comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iscem pasche dieb edere con¬
suetus: paulo ante horam refectionis
int̾rogat an haberet᷑ in ꝓmptu. Tũ
cato diaconus ad quem monasterii
administratio ꝑtinebat. doctus ipse
piscari. negat ꝑ totum diẽ sibi ullã
cessisse capturam: s neq alios pisca¬
tores qͥ uendere solebant quicquã
agere qͥuisse. Uade inquit. mitte li¬
num tuũ: captura ꝓueniet. Conti¬
gua flumini. ut sulpicius iste descͥp¬
sit. habebamꝰ habitacula.cł cessimꝰ
cuncti ut pote sriatis dieb uidere
piscantẽ : omniu speb intentis. ñ in¬
cassũ futura temptamina quibꝰ piscis
Martino auctore. Martini usibus
quereret᷑. Ad pͥmũ iactum in reti ꝑ¬
modico immanẽ esocem diaconus
attraxit: & ad monasteriũ letus ac¬
currens. nintirum ut dixit poeta nes¬
cio quis. utimur enĩ uersu scolastico.
quia int̾ scolasticos fabulam. captiuũ¬
q suem mirantib intulit argis. Uere
xp̃i iste discipulus. gestarũ a saluatore

Expanded text:
Piscem Paschae diebus edere conPiscem Paschae diebus edere consuetus paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, mitte linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpicius iste descripsit, habebamus habitaculum. processimus cuncti, utpote feriatis diebus, uidere piscantem, omnium spebus intentis, non incassa futura temptamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. ad primum iactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis - utimur enim uersu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur - captiuumque suem mirantibus intulit Argis. uere Christi iste discipulus, gestarum a Saluatore
Abbreviated transcription (Latin):
liam eiꝰ non dissimilem
in simili oꝑe uirtutẽ. Refrige¬
rio astipłante ꝑhibeo. Coluinnam
ĩmense molis cui idolum suꝑstabat
parabat euert̾e: s nulla erat facul¬
tas quo id daretur effectui. Tum ad
oratonem suo more conu̾titur. Ui¬
sum cunctis ÷. parilem quodã modo
colũpnam ruere de cȩlo: quȩ impa¬
cta idolo. tocã lam in expugnabilẽ
nlem soluit ui pulu̾ẽ. Parũ scilicet
siuisibilit̾ celi uirtutib uteretur:
nisi ipse uirtutes uisibilit̾ seruire mar¬
tino. humanis etiam ocłis cern̾ent᷑.
dem autẽ Refrigeriꝰ michi
testis ẽ. mulierẽ ꝓfluuio sanguinis
laborantẽ: cum martini uestẽ exẽ¬
plo mulieris illius euangłicȩ contigis¬
set. sub momĩto tẽporis fuisse sanatã.
erpens flumen secabat:
et ripȩ in qua constit̾amus an¬
natabat. In nomine inqͥt dñi. iubeo
te redire. Mox se mala bestia ad u̾bũ
meauit. Qd cum om̃s ñ sine miracło
cerneremus: altius ingemiscens ait.
Serpentes me audiunt: & homines
non audiunt.

Expanded text:
liam ejus non dissimilem in simili opere virtutem Refrigerio astipulante perhibeo. Columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat evertere: sed nulla erat facultas qua id daretur effectui; tum ad orationem suo more convertitur. Visam certum est parilem quodammodo columnam ruere de coelo, quae impacta idolo totam illam inexpugnabilem molem solvit in pulverem: parum scilicet, si invisibiliter coeli virtutibus uteretur, nisi ipsae virtutes visibiliter servire Martino humanis etiam oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem exemplo mulieris illius euangelicae contigisset, sub momento temporis fuisse sanatam. Serpens flumen secans in ripam, in qua constiteramus, adnabat: innomine, inquit, Domini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbummeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cum neq nocte neq int̾diu aqua¬
rius ille cessaret oꝑator. uirga flo¬
ruit. Ego ipsam ex illa uirgula
arbusculam quȩ hodiet intra a¬
trium monasterii est ramis uiren¬
tib uidi: quȩ in testimoniũ ma¬
nens quantũ obedientia meruit.
& qͣntũ fides possit ostendit: Sed
me dies ante deficiet: quã diu̾sa

Expanded text:
cum neque noctu neque interdiu aquacum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, quae hodieque in atrio monasterii ramis uirentibus quasi in testimonium manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides possit, ostendit. sed me dies ante deficiet, quam diuersa
Abbreviated transcription (Latin):
a: glorificatus ẽ passione.
Neodem autẽ monasterio factũ
id quod dicturus sũ. recenti me¬
moria ferebat᷑. Quidam itidem
ab eodẽ abbate recipiendꝰ adue¬
nerat. Cum pͥma ei lex obedien¬
tiȩ poneret᷑: ac p̃petem pollice¬
retur. ad omĩa uł extrema pati¬
entiam: casu abbas storacinã uir¬
gam iam pͥdem aridam manuge¬
rebat. Hanc solo fixit. atq illi ad¬
uenȩ id oꝑis imponit. ut tãdiu
uirgule aquã irriguã ministra¬
ret: donec qd̃ contra omnẽ na¬
turam erat. lignũ aridum in so¬
lo arente uiiisceret. Subiectus
aduena durȩ legis imꝑio. aquam
ꝓpͥis humeris cotidie conuehebat:
que a nilo flumine ꝑ duo ferme
milia petebatur. Iamq emenso
anni spacio. labor ñ cessabat oꝑan¬
tis: et de fructu oꝑis spes ẽẽ non
poterat. Tam̃ obedientiȩ turtꝰ.
in labore durabat. Seq̃ns qͦq an¬
nus uanum laborem iam affecti
frĩs eludit. Tercio demũ succe dñ¬
tium tempoꝵ labente curriculo:

