comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turos. hoc est ut aput singłos mutua
ucecerto tempore sit u̾sus. fineq colo¬
nis. n: eis qui depoĩtum susceꝑunt. hoc
uidicium ꝯpetit.q̃mius naturałr pos¬
sit̾ant. Int̃ eos qui pignor acceꝑunti
tał diuisio fieridebet ut nõuõ p̃tioesti¬
metur prro. s itm dũbtaxat quant¬
um ꝓea pirre delxtur. Et si assignetur
quitt̃ pignus una ex croditorib licen
tatñ non denegetur debitori debitũ
offer̃c et pignus sinim luere. Id̾q dr̃
et si possessor pignoꝵ litisestimationẽ
ꝑignorãtitia in rem agenti offerãt.
ditebitor comimunis p̃dũ partẽ pi¬
gnoridedit. et adiĩoalt̃uis partis ꝓuo¬
catur ceditor eius du res fuit ãduidica
ta uelitq partem suam recuꝑrre p̃du
soluto eo quodip̃e debuit elegant᷑ dr
nõ eẽ audienoum. nicemi partem
p̃dii ꝑitus sit secuꝑare quam creditõ
ꝑaduroicationem emiti Nam et su¬

Expanded text:
turos, hoc est ut apud singulos mutua uice certo tempore sit usus fructus.Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamuis naturaliter possideant.Inter eos, qui pignori acceperunt, talis diuisio fieri debet, ut non uero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offerat. Si debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius partis provocatus creditor eius aut ab alita uelit partem suam praedii reciperare soluto eo quod ipse debuit: eleganter dicitur non esse audiendum, nisi et eam partem paratus sit reciperare, quam creditor per adiudicationem emit
Abbreviated transcription (Latin):
duos controuersia dan debxt. It sidu¬
o ap̃tore missi sunt. inpossessionem
legatoꝵ. est enim iusta cã possidendi
custodie gr̃a. Ergo et si duo ũtres. ro̾
erit dicendum. ꝙ ii ht̃ rõnem. plañ
suam damꝑminfecti missus iussus
sit p̃ossid̾r. ñent huic utiliurdicioio¬
ais. cum uncõicationẽ hr̃e possit.¬
Cum de usu. f. comimum dundundo
iudicium agͥ iutexofficium suum
itadiriget ut uł regionib eus uti
fruu ꝑmittat. lloret usum. f umgr

Expanded text:
controuersia, dari debet.Item si duo a praetore missi sint in possessionem legatorum: est enim iusta causa possidendi custodiae gratia. ergo et si duo uentres, idem erit dicendum: quod habet rationem.Plane si iam damni infecti missus iussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem habere possit.Cum de usu fructu communi diuidundo iudicium agitur, iudex officium suum ita diriget, ut uel regionibus eis uti frui permittat: uel locet usum fr
Abbreviated transcription (Latin):
cium iocum bt̃ inuedtigali agro.Ue¬
ctigar agerari regioĩb diuidi possit.
urderoum ẽ Migis aũt deber uitexa¬
bstine abhurusinõi diuisioẽ. Aliogu
p̃statio uectigał confincõtu. Serri
scrib̾ abitrum. si regiõib nouectiga¬

Expanded text:
cium locum habet et in uectigali agro. uectigalis ager an regionibus diuidi possit, uidendum: magis autem debet iudex abstinere huiusmodi diuisione: alioquin praestatio uectigalis confundetur.Neratius scribit arbitrum, si regionibu
Abbreviated transcription (Latin):
est uł absitante trienmum captuui¬
tatisułabsentie patris uxorem duxe¬
rit. uł sifilia nupserit. putoracte
filius ducat uxorem. uefiuia tau
nubar cuius conditionem cerrum

Expanded text:
est uel absit ante triennium captiuitatis uel absentiae patris uxorem duxit uel si filia nupserit, puto rectefilius ducat uxorem uel filia tali nuba‹t›, cuius condicionem certum
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem nonpusquam q̃ni detet
quia non pus mt̃ esliaduersus cẽos
plius debito consecutusent credicor.
restituere debet debiton pignoraticia
rante sne credĩton suopignon obli¬
gauĩt hr̃s exstito & post fr̃opignus
directo quidem non conualesat s uri
pignoni iorare recte põtiat. Opli¬

Expanded text:
itorem non pluris quam quanti debet, quia non pluris interest, adversus ceteros plius debito consecutus creditor fuerit, restituere debet debitori pigneraticia rante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed upignoris locare recte poteri
Abbreviated transcription (Latin):
d Sifioeussor arpaint a potestãe
in anquam soluẽt pignorarp̃e possit̾at.
q̃i satisfacturus creditorib. nec saũsfcc̃.
b. Quetean pignora fideuissor restitũe
ut qui mutuani q̃ntitatem acaꝑet as¬
cptitio creditore ꝙyrographum p̃scrbit
sua maru filiuscius quod ip̃e. iragaditꝰ
erat scribe̾ subcomemoration̾e comus
adfilu ꝑtinentis pignondande. Qũc¬
batur. anscius int oeteraboã ⁊̃ hanc com¬
umunt optitio possidere possit. cumpa¬
tna sc hereditate abstiniñt. nec metuẽ
exhoc solo quod mandante patre ma¬
nusua p̃scripsit instru̾tum cyrag̃¬
phicum neq consnĩsum suummi accõ¬
mot̾uĩt catri.aut sigñosua aut alia

Expanded text:
 Fideiussor impetravit a potestate, ut et ante quam solveret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: ibus: quaero, an pignora fideiussor restituereut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accomodaverat patri aut signo suo aut alia
Abbreviated transcription (Latin):
sabiriet sunt uta uã plane. si xru¬
tiurm ẜnsaccepi et doradiaiꝰ
soluit. dumnouult um tr̃rpo¬
rẽ facere pecuiliarẽ. ucintẽusoac¬
tio est. ¶Illuduͣmẽ non. quod ma¬
la scrib.Si ẜuomerargentuin decłis
ut pocula tibi facẽt. exquoli xtargẽ¬
qͣm possum poc̃ula uñdicare. ¶ Ilbi
planerĩm est. quod labe̾ scrr̃. Sioglo¬
reset ungirenta ẜuus cmłt. et ad fu¬
nus eregauĩt: quod adtominũ suũ
ꝑtinehat. iuit̃i inrrẽ dñi u̾sum. ¶In¬

Expanded text:
sabit, et sunt ista uera. Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est. Illud uerum non est, quod Mela scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argenquoniam possum pocula uindicare. Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit et ad funus erogauerit quod ad dominum suum pertinebat, uideri in rem domini uersum. I
Abbreviated transcription (Latin):
qui tabernas uł officinas catoloꝗꝰ. o rorcta
Quoo magisht tõnem. Nã Nor sic uenit
it. durissinnm est quotquot locis quis na¬
ingatur it faciens delatus est. tot lor sere
Ifendere at siq̃uotonscitit non dico ure
domicilũ s tabemulas ꝑglaara. horreũ.
arnariu. officinam conorxent. ibi¬
q distrxo t egut tes ertere se ẽo iocitebe¬

Expanded text:
qui tabernam vel officinam certo loci conductam quod magis habet rationem. nam ubi sic venit it: durissimum est, quotquot locis quis navigans vel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debe
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.r Ealius. fintexutẽ suar ⁊ ẜ faciat in
tantam̃ quantitateni ⁊netur quem tunc
inpeculiao furt. cum srr̃am dicebat. sudex
tinclitem suam facere intelligitur. cum
dulo . m. infraute ⁊ ꝑssententi a indixerit.
⁊ sordes ut ueram estimationelitis prest¬
arc cegitrt.

Expanded text:
am faciat, in tantam quantitatem tenetur, quae tunc in peculio fuit, cum sententiam dicebat.Iudex tunc litem suam facere intellegitur, cum dolo malo in fraudem legis sententiam dixerit a uel etiam sordes, ut ueram aestimationem litis praestare cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
flliusageret utili udicio forte dcpositumre¬
petens. u: mardati agens uł pocumam qͣm
crediit petens. di forte paterinpiuntia sit.
iỹe aĩto forte romeuł studiorum causa uł
alia iusta excausaagat. Naisianonteleri¬
ticulo suo ron receptoquor adsimptus pa¬
terei estinaudit. et singe seuatoran eẽ fili¬
oritur certolocoam misirarat. et ilbito¬
micilnm norihut ibi se d̾bebit d̾fẽde᷑¬

Expanded text:
filius agere utili iudicio, forte depositum repetens uel mandati agens uel pecuniam quam credidit petens, si forte pater in prouincia sit, ipse autem forte Romae uel studiorum causa uel alia iusta ex causa agat: ne, si ei non dederiticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinauerat. et finge senatorem esse filioritur, certo loci administrauit: etsi ibi domicilium non habuit, ibi se debebit defende
Abbreviated transcription (French):
concesstim est ppurim imꝑii. sicut p̃fectꝰ &
urois cetiq iome magistratu. MIon aut
onmesiudicesdan possunt. abhis qui ui¬
dicisdandi udiainshñt.quitam enim
lege impethumtur neiudicessier. quidã
mautus. et ꝓpetuo furiosuset im̃pubesquia
iũdiciocarnt. s e e n mpenturqui senatu
motusest norib feme et ẜui. nõ quia
cunlib officiis nonfungantur. ¶ emposp¬
sunt ec iudices ichil int est inpotestate
ansinupissnt.

Expanded text:
oncessum est propter uim imperii, sicut praefectus urbi ceterique Romae magistratus.Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam mutus: et perpetuo furiosus et impubes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui senatu motus est. moribus feminae et serui, non quia civilibus officiis non fungantur. Qui autem possunt esse iudices, nihil interest utrum in potestate an sui iuris sint.
Abbreviated transcription (Latin):
tioris tradi rẽaue ip̃ius uoluntate apcu¬
ratore suerat disstacta. et is nicħõmus
traditerit. emptorem tuebitur p̃tor siue¬
ptor siue possit̾at. sue petat rẽ. s quod
iudito empti ꝓcurator emptori p̃stite¬
rit contrano iudicio mandati cõsequẽt.
põt enim fi ⁊i ut emptmn res auferatirr.
abeo quiuenre mandauit. oiua ꝑiꝰgno¬
rantiam non est usus exoptioẽ quanide¬
rem alu oño emat. publitiana m̾ õ¬

Expanded text:
tionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam derem a non domino emat, Publiciana m
Abbreviated transcription (Latin):
dabo. ¶Merto p̃torait. nondump
uilemactionem. nec tesidat honoͬraiã.¬
amissa possessioẽ. comꝑetit publitiana.
Qui a ꝗd exempium legãtoꝵ cpuxtur.
aliñ. utputa ei cui dotis noĩe tradita res
est nec dum nsucapta. Est enim iustissim
aca siue estimata res indotẽ data sit. siue
ni¶Itemsi res excã iuidicatisit trabita.¬

Expanded text:
to praetor ait 'nondum ciuilem actionem nec desiderat honorariam.amissa possessione competit Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiuntur.sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, sive aestimata res in dotem data sit sive non. item si res ex causa iudicati sit tradita
Abbreviated transcription (Latin):
z accioc oninȩa e̾adẽ eunt. que et miti uñ.
Eduicaticẽ pixiimuis. ¶ Hec accio et hr̃di. ⁊ honorarus
successõibus competit. ¶Siego non
emero. ẜ seruui meus. habebo pubutian¬
am. d̾ est et si ꝓcurator meusuriutor
ne curator ł quis alius negotium me¬
uinger̃ens. cmaerit.¶ p̃torait᷑. quiro¬
na fide em̃it.Non igͥ omnisemptio ꝓ¬
C dit. s ea que lõim ficrm hãt. ꝓinde hoc
õmis adñononemerim. licet ille
tolus mm̃ditoris mͥ nocebit. ¶In hac
zaccõne non oberit mͥ. si successor sum
et dolo feci cumis inquius locum succeᷤᷤ¬
si uõa fide emiss Nec ꝓo̾it sidolo careo.
cum emptor cui successi doio feciss S
cim siẜius meusemt doluiscuiserit
spectandus. non meus łꝯ̃. ¶ publ̃
tiana tempus emp̾tionis continet. et
iõ neq quod añ emptionem neq quod
postea dolo.m.factum est in hacaccoẽ
desũ ciponpomo indetur ¶xam aũt fi¬
dem soliuis emptiors ꝯtinct. Et igitur¬
publitiana ꝯpetat. hec debent ꝯdirere.

Expanded text:
dem erunt, quae et in rei uindicatione diximus. Haec actio et heredi ‹et› honorariis successoribus competit. Si ego non emero, sed seruus meus, habebo Publicianam. idem est et si procurator meus uel tutor uel curator uel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor ait: 'qui bona fide emit.' non igitur omnis emptio proderit, sed ea, quae bonam fidem habet: proinde hocomino emerim, licet ille dolus uenditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si seruus meus emit, dolus eius erit spectandus, non meus, uel contra. Publiciana tempus emptionis continet, et ideo neque quod ante emptionem neque quod postea dolo malo factum est in hac actione deduci Pomponio uidetur. Bonam autem fidem solius emptoris continet. Publiciana competat, haec debent concurrere,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.L. Que religiohͥ s ꝓdheret religio¬
hec feit restituere eoscomppllitu. S
sialiẽma su e uoduarate dm̃ medisiciti
fĩ̾int. et nondurd st ruccomonu mtoĩ
boc derraciernt ut alibi reponerentur¬

Expanded text:
.Quae religiosis adhaerent, religiohoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine uoluntate domini inaedificati fuerint et nondum functo monumento in hoc detracti erunt, ut alibi reponerentur
Abbreviated transcription (Latin):
au .u. Et exdiuerso sipetttor cessent.¬
lite contestata nsum. f. legauerit. ex coͣtẽ¬
pore ex quo discessit apropniẽtate. fructu¬
um rõnem nonhñdam. quitam recte pu¬
tint. ¶ Ebiaũt auenum fundum petii.
et uidexsnĩa dełau̾it meum eẽ debere:̃ de
fructib possessorem condempnare. Eodem
enim errore ⁊ de fructio condempnaturũ.
non debere enim lucro possessoris ced̾e fru¬
ctus. cum ciĩctussit. auoquin ut mauri¬
tianus ait. nec rem arbitrabitur uidex
tuss petitor possessõn de einctioe ca¬
uere non cogitut. rei nor̃e cuius estimati¬
onem accepit sibi emim possessor imp¬
utare debet quinon restituit rem.¬
¶Eoꝵ quo que sinc interitu durcoi nõ
possunt. partem posse pet̃e constat.

Expanded text:
um.Et ex diuerso si petitor lite contestata usum fructum legauerit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant.Ubi autem alienum fundum peti‹i› et iudexfructibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex tuisset?Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non restituit rem.Eorum quoque, quae sine interitu diuidi non possunt, partem petere posse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
cachil inter est petitoris. S hoc quantum
adiarem actionem. legis aũt aquilie ac¬
tio dũratis: et isqui añ litem contestatã
uolo desitt rem possidere tenetur mremac¬
tione. Idq e senatus consulto colligipõt.
quo cautum est ut diximus. ut dolus prete¬
ntus inh̃rditatis petitiõe ue̾niat. Cum enĩ
ꝯseque tiamer in sꝑãn inrem accõne dolũ
p̃teritum deduci. ¶ siper filium aut
ꝑseruum pater łdñs possid̾at. ⁊ issine culpa
patis domimue rei nidicinte temporeab¬
sit. uł itp̃standum. ł cmduͣm est de poss¬
essione restituenta. ¶Inre petitasi pͥõsseᷤᷤ¬
soran utem coñtestatim sumptus fecent
doitis sumptib Iem ⁊̃ est sinoxali iuidicio
ẜuim tefenttet dampnatus prestit¬
it pecumam aut simarea que fuit petito¬
tis. per errorem insulam edificat. Nisi
tñ paxatus sit pettror patitolłe eum edi¬
fitiu. Quiod marea uxon doĩta per udi¬
ccm quidelotͣe cognoscit ficdendum di¬

Expanded text:
ia nihil interest petitoris: sed haec quantum ia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat.Sed et is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim consequentias et in speciali in rem actione dolum praeteritum deduci.Si per filium aut per seruum pater uel dominus possideat et is sine culpa patris dominiue rei iudicandae tempore absit: uel tempus dandum uel cauendum est de possessione restituenda. In rem petitam si possessor ante litem contestatam sumptus fecit,dditis sumptibus. idem est etiam, si noxali iudicio servum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificavit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod cem, qui de dote cognoscit, faciendum di
Abbreviated transcription (Latin):
cu qnomims possideret. si actorignoet
non est absor̃ndin ut maitellusact. Que
fit̃a ñcraest.s hoc post utem cor⁊ estatam
Ecterumante iudicium acrrptum nonde¬
apitatiem.qui se negat possitere cum
Quere. non possideret. Nec iutetur se liti op¬
tulisse qui discescit.
aliquisdixĩt se possidere. et ideo liti se optu¬
lit. ⁊ hoc ip̃m inre agendua testatic̃e ꝓbau¬
epo. omnimoto condempnandus est.¬
posstoere aũtaliquis debet. utiq et litis
contestate tempore. et quo res iudicatur.
Quod si litiscontestationis tempore pos¬
sedit. cum aũt res iudicatin: sine dolo.
inamisit possessionem absolũndus est
possessor: Item si litisꝯtestate tempore
non possedit. cum aũt resudicatur possid¬
et. ꝓbanda est ꝓculi sña ut omnimodo cõ¬
dempnetur. Ergo et fructuum noĩe ex qͦce¬
pit possit̾e dampnabitur. ¶ Si hõ petitꝰ
possessonsdolo det̾ior fc̃s sit: demde siñ
culpa cusexalia c̃a mortuussit. existimatõ¬
nonfiet eius quod detiorem eirm fecerat. qr¬

Expanded text:
 quo minus possideret: si actor ignoret, non est absoluendus, ut Marcellus ait: quae sententia uera est. sed hoc post litem contestatam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui discessit. aliquis dixerit se possidere et ideo liti se optulit, et hoc ipsum in re agenda testatione probauero, omnimodo condemnandus est.Possidere autem aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absoluendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est Proculi sententia, ut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur.Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatnon fiet eius, quod deteriorem eum fecerat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
et singuleones. ideoa: posse megregemnẽ¬
dicare. quamuis anes tussit inmixtus
o et te anetem uñdicare posse quod nonid̃
incoherentib corꝑib euemet. nam si sta¬
tue mee brachium auene statue addrõis
non posse dic brachium auene tinm ẽẽ. qr
totastatua im̃osp̃u continetur. ¶Egnũ
alieium edib in uinctum nemo uñdicare
ibendum agi. nisi aduersus eum qui sciẽn
tigno iniuntto. in duplum ex lege. xii. ta¬
bularum. descent̃e/ Item siquis exalienĩ
cem̃tis insolo suo edificauit. domum qui¬
dem uñdicare poterit. Cemta aũt sesoluta:
ptiordñs ũrroicabit. ⁊ si post tp̃s usũcapio¬
insdissolutum sit edificium postquam
abpeefitei emptore possessum sit. necem̃
sitigła cem̃ta usucaputur. si c̾omus ꝑ
temꝑis spatium cr̃a fiat.
Sains.ꝑͥ squi destinauit rem pete. an¬
imaduerfere debet. an alioquo interdic¬
to possit nancisci possessionem. Quna longe

Expanded text:
s, singulae oves: ideoque posse me gregem vis, singulae oves: ideoque posse me gregem vindicare, quamvis aries tuus sit immixtus, sed et te arietem vindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eveniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur. Tignum alienum aedibus iunctum nec vindicari ibendum agi nisi aduersus eum, qui scienstigno iuncto, quae in duplum ex lege duodecim tabularum descendit.Item si quis ex alienis cementis in solo suo aedificauerit, domum quidem uindicare poterit, cementa autem resoluta prior dominus uindicabit, etiam si post tempus usucapionis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus per temporis spatium nostra fiat.iale.Is qui destinauit rem petere animaduertere debet, an aliquo interdicto possit nancisci possessionem, quia longe
Abbreviated transcription (Latin):
uomeo debeam nec potest remedium
um decueris. dr̃. non alit̾ offitio iudicisex¬
istimationem hri posse.¬
op̃ .ł. Pisi siuenalem eum hãs. et plũ
exp̃tio eius consetuturussis. propteranti
iilante oppoita sit doli mau excẽptio.

Expanded text:
uo meo debeam nec potest remedium um docueris. dicitur non aliter officio iudicis aestimationem haberi posse nisi si venalem eum habeas et plus ex pretio eius consecuturus sis propter artiulante posita sit doli mali exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
petitor eam rẽ ꝑsequipot̃. quamins in¬
terim dum infugasit usucapiat nec ini¬
quum itesse.¬
serui possessor absoluitur. ⁊⁊ sinoncogit
cauẽ de ꝑsequenda re tñcau̾e debere pos¬
sessorem si rẽ nactus fuĩt ut eam resti¬
ip̃. r. Quod sitolꝯ possessoris fugerit
aut iuregentum. aut uire du̾iu dm̃¬
um atquissuit. ¶Loca sacta. itẽ reli¬
giosa quasi pra mrẽ accõne peti nõ
possunt. ¶ Siquis reisue auenam reo
ita adieãt urpars eius fieret. ueluti si
quis statue sue brachium aut pedc̃ ali¬
enum adiec̃t. aut sciphoansam. ułsũ¬
dum ur candelabro sigillum. aut m̃¬
se pedem. dñm eiustotius rei effici. ue
mñ eascribitur. aut intabiua depingit᷑.
statim meum fit. licet depicturaqui

Expanded text:
petitor eam rem persequi potest, quamvis inpetitor eam rem persequi potest, quamvis interim, dum in fuga sit, usucapiat? nec iniquum id esseserui possessor absoluitur, etsi non cogitur cauere de persequenda re, tamen cauere debere possessorem, si rem nanctus fuerit, ut eam restiedictum Quod si dolo possessoris fugerit, aut iure gentium aut iure civili dominium adquisiit. Loca sacra, item religiosa, quasi nostra in rem actione peti non possunt. Si quis rei suae alienam rem ita adiecerit, ut pars eius fieret, veluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam vel fundum, vel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici veremea scribitur aut in tabula pingitur, statim meum fit: licet de pictura qui
Abbreviated transcription (Latin):
auis .l. Preterea restituere uebet põ¬
sessor ⁊ que post acceptum uroi cum
per eumnonexre sua adquiñuit. Inqͦi
ereditatisquoq legataq que per eum
ẜuinn obuenunt. ꝯtinentur. nec enĩ
sufficit corpusip̃m restitui. s opus est ut
⁊ cã rei restituatur. sdest ut om̃e hãt peti¬
tor quod habiturus foret. sicorempare qͦ
urdiciumacopiebatur. restitutus iłuhõ
fuiss. Itaq partus ancule restitidebet.
quamuis postea editus sit: quamiatrẽ
eiuspost acceptum .s. uidicium possessõ
usliceꝑtt. Quo cau ⁊ de partu sicut dem¬
arrec⁊ traditio et cautio dedolo neces
ẜuus refunemus antił fuĩt ut custo¬
diridebuĩt. Nam suntegre opmionisui¬
undus est possessorut gñ siint̃eaeum usu¬
ceperit accionib sũiscedat. pecitor. et f¬
ructus cius tẽꝑis quo possedit pr̃et. qd̃
sinondum eum usuceꝑit absolundũ
eum sine cautionib ut nncħ caueat peti¬
coride ꝑsequenda ea re. Quo iimis enĩ

Expanded text:
ale.Praeterea restituere debet possessor et quae post acceptum iudicium per eum non ex re sua adquisiuit: in quo hereditates quoque legataque, quae per eum seruum obuenerunt, continentur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod habiturus foret, si eo tempore, quo iudicium accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui debet, quamuis postea editus sit, quam matrem eius, post acceptum scilicet iudicium, possessor usuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de matre, et traditio et cautio de dolo necessseruus, requiremus, an talis fuerit, ut et custodiri debuerit. nam si integrae opinionis uivendus est possessor, ut tamen, si interea eum usuceperat, actionibus suis cedat petitori et fructus eius temporis quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absolvendum eum sine cautionibus, ut nihil caveat petitori de persequenda ea re: quo minus enim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃i: Creditor qui pnor y pothecimꝰ
accepicisine possidet o.m. craliusi ndic:
est. sin̾ michiante pignor ypotheceue
noĩe sit resdbligata. siutauo possitente
prior arlitor undicet xporhocaria ac¬
tione. et ille excipiat. si ñ conueniat ut
s̃ bites sic obligata. hic inmodum supͣ
relatum replicabit. s sicum alio possore
arlitor scdoagat: recte aget et adiudicã
toauserat cirem. ¶ siqm non restituc¬
bat rem pignoratam possessor condẽpn
acsisoluoa sit pacuma priori cradĩtori te¬
Si primus quisint ypothora credioit.
post ẜ qui utrũmq fecit rr̃e ypothetã
accepit sinc dubio postĩos in ypotheca¬
est. Uñ si m̃diẽm dr ypothecaconuenit
ouburnonessiquin poͬtior sit. licet

Expanded text:
othecam accepit siue possideat eam et alius uindicet est 'si non mihi ante pignori hypothecaeue nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari do auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatac si soluta sit pecunia priori creditori, quSi primus, qui sine hypotheca credidit, post secundum, qui utrumque fecit, ipse hypothecam accepit, sine dubio posterior in est: unde si in diem de hypotheca convenit, dubium non est, quin potior sit, licet
Abbreviated transcription (French):
omp̃.aSicebitorantequam apnore
ceditore pignuslib̾aret. tocmu lud obpe¬
cumam trbitam aliipigno. i terlissi. et
anquam utrq creditor souic tebit
it̃i auam prior creditonir oit̾at ce¬

Expanded text:
m. Si debitor, antequam a priore creditore pignus liberaret, idem illud ob pecuniam creditam alii pignori dedisset et, antequam utrique creditori solueret debitum, rem aliam priori creditori uendiderat cre
Abbreviated transcription (Latin):
ap.x. Euemtibi inspiciendum de¬
et culp̾am michi pfandam eẽ dioꝓpt̃
urilitatem. ꝑĩculum non Siuoma
dumtarat ã catum est dolum soun
quiaꝓpe apoirum hocaccerit. ¶ oi
cum unum bouem hĩem. et uicimis
unum: placuit int̾ nos ut perdenos
diesego i. et ille m boucm com moda

Expanded text:
si rem tibi inspiciendam deet culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit.Si, cum unum bouem haberem et uicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commoda
Abbreviated transcription (Latin):
pa et iutsi ĩdicass apphñsusq eẽt fu¬
gituius catumaliquidtaretur: int̃¬
ausampossitage̾. et quidem conue̾¬
tio istanonest mita. ut quisdicat exꝑ
accoaciõnem nonoriri. s bat insene¬
gaumaliquodergocimł accõ ori¬
n potest.idẽ prescriptis uerbis mͣsiꝗ¬

Expanded text:
 est ut, si indicasset adprehensusque esset fugitiuus, certum aliquid daretur, uideamus, an possit agere. et quidem conuentio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto actionem non oriri, sed habet in se negotium aliquod: ergo ciuilis actio oriri potest, id est praescriptis uerbis. nisi
Abbreviated transcription (Latin):
pris .u̾. agere. ¶Si margarttastibi
existimatas dedout eastan michi
afferes aut p̃ciumeirum. demor hcc
ꝑicnnt ante unditionem auiusꝑicu¬
lum sit. etait laro quod et pomp̃. scri¬
b̾. siquiteegote ũ ditorem roga¬

Expanded text:
ibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi adferres aut pretium eorum, deinde haec perierint ante uenditionem, cuius periculum sit? et ait Labeo, quod et Pomponius scripsit, si quidem ego te uenditor roga
Abbreviated transcription (Latin):
deagrotũo. itaut eum locum unde cxe¬
missem repłem exemi.nec replco. Que¬
situm est.q̃m hãs aocõnem. s certuẽ
quilemaccõnon incerti comꝑctere.
gos quod si post cremptionem crete re¬
picuo. nec patiaris me cretam tolłe. tũ
agimaderibendam. quia mea fagaẽ
amiuoluntate tua erempta sit. ¶ ꝑ¬
misistimichi ut sercrem infudotuo
et fructus colłem sinec patiaris me to¬

Expanded text:
de agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem. sed certum est ciuilem actionem incerti competere: ge‹s›. quod si post exemptionem cretae repleuero nec patieris me cretam tollere t‹u›, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit.Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: seui nec pateris me fr
Abbreviated transcription (Latin):
tatum. um prescuptis .G. agendumẽ.¬
ea apuome rãm quas ut ꝑitiorib ostẽ¬
derem m oxhec ꝑierint uiignis. aut a¬
liauimaiore ꝑculum memnirame p̃¬
statimm: exquo amuret utiq custodiã.
adme ꝑtinere ¶ oiquissponsionis
cã anulos acceꝑit. noc raddit uictori. p̃¬
scriptis .G. accõ incum com̃petit. nece¬
modum erum renoĩe cuius neq po¬
et fuitiplane simbõnostacãsꝑo asiois
duxiss. nec dedis. quia non reduxiss. si per
niã mͥ nõ redtas. meliusest p̃scripti
uerbisagł non qum ambo pecumã e¬
goet fugitiuarius teposums. ut qͣ
aput scquestrem sit depoĩtum
ostinemegoau non hr̃tm deditibi
rem untentum ut precioutereris. si ñ
unoioisti. aut ũ distiquidem. pecum¬

Expanded text:
datum, verum praescriptis verbis agendumut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec emodum enim rei nomine, cuius neque poet furti? plane si inhonesta causa sponsionis duxisset, nec dederis, quniam mihi non reddas, melius et praescriptis uerbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitiuarius deposuimus, ut quasi apud sequestrem sit depositum.os darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem uendendam, ut pretio utereris. si non uendidisti aut u
Abbreviated transcription (Latin):
frm castrensi peculio ꝑtinere ad hoc edic
captus. Nam transfugistutlum cred¬
endum benefitium tribui. quib nẽg¬
atum÷. rostumnum. pot̾erant autẽ
quim hostiom petestate eent illa par¬
te est elict continer qua oquitur de

Expanded text:
 castrensi peculio pertinere ad hoc edictcaptus. nam transfugis nullum credendum est beneficium tribui, quibus negatum est postliminium. poterant tamen, qui in hostium potestate essent, illa parte edicti contine
Abbreviated transcription (Latin):
tinenturr. Egõ aũt ⁊ noĩe ipsius. qui ĩ¬
hostum potestate est. sicurator ut ple¬
rumq fuerit bopisꝯ stitutu sauxuul
ꝯpetere cstimo. ¶Non minus aũt
hestib cipto. quam ibin̾ato. qui post¬
uminumht succursum uidetur.
Sidampra infecti missus sit in edesi
muitis. siquidem presente eouissit p̃¬
tor possideri. non restitintur. Siudab¬

Expanded text:
tinentur. ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus est, si curator ut plerumque fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo. Non minus autem ab hostibus capto quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum uidetur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
aur.r: Sisquibinas edesharebat alia¬
tum usum.f. legauent posse heredem
martelius scrib̾ alteras aitius tollendo
obscurare luminib qm̃ habit ari pot̃.
⁊ obscuratis edib quod usq ad cotemp¬
erandumẽ. ut non intotumedes ob¬
scurentim. s modicumlum quod ha¬

Expanded text:
s aedes habeat, aliarum usum fructum legaverit, posse heredem Marcellus scribit alteras altius tollendo obscurare luminibus, quoniam habitari potest etiam obscuratis aedibus. quod usque adeo temperandum est, ut non in totum aedes obscurentur, sed modicum lumen, quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
stare. hec oneri ad futuanum ꝑtinebt̃
Siqua seruitus impoita est sunto neceẽ ħ¬
abebit fructuatius sustinere uñ et si per
stiplonem seruitus deb̾atur. id putodicẽ¬
dum. ser si ẜuus sub pna emptussit. inter¬
dicis cerris quib tum ansi usus. f. eius fu¬
erir legatus. obẜuare hõc fiuctuarius teb¬
eit. t puro deberc eum obẜuare. alior¬

Expanded text:
aestare, haecaestare, haecSi qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeatur, idem puto dicendum.Sed et si seruus sub poena emptus sit interdictis certis quibusdam, an si usus fructus eius fuerit legatus, obseruare haec fructuarius debeat? et puto debere eum obseruare: alioq
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.u. Sipententos fructusiam ma¬
tugos rlquiss testator frudua is ors
fessor. sroie leg̃it cedente. adhuc pen¬
denres deprthendisset. nam exrantesfru¬
tus. ad usum fruciuatium ꝑtmnetent.
Trono solitus fuit tab̾nis admeces sua
uti. uił adnegotiationem utiq ꝑmait¬
tetur fructuario locare eas⁊ adauas m̃¬
cesct illut solum obseruadum ne ut
abiititur ususfructuanusul ꝯͣuumeliose ĩ uariosi¬
ẽ cuius testatorquas iiistĩo uacuoute¬
batur si cum disciplims uł arte institu¬
erit usuis fruguantus urarte cius. uł ꝑiti¬
autetur. ¶ Si quid cleacani noĩe debet
uł siquid odformama quehuctusque
peragrimitiansit pendatur adhonus
sutuani pertinebit ¶S et siquid ab col¬
lationem iue pupohat quoq fructuaniũ
subitirum Etgo ⁊ quot obtransitus cxet¬
ãtus conferti ex snictibis: et siquio mu¬
mapioteixtur Nam solent possessorescer᷑¬
tam pertem frrginm nmiciorouilio¬
n p̃tio ad oiccressolent. ⁊ fisco fugicẽs p̃¬

Expanded text:
um Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti vel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum observandum, ne vel abutatur usufructuarius vel contumeliose iniuriosest, cuius testator quasi ministerio vacuo utebatur, si eum disciplinis vel arte instituerit usufructuarius, arte eius vel peritia utetur. Si quid cloacarii nomine debeatur vel si quid ob formam aquae ductus, quae per agrum transit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem viae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio viliori pretio addicere: solent et fisco fusiones pr
Abbreviated transcription (Latin):
nͦ quid̾sirẽ m̃eam ame fructuarioꝯduc¬
at me non obligaiit. et reguiant oiffirat
quod quiabalio stipuiando m adquirit.
ioame stipulando ncħagit. Nisi forte
inquid noĩatim domino suostipuletur
ame uł ꝯducat. ¶ Siduos fiutuarios
ꝓpõas ⁊ exalt̾ius re ẜuus sit stipulatus qt ut¬
rum totum anpparte quaht usu. f. c

Expanded text:
e fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat.Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ripħ .ł. Quamiuisinbonismnitidõ
sit: mulicristnet. et mĩto placint.ut
suntotem fundum inestimatum delit
cuius noieduplestipłone cuitum huit
isq manto euictussiti statuinemerei
stiploneagere posse. porroquustat᷑ est.
noneẽ euictum quodindotẽ fuit ꝙq
ip̃a ciuctiõe paticredit᷑ obid ꝙeũ mio

Expanded text:
ionum.Quamuis in bonis mariti dos sit, mulieris tamen est, et merito placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione cautum habuit, isque marito euictus sit, statim eam ex stipulatione agere posse. porro cuius interest non esse euictum quod in dote fuit quodque ipsa euictionem pati creditur ob id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
c.l. Qum post liuortu aniuro scien
uenisse. tactte uidetur nedosque ꝓmiᷤ¬
sa fuat petatur. et sipet o camceꝑiti pa¬
cti excepticẽ amiliere repellitur.
Tulier si pocumam sibidebitam a sit¬
ĩo cumusbissuturi tp̃is indote ꝓnt.¬
tendademonstrauit: eas quoꝑdotis
portiona cẽ quanudie post nupt¬
ascessit rõnisest. ¶ Usurisquordotis
asplacuit. quiance sortis exi ccõ locum
hrccepit. meduaũr trmporis debebũ¬
tur. ¶ Indomum ab senti sideore de
ducta. nullisintercam eaexbonis uiri
sumprib factisa derhibitionem ipeo¬
ns. ꝓmissasusuras reuersius uirim¬
ꝓbrpetit. ¶ Gencrasocero dotemarb¬
ñtu socencerrodie dm non demonstra¬
tare uł quantitate stipulatus fuit.ar¬
bito quaꝙ distractostipulationemua¬
non demonstratonullum ec̃ legatum
ułstipulationẽ flidicoͣnstaret. cum
int modum constituente dotis et corpuᷤ
ignotum: diffẽntia magnasit. dotise¬
nimquantitas ꝓmõfacultitum patrĩ
etilignitite mariticonstitun potest.

Expanded text:
 Cum post divortium viro scientvenisse tacite videtur, ne dos quae promissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in dote promittenda demonstrauit: eas quoque dotis portionem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est. Usuras dotis as placuit, quia nec sortis exactio locum habere coepit: medii autem temporis debebuntur. In domum absentis uxoducta, nullis in eam interea ex bonis uiri sumptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas usuras reuersus uir improbe petit. Gener a socero dotem arbitratu soceri certo die dari non demonstrata re uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto stipulationem uanon demonstrato nullum esse legatum vel stipulationem fundi constaret, cum inter modum constituendae dotis et corpus ignotum differentia magna sit: dotis etenim quantitas pro modo facultatium patris et dignitate mariti constitui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sit interdicti dõatio urreciuili. nõ
cm adhoc dedit ur ip̃c hãt s ut g¬
encro ꝓfilia expoidit demsi nor
dedit cordictione teneditir. Eẽ ꝗͥ
torem istama ouetiticam. inare

Expanded text:
sit interdicta donatio iure ciuili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut genero pro filia expendat: denique si non dederit, condictione tenetur. esse igitur dotem ist
Abbreviated transcription (Latin):
manente affimitate dotẽ ꝓmissam ge¬
nirasccõpetut uriq inquantum facere
pot̃ socercondempnabitur. oi drrempte
puto. Quid eim sisocer spe future dotis
in duxĩt gnum. ⁊̃ cum sciret sepr̃are dotẽ
non pone ppegĩt: ut gnͣm insidiaretũt᷑.¬

Expanded text:
manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dotem non posse, id egerit, ut genero insidiaretu
Abbreviated transcription (Latin):
inperꝑxtirum teneri opoitet.
ilie mee: ut de possessõe disc̃e dat. p̃¬
sessio quidẽ non anr̃atitur. s: de coio
or iudicium ineum conpetit siauioi
dampni michi accesserit
ceũ .ł. Ilius legatum sibi ẜunti ꝑ
p̃ceptionẽ. rogatus manunirite: posi
ccrtum tẽpus. postea quam idnes ip̃i
et cohrdib fr̃ĩb reddidiss: an diem et
ante redoitas rõnes adlipertatẽ uin¬
dicta manurttendo ꝑduxerat. que¬
situm est an ex fidri cõmisso fr̃ib cen¬
eretur. ut ratioẽs eoꝵ ꝓportionib reddet.
Respondi cum uberum feciss excansa
quitẽ fidei cominissupa non teneri
uerũ si ideo ꝓpetass manumittere ne
ratioẽs fr̃b redderet posse de doloacti¬
onem meum erercere.

Expanded text:
in perpetuum teneri oportere.iliae meae, ut de possessione decedat, possessio quidem non ‹a›mittitur, sed de dolo malo iudicium in eum competit, si quid damni mihi accesseritum.Filius legatum sibi seruum per praeceptionem rogatus manumittere post certum tempus, posteaquam rationes ipsi et coheredibus fratribus reddidisset, ante diem et ante redditas rationes ad libertatem uindicta manumittendo perduxerat: quaesitum est, an ex fideicommisso fratribus tenetur, ut rationes eorum pro portionibus redderet. respondi, cum liberum fecisset, ex causa quidem fideicommissi non teneri: uerum si ideo ‹pro›perasset manumittere, ne rationes fratribus redderet, posse de dolo actionem in eum exercere.
Abbreviated transcription (Latin):
tem excuti oportet. et exeo potissimũ
annoscomputari exquo p̃apuam
fidem ieaconstare credibiliusi¬
detur.

Expanded text:
tem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in ea re constare credibilius uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ue eandemq deftrisionem. ⁊ post moritm
sorororissue retindut. Itaꝙ placuit annab
ea petitione abͥsoliu nuilla e hacsna sactade¬
rogatione fida comi missi petitiora q̃mui¬
re hereditario ꝑfilu bat sixons nani¬

Expanded text:
 eandemque defensionem etiam post mortem sororis suae retinebat. itaque placuit eum ab ea petitione absolvi nulla ex hac sententia facta derogatione fideicommissi petitioni, quam iure hereditario per filiam heres
Abbreviated transcription (Latin):
tollentur sua naturi corupra fũnt.
si quidem debom̾itatecoꝵ asfirmau̾t
unditor tenebitur emp̃ton. qruuii
mail affinauĩt amptoris ert inc¬
ulum. quia siue non tegustauit. siue
trgustando male ꝓbaui̾t. descqueride¬
bebi planc. sĩ cum inuellige̾t unditõ:
nonduratiram bonitatem eoꝵ usq
ineumdiem quo tollideb̾ent. necam¬
monuit emptorem tenebitur ei. q̃n¬
tieius ineeẽt. aminoratum fuisse.

Expanded text:
tollerentur, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmauit uenditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam bonitatem eorum usque ad in eum diem quo tolli deberent, non admonuit emptorem, tenebitur ei, quanti eius interesset admonitum fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
enim pauꝑior sit: quinõ aqquirat. s
qui patrimoĩo suo deposuit. R epudia
stituta sit mulicr.uł ⁊ abintestatohe¬
resfuturasimili. mõ ⁊ silegatum re¬
pudiet. placet nobisuałe doãtionen
simulier dõ̃tio substituta sit in legato
quisragatus sit p̃cepta certa quantitate
uxorissie ħrdititẽ restitue. ⁊ issrñ dedu¬
ctione restituĩt. celsus .ł.x.d̃. scrpsit.¬
mgis plemor offitio fide prandumfr
uctum maritũ. quadoisse utdi. ⁊ recta
rõnem huic finẽ celsus adiecit. quot
płiq magissior̃ ex souũt. inbũc casũ
quẽdõint. nec de suo putãt ꝓficisci
quod de aueno plemus restitinmt uo¬
luntate defuncusouti. nec inm̃¬
to sepe credimis aliquid defunctum¬
delucta quarta rogatus restitise. et
tsi integ̃mfidem p̃stitit omissosenatus
luit. uoluntatontestatoris ꝯsecinuᷤ

Expanded text:
enim pauperior fit, qui non adquirat, sed qui de patrimonio suo deposuit. repudiatuel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura. Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem, si mulier substituta sit in legato quis rogatus sit praecepta certa quantitate uxor‹i› suae hereditatem restituere et is sine deductione restitumagis pleniore officio fidei praestandae functum maritum quam donasse videri: et rectam rationem huic sententiae Celsus adiecit, quod plerique magis fidem exsolvunt in hunc casum quam donant nec de suo putant proficisci, quod de alieno plenius restituunt voluntatem defuncti secuti: nec immerito saepe credimus aliquid defunctumdeducta quarta rogatus restituere et tamen integram fidem praestitit omisso senatusluit uoluntatem testatoris obsecutus.
Abbreviated transcription (French):
tur bom un arbitratufi. ¶ Sinec edifiti¬
uiti quidem imp̃o siturum in sundo rasi
ait. ¶S et colores et pictua serma mo¬
ra pot̾it et siꝰgiia et si quidamor᷑ uĩor a¬
ium Oneq dĩetastransforuae u cõiũ¬

Expanded text:
 boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positurum in fundo, nisi ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid ad domus ornatum. sed neque diaetas transformare vel coniu
Abbreviated transcription (Latin):
re cmnon ess timopontime nͥ sepelire¬
tir: ¶ Exec ne dereriorẽ ꝯditio nem fruc
uoat plenissimam eum cohetionent
hr̃e. si mõsine tolo.m.faciat. Quamuis
usus. fructuarius tiet ꝯtrariis quidẽ mi¬
isterus aut in usititsanificum eiuscõ¬
rumꝑe possq: nex ẜuum acatncibi desor¬

Expanded text:
re, cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructnotat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamvis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec servum cicatricibus defor
Abbreviated transcription (Latin):
otium uti friuu deberet.¶ Ꝙ p̾teritis aut
dampins fructuarius ⁊ lege aquiliatene¬
tur. t interdicto quot ui aut dam ut
inuanus ait. Nam fructuarium quoa
itrũ his actionib nec non furti certum
ẽ sicuti quemubet auum quim alienage
tale quio ꝯmiserit ¶gna ꝯsuitus qͦuie̾i
lb nurn fuit accionem poiuceri p̾dore ro
cum competat legis aquibe adcio respon¬
di. quĩãsunt oisus quib cessat aquiue
accio. e sontucem dari ur eius arbiria¬
tuutatur stuatur. Nam qui agrosnõ
ꝓsandit quiuites nõ subserit. t̃c ꝗ aq̃¬
tũ duccus conumpi nore patitur lege a¬
quilia non penierut. Eadẽ ⁊ rausturiodi¬
cerra sur se. sunt duosfra̾ctũanios itꝯ
trouersia iuamus. ł .xxx. dig̃. scrib. Enu¬

Expanded text:
t. De praeteritis autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod vi aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionemespondit, quia sunt casus, quibus cessat Aquiliae actio, ideo iudicem dari, ut eius arbitratu utatur: nam qui agrum non proscindit, qui vites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructuarios sit controversia, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
non locauõs: absente.⁊ ignorante me ne¬
gotiumncum gerens utatur quis et fiua¬
tur. nucħominus ittm̃eo usũ fructumn. Od̾
si fugniunsin quo meususus. f. eet stipule¬
tur abaliquo exre mea uł per traditionem
accipiat. an per hoc ip̃m quasi utar retrne¬
am usum. s. magisq aomitnit retinere.
mur tñ usum. f. tetme̾nus. ut puta gro¬
uł defecte senectutis ꝯomiras. Nam etsi

Expanded text:
non locauero, sed absente et ignorante me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo minus retineo usum fructum quod si fugitivus, in quo meus usus fructus est, stipuletur aliquid ex re mea vel per traditionem accipiat: an per hoc ipsum, quasi utar, retineam usum fructum? magisque admittit retinere. mur, tamen usum fructum retinemus: ut puta aegrovel defectae senectutis
Abbreviated transcription (Latin):
e fructuanum rei per arbitrum ogusi¬
cat quernadmodum subscrert cogra¬
fiuctuarium ꝓhiber qͣuominus es ti¬
at. quia nec arare ꝓhiben potest. aut do¬
łe. ner solum necessarias refectioes factu¬
rum s c⁊ uoluptatis cãut tectoria et pa¬
inm̃ta. et similia facere. neq aut am¬
pliare neq utile detrahere posse.

Expanded text:
 fructuarium per arbitrum cogi reficere, quemadmodum adserere cogitfructuarium prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum necessarias refectiones facturum, sed etiam voluptatis causa ut tectoria et pavimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detrahere posse,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iox fĩdi est usus .ẜ. logarus ⁊ ñ detet
nĩq arions fiugifetase ut̃e neq uillam¬
st diruerea. nucquam fac̾e inpertutiemp¬
prictani Et siforte uoluptailum fuit
binaticẽ. a rborib . ftnctuo sis opacas. atq
amerias hñs noudelebit aacẽre. ut forte
orto oiũoitos fatiaruꝵ alid qui quod
adrecdorum spectat ¶ñ est quesitum an

Expanded text:
debet neque arbores frugiferas excidere neque uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis. et si forte uoluptarium fuit bulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spec
Abbreviated transcription (Latin):
nfragii ꝑicului intineat. Nauiscrim
arius uł ip̃e frui eare.ux auis fiuentam
conced̾e ł iocare uł uñd̾e petest. nariici
qui locat uttͣtur.⁊ qui undir uttrur Set
et si aui p̃cario ꝯcedat. ł d̾oẽt. puto eum
uti. atu id̾o retinere usum. f. et hoc cassuiᷤ
et pegasus responderunt. ⁊ poms̃.ł s. et¬

Expanded text:
ufragii periculum immineat: nauis etenarius uel ipse frui ea re uel alii fruendam concedere uel locare uel uendere potest: nam et qui locat, utitur et qui uendit, utitur. sed et si alii precario concedat uel donet, puto eum uti atque ideo retinere usum fructum, et hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomponius