comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ septuenns erat. Certiũ uͦ clodoualdũ conp̾hendere
non potuerunt. quia pauxiliũ fortiũ uir& liberatꝰ
est. ls postpositũ regnũ terrenũ ad dnm transiit & si¬
bi manu ꝓpria capillos incidens. clericus factus est.
bonisq operibus insistens prbr ab hoc mundo miga¬
uit. hiqqͣ regnũ elo domeris int̾ se equa lance di¬
uiserunt. ro di idis uero regina talem se tantãq se
exibuit. ut ab om̃ibus honoraretur. Assidua inele mo¬
sinis ꝑ nox inuigilus erat. incastitatẽ. atq om̃ib hone¬
state purã se semꝑ exibuit. Fredia eccłeis. monasterus.
uel quibus cũq locis scĩs necessaria p̃uidit. larga ac
ꝓna uoluntate distribuit. ut putaretur eo tẽpore
ñ regina. sed ꝓpria dĩ ancilla ipsi sedulo deseruire.
Quã ñ regnũ filiorũ. ñ ambitio sclĩ. nec facultas ex¬
tulit adruinã. sed humilitas euexit ad gram.
Rat enĩ tunc & beatus

Expanded text:
vero septuennis erat. Tertium vero Chlodovaldum covero septuennis erat. Tertium vero Chlodovaldum co auxilium virorum fortium liberatus est. His, postpositum regnum terrenum, ad Dominum transiit, et sibi manupropria capillos incidens, clericus factus est, bonisque operibus insistens, presbiter ab hoc mundomigravit. Hiquoque regnum Chlodomeris inter se aequa lance diviserunt. Chrodigildis vero regina talem se tantamque exhibuit, ut ab omnibus honoraretur; assidua in elymosinis, pernox in vigiliis, in castitate atque omni honestate puram se semper exhibuit; praedia eclesiis, monastyriis vel quibuscumque locis sanctis necessaria praevidit, larga ac prona voluntate distribuit, ut putaretur eo tempore non regina, sed propria Dei ancilla ipsi sedolo deservire, quam non regnum filiorum, non ambitio saeculi nec facultas extulit ad ruinam, sed humilitas evexit ad gratiam. Erat enim tunc et beatus
Abbreviated transcription (Latin):
aiebat cũ lacrimis. Suc curre pussime pat̃. ne
& ego pereã sicut frat̾ meus. Zunc hildebtus
lacrimis resꝑsa facie ait. Rogo dulcissime fr̃
ut huius mihi uitã tua largitate concedas. & quȩ uis¬
seris ꝓ eius anima c̃ferã. tantũ neint̾ficiatur. at ille c̃
uitiis actũ ait. Tuinquit es inscrutator huius causae
& tam uelocit᷑ defendis illos: haec ille audiens. repũ¬
sum a se puerũ. ꝓiecitꝰ .eũ. Ipse uͦ excipiens. trinsfixũ
cultro in latere sicut fratre̾ pͥusfecerat uigulauit.
Deinde pueros cũ nutricus ꝑemerunt. Quib int̾¬
fectis. lotharius ascensis equitib abscessit. parui¬
pendens de interfectione puerorũ. Sed & hilde¬
b̾tus. in sub urbana conscendit. Regina uͦ cõpo
sitis corpusculis feretro cũ magno psallentio. inm¬
soq luctu usq ad basilicã scĩ petri ꝓsecuta. utrũ q
parit̃ tumulauit. Quorũ unus decẽ annorũ. alt̃

Expanded text:
agebat cum lacrimis: 'Succurre, piissime pater, ne agebat cum lacrimis: 'Succurre, piissime pater, ne et ego peream sicut frater meus'. Tunc Childeberthus, lacrimis respersa facie, ait: 'Rogo, dulcissime frater, ut huius mihi vitam tua largitate concedas, et quae iusseris pro eius animam conferam, tantum ne interficiatur'. At ilieris. Tu, inquit, es incestator hujus causae et tam velociter de fide resilis? Haec ille audiens, repulsum a se puerum projecit ad eum: ipse vero accipiens transfixum cultro in latere, sicut fratrem prius fecerat, jugulavit: deinde pueros cum nutritiis peremerunt. Quibus interfectis, Chlothacharius ascensis equitibus Al. equis abscessit, parvipendens de interfectione nepotum: sed et Childebertus in suburbana concessit. Regina vero compositis corpusculis feretro, cum magno sallentio inmensoque luctu usque ad basilicam sancti Petri prosecuta, utrumque pariter tumulavit. Quorum unus decim annorum, alius
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ueniens ostendit regine utraq. dicens. Uolun¬
tatem tuã ogloriosissima regina filii tui domini ni
expetunt. qiđ depueris agendũ censeas. utrũ in¬
cisis crinib eos uiuere uibeas. an utrũq uigularie
at illa ex territo nuntio & nimiũ felle cõmata
p̃cipue cũ gladiũ cerner& euaginatũ ac forcipẽ
amaritudine p̃uenta ignorans in ipso dolore qiđ
dicer&. ait simplicit̾. Satius enĩ mihi ẽ. siadreg¬
num non eriguntur mortuos eos uidere quãtõ¬
sos. At ille parũ admirans dolorẽ eius. nec scru¬
tans qiđ deinceps plenius ꝑtractar&. uenit ce¬
leriter nuntians ac dicens. fauente regina opus
ceptũ ꝑficite. ipsa enĩ uult expleri c̃siliũ urm̃.
Nec mora apphensũ lotharius puerũ seniorẽ
brachio elisit int̾ra. defixoq cultro in ascella
crudelit̃ int̾fecit. Quo uociferante. fr̃ eius adpe
des hil deb̾ti ꝓsternitur. app̃hensaq ius genu

Expanded text:
Qui veniens ostendit reginae utraque, dicens: VolunQui veniens ostendit reginae utraque, dicens: Voluntatem tuam, o gloriosissima regina, filii tui domini nostri expetunt, quid de pueris agendum censeas, utrum incisis crinibus eos vivere jubeas, an utrumque jugulari. At illa exterrita nuntio, et nimium felle commota, praecipue cum gladium cerneret evaginatum ac forcipem, amaritudine praeventa, ignorans in ipso dolore quid diceret, ait simpliciter: Satius enim mihi est, si ad regnum non eriguntur, mortuos eos videre quam tonsos. At ille parum admirans dolorem ejus, nec scrutans quid deinceps plenius pertractaret, venit celeriter nuntians ac dicens: Favente regina opus coeptum perficite: ipsa enim vult expleri consilium vestrum. Nec mora apprehensum Chlothacharius puerum seniorem brachio elisit in terram, defigensque cultrum in axillam crudeliter interfecit. Quo vociferante, fdes Childeberthi prosternitur, adpraehensaque eius genua,
Abbreviated transcription (Latin):
silio. ꝑtractari oport&. qiđ dehis fieri debeat. utrũ
incisa cesariȩ ut reliqua plebs habeantur. ancerte
his interfectis regnũ germaninrĩ. int̾ nos m& ipsosae¬
qualitate habita diuidatur. Dequib uerbis ille ga¬
uisus. parisius uenit. lac tauerat enĩ hildeb̾tus uer¬
bum inpopło. obhoc hos con uingi reges. quasi par¬
uulos illos eleuaturos in regno. Coniuncꝰti autẽ mise¬
runt ad reginã. quȩ tunc in ipsa urbe morabatur. di¬
centes. Dirige par uulos adnos. ut sublim̃tur in
regno. at illa gauisa nesciens dolũ illoꝵ. dato pu¬
eris esu potuq direxit eos dicens. Nonme puto a
misisse filiũ. siuos uideã in regno eius substitui. Lui
habeuntes app̃hensi sunt statĩ. ac separati apueris
& nutritoribus suis. Custodiebantur utriq seorsum.
pueri . & seorsum paruuli. Zunc hildeb̾tus atq.
lotharius miserunt arcadiũ quẽ supra memora¬
uimus ad reginã cũ forcipe euaginatoq gladio.

