comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q ciuitatibus atq castellis conroder&: quin & his dem
tempotibus fames constantino polim inuasit nec mora
pestis secuta c̃ sed & plurimi eiusdem urbis muri cũ.lũi
turrib corruer: multis quoq ciuitatib conlapsis fa¬
mes &icerũ pestifer odor plura hominũmilia ium̃¬
torumq deleuit.

Expanded text:
que civitatibus atque castellis corroderet; quinetiam et eisdem que civitatibus atque castellis corroderet; quinetiam et eisdem temporibus fames Constantinopolim invasit, nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum LVI turribus corruerunt; multis quoque civitatibus collapsis, fames et aerum pestifer odor plurima hominum millia jumentorumque delevit.
Abbreviated transcription (Latin):
amansio nibus acpos sessiunculis suis el ecti inminens
sibi famis periculũ latrocinio acrapacitate mutua
tẽ perabant. augentes externas domesticis motibus
clades. donec omnis regio totius cibi sustentaculo. excep¬
to uenandi solatio uacucr&ur.⁊
adscottos inxpm̃ credentes a pontifice romunȩ ecclesiȩ
sim macho gessit conso̾latũ: adhunc pauꝑculȩ britto¬
Actio ter consuli gemitus brittonũ: & in proces su epistalȩ:
re: repellit mare adbarbaros: in terhaec oriuntur duoge¬
nera funerũ aut iugulamur. aut mergimur: neq: haec
tantũ agentes quic quã ab illo auxilii imp&rare quiuer
Vt pote qui grauissimis eo tẽpore bellis cumbl edla
& attilac regibus hunorũ erat occupatus: & quic̃ uis anno
ante hunc proximo blaedla. attilȩ fratris suisit inter¬
emptus insiduis atila tam̃ ipse adeo intolcrabilis reipub¬
licae remansit hostis. ut totã pene europa excisis in uasis¬

Expanded text:
a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augentes, externas domesticis motibus clades, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur. ad Scottos in Christum credentes a pontifice Romanae Ecclesiae Symmacho gessit consulatum. Ad hanc pauperculae BrittoAetio ter consuli gemitus Brittanorum; » re, repellit mare ad barbaros. Inter haec oriuntur duo genera funerum: aut jugulamur aut mergimur. Neque hoc tamen agentes quidquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis cum Bledda et Attila regibus Hunorum erat occupatus; et quamvis anno ante hunc proximo Bledda Attilae fratris sui interemptus sit insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasis
Abbreviated transcription (Latin):
publicopriuatoq. adiuncta secũ brittanorũ manu cons¬
truebant. uiii pedes latũ .&xiͦi. altũ. recta ab oriente in
ocçasũ linetc ut usq hodie intuentib clarus ẽ: quomox
quonaues eorũ habebantur quia & inde barbarorũ in rup¬
tio timebatur. turres ꝑ int̃ ualla adpros pectũ mariscol¬
locant: Et uule dicunt socuisultra ñreuersuri
ultra ñ reuersuri
quibus adsua rȩmeantibus cognita scottipictiq reditus
denegatione : redeunt confestim ipsi & solito confiden¬
proindigenis admurũ usq capess : statuitur Ad haec in
aedito crcis acies segnis ubi trementi corde. stu pida die
noctuq marcebat.. At contra ñces sant uncinata hostiũ
telaignaui propugnatores miser rime demuris tracti
solo allidebuntur. quidplura relictis ciuitatibus ac mu
ro fugiunt : dis ꝑguntur. insequitur hostis ac celerantur
stricges. crudeliores cunctis prioribus: sicut enim agni
cferis. it a miseri ciues discer puntur ab hostibus: unde

Expanded text:
publico privatoque, adjuncta secum Brittanorum  Al., Romanorum manu construebant, octo pedes latum et duodecim altum, recta ab Oriente in Occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est: quo mox quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confidenamque insulae partem pro indigenis ad murum usque capessunt. Statuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trementi corde stupida die  Al., diu noctuque marcebat. At contra non cessant uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis civitatibus ac muro, fugiunt  Al. add. disperguntur. Insequitur hostis, adcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde
Abbreviated transcription (Latin):
lactis ac mellis insulã nec uinearũ exꝑspiscium. uolucrũ¬
q: sed & ceruorũ. cap̃arumq uenatũ insignis : Haec autẽ
propriȩ patria scottorum ẽ, ab hac egressi ut diximus. t̃¬
tuc̃ inbrit tania brfitonib & pictis gentẽ addider̃: Est aut̃
sinus maris ꝑmaximus : qui antiquitus geł tembrꝑtanie
apictis se cernebat. qui ab occidente interras longo spatio
erumpit ubiẽ ciuitas br&taniȩ munitissima usque hodie.
quae uocatur al cluith ad cuius uidelic& sinus pastẽ septen¬
trionis scotti quos diximus aduenientes. sibi locũ patriae
iuliũ caesurẽ in accessa atq in cognita fuit: qui anno ab
nicȩ tempus annosexagesimo. functus. gradu consula¬
tus cũ lucio bibulo: dum contragermanorũ gallorum¬
qu e gentes qui re notantũ flumine dirime bantur&
bellũ gere r& uenit admorianos unde inbrittaniã pxi¬
mus &breuissimus transitus ẽ : E nauib circit̃ one ra

Expanded text:
lactis ac mellis insula, nec vinearum expers, piscium volucrumlactis ac mellis insula, nec vinearum expers, piscium volucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insignis. Haec autem proprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut diximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum a Pictis secernebat, qui ab Occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Brittonum munitissima usque hodie quae vocatur Alcluith: ad cujus videlicet sinus partem Septemtrionalem Scotti, quos diximus, advenientes, sibi locum patriae Julium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui anno ab ro Incarnationis Dominicae tempus anno sexagesimo, functus gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinos, unde in Brittaniam proximus et brevissimus transitus est, et navibus onera
Abbreviated transcription (Latin):
citia uel ferro sibim& inter eos sedes quas actenus ha¬
bent uindicarunt a quo indebie& duce usque hodie del reudi¬
iniuocantur: nam lingua eorũ da al pastem significat:
Hiber nix autẽ & latitudine suistatus. & salubritate acserenitate
aerum. multũ brigtaniȩ prȩstat : ita ut raro ibinix plus quã
triduana remaneat Nemopp hie mẽ aut faena sec & ȩstate :
aut stabula fabric& iumentis: nullũ ibi reptile uideri soleat.
nullus uiue re serpens ualeat: Nam sȩpe illo debrittania
allati serpentes mox ut proximante terris nauigio odore
ae ris illius attacti fuerint intere unt: quinpotius omnia
pene quȩ de ea dem insula sunt c̃ontraue nenũ uiclent:
Deniq: uidimus quibus dama serpente ꝑcussis rasa folia cõdi¬
cũ quide hibernia fuerant: & ipsã rasurã aquȩ in missam
ac potui datã talibus: protinus totã uim ue neni gras santis.
totũ inflaticoporis absum sisse acsedasse tumorẽ: Diues

Expanded text:
citia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus hacitia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videlicet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam lingua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant, et ipsam rasuram aquae immissam ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumsisse ac sedasse tumorem. Dives
Abbreviated transcription (Latin):
me sita sed sicut contra aquilonẽ eabreuuor ita ie doridiem
setians illus fines plurimũ protendensuisquaont iabos¬
fanits septen trionidia quam uis mcegno aequore inter¬
uacente ꝑͥuenit. Adhanc ergo usq ꝑuenie nedes pauibita
picenuet diximus pducrunt in ea sibi quoque sedes esabptatꝰ¬
one donari responderunt᷑ scotti quia ñ ambolro sonelt
insulco seapossumus in quiunt sclubre uobis dare consiliũ
longe aspicere solemus hanc adire si uultis habitabile m
uobis facere ual&us. uel qui restiterit nobis auxilucrus utelo mi
Que pres pict non habentes pererent ascnits easodubicin¬
ditone dare consenserunt. ut ubi res ꝓuenir& indubium
magis de feminea regum prosapia quac̃ de masculina
regem sibi eligerent. quodusque hodiȩ apud pietos constat
esse seruatũ: procedente autem tempore brittaprap
paste recepit quiducereuua de hibernia progressr ue lami¬

Expanded text:
ae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem ae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentrionalia, quamvis magno aequore interjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium longe aspicere solemus. Hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis: vel si qui restiterit, nobis auxiliariis utimini. mque uxores Picti non habentes peterent a Scottis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res perveniret in dubium, magis de feminea regum prosapia, quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatum. Procedente autem tempore Brittania pparte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel ami
Abbreviated transcription (Latin):
sande inq sũmȩ ueritatis & uerȩ sublimatis cientia
serutasur ei confit&ur: anglorũ uidelic& brittonũ scot¬
torũ pictorũ e latiniorũ qͦ meditatione sc̃ripturarism
oteris omnib ẽ facta cõmunis : In primis cutẽ in sulc
brsaones solum o quibus nom̃ accepit in colas habuit: qui
desractu armonicano ut festur brittania ad ueta austra¬
les sibipastes illius uindi carunt : Ecũ plurimã insustt
paeste incipientes ab austro possedissent: Contigit gentem
pictorũ descrihia ut perbibent. longis nauibus ninouibtis bru¬
inũ ingres sã curcũ agente flatu uentorũ extila fines ontsbrt¬
ani hiberniã ꝑuenis se eius qu e septentrion ales ostabui illius
anque inuenta ibi gente scot torũ sibiquoq in pastibus illiusa
sedes plusse. necin peerare potuisse: est autẽ iibegena unsula
omnũ post britraniã maxima adoceidente quideio ibdiem¬

Expanded text:
eamdemque summae veritatis et verae sublimitatis scientiaeamdemque summae veritatis et verae sublimitatis scientiaBrittonum, Scottorum, Pictorum et Latinorum, quae meditatione Scripturarum caeteris omnibus est facta communis. In primis autem haec insula Brittones solum a quibus nomen accepit, incolas habuit, qui de tractu Armoricano, ut fertur, Brittaniam advecti, Australes sibi partes illius vindicarunt. Et cum plurimam insulae partem, incipientes ab Austro, possedissent, contigit gentem Pictorum de Scythia, ut perhibent, longis navibus non multis Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittani
Abbreviated transcription (Latin):
ra & uuu aobilis sius insignita prger castellic innume¬
ta q & ps muris turribus portis acse prerant ur¬
tueta firniis simis & quia prope subipso septentins¬
nali uestiee mudi iac& lucidas aestate noctes habe.
tu ut tpedio sacpe tẽpore noctis in quȩstione ueniatmn¬
tuentibus. utrum crepusculum adhuc ꝑorie ue uea piti¬
nũ lonar aduenerit matutinũ Vt pote noctur rd olo
non longe subterris adorientẽ bor iles posiarse dt¬
unte. uinide Eic̃ plurimȩ loagitudinis haba dies
estace ssicut ee noctes contra inbruma solenimirulunc
lrbicas in pestes secedente id est orarũ decłm grocto plurs¬
me Item breuitatis noctes aestate. des habet onbru¬
mahioe ẽ sex solum modo aequi noctialui horarũ cũin ar¬
eepis mnacedomuoitalia c&eris que eius dem lineae reg¬
omibus longissima dies siue nox &&bretus limane
coui pleat horas: Haec inpsenti iuxta numerũ librorum
quibus lex diuna scriptae. quinq gentiũ linguls uoram

Expanded text:
 octo nobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis, ac seris erant instructa firmissimis. Et quia prope sub ipso Septentrionali vertice mundi jacet, lucidas aestate noctes habet; ita ut medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedente, id est, horarum decem et octo: plurimae item brevitatis noctes aestate et dies habet in bruma, hoc est, sex solummodo aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindecim, brevissima novem compleat horas. Haec in praesenti, juxta numerum librorum quibus lex divina scripta est, quinque gentium linguis, unam
Abbreviated transcription (Latin):
cuinomine agathonẽ ⁊ mota ergo ibi questione depasdo
uel d& onsura uelidus rebus ecdesasticis : dis positũ e lintir
monasterio qđ dicitur strenes halch. quo dint̃ ptatur sinusfa
cuitunchilo abbatissc dõ deuotio femina ꝑfuit. srnodass
er & haeo questio t minati deber&: uenerunt que illore
ambopat̃ scilit & filius epis copi colmanicũ dgroices bus
decotuu agilberctus cũ agathone &iuilfrido pres uusis
iacobus & romanus in horũ paste erant: hild abba sũsos

Expanded text:
nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum est ut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatiss
Abbreviated transcription (Latin):
hib& & fontes calidos. & exeis fluuios balnearum
calidarũ omni &acq & sexui ꝑ distineta loca iuxta suũ cuiq
modũ accõmodos: Utenim  scs̃ basilius dicit feruidã¬
quiclitatẽ recipit: cũ percepta quae dam mealla trans¬
currit: & fit ñsolũ calida sed & ardens quȩ &iã uenis m&id¬

Expanded text:
habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum calidarum omni aetati et sexui per distincta loca juxta suum cuique modum accommodos. Aqua enim ut squalitatem recipit, cum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida sed et ardens. Haec autem i
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenicius brittaniã augustł primo in insulictanato regi
cantu us iorũ pdicarit : E ssc accepta ab eolicentiacantiã pdi¬
caturus intrauerit.
xxii Vt idemo ineantia primitiue ecclesiȩ & doctrina sit imitatus
eutic atq inurbe regis sedem epscopatus accepestt
aauit utidem episcops factus gregorio papȩ quȩ sint brit¬

