comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cełe. el uero sinichil eoꝵ erat facturus
ips̃ ad huc ẜun obisse. decede̾t aͥ ⁊ sin
accepiss ut manunut̾e̾t niã forte pro¬
fectio manumissionis gr̾a anortis ca
tritus. uł auo quol modo quo no ꝑir
nisi manumussionis ca proficeretur.

Expanded text:
bere. enimvero si nihil eorum facturus, ipsi adhuc servum obisse: decederet enim et si non accepisset ut manumitteret: nisi forte profectio manumissionis gratia morti caustritus, vel alio quo modo, quo non periret, nisi manumissionis causa proficisceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit ei ꝗ dedit. plane sino manuns¬
is ꝯsticutio succedit facitq eũ lib̾tũ si no̾¬
dum penituerat eum ꝗ mħ dedit. ¶¬
numitat deinde peniteat. si ꝗqd̾ nod̾ emp
tus est pm̾a dabit ⁊ diccione̾. si hec ei m¬
nifestum fec̾it. ne si postea eniat dãp¬
no afficiat᷑. siuero iam sit emptꝰ piu̾a¬

Expanded text:
petit ei qui dedit. plane si non manumiserit, constitutio succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui in hoc dedit. numittat, deinde paeniteat, si quidetentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si vero iam sit emptu
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudinis ĩpedim̾to fu̾it quo minus
ꝓficsscereris an ꝯditipossit uidend̾ et cu̾
ꝑte nõ staret pocest dici repentrom cessa¬
re ¶ S cũ liceat penit̾e eiꝗ dedit ꝓcuil
dubio repetet᷑ id ꝙ tatũ est. nisi forit mua
int̾ sit nõ accepissete obhanc c̾am pecu¬
nam. siam sita se res h̾at. ut hcet nͣd̾
te plus forte ꝙͣ accepisti eregasse ꝯ diccio
cessabit. s si mino erogatum sit. ꝯdiccio
locũ ħebit. ita t̾uut inde̾ynitaᷤᷤ᷑ pretur¬

Expanded text:
valetudinis impedimento fuerit, quo minus proficiscereris, an condici possit, videndum: et cum per te non steterit, potest dici repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res habeat, ut, licet nondum te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita t
Abbreviated transcription (Latin):
accep̾ resticui nisiforte diligentiꝰ eum
hiturus ess sino accepiss ut manumi¬
ter. tunc ei no est equu eum ⁊ ẜuo et
coto p̾cio carere. ¶ S ubi accepit ut ma¬
nuumnit̾et. dem ẜuus decessit. si ꝗd morã
fecit manumusigni ꝯseq̃ns est ut dicam
refunde eum ꝙ accepit. ꝙ simorau no̾
fecit. s cum ꝓfectus ess adp̾side̾ uł apͥd¬

Expanded text:
accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset ut manumitteret: tunc enim non est aequum eum et servo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit: quod si moram non fecit, sed cum profectus esset ad praesidem vel apud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ io ignorans dedit h̾idi .x. repete pos¬
masse. iepet̾e eum nõ posse. s ipse celsa
naturali eꝗtate motus pueat repetipꝰ
se ait eum ꝗ de dit ea spe ꝙ se ab es qui
accepit remim̾ari existimaret. uł ami¬
ciorem sidi esse eum fucurum repetere
no posse opinione falsa teceptũ ¶ Sub¬
tilius qͥq illud tẽtat. an ille ꝗse statu lib¬
ui putauit. nec fecit nilmos accipiẽ

Expanded text:
osmasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti pose ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret vel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putaverit, nec fecerit nummo
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Hedit̾ pecuniam ne ad indi tur.¬
cem iretur qͣi decidis anpossim ꝯdicere
simicħ no coucatur ad iudicem ñ iri.
et est u̾m młtum intesse utrũ obhec
tur noniꝯdici pot̾is. sino reꝓmitatur
s ut ne eatur ⁊diccio cessat ꝙͣ dui no
itir. ¶ Id̾ erit et sit̾ ded̾o .x. uc sticum

Expanded text:
. Dedi tibi pecuniam, ne ad iudicem iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc tur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur.
Abbreviated transcription (Latin):
pecunares dedit. no̾ fecit accipientis. si au̾t
aluis ꝓ eo cedit aut ipse dedit.i amlib̾tus
facta fiet accipientis. ¶ Qmꝙͣ ꝑmissu̾ sit
statu lib̾o de peculio ⁊ dare ĩplende  dit̾o¬
nis ca sit̾u uult hr̃s nu̾mos saluos facere
porest eum dare uetare. sic ei fiet ut stacii¬
lib ꝑueniat ad lib̾tacem qͣi impleta ꝯdi¬

Expanded text:
peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem quasi impleta
Abbreviated transcription (Latin):
teniq ⁊ pemptore titulo adheret. Nã¬
⁊ si afurioso emero sciens. ꝓpossõre pos
possoem. ut puta si aminore .xii. anis
nupta mͥ. qͣi dotem sciens accepitisi le¬
gatum mͥ sobutum ẽ. ex falsa ca scien¬
ti. ntiq pro possõre possideo. ¶Is au̾t

Expanded text:
denique et pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessoressionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo. Is aut
Abbreviated transcription (Latin):
an utił incum peticio ħrditatis deb
dari. ne singłis iudicus uexaretur
uenditorẽ a teneri c̾tumi est. S fin¬
ge nõ extare uenditorẽ uł modico
uendidisse ⁊ bone fidei possõrem fu¬
isse. anporrigi manꝰ ad emptorem
debeant.⁊ putat Ẽmꝰ. cassius. dan