Expanded text:
nsilio, pertractare oportet, quid de his fieri debeat, utrum nsilio, pertractare oportet, quid de his fieri debeat, utrum incisa caesariae ut reliqua plebs habeantur, an certe his interfectis regnum germani nostri inter nosmet ipsus aequalitate habita dividatur'. De quibus ille verbis valde gavisus, Parisius venit. Iactaverat enim Childebertus verbum in populo, ob hoc hos coniungi regis, quasi parvolus illos elevaturus in regno. Coniuncti autem miserunt ad reginam, quae tunc in ipsa urbe morabatur, dicentes: 'Dirige parvolus ad nos, ut sublimentur in regno'. Ad illa gavisa, nesciens dolum illorum, dato pueris esu putuque, direxit eos, dicmisisse filium, si vos videam in ejus regno substitui. Qui abeuntes, apprehensi sunt statim, ac separati a pueris et nutritoribus suis, custodiebantur utrique, seorsum pueri, et seorsum hi parvuli. Tunc Childebertus atque Chlothacharius miserunt Arcadium, cujus supra meminimus , ad reginam, cum forcipe atque evaginato gladio.
Abbreviated transcription (Latin):
burgundi&e aduenerant ordinante chotilde re¬
gina. tribus annis turonicã rexerunt eccłam.
Quib. defunctis. francilio ex senatorib substi¬
tuitur. Anno gͥ tertio episcopatus sui. cũ do¬
minici natalis nox popłis alma effulsiss&. idem
pontifex prius quã aduigilias descender&. iussit
sibi poculũ ministrare. Ad ueniens aut̃ puer sine
mora porrexit. Quo hausto. mox spm̃ fudit.
Unde indubitatũ est. ueneno eũ fuisse necatũ.
Quo decidente. iniuriosus unus eciuib quintꝰ
est.
UM aut̃ rotidis regina parisius mo¬
raretur. uidens hildeb̾tus qđ mat̾ sua filiõ
dodomeris quos supra memorauimus. unico af¬
fectu diliger&. inuidia ductus ac metuens ne
fauente regina admitterentur in regno. clã
misit ad frẽm suũ lothariũ regẽ dicens. Mater
nr̃a filios frĩs nrĩ secũ retin&: & uult eosregñꝰ
donari. Debes uelotius ad eẽ parisius. & habito cõmuni c̃¬

Expanded text:
Burgundiae advenerant, ordinante Chrotechilde reBurgundiae advenerant, ordinante Chrotechilde regina, tribus annis Turonicam rexerunt Ecclesiam. Quibus defunctis, Francilio ex senatoribus substituitur. Anno igitur tertio episcopatus sui, cum dominici Natalis nox alma populis effulsisset, idem pontifex priusquam ad vigilias descenderet, jussit sibi poculum ministrari. Adveniens autem puer, sine mora porrexit. Quo hausto, mox spiritum fudit: unde indubitatum est veneno eum fuisse necatum. Quo decedente, Injuriosus unus e civibus, quintus est. Dum autem Chrodigildis regina Parisius moraretur, videns Childeberthus, quod mater sua filius Chlodomeris, quos supra memoravimus , unico affectu diligeret, invidia ductus ac metuens, ne favente regine admitterentur in regno, misit clam ad fratrem suum Chlothacharium regem, dicens: 'Mater nostra filius fratris nostri secum retinet et vult eos regno donari; debes velociter adesse Parisius, et habito communi co
Abbreviated transcription (Latin):
a furtis. homicidiis. ac suꝑuentis. diuersisq¬
sceleribus. nec ullus mutiri ausus erat corã eis.
Factũ est ut ipse uillã bulgia densim : quã quon¬
dã benedictus tetradius ep̃s basilicȩ sc̃ĩ uilia¬
ni reliquerat. temerario ausu ꝑuader&. Sedcũ
ingressus indomũ illã fuiss&. statĩ amens effectis
lecto decubuit. Zunc mulier admonita ꝑsacer¬
dotẽ. eleuatũ inbasterna ut in aliã uillã trans¬
stulit . sanũ recepit. Et accedens exposuit eiom¬
nia. que ꝑtulerat. Qđ ille audiens uota bea¬
to martiri uouens. eaquȩ ui abstulerat du¬
plicata restituit. Meminimus & huuis uir¬
ommatius trib annis p̃fuit. hic enĩ exiussu
chlo domeris regis cui supra meminimus ordi¬
natus est. Iulo qq̃ mi grante. leo septẽ mensi¬
bus ministrauit. Hic fuit uirstrenuus atq un¬
lis. in fabrica operis lignarii. Quo defuncto
theo dericus. & ꝓculus ep̃i. qͥ de partibus

Expanded text:
a furtis, homicidiis, ac superventis diversisqa furtis, homicidiis, ac superventis diversisqsceleribus: nec ullus mutire ausus erat coram eis. Unde factum est, ut ipse villam Bulgiatensem, quam quondam benedictus Tetradius episcopus basilicae sancti Juliani reliquerat, temerario ausu pervaderet. Sed cum ingressus in domum illam fuisset, statim amens effectus lecto decubuit. Tunc mulier admonita per sacerdotem, elevatum in basternam, ut in aliam villam transtulit, sanum recepit. Et accedens, exposuit ei omnia quae pertulerat. Quod ille audiens, vota beato Martyri vovens, ea quae simplum abstulerat, duplicata restituit. Meminimus et hujus virOmmatius tribus annis praefuit. Hic enim ex jussu Chlodomeris regis, cujus supra meminimus, ordinatus est. Illo quoque migrante, Leo septem mensibus ministravit. Hic fuit vir strenuus atque utilis in fabrica operis lignarii. Quo defuncto, Theodorus et Proculus episcopi, qui de partibus
Abbreviated transcription (Latin):
re in manumea. ex quibus una alba: alia aut̃
a scã. namnos rogamus ut aliqiđ uictui p̾beas. Quar¬
ta enĩ in lucescit dies. qđ nihil ꝓanis pulm̃tiq gu¬
stauimus. Occultatis autẽ pueris. p̃buit eis infusũ
cũ uino panẽ. & abiit ad matuti nos. Secutusq est¬
& barbarus. iterũ inquirens pueros. Sed illu faprbo¬
regressus est. Prbr enim amicinã cũ beato gregorio
antiquã habebat. Tunc resũptis pueri epulo uiri¬
bus. ꝑ duos dies indomo prbi commorantes absces¬
serunt. & sic usq ad scm gregoriũ ꝑ latisunt
Gauisus aut̃ pontifex uisis pueris. fleuit suꝑ col¬
lum at tali. ne potis sui. leonẽ aut̃ auigo feruitu¬
tis absoluens cũ om̃i generatione sua: dedit ei
t̾ram ꝓpriam. in qua cũ uxore ac liberis. lib
uixit om̃ib dieb uite sue. .XU.
i gyualdus aut̃ cũ in aruerno habitar&.
multa mala in ea faciebat. Nam & res diuer¬
sorũ ꝑuadebat. & serui eius non desistebant.

