comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etiã siqualeuis cõsanguinitatis
ꝓpinquitates iũgantur. Ne
quolib& modo idamonachis
p̃sumatur quia exinde gra¬
uissima occasio scandalor ũori¬
ri potest qđ siquis hec trangres¬
sus fuerit acrius coerceatur
Hinc & alius pat̃ ait. Siquis erro¬
ri alterius cõsẽserit: et illicõsi¬
liũ dederit ut setar dius humili
&. Sciat se cũ illo simili modo cul¬

Expanded text:
etiamsi quavis consanguinitatis propinquitate jungantur. Nec quolibet modo id a monachis praesumatur: quia exinde gravissima occasio scandalorum oriri potest. Quod si quis haec transgressus fuerit, acrius cHinc et alius Pater ait: Si quis alterius errori consenserit,  et illi consilium dederit, ut se tardius humiliet , sciat se cum illo simili modo ju
Abbreviated transcription (Latin):
berare nõ cesses. Vt nõ p̃sumat
etetur in monasterio oninis
õsumtionis occasio ordinam
atque costituim: ut nulli lice¬
at quẽ quã frũm suoꝵ exc̨o¬
municare aut cedere: nisicui
pocestas ab abbedata fuerit

Expanded text:
NON PRAESUMAT Vetetur in monasterio omnis praesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tus est detribulatione dnĩ. Nec
sufficere sibi putat eaque iniũgut.
& ma iora quã iniũ guntur desi¬
derat et ex obtat: etiã si supra ui¬
nus dic̃. Illa estuera obedientia
quẽ quã uis aliquid dificile ei im¬
peretur. Nichil tam̃ discutiẽs
sine aliqua esitatione ꝑficere ni¬
murmurãs sedplena fide hac de¬
uotione quiquid dictũ fuerit
nõta quã abhomine sed tãquam
Adõ sibi suscipit imperatũ. Ltaenĩ
omnibꝰ uir tutibꝰ p̃fer ideb& obe¬
dientia ut huic omnia postponã¬
tur. Et uniuersa dispẽdia monacꝰ
subire cõtentus sit : dũ modo hoc
bonłi innullo uiolare iuideatur

Expanded text:
tus est de tribulatione Domini, nec sufficere sibi putat ea quae sibi injet majora quam injunguntur desiderat et exoptat etiamsi supra viNI . Illa enim vera obedientia est, quae quamvis aliquid difficile ei imperetur, nihil tamen discutiens sine aliqua cordis haesitatione perficere niudicat, sed plena fide ac devotione quidquid dictum fuerit, non tanquam ab homine, sed tanquam a Deo sibi suscipit imperatum. Ita enim omnibus virtutibus praeferre debet obedientiam, ut huic omnia postponantur, et universa dispendia monachus subire contentus sit, dummodo hoc bonum in nullo violare videatur
Abbreviated transcription (Latin):
Vt aũt uos in hoc libello tã quãm
speculo positis inspicere : negobli¬
uionẽ aliquid negle gatis. septi¬
mana uob̵ legatur E t ubi uos in¬
ueneritis eaque scripta sunt fa¬
turo : oras ut sibi & debitũ dimit¬
tatur et intẽptationẽ nõ induc̃¬

Expanded text:
ut autem in hoc libello tamquam in speculo uos possitis inspicere, ne per obliuionem aliquid neglegatis, semel in septimana uobis legatur et, ubi uos inueneritis ea, quae scripta sunt, faturo orans, ut et debitum dimittatur et in temptationem non induc
Abbreviated transcription (Latin):
tis mihi fecistis. foris aliquid dare
uł cui lib& ministrare uł aforis ali¬
quid accipere : nullatenꝰ sine co¬
noues ꝑtino usque ad scđam imple¬
tã : nullate nusportar̃ forasaperi¬
antur. Neque ullus aforis introitꝰ
pate fiat. sed si necessitas aduene
cella intra regias monasteru cõs
tibis & aduenientes nũtiet ab̃bi¬
Uasa uł reliqua utẽ silia que ados
ab ipso mercedẽ nõ recipiãt cui
res diripiendo nõseruãt Monas¬
teriũ aũt si possit fieriita debet
constitin ut om̃a necessaria
idt aqua molendinu ortum

Expanded text:
tis, mihi fecistis . Foris aliquid dare, vel cuilibet ministrare, vel a foris aliquid accipere nullatenus sine cono vespertino usque ad secundam impletam, nullatenus portarum fores aperiantur: neque ullus a foris introitus patefiat: sed si necessitas talis cella intra regias monasterii propientibus, et advenientes nuntient abbVasa vel reliqua utensilia, quae ad opus ab ipso mercedem non recipiant, cujus res diripiendo non reservant. Interium autem, si potest fieri, ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est aqua, molendinum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo monastemi nõ etate se¬
nili sed morib cõstituẽdus ẽ
Mbltos etenĩ ꝓlixitas annor̃.
atdtollit. Sed decus torpẽtis
uite adinsantie mmaturita¬
tẽ tepescẽ do reducit. Coͣsti¬
tuendus ẽ ergo p̃positus mo¬
ris graus sermone sollers in¬
genio fortis cõside ratione ui¬
gil Cursu inpiger Correp¬
tionepius. Disciplina modera¬
tus. Actu castus. Moribus so¬
brius dispensatione equus.
humilitate ornatus. Paciẽs
mitis. nõ turbulentꝰ. nõ iracũ¬
dus. nõ suꝑbie uł arrogã tie ui¬
tio maculatꝰ. Nõ ꝓdigus non
garrulus. Secdomniactu reli¬
gionis. ornatus. Quisciat lan¬
guentiũ moribꝰ subuenire &
tepescentiũ igna uiã excitare
Sup quẽ abbas requiescat. ut in
nullo ab eius p̃ceptis deuiet. Sed
in omnib: subditus etiniussis semo¬
ris detẽtus. Nichilq abbatis
uobũ tatis sit cõtrarius. Aut fa¬
ciat l aut ordinet faciendũ
sedo m̃a ꝑ eius int̃rogationẽ
Iuxta illud qđ scriptũ est
inter roga patrẽ tuũ & ad¬

Expanded text:
a monasterii non aetate senili, sed moribus constituenda est: multas enim prolixitas annorum attollit, sed dedecus torpentis vitae ad infantiae immaturitatem tepescendo reducit. Constituenda ergo est praeposita moribus gravis, et sermonibus solers, ingenio fortis, consideratione vigil, cursu itione pius, disciplina moderatus, actu castus, moribus sobrius, dispensatione aequus, humilitate ornatus, patiens, mitis, non turbulentus, non iracundus, non superbiae vel arrogantiae vitio maculatus, non prodigus, non garrulus; sed omni actu et religione ornatus, qui sciat languentium moribus subvenire, et tepentium ignaviam excitare; super quem abbas requiescat: ut in nullo ab ejus praeceptis deviet; ut in omnibus subditus, et in jussis senioris detentus, nihilque abbatis voluntati sit contrarius, aut faciat aut ordinet faciendum, sed omnia per ejus interrogationem, juxta illud quod scriptum est: Interroga patrem tuum et an
Abbreviated transcription (Latin):
Tpor ta monasteru ponatur
senex sapiẽs qui sciat ac¬
re & cuius maturitas eũ nõ
nõ dix̃ aporta ponatur senex
e tate sedait ponatus senex
sapiẽs ubidat᷑ intelligi quia
nõ etasinportario quer ẽda
estcor poris sed sapientie &
ꝑquendã sapientẽ dicitur
Senectus uene rabilis est non
diuturna neque numero an¬
noꝵ cõputata. Cani sunt aũt
sensus hominis & etas se nectu¬
mihi septuaginta uiros dese¬
nib: isrħł qubs tu nosti qđ senes
ppłi sunt Inquib quid aliud
quã senectus cordis requiritur¬

Expanded text:
portam monasterii ponatur senex sapiens, qui sciat acnsum; cujus maturitas eum non non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi quia non aetas in portario quaerenda est corporis, sed sapientia et quemdam sapientem dicitur: Senectus venerabilis est, non diuturna, neque numero annorum computata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectumihi septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti quod senes populi sint ; in quibus quid aliud quam senectus cordis requiratur
Abbreviated transcription (Latin):
locus expecit aut cõgregatio
petieritrationabilit̃ cũ hu¬
militite & abbas iudica uerit
expeclire quecũque elegerit
abbas cũ cõsilio frumtimẽtiũ
dm ordi net ipse sibi p̃positũ
quitam̃ p̃positus illaagat cũ
reuerentia que ab abbe ci in
iuncta fuerit. Nil contra ib

Expanded text:
locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta fuerint, nihil contra
Abbreviated transcription (Latin):
Moserat eorũ tuc̃ ut quã doab¬
Sed quia inde suꝑbie uitiũ nasce¬
batur. nõiã ab alio hodie apud
nos ordinatur sed a ꝓprio abbe
gitur. ut quando cũ que ab̃bi
uisũ fuerit abi psõ ministerio
p̃positi mutetur Nefomes illi
quitur qđ quã sit absurdũ
facile aduertitur quia abip¬
soinitio ordinationis mate¬
ria ei datur suꝑbiendi dũ er
suggeritur acogitationi¬
bussius Exutũ eẽ a potestate
abbi sui quia abipsis es et tuor¬
dinatus a quibus & abbas. Vt¬

Expanded text:
Mos eorum tunc erat ut quando abaretur. Sed quia inde superbiae vitium nascebatur, jam non ab alio hodie apud nos ordinatur, sed a proprio abbate entia, ut quandocunque abbati visum fuerit, ab ipso ministerio praepositi mutetur, ne fomes illi Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas.
Abbreviated transcription (Latin):
diciuidetur. Qui sic̃ abbatẽ ita
et p̃positũ ordina uerunt qiui
unius monasteruor clinationẽ
nõ duobus seduni debuer̃ in oo¬
nere. Et ne interdius periculo¬

Expanded text:
dici videtur, qui sicut abbatem, ita et praepositum ordinaverunt, qui unius monasterii ordinationem non duobus, sed uni debuerunt imponere; et ne inter duo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus sire pertus fuerit
uitiosus aut elatione decep¬
tus suꝑbire aut cõtẽtor scẽ
moneaturꝰ uerbis usque qua¬
ter. Si nõ e menda uerat adu¬
heatur ei correptio discipli¬
ne regularis qđ sineque sic
correxerit tũc deiciat᷑ de
ordine p̃positure et alius
quidignus ẽ in loco eius sub¬
rogetur. Qdsi et postea in
cõgregatione quietus et ho¬
bediẽs nõ fuerit etiã demo¬
nasterio expellatur Acte¬

Expanded text:
praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae moneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
cõtraria sibi abbas p̃positus quo
sentiũt & ipsoꝵ necesse est sub
hanc dissẽsionẽ aninas peri¬
cditara & hiqui subipsissunt lũ¬
adulantur par cunt ip¬

Expanded text:
contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur parti
Abbreviated transcription (Latin):
Cõsiderãs teipsũ ne & tutẽ teris
Acsidiceret. Quia & tu homo es
& potes in aliquo tẽptariet ad¬
iutorio indigere. &ideo debes
sustinere tẽptatũ. Qui enĩ sub
cõditione infirmitatis positis
merito infirmos sustinent

Expanded text:
Considerans teipsum ne et tu tenteris. Ac si diceret, quia et tu homo es, et potes in aliquo tentari, et adjutorio indigere, et ideo debes sustinere tentatum, qui enim sub conditione infirmitatis positi sunt merito infirmos sustinent
Abbreviated transcription (Latin):
obseruare. Vt quiẽ primus in
nomine : sit et primꝰ in opera¬
tione & qđ ore p̃dicat opere
cõpleat. Etprior in humerisuł
ceruicibus sius portet que porta¬
ne fr̃s iubet & utrũ sint leuia
An grauia que fr̃ib inponit onei¬
ra experimento cognoscat sri¬
matũq suũ quẽ prior admẽsã
tenet primus aduirtutis par¬
simoniã uindicet. Et abstint¬
tiam quã lingua p̃dicat experi¬
mento cognoscat. Neforte sub¬

Expanded text:
enim « ut qui est primus in nomine, sit et primus in operatione, et quod ore praedicat, opere compleat, et prior in humeris vel in cervicibus suis portet, quae portare fratres jubet, ut utrum sint levia aut gravia, quae fratribus imponit onera experimento cognoscat, primatumque suum, quem prior ad mensam tenet, primus ad virtutis parcimoniam indicet, et abstinentiam quam lingua praedicat, experimento cognoscat » ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
Re lo trphus dr̃ telosollicttu¬
dinis plenus et suspicionis troo
pepl&us qui eciã eaque nõ fiũ
fieri in absentia suspicatur
& eaque ne mo cõmittit cõmit¬
ti in abscondito ꝑtimescit. Etido
sp̃s eius nũ quã quiescit. In ip¬

Expanded text:
elotypus dicitur zelo sollicitudinis plenus, et suspicionis typo repletus, qui etiam ea quae non fiunt fieri in absentia suspicatur, et ea quae nemo committit, committi in abscondito pertimescit, et ideo spiritus ejus nunquam requiescit. »
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec animi uirtus subcũbat
Neccor poris fortitudo lassescat
Sed sic̃ omnis eoꝵ laboꝵ actiotẽ¬
peretur. utalacrianimo plus
se adhuccupiãt inoperibꝰ exer

Expanded text:
ut nec animi virtus succumbat, nec corporis fortitudo lassescaSed sic omnis eorum actio temperetur, quatenus alacri animo plus se adhuc cupiant in bonis oper
Abbreviated transcription (Latin):
homo Diligamus ergo ineo fra¬
ter nitatẽ nrãm & hodio abeanꝰ
uitiosi tatẽ suã Persequamur
in eouitiũ & emẽ datũ ut nosine¬
dipsos diligamꝰ ꝓximũ hincct
beatus gregorius ait. Sisie nini¬

Expanded text:
homo. Diligamus ergo in eo fraternitatem nostram, et odio habeamus vitiositatem ejus. Persequamur in eo vitium, et emendatum ut nosmetipsos diligamus eum. Hinc beatus Gregorius ait: : Sic sic nimi
Abbreviated transcription (Latin):
epropriis seꝑ cenobu monachis
eligatur . Uir sc̃s discretus gra¬
uis castus Carus humilis mãsue¬
tus & doctus quidiutinis expe¬
rimentat est documentis om¬
nibꝰ p̃fatis rebus bene fueriterii¬
ditus. qui in abstinentia p̃cel¬
lat In doctrina refulgeat h¬
quisitas epulas mense lauciores
cõsue tudineq cõtẽnat. Vini
nimis ꝑceptionẽ respuat. Cũ¬
tis in cominune fribꝰ ut pater
ꝓprius pussimus q ꝓuideat
quiet in pacientia discretionẽ etenẽ
iriexibeat lenitatẽ qui que sicegẽ¬
tib aut pauperib pareat ut muinis¬
ribus recognoscat cuiusq tinta
debet sermonis etuite cõsonãtu
eẽ ut id qđ docet uerbis. cõfir me¬
tur operibus sedulis. Etbis accu¬
to p̃cedes gladio quiquid aliisin¬
format uerbo iugi ipse gerat stu¬
dio Vt nec sermonẽ operatio des¬
truat. nec e contra operationẽ
bona sermo incõueniẽs frãgit

Expanded text:
propriis semper coenobii monachis eligantur; vir sanctus, discretus, gravis, castus, charus, humilis, mansuetus, et doctus; qui diutinis experimentatus et documentis, omnibus praefatis rebus bene fuerit eruditus. Qui in abstinentia praecellat, in doctrina refulgeat, exquisitas epulas mensae lautioris consuetudinemque contemnat; vini nimii perceptionem respuat; cunctis in commune fratribus ut pater proprius piissimusque provideat. Qui et in patientia discretionem, et cum ira exhibeat lenitatem; quique sic egentibus atque pauperibus pareat, ut minisribus recognoscat. Cujusque tanta debet sermonis et vitae consonantia esse, ut id quod docet verbis, confirmet operibus sedulis, et bis acuto praecedent gladio, quidquid alios informat verbo, jugi ipse gerat studio, ut nec sermonem operatio destruat, nec e contra operationem bonam sermo inconveniens frangat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sibi obuiant fr̃s uinior
priorẽ benedictionẽ petat
Transeunte maiore minor sur¬
gat etdet eilocũ sedendi Nec
p̃sumat iunior cõsedere nisi
ei p̃cipiat senior suus. ut fiat
qđ scriptũ ẽ. Honorẽ inuicẽ
mutuatĩ inuia uł inquo cũ que
loco occurrerĩt cũ omnihumi¬
litate ab inuicẽ flectẽ tes bene¬
dictionẽ rogẽt : et si ex eis unus
senior fuerit prius iunior bene¬
dictionẽ postulet. tunc demũ
senior ꝓsequatur. In cõsẽ suue¬
ro frũm si alius suꝑ uoneritꝗ¬
iuniores sunt ordine ad surgãt¬
& seniori locũ p̃beãt. Iuniores
uero senioribus nullatenꝰ suꝑbi¬
endo cõtradicãt sed cũ omnihu¬
militate uł interrogati uł cor¬
repti respõdeãt. Silabentẽ in¬
quolib& dil ectũ iunior seniorẽ
aspexerit nõ ex ꝓbando sed ma¬
gis: dolendo ad cõfitẽdũ abbi uł

Expanded text:
autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem mutuatim in via vel in quocunque loco occurrerint, cum omni humilitate ab invicem flectentes benedictionem rogent. Et si ex eis una senior fuerit, prius junior benedictionem postulet; tunc demum senior prosequatur. In cursu vero qui juniores sunt ordine assurgant, et seniori locum praebeant. Juniores vero senioribus nullatenus superbiendo contradicant, sed cum omni humilitate vel interrogati vel correpti respondeaquodlibet delictum junior seniorem aspexerit, non exprobrando, sed magis dolendo ad confitendum abbatiss
Abbreviated transcription (Latin):
nos uicinos daruerit Proibe¬
Sed domiu di dignũ cõsticuñt
dispensatorẽ Sciente: phoc se
recepturos mercedẽ bonari
sulliud caste & zelodi faciat
sic̃ & diuerso peccatũ sinegle¬

Expanded text:
aruerint: prohibeet domui Dei dignum constituant dispensatorem; scientes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant; sicut e diverso peccatum, si negl
Abbreviated transcription (Latin):
Adines suos in monasterio
ita cõseruent ut cõuer¬
sationis tempus & ui¬
Sit meritũ discernit
Dutque abbas cõstituerit
rimus in monasterio cõuersus
uerit. primus ambulet. primꝰ
loquatur cũ int̃rogantur fr̃sꝓ
aliqua questione. prior psalmũ
dicat. In coro primꝰ cõsistat. Ebdo¬
madã prior faciat. manũ in mẽ¬
sã primꝰ extendat. nec etasso¬
la int̃fr̃srequirẽda sed cõuer¬
satio est & laboris studiiq p̃posi¬
tũ. Vnde & haec discretio senio¬
ris est prestolanda ut quẽ quo mo
do ergadĩ amorẽ cultũq feruẽ¬
tẽ uiderit : sic honoret. nõ enĩ
generis dignitas. aut rer̃ opulẽ¬
tia quã quisq abuit in scło. nuel
&atis grandeuitas ex quirẽ da
sed uite rectitudo & ardentis¬
sime fidei merita deb& eẽ pen¬
sãda. Ille enĩ potior quideoꝑxi¬

Expanded text:
dines suos in monasterio ita conservent, ut conversionis tempus et vitae meritum discernit atque abbas constitueritprimus in monasterio conversus fuerit, primus ambulet, primusloquatur cum interrogantur fratres pro aliqua quaestione, prior psalmum dicat, in choro primus consistat, hebdomadam primus faciat, manum in mensam primus extendat; nec aetas sola inter fratres requirenda, sed conversatio est, et laboris studiique propositum. Unde et haec discretio senioris est prdo erga Dei amorem cultumque ferventem viderit, sic honoret. Non enim generis dignitas, aut rerum opulentia, quam quisque habuit in saeculo, vel aetatis grandaevitas exquirenda, sed vitae rectitudo, et ardentissimae fidei merita debent esse pensanda. Ille enim potior, qui Deo proxi
Abbreviated transcription (Latin):
tio ut hic constituatur
quẽ sibiomnis concorscõ¬
gregatio scđmtimorẽ di
siue etiã parsquais par¬
ua cõgregationis saniore
cõsilio elegerit: Uiteaut̃
merito & sapientie doctri¬
ne eligatur quior dinãdus
est &iã siultimus fuerit inor¬
dine cõgregationis Hincbea¬

Expanded text:
tio, ut hic constituatur quem sibi omnis concors congregatio secundum timorem Dei, sive etiam pars, quamvis parva, congregationis saniore consilio elegerit. Vitae autem merito et sapientiae doctrina eligatur qui ordinandus est, etiamsi ultimus fuerit in ordine congregationis
Abbreviated transcription (Latin):
dines quos cõstituerit ułquos
abuerit ipsi fr̃s sic accedant
psalmũ inponẽdũ in corostã¬
dũ et inomnibꝰ omninolo¬
as etas nõ discer nat ordines
nec p̃uidicet quia sa muheb
&danihel pueri prsbros i¬
aũt monasteriũ primus ingre¬
ditur primus sed et primus am¬
bulat primꝰ psalmũ dic̃ primꝰ
in mensã extendit manũ pri¬
or in eccła comunicat. Necetas in¬
ter eos queriturs& ꝓfessio. qđ di

Expanded text:
dines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant psalmum imponendum in choro standum. Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros autem monasterium primus ingreditur, primus sedet, primus ambulat, primus psalmum dicit, primus in mensa extendit manum, prior in ecclesia communicat: nec aetas inter eos requiritur, sed professio. § I
Abbreviated transcription (Latin):
eiuenerit inmonasteriou
mer ẽ se nouerit illius eẽꝗ
prima hora uenit diei cuius¬
libet etatis aut dignitatis
uero studendũ ẽ ut ꝑordinẽ
sic̃ conuersi in monaste riofue¬
runt ita in suo ordine consti¬
tuantur. Preter siuberis cõ¬
uersatio religionis meruerit
ut in antea ꝓmoueatur : uel
si grauis culpa exigerit utre¬

Expanded text:
venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis ero studendum est, ut per ordinem sicut conversae in monasterio fuerint, ita in suo ordine constituantur: praeter si uberius conversatio religionis meruerit, ut inantea promoveatur; vel si gravis culpa exegerit, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
rmmobilis in hoc monasterio
ut bonotuo. aluerudiantur
exemplo. Nõ enĩ opus est dm̃
in alio querere loco qui ubiq:
est semꝑ & totus. Ipsi enĩ dño
& nos in hoc loco seruimus: et
ipsi regi militamus. Vnusenĩ
iussuis cotidie seruitur et
unus rex regũ cui amilitib
suis semꝑ et in omniloco mili¬
tatur. Etideo nõ est tibi opus
aliũ quere relocũ ubi melius
seruias dño. Quia hic benela

Expanded text:
immobilis in hoc monasterio, ut tuo bono alii erudiantur exemplo; non enim opus est Deum in alio quaerere loco, qui ubique est et totus. Ipsi enim Domino et nos in hoc loco servimus, et ipsi Regi militamus; unus enim vis suis quotidie servitur, et unus Rex regum, cui a militibus suis semper et in omni loco militatur; et ideo non est tibi opus alium quaerere locum, ubi melius servias Domino, quia hic bene la
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Sic̃ tũc apud illos pater¬
na exibebatur reuerentia ut
priores uocarentur nonni:
itanũc apud nos exigitur ho¬
die ut ipsa paterna reuerẽtia
priores nr̃i a nob uocentur dũ¬

Expanded text:
t: « Sicut tunc apud illos paterna exhibebatur reverentia, ut priores vocarentur nonni: ita nunc apud nos exigitur hodie ut ipsa paterna reverentia priores nostri a nobis vocentur d
Abbreviated transcription (Latin):
ad monitus sinõ cosrexerit
&iã ep̃s adibeatur intestimo¬
nio. Qđ sinec sice menda uerit
cla rescentibus cul pispiciat᷑
demonasterio Sita menta¬
lis fuerit eius cotu matia ut
sub di aut obedire regule no¬

Expanded text:
admonitus si non correxerit, etiam episcopus adhibeatur in testimonium. Quod si nec sic emendaverit, clarescentibus culpis, projiciatur de monasterio; si tamen talis fuerit ejus contumacia, ut subdi aut obedire Regulae no
Abbreviated transcription (Latin):
magisterait. Sacer dotes si hoc
disciplinã uł mensurã scãe uite
monasteriis abitẽt in solo nomi¬
ne patres monasteru nũ cupẽ¬
tur. Et nichil aliud eis in mo¬
nasteriis liceat nisiorationes
colligere complere & signare
Aliud uero nichil aut p̃sumãt
Aut eis liceat uł aliquid ordi¬
nationis aut dominationis aut
disponsationis uindicẽt. Sed
omnẽ formã licentiȩ uł ordi¬
nande dominationis monaste¬
rii abbas qui suꝑ gregẽ uniuer¬
sumest ordinatus cũ regula
iudicet uł defendat. Nã solo ho¬
noris nomine ideo statiumuseos
patres monas terii a pellari ꝓp¬
ter sacrationẽ sacer dotii aut
ordinationẽ. Nã ipsi sacerdotes¬

Expanded text:
c disciplinam, vel mensuram sanctae vitae monasteriis habitent, in solo enim nomine patres monasterii nuncupentur; et nihil aliud eis in monasteriis liceat, nisi orationes colligere, complere et signare. Aliud vero nihil aut praesumant, aut eis liceat; vel aliquid ordinationis, aut dominationis, aut dispensationis vindicent; sed omnem formam licentiae, vel ordinandae dominationis monasterii abbas, qui super gregem universum est ordinatus, cum regula vindicet vel defendat. Nam solo honoris nomine ideo statuimus eos patres monasterii appellare, propter sacrationem sacerdotii, aut ordinationem; et ne ipsi obte
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ei cõuenit in gressũ ꝓpt̃
incertos exitus rerũ. Interdũ
enĩ potest fieri. ut ꝑtempus
ꝓficiat et de lecte tur scĩtate
uitȩ & ꝑmaneat ceptis sic̃ et
frequenter factũ scimus. Op¬
portet tam̃ circaeũ cautius
agi & diligentius ut siue inue¬
nitate ꝑmaneat uł ꝓficiat.
Siue institutionũ nr̃arũ liber¬
tas exploratur ꝓbabiles inue¬
niatur & pura itanamque &
nos do placebi mus & ille aut
ꝓfici& siueraxest aut sisimu¬
lator est erubescet. Siquasa¬
ne rationabiliter & cũ humi¬
aut ostendit: tract& abbas
orudenter ne forte ꝓpter
hoc ipsuileũ dñs direxerit

Expanded text:
quidem ei convenit ingressum, propter incertos exitus rerum. Interdum enim potest fieri ut per tempus proficiat, et delectetur sanctitate vitae, et permaneat in coeptis, sicut et frequenter factum scimus. portet tamen circa eum cautius agi et diligentius; ut sive in veritate permaneat vel proficiat, sive institutionum nostrarum libertas exploretur, probabilis inveniatur et pura. Ita namque et nos Deo placebimus; et ille, aut proficiet, si verax est; aut si simulator est, erubescet. Ine rationabiliter et cum humiaut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit
Abbreviated transcription (Latin):
regulariter obseruãs custodiat
& sic accedit ad pacẽ ad co munio¬
nẽ adpsalmũ in ponẽdũ in corostã¬
dũ et i nomnib: omnino locis pret
offitiũ altaris. Idt nisi quando al¬
tarioministrat. Al tario enĩ ad¬
sistẽs primus stat sacrificat et pri¬
mus pomnib: orat &iam siultim
inuenitur inordine et ideo nec
locus ibicusto diendis est nec ordo

Expanded text:
stodiat; et sic accedat ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum, et in omnibus omnino locis, praeter officium altaris, id est quando altario ministrat: altario enim assistens, primus stat, sacrificat, et primus pro omnibus orat, etiamsi ultimus inveniatur in ordine: et ideo nec locus ibi constituendus est, nec ordo
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ solũ aũt monacũ sed etiã
desuꝑ scriptis gradibiis sacer¬
dotũ uł clericoꝵ stabilire po¬
test abbas in maiori quã in¬
grediuntur loco sieorũ talẽ
perspexerit eẽ uitam. Nec

Expanded text:
Non solum autem monachum, sed etiam de suprascriptis gradibus sacerdotum vel clericorum stabilire potest abbas in majori quam ingreditur loco, si eorum talem perspexerit esse vitam. C
Abbreviated transcription (Latin):
ens se multo magis discipli¬
ne regulari subdendũ nec
occasione sacer dotii obliuis¬
catur regule obedientiã et
disciplinã: sed magis hac
magis indm̃ ꝓficiat Scrip¬

Expanded text:
ens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat
Abbreviated transcription (Latin):
tussit loco. De monachispere¬
de lõginquis prouincus su¬
ꝑuenerit si ꝑhospite uolue¬
rit habitare in monastenio
& cõtentus est cõsu& udine
lociquã inuenerit et nõ
foste suꝑ fluitate sua ptur¬
bat monasteriũ sed simpli¬
citer cõtẽtus est qđ inue¬
nerit suscipiatur quanto

Expanded text:
UT LXVIII. DE MONACHIS PEREde longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non superfluitate sua perturbat monasterium; sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uero monacus quãtos fr̃s
in alio monasterio inuenerit
tantos se nouerit abere prio¬
res. Sed nec adtẽ dẽdũ est qđ
fuitantea sed ꝓbandũ qualis
eẽ coeperit. Susceptus uero si
abere uidetur aliquid siue in
rebus siue in codi cibus ultra¬

Expanded text:
Ille vero monachus quantos fratres in alio monasterio invenerit, tantos se noverit habere priores. Nec attendendum est, qui fuit antea; sed probandum est, qualis esse coeperit. Susceptus vero si habere videtur aliquid, sive in rebus, sive in codicibus, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
faciendũ Et si habita secũ deli¬
beratione ꝓmiserit se om̃a
custodire et cuncta sibi impe¬
rata seruare : Tunc susuput᷑
in cõgregatione scies et le¬
teregule cõstitũ Qđeiexil¬
ladie nõ licet egredi de mo¬
nasterio nec collũ ex cutere
de subiugo regule quẽ subtã
morosa deliberationẽ licu¬
it aut excusare aut suscipe

Expanded text:
a; et si habita secum deliberatione promiserit se omnia custodire, et cuncta sibi imperata servare; tunc recipiatur in congregatione, sciens se lege Regulae constitutum, quod ex illa die non liceat egredi de monasterio, nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuit ei excusare, aut suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
at aũt abbas nealiquã do de
alio noto monasterio mona¬
cũ adhabitã dũ suscipiat sine
cõsensii abbis eius aut litteras
alio monaste riosine uolũ tate
eius quip̃ est patris fr̃s recipere¬
oppostet. Dicente apło quia
qui primã fidẽ irritã fec̃: est¬

Expanded text:
at autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus aut litteris alio monasterio, sine voluntate eius qui praeest Patris, fratres recipereoportet, dicente Apostolo: Quia qui primam fidem irrita
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ legalit̃ sancitũ antiquitusꝙ
teneatur & cautũ cũ oblationibꝰ
dño parentes suos tradere filios
lus faciẽdũ nobis sal ubriter p̃¬
betur exẽplũ. Equũ & emĩ est iu¬
dicuĩ ereatori nr̃o de nobredđ¬
nr̃m nomine iłł cũ oblatione in
manu atque petitione altaris pal¬
la om̃a in uoluta ad nom̃ scorum
& abbis p̃sentis tradoquorã testib
regulariter ꝑmãsurũ itautab
hac die iã nõ liceat iłłi collũ desub
regule excutere iugo sed magis
eiusdẽ regule fide liter secognos¬
cat instituta seruare: & d ñocũ¬
ceteris gratanti animomilitare
thut hec nr̃a tradictio in cõuulsa
ꝑmaneat ꝓmitto cũ iure iurã do
quorã dõ & angłis eius quia num¬
nec quolib& modo plererũ mear
facultates aliquando egrediendi
ei demonasterio tribuo occasiones
Etut haec p&itio firma ꝑmaneat:
dotibiis qui forte uoluerit in
monaste rio habitare.
uerit. Nõ quidẽ citius ei adsẽ¬

Expanded text:
Dum legaliter sancitum antiquitus teneatur et cautum, cum oblationibus Domino parentes suos tradere filios liis faciendum, nobis salubriter prebetur exemplum. Equum et enim est iudicium Creatori nnostrum nomine Geraldum, cum oblatione in manu atque petitione altaris, palla omnino involuta ad nomen SS. testibus regulariter permansurum, ita ut ab hac die non liceat illi collum de sub iugo regulę exscutere, sed magis eiusdem regulę fideliter se cognoscat instituta servare et Domino gratanti animo militare. Et ut hęc nostra traditio inconvulsa permaneat, promitto cum iureiurando coram Deo et angelis eius, quia numnec quolibet modo per rerum mearum facultates aliquando egrediendi de monasterio tribuam occasionem. Et ut hęc peticio firma permaneat DOTIBUS QUI FORTE VOLUERINT IN MONASTERIO HABITARE. verit, non quidem citius ei assen
Abbreviated transcription (Latin):
dinationis aut quia sacerdos
est ordinatus aut qui or dina¬
tionis ministeriũ iđt ut aliꝗd
ordinaret potestatẽ accepit
ab abbe in monasterio. Autali¬
cuius reicausa subauditur fue¬
rit exiltatus inmonasterio il¬
lum locũ ad tendat & cetr. De¬

Expanded text:
dinationis, aut quia sacerdos est ordinatus, aut quia ordinationis ministerium, id est ut aliquid ordinaret potestatem accepit ab abbate in monasterio. Aut alicujus rei causa, subauditur, fuerit exaltatus in monasterio; illum locum attendat, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo modo firmet stabilitatẽ suã
siue in corde tantũ siue in cor¬
de simul & uerbo. Hic aꝑte ñ
dicitur. Sed ut datur intelli¬
N Sic̃ ille nouitius ꝓmittit d
stabilitate sua quorã deo & sc̃ĩs
eius ut si aliquando aliter fece¬
rit ab eo sedamnatũ sciat quẽ
inrid&. Ita et iste quãuis nõ ꝑ¬
mittat quia iã ꝓmissũ abet
firmet tam̃ stabilitatẽ suam
corde simul & uerbo quorã dõ
& sc̃ĩs cius et idoneis testibus ne
mereatur accipere dãnatio¬
nẽ ꝓmulta sua et inlicita ua¬
tiosus inuentus fuerit tẽpo¬
re hospitalitatis Nõ solum
nõ debet sociari corporimo¬
nasterui: uerũ etiã dicatꝰ᷑
ei honeste ut discedat neci
miseria : etiã alii uicientur¬

Expanded text:
Quomodo firmet stabilitatem suam, sive in corde tantum, sive in corde simul et verbo, hic aperte non dicit; sed 802 ut datur intelligi, sicut ille novitius promittit de stabilitate sua coram Deo et sanctis ejus, ut si aliquando aliter fecerit, ab eo se damnandum sciat quem irridet: ita et iste, quamvis non promittat, quia jam promissum habet, firmet tamen stabilitatem suam corde, similiter et verbo coram Deo, et sanctis ejus, et idoneis testibus, ne mereatur accipere damnationem pro multa sua et illicita vaus inventus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur
Abbreviated transcription (Latin):
culare domũ urãm reuesti :
fribus sius uolẽs eẽ coheres ins
suarũ redire incipiat sponsus
& dñs facultatũ & pristinis
restitutus deliciis et pompis.
nõ aliud desiderat urus quã
nuptias. Ergo sic̃ superiusdi¬
ximus si digne eũ uultis dõ
fiant aequaliter pastes. Vna
distributa abbis manibus pau¬
peribus uł indigentibus ero¬
retur Aliã uob uł fraibuss
relinquat. Tertiã uero partẽ
uiatici sui utilitatẽ deferat se¬
cũ monasterii scõꝵ usibꝰ ꝓfutur̃¬
qđ siut req uob graues sunt uoces
ut nec dm̃ audiatis pauperib:
erogando & filui animã redim̃¬
do Nec nr̃m cõsilũ partibus
diuidendo & auferendo abeo
secularẽ substantiã uł nudũ
& solũ filiũ dõ largite. Itaut
gelia ꝓmittatisci ulterius
eũ deura patrimonii substã¬
tia nichil abere. Vt firmit̃
nichil sperare cũse a uob et ab

Expanded text:
cularem domum vestram reverti, cularem domum vestram reverti, fratribus suis volens esse cohaeres, in suarum redire incipiat sponsus et dominus facultatum, et pristinis restitutus deliciis et pompis, non aliud desideraturus quam nuptias. Ergo, sicut superius diximus, si digne eum vultis Deo fiant aequaliter partes: una distributa abbatis manibus pauperibus vel indigentibus erogetur; aliam vobis vel fratribus relinquat: tertiam vero partem viatici sui utilitate deferat secum monasterii sanctorum usibus profuturQuod si utraeque vobis graves sint voces, ut nec Deum audiatis pauperibus erogando, et filii animam redimendo; nec nostrum consilium partibus dividendo, et auferendo ab eo saecularem substantiam, vel nudum et solum filium Deo largite; ita ut gelia promittatis ei, ulterius eum de vestra patrimonii substantia nihil habere: ut firmiter nihil sperare, cum se a vobis, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
Cumalicuius nobilis filius ꝓpterdĩ
seruitiũ inmonasteriũ uolue¬
rit cõuolare. Nõ prius suscipia¬
tur nisi ut superius diximus
omnẽ ase obedientiã ꝓmiserit
adimplendã. De inde cõueniãt
eius parentes ut eteorũ quale
sit uotũ agnoscatur deeo. Qđsi¬
magis fuerĩt cõsentientes eius
uotis. parentes cõuocatis eis ab abbe
inmonasteriũ uotũ filiis cõuertẽ¬
tis exquiratur ab eis ut ab ipsius po¬
tius uideatur de uoueri uł offeri
quieũ genuerũt. Cũ ergo ma¬
gis respõderĩt parentes gratãter
seuelle adimplere quecupit. Tũc
ut si filiũ ur̃m dignedõ cupitis
offerre: ascło eũ prius exiu¬
te. Qđ sialiquid apuduos ei scło
remanserit cõseruã dũ abebit
aliquando titillationẽ diaboli¬
ci desiderii sic̃ carus delectatur
ad suũ redire uomitũ. & posi¬
ta manũ suꝑ aratrũ respiciẽs
r&ro iã nõsit aptus regnoce¬
lorum. Relicto quãdoq mo¬
nasterio securus deportione
sua ei seruata auob cupiẽs in se¬

Expanded text:
Cum alicujus nobilis filius propter Dei servitium in monasterium voluerit convolare, non prius suscipiatur, nisi, ut superius diximus, omnem a se obedientiam promiserit adimplendam. Deinde conveniant ejus parentes, ut et eorum quale sit votum agnoscatur de eo. Qmagis fuerint consentientes ejus voto parentes, convocatis eis ab abbate in monasterium, votum filii convertentis exquiratur ab eis; ut ab ipsis potius videatur devoveri, vel offerri, qui eum genuerunt. Cum ergo magis responderint parentes, gratanter se velle adimplere quae cupit, tunc ut si filium vestrum digne Deo cupitis offerre, a saeculo eum prius exuite. Quod si aliquid apud vos eis saeculo remanserit conservandum, habebit aliquando titillationem diabolici desiderii; sicut canis delectatur ad suum redire vomitum: et posita manu super aratrum respiciens retro, cum non sit aptus regno coelorum, relicto quandoque monasterio securus de portione sua ei servata, a vobis cupiens in sae
Abbreviated transcription (Latin):
fecer̃. Qđ si nõ fuerit talis qui
mereatur ꝓici. nõ solũ si pete¬
rit suscipiatur cõgregationi
sociandus: uerũ etiã suadeat᷑
ut stet uteius exẽplo alueru¬
diantur & quia in omni loco
uni dño seruitur unire gi

Expanded text:
r. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi
Abbreviated transcription (Latin):
uisserit ei abbas. Sinalias nul¬
litenus aliqua p̃sumat sciens
se discipline regulari subdi¬
tum & magis humilitatis ex¬
empla omnibus det Sacer¬

Expanded text:
usserit abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exempla omnibus det. E
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ regularẽ in omnib: doctri¬
nã & eruditionis sc̃ȩ p̃cepta
Disciplina enĩ adiscendo nomẽ
accepit. Qui quid enĩ inscolare¬
gulari scãẽ discitur. Nõ in cõgruȩ
disciplina uocat᷑. Eruditio enĩ
regularis discipline in p̃ceptis
castigationib: & in increpationibꝰ

Expanded text:
dicit regularem in omnibus doctrinam, et eruditionis sanctae praecepta: disciplina enim a discendo nomen accepit; quidquid enim in schola regulari sancta discitur, non incongrue disciplina vocatur. Eruditio enim regularis disciplinae in praeceptis cast
Abbreviated transcription (Latin):
fas est enĩ ut qui decipulã huius
sđi intendit euadere reseru&
unde eũ infestatio di abolica uale¬
remaneat puero ꝑquã decep¬
tus perire possit qđ absit. qđ
experimiento didicimus¬

Expanded text:
fas est enim ut qui decipulam hujus saeculi intendit evadere, reservet unde eum infestatio diabolica valeremaneat puero, per quam deceptus perire possit quod absit, quod experientia didicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Vnacum anima sua dõ etorato¬
rio monasterii ꝑdonationẽ of¬
ferat totũ subscribentib reli¬
giosis testibꝰ ep̃o presbitero & dia¬
cone uł ipsius territoru dero
et in ipsa cautione taxãs. hoc
qđ s aliquando monasterio dis¬
cedere uoluerit sine rebus sius
de monasterio ułsine indulgẽ¬
tia peccatoꝵ adõ discedat Aox¬

Expanded text:
na cum anima sua Deo et oratorio monasterii per donationem offerat; totum subscribentibus religiosis testibus, episcopo, presbytero et diacone, vel ipsius territorii clero; et in ipsa cautione, taxans hoc, quod si aliquando monasterio discedere voluerit, sine rebus suis de monasterio, vel sine indulgentia peccatorum a Deo discedat
Abbreviated transcription (Latin):
te si hoc facere noluerint & ili¬
quid offerre uoluerint inele¬
mosina monasterio ꝓmerce¬
de sua faciãt Exrebus quascla¬
reuolunt monasterio dona¬
tionẽ reseruato sibi sutauo¬

Expanded text:
te si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita vo
Abbreviated transcription (Latin):
iquis forte de nobilibus of¬
Ofeirt siliũ suũ dõ in monas¬
terio supse puerminore.
&ate ẽ par enteseius faciãt
petitionẽ quũ siutra dixim
et cũ oblatiano ĩ uentio¬
nẽ & manit

Expanded text:
quis forte de nobilibus offert filium suum Deo in monasterio, si ipse puer minore aetate est, parentes ejus faciant petitionem, quam supra diximus, et cum oblatione ipsam petitionem et manum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ait. Ecce lex sub qua quiescas
uł uacãs ocio quietus uiuas. sed
sub qua militare uis inquid ut
intelligas quia militia est uita
hominis suꝑterã & sic̃ dies mercẽ¬
narii dies eius. Ergo ꝑ mercede¬

Expanded text:
Non ait, ecce lex sub qua quiescas, vel vacans otio quietus vivas; sed sub qua militare vis, inquit, ut intelligas quia militia est vita hominis super terram, et sicut mercenarii dies ejus. » Tunc d
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ipse nouus fr̃respõsoriũ
responsoriũ dicat abbas hunc
uersũ. Cõfirma hoc ds̃ qđ ope¬
ratus es in nob̵. Post quẽ uersũ
dictũ moxdataei ab omnib pa¬
ce cõpleat abbas. Hinc datur¬

Expanded text:
dicat ipse novus frater responsorium responsorium dicat abbas hunc versum: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis . Post quem versum dictum, mox data ei ab omnibus pace; compleat abbas, et t
Abbreviated transcription (Latin):
catus mei tyrociniũ diligenter
adtendẽs cõsidero qđ petitioni
meȩ primũ nõ facilis monasteri
cõcessus est introitus. Sed diumi¬
hi pulsanti uix ospitulocus est
quo ꝑpaucos dies de moratꝰ. No¬
uitiorũ sum domũ ꝓgressus
Inqua mihi dura et aspera primo
diligenter a seniore sunt p̃dica¬
ta et stabilitatis mȩȩ ꝓmissio sim¬
pliciter exp&ita. Quisenior cõ¬
minãs mihi haec ter ribiliteruer¬
ba aurib: intimabat. Sciendo
scias qmsi potest ꝓmissionẽ regu¬
laris obseruantiȩ r&ro cõuer¬
tẽs respexeris : aptus regnocaelo¬
rũ nõeris. Insuꝑ qualibustete¬
tũ uestibus monasteru claustra
receperit : intalibuste fore abil
la ꝓiciendũ cognoscȩ Et quiate
pannis expoliatũ ueteribus pa¬
riterq expoliatũ uiciis ꝑ diderat
mundus. Fas est ut utroq suũ ues¬
timentũ recipiat seruũ adigno¬
miniã omniũ in ꝑp&uo seruãdũ
Ego aut dauitico cõfostatꝰ exem

Expanded text:
chatus mei tirocinium diligenter attendens, considero quod petitioni meae primum non facilis monasterii concessus est introitus, sed diu mihi pulsanti, vix hospitii locus est quo perpaucos dies demoratus, novitiorum sum domum progressus, in qua mihi dura et aspera primo diligenter a seniore sunt praedicata, et stabilitatis meae promissio suppliciter adimpleta, qui senior comminans mihi haec terribiliter verba auribus intimabat: Sciendo scias quoniam si post promissionem regularis observantiae retro convertens respexeris, aptus regno coelorum non eris. Insuper qualibus te tectum vestibus monasterii claustra susceperunt, in talibus te fore ab illis projiciendum cognosce. Et quia te pannis exspoliatum veteribus, pariterque exspoliatum vitiis perdiderat mundus, fas est utroque vestitum suum recipiat servum ad ignominiam omnium in perpetuo servandum. Ego autem Davi
Abbreviated transcription (Latin):
resur rectionis ero. His et simili¬
bus diuinis cõfortatus oraculis
ꝓfitebar aeterna. Hanc nram
cer nẽs pater cõstantiã terius¬
sit in anno ꝑor dinẽ nob̵ legere
pariterq tradereregulã cũp¬
testatione monentis atquedi¬
centis. Ecce lex subqua militare
uis. Si poteslobseruare in gredre
si nõ potes liber discede. Nunc
ergo uidẽs ordinatissimũ atque
moro sũ mihi spatiũ ad tributũ
dubitationis aditu p̃ter misso
ut me ur̃o iã corpori sociare dig¬
nemini lacrimabiliter rogitãs
deposco Ego uero mecũ iã salua¬
tionis deliberatione salubriter
abita ꝓmittome in omnib huuis
regulȩ custo dire dño uiuante
instituta libenterq abbatis mei
seruare p̃cepta. Fratrũq maioꝵ
cunctis dño fauente obtẽperare
mãdatis & ꝓpter eternã liberta¬
tẽ legibus huius regule de incebs
ne polliceor fideliter mãcipari
t nõiã mihi ex hac die liceat
aut suscipere Sed ut p̃fatus sũ
omni excusatione postposita ꝓ¬

Expanded text:
resurrectionis. His et similibus confortatus divinis oraculis,ro vita profitebar aeterna. Hanc nostram cernens Pater constantiam, ter jussit in anno per ordinem nobis legere pariterque tradere regulam cum protestatione monentis atque dicentis: Ecce lex sub qua militare vis: si potes observare, ingredere; si non potes, liber discede. Hoc ergo videns ordinatissimum, atque morosum mihi spatium attributum, dubitationis aditu praetermisso, ut me jam vestro corpori sociare dignemini, lacrymabiliter rogans deposco. Ego vero jam mecum salvationis deliberatione salubriter adhibita, promitto in omnibus hujus regulae custodire, Domino juvante, instituta, libenterque abbatis mei servare praecepta, fratrumque majorum cunctis Domino favente obtemperare mandatis, et propter aeternam libertatem legibus hujus regulae deinceps me polliceor fideliter mancipari, ita ut jam non mihi ex hac die liceat aut suscipere; sed, ut praefatus sum, omni excusatione postposita, p
Abbreviated transcription (Latin):
zehennae scãe meȩ obedientiae
milita turũ subitio. Et ut haec
hic reliquiȩ continentur Et
roboratã suꝑ altare pono in hoc
monasterio ꝑhenniter reser¬
petitionẽ manu sua scribat¬
Autcerte si nõ scit litteras
alter ab eorogatus scribat
Et ille nouicius signiĩ faciat¬
& manusua eã suꝑ altare
gimus. Sicũ rebus suis in troiert¬
nouitius Tunc ille breius uł do¬
natio rerũ suarũ dõ uł monastẽ¬
rio facta ipsius donatorus man
suꝑ altare ponatur dicente ip¬
so fratrȩ. Ecce dñe cũ anima m̃i
& pauꝑtate mea quiquid mihi
donasti tibi recõsigno & offero. Et
ibi uolo ut sint resmeȩ ubi fuerit
cormm & anima mea sub potes¬
tate tam̃ monastemi & abbis quẽ
mihi dñe inuice tua timẽdũ p̃¬
ponis cũ eis dicis. Quiuos audit me
audit. & quiuos spernit. mesꝑ¬
nit. Quamdũ posuerit. Incipi¬
at ipse nouitius moxhunc uer¬
sum. Suscipe me dñe scđm elo¬
quium tiuĩ et uiuã et nõ cõ¬
fundas me ab expectatione

Expanded text:
gehennae, sanctae me obedientiae militaturum subjicio. Et ut haec hic reliquiae continentur, etroboratam super altare pono, in hoc monasterio perenniter conserpetitionis aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam super altare i cum rebus suis introierit, tunc ille brevis, vel donatio rerum suarum Deo vel monasterio facta, ipsius donatoris manu super altare ponatur, dicente ipso fratre: Ecce, Domine, cum anima mea et paupertate mea quidquid mihi donasti, tibi reconsigno et offero; et ibi volo, ut sint meae res, ubi fuerit cor meum et anima mea, sub potestate tamen monasterii et abbatis, quem mihi, Domine, in vice tua timendum proponis cum eis dicis: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spnat. Quam dum posuerit, incipiat ipse novitius mox hunc versum: Suscipe me, Domine, secundum eloquium tuum, et vivam: et non confundas me ab exspectatione
Abbreviated transcription (Latin):
aut fuerit suscepti siforte ꝓpo¬
sitũ suũ trãs gressi fuerĩt neciu¬
dericos opportet amplius: tã¬
quã eos quiindño delinquerũt
si sunt. Qđ si peccauerit in quid

Expanded text:
autem fuerint suscepti, si forte propositum suum transgressi fuerint, nec videri eos oportet amplius, tanquam eos qui in Deum deliquerunt; si sunt. Etsi peccave
Abbreviated transcription (Latin):
Siuero aliqua mur muratio aut
inobedientia in eo fuerit depre¬
hensa exuatur monasterii ues¬
tibus quibus indutus fuerat et
reuestitus suis antiquis que ap̃¬
posito cõseruantur foris expel¬
latur. Qiua nõ est fascũ uestim̃¬
tis monasterii que accepit absce¬
gisterait. Vestes uero seculares
quas dũ mutat exutus fuerit
cũ diligentia reposite cõseruẽ¬
tur : tã de laicis quã iã defirma¬
to conuerso Neforte qđ nõ in cõ¬
uersis cõtingat cũ ad suos denuo
uomitus redire uoluerit & scłi
elegerit iterato repedare itine¬
ra & nullis scripturarũ uł mu¬
nitionũ poterit uinculis retine¬
exutus sũs uestib: uł abitu sacro
sius quibus uenerat uestitus ues¬
tibus resimilãs scłm ad suaso¬
rẽ diabolũ reuertatur et nõ
xp̃o p̃datus habitus polluatur
in scło a fugaci. Illã tam̃ peti

Expanded text:
Si vero aliqua murmuratio, aut inobedientia in eo fuerit deprehensa, exuatur monasterii vestibus quibus indutus fuerat, et revestitus suis antiquis, quae a Praeposito conservantur, et foris expellatur: quia non est fas cum vestimentis monasterii quae accepit abscee. Vestes vero saeculares, quas duntaxat exutus fuerit, cum diligentia repositae conserventur, tam de laicis quam de firmato converso; ne forte, quod non in conversis contingat, cum ad suos denuo vomitus redire voluerit, et saeculi elegerit iterato repedare itinera, et nullis scripturarum vel monitionum poterit vinculis retineexutus sanctis vestibus, vel habitu sacro, suis quibus venerat vestitus vestibus resimilans saeculo, ad suasorem diabolum revertatur, et non Christi praedatus habitus polluatur in saeculo a fugaci. Recipiat talem,
Abbreviated transcription (Latin):
in monasterio quã duhe mis
coegerit uolentia siue dũ fr̃s
gradiuntur initinere uł ꝓfi¬
ciscuntur a durbẽ. Hinc & fruc¬
calcict̃ qui uoluerit iđt adie
kldsmaias. Reliquis estiuis
mensibus caligarũ tantũ sola¬
tiis munien disunt. De quar̃¬
rerũ omniũ colorẽ aut gros¬
situ dinẽ nõ causentur mc̃i
Sed quales in ueniri possũt
in ꝓuintia qua degunt aut
quod uilius cõparari possit.¬

Expanded text:
in monasterio, quandiu hiemis coegerit violentia, sive dum fratres gradiuntur in itinere, vel proficiscuntur ad urbem. » Et S. Fruccalcient, qui voluerint a die Kalendas Maias. Reliquis aestivis mensibus caligarum tantum solatiis muniendi sunt. Femorvestium colore aut grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest.