comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tior celi ꝑs ostñtat. Itaq nũqm̃ nubib
obstiterũt. pt̾ea turbo om̃i nube uelo¬
cius Irapit ᷑ ⁊ in orbẽ u̾tit ᷑ sr̃ ista uelocit᷑
desinit. ⁊ ip̃e se ui suarũpit. Trabes a̾
ñ tũscurrunt: nec pͥt̾ uolaut ut faces.
s conmorant᷑ ⁊ mendẽ celi ꝑte collucẽt
Charmander quoq ĩ eo librõ quẽ de co¬
metis ꝯposuit: ait anaxagore uisũ
gnͣde ĩ solitũ q celo lum̃. magnitudĩe
ample tͣbius ⁊ io ꝑ mltos dies fulsisse
talem effigiẽ ignis longi fuisse callesti¬
nes tradit. añqmͣ burim ⁊ helicẽ mare
abscond̾et. aristotiles ait ñ tͣbẽ illam
s cometẽ fuisse cet̾um obnimiũ ardorẽ
nõ apparuisse sparsum ignẽ. S ꝓceden¬
de tpr̃e cũ iam iuꝰ flagraret: redditũ
rim ⁊ helicẽ mare fuit. Nũqͥd gͦ aristo¬
tiles ñ illã tm̃. s om̃s trabes cometas
eẽ credebat. hanc habetis diffr̾am qd̾

Expanded text:
tior caeli pars ostentat: itaque numquam nubibus tior caeli pars ostentat: itaque numquam nubibus obstiterunt. Praeterea turbo omni nube uelocius rapitur et in orbem uertitur; super ista uelociter desinit et ipse se ui sua rumpit. Trabes autem non transcurrunt nec praeteruolant ut faces sed commorantur et in eadem caeli parte collucent. Charmander quoque, in eo libro quem de cometis a composuit, ait Anaxagorae uisum grande insolitumque caelo lumen magnitudine amplae trabis, et id per multos dies fulsisse. Talem effigiem ignis longi fuisse Callisthenes tradit, antequam Burin et Helicen mare absconderet. Aristoteles ait non trabem illam sed cometen fuisse; ceterum ob nimium ardorem non apparuisse sparsum ignem, sed procedente tempore, cum iam minus flagraret, redditam rin et Helicen mare fuit. Numquid ergo Aristoteles non illam tantum sed omnes trabes cometas esse credebat hanc habentes differentiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
lune uicnuã tͥnsit: aut insoł ĩcidit radi¬
os natura uentosa ⁊ frigida: ꝯtrahit
płib locis acaa ꝯglobat q dem̃ si radi¬
os solis assũpsit : conat fulgurat q
celi citr ictũ minaces mouet illa aũ
calidior sictior q t̾raꝵ exalacõ. fulimi¬
na excũdit. Grabes uo ⁊ faces q̃ nlło
alio it̾ se qmͣ magntudine distant
ħ m̃ fuĩt cũ biunda t̾renia q inse glo¬
b aliquis aeris clausit: quẽ turbinẽ
dñis. qͥcũq fertur p̾bet spẽm iguis ex¬
tenti q̃ tam diu durat ꝙͣ diu mansit ae¬
ris illa ꝯpletio. humidi int̾ se t̾rem q
multũ uehens. ut cõꝓximis mñdatus
incipiã falsum est faces ⁊ trabes expͥmi
turbiut. Gurbo em̃ cͥca t̾ras ꝯcipitur
ac fert᷑. iõq arbusta radicit᷑ uellit. et
qͣcũq uicubuit solũ nudat siluas ĩt̾im
⁊ tecta corripiens inferior fere nibib
utiq nũqm̃ alcior. at ꝯtra trabes redi¬

Expanded text:
lunae uiciniam transit aut in solis incidit radilunae uiciniam transit aut in solis incidit radios, natura uentosa et frigida contrahit pluribus locis aera conglobatque; deinde si radios solis assumpsit, tonat fulguratque; caeli citra ictum minaces mouet, illa autem calidior sicciorque terrarum exhalatio fulmina extundit. Trabes uero et faces, quae nullo alio inter se quam magnitudine direnaque in se glous aliquis aeris clausit, quem turbinem dicimus, quacumque fertur, praebet speciem ignis extenti, quae tam diu durat quam diu mansit aeris illa complexio umidi intra se terrenique multum uehens. Ut a proximis mendaciis incipiam, falsum est faces et trabes exprimi turbine: turbo enim circa terras concipitur ac fertur ideoque arbusta radicitus uellit et, quacumque incubuit, solum nudat, siluas interim et tecta corripiens, inferior fere nubibus, utique numquam altior; at contra trabes edi
Abbreviated transcription (Latin):
egypto hos motus in g̾tiam trãstulit
hic tañ de cometis uicħ dic̃. ex quo ap¬
paret ne ap̃ egypcios ꝙ̃ quib maior ce¬
li cura fuit hanc ꝑtem elaboratũ couo
postea diligñs ⁊ ip̃e inqͥsitor defectõnes
ꝙ̃ solis seruatas. ab egẏpcus collegit
nlłam aut̃ m̃cionẽ fecit cometaꝵ ñ pt̃¬
missurꝰ: Si quid explorati apd̾ illos cõꝑ¬
isset duo cͥce qui apd̾ caldeos stuouisse se
dicunt. epigenes ⁊ appolloniꝰ mũdiꝰ ꝑi¬
tissimꝰ inspiciendoꝵ naturaliũ: int̾ sedis¬
sicent hic eĩ ait cometas ĩ nim̾o stellaꝵ
erranciũ ꝑomi a caldeis den̾iq cursus eoꝵ
Epigenes contra ait caldeos nicħ de co¬
metis hr̃e cõperissi. s uid̾i illos accendi
tͣbine quodam aeris concitati: ⁊ uitorti.
pͥmũ ꝯͦ si tibi uidet᷑ opimones hꝰ ponamꝰ:
ac refellamꝰ. huic uidet᷑ plurimũ iuriũ
hr̃e ad oñis sb̾limũ motꝰ: stella sat᷑ui¬

Expanded text:
Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; hic tamen de cometis nihil dicit: ex quo apparet ne apud Aegyptios quidem, quibus maior caeli cura fuit, hanc partem elaboratam. Conon postea, diligens et ipse inquisitor, defectiones quidem solis seruatas ab Aegyptiis collegit, nullam autem mentionem fecit cometarum, non praetermissurus, si quid explorati apud illos comperisset. Duo certe, qui apud Chaldaeos studuisse se dicunt, Epigenes et Apollonius Myndius, peritissimus inspiciendorum natalium, inter se dissident. Hic enim ait cometas in numero stellarum errantium poni a Chaldaeis tenerique cursus eorum. Epigenes contra ait Chaldaeos nihil de cometis habere comprensi, sed uideri illos accendi turbine quodam aeris concitati et intorti. Primum ergo, si tibi uidetur, opiniones huius ponamus ac refellamus. Huic uidetur plurimum uirium habere ad omnes sublimium motus stella Satu
Abbreviated transcription (Latin):
pestas ꝑdurat ꝓcelle qnͣto plus hũt
uiriũ tanto uiius ⁊ p̃ris. uenti cũ ad
sũmũ uenerũt: renuttũt᷑ õi iuolencia
nctẽ est ip̃a ꝯsitacõne in exiciũ sui ten¬
dant. uenio t᷑binẽ ituq toto die uidit
ne hora ꝙ̃. Mira uelocitas est eiꝰ ⁊ nira
breuitas est. p̾t̾ca iuolenciꝰ ccłius q ĩ
t̾ra cͥtaq eã uoluit᷑. quo excelsior: co
solucior laxiorq est ⁊ obħ diffidit᷑᷑ adi

Expanded text:
perdurat procellae, quanto plus habent uirium, tanto minus temporis; uenti, cum ad summum uenerunt, remittuntur; omnia uiolenta necesse est ipsa concitatione in exitum sui tendant. Nemo itaque turbinem toto die uidit, ne hora quidem: mira uelocitas eius et mira breuitas est. Praeterea uiolentius celeriusque in terra circaque terram uoluitur; quo excelsior, eo solutior laxiorque est et ob hoc diffunditur. Adi
Abbreviated transcription (Latin):
ora labentes gͦ u̾isimile ñ est in tm̃ spaciũ
ꝑseuerare turbinẽ. qui quo maior est ma
humiliores illi comete obł ut putant
ñ exeunt alciuis. qr plus t̾renihñt. Gra¬
uitas illos sua ĩ ꝓximo tenet at qͥ nocẽ
est ĩ his cometis dict᷑morib celsioribus¬
q plenior mat̾ia sit neq em̃i duiciꝰ appa¬
rerent. nͥ maiorib nutrim̃tis sustiñent᷑
dicebã modo ñ posse diuu̾ticẽ ꝑ man̾e nͦ

Expanded text:
ora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium ora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium perseuerare turbinem, qui quo maior est mathumiliores illi cometae ob hoc ut putat non exeunt altius quia plus terreni habent grauitas illos sua in proximo tenet: atqui necesse est in his cometis diuturnioribus celsioribusque plenior materia sit; neque enim diutius apparerent, nisi maioribus nutrimentis sustinerentur. Dicebam modo
Abbreviated transcription (Latin):
lidi. s q̃ rarus splendor excurrit ⁊ in
sos uides Scelle iuquit om̃s rotũde
sũt: comete porecti. Ex quo apparet
stellas ñ eẽ. Mius eĩ tibi cõcedit come¬
tas longos ẽẽ quoꝵ natura qͥdẽ ut ce¬
t̾oꝵ sid̾um glob est cet̾um fulgor ex¬
dendit᷑. Que̾admod̾ solradios suos
longe lateq dimittit: Cet̾um ip̃i aꝰ
est forma. alia ei qͣ sp̃o fluit luminis
sic cometaꝵ corpꝰ ip̃m corrundatꝰ splẽ¬
dor aũ longior qmͣ cet̾oꝵ sid̾um appar
Sr̃ inquis. Dictu m pͥus qr̃ lun̾a
dissimiliũ soli lĩ accipiat cũ acci¬
piat asole. Qr̃ mͦ rubedt. mͦ palleat
Nr̃ liuidus illi ⁊ at̾ color sit: cũ ꝯspec¬
tu solis excludit᷑. Dic mͥ qr̃ om̃s stel¬
le int̾ se dissimilẽ hañt aliqͣtenꝰ faciẽ
diu̾susimã soli. Qũo nicħ ꝓhibet is

Expanded text:
lidi, sed qua rarus splendor excurrit et in lidi, sed qua rarus splendor excurrit et in sos uides. Stellae, inquit, omnes rotundae sunt, cometae porrecti, ex quo apparet stellas non esse. Quis enim tibi concedit cometas longos esse? Quorum natura quidem, ut ceterorum siderum, globus est, ceterum fulgor extenditur. Quemadmodum sol radios suos longe lateque dimittit, ceterum ipsi alia est forma, alia ei quod ex ipso fluit lumini, sic cometarum corpus ipsum corrotundatur, splendor autem longior quam ceterorum siderum apparet. Quare? inquis. Dic tu mihi prius quare luna dissimillimum soli lumen accipiat, cum accipiat a sole; quare modo rubeat, modo palleat; quare liuidus illi et ater color sit, cum conspectu solis excluditur. Dic mihi quare omnes stellae inter se dissimilem habeant aliquatenus faciem, diuersissimam soli. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
explicabunt᷑ ueniet tẽpus illud qͤ¬
posti nr̃i tam aꝑta nos nescisse mirẽ¬
q̃ alio atq alio occurrentes loce
curiosos nos eẽ cogt̃ qui matutui
uesptini ꝯrtus sint. q̃staciones qñ iu
rectum ferant᷑. qr̃ agant᷑ rec᷑ mͦ ce
punꝰ scire utrũ mg̃̾et iupit̾ an occi¬
t̾ot an recio gradus cet᷑: nam ħ illi
nom̃ irposuere cedũti. an paucos au¬
nos didicim̃. Inuenti sũt qui nobis
dr̃ent erraticis ꝙ ullã stellã aut sur¬
pͥm̾e cursum iudicatis aut u̾t̾e. Nõ
licet stare celestib: nł au̾ti. ꝑdeunt
omĩa ut semel st̃ missa uadunt Id̾
erit illis cursus qui sui fiuis. opus
est gͦ cur aliqͣ redire iudeant᷑. Sol
occursus spẽm illis tarditatis ĩ ponit
⁊ natura miaꝵ circłoꝵ q sic positoꝵ
ut certo cpr̃e intuentis afflant. Sic
post̾is conferant. ꝑ stellas inquit ia¬
t̾iora ñ c̾nimꝰ. ꝑcometas aciem tnͣs¬
mittimꝰ. pͥmũ si sit istud ñ inea ꝑte
fit. qͣ sidus ip̃m est spissi igius ac so¬

Expanded text:
explicabuntur. Veniet tempus quo posteri nostri tam aperta nos nescisse mirenquae alio atque alio occurrentes loco curiosos nos esse cogunt, qui matutini uespertinique ortus sint, quae stationes, quando in rectum ferantur, quare agantur reus scire; utrum mergeretur Iupiter an occideret an retrogradus esset nam hoc illi nomen imposuere cedenti, ante paucos annos didicimus. Inuenti sunt qui nobis dicerent: "Erratis, quod ullam stellam aut supprimere cursum iudicatis aut uertere. Non licet stare caelestibus nec auerti; prodeunt omnia: ut semel missa sunt, uadunt; idem erit illis cursus qui sui finis. Opus est ergo cur aliqua redire uideantur? Solis occursus speciem illis tarditatis imponit et natura uiarum circulorumque sic positorum ut certo tempore intuentes fallant: sic posteri conferant. Per stellas, inquit, ulteriora non cernimus, per cometas aciem transmittimus. Primum si fit istud, non in ea parte fit qua sidus ipsum est spissi ignis ac so
Abbreviated transcription (Latin):
liquidũ q macłat ac polluit insuetum¬
q ducentib spm̃: affert noua gu̾a mor¬
boꝵ̾: quid ꝙ aque quoq ĩutiles pestilẽ¬
pestiferũ inse ⁊ corꝑib nr̃is ꝯtrarium
hñt aer quoq quĩ mixtꝰ est illis: qui¬
⁊ urt̾ illas pludes iacet. cũ en̾iseait. la¬
lencia incurrere solet q̃ auidiora sũt.
maxĩa ĩpestilentia culpa est. Oues yo
melioris nat᷑e quo ꝓpiora t̾ris ferunt
capita: corruptas eẽ nõ muror cũ afflat᷑
aeris diri cͥcã ip̃am humũ excepuit
nocuiss ille ⁊ hoĩb. Si maior exissi. S
illũ sinceri aeris copia extiuxit añquĩ
ut ab hoĩe posset tͣhi surg̾et. Multas
a tͥras hr̃e mortifa uł ex hoc in tellige.
qd̃ tot uenena nascuntur nõ manu spar
sa s sponde. solo scł hñte ut boni ita ma
foramina pestilens exalat᷑ uapor. quẽ
ñ hoĩ duc̾e: ñ fere tutũ est: aues quoq
si mullũ inciderũt añqmͣ celo meliore

Expanded text:
liquidumque maculat ac polluit insuetumliquidumque maculat ac polluit insuetumque ducentibus spiritum affert noua genera morborum. Quid, quod aquae quoque inutiles pestilenpestiferum in se et corporibus nostris contrarium habent. Aer quoque, qui mixtus est illis quique inter illas paludes iacetncurrere solet, quo auidiora sunt: maxima in pestilentia culpa est. Oues uero mollioris naturae, quo propiora terris ferunt capita, correptas esse non miror, cum afflatus aeris diri circa ipsam humum exceperint. Nocuisset ille et hominibus, si maior exisset; sed illum sinceri aeris copia extinxit, antequam ut ab homine posset trahi surgeret. Multa autem terras habere mortifera uel ex hoc intellege, qsa sed sponte, solo scilicet habente ut boni ita malforamina pestilens exhalatur uapor, quem non homini ducere, non ferae tutum est? Aues quoque si in illum inciderunt, antequam caelo meliore
Abbreviated transcription (Latin):
enuicuit. expectamꝰ. int̾rogamꝰ ostendimꝰ.
at nat᷑ale est mags̃ noua. qm̃ magna
mirari. Idem in cõmetis fit. si rarus ⁊ in¬
solite fige ignis apparuit. nemo ñ scire
quid sit cupit. ⁊ oblitꝰ alior de aduenticõ
q̃rit ignarus utrũ debeat mirari: auti¬
iu̾e ñ em̃ desũt qui t̾reant qui sigͥfica¬
tiones eiꝰ gͣues p̾dicent. sciscitant᷑ itaq
⁊ cognosc̾e uolunt ꝓdigiũ sit ansidus
at ne hercules ñ ali̾us quis aut mag¬
ificencꝰ q̃sierit: aut didic̾it utilius
ꝙ̃ de stellaꝵ sid̾umq nat᷑nꝰ. utr̃ flãma¬

Expanded text:
emicuit, spectamus interrogamus ostendimus: adeo naturale est magis noua quam magna mirari. Idem in cometis fit: si rarus et insolitae figurae ignis apparuit, nemo non scire quid sit cupit et, oblitus aliorum, de aduenticio quaerit, ignarus utrum debeat mirari an timere. Non enim desunt qui terreant, qui significationes eius graues praedicent. Sciscitantur itaque et cognoscere uolunt prodigium sit an sidus. At mehercules non aliud quis aut magnificentius quaesierit aut didicerit utilius quam de stellarum siderumque natura, utr
Abbreviated transcription (Latin):
cã gradꝰ quot dies bt̃ ⁊ ãnũ circuitu suo
claudit ꝙ a solsticio adninuendos dies ũ
spaciũ ꝙ sid̾a abscondit ꝙ t̾ras cũ tanto
maior sit illis ñ urit. S calorẽ suũ inten¬
cionib ac renussionib cẽꝑando: fouet. ꝙ
lunã ñ qm̃ implet nͥ adu̾sam sibi nͨ obscu

Expanded text:
cam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo cam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo claudit, quod a solstitio ad minuendos dies uerspatium, quod sidera abscondit, quod terras, cum tanto maior sit illis, non urit sed calorem suum intensionibus ac remissionibus temperando fouet, quod lunam numquam imp
Abbreviated transcription (Latin):
a: mors nate᷑ lex est. Mors tͥbutũ offici¬
um q mortalic̃ maloꝵ qi om̃̃ remediũ
est. optaũ illã quisqͥs tumet. om̃ib omis¬
sis ħ unũ lucili meditare. ñ mortis nom̃
reformides. effice illã tͥ cogitacõne młta
familiarẽ. ut si ita tułit. possis illi et
nõ erigat᷑ ac tota m̃te ꝯsurgat.
utiq uͥ nouũ aliꝙ est e celo mi
magnitudinẽ reꝵ consuetudo syoucit.
Ita eĩ cõpositi sumꝰ : ut nos cotidiana ⁊̃ si
ad nura cõne digna sũt: tñsenit contra
minimiaꝵ quoq rerũ si insolite ꝓ dierunit.
spectacłmi dulce fiat: hic ituq cetꝰ astroꝵ
quib inñisi corꝑis pulcͥtudo distinguitur.
połm ñ cõuocat. at cũ aliquid ex more
mutatũ est: oĩum uultꝰ in celo est. solspec¬
tatorẽ nͥ nisi deficit: ñ ht̃ uemo obseruat
lunã. nͥ laborantẽ. Tũc urbes conclamãt.
tũc ꝓ se quisq suꝑsticõne uana crepidat.
qũto illa maiora st̃ ꝙ sol totidẽ ut ita di¬

Expanded text:
ficiumque mortalium malorumque omnium remedium est: optauit illam quisquis timet. Omnibus omissis, hoc unum, Lucili, meditare, ne mortis nomen reformides; effice illam tibi cogitatione multa familiarem, ut, si ita tulerit, possis illi et non erigatur ac tota mente consurgat, utique ubi nouum aliquod e caelo mimagnitudinem rerum consuetudo subducit: ita enim compositi sumus ut nos cotidiana, etiamsi admiratione digna sunt, transeant, contra minimarum quoque rerum, si insolitae prodierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetus astrorum, quibus immensi corporis pulchritudo distinguitur, populum non conuocat: at cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatorem, nisi deficit, non habet; nemo obseruat lunam nisi laborantem: tunc urbes conclamant, tunc pro se quisque superstitione uana strepit. At quanto illa maiora sunt, quod sol totidem, ut ita di
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ breius ⁊ caduca res uascim urbes oreq t̾¬
raꝵ ⁊ lictora ⁊ ip̃m mare in seruitutẽ fati
uenit. Non tam̃ nob̃ ꝑmansura ꝓmicti¬
niꝰ boua fortuue ⁊ felicitatẽ cuiꝰ ex om̃ib
reb humanis uelocissima est leuitas ha¬
bit᷑am i aliquo pondus ac inorã credimꝰ
⁊ ppetua sibi oĩa ꝓmittentio ĩmẽtẽ nõ
uenit id ip̃m supra qd̾ stamꝰ stabile ñ eẽ
Req eĩ cauꝑame istud aut achaie s oĩs

Expanded text:
qui breuis et caduca res nascimur, urbes oraeque terrarum et litora et ipsum mare in seruitutem fati uenit. Nos tamen nobis permansura promittimus bona fortunae, et felicitatem, cuius ex omnibus rebus humanis uelocissima est leuitas, habituram in aliquo pondus ac moram credimus; et perpetua sibi omnia promittentibus in mentem non uenit id ipsum supra quod stamus stabile non esse. Neque enim Campaniae istud a
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ apparent. ĩfluxert̃ ex illa
utͣq mũdũ lacente mat̾ia solu̾e ista
quid aliud est qmͣ magnũ exc̾cere ⁊ in
uentũ iactare brachia: uelim tñ mͥ
dicat iste. qui mũdo tam firma lacuut¬
aria ĩposuit. quid sit qr̃ credamꝰ illi tã¬
tam ẽẽ crassituoinẽ celi quid fuit ꝙ
illo tã solida corꝑa adduc̾et ⁊ ibi deti¬
n̾et. dem̃ ꝙ tante crassitudiuis ẽ ucc̃e
est ut magrni pond̾is sit. qũo gͦ ĩ sũmo
manent grauia: quõ illa moles ñ des¬
cendit ⁊ se on̾e suo frangit: fieri em̃
ñ pot̃. ut tanta uis pond̾is qnͣtã ille sb̾¬
stituit: pendeat. ⁊ leuib ĩnuxa sit ne iᵈ¬
extͥnsetus aliqua eẽ retinacła quib
ead̾ ꝓhibeat᷑ nec rursus de medio aliq
eẽ oppositi ꝙ ĩ munes corpꝰ excipiat : ac
fulciat. Illud ẽẽ nc̃ nemo dr̃e audebit
parere an cadat: qr p̾cipic̾o eiꝰ et̾na ẽ
nicħ hñs nouissimũ inq̃ ĩ c̾rat. ħ qͥdam
de t̾ra dixerũt cũ rõm ulłam ĩuenert̃¬

Expanded text:
suetudinem apparent, influxerunt ex illa ultra mundum iacente materia. Soluere ista quid aliud est quam manum exercere et in uentum iactare brachia? Velim tamen mihi dicat iste, qui mundo tam ferma lacunaria imposuit, quid sit quare credamus illi tantam esse crassitudinem caeli. Quid fuit quod illo tam solida corpora adduceret et ibi detineret? Deinde quod tantae crassitudinis est, necesse est et magni ponderis sit: quomodo ergo in summo manent grauia? Quomodo illa moles non descendit et se onere suo frangit? Fieri enim non potest ut tanta uis ponderis, quantam ille sustinuit, pendeat et leuibus innixa sit. Ne iesse aliqua retinacula quibus cadere prohibeatur, nec rursus de medio aliquid esse oppositi quod imminens corpus excipiat ac fulciat. Illud etiamnunc nemo dicere audebit,parere an cadat, quia praecipitatio eius aeterna est, nihil habens nouissimum in quod incurrat. Hoc quidam de terra dixerunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
motu diuulsis. loca disiecta ⁊ cimpos ini¬
tisse ꝙ iam dicam ꝙ̃ ad mod̾ existimẽ fi̾ c̾¬
sp̃c magna ĩuacuũ t̾raꝵ locũ penitꝰ op¬
pleuit cepit rixari. ⁊ de exitu cogitare̾.
lat̾a ip̃a int̾ q̃ latet sepiꝰ ꝑcutit supra

Expanded text:
motu diuulsis loca disiecta et campos intmotu diuulsis loca disiecta et campos interisse. Quod iam dicam quemadmodum existimem fis magnus in vacuum terrarum locum penitus complevit cepitque rixari et de exitu cogitare, latera ipsa inter que latet sepius percutit, supra
Abbreviated transcription (Latin):
laxiori corꝑis ꝑte. ñ eĩ int̾ neruos cul¬
pasue: s inuist̾ib ⁊ patulo ĩt̾ioris par¬
tis recessu: cõmoratꝰ. Idem det̾ra suspica¬
ri licet. uł ex ł qd̾ motꝰ ñ ĩ siliua t̾ra ccͣ¬
ue sũmã est. S subt̾ ⁊ ab uno. iudicum
est qd̃ altitudinis ꝓfunde maria iactã
tur motis scilic his: sup̃ q̃ fusa st̃. gͦ
ueri simile ẽ t̾ram ex alto mou̾i ⁊ illic
mor sequit᷑ sic t̾ras quoq sp̃t extͥnsetꝰ
eĩd ut idem illi accidat ꝙ nob̾: quos
ext̾na causa ĩ horrorẽ agit accid̾e a̾
t᷑re siule qͥddam nr̃e affectõni. s ñ
ex simili cã concesserĩ. illã int̾ior ⁊ alcior
ad aptũ ingentiriuna solũ est totas
ñ ñ quã urbes ⁊ retipit hiatꝰ ille ⁊ ab¬
scondit. Thucbiꝰdes ait. cͥca peloponẽsi¬
aci tẽpꝰ belli athlantẽ ĩ sulã aut totã
aut c̾te maxĩa ex ꝑte suppssam. idem
sidone actidisse: possidomo crede. Nec ad
ħ testib opus est. Meminimꝰ eĩ t̾risĩ t̾uo

Expanded text:
laxiore corporis parte: non enim inter neruos pulpasue sed in uisceribus et patulo interioris partis recessu commoratur. Idem de terra suspicari licet uel ex hoc quod motus non in summa terra circaue summam est sed subter et ab imo. Huius indicium est quod altituditur, motis scilicet iis supra que fusa sunt. Ergo verisimile est terram ex alto moveri et illimor sequitur, sic terras quoque spiritus intrinsecus et, ut idem illi accidat quod nobis, quos externa causa in horrorem agit. Accidere autem terrae simile quiddam nostrae affectioni, sed non ex simili causa concesserim. Illam interior et altior adapertum ingenti ruina solum est, totas nonnumquam urbes et recipit hiatus ille et abscondit. Thucydides ait circa Peloponnesiaci belli tempus Atalanten insulam aut totam aut certe maxima ex parte suppressam. Idem Sidone accidisse Posidonio crede. Nec ad hoc testibus opus est: meminimus enim terris interno
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse aliq̃ ꝑte subito decidñte ⁊ iñ
calũpius quibdã acpilis sustinet᷑ qͥb
ignẽ u̾sa iu flimuni simił. cũ magna
strage obstantiũ fert fortasse palus¬
tres ⁊ iacentes aquas aliquis flatus
ĩpellit ⁊ inde aut ictꝰ t̾uim quatit a ͭͤ
spẽ agit̾o ip̃o motu crescens. ⁊ se in¬
citans ab uno ĩ sũma us ꝓfert᷑ ulła¬

Expanded text:
fortasse aliqua parte subito decidente percutcolumnis quibusdam ac pilis sustinetur, quiignem uersa et fulmini similis cum magna strage obstantium fertur. Fortasse palustres et iacentes aquas aliquis flatus impellit et inde aut ictus terram quatit aut spiritus agitatio ipso motu crescens et se incitans ab imo in summa usque
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩ reꝵ nata potũcius nicħ acͥus:
sñ quo nec illa ꝙ̃ q̃ uehem̃tissima st̃
uasent. iornẽ sp̃s concitat aq̃ siuẽtũ
detrahas: mertes st̃ tũc deñi impet̃
sumũt cũ illas agit flatꝰ ⁊ pot̃ dissi¬
pare magna t̾raꝵ spacia ⁊ nouos
montes sp̃iectꝰ extolłe: ⁊ ĩsulas ũ añ
uisas ĩ medio mari pon̾e.Ghererthe
bitat quinluceni sp̃t uexerit: duo gn̾a
sũt in possidonio placet quib mouetur
t̾ul utͥq nom̃ est ꝓpͥĩ. alt̾a successio est
cũ t̾ra quatit᷑ ⁊ sursũ ac deorsũ mouet᷑
alt̾a inclinacõ qui in alt̾a mutat. alt̾m
nauigii more. Ego ⁊ t̾tiũ illud existi
mo: ꝙ nr̃o uocabulo signatũ est. Nõ
em̃ sñ casu tremorẽ t̾re dixere maio¬
res: qui ut̾q dissimił eft. nã nec succu¬
Res inuume in eius mͦ casu noxia sic̃

Expanded text:
est in rerum natura potentius, nihil acrius, sine quo ne illa quidem quae uehementissima sunt ualent: ignem spiritus concitat; aquae, si uentum detrahas, inertes sunt: tunc demum impetum sumunt, cum illas agit flatus. Et potest dissipare magna terrarum spatia et nouos montes subiectus extollere et insulas non ante uisas in medio mari ponere: Theren ebitat quin in lucem spiritus uexerit? Duo genera sunt, ut Posidonio placet, quibus mouetur terra. Utrique nomen est proprium: altera succussio est, cum terra quatitur et sursum ac deorsum mouetur, altera inclinatio, qua in latera nutat alternis nauigii more. Ego et tertium illud existimo quod nostro uocabulo signatum est; non enim sine causa tremorem terrae dixere maiores, qui utrique dissimilis est; nam nec succures minime in eius
Abbreviated transcription (Latin):
de motu qͣriente oitamꝰ si qũ magna
on̾a ꝑ uices uehiłoꝵ płium tracta sũt
⁊ rote maiore nͥ insalebras incid̾unt
t̾ram concuti selicies asclepiodotꝰ tͣoit
cũ petra elat̾e montis abrupta cetiois¬
set. edificia uicina tremore collapsa st̃
idem so tris fieripot̃ ut ex his q̃ umpen¬
dunt rupib aliqua resoluta magno
pond̾e ac sono: in sb̾iatentẽ cau̾nam
cadat: eo ueheñicius quo aut plus
pondis ueuit aut alcius ⁊ sic cõmouet᷑
om̃e tectũ. cauate ualł nec tm̃ pon¬
de suo ab scuidi saxa credibile est. S
cũ fliumina sup̃ferant᷑ assidiuis humoꝵ
cõmissuras lapiois extenuat ⁊ cotidie

Expanded text:
de motu quatiente dicamus. Si quando magna onera per uices uehiculorum plurium tracta sunt et rotae maiore nisu in salebras inciderunt, terram concuti senties. Asclepiodotus tradit: cum petra e latere montis abrupta cecidisset, aedificia uicina tremore collapsa sunt. Idem sub terris fieri potest, ut ex his quae impendent rupibus aliqua resoluta magno pondere ac sono in subiacentem cauernam cadat, eo uehementius quo aut plus ponderis uenit aut altius: et sic commouetur omne tectum cauatae uallis. Nec tantum pondere suo abscindi saxa credibile est sed cum flumina supra ferantur, assiduus umor commissuras lapidis extenuat et cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
bamus de qua quoq dicend̾ẽ ubi
inunũ locũ cõgesta est ⁊ caꝑe se
desit aliquo in cumbit ⁊ pͥmo iuã
ponde aꝑit: dem̃ impetu nec eĩ exire uͥ
ꝑdenexim pot̃. diuinclusa nec ĩdiret¬
tum cad̾e mod̾ate aut sñ ꝯcussione eoꝵ̾
nunis inse reuoluta est in cõcurrentẽ
t̾rm repellit᷑ ⁊ illã qua ꝑte maxĩe peu¬
det exagitat. Pt̾ea aliqñ madefacta
tellus. liquore penitꝰ accepto: alciꝰ sedit
⁊ fundus ip̃e uiciat᷑. tũc ea ꝑs pͥmitꝰ
ĩ qua maxĩe a qͣꝵ u̾gñciũ pondꝰ inclĩat.
Sp̃c u̾o. ñ ñ qͣm ĩpellit undas ⁊ si uehe¬
t̾rena itm̾a comectꝰ ⁊ exitũ q̃rens mo¬
uet om̃ia ⁊ t̾ra aũ penetrabił uentis ẽ ⁊
sp̃c sb̾tilior est. qm̃ut possit excludi
uehem̃tiqr qm̃ ut sustiñi concitatꝰ ac
rapiendꝰ. Om̃s istas eẽ posse causas: e¬
picurꝰ ait. pluresq alias cẽptat ⁊ alios
qui aliquid uuũ existis eẽ affirmaue¬
rũt corripit cũ sit arduũ de his q̃ ꝯiec

Expanded text:
bamus, de aqua quoque dicendum est. Ubi in unum locum congesta est et capere se desiit, aliquo incumbit et primo uiam pondere aperit, deinde impetu; nec enim exire nisi per deuexum potest diu inclusa nec in directum cadere moderate aut sine concussione eorumminis in se reuoluta est, in continentem terram repellitur et illam, qua parte maxime pendet, exagitat. Praeterea aliquando madefacta tellus liquore penitus accepto altius sedit et fundus ipse uitiatur: tunc ea pars premitur in quam maxime aquarum uergentium pondus inclinat. Spiritus uero nonnumquam impellit undas et, si ueheterrena itinera coniectus et exitum quaerens mouet omnia. Terra autem tem penetrabilis uentis est et spiritus subtilior est quam ut possit excludi, uehementior quam ut sustineri concitatus ac rapidus. Omnes istas esse posse causas Epicurus ait pluresque alias temptat et illos qui aliquid unum ex istis esse affirmauerunt corripit, cum sit arduum de his
Abbreviated transcription (Latin):
plurima corꝑa se ĩangustũ ꝯtulerũt
⁊ iñ est spissaꝵ nubiũ grauitas adice
nc̃ q̃ cͥta flumina ⁊ lacꝰ freqũs uebula
est arcatis congestisq corꝑib. nec tñ
uentꝰ est int̾dum u̾o tanta coligo ef¬
fundit᷑ ut ꝯspectũ inuicino stanciũ
eripiat qͣ ñ eueniret nͥĩ ꝑuũ locum
corꝑa se multa ꝯpellent. At qͥ ullm
tempꝰ mace̾ qm̃ nebulosũ: caret ue¬
do. adice nẽ qͦ ẽ ꝯͣrio uenit ut sol¬
matutinũ aera spissũ ⁊̃ humidũ: or¬
tu suo tenuet. tũt surgat aura. cum
datũ est laxam̃tũ corꝑil ⁊ stipatio il¬
loꝵ ac turba: resoluta est qũo ĩ qͥs

Expanded text:
plurima corpora se in angustum contulerunt, plurima corpora se in angustum contulerunt, et inde est spissarum nubium grauitas. Adice nunc quod circa flumina et lacus frequens nebula est artatis congestisque corporibus, nec tamen uentus est. Interdum uero tanta caligo effunditur ut conspectum in uicino stantium eripiat, quod non eueniret, nisi in paruum locum corpora se multa compellerent. Atqui nullum tempus magis quam nebulosum caret uento. Adice nmatutinum aera spissum et umidum ortu suo tenuet; tunc surgit aura, cum datum est laxamentum corporibus et stipatio illorum ac turba resoluta est. Quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
circũspectõr est u̾bo ñ partat cuiꝰ adiet¬
cio cauillacõnẽ onniẽ pot̾it exclud̾e. hc
ad ip̃amrem agedamꝰ qm̃ satis de for¬
mula disputatũ est. Pemotͥtꝰ ait. cĩm
in aug̾to unuam młta suit corpuscu¬
la q̃ ille athomos uocat. sequi uentũ
at ꝯtra quictũ ⁊ placidũ aeris statiun
eẽ. cũ in multo uam panca st̃ corpus¬
cula. Sͥam q̃ admodũ inforo aut̃ uico
qmͣ diu pancitus est sine timultu ambu¬
lat᷑. uͥ turba mangustũ ꝯcurrit alioꝵ
ialios ĩcidenciũ rixa fit: sic ĩ hoc quo
circũdati suniꝰ spacio cũ exiguũ loẽ
młta corꝑa ĩpleuerint: nccẽ est. alia
aluis ĩcidant ⁊ impellant. ac repellã¬
nascit᷑ uintꝰ. cũ illa q̃ colluctabant᷑
in cubuere ⁊ diu fluctuata ac dubia
in clinau̾e se At uͥ ĩ magna laxitate
corꝑa pauca u̾saut᷑. ne arietare pos¬
sũt uec uł ĩ p̾pelli ħ falsũ eẽ ex eo col¬
bgos licet q̃ tũc minume uentus est
cũ aer nubilo ecranis est At qui tuuc

Expanded text:
or est, uerbo non parcat, cuius adiectio cauillationem omnem poterit excludere. Nunc ad ipsam rem accedamus, quoniam satis de formula disputatum est. Democritus ait, cum in angusto inani multa sint corpuscula, quae ille atomos uocat, sequi uentum; at contra quietum et placidum aeris statum esse, cum in multo inani pauca sint corpuscula. Nam quemadmodum in foro aut uico, quamdiu paucitas est, sine tumultu ambulatur, ubi turba in angustum concurrit, aliorum in alios incidentium rixa fit: sic in hoc quo circumdati sumus spatio, cum exiguum locum multa corpora impleuerint, necesse est alia aliis incidant et impellant ac repellanascitur uentus, cum illa quae colluctabantur incubuere et diu fluctuata ac dubia inclinauere se. At ubi in magna laxitate corpora pauca uersantur, nec arietare possunt nec impelli. Hoc falsum esse uel ex eo colligas licet quod tunc minime uentus est, cum aer nubilo grauis est: atqui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
diunẽ ħ medio ftigore ñ minꝰ in tenton¬
ues fiunt. coactis aquis quid istas n¬
qͥs in epcias quib litc̾acior est quisq ñ
melior tã opose ꝑseq̃ris: quom᷑ fiunt
emues dicis cũ multo ad nos dici a te ꝑ
Euluxuria litigare. Cotidianũ istud
⁊ sine effectu iurgiũ est. litigemꝰ tñ ⁊̃
tis inucat Qiud porro: hanc ip̃am in¬
speccionẽ nat᷑ e nicħ iudicas ad id qͦuis
conferre. cũ q̃rimꝰ qũo uixfiat ⁊ dũis
illã prume simulẽ hr̃e uat᷑am plus

Expanded text:
dinem: hoc medio frigore non nimis intento nidinem: hoc medio frigore non nimis intento niues fiunt coactis aquis. "Quid istas, inquis, ineptias, quibus litteratior est quisque, non melior, tam operose persequeris? Quomodo fiant niues dicis, cum multo magis ad nos dici a te pebes me tandems cum luxuria litigare? Cotidianum istud et sine effectu iurgium est. Litigemus tamen,tes uincat. Quid porro? Hanc ipsam inspectionem naturae nihil iudicas ad id, quod uis, conferre? Cum quaeramus quomodo nix fiat et dicimus illam pruinae similem habere naturam, plus
Abbreviated transcription (Latin):
at quisqͥs m̃ dũ rñ sura sua estimauit
⁊ t̾ram cogitau̾it ee n̾eipunttilocũ:
intelliget nuichin illa posse ita emiue
uit celestia magis sentiat uelut ĩ ꝓpin¬
quũ illis accesserit. Montes isti quos
suscipim̃i u̾tices et̾na uiue obsessi iu
qm cãpꝰ aut ualł uͣ sic quo mͦ est pilus
pilo crassioꝵ isto gm̃ mͦ ⁊ arbor alia ma¬
gis qm̃ alia dicet᷑ iucina celo qͦ est fłm¬
qr uit̾ pusilla ñ pot̃ magnũ eẽ discͥm̃
nisi duui int̾ se cõꝑant᷑ u̾ ad collacõnẽ
ĩm̃si corꝑis uentum est iucħ ĩt̾ est qñ¬
do sit alt̾uum alt̾o mag̃ius qr ⁊̃ simag¬
no discͥmine tñ miuima uuicũt᷑. s ut
ad ꝓpõitũ reu̾tar: pp̃has quas retuli cãs
plerisq placuit mea ꝑte aeris inueni
ꝯcipi. q̃ uicina t̾ris est ⁊ iõ muiꝰ alliga¬
ri qr minore rigore coit: nã uitmꝰ aer
⁊ plus ht̃ frigoris qmͣut ĩ aꝙͣ iuibrẽ¬
ꝙ tnͣsent ⁊ miuus qm̃ ut duret᷑ ĩ grã¬

Expanded text:
at quisquis mundum mensura sua aestimauerit et terrain cogitauerit tenere puncti locum, intelleget nihil in illa posse ita eminere, ut caelestia magis sentiat, uelut in propinquum illis accesserit. Montes isti, quos suspicimus, et uertices aeterna niue obsessi nihquam campus aut uallis, sed sic quomodo est pilus pilo crassior. Isto enim modo et arbor alia magis quam alia dicetur uicina caelo. Quod est fr pusilla non potest magnum esse discrimen, nisi dum inter se comparantur. Ubi ad collationem immensi corporis uentum est, nihil interest quanto sit alterum altero malus, quia, etiamsi magno discrimine, tamen minima uincuntur. Sed ut ad propositum reuertar, propter has quas rettuli causas plerisque placuit in ea parte aeris niuem concipi quae uicina terris est, et ideo minus alligari quia minore rigore coit. Nam uicinus aer et plus habet frigoris quam ut in aquam imbremque transeat, et minus quam ut duretur in gran
Abbreviated transcription (Latin):
iñuentꝰ ꝑ młtos dies fluxit ut tradi¬
t᷑ factũ eo motu quo chalcis labora¬
uit. ap̃ asclepiodocũ. Inuenies audi¬
dorẽ possidoiui in his ip̃is q̃stionũ na¬
duraliũ causis. Inuenies ⁊ ap̃ alios aue¬
tores hiasse uuo loco t̾ram. ⁊ ĩde nõ
exiguo tp̃re spirasse uentũ qui seł iᵈ¬
it̾ ipe sibi fecerat ꝑ qd̾ ferebat᷑ Maxi¬
nat᷑a citus ⁊ locũ e loco mutans hic
cet ĩnoxius nec circiuectis molestus
ta discedñdi facultas est ⁊ undiq
obsistit᷑᷑ tũc magno cũ murmͣre
montis cͥcũ claustra fremit q̃ diu pł¬
sata cũ uellit ac iactat eo acrior quo
cũ mora ualenciore luctatꝰ est. Dem̃
tũ cirta plustrauit om̃e quo tene¬
bat᷑. nec potuit euad̾e m̃ quo maxĩe
ĩ pactus est resilit ⁊ aut occulta di¬
uidit᷑. ip̃o t̾re motu raritate facta:
aut ꝑ nouũ uulnꝰ emicuit. Ita eius
ñ pt̃ iustanta cohib̾i nec uentũ ten
ulla ꝯpages soluit ꝙ eũq uiucłiu

Expanded text:
ntus per multos dies fluxit, ut traditur factum eo motu quo Chalcis laborauit: quod apud Asclepiodotum inuenies, auditorem Posidonii, in his ipsis quaestionum naturalium causis. Inuenies et apud alios auctores hiasse uno loto terram et inde non exiguo tempore spirasse uentum, qui scisibi fecerat per quod ferebatur. Maxinatura citus et locum e loto mutans. Hic cet innoxius nec circum iectis molestus ta discedendi facultas est et undique obsistitur, tunc "magno cum murmure montis circum claustra" fremit, quae diu pulsata conuellit ac iactat, eo acrior quo cum mora ualentiore luctatus est. Deinde cum circa perlustrauit omne quo tenebatur, nec potuit euadere, inde, quo maxime impactus est, resilit et aut per occulta diuiditur ipso terrae motu raritate facta, aut per nouum uulnus emicuit: ita eius non potest uis tanta cohiberi nec uentum tenet ulla compages. Soluit enim quodcu
Abbreviated transcription (Latin):
hic tam ꝓpe a nobis agens cͣsum sol om̃i
hic pastus est ñ posset aut̃ tã młta tũto¬
ius illicopia suffecturi in tot celestia
ac plena sit. ⁊ ex ꝯdito ꝓferat: ñ ẽ. gͦ
ca sub t̾ra spacia aer latꝰ obtineat

Expanded text:
hic tam prope a nobis agens cursum sol, omni hic pastus est. Non posset autem tam multa tantonis illi copia suffecturi in tot caelestiaac plena sit et ex condito proferat: non est ergo ca sub terra spatia aer latus o
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sp̾lime p̾bere nob̾ opinionẽ sp̃em q
sid̾is longi puto tale eẽ debet qͣle ẽ io
ꝙ ignẽ efficit. tͥbuus aut rotunda fa¬
cies est. In eod̾ eñi uestigio u̾sat᷑ ⁊ co¬
lũꝑne mͦ circumagñtis se uoluitꝰ. gͦ ig¬
nẽ quoq qui ĩ clusus est similẽ eẽ illi
ñ ĩ una ꝑte celi aspici. nec ĩ signifero tm̃
orbe. s tam in ortu quͣi ĩ octasu. freqñtis¬
sime tñ cͥca septẽtͥonẽ forma eius ñ est

Expanded text:
in sublime praebere nobis opinionem speciemque in sublime praebere nobis opinionem speciemque sideris longi: puto, talis esse debet quale est id quod ignem efficit; turbinis autem rotunda facies est in eodem enim uestigio uersatur et columnae modo circumagentis se uoluitur: ergo ignem quoque qui inclusus est similem esse illi non in una parte caeli aspici nec in signifero tantum orbe sed tam in ortu quam in occasu, frequentissime tamen circa septentrionem. Forma eis, ‹ut
Abbreviated transcription (Latin):
citatiꝰ. ac om̃iũ uentoꝵ uunũ cõgesta
uis dissiparet᷑ ⁊ t̾re solida fortisq cõpa¬
ges ne dũ ꝑticła aeris torti p̾t̾ea uia¬
n̾e in alto ũ pot̃ iguis turbine illatus
nͥ ip̃e quoq ꝑmanet tͣbo: quid porro
tam in credibile ẽ qm̃ iut᷑biue longior
metis dicet᷑ qui senis m̃sib apparuert:
dem̃ duo debent ẽẽ motꝰ eod̾loco alt̾
illi diuinꝰ ⁊ assiduus suũ sine ĩt̾ missio¬
ne ꝑagens opus alt̾ nouus ⁊ recens
⁊ turbine illatꝰ. nocẽ est gͦ alt̾ alt̾i ĩpe¬
dim̃tũ sit: at quilunaris illa orbita ce¬
t̾oꝵ q sup̃ lunã meanciũ: motꝰ ĩ reuo¬
cabilis est nec hesitatꝰ. qui ñ resisit
is dat ullam nob̾ supicionẽ obiecte sibi
mors fidem ũ ht̃ turbinẽ iuolentissim̃
⁊ ꝑtͥbatissimũ tẽpestatis gñs ĩ medi¬
os sidum ordines puenire ⁊ it᷑ dis¬
posita ac cñquilla u̾sari credamꝰ ignẽ
tircũ acto tͣbine accendi ce hc̃ expulsimi

Expanded text:
citatius? Hac omnium uentorum in unum congesta uis dissiparetur et terrae solida fortisque compages, nedum particula aeris torti. Praeterea manere in alto non potest ignis turbine illatus, nisi ipse quoque permanet turbo. Quid porro tam incredibile est quam in turbine longior metis dicetur qui senis mensibus apparuerunt? Deinde duo debent esse motus eodem loco, alter ille diuinus et assiduus, suum sine intermissione peragens opus, alter nouus et recens et turbine illatus; necesse est ergo alter alteri impedimentum sit. Atqui ‹quia› lunaris illa orbita ceterorumque supra lunam meantium motus irreuocabilis est nec haesitat usquam nec resistit nec dat ullam nobis suspicionem obiectae sibi morae, fidem non habet turbinem, uiolentissimum et perturbatissimum tempestatis genus, in medios siderum ordines peruenire et inter disposita ac tranquilla uersari. Credamus ignem circumacto turbine accendi et hunc expulsum
Abbreviated transcription (Latin):
quisqm̃ pot̃ ita implicate aqͥs herbe st̃
⁊ aq̃ nec poditi eluctabiles nec nauigio
ꝙ uisi ꝑuũ ⁊ uniꝰ capax luosa ⁊ obsitapa¬
lus ñ fecit. Ibi inquit iudimꝰ duas petͣs
ex quib in gens iuis flumiius extide¬
bat. S siue cap̃ illa siue accessio ẽ uili:¬
siue tũc nascitur: int̾ras ex pͥore recep¬
ta cursu redit ñnetucredis illã quiciy
est ex magno t̾raꝵ lacu ascend̾e: hañt
em̃ oportet płib locis sparsũ humorẽ
⁊ in uno coactũ. ut eructuare canto ĩ¬
qui existimat simili pene ex causa ⁊
aera concuti ⁊ t̾ram cũ ĩ feriore ꝑte
sp̃c cursum a era ⁊ ĩnubes coactũ eadẽ
uia ꝙͣ ap̃ nos quoq nubila frangi
solent rumpit ⁊ ignis ex ħ collisu nibium
cursuq elisi aeris emituit. hic ip̃e uiob¬
uia iucurrit exitũ q̃rens ad diuelłit re¬
pugnãcia donet ꝑ augustã aut nactꝰ ẽ
uiam exeundi ad celũ: aut ui ⁊ ĩ iuria
iudicant: si quia płib obrutꝰ locis ar

Expanded text:
quisquam potest: ita implicatae aquis herbae sunt et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capax limosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue capsiue tunc nascitur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto imqui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ard
Abbreviated transcription (Latin):
młtũ ill consssure irue eari nocẽt
quo mͦ inhac pił a ncħ llã int̾isalla
efficiũt no spem rotundi sic ne ĩ uni¬
u̾so quidẽ or b t raꝵ editi mont es q
altitudo totuis auc̃da collcõne cõsu¬
mt᷑ quidicit alciore montẽ qr solem

Expanded text:
nocent Quomodo in hac pila nihil illa interualla officiunt ad speciem rotundi, sic ne in uniuerso quidem orbe terrarum editi montes, quorum altitudo totius mundi collatione consumitur. Qui dicit altiorem montem, quia solem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrbis abscondat. Inluce hc̃ ⁊ in aꝑto sp̃m
reddam: an iuuasto t̾raꝵ dehiscentiũ sinu:
Solus in illud ꝓfundũ. an cũ magno co¬
mitatu popłoꝵ cõcadũtiũ ferar. Nicħ iñt¬
est inea qnͣtꝰ cͥca mortẽ meã tiimiultꝰ sit.
Ip̃a ubiq tantumdẽ est. ꝓs̃i magnũ suia¬
niꝰ ãñum adu̾sus istam cͥladẽ: que nec eni¬
tari nec ꝓuideri pot̃. Nesinamꝰ q audire
istos qui canpame renũciauer̃t: quiq pꝰ
ht̃ casum emggrauert̃ negant q ipõs ũꝙͣ
in illã regionẽ accessuros. Quis eĩ illis
ꝓunttit meliorib fundam̃tis ħ aut illud
mota. tñ mobilia. hc̃ fortasse in quo secu¬
rius ꝯsistitis locũ ħ uox aut hic añ noctẽ
ꝯdicio sit. in quib iam iures suas for¬
tuna ꝯsũpsit. ⁊ q̃ infut̾um ruina sua
exceptã inmunẽ q ab ħ ꝑicło credinius õs
sb̾ eadẽ iacent lege. Nicħ ita ut ĩ mobłe

Expanded text:
orbis abscondat; in luce hunc et in aperto spiritum orbis abscondat; in luce hunc et in aperto spiritum reddam an in uasto terrarum dehiscentium sinu; solus in illud profundum an cum magno comitatu populorum concadentium ferar; nihil interest mea quantus circa mortem meam tumultus sit: ipsa ubique tantundem est. Proinde magnum sumamus animum aduersus istam cladem, quae nec euitari nec prouideri potest, desinamusque audire istos, qui Campaniae renuntiauerunt quique post hunc casum emigrauerunt negantque ipsos umquam in illam regionem accessuros: quis enim illis promittit melioribus fundamentis hoc aut illud mota, tamen mobilia: hunc fortasse in quo securius consistitis locum haec nox aut hic ante noctemorum locorum condicio sit in quibus iam uires suas fortuna consumpsit et quae in futurum ruina sua exceptam immunemque ab hoc periculo credimus: omnes sub eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sedes licet ulłm malũ sũ effugio est.
Nũqm̃ fulmina popłos ꝑussert̃. Pesti¬
leus celũ ex hausit urbes ñ abstusit
malũ latissime patet Inenitabile auid̾
publice noxiũ: ñ eĩ comos solum aut
familias aut urbes singłas haurit g̃s
totas regionesq sb̾m̾git. ⁊ mͦ riuuis o¬
ꝑit: mͦ in altã uoraginẽ c̃dit. ac ne id ꝙ
relinquit: ex quo appareat qd̾ ñ ẽ salte̾
fuisse. S supra nobilissimas iubes sũ
ullo uestigio pͥoris habitꝰ solũ exten¬
dit᷑ nec dest̃ qui ħ gñs mortis mag̃ tune¬
ant quo in abruptũ cũ sedib suis eunt
om̃e fatum ad eiudẽ t̾minum ueniat. ħ
ht̃ uit̾ cet̾a iusticie sue nat᷑a p̾cipuũ qd̾ c̃
ad exitinu uentũ est: om̃s uiequo sumus
Nich itaq uit̾ ẽ utrũ me lapis iuiꝰ elidat.
ãmonte toto p̾mar. utrũ supͣ me domꝰ
onꝰ ueniat unũ: ⁊ sub exiguo eiꝰ cumilo
ac pulu̾e ex spirẽ an totus cap̃ meũ tͥ caꝵ

Expanded text:
sedes licet: nullum malum sine effugio est. sedes licet: nullum malum sine effugio est. Numquam fulmina populos perusserunt; pestilens caelum exhaisit urbes, non abstulit: hoc malum latissime patet ineuitabile, auidum, publice noxium. Non enim domos solum aut familias aut urbes singulas haurit, gentes totas regionesque submergit et modo ruinis operit, modo in altam uoraginem condit ac ne id quidem relinquit ex quo appareat quod non est saltem fuisse, sed supra nobilissimas urbes sine ullo uestigio prioris habitus solum extenditur. Nec desunt qui hoc genus mortis magis timeant quo in abruptum cum sedibus suis eunt et omne fatum ad eundem terminum ueniat. Hoc habet inter cetera iustitiae suae natura praecipuum quod, cum ad exitum uentum est, omnes in aequo sumus. Nihil itaque interest utrum me lapis unus elidat, an monte toto premar; utrum supra me domus unius onus ueniat et sub exiguo eius cumulo ac puluere exspirem, an totus caput meum terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quoꝵ ut causas excuciamꝰ ⁊ ꝓpositi
oꝑis ꝯtextus exigit ⁊ ip̃e mł tempus
lacia ⁊ dem̃dus meens dimor: quid em̃
cuiꝙ satis tutũ uid̾i pot̃. Si mũdus ip̃e
concutit᷑ ⁊ partes eius solidissime: si qd̾
inse intenta sustineat fluctuat᷑ si ꝙ ꝓpͥũ¬
metꝰ nri: Qd̾ corꝑa receptadm iuueniẽt
quo sollicita confugient. Si ab ĩmo metꝰ
nascit᷑ ⁊ fuudatꝰ trahit᷑. Coust̾nacio oĩ¬
um est ubi tecta crepuert̃ ⁊ riuna signũ
dedit. bũc p̾ceps quisq se ꝓrupit ⁊ pena¬
tes suos deserit ac se publico credit. Mm̃
latehram ꝓspicimꝰ qd̾ auxiliũ si orb̾ ip̃e rui¬
nas agitat. Si ħ ꝙ nos tuet᷑ ac sustinet su
lam alt̾ius ac sui firmũ: hostem muro
repellã ⁊ p̾rupte altituduus castella ł
magnos exertitꝰ difficultate aditus mo¬
rabit᷑. a tẽpestate nos iundicat portꝰ
nimboꝵ iũ effusam ⁊ sñfine cadentes aqͣs

Expanded text:
se. Quorum ut causas excutiamus, et propositi se. Quorum ut causas excutiamus, et propositi operis contextus exigit et ipse in hoc tempuslacia et demendus ingens timor. Quid enim cuiquam satis tutum uideri potest, si mundus ipse concutitur et partes eius solidissimae labant?in se intenta sustineat, fluctuatur; si qumetus nostri? Quod corpora receptaculum inuenient, quo sollicita confugiant, si ab imo metus nascitur et funditus trahitur? Consternatio omnium est, ubi tecta crepuerunt et ruina signum dedit. Tunc praeceps quisque se proripit et penates suos deserit ac se publico credit: quam latebram prospicimus, quod auxilium, si orbis ipse ruinas agitat, si hoc quod nos tuetur ac sustinet, sulam alterius ac sui firmum? Hostem muro repellam, et praeruptae altitudinis castella uel magnos exercitus difficultate aditus morabuntur; a tempestate nos uindicat portus; nimborum uim effusam et sine fine cadentes aquas
Abbreviated transcription (Latin):
ut q alicui uicio nauigat᷑. Egregie
plato dicit qui nob̾ cͥta exitum iam des¬
tiũ loco dandus est inuunua eẽ q̃ hoĩes
emant uita. Immo lucili rarissime si bñ
consedisse ⁊̾ remotu uexatis q̃cũq adia¬
cebant regionib lucili iuroꝵ oꝑtime au¬
diunnꝰ. Et ꝙͣ hib̾uis dieb quos uacare
ił tali ꝑicło maiores mã solebant ꝑmit¬
tere Noiis februariis hic fuit motꝰ
regulo ⁊ uguo consuab qui canpamiã
defuctam metu magua stͣge uastauit
Nam ⁊ herculanẽsis oppidi ꝑs ruit. du¬
bieq stant ⁊̃ q̃ relicta sũt. q nut̾inoꝵ
colonia ut sñ clade. ita ñ sine q̃rela ẽ. fe¬
apoł quoq pͥuatĩ mł̾ta. publice ncħ
amisit leuit᷑ ingñti malo ꝑstricta. uille
u̾o ꝓricte passim sũ ĩiuria tremuere.
Adiciũt᷑ his illa: s excentaꝵ ouiũ gregẽ
exaĩatum ⁊ diusas statuas. Mote post
ħm̃tis aliquoł atq ĩpotentes suierras¬

Expanded text:
utique alicui uitio nauigatur. Egregie utique alicui uitio nauigatur. Egregie Plato dicit, qui nobis circa exitum iam testium loco dandus est, minima esse quae homines emant uita. Immo, Lucili carissime, si benconsedisse terrae motu uexatis quaecumque adiacebant regionibus, Lucili, uirorum optime, audiuimus, et quidem hibernis diebus, quos uacare a tali periculo maiores nostri solebant promittere. Nonis Februariis hic fuit motus Regulo et Uerginio consulibus, qui Campaniam, defunctam metu, magna strage uastauit: nam et Herculanensis oppidi pars ruit dubieque stant etiam quae relicta sunt, et Nucerinorum colonia ut sine clade ita non sine querela est; Neapolis quoque priuatim multa, publice nihil amisit leuiter ingenti malo perstricta: uillae uero prorutae, passim sine iniuria tremuere. Adiciuntur his illa: sexcentarum ouium gregem exanimatum et diuisas statuas, motae post hoc mentis aliquos atque impotentes sui erras
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulo aut̃ dicebam q̃ ri possumꝰ
de auttox ur̃id̾o si bũficia eius cor¬
rũpi t ut eent otraria efficimus
Dedit ille uentos ad custodiendam celi t̾ra¬
rumq temꝑiem ⁊ ad euocandas suppm̃¬
insuma i ne torpeant ꝑ mouens: dedit
uentos adult̾iora nascenda fuiss eñi
imꝑttum aĩal ⁊ sñ magna exꝑiencia
ue dedit uentos ut cõmoda cuiꝰq regi¬
oius fierent cõmuna. ñ ut legiones e¬
quitẽq gestarent. nec ut ꝑniciosa gẽ¬
ciũ arma tnͣsueherẽt. Si beuefiçia na
nr̃o malo accepiꝰ. Cui uid̾e expedit
cui loqui. cui ñ uita corm̃tũ est : Nicħ̾
iuenies tam manifeste utilitatis qd̾
ñ ĩ ꝯ̾riũ tnͣseat culpa sic uentos quo
natura bono fut᷑os inuen̾at. ip̃i illos
ꝯtrarios fecimꝰ oñis inaliꝙ nos malũ
ducunt. Non endem est his ⁊ illis causa
soluendi. S iusta nuilli. Diu̾sis eĩ irri¬
tam̃tis ad temptandũ ire impellimur.

Expanded text:
ut paulo ante dicebam, queri possumus ut paulo ante dicebam, queri possumus de auctore nostri deo, si beneficia eius corrumpimus et ut essent contraria effecimus. Dedit ille uentos ad custodiendam caeli terrarumque temperiem, ad euocandas supprimein summa et ne torpeant permouens. Dedit uentos ad ulteriora noscenda: fuisset enim imperitum animal et sine magna experientia ne. Dedit uentos, ut commoda cuiusque regionis fierent communia, non ut legiones equitemque gestarent nec ut perniciosa gentes arma transueherent. Si beneficia natul non nostro malo accepimus: cui uidere expedit? cui loqui? cui non uita tormentum est? Nihil inuenies tam manifestae utilitatis quod non in contrarium transeat culpa. Sic uentos quoque natura bono futuros inuenerat: ipsi illos contrarios fecimus. Omnes in aliquod nos malum ducunt. Non eadem est his et illis causa soluendi, sed iusta nulli. Diuersis enim irritamentis ad temptandum mare impellimur,