comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemoratõe domꝰ adfiliũ ꝑtiuẽ¬
tis pignori dande. Quere batur
in seius mt̃ cet̃a bona q̃ hanc
domũ iure optimo possid̾e pꝰst.
cũ patris se hr̃ditate abstiꝰ ueit
nec metuere exhoc solo qd̾ mã¬
dante patie manu sua p̃scͥsit.
instrum̃tũ cytͥographi cũ noꝙ
ꝯsensum suũ acomedau̾it patri
aut signo suo aut alia scͥpͥtura
modestus ł. Rsoꝵ ait. Cum sua
manu pignori demũ suã futu¬
ram seius scpͥserat ꝯsensum gi
obligatõi dedisse manifestũ est.
lutius ticiꝰ p̃dia ⁊ mancipia que¬
erant inp̃dus obligauit Hnr̃des
eius p̃dus int̃ se diuisis. illis mã¬
cipus defunctis alia substituer̃t.
e̾ditor pꝰa p̃dia cum mancipiis
distraxit. Ar̃ an ip̃a mancipia
q̃ sunt modo inp̃dus ꝯstituta.
hoc est in pothecis emptor uen¬
dicare recte possit modestus. R¬
stituta. neꝙ expignoratis ancil¬
mox soluit ci quia debito ñ satis¬
fatiebat. c̾ditor. minoris ẜuum
uendidit. an aliqua accõ ẽditori

Expanded text:
memoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accommodauerat patri aut signo suo aut alia scriptura. Modestinus respondit: cum sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius praedia et mancipia querant obligavit: heredes eius praediis inter se divisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae sunt modo in praediis constituta, hoc est in hypothecis, emptor vindicare recte possit. Modestinuncipia neque ex pigneratis ancilmox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori
Abbreviated transcription (Latin):
tem. an.uissu uid̾at̃ adi̾se. dubitaĩ põt.
ĩmo ueriꝰẽ. ex hiꝰ oĩb aditionẽ. ct̃. ĩt̾cdu¬
cẽcdã. ¶Pat̾ filio ita scͥpsit. scio. filiꝙ ꝓ.
tua pͣdet̾a in uigilabi hr̃ditati delate ⁊ͥ
uitii titis puto iꝰsso pat̾ id issesꝙ simã¬
dauit si expediat a dĩe adito. siputa expediẽ adi ꝗ
to: eĩt tꝰsuaditũ ¶sicorã tinio iꝰ sit adiẽ siarhitͥo bu¬
qd̾ si exparte iussit. pot̃ exasse. adxre.

Expanded text:
su uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam.Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse.Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito?" erit iussu aditum. Si "coram Titio" iussit adire, si "arbitrio Luquod si ex parte iussit, potest ex asse adire.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Bmas auis edr habebat ima
ꝯtignatõe tectas utrasq diu̾si slẽgaũ
dixi quia mag̾ placeat. tignũ posse du

Expanded text:
.Binas quis aedes habebat una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum
Abbreviated transcription (Latin):
possit.suti eiꝰtẽmõi paries in ꝑpenũ
cẽt qui honꝰ sustiẽtquẽ admodum
siauis alicui cauiss ut ẜuitutẽ p̃bẽt.
q̃ honꝰ suũ sustine̾t. Si earesq ẜuit et
ĩ tẽntoẜuã alti efficere potest:
eas quas uend̾et yus fore. iñtonione¬

Expanded text:
posset, sed uti eiusdem modi paries in perpetuum esset qui onus sustineret: quemadmodum si quis alicui cauisset, ut seruitutem praeberet, qui onus suum sustineret, si ea res quae seruit et tradendo seruam alteri efficere potest. eas quas uenderet seruas fore, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓmisit. sistichũ nõ ded̃is .c.
ma mandati yuanda est. ut quo¬
tiens c̾tum mañdatũ sit recedi af
exsoluta sit cã mandati quãq̃ ip̃o
mandato ĩinerat sitñ hoc mãtia¬
tori expemͣerit. mãdati eiͣt actõ.

Expanded text:
ita promisit: 'si Stichum non dederis, centum in mandatis seruanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a fex‹s›olu‹t›a sit causa mandati quam quae ipso mandato inerant, si tamen hoc mandatori expedierit, mandati erit actio.
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e. Qr ꝗdẽ maxĩe qͣri ꝑtine̾ ait. ut sifor¬
tepͥusq̃ ẽpcio fieret. decesserim. ⁊ tu
tum scires me deceffisse ꝓpter mẽ¬
datũ meũ. alii uendere nolũs. ã hĩs
meus eo noĩe tͥ sit obligatꝰ. ⁊ ret᷑ sialii
uẽdid̃is. an hĩdi mõ tenearis. nam
siquidẽ sub ꝯditõe ep̃tõ facta uideãt.
põt agi.q̃. tomodũ si queuis alia con

Expanded text:
 quidem maxime quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur, potest agi, quemadmodum si qua‹e›uis alia con
Abbreviated transcription (Latin):
uissero re acciꝑe pecuniã c̾dita fiar.
Id eͥ benigne receptũ est. iisqͦ argu¬
m̃tũ eẽ eũ qui cum mutuã pociuuã
dare uellet. argent̃ uendend̾ dediss.
nͥlomagis pocuni ã e̾ditam recte pe¬
titurũ. ⁊ tñ pocuniã ceargñto reduc¬
tam ꝑiculo eiꝰ fore. qui accepissi ar¬
gñtum. ⁊ inpropõito gͥdicẽdũ ẽ actõe
mandati obligatũ fore ꝓcuratorẽ.
suras de quib ꝯuenĩt pr̃are debeat.¬

Expanded text:
iussero te accipere pecuniam, credita fiat, id enim benigne receptum est. his argumentum esse eum, qui, cum mutuam pecunia‹m› dare uellet, argentum uendendum dedisset, nihilo magis pecuniam creditam recte petiturum: et tamen pecuniam ex argento redactam periculo eius fore, qui accepisset argentum. et in proposito igitur dicendum actione mandati obligatum fore procuratoremsuras, de quibus conuenerit, praest
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .l. Qui negotia lutu titu pro¬
curabat. his cũ adebitorib eiꝰ pociũ¬
am exegiss eplã adeũ emisit qua
significaret cͥtam sũ̃a cxamini¬
tratiõe ap̃ se eẽ. eamq c̾ditam sibi
se debiturum cũ usuris semissib.
q̃sitũ est. an cxea cã c̾dita pocunia peti
possit. ⁊ anusure peti possit᷑ .R. ñ oẽ¬

Expanded text:
. Qui negotia Lucii Titii procurabat, is, cum a debitoribus eius pecuniam exegisset, epistulam ad eum emisit, qua significaret certam summam ex administratione apud se esse eamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti possit et an usurae peti possint. r
Abbreviated transcription (Latin):
siuolent ñtes a cõione usus fructꝰ
discetd̾e morẽ eis gerat cautioĩbus
int̃põitis. ¶Iulianꝰ ait sialu fim¬
dũ alii isufciũ fũdi uidex adiudi¬
caũt. nõ coĩcari usufnictũ. ¶ us

Expanded text:
si uolent heredes a communione usus fructus discedere, morem eis ‹g›erat cautionibus interpositis.Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum.Usus
Abbreviated transcription (Latin):
b factũ sit noc qͦ iniuiditiũ uenire
pop̃ ait. Nam ⁊oiã que quis inhr̃dita¬
tem dolo aut culpa fecit. in iuoniũ
familie hertiscũde uẽnũt ⁊ sic tm̃
si qiͣ hr̃s fẽcit. Et iõ suũuo testatore
ht̃ tm̃ teneri eum familie hertiscũ
leuĩt uł int̃leĩt. tenĩ quid̾ lege aqͥ¬
lie hertiscunde iuditõ. ¶ Itẽ siẜuus¬
rĩpuit ofilius ait eẽ familie herti¬
scunde actõnẽ ⁊ cõĩ diuioũdo furtiq
ictõe cessare. Quare agñte familic
hertiscunde iuditõ ꝯsecutuꝵ. ut aut
ei ẜuus adiudicẽt. aut litis estima¬
tio insimplũ offerãt.¬

Expanded text:
 factum sit, hoc quoque in iudicium uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit. et ideo si uiuo testatore habeat, tamen teneri eum familiae erciscundleuerit uel interleuerit, teneri quidem lege Aquliae erciscundae iudiripuerit, Ofilius ait esse familiae erciscundae actionem et communi diuidundo furtique actionem cessare. quare agentem familiae erciscundae iudicio consecuturum, ut aut ei seruus adiudicetur aut litis aestimatio in simplum offerat
Abbreviated transcription (Latin):
uito p̃tori desuccurendo ei qui absens
rẽ amiserat in hanc sententiã rescͥsit.
Et simc̾ facileñnutandũ est exiolẽp¬
nib. tñ ubi equitas euroens poscit su¬
ueniendum est. Itaq sicitatus ñ respõ¬
dit. ⁊ ob hoc m̃ore. ym̃itiatũ est. ꝯfe¬
stim aũt ꝓtribunali te sedentẽ addint.
existimar põt. nõ sua culpti s parum
exaudita uoce p̃conis definsse. iõ re¬
stitu põt.¶ ec intͣra has solum sp̃es cõ¬
sutit huiꝰgn̾is auxiliũ. ⁊ em̃ deceptis
sine culpa sua maxime sifrans ab as
i̾sario. int̾ueni̾t succuri oportebit
cu q̃ tecolo malo actõ ꝯpetere sole̾it.
et bom p̃toris est potus restituere litẽ
ut cirõ ⁊ aquitas postulat qũa actionẽ
famosamͣ ꝯstituere. itͣqͣua tũc demũ te¬

Expanded text:
vito pretori de succurrendo ei, qui absens rem amiserat, in hanc sententiam rescripsit. Etsi nihil facile mutandum est ex solemnibus, tamen ubi aequitas euidens poscit, subueniendum est. itaque si citatus non respondit et ob hoc more pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species consistet huius generis auxilium: etenim deceptis sine cversario suo intervenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat et boni pretoris est potius restituere litem, ut et ratio et equitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Ad quam tunc demum de
Abbreviated transcription (Latin):
lus eum actõ neq enĩ decipi tebẽt
ꝯͣ hñtes / S si intotum ꝓhibuit cñ eo
ꝯͣtͣhi p̃poĩti loco nõ habetur. cum
mag̾ hic custodis sit loco qͣ instito¬
ris gͦ nec uendere m̾ces hic potĩt
nec modicũ quid extab̾na. ¶Si
institoria re̾cͣtͣe actum est. tributoia
ip̃o iuire locũ nõ ht̃. neq enĩ põt
hre locũ tributoria. in m̾ce dñica
qd̃ sinõ fuit institor uñice m̾cis.
mibntoria suꝑ est ãctõ. ¶ Sĩ aẜuo
m̃o opas unicarii eiꝰ ꝯͣdũxero a eni¬

Expanded text:
um actio: neque enim decipi debent contrahentes. Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec vendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, tributoria superest actio. Si a servo tuo operas
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊sifilia famił sit. uł ancilla p̃¬
poita ꝯpetit institoria accõ. ¶ pu¬
pillus at̾ institor obligat eũ qui
eum ꝓ̃posuit institoria actoẽ
nis p̃ponunt.

Expanded text:
si filia familias sit vel ancilla praeposita, competit institoria actio. Pupillus autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, nis praeponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
beat. cet̃oꝵ qui ỹposuit tenebit
lic accipimꝰ claris litis. uñd̾płano
recte legi poslãt̃ añ tab̾mã. icił us¬
añ eũ locũ inquo negotiatõ ex̾¬
ceretur. nõ in loco remoto s ine¬
uidenti ⁊̃trũ lit̾is g̾tis an latinis
puto scõm loci ꝯõitõne nequis ca¬
usari possit᷑. iggrantum lit̾aꝵ.
Certe si quis dicat igrasse silitt᷑as.
multi legerent cumq palam
eẽt ꝓpõitum. nõ audietur. ꝓscͥptũ
ãt ꝑpetuũ ẽẽ oportet. cereꝵ siꝑro tp̃s¬

Expanded text:
beat: ceterum qui praeposuit tenebitur sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam sciliceante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si p
Abbreviated transcription (Latin):
dñs aẜuo emit.est ẽp̃tõ licet nõ
sit dñs obligatus. usq adͣeo ut q̃
ꝓẽptore ⁊ posstoere qusu capere
dominus pͣoilit.
adu̾sus te. uł depeculio dispen¬
iatoris si ex ꝯducto agere uelim. ł
depeculio uicarii qd̃ ei m̾cẽ uen¬
dentam mãdauerĩ p̃tiũq quo e¬
debitor ẜui tui factus eẽs.
eundẽ in utuis pecuniis accipiẽ¬
dis acceꝑat. mutuã pecunã pu¬
tans c̾ditor aom̾ces eũ accepisse.
eg̃ ꝓpõita actõe probare ñ potuit
nicis grã eum accepisle. licet ꝯsũp¬
ta est actõ. nec ãplius agẽ poteĩt.
qͣ sipecuniis qͦ mutuis accipiẽdis
oet᷑ p̃põitus. tñ iulianꝰ utilẽ actõẽ
ei ꝯpetere ait. ¶Meminisse ãt
oportebit institoria dnm̃ ita de¬
mũ teneri. siñ nouauiͣt quis eã
obligatõnẽ. uł ab institore uł ab
alio nouandi aĩo stipulanͣdo.
¶Si duo płes ue rab̾nam ex̾ceãt.
q ẜuũ quẽ exdisparib partibus
habebant iustitorẽ p̃posuerunt

Expanded text:
seruo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominus possit: aduersus te uel de peculio dispensatoris, si ex conducto agere uelim, uel de peculio uicarii, quod ei mercem uendendam mandauerim: pretiumque, quo edebitor serui tui factus esses.eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem ei actionem competere ait. Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
SIse lubitiãt aliqui iuris dictõi ⁊ con¬
sentiãt. int̾ ꝯsentie̾ntes cuiꝰ ius uidi¬
cis ꝗ ꝓ tribũnali p̃ẽ. ł aliã uiris dicti

Expanded text:
Si se subiciant aliqui iurisdictioni et consentiant: inter consentientes cuiusuis iudicis, qui tribunali praeest uel aliam iurisdicti
Abbreviated transcription (Latin):
modꝰ. R. eũ quid̾ appłone cogͣ¬
uit. potuisse nõ trustãtoriã mo¬
randi cã appłonẽ int̃põitam ani¬
madu̾tẽt. q̃ deusuris medii tpn
eũ ꝯtẽpnare. ¶ luciꝰ ticiꝰ cũ cẽtũ
q uͣsuras aliquãti ip̃n deberet.
minorẽ pecuniã quã debebat ob¬
signauit. Quero an ticiꝰ pecĩe qͣ
tua pecunia data est. ut liceret
particulat̃i qd̾ acceptũ est exsol¬
uere. nõ rerartare totiꝰ debiti u
solutoñe rociꝰ ceisabat. solam par¬
tẽ deposuit. ¶Abaulo augerio
gaiꝰ seiꝰ mutua quãdam ꝗͣtitatem
accepit. ħ cirographo ille scͥsit
me accepisse. ⁊ accepi ab illo mu¬
tuos. S ⁊mua̾tos .x. quos ei red¬
tam kłis ilł ꝓximis cum suis

Expanded text:
dit eum qui de appellatione cognouit potuisse, si frustratoriam morandi causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsignauit: quaero, an Titius pecuniae quam tua pecunia data est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti ussolutione totius cessabat, solam partem deposuit.Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
pensionũ noĩe teneatur. nec pro¬
sint ei ꝯstitutiones quib cauetur
eos qui ꝓaliis pecuniã exsolue¬
rant sortis solũmodo dampnũ
agnoscere oportere. paulus .R.
exemplo coloni tardiꝰ illataꝵ per
morã coloni pensionũ pr̃are de¬
bere usuras. Uiure n inbone fid̾
iudicis. q si nõ tam exobligatõe ꝓ¬
ficiscantur. quã exoffõ uidicis ap¬
plicentur. m̃ cũ fideuissor moẽm
cam̃ se applicuit. equũ uidetur.

Expanded text:
sionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummodo damnum agnoscere oportere. Paulus respexemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam ex officio iudicis applicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
que restituere simntio toctat. uidẽ¬
tinꝰ a ego quilegatariꝰ sũ. an ulud
uicimꝰ mecũ h̃tem acturũ. cũ adiꝰ¬
missario me ag̾e tebere. a erstexspe¬
ditiꝰ hoc dĩe. sim spes aliqua durat
me recidere. ħ ẽ adlegatariũ itarẽ

Expanded text:
que restituere sim Titio rogatu‹s›, uideTitius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem
Abbreviated transcription (Latin):
mił .ł.. Seia fundum meuianũ
⁊ seianũ ci cer̃os doti dediͣt. eos fum¬
dos uir ticiꝰ uiua seia sine ꝯtrou̾sia
possedit. post mortẽ dem̃ seie senpro¬
nianr̃s seie questionẽ xp̃ou propͥ¬

Expanded text:
m. Seia fundos Maeuianum et Seianum et ceteros doti dedit: eos fundos uir Titius uiua Seia sine controuersia possedit: post mortem deinde Seiae Sempronia heres Seiae quaestionem pro pr
Abbreviated transcription (Latin):
babiliꝰ dicatur ꝯmitti. hoc quoq
caũ stipulitioñe. Int̾ est enĩ patris
filiam dotatã hr̃e. esspẽ q̃n reci¬
pieñde dotis utiq si inporestate
sit. qd̾ eͥmancipata sit. uix poterit
defendi. statim ꝯmitti stipulatio¬
nẽ. cũ inunõ caũ ad eum doi rẽgoi
possit. Nũquid gͦ tc̃ demũ agͣe possit
cũ mortua m̾m̾o filia potuit dotẽ
repetere. si enictus fundus nõ eẽt.
an ⁊ hoc̃ cͥaũ int̃ est paitis dotatam
noĩat̾ umo instr̃o emptoĩs int̃põi¬
to uenierĩt nõ utiq alf ałtins fũdi
pars uidenr eẽ. s multi fundi una
int̃põito uendid̾it euictoĩs accio
insingła capita mancipioꝵ spectãt
int̃põitum unũ est. eiuctionũ añt
rot ictoes sũt. quot ⁊ spẽs reꝵ sunt.
q̃ eͣptõe ꝯp̃hense sũt ita ⁊ in propõito

Expanded text:
babilius dicatur committi hoc quoque casu stipulationem: interest enim patris filiam dotatam habere et spem quandoque recipiendae dotis, utique si in potestate sit. quod si emancipata est, vix poterit defendi statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo tunc demum agere possit, cum mortua in matrimonio filia potuit dotem repetere, si evictus fundus non esset? an et hoc casu interest patris dotatam nominatim uno instrumento emptionis interposito venierint, non utique alter alterius fundus pars videtur esse, sed multi fundi una interposito vendiderit, evictionis actio in singula capita mancipiorum spectatinterpositum unum est, evictionem autem tot actiones sunt, quot et species rerum sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. nicͥ repẽtet. ioͣ r emanebit ĩ solu¬
tũ qd̃ suꝑ est. ¶ fideuissor cũ pacisci¬
tũr ne abeo pecunia petatur. ⁊ꝑ
inprudentiam solu̾it. ꝯdicẽ stipu¬
latoĩ pouũt qiõ reus quid̃ manetob¬
ligatus. ip̃e ãt sua exceptõe tutꝰ est.
Nicͥ aũt int̃ est fidenissor anh̾eres eiꝰ
soluat. qd si huic fideiussori reus
dat se ꝓdote obligatam. quicquid

Expanded text:
esse, nihil repetet: id enim remanebit in soluto quod superest. Fideiussor cum paciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fideiussor an heres eius solvat: quod si huic fideiussori reus edat se pro dote obligatam, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
absoluit ⁊ ab solutus suasponte
cum facit repetitõi. ut puta sipipil¬
lus sine nutoris auctoritate uł fu¬
riosus uł is cui bõis int̃dictũ est sol¬
uĩt. nam inhis ꝑsonis generalit
repetitioni locum ẽe ñ ambigitur.
Et si quiõ extãt ñmi uendicabunt
ꝯ sũptis u̾o ꝯdictõ locũ habebit.

Expanded text:
absoluit et absolutus sua spontecum facit repetitioni, ut puta si pupillus sine tutoris auctoritate uel furiosus uel is cui bonis interdictum est soluerit: nam in his personis generaliter repetitioni locum esse non ambigitur. et si quidem exstant nummi, uindicabuntur, consumptis uero condictio locum habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝵ. siñ t̃ninꝰ expetulio suo adfrem
fuiss noc ip̃o sublatã uid̾i qd̃ pecu¬
li partẽ fr̃ sit ꝯsecutus ade̾o ut si
p̃legatum filio eidemq debiton
id tniss. deductio huiꝰ debitͣ afrẽ
exeo fieret. id̃q maxie ꝯsequẽs
ẽẽ ei sententie quĩuilimꝰ ꝓbaret
pꝰ mortẽ patric exic̾tũ eẽt. tĩtum
iuditõ eum familiẽ he̾itscĩe
titatom eiꝰ indẽpns acohĩde prẽt᷑
sporro eum quem adu̾sus extra¬
neũ defendi oportẽt longe mas̃
prestandum. ¶Quositum est si
piter filio c̾̃did̃it isq entincipitus
soluat anrepetere possit. R simcͥ¬

Expanded text:
em fuisset hoc ipso sublatam uideri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret. idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret, post mortem patris exactum esset, tantum iudititatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem aduersus extraneum defendi oportet, longe magispraestandum. Quaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus soluat, an repetere possit. res
Abbreviated transcription (Latin):
cos recte uendicabit eidem cã rerũ
corporalium est.
te fideuisserat. soluit. ego existimo
si noĩe tuo soluit fideussor. te fide¬
ussori. stipulatorẽ tibi obligatũ fõe.
nec expectandũ est. ut ratũ n sbe̾as aõ
potes uid̾i id ipm mandasse ut tuo
noĩe solueretur. Sin aũt fideuissor
suoͣ noĩe solu̾it. qd̾ nõ debebat ip¬
sum a stipulatore repetere põsse.
qm̃ indebitam iure gentiũ peciũ ã
soluit. qͣminꝰ aũt ꝯsequi potĩt abeo
cui soluit. ateͦ mandati uiditõ ꝯse¬

Expanded text:
os recte vindicabit. eadem causa rerum corporalium est. te fideiusserat solvit. ego existimo, si nomine tuo solverit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum fore: nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes videri id ipsum mandasse, ut tuo nomine solveretur: sin autem fideiussor suo nomine solverit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam soluit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui soluit, a te mandati iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
It ad sepultrũ peti p̾cario ⁊ cõcedi
sole ut quõc. nõ debetur impetrẽt
abeo qui fundũ adiunctũ ht̃ ñ tñ
Hoc rescpͥtũ qd̾ impetrãdi dat facul¬
tatẽ. q̃ actõnẽ cuulem inducit. s
extra ordiñe int̃pellẽt. p̃ses q̃ con
pelere debet iusto p̃tio it̾ ei p̃stari.
ita tñiit uidex ⁊̃ de ꝯportumitate loci
ꝓspitiat. neuiciꝰ magnũ patiatur
detͥm̃tu. ¶ Senat᷑ .9. canetur. neusᷤ

Expanded text:
 ad sepulchrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impe trandi dat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses et iam compellere debet iusto pretio iter ei praestari, ita tamen, ut iudex etiam de oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur de
Abbreviated transcription (Latin):
ille fecit millã ẽẽ huiꝰ rei penã n
aliquid ꝓ hoc emolum̃t᷑ ei relicnũ
est. it̃ e̾ siñ parun̾t uolũtati defũcti
ab hoc reͣpellit i din aũt tenic re
defunct᷑ nõ cauit noc ulli deleca¬
tum id minꝰ ẽ scͥpto hr̃des eas res
ꝯtingit sinemo scpͥtus est legnti¬
mos uł cognatos quosq suo ordiẽ
quo succedunt. ¶ Sũpt̾ funers
arbitrant᷑ ꝓfacultatib uł dignita¬
te defuncti. ¶ p̃tor uł magratra

Expanded text:
 esse huius rei poenam, nisi aliquid pro hoc emolumentum ei relictum est: tunc enim, si non paruerit uoluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt. Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti. Praetor
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. S erui ẽp̃tor sieũ ꝯductũ
is cuiꝰ possõ ꝑlocatõne retinẽt auen¬
ditore ꝑiculũ aũt eiꝰ serui ad ẽptorẽ
ꝑtinet. quod tam̃ sine colo malo

Expanded text:
io. Serui emptor si eum conductum is, cuius possessio per locationem retinetur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertinet, quod tamen sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ .i. Siumna que indolus erant
uenient. eiq añquã abeptore tolle¬
rent̃ sua natura coriupta fu̾int. si
ꝗd̾ bonitate e̾oꝵ asfirmnũt uẽditor
tenebit ep̃ton. ꝙ sinic̾ affirmauit
ep̃tõn erit ꝑiculũ. qi siue ñ degusta¬
uit siue degustando male ꝓbaunit
de se q̃ri debet. ¶plane sicũ intelliget
uẽditor ñ duraturã honitatẽ corũ

Expanded text:
 Si uina quae in doliis erunt ue nierint eaque, antequam ab emptore tollerentur, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmauit uenditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturam bonitatem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ nullã tibi fuissecũ eo acrõẽ cui
hr̃s sum. ꝗ obid iuditõ absolui te pas¬
ius sim. dantã mͥtetolo acͥtõe iuli¬
anus scnbit.

Expanded text:
etatem tibi fuisse cum eo, cui heres sum, et ob id iudicio absolui te passus sim: dandam mihi de dolo actionem Iulianus scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
incend̾it. ñ ẽ detolo acrõ. qm̃ alie ex
hoc oriut᷑ actiones. ¶de coqui
ditor ep̃tori mertes appẽteret.trebatꝰ
dedoło dabat actõẽ. ¶atqͥnsimaiora p̃õ¬
dera comodauit id qd̃ ampliꝰ m̾cis do¬
tũ est repeti ꝯdͥitõe põt. siminora ut
set se equa pondera nre. ¶ tolõcuius
effectũ est ut lis tpͣib legitimis tñsac¬
tis pereat. trebatius ait. dedolotim¬
dũ iuoitiũ nõut arbitrio iuidicis res
restituatur. s ut tm̃ actor ꝯsequatur
ꝗͣtieiꝰ inĩ fuit id nõ eẽ factũ ne aliter
obẜuantib lex cͥcum scubãt. ¶ Si¬

Expanded text:
ex hoc oriuntur actiones. De eo qui ditor emptori merces adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera commodauit, id quod amplius mercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut set se aequa pondera habere. Dolo cuius effectum est, ut lis temporibus legitimis transactis pereat: Trebatius ait de dolo dandum iudicium, non ut arbitrio iudicis res restituatur, sed ut tantum actor consequatur, quanti eius interfuerit id non esse factum, ne aliter obseruantibus lex c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. ¶ red̾itor acceptis pigrib
que im̃scd̃a ꝯuentione scõs cre¬
ditor accepit. nouatõe p̾ea facta.
pignora pͥorib addidit. suꝑio¬
ns ip̃ĩs ordinem manere pmo
c̾diton placuit. tãquã insuum
locum succedenti. ¶Cum excã
mandati p̃diũ titio cusꝰ negm̃
fuerat gestum deb̾etur. pͥi quã
eĩ possõ tradetur id pigͣn deoit.¬

Expanded text:
.Creditor acceptis pignoribus quae secunda conuentione secundus creditor accepit nouatione postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti.Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignori dedit
Abbreviated transcription (Latin):
du se minoris portoie hr̃tẽ asseu̾at.
¶Int̃oũ tñ iusta ratõe pot̾ oppimari
sinescit sibi partẽ ac̾uisse. uł exme̾ta
parte fuit instirut᷑ ẽ ei rrapõsul noce¬
at. ¶ Qui tacuit qͦ. ap̃ p̃torẽ mei

Expanded text:
dum se minoris portionis heredem adseverat. interdum tamen iusta ratione potest opinari si nescit sibi partem adcrevisse vel ex incerta parte fuit institutus? cur ei responsum noceat? Qui tacuit quoque apud praetorem,
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ responsi penitere si nulla captõ¬
excĩ penirentia sit actõi qd̾ u̾issimũ ꝯ¬
sibi uidetut. maxime siquis yꝰa plemsꝰ
instructꝰ quid fatat. instrum̃tis ł epłic
amicoꝵ iuris sui edoctus
pat̃na ħroitate imure int̃rogatus
respõd̾it se hĩdẽ oẽ renebit. Nmi ita re¬
spõdendo ꝓ hr̃de gelisse uidet Sĩ aũt¬
filiꝰ quise abstinuit inr̃ogitꝰ tacuent
succurendũ ẽ ei qui a ᵈ qͣui abstimiit.
p̃tor ñ ht̃ hĩdis in loco. ¶ Excepti¬
oĩb que institutis in uiditõ cc̃ rẽos
actõib oppomĩttur q̃ is uti põt qui ex
ita odsigãtur. sieius nõĩe dequo ꝗs
int̾rogatus sit. cũ aliquo sit acrõ. qr

Expanded text:
licere responsi paenitere, si nulla capteius paenitentia sit actoris: quod verissimum mihi videtur, maxime si quis postea plenius instructus quid faciat, instrumentis vel epistulis amicorum iuris sui edoctus.paterna hereditate, in iure interrogatus responderit se heredem esse, tenebitur: nam ita respondendo pro herede gequi se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum est ei: quia hunc qui abstinuit praetor non habet heredis loco.Exceptionibus, quae institutis in iudicio contra reos actionibus opponuntur, etiam is uti potest, qui ex ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩt quia eius ꝑsone cuiꝰ noĩequis cũ
llio acc̃onẽ nt̃. obligatõne trañfere
põt. incũ qui inire suũ ẽẽ ꝯfitetur.
uelut. iliem̃ ẜuũ suũ eẽ ꝯfitendo li¬
beri aut̃ hoĩs noĩe quia cũ alio actõ
nõ est. nec ꝑ int̃ rogatõnẽ quid̾ aut ꝯ¬
fessionẽ trant ferri põt. quo caũ eue

