fruentiũ nũc
mala nũc tona. fieri uolu̾t qd̾ illi etiã exur̃is
mortem odi R. E quidem unde hic mortsi¬
lib metus morno unde hoc odiũ mirer nisi
molines aioꝵ nota sit qua hrĩc salicote alios¬
que degeneies augeris atqr alirꝰ pauore uon̾
no uiceo ut magna pars mortabua i pi nom̃
mortis exhorceat ꝙ qd est almoq̃s monaue
pam hore ator id odisse ꝓ mare sus qle
nch int hoies stultius nich inotat us urdeñ
ꝙͣi młłi aut nom ilłd egre audiũt o semp in¬
rnam auiẽ pulsare debrierat nempe sino¬

Expanded text:
maxime que amplius quam semel fieri nequeunt, maxime que amplius quam semel fieri nequeunt, in quibus error unus sufficit: ubicunque pes lapsus fuerit, actum est. Valde nunc etiam mortem horreo. Alte radicata non facile divelluntur. Scio, ut dixi, metum mortis sensibus insimalum neque bonum, eoque per seipsam nec timendam diffiniunt, nec optandam, inter indifferentia numerantes, que pro qualitate fruentium, nunc mala, nunc bona fieri volunt; quod illi etiam ex vestris mortem odi. Equidem unde hic mortalibus metus mortis, unde hoc odium mirer, nisi mollities animorum nota sit, qua hunc scilicet aliosque degeneres augetis, atque alitis pavores. An non vides, ut magna pars mortalium ipsum nomen mortis exhorreat? Qam horrere atque id odisse quod natus sis, quo nichil inter homines stultius, nichil ingratius in Deum. Quam multi autem nomen illud egre audiunt, quod semper internam aurem pulsare debuerat, nempe sin
Abbreviated transcription (Latin):
nec subsistere q̃dem nec diu̾tere licitũ nͨ reu̾ti.
Uter necessariũ inpossibilis reditus Sre illo ne¬
cesse ẽ milites unḋ redire nõ ẽ necesse ha
militib suis dux Romanꝰ ap̾ senec̃a. Hõc
dux uob̃ ur̃ Hedicit Itaq cũ opporteat ire
nec liceat redire cũq itineris sit certa ne¬
cessitas hora aũt motus incerta unũ ẽ reme¬
dium ut parati aĩo sitis semꝑ et uocati ⁊e̾sp̃¬
ondere ⁊ iussi obtemꝑare cõpoĩtisq om̃ib ad
pͥmũ ducis imꝑium iter illd̾ alacrter agere
qd̾ utiq uobis aut letis aut tristibus ꝑagen¬
dum est. ea res maxĩe ⁊ metũ mortis ĩminu
et ⁊ dolorem. nec securos mͦ s cupidos hinc
abire uos façiet Alioqn inpronisis ⁊ ĩcautis/ e¬
ꝗt nͥ prouideritis sic ẽ in quã sic illi acadit
sic oĩb quentura nõ prouiderit. S cũ cũtis
in rebus prouidentia necesfaria sit tum ĩhis

Expanded text:
nec subsistere quidem, nec divertere licitum, nec reverti: nec subsistere quidem, nec divertere licitum, nec reverti: iter necessarium, impossibilis reditus. “Ire illo necesse est milites, unde redire non est necesse.” Hoc militibus suis dux Romanus apud Senecam, hoc dux vobis vester edicit. Itaque cum oporteat ire nec liceat redire, cunque itineris sit certa necessitas, hora autem motus incerta, unum est remedium, ut parati animo sitis semper, et vocati respondere, et iussi obtemperare, compositisque omnibus ad primum ducis imperium, iter illud alacriter agere, quod utique vobis aut letis aut tristibus peragendum est. Ea res maxime et metum mortis imminuet et dolorem, nec securos modo sed cupidos hinc abire vos faciet; alioquin improvisis et incautis equit, nisi provideritis”; sic est, inquam, sic illi accidit, sic omnibus qui ventura non provident. Sed cum cunctis in rebus providentia necessaria sit, tum in his
Abbreviated transcription (Latin):
midati uulgo exitus multe tradantur cause
om̃s tñ uite illiᷤ sꝑe proposita eu amestũt. M.¬
Mortem metuo. R. Metum hũc parit
imp̾meditatio maxime ⁊ in nopina necessitaᷤᷤ
moriendi an uiro docto ac sapiente turpissima
et p̾ẜtim sene. cuiꝰ si rite doctus uereq ẽ sa
sũma pħias et uera ẽ sãpientia uideat᷑. Aspi¬
ce ut qui alieno imperio parent subito logu
it̾ iussi agere soliciti ⁊ tristes ⁊ aptĩ ꝯplicãdis
sarcinulis inhiant ut queruli ꝙ p̾dictũ eisanͥ
nulla uia ẽ longior ꝙͣ mori nulla durior ut
ꝑhibent infestiorq satrunculis nulla deniq
obsturior suspectior in certior que ut cũta ce¬
ssarẽt certe irremenbilis u̾ia ẽ quo actentiᷤ
prouidendũ neꝗd obliuistamini qm̃ hĩc digre¬
ssis non liceat qd̾ uiantib cet̾is atq alid̾ qd̾cq
iter agentib ki̾s stil aut amicis oblita cõmi¬
ctere q̃ adsuos ꝑferant nec remandare aliꝗd

Expanded text:
midati vulgo exitus multe tradantur cause, midati vulgo exitus multe tradantur cause, omnes tamen, vite illius spe proposita, evanescunt. Mortem metuo. Metum hunc parit impremeditatio, maxime et inopina necessitas moriendi, in viro docto ac sapiente turpissima, et presertim sene, cuius si rite doctus vereque est ssumma Philosophia et vera est sapientia, videatur? aspice ut qui alieno imperio parent subito longum iter iussi agere, solliciti et tristes, raptim complicandis sarcinulis inhiant, ut queruli quod predictum eis ante nulla via est longior quam mori, nulla durior, ut perhibent, infestiorque latrunculis, nulla denique obscurior, suspectior et incertior, que ut cuncta cessarent certe irremeabilis via est, quo attentius providendum, ne quid obliviscamini, quoniam, huic digressus non licebit, quod viantiteris scilicet aut amicis oblita committere, que ad suos perferant, nec remandare aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
Animus morte̾ timet. R̾. Si sibi suꝑua¬
cuus timor in mortalis est eĩ ip̃e si corpori
sui hostis curã gerere pietas indebita sin di¬
ssolui metuit nimis carcerẽ/ ⁊ cõpedes suas
mortalis e/. MTimore mortis exagitor¬
R Stulti os mori metuũt neq id miror
quib felicitas oĩs incorpore ẽ qd̃ extingui
morte nõ ẽ dubium. Iure igitur boni sui fi¬
nem pauidi cogitant mesti uident naͣ eim
hoĩs hec ẽ ut felix ẽẽ nolle nequent/ Uirum
doctum cui nõ alia corporis ꝙͣ uilis mancipii
cura ẽ / cui incultu aĩ omẽ stadiũ semꝑ fui̾t
omĩs amor. om̃e desideriũ oĩs spes mortẽ
corporis nõ ałr ꝙͣ digressum matutinũ e no¬
cturno quoda in ameno et ĩ cõmodo prsus
hospitio spectare decet. M Mortem nõ timẽ
nõ possum. R. Posses uite huiꝰ exitum nõ
timere si alterius ingressum sperare posses aut
optare tuus hic timor inde oritur. ꝙͣ uis eĩ for¬

Expanded text:
Animus mortem timet. Si sibi, supervaAnimus mortem timet. Si sibi, supervacuus timor: immortalis est enim ipse; si corpori, sui hostis curam gerere pietas indebita. Sin dissolvi metuit, nimis carcerem et compedes suas mor. Timore mortis exagitor. Stulti omnes mori metuunt, neque id miror: quibus felicitas omnis in corpore est, quod extingui morte non est dubium. Iure igitur boni sui finem pavidi cogitant, mesti vident: natura enim hominis hec est, ut felix esse nolle nequeat; virum doctum, cui non alia corporis quam vilis mancipii cura est, cui in cultu animi omne studium semper fuit, omnis amor, omne desiderium, omnis spes mortem corporis non aliter quam digressum matutinum et nocturno quodam inameno et incommodo prorsus hospitio spectare decet. Mortem non timere non possum. Posses vite huius exitum non timere, si alterius ingressum sperare posses, aut optare: tuus hic timor inde oritur. Quamvis enim for
Abbreviated transcription (Latin):
alibi nõ possem s quia tu hic materiã obtulisti
Nolo eĩ q igrare suꝑbiẽ mos ẽ semel audita
forte ne intellecta dum ⁊epetunt᷑ qͣi trita et
uulgata fastiditas. A Aquiesto recte
quidem in his monitis te u̾satam uideo et si
ab incepto ꝓcul Adhuc ei mortẽ nichilominᷤᷤ
horreo. R. Sunt quedam noĩe ⁊ oppi¬
mone hoĩuz maiora ꝙͣ re/. ADulta horrori e¬
minꝰ fuerãt q̃ uicina sũt risui temere credi¬
tur in exꝑtis nemo exhis mortis infamatori¬
bus conꝑti aliꝗd loqui põt.nicħ ip̃e exꝑtus
nichil ab experto didicit mortuũ quẽ uis in¬
teroga. silebit his cui iam rei ueritas nota
est garrient quibus incognita ⁊ uanis au¬
guriis astruent qd̾ ignorãt hinc aꝑtissima
hinc occultissima rerũ mors Archanu et cõ¬
iecturale negotiũ suspitiõib agitur. indubio
bonis oppiniõib in herrendũ tenendũq potius
qd̾ iocundũ faciat ꝙͣ ꝙ mestũ aĩum. l¬

Expanded text:
alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; alibi non possem, sed quia tu hic materiam obtulisti; nolo enim, qui ignare superbie mos est, semel audita, nec forte intellecta, dum repetuntur, quasi trita et vulgata fastidias. Acquiesco recte quidem: in his monitis te versatum video, etsi ab incepto procul: adhuc enim mortem nichilominus horreo. Sunt quedam nomine et opinione hominum maiora quam re; multa horrori eminus fuerant, que vicina sunt risui; temere creditur inexpertis; nemo ex his mortis infamatoribus, compti aliquid loqui potest, nichil ipse expertus, nichil ab experto didicit. Mortuum quemvis interroga: silebit, is cui iam rei veritas nota est, garrient quibus incognita, et vanis auguriis astruent quod ignorant, hinc apertissima, hinc occultissima rerum mors. Arcanum et coniecturale negotium, suspitionibus agitur; in dubio bonis opinionibus inherendum, tenendumque potius quod iucundum faciat, quam quod mestum animum.