comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rate securitare houm dei me¬
tu nocituu cibi et inutiliũ
uatuꝯ curaꝵ solus tacitus
transquelꝯ angelo simlia
deo carus formidabilis ne¬
mim. cunctis amabilistu¬
biculum sõpno nõ in pudis¬
cus ydoneum ingressꝯ dul¬
cem et in ꝑturbatam excipit
quietem. Et si quid sopitꝰ
udei plerũq similia iugi¬
lantis oꝑibꝰ. sunt sopma
dormientis. Et hac ecliuite
ꝑte. felicior meliores ꝯspic
membrore ꝙ ministio
impciore utit cconstat
destiam saintati multum
conferre. corpore ⁊ frequẽt
qui plus cor pore ẜuiunt
plus obesse.
⁊ hois unũ diem añ
Sciilos tuos ꝑosui om̃iz
raco est / nisi ꝙ cotidieillia
labor tanto amarror tãto
ꝙ hꝯ quies est dulcior qnato
ualidior sit tractu tempor.
hito aioro quantoq per
corporales motꝰ acceditar
as ee̾nitatꝭ scatum ⁊ uiẽdo
ꝓrinior efficit᷑ ill quidmn
sine fine labor huie requies¬
Isi forte felicior ẽilloꝵ
Condicio qui alienis ne¬
gocus ociupant᷑ aliẽr
mitꝰ arbitrio regunt᷑ et ꝙ

Expanded text:
tate, securitate hominum, Dei metu, nocituri cibi et inutilium vacuus curarum, solus, tacitus, tranquillus, angelo simillimus, Deo carus, formidabilis nemini, cuntis amabilis, cubiculum somno non impudicitiis ydoneum ingressus, dulcem et imperturbatam excipit quietem et, siquid consopitus videt, plerunque similia vigilantis operibus sunt somnia dormientis et hac etiam vite parte felicior meliores aspicimembrorumque ministerio promptiore utitur. Constat destiam sanitati multum conferre corporee, et frequenter qui plus corpori serviunt plus obesse. si hominis unum diem ante oculos tuos posui: omnium ratio est, nisi quod quotidie illius labor tanto amarior, tantoque huius quies est dulcior, quanto validior fit tractu temporis habitus animorum, quantoque per temporales motus acceditur ad eternitatis statum et vivendo proximior efficitur illi quidem sine fine labor, huic requiesisi forte felicior est illorum conditio, qui alienis negotiis occupantur, alieni nutus arbitrio reguntur, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
loquo. delectatur. Contẽpla¬
cio aut̃ om̃is amita silẽcio
ẽ. Queq se fimba sins te¬
nẽt Et iuceura illa sile¬
ciuĩ odit hec strepitũ. Que¬
nam n̾otutior nia est. hͦ
ẽ pater quod hodier no collo

Expanded text:
contemplatio autem omnis amica silentio est, queque se finibus suis tenet; et vice versa, illa silentium odit, hec strepitum. Quenam vero tutior via est, hoc est, pater, quod hodierno collo
Abbreviated transcription (Latin):
noro menor in ꝯfilio celes¬
litudine non iͦ. sme ullis
molestiis s ece in maxime
noluptatib ꝯ hmidanter
om̃s ꝯ copiis ut excellas
ece pulcritudie ⁊ uiribus
quocta optimo quiscy splerda¬
dissimoo ingemo londe ila
uitam huit ante ponu heso¬
cto. iu su re reba habetibꝰ
eiaud coacto assencior dedu
x hñs om̃ib Iudiciũ meũ
tudme qualz sancciores pro¬
ficent᷑. Etio ẜ quot queso te
uidimus qui quod ꝓficebãt᷑
impleuerint Sunt fortasse
aliqui sunt plurimi onde
mͥ unũ ⁊ silebo. Non inficior
doctos quosdã et facundos
uiros ⁊ qui multa subuilit̾
adu̾sus hoc disputentde¬
terim nõd ingemo ẜ de mori¬
ba ẽ questio gimbrant cuuta¬
tes de clamant in pplis nil¬
ta de uicus multa de uitiis¬
dixtempare misri potui qͦ¬
mĩq unum satirici dentiᷤ mor¬
sum hue eoto ualde nͥ sallor
cogitans ad quemẜmo ni
est stilo pocius aqd ꝙͣ iecũ¬

Expanded text:
orum memor, in concilio caeleslitudine, non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus, quocirca optimo quisque splendidissimoque ingenio longe illam vitam huic anteponcui, sic se rebus habentibus, haud coactus assentior; sed de his omnibus iudicium meum tudine qualibet sanctiores profitentur. Scio; sed quot, queso te, vidimus, qui quod profitebantur impleverint? sunt fortasse aliqui, sunt plurimi; ostende michi unum et silebo. Non inficior doctos quosdam et facundos viros, et qui multa subtiliter adversus hec disputent. Ceterum non de ingenio, sed de moribus est questio; ambiunt civitates, declamant in populis, multa de vitiis, multa de vivix temperare michi potui, quominus unum satyrici dentis morsum huic loco valde, nisi fallor, cogitans ad quem sermo michi est, stilo potius aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ori ꝙ ignorem fuisse
se ipos et se cũ xp̃o demas
uĩcis adducerent quodubi
accidir igens fateor at m̃ea¬
ti mabile bom̃ ẽ Negemina¬
ta felicitas duplici de qua
mlta diximo obiecta mmiẜi¬
e. Quis ẽĩ felitiꝰ quid at̾
hõme digniꝰ aut sumilis
deo est. ꝙͣ ẜuare et adiuua¬
ue ꝙͣ plimos: Quod qui pt
ac natcm amississe iude br
Itaq ubi hoc porre datu sit
desideriũ ꝓpum utilitati pͥr
sponte subitiã deẜtaq solitu

Expanded text:
ignorem fuisse,seipsos et secum Cristo devias animas adducerent; quod ubi accidit, ingens, fateor, et inextimabile bonum est ac geminata felicitas, duplici de qua multa diximus obiecta miserie. Quid enim felicius, quid aut homine dignius aut similius Deo est, quam servare et adiuvare quam plurimos? Quod qui potest ac naturam amisisse videbitur. Itaque ut hoc posse datum sit, desiderium proprium utilitati publice sponte subiciam, de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ deo quẽ offendunt ut hor̃¬
mba placeant. demꝙ nõ
hns ip̃is. quiba placendo.
nocuerunt / quibꝰ ppetua morte
peꝑerunt ceci ninrũ demen/¬
tesq. ad ũsis ꝙ. sideribꝰ in
lucem/ imo intenebras ꝓiec
mo iacuere ab eisdm illis
quod repe iam iudiꝯ. forsitã
oppͥmendi intim cũ multa
alus q̃sierunt multa cupidi-
gloriam ꝯsequa poncipium
auancias dñor ꝙ libidines
consilioꝵ suor pauissesut¬
cessibꝰ. Quid ins amplius
dicam non equidm̃ mĩqͥuor¬
iudũ solet inpretacõ: Cum
eñ sono u̾borum nent᷑ t̾r¬
bilis sit subẽ uirꝰ utriꝙ.
mortifero illi hoscibus suis
optant ne mala consuetu,¬
dine deleccent᷑.An autem
ut occupati atq solliciti ẽẽ
nuꝙͣ desmant. Quosi pro¬
fundiq nõ uba ẜ ip̃az rem
ispicias qͥd tristiq dici possit
ilix muẽio De. hus occupatis
rari sũt ut nusꝙͣ aꝑeãt ubi sa¬
ne u̾itas q̃rt̃ ficta phatasiata¬

Expanded text:
non Deo, quem offendunt ut hominon Deo, quem offendunt ut hominibus placeant; denique non his ipsis, quibus placendo nocuerunt quibusque perpetua morte pererunt: ceci nimium dementesque adversisque sideribus in lucem imo in tenebras proiectsi continuo iacuere, ab eisdem illis, quod sepe iam vidimus, forsitan opprimendi. Interim cum multa aliis quesierint, multa cupidinugloriam consecuti: principum avaritias dominorumque libidines consiliorum suorum pavisse successibus. Quid vis amplius dicam? Non equidem minus morvideri solet imprecatio. Cum enim sono verborum neutra terribilis sit, subest virus utrique mortiferum; illi hostibus suis optant ut mala consuetudine delectentur, nostri autem ut occupati atque soliciti esse nunquam desinant. Quo, si profundius non verba sed ipsam rem inspicias, quid tristius dici possit vix invenio. De his occupatis rari sunt, ut nusquam appareant; ubi sane
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uoto quibꝰ nec breuissio
saltem pnno malaꝵ arciũ
bti licint iuxe alieno imꝑio
suo ꝑitulo moritĩ, Et alus
laborando pectauerunt sibife-¬
lices si sine culpa et sine p᷑¬
mio la borassent. ⁊ sunt gͥmẽ
ne uenit fallax l et fugitiã
delectacõ aliena est. Atqu
dure dicĩq̃ condicionis agͥco-¬
lam qui cũ la boreẜit arbo¬
rem ciuꝰ fructũ minꝙͣ sit ut¬
usurus. Quis enim ait apłꝯ
plantat uineam et de fructu
eius nou edit. Qui tamen
tortẽ suam ꝯsolari potest ed
ꝙ alt̾i salutem sclo profuturꝰ
sic. Itaq nõ mͦ dubitans qͦd
agit ad re non ꝑcine Sedsties
eciam non obmittet int̾rogãti¬
ꝙ. cui ẜat. Quod ẽ ãpud ci¬
donem diis sit imortalibus
rñsunis seu recciꝰ inmortali
deo quanto miẜiores qͥ ẜuint
unde ip̃i penas solas alii uõ
utilit̾ agunt sibi aliis impu¬
tare non pñt non etari sue
cii sepe numo la borando p̾rep/
tã libertatẽ sibi eri piñs non
postentati cui ẜuiciũ ꝑant

Expanded text:
 nec brevissimo saltem premio malarum artium uti licuit: vixere alieno imperio suo periculo morituri, et aliis laborando peccaverunt sibi; felices si sine culpa ut sine premio laborassent. Nunc crimen ne venit, fallax licet et fugitiva delectatio, aliena est. Atqui dure dicimus conditionis agricolam, qui cum labore serit arborem cuius fructum nunquam sit visurus. «Quis enim» ait Apostolus «plantat vineam, et de fructu eius non edit?». Qui tamen sortem suam consolari potest, eo quod alteri saltem seculo profuturus sit, itaque, non modo dubitans quod agit ad se non pertinere sed sciens etiam, non omittet; interrogantique cui serat, quod est apud Ciceronem, diis sit immortalibus responsurus, seu rectius immortali Deo. Quanto miseriores qui serunt unde ipsi penas solas, alii verutiliter agunt sibi, aliis imputare non possunt; non etati sue, cui sepenumero laborando prereptam sibi libertatem eripiunt; non posteritati, cui servitium parant;
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideatis qͣm deus ip̃e ex dins
rticrius intuamini que ad salute
aptisstma sunt et si a sensibus ue¬
hementer ab horreant atqm ꝑ
demonũ fraude capiaminine ue
quis ur̃m hosabus aut consinari
malis credat postremo ne unꝙͣ
flens aut imititꝰ diuellat᷑ gi.d
ncͣcium est diuelli ad hec foi¬
denda euadum et quiẽtu delegis¬
tis locũ arripuistis iter rectum
⁊ secup bono collirio linistis ot¬
culos Sic agite ꝑgite quacepis¬
tis nemo ⁊ intergum fleccat sta¬
tua ⁊ilis in qua mulier ueru ins¬
picens uersa est aĩas uras salu¬
tifero sale condiuerit. Muuꝯ ho¬
iniuũ sine pcc̃o est s peccatori
dicitur peccasti quiesce. Omesti¬
te ergo uacate ouu agite uidete
gaudere pro me flete ⁊ mei me¬
mores ualete. O felices si uos ip̃os
⁊ bona ura cognostitis

Expanded text:
ut videatis quoniam Deus ipse est dominus ut videatis quoniam Deus ipse est dominus et acrius intueamini que ad salutem aptissima sunt, et si a sensibus vehementer abhorreant, atque idemonum fraude capiamini, ne ve quis vestrum hostibus suis aut consiliariis malis credat, postremo ne unquam flens aut invitus divellatur unde necessarium est divelli. Ad hec videnda lucidum et quietum delegistis locum, arripuistis iter rectum et securum, bono collirio linistis oculos; sic agite, pergite qua cepistis, nemo se in tergum flectat. Statua salis, in quam mulier retro respiciens versa est, animas vestras salutifero sale condiverit. Nullus hominum sine peccato est, sed peccatori dicitur: «Peccasti?» Quiesce. Quiescite ergo, vacate, otium agite, videte, gaudete, pro me flete, et mei memores valete. O felices, si vos ipsos et bona vestra cognoscitis
Abbreviated transcription (Latin):
qua multa aiinitꝰ in eo libro
qui orator inscribitur dispuca¬
int cicero. Quams sane doccor
et elo quenci oĩs cohors/quor¬
quot ab origine ueruiusq ad
hanc diem quacunq munde
parte floruerunt quos enu¬
merare lonqu est phentur et
disputent porent res decoras
stilo quolibẽt exornent et tor¬
inssimo artificio / ac poeticis ue¬
lis tegant none omes indoct
et elingues uidebuntur ubi ab
aduerso sola sibi uox intomiit
uerissmmniq fit illud regn pro
comparacionem petre. ꝑ qua
xp̃i intelligere solere nouiimus
nil ꝓrsus appareant / qui ꝑ se
modo maximi uidebantut hec
sunt frẽs que de acio xeligiaso
ut scribere occurrebant ꝙins
aut ignarꝰ sim eo usq fmone
hunc protendi posse quousq oc¬
cupatoꝵ miẜie protendantu
quaꝵ millo est termina s satis
nũc dixisse uisus sum Retiqua
ex uobis audire habeo quorum
gistios hoc ergo de queloquort
uiu et hec uaccacio prestabunt

Expanded text:
qua multa divinitus in eo libro qua multa divinitus in eo libro qui Orator inscribitur disputavit Cicero, quamvis sane doctorum et eloquentium omnis cohors, quotquot ab origine rerum usque ad hanc diem quacunque mundi parte floruerunt, quos enumerare longum est, philosophentur et disputent, perorent, res decoras stilo quolibet exornent et tenuissimo artificio ac poeticis velis tegant. Nonne omnes indocti et elingues videbuntur, ubi ab adverso sola Cristi vox intonuit verissimumque fit illud regii procomparationem petre, per quam Cristum intelligi solere novimus, nil prorsus appareant, qui per se modo maximi videbantur. Hec sunt, fratres, que de otio religioso ut scriberem occurrebant, quamvis haud ignarus sim eosque sermonem hunc protendi posse, quousque occupatorum miserie protenduntur, quarum nullus est terminus. Sed satis nunc dixisse visus sum; reliqua ex vobis audire habeo, quos herientia. Hoc ergo de quo loquor otium et hec vacatio prestabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ficant/ siue fructꝰ optatur et
certe cum ceteraru merces sit¬
aut breue lucrũ aut aura uola¬
tilis ⁊ falsus fauor haro sinis e
terna uita est et uera felicitas
siue forsitan ornacus exigitin
⁊ ꝙͣuiis multa de hoc dici possit
hec tam̃e õmiz sũma est quasd̾a
force suꝑficieteno compciores
pulcriorem millu Itaq fingi
iubeo huic matrona formosaz
sobriam pudicam cultu exiguo
contentam Illinc exquisitissiẽ
compositam meretrĩce fucis ora
uerdentibus Oiisꝙͣ ne adeo he¬
bes ut dubuet ꝙͣ pociꝰ in ꝯ iu¬
grum ascistat mnagni doctiq
uiri mulci fuerut diserti ali¬
quo nestio em quomͦ faciliꝯ est
doctũ hõiem reperiri ꝙͣ diẜtũ
Imo uero tam in prompeu est
ꝙ doctrina sine eloquençia esse
põt eloquencia uero sine docte¬
na eaq multipticiet uaria esse
nõ põt nsi forte eloquace pro
eloquente posuerimꝰ quo nichl
est falsiꝰ. Et hec est radix ul
poetice nł oratorie raritatis de

Expanded text:
ificant, sive fructus optatur, et ificant, sive fructus optatur, et certe cum ceterarum merces aut breve lucrum aut aura volatilis et falsus favor, harum finis vita eterna est et vera felicitas, sive forsitan ornatus exigitur, et quamvis multa de hoc dici possunt, hec tamen omnium summa est, quasdam forte superficietenus comptiores, pulcriorem nullam. Itaque fingi iubeo hinc matronam formosam, sobriam, pudicam, cultu exiguo contentam; illinc exquisitissime compositam meretricem, fucis ora vendentibus; quisquam ne adeo ebes, ut dubitet quam potius in coniugium asciscat? Magni doctique viri multi fuerunt, diserti aliqui; nescio enim quomodo, facilius est doctum hominem repperiri quam disertum; imo vero causa in promptu est, quod doctrina sine eloquentia esse potest, eloquentia vero sine doctrina eaque multiplici et varia esse non potest, nisi forte loquacem pro eloquente ponamus, quo nichil est falsius, et hec est radix vel poetice vel oratorie raritatis, de
Abbreviated transcription (Latin):
ciu cotidianu qd male distulera
celõbrandi /Quam ob cam pstul¬
teriu ip̃m dainticu sepe pcur¬
rere sum coactus e quibus fore¬
tibus ħ aurie studui non unde
disercior fierem s metior si pos¬
sem neq unde euaderem disputa¬
tor maior s peccator minor hiis
igitur scriptinas quas ego ade¬
uena necditmi notas oddre quo¬
dam illectus ad amaui serolicet
uos uelut indigene et inłiis a
ꝓrmcipio emitriti amate cotite
ueneramii frequentate niꝙͣ
de maribus uris si possibile sie
certe de mentibus uris nunꝙ
excidant Quar siue auccorstas
queritur : a sp̃ir sco prolate ⁊ xp̃i
ore firmate sunt. Siue antiqui¬
tas et õmes seculares litteras
antecedunt anteꝙͣ cadmꝰ gre¬
cap repertor anteꝙͣ ysis egipci¬
ars anceꝙͣ curmentis latinaxũ
inuentrix nascerentui hee licte
celebres erant m orbe teruaru
dine uirtus attenditin ⁊ sagitte
sunt acute et ardentes que qui¬
bus infixe fuerint corda unu¬

Expanded text:
cium quotidianum, quod male distuleram, cium quotidianum, quod male distuleram, celebrandi, quam ob causam psalterium ipsum daviticum sepe percurrere sum coactus, e quibus fontibus haurire studui non unde disertior fierem, sed melior, si possem, neque unde evaderem disputator maior, sed peccator minor. Has ergo Scripturas, quas ego advena necdum notas odore illectus adamavi, sero licet, vos velut indigene et in his a principio enutriti amate, colite, veneramini, frequentate; nunquam de manibus vestris, si possibile sit, certe de mentibus vestris nunquam excidant. Quarum sive autoritas queritur, et a Spiritu Sancto prolate et Cristi ore firmate sunt, sive antiquitas, et omnes omnino seculares literas antecedunt – antequam Cadmus grecarum repertor, antequam Ysis egiptiarum, antequam Carmentis latinarum inventrix nasceretur, he litere celebres erant in orbe terrarum, sive virtus attenditur –, et «sagitte sunt acute» et ardentes, que quibus infixe fuerint corda viv
Abbreviated transcription (Latin):
feuctuosa et uaria Oind mlta
dequi illum incipio bercundus
adhuc ut quẽ puderet mitare
consiliu qui suꝑboꝵ mos est re¬
uocantibꝰ mẽ studiis meis anti¬
quis ⁊ consuetudme molenta
et de paçione profectus ⁊ per¬
dendl men q̃d ꝑomez uitamz
ꝙuuis exigũu non exigno sudo¬
reparaueram sequor tn pͥmu
lente solis ad id ueliquis tp̃io dẽ
indeputatis deinde celer instule
postremo celeriter si quoniode
possem qd ait seneca tempua
releritate reꝑare successit In¬
gente deo felitius ꝙͣ sperabam
as illo igitur pͥmu raptus et a
semitis meis paru ꝑ abductu s
sum accessit sacer ⁊ subinssa frõ¬
te nõiandus ambrosio accessere
oris aurci Iohanies et exundas
lacteo torrente lactançio. Ita hos
pulcherimo connitatu sdpcurar
racrar fines quos mite despexe¬
ram uenerebundus ingiedior
⁊imienio cinicta se aliter habere
ꝙͣ credideram accessit oportua
ncatas diuinas laudes atq offi¬

Expanded text:
fructuosa et varia. Quid multa? fructuosa et varia. Quid multa? Sequi illum incipio, verecundus adhuc, ut quem puderet mutare consilium, qui superborum mos est, revocantibus me studiis meis antiquis et consuetudine violenta et desperatione profectus et perdendi metu quod per omnem vitam, quamvis exiguum, non exiguo sudore paraveram; sequor tamen, primum lente, solis ad id reliquiis temporum deputatis, deinde celeriuscule, postremo celeriter, siquo modo possem, quod ait Seneca, «tempus celeritate reparare», Successit, agente Deo, felicius quam sperabam. Ab illo igitur primum raptus et a semitis meis parumper abductus sum. Accessit sacer et submissa fronte nominandus Ambrosius, accessere oris aurei Iohannes et exundans lacteo torrente Lactantius: ita hoc pulcerrimo comitatu Scripturarum Sacrarum fines quos ante despexeram venerabundus ingredior et invenio cunta se aliter habere quam credideram. Accessit oportuna necessitas divinas laudes atque offi
Abbreviated transcription (Latin):
titur Enicrũ cogitat lucru sperat
ita iam dnmia celesciu eloqinor
gracia in negociu humãnuter¬
reni mercimonii uer sa est Redeo
aũt ad me ip̃m Sero iam senior
millo dice primo quidem hesita¬
re deinde uero pedetentim retro¬
cedere ceꝑam ac disponente illo
qui malis nr̃is ad gloriam sũa
semꝑ sepe eciam ad salutem nr̃az
uti nouit Inter fluctuaciones
meas quas si ꝑcurrere ecpero
⁊ michi confessionu liber inges
ordiendus erit angustini ꝯfes¬
siomi liber obinꝰ fiit Curem
de illo non fatear q̃d ille de mar¬
co tullio fatetur ille me primuz
as morem ueri erexit Ille me
prmm̃iũ docinit suspirare salubri¬
ter qui taidiu ante letaliter sus¬
pirasse Einescat in secula sine
sine felix ciꝯ manuille michi
primũ liber oblatus est Qui
Sago nĩo fiemi dedit delectata
simꝰ mgenio hõis sano quidem
⁊ ex celso delectatus eloquio no
niims culto s sobrio ⁊ grauide¬
lectatus disciplina multiplicir

Expanded text:
titur lucrum cogitat, lucrum sperat: titur lucrum cogitat, lucrum sperat: ita iam divina celestium eloquiorum gratia in negotium humanum terreni mercimonii versa est. Redeo autem ad me ipsum. Sero, iam senior, nullo duce, primo quidem hesitare, deinde vero pedetentim retrocedere ceperam, ac disponente Illo, qui malis nostris ad gloriam suam semper, sepe etiam ad salutem nostram uti novit, inter fluctuationes meas, quas si percurrere cepero et michi confessionum liber ingens ordiendus erit, Augustini Confessionum liber obvius fuit. Cur enim de illo non fateor, quod ille de M8 Tullio fatetur? Ille me primum ad amorem veri erexit, ille me primum docuit suspirare salubriter, qui tam diu ante letaliter suspirassem. Quiescat in secula sine fine felix, cuius manu ille michi primum liber oblatus est, qui vago animo frenum dedit. Delectatus sum ingenio hominis sano quidem et excelso, delectatus eloquio non nimis culto, sed sobrio et gravi, delectatus doctrina multiplici et
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerbo eiꝰ utar ẜmo honera¬
pbat Incultus. Od si ei taliurro
et in libris sacrs ab adolosten¬
cie exercitatissimo potint eue¬
nire quid ño potinit michi pec¬
catorilitteris secularibus non
dicam erudito ne menciar s ab
instancia delectato Dinmagros
hui no gregoriũ nacandenu
ut ille seu quẽpiam ⁊ sino alti
Ingenii ac fidelis saltim deuoti¬
q aĩ ss eos qui psalteriũ damtĩtu
Eua milla pregnancior septirra
est et om̃e diume cextu pagme
ñõ aliter ꝙ cuuiles fabulas rexa¬
derent Oualiergo aĩꝯ tenor ac ce¬
reus impressione formando fint.
O quata deberet esse ꝑ atribꝯ cirea
filioꝵ etate illa flexibilisi filios¬
sut fama est ⁊ nõ se ip̃os ymo ue¬
riꝯ nec se ip̃os s sꝑata de filiis
ꝯmoda diligerent unde est ꝙ ad
cnlia iurã / ad artes quaricłe mi¬
instras ad Inanem eloquentia
infenices puer mitrnitur saluta¬
ris scriptura contempintur de¬
seritur q ⁊ si quis illam amples¬

Expanded text:
ut verbo eius utar, «sermo horrut verbo eius utar, «sermo horrebat incultus». Quod si ei tali viro et in libris sacris ab adolescentia exercitatissimo potuit evenire, quid non potuit michi peccatori literis secularibus non dicam erudito, ne mentiar, sed ab infantia delectato, qui magistros habui non Gregorium Nazanzenum, ut ille, seu quempiam et si non alti ingenii at fidelis saltem devotique animi, sed eos qui psalterium daviticum, qua nulla pregnantior scriptura est, et omnem divine textum pagine non aliter quam aniles fabulas irriderent? Quali ergo animus tener ac cereus impressione formandus fuit! O quanta deberet esse patribus cura filiorum, etate ita flexibili, si filios, ut fama est, et non se ipsos, imo verius nec se ipsos, sed sperata de filiis comoda diligerent! Unde est quod ad civilia iura, ad artes avaritie ministras, ad inanem eloquentiam infelices pueri nutriuntur, salutaris Scriptura contemnitur deseriturque et siquis illam amplec
Abbreviated transcription (Latin):
nosse nchilq alnuid querere / Neq
uos moueat sacrar simpliçitas
queut ait idem uel uicio int̾p¬
tum uel de industria sic prolate
sunt ut rustĩcu concionẽ facila
instruerent ⁊ in una cademq
snia / aliter doctus aliter sentiret
indoctus. Qualistũq quidem suꝑ¬
ficies sit medula nichil est dul
est tabestant licet Inuidi tũme¬
antq suꝑbi nec ueru egre aures
capiant quociens indiffinitumꝰ
scͥptine nome audierimꝰ hanc
solam intelligiꝰ perẽa quam
anthonomasiam uocant greci
Et sane quod mic assero ante
no multos años forte uel taçite
negassem. Illi gracias qui michi
occulos apintꝰ ut aliqn uiderem
qd cum magno distrimine nõ ui¬
debam Queq mic ecia caligar¬
tes occulos pingatup spero ad
rctiqua que dampnosa tarditate
nodu ͤoĩdo qua in mehactemis
mpiꝯ mieor Cum Ieronimu
ip̃m de se fatentem audiam ꝙ¬
⁊ sibi in libris gentiliũ occupato
icum se ad sacra uertissẽ eloqͥua

Expanded text:
nosse nichilque aliud querere»; neque nosse nichilque aliud querere»; neque vos moveat Sacrarum «simplicitas» que, ut ait idem, «vel vitio interpretum vel de industria sic prolate sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter sentiret indoctus»; qualiscunque quidem superficies sit, medulla nichil est dulcest, tabescant licet invidi tumeantque superbi, nec verum egre aures capiant, quotiens indiffinitum scripture nomen audierimus hanc solam intelligimus, per eam quam anthonomasiam vocant Greci. Et sane quod nunc assero ante non multos annos forte vel tacite negassem: Illi gratias qui michi oculos aperuit ut aliquando viderem quod cum magno discrimine non videbam, quemque nunc etiam caligantes oculos purgaturum spero ad reliqua que damnosa tarditate nondum video, quam in me hactenus minus miror, cum Ieronimum ipsum de se fatentem audiam, quod sibi in libris gentilium occupato cum se ad sacra vertisset eloquia,
Abbreviated transcription (Latin):
ocm̃i nõ sogne suadeo /sciens ad ex¬
tremũ distuliut ita semꝑ ab su¬
utilibus uacetis cecs citris ut
nuiꝙͣ uacetis / ab utilibus fũt at
optime cure de salute patrie au
aicero. Nec ego equidem adusdi
s⁊ q̃ni uos aterrene patriecura
eterne ĩhrłm amor desidermq
distraxit uobis optime ntilissi¬
meq curesunt de salute anime
⁊ partem quideni temporis mag¬
naz diuinaꝵ lauduz exigit dẽ¬
bitũ parte nature nctitatis ꝙ
pemitꝰ oblunici dificile ⁊ uihu¬
man est. Quitquid retiqui est
nequid suũ apud nos ne ue ulla
ille tortuosus inuemat litterio
sacris inpendite in hus ex̾cete
cnu fres lric oculos hic aures
bic lingua occupate hoc agite
hoc cogitate nil meliꝯ nil feuctu¬
ostus potestis nil amemo Moc ẽ
em illud in torris regmi celestis
b abitaculum de quo ieronima
ad paulinũ scribit itaqutt. ule
eu sit ego nos frẽs oro inter hec
eomiere ista medicari nichil abiud

Expanded text:
otium, non segne suadeo, sciens ad exotium, non segne suadeo, sciens ad extremum distuli, ut ita semper ab inutilibus vacetis cecis curis, ut nunquam vacetis ab utilibus. «Sunt autem optime cure de salute patrie», ait Cicero, nec ego quidem adversor; sed quoniam vos a terrene patrie cura eterne Ierusalem amor desideriumque distraxit, vobis optime utilissimeque cure sunt de salute anime et partem quidem temporis magnam divinarum laudum exigit debitum, partem nature necessitas, quam penitus oblivisci difficile et vix humanum est. Quicquid reliquum est, nequid suum apud vos neve ullam ille tortuosus inveniat, literis sacris impendite; in his exercete animum, fratres; hic oculos, hic aures, hic linguam occupate, hoc agite, hoc cogitate; nil melius, nil fructuosius potestis, nil amenius; hoc est enim illud «in terris regni celestis habitaculum» de quo Ieronimus ad Paulinum scribit. Itaque, ut ille eum, sic ego vos, fratres, «oro inter hec vivere, ista meditari, nichil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tando quidem uidetur ⁊ gustat᷑
diuina suanitas Cui uisin et
gustui infimita iocunditas iunt¬
ta est unde fit ut uaccacioni atq
ocio sinmur bonũ insit uidete pre¬
terea uos ip̃os sicut eni ueter
ut aiunt apolino corsilio mo¬
indete cuncta mortalia que sub
celo sunt/ uosq cum ceteris mu¬
dumq ip̃m. Quem quida somp¬
niant inmortalem uidete ut ad
finem oia magno ĩpetu rapuit
creata de nichilo et insin illo
subsisterent qui creauit. Iam¬
iam ad inchitu douentura n
illo uero subsistite curi soli ꝯueit
ego sum qui silm et cui adherere
bonũ tũtu iocundũ felix delecta¬
bile est ille de nichilo nos crea¬
uit ⁊ peccato urgente ad mñchilu
lapsur suo sanguine reforma¬
uit ille nobis exorandus est ut
sus unibia alarum suaꝵ prote¬
gat nos afaçie mipioꝵ qui nos
afflixerunt ⁊ graui exercicio
fatigatos sacrõ foueat ample¬
uii imẜatus / ne in nichilũ uela¬
banner hoc sane q̃mi religiosum

Expanded text:
cando quidem videtur et gustatur cando quidem videtur et gustatur divina suavitas, cui visui et gustui infinita iocunditas iuncta est, unde fit ut vacationi atque otio summum bonum insit. Videte preterea vos ipsos; sicut enim veteri, ut aiunt, apollinio consilio movidete cunta mortalia que sub celo sunt vosque cum ceteris mundumque ipsum, quem quidam somniant immortalem: videte ut ad finem omnia magno impetu rapiuntur creata de nichilo et, nisi in Illo subsisterent qui creavit, iamiam ad nichilum deventura. In Illo vero subsistite cui soli convenit «ego sum qui sum» et cui «adherere bonum», tutum, iocundum, felix, delectabile est. Ille de nichilo vos creavit et peccato urgente ad nichilum lapsos suo sanguine reformavit: Ille nobis exorandus est ut «sub umbra alarum suarum protegat nos a facie impiorum qui nos afflixerunt» et gravi exercitio fatigatos sacro foveat amplexu, miseratus ne in nichilum relabamur. Hoc sane, quoniam religiosum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is in ilło spes porienda Ita¬
q ut arciculu hunc absoluom
tunc uere app̾otitii mors eqssi¬
mo aĩo /cum se profecto nõ sins
que si uerũ fateri uoiumꝯñlle
unt s alienis hoc est cieatoris
siu laudibus misericordie .s. 2¬
uenespe et Inmimerabiliur
beneficior memoria urita occide¬
dis consolari põt. E uodut nb
euemat optemꝰ precemurq ⁊
illi quidem suas landes sua s̃
uirtutes suas spes suamqr feli¬
citatem in hac uite supre si bi
heant nos nr̃am de alieno mu¬
uere humiliter expectemꝰ hemo
quo inte ciresuz diriganiꝯ qͣd
unũ tantis illis defint ingenii.
sricantibus in regione umbre
mortis iux deca est ostensũq ñb
iter In tenebris ambulemo g
dum lucem hemus ne nos tẽne¬
bre comprehendantui uentur
ad illu qui hicãt lucem ĩ accessi¬
bilez In cinꝯ lumine uidebimia
lumen sic uacate igitur hos uide
te ⁊ i alio psalmi loco est. Gusta¬
uacando uidebitis quia ip̃e ẽ den
Gustando indebitis ꝙͣ suamo ui¬

Expanded text:
omnis in illo spes ponenda; itaque, ut articulum hunc absolvam, tunc vero oppetitur mors equissimo animo, cum se profecto non suis, que, si verum fateri volumus, nulle sunt, sed alienis, hoc est Creatoris sui, laudibus, misericordia sabilium beneficiorum memoria vita occidens consolari potest. Quod ut nobis eveniat optemus precemurque et illi quidem suas laudes, suas virtutes, suas spes suamque felicitatem in hac vita superbe sibi habeant: nos nostram de alieno munere humiliter expectemus. Habemus quo vite cursum dirigamus, quod unum tantis illis defuit ingeniis. «Habitantibus in regione umbre mortis lux orta est» ostensumque nobis iter in tenebris; «ambulemus ergo dum lucem habemus, ne nos tenebre comprehendant», venturi ad Illum «qui habitat lucem inaccessibilem, in cuius lumine videbimus lumen». Sic vacate ergo, hoc videte, et, ut in alio psalmi loco est, «gustaVacando videbitis quia ipse est Deus, gustando videbitis quam suavis; va
Abbreviated transcription (Latin):
ciuni nouã fingo poctarun
suoro maximo Iu nonento¬
cante turni obitũ Cinꝯuite uic¬
torieq fauerat fugiente facit.
Qũe in omibus mitato statu¬
is aiguris fui morte apudihe
bas deserentem facit apolinem
falsi prsus arit fragiles diiuel
qd mage crediderm utruq qui
amicos suos dum mnaxime o¬
pis hent᷑ egent in morte desti¬
tuant᷑ deus aut ñr suos neci
uita imꝙͣ nec in morte deseruit
destenditq cum illis i fouea
⁊ m uniculis non derelingunt
eos s ac se sꝑe psalmographus
consolatur si ambulauero mat
in medio umbra mortis nonti¬
mebo mala qm tu mecumes.
guid maut dn genciũ qui oes
ant demoia illos in morte
hoc est cãu irrepabile ⁊ extre¬
mo deserere sobitiessent Enos
in leioribus multo nccitatibꝰ
deserebant ⁊ in oñi mutacione
fortune / qi asi uictoris pocenci¬
an atq opes non uicti merito

Expanded text:
tium novam fingo: poetarum tium novam fingo: poetarum suorum maximus Iunonem instante Turni obitu, cuius vite victorieque faverat, fugientem facit, quem in omnibus imitatus Statius auguris sui mortem apud Thebas facit deserentem Apollinem. Falsi prorsus aut fragiles dii vel, quod mage crediderim, utrunque, qui amicos suos dum maxime opis egent in morte destituant. Deus autem noster suos nec in vita unquam nec in morte deseruit, «descenditque cum illis in foveam et in vinculis non derelinquit eos». Hac se spe Psalmographus consolatur: «Si ambulavero» inquit «in medio umbre mortis, non timebo mala quoniam tu mecum es» Quid ni autem dii gentium, qui omnes sunt demonia, illos in morte, hoc est casu irreparabili et extremo, deserere soliti essent, quos in levioribus multo necessitatibus deserebant et in omni mutatione fortune quasi victoris potentiam atque opes, non victi
Abbreviated transcription (Latin):
Eindergo libenter quider Sice¬
ronis gloriam dum licet am¬
plestor. Sina id modo nõ licet
Eocusacioner tanti uori non
muetri fingo profecto ergiatris
⁊ uaciss queq accomodatane¬
gociolaus est agilis ae uelo¬
Cocitas ubi iter obstruxeris
deus ille qui uelo citatem die¬
gem dedit uerr adatun pre¬
deusit Quem nobas tade isa¬
tulis aperne dignatus tuta
galo pedofentm prodit. gracia
illi ci et ingeni gressũs ⁊ uiẽ
plamcies dona sunt nec suo
Subius Ciceronem sioueno¬
uiimus nosset millam suam
mesior foret. Ita dicosi nol¬
litas ingemi giam merereta
⁊feaissẽt forte sicinꝯmumis
ess id ip̃m quo precellebat.
non fecit nẽscnis ubisteran¬
choiam aceret bite puropi
los uertit ut dicere anderer
dfidentem intam sapa casuo
sinsolacia reꝑturama aod¬
siereor Citeronem euciusnet
ubi quero excraseipos qꝑem
serent quoꝵ dii cultores su¬
os et fallebant uiuentesen
morientes deserebant Mon
ego h anc calimpma diis gen¬

Expanded text:
Qui ergo libenter quidem CiceQui ergo libenter quidem Ciceronis gloriam dum licet amplector, quia id modo non licet excusationem tanti viri non michi fingo; profecto enim acris et validi, queque accomodata negotio laus est, agilis et velolocitas, ubi iter obstruxeris? Deus ille, qui velocitatem ingenii dedit, veri aditum preclusit, quem nobis tardiusculis aperire dignatus est. segne pedetentim prodit: gratias Illi, cui et ingenii progressus et vie planities dona sunt. Nec sum dubius Ciceronem, si que novimus nosset, nullam suam melior foret: ita dico, ut nobilitas ingenii gratiam mereretur; et fecisset forte, si cuius munus esset idipsum quo precellebat non fecit, nescius ubi spei anchoram iaceret, vite proram los vertit, ut dicere auderet occidentem vitam in se ipsa casus sui solatia reperturam. Quodsi Ciceronem excusaret, ubi, queso, extra se ipsos spem haberent, quorum dii cultores suos et fallebant viventes et morientes deserebant? Non ego hanc calumniam diis gen
Abbreviated transcription (Latin):
ter pretacio est / illi aũt suis se lan¬
dibus solabantur Scire uellen
qnd oĩo sim hõi preter imquita¬
tem eiꝯ quã cognoscit/ ⁊ peccãtu
qs conira eum est semper Emod
attendens si nõ furit exclamat
anpere mei ad illumꝰ ciriꝯ ẽ om̃e
qd in se est boñu ita ut malarm¬
modo sua sint nel si parneicuo
altero munera sua uelit uirtus
morituri hõis / quecũq sotiꝯ dei
est neq em alteriꝯ esse nel dici
põt / exceriora ⁊ ecia deisint cõ¬
cedatu tñ uuigo instio rit dicant
esse fortune t estat i becille cor¬
pustulim et illud quoq dei do¬
minꝰ est s et illud interimor¬
Gus habet mors expectat
deinde preter peccãtu suꝑ est.
Qd cum sit uoluntariũ ne
aeiundeꝙͣr as ip̃a cĩa profectu
olum hoĩs ꝓpu esse constaer
in aliems igitur mĩlla sibi con¬
colauomis ant gloriem C
oũt imuuttm pudoris ac ti¬
moris esse materannemo
tam pc̃ci ẜuꝰ est ut nesciat

Expanded text:
terpretatio est. Illi autem suis se lauterpretatio est. Illi autem suis se laudibus solabantur. Scire vellem quid omnino suum homini preter «iniquitatem eius, quam cognoscit, et peccatum quod contra eum est semper»; quod attendens, si non furit, exclamat «Miserere mei» ad Illum cuius est omne quod in se est bonum, ita ut mala tantummodo sua sint, vel si partiri cum altero munera sua velit virtus morituri hominis quecunque solius Dei est, neque enim alterius esse vel dici potest, exteriora et etiam Dei sint, concedatur tamen vulgo inscio ut dicantur esse fortune. Restat imbecille corpusculum, et illud quoque Dei donum est, sed et illud interim morbus habet, mors expectat. Quid deinde preter peccatum superest, quod cum sit voluntarium nec aliunde quam ab ipsa anima profectum solum hominis proprium esse constat? In alienis igitur nullam sibi consolationis aut glorie, in suis autem multam pudoris ac timoris esse materiam nemo tam peccati servus est ut nesciat.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare nequeñt ad quorũ
discussionem ubi ueñtu ess
no i eo ꝙ sic uixiss set in
fiducĩa reponebat ita ẽm̃ hoc
ambrosii respoñsu intellige¬
Bat augustinꝰ qui amicus
enis ⁊ in xp̃o filiꝯ duz uixit tã¬
dem uno dei suꝑsces ꝯmemora¬
re prefata ultuna ens uerbar
multis laudibus predicare soli¬
tꝯfertur in quibus elemati ser¬
inoms ornatun/ ⁊ grauitatem
sentencie mirabatur / Sic eñ sẽp¬
tum est in uita ip̃nis augustiii.
Ideo eum dixisse intelligendu ẽẽ
nec mori timeo quia bonũ dm̃n
hẽmꝰ nec crederetur prefidens de
Nius pingatissimis moribꝰ pre¬
misisse non sit uixiut me pude¬
at inter uos uniere hoc eriz di¬
uerat ad illu quod hõies de ho¬
mine noste poterant nam ad ex¬
amen equitatis diuine de bono
se dño magis confidere/ Quiet
m or̃one cõtidiana dnĩca dicebat
dimitte nobis debita nr̃a hec
de ambrosii momentis suppre¬
mo elogio augustii suꝑsticis In¬

Expanded text:
iudicare nequeunt. Ad quorum iudicare nequeunt. Ad quorum discussionem ubi ventum esset, non in eo quod sic vixisset, sed in fidutiam reponebat. Ita enim hoc Ambrosii responsum intelligebat Augustinus, qui amicus eius et in Cristo filius dum vixit, tandem viro Dei superstes commemorare prefata ultima eius verba et multis laudibus predicare solitus fertur, in quibus non elimati sermonis ornatum, sed gravitatem sententie mirabatur. Sic enim scriptum est in vita ipsius Augustini: «ideo eum dixisse intelligendum esse "nec mori timeo quia bonum Dominum habemus" ne crederetur prefidens de suis purgatissimis moribus premisisse "non sic vixi ut me pudeat inter vos vivere"; hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant, nam ad examen equitatis divine de bono se Domino magis confidere, cui etiam in oratione quotidiana dominica dicebat: "Dimitte nobis debita nostra"». Hec de Ambrosii morientis supremo eloquio Augustini superstitis in
Abbreviated transcription (Latin):
demq gloria mea hec est testi¬
monium consciencie ñre. uide gͦ
quid hõi teibuas mortaliciria
uitam sius se laudibus conẜo¬
lari dodes quo s equissimo dio
mors feratur/ emm nonintel¬
ligo que nanͣ hec sint laudes
aũt quid sit quo se consblarii
doita occidens possit preter so
tantiq uiri obitu cladem/ at¬
q intericam simul ytalie me¬
tuentibus rogaretur ut uite lõ¬
gioris indiicias adeo posceret.
Respondit/ nõ ita inter uos ui¬
.xi. ut pudeat me uniere nec
tis metum non sis laudibus
s dm̃ bonitate ac mĩa solaba¬
tur / neim sins meritis sed in
bono dño spem habebat/ ueni¬
at mis Cicero ⁊ quo gni apud
Eaietam p eriit si põt de ꝓpͥo
se soletur/ ambrostus de aliẽo
solamen sibi fiduciaq confla¬
Bat nam quod ait nõ ita Int
nos inxiut me unere pudeat
iudice meritoru examen retu¬
lit gub quo nemo ne infans
quidem uinꝰ diei apeccato est
liber ut septu est s ad opinio¬
nes hõni cum uixerat qui.
de intrinsecs/ que nõ uident

Expanded text:
ue gloria nostra hec est, testimonium conscientie nostre. Vide ergo quid homini tribuas mortali, cuius vitam suis se laudibus consolari doces, quo scilicet equissimo animo mors feratur. Ego enim non intelligo quenam he sint laudes, aut quid sit quo se consolari vita occidens possit, preter soltantique viri obitu cladem atque interitum simul Italie metuentibus rogaretur ut vite longioris indutias a Deo posceret, respondit: «Non ita inter vos vixi ut pudeat me vivere nec tis metum non suis laudibus, sed Domini bonitate ac misericordia solabatur neque in suis meritis, sed in bono Domino spem habebat. Veniat nunc Cicero et quo die apud Caietam periit, si potest, de proprio se soletur. Ambrosius de alieno solamen sibi fidutiamque conflabat. Nam quod ait: «non ita inter vos vixi ut me vivere pudeat» iudice meritorum examen retulit, sub quo nemo, ne infans quidem unius diei, a peccato est liber, ut scriptum est, sed ad opiniones hominum quibuscum vixerat, qui de intrinsecis que non vident
Abbreviated transcription (Latin):
etus illustrtũ testimoniis utit᷑.
et quis inquit ꝙ idem dicit
ĩ libris de re p. idem de gloria
nam de legibus / quo inopere
platõne secutꝰ leges uobuit ꝑo¬
nere quibus pũtat usuramẽe
nistami ⁊ sapiente ciita tem
de religione ita sanxit diuos ⁊
eos qui celestes semꝑ hĩti sunt
cõluto ⁊ ilsos quos colendos celo
merita locauerut herculem.
libor Esculapnũ Castorem pol¬
quido preter solitũ ambigue lo¬
qui uisus erat ut imnneret qͦs

Expanded text:
llustrium testimoniis utitur et «Quid» inquit «quod idem dicit in libris De re publica, idem De gloria? Nam De legibus, quo in opere Platonem secutus leges voluit ponere, quibus putaret usuram esse iustam et sapientem civitatem, de religione ita sanxit: "divos et eos qui celestes semper habiti sunt colunto, et illos quos colendos celo merita locaverunt Herculem, Liberum, Esculapium, Castorem, Polquidem preter solitum ambigue loqui visu
Abbreviated transcription (Latin):
stultoꝵ apiri celimi mortuis arbi¬
tetur aut alique q̃d ip̃e nõ hẽat
dare alteri posse ego sane ut hec
diumne dici fateor sic in hiis Cice¬
ronem trimsse no Intelligo ⁊ si
em amici consciencia testaretur
ex misterus intelligi posse ꝙͣ late
pateret id qd diuerat uolens et
que de minoribus dicuntur ad
maiores ecia deos tralsi tn idipm
de maioribus expresse eam dixe¬
rat maiores .s. deos ecĩa hint a
nobis ꝓfeitos in celum repiri/ Ciuꝰ
dicti argumentũ atulit misteriors
tradiciõnem/ ad qua amici anintit
memoriaq mittebat equidem si
nos nr̃i ut facrũt urgerent neq
ulcio illi cederent ac singula que
ad religione ꝑtinent uãcua eis et
atq tr̃rita faterentur tn negli¬
gentibus unmersalis illa ꝯfessio

Expanded text:
iri celum mortuis arbitretur, aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posse?». Ego sane, ut hec divine dici fateor, sic in his Ciceronem timuisse non intelligo, et si enim amici conscientiam testaretur ex misteriis intelligi posse quam late pateret id quod dixerat, volens et que de minoribus dicuntur ad maiores etiam deos trahi, tamen idipsum de maioribus expresse iam dixerat, maiores scilicet deos etiam hinc a nobis profectos in celum reperiri, cuius dicti argumentum attulit misteriorum traditionem, ad quam amici animum memoriamque mittebat. Equidem si nec nostri, ut faciunt, urgerent neque illi ultro crederent ac singula que ad religionem pertinent vana eis esse atque irrita faterentur, tamen intelligentibus universalis illa confessio
Abbreviated transcription (Latin):
fortune hõmi s meritis fauẽt
nec cuntates qu̾e sunt custodia
eius sunt imꝙͣ deẜit insi illas
fides pietasq deseruerint. Iu¬
nimo onñs obsessoꝵ sicut cete¬
rorur laboranciu spes n deo
est soc est ꝙ canit eccia insi
dũs custodierit crritate frus¬
tra uigilat qui custodit ean

Expanded text:
fortune hominum, sed meritis favet, fortune hominum, sed meritis favet, nec civitates que sub custodia eius sunt unquam deserit, nisi illas fides pietasque deseruerint; quin imo omnis obsessorum sicut ceterorum laborantium spes in Deo est. Hoc est quod canit Ecclesia: «Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ut facile uideat quisquis occu¬
los aꝑit que nanꝰ sit ista diua¬
nitas imẜorũ desertrit et so¬
lis Glanda feliçib Rem fortassis
Iin auditam uobis s apud nos
trita atq notissima loquor
solere apud ueteres quibusda
contamimibus/ ex obsessis urbiba
cum Iam suppremũ disceiĩe
aduentaret illarũ custodes
deos in urben uictrice deẜta
alterius custodia enocar tes¬
tis est troya et de illa loq̃ns
poetarim sumꝰ.Que sic re¬
bus fortuna uidetis E xcessere
om̃es aditis arisq relictis dii
quibus Imꝑiui hoc sceterat
testis est uerensiũ Enntas.
unde uiccor dux romanꝯ iu
lie inmimerabiles usqr adeo
Et sanc solam cãm ftrssetre¬
dant cur aliud ueꝵ Romane
urbis nom̃e ignotuz nequando
forte quod mmultis fecerunt usa
nice fortune ab aliquo ꝑateren¬
tur. idq significari uolunt An¬
ge rome similacio digito ad os
apposito si lenciuni suadentis.
iddunt tribim̃a plebis ꝙ hoc
archamu denũnciass morte
inultatũ. lloster aut deus no

Expanded text:
ut facile videat quisquis oculos aperit quenam sit ista divinitas miserorum desertrix et solis blanda felicibus. Rem fortassis inauditam vobis, sed apud nos tritam atque notissimam loquor: solere apud veteres quibusdam cantaminibus ex obsessis urbibus, cum iamiam supremum discrimen adventaret, illarum custodes deos in urbem victricem deserta alterius custodia evocari. Testis est Troia et de illa loquens poetarum summus: Que sit rebus fortuna videtis: excessere omnes aditis arisque relictis Dii quibus imperium hoc steterat; testis est Veiensium civitas, unde victor dux romanus Iulie innumerabiles usqueadeo ut hanc solam causam fuisse tradant, cur aliud verum Romane Urbis nomen ignotum, nequando forte, quod multis fecerant, versa vice fortune, ab aliquo paterentur; idque significari volunt Angerone simulacro digito ad os apposito silentium suadentis. Addunt tribunum plebis quod hoc archanum enuntiasset morte multatum. Noster autem Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
Quiq tanto studio p̃cauent ne e¬
terpeni recs mracundiam ⁊ t̾men
madant marestatis aduersus ma¬
iestatem eternã ⁊ celestem illirm
regem in expiabile sacrilegninꝰ
non exhorrent. Et heñt ne pluri¬
foris auctoritatis furori desit
pho quoq consom̃i poctam quiano
yo seropem no exposcat ad bona
an s ⁊ supuacua secludat Uuam
nt em̃ flaccus in eplis s satiẽ e
orare deum qui donat et unfert
det uitamꝰ det opas eqim michi
añi parabis flacce Sit ioture fas¬
m ⁊dacie ut speres ut impleas
uceu muinima intam et opes õt
que pessimis atq uilissinis sat¬
imeut adeo posienda cũ censeas
conge quidem tur ut aiunt ona
cra ua qui parua deo tribnas
iãgna tibi ałiꝙͣto pe melio alibi¬

Expanded text:
quique tanto studio precavent ne quique tanto studio precavent ne terreni regis iracundiam et crimen incidant maiestatis, adversus maiestatem eternam et celestem, illum regem, inexpiabile sacrilegium non exhorrent, et habent, ne pluriformis autoritas furori desit, philosopho quoque consonum poetam, qui non modo Dei opem non exposcat ad bona animi, sed ut supervacuam secludat, quam Ait enim Flaccus in Epystolis: Sed satis est orare Deum, qui donat et aufert, det vitam det opes: equum michi animum parabis, Flacce? Sit id tue forsan audacie, ut speres; ut impleas, rerum minima vitam et opes et que pessimis et vilissimis contingunt a Deo poscenda cum censeas,Longe quidem tu et, ut aiunt, tota erras via, qui parva Deo tribuas, magna tibi. Aliquanto ipse meli
Abbreviated transcription (Latin):
oblunsci s felicem ni suꝑ opmar
Et de falsa felicitate quidez acteꝯ
Qund dicam de uirtute quã frnda¬
mentũ uõlut esse fesicitatis nec
falluntur modo fundamenti hino
architectũ ⁊ culmen agnosterent.
uempe continençia uirtutesq a¬
lias dei nunꝯ humano studiotri¬
buunt ⁊ exfreꝙ tatis accis hĩtim
fleri uotunt qͣiul unꝯ uirtutis
actus nel eleccio ip̃a sine dei auxilio
sit in potestate hõĩs. acqui milla
apud eos auxilii hinꝰ quippe apd
quos ut dixi ip̃iꝯ dei rara mẽtio
pudet ac tmiseret humane suꝑbie
⁊ quid dicani insi digna que fla¬
gellis uiolente incontinencie plec¬
teretui Ita ne igitur qruisquis uolet
millo negocio per se ip̃m instus ⁊
castus ⁊ scũs ⁊ innocens fieri põt.
titudinem ingratamq suꝑbiam.
inchil prohibere pocuerit bomi
fieri si hoc ip̃m inde poscitur on
posti debet ⁊ ita postiturut debed
Ahoq̾n conatus om̃is reritus s id
circum specti hoĩes non uident e¬
termq regis officiũ usinpant.

Expanded text:
oblivisci, sed felicem insuper opinari: et de falsa felicitate quidem hactenus. Quid dicam de virtute, quam fundamentum volunt esse felicitatis, nec falluntur, modo fundamenti huius architectum et culmen agnoscerent? Nempe continentiam virtutesque alias, Dei munus, humano studio tribuunt et ex frequentatis actibus habitum fieri volunt, quasi vel unus virtutis actus vel electio ipsa sine Dei auxilio sit in potestate hominis; atqui nulla apud eos auxilii huius, quippe apud quos, ut dixi, ipsius Dei rara mentio. Pudet ac miseret humane superbie; et quid dicam nisi dignam que flagellis violente incontinentie plecteretur? Ita ne igitur quisquis volet nullo negotio per seipsum castus et iustus et sanctus et innocens fieri potesttitudinem ingratamque superbiam. Nichil prohibere potuerit bonum fieri, si hoc ipsum inde poscitur unde posci debet et ita poscitur ut debet; alioquin conatus omnis irritus. Sed id circumspecti homines non vident eternique regis officium usurpant