comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.uii.Uł maii In ciuitate cordula.
sum. Qui iubente decio fustib ꝯesi:
&ꝓ deinde plumbatis. ad ultimum
capita corum securib tonsa sunt.
aonec emitterent sp̃m. Apud ita¬
liam: sc̃orum martẏrum. maronis.
cuticetis ꝙ uictorini. Qui cũ beata
flauia domitilla apud insulã pon-¬
tiam longum ducentes erilium:
eamq in xp̃i confessione pio fouen¬
tes solatio. inuidia atq infectione
aurdiani sponsi & ꝑsecutoris ciꝰ. quẽ
lla ob xp̃m contempserat: pꝰ modũ
a principe nerua eidem aurdiano
inseruitutem traditi sunt: Quos ille
primum quasi seruos ꝑsua p̾dia
sigulos diuisit: iussitq cos terram
here ꝑ totum diem. ad uesperum
ro cantabrum manducare deinde
um plurimos ad fidem xp̃i conuer¬
terent. & populum credentium
ampliarent: replecus ira diaboli.
misit qui uario genere penarum
ncerficerent eos. Nam euticen in
media uia tã diu cedi iussit: done
p̃m exalaret: Cuius corpꝰ: rapuit
populus xp̃ianorum: Uictor inũ
uero apud eum locum qͥ cotilias

Expanded text:
. MAII. In civitate Cordula, lium, qui jubente Decio fustibus caesi, et deinde plumbatis, ad ultimum capita eorum securibus tonsa, donec emitterent spiritum. Itanctorum martyrum Maronis Eutychetis, et Victorini: qui cum beata Flavia Domitilla apud insulam Pontiam longum ducentes exsilium, eamque in Christi confessione pio foventes solatio, invidia atque insectatione Aureliani sponsi, et persecutoris ejus, quem illa ob Christum contempserat, postmodum a principe Nerva eidem Aureliano in servitutem traditi sunt. Quos ille primum quasi servos per sua praedia singulos divisit, jussitque eos terram fodere per totum diem, ad vesperam vero cantabrum manducare. Deinde cum plurimos ad fidem Christi converterent, et populum credentium ampliarent, repletus ira a diabolo, misit qui vario genere poenarum interficerent eos. Nam Eutichen in media via tam diu caedi jussit, donec spiritum exhalaret. Cujus corpus rapuit populus Christianorum. Victorinum vero apud eum locum qui Cotilias
Abbreviated transcription (Latin):
beati iulii pape. Tuiꝰ sub constantino
imꝑatore decem mensib tribulati¬
ones & exilia ꝑ pessus : post eiꝰ mortẽ
cum magna gła ad suam sedem re¬
uersus. quieuit in pace.

Expanded text:
beati Julii papae, qui sub Constantio imperatore decem mensibus tribulationes et exilia perpessus, post mortem ejus, cum magna gloria ad suam sedem reversus, quievit in pace.
Abbreviated transcription (Latin):
creuit: Cui tantum exinde ꝓcessit
studium : ut utruno pariter ageret.
uidelicet ut & laborationi insisterat :¬
& lectioni oꝑam daret. Sic inter co¬
lendi instantiam. ꝙ legendi freqͥn¬
tiam: sedulum diuidebat officium.
His quippe duob accib p̃figurabat᷑.
ut ꝑ agricuiturȩ opus. obedientia
strenuus futurus iudicaretur monachuis:
& ꝑ discendi studium uenturus p̃para¬
retur ep̃s. per fidelium corda uomere
aliquatenus scientia prȩrogatiua
illustratus: in quodam monasterio pre
susceptus. coma capitis detonsus. efficitꝰ
monachus: Cui obȩdientiae humili¬
tate cellarium creditum: ꝙ tempe¬
randarum cursus horarum. & uigi¬
liarum diligentia committitur Qua
occupatione detentꝰ. ꝑ diem se lectioni
uacare non posse comperiens: declinan¬
tib ad dormiendum monachis. ꝓ noc¬
tabat intente: ut disceret normam
iusticię. Qui cum assiduitatem leca¬
onis fr̃ib nouisset onerosam: nolens

Expanded text:
crevit, cui tantum exinde processit crevit, cui tantum exinde processit studium, ut utrumque qariter ageret. videlicet ut et laborationi insisteret et lectioni operam daret: sic inter colendi instantiam et legendi frequentiam sedulum dividebat officium. 5 His quippe duobus actibus praefigurabatur, ut per agriculturae opus obedientia strenuus futurus indicaretur monachus et per discendi studium venturus praepararetur episcopus, per fidelium corda vomere quatenus scientiae praerogativa illustratus in quodam monasterio pie susceptus, coma capitis detonsus efficitur monachus, cui obedientiae humilitate cellarium creditum et temperandarum cursus horarum et vigiliarum diligentia committitur. Qua occupatione detentus, per diem se lectioni vacare non posse comperiens, declinantibus ad dormiendum monachis pernoctabat intente, ut disceret normam iustitiae. 7 Qui cum assiduitatem lectionis fratribus novisset onerosam, nolens
Abbreviated transcription (Latin):
Girba beatissimus ltodiNos pietauoꝵ
urbis indigena. dignis extitit ortus
parentib : quib tancȩ humilitatis
deuotione se subdidit. ut inpuericia
primeuȩ etatis positus: ꝑ hoc diceret᷑
meritis approbatus: Hic bonȩ indolis
in adolescentia florens discendarũ
amor litterarum eius uersabatur
inpectore: ut sc̃i sp̃s gr̃a quasi cȩlesti
nube circundatus. dum boues serua¬
ret in pascuis. contigit ut noid gelin¬
sem monachum sibi obuium dep̃ca¬
retur licteras sibi discendas scribere:
Qui cum non haberet codicis aut tabu¬
larum supplementum: ꝓut potuit
apices incingulo scripsit: Quod utiq
presagium diuinę piecatis misterio.
actum credimus: ut qui multis erat
ꝓfuturus ad eremplum castitatis.
ipse celibatus zona cireundatꝰ. can¬
doris instar fraglantis lilii circa
renes haberet cingulum litteris in¬
scriptum ueritatis. .u.
Dostea uero cum pater huiꝰmodi
auiditatem discendi infilio cõpisset:
litterarum lineas intabulis fieri de¬

Expanded text:
gitur beatissimus Leobinus Pictavorum urbis indigena dignis extitit ortus parentibus, quibus tantae humilitatis devotione se subdidit, ut in pueritia primaevae aetatis positus per hoc diceretur meritis approbatus. 2 Hic bonae indolis in adolescentia florens, discendarum amor litterarum eius versabatur in pectore, ut sancti spiritus gratia quasi caelesti nube circumdatus, dum boves servaret in pascuis, contigit ut Noidgelinsem monachum sibi obvium deprecaretur litteras sibi discendas scribere. Qui cum non haberet codicis aut tabularum supplementum, prout potuit apices in cingulo scripsit. 3 Quod utique praesagium divinae pietatis misterio actum credimus, ut qui multis erat profuturus ad exemplum castitatis. ipse caelibatus zona circumdatus candoris instar fraglantis lilii circa renes haberet cingulum litteris inscriptum veritatis. 4 Postea vero cum pater huiusmodi aviditatem discendi in filio comperisset. litterarum lineas in tabulis fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
nimpodore. marci & arabiȩ: qui om̃s
igni traditi sunt.
sc̃orum martẏrum quadraginta
septem. qui baptitati sunt ab eato
petro apło. cum teneretur idẽ apłs
incustodia mamurtini cũ coapło
suo paulo: ubi nouem menses de¬
tenti sunt Qui omnes sub deuo¬
tissima fidei confessione neroniano
gladio consumpti sunt Apud lau¬

Expanded text:
Arabiae, qui omnes igni traditi sunt. sanctorum martyrum quadraginta et septem qui baptizati sunt a beato Petro apostolo, cum teneretur idem apostolus in custodia Mamurtini cum coapostolo suo Paulo ubi novem menses detenti sunt. Qui omnes sub devotissima fidei confessione, Neroniano gladio consumpti sunt. D.
Abbreviated transcription (Latin):
nere. sed formis modo aliquo uisi¬
bilib demonstrare Unde non est
dubium eum ꝑfectionem earum
assecutum. eẽ. uirtutum : quarum
ita efficaciter intimare ualuit effec¬
tum Qui cum adhuc. eẽt. in eadem
regia urbe positus: nascentem ibi
nouam heresim de statu nr̃ȩ resur¬
rectionis. cum ipso quo ex orta ÷ ini¬
cio iuuante gr̃a catholicȩ ueritatis
attriuit: Si quidem heuthicius eiꝰdẽ
urbis ep̃s: domatitabat corpꝰ nr̃m

Expanded text:
nere, sed formis aliquo modo visinere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episco
Abbreviated transcription (Latin):
a pristinę quietis uita. mucrone suȩ
occupationis extinxerit: inter eos
tamen ꝑstudiosȩ lectionis alloquiũ
cotidianȩ aspiratio compunetionis ani¬
mabat.Iui Horum gͦ consortio:
non solum a terrenis ÷ munitꝰ incur¬
sibus: uerum etiam ad cȩlestis uitȩ
exercicia magis magisq succensus: Tc̃
ab eisdem fr̃ib enire rogatus: mari¬
meꝙ a leandro uenerabili uiro hys¬
palensi ep̃o. qui ꝓ causis uiusi gotha¬
rum legatus ed tempore constantino¬
polim aduenerat : compulsus ÷ ut libri
beati iob multis in uolutum misteri
enodaret: Neq ille negare potut opꝰ.
quod sibi caritate inueniente amo
fraternꝰ multis utile im ponebat fudi¬
rum: Sed eundem librum quomodo
iuxta litteram intelligendus. qualtꝰ
quo sensu unicuiq fidelium sit aptans
ꝑtriginta quinq librorum seriem n¬
randa ratione ꝑdocuit. Inquib libi
ita de uirtutib urciisq disseruit i.
non solis uideatur eadem uerbis erpis¬

Expanded text:
a pristinae quietis vita mucrone suae a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualitequo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solis videatur eadem verbis expo
Abbreviated transcription (Latin):
quiete conuersationis habuerit.
Sed qualiter hic sc̃s uir addiaconatꝰ
officium. & post ad pontificatꝰ culm̃
ascenderit: subsequens sermo decla¬
rabit. Peniq cernens romanus
pontifex qui tunc ȩccłȩ prȩerat uirtutũ
gradib gregorium ad alta conscendere:
septimum adadiutorium asciuit:
Nec multo post: ꝓ responsis ȩccłasticis
ad urbem constantinopolim a pochri¬
sarium direxit: Nec tamen ille qͣuis
interreno conuersaretur palatio iutȩ
cȩlestis inter misit ꝓpositum: Secuti
nanq sunt eum multi exmonasterio
fr̃s sui germana deuinetĩ caritate:
quod diuina factum dispensatione
conspicitur. ut eorum uidelicet exẽ¬
plo. ad orationis placidum litꝰ quasi
anchorȩ fune restringerecur. ut dũ
causarum scłarium incessabili pul¬
su fluctuaret : ad illorum consortiũ
uelut ad tutissimi portus sinum
terreni actus uolumina fluctusq
refugeret: Et licet illud eum mini¬
sterium ex monasterio abstractum

Expanded text:
quiete conversationis habuerit. 7. quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, que septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum
Abbreviated transcription (Latin):
pastoralis secularium hominũ nego¬
cia patitur: & post pulcram quietis
suȩ speciem terreni actus piiluere fe¬
datur. Perpendo itaq quod tolero
perpendo quid amisi: cumq intueor
illud quod ꝑdidi. fit hoc grauius qđ
porto: Ecce & enim nimc magni ma¬
ris fluctib quatior: atq innaui mt̃is
tempestatis ualidȩ ꝓcellis illidor
Et cum prioris uite rerolo: quasi post
dergum reductis oculis uiso littore
suspiro. quodq adhuc ÷ grauius. dum
immensis fluctib turbatus feror : iux
iam portum uidere ualeo quem re¬
liqui . G.ec dutem ipse de
do potius defectum consueuerat re.
ferre. quem semꝑ pastorali cura in¬
currisse mecuebat: Sed quãuis at¬
se talia ex magnę humilitati: inteni¬
tione dixerit: nos tamen credere
decet nichil eum monachi ꝑfectio¬
nis ꝑdidisse occasione cure pastora¬
lis immo potiorem tunc sũpsisse ꝑ¬
fectum de labore conuersationis
multorum: quam de ꝓpriȩ qͥnđã

Expanded text:
pastoralis, saecularium hominum negopastoralis, saecularium hominum negotia patitur; et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de do potius defectum, referre consueverat, quem semper se per pastoralem curam incurrisse metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam
Abbreviated transcription (Latin):
ustinebat prȩterea assiduas corporis
infirmitates: marimeq ea pulsabat᷑
molestia. quam medici greco eloquio
uitalium cruciabatur incisione: ut
mbris interceptus angustiis. ꝑ singu¬
a pene horarum momenta aderitũ
ꝓpinquaret.: Qualis autem in monas¬
terio fuerit. quãq laudabilistucdio ui¬
tam duxeric: ex ipsius possumꝰ uerb
colligere. quib ipse inpontificatu iã
positus. dum cum petro suo collo que¬
ritur diacono. flendo usus: dicens
nfelix quippe animꝰ m̃s. occupatiõnis
suȩ pulsatus uulnere. meminit qͥlis
aliquando inmonasterio fuerit. qͦ mͦ
ei iabentia cuncta subter erant. qͣntũ
reb quȩ uoluuntur eminebat : qđ
nlla nͥ celestia cogitare consueue¬
ili. quod eciam recentus corpore.
psai iam carnis claustra contẽpla.¬
con transibat. quod mortem q̃ꝙ¬
que pene cunctis pena ÷ ui delicet ut
ingressum uitȩ & iaboris sui p̃mium
amabat: At nunc ex occasione curȩ

Expanded text:
Sustinebat praeterea assiduas corporis Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transibat; quod mortem ququae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amabat. At nunc ex occasione curae
Abbreviated transcription (Latin):
muitis sibi sociatis fr̃ib sub abbatis in¬
ꝑio militauit: Quib monasteriis tan¬
tum de reditib prediorum delegauit
quantum possec illic cõmorantib ad
cotidianum uictum sufficere: reliqͥ
uero cum om̃i domo prȩdia uendidĩ.
obilitatemq illam quam ad scłm¬
uidebatur habene: totam ad an¬
oscendam suꝑnȩ głam dignitatis.
diuina grã largiente conuercit: Et
qui ante serico contertu de gẽmis
micantib solitus erat ꝑ urbem procedere
trabeatus: post uili contextus tegmine.
ministrabat pauꝑ ipse pauperibus: Et¬
enim mutato repente scłi habitu monas.¬
cerium petiit: & ex huius mundi naufra¬
go nudus euasit.: Inquo tanta ꝑfectio.¬
nis gr̃a cȩpit conuersari: ut iam tunc
in ipsis iniciis ꝑfectorum numero pos¬
set deputtari: In erat deniq ei tanta
abstinentia in cybis. uigilantia inora¬
tionib. strenuitas inieiuniis: ut in¬
firmato stomaco uix sufferre ualeret.

Expanded text:
multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis immultis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, obilitatemque illam, quam ad svidebatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
batq ĩam tunc sitibundo doctrinȩ flu¬
enta pectore. quȩ post congruenti tẽ¬
pore mellito guiture eructaret Hic
in annis ad olescentiȩ in quib solet
disferret: post quam cȩlesti: affilatis
desiderio seculari habitu meius cont
putaret. uellecq prȩsenti mundo quas
specietenus deseriure: cęperunt muita
contra eum ex eiusdem mundi cure
succrescere: ut in eo non iam sperie: sa
ut ipse de se asseruit recineret᷑ ꝙ mtr
Tandem & cum parentum iam dudum
obitu liberam disponendarum reru
suarum haberet facultatem: quod re
prius gestabat aꝑuit. quodq iam in
diuinis erac obtutib. humanis etiam
uisib ostendit Mox renim cuncta
quȩ habere potuit: ad pietatis opus
distribuit. ut xp̃m ꝓ nobis factũ genũ
egens ipse sequeretur: Sex deniq insic¬
lia monasteria construens: fr̃s illic rp̃s
seruituros aggregauit: Septimum uͥ
intra urbis huius muros instituit. inquo
& ipse post modum regulari tramite

Expanded text:
batque jam tunc sitibundo doctrinae flubatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite,
Abbreviated transcription (Latin):
egdani presbiteri. & aliorum septẽ
qui dieb singulis suffocati sunt ut
ceceris metus incuteretur Inci
patre gordiano. matre
uero silitia editus: non solum spectabili
senatorum ꝓsapia. uerum etiam religi¬
osam originem duxit: Nam felix istius
tantȩ nobilitatis lineam morib extulit.
ꝓbis actib decorauit. Peniq ut post
in ꝓpatulo claruit: non sine magno
presagio tale sortitus ÷ nomen. Grego¬
rius nanq ex greco edloquiõ: in nr̃am
linguam uigilator seu uigilans sonat:
Re & enim uera uigilauit sibi: dum diui¬
nis inherendo prȩceptis. laudabiliter uixit:
Uigilauit & fidelib populis: dum doc¬
trinȩ affluentis ingenio. eis quo trami¬
te cęlestia scanderent patefecit: .ii.
Disciplinis uero liberalib hoc ÷ gra¬
matica. rethorica. dia lecaica. ita apu¬
ȩtate maturum iam studium. ad here¬
dignaum potuisset duditu ꝑciꝑe. non
segniter obliuioni tradere: sed tenaci
potius memoria cõmendare Haurie¬

Expanded text:
Egduni presbiteri et aliorum septem, Egduni presbiteri et aliorum septem, qui diebus singulis suffocati sunt, ut caeteris metus incuteretur. IIpatre Gordiano, matre ero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puc aetate maturum jam studium: adhaeredignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: haurie
Abbreviated transcription (Latin):
sedit annos tredecim. menses sex:
dorothei & gorgonii martẏrum so¬
dalib. qui cubicularii regis erant.
Enibentr inmedium educitur. atq
immolare compellitur: Quod illo ab¬
&r flagris toto corpore lanari. Uide¬
licet ut doloris necessitate fieret: qd
prȩcipiebatur inuitus At ille cum
maneret immobilis. uiscerib iam
pelle nudatis: iubetur aceto o sale
ꝑfundi Cumq etiam hoc torm̃ti
genꝰ constanter ac fortiter tolerassit :
craticula prunis subter strata iu
betur poni in medio: Ibiq qđ reli¬
quum fuerat in uerberib assumpti
corporis suꝑ poni: ꝙ non adsubitũ
sed sensim paulatimq succendi.
quod scilicet pena ꝓtelaretur in lon¬
gum. Cumq ministri scelerũ hinc
modo corpus modo inde uersantes:
ꝑ membra singula penas inciperent.
ꝙ supplicia renouarent: sꝑantes ab
eo elicere se posse consensum. ille
firmꝰ infide &r quasi in spe consũptis
iam igni resolutis carnib suis. ulti¬
tem nichomediȩ: natale sc̃orum

Expanded text:
i annos tredecim, menses sex, Dorothei et Gorgonii martyrum sodalibus, qui in cubiculo regis erant. usaretur, in medium educitur, atque immolare compellitur. Abet flagris toto corpore laniari: videlicet ut doloris necessitate faceret, quod praecipiebatur invitus. At ille cum maneret immobilis, visceribus jam pelle nudatis, jubetur aceto et sale perfundi. Cumque etiam id tormenti genus concraticula prunis subterstratis poni jubetur in medio, ibique quod reliquum fuerat verberibus absumpti corporis superponi, et non ad subitum sed sensim paulatimque squo scilicet poena protelaretur in longum. Cumque ministri scelerum, hinc modo corpus, modo inde versantes, per membra singula poenas inciperent, et supplicia renovarent, sperantes ab eo elicere se posse consensum, ille firmus in fide, et quasi in spe consumptis jam et igne resolutis carnibus suis, ultiItem Nicomediae, sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
altare corporis sc̃i petri acceptã unã
panni portionem: ꝑ medium pungens
seccauit. Ex qua statim sanguis decu¬
currit: & omnem eandem portiun¬
culam cruentauit. Uidentes autem
suꝑͣscripti legatarii & om̃s populi
stupendum & archanum fidei sacrȩ
miraculum: ceciderunt ꝓniint̾ram.
adorantes dñm: & dicentes. Mirabił
ds̃ in sc̃is suis: dõ isrł ipse dabit uir¬
tutẽ & fortitudinem plebis suȩ. bene¬
dictus ds̃: Et facto silentio int̾ alia
documenta fidei dixit ad eos beatus
Gregorius. qui ante has reliquias.
fr̃s. quia in consecratione corporis ꝙr
apłorum uł marġrum ipsiꝰ quib
specialiter assignabantur supra sacro¬
sc̃m altare libamina quȩ offerebant᷑.
semꝑ illorum sanguis hos pannos in¬
aderant & uiderant. munitisq iterum
buxtulis signo suo. tradidit eis in cõpara¬
bilia munera uoti sui: & cum gaudio re¬
uersi. hȩc ꝑ ordinem dño suo nunciar̃.¬

Expanded text:
altare corporis sancti Petri acceptam unam altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Deus . Et facto silentio inter alia fidei documenta, dixit ad eos beatus Gregorius, qui ante has venerandas fratres, quia in consecratione corporis et apostolorum vel martyrum ipsius quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos pannos in viderant, munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiar
Abbreviated transcription (Latin):
isi enim causa sollicitudo nob sub¬
uenisset: ut quod gerebamꝰ cognos¬
ueremꝰ. & sic stolide ad dñm nr̃m
nob̾ contigisset uenire : dubium ne
ꝑiculum honori & gr̃ȩ suȩ nos debu¬
isse incurrere: Quos archidia conus
modesta increpatione redarguit.
ur in tanta prȩsumptione eruꝑint.
& apostolica sigilla corruꝑint. hor¬
tans eos ut redirent: & quȩ accepe¬
rant dño suo cum honore deferreni.
e hi nullatenus monitis eius ad qui¬
sscentes: usq ad domni Gregorii uene¬
r prpsentiam: tactoq comꝑto: pa¬
dienassie corum tulit stulticiã.¬
eosq sacroscĩs missarum solemniis
prȩcepit inter eẽ. Unde cum ad locũ
sui sermonis ÷ uentum: suadet po¬
pulum dĩ & sc̃orum grãm exorare.
quatinus in hac re dignet᷑ aptissime
sic suam potentiam patefacere: ut qͥd
mereatur fides euidentius minꝰ crȩ¬
duli & ignorantes possint cognos cere:
Et data oratione. accepit ab eo cultel¬
lum qͥ temerauerat signa. & super

Expanded text:
Nisi enim cauta sollicitudo nobis subNisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum honore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiaeosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super
Abbreviated transcription (Latin):
subripuit curiositas. dicens soda lib
se stulte itineris subisse laborem:
cum nescirent quid prȩciosi dño suo
referrent: Pedetentim aut̃ cresen
collocutione uerborum. ꝙ uirestrs
usgestione sociorum: confractis apłicȩ
dignitatis sigillis aꝑtȩ sunc buxculȩ:
o insingulis singuiȩ panni reꝑtȩ sune
portiunculȩ: Moxq cum indignatio¬
ne romam regressi: archidia chonum
adeunt conquirentes. Ut quid inqͥunt
aomnus a postolicus tam uili pendic
dñm nr̃m. qui tantam gr̃am se
apud eum obtinuisse sꝑauerat. quo
sic uoluerit illi illudere. & de hono¬
rationi & offensioni suȩ nos adicere :¬
stimauimus siquidem nos ossa apłoꝵ
uel martyrum prȩciosa hinc ferre.
icut decuerat tantum uirũ ut dñs
nr̃ est. a tanta nichilominus sede qͦsita
tam longo & diffillimo satis itinere:
e datȩ sunt nobis panni modicȩ por¬
tiunculȩ. acsi huius modi panniculi
genꝰ apud nos nequiuisset inueniri:

Expanded text:
subripuit curiositas, dixitque sodalibus subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae sunt buxtulae, et in singulis singulae panni repertae sunt 12 portiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi, archidiaconum adeunt conquerentes: Ut quid, inquiunt, dominus apostolicus tam vilipendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset imbutus: mist ꝑstrenuo se
deuotos missos condigna exenia as
sedem pontificalem. petens reliqua
beatorum apłorum ac martyrum
sibi transmitti Cuius legatos s:
apostolicus honorabiliter ꝙ gratar̃
suscipiens: aliquandiu secum mors
& more prisco ꝓ huius modi ngni
missas celebrando & reliquias inag
ueneratione consecrando circuiens
prȩfatosq legatos sibi comites sempes
habens: Cum explicuisset eorum e¬
lebrationes quorum reliquiȩ peceban
particulatim eosdem pannos conse¬
eratos suꝑ quib sc̃a celebrauerat dius¬
dit. & singulis singulatim buxidas
imposuit. munitasq eas sigillo suȩ
sc̃ȩ auctoritatis. petitorib usu ȩed¬
siastico tradidit Qui debita cũ uene¬
ratione benedictioneq accepta: susti¬
pientes ꝓfecti sunt uiam suam gauden¬
tes Sed dum ꝑ aliquantos dies rgin¬
sionis suȩ iter carperent: ei qui pͥmꝰ
cȩteris habebat᷑ amica humanitati

Expanded text:
fuisset imbutus, misit per strenuos et fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morarex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati
Abbreviated transcription (Latin):
lo. & corpus sibi excarne semꝑ uirginis
oꝑante sc̃o sp̃y fabricauit: panem et
uinum aqua myxtum manente ꝓ¬
pria specie incarnem & sanguinẽ
suum ad catholicam precem ob re¬
parationem nr̃am sp̃s sc̃i sc̃ificatione
conuercit: Indeq uniuersos iussit di¬
uinam pretari potentiam: ut infor¬
mam pristinam sacrosc̃m reforma¬
rec mysterium. quatinus mulieri ad
sumendum fuisset possibile: Q uod &
factum est. Unde sepefata mulier
plurimum in sc̃a religione ac fide pro¬
ficiens: participatione dominici sacra¬
menti consecrata ÷. & om̃s qͥ uiderant
indiuino amore & ortodoxa creduli¬
tate feruentius excreuerunt Quidã
quoq nobilissimꝰ scđm carnis ꝓsapi¬
am. & potentissimus iuxta regiam
insuo modo magnificentiam: cum per
internuntios familiaritatẽ apłicȩ
sedis ad eptus. cit. frequenti admo¬
nitione epłarum etiam abeato or¬
gorio tranomissarum instrugtione
erga dĩ & sc̃orum cultum sufficient

Expanded text:
lo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, lo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
quam ego manib meis feci. & tibi
obtuli Et cum eam te intellȩxerim
corpus dñi appellasse: subrisi: Tunc
Sc̃s dr̃i pontifex sermonem ex inde
fecit ad populum: ꝙ hortatus: eũ
ut simpliciter dnm̃ exoraret. qͣtinꝰ
ad multorum fidem corroborandã
carnis oculis ostenderet : quid in fi¬
delitatis huius mulieris mentis ocłis
uidere. ꝙ fidei luminib conspicere
debuisset. Quod cum fuisset oratũ:
ipse una cum populo &r eadem
muliere ab oratione exurgens. ad alta¬
re cunctis cernentibus & sese ad cernen¬
dum cȩleste spectaculum compͥmentib
corporalem palam reuelat. & uniuerso
populo ipsaq muliere intuente: partẽ
digiti auricularis sanguine cruentatã
inuenit: ac mulieri dixit Disce inquã
ueritati uel modo iam credere contes¬
tanti: Panis quem ego do caro mea ÷:
& sanguis m̃s uere est potus: Sed p̃¬
cius conditor nr̃ infirmitatis nr̃ȩ :¬
ea potestate qua cuncta fecit ex nichi-

Expanded text:
quam ego manibus meis feci, et tibi quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Dsanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis videre et fidei luminibus conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo, et eadem muliere ab oratione surrexit, et altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus corporalem pallam revelat, et universo populo, ipsaque muliere cernente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, ac mulieri dixit: Disce, inquam, et Veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do caro mea est, et sanguis meus vere est potus. Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae ea pote
Abbreviated transcription (Latin):
ni mentis teporem. ꝙ ut sic dictũ
I force infidelitatem potiusq ig.¬
porantiam fieri & manifestari decre
ITMater familias quȩdam nobilis
dit in hae cuutate romana qteligi¬
onis or deuotionis studio oblationes facere
er die dominica ad ȩccłam aeferre. sum¬
moq pontifici ȩcclesiasticȩ consuetu¬
diris oe familiaritatis eiusdem gra
offerre solebat. Quȩ cum quadam
die ex more ad commimicandum
de manu apostolici ordine suo acce¬
deret. illiq pontifex offam dominici
corporis porrȩrisset dicens. corpus
nem om̃ium peccatorum inuitam
ȩcernam: subrisit: Quod uir dñi cer¬
nens. illi communionem s cctrar̃.
eamq diacono seruandã usq dum
cuncti fideles communicarent tradi¬
dit: Expletis uero sacris mysteriis:
interrogauit eam beatꝰ Gregorius
dicens: Dic rogo quid cordi tuo emer¬
serit: cum communi catura risisti
At illa Recognoui inquit portiuncu¬
lam illam ex eadẽ oblatione fuisse.

Expanded text:
nostrae mentis teporem, et ut sic dictum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari decrevit. 23. Mater familias quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae relonis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique pontifex offam Dominici corporis porrexisset, dicens: Corpus nem omnium peccatorum, et vitam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retreamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
a diuinȩ cognicionis infunditur: eiusdẽ
iiunitatis terrore refrenatur. ut pͣue
agere mecuat: ac totis desideriis ad
eternitatis grãm uenire concupiscat.
uod totum ut fieret: ita eiꝰ ᷤb eato gre¬
gorio gr̃a diuina concessit. ut merito
inglorum populis debeat apłs appel-¬
lari. Quia & si aliis apłs non est apłs:
d tamen illis est. Nam signaculum
postolatus eius: ipsi sunt in dño: lã
uero utrum aliquib uir iste tanti
meriti miraculis claruerit. suꝑfluo
queritur: quod luce clarius constat.
quod is qui uirtutum signa suis me¬
ntis ualuit aliis quoq xp̃o largiente
is quirere. si erigisset oportunitas fa¬
alius poterat hȩc ꝓmereri: Sed ne
hs qui cum uideis signa uisibilia ad
ostendendam sc̃itatem expetunt.
siasfactio desit. & aliis qui sc̃orum
remplis ad meliora accendi &: ꝓue¬
i querunt ȩdificatio ꝓsit: quȩdam
litumo referenda. quȩ ꝑeũ dñs
u ercitandum & corroborandum

Expanded text:
ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatus ejus ipsi sunt in Domino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum
Abbreviated transcription (Latin):
rabatur: cum suo populo conuers
culorum grãm contulit: ut ueroũ
fidei quod ore prȩdicabant. signoꝵ
efficacia confirmarent: Unde factũ
est: ut paucis elabentib annis eiã
ceteri insulȩ ipsius reges cum his qui
eis erant subiecti. ad xp̃i dñi fidem
accederent. de cuius gentis con¬
uersione : simul & miraculorum
ꝓaigiis quȩ ibidem fiebant: ita
beatus Gregorius in libris moralis
ꝑhibet dicens Ecce lingua brit¬
tanniȩ. quȩ nichil aliud nouerat
quam barbara frendere: iam dud
indiuinis laudib hebrea cepit uen¬
ba sonare: Ecce quondam tumidis
iam substratus scorum pedibus sȩ¬
uit occeanus: eiusq barbaros moc
quos terreni principes edomare
ferro nequiuerant. hos ꝓdiuina
formidine sacerdocum ora siplis
urrbis ligant: Et qui cateruas pugnan.¬
num infidelis nequaquam timuerat:
um nunc fidelis humilium linguas ti¬
met. Aui enim prȩceptis cȩlestib uer¬
iis. cdarescentib: quoq: miraculis. uircꝰ

Expanded text:
rabatur cum suo populo converterabatur cum suo populo converteaculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus
Abbreviated transcription (Latin):
beatus oregorius tam mansuece loco
quo assederat ꝑmanere : cępit conle¬
tans sodalib ipsius nomen reciꝓ¬
cans quasi interprȩtari: Locusta inꝗͣ¬
hȩc: dici potest quasi loco sta. Et sub¬
iungens. sciatis inquit non ꝓgressius
nos iter ceptum licere: ꝓtendere  Ue¬
runtamen surgite. & iumenta sterni¬
te : ut quantum licuerit. quo tendimꝰ
fabularentur. & secum quȩ rerent:
ꝑuenerunt missi a postolici equis su.¬
dantib & ad modum fatigatia. Statĩq
illi cum magna celeritate epistolam
quam deculerant porrexerunt Qua
plecta. ita: inquit socii ut p̃dxerĩ.
romam celerius remeabimus: Taliq
dine interim dilato suȩ diiationbo o¬
tu: mor ut ipse pontificatus fino
prȩdicatores mittens: sed ipse predia¬
tionem ut fructificaret suis ex hortito¬
nib ac prȩcibus seu munerib fulce
Deniq direrit ad eandem insula sen
tib : qui intra breue temporis spuc̃
regem ulum qui incapite insuiȩ no¬

Expanded text:
beatus Gregorius tam mansuete loco beatus Gregorius tam mansuete loco quo assederat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, sciatis, inquit, non progressius nos iter coeptum licere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus fabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox ut ipse pontificatus officpraedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus seu muneribus fulciens. Denique direxit ad eamdem insulam servos tibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae mo
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc interea ad noticiam populi ue̾¬
niunt. huc animi condicto om̃s
urbici ac suburbani uel quiqs audi¬
entes occurrere potuerunt : sese
intres partes diuidunt Et ꝓficis¬
centi apłico pelagio ad ȩcclesiã
sc̃i petri: terribili uoce condlamaq̃
Eia apostolice quid fecisti: Sẽm petrum
offendisti. romam destruxisti: gregoriũ
non tantum dimisisti quam expulis¬
ti: His gͦ uocib horribiliter ꝑmotus
pontifex. populumq uehementissime
mecuens: post eum summa cũ festi¬
natione & obligatione ut quantotiꝰ
romam rediret interdictionẽ dirȩr̃:
Sed antequam missi eum adissent:
trium dierum iam confecto itinere.
dum idem uir dñi gregorius ue iter
agentib moris ÷ cirum sextã horã
in quodam prato sotiis quibus dam
quiescentib. aliis autem illi assisten¬
tib uel quib reb necessariis occu¬
patus sederet ꝙ legeret: uenit ad eũ
locusta. & dans saltum paginȩ quã
ꝓcurrebat: insedit. Cernensq eam

Expanded text:
Haec interea ad notitiam populi veHaec interea ad notitiam populi veniunt. Unanimi condicto omnes urbici ac suburbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ecclesiam sancti Petri, terribili voce conclamant: Eia, apostolice, quid egisti? Sanctum Petrum offendisti, Romam destruxisti, Gregorium non tam dimisisti quam expulisti. His ergo vocibus horribiliter permotus pontifex populumque vehementissime metuens, post eum summa cum festinatione, et obligationis ut quantocius Romam rediret interdictione, direxit. 20. Sed antequam missi eum adissent, trium dierum jam confecto itinere, dum idem vir domini, Gregorius, ut iter agentibus moris est, circa sextam horam in quodam prato sociis quibusdam quiescentibus, aliis autem assistentibus vel quibusque rebus necessariis occupatis sederet et legeret, venit ad eum locusta, et dans saltum paginae quam percurrebat, insedit. Cernensque eam
Abbreviated transcription (Latin):
eu ꝓhdolor inquit. quod tã lucidi
ultus homines: tenebrarũ auctor
possidec. tantaq frontis speciȩ grata.
mentem ab internis gaudiis uacuã
gestat: Rursus gͦ interrogauit quoo
ax uocabulum gentis illiuo: respon¬
umq ÷ quod angli uocarentur. dt ille
eis inquit. Nam or anglicam haber
lulem: & ta les angłorum incȩlios
decet. eẽ. coheredes. Quod habet inqͥt
nomen ipsa ꝓuincia. de qua isti sunt
allati : Responsum ÷ quia de iri uo¬
carentur: id ÷ ꝓuinciales: At ille.
Bene inquit de iri: de ira eruti. ꝙ ad
ciȩ illius quomodo uocatur: Res¬
ponsum ÷ quod alle uocaret᷑. At ille
alludens ad nomen: ait Laudem dĩ
huius romanȩ & apostolicȩ sedio :
rogauit ut genti anglorum inbrit¬
tannia aliquos uerbi ministros. per
quos ad xp̃m conuerteret᷑ mitteree.
asserens & se ipsum in hoc opus. eẽ.
papȩ hoc ut fieret complaceret:
quanto celerius potuit iter cum
apostolica benedictione arripuit.

Expanded text:
Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis species aegram mentem et ab internis gaudiis vacuam gestat! Rursus ergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et adciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei hujus Romanae et apostolicae sedis, rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur mitteret, asserens et seipsum in hoc opus dominoapae 9 hoc ut fieret complaceret. quanto celerius potuit, iter cum apostolica benedictione arripuit. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
uit mecum miseratio: & de utero ma
rexit de dencib antiqui hostis eri¬
piens. eternȩ libertatis fecit. eẽ. par¬
ticipem. Et enim quia qui do nr̃o
ad potiora conscendit : cumsẽs ust
ardenti studio ꝓcolligendis particula¬
am fidelium animab satageret: do¬
nauit illi pius dñs. ut totam pariter
sionis ut puitatur facta diuinitus hȩc
accasio fuit. Dum die quadam adue¬
nencib nuꝑ mercatorib. multa ue¬
ualia inforum romȩ collecta fuissent.
muiltiq: ad emendum hinc indecon¬
suerent: contigit & gregoriũ ante
seilicet quam pontificale decus ha¬
bert: ꝑforum transitum facere :
ic uidisse inter alia pueros uenales
ositos. lactei corporis ac uenusti uul¬
tus. capillos quoq prȩcipui cando¬
ris habentes. Quos cum aspiceret :
tali om̃s decore niterent Rursum
interrogauit utrum idem insula
nixp̃iani. ee̾nt. an paganorum
emorib implicati dictumq est:
quod. eẽnt pagani. At ille intimo
ocorde longa trahens suspiria:

Expanded text:
o matrexit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, donavit illi pius dominus, ut totam pariter sionis, ut putatur facta divinitus haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontificale decus haberet, per forum transitum facere, ac vidisse inter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque praecipui candoris habentes. Quos cum aspiceret, itali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria,