comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pago hainoense. suꝑ fluenta helpre ab batiunculã dictam ma-¬
rellias tuendam. ubi iacet sanctus hunbertus corpore in eccli̾a
que ẽ in honore sancti petri dedicata. Nos itaq illoꝵ cognosct̃¬
tes congruam esse petitionẽ. deuote eandem abbatiunculam cũ
suis omnibus adiacentiis deleganius ad predictã sedẽ sc̃e mai̾e
ꝓpetualit̾ ibi respiciendã. Dehinc et uenerabilis comes sechar¬
dus expetiit ipse ut in pago prefato hainidu suꝑ flumen hon.
abbatiunculam dictã crispini ubi iacet scũs landelinus ĩ eccle¬
sia honore scĩ petri dicata. quã abbatiunculã idem dictus se¬
chard̃ beneficio habebat. concederemꝰ scẽ marie ad p̃scciptan
sedem cameracensem ꝑpetualiter respiciendam cũ suis omnib
adiacentiis. Et ita fecimus: uerum p̃catu p̃dictorum comi
clesiis. hoc ẽ marcellias. seu crispini mercatum statuere. et telo¬

Expanded text:
pago Hainoense super fluenta Helprae abbatiunculam dictam Mapago Hainoense super fluenta Helprae abbatiunculam dictam Marellias, ubi jacet sanctus Hunbertus corpore, in aecclesia quae est in honore sancti Petri dedicata. Nos itaque illorum cognoscentes congruam esse petitionem, devote eandem abbatiunculam cum suis omnibus adjacentiis delegamus ad predictam sedem sanctae Mariae perpetualiter ibi habendam. Dehinc et venerabilis comes Sechardus expetiit ipse, ut in pago prefato Hainou super flumen Hon abbatiunculam dictam Crispin6, ubi jacet sanctus Landelinus in aecclesia honore sancti Petri dicata, quam abbatiunculam idem dictus Sechardus beneficio habebat, concederemus sanctae Mariae ad prescriptam sedem Cameracensem, perpetualiter ibi habendam cum suis omnibus aclesiae hoc est Marellias seu Crispin mercatum statuere et telo
Abbreviated transcription (Latin):
herteoamer Preteptum quod rex super abbatias quas us
marellias nidelicet et crspini odtentu comitũ quos pau¬
lapołt bictur sum ⁊ uiro huuic mncelsit. et siꝑ huins re
indiuidue trinitatis karolus diuina propiciante cdementia rex
francoꝵ. xp̃iane conu̾sationis religio biꝑtito uidetur regimi¬
ne subsistere. regali utiq et sacerdotali. Etgo sacerdotale decet
regiis augmentari ac sublimari honorum munificentiis. qd
regalis diu dignitas resideat in solio regni sub equitatis uir-¬
ga iuxta quod deus de se in sapientia loquitur. Per me regeꝰ
regnant et iudices legum decreta discermnt. Hac de causa no¬
uerit omnium scẽ dei eccl̃ie fidelium religiositas quia comites
uenerabiles hagano acrodulfus nram adeuntes serenitatem
humiliter expetierunt ut sc̃e cameracensis acłie cui preest ste
phanus uir quippe totius regni stremius ad scãm dei genitu-¬
cem mariam cõmitteremus sub ꝑpetua seculi subiectione in

Expanded text:
68. Preceptum, quod rex super abbatias, quas corellias videlicet et Crispin, obtentu comitum quos pauo post dicturindiuiduae trinitatis. Karolus diuina propitiante clementia rex Francorum. Christianae conuersationis religio bipertito uidetur regimine subsistere regali utique et sacerdotali. Ergo sacerdotale decet regiis augmentari ac sublimari honorum munificentiis quo regalis diu dignitas resideat in solio regni sub aequitatis uirga iuxta quod deus de se in sapientia loquitur: per me reges regnant et iudices legum decreta discernunt. Hac de causa nouerit omnium sanctae dei aecclesiae fidelium religiositas quia comites uenerabiles Hagano ac Rodulfus nhumiliter expetierunt, ut sanctae Cameracensis aecclesiae, cui preest presul Stephanus, vir quippe totius regni strenuus, ad sanctam Dei genitricem Mariam largiremur sub perpetua seculi subjectione, in
Abbreviated transcription (Latin):
moderno tpr̃e in quibuslib pagis uel territoriis infra ditionẽ
imperii nr̃i. uste et legaliter memorata tenet uel possidet ec
cdesia. uel ea que deinceps a catholicis uiris eidem collate fuerĩt
ecclie. ad cangas exigendas aur freda uel mansiones uel para¬
tas faciendas aut fideuissore s tellendos. aut homines ip̃ius
ectłietam ingenuos qm seruos suꝑ terram ip̃ius cõmanen¬
tes nequaquã distringendos uel ullas redibrtiones aut illi-¬
citas occasiones requirendas. nrĩs et futuris tpr̃ibus ingre¬
di audeat. uel ea que supra iemorata sunt penitus exigere

Expanded text:
gis uel territoriis infra ditionem regni nostri iuste et legaliter tenet uel possidet memorata ecclesia uel ea que deinceps a catholicis uiris eidem collata fuerint ecclesie aut causas exigendas aut freda uel mansiones uel paratas faciendas aut fideiussores tollendos aut homines ipsius ecclesie tam ingenuos quam seruos super terram ipsius commanentes aliquatenus distringendos uel ullas redibitiones aut illicitas occasiones requirendas nostris et futuris temporibus ingredi audeat uel ea que supra memorata sunt penitus exigere
Abbreviated transcription (Latin):
quar me det ursibus. molendinis. canibus. silius. et omii¬
huis aoms fratrum pdictas ꝑtinentibus. modo et deiiceps qn
pap aiuum tam p̃sentes qͣm et futur euis loci succelsores tene
ant etri possideant. habentes potestatem uire tantũ heredi tar
⁊s facers quicquid cõmimi detreto ꝑunanime conseu:¬
nm̃o odimos llpabilis iudicetur. ita ut due horum partes eras¬
den loci fratribus cedant. et terciam fiscus recipiat regis. st
insupet quod inique molitus ẽ euindicare nullatenus nale¬
et ut nemo iam tale quid usurpare psumat. Etat huiura er¬
dicti auctoritas mneluctabilem ꝑhenniter obtineat. ug otem
man ueami rosnauuimꝯ propria. et amuli nt̃i digna illustra¬
toms uissimꝰ condecorari. Signum karolr
A atum xiii. Reł. iaũ. indictione xiii. anno. x biiii. regnante

