comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spe ac subsidio destiturã recepit. et ĩdi¬
tiomari necessariis fuga elapsis cĩgeto¬
rigi qui romaĩs fid̾ ab uutio ĩ fine̾ fu¬¬
erat liberate patrie regnũ datuͣ. ¶ ad
hunc modũ cesar nõ ꝑ se tm̃ s ꝑ lega
tos etiã qui sub eo uirtutẽ militiãq di¬
dicerant et eiꝰ exempla sequebãt᷑ ma¬
ximas res agendo ꝑ diu̾sa terraꝵ su
romaniq famã noĩs attollebant. quẽ
cũ ueniss ĩ treueros uolũtas cepit rhe¬
nũ iteꝵ transeũdi. duplex huc aĩum
urgebat cã: ꝙ et hostibꝰ auxilia licet
sera trãsmiserãt. et ne hosti alteri ãbi¬
origi auxiliari possẽt. aut ad se ꝓfu.¬
grĩ receptare. pontẽ ergo pari celerita¬
te pariq militũ feruore ⁊ paulo supͣ
eũ locũ ubi pͥmũ fecerat refecit. et in
treueris et ad pontẽ firmissimo p̾sidio
dimisso reliquũ traducit ex̾citũ. Trãs¬
gressũ ubii. gens gͥmana ꝑ legatos ade¬

Expanded text:
spe ac subsidio destitutant recipiunt. Indispe ac subsidio destitutant recipiunt. Indiciomari necessariis fuga elapsis, Cingetorigi, qui Romanis fidus ab initio in finem fuerat, liberate patrie regnum datar. Ad hunc modum Cesar non per se tatos etiam, qui sub eo virtutem militiamque didicerant et eius exempla sequebantur, maximas res agendo per diversa terrarum sui romanique famam nominis attollebat. Quem, quum venisset in Treveros, voluntas cepit Rhenum iterum transeundi. Duplex huc animum urgebat causa; et quod hostibus auxilia, licet sera, transmiserant, et ne hosti alteri Ambiorigi auxiliari possent, aut ad se profugum receptare. Pontem ergo pari celeritate parique militum fervore paulo supra eum locum, ubi primum fecerat, reficit, et in Treveris et ad pontem firmissimo presidio dimisso, reliquum traducit exercitum. Transgressum Ubii, gens germana, per legatos ade
Abbreviated transcription (Latin):
o milites facultate pugne ꝓsperioris
utimni. habetis hoste̾ et iiꝯtate lo¬
ci et suo errore suaq demẽtia cicũuẽ¬
tũ. p̃state mͥ semel qd̾ ĩꝑatori nostro
totiens p̾stitistis. agite ut soleris et
adeẽ illu credite. et uidere q̃ gerũt᷑
oĩa cuiꝰ sub oculis tã multa sepe gessi¬
stis egregie. hec dicẽs celsiore loco sepo.¬
siris parũp ĩpedimẽtis appositisq p̾sidiis
totã aciem ĩ hostes obu̾tit. er horrendo ir¬
ruit clamore. Illi quos ut ꝓfugos seq̃bã¬
tur ad se tanta redire cõstantia admirã¬
tes er attoniti uix pͥmũ tulere ĩpetũ. se¬
q effusa fuga proximis siluis occuluere.
instant romani acͥt̾ er uictis pͥncipibꝰ
coniuratioĩs multis ĩ acie multis ĩ fugꝰ
cesis multis etiã captis. gͥmanis ĩsuper
qui et si pͥmũ negassent expugnati doĩs
ac p̃cibꝰ tandẽ eis auxilio ueĩebant ad
rei famã reu̾sis ad ꝓpͥa cutatẽ oĩ ia

Expanded text:
o milites, facultate pugne prosperioris o milites, facultate pugne prosperioris utimini. Habetis hostem et iniquitate loci et suo errore suaque dementia circumventum. Prestate michi semel, quod imperatori nostro totiens prestitistis: agite ut soletis, et adesse illum credite et videre, que geruntur, omnia; sub cuius oculis tam multa sepe gessistis egregie. Hec dicens, celsiore loco sepositis parumper impedimentis appositisque presidiis, totam aciem in hostes obvertit et horrendo irruit clamore. Illi, quos, ut profugos, sequebantur, ad se tanta redire constantia admirantes, attoniti vix primum tulere impetum, seque effusa fuga proximis silvis occuluere. Instant Romani acriter, et victis principibus coniurationis, multis in acie, multis in fuga cesis, multis etiam captis Germanis insuper, qui, etsi primum negassent, expugnati donis ac precibus tandem eis auxilio veniebant, ob rei famam reversis ad propria, civitatem omni iam
Abbreviated transcription (Latin):
stibꝰ ĩnotuit. neq labienꝰ a liud euen¬
turũ arbitratꝰ fuerat. neq aliũ ad
effectũ u̾ba illa ĩ consilio dixerar. mox
ig clam accitis tͥbunis militũ et pͥmis
ex̾citꝰ sui consilii rationẽ pandit. qd̾
ne inefficax sit simulari pauorẽ et
oĩa tumultuosiꝰ fieri iubet. paret᷑uͣ.
fiunt singula ante tp̃s trepidatiõe ac
fremiru insolito. et ip̃e fragor abeũ¬
tiũ et exploratoꝵ dita cõueĩebãt. ro¬
manos fugere nõ abire. Conclamãt ho¬
stes lentã ẽẽ g̾manoꝵ expectatioe. x
nec pͥsce gullice uiͣtutis tantis armato¬
rũ milibꝰ paucos romanos fugientes
ĩsequi nõ audere. hec int̾ magno ĩpe¬
tu castͥs erũpũt. flumẽ transeunt et i¬
ni quo copias exponũt loco. labienus
ut p̃uident rem succedere intelligẽs
ꝑ inceptã simulationẽ lento tñ ꝓcede¬
bat gressu douer inseq̃ntes quo destina¬
uerat ꝑduxiss. Tũ cõu̾sus oblata ĩꝗt

Expanded text:
stibus innotuit; neque Labienus aliud evenstibus innotuit; neque Labienus aliud eventurum arbitratus fuerat, neque alium ad effectum verba illa in concilio dixerat. Mox igitur clam accitis tribunis militum et primis exercitus, sui consilii rationem pandit, quod ne inefficax sit simulari pavorem, et omnia tumultuosius fieri iubet. Paretur: fiunt singula ante tempus trepidatione ac metu et fremitu insolito; et ipse fragor abeuntium et exploratorum dicta conveniebant, Romanos fugere, non abire. Conclamant hostes lentam esse Germanorum expectationem, nec prisce gallice virtutis tantis hominum armatorum millibus paucos Romanos fugientes insequi non audere. Hec inter magno impetu castris erumpunt, flumen transeunt et iniquo copias exponunt loco. Labienus, ut previderat, rem succedere intelligens, per inceptam simulationem, lento tamen procedebat gressu, donec insequentes, quo destinaverat, produxisset. Tum, conversus: Oblata, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
medio duas legiones su puenisse senti¬
entes substitere et expectare gemano¬
rũ auxilia decreuere. labienꝰ de tem̾i¬
tate hostiũ sperans dimisso p̃sidio hi-¬
bernis illis obuiã ꝓcedir. ⁊ ꝓpe eos ⁊¬
nulle passuũ spatio cõsedit. Flumen
erat in medio rapidũ ripis extãtibus
qd̾ nec sibi trãsire ꝓpositũ nec trãsitũ
iri ab hostibꝰ spes erat. crescebat ĩterĩ
ĩ dies auxili fama gͥmanici. hĩc nactꝰ
occasionẽ consiliũ aduocat. et clara uo¬
ce corã oĩbꝰ audio ĩquit ingenteᷤᷤ gͥma¬
noꝵ copias aduentare : nõ ẽ aiũis me.¬
q et exeͣcitũ ĩ discͥmen mitrere. cras
pͥma luce castra mouere et hinc abire
disposui. estote ig̃ ad officiũ parati ⁊
nis signis militarent naturali tñ pa-¬
tͥe amore tenebant᷑. neq certe aliteͣ
fieri poterat quĩ ex tã młtis aliqui
sic affecti eẽnt ut magis originis ꝙͣ
militie meminissẽt. ꝑ hos statĩres ho¬

Expanded text:
medio duas legiones supervenisse sentimedio duas legiones supervenisse sentientes substitere, et expectare Germanorum auxilia decrevere. Labienus de temeritate hostium sperans, dimisso presidio hibernis, illis obvium procedit, et prope eos mille passuum spatio consedit. Flumen erat in medio rapidum ripis exstantibus, quod nec sibi transire propositum, nec transitum iri ab hostibus spes erat. Crescebat interim in dies auxilii fama germanici, hinc nactus occasionem consilium advocat, et clara voce coram omnibus: Audio, inquit, ingentes Germanorum copias adventare. Non est animus meque et exercitum in discrimen mittere. Cras prima luce castra movere et hinc abire disposui: estote igitur ad officium parati. nis signis militarent, naturali tamen patrie amore tenebantur. Neque certe aliter fieri poterat, quin ex tam multis aliqui sic affecti essent, ut magis originis, quam militie, meminissent. Per hos statim res ho
Abbreviated transcription (Latin):
ares sibi p̃riꝑe censebat uriliꝰ. ꝙͣ ip̃u
illũ bello aggredi. ne sic eũ in fugã atq
ĩ larebras cogeret qd̾ nolebat. duabus
ig̃ legioĩbus cũ oĩbus ĩpedimẽtis ex̾citꝰ
missis ad labienũ treueroꝵ tũc ĩ finibus
ut diximꝰ hibe̾nãtẽ ip̃e cũ reliqs erãt
aũt quĩq expeditissime legiões ĩ me¬
napios ꝑgit. atq illis pugnã detrectã.¬
tibus siluaꝵ obicihus ac paludũ/ oĩa
populatus nich̾ ferro flãmisq liqt ĩtac¬
tu donec malis coacti datis obsidibus
pacẽ p̃cibus ĩpetrarẽt. hoc p̃cepto ne ł
ambiorigẽ uł eiꝰ nũtios intra suos fineᷤᷤ
admitterẽt alioꝗn pacẽ p̃stitã uulla
fore. ¶Interea treueri quietẽ ꝑosi la¬
bienũ inuadere decreuerãt magno eꝗ¬
tũ ac peditũ apparatu. tuͣpe sibi pudẽ¬
dũq censentẽs unicã legionẽ eis ĩuitis
castra suis ĩ finibꝰ habere. S dũ eũt uie

Expanded text:
ares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum ares sibi preripere censebat utilius, quam ipsum illum bello aggredi, ne sic eum in fugam atque in latebras cogeret, quod nolebat. Duabus igitur legionibus cum omnibus impedimentis exercitus missis ad Labienum, Treverorum tunc in finibus, ut diximus, hibernantem, ipse cum reliquis erant autem quinque expeditissime legiones in Menapios pergit, atque, illis pugnam detrectantibus silvarum obicibus ac paludum, omnia populatus nichil ferro flammisque liquit intactum, donec malis coacti, datis obsidibus, pacem precibus impetrarent, hoc precepto, ne vel Ambiorigem vel eius nuntios intra suos fines admitterent: alioquin pacem prestitam nullam fore. Interea Treveri, quietem perosi, Labienum invadere decreverant magno equitum ac peditum apparatu, turpe sibi pudendumque ducentes unicam legionem, eis invitis, castra suis in finibus habere. Sed dum eunt, vie
Abbreviated transcription (Latin):
rũsus indicit. hi senonibꝰ proximi siuit.
inde ig᷑ ꝓfectꝰ in senones tã repẽte ut
nec fuge illis uet defẽsioĩs copiã daret.
resip̾scentes et ꝑ legatos ueniã postulã¬
tes eduoꝵ p̃cibꝰ motꝰ admisit centu
datis obsidrbꝰ quos seruandos edus d̾¬
dit. Secuti caͣnutes dede̾tioĩs exẽplu
et obsides miserũt. et remoꝵ p̃cibꝰ uẽĩã
meruerũt. Sic in aĩs tũc gulloꝵ odiũ
dent̾ exactis ad conciliũ cesar redit.
et federatis ciuitatibꝰ equitatu ĩ dicto ⁊
parte gallie pacata/ toto aĩo cõu̾sus in
treueros ꝑfidũq ambiorigẽ eo ꝑficisci
ĩstituit. et cũ senonũ eꝗtibꝰ cauarinũ
regẽ gentis secũ duxit. ne si eũ domi re¬
lĩqueret uł ex odio populi ĩ eũ ułex
un eiꝰ ĩ populũ aliꝗs in ube motꝰ orire¬
tur. erant sane menapii cõfines eburo¬
nũ ambiorigis hospites amici etrã ger¬
manoꝵ. Cesar ambiorigẽ se p̃lio cõmi

Expanded text:
rursus indicit. Hi Senonibus proximi sunt. rursus indicit. Hi Senonibus proximi sunt. Inde igitur profectus in Senones tam repente, ut nec fuge illis nec defensionis copiam daret, resipiscentes et per legatos veniam postulantes, Eduorum precibus motus, admisit, centum datis obsidibus, quos servandos Eduis dedit. Secuti Carnutes deditionis exemplum et obsides miserunt, et Remorum precibus veniam meruerunt. Sic in animis tunc Gallorum odium denter exactis, ad concilium Cesar redit, et federatis civitatibus equitatu indicto, et parte Gallie pacata, toto animo conversus in Treveros perfidumque Ambiorigem eo proficisci instituit, et cum Senonum equitibus Cavarinum regem gentis secum duxit, ne, si eum domi relinqueret, vel ex odio populi in eum vel ex ira eius in populum aliquis in urbe motus oriretur. Erant sane Menapii confines Eburonum, Ambiorigis hospites, amici etiam Germanorum. Cesar Ambiorigem se prelio commi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quieuit. ꝓpĩꝗ eiꝰ ut imꝑii sic et ꝓposi¬
ti successores. oẽs quos poterãt cõcitãtes
ambiorigẽ iam romaĩs scelere suo ĩuisũ
sihi sotiant. Sentiens cesar senones cuz
carnutibꝰ cõiurasse. g̾manos ĩbellũ atre¬
ueris excitari multos iam populos ẽẽ in
armis et feruere cũta tumultibꝰ nichil
differendũ existimans. aute hienus finẽ
et ante oiuz opiiõez. fines hostiũ ĩpui¬
sus aggredit᷑. et nullũ eis deliberãdi aut
cõueniendi spaciũ relique̾s late oĩa po¬
pulat᷑. et p̃da militibꝰ premissa multoᷤᷤ
hostiũ datis obsidibꝰ in deditionẽ receptͭ.
tũ qiͣ nich̾ egiss ĩ hiberna reu̾tit᷑. Inde
ueris iuitio gallie conciliũ indicit. Cõ¬
uenerũt oẽs p̾t̾ treueros et senones et
carnutes. hoꝵ ille contumaciã qͣrͣ ꝙͣdã
belli arrã accipiẽs ne hanc rẽ negligere
uideretur cõciliũ ad luteciã pariseoꝵ

Expanded text:
non quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et proposinon quievit. Propinqui eius, ut imperii, sic et propositi successores, omnes, quos poterant, concitantes Ambiorigem iam Romanis scelere suo invisum sibi sociant. Sentiens Cesar Senones cum Carnutibus coniurasse, Germanos in bellum a Treveris excitari, multos iam populos esse in armis, et fervere cuncta tumultibus, nichil differendum existimans, ante hiemis finem et omnium opinionem, fines hostium improvisus aggreditur, et nullum eis deliberandi aut conveniendi spatium relinquens late omnia populatur, et, preda militibus permissa, multos hostium datis obsidibus in deditionem recipit; tum, quasi nichil egisset, in hiberna revertitur. Inde veris initio Gallie concilium indicit: convenerunt omnes, preter Treveros et Senones et Carnutes. Horum ille contumaciam quasi quamdam belli arrham accipiens, ne hanc rem negligere videretur, concilium ad Lucetiam Parisiorum
Abbreviated transcription (Latin):
petꝰ ac plurimis int̾fectis sero reditu
incastra. Ke ut erat in uulgꝰ effusa ebu¬
rones populiq alii ꝗ in ditiomari hor¬
tatu coierãt et ĩ armis erant territi
dilabũt᷑. et ex illo aliꝙͣͣdiu pacatior
itaq et dilectos nouos ꝑ legatos hũit.
et ope gnei põpeii magni ꝓcõsulis cuiꝰ
ea tempestate potẽtia rome ingẽs erat
tũc quidẽ gen̾i et amici sui tanti mox
futuri hostis obrinuit ut tres sibi le¬
gioneᷤᷤ añ hiemis exitũ adderẽt᷑. et
cohortes q̃ cũ diturio ꝑierãt duplica¬
rent᷑. dicens qd̾ u̾issimũ erat. nõ ĩ pre¬
sens mͦ s ĩ oẽ tẽpꝰ expedire rei publice.
ꝑsuasũ et gallie et mũdo tantes eẽ ureᷤ
italie ut nõ solũ damna bellis accepta sb̾.¬
ito restaurari. s copie eriã duplicari pos¬
sent. qd̾ ip̃e tũc et breuitate tẽpoĩs et ma¬
gnitudine copiaꝵ liquido notũ fecit.et
indiciomari quidẽ moͣte galliaꝵ rebellio

Expanded text:
petus, ac, plurimis interfectis, sero reditum petus, ac, plurimis interfectis, sero reditum in castra. Re, ut erat, in vulgus effusa, Eburones populique alii, qui Indiciomari hortatu coierant et in armis erant, territi dilabuntur; et ex illo aliquandiu pacatior Itaque et dilectus novos per legatos habuit, et ope Gnei Pompeii Magni proconsulis, cuius ea tempestate potentia Rome ingens erat, tunc quidem generi et amici sui, tanti mox futuri hostis, obtinuit, ut tres sibi legiones ante hiemis exitum adderentur, et cohortes, que cum Titurio perierant, duplicarentur, dicens quod verissimum erat non in presens modo, sed in omne tempus expedire rei publice rsuasum esse, et Gallie et mundo tantas esse vires Italie, ut non solum damna bellis accepta subito restaurari, sed copie etiam duplicari possent; quod ipse tunc et brevitate temporis et magnitudine copiarum liquido notum fecit. Et Indiciomari quidem morte Galliarum rebellio
Abbreviated transcription (Latin):
et insultat castͥ intraq uallũ tella ia¬
ciunt᷑ asius et cõtẽptissime romani in¬
milites altis uocibꝰ ad p̃liũ euocãt᷑. ob¬
stinato illi silentio sese tenent. Galli lo¬
co multũ nichil hostibꝰ tͥbuẽtes tandẽ
ad uesꝑam ut solebant stando fessi spaͣ¬
sim abeunt. quos ubi late effusos labi¬
enꝰ uidit subito pate factis castroꝵ por¬
tis erũpere equitatũ iubet. p̃sagiẽsq
qd̾ accidit. nemo ĩquit aliquẽ feriat
donec inditiomarꝰ int̾fectus sit. ne foͣ¬
te alios feriendo ille spatiũ habeat eua¬
dendi. tũ p̃mia int̾ficientibꝰ ꝓponit ĩgẽ¬
tia. mox egressis equitibꝰ electoꝵ pedi¬
tũ subinitit auxilia ut iussi erãt faci¬
unt.Inopinare ꝑculsis ac fugientibꝰ
hostibꝰ ex adu̾so aũt ĩ unũ intentis oĩbꝰ
in medio flumĩs alueo inditiomarꝰ cir.¬
cũuẽtꝰ occidit᷑. caput trũcũ labieno re¬
portatũ est. hinc in ceteros factꝰ est un¬

Expanded text:
et insultat castris, intraque vallum tela iaet insultat castris, intraque vallum tela iaciuntur a suis, et contemptissime romani milites altis vocibus ad prelium evocantur. Obstinato illi silentio sese tenent. Galli loco multum damni, nichil hostibus tribuentes, tandem ad vesperam, ut solebant, stando fessi sparsim abeunt. Quos ubi late effusos Labienus vidit, subito patefactis castrorum portis, erumpere equitatum iubet, presagiensque quod accidit: Nemo, inquit, aliquem feriat, donec Indiciomarus interfectus sit, ne forte alios feriendo ille spatium habeat evadendi. Tum premia interficientibus proponit ingentia; mox, egressis equitibus, electorum peditum submittit auxilia. Ut iussi erant, faciunt. Inopina re perculsis ac fugientibus hostibus, ex adverso autem in unum intentis omnibus, in medio fluminis alveo Indiciomarus circumventus occiditur; caput truncum Labieno reportatum est. Hinc in ceteros factus est im
Abbreviated transcription (Latin):
ad se blanda p̃ce allectis et spe uberi
p̾mioꝵ ad ĩuadenda la bieni castra ꝑ¬
gredit᷑. Ille at̾ ut hoꝵ nichil ignora¬
bat sic nil penitꝰ oĩu metuebat. et
situ et munimine loci fisus. querebat
tñ ardentissimo hosti si qua nocẽdi se
offeͬret occasio. ĩ hoc unũ intẽtꝰ cĩgeto¬
rigẽ et amicos alios nũtiis solicitat
ut ad ceͣtũ diẽ sibi ꝙͣto ualeãt eꝯtatu
adsint. parere parãt oẽs. Int̾a ĩ diciomꝰ¬
rus nũc ĩexpugnabilẽ locisitũ ĩtuens
nũc minas et nũc tela iaciens ĩ dieᷤ ꝓ¬
pĩquiꝰ castris obequitat. et labienꝰ in
castris sese continẽs maiorẽ quotidie
metũ fingit magisq et magis hosti¬
u crescit audacia. donec ĩtromissis ⁊¬
clanculũ eꝗtibꝰ intẽpesta nocte. et re
sũmo studio supp̃ssa. ut nec scri nec
ullis indiciis intelligi poss. reu̾sa luce
ip̃e etiã indiciomarꝰ ex more reu̾tituͣ.

Expanded text:
ad se blanda prece allectis et spe uberi ad se blanda prece allectis et spe uberi premiorum, ad invadenda Labieni castra progreditur. Ille autem, ut horum nichil ignorabat, sic nil penitus omnium metuebat, et situ et munimine loci confisus; querebat tamen, ardentissimo hosti si qua nocendi se offerret occasio. In hoc unum intentus Cingetorigem et amicos alios nuntiis sollicitat, ut ad certum diem sibi, quanto valeant, equitatu adsint. Parere parant omnes. Interea Iudiciomarus nunc inexpugnabilem loci situm intuens, nunc minas, nunc tela iaciens in dies propinquius castris obequitat, et Labienus in castris sese continens maiorem quotidie metum fugit. Magis atque magis crescit hostium audacia, donec intromissis clanculum equitibus intempesta nocte et re summo studio suppressa, ut nec sciri nec ullis indiciis posset intelligi, reversa luce, ipse etiam Indiciomarus ex more revertitur
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑtoꝵ. destitutꝰ indiciomarꝰ a geͣ¬
manis ad gallica se conu̾tit auxilia.
er tãtũ ualuit audacia ut nomen
atq opinionẽ magnanimitutis aͣri¬
ꝑet. atq ideo ad eũ legati oĩu gẽ¬
tiũ hĩc inde cõcũrerent. er ip̃e fretꝰ
hac fiducia conciliũ indiceret. qd̾
armatũ appellabãt. ad qd̾ ãmati
oẽs puberes cõueĩrẽt. et ueĩsse no¬
uissimũ cupitale erat.ĩ eo cõcilio
inter multa cingerorigẽ adu̾sariũ
hosbe publicũ denũciat ꝙ cesarẽ
seq̃retur. hĩc edicit ituꝵ se ad senoneᷤᷤ
et carnutes urbesq alias a quibꝰ expe¬
titꝰ atq expectatꝰ sit. transituꝵ uͦ ꝑ remͦ¬
rũ fines eosq populatuꝵ. añ oĩa tam̃
oppugnatuꝵ castra labieni que uicin᷑
ẽẽnt. et quid ĩ his exequẽdis fcõ opꝰ sit
expoĩt. Sic cõcilio celebrato et auxiliiᷤᷤ
hominũ atq equoꝵ a finitimis collec¬
tis gallieq oĩs exulibus ac damnatis

Expanded text:
expertorum. Destitutus Indiciomarus a Gerexpertorum. Destitutus Indiciomarus a Germanis ad gallica se convertit auxilia, et tantum valuit audacia, ut nomen atque opinionem magnanimitatis arriperet, atque ideo ad eum legati omnium gentium hinc inde concurrerent, et ipse fretus hac fiducia concilium indiceret, quod armatum appellabant, ad quod armati omnes puberes convenirent, et venisse novissimum capitale erat. In eo concilio inter multa Cingetorigem, adversarium, hostem publicum denuntiat, quod Cesarem sequeretur. Hinc edicit iturum se ad Senones et Carnutes urbesque alias, a quibus expetitus atque expectatus sit; transiturum vero per Remorum fines eosque populaturum, ante omnia tamen oppugnaturum castra Labieni, que vicina essent, et quid in eis exequendis facto opus sit exponit. Sic concilio celebrato et auxiliis hominum atque equorum a finitimis recollectis Gallieque omnis exulibus ac damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
tanta oĩbꝰ cupiditas nouãdaꝵ reꝵ
erat ut nich̾ eis ad rebellandũ p̃te̾
ducẽ defuisse uideretur. qui ubi af¬
fuit mox em̾sit occultata rebellio.
Sic opinio ĩuererata p̃ualuerat. qͣ
in rebus bellicis galli oĩbꝰ se gentibꝰ
p̃ferebant et p̃ferendi ẽẽ ab aliis
credebant᷑ ut romanoꝵ ĩꝑio sub¬
ẽẽ pudendũ sibi ac miseꝵ iudicarẽt.
et oẽs penitꝰ aut rebelles cesari fie¬
rent aut suspecti p̃ter remos dũta¬
xar atq eduos. quos ille sũmo sẽ¬
per habuerat in honore. pͥncipes
rebellionũ multi erant inte quos
indiciomarꝰ treueriq magnũ sibi ⁊¬
locũ singulari quadã aĩositate p̾sũp¬
seiñt legatos trãs rhenũ mirtẽdo.
pecunias ꝓmutendo magnã patẽ
romani exẽcitꝰ int̾fectã et suꝑstiteᷤᷤ
metu semianunes asserendo. neq
tñ aut mẽdaciis aut ꝓmissis mo¬
uere aĩos potuerũt. memores ari¬
ouisti er belloꝵ cũ romaĩs ĩfelicit᷑e᷑

Expanded text:
Tanta omnibus cupiditas novandarum rerum Tanta omnibus cupiditas novandarum rerum erat, ut nichil eis ad rebellandum preter ducem defuisse videretur; qui ubi affuit, mox emersit occulta rebellio. Sic opinio inveterata prevaluerat, qua in rebus bellicis Galli omnibus se gentibus preferebant, et preferendi esse ab aliis credebantur, ut Romanorum imperio subesse pudendum sibi ac miserum iudicarent, et omnes penitus aut rebelles Cesari fierent aut suspecti, preter Remos dumtaxat atque Eduos, quos ille semper summo habuerat in honore. Principes rebellionum multi erant, inter quos Indiciomarus Treverique magnum sibi locum singulari quadam animositate presumpserant, legatos trans Rhenum mittendo, pecunias promittendo, magnam partem romani exercitus interfectam et superstites metu semianimes asserendo. Nec tamen aut mendaciis aut promissis movere animos potuerunt, memores Ariovisti et bellorum cum Romanis infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
audiebat᷑. Int̾ cerera luciꝰ rosciꝰ qui
tercie decime p̃ erat legioĩ nũtiauit
copias ingentes galloꝵ ad oppugnã¬
da eiꝰ castra uenientes accepta uic¬
torie sue fama subito fugientibus
similes abiisse. quibus cesar ĩdiciis
unũ erga se aĩu galliaꝵ luce lariꝰ
ĩtelligens nõ tñ destitit euocatis
ad se pͥncipibꝰ hos blanditiis ⁊ hos
minis aggreditur quatũ quiuit ĩ obse¬
quio retinere. idq illi continuũ hie¬
male studiũ fuit. Senones quoꝵ ⁊
ter oes et fama et autoritas magnꝰ
erat. cauariũ quendã alibi cuuari¬
nũ ĩuenio stirpis regie quẽ cesar
illis regẽ dederat publico de cõsensu
octidere uoluerũt. cũq is fuge p̃si¬
dio moͬtis ꝑiculũ euasiss ꝑsecuti suis
eũ finibꝰ expulerunt. cũ aũt super
his excusatũ legatos ad cesarẽ misis¬
sent atq ip̃e senatũ ciuitatis ad se
uei̾re p̃cepiss minime paruerũt.

Expanded text:
audiebatur. Inter cetera Lucius Roscius, qui audiebatur. Inter cetera Lucius Roscius, qui tertiedecime preerat legioni, nuntiavit copias ingentes Gallorum ad oppugnanda eius castra venientes, accepta victorie sue fama, subito fugientibus similes abiisse. Quibus Cesar indiciis unum erga se animum Galliarum luce clarius intelligens non tamen destitit, evocatis ad se principibus, hos blanditiis et hos minis, quantum quivit, in obsequio retinere, idque illi continuum hiemale studium fuit. Senones, quorum inter omnes et fama et auctoritas magna erat, Cavarium quemdam, alibi Cavarinum invento, stirpis regie, quem Cesar illis regem dederat, publico de consensu occidere voluerunt; quumque is fuge presidio mortis periculum evasisset, persecuti suis eum finibus expulerunt; quum autem super his excusatum legatos ad Cesarem misissent, atque ipse senatum civitatis ad se venire precepisset, minime paruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re et iuͣtutemilitũ illiꝰ malis artibuᷤ
q̃site uictorie haud longeuã fuisse le¬
titiã conseq̃ns eẽ ut nec eis diutunoͣ
dolor sir. ¶huiꝰ fama iuctorie ad labi¬
enũ tãta uelocitate ꝑlata est ꝙ cũ ho¬
ra diei nona pugnatũ eẽt añ media
noctẽ remi ad castroꝵ poͬtas q̃ sexa-¬
ginta passuũ milibꝰ aberant iubilan¬
tes uicisse cesarẽ nũtiarent. quare
latiꝰ uulgata ĩ duciomarꝰ cui castra
labieni in crastinũ adoriri ꝓpositu
erat cũ oibꝰ sius noctu abiit. treue¬
rizq repetiit. Cesar ĩ hiberna cõces¬
sit nullũ tñ ĩ eis ociosũ diem agens
quin quotidie et legatos et explora¬
tores undiq destinaret. ꝑ quos sta¬
tũ ac ꝓpositũ ciuitatũ nosceret. tãti
et tã crebri motꝰ galliaꝵ oiũui ferebã¬
tur. et clandestina sepe concilia.⁊
nocturna etiã in silius habere collo¬
quia. et ad sũmã pacuti pene nich

Expanded text:
re et virtute militum illius malis artibus re et virtute militum illius malis artibus quesite victorie haud longevam fuisse letitiam; consequens esse, ut nec eis diuturnior dolor sit. Huius fama victorie ad Labienum tanta velocitate perlata est, quod, quum hora diei nona pugnatum esset, ante mediam noctem Remi ad castrorum portas; que sexaginta passuum millibus aberant, iubilantes Cesarem vicisse nuntiarent. Qua re latius vulgata, Indiciomarus, cui castra Labieni in crastinum adoriri propositum erat, cum omnibus suis noctu abiit Treverimque repetiit. Cesar in hiberna concessit, nullum tamen in eis otiosum diem agens, quin quotidie et legatos et exploratores undique destinaret, per quos statum ac propositum civitatum nosceret: tanti et tam crebri motus Galliarum omnium ferebantur, et clandestina sepe concilia, et nocturna etiam in silvis habere colloquia, et ad summam pacati pene nichil
Abbreviated transcription (Latin):
cõteptibili paucitate multitudinẽ illa
insolentẽ et cõfidentiã obstupentẽ mi¬
raculo eruptioĩs aggreditur oẽs ĩ fugã
u̾tit. occiditq ꝙͣ plurimos atq exaͣma¬
uit. multo plures occisurꝰ nisi ꝓfugos
insequi silius de more terraꝵ ac paludi¬
bus uetaret᷑. cepto itaq ꝓgressus itin̾e
eodẽ die salius suis oĩbus ad ciceronis hi-¬
herna ꝑuenit. tuͣres quas ĩ cͣicuitu ere¬
xerant atq oꝑa hostiũ miratꝰ ĩueĩẽs¬
q e mulitibus legiois illiꝰ uix decimu¬
quẽq sine uulnere quanta ibi cũ uitu¬
te res gesta eẽt agnouit. et ciceronẽ
et legionẽ ergo dignis laudibꝰ cõcele¬
brans centuriones noĩatĩ et tͥbunos
militũ ut cuiꝰq ui̾tus atq oꝑatio me¬
rebant᷑. postero die contione aduoca¬
ta confirmat suoꝵ aĩos solat᷑q suꝑ
damno fraude hostis et legati teme¬
ritate suscepto. ostendens celitũ fauo¬

Expanded text:
contemptibili paucitate multitudinem illam contemptibili paucitate multitudinem illam insolentem, et confidentiam obstupentem miraculo eruptionis aggreditur. Omnes in fugam vertit occiditque quamplurimos atque exarmavit, multo plures occisurus, nisi profugos insequi silvis de more terrarum ac paludibus vetaretur. Cepto itaque progressus itinere, eodem die, salvis suis omnibus, ad Ciceronis hiberna pervenit. Turres, quas in circuitu erexerant, atque opera hostium miratus inveniensque e militibus legionis illius vix decimuquemque sine vulnere, quanta ibi res cum virtute gesta esset, agnovit. Et Ciceronem et legionem ergo dignis laudibus concelebrans, centuriones nominatim et tribunos militum, ut cuiusque virtus atque operatio merebantur, postero die concione advocata, confirmat suorum animos solaturque super damno fraude hostis et legati temeritate suscepto, ostendens celitum favo
Abbreviated transcription (Latin):
diq cõmuniri. multa cũ simulatiõe metꝰ
imꝑaret. tantoq eĩ tãq ĩuicto erat aĩo
ut de tanta hostiũ multitudine uil tune¬
rer uͥ ne p̃liũ detrectarent: deniq qd̾ oẽs
cupiũt iste unꝰ metuebat fugũ inimico¬
ru.⁊lli uͦ cõspicienres q̃ apud romanoᷤ ge¬
rebant᷑. et formidinẽ arbitrati e loco
ubi cõstiterãt altiore descendũt. et trãs¬
misso riuo quo ab ĩuicẽ separabãt᷑ ur¬
gente ĩpetu aĩoꝵ/ iniꝗs aciẽ locis ĩstru-¬
unt. et castra telis pͥmũ mox et maĩbꝰ
ĩuadũt. et eo usq cõtẽptꝰ excreu̾at ut p̃¬
cones circũ custra dimtrerent. ꝗet gallis
et romaĩs edicerent. eq̃ licitũ utͥsq ad
se si uelint añ horã t̾ciã sine ꝑiculo trãsi¬
re.post ea horã nõ licere. Cesar ubi aĩad¬
uertit sic eẽ oĩa apd̾ hostes ut optauerat
signo dato subito castris erũpens sua cũ

Expanded text:
dique communiri multa cum simulatione metus dique communiri multa cum simulatione metus imperaret. Tanto enim tamque invicto erat animo, ut de tanta hostium multitudine nil timeret, nisi ne prelium detrectarent. Denique, quod omnes cupiunt, ille unus metuebat fugam inimicorum. Illi vero conspicientes que apud Romanos gerebantur, et formidinem arbitrati, e loco ubi constiterant altiore descendunt, et transmisso rivo, quo ab invicem separabantur, urgente impetu animorum, iniquis aciem in locis instruunt, et castra primum telis, mox et manibus invadunt; et eo usque contemptus excreverat, ut precones circum castra dimitterent, qui et Gallis et Romanis edicerent eque licitum utrisque ad se, si velint, ante horam tertiam sine periculo transire, post eam horam non licere. Cesar, ubi animadvertit sic esse omnia apud hostes, ut optaverat, signo dato, subito castris erumpens sua cum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m qui pͥmas tulerat cũ literis aliis ⁊¬
mittit ad cesarẽ. monẽs ut iter suui
caute ꝑagat. hostes eĩ oẽs se dimisso
contra eũ ꝓperare. erant autẽ milia
armatoꝵ sexaginta. Cesar literis noc¬
te ꝑceptis ex̾citũ decontentis ĩ eisdẽ ad¬
monet iuber fortibꝰ eẽ aĩs er ad p̃liũ
paratis. pͥmo mane castra moriet. et
quattuor milia passuũ ꝓgressus hostẽ
uidet. quẽ repẽte aggredi loco iniꝗssi¬
mo ꝑiculosũ et cicerone liberato di¬
latioe tutã ratꝰ substitit. et locis idõeis
castrametatꝰ est. quãtis quiuit angustii s
id agens ut sic hostibꝰ cõtẽptũ sue pauci¬
tatis obiceret. erant eĩ uere pauciuix
septẽ milia s uiroꝵ. et ĩpedimẽtis di-¬
missis uidebant᷑ eriã pauciores. et arte
ducis effectũ erat ut paucissimi uiderẽt᷑.
tantꝰ deniq cõtẽptꝰ fuit ut mane ꝓxuno
ad castra hostes accederent. cesar uͦ eꝗta

Expanded text:
ipsum, qui primas tulerat, cum literis aliis ipsum, qui primas tulerat, cum literis aliis ad Cesarem mittit, monens ut iter suum caute peragat; hostes enim omnes, se dimisso, contra eum properare. Erant autem millia armatorum sexaginta. Cesar, literis nocte perceptis, exercitum de contentis in eisdem admonet; iubet fortibus esse animis et ad prelium paratis. Primo mane castra movet, et ad quatuor millia passuum progressus hostem videt, quem repente aggredi loco iniquissimo periculosum et, Cicerone liberato, dilationem tutam ratus substitit, et locis idoneis castrametatus est quantis quivit angustiis, id agens, ut sic hostibus contemptum sue paucitatis obiceret. Erant enim vere pauci, vix septem millia, sed virorum, et, impedimentis dimissis, videbantur etiam pauciores, et arte ducis effectum erat ut paucissimi viderentur. Tantus denique contemptus fuit, ut mane proximo ad castra hostes accederent. Cesar vero equ
Abbreviated transcription (Latin):
ronẽ fenat. et si castra ingredi nequeat al¬
ugatas iaculo intra uallũ iaciat. paret il¬
le et ad castra cũ ueĩss accedere metuẽs
ut iussus erat literas iaculat᷑. ille casu
quãdã inturrĩ inciderũt. neq a qͦꝙͣ añ
diem t̾ciũ uise sunt. tũc cõspecre a qͦda
milite detrahũt᷑ et ad ip̃m cui ĩscͥpte er¬
ant ciceronẽ ꝑlate atq ĩ concilio militũ
retitate magna oẽs fiducia et gnudio
repleuere. erat aũt ꝑ breuis epistola
ne barbaris poss intelligi scͥpta litei̾s
grecis hac sentẽtia. ego iam cũ legioibꝰ
iter arripui. cõfestĩ atq adero. tu uir¬
tutẽ tuã pͥstinã ut retineas queso. acceᷤᷤ¬
sit ad eã spe fumꝰ ab ea paͣte ꝓspectus
qua uenturꝰ erat cesar. et uillaꝵ ĩcen¬
dia signa ꝓpĩquãtiũ legionũ. Galli de
aduentu hostiũ ab exploratoribꝰ edocti
obmissa obsidione castroꝵ ueniẽtibꝰ
obuiã eunt. qd̾ ut cicero intellexit eu

Expanded text:
rat, et, si castra ingredi nequeat, alligatas iaculo intra vallum iaciat. Paret ille, et, quum ad castra venisset, accedere metuens, ut iussus erat, literas iaculatur. Ille casu quamdam in turrim inciderunt, neque a quoquam ante diem tertium vise sunt; tunc conspecte a quodam milite detrahuntur et ad ipsum, cui inscripte erant, Ciceronem perlate atque in concilio militum recitate magna omnes fiducia et gaudio replevere. Erat autem perbrevis epistola, et ne a barbaris posset intelligi, scripta literis grecis hac sententia: Ego iam cum legionibus iter arripui confestimque adero: tu virtutem pristinam ut retineas queso. Accessit ad spem fumus ex ea parte prospectus, qua venturus erat Cesar, et villarum incendia, signa propinquantium legionum. Galli de adventu hostium ab exploratoribus edocti, omissa obsidione castrorum, venientibus obviam eunt. Quod ut Cicero intellexit, eum
Abbreviated transcription (Latin):
moturus ut decreu̾at signũ dediss itin̾is
et iam tentoria uellerent᷑. etce iã mota
pompei castra cõspiciũt qui ut diximus
uictus oĩu uocibus/ suo abiecto aliena
consilia sequebat᷑. et assũpta ut fit mul¬¬
toꝵ ortatibꝰ fidutia paulo añ eũ diẽ in
consilio dixerat euentuꝵ ut ante cõgres¬
su ex̾citꝰ cesaris uĩceret᷑. quibusdãq mi¬
rantibꝰ addiderat nõ se nesciũ ĩ credibilẽ
pͥma facie rem uideri. de hinc latiꝰ ingres¬
sus exposuit cũ equitatu habũdarẽt cir¬
cũ ueniri oẽs copias cesaris eẽ ꝑfacile. id¬
q sibi maturo consilio iam prouisũ. que
cũ pluribꝰ u̾bis explicuiss. labienꝰ ĩcepit
et põpeii sentẽtiã atq potentiã laudibꝰ
ad celũ feres et cesaris ĩbecillitatẽ ora

Expanded text:
moturus, ut decreverat, signum dedisset itineris, moturus, ut decreverat, signum dedisset itineris, et iam tentoria vellerentur, ecce iam mota Pompeii castra conspiciunt, qui, ut diximus, victus voce omnium, suo abiecto, aliena consilia sequebatur, et assumpta, ut fit, multorum hortatibus fiducia, paulo ante eum diem in consilio dixerat eventurum, ut ante congressum exercitus Cesaris vinceretur, quibusdamque mirantibus, addiderat non se nescium incredibilem prima facie rem videri. Dehinc egressus latius exposuit, quum equitatu abundarent, circumveniri omnes copias Cesaris esse perfacile, idque sibi maturo consilio iam provisum. Que quum pluribus verbis explicuisset, Labienus incepit, et Pompeii sententiam atque potentiam laudibus ad celum ferens, et Cesaris imbeci
Abbreviated transcription (Latin):
trahebat. nã qd̾ quisq nolens facit. qͦ ad
potest differt. Cesar dilationẽ oderat ⁊
nec sꝑabat tñ posse põpeiũ ullo ĩgenio ad
pugnãdũ ĩduci. hac difficultate ꝑplexus
utilissimũ belli genꝰ elegit. ut motis castͥ
die uno ageret ĩ loco. hoc sibi cõsiliũ nõ
una ratio suggerebat. nou̾at ex̾citũ su¬
u fortẽ duratũq laboribꝰ̾. põpeianũ uͦ
molliorẽ u̾satũ ĩ urbibꝰ et discursibꝰ ĩsue¬
tũ. itaq cͣcũ ducendo illũ posse fatiguri.
se p̃terea mutatiõe locoꝵ ꝙ frumẽta iaz
in agͥs eẽnt uictuꝵ uberiꝰ ex̾citũ cõfidebat.
illa aũt spe potissimũ mouebatur si foͬsi.¬
tã se uagãte hostis etiã moueret᷑. et sic
int̾ eũdũ casus aliquis atq occusus ex op¬
tate pugne tͥbueret facultatẽ. ex his oĩbꝰ
hoc ultimũ eueĩt ut sine ampliore dis¬
cursu pugne daretur occasio. dũ eĩ castͣ

Expanded text:
trahebat; nam, quod quisque nolens facit, quoad trahebat; nam, quod quisque nolens facit, quoad potest, differt. Cesar dilationem oderat, nec sperabat tamen posse Pompeium ullo ingenio ad pugnandum induci. Hac difficultate perplexus utilissimum belli genus elegit, ut, motis castris, m unum diem, uno ageret in loco. Hoc sibi consilium non una ratio suggerebat. Noverat exercitum suum fortem duratumque laboribus, pompeianum vero molliorem, versatum in urbibus et discursibus insuetum; itaque circumducendo illum posse fatigari; se preterea mutatione locorum, quod frumenta iam in agris essent, victurum uberius exercitum confidebat. Illa autem spe potissimum movebatur, si forsitan, se vagante, hostis etiam moveretur, et sic inter eundum casus aliquis atque occursus exoptate pugne tribueret facultatem. Ex his omnibus hoc ultimum evenit, ut sine ampliore discursus pugne daretur occasio. Dum enim castra
Abbreviated transcription (Latin):
noris et imꝑii participẽ facit. duobꝰ tãtis
ex̾citibꝰ in eadẽ castra cõiũctis. nemo erat
qui de uictorla dubitaret usq adeo ut
iã ões d̾ p̃miis deq honoi̾bꝰ deniq qd̾ stul¬
titiã oẽ suꝑgreditur de ip̃iꝰ cesaris sac̾do¬
tio inter se nõ sine contumelia patritiili¬
tigarent. s aliud illi cesarq aliud cogita¬
bat atq aliud fortuna p̃parabat. et põ¬
peiꝰ quidẽ solitis artibus bellũ trahere cun-¬
tando uicturꝰ ceꝑat. cõsiliũ utile sed suo¬
rũ ĩpetu discussũ et ĩefficax. militeᷤᷤ ad la¬
borẽ nati otiũ fe̾re nõ poterãt. sotii patrie
d̾sid̾rio ĩpacientes erãt more. pͥncipes du¬
cis ambitionẽ ĩ ꝓrogãdo ĩpio arguebant.
tot uocibꝰ consiliisq suꝑatus unꝰ oĩbꝰ cessit
ĩuitꝰ. et raptãti oĩa fortune mestꝰ frena la¬
xauit decreuitq pugnare. adhuc tñ rẽ

Expanded text:
noris et imperii participem facit. Duobus tantis noris et imperii participem facit. Duobus tantis exercitibus in eadem castra coniunctis, nemo erat, qui de victoria dubitaret, usque adeo, ut iam omnes de premiis deque honoribus, denique, quod stultitiam omnem supergreditur, de ipsius Cesaris sacerdotio inter se non sine contumelia patricii litigarent. Sed aliud illi, Cesarque aliud cogitabat, atque aliud fortuna preparabat. Et Pompeius quidem solitis artibus bellum trahere cunctando victurus ceperat consilium utile, sed suorum impetu discussum et inefficax. Milites ad laborem nati otium ferre non poterant, socii patrie desiderio impatientes erant more, principes ducis ambitionem in prorogando imperio arguebant. Tot vocibus consiliisque superatus unus omnibus cessit invitus, et raptanti omnia fortune mestus frena laxavit decrevitque pugnare. Adhuc tamen rem
Abbreviated transcription (Latin):
ris et pudore tacti psistendũ pugnãduq
censerẽt. et acceptã p̃lio cladẽ / p̃llo hosti¬
bic refundendã. Solus cesar contraria
erat ĩ sententia. nã neq uictis tã cito in
aciem reu̾suris sat fidebat et reparãdis
aĩs spacio opus eẽ neq p̃teren tã hoste
ꝙͣ frumẽti ĩ opiã metuendã eo loci mane̾¬
tibus iudicabat. illico ig̃ saucioꝵ atq e¬
grotantiũ cura congrua suscepta/ noctu¬
q ĩpedimentis oĩbus p̃missis apollonia
ꝓfectus ẽ quadrimẽstri obsidione dere¬
licta. hinc in tesaliã fatis ĩpellentibꝰ cõmi¬
grauit bellũ. eo cesarẽ p̃gressũ paucis
post diebus põpeiꝰ assequitur statĩq ĩ cõ¬
tione suis ꝓre bñ gesta gratias agit. eos
quicũ scipione uenerant nõ tã ad bellũ
ꝙͣ ad belli p̃mia hortat᷑. Ipsi aũt socero et
ciassicũ et p̃toriũ attͥbuit. oĩsq eũ et ho¬

Expanded text:
ris et pudore tacti persistendum pugnandumque ris et pudore tacti persistendum pugnandumque censerent, et acceptam prelio cladem prelio hostibus refundendam; Solus Cesar contraria erat in sententia; nam neque victis tam cito in aciem reversuris sat fidebat, et reparandis animis spatio opus esse, neque preterea tam hostem, quam frumenti inopiam metuendam eo loci manentibus iudicabat.Illico igitur sauciorum atque egrotantium cura congrua suscepta, noctuque impedimentis omnibus premissis, Apolloniam profectus est, quadrimestri obsidione derelicta. Hinc in Thessaliam, fatis impellentibus, commigravit bellum. Eo Cesarem pregressum paucis post diebus Pompeius assequitur, statimque in concione suis pro re bene gesta gratias agit; eos, qui cum Scipione venerant, non tam ad bellum, quam ad belli premia hortatur, ipsi autem socero et classicum et pretorium attribuit, omnisque eum et ho
Abbreviated transcription (Latin):
poss adu̾si famã iuctorie ꝑ teͬraru
orbem nũtiis ac literis diuulgarent.
cesar contione aduocata nulites cõsola¬
tus est. hortatꝰ ne deficerẽt aĩs. debere
eos unũ et id ip̃u nõ nimis graue p̃¬
lo ꝓspera oĩa ꝓuenire. ueꝵ tristia letis
tẽꝑanda. adue̾sãq fortunã iͣturis ope
leniendã. et hec quidẽ ad ex̾citũ. quos¬
dã uͦ signiferos quoꝵ culpa clades ac-¬
cepta erat notatos ĩfamia e gradu mi¬
litie sue mouit. ex̾citũ reliquũ tantꝰ pu¬
dor et tantꝰ dolor ĩuaserat tantũq desi¬
deriũ ignominie abolende ut nõ expec.¬
tato suꝑioi̾s ĩꝑio uitͦ quisq ꝓ supplitio ꝗͣ¬¬
uissimos sibi labores assumeret. oĩuq
anini arderẽt ĩcredibili quadã cupidita¬
te pugnandi/. uiam illã expuͣgunde ĩfa-¬
mie unicã extimãtes. quin et legati et
qui ad consiliũ uocabãtur oratione ĩꝑato¬

Expanded text:
posset adversi, famam victorie per terrarum posset adversi, famam victorie per terrarum orbem nuntiis ac litteris divulgarent. Cesar, concione advocata, milites consolatus est, hortatus, ne deficerent animis; debere eos unum, et idipsum non nimis grave, prlo, prospera omnia provenire, verum tristia letis temperanda, adversamque fortunam virtutis ope leniendam. Et hec quidem ad exercitum. Quosdam vero signiferos, quorum culpa clades accepta erat, notatos infamia e gradu militie sue movit. Exercitum reliquum tantus pudor et tantus dolor invaserat, tantumque desiderium ignominie abolende, ut, non expectato superioris imperio, ultro quisque pro supplicio gravissimos sibi labores assumeret, omniumque animi arderent incredibili quadam cupiditate pugnandi, viam illam expurgande infamie unicam estimantes; quin et legati, et qui ad consilium vocabantur, oratione imperato
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ ĩ manꝰ ueĩat tanti ducis signu.
s mͥ a cesare olin comissa aquila nunc
ꝑ manꝰ urãs salua ad cesarẽ reu̾tat᷑. hec
dicens coͣruit. centũq alii pͥme cohoͣtis
sue cũ pͥncipe ceciderũt. multaq diue̾¬
sis ĩ locis cede edita põpeiani erũpunt.
uicitq pompeiꝰ illa acie. et ĩꝑator appe¬
uatꝰ est. cũq cedentes nõ sequerẽtur
negauit eũ cesar aut uincere aut uic¬
toriauti scire. labienꝰ uͦ in suũ olimdu¬
cem ĩ expiabili odro accensus apõpeio ⁊¬
captiuos sibi dono dari petiit. qd̾ cu
ĩpetrass ꝓductos oẽs ĩ mediũ et cõtu¬
meliosissimis u̾bis ĩcrepitos seu crude¬
li tati insite deseruiens seu scelere ĩma¬
ni fidẽ transfugio suo querẽs ĩ cospectu
oĩu interfecit. hoc euentu tantũ spei
pompeianis accreuerat ut nõ de bello
ampliꝰ s de uictoria cogitarent et ml.¬
ta uana dec̾uerẽt. et qiͣ nil iã ĩcidere

Expanded text:
hostium in manus veniat tanti ducis signum, hostium in manus veniat tanti ducis signum, sed michi a Cesare olim commissa aquila nunc per manus vestras salva ad Cesarem revertatur. Hec dicens corruit, centumque alii prime cohortis sue cum principe ceciderunt, multaque diversis in locis cede edita, Pompeiani erumpunt, vicitque Pompeius illa acie et imperator appellatus est; quumque cedentes non sequeretur, negavit eum Cesar aut vincere, aut victoria uti scire. Labienus vero in suum olim ducem inexpiabili odio accensus a Pompeio captivos sibi dono cari petiit; quos quum imperasset, productos omnes in medium, et contumeliosissimis verbis increpitos, seu crudelitati insite deserviens seu scelere immani fidem transfugio suo querens, in conspectu omnium interfecit. Hoc eventu tantum spei Pompeianis accreverat, ut non de bello amplius, sed de victoria cogitarent, et multa vana decernerent, et, quasi nil iam incidere
Abbreviated transcription (Latin):
auditꝰq. postinodũ a colloquio seclusuᷤ
fauonio quodã mali consilii fautore a
pacificis Scipionẽ et mũdo utilibꝰ tracta¬
tibus reuocante. sic infecto negotio clo¬
dius ad cesarẽ est reu̾sus. ¶quotidie
interĩ congressus et p̃lia et utrĩq ced̾s
atq insigniũ uiroꝵ casus miẜabiles. pa-¬
cisq consiliis male repudiatis locus ire
atq odio datꝰ erat. fuit unus dies cesa¬
ri nimis adu̾sus. quo eruptio iuolẽtissi
ma facta est. fuitq die illo inte alia
aquiliferi illiꝰ uirtus insignis ac specta¬
ta fides. qui cũ letali uulnere trãsfixuᷤ
morti ꝓximu se sentiret/ u̾sus ad co¬
mites poͬrigensq aquilã quã egre ia
sustentabat hanc ait o comilitones
mei uiuens multis annis et multa cu¬
ra seruaui et nũc moriẽs eandẽ cesari
pari fide restituo. uos aũt ꝑ comuĩs ĩpe¬
ratoris amorẽ oro atq obtestor cauere
ded̾cus cesareis castͥs insolitũ ne forte

Expanded text:
auditusque, postmodum a colloquio seclusus, auditusque, postmodum a colloquio seclusus, Favonio quodam, mali consilii fautore, a pacificis Scipionem et mundo utilibus tractatibus revocante. Sic, infecto negotio, Clodius ad Cesarem est reversus. Quotidie interim congressus et prelia et utrinque cedes, atque insignium virorum casus mirabiles; pacisque consiliis male repudiatis, locus ire atque odio solum datus erat. Fuit unus dies Cesari nimis adversus, quo eruptio violentissima ab hostibus facta est, fuitque die illo inter alia aquiliferi illius virtus insignis ac spectata fides, qui, quum letali vulnere transfixus morti proximum se sentiret, versus ad comites porrigensque aquilam, quam egre iam sustentabat: Hanc, ait, o commilitones mei, vivens multis annis et multa cura servavi, et nunc moriens eamdem Cesari pari fide restituo. Vos autem per communis imperatoris amorem oro atque obtestor, cavete dedecus cesareis castris insolitum, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
e suis ad illũ misit. hic ꝑfamiliaris sci¬
pioni fuerat/ et ab illo comendatꝰ cesa
sũma oĩu hec erat se de pace oĩa ꝓbas¬
se nilq ad eũ diem ꝑfecisse. credere⁊
aũt se nõ põpei uicio s nũtioꝵ actidis¬
se. qui ul nescierint uł timuerint com¬
missa pagere. atq ad tantã rem tp̃s i
doneu eligere. Illũ uͦ et autoritate a¬
pud geneꝵ. et potẽtia tanta ẽẽ ĩ re.p.¬
ut his fretꝰ et p̃ter hec ex̾citui nõ lega¬
tus s ĩꝑator p̾sidens. et que uelit allo¬
qui põpeiũ possit et errantẽ nõ mͦ re¬
prehendere s quodã mͦ etiã cogere illũ
possit. ut eque paci aĩu adhibeat. id
si fecei̾t rebus eũ fessis et maiꝰ ĩmalũ ꝓ¬
nis quietẽ et ĩꝑio et italie pacẽ et pro¬
uinciis alatuꝵ/ oẽsq illã sibi uni accep¬
ta habituros. Cũ his clodiꝰ mandatis ad
scipionẽ ꝓficiscit᷑. pͥmũ quidẽ lete uisus

Expanded text:
e suis ad illum misit. Hic perfamiliaris Scie suis ad illum misit. Hic perfamiliaris Scipioni fuerat, et ab illo commendatus CesSumma omnium hec erat: Se de pace omnia probasse, nilque ad eum diem profecisse; credere autem, si non Pompeii vitio, sed nuntiorum accidisse, qui vel nescierint vel timuerint commissa peragere, atque ad tantam rem idoneum tempus eligere. Illum vero et auctoritate apud generum et potentia tanta in reput his fretus, et preter hec exercitui non legatus, sed imperator presidens, et, que velit, alloqui Pompeium possit, et errantem non modo reprehendere, sed quodammodo etiam cogere illum possit, ut eque paci animum adhibeat. Id si fecerit, rebus eum fessis et in maius malum pronis quietem, et imperio et Italie pacem et provinciis allaturum, omnesque illam sibi uni acceptam habituros. Cum his Clodius mandatis ad Scipionem proficiscitur, primum quidem lete visus
Abbreviated transcription (Latin):
habentibꝰ cesar nec ꝓsꝑitate tumidior
ner adu̾sitate contractior quotidie in
aciem e ducebat ex̾citũ et pugne copiã
faciebat. sepe eriã legiones ꝓpe castra
hostiũ subibant/ ita e uallo telis etiã
peri possent. popeiꝰ contra ne obsessus
oĩno uideretur fame potiꝰ studio ꝙͣ bel¬
li ꝓ castͥ explicabat. s ita ut castͣ no¬
uissimi tangerent. utq oẽs intra teloꝵ
e uallo uenientiũ iactũ starẽt. nichi¬
lominꝰ cesar interea ꝙͣuis bello ĩten¬
tus tñ propositi sui meinor de pace co-¬
gitubat. et totiens frustra tentata
aliis atq aliis uiis retẽtabat. nõ pro
cesare cui nil debeo s pro ueritate lo¬
quor. nusꝙͣͣ legi hoĩe cui cũta ꝓspere
bella succederent tantũ studiũ tãq cõ¬
tinuũ pacis ẽẽt.Itaq cũ audiss metel¬
lũ scipionẽ nompei soceꝵ ĩ macedoĩa
epyro proximã uenisse clodiũ quẽdã

Expanded text:
habentibus, Cesar nec prosperitate tumidior, habentibus, Cesar nec prosperitate tumidior, nec adversitate contractior, quotidie in aciem educebat et pugne copiam faciebat; sepe etiam legiones prope castra hostium subibant ita, ut e vallo telis etiam peti possent. Pompeius contra, ne obsessus omnino videretur, fame potius studio, quam belli, pro castris explicabat, sed ita, ut castra novissimi tangerent, atque omnes intra telorum e vallo venientium iactum starent. Nichilominus Cesar interea, quamvis bello intentus, tamen propositi sui memor, de pace cogitabat, et totiens frustra tentatam aliis atque aliis viis retentabat. Non pro Cesare, cui nil debeo, sed pro veritate loquor: nusquam legi hominem, cui, quum tam prospere bella succederent, tantum studium tamque continuum pacis esset. Itaque, quum audisset Metellum Scipionem, Pompeii socerum, in Macedoniam Epiro proximam venisse, Clodium quemdam