Expanded text:
re in manu mea, ex quibus 122 una alba, alia autem re in manu mea, ex quibus 122 una alba, alia autem a sancta. Nam nos rogamus, ut aliquid victus praebeas: quarta enim illucescit dies, quod nihil panis pulmentique gustavimus. Occultatis autem pueris, praebuit eis infusum cum vino panem, et abiit ad Matutinas. Secutusque est et barbarus, iterum inquirens pueros: sed illuregressus est. Presbyter enim amicitiam cum beato Gregorio antiquam habebat. Tunc resumptis pueri epulo viribus, per duos dies in domo presbyteri commorantes, abscesserunt; et sic usque ad sanctum Gregorium perlati sunt. Gavisus autem pontifex visis pueris, flevit super collum Attali nepotis sui. Leonem autem a jugo servitutis absolvens cum omni generatione sua, dedit ei terram propriam, in qua cum uxore ac liberis liber vixit omnibus diebus vitae suae. XVI. Sigivaldus autem cum in Arverno habitaret, multa mala in ea faciebat. Nam et res diversorum pervadebat, et servi ejus non desistebant
Abbreviated transcription (Latin):
uerterentur. confestim se quasi ab inꝓbis framea de¬
fensarent. Ueruntam̃ cũ uenissent in locũ illũ. corĩ
stirpe spineo restiterunt . Dixitq unus . dũ ȩqui uri¬
nã ꝓicerent. Uae mͥ quia fugiunt hi detestabile
nec reperiri possunt. Uerũ dicã ꝑsalutẽ meã. qr
simuenirentur. unũ patibulo condẽpnarent aliũ
gladiorũ ictibus infrustra discerpi iubeã. Erat enĩ
barbarus ille . qui hec agebat dominus eoꝵ dere¬
m̃si urbe ueniens hos inquirens. & reperiss& utiq
inuia. sinax obstaculũ non p̃buiss&. Zunc motis e¬
quitibus discesserunt. hi aut̃ nocte attigerunt
adurbẽ. in gressiq inuenerunt hominẽ. Quẽ sci¬
scitati ubinã eẽt domus paulelli prb̃i indicauit
eis. Quidũ plateã p̃terirent. signũ admatutinos
motũ est. Erat eni dies dominica. Pulsantesq ia¬
nuam prbi. ingressi sunt. exposuitq: puer de dño
duas in hac nocte colũbas ad uolare. & conside¬

Expanded text:
verterentur, confestim se quasi ab improbis framea deverterentur, confestim se quasi ab improbis framea defensarent: verumtamen cum venissent in locum illum coram stirpe spineo restiterunt; dixitque unus, dum equi urinam projicerent: Vae mihi, quia fugiunt hi detestabiles, nec reperiri possunt; verum dico per salutem meam, quia si invenirentur, unum patibulo condemnari, et alium gladiorum ictibus in frusta discerpi juberem. Erat enim barbarus ille qui haec aiebat, dominus eorum, de Rhemensi urbe veniens, et hos inquirens: et reperisset utique in via, si nox obstaculum non praebuisset. Tunc motis equitibus equis discesserunt. Hi autem nocte ipsa attigerunt ad urbem, ingressique invenerunt hominem, quem sciscitati sunt ubinam esset domus Paulelli presbyteri. Indicavitque eis. Qui dum per plateam praeterirent, signum ad Matutinas motum est, erat enim dies dominica, pulsantesque januam presbyteri, ingressi sunt. Exposuitque puer de domiduas in hac nocte columbas advolare, et consede
Abbreviated transcription (Latin):
ras. muniuit puerũ armis. Inuenitq ianuas atru di¬
uinitus reseratas. quas in mitio cũ cuneis malle¬
olo ꝑcussis. obserauerat ꝓ custodia caballorum.
Et grãs agens dõ sũmptisreliquis equitib disces
Uenientes aut̃ ad mosellã fluuiũ ut transirent.
cũ detinerentur a quib dã. relictis equitibus
multeriorẽ ripã egressisunt . & int obscuras noc¬
tis ingressi siluas latuerunt. Certia enĩ noxad¬
uenerat. qđ nullũ cibũ gustantes it̃ terebant.
Tunc nutu dĩ reꝑta arbore plena pomis. quȩ
uulgo pruna uocant comedunt. & parũ ꝑ su¬
stentati. ingressi sunt it̃ campanie. Quib. ꝑgen¬
tib audunt pedibulũ equitũ. currentiũ. &¬
dixerunt. Prosternamur terrȩ . ne appareamꝰ
hominib uenientib Et ecce mn ꝓuiso stirps rupis
magnus affuit. postquẽ transeuntes ꝓiecerunt
se terrȩ. cũ euagiatis gladuis. scilic& ut si ad¬

Expanded text:
ras, munivit puerum armis, invenitque januas atrii diras, munivit puerum armis, invenitque januas atrii divinitus reseratas, quas in initio noctis cum cuneis malleo percussis obseraverat pro custodia caballorum. Et gratias agens Domino, sumptis reliquis equitibus equisVenientes autem ad Mosellam fluvium, 121 cum transirent illum, et detinerentur a quibusdam, relictis equitibus in ulteriorem egressi sunt ripam. Et inter obscura noctis ingressi silvam, latuerunt. Tertia enim nox advenerat, quod nullum cibum gustantes iter terebant. Tunc nutu Dei reperta arbore plena pomis, quam vulgo prunum vocant, comedunt; et parumper sustentati ingressi sunt iter Campaniae: quibus pergentibus, audiunt pedibulum equitum currentium, dixeruntque: Prosternamur terrae, ne appareamus hominibus venientibus. Et ecce ex improviso stirps rubi magnus adfuit, post quem transeuntes, projecerunt se terrae cum gladiis evaginatis, scilicet ut si ad
Abbreviated transcription (Latin):
generum domini sui cũ potu. porrigensq eibibere in
metatũ eius. ait ad eũ homo. Dictu ocreditor so¬
ceri mei siualeas. quando enim uoluntatẽ habe¬
bis. ut assũptis equitib eiis. eas inpatriam tuãꝰ
Hoc quasi ioco delectans ait. Similiter & ille io¬
culariter ueritatẽ respondens ait. Hac nocte
de libero. si dĩ uoluntas fuerit. Et ille. utinã
rebus meis assumas. Etridentes discesserunt
Dormientib aut̃ cunctis. uocauit leo attalum.
tratisq arquitib int̾rogat sihaber& gladium.
Respondit. Nonẽ mͥ. nisi tantũ paruula lancra
At ille ingressus mansionẽ domini sui. app̃hen¬
dit scutũ eius ac frameã. Quo interrogante
quis ess&. aut qid sibi uell&. respondit. Ego
sum leo seruus tuus. & suscito at talũ ut surqͥt
uelocius. & deducat equos adpastũ. Detinet᷑
enĩ sopore quasi ebrius. Quiait. fac ut lib&
st hȩc dicens obdormunt. Iue uͦ egressus fo¬

