comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem lignoꝵ cesores censebant᷑. pocest ad eoꝵ fi¬
gurã apte referri. qͥ in fide sc̃ẽ Rinitatis st̃ ꝑfecti:
quod doccoribꝰ maxime congriut. Uerũ qͥa tri¬
ginta milia ita erant ordinata: ut dena milia ꝑ
menses singulos oꝑi scõ instarent᷑: magis denarii ni¬
meri sacͣmentũ ꝑpendere debemꝰ. Denaq milia
uiroꝵ de isrł ad cedenda ligna in opus domus
dñi mittunt᷑: quia quicunq doctores atq insipi¬
entiũ eruditores st̃ ordinandi. decẽ p̃cepta legis
ꝑ omĩa & ipsi obseruare. & aucitoribꝰ suis debent
obseruanda monstrare: sed & pͣmia in cȩlis futu¬
ra que denario solent figurari. & ipsi sꝑare. Qau¬
aicoribꝰ suis sꝑanda semꝑ debent intimare. Ler¬
ni aũt menses qͦs distancia singulis erat signorui

Expanded text:
iidem lignorum caesores censebantur, potest ad eorum fiiidem lignorum caesores censebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum, quia triginta millia ita erant ordinati, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicunque doctores, atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus satis debent observanda monstrare; sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper debent intimare. Terni autem menses, quorum distan
Abbreviated transcription (Latin):
bot aũt seruos Salomon nrͣ in hoc opus mise¬
rit. in sequentibꝰ mystico sermone designat᷑ cũ
dicit᷑. legitq Salomon oꝑarios de om̃i isrł. &
erat indictio triginta milia uirorũ: mitcebatq
eos in libanũ. decẽ milia ꝑ menses singulos uicis¬
sim: ita ut duobꝰ mensibꝰ ẽẽnt. in domibus suis.¬
Ubi pͥmo notandũ: quod ñ frustra Salomon oꝑa¬
rios de om̃i isrł elegit. Neq erat ulla portio po¬
puli. desñ digni tanto oꝑe uiri assumerent᷑. Qͥa
nimirũ ñ nunc de una stirpe aaron sac̾dotes
eligendi. sed de om̃i st̃ eccłia querendi: qͥ editi¬
re domũ dñi. uel exẽplo suo uel dicto susficiant.
Et ubicunq inuenti fuerant. mox in officium
doctoꝵ absq ulla ꝑsonarũ acceptione ꝓmouendi.
talesq cũ ad erudiendos infideles. acq in colle¬
giũ eccłiȩ uocandos ordinantur: qͣsi ad cedendaᷤ
in libano cẽpli materias uiri strenui atq electi
mitcunt᷑. Et quidẽ numerus triginta miliũ qͦ

Expanded text:
ot autem servos Salomon noster in hoc opus miserit, in sequentibus mystico sermone designatur cum dicitur: Elegit Salomon operarios de omni Israel, et erat indictio triginta millium virorum, mittebatque eos in Libanum decem millia per menses singulos vicissim, ita ut duob« Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit; neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur. Quia nimirum non de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo, vel dicto sufficiant: et ubicunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi, talesque, cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad cedendas in Libano materias templi, viri strenui, atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
angeli inflãm ant᷑ ad amandũ semꝑ dm̃ in cęlis. &
hoĩbꝰ in t̾ra. & dimittunt᷑ peccata. & uirtucũ do¬
na concedunt᷑. Itaq altare cauũ & in ane fieri
iubet᷑ sic̃ cooysi in monte monstratũ ẽ.: quia sicut
angłi ac sp̃s iustorũ in cęlis uacui apeccatis. & ple¬
ni st̃ pietatis ac iustitiȩ. ita & nos in t̾ra ꝓ modulo
nr̃o declinare a malo & facere bonũ debemꝰ. Qd̃
ipsũ sicut exhorcationibꝰ aꝑtis uerbi cęlestis. ita
& mysticis tab̾nacłi ac uasorũ & cerimoniarum
eiꝰ figuris semꝑ agere docem᷑. Facies & acriũ cab̾¬

Expanded text:
eli inflammantur ad amandum semper Deum in coelis, et hominibus in terra, et dimittuntur peccata, et virtutum dona conceduntur. Itaque altare cavum et inane fieri jubetur, sicut Moysi in monte monstratum est; quia sicut angeli ac spiritus justorum in coelis vacui a peccatis, et pleni sunt pietatis ac justitiae, ita et nos in terra pro modulo nostro declinare a malo, et facere bonum debemus. Quod ipsum sicut exhortationibus apertis verbis coelestis, ita et mysticis tabernaculi ac vasorum et caeremoniarum ejus figuris semper agere docemur. CAPUT XIII. A
Abbreviated transcription (Latin):
ris mirificũ qͦd inuoluca nequiuerant cunctis lon¬
ge laceq demonstrent: oscendant fideles ãplicu-¬
dinẽ bonȩ oꝑationis. pulchricudinẽ mencis & in-¬
cernȩ gr̃ȩ quã donance dño ꝑceꝑunt. ut uidentes
ꝓximi bona eorũ oꝑa głificent patrẽ qͥ in cęlis est
dicantq Quã amabilia st̃ cab̾nacła cua dñe uir¬
tucũ. c̃cupiscit & deficit anima mea in atria dñi¬

Expanded text:
ris mirificum, quod involuta nequiverant, cunctis lonris mirificum, quod involuta nequiverant, cunctis longe lateque demonstrent. Ostendant fideles amplitudinem bonae operationis, pulchritudinem mentis et internae gratiae, quam donante Domino perceperant; ut videntes proximi bona eorum opera, glorificent Patrem qui in coelis est: dicantque, Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine virtutum ! concupiscit et deficit anima mea in atria Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bus & enĩ solet aliquotiens scripta sacra designa¬
ri. Vnde scriptũ ẽ. Funiculꝰ triplex difficile rũpi¬
cur. Quia nimirũ scriptura quȩ historico. allego¬
rico. morali. consueuit sensu int̾p̃tari: nulla here¬
cicorũ siue paganorũ ualet ꝑuersitate corrũpi.
Ipsa aũt centoria siue uela ut recipe funes pos¬
sent. habebant necesse ẽ. in suꝑioribꝰ suis ansas si
ue circulos qͥbꝰ idẽ funes ĩmiccerent᷑. Ec tu si uis
tentoriũ dĩ fieri: pͣpara in corde tuo receptaculũ
sermonibꝰ eiꝰ qͦ possis ad suꝑna suspendi. Impo¬
nant᷑ uero paxillis colũnarũ funes tentoriorũ.
ut sic expansa atq in alcũ eleuata. pulchritudi¬
nẽ cab̾nacłi cõpleant. cõmittant scĩ p̃dicatoreᷤᷤ
fideliũ cordibꝰ eloquia diuina: eosq ꝑhec ad exẽ¬
plũ sui ab infimis erigi cõmoneant. Expansa fu-¬
nibꝰ ac sulleuata uela siue cencoria decus sui ope¬

Expanded text:
bus et enim solet aliquoties Scriptura sacra designabus et enim solet aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haereticorum sive paganorum valet perversitate corrumpi. Ipsa autem tentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, sive circulos, quibus iidem funes immitterentur. Et tu si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina, eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant. Expansa funibus, ac sublevata vela, sive tentoria, decus sui ope
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s usus eiꝰ ac cerimonias cã paxillos eiꝰ qͣ atrii
ex ere facies. Uasa cab̾nacłi in om̃s usus eiꝰ & ceri¬
monias p̃parata: homines st̃ ȩccłiȩ in diuersis me¬
ritis gradibꝰq dño seruientes. Quȩ uasa cuncta fi¬
eri iubent᷑ enea: illiꝰ nimirũ ut sepe diccũ ẽ. fig̾a
mysterii. ut qͥsq pulsat᷑ aduersis ꝑseueret infinẽ.
nec ꝓmissã sibi salutẽ desidia ꝑdat. siue ut fidẽ qͦm
didicit ȩciã inimicis obluctancibꝰ palã confiteri ñ
metuat. sed & amicis dona quȩ ꝑcipit sedulus in¬
sonare meminerit. Es nanq: sonorũ & nacure diu
durabilis est. Daxilli aũt qͦs dicit tab̾nacłi siue a¬
trii ad hoc erant facti: ut infixi colũnarũ sũmica¬
cibus foris eminerent. & ĩpositis sibi uelorũ siue tẽ¬
coriorũ funibꝰ sic ea leuances a t̾ra suspenderent.
Quorũ factura & positione ñ absurde ipsa docco¬
rũ potest lingua designari: quȩ pͣdicando audi¬
entiũ corda tangit. ac cangendo sulleuat. Funi¬

Expanded text:
eremonias, tam paxillos ejus quam atrii, ex aere facies. Vasa tabernaculi in omnes usus ejus et caeremonias praeparata, homines sunt Ecclesiae in diversis meritis gradibusque Domino deservientes; quae vasa cuncta fieri jubentur aenea, illius nimirum, ut saepe dictum est, figura mysterii, ut quisquis pulsatur adversis, perseveret in finem: nec promissam sibi salutem desidia perdat; sive, ut fidem quam didicit, etiam inimicis obluctantibus palam confiteri non metuat, sed et amicis dona, quae percepit, sedulus insonare meminerit. Aes namque sonorum, et naturae diu durabilis est. Paxilli autem, quos dicit, tabernaculi sive atrii, ad hoc erant facti, ut infixi columnarum summitatibus foris eminerent, et impositis sibi velorum sive tentoriorum funibus, sic ea levantes, a terra suspenderent. Quorum factura et positione non absurde ipsa doctorum potest lingua designari, quae praedicando audientium corda tangit, ac tangendo sublevat. Funi
Abbreviated transcription (Latin):
At in exangłica parabola utriꝰq simul partis m̃¬
cio est: ubi quinq uirgines quȩ cũ oꝑibꝰ lucis ad
sponsũ uenerant. statĩ cũ eo ad nuptias intrant.
quinq aliȩ quȩ oꝑa casticatis ñ casto animo exer¬
ca gͦ longitudo & laticudo atrii ꝑ centenos & qͥn¬
quagenos cubitos distenta est. quinq habet cubi¬
cos alticudinis: quia necesse est ut qui ꝓmissionẽ
habemꝰ quietis & patriȩ cęlestis. mundemꝰ nos ab
om̃i inquinam̃to carnis & sp̃s. nec solũ ab inqͥna¬
menco mundemꝰ. sed & ꝑficiamꝰ sc̃ificationẽ in ti¬
more dei. Quatinꝰ apparente hora ꝓmissȩ recribu-¬
tionis ñ solũ in sp̃u: uerũ etiã in carne lecari me-¬
ream᷑ in amore dei. Propt̾ quã utriꝰq nr̃e subs¬
tanciȩ hoc est & animȩ & carnis emundationẽ
in timore dĩ. subsequencer hoc qͦd & supradiccũ
erac ut diligentiꝰ memoriȩ cõmendetꝰ. repetit᷑.

Expanded text:
At in evangelica parabola utriusque simul partis meAt in evangelica parabola utriusque simul partis mentio est, ubi quinque virgines, quae cum operibus lucis ad sponsum venerant, statim cum eo ad nuptias intrant; quinque aliae, quae opera castitatis non casto animo exerta ergo longitudo et latitudo atrii per centenos et quinquagenos cubitos distenta est. Quinque habet cubitos altitudinis; quia necesse est, ut qui promissionem habemus quietis et patriae coelestis, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus; nec solum ab inquinamento mundemus, sed et perficiamus sanctificationem in timore Dei; quatenus apparente hora promissae retributionis, non solum spiritu, verum etiam in carne laetari mereamur in amore Dei. Propter quam utriusque nostrae substantiae, hoc est et animae et carnis, emundationem in timore Dei, subsequenter hoc quod et supra dictum erat, ut diligentius memoriae commendetur, re
Abbreviated transcription (Latin):
acq exornare curauerit. ñ se om̃i subiectione p̃¬
ceptis diuinis quasi argenteo capiti supponere
stu duerit. ñ in timore dĩ uelut ȩnea basi stabili¬
re consueuerit. In longitudie occupabit atri¬
bitorũ erit. Cencũ cubitos longitudinis babet
eccłia: quia ulnas suas eleuat ad bona oꝑa ꝓpt̃
uicã ȩc̃na. Ouinqͥginta lacicudinis. quia requiẽ
quinquagesimũ paschalis festiuicatis diẽ suo ad¬
uentu consecrare dignatꝰ est. Alcicudo quinq cu¬
bitorũ est iuxta numerũ sensuũ corporis nr̃i: qr
cunc recipiet unꝰquisq ꝓpria corporis sui ꝓut
gessit siue bonũ siue malĩ. Sed in atrio domꝰ dñi
eorũ solũmodo figura exprimit᷑ qui bonũ in cor¬
pore fecerunt ꝓ quo in requiẽ uicȩ ꝑpecis mere¬
rent᷑ incroduci: qui nunc in oꝑibꝰ iusticiȩ quȩ ca¬
sto corpore & corde agunt quasi bẏssus retorca
nicent. & cunc in eodem corpore ĩmorcalicatis

