comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gine frat̃ con morte regis
audita nuꝑ in sicsliã ex his¬
pania tñsfretarat. mltos e
milites hispanos spe lucri se¬
tum adduxerat. Quẽ ut eoꝵ
pleriq qui tum ip̃o ⁊enerãt
asserebant: rex nauarroꝵ ñ¬
qͣm filiũ siuim isł esse credi¬
dit uł dici uoluit. indignũ
existimans eum ꝙẽ mater
multoꝵ patens libidini uul¬
go conce pisset regis filiũ mppel¬
lari. hc̃ ergo regina cum an̾a
rod̾icus dĩc̾etur. idq siculi no¬
men

Expanded text:
ginae frater qui, morte regis ginae frater qui, morte regis audita, nuper in Siciliam ex Hyspania transfretarat, multosque milites Hispanos spe lucri secum adduxerat. 35.2 Quem, ut eorum plerique, qui cum ipso uenerant, asserebant, rex Nauarrorum nunquam filium suum uel esse credidit uel dici uoluit, indignum existimans eum, quem mater multorum patens libidini uulgo concepisset, regis filium appellari. 35.3 Hunc ergo regina, cum antea Rodericus diceretur, idque Siculi nomen
Abbreviated transcription (Latin):
constaret adsoluendũ mat̾mo¬
nũ posse suffic̾e. s ut obiecti
consangumee sue c̾minis ĩ¬
uiriam̃ ꝓpuls arent: cardinał
rem breuit satagens defini¬
re p̃dictos testes uirare p̃cepit
Iñ soluto matrimonio ⁊ ab utͣ¬
q parte de non coeurdo dem¬
ceps p̃stito satramento: richar¬
do potestatem dedit ad secũdas
nuptias licite tͣnseundi. Illã
autem ussit sine spe coniu
eccłiastiti iuri qui aderant ri¬
chardi de sagio ⁊ amitor eis
gñum sequutũ fuisse nõ am¬
big̾eno: illud tam̃ apensius
mirabantur quod uiro qui de
linq̃rat absoluto: mulieri q̃
nichil admiserat ꝓpetuam cõ¬
tinẽtiam indixisser. Cumc
latent̾ eius impudentiã argu¬
entes. temptandi g̾ra quere¬
renti ab eodem utrum ĩ causis
parsb idem uis consequensꝰ
ad mitt̃ent: respondit sĩbi lice̾
quod eis nõ liceret. neq ñc
id se fecisse ut ad consequen¬
tiam theretur: Tũt eciam pa¬
normi morabat᷑ cuudam re¬

Expanded text:
constaret, ad solvendum matrimoconstaret, ad solvendum matrimonium posse sufficere, sed ut obiecti consanguinee sue criminis iniuriam propulsarent; cardinal rem breviter satagens definire, predictos testes iurare precepit. Inde, soluto matrimonio, et ab utraque parte de non coeundo deinceps prestito sacramento, Richardo potestatem dedit ad secundas nuptias licite transeundi, illam autem iussit sine spe coniugecclesiastici viri qui aderant Richardi de Sagio et amicorum eius gratiam sequutum fuisse non ambigerent, illud tamen propensius mirabantliquerat, absoluto, mulieri, quae nichil admiserat, perpetuam continentiam indixisset. 34.27 Cumque latenter eius impudentiam arguentes, temptandi gratia quererent ab eodem, utrum in causis paribus idem ius consequenter admitterent, respondit sibi licere, quod eis non liceret, neque nunc id se fecisse, ut ad consequentiam traheretur. 35.1 Tunc etiam Panormi morabatur quidam re
Abbreviated transcription (Latin):
liarib ut conuocatis ep̃is alus
dirent. At illi rogauerũt tar¬
dinales ut euisdẽ int̾ẽent ex¬
ammationi negocu. eo quod
ip̃i ꝓmptiorẽ haꝵ reꝵ hr̃ent
noticiam cũ romana curia fre¬
q̃nter sub huimodi causis co
nꝰ eoꝵ facile petitioni consen¬
sit. Ep̃c autẽ hostiensis uirho¬
nestatis nõ dubie. cũ socium
suum iuidisset muñib ⁊ gr̃a
p̃corruptum eoc ip̃o recte ui¬
dicandi libertarẽ siblatam: n¬
nuilł p̃tib adduci potuit tit eo¬
rũ uellet uiditus intesse. Cau¬
sau̾o ꝓpter qͣm p̃dictus richardꝰ
putabat oportere dissolui con¬
uigiũ: hec erat. quod se dudũ
ante conrͣctum mat̾monium
cũ qͣdam uxoris sue consobri¬
na rem habuisse dicebat cuius
rei testes ꝓcesserant .iͦi. mili¬
tes hoc se idisse certissime
ꝓtestantes. Quod cum adu̾sa
pars denegaret eẽntq qui fal¬
sũ eod ꝑrohib̾e testimoniũ se
ꝓbaturos asser̾ent. nõ cmia
cãm huiusmodi cred̾ent ⁊ si

Expanded text:
liaribus, ut, conuocatis episcopis aliaribus, ut, conuocatis episcopis adirent. 34.21 At illi rogauerunt cardinales, ut eiusdem interessent examinationi negotii, eo quod ipsi promptiorem harum rerum haberent notitiam, cum Romana curia frequenter super huiusmodi causis cognus eorum facile petitioni consensit; episcopus autem Hostiensis, uir honestatis non dubiae, cum socium suum uidisset muneribus et gratia precorruptum, eoque ipso recte iudicandi libertatem sublatam, nullis precibus adduci potuit, ut eorum uellet iudisa vero propter quam predictus Richardus putabat oportere dissolvi coniugium hec erat: quod se, dudum ante contractum matrimonium, cum quadam uxoris sue consobrina rem habuisse dicebat; cuius rei testes processerant .II. milites hoc se vidisse certissime protestantes. Quod cum adversa pars denegaret, essentque qui falsum eos perhibere testimonium se probaturos assererent, non quia causam huiusmodi crederent, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uracib aliis
aiq tacencib tum eũ cardi¬
nał post consetͣtionem suã
statim dic̾et reu̾surum:. regi¬
na mut ato consilio respondit
electi p̃sentiam curie neccessa¬
riã ẽẽ. nec eum ad p̃sens pos¬
se quopiam ꝓficisci. allas mi¬
rũ cum tp̃is oportuntas pa¬
t̾xtur. sic hostiũ machinis
dissolutis ⁊ consiliis redac¬
tis in nichilũ. electus in tu
sagio panoriũ ueruens. iyco¬
rem suam pinernt sororem
bartholomei pisini secũ addu¬
xerat ut ea dimissa neptem
archiep̃i tapuani nobilissai¬
mã m̾etricem cuius amore
dudũ captus fuerat matrimo¬
mo sibi comũgeret. hic tum
apulie du cap̃itaneus ⁊ ma¬
gister comestabulus extitis¬
tet: totiẽs aliis rebellantib
fidem in contussam retinens.
nũqm ab rege de fecit. Quem
regina benigne suscipiens:de¬
dit ei comitatũ richardi de aci¬
la fundani comitis qui sinespe
reditus in romanoꝵ finib
exulabat. De soluendo quoq
inatͥmonio p̃cepit curie fami¬

Expanded text:
rantibus aliis atque tacentibus, cum eum cardinal post consecrationem suam statim diceret reuersurum, regina, mutato consilio, respondit: electi presentiam curiae necessariam esse, nec eum ad presens posse quopiam proficisci; alias iturum, cum temporis oportunitas pateretur. 34.17 Sic hostium machinis dissolutis et consiliis redactis in nichilum, electus in curSagio Panormum ueniens, uxorem suam, sororem Bartholomei Parisini, secum adduxerat, ut, ea dimissa, neptem archiepiscopi Capuani, nobilissimam meretricem, cuius amore dudum captus fuerat, matrimonio sibi coniungeret. 34.19 Hic cum Apuliae diu capitaneus et magister comestabulus extitisset, totiens aliis rebellantibus, fidem inconcussam retinens, nunquam ab rege defecit; quem regina benigne suscipiens, dedit ei comitatum Ricardi de Aquila, Fundani comitis, qui sine spe reditus in Romanorum finibus exulabat. 34.20 De soluendo quoque matrimonio precepit curiae fami
Abbreviated transcription (Latin):
eri posset. uł stephanũ coĩ¬
rum: int̾im tam electi sirac̃.
qͣm agͥgentini ep̃i spem ⁊ de¬
sid̾ium eludebat. Nec eam diu
sua fefellit opinio. Paucis enĩ
int̾iectis dieb fana p̃currẽ¬
te comꝑtum est ste phanum¬

Expanded text:
eri posset, uel Stephanum, comieri posset, uel Stephanum, comirum, interim tam electi Siracusani quam Agrigentini episcopi spem et desiderium eludebat; nec eam diu sua fefellit opinio. 36.11 Paucis enim interiectis diebus, fama precurrente, compertum est Stephanum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti: temptãbant ab innata re¬
bellandi consuetudine feroces
status hic erat. Richardus mo¬
lisiz comes cet̾is familiaribus
potestatis eminencia p̃latus.
apud reginã postulata fatiliꝰ
impetrabat. Electus u̾o siracu¬
sanus. ⁊ mat̾ixus notharius
tancellarii gerẽbant officium.
Gaytus qiuo richardus magi¬
ster tamerarius palacii ⁊ gay¬
tus martinꝰ qui duane p̃erat.
consilus nichilominꝰ int̾erant.
⁊ cum p̃dictis familiaribus
negocia regni tractabant. Ur¬
ro matheus notarius tũ sciret
admiratum se nõ posse fieri
ob młtam eis noĩs ĩuidiam.
cancellariatum totis nisib ap¬
perebat. Electus autemi ĩ pro¬
ximo se confidebat eccłie panor¬
mitane regim̃ adepturũ. S
regina longe du̾sum foue¬
bat ꝓpõĩtum. ⁊ eandẽ dignita¬
tem alii reseruabat. Scripsãt
enim auũculo suo Rochomna¬
gensi archiep̃o ut aliquem
de consangumels suis uel
rob̾tum de nouo burgo si fi¬

Expanded text:
perti, temptabant ab innata reperti, temptabant ab innata rebellandi consustatus hic erat: Richardus Molisii comes, ceteris familiaribus potestatis eminentia prelatus, apud reginam postulata facilius impetrabat; electus vero Siracusanus et Matheus notarius cancellarii gerebant officium; gaytus quoque Richardus magister camerarius palatii et gaytus Martinus, qui duanae preerat, consiliis nichilominus intererant et cum predictis familiaribus negotia regni tractabant. 36.8 Porro Matheus notarius, cum sciret admiratum se non posse fieri ob multam eius nominis inuidiam, cancellariatum totis nisibus appetebat; electus autem in proximo se confidebat Ecclesiae Panormitanae regimen adepturum. 36.9 Sed regina longe diuersum fouebat propositum et eamdem dignitatem alii reseruabat: scripserat enim auunculo suo, Rothomagensi archiepiscopo, ut aliquem de consanguineis suis, uel Robertum de Nouo Burgo, si fi
Abbreviated transcription (Latin):
de taudem auul¬
sus in apuliã it̃ instituit.
menso irruz post mortẽ
regis anmio rere spacio
cum paulas m deridens ꝓcella
curie ercebisset. proc̾es regni
młtis euicti regie bñficuis
ui̾ri pr escebant. ut emĩ in¬
tarcrntoꝵ młtitudine lib̾atã.
Suos libertate donatos. ciui¬
b ĩmuniatis concessas. cõ¬
suudines que ꝑnitiose ui¬
debant᷑ explosas. ut uillas op¬
pidaq młtis nobilib uiris do¬
nata p̃ter eam: octo comtes
eodem anno creauerat Richar¬
dũ mandrensẽ. Btͣnnũ comi¬
tis gͣuinensis filium. richard̃
de sagio. rogeriũ richardi fili¬
um. iocelinũ Symonem sa¬
grensem. Mͫ. siluestri comi¬
tis filium. hugonem de ru¬
pe forti consanguineũ suum
hoĩem om̃is uirtutis exꝑtem.
qui de fancia nuꝑ aduen̾at.
Rog̾ium quoq comitem ac¬
cerranũ. ⁊ rog̾ium auelliru
comitẽ ab exilio reuocatos
p̾stine restituerat dignitati.
Hus ergo multis q p̃terea
bñficiis regine lib̾alitatem ex¬

Expanded text:
de tandem avulsus in Apuliam iter instituit. Emenso itaque post mortem regis annuo fere spatio, cum paulatim decidens procella curie recedisset, proceres regni multis e victi regine beneficiis interim quiescebant. Ut enim incarceratorum multitudinem liberatam, servos libertate donatos, civibus immunitates concessas, consuetudines que perniciose videbantur explosas, ut villas oppidaque multis nobilibus viris donata preteream, octo comites eodem anno creaverat: Richardum Mandrensem, Bertrannum comitis Gravinensis filium, Richardum de Sagio, Rogerium Richardi filium, Iocelinum, Symonem Sangrensem, Willelmum Silvestri comitis filium, Hugonem de Rupeforti consanguineum suum, hominem omnis virtutis expertem, qui de Francia nuper aduenerat; Rogerium quoque, comitem Acerranum, et Rogerium, Auellini comitem, ab exilio reuocatos, pristinae restituerat dignitati. 36.3 His ergo multisque preterea beneficiis reginae liberalitatem ex
Abbreviated transcription (Latin):
neq romã redires ira suffare¬
tiones ⁊ rixas in curia suscita¬
res. hoc illius dictum cum as¬
tantib placuisset: subito dis¬
ꝑsum in ppło. młtam adu̾sus
cardinalem plebis iniudiam
extitauit. ñ sumq est in ꝓũ¬

Expanded text:
neque Romam redires ita suffarcneque Romam redires ita suffarctiones et rixas in curia suscitares». 34.9 Hoc illius dictum cum astantibus placuisset, subito dispersum in populo, multam aduersus cardinalem plebis inuidiam excitauit, uersumque est in
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib impar nosse modũ
iuris. sed in hoc tũ utilis euo.
Nec illud reticendũ arbitror
quod cum ad cardinalẽ mag¬
nates  die quadam cet̾iq ꝓ
erat int̾ eos note loqͣcitatis
⁊ urbane quidam insanie. qͥ
obstulticiam suam lib̾e qͥdem
⁊ minis ciñq mordatiter in
ip̃os ⁊̃ familiares inuehi ꝯ¬
sueuerat. ⁊ assidue curiam
seciuebatur. Hic tum uniuer¬
sos solitis u̾boꝵ contumeliis
afficiens ad risum singłos ꝓ¬
mouisset: tandem omissis cete¬
ris ioħm ne apolitaũ intuitꝰ.
quot in quit ocardinał uidr̃
tibi mliariis panormũ ab
urbe romana distare: Cumg
responsũ esset .xu. dieꝵ itin̾e:
At ego inquit te uidens toci¬
ens tamq secure tanti diffi¬
cultatem itĩs cͣ negligen¬
do discurre̾: nõ ampliori spa¬
tio nos ab romanis ab ẽẽ. qm
autem intelligoq spe lucri
ductus ꝑicula tanta cõtemp¬
nis: sentiens ui manus stul¬
toꝵ thesauros palacii deuenis

Expanded text:
maioribus impar Nosse modum maioribus impar Nosse modum iuris, sed in hoc tamen utilis euo». 34.4 Nec illud reticendum arbitror, quod, cum ad cardinalem magnates curiae die quadam ceterique erat inter eos notae loquacitatis et urbanae quidam insaniae, qui ob stultitiam suam libere quidem et nimis quandoque mordaciter in ipsos etiam familiares inuehi consueuerat, et assidue curiam sequebatur. 34.5 Hic, cum uniuersos solitis uerborum contumeliis afficiens ad risum singulos permouisset, tandem, omissis ceteris, Iohannem Neapolitanum intuitus: «Quot», inquid, «o cardinal, uidetur tibi miliariis Panormum ab urbe Romana distare?». 34.6 Cumque responsum esset quindecim dierum itinere: «At ego», inquid, «te uidens totiens tamque secure tanti difficultatem itineris quasi negligendo discurrere, non ampliori spatio nos ab Romanis abesse quam autem intelligo, qua spe lucri ductus pericula tanta contempnis, sentiens in manus stultorum thesauros palatii deueniss
Abbreviated transcription (Latin):
p̃factis electis ex ꝑte sua cer¬
tum quo consecrari deberent
t̾minũ p̃finiret. Ad hec electus
respondit ꝑatum se mandatũ
papͥe libenter qͣm pͥmũ potu̾it
ad implere. S neq t̾minũ tẽ
cardinał ip̃e p̃fũit recepturũ.
nec omio siquid p̃ter litt̾arũ
tenorẽ suꝑ add̾e uelit: factur̃
hus aliqͣnta disputatione pro¬
tructis: cum electus prudenter
ad singula respondendo spem
cardinał aliquatenꝰ elusisset:
magna diei ꝑte confũpta si¬
mul e palatio descenderunt.
uentem uelut attocissimum
tiramiũ oderant. płimi mor¬
tuũ defleuere. uidentes pͥua¬
tis mimititiis regni post ha¬
b̾i negocia. thesauros multis
artib inaniri. ⁊ cirta dignita¬
tem curie regniq pͥuilegia
płima ꝓpetrari. Electus quo
tum alicraando nsłtis psenti¬
b uellet euldem regis mor¬
tem dãpnosam in mixe: cato¬
nis dicta p̃senti tempi edap¬
tabat. qui ponpeii morte cogn
ta: ciuis obit inquit młtum

Expanded text:
prefatis electis ex parte sua cerprefatis electis ex parte sua certum quo consecrari deberent terminum prefiniret. Ad hec electus respondit: paratum se mandatum pape libenter, quam primum potuerit, adimplere, sed neque terminum quem cardinal ipse prefixerit, recepturum, nec omnino, si quid preter litterarum tenorem superaddere uelit, facturum. 33.32 His aliquanta disputatione protractis, cum electus prudenter ad singula respondendo spem cardinalis aliquatenus elusisset, magna diei parte consumpta, simul e palatio descenderunt. uentem uelud atrocissimum tirannum oderant, plurimi mortuum defleuere, uidentes priuatis inimicitiis regni posthaberi negotia, thesauros multis artibus inaniri, et contra dignitatem curiae regnique priuilegia plurima perpetrari. 34.2 Electus quoque, cum aliquando, multis presentibus, uellet eiusdem regis mortem dampnosam innuere, Catonis dicta presenti tempori coaptabat, qui, Pompei morte cognita, 34.3 «Ciuis obit», inquid, «multum
Abbreviated transcription (Latin):
cutinoꝵ impuni¬
tas audendi quictuid libitũ
fu̾it p̃stet illi fiduciam. Qd̃
si solum ip̃a consenserit. faci¬
le se facturod ut litc̾is ponti¬
ficis romani tiratũ oporte¬
at eum romã ꝑficisci nec in
eam suꝑ hoc possit culpe qͥd¬
piam retorq̃ri. tum nec gius
Ractũ uideatur consilio. Post
consetͣtionem u̾o suam uelut
lam curie faisliaritate p̾¬
uatũ : ad ep̃atum suũ cecto
tͣmite reu̾surum. Assentiẽte¬
regina idq sibi gͣtum fore i¬
modis omĩb attestante: die
constituto ioħs ne apolitanus
harũ machinationũ p̾nceps
uocatur ad turiã. partisq de
negoci s eccłie romane pro
quib uenerat u̾bis p̃habitis:
pape lict̾as demũ ostendit.
p̃cipientis ut om̃es electi si¬
tilie quoꝵ ad romanũ ponti¬
ficem spectabat consetratio:
romã ꝑg̾eret consecͣnͣdi. hus
in p̃sentia regis ac regine to¬
tius q curie plectis: adiecit
sibi papam p̃cepisse ut quod
litt̾is de erat ip̃e suppleret. ⁊

Expanded text:
cinorum impunitas audendi, quicquid libitum fuerit, prestet illi fiduciam. 33.28 Quod, si solum ipsa consenserit, facile se facturos, ut litteris pontificis Romani citatum, oporteat eum Romam proficisci, nec in eam super hoc possit culpae quippiam retorqueri, cum nec eius factum uideatur consilio; post consecrationem uero suam, uelud iam curiae familiaritate priuatum, ad episcopatum suum recto tramite reuregina idque sibi gratum fore modis omnibus attestante, die constituto, Iohannes Neapolitanus, harum machinationum princeps, vocatur ad curiam, paucisque de negotiis Ecclesie Romane pro quibus venerat verbis prehabitis, pape licteras demum ostendit precipientis ut omnes electi Sicilie, quorum ad Romanum pontificem spectabat consecratio, Romam pergerent consecrandi. Hiis in presentia regis ac regine totiusque curie perlectis, adiecit sibi papam precepisse ut quod licteris deerat ipse suppleret, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis caueosi com
ntegre
dedit. oppidaq sicilie qut cũ
eodem comitati. Gaufridus co¬
mes olim temierat. Idem aũ
henricus statura pariis. har¬
bam hñs rarissimami sub pal¬
lida iugre mne curẽ fcatus. ĩ¬
discretus. elingis. p̃rer aleaꝵ
ac tessare ludum nulkus sibi
rel pitiam uindicabot. nich¬
q alud affectabat nisi ut hrẽt
ciui setum lud̾et ⁊ pecumam
ꝙͣ ꝓdigus indiscrete ac tem̾e
mod̾a̾tis sũptib inm̾sã pe¬
cuniam a regina sibi traditã
facile consũpsisset : in apuliã
transire disposuit. uenienscs
messanam. młtos ibi uiros.
quales affectabat inuenit.ħ
enum cuntas ex cõuenis pira¬
tis. p̃donib adimata. om̃e fe¬
re genus hominũ intͣ meni¬
a sua contlusit. nullius exꝑs
scełis. nullũ abhorrens flagi¬
tium. nicħ eoꝵ que possit pu¬
tans illicitũ. Itaq latrones.
pitate. scurre. assentatores.
cet̾isc flagiciis itretiti: con¬
fluẽbant ad eilm. ⁊ diem ꝯui¬
uiis extrahentes: totis noctib

Expanded text:
tis Caveosi comitatum integre dedit oppidaque Sicilie que cum eodem comitatu Gaufridus comes olim tenuerat. Idem autem Henricus statura parvus, barbam habens rarissimam, sub pallida nigredine cutem fedatus, indiscretus, elinguis, preter alearum ac tessare ludum nullius sibi rei peritiam vindicabat nichilque aliud affectabat nisi ut haberet qui secum luderet et pecuniam, quam prodigus indiscrete ac temere moderatis sumptibus immensam pecuniam a regina sibi traditam facile consumpsisset, in Apuliam transire disposuit, veniensque Messanam, multos ibi viros quales affectabat invenit. Hec enim civitas ex convenis, piratis, predonibus adunata, omne fere genus hominum intra menia sua conclusit, nullius expers sceleris, nullum abhorrens flagitium, nichil eorum que possit putans illicitum. Itaque latrones, pirate, scurre, assentatores ceterisque flagitiis irretiti confluebant ad eum, et diem conviviis extrahentes, totis noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs familiarib honorem exhi¬
buit: ⁊ in extremis agens fi¬
lios suos specialiter et atten¬
tissime cõmendauit. Ego terte
ne ꝯsiliũ istud ad probõ neco
salua fidelitate regis id fieri
posse ꝑspicio.S nẽcs regina
pati debet ut idem uł conset¬

Expanded text:
teris familiaribus honorem exhiteris familiaribus honorem exhibuit, et in extremis agens, filios suos specialiter et attentissime commendauit. 34.15 Ego certe neque consilium istud approbo neque, salua fidelitate regis, id fieri posse perspicio; sed neque regina pati debet, ut idem uel conse
Abbreviated transcription (Latin):
ei consecͣtronis t̾minũ assig¬
nabat. ut mat̾nis it̾ arripere
cog̾etur. Electus autẽ uidẽs
illum
ri debuerat. aꝑte lierec uelit
contend̾e. romani pontificis of¬
fensam inturrat: ad aluid se
tnͣsfert consiliũ ⁊ richardi coĩ¬
tis qui płimũ apud regͥnam
pot̾at młta ꝑsuasionũ instã¬
tia largis q mun̾ib gr̃am
sĩbi contiliat. ⁊ cũ eo firmat
amicitiam. cet̾oꝵ deinceps o¬
dia paruipendr̃is. Cũ ergo rur¬
sus omẽs ad curiam conuenis¬
sent: ceperũt fictis rogare p̃¬
cib cardinalem ut maiores
electo daret inducias. Qui
cum id se facturũ negaret: res¬
ponderũt eius oport̾e fieri
uolinitatem nec electũ deb̾e
ue posse romane curie uissioĩ¬
b obinare ⁊ ñc richardꝰ comes
ex ab rupto ut erat impetuo¬
sus. in u̾ba ꝓrumpens: miroꝵ
intuit uos utilitate regni p̃¬
habita meo fixos consilio. ut
electum sirat᷑ iuirũ prudentem
⁊ curie necessariũ uelitis ex¬
pelłe cui rex ⁊ dũ un̾et p̃ ce¬

Expanded text:
ei consecrationis terminum assignabat, ut maturius iter arripere cogeretur. 34.11 Electus autem, uidens illum ri debuerat, aperte libereque uelit contendere, Romani pontificis offensam incurrat, ad aliud se transfert consilium, et Ricardi comitis, qui plurimum apud reginam poterat, multa persuasionum instantia largisque muneribus gratiam sibi conciliat, et cum eo firmat amicitiam, ceterorum deinceps odia paruipendens. 34.12 Cum ergo rursus omnes ad curiam conuenissent, ceperunt fictis rogare precibus cardinalem, ut maiores electo daret indutias. 34.13 Qui cum id se facturum negaret, responderunt: eius oportere fieri uoluntatem, nec electum debere uel posse Romanae curiae iussionibus obuiare. 34.14 Tunc Ricardus comes ex abrupto, ut erat impetuosus, in uerba prorumpens: «Miror», inquid, «uos, utilitate regni posthabita, in eo fixos consilio, ut electum Siracusanum, uirum prudentem et curiae necessarium, uelitis expellere; cui rex, et dum uiueret, prae ce
Abbreviated transcription (Latin):
resũpto spũ tum fortimã res¬
pirante ꝓgredi ⁊ humilitate le¬
gationis abiecta regiã in uer¬
bis p̃tendere dignitatem. tũ
nichil słli fatius eẽt qͣm ab
humilitate ad suꝑbiam tnͣsuo¬
lare. Rilisus itac ad mathm¬

Expanded text:
resumpto spiritu, cum fortuna resresumpto spiritu, cum fortuna respirante progredi, et humilitate legationis abiecta, regiam in verbis pretendere dignitatem, cum nichil illi facilius esset quam ab humilitate ad superbiam transvolare. Rursus itaque ad Math
Abbreviated transcription (Latin):
axrectis aurib haurientes. ⁊
audictis animũ conforman¬
tes rumorib : Qlii matͥheo
boñ. qm pͥmũ uenioet sese
ded̾e cogitabant. ali cima soci¬
os eius offenderãt.: timebãt
se suact p̃dam fore militib
Nemo culiũ spem marmis po
defi¬
entis mopia future tams ĩto¬
leranciam minabatur. nec eñi
iam frum̃itĩ ⁊pi t̾at de locis
⁊ si qiuidem matħs boñ. in of¬
fenso ꝑgens itir̃e ꝓpuis acces¬
sisset pot̾at utiq nemine ꝓ¬
hibente auitatẽ ingressus oe¬
tupasse pallatiũ. ip̃mos regera
in uincła cometisse. S alio
fretus consilio cacabũ rursus
iter instũtuit. Int̾ hec autẽ
subitus mess aensiũ galea¬
rum aduentus cmiũ metu
sublato: regi truoqi sꝑem res¬
tituit. d ⁊ multi milites ex
int̾iorib sicilie ꝑtib ad quxi¬
liũ regis conficerant. qͣntũ
illi roboris accͥese̾bat: tm̃ ad¬
u̾se parti diffidencie ac formi¬
diuis accedebat. Statuit ergo

Expanded text:
arrectis auribus haurientes, et arrectis auribus haurientes, et auditis animum conformantes rumoribus; alii Matheo Bonello, quum primum veniret, sese dedere cogitabant; alii, quia socios eius offenderant, timebant se suaque predam fore militibus; nemo civium spem in armis podeficientis inopia future famis intolerantiam minabatur, nec enim iam frumentum eo poterat de locis et siquidem Matheus Bonellus, inoffenso pergens itinere, propius accessisset, poterat utiqrohibente, civitatem ingressus occupasse palatium, ipsumque regem in vincula coniecisse. sed alio fretus consilio, Cacabum rursus iter instituit. Inter hec autem subitus Messanensium galearum adventus, civium metu sublato, regi quoque spem restituit, sed et multi milites ex interioribus Sicilie partibus ad auxilium regis confluxerant, quantum illi roboris accrescebat, tantum adverse parti diffidentie ac formidinis accedebat. Statuit ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
minime diutius ꝓpessuros
hec ad regem legãtis deferẽ¬
tib: respoudit male se regno
priuari uł morti si necesse sit
audact ꝯccurtere: qmͣ abeo me¬
tu uł minis indignũ se pac¬
tum eliciant. O. d̾ si depositis
armis dimissisq ꝓditorib
ad se pacifite uenientes ali¬
quid postulauerint: facilius
eos ꝙ petierint adepturos
Quod ubi catabi relatũ est
displicuit umiu̾sis qui ade¬
rant. ⁊ machi cupantes ies¬
nauiã: ꝑsuaserunt ei ut
ad obsidendam urbem acce¬
d̾et. Quoꝵ ille consilus ad qͥ¬
escens: panormũ ꝓfectus ẽ
trib q fere milib ꝓcul ab ur¬
be cum militib sus consedit.
Rex autem nit̾im messanam
mittit nũtios ad stratigotũ
galeas possent iris armasq
diligent᷑ instructas sire di¬
latione sibi tͣnͣsmit̾tent: at
u̾o panorini militũ aduentu
p̃ cognito uid̾e erat desolate
miserereq faciem ciuitatis. si¬
ues trepidos. pauentes. attor¬
nitos. omemi fame strepitũ

Expanded text:
minime diutius perpessuros. minime diutius perpessuros. Hec ad regem legatis deferentibus, respondit: malle se regno privari, vel morti, si necesse sit, audacter occurrere, quam ab eo metu vel minis indignum se pactum eliciant. Quod si depositis armis dimissisque proditoribus ad se pacifice venientes aliquid postularint, facilius eos quod petierint adepturos. Quod ubi Cacabi relatum est, displicuit universis qui aderant, et Mathei culpantes ignaviam, persuaserunt ei ut ad obsidendam urbem accederet. Quorum ille consiliis adquiescens, Panormum profectus est, tribusque fere milibus procul ab urbe cum militibus suis consedit. rex autem interim Messanam mittit nuncios ad stratigotum galeas possent viris armisque diligenter instructas, sine dilatione sibi transmicterent. At vero Panormi militum adventu precognito, videre erat desolate miserateque faciem civitatis; cives trepidos, paventes, attonitos omnemque fame strepitum
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuerint: ꝙͣ quod adusus
eũ multis iniuriis ꝓuocati
iux tandẽ in paciencia doloris
exarierint. ut enĩ cet̾a que ꝑ¬
pessi fuerant omittant᷑: miser¬
rimũ esse uł apud seruilis con¬
ditionis honũes. filias suas ĩ¬
nuptas don toto uite tempe
ꝑman̾e Nec eñĩ inter eos abs¬
ꝙ ꝑmissione curle matͥmoĩa
posse contrahi. ad eoq difficile
ꝑmissionem hnͣc hactenus im¬
pettam: ut alias enuidẽ tũc de¬
mũ licẽt nuptui dari cũ lam
om̃em spem sobolis senectus
ingruens sustuliss. Alias u̾o
ꝓpetua uirginitate dãpnatas¬
sine spe ꝯiugii decessisse. Nẽ
autẽ tocilis regni uiros no¬
biles sec cum illis hoc regẽ
postulare. hoc require ut hiis
alus q ꝑniciosis legib anti¬
quatis: ⁊as restituat consue¬
tudines qͣs anus eus Reg̾
comes a Roberto guischardo
prnis introductas obserua¬
uerit ⁊ obseruari p̃ceperit.
Aliociuin si circa aũcessor sta¬
tuta iiti uolu̾it: hoc eosi

Expanded text:
sustinuerint, quam quod aduersus sustinuerint, quam quod aduersus eum, multis iniuriis prouocati, uix tandem impatientia doloris exarserint. 24.5 Vt enim cetera, quae perpessi fuerant, omittantur, miserrimum esse uel apud seruilis conditionis homines filias suas innuptas domi toto uitae tempore permanere: nec enim inter eos absque permissione curiae matrimonia posse contrahi, adeoque difficile permissionem hanc hactenus impetratam, ut alias quidem tunc demum liceret nuptui dari, cum iam omnem spem sobolis senectus ingruens sustulisset, alias uero perpetua uirginitate dasine spe coniugii decessisse. Nunc autem totius regni viros nobiles, seque cum illis, hoc regem postulare, hoc requirere, ut hiis aliisque pernitiosis legibus antiquatis, eas restituat consuetudines, quas avus eius Rogerius comes a Roberto Guischardo prius introductas observaverit et observari preceperit. Alioquin si contra antecessorum statuta niti voluerit, hoc eos
Abbreviated transcription (Latin):
drũ conu̾saneusẽ. Rogeriũ
sclanũ filiũ comitis symoĩs
spurtũ. alios q quoteruot in
captione regis ꝯsenserant: cũ
math̃o boñ cacabi ẽe płimião
iulitũ młtitudinẽ illis adũc¬
tam Placuit igitur ad ip̃m i
matħm mitti legatos ut scĩ¬
scitentur ab eo quid erga re¬
gem gerat animi. cuud ħ s̾
uelit militũ adunatio. qͥd ue
se facturũ ꝓponat. dicanto nõ
oportuisse illũ ꝓditoꝵ consili¬
is immnisceri. uł eos post au¬
dita q̃ ꝓpetrauerant scelera re¬
cepisse. Hat aũ legatione fũ¬
gentib ille respondit. nũqm
coꝵ se quos ꝓditores appellẽt
scelerib consensisse. nec eorũ
scisse aut approbasse confiliũ.
S tirannitum ⁊ crudele fuisse
tot iuros nobiles ad se cõfu¬
giented nõ recipere. capitalib
ꝑiculis exponendos. Enĩ uero
regem si sua diligent̾ facta dis¬
tuciat. magis debuisse nurari
ciuod regnĩ ꝓceres uelud in
seruitutem se redigi tamdiu

Expanded text:
drum Conuersanensem, Rogerium drum Conuersanensem, Rogerium Sclauum, filium comitis Syspurium aliosque quotquot in captione regis consenserant, cum Matheo Bonello Cacabi esse plurimamque militum multitudinem illis adiunctam. Placuit igitur ad ipsum Matheum mitti legatos, ut sciscitentur ab eo quid erga regem gerat animi, quid hec sibi velit militum adunatio, quidve se facturum proponat, dicantque non oportuisse illum proditorum consiliis immisceri, vel eos, post audita que perpetraverant scelera, recepisse. Hac autem legatione fungentibus ille respondit: nunquam eorum se, quos proditores appellent, sceleribus consensisse, nec eorum scisse aut approbasse consilium, sed tirannicum et crudele fuisse tot uiros nobiles ad se confugientes non recipere, capitalibus periculis exponendos. 24.4 Enimuero regem, si sua diligenter facta discutiat, magis debuisse mirari, quod regni proceres uelud in seruitutem se redigi tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
acturũ: ut inflictũ sibi diuini¬
tus correctionis flagellũ ne¬
quaqm obstinato uideatur a¬
nimo ꝑcepisse. Si quid asũb¬
iectis sibi ppłis quod uiste da¬
ri debeat postuletur: nõ diffi¬
tile concessuxũ consuetudines
eciam sius introductas tẽpori¬
hus q̃ uł iustam ppłi lib̾tatem
miuere uł eos miciͥs gu̾are
uideantur onerib: placere si¬
bi penitus antiqͣri. Decetero
enim male se diligi tmͣ time¬
ri. ħ ⁊ his similia q̃ rex nõ fñ
latrimis demissius loquebatur.
electus siracisamis uir littatil¬
ciues panoraui uictualia
sua uł crapta uł ex agris ⁊
uineis suis collecta lib̾e pos¬
sent infferre. nicħq ab ip̃is e¬
o nomĩe quis exig̾et. Quod
plebi gͣtissimũ fuit: rem sẽ
nũc adeptos esse qmdiu desi¬
d̾atam nũqmͣ potuerantim¬
petͣre. Int̾ea panormi nũtiatũ
est sxmonem ꝙ̃ pͥncipem ap¬
pellabant. tancredũ ducis fi¬
liũ. W̾ill̃mũ alesinũ. alexau¬

Expanded text:
acturum ut inflictum sibi diviniacturum ut inflictum sibi divinitus correctionis flagellum nequaquam obstinato videatur animo percepisse. Si quid a subiectis sibi populis quod iuste dari debeat postuletur, non difficile concessurum, consuetudines etiam suis introductas temporibus, que vel iustam populi libertatem minuere, vel eos iniquis gravare videantur oneribus, placere sibi penitus antiquari. de cetero enim malle se diligi quam timeri. Hec et his similia que rex non sine lacrimis demissius loquebatur, electus Siracusanus, vir licteratisciues Panormitani uictualia sua, uel empta uel ex agris et uineis suis collecta, libere possent inferre, nichilque ab ipsis eo nomine quis exigeret. 23.20 Quod plebi gratissimum fuit, rem se nunc adeptos esse, quam diu desideratam nunquam potuerant impetrare. 24.1 Interea Panormi nuntiatum est Symonem, quem principem appellabant, Tancredum, ducis filium, Willelmum Alesinum, Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
q sui curã gereret: nec crud
sibi capiendũ esset consili cũ
eius hostes undico secus ĩmi¬
nerent: ad animũ reuocaret.
Aꝑtis eciam ⁊ mobseruatis
palatu forib om̃es ad se ue¬
nientes benigue ac familia¬
rit̾᷑ ad mictebat. suũ illis dolo¬
rem ⁊ luctus causam insimu¬
aus. ut a multis eciã qui pri
gatus ab ep̃is aliis er ciuiad
conlandũ eum uenerant des
capiende multitudim uulgi
suffic̾et. Ac p̾mũ fidem illoꝵ
ꝯmendans gͣtesq referens cx
eim de ꝓditoꝵ manib abstra¬
xissent dehinc exhortatꝰ est.
ut in ea ciua ceꝑant fidelita¬
te ꝑmanent. Si criud adu̾sus
eum deinceps hostes suos mo¬
liri conting̾et. nõ satis certũ
inquiens auo se contulissent
aut quos hr̃ent in sicilia fau¬
tores. quoꝵ freti consilio tm̃
facimꝰ ppetrassent. Adietit eciã
id sibi meritis suis exigentib
ob młta mala qiue fecerat ac¬
cidisse: ⁊ hoc se quidem cognos¬
c̾e hoc fateri. demctps quẽ sic

Expanded text:
que sui curam gereret, neque quid que sui curam gereret, neque quid sibi capiendum esset consilii, cum eius hostes undique secus imminerent, ad animum revocaret. apertis etiam et inobservatis palacii foribus, omnes ad se venientes benigne ac familiariter admictebat, suum illis dolorem et luctus causam insinuans, ut a multis etiam qui priugatus ab episcopis aliisque qui ad consolandum eum venerant, descapiende multitudini vulgi sufficeret. ac primum fidem illorum commendans gratesque referens quod eum de proditorum manibus abstraxissent, dehinc exhortatus est ut in ea qua ceperant fidelitate permanerent, si quid adversus eum deinceps hostes suos moliri contingeret, non satis certum inquiens quo se contulissent, aut quos haberent in Sicilia fautores quorum freti consilio tantum facinus perpetrassent. adiecit etiam id sibi, meritis suis exigentibus, ob multa mala que fecerat accidisse, et hoc se quidem cognoscere, hoc fateri; deincepsque sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduxit. Cõmimis tñ omĩm
opinio tanti sceleris culpam
indariũ hostiarium refunde¬
bat. Alii u̾o qui secreta pala¬
tu fatebant᷑ se plenus agno¬
sc̾e : negabant eius efficacie fũ¬
isse nulnꝰ acceptũ. ut mortem
inferre sufficeret. ip̃i q regi
putabant eius atrocitatẽ cri¬
minis ĩputandam. Cũ enĩ ut
aiẽbant lib̾ato pr̃i puer applau¬
deus occurceret. pat̃̾ indignat᷑
quod illũ quasi sibi p̾latum
hostes sui regem appellau̾ant.
repulit eũ a se ⁊ talce percus¬
sum qntum potuit impetu ꝓ¬
turbauit. uñ ux ille digressus.
ad reginam q̃ passus fuerat
ꝑtulit. nec multũ post ea suꝑ¬
uix̃ ÷ Rex itaq tam acceptis
ĩcomodis qmͣi rei pudore ue¬
hem̃tissime ꝑturbatus. abiecta
ueste regia sueq dignitatis
ĩmemor Humi sedebat flens ĩ¬
consolabilit̾. ⁊ in stuporẽ ex do¬
lore conu̾sus: eateñ malis q
sibi accid̾ant menioriã hebetẽt
merore mentẽ infixerat: ut ue¬

Expanded text:
produxit. Communis tamen omnium produxit. Communis tamen omnium opinio tanti sceleris culpam in Darium hostiarium refundebat. alii vero, qui secreta palatii fatebantur se plenius agnoscere, negabant eius efficacie fuisse vulnus acceptum ut mortem inferre sufficeret, ipsique regi putabant eius atrocitatem criminis imputandam. cum enim, ut aiebant, liberato patri puer applaudens accurreret, pater indignatus quod illum quasi sibi prelatum hostes sui regem appellaverant, repulit eum a se et calce percussum, quanto potuit impetu proturbavit. unde vix ille digressus, ad reginam que passus fuerat pertulit, nec multum postea supervixit. rex itaque tam acceptis incommodis, quam rei pudore vehementissime perturbatus, abiecta veste regia, sueque dignitatis immemor, humi sedebat flens inconsolabiliter, et in stuporem ex dolore conversus, eatenus malis que sibi acciderant memoriam hebetemque merore mentem infixerat, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
denciã alt̾iꝰ
n̾o benignitatẽ. cum ut̾usq
noĩe p̃ferebat. Expediret cnu¬
dem sicilie ꝓpetuo regem car¬
cere decineri uł terte capitalẽ
subisse sententiã: netam feli¬
tis indolis auspicio pͥuaretur
q tarcat eam sibi cirta regũ
filios consuetudinẽ rndita¬
uit ut morti meliores pri¬
mũ obiciat. eos sibi reges
constituens. ꝑ qsos in ẽa ꝓpe¬
tue possit tiramadis p̾uile¬
giũ conseruari. Nic olim. Ro¬
ger̃ ducem apilie unice be¬
ingnitatis ac dulcedinis iu¬
rũ p̃mat᷑a morte sustulit. ut
W. regnandi nõ de eẽt occasi¬
o. trii tntum eius fr̃ pruden¬
tiam ⁊ mansuetudinẽ auide
fuerat amplexatꝰ. tm̃ trudeli¬
tati studuit ⁊ ineptie deserui¬
re. Sic⁊ nũc Roger̃. duce sub¬
lato .Wͫ distulit ut regnaret.
quos eoꝵ setuturos uestigia
tiuoꝵ nomina sortiti fuerant.
qui palaciũ obsidebant ꝑ fe¬
nestram minꝰ caute ꝓspiceret.
sagita ꝑcussus est. nec eius
rei satis certũ auctorẽ fama

Expanded text:
dentiam, alterius vero benignitatem cum utriusque nomine preferebat. expediret quidem Sicilie perpetuo regem carcere detineri, vel certe capitalem subisse sententiam, ne tam felicis indolis auspicio privareturdoque careat, eam sibi circa regum filios consuetudinem vindicavit, ut morti meliores primum obiciat, eos sibi reges constituens per quos in ea perpetue possit tyrampnidis privilegium conservari. sic olim Rogerium ducem Apulie, unice benignitatis ac dulcedinis virum, prematura morte sustulit ut Willelmo regnandi non deesset occasio, qui quantum eius frater prudentiam et mansuetudinem avide fuerat amplexatus, tantum crudelitati studuit et ineptie deservire. Sic et nunc, Rogerio duce sublato, Willelmum distulit ut regnaret; quos eorum secuturos vestigia, quorum nomina sortiti fuerant, qui palatium obsidebant per fenestram minus caute prospiceret, sagitta percussus est, nec eius rei satis certum auctorem fama
Abbreviated transcription (Latin):
matħi militib concurrẽtes:
ad palatiũ recto tendebant iti¬
nere. ut eum iñ iu exim̾ent:
comitẽq siluestrũ tonqͣm ꝓ¬
ditorem m̃itis penis affic̾ent.
Qui cũ portas clansas undi¬
cs reppissent. omẽmq uid̾ent
aditum ꝓhiberi: cogita bant ig¬
nem portis ĩmitt̾̃e. magnam̃
sine certo ꝓpoĩto discurrissent.
tandẽ ex desꝑatione cepit aĩoꝵ
fernor tepesc̾e timore regis p̃¬
cipitẽ audatiam cohercente.
subitoq cũ fortuna uultum
au̾tente ꝯu̾si qd̃ cognatũ est
siculis: maluerũt temꝑi ser¬
iire qͣm fidei. qͣntaqi prius
diligencia macħi boñ. gr̃am ap¬
petebant: tanto nũc elabora¬
bant studio ne ind̾entur illiꝰ
mucicias coluisse. Neq tam̃
defuit tot amicis fortune dis¬
parentib qui uirtutis nomẽ
aud̾et amplectiͣ. Nam Iuo qui¬

Expanded text:
Mathei militibus concurrentes, Mathei militibus concurrentes, ad palatium recto tendebant itinere, ut eum inde ui eximerent comitemque Siluestrum tamquam proditorem meritis penis afficerent. 25.21 Qui cum portas clausas undique repperissent, omnemque uiderent aditum prohiberi, cogitabant ignem portis immittere, magnam isine certo proposito discurrerent, tandem ex desperatione cepit animorum feruor tepescere, timore regis precipitem audaciam cohercente; subitoque cum fortuna uultum auertente conuersi, quod cognatum est Siculis, maluerunt tempori seruire quam fidei, quantaque prius diligentia Mathei Bonelli gratiam appetebant, tanto nunc elaborabant studio, ne uiderentur illius amicitiam coluisse. 25.23 Neque tamen defuit, tot amicis fortunae disparentibus, qui uirtutis nomen auderet amplecti, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
tulo taptum iri tociusq cunta¬
tis ꝓturbationẽ factũ hoc neces¬
sario secuturã. uerũ enismodi
popłaris impetus hnͣc ẽẽ consu¬
etudinẽ ut nͥ res pacta fu̾it in
se ip̃m rursus deficiat nec dif¬
ficile compescat᷑. ĩoq motum
ht ꝓpłi contẽpnendũ. neq rem
ꝓpõitam n seguiꝰ pagendã. Ita¬
ci constituto quidem ab eis die
mratħs boñ ad curiã uocatus
est: nec defuit eius lat̾i qui rẽ
ei totam edic̾et. comitiscy do¬
los ⁊ consiliũ aꝑiret. S con¬
fidebat ab hac p̃sumptione regẽ
metu ꝑiuri det̾rend̾um nec̃
estimabat eũ ⁊ si iusiurandũ
ꝯtempn̾er. hoc ausurũ. tum eo
fcõ regnũ amplius ꝑturbatũ
iri cognosc̾et. Ita ueglectis a¬
micoꝵ ꝯfiliis ad psĩaciũ secur᷑
ascendit. S antec ad regei
acced̾et a castelians exceptus
es. ⁊ tet̾rims carceri deputatꝰ.
om̃i⁊ gauule portisgentiꝰ
necessitas ingrũet. ꝓrimos ple
ma plebis młtitudo cum ip̃iꝰ

Expanded text:
culo captum iri, totiusque civitaculo captum iri, totiusque civitatis perturbationem factum hoc necessario secuturam. Verum eiusmodi popularis impetus hanc esse consuetudinem, ut ubi res peracta fuerit, in seipsum rursus deficiat, nec difficile compescatur; ideoque motum hunc populi contempnendum, neque rem propositam inde segnius peragendam. Itaque, constituto quidem ab eis die, Matheus Bonellus ad curiam vocatus est; nec defuit eius lateri qui rem ei totam ediceret comitisque dolos et consilium aperiret. Sed confidebat ab hac presumptione regem metu periurii deterrendum, nec estimabat eum, etsi iusiurandum contempneret, hoc ausurum, cum eo facto regnum amplius perturbatum iri cognosceret. Ita, neglectis amicorum consiliis, ad palatium securus ascendit; sed antequam ad regem accederet, a castellanis exceptus est et teterrimo carceri deputatus.omnibus Galculae portis diligentius necessitas ingrueret, primos plebma plebis multitudo cum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mimiticias difficilus qui¬
dem nec sine ꝑicislo p̃caueri
suspicabat᷑ autẽ illum ut
erat natura tum dꝰ sibi p̾ͥ¬
nũ insidias ꝑaturum. eo ꝙx
ad auxiliũ regis ueniens i¬
d̾etur illius impedisse ꝓposi¬
tum. ⁊ nũc quoqs nichilomi¬
nꝰ impedire. Cum ergo rex
p̃cepisset scipendia militib
dari tirca Rog̾ sclauũ eius¬
q socios educturus exertitũ
psuasit eucomes ut matħ̾m
uoñ. prius captũ carcer man¬
ciparet. quẽ s. setum di te.et
lati de etero rediturũ inco¬
lumem. Neq u̾o seruande il¬
pis aaauõi religiom locũ eẽ
cum absq ꝑiurio nõ possit
mortis ꝑitulum enitari. Qd̃
tunore mortis ad̾nlitaitur. fa¬
cue. uemiã promereri. Placuit
ergꝰ degr qudd ũtro se factu¬
tũ decie itetat: hoc ab alio pro
matħm extra plalatiũ tapi
nõ posse nec tante c̃mpiã te¬
muitatis futurũ ut hoc plebis
saltem ꝑsuad̾e̾ int̾etur. Nam
illũ ⁊ in ip̃o palatio nõ sine ꝑi¬

Expanded text:
autem inimicitias difficilius quiautem inimicitias difficilius quidem, nec sine periculo precaveri. suspicabatur autem illum, ut erat natura timidus, sibi primum insidias paraturum, eo quod ad auxilium regis veniens, videretur illius impedisse propositum, et nunc quoque nichilominus impedire. Cum ergo rex precepisset stipendia militibus dari, contra Rogerium Sclavum eiusque socios educturus exercitum, persuasit ei comes ut Matheum Bonellum prius captum carceri manciparet; quem si secum duceret, alacium de cetero rediturum incolumem. Neque vero servande iurisiurandi religioni locum esse, cum absque periurio non possit mortis periculum evitari, quod timore mortis admictitur facile veniam promereri. Placuit ergo regi quod ultro se facturum decreverat, hoc ab alio promMatheum extra palatium capi non posse, neque tante quempiam temeritatis futurum, ut hoc plebi saltem persuadere niteretur. Nam illum et in ipso palatio non sine peri
Abbreviated transcription (Latin):
tantes tullas ꝓprias posside¬
bant. nullo sexus aut etatis
habito discrimine pimebant.
Eius tũc gentis hant facile
num̃abilis cecidit młtitudo.
panciq qui uł fuga furtim
timã : in australem sicilie ꝑ¬
tem ad tuci ora sarracenoꝵ õp¬
pida confugerũt. ⁊ usq nũc
adeo lombardoꝵ gentẽ exhor¬
rent. nõ se ut nõ solũ eam
ꝑtem sicilie deinceps habita¬
sum eius omĩo deuitent. S
⁊ adiacentem siracusanoꝵ
et catheniensĩ regionẽ. Ro¬
g̾ sclaus crebris incrasib
datia uiri curumiectis ppras
t̾rorem attislerat: ut nc qo
regi comestabuli xossent
eius impetũ sustrãe. tũ alł¬
dric muno mintũ inferior eis
congressus uittoria potiret᷑.
Eares denuo curiã repenti¬
no terrore concussit. nec id ar¬
bitrabat᷑ silur̃ comes absq
math̾i boñ. consilio geri. eo
mag̾ tim̃dum illũ existimãs
quod turie familiarius ad he¬
ret. nam aꝑtos hostes posse
fatile deuitari. familiares

Expanded text:
tantes villas proprias possidetantes villas proprias possidebant, nullo sexus aut etatis habito discrimine, perimebant. eius tunc gentis haud facile numerabilis cecidit multitudo, paucique qui, vel fuga furtim tunam, in australem Sicilie partem, ad tutiora Sarracenorum oppida confugerunt, et usque nunc adeo Lombardorum gentem exhorrent, ut non solum eam partem Sicilie deinceps habitasum eius omnino devitent. sed et adiacentem Siracusanorum et Cathaniensium regionem Rogerius Sclavus crebris incursibus dacia viri circumiectis populis terrorem attulerat, ut neque regii comestabuli possent eius impetum sustinere, cum assidue numero militum inferior eis congressus victoria potiretur. ea res denuo curiam repentino terrore concussit, nec id arbitrabatur Silvester comes absque Mathei Bonelli consilio geri, eo magis timendum illum existimans, quod curie familiarius adhereret; nam apertos hostes posse facile devitari, familiares
Abbreviated transcription (Latin):
maionisq semꝑ adhesisset la¬
t̾i: consuetudinũ tocius reg¬
ni plenam sibi ĩudicabat pici¬
am. ut ad ꝯponendũ nouos
defetarios eadem pͥorib con¬
tinentes putaret᷑ sufficere.i
Dum hec ita panormi gerun¬
tur. Rog̃ stlauus cum̃ tancͤ¬
do ducis filio pancisq alus
qui pͥus a matheo bouello dis¬
cesserant cũ uiderent eum
ad iniqui pactiones federis
inclinari: buteriam. placiã.
cet̾aq lombardoꝵ oppida que
pat̾ eius tenuenit occupauit.¬
⁊ alombardis gͣtanter aiide¬
q sus ceptus. cñ se ꝓmitt̾ent
ꝑ qͣntalibet eum ꝑicła secu¬
turos. młtic ad eciam ad iꝑ¬
sũ miltes confluxissent: in sar¬
racenos p̾ma uissit armorũ
auspicia p̃libari. lombardi u̾o
nich uniqm libentius auditĩ.
uissionis enis ñtardi sũt exe¬
cutores effecti ⁊ in loca funti¬
ma repentinos impetus fati¬
entes. tam eos qui ꝑ diu̾sa
oppida xp̃ianis erant ꝑmyx¬
ti. qm eos qui seꝑatum̃ habi¬

Expanded text:
Maionisque semper adhesisset laMaionisque semper adhesisset lateri, consuetudinum totius regni plenam sibi vindicabat peritiam, ut ad componendum novos defetarios, eadem prioribus continentes, putaretur sufficere. dum hec ita Panormi geruntur, Rogerius Sclavus cum Tancredo, ducis filio, paucisque aliis, qui prius a Matheo Bonello discesserant, cum viderent eum ad iniqui pactiones federis inclinari, Buteriam, Placiam ceteraque Lombardorum oppida, que pater eius tenuerat, occupavit, et a Lombardis gratanter avideque susceptus, cum se promicterent per quantalibet eum pericula secuturos, multique etiam ad ipsum milites confluxissent, in Sarracenos prima iussit armorum auspicia prelibari; Lombardi vero nichil unquam libentius audituri, iussionis eius non tardi sunt executores effecti, et in loca finitima repentinos impetus facientes, tam eos qui per diversa oppida Christianis erant permixti, quam eos qui separatim habi
Abbreviated transcription (Latin):
nepatẽ suum tnerrime di¬
ligebat. Richardũ quoq de
mandra tanqͣm de se bene¬
mĩttũ panormi retinens. ini¬
litib sius comestabubum
eũ p̃fecit erant eo tempore
familiares regis ꝑ ciuos
negotia curie dispoñebat.
Richardus sirat̃ electus. Sil¬
uester comes marsicensis
tiuem tñ rex hans susrit¬
tum latens adhuc odiũ dissi¬
mulabat. tredens eum ꝯuira¬
tionis in se facte fuisse parti¬
cipem. S ⁊ idem capto rege
quasdas pllaci puellas in do¬
mo fua ꝑ aliquot dies tenue¬
rat. qd̃ maxime regis aduer¬
sus eũ indignationẽ ꝯmone¬
rat. Cum autẽ eis t̾rarum
feudoꝵeo distinctiones ueusq
⁊ instituta curie ꝓrsus eẽnt
incognita neq libri ꝯsuetu¬
dinũ quos defetarios appel¬
lant potussent post taptum
palatiũ inueniri: placuit re¬
gi uisũq est necessariũ ut
mat̾sm notarrũ eductum
de carc̾e in p̾stim̃ offitumi
reuocaret. qui cum ł curia
diutissime notarius extitiss

Expanded text:
nepotem suum tenerrime dinepotem suum tenerrime diligebat; Richardum quoque de Mandra, tanquam de se benemeritum, Panormi retinens, militibus suis comestabulum eum prefecit. erant eo tempore familiares regis, per quos negotia curie disponebat, Richardus Siracusanus electus, Silvester comes Marsicensis quem tamen rex habens suspectum, latens adhuc odium dissimulabat, credens eum coniurationis in se facte fuisse participem. Sed et idem, capto rege, quasdam palacii puellas in domo sua per aliquot dies tenuerat, quod maxime regis adversus eum indignationem commoverat. cum autem eis terrarum feudorumque distinctiones, ususque et instituta curie prorsus essent incognita, neque libri consuetudinum, quos defetarios appellant, potuissent post captum palatium inveniri, placuit regi, visumque est necessarium, ut Matheum notarium eductum de carcere in pristinum officium revocaret; qui cum in curia diutissime notarius extitisset,