Expanded text:
sonae, cuius nomine quis cum alio actionem habet, obligationem transferre ‹potest› in eum, qui in iure suum esse confitetur, uelut alienum seruum suum esse confitendo: liberi autem hominis nomine quia cum alio actio non est, ne per interrogationem quidem aut confessionem transferr
Abbreviated transcription (Latin):
inguntib e̾ditorib distracta sit. nec
tesordib tutoris m̃ĩto quiquã dici
põt. anpupillus in̾m restitui põt.
respõdi cognita cã exstimandũ. Nec
id cͥco siiustũ sit restitui denegãdũ
it auxiliũ. qd̾ tutor delicio caret.
Curator ad holescentiũ p̃dĩacoĩas¬
⁊his quoꝵ curã ãministrabat uẽdid̃.
Quero fid̾c̾to p̃toris at holescentes mͥ
in restituti sũt. anei̾tenus uñditio re¬
scedi. qd̾ part̾ẽ ep̃turus nõeẽt fiter

Expanded text:
guentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in integrum restitui potest. respondi cognita causa aestimandum, nec idcirco, si iustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto vacaret. Curator adulescentium praediauram administrabat, vendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus venditio rescedi, quod partem empturus non esset. item
Abbreviated transcription (Latin):
nistica suo quoq tp̃r fatiat. ne
intẽpestuã cultum deternorẽ
fundum faceret. p̃t̃rea iullaꝵ̃
curam agere debet ut eas incor¬
ruptas habeat. ¶Tulye antẽ
ip̃iꝰ i illut anumeratur si ꝓpt̾
inimicit᷑ias eiꝰ uicinus arbores
si cxcid̾it ñ solũ exlocato tenetur.¬

Expanded text:
rustica suo quoque tempore faciat, ne rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiva cultura deteriorem fundum faceret. praeterea villarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat. Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius vicinus arbores si exciderit, non solum ex locato tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
locationẽ. ut siquidem ip̃e qui
noĩatus est m̾cedem diffinerit.
oĩ modo secũdũ eius estimati¬
onẽ crm̾cedem ꝑsolui oporteat.
⁊ ꝯduct̃onẽ ad effectum ꝑuenire.
Sin aũt ille uł noluerit uł nõ
potuerit m̾cedem diffinire. nĩc
m̾cede statuta. ¶ Qui findum
fruendum uł habitationẽ ali¬
cui locau̾it si aliqua ex causa
fimtũ uł edes uendat curare de¬
bet. ut aput emptorẽ quoque
eadem pactõe ⁊ colono fru et
inquilino habitare liceat alio¬
quin ꝓhibitus is aget cũ eo ex
ꝯducto. ¶ Si̾icino edifficãte obscu¬
renͣtur lumina cenacłi tem̃ locato¬
rẽ inꝗlino c̾te quin liceat colono uł
ĩquilmo relĩquẽ ꝯductõem nulla
dubitatio ẽ m̾cedibus cedibꝰ qͦ si
cũ eo agat᷑ reputatõis ratio hñda
ẽ. Eatem intelligimꝰ sihec hostia
fenestras ue nimium corru¬
ptas locator non restituãt.¬
tuat. ¶Conductor oĩa secĩdũ
legen ꝯduetioĩs facere debet.
et ante oĩa curare debet ut oꝑa¬

Expanded text:
quidem ipse qui nominatus est mercedem definierit, omnimodo secundum eius aestimationem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc mercede statuta. Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem queadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto. Si vicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono vel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia c
Abbreviated transcription (Latin):
erat ⁊ quantũ ꝑsingulos an¬
nos ꝯpendii factuis erat ꝯ¬
sequetur. Sera est enĩ patien¬
tr̃a fruendi que offertur eo ip̃t
quo frui colomis alus rebus
illigatus nõ põt. Ꝙ si paucis
gra nic̾ ex obligatõe pancorũ
dierum mora mĩmuit. ¶Item
utilit̾ ex ꝯducto agot. n cui sccõ¬
dum ꝯuentionẽ nõ pr̃ãrentur
que ꝯuenerant. uł abextraneo

Expanded text:
erit et quantum per singulos anerit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agit is, cui secundum conventionem non praestantur quae convenerant,
Abbreviated transcription (Latin):
tale pr̃enir. quale uiro bono
ꝗb ꝯsequẽs ẽ ut irritã sit approbatõ
tolo ꝯducto̾i̾s fcã. ut exlocato agi
possit. ¶ Sicolonꝰ locaiuͣt fũdũ res
posterioris conductoris nõ ob
ligantur dño. s fructus incausa
pignoris mãnẽti quem admo¬
dum ẽent. ꝯiprimus colonꝰ eos
ꝑcepiss. ¶ Si domis ł funtꝰ
inquiqueniũ yensionibus
locatus sit. pot dñs sideseruei̾t
habitatõnem uł fundi cultu¬
ram colonꝰ uł inquilinus.
cũ eis statim agẽre s q dehis
que p̃senti die p̃stare debu¬
erunt. uelut opus aliquod
efficerent ꝓpagatiõnes facerẽt
agere similiter põt. ¶ colonꝰ
si ei frui nõ liceat. totus quĩ¬
queniũ noĩe statim rec̃te ager
qͣsͣ reliquis anins dñs fũdi
frui patiatur. Nec enĩ semper li¬
łrabitur dm̃s eo qd scd̾o uł t̃tio
anno patiatur fundo frui. nã
⁊ qui expulsus acõductione
in aliam se colloniam ꝯtulit
nõ suffecturus duab neque
ip̃e pensionẽ noĩe obligatus

Expanded text:
tale praestetur, quale uiro bono quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset. Si domus vel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem vel fundi culturam colonus vel inquilinus, cum eis statim agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, velut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo quod secundo vel tertio anno patietur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus
Abbreviated transcription (Latin):
siprocurtorẽ reliquerit. ꝑ quẽ defen¬
tutionẽ inpectauĩt. ab aliousurpͣatũ
ex bõĩs que nõ erãt adẽpt᷑a probatum
fuñt. sue cause restituent᷑ũ est.
tis sue tpde mitalia eẽt. ai inãnos
singulos ꝙ ĩ nalia eẽt q ei suctursũ
fuĩt. quia obid qd̾ rer p. cã ab fuit ex¬
clusus fuĩt alegato. fto̾i ꝯmissũ abeo
relictũ prare coͣgit Gatellus notaͣt.
auis eͥ oubitabit salua legatoꝵ ⁊ frõi

Expanded text:
si procuratorem reliquerit, per quem defentutionem impetravit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta, probatum fuerit, suae causae restituendum est. tis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quod in Italia esset, et ei succursum fuerit, quia ob id, quod rei publicae causa afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur.Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fi
Abbreviated transcription (Latin):
s. ¶ I uasiteẽ age̾t᷑ tuis inpensis it opꝰ
tollere debes. Nc uõ cũ incipit :  adu̾s
iliũ actõ eẽ ꝗͣ qui feciͣt ꝯpellot meis in¬
pensis idtollere. auia qui abiilio factũ
posstoet. actensꝰ istis actiõĩb tenẽtut pa¬
tatur idopus tolli. ¶ opus ꝙͦ nouu

Expanded text:
sis id opus tollere deberes, nunc uero cum incipiat mihi aduersus alium actio esse quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli.Opus quoque nouum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ yrocuratorẽ litigate. dnũo ineõs p¬
malo fiat alienrrõ. ¶hec actõ inis
qd int̃ ẽ ꝯpeͣtit. ꝓͥĩ sires nõ fuit potitõ¬
ris. nit sus qui alienatꝰ ẽ sine culpa de¬
cesait. cess it iutiͣtiũ. ñ siquid actoris p̃t¬
ea int̃fuit. ¶hec actio nõ est penalis

Expanded text:
r procuratores litigare dominio in eos pmalo fiat alienatio.Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praeterea interfuit.Haec actio non est poenalis
Abbreviated transcription (Latin):
sessionis quoq: alioqͥn is cũquo inrẽ
agebatut. inquit. sipossessionẽ cessit. ñ
tenebitͣr. ¶ Siquis aũt obualitudi¬
uem. aut etatẽ au̾octupottẽs neccͣies.
litẽ inaliũ tnͣstułit. meacã nõ ẽ. ut hoc¬

Expanded text:
sessionis quoque: alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur.Si quis autem ob ualetudinem aut aetatem aut occupationes necessarias litem in alium t
Abbreviated transcription (Latin):
idem erit dicendum. ¶Si inqui¬
limis hostium uł quedam alia e¬
difitio adiecerit. que actõ locum ht̃.
ciest uerius qd̾ labeo scribit. ꝯpetẽ
excõducto actõnẽ. ut ei tollere li¬
ceãt. Sic tñ ut dampni infecti caue¬
at. sie ialiquo dum auffert de¬
t̃iorem cam edium fatiat. d ut
pͥstinam fatiem edium reddat.
¶Si inquilinus archam camẽra¬
tam inedes ꝯtułit. ⁊ eoium ad¬
itum co angustau̾it dñt ueruis
est. ex conducto eum tenẽri. ad
exhibendum actõe siue scit siũ
ignorau̾it. offõ enĩ iudiciᷤᷤ cõti¬
netur. ut cogat eum aditũ ꝯfa¬
cultatem inquilino pr̃are adarcã
deinde insula post sex menses
corruerit. uł incendio ꝯsũpta sit.
pensionẽ residui tp̃is rectissime
mela scrib. ex conducto accõe rep̃e¬
nõ enĩ ꝑerrorẽ dedit plus. S ut

Expanded text:
idem erit dicendum. Si inquiidem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est verius Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni infecti caveat, ne in aliquo dum aufert deteriorem causam aedium faciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat. Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repenon enim per errorem dedit plus, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lũ uitiatũ dñm reficẽ deb̾e. ꝙ sicłpa
coloni ꝗd eoꝵ corruptũ sit. exlocato
eũ tenͣi. fiscos auten ꝗb ad p̃m̃da
olea utimur. Sibi colonũ praie de¬
bere. neratius scpͥsit. qd̾ n regłis
olea p̃mantur. qp̃lũ ⁊ succulam
releuatur p̃lum ⁊dnm̃ pr̃are o¬
portere. Item eneũ inquo olea ca¬
lida aqua lauantur. p̃lũ ut ceterra
uasa olearia dnm̃ p̃stare oportere.
sicuti dolia uinearia. que adp̃sentẽ
usũ colonũ pr̃are oportebit. hec oĩa
sic sunt accipienda. nisi quit aliut¬
spetialit ictum sit. ¶ Si dñs exce¬
penit in locatõe ut frumenti certũ
modum certo p̃tio acciꝑet. cidñs
nolit frum̃tum acciꝑe. neq pecu¬
niam exmercete deducere. põt qd̾
rotam sũmam ex loc̃ato petere. s
utiq ꝯsequens est estimare offirio
iudicis hoc ꝯuenire hr̃i rationem.
quanto ꝯductoris inter erat infru¬
m̃to potius quam inpecunia sol¬
uere pensionis exceptam põtoñe
Simili modo qsi exconducto agͣn

Expanded text:
praelum vitiatum dominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliuspecialiter actum sit. Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc convenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ coloni ẽẽ. Idemq dicenduo¬
est. si exertitus p̃t̾iens ꝑlasci iuã
aliquit abstułit. ¶ S ⁊si ager
t̃remotu na corruerit. ut misquã
sit. dampno dñi eẽ oporiet enĩ
agrũ pr̃are ꝯ duetori ut fruiꝰ pos¬
sit. ¶Cum quidam incendium
fundi allegaret. et remissionem
repentini casum nõ in merito sub¬
nẽ quis colono dedit. obsterelita¬
tem. deinde sequentib anins cõ¬
tingit ub̾tas. ncͥ obeẽ dnõ re¬
missionẽ. S integrã pensionem
ẽẽ. cieiꝰ anni quo remisit exigen¬
minus obsterelitatem anni re¬
miẜit. idem erit dicendũ qiͣ ñ sit¬
uissimus erit annus sterił. in quo
ores uberes fu̾int ⁊ scit locator.
nõ debere eum ad ꝯputationẽ
uocari. ¶Cum quidam defiuc¬
tuum exiguitate quereretur. nõ
ẽẽ roẽm eł habendam rescͥpto diui

Expanded text:
demque dicendum, si exercitus praeteriens per lasciuiam aliquid abstulit. sed et si ager te‹r›rae motu ita corruerit, ut nusquam sit, damno domini esse: oportere enim agrum praestari conductori, ut frui possit. Cum quidam incendium fundi allegaret et remissionem repentini non immerito subnem quis colono dederit ob sterilitatem, deinde sequentibus annis contigit uberitas, nihil obemissionem, sed integram pensionem etiam eius anni quo remisit exigenminus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sitvissimus erat annus sterilis, in quo ores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem vocari. Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius habendam rescripto divi
Abbreviated transcription (Latin):
uisse .xu. actõñe exconducto nõ
habebit.s solam ꝯditõne. Namq
int̾̃ eum qui ꝑerrorem soluit. et
eum qui pensionẽ integr̃a p̃ro¬
gauit multũ int est. ¶Sĩquis
mulierem uehendam naui ꝯdu¬
xiss. deinde in naui infans natus
fuiss. ꝙ bandum est. ꝓifante nic
teberi. cũ neq uectura eiꝰ magna
sit. neq his õib uitat᷑ q̃ ad nauĩgã¬
tium usu partuitur. ¶ ex ꝯducto
ictõnem q̃ ad hr̃dem transire piłã
est.¶Cum quidam exceptor oꝑas su¬
as locasset. deinde is qui eas ꝯdu¬
in hec u̾ba. cũ ꝑte nõ stetile ꝓpo¬
nas. quo minus locatas oꝑas
antonio aquilio solueres. si eo¬
dem anno mercetes abalio non
saris. salariũ comitib residũ
ipis pr̃andũ. modo sinõ p᷑a comi¬
tes cum alus eodem ip̃t fu̾int.
nił.ł. Sicut emptio ita et
dum locator nõ obligatũr. cõ¬
ductor obligͣair. ueluti cum
emptor fundum ꝯducit. donec
p̃tium ei solu̾ãt.

Expanded text:
xisse, actionem ex conducto non habebit, sed solam condictionem. nam inter eum, qui per errorem soluit, et eum, qui pensionem integram prorogauit, multum interest, Si quis mulierem uehendam naui conduxisset, deinde in naue infans natus fuisset, probandum est pro infante nihil deberi, cum neque uectura eius magna sit neque his omnibus utatur, quae ad nauigantium usum parantur. Ex conducto actionem etiam ad heredem transireest. Cum quidam exceptor operas suas locasset, deinde is qui eas conduin haec verba: "cum per te non stetisse proponas, quo minus locatas operas Antonio Aquilae solveres, si eodem anno mercedes ab alio non saris salarium comitibus residui temporis praestandum, modo si non postea comites cum aliis eo. Sicut emptio ita et dum locator non obligatur, conductor obligatur, ueluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei soluat.
Abbreviated transcription (Latin):
.ł. ⁊ Qui adcertum ip̃s ꝯdux̃.
finito quoꝙ tp̃r colonus est. in
huiꝰ modi ꝯtractus neq u̾ba ne¬
que scpͥturã utiq tesiderant. S
nudo ꝯsensu ꝯualescunt. qiõ si
int̾im dñs. furẽ ceꝑit uł decessent.
fieri nõ posse. Marcellus ait. ut
ri datur. ꝯpent aut̃ exhis cau̾sis
fere. ut puta sire quam ꝯduxit et¬
frui ei nõ liceat. forte. quia possõ
ant totiꝰ agri aut partis ñ pr̃atur.
aut uilla nõ reficitur. ł stabulum
ubi greges eius stare oporteat.
uł siquid inlege ꝯductionis con¬
uenit. sinoc non pr̃abitur. excõ¬
ducto agetur. ¶Si uis tempesta¬
tis calamitose ꝯtĩgerit.an locator
ꝯductori aliquid pr̃are debeat.
uideamꝰ. Seruius oem̃ nim cui

Expanded text:
 Qui ad certum tempus conducit, finito quoque tempore colonus est: inthuiusmodi contractus neque verba neque scripturam utique desiderant, sed nudo consensu convalescunt: et ideo si interim dominus furere coeperit vel decesserit, fieri non posse Marcellus ait, ut ri datur. Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit frui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut villa non reficitur vel stabulum vel ubi greges eius stare oporteat vel si quid in lege conductionis convenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. Si vis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, videamus. Servius omnem vim, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pm̃abitur. ⁊ita ꝓculus inprocura¬
tore se. ¶Int̃oum at hoc exlocato
agetur ut quis locatõe liberẽtur.
m̃de instituto decessit. ⁊ cũ tutor
ꝯstituiss⁊ abstine̾ pupillũ hr̃ditate.
ego fũdũ płis locaui. dem̃ pupillꝰ resti¬
nitus est inbona paterna. ex ꝯduc¬
to mc̾ ampliꝰ eum ꝯsecuturum ꝗͣ
ut locatoẽ liberetur. mͥenĩ iustacã
fuit locandi. Unde uidetur exloca¬

Expanded text:
abitur: et ita Proculus in procuratore respondit. Interdum ad hoc ex locato agetur, ut quis locatione liberetur, herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione liberetur: mihi enim iusta causa fuit locandi, 16
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuł .i. In quo inerit ̃ hoc qd̾ excõ¬
ductione fundi lucrũ facere fimdi
ut si cõllus ego cum iutore. excõ¬
tucto tenear iid qd̾ pupilli intẽr¬
fuit. ¶ Siquis dolia uitiosa ignarꝰ
locauent. dem̃ uimuni effluxit.
tenebitur mid qd̾ int̾ est. noc ig¬
rantia eiꝰ ent excus̾ata. cuta cas¬
suis scrib̾ ¶Alit atq sisaitum passcu¬
um locastianquo herba mͣala na¬
scebanir. hic enĩ si petora uł demor¬
nia sunt. uł q̃ det̾ora facta. qd̾ int̃¬
est pr̃abitur. siscisti. si ignorasti. p̃ẽ¬
sionem nõ petes. qita seruo cilabe¬
oni q sabino placuit. ¶Iluo no¬
bis uidendũ ẽ. Siquis fundum lo¬
cau̾it. que soleãt instrum̃ti nõie cõ¬
duciori pr̃are. ⁊ique sinõ prẽt. ex
locͣaͣto tenetur. ⁊ est epła marti ad
aristonẽ missadolia utiq colono eẽ

Expanded text:
orum. in quo inerit etiam, hoc, quod ex conductione fundi lucrum facere potuitut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit. Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora uel demortua sunt uel etiam deteriora facta, quod interest praestabitur, si sci‹s›ti, si ‹i›gnorasti, pensionem non petes, et ita Seruio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis uidendum est, si quis fundum locauerit, quae soleat instrumenti nomine conductori praestare, quaeque si non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Ariston