Expanded text:
generum domini sui cum potu, porregensque ei bibere, in generum domini sui cum potu, porregensque ei bibere, in metatum eius. Ait ad eum homo: 'Die tu, o creditor soceri mei, sic valeas, quando enim voluntatem adhibibis, ut, adsumptis equitibus eius, eas in patriam tuam?' Hoc quasi ioco delectans dixit. Similiter et ille ioculariter respondens viritatem, ait: 'Hac nocte delibero, si Dei voluntas fuerit'. Et ille: 'Utinam', rebus meis assumas. Et ridentes discesserunt. Dormientibus autem cunctis, vocavit Leo Attalum: stratisque equitibus interrogat si haberet gladium. Respondit: Non est mihi, nisi tantum lancea parvula. At ille ingressus mansionem domini sui apprehendit scutum ejus ac frameam. Quo interrogante quis esset, aut quid sibi velit, respondit: Ego sum Leo servus tuus, et suscito Attalum ut surgat velocius, et deducat equos ad pastum: detinetur enim sopore quasi ebrius. Qui ait: Fac ut libet. Et haec dicens obdormivit. Ille vero egressus fo
Abbreviated transcription (Latin):
lum magnũ. delitiisq refertũ. Epulantibus autẽ
om̃ibus. & laucdantibus prandium. parentes illivs
discesserunt. Dñs enĩ dedit gram̃ puero huic:
& accepit potestate suꝑ om̃a quȩ habebat do¬
minus in promptu. diligebatq eũ ualde. & om̃ib
quicũ eo erant. ipse dispensabat cibaria & pulm̾¬
ta. Post anni uͦ circulũ cũ iam securꝰ ess& dominꝰ
euis de eo abiit inpratũ qđ erat domiꝓximum.
cũ artalo puero custode equoꝵ. Et decubans
int̾ra cũ eo alonge auersis dorsis ut ñ cognosce¬
rentur . qđ loquerent᷑ simul dicit puero . Zẽpꝰ
est enĩ. ut cogitare debeamus depatria. Ideoq
moneo te. ut hac nocte cũ equos ad clauden¬
dũ adduxeris sopore ñ depͥmaris. sed cũte
barbarus ille multos parentũ suorũ adepu¬
lũ. int̾quos erat gener eiuis. qui acceperat
filiã euis. Media autẽ nocte a conuiuio sur¬
gentibus. & quieti datis. ꝓsecutus est leo

Expanded text:
lum magnum, deliciisque refertum. Epulantibus autem lum magnum, deliciisque refertum. Epulantibus autem omnibus, et laudantibus prandium, parentes illius discesserunt. Dominus enim dedit gratiam puero huic, et accepit potestatem super omnia quae habebat dominus suus in promptu. Diligebatque eum valde, et omnibus 120 qui cum eo erant ipse dispensabat cibaria et pulmenta. Post anni vero curriculum, cum jam securus esset dominus illius de eo, abiit in pratum, quod erat domui proximum, cum Attalo puero custode equorum: et decubans in terra cum eo a longe, aversis dorsis, ut non cognosceretur quod loquerentur simul, dicit puero: Tempus est enim, ut jam cogitare de patria debeamus. Ideoque moneo te, ut hac nocte cum equos ad claudendum adduxeris, sopore non deprimaris, sed cum prverat enim Barbarus ille multos parentum suorum ad epulum, inter quos erat et gener eius, qui acceperat filiam illius. Media autem nocte a convivio surgentibus et quieti datis, prosecutus est Leo
Abbreviated transcription (Latin):
dame indomo barbari illius. sitq tͥ lucrũ p̃tiumꝰ
meũ. tantũq liberiorẽ aditũ habeã faciendi id
qđ decreu. Accepto uͦ sacram̃to homo ille. a
autẽ emptor rudi famulo qiđ operis scir&. re¬
spondit. In om̃ib quȩ mandi debent inm̃sis domi¬
norũ. ualde scitus sum operari. nec metuo qđ re¬
periri possit similis mea in hac scientia. Uerũ enĩ
dico tibi. quia si regi epulũ cupias p̃parari.
fercula regia componere possũ. nec quisquã
me melius. Et ille. Eece enĩ dies solis ad est.
sic enĩ harbaries uocitare diẽ dominicũ consueta
est. in hac die uicini atq parentes mei iniuta¬
buntur indomo mea. Rogo ut facias mͥ pran¬
diũ qđ ammirentur. & dicant q indomore¬
gis melius ñ aspeximis. Et ille. lubeat inquid
dominus congregari pulloꝵ gallinatioꝵ. mul¬
titudinẽ. & faciasque p̃cipis. Preparatis gͦ quȩ
dixerat puer illuxit dñica dies. fẽcitq epu¬

Expanded text:
da me in domo barbari illius, sitque tibi lucrum pretium da me in domo barbari illius, sitque tibi lucrum pretium meum: tantum liberiorem aditum habeam faciendi id quod decrevi. Accepto vero sacramento, homo ille abiautem emptor a rudi famulo quid operis sciret, respondit: In omnibus quae manducari debent in mensis dominorum, valde scitus sum operari: nec metuo quod reperiri possit similis mei in hac scientia. Verum enim dico tibi, quia etiam si regi epulum cupias praeparare, fercula regalia componere possum, nec quisquam me melius. Et ille: Ecce enim dies solis adest, sic enim barbaries vocitare diem dominicum consueta est, in hac die vicini atque parentes mei invitabuntur in domo mea. Rogo ut facias mihi prandium quod admirentur, et dicant, quia in domo regis melius non aspeximus. Et ille: Jubeat, inquit, dominus meus congregari pullorum gallinaceorum multitudinem, et faciam quae praecipis. Praeparatis ergo quae dixerat puer, illuxit dominica dies, fecitque epu
Abbreviated transcription (Latin):
heo dericis uͦ & hildeb̾tus foedus inierunt¬
& dato sibi sacram̃to ut nullus contra alium
mouere tur. obsides ab inuicẽ acceperunt.
quo facilius firmarentur que fuerant dicꝰ¬
ta. Oulti tc̃ filii senatoꝵ in hac obsidione
datisunt. sed orto iterum: reges scandalo. ad ser¬
uitium puplicũ sunt addicti. & quicũq eos ad cu¬
stodiendum accepit. seruos sibi exhis fecit. Mul¬
ti tam̃ ex eis ꝑfugã lapsi. in patriã redierunt. ñ¬
nulli inseruitio retenti sunt. Inter quos attalus
nepos beati gregorii. ligonici ep̃i ad puplicũ ser¬
barbaro seruiens. Deniq beatus gregorus ad
to obtulerunt hominͥ munera. sed respu¬
it ea dicens. hic detali generatione decẽauri
libris redimi deb&. Quib. redeuntib leo qui¬
dam de coquina domini sui ait. Utinã me
ꝑmit teres. & forsitan ego poteram eũ reduce¬
re de captiuitate. Gauiso autẽ domino. di¬
rectus uenit ad locũ. Uoluitq puerũ clam
Ab stra here. sed ñ potuit. Tunc locatũ secũ

Expanded text:
heudericus vero et Childebertus foedus inierunt, et dato sibi sacramento, ut neuter contra alterum moveretur, obsides ab invicem acceperunt, quo facilius firmarentur quae fuerant dicta. Multi tunc filii senatorum in hac obsidione dati sunt: sed orto iterum inter reges scandalo, ad servitium publicum sunt addicti. Et quicunque eos ad custodiendum accepit, servos sibi ex his fecit. Multi tamen ex eis per fugam elapsi, in patriam 119 redierunt, nonnulli in servitio sunt retenti: inter quos Attalus nepos beati Gregorii Lingonici episcopi, ad publicum serbarbaro serviens. Denique beatus Gregorius ad to, obtulerunt homini munera, sed respuit ea, dicens: Hic de tali generatione decem auri libris redimi debet. Quibus redeuntibus, Leo quidam de coquina domini sui, ait: Utinam me permitteres, et forsitan ego poteram eum reducere ex captivitate. Gaviso autem domino, directus venit ad locum: voluitque puerum clam abstrahere, sed non potuit. Tunc locans secum
Abbreviated transcription (Latin):
rex thi& bergã regmã sibi in matrimo¬
mum iunxit. ex qua conuinctione ma¬
xima ruma ñ illi. sedetiam omi regno
accidit. sicut in subsequentibꝰ luce cla¬
rius apparebit.

Expanded text:
rex Thietbirgam reginam sibi in matrimonium iunxit; ex qua coniunctione maxima ruina non illi solum, sed etiam omni regno eius accidit, sicut in subsequentibus luce clarius apparebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑlegatos hera clio recipienda offeruñ. hera clius cupiens suꝑ sar ricensos uindc¬
ta : Nichil abhis recipere uoluit Congregatis undiq: uni uersas ꝓuincias imperii ni¬
mia multitudine militũ. transmittens heraclius legationẽ ad portas caspias quas unciau¬
bant : Fasdẽ portas heraclius aperire p̃caepit andeq elmilia pugnatorũ auro¬
locatos auxilii sui contra sarracenos proeliandũ mittit. Sarraceni duos habento e loqu
principes ccfere milia erant. Cũq castra nꝓcul a: sẽ exercitꝰ uterq posuis¬
s& ita ut in crastinũ bellũ inirent. confligentes. eadẽ nocte gladiodĩ heradii

Expanded text:
 legatos Heraclio recipienda offerunt. Heraclius cupiens super Sarracenos vindictam, nihil ab his recipere voluit. Congregata undique de universis provinciis imperii nimia multitudine militum, transmittens Heraclius legationem ad Portas Caspias, quas Abant, easdem portas Heraclius aperire praecepit, indeque centum qulocatorum auxilio suo contra Sarracenos ad praeliandum mittit. Sarraceni duos habentes principes, ducenta fere millia erant. Cumque castra nec procul inter se exercitus uterque posuist, ita ut in crastinum bellum inirent, confligentes, eadem nocte gladio Dei Heracli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ arma ꝑlacataprouniuersis saxonib firmant. sid parũ hac ꝓmissio. minime¬
sortitur effectũ. Tunc tributũ saxones quẽ reddore consuruerant pͣ
ceptione dagoberti habent in dultũ. quingentas. uaccas inferendales
annis singulis achlothario seniore censiti reddebant qođ ad a gõbto cas

Expanded text:
super arma placata pro universis Saxonebus firmant. Sed parum haec promissio sortitur aefectum; tamen tributo Saxones, quem reddere consuaeverant, per preceptionem Dagoberti habent indultum. Quinnentas vaccas inferendalis annis singolis a Chlothario seniore censiti reddebant, quod a Dagoberto cas
Abbreviated transcription (Latin):
astrũ confluunt. ibiq contrade siderium ducem confligunt: factaque est ibistra¬
res magna. ita ut deutroq exercitu amplius quã septem milia. cȩcidessent :¬
ices quoque cum reliqua parte populi ad ciuitate᷑ ꝑuenerunt. cuncta diripien¬
tes ł de uastantes taliꝰqur depopulatio ibracta est. Iualis nec antiquitus est
udita fuissi. ut nec domus remanir&. nec uinta. nec arboris sd cuncta suc ci¬
pnternt. Incenderent debellarint. Nã & ab ecclesus auftrentis sacraministe¬
÷ ipsas incindio cremabant Gunt hramnus uero rix cũ ix ircitu c̃trafrrm suũ
iuenit totã spem in dĩ iudicio conlocans. quidir una iã ursprre misso exercitu

Expanded text:
astrum confluunt ibique contra Desiderium ducem confligunt; factaque est ibi stragis magna, ita ut de utroque exercitu amplius quam septim milia caecidissent. Duces quoque cum reliqua parte populi ad civitatem pervenerunt, cuncta deripientes vel devastantes; talisque depopulatio inibi acta est, qualis nec antiquitus est audita fuisse, ut nec domus remaneret nec vinea nec arbores, sed cuncta succiderent, incenderent, debellarent. Nam et ab eclesiis auferentis sacra ministeria, ipsas incendio cremabant. Gunthchramnus vero rex cum exercitu contra fratrem suum advenit, totam spem in Dei iudicio conlocans. Qui die
Abbreviated transcription (Latin):
ED QUIA NOR ERAT FĨDUS ABFOMINIBUS. INTER QUOS UENERAT ARMIS
sraa muniuit Nec umquã ad atcclesiã autꝰ Reliqua loca qua ire delecta¬
bat᷑ sint grandi ꝑgebat custodia unde factũ est : ut quadã die dominica
pos ł quã oiaconus silentiũ populis ut missȩ auscultarentur indixit Rex
conuersus ad populũ dicer&. Adiuro uos o uiri cũ mulieribus qui ad estis. ut
terimatis Licratq michi ł tribus annis ne potes meos qui michi ad optaui facti
funt filii enutri&e. Nforte contingat ꝗ i diuinitas axerna non pasciat᷑. ut
cũ illis paruulis me oefuncto simul percatis. Cũ oegenere nr̃o robustus

Expanded text:
ed quia non erat fidus ab hominibus inter quos venerat, armis se munivit, nec unquam ad ecclesiam aut reliqua loca quo ire delectabat, sine grandi pergebat custodia. Unde factum est, ut quadam die Dominica, postquam diaconus silentium populis ut Missae auscultarentur, indixit, rex conversus ad populum diceret: Adjuro vos, o viri cum mulieribus qui adestis, ut terimatis; liceatque mihi vel tribus annis nepotes meos, qui mihi adoptivi facti sunt filii, enutrire: ne forte contingat, quod divinitas aeterna non patiatur, ut cum illis parvulis, me defuncto, simul pereatis; cum de genere nostro robustus
Abbreviated transcription (Latin):
itum redierunt: timentes ne& ipsi parite
in posito signa crucis restitu it sanum. eius que obtentu monas¬
terium ꝑmansit in le sum: multas que & alias uircutes operatus
est. quassiquis diligenter inqui rit librum uatar illius legenscuncta

Expanded text:
itum redierunt, timentes ne et ipsi parititum redierunt, timentes ne et ipsi paritinposito signo crucis, restituit sanum, eiusque obtentu monastyrio permansit inlaesum. Multasque et alias virtutes operatus est, quas si quis diligenter inquiret, librum Vitae illius legens cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ut lumine brati confessoris aduitus hilarii : liberius her&icas
aties contra quas sarpe idemi sacerdos profide confixerat debellare:
ontestatus est autẽ omĩ exercitur ut nec ibi quidẽ aut inuia aliquẽ
expoliarent. aut res ciuius quã diriperent. Erat in his dirbus uir lauda¬
bilis scĩ tatis maxentius abbas recliusus in monasterio suo obdĩtimorẽ
infra terminũ pictauiensem. Cuiu̾s monasterii nomex lectioni¬
non indidimus. quia locus ille usque hodie cellula sc̃i maxencii uocatur
Cuius monachi cũ unũ hostiũ cuneum ad monasteriũ cernerent pro¬
pinquare. abbatẽ exorant ut de cellula sua egreder& ur ad consolan¬
rogaturus ꝑgit intrepidus. Unus autem ex eis euaginato gladio
ut caput eius librar&. manus ad aurẽ erecta diriguit. gladiusq
r&rorsum ruit. At ipse ad pedes beati uiri ueniam de poscens
sternitor quod uidentes reliqui cum timore maximo adex¬

Expanded text:
ut lumine beati confessoris adjutus Hilarii, liberius haereticas ut lumine beati confessoris adjutus Hilarii, liberius haereticas acies, contra quas saepe idem sacerdos pro fide conflixerat, debellaret. Contestatus est autem omni exercitui, ut nec ibi quidem aut in via aliquem exspoliarent, aut res cujusquam diriperent. Erat autem in his diebus vir laudabilis sanctitatis Maxentius abbas, reclausus in monasterio suo ob Dei timorem infra terminum Pictavensem. Cujus monasterii nomen lectioninon indidimus, quia locus ille usque hodie Cellula sancti Maxentii vocatur. Cujus monachi cum hostium cuneum unum ad monasterium cernerent propinquare, abbatem exorant, ut de cellula sua egrederetur ad exoranrogaturus, pergit intrepidus. Unus autem ex his evaginato gladio, ut caput ejus libraret, manus ad aurem erecta diriguit, gladiusque retrorsum ruit. At ipse ad pedes beati viri veniam deposcens sternitur. Quod videntes reliqui, cum timore maximo ad exerc
Abbreviated transcription (Latin):
accedentibus iuxta imperium regis. Dum scam ingrederentur
basilicã. hanc antiphonã e& in ꝓiusti primi cerius quierat inposuit.
rec incxisti medĩe uir tute adbellum. subplantasti insurgentes m
me subtusme. & inimicorum meorũ dedisei michi dor sum. & odien¬
tesme disꝑdidisti. Quod psallintium audientes. dño grãs agentes
& uotũ brato confessori promittentes. La&i reniciauerunt
regi. Porro cũ ille ad fluuiũ uigennã cũ exercitu adueniss&.
in quoloco rum transire deber& penitus ignorabat. Intumuerat enĩ
aqua ab undatione pluuiarum. Cumq illa nocte dñm dep̃catus fuiss&
ut eiuadũ quo transiri possit dignar& ostendere : Mane facto cerua
mirꝵ magnitudinis ante eos nutudĩ flumen ingredit᷑ illa que uadan¬
te populus quo transire possit agnouit. Veniente autẽ rege apud
pictauos : Dum eminus intentoriis commorar&. pharus ignra debasi¬
lica sc̃ĩ hilarii igressa uisarst ei tã quam suꝑse aduenir&. scilic&

Expanded text:
accedentibus iuxta imperium regis, dum sanctam ingrederentur basilicam, hanc antefanam ex inproviso primicirius, qui erat, inposuit: Praecinxisti me, Domine, virtutem ad bellum, subplantasti insurgentes in me subtus me et inimicorum meorum dedisti mihi dorsum et odientes me disperdedisti. Quod psallentium audientes, Domino gratias agentes et vota beato confessori promittentes, laeti nuntiaverunt regi. Porro ille cum ad fluvium Vigennam cum exercitu advenisset, in quo loco eum transire deberit, paenitus ignab inundatione pluviarum. Cumque illa nocte Dominum deprecatus fuisset, ut ei vadum quo transire possit dignaretur ostendere, mane facto cerva mirae magnitudinis ante eos nutu Dei flumen ingreditur, illaque vadante, populus quo transire possit, agnovit. Veniente autem rege apud Pictavis, dum eminus in tentoriis commoraretur, pharus ignea de basilica sancti Hilarii egressa, visa est ei tanquam super se advenire, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nentes haec quȩ grrebantur. Tunc ille qui prior erat. ixclamat dicras.
Arma deponite a& ad nosegredimini ut cognoscamus cocp acifice qualittu

Expanded text:
nentes haec quae gerebantur. Tunc ille qui prior erat exclamat, dicens: 'Arma deponite et ad nos egredimini, ut cognoscamus pacifice, qualit
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos arcersitũ secretius corpitei insinuare ut dm̃ uerũ factore
carli ac terrar creder&. idola negleger&. quar neque sibi nequr
aliis prodesse possunt. At ille ait. libenterte scĩssime pater
audi sam sed restat unũ quod populus qui me sequit᷑ non patit᷑ relinquȩ¬
adclamauit : mor tales deos abicimus pierex. & dm̃ quẽ remigius
predicit inmor talẽ sequi parati sumus. Nunciantur harc antistis¬
ti qui gaudio magno repl&us iussit lauacrum prae pararđ . uelis
dͣpictis adumbratur platea. ecclesiae curtinis albentibus ad¬
ornatur. baptisteriũ componitur. balsema de funduntur. fla
grant odore carrer. totũ que templum baptisterii diuino
respargitur ab odore. Talem que ibi graciam ad stantibus
ds̃ tribuit ut estimarent separa disi odoribus collo care. Rix

Expanded text:
sacerdos arcessitum secritius coepit ei insinuare, ut Deum verum, factorem sacerdos arcessitum secritius coepit ei insinuare, ut Deum verum, factorem caeli ac terrae, crederit, idola neglegerit, quae neque sibi neque aliis prodesse paudiam, sed restat unum, quod populus qui me sequitur, non patitur relinqueracclamavit: Mortales deos abjicimus, pie rex, ut Deum quem Remigius praedicat immortalem sequi parati sumus. Nuntiantur haec antistiti, qui gaudio magno repletus, jussit lavacrum praeparari. Velis depictis adumbrantur plateae ecclesiae, cortinis albentibus adornantur, baptisterium componitur, balsama diffunduntur, micant flagrantes odore cerei, totumque templum baptisterii divino respergitur ab odore; talemque ibi gratiam astantibus Deus tribuit, ut aestimarent se paradisi odoribus collocari. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
ualde piternitionẽ ruere corpit. Quod ille uidens eleuatis oculis
pdcaulum conpunctus corde commotus in lacrimis ait. Ihu xp̃t qũe
bro d huldis predicat esse filium dĩ uiii. quidare aux ilium laboranti¬
bus uictoramque inte sperantibus tribuere diceris Tuar opisglam
deuotus efflagito. ut si michi uictoriam suphos hostes indulsers o
gcipus tus fuero illam uirtutẽ quã d&e populus tuo nomini
dieatus probasse prardicat. credam tibi & in nomin& uobapti Res
nuo caui riũ deos meos. sedut itxperior elongatisunt ab daxilo
meo Ande credo ros nullius eẽ preditos potestatis. qui sibi obordi¬
padus non occur runt Tenunc inuoco tibr credere desidero
At ille tamt prohibito bello cohortato populo cũ pacȩ regressus. narrauit
reginae qualiter per inuocationẽ nominis xp̃i uictoriam meruit
obtinere. Actum anno xu regaisur. Lxx inii.¬
VAC REGINA ARCERSIRI CLAM SC̃M REMIGIUM REMENSIS
urbis epm iub& dep̾cans ut regi uerbũ salutis insinuar&. Quem

Expanded text:
ad internecionem ruere coepit. Quod ille videns, elevatis ad coelum oculis, compunctus corde, commotus in lacrymis, ait: Jesu Christe, quem Chrotechildis praedicat esse filium Dei vivi, qui dare auxilium laborantibus, victoriamque in te sperantibus tribuere diceris, tuae opis gloriam devotus efflagito: ut si mihi victoriam super hos hostes indulseris, et expertus fuero illam virtutem, quam de dicatus probasse se praedicat, credam tibi et in nomine tuo baptizer. Invocavi enim deos meos, sed, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nullius esse potestatis praeditos, qui sibi oboedientibus non occurrunt. Te nunc invoco, tibi credere desidero, Ad ille, prohibito bello, cohortato populo cum pace regressus, narravit reginae, qualiter per invocationem nominis Christi victuriam meruit obtenire. Actum anno 15. regni sui. Tunc regina arcessire clam sanctum Remedium Remensis urbis episcopum iubet, depraecans, ut regi verbum salutis insinuaret. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
interficere inatrio cogitabat. &urtutem scĩ antistitis mauebat. Tunc¬
unus eputris claudu qui erat robustior ad pre hensum eberulfum: tergo¬
ua lidioribus lacertis restringit. rtsupina tumque pectus cius ad iugilandũ
parat : Ađ claudius extracto ab altero gladio. ad cum dirigit. Sed & illt¬
prolatum acingulo serrum. se ad percutiendum dum tenerxur adaptat.¬
umque claudius eleuata dextera cultrum rius pectori in ircissa & ille¬
non segniter sub ascella illius pugiont̃ defixiss& retractum que
ase librato ictu pollicem claudii intercidit. Exhoc conuenientes
putri tius cum gladiis. ebtrulfum diuersis ictibus sauciant¬
uorum oemanu oilapsus oum fugere iam exanimis. Niteraur. extrac¬
to gladio caput rius grauissime uerberant. Effub que cerebro. crcidit
& mortuus est. Nec promeruit abeo saluari quem fideliter nũ quã
intellexit. ex poscere. Igitur claudius timore perterritus. cellulã

Expanded text:
interficere in atrio cogitabat, et virtutem sancti antistitis metuebat. Tuninterficere in atrio cogitabat, et virtutem sancti antistitis metuebat. Tununus e pueris Claudii qui erat robustior, apprehensum Eberulfum a tergvalidioribus lacertis astringit, resupinatumque pectus ejus ad jugulandum parat. At Claudius, extracto a balteo gladio, ad eum dirigit. Sed et illprolatum a cingulo ferrum se ad percutiendum dum teneretur adaptat.umque Claudius elevata dextera cultrum ejus pectori injecisset, enon segniter sub ascella illius pugionem defixisset, retractoque se, librato ictu pollicem Claudii intercidit. Ex hoc convenientes pueri ejus cum gladiis, Eberulfum diversis ictibus saucianuorum de manu dilapsus, dum fugere jam exanimis niteretur, extracto gladio caput ejus gravissime verberant, effusoque cerebro cecidit, et mortuus est; nec promeruit ab eo salvari, quem fideliter nunquam intellexit exposcere. Igitur Claudius timore perterritus cellula
Abbreviated transcription (Latin):
credidit misero homini pe uiratati. Die autẽ altero cum
cum rodem uel reliquis eiuibus est asscitus. Ibique eum claudius gladio
suis t uoluit. si putri cius longius asstitissent Elcrũtamen quam haro
eberulsus uit erat nanus aduertit. Posł quã conuiuiũ est finitum
isita loquentibus. ait claudius eberulfo. Delrctat Animo ad moa
aurire potũ siuina odoramentis essent immixta. aut cer¬
te potentioris uinilibationem streniutas tua requirera: Hȩe rodictn¬
te gauisus ebrrulfus respondit. habere seoicens: & omnia quȩ uo¬
lurris ad maatum mrum repperies. tantũ ut oign&ur oominus
mcus tuguriũ ingredi mansionis meȩ. Misitq p̃ueros unũ post
alium ad requirenda potentiora uina. laticina uidelic& at que
gatitina. Cumq illum apueris relictũ solum claudius conspexissa¬
deuata contra basilicam manu ait. Martine beatissime fac¬
me uxorem cum parentibus cito uidere. infelex enm in diseronie positus. & hun¬

Expanded text:
credidit miser homini pejeranti. Die autem altero cum cum eodem et reliquis civibus est ascitus; ibique eum Claudius gladio ferire voluit si pueri ejus longius astitissent. Verumtamen nunquam haec Eberulfus, ut erat vanus, advertit. Postquam autem convivium est finitum, His ita loquentibus, ait Claudius Eberulfo: Delectat animum ad metatum tuum haurire potum, si vina odoramentis essent immista, aut certe potentioris vini libationem strenuitas tua requireret. Haec eo dicente, gavisus Eberulfus, respondit habere se, dicens: Et omnia quae volueris ad metatum meum reperies: tantum ut dignetur dominus meus tugurium ingredi mansionis meae. Misitque pueros, unum post alium, ad requirenda potentiora vina, Laticina videlicet, atque Gazitina. Cumque illum a pueris relictum solum Claudius conspexisslevata contra basilicam manu, ait: Martine beatissime, facme uxorem 354 cum parentibus cito videre. Infelix enim in discrimine positus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se seorsum sacesdotes dĩ: quibus ꝑscrutatis. cognouit unudm̃ sub
inuna equalitate atq: om̃i potentia hanc trinitat᷑e uerũ dm fateri
Tunc intellegens ueritatt᷑ richaredus postposita altercatione seca¬
tholica legi subdidit E accepto signa culũbeatȩ crucis cũchris¬
matis unctione credidit ihm x pͣm filiũ dĩ aequalem patricuspusco
narbonensem qui narrantes ea quȩ ille gesserat. simili credulitate
populus ille conectitur. Erat ibi tunc temporis arrianȩ secta ep̃s
athalocus quiita ꝑ propositiones uanas ac interpr& ationes uanis

Expanded text:
ad se seorsum sacerdotes Dei. Quibus perscrutatis, cognovit, unum Deum sub ad se seorsum sacerdotes Dei. Quibus perscrutatis, cognovit, unum Deum sub in una aequalitate atque omnipotentia hanc Trinitatem verum Deum fateri. Tunc intellegens veritatem Richaredus, postposita altercatione, se catholicae lege subdidit et, acceptum signaculum beatae crucis cum crismatis unctione, credidit Iesum Christum, filium Dei, aequalem Patri cum SpirNarbonensim, qui narrantes ea quae ille gesserat, simile credulitate populus ille conecteretur. Erat ibi tunc temporis Arrianae sectae episcopus Athalocus, qui ita per propositiones vanas ac interpretationes fals
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ illiꝑfidẽ sua signa multa ostendant uos nihil tale agere po
tatib quȩ uera sunt cognoscamus. Etunc alt accepta illi a nobis
ranone ea credant quȩdicitis. aut certe uos abillis ueritatẽ agnoscen¬
tes qua pͣdicauerint uos credatis. Quod cũ factũ fuiss&. congregatis utriusq
partis epĩs. proposuerunt heretici illa qua sepius ab ipsis dicta ia scripsi¬
mus. Similit responderunt ep̃i nr̃a religionis ea dequibus heraei coru¬
partem plerumq uitam libris superioribus demonstrauimus : & prae¬
sertim cum rex dicer& quia nullum signũ sanitatis suꝑ infirmos ab he¬
raicorum ostender&us ep̃is ac in memoriã replicara qualitertr᷑¬
pore genitorissui ep̃s qui sẽ iactabat ꝑfidem non rectam cacis restitũ¬
erelumen. tacto caco & cecitatiꝑp& ue dampnato discessisse con¬
fusum: Quod nos inlibro miraculorũ plenius de darauimus. Uocauit

Expanded text:
et cum illi per fidem suam signa multa ostendant, vos nihil tale agere potet cum illi per fidem suam signa multa ostendant, vos nihil tale agere pottatibus, quae vera sunt cognoscamus; et tunc aut accepta illi a vobis ratione ea credant quae dicitis, aut certe vos ab illis veritatem agnoscentes, quae praedicaverint vos credatis. Quod cum factum fuisset, congregatis utriusque partis episcopis, proposuerunt haeretici illa quae saepius ab ipsis dicta jam scripsimus. Similiter responderunt episcopi nostrae religionis ea de quibus haereticorupartem plerumque victam libris superioribus demonstravimus. Et praesertim, cum rex diceret, quod nullum signum sanitatis super infirmus ab hereticorum ostenderetur episcopis, ac in memoriam replicaret, qualiter tempore genitoris sui episcopus, qui se iactabat per fidem non rectam caecis restituere lumen, tacto caeco et caecitate perpetuae damnato, discessisse confusum – quod nos in libro Miraculorum plenius declaravimus – vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatissua non latuer. Ariolis ac sortes sepius utebatur. eac quib:
fatura cognoscere cupiens remansit inlusus
ex uero guntramnus cũ nepote suo ac reginis pacem firmauit. datissibi
ininuicẽ muneribus acstabilitatis causis publicis. epulati sunt pariter
omps ds qui mihi prestitisti ut uidere merear filios defilio meo hildiberto:
U nde me non puto usq quaq atua mauestate relictum qui mihihaee presti¬
tistiut uideam filios siluimei. Tunc dinamium & lupum ducẽ redditos
rex hildibertus recepit. cadurcũ brunihilde regine refadit. & sic cũ
pace & gaudio iterum atq iterum dõ grasagentes. Conscriptis pactio¬
nibus sẽ remunerantes & oculantes. regressus est unusquisq: ad ciuitatẽ ÷¬
gitur eotempore in hispania richaredus rex conpunctus miserał suã¬
tione diuina conuocatis ep̃is religionis sua ait. Cur interuos &
sacerdotes illos qui sẽ catholicos dicunt iugiter scandalũ propagat᷑

Expanded text:
iniquitatis suae, non latuerunt. Ariolis ac sortibus saepius utebatur, ex quibus futura cognoscere cupiens, remansit illusus. XI. Rex vero Guntchramnus cum nepote suo ac reginis pacem firmavit, datis sibi invicem muneribus, ac stabilitis causis publicis, epulati sunt pariter., omnipotens Deus, qui mihi praestitisti ut videre merear filios de filio meo Childeberto. Unde non me puto usque quaque a tua Majestate relictum, qui mihi haec praestitisti, ut videam filios filii mei. Tunc Dynamium et Lupum ducem redditos rex Childebertus recepit, Cadurcum Brunichildi reginae refudit. Et sic cum pace et gaudio iterum atque iterum Deo gratias agentes, conscriptis pactionibus, 431 se remunerantes et osculantes, regressus est unusquisque ad civitatem gitur eo tempore in Hispania Richaredus rex, compunctus miseratione divina, convocatis episcopis religionis suae, ait Cur inter vos et sacerdotes illos, qui se catholicos dicunt, jugiter scandalum propagatur:
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc consilio pippini maioris domus & hunberti pontificis urbis coloniae utens.
ab ipsiᷤᷤ forciter ammonitus tante ꝓsperitatis & iustiti& amore conplexus u¬
niuer sassibi subditas gentes usque parisius ut suꝑra memini ꝑeruenit
ut nullus defrancorũ regibus praecedentib sude lau ois
fuenit ed excellentior¬
nno uiii regni sui cũ auster regio cultu circuir&. quandã puellã nomine
Aregin drudã stratusuo ad sciuit. dequa eo anno habuit filiũ nomine
sigibertũ : reuertens ͣ inneptrico¬
edẽ patris sui locharii diligens assiduae residere oisponens. cũ om̃e ĩustitũ
quã prius dilexerat fuerag soblitus. cupiditatis instinctu suꝑ ribus ec clesiarũ
&lrudib sagaci desiderio uell& om̃ib undiq spoliis nouos implero thes auros:

Expanded text:
adhuc consilio Pippini maioris domus et Cunichberti pontificis urbiab ipsis fortiter admonetus, tantae prosperitatis et iustitiae amore conplexus universas sibi subditas gentes, usque t, regebat, ut nullus de Francorum regibus praecedentibus sua laude fuisset praecellentiorAnno 8 regni sui cum Auster regio cultu circuiret, quamdam puellam, nomine Ragnetrudam stratui ascivit suo, de qua eo anno habuit filium, nomine Sigibertum. LX. Revertens in Neptricedem patris sui Chlotharii diligens, assidue residere disposuit. Cum omnis justitiae quam prius dilexerat esset oblitus, cupiditatis instinctu super rebus Ecclesiarum et leudibus, sagaci desiderio, vellet omnibus undique spoliis novos implere thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
uando con placuit abe do legatarits directus achlodauso rege causa legationis
rothariũ regem langobardorũ: papiam cognomento ticind̃ ciuitate a
italiae ꝑueniss&. cernens reginã quã saepius inlegationẽ ueniens uiderat.¬
& abipsa benigne semꝑ susceptus fuerat fuisse r&rusa. Quasi in iunctum
habens. ex inde int̃ c&era rothario rege suꝑgessit. quod illã parentẽ franco¬
rũ quã reginã habuerat ꝑquã &iam regnũ ad sũpserat. non debuis s& humi

Expanded text:
o complacuit, Aubedo legatarius directus a Chlodoveo rege, causa legationis usque Chrotharium regem Langobardorum Papiam, cognomento Ticino, civitatem Italiae pervenisset, cernens reginam, quam saepius in legatione veniens viderat, et ab ipsa benigne semper susceptus fuerat, fuisse retrusam quasi injunctum habens, exinde inter caetera Chrothario regi suggessit, quod illam parentem Francorum quam reginam habuerat, per quam etiam regnum assumpserat, non debuisset humi