comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis operam dederunt. ⁊ ꝑ eosdem dies
sacrum nouendiale fuit. Cum tarentioꝵ
defec̾tio iamdur⁊ in spe hannibali. ⁊ in sus¬
pitione romanis eẽt causa forte extrinsecus
maturande euis interuenit: phileas. tarẽ¬
tinus. dui iam ꝑ spetiem legationis rome
cum ẽẽt uir inquieti animi ⁊ minime oti¬
um quo tum duitino senescere indebat᷑
nos inuenit. Custodiebantur in atrio lib̾¬
tatis minore cura. quia nec ip̃is nec cuu¬
tatieoꝵ fallere romanos expediebat. Hos
crebris conloquiis sollicitatos corruptis
editius duob qui cum pͥmis tenebris cu¬
stodia duxisset. ip̃e comes occulti itineris fac¬
tus profugit. Luce pͥma uulgata ꝑ urbem
suga ẽ. Missiq qui sequerentur aterraci¬
na comprensos omnes retraxerunt. Dedue¬
ti in comitio. uirgisq ad probante ppło
cesi desaxo deiciuntur. Huius atrocitas
pene duarum nobilissimarum in itali¬
a grecarum ciuitatium animos irritauit.

Expanded text:
diuinis operam dederunt et per eosdem dies diuinis operam dederunt et per eosdem dies sacrum nouendiale fuit. cum Tarentinorum defectio iam diu et in spe Hannibali et in suspicione Romanis esset, causa forte extrinsecus maturandae eius interuenit. Phileas Tarentinus diu iam per speciem legationis Romae cum esset, uir inquieti animi et minime otium, quo tum diutino senescere uidebatur, nos inuenit. custodiebantur in atrio Libertatis minore cura, quia nec ipsis nec ciuitatibus eorum fallere Romanos expediebat. hos crebris conloquiis sollicitatos corruptis aedituis duobus cum primis tenebris custodia eduxisset, ipse comes occulti itineris factus profugit. luce prima uolgata per urbem fuga est missique qui sequerentur ab Tarracina comprensos omnes retraxerunt. deducti in comitium uirgisque approbante populo caesi de saxo deiciuntur. huius atrocitas poenae duarum nobilissimarum in Italia Graecarum ciuitatium animos inritauit
Abbreviated transcription (Latin):
fideq sua duceret. dum nequis eorũ mune
uacaret. neu dono militari uirtutiᷤᷤ gͦ donare¬
tur. neu in italiam reportaret᷑. donec hostis
in terta italia ẽẽt. Comitia deinde ap̃tore ur¬
bano de senatus sententia plebiq scito sũt
habita. Quib creati sunt qͥnq uri. muris
turrib reficiendis ⁊ trium uiri bini. unisa¬
cris conquirendis. donisq presignandis. alte¬
tam carm̃talem. s i spei extra portam que
pͥore anno incendio consumpte fuerant.
Tempestates fede fuere in albano monte.Bi¬
duum continenter lapidib pluuit tacta de
celo multa due in capitolio edes. uallũ in
castis multis locis sup̃ suessulam: i duo ui¬
giles exanimati murus turresq quedam
cum his ñ icte mͦ fulminib. s etiam decus¬
se. fies te saxum ingens uisum uolitare. uł
rubere solito magis sanguineoq similis.
Horum prodigioꝵ causa diem unum suppli¬
catio fuit. Et ꝑ aliquot dies consules reb

Expanded text:
fideque sua duceret, dum ne quis eorum munere fideque sua duceret, dum ne quis eorum munere uacaret neu dono militari uirtutis ergo donaretur neu in Italiam reportaretur donec hostis in terra Italia esset. comitia deinde a praetore urbano de senatus sententia plebique scitu sunt habita, quibus creatis sunt quinqueuiri muris turribus reficiendis et triumuiri bini, uni sacris conquirendis donisque persignandis, altetam Carmentalem et Spei extra portam, quae priore anno incendio consumptae fuerant. tempestates foedae fuere; in Albano monte biduum continenter lapidibus pluuit; tacta de caelo multa, duae in Capitolio aedes, uallum in castris multis locis supra Suessulam, et duo uigiles exanimati; murus turresque quaedam Cumis non ictae modo fulminibus sed etiam decussae. Reate saxum ingens uisum uolitare, sol rubere solito magis sanguineoque similis. horum prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit et per aliquot dies consules rebus
Abbreviated transcription (Latin):
nius. cõs totiens iam cum hoste signis colla¬
tis pugnauit. operep̃tium hñt lib̾tatem ci¬
uitem q. Pro seruis saltim ad hoc bellum ẽp¬
tis nobis simul congredi cum hoste liceat. et
pugnando querere lib̾tatẽ uis tu mari. uis
terra. uis acie. uis urbib oppugnandis exꝑiri
uirtutem asperrima q̃ ad laborem ꝑiculum¬
q deposcimus ne quod ad cannas faciundũ
quicqͣm primum fiat. Qm̃ quicquid postea
uximus. id omne destinatum ignomime.
ẽ. Sub hec dicta ad genua marcelli procubue¬
runt. Marcellus id nec uiris potestatis sue ẽẽ
dixit. Senatui scͥpturum se omnia q de
sententia patrum facturũ ẽẽ. hee littere
ad nouos consules allate. ac ꝑ eos in senatu re¬
citatesunt. Consultusq de his litteris ita de¬
creuit senatus. militib qui ad cannas cõmi¬
litones suos pugnantes deseruissent. senatũ
dio ꝓ. cõs. aliter uideret᷑ faceret quod de .r.p.

Expanded text:
ronius consul totiens iam cum hoste signis conlaronius consul totiens iam cum hoste signis conlatis pugnauit; operae pretium habent libertatem ciuitatemque. pro seruis saltem ad hoc bellum emptis uobis simus; congredi cum hoste liceat et pugnando quaerere libertatem. uis tu mari, uis terra, uis acie, uis urbibus oppugnandis experiri uirtutem? asperrima quaeque ad laborem periculumque deposcimus, ut quod ad Cannas faciundum fuit quam primum fiat, quoniam quidquid postea uiximus id omne destinatum ignominiae est.' sub haec dicta ad genua Marcelli procubuerunt. Marcellus id nec iuris nec potestatis suae esse dixit; senatui scripturum se omniaque de sententia patrum facturum esse. eae litterae ad nouos consules allatae ac per eos in senatu recitatae sunt; consultusque de iis litteris ita decreuit senatus: militibus, qui ad Cannas commilitones suos pugnantes deseruissent, senatum dio proconsuli aliter uideretur, faceret quod e re publica
Abbreviated transcription (Latin):
q ẽ datus. cum quo dimnicantes aut uitam
semel aut ignominiã finirent. Nos quib nͥ
qd̃ cõmisimus ut quisqͣm ex cannensi acie
miles romanus suꝑẽẽt. nichil obici pot̾: non
solum apatria procul italiaq: s ab hoste
etiam relegati sumus. ubi senescamus in exi¬
lio nequa spes. ne qua occasio abolende igno¬
minie. ne qua placande ciuium ire. nequa
deniq bene moriendi sit: neq ignominie fi-¬
nem. nec urtutis p̃mium petimus. mͦ experi¬
ri animũ ⁊ uirtutem exercere liceat. Laborem
⁊ periculum petimus. ut uiroꝵ ut militum
officio sungamur. Sellum in sicilia iam al¬
terum annum ingenti dimicatione geritur.
urbes alias penus. alias romanus expugnat.
peditum ⁊ equitũ acies concurrunt ad sira¬
cusas. terra mariq geritur res. clamorem
pugnantium crepitumq armoꝵ exaudimꝰ.
resides ip̃i ac segnes tanqͣm nec manus nec
arma habeamus Seruorum legionib.t. sẽp¬

