comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litibꝰ aut̃ ignotis locis impeditis manibꝰ magno ⁊ graui ho¬
ne armoꝵ :pp̾stis simul⁊ de nouib desiliend̾ ⁊ ĩfluctibus
corfiliendũ. et cum hostib erat pugnand̾. cũ illi aut exati¬
do uit paulũ ĩ aqua ꝓppessi om̃ib menbris expeditis no¬
tissimis locis audait̾ tela conic̾ent. Requos ĩ sue factos
ĩcicarẽt. Quib reb nr̃i ꝑterriti atq huiꝰ oi̾o gen̾is ⁊¬
pugne imꝑit nõ eade̾ alactate ac studio quo ĩ pedestͥbus
uti p̾lus consucrant utscant᷑. Qd̾ uͥcesar animadu̾¬
ad usum cepedicõr paulũ remou̾i ab hon̾arus nauibus
ã iemis i̾citari. ⁊ ad lato apcum hostiũ constitui atq in¬
de sundis sagitis torm̃tis hostis ꝓpesli ac su̾mou̾i uissit
q̃ res magno usui nr̃is fuit. nã ⁊ nauiu̾ figiin & remo¬
rũ nictu. ⁊iusitato gen̾e torm̾toꝵ ꝑ moci barbari cõsti¬
t̾unt. ac paulũ modo pedem retułunt. atq nr̃is militi¬

Expanded text:
gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et equos insuefactos incitarent. Quibus rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvead usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militi
Abbreviated transcription (Latin):
acastͥs ĩsciente tesare domu̾ discedere cepit. Qua renũda¬
ta cesar ĩterinissa ꝓ fectone atq om̃ib reb post positis̃ mag̃¬
nã parte equitatꝰ ad cum ĩ seipdum mittit retrabiq imp¬
at. suu̾ faciat.n pareat int̾fici uibet. Nichil hunc se ab¬
sente ꝓ sano facturũ arbitita qui pͥsentis impiu̾ neglexis¬
sct. Ille cĩ reuocata resiste ac se matui defend̾e̾ suorq fidẽ¬

Expanded text:
sciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ illum int̾st̃m uid̾it. ꝙ mora reliquoꝵ spacium nactum
illum effug̾e̾ nolebat. Magna ꝓponit hus qui ccad̾int
hominis consilium fortuna. Et cũ unu̾ om̃s pet̾ent ĩ ip̾o
fluminis uado dep̾hensus induc̾o marꝰ interficit᷑. Caput¬
q̃ eiꝰ refert᷑ in castra. Redeuntes equites quos possũt cõ¬
sectant᷑ atq cccidũt. Hac re cogͥta om̃s eburonũ ⁊ n̾uio¬
rũ que ꝯuen̾ant copie discedu̾t. paulo que hũit pꝰ id fac

Expanded text:
um videret; quod mora reliquorum spacium nactum illum effugere nolebat; magna proponit hiis qui occiderint hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Induciomarus interficitur, caputque ejus refertur in castra. Redeuntes equites quos possunt consectantur et occidunt. Hac re cognita, omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae disce
Abbreviated transcription (Latin):
legionib ꝑuenit. i cognoscit.Lx. nauos q̃ ĩ meldis fc̾c erãt
tempestare reiectas cursum ten̾e no̾ potuisse atq codem unde
erant ꝓfecte reu̾tissi. Reliquas paratas̾ ad naingand̾ atq
em̃ibꝰ ub instructas ĩuenit. Bodem equitatꝰ tocis gallie

Expanded text:
legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem equitatus totius Galliae
Abbreviated transcription (Latin):
tastru uent᷑m. suas cuntatisq fortimas eiꝰ
fidei permissi. Cesar ꝙ si intelligebat qua de c̾a ea dit̾ent᷑
q̃q eum res ab instituto consilo deterreret tñ ne estate̾ incre¬
u̾is consũmere cog̾et᷑ om̃ib ad britannicu bellũ reb comꝑa¬
tis inducẽ marũ ad setũ.ct. obsidib uenire iussit. Hus add̾¬
ductis ĩ hus filio ꝓpinquis qr eiꝰ omĩb quos noĩatim euccau̾
at consulatus ĩducio marũ hortatusq est uti ĩ offic̾o mane¬
ret u̾lo m̃ s ius pͥncipib treueroꝵ ad se conuiotatis hos sigilli¬
timn cinge torigi consiliauit. Qd̾ cũ merito eiꝰ ase si intellige¬
bat̾ tum magni int̾esse arbitrabat᷑ eiꝰ aucterate̾ int̾ suas
quã płimũ ualere cuiꝰ tam egregiam ĩ se uolu̾tate ꝓspexiss. Id
tulit ft̃m grauit᷑ inducc̾ marus suam gr̾am int̾ sues minui.
Et qui iam an̾ mimico ĩ nos arimo siuss multo gnauiꝰ hoc do¬
lore exarsit. Huis reb constitutis cesar ad pertũ icium c̃

Expanded text:
astra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis fest uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum
Abbreviated transcription (Latin):
Res disputacõne̾ ad mediã nocte ꝑducit᷑. Tandem dat
corta ꝑ motus manus suꝑat sm̾a sabini ꝓnu̾ciat᷑ pͥma luce
itos. Consumitur. uigiliis reliqua pars noctis cũ sua qͥsq
miles tͥcumspic̾et quid secum portare possi. quid ex ĩstũi hib̾¬
noꝵ relinq̾re cog̾et᷑. Omĩa excrgitant᷑ quare nͨ sine ꝑiculo
maneat᷑ ⁊ langore militu̾ ⁊ uigiluis ꝑicłm augeat᷑. Pma
lute sic ex cast̾s ꝓficiscunt᷑ ut quib ess ꝑsuasum nõ ab hos¬
te s ab homĩe amisissimc ambigrige consiliũ datũ longissio

Expanded text:
Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium da
Abbreviated transcription (Latin):
uenruros ei gullia om̃is cũ germanis consentio unã ex in
cesitate positt᷑ salutr̃᷑. Nott quidem atq etꝵ qui dissentrẽt
ginqua obsidione faines essi rimenda. Hac ĩ utuĩq ꝑter
disꝑnitittne ĩtat cũ acctti. pͥmis q ordinib acter iesist̾it᷑¬
Umcite inquit si ica uultis sadimis ⁊id cͥariore uere ut m̃g¬
na prd̃ milicũ ea: udiret. ni is sum inquit qͥ grrituissime
cruoł̾ mortis ꝑicdõ terrent. Hus sapient sigrauiꝰ quid actid̾it
abste rõnem reposcent. qui si ꝑ te liceat pendino dic cũ ꝓxi̾s
hybe̾nis comuncti cõmunẽ cum reliquis besli casu sustine¬
ant nõ reiecti &̾ religati longe ab cet̾is ant ferro aut famę
ĩ tercant. Consurgit᷑ ex consilio comp̾hendũt utrũq torãt
ne sua dissencõne  ꝑtinacia rem ĩ sũmũ ꝑicłm deducãt. Ei¬
cilem et̾ dem scumaneant scu ꝓficiscant᷑ simͦ unũ om̃s sen¬
ciant ac ꝓbent. Contra in desencone nullã se salute̾ ꝑspite̾

Expanded text:
t, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, erte longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resistcite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̾ longas. xxuiii. ĩuenit ĩstructas. n multũ ab ecͥ ab co
quin pautis dicb deduci possĩt. Conl.audatis milicibus
atq hiis qui negoc̾o p̾sucrant. Quid sĩ uelit ostendit
atq om̃s ad portum iciura comienire uibet quo ex portu
ꝯmodissimũ inbritannia traicctũ er̾ cegnou̾at cirat̾ mi¬
lium passuu̾.xxx. crãsmissum acontinẽti. Huit rei ꝙ sa¬
tis e̾e uisum ẽ militum reliquit. ip̾e cum legionib expe¬
ditis .iiii. ⁊cquitib. dett. ĩfines rreueroꝵ ꝓficiscit᷑. qd̾
hii u ad consilia ueniebant n imꝑia parobãt. germa¬
nos qr transrbenates sollicitate diceł. init᷑. H ciuctas iori¬
ge pluraũ tiaꝰ gallie cquitatu ual. magnas q ht̃ copi¬
as peditũ rhonũ q ut sup̃ demonstrruimꝰ tangit. In ca ci¬
uitare duo depͥncipatu inter se conien ebãt. Indut̃t ina¬
rus ⁊ cinge rorix. E quib alt̾ sim il atq de tesqris legio¬
nũ que aduentu cognitum est ad eu̾ uenit .. suosq om̃s

Expanded text:
et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebasrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rom anis dece̾ inteslig̾e̾nt. et pan atate militũ exs
castroꝵ eyiguitaer cognost̾ent. que he crant ñ angusꝰ¬
tiora ꝙ siue ĩpedim̾tis cesar legiones trãspeitaa̾at opti¬
paulatim ex crist̾s discid̾e aut suos clam ex agris dedu¬
ex ẽuentu nauu̾ suaꝵ. et ex co ꝙ obsides dare ĩtermise¬
rãt fore id ꝙ accidit suspicadat᷑. Itaq ad om̃s casus
subsidia comparabat. na et stinitu exagiis cotidic ĩ
castini unferebat. ⁊ que grauissime confuite crãt nas
caꝵ mat̾ia atq acre ad reliquias reficiendas utrbat ur.
et que ad eas reẜant usui excontinenti reportari ube¬
bat. Itaq cũ sũmo studio amilitib administraret᷑.xii.
aanib amissis reliquis ut nauigari co̾mode poss effetꝰ
Dum ca lgrrunt᷑ legione ex cõsutudine una srumita¬
tũ missa ꝯ̾ appellabat᷑ septima n ulla ad id tempisbeili
suspicone ĩ terposita cum pars̃ hoi̾m ĩ agris roman̾eti p.