Expanded text:
atque exornare curaverit, non se omni subjectione pratque exornare curaverit, non se omni subjectione praeceptis divinis quasi argenteo capite supponere studuerit, non in timore Dei velut aenea basi stabilire consueverit. In longitudine occupabit atrim, etc. Centum cubitos longitudinis habet Ecclesia; quia ulnas suas elevat ad bona opera, propter vitam aeternam. Quinquaginta latitudinis; quia requiem quinquagesimum Paschalis festivitatis diem, suo adventu consecrare dignatus est. Altitudo quinque cubitorum erit juxta numerum sensuum corporis nostri; quia tunc recipiet unusquisque propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum. Sed in atrio domus Domini eorum solummodo figura exprimitur, qui bonum in corpore fecerunt, pro quo in requiem vitae perpetuis merentur introduci; qui nunc in operibus justitiae quae casto et corpore et corde agunt, quasi byssus retorta nitent, et tunc in eodem corpore immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quia plura ꝓpt̾ iͦtitiã pacit᷑: purpura ẽ. Hic qͥa
feruentiore in dm̃ & ꝓximũ aileccione flãmescit:
coccꝰ bis cinctꝰ ẽ. Ille quia specialit̾ integritate car¬
nis uirginalis albet: bỹssꝰ recorta ẽ. Et cũ iꝰt in
una eadẽq fide & pietate exangłica de suis alce¬
rutrũ uirtucibꝰ congaudent: quasi intͦitũ atrii
dñi tentoriũ decorat pulcbra uariantiũ colorũ
diuersitate concextũ. Qãs colũnȩ atrii ꝑ err¬
cũicũ uesticȩ erunt argenti laminis: capitibꝰ ars
genceis. & basibꝰ eneis. Diligentiꝰ ea quȩ dixerats
inculcat: ut sedulo lectorẽ admoneat neminẽ
inter doctores ueritatis colũnas uidelicet atrice¬
lestis posse computari. qui ñ instar eris inuicibi¬
lem inter aduersa pacientiã habere didicerit.
non se cęlestĩ & obseruancia & annunciatione
uerborũ undiq uelut argenti laminis uestire

Expanded text:
quia plura propter justitiam patitur, purpura est. Hic qui a quia plura propter justitiam patitur, purpura est. Hic qui a ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit, coccus bis tinctus est. Ille qui specialiter integritate carnis virginalis albet, byssus retorta est. Et cum justi in una eademque fide et pietate evangelica de suis alterutrum virtutibus congaudent, quasi introitum atrii Domini tentorium decorant, pulchra variantium colorem diversitate contextum. Omnes columnae atrii per circuitum vestgenteis et basibus aeneis. Diligentius ea quae dixerat inculcat, ut sedulo lectorem admoneat, neminem inter doctores veritatis, columnas videlicet atrii coelestis, posse computari, qui non instar aeris invincibilem inter adversa patientiam habere didicerit, non se coelestium et observantia et annuntiatione verborum, undique velut argenti laminis munire
Abbreviated transcription (Latin):
qui cathecit ant᷑ eccłiȩ facies exceriꝰ fulget. s mul¬
co pͣclarior eiꝰ dignitas ac uirtꝰ apparebit his qui
eam ꝑ sacramencũ baptismatis ingredi merent᷑.
Nemo enĩ repence fit sũmꝰ: sed gradatĩ necesse est
a minoribꝰ ad ꝑfecciora tendamꝰ. Diximꝰ aũt se¬
piꝰ. qͦd iacinchꝰ spem cęlestiũ bonorũ. purpura co¬
leranciã cẽporaliũ malorũ. coctꝰ bis tinctꝰ ardo¬
rem ꝑfectȩ dilectionis. byssus recorta refrenacio¬
nem carnalis delectationis significet. Qui uideli¬
cet colores oꝑe plumarii sc̃ inuicẽ uariati. cum
unaquȩq uircꝰ fideliũ uicinarũ sibi uirtutũ so¬
ciecace & ueluc quadã consanguinicate ampliꝰ da¬
rescit: quanuis ȩciã singuli colores p̃fati singulis
electorũ possint conuenire ꝑsonis. Quia enĩ ali¬
quis altiꝰ cȩlestia speculari meret᷑: iacinchꝰ ẽ. Alt̃

Expanded text:
qui catechizantur, Ecclesiae facies exterius fulget, sed mulqui catechizantur, Ecclesiae facies exterius fulget, sed multo praeclarior ejus dignitas ac virtus apparebit his qui eam per sacramentum baptismatis ingredi merentur. Nemo enim repente fit summus, sed gradatim necesse est a minoribus ad perfectiora tendamus. Diximus autem saepius quod hyacinthus spem coelestium bonorum, purpura tolerantiam temporalium malorum, coccus bis tinctus ardorem perfectae dilectionis, byssus retorta refrenationem carnalis delectationis significet. Qui videlicet colores opere plumarii sunt invicem variati; cum unaquaeque virtus fidelium vicinarum sibi virtutum societate, et velut quadam consanguinitate amplius clarescit. Quamvis etiam singuli colores praefati singulis electorum possint convenire personis; quia enim aliquis altius coelestia speculari meretur, hyacinthus est; alter,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Bene gͦ in int̾itu atrii tentoriũ .xxͣ. cubitorũ
in .iiͦiiͬ. colũnis suspendit᷑: quia om̃s qͥ scãm ęccłiam
intrant ad regulã exangłiorũ fidẽ suã parit̾ & accꝰ
componere debent. ut continentes ab illecebris
carnalibus cunctos sui corporis sensus auunis su¬
bigant imꝑiis. Non solũ enĩ hoc tentoriũ. iiiͬ. colũ¬
nis sulleuat᷑ sed & ipsũ in longicudine sua qͥnariũ
numerũ ꝑ .uiͬ. mulciplicatũ habet: cũ qͥlibet hu¬
miles ac pii auditores ad fidẽ uenientes. ñ solum
ecangłui uerbis imbui uerũ ȩciã ex angłicã ip̃si age¬
re uitã desiderantes. cunctos sui corporis sensus in
obedientiã caritatis expendunt. Recce aũt hoc in
introitu atrii tencoriũ ñ sic̃ in reliqͦ acrio d̾ byso
recorta. sed de.iiiͬ. fic coloribꝰ nobilissimis iacincho
scilicet & purpura coccoq bis tincto & ipsa bẏs¬
so recorta oꝑe plumarii: quia pulcbrȩ qͥdem hi

Expanded text:
n introitu atrii tentorium viginti cubitorum in quatuor columnis suspenditur; quia omnes qui sanctam Ecclesiam intrant, ad regulam Evangeliorum fidem suam pariter et actus componere debent; ut continentes ab illecebris carnalibus cunctos sui corporis sensus divinis subigant imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor columnis sublevatur, sed et ipsum in longitudine sua quinarium numerum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet humiles ac pii auditores ad fidem invenientes, non solum Evangelii verbis imbuti, verum etiam evangelicam ipsi agere vitam desiderantes, cunctos sui corporis sensus in obedientiam charitatis expendunt. Recte autem hoc in introitu atrii tentorium, non sicut in reliquo atrio, de bysso retorta, sed de quatuor fit scilicet et purpura, coccoque bis tincto, et ipsa bysso retorta opere plumarii: quia pulchra quidem his
Abbreviated transcription (Latin):
nis. uel certe ꝑfectionẽ exprimit uirtutis iusto¬
rum: cũ coti in dĩ seruiciũ ꝑ ignẽ scĩ sp̃s oblati.
ipsa iã bona oꝑa finire. & ad ꝑcipienda oꝑum
premia in ȩt̾nã uitã rapi meruerint. Quod ut
manifestiꝰ fiat: uideamꝰ qͥd de cmneribꝰ holocha¬
usti Moyses aicat. Hec est inquit lex holochas¬
usti. Cremabit᷑ in altari tota nocce usq mane.
Ignis ex eodẽ altari erit. Uestiec᷑ saceraos tuni

Expanded text:
nis, vel certe perfectionem exprimit virtutis justorum; cum toti in Dei servitium per ignem sancti Spiritus oblati, ipsa jam bona opera finire, et ad percipienda operum praemia in aeternam vitam rapi meruerunt. Quod ut manifestius fiat, videamus quid de cineribus holocausti Moyses dicat: Haec est, inquit, lex holocausti: cremabitur in altari tota nocte usque mane. Ignis ex eodem altari erit. Vestietur sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sepe claritas argenco figurat᷑. nec aliud uiuen¬
do in accibꝰ quã obseruantiã diuinorũ monstrant
eloquiorũ. Non solũ in argentatȩ erant. sed & ta¬
pita coca habebant argentea: qͦd ꝓpͥe doctorũ est
cocos se uerbis sacre scripture subicere. hisq ani¬
mum corpꝰq medicando. pͣdicando. oꝑando. man¬
cipare. Sicut enĩ membra nr̃a sine capite subsiste¬
re ac uiuere nequeunt: sic eloquia diuina illi suã
uitam ȩstimantes nunquã hȩc obediendo porta¬
re. & semet humiliando exaltare desistunt. Qbͥ
rach ait. Radix sapientiȩ est cimere dm̃. Ubi &
pulchre subiunxit. Rami enĩ illiꝰ longeui. Quia
nimirũ germina uirtutũ mulcifaria quȩ detimo¬
ꝓ deunt: nunquã fructu suȩ mertedis carebunt.
Quare aũt .xx̃. fuerinc colũne in uno latere acrii
supra iã expositũ est: ubi eiꝰ deannumeri cabule

Expanded text:
Cujus saepe claritas argento figuratur, non aliud vivenCujus saepe claritas argento figuratur, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrant eloquiorum. Non solum inargentatae erant, sed et capita tota habebant argentea; quod proprie doctorum est, totos se verbis sacrae Scripturae subjicere, hisque animum corpusque meditando, praedicando, operando mancipare. Sicut enim membra nostra sine capite subsistere ac vivere nequeunt, sic eloquia divina illi suam vitam aestimantes, nunquam haec obediendo portare, et semet humiliando exaltare desistunt. Quidrach ait: Radix sapientiae est timere Deum. Ubi et pulchre subjunxit, Rami enim illius longaevi; quia nimirum germina virtutum multifaria, quae timoprodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno latere atrii, supra jam expositum est: ubi ejusdem numeri tabulae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlesti uita recipimꝰ. In qua figura & semen exan¬
gelici sermonis qͦd in bonã t̾ram cecidit. ex ortum
in pͣsenci: & in scło futo᷑ uitã ȩt̾nã. id est gaudiũ fra¬
ternȩ societatis nunc in spe uitȩ cȩlestis: & cunc im
re ipsã uitam regni cȩlestis. Centũ gͦ cubitos ha
bet latus cabernaculi in longũ: quia uniuersi qui
ad membra ȩccłiȩ ꝑtinent. necesse est ꝓ ec̾na in cȩ¬
lis uita laborẽ in se pacientiȩ & concinencie tẽpora¬
lis assumant. Colũne aũt quibꝰ hec tentoria sus¬
pendunt᷑ in altũ. aoctores st̃ scĩ qͥ suorũ corda au-¬
dicorũ a terrestribꝰ concagiis extracta ad cȩlestia
desiceranda sustollunt: & hec quasi uestẽ dñi dili¬
genter excendunt. ne qͥd his inesse duplicitatis ua-¬
leat. sed simplici ac munda intentione corã año
uelut tencoria bẏssina niceant. Quȩ uidelicet
to aũt uestite: quia ñ aliud quã uerbũ dĩ sonant.

Expanded text:
coelesti vita recipiemus. In qua figura et semen evancoelesti vita recipiemus. In qua figura et semen evangelici sermonis, quod in bonam terram cecidit, exortum fin praesenti, et in saeculo futuro vitam aeternam, id est, gaudium fraternae societatis nunc in spe vitae coelestis, et tunc in re ipsam vitam regni cbet latus tabernaculi in longum; quia universi quique ad membra Ecclesiae pertinent, necesse est pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti, qui suorum corda auditorum a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt. Et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid in his esse duplicitatis valeat; sed simplici ac munda intentione coram Domino velut tentoria byssina niteant. Quae videlicet to autem vestitae, quia non aliud quam verbum Dei sonant.
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ centenariũ qͥ in cõpoco digitorũ de leua
transfert᷑ in dexcerã. ñ nunqͣ in script̾is uitȩ cȩlestiᷤ
habere figurã: quȩ sicut dextra leuȩ. ita merito ui¬
cȩ pͣfert᷑ p̃senti. Cuiꝰ nimirũ numeri frequent̾ in
diuinis licteris mysteriũ repꝑit᷑. Edificationẽ ar¬
cȩ noe centesimo anno cõpleuit: quia scãm ȩccłiã
quam in hac interĩ uita ȩdificat dñs in fuca ꝑficit.
Abrahȩ centenario filiꝰ ꝓmissionis nascit᷑ isahac:
quia nimirũ benedictio hereditatis quȩ in semine
eiꝰ omĩbꝰ familiis t̾re ꝓmittit᷑ in fucura & cȩlesti
patria redaet᷑. Cencũ annos ꝑegrinat᷑ ipse in ter¬
ra reꝓmissionis: quia qui filii abrahȩ ꝑfidẽ effici¬
mur. in spe suꝑne hereditatis debemꝰ ꝑegrinã in
pͣsenti ȩccłia aucere uitã. Seuit isabac in geraris
quod int̾pͣtat᷑ incolatꝰ. & inuenit ipso anno centu¬
grinantes bona oꝑam᷑. mox egressi de corpore in

