comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus sum. legatum restitu̾e
fłm dix̾it restitu̾ere id fisco deb¬
ere qui accusauit fłm hrs lega¬
tario extitit uel ħroi scripto ni¬
chil hiuc noc̾e dicendii est. simi¬
lis est ei et qui ĩ officiosũ dicit.
¶E tati cius qui accusaint ignos
citur et maxime si cutor uel cura¬
tor dic̾e fłm uel in officiosum ue¬
runt deneganda est actio ro q̃
diuus seuerus decreuit. ¶Sũt
quiputant recte et ei denegadã
qui accusatori affuit uł fideuis¬
sor ꝓ eo extitit quid et p̾sidem
ĩdignum putant qui testin fal¬
sum pronsiciauit applłone iter¬
ccoente hrs scriptus optinuit¬
Aouocatum fisci qui ĩtentionẽ
delatoris exequitur ĩõibus offi¬
ciis nõcitas satis excusat. ¶Ꝙ
principale testm arguit ctasc¬
cundis tabulis repellendus est̃.
¶Item acodiculis ad test̾m factis
licet non ĩconfirmatis nõ toc:
sequendum est. ssi sas cabuliᷤ
e codicillos coarguit qr nõ utr¬
qr ħ eisu ĩprobasse uroctur. ¶an
ub̾tas ci ẜuo data. qui testĩo suo

Expanded text:
rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debo. Qui accusauit falsum, heres legatario exstitit uel heredi scripto: nihil huic nocere dicendum est. Similis est ei et qui inofficiosum dicit. Aetati eius qui accusauit igncitur, et maxime si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiosum uerunt, deneganda est actio: idque diuus Seuerus decreuit.Sunt qui putant, et recte, et ei denegandam, qui accusatori adfuit uel fideiussor pro eo exstiterit.Quidam et praesidem indignum putant, qui testamentum falsum pronuntiauit, si appellatione intercedente heres scriptus optinuit.Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat.Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas vel codicillos coarguit, quia non utrumque hoc casu improbasse videtur. An libertas ei servo data, qui testimonio suo
Abbreviated transcription (Latin):
lacet om̃e mascsilu poss e
postumum ħroem scribere
siue iam maritus sit. siue ñ¬
dum uxorem dux̃it. Nam. ⁊
maritus repudiare urorem
potest ⁊ qui non diret uxo¬
rem postea maritus efficii
nam cum maritus postum¬
mum ħrdem scribat non uti¬
qr is solus postumus scriptus
uroctur qui ex ea quam ht
Alxorem ei natus est uł is qͥ
s in ut̾o est u̾m is quor qui ex
quacumq uxore nascatur.¬
Inum hroem instituit si post
test̾m eius fcm̃ mutanit. ma¬
trimonium. is institutus ni¬
octur qui ex postĩore mrimo¬
Inio natus est. ¶ Ip̃.l.

Expanded text:
em masculum posse postumum heredem scribere, siue iam maritus sit siue nondum uxorem duxerit: nam et maritus repudiare uxorem potest et qui non duxit uxorem, postea maritus effici. nam et cum maritus postumum heredem scribit, non utique is solus postumus scriptus uidetur, qui ex ea quam habet uxorem ei natus est, uel is qui tunc in utero est, uerum is quoque, qui ex quacumque uxore nascaturmum heredem instituit si post testamentum factum mutauit matrimonium, is institutus uidetur, qui ex posteriore matrimonio natus est. 6 Ul
Abbreviated transcription (Latin):
re tibi liceat aut quanti iter¬
phorarum cum nuuũ uinũ
reuquiss u̾nũ hr̃dem emptu
qd nuo fuit. ¶Si uinũ legitũ
sit urocamus ancum uasis de¬
bcatur et celsus inquid uino
iegito ecum si non sit iegitũ
cum uasis uasa quor legatai
urõi non qz ps sint uini uasa
quenirom emblemata argẽ¬
ci cyphorum causa forte uei
speculi. s q creoibile est m̃te̾
testatoris ẽe ut uoluit accessio
neuino amphoras et sic iquro
loquimur here nos amphoras.
mille ao mensuram uini refe¬
rentes. ĩ dolus non puto u̾m uͭ
inuo legato uolia debcanturi
maximc.srcepͥssa ĩ cella uina¬
ria fuint an ea sint q̃ ꝑ mag¬
ntudinem difficile mouent᷑
in cuppas aũt siuc ĩcuppills
puto admittendum c̾e̾ et ea
debi nisi pari modo. ĩmobiles
ĩ agro uelut istrumentum a¬
gri crant uino legato utres ñ
de hebuntur nec cuicos quid
debͥi dico. Prlulus.¬

Expanded text:
re tibi liceat: aut, quanti interamphorarum, cum nullum uinum reli‹q›uisset, uinum heredem empturod uini numero fuit. Si uinum legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. et Celsus inquit uino legato, etiamsi non sit legatum cum uasis, uasa quoque legata uideri, non quia pars sunt uini uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut uoluerit accessioni esse uino amphoras: et sic, inquit, loquimur habere nos amphoras mille, ad mensuram uini referentes. in doliis non puto uerum, ut uino legato et dolia debeantur, maxime si depressa in cella uinaria fuerint aut ea sunt, quae per magnitudinem difficile mouentur. in cuppis autem siue cuppulis puto admittendum et ea debin agro velut instrumentum agri erant. vino legato utres non debebuntur: nec culleos quidem deberi dico. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uideri ħ legatum ẽe et in lege
fucidia ĩputari posse ⁊ ꝙ dici in
continenti ita accipiendum cũ
iliquo spatio qd̃ sium mora fca
solu̾it hr̃s penum cunc nec iegi¬
tum cum accepisse nec in falci¬
diam ĩputiri posse iam enimtr¬
ansfusum legitum cẽ. et .x. debi¬

Expanded text:
uideri hoc legatum esse et in legem Falcidiam imputari posse: et quod dixi 'in continenti' ita accipiendum cum aliquo spatio. quod si iam mora facta soluerit heres penum, tunc nec legatum eum accepisse nec in Falcidiam imputari posse: iam enim transfusum legatum esse et decem debe
Abbreviated transcription (Latin):
mamarmora r colũpme idemet
integuus ⁊ intignis ⁊ hostus sẽa¬
tus ꝯcensuit. s inbiblioteas ꝑie¬
tibus inhãntib. s si cancelli sit
uruela legari possũt nõ tñ sistu¬
le ur casteli. s aut maitoriant si¬
quid cantam ꝑ quos aque saluit

Expanded text:
marmora uel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senatus censuit: sed et in bibliothecis parietibus inhaerentibus.Sed si cancelli sint uel uela, legari poterunt, non tamen fistulae uel castelli.Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae s
Abbreviated transcription (Latin):
sibi acquiritur ei stipło cete¬
rum negocium ei gi ꝑ con¬
sequencus ut oictum ẽ ni¬
cħ prohibet auctoritis ¶ Sĩ
duo rei sint stipulandi ⁊ al¬
cer me auctore apupillo sti¬
.puletur alt̾ alto tutore au¬
ctore dicendum est stipula¬
tionem uale. sic tñsi aucto¬
ceterum si non sufficuat di¬
cendum erit mnutilem est sti¬
pulationem. ¶S et si pat̾
et filius qui in potestate eis
fu̾it tutores fu̾nt cͣcͣ pͣiter
sit stipiuatus filio auctore
nullius mom̃ti erit stipło
idcirco qr in rem pris auctor
cẽ filius ñ põt.Dem.

Expanded text:
s adquiritur ei stipulatio: ceterum negotium ei geri per consequentias, ut dictum est, nihil prohibet auctoritas. Si duo rei sint stipulandi et alter me auctore a pupillo stipuletur, alter altero tutore auctore, dicendum est stipulationem valere, sic tamen, si aucton sufficiat, dicendum erit inutilem esse stipulationem. Si et pater et filius qui in potestate eius fuit tutores fuerunt et pater sit stipulatus filio auctore, nullius momenti erit stipulatio idcirco, quia in rem patris auctor esse filius non pote
Abbreviated transcription (Latin):
ui non militabat Dem
bonorum mat̾norũ que in
pannonia possioebat libtur
hrdem isticuit. p̃rnorum q̃
ambos ħre constitit. s arbr¬
trium diuioenoe ħroitatis.
suppͥmam uoluntitem fc̃is
ad uroicationibus et inter

Expanded text:
ui non militabat, bonorum maternorum, quae in pannonia possidebat, libertum heredem instituit, paternorum, quae ambos habere constitit, sed arbitrum dividendae hereditatis supremam voluntatem factis adiudicationibus et i
Abbreviated transcription (Latin):
Si pupilius stipuuanti spoͣ¬
spoioit an solue possit sine
tutoris aucͣte. et magis est
ne possit auoquim iuenta
erit alenanoi rõ s si pr̃ sti¬
pulanti firoum spospon¬
d̾it succesẜitq pupillus in
stipsatum fortius dicetur
sine pͥtoris aucͣte posse cũ
taru alii successit qui erat

Expanded text:
pillus stipulanti spoponderit, an soluere possit sine praetoris auctoritate? et magis est, ne possit: alioquin inuenta erit alienandi ratio. Sed si pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum tario alii successerit, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum uoluntate cius manu¬
murit. druxori restitũe quicq
xo cum puenit. ¶ S et siqͥdi
uotatis cansimaritus ei ĩposu¬
it. io uxori pr̃ibit. planc si ope
fi̾unt marito ex hibite nõ esti¬
matio carum non erit equm
ħ noĩc urori maritum quispi¬
am pr̃are. ¶ S si post manum¬
issionem aliqui in ei lib̾to fuc¬

Expanded text:
uum uoluntate eius manumiserit, debet uxori restituere quidquid ad eum peruenit.Sed et si quid libertatis causa maritus ei imposuit, id uxori praestabit.Plane si operae fuerint ‹m›arito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam praestare.Sed si post manumissionem aliquid ei fu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i supstes fu̾is qͣi utriq uli
cessisse sibi urocantur. an u̾o
ter. qr compatio post̾ioris d¬
tis ex fco prioris mortui su
est ut utriq ħrs sit. nam. Ni
unicum filium habet si sui
morienti substituit non u
ĩutilit substicuisse ⁊ proxi
agnatus intelugitur ecun
solus est.quiq neminem a¬
dit. et ħ utriq qr neutri eor
alter supstes fuit ultimi pr¬
q obierũt. ¶ Oum in bello
cum filio periiss materq fil

Expanded text:
r superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse sibi uideantur? an uero neutri, quia comparatio posterioris decedentis ex facto prioris mortui sumest, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n› uidetur inutiliter substituisse: et proximus adgnatus intellegitur etiam qui solus est quique neminem antecedit: et hic utrique, quia neutri eorum alter superstes fuit, ultimi primique obierunt. Cum bello pater cum filio perisset materque fil
Abbreviated transcription (Latin):
dum ci qui hr̃ditarum rem tra¬
dat. qr oĩmodo unus lib̾atur.
q̃mao̾m si es alicnum hrditari¬
um soluatur. s si pecitor suam
pecuniam soluat aut rem suur
tradat non br uiroc recineat et
io nccͣia est ci enitio Marcelꝰ

Expanded text:
dum ei, qui hereditariam rem tradat, quia omnimodo unus liberatur: quemadmodum si aes alienum hereditarium soluatur? sed si petitor suam pecuniam soluet aut rem suam tradat, non habet unde retineat et ideo necessaria est ei cautio. 5 Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
sumonet᷑. insi eiudẽt apparuit
omittẽcu fidio missi caħ̾ eũ fecis¬
se. ¶ Gaiuis seius cũ domũ iuam
beret et in p̃torio uroris suc tustu¬
usset qͣidam res ce domo sua ĩ eodẽ
p̾torio tñstulit idiq post multoc¬

Expanded text:
summouetur, nisi euidenter apparuerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecisse. Gaius Seius cum domum suam haberet et in praetorio uxoris suae transtulisset, quasdam res de domo sua in eodem praetorio transtulit ibique post multo
Abbreviated transcription (Latin):
co. R. nõsic intpretandam scͥytu¬
turam de qua quentirrut fidei¬
comissu mutuefiat. ¶ te quero
si integrum p̾cuum relictum esse
uudeat᷑. in p̃cium portõis f̾ri ⁊ cob̾r¬
di soruendi sit uty ip̃oq. isemi¬

Expanded text:
ondit non sic interpretandam scripturam de qua quaeritur, ut fideicommissum inutile fiat. item quaero, si integrum praedium relictum esse uideatur, an pretium portionis fratri et coheredi soluendum sit, ut hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
bus bonis aut plurima ꝑte
corum controuersia sit. ¶ Qi
sc uult excusare si plures ha¬
beat excusationes et de qui¬
bufoam non ꝓbau̾it aliis u¬
ti intra tempͥora hon prohi¬
betur. ¶ Licet datus tutor xo
tesimum lapioem tutclam
gerat nisi in exdem ꝓiuncia
ideo aliarum rerum dabũt
tutores inprouincia p̾stocs
eiꝰ nec senatores ultra cente¬
simum laptocm urbis tute¬
lam gere cogũ tur Hnti ergo
tutorem datur tutor. s alia̾r
lrerum non eazoem datur.

Expanded text:
bus bonis aut plurima parte eorum controuersia sit. Qui se uult excusare, si plures habet excusationes et de quibusdam non probauerit, aliis uti intra tempora non prohibetur. Licet datus tutor ad tensimum la pidem tutelam gerat, nisi in eadem prouincia ideo illartutores in provincia praesides eius. Nec senatores ultra centensimum lapidem urbis tutelam gerere coguntur. Habenti ergo tutorem tutor datur: sed aliarum rerum, non earundem datur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuio neccessitiroĩsuł affini¬
tatis pupillo coniunctus
situi si p̾ronus pupilu lib¬
ci tucelam ge̾rit et si quis
corum a tucela remouendꝰ
urocitur optimum fc̃m est
curatorem ei pocius adiun¬
gi quam cunrõ cum noci
fide et estimatiõc remou̾i.

Expanded text:
culo necessitudinis vel adfinitatis pupillo coniunctus sit vel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela removendus videatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eundem cum notata fide et existimatione removeri.
Abbreviated transcription (Latin):
Rargento portorio u Pomp̃¬
trum ro dumtaxat sit ĩquobi¬
bi possit an eciam io qd̾ ad pp̃a¬
tionem bibendi cõpatum est
ueluti columpnarum et inte¬
oli dubitari potest s prius est uͭ
ħ quo insint. ¶ Unguentis le¬
gatis non tintum ealegata ui¬
dentur quib ungitur nolupti¬
tis causa set et ualituoinis q̃lia
sunt cooagina glaucina crimi
nosa mura coluni naroum pu¬
rum. ħq eciam quo eleganci¬
ores sint et muroiores femic
consuitum se reporoisse cum

Expanded text:
argento potorio utrum id dumtaxat sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuconsultum se respondisse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
igimus ut adeat ħroitatem. s
sufficit er ociata sit acquiri pos¬
sic. ¶ Si inadoptionem oatus
postea quam iussu p̃ris adopti¬
ui hroitatem aont. cmancipa
tus. potest contra tabulas poᷤᷤ
sessionem bonoꝵ accipc ħroita¬

Expanded text:
igimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit. Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, emancipatus fuerit, potest contra tabulas bonorum possessionem accipere heredita
Abbreviated transcription (Latin):
iq tribue. quas intestato pr̃e
mortuo inhroitate hĩturus
ẽet. si in potestate mansisset et
ĩo siue emancipatus siuc is qui
in potestate mansit. siuc in ao¬
optionem datus ex minima
ꝑte hrs scripcus sit n redigit᷑
ad eim porcionem ex qua msti¬
tutus est. s uirilem accexit.
est. nichil interest. nam ħ solũ
queritur an mnadoptiua fami¬
lia sit. UIpianus.¬

Expanded text:
 tribuere, quas intestato patre mortuo in hereditate habiturus esset, si in potestate mansisset: et ideo siue emancipatus siue is qui in potestatem mansit siue in adoptionem datus ex minima parte heres scriptus sit, non redigitur ad eam portionem, ex qua institutus est, sed uirilem accipit. est, nihil interest: nam hoc solum quaeritur, an in adoptiua familia sit. 10 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
mi ue penam illicite uł probo¬
se datum est nullius momenti
qd in ħroes sec õe quod incuius¬
q lucrum aliquro ex ultimai
uoluntate sencientis talem pẽn
ditio an translatio sit ex uolun¬
tate defuncti apparet. id qr oiuiꝰ

Expanded text:
llicite uel probrose datum est, nullius momenti quod in heredes, sed omne, quod in cuiusque lucrum aliquid ex ultima uoluntate sentientis talem poenam dicio, an translatio sit, ex uoluntate defuncti apparet: idque diui S
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣi exꝑte dimidia institu¬
cus. ¶Siquis nõm hrdis
quidem non dixit.s in du¬
bitabili signo cum demon¬
strauit. quodͣ pene nichił no¬
mine distat. non eoꝙ cõtu
institutio. ¶Hrs institi nͥ¬
sint c̾tus demonstraretiur
nemo potest. ¶Siquis ita
oixit ut ex fr̃ibus meis ti¬
uter non duxit. exqutori

Expanded text:
et quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, institutio. Heres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest. Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Tiuter non
Abbreviated transcription (Latin):
et uentri octur s si creditores
iustent uł qui spant se succes¬
surum diligentius atq circũ¬
spectius io ficri debebit. ꝑlureꝰ
si oc sid̾e̾nt dandi sunt. ¶Mũ¬
lier autem ĩ possõne missa ca so¬
la sinc quib se sustin̾e et ad pt̃
us produci non possit. sumere
ex bonis debet et in hanc rem
curator constituendus qui cib¬
um potumq uestitum rectum
mulieri p̾stet. proficultatibus
cefuncti et pro dignitate cius
atq mullicris. oiminutio aũt
ao os sumptus fieri deb prim¬
um ex pecunia niunata si cañ
fiut ex hus rebus que primoi¬
a honorare magis inpendio qͣ¬
si piculum est ne res int̾im usi
cipiantur creoitores tempore
libentur rocm curare deb itai¬
gitur curam hoc quor officio xo¬
ministrabit quo solent cura¬
tore atq tutores pupillorum
cligitur autem curator aut
ex hus qui tutores dati sunt
postumo aut ex nccͣus affinibꝰ¬
qr aut ex substitutis aut exa

Expanded text:
et ventri detur: sed si creditores instant vel qui sperat se successurum, diligentius atque circumspectius id fieri debebit et plures, si desiderentur, dandi sunt. Mulier autem in possessionem missa ea sola, sine quibus fetus sustineri et ad partum usque produci non possit, sumere ex bonis debet: et in hanc rem curator constituendus est, qui cibum potum vestitum tectum mulieri praestet pro facultatibus defuncti et pro dignitate eius atque mulieris. Deminutio autem ad hos sumptus fieri debet primum ex pecunia numerata: si ea non fuerit, ex his rebus, quae patrimonia onerare magis impendio qsi periculum est, ne interim res usu capiantur, ne debitores tempore liberentur, idem curare debet. Ita igitur curam hoc quoque officio administrabit, quo solent curatores atque tutores pupillorum. Eligitur autem curator aut ex his, qui tutores dati sunt postumo, aut ex necessariis adfinibusque aut ex substitutis aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
chi dared̃pnatus ñ a manc
S a serta diei hora det tocius
dieinõie tenebitur.
Q p̃. SI legati sĩt reuctũ
inuabima trima die .s. tring¬
tũ equis Stẽ si fuit scriptũ cquis¬

Expanded text:
chi dare damnatus non a mane sed a sexta diei hora det, totius diei nomine tenetur. Si legatum sit relictum annua bima trima die, trigtum "aequis", item si scriptum fu
Abbreviated transcription (Latin):
ualet .ł ubi nepos us hrs istit¬
utus sit uł pominatim ex hr¬
datus sit. ¶ Si furiosus testõ
tutor detur si quid cum furere
desierit tutorem cẽ recte datũp
cus estunat. qd̃ si datus sit pu¬
re negit proculus uale datioc
uus alienus ita dari tutor põt
si lib̾ erit. tutor est. quimĩmo
et si pure datus sit uidetur ĩ¬
ec̃ ħ conditio cum lib̾ erit po¬

Expanded text:
nepos uel heres institutus sit uel nominatim exheredatus sit.Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datum Proculus existimat: quod si datus sit pure, negat Proculus ualere datiouus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse haec condicio 'cum liber erit
Abbreviated transcription (Latin):
erat hroitate Aaltera bona p̃rna
as utiles daturum recte pollicit̾
negaturũ. q eiᷤse̾ abstiguerit.
piantur ĩspiciant᷑ et. desc̾bũtur.

Expanded text:
erat hereditate, altera bona paternas utiles daturum recte pollicitum‹n›egaturumque ei quae se abstinuerat. RIANTUR INSPICIANTUR ET DESCRIBANTUR
Abbreviated transcription (Latin):
absencum pupilli uł pp̃ ĩfan¬
ciam auctor ci ee ad accipiend
iudicium et hoc ccum diuus
pius rescͥpsit et exirde multis
scriptis declaratum est ĩ pupi¬
llum dandam accõm uidiciti
sp̃ cucore condemynato nͥ
aostincitur. cunc eñi nec ĩ cũco¬
rem nec in pupillum nec pig¬
nori cutoris capienda ẽẽ sepe
rescͥptum est amplius marcet¬
tutor dedic mox abstinut
pupillus fidciussorib quoq
eius deb̾e subuenri. S si pu¬
pillus non abstinuit quem¬
admodum ip̃i ita fidciussori¬
bus cius subuenra marĩe si
pro. absente pupillo uel pro
infante sacudedit. ¶Dem.

Expanded text:
absentiam pupilli uel propter infantiam auctor ei esse ad accipiendum iudicium. et hoc etiam diuus Pius rescripsit et exinde multis rescriptis declaratum est in pupillum dandam actionem iudicati semper tutore condemnato, nisi abstineatur: tunc enim nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capienda esse saepe rescriptum est. Amplius Marceltutor, mox abstinuit pupillus, fideiussoribus quoque eius debere subveniri: sed et si pupillus non abstinuit, quemadmodum ipsi, ita et fideiussoribus eius subveniri, maxime si pro absente pupillo vel pro infante satisdedit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
cõoam suc. cuiuis froĩcõmisit
te ex bonis meis puenint fa¬
cias puenire ad filium tuum
quesitum est quo hoc ftoĩcõ¬
missum restitũe oeb̃at utrũ¬
ne post mortem suam an an¬

Expanded text:
ondam suae, cuius fidei commisit te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem suam an
Abbreviated transcription (Latin):
manumitte. qr tanti extimasse
uroctur ẜuũ suum quidem si
alienus ẜuus fuerit in eo non
plus quam accepit ad redimẽ¬
dum cogitur. ĩpende. siu̾̃o hr̃s
ẜuum rogatus sic manumictẽ
placet p̾cium cius ut aueniur¬
deoncend cẽ. ¶ Si solus seruu
rogatus frocicõmissa lib̾cate to¬
natus fu̾it li falcrou ĩteruenien¬
te totus uendicari peti ne potest.
Si et si aluro p̾terea capiat legita¬
rius ad huc ẜuus totus peti põc
quartam autem utrius ex lega¬
to retinendam ne ĩpediatur u¬
quid inc̾to eo an p̾stetur cũ pos¬
sit. aut ẜuus mori auc condcõ
deficere interim falcroia admit¬
tenda est demũ cum lib̾tas cõ¬
pet̾e uł deb̾i cepit cum legatariꝰ¬

Expanded text:
manumittere, quia tanti aestimasse uidebitur seruum suum.Quid si alienus seruus fuerit? in eo non plus quam accepit ad redimendum cogitur impendere.Sin uero heres seruum rogatus sit manumittere, placet pretium eius, ut aededucendum esse.Si solus seruus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur liquid incerto eo an praestetur, cum possit aut seruus mori aut condicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere uel deberi coeperit, tum legata
Abbreviated transcription (Latin):
Tatu lib̾ hrois non auger fami¬
liam cõmunes ẜui ĩnt̾rius p̃ri¬
monii cõnum̾antur cuius usꝰ

Expanded text:
tatuliber heredis non auget familiam. Communes servi in utriusque patrimonio connumerantur. Cuius usus
Abbreviated transcription (Latin):
craditi marito fundi maritꝰ
sibi cõputet tp̃e. et utiq ĩfru¬
ctib auiro retinendis. n di¬
es dotis constitute n diesi
nuptiarũ obẜuabitur. s pri
est annus. Idem incet̾is an¬
uis obẜuatuz donec diuort¬
um fuas. Lam et si añ nupci¬
as traditus est. et fructus in
ꝑcepti hu restituendi sunt. qñ

Expanded text:
raditi marito fundi maritus sibi computet tempus. et utique in fructibus a uiro retinendis neque dies dotis constitutae neque nuptiarum obseruabitur, sed us annus est: idem in ceteris annis seruatur, donec diuortium fiat. nam si ante nuptias traditus sit et fructus inde percepti, hi restituendi sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit. pomp̃ putat puroe ue
ruis legiti cedẽ diem. atq si pr¬
re relictum e̾et qm̃ c̾tum ẽet
hroc existente debitum iri. n
ta legita nec multũ interce an
tale legitum ab hoc hr̃s fu̾̾t
Idatum. P Omponius

Expanded text:
ponius putat perinde huius legati diem cedere atque si pure relictum esset, quoniam certum esset herede existente debitum iri: neqta legata nec multum interesse tale legatum ab hoc "si heres erit, dato". Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
geua sit c̾ta est. ucluti ulłisi
ianuarii ante cemesimus di¬
es quioem legati statim ceoit
S ante diem peti non potest
ac si incta qͣi cum pubes erit

Expanded text:
 si certa est, veluti kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi "cum pubes erit
Abbreviated transcription (Latin):
bendum pro pr̃om filio. qur̃
urdignus est. ¶ Cum ex fal¬
sis codicilłꝰ qui i aliquo tp̃re
conoiti sunt hrs ignorans q̃¬
si ex froĩcõmisso lib̾tatem ser¬
ius p̾stitiss septum est adio
adriano libos qurõ cos cẽ. S
estimationem sui p̾stari oeb̾e
hos lib̾tos manumissiõis ẽẽ
recte probatur. qr saluũ eciã
est in hus lib̾tis us pr̃oni.

Expanded text:
bendum pro patroni filio, quia indignus est. Cum ex falsis codicillis, qui veri aliquo tempore crediti sunt, heres ignorans quasi ex fideicommisso libertatem servis praestitisset, rescriptum est a divo Hadriano liberos quidem eos esse, sed aestimationem sui praestare debere: et hos libertos manumissoris esse recte probatur, quia salvum est etiam in his libertis ius patroni.
Abbreviated transcription (Latin):
.NI. IIIrE ro eum fecisse. placu¬
it .n. nullam lib̾tor duisio¬
nem alimentorũ aut oimisi¬
onem aurdice int̾ coħ̾rdes
fcãm codem modo ratam c̃ẽ.

Expanded text:
enim iure id eum fecisse. placuit nullam esse libertorum diuisionem: alimentorum autem diuisionem a iudice inter coheredes factam eodem modo ratam esse.
Abbreviated transcription (Latin):
cautõm post mortem meã mut
esquta renoues ut nẽs tui dotem
tẽ pr̃̾is decesit mantus añꝙͣ re¬
nouaretur cautõdotalis ⁊ postea
nupta. aludecessit nuilio liborur
relicto uiuo adhuc ticio uno er
fr̃uꝰ quesitu est anticius petitõ¬
ne heret reꝵ que in dote fuerant
Rendi fid̾iꝯ. ab hrdibus sororis¬
se peti posse si pereã steti̾t quo
minus dotem fr̃ stipiuaretur.
ilium ⁊ filiam brdes instituit
⁊ubertis legata dedit cor q fidi
ꝯmint inhecueru auobis reto
ut quid quid uopis iegu cotẽ¬
tiñtis iuuentes ut post uoc fuuc
meis restituatis de functa testat᷑¬
cis filia meui aub̃tus deceisit he¬
rede instituto prone fiuoer ꝑar¬
te debitaer altero ertiancoquen¬

Expanded text:
cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem tem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc Titio uno ex fratribus. quaesitum est, an Titius petitionem haberet rerum, quae in dotem fueranteicommissum ab heredibus sororis peti, si per eam stetit, quo minus dotem frater stipularetur. Filium et filiam heredes instituit et libertis legata dedit eorumque fidei commisit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr et u̾ius est non defecisse cõ¬
dc̃om. nisi curoentis simus
uolusse apparũit. pro hac cõ¬
deficit. ¶Sed si duo ẜui ita
sint ħ̾roes instituti primus
et secumrous. si mei erunt
cum moriar lib̾iet ħ̾rdes sun¬
to et si alter ex huis sit aliena¬
tus celsus recte putat sic acci¬
pierroum atq singulos se¬
ꝑatim sub eroem conoc̃one
ħ̾rdes instituiss. Pul.
Iocoero et accipe nolit cui da¬
orum ꝓmanẜint. us ad an¬
lem esse institutionem. seciro
u̾borum significationem ma¬
tas potest quasi rei future ua¬
lerc institutionem ꝙ est ue¬
rum dõ iul scribit. cum qui
ita ħrs institutus c̃. si ẜuu.

Expanded text:
 et uerius est non defecisse condicionem, nisi euidentissimis uoluisse apparuerit pro hac condeficit.Sed si duo serui ita sint here‹de›s instituti: 'Primus et Secundus, si mei erunt cum moriar, liberi et heredes sunto' et alter ex his sit Alienatus, Celsus recte putat sic accipiendum, atque si singulos separatim sub eadem condicione heredes instituisset. 3 dedero, et accipere nolit cui daorum permanserint usque ad anlem esse institutionem secundum uerborum significationem Matas potest quasi rei futurae, ualere institutionem, quod est uerum.Idem Iulianus scribi eum, qui ita heres institutus est, si
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾terea duoᷤ dotales illos qͦs
iiquro froiq cius cõmisit ut
quicquid ad se ex ħ̾roitate erꝰ
pucniss ro restitũet ticio scio
cum moreretur quere batur
quantum e̾et ĩfroĩcomisso
muliere defuncta dicebã uxo¬
rem hanc que rogiti est quic¬
quro aose pueniret ex testore
stitu̾e ĩ ea cẽ condcone ut ro de¬
mum restitue cog̾cturq de¬

Expanded text:
et praeterea duos illos dotales, quos liquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex hereditate eius peruenisset, id restitueret Seio cum moreretur: quaerebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta. dicebam uxorem hanc, quae rogata est, quidquid ad se peruenerit ex testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restitue
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia legata D Auius.
mbonis legantis nõ sit souiẽdo
tnbritas sit hrs pecuniamiega¬
tam dare ꝯpellit᷑ sũ de suo sud̾uc̃
unt. ¶Quoaitalegatũ ehrs¬

Expanded text:
pecunia legata in bonis legantis non sit, solvendo tamen hereditas sit, heres pecuniam legatam dare compellitur sive de suo sive ex luerit. Quod ita legatum es
Abbreviated transcription (Latin):
inflige ciũs ꝙ supra profes¬
sionem cius apiro cum fu̾it
comp̾hensum. ¶Ioem adm
structionem quo pupillo¬
rum uł adolescencium pu
sol dec̾nere respectu facul¬
tatum et etatis eorum qui
instruutur. ¶S siegeni sĩt
pupilli cos de suo. ulerc tu¬
tor non compelucur. et si for¬
te post detreta alimenta. ao
egestatem fu̾it pupillus ꝑ¬
ductus diminui debñt q̃
decreta sunt q̃maomodu
solent augr̾ si ꝯuro p̾rimõio¬

Expanded text:
ofessionem apud eum fuerit comprehensum. Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupsolet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si qu
Abbreviated transcription (Latin):
sit euen̾it ut ademptio nichi
erit. fuiroiq legitum donaue¬
rit plane si sit legatum sic. si
terum sub condc̃one legau̾iti
nam pendente condcone lega¬
u̾it non erit clectio nec si mori¬
atur ad hr̃dem transsisse lega¬
cum uroebicur. ¶ ħrs mens ti¬
cio dato quod michi seius de¬
br. si scius pupillus sine tuto¬
ns aucͣte nummos accepiss nͨ
locupletior feñs cẽt. Si petitor
ad p̾sens uebitum u̾ba retulit
qr nichil ei oebr. nullius moĩr
ti legatum erit. quod si u̾to te¬
biti naturalem obligõm. futu¬
ramq solutom cogitau̾it inte¬
run nicħ ticius pecet. qͣi tacite
condcomis inserta sic. nam se

Expanded text:
ademptio nihil egerit fundique legatum duraverit. Plane si sic legatum sit: "si terum sub condicione legaverit: nam pendente condicione non erit electio nec, si moriatur, ad heredem transisse legatum videbitur. "Heres meus Titio dato quod mihi Seius debet". si Seius pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepit nec locupletior factus est et creditor ad praesens debitum verba rettulit, quia nihil Seius debet, nuti legatum erit: quod si uerbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitauit, interim nihil ‹Ti›tius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non se
Abbreviated transcription (Latin):
¶ab hroc instituto legatoꝵ
satis accepit legatarius et atͤ¬
belano fcocicõmissario utra¬
q quidem stipulatio ꝯmit¬
tetur. s exceptione tucbitir
h̾rs qr cauere non debuit. s
si ꝑs hroitatis restituta sit i

Expanded text:
herede instituto legatorum satis acceperit legatarius et a Trebelliano fideicommissario, utraque quidem stipulatio committetur, sed exceptione se tuebitur heres, quia cavere non debuerit. sed si pars hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
uiluno forma qua singuli tu¬
cores prout quisz gessit tute¬
lam non non quam ĩ solidũ
tenentur oumtaxat intra pr¬
b̾titis tempora locum h nõ¬

Expanded text:
Iuliano. 'Forma, qua singuli tutores, prout quisque gessit tutelam, nonnunquam in solidum tenentur, dumtaxat intra pubertatis tempora locum h
Abbreviated transcription (Latin):
ocõi pareri quioam aunt s semi
oandam pecumam s ego cc̃pu
to. ¶Siꝑs rei legite usu capta
sit an ĩ solioum penoum sit du¬
bito potest. dici pro ptx penrour
am et reliquam sũmam hr̃oibus
pro prortione eorum dabit at si
hĩs ex ꝑte ita ita ĩstitutus ẽet si
h̾roib .x. dediss non aliter ẽet hrs
quamsitota x. cohrdib ocdisset

Expanded text:
oni pareri quidam aiunt, sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto. Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum parendum sit, dubito. et potest dici pro parte parendum am et reliquam summam heredibus pro portione eorum dabit. at si heres ex parte ita institutus esset, si heredibus decem dedisset, non aliter esset heres, quam si tota d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ĩpleatur conocõ nec ħ resti¬
tucrroum est ex causa frociq. set
cum suspectam adiit. ⁊ restituit
dubitabatur an ei aufenoum sit
et benignius est et ĩ hoc easu nͥl
ei auferri. si autem hroc meoĩ¬
stituto controu̾sia michi fiet ħr¬
oitãs si caueat legatarius euicta
siroitate redli legatum et ip̃i ca¬
uendũ est reodi qd dedit. s et si

Expanded text:
 ut impleatur condicio: nec hoc restituendum est ex causa fideicommissi.Sed cum suspectam adiit et restituit, dubitabatur, an ei auferendum sit: et benignius est et in hoc casu nihil ei auferri.Si autem me herede instituto controuersia mihi fiet hereditatis, si cauet legatarius euicta hereditate reddi legatum, et ipsi cauendum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ncercioit legatum si ca psona
oecessit cuilegatum ei suo con¬
ocone. quro ergo si non decessit.
s ĩ cuntate e̾e desierit puta alic
legitum si consul fu̾it et is in
ĩsulam deportatus est nunqͥd
uo iterim non extinguetur le¬
gatum q restitui ĩ ciuitate po
test qd̃ probabilius c̃ẽ arbitro:
non ioem erit dicendũ si ca pe¬
na ĩeum statum sit que irroga
ẜuitutem. q ẜuitus morti as
narietatem hñt et qi triptiti
recipiunt diuisionem. ut quid
derur. ut quid fut. ut quid con

Expanded text:
ntercidit legatum, si ea persona decesserit, cui legatum est sub condicione. Quid ergo, si non decesserit, sed in civitate esse desierit? puta alicui legatum "si consul fuerit" et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatumbabilius esse arbitror. non idem erit dicendum, si ea poena in eum statuta fuerit, quae irrogat seruitutem, quia seruitus morti adsuarietatem habent et quasi tripertitam recipiunt diuisionem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid o
Abbreviated transcription (Latin):
sic conoitio talis sit recipienda
ut quemaõm circa pecue do
nationem dicitur. ita et cirea pͥ¬
tationẽ opaꝵ dicamus. s hoc iu¬
re utimur ut quem admodu
dictum est si pecumam ex pecu
lio det exͣnco admiti cum ad
lib̾tatem ita et opam p̾stit̾it nec¬
cesse sit cam aomitti. ad libtitẽ
itaq et inꝓposito sapient̾ faciet
hes si ĩpediret eum quominus
pstaret opas hac enim ronc ser¬
nus ꝑueniet quiõ ad lib̾tatem
¶s opis eius exͣncus nutetur.

Expanded text:
sit, condicio talis sit recipienda, ut, quemadmodum circa pecuniae dationem dicitur, ita et circa praestationem operarum dicamus. sed hoc iure utimur, ut, quemadmodum dictum est, si pecuniam ex peculio suo det extraneo, admitti eum ad libertatem, ita et, si operam praestiterit, necesse sit eum admitti ad libertatem. itaque et in proposito sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus praestet operas: hac enim ratione servus perveniet quidem ad libertatem, sed operis eius extraneus non utetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit citra inquisitionem pre
tor cos confirmare or Hermõ
tucor frustra datur nec sinc
ĩ quisitione confirmatur. Si
queratur an ex inquisitione
recte datus sit tutor quatuor
ħ considada sunc an hic dedit
qui dare potint. et ilie accepat
cui foret dandus et batur cu¬
ius dondi facultas crat et pro¬
tore ħ precor inquirere dr an
durau̾it pris uoluntas ꝙ in
ficili est si proximo mortistẽ¬
pore tutores non iure ul cu¬
ratores scripẜit pr̃. nam si an¬
te annos ut spacio medio po¬
tunt facultatum dati ap̃re ñ
iure tutoris fieri diminutio
us moꝵ ante celat a us igno¬
rata em̾ẜit improbitas aut
ĩunicicie cum pr̃e ex arserũt

Expanded text:
derit, citra inquisitionem praetor eos confirmare dedebit. 7est, tutor frustra datur a patre nec sine inquisitione confirmatur. Si quaeratur, an ex inquisitione recte datus sit tutor, quattuor haec consideranda sunt: an hic dederit qui dare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et is datur cuius dandi facultas tore hoc praetor inquirere debet, an durauerit patris uoluntas: quod in facili est, si proximo mortis tempore tutores non iure uel curatores scripserit pater. nam si ante annos, ut spatio medio potuerit facultatium dati non iure tutoris a patre fieri deminutio, uel morum ante celata uel ignor‹a›ta emersit improbitas, aut inimicitiae cum patre exarserunt
Abbreviated transcription (Latin):
cium ip̃o iure corporis. s dotiꝰ
fit diminutio ubi ergo admi¬
ccimus omnucionẽ dotis ip¬
so iure fĩ ubi non sunt corpora

Expanded text:
im ipso iure corporum, sed dotis fit deminutio. ubi ergo admittimus deminutionem dotis ipso iure fieri? ubi non sunt corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicitur nc̃cris impensas
doces minu̾e sic erit accipien¬
dumut et pomp. ait non ut
upe res corporiliter diu̾uantur
ut puta fundus us ꝙcumq a¬
luro corpꝰ. et enim ab surdum
ẽ diminucionem corporis fie¬
ri p̃p pecumam. Ceterum hec
res faciet desinc c̾e funroũ do¬

Expanded text:
Quod dicitur necessarias impensas dotem minuere, sic erit accipiendum, ut et Pomponius ait, non ut ipsae res corporaliter deminuantur, ut puta fundus vel quodcumque aliud corpus: etenim absurdum est deminutionem corporis fieri propter pecuniam. Ceterum haec res faciet desinere esse fundum do
Abbreviated transcription (Latin):
pagau̾it ul arbores curau̾it ui
semina ꝓ u tulit ate agͥ fec̾it
ĩpensas nõcras fecisse uidebit᷑
multum ĩteresse an ad ppetu¬
amutilitatẽ agͥui ad eam que
ad p̾sentis temporis ptincit¬
fructum an u̾o ad p̾sentis. an¬
ii. fructum. si in p̾sentis ãni
cum fructib ħ compensa nd̃¬
est. ¶ Sũo non fu̾it ad presẽ
tm̃̃ apta aerogatio nccͣiis ĩpen

Expanded text:
pagauerit uel arbores curauerit uel seminaria pro utilitate agri fecerit, necessarias inpensas fecisse uidebitur. multum interesse, ad perpetuam utilitatem agri uel ad eam quae non ad praesentis temporis pertineat, an uero ad praesentis anni fructum: si in praesentis, cum fructibus hoc compensandum: si uero non fuit ad praesens tantum apta erogatio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
debitori ħis exticit. qm̃ sic ac¬
tio confusa ex trebelliano red¬
incegrari non põt. pecume quo¬
q ocbite oodrans ex causa fi¬
oĩcõmissi petetur si in cum
dicm quo actio confusa est u¬
sure p̾teriti temporis que ĩ ob¬
ligõne s in officio urdicis fue

Expanded text:
debitori heres extitit. quoniam actio eo confusa per Trebellianum redintegrari non potest, pecuniae quoque debitae dodrans ex causa fideicommissi petetur. sed in eum diem, quo actio confusa est, usurae praeteriti temporis, quae in obligatione uel in officio iudicis fue
Abbreviated transcription (Latin):
rea que alienata sunt uł mortis
cuisa conata sunt non fecit. ħ
actio ĩppetuum oatur. qr br rei
ꝓsccucionem. ¶ꝓronum ex as¬
se h̾roem ĩstitutum uolentẽ faui¬
ana actione. uti. p̾tor admittit.
qr erat miquũ excliroi eũ a faui¬
ana. qr non sponte aont broitatẽ

Expanded text:
r ea quae alienata uel mortis causa donata sunt, non fecit.Haec actio in perpetuum datur, quia habet rei persecutionem.Patronum ex asse heredem institutum uolentem Fauiana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a Fauiana, qu‹i› non sponte adiit hereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
qñcumt lib̾os hẽbit fiuiroum le¬
gat. si mulier diuortio fc̃o libos
ex alio procreau̾it deinde soluto
sccundo mrimoio ad priorẽ mi¬
ritum redierit non ĩtelligitur ĩ¬
pleta conocõ ꝙ testatorem iusise

Expanded text:
que liberos habebit, fundum legat, si mulier diuortio facto liberos ex alio procreauerit, deinde soluto secundo matrimonio ad priorem maritum redierit, non intellegitur expleta condicio, quod testatorem uerisimile
Abbreviated transcription (Latin):
yo apupillo ħroe instituto
dum possit sine auctoritate
p̾toris ⁊ puto siquid rem su¬
am legunit cessare oronem
si u̾o de repupilli dicend̃
crit locum ẽe oroni nec ĩcõ

Expanded text:
pillo herede instituto, dum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legavit, cessare orationem, sin vero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inco
Abbreviated transcription (Latin):
ui duob hroib .x. dare iussus
est et funoum sibi hr̃e uius est
at condcom scide non possit
ne cciam legatum scurdatur.ig
quamuis alteri .u. ded̾it millã

Expanded text:
ui duobus heredibus decem dare iussus est et fundum sibi habere, uerius est, ut condicionem scindere non possit, ne etiam legatum scindatur. igitur quamuis alteri quinque dederit, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
controu̾siam paciatur quõ
int̾ lib̾os non sit. s ab ip̃o p¬
pr̃e ut puta nepos qui se re¬
tentum in potestate aui dicit
ab emancipato pr̃e cui iun¬
gi desrõat an diffri oebeat.
et magis est ut differatur
parui .nͨ. refert quis ei cont̾¬
uersiam faciat. cum et si te¬
stator eum negau̾it ex libe¬
carboniano possit cẽ locus.

Expanded text:
controversiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate avi dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parvi enim refert, quis ei controversiam faciat, cum et si testator eum negaverit ex libeCarboniano possit esse locus.
Abbreviated transcription (Latin):
Atrone qur̃o lib̾i eciam uulgo
quesiti accipient mat̾m libti
minore ꝑte quam sima ħrs ĩ¬
stitutus falsum testm dixiss
nec obtinuiss. non est ambi¬
dixit. ꝙ si ex debita ꝑte fu̾itĩ

Expanded text:
atronae quidem liberi etiam volgo quaesiti accipient materni libeminore parte quam legitima heres institutus falsum testamentum dixisset nec optinuisset, non est ambidixit. Quod si ex debita parte fueri
Abbreviated transcription (Latin):
libci filii ħrditatem pronus denc¬
gare ei oeb̾e actiones. S et si qui
codicillis fu̾it prono relictum
uł mortis causa conatum silicꝰ
bonorum quocumq persecutõ
cenegabitur. non nunquam
plane post petitam bonor. pos.
si nicħ ao emolumentum eiuis
puentururũ sit. qr forte rogat
est alu restitue. ¶Propterea nõ
tm̃ qd̃ ip̃is nominatin oatus
est io se pretor deneganou̾ ait.
u̾m eciam siquid ꝓponas. ad ip¬
sos palios puenturum ut pu¬
ta psubiectas psonas ꝙ quitẽ
sunt ħituri non restituci. ¶ Ga¬
bimus legati peticionem pro¬

Expanded text:
liberti hereditatem patronus, denegari ei debere actiones. Sed et si quid codicillis fuerit patrono relictum vel mortis causa donatum, simili modo horum quoque persecutio denegabitur. Nonnumquam plane post petitam bonorum posssi nihil ad emolumentum eius perventurum sit, quia forte rogatus est alii restituere. Praeterea non tantum quod ipsis nominatim datum est, id se praetor denegaturum ait, verum etiam si quid proponas ad ipsos per alios perventurum, ut puta per subiectas personas, quod quidem sunt habituri, non restituturi. Dabimus legati petitionem patro
Abbreviated transcription (Latin):
mitti oporte̾. ¶ Lucius ticius
coh̾rs et curator sorori suc cũ
ẽet ex cuntate in qua usitatũ
erat ip̃os dños p̾diorum non
conductores hon̾a ãnonarum
et contributionem temporilũ
sustitu̾e et morem hunc et con¬
suetiroĩem semp obẜuatam se¬
cutus et ip̃e. procõmum et in¬
diurdua yrditas annonas pre¬
sticit. quero ĩ rõnibr dairois oppo¬
ni curatori possit.qr non recte
curatorem adiuite reputare ex
causa de qua queritur posse ꝙo
ip̃a si rem suam ad ministraret
crrogare compelẽtur. ¶Tuto¬
res duo post uendicionẽ pup¬
illaꝵ rerum fc̃am pecumaint
se diuifant post quam diuisio¬
nem alter corum ĩ exilium da¬
cus est. durinte tuteia. quere¬
batur an actor⁊ constituto cõ¬
tutor eiꝰ ꝑtem pupillans pecu¬
me pet̾e ab eo pocerit. ¶ Modest̃¬

Expanded text:
mitti oportere. Lucius Titius coheres et curator sororis suae, cum esset ex ciuitate, in qua usitatum erat ipsos dominos praediorum, non conductores onera annonarum et contributionum temporari‹ar›um sustinere, morem hunc et consuetudinem semper obseruatam secutus et ipse pro communi et indiuidua hereditate annonas praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatoricuratorem adultae reputare ex causa de qua quaeritur posse, quod ipsa, si rem suam administraret, erogare compelleretur. Tutores duo post uenditionem pupillarium rerum factam pecuniam inter se diuiserant, post quam diuisionem alter eorum in exilium datus est durante tutela: quaerebatur, an actore constituto contutor eius partem pupillaris pecuniae petere ab eo poterit. Modest
Abbreviated transcription (Latin):
uenut qui priori loco scriptꝰ
fuit el q ẜ̾.ditas resticuatur.
ꝑfidicomissum ubtas tacii
fu̾it. ¶Igitur si primo locoi
scriptus hes desroaret adire
hroitatem ulla difficutis crit
nam si postiores quoq ubos
se esse dic̾e̾nt et restitiu nroi

Expanded text:
scriptus fuerit, eique hereditas restituatur. per fideicommissum libertas data fuerit. igitur si primo loco scriptus desideraret adire hereditatem, nulla difficultas erit. nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui
Abbreviated transcription (Latin):
rum possõm.sz cum ex hr̃da¬
tio non adita ħroitate exres¬
tam̃to nullius sit momẽti
ioz non obstire.cam ne quo
minus contra tabulas uõr¬

Expanded text:
rum possessionem. sed cum exheredatio non adita hereditate ex testamento nullius sit momenti ideoque non obstare eam nec quo minus contra tabulas liber
Abbreviated transcription (Latin):
corpore suo aut certe uoce plorã¬
tem ut hii qui i domo fuant x
uicini airoirent ħ ip̃m manife¬
stum ẽ qui dixit ꝑ concussorem
sibi mortem unutum si procla¬
mass utiq ultimum suppliciũ
pati d uel ħ̃ ne cet̾i serui creoãt
inpicło dñorum sibi quãqmͣ cõ¬
sułe teb̾e ħ rescriptum multa con¬
tinet. nan ei non pcit qui codem
cõc laui sit et ei qui tuuit mori

Expanded text:
corpore suo, at certe uoce plorantem, ut hi, qui in domo fuerant aut uicini audirent, hoc ips‹o› manifestum est, quod dixit percussorem sibi mortem minatum, si proclamasset. ultimum itaque supplicium pati debet uel hoc, ne ceteri serui credant in periculo dominorum sibi quemque consulere debere'. Hoc rescriptum multa continet: nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori
Abbreviated transcription (Latin):
rum autem applłone hec resi
comp̾hense urocbuntur quar
ꝓprictas ad ẜrdem ꝑtinet. sct
et si nectigiles agri sunt et si
qua pignora testatori data ĩco¬
rum quor mittetur possõnez.
S et si ꝑtus ancillarum et fetꝰ
pecorum. item fructus cque
om̃ino legatarius et froĩcomis¬
sirius mittentur. s et si rema¬
licnam defunctus bona fidee

Expanded text:
rum' autem appellatione hae res compraehensae uidebuntur, quarum ‹pro›prietas ad heredem pertinet. Sed et si uectigales agri sunt et si qua pignora testatori data, in eorum quoque mittetur possessionem. Sed et in partus ancillarum et fetus pecorum, item fructus aeque omni modo legatarius et fideicommissarius mittentur. Sed ‹et› si rem alienam defunctus bon
Abbreviated transcription (Latin):
ocpositi res apiro oefunctumi
fi̾nt us cõmodati locum misi¬
o non habr. quia non iste res
hr̾ditarie. ¶Siex duob hr̃oib̾
alter satisdare sit patus alcerñ
in ꝑtem cius missio locum ha
bere deb. missi itaq legitarui
reddent ecum ei qui satis de¬
dit rei aoministronum. qua¬

Expanded text:
unctum fuerit vel commodata, locum missio non habet, quia non sunt istae res hereditariae. Si ex duobus heredibus alter satisdare sit paratus, alter non, in partem eius missio locum utique habere debet. missi itaque legatarii impedient etiam eum, qui satisdedit, rei administratione: qua
Abbreviated transcription (Latin):
us statu agatur. ne aligõ pre¬
uroicium frat impubi ꝓpube¬
ris ꝑsonam. ¶ ꝓui refert uter
pctitor sit impubes. an possõr
qui status controu̾siam pati¬
tur. nam si non possideat sũ pe

Expanded text:
ue statu agatur, ne aliquod praeiudicium fiat impuberi per puberis personam. Parui refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue pe