Expanded text:
tem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optipaulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deduet ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si hudem ꝙ suꝑiorib dieb acciderat fore uidebat ⁊ si essẽ̾t
hostos pulsi colitate ꝑicłm essug̾ent in̾ naciꝯ equites cir¬
nter.xxx. quos cominuis acrebas de quo añ dc̾me̾ secum
trasperiau̾at legiones ĩ acie ꝓ cast̾s constituit. Cõmisso

Expanded text:
etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso
Abbreviated transcription (Latin):
sustm̾e ⁊ breui moderari at flectare ⁊ ꝑdemone̾ ꝑ currere
⁊ĩ iugo ĩsist̾e ⁊ se inde ĩcurrus citissime recpe consuerit. qͥ¬
Uꝰ rebꝰ ꝓturbatis nr̃is nouitate pugne tp̃r oportunissimo ce¬
sar auxilium tũlit. namq eiꝰ aduentu hostes constitu̾init
breui tp̃r int̾misso ĩ castra legiones reduxit. Dum hec
g̾unt᷑ nr̃is om̃ib occupatis qui erant ĩ agris reliqui disce¬
sẜunt. Secute sunt continuas complures dies tẽpestates
q̃ ⁊nt̃os ⁊ ĩcastͥs contin̾ent. ⁊ hostem apugna ꝓhib̾e̾nt. In¬
trrim barbari nũcios ĩ om̃em partem dimiẜunt pancitater¬
qr nr̃oꝵ militũ suis p̾dicau̾unt. & quante p̾de faciende at
ĩꝑpetuũ sui lib̾andi facultas daret᷑ si romanis castͥs expu¬
lissert demõstrau̾unt. Hiis reb ccłiter magna multitu¬
do pedictitus equitatusq cracta ad castra uem̾nt. Cesar

Expanded text:
sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore oportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eius adventu hostes constiterunt, brevi tempore intermisso in castra legiones reduxit. Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et quanta praedae faciendanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar,
Abbreviated transcription (Latin):
giꝰ acast̾s ꝓoefiss suos ab hoscib p̾mi atq egre susti¬
uͦc ⁊ conferta legione cx om̃ibꝰ partib tela conici aĩadu̾¬
tit. Nam ꝙ omi ex reliquis partib demesso frumẽto
pars .i. erat reliqua suspicati hostes huc m̃os coͥien
metendo atupate q subito adorti paucis int̾fcitis reliquos in¬
certis ordinib pecturbau̾ant simulequitatuatq e̾e̾ discir.¬
cumdederant. Genꝰ hoc e̾ ex esse dispugne. Primo ꝑ om̃s
parces ꝑequitant. ⁊ tela conitiunt atos ip̃o terrore equoꝵ
⁊ strepitu rotaꝵ ordines płmq ꝑturbant. Et cũ se int̾ eq̃¬
tũ turmas ĩsinuau̾unt. exesse disde siliũt ⁊ pedib pͥlant᷑.
Aurige int̾im paulatim ex pͥlic excedũt atqita currus col¬
locant. ut si illi amultitudine hostium pͥmant᷑ expeditũ
ad suos retoptũ hant. Ita mobilitatẽ equitũ stabilita¬
tem pedicũ in prelus p̾stant. ac tm̾ usu cotidiano ⁊ exͥci¬
iacõne efficiunt un ĩ decliui ac p̾cipiti loco ĩcitatos cqͦs ͥ

Expanded text:
stinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros essemetendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos
Abbreviated transcription (Latin):
manu̾ gmianor conductaꝰ rhenũ transsisse. hane ad fere bi¬
ano ix̃ore ee consiiũ ueliit ne p̾usquã finicumi senciant
eductos et hibrnis mihites aun ad acerone̾ aut ad labierni
ab hiis absit. Illud se pollic̾i ⁊ iir̾ urando confirmare c¬
ad legntos deferũt. illi repentina ie ꝑcutdati .& ii ab ins¬
te es eiorbant᷑ cñ nõ negliginda eo : sbi maba̾tr maxĩe aͥ iuc
ad consilium rem defirurt magnaq ĩter eos existit coeunu̾¬
sia. Lucius aurũculeius compluresq tͥbimi militũ ⁊ pͥmoꝵ
ordinũ cent̾iones nͥ rem̾arie agend̾. ii ex hĩbrnis ĩ iussucesa¬
timomo ꝙ pͥmũ hostium ipeu̾̃ multis ultro uuli̾b ila¬
tis fortissime suscinu̾unt. Re friimmtia nõ ricim. incͥea
⁊ ex ppimis hibinis ⁊acesare oomientiuri subfidra.sꝑare¬

Expanded text:
conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum der paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesatimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsid
Abbreviated transcription (Latin):
napioꝵ fines legiones dux̾ant omib coꝵ agris uastatis
srum̃tis suctisis edificus ĩcensis ꝙ menapii se os ĩ densissi¬
uitates ex bricannia obsides miẜunt relia gex̾unt.
Hiis reb gestis ex lr̾is cesaris dieꝵ uignici supplicacꝰ̾ a se¬
nan decreta est. Iulius celsꝰ constantinꝰ. Uc. legi bel

Expanded text:
napiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, napiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissinino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta es
Abbreviated transcription (Latin):
quos reliqui portus capere nõ potu̾unt ⁊ paulo ĩfra de¬
lare suti. Quib ex nauib cum essent expositi milices
ciecitꝰ .ert. atq ĩ castra contend̾e̾nt. morim quos cesar in
britãniã ꝓficiscens pactatos celiq̾rat sir p̾de adducti. pͥ¬
mo nõ ita magno suoꝵ num̾o tͥciun stet̾unt ac si sese ĩter¬
sici nollent arma pon̾e iusẜunt. Cum illi orbe fc̃o sese
defend̾ent ccłiter ad clamore hominu̾ cirat̾ mł.ui. ꝯue¬
n̾unt. Qua renũciata cesar om̾em ex cast̾s equitatũ su¬
is auxiliu misit. Inc̾im nr̃i milites impetũ hostũ susti¬
nu̾int atq amplius horis .iiii. forcissime pugnau̾unt.
ã paucid uulm̾ib acceptis complures ex hus ocad̾u̾nt. Pꝰ¬
ca uͦ quã equitatꝰ nr̃ ĩ conspͤtu uenit hostes abitis arims
terga u̾retũt. magnisq eoꝵ num̾nis e̾ occisus. Cesar pꝰ¬
tero die titum labienũ legatũ cũ hiis legionib quas ce
britannia redux̾at ĩ morinos qui tebellionẽ fcc̾ant mi

Expanded text:
quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia unt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant mis
Abbreviated transcription (Latin):
inmidoneã ꝗo̾nauigand̾ tempestatẽ tercia iugilia
ti und. equitesq ĩ uit̾iore portũ ꝓgredi ⁊ naues con¬
scend̾e̾sse qui issit a quib tum paulo tardi ess ad
hrutinã attigit. atq iͥ in omĩb collib expositas hostiũ
nas armatas conspexit. Quiꝰ loci ħerat nã atqrita
ontib angustis mare continebat᷑ uti ex locis suꝑicrilꝰ
in licus telum adigi poia. Hunc ad egrediend̾ nequaꝙͣ:
sdoneũ locunx axbitrat. dum relique naues eo conuennẽt ad
horam nonqͥ raatithoris cespectauit. Int̾im legatis tͥbunis q

Expanded text:
igilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset ibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunisque
Abbreviated transcription (Latin):
cx aqua mensuris breuiores ee̾ ꝙͣ ĩ contiuenti nactes uidebamꝰ
Hiiiꝰ est longitudo lat̾is ut fert illoꝵ oppimo septingr̃toꝵ
miliũ. Tercium est contra septẽtͥones cui trnulla est
obĩta terra s liuiꝰ angulus lat̾is maxime ad gͥmaniã spͤtati
Hoc milia passuũ accingenta ĩ longitudine̾ ee̾ cxistimat᷑ ita
oñis insula e̾ incͥcuitu. uities.c. miliu̾ passuu̾. Exhiis oĩ

Expanded text:
x aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium pass
Abbreviated transcription (Latin):
unt no̾ eadem e̾ diligencia ab decumana porta castra mum¬
en facilemq aditũ hr̃e. Crassus equitũ pͥfettos cobortato
ut magnis pͥmus pollicitatonib que suos exitarẽt qui fieui
uelit ostendit. Illi ut erat imperatũ eductis hus cohorubꝰ
que p̾sidio castͥs relicte ĩ territe ab labore erant ⁊ longiore i¬
tmn̾e cͥtumductis ne ex hostiũ cast̾s conspici possent omĩum
oculis mentibꝰ q ad pugnã incentis cołi̾ter ad eas quas dixi¬
mꝰ munico̾nos ꝑuen̾unt. Atq hus ꝓruptis p̾us shostiũ cas¬
tͥs conscit̾unt quã plane ab hus uid̾s aut quid reigereret᷑