Expanded text:
arium qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram. Quae sicut dextra laevae, ita merito vitae praefertur praesenti cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium reperitur. Aedificationem arcae Noe centesimo anno complevit quia sanctam Ecclesiam quam in hac interim vita aedificat, Dominus in futura perficiet. Abrahae centenario filius promissionis nascitur Isaac, quia nimirum benedictio haereditatis, quae in semine ejus omnibus familiis terrae promittitur, in futura coelesti patria reddetur. Centum annos peregrinatur ipse in terra repromissionis, quia qui filii Abrahae per fidem efficimur, in spe supernae haereditatis debemus peregrinam in praesenti Ecclesia ducere vitam. Sevit Isaac in Geraris, quod interpretatur incolatus, et invenit ipso anno centugrinantes bona operamur, mox egressi de corpore in
Abbreviated transcription (Latin):
numeri pęnitentiȩ confessio & remissio aescrip¬
ca est peccatorũ: ita ut is qͥ anõ peccauerat & ma¬
lũ corã eo fecerat. cognoscendo ipse iniqͥtatẽ suã
ablutꝰ sit ab eo cui peccauerat & suꝑ niuẽ dealba¬
tus. rursũq leticiã salutaris dĩ hoc est adm̃ ihu xp̃i
quẽ offenderat receꝑit. & sp̃u illiꝰ pͥncipali ne ultͣ
fessio remissione peccatorũ & spe fute in xp̃o qͥe¬
tis gaudet ac pacis. Deniq in symbolo apłorũ
conficem᷑ nos credere scãm eccłiã. remissionem
peccatorũ. carnis resurrectionẽ: qͦd uniuersalis¬

Expanded text:
tentia, confessio, et remissio descripta est peccatorum; ita ut is qui Domino peccaverat, et malum coram eo fecerat, cognoscendo ipse iniquitatem suam, ablutus sit ab eo cui peccaverat, et super nivem dealbatus, rursumque laetitiam salutaris Dei, hoc est, Domini Jesu, quem offenderat, receperit, et Spiritu illius principali, ne ultra fessio remissione peccatorum, et spe futurae in Christo quietis gaudet ac pacis. Denique in symbolo apostolorum confitemur nos credere sanctam Ecclesiam, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem. Quod uni
Abbreviated transcription (Latin):
Confiteorunũ baptisiũ remisiõ ẽ pecc̃oꝵ sꝑo resurrectiõẽ
mortuorũ. & uitã futi scłi. Quin qͣͥginta gͦ cubitis
plage oriencalis generalit̾ initia credentiũ aesignã-¬
tur: quȩ in remissionẽ peccatorũ & spem fute beaci¬
tudinis celebrant᷑. quorũ camen continuo alia speti¬
alis distinctio subinfert᷑. quȩ ad unũ eundẽq finẽ

Expanded text:
num baptisma in remissionem peccatorum; spero resurrectionem mortuorum, et vitam futuri saeculi. Quinquaginta ergo cubitis plagae orientalis generaliter initia credentium designantur, qui in remissionem peccatorum et spem futurae beatitudinis celebrantur. Quorum tamen continuo alia specialis distinctio subinfertur, quae ad unum eumdemque finem
Abbreviated transcription (Latin):
caliũ ꝓmittere corporũ. Qui uelut tentoria de
bysso recorta in se suspendunt: cũ eosdẽ audico¬
res exemplo sui docent quȩ sursũ st̃ querere ñ
Ssine querela in diẽ añi custodire. In introituu᷑

Expanded text:
talium promittere corporum. Qui velut tentoria de talium promittere corporum. Qui velut tentoria de bysso retorta in se suspendunt, cum eosdem auditores exemplo sui docent, quae sursum sunt quaerere, non s sine querel
Abbreviated transcription (Latin):
Quindecĩ nanq quȩ septenario & occonario nume¬
ro constant. recte gaudia designant uicȩ ȩt̾nȩ qͣ
a sabbatismo incipiens animarũ. in resurrectione
mortuorũ ꝑficit᷑. Nam dñs septima sabbati reqͥes¬
cens in monum̃to: occaua die id est post septimam
sabbati resurrexit amortuis. Quod aũt in lacere
cotidẽ: scõs designat pͣdicatores. fide. spe & carita¬
te pͣminentes. mentẽq suã in stabilitate timoris
dei firmissime collocances. Ingressurus gͦ acriũ ta¬
bernaculi habes ab utroq latere tentoria cubico
rũ .xuͦ. ternis suspensa colũns: quia quicunq scãm
ingressurus ȩccłiã sacram̃ta fidei discere ꝓposuerit.
siue ad synagogã siue ad ȩccłiã gentiũ intuitũ m̃¬
tis conuerterit. in utraq porcione fideliũ docco¬
res inueniet fide for ces spe sullimes. caritate fer¬
uentes. in timore drũ fundatos. auditoribꝰ suis re¬
quiem animarũ beacarũ. ac resurrectionẽ ĩmor¬

Expanded text:
Quindecim namque quae septenario et octonario numero constant, recte gaudia designant vitae aeternae: quae a sabbatismo incipiens animarum, in resurrectione corporum perficitur. Nam Dominus septima sabbati requiescens in monumento, octava, id est, post septimum sabbati, resurrexit a mortuis. Quod autem in latere totidem, sanctos designant praedicatores, fide, spe et charitate praeeminentes, mentemque suam in stabilitate timoris Dei firmissime collocantes. Ingressurus quoque atrium tabernaculi, habes ab utroque latere tentoria cubitorum quindecim ternis suspensa columnis; quia quicunque sanctam ingressurus Ecclesiam, sacramenta fidei discere proposuerit, sive ad Synagogam, seu ad Ecclesiam gentium intuitum mentis converterit, in utraque portione fidelium doctores inveniet fide fortes, spe sublimes, charitate ferventes, in timore Domini fundatos, auditoribus suis requiem animarum beatarum, ac resurrectionem immor
Abbreviated transcription (Latin):
coria centũ cubitorũ. colũnȩ . xxͣ. & bases enee
esdem numeri: & capica earũ cũ celaturis suis
argentea. Eadem ae lacere aquilonis repetuncͤ
quȩ iã de latere australi erant p̃missa: qͥa utriꝰq
cestamenti p̃cones consono nos ore ad cȩlestia eri
gunt. tã & si cerimonias sacramentorũ habuerĩt
ꝓ temporũ ratione disferentes. ĩ mo hoc in ceꝑore
noui cestam̃ti quicunq de utoq popło ad salut
pertingunt. ñ solũ eandẽ fidẽ. confessionem &
oꝑacionẽ. sed & sacram̃ta habent eadem memũ¬
dacionẽ peccatorũ & ꝑceptionẽ uitȩ celestis in gͣ

Expanded text:
oria centum cubitorum; columnae viginti, et bases aeneae ejusdem numeri, et capita earum cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelgunt; tametsi caeremonias sacramentorum habuerint pro temporum ratione differentes, imo hoc in tempore Novi Testamenti, quicunque de utroque populo ad salutem pertingunt, non solum eamdem fidem, confessionem, et operationem, sed et sacramenta habent eadem in emundationem peccat
Abbreviated transcription (Latin):
tale latꝰ atrii tencoria habebat ꝑ. L. cubitos &
lege quinquagesimũ: qui lib̾cati. quieci & remis¬
sioni tocus erat consecratꝰ ꝓpt̾ qͦd & iubeleus uo¬
cari p̃ceptꝰ est. Iubel nanq aimictens aut muta¬
tus int̾p̃tat᷑. Denariũ qͦq numerũ constat eadẽ
suꝑna p̃mia designare: ubi humana nat᷑a in utͣ¬
q sua substancia in ĩmorcalitatẽ sulleuata. in di¬
uinȩ p̃sentia uisionis lecat᷑. Ds nanq kinicas ẽ:

Expanded text:
tale latus atrii tentoria habebat per quinquagintalege quinquagesimum, qui libertati, quieti et remissioni totus erat congregatus propter quod et Jubileus vocari praeceptus est. Jobel namque dimittens aut mutatus interpretatur. Denarium quoque numerum, constat eadem superna praemia designare: ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. D
Abbreviated transcription (Latin):
nim aecorẽ flãmasq astrorũ. si multifariã nu¬
biũ spetiẽ. si ipsã irim consideras mille trahen¬
tem uarios aduerso sole colores. nonne uideris
tibi multo plures ac pulchriores quã uelo cab̾¬
naculi incextȩ sc̃ indicas celo colorũ notare pie¬
curas Quatuor aũt colũne ante quas appen¬
sum est hoc uelũ. cęlestiũ sc̃ potestaces agminũ¬

Expanded text:
nim decorem flammasque astrorum, si multifariam nunim decorem flammasque astrorum, si multifariam nubium speciem, si ipsam irim consideras, mille trahentem varios adverso sole colores, nonne videris tibi multo plures ac pulchriores, quam velo tabernaculi intextae sunt, inditas coelo colorum notare picturas? Quatuor autem columnae, ante quas appensum est hoc velum, coelestium sunt potestates agminu
Abbreviated transcription (Latin):
hiuꝰ uicȩ stacu edisserit. ubi scĩ año sine int̾missi¬
one famulantes. quotidianos suȩ fragilitatis er-¬
ratus sine quibus ẽẽ in hac uita nullacenꝰ posst̃.
quocidianis bonorũ oꝑũ uictimis. qͦtidianis la¬
crimarũ suarũ libaminibꝰ. quasi ueri sacerdoteᷤᷤ
dei & xp̃i eiꝰ expiant. Sũmũ uͦ sacerdocẽ qͥ semel
in anno scã scõrũ cũ sanguine uictimarũ ingre¬
diebatꝰ: ipsũ intelligit esse pontificẽ magnũ cui
aictũ est. Tu es sacerdos inet̾nũ scd̃m ordinẽ mel¬
chisedech. Oui semel oblatꝰ ꝓ peccatis nr̃is ipse
sacerdos & hostia ꝑ ꝓpͥũ sanguinẽ in ipsũ cȩlum
intrauit: ut appareat nunc uultui dei ꝓ nobis.
Quod aũt idẽ uelũ de yacincho & purpura &
cocco bis tincco & bisso recorta pulchra uarieca¬
te contextũ est. qͥs ñ uideat etiã iuxca licteram
pulchricudini celestis congruere uisiorisꝰ Si e¬

Expanded text:
hujus vitae statu edisserat, ubi sancti Domino sine intermissihujus vitae statu edisserat, ubi sancti Domino sine intermissione famulantes, quotidianos suae fragilitatis erratus sine quibus esse in hac vita nullatenus possunt, quotidianis bonorum operum victimis, quotidianis lacrymarum suarum libaminibus, quasi veri sacerdotes Dei et Christi ejus, expiant. Summum vero sacerdotem, qui semel in anno sancta sanctorum cum sanguine victimarum ingrediebatur, ipsum intelligit esse pontificem magnum, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Qui semel oblatus pro peccatis nostris, ipse sacerdos et hostia per proprium sanguinem in ipsum coelum intravit, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Quod autem idem velum de hyacintho et purpura, et cocco bis tincto, et bisso retorta pulchra varietate contextum est, quis non videat etiam juxta litteram pulchritudini coelestis congruere visionis? Si e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩa mensuris tẽpli quod pꝰea faccũ ẽ. a salomo¬
ne liquet ẽẽ conueniens. qͦd cũ ẽẽc .lxͣ. cubitorũ
longitudinis & .xxͣ. lacitudinis. terciã longitudiniᷤ
parcem id est xxͣ. cubicos ad interiorẽ domũ hoc est
sc̃m scõrum habebat separatam: ita ut longitu¬
do & latitudo eiꝰdem domꝰ interioris una esset.
Sic gͦ eciã cabernaculi pars incerior longitudi-¬
nem & latitudinẽ similẽ. hoc est denorũ habe¬
bat cubitorũ. Qdͥ aũt idẽ uelũ figuralit̾ expͥmat.
apłs ad hebreos manifeste declarat. Ubi & hoc
pariter exponit ad sensũ allegoricũ quare in pͥ-¬
ore quidẽ cab̾nacło semꝑ intͦirent sacerdoces sa¬
crificiorũ officia consũmantes. in scd̾o aũt semel
in anno solus pontifex ñ sine sanguine quẽ offere¬
bat ꝓ sua & populi ignorantia. Uelũ hoc: celum
incerp̃tat᷑. Quod aũt in priore tab̾nacło qͦtidie
ꝑ annũ introibant cũ sacrificiis sacerdoces: suꝑ

Expanded text:
per omnia mensuris templi quod postea factum est, a Salomone liquet esse conveniens. Quod cum esset sexaginta cubitorum longitudinis et viginti latitudinis, tertiam longitudinis partem, id est, viginti cubitos ad interiorem domum, hoc est sanctum sanctorum habebat separatam, ita ut longitudo et latitudo ejusdem domus interioris una esset. Sic ergo tabernaculi pars interior, longitudinem et latitudinem similem, hoc est denorum habebat cubitorum. Quid idem velum figuraliter exprimat, Apostolus ad Hebraeos manifeste declarat, ubi et hoc pariter exponit ad sensum allegoricum, quare in priore quidem tabernaculo, semper introirent sacerdotes sacrificiorum officia consummantes, in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine sanguine, quem offerebat pro sui et populi ignorantia . Velum hoc coelum interpretatur. Quod autem in priore tabernaculo quotidie per annum introibant cum sacrificiis sacerdotes, super
Abbreviated transcription (Latin):
scũariũ & scũarii scũaria diuident᷑. Circuli qͥa
neq initiũ habere neq finẽ uident᷑: ñnunquã in
scriptura sacra ꝓ ec̾nicate poni solent. Et apte
uelum quo cęlum figurat᷑ ꝑ circulos suspensũ ẽẽ.¬
ꝑbibet᷑ uel quia in ȩt̾no erat consilio diuinitatis
quando mundus crearet᷑ in quo primũ atq exi¬
mium locum habet natura cȩlestis: uel quia ita
factum est firmamentũ cęli ut minquã eiꝰ factã
soluat᷑. Nam quia dñs ait cȩlũ & t̾ra transibt̃.
de celo aerio est accipiendum: de quo ieremia.
miluus inquit in cęlo cognouit cempꝰ suũ. Illud
nanq cȩlum in iudicio igne ꝑicurũ est qͦd in di¬
luuio constat aqͥs cẽ ꝑdicum. peRo accestante qͥ
ait. Celi erant prius & terra de aqua & ꝑ aquã

Expanded text:
dividentur. Circuli qui neque initium habere neque finem videntur, nonnunquam in Scriptura sacra pro aeternitate poni solent. Et apte velum quo coelum figuratur, per circulos suspensum esse perhibetur. Vel quia in aeterno erat consilio divinitatis, quando mundus crearetur, in quo primum atque eximium locum habet natura coelestis, vel quia ita factum est firmamentum coeli, ut nunquam ejus factura solvatur. Nam quod Dominus ait: Coelum et terra transibunt , de coelo est aethereo accipiendum. De quo Hieremias: Milvus, inquit, in coelo cognoscit tempus suum . Illud namque coelum in judicio igne periturum est, quod in diluvio constat esse perditum; Petro attestante, qui ait: Coeli erant prius et te
Abbreviated transcription (Latin):
do atrii quȩ ad occasũ respicit solis ubi termi¬
naco labore diurno noctis sopora gr̃a succedit:
merico tempus significat illud. quando cessance
post mortẽ uica accuali. quies eleccorũ & mer¬
ces ȩc̾̃na sequit᷑. Deniq illi qͥ in uinea sũmi pa¬
trisfamilias oꝑabant᷑. cũ sero eẽt faccũ pͣmia sui

Expanded text:
do atrii, quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopor, et gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi qui in vinea summi patris familias operabantur, cum sero
Abbreviated transcription (Latin):
miciuam insticuere eccłiã. quȩ ex hebreorũ popu
lo congregata. sola mosaicȩ legis auctoritate no
effulgeret. Bene eedem colũnȩ de lignis sechĩ qͥdẽ
fieri. sed auro iubent᷑ oꝑiri: ut insinuentꝰ pͣdicato¬
res scĩ & firmitate cordis intꝰ incegri atq in nullo
deficientes. & oꝑũ claricate forinsecꝰ ẽe̾ debere con¬
spicui. Uel certe colũne lignorũ sechim deauran¬
tur: cũ idẽ doctores fortitudinẽ suȩ accionis diuino
semꝑ adiutorio ꝓcegendã docent. cũ in omĩbꝰ quȩ
faciunt głiam patris qui est in celis requirunt. cũ
in uniuersis quȩ loquunt᷑ xp̃m sonare gaudent di¬
centes. Non enĩ nosmec ipsos p̃dicamꝰ: sed i̾mꝯ xp̃o¬

Expanded text:
mitivam institueremitivam instituerelo congregata sola Mosaicae legis auctoritate noveffulgeret. Bene eaedem columnae de lignis quidem sethim fieri, auro jubentur operiri, ut insinuentur praedicatores sancti, et firmitate cordis intus integri, atque in nullo deficientes, et operum claritate forinsecus esse debere conspicui. Vel certe columnae lignorum sethim deaurantur, cum iidem doctores, fortitudinem suae actionis, divino semper adjutorio protegendam docent, cum in omnibus quae faciunt, gloriam Patris, qui est in coelis, requirant; cum in universis quae loquuntur, Christum sonare gaudent, dicentes: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & castitate gaudebat. Et quinq colum¬
nas deaurabis lignorũ sechim: ance quas ducet᷑
tentoriũ. Colũne quibꝰ cencoriũ suspendebat᷑. scĩ
sunt doctores: de quibꝰ lucas consequent̾ adiungit.
sunt designari ꝓpc̃ latitudinẽ uel doctrine qua
euntes in mundũ uniuersũ p̃dicant eGangłium
om̃i creacure. uel caricatis quã ñ solũ usq ad
amicos sed usq ad diligendos ȩciã ipsos excendt̃
inimicos. & orationibꝰ ac beneficiis ꝓsequendos
eos qui se odio habent: ita ȩciã ꝓpt̾ in expugnabi¬
le cordis robur & intencionẽ ad celestia sep̃ erec¬
tam non inconuenient̾ uocabulo & faccura co¬
lũnarũ figurant᷑. apło accestance qui ait. Iacobꝰ
cephas & ioħes: qui uidebant᷑ colũne esse. Quȩ ni¬
mirum colũnȩ bene quinq st̃ faccȩ : ꝓpt̾ cocidẽ
libros legis quibus necesse est ut scĩ doctores suȩ
uerbo pͣdicationis cõmuniant. & maxime qͥ pri¬

Expanded text:
carnis et castitate gaudebat. Et quinque columcarnis et castitate gaudebat. Et quinque columnas deaurtentorium. Columnae quibus tentorium suspendebatur, sancti sunt doctores, de quibus Lucas consequenter adjungit:sunt designari propter latitudinem vel doctrinam, qua euntes in mundum universum praedicant evangelium omni creaturae; vel claritas, quia non solum usque ad amicos, sed usque ad diligendos etiam ipsos extendunt inimicos. Et orationibus ac beneficiis prosequendos eos qui se odio habent, ita etiam propter inexpugnabile cordis robur et intentionem ad coelestia semper erectam, non inconvenienti vocabulo, et factura columnarum, figurantur. Apostolo attestante qui ait: Jacobus, Cephas, et Joannes, qui videbantur columnae esse . Quae nimirum columnae bene quinque sunt factae propter totidem libros legis, quibus necesse est ut sancti doctores suae verbo praedicationis communiant, et maxime qui pri
Abbreviated transcription (Latin):
bisso recorta oꝑe plumario. Expleca narratione
de uelo qͦd scũ ariũ & scũ arii scũaria diuidebat:
redit exponere de orientali lacere scũ arii qͦ int̾¬
misisse ad tempus uidebat᷑. cũ cȩcera eiꝰ latera. au¬
strale uidelicet. septentrionale & occidentale de¬
seriberet. Tentoriũ gͦ in incroitu tab̾naculi pul¬
chra colorũ uarietate concextũ. pͥmitiue ẽ. decus
eccłiȩ diuersis uirtutũ floribꝰ glorificũ. de quibꝰ
scribit lucas qͥa mulcitudinis credentiũ erat cor
unum & anima una: & ñ erat separatio in eis ul¬
la. nec quisquã eorũ quȩ possidebat aliqͥd suũ ẽẽ.
dicebat. Et cȩc̾ã. Inerat nanq ei yacinchꝰ. qͥa cȩle¬
stia cogitare. cęlestẽ in t̾ris uicã ducere solebat. In¬
erat purpura: quia mori erat parata ꝓ xp̃o. Ine¬
rat coccus bis tinctꝰ quia dĩ & ꝓximi dilecciõe fla¬
grabat. Inerat & bissus recorta: quia concinencia

Expanded text:
bysso retorta opere plumario. Expleta narratione bysso retorta opere plumario. Expleta narratione de velo, quod sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebat, redit exponere de orientali latere sanctuarii, quod intermisisse ad tempus videbatur, cum caetera ejus latera, australe videlicet, septentrionale et occidentale, describeret. Tentorium ergo in introitu tabernaculi pulchra colorum varietate contextum, primitivae est decus Ecclesiae, diversis virtutum floribus glorificum. De quibus scribit Lucas: Quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una; et non erat separatio in eis ulla; nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, etc. . Inerat namque ei hyacinthus, quia coelestia cogitare, coelestem in terris vitam ducere solebat. Inerat purpura, quia mori erat parata pro Christo. Inerat coccus bis tinctus; quia Dei et proximi dilectione flagrabat. Inerat et byssus retorta; quia continentia
Abbreviated transcription (Latin):
siuis ds̃ om̃s interiꝰ sicut lux uitȩ illustrat. & sic̃
panis uite satiat: qͦs introducens gaudiũ regni
sui ꝑpecua beaticudine sullimat. Diximꝰ aũt su¬
pra quia latꝰ tab̾naculi meridianũ antiquã dĩ
plebem significaret. quȩ prior lucẽ diuine cog¬
nitionis. prior feruorẽ diuinȩ dilectionis accepit.
pars uero septentrionalis eiꝰdẽ tab̾nacłi c̃gregatã
de gentibꝰ ȩccłiã. quȩ diutiꝰ in tenebris & in umbra
morcis remanserat indicaret. Unde recta distinc
cione eciã candelabrũ qͦd in parte australi collo¬
cat᷑ pocest grãm quȩ priori populo data est insi¬
nuare: mensa uero quȩ in parte aqͥlonis stabat.
ea quȩ nobis st̃ donata dĩ beneficia designare. Re¬
ete candelabrũ contra mensã positũ esse dicit᷑. qr¬
exangłii respicit. huic uidelicet testimoniũ ꝑhi¬
bens. & ꝑhanc se sensu spũali reuelandã ẽẽ. signi¬
culi de yacincho & purpura coceoq bis cincco &

Expanded text:
vitae illustrat, et sicut panis vitae satiat, quos introducens in gaudium regni sui perpetua beatitudine sublimat. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum antiquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, fervoremque divinae dilectionis accepit: pars vero septentrionalis ejusdem tabernaculi, congregatam de gentibus Ecclesiam, quae diutius in tenebris et in umbra mortis tione, etiam candelabrum, quod in parte australi collocatur, potest gratiam quae priori populo data est insinuare. Mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis donata sunt Dei beneficia designare, Recte candelabrum contra mensam positum esse dicitEvangelii respicit, huic videlicet testimonium perhibens: et per hanc se sensu spiritali revelandam esse signiculi, de hyacintho et purpura coccoque bis tincto, et
Abbreviated transcription (Latin):
ysi in monce monstracũ est. quia cõmoratꝰ in secre¬
co cũ anõ uidit sullimẽ angłicȩ puritatis & ĩmor¬
talitatis uitã ad cuiꝰ instar humanã in t̾ra c̃uer¬
sationem in quancũ mortalibꝰ imitari possibile
fuit insticuere iubebat᷑: ut cũ exemplo eorũ mu¬
tue in dm̃ dileccioni. duinȩ laudationi. unani-¬
me paci. sincerȩ castitati. cȩcerisq huĩmodi uir¬
cutibꝰ in t̾ra uacaremꝰ. mererem᷑ & cęlis eorũ ẽẽ.
consorces iuxta ꝓmissũ añi dicentis. Illi aũt qui

Expanded text:
commoratus in secreto cum Domino, vidit sublimem angelicae puritatis et immortalitatis vitam; ad cujus instar, humanam in terra conversationem, in quantum mortalibus imitari possibile fuit, instituere jubebatur, ut cum exemplo eorum mutuae in Deum dilectioni, divinae laudationi, unanimae paci, sincerae castitati, caeterisque hujusmodi virtutibus in terra vacaremus, mereremur et in coelis eorum esse conso
Abbreviated transcription (Latin):
cucẽ dñi nr̃i mundo notã faciunt. apte uecces ut
portari queat alcare mitcunt᷑ in circulos. Uec¬
cibus nanq alcare dñi ꝑ circulos portare est: scĩs
doccoribꝰ corda fideliũ ꝑ uerba exangłii qͤ nec
celo & t̾ra ctranseuncibꝰ pͣteribunt exhortando
erigere. Duo sc̃ aũt uecces: ut utriq popło & iud̃o
uidelicet & gentili uerbũ pͣdicet᷑. Quod ipsũ se

Expanded text:
tutem Domini nostri mundo notam faciunt, apte vectes ut tutem Domini nostri mundo notam faciunt, apte vectes ut portare queant altare, mittuntur in circulos. Vectibus namque altare Domini per circulos portare est sanctis doctoribus corda fidelium per verba Evangelii, quae nec coelo et terra transeuntibus praeteribunt, exhortando erigere. Duo sunt autem vectes: ut utrique populo, et Judaeo videlicet et gentili, verbum praedicetur: quod ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tuor aũt anuli enei qui ꝑ totidẽ angulos alta¬
ris fieri iubent᷑ . iiiͦiͬ. st̃ ecangłiorũ libri. Qui ap¬
ce anulis assimilant᷑: quia ꝑpetuã auditoribꝰ su¬
is coronã uitȩ ꝓmitcunt. Apce ȩnei st̃. qͥa in oẽm¬
terram exiit sonꝰ eorũ. Apte ꝑ .iiiiͬ. angulos alta¬
ris posici: ut ȩccłiã fideliũ ꝑ om̃s mundi plagas
aifusam uerbo fidei & uericatis confirment. Ap-¬
te subter arulã alcaris infixi: ut animos humi-¬
liũ munimine sue consolacionis alleuent:
acies & uectes altaris de lignis sethim duos. qͦs
oꝑies lãminis ȩneis. Uecces quibꝰ alcare por¬
cabat᷑: doccores st̃ qͥ eccłiã scãm quasi portare
solent. dũ fidẽ ac sacram̃ta uericatis uel eis qui
nesciebant pͣdicantes inferunt. uel in eis qͥ iã no-¬
uerant & acceꝑant confirmantes roborant. Qui
cas fabulas sequuti sed cognitã cȩlesti oraculo uir¬

Expanded text:
tuor autem annuli aenei, qui per totidem annulos altatuor autem annuli aenei, qui per totidem annulos altaris fieri jubentur, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui apte annulis assimilantur, quia perpetuam auditoribus suis coronam vitae promittunt. Apte aenei sunt; qterram exivit sonus eorum . Apte per quatuor angulos altaris positi: ut Ecclesiam fidelium per omnes mundi plagas diffusam, verbo fidei et veritatis confirment. Apte subter arulam altaris infixi: ut animos humilium munimine suae consolationis allevent. Facies et vectes altaris de lignis sethim duos, quos operies laminis aeneis. Vectes quibus altare portabatur doctores sunt, qui Ecclesiam sanctam quasi portare solent, dum fidem ac sacramenta veritatis, vel eis qui nesciebant praedicantes, vel in eis qui jam noverant et acceperant, confirmantes roborant. Qui on indoctas fabulas secuti, sed cognitam coelesti oraculo vir