Expanded text:
quarumve decursibus, molendinis, cambis, silvis, et omniquarumve decursibus, molendinis, cambis, silvis, et omnibus ad res fratrum predictas pertinentibus, modo et deinceps in perpetuum tam presentes quam et futuri ejus loci successores clerici teneant atque possideant, habentes potestatem jure tantum hereditario ex eis facere quicquid communi decreto per unianimem consen, DC solidis culpabilis judicetur, ita ut duae horum partem, ejusdem loci fratribus caedant, et tertiam fiscus recipiat regis et insuper quod inique molitus est evindicare nullatenus valeat, ut nemo jam tale quid usurpare praesumat. Et ut hujus edicti auctoritas ineluctabilem perenniter obtineat vigorem, manu eam roboravimus propria, et anuli nostri digna illustratione jussimus condecorari. SIGNUM KAROLI , A
Abbreviated transcription (Latin):
re ac fratrum inibi deo famulantium libenti adquienimꝰ men-¬
te. et ex rebus quas hactenus quoquo ordine iusto et legaliter
possident. hanc eis anctoritatẽ innouari pro tutamento iussimꝰ.
Precipientes ergo edicim ꝰ. quatinus prefate derici eccłie. do¬
mos quidem proprias quas habent in ciuitate. quibusq uo¬
luerint in congregatione tamen eiusdẽ loci. hereditario dumta-¬
xat iure. siue ꝑ uenditionem et emptionẽ. seu ꝑ cõmutationẽ
aut plane ꝑ traditionem sibi inuicem libere pro noto concedant.
porro territorium monasterii quod fuit extra urbem. pariter et
uillas suis usibus deputatas. scilicet pago quidẽ cameracensi.
careres. lis. uenzenzias. muntiniacum. gualtercurt. gundre¬
cuas. hainoensi uero comitati. omnium. iurmandens. aũt
torsi acuun. poro snessonico carisiolum. simul cũ mancipue
utmiusq sexĩs. cum ceteris cultis et incultis. pratis.aquos. n¬

Expanded text:
re ac fratrum inibi Deo famulantium libenti adquievimus menre ac fratrum inibi Deo famulantium libenti adquievimus mente et ex rebus, quas hactenus quoquo ordine juste et legaliter possident, hanc eis auctoritatem innovari pro tutamento jussimus. Precipientes ergo edicimus, quatinus prefatae clerici aecclesiae domos quidem proprias, quas habent in civitate, quibusque voluerint, in congregatione tamen ejusdem loci, hereditario duntaxat jure sive per venditionem et emptionem seu per commutationem aut plane per traditionem sibi invicem libere pro voto concedant. Porro territorium monasterii, quod fuit extra urbem; pariter et villas suis usibus deputatas, scilicet pago quidem Cameracensi Carneres, Lis, Venzenzias, Muntiniacum, Gualtercurt, Gundreceias, Hainoensi vero comitatu Oninium , Virmandensi autem Toriniacum; porro Suessonico Carisiolum; simul cum mancipiis utriusque sexus, cum terris cultis et incultis, pratis, aquis a
Abbreviated transcription (Latin):
tiens utilitatibus eccłiarum et cõmodis deo seruientium rõ-¬
nabiliter prouidemꝰ. hoc nobis tam ad corporis qmͣ anime
salutem. quãq ad stabilitatem regni totius nobis a deo col¬
lati et conseruandi. ꝑuenire posse ꝑ omnia confidimus.
Porro autẽ nosse uõlum ⁊ om̃ium fidelium nr̃orum strenu-¬
itatem tã presentium qm̃ quoq futuroꝵ. qdꝰ uir uenerabi¬
lis stephanus scẽ cameracensis eccłie presul. nrãm adiens
magnificentiam. significauit nobis clericos iam dicte sedis
sue habere quidem res eiusdem episcopii suo uictui delegatas.
suꝑ quibus etiam regale p̃ceptum olim largiente ⁊eutrbol¬
cho rege habuerant. sed eadem ciuitate deflagrata p̃ceptum
quoq uoracibus flammis absumptum ẽ. Huiꝰ ergo rei ne-¬
gocio nr̃e pietati supplicauit humiliter. quo illud dampnum
nr̃a instauraremꝰ munificentia. quod etiam facere prodei amo¬

Expanded text:
tiens utilitatibus aecclesiarum et commodis Deo serventium ratitiens utilitatibus aecclesiarum et commodis Deo serventium rationabiliter providemus, hoc nobis tam ad corporis quam animae salutem, quamque ad stabilitatem regni totius nobis a Deo collati et conservandi, provenire posse per omnia confidimus. Porro autem nosse volumus omnium fidelium nostrorum strenuitatem, tam presentium, quam quoque futurorum, quod vir venerabilis Stephanus, sanctae Cameracensis aecclesiae presul, nostram adiens magnificentiam significavit nobis, clericos jam dictae sedis suae habere quidem res ejusdem episcopii suo victui delegatas, super quibus etiam regale preceptum, olim largiente Zuentebolcho rege, habuerant; sed eadem civitate deflagrata, preceptum quoque voracibus flammis absumptum est. Hujus ergo rei negotio nostrae pietati supplicavit humiliter, quo illud dampnum nostra instauraremus munificentia. Quod etiam facere pro Dei amo
Abbreviated transcription (Latin):
tam eccłiasticis qm̃ secularibus disciplinis sufficien¬
ter instructus. qui res eiusdem sedis eccł̃ie ampliorauit. et p̃¬
ceptis regiis confumauit. Hic interfiit synodo quã habu¬
it scussus remorum archiepũs successor heriuiri in uilla toos¬
legio cum epĩs remensis dyoceseos affuere nõnulli quoq co¬
mites in qua et isaac comes ad satisfactionẽ uenit pro huis
que prane ꝓpetrauerat aduersus eccłiam cameracensem quod¬
cum castessum stephani p̃sulis eiusdem urbis dolosa compre
hensum ꝑuasione succendens. Pro quo facinore uadatus
hac synodo centum libris argenti pacatur cum p̃fato sceplia¬
no episcopo satagente heriberto et aliis qui aderant francie co¬
karolus rex suꝑ prebendas fratrum scẽ dei genitricis
crtłie prcceptum quod de flagrata clutate perierat renouau
hoc modo. In nomine sc̃e et indiuidue trinitatis karolus di¬
uina propiciante clementia rex francoꝵ uir illustris. Quo¬

Expanded text:
tam aecclesiasticis quam secularibus disciplinis sufficientam aecclesiasticis quam secularibus disciplinis sufficienter instructus, qui res ejusdem sedis aecclesiae amplioravit et preceptis regiis confirmavit.  Hic interfuit sinodo quam habuit Sculfus Remorum archiepiscopus, successor Herivei, in villa Troslegio . Cum episcopis Remensis dioceseos affuere nonnulli quoqmites: in qua et Isaac comes ad satisfactionem venit pro his quae prave perpetraverat adversus Ecclesiam Cameracensem, quoddam castellum Stephani praesulis ejuhensum pervasione succendens. Pro quo facinore vadatus in hac sinodo, centum libris argenti pacatur cum prefato Stephano episcopo, satagente Heriberto et aliis qui aderant Frantiae coprebendas fratrum sanctae Dei genitricis aecclesiae preceptum, quod deflagrata civitate perierat, renovavit hoc modo: « In nomine sanctae et individuae Trinitatis Karolus divina propitiante clementia rex Francorum, vir illustris. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
urbis intantũ ampliauit. ut monastecium sc̃i autb̃ti quod
extra erat infra muroꝵ ambitum cohiberet. Monasterium eti-¬
am de genitricis marie edificatum kl̾ augusti sollemniter
consecrauit. tabulamq altaris argenteam quã nr̃is diebus
uidimus. sciphumq argenteum quem dieb festis subdyacõ¬
in manibus ferunt. calicem quoq cum aliis quoq ornam̃¬
tis ecclie fecit. Monasterium etiam laubiense adhibito secum
Dephano leo decensi ep̃o consecranit. Qui inter hec morte p̃uẽ¬
tuo diem clausit. in ipłoq scẽ marie monasterio ad septẽtuo¬
nalem plagam sepultus ẽ. Consecrationi heriuiri archiep̃i inter.
it scilicet riculso suessorum epõ. otgario ambianensi.
mantione catalaunensi. rodults laudunensi. orfrido siluanes
tenisi. ceteus qr dyocesaneis consensum p̃bentibus. et decretum
huius ordinatiõnis corroborantibus. Stephanus sequitur¬
qui in synodo cum ysaac comite coram archiepo pacatur.
odiloni successit stephanus in sedem pontificalem uir¬

Expanded text:
urbis in tantum ampliavit, ut monasterium sancti Autberti, quod extra erat, infra murorum ambitum cohiberet. Monasterium etiam Dei genitricis Mariae aedificatum Kalendis Augusti sollemniter consecravit, tabulamque altaris argenteam, quam nostris diebus vidimus, sciphumque argenteum, quem diebus festis subdiacoin manibus ferunt, calicem quoque, cum aliis quoque ornamentis aecclesiae fecit. Monasterium etiam Laubiense adhibito secum Stephano Leodecensi episcopo consecravit. Qui inter haec morte preventus, diem clausit, in ipsoque sanctae Mariae monasterio ad septemtrionalem plagam sepultus esscilicet Riculfo Suessorum episcopo, Otgario Ambianensi, Mantione Catalaunensi, Rodulfo Ltensi, caeterisque dioecesaneis consensum praebentibus, et decretum hujus ordinationis corroborantibus. qui in sinodo cum Isaac comite coram archiepiscopo pacatur. Dodiloni successit Stephanus in sedem pontificalem, vir
Abbreviated transcription (Latin):
cedimus. a die presente et hora. sancte marie. ad sedem came¬
racensis esclie. cui uenerabilis fulbetus t̃c deo annuente piide¬
rundetuis: ab latiam sc̃i gaugeriti omnem ex incegtio ad quinti¬
bus rebus et possessionibus. domii extraq ꝑtinentibrs. siarti
auas nñi actemus iuste ac legaliter msa at fiusse. concelsa pl¬
ates omri su puolica functione uea eractione adiam faitum sã
monasteri locũ ꝑtinente. Pot nuslus comes nel quilibet res
poblae minstet illic potestatem habeat aut mallum tenendi
peal uan num uel freda erigendi. aut aliquã distationẽ facieri¬
di sed ꝑ omnia ita sub potestate sint ep̃i. quideo prestante por
sucessione eidem p̾fuerit eclesie deinceps et in ꝓbenni temper¬
ur sicuti usq modo uiris fuerunt potestatis nostre. Et tr het

Expanded text:
cedimus a die presente et hora sanctę Marię ad sedem Camecedimus a die presente et hora sanctę Marię ad sedem Cameracensis ecclesię cui venerabilis Fulbertus episcopus deo annuente presidere videtur, abbatiam sancti Graugerici omnem ex integro cum oninibus rebus et possessionibus domi extraque pertinentibus, sicuti iuris nostri actenus iuste ac legaliter visa est fuisse, concessa pariter omni publica functione vel exactione ad iam fatum sancti monasterii locum pertinente, ut nullus comes vel quilibet rei publicę minister illic potestatem habeat aut mallum tenendi vel bannum vel freda exigendi aut aliquam districtionem faciendi, sed per omnia ita sub potestate sint episcopi qui deo prestante per successionem eidem prefuerit ęcclesię deinceps et in perenni tem pore, sicuti u
Abbreviated transcription (Latin):
sionibus a comite p̃libato sibi irrogatis cũ supplici queri¬
monia proclamauit. Qui causis auditis: molestias ep̃õ
illatas sicuti pius ꝑ inde atq ep̃s ipse indoluit. suoꝵq com-¬
petenti consilio usus scd̃m legis publice iudicium priuato
comite abbatiam scĩ gaugerici ex integutate supradictanum
rerũ. unde uidelicet contentio ceperat. sed et alterã abbatiam
quã supradiximus. sc̃ẽ dei eccłie genitricis marie imꝑpetuũ
habendas contradidit. suꝑ quod scripta confirmauit huius¬
modi. In nomine scẽ et indiuidue trinitatis otto dinĩa ꝓpi¬
ciante clementia rex. nouerint omnes fideles nr̃i presentes
scilicet et futuri. quod pro dei amore et scẽ et intemerate sem
necnon et anime nͦr̃e salute interuentu quoq fidelium nr̃oꝵ
scilicet fridurici archiep̃i. et dilecti germani nr̃i brunonis. et
cuonradi ducis. atq hermanni ducis et ceteroꝵ fideliũ con-¬

Expanded text:
sionibus a comite prelibato sibi inrogatis cum supplici querisionibus a comite prelibato sibi inrogatis cum supplici querimonia proclamavit. Qui causis auditis, molestias episcopo illatas, sicuti pius, perinde atque episcopus ipse indoluit; suorumque competenti consilio usus, secundum legis publicae judicium privato comite, abbatiam sancti Gaugerici ex integritate supradictarum rerum, unde videlicet contentio coeperat, sed et alteram abbatiam, quam supra diximus, sanctae Dei aecclesiae genitricis Mariae in perpetuum habendas contradidit. Super quod scripta confirmavit hujusmodi: « In nomine sanctae et individuae Trinitatis, Otto, divina propiciante clementia rex. Novescilicet futuri, qualiter pro dei amore et sanctę et intemerate sempChristi nec non et animę nostrę salute, interventu quoque fidelium nostrorum, scilicet Fridurici archiepiscopi et dilecti germani nostri Brunonis et Cuonradi ducis atque Herimanni ducis et ceterorum fidelium, con
Abbreviated transcription (Latin):
aliena ope inimicoꝵ superare seuiciam: imperator e ortonẽ
indelicet hemrici regis filium. auꝰ sororẽ gesbergam matii¬
monio duxit. sibi adiutorem asstringere estimauit. missis¬
q oatoribus ad id negocii aum p̾cibus inuitauit. Elui es̃¬
tinuo fraternis monitis familiarit᷑ accinctus. duces suos
ac principes bello parari precepit. paratisq uiaticis absq
dilatione iuxta p̃catum castra mouit. sicq primo parisium
deinde rotomagum usqz ꝑueniens. omnes uicinia deuastau.
ibiq satis miserandam pestem edidit. Exin uero exhaustis
ultione hostib cum repatriare deberet: in ipso quidem reditu
in urbem cameracensium castrametari disposuit. iusitaturꝰ
quippe. quom̃o dõnus fulbertus ep̃s in rebus eccł̃iasticis se ha¬
beret. Otto imperator abbatiam sancti gaugerici confeit ep̃õ et
q obsequiis summa cum ueneratione deseruiens. de incus-¬

Expanded text:
aliena ope inimicorum superare saevitiam, imperatorem, Ottonem aliena ope inimicorum superare saevitiam, imperatorem, Ottonem videlicet Heinrici regis filium, cujus sororem Gerbergam matrimonio duxit, sibi adjutorem adstringere estimavit, missisque oratoribus ad id negotii cum precibus invitavit. Qui continuo fraternis monitibus familiariter accinctus, duces suos ac principes bello parari precepit; paratisque viaticis, absque dilatione juxta precatum castra movit ; sicque primo Parisium, deinde Rotomagum usque perveniens, omnes vicinias devastavit, ibique satis miserandam pestem edidit. Exin vero exhaustis ultione hostibus, cum repatriare deberet, in ipso quidem reditu in urbem Cameracensium castra metari disposuit, visitaturus quippe, quomodo domnus Fulbertus episcopus in rebus aecclesiasticis se haberet. 73. Otto imperator abbatiam sancti Gaugerici episcopo confert,que obsequiis summa cum veneratione deserviens, de incus
Abbreviated transcription (Latin):
uitendere possit. querit. a Rec mora. diino consilro usus. om̃es
amicos atq fideles infra inductiolam hanc cum om̃i studio
uissist taditus connocan. eorumq suffragio sue cure consulut
Ntam nox illa tanti copiam exercitus ei pepenit. ur deo uolente
uersa sententia hostem incantũ diluculo extra ciuitarẽ compel¬
leret. ipseq cum suis in propria sede compos animi resideret.
Post hec uero aliquot diebus interpositis. comes renecsus
collecta ualida manu. resumptis uiribus urbem repetit. mul¬
tasq inquietudines ingerens. epm aliquãdim lacessiunt. De¬
niq etiam alternis conflictibus grauis inter se contentio a do¬
leuit. Qd̾ ubi imperator otto p̃cibus regis lothari suꝑ hostes¬
rotomagensium dux ferocissimus. regẽ suum lecdminicũ aũ¬
sidus infestatione impugnabant. diuq inter se utrrmo sine
int̾missione dimicarant. Widens autem rex nõ posse se absq

Expanded text:
intendere possit, quaerit. Nec mora, divino consilio usus, omnes intendere possit, quaerit. Nec mora, divino consilio usus, omnes amicos atque fideles infra indutiolam hanc cum omni studio jussit tacitus convocari, eorumque suffragio suae curae consuluit. Nam nox illa tanti copiam exercitus ei peperit, ut, Deo volente, versa sententia hostem incautum diluculo extra civitatem compelleret, ipseque cum suis in propria sede conpos animi resideret. Post haec vero aliquot diebus interpositis comes reversus, collecta valida manu, resumptis viribus urbem repetiit, multasque inquietudines ingerens, episcopum aliquandiu lacessivit. Denique etiam alternis conflictibus gravis inter se contentio adolevit. 72. Quod, ubi imperator Otto precibus regis Luduwici super hostesRotomagensium dux ferocissimus, regem suum Luduwicum assidua infestatione inpugnabant, diuque inter se utrinque sine intermissione dimicabant. Videns autem rex non posse se absque
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ excrescebat uiolenta atq grauis utrimq tumultuatio.
que paulatim grauiore motu excitata. eousq processit. ut ĩ
arma plerumqz mouerentur. Hec itaq et huiusmodi co-¬
mes magnanimꝰ impatienter accipiens. in iras furibũdus
p̃nimia indignatione excanduit. tantiq turgoris ceruicem
adu̾sus domnũ pontificem erexit. ut eum quadam die una
cum suis sede relicta mandaret quantotius aufugere. solus
uidelicet postea totius urbis indiscrete negocia possessurus.
Unde presul ꝑteritus tamen dei dementia fisus tam suꝑpbe¬
iussioni obtemperaturũ se esse spopondit. sed ut tainen probro¬
sus sui ꝑfugi pudor populum lateret uel usq in noctem. uu¬
cias poposcit. Qau nec difficile ita accedit: es sanetutior. quia
nequaqm̃ eum tanti estimabat ut sua uissa auderer ebuidere.
Hotigitur impetrato. in diuersas partes ep̃s ancipitẽ animũ
rapit. quidnam prius intantis et tam subitis ꝑtuitat. omb

Expanded text:
semper excrescebat violenta atque gravis utrimque tumultuatio; semper excrescebat violenta atque gravis utrimque tumultuatio; quae paulatim graviore motu excitata, eo usque processit ut in arma plerumque moverentur. Haec itaque et hujusmodi comes magnanimus impatienter accipiens, in iras furibundus pre nimia indignatione excanduit, tantique turgoris cervicem adversus domnum pontificem erexit, ut eum quadam die una cum suis sede relicta mandaret quantotius aufugere, solus videlicet postea totius urbis indiscrete negotia possessurus. Unde presul perterritus, tamen Dei clementia fisus, tam supejussioni obtemperaturum se esse spopondit; sed ut tamen probrosus sui perfugii pudor populum lateret, vel usque in noctem indutias poposcit. Qui nec difficile ita accedit, eo sane tutior, quia nequaquam eum tanti estimabat, ut sua jussa auderet eludere. Hoc igitur impetrato, in diversas partes episcopus ancipitem animum rapit; quidnam prius in tantis et tam subitis perturbationibus
Abbreviated transcription (Latin):
omino stephano fulbertus succedens fa. bertus ep̃s:¬
uentis et suffragantis gilleberti ducis obtentu cathe¬
dre pontificalis p̃rogatiuam adeptus ẽ. Hinc ex pago bra-¬
batensi de uilla uidelicet muluua ortus uir quidẽ bonus mori¬
bus instructus. sc̃ẽ dei eccł̃ie sedem multis cõmodis munire la¬
borauerit. Contentio inter ysaac suꝑbum comitẽ et fulbertum¬
isaac comes abbatiunnculam beati hunberti cui ut
paulo suꝑius diximus epm̃ stephanum rex karolus p̃fecerat.
possidebat. ipsamq regiam ac locupletem abbatiam scĩssimi
gangerici cum omnibz appendiciis sibi beneficiatam de iure re-
gio tenebat. dinidium scilicet camerace urbis castellum. cũ
medietate quoq publicorum uectigalium. simulq etiã cum
altera moneta. Et quia urbs sub diuersitate biremis dñii a¬
gebatur. ea siquidem naufragante aliquando rectores ip̃i int̾
seortis simultatibus collidebantur. Semꝑ enim int̾ minis-¬
tros eoꝵ pro rebus exigendis audiebatur confragosa seditio

Expanded text:
omino Stephano Fulbertus succedens, faventis et suffragantis Gisleberti ducis obtentu, cathedrae pontificalis praerogativam adeptus est. Hic ex pago Brabatensi, de villa videlicet Wiluva ortus, vir quidem bonis moribus instructus, sanctae Dei aecclesiae sedem multis commodis munire boravit. 71. Contentio inter Isaac superbum comitem et Fulbertumunc temporis Isaac comes abbatiunculam beati Hunberti, cui, ut paulo superius diximus , episcopum Stephanum rex Karolus prefecerat, possidebat, ipsamque regiam ac locupletem abbatiam sanctissimi Gaugerici cum omnibus appendiciis sibi beneficiatam de regio jure tenebat, dimidium scilicet Cameracae urbis castellum, cum medietate quoque publicorum vectigalium simulque etiam cum altera moneta. Et quia urbs sub diversitate biremis dominii agebatur, ea siquidem naufragante aliquando rectores ipsi inter se ortis simultatibus collidebantur. Semper enim inter ministros eorum pro rebus exigendis audiebatur confragosa seditio,
Abbreviated transcription (Latin):
et populo sibi subiecto libere dei misericordiã exorare. et quicquid
exinde fiscus nr̃ exigere poterat in luminaribz ip̃ius eccle con¬
cinnandis ppetualiter cõcessimus adhibendũ. Preterea con
ex iudiciaria potestate nram uel antecessorũ nr̃orum regum
auctoritatẽ molare p̾sumat. Quod si fecerit. causis regalib
sit obnoxius. et insuper solidis. dc. culpabilis iudicetur. Ui¬
delicet ut due partes in archinũ ip̃ius eccłie admittant᷑. et ter¬
ciam fiscus regalis nr̃ recipiat. ut nullus tale quid udere de¬
inceps p̃̾sumat. Quod ita et nos ꝑ hanc nrãm auctoritatẽ
confirmamꝰ ut sicut a beate memorie antecessoribus nrĩs p̃¬
dicte ecclie collatum atq firmatum ẽ. ita et deinceps inuio¬
labiter conseruetur: Et ut hec nr̃a auctoritas a fidelibus sc̃ẽ
dei ecclie et nrĩs uerius certiusq credatur. manu propria sb̾t
eã firmanimus. et anulo nr̃o iussimus insigniri. Signũ

Expanded text:
uicquid exinde fiscus noster exigere poterat ad luminaria ipsius ecclesie concinnanda perpetualiter concessimus adhibendum. Preterea consex iudiciaria potestate nostram uel antecessorum nostrorum regumviolare presumat; quod si fecerit, causis regalibus sit obnoxius et insuper solidis DC culpabilis judicetur. Videlicet ut duȩ partes in archivum ipsius ȩcclesiȩ admittantur et tertiam fiscus regalis noster recipiat ut nullus tale quid audere deinceps presumat. Quod ita et nos per hanc nostram auctoritatem confirmamus, ut sicut a beatȩ memoriae antecessoribus nostris prȩdictae ecclesiȩ collatum atque firmatum est, ita et deinceps inviolabiliter conservetur. Et ut haec nostra auctoritas a fidelibus sanctȩ Dei ecclesiae et nostris verius certiusque credatur, manu propria subter eam firmavimus et an
Abbreviated transcription (Latin):
tortgen archiep̃i summiq cancellarii rocognouit.
Matum . ui. id septemb. Indictione .uii. anno.xxuiii. ceg¬
nante uarolo rege glorioso. Redingrante .xxiii. largiore ue¬
rohce ddatate indepta. uiii. Actum in palacio herstalo felicl
piscopus iste ex alsatio pago natuis. ex resͦ seu culoi
uiris eccłiam scẽ dei genitncis marie au ipse des auie¬
tore preerat hererem fecit: a regibus multa optint. que ere
quas tam que s̃ episcopio subtracte fuerant eclie redinteg rar

Expanded text:
ncellarii recognovit. Datum 6. Idus Septembris, indictione 8, anno 28. regnante Karolo rege glorioso, redintegrante 23, largiore vero hereditate indepta 9 . Actum in palatio Heristallo felicEpiscopus iste ex Alsatio pago natus, ex rebus sui juris aecclesiam sanctae Dei genitricis Mariae, cui ipse Deo auctore preerat, heredem fecit. A regibus multa optinuit, quae equasdam, quae in episcopio subtractae fuerant aecclesiae, redintegrari
Abbreviated transcription (Latin):
ceperant gaudio quod habebant de ducis incolumitate muta¬
runt. Ad quẽ festinus ep̃c in castrum uidelicet argentolum ꝑ¬
meauit. a quo quidẽ honorifice susceptus. omnẽ ordinẽ belsi
audiuit. Sciendum tamẽ qd̾ ante illud p̃lium fere ꝑ quatuo
menses cometa uisa ẽ solito tamen mirabilior. in mõdo uuidel
quã maxime trabis.

Expanded text:
ceperant, gaudio quod habebant de ducis incolumitate, mutaceperant, gaudio quod habebant de ducis incolumitate, mutarunt. Ad quem festinus episcopus in castrum videlicet Argentolum permeavit; a quo quidem honorifice susceptus, omnem ordinem belli audivit. Sciendum tamen quod ante illud prelium fere per quatuor menses cometa visa est, solito tamen mirabilior, in modo videlicet quammaximae trabis.
Abbreviated transcription (Latin):
uirum ĩ captione tenere. sue temeritati consuluit. eumq ut
sibi imperatoris gratiam emercetur. abire concessit. Ipso
uero die et ut multi coniectant eadem hora qua bellum fac¬
tum ẽ. baldricus ep̃s in p̃dicta uilla hominẽ exiuit. letgiam
tamẽ ad sepeliendum deuectus. Ad quẽ tumulandũ domnꝰ
gerardus ep̃s ꝑ legationem uocatus. ire nõ distulit. sed fra¬
terno ductus amore ꝑ totam noctẽ celeriter equitauit. Cũ
uero cirra montem castrum iter carperet. ad huc quidẽ pre¬
lii quod fuerat factum ignarus: tunc primum de prelio ⁊
de captione ducis acceperat. Duplici ergo merore affectus
uiam metire festinat. semꝑq quoscumq habebat obuios
de prelio consulebat. Antequã uero letgiam ꝑuenisset. ad¬
rumatur ei ducem redisse. Mox ergo repentun rerum cõuersi¬
one non solum ep̃c sed et multi alii merorẽ quẽ de obitu ep̃i cõ¬

Expanded text:
virum in captione tenere, suae temeritati consuluit, eumque, ut virum in captione tenere, suae temeritati consuluit, eumque, ut sibi imperatoris gratiam emercetur, abire concessit. Ipso vero die, et, ut multi conjectant, eadem hora qua bellum factum est, Baldricus episcopus in predicta villa hominem exivit, Letgiam tamen ad sepeliendum devectus. Ad quem tumulandum domnus Gerardus episcopus per legationem vocatus, ire non distulit, sed fraterno ductus amore per totam noctem celeriter equitavit. Cum vero circa Montem castrum iter carperet, adhuc quidem prelii quod fuerat factum ignarus, tunc primum de prelio et de captione ducis acceperat. Duplici ergo memore affectus, viam metire festinat, semperque quoscumque habebat obvios, de prelio consulebat. Antequam vero Letgiam pervenisset, adrumatur ei ducem redisse. Mox ergo repentina rerum conversione non solum episcopus, sed et multi alii, merorem quem de obitu episcopi con
Abbreviated transcription (Latin):
ualere ambiget. presertim cũ usu bellico et disciplina mii¬
tam pstarent᷑: et imperatori studio placendi insterentu:
Sum ergo cõminus conflixissent. de repente incertũ qiuis
dyabolico insfinctu ueratus in hac noce bis horrendũ eru¬
pit. fugite. fugite. Quo lothauienses extertiti. nescimꝰ quo
da occulto iudicio omnes fugam inierunt. Ex quibꝰ qmͣ
multa ac qmͣ miserabilis cedes facta ẽ. non est p̃sentis
negocii explicare. Nec tam tamen ab hostibꝰ fm quã timo¬
re uexati inter naues dum fugerent in numero periclitabã¬
tur. manifests quidẽ quod scriptum ẽ. quia unus mille et
duo fugarunt decem milia. Dux autem godefrdꝰ quẽ scd̾a
bellorum accenderant. undiq circumfusus. dũ fugere pudo¬
ris estimat. fugientibus sociis solus in prelium ruit. cesis¬
q quos aduersum ierat a latere cirrũuentus. tamẽ capere
uulneratus. Timens autẽ teodericus tante magnitudinis

Expanded text:
valere ambiget, praesertim cum usu bellico et disciplina milivalere ambiget, praesertim cum usu bellico et disciplina militari prestarent, et imperatori studio placendi inniterentur? Cum ergo comminus conflixissent, derepente incertum quis di bolico instinctu vexatus in hac voce bis horrendum erupit: Fugite, fugite. Quo Lotharienses exterriti, nescimus quo Dei occulto judicio, omnes fugam inierunt . Ex quibus quam multa ac quam miserabilis caedes facta est, non est presentis negotii explicare. Nec tam tamen ab hostibus ferro quam timore vexati, inter naves dum fugerent in numero periclitabantur, manifesto quidem quod scriptum est: quia unus mille et duo fugarunt decem milia . Dux autem Godefridus, quem secunda bellorum accenderant, undique circumfusus, dum fugere pudoris estimat, fugientibus sociis solus in prelium ruit; caesisque quos adversum ierat, a latere circumventus, tamen capitur vulneratus. Timens autem Teodericus tantae magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunii possessione cȩcebnt. monitione compulsus. duci gote
edixit. Qui cum iuxta decretũ regium iter facerent. inter a¬
gendum accidit prodigium. quod michi non uidetur esẽ si¬
lendum. Baldricus enim ep̃s in uico treiectensi in monas¬
teno scẽ mane condidit captam. desuꝑ iam altani erecto. Sñ
cum ipso die post orationem egressus cum in naiuĩ intrare
deberet. etiami cũ ipso exercitu profecturus. mirabile ditr
fuso alcari totum illud opus diruitur. Hinc etgo malum
omne multi opinabantur. siue publicum sine panatum
qñ. ut paulopost probauit euentus. Ipse enim cũ alis etiã
arrepid itinere mox infirmitate preuentus in uilła que hẽ¬
renuaroᷤ fertur remansit. Ceten uero cum inmnumerabile
multitudine ꝑmeantes teodericum cũ paucis fusonibus
quos serum habebat adortis. proculdubio se uicturos esse
putantes. ¶Quis enĩ tantũ ac tante uirtutis exercitũ pre¬

Expanded text:
communi possessione cedebat, monitione compulsus, duci Godefcommuni possessione cedebat, monitione compulsus, duci Godefedixit . Qui cum juxta decretum regium iter facerent, inter agendum accidit prodigium, quod mihi non videtur esse silendum. Baldricus enim episcopus in vico Trejectensi in monasterio sanctae Mariae condidit criptam, desuper jam altari erecto. Unde cum ipso die post orationem egressus, cum in navim intrare deberet etiam cum ipso exercitu profecturus, mirabile dictu, fuso altari totum illud opus diruitur. Hinc ergo malum omen multi opinabantur, sive publicum sive privatum episcopi, ut paulo post probavit eventus. Ipse enim cum aliis etiam arrepto itinere, mox infirmitate preventus, in villa quae Herewardus dicitur remansit. Ceteri vero cum innumerabili multitudine permeantes, Teodericum cum paucis Frisonibus quos secum habebat, adorti sunt, procul dubio se victuros esse putantes. Quis enim tantum ac tantae virtutis exercitum pre
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendata. sed et magni imperatoris .i. auctoritate firmata
cepit florere. ac postea magis magisq deo gratias tam afflu¬
entia rerum qͣm sc̃ĩtate monachorum effloruit.
rat etiam locus quidam siluis ac paludibus qui ab
bi ud̾ mosa et nualfluuius de rheno effluens pariter corri-¬
uantur. Mullusq ibi preter uenatores ac piscatores habitae̾
aña cõsueuerat. eratq eporum treuirensis uid̾ ac coloniẽsis.
sed et aliquot abbatum in piscatione et uenatione cõmunis
possessio. Huc nimirũ teodericus amulfi gandelis filiuꝰ qͥ par¬
ticipium monarchie fusonum tenebat. quia fusones ꝑmor¬
te patus quẽ interfecerant suspectos habelat: secessera. fãc¬
toq quodam municipio alienus inuasor ipsã teriã psiẽp¬
serat possidere. sed et negociatores inibi nauigantes qgrauis¬
simo censu constringere. Uonde imperator henticis damo¬
re ariratus. ac maxime albaldi ep̃i cui maior portio deipso

Expanded text:
commendata, sed et magni imperatoris Heinrici auctoritate firmata, commendata, sed et magni imperatoris Heinrici auctoritate firmata, coepit florere, ac postea magis magisque, Deo gratias, tam affluentia rerum quam sanctitate monachorum effloruit. 19. Erat etiam locus quidam silvis ac paludibubi videlicet Mosa et Wal fluvius de Rheno effluens pariter corrivantur. Nullusque ibi praeter venatores ac piscatores habitare antea consueverat, eratque episcoporum Trevirensis videlicet ac Coloniensis, sed et aliquot abbatum, in piscatione et venatione communis possessio. Huc nimirum Theodericus, Arnulfi Gandensis filius,--qui participium monarchiae Frisonum tenebat,--quia Frisones pro morte patris quem interfecerant suspectos habebat, secesserat; factoque quodam municipio, alienus invasor ipsam terram praesumpserat possidere, sed et negotiatores inibi navigantes, gravissimo censu constringere. Unde imperator Henricus clamore excitatus ac maxime Albaldi episcopi, cui major portio de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃ usq ad monasterium scãs secum adduxit. ipsumqz ma¬
gnis et optimis muneribꝰ in auro uidelicet. in palliis. in pre¬
cioso etiam uase argenteo honorifice donans. cum amore ⁊
beniuolentia ad sua remeare ꝑmisit. Exin uero emenso iti¬
nere suꝑ grecos irruens. troiam ciuitatem obsidione ualla¬
uit. illucq domni gerardi ep̃i mentionẽ faciens. ei munera
iterũ misit. sane mandans totius beniuolentie cõmercia.
piscopi uero patre defuncto. ipse domnus ep̃s apud flo¬
rinas pro reuerentia siquidem loci quo natus fuerat:
immo et pro salute anime patris. et illud monasterium scĩ
gingulfi quod pater imꝑfectum reliquerat ad finẽ ꝑduxit:
et alterum sc̃ĩ iohannis ex rebus suis et fratrũ suorum non
tam pulchra edificioꝵ quã forti operositate fundauit. S ed
hoc quidem clericorum. illud uero monachoꝵ utrumꝰq an-¬
nuente baldrico leodicensium ep̃o in cuius parrochia sͥ conse¬
crauit. Deniq illa abbatia domini abbatis rich regimonio

Expanded text:
m usque ad monasterium Sanctas secum adduxit, ipsumque magnis et optimis muneribus, in auro videlicet, in palliis, in precioso etiam vase argenteo, honorifice donans, cum amore et benivolentia ad sua remeare permisit. Exin vero emenso itinere super Grecos inruens, Trojam civitatem obsidione vallavit ; illucque domni Gerardi episcopi mentionem faciens, ei munera iterum misit, sane mandans totius benivolentiae commercia. 18. Episcopi vero patre defuncto, ipse domnus episcopus apud Florinas, pro reverentia siquidem loci quo natus fuerat, immo et pro salute animae patris, et illud monasterium sancti Gingulfi, quod pater inperfectum reliquerat, ad finem perduxit, et alterum sancti Johannis ex rebus suis et fratrum suorum non tam pulchra aedificiorum quam forti operositate fundavit. Sed hoc quidem clericorum, illud vero monachorum, utrumque annuente Baldrico Leodicensium episcopo, in cujus parrochia sunt, consecravit. Denique illa abbatia domni abbatis Richardi regimonio
Abbreviated transcription (French):
ost aus successit. et de martyritato sancto leo degaupo:
excessum beatus uinditia nus
euusdẽ ecclesie sedem regendam suscepit temporibus theoderis

Expanded text:
opus successit, et de martirizato S. Leodegario. ejus excessum beatus Vinditianus ejusdem aecclesiae sedem regendam suscepit temporibus Theoderi
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens dignetur cõcecere rogauenint. Uidens uero impera¬
tor qdͥ quia antea nuboldum scd̾m suam elcĩõnem facili as¬
sensu ecoꝵ precibus attribuit. ides etiam admittendi qm fa¬
cultatem suo uellent fortasse arbitrio reseruari: cun om̃i pro¬
fecto refragatione eorum legationi effectũ imꝑtire nega uit.
Uerum quidẽ altiore consilio p̃uentus. tecdonem sacuis mo¬
ribus strenuum. nõ modice litteratum. primis atq maroꝵi¬
bus saxonie progenitũ. coloniensis eccłie sc̃i seuerini prepo¬
sitũ. licet renitentem. quia prauos mores et ferocitatem au¬
dierat cameracensium. cõpetenter tamẽ ad pastoralis regimi¬
nis sublimatur officium. Ordinatione itaq ꝑacta. uir der
uenerabilis cõpositis necessaruis rebus sane gregem cẽmissum
nisitaturus ad sedem sibi cõcessam deuenit. Sed̾ uix sermone
potent explicari. quot postea ñurias. quot contumelias. quot

Expanded text:
sentiens dignetur concedere, rogaverunt. Videns vero imperasentiens dignetur concedere, rogaverunt. Videns vero imperator quod, quia antea Wiboldum secundum suam electionem facili assensu eorum precibus attribuit, ideo etiam admittendi episcopum facultatem suo vellent fortasse arbitrio reservari: cum omni profecto refragatione eorum legationi effectum impertire negavit. Verum quidem altiore consilio preventus, Tetdonem, sacris moribus strenuum, non modice literatum, primis atque majoribus Saxoniae progenitum, Coloniensis aecclesiae sancti Severini prepositum, licet renitentem, quia pravos mores et ferocitatem audierat Cameracensium, conpetenter tamen ad pastoralis regiminis sublimavit officium. Ordinatione itaque peracta, vir Dei venerabilis, compositis necessariis rebus, sane gregem commissum visitaturus ad sedem sibi concessam devenit. Sed vix sermone poterit explicari, quot postea injurias, quot contumelias, quot
Abbreviated transcription (Latin):
nabulo episcopii dignitatẽm nendicandam sibi indicare debe¬
ret. uix inquã pre molestia egritudinis mouere potuerit. Tex¬
tum uero euangelicũ auro et lapidibus pulchre insignitũ sed
et multos codices quos sacum attulit. eclie dei mr̃s concessit.
Qui postea in ipsa nalitudine intantũ laborauit. ut uix uiꝰ
anni curriculo rexerit eccłiam. migransq a seculo in eadem ba¬
silica sc̃ẽ mane ad meridianam plagã tumulatur. Precibͤ¬
monachus in milla solemia que ab urbe hac octo milibus dis¬
tat. res scĩ dyonisii procurabat. Qui depositionẽ ep̃ĩ audiens
honore quidem seculari captus. primates ciuitatis p̾cio cõne¬
nendos estimauit. et ut illũ cõmuni suffragio ep̃m sibi ab ĩ¬
peratore fieri postularent: magna largit᷑ es munere. mireto
maiora spopondit. Qui statim oterrati. legationẽ imperato.¬
ri miserunt. et ut sibi quẽ legerunt pontificẽ. ipse etiam con¬

Expanded text:
nabulo episcopii dignitatem vindicandam sibi indicare debenabulo episcopii dignitatem vindicandam sibi indicare deberet, vix, inquam, pre molestia aegritudinis movere potuerit. Textum vero evangelicum auro et lapidibus pulchre insignitum, sed et multos codices, quos secum attulit, aecclesiae Dei matris concessit. Qui postea in ipsa valitudine in tantum laboravit, ut vix unius anni curriculo rexerit aecclesiam; migransque a saeculo, in eadem basilica sanctae Mariae ad meridianam plagam tumulatur. 9monachus in villa Solemia, quae ab urbe hac octo millibus distat, res sancti Dyonisii procurabat. Qui depositionem episcopi audiens, honore quidem saeculari captus, primates civitatis pretio conveniendos estimavit, et ut illum communi suffragio episcopum sibi ab imperatore fieri postularent, magna largitus eis munera, multo majora spopondit. Qui statim oberati legationem imperatori miserunt, et ut sibi quem legerunt pontificem, ipse etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
unc primores cameracensium. ex hiis enĩ originis
claram propaginẽ trahebat. una eademq uolunta¬
te acclamãnt. directisq imperatori epistolis cũ multo fauo¬
re sibi donari epm̃ expostulant. Nec difficile. imperator com¬
ꝑta bona opinione illius. mox precibus eoꝵ uoluntario af¬
factu adquienit. assensumq tribuens eorum legationẽ li-¬
benter impleuit. Italiam ꝑgit ad regem pro dono episcopii
sed estino itinere fatigatus postquã reuersus ẽ non multo post
tatim ergo iuboldus consensu ĩperatoris ¶obiitᷤ¬
certior factus. pulsantibus etiam prefate urbis
primatibus. ad imperatorem qui tunc tprs in partibus i¬
talie morabatur. ad tantum munus suscipiendũ ire festi¬
nat. Erat autẽ estiuũ tempus. quod ei maxime ipso ĩ itine¬
re abitus et reditus obfuerat. Nam dum dignitatis tante
munere suscepto rediret. adeo quippe estu torrente fatigat᷑
ẽ. ut cum ad exli̾am usq ꝑuenerit. iux campanã cuius tintĩ¬

Expanded text:
unc primores Cameracensium--ex his enim originis claram propaginem trahebat--una eademque voluntate acclamant, directisque imperatori epistolis cum multo favore sibi donari episcopum expostulant. Nec difficile imperator, comperta bona opinione illius, mox precibus eorum voluntario affectu adquievit, assensumque tribuens, eorum legationem libenter implevit. 91. Italiam pergit ad regem pro dono episcopii; sed aestivo itinere fatigatus, postquam reversus est, non multo post obiit. Statim ergo Wiboldus de consensu imperatoris certior factus, pulsantibus etiam prefatae urbis primatibus, ad imperatorem, qui tunc temporis in partibus Italiae morabatur, ad tantum munus suscipiendum ire festinat. Erat autem aestivum tempus, quod ei maxime ipso in itinere abitus et reditus obfuerat. Nam dum dignitatis tanto munere suscepto rediret, adeo quippe aestu torrente fatigatus est, ut cum ad aecclesiam usque pervenerit, vix campanam, cujus tintin
Abbreviated transcription (Latin):
na affectatione se onus sumpsisse cunctis notificaret. a re¬
gimonio atrebatensis eccłie se relaxare disposuit. consilioq
gerardi ep̃i in sua uice leduinũ ex laico pie religionis mo¬
nachum factũ substituit.
efuncto autẽ heriberto uenerabili coloniensis eccłie
ep̃o. peregrinus subrogatur. in ipsaq eccłia in nata¬
l̾ apłorum petri et pauli coram imperatore astantibꝰ quidẽ
multis epĩs. pariterq etiam domno gerardo ep̃o ordinatur.
Poltqm ordĩationẽ ĩpator nomomagũ petiit. ibiq sius qͥs
greci in patub apulie circã urbes indelicet salernam. beneuẽ¬
t̾um. capuam. debachantes pmebant. se subuectũ iri dispo¬
suit. Paratis ergo maticis iter arripiens. domnũ gerardum

Expanded text:
na affectatione se onus sumpsisse cunctis notificaret, a regimonio Atrebatensis aecclesiae se relaxare disposuit, consilioque Gerardi episcopi in sua vice Leduinum, ex laico piae religionis monachum factum, substituit. 17. Defuncto autem Heriberto venerabili Coloniensis aecclesiae episcopo , Peregrinus subrogatur, in ipsaque aecclesia in natali apostolorum Petri et Pauli, coram imperatore, adstantibus quidem multis episcopis pariterque etiam domno Gerardo episcopo, ordinatur . Post quam ordinationem imperator Noviomagum petiit, ibique suis, quos Greci in partibus Apuliae, circa urbes videlicet Salernam, Beneventum, Capuam debachantes premebant, se subvectum iri disposuit. Paratis ergo viaticis iter arripiens , domnum Gerardum
Abbreviated transcription (Latin):
ost istum gerardũ qui in ista ecclia ut fuerũt priuᷤ mo¬
nachos restituit. fratrẽq suum eilb̾tum abbatẽ prefe¬
cit. domnus lietbertus nir oĩo sanctitate conspicuus in epatu
successit. Post hunc alter gerardus. Post hunc manasses.
suessionensis eccłie clericus. Post hunc galcherus tornacen¬
sis ecclie canonicus. Post hunc odo. Post hunc burgardus.
Post hunc lietardus. Post hũc dominus nicholaus gosiuni
de montibus frater. qui anno dñi. mͦ.c. lxuiiͦ. apud ualcellaᷤ
obiit. sed ad cameracum tumulandus honorande translat
sepultus ẽ in uestibulo eccłie btẽ marie ante altare sc̃i ioħ̾is
baptiste. Somno nicholao successit petrus filius theodiri¬
ci comitis flandrie. et rexit eccli̾am annis .iiii. sed posteat
ut erat iuueĩs clericatum deposuit. et electionẽ ep̃i dimisit.
et uxore accepta comitissa
repositus arie ⁊ successit. et rexit in electione eccłiam ca

Expanded text:
ost istum Gerardum, qui in ista ecclesia, ut fuerunt prius, monachos restituit, fratremque suum Eilbertum abbatem prefecit, domnus Lietbertus, vir omnino sanctitate conspicuus, in episcopatu successit; post hunc alter Gerardus; post hunc Manasses, Suessionensis ecclesie clericus; post hunc Galcherus, Tornacensis ecclesie canonicus; post hunc Odo; post hunc Burgardus; post hunc Lietardus,; post hunc domnus Nicholaus Gosvini de Montibus frater, qui anno Domini 1167 apud Valcellas obiit, sed ad Cameracum tumulandus honorande translatus, sepultus est in vestibulo ecclesie beate Marie, ante altare sancti Johannis baptiste. Domno Nicholao successit Petrus, filius Theodirici comitis Flandrie, et rexit ecclesiam annis 4; sed postea, ut erat juvenis, clericatum deposuit et electionem episcopi dimisit, et uxore accepta comitissa.prepositus Arie, successit, et rexit in electione ecclesiam Ca
Abbreviated transcription (Latin):
amandi. sanctiq uedasti cum castello duuaicũ quoq sẽd et õ¬
nia usq ad fluuium lis. cũ omni occupatione inuasit. Quod
certe maximũ metum incussit ep̃õ. coniciente uidelicet illũ regẽ
mox fortasse suam etiam urbem qd̾ proxima esset esse occupa¬
turum. Hiis igitur et huiusmodi motib semꝑ affectus mero¬
re tabescebat. sibiq aliquando cum flebili querimonia impro¬
perans dicebat. Quid tu o miserrime teddo. quid tu prĩa relicta
inter barbaros deuenisti: Ecre tuis plana. sed et digna recom¬
pensatio meritis. qd̾ tuum prẽm sanctũ seuerinum reliquisti.
Inter hec ergo ep̃s a tanto naufragio enatare conatus. coloni¬
am reuertit᷑u. et ne diuitius tantis uerteribꝰ quateret᷑. credo
deo miserante morbo correptus. migrauit a serulo. et in basilica
sancti seuerini sepultus ẽ. Non pretereundum qd̾ supema pi-¬
etate concessum a certis maioribus accepimꝰ. Quadam nãq

Expanded text:
Amandi, sanctique Vedasti cum castello. Duvaicum quoque, sed et omAmandi, sanctique Vedasti cum castello. Duvaicum quoque, sed et omnia usque ad fluvium Lis cum omni occupatione invasit. Quod certe maximum metum incussit episcopo, conjicienti videlicet illum regem mox fortasse suam etiam urbem, quod proxima esset, esse occupaturum. His igitur et hujusmodi motibus semper affectus, moerore tabescebat, sibique aliquando cum flebili querimonia improperans dicebat: « Quid tu, o miserrime Teddo, quid tu patria relicta inter barbaros devenisti? Ecce tuis plana, sed et digna reconpensatio meritis, quod tuum patrem sanctum Severinum reliquisti. » Inter haec ergo episcopus, a tanto naufragio enatare conatus, Coloniam revertitur; et ne diutius tantis verberibus quateretur, credo, Deo miserante morbo correptus migravit a saeculo, et in basilica sancti Severini sepultus est. Nec pretereundum, quod ei a superna pietate concessum a certis relatoribus accepimus. Quadam namque