Expanded text:
a, glorificatus est passione. a, glorificatus est passione. In eodem autem monasterio factum id, quod dicturus sum, recenti memoria ferebatur. quidam itidem ad eundem abbatem recipiendus aduenerat. cum prima ei lex oboedientiae poneretur ac perpetem polliceretur ad omnia uel extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi aduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium temporum labente curriculo,
Abbreviated transcription (Latin):
recusaret intrare. Quã illius ꝓfessi¬
onem ubi magister accepit: non
cunctatꝰ est ꝓbare ꝓfitentẽ. Casu
clibanus ꝓpt̾ ardebat: qui multo
igne succensus coqͣndis panib para¬
batur. E xundabat abruptis flam¬
ma fornacib: & intra camini illiuis
concaua. totis habenis regnabat
incendiũ. Hoc gͥ aduenã illũ iubet
magist̾ intrare. Nec distulit pare¬
re p̃cepto: medias lammas nichil
cunctatus in greditur. Quȩ mox
tam audaci fide uictȩ: uelut illis qͦn¬
dam hebreis pueris celsere uenien¬
ti. Suꝑata natura est: fugit incẽ¬
dium. Et qui putabatur arsurus:
uelut frigido rore ꝑfusus. se ipse
miratus ẽ. S qͥd mirum. si tuũ
xp̃e tironem. ignis ille ñ attigit:
ut nec abbatem pigeret dura man¬
dasse. nec discipulum peniteret im¬
ꝑio paruisse : Qui eo quo aduene¬
rat die dum tẽptaretur infirmꝰ:
ꝑfectus inuentus ẽ. Merito felix:
merito głosus. ꝓbatus obedienti¬

Expanded text:
recusaret intrare. quam illius professirecusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur: exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concaua totis habenis regnabat incendium. hic aduenam illum iubet magister intrare, nec distulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae mox tam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid mirum, si tuum, Christe, tironem ignis ille non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur infirmus, perfectus inuentus est: merito felix, merito gloriosus, probatus oboedienti
Abbreviated transcription (Latin):
entia. Neq alit̾ adueniens ad mo¬
nasteriũ ab abbate suscipitur: ꝗͣ.
qͥ temptatus pͥus fuerit & ꝓbatus.
nullum unquã recusaturuis quãlib
arduũ ac difficile indignumq tole¬
raturus abbatis imꝑium.
Uo uobis referam incredibilis
obedientiȩ admodum magna
nuracula: licet suppetant plura
recolenti: s ad excitandã uirtutũ
emulationem. cui pauca ñ suffici¬
unt. multa ñ ꝓderunt. Ergo cum
qͥdam frater scłi actib abdicatis.
monasterium magne dispositionis
ingressus cepisset rogare. abbas ei ce¬
ꝑit multa ꝓponere: graues ẽẽ istius¬
disciplinȩ labores: sua uͦ dura im¬
peria quȩ nullius facile ualeret im¬
plere patientia: aliud potiꝰ mona¬
steriũ ubi faciliorib legib uiu̾et᷑
expeteret: non tẽptaret aggredi
qd̾ implere non posset. Iile uero
nichil his t̾rorib ꝑmoueri: s magiꝰ
ita omnẽ obedientiam polliceri: ut
si eum abbas in ignẽ ire preciꝑet. ñ

Expanded text:
entia: neque aliter adueniens a moentia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium. Duo uobis referam incredibilis oboedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad incitandam uirtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues edisciplinae labores, sua vero dura imperia, quae nullius facile valeret implere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus viveretur, expeteret: non tentaret aggredi d inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non
Abbreviated transcription (Latin):
cursu auia petens. congressus uita¬
bat humanos. Uni tantũmͦ fere¬
batur se ante qͥnquenniũ prebu¬
isse: qui credo potenti fide id obti¬
nere ꝓmeruit. Cui int̾ multa col¬
loqͥa ꝑcunctanti. cur hoĩes tanto¬
ꝑe uitaret: respondisse ꝑhibet᷑.
eum qͥ ab hominib freq̃ntaret᷑ ñ
posse ab angłis freqñtari. Unde
ñ immerito recepta opinione
multoꝵ fama uulgau̾at: sc̃m il¬
lum ab angłis uisitari. Ego autẽ
a syna monte digressus. ad nilum
flumen regressus sum: cuiꝰ ripas fre¬
quentib monasteriis consertas ut᷑ͣq
ex parte lustraui. Plerumq uidi
ut dudũ dixeram. uno in loco habi
tare centenos: sed & bina & terna
milia. in hisdem uiculis agere cor¬
stabat. Nec sane ibi minorẽ pute¬
tis diu̾santium. in multitudine
monachoꝵ esse uirtutẽ: quã eoꝵ
esse cognoscitis. qͥ se ab humanis ce¬
tib remouerunt. Precipua ut iã
dixeram ibi uirtus & pͥma ẽ obedi¬

Expanded text:
cursu avia petens, congressus vitacursu avia petens, congressus vitabat humanos. Uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit: cui inter multa collo juia percunctanti, cur homines tantopere vitaret, respondisse perhibetur, eum qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari: unde non immerito recepta opinione multorum fama vulgaverat, Sanctum illum ab angelis visitari. Ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus sum, cujus ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustravi; plerumque vidi, ut dudum dixeram, uno in loco htare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
famis euasit: & herbarum uenena
uitauit. S longum ẽ de omnib
qͥ heremum incolunt. comꝑta nob
uł audita memorare. Annũ inte¬
grum. & septẽ fere menses intra
solitudines constitutus exegi. ma¬
gis uirtutis admirator alienȩ: qͣ.
quod ipse tam arduũ atq difficile
potuerim temptare ꝓpositum.
Sepius tam̃ cum sene illo qͥ puteũ
ꝙ houem habebat: habitauii.
adii: que hodieq ab eiꝰ discip¬
ulis incoluntur. Ad eum etiã lo¬
cum in quo beatissimus paulꝰ pͥmꝰ
heremita est diu̾satus. accessi. Ru¬
brum mare uidi. ugũ quoq syna
montis: cuius sũmũ cacumen ce¬
lo pene contiguum nequa quam
adiri potest. Int̾ huiꝰ recessus ana¬
chorita ẽẽ aliquis ferebatur: quẽ
diu multũq quesitum inuenire
ginta annos a conu̾satione huma¬
na remotus. nullo uestis usu. s setiꝰ
corꝑis sui tectus: nuditatẽ suam di¬
uino munere uestiebat. Hic qͦtiens
eum religiosi uiri adire uoluerunt:

