comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentare. Nãq p̃dicandi modͥamimis c̃silio q̃muis iustiorẽ causã hr̃e ind̾et᷑ cumꝰ
co decernere ferro cauebat: cui ⁊ ꝑsatm̃to ⁊ ꝑsuffragio obnoxiꝰ erat. Reliquit tam̃ p¬
mates aliqͦs. quimpetũ regium tandarent. Quoꝵ astucta insidiis exceptus sembar¬
dum pontiui comitem coram se obtruncari hugonem pardulfũ capim̃ito ingemu¬
i. Dec ml̃to pͦ eodulem franciam quia res male cesserat repetente: comes arcensis fa¬
me tabidus. tuix ossib herens. deditioni consensit: addexemplũ clem̃tie. adinditiũ
mnaustrie uite am̃bris reseruatꝰ. huiꝰce obsidionis int̾uallo: populꝰ castri qd̾ molen¬
uins dicit᷑ ex solescens ad paites regis. mcentore qͣdam &alt̾io tͣnsiit. Imponit᷑ ibi
non segnis mlitum manus p̃fecto guidone frẽ comitis pictauensis. Is aliqͣntis di¬

Expanded text:
adventare; namque praedicandi moderaminis consilio, 398 quamvis justiorem causam habere videretur, cum adventare; namque praedicandi moderaminis consilio, 398 quamvis justiorem causam habere videretur, cum eo decernere ferro cavebat, cui et pro sacramento et pro suffragio obnoxius erat. Reliquit tamen primates aliquos qui impetum regium tardarent; quorum astutia insidiis exceptus, Isembardum Pontivi comitem coram se obtruncari, Hugonem Pardulfum capi, merito ingemuit. Nec multo post, eo dulcem Franciam, quia res male cesserat, repetente, comes Arcensis, fame tabidus et vix ossibus haerens, deditioni consensit, ad exemplum clementiae, ad indicium industriae, vi ae et membris reservatus. Hujusce obsidionis intervallo populus castri quod Molendinis dicitur, exolescens, ad partes regis incentore quodam Galterio transiit. Imponitur ibi non segnis militum manus, praefecto Guidone, fratre comitis Pictavensis. Is aliquantis di
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Post ⁊̃ danfrontini feliciora signa secuti.
cns ducatus in fidus ⁊uersipellis. Nam ⁊ inobsidione danfronti clam ꝓfug̾at ⁊ ml̃tĩ
nntacem castelli cõmiserat. Uerum ille astu quo callebat multa largiendo. plura pol¬
licendo in suas partes eosdem traduxit. Munitione gͥ potitꝰ bellum dño suo denuntia¬
uit. Ille solitomore alacerrime archas ebsedit. Dissuadentib amicis palam ꝑfessus
nid il latrones ausuros sunconspectum eius uenissent: Nex ꝓmifso fide caruit. Namq
plusqmarcenti milites qui pabulatum ⁊ populatũ ꝓcesserant: cõpene solo ẽspecto mnet̃
munttiones iefugere. Dux sine sanguine rem ꝑagere uolens: obfirmato cont᷑archas
castelo ad alia que magis urgebant bella conu̾sus est. Simulquia sciebat regem
fiancorum iam pͥdem nescio qua simultate sibi infensũ adopem obsesso ferendã

Expanded text:
tem: post etiam Danfruntini feliciora signa secuti. tem: post etiam Danfruntini feliciora signa secuti. ciis ducatus infidus et versipellis; nam et in obsidione Danfronti clam profugerat, et multis mitatem castelli commiserat; verum ille astu quo callebat, multa largiendo, plura pollicendo, in suas partes eosdem traduxit. Munitione igitur potitus, bellum domino suo denunciavit. Ille solito more alacerrime Archas obsedit, dissuadentibus amicis; palam professus, nihil latrones ausuros si in conspectum ejus venissent. Nec promissio fide caruit; namque plusquam trecenti milites, qui pabulatum et populatum processerant, eo pene solo conspecto, intra munitiones refugere. Dux sine sanguine rem peragere volens, obfirmato contra Archas castello ad alia quae magis urgebant bella conversus est: simul quia sciebat regem Francorum, jam pridem, nescio qua simultate, sibi infensum, ad opem obsesso ferendam
Abbreviated transcription (Latin):
fresꝰ non segnis aduolat innum̃o stipatꝰ milite. Huntio aduenientis accepto. iłts
rogeriũ de monte gom̃ico. ⁊uilłm filiũ osb̃ni. exploratũ mittit. Illi palacritate ui¬
uentȩ birui multa miliaria ꝓgressi cquitantẽq martellum conspicati: centiorẽ
de dñ sui audatia faciunt. Ile contͣ frem̾e immania minari. Pͦ tͥdie se illuc uenturũ:
ostensurũ mundo qͣm pstet marmis andegauensis normanno. Sinis eximia arrogan¬
ta colorem equi fui ⁊armoꝵ insignia que habiturꝰ sit insinuat. At exploratores ñ mmori
fastu eadem de will̃o denuntiantes regrediunt᷑ :⁊ suos incertam̃ accendt̃. ħ id̃o seriatĩ re¬
tuli: ut martelli tumor legentib eluce sc̾et. Cet̾m nicħ tẽ de solita magnanimitate aus
anceqͣm in manꝰ uemret᷑ terga ostendit. Quo audito alentim sededidẽ pacti m̃broꝵ salu¬

Expanded text:
fredus, non segnis advolat innumero stipatus milite. Nuntio advenientis accepto, Willelmus fredus, non segnis advolat innumero stipatus milite. Nuntio advenientis accepto, Willelmus Rogerium de Monte Gomerico, et Willelmum filium Osberni, exploratum mittit: illi, pro alacritate juventae, brevi multa milliaria progressi, equitantemque Martellum conspicati, certiorem de domini sui audacia faciunt. Ille contra fremere, immania minari, postridie se illuc venturum, ostensurum mundo quam praestet in armis Andegavensis Normanno; simul, eximia arrogantia, colorem equi sui, et armorum insignia, quae habiturus sit, insinuat. At exploratores, 397 non minori fastu eadem de Willelmo denuntiantes, regrediuntur, et suos in certamen accendunt. Haec ideo seriatim retuli, ut Martelli tumor legentibus elucesceret. Caeterum, nihil tunc de solita magnanimitate ausus, antequam in manus veniretur terga ostendit. Quo audito, Alentini se dedidere, pacti membrorum salu
Abbreviated transcription (Latin):
teocbaldi blesiensis comitis ingressus umices urbem curonicã obsedit. Ipsũcunb su¬
isauriliũ ferre uolentẽ. consortio erumpe implicuit. Si qͥdẽ captꝰ teodbalã & mergas¬
tulo redusus. urbc̃ sibi om̃ib ꝙ suis heredib inpostu̾m oburauit. Fudendã mise¬
riam hominis quis dix̾it: ut ꝑambitione qͣntulecũq uite. tante urbis dnĩo successo¬
res suos ꝑpetuo fraudaret. Licet sei̾ores plerũq aliorum arbitri simꝰ qͣm ipsi nob̾ con¬
sulere nou̾imꝰ si forte intalib dẽp̃hensi fuerimꝰ. Ita martellꝰ tantarũ uiriũ aug̃m̃to
tugi dꝰ. etiam normannũ comitẽ alentui castelli possessione uellicauit. ꝓnis in ꝑsi¬
diam habitatorib. Qua is irritatꝰ inuiria par pariretulit: ⁊ danfrunt᷑ qđ erat̃
comitis andegauorũ. obsidione coronauit. Nec mora obsessoꝵ quereł cõmonitꝰ gau¬

Expanded text:
Theodbaldi Blesiensis comitis ingressus limites, urbem Turonicam obsedit: ipsum, civibus suTheodbaldi Blesiensis comitis ingressus limites, urbem Turonicam obsedit: ipsum, civibus suis auxilium ferre volentem, consortio aerumnae implicuit; siquidem captus Theodbaldus, et in ergastulo reclusus, urbem sibi omnibusque suis haeredibus in posterum 396 abjuravit. Pudendam miseriam hominis quis dixerit? ut, pro ambitione quantulaecunque vitae, tantae urbis dominio successores suos perpetuo fraudaret; licet severiores plerumque aliorum arbitri simus, quam ipsi nobis consulere noverimus si forte in talibus deprehensi fuerimus. Ita Martellus, tantarum virium augmento turgidus, etiam Normannum comitem Alentii castelli possessione vellicavit, pronis in perfidiam habitatoribus. Qua is irritatus injuria, par pari retulit; et Danfruntum, quod erat tunc comitis Andegavorum, obsidione coronavit: nec mora, obsessorum querelis commonitus Gau
Abbreviated transcription (Latin):
rib solus metuendus. Solus cap̃ discͥminib inferre solus ł cũ paucis in c̃fertissimos
diu̾se partisinsilire. E ꝑꝑ ab illa expeditione laudate fortitudinis speum̃ ⁊ amncitiarũ
ap̃regem culm̃ retulit. Adͥeo ut qͣsi pat̾no c̃silio sepe ammon̾et. ne acdpicula ꝓmptꝰ
qr uidebat sͥ felicitate qͣdam om̃s obsistentes c̃tunde. Deniq dñm suũ comitẽ pic¬
tauensem aꝑtomarte cepit: ferreisq uinculis innodatũ adignobilis pacis conditionẽ
addix̃. Burdegala ⁊ confinib urbib cedẽt. decct̾is annuũ uecagal penstaret. S illeut
credit᷑ ꝓferri inuria ⁊ciboꝵ in edia beneficio oportune mortis ptriduũ ꝓpetue ignom¬
nc exemptꝰ : Ium martellꝰ ne qͥd decẽt impudentie nouercam de functimat̾monio
sibi copula uit fr̃s̃ intutelam recipiens: qͦadpossent pͥncipatu regendo suffic̃e. Mox

Expanded text:
ribus solus metuendus, solus caput discriminibus inferre, solus vel cum paucis in confertissimos ribus solus metuendus, solus caput discriminibus inferre, solus vel cum paucis in confertissimos diversae partis insilire: quapropter ab illa expeditione laudatae fortitudinis specimen, et amicitiarum apud regem culmen, retulit; adeo ut, quasi paterno consilio, saepe admoneret ne ad pericula promptus quia videbatur sibi felicitate quadam omnes obsistentes contundere. Denique dominum suum, comitem Pictavensadduxit; Burdegala et confinibus urbibus cederet, de caeteris annuum vectigal pensitaret: sed ille, ut creditur, pro ferri injuria et ciborum inedia, beneficio opportunae mortis post triduum perpetuae ignominiae exemptus est. Tum Martellus, ne quid deesset impudentiae, novercam defuncti matrimonio sibi copulavit, fratres in tutelam recipiens quoad possent principatui regendo sufficere. Mox
Abbreviated transcription (Latin):
normanniã gͣs̃abat᷑ p̃do impbisfimꝰ uiã spe ad comitatũ illectꝰ. Necessitas regẽ tiutorẽ ex¬
tiuit: ut desꝑanspartib pupilli succurrẽt. Itaq pat̾ne beniuolentie recordat᷑ qd̃ eũ fe¬
uore suo in regnũ sullimau̾at: ap̃ walesdunas indefectores irruit. Cesa illic multaoꝵ
milia multi fluminis olne rapacitate int̾cepti qd inarcolocati eqͣs adtͣnsuadandos
uortices instimularent. Guido uix elapsꝰ brionio se recep̃. Inde ꝑ xilm expulsus ñ
ferens ꝓbri famiã ułt᷑ burgundiã natuum scł solũ c̃tendit. Nec ibi inquietꝰ ammꝰ qͥetẽ
dims miraculo regis uissu cumulatꝰ ⁊ egregie. Tulit huiꝰ gr̃e stipendiũ rex henricul
Anormanno dño. contͣ s aufredũ marcellũ ap̃ molendinũ herle qdđ castrũ inandegauẽ¬
si religione ẽ summa ui adutꝰ. am ram inuirile robur excreũat: mnaiorib natur:pli¬

Expanded text:
Normanniam grassabatur praedo improbissimus, inani spe ad comitatum illectus. Necessitas regem tutorem exNormanniam grassabatur praedo improbissimus, inani spe ad comitatum illectus. Necessitas regem tutorem excivit ut desperatis partibus pupilli succurreret. Itaque paternae benevolentiae recordatus, quod eum favore suo in regnum sublimaverat, apud Walesdunas in defectores 394 irruit: caesa illic multa eorum millia; multi fluminis Olnae rapacitate intercepti, quod, in arcto locati, equos ad transvadandos vortices instimularent. Guido, vix elapsus, Brionio se recepit: inde per Willelmum expulsus, non ferens probri famam, ultro Burgundiam, nativum scilicet solum, contendit. Nec ibi inquietus animus quieo fortitudinis miraculo regis jussu tumulatus est egregie. Tulit hujus gratiae stipendium rex Henricus a Normanno domino contra Gaufredum Martellum apud Molendinum Herle, quod castrum in Andegavensi regione est, summa vi adjutus; nam jam in virile robur excreverat, majoribus natu et plu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum ꝑ ecatem potuit: militie in signia arege francorũ accipiens. ꝓiñciales ĩ
spem quietis erexit. Satordiscordiarum erat. guido qͥdam burgundꝰ a pr̃r. nepos
ricardi scd̃i esilia. Infantiã cum & ilło cucurrerat: tc̃ qͦ ianiras adolescentie pa-¬
riter urgebant. Conuictus familiaritatẽ. familiaritas amicitias parau̾at. huc ac-¬
cedebat qđ eibritoniũ ⁊ uernoniũ castella dedat. nicħ ꝓconsangnitate negandũ
putans. hoꝵ burgundꝰ ĩmemor affictis cͥmmib q̃b id mito fac̃e uidet᷑ abalienauit
se a comite Longum ẽ ⁊ ñ necessariũ si psequar que hinc iñ acta: q̃ castella capta. Reppera i
ꝑficdia sorios nigellũ uicecomit̃ c̃ stantini R annultũ uicetomitẽ baiotense. haumose deat ni
duum rodb̃ti. qui nĩo tp̃r manglira multarũ possessionũ incubator excitit. Cũhis ꝑtotã

Expanded text:
primum per aetatem potuit, militiae insignia a rege Francorum accipiens, provinciales in primum per aetatem potuit, militiae insignia a rege Francorum accipiens, provinciales in spem quietis erexit. Sator discordiarum erat Guido quidam, Burgundus a patre, nepos Ricardi secundi e filia; infantiam cum Willelmo cucurrerat, tunc quoque januas adolescentiae pariter urgebant. Convictus familiaritatem, familiaritas amicitias paraverat. Huc accedebat quod ei Brionium et Vernonium castella dederat, nihil pro consanguinitate negandum putans. Horum Burgundus immemor, affictis criminibus quibus id merito facere videretur, abalienavit se a comite. Longum est et non necessarium si persequar quae hinc inde acta, quae castella capta: repererat enim perfidia socios Nigellum vicecomitem Constantini, Rannulfum vicecomitem Baiocensem, Haimonem dentatum, avum Roberti qui nostro tempore in Anglia multarum possessionum incubator extitit. Cum his per totam
Abbreviated transcription (Latin):
assignat᷑. Rodb̃co ceptam uram expediente: normanni om̃s cõmuni umbone pa¬
tam ꝑsua qͥsq munim̃ta tutari paruũ herum examore uenerari. Steait ħ fidei
usq adfamã obitus eius. Qua ubiq gentium disseminata: cum fato mutatꝰ amor.
Mor quisq sua muntt᷑e oppida. turres agere. frum̃ta comportare. causas aucupari.
quib qͣm pͥmum apuero discidium meditarent᷑. Int̾ ħ ille haut eqͥ dẽ reor sine di
auxilio qui eum tanto pͥncipaturũ p̃uidat imꝑio. tutꝰ adolescebat. cum solus
pene gisleb̾tꝰ equũ ⁊ bonũ armis defensitaret suis. sct̃ midiis partũ̃ agebant̃
Iam uͭ int̾fecto gisleb̾to a radulfo patruele suo: ubiq cedes. ubiq ignes u̾saban¬
tur. Clarissima olim patͥa intestinis dissensionib exulcerata: ꝑlatronũ libito di¬
uidebat᷑. ut merito poss q̃rimoniã facere. Ue t̾re: cuius tex puer.ẽ. At ille ubi

Expanded text:
assignatur. Roberto coeptam viam expediente, Normanni omnes communi umbone paassignatur. Roberto coeptam viam expediente, Normanni omnes communi umbone patriam per sua quisque munimenta tutari, parvum herum ex amore venerari. Stetit haec fides usque ad famam obitus ejus; qua ubique gentium disseminata, cum fato mutatus amor: mox quisque sua munire oppida, turres agere, frumenta comportare, causas aucupari quibus quamprimum a puero dissidium meditarentur. Inter haec ille, haud equidem reor sine Dei auxilio qui eum tanto principaturum praeviderat imperio, tutus adolescebat; cum solus pene Gislebertus aequum et bonum armis defensitaret suis. Caeteri studiis partium agebantur. Jam vero interfecto Gisleberto a Radulpho patruele suo, ubique caedes, ubique ignes versabantur. Clarissima olim patria, 393 intestinis dissensionibus exulcerata, pro latronum libito dividebatur, ut merito posset querimoniam facere, Vae terrae cujus rex puer est! At ille, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mentem appulit. habebat tc̃ filium septennẽ exc̃cubina susceptũ. Cuiꝰ
sp̃em inchoreis saltitantis forte conspicatꝰ. ñ abstinuit quin sibi nocte
coniungeret. Ocinceps uincedilexit ⁊ aliqͣndiu iusteuxoris loco habuit
Puer exea editus wills anomine abaui dictus. suiꝰ magnitudinẽ futam
matͥs somniũ portendebat: quo intestina sua ꝑtocã normanniã & an¬
glam extendi ⁊ dilatari uidãt. Ipso quoq mom̃to quo patrui laxato inuitã effusꝰ
pusio humum attigit: ambasmanus unico quo paum̃tipuluis canebat ĩpleuit
stricte qđ corripuerat compugnans. dstentum insimi muliercuilis loco plausii gã¬
nientib. Obstetrix qͦ fausto omine acclamat. puerum regem futurum.
nũ conciliũ ꝑcerib iudicit᷑. Ibi ubente patre in nom̃ ⁊ fidẽ &ilti ab om̃ib
uiratur. Gisleb̾tus comes tutor pupilli c̃stituit᷑. tucela tutoris regi francorũ henrico

Expanded text:
mentem appulit. Habebat tunc filium septennem, ex concubina susceptum, cujus mentem appulit. Habebat tunc filium septennem, ex concubina susceptum, cujus speciem in choreis saltitantis forte conspicatus, non abstinuit quin sibi nocte conjungeret; deinceps unice dilexit, et aliquandiu justae uxoris loco habuit. Puer ex ea editus . Willelmus a nomine abavi dictus: cujus magnitudinem futuram matris somnium portendebat, quo intestina sua per totam Normanniam et Angliam extendi et dilatari viderat; ipso quoque momento quo, partu laxato, in vitam effusus pusio humum attigit, ambas manus junco, quo pavimenti pulvis cavebatur, implevit, stricte quod corripuerat compugnans. Ostensum visum mulierculis, laeto plausu gannientibus; obstetrix quoque fausto omine acclamat puerum regem futurum 3num concilium proceribus indicitur. Ibi, jubente patre, in nomen et fidem Willelmi ab omnibus juratur: Gislebertus comes tutor pupilli constituitur; tutela tutoris regi Francorum Henrico
Abbreviated transcription (Latin):
qͥem. De qua mod̾atione ut estimo ueri ut arbiti me nec timidũ nec meleganẽ
ꝓnuntiabunt. hoc itaq ñ solũ de uiull̃o s & de duob filis eiꝰ stilus obseruabit ut nichil
imie nichilnisi uere dicat᷑. Quorũ pͥmus parum qd̾ laudet᷑ egit: p̃t̃ pmos ragni dies
tota uita danmo ꝑuincialiũ cõꝑans fauorem militum. Scd̃s patri qͣm fr̃i morigera¬
tior: inuictum animũ int̾ aduersa ⁊ ꝓsꝑa rexit. Cuiꝰ si expeditiones attendas ignorẽ
cautior an audatior fũit. Si fortimas aspicias hesites beatior autbom euentꝰ indigẽ¬
tior fu̾it. S de talib tempꝰ erit cum lector arbitret᷑. Nunc t̾cium uolum̃ inceptu¬
rus satis reor egisse. ut attentũ & docilẽ facem. Ipse sibi benigne ꝑsuadebit ut beni¬
uolus fit.
p̃qͣm septem annisglose ducatum normannie tenuit. ierosolimã ꝑgere

Expanded text:
dem. De qua moderatione, ut aestimo, veri qui erunt arbitri, me nec timidum nec inelegantem dem. De qua moderatione, ut aestimo, veri qui erunt arbitri, me nec timidum nec inelegantem pronunciabunt. Hoc itaque non solum de Willelmo, sed et de duobus filiis ejus stylus observabit, ut nihil nimie, nihil nisi vere dicatur: quorum primus parum quod laudetur egit, praeter primos regni dies; tota vita damno provincialium comparans favorem militum. Secundus, patri quam fratri morigeratior, invictum animum inter adversa et prospera rexit: cujus si expeditiones attendas, ignores cautior an audacior fuerit; si fortunas aspicias, haesites beatior, aut boni eventus indigentior, fuerit. Sed de talibus tempus erit cum lector arbitretur. Nunc, tertium volumen incepturus, satis reor egisse ut attentum et docilem facerem; ipse sibi benigne persuadebit ut benevolus sit. ptem annis gloriose ducatum Normanniae tenuit, Jerosolymam pergere
Abbreviated transcription (Latin):
ucriusq gentis sanguinẽ traho ditendi tale temꝑam̃tũ seruabo. Benegesta qͣntũ
cognoscere potui sinc fuco palam efferam. ꝑperam acta qͣntum suffiuat scientie le¬
uit᷑. ⁊ qͣsi tͣnseunt̾ aitingã: ut nec m̃dax culpet᷑ historia nec illũ nota inuram censo¬
rracuius cuncta pene ⁊ si ñ laudari excusari certe posst̃ oꝑa. Itaq de illo talianar¬
rabo. libent̾ ⁊ morose que sint inertib icitanto ꝓmptis exemplo usui p̾sentib iocũ¬
dditati seq̃ntib. Nerũ in his ꝓtrahentib ñ multum temꝑis expendã impendiũ: q̃
nulli emolum̃tum mmino legenti fastidiũ scribenti pariant odium. Satis suꝑq fust¬
ciunt qui geniuno molari facta bonorum lacͤerent. Michi ħ placet ꝓuincia ut
mala quantũ queo sine ueritatis dispendio extenuem bona ñ nimis uetose collan¬

Expanded text:
utriusque gentis sanguinem traho, dicendi tale temperamentum servabo: bene gesta, quantum utriusque gentis sanguinem traho, dicendi tale temperamentum servabo: bene gesta, quantum cognoscere potui, sine fuco palam efferam; perperam acta, quantum sufficiat scientiae, leviter et quasi transeunter attingam; ut nec mendax culpetur historia, nec illum nota inuram censoria cujus cuncta pene, etsi non laudari, excusari certe possunt opera. Itaque de illo talia narrabo libenter et morose quae sint inertibus incitamento, promptis exemplo, usui praesentibus, jocunditati sequentibus. Verum in his protrahendis non multum temporis expendam impendium, quae nulli emolumentum, imo legenti fastidium, scribenti pariant odium. Satis superque sufficiunt qui genuino molari facta bonorum lacerent. Mihi haec placet provincia, ut mala, 390 quantum queo, sine veritatis dispendio extenuem; bona non nimis ventose collau
Abbreviated transcription (Latin):
robur decid̾it anglie. qui certe potuit ⁊debuit. ⁊ ꝑ mercissimos soluere penas ꝑfi¬
dem habeo. S in uident᷑ errare qui anglorum numerũ accumulant ⁊ forticudi¬
nem extenuant. Ita normannos dũ laudare intendunt. in fanna resꝑgunc. In¬
signis enim planc laus gentis inuictissime. ut illos uicerit qͦs multitudo impedi¬
tos ignauia fecit timidos. Immo nͦ pauci ⁊ manu ꝓmptissimm fuere qui caritati
corporum renuntiantes. ꝓ patͥa animas posuere. S qr ħ diligentiorẽ relationẽ
expectant: nc̃ dabo scd̃o libello t̾minum. ut ⁊ mͥ dictandi ⁊ aliis licticandi re¬
E WILLEINO REE scripserunt diusis incitati causis. ⁊ normãm
⁊angli. Illi adntmias efferati sunt laudes bona malaq iuxta incelũ p̾diã¬
tes. Isti ꝑgentilib inimicitiis fedis dñm suũ ꝑtide conuitiis. Egoaut̃ qua

Expanded text:
robur deciderit Angliae, qui certe potuit, et debuit etiam per inertissimos, solvere poenas perfirobur deciderit Angliae, qui certe potuit, et debuit etiam per inertissimos, solvere poenas perfidem habeo. Sed mihi videntur errare qui Anglorum numerum accumulant et fortitudinem extenuant; ita Normannos, dum laudare intendunt, infamia respergunt. Insignis enim plane laus gentis invictissimae, ut illos vicerit quos multitudo impeditos, ignavia fecerit timidos; imo vero pauci et manu promptissimi fuere, qui, caritati corporum renuntiantes, pro patria animas posuere. Sed, quia haec diligentiorem 388 relationem expectant, nunc dabo secundo libello terminum, ut et mihi dictandi et aliis lectitandi ree Willelmo rege scripserunt, diversis incitati causis, et Normanni et Angli: illi ad nimias efferati sunt laudes, bona malaque juxta in coelum praedicantes; isti, pro gentilibus inimicitiis, foedis dominum suum proscidere convitiis. Ego autem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rubrat. Quo ille dum głabundꝰ pludit. ipsa sccuricate incantior terebratꝰ. uictoriam
anglis concessit. Continuo enim lib̾o tͣnsitu exercitus traiectꝰ noricos palantes at̾go ce¬
cidit. Rex haruagre ⁊ tostinus int̾empti regis filius cũ om̃ib nauib domũ clement̃
remissus. heroldus tumphali euentii suꝑb: nullis partib p̃de cõmilitones dignatꝰ
ẽ. Qnappt̃ multi qͦ qͥsq pot̾at dilapsi: regem adbellũ hastingense ꝓficiscentẽ desti¬
tuere. Nam p̃ter stipendiarios ⁊ mertennarios milites paucos ad modũ exꝓuintialib
habuit. Unde cum suis quos ductabat pͦ nouem m̃ ses ⁊ aliqͦt dies accepti regniastu¬
cra e ilłi cicũuentꝰ: fusus est. Leui iudt belli negotio s occulto ⁊ stupendo d̾ic̾a¬
lio. Qd̃ munqͣm pꝰca angli cõmuni p̃lio inlib̾tatem spiraũint: qͣsi cum heroldooẽ

Expanded text:
vibrat; quo ille, dum gloriabundus proludit, ipsa securitate incautior, terebratus, victoriam vibrat; quo ille, dum gloriabundus proludit, ipsa securitate incautior, terebratus, victoriam Anglis concessit. Continuo enim libero transitu exercitus trajectus, Noricos palantes a tergo cecidit. Rex Harvagre et Tostinus interempti, regis filius cum omnibus navibus domum clementer remissus, Haroldus, triumphali eventu superbus, nullis partibus praedae commilitiones dignatus est: quapropter multi, quo quisque poterat dilapsi, regem ad bellum Hastingense proficiscentem destituere; nam, praeter stipendiarios et mercenarios milites, paucos admodum ex provincialibus habuit. Unde, cum suis quos ductabat, post novem menses et aliquot dies accepti regni astutia Willelmi circumventus, fusus est ; leni videlicet belli negotio, sed occulto et stupendo Dei consilio, quod nunquam postea Angli communi praelio in libertatem spiraverint; quasi cum Haroldo omne
Abbreviated transcription (Latin):
haraldus nuncio ẽi ecepto: cunctis uirib regni co contendit. fugna ingens com¬
misa utrisq gentib extrema uinitentib Angli suꝑiorẽ manũ nacti: noucos
infugã egerunt. S tantorũ ⁊ toc uirorum uictoriã qd forsitan posteritas dif¬
ficile credat unus noricꝰ multa hora int̾polauit. Siqd̃. iingressu pontis qui stand fordbrige
r consistens uno ⁊ alt̾̃o ⁊ płib nr̃e partis int̾emptis om̃s abtͣnsitu arcuit. Inuitatꝰ adaedi¬
tionem ut tanti roboris hõ largã clem̃tiã anglorũ exꝑiret᷑. inuitantes ridebat subinde
rugato uultu increpitans in becillis animi homines ẽẽ qui neqͥrent iuim resiste̾. Hem¬
ne itaq ppius accedente qđ inconsultum estimarent. cum illo cõminꝰ c̃gredi qͥ salutis
omine uiaticũ desꝑatus esfunqdet: unꝰ excollat̾alib regis iaculũ ferreũ meum eminus

Expanded text:
Haroldus, nuntio accepto, cunctis viribus regni eo contendit: pigna ingens comHaroldus, nuntio accepto, cunctis viribus regni eo contendit: pigna ingens commissa, utrisque gentibus extrema vi nitentibus. Angli, superiorem manum nacti, Noricos in fugam egerunt: sed tantorum et tot virorum victoriam quod forsitan posteritas difficile credat unus Noricus multa hora interpolavit; siquidem, in ingressu pontis qui Stantfort-brigge dicitur consistens, uno et altero et pluribus nostrae partis interemptis, omnes a transitu arcuit. Invitatus ad deditionem, ut tanti roboris homo largam clementiam Anglorum experiretur, invitantes ridebat; subinde, rugato vultu increpitans, imbecillis animi homines esse qui nequirent uni resistere. Nemine itaque proprius accedente, quod inconsultum aestimarent cum illo cominus congredi qui salutis omne viaticum desperatus effunderet, unus ex collateralibus 387 regis jaculum ferreum in eum eminus
Abbreviated transcription (Latin):
lib ostentare inregnũ scił spe prurienti anhelans. Griffinum ut sup̃ dixi regẽdua¬
lensiũ ⁊prius bello uicit. ⁊ p̾modũ multis nisib resurgere conantẽ. capite p̾uauit:
successores duos exsatellitib suis fis̃ eiusdẽ griffini blegent ⁊ reuallonẽ quieũ obse¬
quio demeruerant constituens. Podem anno tostinꝰ a flandria inhumbrã nauigio
scraginta nauium delatus: ca que cura oram flummis erant piraticis excursionib
infestabat.S ab ediino ⁊ morchardo concordis potentie fr̃ib inpigre de ꝓuincia
pulsus uersus scottiã uela conuertit. Ibi regi noricorũ haraldo haruagre obuio ma-¬
nus dedit. qui cum trecentis nauib angliam aggredi meditabat᷑. Ambo gͦ c̃sertis
umbonib t̾ram transhumbranã popłant᷑. Germanos recenti uictoria feriatos qui
nichil munus qͣm talra latrocinia metuerent egressi uictos intͣ eboracũ includt̃.

Expanded text:
libus ostentare, in regnum scilicet spe prurienti anhelans. Griffinum, ut supra dixi, regem Walibus ostentare, in regnum scilicet spe prurienti anhelans. Griffinum, ut supra dixi, regem Walensium, et prius bello vicit, et postmodum multis nisibus resurgere conantem capite privavit, successores duos ex satellitibus suis, fratres ejusdem Griffini, Blegent et Riwallonem, qui eum obsequio 386 demeruerant, constituens. Eodem anno Tostinus, a Flandria in Humbram navigio sexaginta navium delatus, ea quae circa oram fluminis erant piraticis excursionibus infestabat; sed ab Edwino et Morchardo, concordis potentiae fratribus, impigre de provincia pulsus, versus Scotiam vela convertit: ibi regi Noricorum, Haroldo Harvagre, obvio manus dedit, qui cum trecentis navibus Angliam aggredi meditabatur. Ambo ergo consertis umbonibus terram Transbumbranam populabantur; germanos recenti victoria feriatos, quiil minus quam talia latronicia metuerent, aggressi, victos intra Eboracum includunt.
Abbreviated transcription (Latin):
simplicẽ sp̃m celesti regno exhibuit & ineadẽ eccłia die theophanie sepultꝰ : qͣm ipse
illo compositionis gen̾e pͥmus inanglia edificau̾at qdđ̃ ñc pene cuncti sũptuosisemulan¬
tur expensis. ꝑgenies uestsaxonũ que inbrittannia acensitio quingentis ⁊ septiragĩta
uno annis ab egbirhto ducentis ⁊ sexaginta uno regnau̾at. millo adregnandũ õmo
defecit. Nam recenti adhuc regalis fuñis luc̾tu. harosdus ipso theophanie dic extorta
apͥncipib fide arripuit diadema: qͣmuis anglidicant a rege concessum. Qđ tam̃ ma¬
gis bemuolentia qͣm iuditio allegari existimo. ut illi hereditatẽ tͣnsfundet suam:
regnum prudentia & forticudine gub̃naret silegitime fuscepiss Deniq uiuente ed¬
Uardo q̃cumq contͣeũ bella incensa sunt: uircute sua cõpressit. cupiens se ꝓuincia¬

Expanded text:
simplicem spiritum coelesti regno exhibuit; et in eadem ecclesia die Theophaniae sepultus est, quam ipse simplicem spiritum coelesti regno exhibuit; et in eadem ecclesia die Theophaniae sepultus est, quam ipse illo compositionis genere primus in Anglia aedificaverat quod nunc pene cuncti sumptuosis aemulantur expensis. Progenies West-Saxonum, quae in Britannia a Cerdicio quingentis et septuaginta uno annis ab Edberto ducentis et sexaginta uno regnaverat, in illo ad regnandum omnino defecit: nam recenti adhuc regalis funeris luctu, Haroldus, ipso Theophaniae die, extorta a principibus fide, arripuit diadema, quamvis Angli dicant a rege concessum; quod tamen magis benevolentia quam judici allegari existimo, ut illi haereditatem transfunderet suam regnum prudentia et fortitudine gubernaret si legitime suscepisset. Denique vivente Edwardo, quaecunque contra eum bella incensa sunt virtute sua compressit, cupiens se provincia
Abbreviated transcription (Latin):
doni. Ita haroldꝰ wilł̃o mandante lib̾atꝰ. ⁊ abipso guidonie normannrã ductꝰ :. Comes eũ
magna dignatione gentilicio ornatu incibis ⁊ uestib coluit. Et ut notiorẽ fac̾et simul
nurtutem exꝑiret᷑. britannica expeditione qͣm tunc force susceꝑat secũ habuit. Ibi ha¬
roldꝰ ⁊ ingenio ⁊ manu ꝓbatus. normannũ insui amorẽ c̃uercit. Atq ut se magis cõm̃¬
di regnum anglicũ sacram̃to firmarat. Ex ⁊ filie adhuc inpubis desponsione ⁊tociꝰ pat̾¬
monii amplitudine donatꝰ. familiariũ partiũ habebat᷑. Nec multũ tp̃is int̾cessit qͥdillo
domũ reu̾so: rex innatale dñi ap̃ lundoniã coronatꝰ: Ibidẽq morbo ietꝰ qđ̃ se moi¬
turum sçiret: eccłiam uestmonastũ dic innocentũ dedicari p̃cepit. Ita eui plenꝰ ⁊ głe.

Expanded text:
doni. Ita Haroldus, Willelmo mandante, liberatus, et ab ipso Guidone Normanniam ductus est. Comes eum doni. Ita Haroldus, Willelmo mandante, liberatus, et ab ipso Guidone Normanniam ductus est. Comes eum magna dignatione, gentilitio ornatu in cibis et vestibus coluit; et ut notiorem faceret, simul et virtutem experiretur, Brittannica expeditione, quam tunc forte susceperat, secum habuit. Ibi Haroldus, et ingenio et manu probatus, Normannum in sui amorem convertit; atque, ut se magis commendi regnum Anglicum, sacramento firmavit: quare et filiae, adhuc impubis, desponsione, et totius patrimonii amplitudine donatus, familiarium partium habebatur. Nec multum temporis intercessit quod, illo domum reverso, rex in Natale Domini apud Londoniam coronatus est; ibidemque morbo ictus, quod se moriturum sciret, ecclesiam Westmonasterii 385 die Innocentum dedicari praecepit. Ita, aevi plenus et gloriae,
Abbreviated transcription (Latin):
ipontiuũ pagũ cõpellit᷑. homines illiꝰ regionis ꝓmore gentis infito. repente ex
om̃i parce c̃ualuere. Inermes ab armatis pauci apłib qdđ facile fuit opp̃ssi. manꝰ
manicis pedes comꝑedib p̃buere. Haroldꝰ astuto pectore uoluens casus rem̃ediũ
hominẽ ꝓmissis ingentib sollicitatũ ad & ilłm mitcit:. Missũ se noamanmã arege ut qdđ
minores nuntu bablitierant ipse potissimũ sua c̃firmaret p̃sentia. Inuinculis ago idonie
pontiui comite detiñi: quo minꝰ mandata exeq̃t᷑. Barbarũ effrenatũ morẽ regionis ẽẽ: ut
qui euaserant in mari naufragiũ int̾ra inucnirent ꝑicłm. Conuenur tanti nominis uiro
ne mpunitũ dimittat: qd fidem eiꝰ appellantib uincła miecta. ñ nicħde maiestate ipsiꝰ di¬
minũmt. Si pecuniis exuenda captiuitas ẽet: libensdaret uilło comiti ñ semiuiro gui¬

Expanded text:
in Pontivum pagum compellitur. Homines illius regionis, pro more gentis insito, repente ex in Pontivum pagum compellitur. Homines illius regionis, pro more gentis insito, repente ex omni parte convolavere; inermes ab armatis, pauci a pluribus quod facile fuit oppressi, manus manicis, pedes compedibus praebuere. Haroldus, astuto pectore volvens casus remedium, hominem promissis ingentibus sollicitatum ad Willelmum mittit: missum se Normanniam a rege, ut quod minores nuntii balbutierant ipse potissimum sua confirmaret praesentia; 384 in vinculis a Guidone Pontivi comite detineri, quo minus mandata exequatur; barbarum et effrenatum morem regionis esse, ut qui evaserant in mari naufragium, in terra invenirent periculum; convenire tanti nominis viro ne impunitum dimittat, quod fidem ejus appellantibus vincula injecta nonnihil de majestate ipsius diminuerint; si pecuniis exuenda captivitas esset, libens daret Willelmo comiti, non semiviro Gui
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑. filias: maltildc̃ qͣm nr̃o scło rex henricus. Mariã qͣm eustachiꝰ unior comes
benonie uxores dixert̃. Rex itaq defuncto cognato qr spes pͥoriserat soluca fuffra¬
gii. willo comiti normannie sticcessionẽ dedit. Erat ille hoc munẽ dignꝰ pr̃ans
animi iuuenis: & qui insupp̃mũ fastigiũ alacri robore excreu̾at. Fret̾ea pxime
c̃sanguineis. filiꝰ rodb̾ti filũ ricardi scdi. quem frem fuisse emme mat̾s eadiart
ñ semel est qđ diximꝰ. ferunt qͥdam ipsũ haroldũ arege in hoc normnimiã missũ.
Alii secretioris consilii conscii inuitũ uenti uiolentia illuc actũ quo se tueret᷑ iuenis
ñat. Ibi ut animũ oblectaret suũ: piscatoriũ conscendit nauigiũ. Et int̾im qͥdẽ lon¬
giusculo ludo mnaltũ ꝑcedit᷑. s subito adu̾sa tempestate choorta ipsȩ cũ sodalib

Expanded text:
habetur: filias, Matildem quam nostro saeculo rex Henricus, Mariam quam Eustachius junior comes habetur: filias, Matildem quam nostro saeculo rex Henricus, Mariam quam Eustachius junior comes Bononiae, uxores duxerunt. Rex itaque, defuncto cognato, quia spes prioris erat soluta suffragii, Willelmo comiti Normanniae successionem 383 Angliae dedit. Erat ille hoc munere dignus, praestans animi juvenis, et qui in supremum fastigium alacri labore excreverat; praeterea proxime consanguineus, filius Roberti filii Ricardi secundi, quem fratrem fuisse Emmae matris Edwardi non semel est quod diximus. Ferunt quidam ipsum Haroldum a rege in hoc Normanniam missum: alii, secretioris consilii conscii, invitum, venti violentia illuc actum, quo se tueretur inveninerat: ibi, ut animum oblectaret suum, piscatorium conscendit navigium, et interim quidem longiusculo ludo in altum proceditur; sed, subito adversa tempestate coorta, ipse cum sodalibus
Abbreviated transcription (Latin):
godiuini indec ĩ ualescẽ filios: misit ad regẽ hunoꝵ ut filiũ fr̃is eadmundi edirardũ
cũ omĩ familia sua mitt̾et. futurũ: ut aut ille aut filii sui fuccedant regno brdita¬
rio anglie. Orbitatẽ suã cognatorũ suffragio sustentari deb̃e. Itauenit eadiard̾. sed
manu neq ꝓb ingenio. Edgaro qui pꝰoccisionẽ hanldi aqͥb dã inregẽ electꝰ: ⁊ ita¬
riolusu fortune rotatus pene decrepitũ diem ignobilis ruri agit. Cristina que scĩ¬
momali habitu ap̃rumesiã consenuit. Margareta qͣm malcolmꝰ rex scoctoꝵ legri¬
mo matrimonio duxit. ħ num̾osa ꝓle fecunda habuit filios edgarũ &alexandri
qui pͦ patrem regnauert̃ inscottia successiõe continua. nam semoreliandus inbel¬
lo cum patre occubuit. Iunior da mansuetudine. & sapientia celebͥs. rex scotaie mͦ

Expanded text:
Godwini videret invalescere filios, misit ad regem Hunorum ut filium fratris Edmundi, Edwardum, Godwini videret invalescere filios, misit ad regem Hunorum ut filium fratris Edmundi, Edwardum, cum omni familia sua mitteret: futurum, ut aut ille aut filii sui succedant regno haereditario Angliae; orbitatem suam cognatorum suffragio sustentari debere. Ita venit Edwardus, sed manu, neque probus ingenio: Edgaro, qui post occisionem Haroldi a quibusdam in regem electus, et vario lusu fortunae rotatus, pene decrepitum diem ignobilis ruri agit; Christina, quae sanctimoniali habitu apud Rumesiam consenuit; Margareta, quam Malcolmus rex Scottorum legitimo matrimonio duxit. Haec, numerosa prole foecunda, habuit filios Edgarum et Alexandrum qui post patrem regnaverunt in Scotia successione continua; nam senior, Edwardus, in bello cum patre occubuit; junior, David, mansuetudine et sapientia celebris, rex Scotiae modo
Abbreviated transcription (Latin):
extmplo niniuitarũ ꝓmitt̾em. neutrũ aiunt erit. quia nec ipsi penitebt̃. nec as eis mnisere¬
bit᷑. Et qn inqͣm tantarũ calamitatũ remissio sꝑaripot̾it : Ec̃ inqͥunt qͣsi si arbor iuide
snccidat᷑ in medio. ⁊ pars abscissa de porcet᷑ astipite tͥum iugerũ spacio cũ sinc qlib am¬
miniculo suo iterũ conexa trunco cepit ⁊ fiorib pubescere ⁊ fructꝰ ptrude excoalescent
suci amore pͥstino: tc̃ demũ pot̾it sꝑari taliũ malorũ remissio.¬
uiꝰ uaticinii u̾itatẽ qͣmuis cet̾is tim̃itib. tc̃ stigandi archiep̃i risus excepiss dicentis
uetulum accedente morbo nugas delirare. huiꝰ gͦuaticinii uitatem nos eꝑimur
d scił anglia excerorum facta est habitatio ⁊ alienigenarũ dñatio. Nullus hocdie angs
spes est finiende miserie. Cuiꝰ mali causam tempꝰ ÷ sic̃ dudũ spopondi. ut sermo nr

Expanded text:
exemplo Ninivitarum, promitterem, Neutrum, aiunt, erit; quia nec ipsi poenitebunt, nec Deus eis misereexemplo Ninivitarum, promitterem, Neutrum, aiunt, erit; quia nec ipsi poenitebunt, nec Deus eis miserebitur. Et quando, inquam, tantarum calamitatum remissio sperari poterit? Tunc, inquiunt, quasi si arbor viridis succidatur in medio, et pars abscissa deportetur a stipite trium jugerum spatio, cum sine quolibet adminiculo, suo iterum connexa trunco, coeperit et floribus pubescere et fructus protrudere ex coalescentis succi amore pristino, tunc demum poterit sperari us vaticinii veritatem, quamvis caeteris timentibus, tunc Stigandi archiepiscopi risus excepisset, dicentis vetulum, accedente morbo, nugas delirare. Hujus ergo vaticinii veritatem nos expercet Anglia exterorum facta est habitatio et alienigenarum dominatio. Nullus hodie Anglusspes est finiendae miseriae. Cujus mali causam tempus est, sicut dudum spopondi, ut sermo noster
Abbreviated transcription (Latin):
Suenti & turbinis uolentia. simul ⁊ tem̾arii facti conscientia tremulus cecidit
ꝑpetuo pͦ hec debelis & crura effractꝰ. Ipse ferebat causã ruine. qdđ caudã inpostĩ¬
hibuit:.iui qͣm hic ꝑ anticipationẽ dicam. Cũ enũ biduo elinguis iacuisset. die
sio s uerax uisio qͣm uidi. da mͥ facultatẽ eam astantib exponendi. Aut ec̃uso.
ta mox expedita loquela duos inquit m̃ monachos uidi mͥ assiste: qͦs adolescẽs
olim in normannia uid̾am religiosissime uixise. ⁊ xp̃ranissime obisse. hi sed̃i nuntios p̾fati: ta¬
la ingessere. Qm̃ primores anglie. duces. ep̃i. ⁊ abb̾es. non st̃ munstri dĩ s diaboli. didt A hoe
regnum pꝰ obitũ tuum. anno uno ⁊ dic uno inmanu inimici: ꝑuagabunt᷑q demones poa
hanct̾ram. sumq ego ħ ie ostensurũ ppło dicẽm: illũq penitentia facta lib̾andu ẽiisõ

Expanded text:
sed venti et turbinis violentia, simul et temerarii facti conscientia, tremulus cecidit, sed venti et turbinis violentia, simul et temerarii facti conscientia, tremulus cecidit, perpetuo post haec debilis, et crura effractus. Ipse ferebat causam ruinae quod caudam in posexhibuit, quam hic per anticipationem dicam. Cum enim biduo elinguis jacuisset, die sio, sed verax visio, quam vidi, da mihi facultatem eam astantibus exponendi, aut e converso. » Ita mox expedita loquela, « Duos, inquit, modo monachos vidi mihi assistere, quos adolescens olim in Normannia videram religiosissime vixisse et Christianissime obisse. » Hi se Dei nuncios praefati, talia ingessere: Quoniam primores Angliae, duces, episcopi, et abbates, non sunt ministri Dei, sed diaboli, tradidit Deus hoc regnum post obitum tuum anhanc terram. Cumque ego haec me ostensurum populo dicerem, illumque poenitentia facta liberandum, praemisso
Abbreviated transcription (Latin):
ismortib labefactarunt. Euestigio qͦ henricꝰ pius romanorũ imꝑacor defuctus
successorem henricum filiũ habuit qui multas opp̃ssiones orbi romano. fatuitate
nequitiaq sua intulit. Põdem anno henricus rex francorũ miles strenuꝰ & bonꝰ.
potionis haustu interiit. Non multo p᷑ cometes stella ut ferunt mutationẽ̾ reg¬
norum p̃tendens longos ⁊ flammineos crines ꝑmane ducens apparuit. Uñ
pulchre qͥdam nr̃i monasteruĩ monachꝰ eilmerꝰ nomine. uiso choruscantis ast̃
tribiliorem te intueor: patrie huiꝰ excidiũ uibrantẽ. Is erat litt̾is qͣntũ ad id tp̃is
bene imbutꝰ. euo maturus. immanem audatiã pͥma iuuentute conatꝰ. Nam
pennas manib haut scio quia innexuerat arce ut dedalimore uolaret. fabu¬
lampuͦ amplexus. Collectaq c̃ summo turris aura spacio stadũ ⁊ plus uolauit.

Expanded text:
is mortibus labefactarunt: e vestigio quoque Henricus, pius Romanorum imperator, defunctus, is mortibus labefactarunt: e vestigio quoque Henricus, pius Romanorum imperator, defunctus, successorem Henricum filium habuit, qui multas oppressiones orbi Romano fatuitate nequitiaque sua intulit. Eodem anno Henricus rex Francorum, miles strenuus et bonus, potionis haustu interiit. Non multo post, cometes stella, ut ferunt, mutationes regnorum praetendens, longos et flammeos crines per inane ducens, apparuit: unde pulchre quidam nostri monasterii monachus, Eilmerus nomine, viso coruscantis astriterribiliorem te intueor, patriae hujus excidium vibrantem. » Is erat litteris, quantum ad id temporis, bene imbutus, aevo maturus, immanem audaciam prima juventute conatus: nam pennas manibus et pedibus haud scio qua innexuerat arte, ut Daedali more volaret, fabulam pro vero amplexus, collectaque e summo turris aura, spatio stadii et plus volavit;
Abbreviated transcription (Latin):
tis regis anglie septem dormienciũ martiriales exuuie. Factum ẽ. & uaticimũ
regi ediuardi grecis om̃ib cõꝑbatũ. qui se apatrib accepisse iurarent. suꝑ dex¬
trum illos latus qinesc̾e. s pͦ introitũ anglorũ inspeluncã ueritatem ꝑegrine
ppħie c̃cub̾nalib suis p̾dicarent. Nec moram festinatiomaloꝵ fecit: quin agarre¬
anos inuadent. Iunc etiam mortuo manichete c̃stantinopoł imꝑatore diogenes
& michaclius ac bucinatiꝰ ⁊alexius uicissim sede imꝑio p̾cipitart᷑. Quoꝵ ultimꝰ ad
nr̃a tp̃a usq durans. iohannẽ filiũ reliqͥt ħredem. astutia & fraudib qͣm ꝓbitate
notior. multa noxia inꝑegͥnos sacri itiñis machinatꝰ. Anglorũ tam̃ fidem sus-¬
piciens. p̃cipuis familiaritatib suis eos applicabat: amorem eorũ filio tͣnscbens.

Expanded text:
tis regis Angliae Septem Dormientium 379 martiriales exuviae. Factumque est, et vaticinium tis regis Angliae Septem Dormientium 379 martiriales exuviae. Factumque est, et vaticinium regis Edwardi Graecis omnibus comprobatum, qui se a patribus accepisse jurarent super dextrum illos latus requiescere; sed, post introitum Anglorum in speluncam, veritatem peregrinae prophetiae contubernalibus suis praedicarent. Nec moram festinatio malorum fecit, quin Agarestianos invaderent. Tunc etiam, mortuo Manichete Constantinopolis imperatore, Diogenes, et Michaelius, ac Bucinacius, et Alexius vicissim se de imperio praecipitarunt; quorum ultimus, ad nostra tempora usque durans, Joannem filium reliquit haeredem, astutia et fraudibus quam probitate notior, multa noxia in peregrinos sacri itineris machinatus; Anglorum tamen fidem suscipiens, praecipuis familiaritatibus suis eos applicabat, amorem eorum filio transcribens.
Abbreviated transcription (Latin):
tum cunctatꝰ tundem istantib mira respondit s eptẽ aormientes . ncelio
monte cequiescere iam ducentis annis indextro iacentes latere. s c̃o mipsa
hora risus sui latus miertssr sintsrũ. fũturũ ut septuaginta ii. anms
rtil ia ccan. dirum nimirum miseris mortalib omen. Nam om̃ia uentura
tiam & famem terrores decelo. & signa magna regnorũ mutationeᷤ. gentiliũ in xp̃i¬
anos bella. icem xp̃icolarũ inpaganos uictorias. Taba mirantib intuleans passionc̃
septẽ dormientiũ & habitudines corporũ singulorũ qͣs nulla docet litt̾a ita ꝓmpte dis¬
seriit: ac si cum eis cotidiano uictitaret contubmo. his auditis: comes militẽ. ep̃s cłicũ.
abbas monachũ. adueritatẽ u̾borum exculpendã. manicheti constantinopolitano
imꝑatori misere. adiectis regis sui litt̾is ⁊ muñib. Fos ille benigne secũ habitos.
ep̃o ephesi destinauit. epła parit̾̃ qͣm sacram uocant comitante: ut ostendent᷑ loga¬

Expanded text:
tum cunctatus, tandem instantibus mira respondit: Septem dormientes in Caelio monte requiescere jam ducentis annis in dextro jacentes latere; sed tunc, in hora ipsa risus sui, latus invertisse sinistrum; futurum ut septuaginta quatuor annis ita jaceant, dirum nimirum miseris mortalibus omen. Nam omnia ventura tiam et famem, terrores de coelo et signa magna, regnorum mutationes, gentilium in Christianos bella, item Christicolarum in paganos victorias. » Talia mirantibus inculcans passionem septem dormientium, et habitudines corporum singulorum, quas nulla docet littera, ita prompte disseruit ac si cum eis quotidiano victitaret contubernio. His auditis, comes militem, episcopus clericum, abbas monachum, ad veritatem verborum exsculpendam, Manicheti Constantinopolitano imperatori misere, adjectis regis sui litteris et muneribus. Eos ille, benigne secum habitos, episcopo Ephesi destinavit, epistola pariter quam sacram vocant comitante, ut ostenderentur lega
Abbreviated transcription (Latin):
ecatꝰ qͥdam quo incõmodo incertũ. rumorẽ freq̃ntẽ incuria seuerat. sanitatẽ
se recept̾um. si aqua exablutione manuũ regis ocl̃os tang̾et᷑. Id ad se delatum
ñ paucis nuntiis ille riserat: referentes ru¬
gaco aspectu in spectatꝰ. Peccatore se õ:o¬
Uerũ ministri ñ negligendũ arbitt. eo
nesciente s ineccłia orante somniocri delitatẽ faciunt. Namq c̃festum ut locꝰ ẽ
aqͣ aliucuruis tenebris erulantib liat tempestiua orbe simpleuit ledo fragoe pau¬
lentiũ fuscitato: rex causam ꝑ cuctacꝰ edidic̃. Mori certitudine uisus eiꝰ ne pla¬

Expanded text:
§ 223. Caecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat sanitatem § 223. Caecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat sanitatem se recepturum si aqua ex ablutione 376 manuum regis oculos tangeretur: id ad se delatum non paucis nuntiis ille riserat, referentes rugato aspectu inspectatus; peccatorem se erum ministri non negligendum arbitrari, eo nesciente, sed in ecclesia orante, somnio credulitatem faciunt: namque confestim ut lotus est aqua, diuturnis tenebris exulantibus, lux tempestiva orbes implevit, laeto fragore plaudentium suscitato. Rex causam percunctatus edidicit; moxque certitudine visus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
exqͥrere curiam ingredit᷑. Rex ipse ꝑse opuis pietatis adimplens digitis aq̃ intinctis
collum ꝑtͣctat mulieris. Medicam dextͣm sanitas festina ꝓsequit᷑: letalis crusta dissõ¬
uitur. itaut uermib cum sanie ꝓfluentib. om̃is ille noxius tumor residẽt. S qr
hiatus ulcerũ fedus ⁊ paculus erat. p̃cipit eam ut adintegͣm sanitatẽ curralib stipẽ¬
duis fustentari. Nerum ante septimanã exactã ita obductis citatricib uenusta cutiˢ
rediit ut nichil p̃teriti morbi discerneres. Post annũ qͦ geminã ꝓlem enixa : sc̃ita¬
tis eliardi miraculũ auxit. Multociens eum hanc pestẽ innormannia sedasse fert̃:
qui interius eius uitam nouerunt. Uñ nr̃o tp̃r qͥdam falsam insumunt oꝑam: qͥ as¬
seuerant istiꝰ morbi curationẽ. non ex sc̃ĩtate s ex regalis ꝓsapie hrditate fluxisse.

Expanded text:
exquirere, curiam ingreditur. Rex ipse per se opus pietatis adimplens, digitis aqua intinctis exquirere, curiam ingreditur. Rex ipse per se opus pietatis adimplens, digitis aqua intinctis collum pertractat mulieris; medicam dextram sanitas festina prosequitur, lethalis crusta dissolvitur, ita ut, vermibus cum sanie profluentibus, omnis ille noxius tumor resideret. Sed, quia hiatus ulcerum foedus et patulus erat, praecepit eam usque ad integram sanitatem curialibus stipendiis sustentari; verum ante septimanam exactam ita obductis cicatricibus venusta cutis rediit, ut nihil praeteriti morbi discerneres; post annum quoque geminam prolem enixa, sanctitatis Edwardi miraculum auxit. Multotiens eum hanc pestem in Normannia sedasse ferunt, qui interius ejus vitam noverunt: unde nostro tempore quidam falsam insumunt operam, qui asseverant istius morbi curationem non ex sanctitate, sed ex regalis prosapiae haereditate fluxisse.