Expanded text:
que est datus, cum quo dimicantes aut uitam que est datus, cum quo dimicantes aut uitam semel aut ignominiam finirent; nos, quibus, nisi quod commisimus ut quisquam ex Cannensi acie miles Romanus superesset, nihil obici potest, non solum a patria procul Italiaque sed ab hoste etiam relegati sumus, ubi senescamus in exsilio ne qua spes, ne qua occasio abolendae ignominiae, ne qua placandae ciuium irae, ne qua denique bene moriendi sit. neque ignominiae finem nec uirtutis praemium petimus; modo experiri animum et uirtutem exercere liceat. laborem et periculum petimus, ut uirorum, ut militum officio fungamur. bellum in Sicilia iam alterum annum ingenti dimicatione geritur; urbes alias Poenus, alias Romanus expugnat; peditum, equitum acies concurrunt; ad Syracusas terra marique geritur res; clamorem pugnantium crepitumque armorum exaudimus resides ipsi ac segnes, tamquam nec manus nec arma habeamus. seruorum legionibus Ti. Semp
Abbreviated transcription (Latin):
transfugeiat recuperart᷑ ⁊caudme legiones
que sine armis redierant romam: armate re¬
misse in samnium. eundem illum hostem
sub uigum miserunt: qui hacsua ignomini¬
a letatus fuerat. sannensem uõ qͥsꝗͣ ex̾citum.
fuge aut pauoriᷤ insimulare potest ubi plus
qͣnquaginta milia hominũ ceciderunt: un
consul cum equitib .Lxx. fugit. unde nemo
suꝑest nisi quem hostis cedendo fessus reliquit:
cum captiuis redemptio mercabatur. nos uul¬
go homines laudabant. qd̃ rei .p. nos rescer¬
uassemus. quod ad consulem uenus iam re¬
dissemus. ⁊ speciem iusti exercitus fecissemus.
nunc deterioriconditione sumus. qͣm apud
patres nr̃os fuerunt captun. Quippe illis arma
tantum. atq ordo militandi. locusq in quo
tenderent in castris ẽ mutatus. que tam̃ semel
nautata .r .p. operta. ⁊ uno feli prelio recupera¬
runt. nemo eoꝵ relegatus in exilium ẽ. n emi¬
ni spes emerendi stipendia adempta. hostis deni¬

Expanded text:
transfugerat reciperaretur, et Caudinae legiones transfugerat reciperaretur, et Caudinae legiones quae sine armis redierant Romam armatae remissae in Samnium eundem illum hostem sub iugum miserint, qui hac sua ignominia laetatus fuerat. Cannensem uero quisquam exercitum fugae aut pauoris insimulare potest, ubi plus quinquaginta milia hominum ceciderunt, unde consul cum equitibus septuaginta fugit, unde nemo superest nisi quem hostis caedendo fessus reliquit? cum captiuis redemptio negabatur, nos uolgo homines laudabant quod rei publicae nos reseruassemus quod ad consulem Uenusiam redissemus et speciem iusti exercitus fecissemus; nunc deteriore condicione sumus quam apud patres nostros fuerunt captiui. quippe illis arma tantum atque ordo militandi locusque, in quo tenderent in castris, est mutatus, quae tamen semel nauata rei publicae opera et uno felici proelio reciperarunt; nemo eorum relegatus in exsilium est, nemini spes emerendi stipendia adempta; hostis deni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. sine queso pͥusqͣm de conditione nr̃a que¬
ror. noxam cuiꝰ arguimur nos purgare.Si
ñ dm̃n ira nec fato cuiꝰ lege immobilis rerũ
humanarum ordo seritur s culpaperimus.
Ad cannas cuiꝰ tãdẽ ea culpa fuit. militum
an imꝑatoꝵ. equidem miles nichil ũqͣm dicã
de imꝑatore eo. cui presertim grãs sciam ab
senatu actas. qd̃ non desperauit dereip. qui
dis eius. quos tribunos militũ habuimus.
honores petere ⁊ gerrere:⁊ ꝓuintias optin̾e.
audiuimus ãuob̾ ur̃isq lib̾is ignoscitis.
suli pͥmorib q aliis ciuitatis. fugere cum
spes alia nulla eẽt turpe ñ fuit milites it¬
q morituros in aciem misistis ad alliam
ꝓpe omnis exercitus fugit. ad furculas cau¬
dinos q expertus quidem certam̃ arma
tradidit hosti. ut alias pudendas clades ex¬
cituum taceam tñ tm̃ afuit ab eo ut illa
ignominia ab ex̃citib quereret᷑ ut ea utbͥs
roma. ꝑ eum ȩi̾citum que ab allia ueios

Expanded text:
esset. sine, quaeso, priusquam de condicione nostra queesset. sine, quaeso, priusquam de condicione nostra queror, noxam cuius arguimur nos purgare. si non deum ira nec fato, cuius lege immobilis rerum humanarum ordo seritur, sed culpa periimus ad Cannas, cuius tandem ea culpa fuit? militum an imperatorum? equidem miles nihil unquam dicam de imperatore meo, cui praesertim gratias sciam ab senatu actas quod non desperauerit de re publdis eius, quos tribunos militum habuimus, honores petere et gerere et prouincias obtinere audiuimus. an uobis uestrisque liberis ignoscitis fsuli primoribusque aliis ciuitatis fugere, cum spes alia nulla esset, turpe non fuit, milites utique morituros in aciem misistis? ad Alliam prope omnis exercitus fugit; ad Furculas Caudinas ne expertus quidem certamen arma tradidit hosti, ut alias pudendas clades exercituum taceam; tamen tantum afuit ab eo ut ulla ignominia iis exercitibus quaereretur ut et urbs Roma per eum exercitum qui ab Allia Ueios
Abbreviated transcription (Latin):
postulatis militum qui cum .p. lentulo
militabant. insenatu recitate sunt. Can¬
nensis reliquie cladis hic exercitus erat. re¬
legatus in siciliam sicut ante dicꝰtũ ẽ. ne
ante punici belli finem in italia reportare¬
tur. hi per missu lentuli pͥmores equitũ
centurionũq ⁊ robora exlegionib peditũ.
legatos in hiberna ad .m. marcellum mise¬
runt. Equib unus potestate dicendi facta.
consulem te q maresle initaliam adssenꝰ
cum pͥmum de nobis ⁊ siñ iniquum certe tri
ciam nos morte regum turbatam ad graue
bellum adtisus siculos simulpenosq mitti.
⁊ sanguine nr̃o uulnerib q nr̃is tͥ satis fac¬
turos eẽ sicut patrum memoriam qui capti
apyrrho ad eracleam erant ad u̾sus pyrrhum
ipsum pugnantes satisfecerunt. quanquã
quod obm̃itum nr̃m suscensuistis. p .c. nob̾
aut suscensetis. ambos mͥ consules ⁊ uniuer¬
sum senatum intueri uideor. cum de mar¬
celle intueor. quem si ad cannas consulem

Expanded text:
postulatis militum qui cum P. Lentulo postulatis militum qui cum P. Lentulo militabant in senatu recitatae sunt. Cannensis reliquiae cladis hic exercitus erat, relegatus in Siciliam, sicut ante dictum est, ne ante Punici belli finem in Italiam reportarentur. hi permissu Lentuli primores equitum centurionumque et robora ex legionibus peditum legatos in hiberna ad M. Marcellum miserunt, e quibus unus potestate dicendi facta: 'consulem te, M. Marcelle , in Italia adissemus, cum primum de nobis, etsi non iniquum, certe trisciam nos morte regum turbatam ad graue bellum aduersus Siculos simul Poenosque mitti, et sanguine nostro uolneribusque nos senatui satisfacturos esse, sicut patrum memoria qui capti a Pyrrho ad Heracleam erant aduersus Pyrrhum ipsum pugnantes satisfecerunt. quamquam quod ob meritum nostrum suscensuistis, patres conscripti, nobis aut suscensetis? ambo mihi consules et uniuersum senatum intueri uideor, cum te, M. Marcelle , intueor, quem si ad Cannas consulem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uginiti nemo preter .p. corneliũ calussam.
pontifex maximus creatus fuerat qͥ sella ca¬
ruli ñ ñ sedisset. Consules delectum cũ egre
conficerent. quod inopia iunioꝵ ñ facile in
utrumq ⁊ noue urbane legiones ⁊ supplem̃¬
tum ueterib scriberetur susficiebat: senatuᷤᷤ
absistere eos incepto uetuit: ⁊trium uiros
binos creari uissit. altõs qui citra. alteros qͥ
ultra quinquagesimũ lapidem in pacis foriᷤ¬
q ⁊ conciliabulis omnẽ copiam ingenuorũ
inspicerent. Et siqui roboris satis ad ferenda
arma habere uiderent᷑. etiam siñdum mili¬
tari etate eẽnt: milites facerent. tr̃ pł. si isui
septem decem annis sacram̃to dixissentͥ isꝑ
in destipendia procederent. ac si septem decẽ
annoꝵ aut maiores milites facti essent.
Ex hoc .s.c. creati trium auribini conqui¬
sionem ingenuoꝵ ꝑ agros fecerunt: Eodẽ
tempore ex sicilia littere marci marcelli. de

Expanded text:
et uiginti nemo praeter P. Cornelium Calussam et uiginti nemo praeter P. Cornelium Calussam pontifex maximus creatus fuerat qui sella curuli non sedisset. consules dilectum cum aegre conficerent, quod inopia iuniorum non facile in utrumque ut et nouae urbanae legiones et supplementum ueteribus scriberetur sufficiebat, senatus absistere eos incepto uetuit et triumuiros binos creari iussit, alteros qui citra, alteros qui ultra quinquagesimum lapidem in pagis forisque et conciliabulis omnem copiam ingenuorum inspicerent et, si qui roboris satis ad ferenda arma habere uiderentur, etiamsi nondum militari aetate essent, milites facerent; tribuni plebis, septendecim annis sacramento dixissent, iis perinde stipendia procederent ac si septendecim annorum aut maiores milites facti essent. ex hoc senatus consulto creati triumuiri bini conquisitionem ingenuorum per agros habuerunt. eodem tempore ex Sicilia litterae M. Marcelli de
Abbreviated transcription (Latin):
maias ñ prodisset. citatusq eo die ñ respon¬
disset. neq excusatus eẽt iuderi eum in exili¬
o eẽ. bonaq eius uenire. Ip̃i aqua ⁊ igni pla¬
cere interdicis. Singłos dem̃ eoꝵ qui turbe
ac tumultus concitatores fuerant: rei capita-¬
lis diem dicere. ac uades poscere ceperunt.
Primo ñ dantes. deinde etiam eos qui dare
possent. in carcerem coiciebant. Cuiꝰ rei peri¬
culum uitantes pleriq in exilium abiert̃.
hunc fraus publicanoꝵ deiñ fraudem au¬
datia ꝓtegens exitum habuit. Comitia m̃
pontifici maximo creando sunt habita.
La comitia nouis pontiser o cnneluis eche¬
gus habuit. Res ingenti certamie petierunt .e.
fuluius flaccus consul quri ante bis consul
⁊ censor fuerat. ⁊ .t. manlius torquatus u p̃e
duob consulatib ⁊ censura insignis i liciniꝰ
crassus. quia edilitatem. cũr. petiturus erat.
hic senes honoratosq uiuenes in eo certami¬
ne uicit. Antehunc intra centum annos

Expanded text:
Maias non prodisset citatusque eo die non responMaias non prodisset citatusque eo die non respondisset neque excusatus esset, uideri eum in exsilio esse bonaque eius uenire, ipsi aqua et igni placere interdici. singulis deinde eorum qui turbae ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac uades poscere coeperunt. primo non dantes, deinde etiam eos qui dare possent in carcerem coniciebant; cuius rei periculum uitantes plerique in exsilium abierunt. hunc fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum habuit. comitia inde pontifici maximo creando sunt habita; ea comitia nouus pontifex M. Cornelius Cethegus habuit. tres ingenti certamine petierunt, Q. Fuluius Flaccus consul, qui et ante bis consul et censor fuerat, et T. Manlius Torquatus , et ipse duobus consulatibus et censura insignis, et <P.> Licinius Crassus, qui aedilitatem curulem petiturus erat. hic senes honoratosque iuuenis in eo certamine uicit. ante hunc intra centum annos
Abbreviated transcription (Latin):
concilium plebis sustulisse: tribunos in or¬
dinem coegisse contra popłm .i. aciem in¬
troduxisse. locum occupasse. ut tribunos
a plebe intereluderet. trib in suffragium
uocari ꝓhiberet. nichil aliud acede ac dimi¬
catione continuisse homines: nisi pacienti¬
am magistratuum. quod cesserint. in presen¬
tia. furori atq audatie paucoꝵ uinciq se ad
popłm .r. passi sint.⁊ comitia que reus uiat¬
q armis ꝓhibiturus erat. ne causa queren¬
tib dimicationem daretur. uoluntate ip̃iꝰ
sustulerint. Hec cum ab optimo qͦ ꝓ atroci-¬
tate rei acta ẽẽnt. uimiq eam contra rem . p.
⁊ pernicioso exemplo factam senatus decres¬
fet: confestim caruilii. tr̃. pł. amissa multe
certatione rei capitalis diem postumio dixe¬
runt. Ac niuades daret prendi auiatore at¬
q in carterem iusserunt duci. Postumuis ita¬
dib datis non adfuit. Er̾. pł locauerunt.
plebesq ita sciuit. si .m. postumins ante. Rł

Expanded text:
concilium plebis sustulisse, tribunos in orconcilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coegisse, contra populum Romanum aciem instruxisse, locum occupasse ut tribunos a plebe intercluderet, tribus in suffragium uocari prohiberet. nihil aliud a caede ac dimicatione continuisse homines nisi patientiam magistratuum, quod cesserint in praesentia furori atque audaciae paucorum uincique se ac populum Romanum passi sint et comitia, quae reus ui atque armis prohibiturus erat, ne causa quaerentibus dimicationem daretur, uoluntate ipsi sua sustulerint. haec cum ab optimo quoque pro atrocitate rei accepta essent uimque eam contra rem publicam et pernicioso exemplo factam senatus decresset, confestim Caruilii tribuni plebis omissa multae certatione rei capitalis diem Postumio dixerunt ac ni uades daret prendi a uiatore atque in carcerem duci iusserunt. Postumius uadibus datis non adfuit. tribuni plebem rogauerunt plebesque ita sciuit, si M. Postumius ante kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
ubi latin suffragium ferrent. interim pu¬
blicani casce instare ut consilio diem exime-¬
ret. popłs reclamare. Et forte in cornu pͥmꝰ
sedebat casca. cui simul metus pudorq a¬
nimum uersabat. Cum in eo parum pre¬
sidii eẽt turbande rei causa: publicani
ꝑuacuum in sũmoto loco. in eo inrupe¬
runt urgantes simul cum popło tribuniᷤᷤ¬
q. Nec procul dimicatione res erat. cum
fuliuus consul tribunis. Nonne uidetis
inquit uos in ordinẽ coactos eẽ :⁊ rem ad se¬
ditionem spectare. nꝓpere dimutit is pleb̾
concilium: plebe dimissa senatus uocatur.
⁊ consules referunt de concilio plebis tur¬
bato ui atq audatia publicanoꝵ .m. furi¬
rium camillũ euiꝰ exilium ruina urbis se¬
outa fuerit dampnari se arbitrio cuuũ pas¬
sum ẽẽ. Decem uiros ante eum quoꝵ legib ad
eam diem iuuerent. multos postea pͥncipes ci-¬
uitatis iuditium de se ppłi passos. Postumiũ
pyrgensem susfragium popłoꝵ extorsisse:

Expanded text:
ubi Latini suffragium ferrent. interim puubi Latini suffragium ferrent. interim publicani Cascae instare ut concilio diem eximeret; populus reclamare; et forte in cornu primus sedebat Casca, cui simul metus pudorque animum uersabat. cum in eo parum praesidii esset, turbandae rei causa publicani per uacuum submoto locum cuneo inruperunt iurgantes simul cum populo tribunisque. nec procul dimicatione res erat cum Fuluius consul tribunis 'nonne uidetis' inquit 'uos in ordinem coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?' plebe dimissa senatus uocatur et consules referunt de concilio plebis turbato ui atque audacia publicanorum: M. Furium Camillum , cuius exsilium ruina urbis setura fuerit, damnari se ab iratis ciuibus passum esse; decemuiros ante eum, quorum legibus ad eam diem uiuerent, multos postea principes ciuitatis iudicium de se populi passos; Postumium Pyrgensem suffragium populo Romano extorsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
falsa. naufragia:⁊ ea ip̃a que uera renunc¬
auerant. fraude ip̃oꝵ facda erant ñ ealu¬
in ueteres quassas ꝙ naues pancis ⁊ pariu
precii reb impositis cum mersissent eas in
alto exceptis in p̾paratas scasas nautis mul¬
tiplices fuisse merces ementiebant᷑. Lafrauᷤ
indicata .m. emilio pretori priori anno fur¬
rat:. ac ꝑeum ad senatum delata nec tñ
ullo senatus consulto notata. quia patres
ordinem publicanoꝵ in tali tempore offẽ¬
sum nolebant. Popłs seu̾tor uindex fraudiᷤᷤ
cernerent. ducentium milium eris multã.
mi. postumio dixerunt. Cui certandi cum
dies aduenisset. consiliumq tam frequenͤ
plebis ad eẽt. ut multitudinẽ archa captto¬
li uix caperet. Porata causa. una spes uide¬
pinquus cognatusq postumio erat. priuᷤ¬
qͣm ad sustragium trib uocarentur. inter¬
cessisset. Testib datis tribuni popłm sũmo¬
uer̃t. Sicq illa lex lata est ut sortirentur

Expanded text:
falsa naufragia et ea ipsa quae uera renuntifalsa naufragia et ea ipsa quae uera renuntiauerant fraude ipsorum facta erant, non casuin ueteres quassasque naues paucis et parui pretii rebus impositis, cum mersissent eas in alto exceptis in praeparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur. ea fraus indicata M. Aemilio praetori priore anno fuerat ac per eum ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata, quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum nolebant. populus seuerior uindex fraudis cernerent, ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt. cui certandae cum dies aduenisset conciliumque tam frequens plebis adesset ut multitudinem area Capitolii uix caperet, perorata causa una spes uidequi propinquus cognatusque Postumio erat, priusquam ad suffragium tribus uocarentur, intercessisset. testibus datis tribuni populum submouerunt sitellaque lata est ut sortirentur
Abbreviated transcription (Latin):
iunio intuscos. legiones urbane prioris an¬
ni date .t. sempnio graccho.⁊ .p. semꝑnio tu¬
oitano. imꝑium prouintieq lucaniet
gallie cum suis ex̾citib prorogate. Item .p.
lentulo qua uetus prouintia in sicilia eẽt
.M. marcello syracuse ⁊ qua hieronis regnum
fuisset t otacilio classis. gretia .M. ualerio. sar¬
dinia .Q. mucio. sceuole. hispanie .N.. cñ.
corneliis. ad ueteres exercitus due urbane le¬
giones a consulib scͥpte. Sũmaq trium et
uiginti legionum eo anno effecta ẽ. Oflet¬
tum consulum .m. postumii pyrgensis.
cum magno ꝓpe motu rerum factum im¬
pedit:. publicanus Erat postumiꝰ qui mul¬
tis annis parem fraude. auaritiaq neminẽ
inciuitate habuerat preter .L. pomponiũ
ueientanum. quem populantẽ temere a¬
gros in lucanis. ductu hannonis pͥorean-¬
no ceperant carthaginiẽses. hiͦ quia pubh¬
cum ꝑiculum erat. aui tempestatis in his
que portarent᷑ ad exercitus: ⁊ ementiti erãt

Expanded text:
Iunio in Tuscos legiones urbanae prioris anIunio in Tuscos legiones urbanae prioris anni datae. Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium prouinciaeque Lucani et Gallia cum suis exercitibus prorogatae; item P. Lentulo qua uetus prouincia in Sicilia esset, M. Marcello Syracusae et qua Hieronis regnum fuisset, T. Otacilio classis, Graecia M. Ualerio , Sardinia Q. Mucio Scaeuolae , Hispaniae P. et Cn. Corneliis . ad ueteres exercitus duae urbanae legiones a consulibus scriptae summaque trium et uiginti legionum eo anno effecta est. dilectum consulum M. Postumii Pyrgensis cum magno prope motu rerum factum impediit. publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude auaritiaque neminem in ciuitate habuerat praeter T. Pomponium Ueientanum , quem populantem temere agros in Lucanis ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses. hi, quia publicum periculum erat a ui tempestatis in iis quae portarentur ad exercitus et ementiti erant
Abbreviated transcription (Latin):
illius copiis magnifice fac̾ti. ⁊ diem unum
instaurati. ⁊ congi. olei in uicos singulos da¬
ti .L.uilluis. tapulliꝰ .⁊ .m. fundanius. fun¬
dulus ediles plebei. aliquot matronas ap̃
popłm probri accusarunt. Quasdam ex
eis dampnatas in exilium egerunt. Ludi
plebeip bndiũ inłtauratr ⁊ iouis epulũ fut
ludorum causa Que fuluius flaccus. tertio
appius claudius. consulatum ineunt.:⁊ pre¬
tores ꝓuintias sortiti sunt .p. corneluis sulla
urbanamr⁊ peregrinam que duoꝵ ante sor
fuerat. Gr̃i. fuluius flaccus. apuliam .c. clau¬
dius nero suessulam .m. uimus silanus cre-¬
atus. cõs. Consulib bellum cum hanniba¬
le. ⁊ bine legiones decrete. Altera fabio suꝑi¬
oris anni consulł. altera fabio fuluio centi¬
malo acciperet. Pretoꝵ fului flacci que luce¬
rie sub emilio pretore neronis claudii que
in piceno sub .s. terentio fuissent legiones.
ẽẽnt supplem̃tum. in eas ip̃e scriberet sibi ..

Expanded text:
illius copiis magnifice facti et diem unum illius copiis magnifice facti et diem unum instaurati, et congii olei in uicos singulos dati. L. Uillius Tappulus et M. Fundanius Fundulus , aediles plebeii, aliquot matronas apud populum probri accusarunt; quasdam ex eis damnatas in exsilium egerunt. ludi plebeii per biduum instaurati et Iouis epulum fuit ludorum causa. Q. Fuluius Flaccus tertium, Ap. Claudius consulatum ineunt; et praetores prouincias sortiti sunt, P. Cornelius Sulla urbanam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fuluius Flaccus Apuliam, C. Claudius Nero Suessulam, M. Iunius Silanus Tuscos. consulibus bellum cum Hannibale et binae legiones decretae; alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fuluio Centumalo acciperet; praetorum Fului Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi quae in Piceno sub C. Terentio fuissent legiones essent; supplementum in eas ipsi scriberent sibi; M.
Abbreviated transcription (Latin):
sul comitioꝵ causa dictatorem dixit .c. clau¬
dium. centonem. Ab eo magister equitum
ẽ dictus .Q. fuluius flaccus. dictator pͥmo co¬
mitia lidie creauit consulem. Q fuluium
flaccum magistrum equitum .⁊. app̃. claudi¬
um pulchrum cui sicilia prouintia in pre¬
tura fuerat. Lum pretores creati. gñfuluius
flaccus. claudius nero .m. iunius silanus .p.
corneluis sulla. Comitiis ꝑfectis. dictator
magistratu abiit. ed̾. cũr. fuit eo anno. cũ
m. cornelio cethego .p. cornelius scipio. cui
post affricanus fuit cognom̃. Huic peten¬
ti edilitatẽ. cum obsisterent. tr̃. pł: negan¬
tes rationẽ euis habendam eẽ. qd ñdum
adpetendum legitima etas eẽt. sime inqͥt
om̃s quirites. edilem facere uolunt. satis
annoꝵ habeo. Tanto iñ fauore ad suffra¬
gium ferendum in trib discursum ẽ. ut
tribuni repente incepto destiterint. Edili¬
tia largitio ħ fuit. ludi romani ꝓ temꝑis

Expanded text:
sul comitiorum causa dictatorem dixit C. Clausul comitiorum causa dictatorem dixit C. Claudium Centonem . ab eo magister equitum est dictus Q. Fuluius Flaccus . dictator primo comitiali die creauit consules Q. Fuluium Flaccum , magistrum equitum, et Ap. Claudium Pulchrum , cui Sicilia prouincia in praetura fuerat. tum praetores creati Cn. Fuluius Flaccus <C.> Claudius Nero M. Iunius Silanus P. Cornelius Sulla . comitiis perfectis dictator magistratu abiit. aedilis curulis fuit eo anno cum M. Cornelio Cethego P. Cornelius Scipio , cui post Africano fuit cognomen. huic petenti aedilitatem cum obsisterent tribuni plebis, negantes rationem eius habendam esse quod nondum ad petendum legitima aetas esset, 'si me' inquit 'omnes Quirites aedilem facere uolunt, satis annorum habeo.' tanto inde fauore ad suffragium ferendum in tribus discursum est ut tribuni repente incepto destiterint. aedilicia largitio haec fuit, ludi Romani pro temporis
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝑ magistratus sedaret᷑:m. emilio. p̃r. ur¬
b̾ negotium ab senatu datum ẽ: ut ⁊ his re¬
ligionib popłm liberaret. Is⁊ in contione
senatus consultum recitauit: ⁊ edixit. ut
quicumq libros uaticinios p̃cationes ue.
aut artem sacrificandi conscriptam habe¬
ret eos libros om̃s luteras q ad se ante kł̃
apriles deferret. Nen quis in publico sacro¬
ue loco nouo aut externo ritu sacrificaret.
Abquoa pubuiei sacemorts moruil co anno
sunt .L. cornelius lentulus pontifex maximuᷤ
⁊ b. papirius .c.f. masso pontifex ⁊ p̃ furuis
pͥilus augur. ⁊ .c. papirius lemusto. Decem¬
uiri sacroꝵ in lentulilocum .m. corneliuis.
cethecus. In papirii oñ. seruiluis. cepio pon¬
tifices susfecti sunt. Augur creatus .L. quintiꝰ
flaminius decem uir sacroꝵ .L. corneluis len-¬
tulus. Comitioꝵ consularium iam adpete¬
bat tempus. s quia consules abello inten¬
tos auocare ñ placebat: t. sempronius con¬

Expanded text:
res per magistratus sedaretur, M. Aemilio praetori urres per magistratus sedaretur, M. Aemilio praetori urb. negotium ab senatu datum est ut eis religionibus populum liberaret. is et in contione senatus consultum recitauit et edixit ut quicumque libros uaticinos precationesue aut artem sacrificandi conscriptam haberet eos libros omnes litterasque ad se ante kalendas Apriles deferret neu quis in publico sacroue loco nouo aut externo ritu sacrificaret. aliquot publici sacerdotes mortui eo anno sunt, L. Cornelius Lentulus pontifex maximus et C. Papirius C. filius Masso pontifex et P. Furius Philus augur et C. Papirius L. filius Masso decemuir sacrorum. in Lentuli locum M. Cornelius Cethegus , in Papiri Cn. Seruilius Caepio pontifices suffecti sunt; augur creatus L. Quinctius Flamininus , decemuir sacrorum L. Cornelius Lentulus . comitiorum consularium iam appetebat tempus; sed quia consules a bello intentos auocare non placebat, Ti. Sempronius con
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem incessit. ut aut hoĩes aut dii re¬
pente alii uiderentur facti. Nec iam in se¬
creto mͦ atq intra parietes tenebantur
romani ritus. s in publico etiam. ac foro ca-¬
pitalioq. mulierum turba erat. Nec sacri¬
ficantium nec ap̃cantium deos patrio more
sacrificuli ac uates ceperant hominũ m̃tes.
quorum numerũ aurit rustica plebs. ex in¬
cultis dutino bello. infestisq agris. egestate
⁊ metu in urbem compulsa. Et questus exali¬
eno errore facilis. quem uelut ex concesse ar¬
tis usu exercebant. Primo secrete bonoꝵ in¬
dignationes exaudiebant᷑. Demde ad patres
etiam ad publicam querimoniam excessit
res. incusati grauiter absenatu ediles trium¬
uiriq capitales: quod ñ ꝓhiberent. Cum e¬
moueri eam multitudinẽ e foro ac disdicẽ
apparatus sacrorum conati ẽẽnt. haudpro¬
culafuit. quin uiolarent᷑. Ubi potentius
iam eẽ id malum apparuit. qͣm ut mino¬

Expanded text:
ciuitatem incessit ut aut homines aut dei reciuitatem incessit ut aut homines aut dei repente alii uiderentur facti. nec iam in secreto modo atque intra parietes abolebantur Romani ritus, sed in publico etiam ac foro Capitolioque mulierum turba erat nec sacrificantium nec precantium deos patrio more. sacrificuli ac uates ceperant hominum mentes quorum numerum auxit rustica plebs, ex incultis diutino bello infestisque agris egestate et metu in urbem compulsa; et quaestus ex alieno errore facilis, quem uelut concessae artis usu exercebant. primo secretae bonorum indignationes exaudiebantur; deinde ad patres etiam ac publicam querimoniam excessit res. incusati grauiter ab senatu aediles triumuirique capitales quod non prohiberent, cum emouere eam multitudinem e foro ac disicere apparatus sacrorum conati essent, haud procul afuit quin uiolarentur. ubi potentius iam esse id malum apparuit quam ut mino
Abbreviated transcription (Latin):
Um hec in affrica atq in his¬
pania geruntur. hannibal in
agro tarentino estatem cõsũp¬
sit. spe ꝑ proditionem urbis
tarentinoꝵ potiunde. Ipsoꝵ
interim salentinoꝵ ignobiles urbes ad eũ
defecerunt. Eodem tempore in brutuis ex
duodecim popłis qui an¬
no pͥore ad penos desciuerant consentini.
redissent: ni .t. pomponius ueientatus p̃¬
fectus socium ꝓsperis aliquot popłationib.¬
⁊ inagro bruitio iustiducis spẽm nauctus.
tumultuario exercitu acto coacto cum han¬
none conflixisset. Magnaibi uis hominum:
s incondite turbe agrestium seruoꝵ q ce¬
sa aut capta ẽ. Minimum iacture fuit qd̃
p̃fectus inter ceteros ẽ captus. Et tum teme¬
damnos usq. sempronius consul in lucaniᷤ
multa p̾lia parua. haud ullum dignũ me¬
moratu fecit:⁊ ignobilia oppida lucanorũ
aliquot expignauit. quod dutius traheba¬
tur bellum. i uariabant scde adu̾seq res ñ
fortunam magis qͣm animoshominum.
Tanta religio ⁊ ea magna exparte externa.

Expanded text:
um haec in Africa atque in Hispania geruntur, Hannibal in agro Sallentino aestatem consumpsit spe per proditionem urbis Tarentinorum potiundae. ipsorum interim Sallentinorum ignobiles urbes ad eum defecerunt. eodem tempore in Bruttiis ex duodecim populis, qui anno priore ad Poenos desciuerant, Consentini redissent, ni T. Pomponius Ueientanus , praefectus socium, prosperis aliquot populationibus in agro Bruttio iusti ducis speciem nactus, tumultuario exercitu coacto cum Hannone conflixisset. magna ibi uis hominum sed inconditae turbae agrestium seruorumque caesa aut capta est: minimum iacturae fuit quod praefectus inter ceteros est captus, et tum temedamnosusque. Sempronius consul in Lucanis multa proelia parua, haud ullum dignum memoratu fecit et ignobilia oppida Lucanorum aliquot expugnauit. quo diutius trahebatur bellum et uariabant secundae aduersaeque res non fortunam magis quam animos hominum, tanta religio, et ea magna ex parte externa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressus ari tumulos ꝓximos ceꝑat
equites. et instationib locis idoneis
posuerat. & ꝑ agros miserat p̾datum
hii cũ carthaginiensi equitatu p̃liũ
ꝗͣ cõmisissent paucos in ipso certami¬
ne penos q fugientes ꝑsequuti. in
quib p̃fectum quoq hannonẽ no¬
bilem iuuenẽ occid̾unt: Scippio ñ
agros mͦ circa uastauit. s urbem etiã
ꝓxima in affroꝵ satis opulentã cepit.
ubi p̃ter cet̾a quȩ extimplo in naues
onerarias imposita missa que insici
tum sunt capta. letissimus tñ omnis
in pͥncipio rerum gerendaꝵ aduentꝰ
fuit masinisse quẽ quidã cum. Ce
haud amplius equitib. pleriq cũ
duum milium equitatu tradunt
uenisse. Ceterum cum longe maximꝰ
omniũ ȩtatis suȩ regum hic fuerit:
plurimumq rem romanã iuuerit
oꝑep̃qum uidetur excedere paulum
ad enarrandum ꝗͣ uaria fortuna usꝰ
sit in amittendo recuꝑandoq pat̾no
regno militando ꝑ carthaginiensibus

Expanded text:
progressus a mari tumulos proximos ceperat; progressus a mari tumulos proximos ceperat; equites et in stationibus locis idoneis posuerat et per agros miserat praedatum. hi cum Carthaginiensi equitatu proelium cum commisissent, paucos in ipso certamine, plerosque fugientes persecuti, in quibus praefectum quoque Hannonem, nobilem iuuenem, occiderunt. Scipio non agros modo circa uastauit sed urbem etiam proximam Afrorum satis opulentam cepit; ubi praeter cetera, quae extemplo in naues onerarias imposita missaque in Siciltum sunt capta. laetissimus tamen Romanis in principio rerum gerendarum aduentus fuit Masinissae; quem quidam cum ducentis haud amplius equitibus, plerique cum duum milium equitatu tradunt uenisse. ceterum cum longe maximus omnium aetatis suae regum hic fuerit plurimumque rem Romanam iuuerit, operae pretium uidetur excedere paulum ad enarrandum quam uaria fortuna usus sit in amittendo reciperandoque paterno regno. —militanti pro Carthaginiensibus
Abbreviated transcription (Latin):
te tumultus fuit: nam post. mͬ.
lum romanum exercitum uiðant
p̃ter p̃datorias classes quib es censio¬
nes in agros facte erant raptis queq
obuia fors fecerat pͥus recursum sem¬
per ad naues ꝗͣ clamor agrestis con¬
ciret fuerat: Eo maior tum fuga pa¬
uorq in urbe fuit. et hercule. neq
exercitus domi ualidus. neq dux
quem opponerent erat hasdrubal gis¬
gonis filius genere fama diuitis regia
tum etiam affinitate longe pͥmus ciui¬
tatis erat. s eum ab illo scippione ali¬
qd̾ p̃liis fusum pulsumq in hispania
meminerant nec magis ducẽ pari ꝗͣ.
tumultuariũ exercitum suũ romano
exercitui esse. itaq uelut siurbem exq̃¬
plo aggressurus scippio foret ita concla¬
matum ad arma ẽ. porteq partim
clause.⁊ armati in muris. ugilieq
et stationes disposite. ac nocte inseq̃n
speculatũ ad mare turbandosq egre¬
dientes ex nauib missi instationes ro¬
uticam missa ipse haud ita multum

Expanded text:
tae tumultus fuit. nam post M. Attae tumultus fuit. nam post M. Atlum Romanum exercitum uiderant praeter praedatorias classes quibus escensiones in agros maritimos factae erant, raptisque quae obuia fors fecerat prius recursum semper ad naues quam clamor agrestes conciret fuerat. eo maior tum fuga pauorque in urbe fuit. et hercule neque exercitus domi ualidus neque dux quem opponerent erat. Hasdrubal Gisgonis filius genere, fama, diuitiis, regia tum etiam adfinitate, longe primus ciuitatis erat; sed eum ab ipso illo Scipione aliquot proeliis fusum pulsumque in Hispania meminerant nec magis ducem duci parem quam tumultuarium exercitum suum Romano exercitui esse. itaque uelut si urbem extemplo adgressurus Scipio foret, ita conclamatum ad arma est portaeque raptim clausae et armati in muris uigiliaeque et stationes dispositae ac nocte insequenti speculatum ad mare turbandosque egredientes ex nauibus missi, in stationes RoUticam missa, ipse haud ita multum
Abbreviated transcription (Latin):
tu fuisse ꝑͦ multis grecis latinisq au¬
ctorib credidi. cecilius p̃ter ꝗͣ quod¬
mersas fluctib naues. cet̾os omnis
cȩlestis marttimosq terrores. pos¬
tremo arreptam tempestate ab affri¬
ca classem ad insulam egi murum
inde egre correptũ cursum exponit
et ꝓpe obrutis nauib iniussum im¬
ꝑatoris scaphis haud secus ꝗͣ nau¬
fragos milites sine armis cum in¬
genti tumultu interrã euasisse:
xposits copiis romani castra in ꝓxi¬
mis tumulis metunt uiam ñ in ma¬
ritimos mͦ agros conspectu pͥmum
classis. dein tumultu egredientium
in terrã pauor terrorq ꝑuenerat.
s in ipsa urbes neq enim hominum
mͦ. turba mulierum pueroꝵq ag¬
minib immixta om̃is passim cõple-¬
uerat uias. s pecora quoq p̃ se agre¬
stes agebantur. reliqui subito affri¬
cam dicere. urbib uͦ ipsis maiorem
ꝗͣ quẽ secum atcułant terrorẽ infere¬
bant p̃cipue carthaginis ꝓpe ut cap¬

Expanded text:
ltu fuisse permultis Graecis Latinisque aultu fuisse permultis Graecis Latinisque auctoribus credidi. Coelius unus mersas fluctibus naues ceteros omnes caelestes maritimosque terrores, postremo abreptam tempestate ab Africa classem ad insulam Aegimurum, inde aegre correctum cursum exponit, et prope obrutis nauibus iniussu imperatoris scaphis, haud secus quam naufragos, milites sine armis cum ingenti tumultu in terram euasisse. expositis copiis Romani castra in proximis tumulis metantur. iam non in maritimos modo agros conspectu primum classis dein tumultu egredientium in terram pauor terrorque peruenerat, sed in ipsas urbes; neque enim hominum modo turba mulierum puerorumque agminibus immixta omnes passim compleuerat uias, sed pecora quoque prae se agrestes agebant, ut relinqui subito Africam diceres. urbibus uero ipsis maiorem quam quem secum attulerant terrorem inferebant; praecipue Carthagini prope ut cap
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓiecit. tubaq signũ dedit ꝓciscendi
uento scd̃o uehem̃t satis ꝓfecti celeri
die nebula. ecce pio ita uix ut concurꝰ¬
sus nauium inter se uitarent lenior
uentus in alto factus. noctem inseq̃n¬
tem ead̃ callige optinuit sole ortus ẽ
dies & addita uis uento iam
terra cernebant. haud ita multa ttu¬
post gubernator scippioni ait ñ plus
rigi iam in portu fore omnẽ classem
scippio. ut in conspectu terra fuit p̃¬
catus uti bono rei. p̾. suoq affricam
utd̾it dare uel etalium infra nauib
idem fere tꝑs quo pͥdie exorta conspe-¬
ctum terre aduenit. ⁊ uentus p̃mente
nebula cecidit nox. deinde incertiora
om̃ia fecit itaq anchoras ne aut in
uentus idem coortus nebulandis¬
iecta apparuit omĩa affrice littora
scippio q̃d ẽẽt ꝓximũ ꝓmunturium
dirigite naues eo classis decurrit
copieq om̃s in terrã exposite st̃ pspe¬
ram nauigationẽ sine t̾rore ac tumł¬

Expanded text:
re proiecit tubaque signum dedit proficiscendi. re proiecit tubaque signum dedit proficiscendi. uento secundo uehementi satis prouecti celeritdie nebula occepit ita uix ut concursus nauium inter se uitarent; lenior uentus in alto factus. noctem insequentem eadem caligo obtinuit: sole orto est discussa, et addita uis uento. iam terram cernebant. haud ita multo post gubernator Scipioni ait non plus rigi, iam in portu fore omnem classem. Scipio, ut in conspectu terra fuit, precatus deos uti bono rei publicae suoque Africam uiderit, dare uela et alium infra nauibusidem ferme tempus quo pridie exorta conspectum terrae ademit et uentus premente nebula cecidit. nox deinde incertiora omnia fecit; itaque ancoras ne aut intuentus idem coortus nebula disiecta aperuit omnia Africae litora. Scipio quod esset proximum promuntorium dirigite naues.' eo classis decurrit, copiaeque omnes in terram expositae sunt. prosperam nauigationem sine terrore ac tumu
Abbreviated transcription (Latin):
cib effecerant. & scippio dux part̃
factis fortib. partim suapte fortuna
quadam ingenti ad increm̃ta glorie
celebratus conuerterat animos simł
& mens ipsa traicienda nulli ante
ferendumq et finiendum in affrica
bellum se transire uulgata erat con¬
currerat ad spectaculum in portũ
om̃is turba ñ habitantiũ mͦ lylibei
s lationum omniũ ex sicilia. quȩ
ad ꝓsequendũ scippionẽ officii causa
hoc legionis quȩ in hoc legationes
quendos cõmilitones ꝓcesserant.
nec classis mͦ ꝓspectantib e terra.
s terra etiam om̃is circa referta t᷑¬
uos p̃cor quesoq utiq in meo imꝑio
plebiq romane sotiis nominiq la¬
tno. qui popłi .rͦ. quiq meã sectã
imꝑium auspitrumq terra mari.
xitis saluos incolumesq uictis per¬
duellib uictores spoliis decoratos p̃¬
da onustos triumphantes qͦ mecũ
dendi facultatẽ detis scdm has p̃ces
cruda extam uictimã uti mos ẽ in ma¬

Expanded text:
cibus effecerant, et Scipio dux partim cibus effecerant, et Scipio dux partim factis fortibus partim suapte fortuna quadam †ingenti† ad incrementa gloriae celebratus conuerterat animos, simul et mens ipsa traiciendi, nulli ante ferendumque et finiendum in Africa bellum se transire uolgauerat. concurrerat ad spectaculum in portum omnis turba non habitantium modo Lilybaei sed legationum omnium ex Sicilia quae et ad prosequendum Scipionem officii causa hoc legiones quae in Sicilia quendos commilitones processerant; nec classis modo prospectantibus e terra, sed terra etiam omnis circa referta turuos precor quaesoque uti quae in meo imperio plebique Romanae sociis nominique Latino qui populi Romani quique meam sectam imperium auspiciumque terra mari axitis; saluos incolumesque uictis perduellibus uictores spoliis decoratos praeda onustos triumphantesque mecum dendi facultatem detis.' secundum has preces cruda exta caesa uictima, uti mos est, in ma
Abbreviated transcription (Latin):
trium luminũ fore: Emporia ut
peterent gub̾natorib & dixit. fertilis¬
simus ager eoq habundans omĩa
copia rerum ẽ regio et inbelles qd̃
plerumq in ub̃i agro euenit bar¬
bari sunt. pͥusq quã carthagine
cur ueniretur oppͥmi uideantur pos¬
se his ediis ecditis imꝑiis redire ad
naues iussi. & postero die diis bene
uiuantib signo dato soluere naues
multe classes romane e sicilia. atq
ipslo illo portu ꝓfecte erant. cet̾m
ñ eo bello solum nec id mirum.
rant. s ne priore quid̃ ulla ꝓfectio tã¬
ti spectaculi fuit quamꝗͣ si magnitu¬
dine classis estimaret. s si binii consu¬
les cũ binis exercitib ante traicerent
& ꝓpe totid̃ rostrate in iłł classib fue¬
rant. qd̾ onerariis scippio tum trai
cccc. ferme onerariis exercitũ tͣns¬
uexit. s et bellũ bello scđ̾m pͥor. ut
atrocius romanis uidetur cum qͦ
in italia bellabatur. tum ingentes
strages tot exercituum simul cesis du¬

Expanded text:
trium luminum fore. Emporia ut trium luminum fore. Emporia ut peterent gubernatoribus edixit; fertilissimus ager eoque abundans omnium copia rerum est regio, et inbelles, quod plerumque in uberi agro evenit,barbari sunt, priusque quam ab Carthagine subveniretur opprimi videbantur posse. iis editis imperiis imperils redire ad naves iussi et postero die deis bene iuvantibus signo dato solvere naves. multae classes Romanae e Sicilia atque ipso illo portu profectae erant; ceterum non eo bello solum—nec id mirum; rant—sed ne priore quidem ulla profectio tanti spectaculi fuit; quamquam, si magnitudine classis aestimares, et bini consules cum binis exercitibus ante traiecerant et prope totidem rostratae in illis classibus fuerant quot onerariis Scipquadringentis ferme onerariis exercitum trauexit. sed et bellum bello secundum priore ut atrocius Romanis uideretur, cum quod in Italia bellabatur tum ingentes strages tot exercituum simul caesis du
Abbreviated transcription (Latin):
litum atq tantã multitudinẽ con¬
scendit se naues. ut nemo mortaliũ
aut in italia. aut in sicilia relinqui
uid̾etur milites. ut naues ordine
ac sine tumultu conscende ipse eam
s curam sii  nauticis .c. lelius.
qui classis p̃fectus erat in nauib ante
conscende coactos continuit cõmeatus
magistri nauium. & bini milites in
foꝵ conuenert ad impia accipienda
postꝗͣ conuenert pͥmum abhis que¬
sunt si aliꝗͣ hominib ium̃tisq in tot¬
idem dies qd̃ frum̃tum imposuissent
ubi responder̃t aquam dierũ .u. et
ut silentium qui et in nautis sine cer¬
tamine ad ministeria exequenda.
bene obedientes pr̃arent: Cum .xx.
rostratis se ab .L. scippionem ab dex¬
tro cornu euum. tot idem rostratas.
et .c. lelium. p̃fectum. classis cũ. m̃
portio catone questor istum erat one¬
rariis futurũ p̃sidio lumina in nauib
singula rostrate. bina onerate habn̾t
in pretoria naues insigne nocturnũ

Expanded text:
litum ait, tantamque multitudinem conlitum ait, tantamque multitudinem conscendisse naves ut nemo mortalium aut in Italia aut in Sicilia relinqui videretur. milites ut naves ordine ac sine tumultu conscenderent, ipse eam sibi curam sumpsit; nauticos C. Laelius, qui classis praefectus erat, in navibus, ante conscendere coactos, continuit; commeatus magistri navium et bini milites in forum convenirent ad imperia accipienda. postquam convenerunt, primum ab iis quaesivit si aquam hominibus iumentisque in totidem dies quot frumentum imposuissent. ubi responderunt aquam dierum quinqueut silentium quieti, nautis sine certamine ad ministeria exsequenda bene oboedientes, praestarent. cum viginti rostratis se ac L. Scipionem ab dextro cornu, ab laevo totidem rostratas et C. Laelium praefectum classis cum M. Porcio Catone—quaestor is tum erat—onerariis futurum praesidio. lumina in navibus singula rostratae, bina onerariae haberent; in praetoria nave insigne nocturnum
Abbreviated transcription (Latin):
posse: ⁊ scippio minue id genus mili¬
tum asꝑnabatur: ut qui neq ad can¬
na signa uie eoꝵ cladem acceptã sciret.
neq illos eque uet̾es milites in exerci¬
tu romã ẽẽ in exꝑtosq ñ uariis p̃liis
mͦ. & urbib etiam oppugnandis. uͣ.
et.uͭi. cannenses erat legiones eas
se traiecturũ in affricã cum dixisset
singulos milites inspexit. relictisq
qͦs ñ idoneos credebat in locũ eorum
subiecit. qͦs secum ex italia adduxerit
suppleuitq ita eas legiones. ut singlẽ
sena milia. & ducenos peditos. trice¬
nos hab̾ent equites sotioꝵ. itẽ latini
nõis pedites equitesq de exercitu cã¬
nensi legis. qnt militum in affricã
transportatũ sit ñ paruo numero int
auctores discrepat alibi X.peditũ¬
.i. et. Deͤ. equites. alibi parte plus
quos me ipse in re dubia poni mali
celius ut abstinet numero. ita ad in¬
mensum multitudinis speciem auget
uolet ad terra delapsas clamore mi¬

Expanded text:
posse. et Scipio minime id genus miliposse. et Scipio minime id genus militum aspernabatur, ut qui neque ad Cannas ignauia eorum cladem acceptam sciret neque ullos aeque ueteres milites in exercitu Romano esse expertosque non uariis proeliis modo sed urbibus etiam oppugnandis. quinta et sexta Cannenses erant legiones. eas se traiecturum in Africam cum dixisset, singulos milites inspexit, relictisque quos non idoneos credebat in locum eorum subiecit quos secum ex Italia adduxerat, suppleuitque ita eas legiones ut singulae sena milia et ducenos pedites, trecenos haberent equites. sociorum item Latini nominis pedites equitesque de exercitu Cannensi legit. quantum militum in Africam transportatum sit non paruo numero inter auctores discrepat. alibitos equites, alibi parte plus quos me ipse in re dubia poni malim. Coelius ut abstinet numero, ita ad inmensum multitudinis speciem auget: volucres ad terram delapsas clamore mi