Expanded text:
famis euasifamis euasiuitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est diubrum mare vidi: jugum Sina montis ascendi, cujus summum cacumen coelo pene contiguum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum videre ginta annos a conversatione humana remotus, nullo vestis usu, setis corporis sui tectus, nuditatem suam divino munere nesciebat. Hic quoties eum religiosi viri adire voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum se ad heremum contulisset¬
& herbis herbarumq radicibus
quas p̃dulces int̾dum & saporis
eximii fert harena uicturus: ig¬
narus germinis eligendi. noxia
plerumq carpebat. Nec erat fa¬
cile uim radicũ sapore discerneri.
qͥa omĩa equȩ dulcia s pleraq
occultiore natura uirus letale co¬
hibebant. Cum gͦ edentem uis int̾¬
na torqueret. & imm̃sis doloribus
uitalia uniu̾sa quat̾entur. ac fre¬
quens uomitus cruciatib ñ feren¬
dis ipsam animȩ sedem stomacho
iam fatiscente dissolu̾et: omĩa pe¬
nitus quȩ essent edenda formidais.
septimũ in ieiuniis diem sp̃u defi¬
ciente ducebat: cũ ad eũ fera cui
ibicis est nom̃ accessit. huic ꝓpius
astanti: fasciculum herbarũquẽ
collectum pͥdie. atting̾e non au¬
debat obiecit. S fera que iurulen¬
ta erant ore discitiens: quȩ inno¬
xia nouerat eligebat. Ita uir sc̃s
euis exemplo qͥd edere uł quid res¬
puere deberet edoctus: & ꝑicłm

Expanded text:
primum se ad eremum contulissetprimum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumqcile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum
Abbreviated transcription (Latin):
luminib ex aluo matͥs exierant.
cecitate ꝑpetua detinebant᷑. Quos
singulos de rupe ꝓlatos ante ana¬
chorite pedes mat̾ exposuit. Tum
demum sc̃s animadũtit: qͥd bestia
postularet. Inuocatoq dĩ nomine.
contectauit manu lumina clausa
catuloꝵ: ac statim cecitate depulsa.
aꝑtis ocłis bestiarũ du negata lux
patuit. Ita fr̃s illi anachorita quẽ
desiderabant uisitato. cũ admodũ
fructuosa laboris sui mercede redi¬
erunt: qͥ in testimoniũ tante uir¬
quȩ ꝑ ipsos esset testificanda iudis¬
sent. Mira dicturus sum. leenam
post dies qͥnq. ad auctorem tanti
beneficii reuertisse: eidemq inu¬
sitatȩ ferȩ pellẽ ꝓ mun̾e detulisse.
Qua plerumq sc̃s ille quasi admini¬
culo circũtectus. ñ dedignatꝰ ẽ mu¬
nus ꝑ bestiã sumere: cuiꝰ alium in
ter p̾tabatur potius auctorem.
E
Rat etiam alterius anachori¬
tȩ in illis regionib nom̃ illu¬
stre: qui in ea parte deserti. que

Expanded text:
luminibus ex aluo matris exierant, luminibus ex aluo matris exierant, caecitate perpetua tenebantur. quos singulos de rupe prolatos ante anachoretae pedes mater exposuit. tum demum sanctus aduertit quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirristi, quae per ipsos esset testificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cuius alium potius interpretabatur auctorem. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tutib tetender̃t. Quem dui mul¬
tumq quesitũ. tandem mense septi¬
mo reppererunt. in extremo illo de¬
serto qd̃ est memphis contiguum
demorantẽ: qͣs ille solitudines iã
ꝑ annos duodecĩ dicebatur habi¬
tare. Qui licet omniũ hominum
uitaret occursus: tam̃ agnitos noz
negauit. Quarto die aliqͣntulũ
ꝓgressus cum ꝓsequeret᷑ abeuntes:
leenã mire magnitudinis ad se ue¬
nire conspicunt. Bestia licet tͥb
reꝑtis ñ incerta quẽ pet̾et anacho¬
rite pedib aduoluitur: & cũ fletu
quodam ac lamentatione ꝓcum¬
bens indicabat gementis parit᷑ et
rogantis affectum. Mouit om̃s: &
p̃cipue illum quise intellex̾at ex¬
petitum. Precedentem secuntur.
Nam p̃iens. & subinde restans. sub¬
inde respectans. facile poterat intel¬
ligi id eam uelle: ut qͦ illa ducebat.
anachorita sequeretur. Qͥd multiᷤ:
ad speluncam bestiȩ ꝑuenitur. uͥ
illa adultos iam qͥnq catulos ma¬
le feta nutriebat: qui ut clausis

Expanded text:
tutibus, tetenderunt: quem diu multutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non uum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. mouet omnes et praecipue illum, qui se intellexerat expetitum: praecedentem sequuntur. nam subinde restitans, subinde respectans facile poterat intellegi id eam uelle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. quid multis? ad speluncam bestiae peruenitur, ubi illa adultos iam quinque catulos male feta nutriebat, qui ut clausis
Abbreviated transcription (Latin):
te uirtutẽ: cui sapit omne quod
brutũ est. cui mite est om̃e quod
seuit. Lupa prestat officiũ: lupa
furti crim̃ agnoscit. Lupa conscio
pudore confunditur: uocata ad¬
est. caput p̃bet: & habet sensum
indultȩ sibi ueniȩ. sicut pudorẽ
quȩ in tuo nomine oꝑantur
serui tui: tua sunt. Et in hoc iuge¬
miscimꝰ: quod maiestatem tuã ferȩ
sentiunt: homines ñ uerentur
De cui autẽ hoc incredibile
forte uideatur: maiora memo¬
rabo. fides. xp̃i ad est me nichil fin¬
gere: neq incertis auctorib uul¬
gata narrare: s quȩ mͥ ꝑfideles
uiros comꝑta st̃ explicabo. Habitañ
pleriq in heremo sine ullis tab̾na¬
culis: quos anachoritas uocant. Ui¬
uunt herbarum radicibꝰ: nullo un¬
quã certo loco consistunt. ne ab ho
coegerit sedes habent. Ad quendã
duo ex nitria monachi licet longa¬
& diu̾sa regione. tam̃ qͥa olim ipsis
in monasterii conu̾satione carus
& familiaris fuisset: auditis eiꝰ uir¬

Expanded text:
te uirtutem, cui sapit omne quod te uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne ab homcoegerit, sedes habent. ad quendam duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uir
Abbreviated transcription (Latin):
rei familiaris intelligit: ac ꝓpe lunen.
panis absumpti fragm̃ita cognoscit.
s non erat incerta suspicio: quȩ fur¬
tum ꝑsona fecisset. Ergo cũ sequen¬
tib dieb scđ̾m consuetudinẽ besti¬
a ñ uenisset. nimirum audacis fac̃¬
ti conscia. ad eum uenire dissimu¬
lans. cui fecisset iniuriã: egre patie¬
batur heremita se alũpne solacio
destitutum. Postremo illuis orati¬
one reuocata: septiiũ post diem
affuit ut solebat ante fores cenan¬
ti. S ut cerneres facile uerecundi¬
am penitentis: ñ ausa ꝓpiꝰ accecłe
deiectis in t̾ram ꝓfundo pudore lu¬
minib: qd̾ palam licebat intelligi
qͣndam ueniam p̾cabatur. Quam
illius confusionẽ heremita mise¬
ratꝰ. iubet eam ꝓpiꝰ accedere: ac
manu blanda caput triste ꝑmul¬
cet. Dein pane dupplicato. ream
suam refecit. Ita indulgñtiã con¬
secuta. officii consuetudinem de¬
posito merore reparauit. Intue¬
mini queso xp̃i etiam in hac par¬

Expanded text:
rei familiaris intelligit, ac prope limen rei familiaris intelligit, ac prope limen panis assumpti fragmenta cognoscit. Sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. Ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non veniret, nimirum audacis facti conscia ad eum venire dissimulans, cui fecisset injuriam, aegre patiebatur eremita se alumnae solatio destitutum: postremo illius oratione revocata, septimum post diem affuit, ut solebat, ante fores coenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac par
Abbreviated transcription (Latin):
lium ȩque singularẽ uirum
uidimus paruo tugurio in qͦ
non nͥ unum recipi posse habitan¬
tem. De hoc illud ferebatur qd̾ ei
lupa solita erat adstare cenanti:
nec facile unquã bestia fallere tur
qͥn illi ad legitimam horam refe¬
ctionis occurreret: & tam dui pro
forib expectaret. donet ille panẽ
qͥ cenulȩ suꝑfuisset offerret: illa
manũ enis lambere solita. atq ita
quasi impleto officio. & p̃stita con¬
solatione disced̾et. S forte accidit
ut sc̃s ille dum frẽm qui ad eum
uenerat deducit ab euntẽ duitiꝰ
abesset: & ñ nisi sub nocte reme¬
aret. Interim bestia ad consuetu¬
dinariũ illud cenȩ tempꝰ occurit:
uacuam cellulam cũ familiarẽ
patronum abesse sentiret. ingres
sa est curiosius explorans ubmam
eẽt habitator. Casu contigua cũ
panib qͥnq palmitia sportella
pendebat. Ex his unũ presumit
& deuorat: dein ꝑpetrato scełe
discedit. Regressus heremita u¬
dit sportellã dissolutam. ñ cons¬
tante panum num̃o. dampnũ

Expanded text:
lium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offmanum ejus lambere solita, atque ita quasi impleto officio et praestita consolatione discedebat. Sed forte accidit ut sanctus ille, dum fuenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingrsa est, curiosius explorans ubinam esset habitator. Casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat; ex his unum sumit, et devorat, deinde perpetrato scelere discessit. Regressus eremita, vidit sportulam dissolutam, non constante panum numero. Damnum
Abbreviated transcription (Latin):
tias sp̃itales tenebrarum uitȩ huiꝰ:
et introisti in uitã ȩternam: Hȩc au¬
diens agapitus. et cognoscens tã am
mirabilẽ causam. mestus factus est:¬
& currens nunciauit omĩa abbati.
Ueniens autem abbas cecidit suꝑ eã:
et eiulans dicebat. Eufrosina sponsa
cxp̃i. et filia scõꝵ. ne obluscaris conser
rilit̾ certare. et certando ꝑuenire ad
portum salutis. et portionẽ habere te¬
cum. et cum sc̃is sius. Et iussit ut con¬
gregarent᷑ oñis fr̃s: et cum honore
debito sc̃m̃ corpus illiꝰ sepulturȩ tra¬
deretur. Dum autẽ om̃s congregati ad¬
essent et uidissent tam stupendum
miraculũ. glorificabant dm̃: qͥ etiã
in femineo sexu et fragili tanta mira¬
cula oꝑatur. Quidam autẽ fr̃ habens
unũ oculum amissum. osculatus est
uultum eius cũ lacͥmis: statimq ut
sunt omia quȩ bona st̃. Multũq con¬
fortati et ȩdificati: sepelierunt eam
in monumento patris. Pat̾ uero eius.

Expanded text:
itias spirituales tenebrarum vitae hujus, itias spirituales tenebrarum vitae hujus, et introisti in vitam aeternam? CAitus audiens, et cognoscens tam mirabilem causam, stupefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas cecidit super eam, et ejulans dicebat: Euphrosyna spensa Christi, et filia sanctorum, ne obliviscaris conservriliter certando pervenire ad portum salutis, et portionem habere secum et cum sanctis suis. Et jussit ut congregarentur omnes fratres, ut cum honore debito sanctum corpus illius sepulturae traderetur. Dum autem congregati adessent, et vidissent tam stupendum miraculum glorificabant Deum, qui etiam in femineo sexu fragili tanta miracula operatur. Quidam autem frater unum habens oculum, osculatus est vultum ejus cum lacrymis, statimque ut sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt eam in monumento patrum. Pater vero ejus
Abbreviated transcription (Latin):
misera: et tu es pafnutius pat̾ meus.
Ecce iam uidisti me: et satis factũ ẽ
tibi. S nemo hoc sciat. et ñ ꝑmittas
ab alio corpꝰ meum nudari et laua¬
ri. s ꝑ temet ipsum hoc facias: & qͥa
ꝓmisi abbati habere multas posses¬
siones. et si potuissem sustinere et
ꝑdurare in loco isto adduc̾e ea hic.
Imple gͦ quod ꝓmisi. Scio quia uen̾a¬
bilis est semꝑ locus iste. Ora ꝓ me pat̾.
hec dicens tradidit sp̃m. Dum audiᷤ¬
obdormiuit: cõmota sunt omĩa uis¬
cera eiꝰ. Ceciditq in t̾ram: et factus
est uelut mortuus. Accurrens autẽ
agapitus. uidens qͥa defunctus esset
smnaragdꝰ. et pafnutium iacentẽ in t̾¬
ra semiuum. ꝓiecit aquã in faciẽ
pafnuti: Ait autẽ pafnutiꝰ. Dimitte
me ut hic moriar. Uidi enĩ mirabi¬
lia hodie. Surgens autem irruit in
ma. Quare antea ñ manifestasti mͥ:
ut ego quoq cõmorarer tecũ sponta¬
nea uoluntate : Ue michi. Quomͦ¬
ꝑtransisti insidias adu̾sarioꝵ. et neqͥ¬

Expanded text:
misera, et tu es pater meus. Ecce jam vidisti, et satisfactum est tibi, sed nemo hoc sciat, et non permittas ab alio corpus meum nudari et lavari, sed a temetipso hoc facias. Et quia promisi abbati nabere multas possessiones, et si potuissem sustinere et perdurare in loco isto, adducerem eas hic. imple ergo quod promisi, quia venerabilis est locus iste, et ora pro me. Haec dicens tradidit spiritum Kalendiobdormivit, commota sunt viscera ejus, ceciditque in terram, et factus est velut mortuus. Accurrens autem Agapitus, videns quoque quia defunctus esset Smaragdus, et Paphnutium jacentem in terra semivivum, jactavit in faciem phnuti? Ait autem Paphnutius: Dimitte me ut hic moriar, vidi enim mirabilia hodie. Surgens autem irruit in ma, quare ante non manifestasti mihi ut ego quoque tecum morerer spontanea voluntate? Vae mihi! quomtransisti insidias adversariorum, et nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ex sp̃u scõ et maria uirgine. crucifrxꝰ.
et sepultus. resurrexit. et ascendit in
cȩlos: et sedet nc̃ ad dexteram patris.
hic uenturus ẽ iudicare uiuoset mor¬
eum. et liga os eius filo cannabineo. tor¬
to triplicit᷑ qd̾ tecum portabis: et suꝑ
cerã impones. & signabis anulo ferre¬

Expanded text:
 sancto ex Maria uirgine, crucifixus et sepultus, resurrexit, ascendit ad celos, sedet ad dexteram patris. Hic uenturus est iudicare uiuos et morris, liga os eius filo canabino retorto quod tecum portabis et super ceram impones et sigillabis anulo ferre
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Post aliquos uͦ dies. uisitauit mo¬
nist̾ium. cõmendans se in orationib
sr̃m. Una autem ueniens ad abbatẽ:
pitcit se ad pedes eius dicens. Orapro
me pat̾. quia ñ possum sustmere do¬
lorem de filia mea. s magis ac magis
de die in diem renouat᷑. et crescit uul
nus: et tribulatur anima mea. Uideis
senex eum nimio afflictũ dolore: dicit
ei. Uis colloquiũ habere cum uno fr̾e
sp̃uali: qui uenit de palacio theodofii:¬
pitum: dixitq ei. Tolle pafnutiũ:
et introduc eũ in cellam smaragdi.
uidisset patrem suũ. atq cognoscens
eum: tota lacrunis repleta ẽ. Paf nu¬
tius autem sꝑabat ẽẽ compunctionẽ.
non enĩ cognouit eam: quia species
uultus eiꝰ emarcuerat pre nunia
abstinentia. uigiliisq et lacrimis.
De cuculla autẽ oꝑuit faciem suã:
ne aliquo mͦ agnosc̾et eam. Facta
autẽ oratione seder̃t. Cepit autẽ ei
tingere. De contemptu scl̃i. ñ diligñ¬
suꝑ eo qui omniũ hoꝵs extitit factor.

Expanded text:
t monasterium, commendans se in orationibus fratrum. Una autem die veniens ad abbatem, projecit se ad pedes ejus, dicens: Ora pro me, Pater, quia non possum sufferre dolorem de filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere cum uno fratre spirituali, qui venit de palatio Theodosiipitum, dixitque ei: Tolle Paphnutium et introduc eum in cellam Smaragdi. et subito patrem suum, cognoscens eum, tota lacrymis repleta est. Paphnutius autem sperabat esse compunctionem; non enim cognovit eam, quia species vultus emarcuit prae nimia abstinentia, vigiliis et lacrymis. De cuculla autem operuit faciem suam, ne aliquo modo agnosceret eam. Facta autem oratione sederunt. Coepit autem ei tingere. Et de contemptu saeculi, nec diligenum, qui omnium exstitit factor.
Abbreviated transcription (Latin):
Non uides qͥa ictum ferientis ferri
plendor solis excipit: pͥusꝗͣ. ꝑtingat¬
d lignum: Sed splendor cũ ibi sit:
potest nec incidi nec adolante se¬
uec incidi. Illud autem passioni sub¬
uicuit : qđ sicut lignũ et ligari po¬
uit et teneri. Iunc uniuersus si

Expanded text:
 videmus quia ictus ferientis ferri splendorem solis excipit, priusquam pertingatur lignum: sed splendor cum ibi sit, non potest nec incidi, nec a dolante senec incidi: illud autem passioni subjacuit, quod sicut lignum et ligari possit et teneri. Igitur si
Abbreviated transcription (Latin):
sita: quia instabat dies dormitionis
desideriũ meum. atq ad finẽ usꝙ
prilit̾ certando ꝑduxit. ñ mea
uirtute. s eiꝰ adiutorio qui me
custodiuit ab insidiis inimici: ꝑa
tua eufrosina. ego enim sum illa

Expanded text:
i et Euphrosyna, quia instabat dies dormitionis i et Euphrosyna, quia instabat dies dormitionis desiderium meum, quod ad finem usque viriliter certando perduxi, non mea virtute, sed ejus adjutorio, qui me custodivit ab insidiis inimici: pertua Euphrosyna, ego enim sum illa
Abbreviated transcription (Latin):
senectutẽ meam. ad quẽ ibo:. quis
michi erit adiutor: Dupplex ma¬
lum ẽ qd̾ modo uideo. Triginta e
octo anni st̃ quod ꝑdidi filiã meã
ctuq orabam ꝓ ea: et nc̃ similẽ illiꝰ
ꝑdo. Detinet me incomparabilis
dolor. Amodo ubi consolationẽ in¬
ueniam: Descendam lugens in in¬
fernum. Uidens autẽ smaragdus
uehement̾ eum plorantẽ. & nullã
consolationẽ recipientem: ait ad
eũ. Quid turbaris. et temet ipsum
int̾ficis: Nunqͥd ñ ualida ẽ manus
dñi: aut deo qͥcquam est difficile:
Tam pone finem tristiciȩ. Recorda¬
re quomodo patriarchȩ iacob ma¬
nifestau̾it ds̃ ioseph. quem quasi
mortuum lugebat. S obsetro te
ut ꝑtres dies non me deseras. neq
derelinquas. Hesitans autẽ pafnutiꝰ
intra semet ipsum triũ dierũ dicẽs.
forfitan aliquid ds̃ ei reuelauit de
me. Tercio autem die: dixit ad
smaragdũ. Ex pectaui sicut me¬
rogasti dñe meus frat̾ : & ñ disces¬
si alicubi. ꝑ tres continuos dies. Cog

Expanded text:
uem ibo, quis mei adjutor erit? Duplex malum quod lugeo: triginta et octo anni sunt quod perdidi filiam meam,cteque orabam, nec similem illius inveni, detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et nullam consolationem accipientem, ait ad eum: Quid turbaris et temetipsum interficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam est Deo difficile? Jam pone finem tristitiae. Recordare quomodo patriarchae Jacob manifestaverit Deus Joseph, quem quasi mortuum lugebat . Sed obsecro te ut per tres dies me non deseras neque derelinquas. Haesitans autem Paphnutius intra semetipsum per triduum, dicens: Forsitan ei Deus revelaverit de me. Tertio autem die dixit ad Smaragdum: Exspectavi sicut rogasti, domine mi frater, et non discessi alicubi per tres continuos dies. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
esse: penitentiã age. Dicit ei eufrosi¬
na. Et ideo te dñe fatigaui. ut im¬
pleas desiderium meũ. et facta ora¬
tione benedicas me: et abscidas comã
capitis mei. Et surgens senex facta
oratione. abscidit comam capitis eius.
induens eam tunicã scematis: et un¬
ꝑro ea dix̃. Os qui lib̾auit omnes
scõs suos: ipse te custodiat ab omni
malo. hȩc dicens senex discessit ab
ta: ambulauitq in uiam sirã gau¬
uero cogitans in semet ipsa dixit.
Si ambulau̾o in monasterio puel¬
larũ. pater meus reqͥrens inueni¬
et me: et uiolent̾ trahet me inde
ꝓpt̾ sponsum meũ. ꝓinde ꝑgam
in monasteriũ uiroꝵ: ubi me nullꝰ
suspiciet ubi sim. Et hȩc dicens. pro¬
iecit uestem muliebrem a se: indu¬
itq uirilem. Et sero facto exiuit
de domo sua. accipiens secum qͥn-¬
gentos solidos: abscondit se ꝑ totam
facto: uenit pafnutius in ciuitatẽ.

Expanded text:
tempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosytempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosyna: Et ideo te fatigavi, ut impleas desiderium meum; et facta oratione benedicas me, et abscidas comam capitis mei. Et exsurgens senior, facta oratione abscidit comam capitis ejus, induitque eam tunicam schematis, et pro ea dixit: Deus qui liberavit omnes sanctos suos, ipse custodiat te ab omni malo. Et haec dicens senex, discessit ab ea, et ambulabat in via sua gauvero cogitans in semetipsa dixit: Si ambulavero in monasterio puellarum, pater meus requirens inveniet me, et violenter trahet me inde propter sponsum meum. Proinde pergam ad monasterium virorum, ubi nullus suspiciet me esse. Et haec dicens projecit vestem muliebrem, induitque se virilem, et sero facto exivit de domo sua, accipiens secum quingentos solidos, et abscondit se in aliquo facto, venit pater ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
pater meus pro omĩb rebus suis tra¬
dere me scł̃o huic iniquo: et ego nolo
inquinari in eo. S timeo ẽẽ mobȩdi
ens patri meo: & qͥd faciam nescio.
Totam enĩ noctem absq somno per¬
transiui: postulans dm̃ ut ostend̾ẽt¬
Et mane facto placuit mͥ mitere
in eccł̃iam. et ad duc̾e unũ fr̾em:
pat̾ ꝓ mercede animȩ tuȩ. scio qͥa
a deo missus es: doce me quȩ dĩ sunt.
Dicit illi senior. Dñs dic̃. Si qͥs non
abrenunciau̾it patrẽ et matrem.
temptam̃ta carnis: relinque o̾mĩa
et fuge. facultas enĩ patris tui mul
tos inueniet heredes. Ecce ptochia.
iherocomia. xenodochia monast̾ia.
uiduȩ. pupilli. ꝑegrini. infirmi.
captiui: ubi uoluerit &̃ placuerit
patri tuo relinquet. Tu solane ꝑdas
animã tuam. Dicit ei puella. Confi¬
do in dm̃ & in orationib tuis: qͥa labo¬
rare habeo ꝓ anima mea deo auxili¬
ante. Dicit ei senex. Talia desideria
a firmitate ñ recedant. Scis enĩ tẽpꝰ

Expanded text:
pater meus pro omnibus rebus suis trapater meus pro omnibus rebus suis tradere me saeculo huic iniquo, et ego nolo inquinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, et quid faciam nescio. Totam enim noctem absque somno transivi, postulans Deum ut ostendeet mane facto, placuit mihi mittere in ecclesiam, et adducere unum fratremte, Pater, pro mercede animae tuae, scio quia a Deo missus es, doce me quae Dei sunt. Dicit ei senior: Dominus dicit: Si quis non abrenuntiaverit patrem, et matrem, tentamenta carnis, relinque omnia, et fuge facultates patris tui, quae multos inveniunt haeredes. Ecce ptochia, hierocomia, xenodochia, monasteria, viduae, pupilli, peregrini, infirmi, captivi, ubi voluerit et placuerit patri tuo, relinquet; tu sola, ne perdas animam tuam. Dicit ei puella: Confido in Deum et orationibus tuis, quia laborare habeo pro anima mea, Deo auxiliante. Dicit ei senex: Talia desideria a firmitate non decidantur; modo enim est
Abbreviated transcription (Latin):
placuit ei & dixit ad eum. Et quis me
habet tondere: Nolo enĩ alaico ton¬
deri: quia ñ seruat fidem. Dicit ei
monachus ille. Ecce pat̾ tius uenit
mecũ ad monasterium: et faciet ibi
tres dies uł quatuor. Lu autẽ uoca
unum de monachis: et quomͦ uoles
milia illo loquente cum eufrosina:
uenit pafnutius. Uidensq monachũ:
int̾rogauit eum dicens. Qͥd ad nos fa
saria dies ẽ monasterii: misitq abbas
ut ueniens accipias benedictionem.
autem esset ibi: misit eufrosina rnũ
in monasteriũ theodosii. et ingressꝰ¬
autem dei: ecce qͥdam monachus ue¬
niebat de monast̾io uendens quȩ
habebat. Et uidens eũ puer: roga¬
bat eum ut ueniret ad eufrosinam.
Qͥ cum uenisset: uidens eum puella.
surgens salutauit eum dicens. Ora ꝓ
me pat̾. Et orans benedix̃ eam & se¬
dit. Dixit autem eufrosina. Dñe mi.
ego habeo patrẽ xp̃ranum. & seruũ
dei. possessorem. et substantiosũ nimiꝰ.
Habuitq uxorem. ex qua me genuit:
quȩ transiuit ex hac uita. Uult aut̃

Expanded text:
placuit illi, et dixit ad eum: Et quis me habet tondere? Nolebat a laico tonderi, qui non servat fidem. Dicit ei monachus ille: Ecce pater tuus veniet mecum ad monasterium, et faciet ibi tres dies vel quatuor. Tu autem adduc unum de monachis, et quomodo voles,milia illo dicente ad Euphrosynam, venit Paphnutius, et videns monachum, interrogavit cum, dicens: Quid ad nos fasaria dies est monasterii, misit me abbas ut venias et accipias benedictionem. autem esset ibi, mittens Euphrosyna unum in monasterium Theodosii, ingressuautem Dei ecce quidam monachus veniebat de monasterio, vendens quae secum habebat. Et videns eum puer, rogavit eum ut veniret ad Euphrosynam. Qui cum venisset, videns eum puella, surgens salutavit eum, dicens: Ora pro me, Pater; et orans benedixit eam, et sedit. Dixit autem Euphrosyna: Domine mi, ego habeo patrem Christianum et servum Dei, possessorem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae jam transivit de hac vita. Vult autem
Abbreviated transcription (Latin):
manducatum ẽ ab adam suadente di¬
abolo. et om̃s qui nascuntur in t̾ra ab¬
adam morti ad dicti sunt: ita ieiuna¬
tum ẽ a dño. ut om̃s qui ꝑeũ renasc̃¬
sieut mortẽ non inueniunt. nͥ qͥ nati
et uitam ñ inueniunt. nͥ qui renati
fueruit ex aqua & sp̃u scõ: et carnẽ
xp̃i et sanguinẽ suȩ carni et saugͥni
sociauerint: qui uicit diabolũ et pa¬
radisum reddidit: et uitȩ ȩt̾nȩ ianu¬
as patefecit. Tunc constantinꝰ augu

Expanded text:
manducatum est ad Adam, suadente diabolo, et omnes qui nascuntur ex eo, morti addicti sunt; ita jejunatum est a Christo, et omnes qui per eum renascusicut mortem non inveniunt nisi qui nati  vitam non inveniunt nisi qui renati fuerunt ex aqua et Spiritu sancto, et carnem Christi et sanguinem suae carni et sanguini sociaverunt, qui vicit diabolum, paradisum reddidit, et vitae aeternae januam patefecit
Abbreviated transcription (Latin):
lari. dicit ei. Crede michi. qͥa ñ despi¬
cit te ds̃. Si enĩ in ꝑditionem animȩ
suȩ isset filia tua. manifestaret tͥ eã
ret tͥ et sibi luctũ ꝑpetuum. S cre¬
do in dm̃: quia boni consilii partẽ
elegit sͥ. Sicut iam dixi scđdm uocẽ

Expanded text:
hi quod non despiciet te Deus. Et si in perditionem anima esset filiae tuae, manifestaret eam tibi ret tibi et sibi luctum perpetuum. Sed credo in Deum, quia bonum consilium elegit sibi, sicut jam dixi, secundum vocem
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ fr̃s: et postulemus a dño
ut dignetur nobis ostende qͥd factũ
est de filia amici nr̃i pafnutii. Et ie¬
uinantes om̃s & orantes. in tota eb¬
Amada. nichil eis reuelatum ẽ de

Expanded text:
charitatem, fratres; postulemus a Domino ut dignetur nobis ostendere quid factum sit de filia amici nostri Paphnutii. Et jejunantes omnes, et orantes, et tota hebdomada nihil eis revelatum est de
Abbreviated transcription (Latin):
re dĩ. Post tres autẽ dies dp̃x̃ pafnutꝰ
ad abbatem. Ueni pat̾ ut salutet te
ancilla tua. et ora ꝓ ea: quia ambu¬
lare uolumꝰ in ciuitatẽ. Cũ autem
uenisset abbas: ꝓiecit se puella ad
ut lucretur ds̃ animã meã. Extñ¬
ditq manus: et benedix̃ eam dicens.
Ds̃ qͥ cognoscis hominẽ antequã nas¬
catur. tu istuis ancillȩ tuȩ curam ha¬
bere digneris: ut mereatur hab̃e¬
portionẽ et consortiũ in regno cȩloꝵ.
Et cõmendauer̃t se seni: ambula¬
anniu̾saria quo ordinatꝰ ẽ abbas mo¬
nasterii de quo supradiximus: misit
abbas unũ e fr̃ib ad pafnutiũ. ut in¬
uitaret eũ ad sollempnitatem. Qui
dixit. Trecenti quadradraginta duo.
Dicit ei puella. Qui uoluerit ibi ue
nire ad conu̾sionẽ: suscipit eũ pater¬
magno suscipit eũ : maxime ꝓpt̾ uocẽ
dñi qua dixit. Qͥ uenit ad me: non
iunatis : Dicit ei monachus ille. Com¬
quisq quomͦ uult. aut qͣntũ ualet.
ut ñ fiat contumax uoluntatis con

Expanded text:
 V.--Post tres autem dies dixit Paphnutius ad abbatem: Veni, Pater, ut salutet te ancilla tua, et ora pro ea, quia ambulare volumus in civitatem. Cum autem venisset abbas, projecit se puella ad ut lucretur Deus animam meam. Extendensque manum suam benedixit eam, dicens: Deus, qui cognoscis hominem antequam nascatur, 364 tu hujus ancillae tuae curam habere digneris, ut mereatur portionem et consortium habere in regno coelorum. Et commendantes seni, abanniversaria, quando ordinatus est abbas monasterii, de quo supra diximus, misit abbas unum e fratribus ad Paphnutium, ut invitaret eum ad solemnitatem abbatis: qui dixit: Trecenti quinquaginta duo. Dixit ei puella: Qui voluerit venire illic ad conversionem, suscipit gaudio suscipit illum, maxime propter vocem Domini, qui dixit: Qui venit ad me, non junatis? Dicit ei monachus ille: Comsquisque quomodo vult, aut quantum valet, ut non fiat contumax voluntatis conv
Abbreviated transcription (Latin):
tius in ammonitione eiꝰ discessit ab ea
Ueniensq ad abbatem. edificata est
inquit anima mea ab isto fr̾e. et itasũ
intra cellã solttariam triginta ꝙ oc¬
to annos: incidit in infirmitate qua
sere monast̾ium. et orationẽ et sa¬
ni. Si iubes pat̾ ꝑmitte me sinaras¬
dum uidẽ: quia ualde eũ desiderat
anima mea. Uocatoq agapito: p̃cepi
ei deduci pafnutium ad uisitandum
smaragdũ. Introiens autẽ pafnicꝰ
in cellam uͥ eger iacebat: cepit deosa¬
lari eum lacrimans et dicens. Heu

Expanded text:
iscessit ab ea. Et veniens ad abbatem, dixit: Aedificata est anima mea de illo fratre, et ita sum in cella solitaria triginta et octo annos, incidit in infirmitate, quasere monasterium, et post orationem et sani: Si jubes, Pater, mitte me Smaragdum videre, quia valde desiderat eum anima mea. Vocatoque Agapito praecepit ei ducere Paphnutium ad visitandum Smaragdum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit eum osculari lacrymans, et dicens: Heu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multũ temporis accipiens eã pafnu¬
p̃t in monast̾ium cum ea in qͦ consue¬
largitus ẽ ad necessaria fr̃m: dixitq
abbati. fructũ orationũ tuarum ad¬
Aupxi tͥ ut ores ꝓ ea:. quia iam ad nuꝑ¬
tias eam trade uolo. Iussit autẽ ab
bas introduci eos in xenochiũ mona¬
sterii. locutusq est cũ ea: et benedi¬
entia timoris dĩ. Facientes autẽ ibi tͤs
dies aurem ponebat cotidie ad psalm¬
os. et uidens singłoꝵ conu̾sationẽ
& spiritale ꝓpositũ: mirabatur eo¬
rũ uitam dicens. Beati sunt uiri i

Expanded text:
 multum vero temporis accipiens eam Paphnuiit in monasterium cum ea, in quo consuelargitus est ad necessaria fratrum. Dixitque abbati: Fructum orationum tuarum adduxi tibi, ut ores pro ea; quia jam ad nuptias eam tradere volo. Jussit autem abbas eam introduci in xenodochia monasterii, locutusque est cum ea, et benedientia timoris Domini: faciens ibi tres dies, aurem ponebat quotidie ad psalmos, et videns singulorum conversationem et spirituale propositum, mirabatur eorum vitam, dicens: Beati sunt viri i
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ meum: quia ꝓuana et caduca
huiꝰ scli substantia cupit me trade
uiro. Dicit ei monachus. Soror non
ꝑmittas ut polluat homo corpꝰtuũ.
& tradas talem pulcͥtudinẽ in oppro¬
brium: s desponsa te xp̃o. qͥ tͥ potest

Expanded text:
patri meo, quia pro vana et caduca hujus saeculi substantia cupit me tradere viro. Dicit ei monachus: Soror, non permittas ut polluat homo corpus tuum, et tradas talem pulchritudinem pati opprobrium, sed desponsa te Christo, qui tibi potest
Abbreviated transcription (Latin):
anifestam fac̾et in uita sua. Cum
a nec seni. nec alicui fr̃i reuelatũ
et: cepit abbas consolari eũ dicens.
Noli deficere a disciplina dñi: quia
quem diligit dñs corripit. Et hoc sci¬
is quia sine uoluntate dñi nec unuꝰ
sq illius nutu nichil uenit: Cre
enim quia bonã partem sibi e¬
latũ est. Si enĩ qd̾ absit in malis oꝑi¬
ntum laborem fr̃m. Habeo enĩ¬
luciam in dño: quia in hac uita
tius: cepit consolationẽ. Et oscu

Expanded text:
anifestam eam faceret in vita sua Deus. Cum autem nec seni neque alicui fratri revelatum esset, coepit consolari eum abbas: Noli deficere, fili, a disciplina Domini, quia quem diligit Dominus corripit . Et hoc scias, quia sine voluntate Dei unus  illius nihil provenit. Scio enim quia bonam partem sibi elatum est. Scio enim, quod absit, si in malis opetantum laborem fratrum. Habeo fiduciam in Domino, quia in hac vita hnutius, recepit consolationem, gratias
Abbreviated transcription (Latin):
pater eiusdem monasterii magnus
dicebat᷑ eẽ apud dm̃. Illicq ingressꝰ
et multã pecuniam offerens: plenã
Cui cõpatiens abbas: postulauit adño
dari illi fructũ uentris. Et amboꝵ
orationes exaudiens ds̃: largitus ẽ¬
ei unam filiam. Uidens autẽ pafnu¬
tius abbatis conuersationẽ: nũqͣm
a monast̾io recedebat. Unde et con¬
iugem suã ac filiã introdux̃: ut be¬
nedic̾entur ab abbate et afr̃ibꝰ. Tol¬
lentes autẽ infantulã a lacte. et
facta annoꝵ septẽ baptizata est¬
ab eis: imposuer̃tq illi nom̃ enfro¬
sina. Gaudebant suꝑ eam parentes
mat̾ illius migrauit de hoc scło.
Remansit autem pat̾ eiꝰ erudiens
eam litt̾is et lectionibus: cȩt̾aq huiꝰ
mundi sapientia. P uella autẽ tantã
excipiebat disciplinã: ut miraretur

Expanded text:
uo ejusdem monasterii patrem magnum dicebant apud Deum. Illicque ingressus, et multam pecuniam offerens, multam etiam qui compatiens illi, postulavit a Domino dari illi fructum ventris; et amborum orationes exaudiens Deus, largitur unicam filiam. Videns autem Paphnutius abbatis conversationem, nunquam a monasterio recedebat. Unde et conjugem suam introduxit, ut benediceretur ab abbate et a fratribus. Tollens autem infantulam a lacte, et facta annorum septem baptizata est, imposueruntque illi nomen Euphrosynam. Gaudebant autem super mater ejus migravit de hoc saeculo. Remansit autem pater ejus, erudiens eam litteris et lectionibus, caeteraque hujus mundi sapientia. Puella vero tantam excipiens disciplinam, ita ut miraretur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ds̃ quem ego p̃dico ñ solum ui¬
uentes mortificat: s et mortuos ui¬
uficat. Occid̾e autem uiuentẽ. et
mortuũ uiuificare ñ posse. et ser-¬
pentes posst̃ facere: et leones et ur¬
si & latrones. et om̃s bestiȩ ferocio
res. Tam̃ si uult ut credamus nos¬
potest et uiuficare ñ potest: constat

Expanded text:
Nam deus quem ego predico, non solum uiuentes mortificat, sed etiam mortuos uiuificat. Occidere autem et non uiuificare possunt aranee et serpentes, leones, fere et latrones. Si Iudeus uult ut non credamus npotest et uiuificare non potest, constat