comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necglecto sacrariũ contra reuerendam loci eius et cleri¬
coꝵ consuetudinem irrumꝑe p̃sumpsit: ⁊ante uene¬
randam effigiem uenerabilis karoli reclinato capite
ꝓpter noctis precedentis uigilias. somno dormitionis
irreuerenter et infrunite. idem inprudenter oppressus
somnũ mortis adinuenit. Repente enim manus q̃¬
dam ut uiderunt qͥ hoc nobis retulerunt. p̃fatum ui¬
uenem suꝑ qddam serinium inprefato uenerabili ora¬
torio reclinatum. tanta uirtute reppulit: ut longe a lo¬
co incircum sc̃pte reclinationis reiecerit in opposito
aluerse partis. Subito gͥ idem graui egritudine oppres¬
sus. sui excessus errorem humilit̾ confessus. pauco
cdierũ numero interposito. diuine ultionis iudicio
conddempniatus. uam unuerse carnis est ingressus.
seteris eremplum debite relinquens reuerentie. Pre¬
fatam i uste ultionis manum scolares quidam tunc foe¬
de poesentes uiderunt: et pauidi. trepidiq ac ꝓfugi qd̃

Expanded text:
neglecto, sacrarium contra reverendam loci ejus et clerineglecto, sacrarium contra reverendam loci ejus et clericorum consuetudinem irrumpere praesumpsit, et ante venerandam effigiem venerabilis Caroli reclinato capite, propter noctis praecedentis vigilias, somno dormitionis irreverenter et infrunite  Id est, imprudenter oppressus, somnum mortis adinvenit. Repente enim manus quaedam, ut viderunt, qui hoc nobis retulerunt, praefatum juvenem, super quoddam scrinium in praefato venerabili oratorio reclinatum, tanta virtute repulit, longe a loco incircumscriptae reclinationis rejecit in opposito adversae partis. Subito igitur ibidem gravi aegritudine oppressus, sui excessus humiliter errorem confessus; pauco dierum numero interposito, divinae ultionis judicio condemnatus, viam universae carnis est ingressus: caeteris exemplum debitae relinquens reverentiae. Praefatam vero justae ultionis manum scholares quidam tunc forte praesentes viderunt, et pavidi trepidique ac profugi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sbroꝵ. nos angustante ꝓcluctus. ad nr̃i temꝑis digne
memorabiles euentus usq defluxit: qͦs etiam oportu¬
nitas congruo nature dicendi ordine oblata euoluere
zelo caritatis impellit. Auduumꝰ namq ⁊ celebri sermo¬
ne diu multũq apud nos uulgatum. idoneoꝵ ⁊ fide¬
lium uiroꝵ pelatione didicimus nr̃is temporib aqͥs¬
grani glõsum contigisse miracłm: qd̃ ad laudem chĩ et
beatissimam memoriam oethodoxi karoli magni subsi¬
lentio p̃mere nullatenus p̃sumpsimus: ne iudicio cdo¬
minice pecunie in t̾ram defosse merito arguamͣ. suit gͥ
in prefata regia ciuitate adolescens quidã. iuuenis q̃¬
dem etate clericus ꝓfessione subdiaconus orcline. gui¬
bertus nomine: cuiꝰ uita plerumq nimis fuerat debi¬
ta inconsulte et imtemꝑanti lascuue. Accidit autem
forte die quadam p̃fatum clericũ scam aquensem ñ
orationis cã. s ex consuetudine sola intrare eccłiam :
quin etiam ausu temerario nocturni admissi excessu

Expanded text:
brorum nos angustante, productus ad nostri temporis digne memorabiles eventus usque defluxit. Quos etsi opportunitas, congruo naturae dicendi ordine oblata, evolvere zelo charitatis impellit. Audivimus namque, et celebri sermone diu multumque apud nos vulgatum, idoneorum et fidelium virorum relatione didicimus nostris temporibus Aquisgrani gloriosum contigisse miraculum, quod ad laudem Dei et beatissimam memoriam orthodoxi Caroli Magni sub silentio premere nullatenus praesumpsimus, ne judicio Dominicae pecuniae in terram defossae merito arguamur. 2. Fuit igitur in praefata regia civitate adolescens quidam, juvenis quidem aetate, clericus professione, subdiaconus ordine, Guibertus nomine, cujus vita plerumque nimis fuerat dedita inconsultae et intemperanti lasciviae. Accidit autem sorte quadam die praefatum clericum sanctum Aquensem, non orationis causa, sed ex consuetudine sola, intrare ecclesiam: qui etiam ausu temerario, nocturni admissi excessu
Abbreviated transcription (Latin):
clauuis ut ip̃i sarraceni asserunt. de manu eius
sadet anno qͦ rex futurus in gallia natus fuit.
qͥ totam t̾ram hyspanie xp̃ianis legib in nouis¬
simis temꝑib subiugabit. Mox ut uiderint
clauem lapsam: gazis suis in terra reconditis. õs
sugient. Ex auro qd̾ karolo reges. ⁊ pͥncipes hys¬
panie decderunt. beati iacobi basilicã tũc ꝑtreꝰ ã¬
nos. in illis horis commorans augm̃tauit: antisti
De residuo uͦ auro argentoꝙ in menso qd̾ de hys

Expanded text:
clavis, ut Saraceni aiunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus in novissimis temporibus subjugabit. Mox ut Saraceni viderint clavem lapsam, gazis suis in terra repositis omnes fugient. Ex auro quod reges et ppanie dederunt, beati Iacobi basilicam, tunc per tres annos in illis hDe residuo auro et argento
Abbreviated transcription (Latin):
cobi intercessione muri confracti funditus coe¬
ruerunt: sicut legnur lliuinitus fãctum de
amiris therico. Itaꝙ sarracenos qui baptiza
tuoluesiat achintam reseruauit ⁊eos ꝙ qͥ
rennireriuit gladio ferĩendos tradidit. His
auditis ceteri sarracen in uictissimo karolo¬
magno ubiꝙ se se in neclitionem tuadissȩbat¬

Expanded text:
cobum fusa, muri confracti funditus corruerunt, sicut legitur divinitus factum de muris Iericho. Itaque Sarracenos qui baptizari voluerunt ad vitam reservavit eosque qui rennuerunt gladio feriendos tradidit. His auditis ceteri Sarraceni invictissimo Karolo ubique sese in dedicionem tradeba
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ymagiue et titulo est extructus. Pitulus gͥ ille
hos modo descptus est. Sub hoc conditorio situm ẽ
corpus karoli magni atq oethodoxi imꝑatoris. qui
reguiũ srancoꝵ nobilit̾ ampliauit: ⁊ ꝑ annos. xlxii.
eliciter rexit. Decessit septuagenarius: anno dñi. d¬
seis aguositit̃ iuuere meritis. qͥ tantis fulget exem¬

