comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ appellamus hodie Romã ꝯfluxisse cũ parua scil gretia ⁊ soli
licet pantis aliis sibi adiũctis uenit expugnaturꝰ A royanos ꝓut
hystorie ipius seues per ea q̃ infra legunt apertius demonstrabͭ
Sic ergo successiue describet᷑ in ip̃a qui ⁊eges et qui duces gre¬
corum armata manu et tot nauibus se in predictum excitũ
contulerũt. Quibus armoꝵ insigniis usi sunt qui ⁊eges ⁊ du
tes in troyane urbis defensionem aduenert ꝙͣto temꝑe fuit ꝑ¬
tracta uictoria / quoniens bellatũ extitit et quo amno quis i
bello cetiderit/ et tiuꝰ ictu de quib de omibus pro maiori par¬
te Cornelius dixit Nũe super ẽ ut ad eius narrationis serĩe
cente iasonem ut se cõferat ad aureũ uellus habendũ.
N regno thesalie de predicte .s. prorintiis Romãc̃e suuꝰ
incole Mirmidones dcĩ sunt ꝙ nos hodie̾ uolgari denoĩa¬

Expanded text:
quam appellamus hodie Romaniam, confluxisse, cum parua scilicet sola, quam appellamus hodie Romaniam, confluxisse, cum parua scilicet sola, licet paucis aliis sibi adiunctis, uenerit expugnatura Troyanos, prout ipsius ystorie series per ea que infra legentur apertius demonstrabit. Sic ergo successiue describetur in ipsa qui reges et qui duces Grecorum armata manu et quot nauibus se in predictum exercitum contulerunt, quibus armorum insigniis usi sunt, qui reges et qui duces in Troyane urbis defensionem aduenerunt, quanto tempore fuit protracta uictoria, quotiens bellatum extitit et quo anno, quis in bello ceciderit et cuius ictu de quibus omnibus pro maiori parte Cornelius nihil dixit. Superest ergo ut ad eius narrationis seriem cente Iasonem vt se conferat ad aureum uellus habendum. In regno Thesalie, de predicte scilicet prouinciis Romanie cuius incole Mirmidones dicti sunt, quod nos hodie uulgari denomina
Abbreviated transcription (Latin):
prelibatis / et eorũ que uiderũt fidelissimi fuerut ⁊elatores/ in pñtem
libellum per me uidicem Gixidonem de colup̃nis de messana
transsumpta legunt᷑ prout in duobus libris ip̃oꝵ inscriptũ qͣi uͣ
uotis consonantia inrentũ est in athenis. Rrͣ ꝙͣ autem hos libellos
quidam Romanus corne lius noĩe salustii magni neptis in lati¬
nam lingioã transferre turauerit tũ dum laboraret nimiu esse
breuis perticula hystorie ip̃ius que magͥ possent allicere aĩos au¬
dicoꝵ p̃nimia breuitate obmisisse uidet᷑ ¶In hac igitur serie li¬
belli totũ uroenit᷑ inscriptũ ꝙͥ de tota hystoria uniuersaliter ac
particulaiter gestũ fuit que fuerit origo ĩnimititiaꝵ scañdłi q̃
aduersus frigros gretiam contitauit. Ut appellacione gretie nõ
magna gretia ytalia uidelis ut uoluerũt nõ nulli debeat qp̃¬
hendi dicentes aduersus troyanos magnã gretiam .i. ytaliã

Expanded text:
fuere presentes et horum que uiderunt fuerunt fidelissimi relatores, in presentem fuere presentes et horum que uiderunt fuerunt fidelissimi relatores, in presentem libellum per me iudicem Guidonem de Columpna de Messana transsumpta legentur, prout in duobus libris eorum inscriptum quasi una uocis consonantia inuentum est in Athenis. Quamquam autem hos libellos quidam Romanus, Cornelius nomine, Salustii magni nepos, in Latinam lingua transferre curauerit, tamen, dum laboraret nimium esse breuis, particularia ystorie ipsius que magis possunt allicere animos auditorum pro nimia breuitate indecenter obmisit. In hac igitur serie libelli totum inuenietur inscriptum quod de tota ystoria uniuersaliter et particulariter gestum fuit:que fuit origo inimicitiarum et scandali que aduersus Frigios Greciam concitauit vt appelatione Grecie non Magna Grecia, Ytalia uidelicet, ut uolerunt nonnulli, debeat comprehendi, dicentes aduersus Troyanos et Magnam Greciam, id est Ytaliam,
Abbreviated transcription (Latin):
et que fuert ali transformando. Introduxit.n. deos quos co¬
luit antiqua gentilitas inpugnasse troyanos et fuisse cos re¬
lud uiuentes hom̃iẽs debellatos Cuiꝯ errorẽ postinodũ poe¬
te curiosius insecuti. Ut darent iutelligi non solũ bouoꝵ
in libris eoꝵ bñ ouiduis solonens prodigo stilo in multis li¬
bris sius utrũq contex̾it acldidit n multa ꝯmenta ꝯmen¬
uarietatis luce narrauit ab homeris tñ ficcĩoibus noluit in
aliquibus abstinere Sed ut fidelui ipĩs hystorie uera scriben¬
cũ scripta apud occidentales oĩ tp̃e futuro uigeant fics suc¬
cessiue in unlitatem eoꝵ p̃cipue qui gramaticam logrĩt ui
seꝑue sciant oerũ a fło de huis que de dicta hystoriã ⁊̃ libris¬
gramaticalibus sũt descripta otria que per ducem gretũ et fri¬
geũ clarem qui temꝑe troyan belli ꝯtinue fuere pñtes in ex̾citibus

Expanded text:
nt aliter transformando. Introduxit enim deos quos cont aliter transformando. Introduxit enim deos quos coluit antiqua gentilitas impugnasse Troyanos et cum eis fuisse uelut uiuentes homines debellatos. Cuius errorem postmodum poete curiosius insecuti, ut darent intelligi non solum Homeruunt. Vnde Ouidius Sulmonensis prodigo stilo in multis libris suis utrumque contexuit. Addidit enim multa commenta commenit, sub ueritatis luce narrauit, ab Homeri tamen fictionibus noluit in aliquibus abstinere. Sed ut fidelium ipsius ystorie uera scribentium scripta apud occidentales omni tempore futuro uigeant successiue, in vtilitatem eorum precipue qui gramaticam legunt, ut separare sciant uerum a falso de hiis que de dicta ystoria in librisgramaticalibus sunt descripta, ea que per Dytem Grecum et Frigium Daretem, qui tempore Troyani belli continue in eorum exercitibus
Abbreviated transcription (Latin):
icet cottidie uetera recentibus obuient᷑ nouellis
tamen iam dudũ precesserũt que sic sui magͥtudiẽ
uiuati sũt cdigna memoria ut nec ea cetis morsi¬
bus uetustas abolexi preualeat Nec exacta anti
qua uis turricula sopita tatiturntate concludãt
Uigent eium in illis pre gestorũ magnitudĩe con¬
tinuata recordia. clũ pretericorũ in posteros sermo
igitur urbis excidiu nulla dignũ longeui temꝑis uetustate de¬
tergi ut continuis retordiis suecessoꝵ floreret in mentibus mul¬
torum scribentiu chalamus fideli scriptura depiuxit. Nõuul¬
li ⁊̃ iam eius hystorie poetite alludendo ipiũs infigurata cõ¬
menta quibusdam ficcõibus transsumpserunt ut non uera q̃
scripserunt. uiderent᷑ audientibus perstrinxisse s potiu fabu¬
lose inter quos sius diebus auctoritatis maxĩe homerus aput
grecos eius hystorie. puram et simplicem ueritatem in uersuta¬
presagia ał. uestigia uariauit fingens multa que non fuert¬

Expanded text:
icet cotidie uetera recentibus obruant, nonnulla tamen iam dudum uetera precesserunt que sic sui magnitudine uiuaci sunt digna memoria ut nec ea cecis morsibus uetustas abolere preualeat nec exacti temporis antiqua curricula sopita taciturnitate concludant. Vigent enim in illis pro gestorum magnitudine continuata recordia dum preteritorum in posteros sermo igitur urbis excidium nulla dignum est longeui temporis uetustate detergi. Vt continuis recordiis successorum floreret in mentibus, multorum scribentium calamus fideli scriptura depinxit. Nonnulli enim iam eius ystorie poetice alludendo ueritatem ipsius in figurata commenta quibusdam fictionibus transsumpserunt, ut non uera que scripserunt uiderentur audientibus perscripsisse sed pocius fabulosa. Inter quos suis diebus maxime auctoritatis Homerus apud Grecos eius ystorie puram et simplicem ueritatem in uersuta uestigia uariauit, fingens multa que non fueru
Abbreviated transcription (Latin):
solus. S quidem solus efficit. Nam terreni pa¬
rentis nichil est insi ut humorem corporis in
quo est materia nascenda consensu nolupta¬
tis enuttat uł recipiat. et citra hoc opus huã
ris istuis homo relistit. nec amplius quicꝙͣ
põt. Ideo nasci sibi filios optant qr nom ĩpĩ
faciũt. letã iam dei st̾ omnia. sc ꝯceptus ipẽ
et corporis informacio et inspiracio amm̃e
et ꝑtus incolumii. et quecũq deinceps ad ho¬
minem conseruandum ualent. Illiꝯ iunus
corpore. et ꝙ uictum nobis ex necessarus reb
sub muĩstrat. Sapienciam quoq homini tribuit
quam terrenus pr̃ nullo mõ potest dare. Ideo¬
q et de sapientib stulti et destultis sapientes
sepe nascuntur quod quidem fato et sideribus
assignãt. S non ẽ nũt loco de fato disser endi
hoc ditere satis est. ꝙ ec̃ si astra efficientiam
rerũ contment nchiloĩꝰ adeo oiã fieri. qui
astra ip̃e ⁊ fect et ordinauit. Inepti ergo qui

Expanded text:
solus, siquidem solus efficit. Nam terreni pasolus, siquidem solus efficit. Nam terreni parentis nihil est, nisi ut humorem corporis, in quo est materia nascendi, cum sensu voluptatis emittat, vel recipiat; et citra hoc opus homo  opus homo resistit nec amplius quicquam potest, et ideo nasci sibi filios optant, quia non ipsi faciunt. cetera iam dei sunt omnia, scilicet conceptus ipse et corporis informatio et inspiratio animae et partus incolumis et quaecumque deinceps ad hominem conseruandum ualent: illius munuscorpore et quod uictum nobis ei uariis rebus subministrat, sapientiam quoque homini tribuit, quam terrenus pater dare nullo modo potest. ideoque et de sapientibus stulti et de stultis sapientes saepe nascuntur: quod quidam fato ac sideribus adsignant. sed non est nunc locus de fato disserendi, hoc dicere satis est, quod etiamsi astra efficientiam rerum continent, nihilo minus a deo fieri omnia, qui astra ipsa et fecit et ordinauit. inepti ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
inquestionẽ põt. utrũ ne aĩã ex prẽ an pociꝯ
ex mr̃e. an uero ex utroq generetur S egõ
id meo iure ab ancipiti iudĩco. Ni chil eñ ex
his trib uerum est. qr neq ex utroqi neq
ex alterutro seruntur aĩe. Corpꝰ enĩ ex corpo¬
rib nasa põt qmĩ confertut aliquil ex utro
de aĩs aiã non pot . q̃r ex re tenui et incomi¬
p̃hensibili nchil pot̃ decedere. Item serendaꝵ
aiãrum rõ um ac soli deo subiacet. Deniq te¬
lestis sumꝯ omẽs te sennẽ oriũdi. omnib idẽ
ille pr̃ est ut ait lucreaꝯ. Nam de mortalib¬
non potest quisꝗ insi moͬrle gua̾ri nec putari pr̃
debet ꝗ transfudisse aut spirasse aĩa de sua ml¬
lo modo sentit nec si sentiat qñ tamen aut quõ
id fiat hẽat aĩo comp̾hensum Ex quo apparet
non a parentib dari ͥaiãs. s ab uno et eodẽ
onũ deo pr̃ẽ. qui legem rõnemq nascendi tenet

Expanded text:
in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex alterutro seruntur animae. corpus enim ex corporibus nasci potest, quoniam confertur aliquid ex utroque. de animis anima non potrehensibili nihil potest decedere. Itaque serendarum animarum ratio uni ac soli Deo subjacet. Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: Omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. Nam de mortalibnon potest quidquam nisi mortale generari. Nec putari pater debet, qui transfudisse, aut inspirasse animam de suo nullo modo sentit; nec, si sentiat, quando tamen, aut quomodo id fiat, habet animo comprehensum. Ex quo apparet, non a parentibus dari animas, sed ab uno eodemque omnium Deo patre, qui legem rationemque nascendi tenet
Abbreviated transcription (Latin):
demũ corpꝰ omẽ resoluntur in quietem. Tradu¬
atur aũt mens cogitacione ceca cũ cogentib
tenebris secũ tm̃modo ẽẽ ceperit dum̾ intẽta
ẽ in ea de quib cogitat repente somimis obrepͥ
et in spẽs ꝓximas u̾r sensum sensim cogitatio ipã
declinat. Sic ea que sibi aũ oculos posuerat
indere quoq incipit. Deinde ꝓcedet uitiꝰ. et
sibi auoor auocamẽta muenit ne saluberrimã
corporis quietem interrũpat. Naui ut mens
ꝑ diem ueris insionibus auocatur ne obdor
nuagnies cernat aut uigilare eãm ncc̃e erit. illan¬
aut ppetua morte sopiri. Dorimendi ergo cã
tributa est adeo rõ somniandi et quidem in
sibi reliquit dicendi honũe futura ꝑ soninũ
Nam et historie sepe testantur extitisse sominia
notorum nrõꝵ ex ꝑte sonmi constiterunt
que flã se̾ dorimendi causa iudentur. que uã
inmittũtur adeo ut inmines bonũ aut malũ
hac reuelacione discamꝰ Illud quoq uenire

Expanded text:
demum corpus omne resoluitur in quietem. tradudemum corpus omne resoluitur in quietem. traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit. dum intenta est in ea de quibus cogitat, repente somnus obrepit et in species proximas sensim cogitatio ipsa declinat: sic ea quae sibi ante oculos posuerat, uidere quoque incipit. deinde procedit ulterius et sibi auocamenta inuenit, ne saluberrimam quietem corporis interrumpat. nam sicut mens per diem ueris uisionibus auocatur, ne obdorimagines cernat, aut uigilare illam necesse erit aut perpetua morte sopiri. dormiendi eigo causa tributa est a deo ratio somniandi et quidem in sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. nam et historiae saepe testantur extitisse somnia uatum nostrorum ex parte somniis constiterunt.quae falsa sunt, dormiendi causa uidentur, quae uera, inmittuntur a deo, ut imminens bonum aut malum hac reuelatione discamus. Illud quoque uenire
Abbreviated transcription (Latin):
sensu põt. neq sentiri sine uit.a. Ideoq nõ
ẽẽ diu̾sa sic argumentant᷑ ex eo posse intel¬
ligi aliuid ẽẽ menten/ aliud ẽẽ animãl / quia
nicolimi arã possit extingni quod accdere so¬
leat insanis. Item ꝙ aiã morte sopiatur. ammꝯ
lomno. et quidem lic. ut non tin quid faciat᷑
aut ubi sit ignoret. s eciam rerin falsarum
ꝑ uderi. cur fiat potest/. Nani requiescere nul¬
lo pacto possumꝯ nisi mens iusiomẽ ymagim¬
bus occupata teneatur. Latet aut mens op¬
pressa somno tanꝗͣ ignis abducto cinere sopi¬
tus. quem si paulo ꝯmoneris rurlus ardelat
et quasi enigilat. Anotatur ergo simu lachrii
donec membra sopore irritatã uegetentur
Corpus enĩ iugilante sensu licet iaceat inmo¬
bile tñ non ẽ quietum qr flagrat in eo sensus
et iubrat ut flãma et artus omẽs ad se adstric¬
tos tenet. S postꝙͣ mens ad con templauelas
ꝓmagines ab ntencione traducta est. Tut̃

Expanded text:
sensu possit nec sentiri sine uita, ideoque non sensu possit nec sentiri sine uita, ideoque non esse diuersa, sic argumentantur: ex eo posse intellegi aliud esse mentem, aliud animam, quia incolumi anima mens possit extingui, quod accidere soleat insanis, item quod anima morte sopiatur, animus somno et quidem sic, ut non tantum quid faciat aut ubi sit ignoret, sed etiam rerum falsarum on potest peruideri, cur fiat potest. nam requiescere nullo pacto possumus, nisi mens uisionum imaginibus occupata teneatur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obducto cinere sopitus: quem si paululum commoueris, rursus ardescit et quasi euigilat. auocatur ergo simulacris, donec membra sopore inrigata uegetetur: corpus enim uigilante sensu, licet iaceat inmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus omnes ad se adstrictos tenet. sed postquam mens ad contemplandas imagines ab intentione traducta est, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Sic em̃ hoc nesciorita illud scio. ac̃a ergo nõ
est arr ore conceptꝰ qr multo prius gignitur
aiã ꝗͣ concipi aer ore possit. Non enĩ pꝯ ꝑtum nisi¬
matur incorpꝰ ut quibusdam phĩs iudẽtur. S pꝯ
conceptum ꝓtinꝰ eum fẽtũ in utero neceslitat
diuiã form auit qr adeo uiuit intra iuscera ge¬
intricis ut et incremento angeatur et crebris
pulsibus gestiat emicare. Demq abortũ fieri ncc̃e
est Si fu̾it al intus extinctum cetere diffimi¬
nonis ꝑtes eo spec̾tant ut illis nouem mensib
quib in utero fuiꝰ mortui ẽẽ iudeamur. Nul
nichil dix erint. Nam et sagnĩe sil et calore ĩ
spũ uiiu̾mus. S cũ constet᷑ aĩa in corpore his
omnib aduuatis non expresserunt ꝓprie quid
esset. qr tam non potest exp̾mi ꝗͣ iuderi. Seꝗ̾
alia et ipã in extricabilis questio. idem ne sit
aiã et aĩꝯ. an uero aliud sit illud quo uiurmo
aliud aut̃ quo sentunꝰ et sapimꝰ. Nam dest̾

Expanded text:
sicut enim hoc nescio, ita illud scio. anima ergo non sicut enim hoc nescio, ita illud scio. anima ergo non est aer ore conceptus, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinuatur in corpus, ut quibusdam philosophis uidetur, sed post conceptum protinus; cum fetum in utero necessitas diuina formauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et incremento augeatur et crebris pulsibus gestiat emicare. denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. ceterae definitionis partes eo spectant, ut illis nouem mensibus quibus in utero fuimus, -mortui fuisse uideamur. nullnihil dixerint: nam et sanguine simul et calore et spiritu uiuimus. sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quid esset, quia tam non potest exprimi quam uideri. Sequitur alia et ipsa inextricabilis quaestio, idemne sit anima et animus an uero aliud sit illud quo uiuimus. aliud autem quo sentimus et sapimus. non desunt
Abbreviated transcription (Latin):
intur cum suit utiq diuersa. s alterum sit altiꝰ
alimentum. Uidetur ergo aiã similis ẽẽ lumini
que non ipã sit sãgiu s humore sagiũs alat᷑
ut lumen oleo. Qũi aut̃ ignem put᷑ auerũt
leat recedente frigescat. S ignis et sensu in¬
diget et iudetur et tac̾tu comburit. aĩa noͣ
et sensu aucta ẽ et iuderi non põt et non acl¬
urit. Uñde apparet aiã nescio quidesse deo silẽ
At illi qui uentum pirtant hoc fallunturr ꝙ
ex aere spmñ ducentes uinere iudemur. Uarro ita
diffut. aiã ẽ aer conceptus in ore de feruestũs
mpul mõe temꝑatꝰ incorde. dictusꝰ incorpul
hec aꝑtissime flã sũt. neq enĩ tam obscurã
nobis hmoĩ dico ẽe rõnem: ut ne hac quidẽ
intelligamꝰ. quod nõ ẽẽ non possit Aut si ꝗs
michil dixerit eneum ẽẽ celum aut intreum
ut Empedocles ait aerem glaciatum statim¬
ne assenciar qr celũ ex qua ma sit ⁊g ignorẽ.

Expanded text:
uitur, cum sint utique diuersa, sed alterum sit alterius uitur, cum sint utique diuersa, sed alterum sit alterius alimentum. uidetur ergo anima similis esse lumini, quae non ipsa sit sanguis, sed umore sanguinis alatur ut lumen oleo. qui autem ignem putauerunt, hleat, recedente frigescat. sed ignis et sensu indiget et uidetur et tactu conburit, anima uero et sensu aucta est et uideri non potest et non adurit. unde apparet animam nescio quid esse deo simile. at illi qui uentum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes uiuere uidemur. Varro ita definit: anima est aer conceptus ore, deferuefactus in pulmone, temperatus in corde, diffusus in corpus. haec apertissime falsa sunt. neque enim tam obscuram em intellegamus, quid uerum esse non possit. an si mihi quispiam dixerit aeneum esse caelum aut uitreum aut, ut Empedocles ait, aerem glaciatum, statimne adsentiar, quia caelum ex qua materia sit ignorem?
Abbreviated transcription (Latin):
sicut neru manib qui sine tactu artificis pulsu¬
q digitorum muti atq mertes iacent. S nimiꝵ
pulsandus ille manu fuit ut alũ sentiret. qr mẽs
enis ex membris male compac̾ta torpebat. Su
non possit Nec iõ tñ minortalem ẽẽ aiam̃ nõ
intelligemꝰ. qm̃ quicquil iuget mouetur que
ꝑ se semꝑ nec iuderi aut tangi potest etermũ
sit necesse ẽ. Quid aũt sit ac̃a nondum int̾ phõs
conuenit nec unꝗͣ fortasse conuemet.Et alii
saguinem ẽẽ cdixerũt. Alnignem alii peritũ
Uñde aiã uł aĩꝯ nouren ac̾cepit quod grece
nentus a uemos dicitur nec illop tñ quisꝙͣ dix¬
isse aliquid iudetur. Non enĩ atã si aiã saguiñẽ
aut ꝑ nulmis effuso aut febriũ calore consup̃¬
to indetur extigui. continno in materia sagͥni
aiẽ rõ ponendã est. Ueluti si uemat in questio¬
nem lumen quo utimur quid siti . et respondea¬
oly Oleum esse qm̃ consup̃to illo. lumen exting¬

Expanded text:
sicut nerui manibus, qui sine tractatu artificis pulsusicut nerui manibus, qui sine tractatu artificis pulsuque digitorum muti atque inertes iacent. sed nimirum pulsandus ille manu fuit, ut aliquando sentiret, quia mens eius ex membris male conpacta torpebat. \'Snon possit. nec ideo tamen inmortalem esse animam non intellegimus, quoniam quidquid uiget moueturque per se semper nec uideri aut tangi potest, aeternum sit necesse est. quid autem sit anima nondum inter philosophos conuenit nec umquam fortasse conueniet. alii sanguinem esse dixerunt, alii ignem, alii uentum, unde anima uel animus nomen accepit, quod graece uentus #vsj.o<; dicitur: nec illorum tamen quisquam dixisse aliquid uidetur. non enim si anima sanguine aut per uulnus effuso aut febrium calore consumpto uidetur extingui, continuo in materia sanguinis animae ratio ponenda est, ueluti si ueniat in quaestionem lumen quo utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo lumen exting
Abbreviated transcription (Latin):
uim sencendi existereAusici enĩ intencionẽ
contemptũq neruorum et integros modoi
sine ulla offensione consonanaũ armoniam uo¬
cant. Uolũt igitur am̃i consili rõe constarem
ut singularũ corporis firma cõuĩc̾tio menibro¬
rum q omĩ consenciens in unũ iugor. in otũ
ullum sensibilem facit. anũq contin̾et. sicut
sũt neriu bñ intenti ad conspirantẽ somam
et sicuti in fidib cũ aliquid aut intentũ aut
relgxatum est. omĩs canendi rõ ꝑturbatur
et soluitur ita incorpore cũꝑs aliqͣ mẽbrorũ¬
sa corruptisq omnib atq turbatis ocidere sen¬
sum. eamq mortem uotari. Uerum ille si quic¬
ꝗͣ mentis habuisset non ariomam de fĩdib
ad hominem transtulisset. Non erũ canere
sua sponte fidee possunt ut si ulla in his cõ¬
ꝑacio ac similitudo iuẽtis. aĩꝯ aũt sua spõ¬
te et cogitat et mouetur. Oi si quid in nobit
armonĩe simile eẽt admouentur ic tu ex terno

Expanded text:
uim sentiendi existere. musici enim intentionem uim sentiendi existere. musici enim intentionem concentumque neruorum in integros modos sine ulla offensione consonantium harmoniam appellant. uolunt igitur animum simili ratione constare ut singularum corporis partium firma conjunctio, membrorumque omnium consentiens in unum vigor, motum illum sensibilem faciat, animumque concinnet, sicut sunt nervi bene intenti ad conspirantem sonum. Et sicut in fidibus, cum aliquid aut interruptum, aut relaxatum est, omnis canendi ratio turbatur, et solvitur: ita in corpore, cum pars aliqua membrorusa, corruptisque omnibus atque turbatis, occidere sensum, eamque mortem vocari. Verum ille, si quidquam mentis habuisset, non harmoniam de fidibus ad hominem transtusua sponte fides possunt, ut sit ulla in his conparatio ac similitudo uiuentis, animus autem sua sponte et cogitat et mouetur. quod si quid in nobis esset harmoniae simile, ictu moueretur externo
Abbreviated transcription (Latin):
iuis rõis efficiat ut sensus ille in comp̃hensibilis
aut in medulla cerebri hereat. aut in illo sag̾¬
ne bipartito ꝗ est melusus incorde ac non ex
eo ip̃o colligat ꝗͣta sit dei potestas ꝙ aiũs se
ipm̃ non uĩdet aut qualis aut ubi sit. nec si
rudeat eum ꝓspicere possit quo pac̾to rei tor¬
poralis res incorporalis aduĩcta sit siue eciam
mentis locus millus est. s ꝑ totum corpus spar¬
sa discurrit quod et fieri potest. A senocrate
ploĩs discpulo dispictatum ẽ. Sa quidem sensꝰ
in qualibet ꝑte corporis presto ẽ/ nec quid sit
mens nec qualis intelligi potest. cum sit naͣ
tam subtilis ac tenuis ut solis iuscerib infusã
uiuo et quasi ardenti sensu membris omnib
misceatur. Illud aut caue nec bnꝗͣ silere ueĩ
putaueris / quod aristoxenꝯ dicit mentem oĩo
millam ee̾.s quasi armomiam in fidibus et¬
ex contrac̾tione corporis compagib iusceꝵ

Expanded text:
uis rationis efficiat ut sensus ille inconprehensibilis uis rationis efficiat ut sensus ille inconprehensibilis aut in medulla cerebri haereat aut in illo sanguine bipertito qui est conclusus in corde, ac non ex eo ipso colligat quanta sit dei potestas, quod animus se ipsum non uidet aut qualis aut ubi sit nec si uideat, tamen perspicere possit quo pacto rei corporali res incorporalis adiuncta sit? siue etiam mentis locus nullus est, sed per totum corpus sparsa discurrit — quod et fieri potest et a Xenocrate Platonis discipulo disputatum est, siquidem sensus in qualibet parte corporis praesto est —, nec quid sit mens ipsa nec qualis intellegi potest, cum sit natura eius tam subtilis ac tenuis, ut solidis uisceribus infusa uiuo et quasi ardente sensu membris omnibus misceatur. illud autem caue ne umquam simile ueri putaueris quod Aristoxenus dicit, mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus ex constructione corporis et conpagibus uiscerum
Abbreviated transcription (Latin):
tus ex terebro nullum iter pateat. Sin autẽ
potest aliquis non aduurari ꝙ sensus ille ui¬
uus atq celestis qui mens uł aĩꝯ nũcup a᷑
tante mobilitatis est ut ne tamen quidem
cum sopitꝰ ẽ conquiescat. tante celeritatis
ut ono temporis pũcto celum om̃e lustret.
Si uelit maria ꝑuoiet. Terras et urbes ꝑagret
oiã denq que libuerit. ꝙͣius longe lateq
sup̃ta sint in conspectu sibi ip̃ẽ cañstituat
et miratur aliquis si diuiã mens dei ꝑ bin¬
uersas mũdi ꝑtes intentas discurrit et oiã
regit oiã moderatur/ ubiq pñs/ ubiq diffusa
cũ tanta sit ius ac potestas mentis humaẽ
mtra mortale torpꝰ meluse ut ne septis quid̃
grauis huꝯ ac pigri corporis eui alligata est
coherceri ullo modõ possit quo mĩꝯ sibi libe¬
ram nagandi facultatem quietis ipacient᷑
largiatũr. siue igitur incapite mens habitat¬
liue in pectore. potest ne aliquis com p̃hendere q̃

Expanded text:
um ad pectus a cerebro nullum iter pateat, sin autem um ad pectus a cerebro nullum iter pateat, sin autem potest aliquis non admirari quod sensus ille uiuus atque caelestis qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta discurrit et omnia regit, omnia moderatur, ubique praesens, ubique diffusa, cum tanta sit uis ac potestas mentis humanae intra mortale corpus inclusae, ut ne saeptis quidem grauis huius ac pigri corporis, cum quo inligata est, coerceri ullo modo possit quominus sibi liberam uagandi facultatem quietis inpatiens largiatur? siue igitur in capite mens habitatsiue in pectore, potestne aliquis conprehendere quae
Abbreviated transcription (Latin):
tocius corporis regimen hẽre pociꝯ in siuno tanꝙͣ
marte corpons habitare. Nec quisꝙ est sublimis
qͣ id quod unnĩsum rõe moderetur sicut ip̃e niũ¬
di dñs et rcõr in sũmo est. demde ꝙ sensus oĩs
i andiendi indiden iudẽdi et odorandi mĩstra
membra in capite st̃ locata. quorũ oñn bie.
non ad pectus s ad cerebrũ ferant. Alioꝗu ne¬
cesse nos eẽt tardiꝯ sentire donec senciendi fa¬
cultas longo itinere ꝑ collũ ad pec̾tꝰ usq de¬
scenderet. hi uero aut non multum aut for¬
tasse non errant. Uidetur eiũ mens que donni¬
natum corporis tenet in sũ mo capite constitu¬
ta. tanqͣ in celo deus. s ꝗͣ in alia cogitacione
cõmearẽ ad pectꝰ et qĩ ad secretum aliquod
penetrale secedere. ut consiliũ tanꝗͣ ex the¬
çauro recondito eliceat ac ꝑferat. Ideo q
cum intenti ad cogitandum sumꝰ eti cum mẽs
occupata in altumꝰ se abdiderit ne audire n

Expanded text:
quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam in arce corporis habitare nec quicquam esse sublimius quam id quod uniuersum ratione moderetur, sicut ipse mundi dominus et rector in summo est; deinde quod sensus omnis id est audiendi et uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locata, quorum omnium uiae non ad pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin necesse nos esset tardius sentire, donec sentiendi facultas longo itinere per collum ad pectus usque descenderet. hi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur enim mens, quae dominatum corporis tenet, in summo capite constituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitatione, commeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod penetrale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cum mens occupata in altum se abdiderit, neque audire
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit deus intelligenciam horm̃s ex teclere scit
tamen multa ẽẽ qu̾e possunt et sensib ꝑcipi et
rõe ꝯp̾hendi. S erit nobis contr.a phõs integra
disputacio. Conficiamꝰ igitur spaciũ quo decur
quo loco sit. aut cuꝯmod nesciatur. Uaria de
phĩs de natura eiui ac loco disputata st̃. at
ego non dissimulabo quid ipẽ senciam Nlon qr
sit ẽẽ affirmen quod ẽ sapientis inre clubia
facere. S ut exposita rei difficultate intelligas
quanta lit diumorum operum magnitudo. Qui¬
dam sedem mentis in pectore ẽẽ uoluerunt qdͤ
si ita est ꝗͣto tandem miraculo cdignũ ẽ rem in
obscuro ac tenebroso habita culo sitai intan¬
ta roĩs atq intelligencie luce nersari. tñ ꝙ ad
eam sensꝰ ex oĩ corporis ꝑte con ueniũt ut in
qualibet regione membrorum pũs ẽẽ iudea᷑
Alii sedem eiꝯ in cerebro esse chpeerut et sane ar¬
gumentis ꝓbabilib usi sũt oportusse scilicet

Expanded text:
uoluit deus intellegentiam hominis excedere, sic uoluit deus intellegentiam hominis excedere, sic tamen multa esse quae possint et sensibus percipi et ratione conprehendi. sed erit nobis contra philosophos integra disputatio. conficiamus igitur spatium quod nunc decurrquo loco sit aut cuiusmodi nesciatur? uaria ergo a philosophis de natura eius ac loco disputata sunt. at ego non dissimulabo quid ipse sentiam, non quia sic esse adfirmem, quod est insipientis in re dubia facere, sed ut exposita rei difficultate intellegas quanta sit diuinorum operum magnitudo. quidam sedem mentis in pectore esse uoluerunt. quod si ita est, quanto tandem miraculo dignum est rem in obscuro ac tenebroso habitaculo sitam in tanta rationis atque intellegentiae luce uersari, tum quod ad eam sensus ex omni corporis parte conueniunt, ut in qualibet regione membrorum praesens esse uideatur! alii sedem eius in cerebro esse diierunt. et sane argumentis probabilibus usi sunt, oportuisse scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sunt mĩcupata. quod ꝑspicue. falsum ẽ
Non enĩ uox eẽ os gignitur. s intra. et ideo
uerisimilior est illa sinã stipatum spm̃ cum ob
stancia faucium fuerit illiꝯ sonũ notis cxp̃ mẽ
ueluti cum in ptãtem accitam in libro q subiec¬
⁊am dimictimꝰ sp̃m̃. es il acc acute concauo re¬
ꝑ cussus ac renolutui a fundo dum descenden¬
te occursu suo reddit ad exitum intens somin
gignit et inuotalem sp̃m̃ ꝑ se resiliens ꝑ seuẽ¬
tus aiãtur. quod quidem an uerum sit deus ar¬
tifex iderit. U idetur enĩ non ab ore s ab in¬
tuno pectore nox oriri. Demq ex ore clauso ex
narib emuttitur sonus qualis potest. p̃berea
et inaxime spũ quo anhelamꝰ uox non effia
et lem ac non coartato spiritu quociens uolumꝰ
effĩatur. Non est igitur comphensum quõ fiat
de lal delabi putes quianon oiã st̃ incomp̾hen¬
sibilia ut enĩ fatendumẽ multa nesciri que

Expanded text:
uerba sint nuncupata: quod perspicue falsum est. - uerba sint nuncupata: quod perspicue falsum est. - non enim uox extra os gignitur, sed intra et ideo similior ueri est illa sententia, stipatum spiritum cum in obstantia faucium fuerit inlisus, sonum uocis exprimere, ueluti cum in patentem cicutam labroque subiectam demittimus spiritum et is cicutae concauo repercussus ac reuolutus a fundo dum descendentem occursu suo radit, ad exitum nitens sonum gignit et in uocalem spiritum resiliens per se uentus animatur. quod quidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea et maximo spiritu quo anhelamus uox non efficitur et leui ac non coartato spiritu quotiens uolumus efficitur. non est igitur conprehensum quonam modo fiat ententiam delabi putes, quia non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est multa nesciri, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quant amplexu et calefactu fuo suo quidam
libidures rerum uenerearian m iecore contiueri
arbitrantur. Priiũ ista ꝑspitere acumen huãl
sensꝰ non potest: quia horum officia in oꝑto
latent. neq usus suos patettã demonstrant
Nam si ita esset fortaste placidiora queq aiã
habiussent Sicuti eiũ s nos sentimus audire. au¬
rib oculis iudere narib odorare. Ita ꝓ ft̃õ sen¬
tiremus nos cum felle irasci. iecore cupere splene
mimme senciamꝰ. Fieri potest ut aliũde ueniãt
pra hominem sit ea liquido ꝑiudere. Id tũ cer¬
tum ec indubitatum eẽ debet res tot tanta us¬
terum gna̾ unũ et idem hr̃e officiũ ut aiam̃ cõ¬
tineant in corpore. S quid ꝓprie singulis ueriꝰ
sit in iũc̾tũ qluis scire insi artitex põtest. cui
soli opꝯ suũ notum ẽ. Deuoce aut̃ quam gra¬
possumꝰ. Gramatia quidem et phĩa uocem
esse dicunt et cliffimũt aerẽ spũ uerberatum unde

Expanded text:
ncoquat amplexu et calefactu suo, quidam ncoquat amplexu et calefactu suo, quidam libidines rerum ueneriarum in iecore contineri arbitrantur. primum ista perspicere acumen humani sensus non potest, quia horum officia in operto latent nec usus suos patefacta demonstrant. nam si ita esset, fortasse placidiora quaeque anihabuissent. sicut igitur nos sentimus audire auribus, oculis cernere, naribus odorari, ita profecto sentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene minime sentiamus, fieri potest ut aliunde ueniant pra hominem sit ea liquido peruidere. id tamen certum et indubitatum esse debet, tot res, tanta uiscerum genera unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid proprie singulis muneris sit iniunctum, quis scire nisi artifex potest cui soli opus suum notum est? De uoce autem quam rpossumus? grammatici quidem ac philosophi esse definiunt aerem spiritu uerberatum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
to nisum pediu firmat. Conctari enĩ ad cur¬
sum nom possumꝰ nisi digitis in humũ pressis
solo q intentibi impetũ laltũq capiamꝰ. Ex¬
plicasse iudeor oiã quorũ rõ intelligi pot. Nũc
ad ca uenio que uł dubia uł obscura sũt multa
putat posse/ quied utilitatis quid effcũs hẽat¬
ttenuis membrana illa ꝑ lucens qua circuniretĩ
aliuis ac tegitur quid renĩ gemina smnulitudo
quos ait uarro ita dictos. quĩ ruu abhis ob¬
scem humoris oriantur quod ẽ longe sẽcus qr
spine altrinsecus supini coherẽt et st̃ ab intes¬
tuus seperati. quid splen  quid iecur que us¬
cera qiͣ ex conturbato saguine. iudentur esse cõ¬
creta. Quid fellis amarissimꝰ liquor. quied glo¬
bus cordis : nec forte illis credendum put abunꝯ
qui effectumiracundie infelle constitutum pu¬
tant Pauoris in corde in splene leticie ipĩs at̃
iecoris officiũ uolunit ẽe̾ ut cibos in aluo co¬

Expanded text:
to nisum pedum firmat: concitari enim ad curto nisum pedum firmat: concitari enim ad cursum non possumus. nisi digitis in humum pressis soloque nitentibus impetum saltumque capiamus. explicasse uideor omnia quorum ratio intellegi potest: nunc ad eaputat posse quid utilitatis, quid effectus habeat tenuis membrana illa perlucens qua circumretitur aluus ac tegitur? quid rienum gemina similitudo? quos ait Varro ita dictos. quod riui ab his obsceni umoris oriantur: quod est longe secus, quia spinae altrinsecus supini cohaerent et sunt ab intestinis separati. quid splenis? quid iecur? quae uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta. quid fellis amarissimus liquor? quid globus cordis? nisi forte illis credendum putabimus qui adfectum iracundiae in felle constitutum putant, pauoris in corde, in splene laetitiae. ipsius autem iecoris officium uolunt esse ut cibos in aluo co
Abbreviated transcription (Latin):
sedendum q aptissiman p̃bent Itẽm cura nõ
equali modo ducta ne indecens habitudo de¬
formaret. s te retib furis clementer ext. antib
sensum tenuatis et firmata et ornata. In plan¬
tis uero eadem quidem s tũ longe dup̃ar ꝙͣ
in manib rõ ẽ que quomiam toaꝯ corporis
fundamenta st̃ mirifĩcus eas artifie non ro¬
tuda sp̃ẽ ne homo stare non posset. aut aliis
ad standum pedib mdigeret sicut quadrupe¬
des s porrectiores longioresq formauit
ut stabile corpꝰ efficerent plancie sua. ł n
illis mdic̾tum nomẽ est digitiq eq totidẽ
quot in manib spem̃ magis ꝗͣ usum maiorẽ
pterentes deo q et iucti et breues et grada¬
tim compositi.Quoꝵ qui ẽ maximꝰ quĩ illud
sicut in maũ discerm a ceteris opꝯ̃ non erat
ita in ordinẽ redactꝰ est uut tñ ab alus mag¬
tudmem ac modico interuallo distare. hec
eorum speciosa germantas non leui aduimiẽ¬

Expanded text:
sedendumque aptissimam prebent. Item crura non sedendumque aptissimam prebent. Item crura non equali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus sensimque tenuatis et firmata sunt et ornata. “In plantis vero eadem quidem, sed tamen longe dispar quam in manibus ratio est. Que quoniam totius operis fundamenta sunt, mirificus eas artifex non rotunda specie, ne homo stare non pad standum pedibus indigeret sicut quadrupedes, sed porrectiores longioresque formauit. ut stabile corpus efficerent planitie sua: unde illis inditum nomen est. digiti aeque totidem quot in manibus, speciem magis quam usum maiorem praeferentes ideoque et iuncti et breues et gradatim conpositi: quorum qui est maximus. quoniam illum sicut in manu discerni a ceteris opus non erat. ita in ordinem redactus est. ut tamen ab aliis magnitudine ac modico interuallo distare uideatur. haec eorum speciosa germanitas non leni adiumen
Abbreviated transcription (Latin):
membrorum mi̾ficam rõ tibi exponere nisi
me pudor ab hmoĩ sermone reuocaret .Itaq
a nobis indumẽto uẽcũdie que sunt pudẽda
uelent. Quod adhanc rem attinet queri satie est
honnẽs impios ac ꝓphanos sũmũ netãs adimitte᷑
quo dunnum et ad mirabile dei opus ad ꝓpagã¬
dam suctessionem et in excogitabili rõe pa sũ
et effaĩs uł adturpissioꝵ qu̾estꝰ uł ad obscenẽ
libidnus pudenda opera conuertũt ut iam nichil
aliud re scĩssima petant ꝗͣ manem et sterilem᷑
uoluptatem Quod relique corporis ꝑtes non ca¬
rent rõe ac pulchritudine. Conglobata in natos
caro quam ledendi offõ apta et eadem firior
ꝙ in ceteris membris ne imp̾mente corporis mo¬
le ossibus cederet. Item femineum deducta et
laciorib thol thoris ualida longitudo quo fac¬
lius omis corporis sustinẽt ꝙ̃ paulatim defiaiẽ¬
tem et angustum gennia determinant quorũ
decentes nodi Nlexuram podibi ad gradiendũ

Expanded text:
membrorum mirificam rationem tibi exponere, nisi membrorum mirificam rationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelentur. quod ad hanc rem attinet, queri satis est homines inpios ac profanos summum nefas admittere, qui diuinum et admirabile dei opus ad propagandam successionem inexcogitabili ratione prouisum et effectum uel ad turpissimos quaestus uel ad obscenae libidinis pudenda opera conuertunt. ut iam nihil aliud ex re sanctissima petant quam inanem et sterilem uoluptatem. qurent ratione ac pulchritudine? Conglobata in nates caro quam sedendi officio apta et eadem firmior quam in ceteris membris ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Item femorum deducta et latioribus toris valida longitudo quo facilius onus corporis sustineret, quam paulatim deficientem in angustum genua determinant, quorum decentes nodi flexuram pedibus ad gradiendum
Abbreviated transcription (Latin):
copulatis subsma subsicina soboles ꝑaretur ne
omne genus iuuenciũ condicio mortalitatis ex¬
tigueret.S plus roboris marib attributum est
quo faciliꝰ ad pacienciam iugi maritalis fennie
quĩ maior in eo ius est ꝗͣ infennã et hirc u̾tꝰ
nomen accepit. Item mulier ut uargo inter¬
p̃tatur a mollicie ĩmutata et detrac̾t alrã ue¬
lut mulier. Cui suscepto fetu cum ꝓtus appropĩ¬
quare iam cepit turgescentes manre. dulcili
suos ostenduntur et ad nutrimẽta nascentꝭ
fontib lac̾tes fecũdũ pectus exuberant. Nec
enĩ decebat aliud ꝙ ut sapiens animal a torde
alimoniam duceret. Idq ipm̃ solertiss ime. com¬
paratum ẽ ut cadens ac pigius humor tene¬
ritudinem noni corporis irrigaret. donec ad
capiendos forciores cibos et dentib instruatur
et iribus roboretur. Sed redeamus ad ꝓpo¬
situm ut cetera que suꝑ sũt breuiter explices
po teram ergo nũc ipõrũ quoq gemitalium

Expanded text:
copulatis subsiciua suboles pararetur, ne copulatis subsiciua suboles pararetur, ne genus omne uiuentium condicio mortalitatis extingueret. sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam iugi maritalis feminae quod maior in eo uis est quam in femina, et hinc uirtus nomen accepit: item mulier, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui suscepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. idque ipsum sollertissime conparatum est, ut candens ac pinguis umor teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur. sed redeamus ad propositum, ut cetera quae supersunt breuiter explicemus. Poteram nunc ego ipsorum quoque genitalium
Abbreviated transcription (Latin):
mas diliue stirpis femen maderit marem qui¬
dem gigni opinatio ẽ. l qui fit in temina ꝑte
ꝯceptus aliquid inse hr̃e femineũ supra quã
dedis iuirile paciatur uł forman insignetu
uł mimum candorem uł corporis lenitatem uł
artus delicatos ur staturam breuem et uotem
gracilem uł amĩ imbecillum uł ex his plura
Itẽ li ꝑtem indextram lemen teminini sexus
influxerit feimam quidẽ ꝓ creari. s qũ in mas¬
culima ꝑte concepta sit hrẽ in se aliquid uirili¬
tatis uitra quam sexus rõ ꝑmuttat. Aut ua¬
Si uero masculirarm ni dextrã feminrnu an
sistram ꝑuenerit utrosq fetus rcẽ peruemẽ
ut et femĩs ꝑ oiã nature sue decus constet.
et marib tam mente ꝙͣ corpore robur iuri¬
le seruetur. Illud uero ipm̃ ꝗͣ murabile con¬
stitutum de. quad ad conseruacionẽ genero
singulorum duos sexus maris et feim̃e ma¬
chinatus ẽ quib inter se uolupt ates ille cebras

Expanded text:
masculinae stirpis semen inciderit, marem quimasculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte concepta sit, habere in se aliquid uirilitatis ultra quam sexus ratio permittat. aut uasi uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile seruetur. illud uero ipsum quam mirabile institutum dei, quod ad conseruationem generum singulorum duos sexus maris ac feminae machinatus est, quibus inter se per uoluptatis inlecebram
Abbreviated transcription (Latin):
sumat ex ordiũ. Sumlitudines aut̃ m corpor̾¬
I filiorum sic fieri putant. Cũ tẽmina int᷑
se ꝑme̾ coalestũt. Si uirile superauĩt pr̃ silẽs
pãurile. Si mrem̃ seu feminam si mudiebre p̃¬
ualuerit ꝓgeniem tuiꝯq serus ad ꝑmagnẽ
respondere maternam. Id aũt pualet e duob
quod fuerit uberiꝰ. Alterũ eni quodãmodo
amplectitur et includit hinc plerũq fiorĩ
ut unꝰ tñ lumamẽta p̾tendat. Si em̃ equa
fuerit ex pari semine ꝑ uxno siguras quo
nusceri ut soboles illa coĩs aut neutrum re
ferre ideatur qr totũ ex el altero non h
aut utrunq quia ꝑtem desingulis mutuata
ẽ Nam in corporib ammaliũ udemꝰ aut
confumdi ꝑutum colores aut fieri terciũ uentri
gnañcut̃ similem aut utruisq sic expͥmi ut
discolorib membris ꝑ om̃ẽ corpꝯ contors uux¬
tura uarietur. disparies quoq nẽ hoc mõ
fieri putantur. Cum forte in leuam uteri ꝑtẽ

Expanded text:
sumat exordium. Similitudines autem in corporisumat exordium. Similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant. Cum semina inter se permixta coalescunt, si virile superaverit, patri similem provenire, seu marem, seu foeminam; si muliebre praevaluerit, progeniem cujusque sexus ad imaginem respondere maternam. Id autem praevalet e duobus, quod fuerit uberius; alterum enim quodammodo amplectitur et includit: hinc plerumque fieri, ut unius tantum lineamenta praetendat. Si vero aequa fuerit ex pari semente permixtio, figuras quoque misceri; ut soboles illa coferre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uarietur. dispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem
Abbreviated transcription (Latin):
temiminũ Et ideo in toto corpore ꝑs dextra
genitalem comfluere ubiq ꝯcrestere. S ho
huruana mens quõ fiat non potest comp̾hende̾
Iterũ infemuuis uterus in duas se diuidit ꝑtei
que indiuersum diffuse ac reflere circũplicãt᷑
sicut arietis cormia que pars in dextram tor¬
quetur masculma est. que in sunstram tennã
Conceptũ igitur uarro et aristotiles sic fieri
arbitrantur auĩt non tm̃ marib in esse sem̃ẽ.
uerum ecͥ feminis. et inde plerũq mr̃ĩb sile̾s
ꝓcreari s earum semen sagnem eẽ purgatum.
quod sĩ rc̃ẽ cum uirili imxx̃tum sit. Utrãq con¬
creta et simul coagulata informari. Et pin
quidem cor hoĩs confingi quod in eo isit et
nita et sapiencia demq totũ opꝯ quadragesio
die consĩmari Ex aborcionib hec fortasse col
biĩ non est quod in ouis sepe dephendius.
Uũde fieri posse. arbitror qu fic̾tio excapite

Expanded text:
foemininum; et omnino in toto corpore pars dextra foemininum; et omnino in toto corpore pars dextra genitalem confluere, ibique concrescere. Sed hoc, humana mens, quomodo fiat, non potest comprehendere. Item in foeminis uterus in duas se dividit partes, quae in diversum diffusae ac reflexae, circumplicantur, sicut arietis cornua. Quae pars in dextram retorquetur, masculina est; quae in sinistram foeminina. Conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. Aiunt non tantum maribus inesse semen, verum etiam foeminis, et inde plerumque matribus similes procreari: sed earum semen sanguinem esse purgatum, quod si recte cum virili mixtum sit, utraque concreta et simul coagulata informari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; denique totum opus quadragesimo die consummari. Ex abortionibus haec fortasse collbium non est, quod in ovis saepe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror, quin fictio a capite
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis ur̃mani trahat completur tũ et huõre
distenditur id quõ fiat non ẽ diffiale pinde̾
Intestinorum enĩ ꝑtes que ab alnio çibum
potumq suscipiũt patenciores sũt ꝗͣ cetere
spire et multo tenuuores. hec uesitam circũ¬
plectũtur et contment ad quas ꝑtes cum po¬
tus et cib mixta ꝑuenerĩt fumũ quidem cras¬
sius fit ut transineat. Humor aut omñs ꝑ
illam teneritatem ꝑ tolatur. eũq uesita cuiꝰ
eq temus subtilisq membrana ẽ. ab sorbet
et colligit. ut fõras qua nã exitum pate
latent sensum tamẽ at intelligençia la tere
non possunt. Uena in maĩbi que seimna cõ¬
tinet duplex ẽ paulo anterior ꝙͣ illud humors
obscem receptaculum. sicut eiũ renes duo st̃
Item que testes ⁊ uene senrmales due. In una
tamen compage coherentes quod iudemꝯ an
corporib aiãłiũ cũ intertc̃ã patefiunt. S illa
dexterior masculinũ ꝯtinet semea. Snsterior

Expanded text:
ex illis urinam trahat, conpletur tamen et umore ex illis urinam trahat, conpletur tamen et umore distenditur. id quomodo fiat non est difficile peruidere. intestinorum partes quae ab aluo cibum potumque suscipiunt, patentiores sunt quam ceterae spirae et multo tenuiores. hae uesicam circumplectuntur et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta peruenerint, fimum quidem crassius fit et transmeat, umor autem omnis per illam teneritudinem percolatur eumque uesica, cuius aeque tenuis subtilisque membrana est, absorbet et colligit, ut foras qua nlatent, sensum tamen atque intelligentiam latere non possunt. Vena in maribus, quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud humoris obscoeni receptaculum. Sicut enim renes duo sunt, ita testes, ita et venae seminales duae, in una tamen compage cohaerentes; quod videmus in corporibus animalium, cum interfecta patefiunt: sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior