comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causaꝵ ordine cond̾e atq administra¬
facultatib aliquam oꝑatõem forin¬
secus admou̾e. ut tunc uł tũc sic uł
sic exeat qd̃ t̾atur. Ista quippe origi
iam c̾ata sunt. s acceptis oportuni¬
tarib ꝓdeunt. Nam sicut matres gͣ¬
uide sunt fetib: sic ip̃e mundus gui¬
dus est causis nascentium. que ĩ illo
non c̾antur nisi ab illa sũma nascẽ¬

Expanded text:
causarum cardine condere atque administrafacultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originjam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essen
Abbreviated transcription (Latin):
di potest. Idem de tri. ł .iiͦi. Sicut aũ
nec ꝑentes filioꝵ nec agricolas fru¬
gum creatores dicimꝰ. qmuis eoꝵ ex¬
trinsecus adhitis motib treanda dei
De
creatores. s ꝓ subtilitate sui sensus
ra nouerunt: et ea per ꝯgruas tem¬
ꝑatões elementoꝵ latenter sꝑgunt:
atq ita et gignendaꝵ reꝵ et accele¬
randoꝵ incrementoꝵ p̾bent occasio¬
nes. s nec boni hic nisi qnͣtũ deus iu¬
bet: nec mali nisi iuste accepta a d̾o¬

Expanded text:
us creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei e eatores, si pro subtilitate sui sensus ra nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
buit ᷑: multe uirtutes ⁊ potestates ml¬
te efficiuntur. S rursus ne multitu¬
do scisma gen̾et ac cliuisionẽ. ⁊ adu̾¬
sum se pugnet orbis anatõe ꝯtraria:
unum principiũ est et moderator unꝰ
om̃iũ a quo hñt qd̾ sunt: et sub quo
mod̾antur quod possunt. et refunt ad
ip̃m omne qd̃̾ efficiunt: ut unitas
maneat in om̃ib. et pax ꝑseu̾et in re¬
gno cuncta regentis dei.¬

Expanded text:
rtutes et potestates multae efficiuntur. Sed, ne rursum multitudo schisma generet, ac divisionem et adversum se pugnet orbis dominatione contraria, unum principium est, et moderator unus omnium, a quo habent quod sunt, et sub quo moderantur quod possunt, et referunt ad ipsum omne quod efficiunt, ut unitas maneat in omnibus, et pax perseveret in regno cuncta creantis e
Abbreviated transcription (Latin):
demones: uilis est. Non ꝙ illaꝵ ig¬
nari sint: s ꝙ dei caritas qua sancti
mutabili pulcritudine cuius sancto
amore mardescunt. om̃ia que infra
st̃ et qd̾ illud est non sunt seq ip̃os
int̾ illa ꝯtempnũt: ut ex toto ꝙ bo¬
ni st̃. eo bono ex quo boni sunt ꝑfruã-
dam ꝓbantur q̃dam reprobantur:
cuncta ordinantur. Ibi ergo in et̾nis
dei legib que in dei sapĩa uiuum:
mutatões tempoꝵ p̾uident dei qd̾
uoluntatẽ que tam certissima qmͣ¬
potentissima est omnium sp̃t eius

Expanded text:
daemones, uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctiabili pulchritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter illa contemnunt, ut ex toto, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruadam probantur, quaedam reprobantur, cuncta ordinantur. DaemonesDei legibus, quae in eius sapientia uiuunt, mutationes temporum praeuidere Deique uoluntatem, quae tam certissima qpotentissima est omnium, spiritus eius
Abbreviated transcription (Latin):
finem. Diuinum enimi lumen pͥmũ
in angelicam naturam descendit: et
ab ip̃a reuelatõib et demonstrationi¬
b diuinis et misteria sacri eloquii
mana eisdem rursum gradib ad su¬
ꝑna conscendens sacra diuini eloqͥi
inspectõne celestia secreta et eam q̃ est
in angelis diuine claritatis illumi¬
natõem perpendit: ex qua paulafi
inuisibiliũ cognitõe succrescens. ad
ipsum tandem summi luminis splẽ
dictum est: quia unũ lumen ad mł¬
ta illuminanda se diuidit. ut illu¬
minata om̃ia ad unius claritatis
aspectum similitudinẽ q reformet.

Expanded text:
nem. Divinum enim lumen primum in angelicam naturam descendit, et ab ipsa revelationibus, et demonstrationibus divinis, et mystica sacri eloquii mana eisdem rursum gradibus ad superna conscendens, sacra divini eloquii inspectione coelestia secreta, et eam, quae in angelis est, divinae claritatis illuminationem perpendit: ex qua paulatim in invisibilium agnitionem succrescens ad ipsum tandem summi luminis splenddictum est, quia unum lumen et ad multa illuminanda se dividit, ut illuminata omnia ad unius claritatis aspectum similitudinemque reformet.
Abbreviated transcription (Latin):
non amputet potestatẽ. ut cũ ꝑ hoc ꝙ
uolet b̃s ẽẽ mundum possit exced̾e̾: per
hoc qd̃ iuste uolet non uelit exced̾e. et
sit ustam hñs bĩtudinis uoluntatem:
possit et debeat ẽẽ beatus. Uides ange¬
grãm qnͣtum ad bonitatẽ ip̃ius: nec
dẏabolum ideo minus deb̾e deo reddere
ꝙ dei est quia sibi abstulit ꝙ deus de¬
lit. et noluit accipere qd̃ deus obtulit.
sicut bonus ꝓ ea quam sibi ip̃i dedit.

Expanded text:
utet potestatem, ut, cum per hoc quia volet beatus esse, modum possit excedere; per hoc quia juste volet, non velit excedere: et sic justam habens beatitudinis voluntatem, possit et debeat esse beatus: qui ngratiam, quantum ad bonitatem ipsius, nec diabolum ideo minus debere Deo reddere, quod Dei est; quia sibi abstulit quod Deus dedit, et noluit accipere quod Deus obtulit. sicut bonus pro ea quam sibi ipse dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ublimib angłis deo subdi . xli.¬
natura corporea. om̃is irratõnalis
uita. om̃is uoluntas uł infirma uł
praua: ut hoc de subditis uł cũ subdi¬
tis agant. qd̾ ordo nature poscit in oĩ¬
bus. iubente illo cui subiecta sunt oĩa.¬

Expanded text:
ublimibus angelis deo subdinatura corporea, omnis inrationalis uita, omnis uoluntas uel infirma uel praua, ut hoc de subditis uel cum subditis agant quod naturae ordo poscit in omnibus iubente illo cui subiecta sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
hac ꝑegrinatõne laboriosissima suspi-¬
ramus. sicut hñt ꝑmanendi et̾nita¬
tem: sic hñt et cognoscendi facilitatẽ.
et requiescendi felicitatẽ. Sine diffi¬
cultate quippe nos adiuuant: quia
sp̃ualib motib puris ac liberis nõ

Expanded text:
hac peregrinatione laboriosissima suspiramus, sicut habent permanendi aeternitatem, ita cognoscendi facilitatem et requiescendi felicitatem. Sine difficultate quippe nos adiuuant, quoniam spiritalibus motibus puris et liberis non
Abbreviated transcription (Latin):
tõne. Ceꝑunt autem diuidi ab eo qd̃
fc̃i erant: ut aliud iam eẽnt. uł pro¬
ficientes supra illud ut boĩ essent:
ul̾ subillo deficientes ut mali essent.
tie mouebant᷑ grã cooꝑante sine coac¬
tõe. Qui autem a bono au̾tebantur
sponte p̾cipitabantur. gr̃a dese̾nte sñ
opp̾ssione. Et qui conu̾tebant᷑ idcirco
bene mouebantur quia grãm cooꝑã¬
tem habuerunt. S qui au̾tebantur.

Expanded text:
oeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali essent. rie movebantur gratia cooperante sine coactione. Qui autem a bono avertebantur sponte praecipitabantur gratia deserente sine oppressione. Et qui convertebantur, idcirco bene movebantur quia gratiam cooperantem habuerunt. Sed qui avertebantur non
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũma. Nam ip̃a data optima et
dona ꝑfcã: lumina st̃. q̃ a patre lumi.¬
num descendunt. ip̃e lumen est a qͦ
lumina fiunt. Nam nec pẽi luminis
aliũd gign̾e potuit qmͣ ꝙ ip̃e ẽ. nec
susceptor luminis aliud ꝙ lumen fĩ
potest.

Expanded text:
ad summa. Nam ipsa data optima, et dona perfecta lumina sunt, quae a Patre luminum descendunt; et ipse lumen est, a qulumina fiunt; quia nec Pater luminis alium gignere potuit quam ipse est, nec susceptor luminis aliud quam lumen fieri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: nec iam uideant quid plus
plus ꝙ ñdũ deus illis dare uolebat
qmͣ stare in iusticiarm qua fc̃i erant.
eadem iusticia iudicante et illud ꝓpt̾
qd̾ illam ꝯtempserũt nequaquam ob¬
tinuerunt. ⁊ qd̃ tenebant bonũ ami¬
serunt. Sic ergo distincti sunt angłi̾
ut adhentes iũstine nullu m bonum
uelle possint quo non gaudeant: et
deserentes illam nullum uelle queãt

Expanded text:
elle; nec jam videant quid plus plus, quod nondum Deus illis dare volebat, quam stare in justitia, in qua facti erant, eadem justitia judicante, et illud propter quod illam contempserunt nequaquam obtinuerunt; et quod tenebant bonum amiserunt. Sic ergo distincti sunt angeli, ut adhaerentes justitiae nullum velle bonum possint, quo non 65 gaudeant; et deserentes illam, nullum velle queant,
Abbreviated transcription (Latin):
creauĩt deus celum ⁊ terram:
celum non uisibile firmamentum
um uł intellectuale. qd̾ non ab ar-¬
dore s a splendore igneum dicitur.
Nd̾ statim fcm̃ repletum est angłis.¬

Expanded text:
Creavit enim coelum et terram. Coelum non istud visibile firmamentum um, vel intellectuale coelum quod non ab ardore, sed a splendore igneum dicitur, quod statim repletum est ang
Abbreviated transcription (Latin):
etͣ illa principium: in quo fecisti ce¬
Ilum et terram. Nonne ecce pleni st̃
uetustatis sue qui uob̃ dicũt. quid
faciebat deus añꝙͣ fac̾et celũ et t̾rã.
Si enim uacabat inquiũt. cui non

Expanded text:
et in eo principio fecisti caelum et terram. Nonne ecce pleni sunt uetustatis suae qui nobis dicunt: quid faciebat deus, antequam faceret caelum et terram? si enim uacabat, inquiunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tur mat̾ia. Non enim et ip̃i de nichilo
aliquia fabricare possunt qr per corpꝰ
ge artificiosius uniu̾so mundi corpore
imp̃ssit: qd̾ ip̃a de nichilo fabricauit.
liquo .i. de mũdi elementis fabricant᷑.
s longe potentius ⁊ excellentius qmͣ
artifices hoĩes easdem figuras ⁊ formas
animũ traitit᷑. qua ip̃m corpus huma¬
num naturalit̾ fabricatur. Nec ideo
tñ ꝓ magno habendi sunt qui talia
oꝑa fabricant aut diligunt: qm̃ aĩa
minorib reb intenta quas ꝑ corpus

Expanded text:
 de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus ge artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum eliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque, quam cum artifices homines easdem figuras corporum manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus
Abbreviated transcription (Latin):
non autẽ p̾tire quicꝙͣ in et̾no s to-¬
tum ẽẽ p̾sens. nullum q tempus
futuro ⁊ om̃e futurũ ex p̾t̾ito conse¬
qui. oẽ autẽ p̾t̾itũ ⁊ futurũ ab eo
ꝙ semꝑ est p̾sens c̾ari et excurcere:

Expanded text:
non autem praeterire quicquam in aeterno, sed totum esse praesens; nullum uero tempus futuro et omne futurum ex praeterito consequi et omne praeteritum ac futurum ab eo, quod semper est praesens, creari e
Abbreviated transcription (Latin):
autem clitimꝰ deum aliqͣ fac̾e. non
aliquem illi ui oꝑando motum ĩtel¬
ligimus in ẽẽ uel aliꝙͣ in laboran
aliquẽ significamus effectũ .i. eter
existit absq ip̃ius agitatõe. ut actꝰ
motus sit. Sicut gͦ ex calore solis
aliqua contingit fieri. nulla tamẽ
in ip̃o uł in eius calore fc̃a mutatõ

Expanded text:
um dicimus eum aliquid facere non aliquem in operando motum illi intelligimus inesse uel aiiquam in laborandaliquem significamus effectum. Cum ergo erant, absque ipsius agitatione; ut actus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in e
Abbreviated transcription (Latin):
pocius fouebat intelligi ꝑhibetur.
calore congruo temꝑatis fouent᷑: s¬
sicut oua fouentur ab alitib ubi ta¬
De
lis ꝑ quẽdam in suo gen̾e dilectõnis

Expanded text:
potius intellegi perhibetur, calore congruo temperatis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi cale lis quodam
Abbreviated transcription (Latin):
subdite nature et infi̾ori aignitate
se infundit. Descendit eniã: quia
a ꝑfecta et ꝯsũmata plenitudine in
eam que ex ꝑte est ꝑticipatio se diui¬
dit. ita tñ ut nec descendens seruiãt:
ne diuisum decresdat. s manens in
se ꝙ est in eo a quo uonit qnͣtũ ẽ. eis
ad quos uenit se p̾bet: et hoc ꝙ ẽẽ in¬
cipiunt et qnͣtũ eẽ in eo ꝙ sunt me¬
ruerũt. Ita ab uno bono omnia bona.
et in uno bono om̃ia bona sunt. Hoc
relinquid a se: nec tñ illu̾iat nisi illa¬
tm̃ q̃ creauit ad se ⁊ formauit scd̾m
se. Illa enim sola lumen capiunt que
lucere possunt ex lumine. q̃ lumen
ueniẽns sibi non dissimilia inuenit.
et infusum ad maiorem sui similitu¬
dinem ⁊ ỹmaginem ꝑfectõrem ex¬

Expanded text:
subditae naturae et inferiori dignitate se infundit, Descendit etiam, quia a perfecta et consummata plenitudine in eam, quae ex parte est, participationem se dividit. Ita tamen, quod nec descendens serviat, nec divisum decrescat; sed manens in se quod est, et in eo, a quo venit, quantum est eis, ad quos venit se praebet, et hoc quod esse accipiunt, et quantum esse in eo quod sunt, meruerunt. Ita ab uno bono omnia bona sunt; et in uno bono omnia bona sunt; et relinquit a se; nec tamen illuminat nisi ea tantum quae creavit ad se et formavit secundum se. Illa enim sola lumen capiunt, quae lucere possunt ex lumine, quae lumen veniens, sibi non dissimilia invenit; et infusum ad majorem sui similitudinem et imaginem exteriorem p
Abbreviated transcription (Latin):
multũ est ac difficilimum caꝑe: qũo
t̾ audiente. s intellectualit̾ sibimet
imp̾ssas ab in ꝯmutabili dei sapiẽtia
ratões tanꝙͣ in telligibiles locutõnes
in ea que infra sunt transmittente:
temporales fieri motus in reb temꝑa¬
lib. uł formandis uł administrãdis.

Expanded text:
multum atque difficillimum est capere quomodo excedit, sed intellectualiter sibimet inpressas ab incommutabili dei sapientia rationes, tamquam intellegibiles locutiones, in ea, quae infra sunt, transmittente fieri temporales motus in rebus temporalibus uel formandis uel administrandis.
Abbreviated transcription (Latin):
eq autẽ in beatitudine neq in
miseria creati st̃. Miseri enim
ante poc̃m ẽẽ non potuerunt. quia
ex peccato miseria est. Beati quoci
qr sui euentus ignari fucrũt. idest
peccati et supplicii futuri. Si enim
lapsum suũ pͣsciuerunt: aut uita¬
re noluerũt s non potetũt. ⁊ sic erãt
miseri. aut potuerunt s noluerũt.
et sic erant stulti ⁊ maligni. Augꝰ¬

Expanded text:
 nec in beatitudine, nec in miseria creati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fquia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni.
Abbreviated transcription (Latin):
non et sempit̾na creatura ͦ Qui hoc
dicunt: ñdum te intelligũt. O sa-¬
conantur et̾na saꝑe. S adhuc in p̾¬
t̾itis ⁊ futuris motib reꝵ cor eoꝵ
uolitat: ⁊ adhuc uanũ est. Quis
tenebit et figet illud ut paululũ
stet. et rapiat splendorem semper
stantis eternitatis. ut ꝯꝑet temꝑib¬

Expanded text:
non sempiterna et creatura? Qui haec dicunt, nondum te intellegunt, o saconantur aeterna sapere, sed adhuc in praeteritis et futuris rerum motibus cor eorum uolitat et adhuc uanum est. quis tenebit illud et figet illud, ut paululum stet et paululum rapiat splendorem semper stantis aeternitatis et
Abbreviated transcription (Latin):
officũs et finib suis in pulcritu¬
dinem uniu̾sitatis. ut ꝙ horremus
fectis tota petfecta sunt. seu in sta¬
tu seu in motu pulchra senciantur.
tota consideranda sunt. si recte uolu¬

Expanded text:
officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus fectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volu
Abbreviated transcription (Latin):
scernuntur et̾nitas et tẽpus. qd̾ ui¬
delicet tempus sine aliqua mutabi¬
litate non est. in et̾nitate autem nul¬
la mutatio est: quis non uideat qd̾
temꝑa non fuissent nisi c̾atura fierz
q̃ aliquid aliqua motõe mutaret. cu¬
ius scilicet motõis ⁊ mutatõis cum a¬
liud acq aliud q̃ simul eẽ non possũt
cedit atq succedit in breuiorib uł ꝑ¬
ductiorib moraꝵ int̾uallis sequeret᷑¬

Expanded text:
scernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est: quis non uideat, quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, cedit adque succedit, in breuioribus uel productioribus morarum interuallis
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina. Naturalis ꝓpt̾ naturam.
ratõnalis ꝓpter doctrinam. moralis
ꝓpt̾ usum. Si ergo nostra natura a
ad nos relatus. ad beate uiuendum
suffic̾et: nec alio bono quo fruerem᷑
ullo inaig̾et. Nunc u̾o quia natura
nostra ut sit. d̾m h̾t actorem: ꝓcul du-¬
bio ut u̾a sapiamus deum debomus

Expanded text:
disciplina, naturalis propter naturam, rationalis propter doctrinam, moralis propter usum. Si ergo natura nostra esad nos relatus et ad beate uiuendum sufficeret, nec bono alio quo frueremur ullo indigeret; nunc uero quia natura nostra, ut esset, Deum habet auctorem, procul dubio ut uera sapiamus ipsum debemus
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: queq nascentia ꝓpria q̃dã
habere munimenta quib naturam
suam ab inꝯmodis defendant ꝯsid̾a¬
uit. Ut cortex ambit arboren: pen¬
na tegit uolucrem. squama piscem.
lana ouem. pilus iumenta uestit.
conca testudinẽ excipit. ebut elephã¬
tem iacula non timere facit. Idem¬

Expanded text:
ueque nascentia propria quedam habeant munimenta, quibus naturam suam ab incommodis defendunt: cortex ambit arborem, penna tegit volucrem, squama piscem, lana operit ovem, pilus iumenta vestit, concha testudinem excipit, ebur elephantem iacula non timere facit: ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie est: de nichilo aliquid facere.
Fac̾e̾ autẽ est: non modo de nichilo
aliquid oꝑari. S ⁊̃ de mat̾ia. Beus¬
autem ⁊ de nichilo quedam. ⁊ de ali¬
quo aliqua facit. Ip̃e est gͦ creator. et
retinuit: alia u̾o etiam c̾aturis cõ¬

Expanded text:
prie est de nihilo aliquid facere. Facere vero, non modo de nihilo aliquid operari, sed etiam de materia. Uui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator et retinuit, alia vero etiam creaturis com
Abbreviated transcription (Latin):
enim ut dcm estinfiniti thesauri re-¬
rum intelligibilium. in quib om̃s
inuisibiles et in ꝯmutabiles ratões
tabiliũ que per illam facte sunt. Ha¬
antiquissima ordinatõ creature: illis
que extra mundum sunt apta uir¬
tutib. orta sine tempore sempit̾na
lumen intelligibile. et et̾num: bea¬

Expanded text:
m atque infiniti thesauri rerum intelligibilium, in quibus sunt omnes invisibiles atque incommutabiles rationes tabilium, quae per ipsam factae sunt. antiquissima creaturae ordinatio; illis quae extra mundum sunt, apta virtutibus, orta sine tempore, sempiternlumen intellectibile conveniens bea
Abbreviated transcription (Latin):
natura et opilenta bonitas. dilectissi¬
ma q cunctis ratõem habentib ac
nimium km̃a pulcritudo. princeps
bilis sapĩa: ip̃e fecit in principio mũ¬
omulatõnẽ mutuabatur. ⁊̃ in nu¬
mero similis ẽẽt: idcirco nec duo nec
innumabiles mundi s unus a deo
dat artifex. ad immortalis si quidẽ:
et in statu gemino ꝑsistentis exẽpli
similitudinem acq emulacõnem
formans operis effigiem honestum
efficiat simulacami nc̃ce est. Obtimꝰ¬

Expanded text:
natura, et opulenta bonitas, dilectissimaque cunctis rationem habentibus, ac nimium carissima pulchritudo, princeps bilis sapientia, Ipse fecit in principio coeaemulationem mutuabatur, etiam in numero similis esset, idcirco neque duo nec innumerabiles mundi sed unicus a deo  quippe ad immortalis quidem et in statu genuino persistentis exempli similitudinem atque aemulationem formans operis effigiem, honestum efficiat simulacrum necesse est, at u
Abbreviated transcription (Latin):
atq sumenda diuina largitate ꝯces¬
sa est. quo sermone t̾minari potest:
In celi ⁊ t̾re et maris multimoda et
uaria pulcritudine: in lucis tanta
copia tamqz mirabili sp̃e. in sole ac
luna et syderib: in opatitatib nemo¬
pictarum. in multiformi sp̃e tot
tantoꝵ q aĩantium: quoꝵ ille plus
hñt admiratõis. que molis minim̃.¬
Plus enim formiculaꝵ ⁊ apicula¬
rum oꝑa stupemus : qmͣ ĩmensa cor¬
pora balenaꝵ. In ip̃ius quoq marie
turbatur: Et fit inde maior suaui¬
tas. qr sic demulcet intuentẽ: ut
non iactet ⁊ quatiat nauigantem.¬

Expanded text:
adque sumenda diuina largitate concessa est, quo sermone terminari potest? in caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemopictarum. in multiformi specie tot tantarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris documque turbatur, et fit inde maior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit. Et approbauit hec rõ. et
it. Nec collectõnem diu̾soꝵ ne tur¬
bam face̾t: nec compositõnem ꝑti¬
um ne massam formaret. nec si¬
militudinem multoꝵ ne pluralitas
suꝑflua uł sĩgularitas imꝑfecta

Expanded text:
unus. Approbavit haec ratio et nec collectione diversorum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta
Abbreviated transcription (Latin):
tam: s nulło ult̾ius temꝑe ꝑituram.
sic q tamꝙͣ numerum hr̃e initium
exꝑtam si ab eis fu̾it lib̾ata nunqͣm¬
post ea miseram ẽẽ futurã: nõ utiq
dubitabunt ħ fĩ. manente incõmuta¬
bilitate ꝯsilii dei. Sit ergo credant et
mundum ex temꝑe fieri potuisse: ⁊
tñ non ideo deum in eo faciendo ꝯsi¬
um quidem omniũ maximus est
omniũ maximus est deus. S mun-¬

Expanded text:
tam, sed nullo ulterius tempore perituram, tanquam numerum, habere initium, erias, si ab eis fuerit liberata, numquam miseram postea futuram: non utique dubitabunt hoc fieri manente incommutabilitate consilii Dei. Sic ergo credant et mundum ex tempore fieri potuisse, nec tamen ideo Deum in eo faciendo um omnium maximus est omnium maximus est Deus. Sed mun
Abbreviated transcription (Latin):
uel inspiratõem. Uiderũt ergo de lõ¬
gm̃ quo u̾itatõ: s non appropinqͣu̾nt
ꝑ humilitatem. Non gͥ illas tres ꝑso¬
nas ideo diꝯtur intellexisse. qd̾ eas di
in sacra scriptura frequent̾ diftinctĩ.
ac seꝑabilit̾ actribui solent. scilicet po¬
tentiam sapĩam bonitatẽ. in deo esse

Expanded text:
em. Viderunt ergo de longinquo veritatem, sed non appropinquaverunt per humilitatem. Aug. Non ergo illas tres personas ideo dicuntur intellexisse, quod eas disin sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter attribui, scilicet potentia, sapientia, boni
Abbreviated transcription (Latin):
ut credamus ꝙ deus sapĩam suam
ꝓpt̾ oꝑa que ꝑ illam fecit diligat: qͥi
pocius omnia oꝑa sua non nisi ꝓpt̾
illam amat. Propt̾ea enim dixit.
Hic est filius meus clilectus in quo
modo placita st̃: tñ nisi in ip̃o ꝑ ip̃m
plac̾e̾ non possunt. Tanto enim am¬
pliũs amore meo digna st̃: qnͣto u¬
cinius ad eius similitudinẽ accedũt.

Expanded text:
ut credamus quod Deus sapientiam suam propter opera quae per illam facit diligat, quin potius omnia opera sua non nisi propter illam amet! Propterea enim dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sunt, quanto vicinius ad ejus similitudinem accedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in statu corꝑis sicut est figura. siue ĩ¬
cantilena: de qua non aĩmus iudicet:
sine strepitu uocis. sine spacio uł loci
uł temꝑis. S ibi quoq nisi mutabił
eẽt. non alius alio melius de sensibi¬
nus recipit: sine dubio mutabile exi¬
magis et miñus speciosa ẽẽnt. Si aũ¬

Expanded text:
in statu corporis, sicut est figuracantilena, de qua non animus iudicet qsine strepitu vocis, sine spatio, vel loci vel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibinus, sine dubitatione mutabile emagis minusque speciosa essent, vi
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ om̃iũ nisi deus uisus est ac¬
tor. nec intelligentie dator: nec amo¬
ris quo bene beate q uiuat᷑ inspira
tor. Sicut autem cũ de natura reꝵ
et de rõe indagande u̾itatis ⁊ de fi¬
ne boni ad quem cuncta que agimꝰ¬
hiis tñ tribus questionib om̃is eorũ
eatum quid quisq sectetur multiplex
mam. nemo cũctatur. Tria quoq in
doctrina et usus. Natura ingenio. doct¬
na scĩa: usus fructu diudicandus ẽ.¬

Expanded text:
tor nisi Deus uisus est neque intellegentiae dator neque amoris, quo bene beateque uiuitor. Sed certe cum et de natura rerum, et de ratione indagandae veritatis, et de boni fine ad quem cuncta quae agimgeneralibus quaestionibus omnis eorum earum quid quisque sectetur, multiplexmam, nemo cunctatur. Tria etiam sundoctrina, usus: natura ingenio, doctrina scientia, usus fructu dijudicandus e
Abbreviated transcription (Latin):
am suam ab hõie temꝑauit.
ut sicut nũꝙͣ quid esset totum po¬
t̾at comp̾hendi: sic qr eẽt nunqͣm
prsus posset ignorari. ne si totus
dem a scĩa nõ iuuaret᷑. ⁊ infideli¬
tas de ignorantia excusaretur.
P̾ditus est igitur ⁊ iudicatus oc¬
quidem humana duplici inuesti¬
gatõe domini dephendit ꝑtim ui¬
delicet in se: ꝑtim ex hiĩs que etant
extͣ se. Similit̾ reuelatõe diuim

Expanded text:
am sui ab homine temperavit, ut sicut nunquam quid esset totum poterat comprehendi, sic quia esset nunquam prorsus posset ignorari. dem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur.ditus est et judicatus ocquidem humana duplici investigatione Deum deprehendit; partim videlicet in se, partim in iis quae erant extra se. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Aristotiles quoq cum suis duo
cum hiis qd̾ oꝑatorium dicitur cui sb̾¬
pet̾et ꝯpetenter effic̾e qd̾ ad oriendum
putalset. Q uid autẽ tam incõueniẽs.
ꝙͣ ut etnitatem oꝑis cum dei omui po
opus deum ẽẽ dicerent. Na m alii mũ

Expanded text:
uit, duo cum his, quod operatorium dicitur, cui subpeteret competenter efficere quod adoriendum putasset. quid igitur tam inconueniens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipoteopus deum esse dicerent, ut caelum
Abbreviated transcription (Latin):
sis autem qui eum acutius ⁊ ueraciꝰ
quid tale de deo senserunt. ut in illo
inueniatur et causa subsistendi. et
ratõ intelligendi. et ordo uiuendi:
quoꝵ trium unum ad naturalem.
alt̾um ad rõnalem. t̾tium ad moira¬
lem ꝑtin̾e intelligit᷑. Si enim homo
creatus est. ut ꝑ id ꝙ in eo p̾cellit. attĩ¬
gat ad illud ꝙ̃ cuncta p̾cellit: unum
deum sine quo nulla natura subsis¬
tut. nulla doctrina istruit. nulł usus ex¬
pedit: ip̃e queratur ubi nobis setura st̃
om̃ia. ipe c̾natur ubi nobis certa sunt
tatorem. cognitorem. amatorem. dli¬
xit ẽẽ sapientem. cuius ꝑticipatõne
sit beatus quid apus ost discutere ce¬

Expanded text:
sis autem qui Platonem acutius et veracius quid tale de deo senserunt, ut in illo inveniatur et causa subsistendi et ratio intelligendi et ordo vivendi. Quorum trium unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem pertinere intelligitur. Si enim homo ita creatus est, ut per id quod in eo precellit, attingat ad illud quod cuncta precellit, unum deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit, ipse queratur, ubi nobis secura sunt omnia; ipse cernatur; ubi nobis certa sunt tatorem, cognitorem, amatorem dixit esse sapientem, cuius participatione sit beatus, quid opus est excutere ce
Abbreviated transcription (Latin):
sic p̾dicasse asseruerat. qd ip̃e sit solus
qui non possit penutia setmonis huma
sapientib uins cum se uigore animi
ꝙͣtum lituetit de corpore remou̾int in¬
tellectu huiusmodi. et id quoq intdũ
uelut in altissimis tenebris rapidisi
mo choruscamine lumen candidum

Expanded text:
praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humansapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id quoque interdum uelut in altissimis tmo coruscamine lumen candidum
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sacramentis ita et in isto aliud
est sacramentum. aliud res. Satram̃
tramenti unctio int̾ior. que pecoꝵ re¬
missione. ⁊ uirtutum ampliatõne
ꝑficitur. Et si ex contemptu nel ne¬
gligentia hoc sacramentũ omittitur

Expanded text:
aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacrament; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum ampliatione perficitur. Et si ex contemptu vel negligentia sacramentum hoc pr
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis corona. Tonsure autem
ecclesiastico usus a nazareis exortꝰ
uidetur qui prius crine seruato de¬
niq ob uite continentiã caput rade¬
bant ⁊ capillos in igne sacrificii po¬
nebant. Prumũ gͥ ordinẽ ħ̾t hostia

Expanded text:
in excelsis corona. Tonsurae autem in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii pone
Abbreviated transcription (Latin):
nes sacramenta quiã in eoꝵ ꝑcep¬
tione res sacra .i. gr̃a confertur.
Quam figurant: ea que ibi g̾unt᷑.¬
Tales autẽ decet ẽẽ ministros xp̃i
ri. quoꝵ doctrina ⁊ conu̾sationis
forma eadem gratia in aliis trãs¬
siastiti .s. hostiarii lectoris exorciste
acoliti. subdyaconi. dyaconi. sacerdo¬
tis. Om̃s tñ clici uocantur .i. sortiti. Co¬
rona enim signaculum ẽ quo signã¬
tut in ꝑtem sortis minist̾ii diuini.
Corona regale decus significat. ⁊ ser¬
uire deo regnare est. unde minist̾ ec¬
csie reges ẽẽ debent ut se et alios re¬
gant quib petrus ait uos estis genꝰ
electum regale sacerdotium. et cet̾a.
Sũmitas capitis desuꝑ nudat᷑. ut eo¬
rum mens ad dñm libera monstret᷑
q̃ reuelata facie glorram dei contẽple¬
tur. Clericus enim secretoꝵ dei non
ignarus ẽẽ debet. Tondentur ⁊ capil
pululantia doceantur p̾cidenda. ne
audiendum ⁊ intelligendũ u̾bum
dei p̾pediatur ꝓ quo seruato reddetur

Expanded text:
nes sacramenta, quia in eorum perceptione res sacra, id est, gratia confertur, quam figurant ea quae ibi geruntTales enim decet esse ministros Christi,ri; ex quorum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transsiastici, scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes; omnes tamen clerici vocantur, id est, sortiti. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. ignarus esse debet. Tondentur etiam capillpullulantia doceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur
Abbreviated transcription (Latin):
forte ad cautelam. Si quis per ebrieta¬
tem uł uoracitatẽ encharistiã enome¬
rit.xl. dies peniteat si laitus est. cleri
ci us monachi sine diaconi presbiteri
.hoc. dieb peniceant ep̃i .xt. Si pro in¬
firmit᷑atis causa euom̾it .uii. diebus.¬

Expanded text:
t. CXLIX. Si quis per ebrietatem vel voracitatem eucharistiam evomuerit, XL dies pci, vel monachi, seu diaconi, et presbyteri LXX. diebus poeniteant; episcopi XC. Si pro infirmitatis causa evomuerint, VII. diebus
Abbreviated transcription (Latin):
st autem excõmunicatio .liii.
sam. Consistit autẽ hec seꝑatio in sacͣ¬
nentis et orationib ecc̃e ⁊ menfa cor¬
drali ⁊ in collocutione cõmuni et sa¬
lutatõe. Excõicationũ alia minor ali
num uel om̃s usurarios. Hec arcet a
sacramentis ab ingressu ecclesie et cõ¬
munione fideliũ que est in trib pre¬
dictis. Minor est qui contrahit᷑ ex par¬
ncipatione cũ illis qui sunt in maiori
hec seꝑat a ꝑceptõne sacramentoꝵ nõ
a cõmunione fideliũ. Non enim tnͣsit
excõicatio in t̾ciam ꝑsonam. nec etiã
in quosdã qui excipiuntur in decretis.
De hac potest absolu̾e quilib sacdos. de
sori im̃ ille qui tulit uel supior.Item
excõicationũ quedam ẽ iusta quedã
iniusta. Iusta que fit aĩo corripiendi.
et ꝓpter culpam debitam ⁊ iuris ordĩe
seruato. In iusta est in qua p̾dicta omit¬
tuntur. Habuit autẽ ortum excõitatio
ab apło qui excõicauit cornithiũ for¬
nicarium tradens eum sachane ut

Expanded text:
st autem excommunicatio a commusam. Consistit autem hec separatio in sacramentis et orationibus ecclesie, in mensa corporali, in locutione communi, in salutatione. Sed excommunicationum alia minor, alirum vel omnes usurarios. Hec arcet a sacramentis ecclesie et communione fidelium, que est in tribus predictis. Minor est que contrahitur ex participatione cum illis qui sunt in maiori. Hec separat a perceptione sacramentorum, non a communione fidelium. Non enim transit excommunicatio in tertiam personam, nec etiam in quosdam qui excipiuntur in decretis. De hac potest absolvere quilibet sacerdos; de priori tantum ille qui tulit vel superior. Item excommunicationum quedam est iusta, quedam iniusta. Iusta est que fit animo corripiendi et propter culpam debitam et iuris ordine servato. Iniusta est in qua predicta omittuntur. Habuit autem ortum excommunicatio ab apostolo, qui excommunicavit Corinthum fornicarium, tradens eum Sathane, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ab officio uel curiali uel negotiali ñ
p̾ualet. Aut si odiũ in corde gessert:
aut si offenso cuilibet non satisfaci¬
at. aut si offensus offendenti nõ in¬
dulgeat aut si arma contra iusticiã

Expanded text:
ab officio uel curiali uel negotiali non ratione preualet, aut si odium in corde gestetur, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
derentur mũdati. Item lazarũ prim
pud deum fit solutus. non tñ in faciẽ
eccłie solutus habetur nisi ꝑ iudiciũ
sacerdotis. Scd̾s modus ligandi ẽ cum¬
satiffactõem penitentie confitentib
imponũt nel soluendi cum de ea aliqͥy
dimittunt uel per eam purgatos ad
sacramentoꝵ cõmunionẽ admittunt.

Expanded text:
ur mundatus. Ita etiam Lazarum jam pud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo cusatisfactionem Poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ne non qr mundari uoluerit cum sine
pcc̃o fu̾it. s quia contactu mũde car¬
nis sue. uim regen̾atiuam contulit a¬
quis. ut qui post ea ĩmerg̾etur inuo¬
cato nõie trinitatis a pcc̃is purgaret᷑¬

Expanded text:
 non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaret
Abbreviated transcription (Latin):
stringit. Uerum si difficile sit ex ali¬
qua causa iusta qd̃ ad ip̃m excõitati¬
rem absoluendus accedat. conceditus
indulgentia ũrie. ut p̾stita uxta for¬
mam eccłie iuratoria cautione qd ex¬
cõicatoris mandato parebit a suo ab¬

Expanded text:
tione. Verum si difficile sit ex aliqua justa causa quod ad ipsum excommunicatorem absolvendus accedat, concedimus indulgendo ut, praestita juxta formam Ecclesiae cautione quod excommunicatoris mandato parebit, a suo ab
Abbreviated transcription (Latin):
eis quos ante passionẽ dinos ⁊ binos
miserat ad p̾dicandum ĩ uidea. et ad
tismus quia bãptizabant simĩ et p̾¬
que ante passionem potest intelligi
fuisse tradita licet non sĩt scriptura.

Expanded text:
 quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad tismus, quia baptizabant simul et prquae ante passionem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
tenta et significata est caro xpisti.
quam de uirgine traxit. ⁊ sanguis
quem pro nobis fudit. Res autem
significata ⁊ nõ contenta est uni-¬
da Sacramentũ ⁊ nõ res. ⁊ sp̃es u¬
sibilis uł panis uel uini. Sacram̃¬
sanguis. Res et non sacramentũ: mi¬
stica eius caro. Porro eius sp̃es uisi¬
bilis sacramentũ est gemine rei. qr
utramq significat. et utriusq simi¬
litudinem git expressam. Nam sicͤ
panis p̾ cet̾ĩs cibis corpus reficit. et
sustentat: ⁊ uinũ hominẽ letificat
atq in ebriat. sic caro xp̃i int̾iorem
hominẽ plus cet̾is graciis. Et sicut¬

Expanded text:
tenta et significata est caro Christi quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et non contenta est uni Sacramentum et non res, est species visibilis panis et vini; sacramesanguis; res et non sacramentum, mystica ejus caro. Porro illa species visibilis, sacramentum est geminae rei; quia utramque rem significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spirit
Abbreviated transcription (Latin):
que est in gretia. Et ingressi sinagogam
die salbati sederunt quasi audituri. le¬
gem nõ predicaturi. Post lectionẽ autẽ¬
surgens paulus et manu silentiũ indi¬
cens: aggressus est fac̾e grandem sermo¬

Expanded text:
us Antiochiam. « Et ingresi synagogam die Sabbati sederunt » quasi audituri legem, non praedicaturi. « Post lectionem auteutem Paulus, et manu silentium indicens , » aggressus est facere grandem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis. Porro tñ tale dedit quale
tunc habuit .i. mortale et passibile.
Nunc u̾o sumitur a nobis ĩmortale
et impassibile. nec tamẽ maiorem h
efficientiã. Eucharistia quoq intin¬
cta non deb dari ppło pro supplemẽ¬
to cõmunionis qr non legitur xp̃c
alicui dliscipłoꝵ tradidisse panem
intinctũ nisi uide. Tunt u̾o nõ acce¬

Expanded text:
discipulis. Corpus vero tale dedit, quale tunc habuit, id est, mortale et passibile. Nunc vero sumitur a nobis immortale et impassibile; nec tamen majorem habet efficientiam. Eucharistia quoque intincta non debet dari populo pro supplemento communionis, quia non legitur Christus alicui discipulorum praebuisse panem intinctum nisi Judae Tunc vero non acce
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. ⁊r̾ De tnͣssb̾atõe panis et
cerdotes confice corpus xpisti
et sanguinẽ. quia eoꝵ minist̾io sb̃a
panis fit caro: et sb̃a uini fit san-¬
guis xp̃i. Nec tñ aliquid additur cor-¬
pori uł sanguini: nec augetur corpus

Expanded text:
Et cuntur conficere corpus Christi et sanguinem, quia eorum ministerio substantia panis fit caro, et substantia vini fit sanguis Christi; nec tamen aliquid additur corpori vel sanguini, nec augetur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ne maiestatis migratururus ce¬
lebrato cum discipulis cipito pascha
quiddam memorabile eis cõmenda¬
re uolens sub specie panis ⁊ uini
corpus et sanguinem suũ eis tradi¬
dit. ut ostenderet legis uet̾is sacra¬
menta int̾ que p̾cipuũ erat agni
paschalis sacrifitiũ in morte sua
De sacramento

Expanded text:
paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
et paulus reu̾si sunt a ih̾osolimis
assumpto secum iohanne qui cogno¬
minatur marchus post expletum mi¬
nist̾ium. Erant autem in ecclia q̃ erat
antiochie preter eos qui uenerãt aiho¬
consilio sp̃c sc̃i remiserũt batnabam
et paulum in iherusalem ad petrũ ⁊
iacobum ⁊ iohannem qui erant ibi.
Qui gauisi sunt audito mandato ã
imposuerunt eis eis manus in mo¬
dum ordinatoꝵ. Nec de ordinatione¬
posuerit ei manus. De petro tñ certũ
habetur qd̃ antiochiam missam ceb¬

Expanded text:
et Saulus reversi sunt ab Hierosolymis assumpto secum Joanne, qui cognominabatur Marcus , » post expletum ministerium. « Erant autem in Ecclesia, quae erat Antiochiae, » praeter eos, qui venerant ab Hieroconsilio Spiritus sancti remiserunt Saulum, et Barnabam in Hierusalem ad Petrum, et Jacobum, et Joannem, qui erant ibi. Qui gavisi sunt audito mandato Domimposuerunt eis manus, » in modum ordinaimposuerit manus. De Petro tamen certum habetur quod Antiochiae missam celeb
Abbreviated transcription (Latin):
cum pulu̾ib miscetur: ut ducũs ⁊
boris eẽ: s falso. Est aũt humor
aeris in oriente ⁊ in ꝑtib g̾cie: tum
rore uł roris uice descendentes suꝑ hec¬
bas t̾re. Qui cum descend̾it. quibrdã
corrigiis herba ꝑcutitur: ⁊ sic illa p̾¬
ciosa humiditas corrigiis coniuscat᷑.
Quib exp̾ssis ⁊ ext̾sis. humor soli
exponitur ac desictatur: exiccatum
u̾o ladanũ dicit᷑. Qd̃ ꝑ se quidem puꝵ

Expanded text:
cum pulveribus miscetur, ut diutius et boris esse, sed falso. Est autem humor aeris in oriente et in partibus Grecie cum rore vel roris vice descendens super herbas terre. Qui cum descenderit, quibusdam corrigiis herba percutitur et sic illa pretiosa humiditas corrigiis conviscatur. Quibus expressis et extersis, humor soli exponitur ac desiccatur: exiccatum vero ladanum dicitur. Quod per se quidem pu
Abbreviated transcription (Latin):
non timuit. ⁊ iõ creator ad ulciscẽ
iniriã suam sp̃m quidem igno¬
ut in se bonũ agendo non uideat:
in carne autẽ sua maiũ ag̾e ꝯcu¬
piscat. Hec duo uicia ad puniendã
hitur lum̃ u̾itatis: concupã u̾o¬

Expanded text:
non tenuit; et idcirco creato ad ulciscendam injuriam suam spiritum quidem igno damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam hitur lumen veritatis; concup
Abbreviated transcription (Latin):
originale ꝑcẽm traducitur. Qd̾ si
u̾m ẽ: duo nobis querenda occur.¬
runt. Sñ .s. quomodo per solam car¬
nem sñ aĩa pcc̃m a prẽ in filium
tͣnͣseat: alt̾m quomͦ aĩa illius pcc̃i
qd̾ per solam carnẽ ⁊ in sola carne

Expanded text:
originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda occurrunt. Unum scilicet quomodo per solam carnem sine anima peccatum a patre in filium transeat, alterum quomodo anima illius peccati quod per solam ca
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Sue uidelicet illa prima
um illud cum quo ab ilło traduc¬
ruptõe naturam inficit. Ignoran¬
duo mala in primo quidem pen
⁊ pena actualis: in nobis autẽ cul¬
ab illo naicendo originem fximus.
qdͣ illi actuale fuit originale hẽmꝰ.¬

Expanded text:
 prima um illud cum quo ab illo traducruptione naturam inficit; ignoranduo mala in primo quidem pareae et culpa actualis; in nobis autem culab illo nascendo originem traximus, quod illi actuale fuit, originale habemus
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ columba. De armentis ⁊ pecudi¬
es appellabatut. Pos enim supra an¬
num non pot̾at offerri ut ait iose¬
phus. Erat quoq ĩmaculatus. qd̾ ñ
de macula uelleris s corꝑis intelligẽ¬
dũ est .i. ño debile aut fracto mẽbro.
aut papulas hñs. aut scabici. aut
cecum. et huiusmodi. ⁊tͣ. De sacriti¬

Expanded text:
m in turture et columba. De armentis et pecudies appellatur. Bos enim supra annum poterat offerri ut ait Josephus. Erat quoque immaculatus, quod non de macula velleris, sed corporis intelligendum est, id est non debile, aut fracto membro, aut papulas habens aut scabiem, aut caecum, et hujusmodi. Offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
Abernaculum hoc in duas ꝑtes
distinctum erat. Post̾i̾or pars ad
occidentem .x. cubitis ꝓtendebantur:
⁊ ita quadra erat in longũ .s. ⁊ in
latum. ⁊ in altum .x. cubitoꝵ. Hec

Expanded text:
abernaculum hoc in duas partes distinctum erat. Posterior pars ad occidentem decem cubitis protendebatur, et ita quadra erat; in longum scilicet, et latum, et in altum decem cubitorum. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ab occipite stabant flores aurei plan-¬
tagini similes a timꝑe ad tempus: a
fronte u̾o suꝑstabat flos aureus. si¬
milis herbe quam greci iusquiamos
aitunt magnitudine cdigiti unius.
In suꝑiori u̾o planicie thyare ex om̃i
ꝑte in cir̃cuitu. usq ad summitatem
eius. que in acutissimũ deficiebat ca¬
cumen ꝑticulatim ꝑ loca erant aurea¬
mala granata cum spinosis extremi¬
tatib suis fabrefcã. Suꝑ frontẽ uero
pendebat lamina aurea quam peta-¬
lum dlicunt ad modum dimidie lune
facta: que arcuatõem sursum habens.
⁊ in medio anulum aureum uncino au¬
reo inferebatur qui thiare insertus e¬
maginem totius orbis suꝑ se p̾¬
quia bissina erant fram figurabant.
Haltei n̾o qͦt quot erant circum uoluti¬
ones occeani. Gunic̃a iacinctina. ip̃o co¬
lore aera p̾ferebat. ꝑ tintinabula so¬
nitus tonitruum. ꝑ malograuata
choruscationes signabãtur. Ephoch
u̾o sui uarietate celum sydereum. Qd̾
aurum colorib intextum erat. signi¬

Expanded text:
ab occipite stabant flores aurei plantagini similes a tempore ad tempus. A fronte vero supra stabat flos aureus similis herbae, quam Graeci jusquiamum dicunt, magnitudine digiti unius. In superiori vero planitie tiarae ex omni parte in circuitu usque ad summitatem ejus, quae in acutissimum deficiebat cacumen, particulatim per loca erant malagranata aurea, cum spinosis extremitatibus suis fabrefacta. Super frontem vero pendebat lamina aurea, quam petalum dicunt, admodum lunae dimidiae facta, quae arcuationem sursum habens, et in medio annulum aureum uncino aureo inserebatur, qui tiarae insertus emaginem totius orbis super se praequia byssana erant, terram figurabant; baltei vero quotquot erant, circumvolutionem Oceani; tunica hyacinthina aera ipso colore praeferebat; per tintinnabula, sonitus tonitruum; per malagranata, coruscationes significabantur. Ephod vero sui varietate, coelum sidereum; quod aureis coloribus intertextum erat, signi
Abbreviated transcription (Latin):
Uno de sacrificus partia lib pa
quedam pacifica quedam salutatia
que .s. pro salute danda uł data. no
conseruanda offerebantut. simiust
⁊ ꝑ pate. uł ad deum uł ad hominei
uł quia. ad modum pacis fiebant. cũ
animalib de armento tm̃. ⁊ de pecudi¬
br p̾dictis. de auib u̾o non. ⁊sͣ. de sa¬

Expanded text:
IV. De sacrificiis pacificis et quaedam erant pacifica, quaedam salutaria, quae scilicet pro salute danda, vel data, vel conservanda offerebantur. Similiter et pro pace, vel ad Deum, vel ad hominem, vel quia ad bonum pacis fiebant, cum animalibus, de armento tantum, et de pecudibus praedictis, de avibus vero non. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
tatum. Et scd̃m bedam ꝓ̾tendebantur
.x. cortine sibi copulate ꝑ transu̾sum
totum oꝑientes tabernaculum ⁊ des¬
cendentes ꝑ lat̾a uno cubito alistabãt
ex om̃i ꝑte a t̾ra. Et quia simul iunc
nem tab̾natuli que erat .xxx. cubito¬
rum tegebant. ⁊ .u. cubiti dependebãt
iuxta latus occidentale. alii .u. descẽ¬
debant ante aꝑturam que erat ad o¬
rat aut̃ in int̾iori sanctuario
archa: cum hiis que in ea reposi
teriori u̾o candeladrum ad austrum:
mensa ad aquilonem. In medio aũt
uelum: non longe ab aditu altare au¬

Expanded text:
LVIII. Secundum Bedam protendebantur decem cortinae sibi copulatae per transversum totum operientes tabernaculum, et descendentes per latera, uno cubito distabant ex omni parte a terra; et quia simul junctnem tabernaculi quae erat triginta cubitorum, tegebant: et quinque cubiti dependebant juxta latus occidentale, alii quinque descendebant ante aperturam, quae erat ad oErat autem in interiori sanctuario arca cum his, quae in ea repositteriori vero candelabrum ad austrum, mensa ad aquilonem; in medio autem velum; non longe ab aditu altare au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ latera in modum dalmatite fc̃a
scapulas s in longum sectionem habe¬
bat a pectore usq ad medias scapulas.
sui aꝑture ne ante ⁊ retro turpiter tur¬
pites appareret assuta erat uita que
suꝑ scapulas hũt inde nastulis astrin¬
brchi effin grecus legion. latinus
rationale dicit qͣdrangulum ⁊ duplex:
ne pondere gemmatum rumꝑetur hñs
ralis implere sufficiens. ex p̾dictis qua¬
tuor colorib ⁊ auro contextũ: eodem
scemate quo ⁊ suꝑhumerale. Frant¬
q in eo .xii. lapides auro firmit̾ iueluisi
ꝑ quatuor ordines. t̾ni ⁊ singulis in qͥ¬

Expanded text:
per lateras in modum dalmaticae factscapulas, sed in longum sectionem habebat a pectore usque ad medias scapulas, cui aperturae, ne ante et retro turpiter appareret, assuta erat vitta, quae super scapulas hinc inde nastulis astrinbraeus essin, Graecus logion, Latinus rationale dicit, quadrangulum, et duplex, ne pondere gemmarum rumperetur, meralis implere sufficiens, ex praedictis quatuor coloribus contextum et auro eodem schemate, quo superhumerale. Erantque in eo duodecim lapides, auro firmiter inclusi, per quatuor ordines trini in singulis. In