comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam metu. fide continebant᷑ di¬
missa. quod roboris in exercitu erat in af¬
fricam transuexit. Multis ytalici generis
quia in affricam secuturos abnuentes cõ¬
cesserant in uinonis lacine delubrum
inuiolatum ad eam diem in templo ip¬
so fede. int̾fectis. raro quenqͣm aliam pa-¬
triam exilii causa relinquentẽ. mestũ
ab his ferunt qͣm hannibalẽ hostium
terra excedentem. respexisse sepe ytalie
lictora. ⁊ dõs homines q accusantem inse
qͦ ac suum ip̃iꝰ caput execratum quod ñ
cruentum ab cannensi uictoria militẽ
romam duxisset. Scipionẽ ire ad carcha¬
ginem ausum qui consulhostem penũ
in italia ñ iuidisset se centum milib ar¬
matoꝵ ad trasumennũ aut cannas cesis
circa casilinũ cumasq ⁊ nolam consenuiᷤͤ¬
se: hec accusans querens q ex diutina pos¬
sessione italie ẽ detractus. Romam ꝑ eosdẽ
dies ⁊ magonem ⁊hannibalẽ ꝓfectos alla¬

Expanded text:
metu magis quam fide continebantur dimetu magis quam fide continebantur dimissa, quod roboris in exercitu erat in Africam transuexit, multis Italici generis, quia in Africam secuturos abnuentes concesserant in Iunonis Laciniae delubrum inuiolatum ad eam diem, in templo ipso foede interfectis. raro quemquam alium patriam exsilii causa relinquentem tam maestum abisse ferunt quam Hannibalem hostium terra excedentem; respexisse saepe Italiae litora, et deos hominesque accusantem in se quoque ac suum ipsius caput exsecratum quod non cruentum ab Cannensi uictoria militem Romam duxisset; Scipionem ire ad Carthaginem ausum qui consul hostem Poenum in Italia non uidisset: se, centum milibus armatorum ad Trasumennum ad Cannas caesis, circa Casilinum Cumasque et Nolam consenuisse. haec accusans querensque ex diutina possessione Italiae est detractus. Romam per eosdem dies et Magonem et Hannibalem profectos alla
Abbreviated transcription (Latin):
tia multiq alii ignobiles popłi senescere
punicum bellum̃ cernentes defecere i dẽ
consul cum hannibale in agro crotoni¬
ensi acie conflixit. obscura eiꝰ pugne fama
aut negligent̃ p̃termissa nichil certe
ultrarei in italiam ab hannibalem ge¬
stum. Nam ad eum qͦ legati ab cartha¬
ginne uocantes mnaffricani. his fore die¬
b quib ad magonem uenerunt. fren¬
dens gemensq ac iux lacrimis temꝑans.
d̃r legatoꝵ uerba audisse. postqmͣ edicta
sunt mandata. iam non pplexe inquit
s paleant reuocant quinetando supple¬
m̃tum ⁊ pecuniam mitti iam pridem
gimensis obtrectatione atq inuidia ne¬
q ac deformitate reditus mei tam .p. sc¬
pio exultabit atq efferet sese. qͣm hanno
qui domum nr̃am qñ alienare ñ potu¬
it ruina carthaginis oppressit. Iam hoc
ip̃m p̾sagiens animo pͥparauerat ante
naues. itaq inutili militum turba pre¬
sidii spetie i oppida brutii agri q̃ pauca

Expanded text:
tia multique alii ignobiles populi senescere tia multique alii ignobiles populi senescere Punicum bellum cernentes defecere. idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae famaut neglegenter praetermissa. nihil certe ultra rei in Italia ab Hannibale gestum. nam ad eum quoque legati ab Carthagine reuocantes in Africam, iis forte diebus quibus ad Magonem, uenerunt. frendens gemensque ac uix lacrimis temperans dicitur legatorum uerba audisse. postquam edita sunt mandata, 'iam non perplexe' inquit 'sed palam reuocant qui uetando supplementum et pecuniam mitti iam pridem giniensis obtrectatione atque inuidia; neque hac deformitate reditus mei tam P. Scipio exsultabit atque efferet sese quam Hanno qui domum nostram quando alia re non potuit ruina Carthaginis oppressit.' iam hoc ipsum praesagiens animo praeparauerat ante naues. itaque inutili militum turba praesidii specie in oppida Bruttii agri quae pauca
Abbreviated transcription (Latin):
simul sꝑans lemorem in naiugatione
quam in uia iactationẽ uulneris fore.
⁊ curatiomi omnia cõmodiora: impositͤ
copiis in naues ꝓfectus uix dum suꝑata
sardinia ex uulnere morit᷑. naues quoq
aliqͦt penoꝵ disecte malto a classe roma¬
na que circa sardiniam erant capiunt᷑:
hec terra mariq in parte ytalie qua
iacet ad alpes gesta. consul .c. seruilius
nulla memorabili re in ꝓuintia etru¬
ria ⁊ gallia q̃ iam eo qͦ pro cesserat gesta:
patres .c. seruslio.⁊ .c. lutatio ex seruitu¬
tem post sextum decimum annũ receptis
qui adliuicum tannetũ abofis capti fue¬
rant. hinc patre hinc catulo lateri cireũ¬
dantes pͥuato magis quam publico deco¬
re in signis romam rediit. latum ad ppłm
ẽn .s. seruilio fraudiẽet quod patre qui sel¬
la curuli sedisset uiuo cũid ignoraret. tr̃
rediit. Ad. cñ. seruilium. cõs. qui mbrutiiᷤ
erat conscientia aufugum bergebesidiẽ
hocricłm lẏmpheum argentanũ clam pe¬

Expanded text:
simul sperans leniorem in nauigatione simul sperans leniorem in nauigatione quam in uia iactationem uolneris fore et curationi omnia commodiora, impositis copiis in naues profectus uixdum superata Sardinia ex uolnere moritur. naues quoque aliquot Poenorum disiectae in alto ab classe Romana quae circa Sardiniam erat capiuntur. haec terra marique in parte Italiae quae iacet ad Alpes gesta. consul C. Seruilius , nulla memorabili re in prouincia Etruria Galliaque—nam eo quoque processerat—gesta, patre C. Seruilio et C. Lutatio ex seruitute post sextum decimum annum receptis qui ad uicum Tannetum a Boiis capti fuerant, hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis priuato magis quam publico decore insignis Romam rediit. latum ad populum est ne C. Seruilio fraudi esset quod patre qui sella curuli sedisset uiuo, cum id ignoraret, tribrediit. ad Cn. Seruilium consulem, qui in Bruttiis erat, Consentia Aufugum Bergae Baesidiae Ocriculum Lymphaeum Argentanum Clampe
Abbreviated transcription (Latin):
meuiꝰ. tertie decume qͦ legionis que postre¬
mo p̾lio adfuerat. c heluius. tr̃. mił. in resti¬
tuenda pugna cecidit. ⁊ duo⁊ .xx. ferme e¬
quites inlustres obtriti ab elephantis cum
centurionib aliquod petierunt. ⁊ longuiᷤᷤ
certamen fuisset in uulnere ducis conces¬
sa uictoria eẽt magno ꝓxime silentio noc¬
tis profectus. quantum patiuie ꝑ uulnuᷤ
poterat. itinerib extentis ad mare in ligu¬
res in gaunos ꝑuenit. ibi eum legati ab
carthagine paucis ante dieb in sinum.
gallicum ad pulsis nauib adierunt iu¬
bentes pͥmo qͦ temꝑe in affricam traice¬
ret id ⁊ frẽm euis hannibalẽ nam ad eũ
qͦ isse legatos eadem iubentes facturum.
Non in eo ẽẽ carthaginiensiũ res ut gal¬
liam at ytaliam armis obtineant: ma¬
go ñ imꝑio mͦ senatus ꝑicloq patrie
motus s metuens etiam ne uictor hostiᷤ
moranti instaret. liguresq ipsi relinqui
ytaliam apenis cernentes ad eos quorũ
mox in potestate futuri eẽnt deficerent.

Expanded text:
Maeuius ; tertiae decimae quoque legionis, quae postremo proelio adfuerat, C. Heluius tribunus militum in restituenda pugna cecidit; et duo et uiginti ferme equites inlustres, obtriti ab elephantis, cum centurionibus aliquot perierunt. et longius certamen fuisset ni uolnere ducis concessa uictoria esset. Mago proximae silentio noctis profectus quantum pati uiae per uolnus poterat itineribus extentis ad mare in Ligures Ingaunos peruenit. ibi eum legati ab Carthagine paucis ante diebus in sinum Gallicum adpulsis nauibus adierunt, iubentes primo quoque tempore in Africam traicere; id et fratrem eius Hannibalem—nam ad eum quoque isse legatos eadem iubentes—facturum; non in eo esse Carthaginiensium res ut Galliam atque Italiam armis obtineant. Mago non imperio modo senatus periculoque patriae motus sed metuens etiam ne uictor hostis moranti instaret Liguresque ipsi relinqui Italiam a Poenis cernentes ad eos quorum mox in potestate futuri essent deficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
dore elephantos ad augendum pauorem
ac tumultũ effusis s donec stetit añ sig¬
na mago gradum sensum referentes or¬
dines: ⁊ tenorẽ pugne seruabant postqͣm
femine transfixo cadentẽ auferri q ex p̃lio
ꝓpe ex sanguem idẽ extimplo infugam

Expanded text:
uidere elephantos, ad augendum pauorem uidere elephantos, ad augendum pauorem ac tumultum effusis. sed donec stetit ante signa Mago, gradum sensim referentes, ordines et tenorem pugnae seruabant: postquam femine transfixo cadentem auferrique ex proelio prope exsanguem uidere, extemplo in fugam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. timplo inp̃lium indurisset ad quorũ
stridorem odoremq ⁊ aspectum territi e-¬
quiuanum equestre auxilium fecerunt.
⁊ utxem ꝑmixtus uti cuspide. uti comius
cladio posset roboris maioris romanus e¬
ques erat. ita in ablatum pauentib ꝓcul
equis. meliꝰ ex interuallo numide iacdaban¬
tur. simul⁊ peditum legio .xͣii. magna ex
parte pudore magis qͣm uirib tenebat lo¬
cum nec duitius tenuisset. ni ex subsidiis ter¬
tia decima legio in pͥmam aciem inducta.
p̃lium dubium expetisset. magoq ex sub¬
sidiis gallos integre legiom opposint quib
hautlmagno certamine fusis hastati legio¬
ns undcime conglobant sese atq elephã¬
tos tum peditum aciem turbatis inuadt̃.
In quos cum pila confertos comecissent.
nullo ferme frustra emisso omẽs retro in
aciem suoꝵ aũterunt . iiiͬ. grauati uuln̾ib
corruerunt. Tum pͥma cõmota hostium
acies simul omnib pditib ut auersoso

Expanded text:
templo in proelium induxisset; ad quorum templo in proelium induxisset; ad quorum stridorem odoremque et adspectum territi equi uanum equestre auxilium fecerunt. et ut rem† permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, roboris maioris Romanus eques erat, ita in ablatum pauentibus procul equis melius ex interuallo Numidae iaculabantur. simul et peditum legio duodecima magna ex parte caesa pudore magis quam uiribus tenebat locum; nec diutius tenuisset ni ex subsidiis tertia decima legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit. quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes inuadunt; in quos cum pila confertos coniecissent nullo ferme frustra emisso, omnes retro in aciem suorum auerterunt; quattuor grauati uolneribus corruerunt. tum primum commota hostium acies, simul omnibus equitibus, ut auersos
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiis tenuit ip̃e ad pͥma signa e quo
aduectus ꝓpeq duob cornib p̃tor ac ꝓ cõs.
milites ad inferenda in hostes signa sũma
u hortabant᷑: postqͣm nicħ cõmouebant.
tum quintiluis cornelio. lentior ut uides
fit pugna. ⁊ induratus p̃ter spem resisten¬
do hostium timor ac neuertat in auda¬
tiam ꝑiculũ ẽ equestrem ꝓcellam extite¬
mus opportet. si turbare ac statu moiũ
uolumus itaq uł tu ad pͥma signa p̃liũ
sustine ego inducam in pugnã equites.
ił ego hic inpͥmam aciem rem geram:
Tu quattuor legionũ equites in hostem
emitte. utram uellet. pr muneris partẽ
ꝑ cõs accipiente qͥntilius p̃r cum filio cui
marco p̃nom̃ erat in pigro uiuene. ad eqͥteᷤ
ꝑgit. uissos q ascendere in equos repente
in hostem emitit. tumultum equestrem
auxit clamor ab legionib additus nec ste¬
tisset hostium acies ni magno ad pͥmum
equitum motum paratos elephantos ex¬

Expanded text:
subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo aduectus; proque duobus cornibus praetor ac proconsul milites ad inferenda in hostes signa summa ui hortabantur. postquam nihil commouebant, tum Quinctilius Cornelio: 'lentior, ut uides, fit pugna, et induratur praeter spem resistendo hostium timor, ac ne uertat in audaciam periculum est. equestrem procellam excitemus oportet si turbare ac statu mouere uolumus. itaque uel tu ad prima signa proelium sustine, ego inducam in pugnam equites; uel ego hic in prima acie rem geram, tu quattuor legionum equites in hostem emitte.' utram uellet praetor muneris partem proconsule accipiente, Quinctilius praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, impigro iuuene, ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit. tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus, nec stetisset hostium acies ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Ad ea responsum legatisrerum gestarum
ꝓspere in affrica cõmunẽ sibiꝰ rege gratula¬
tionem eẽ scipionẽ recte atq ordine uiderife¬
cisse quod eum regem appellaũt.⁊ qͥcqͥd aliud
fecerit quod cordi foret masinisse ei patres
comprobare ac laudare. munera que legati
ferrent regi decreuerunt sagula purpurea
equos duo ᷤᷤ phaleratos bina equestria arma
cum loricis ⁊ tab̾nacła militaremq sup¬
pellectilem qualem p̃b̃i consuli mos ẽet.ħ
regi p̃tor muttere iussus. legatis in singłos
dona neminus qui nũ milłum comitib
singła comitib numidisq qui excustodie
emissi redderent᷑ regia ad hoc edes liberas loca
lautia legatis decreta. eadem estate qua
hec decreta rome. ⁊ in astrica gesta sunt : p.
quintiliꝰ. uarrꝰ. p̃r.⁊ .m. corneliuis ꝓ. cõs. in
agro insubrͥum galloꝵ cum magone ple¬
no signis collatis pugnarunt: p̃toris legio¬
nes in pͥma acie fuerunt. cornelius suasm

Expanded text:
esse. ad ea responsum legatis rerum gestarum esse. ad ea responsum legatis rerum gestarum prospere in Africa communem sibi cum rege gratulationem esse; Scipionem recte atque ordine uideri fecisse quod eum regem appellauerit, et quicquid aliud fecerit quod cordi foret Masinissae id patres comprobare ac laudare. munera quoque quae legati ferrent regi decreuerunt, sagula purpurea equos duo phaleratos, bina equestria arma cum loricis, et tabernacula militaremque supellectilem qualem praeberi consuli mos esset. haec regi praetor mittere iussus: legatis in singulos dona ne minus quinum milium, comitibussingula comitibus Numidisque, qui ex custodia emissi redderentur regi; ad hoc aedes liberae loca lautia legatis decreta. eadem aestate qua haec decreta Romae et in Africa gesta sunt P. Quinctilius Uarus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt: Cornelius suas in
Abbreviated transcription (Latin):
tacitum continere gaudiũ ñ poterant qͥn
clamorib quib q aliis multitudo solet.
letitiam ĩmodicam significarent. Itaq p̃¬
tor exumplo edixit uti editui edes sacras
tota urbe apirent circũeũdi salutandiq
dõs agendiq grates ꝑ totum diem ppło po¬
testas fieret. Postero die legatos masinisse
in senatum introduxit. gratulati pͥmũ
senatui sunt qͦd .p. scipio ꝓspere res in affri¬
cagessisset deiñ gres egerunt quod masi¬
nissam ñ appellass mͦ regem s fecisset re¬
stituendo in pat̾num regnum in quo pꝰ
siphacem sublatũ suta patrib usũ eẽt.
sine metiri certamine ẽẽt regnaturus. dem
collaudatum ꝓ contione amplissimis de
q scipionis beneficia. ⁊ munera senatus
decieto confirmaret:⁊ nisi molestium eẽt.
illud qͦ petere masinissam ut numidas
captiuos qui rome in custodia ẽẽtit remit¬
rent. his sibi amplium apua plares futur

Expanded text:
tacitum continere gaudium non poterant quin tacitum continere gaudium non poterant quin clamoribus quibusque aliis multitudo solet laetitiam immodicam significarent. itaque praetor extemplo edixit uti aeditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem populo potestas fieret. postero die legatos Masinissae in senatum introduxit. gratulati primum senatui sunt quod P. Scipio prospere res in Africa gessisset; deinde gratias egerunt quod Masinissam non appellasset modo regem sed fecisset restituendo in paternum regnum, in quo post Syphacem sublatum si ita patribus uisum esset sine metu et certamine esset regnaturus, dein conlaudatum pro contione amplissimis decque Scipionis beneficia et munera senatus decreto confirmaret; et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captiuos qui Romae in custodia essent remitrent; id sibi amplum apud populares futurum
Abbreviated transcription (Latin):
tum mittite legatos ita dimissi carthagi¬
nienses nullas recusandas conditionis pa¬
cis cum censuissent. quippe qui moram
temporis quererent dum hannibal in
affricam traiceret legatos alios ad scipio¬
nem ut inducias facerent alios romam
ad pacem pendendam mittunt ducen¬
tiuos quo impetrabilior pax eẽt multis añ
dieb leluis cum siphace pͥmorib ꝙ numi¬
darum captiis romam uenit. queq in
affrica gesta ẽẽnt omnia ordine exposuit
patrib ingenti hominũ⁊ inpresens leti¬
tia ⁊ in futurum spe consulti inde patres
regem in custodiam albam mittendum
censuerunt lelium retinendum donec le-¬
gati carthaginienses uenirent: suplicatio
in quatriduum detreta ẽ .p. elius. pr̃. sena¬
tu misso ⁊ contione iñ aduocata cum.l.
lelio in rostra ascendit. ibi uõ audientes
fusos carthaginiensiũ exercitus deuictum
⁊ captum ingentis nominis regem numi¬
diam omnẽ egregiam uctoria ꝑagratã

Expanded text:
tum mittite legatos.' ita dimissi Carthagitum mittite legatos.' ita dimissi Carthaginienses nullas recusandas condiciones pacis cum censuissent quippe qui moram temporis quaererent dum Hannibal in Africam traiceret, legatos alios ad Scipionem ut indutias facerent, alios Romam ad pacem petendam mittunt ducentiuos quo impetrabilior pax esset. multis ante diebus Laelius cum Syphace primoribusque Numidarum captiuis Romam uenit quaeque in Africa gesta essent omnia ordine exposuit patribus ingenti hominum et in praesens laetitia et in futurum spe. consulti inde patres regem in custodiam Albam mittendum censuerunt, Laelium retinendum donec legati Carthaginienses uenirent. supplicatio in quadriduum decreta est. P. Aelius praetor senatu misso et contione inde aduocata cum C. Laelio in rostra escendit. ibi uero audientes fusos Carthaginiensium exercitus, deuictum et captum ingentis nominis regem, Numidiam omnem egregia uictoria peragratam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerunt. more adulantium accepto
credo ritu ex ea regione ex qua oruindie¬
rant ꝓcubuerunt conueniens oratio tã
humili adulationi fuit ñ culpam pur¬
gantium s transferentium initium cul-¬
pe inhannibalem potentieq eius facto¬
res. ueniam ciuitati petebant eiuium te¬
meritate bis iam e uerse incolumi fu¬
ture iterum hostium benefitio imꝑium
paratis obedienter seruire. imꝑaret que
uellet. scipio ⁊ uenisse ea spe in affricam
se ait. ⁊ spem suam ꝓspero belli euentu ac¬
tam uictoriam se ñpacem domum repor¬
taturum ẽẽ. tñ cum uictoriam ꝓpe in ma¬
nib hãt pacem ñ abnuere. ut om̃s gen-¬
⁊ gallia deducant. hispania abstineant.
in suł omnib que inter ytaliam atq af¬
fricam sint decedant naues longas p̃ter
.xx. om̃s tradant. tritici quingenta ordei
alibi .ũ. pondo argenti alibi dupplex sti¬
pendium militib imꝑatum inuenio.
his conditionib inquit placeat nepax.
triduum ad consultãdũ dabit᷑. si placue¬

Expanded text:
venerunt, more adulantium—accepto, credo, ritu ex ea regione ex qua oriundi erant—procubuerunt. conveniens oratio tam humili adulationi fuit, non culpam purgantium, sed transferentium initium culpae in Hannibalem potentiaeque eius fautores. veniam civitati petebant civium temeritate bis iam eversae, incolumi futurae iterum hostium beneficio; imperiparatis oboedienter servire imperaret quae vellet. Scipio et venisse ea spe in Africam se ait, et spem suam prospero belli eventu auctam, victoriam se, non pacem domum reportaturum esse; tamen, cum victoriam prope in manibus habeat, pacem non abnuere, ut omnes genet Gallia deducant; Hispania abstineant; insulis omnibus quae inter Italiam atque Africam sint, decedant; naves longas praeter viginti omnes tradant, tritici quingenta, hordeimilia pondo argenti, alibi duplex stipendium militibus imperatum inuenio. —'his condicionibus' inquit 'placeatne pax triduum ad consultandum dabitur. si placue
Abbreviated transcription (Latin):
belli punici erat cum de re. p̃.
belloq ⁊ prountiis ad sena¬
tum retulissent: censuerunt
patres. ut. cõs. inter se compararent. sorti¬
rent᷑ ue uterbrutios ad u̾sus hannibalẽ.¬

Expanded text:
belli Punici erat—cum de re publica belloque et prouinciis ad senatum rettulissent, censuerunt patres ut consules inter se compararent sortirenturue uter Bruttios aduersus Hannibalem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ expromere queq acta ẽẽnt iussit. han-¬
nibal tanto simul publico familiariq
ictus luctu agnoscere se fortuiam carcha¬
ginis fertur dixisse: castrisq in motis ut
omnia auxilia que diffusa latius tueri
ñ poterat. in extremũ italie angulum
bruttios contraherent et metapontinos
ciuitatem uniũsam excitos seditionib suiᷤ
⁊ lucanoꝵ qui sue dictionis erant inbru¬
tium agrum traduxit¬

Expanded text:
et expromere quae acta essent iussit. Hanet expromere quae acta essent iussit. Hannibal tanto simul publico familiarique ictus luctu, adgnoscere se fortunam Carthaginis fertur dixisse; castrisque inde motis ut omnia auxilia quae diffusa latius tueri non poterat in extremum Italiae angulum Bruttios contraheret, et Metapontinos ciuitatem uniuersam excitos sedibus suis et Lucanorum qui suae dicionis erant in Bruttium agrum traduxit
Abbreviated transcription (Latin):
adsenlu postiemo etam clamore unule cõ¬
tionis cum uix gaudium animis caperent.
discursum iñ ab aliis circa templa m ut
grates agerent. ab aliis domosut coniuigi¬
b lib̾isq tã letũ nuntiũ imꝑtirent. Se¬
natus quod .in. liuiꝰ ⁊ .c. claudius. cõs. in¬
columi exercitu ducem hostium legiones¬
q occidissent supplicationẽ in triduum
decreuit. Eam supplicationẽ . a. hostiluis
Omnnia templa ꝑ totum tum triduum
equalem turbam habuere. Cum matro¬
ne amplissima ueste cum lib̾is ꝑinde ac
si debellatum foret omni solute metu diiᷤ
ummotalib grates agerent. Statum qͦ c
uitatis ea uictoria ẽ inde haud secus qͣm
argentum creditum soluendo auderent.
.c. claudius. cõs. cum in castra redisset. ca¬
put hasdrubał quod seruatum cum cura
aitulerat. ꝓhici ante hostium stationes.
captiuosq afros uinctos ut erãt ostendr.
duos etiam ex his solutos ire ad hannbalẽ

Expanded text:
adsensu, postremo etiam clamore uniuersae conadsensu, postremo etiam clamore uniuersae contionis cum uix gaudium animis caperent. discursum inde ab aliis circa templa deum ut grates agerent, ab aliis domos ut coniugibus liberisque tam laetum nuntium impertirent. senatus quod M. Liuius et C. Claudius consules incolumi exercitu ducem hostium legionesque occidissent supplicationem in triduum decreuit. eam supplicationem C. Hostilius promnia templa per totum triduum aequalem turbam habuere, cum matronae amplissima ueste cum liberis perinde ac si debellatum foret omni solutae metu deis immortalibus grates agerent. statum quoque ciuitatis ea uictoria mouit, ut iam inde haud secus quam argentum creditumque soluendo auderent. C. Claudius consul cum in castra redisset, caput Hasdrubalis quod seruatum cum cura attulerat proici ante hostium stationes, captiuosque Afros uinctos ut erant ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem
Abbreviated transcription (Latin):
littere recitate sunt.⁊ ꝓ cuiꝰq ingenio aliis
iam certum gaudium nulla ante futura
fides erat quam legatos consulum uł litte¬
ras audissent. Ip̃os deiñ appinquare lega¬
tos ad latum ẽ. Tunc uõ enĩ omnis etas
currere obuii. pͥmus quisq ocitt aurib q
haurire tm̃ gaudium cupientes. ad molui¬
um usq pontem continens agm̃ ꝑuenit.
hominũ frequentia in for ꝑuenerunt.
Cum alii ip̃os. alii comites eoꝵ q̃ acta ẽẽnt.
ꝑcunctarent᷑. ⁊ ut quiq audierãt exerci¬
tum hostium imꝑatoremq occisum. le¬
giones romanas incolumes saluos consu¬
les ẽẽ: extimplo aliis porro imꝑti erant
gaudium suũ. Cum egre in curiam ꝑuẽ¬
tum ẽẽt. multo egrius sũmota turbane
patrib misceret᷑. Littere in senatu recitate
sunt. Introducti in contionẽ legati: b ue¬
turuis littĩs recitatis ip̃e plamius omnia
que aucta erant exposuit cum ingenti

Expanded text:
litterae recitatae sunt; et pro cuiusque ingenio aliis litterae recitatae sunt; et pro cuiusque ingenio aliis iam certum gaudium, aliis nulla ante futura fides erat quam legatos consulumue litteras audissent. ipsos deinde adpropinquare legatos allatum est. tunc enimuero omnis aetas currere obuii, primus quisque oculis auribusque haurire tantum gaudium cupientes. ad Muluium usque pontem continens agmen peruenit. hominum frequentia in forum peruenerunt, cum alii ipsos, alii comites eorum quae acta essent percontarentur; et ut quisque audierat exercitum hostium imperatoremque occisum, legiones Romanas incolumes, saluos consules esse, extemplo aliis porro impertiebant gaudium suum. cum aegre in curiam peruentum esset, multo aegrius summota turba ne patribus misceretur, litterae in senatu recitatae sunt. inde traducti in contionem legati. L. Ueturius litteris recitatis, ipse planius omnia quae acta erant exposuit cum ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
plices uotisq fatigare deos. Tam sollicite.
ac suspense ciuitati. fama incerta pͥmo
accidit. duos narnienses equites in castra
que in faucib umbrie opposita erant.
uenisse ex p̃lio nuntiantes cesos hostes. Et
pͥmo magis aurib qͣm animis id acceptũ
erat nt mauis letiusq q̃m quod mente ca¬
perẽt. aut satis crederent possent:⁊ ipsa ce¬
leritas idem impediebat quod biduo ante
pugnatum di cebatur. Littere deĩ ab. l.
manlio acidino misse ex castris afferunt᷑.
denarmensium equitum aduentu: he lit¬
tere ꝑforum ad tribunal plate senatum cu¬
ria exciuerunt. tanto q certamine ac tu¬
multu ppłi ad fores curie concursum ẽ. ut
adire nuntiuis ñ posset. traheret᷑ a ꝑcunctã¬
tib uociferantib q ut in rostris priusqͣm
in senatu littere recitarent᷑. Tandem sum¬
motri coherciti a magistratib dispensari¬
q letitia int̃ponentis eius amimos potu¬
it. in senatum pͥmum dem̃ in contione

Expanded text:
pliciis uotisque fatigare deos. tam sollicitae pliciis uotisque fatigare deos. tam sollicitae ac suspensae ciuitati fama incerta primo accidit duos Narnienses equites in castra quae in faucibus Umbriae opposita erant uenisse ex proelio nuntiantes caesos hostes. et primo magis auribus quam animis id acceptum erat, ut maius laetiusque quam quod mente capere aut satis credere possent; et ipsa celeritas fidem impediebat quod biduo ante pugnatum dicebatur. litterae deinde ab L. Manlio Acidino missae ex castris adferuntur de Narniensium equitum aduentu. hae litterae per forum ad tribunal praetoris latae senatum curia exciuerunt; tantoque certamine ac tumultu populi ad fores curiae concursum est ut adire nuntius non posset, sed traheretur a percontantibus uociferantibusque ut in rostris prius quam in senatu litterae recitarentur. tandem summoti et coerciti a magistratibus, dispensarique laetitia inter impotentes eius animos potuit. in senatu primum, deinde in contione
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uictores sanguinis cedisq ceperat᷑
sacietas. ut postero die cum ẽẽt nuntia¬
tum liuio. cõs. gallos cis alpinos ligures¬
q qui aut p̾lio ñ adfuissent. aut int̾ce¬
dem effugissent uno agmine abire sine
certo duce sine signis sine ordine ullo aut
imꝑioposse siuna equitum. ala mittat᷑.
⁊ hostium cladis ⁊ nr̃e iurtutis. Nero ea
m̃ uenerat agmine die sexto ad statua
sua atq hostem peruenit. Iter eus fre¬
quentia minore quia nemo p̃cesserat
nuntius. letitia uõ tanta uix ut compoteᷤᷤ
q potest. nec quo merta expectatione
euentus ciuitas fuerat. nec quo uictorie
famam accepit. Nũquam ꝑ om̃s dies ex
q̃uo claudium consulem ꝓfectum fama
attulit. ab orto sole ad occidentem aut
senator quisqͣm acuria atq ab magistra¬
tib abscessit. aut ppłs e foro matroneqr
nichil in ipsis opis erat. int̾preces obtesta¬
tionesq u̾se ꝑ omnia delubra uage sup¬

Expanded text:
etiam uictores sanguinis caedisque ceperat etiam uictores sanguinis caedisque ceperat satias ut postero die cum esset nuntiatum Liuio consuli Gallos Cisalpinos Liguresque qui aut proelio non adfuissent aut inter caedem effugissent uno agmine abire sine certo duce sine signis sine ordine ullo aut imperio; posse, si una equitum ala mittatur, et hostium cladis et nostrae uirtutis.' Nero ea inde uenerat agmine, die sexto ad statiua sua atque ad hostem peruenit. iter eius frequentia minore—nemo enim praecesserat nuntius— laetitia uero tanta uix ut compotes mque potest, nec quo incerta exspectatione euentus ciuitas fuerat nec quo uictoriae famam accepit. nunquam per omnes dies ex quo Claudium consulem profectum fama attulit ab orto sole ad occidentem aut senator quisquam a curia atque ab magistratibus abscessit aut populus e foro; matronae quia nihil in ipsis opis erat in preces obtestationesque uersae per omnia delubra uagae sup
Abbreviated transcription (Latin):
ille pugnanteᷤ hortando. pariterq obeũ¬
do ꝑicula sustinuit. ille fessos abnuentes¬
q tedio ⁊ labore. nunc p̾cando. nunc ca¬
stigando accendit. ille fugientes reuoca¬
uit. omissamq pugnam aliquot locis
restituit. Postremo cum haud dubie for¬
tuna hostium eẽt. nesupẽẽt tanto exercitui
suum nom̃ secuto concitato equo se in co¬
hortem romanã ĩmisit. Ibi ut patre ha¬
milcare.: ⁊ hannibale fr̃ẽ dignum erat pug¬
nans cecidit. Numqͣm eo bello una acie
tantum hostium interfectum ẽ. Reddita¬
q equa cannensi clade uł ducis uł exercitꝰ
int̾itu uidebatur. Quinquaginta .ui. mili¬
magna p̾da alia cum omnis gñis. tum
auri etiam argentiq Liuium etiam ro-¬
manoꝵ qui capti apud hostes erant supͣ
inii. capitum recepta id solatii fuit pro
amissis eo p̃lio militib. Nam haud qua¬
qͣm in cruenta uictoria fuit. octo ferme
milia romanoꝵ socioꝵ q occisa. Adeoq

Expanded text:
ille pugnantes hortando pariterque obeunille pugnantes hortando pariterque obeundo pericula sustinuit; ille fessos abnuentesque taedio et labore nunc precando, nunc castigando accendit; ille fugientes reuocauit omissamque pugnam aliquot locis restituit; postremo cum haud dubie fortuna hostium esset, ne superstes tanto exercitui suum nomen secuto esset concitato equo se in cohortem Romanam immisit; ibi, ut patre Hamilcare et Hannibale fratre dignum erat, pugnans cecidit. nunquam eo bello una acie tantum hostium interfectum est, redditaque aequa Cannensi clades uel ducis uel exercitus interitu uidebatur. quinquaginta septem milimagna praeda alia cum omnis generis tum auri etiam argentique; ciuium etiam Romanorum qui capti apud hostes erant supra quattuor milia capitum recepta. id solatii fuit pro amissis eo proelio militibus. nam haudquaquam incruenta uictoria fuit: octo ferme milia Romanorum sociorumque occisa, adeoque
Abbreviated transcription (Latin):
ab later mor interga iam pnignarent Ita
ex omnib partib ab fronte ablatere abter¬
go trucidantur. hispani liguresq ⁊ ad gal¬
los iam cedes ꝑuenerat. Ibi minimũ certa¬
minis fuit. Nam ⁊ pars magna absignis ab¬
erant. nocꝰte dilapsi stratiq sompno pas¬
sim ꝑ agros. ⁊ quid aderant itinere ac iugi¬
liis fessi intolerantissima laboris corpora
uix arma humeris gestabant. Etiam diei
medium erat. sitisq ⁊ calor hiante ᷤᷤ ceden¬
dos capiendosq adfatim p̃bebat. Elephan¬
tipłes ab ipsis rectorib quam ab hostemt̃¬
fecti. fãbrile scalprum cum malleo habe¬
bant. Id ubi seurre belue acruere in suos ce¬
perant. magist̃ inter aures positum ip̃o in
articło quo iungitur capiti ceruix qͣnto
maximo poterat icꝰtu: adigebat. La celerri¬
mauia est mortis in tante molis belua
inuenta erat ubi regendis ꝑuicissent. Pri¬
musq id hasdrubal instituerat cum sepe
alias memorabił tum illa p̃cipue pugna

Expanded text:
ab latere mox in terga iam pugnarent. ita ab latere mox in terga iam pugnarent. ita ex omnibus partibus, ab fronte, ab latere, ab tergo, trucidantur Hispani Liguresque; et ad Gallos iam caedes peruenerat. ibi minimum certaminis fuit; nam et pars magna ab signis aberant nocte dilapsi stratique somno passim per agros, et qui aderant itinere ac uigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, uix arma umeris gerebant; et iam diei medium erat, sitisque et calor hiantes caedendos capiendosque adfatim praebebat. elephanti plures ab ipsis rectoribus quam ab hoste interfecti. fabrile scalprum cum malleo habebant; id, ubi saeuire beluae ac ruere in suos coeperant, magister inter aures positum ipsa in compage qua iungitur capiti ceruix quanto maximo poterat ictu adigebat. ea celerrima uia mortis in tantae molis belua inuenta erat ubi regendi spem ui uicissent, primusque id Hasdrubal instituerat, dux cum saepe alias memorabilis tum illa praecipue pugna.
Abbreviated transcription (Latin):
omnis acies extra p̃lium eminens cessabat.
colt oppositus arcebat: ne aut fronte aut
ab latere ad grederentur. Inter liuũ has¬
drubalem q ingens contractum certam̃
erat. atroxq cedes utrimq edebat᷑. Ibidu¬
ces ambo. ibi pars maior peditum eqͥtũq
petu turbauerant. ante signa romanos
etiam signa mouerant loco. Dem̃ crescẽte
certamine ⁊ clamore impotentius iam re¬
gri inter duas acies u̾sari. uelut incertiqͣ
ẽẽnt haud dissimilit̾ nauib sine gub̾na¬
culo uagis. Clauduis gͦ quid p̃cipiti cursu
tam longum it̃ em̾si sumus clamitans
militib: cum in adu̾sum collem frustra
signa erigere conatus : postqm ea regioẽ
penetrari ad hostem ñ uidebat posse cohor¬
tis aliquot subductas e dextro cornu ubi
stationem magis segnem qͣm pugnam
futuram cernebat. post aciem cirtũdu¬
cit ⁊ ñ hostib mͦ s etiam suis inoppinan
taq celeritas fuit. ut cũ ostendissent se

Expanded text:
omnis acies extra proelium eminens cessabat; omnis acies extra proelium eminens cessabat; collis oppositus arcebat ne aut a fronte aut ab latere adgrederentur. inter Liuium Hasdrubalemque ingens contractum certamen erat, atroxque caedes utrimque edebatur. ibi duces ambo, ibi pars maior peditum equitumqupetu turbauerant antesignanos et iam signa mouerant loco; deinde crescente certamine et clamore impotentius iam regi et inter duas acies uersari uelut incerti quorum essent, haud dissimiliter nauibus sine gubernaculo uagis. Claudius 'quid ergo praecipiti cursu tam longum iter emensi sumus?' clamitans militibus cum in aduersum collem frustra signa erigere conatus esset, postquam ea regione penetrari ad hostem non uidebat posse, cohortes aliquot subductas e dextro cornu, ubi stationem magis segnem quam pugnam futuram cernebat, post aciem circumducit, et non hostibus modo sed etiam suis inopinantitaque celeritas fuit ut cum ostendissent se
Abbreviated transcription (Latin):
omini equitatu aduenit. Portus deinde
ad secutus cum leui armatura. Qui cum
fessum agm̃ carꝑent ab omni parte in¬
cursarent q etiam omisso itinere quod fu¬
ga simile erat castra metari penus intu¬
mulo suꝑfluminis ripam uellet. adue.¬
nit liuius peditum omnib copiis. ñ iti¬
neris mͦ s conserendum extimplo p̃lium
instructis armatis q S ubi om̃s coplas
comumxerunt directaq acies est: Clau¬
dius dȩxtro in cornu liuꝰ ab sinustro pugnã
instruit. media acies pretori tuenda data.
Hasdrubal omissa munitione castroꝵ post¬
quam pugnandum uidit: in pͥma acieañ
signa elephantos collocat circa eosleuom
cornu adu̾sus claudium gallos opponit. si
hispanis ⁊ ibi maxime in uetere milite
spem habebat. sumpsit. Ligures in medio
post elephantos positi s longiorqͣm latior
acies erat. Gallos ꝓmuniens colt̃ tegebat.
La frons quam hispani tenebant. cum si¬
nistro romanoꝵ cornu concurrit. Dextra

Expanded text:
omni equitatu aduenit: Porcius deinde omni equitatu aduenit: Porcius deinde adsecutus cum leui armatura. qui cum fessum agmen carperent ab omni parte incursarentque, et iam omisso itinere quod fugae simile erat castra metari Poenus in tumulo super fluminis ripam uellet, aduenit Liuius peditum omnibus copiis non itineris modo sed ad conserendum extemplo proelium instructis armatisque. sed ubi omnes copias coniunxerunt directaque acies est, Claudius dextro in cornu, Liuius ab sinistro pugnam instruit: media acies praetori tuenda data. Hasdrubal omissa munitione castrorum postquam pugnandum uidit, in prima acie ante signa elephantos conlocat: circa eos laeuo in cornu aduersus Claudium Gallos opponit, hauHispanis—et ibi maxime in uetere milite spem habebat—sumpsit: Ligures in medio post elephantos positi. sed longior quam latior acies erat; Gallos prominens collis tegebat; ea frons quam Hispani tenebant cum sinistro Romanorum cornu concurrit: dextra
Abbreviated transcription (Latin):
iam fortuna initalia que in hispania eẽt.
interdum luteras suas ad eum ñ ꝑuenisse
credere interceptisq his consulẽ ad sese op-¬
pͥm̃dum accelerasse. his auxius curis. extĩc¬
tis ignib ugilia pͥma dato signo ut taciti
uasa colligerent signa ferri ussit. In trepi¬
datione ⁊ nocturno tumultu duces parũ
iter adseruant. Alter in destinatis iam añ
anmo latebris subsedit alt̾ ꝑ uadanota
metaurũ flumen tranauit. Ita desertum
abducib agm̃ pͥmo ꝑagros palatur. fessi¬
q aliquot sompno ac uigiliis sternunt.
corꝑa passim atq in frequentia relin-¬
cuunt signa. hasdrubal dum lux iam
amnis sinus flexusq cum errore uoluens
haud multum ꝓcessisset ubi pͥma lux tͣnͣ¬
situm opportunum ostendisset transitur.
S cum quantum mare abscedebat tanto
altiorib cohercentib amnem ripis ñ in¬
ueniret uada diem ferendospatium dedit
ad sequendum sese hosti. Nero pͥmũ cum

Expanded text:
iam fortuna in Italia quae in Hispania esset. iam fortuna in Italia quae in Hispania esset. interdum litteras suas ad eum non peruenisse credere interceptisque iis consulem ad sese opprimendum accelerasse. his anxius curis, exstinctis ignibus, uigilia prima dato signo ut taciti uasa conligerent, signa ferri iussit. in trepidatione et nocturno tumultu duces parum intente adseruati, alter in destinatis iam ante animo latebris subsedit, alter per uada nota Metaurum flumen tranauit. ita desertum ab ducibus agmen primo per agros palatur, fessique aliquot somno ac uigiliis sternunt corpora passim atque infrequentia relinquunt signa. Hasdrubal dum lux uiamamnis sinus flexusque cum errorem uoluens haud multum processisset, ubi prima lux transitum opportunum ostendisset transiturus erat. sed cum, quantum a mari abscedebat, tanto altioribus coercentibus amnem ripis non inueniret uada, diem terendo spatium dedit ad insequendum sese hosti. Nero primum cum
Abbreviated transcription (Latin):
pi aliqui possent. ⁊ notalĩ ocłos siquid for¬
te adustioris coloris ut ex recenti uia ẽẽnt.
simul cirtumuehi procul castra iubet. spe¬
culari q non auctum aliqua parte sit ual¬
lum. ⁊ ut adtendant semelbis ne signum
canat in castris. Ea cum ordine omnia
ẽent. castra nichil aucta errorem faciebant.
Bina erant sicut añ aduentũ. cõs altĩus
fuerant. una liuii. altã .L. porciineut qͥc¬
quam quo latuis tendetur ad munim̃ta
adiectum. Illud ueterẽ ducem ad suetum¬
q romano hosti mouit. qd̾ semel in p̾to¬
ris castris signum bis in consularib refe¬
hanmbale abscessisset. cura anigebat. mi¬
nime id quod erat suspicari poterat tan¬
te rei frustratione hannibalẽ elusum ut
ubi duir ubi erertituiet cum quo castra
collata babuerit ignoraret. profecto haud
mediocri clade absterritum insequi ñ au¬
sum magnoꝑe uereri ne ꝑditis reb serum
ip̃e auxilium uenisset romanisq eadem

Expanded text:
pi aliqui possent et notari oculis si qui forpi aliqui possent et notari oculis si qui forte adustioris coloris ut ex recenti uia essent; simul circumuehi procul castra iubet specularique num auctum aliqua parte sit uallum, et ut attendant semel bisne signum canat in castris. ea cum ordine relata omnia essent, castra nihil aucta errorem faciebant; bina erant, sicut ante aduentum consulis alterius fuerant, una M. Liui , altera L. Porci ; neutris quicquam quo latius tenderetur ad munimenta adiectum. illud ueterem ducem adsuetumque Romano hosti mouit quod semel in praetoriis castris signum, bis in consularibus refeHannibale abscessisset cura angebat. minime id quod erat suspicari poterat, tantae rei frustratione Hannibalem elusum ut ubi dux, ubi exercitus esset cum quo castra coniuncta habuerit ignoraret: profecto haud mediocri clade absterritum insequi non ausum; magno opere uereri ne perditis rebus serum ipse auxilium uenisset Romanisque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
consilium suum quod tutum celeritas fe-¬
cisset: temerarium morando facerent. Prro¬
re qui ñ diuiturnus futurus ẽet uelut tor¬
pentem hammbalem ne castra sua simne du¬
ce relicta adgredi nec ad sequendum se iter
apuliam. Qui ꝓlatando spatium hostidet
eum ⁊ illa castra prodere hannibalri aꝑi-¬
re in galliam iter. ut ꝑ otium ubi uelit has¬
drubali coniungat᷑ Extimplo signum dan¬
dum ⁊ cundum in aciem ab utendumq
lisciant cum pauciorib: nec hi cum płib
⁊ ualidiorib rem ẽẽ. Consilio dimisso signũ
pugne ꝓponitur. confestim q in aciem ꝓ¬
cedunt. Iam hostes ante castra instructi
stabant. Moram pugne attulit. quod has¬
drubal ꝓfectus ante signa cum paucis
equitib scuta uetera hostium notauit.
que ante ñ uidebat. ⁊ strigosiores equos.
Multitudo qͦ maior solita uisa est. Suscita¬
tus enim id quod erat. receptui ꝓpececinit.
ac misit ad flum̃ uñ aquabant᷑. ubri exci¬

Expanded text:
consilium suum quod tutum celeritas feconsilium suum quod tutum celeritas fecisset temerarium morando facerent; errore qui non diuturnus futurus esset uelut torpentem Hannibalem nec castra sua sine duce relicta adgredi nec ad sequendum se iter Apuliam. qui prolatando spatium hosti det, eum et illa castra prodere Hannibali et aperire in Galliam iter ut per otium ubi uelit Hasdrubali coniungatur. extemplo signum dandum et exeundum in aciem abutendumque li sciant cum paucioribus nec hi cum pluribus et ualidioribus rem esse. consilio dimisso signum pugnae proponitur confestimque in aciem procedunt. iam hostes ante castra instructi stabant. moram pugnae attulit quod Hasdrubal prouectus ante signa cum paucis equitibus scuta uetera hostium notauit quae ante non uiderat et strigosiores equos; multitudo quoque maior solita uisa est. suspicatus enim id quod erat, receptui propere cecinit ac misit ad flumen unde aquabantur ubi et exci
Abbreviated transcription (Latin):
aptum militie uidebat᷑ conscͥpserat. Ad senã
castra alt̾ĩus consuł erant ⁊quingentos fer¬
me inde passus hasdrubal aberat. Itaq cũ
iam appropinquaret tectus montib substi-¬
tit nero ne ante noctem castra ingrederet᷑.
Silentio ingressi ab suis quisq ordinis hoĩb ĩ
tentoria abducti cum sũma omnium leciti¬
ahospitaliter excipiunt᷑. Postõ die consiliũ
habitum. curi .l. portiuis liciniꝰ pr̃ ad fuit.
Castra iuncta consulum castris habebat. Et
ante aduentum eoꝵ. ꝑ loca alta ducendo ex¬
citum mͦ insideret angustos saltus ut tran¬
sitũ claud̾et mͦ ablat̾e̾. aut tergo carpet
agm̃ ludificatus hostem: omnib artib
belli fuerat. Is tum in consilio aderat.Mul¬
toꝵ eo inclinant sententie ut dum fessũ
uia aciuigiliis reficeret militem nero simłͥ
⁊ adnoscendum hostem paruos sumeret¬
sibi dies. tempus pugne differret᷑. Ieroñ
suadere mͦ s sũma oꝑam dare institit. ne

Expanded text:
aptum militiae videbatur, conscripserat. ad Senam aptum militiae videbatur, conscripserat. ad Senam castra alterius consulis erant, et quingentos ferme inde passus Hasdrubal aberat Itaque cum iam adpropinquaret, tectus montibus substitit Nero, ne ante noctem castra ingrederetur. silentio ingressi, ab sui quisque ordinis hominibus in tentoria abducti cum summa omnium laetitia hospitaliter excipiuntur. postero die consilium habitum, cui et L. Porcius Licinus praetor adfuit. castra iuncta consulum castris habebat, et ante aduentum eorum per loca alta ducendo exercitum cum modo insideret angustos saltus ut transitum clauderet, modo ab latere aut ab tergo carperet agmen, ludificatus hostem omnibus artibus belli fuerat; is tum in consilio aderat. multorum eo inclinant sententiae ut, dum fessum uia ac uigiliis reficeret militem Nero, simul et ad noscendum hostem paucos sibi sumeret dies, tempus pugnandi differretur. Nero non suadere modo sed summa ope orare institit ne
Abbreviated transcription (Latin):
nichil morari nec absignis. nec subsistere
cibum capientes diem ac noctem ire uix
quod satis ad naturale desidium corpoꝵ
eẽt quieti dare. Et ad collegam p̃missi e¬
rant qui nuntiarent aduentum. ne cũc¬
tarentur quod clam anpalam int̃ dui
ac noctu uenire an eẽ uellet. Isdem an a¬
lis considlere castas. Nocte claminare me¬
luis uisum ẽ. Tessara ꝑ castra abliuio. cõs
data erat. ut tribunus tribunũ. centurio
centurionẽ. eques equitẽ. pedes peditem
acciperet. Neq enim dilatari castra opus
eẽ. ne hostis aduentum alt̾ĩus consuł senti¬
ret. Et cohortatio płium in angusto tendẽ¬
tium facilior futura erat. quod claudianꝰ
exercitus nichil ferre p̃ter arma secum ex-
peditionẽ tulerat. Ceterum in ip̃o itinere
aut cum uoluntariis agm̃ erat offerrenti¬
b ultro sese ex urtĩb militib ꝑfunctis iam
militia ⁊ iuuenib quos certatim nomina
danteᷤᷤ si quoꝵ corporis spes. roburq uiriũ

Expanded text:
nihil morari, nec abire ab signis nec subsistere nihil morari, nec abire ab signis nec subsistere nisi cibum capientes; diem ac noctem ire; vix quod satis ad naturale desiderium corporum esset, quieti dare. et ad collegam praemissi erant qui nuntiarent adventum percunctarenturque clam an palam, interdiu an noctu venire sese vellet, isdem an aliis considere castris. nocte clam ingredi melius visum est. tessera per castra ab Livio consule data erat ut tribunus tribunum, centurio centurionem, eques equitem, pedes peditem acciperet: neque enim dilatari castra opus esse, ne hostis adventum alterius consulis sentiret; et coartatio plurium in angusto tendentium facilior futura erat, quod Claudianus exercitus nihil ferme praeter arma secum in expeditionem tulerat. ceterum in ipso itinere auctum voluntariis agmen erat, offerentibus ultro sese et veteribus militibus perfunctis iam militia et iuvenibus, quos certatim nomina dantes, si quorum corporis species roburque virium
Abbreviated transcription (Latin):
sta partẽ frucꝰtum ꝓpe omnẽ ipsoslaturos.
semꝑ quod postremũ adiectum sit id rem
totam uideri traxisse. sernere ip̃os quo cõ¬
cursu qua admiratione quo fauore homi¬
num iter suũ celebret᷑ ⁊ hercule ꝑ instructa
omnia ordinib uiroꝵ mulierum q un¬
diq ex agris effusoꝵ inter uota ⁊ p̃ces ⁊ lau¬
des ibant. illosp̃sidia rei .p. uindices urbis
romane imꝑiiq appellabant. in illorũ
bãt᷑ ut iłł faustum iter. felixq pugna ma¬
tura exhostib uictoria eẽt. ⁊ dampnarent᷑¬
q ipsi uotoꝵ q̃ ꝓ hissuccepissent. ut quem¬
admodum nunc solliciti ꝓsequerent᷑ eos
ita paucospost dies leti ob uictoriã obuiã
irent. Inuitare. iñ ꝓse quisq ⁊ offerre ⁊ fati¬
gare p̃cib ut q̃ ip̃is iuim̃tisq usui ẽẽnt: ab
se potissimũ sumerent. benigne omnia
cumulata dare modestia certare milites
nequid ultra usum necessarium sumerẽt.

Expanded text:
sta partae fructum prope omnem ipsos laturos; sta partae fructum prope omnem ipsos laturos; semper quod postremum adiectum sit id rem totam uideri traxisse. cernere ipsos quo concursu, qua admiratione, quo fauore hominum iter suum celebretur. et hercule per instructa omnia ordinibus uirorum mulierumque undique ex agris effusorum inter uota ac preces et laudes ibant. illos praesidia rei publicae, uindices urbis Romanae imperiique appellabant: in illorum bantur ut illis faustum iter, felix pugna, matura ex hostibus uictoria esset, damnarenturque ipsi uotorum quae pro iis suscepissent ut, quemadmodum nunc solliciti prosequerentur eos, ita paucos post dies laeti ouantibus uictoria obuiam irent. inuitare inde pro se quisque et offerre et fatigare precibus ut quae ipsis iumentisque usui essent ab se potissimum sumerent; benigne omnia cumulata dare. modestia certare milites ne quid ultra usum nece
Abbreviated transcription (Latin):
puerum conscribendis fallacib conditioĩbꝰ
pacis frustratus elusisiet. omnia maiora.
etiam uõ p̃sidia hostium metu interp̃te
semꝑ indetĩus inelinato ducebant. Nero
postqͣm tm̃ interualli ab hoste fecerat. ut
detegi consilium satis tutum ẽẽt: paucos
milites alloquit᷑. negat ullius consilium
imꝑatoris in speciem audatius reip̃a totiꝰ
fuisse quam suũ. Ad certam eosse uictoriã
ducere. Quippe ad quod bellum collega ñ
ante qͣm cui ad societatẽ ip̃iꝰ peditum atq
equitum date absenatu. copie fuissent ma-¬
iorel msteuctioresqr quam si aduis iplũ
hannibalem iret ꝓfectus sit eo ipsos qͣntũ¬
cumq uirium mom̃tũ addidint rem om¬
nem inclinaturos. Auditum mͦ in acie nã
ne ante audiretur daturum oꝑam. alt̾ĩ
.cõs. ⁊ alterum exercitum aduenisse. haud
dubiam uictoriam facturũ. fãmam bellũ
conficere. Et parua mom̃ta in spem metũq
impellere animos. Gle quidem ex rebene ge-¬

Expanded text:
puerum conscribendis fallacibus condicionibus puerum conscribendis fallacibus condicionibus pacis frustratus elusisset. omnia maiora etiam uero praesidia hostium, minora sua, metu interprete semper in deteriora inclinato, ducebant. Nero postquam iam tantum interualli ab hoste fecerat ut detegi consilium satis tutum esset, paucis milites adloquitur. negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa tutius fuisse quam suum: ad certam eos se uictoriam ducere; quippe ad quod bellum collega non ante quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent, maiores instructioresque quam si aduersus ipsum Hannibalem iret, profectus sit, eos ipsos quantumcumque uirium momentum addiderint rem omnem inclinaturos. auditum modo in acie—nam ne ante audiatur, daturum operam—alterum consulem et alterum exercitum aduenisse haud dubiam uictoriam facturum. famam bellum conficere et parua momenta in spem metumque impellere animos. gloriae quidem ex re bene ge