comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ debiti culminis ⁊ crebra uoce
scẽ exhortationis ⁊ continuis pie oꝑati¬
onis eremplis ꝓ uehere curauit. Beniq
non solĩ uouȩ quȩ de anglis erat collec¬
ta eccłam curã gerebat. s ⁊ ueterum
brittannie uicolarũ nec ñ ⁊ scotorum
qui hib̾niam insulã brittaniie ꝓximam
incolunt ppłis pastoralẽ impendẽ sollici¬
tudiuẽ curabat. Si qͥdẽ ubi scotoꝵ in p̃¬
fata ipsoꝵ patͥa qͦmͦ ⁊ brittonũ in ipsa bri¬
tannia uitã ac ꝑfessionẽ minꝰ ecclasticam
in multis ẽẽ cognouit. marime qͦd pasche
sollepnitatẽ ñ suo tp̃re celebrarent. sed
ut supͣ docuimꝰ a quarta decima luna us¬
q ad iugesima dñicȩ resurrectionis diem
obseruandũ ẽc putarent: scͥpsit c̃ coepis
sius erhortatoria ad eos epłam obsecrans
eos ⁊ contestans unitatẽ pacis ⁊ catholice
obseruationis cũ ea quȩ toto orbe diffu

Expanded text:
fectum debiti culminis, et crebra voce sanctae exhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curavit. Denique non solum novae quae de Anglis erat collecta, Ecclesiae curam gerebat, sed et veterum Brittaniae incolarum, necnon et Scottorum qui Hiberniam insulam Brittaniae proximam incolunt, populis pastoralem impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime quod Paschae sollemnitatem non suo tempore celebrarent, sed, ut supra docuimus, a decima quarta luna usque ad vicesimam dominicae resurrectionis diem observandum esse putarent; scripsit cum coepiscopis suis, exhortatoriam ad eos epistolam: obsecrans eos et contestans unitatem pacis et catholicae observationis cum ea quae toto orbe diffu
Abbreviated transcription (Latin):
disserereq sufficiat. qr tñ eiꝰ humanitaᷤᷤ
ad insinuationẽ sui reseratis ianuis que
de semetipsa ꝑfert secreta humanis
mentib inspiratione clem̃ter infun¬
dit. al ad nuntianda uob̃ plenitudinẽ

Expanded text:
disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntiandam vobis plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
flicto rex. collecto erercitu uenit
pirasse didicãt. aut occidit. aut in
deditionẽ recepit. Sicq uictor in pa¬
triam reu̾sꝰ ñ statĩ⁊ inconsulte sacra
icũ suis pͥmatib quos sapientiores no¬
uãt curauit conferre qͥd dehis agen¬
dũ arbitrarent᷑. S ⁊ ipse cũ esset uir
uat᷑a sagacissimꝰ sepe diu solꝰ residens
ore qͥđe tacito s in intimis cordis mul¬
ta secũ colloquens qͥd sibi eẽt facieu¬
dũ quȩ religio seruanda tractaret.
Pyo tempore erhortatorias
ad fide lĩtta̾s apontifice sedis apłice bo¬
nifacio accepit. quarũ ista ÷ forma.
Cremplar epłe beatissimi ⁊ apłici pape
ro głoso eduino regi angloꝵ bonifaciꝰ
ep̾c seruus seruoꝵ di. Licet sũmȩ diuini¬
tatis potentia huinanȩ locutionis officii
erplanari ñ ualeat. qͥppe que sui magni¬
tudine ita inuisibiliatq uiuestigabili
et̾nitate consistit. ut hanc nulla inge¬
nii sagacitas quanta sit cõphendere.

Expanded text:
flicto, rex, collecto exercitu, venitflicto, rex, collecto exercitu, venitpirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramet cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabat.o tempore exhortatorias ad fidem literas a pontifice sedis apostolicae Bonifacio accepit, quarum ista est forma: Exemplar epistolae beatissimi et apostolici papae rioso Eduvino regi Anglorum Bonifacius episcopus servus servorum Dei. Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
uentionẽ ubi tc̃ erat in illa regalis. in¬
trauitq q̃si nuntiũ dni sui referens.
⁊ cũ simulatã legationẽ ore astuto reuol¬
ueret. erurrer̃ repente ⁊ euaginata sub
ueste sicca impetũ fec̃ in regẽ. Qdẽ uide
mex interposuit corpus suum ante ictũ
pungentis. s tanta ui hostis ferrũ uifir
ut corpꝰ militis occisi ⁊ regẽ uulneraret.
qͥ cũ mox undiq gladiis impeteretur.
de aut̃ nocte sacͦ scã dñicȩ pasche peꝑe¬
rat regina filia regi cui nomĩ eaufled.
Cũq ide rex p̃sente paulino ep̃o gratiaᷤ
erit. ut regina s ospes ⁊ absq dolore
graui sobolẽ ꝓcrearet. Cuiꝰ uerbis delec¬
tatꝰ rer repmisit se abrenuntiatis ido¬
lis xͦ seruiturũ si uitã sibi ⁊ uictoriam
donat pugnanti adu̾sꝰ regẽ a qͦ homi¬
cida ille qͥ eũ uulnauerat missꝰ eist.
Et in piguꝰ ꝓmissionis implende ean¬
epo adsignauit. que baptirata ÷ die sc̃o
pentecosten. pͥma de gente nordahi
quo tp̃re curatꝰ auuluere sibi pͥde in¬

Expanded text:
entionem, ubi tunc erat villa regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum vidermox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, dem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias erit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus promissionis implendae, eanepiscopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de gente NordanhyQuo tempore curatus a vulnere sibi pridem in
Abbreviated transcription (Latin):
lem. Ad hoc eiĩ miscd̾ian dñicȩ pi¬
etatis consecuta es ut fructũ fidei
creditoꝵq tͥ beneficioꝵ redẽptori tuo
multiplicẽ resignares. qͦd eqͥde suf¬
fragante p̃sidio benignitatis ipsuiᷤᷤ
ut explere ualeas assidius ũ desistimꝰ
p̃cib postulare. His gͦ p̃missis pat̾nȩ
uob̾ dilectionis erhibentes officia hor¬
tam̃. ut nos reꝑta portitoris occasioe
de his que ꝑuos suꝑna clem̃tia mirabi¬

Expanded text:
lem . Ad hoc enim misericordiam dominicae pilem . Ad hoc enim misericordiam dominicae pietatis consecuta es ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. « His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur, ut nos reperta portitoris occasione, de his quae per vos superna potentia mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
mõ cupulet᷑. ut ꝑinde intemãto socie¬
tatis fede uira teneas maritalis consortii.
Scͥptũ nãq ÷: ert̃ duo incarne una. Qe¬
mͦ gͦ unitas uob̾ coniuntionis uẽe dici
potit. si aure fidi splendore int̾positis
detestabilis erroris tenebris ille reman
illuminationis ipsiꝰ beneficia impet᷑re
nondesinas. ut uidelicet qͦs copulatio
carnalis affectꝰ iniũ qͦda mͦ corpꝰ exibuis
seruaret. Insiste gͦ głosa filia ⁊ sũmisco¬
natib duritiam cordis ipsiꝰ religiosa
diuinoꝵ p̃ceptoꝵ insinuatione sũmo¬
ꝑe mollire dematura. infundens sensib
eiꝰ qͣntui sit p̾clarũ. qͦd credendo suscepis¬
ti mistium. quantũ ue sit ad mirabile
qͦd reuata premiũ conseqͥ meruisti. fri¬
giditatẽ cordis ipsiꝰ scĩ sp̃c ad nuntiati¬
one succende. qͣtinꝰ amoto torpore ꝑni
quentatione succendat ut ꝓfecto sa¬
cre scͥpte̾ testimoniũ ꝑ ce erpleat. Sal¬
uabit᷑ uir infidelis. ꝑ mulierẽ fide¬

Expanded text:
o copuletur; ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne una . Qrgo unitas vobis conjunctionis inesse dici poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris tenebris ille remansilluminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuissservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore pernquentatione succendat, ut profecto sacrae Scripturae testimonium per te expletabitur vir infidelis per mulierem fide
Abbreviated transcription (Latin):
redeptione filui suũ unigenitũ misit.
ut uos ab originali peccõ eriꝑet.⁊ erep¬
quatinꝰ credentes sic̃ sepiꝰ dictũ : ind̾m
eiꝰ ⁊ sp̃m scm ⁊ inseꝑabilẽ tͥnitatẽ fuga¬
tis demonioꝵ sensib expulsaq a uob sol¬
licitatione uenenosi ⁊ deceptibilis hostis.
in splendore głe sẽpitne cohabitare ei
opitulatione ⁊ munificentia ualeatis.
misiã cũ ornatura in auro unã. ⁊ lena
mancirianã unã. qͦd petimꝰ ut eo benig¬
nitatis animo gła ur̃a suscipiat. quo

Expanded text:
redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet et erepquatenus credentes, sicut saepius dictum est, in Deum  inseparabilem Trinitatem; fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et deceptibilis hostis, in splendore gloriae sempiternae cohabitare, ejus opitulante munificentia, valeatis « m cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tandi subdi ⁊̃ in excremitate t̾re posita¬
rũ gentiũ corda ꝑfrigida. scĩ sp̃ẽ feruore
insuiqͦ agnitione mirabilit᷑: dignata
succendere. Quȩ eñ ingłosi filii nr̃i an¬
dubaldi regis gentibq ei suppositis illuᷤᷤ¬
tratione clem̃tia redẽptoris fuit oꝑata
plenĩ ex uicinitate locoꝵ ur̃am głam co

Expanded text:
tandi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida, sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum
Abbreviated transcription (Latin):
seruus di. Redẽptoris nr̃i benignitas hu¬
mano genĩ qͦd p̃ciosi sangͥnis sui effusioe
auincłis diabolicȩ captiuitatis eripuit.
remedia qͣtinꝰ sui nois agnitionẽ diu̾so
modo gentibꝰ in notescens. creatorẽ suũ
suscepto xͥane ficłi agnosce̾nt sacramĩto
&e beneficio mens ur̃a gaudio exultauit.
qͦd scintillã orthodore religionis inuri
dignatꝰ ÷ confessione succende. Ex q̃ re
gentis supposite uob̾ intelligentiã. in a¬
morẽ sui faciliꝰ inflamaret. Didicimus
nãq referentib his qͥ ad nos głosi filii
uri andubaldi regis laudabilẽ conu̾si
ido placitis iugit᷑ oꝑib enitescat. ab ido¬
loꝵ ⁊̃ cultu seu fanoꝵ augurioꝵq illice¬
brosis se diligent᷑ abstineat. ⁊ ita in amo¬
rẽ redeptoris sui inmutilata deuotior
ꝑsistens inuigilet. ut ad dilatandam
ap̃ianã fidẽ incessabilit̾ ũ desistat oꝑã
cõmodare. Cũq de głoso coniuge uro
ad suscipiendã uocẽ predicatoꝵ suã distu¬

Expanded text:
servorum Dei. « Redemptoris nostri benignitas humano generi quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diabolicae captivitatis eripuit, remedia; quatenus sui nominis agnitionem diverso modo gentibus innotescens, Creatorem suum suscepto Christianae fidei agnoscerent sacramentonicae beneficio mens nostra gaudio exultavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestri dignatus est confessione succendere. Ex qua re gentis suppositae vobis intelligentiam in amorem sui facilius inflammaret. Didicimus namque, referentibus his qui ad nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabilem conversiet Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distu
Abbreviated transcription (Latin):
faciem habent. ⁊ tales angłoꝵ in celis de¬
cet ẽẽ coheredes. Quod habet nom̃ ipsa
ꝓuincia de q̃ isti st̃ allati: Responsũ:
qr deiri uocaret᷑. id÷ ꝓ iunciabes. At il¬
le.bene inqͥt deiri. qr de ira eruti ⁊ ad

Expanded text:
faciem habent, et tales angelorum in coelis defaciem habent, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. » Quod habet provincia nomen ipsa de qua isti sunt allati? responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, de ira eruti, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
nitus tã sedulã erga salutẽ nr̃e gentis curã
gesserat. Dicunt qi die quada cũ aduenien¬
tib nuꝑ mercatorib multa uenalia in fo¬
rum fuissent collata multi ademendum
cũfluxissent. ⁊ ipsũ gregoriũ int̾ alios adue¬
nisse. ac uidisse int̾ alia pueros uenales po¬
sitos. candidi corꝑis ac uenusti uultꝰ capil¬
loꝵ qͦ forma egregia. Quos cii aspicẽt int̾¬
iꝰ incolȩ talis e̾e̾nt asẜectꝰ. Rursꝰ int̾ro¬
gauit utrũ ide insulani xͥani anpaganoꝵ
adhuc errorib ẽe̾nt implicati. dictũq
est qͦd essent pagani. At ille intimo ex
corde longa trahens suspiria. heu ꝓdo
lor inqͥt quodtã lucidi uultꝰ hoĩes tene¬
brarũ auctor possidet. tantaq gr̃a picei
frontis ĩtẽ ab int̾na grã uacuã gestat.
Rurs gͦ int̾rogauit qͦd ẽẽt uocabulũ
gentis illiꝰ. Responsũ : qͦd angli uoca¬
rent᷑. At ille bene inqͥt. nã s angłicam

Expanded text:
nitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam nitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum fuissent conlata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, intejus incolae talis essent aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus essent implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq in ipso cũ cetis sc̃ẽ ecclesie
pastorib resurrecturꝰ in głam. Scͥꝑ¬
tũ ÷ in tũba ipsiꝰ epitaphiũ huiꝰ modi.
Suscipe t̾ra. tuo corpꝰ de corꝑe sũptũ.
reddere quod ualeas uiuificante deo.
Sp̃c astra pecit. leti nil iura noceb ñt.
eui uite altiꝰ mors magis ipsa uita :
Pontificis sũmi hoc claudunt᷑ m̃bra
sepulchro. qͥ innumis semꝑ uiuit ubi¬
q bonis. Esuriem dapib suꝑauit fri¬
gora ueste. atq animas monitis tent
ab hoste sacris. Implebatq actu qͥcqͥd
sermone docebat: ẽẽt ut erẽplũ misti¬
ca uerba loquens. Ad xp̃m anglos con¬
u̾tit pietate magistra: adqͥrens fidei
agmina gente noua. Hic labor hoc
studiũ hec tͥ cura. hoc pastor agebas.
ut dño offerres plurima lucra gregiᷤᷤ.
hisq di consul factꝰ letare tͥumphis.
nã mercedẽ oꝑum iã sine fine tenes.
Hec silentio p̃tereunda opinio que
de beato gregorio traditione maioꝵ ad nos
usq ꝑuenit᷑. qua uidelicet ex causa admo¬

Expanded text:
cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admo
Abbreviated transcription (Latin):
laborando neqͥuat. Ilec mora uentꝰ qͥ anie¬
ridie flans urbi incendia sparserat. contͣ
meridiem flerꝰ pͥmũ ium sui furoris alesi¬
one locoꝵ que conterant abstrarit. ac mox
funditꝰ qͥescendo flamis parit sopitis atq
ertinctis conpescuit. ⁊ qr uir di igne diui¬
ne caritatis fortit ardebat. qr tẽpestatẽ¬
aeriarũ asua suoꝵq lesione crebris orati¬
onib ł erhortationib repellere consue¬
eodbaldo regnante migͣuit. ad celos. se
ab incaruatione dñ sercentessimo uige¬
simo quarto die octauo kalendarũ mar¬

Expanded text:
laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a melaborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a meridie flans, urbi  Al., ubi incendia sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardebat, quias orationibus vel exhortationibus repellere consueeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quarto, die octavo Kalendarum Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nensem triꝰ ab augustino suscepit. lustꝰ
eccłam. Quicu magna eccłam angloꝵ
cura ac labore gub̾ narent. susceperunt
scͥpta erortatoria apontifice romane
apłice sedis bonifacio qͥ pꝰ ds̃dedit eccłe
p̃fuit. anno incarnationis diu̾cȩ sercen¬
corꝑis qͥde ifirmitate id ÷ poda gra gra
semꝑ petenda ⁊ querenda ꝑuolans.
Erat carns origine nobilis. s culmine
m̃tis nobilior. Deniq ut unũ uirtutis
eius unde cetã intelligipossint testimo¬
nium referam. tempore quodam ciui
correpta crebrescentib cepit flãmis
consumi qͥb cũ nullo aquarũ in iectu
poss aliqͥs obsistere. iãq ciuitatis esset
pars uastata ñ minima. atq ad ep̃ium
furens se flama dilataret. confidens
ep̃c in diuinũ ubi humanũ deerat
auriliũ. iussit se obuiã uenientib¬
ri.Prat eo loco ubi flamarũ impetꝰ mari¬
quattuor coronatoꝵ. Ibi platus obsequen¬
tiũ manib ep̃ẽ. cepit orando ꝑicłm infir¬
mꝰ abigere. qͥd firma fortiũ manꝰ multum

Expanded text:
e tertius ab Augustino suscepit: JustusEcclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, anno incarnationis dominicae sexcencorporis quidem infirmitate, id est podagra, gravnda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium referam; tempore quodam civiti  Al. igne correpta, crebrescentibus coepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientib eo loci ubi flammarum impetus maxiquatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum
Abbreviated transcription (Latin):
głare mistĩum. Magno pͥmio enĩ fastig¬
oꝵ uestroꝵ delectabilẽ cursũ bonitatis
sue suffragiis illustrauit. dũ creditoꝵuo
b̾tabentoꝵ fidelissimȩ negotiationis offi¬
ciis uberẽ fructũ impendens. ei qͦd signa¬
laudabili patientia redeptionẽ gentis
illiꝰ erpectatis ⁊ ur̃is ut ꝑfice̾nt meriti
uirtute ut infideliũ corda nat᷑ali as
suꝑsticioso morbo purgata sui consequi¬
reut miscd̾am saluatoris. Susceptisnã¬
q apicib filii nr̃i adouandi regis repis¬
mꝰ quanta sacͥ eloquii eruditione euis
animũ ad uere conu̾sonis ⁊ indubitate
fidi credulitatẽ fr̃nitas ura ꝑdureris
Qua ex re de longanimitate clementis
celestis certa assuntes fidutiam non
solũ suppositarũ ei gentiu plenissiman
quatinꝰ sicut scͥptum÷ consũmati oꝑis
uob̾ merces a retͥbutore omĩum bonoꝵ
nũ eoꝵ ⁊ in fines orbis t̾re u̾ba eoꝵ uniũ¬

Expanded text:
gulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei quod signalaudabili patientia redemptionem gentis illius exspectatis, et vestris ut proficerent meritis virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adelvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae coelestis certam assumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimamquatenus, sicut scriptum est, consummati operis vestri merces a retributore omnium bonorum num eorum, et in fines orbis te
Abbreviated transcription (Latin):
ue feminis sac̾dotib seu ministris more
xͥano seruaret. neq abuegaret se etiã
eande subiturũ ẽẽ religionẽ. si tñ era¬
minata a prudentib sanctior ac deo
dignior posset inueniri. Itaq ꝑmit¬
tit᷑ uirgo atq eduno mittitur. et
iurta quod dispositũ fuerat ordina¬
niret. eãq ⁊ comites eiꝰ ne paganoꝵ
possent societate pollui. cotidiana¬
exortatione sacramentoꝵ cębestium celebrati
rendarũ augustarũ. anno ab incarnatiõe
dñi sercentesimo uge simo serto. ⁊ sic c̃
p̃fata uirgine ad regẽ eduinũ qͣsi comes
copule carnalis aduenit. S ipse potius
toto annimo intendens ut gentẽ ꝙ adibat
rauit multũ ut eos qͥ sec̃ uenant ne afide
quos si forte posset de paganis ad fidi grã
p̃dicando conu̾teret. S sicut apłs ait q̃nuiꝰ
mrulto tp̃re illo laborante in u̾bo d̃s erce

Expanded text:
ve feminis, sacerdotibus seu ministris more ve feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta quod dispositum fuerat, ordinaniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidianaexhortatione et sacramentorum caelestium celebratiolendarum Augustarum, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo vicesimo quinto: et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat,ravit multum, ut et eos qui secum venerant, ne a fide quos, si forte posset, de paganis ad fidei gratiam praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus sa
Abbreviated transcription (Latin):
subditione acceꝑit. qͥn ⁊ meuanias insulas
sic ⁊ sup̃ dociumꝰ imꝑio subiugauit angloꝵ
Quarũ pͥor quȩ ad austrũ ÷ ⁊ situ amplior
⁊ frugũ ꝑuentu atq ub̾tate felicior. non¬
gentarũ seraguita familiarũ mensurã
iusta estimationẽ angloꝵ. scda trecenta¬
rũ ⁊ ultra spaciũ tenet. Huic aut̃ genti
occasio fuit ꝑcipiende fidi. qͥd p̾fatꝰ rex
eiꝰ cognatione iunctꝰ÷ regib cantuarioꝵ
accepta in comugẽ edilb̾ge filia edilbrec
ti regis. quȩ alio noiẽ tate uocabat᷑. Hu¬
iꝰ consoitiũ cũ pͥmo ipse ꝓmissis ꝓcerib
a fr̃e eiꝰ eodbaldo. qͥ cẽ regno cantuarioꝵ
⁊ sacrauita celestis regis consortio ꝓfana¬
rent᷑ regis. qͥ ueridi cultꝰ ẽẽt ꝓrsꝰ ignarꝰ.
Qui cũ edumo u̾ba nuntiĩ referrent.
ꝓmisit se nichilomimodis contrarium xͥa¬
ne fidi quã uirgo colebat ẽẽ facturum.
quin potiꝰ ꝑmissurũ ut fidẽ cultũq sue
religionis cũ om̃ib qͥ secũ uenissent uiris si¬

Expanded text:
sub ditione acceperit. Quin et Mevanias insulas, sicut et supra docuimus, imperio subjugavit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amplior, et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram, juxta aestimationem Anglorum; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Huic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedil. Tate vocabatur. Hujus consortium cum primo ipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno Cantuarioruet sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris si
Abbreviated transcription (Latin):
tatis clem̃tiã que cuncta solo in uerbo
yceptionis sue condidit ⁊ ereauit.
cȩlum uidelicet ⁊ terram mare ⁊ onuĩa que
in eis sunt dispositis ordinib qͥb subsistẽt.
pensans hominẽ id imaginẽ ⁊ similitudi¬
nẽ suã ex limo t̾re plasmatũ constituit.
eiq tantũ p̃mii prerogatiuã indulsit. ut¬

Expanded text:
tatis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, caelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt, dispositis ordinibus quibus subsisteret, pensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantam praemii praerogati
Abbreviated transcription (Latin):
Et iustꝰ quide ad ciuitatẽ roficui p̃fu¬
erat rediit. mellitũ uͦ londonienses
ep̃m reciꝑe noluerunt. idolatͥs magiᷤ
pontificib seruire gaudentes. Non e¬
nim tanta erat ei quanta patͥ ipsius
regni potestas. ut etiã nolentibꝰ accon¬
tradicentib paganis antistite suȩ po
suduit mancipare preceptis. deni
& iii monasterio beatissimi appłoꝵ pͥncipis
eccłam sc̃ȩ di genitͥcis fecit. quan conse¬

Expanded text:
et Justus quidem ad civitatem Hrofi, cui praefuerat, rediit, Mellitum vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae po, divinis se studuit mancipare praeceptis. Denique et in monasterio beatissimi apostolorum principis, ecclesiam sanctae Dei genitricis fecit, quam conse
Abbreviated transcription (Latin):
diuidua tͥuitas ab ortu solis usq ad occa¬
sũ. hunanũ genꝰ qͥppe ut creatorẽ omĩum
atq factorẽ suum salutifera confessione
fidi uenat᷑ ⁊colit. Cui ĩ sũmitates imꝑii
rerũq potestates sub inisse st̃. qr eiꝰ disposi

Expanded text:
dividua Trinitas, ab ortu solis usque ad occasum, humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fide veneratur et colit: cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus disposi
Abbreviated transcription (Latin):
secrauit ep̃m data sibi in ordinandisepiᷤᷤ
auctoritate apontifice bonifacio que sue¬
cessore fuisse dededit sup̃ meminimus
ciuꝰ auctoritatis ista÷ forma. Dilectissi¬
mo frĩ iusto bonifaciꝰ. Quã deuote quaq
ura fr̾uitas. ñ solum epł̃e a nob̃ directe
fectio indicauit. Nec enĩ om̃ps ds sui
ris deseruit. dũ ipse p̃dicatorib eugłii
fidelit reꝑnusit. Ecce ego uobc̃ sũ om̃ib
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Quod

Expanded text:
secravit episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, Bonifacius. Quam devote, quamque vestra fraternitas non solum epistolae a vobis directae ro perfectio indicavit. Nec enim omnipotens Deris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummatione
Abbreviated transcription (Latin):
scotoꝵ gentes quȩ septẽtrionales brit¬
dnniȩ: fines tenent. marima er parte
idomuit. ac tͥbutarias fecit. S hec
post modum. Defunctus uero ÷ rer edil¬
arii pꝰ uiginti ⁊ unũ annũ accepte fidi¬

Expanded text:
Scottorum gentes, quae septemtrionales BritScottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec postmodum. Defunctus vero est rex Aedilarii, post viginti et unum annos acceptae fid
Abbreviated transcription (Latin):
nus cum sociis suis ad p̾dicandũ genti an¬
gloꝵ missꝰ ÷. edilbrect rer cantuarioꝵ
post regnũ tẽporale qͦd qͥnquaginta ⁊
ser annis głosissime tenuerat eterna
cȩlestis regni gaudia subiit. Q terciꝰ
quide ini regib gentis angłoꝵ cunctis
borealib impauit. s pͥmꝰ omĩum celi
regna conscendit. Nam pͥmꝰ imꝑium
huiꝰ modi alle rer australiũ saronum.
scaꝰ cȩlũ rer occidentaliũ saronũ quȩ
lingua ipsoꝵ cecculi uocabat᷑. Terciꝰ ut
diri edilbrect rer cantuarioꝵ. quartus
reduald rer orientaliũ angloꝵ qͥetiã
uiuente edilbrecto sue genti ducatũ
p̃bebat optinuit. Qͥntꝰ ediunꝰ rer nor¬
danhiubroꝵ gentis id ÷ eiꝰ quȩ adbore¬
alem umbre fluminis plagã inhabitat
maiore potentia cunctis quȩ brittan¬
niam incolunt angloꝵ parit ⁊brito¬
nũ ppłis p̃fuit p̃ter cantuariis tantũ.
angloꝵ sublecit imꝑio. Sertꝰ osoald
⁊ ipse nor danhinbroꝵ rer. rͥanissimus
isde finib regnũ cenuit. Septimus

Expanded text:
Anglorum missus est, Aedilberct rex Cantuariorum, post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis plagam inhabitat, majore potentia cunctis qui Brittaniam incolunt, Anglorum pariter et Brittonum populis praefuit, praeter Cantuariis  Al., CAnglorum subjecit imperio; sextus Osuald et ipse Nordanhymbrorum rex Christianissimus, hisdem finibus regnum tenuit; septimus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentiũ fr̃uitati tuȩ benignitatis studiis
inuitati direrimꝰ. qͦd uidelicet tantũ in
sacroscĩs cele braudis mistĩis utendilicen
nitate suscepit. intemata mentis suiceri¬
tate seruare. iutendens euiꝰ rei similitu¬
dinẽ tã p̃cipuum indunitũ humis tuis
barulandũ susceꝑis. talẽq te diũ implo¬
rata clem̃tia erhibendũ stude. ut indul¬
ti munis p̾mia ñ c̃ reatitudine s c̃ cõmodi
animarũ aute tͥbunal sũmi ⁊ ueri uidi¬
cis rep̾sentes. Ds te incolum̃ custodiat

Expanded text:
ti tuae, benignitatis studiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licennitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. D
Abbreviated transcription (Latin):
rimi eoꝵ de monastio bancor in quo
fert᷑ tantꝰ fuisse numerꝰ monachoꝵ
ut cũ in septẽ portiones ẽẽnt cũ p̃po¬
sitis sibi rectorib monastium diuisũ
nulla harii portio minꝰꝙͥ trecentos
homines haberet. qui ouis de laborib
manuum suarũ uiuere solebant.
Hoꝵ gͦ plurimi ad memoratã aciem
ꝑacto ieiunio tͥduano cũ aliis orandi
causa conuenant habentes defensorẽ
no ie branatillũ qͥ eos intentos p̃cib
ait. Ergo si adu̾sũ nos ad dñm suum
clamant. ꝓfecto ⁊ ipsi qͣnius arma
ñ ferant contͣ nos pugnant. qͥ ad u̾sis
nos imp̃cationib ꝑsecunt᷑. Itaq in hoꝰ

Expanded text:
rimi eorum de monasterio Bancor, in quo rimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibuait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos
Abbreviated transcription (Latin):
ut pascha suo tp̃re celebretis. ut
ministĩum baptuandi quo do renascim
uirta morẽ sc̃e romanȩ ⁊ apłicȩ ecclesiȩ
compleatis. ut genti angloꝵ una nobc̃
lerabimꝰ. At illi nichil hoꝵ se facturos
neq illũ ꝑ archepo habit᷑os ẽẽ responde¬
gere noluit. q̃ntomagis si ei subdicepi¬
mꝰ iã nos ꝓ nichilo contẽpnet: Quib
uir dñi augustinꝰ fert᷑ minitans pre¬
dixisse. qr si pace cũ fr̃ib acciꝑe nollent.
bellũ ab hostib forent accepturi. Et
si nationi angloꝵ noluissent uia uite
p̃dicare. ꝑ hoꝵ manꝰ ultionẽ ee̾nt mor¬
fortissimꝰ edilfrid collecto gͣndiererci¬
tu adciuitatẽ legionũ que agente
angloꝵ legacestir. ab rittonib autẽ
acturꝰ uideret sacerdotes eoꝵ qui ad
exorandũ dñm ꝓ milite bellũ agente
conuena̾nt seorsũ intutiori loco con¬
sistere. scisitabat qui e̾ent hi qͥd ue ac¬
turi illo conuenissent. Erant aut̃ plu¬

Expanded text:
ut Pascha suo tempore celebretis; ut ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae compleatis; ut genti Anglorum una nobilerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondegere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent morfortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plu
Abbreviated transcription (Latin):
pl plures uiri doctissimi. iarime
de nobilissimo eoꝵ in onasterio quoduocat᷑
liugua angloꝵ bancor naburg cui tp̃re il¬
illũ conciliũ uenant pͥmii ad quendam
uirũ sc̃in ac prudentẽ qͥ apudeos heremi¬
ticã ducere uitã solebat. consulentes an
ad p̃dicationẽ augustini suas deserere
traditiones debent. Qui respondebat.
Et unde hoc possumꝰ ꝓpbare. At ille. Dñs
inqͥt ait. Tollite iugũm meũ suꝑ uos:
⁊ discite qr mitis sũ ⁊ humilis corde. Si
gͦ augustinꝰ ille mittis : ⁊ humilis corde.
uit nec corã uob̾ assurgere uoluerit
cũ sitis numo plures ⁊ ipse sꝑnat᷑ auob̾.
fecert̃ ut dirãt. factũq ut uenienti¬
b illis sedet augustinꝰ in sella. Qd illi
uidentes mox in irã conu̾si st̃. eũq no¬
tantes suꝑbie. cunctis quȩ dicebat
contͣdicere laborant. Dicebat aut̃ eis.
Quia in multis quide nr̃e consuetudini
imo uniusalis ȩccłe contraria geritis.
⁊ tñ si in tͥb his mͥ obtẽꝑare uultis

Expanded text:
 plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore ilunt primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Et unde hoc possumus probare? » At ille: « Dominus, inquit, ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis corde, verit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis,
Abbreviated transcription (Latin):
nullã neq ledendi neq iuuandi faculta¬
tẽ adepti st̃. Qua gͦ m̃tis deceptione eos
dos qͥb uos ipsi unaginẽ corꝑis tradidiᷤ¬
tiꝰ colentes sequimini. iudicio discreto rep¬
ꝑͥere ñ possumꝰ. Unde opportet uos sus¬
cepto signo sc̃ẽ crucis ꝑ quod humanũ
genꝰ redẽptũ ÷ erecranda diabolicȩ uer¬
sutie supplantationẽ qͥ diuinȩ bonitatiꝰ
oꝑib inui dꝰ emulꝰq consistit. a cordib
uris abicere ⁊ iniectis manib hosquos
eatenꝰ matterie cõpage uobdos fabͥcastiꝰ
confringendos diminuendosq sũmopere
sibilitatẽ a suis factorib potuit qͦlibet
modo susciꝑe. uob patent̾ insinuet. ꝙͣ.
nichil erat qͦd eatenꝰ colebatis dũ ꝓfecto

Expanded text:
nullam neque laedendi neque juvandi facultanullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus redemptum est, execrandam diabolicae versutiae subplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus hos, quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summoperesibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto
Abbreviated transcription (Latin):
fectu intimȩ caritatis curauimꝰ. quatinꝰ
abominatis idolis eoꝵq cultu spretisq
fanoꝵ fatuitatib ⁊ augurioꝵ deceptabi¬
lib
blandinentis. credatis indm patrẽ omipoten¬
adiabolicȩ captiuitatis nerib scẽ ⁊ indiuidue
tͥnitatis id oꝑante potentia absoluti. et̾nȩ ui¬
te possitis ẽẽ participes. Quauta autẽ rec¬
plectunt᷑ eoꝵ qͦs colunt erempla ꝑditio¬
nis insinuant. Unde his ꝑpsalmistã dicit᷑.
Os dii gentiũ demonia. dñs aut̃ cȩlos fec̃.
Et it̾m. Oculos habent ⁊ ñ uidebt̃ ⁊cetera¬
usq ñ ambulabt̃. Similesgͦ esficiuntur
hi qͥ spẽ sue confidentie ponunt ineis.
Q mͦ enĩ iuuandi quelibet possunt habe
uirtutẽ hi qͥ ex corruptibili matia inferioꝵ
etiã suppositoꝵ que tͥ manib construunt᷑.
quib uidelicet artificiũ humanũ accõ¬
modans eis inanimatã m̃broꝵ similitudi¬
nẽ contulisti. qͥ nͥ ate moti fuerint ambu¬
lare ñ poterunt. s tanꝙͣ. lapis in uno loco

Expanded text:
fectu intimae caritatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blandimentis, credatis in Deum Patrem omnipotene Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reaplectuntur, eorum quos colunt, exempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et iterum: Oculos habent, non ambulabunt: similes ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium humanum adcommodans eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt; sed tanquam lapis in uno loco
Abbreviated transcription (Latin):
meliores putauimꝰ. Scothos uͦ ꝑ daganũ
lã ⁊ colũbanũ abbem ͥ g allies uenientem
nichil discrepare abrittonib ui eoꝵ
conu̾satione didicimꝰ. Nam daganꝰ ep̃c
adnos ueniens non solũ cibũ nob̾cum
s nec in eod̾ẽ hospicio qͥ uescebamur
sumere uoluit. Misit ide laurentius
cũ coep̃is sius etiã brittonũ sac̾dotib
littãs gradui suo condignas. qͥb eos in
s quantũ hec agendo ꝑfecit. adhuc p̃¬
sentia tp̃ra declarant. His tẽporib
pa bonifacio tracturꝰ. Et cũ ide papa
reuẽnt cogẽt sinodu ep̃oꝵ italie. de
uita monachoꝵ ⁊ qͥete ordinaturus.
⁊ ipse mellitꝰ it̾ eos assedit. anno oc¬
tauo imꝑii focatis pͥncipis indictione
martiarũ. ut queq erant regłarit᷑ de¬
creta. sua qͦ auctoritate subscͥbens
confirmaret. ac britaniã rediens scdo
angloꝵ eccłiis mandanda atq seruan¬
da deferret. una cũ epłis quas idem
pontifer dõ dilecto archiepo laurentio

Expanded text:
. Scottos vero per Daganum lam, et Columbanum abbatem in Gallis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos inSed quantum haec agendo profecerit, adhuc praesentia tempora declarant. His temporibus pa Bonifacio tractaturus. Et cum idem papaus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavo imperii Phocatis principis; indictione Martiarum, ut quaeque erant regulariter decreta sua quoque auctoritate subscribens confirmaret, ac in Britanniam rediens, secum Anglorum Ecclesiae mandata atque observanda deferret, una cum epistolis quas idem pontifex Deo dilecto archie
Abbreviated transcription (Latin):
uerb̾a. carceres. affeictiones. ipsã p̾tremo¬
mortẽ. mortẽ autẽ crucis ab infidelib
inmicis .aͥ. ⁊ ipse cũ xp̃o coronandus
ꝑtuli: His beati petͥ flagellis simul⁊
erortationib animatꝰ famulꝰx lau¬
laceratus ostendit. Qui mnultũ miratꝰ
inquirens. qͥs tanto uiro tales ausꝰ ẽẽt
plagas infligere. ut audiuit qr causa
torm̃ta plagasq ꝑpessꝰ. ex timuit mul¬
tũ atq anatemalato om̃i idolatriȩ cul¬
tu ⁊ abdicato conubio ñ legitimo suscep̃
uit. Misit ñ galliam ⁊ reuocauit mel¬
litũ ⁊ iustũ eosq ad suas eccłas libere

Expanded text:
verbera, carceres, afflictiones, ipsam pverbera, carceres, afflictiones, ipsam pmortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Chlaceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset plagas infligere: ut audivit quia suaetormenta plagasque perpessus, extimuit multum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepivit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mellitum ac Justum, eosque ad suas Ecclesias libere
Abbreviated transcription (Latin):
in ur̃a ꝓuincia demorari. Et expuler̃t
eũ. ac de suo regno cũ suis abire uisser̃t
agendũ. Decretũq ÷ cõmuni consilio
qi satiꝰ eẽt ut om̃s patͥam redeuntes
belles fidłi barbaros sine fructu reside¬
rent. Disscessere itaq pͥmũ mellitꝰ ⁊
iustꝰ atq ad partes galliȩ secessere. ibi
rerũ finẽ expectare disponentes. s ñ
pulerant. demonicis cultib impugne
seruiebant. Nam egressi contra gentẽ
geuisoꝵ inplium. om̃s parit᷑ cum sua
militia corruert. nec licet auctorib
ꝑditis. ercitatũ ad scelera uulgꝰ poti¬
iustũq secuturꝰ ac brittanniam
qua frequent᷑ iam dirimꝰ stratũ ꝑari
menbra posuisset atq obdor misset.
distͥctiore quare gregẽ quẽ sibi ipse
credid̾at relinqueret. ł cui pastoꝵ ou
xp̃i in medio lupoꝵ positas fugiens
ipse dimitteret. An mei inquit oblituses
erem.pli. qͥꝓ paruulis xͥ quos mͥ in iuditi¬
um suȩ dilectionis cõmendauãt. uincła

Expanded text:
in nostra provincia demorari. » Et expulerunt in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusseruntagendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam rbelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. Sed nopulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuJustumque secuturus, ac Britanniam qua frequenter jam diximus, stratum parari.membra posuisset, atque obdormisset, districtione: Quare gregem, quem sibi ipse crediderat, relinqueret? vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret? An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis, quos mihi in judicium suae dilectionis commendaverat, vincula,
Abbreviated transcription (Latin):
defuere. nã crebra mntis uesania ⁊ sp̃s
mors sabrecti regis orientaliũ saronũ.
qui ubi regna ꝑhennia petiit. tressuoᷤ
filios qͥ pagani ꝑdurauert̃ regni tẽpora¬
us heredes reliquit. Cepert illi max ido¬
latriȩ ꝙͣ uiuente eo aliquantulũ int̾¬
misse uidebant᷑ palã seruire subiectiꝰq
ppłis idola colendi lib̾am dare licentiã.
Cũq uident pontificẽ celebratis ineccła
missarũ sollepniis eucaristiã ppło dare.
dicebant ut uulgo fert᷑. ad eũ barbari
inflati stulticia. Quare ⁊ ñ nob̾ porrigis
Quib ille respondebat. Si uultis abliu
ẽẽ participes. Sin aut lauacrũ uite
contẽpnitis. nullatenꝰ ualetis panẽ uite
ꝑciꝑe. At illi. Nolumꝰ inquiunt fontẽ
illum intrare. qr nec opꝰ illo nos habere
credimꝰ. s tñ pane illo refici uolumus.
Cũq diligent ac sepe cib illo ẽent admo¬
niti. nequaꝗͣ. ita fieri posse ut absq
purgatione sacro sc̃a quis oblationisa

Expanded text:
defuere: nam crebra mentis vesania et spiritus defuere: nam crebra mentis vesania et spiritus mors Sabercti regis Orientalium Saxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sa
Abbreviated transcription (Latin):
berta regina condita ÷. quȩ ut̾ cetã
bona quȩ genti suȩ consulendo confere¬
bat. ⁊̃ decreta illi iudicioꝵ urta exem¬
pla romanoꝵ cũ consilio sapientium
constituit. quȩ conscͥpta angloꝵ sermo
tutiorẽ eis quos ⁊ quoꝵ doctͥnã susceꝑat
p̃stare. Erat aut̃ ide edilbrect filius
oꝵ solent oinscingas cognomuinari.
cui pat̾ hengist qui cũ filio suo oise
pͥmꝰ int̾uit ut sup̃ retulimꝰ. At uͦ post
mortẽ edilbrecti cũ filiꝰ eiꝰ oadbald
regni gubnacula suscepisset. magno
tenellis ibi adhuc eccłȩ crem̃tis detri¬
inento fuit. Siquide ñ solũ fidem xͥ
recipat noluerat s ⁊ fornicationẽ
pollutꝰ : tali qualẽ nec int̾ gentes
auditã apłs testat᷑. ita ut urorem
patͥs haberet. qͦ utͦq scelere occasio¬
uem dedit ad pͥorem uomitũ reuer̾¬
tendi. hisqͥ sub imꝑio sui parentis ꝑ
fauore ł timore regio fidi castimoniȩ
iura susceꝑant. nec suꝑue flagella distrie¬
tionis ꝑfido regi castigando ⁊ corrigendo

Expanded text:
Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermontuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct filius orum solent Oiscingas cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc primus intravit, ut supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., vel corrigendo
Abbreviated transcription (Latin):
tia lucis accendet. Nec mora illumina¬
tꝰ cecꝰ ac uerꝰ sũmȩ lucis p̃co ab om̃ib
ydicat᷑ augustinꝰ. Tũ brittones confi¬
cent᷑ qͥde intellerisse se uerã ẽẽ uiam
iusticiȩ ꝙͣ. p̃dicaret augustinꝰ.s ñ se
posse absq suoꝵ consensu ac licentia
pͥscis abdicare morib Unde postula¬

Expanded text:
tiae lucem accenderet. Nec mora, illuminatur caecus, ac verus summae lucis praeco ab omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postula