Expanded text:
an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dan
Abbreviated transcription (Latin):
tum ita delenit. ut legi no possit. de¬
posici accione.⁊ ad exhibendum tenet᷑
qr corruptim rem resticuerit. aut ex¬
hĩ urit. legis quaq aglie accio ercad
cansa ꝯpetit. corrurisse enim tabulas
recte dicitin. geas interlenerit.
est. legis aꝗle acccem h̾es. ꝙ post mor¬
temeiꝰ ciuꝰ ħrs accid̾it dñm en̾ilex
aꝗlia apellas. no utq enm ꝗ tune fu¬
erit. cum tampnũ daretar.siam iste:
medo nec abes gd̾ cuib̾rs quiserit tran¬
sut ad enm ea accio poterit. ¶Neoꝑ eb
io ꝯd̾ tune comissum fu̾is. cum in hos¬
tium potestate esses agͣe post limime
ren̾sꝯ pot̾is. ¶ Et hoc aliter conłatui.
sine magna captonẽ. postumoꝵ li b̾oꝵ¬

Expanded text:
um ita delevit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis quoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interleverit. est, legis Aquiliae actionem habes, quod pox Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reuersus poteris: et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum lib
Abbreviated transcription (Latin):
uł si subita uis uenti longuis igneni ꝓ¬
duxit. caret culpa ¶Siuumeratus
fu̾at ẜiuis nõ mornifere. mecligentia
cum tciecerit. uł machinariꝯ hoĩen
ptereuntem occidit. ita tenetun. si is
inpublicum decidat. nec ille ꝓclama¬
uit. ut casus eiuis eiucari possit. ¶ S
mutuis ⁊ dixit. si inpriuato id accidiss
posse culpa agi.culpani au̾t esse. ꝙ cu̾
adiligentẽ ꝓuideri potu̾it. nõ esse ꝓui¬
sum. aut tunc denunciatum ess cũ
młtum refert. an ꝑ publicum anꝑ pri¬
uatum iter fieret. cum ꝑsmq ꝑpriua¬
ca loca nulgo irer fiat. ¶ Q sinullũ
it̾ erit. dolum dum taxat pr̾are debet.
ne ĩmitat ineum ꝙ̃ uid̾it mͣseuntẽ
Nam culpa ab eo exigenda nonest.
cum diuinare nõ potuit. an ꝑeuni
locum aliꝗs transiturus sit.
in furto obẜuat.ꝙ a familia factum
cum uit̾dum leuior sit hec c̾a delicti
ułti siculpa ⁊ no dolo dampnũ detur
¶Si idem eund̾ ẜuum uuln̾auerit pꝰ¬
ea teinde ⁊ occid̾it. teneb̾i de uuln̾ato

Expanded text:
uel subita uis uenti longius ignem produxit, caret culpa. Si uulneratus fuerit seruus non mortifere, neglegentia cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato idem accidisset, posse de culpa agi: culpam autem esse, quod cum a diligente prouideri poterit, non esset prouisum aut tum denuntiatum esset, cum tum refert, per publicum an per priuatum iter fieret, cum plerumque per priuata loca uolgo iter fiat. quod si nullum iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem uiderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum diuinare non potuerit, an per eum locum aliquis transiturus sit. in furto obseruat quod a familia factum cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnum daretur. Si idem eundem seruum uulnerauerit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de uulnerato
Abbreviated transcription (Latin):
utilia est infactum⁊ mnuuiaꝵ agi. si
inuirie faciende guuila secreta uidic̾orũ
publicau̾it. ¶Inc̾dum euenire pep. e
legant̾ ait. ut ꝗs tabulas delendo fur¬
cino tencatur .s. tantũ tamyni inui¬
ricait puta sino animofurti faciendi
si cantĩtdampni candi deleuit. Nam f¬
uiti no̾ teneb̾ cum facto ẽi etiam ãi¬
mum funs fuitum erigit.

Expanded text:
utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicauit. Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi deleuit: nam furti non tenebitur: cum facto enim etiam animum furis furtum exigit.
Abbreviated transcription (Latin):
iniuria agitur obrecia. ño piscnum
ꝗ ides capti nõ sunt fi̾ extimat̾ogm ẽ
inc̾cum fu̾it an caꝑentur. ¶ Itemq
⁊ inuenatorib ⁊ in aucupib ꝓban¬
dum. ¶Si nanis altam eꝯͣse neni¬
entem obruiss aut ingubnatorẽ.
aut inducterem accc̾em ꝯpet̾e tap¬
ni inuirie. alphenus ait. ¶ S sican¬
ga uis naui facta sit que temꝑari nõ
pociuis nlłam in dn̾m dandam accͥce
¶Sn au̾t culra nautaꝵ id fc̾m sit. pn¬
to aglie sufficere. ¶Si fimem ꝗs quo
religata nauis erat p̾cid̾it. de naue
que ꝑierit. infc̾m agend̾ est. ¶ hac
accione exħ legis capite de om̃ib qi̾a¬
libus lesis que pecudes no sunt. agnͣd̾
est. ut puta ut de cane. s ⁊ de apro.⁊ le¬
ene cet̾isq feris. ⁊ aub idem erit dice̾¬
dum. ¶Magistratus municipales
sidampnũ miuria ded̾int. pesse aqlia
ceneri. sam ⁊ cum pecudes aliꝗs pigno¬
ri cepiss.⁊ fame eas necauiss dum ñ
patitur te eis aibaria afferre infactum

Expanded text:
ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum. Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum
Abbreviated transcription (Latin):
aum in alieno pascetur incogendo quo pͥx¬
cum eo ꝗccegiss lege aꝗlia agere. quia
equã ineiciendo ruꝑat. Rr. si ꝑ cussisset
aut censulco uehen̾itio egist usum
est agere posse. ¶ Pop̾ ait. qͣmius abienũ
itus in agis suo ꝗs ꝯp̃hendit. sic illud
erpelle d quemodo si siu̾ dep̾hendisset
q̃m siꝗd exeare tampiii cepit. habes
pptias acciones. Itaq ꝗ pocus alienũ
magio suo teprehenderit.nõ unt id
includit. nec ag̾e illud alit̾ d ꝙͣ nt

Expanded text:
cum in alieno pasceretur, in cogendo quod pracum eo qui coegisset lege Aquilia agere, quia equam in iciendo ruperat. si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse. Pomponius. Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo siquid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet
Abbreviated transcription (Latin):
cerun testib quap id ꝓbare possim. ꝗ
testes posfrait nõ esse̾ eo tp̃r quo dic̃o
extit̾it. ⁊ sic sĩatim re ex posita. ad
suspitcem uidicem adducam. de beo iũ¬
cere. S tunc ꝯ tempnatõis exactio: ꝑe¬
tit. cum debiti ꝯdicio extit̾it.q. sidefe¬
cͥit. dempnatio ulsas uires habebit.

Expanded text:
erim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo condicio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, debeam uincere: sed tunc condemnationis exactio competit, cum debiti condicio extiterit: quod si defecerit, condemnatio nullas uires habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ filium alienum possideas. tantũ
h̾re qͣnti eum patri uendere possit. In
lege enun aꝗlia dampnũ asegniur. ⁊
amisisse dicemur ꝙ aut ꝯsequi põtiunmꝯ
aut crogare cogimur In dampnis q̃
lege aꝗlia nõ tenent᷑. infc̾m datur acc̾o
arc. Ticio ⁊ seiosticbum leganit. de¬
nb̾ante seio cum ticius uendicass lega¬
cum. sticus ecciso est. de inde seiꝰ repu¬
diauit legatum. ꝑ inde cicius ag̾e pos¬
sit. acsi soli sibi legatus esset.
gatum. h̾rdis est accio. ꝑinde ac si lega¬
tus nõ ess ita huiꝰ queq accio est. ac si
soli legatus esset. ¶ Si dñs fu̾u quem
cicuis mortifere uuilnerauerat. lib̃m ⁊
hr̃ dem esse iuisẜit. eiꝙ postea menia¬
ꝗputabat ad hrdem acc̾o̾em non trans¬
miti que defimeto ⁊pet̾e non potuit.
Nam saue absurdum accid̾et. ut hes
precũi qͣi eccisi ꝯsequatur eiꝰ. auo hes
extitit. ¶Q si eyꝑte eum dñs hrdem au̾
lib̾tate esse insẜit. coh̾rs eiusmor tue¬

Expanded text:
possideat, tantum habere, quanti eum patri uendere posset. in lege enim Aquilia damnum consequimur: et amisisse dicemur, quod aut consequi potuimus aut erogare cogimur. In damnis, quae lege Aquilia non tenentur, in factum datur actio. Titio et Seio Stichum legauit: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde Titius agere possit, ac si soli legatus esset, gatum heredis est actio perinde ac si legatus non esset, ita huius actio est ac si soli legatus esset. Si dominus seruum, quem Titius mortifere uulnerauerat, liberum et heredem esse iusserit eique postea Maeuiqui putabat ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit: nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres exstitit. quod si ex parte eum dominus heredem cum libertate e
Abbreviated transcription (Latin):
ros cricas corruptasq reddat. dicitur
magitratus adu̾sꝯ resistente̾ inolẽctus
fec̾it. nõ teneb aglia. Nam ⁊ sicum
pignori suum cepiss ille se suspend̾it
miia tatur accio ¶ hec u̾ba quanti
incrignita dieb ꝓximis fuit ⁊ si ne̾ ha¬
beant płimi. sic tñ esse accipĩda ꝯstat.

Expanded text:
res tritas corruptasque reddat, dicitur magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur Aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio. Haec uerba: 'quanti in triginta diebus proximis fuit', etsi non habent 'plurimi', sic tamen esse accipienda constat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊secutum sit ab eo. nł ab iicio in id
ꝙ ampliꝯ sit qͣm indebito. debitori dan¬
dam acc̾oem. ⁊ ideo in his casib inꝗbꝯ
creditori tanda est accio pͥp inopiam de¬
bitoris.ł ꝙ litem amisit. creditor ꝗdem
nsq admod̾ debiti habebit aꝗlie accde
ut ꝓsit hoc debitori. ipsi an̾t debitori ĩ
id ꝙ debitum excedit. ꝯpetit aglie acc̾o
¶Siꝗs alienum uinum uł fuientũ
ꝯsumpẜit. nõ uidetur dampuũ iniuri¬
a dare. ideoi utił danda est acco̾. ¶ In
hac quoq accõne que ex ħ capitulo orit᷑.
dolus ⁊ culpa punitur. icq siꝗs instipu¬
lam suam uł spinam ꝯburendi cio cͥa
ignem inmiẜit. et ult̾iꝯ euagatꝰ. ⁊ ꝓ¬
gressa ignis. alienam segetem uł inneã
ccencia idaccidit Nam si die uentoso io fe¬
e̾it. culpe reus est. siam ⁊ ꝗ occasionem.
pr̃at dampnũ fecisse ni᷑. ¶ In eod̾ crimĩe
est.et ꝗ nõ obfuauit. ne ignis longuis

Expanded text:
secuturus sit ab eo, uel ab initio in id, quod amplius sit quam in debito, debitori dandam actionem: et ideo in his casibus, in quibus creditori danda est actio propter inopiam debitoris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad modum debiti habebit Aquiliae actionem, ut prosit hoc debitori, ipsi autem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio. Si quis alienum uinum uel frumentum consumpserit, non uidetur damnum iniuria dare ideoque utilis danda est actio. In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse uidetur: in eodem crimine est e
Abbreviated transcription (Latin):
nõi mat̾ie dant᷑ non ꝑxillo suo se fag̾ q̃res
eylocato tollit accõem ⁊ aꝗlie ¶ Sicum
marita uyori margaritas ex tricitas de¬
diss inusu. easq inuito uł inscio uͥo
ꝑforass ut ꝑtusis inhinea uterctur.
terieri eam lege aꝗlia siue du̾itit su