Expanded text:
runt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munrunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his vid
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓpt̾ inopiã rei frum̃tarie romani sese retiꝑe cepissent
ĩ pedicos ĩ agmine & sub sarcinis ĩ firmiore aĩo adoriri co¬
gitabant. Huc consilio probato abducib ꝓductis roma¬
noꝵ copus sese castͥs tenebãt. Acre ꝑspecta irassus cum
sua cũctatõne atq oppinione itimidiores hostes nr̃os mi¬
lites alacͥores ad pugnand̾ efferissent. atq oĩum uoces. au¬
dirent᷑ cxpettari diucius nõ oport̾e quin ad castra itaur
cohortato suos om̃ib cupiẽtib ad hosciũ castra otendit.
Ibi cum alus fossas complerẽt. Alii multis telis ꝯiettis
defensores uallo munitonib qi depellerẽt auxiliares qr
qͥb ad pugnã nõ multũ trassꝰ. fidebat lapidib telis q ÷
subministr̾andis ⁊agg̾em cespitib comportandis spem at
oppinione̾ pugnãcium p̾berent cũ item ab hostib constant᷑
at nõ timide pugnaret᷑. telaq ex loc̾o suꝑiore missa no̾ stus¬
tr accedere equites cͥtumitis hostium castͥ̾s caesso tenũ au̾¬

Expanded text:
piam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiave
Abbreviated transcription (Latin):
tantam multitudĩe equitũ ꝓpuletant. andaciꝰ subsist̾e
nõnũquã & nouissimo agmine pͥlio nr̃o lacessere orꝑurat
Cesar suos a pͥlio contmehat ac satis habebat õpsencia
hostem rapinis pabulaconib populadonib q ꝓhibere.
Ita dies arater quindetim iter fec̾unt uti int̾ nouiffi¬
mũ hostium agmien. & nr̃m pͥmũ. nõ ampliꝰ auti qͥnis arit
senis milib passuũ int̾ess Int̾m cotidie cesar beduo fru¬
mentum ꝙ essent publice polliciti flagitaire: na̾ ꝓpt̾ frigo¬
ra ꝙgallia sub septenitͥonib ut an̾ dãm ẽ posita e̾. uo̾ mͦ
frum̾ ta ĩ agris matura nc̾ erant. S re pabuli quidẽ ia¬
tis magna copia subpetebat. Eo aut̃ frum̃to ꝙ flumi¬
ne ar ate nauib subuex̾at ꝓpt̾ea utiminꝰ pot̾at ꝙ itꝰ ad
arare heliuci au̾terant a quibus discedere nolebat. Di¬
en ex die dut̾e hedu conferri comportar: adee̾ dic. bbi
ss diuciꝰ duci inrellexit. et diem instare. quo die frum̃eu̾

Expanded text:
em equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere. Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat; eo autem frumento quod flumine Arari navibus subvexerat propterea uti minus poterat quod iter ab Arari Helvetii averterant, a quibus discedere nolebat. Diem ex die ducere Haedui: conferri, comportari, adesse dicere. Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo die frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
qua nr̃i milites facile suꝑabãt. atq comagis ꝙ ĩ ꝯspͨtu ce¬
saris atq om̃is ex̾cit res gerebat᷑. ut millu̾ paulo forciꝰ fac¬
tum lat̾e poss. Oñs ei colles ac loca supiora unde crat
ꝓpinquus despetit inmare ab ex̾atu tenebant᷑. Disiet¬
tis ut dieiꝰ anteminis cum singulas bine ac terne na¬
ues cͥtum scet̾ant. milites sũma ĩ transcend̾e ĩ hostrum
naues contendebãt. Qd̃ postꝙͣ barbari fĩ aĩadu̾t̾unt ex

Expanded text:
abant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant. Quod p
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eoꝵ tignoꝵ iunct̾ã distabat. binis ut̾mq fibulis ub ex¬
trema parte destinebant᷑. Quib disclusis at ĩ ariã ꝑtẽ
reuinctis tantterat opis firmitudo atq caꝵ reꝵ nat̾a ut ꝙmaio
uis atq se incitauiss. hxt arciꝰ inligata ten̾ent᷑. Hxc d̾ ixcta ma¬
teria miecta conte rebant᷑ ac longurus cracib qi const̾nelunt᷑.
At niebilo si uis sublice. & ad ĩfiorem partem fluminis obliq

Expanded text:
antum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
tas faciendi pontis ꝓponcbat᷑ ꝑꝑt̾ latitudinẽ rapidita¬
tem altitudinẽq fluminis eñ id sͥ contendend̾ aut alitͥ
nõ tuiducend̾ ex̾ctum existimabat. Rac̾o̾ne̾ pontas h̃c
Inctituit. Digna bina ses qui pedalia paulũ ab nnio p̾itu¬
ta dim̾sa ad altitudĩem flumis int̾uallo pedũ duoꝵ ĩtec se
uingetut. Hcũ machinac̾onib ĩ missa ĩflum̃ difix̾at. sis¬
tutis qr adegerat nõ sublice mͦ directe ad ꝑpendiculũ s ꝓ¬

Expanded text:
tas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ anidi frum̃tandiq t̾a mosam trinsisse ni p̾lio int̾ fiuuse post
fugam suoꝵ se transrhenũ ĩfinẽ fugã broꝵ recepat. seq
cumhus comunx̾at. Ad quos cumĩ cesar nũcios misiss qͥ
postularent cos qui sͥ gallie q bellũ intulissent oͥ dederẽt
respond̾unt. p̃. R Impium rbenũ finire Si se i̾uito gͥ
manos ĩ galliam trassire nõ equũ existimaret. cur sui qͥcꝙͣ
ẽe imperii aut potatis tuansxhenũ postularet. Ubi cuit᷑
qui um cxtraansr henanis ad cesarem legatos iisunt. ann¬
ciciam fet̾ant. obsides dederant magnopere orabĩt ut
turũ cm̃ e̾t̾ nomͣ atq oppinione eiꝰ cxcitꝰ ario iusto pn̾so
et hornouissimo p̾dio fõo ⁊̃ adultimas gͥmanoꝵ naco̾s

Expanded text:
andi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent, resrmanos in Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut turum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultim
Abbreviated transcription (Latin):
qr milicarib relictis se ex castͥs eiet̾unt. Et cũ ad cõflue̾¬
tem mosae trhem puenissent. Reliqua fuga despata mͣg¬
no nu̾o int̾fecto reliqui se ĩflume̾ p̾cipicau̾unt at ĩ timore
lassitudine ĩ fluminis opp̾ssi ꝑierũt. Nrĩ ad humu̾ om̃s in¬
columes ꝑ paucis uuln̾acis ex tanti besli timore cũ hostiu̾
numo capitũ. ccct xxx. miliũ fuiss se ĩ castrra receꝑunt.
Cesar hus quos ĩ cast̾s retinuerat dissẽdendi pot̾atei fe¬
tit. Illi supplicia cruciataq galloꝵ ueriti qͦꝵ agros uera¬
u̾ant reman̾e se apudeũ uelle dix̾unt. His cesar lib̾rta¬
tem concessit germanico beslo confecto multis decaĩs ces¬
sar statuit sͥ rhenũ er̾ trasseund̾ quaꝵ illa fuit iustissima
N cũ uideret germanos tam facile impelli. ut illi ĩgal¬
liã uenire̾t suis qͦ reb cos cim̾i uoluit cũ incellig̾e̾nt. Q

Expanded text:
is militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluenis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et
Abbreviated transcription (Latin):
agien subsequi iussit. Acie t̾ͥplici ĩstituta ⁊ ccłiter .xiii.
miliũ itin̾e confecto pͥus ad hostiũ castra ꝑuenit ꝙͣ quid
ag̾et᷑ germani sentire possent. Qui om̃ib reb subito ꝑ
bendi.n parma capiendi spacõ dato pturbant᷑ copias ne
adu̾sus hostem duc̾e̾ an castrra defendo̾. an fuga salute̾ pet̾e
pͥstaret. Quoꝵ timor cũ fremitu ⁊ ꝯcursu sigficaret᷑ inili¬
tes nr̃i pͥstim dici ꝑfidia icitati ĩ castra uruperũt᷑. Quo
loco qui cesit̾ arma cape potuerũt paulisper nr̃is restite¬
rũt. atqr int̾ carros ĩpedim̾ta qr p̾lium comiẜũt. At reli¬
qua multitudo pueroꝵ mulieꝵq na̾ cũ om̃ib suis domo
cecesẜant uhenũ qr transsierãt passim fugere cepit. Ad qͦs
consectandos cesar equitatũ misit. Germani postergũ
clamore audito. cũ suos ĩ terfici uid̾ent armis abi̾tis sigͥs¬

Expanded text:
agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito bendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis sign
Abbreviated transcription (Latin):
piendas arbitrabat᷑ ab hiis qui ꝑ dolum atq ĩsidias peti¬
ta pace ultro beslum ĩtulissent. Expettare uͦ dum hosti¬
uin copie aug̾cnt᷑ equitataq reu̾teret᷑ summe dem̾cie ec̾
uidicabat. Et cognita galloꝵ ĩfirmitate ꝙͣtũ iã apude¬
os hostes uno pͥlio auctoritatis essent consequti senciebat
Quib ad consilia capienda nͥ spacu dand̾ existimabat.
Hus ꝯstitutis reb ⁊ consilio tũ legatis ꝙ q̃store cõmunica¬
D postridie eiꝰ dici mane ead̾.⁊ ꝑfidia ⁊ simulacõne usi g̾¬
mani freq̃ntes om̃ib pͥncipib maiorib q natu adibitis ad
cum ĩ castra uen̾unt simulut dicebat᷑ sui purgandi cã i
ut si quid possent de inducus fallendo imperarẽt. Quos sͥ
cesar ablatos grauiꝰ illos retin̾i iussit. Ip̾e om̃s copias casts
eduxit equitatũq ꝙ retenti p̾lio p̾teritũ ess existimabati

Expanded text:
piendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicasimulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa,ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat,
Abbreviated transcription (Latin):
es inducus erat ab hus petito impetu facto tełi̾t nr̃os per¬
turbiu̾unt. Rursus resistentib consuctudine sua ad pe¬
des dosiluerũt. Subfossis equis complurib q nr̃is deiectis
reliquos ĩ fugam comet̾unt. atq ita ꝑterritos eg̾init ut
nõ pͥus fuga desist̾ent quã in conspettũ nr̃e agminis uenis¬
sent. In eo p̾lio excquitib nr̃is. int̾ficiunt᷑. iiiiͦ.&. Lex. In
hus nui fortissimꝰ piso aquitanꝰ amplissimo gen̾e natꝯ cuiꝰ
auus ĩ ciuitato sua regnũ optinuerat. Amico a senatunro
appellata e̾. Hic cũ fr̾e̾ int̾tluso ab hostib auxiliũ ferretr
illũ expericulo eripuit. ip̾e equo uulu̾ato deiecta quo ad po¬
tuit fortissime restitit. Cum tͥcuuento multis uuln̾ibus
acceptis cetidiss atq id fr̾ qui iã p̾lio ex̾cesfat ꝓcul aĩadu̾¬
tiss ĩcitato equo se hostib optulit at ĩterfecto e̾. Hoc fac¬
to p̾lio cesar n iam sͥ legatos audiendos ni legacones acai¬

Expanded text:
es indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones acci
Abbreviated transcription (Latin):
opidis uulgus cͥcunafistat quib q ex regionib ueniant
quasq iͥ res cognou̾int ꝓnũciare cogn̾t. His reb atq
audicõnib ꝑ moti de sũmis sepe teb consilia ĩcunt qͦꝵ

Expanded text:
oppidis vulgus circumsistat, quibusque ex regionibus veniant, oppidis vulgus circumsistat, quibusque ex regionibus veniant, quasque ibi res cognoverint pronuntiare cogant. His rebus atque auditionibus permoti, de summis saepe rebus consilia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. & his thenũ dispositis p̾sidus germanos trasire ꝓ¬
hibelunt. Illi omña exꝑti cum n ui contende̾ ꝓpt̾ ĩ opia
nauium. n clam trãssire ꝓpt̾ custodias menapioꝵ possent
reu̾ti se ĩ suas sedes regiones qr siłau̾unt. ꝙtridui ma̾ ꝓ¬
gressi rursus ren̾tetũt. acq omĩ hoc itin̾e una note eqͥtatu
confecto inscios ĩ opinates que menapios opp̾sẜu̾t qui de get¬
manoꝵ dicessu ꝑ exploratores cerco̾res fci̾ sinc meti trans
rhenũ ĩ suos uitos remigau̾ant. His ĩterfcĩs nanib qui
coꝵ atupatis pͥusꝗ ea pars menapioꝵ q̃ citra thenu̾̃ etatit̾¬
reliꝙͣ partei hiemis. se coꝵ copus aluerũt. His de rebus
cesar ceccior fatto.⁊ ĩfirmitate̾ gallor ueritꝰ ꝙ sunt ĩ cõ¬
silus capiendis mobilos ⁊ nonis plerũq rebr stadent q his
comitrendũ eeistimauit. Est eĩ hoc gallice consuetudinis
uti. & uiatores ⁊̃ inuitos consistere cogant.⁊ ꝙ qͥsq eoꝵ

Expanded text:
sire prohibebant. Illi omnia experti, cum neque vi contendere propter inopiam navium neque clam transire propter custodias Menapiorum possent, reverti se in suas sedes regionesque simulaverunt et tridui viam progressi rursus reverterunt atque omni hoc itinere una nocte equitatu confecto inscios inopinantes Menapios oppresserunt, qui de Germanorum discessu per exploratores certiores facti sine metu trans Rhenum in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat cereliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. His de rebus Caesar certior factus et infirmitatem Gallorum veritus, quod sunt in consiliis capiendis mobiles et novis plerumque rebus student, nihil his committendum existimavit. Est enim hoc Gallicae consuetudinisuti et viatores etiam invitos consistere cogant, et quid quisq
Abbreviated transcription (Latin):
manie tͥeniũ uagtti ad rhenũ ꝓuen̾unt. Quas regio¬
nes menapu ĩ colebant tadutrãq ripã fluminis agros e¬
dificia uicosq habebant. s tante multitud̾is adit ꝑter¬

Expanded text:
rmaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas regiormaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas regiones Menapii incolebant. Hi ad utramque ripam fluminis agros, aedificia vicosque habebant; sed tantae multitudinis ad
Abbreviated transcription (Latin):
sinũt ꝙ care ad laborem ferendã remollesc̾e honimes atq
effeminari arbitͣnt᷑. Publice maximã putantes se laudẽ
quã latissime a suis sinib uacare agros. ac re signisicãt mag¬
nũ mim̾u cautatũ suã ium sustin̾e nõ posse. Itaq una ex
parte a sucns circit̾ milia passuu̾ seecenta agri uacare di¬
cunt᷑. Ad alt̾am partem succedunt uibii quoꝵ fint auitas
ampla atq florens ut e̾ capta germanoꝵ & paulo quã sũt
cidem gen̾is. ⁊ cct̾is humaniores. Propt̾ea ꝙr henũ actin
gallicis sũt morib ad sue fti. Nos cũ sueui multis sepe bel¬
lis cxpti ꝓpt̾ amplitudinẽ guiuitatẽ̾ qr ciuitatis simbꝰ expel¬
lere nõ potuissent. m̾ uectigales sͥ fec̾unt. ac multo humi¬
lioros ĩfirmiores qr redeg̾unt. Ineade̾ cã su̾unt usipetes
& tenttheri qͦs supͣ dreimꝰ. Qui cũ plures annos sucuor uini
sustinu̾unt. Ad cetormũ tñ agris expulsi ⁊ multis locis gͥ¬

Expanded text:
uod ea re ad laborem ferendum remollescere homines atque effeminari arbitrantur. Publice maximam putant esse laudem quam latissime a suis finibus vacare agros: hac re significari magnum numerum civitatum suam vim sustinere non posse. Itaque una ex parte a Suebis circiter milia passuum C agri vacare dicuntur. Ad alteram partem succedunt Ubii, quorum fuit civitas ampla atque florens, ut est captus Germanorum; ii paulo, quamquam sunt eiusdem generis, sunt ceteris humaniores, propterea quod Rhenum attinginquitatem quod Gallicis sunt moribus adsuefacti. Hos cum Suebi multis saepe bellis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores redegerunt. In eadem causa fuerunt Usipetes et Tencteri, quos supra diximus; qui complures annos Sueborum vim sustinuerunt, ad extremum tamen agris expulsi et multis locis Ge
Abbreviated transcription (Latin):
ad ex̾citum ꝓfisascit᷑. Eo cũ ueniss eaq fore suspicatꝯ eui
ft̃a cognouit. missas legac̾onos ab nõ nullis ciuitatib ab
germanos mutatos q eos uti abrheno disced̾ent oĩaq. que
postulassent abse fore parata. Qua spe addutti gͥmani la¬
tuis uagabant᷑. et ĩfines eburonũ & condrusonũ qui sũt

Expanded text:
ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ locum conuenire iubet. Qua renu̾ciata piruste lega¬
tos ad cũ mittũt qui doceãt. nͥ errũ teꝵ publico ft̃m consilio
seseq paratas c̾e̾ demonstrant omib racomĩb dei̾uiriis sacis¬
fac̾c. Percepta or̾one eoꝵ cesar obsides imꝑat cos q ad t̾ta
diem duci uibet. nͥ ita fet̾int sese bello ciuitate̾ ꝑsecut᷑m de¬
monstrat. Hiis ad dic̾ adductis ut in eu̾at arbit᷑s int̾
ciuitates dat qui litem estiment penãqi constituãt. His

Expanded text:
que in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legaque in locum convenire iubet. Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His
Abbreviated transcription (Latin):
Pmicio apͣ. claudio const̃. discedens adhiber¬
nis cesar ĩ icriliã. ut quot annis fat̾e consue¬
rat legatis imꝑat. quos legionib pͥfct̾at.
uci quã plurimas possent hieme naues e¬
dificandas uetos q reficiendas curarẽt.Piruͭ modu̾ for¬
mãq demonstrat. Ad cełitatem hon̾andi sub deuct̾ones¬
qr paulo fat̾ humilieres quã quib ĩ nr̃o mari uti cõsue¬
uimꝰ. atq ideo magis ꝙ ꝓpt̾ crebras cõmutatõnes̃ estuũ
minus magnos iͥ fluctus fĩ cognou̾at. Ad hon̾a admul¬
titudine̾ ium̾toꝵ tuinsportandã paulo lacores ꝙͣ pluribꝰ
r̾eliquis utimur marib. Has om̃s actuarias imꝑat fĩ
quã ad rem multũ humilitas adiuuat. Ea que sunt us¬
sui ad armandas naues ex hispania apportari iubet. Ip̾e
conuentib gallie cit̾icris ꝑacris ĩ illiricum ꝓficiscit᷑. ꝙ
apirustis fimumã parit̾ prodincie ĩ curco̾nib uastari
audiebat. Eo cum ueniss ciuitatib milites imꝑat c̾tum¬

Expanded text:
mitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certum
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit: Qui longe alia r̾one ac reliqui galli bellũ grrere
ceꝑunt. nã ꝙ ĩ telligebant maximas naco̾nes que pͤlio cõ¬
tendissent pulsas suꝑatas q eo̾ continentes ꝙ siluas ac
paludes habebant eo se suaq om̃ia contułunt. ad quaꝵ ĩ¬
icium siluaꝵ cum cesar ꝑueniss castuiq inumunire isdi¬
tuisse n hostis int̾im uisus ee̾ disꝑsis ĩ oꝑent̾is subito¬

Expanded text:
duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset