comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tisialienus fuus furtũ mͥ fe¬
cent. qui postta ĩincũ tominiũ ꝑ¬
uen̾it. extinguitur furti actõ. que
mic̾ competierat ñdum ĩuidiciũ
deducta. nec si postea auenauõ cu
quẽ anit litẽ ꝯtestatã emerã. fur¬
ti actio restaurabitur Quos si post
ltẽ ꝯtestatã cum rodem̾o. ꝯtẽpnã¬

Expanded text:
i alienus servus furtum mihi fecerit, qui postea in meum dominium pervenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienavero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem
Abbreviated transcription (Latin):
os̃  iculpa ĩi fraute quis pos¬
sessionẽ am̾iserit. qm̃ patideret
estimatimatõnẽ audiẽdus erit
aiudict si testeret aui adu̾sarius
actionẽ suam cectat. cũtũ pretor
auxiliũ qñꝙ laturus sit. quoli

Expanded text:
Si culpa, non fraude quis possessionem amiserit, quoniam pati debet aestimationem, audiendus erit a iudice, si desideret, ut adversarius actione sua cedat: cum tamen praetor auxilium quandoque laturus sit quoli
Abbreviated transcription (Latin):
abitãtor ĩ alicna cclificia fe¬
nesties. ⁊ ostia impdi suit. cadẽ post
ãnũm dñs cclificioꝵ tẽpsit. Quero
is ꝗ imposuerat poss ne ea uẽdicaẽ.
izdi posseniã q̃ alienis edificiis cõe¬
xa ec̃t.ea quãdiu iũcta manerẽt. co

Expanded text:
abitator in aliena aedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea vindicare. respondit posse: nam quae alienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu iuncta manerent, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiñcat. ñ icte actione hac agi pote¬
tit. añ quam traditus sit ager. tc̃ꝙ̃
possessio amissa sit. ẜ hĩs te eoꝙ hie¬
ditati obuenerit. recte ag̃. etiam¬
si possessionẽ eius adhuc ñ habu̾it
soris iuoiciũ datum sit. culpa quap
et dolus malus ĩtlis ĩs iudiciũue

Expanded text:
tineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sit.Sed heres de eo quod hereditati obuenerit recte aget, etiamsi possessionem eius adhuc non habuerisoris iudicium datum sit, culpa quoque et dolus malus heredis in hoc iudicium ue
Abbreviated transcription (Latin):
sore petatur. ⁊ fru̾ctus estimãdi
fũt. ut ĩ tab̾na ⁊arta q̃locari solent.
ꝙ ñ est ci ꝯtrariũ. ꝙ de pocunia depo¬
sita qͣ heres ñ attĩgit usuras p̃sta¬
re ñcogitur. nã. ⁊ si maxime uoctu¬
ra sic̃ usura. nĩnatura ꝓuenit. s iu¬
re ꝑcipitur. tñ ĩo uectura desiderar
titori p̃stare ñ datt. cum itrunia
ꝑiculodãtis feneictur. ¶ ocrialit
aũt cum te fructib esturadis q̃rit᷑¬

Expanded text:
ur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres no‹n› attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desiderarititori praestare non debet, cum pecunia periculo dantis faeneretur.Generaliter autem cum de fructib
Abbreviated transcription (Latin):
asficiatur. ipo quoq quilitis e¬
stimationẽ pccꝑit possidẽte. telet
adimuari noc faciũe audicclus e¬
rit. ille si uelit postea pecimiã q
nõie que usui ĩ fructui fũt. resti¬
tui fructus certum est.

Expanded text:
adficietur. ipso quoque, qui litis aestimationem perceperit, possidente debet adiuuari: nec facile audiendus erit ille, si uelit postea pecuniam, qunomine, quae usui non fructui sunt, restitui fructus certum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe cogẽdiñ sũt. s ĩ factũ actiad¬
usus quos itcididi dt bebit. ꝑ qͣ restitu¬
cre cogãtur quãto iocupictes cxea re
facti fuerint.
iss se ium: ue. ⁊ postea ei fũdus euin¬
catur. cõsitatolłe non põt.¬

Expanded text:
unt, sed in factum actio aduersus eos reddi debebit, per quam restituere cogantur, quanto locupletes ex ea re facti fuerunt. isset seuissetue et postea fundus euincatur, consita tollere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
minatur isqui eclictũ eclit. etu
absenit diuersa parte cognituꝵ
tum post tot numõ edicta que
pcesserĩt datur: ñ numꝗͣ post u¬
num ł alt̾um. ñ nũquam statĩ.
ꝙ appeliatur uñũ ꝓ oĩb. ħ autt

Expanded text:
minatur is qui edictum dedit etiam absente diversa parte cogniturutum post tot numero edicta quae praecesserint datur, nonnumquam post unum vel alterum, nonnumquam statim, quod appellatur unu
Abbreviated transcription (Latin):
petitione hĩditatis teriẽntur. cui¬
oĩb etiam titułmic ꝓ possessore adc¬
hr̃t et quasi adiũctus ẽ. teniꝙ et
ꝑemptore titulo adhĩt. nam si afu¬
rioso emero scicns ꝓ posseffore pos¬
sideo itẽm ĩ titulo ꝓ donato q̃ritur
an quis ꝓ possessore possitcat. ut pu¬
tauior e maritus. ⁊ placet nobis

Expanded text:
ditatis tenentur.Omnibus etiam titulis hic pro possessore haeret et quasi iniunctus est. denique et pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et placet nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cõtra suegatus tẽpoꝵ logationis
adicrit. ⁊ restituerit. datur ĩ fidcic¬
cõmissariũ actio noc cx aptio tre¬
relli opstat ex pona legati. qr hoc
ic gati ponale tencficium c̃.¶ Exꝗ
b aũ causis ñcogetur legatus iu

Expanded text:
Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est. Ex quibus autem causis non cogitur legatus iu
Abbreviated transcription (Latin):
dicium accipt. nec iurare cogc̃dus ẽ
se dare ñ oportere. qr hoc iusiurãdũ
ĩlocum litis ꝯtestate succedit. ¶ Cd¬
iũ nomine legatus dũpni infecti
ꝓmittẽ debet. aut uicinũ admittẽ.
ĩ possessionẽ s si ⁊ dies actionis exi

Expanded text:
dicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exi
Abbreviated transcription (Latin):
añs Siabarbitro ꝓbati sũt fitti¬
sores ꝓlocupletib habẽcti sunt. cu
potuerit querela ap̾ compctẽtem iu¬
dicem teferri.¶Qui exca improtat
abarbitro ꝓbatos. aiios improbatos
ꝓrat. iuitoꝙͣ magis sisua potestate
accep fideissores. ꝯtẽtus his et te¬
betse uod̾ suguo tempor calamitas
ficeiussorib ĩ sigus ł magna inopũ
accelit. causa cognita ex ĩtegro satis

Expanded text:
um. Si ab arbitro probati sunt fideiussores, pro locupletibus habendi sunt, cum potuerit querella ad competentem iudicem deferri, qui ex causa improbat ab arbitro probatos, alias improbatos probat: multoque magis, si sua uoluntate accepit fideiussores, contentus his esse debet. quod si medio tempore calamitas fideiussoribus insignis uel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satis
Abbreviated transcription (Latin):
actionem ex hoc edictocum contẽtus cẽ
poffit ex ceptione si ex stipulatu ꝯucia¬
tur de ptra. quod ad iudicium ñ ucͣit
aliter atꝙ si abͣalio sit imnpocuitus. nam
actionem propo sitam aduersus cũor

Expanded text:
actionem ex hoc edicto, cum contentus esse possit exceptione, si ex stipulatu conueniatur de poena, quod ad iudicium non uenerit. aliter atque si ab alio sit impeditus: nam actionem propositam aduersus eu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus ꝓ quo noxał actio alicui cõ¬
petit. siꝗdẽ cominus ñ negat inc
sua potestate eẽ. compellendumi
putat uindius ł iudicio cumsi¬
sti promittere. uel uidicium acciptre a¬
ut si nolit defendore eũutrum cum pͥ¬
mum potuerit. se ehw̾iturũ.sinuo
salso neget ĩ sua poͣtestate cẽ. susceptu¬
rum iudiciũ sine noxe tccditione. Id
ꝙ iuł scͥbit et sidoio fec̾it quo m̃inũ
ĩ cius sit potestatẽ. ¶S siyuus p̃sẽs¬

Expanded text:
uus, pro quo noxalis actio alicui competit: si quidem dominus non negat in sua potestate esse, compellendum putat Uindius uel iudicio eum sisti promittere uel iudicium accipere, aut, si nolit defendere, cauturum, cum primum potuerit, se exhibiturum: sin uero falso neget in sua potestate esse, suscepturum iudicium sine noxae deditione. idque Iulianus scribit et si dolo fecerit, quominus in eius esset potestate. s
Abbreviated transcription (Latin):
aũ.Qui iurato ꝓmisit iudicio
sisti. nouitetur ꝑ iuirasse. sicx ꝯces.
sacusa hoc deseru̾it oice not ali cã
agitur q̃ ad modum caueatur.
actio ẽ iudicio sisti ꝓmiẜit. p̃tor a¬
it ĩead̾ causa cũ exhilcł̾e. inquatẽ
est donec iudicium accipiatur. In
catẽ causa ꝗd fit uitcam. ⁊ puto e¬
um uerius uiden ĩ ead̾ causa sistͥe
qui ad cxꝑic̃dum ñ facit ius acto
missoris. e actio amifsa sit. ñ uite¬
ri ĩead causa statũ iabo ait.ł si his
parilocoerat ĩliti gãdo cep̾ce̾ in
duriore. uel locoł ꝑsũ. mũtata.n
Itaꝙ siquis ei qui in foro ꝓmisso¬
ris cõueniri ñ potest uenditus. aui
potẽtioridat᷑ ssit. magis eẽ putat
ut ñ uitetur ĩ cad̾ causa sistͥs sino¬
re deditus sit. offilius ñ putat eũ
ĩead̾ causa sisticũ nõxe deditione
cctens noxale̾ actione̾ periorputai¬

Expanded text:
Qui iurato promisit iudicio sisti, non uidetur peierasse, si ex concessa causa hoc deseruerit. SI EX NOXALI CAUSA AGATUR, QUEMADMODUM CAUEATUR 1actio est, iudicio sisti promisit, praetor ait in eadem causa eum exhibere, in qua tunc est, donec iudicium accipiatur. 'In eadem causa' quid sit, uideamus: et puto ueris eum uideri in eadem causa ‹sistere›, qui omissoris uel actio amissa sit, non uideri in eadem causa statum Labeo ait: uel si qui pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, uel loco uel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conueniri non potest uenditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut non uideatur in eadem causa sisti. sed et si noxae deditus sit, Ofilius non putat in eadem causa sisti, cum noxae deditione ceteris noxalem actionem peremi puta
Abbreviated transcription (Latin):
ar. Scicndum est possessores un¬
mouilium reꝵ. satisdare ñ compelli
possessor autem isaccipiẽdus ẽ qui
agro ł ĩciuitatẽ rem sou possicet. aut
exasse. aut ꝓ parte.s ⁊ ꝗ uectigaiem.
idest ephiteoticum agrum poisidet pꝰ¬
sessor inteuigitur. It ꝗ solam ꝓͥctatẽ¬

Expanded text:
 Sciendum est possessores immobilium rerum satisdare non compelli. Possessor autem is accipiendus est, qui in agro vel civitate rem soli possidet aut ex asse aut ex parte, sed et qui vectigalem, id est emphyteuticum, agrum possidet, possessor intelligitur. Item qui solam proprie
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Si suũ in ead̾ causa sistẽ fccłe
quidam ꝓmisit. ⁊ub̾ factus si stat
si ce ip̃o controu̾sia est capitalium ac¬
tionum ĩuinarũq noĩe non itete si¬
stitur. qr alit̾ deẜuuo. suppucio ⁊ u̾te¬
rib de iniuria satis fit. alit̃ de lib̾oui¬
dicta sumitur. ł oempnatio pecunia¬
aũ: Set si statulut̾rum siu̾eisse
sti ꝓmissum sit. ĩ ead̃ cuisa sistiuidet᷑
quã uis ub̃ sistatur. ꝙ ⁊ ñplicitus eica¬
sus lib̾tatis fucrit. d̾ eo ꝑ quam sagũ
ꝙit. ee quominꝰ ꝯs ĩiudiçio sistat
p: quissimũ putau p̾tor dolu
cius conerce̾. ꝗ impedit aliquẽ iudicio
siue sciẽtes siuc ignorãtes qd eẽt. ꝙ
cõminsceittur. Dolũ autem malũ
sic accipius. ut siꝗs ueruẽti adiu¬
dicĩi aliꝗd ꝓnũtiau̾it triste ꝓpt̃ ꝙ¬
⁊ is nocesse habũerit ad iudicium n̾
uenure tencatur ex ħedicto. qͣuis ꝙ¬
⁊ dã pute̾t sibi eum imputare. ꝗcrec¬
dulus fuit. ¶Sireus doio actoris ñ

Expanded text:
 Si seruum in eadem causa sistere quidam promiserit et liber factus sistatur: si de ipso controuersia est capitalium actionum iniuriarumque nomine, non recte sistitur: quia aliter de seruo supplicium et uerberibus de iniuria satisfit, aliter de libero uindicta sumitur uel condemnatio pecuniaum. Sed si statu liberum sisti promissum sit, in eadem causa sisti uidetur, quamuis liber sistatur, quod implicitus ei casus libertatis fuerit. DE EO PER QUEM FACTUM ERIT QUOMINUS QUIS IN IUDICIO SISTATquissimum putauit praetor dolum eius coercere, qui impedit aliquem iudicio siue scientes siue ignorantes quid esset quod comminisceretur. Dolum autem malum sic accipimus, ut si qui‹s› uenienti ad iudicium aliquid pronuntiauerit triste, propter quod is necesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: quamuis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. possessor non est. tam ⁊ sipossc̃s¬
sioriem hãt. aut sibi traditam. aut p¬
cario debitori ꝯcessam. ¶ Si fundũs ĩ
totem datus sit. tã ipeor quam marit
ꝓpt̾ possessionem tius fundi possesso¬
res ĩtelligutur. dius causa est eius
ꝗ fundipetitionem poralẽut. ⁊ u¬
tores. siue pupilli corum siuic ip̃i pos¬
sideãt. possessorum loco habeantur.s
et siumnus extutorib possessor fuit
idem dicẽdum eiͣt. ¶ Sifũdum quẽ
possidebãt ame petierit. deind̃ cuor
secũdum te cẽt iudicatũ appellar

Expanded text:
accepit, possessor non est, tametsi possessionem habeat aut sibi traditam aut precario debitori concessam. Si fundus in dotem datus sit, tam uxor quam maritus propter possessionem eius fundi possessores intelleguntur. Diversa causa est eius, qui fundi petitionem personalem habet. Tutores, sive pupilli eorum sive ipsi possideant, possessorum loco habentur: sed et si unus ex tutoribus possessor fuit, idem dicendum erit. Si fundum, quem possidebam, a me petieris, deinde cum secundum te esset iudicatum, appel
Abbreviated transcription (Latin):
i p̃tor iuffit eũ aquo debi¬
tum retebatur ad cẽ. ⁊ ordine gdic
delet dc p̾toris sũa cognoiscere. alio¬
quin clusoria crt̃ huius moĩ elic¬
ta. ⁊ decitta p̃toꝵ marcelł notat. si
pauł nõtãt. si aut morbo unrecu¬
ñ potuit reus puto e actionem
iudicati eo caũ in cum deriegan¬
dam.ł ex eq p̃̾torem ita iudicatu
essct. non nullos cã audita excũ¬

Expanded text:
i praetor iusserit eum a quo debitum petebatur adesse et ordine edictdebet de praetoris sententia cognoscere: alioquin lusoria erunt huiusmodi edicta et decreta praetorum.Marcellus notat: si e.Paulus notat: si autem morbo impedin potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicatum essent, nonnullos causa audita excu
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtlu p̃stari. ¶ Item põꝵait. colũ¬
bas q̃ cmnitti solent d̾ columbario.
uerure ĩ familie herciscũde iudici¬
um. cũ nostre sĩt tandiu. qͣdiuꝯsue¬
etudinem hñt ad nos reu̾tendi. qͣ¬
petit actio . Id̾ ⁊ ĩ apibus dr᷑ q ĩpatri

Expanded text:
ibus praestari.Idem Pomponius ait columbas, quae emitti solent de columbario, uenire in familiae herciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos reuertendi: qupetit actio. idem et in apibus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rint. nmet si ẜuus. actor ĩꝗt fu̾it le¬
git᷑us. narhas cum tratẽdum. q̃ si
ratõnes reddiderĩt nos uidebimus
nũꝗd ⁊ cautio sit ĩterponẽda. ũ qͦc¬
tiẽs cesit̾ate fu̾int rõius.ł actor p̃¬
autẽtice rationes s̃ necefsaries acto¬
nis.adĩstruẽcia ea q̃ postea ciñeg̃t̃.

Expanded text:
rint. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor prauthenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea e
Abbreviated transcription (Latin):
d.onabiudice coli estima¬
tio ex eo qud̃ icc̃st fit. s ex eoꝙ
ĩlitem iuratur. demiq ⁊ pre do¬
ni depoĩti et cõmodati obcã ca¬
usam cõpetẽ actionẽ. ñ dubu¬
tatur.¶ Siquis alio iudicio a¬
cturꝰ iudicatũ solui satis accc¬
ꝑit. dem̃ in alio iudicio agat. ñ¬

Expanded text:
on ab iudice doli aestimatio ex eo quod interest fit, sed ex eo quod in litem iuratur: denique et praedoni depositi et commodati ob eam causam competere actionem non dubitatur. Si quis alio iudicio acturus iudicatum solvi satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, n
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Eu locus ĩ iubẽdo iudica¬
it ñ eit cõp̾hensustñ. uidetur e
loco iudicare iusscisse. quo solet
dicare oportucrat. icẽ cum qui
subditus ẽst. sequi oportet.
ẽ inter litigantes s celsus ait
piculosũs esse ex pona rei ħ mẽ¬
tiri. ꝗ sẽp nc ꝯdẽpnetur ħ dicet
ñ ꝯuenisse. Quid ergo. melius
ẽ dicere iduenrt in iudiciũ nõ
te quo actum ẽ. ut ucniret. set
id ñ uenire de quo noñtu ac¬
tum ẽ. ne ueniret. ¶latrũcu¬
lator de re pocumaria iudicaeͬ e
d. nt̾ litigantes ñ alit̾ ñ põt¬
ros icxpodiri põt. quã si ait̃ peti¬
tor. alt̾ possessor sit. fcẽ enunde¬
ret ꝗ honera petitoris sustincat
et ꝗ cõmodo possessoris fũgatur

Expanded text:
i locus in iubendo iudicare non est comprehensus, uidetur eo loco iudicare iussisse quo solet dicare oportuerat idem eum qui subditus est sequi oportet. es: sed Celsus ait periculose esse ex persona rei hoc metiri, qui semper ne condemnetur hoc dicet non convenisse. quid ergo? melius est dicere id venire in iudicium non de quo actum est ut veniret, sed id non venire, de quo nominatim actum est ne veniret. Latrunculator de re pecuniaria iudicarem.Inter litigantes non aliter lis expediri potest, quam si alter petitor, alter possessor sit: esse enim debet qui onera petitoris sustineat et qui commodo possessoris fungatur
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ s petitione hr̃ditatis utuite¬
ncri s ipã mulierẽ directa terli mã¬
cellus scripsit maxime si iam factũ
diuortiũ est. ¶ hĩdẽ autem q̃ caru
rerum noĩe quas desunctus ꝓe
dit. utiq teneatur.Siquis ab¬
sentis nominc ꝑdisictat hĩlitai¬
tam. cũ sit in certũ an ie ratu
habeat. puto absentis nominei
petẽlã ir̾titatẽ. ipsius uc̾ro nc¬
quaquã qr non uitetur ꝓhĩle u¬

Expanded text:
ditatem, sed petitione hereditatis utili teneri: sed et ipsam mulierem directa teneri Marcellus scribit, maxime si iam factum diuortium est.Heredem autem etiam earum rerum nomine, quas defunctus pro dit, utique teneatur.Si quis absentis nomine possideat hereditatem, cum sit incertum an ille ratum habeat, puto absentis nomine petendam hereditatem, ipsius uero nequaquam, quia non uidetur pro he
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓctatis mnutił ẽt futura sẽꝑ. auscc̃¬
dẽte usufructu. s tñ plcuit dada
cc̃ actionẽ. uñ scquens dubitatioẽ
quo usꝙ tuc̃di cẽnt in cousufruc¬
tu municipes ꝯplacuit cẽtum ã¬
nos tuoclos cẽ municipes. q is fic¬
nis uitt iõge uinominis est.
sum legatarius restitue fuo ꝗcã
faicio. apparuit.ꝑfidei cõmis¬
sũ fructu p̃diorum̃ obalm̃ita ub̃¬

Expanded text:
tas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae longaeui hominis est. sum legatarius restituere filio, qfacto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
teriit. cã cognita idicium dabit̃
ĩcause iutem cognitione hoc ut̃¬
sabiti. si aut mora fuit ꝑ ueni¬
ditorẽ.aut non fuit p̃sens cui
redicitti. aut aliqua iustacã ĩ¬
t̃cessent. cur intra diẽ itdhibitu
mãcipium non est. q di magis
displicuerat. ihĩs autem actiõib
cata erunt obẜuanda q̃ de par¬
tu fructib accessionibq ⁊ q̃ te
mortuo roclhibẽtlo dicta fu᷑nt. u¬
¶ euo ẽptioni accedit. partẽ esse
morbo uitioue ⁊ ectis que ibi cõ¬
p̾hensa sunt p̃diccre uibetum et
p̃tata mhis cauñs nĩ esse man¬
cipium ut ꝓmittat.p̾cipitur. i¬
ta et cũ accalati alii iti hõ. cadem
et p̾dicore. ⁊ ꝓmittẽ. compellitur
ꝙ ñ solum hoc cãu intelligen¬
dum ẽ quo nominatĩ adicitur
accessurum funto hominẽ sti¬

Expanded text:
a cognita iudicium dabitur: in causae autem cognitione hoc uersabitur, si aut mora fuit per uenditorem, aut non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus eadem erunt obseruanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt. Quod emptioni accedit, partem esse morbo uitioue et ceteris quae ibi comprehensa sunt praedicere iubentur, et praeterea in his causis non esse mancipium ut promittat praecipitur: ita et cum accedat alii rei homo, eadem et praedicere et promittere compellitur. quod non solum hoc casu intellegendum est, quo nominatim adicitur accessurum fundo hominem Sti
Abbreviated transcription (Latin):
locus eclicto ccliliũ non sit. cuta
ca corpora q̃ sunt inhĩtlitatt aũ
ĩpoculio. idem ꝓbat. ⁊ si fundus
cum ĩstrumento uenicrit. ⁊ in
strum̃to mancipia sint. puto h̃t¬

Expanded text:
locus edicto aedilium non sit circa ea corpora, quae sunt in hereditate aut in peculio. idem probat et si fundus cum instrumento uenierit et in instrumento mancipia sint. puto h
Abbreviated transcription (Latin):
gãtur.ꝙ uel oo queri ptinore. ut si
quis coꝵ forte morbosus lautiosus
sit. ut omĩs simł rochilcarstur. ĩ¬
tatlum ⁊ si ĩ singula capita p̃tiũ
ꝯstitutum sit tñuna cmptiõ ẽ. ut
ꝓpt̾ unius uitiũ om̃s recwbilti
possint icc̾teĩt. scilicet cũ manist¬
stũ erit. non nuisi hominos q̃ emp¬
turũ. ł uendituꝵ fuisse uͥ płũꝙ

Expanded text:
re, ut, si quis eorum forte morbosus uel uitiosus sit, uel omnes simul redhibeantur. Interdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum manifestum erit non nisi omnes quem empturum
Abbreviated transcription (Latin):
uus cũ poculio uenerit. ca man¬
cipia q̃ inpeculio fucñt. sana eẽ
p̃stare uc̃clitor ñ tetet. qr ñ dixit
certum corpus accessir. s pcculiũ
admodum ccrtã quantitatem
peculii p̃stare non tebet. ita nec

Expanded text:
us cum peculio venierit, ea mancipia quae in peculio fuerint sana esse praestare venditor non debet, quia non dixit certum corpus accessurum, sed peculium uemadmodum certam quantitatem peculii praestare non debet, ita nec
Abbreviated transcription (Latin):
tio ĩpat actione si ncratius ꝓi¬
curatorem ħic cum accipiẽdũ
ait. ñ quemlilt. s cui uniuot¬
sa negotia aũ id ipsum ꝓpt̃ ꝙ
dum taxat imputan ex facto¬

Expanded text:
ntio in hac actione: sed Neratius procuratorem hic eum accipiendum ait, non quemlibet, sed cui uniuersa negotia aut id ipsum, proptedumtaxat imputari empto
Abbreviated transcription (Latin):
podius ait familie appellatione
⁊ filios. f. demõstrãr. facta aũi do¬
mestioꝵ itlhibitoria agẽtem p̃¬
stait uoluit ¶ Si quis egerit qͣn¬
to minoris ꝓpitr ẜui fugam. dem̃
agat ꝓpt̾ morbum quanti ficri
agiposse quãto minoris dubiĩ
non est. s ait uilianus idagẽtdu
csse nc lucrũ cmptor faciat. ⁊ bis
ciustt̃ iti estimationem ꝯseq̃tũr
¶Intactum actio cõpctit ac p̃tiu
itcupãdum ñ mancipiũ itdhi¬
bitũn fuuĩt. inqua non ħ queri¬
tur an mãcipium in cã reclhibi¬
tionis fuũt. s ħ tantum. an fit
reclhibitum.nec ĩmcrito. inic¬
quũ est ⁊ cnim posita quã ut̃¬
ditor agnoũ ntip̃itndũ min¬
cipiumꝰ.ct̃ id in causa reclhibi¬
tionis nec q̃ritur utrum tebue¬
rit redhibi. in ñ tebucnti not

Expanded text:
iliae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare uoluit. Si quis egerit quanto minoris propter serui fugam, deinde agat propter morbum, quanti fieri agi posse quanto minoris dubium non est, sed ait Iulianus id agendum esse, ne lucrum emptor faciat et bis eiusdem rei aestimationem consequatur. In factum actio competit ad pretium reciperandum, si mancipium redhibitum fuerit: in qua non hoc quaeritur, an mancipium in causa redhibitionis fuerit, sed hoc tantum, an sit redhibitum, nec immerito: iniquum est enim, posteaquam uenditor agnouit recipiendo mancipium esse id in causa redhibitionis, tunc quaeri, utrum debuerit redhiberi an n
Abbreviated transcription (Latin):
ttt ꝙ dicendumc̃. quamcum qͣ
cuasionem mortio cp̃tor pitititit
buit inclicum ut sanan possit
uł milũ. adrabuit. s culpa sua. s
ħ diccmłis si. mñ iudiciũ acceptũ
tecessit. ccitꝵ si post iudicium ac¬
ctptum ittssissc ꝓponati. tunc in
arbitrium iudicis ueniet qualiter
mortuus st. ut eͥ ⁊ podio uitctur ca
que cũ post litis ꝯtestationẽ ꝯtin¬
gunt. arbitum uidicis tesicerit
ed̾ in ꝓcuratore diximus. id̾ intu¬
tore. ⁊ incuritore dictridu critat¬

Expanded text:
 dicendum est, quamcumque occasionem morti emptor praestitit, buit medicum, ut sanari possit, uel malum adhibuit, sed culpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ueniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt, arbitrium iudicis desiderant. Quod in procuratore diximus, idem et in tutore et curatore dicendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ĩ iuram patitur. dũ abailio
partẽ acipit homuius. alii ñ in
pirt̃ pretii ꝯempnatur quãto
minoris is hõ fit᷑. item.ut. hoĩe
mortuo ł etiam itchhibito. singu¬
los ꝓ sius partib recte agore. pit¬
tium aũ ⁊ accessiones ꝓunit rici¬
punt. set et fructus ⁊ ac sionos
et si quodetĩor homo. factus ẽ. x
parte pisabitur. ab ipsis. nͥ forit
talc̾ fit ꝙ diuisionem ñ nciput u̾
puta ancille partus.ĩ hic mumi
uc̃dita. quam ꝓ parit utlhiltri pos¬
se negauimus. ¶ ortellus quo¬
ꝙ scubit. si ruus comunis fuum
cincrit. ⁊ sit incã recłhibitionis u¬
num ex dñis ꝓ parit sua redhucit
fuum ñ posse̾. non mag̾ inquid¬

Expanded text:
ditor iniuriam patiatur, dum ab alio partem recipit hominis, alii in partem pretii condemnatur, quanti minoris is homo sit. Idem ait homine mortuo uel etiam redhibito singulos pro suis portionibus recte agere. pretium autem et accessiones pro parte recipient: sed et fructus accessionis et si quo deterior homo factus est pro parte praestabitur ab ipsis, nisi forte tale sit, quod diuisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc enim uendita, quam pro parte redhiberi posse negauimus. Marcellus quoque scribit, si seruus communis seruum emerit et sit in causa redhibitionis, unum ex dominis pro parte sua redhibere seruum non posse: non magis, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
itrum officium ĩcumbit que¬
cũꝙ in iudicio uorsmtimca a
uttm que ante uidicium ꝯtin¬
gut non ualde ad cum ꝑtinent
nisi fuer̃t ci nomiriatĩ inĩutta
pretcita ĩ elicto. idicitur: sic et
quĩta pecunia ꝓ eo hoĩs souita
accessionis ue noĩe data orit. ñ
rodtetur. quus ue pctunie quis
conominc obligatus erit. ñ lu¬

Expanded text:
rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio uersantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non ualde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: 'et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisue nomine data erit, non reddetur: cuiusue pecuniae quis eo nomine obligatus erit, non li
Abbreviated transcription (Latin):
ne ita ꝓnuntiatum ñcrit. iudici¬
um cp̃tori omnibꝙ ad quos eae
res ꝑtinebit dubitur. ꝑ ꝙ emptor
retiitet mãcipꝰium. ¶ Siquid i¬
tauenient. uͥ nisi placuerit intra
p̃sinitum tp̃s rethhiltati. ca con¬
uentio rata habetur. si aũ de tempõc
ĩtra sexaguita dies utiles accõmo

Expanded text:
tum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Si quid ita venierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conventio rata habetur: si autem de tempore intra sexaginta dies utiles accommo
Abbreviated transcription (Latin):
ab umo uł planancipia abuno
cmãtim ucrius c̃. diceie̾ si quasi
pses ⁊ti fucrĩt uenditores. singu¬
lis ĩsolidum itabilendũ. si tñ̃
turaltĩ quitem posse ittlhib̾i. cu
altõ auttm agi quanto minoris¬
¶ Ittm si ples singuli partes.abuo
cinãt. tunc ꝑ parit quisq corum
crꝑictur. f sĩ in solidum cinãt u¬
nus ꝗsa ĩ solidum iccibͣibebit. u¬

Expanded text:
ab uno uel plura mancipia ab uno emantur, uerius est dicere, si quasi plures rei fuerunt uenditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen tur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno emant, tunc pro parte quisque eorum experietur: sed si in solidum emant, unusquisque in solidum redhib
Abbreviated transcription (Latin):
solidum cũ tencri arbitro udi¬
cis hoc auttm expoditius ec̃ s̃ os
hĩdes uum ꝓcuratorẽ adagen¬
dum tolcrũtᷤ. tunc et si quo acte¬
rior fuus culpa uniuo hĩdlum
factus esti ⁊ hoc solutum ẽ cettri
familie hortiscuntt iudicum ad¬
dãqam sentũt impediuntur

Expanded text:
m eum teneri arbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior servus culpa unius heredum factus est et hoc solutum est, ceteri familiae erciscundae iudicium addamnum sentiunt impediunt
Abbreviated transcription (Latin):
iocuto consccutus. quod tar¬
dius ci hominem itstitut s ⁊
ñ a quo ius alio possessort fruc¬
tus accepit. emptor restitucre
cos telebit s ⁊ siquid fructuu
noĩe ꝯsecutus ẽ id pͥrestet. itẽ
si logatum ł bitlitas fuo obue¬
uenditor. an ñ potuerit. si ẜum
tuerit. nichil ħ res nocebit. pccis
quitem ⁊̃ illud non putat cẽ c
spectãdum. cuius ꝯtẽplat᷑ione
testator ẜuũ hĩdem scripsent.¬

Expanded text:
irco consecutus, quod tardius ei hominem restituit: sed et si a quouis alio possessore fructus accepit emptor, restituere eos debebit: sed et si quid fructuum nomine consecutus est, id praestet: item si legatum uel hereditas seruo obueuenditor an non potuerit, si seruutuerat: nihil haec res nocebit. Pedius quidem etiam illud non putat esse spectandum, cuius contemplatione testator seruum heredem scribse
Abbreviated transcription (Latin):
cigo q̃ ꝓptor ẜuũ dampna senfit so¬
lam dabunus ei corpor orrttntõ¬
nem ceteꝵ potent cuitart p̃statio¬
nẽ uenditor. si nolit hoĩcm icci¬
ꝑt. quo facto pretii prestationem
cuitab̾it. ¶ Si uc̃clitor ꝓnũtim̾it
uł ꝓmisit fuit̾ non cẽ. tenẽtur
ex sua ꝓmissione. si furtũ ẜuus
fcc̃ esse crũ hoc c̾aũ furem ñ tantũ¬
q extranco. s cum ꝗ domino stio it᷑
subtrir̃. intelligendũ est. ¶ Si añ¬
cilla itliltatur et ꝙ cxea post uen¬
ditioncm natum crit itdtctur.i
siue unus partus sit. siuc płes ẜ
et si forte usus fructus ꝓͥctati ac¬
citũt. in dubitatt ħͥ quoq itstitue¬
tur ¶ Si ꝑcculium q̃fut. ap̃ emp

Expanded text:
opter seruum damna sensit, solam dabimus ei corporis retentionem: ceterum poterit euitare praestationem uenditor, si nolit hominem recipere, quo facto pretii praestationem euitabit. Si uenditor pronuntiauerit uel promiserit furem non esse, tenetur ex sua promissione, si furtum seruus fecit: esse enim hoc casu furem non tantu extraneo, sed et eum, qui domino suo res subtraxit, intellegendum est. Si ancilla redhibeatur, et quod ex ea post uenditionem natum erit reddetur, siue unus partus sit siue plures. Sed et si forte usus fructus proprietati adcreuerit, indubitate hic quoque restituetur. Si pecul
Abbreviated transcription (Latin):
ã. Wittamus tam̃. ne iniquu
sit emptorẽ compelli dumttt̃ cor¬
pus. ⁊ adactionẽ uidicatimit¬
ti. si int̾dum nic̾i prestatur ꝓpt̾
inopiã uenditoris. potiusꝙ ua
crdinanda sit. ut ẽptor caueat
si intra certũ tempus ptcimia
sibi soluta sit. se mancipiumi
restitutursmpum.

Expanded text:
m. Uideamus tamen, ne iniquum sit emptorem compelli dimittere corpus et ad actionem iudicati mitti, si interdum nihil praestatur propter inopiam uenditoris, potiusque res ita ordinanda sit, ut emptor caueat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium restituturum.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis nomine.dari. autem ñ id so¬
lum accipiemus. ꝙ numeratur uẽ¬
ditori. ũ puta pictium ⁊ usuris ci
s ⁊ siqd emptionis cã ciogatumꝰ ẽ
ħ aũt ita temũ delucitur. si cx uo

Expanded text:
sionis nomine. dari autem non id solum accipiemus, quod numeratur uenditori, ut puta pretium et usuras eius, sed et si quid emptionis causa erogatum est. hoc autem ita demum deducit
Abbreviated transcription (Latin):
siuc sit. s pc̃cleat. ã ex oo pena coxic¬
gi rõt. sũi posita desicĩat ptna Eo¬
pmisio soluto. dic morte acceptua¬
tione. iudicio. pacto sacerclotio ob¬
uenic̃te. uitebimus ancogatur ar¬
bit sñam dicere. id cnim ñ tantũ
honori ponaꝵ. s ⁊ maiestate da in¬
dulgetur. cuius sacris uacare sa¬
cerdotes oporiet. ceteꝵ si postea su¬
scepit iste quoꝙ oĩmodo sriãm
ftrẽ tcłet᷑. ¶ It nõ est cogenduse
side nogõ trãsactũ est. e ho mortu¬
us ẽ. de quo erat cõpmnissũ nisi po¬
sitriore caũ aliꝗd utigãtiũ inter¬
sit. siui ĩdistincte. scriit si ꝑcroͣ¬
rt̃m de famoso delicto adarbit
itũ est. e edecare te qua publicũ
iudicium ꝯstitutũ fit. ueluti de
adultus. si cariis. et similib ucta¬
re debid p̾tor snãm dicert nec da¬
it dicit ꝯecutionẽ. de libali cã
cõpmisso facto recte ñ compeiutũ
arbit sĩtã dicere. qr fauor lib̾tatis
est. ut maiores iudices hr̃e debeat

Expanded text:
ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sententiam dicere: id enim non tantum honori personarum, sed et maiestati dei indulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum si postea suscepit, iste quoque omnimodo sententiam ferre debet. Item non est cogendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus eposteriore casu aliquid litigantium intersit. Iulianus indistincte scribit: si per errorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, vel de ea re, de qua publicum iudicium sit constitutum, veluti de adulteriis sicariis et similibus, vetare debet praetor sententiam dicere nec dare dictae exsecutionem. De liberali causa compromisso facto recte non compelletur arbiter sententiam dicere, quia fauor libertatis est, ut maiores iudices habere debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
tas extictellimo.action̾ in cũ da¬
bitur. siue spõte siuc coactus hr̃ts
cam adierit. cõmodius crũ est red

Expanded text:
tas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: commodius enim est red
Abbreviated transcription (Latin):
Pon alias ĩ cos quos pͥnceps e¬
uocauerit. rome cõpetit actio. quã
si hõc tp̃r ꝯtraperit. ¶legati ex de¬
uctis ĩ iegatione cõmissis. cogu̾t᷑.
iudiciũ rome pati. siue ip̃i admise¬
rĩt siue ẜuieoꝵ s si postinctur ĩ it
actio aduersus legitum. nũqd dan¬
dum sit.qm̃ ex presenci posseffione
ħ̾ ac̃tio ẽ. cassius dit sic ẜuuĩdum
ut si subdicatur minisitriũ ei. nõ
sit ꝯcocdenda actio. si ud ex multis ẜ¬
uis de uno agi̾tur ñ sit ĩhutrida
iuł sine distinctĩone denegadam
actionẽ ait. merito. id erum ñ datũ
actione abofficio susccpto legatiõĩs¬
b aduocetur.

Expanded text:
on alias in eos, quos princeps euocauit, Romae competit actio, quam si hoc tempore contraxerint. Legati ex delictis in legatione commissis coguntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum. Sed si postulatur in rem actio aduersus legatum, numquid danda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius respondit sic seruandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si uero ex multis seruis de uno agatur, non sit inhibenda: Iulianus sine distinctione denegandam actionem: merito: ideo enim non datur actio, ne ab officio suscepto legationis auocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
on q̃ admodum fitciusso¬
ris obligatio ĩperdenti põt essea
uel ĩfutuꝵ ꝯcipi.ita iudiciũ ĩpẽ¬
tẽti põt esse. ł de his reb q̃ postea
ĩ obligationẽ ad uẽture sũt. nam
neminẽ puto dubitaturũ qn ꝙn
fidciussor ã obligationẽ rei accipi
possit. iudiciũ uero.a̾n quam alid̾

Expanded text:
on quemadmodum fideiussoris obligatio in pendenti potest esse et vel in futurum concipi, ita iudicium in pendenti potest esse vel de his rebus quae postea in obligationem adventurae sunt. nam neminem puto dubitaturum, quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium vero, antequam ali
Abbreviated transcription (Latin):
tura erit. cã cõgnita aduersus eum
iudiciũ pictor dare deret. ͣus ꝯtes
stet᷑mr ita ut ĩ ꝓuincia tͣnsferatur
Si pat̃. f. mortuus eẽt. relicto uno
fiuo. quxore p̃gnante. ñ recte. filius
adebitorib partẽ dimidiã creditipo
tĩt petẽ. quauis postea unus filius
natus sit᷑. qr poterãt płos nasci. cu
ꝑrerũ naturã certum fuerat unu
nasci. s sabinus.⁊ cassius partẽ qͣr¬
tam petit debuisse. qr ĩcertum effet
ã tres nascerẽtur. nec reꝵ naturã in¬
tuendam ĩqua oĩa certa cẽnt.cu
futura utiꝙ fierẽt. s nr̃am in sciẽ¬
tiam aspici delere.

Expanded text:
tura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur. Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiaus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici debere.
Abbreviated transcription (Latin):
pSi iudex cui certa tẽpora p̃¬
stita erãt decesserit. ⁊ aliis in locuo
eius datus fu̾it. tãta ex ĩtegro teo¬
pora ĩꝑona eius p̾stituta intellige¬
mus. quãuis magistratus noĩa¬
tim ħ in sequẽtis datione ñ exp̃s¬
serit. ita tñ. ut legituna tempora ñ¬

Expanded text:
Si iudex, cui certa tempora praestita erant, decesserit et alius in locum eius datus fuerit, tanta ex integro tempora in persona eius praestituta intellegemus, quamvis magistratus nominatim hoc in sequentis datione non expresserit: ita tamen ut legit
Abbreviated transcription (Latin):
uł porsonanun qutã emcrgitibus
q̃ uanctatẽ inducut. idioq s ꝗd taic
acͤitent. officio iudicis. ꝯceptiohuiꝰ¬
stemohinins iuranditerminctur
sũ resimĩturandum. ⁊ anissafit.
soluat. absolintꝰ non soluentem
o dempneti crrelatic̃e nõ uirĩte
actore. ab s luit reum

Expanded text:
emergentibus, quae uarietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur. Cum res in iusiurandum demissa sit, soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatione non iurante actore absoluit reum
Abbreviated transcription (Latin):
au Eum ꝗuirau̾it ex caactione q̃
ĩ siciando crescit aliꝰ ꝙ sibidltri sim¬
pli ñ dupli ꝑsecutionẽ sibi acqree pe¬
diu̾s ai rarĩde gum sussicere exone¬
tne petitorẽ ꝓbundi necessitatt cum
om̃missarac parte elicti. dupli actõ
ĩtegramancat. ⁊ põt dicihoc iudicio
ñ principaͣlemcausam crcrcori. s iuiꝑ¬
iurãdum actoris ꝯfaumi ¶Siuirauo
testichum micͥ dait oporiore ꝙ ñsit ĩ

Expanded text:
 qui iurauit ex ea actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari. Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ccattio ptinet ad p̃diaru¬
stica. quãuis elificia ĩteruoniãt.
finio. ancclificiũ ponat. ¶ Iudici
finiũ reguroꝵ ꝑmittitur ũbi ñ
possut dirun̾e fincs. ad iudicatio¬
ne ꝯtroucrsiam dirimat. ⁊ si forte
amouecle uetĩs obscuritatis gã p
alum regiõc fines dirim̾e uitex

Expanded text:
 actio pertinet ad praedia rustica, quamuis aedificia interueniant: confinio an aedificium ponat.Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ oala ingͥdicam̃cta quene¬
iutci eĩo inter ponere se ĩhis ñ de¬
let. lonie̾ ⁊ in nocẽtis iĩofficio e¬
um sũgi oporter. T̃tuntem dicbit
facere quilibris ĩ ꝓbate loctiõis mi¬
gicis forte xris similib. ħcrũ oĩa

Expanded text:
neiudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fungi oportet: tantundem debebit fecere et in libris improbatae lectionis, magicis forte uel his similibus. ha
Abbreviated transcription (Latin):
milias militis pociuium sit. Sor¬
tiꝰ defendi post hĩtlitatẽ effccͦtã ꝑc
stitutione. ⁊ iõ ħ̾ iudiciolocuse¬
rit. ¶ In familie hecucũde udi¬
cio unꝰquisꝙ hĩdum. ⁊ uei et. ac¬
toris partt̃ sustinet. di bitadũ
latioõs int̃posite su̾ĩt dediuisioẽ eoꝵ
ũ stcturci. ⁊ult alt̾ altĩ mandet. ac¬
t stabitur diuisiori.

Expanded text:
s militis peculium sit. fort‹i›us defendi potest hereditatem effectam per constitutiones, et ideo hoc iudicio locus erit.In familiae erciscundae iudicio unusquisque heredum et rei et actoris partes sustinet.Dubitandum lationes interpositae fuerint de diuisione eorum, ut stetur ei et ut alter alteri mandet act, stabitur diuisioni.
Abbreviated transcription (Latin):
et si quis iudiͤ non paitat. in succidẽ¬
da artore. ud edifio ĩ finc pd̃ĩto tepõ¬
nẽndo. parit uecius. ꝯtc̃pnab̾itur¬
Sidicãtur t̃minitciccti. ł exarati. iu¬
tex ꝗte criminc cognoscit. q̃ de fini¬

Expanded text:
et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de fini
Abbreviated transcription (Latin):
haltie. dñum posse non solum
ctatis benesicio. ueꝵ q si et᷑as ñ pat̾¬
cinatur. qr ñ adipiscende hr̃ditatiᷤᷤ
e uito p̾tori de sucturiẽdoci ꝗabscs̃
rẽm ãmiserat. ĩhanc sñam resc̾psit.
et sinicl facilc mutãdum ẽ ex sol¬
lẽpnib. tatr ubi eqtas cuitc̃s pos¬
cit. subucnẽdum ẽ. itaꝙ sicitatuᷤᷤ
iõ est. ñ . Re. et obhoc. more ꝓuiciatum
ẽ ofestim aũt ꝓ tribunalite sedẽte
adiit. estimari põt. nĩ sua cuipa s pa¬
rũ cx audita uoce p̃conis desuisse
iõꝙ restitui pot̃. nec intra rus so¬
lum spõs. ꝯsistet hiuius gñis aura¬
lium qe̾ deceptis sine culpa suac¬

Expanded text:
e non solum aetatis beneficio, uerum et si aetas non patrocinetur: quia non apiscendae hereditatis uito praetori de succurrendo ei, qui absens rem amiserat, in hanc sententiam rescripsit: 'Etsi nihil facile mutandum est ex sollemnibus, tamen ubi aequitas euidens poscit, subueniendum est. itaque si citatus non respondit et ob hoc more pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species consistet huius generis auxilium: e
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuatũ. ne ꝓpt̃ satis minimã rez
uł sũmã. si maiori rei.ł sũmc p̃iu¬
quem ptor mnintegrũ se restituti¬
rũtiitem om̃iũ ꝗ ipsi potuer̾t re¬
stitui inintegrũ successores ininit
restitui posseũt. nta sepisi ine est
ꝯstitutũ. siue igitur h̾rs sit̃ siue
is cuihiditas restitutã ẽ. siue fuii
familias militis succossor. inint
restitui poterit ꝓĩte ⁊ siminor ĩẜ
uitutẽ redigatur.ł ãcilla frat do¬
minis eoꝵ dabitur ñ ultra tp̃s c
statutũ mint᷑ restitutios ⁊ sĩ for¬
te nͥ minior erat captus ĩhĩttita¬

Expanded text:
obseruatum, ne propter satis minimam rem uel summam, si maiori rei uel summae praeiuquem praetor in integrum se restitutrunt, item omnium, qui ipsi potuerunt restitui in integrum, successores in integrum restitui possunt, et ita saepissime est constitutum. siue igitur heres sit siue is cui hereditas restituta est siue filii familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in seruitutem redigatur uel ancilla fiat, dominis eorum dabitur non ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor erat captus in heredita
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. Eiquis abalio accep᷑ recũm
ne michi negotiũ faceret. si ꝗtem̃
mãdato meo ei datũ est. ł. ꝓꝓcurato¬
ipsum rep̾etẽ. ⁊ me ĩ quadruplum
est ̃tẽ si fiuus. f. pecuniam acceꝑit
ut faceret negotiũ uł nõ face̾ret. c
inpsum iudiciũ dabitur. ⁊ si auꝰ

Expanded text:
um. Si quis ab alio acceperit pecuniam ne mihi negotium faciat, si quidem mandatu meo datum est, uel a procuratoipsum repetere et me in quadruplum est. item si filius familias pecuniam acceperit, ut faceret negotium uel non faceret, in ipsum iudicium dabitur: et si alius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rihĩtlem aũt competit. irud
ꝙ ad eũ ꝑuenit. nã est ꝯstitutuor
turpia lucra ħidib quoꝙ ex tor¬
querilicet crimina extingũatur. ut
puta obfalsum. ł̃ iudici obgratiosã
seritentiã datũ. ⁊hĩtli ex torq̃bĩtur.
et si ꝗd aliut scełe q̃situm c̾. Set
ĩ pret̾ harc actionẽ. ꝯditio ꝯpetit. si
sola turpituto accipiẽtis u̾setur nã
et sidantis mclior causa erit possitẽ¬
tis: quare si fucrist ꝯdĩctũ. utrum
tollitur ħactio. ã uero intriplum
dãda sit. an cxemplo furis ⁊ ĩqua¬
druplũ actionem damus ⁊ ꝯditio¬
nom. s puto sufficere altũtrã actio¬
nẽ ubi aũt ꝯditio cõpetit. ibi ñ est
necesse post annũ dart ĩfactũ actõe

Expanded text:
in heredem autem competit in id quod ad eum peruenit. nam est constitutum turpia lucra heredibus quoque extorqueri, licet crimina extinguantur: ut puta ob falsum uel iudici ob gratiosam sententiam datum et heredi extorquebitur et si quid aliud scelere quaesitum.iam praeter hanc actionem condictio competit, si sola turpitudo accipientis versetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an vero in triplum danda sit? an exemplo furis et in quadruplum actionem damus et condictionem? sed puto sufficere alterutram actionem. ubi autem condictio competit, ibi non est necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝓtua parte dãni ĩ fecti uicino cac¬
uero. dicendum ẽ. ꝙ prestitero nego¬
tioꝵ gestorum actione potius qua
cõmuni diuidũdo iudicio posseme
tere me qr potui partem meã ita de¬
fendere. ut socũ partẽ cesencłe ñ cogerẽ¬
ignoranit. ł ab sentt. ĩnoxau cã desen¬
ttrit. negõrum gestorum ĩ solidume
suscepis. sidum taxat ãmonitus a
ẜuo meo id feceris. crit ĩter nos ne¬
gotiorum gestoꝵ actio. sin ueroqͣi¬

Expanded text:
tua parte damni infecti uicino cauero, dicendum est quod praestitero negotiorum gestorum actione potius quam communi diuidundo iudicio posse me petere, quia potui partem meam ita defendere, ut socii partem defendere non cogereignorante uel absente in noxali causa defenderit, negotiorum gestorum in solidum susceperis, si dumtaxat admonitus a seruo meo id feceris, erit inter nos negotiorum gestorum actio: si uero
Abbreviated transcription (Latin):
mã ꝙ tehis ẽ ꝗ pecuniã nͣegotium
ficerẽt. aut regoti accepisse dicerẽt᷑
restitui ultat. ⁊ ci ꝗ id cõmisit pro
modo telicti penam irroget.uos
letur. q̃stio haletur. quo ab souitoĩ
duplũ pretiũ accusator dnd dãnct

Expanded text:
otium facerent aut non facerent accepisse dicerentur, restitui iubeat et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. 9 Pletur, quaestio habetur: quo absoluto duplum pretium accusator domino damnat
Abbreviated transcription (Latin):
de Que utilit̾ in nggo stitutõt
ꝯtr aucuius erogãtur inqb ẽ etiam
sũptus honeste adronoreᷤ ꝑ gradũ
ꝑtuic̾tes factus.actione negõrum
gestorum pcti possũt. ¶ e pure te¬
stam̃to lib̾tatem acceptrunt. actusi
quẽ uniuentib dñis administraue¬
rũt. rationẽ iotcre ñ compellũtur.
soluit. existimãs sororẽ suam te fũc¬
to m̃̃de ĩ testam̃to extitissc. quãuis
aĩo gerctu sororis negotri id fccisset.
sisset. qr cquum ẽ indãpno cũ non
ut tibifudum cm̃et. ꝙ cum cognoui¬
sc̃. ipẽ cum tibi emi. puto referie qua
m̃ite enum. nã si ꝓpterea ꝙ tibi noces¬
sariuesst: ut ẽptum hat̾e uelle̾ age¬
mus ĩter nos negõꝵ gestorum. sic̃
cõfictre emissem. siuero ꝓpttrea cincrim¬
⁊ ne filius mas mãdati iudiciotencatũ.
magis ẽ ut ex pona eius. ⁊ego tocum oñ¬
dati iudicio agere possim. ⁊ tumccũ actõ

Expanded text:
 Quae utiliter in negotia alicuius erogantur, in quibus est etiam sumptus honeste ad honores per gradus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt. Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus, quem uiuentibus dominis administrauerunt, rationem reddere non conpesolvit existimans sororem suam defuncto heredem testamento extitisse. quamvis animo gerendi sororis negotia id fecisset, sisset: quia aequum est in damno eum non ut tibi fundum emeret: quod cum cognovissem, ipse eum tibi emi. puto referre, qua mente emerim: nam si propter ea, quae tibi necess esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et