Expanded text:
cum imagine et titulo exstructus . Titulus ille hoc modo descriptus est: SUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAGNI ATQUE ORTHODOXI IMPERATORIS, QUI REGNUM FRANCORUM NOBILITER AMPLIAVIT ET PER ANNOS XLVII FELICITER REXIT. DECESSIT SEPTUAGENARIUS ANNO DOMINI Dsolis agnuscetur vivere meritis qui tantis fulget exem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe: uel usum eius sibi necessarium iudicaret.
Post obitum uͭ suũ aut uoluntariam sclarium re¬
rum carentiam. eadem pars quatuor sub diuisioni¬
bus secaretur. ⁊ una quidem eaꝵ supradictis . xxͥ.i.
ꝑtib adderetur. alt̾a a filiis ⁊ filiab suis. filiisq ac
filiab filioꝵ suoꝵ assumpta. usta et rationabili ĩ¬
ter eos ꝑticione diuideret᷑. Tercia uͦ consueto xp̃iani¬
tatis more in usum pauꝑum fuiss eroganda. qͣrta
simili mͦ nomine elemosine in seruoꝵ ⁊ ancillaꝵ usi¬
b palatii famulantiũ sustentationem distributa ue¬
niret. Ad hanc t̾ciam totiꝰ summe portionẽ q̃ simi¬
liter ut cetẽ ex auro ⁊ argento constat: adiungi uo¬
luit omĩa exere et ferro. aliisq metallis uasa atq
utensilia. cũ armis ⁊ uestib alioq precioso aut uili
aduarios usus facto suppellectili. ut sunt cortine.
stragula. tapecia. iultratoria. sagmata. et quicqͥd in
camera atq uestiario eius. eo die fuiss inuentum.

Expanded text:
corpore vel usum eius sibi necessarium iudicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum carentiam, eadem pars quattuor subdivisionibus secaretur, et una quidem earum supradictis XX et unae partibus adderetur, altera a filiis ac filiabus suis filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta iusta et rationabili inter eos partitione divideretur, tertia vero consueto christianis more in usum pauperum fuisset erogata, quarta simili modo nomine eleimosinae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium sustentationem distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque aut pretioso aut vili ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra, coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario eius eo die fuisset inventum,
Abbreviated transcription (Latin):
hyemaret mense ianuario febre ualida post balne¬
um decubuit. Qͥ statim ut in febrib solebat cib:
absainentiã s̃ indixit. arbritratus hac continentia
morbum posse depelli: uel certe mitigari. S acce¬
dlente ad febrem lateris dolore. quẽ greci pleuresim
Nicunt. illoq adhuc inediam retinente. neq corpꝰ
dliter qm rarissimo potu sustentante septino pt᷑ꝙͣ
baldo pontifice. sacram cõmunionẽ. ꝑcepit: et il
lum ꝑsalmi u̾siclm psallens dño decantabant. In
te dñe sꝑaui ñ confundarꝰ in eternum: in uisticia¬
sue regni autem.xl.uͦii. subacteꝙ italie. xͦl.iͦi. exqͦ
imꝑpator ⁊ augustus appellatus est xuiui. indictione¬

Expanded text:
hyemaret, mense Ianuario, febre valida correptus, decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Graeci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente, neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo postquam s, decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed acceI, regni autem XLVII. subacteque Ytalie XLIII, ex quo imperator et augustus appellatus est XIIII, incarn
Abbreviated transcription (Latin):
paupes errogari precepit. Inter ceteros thesauros. at¬
ꝙ pecuniam: tres mensas argenteas ⁊ auream unam
precipue magnitudinis ⁊ poncleris fuisse constat.
forma descͥptionem urbis constantinopolitane conti¬
net. inter ceta̾ donaria q̃ ad hoc deputata sunt. Ro¬
mam ad basilicam beati petri apłi deferat᷑: ⁊ altera
q̃ forma rotunda romane urbis effigie figuita est:
ep̃o rauennatis eccłie conferat᷑. Terciã q̃ ceteris et
oꝑis pulchritudine & ponderis grauitate multum
excellit: q̃ ex tͥb orbib conexa totiꝰ mundi descrip¬
tionẽ ticulis ac minuta figuratiõe complectit᷑. ⁊ au¬
ream illam q̃ qrͣta eẽ dicta est: intercie illiꝰ inter he¬
redes suos atq ĩ elemosinam diuidende partis au¬
qm̃ dedit bñdc̃o abb̃i scĩ saluatoris anianensis ar
tas. balteos aureos similit̾ geminatos. Calices au

Expanded text:
pauperibus erogatum. Inter ceteros thesauros atque pecuniam tres mensas argenteas et auream unam praecipuae magnitudinis et ponderis esse constat. descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter cetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur, et altera, quae forma rotunda Romanae urbis effigie figurata est, episcopio Ravennatis ecclesiae conferatur. Tertiam, quae ceteris et operis pulchritudine et ponderis gravitate multum excellit, quae ex tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem subtili ac minuta figuratione conplectitur, et auream illam, quae quarta esse dicta est, in tertiae illius et inter heredes suos atque in eleimosinam dividendae partis auquam dedit Benedicto abbati sancti Salvatoris Anianensis arcmis, baltheos aureos similiter gemmatos, calices aur
Abbreviated transcription (Latin):
derasꝙ regiones. innumerasq urbes a mari usꝙ
adl mare diuinis munitus subsidus inuincibili
potentie sue be ac hio subiugauit ⁊ ab infidelium
potestate liberauit: xp̃iano imꝑio sublidit. Tan¬
to ꝙ sudore ac giam fatigatus labore. ut requiem
sibi dares. nec amplius bellum iniret ꝓposuit: cum
ꝑ lusum nocte intuitus est in celo qñdam uiam q̃i
stellatam: inc̾ipientem a mari frisie ⁊ tentlentem
inter. tecram teutonicam ⁊ italiam. inter galliam
et aquitaniam rectissime transeuntem ꝑ guasconiã
basculamq ⁊ nauarriam ac hyspaniam. usꝙꝑ gali¬
ciam: ubi corpus beati iacobi tunc temꝑis latebat
i ipene nocdes conspiceree: cepit secum medi¬

Expanded text:
s regna innumerasque urbes a mari usque ad mare, divinis munitus subsidiis, invincibili potentie sue brachio subiugavit et ab infidelium potestate liberavit, Christiane imperio subdidit. Tanto igitur sudore ac gravi fatigatus labore, ut requiem sibi daret nec amplius bellum iniret, proposuit. Et ecce per visum nocte intuitus est in celo quandam viam quasi stellatam, incipientem a mari Frisie et tendentem inter terram Teutonicam et Italiam, inter Galliam et Aquitaniam rectissime transeuntem per Wasconiam Basculamque et Navarriam atque Hyspaniam usque Galiciam, ubi corpus beati Iacobi tunc temporis latebat  pene noc
Abbreviated transcription (Latin):
deuota intentione ⁊ fideli ꝓposito omnẽ
mera aut uestiario atq thesauro eius inueniri po¬
terat: primo quidem tͥna diuisione ꝑtitus est. De¬
inde easdem partes subdiuidendo. de cluab ꝑtibus
.xxͥ. ⁊ unam ꝑtem fecit : t̾ciam integram reseruaui.¬
Et duaꝵ quidem ꝑtium in .xxͥ. ⁊ unam ꝑtem factã
diuisionẽ tali ratione constituit qͥa in regͥno eiꝰ me
dum ⁊ amicoꝵ suoꝵ elemosine. nomine ꝑueniat: et
archi ep̃c qͥ tũc temꝑis illiꝰ eccł̃ie metropolitane rector
fuiss. ꝑtem que ad suam eccł̃iam data est suscipiens

Expanded text:
ur intentione atque proposito omnem mera aut vestiario suo inveniri poterat, primo quidem trina divisione partitus est; deinde easdem partes subdividendo, de duabus partibus XX et unam partem fecit, terciam integram reservavit. Duarum partium in XX et unam partem facta divisio tali ratione constitit, ut, quia in regno eius metdum et amicorum elemosine nomine perveniret, et archiepiscopus, qui tunc temporis illius ecclesiae metropolitane rector fuisset, partem quae ad suam ęcclesiam data esset suscipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ prudentia maximꝰ ⁊ animi magnitudine pre¬
stantissimꝰ. nichil in his q̃ suscipienda erant uel
exequenda aut ꝓpter laborem detractauit. aut
ꝓpter ꝑiculũ exhorruit: uerũ unũ qd̾ꝙ scłm su¬
am qualitatem ⁊ subire et ferre doctus. nec in
aduersis iodere: nec in ꝓsꝑis falso blandienti
fortune assentire solebat. Uere enĩ dligitus cdei¬

Expanded text:
et prudentia maximus et animi magnitudine praestantissimus, nihil in his quae vel suscipienda erant vel exsequenda aut propter laborem detractavit aut propter periculum exhorruit, verum unumquodque secundum suam qualitatem et subire et ferre doctus, nec in adversis cedere nec in prosperis falso blandienti fortunae adsentiri solebat. Cum enim assiduo
Abbreviated transcription (Latin):
ret auctoritate. ⁊ eccłia scĩ petri ꝑ illũ ñ solum
tuta ac defensa: s etiam suis oꝑib p̃ omil
eccłiis eẽt ornata atq ditata. Quam cũ tanti
quib regnauit spatiũ. quatꝰ tantũ illo uotoꝵ
soluendoꝵ. ac supplicandi causa ꝓfectus est.

Expanded text:
ret auctoritate, et aecclesia sancti Petri per illum non solum ret auctoritate, et aecclesia sancti Petri per illum non solum tuta ac defensa, sed etiam suis opibus prae omnibus aecclesiis esset ornata atque ditata. Quam cum tanti quibus regnaverat, spatium quater tantum illo votorum solvendorum a
Abbreviated transcription (Latin):
sum ⁊ in cõmune cantaret. Circa ꝑauꝑes susten¬
tandos. ⁊ gratuitam lib̾alitatẽ qm greci elemo¬
sinam uocant deuotissimꝰ. ut qui nõ in patͥam
solum s in suo regno id face̾ curauit: uerum
transmaria. in syriam. ⁊ egyptum. atq affricam
iherosolimis. alexandiie.atq carthagini. ubi xp̃i¬
auos in pauꝑtate uiue̾ comꝑerat. penurie illoꝵ
consulens petuniam mittere solebat: ob hoc
maxime transmarinoꝵ regũ amicitias expetens
tit xp̃ianis sub eoꝵ dominatu de gentib refrige¬
rium aliqͦd ac releuatio ꝓueniret. Colebat p̃
ceteris sacris ⁊ uenerabib locis. apd̾ romam
eccłiam beati petri apłi: in cuiꝰ donaria magna
uis pecunie tam in auro qͣm in argento necñ
⁊ geminis ab illo congesta est. Multa ⁊ in nu¬
mera nimera pontificib missa. Neq ille toto
regni sui temꝑe: quicqͣm duxit antiquuis . ꝙͦ
ut urbs roma sua oꝑa suoq labore ueteri polle¬

Expanded text:
sim et in commune cantaret. Circa pauperes sustensim et in commune cantaret. Circa pauperes sustentandos et gratuitam liberalitatem, quam Greci eleimosinam vocant, devotissimus, ut qui non in patria solum et in suo regno id facere curaverit, vetrans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolymis, Alexandriae, atque Carthagini ubi christianos in paupertate vivere compererat paenuriae illorum compatiens, pecuniam mittere solebat; ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetens, ut christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Colebat prae ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam aecclesiam beati Petri apostoli, in cuius donaria magna vis pecuniae, tam in auro quam in argento, nec non et gemmis, ab illo congesta est. Multa et innumera pontificibus munera missa, neque ille toto regni sui tempore quicquam duxit antiquius quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polle
Abbreviated transcription (Latin):
ltlo cancellis ⁊ ianuis adornauit. Ad cuiꝰ stru¬
cturam cũ colũpnas ⁊ marmora aliunde ha¬
bere non posset: roma atꝙ rauenna deuehen¬
da eurauit. Eccłiam ⁊ mane ⁊ uesꝑe. item noc¬
turnis horis ⁊ sacrificii temꝑe quo ad eum ua¬
litudo pmiserat imprigre frequentabat. Cura¬
bat magnope ut omĩa que in ea gerebant᷑ cũ
Qua maxima fierent honestate. edituos creber¬
rime cõmonens nequid indecens aut sordi¬
dlum aut inferri. aut in ea remanere ꝑmitte¬
tent Sacro tasoꝵ ex auro. ⁊ argento. uestim̃¬
taps satertotalium tantam ĩ ea copiam ꝓcũ¬
uaude: ut in saceificiis celebrandis ne ianitorib
aiuidem am ultimi eccłiasti orddinis sũt p̃ua¬
ao habiter ministrare necesse fuisset. Le rendi
Sdatfallendi lisciplinam diligentissime eme¬
daibit. srat eñ utciusq acdmodũ ersetenẽ
qt̃ngm̃ ip̃e nec publioe legeret nor nuililũmis

Expanded text:
lido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius strulido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora aliunde habere non posset, Roma atque Ravenna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, inpigre frequentabat, curabatque magnopere, ut omnia quae in ea gerebantur cum qua maxima fierent honestate, aedituos creberrime commonens, ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento vestimentorumque sacerdotalium tantam in ea copiam procuravit, ut in sacrificiis celebrandis ne ianitoribus quidem, qui ultimi ecclesiastici ordinis sunt, privato habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam diligentissime emendavit. Erat enim utriusque admodum eruditus, quamquam ipse nec publice legeret nec nisi submis
Abbreviated transcription (Latin):
coluit: earumq doctores plurimũ ueneratin
magnis efficiebat honorib. Indiscenda grãma¬
tica petrum pisanum diaconem audiuit. In
ceteris disciplinis albinum cognom̃to alcui¬
num. Item diaconem de brittãnia saxonici
generis hominem undecimq doctissimum
preceptorem habuit. Apd̾ quem ⁊ rechorice̾ ⁊
dialetice p̃cipue tam̃ astronomie edscende
plurimum ⁊ temꝑis ⁊ laboris imꝑtiuit. Di¬
scebat artem computandi: ⁊ intentione sa¬
gaci syderum cursunt curiosissime rimabat᷑
Temptabat & scribere. tabulasq ⁊ codices
ad hec in lecto sub ceruialib circumferre so¬
lebat: ut cũ uacuum tompꝰ esset. manũ lit¬
teris effigiendis assuesceret. S parum suc¬
cessit labos pre posterus ac sero incoatus
eligionem xp̃ianam qua ab infantia
fuerat imbutus: sc̃issime ⁊ cũ sũma
pietate coluit. Ac propterꝰ hoc plurime pul¬
chertudinis basilicam aquisgrani excruxit:
auroq ⁊ argento ⁊ luminarib atꝙ ex ere so¬

Expanded text:
coluit, earumque doctores plurimum veneratus magnis adficiebat honoribus. In discenda grammatica Petrum Pisanum diaconem senem audivit, in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcoinum, item diaconem, de Brittania Saxonici generis hominem, virum undecumque doctissimum, praeceptorem habuit, apud quem et rethoricae et dialecticae, praecipue tamen astronomiae ediscendae plurimum et temporis et laboris inpertivit. Discebat artem conputandi et intentione sagaci siderum cursum curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumferre solebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis adsuesceret, sed parum successit labor praeposterus ac sero inchoatus. 26. Religionem Christianam, qua ab infantia fuerat inbutus, sanctissime et cum summa pietate coluit, ac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani exstruxit auroque et argento et luminaribus atque ex aere so
Abbreviated transcription (Latin):
erat ornatum. ictu fulminis dissipatũ ⁊ supra
basilica. in margine corone q̃ interꝰ suꝑ¬
ores ⁊ inferiores arcus. interiorem edis ꝑtem
dem templi: cuiꝰ in extremo uersu legebat᷑ ka¬
rolus princeps. Notum aũ quibdam eodem qͦ
discessit anno paucis ante mortem mensib ea
quas pͥnceps exprimebat litteras ita eẽ deletas.
uit penitus non apparerent: s suꝑiora omĩa
sie aut dissimulauit aut spreuit: ac si nichil
hoꝵ ad res suas quolibet mͦ ꝑtineret. Er̾at enĩ¬

Expanded text:
erat ornatum, ictu fulminis dissipatum et supra eadem basilica in margine coronae, quae inter superiores et inferiores arcus interiorem aedis partem dem templi, cuius in extremo versu legebatur: KAROLUS PRINCEPS. Notatum est a quibusdam eodem, quo decessit, anno paucis ante mortem mensibus eas, quae PRINCEPS exprimebant, litteras ita esse deletas, ut penitus non apparerent. Sed superiora omnia sic aut dissimulavit aut sprevit, acsi nihil horum ad res suas quolibet modo pertineret. 33. Te
Abbreviated transcription (Latin):
magisterimm. Qũdo dum ꝑ alienas tenet etus¬
witensilha fe en consulto abbemi equra ni mor an mo
li hororem in concessum in oñi postes parilenil¬
aute benedictũ dlefunctus est. Successit celle¬
dle sidlerio romam ire prexit sen ilens qauller
illecdu carens: nature debitũ apdꝰ ligonis d¬
iutatem iniit. Reliquie ofsum posteriorib ã¬
nis ad monasteriũ suũ. de inde temꝑe danice ua¬
sationis cũ ossib beate hildegastoniam portate.
us alumitꝰ eoꝵ beda insplendidiorem excellenti¬
am urget ꝰ cũ quidem scͥptum sit. Głai patͥs est
siliꝰ sapiens: qͦd alter eũ monachauit: alt̃ edlucauit᷑.
Qd̃ qͥa ip̃e beda ꝓcompendio noticie subiecit.
onine uitã suã quodã epilogo comp̃hentdens ip̃iꝰ
uerba lector recognoscat licebit. ne meis sermoni¬
Ds uł plus uł miuꝰ ip̃a noue foeme peudat neces¬
sitas. Ait gͦ in fine eccłiastice angloꝵ hystorie uͥ¬
tutũ inceteris tũ in hoc laudabilis qͦd uel qntu¬

Expanded text:
m. Quod, dum per alienas terras curWirensibus, se inconsulto, abbatem aequanimiter, imo lli honorem in concessu in omni porro poteante Benedictum defunctus est. Successit Cheldesiderio, Romam ire perrexit, senilem animam, um voti effectu carens, naturae debitum apud Lingonis civitatem iniit . Reliquiae ossium posterioribus annis ad monasterium suum, deinde Danicae tempore vastationis, cum ossibus beatae Hildae Glastoniam portatae.us alumnus eorum Beda in splendidiorem excellentiam urget, siquidem scriptum sit « Gloria patris filius sapiens; » quod alter eum monachaverit, alter educaverit. Quod quia ipse Beda pro compendio notitiae subjecit, omnem vitam suam quodam epilogo comprohendens, ipsius verba lector, recognoscere licebit, ne meis sermonibus, vel plus vel minus, ipsa novae formae procudat necessitas. Ait ergo in fine Ecclesiasticae Anglorum Historiae, vir tum in caeteris, tum in hoc laudabilis, quod vel quantu
Abbreviated transcription (Latin):
indignatione cibos nausians egͦo ⁊ angũ¬
sto suspirio qͣlitum ꝓducens: adeo ut eum
in cõmoditas lecto prosterneret. ñ tñ littera¬
liũ studioꝵ reiecit oꝑam. Totis enim dieb p̃t̃ debi¬
tũ psalmodie pensum. assiduis ad discipłos lecti¬
onib ruminandis q ⁊ absuendis questionum
difficultatib grauediñe ualitudinis deciꝑe:
exercet. his dieb lingua int̾p̃tatus anglica conde¬
scendit minꝰ inbutis latina. Sub de indeq monebat
discipłos dicens. Discite filioli: dũ uobiscũ sum.
Nescio enĩ qmͣ diu subsistam: ⁊ si post modicum
dissolui. ⁊ eẽ cũ xp̃o. Plerumq spe metuq libra¬
tis. cũ neutrũ p̃ponderaret in ferebat. Horrendũ ẽ
incidere in manꝰ d̃ĩ uiuentis. Non ita inter uos ui¬
xi. ut me pucleat uiu̾e. s nec mori timeo qͥa bonũ

Expanded text:
indignatione cibos nauseans, aegroque et anguindignatione cibos nauseans, aegroque et angusto suspirio halitum producens adeo ut eum incommoditas lecto prosterneret, non tamen litteralium studiorum rejecit operam. Totis enim diebus, praeter debitum psalmodiae pensum, assiduis ad dicispulos lectionibus, ruminandisque et absolvendis quaestionum difficultatibus, gravedinem valetudinis decipere, exercet, his diebus, lingua interpretatus Anglica, condescendit minus imbutis Latina: subindeque monebat discipulos, dicens: « Discite, filioli, dum vobiscum sum; nescio enim quamdiu subsistam, et si post modicum isto. » 90 § 61. Plerumque spe metuque libratis, cum neutrum praeponderaret, inferebat, « Horrendum est incidere in manus Dei viventis. » -- « Non ita inter vos vixi ut pudeat me vivere, sed nec mori timeo, quia bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam nominat q̃ discipline effugit fic̾tum:
seneca de causis cõmemorat catonem oratous
officium diffinientem. dixisse. Orator est uii
bonus dicendi peritꝰ. Emundabat gͦ eccłiastic
orator pͥus conscientiã utsic accederet ad reclu¬
dendam mysticoꝵ scͥptoꝵ intelligentiã. Qui
enim fieri potest ut seruiret uitiis. qͥ medul¬
las intimas hauriret. qͥ totas cogitatiões cõsu¬
meret inscripturaꝵ expositionib: Nam ut ip̃
fatet᷑ in libro t̾cio suꝑ samuelem expositionis
sue si ñ aliud affarent lectorib emolimentum
hoc sibi non mediocrit̾ ualerent: qͦd clũ omui
studio agebat. ⁊ lubricũ scłi ⁊ manes cogitati¬
ones pt̾ tergum ponebat. Defecatus itaq ui¬
ciis subibat ininteriora uelaminis: q̃ intus
accepat animo. foras efferens sermone casti
magis pximo temꝑe obitus excellunt. Siꝗ¬
dem continuis septem ebdomadib st̃omac

Expanded text:
sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et Seneca, in libro De causis, commemorat Catonem, oratoris officium definientem, dixisse: « Orator est vir bonus, dicendi peritus. » Emundabat ergo ecclesiasticus orator prius conscientiam, ut sic accederet ad recludendam mysticorum scriptorum intelligentiam. Qui enim fieri potest 89 ut serviret vitiis qui medullas intimas hauriret, qui totas cogitationes consumeret, in Scripturarum expositionibus? Nam, ut ipse fatetur in libro tertio super Samuelem, expositiones suae, si non aliud afferrent lectoribus emolumentum, hoc sibi non mediocriter valerent, quod, dum haec omni studio agebat, lubricum saeculi et inanes cogitationes post tergum ponebat: defaecatus itaque vitiis subibat in interiora velaminis: quae intus exceperat animo, foras efferens sermone castigmagis tempore obitus excellunt ; siquidem continuis septem hebdomadibus stomachi
Abbreviated transcription (Latin):
ut considimus etiam cunctis tͥ creditis ꝓfuturũ:
b enocdandis indiget eo sublimitas romana.
Nec uero ũ qͣm gallicanus tumor inuenit in an¬
glo. qͦt argueret merito: ado latinitas omĩs eiꝰ
fid̃i ⁊ magisti̾o palmã dedit. Nam ⁊ ficdi̾ sane ⁊
incuriose s dulcis fuit eloqñtie ĩ om̃ib expla¬
nationib cliuinaꝵ seriptutaꝵ.⁊ magis illa rima¬
tur quib lector dei dilectionẽ ⁊ ꝓximi cohiberet:
qͣm illa quib uł sales libaret uł lingue rubiginẽ
limaret. Porro de uite illiꝰ sanctitate dubitare ꝙͣ¬
piam arcet illiꝰ irrefragabilis dicti uit̾as: qͦd pro¬
tulit mundo diue sophie maiestas. In maliuolã
animã ñ introibit sapientia: nec habitabit in corꝑe
enũ liem figentes metas scelerib pollere conspi¬
ciunit᷑: iuxta illud dominicũ filii huiꝰ scli pruden¬
tiores filiis lucis ingeneratiõe sua sunt.: S illam

Expanded text:
ut confidimus, etiam cunctis tibi creditis profuturum ut confidimus, etiam cunctis tibi creditis profuturum bus enodandis indigeret eo sublimitas romana, nec vero unquam Gallicanus tumor invenit in Anglo, quod argueret merito. Adeo Latinitas omnis ejus fidei et magisterio palmam dedit. Nam et fidei sanae et incuriosae, sed dulcis fuit eloquentiae, in omnibus explanationibus divinarum Scripturarum magis illa rimatus quibus lector Dei dilectionem et proximi cohiberet, quam illa quibus vel tales libaret vel linguae rubiginem limaret. Porro de vitae illius sanctitate dubitare quemquam arcet illius dicti irrefragabilis veritas quod protulit mundo divae sophiae majestas. « In malivolam animam non introibit sapientia, nec inhabitabit in corpore remum diem ponentes metas sceleribus, pollere conspiciuntur, juxta illud Dominicum: « Filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt; » sed illam
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ scientie ꝑducit ⁊ infra. Benedictiõis in¬
ter᷑a gr̃m qͣm nobis ꝑ p̃sentem portitorem tu¬
a misit deuota religio: libenti ⁊ hylari animo
sicut ab ea directa est. nos suscepisse cognosce.
Oportunis gͦ ac dignis amplectende: sollicitu¬
dinis tue peticionib artissima deuotione fa¬
uentes. hortam᷑ deo dilectã religiositatis tue
bonitatẽ: ut qͥa ex ortis quibdam ecclesiastici¬
rũ causarũ capłis ñ sui examinatione longus
innotescendis. opus nobis sũt ad conferendum
arte litt̾ature imbuti. sicut decet deuotũ auxi¬
liatorem sc̃e matris uniu̾salis eccłie obedientẽ
deuotionẽ huic nr̃e exortatiõi ñ desistas accõ¬
modare. s absq aliqͣ ĩmoratione religiosum
d̃i famulũ bedam uenerabilis monasterii tu
p̃sbiterũ ad limina apłoꝵ principũ dñoꝵ
quẽ fauente dño scĩs tuił p̃cib ñ diffidͥas
ꝓspe ad te redire. ꝑacta p̃missoꝵ capłoꝵ cũ

Expanded text:
lumen scientiae producit? Et infra. Benedictionis inlumen scientiae producit? Et infra. Benedictionis interea gratiam, quam nobis per praesentem portitorem tua misit devota religio, libenter et hilari animo, sicuti ab ea directa est, nos suscepisse cognosce. Opportunis ergo ac dignis amplectendae tuae sollicitudinis petitionibus arctissima devotione faventes, hortamur Deo dilectam tuae religiosbonitatem, ut, quia exortis quibusdam ecclesiasticarum causarum capitulis, non sine examinatione longius innotescendis, opus nobis sunt ad conferendum arte litteraturae imbuti, sicut decet devotum auxiliatorem sanctae matris universalis Ecclesiae, obedientem devotionem huic nostrae hortationi non desistas accommodare, sed absque aliqua immoratione religiosum Dei famulum Bedam, venerabilis monasterii tui presbyterquem, favente Domino sanctis tuis precibus, non diffidas prospere ad te redire, peracta praemissorum capitulorum
Abbreviated transcription (Latin):
digna incolis grata crediderã diligent᷑ annotare
curau: apd̾ om̃s fructũ pie in tercessionis inue
n dm. Defiit hic ingeniũ. subcumbit eloqͥum
nescientis qͦd plus laudem libroꝵ numerositatẽ
qin sermonum sobrietatẽ. Infutlerat ꝓculdubio ñ¬
intlgno haustu diuina sapientia: ut angusto
ute spacio tanta elaboraret uolumina. Quid
qͦd fertur eũ romã iuisse. ut libros suos uł ec¬
clesi astice doctrine conuenire p̃sens assereret
ulsi resultarẽt apłico nutu corrigẽt: Uexup¬
dam̃ qͦd rome fuit solide ũ affirmo. s eũ illuc
inuitatum haut dubiȩ ꝓnunctio. Qdͦ hec epl̃a
sarũ faciet simul ⁊ quãtipenderit eũ romana
ligioso abb̃i salutem. Quib uerbis ac
luodis elementiã di nr̃i atq inenarrabilem ꝓ¬
uiseat am possumus asfari. et ilignas graꝵ¬
actiones ꝓinmensis eius circa nos eiꝰ beneficiis ꝑ¬
solue̾. qui intenebris. ⁊ umbea mortis positos ad

Expanded text:
digna atque incolis grata credideram diligenter annotare digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam. » § 57. Deficit hic ingenium, succumbit eloquium, nesciens quid plus laudem, librorum numerositatem, an sermonum sobrietatem: infuderat eum procul dubio nindigno haustu divina sapientia, ut angusto vitae spatiolo tanta elaboraret volumina. Quid? quod ferunt eum Romam ivisse , ut libros suos vel ecclesiasticae doctrinae convenire praesens assereret, vel, si resultarent, apostolico nutu corriperet. Verumtamen 86 quod Romae fuerit, solide non affirmo, sed eum illuc invitatum haud dubio pronuncio; quod haec epistola clarum faciet, simul et quanti penderit eum Romana ligioso abbati, salutem. Quibus verbis ac modis clementiam Dei nostri, atque inenarrabilem providentiam possumus effari, et dignas gratactiones pro immensis circa nos ejus beneficiis persolvere, qui in tenebris et umbra mortis positos ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuo eiusdem monasterii cũ eẽm annoꝵ .uii.
cura ppinquoꝵ datus educandus sum reue̾n¬
issimo abbi bñdicto: ac deinde celfrido. Cun¬
teumꝙ ex eo tempus uite in eusdem mona¬
sterii habitatione ꝑuigens omñe meditancuis
scripturis oꝑam dedi: atq inter obseruanti
cere. aut scribere. dulce habui. Nono deci¬
mo aũ uite sue anno cliaconatũ. ⁊ tricesimo
usq ad annũ etatis mee quinquagesimũ an¬
nũ: mee meoꝵ q necessitati ex opusculis ue¬
nerabiliũ patrũ breuit̾ hic annotare: siue e¬
tiam adformã sensus ⁊ interp̃tationi eoꝵ ad
einde enumeratis.xxxuii. uolumi¬
nib q̃ in septuaginta octo libris eclidit: ad¬
didit. Teq p̃cor dñe ihũ. ut cui ꝓpitiꝰ donasti
uerba tue scientie dulciter haurire.clones e¬
tiam benignꝰ aliqͤndo ad fontẽ omĩs scientie
aor: nt ꝓ meis insirmitatib ⁊ nentis ⁊ corꝑis
apne supnam elementiã sepius iunt̾uenire me
gulis printiis siue sublimiorib qͥ memoratu

Expanded text:
o ejusdem monasterii, cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Chelfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiacere, aut scribere, dulce habui. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum, meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formam sensus, et interpretationis eorum, Deinde enumeratis triginta sex voluminibus quae in septuaginta octo libris edidit, addidit: « Teque deprecor, bone Jesu, ut cui propitius donasti verba tuae scientiae dulciter haurire, dones etiam benignus aliquando ad te fontem omnis scientiae ecor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire memgulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu
Abbreviated transcription (Latin):
simã eboraci bibliothecam instituit. Cuiꝰ rei testẽ
ydoneũ aduoco alciumĩ: qͥ a regib anglie ꝓ pa¬
ce missus ad karolũ magnũ imꝑatorem. apud
egberti successorem dixit. Laus ⁊ gła cło qͥ dies me¬
os in ꝓsꝑitate bona conseruauit. ut in exaltati¬
one filis mei lem̃i gauderem qͥ laboraret uice mea
ineccłia ubi ego nutͥtus ⁊ eruditꝰ fueram: ⁊ pre¬
eẽt thesauris sapientie in quib me magr̾ meus
dlilestus egbertus archiep̃e heredem reliqͥt. Itẽ
luarolo augusto. Date mͥ exqͥtiores eruditionis
seolasfice libellos quales in patͥa habui ꝑbonam ⁊
de potissemam mag̃ mei egberti industriam. Et si pla¬
obt sapientre ur̃e remittã aliqͦs ex pueris nñis qͥ exei¬
flant uãe queq necessaria ⁊ reuehant ĩ frantiam
fbore s britaniue.⁊ ñ sit tantũ mͦ in eborata ortus¬

Expanded text:
m Eboraci constituit; cujus rei testem idoneum advoco Alcwinum, qui a regibus Angliae pro pace missus ad Karolum magnum imperatorem, et Egberti successorem, ait, « Laus et gloria Deo, qui dies meos in prosperitate bona conservavit, ut in exaltatione filii mei carissimi gauderem, qui laboraret vice mea in ecclesia ubi ego nutritus 94 et educatus fueram, et praeesset thesauris sapientiae in quibus me magister meus dilectus Egbertus archiepiscopus haeredem reliquit. » Item Karolo Augusto: « Date mihi exquisitiores eruditionis scholasticae libellos, quales in patria habui per bonam et devotissimam magistri mei Egberti archiepiscopi industriam. Et, si placet, sapientiae vestrae, remittam aliquos ex pueris nostris, qui excipiant inde quaeque necessaria, et revehant in Franciam flores Britanniae, et non sit tantu
Abbreviated transcription (French):
hentie: a spos fallebant labores. Neq senianele¬
nesietũ lapisei tabulatus domꝰ i britãnia in ꝑ
faro entesiant̃: neo ꝑspicuitate uitri penetia¬
ta lacem esibo solars atiebat i dits. Leneten

Expanded text:
gantiae asperos fallebant labores; neque enim ante Begantiae asperos fallebant labores; neque enim ante Benedictum lapidei tabulatus domus in Britannia nisi perraro videbantur, neque perspicuitate vitri penetrata lucem aedibus solaris jaciebat
Abbreviated transcription (Latin):
Plaga olim ⁊ suaue olañtib monastioꝵ fio¬
pib dulcis et urbium ꝯromanis ecdificataꝵ
frequentiarenitens: nẽ uł antiquo danoꝵ uł
recenti normannoꝵ ppłatus lugubris nichil
qͦd animos multũ alliciat p̃tendens. Ibi est wui¬
ra nec egene latitudinis nec segnis gurgitis
amnis. qui pelago influuis naues. serena in¬
uectãs aura: placido hostii excipit sinu. Cu¬
iis utiasq ripas benedictus quicdam eccłiis
insigniuit: ⁊ monasti̾a ibidem construxit.
alcerũ pet̾. altm pauli. nomine caritatis ⁊
regule unione ñ discrepantia. huiꝰ inclustri¬
ai ⁊ patientiã. mirabit᷑ qui leget librũ quẽ
beda composuit. de uita euis ⁊ reliquoꝵ
abletũ suorũ. Industriã qd copiam librorũ
aruexst. ͦd artifices lapicdeaꝵ edium ⁊ uitͤ¬
arum fonestraꝵ pͥmus omĩum angliam asci¬
norit. totũ pene euũ talia transigentdo peregͥ¬
macio: Nuiꝑpe studio aduehendi cognatis
alamo⁊ insoltã: amor pate: ⁊ noluptaa ole¬

Expanded text:
Plaga olim et suave halantibus monasteriorum floribus dulcis, et urbium a Romanis aedificatarum frequentia renidens; nunc vel antiquo Danorum, vel recenti Northmannorum populatu lugubris, nihil quod animos multum alliciat praetendit. Ibi est Wira, nec egenae latitudinis, nec segnis gurgitis amnis, qui pelago influus naves serena invectas aura, placido ostii excipit gremio. Cujus utrasque ripas Benedictus quidam ecclesiis insignivit, et 82 monasteria ibidem construxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine, charitatis et regulae unione non discrepantia. Hujus industriam et patientiam mirabitur qui leget librum quem Beda composuit De vita ejus et reliquorum abbatum suorum. Industriam, quod copiam librorum advexerit, quod artifices lapidearum aedium et vitrearum fenestrarum primus omnium Angliam asciverit, totum pene aevum transigendo peregrinatus; quippe studio advehendi cognatis aliquod insolitum amor patriae et voluptas ele
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suꝑfuuis eẽm. si dice̾ affectarem qmͣ sedu¬
lus fuit p̃ces in altũ porrigerẽ notis celos
onerare. A deo est amplior laus ista in oswal¬
do. qmͣ in nr̃a oratiõe indigeat cumulari
regem mertioꝵ excitata cũ stipatorib fusis
ip̃e qͦ ferratam siluam in pectore gereret. nͨ
atrocitate uuilnerũ. nec mortis confinio po¬
tuit argui qͥn ꝓ animab fideliũ suoꝵ dño
supplicaret: Ita uir in scłostgentis głe
magne apd dm̃ gr̃e. animã exuens gratio¬
sam suis posteris ꝓfudit memoriã ꝑ mira¬
culoꝵ frequentiã. Merito. Res enim non
pstricta s coruo rarior albo. hominẽ habũ¬
Lare diuitĩs ⁊ nolle lasciuire nieñs.

Expanded text:
vero superfluus essem, si dicere affectarem quam seduvero superfluus essem, si dicere affectarem quam sedulus fuerit preces in altum porrigere, votis coelos onerare. Adeo est amplior laus ista in Oswaldo quam ut nostra oratione indigeat cumulari.regem 73 Merciorum excitata, cum stipatoribus fusis ipse quoque ferratam silvam in pectore gereret, nec atrocitate vulnerum, nec mortis confinio, potuit argui quin pro animabus fidelium suorum Domino Deo supplicaret? Ita vir in seculo ingentis gloriae, magnae apud Deum gratiae, animam exuens gratiosam, sui posteris profudit memoriam per miraculorum frequentiam: merito. Res est enim non pertrita, sed « corvo rarior albo, » hominem abundare divitiis, et nolle lascivire vitiis.
Abbreviated transcription (Latin):
ter corripiens: barbari sermonis ĩ uoluchrũ
pata lingua expediret. Uulgatissimũ est ꝙͣ
cͦo ccebra appositis obsoniis cũ conuiue den
tes incibos acuerent. mentes intenderẽt ⁊p̃e
noluptatem frenarit pemuiria sua paupun
mercatus gaudia. Unde etiam arbitro tn
poralit̾ ab solutã eẽ celestis sententie fidem: ꝙ̃
diuinũ qͦudam resultauit oraculũ. Disꝑsit
ari non ualeat. dextera illa regalis tantarũ
elemosinaꝵ lagitrix hodieq cũ brachiꝯ cute
⁊ peruis in corrupta iuget. Totũ uero corpꝰ
reliquũ pret̾ ossa in cineres resolutũ. cõmi¬
nionẽ inortalitatis ñ euasit. Q sunt quidẽ
ñ nulloꝵ sc̃oꝵ. corꝑales exuuie: nulliꝰ omĩno
labis conscie. Qua ꝓpter iuderĩt alii quo ex¬
amine iudiciũ suum ponderent. egͦistud gra¬
tius ⁊ euidentiori miraculo diuinius esse
pnuntio. Nam usu etiam p̃ciosa degenerant:
⁊ qͥcquid uidet᷑ rarius p̃dicat᷑ uberis. Iam

Expanded text:
ter corripiens, barbari sermonis involucrum ter corripiens, barbari sermonis involucrum patria lingua expediret. Vulgatum quoque est, quod crebro appositis obsoniis, cum convivae in cibos dentes acuerent, mentes intenderent, ipse voluptatem fraenarit, penuria sua pauperum mercatus gaudia: unde arbitror etiam temporaliter absolutam esse coelestis sententiae fidem, quam divinum quondam resultavit oraculum: « Disperari non valeat, dextra illa regalis, tantarum eleemosynarum largitrix, hodieque cum brachio, cute et nervis, incorrupta viget; totum vero corpus reliquum, praeter ossa, in cineres dissolutum, communionem mortalitatis non evasit. Et sunt quidem nonnullorum sanctorum corporales exuviae, nullius omnino labis consciae. Quapropter aestiment alii, quo examine judicium suum ponderent, ego istud gratius, et evidentiori miraculo divinius esse pronuntio: nam usu etiam pretiosa degenerant, et quidquid videtur rarius praedicatur uberius. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
pam sue conuersiõis faceret ñ publicis nul¬
tib expositus crinem deposuit: s ut solius
di uultib placeret. amictu plebeio tectus
clam consenuit. Nec deerat tanti dux femine
facti: q̃ cũ antea uirum ad hoc auckendũ ĩ¬
citasset: tc̃ merentẽ uerbis lenire labentem
exemplis erigere: prorsus qͦd ad salutẽ eius
spectaret nichil dimitte. Ita mutua karita¬
te cõnexi: temꝑib sius uiam hominũ ingͤs¬
si sunt. ñ sñ magnis ut accipimꝰ miraculis.
quib diuina dignatio feliciũ coniugum se¬
pe respondit meritis.
Swualdi regis laudes historia panageri¬
o
co ꝓsequit᷑ mñ. quaꝵ nos cõpetentes pa¬
ticulas. uelut qͦdam complectim̃ epilogo. Qñ¬
tus eni in eius pectore sidi feruor caluerit: Fã¬
cile ex hoc animaduertentes: qͦd si qͣndo anti¬
stes aldanus scotice auditorib facienda ꝓpo¬
neree. ⁊ interpres deesset confestim rex ip̃e
qiuuis indutus clamidem uł auro rigentem
ueltirios murices estuantẽ. id minus dignã¬

Expanded text:
pam suae conversionis faceret, non publicis vultibus expositus, crinem deposuit; sed ut solius Domini oculis placeret, amictu plebeio tectus, clam consenuit: nec deerat tanti dux foemina facti; quae cum antea virum ad hoc audendum incitasset, tunc moerentem verbis lenire, labantem exemplis erigere, prorsus quod ad salutem ejus spectaret, nihil dimitteret. Ita mutua charitate connexi temporibus suis, viam hominum ingressi sunt; non sine magnis, ut accepimus, 55 miraculis, quibus divina dignatio felicium conjugum saepe respondet meritis.Hujus regis laudes historia panegyrico prosequitur stilo, quarum nos competentes particulas velut quodam complectemur epilogo. Quantus enim in ejus pectore fidei fervor coaluerit, facile ex hoc animadverteres, quod si quando antistes Aidanus Scottice auditoribus facienda proponeret, et interpres deesset, confestim rex ipse, quamvis indutus chlamydem, vel auro rigentem, vel Tyrios murices 72 aestuantem, id munus dignan
Abbreviated transcription (Latin):
ni regẽ exuens. in lindis farnensis eccłia monachĩ
aecepit. Q locoqnͣta religionis gr̃a conuersatus si
testat celebris iuxta cuthbertũ sepulta. ⁊ multa¬
res publica. substituto m regnũ egbertho patriai¬
sui filio. Qd̾ ille accipiens bonoꝵ terensꝰ orbitas
ronannis egregio modeumine cohercuit. Habũ
reformautt. Namq qͦd cui uis gesta angloꝵ legen¬
t in prõtu est. paulinꝰ eiusdem urbis pͥmꝰ incistes
⁊ hosilitatis loco pulsus. apd̃q rofecestiã diem
obiens: ibidem illd insigne pallii qd̾ ib honorio
papa acceꝑat reliquit. Plures pt̾ eũ tantẽ urbis
presules simplici ep̃atꝰ noie contenti: nichil altiꝰ
anhelauerant. At uͦ egbertꝰ intronizatus cogitãs

Expanded text:
ni regem exuens, in Lindisfarnensi ecclesia monachatum ni regem exuens, in Lindisfarnensi ecclesia monachatum accepit: quo loci quanta meritorum gratia conversatus sit, testatur celebris juxta respublica, substituto in regnum Egberto patrui filio; quod ille acceptum, bonorum terens orbitas, viginti annis egregio moderamine coercuit. Habuitreformavit. Namque, quod cuivis gesta Anglorum legenti in promptu est, Paulinus, ejusdem urbis primus antistes, vi hostilitatis loco pulsus, et apud Rovecestram diem obiens, ibidem illud insigne pallii, quod ab Honorio papa susceperat, reliquit. Plures post eum tantae urbis praesules, simplici episcopatus nomine contenti, nihil altius anhelaverant; at vero Egbertus intronisatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hac oratione finit̾a suppremũ efflauit sp̃m subse¬
quente. oruĩũ narib expletis odore qͣlem nͨ tymi¬
ama n balsama spirant. s parachysiaco ⁊ qͣsi uerna
monastio: s mͦ cũ beato cuthberto dunelmi sitũ fa
de lineam ꝓseq̃ret᷑. Pauci ꝯͦs equiͥus amauit iħc ::
qm̃uis lateris ñ ignobilit̾ ĩ formati tota usta ingra¬
dũ cõsupserunt eloqͥum. Alii uix pͥus labris illas g¬
tantes ignauũ confouert̃ otiũ Ita cũ pigror multo
lsanie testimoniũ dabunt uersus epitaphi puden¬
li pisue⁊ tanti uiri mauseolo incligni. Pbr hic beda
rquiescit. carne seput᷑. Dona xp̃e aiam ĩcelis gau¬
sers ꝑ euũ: daq illũ sophie debriari fonte. cui iã
mona stĩo ubi illo uiuente totiꝰ littature exultabat
gimnasiũ potui̾t inueniri ho qͥ memoriã eiꝰ for¬
maret. nisi exili ⁊ miserabłi stilo. S de hoc satis ddie¬
tũ nẽ quodin manib erat repetam.
teenis negociis ĩmorari. pt octo annos reg¬

Expanded text:
hac oratione finita supremum efflavit; subsequente et omnium naribus expletis odore, qualem nec cinnama nec balsama spirant, sed paradisiaco, et quem vernalmonasterio, sed modo cum beato Cuthberto Dunelmi situm famtae lineam persequeretur: pauci quos aequus amavit Jesus, quamvis litteris non ignobiliter informati, tota vita ingratum consumpserunt silentium; alii, vix primis labris illas gustantes, ignavum confoverunt otium. Ita cum semper pigroignaviae testimonium dabunt versus epitaphii, pudendi prorsus, et tanti viri mausoleo indigni. Presbyter hic Beda requiescit, carne sepultus: Dona, Christe, animam in coelis gaudere per aevum; Daque illum sophiae debriari fonte, cui jam monasterio, ubi illo vivente totius litteraturae exultabat gymnasium, potuerit inveniri homo qui memoriam ejus formaret, nisi exili et miserabili stilo? Sed de hoc satis dictum: nunc quod in manibus erat repetam. terrenis negotiis immorari, post octo annos reg
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Hec ⁊ alia ex reliqͥs memorie p̃tite ultro ori occe¬
bãt exempla: q̃ ꝓmebat ꝑ temꝑoꝵ int̾ualla. ꝓut le¬
niebat᷑ infesti morbi angustia. feria uͦ t̾cia añ ascenti¬
onẽ inualescente ad summũ in cõmodũ modicus tu¬
mor ĩ peddib eiꝰ apparuit. haut dubiꝰ uicine mortis i¬
sagus ⁊ index. Tũc accita congregatiõe inunctus ⁊
cõmunicatus. osculo cunctis libato. futurã sui meno¬
riam a singulis implorans: ñ nullis etiã familiariõ
amicitiam emeritis xeniola q̃ in secretis habebat
largitus est.
ie uͦ assentioĩs cũ iã anima fragilem usum
corꝑis exosam egrediq cupiens palpitaret.
contra oratoriũ qͦ orare consuerat. cilicio subiecto
decumbens illibato sensu. ⁊ hylari uultu sp̃ẽ sc̃i gr̃am

Expanded text:
tuam. » Haec et alia ex reliquiis memoriae praeteritae ultro ori occurrebant exempla, quae promebat per temporum intervalla, prout leniebatur infesti morbi angustia. Feria vero tertia ante Ascensionem Domini, invalescente ad extremum incommodo, 91 modicus tumor in pedibus apparuit, haud dubius vicinae mortis praesagus et index. Tunc, accita congregatione, inunctus et communicatus: osculo cunctis libato, futuram sui memoriam a singulis implorans, nonnullis etiam familiariorem amicitiam emeritis xeniola, quae in secretis habebat, largitus est. Die vero Ascensionis, cum jam anima, fragilem usum corporis exosa, egredique gestiens palpitaret, contra oratorium in quo consueverat orare, cilicio subjecto, decumbens, illibato sensu et hilari vultu Spiritus sancti gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
biles domũ agere. Ad uulgꝰ terre reliquũ ad
palatiũ ad uolat: regis sui filem implorans.
habrit ua rex uxorem ethelburgam femi¬
nam sans regũ generis ⁊ animi. Que dũ cre¬
beo eliex tinstillaret aurib. ut mundianis re¬
bh uel extmis annis uale facerent.: Et ille hoe
denit̃ de die indiem differret. astutande iin

Expanded text:
biles domum agere at vero vulgus terrae reliquum ad biles domum agere at vero vulgus terrae reliquum ad palatium advolat, regis sui fidem implorans. Habuit quoque Ina uxorem Ethelburgam, feminam regii generis et animi. Quae dum crebro instillaret auribus viri, ut mundanis rebus vel in extremis annis valefacerent, et ille de die in diem differret, astu tandem sic