comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cłatos septem: & in sacrificiis eoꝵ. simil
oleo consꝑsȩ. tres decimas ꝑ uitulos sn¬
gulos. duas decimas ꝑ arietem: decim.
decimȩ. ꝑ agnos singłos. qui sunt simu
septem agni: & hẏrcum ꝓ peccato abse
his quȩ offerri solent ꝓ delicto in expi¬
tionem & holocaustum sempiternun
ma uero die mensis septimmi quȩ uobi
erit sc̃a atq uenerabilis: omne opusse¬
uile non facietis in ea. sed celebrabitis
sollempnitatẽ dño septem dieb: off¬
simum dño: uitulos de arm̃to iredec
arietes duos: agnos annicłos quatuor¬
decim immacłatos: & in libamentis eoꝵ
simile oleo consꝑsȩ. tres decimas ꝑ uitu¬
los singulos qui sunt simul uituli tre¬
decim. & duas decimas arieti uno: id
agni quatuordecim: & hẏrcum ꝓpec¬
cato absq holocausto sempiterno. & sa¬
crificio & libamine eiꝰ. In die altero of¬
feres uitulos de armento duo decim:
arietes duos: agnos annicłos immacu¬
latos quatuordecim: sacrificiaq & li¬

Expanded text:
culos septem. Et in sacrificiis eorum similae oleo conspersae tres decimas per vitulos singulos; duas decimas per arietem, decimam decimae per agnos singulos: qui sunt simul septem agni. Et hircum pro peccato absque his quae offerri pro delicto solent, in expiationem et holocaustum sempiterncima vero die mensis septimi quae vobis erit sancta atque venerabilis, omne opus servile non facietis in ea; sed celebrabitis solemnitatem Domino septem diebus, offssimum Domino, vitulos de armento tredecim, arietes duos, agnos anniculos quatuordecim immaculatos: et in libamentis eorum, similae oleo conspersae tres decimas per vitulos singulos, qui sunt simul vituli tredecim: et duas decimas arieti uno, id agni quatuordecim: et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno, et sacrificio, et libamine ejus. In die altero offeretis vitulos de armento duodecim, arietes duos, agnos anniculos immaculatos quatuordecim: sacrificiaque et li
Abbreviated transcription (Latin):
głos uitulos: duas decimas ꝑ arietem
unam decimam ꝑ agnum. qui simul
sunt agni septem: & hẏrcum ꝓ pecca
qui offertur in expiationem popłi prei
holocaustum kalendarum cum saci¬
ficiis suis: & holocaustum sempit̾nur
cum oblationib solitis. eisdem cerimo¬
niis offeretis in odorem suauissimun
incensum dño. Decima quoq dies m̃i
huiꝰ septimi. erit uobis sc̃a atq uener¬
bilis: & affligetis animas uestras. Om̃
opus soruile non facietis in ea: offereti

Expanded text:
 duas decimas per arietem unam decimam per agnum qui simul sunt agni septem et hircum pro peccato qui offertur in expiationem populi praeter holocaustum kalendarum cum sacrificiis suis et holocaustum sempiternum cum libationibus solitis hisdem caerimoniis offeretis in odorem suavissimum incensum Domino decima quoque dies mensis huius septimi erit vobis sancta atque venerabilis et adfligetis animas vestras omne opus
Abbreviated transcription (Latin):
samuhelem. Quis est iste qui dixit.
saul non regnabit suꝑ nos: Date ui¬
ros: & interficiemꝰ eos. Et ait saul.
Hon occidetur quisquam in die
hac: quia hodie fecit dñs salutem
in isrł. Dixit autem samuhel ad po¬
pulum. Uenite & eamꝰ in galgala:. &
innouemus ibi regnum. Et ꝑrexit
om̃is popłs in galgala: & fecerunt
ibi regem saul coram dño in galgala
Et mimolauerunt ibi uictimas pa¬
cificas coram dño: & letatus est ibi sa

Expanded text:
Samuhel quis est iste qui dixit Samuhel quis est iste qui dixit Saul non regnabit super nos date viros et interficiemus eos et ait Saul non occidetur quisquam in die hac quia hodie fecit Dominus salutem in Israhel dixit autem Samuhel ad populum venite et eamus in Galgala et innovemus ibi regnum et perrexit omnis populus in Galgala et fecerunt ibi regem Saul coram Domino in Galgala et immolaverunt ibi victimas pacificas coram Domino et laetatus est ibi Sa
Abbreviated transcription (Latin):
nimis. Et assumens utrumq bouẽ
concidit in frusta: misitq in om̃s
terminos isrł ꝑ manus nunciorum
dicens. Quicumq non exierit secutꝰ¬
q fuerit saul & samuhelem: sic fiet
bub eiꝰ. Inuasit ergo timor dñi po¬
pulum: & egressi sunt quasi uir unꝰ:
& recensuit eos inberec. fueruntq
filiorum isrł trecenta milia: uirorum
autem iuda triginta milia. Et dixe
runt nunciis qui uenerant. Sic di¬
cetis uiris qui sunt in iabes galaad.
Cras erit uobis salus: cum in calue¬
rit sol: uenerunt ergo nuncii: & an¬
nunciauerunt uiris iabes. Qui lȩta¬
ti sunt: & dixerunt. Mane exibimꝰ
ad uos: & facietis nobis omne quod
placuerit uobis. Et factum est cum
uenisset dies crastinus: constituit
saul popłm intres partes: & ingressꝰ
est media castra inuigilia matuti¬
na: & ꝑcussit ammon usq dum
incalesceret dies. Reliqui autemdis¬
ꝑsi sunt: ita ut non relinquerentur
in eis duo pariter. Et ait popłs ad

Expanded text:
nimis et adsumens utrumque bovem nimis et adsumens utrumque bovem concidit in frusta misitque in omnes terminos Israhel per manum nuntiorum dicens quicumque non exierit secutusque fuerit Saul et Samuhelem sic fiet bubus eius invasit ergo timor Domini populum et egressi sunt quasi vir unus et recensuit eos in Bezec fueruntque filiorum Israhel trecenta milia virorum autem Irunt nuntiis, qui venerant: Sic dicetis viris, qui sunt in Jabes Galaad: Cras enim erit nobis salus, cum incaluerit sol. Venerunt ergo nuntii, annuntiaverunt viris Jabes: qui laetati sunt; atque dixerunt: Mane exibimus ad vos: et facietis nobis omne, quod placuerit vobis. Et factum est, cum venisset dies crastina, constituit Saul populum in tres partes: et ingressus est media castra in vigilia matutina, et percussit Ammon usque dum inclaresceret dies: reliqui autem dispersi sunt, ita ut non derelinquerentur in eis duo p
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tetigerat deus corda. filii uero
belial: dixerunt. Num saluare pote
rit nos iste: Et despexerunt eum: &
non attulerunt ei munera. Ille uero
dissimulabat se audire: ¶A¬
scendit autem naas ammani¬
tes: & pugnare cepit aduersus
iabes galaad. Dixeruntq om̃s uiri
iabes ad naas. Habeto nos federatos :
ammanites. In hoc feriam uobiscum
fedus. ut eruam omnium ur̃m ocłos
dextros. ponamq uos obꝓbriũ in¬
uniuerso isrł. Et dixerunt ad eum
seniores iabes. Concede nobis septẽ
dies. ut mittamus nuncios in uni
uersos terminos isrł: & si non fuerit
qui defendat nos egrediem᷑ ad te.
Uenerunt ergo nuncii in gabaath
saulis: & locutisunt uerba audiente
popło. Et leuauit omnis popłs uo¬
cem suam: & fleuit. Et ecce saul ue¬
niebat sequens boues de agro: & ait.
Quid habet popłs quod plorat:
Et narrauerunt ei uerba uiroꝵ. iabeᷤ.
Et insiliuit sp̃s dñi in saul cum au¬
disset uerba hec: & iratus est furor eiꝰ

Expanded text:
quorum tetigerat Deus corda. Filii vero quorum tetigerat Deus corda. Filii vero Belial dixerunt: Num salvare nos poterit iste? Et despexerunt eum, et non attulerunt dissimulabat se audire ascendit autem Naas Ammonites et pugnare coepit adversus Iabesgalaad dixeruntque omnes viri ixerunt: Habeto nos fœderatos, pondit: In hoc feriam vobiscum fœdus, vt eruam omnium vestrum oculos dextros, ponamque vos opprobrium vniuerso Israeli. Dixeruntque ad eum seniores Iabes: Concede nobis septem dieversos terminos Israhel et si non fuerit qui defendat nos egrediemur ad te venerunt ergo nuntii in Gabaath Saulis et locuti sunt verba audiente populo et levavit omnis populus vocem suam et flevit et ecce Saul veniebat sequens boves de agro et ait quid habet populus quod plorat et narraverunt ei verba virorum Iabes et insilivit spiritus Domini in Saul cum audisset verba haec et iratus est furor eius
Abbreviated transcription (Latin):
piecistis dñm deum ur̃m qui solus
saluauit uos de uniuersis malis et
tribulationib ur̃is. Et dixistis. Ne¬
quaquam: sed regem constitue suꝑ
sors trib beniamin. Et applicuit
tribum beniamin & cognationes
eiꝰ. & cecidit cognatio metri. & ꝑue¬
uit usq ad saul filium cis. Quesie¬
runt ergo eum: & non est inuentus.
Et consuluerunt post hȩc dñmutrũ¬
nam uenturus esset illuc. Respon¬
ditq dñs. Ecce absconditus est domi.
Cucurrerunt itaq & tulert̃ eum inde.
Stetitq in medio popłi: & altior fuit
uni uerso popło ab humero & sursũ.
Et ait samuhel ad omnem popłm.
Certe uidetis quem elegit dñs: qͣm
non sit similis illi in omni populo
Et clamauit ominns popłs: & ait.
Uiuat rex. Locutus est autem samu¬
hel ad popłm legem regni: & scrip¬
sit in libro: & reposuit coram dño.
Et dimisit samuhel omnem popu
lum. singłos in domum suam: sed
& saul abiit indomum suam inga¬
baath. Et abiit cum eo pars exercitus:

Expanded text:
projecistis Deum vestrum, qui solus projecistis Deum vestrum, qui solus salvavit vos de universis malis et tribulationibus vestris: et dixistis: Nequaquam: sed regem constitue supesors tribus Benjamin. Et applicuit tribum Beniamin et cognationes eius et cecidit cognatio Metri et pervenit usque ad Saul filium Cis quaesierunt ergo eum et non est inventus et consuluerunt post haec Dominum utrumnam venturus esset illuc responditque Dominus ecce absconditus est domi cucurrerunt itaque et tulerunt eum inde stetitque in medio populi et altior fuit universo populo ab umero et sursum et ait Samuhel ad omnem populum certe videtis quem elegit Dominus quoniam non sit similis ei in omni populo et clamavit cunctus populus et ait vivat rex locutus est autem Samuhel ad populum legem regni et scripsit in libro et reposuit coram Domino et dimisit Samuhlum, singulos in domum suam. Sed et Saul abiit in domum suam in Gabaath, et abiit cum eo pars exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
biret asamuhele: immutauit ei ds
cor aliud: & uenerunt om̃ia signa
hȩc in die illa. Ueneruntq ad predi¬
ctum collem: & ecce cuneus ꝓpħarũ
obuiꝰ ei. Et insiliuit suꝑ eum sp̃s dĩ:¬
autem om̃s qui nouerant eũ heri
e nudius tercius quod esset cum ꝓ
ꝓpterea uersum est in ꝓuerbiũ. Num
& saul inter ꝓpħas Cessauit autem
ꝓpħare: & uenit ad excelsum. Dixitq
patruus saul ad eum & ad puerum
eius. Quo abistis: Qui responderunt.
Querere asinas. Quas cum non rep¬
ꝑissemꝰ: ueniiꝰ ad samuhelem. Et di¬
xit ei patruus suus. Indica michi:
quid dixerit tibi samuhel. Et ait sa¬
ul ad patruum suum. Indicauit no¬
bis: quia inuentȩ essent asinȩ. De ser¬
mone autem regni non indicauit ei:
quem locutus ei fuerat samuhel.
st conuocauit samuhel popłm ad
dñm in maspha: & ait ad filios isrł.
Hȩc dicit dñs deus isrł. Ego eduri isrł
de egypto: & erui uos de manuȩgyp¬
torum: & de manu om̃ium regum
qui affligebant uos.Uos autẽ hodie

Expanded text:
biret a Samuhele inmutavit ei Deus cor aliud et venerunt omnia signa haec in die illa veneruntque ad praedictum collem et ecce cuneus prophetarum obvius ei et insilivit super eum spiautem eum, qui noverant eum heri et nudiustertius, quod esset cum prpterea versum est in proverbium: Num et Saul inter prophetas? Cessavit autem prophetare, et venit ad excelsum. Dixitque patruus Saul ad eum, et ad puerum ejus: Quo abistis? Qui responderunt: Quaerere asinas quas cum non reperissemus, venimus ad Samuelem. Et dixit ei patruus suus: Indica mihi quid dixerit tibi Samuel. Et ait Saul ad patruum suum: Indicavit nobis quia inventae essent asinae. De sermone autem regni non indicavit ei quem locutus illi fuerat Samuel. Et convocavit Samuel populum ad Dominum in Maspha: et ait ad filios Israel: Haec dicit Dominus Deus Israel: Ego eduxi Israel de Aegypto, et erui vos de manu Aegyptiorum, et de manu omnium regum qui affligebant vos. Vos autem hodie
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Inuentę sunt asinȩ: ad quas
ieras ꝑquirendas. Et intermissis pa¬
ter tuus asinis sollicitꝰ est. ꝓ uobis:
& dicit. Quid faciam de filio meo:
Cumq abieris inde & ultra tͣnsieris
& ueneris ad quercum thabor. in¬
uenient te ibitres uiri ascendentes
ad deum in bethel. unꝰ portans tres
hedos. & alius tres tortas panis: et
aliꝰ portans lagem⁊ uini. Cumq
te salutauerint. qabunt tibi duos
panes: & accipies de manu eorum.
Post hȩc uenies in collem dñi: ubi
est statio philistinorum. Et cum in¬
gressus fueris ibi urbem: obuium
habebis gregem ꝓpħarum descenda¬
tium de excelso: & ante eos psalterũ
& tẏmpanum. & tibiam & cytharã
in uirum alium. Quando ergo eue¬
nerint signa hȩc om̃ia tibi: fac qui¬
cunq inuenerit manꝰ tua quia dis
tecum est: & descendes ante me il
galgala. Ego quippe descendam

Expanded text:
tibi inventae sunt asinae ad quas tibi inventae sunt asinae ad quas ieras perquirendas et intermissis pater tuus asinis sollicitus est pro vobis et dicit quid faciam de filio meo cumque abieris inde et ultra transieris et veneris ad quercum Thabor invenient te ibi tres viri ascendentes ad Deum in Bethel unus portans tres hedos et alius tres tortas panis et alius portans lagoenam vini cumque te salutaverint dabunt tibi duos panes et accipies de manu eorum post haec venies in collem Domini ubi est statio Philisthinorum et cum ingressus fueris ibi urbem obviam habebis gregem prophetarum descendentium de excelso et ante eos psalterium et tympanum et tibiam et citharam et mutaberis in virum alium quando ergo evenerint signa haec omnia tibi fac quaecumque invenerit manus tua quia Dominus tecum est et descendes ante me in Galgal
Abbreviated transcription (Latin):
Da partem quam dedi tibi: & p̃cepi
ut reponeᷤᷤ seorsũ apo te. Leuauit autẽ
cocus armum: & posuit ante saul.
Dixitq samuhel. Eece qͦd remansit
pone ante te & comede: quia de
inclustria seruatum est tibi. qͣndo
derunt de excelso in oppidum &
locutus est cum saule in solario.
Cumq inane surrexissent. & iam
dilucesceret: uocauit samuhel saul
insolarium dicens. Surge ut di¬
mictam te. Et surrexit saul: egressi¬
ꝙ sunt arbo. ipse uidelicet & sa¬
muhel. Cumq descenderent in ex
trema parte ciuitatis: samuhel di¬
xit ad saul. Dic puero ut antecedat
nos & transeat: tu autẽ subsiste pau
caput eiꝰ: & deoscłatus eum ait. Ecce
unxit te dñs suꝑ hereditatem suam
in pͥncipem: & liberabis populum
eius de manib inimicorum eiꝰ qui
incircuitu sunt. Et hoc ł signum:
quia unxit te deus in principem.
Cum abieris ame hodie: inuenies
duos uiros iuxta sepulchrũ rachel
infinib beniamin meridie: dicenti

Expanded text:
da partem quam dedi tibi et praecepi da partem quam dedi tibi et praecepi ut reponeres seorsum apud te levavit autem cocus armum et posuit ante Saul dixitque Samuhel ecce quod remansit pone ante te et comede quia de industria servatum est tibi quando derunt de excelso in oppidum et locutus est cum Saul in solario cumque mane surrexissent et iam dilucesceret vocavit Samuhel Saul in solarium dicens surge ut dimittam te et surrexit Saul egressique sunt ambo ipse videlicet et Samuhel cumque descendtrema parte civitatis, Samuel dixit ad Saul: Dic puero ut antecedat nos, et transeat: tu autem subsiste paulcaput ejus, et deosculatus est eum, et ait: Ecce, unxit te Dominus super haereditatem suam in principem, et liberabis populum ejus de manibus inimicorum ejus, qui in circuitu sunt. Et hoc tibi signum, quia unxit te Deus in pricum abieris hodie a me invenies duos viros iuxta sepulchrum Rachel in finibus Beniamin in meridie dicentque
Abbreviated transcription (Latin):
płm meum. Uenit enim clamor eo¬
runi ad me. Cumq aspęxisset samu¬
hel saulem: dñs ait ei. Ecce uir quẽ
d xeram tibi. Iste dñabit᷑ popło meo.
Accessit autem saul ad samuhelem
in medio portȩ: & ait. Inlica oromͥ:
ubi est domꝰ uidentis. Et respondit
samuhel sauli dicens. Ego sum u¬
dens. Ascende ante me inercelsum.
ut comedatii mecum hodic: & di¬
mittam te mane: & omnia q̃ sunt
in corde tuo indicabo tibi. Et de asi¬
nis quas ꝑdidisti nudius terciꝰ ne
sollicitus sis: quia inuentȩ sunt. Et
cuiꝰ erunt optima queq isrł. Nonne
tibi & omni domui patris tui: Re
spondens autem saul ait. Nunquit
non filius gemini ego sum de mini¬
ma tribu ifrł. & cognatio mea no¬
uissima inter omnes familias de tri
es michi sermonem istum: Assu
mens itaq samuhel saulem & pue¬
rum eius. introduxit eos in triclim¬
um: & dedit eis locum in capite eoꝵ
qui fuerant inuitati. Erant enĩ qua¬
si triginta uiri. Dixitq samuhel coco.

Expanded text:
pulum meum venit enim clamor eopulum meum venit enim clamor eorum ad me cumque aspexisset Samuhel Saulem Dominus ait ei ecce vir quem dixeram tibi iste dominabitur populo meo accessit autem Saul ad Samuhelem in medio portae et ait indica oro mihi ubi est domus videntis et respondit Samuhel Sauli dicens ego sum videns ascende ante me in excelsum ut comedatis mecum hodie et dimittam te mane et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi et de asinis quas perdidisti nudius tertius ne sollicitus sis quia inventae sunt et cuius erunt optima quaeque Israhel nonne tibi et omni domui paspondens autem Saul ait: Numquid non filius Gemini ego sum, de minima tribu Israel, et cognatio mea novissima inter omnes familias et cognes michi sermmens itaque Samuel Saulem, et puerum ejus, introduxit eos in triclinum et dedit eis locum in capite eorum qui fuerant invitati erant enim quasi triginta viri dixitque Samuhel coco
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Et dixit saul ad puerũ suum.
Optimus sermo tuus. Ueni eamus.
Et ierunt in ciuitatem: in qua erat
uir dei. Cumq ascenderent cliuũ
ciuitatis: inuenerunt puellas egre¬
dientes ad hauriendam aquam:
& dixerunt eis. Num hic est uideis:
Quȩ respondentes: dixerunt illis.
Hic est. Ecce ante te. Festina nunc: ho¬
die enim uenit in ciuitatem: quia
sacrificium est hodie popłi in excel¬
so. Ingredientes urbem: statim in¬
uenietis eum antequam ascendat
ille ueniat:quia ipse benedicit ho
catisunt. Nunc ergo conscendite
quia hodie repꝑietis eum. Et ascen¬
derunt in ciuitatem. Cumq illi am¬
bularent in medio urbis: apparuit
samuhel egrediens obuiã eis: ut ascendet
in excelsum. Dñs autem reuelauerat
auriculam samuhel. ante unã diẽ
quam ueniret saul: dicens. Hac ipsa
quȩ nunc est hora eras mittam ad
te uirum de terra beniamin: & un¬
ges cum ducem suꝑ popłm meũ
isrł. i saluabit popłm meũ de ma¬
nu philistinorum: quia respexi po¬

Expanded text:
: et dixit Saul ad puerum suum: Optimus sermo tuus. Veni, eamus. Et ierunt in civitatem, in qua erat vir Dei. Cumque ascenderent clivum civitatis, invenerunt puellas egredientes ad hauriendam aquam, et dixerunt eis: Num hic est Videns? Quae respondentes, dixerunt illis h. non habet: Hic est: ecce ante te, festina nunc: hodie enim venit in civitatem, quia sacrificium est hodie populo in excelso. Ingredientes urbem, statim invenietis eum antequam ascendat ille veniat: quia ipse benedicit hoscati sunt. Nunc ergo conscendite, quia hodie repderunt in civitatem cumque illi ambularent in medio urbis apparuit Samuhel egrediens obviam eis ut ascenderet in excelsum Dominus autem revelaverat auriculam Samuhel ante unam diem quam veniret Saul dicens hac ipsa quae nunc est hora cras mittam ad te virum de terra Beniamin et ungues eum ducem super populum meum Israhel et salvabit populum meum de manu Philisthinorum quia respexi po
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. & fabros armoꝵ & curruũ suoꝵ. filias qͦq
ur̃as faciet sibi ungͥentarias: & foca¬
rias. & panificas. Agros quoq ur̃os
& uineas & oliueta optima tollet:
& dabit seruis suis. Sed & segetes ue¬
stras & uinearum redditus ad deci¬
mabit: ut det eunuchis & famulis su¬
uenes optimos & asinos auferet: et
ponet inoꝑe suo. Greges quoq ue¬
stros addecimabit: uosq eritis ei ser¬
ui. Et clamabitis in die illa a facie
regis ur̃i quem elegistis uobis & non
exaudiet uos dñs in die illa: quia
petistis uobis regem. Noluit autẽ popłs¬
uocem audire samuhelis: s dixerunt:
Nequaqͣ. Rex enĩ erit suꝑnos &e erimus
nos sicut omnes gentes: & iudicabii
nos rex noster: & egredietur ante nol.
& pugnabit bella nr̃a ꝓ nobis. Et al¬
diuit samuhel omnia uerba popł
& locutus est ea in aurib dñi. Drxi
autem dñs ad samuhelem. Audi
uocem eoꝵ: & constitue suꝑ eos re¬
gem. Et ait samuhel ad uiros isyl.
Uadat unusquisq in ciuitatẽ suat

Expanded text:
 fabros armorum et curruum suorum. Filias quoque vestras faciet sibi unguentarias, et focarias, et panificas. Agros quoque vestros, et vineas, et oliveta optima tollet, et dabit servis suis. Sed segetes vestras, et vinearum reditus addecimabit, ut det eunuchis et famulis suvenes optimos, et asinos auferet, et ponet in opere suo. Greges vestros addecimabit, vosque eritis ei servi. Et clamabitis in die illa a facie regis vestri, quem elegistis vobis: et non exaudiet vos Dominus in die illa, quia petistis vobis regem. Noluit autem populus audire vocem Samuhel sed dixerunt nequaquam rex enim erit super nos et erimus nos quoque sicut omnes gentes et iudicabit nos rex noster et egredietur ante nos et pugnabit bella nostra pro nobis et audivit Samuhel omnia verba populi et locutus est ea in auribus Domini dixit autem Dominus ad Samuhel audi vocem eorum et constitue super eos regem et ait Samuhel ad viros Israhel vadat unusquisque in civitatem suam et
Abbreviated transcription (Latin):
di uocem eorum. Ueruntamen conte¬
stare eos: & predic eis ius regis. qui re¬
gnaturus est suꝑ eos. Dixit itaq sa¬
muhel omnia uerba dñi ad popłm
qui petierat a se regem:& ait. hoc ert
ius regis qui imꝑaturus est uobis.
filios ur̃os tollet & ponet incurrib
suis. facietq equites sibi & precurso

Expanded text:
di vocem eorum verumtamen contedi vocem eorum verumtamen contestare eos et praedic eis ius regis qui regnaturus est super eos dixit itaque Samuhel omnia verba Domini ad populum qui petierat a se regem et ait hoc erit ius regis qui imperaturus est vobis filios vestros tollet et ponet in curribus suis fa
Abbreviated transcription (Latin):
actum est autem cum senuissec
samuhel: posuit filios suos
iudices isrł. fuitq nomen filii eius
primogeniti iohel. & nomen scdi
abia: iudicum in bersabeȩ. Et non
ambulauerunt filii eiꝰ in uiis illius.
sed declinauerunt post auariciam:
acceꝑuntq munera & ꝑuerterunt
iudicium. Congregati ergo uniuer¬
si maiores natu isrł: uenerunt ad
samuhelem in ramatha. Dixeruntq
ei. Ecce tu senuisti: & filii tui ñ am¬
bulant in uiis tuis. Constitue nobis
regem ut iudicet nos: sicut & uni¬
uersȩ habent nationes. Displicuit¬
q sermo in ocłis samuhelis: eo quod
dixissent da nobis regem ut iudi¬
cet nos. Et orauit samuhel ad do¬
minum. Dixit autem dñs ad samu¬
helem. Audi uocem popłi in omni¬
bus quȩ locuntur tibi. Non enim
te abiecerunt sed me. ne regnẽ suꝑ
eos: iuxta omnia oꝑa sua quȩ fece¬
runt a die qua eduxieos de egypto
usq ad diem hanc. Sicut dereli¬
querunt me & seruiert̃ diis alienis.
sic faciunt etiam tibi. Hunc ergo au¬

Expanded text:
actum est autem cum senuisset Samuhel posuit filios suos iudices Israhel fuitque nomen filii eius primogeniti Iohel et nomen secundi Abia iudicum in Bersabee et non ambulaverunt filii illius in viis eius sed declinaverunt post avaritiam acceperuntque munera et perverterunt iudicium congregati ergo universi maiores natu Israhel venerunt ad Samuhel in Ramatha dixeruntque ei ecce tu senuisti et filii tui non ambulant in viis tuis constitue nobis regem ut iudicet nos sicut universae habent nationes displicuitque sermo in oculis Samuhelis eo quod dixissent da nobis regem ut iudicet nos et oravit Samuhel Dominum dixit autem Dominus ad Samuhel audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi non enim te abiecerunt sed me ne regnem super eos iuxta omnia opera sua quae fecerunt a die qua eduxi eos de Aegypto usque ad diem hanc sicut dereliquerunt me et servierunt diis alienis sic faciunt etiam tibi nunc ergo au
Abbreviated transcription (Latin):
liminio repet̾e: presertim cum & ad¬
mirabilis sc̃sq uir pammachiꝰ hoc idẽ
literis flagitet: & nos ad patriam festi¬
nantes. mortiferos sirenarum cantus
surda debeamus aure transire:¬
ħs filius naue. in typum dñi ñ solũ
in gestis. uerum & in nomine: trans
iordanen hostium regna subuertit.
Diuidit terram uictori popło. & pe
singulas urbes. uicłos. montes. flum¬
na. torrentes atq confina: ȩccłie ce¬
lestisq ierłm spiritalia regna describit¬

Expanded text:
liminio repetere: praesertim cum et adliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transiread Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hier
Abbreviated transcription (Latin):
est. nos labore sudare. & alios detͣhen¬
do laborare: dolere iudeos qͦd calũp¬
miandi eis & irridendi. xp̃ianos sit ab¬
lata occasio: & eccłiȩ homines id despi¬
cere. immo lacerare. unde aduersarii
torqueantur. Quod si uetus eis tantũ
interp̾tatio placet. quȩ & michi non
displicet. & nichil extra recipiendũ pu¬
tant: cur ea quȩ sub asteriscis & obelis
uel addita sunt uel amputata. legt̃
um. pamphili cunctas editiones simi¬
liter disserentes: Aut quȩ fuit stulti¬
tia. post quam uera dixerint. proferre
quȩ falsa sunt: Unde autem in nouo
testamento ꝓbare poterunt. assumpta
testimonia. quȩ in libris ueterib non
habentur: Hȩc dicimꝰ: ne om̃ino calũp¬
niantib tacere uideamͦ. Ceterũ post
sc̃ȩ paulȩ dormitionem. cuiꝰ uita uirtu¬
tis exemplum est. & hos libros qͦs eu¬
stochiȩ uirgim. xp̃i negare non potui.
decreuimꝰ dum sp̃s hos regit artus.
ꝓpħaꝵ. explanationi incumbere: et
omissum iam diu opus quodã post¬

Expanded text:
nos laborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, leguntum Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam post
Abbreviated transcription (Latin):
tu & labore maximo indigent editio¬
nem nostram habeant: & sicubi in
antiquorum uoluminum lectione
dubitarint. hȩc illis conferentes inue.¬
niant quod requirunt:. marime cum
apud latinos tot sint exemplaria qͦt
codices. & unusquisq ꝓ arbitrio suo
uel addiderit uel subtraxerit qͦd ei
uisum est: & utiq non possit uerũ
esse quod dissonat. Unde cesset areu¬
ato uulnere contra nos insurgere scor¬
piꝰ & sc̃m opus uenenata carpere lin¬
gua desistat: uel suscipiens si placet.
uel contempnens si displicet: memine¬
ritq illorum uersuum. Os tuum ha¬
bundauit malicia: & lingua tua con¬
cinabat dolos. Sedens aduersus fra¬
trem tuum loquebaris : & aduersus

Expanded text:
tu et labore maximo indigent, editiotu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: et utique non possit verum esse quod dissonat. Unde cesset arcuato vulnere contra nos insurgere scorpius, et sanctum opus venenata carpere lingua desistat, vel suscipiens, si placet, vel contemnens, si displicet: memineritque illorum versuum : Os tuum abundavit nequitia, et lingua tua concinnabat dolos. Sedens adversus fratrem tuum loquebaris,
Abbreviated transcription (Latin):
t non surrexit ꝓpħa ultra in israel
sicut moyses: quem nosset dñs fa¬
cie ad faciem. in omnib signis atq por¬
tentis quȩ misit ꝑ eum. ut faceret inter
ra egypti.pharaoni & omnib seruis eius.
uniuersȩq terrȩ illius : & cunctam ma¬
num robustam magnaq mirabilia quȩ
fecit moyses coram uniuerso israel:
ANbEM fINnO pENTatheuco
moysi. uelut grandi fenore
liberati: ad iħm filiũ naue
manum mittimꝰ. quem hebrei iosue
bennun id est iosue filium nun uocañ.
& ad iudicum librum quem sopthim
appellant: ad ruth quoq & hester qͦs
isdem nominib efferunt. Monemusq
lectorem ut siluam hebraicoꝵ. nominũ.
& distinctiones ꝑ menbra diuisas. dili¬
gens scriptor conseruet. ne & nrͣ̃ labor
& illius studium ꝑeat: & ut in primis
quod sepe contestatus sum sciat me ñ
in rep̾hensione ueterum noua cudere.
sicut amici mei criminantur: sed pro
uili parte offerre linguȩ meȩ munꝰ ho¬
minib quos tam̃ nostra delectant ut

Expanded text:
t non surrexit propheta ultra in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis, quae misit per eum, ut faceret in ra Aegypti Pharaoni, et omnibus servis ejus, universaeque terrae illius, et cunctam manum robustam, magnaque mirabilia, quae fecit Moses coram universo Israel. Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus quos tamen nostra d
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ canis & sacito. quȩ facis ipse cane
Non uerbis actus ñ illis uerba repugnent
Nobile par referant. currat utrũq simul
Quod bene m̃te capis humili sermone ꝓfare
Ne fastu amutas qd̃ studiosus habes.
Plura referre mora ẽ in paucis collige multa
Lector cui fuluum mentis acumen inest
Semine sic messor ꝓ uiso plurua paruo
Grana uehit uoto fertiliore cluens.
Cumq opus cernis relegis & carmina nr̃a¬

Expanded text:
Quae canis et facito, quae facis ipsa cane. Quae canis et facito, quae facis ipsa cane. Non verbis actus, non illis verba repugnent, Nobile par tecum currat utrumque simul. Quod bene mente capis, humili sermone profare, Ne fastu amittas, quod studiosus habes. Plura referre mora est, in paucis collige multa, Lector, cui fulvum mentis acumen inest. Semine sic messor proviso plurima parvo Grana vehit voto fertiliore cluens. Dumque opus id cernis, relegis dum carmina n
Abbreviated transcription (Latin):
Crebra sit in sca tͥmet meditatio lege
In stato monitis nocte dieq suis
Hanc gere corde. manu. ꝓpͥo ñ desit ab ore
Tuq alioꝵ actus: corrigat illa tuos
Hec in parte thori sedeat. hanc lumina cernant
hanc colla. hanc genua. hãc brachia curua uebant
Ad caput hȩc sedeat solito dũ tẽpore stertis
Cunq fugit somnꝰ. te petat illa celer¬
Hanc solũ ut doctus s & ut sis iustus amato
Eminet unũ alio cum sit utrunq bonum
Nã tibi cuncti potens actus ñ uerba requiret
Illi in utroq tñ ipse placere uales
Disce legens. ad suesce freq̃ns faciendo docẽto
Sitq tͥ hic trames legis marte piȩ
Quatinꝰ erudiat mentẽ tͥ lectio crebra
Detq tuis pulchrã sensib illa uiam
Ne cito labat᷑. uires sibi colligat usu
Lectio crebra tenet mens qͦd acuta capit
Semita sic ceso dumosȩ robore siluȩ
Dum terit᷑ crebro fit uia lata pede
Sc̃a ferant scĩs uerbis exempla uigorem

Expanded text:
Crebra sit in sancta tibimet meditatio lege, Crebra sit in sancta tibimet meditatio lege, Instato monitis nocte dieque suis, Hanc gere corde, manu, proprio non desit ab ore, Tuque aliorum actus, corrigat illa tuos. Haec in parte tori sedeat, hanc lumina cernant, Hanc colla, hanc genua, hanc brachia curva vehant. Ad caput haec sedeat, solito dum tempore stertis, Dumque fugit somnus te petat illa celer. Nec solum ut doctus, sed et ut sis justus amato, Eminet unum alio, cum sit utrumque bonum. Nam tibi Cunctipotens actus non verba requiret. Illi in utroque tamen ipse placere vales. Disce legens, assuesce frequens, faciendo doceto, Sitque tibi hic trames legis in arte piae. Quatenus erudiat mentem tibi lectio crebra, Detque tuis pulchram sensibus illa viam. Ne cito labatur, vires sibi colligat usu, Lectio crebra tenet mens quod acuta capit. Semita sic caeso dumosae robore silvae, Dum teritur, crebro fit via lata pede. Sancta ferant sanctis verbis exempla vigorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Uertit & ad melius corda legentis opus
Adde qͦd exemplis mundanos instruit actus
Et uia consiluis hac tribuente patet
Scilicet ut qͥsquam didicit dũ gesta prioꝵ
Quid uitare queat qͥd ue sequat᷑ habet
Erudit externis ꝓpriis sic actib actus
Nonq suis sua sic dicta uel acta regit:
Singła quis referat. numero tͣnscendẽt harenã
Et pluuie guitas legis opimum onus
Cui qͥ lectoꝵ totis te nisib addis
Quisqͥs es intenta poscite̾ mente deum
Ut tua clem̃ter cũ hoc nectare corda recusat
Cunq hoc inhabitet pectoris antra tui
hac ueniente tue pandat᷑ ianua mentis
Qua nitidante om̃i sorde carere queat
hospiciũ qͦ prestet ei qͥ condidit illam:
Cum lege hanc adeat legis & ipse dator
Non te ꝑuadat fastus non gła fallax
Non uane aut uacue sit tibi laudis amor
Sp̃s effugiet sc̃s fera pectora ficti
Nec habitator adit corpora pressa malis
Sit tͥ mens humilis. cor pruders actio munda:
Sit florens studiũ sit pietatis opus

Expanded text:
et ad melius corda legentis opus. Adde quod exemplis mundanos instruit actus, Et via consiliis hac tribuente patet. Scilicet hic quisquam, didicit dum gesta priorum, Quid vitare queat quidve sequatur habet. Erudit externis proprios sic actibus actus, Nonque suis sua sic dicta vel acta regit. Singula quis referat? numero transcendit arenam, Et pluviae guttas legis opimus honos. Cui qui lecturum totis te nisibus addis, Quisquis es, intenta poscito mente Deum. Ut tua clementer cum hoc nectare corda revisat, Cumque hoc inhahitet pectoris antra tui. Hac veniente tuae pandatur janua mentis, Qua nitidante omni sorde carere queat. Hospitium quo praestet ei qui condidit illam, Cum lege hanc adeat legis et ipse dator. Non te pervadat fastus, non gloria fallax, Non vanae aut vacuae sit tibi laudis amor. Spiritus effugiet sanctus fera pectora ficti, Nec habitator adit corpora pressa malis. Sit tibi mens humilis, cor prudens, actio munda, Sit florens studium, sit pietatis opus.
Abbreviated transcription (Latin):
Puerilia sunt autem & circulatoꝵ ludo
similia docere quod ignores: immo ut
cum stomacho loquar. nec hoc quidẽ
scire quod nescias. Nidelicet manifestis¬
sima est genesis. inqua de creat᷑a mun¬
di. de exordio generis humani. de diui
breorum. Patet ȩxodus cum decem pla¬
gis: cum decalogo. cũ misticis diuinisq
preceptis. In ꝓnitu est leuiticus liber:
in quo singula sacrificia immo singłȩ
penȩ sillabe. & uestes aaron. & totus or¬
do leuiticus. inspirant cȩlestia sacram̃ta.
Numeri uero: nonne totiꝰ arithineticȩ.
& ꝓpħiȩ balaam & quadraginta duarũ
ꝑ heremum mansionum mysteria con¬
tinent: Deutronomiũ quoq scda lex
& euangłice legis prefiguratio: nonne
sic ea habet quȩ priora sunt. ut tamen
noua sint omnia: De ueterib huc usq
quinq uerbis loqui se uelle apłs in
eccłia głatur. Iob exemplar pacientiȩ.
quȩ non misteria suosermone comple¬
ctitur: Prosa incipit. uersu labitur: pe¬

Expanded text:
puerilia sunt haec et circulatorum ludo puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de diuisbraeorum. patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo singula sacrificia, immo singulae paene syllabae et uestes Aaron et totus ordo Leuiticus spirant caelestia sacramenta. Numeri uprophetiae Balaam, et quadraginta duarum per eremum mansionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
nantes: inter mulierculas de sacris lit¬
teris philosophant᷑. Alii discunt propu¬
dor afeminis: quod uiros doceant.
Et ne parum hoc sit: quadam facilita¬
te uerboꝵ. immo audatia edisserunt
aliis. quod ipsi non intelligunt. Taceo
de meis similib: qui si forte ad script᷑as
sacras post seculares litteras uenerint:
& sermone composito aurem populi
mulserint: quicquid dixerint hoc le¬
sensum suum incongrua aptant testi¬
monia: quasi grande sit & non uicio¬
sissimum dicendi genus. de prauare
sententias. & ad uoluntatem suam
scripturam trahere repugnantem:
qͣsi non legerimꝰ omeri centones. & uir¬
gilii centones: ac ñ sic etiã maronẽ sine
xp̃o possimꝰ dicere xp̃ianũ: qͥa scripserit.
Iam redit & uirgo: redeunt sat᷑nia regna.
Iam noua ꝓgenies cȩlo demittitur alto.
Et patrem loquentem ad filium.
Nate meȩ uires: mea magna potentia sol.
Et post uerba saluatoris in cruce.
lalia ꝑstabat memorans. fixusq manebat.

Expanded text:
nantes inter mulierculas de sacris litnantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc lesensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. si non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat.
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis sc̃ĩs sine preuio & monstran¬
te semitam non posse ingreci. Taceo
de grammaticis. rethorib. philosophi.
geometricis: dialecticis. musicis. astro¬
nomicis. astrologis. medicis. quoꝵ scien¬
tia mortalib satis uel utilissima est: &
m tres partes scinditur. in doctrina¬
usum. rpnciꝯ. Ad minores artes ueni¬
am: & quȩ non tam logo. quã manu
administrant᷑. Agricole. cementarii. fa¬
bri metallorum. lignorumq cesores. la¬
narii quoq & fullones. & cet̾i qͥ uariam
suppellectilem. & uilia opuscula fabrican¬
tur: absq doctore non possunt esse qͦd
cupiunt. Quod medicorum est ꝓmit¬
tunt medici: tract᷑ant fabrilia fabri.
Sola scripturarum ars est: qͣm sibi om̃s
passim uencdicant. Scribimus indocti
doctiq poemata passim. Hanc garrula
anus. hanc delyrus senex. hanc sophista
uerbosus. hanc uniuersi presum unt. la¬
cerant. docent: ante quam discant. Alii
adducto suꝑcilio grandia uerba truti¬

Expanded text:
Scripturis sanctis, sine praevio et monstranScripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non pocupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba truti
Abbreviated transcription (Latin):
nuchus. immo uir. sic enim eum script᷑a
cognominat: cum legeret ysaiam pro¬
phetã: interrogatur a philippo. Putasne
intelligis quȩ legis: Respõndit. Quo¬
modo possum: nisi me aliqͥs docuerit:
Ego ut de me interim loqͣr. nec sanctior
sũ hoc cunucho. nec studiosior: qui de ęthio¬
pia. id est de extremis mundi finib uenit
ad templum. reliquit aulam regiam: &
tantus amator legis diuinȩ scientię fuit:
ut etiam in uehiculo sacras litteras leg̾et.
Et tamen cum librum teneret & uerba
dm̃ cogitatione conciꝑet. lingua uolue¬
ret. labiis ꝑsonaret: ignorabat eũ quem
in libro nesciens uenerabatur. Uenit phi¬
lippus. ostendit ei iħm: qui clausus la¬
tebat in littera. Et o mira doctoris uirtꝰ.¬
discipło. Plus in deserto fonte ȩcclesiȩ:
quam in aurato sinagogȩ templo rep¬
perit. Hȩc a me perstricta sunt breuiter:
neq enĩ epistolaris angustia euagari
longiꝰ patiebatur: ut intelligeres te in

Expanded text:
nuchus, imo vir sic enim eum Scriptura nuchus, imo vir sic enim eum Scriptura cognominat, cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirto magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ & scientiȩ dei absconditi. & qui in
misterio absconditus erat predestinatus
est ante secula: predestinatus autẽ et
prefiguratus in lege & ꝓpħis. Unde et
ꝓphȩ appellabantur uidentes: quia ui¬
debant eum quem ceteri ñ uidebant.
Abraham uidit diem eius: & lȩtatꝰ est.
aꝑiebantur cęli iezechieli: qui popło
peccatori clausi erant. Reuela inquit
dauid ocls meos: & considerabo mira¬
biͥ a. e leg. tua. lex enim spiritalis est
reuelationeq opus est ut intelligatur:
ac reuelata facie dñi głam contẽplemur.
liber in apocalipsi septem sigillis signa¬
tus ostenditur: quem si dederis homini
scienti litteras ut legat. respondebit ti¬
bi. Non possum. Signatꝰ est enĩ. Quanti
hodie putant se nosse litteras. Tenent
signatum librum nec aꝑire possunt.
nisi ille reserauerit qui habet clauem
dauid: qui aꝑit & nemo claudit. clau¬
dit & nemo aꝑit. In act̾ib apłoꝵ sc̃s eu¬

Expanded text:
entiae et scientiae absconditi et qui, jn entiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apos
Abbreviated transcription (Latin):
gis int̾ro¬
gans magis docet dum prudenter.
interrogat: nisi forte rusticum petrii.
rusticum dicimus iohannem. quorum
uterq dicere poterat. Et si imꝑitus ser¬
mone: non tamen scientia. Ioħ̃s rusticꝰ:
piscator indoctus. Et unde illa uox ob¬
secro: inprincipio erat uerbum. et uer¬
bum erat apud deum. & deus erat
uerbum: Auͦrie grece multa signi¬
uniꝰcunisq. Nam & uerbum est. & ratio.
& supputatio: & causa unius cinusq rei:
ꝑ quam sunt singula quȩ subsistunt.
Quȩ uniuersa: recte intelligimꝰ in xp̃o.
Hoc doctus plato nesciuit: hoc demos¬
tenes eloquens ignorauit. Edã inqͥt sa¬
pientiã sapientũ: & prudentiã prudentiũ
reꝓbabo. Uera sapientia: ꝑdet falsam sa¬
pientiam. Et quamquam stulticia pre
dicationis in cruce sit: tamen sapientiã
paulus loquitur int̾ ꝑfectos. Sapienti¬
am autem non scłi istius nec principũ
huius scłi qui destruuntur: sed loquit᷑
psalmm titulus prenotatur ꝓ occultis
filii. in quo sunt omnes thesauri sapi¬

Expanded text:
gis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa signinificat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit, hoc Demosthenes eloquens ignoravit. Perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Vera sapientia perdet falsam sapiendicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquiturpsalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapi
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Ibi abscondita est fortitudo eiꝰ. So¬
phonias speculator & archanoꝵ dñ
cognitor. audit clamorem a porta pis¬
cium: & eiulatum a scdã. & contritionẽ
acollib. Indicit quoq ululatum ha¬
bitatorib pilȩ: quia conticuit omnis
popłs chanaan. disꝑsi sunt uniuersi
qui inuoluti erant argento. Aggeus fe¬
stiuus & lȩtus. qui seminauit in lacri¬
mis ut in gaudio meteret: destructum
templum ȩdificat. deumq patrem in¬
diicit loquentem. Adhuc unum modi¬
cumq: & ego commouebo cȩlum & ter¬
ram mare & aridam: & mouebo om̃s
gentes. & ueniet desideratꝰ cunctis gen¬
tib. Tacharias memor dñi sui. multi¬
plex in ꝓpħia: iħm uestib sordidis et
lapidem ocłoꝵ. septem: candelabrũꝙ
aureum cum totidem lucernis quot
ocłis: duas quoq oliuas asimstris lã¬
padis cernit & dextris: ut post equos
salem. pauꝑem regem uaticinet᷑ & pre
fine omnium ꝓpħarum. de abiectione
isrł & uocatione gentium. non est mͥ

Expanded text:
st fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et a dextris, ut post equos salem pauperem regem uaticinetur et prfine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
sanct᷑arũq nuptiarum. dulce canit
popłm liberat de ꝑicło: & interfecto
aman qui interpretatur inquitas. par¬
tes conuiuii & diem celebrem mittit
in posteros. Paralipomenon liber id est
instrumenti ueteris epitome. tantus
ac talis est: ut absq illo si quis scien¬
tiam si¬

Expanded text:
sanctarumque nuptiarum dulce canit sanctarumque nuptiarum dulce canit populum liberat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam s