comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post cantuarioꝵ ad austrũ et oc
cidentẽ. usq ad occidentales sax¬
ones ꝑtingit. habens t̾ram famili¬
arũ. septẽ miliũ. et eo ad huc tẽ¬
mercioꝵ. p̃sente ac suggerente re¬
ge uulfere. aquo etiam egressꝰ
de fonte loco filii susceptus ẽ. In
cuiꝰ signũ adoptionis duas illi
ꝓuncias donauit: uectã uide¬
licet insulã. et mea nuaroꝵ ꝓ
uinciam. ingente occidentaliũ
saxonũ. Itaq ep̃c concedente im¬
mo multũ gaudente rege: pͥmos
puincie duces ac milites sacro¬
sc̃o fonte abluebat. uerũ prbri e¬
quente. baptirabant. Porro regi¬
puncia fuerat baptirata. Erat au¬
tem filia eanfridi. frĩs eancheri. qͥ

Expanded text:
post Cantuarios ad austrum et ad post Cantuarios ad austrum et ad occidentem usque ad Occidentales Saxones pertingit, habens terram familiarum septem millium, et eo adhuc temMerciorum, praesente ac suggerente rege Uulfehre, a quo etiam egressus de fonte, loco filii susceptus est: in cujus signum adoptionis, duas illi provincias donavit, Vectam videlicet insulam, et Meanvarorum provinciam in gente Occidentalium Saxonum. Itaque episcopus, concedente, imo multum gaudente rege, primos provinciae duces ac milites sacrosancto fonte abluebat, verum presbyteri Equente baptizabant. Porro regiprovincia, fuerat baptizata. Erat autem filia Eanfridi, fratris Eanheri, q
Abbreviated transcription (Latin):
finũ. terciũ eadgarũ. quartũ
Cymberechtũ. quẽ inp̃senti habet.
habebat enum ante eadhedũ an¬
tistitẽ sexulfũ. qui etiam mer¬
cioꝵ et medit̾raneoꝵ anglorũ
sumul ep̃c fuit. unde et expulsꝰ
de lindissi. millarũ ꝓuinciarũ
regimine ꝑ mansit. Ordinatist̃
aũt ead hedus. bosa. et eata ebu¬
raci: ab arciep̃o theodoro. Qui
etiã post tres abiectionis uulfri¬
di annos. hoꝵ numero duos addi¬
haugustaldensem. remanente fata
ad lindisfarnensem. et trũ huni ad
piunciam pictoꝵ que tunc temꝑis
angloꝵ erat imperio subiecta. et ad¬
hedũ de lindissi reuersũ. eoquod
edilredus ꝓuinciam recepisset. rhy¬
pensi eccłie p̃fecit. .xuii¬
ulsus autẽ ab ep̃atu suo uul¬
fridus. et multa dui loca ꝑ¬
uagatus. romam abuit. britannã
rediit. et si ꝓpt̾ inimicicias memora¬
sua recipi non potuit. non tamen
abeuanglirandi potuit ministerio
cohiberi. Siquidẽ diuertens ad ꝓ¬
iuntiam australiũ saxonũ. que

Expanded text:
arum, quartum Cyniberctum, quem in praesenti habet. Habebat enim ante Eadhaedum, antistitem Sexuulfum, qui etiam Merciorum et Mediterraneorum Anglorum simul episcopus fuit: unde et expulsus de Lindissi, in illarum provinciarum regimine permansit. Ordinati sunt autem Eadhaed, Bosa, et Eata Eboraci ab archiepiscopo Theodoro: qui etiam post tres abscessionis Uilfridi annos, horum numero duos addi Ecclesiam Hagustaldensem, remanente Eata ad Lindisfarnensem, et Trumvini ad provinciam Pictorum, quae tunc temporis Anglorum erat imperio subjecta. Eadhaedum de Lindissi reversum, eo quod Aedilred provinciam recepisset, Hrypensi Ecclesiae praefecit. us est autem ab episcopatu suo Uilfrid, et multa diu loca pervagatus, Romam adiit, Brittaniam rediit; et si propter inimicitias memorasua recipi non potuit, non tamen ab evangelizandi potuit ministerio cohiberi: siquidem divertens ad provinciam Australium Saxonum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
impii regis egfridi octauus. appa¬
ruit mense augusto stella que dr
cometa. et trib mensib ꝑmanens.
matutinis horis oriebatur: excel¬
sam radiantis flamine quasi co¬
lumpnã p̃ferens. Quo etiam
anno orta interipsũ regem egfri¬
dũ et reuerentissimũ antistitẽ
uulfridũ dissensione. pulsus ẽ
idem antistes a sede siui ep̃atus.
et duo in loco eius substituti ep̃i.
qui nordanhymbroꝵ genti p̃eent.
bosa uidelicet qui deyroꝵ. et e¬
atha qui bernicioꝵ ꝓuinciã gu¬
bernaret. hic inciuitate eburacen¬
si. ille inaugustal densi. siue in lin¬
disfarnensi ecclia. cathedram ha¬
bens ep̃alem. ambo de monachoꝵ
collegio. in ep̃acus gradũ asciti.
Cũ quib et acadhed in ꝓuncia
lindisfarnoꝵ quã nuꝑrime rex
ecfridus suꝑato in bello et fugato

Expanded text:
imperii regis Ecgfridi octavus, apparuit mense Augusto stella quae dicitur cometa; et tribus mensibus permanens, matutinis horis oriebatur, excelsam radiantis flammae quasi columnam praeferens. Quo etiam anno orta inter ipsum regem Ecgfridum, et reverentissimum antistitem Uilfridum dissensione, pulsus est idem antistes a sede sui episcopatus, et duo in locum ejus substituti episcopi, qui Nordanhymbrorum genti praeessent: Bosa videlicet, qui Deirorum, et Eata, qui Berniciorum provinciam gubernaret: hic in civitate Eburaci, ille in Hagustaldensi, sive in Lindisfarnensi Ecclesia cathedram habens episcopalem, ambo de monachorum collegio in episcopatus gradum adsciti. Cum quibus et Eadhaed in provincia Lindisfarorum, quam nuperrime rex Ecgfrid, superato
Abbreviated transcription (Latin):
tur suꝑare fulgorẽ. . uiiii.
rat ineodem monasterio puer
triũ circit̾ ñ ampliꝰ annorũ
esica nomine: qui ꝓpt̾ infantilem
ad huc etatẽ in uirginũ deo dedi¬
catarũ solebat. cella nutriri. ibiq
meditari. hic prefata pestilentia
tactus. ubi ad extrema peruenit.
ne quasi p̃sentẽ alloquens: eagid.
eadgid. cadgid.. Et sic terminans
temporalem uitam: intrauit ẽ¬
teruam. At uirgo illa quã moriens

Expanded text:
tur superare fulgorem. CAPUT VIII. tur superare fulgorem. CAPUT VIII. Ut in eodem monastrium circiter, non amplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema pervenit, ne quasi praesentem alloquens, Eadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens
Abbreviated transcription (Latin):
ce p̃cesserant. solitas dño laudes
decantarent. ecce subito lux emis¬
sa celitus. ueluci linteũ magnũ ue¬
nit suꝑ omnes: tantoq eas stupore
ꝑculit. ut etiã canticũ qd̃ canebãt
tremefacte int̾mitterent. Ipse aũt
splendor emisse lucis. in cuiꝰ com¬
paratione sol meridianꝰ uideri pos¬
set obscurus ñ multo pꝰt illo eleua¬
tus de loco inmeridianã partem
monasterii. hoc est ad occidentem
oratorii secessit. ibiq aliquamdui
remotus. et ea loca operiens. sic ui¬
dentib cunctis ad celise alta sub¬
duxit. ut nulli ẽẽt dubiũ. quin
ipsa lux que animas famularũ
xp̃i eẽt ductura uel susceptura
incelis. etiam corporib earum
locũ in quo requietura et diem
resurrectionis eẽnt expectatura.
monstraret. Cuiꝰ radiꝰ lucis tant᷑
qui ipsa hora in oratorio earũ cum¬
alio iuniore positus fuerat. refer¬
ostioꝵ uel fenestrarũ radii lucis
omnem diurni luminis uideren¬

Expanded text:
ce praecesserant, solitas Domino laudes ce praecesserant, solitas Domino laudes decantarent, ecce subito lux emissa caelitus veluti linteum magnum venit super omnes, tantoque eas stupore perculit, ut etiam canticum quod canebant tremefactae intermitterent. Ipse autem splendor emissae lucis, in cujus comparatione sol meridianus videri posset obscurus, non multo post illo elevatus de loco, in meridianam monasterii partem, hoc est, ad occidentem oratorii secessit, ibique aliquandiu remoratus et ea loca operiens, sic videntibus cunctis ad caeli se alta subduxit; ut nulli esset dubium, quin ipsa lux quae animas famularum Christi esset ductura vel susceptura in caelis, etiam corporibus earum locum in quo requietura, et diem resurrectionis essent exspectatura, monstraret. Cujus radius lucis tantus quialio juniore positus fuerat, referostiorum vel fenestrarum radii lucis, omnem diurni luminis videren
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc et enim monasterio. plura st̃¬
uirtutũ signa patrata. que ad me¬
moriam edificationẽq fideliũ se¬
quentiũ ab his qui nouere descͥp¬
ca habent᷑ amultis. Equib et
nos aliqua hystorie nr̃e eccliastice
inserere curauimꝰ. Cũ tempestas
sepe dicte cladis late cuncta de¬
populans.etiã partẽ monasterii
huius. illam quam uiri tenebãt
inuasisset. et passim cotidie rape¬
rent᷑ ad dñm: sollicita mat̾ congre¬
gationis.qua hora etiam eam mo¬
nasterii partẽ. qua ancillarũ dei
cat̾ua auiroꝵ erat secreta contu¬
berno. eadem plaga tangeret:
crebriꝰ inconuentu sõꝵ. ꝑquirere
cepit quo loco inmonasterio cor¬
pora sua poni et cuniteriũ fieri
uellent. cũ eas eodẽ quo ceteros
exterinuo. raptariemundo con¬
tingeret. Cũq nil certi responsi tã¬
mecsi sepus inquirens asororib
accepisset. accepit ipsa cũ om̃ib
tis maturine laudis. psalmodris.
egresse de oratorio famule xp̃i. ad
sepulchra fĩm qui eas ex hac lu¬

Expanded text:
n hoc etenim monasterio plura virtutum sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a multis: e quibus et nos aliqua Historiae nostrae ecclesiasticae inserere curavimus. Cum tempestas saepe dictae cladis late cuncta depopulans, etiam partem monasterii hujus illam qua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem plaga tangeret, crebrius in conventu sororum perquirere coepit quo loci  Al., loco in monasterio corpora sua poni et cimiterium fieri vellent, cum eas eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque nihil certi responsi, tametsi saepius inquirens, a sororibus accepisset, accepit ipsa cum omnibustis matutinae laudis psalmodiis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac lu
Abbreviated transcription (Latin):
gnauit̾ romam usq compleuit. Delec¬
tabat᷑ enun antistes prudentia u̾boꝵ
uuienis. gr̃a uenusti uultꝰ. alacritate
actionis. ⁊ constantia ac maturitate
cogitationis. Unde et omnia que ne¬
cesse habebat. habundant̾ et ipsi cũ
sociis sius quã dui secũ erat donabat.
et insuꝑ offerebat. ut si uellet partẽ¬
illi galliarũ ñ minimã illi regendã ꝯmitt̾et.
ac filiã fr̃is sui uͥginẽ illi ibiugem
daret. eũq ipse loco adoptatiui sẽꝑ
haberet. At ille gr̃as agens pietati qͣm
erga eũ cũ eẽt ꝑegͥnꝰ habere dignaret᷑:
respondit ppositũ se magis alt̾ius
conu̾sationis habere. atq: ideo pa¬
cria relicta. romã it̾ agere cepisse.
Qͥb auditis antistes. misit eũ romã.
dato duce itineris. et cunctis simul
que necessitas poscebat itineris. lar¬
ut cũ patriã reu̾teret᷑. ꝑ se it̾ facere
meminisset: ueniens uͭ romã. ⁊ ora

Expanded text:
 Romam usque complevit. Delectabatur enim antistes prudentia verborum juvenis, gratia venusti vultus, alacritate actionis, et constantia ac maturitate cogitationis: unde et omnia quae necesse habebat, abundanter ipsi cum sociis suis, quamdiu secum erant, donabat: et insuper offerebat, ut si vellet, partem Galliarum non minimam illi regendam committeret, ac filiam fratris sui virginem illi conjugem daret, eumque ipse loco adoptivi semper  Al. om. semper haberet. At ille, gratias agens pietati quam erga eum, cum esset peregrinus, habere dignaretur, respondit propositum se magis alterius conversationis habere, atque ideo, patria relicta, Romam iter agere coepisse. Quibus auditis, antistes misit eum Romam DCLIV, dato duce itineris, et cunctis simul quae necessitas poscebat itineris larut cum patriam reverteretur, per se iter facere meminisset. Veniens vero  A
Abbreviated transcription (Latin):
consura maiores st̃. uͥtutib humili¬
sus iusto colebat᷑ affectu. Inquo ui¬
delicet monastĩo. cũ aliquot annos
deoseruiret. animadũtit paulati
adolescens animi sagacis minune
ueniens ad reginam eanfledã. q ei
lectata bono adolescentis pposito. mi
ut eũ honorifice romam cnͣsmittẽt.
Quo temꝑe ibi gradũ archiep̃atꝰ.
honoriꝰ us ex discipłis beati pape¬
institutus seruabat. Ubi cũ aliqm¬
dui demoratꝰ adolescens animi uiua¬
cis. diligent̾ his que inspiciebat dis¬
cendis oꝑam daret. suꝑuenit illo aliꝰ
adolescens nomine biscopꝰ cognom̃to
benedictꝰ de nobilib angloꝵ. cupiens
et ipse romã uenire. cuiꝰ supͣ memini¬
mus. Huiꝰ ergo comitatui rex socia¬

Expanded text:
tonsura majores sunt virtutibutonsura majores sunt virtutibusuis justo colebatur affectu. In quo videlicet monasterio cum aliquot annos Deo serviret, animadvertit paulatim adolescens animi sagacis, minimeveniens ad reginam Eanfledam, quia lectata bono adolescentis proposito, misut eum honorifice Romam transmitteret. Quo tempore ibi gradum archiepiscopi Honorius, unus ex discipinstitutus. Ubi cum aliquantisper demoratus adolescens animi sagacis, diligenter iis quae inspiciebat discendis operam daret, supervenit illo alius adolescens, nomine Biscop, cognomento Benedictus, de nobilibus Anglorum, cupiens et ipse Romam venire: cujus supra meminimus. Hujus ergo comitatui rex socia
Abbreviated transcription (Latin):
ceł dui desid̾atã ꝑuenit. Eodẽ sane
anno quo britanniã reliquerat an¬
tistes eximius uulfridꝰ. pꝰt quadra¬
ginta et .u. annos accepti ep̃atꝰ diẽ
clausit extremũ. inꝓuincia que uo¬
cat᷑ inundalũ. corpusq euis locelloin¬
dicũ per latũ ẽ inmonasteriũ ipsus
qd̾ d̾r in hripũ. ⁊ iuxta honorẽ tanco
pontifici congruũ in ecclia beati petͥ
apl̃i sepultũ. De cuiꝰ statu uite. ut
ad pͥora repedantes. paucis que st̃
se modeste ⁊ circũspecte in omnib
git annũ. monasticã scl̃ari uicã p̃tu¬
lit. Qd̃ ubi patͥ suo narrauit. iam
enĩ mat̾ obierat. libent̾ eius uocis
ac desid̾ũs celestib annuit. eũq cep¬
tis insistere salutarib ussit. uenit
ergo ad insulã lindisfarnensẽ. ibiq
monachoꝵ famulatui se contradens.
diligent̃ ea que monastice castitatis
ac pietatis erant. ⁊ discere curabat ⁊
citissime psalmos et aliquot codices.
necdũ quidem actonsꝰ. uerũ his que

Expanded text:
 diu desideratam, pervenit. Eodem sane anno quo hi Brittaniam reliquere, antistes eximius Uilfrid, post quadraginta et quinque annos accepti episcopatus, diem clausit extremum in provincia quae vocatditum, perlatum est in monasterium ipsius, quod dicitur Inhrypum, et juxta honorem tanto pontifici congruum, in ecclesia beati apostoli Petri sepultum. De cujus statu vitae, ut ad priora repedantes, paucis quae sunt se modeste et circumspecte in omnibusgit annum, monasticam saeculari vitam praetulit. Quod ubi patri suo narravit, jam enim mater obierat, libenter ejus votis ac desideriis caelestibus adnuit, eumque coeptis insistere salutaribus jussit. Venit ergo ad insulam Lindisfarnensem, ubique monachorum famulatui se contradens, diligenter ea quae monasticae castitatis ac pietatis erant, et discere curabat et citissime psalmos, et aliquot codices; necdum quidem adtonsus, verum eis quae
Abbreviated transcription (Latin):
redꝰ qͥ regno mertioꝵ nobilissime ali¬
quanto tẽꝑe p̃fuerat. nobilius multo
regni sceptra reliquid. Nã uenit ro¬
mam ibiq attonsꝰ pontificatũ ha¬
bente constantino.ac monachꝰ factꝰ. ad
mosinis. usq ad diẽ ꝑmansit ultunũ
succedente in regnũ coedredo. filio edil
redi. qͥ ante ipsũ coenredũ ibidẽ regnũ
tenebat. Uenit autẽ cũ illo ⁊ filiꝰ si¬
geri regis occidentaliũ saxonũ. cuiꝰ
supͣ meminimꝰ. uocabulo offa. uiuenis
amantissime etatis ⁊ uenustatis: to¬
teq sue genti ad tenenda seruandaq
regni sceptra exoptatissimꝰ. Qͥ pari duc¬
tus deuotione m̃tis. reliquit uxorem.
agros. cognatos. ⁊ patriã ppt̾ xp̃m.¬

Expanded text:
red, qui regno Merciorum nobilissime tempore aliquanto praefuerat, nobilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus factus, ad emosynis usque ad diem permansit ultimum; succedennum tenebat. Venit autem cum illo et filius Sigheri regis orientalium Saxonum, cujus supra meminimus, vocabulo Offa, juvenis amantissimae aetatis et venustatis, totaeque suae genti ad tenenda servandaque regni sceptra exoptatissimus. Qui pari ductus devotione mentis, reliquit uxorem, agros, cognatos et patriam prop
Abbreviated transcription (Latin):
liquit. eodem ad huc p̃sule eccłam
gubernante: ac romam abiens ibi
uitam finiuit. ut insequentib
latius dicendum est .xu.¬
nno auitẽ dñice incarnatioĩs
mercioꝵ adducto maligno exer¬
citu. cantiã uastaret. et ecclias
ac monasteria sine respectu pieta
uitatẽ quoq rofi inqua erat putta
ep̃c. quãius eo temꝑe absens. com¬
muni clade consũpsit. Qd̃ ille ribi
comꝑit. eccliam. uidelicet suã reb
ablatis om̃ib depopulatã deuer¬
tit ad sexulfũ mertioꝵ ancistitem.
et accepta ab eo possessione ecclĩe
cuiusdã. et agelli non grandis. ibi¬
dem inpace uutam finiuit. nil om̃i¬
no de restaurando ep̃atu suo agẽs:
quia et sicut supra diximus. ma¬
gis ineccłiasticis quã in mundanis
reb erat industrius. s iilla solũ
eccłia deo seruiens. et ubicũq ro¬
gabatur addocenda eccłie carmi
cuutate hrofi: cui chelinum con¬
secrauit ep̃m. S illo post non
multũ temporis p̃ in opia rerũ
ab ep̃atu discedente. atq ad a¬

Expanded text:
liquit, eodem adhuc praesule Ecclesiam gubernante; ac Romam abiens, ibi vitam finivit, ut in sequentibus latius dicendum est. Anno autem Dominicae incarnationisMerciorum, adducto maligno exercitu, Cantiam vastaret, et ecclesias ac monasteria sine respectu pietatvitatem quoque Hrosi, in qua erat Putta episcopus, quamvis eo tempore absens, communi clade absumpsit. Quod ille ubi comperit, ecclesiam videlicet suam rebus ablatis omnibus depopulatam, divertit ad Sexuulfum Merciorum antistitem, et accepta ab eo possessione ecclesiae cujusdam et agelli non grandis, ibidem in pace vitam finivit, nil omnino de restaurando episcopatu suo agens: quia sicut supra diximus, magis in ecclesiasticis quam in mundanis rebus erat industrius; sed in illa solum ecclesia Deo serviens, ubicumque rogabatur, ad docenda Ecclesiae  Acivitate Hrofi Cuichelmum consecravit episcopum. Sed illo post non multum temporis, prae inopia rerum, ab episcopatu decedente, atque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
perunt. Erat enun rex eusdẽ gen¬
tis siberech: qui p̾t sicberectũ cog¬
nom̃to paruũ regnauit. amicus
euisdem osun regis. Qui cum fre¬
quent̾ ad eum in ꝓuintiam nordã¬
himbroꝵ ueniret. solebat eum hor¬
tari ad intelligendũ deos esse non
posse qui hominũ manib facti eẽnt.
Dei creandi macheriam lignũ uel
lapidem esse non posse. quoꝵ recissu¬
re uel igni absumerent᷑. uel inuasa
quelibet humani usus formarent᷑.
uel certe despectui habica foras pro¬
icerentur. et pedib concultata in
terram uerterent᷑. Deũ potius in¬
celligendũ. maiestate inconp̃hensi¬
bilem humanisq ocłis inuisibilẽ.
omnipotentẽ eternũ. qui celum
et terram et humanũ genus creass
regeret et iudicaturus ess orbem
inequitate: cuius sedes eterna. noi
inuili et caduco metallo. s incelis
quia omnes qui uoluntatẽ eius a
quo creati sunt discerent et facerẽt:
et̾na ab illo p̾mia eẽnt ꝑcepturi.
hec et huiuscemodi multa cũ rex

Expanded text:
 rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligendum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, aeternum, qui caelum et terram et humanum genus creasset, regeret, et judicaturus esset orbem in aequitate; cujus sedes aeterna non in vili et caduco metallo, sed in caelis quia omnes qui voluntatem ejus a quo creati sunt discerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi accepit. Neq enim magna est
s quasi miliaria quinq iuxta estima¬
cionem angloꝵ. quã successores eius
usq hodie tenent. Ubi et ipse sepulcus
p̃dicaturus adut. fecerat autem pͥus¬
quam brittanniam ueniret monaste¬
rium nobile inhibernia qd̃ acopia roboꝵ
de armach lingua scoitoꝵ hoc ẽ campꝰ
roboꝵ cognominat᷑. Ex quo utroq mo¬
uasterio. plurima exinde monasteria.
ꝑ discipulos eius. et in brittannia et
in hibernia ꝓpagata sunt. inquibus
omnib idem monasterium insulanũ
inquo ipse requiescit corꝑe. pͥncipatũ
sula rectorem semꝑ abbatem p̃sbiterũ.
cui om̃s uiri et omĩs ꝓuintia et ipsi
etiam ep̃i ordine inusitato debeant
esse subiecti. Iuxta exemplũ pͥmi doc
et monachus. De cuius uita et u̾b̾
non nulla adisciplis eius feruntur
scͥpta haberi. uerum qualcũq fuerit.
ipsi nos hoc de illo certum tenemus
quia reliquid successores magna con¬
tinentia ac diuino amore. regulariq

Expanded text:
ciendi accepit. Neque enim magna est, ciendi accepit. Neque enim magna est, sed quasi familiarum quinque, juxta aestimationem Anglorum: quam successores ejus usque hodie tenent, ubi et ipse sepultus praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monasterium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach lingua Scottorum, hoc est, Campus roborum, cognominatur. Ex quo utroque monasterio plurima  Al., perplurima exinde monasteria per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse requiescit corpore, principatsula rectorem semper abbatem presbyterum, cujus juri et omnis provincia, et ipsi etiam episcopi, ordine inusitato, debeant esse subjecti, juxta exemplum primi doctet monachus: de cujus vita et verbis nonnulla a discipulis ejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique
Abbreviated transcription (Latin):
quo temꝑe gubernaculũ romanim
et abbas habitu et uita monachi in¬
signis. nomine columba brictanniam.
p̃dicaturus uerbum dei ꝓuntus sep¬
tentrionaliũ pictoꝵ. hoc ẽ eis que ar¬
dius atq orrentib montiũ uigis ab
australib eoꝵ sunt regionib sequestra¬
te. Damq ipsi austra les picti. qui intra
eosdem montes habent sedes. multo
ante temꝑe ut ꝑhibent relicto errore
idolatrie. fidem ueritatis acceperunt.
fidem et misteria
ueritatis
edoctus. Cuius sedem episce¬
paleunsc̃i martini ep̃i¬
et eccłia insig¬
nem. ubi ipse etiam corꝑe una cum
gloꝵ gens obtinet. qui locus ad ꝓuin¬
tiam bernitioꝵ ꝑtinens. uulgo uocat᷑
ad candidam casam. eoquod ibi eccłiam
de lapide impolito brittonib more fecit.
uenit autem brictanniam colũba. reg¬
nante pictis bridio filio meilochon rege
potentissimo. nono anno regni eius. gen¬
temq illam uerbo et exemplo ad fidem
xp̃i conuertit. Unde et p̃fatam insu¬
lam. ab eis in possessionem monastũ fa¬

Expanded text:
quo tempore gubernaculum Romani impet abbas habitu et vita monachi insignis, nomine Columba  Al.caturus verbum Dei provinciis Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, fidem et mysteria veritatis edoctus; cujus sedem epsancti Martini epiet ecclesia insignem, ubi ipse etiam corpore una cum glorum gens obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis in possessionem monasterii fa
Abbreviated transcription (Latin):
augustino ep̃o quia suggesserat
eimultam quidẽ sibi esse messem. s
oꝑarios paucos. misit cũ p̃fatis legata¬
rus suis. plures cooꝑatores acubi mi¬
nistros: inquib pͥmi. ⁊ precipui erant.
mellitus. iustus. paulinus. Eufinianꝰ.
et ꝑ eos gn̾alit̾ uniu̾saq ad cultum
erant ac minuistĩum eccłie uecessaria.
uasa udelicet sacra. et uestim̃ta alta¬
riũ. ornam̃ta quoq eccłiarũ. et sacer¬

Expanded text:
Augustino episcopo quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos misit cum praefatis legatariis suis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus prMellitus, Justus, Paulinus, Rufinianus; et per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiaru
Abbreviated transcription (Latin):
morte lex sacra feriat:siquis uir ad
truam patitur. phiberi eccłiam intra¬
re ñ debet. quia ei natur& suꝑfluitas
in culpam ñ ualet reputari: et pro
hoc qd̾ inuita patit᷑. iustũ ñ ẽ ut ingres¬
su eccłe priuetur. Nouimus namq
quia mulier que fluxũ patiebatur
sanguinis. post t̾gũ dñi humiliter
ueniens. uestimenti eius fimbriã
tetigit. atq ab ea statim sua infirmi¬
tas recessit. Si ergo influxu sangui¬
nis posica. laudabiliter potuit dñi
uestim̃tũ tangere. curqͤ menstruum
sanguinis patitur. ei ñ liceat dñi
eccliam intrare: S dicis. Illã infir¬
mitas compulit. has uͦ de quib loqͥ¬
mur consuetudo constͥngit. Perpen
hac mortali carne patunur exinfir¬
mitate nat᷑e ẽ digno iuditio post cul¬
pam ordinacũ. E surire namq. sicire.
estuare. algere. lassescere. ex infirin¬
tate nature ẽ. Et quidem aliul con¬
sitim potũ. contra estũ auras. cont᷑

Expanded text:
morte lex sacra feriat, si quis vir ad morte lex sacra feriat, si quis vir ad truam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet, quia ei naturae superfluitas in culpam non valet reputari, et per hoc quod invita patitur, justum non est ut ab ingressu ecclesiae privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potuit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de quibus loquimur, consuetudo constringit. Perpendhac mortali carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud, consitim potum, contra
Abbreviated transcription (Latin):
eccliam intrare: ipsam ei penam suã in
culpã deputamꝰ. Baptirare autẽ uł enix¬
am mulierẽ uel hoc quod genuerit. si
mortis ꝑiculo urgetur. uł ipsam ora eadẽ
ceruentib cũ magna discretione ꝓuiden¬
da ẽ. ita his quib mors iminet sine
ulla dilacione ferenda ẽ: ne dũ ad huc
tempꝰ ad p̃bendũ redẽptionis misteriũ
querit᷑. int̾ueniente paululũ mora.
inueniri ñ ualeat qui redimat᷑. Ad eiꝰ
uero concubitũ uir suus accedere ñ
os quos gignunt nutrire conteninant.
eosq alus mulierib ad nutriendũ
tradant. Quod udelicet exsola cau¬
sa incontinentie uidetur inuentum.
quia dũ se continere nolunt. despici¬
unt lactare quos gignunt. He itaq
que filios suos ex praita consuetudĩe
aliis ad nitriendũ tradunt: nisi pur¬
gationis tempus tͣnsierit. uiris suis
ñ debent admisceri. Quippe que et sine
partus causa cũsuetis m̃strius detinen¬
tur. uiris sius misceri phibent᷑. ita ut

Expanded text:
ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genuerit, si mortis periculo urgetur, vel ipsam  Al., cernentibus cum magna discretione providenda est, ita his quibus mors imminet sine ulla dilatione offerenda, ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat qui redimatur. Ad ejus vero concubitum vir suus accedere non os quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierint, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa cum inconsuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝑdiderunt. Quia itaq isdẽ om̃ps
ds humanũ genus ꝓculpa sua
ditus extinguere noluit. et immor¬
talitatem homini ꝓpeccato suo abstu¬
lit. et tamen ꝑbenignitate sue pietatis
fecunditatem ei sobolis reseruauit.
Quod gͦ nature humane exomnipo¬
tentis dei dono seruatũ ẽ. qua ratione
potit a sacri baptismatis gr̃a ꝓhiberi:
In illo quippe mistĩo inquo omis cul¬
pa funditus extinguitur. ualde stul¬
cũ ẽ. Si donũ gr̃e contradicere posse
uideatur. Cũ uͦ enixa fuit mulier. p̾t
quot dies debeat eccliam intrare. testa¬
m̃ti uetĩs p̃ceptione didicisti. ut ꝓ mas¬
culo dieb triginta.ii. dieb. ꝓfemina
ra gr̃as intrat ecclt̾am. nullo peccatipõ¬
dere grauatur. uoluptas etenĩ carnis.
ñ dolor inculpa ẽ. In carius autẽ com¬
mixtione uoluptas ẽ. Nã inplis ꝓla¬
tione gemitus. Unde et ipsi prime
matri om̃ium dicitur. In dolorib pa¬
ries. Si itaq enixam mulierẽ ꝓhibemꝰ

Expanded text:
cio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens cio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benignitate suae pietatis, fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohibere? In illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masculo diebus triginta tribus, pro femina ra gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus
Abbreviated transcription (Latin):
quod genuerit. post quot dies hoc lice¬
at sacri baptismatis sacram̃ta ꝑciꝑe
aut post quantũ temꝑis huic uir suus
possit incarnis copulatione conungi.
aut si m̃strua consuctudine tenetur.an
eccliam intrare et liceat. aut sacre com¬
munionis sacram̃ta ꝑciꝑe. aut uir sue
coniugi ꝑ mixtus priusquã lauet᷑ aqͣ
si eccliam possit intrare. uel etiã admi¬
nstĩum communionis sacre accedere: qͦ
omĩa Rudi angloꝵ genti oportet habere
comꝑta.
esponsio gregorii. Hoc ñ ambigo fra¬
ternitatem tuam esse requisitã. cui iã
et responsũ reddidisse me arbicror. set
hoc quod ipse dicere et sentire potiusti.
credo quia mea apud te uolueris respos¬
sione firmari. Mulier et enum preg¬
nans cur ñ debeat baptirari. cũ ñ sit
ante om̃ipotẽtis oculos culpa aliqua.
fecunditas carius: Nam cũ pͥmi paren¬
tes nr̃i inparadyso deliquissent. immor¬
talitatẽ quã acceperant recto dei uidi¬

Expanded text:
quod genuerit, post quot dies hoc licequod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere? aut post quantum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi? aut si menstrua consuetudine tenetur, an ecclesiam intrare ei liceat, aut sacrae communionis sacramenta percipere? aut vir suae conjugi permistus, priusquam lavetur aqua, si ecclesiam possit intrare? vel etiam ad mysterium communionis sacrae accedere? Quae omnia rudi Anglorum genti oportet haberi comperta. Respondit Gregorius. Hoc non ambigo fraternitatem tuam esse requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant recto Dei judi
Abbreviated transcription (Latin):
iussiont contraria. ab ep̃oꝵ morib com¬
pescat. Ipse autẽ extra auctoritatẽ ꝓpri
s ed sitadendo. blandiendo. bona queq
oꝑa eoꝵ. uinitationi monstrando. prauo¬
rũ m̃ites ad scĩtatis studia reforma. Qͥa
scͥptũ ẽ in lege. ꝑ alienã messem tnͣsiẽs.
falcem mictere ñ debet. ẜ manu spicas
conterere et manducare. Falcem enun
iudicu mittere ñ potes inea segete. que
alceri uidet᷑ ẽẽ cõmissa. s ꝑ affectum
boni oꝑis frum̃ta dñca uitioꝵ suoꝵ pa¬
leis expolia. et inecclie corꝑe monen¬
do et ꝑsuadendo quasi mandendo con¬
uerte. Quicqͥd uͦ exauctoritate agen¬
dũ est. cũ p̃dicto arelatense ep̃o agat᷑.
ne p̃t̾mitti possit hoc qd̃ antiqua pa
timus. ut indocti doceantur. infirmi
corrigantur.
nt̾rogatio augustini. Si pregnans
mulier debeat baptirari. aut post quã
genuerit. post quantũ tempꝰ possit eccłiã
intrare. aut etiam ne morte p̃ocupet᷑

Expanded text:
jussioni contraria, ab episcoporum moribus comjussioni contraria, ab episcoporum moribus compescat. Ipse autem extra auctoritatem proprsed suadendo, blandiendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare . Falcem enim judicii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis, frumenta dominica vitiorum suorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore monendo et persuadendo quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatense episcopo agatur, ne praetermitti possit hoc, qtimus, ut indocti doceantur, infirmi corrigantur. VIII. Interrogatio Augustini. Si praegnans mulier debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare? aut etiam ne morte praeoccupetur
Abbreviated transcription (Latin):
uigia inmundo celebrantur. coniugati
quiq conuocant᷑. ut qui iniua iam con¬
iugii precesserunt. insubsequentis qͦ
copule gaudio misceant᷑. Cur ñ gͦ et in
hac sp̃ali ordinatione qua ꝑ sacrũ mi¬
nisteriũ homo deo comungit᷑. tales
conueniant. qͥ uł in ꝓuectu ordinati
ep̃i gaudeant. uel pro eiꝰ custodia om̃i¬
potenti deo preces parit̾ fundant:
N terrogatio augustini. Qualiter
ep̃is agere: Responsio gregorii. Ingallia¬
rũ ep̃is nullã cibi auctoritatẽ cribumꝰ.
quia ab antiquis p̃decessoꝵ meoꝵ tem¬
porib palliũ arelatensis ep̃c accepit.
quẽ nos pͥuare auctoritate ꝑcepta mini¬
me debemꝰ. Si gͥ contingat. ut frat̾nicas
tua ad galliarũ ꝓuintiã tnͣseat: cum
eodem arelatense ep̃o debet agere. qua¬
lit siqua sunt inepis uitia corrigant᷑.
Qui si forte indisciplinis ugore tepi¬
ddus existat. tue fraternitatis zelo accen
te subueniat. et que sunt creatoris nr̃i

Expanded text:
jugia in mundo celebrantur, conjugati jugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo et in hac spiritali ordinatione, qua per sacrum ministerium homo Deo conjungitur, talesconveniant, qui in profectu ordinati episcopi gaudeant, vel pro ejus custodia omnium ipsi Domino preces pariter fundantur? Interrogatio Augustini. --Qualiterum episcopis agere? Responsio Gregorii. --In Galliarum episcopis nullam tibi auctoritatem tribuimus, quia ab antiquis praedecessorum meorum temporibus Pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provinciam transeat, cum eodem Arelatense episcopo debet agere, qualiter, si qua sunt in episcopis vitia, corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendnte subveniat, et quae sunt Creatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
poris et sanguinis communione priuan¬
di sunt. Quia sicut in his qui ꝑ ignoran¬
tiam fecerunt. culpa aliquatenus to¬
leranda ẽ. ita in his fortit̾ insequenda. qͥ
non metuunt sciendo peccare. xxxii.
Nt̾rogatio augustini. Si longinquitas
itineris magna int̾iacet. ut ep̃i ñ facile
ualeant conuenire. an debeat sine ali
gregorii. Et quidẽ in angloꝵ eccłia inqͣ
ad huc solus tu ep̃c inueniris. ordinare
ep̃m non alit̾ nisi sine ep̃is potes. Nam
ordinatione ep̃i testes assistant: S frat̃¬
nitatem tuã ita uolumꝰ ep̃os ordinare.
ut ipsi sibi ep̃i longo interuallo mini
ualde est. utilis. facile debeant conue¬
nire. Cũ gͥ auctore deo. ita fuerint ep̃i
inꝑpinquis sibi locis ordinati: ꝑ omĩa
uł quatuor ep̃is fieri non debet. Nã
in upsis reb sp̃alib. ut sapient̃ et matu¬
re disponantur. exemplũ trahe a reb etiã
carnalib possumus. Certe enĩ dũ con¬

Expanded text:
poris et sanguinis Domini communione privanporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui non metuunt sciendo peccare. VI. Interrogatio Augustini. Si longinquitas itineris magna interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine alioGregorius. Et quidem in Anglorum Ecclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam ordinatione episcopi testes adsistant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minimvalde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint episcopi in propinquis sibi locis ordinati, per omnivel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum con
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorem caro fratris fuerat facta. ꝓqua
et sc̃o martyrio consuminatus. cui ñ ẽ
sione occisus ẽ. S quia isdem dñs
gunem fudit. Quia uero sunt multi
inangloꝵ gente. qui dũ ad huc in in¬
fidelitate eẽnt. huic nefando coniugio
dicuntur ad mixti: ad fidem uenientes
ad monendi sunt ut se abstineant. et graue
hoc ẽẽ peccatũ cognoscant. trem̃dũ dei ui¬
diciũ timeant. ne ꝓcarnali delectatione.
corm̃ta et̾ni cruciatus incurrant: ñ tñ
deantur. in quib se ꝑ ignorantiã ante
lauacrũ baptismatis adstrinxerunt.
In hoc enĩ corpore sc̃a eccłia quedam
per feruorem corrigit. quedã ꝑ man¬
suetudinom tolerat. quedã ꝑ considã¬
tionem dissimulat. atq ita portat. et
dissimulat. ut sepe malũ quod ad u̾sat᷑.
portando ⁊ dissimuilando cõnpescat. Om̃s
autem qui ad fidem ueniunt ad mo¬
nendi sunt. ne tale aliquid audeant per¬
petrare. Si qui autem ꝑpetrauerint. cor¬

Expanded text:
priorem caro fratris fuerit facta: pro qpriorem caro fratris fuerit facta: pro qet sancto martyrio consummatus. Cui non est sione occisus est. Sed quia Dominus guinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonenhoc peccatum esse cognoscant. Tremendum Dei judicium pertimescant, ne pro carnali delectatione tormenta aeterni cruciatus incurrant. Non deantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpinquis sibi coniugio copulari.
et nouercis et cognatis si liceat copu¬
lari coniugio. Responsio gregoru. Qͤ¬
dam terrena lex in romana republi¬
ca ꝑmittit. ut siue frat̾ et soror seu
duoꝵ fratrũ germanoꝵ uł duarũ so¬
roꝵ filius et filia misceant᷑. sed exꝑi¬
menco didicimꝰ. ex tali coniuigio.
sobolem non posse succrescere. et sa¬
cra lex phibet cognationis curpitu¬
dinẽ reuelare. Unde necesse ẽ. ut iã
tercia ul quarta generatio fide liũ
licent̃ sibi ungi debeat: ã scd̃a quã
p̃diximus. a se omnimodo debet absti
facinus. quia ⁊ in lege scriptũ ẽ. Tur¬
pitudinem patris tui ñ reuelabis. He¬
que enum patris turpitudinẽ. filius
reuelare pocest. sed quia scͥptũ ẽ erunt
duo in carne una. qui turpitudinem no¬
uerce que una caro cũ patre fuit. reue
lare p̃sũpserit. ꝓfecto patris turpitudi¬
nem reuelauit. Cũ cognata quoq mis¬
ceri ꝓhibitũ est. quia ꝑ conuinctionem

Expanded text:
cum propinquis sibi conjugio copulari? cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? Respondit Gregorius. Quaedam terrena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat: nam secunda quam praediximus, a se omni modo debet abstinfacinus, quia et in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim patris turpitudinem filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum lare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quia per conjunctionem
Abbreviated transcription (Latin):
leuius corrigantur. Et cũ paulo dis¬
strictius agitur. ex caritate agendũ
est. et non exfurore. quia ipsi hoc pͥsta¬
cur qui corrigitur. ne gehenne ignib
tradatur. Sic enun nos fidelib tenere
disciplinam debemus. sicut boui
patres carnalib filus solent. quos
et ꝓculpis uerb̃ib ferunt. et tam̃ ip¬
sos quos dolorib affligunt. habere
herecdles querunt. et que possident ip¬
sis seruant. quos irati insequi uiden¬
tur. Hec ergo caritas inmente tenen¬
da ẽ. ⁊ ipsa modũ correctionis indicat.¬
ita ut mens extͣ rationis regulã om¬
niuo nichil faciat. Addis etiam quo¬
modo ea que furto de eccliis abstule¬
rint reddere debeant. s absit ut eccła
cũ augm̃to recipiat. quod de t̾renis
reb uidecur amittere. et lucra de
Nterrogatio augustini. Si debeant
duo germani fr̃s singłas sorores acci¬
ꝑe que sunt ab illis longa ꝓgene
fieri modis om̃ib licet. Nequa quã
tam generationem fideles debeant

Expanded text:
levius corrigantur. Et cum paulo dislevius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tdisciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus affligunt habere haeredes quaerunt, et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo charitas in mente tenenda est; et ipsa modum correctionis dictat, ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo ea quae furto de ecclesiis abstulerunt reddere debeant. Sed absit quod Ecclesia cum augmento recipiat quod de rebus terrenis videtur amittere, et lucra de interrogatio Augustini. Peto an debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenfieri modis omnibus licet. Nequaquam tam generatio
Abbreviated transcription (Latin):
cur sunt eccłiarũ diuerse consuetudi¬
nes. ⁊ altera consuetudo missarũ in
sc̃ã romana eccłia. atq altera ingalli¬
arum tenetur: Responsio gregorii
bet eccłia aliquid inuenisti qd̃ plus
omnipotenti deo possit placere sol¬
licite eligas. et in angloꝵ ecclia que
ad huc ad fidem noua est. institutio¬
ne p̃cipua que de multis eccłus col¬
ligere pociusti infundas. Non enĩ
ꝓlocis res s ꝓbonis reb loca amai¬
da sunt. Ex singulis ergo quib q
ecclus que pia. que religiosa. que
recta sunt elige. et hec quasi iufasci¬
culiun collecta. apud angloꝵ m̃tes
inconsuetudinẽ depone. xxx
Nterrogatio augustini. Obsecro quid
pati debeat. si quis aliquid de ecclia
fraternitas ex ꝑsonafuris pensare po¬
test: qualit ualeat corrigi. Sunt enĩ
quidam qui habentes subsidia furtũ
ꝑpetrant: et sunt alii qui hac iure ex
inopta delinquunt. Unde necesse ẽ
ut quidã cdãpnis. quidã uero u̾b̃ib.
et quidam districtius. quidã autẽ

Expanded text:
cum sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in sancta Romana Ecclesia, atque altera in Galliarum tenetur? Respondit Gregoriusbet Ecclesia, aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec quasi infasciculum collecta, apud Anglorum mentes in consuetudinem depone. III. Interrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat, si quis aliquid de Ecclesifraternitas ex persona furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia delinquunt: unde necesse est ut quidam damnis, quidam vero verberibus; et quidam districtius  Al. strictius, quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s seminat incogitatione. caro indelecta¬
tionẽ trahat. nec tam̃ anima eidem de¬
lectationi consentiat. Et cũ caro delecta¬
ri sine animo nequeat. ipse cñ animus
carnis uoluptatib reluctans indelecta¬
tione carnali aliquomodo ligatur mui¬
tus. ut ei ex ratione contradicat ne con
sentiat. et tamendelectatione ligatus
de et ille celestis exercitus p̃cipuus mi¬
les. gemebat dicens. Uideo aliam legẽ
inm̃bris meis repugnantem legi men¬
tis mee. et captiuũ me ducentẽ in le
ge peccati. que ẽ inm̃bris meis. Si cap¬
tiuus erat. minime pugnabat. Si aũt
pugnabat: et captiuus erat. Et pug¬
nabat gͥ in lege mentis. cui lex que
Ecce itaq homo est ut ita dixerim. cap¬
tiuus et liber. liber ex iusticia quã
diligit. captuuis exde lectatione quã
portat inuitus.

Expanded text:
spiritus seminat in cogitatione, caro in delectaspiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat: nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro delectare  Al., delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne  Al., nec consentiat; et tamen delectatione ligatus de et ille caelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in l captivus erat, minime pugnabat. Sed et propter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quaeEcce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quia quod cogitauit sciens hoc
ꝑtulit nesciens. S pensandũ est. ip¬
sa cogitatio. utrũ suggestione an
delec tatione. uł qd̃ maius ẽ. pecca¬
ti consensu acciderit. Trib enim mo¬
dis impletur omne peccatũ. uidelicet
suggestione. delectatione. consensu.
Suggestio quippe fit ꝑ diabolũ. de¬
lectatio ꝑcarnem: Consensus ꝑsp̃m
Quia et pͥmã culpam serpens sug¬
gessit. eua uelut caro delectata ẽ:
adam uero uł ut sp̃c consensit. Et
necessaria ẽ magna discretio. ut inter
malignus sp̃c peccatũ suggerit inm̃te.
si nulla peccati delectatio sequat᷑. pecca¬
cũ omnimodo ꝑpetratũ ñ est. Cũ uero de¬
lectari caro ceꝑit. tunc peccatũ incipit
nasci. Si autem etiam ex delib̾atione
consentit. tunc peccatũ cognoscit᷑ ꝑfici.
In suggestione igit᷑ peccati sem̃ ẽ. indelec¬
tatione fit nutrim̃tũ. inconsensu ꝑfectio.
Et sepe contingit. ut hoc quod malignꝰ

Expanded text:
rit, quia quod cogitavit sciens, hoc rit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus