comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insignes donis transiere. ac transuecti multe
cuuce corone ulla resq ac murales conspec¬
te inspectataspolia samnitium ⁊ decorẽ ac
pulchritudinem pat̾nis spoliis que nota
frequenti publicorum ornatu locoꝵ erant
comꝑabantur. Nobiliores aliqui capuui
clari suis patrumq factis ducti. Exis gra-¬
militib nich datum ex preda ẽ. actaq ea
inuidia ẽ. ad plebem quod tributum etiã
instipendium militum collatum ẽ. cum
rini dedicauit. quam in ip̃a dimicatione
uotam apud neminem uet̾em auctorẽ in-¬
uenio. Neq hercule tameriguo tempore.
ꝑficere potuisset. Ab dictatore patre uotã
filius cõs. dedicauit. exornauitq hostiũ spo¬
liis. Quorum tanta multitudo fuit. ut nõ
templum tantum forumq his ornaretur.
s locis etiam colonisq frnittimis ad temploꝵ
locorumq publicoꝵ ornatum diuidentur.
Ab tͥumpho ex̾citum inagrum uestinũ qr re¬

Expanded text:
equitesque insignes donis transiere ac transuecti sunt; multae equitesque insignes donis transiere ac transuecti sunt; multae ciuicae coronae uallaresque ac murales conspectae; inspectata spolia Samnitium et decore ac pulchritudine paternis spoliis, quae nota frequenti publicorum ornatu locorum erant, comparabantur; nobiles aliquot captiui, clari suis patrumque factis, ducti. aeris gramilitibus nihil datum ex praeda est; auctaque ea inuidia est ad plebem, quod tributum etiam in stipendium militum conlatum est cum,rini dedicauit—quam in ipsa dimicatione uotam apud neminem ueterem auctorem inuenio, neque hercule tam exiguo tempore perficere potuisset—ab dictatore patre uotam filius consul dedicauit exornauitque hostium spoliis; quorum tanta multitudo fuit ut non templum tantum forumque iis ornaretur sed sociis etiam coloniisque finitimis ad templorum locorumque publicorum ornatum diuiderentur. ab triumpho exercitum in agrum Uescinum, quia re
Abbreviated transcription (Latin):
lua qmͦ hostiumiactura dimicauit. cast̃s
dem̃ positis. menib hostem inclusit. Oppug¬
natum oppidum captumq. In his trib
urbib capta aut cesa. ad x. mił. hominỹ
ita ut pauꝯ admodum plures caꝑentur.
euenit scłm uota militum qui uim frigo¬
ris iam insamnio patiebantur. Papirio ad
sepinum maior uis hostium restitit. Sepe
ĩacie. sepe in agmine. sepe circaurbem ip¬
sam aduersus eruptiones hostium pug¬
natum. nec obsidio nec bellum ex equo
erat. Non enim muris magis se samniteᷤᷤ
quam armis ac uiris menia tutabantur.
Tandem pugnando in obsidionem iustã
coegit hostes. Obsidendoq oꝑib urbem ex
pugnauit. Itaq abira plus cedis editum.
tissamnitium reb in urbes paucas militi
concessa ẽ. Niues iam omĩa compleu̾ant.
nec durare extra tecta poterat. Itaq consul
exc̃itum de samnio deduxit.Uenienti romã
triumphus omnium consensu ẽ. delatꝰ. Tri¬
umphauit in magistratu insigni ut illoꝵ

Expanded text:
sua quam hostium iactura dimicauit; castris sua quam hostium iactura dimicauit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit; oppugnatum oppidum captumque. in his tribus urbibus capta aut caesa ad decem milia hominum, ita ut paruo admodum plures caperentur. euenit secundum uota militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnando in obsidionem iustam coegit hostes obsidendoque ui atque operibus urbem expugnauit. itaque ab ira plus caedis editum ctis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est. niues iam omnia oppleuerant nec durari extra tecta poterat; itaque consul exercitum de Samnio deduxit. uenienti Romam triumphus omnium consensu est delatus. triumphauit in magistratu insigni, ut illorum
Abbreviated transcription (Latin):
iss. si quid in samnio adũsiueniss. Que con¬
iiratione samnitium erecta. qm̃ ambo cõs.
omnisq romana uis au̾sa insamnium eẽt.
habuiss. Legiones sotioꝵ a .m. atilio. pr̃. in
senatum introducte q̃rebantur uri ⁊ uasta¬
ri agros afinitimis etruscis qd̾ descicere a . p.
ponsum legatis curȩ senatui futurum. ne
sotios fideisue penit̾et. etruscoꝵ ꝓpe diem
eandem fortunam qmͣ samnituim fore. Seg¬
nus tam̃ quod adetruriam attinebat actareᷤ
ẽẽt. i faliscos qͦ quiꝑ multos annos inamici¬
tia fuerant adlatum foret arma etruscis iuinx.¬
isse. Huius ꝓpinquitas ppłi acuit curam pa¬
trib ut feciales mittendos ad res repetendaᷤᷤ
censerent. Quib non redditis ex auctoritate
patrum ussuppłi bellum faliscis indictũ ẽ.
uissi q consules sortiri nt̾ ex samnio ĩ etru¬
riam cum ȩĩcitu transiret. Iam caruiliꝰ uel¬
etiam ⁊ palumbinum ⁊ herculaneum bis ⁊̃¬

Expanded text:
isset si quid in Samnio aduersi euenisset, quae conisset si quid in Samnio aduersi euenisset, quae coniuratione Samnitium erecta, quoniam ambo consules omnisque Romana uis auersa in Samnium essethabuisset. legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac uastari agros a finitimis Etruscis quod desciscere a populo ponsum legatis curae senatui futurum ne socios fidei suae paeniteret: Etruscorum propediem eandem fortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad Etruriam attinebat, acta res esset, ni Faliscos quoque, qui per multos annos in amicitia fuerant, allatum foret arma Etruscis iunxisse. huius propinquitas populi acuit curam patribus ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent; quibus non redditis ex auctoritate patrum iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret. iam Caruilius Ueliam et Palumbinum et Herculaneum ex
Abbreviated transcription (Latin):
donat. Consilium iñ habitum cum iam tẽpꝰ
ẽẽt deducendi ab samnio ex̃citus. aut utͦq
aut certe alteriꝰ optimũ uisum quo magi
facte res samnitumẽẽnt. eo ꝑtinatiꝰ ⁊ infe-¬
stiꝰ agere cet̾a⁊ ꝑsequi ut ꝑ domitũ samniũ
insequentib consulib tradiposs. Qñ iã
nullus ẽẽt hostium exercitus qui signiscol¬
latis dimicaturꝰ uideretur unum suꝑeẽ.
belligenꝰ urbium oppugnationes. quaꝵ ꝑ
crtidiamlitem locupletre pca ⁊ hoste ꝑ
aris ac focis dimicantem conficere possent᷑.
Itaq litt̾is missis ad senatump.q .R. de re-
cõs. ingenti letitiam ⁊ incuria ⁊ ĩcontione
audite. ⁊ qͣtridui supplicatione publicum
gaudium priuatis studiis celebratum est.
Nec . p .rͨ. magna solum s ꝑ oportuna etiam
uictoria fuit. qr ꝑidem forte tempus rebellas̃¬
seetruscos allatumẽ. Subibat cogitatio ani-¬
mũ. quonammͦ tolerabilis futura etruria fu-¬

Expanded text:
donat. consilium inde habitum cum iamne tempus donat. consilium inde habitum cum iamne tempus esset deducendi ab Samnio exercitus aut utriusque aut certe alterius; optimum uisum, quo magis fractae res Samnitium essent, eo pertinacius et infestius agere cetera et persequi ut perdomitum Samnium insequentibus consulibus tradi posset: quando iam nullus esset hostium exercitus qui signis conlatis dimicaturus uideretur, unum superesse belli genus, urbium oppugnationes, quarum excidia militem locupletare praeda et hostem pro aris ac focis dimicantem conficere possent. itaque litteris missis ad senatum populumque Romaconsulum ingenti laetitia et in curia et in contione auditae, et quatridui supplicatione publicum gaudium priuatis studiis celebratum est. nec populo Romano magna solum sed peropportuna etiam ea uictoria fuit, quia per idem forte tempus rebellasse Etruscos allatum est; subibat cogitatio animum quonam modo tolerabilis futura Etruria fu
Abbreviated transcription (Latin):
ex tanta trepidatione bouianum ꝑuentũ ẽ.
letitiam utriꝰq ex̾citus romani auxit. ⁊ ab al¬
tera parte feliciter gesta res. Ut̾q ex alteriꝰ sen
tentia cõs. captum oppidum diripiendũ
militi dedit. Exhaustis deinde tectis. ignem
iniecit. Eodemq die aquilonia ⁊ cõminiũ
deflagrauere. Et cõs. cum gratulatione mu-¬
tua legionum suaq castra conuinxere. In
m̃ito laudauit donauitq. ⁊ papiriꝰ apud qͤm
multiplex macie circa castra circaurbem fu¬
erat certam̃ .p. nautiũ. sp̃. papirium fr̃is fi
ꝓpt̾ expeditionem qr magis agminis mͦ ter¬
ruerat hostes. iuiuenem papirium ꝓpt̾ na¬
uatam cumequitatu ⁊ in p̃lio oꝑam. ⁊ noc¬
te qr fugam infestam samnitib ab aquilo¬
nia clam egressis fecit. Centuriones militeᷤ¬
q qr pͥmi portam murumq aquiloniȩ ce¬
ꝑant. Equites om̃s ob insignem multis lo¬
cis oꝑam: corniculis armillisq argenteis

Expanded text:
ex tanta trepidatione, Bouianum peruentum est. ex tanta trepidatione, Bouianum peruentum est. laetitiam utriusque exercitus Romani auxit et ab albat. Samnites sicut, antequam in muris uiderent tentia consul captum oppidum diripiendum militi dedit, exhaustis deinde tectis ignem iniecit; eodemque die Aquilonia et Cominium deflagrauere et consules cum gratulatione mutua legionum suaque castra coniunxere. in ro cuiusque merito laudauit donauitque et Papirius, apud quem multiplex in acie, circa castra, circa urbem fuerat certamen, Sp. Nautium , Sp. Papirium , fratrispropter expeditionem qua magni agminis modo terruerat hostes, iuuenem Papirium propter nauatam cum equitatu et in proelio operam et nocte qua fugam infestam Samnitibus ab Aquilonia clam egressis fecit, centuriones militesque quia primi portam murumque Aquiloniae ceperant; equites omnes ob insignem multis locis operam corniculis armillisque argenteis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt a cominio reuocati ab suis neutͥ prelio
occurrerunt. Primis ferme tenebris cum in
conspectu iam castra iam aquiloniam ha¬
buissent: clamor eos utrimq par actidens
sustinuit. Deinde regionẽ castroꝵ q̃ incensa
ab romanis erat flãmine late fuse certioris
cladis inditio ꝓgredi longiꝰ ꝓhibuit. Eo ip̃o
loco ꝓpe timore sub armis strati passim in¬
quietum omne tempꝰ noctis expectando ti¬
mendoq lucem egere. Prima luce incerti
qmͣ in partem cenderent iter repente in fu¬
gam const̾nuntur. Conspecti ab equitib
qui egressos nocte ab oppido samnites ꝑse¬
cuti uiderant. multitudinem ñ uallo. non
stationib firmatam. Conspecta ⁊ex muriᷤᷤ
aquiloniȩ ea multitudo erat. iamq etiã
legionariȩ cohortes sequebant᷑. Ceter̃ nec
pedes fugientes psequipotuit. Abequite
nouissum agminis .cc. ferme. ⁊ octoginta int̾¬
fecti arma multa capta. ac signa militaria

Expanded text:
essent a Cominio, reuocati ab suis neutri proelio essent a Cominio, reuocati ab suis neutri proelio occurrerunt. primis ferme tenebris, cum in conspectu iam castra, iam Aquiloniam habuissent, clamor eos utrimque par accidens sustinuit; deinde regione castrorum, quae incensa ab Romanis erant, flamma late fusa certioris cladis indicio progredi longius prohibuit; eo ipso loco temere sub armis strati passim inquietum omne tempus noctis exspectando timendoque lucem egere. prima luce incerti quam in partem intenderent iter repente in fugam consternantur conspecti ab equitibus, qui egressos nocte ab oppido Samnites persecuti uiderant multitudinem non uallo, non stationibus firmatam. conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat iamque etiam legionariae cohortes sequebantur; ceterum nec pedes fugientes persequi potuit et ab equite nouissimi agminis ducenti ferme et octoginta interfecti; arma multa pauidi ac signa militaria
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ obsistẽt ac moraretur. manũq si forte
ita res posceret conferrim᷑ ne ad cominiũ
heş copiȩ admoiũ possent. Ipse scalas fer
nadiiros ab ommi parte urtbisuissie ac
testudine ad portas successit. Simul ⁊ refrin¬
gebantur porte.⁊ ius undiq inmuros fie¬
bat. Samnites sic̃ anteqm in muris uident
armatos. satis animi habuerunt ad ꝓhiben¬
dos urbis adituhostes. ita pͦ qmͣ iam ñ exint̾¬
uallo nec missilib s cominꝰ gerebantur res.
⁊ qͥ egre successerant ex plano in muros loco
quem magis timuerant. uicto facile ĩ hostẽ
inparem ex equo pugnabant. relictis turri¬
b murisq in forum om̃s compulsi paulisꝑ
inde temptauerunt: extremam pugnȩ for¬
tunam. Dem̃ abiectis armis ad .xi. mił. ho¬
ad.iiiĩ. ac.cc.lxxx. Sic ad cominium. sic ad
aquiloniam gestares. Inde medio int̾ duas
urbes spatio. ubi tertia expectata erat pugna.
hostes non inuenti.uiii. mił. passuũ cum ab¬

Expanded text:
uius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte uius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoueri possent. ipse scalas ferri ad muros ab omni parte urbis iussit ac testudine ad portas successit; simul et refringebantur portae et uis undique in muros fiebat. Samnites sicut, antequam in muris uiderent armatos, satis animi habuerunt ad prohibendos urbis aditu hostes, ita, postquam iam non ex interuallo nec missilibus sed comminus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in muros, loco quem magis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus murisque in forum omnes compulsi paulisper inde temptauerunt extremam pugnae fortunam; deinde abiectis armis ad undecim milia hoi octoginta. sic ad Cominium, sic ad Aquiloniam gesta res; in medio inter duas urbes spatio, ubi tertia exspectata erat pugna, hostes non inuenti. septem milia passuum cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
terum illud memorie traditur. ñ ferme il¬
alium ducem letiorem in acie uisum. Seu
suopte ingenio. seu fidutia bene gerende rei.
Ab eodemrobore animi neq controũso au¬
spitio reuocari ap̃lio potuit. ⁊ in ip̃o discͥmi¬
ne quo templa deis inmortalib uou̾i mos
erat. uouerat ioui uictori si legiones hosti¬
um fudiss pocillum mulsi priꝰqͣm teme¬
tum bib̃et se se facturum. Id uotum dicor¬
di fuit. ⁊ auspicia in bonum uerterunt.
Eadem fortuna ab alt̾o cõns. ad cominium
gesta res. Prima luce admenia omnib co¬
piis admotis. corona cinxit urbem. subsi¬
diaq firma. ne qua eruptio fieret portisop¬
posuit. Iamsignum dantẽ eum nuntiꝰ a
collega trepidus. de .xx. cohortium aduẽ-¬
ui. ⁊ ab impetumoratus ẽ. ⁊ partẽ copiarũ
reuocare instructam intemptamq ad ob¬
pugnandum coegit. D. brutum. sceuã le¬
gatum cum legione prima ⁊ .x. cohortib
alariis. equitatuq ire adũsus subsidiũ
hostium iussit. Quocumq loco fuiss ob¬

Expanded text:
terum illud memoriae traditur non ferme alium ducem laetiorem in acie uisum seu suopte ingenio seu fiducia bene gerundae rei. ab eodem robore animi neque controuerso auspicio reuocari a proelio potuit et in ipso discrimine quo templa deis immortalibus uoueri mos erat uouerat Ioui Uictori, si legiones hostium fudisset, pocillum mulsi priusquam temetum biberet sese facturum. id uotum dis cordi fuit et auspicia in bonum uerterunt. eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res. prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma ne qua eruptio fieret portis opposuit. iam signum dantem eum nuntius a collega trepidus de uiginti cohortium aduentu et ab impetu moratus est et partem copiarum reuocare instructam intentamque ad oppugnandum coegit. D. Brutum Scaeuam legatum cum legione prima et decem cohortibus alariis equitatuque ire aduersus subsidium hostium iussit: quocumque in loco fuisset ob
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ appiꝰ uolumniusq castra coniungunt. Pug¬
natum infestissimis animis. Hinc iram sti¬
młante adũsꝰ rebellãtes totiẽs illic adultimãic
iã dimicantibꝰspẽ. Cesagͦ sãnitiũ . xi. trec̃ñti. cap¬
ta .ii. septingñti. Ex romano ex̾citu cecid̾e .iĩ. sep¬
tingenti. felix annꝰ bellicis rebus pestilen¬
tia grauis ꝓdigiisq sollicitꝰ. Nami t̾ram
multiphariam pluuisse. ⁊ in exercitu appii
claudii plerosq fulminib ictosnuntiatũ
ẽ. libriq obhec aditi. Eoanno.e. fabiꝰ gur¬
ges cõs. filius. aliquot matronas adppłm stu-¬
pri dampnataspetunia multauit. ex quo¬
multatitio ere. ueñis edem que ꝓpe circum ẽ:
faciendam curauit. Suꝑsunt etiam nunc
samnitium bella. que continua ꝑ quartum
iam uolum̃ annumq sextum.⁊ quadragesim̃.
a .m. ualerio.a. cornelio consule. qui primi
samnitio arma intulerant agimus. ⁊ ne tot
annorum clade. utq gentis laboresq actos

Expanded text:
et Appius Uolumniusque castra coniungunt. puget Appius Uolumniusque castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab ultima iam dimicantibusduo milia septingenti; ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, pestilentia grauis prodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurges consulis filius aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multauit; ex multaticio aere Ueneris aedem quae prope Circum est faciendam curauit. supersunt etiam nunc Samnitium bella, quae continua per quartum iam uolumen annumque sextum et quadragesimum a M. Ualerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus; et ne tot annorum clades utriusque gentis laboresque actos
Abbreviated transcription (Latin):
triumphauit. milites truimphantem se¬
cuti sunt. celebrata in conditis militarib
ñ magis uictoria.q. fabii. quã mors p̃clara
.p. decii ẽ. excitataq memoria parentis eqͣta
euentu publico priuatoq filii laudib. Da¬
ta ex preda militib eris octogenis bini saga¬
q ⁊ tunice. p̃mia illa tempestate militiȩ hayd¬
quaqmͣ sꝑnenda. His itaq reb gestis nec ĩ
samnitib adhuc nec in etruria paxerat. Nã
⁊ꝑusinis auctorib post eductum ab consule
exertitum rebellatum fuerat: ⁊ samnites pre-¬
datum in agrum uestinum forminũq. ⁊
partem aliam ineserunium queq uult᷑no
adiacet flumini descendere. Aduersus eos
quingentos perusinoꝵ occidit. cepit ad
eris trientis. x p̃da alia ominis mlitibꝰ con¬
cessa. Samnitium legiones cum partem ap-¬
piꝰ claudius. pr̃. partem .l. uolumniꝰ ꝓcon¬
sul sequeretur in agrum stellatem conue¬
nerunt. Ibi samnitium om̃s considunt.

Expanded text:
triumphauit. milites triumphantem setriumphauit. milites triumphantem secuti sunt. celebrata inconditis militaribus non magis uictoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat et Samnites praedatum in agrum Uescinum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos lia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad eris trecentis decem; praeda alia omnis militibus concessa. Samnitium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Uolumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem conuenerunt; ibi ad Caiatiam omnes considunt
Abbreviated transcription (Latin):
gie ẽ. pa̾rusinoꝵq ⁊ clusioꝵ cesa amplim
lia .iii.⁊ signa militaria ad .xx. capta Sãntiũ
agm̃ cum ꝑpelignum agrum fug̾et circum¬
nentum a pelignis est. exmilib̾s. admille
cesi. Magna eius diei quo insentinati agro bel-¬
latum fama ẽ. etiam uͦ stanti. s suꝑiecere qui-¬
dam augendo fidem quiin hostium ex̾citu
mille carpentanoꝵ scͥpsere fuisse. scilicet cũ
umbris tuscisq quos upsospugne affuisse.
⁊ ut romanoꝵ qͦ augerent copias lucium
uolumnium ꝓ consule ducem consulib ex̃ci¬
tumq eius legionib consulum adicunt. In
plurib annalib duoꝵ ea consulum ꝓpͥe uic¬
toria ẽ. Uolumnius in samnioint̾im fẽcerit.
samnitiumq exercitum intifernum montẽ
compulsum. non deterritus iniquitate loci
fundit. fugatq. fabius deciano exercitu relie-
to metrurie presidio suis legionib deductis.
adurbem. de gallis etruscisq ac samnitib

Expanded text:
gie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplius gie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad viginti capta. Samnitium agmen cum per Paelignum agrum fugeret, circumventum a Paelignis est; ex milibus quinque ad mille caesi. Magna eius diei quo in Sentinati agro bellatum fama est, etiam vero stanti; sed superiecere quidam augendo fidem, qui in hostium exercitu mille carpentorum scripsere fuisse, scilicet cum Umbris Tuscisque, quos et ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent copias, L. Volumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus consulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum propria victoria est, Volumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem compulsum, non deterritus iniqufundit fugatque. Q. Fabius Deciano exercitu relicto in Etruriae praesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus
Abbreviated transcription (Latin):
act̾ritosced̾e. Ip̃e eadem ioui uictori spoliaq
hostium cum uouiss: ad castra samnitium
ꝑrexit. quo multitudo omnis consternata
agebatur. sub ipso uallo. qr tantam multity¬
dinem porte non receꝑe. Temptata ab exelu¬
sis turba suoꝵ pugna ẽ. Ibi gellius imꝑator
samnitium cecidit. Compulsi demn intra
uallum samnites. paruoq certamine cap¬
ta castra. ⁊ galli ab tergo cucumuenti. Cesaeo
adquerendum college corpꝰ spolia hostium
comiecta in aceruum. ioui iuctori cremauit.
Consulis corpꝰ eodie qi obrutum suꝑstratis
galloꝵ cumulis erat inueniriñ potuit. Po¬
stero die inuentum relatumq ẽ. cũ multiᷤ
militum lacͥmis. Int̾missa mñ omniũ aliar̃
rerum cura fabius college funus omni ho
nore laudibq m̾itis celebrat. Et metruria
ꝑeosdem dies abtñ. fuluio. ꝓ. pr̃. res ex sentĩa
gesta: ⁊ preter ingentem illatam ppłationib
agroꝵ hosticladem: pugnatum etram egre¬

Expanded text:
ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae non recepere, temptata ab exclusis turba suorum pugna est; ibi Gellius Egnatius , imperator Samnitium, cecidit; compulsi deinde intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caesa eo ius dimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostium coniecta in aceruum Ioui Uictori cremauit. consulis corpus eo die, quia obrutum superstratis Gallorum cumulis erat, inueniri non potuit; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegnore laudibusque meritis celebrat. et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fulvio propraetore res ex sententia gesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti cladem pugnatum etiam egre
Abbreviated transcription (Latin):
nec clamor hostium nec impetus. nec tela
missa. eandem iuim hr̃e uisa. p̃fectis equi¬
tum uissis ad latus samnitium circumdu¬
cere alas. ut signo dato intransũsos qͣnto
maximo possent impetu incurrerent. sen¬
sim suos signa inferre iussit.⁊ cõmouere ho¬
stem. Postquam non resisti uidit.⁊ haud
dubiam lassitudinem eẽ. tum couectis oĩb
subsidiis que ad id tempꝰ reseruauerat: ⁊ le¬
giones concitauit ⁊ signum adinuaden¬
dos hostes equitib dedit. Nec sustinuert̃
samnitesimpetum. pretp a tiem ipsam gal¬
lorum relictis indimicationem sotiis. ad ca-¬
stra effuso cursuferebantur. Galli testudine
facta conferti stabant. Tum fabius audita mor¬
te college campanoꝵ aliam quingentos fere
equites excedere acie iubet:⁊ cutumuectos ab
t̾go gallicam inuadere aciẽ. Tercie deiñ legio¬
nis subsequi pͥncipes.⁊ qua tur batum agmen
hostium uiderent: impetu equitum instare.

Expanded text:
nec clamor hostium nec impetus nec tela nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim habere uisa, praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commouere hostem. postquam non resisti uidit et haud dubiam lassitudinem esse, tum collectis omnibus subsidiis, quae ad id tempus reseruauerat, et legiones concitauit et signum ad inuadendos hostes equitibus dedit. nec sustinuerunt Samnites impetum praeterque aciem ipsam Gallorum relictis in dimicatione sociis ad castra effuso cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti stabant. tum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excedere acie iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde legionis subsequi principes et, qua turbatum agmen hostium uiderent impetu equitum, instare
Abbreviated transcription (Latin):
decius tradiderat iusseratq ꝓpe ꝓ.p .xͨ. esse
uociferari. iucisse romanos defunctos con¬
sulis fato gallos samnitesq telluris matri
ac deorum manium ẽẽ. raꝑeadse acuoca¬
re decium deuotam se cum aciem furiaꝵq
acformidinis plena omia adhostes ẽẽ. Sy¬
ꝑueniunt deinde his restituentib pugnã
corneluis scipio.⁊ .c. martiꝰ cum subsidiis
ex nouissima acie. iussu .&. fabii cõs. ad p̃¬
sidium college missi ubi auditur .p. decii
audenda. Itaq cum galli structis añ scu¬
tis conferti starent. nec facilispede colla¬
to uideretur pugna iussu legatoꝵ collecta
humi pilaꝙ̃ strata int̾ duas aciesiacebãt.
atq in testudinem hostium comiecta qͥb
sternitur cuneus. ita ut magna pars in¬
tegris corꝑib attoniti concident. Hec ĩ si¬
nistro cornu romanoꝵ fortuna uariaue¬
rat. fabuis indextro primo ut ante dictũ ẽ.
cunctando extraxerat diem. dem̃ postqmͣ

Expanded text:
Decius tradiderat iusseratque pro praetore esse, Decius tradiderat iusseratque pro praetore esse, uociferari uicisse Romanos defunctos consulis fato; Gallos Samnitesque Telluris Matris ac Deorum Manium esse; rapere ad se ac uocare Decium deuotam secum aciem furiarumque ac formidinis plena omnia ad hostes esse. superueniunt deinde his restituentibus pugnam L. Cornelius Scipio et C. Marcius , cum subsidiis ex nouissima acie iussu Q. Fabi consulis ad praesidium collegae missi. ibi auditur P. Deci  publica audenda. itaque cum Galli structis ante se scutis conferti starent nec facilis pede conlato uideretur pugna, iussu legatorum collecta humi pila, quae strata inter duas acies iacebant, atque in testudinem hostium coniecta; quibsternitur cuneus ita ut magna pars integris corporibus attoniti conciderent. haec in sinistro cornu Romanorum fortuna uariauerat. Fabius in dextro primo, ut ante dictum est, cunctando extraxerat diem; dein, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
uissit uerba quib se legionesq hostium pro
eadem p̃catione eodemq habitu quo pater
.p. decius aduerserim bello latino se iusserat
deuoueri. cum scd̃m sollennes p̃cationes ad¬
ieciss pre seagere. se se formidinem ac fugã
cedemq a cruore celestium. infernorũ iras
contracturum funerib diris signa. tela ar¬
ma hostium. locumq eundem sue pestis
ac galloꝵ ⁊ samnitium fore hec execratus
in se hostesq qmconfertissimam cernebat
gallorum aciem concitat equum. inferẽsq
se ipse infestis telis ẽ. in t̾fectus. uix huma¬
ne iñ opis iuderi pugna potuit. Romam
duce amisso queres terrori alias eẽ. solet.
sistere fugam ac nouam de integro uelle
instaurare pugnam. Galli ⁊ maxime glo¬
b circumstans cõs. corpꝰ uelut alienata
mente uana in cassum iactare tela corꝑe
quidam ⁊inec pugne meminsse nec fuge
At ex parte altera pontifex liuius cui lictoreᷤ

Expanded text:
iussit uerba quibus se legionesque hostium pro iussit uerba quibus se legionesque hostium pro eadem precatione eodemque habitu quo pater P. Decius ad Ueserim bello Latino se iusserat deuoueri, cum secundum sollemnes precationes adiecisset prae se agere sese formidinem ac fugam caedemque ac cruorem, caelestium inferorum iras, contacturum funebribus diris signa tela arma hostium, locumque eundem suae pestis ac Gallorum ac Samnitium fore,—haec exsecratus in se hostesque, qua confertissimam cernebat Gallorum aciem, concitat equum inferensque se ipse infestis telis est interfectus. uix humanae inde opis uideri pugna potuit. Romani duce amisso, quae res terrori alias esse solet, sistere fugam ac nouam de integro uelle instaurare pugnam; Galli et maxime globus circumstans consulis corpus uelut alienata mente uana in cassum iactare tela; torpere quidam et nec pugnae meminisse nec fugae. at ex parte altera pontifex Liuius, cui lictores
Abbreviated transcription (Latin):
rotarumq aduenit.: ⁊ insolitus eius tumłtꝰ
romanoꝵ cont̾ruit equos. Ita uictorem equi¬
tatum uelut limphaticus pauor dissipat.
steruit inde ruentes equos. uirosq inꝑui¬
da fuga tubats. Hinc etiam signa legio¬
num multiq impetu equoꝵ ac uehiculoꝵ
raptorum ꝑ agnien obterriti ante signani.
⁊ insecuta simul territos hostes uidit gallica
acies. nullum spatium respiciendi recipien-¬
diq se dedit. Uociferare decius quo fugerent
quamue in fuga spem hab̃ent. obsistere ce-¬
dentib ac reuocare fusos. Dem̾ ut nulla ui
ꝓcussos sustinere poterat. patrem .p. decium
nomine compellans. quid ultra moror in¬
quit: Familiare fatum datum hoc nr̃o ge-¬
neri ẽ. ut luendis ꝑiculis publicis piacula si¬
mus. Iam ego me cum hostium legiones mac-¬
tandas telluri ac diismanib dabo. hec
locutus . i. liuium pontificem quem descẽ-¬
densinaciem digredi uetuerat. ab se p̃ire

Expanded text:
rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus Romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut lymphaticus pauor dissipat; sternit inde ruentes equos uirosque impda fuga. turbata hinc etiam signa legionum multique impetu equorum ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani; et insecuta, simul territos hostes uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius quo fugerent quamue in fuga spem haberent; obsistere cedentibus ac reuocare fusos; deinde, ut nulla ui perculsos sustinere poterat, patrem P. Decium nomine compellans, 'quid ultra moror' inquit 'familiare fatum? datum hoc nostro generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. iam ego mecum hostium legiones mactandas Telluri ac Dis Manibus dabo.' haec locutus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi uetuerat ab se, praeire
Abbreviated transcription (Latin):
extrahebaturq inqͣm maxime serum diei
certam̃. qr ita ꝑsuasum erat duci ⁊ samnites
⁊ gallos primo impetu feroces eẽ. quos sustĩe
satissit. longiore certamine sensim resiclere
samnitium aĩos. gallorum quidemetiã cor¬
pora intolerantissima laboris atq estus flue
ci solebat hostis. qͣm integerrimas uires mi¬
liti seruabat. ferotior decius ⁊etate ⁊ingore
animi qnͣtum cumq uirium habuit certa¬
mine primo effudit. Et quia lentior uide¬
batur pedestrispugna. equitatum ĩpug¬
nam concitat. ⁊ ipse fortissime iuuenum
turmȩ inmixtus. ora proceres iiuentutis ĩ
hostem. itt secum impetum faciant duppli-¬
cemilloꝵ głam fore. si ableuo cornut ab eqͥ¬
te uictoria incipiat. Bis auert̾e gallicũ eqͥ-¬
tatum. Iterum longiꝰ euectos etiam int̾ me¬
dia equitum aginina p̃lium cientes nouũ
pugnȩ conterruit genꝰ. Esse dis carrisq su¬
ꝑstans armatus hostis: ingentisonitu eqͦꝵ

Expanded text:
extrahebaturque in quam maxime serum diei extrahebaturque in quam maxime serum diei certamen, quia ita persuasum erat duci et Samnites et Gallos primo impetu feroces esse, quos sustinere satis sit; longiore certamine sensim residere Samnitium animos, Gallorum quidem etiam corpora intolerantissima laboris atque aestus fluerci solebat hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. ferocior Decius et aetate et uigore animi, quantumcumque uirium habuit certamine primo effudit. et quia lentior uidebatur pedestris pugna, equitatum in pugnam concitat et ipse fortissimae iuuenum turmae immixtus orat proceres iuuentutis, in hostem ut secum impetum faciant: duplicem illorum gloriam fore, si ab laeuo cornu et ab equite uictoria incipiat. bis auertere Gallicum equitatum; iterum longius euectos et iam inter media peditum agmina proelium cientes nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armatus hostis ingenti sonitu equorum
Abbreviated transcription (Latin):
flexit. lupo data int̾ ordines uia: ceruam
galli confixere. Tum exante signanis roma¬
nus miles illac fuga inquit ⁊ cedes uertit:
ubi sacram diane feram iacentẽ uidetis.
hinc uictor martiꝰ lupꝰ integer ⁊ intactus
gentis nos martie ⁊ conditoris nr̃i admo¬
nuit. Bextro cornu galli. sinistro samniteᷤ
constiterunt. Adũsus samnites fabiꝰ primã
ac t̃tiam legionem ꝓ dextro cornu adu̾sꝰ
gallos. ꝓ suustro decius qͥntam ⁊ sextã in¬
struxit᷑. scda ⁊ quarta cum .l. uolumnio
ꝓconsule in samnio gerebat bellum. Dri¬
mo concursu adeo equisuirib gesta resẽ.
ut si affuissent etruscri umbri aut in acie
aut incastris quocumq se inclinassent. acci¬
pienda clades fuerit. Ceterum qͣmqͣm com¬
munis adhuc mars belli erat. nec tumdis-¬
crimen fortuna fecerat. qua datura uires
ẽẽt. Haud quaqͣm similis pugna in dextͦ le¬
uoq cornuerat. Romani apud fabium ar-¬
cebant magis quaminferebant pugnam.

Expanded text:
flexit. lupo data inter ordines uia; ceruam flexit. lupo data inter ordines uia; ceruam Galli confixere. tum ex antesignanis Romanus miles 'illac fuga' inquit 'et caedes uertit, ubi sacram Dianae feram iacentem uidetis; hinc uictor Martius lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae et conditoris nostri admonuit.' dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt. aduersus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, aduersus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit; secunda et quarta cum L. Uolumnio consule in Samnio gerebant bellum. primo concursu adeo aequis uiribus gesta res est ut, si adfuissent Etrusci et Umbri aut in acie aut in castris, quocumque se inclinassent, accipienda clades fuerit. ceterum quamquam communis adhuc Mars belli erat necdum discrimen fortuna fecerat qua datura uires esset, haudquaquam similis pugna in dextro laeuoque cornu erat. Romani apud Fabium arcebant magis quam inferebant pugnam
Abbreviated transcription (Latin):
briq iussi castra romana oppugnare. Hec
consilia turbarunt transfuge dusini tres
lam nocte ad fabium consulem transg̃ssi.
qui editis hostiũ consiliis dimissi cũ donis
ut subinde ut queq res noua decreta eẽt. ex¬
ploratam ꝑferrent. Cõs. fuluio. ut ex falisco.
postumio. ut ex uaticano ex̃citum ad clusiũ
admoueant. summaq ui fines hostium de¬
populentur scribunt. Huiꝰpptationis fa¬
ma etruscos eragro sentinate ad suos fi¬
nis tuendos mouit. Instare dem̃ cõs. ut ab¬
sentib his pugnaretur. ꝑ biduum laciessie¬
re p̃lio hostem. Siduo nicħ dignum dictu
actum. Pauci utrimq cecidere. Magisq
irritati sunt adinstum certam̃ animi. qmͣ
ad discrimen summã rerum adducti. tertio
die descensum incampum oĩb copiis est.
sum instructe acies starent. cerua fugiens
lupum e montib ecacta ꝑ camposinter
duas acies decurrit. Iñ diuer se fere: cerua
ad gallos. lupus ad romanos cursum de-¬

Expanded text:
brique iussi castra Romana oppugnare. haec brique iussi castra Romana oppugnare. haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde ut quaeque res noua decreta esset exploratum perferrent. consules Fuluio ut ex Falisco, Postumio ut ex Uaticano exercitum ad Clusium admoueant summaque ui fines hostium depopulentur, scribunt. huius populationis fama Etruscos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos mouit. instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur. per biduum lacessiere proelio hostem; biduo nihil dignum dictu actum; pauci utrimque cecidere, magisque inritati sunt ad iustum certamen animi quam ad discrimen summa rerum adducta. tertio die descensum in campum omnibus copiis est. cum instructae acies starent, cerua fugiens lupum e montibus exacta per campos inter duas acies decurrit; inde diuersae ferae, cerua ad Gallos, lupus ad Romanos cursum de
Abbreviated transcription (Latin):
pulatorib cum .l. manlio torquato lega¬
to scipionem ꝓ. pr̃r. subsidium e castris
tulisse. uictoresq umbros. redintegrato
prelio uictos ẽẽ. captiuosq eis ac predã
ademptam. Similius uero ẽ. agallo ho¬
ste quam umbro eam cladem acceptam.
quod cum sepe alias tum eo an-
quam qd̃ ambo cõs. ꝓfecti ad
bellum erant. cum .iiii. legionib ⁊ mag-¬
no equitatu romano campanisq mille
equitib delectis ad idbellum missis ⁊ so¬
tiorum nominisq latimi maiore ex̃city
quam romani alii duo excitus haud pro¬
cul urbe ecruriȩ oppositi. unus in falisco
alter inuaticano agro. Eñ. fuluiꝰ. ⁊.l. pꝰ
tumiꝰ. megillus ꝓ. piꝵ ambo statiua in
eis locis habere iussi. Consules adhostes
transgresso appennino in agrum sentina¬
ntem ꝑuenerunt. Ibi .iiii. mil. ferme int̾¬
uallo castra posita. int̾ hostes dem̃ consul¬
tationes habite. Atq ra conuenit ne hndẽ
castris miscerentur om̃s. ne uei aciem des¬

Expanded text:
bulatoribus cum L. Manlio Torquato legabulatoribus cum L. Manlio Torquato legato Scipionem propraetorem subsidium e castris tulisse uictoresque Umbros redintegrato proelio uictos esse captiuosque eis ac praedam ademptam. similius uero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias tum eo annoquam quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quattuor legionibus et magno equitatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad id bellum missis, et sociorum nominisque Latini maiore exercitu quam Romano, alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco, alter in Uaticano agro. Cn. Fuluius et L. Postumius Megellus , propraetores ambo, statiua in eis locis habere iussi. consules ad hostes †transgresso Appennino† in agrum Sentinatem peruenerunt; ibi quattuor milium ferme interuallo castra posita. inter hostes deinde consultationes habitae atque ita conuenit ne unis castris miscerentur omnes neue in aciem des
Abbreviated transcription (Latin):
pit ex eo temꝑe quo ꝓfecti ambocõs. ad
bellum sunt. Cet̾m anteqm cõs. inetruriã
ꝑuenirent. senones gallimultitudĩe in¬
genti adelusum uenerunt. legionẽ ro¬
manam castraq oppugnati. Scipio qui
castris preerat loco aduuandam pauci¬
tatem suoꝵ militum ratꝰ. in colle qui int̾̃
urbem ⁊ castra erat aciem erexit. S ut ĩ
re subita parumn explorato tiñe adiugũ
prexit quod hostes ceꝑant. Parte alia ad¬
gressuita cesa ab tergo legio atq inmedio
cum hostis undiq urgeret circumuenta.
deletam qͦ ibi legionem ita ut nuntiꝰ non
suꝑẽet quidam auctores sunt. Nec ante
ad cõs. qui iam haud ꝓcul aclusio aberat.
famã eius cladis ꝑlatam quam inconspec-¬
tu fuere gallorum equites pectorib equoꝵ
suspensa gestantes capita. ⁊ lanceis infixa.
ouantesq moris sui carmine. Sunt qui
umbros fuisse nongallos tradunt. nec
tĩn cladis acceptum. ⁊ circumuentis pa-¬

Expanded text:
pit ex eo tempore quo profecti ambo consules ad pit ex eo tempore quo profecti ambo consules ad bellum sunt. ceterum antequam consules in Etruriam peruenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium uenerunt legionem Romanam castraque oppugnaturi. Scipio, qui castris praeerat, loco adiuuandam paucitatem suorum militum ratus, in collem, qui inter urbem et castra erat, aciem erexit; sed, ut in re subita, parum explorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte alia adgressi. ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumuenta. deletam quoque ibi legionem, ita ut nuntius non superesset, quidam auctores sunt, nec ante ad consules, qui iam haud procul a Clusio aberant, famam eius cladis perlatam quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ouantesque moris sui carmine.—sunt qui Umbros fuisse non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumuentis pa
Abbreviated transcription (Latin):
ci .p̃. decii coñs. ꝑ tot collegia exꝑti ẽẽ posse:
Neminem omnium secum conungi malle.
⁊ copiarum sati sibi. cum .p. decio. ⁊ nunqm
nimium hostium fore. sin collega quid ali¬
ud malit. at sibi .l. uolumnium darent.
adiutorem oĩum rerum arbitrium. ⁊ a
ppło ⁊ a senatu ⁊ abipso collega fabio ꝑmis¬
sum ẽ. Et cum .p. decius se in samnium ł
mnetruriam ꝓficisci paratum eẽ. ostendiss:
tanta letitia ac gratulatio fuit. ut p̾ciꝑet᷑
uictoria animis triumphꝰq. ñ bellum de¬
cretum consulib uideretur. Inuenio apud
quosdam extimplo consulatu mito ꝓfec¬
tos inetruriam fabium deciumq sine
ullam̃tione sortis ꝓuintiar̃ certaminũq
int̾ collegas que exposui. Sunt
absente ad popłm.⁊ ꝑtinatiam adũsus
p̃sentem cõs. pr̃r. contentionemq aliam
int̾ collegas tendente decio. ut sue quisq
ꝓuintiȩ sortem tueretur constare res inci-¬

Expanded text:
ci P. Deci consulis per tot collegia experti posse? ci P. Deci consulis per tot collegia experti posse? neminem omnium secum coniungi malle; et copiarum satis sibi cum P. Decio et nunquam nimium hostium fore. sin collega quid aliud malit, at sibi L. Uolumnium darent adiutorem. omnium rerum arbitrium et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio permissum est; et cum P. Decius se in Samnium uel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, tanta laetitia ac gratulatio fuit ut praeciperetur uictoria animis triumphusque non bellum decretum consulibus uideretur. inuenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in Etruriam Fabium Deciumque sine ulla mentione sortis prouinciarum certaminumque inter collegas quae exposui. sunt absente ad populum et pertinaciam aduersus praesentem consulem praetoris contentionemque aliam inter collegas tendente Decio ut suae quisque prouinciae sortem tueretur. constare res inci
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ non possit. duas se ibi legiones romanaᷤᷤ
fabio uenisse. sibi placere .p. decium consu¬
lem pͥmo qͦ temꝑe in etruriam ad collegã
ꝓficisci .l. uolumnio samniũ ꝓuinciam
dari. Si consul malit in suamꝓiuntiam ire.
uolumnium in etruriam ad consulem cũ
er̃citu iusto consulari ꝓficisci. Cummagnã
partem mouerat oratio. pr̃ .p. deciũ censuis¬
se ferunt. ut oĩaintegra ac libera .Q. fabio
legatis misiss. a quo disceret senatus qͣntũ
inetruria belli eẽt. quantisq ad ministran-¬
dum copiis. ⁊ quot ꝑduces eẽt. fãbuis ut ro-¬
mam rediit.⁊ in senatu. ⁊ ꝓductus ẽ. ad po-¬
pulum mediam orationem habuit. ut nec
aug̃e nec minuere udetur belli famam:
magisip malto assumdo duce alioꝵ icul¬
gere timori. quam suo aut rei .p. ꝑiculo
consulere. Ceterum si sibi adiutorem belli.
sotiumq imꝑiidaret. quo nammͦ se obluuis¬

Expanded text:
unus non possit. duas se ibi legiones Romanas runus non possit. duas se ibi legiones Romanas rFabio uenisse. sibi placere P. Decium consulem primo quoque tempore in Etruriam ad collegam proficisci, L. Uolumnio Samnium prouinciam dari; si consul malit in suam prouinciam ire, Uolumnium in Etruriam ad consulem cum exercitu iusto consulari proficisci. cum magnam partem moueret oratio praetoris, P. Decium censuisse ferunt, ut omnia integra ac libera Q. Fabio legatis misisset, a quo disceret senatus quantum in Etruria belli esset quantisque administrandum copiis et quot per duces esset. Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere uideretur belli famam magisque in altero adsumendo duce aliorum indulgere timori quam suo aut rei publicae periculo consulere: ceterum si sibi adiutorem belli sociumque imperii darent, quonam modo se obliuis
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt. Tum ꝑse quisq alii aliis dicere cõs.
se. a fabii. facere iussu. postoinde die castͣ
mota. ⁊ appiꝰ. pr̃ romam dimissꝰ. Iñ nusꝗͣ
statiua romanis fuere. Negabat utile eẽ
uno loco sedere excitum. itiñib ac mutati¬
one loco rem nobiliorem ac salubriorẽ ee.
fiebãt au̾itiña maiora quam fieri sinebathi¬
ens hauddum exacta. Uere inde primo re¬
licta sccła legione adclusum quod camaris
olim appellabant. p̃positoq castris .i. scipio¬
ne ꝓ pr̃r. romam ipse ad consultandum de
bellorediit. Siue ipse sponte sua quia bellũ
ei mauis inconspectu erat. quam quantũ
utrumq auctores sunt. Ab appio claudio. pr¬
r. retractum quidam uideri uolunt. cũ in
senatum ⁊ apud ppłm id quod ꝑ luteras assi¬
due fecerat t̾rorem belli etrusci angeret. nõ
suffecturum unum ducem. nec ex̾citum
ue iuncti unum p̃mant. siue diuersi ge¬
rant bellum. ne adomnia simul obire

Expanded text:
cerunt; tum pro se quisque alii aliis dicere consulis cerunt; tum pro se quisque alii aliis dicere consulis se Q. Fabi facere iussu. postero inde die castra mota et Appius praetor Romam dimissus. inde nusquam statiua Romanis fuere. negabat utile esse uno loco sedere exercitum; itineribus ac mutatione locorum mobiliorem ac salubriorem esse; fiebant autem itinera quanta fieri sinebat hiemps hauddum exacta. uere inde primo relicta secunda legione ad Clusium, quod Camars olim appellabant, praepositoque castris L. Scipione pro praetore Romam ipse ad consultandum de bello rediit, siue ipse sponte sua, quia bellum ei maius in conspectu erat quam quantum utrumque auctores sunt. ab Ap. Claudio praetore retractum quidam uideri uolunt, cum in senatu et apud populum, id quod per litteras adsidue fecerat, terrorem belli Etrusci augeret: non suffecturum ducem unum nec exercitum ue iuncti unum premant siue diuersi gerant bellum, ne ad omnia simul obire
Abbreviated transcription (Latin):
Maior michicura ẽ. ut om̃s locupletes
reducam: qmͣ ut multis rem gerã militi¬
b ꝓfectus apto exercitu. ⁊ eo plus fidutiȩ
ac spei gerente quod ñ desiderata multi¬
tudo erat ad oppidum aharnam. uñ haud
ꝓcul hostes erant. ad castra appii. pr̃. ꝑgie.
Daucis citra milib lignatores eicum psidio
occurrunt. Qui ut lictores pregredi uid̃unt.
fabiumq eẽ. consulem acceꝑe. leci atq ala¬
tres diis ppłoq. r. grates agunt. qͦd eũ sibi ĩ¬
ꝑatorem misissent. Circumfusi deĩ cum
consulem salutarent. querit fabius quo ꝑ¬
g̾ent. Respondñtibꝰ q lignatum seire. an¬
in tandem se inquit num castra uallata
ñ habetis: Ad hoc cum subclamatum eẽt
dupplici quidem uallo fossa ⁊̃ tñ in ingenti
metu ẽẽ: habetis gͥ inquit affatim lignoꝵ.
reddite ⁊ uellite uallum. Redeunt ĩ castra
t̾roremq ibi uellentes uallum:⁊ his qui ĩ
castris remanserant militib. ⁊ ip̃i appio fe¬

Expanded text:
maiori mihi curae est ut omnes locupletes maiori mihi curae est ut omnes locupletes reducam quam ut multis rem geram militibus.' profectus apto exercitu et eo plus fiduciae ac spei gerente quod non desiderata multitudo erat, ad oppidum Aharnam, unde haud procul hostes erant, ad castra Appi praetoris pergit. paucis citra milibus lignatores ei cum praesidio occurrunt; qui ut lictores praegredi uiderunt Fabiumque esse consulem accepere, laeti atque alacres dis populoque Romano grates agunt quod eum sibi imperatorem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius quo pergerent, respondentibusque lignatum se ire, 'ain tandem?' inquit, 'num castra uallata non habetis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et tamen in ingenti metu esse, 'habetis igitur' inquit, 'adfatim lignorum; redite et uellite uallum'. redeunt in castra terroremque ibi uellentes uallum et iis qui in castris remanserant militibus et ipsi Appio fe
Abbreviated transcription (Latin):
cessurum u̾ecundia etatis eius maiesta¬
tisq cum ꝑiculum dumicatio ꝓposita sit.
neq cedere sua sponte neq cessurum: ⁊
si nichil aliurl exeocertamine tułit. illd̃
certe laturum. ut quod ppłi sit. ppłs iube¬
at potiꝰ ꝗͣ patres gratificentur. Iouẽ opti¬
mum maximum deosq inmortales se
p̃cari. ut ita sortem equam sibi cũ collega
dent. sieandem uirtutem felicitatemq
ĩbello ad ministrando daturi sint: cer¬
te ⁊ id natura equũ. ⁊ exemplo utile eẽ :⁊ ad
trib arpu clandu. pr̃. allatasexetrura lir¬
teras audirent. Comitia habuit. nec minore
ppłi consensu qm senatus. Puntia etruria
extra sortem fabio decreta ẽ. Concursus iñ ad
cõs. factus. õĩum ferme iunioꝵ ⁊ ꝓ se quisq
nomina dabant. Tanta cupido erat sub eo
duce stipendia faciendi. Qua cirtumfusꝰ
dum taxat scrib̾e in aĩo ẽ. hodierno ⁊ cras¬
tino die quinomina ded̃itis mecum ducã.

Expanded text:
cessurum uerecundia aetatis eius maiestacessurum uerecundia aetatis eius maiestatisque; cum periculum, cum dimicatio proposita sit, neque cedere sua sponte neque cessurum. et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius quam patres gratificentur. Iouem optimum maximum deosque immortales se precari, ut ita sortem aequam sibi cum collega dent si eandem uirtutem felicitatemque in bello administrando daturi sint. certe et id natura aequum et exemplo utile esse et adtribus, Ap. Claudi praetoris allatas ex Etruria litteras audirent, comitio abiit. nec minore populi consensu quam senatus prouincia Etruria extra sortem Fabio decreta est. concursus inde ad consulem factus omnium ferme iuniorum et pro se quisque nomina dabant; tanta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua circumfususdumtaxat scribere in animo est; hodierno et crastino die qui nomina dederitis mecum ducam.