comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. Et quo plus terroris hosti obice¬
ret acies instructa accessit. Pari audatia
romanus consilio ⁊ iurib impar copiis
raptim eductis conflixit. Quinta legio ⁊
sinistra ala acriter pugnam inierunt
Ceterum hannibal signo equitib datoui
cum pedestres equesq occupassent p̃sen-¬
ticertamine ocłos animosq cireumuecti
pars castra hostium pars terga oppugnã¬
tium inuaderent. ipse in fuluii similitu¬
dinem nominis. quia. eñ. fuluiũ p̃torem
biennio añ in isdẽ deuicerat locis increpãl
similẽ euentum pugne fore adfirmabat.
Neq ea spesuana fuit. Nam cum cõmimnꝰ
acie ⁊ peditum certamine. multi cecidis¬
mor hostilis auditus. sextam añ legionẽ que
in scda acie posita pͥor ab numidis turbata
ẽ. Qunta dem̃ atq eos qui ad pͥma signa e¬
rant au̾tit. Pars infugam effusi. pars in me¬
oio cesi ubri ip̃e cñ. fuluius cum undecim
tribunis militũ cecidit. Romanoꝵ socioꝵq

Expanded text:
contendit et, quo plus terroris hosti obicecontendit et, quo plus terroris hosti obiceret, acie instructa accessit. par audacia Romanus, consilio et uiribus impar, copiis raptim eductis conflixit. quinta legio et sinistra ala acriter pugnam inierunt; ceterum Hannibal signo equitibus dato ut, cum pedestres acies occupassent praesenti certamine oculos animosque, circumuecti pars castra hostium, pars terga trepidantium inuaderent, ipse Cn. Fului similitudinem nominis—quia Cn. Fuluium praetorem biennio ante in iisdem deuicerat locis—increpans, similem euentum pugnae fore adfirmabat. neque ea spes uana fuit. nam cum comminus acie et peditum certamine multi cecidismor hostilis auditus sextam ante legionem, quae in secunda acie posita prior ab Numidis turbata est, quintam deinde atque eos qui ad prima signa erant auertit; pars in fugam effusi, pars in medio caesi, ubi et ipse Cn. Fuluius cum undecim tribunis militum cecidit. Romanorum sociorumque
Abbreviated transcription (Latin):
ic status rerum in hispania erat.
In italia consul marcellus sala¬
pia ꝑ proditionẽ recepta. mar¬
moreas ⁊ meles de samintib
ui cepit ascna milia militũ ibi hamiba¬
lis que presidiis causa relicta erant oppres¬
sa. Predaᷤ aliquantum eius fuit militi con¬
tm̃ gaudium fuit. qͣnta clades intͣ pau¬
cos dies accepta ẽ. haud procul herdonea
urbe. sastra ibi. cñ. fuluius. ꝓ. cõs. habe¬
bat. spe recipiende herdonee: que post
cannensem cladem ab romanis defece-¬
rat:. nec loco satis tuto posita. nec presidii
sirmata. Negligentiam insitam ingem¬
o ducis augebat spes ea. quod labare his
ad u̾sus penum fidem senserant. postqͣm
salapia amissa. excessisse his locis in brut¬
tios hannibalem auditum ẽ. La omnia
ab herdonea ꝑ occultos nuntios delata.
hannibali simul curam sotie retinende
urbis: i spem fecere. in cautum hostem ad¬
grediendi. Exercitu expedito ita ut famã
ꝓpe p̃ueniret. magnis itinĩb ad herdoneã

Expanded text:
ic status rerum in Hispania erat. in Italia consul Marcellus Salapia per proditionem recepta Marmoreas et Meles de Samnitibus ui cepit. ad tria milia militum ibi Hannibalis, quae praesidii causa relicta erant, oppressa: praeda— et aliquantum eius fuit—militi contantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe. castra ibi Cn. Fuluius proconsul habebat spe recipiendae Herdoneae, quae post Cannensem cladem ab Romanis defecerat, nec loco satis tuto posita nec praesidiis firmata. neglegentiam insitam ingenio ducis augebat spes ea quod labare iis aduersus Poenum fidem senserat, postquam Salapia amissa excessisse iis locis in Bruttios Hannibalem auditum est. ea omnia ab Herdonea per occultos nuntios delata Hannibali simul curam sociae retinendae urbis et spem fecere incautum hostem adgrediendi. exercitu expedito ita ut famam prope praeueniret magnis itineribus ad Herdoneam
Abbreviated transcription (Latin):
norare cõs. ⁊ intentus recipiendo ex̃citui ẽe.
iam enim preceps in occasum sol erat.:
appetens nox ꝑiculosa ⁊ suspecta omnia
etiam uictorib faciebat. ꝓgressus longiꝰ
ab dextra capta castra uidet. ab leua cla-¬
morem ĩ urbe mixtum pugnantium ac
pauentium fremitũ eẽ. Et tum forte cer¬
ꝓpus ut suos inmurisuidet. nec iamin¬
tegri quicqm eẽ. quox tem̃itate paucorũ
magne rei parta ꝯitasio eẽt. acciri quasre¬
ceꝑat copias signaq mnurbem inferri iꝰ¬
sit. Ingressi proxima ex parte qͦd nox ap¬
ꝓpinquabat. quieuere. Nocte oppidum
ab hostib desertum ẽ. Cesaillo die ad aqͥ¬

Expanded text:
norare consul et intentus recipiendo exercitui esse; norare consul et intentus recipiendo exercitui esse; iam enim praeceps in occasum sol erat et appetens nox periculosa et suspecta omnia etiam uictoribus faciebat. progressus longius ab dextra capta castra uidet, ab laeua clamorem in urbe mixtum pugnantium ac pauentium fremitu esse; et tum forte cerde equo propius, ut suos in muris uidet nec iam integri quicquam esse, quoniam temeritate paucorum magnae rei parta occasio esset, acciri quas receperat copias signaque in urbem inferri iussit. ingressi proxima ex parte quia nox appropinquabat quieuere; nocte oppidum ab hostibus desertum est. caesa illo die ad Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
pugne incastra aut aquilomam copul¬
sum ẽ. Nobilitas equitesq bomianũ ꝑli¬
gerunt. Equites eques sequitur. peditem pe¬
desac diu̾sa cornua dertrum ad castra sam¬
nitium leuum adurbem tendit. Prior
aliqnͣto uolumnus castracepit. Adurbẽ
scipiomi maiore resistitur ui. Neq plus
animuictis est. s melius muri qm̃ uallũ
armatos arcent. In lapidib ꝓpulsant ho¬
stem. Scipioni sim primo pauore prĩqͣm
colligentur aĩ transactares ẽẽt. letiorem
fore munite urbis oppugnationem ratꝰ.
int̾rogat milites. satin equo aĩo pat̾entur
ab alt̾o cornu castra capta ẽẽ. seuictores
pelliaportis urbis. Reclamantib uniũ¬
sis primus ipse scuto suꝑ caput elato ꝑgit
ad portam. Secuti alii testudine facta
inurbem prumpunt. Decurbatisq sam¬
nitib qui circa portam erant murp̃ occu-¬
pauere. Penetrare int̾iora urbiᷤ qr pauci
admodum erant. ñ audent. ħ pͥmo ig¬

Expanded text:
pugnae in castra aut Aquiloniam compulpugnae in castra aut Aquiloniam compulsum est; nobilitas equitesque Bouianum perfugerunt. equites eques sequitur, peditem pedes; diuersa cornua dextrum ad castra Samnitium, laeuum ad urbem tendit. prior aliquanto Uolumnius castra cepit; ad urbem Scipioni maiore resistitur ui, non quia plus animi uictis est sed melius muri quam uallum armatos arcent; inde lapidibus propulsant hostem. Scipio, nisi in primo pauore priusquam colligerentur animi transacta res esset, lentiorem fore munitae urbis oppugnationem ratus, interrogat milites satin aequo animo paterentur ab altero cornu castra capta esse, se uictores pelli a portis urbis. reclamantibus uniuersis primus ipse scuto super caput elato pergit ad portam; secuti alii testudine facta in urbem perrumpunt deturbatisque Samnitibus quae circa portam erant muri occupauere; penetrare in interiora urbis, quia pauci admodum erant, non audent. haec primo ig
Abbreviated transcription (Latin):
dabat. fefellitq non samnites mͦ. s etiã
romanos. Et cõs. affirmauit errorem cla¬
mitans inter prima signa. itaut uox etiã
adhostes accedet. captum cõminiũ uicto¬
rem collegam adeẽ. adnit̾entur uincere
priꝰqm gła alterius ex̃citus fieret. Hec in¬
sidens equo inde tribunis centurionib q
imꝑat. ut uiam equitib patefaciant. Ip̃e
trebonio ceditioq predixerat. ut ubi se
cuspidem erectam quatientem uidissent.
quanta maximaui possent concitarent.
equites in hostem. Adnutum oĩa ut exãn
p̃parato fiunt. Panduntur int̾ ordines
uie. ꝓuolat eques. atq infestis cuspidib¬
nimnediu̾agẽ hostium ruit prumpitas
ordines quacumq impetum dedit. Instãt
uolumnus i scipio. ꝯcussos st̾̃nunt. Tum
iam deorum hominioq uicta ui fun¬
dunt᷑ lintheate cohortes. Priter uiratiĩ¬
iuratiq fugĩt. nͨ quemqm pet̾ hostes
metuunt. Peditum agm̃ quod soꝑfuit

Expanded text:
dabat fefellitque non Samnites modo sed etiam dabat fefellitque non Samnites modo sed etiam Romanos; et consul adfirmauit errorem clamitans inter prima signa ita ut uox etiam ad hostes accideret, captum Cominium, uictorem collegam adesse; adniterentur uincere priusquam gloria alterius exercitus foret. haec insidens equo; inde tribunis centurionibusque imperat ut uiam equitibus patefaciant; ipse Trebonio Caedicioque praedixerat, ubi se cuspidem erectam quatientem uidissent, quanta maxima ui possent concitarent equites in hostem. ad nutum omnia, ut ex ante praeparato, fiunt; panduntur inter ordines uiae; prouolat eques atque infestis cuspidibn medium agmen hostium ruit perrumpitque ordines quacumque impetum dedit. instant Uolumnius et Scipio et perculsos sternunt. tum, iam deorum hominumque uicta ui, funduntur linteatae cohortes; pariter iurati iniuratique fugiunt nec quemquam praeter hostes metuunt. peditum agmen quod superfuit
Abbreviated transcription (Latin):
meul mnsidens pestorib a sugareaint. sp̃¬
pe inoculis erat omnis ille occulti ꝑatus sacͥ
iarmati sacerdotes ⁊ ꝓmiscua hominum pe-¬
cudumq strages. ⁊ resꝑse qͣndoq nefando
sanguine arȩ ⁊ dirti erecratio acfuriale car¬
men decestande familiȩ stirpiq compositũ.
his uincłis fuge obstricti stabant. ciuẽ ma¬
gis qm hostem timentes. Instare romanꝰ a
cornu utroq a media acie. ⁊ cedere deoꝵ
hominumq attonitos metu. Repugnat᷑
segnit̾ ut ab his quos timormoraretur a
fuga. Iam ꝓpe ad signa cedes ꝑuenerat.
cum ex transũso puluis uelut ingentis ag¬
minis incessum motus apparuit. Sp̃. nau¬
tius octauum metiũ quidam eum tradt̃.¬
dux alarib cohortib erat puluem maio¬
rem qm ꝓnum̃o excitabant insidentes
mulis calonis frondosos ramos ꝑterram
trahebant arma signaq ꝑturbidam lu¬
cem in primo apparebant. post altiorq
puluis equitum spẽm cogentium agm̃

Expanded text:
metus insidens pectoribus a fuga retineret. quipmetus insidens pectoribus a fuga retineret. quippe in oculis erat omnis ille occulti paratus sacri et armati sacerdotes et promiscua hominum pecudumque strages et respersae fando nefandoque sanguine arae et dira exsecratio ac furiale carmen, detestandae familiae stirpique compositum; iis uinculis fugae obstricti stabant ciuem magis quam hostem timentes. instare Romanus a cornu utroque, a media acie et caedere deorum hominumque attonitos metu; repugnatur segniter, ut ab iis quos timor moraretur a fuga. iam prope ad signa caedes peruenerat, cum ex transuerso puluis uelut ingentis agminis incessu motus apparuit; Sp. Nautius —Octauium Maecium quidam eum tradunt—dux alaribus cohortibus erat; puluerem maiorem quam pro numero excitabant; insidentes mulis calones frondosos ramos per terram trahebant. arma signaque per turbidam lucem in primo apparebant; post altior densiorque puluis equitum speciem cogentium agmen
Abbreviated transcription (Latin):
rionib demde imꝑauit. ut pullarios int̾
prima signa constituerent. ꝑmouent :
samnites signa. Insequitur a cies ornata
armataq. ut hostium qͦ magnificum sppc¬
taculum eẽt. Priꝰqm clamor tolleretur cõ¬
curreturq emisso tem̾e pilo ictus pullariꝰ
ante signa cecidit. Quod ubi cõs. nuntiatũ
ẽ. dii inp̃lio sunt inquit. Habet penã noxi¬
um caput. Ante consulem hec dicentem:
coruus uoce clara occinuit. Quo letus augͣio
cõs. affirmans nunqm humanis reb ma¬
gis p̃sentes int̾fuisse dos. signa cañe.⁊ cla¬
morem tolliuissit. Prelium cõmissum
atrox. Ceterum longe disparib animis io¬
manos spes ardor certaminis auidos ho¬
stium sanguinis in p̃lumxapit. samniti¬
um magnam partẽ necessitas ac religio ĩ¬
uitos magis resistere qmͣ inferre pug¬
nam cepit cogit. Nec sustinuissent primũ
clamorem atq impetũ romanoꝵ ꝑ aliqͦt
iam annos uinti adsueti. nipotentior ali

Expanded text:
rionibus deinde imperauit uti pullarios inter rionibus deinde imperauit uti pullarios inter prima signa constituerent. promouent et Samnites signa; insequitur acies ornata armataque, ut hostibus quoque magnificum spectaculum esset. priusquam clamor tolleretur concurrereturque, emisso temere pilo ictus pullarius ante signa cecidit; quod ubi consuli nuntiatum est, 'di in proelio sunt' inquit; 'habet poenam noxium caput.' ante consulem haec dicentem coruus uoce clara occinuit; quo laetus augurio consul, adfirmans nunquam humanis rebus magis praesentes interfuisse deos, signa canere et clamorem tolli iussit. proelium commissum atrox, ceterum longe disparibus animis. Romanos ira, spes, ardor certaminis auidos hostium sanguinis in proelium rapit; Samnitium magnam partem necessitas ac religio inuitos magis resistere quam inferre pugnam cogit; nec sustinuissent primum clamorem atque impetum Romanorum, per aliquot iam annos uinci adsueti, ni potentior alius
Abbreviated transcription (Latin):
consuli nuntiauit. sonsul letusauspitiũ
egregium ẽẽ.:⁊deis auctorib rem gestu¬
nitium qͣdringenariȩ ferme erant com¬
minium ꝓfectas. Qd̃ ne ignoraret collega:
extimplonuntium mittit. Ipse signa ociꝰ
ꝓferri iubet subsidiaq suis queq locis
⁊ prefectos subsidiis attribuerat. Dextro
cornu .l. uolumniũ. sinistro .l. scipionẽ.
int̾ ip̃am dimicationẽ qͣnͣto maxime polb
motu pulueres ostendẽ. Dum his intentus
imꝑator erat. alt̾catio int̃ pullarios orta de
auspitio eius diei exaudita ẽ. ab equitib ro-¬
manis. Qui rem haud sꝑnendam rati sp̃. pa¬
pirio fratris filio. cõs. ambigi de auspitio re¬
nuntiauerunt. Iuuenis ante doctͥnam dõs
sꝑnentem natus. re inquisita ne quid in¬
comꝑtum deferret ad consulem detulit.
Cui ille tu quidem macte uirtute diligen¬
tiaq esto: ceterum qui auspitio adẽ. si quid
falsa nuntiat insemet ip̃m religionem re¬
cipit. mͥquid tripudium nuntiatum .p.

Expanded text:
consuli nuntiauit. consul laetus auspicium consuli nuntiauit. consul laetus auspicium egregium esse et deis auctoribus rem gestunitium—quadringenariae ferme erant—Cominium profectas. quod ne ignoraret collega, extemplo nuntium mittit; ipse signa ocius proferri iubet. subsidia suis quaeque locis et praefectos subsidiis attribuerat; dextro cornu L. Uolumnium , sinistro L. Scipionem , inter ipsam dimicationem quanto maxime posset motu pulueris se ostendere. dum his intentus imperator erat, altercatio inter pullarios orta de auspicio eius diei exauditaque ab equitibus Romanis, qui rem haud spernendam rati Sp. Papirio , fratris filio consulis, ambigi de auspicio renuntiauerunt. iuuenis ante doctrinam deos spernentem natus rem inquisitam ne quid incompertum deferret ad consulem detulit. cui ille: 'tu quidem macte uirtute diligentiaque esto; ceterum qui auspicio adest, si quid falsi nuntiat, in semet ipsum religionem recipit; mihi quidem tripudium nuntiatum, pop
Abbreviated transcription (Latin):
unqͣm geraitui fuisse infetiores qm quine¬
fanco sacro nuxta hominĩ pecudumq ce
romanis ictoꝵ testes deos. hinc iurisiuran¬
di adũsiis federa suscepti execrationes. hor¬
rens inuitꝰ uirauerit. oderit sacram̃tum.
Uno temꝑe deos cuies hostis metuat. hec
comꝑta ꝑfugarum inditiis cum aꝑud
infensos iam sua sponte milites dĩseruis¬
s simul diuine humaneq spei pleni cla¬
more consentienti pugnam poseunt. Peni¬
tet in posterum diem dilatum certam̃ mo¬
tam diei noctisq oderunt. Tertia uigilia
noctis iamrelatis litt̾is a collega papiriꝰ si¬
lentio surgit.⁊ pullarium ĩ auspitiũ mit¬
cit. Nullum erat genus hominum ĩ cast̾s
intactum cupiditate pugne. sũmi infi
miq intenti erant. Dux militum. miles dy¬
cis ardorem spectabat. Is ardor omniũ eti¬
am adeos qui auspitio int̾erant ꝑuenit.
Nam cum pulli ñ pascerent᷑ pullariꝰ au¬
spitium m̃tiri ausus tripudium solistimũ

Expanded text:
unquam exercitui fuisse infestiores quam qui neunquam exercitui fuisse infestiores quam qui nefando sacro mixta hominum pecudumqueRomanis ictorum testes deos, hinc iuris iurandi aduersus foedera suscepti exsecrationes horrens, inuitus iurauerit, oderit sacramentum, uno tempore deos, ciues, hostes metuat. haec comperta perfugarum indiciis cum apud infensos iam sua sponte milites disseruisset, simul diuinae humanaeque spei pleni clamore consentienti pugnam poscunt; paenitet in posterum diem dilatum certamen; moram diei noctisque oderunt. tertia uigilia noctis iam relatis litteris a collega Papirius silentio surgit et pullarium in auspicium mittit. nullum erat genus hominum in castris intactum cupiditate pugnae; summi infimique aeque intenti erant; dux militum, miles ducis ardorem spectabat. is ardor omnium etiam ad eos qui auspicio intererant peruenit; nam cum pulli non pascerentur, pullarius auspicium mentiri ausus tripudium solistimum
Abbreviated transcription (Latin):
subsidia aquiloniam mittenda. Diem ad
ꝓficiscendum nuntiꝰ habuit. nocte rediit.
adpbare collegam consultareferens. Papiriꝰ
nuntio misso. extimplo contionem habuit.
Multa de uniu̾so gen̾e belli. multa de pre¬
senti hostium apparatu: uana magis spe¬
ue quam efficatiama adeuentum dĩseruit.
Non enim cristaᷤ uulnera facere. ⁊ ꝑ picta
atq aurata scuta transire romanum pilũ.
⁊ candore tunicarum fulgentem aciem uͥ
res ferro geratur cruentari. Auream olĩ
atq argenteam samnitium aciem a pa¬
rente suo occidione occisam. spoliaq ea
honestiora uictoria hosti qm ipsis arma
fuisse. Datum hoc forsan nomini familiȩ¬
q sue. ut adũsus maximos conatꝰ sam¬
nitium opponentur duces. spoliaq ea re-¬
ferrent. q̃ insignia publicis etiam locis de-¬
corandis eẽnt. Deos inmortales adeẽ. ꝓpter
totiens petita federa totiens rupta. Tum si
qua totiens coniectura metꝰ duni sit. nlli

Expanded text:
subsidia Aquiloniam mittenda. diem ad subsidia Aquiloniam mittenda. diem ad proficiscendum nuntius habuit; nocte rediit approbare collegam consulta referens. Papirius nuntio misso extemplo contionem habuit; multa de uniuerso genere belli, multa de praesenti hostium apparatu, uana magis specie quam efficaci ad euentum, disseruit: non enim cristas uolnera facere; et per picta atque aurata scuta transire Romanum pilum et candore tunicarum fulgentem aciem ubi res ferro geratur cruentari. auream olim atque argenteam Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spoliaque ea honestiora uictori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae ut aduersus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent quae insignia publicis etiam locis decorandis essent deos immortales adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta; tum si qua coniectura mentis diuinae sit, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
quam collegacepit hominum. plus aliqnͣ¬
to occidit. Preda opulenta utrobiq ẽ. par-¬
ta. Inde ꝑuagati samnium cõs. maxime de¬
populato attinate agro. caruilius ad comini-¬
um. papiriꝰ ad aquiloniam. uͥ summa reisã-¬
nitium erat ꝑuenit: I aliqͣmdui nec cessatũ
ab armis ẽ. neq nauit̾ pugnatum lacessen¬
do quietos resistentib cedendo cõminandoq¬
nium rerum etiam paruarum euentꝰ ꝓfere-¬
batur indies. Altera romana castra. que .xx.
nulium spatio aberant:⁊ absentis college
consilia omnib gendis int̾erant reb. inten¬
tiorq caruilius quo maiore discrimine res
uertebatur. inaquiloniam qm ad comini¬
mum quod obsidebat erat.l. papiriꝰ iam
ꝑoĩa ad dimicandum satis ꝑatus nuntium
ad collegam mittit. sibi in aĩo eẽ. postero die
si ꝑauspitia liceret confligere cum hoste. Opꝰ
ẽẽ. ⁊ illum quanta maxima ui poss cõminiũ
oppugnare nequid laxam̃ti samnitib sit. ad

Expanded text:
quam collega cepit hominum, plus aliquanquam collega cepit hominum, plus aliquanto occidit; praeda opulenta utrobique est parta. inde peruagati Samnium consules maxime depopulato Atinate agro, Caruilius ad Cominium, Papirius ad Aquiloniam, ubi summa rei Samnitium erat, peruenit. ibi aliquamdiu nec cessatum ab armis est neque nauiter pugnatum; lacessendo quietos, resistentibus cedendo, comminandoqnium rerum etiam paruarum euentus proferebatur in dies. altera Romana castra quae uiginti milium spatio aberant, et absentis collegae consilia omnibus gerendis intererant rebus; intentiorque Caruilius, quo in maiore discrimine res uertebatur, in Aquiloniam quam ad Cominium quod obsidebat erat. L. Papirius , iam per omnia ad dimicandum satis paratus, nuntium ad collegam mittit sibi in animo esse postero die, si per auspicia liceret, confligere cum hoste; opus esse et illum quanta maxima ui posset Cominium oppugnare, ne quid laxamenti sit Samnitibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
b samnitium ea detestatione obstrictis. decẽ
noĩatis ab imꝑatore eis dictum. ut uir uir̃
leg̾ent. donec .xui. milium numer̃ confecis¬
sent. Calegio linteata ab integum̃to consep
ti quo sacrata nobilitas erat appellata est.
his arma insignia adlata. ⁊ cristate galeȩ
ut int̾ ceteros eminerent. Populꝰ.xx. miliũ
alius exercitus fuit. nec corꝑm spetiȩ nec gła
belli. nec apparatu linteate legioni dispar.
hic hominum numerus quod roboris erat.
aquilonam consedit. Coñs. ꝓfecti aburbe
prior sp̃. caruilius cui uetes legiones qͣs .in.
atilius suꝑioris annicõs. in agro int̾ram na¬
ti reliquerat decrete erant. cum eisin samnip̃
ꝓfectus. dum hostes oꝑati suꝑstitionib conci¬
lia secreta agunt. amiternum oppidum de sã-¬
nitib uicepit. Cesa ibi milia hominum duo
.lxx: papirius nouo exercitu. ita decretum erat.¬
scͥpto duroniamurbem expugnauit. Minꝰ

Expanded text:
bus Samnitium ea detestatione obstrictis, decem bus Samnitium ea detestatione obstrictis, decem nominatis ab imperatore, eis dictum ut vir virum legerent donec sedecim milium numerum confecissent. ea legio linteata ab integumento consaepti, in quo sacrata nobilitas erat, appellata est; his arma insignia data et cristatae galeae, ut inter ceteros eminerent. paulo plus uiginti milium alius exercitus fuit nec corporum specie nec gloria belli nec apparatu linteatae legioni dispar. hic hominum numerus, quod roboris erat, <ad> Aquiloniam consedit. consules profecti ab urbe, prior Sp. Caruilius , cui ueteres legiones, quas M. Atilius superioris anni consul in agro Interamnati reliquerat, decretae erant. cum eis in Samnium profectus, dum hostes operati superstitionibus concilia secreta agunt, Amiternum oppidum de Samnitibus ui cepit. caesa ibi milia hominum duo enti septuaginta. Papirius nouo exercitu—ita enim decretum erat—scripto Duroniam urbem expugnauit; minus
Abbreviated transcription (Latin):
res eorum fuissent. cumadim̃de etruscis ca¬
pue clandestinum cepissent consiliũ. Sacri¬
fitio ꝑfecto ꝑuiatoremimꝑator acciri uibe¬
bat nobilissimum queniq geñe factisq. din¬
guli introducebantur. Erat cum aliꝰ apparatꝰ
sacͥ. qui ꝑfundere religione animum poss
Tum in loco circa omni contectos arȩ in me¬
dio uictim eq cura cese. ⁊ circumstante en¬
turiones strictis gladiis admouebat᷑ altab
mag̃ ut uictima. qͣut sacͥ particeps adigebatͥt
uireuirando que uisa auditaq in eo locoes¬
sent. ñ renuntiaturum. Deiñ iurare cogebado
diro quodam carmine ĩexecrationem sapii¬
familieqz estrpiscomposits msi isst mpli¬
um quo imꝑatores duxissent. Et si aut ipse
exacie fugiss. aut si quem fugientem uidiss
ñ extimplo occidiss. Id primo quidam ab-¬
nuentes iuraturos se obtruncati circa altaria
sunt. Iacentes dem̃ inter stragem uictimaꝵ
docum̃to cet̾is fuere. ne abnuerent. Orimori¬

Expanded text:
res eorum fuissent cum adimendae Etruscis Cares eorum fuissent cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium. sacrificio perfecto per uiatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere factisque; singuli introducebantur. erat cum alius apparatus sacri qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio uictimaeque circa caesae et circumstantes centuriones strictis gladiis. admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iurando quae uisa auditaqsent, non enuntiaturum. dein iurare cogebant diro quodam carmine, in exsecrationem capitfamiliaeque et stirpis composite, nisi isset in—proelium quo imperatores duxissent et si aut ipse ex acie fugisset aut si quem fugientem vidisset non extemplo occidisset. id primo quidam abnuentes iuraturos se obtruncati circa altaria sunt; iacentes deinde inter stragem victimarum documento ceteris fuere ne abnuerent. primori
Abbreviated transcription (Latin):
annum ⁊ cõs. insignis .l. papirius cursor qͣ
pat̾na gła. qua sua ibellum ingens uicto¬
riaq quantam de samnitib nemo ad eã
diem. pret̾ .i. papirium. patrem cõs. peꝑerat¬
apparatuq õi opulentia ĩsigniũ armoꝵ bellũ
adornau̾ant. ⁊ deoꝵ etiam adhibuerũt opes.
ritu quodam sacram̃ti uetusto. uelut initia¬
tismilitib delectu ꝑ omne samniũ habito
noua lege. ut qui iuniorum ñ conuenisset
ad imꝑatoꝵ edictum quiq inuissu abiss.
caput ioui sacratum erat. Tum exͥcitus om¬
nis aquiloniã ẽ. indictus. ad .xl. mił. mili¬
tum quod roboris insamnio erat ouener̃t.
Ibimediis fere castris locus ẽ. conseptus. cratib
pluteisq i lintheis contectus. patens ducentos
maxime pedes in omnes pariter partes. Ibiex
libro uet̾e lintheo lecto sacrificatum sacerdote
nulo pactio quodam homine magnonatu.
qui se id sacrum pet̾e affirmabat. ut uet̾ta
samnitium religione qua qͦndam usi maio¬

Expanded text:
annum et consul insignis, L. Papirius Cursor , qua annum et consul insignis, L. Papirius Cursor , qua paterna gloria, qua sua, et bellum ingens uictoriaque quantam de Samnitibus nemo ad eam diem praeter L. Papirium patrem consapparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornauerant; et deorum etiam adhibuerunt opes ritu quodam sacramenti uetusto uelut initiatis militibus, dilectu per omne Samnium habito noua lege, ut qui iuniorum non conuenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset caput Ioui sacraretur. tum exercitus omnis Aquiloniam est indictus. ad sexaginta milia militum quod roboris in Samnio erat conuenerunt. ibi mediis fere castris locus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, patens ducentos maxime pedes in omnes pariter partes. ibi ex libro uetere linteo lecto sacrificatum sacerdote Ouio Paccio quodam, homine magno natu, qui se id sacrum petere adfirmabat ex uetusta Samnitium religione, qua quondam usi maio
Abbreviated transcription (Latin):
rutilium. nuꝑ patrem eius qui tunc censor
ppłm. nisciret mancipia nobilium tre. pł.
legemimpedituros uoluntatem sͥ ac fauo¬
rem consentientis ppłi ꝓ omnib iussis ẽe. ac
sensum senatus celebrante ppło diem triũ¬
phauit. Et huiꝰ anni parum constans me¬
moria ẽ. Postumium auctorẽ claudiꝰ in
samnio captis aliqͦt urbib in apuliam
fusum fugatumq sautium ipsum cum
paucis luceriam compulsum. Ab atilio in
etruria eẽt resgestas. eumq triuimphasse.
fabius amboᷤ cõs. insamnio ⁊ ad luceriã
res gessisse scribit. traductumq in etruri¬
am exercitum. S ab utro cõs. ñ adiecit. Et
ad luceriam utrimq multos occisos. in¬
que ea pugna iouis statoris edem uotam
ut romulus añ uouerat. s fanum t̾m. id
ẽ. locꝰ templo effatꝰ fuerat. Ceterum hoc
demum anno ut edem etiam fieri sena¬
tus iuiberet. bis eiuslem uoti dampnata
resꝑ in religionemuenit. Sequit᷑ hunc

Expanded text:
Rutulum nuper, patrem eius qui tunc censor Rutulum nuper, patrem eius qui tunc censor populum, ni sciret mancipia nobilium, tribunos plebis, legem impedituros; uoluntatem sibi ac fauorem consentientis populi pro omnibus iussis esse ac sensum senatus celebrante populo diem triumphauit. et huius anni parum constans memoria est. Postumium auctor est Claudius in Samnio captis aliquot urbibus in Apulia fusum fugatumque saucium ipsum cum paucis Luceriam compulsum: ab Atilio in Etruria res gestas eumque triumphasse. Fabius ambo consules in Samnio et ad Luceriam res gessisse scribit traductumque in Etruriam exercitum —sed ab utro consule non adiecit—et ad Luceriam utrimque multos occisos inque ea pugna Iouis Statoris aedem uotam, ut Romulus ante uouerat; sed fanum tantum, id est locus templo effatus, fuerat; ceterum hoc demum anno ut aedem etiam fieri senatus iuberet bis eiusdem uoti damnata re publica in religionem uenit. sequitur hunc
Abbreviated transcription (Latin):
inetruria eo anno fuerat: parta ẽ. Tres ua¬
lidissime urbes etruriȩ capte. Uolsini per¬
usia arretium pacempetiere: ⁊ uestim̃tis
militum frumentoq pacti cum consule
ut mittiromam oratores liceret. induciaᷤᷤ
in .xi. annos impetrauerunt. Multa pre-¬
sens qͥngentum milium eris singłis cuu¬
tatib inposita. Obhascexes gestas. consul
cum triumphum ab senatu moris magiᷤᷤ
cã. quam spe impetrandipetiss. uidẽtq
alios quod tarduis aburbe exiss alios qd̃
luosmmmicos as solatumequate repulle
obliuiscar. Eodemiure imꝑii quo bella
gessi. belł feliciter gestis samnio atq etru¬
ria subactis. uictoria ⁊ pace parta triũpha¬
bo. Itasenatum reliquit. Iñ intertir. pleb̃
contentio orta. Pars int̾cessuros ne nouo ex¬
emplo triumpharet arebat. pars auxilio
se aduersus collegas triumphanti futuros.
Iactatares adpopłm ẽ. uocatusq eo cõs. cũ.l.
horatium . in. ualerium cõs. gaium martĩ.

Expanded text:
in Etruria eo anno fuerat parta est. tres uain Etruria eo anno fuerat parta est. tres ualidissimae urbes, Etruriae capita, Uolsinii, Perusia, Arretium, pacem petiere; et uestimentis militum frumentoque pacti cum consule, ut mitti Romam oratores liceret, indutias in quadraginta annos impetrauerunt. multa praesens quingentum milium aeris in singulas ciuitates imposita. ob hasce res gestas consul cum triumphum ab senatu moris magis causa quam spe impetrandi petisset uideretque alios quod tardius ab urbe exisset, alios quod collegae amicos ad solacium aequatae repulsae obliuiscar. eodem iure imperii quo bella gessi, bellis feliciter gestis, Samnio atque Etruria subactis, uictoria et pace parta triumphabo.' ita senatum reliquit. inde inter tribunos plebis contentio orta; pars intercessuros ne nouo exemplo triumpharet aiebat, pars auxilio se aduersus collegas triumphanti futuros. iactata res ad populum est uocatusque eo consul cum M. Horatium L. Ualerium consules, C. Marcium
Abbreviated transcription (Latin):
pecudum colonosq captos ag̾̃ent. ĩ uicto¬
remincidunt. cõs.: ab luceria redeuntem.
Nec predam solum amittunt. s ip̃i lon¬
go atq impedito agmine incompositice¬
duntur. Cõs. edicto int̾ ariam edicto dm̃ᷤ
adres suas noscendas recipiendasq reuo¬
catis: ex̃citu ibi relicto comitioꝵ cã romã ẽ.¬
ꝓfectus. Cui de triumpho agenti. negatꝰ
honos. ⁊ obamissa tot miliamilitum.⁊ qd̾¬
captiuossine pactione sub iugum misiss
Coñs. alter postumius qr in samnitib ma¬
teria belli deerat etruriam transducto
ex̾citu primum ꝑuastauerat uolsimensẽ
agrum. dein cum egressis ad tuendos fineᷤᷤ
haud ꝓcul menib ipsorum depugnat.
etruscorum cesi. seteros ꝓpinquitasurbis
tutata ẽ. In rosella autem agrum er̃citus
traductus. ibi ñ agritantum uastati. sed
oppidum etiam expugnatum. Capta am¬
plius . ĩ. hominumminus. ĩ. circa muroᷤ
cesa. Pax tam̃clariormaiorq qͣm bellum

Expanded text:
pecudum colonosque captos agerent, in uictopecudum colonosque captos agerent, in uictorem incidunt consulem ab Luceria redeuntem nec praedam solum amittunt sed ipsi longo atque impedito agmine incompositi caeduntur. consul Interamnam edicto dominis ad res suas noscendas recipiendasque reuocatis eprofectus. cui de triumpho agenti negatus honos et ob amissa tot milia militum captiuos sine pactione sub iugum misisset. consul alter Postumius, quia in Samnitibus materia belli deerat, <in> Etruriam transducto exercitu, primum peruastauerat Uolsiniensem agrum; dein cum egressis ad tuendos fines haud procul moenibus ipsorum depugnat; Etruscorum caesi; ceteros propinquitas urbis tutata est. in Rusellanum agrum exercitus traductus; ibi non agri tantum uastati sed oppidum etiam expugnatum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa. pax tamen clarior maiorque quam bellum
Abbreviated transcription (Latin):
a fugaromana acies. redintegratoq p̃lio
cicidiss uicissq legiones samnitium. Om̃s
undiq adnisi ad restituendampugnam.
duces milites peditum equitumq uis nu¬
men etiam deoꝵ respexisse nom̃ romanum
uisum. Adeo facile inclinata res. repulsiq
a castris hostes. mox etiam redacti ad eum
locum in quo cõmissa pugna erat. ibiob¬
iacente sarcinarum cumulo quas coniece¬
rant in medium hesere impediti. Deinde
ne deriꝑentur res. orbem armatorum sar¬
cinis circumdant. Tum uͦ eos a fronte ur¬
gere pedites: ab t̾go circumuecti equites.
missi. cesos retulere ad .iiii. milia octingẽ¬
tos. Ne romanis quidem leta uictoria fu¬
it. Recensente cõs. biduo acceptam cladẽ
amissoꝵ militum numerus relatꝰ. uii. ac
ex̾citu samnites int̾ annam coloniam ro¬
manam. q̃ uia latina ẽ. occupare conati.
urbẽ non tenuerunt. agros deppłaticũ p̃¬
dam abam inde myetam hominu̾ atq

Expanded text:
a fuga Romana acies redintegratoque proelio a fuga Romana acies redintegratoque proelio cecidisset uicissetque legiones Samnitium. omnes undique adnisi ad restituendam pugnam, duces, milites, peditum equitumque uis. numen etiam deorum respexisse nomen Romanum uisum; adeo facile inclinata res repulsique a castris hostes, mox etiam redacti ad eum locum in quo commissa pugna erat. ibi obiacente sarcinarum cumulo, quas coniecerant in medium, haesere impediti; deinde, ne diriperentur res, orbem armatorum sarcinis circumdant. tum uero eos a fronte urgere pedites, ab tergo circumuecti equites; missi; caesos rettulere ad quattuor milia octingentos. ne Romanis quidem laeta uictoria fuit; recensente consule biduo acceptam cladem amissorum militum numerus relatus septem mexercitu Samnites Interamnam, coloniam Romanam, quae uia Latina est, occupare conati urbem non tenuerunt; agros depopulati cum pdam aliam inde mixtam hominum atque
Abbreviated transcription (Latin):
tam castroꝵ acstatione equitũ ibiopposita.
edictoq ut quicumq ad uallum tenderet.
siue ille romanus samnis suie eẽt. ꝓ hoste
hab̾ent. hec ipsa minitans obstitit ꝓfuse ten¬
dentib suis incastra. quo ꝑgis inquit milese
⁊ hic arma ⁊ uiros inuenies. nec uiuo consu¬
le tuo nisi uictor castra intrabis. Pm̃ elige
cũ ciue an hoste pugnare mat. Hec dicẽte
coñs quite sinfestis cusipiaibꝰ canrtafun¬
ountur. ac peditem inpugnam redire u¬
bent. Nonuirtus solum cõs. s fors etiam
adiuint. qͦd ñ institerunt samnites spati¬
umq circumagendisigna. uertendiq aci¬
em a castris inhostem fuit. Tum alii alios
hortari ut repeterent pugnam. ceturionẽ¬
q ab signiferis rapta signa inferre. ⁊ osten¬
dere sius paucos & ordinib incompositis ef¬
fuse uenire hostes. Inter hec cõs. manꝰ ad cȩ¬
lũ attollens. uoce claratra ut exaudiretur
templum ioui statori uodet. si constitisset

Expanded text:
tam castrorum ac statione equitum ibi opposita tam castrorum ac statione equitum ibi opposita edictoque ut quicumque ad uallum tenderet, siue ille Romanus siue Samnis esset, pro hoste haberent, haec ipse minitans obstitit profuse tendentibus suis in castra. 'quo pergis' inquit, 'miles? et hic arma et uiros inuenies nec uiuo consule tuo nisi uictor castra intrabis; proinde elige cum ciue an hoste pugnare malis.' haec dicente consule equites infestis cuspidibus circumfunduntur ac peditem in pugnam redire iubent. non uirtus solum consulis sed fors etiam adiuuit, quod non institerunt Samnites spatiumque circumagendi signa uertendique aciem a castris in hostem fuit. tum alii alios hortari ut repeterent pugnam; centuriones ab signiferis rapta signa inferre et ostendere suis paucos et ordinibus incompositis effuse uenire hostes. inter haec consul manus ad caelum attollens uoce clara, ita ut exaudiretur, templum Ioui Statori uouet, si constitisset
Abbreviated transcription (Latin):
siuis quisq ordinib instruunt aciem. Iam
exiguum inter duas acies erat spatium.⁊ sta¬
inciꝑet. Neutris animꝰ est adpugnandum.
diũsiq prius impetus integri atq intecti abis¬
sent. nicedenti instaturum alt̾m timuissent.
Suasponte int̾ inuitos tergiu̾santesq segnis
pugna clamore inceno atq imparicepit. nec
uestigio quisquam mouebatur. Cum cõs. ro¬
manus ut rem excitaret. equitum paucas tur¬
mas extra ordinem inmisit. Quorum cũ ple¬
riq dilapsi ex equis ẽẽnt. ⁊ alii turbati ⁊a sam¬
nitium acie ad opprimenoos eos. quicecide¬
rant. ⁊ adsuos tuendos ab romanis ꝓcursũ ẽ.
Inde paulumirritata pugna ẽ. S aliqͣnto :
impigre magis ⁊ plures ꝓcurrerant samniteᷤ
⁊ turbatus eques sua ipse subsidia territi eqͥs
ꝓculcauit. hinc fuga cepta. totam au̾tit aciẽ
romanam. Iamq in t̾ga fugientium samniteᷤᷤ
pugnabant. cum cõs. equo preuectus ad por¬

Expanded text:
suis quisque ordinibus instruunt aciem. iam suis quisque ordinibus instruunt aciem. iam exiguum inter duas acies erat spatium, et stainciperet. neutris animus est ad pugnandum, diuersique integri atque intacti abissent, ni cedenti instaturum alterum timuissent. sua sponte inter inuitos tergiuersantesque segnis pugna clamore incerto atque impari coepit; nec uestigio quisquam mouebatur. tum consul Romanus, ut rem excitaret, equitum paucas turmas extra ordinem immisit; quorum cum plerique delapsi ex equis essent, et alii turbati et a Samnitium acie ad opprimendos eos qui ceciderant et ad suos tuendos ab Romanis procursum est. inde paulum inritata pugna est; sed aliquanto et impigre magis et plures procurrerant Samnites et turbatus eques sua ipse subsidia territis equis proculcauit. hinc fuga coepta totam auertit aciem Romanam; iamque in terga fugientium Samnites pugnabant, cum consul equo praeuectus ad por
Abbreviated transcription (Latin):
hoste. Etiam ne circum sedebimur inquit ĩ
castris ut famȩ potiꝰ ꝑ ignominiam qmͣ fer¬
uerterent facerentq qͦd se dignum quisq
duc̾ent cõs . in. atilium. uł solum si nemo
alius sequatur. iturum aduersus hostes.
casurumq inter signa samnitium potius.
qm circumuallari castra romana iuideat.
dicta coñsuł legati tribuniq ⁊om̃s turme
equitum ⁊ centuriones primorum ordinũ
approbau̾e. Tum pudore uictus miles segni¬
ter e castris egreditur longo agmine nͨ con¬
tinenti mesti acꝓpe uicti ꝓcedunt aduersꝰ
hostem. nec spe nec aĩo certiorem. Itaq si¬
mul conspeca sunt romana ligna. extĩplo
a primo samnitium agmine ad nouissimũ
fremitus ꝑfertur. exire id quod timu̾int adĩ¬
pediendum int̾ romanos. nullam iñ necfu¬
ge quidem pat̾e uiam illo loco aut cedendũ
eẽ. aut stratis hostib ꝑcorꝑa eorum euaden¬
dum. In medio sartinas coniciunt. armatis

Expanded text:
hoste. 'etiamne circumsedebimur' inquit 'in hoste. 'etiamne circumsedebimur' inquit 'in castris, ut fame potius per ignominiam quam feruerterent—quod se dignum quisque ducerent; consulem M. Atilium uel solum, si nemo alius sequatur, iturum aduersus hostes casurumque inter signa Samnitium potius quam circumuallari castra Romana uideat. dicta consulis legati tribunique et omnes turmae equitum et centuriones primorum ordinum approbauere. tum pudore uictus miles segniter arma capit, segniter e castris egreditur longo agmine nec continenti; maesti ac prope uicti procedunt aduersus hostem nec spe nec animo certiorem. itaque simul conspecta sunt Romana signa, extemplo a primo Samnitium agmine ad nouissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae quidem patere uiam; illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum euadendum. in medium sarcinas coniciunt; armati
Abbreviated transcription (Latin):
ubi coñs. accepit: sibimet ip̃i circum eundos
alioquendosq milites. ratusut adquosq ue¬
nerat. cunctantes arma caꝑe increpabant.
quid cessarent tergiuer sarenturq hostẽ in
castra uenturum nisi illi extra castra exissẽt
⁊ ꝓtentoriis suis pugnaturos. si ꝓ uallo nol¬
lent armatis ac dimicantib dubiam uic¬
toriam ẽẽ. qui nudus atq inermis hostẽ
maneat ei aut mortemaut seruitutẽ pati¬
endam hec urganti increpantiq respon¬
debant. confectos se pugna hesterna ẽẽ. nͦ¬
nec uirium quicqͣm. nec sanguinis suꝑeẽ.
maiorem multitudinẽ hostium apparere
qm pridie fuerit. Inter hec appropinqua¬
bat agmen: etiam breuiorem int̾uallo cer¬
tiora intuentes. uallum secum portare sam¬
nitem affirmant nec dubium eẽ. quin castͣ
circumuallaturi sint. Tunc enimuͦ cõs. ĩ dig¬
num facinus ẽẽ. uociferari tantam contume¬
liam ignominiamq abignauissimo accipi

Expanded text:
ubi consul accepit, sibimet ipsi circumeundos ubi consul accepit, sibimet ipsi circumeundos adloquendosque milites ratus, ut ad quosque uenerat, cunctantes arma capere increpabat: quid cessarent tergiuersarenturque? hostem in castra uenturum nisi illi extra castra exissent, et pro tentoriis suis pugnaturos si pro uallo nollent. armatis ac dimicantibus dubiam uictoriam esse; qui nudus atque inermis hostem maneat, ei aut mortem aut seruitutem patiendam. haec iurganti increpantique respondebant confectos se pugna hesterna esse; nec uirium quicquam nec sanguinis superesse; maiorem multitudinem hostium apparere quam pridie fuerit. inter haec appropinquabat agmen; et iam breuiore interuallo certiora intuentes uallum secum portare Samnitem adfirmant nec dubium esse quin castra circumuallaturi sint. tunc enimuero consul indignum facinus esse uociferari tantam contumeliam ignominiamque ab ignauissimo accipi
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerum accedis fuiss. Itaq is terror ĩ castͥs
ortus qui si pugnantes cepiss insignis accep¬
ta cladĩs foret. Tum qͦ sollicita nox fuit. iã
inuasurum castra samnitem crecdentib aut
pͥma luce c̃ uictorib conserendas manꝰ. Minꝰ
cladis ceterum non plus animoꝵ ad hosteᷤ erat.
Uͥ primum illuxit abire sine certamine cupi¬
unt. s uiauna ⁊ ea ipsa pret̾ hosteserat. Quã
ingressi p̃buere sp̃em recta tendentium ad
castra oppugnandum. Coñs. arma caꝑe mili¬
tes iubet.⁊ sequi extra uallum. legatis tribu¬
nis p̃fectis sotioꝵ imꝑat. quod apud quẽq fac-¬
to opus est. om̃s affirmant se quidem oĩa fac-¬
turos. s militum iacere aĩos totanocte inter
uulña ⁊ gemitus morientium uigilacũ ẽẽ.
siañ lucem ad castra uentũ foret. tantũ pa¬
uoris fuisse. ut relicturi signa fu̾int nc̃ pu¬
dore a fuga contiñi alioqͥn ꝓuictiẽe. Que

Expanded text:
uolnerum ac caedis fuisset. itaque is terror in castris uolnerum ac caedis fuisset. itaque is terror in castris ortus, qui si pugnantes cepisset, insignis accepta clades foret; tum quoque sollicita nox fuit iam inuasurum castra Samnitem credentibus aut prima luce cum uictoribus conserendas manus. minus cladis, ceterum non plus animorum ad hostes erat. ubi primum inluxit, abire sine certamine cupiunt. sed uia una et ea ipsa praeter hostes erat; qua ingressi praebuere speciem recta tendentium ad castra oppugnanda. consul arma capere milites iubet et sequi se extra uallum; legatis, tribunis, praefectis sociorum imperat quod apud quemque facto opus est. omnes adfirmant se quidem omnia facturos sed militum iacere animos; tota nocte inter uolnera et gemitus morientium uigilatum esse; si ante lucem ad castra uentum foret, tantum pauoris fuisse ut relicturi signa fuerint; nunc pudore a fuga contineri, alioqui pro uictis esse. quae
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq silentium ac solitudinẽ uidisse.
ctamplo cos. chortes epeditas murbemin¬
duxit. Ceteros int̾im castra communire ius¬
sit. Ingressi milites refractis forib paucos gra¬
ues etate. aut inualidos inueniunt. relicta
q̃ migratu difficilia ẽẽnt. Ea direpta ⁊ cog¬
nitum ex captiuis est cominuni consilio ali¬
quot circa urbes conscisse fugam: suos prima
uigilia ꝓfectoscredere eandem aliis urbib
solitudinem inuenturos. Dictis captiuoꝵ fideᷤ
extitit. Desertis oppidis consul potitur. Alteri
cons .m. atilio nequaqͣm tam faci le bellũ fuit.
Cum adluceriam duceret legiones. qm oppug¬
nari absamnitib audierat ad finem luceri-¬
num ei hostis obuiꝰ fuit. Ibura uires equauit.
prelium uarium ⁊ anceps fuit. Tristiꝰ fuit. tͥstiꝰ
tamen euentu romanis. Et qͥa insueti erant
unti ⁊ qr digredientes magis qͣm in ipso cer-¬
tamine senserunt. qnͣtum in sua parte plꝰ

Expanded text:
longe lateque silentium ac solitudinem uidisse, longe lateque silentium ac solitudinem uidisse, xtemplo consul cohortes expeditas in urbem induxit, ceteros interim castra communire iussit. ingressi milites refractis foribus paucos graues aetate aut inualidos inueniunt relictaque quae migratu difficilia essent. ea direpta; et cognitum ex captiuis est communi consilio aliquot circa urbes conscisse fugam; suos prima uigilia profectos; credere eandem in aliis urbibus solitudinem inuenturos. dictis captiuorum fides exstitit; desertis oppidis consul potitur. alteri consuli M. Atilio nequaquam tam facile bellum fuit. cum ad Luceriam duceret legiones quam oppugnari ab Samnitibus audierat, ad finem Lucerinum ei hostis obuius fuit. ibi ira uires aequauit; proelium uarium et anceps fuit, tristius tamen euentu Romanis, et quia insueti erant uinci et quia digredientes magis quam in ipso certamine senserunt quantum in sua parte plus
Abbreviated transcription (Latin):
oetinet. ne qͣm occultam infraudem ĩcautꝰ
rueret. Duasturmas sotioꝵ latini noĩs cir¬
cumequitare menia atq explorare omnia u¬
bet. Equites portam unam alteramq eandẽ
regionera in ꝓpinquo patentes conspiciunt.
itineribq his uestigia nocturne hostium fu¬
ge adequitant. Deinde sensim portis urbẽq
ex tuto rectisitiñib ꝑuiam conspitiunt ad
cõs. referunt excessum urbe solitudine haud
dubia. id ꝑspicuum eẽ. ⁊ recentib uestigiis fu-¬
ge ac a strage rerum intrepidatione noctur¬
na relictarum passim. his auditis cõs. ad eã
partem urbis quam adierant equites circũ¬
ducit agm̃ constitutis haudꝓcul porta sig¬
nis. qͥnq equites iubet intrare urbem. ⁊ mo¬
dicum spatium ꝓgressos. trisman̾e eod lo¬
co. si tuta uideantur duos explorata ad se
referre. Qui ubi retulerunt redieruntq: eo
se ꝓgressos. uñ mom̃spartes circumspectus ẽẽt.

Expanded text:
detinet, ne quam occultam in fraudem incautus detinet, ne quam occultam in fraudem incautus rueret; duas turmas sociorum Latini nominis circumequitare moenia atque explorare omnia iubet. equites portam unam alteramque eadem regione in propinquo patentes conspiciunt itineribusque iis uestigia nocturnae hostium fugae. adequitant deinde sensim portis urbemque ex tuto rectis itineribus peruiam conspiciunt et consuli referunt excessum urbe; solitudine haud dubia id perspicuum esse et recentibus uestigiis fugae ac strage rerum in trepidatione nocturna relictarum passim. his auditis consul ad eam partem urbis quam adierant equites circumducit agmen. constitutis haud procul porta signis quinque equites iubet intrare urbem et modicum spatium progressos tres manere eodem loco si tuta uideantur, duos explorata ad se referre. qui ubi redierunt rettuleruntque eo se progressos unde in omnes partes circumspectus esset
Abbreviated transcription (Latin):
nium ad castra college ꝑrexit. In postqmͣ sã¬
nites diffisi duob exercitib resisti posse re¬
cesserunt. diũsi cõs ad uastandos agros
urbesq oppugnandas discedunt. Postumiꝰ
milioniam oppugnare adortus. ut primo
atq impetu. dem postqm ea parum pro-¬
cedebant opd as imneis demuminuncdlis
muro cepit. Ibi captaiam urbe abhora.iiii.
usq ad .uiii. fere horam omnib partib ur¬
bis. diuincerto euentupugnatum ẽ. Postre¬
mopotitur oppido romanꝰ. Samnitiũ cesi.¬
Iñ feritrum ducte legiones. uñ oppidarii cũ
oĩb reb suis queq ferri agiq potuerunt.
nocte ꝑ auersam portam silentio excesserunt.
Igitur simul aduenit. cõs. primo ita cõpositꝰ
instructusq menib successit. tanqm idem
qͦd ad milioniam fuerat. certamins foret.
Dem̃ ut silentium uastum inurbe. nec ar¬
ma nec uiros inturrib ac muris uidit.
auidum inuadendi deserta menia militẽ

Expanded text:
nium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnites diffisi duobus exercitibus resisti posse recesserunt, diversi consules ad vastandos agros urbesque oppugnandas discedunt. Postumius Milioniam oppugnare adortus vi primo atque impetu, dein, postquam ea parum procedebant, opere ac vineis demum iniunctis muro cepit. ibi capta iam urbe ab hora quarta usque ad octavam fere horam omnibus partibus urbis diu incerto eventu pugnatum est; postremo potitur oppido Romanus. Samnitium caesiinde Feritrum ductae legiones, unde oppidani cum omnibus rebus suis quae ferri agique potuerunt nocte per auersam portam silentio excesserunt. igitur, simul aduenit consul, primo ita compositus instructusque moenibus successit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; deinde, ut silentium uastum in urbe nec arma nec uiros in turribus ac muris uidit, auidum inuadendi deserta moenia militem