Expanded text:
Ut veniens Brittaniam Augustinus, primo in insula Tanato, regi Cantuariorum praedicaret; et sic accepta ab eo licentia, Cantiam praedicaturus intraverit.XVI. Ut idem in Cantia primitivae Ecclesiae et doctrinam sit imitatus et vitam, atque in urbe regis sedem episcopatus acceperitUt idem episcopus factus, Gregorio papae, quae sint Brit
Abbreviated transcription (Latin):
obsecinda e uolueris &ic̃ app&uis malorũ torm̃tis
teliberons accernisecũ regni incaelis facit eẽ pasticipem ÷
bat :⁊ ip s snilu eadem cum eosentire uellentoñs
parit in sonte uitae xpo consecrarentur : E adueni¬
iennaus nofecit ut dixerat: habito ent cumsa¬
pientibus consilo citabatur singillatim cebom¬
nibus quadis sibi doctrina haec eatenus in iudita
a nouus diuinitatis quuip dicabatur cultus uui de tei tr

Expanded text:
obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem. » bat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tamina
& filiis redualdi uocabulo regenhieri occisus ẽ. acsic̃
aedui iux oraculũ quod acceperat. Non tantum
regis sibi infesti insidias uitauit : uerũ & uc̃ eidem
pempto in regni gloriã successit : cum ergo p̃dican¬
te uerbũ dĩ paulino rex credere diffe &peraliquot
tempus ut diximus horis conp&entibus solitarius sede¬
se quid a gendum sibiesse quae religio sequenda sedu
lus secum ipse scrutari consuess& : ingrediens adeum
quadam die uiradt̃ in posuit dexterã capiti cius &an
hoc signũ agnoscere requisiuit : quicum tremens
addoedes eius procidere uell&. Leuauit eũ & qua¬
n famili ari uoce affatus : ecce inquit hostiũ manus
quostimuisti dnõ donante euasisti ecce regnum
qđ desiderasti ipsolargiente ꝓcepisti: memento ut
testiũ qđ promisisti facere ne differas suscipiendo
fidem euis &p̃cepta seruando quite & atemporalibus
aduersis eripiens temporalis regni honore sublima¬
ousegis denceps uoluntatieius quã ꝑ me tibi p̃dicat

Expanded text:
tamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi esset  Allus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat,
Abbreviated transcription (Latin):
uus nteihusus urchien s ad aelestia regna subleua
as pauliũ sioccurrente sibiillo in lindo colino
quetus ab augustino doruuernensis ecdesiae
orpas mist palliũ &lit teras in quibus decernit
nos ipsun quod inepisttila adeduinũ regeo
pussa qet reuerat scilic& ut cum dor uuernensis uel
duracens antestes dehacuita transierit isquiscip¬
ot uonicrs eius dem gradus. habeat potestate alterõ
ortinan di ilocoeuus quitransierat sacerdotẽ. nest
secose addrommanã usque ciuitatẽ ꝑtam prolixa t̃ar
siiris spatia pio ordirando archi epis semb fatai¬
pont. qui crũ cuiã textũ litterarũ in nr̃a hac hrstoria
ponere cõmodum duximus.
sue tedemptorisnrnruscri cordia suis samulis dgna¬
urbenorum munera progare illud tuade ante
uerlata suae precetis munificentia tribuit. quoties
ostater nos affatus unianimã dilectionẽ quaddam
ouget latione alternis aspectibus tepresentias p
qubus muetatieius quadas in desinente exsolui¬

Expanded text:
ustus archiepiscopus ad caelestia regna sublevatad Paulinum, et occurrente sibi illo in Lindocolino quintus ab Augustino Doruvernensis Ecclesiaenorius misit pallium et literas, in quibus decernitAeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duximus. quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus  Al., effectus unianimam dilectionem quadam contemplatione alternis aspectibus repraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvi
Abbreviated transcription (Latin):
sentat cauo que anobis prours sacerdotibus or¬
amnnda sperastis: hoc prosideiur sinceniosti que
nol mnultimoda relatione ꝑpseninĩ postitos
lauda buititi muniuatae gratiute animo dud pbis¬
utrorumq mn&topolitanorũ idest honorito u¬
lino direximus utdum quis eorũ deho e scło acd
uictorem suum fuerit acersitus in locprosuloro
gare quod quidem tam prourȩ cantatisiatr
cedere: ut in omnibus deuotioni urẽ nr̃m eo¬
con

Expanded text:
Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus orEa vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo adtriutrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius gare, quod quidem tam pro vestrae charitaticedere, ut in omnibus devotioni vestrae nocon
Abbreviated transcription (Latin):
accepit tes¬
tribus annus prouintia merrore uersataes : doneo
accepit regnum fr̃ eius dem edr̃ pualdi sigbest uir per
fratre cumexulare ingallia fidei sacramentis inbu¬
tus est : quorum pasticipem mox ubi regnas ẽ coe¬
pit totãsuam prouintiã facere curauit : cuius stu¬
dus glor iosissime fauit felix c : quideburgundiorũ
anst eimi adõdicandum uerbum uitae p̾fatinationi
aoglo rtum nec uota ipsius in cassum cecidere quim
potius fractũ mea multiplicem credentiũ populo¬
slam spius egri spitilis cultor inuenit : siquidem toti
illamorocuntiã uxtasui nominis sac ramentũ a lon¬
ga miquitae at que infelicitate liberatam addsidelor
copora iustitne ad ppeue felicitatis dona perdux:
Rcconit que sedem epis copatus inciuitate domnooi¬

Expanded text:
accepit temtribus annis provincia in errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem Eorpualdi Sigberct DCXXXIfratre cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgundiorum misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit, accepitque sedem episcopatus in civitate Domno
Abbreviated transcription (Latin):
dum septis quibus erant circũ dati prius proficnare
cdolu nullle res pondit: ego : quis enim eaq̃ ꝓstultitiã
pulut nunc adexem plum omniũ aptius quã pse psã
obtettã mibi a dõ uero donatã destruce: satim que
do iecta suꝑstitione uanitatis rogauit sibi rege arm
dare & equũ emissariũ quem ascendens adidola

Expanded text:
cum septis quibus erant circumdata, primus profanare cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem ascendens, ad idola
Abbreviated transcription (Latin):
nomentil
elabut so o de hiemo in hiemem regredienstius oculis
elabitur: Ita haec uita hominũ ad modei apbusocu
Quidesib seq uatur quidũ p̃cesserit pror sus ignortmus
uinde si baec noua doctrina cestius aliquio adtu uit
masores natu acregis consiliarii diuinitus ad moniti
prose quebantur Adiecit autem coifi quia uell&
ip sum paulinũ diligentius audire dedõ quem p̃dicabat
uerbum facientẽ ÷ quodcũ iubente rege facer& excla¬
mnauit auditis eius sermonibus dicens : Iamoum inta¬
lexerit̃ nihil esse qđ colebamus: quiaui delic& quanto
studiosior in eo cultu ueritatẽ que rebam tantam inus
inueniebã: nunc autem aꝑte profiteor quia
ihac p̃dicatione ueritus  illa : quȩ nobis uitae
salutis & beatitudinis a &ernȩ dona ual& tribuere :
Vnde suggero rex ut templa & altariu quȩ sine fruccu
se xpi suscipere confessus ẽ: cumque a p̃fato pontifict
sacrocũsuorũ quȩ cere quis aras & fana idolorum

Expanded text:
momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina certius aliquid attulit majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
gregori regulã perpen stabilitate consur me itd
iugmentu ecdesiae suae potiora ꝑuos sur itatẽ uiar¬
ut ipsicuos dominici eloquupromissa infuuiuroe euo¬
piciant : uos que uox ista adasernã festuntatẽ euo¬
c& uenite adme om̃s quilibo rasts echonratiesti

Expanded text:
eti  Al., perpetua stabilitate confirmet, et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet increut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis e
Abbreviated transcription (Latin):
itudine
ueltinoris eius auder& uel amoris uell& : eantum
uro in regno excelentiae habuit: ut non solum inpugna
arie illum uexilla gestarentur. sed & tempore pacis
aoquitatẽ interciuitates siue uillas aut prouintiassuas
cumiministtis. semo ante çȩdere signifer consuen&
Neo ñ fancedente illo ubilib& ꝓplateas illgenus uexilli
quodromani tusam angli appellant thuus ante cu
ferri solebat XUII
XUII.
bonifatu succes son habesatis qusobia henomus¬
enloue brorum cumsuo rege a fidem confom̃¬
nomnque a ui paulino cuangelirante conuer¬
sum esse didict rrusit cidem paulino pallium
nisst& egi aediuno literas ex hostatorus pater¬
na illum taruate accendens ut infide ueritatis quã

Expanded text:
itudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat. CAPUT XVII.Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ricuioeor inpio uinti berniciorum sed& inproumm¬
des dirot inuubisepus minere cum rege soxebur
flut: Non dimenim oratoria uel baptisteria in ipso
exordionascentisibi ecdesiae poterant aed ficatit bai u
incampo dono ubi tunc &iẽ uilla regia eruet fecit baslici
quam post modum pigani a quibus aedururex occisise
cum uota endem uilla succenderunt: Pro quatẽt eeos¬
torores faceresibiuillam mregione quȩ uocatur loidis
Euasit autẽ ignem altare quia la pideumerat seietb¬

Expanded text:
uidem in provincia Berniciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere cum rege solebat,eterfluit. Nondum enim oratoria vel baptisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et
Abbreviated transcription (Latin):
rex ipse impia nece occissis opus idem successorisco osu aldo
pficie dum reliquiđ Paulinus autem exeo tempore sex
aris continuis. idest adfinẽ usque imperi regis illiũs
uerbum di annuente acfauente ipso inea prountia p̃dica¬
bat Credebant que & baptizabantur. quot quot erant
pidordinati aduitam acernã : In quibus erant osfrio
cicadsrio siluregis aediuni : qui amboei exulinatisunt: De
es enburga filia cecrli regis merciorum: baptitatisnt
temiport sequenae & alii libericius de aedubcrg
A ereb quoruumprimi albati adhuc raptisunt Dehacus
festiis ⁊ti nest use feruor fidei ac desderiũ lauacrisalu¬
tuus gentu oidi hrmbrorũ ut quo dm tempor
paulmus ueniens cum gege eiregini inuillcregiamo
oi und & baptitindiofficio deditus morareur.: Qui¬
bus diebus cunctis amine usque adues perã nil aliuo
decberquã coresbientem eo decuncts uiculis illoci

Expanded text:
rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga rea quorum primi albati adhuc rapti sunt de hac fertur tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus veniens cum rege et regina inhizandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis
Abbreviated transcription (Latin):
perum egis ae dumni puenerat fiusse perhibe sun
Vt sicut usque hodie inpro uerbio dicitur socẽ sim¬
lie unacum recens nato paruulo uelle tolari
perambulare insulam amari admare nullo sele
gentis consuluit: ut plerisque in locis ubi fontes
lucidos iux puplicos uiarum transitus. conspet
Ibi obrefrigeriũ uiantium crectis stipitib aeis
ciucos sus pendi iuber&: neque hõs quisquã nis
adusum necessariũ contingere p̃magnitudinꝰ¬

Expanded text:
perium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, perium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo se lgentis consuluit, ut plerisque in locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudin
Abbreviated transcription (Latin):
lindis siquȩ ẽ prima ad meridianã humbrȩ umnint
rinam ꝑtingens usque admare : p̃fectuolindo
lindo¬
colmeo cutatis cu nomen ere blecca primum
cum domosia conuertit ad dñm: in qua uidelic& ci¬
uitite eeclesum operis egregii de lapide fecit
cuius tecd uellonga incuria uel hostili minud eicctd̃
parieies actenus stare uidentur. & omnibus ainnis aliqua
sanitatum miracula in eodem loco solent. aduiu
epis copum: ut in sequentibus suoloco dicemus: Dehus
fide prouintiae. narrauit mihi presbitꝰ ei abbas quio
se fuisse diemedia apaulino epusupixe sente rege aed¬
ino amultam popł turbam influuio itr enta estir
ciuitate quȩ lingua anglorumtionuulfinga enestir
uocatur: qui&uit effigiem eius demꝑeulr pausuum
incuruus nigro capillo facie macilenta nasc adun co
pen ius uenerabilis simul & terribils aspectuo hab¬
it autem secum inmonasterio eriacolum chaconiũ
uirum utique industrium ac nobilem mxpocia
eo tempore pax inbrittannia quaquauet sueo m¬

Expanded text:
anam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilepiscopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua Anglorum Tiouulfingacaestirvocatur: qui etiam effigiem ejusdem Paulini referre taturae paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Chriseo tempore pax in Brittania, quaquaversum im
Abbreviated transcription (Latin):
antu autem deuotionis aedenilaer⁊ aallorueris¬
supstitionibus fidem ecsacra mema ape cure dus
prountia suis cipere: &t quidem paacic fidsereciuu
tus il sed fr ustra nam rediensdoseduatur c at qu
tis uibus dion ꝓuersis doctoribus seductust a touio
asinceritate fidei deprauatus habuit posteriora peno¬
raprioribus. ita ut in morem antiquorũ samu¬
ripinorbis &apo seruire uidereur Ediis quibu
anteae seruiebat: atque ieo den funo e cltarra¬
bere ad sacrifitiũ xpi. & arula aduictimas qdio¬
tempus ꝑdurcsse & sein pueritia uidisseutestabiota
erat autem pfatus rex reduald natu nobilis quda aqus
actuignobils filius trali: cuius paterfuit uusta aqui
segis drientalium anglorum uuffingas appellun
uerũ edxpuald non multo post quã fidem accepit t̃

Expanded text:
antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritasuperstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald tus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et altare haberet ad sacrificium Christi, et arulam ad victimas daemotempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpu
Abbreviated transcription (Latin):
epis ofutios donauit: mox aude atbaptismna eoos¬
cuscis est cusauit dicente eo demoaelsno ma iosi
o inloco sa uugustiorem delapide fabricse bi¬
motioris oratorii ꝑ qua drum coepit ccedifions
Basilicam. sedprius qua altituoo parieus eẽ cons¬

Expanded text:
s donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare bagyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset cons
Abbreviated transcription (Latin):
conso quidem s coimedio &l calido oifabuo. ce naci
furentibu autemforis pomnia curbinibus hieua¬
uũ pluuiarũ uel niuiũ adueniens unus odsseru
domu uutis sime puolauerit: quicũ punu hostiumm
ingrediens mox paliud exierit ipso quide ntepose
quiointus est hiemis tempestate non tangitur. sed
tamen paruissimo spatio serenitatis abnomenu¬

Expanded text:
censo quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniens unus passer domum citissime pervolaverit; qui, cum per unum ostium ingrediens mox per aliud exierit, ipso quidem tempore, quo intus est, hiemis tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio serenitatis ad momen
Abbreviated transcription (Latin):
hac ipsahora educãte dehac procuntia & ea inloca in¬
troducã ubinum quã te uel reduald uel aedil frio
inuenise ualeunt.: Quiccit᷑ gratias quidemagobeno¬
uolentia eiuae: non tamen hoc facere possum quo
suggeris ut pactũ quodcum tanto rege initbpser
primus irritũ faciam cum ille mihi nilmalisesc si
nil adhuc in imicitiarũ intulerit ⁊ quimn potuis sonti¬
riturussũ ille me magis quã ignobiliom quis qt tosti
tradat  quo enim nunc fugia quiꝑoms brittanis
prouintias tot annorũ temporuq curriculisura qu¬
bundus hostiũ uitabã insidias : Abeunte igiuur ant¬
coremansit aedummisolus foris residensq mestus ant
palatiũ multis coepit cogitationũ aestibus affci
quidagere quouc pedem uertere nescuos cums
diutacitis mentis angoribus e caeco canperdoro
iani uidit subito intem pesta noctas silentio ad gro¬
pinquantẽ sibi hominẽ uultus habitus que nepau

Expanded text:
hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca inhac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti:
Abbreviated transcription (Latin):
adregni fastigiapuen : Erat autẽ oraculum huius¬
modiꝑsequente illum aedifrido quiante eũ regna¬
uit. cumꝑdiuersa occultus locauel regna multo cnno¬
rumtẽpore profugus uagar&ur : tandemuenit ad
s cdu aldum. obsecrans ut uitã succ̃ a tantipsecutoris in¬
sidus tutando  uare : quilibent eũ excipiens
segenuilius familiarit̃ cum sociis habitare cognouit
mist nuntios qui redualdo pecunic̃multã pronece
eius offerrent neque aliquid profecit: misit secundo
insupilli sic ontem ne s&ur in dicens qui uel minis fiac¬
tus uel corruptus muneribus : cessit descorto osius
occidere se aeduinũ seu legatarus trader e pim aduestn
quodubi fidissimus quidam amicus illius anima duofit
intrauit cubiculũ quo dor mire disponebat. ertenĩpor¬
mahora noctis: & euocatũ foras: quiderga eũ ge¬
re fex promississ& edocuit & insuꝑ adiecit: siergo us

Expanded text:
ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; tandem venit ad  Al. add. regem Redualdum, obsecrans ut vitam suam a tanti persecutoris insidiis tutando servaret: qui libenter eum excipiens,regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, insuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis,
Abbreviated transcription (Latin):
nteũ. & pe¬
tines eboreũ mauratum: quod p&imus ut eo benignitatis
animo gloria urã sus cipiut : quo a nobis noscit᷑ destinatũ:
aediuni acgentis ipsius lit ceris agebat : sed & oraculum
caeleste quod illi quondã exulanti apud reduaidũ regẽ
anglorũ pi&as diuina reuelare dignataẽ. Nonminimũ
adsus cipienda uel intellegenda doctrinȩ monita salu¬
taris sensũ iuuit illius: Cũ ergo uider& paulinus difficult̃
posse sublimitatẽ animi regalis adhumilitatẽ uiae saluta¬
ris & suscipiendũ mysteriũ uiuificȩ crucis indinari acꝓ
salute illius simul&gentis cui p̃erat & uerbo exhostati¬
onis apud homines u diuinã pi&atẽ uerbo dep̃catio¬
nis ager& : tandem ut uerisimile uid&ur didicit in spũ
quoduel quale ess& oraculũ regi quondam caelitus
ostensũ. nec exinde distulit: quin continuo regẽ ammo¬
nent explere uotũ. quod in ora culo sibi exhibito factu¬
rum promiserat. sitemporis illius erumnis exemptus

Expanded text:
nteum, et pectinem eburneum inauratum, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat quo a nobis noscitur destinatum. Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, ut quod vel quale esset oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus,
Abbreviated transcription (Latin):
sere donard dignis ipse gratiarũ actionibus respon¬
derdio tumille ttio siauteꝰ in quitis quitibitanta taliuq
dona ueraciter aduentura p̃dixertae : &u cc̃ consi
quã ailiquis deuis puentibus aut cognatis umqua
tumno nita eius salntama suscipere coneents necdus¬
euslit aeeluini qum continuo pollicereutisno eudis
calamitatibus ereptũ adregnapicem proueho¬
&s quo accepto responso confestimis quilo q̃ baltur
cumeo in posut dextera sua cuprtetus dicenis cen

Expanded text:
ficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consiquam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibu tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens: « Cum
Abbreviated transcription (Latin):
pressis¬
solus ipse mestus in lapide peruigil seder& : atille uicissim
sciscitabatur quidadeum ꝑtiner& : utrũ ipse in tus anforis
noc tẽ transi ger& : qui respondens ait: ne me aestimes
tuae mesticie tua& in somniorum & forinse cae. ac
solitariae sessionis. causã nescire : scio enĩ cestissime
quies & quare meres & quȩ uentura tibi in proximo
mala formidas : sed dicito mihi quidmercedisdare
uelisei si quisit quihis temeroribus absoluat & redu¬
aldo suadeat ut nec ipse tibi aliquid malifaciat nec
tiuste hostibus pimendũ tradat: quicum se omnito
quȩ posse huictali promercede beneficudaturũ eẽ
respondere adiecit ille: quod si &i ã regemte futurũ
extinceis hostibus inueritate promittat itaut non
solum oñs tuos progenitores sed & om̃s quiante te
seges ingente anglorũ suerant potestate trans¬
ccondiubiat edumi constantior interrogando fictus
non dubrauit promittere quinei quitanta sib bene¬

Expanded text:
pressissolus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mihi quid mercis  Al., mercedis dare velis ei, si qui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi bene
Abbreviated transcription (Latin):
coucuin colios in parinon enĩ dederat alis patiu qu
toti suudon goegura anque adunarr ereteien
occidu in finibus gentis merciorũ ad orienta loo
plagã amnis quiuocatur idlȩ. in quo cestami na
uius tem¬

Expanded text:
citu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine lius Re
Abbreviated transcription (Latin):
tanter ꝑdareat saluabituruir infidelis pmulierẽ
fidelem : Adhoc enim miseri cordiã dominiee pben¬
tis consecutaes ut fructũ fidei creditorũ qontabi bens¬
fitiorũ redemptori tuo multiplicepr oesigtrspsiu
quo de quidem suffragante psidio benignitatis ipsuu
ut eaples e ualeatis adsidius non desistimus tiobi eos¬
tulire his ergo p̃misis paternȩ uoba. ddilcctionis exbs¬
bentes : osfitiahostamur ut nosrepta pabllto incorces¬
one ddehisque ꝑuos suꝑna potentia mirabilit i aecnaci¬
satione coniugis uri summis se cuobis geniuis dignatus
fuerit operano prdsperis quantotius nuntriõ rem¬
ne que diuine propitiationis mnobis diffusã opuden¬
tius agnos centes hilari confessione largticorio ub¬
niu bonorũdõ & beato pero a postolorũ principi ubs¬
res merito gratias ex soluamus : preerea benedictio¬
nem protectoris ur̃ beati peri apostolorum princi¬
pis uobis direximus idest speculum argenteũ epa

Expanded text:
aeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam dominicae pietatis consecuta es ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. « His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur, ut nos reperta portitoris occasione, de his quae per vos superna potentia mirabiliter in csione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis revnemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, speculum argenteum, et