Expanded text:
smodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res smodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam l
Abbreviated transcription (Latin):
decerpsẜit. uł segetem desecu̾is in ma¬
curam. uł uinencas crudas. aglia te¬
neb. Q siiam matuus cessat aꝗlia.
nulla enim in uiria est cum tibi et̾
impensas denauit. que incollectioneꝰ
hiꝰ fructuũ impendinitar. S sicollec¬
ta hec int̾ceꝑit fuyti tenetur. ectaueno
iniuns adicit. nisi inꝗt int̾ram uu̾s:
ꝓiecit ut effund̾ent᷑ ¶ E ⁊ insi lua ce¬
dna scribit. ut si imaturam aglia
teneatur. Q simatinam int̾ceꝑit. fur¬
Sisalictum matur̾ ita ne stirtes ledes
tułis. cessare ꝗͥliam ¶Et si puer̾ quis
castrau̾it. et p̾ciosiorom fec̾it. iuił. scri¬
bit cessare aꝗliam. s iniunar erit a¬
gend̾. aut exedicto ediliu̾. aut ex legẽ¬
xni.tab̾. in qͣdruphum. ¶ Si calicem
diatretum faciend dedisti.si ꝗd̾ imꝑi¬
cia fregit. dampni in uria ceneritur
Siuers nõ imꝑicia fregit s rimas he¬
bat uiciosas sic potest esse excusat.. ⁊ĩo¬
płmq artifices: nemie selent. cum cia¬

Expanded text:
decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus in uuis adicit, nisi, inquit, in terram uuas proiecit, ut effunderentur. Idem et in silua caedua scribit, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furSi salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castrauerit et pretiosiorem fecerit, Uiuianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium aut in quadruplum. Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatmque artifices conuenire solent, cum eiu
Abbreviated transcription (Latin):
et culpa eoꝵ factum sit. lege aquilia
cum nautis agend̾.qr pariu refert.
nauem inmitendo aut seraculum:
ad nauem tucendo. ancua manu
ꝑ te campno afficior. ¶ S si fine rup
t. aut cum anllo regeretur. nains ĩ¬
cuysissirt. cum dn̾o agendum nõ esse
¶It labeo scrib. si cum uiuentoꝵ nanis
impulla esset infunes anchoraꝵ alt̾ĩꝯ
⁊ naute simes pre cidisset̾ si ullõ modo
alio nisi p̾cisis fumb explicare se po¬
cuit. nlłam accõem dandam. Id̾q la¬

Expanded text:
et culpa eorum factum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut serraculum ad nauem ducendo an tua manu per te damno adficior: sed si fune rupto aut cum a nullo regeretur navis incurrisset, cum domino agendum non esse. Item Labeo scribit, si, cum vi ventorum navis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque La
Abbreviated transcription (Latin):
fecit.ͣi quadrupes cuo nõie accio ee̾t
cum dño que panꝑiem feciss .ab alio
occisa esset. et cameo lege aꝗlia agit᷑.
extimatio noͦ ad corp quadrupedis. s ad̃
cai eiꝯ inque de paurie accio est. refer
nd ⁊ canti tamirnando est is ꝗ accidit.
uidicio legisagnie.qͣnti actoris inter est
nore pocuis tedicione definigi ꝙͣ licisexti

Expanded text:
fecit. Si quadrupes, cuius nomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actio est referri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius
Abbreviated transcription (Latin):
ei eas ruꝑtiones que dampnadant ꝑ sog¬
uer̾ suptus in saluit̾ cia ⁊ sanitatem fã
sunt. insħ michi ind̾i damꝑnũ catũ atq
ides lege aglia agi posse. ¶Siꝗs uestim̃ta
¶S ⁊siꝗs miliu̾ uł frumtum meu̾ effudit¬

Expanded text:
enim eas ruptiones, quae damna dant, persequerum sumptus in salutem eius et sanitatem facti sunt, in haec mihi uideri damnum datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse. Si quis uestimenta Sed et si quis milium uel frumentum meu
Abbreviated transcription (Latin):
Ab excimat dampni inuirie esse accte
suta ꝑierint. ne ad aliq̃ ꝑuenignt. puca
sim aum uł in mare uł mleacam ceci
ten̾i ꝙͣi de rup̃to ¶ et si mulũ plus iꝰto
fore. ¶Si nauem uenaliciaꝵ mercium
ano scribit ESi oliuam inmatinam

Expanded text:
imat damni iniuriae esse actionem, si ita perierint, ne ad aliquem peruenirent, puta si in flumen uel in mare uel in cloacam cecidteneri quasi rupto. Et si mulum plus iusto fore. Si nauem uenaliciarum mercium anus scribit. Si oliuam inmaturam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗlia locum habrat.alia nuna ipsius
mutat̾te applient aliũ cus molesta sit¬
uł effudit. uł acctum fẽcit. uł alio modo
incianit.agi posse aglia celsa ait.quia ⁊
effusum ⁊ ace̾tum factum corrupti appllo
tm̾i corrupti appllone si no esse nonuni.
ut lex sp̃alit̾ ꝗbadam enu̾atis g̾i̾ale sub¬
iciat u̾bum quo spociatia ⁊plectatur. qͥ
sin̾a uera est. ¶ Rupisse eum utiq accipi
alicui corpaaił mamorõ fec̾it. ¶ Suita demł¬

Expanded text:
lia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta seuel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellacontineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis giciat verbum, quo specialia complectatur: quae sententia vera est. Rupisse eum utique accipialicui corpus, vel tumorem fecerit, sed ita dem
Abbreviated transcription (Latin):
sic. qua aꝙͣ diicc. meliꝰ est dic̃e accoem
ucilem datidam. ¶Si explaustre lap̾
cecid̾it. et ꝗd ruꝑit. uł fregerit aquilie
accce plaustra feñi placet. simale
posuit lapices ⁊ ides iapsi sunt ¶ Si ꝗef¬
comendau̾it ei mulum. ilie ad pelic̾e suu̾i

Expanded text:
quam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis sercommendauerit ei mulum ille ad pollicem suum
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Item si obsterris medicamtum dedit
⁊ iudẽ młr ꝑient. lab̾o distinguit. ut sigd
suis manib suppo suis itcatur gadisse.
Ei uero dedit ut młr sibi offerret. infactũa
acc̃dem dandam que sina uera est. mag̾ ei
cam mortis presticit qͣm occid̾it. ¶ Si quis
ꝑium uł suasum medicam̾tũ alicn in¬
amdit. uł ore. uł clist̾e. uł sienm unxic m̃¬
necauent. inft̾m acc̾dem eum ten̾i neric̃
ait. ¶ Si ẜuum menu egtãte̾ꝯcitato eqͦ¬

Expanded text:
tum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem dandam, quae sententia uera est: magis enim causam mortis praestitit quam occidit. Si quis per uim uel suasum medicamentum alicui infundit uel ore uel clystere uel si eum unxit manecauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato eq
Abbreviated transcription (Latin):
aꝗlie locus est. s si cum am incompo i¬
cularentur. ẜnus ꝑ eum locum transiti̾t
aꝗlia cessat qr nõ debuit ꝑ camrñ iacu¬
lãtoꝵ it intempestiue facere ꝗ tn data
eꝑa incum i aculatiis est utiq aꝗlia te

Expanded text:
ae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia te
Abbreviated transcription (Latin):
.Me.ꝓrimistmi es dño dare dampnas
esto. ¶ Siꝗs gͥ no̾ eccid̾it hoiem uł pe¬
cudem s ussit. frrg̾it. ruꝑit sine dubi¬
o exbis u̾bis legis agenderit. ¶ ꝓude
si facem ẜue meo obiecis ⁊ euin̾ adu¬
seris tenebis michi. ¶ It si arbustum
meũ uł uillam mẽa incendis aglie
acc̾dem ħebo ¶ Siꝗs insulam uolu̾it
mea̾ exurere.⁊ ignis ⁊ aduuciꝰ insislã¬

Expanded text:
damnas esto'. Si quis igitur non occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo. Si quis insulam uoluerit meam exurere et ignis eti
Abbreviated transcription (Latin):
meos laq̾os incidissi. ¶ S prectum me¬
um ꝙ supͣ comu̾tuam nullo mtha
tebam nacises. posse me tecum dĩpni
iniuna agere. ꝓcuł. scribis. cebiusti ci
mecũ nis michi no esse ꝓtectum ħ̾re.
agere. Nec esse equum dampnimi me
pati arcissis ate meis tignis. ¶ Aliud ẽ
dicend̾ ex rescͥrto imꝑatoris se̾u̾i ꝗei ꝑ
cuius domũ transuectas erat aque
suo posse enm int̾cicore ⁊ merico. Int̾eͬ
enim ꝙ hic in sus ꝓtexit. ille ĩalieno
feat. ¶Sinanis tua mpacta mineã
scaphan dampnum michi quesicum
est que accio michi opeteret. ⁊ ait ꝓculꝰ

Expanded text:
eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te meis tignis. aliud est dicendum ex rescripto imperatoris Seueri, qui ei, per cuius domum traiectus erat aquae suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit. Si nauis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi compete
Abbreviated transcription (Latin):
turum. p̃p eccisionem e̾i defecit ꝯdicio
ꝙ si uiuo testatore ccciso sit hĩ dicatis
extimat̾oem cessare qr ĩ etirisiu qͣnci
płimi fu̾it inspicitur. Id̾ uił. scribit.
estimat̾r̾em ħois occisi adid ppͥs referri
quo płimi ineo anno fuit et ides ⁊ si
ꝑticipes eruerent᷑ recrissime labo sẽbit
canci extimiand̾ qͣnti mea uit̾ erat saui¬

Expanded text:
efecit condicio: quod si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur. Idem Iulianus scribit aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat frau
Abbreviated transcription (Latin):
aus. Pix inde siẜuum occidistiꝙ̃ sub pe¬
ua cradendum ꝓmuisi ucilitas uenit in
hoc indicium. ¶ It c̾ae corpori coherẽ¬
tes extimantur. ¶Siꝗs ex comedis. aut
simphonicis. aut̃ gemelł. auc quadriga
aut ex parsmulaꝵ amnum uł unam ec¬
cid̾it. no solum tempti corꝑis excimato
facienda est. s eius racio hab̾i d quo cet̾a¬

Expanded text:
um. Proinde si seruum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium. Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti corporis aestimatio facienda est, sed et eius ratio hab
Abbreviated transcription (Latin):
fuum noxe dede̾ ⁊ siuno uidicie rese̾eͥt
uidicata alt̾s ampliꝰ nõ agend̾ ̃ hec
ira si culꝑa colomi careret. Cet̾msinexi¬
&s ẜuos habuisset campni cam iniuria
ten̾i cur tales hu̾t. idem ẜuand̾ ⁊ curta
ssent. tu eas ex ussens. legis aqke acc̾cem
pisse u̾bum fere om̃s u̾teres sx intlłe¬
xerunt. corruꝑit et idẽ celsa scribis.Si
lolium aut auenã in segete̾ alienam
ingerens quo cam tuinꝗnares nõ so¬
lum ꝙ ui aut &am dnm pesse ag̾e̾. nił
eit. ip̃m ꝗd corrumꝑe ⁊ mutare ut ler¬

Expanded text:
uos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero amplius non agendum. sed haec ita, si culpa colonus careret: ceterum si noxios seruos habuit, damni eum iniuria teneri, cur tales ‹habuit›. idem seruandum et circa ssent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem pisse uerbum fere omnes ueteres sic intellexerunt 'corruperit'. Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, est ipsum quid corrumpere et mutare, ut le
Abbreviated transcription (Latin):
to:uen̾tum prare de be.
Sinegligciũ meligendis minist̾ns fint
cer̾m si alius ignem subiecerit fornaci
aliꝰ negligent̾ custodierit. antenebit᷑
ꝗsubiecrit. siam ꝗ eustodit niebil fec̾.
Drecte ignem subiecit nõ peccanit. e
gͦ est puto utilem opet̾e actoem. cam ĩ
cum ꝗ ad fornagem el dormiuit quã ꝗ¬

Expanded text:
onuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
at. s in h̾rdem uł cer̾os hec actio no da¬
bitur cum sit penał nisi forte ex dãpno
locuplecior ħrs factiis sit. ¶ Si. dolo ẜuus
occisꝰ sit et lege cornelia ag̾e dnm pos¬
se ꝯstat et si lege acilia eg̾it preuidiciũ
fĩ cornelie nond ¶hec accio adu̾sus
ꝯfitentem ꝓpetit insimplam adu̾sus

Expanded text:
in heredem uel ceteros haec actio non dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet. Haec actio aduersus confitentem competit in simplum, aduers
Abbreviated transcription (Latin):
tuus aut noͣ sic. mag̾ est ut noͣ tene¬
atur inmortuo licet ꝯfessꝰ sit. ¶ Si pro¬
curator aut tutor aut curator aut ꝗs¬
uis alius ꝯfiteati ab sentẽ uuln̾ isse
ꝯfessoria in eos ucił accio danda est.
¶Notand̾ ꝙ un hac accione qͥ adu̾sus
ꝯsicentem datur uidex nõ reuudicãd̾
s extimande datui.Nam mille ꝑtes st̃

Expanded text:
tuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam null
Abbreviated transcription (Latin):
culpeten̾i ¶ It̾ d̾r ⁊ pp inarmicae̾ susti¬
n̾e mulaꝵ impetil no̾ potiit. nec uigtur
iniquu si marmitas culpe admuet᷑. Cum
asfectare ꝗs no debeat. inquo uł inelligic
uł intlsigere d insirmitate̾suam ali ꝑi¬
culosam futmani P̾iuiris est inꝑsenaeiꝰ¬

Expanded text:
tinere mularum impetum non potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in pe
Abbreviated transcription (Latin):
hp̃. It mel a scribit. si cum pila quidã
liicerent. ⁊ichem̾̃tiꝰ ꝗs pila ꝑcussa int̾o¬
soris manꝯ eam deiecis. ⁊ sic ẜui quem
conser debat gula sit precisa. ce iecto cu¬
tello in quocumq eoꝵ culpa sit eu̾lege
aꝗlia ten̾i. ꝓcus. intensorem esse culpã
⁊ sane si ibi tondebat. ubi eyꝯsuctudĩe
ludebat᷑. uł ubi cransitus freqns erat. ẽ
ꝙ ei impucet᷑. ꝙͣius nec iliud male dica

Expanded text:
a quidam luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dica
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Rsi intans tampnũ ded̾it id̾ exit dic̾e̾¬
dumiq si ĩpnles id fea̾t. labx ait. quia
puce esse u̾m sisit iam inuiric capax
uł ectid̾it. an aꝗlia teneatur qͣi tamp¬
nũ inuiria dederit.⁊ uił ait. aquilia

Expanded text:
it dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia puto uerum, si sit iam iniuriae capax. uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, quasi damnum iniuria dederit? et Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtatam uarie qr uerum est eũ a te
xcisum. tunc cũ uuln̾abasq mortuo
es demii apparuit at insuꝑiore nõ ẽ
passa ruma apparere an sit occisꝰ. ¶¬
s siuuln̾atum mortifere lib̾m ⁊ h̾rde̾
esse insẜit dem̃ d̾cessit h̾r dem euis ageͤ
aquilie non posse.¬

Expanded text:
us ait. haec ita tam uarie, quia uerum est eum a te occisum tunc cum uulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si uulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse
Abbreviated transcription (Latin):
cuit id est animal qͦrnoxam cõmisit
aut extimat̾eem noxie ffecte. Noxia
au̾t est ip̃m delictum que accio ad ꝯ̃s
quadrupedes perrinz. Tait pretor. ra¬
uipiẽm fecisse. ¶ paꝑies e dãpnu̾
sine imuna facientis datum. nec cĩ
potest animal uuuriam fecisse dici¬
qdsensu caret. Itaq ut seruꝰ. scribit.
tunc hec accio locum ħt. cum como¬
ta feritate necuit quadintes ruta si
equs calcit᷑s calce ꝑcusẜit. aut bes cer¬
nupet̾esolitus pocierit. quc mulͦpp

Expanded text:
cuit, id est id animal quod noxiam commisit, aut aestimationem noxiae offerre. Noxia autem est ipsum delictum. Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
reserre nõ est nec̾ce. que lex aꝗlia plebi¬
acum est cum cam aꝗlius cribunus ple¬
ut siꝗs ẜuum ẜuamue alienũ auena¬
ne. q̃drupedẽ uł pecude̾ in uiria occid̾is
qͣnti id in eo anno płium fu̾it cancum
es dare dño esto dampnas ⁊ infra de inde
cauetur.ut adu̾sꝯ inficiantẽ indupłu̾¬
hec accio ess. ¶ut gͥ appares. ẜuis ñis
exeqͣntur qͣ dimpedes que pecud̾ nim̾io st̃¬
⁊ gregatim h̾nt᷑. ułti oues. Houes capre
muli equi asini. Sian sues pecud̾ applłoe
ꝯcinencur qr ⁊ recte lar̾oi placet ꝯtiñi.
s canis int̾ pecudes nõ esthonge magis
bestie inco nũo non sunt ułti ursi leo
⁊ natura eor fera est cuo primo capite.
Scinen eos oportes.

Expanded text:
referre non est necesse. Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus ple'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domino damnas esto': et infra deinde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset. Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appeitur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est. longe magis bestiae in eo numero non sunt, ueluti ursi leon natura eorum fera est et ideo primo capite contineri eas oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
erit acciomi locus. ⁊ si alia quadrupes ali¬
prupedis que ꝯcirauit nõie agend̾ erit¬
¶ Sine au̾c corꝑe suc pauꝑiem q̃ drupes
aliꝙ̃ uł una anare deiecta. ¶Inbestiis
aũt p̃p naturalem fericatẽ hec accio locͦ
no ht̃. ⁊ ideo siursꝯ fugis. ⁊ sic nociuit ñ

Expanded text:
erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliquae concitauit nomine agendum erit. Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes aliquem uel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
das auilre estimo. nec puto fundum
det̾ior em esse sitales sunt laꝑidicine ĩ
quib iapis crescere possit. ¶ Si ꝑmlrem
mora fiet quo minꝯ estimati̾em partis
fundi uiro solu̾et et sund̾ recpet et cum
ħ pactũ erat fructꝰ int̾im ꝑceptos ad ii¬
rum ꝑtinere ait iabeo. puto pociꝯ ꝓpoett̃¬
ne finctus uii. habitur reliquos młri res¬
citutur quo uire utimur. Ex plicit

Expanded text:
das a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos mulieri restituturum: quo iure utimur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
retinedat itaq placint enm ał eape¬
titione solui nlła ex hac sn̾ia facta dero¬
gat̾oem fidei comissi pencioniqͣm uire ħ̾r¬
ditario ꝑfiliam hr̾s ixoris marillus in
parte dinuidia habebat.
abolemis. ¶xor uiro fund̾ estimatum
centũ indotem ded̾at. demde cũ uiro pac¬
tum ꝯuentũ fec̾at. nt diuorno st̃o eodem
p̃cio uxori uir fund̾ restitu̾et. ⁊ postea uo¬
lente uxore. uir eũ fund̾ ducentoꝵ nendi¬
d̾at et dinortium erat sc̃m. labeo putat
uiro p̃tatem fĩ deb̾e̾ ntr uelit. cẽ. uł fu̾¬
dum redd̾e. n ci pactũ ꝯuentũ remiti oꝑ¬
tere id cͥco pnco ħ labeon̾e̾ redisse. q̃muo
modo fundꝯ erat restituendꝰ. ¶Si pat̾
filie nõie e̾tam. pec. in dotem ꝓmiẜat ⁊
pactus est ne inuito eam solu̾et nichil
ab eo exigend̾ puto. qr id ꝙ pacto ꝯuento
ne inuitus exig̾etur ꝯuen̾it. in dots
causam ee nõ ud̾e̾tur. d̾ fim de dotda.¬
aulus. Int̾dum lex milia defundo de¬
tali cessat si obid ꝙ maritꝰ dampni

Expanded text:
retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolvi nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario per filiam heres uxoris Marullus in parte dimidia habebat. Labeonis. Uxor uiro fundum aestimatum centum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum. Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum reddere, neque ei pactum conuentum remitti oportere. idcirco pimodo fundus erat restituendus. Si pater filiae nomine certam pecuniam in dotem promiserat et pactus est, ne inuitus eam solueret: nihil ab eo exigendum puto, quia id, quod pacto conuento ne inuitus exigeretur conu‹en›erit, in dotis causam esse non uideretur. DE FUNDO DOTAum. Interdum lex Iulia de fundo dotali cessat: si ob id, quod maritus damni
Abbreviated transcription (Latin):
sua acceꝑãt̃. intͥq eos ꝯuen̾at ut m̾cedes
eius fandi uir uxori annui noĩe daret:
demte eumfund uir matris młris certa
pensione colend̾ locau̾at. caq cum iñcedes
eis fundi deb̾et decesẜat. ⁊ filiam sua sola
hrdem reluiq̃rat et ouicrim̃ st̃m erat. iur
deinde petebat amłre m̾cedes quas matͥ
debu̾at ꝑlacuit excepidem młri dari non
deb̾e ac sintt̾ se ⁊ mrum nõ ꝯueniss ut
hec incedes sibi alimtoꝵ nole darent᷑. Cũ
futur sit ut quodam conat̾oes int̾ uir

Expanded text:
 interque eos convenerat, ut mercedes eius fundi vir uxori annui nomine daret: deinde eum fundum vir marti mulieris certa pensione colendum locaverat eaque, cum mercedes eius fundi deberet, decesserat et filiam suam solam heredem reliquerat et divortium factum erat: vir deinde petebat a muliere mercedes, quas mater debuerat. placuit exceptionem mulieri dari non debere "ac si inter se et virum non convenisset, ut hae mercedes sibi alimentorum nomine darentur", cum futurum sit, ut quodammodo donationes inter virum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩp. Hotale predium acciꝑe debens
cam urlanũ ꝙͣ rusticũ ad omne eĩ edi
alienari nõ pot̾it et hoc uire utimur. do¬
tale prediu̾ sic accipimus cũ dñiumi
marito q̃situm est ut tunc demũ auena¬

Expanded text:
is Dotale praedium accipere debemus tam urbanum quam rusticum: ad omne enim aedifalienari non poterit: et hoc iure utimur. Dotale praedium sic accipimus, cum dominium marito quaesitum est, ut tunc demum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙsiuir eam. pe. ꝓ suo possi tendo usu¬
ꝓpriꝰ est ut estime̾ eum lucrũ fecisse ut
nec possidet cam nec dolo fecit qͦminꝯ
campessiceret.¬
ant. Hocis ꝓmissio nõ ideo minns
uaiebit. ꝙ ignorante in inicio patre.
nuptie fu̾int. sipostea ꝯsenẜint. cum
om̃is docis ꝓmissie futuri matrimo̾uta¬
citam ꝯdicione accipiat. Nantisimi¬
nor annis.xn. ut maior ducta sit ct
prmũ petatur cum maior anins

Expanded text:
uniam pro suo possidendo usupropius est, ut existimem eum lucrifecisse, utnec possideat eam nec dolo fecerit, quo minus eam possinum Dotis promissio non ideo minus valebit, quod ignorante initio patre nuptiae non fuerint, si postea consenserit, cum omnis dotis promissio futuri matrimonii tacitam condicionem accipiat. nam et si minor annis duodecim ut maior deducta sit, tunc primum petetur, cum maior
Abbreviated transcription (Latin):
eracius. Cum nir uxori donare uellet.
debitor miris ꝗsoluendo nõ erat. dotẽ ei pro¬
misit ad id dum tacat aquo soluendo fuis
uiri ꝑiculo ea res est et siꝗd debiteri ad sol¬
uend̾ facultatis accesẜit ꝑicłm ad eam sũ¬
m̾a que accesẜit crescet ꝑtinebitq ⁊ si:¬
debicore ẜuari nõ pet̾at n cum soluendo
esse cepit conat̾ois c̾a gmaneat cumi es
do tales esse uidentur.
ꝓmitit᷑ si ceuissor eo no̾ie tatus teneaur.

Expanded text:
rum Cum vir uxori donare vellet, debitor mulieris qui solvendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod solvendo fuit, viri periculo ea res est: et si quid debitori ad solvendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque etiadebitore seruari non poterat, neque cum soluendo is esse coepit, donationis causa permaneat, cum eo dotales esse uidentur. promittitur, fideiussor eo nomine datus tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tias nł post miptias ut ex fundi fructibus
ꝙ̃ dedit indotem creditor młris dimitrat᷑
anualeat pactũ dico si ante miptias id ꝯ¬
uen̾it uase pactũ eoq modo minorẽ do¬
tem ꝯstitutã pest miptias uero cũ hyn̾a
matrimon fructꝰ releuaturi sunt. iam
de suo maricꝰ paciscit᷑ ut dimitat credi¬
torẽ ⁊ erit mera donatio.
est c̃cum scribenee młris gr̾a ut p̾dia mesti¬
mata essent ut sine ꝑicalo fuo eaten̾ra
fac̾et. q̃fitum est an scd̾m priores dotales
cabulas predia estimata reman̾ent. dei¬

Expanded text:
tias vel post nuptias, ut ex fundi fructibus quem dedit in dotem creditor mulieris dimittatur, an valeat pactum? dico, si ante nuptias id conuenerit, ualere pactum eoque modo minorem dotem constitutam: post nuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera donatio. est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceret: quaesitum est, an secundum priores dotales tabulas praedia aestimata remane
Abbreviated transcription (Latin):
tas uł inpensas factas tunc st̃a paccio uale¬
bit .i. post diuortium. ¶ Si exnaneus de
suc taturꝰ sit detem ꝗcꝗd uult pacisci ⁊
ignorante mlre nc̃ ⁊ stipsari pot᷑. legem eĩ
apatre dos petatur.h̾s no habebit except̾o¬
nem s si ꝯuen̾it ne manente mm uuo ut¬
ne patre petat᷑ mortuo pacre statun exigͥ̾
⁊ sino pecierit maritꝰ tenebͥ. huiꝯ culpe
nõie si dos exigi pot̾t nisi forte ante dntp
summa ⁊ ꝓea pec. manapia udotem de¬
d̾it ea ꝯdicione ut ꝑiculo ciꝯ essent. ⁊ siꝗd
ex his natum ess ad ean ꝑtineat stari
pacto ꝯuento oportebit. Nam ꝯstat pesse
int̾ uxor̾e ⁊ uirum ꝯuenin. ut dos que
ratur incorꝑa cum mlri prodest.

Expanded text:
tas uel impensas factas tunc facta pactio ualebit, id est post diuortium. Si extraneus de suo daturus sit dotem, quidquid uult pacisci et ignorante muliere, sicut et stipulari potest: legem enim a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed si conuenerit, ne manente matrimonio uiuo patre petatur, mortuo patre statim et, si non petierit maritus, tenebitur huius culpae nomine, si dos exigi potuerit: nisi forte ante diremsummam et pro ea mancipia in dotem dederit ea condicione, ut periculo eius essent et si quid ex his natum esset ad eam pertineat, stari pacto convento oportebit: nam constat posse inter uxorem et virum conveniri, ut dos, quae retu
Abbreviated transcription (Latin):
nł. Sipat̾ filie no̾ie dotem ꝓtinsiss. ⁊ ẽa
anie nuptias emancipass nõ reso laitur
ꝓmissic. Nam ⁊ cum ante imptias pater
obligati ꝑ manebunt. ¶Q̾ debitore̾ filiu̾¬
debes. uł ꝙ mͥ filius tinis deber don tibi er
nõ obligatin: s efficit᷑ ut id ꝙ accione
de peculio ẜuari apatre pot̾at indotem
sit marcellꝰ ait siuie gͥ cum filio post hoc
siue cum patre ag̾e̾ institu̾it exceptõne
pacti ꝯuenti srmonebr. accione au̾t de
dote si ex ꝑiatur ꝯsequetur ꝙ inpeculio
fiusse apparu̾it eo tpre quo cos ꝓmitelat᷑
utiq sipost imptias ꝓmissa en ipris pec¬

Expanded text:
 Si pater filiae nomine dotem promisisset et eam ante nuptias emancipasset, non resolvitur promissio: nam et cum ante nuptias pater obligati manebunt. Quae debitorem filiudebes uel 'quod mihi filius tuus debet, doti tibi erunt', non obligatur, sed efficit, ut id, quod actione de peculio seruari a patre poterat, in dote sit. Marcellus. Siue igitur cum filio post hac siue cum patre agere instituerit, exceptione pacti conuenti summouebitur: actione autem de dote si experietur, consequetur quod in peculio fuisse apparuerit eo tempore quo dos promittebatur: utique si post nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
se petatur: et penam stipłata sit. melia
ait alt̾ucta eam ꝯtenta esse opoete̾ uł ex¬
certoe pacti ⁊ acceptam fac̾e pene in ob¬
ligat᷑oem uł si ex stipłatu agat denegan¬
tam ei except̾oem. ¶ Sifundo estimato
indotem dato pacta sit młr ut qͣnco pfis
uenierit id indotem sit mela ad id ẜn̾ad ẽe.¬

Expanded text:
e petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: vel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, vel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris venierit, id in dote sit, Mela ait se
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quociens patre furente uł ab
hostib capto filiꝰ .f. ducit uxorem. fili
dum tarat docis noĩe sicn potuit.¬
mortua sit filia ipsi secero. simortuo fi
reddatur. benigna int̾pretat̾ee pocest de¬
fendi utilem stipłat̾cem esse.

Expanded text:
um. Quotiens patre furente uel ab hostibus capto filius familias ducit uxorem filiaqdumtaxat dotis nomine fieri poterit.mortua sit filia, ipsi socero, si mortuo, freddatur, benigna interpretatione potest defendi utilem stipulationem esse.