comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrii sit considerare. Quodsi cordi
tuo potissimũ sederit. ut eiꝰ ordinis
uiros cuiꝰ cu habitũ geris ibidẽ aggre¬
gare placuerit: quicqͥd eis inquac̾q
re desuerit. ego ob gr̃am cui regia
liberalitate supplebo. Igit᷑ dunstanꝰ¬
nẽ quȩ glestonia uocabatur: post
paucos dies augustioris ȩccłiȩ sun¬
damenta iacere. officinas scłm exem¬
plar olim sibi ostensum construere.
& consũmatis om̃ib magnũ pariter
atq egregtum monachoꝵ agmen i¬
bidẽ coadunare. Quib ipse pͥmus ab¬
bas effectus: ad cantã ꝑfectionẽ in¬
sticiȩ om̃s cohabitantes adduxit. ut
quasi cęli luminaria ad effugandas
cociꝰ erroris nebulas ⁊ peccatoꝵ te¬
nebras uiderent᷑. Tunc ad om̃s eir¬
cũ quaq ȩccłias ex usoẽ monachis
pontifices eligi. tunc abbates assumi.
tunc deniq diuersoꝵ officioꝵ p̃positi
instituti. ꝓpt̃ea quod essent ⁊ religio¬
nis merito p̃cipui. ⁊ doctrine sapien¬

Expanded text:
arbitrii sit considerare. Quod si id cordi arbitrii sit considerare. Quod si id cordi tuo potissimum sederit, ut ejus ordinis viros, cujus tu habitum geris, ibidem aggregare placuerit, quidquid eis in quacunque re defuerit, ego ob gratiam tui regia liberalitate supplebo. Glastoninem quae Glastonia vocabatur, post paucos dies angustioris ecclesiae fundamenta jacere, officinas secundum exemplar olim sibi ostensum construere, et consummatis omnibus magnum pariter atque egregium monachorum agmen ibidem coadunare: quibus ipse primus abbas effectus, ad tantam perfectionem justitiae omnes cohabitantes adduxit, ut quasi coeli luminaria ad effugandas totius erroris nebulas et peccatorum tenebras viderentur. Tunc ad omnes circumquaque Ecclesias ex eisdem monachis pontifices eligi, tunc abbates assumi, tunc denique diversorum officiorum praepositi institui: propterea quod essent et religionis merito praecipui, et doctrinae sapien
Abbreviated transcription (Latin):
stanũ suȩ liberationis auctorem
tas oꝑata sit coram om̃i pͥncipe ex¬
ponit. Et app̃hensa dextera uiri:
osculatus est eam & dixit. Agnosco
iuroꝵ scissime qͥd in te cõmisermmi
mali. non ꝑfidem meã quod ego
uoluerim. s qͦd apessimis homini¬
bus coactus id fecerim. Grates gͦ
clementiȩ dei. quȩ ñ modo debitũ
mͥ supplicium non inferre. uerum
etiã in debitum uoluit beneficium
prȩrogare. dũ me ap̃cipitio mortis
eripiens longioris uite spatia in
cuis nominib concessit. Sit gͦ de¬
inceps int̾ nos ꝑfectȩ familiaritatis
ꝑpetua integritas. sit disponendis
inpalatio reb libera semꝑ tibi facul¬
tas. sit in toto angloꝵ imꝑio udicandi
inter uirũ & ꝓximũ eiꝰ sũma potestas.
atq ittanimi mei affectum circa te cog¬
nitum habeas: illũ tibi locum in quo
te genitum. ecducatũ. conuersatũ acce¬
pi. ꝑpetuo uire possidendum trado.
ut quodcũq de illo uelis statuere. tui

Expanded text:
stanum suae liberationis auctorem stanum suae liberationis auctorem tas operata sit, coram omni principe exponit, et apprehensa dextera viri osculatus est eam et dixit: Agnosco, virorum sanctissime, quid in te commiserim mali, non per fidem meam quod ego voluerim, sed quod a pessimis hominibus coactus id fecerim. Gratias ergo clementiae Dei, quae non modo debitum mihi supplicium non inferre, verum etiam indebitum voluit beneficium praerogare, dum me a praecipitio mortis eripiens, longioris vitae spatia in tuis nominibus concessit. Sit ergo deinceps inter nos perfectae familiaritatis perpetua integritas, sit disponendis in palatio rebus libera semper tibi facultas, sit in toto Anglorum imperio judicandi inter virum et proximum ejus summa potestas. Atque ut animi mei affectum circa te cognitum habeas, illum tibi locum in quo te genitum, educatum, conversatum accepi, perpetuo jure possidendum trado, ut quodcunque de illo velis statuere, tui
Abbreviated transcription (Latin):
nas. uectorẽ quoq reflectere nisus.
Cũ repente ruptis frenis. ⁊ dema¬
nu porro reiectis: uolueri cur¬
su sessorẽ regẽ equus asportat.
Quid plura: Omĩno dese diffidẽs
de dei uͦ misericordia ñ nichil con¬
fidens: cȩleste auxiliũ implorat.
sicq conficendo orat. Ds iex om̃i¬
potens. qui cũsis suꝑ omĩa excel¬
sus humilia respicis. ⁊ alta semꝑ
alonge cognoscis: adesto nunc nõ
regi s homini cȩt̃is mortalib simi¬
li. inq sup̃mo mortis ꝑiculo con¬
sistenti. nec reminiscaris inuria¬
rũ fideli tuo dunstano ꝑme illata¬
rũ. qm̃ si me ipsius meritis ap̃sen¬
tis morte eripueris: quo aduiuã.
deuotum me cui nominis. illius
laudatorẽ habebis. Necdũ ꝑlene
uerba finierat. & quod dictu est
incredibile. s deo nichil impossi¬
bile: quasi diuina manu retentũ
animal insũnas uoraginis fixum
manebat. At ille corde pariter .
ore excelsas dõ grãs referens: dum¬

Expanded text:
nas, vectorem quoque reflectere nisus, nas, vectorem quoque reflectere nisus, cum repente ruptis frenis, et de manu porro rejectis, volucri cursu sessorem regem equus asportat. Quid plura? omnino de se diffidens, de Dei vero misericordia nonnihil confidens, coeleste auxilium implorat, sicque confitendo orat: Deus, rex omnipotens, qui cum sis super omnia excelsus, humilia respicis, et alta semper a longe cognoscis, adesto nunc non regi, sed homini caeteris mortalibus simili, inque supremo mortis periculo consistenti, nec reminiscaris injuriarum fideli tuo Dunstano per me illatarum; quoniam si me ipsius meritis a praesenti morte eripueris, quoad vivam devotum me tui nominis et illius laudatorem habebis. Nec dum plene verba finierat, et, quod dictu est incredibile, sed Deo nihil impossibile, quasi divina manu retentum animal in summo voraginis fixum manebat. At ille corde pariter et ore excelsas Deo gratias referens, Dun
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ olim aplerisq nobilium in ꝓsꝑos
dunstani successus est offensũ. &
regi ut aconsortio illoꝵ pelleretur
falsa cͥminatione suggestũ. Rex aũ
plus honesto falsis fauorẽ attribu¬
ens. dunstanũ & rebus & regia gã
pͥuatũ curia ꝓturbari iubet. Sic
pͥmo. sic scd̾o die transitu. Iamq ter¬
cia lux aduenerat. & rex cũ siuis
uenatũ ibat. Nemꝰ aũ quod uenã¬
di grã intrauerat. mons ceddroꝵ
terruptus. ingens baratrũ & ĩma¬
ne p̃cipitiũ de sũmo spectantib
ostñdit. Igit᷑ rex ꝑ deuexa montis
frena laxare: ⁊ ꝑ deuia queq sugẽ¬
tem ceruũ insectari. Fatigant utͥq
rex pro ceruo. ceriuis ꝓ seipso. Om̃
tandẽ fugiendi libertate negata:
bestia precipitiũ petit. ruit. ac
partes inminutissimas conscissa
deꝑit. Sequentiũ canũ similis in¬
teritus. Ultimũ regẽ sompes ad¬
uexit. Qui uiso cõminus quod p̃
se fortuna pararat: retraxit habe¬

Expanded text:
sicut olim a plerisque nobilium, in prosperos sicut olim a plerisque nobilium, in prosperos Dunstani successus est offensum, et regi, ut a consortio illorum pelleretur falsa criminatione suggestum. Rex autem plus honesto falsis favorem attribuens, Dunstanum et rebus et regia gratia privatum, curia proturbari jubet. Sic primo, sic secundo die transitum. Jamque tertia lux advenerat, et rex cum suis venatum ibat. Nemus autem quod venandi gratia invenerat, mons Cedrorumterruptus, ingens barathrum et immane praecipitium de summo spectantibus ostendit. Igitur rex per devexa montis frena laxare, et per devia quaeque fugientem cervum insectari. Fatigantur utrique rex pro cervo, cervus pro seipso. Omni tandem fugiendi libertate negata, bestia praecipitium petit, ruit, ac in partes minutissimas conscissa deperit. Sequentium canum similis interitus, ultimum regem sonipes advexit, qui viso cominus quod prae se fortuna pararat, retraxit habe
Abbreviated transcription (Latin):
stanꝰ inpalatio fulsisset. quã iꝰtis
oꝑib & rectis consiliis preditus
fuisset. ac ꝑ hoc fr̾no semꝑ amore
illũ dilexisset: directis ad eũ nunciis
orat dignetur ad se uenire. ut quẽ
omĩpotenti deo nouerat acceptũ:
eũ inter regios ꝓceres ⁊ palatinos
principes sũmũ faceret tenere
pͥncipatum. At dunstanꝰ siue prȩ.¬
ceptis apłicis obedire uolens qͥb
om̃is amma pocestati sublimiori sub¬
dita esse debere p̃cipitur. siue regnũ
iusticiȩ quod ex magna parte obso¬
leuerat interra angloꝵ exaltare cu¬
piens: regus peticionib assensum
tribuit. consistens ꝓ tempoꝵ uicis¬
situdine ipalatio. et tam ipsum
regẽ quã om̃s angloꝵ pͥncipes uisti¬
ciȩ legib sũmictens. S cũ fere fiat
ut ex alioꝵ industria alioꝵ crescat
inuidia. cũq ad quã uirtritẽ pessi¬
mus quisq ualet assurgere. eã mas¬
surgente conetur expugnare: iter̃

Expanded text:
stanus in palatio fulsisset, quam justis stanus in palatio fulsisset, quam justis operibus et rectis consiliis praeditus fuisset, ac per hoc fraterno semper amore illum dilexisset, directis ad eum nuntiis orat dignetur ad se venire, ut quem omnipotenti Deo noverat acceptum, eum inter regios proceres et palatinos principes summum faceret tenere principatum. At Dunstanus sive praeceptis apostolicis obedire volens, quibus omnis anima potestati sublimiori subdita esse debere praecipitur, sive regnum justitiae, quod ex magna parte obsoleverat, in terra Anglorum exaltare cupiens, regiis petitionibus assensum tribuit, consistens pro temporum vicissitudine in palatio, et tam ipsum regem, quam omnes Anglorum principes justitiae legibus submittens. Sed cum fere fiat, ut ex aliorum industria aliorum crescat invidia, cumque ad quam virtutem pessimus quisque non valet assurgere, eam in assurgente conetur expugnare: iterum
Abbreviated transcription (Latin):
mane aboratione dunstanus: con¬
uocatis inunũ elericis ad locũ uenit.
positoq signo ait. Si uera sunt qͤ
mͥ noct᷑no tẽpore ostensa sunt: aute
tres dies prb̃r qͥdã hic sepelietur. &
nondũ infirmatur. Uixillis ab in¬
uicẽ digressis: suꝑuenit eiꝰ feminȩ
quã ꝓxime laudauimꝰ curialis qͦn¬
dã prb̃r. qͥ facta cũ clericis conuen¬
cione: prȩfatum locũ insepultam
obtinuit dicens. Cũ me deus e cor¬
pore migrare iusserit: hoc in loco
meas p̃cor reliqͥas sepelite. Recessit
diit egrotus. decubuit. agonizatus
est. defungit᷑. & in loco beato patri
signato sepelitur. Scupor magnus
cirtũdedit om̃s. ꝓpt̾ea quodidẽ uir
tam mira de loco. tempore ac ꝑsona
predixisset. quȩ omia post hȩc uera
ipsi & manifesta uidissent. Ipse
uero ñ parum cristis atq sollicitus
stano: frat̃ eiꝰ emundꝰ imꝑii monar¬
chiam suscepit. Quicũ sciret qnͣta
olim uirtute uenerandꝰ pater dun¬

Expanded text:
mane ab oratione Dunstanus, conmane ab oratione Dunstanus, convocatis in unum clericis, ad locum venit, positoque signo ait: Si vera sunt quae mihi nocturno tempore ostensa sunt, ante tres dies presbyter quidam hic sepelietur, et nondum infirmatur. Vix illis ab invicem digressis, supervenit ejus feminae, quam proxime laudavimus, curialis quondam presbyter, qui facta cum clericis conventione praefatum locum in sepulturam obtinuit, dicens: Cum me Deus e corpore migrare jusserit, hoc in loco meas precor reliquias sepelite. Recessit diit aegrotus; decubuit, agonizatus est, defungitur, et in loco beato patri signato sepelitur. Stupor ingens circumdedit omnes, propterea quod idem vir tam mira de loco, tempore ac persona praedixisset, quae omnia posthaec vera ipsi et manifesta vidissent. Ipse vero non parum tristis atque sollicitus stano frater ejus Eadmundus imperii monarchiam suscepit. Qui cum sciret quanta olim virtute venerandus pater Dun
Abbreviated transcription (Latin):
lam ab eodẽ patre institutã uiue¬
iurtutũ ꝓfectib dedens: dep̃ca¬
tus est dum̃n ostendi sibi głam ui¬
stoꝵ. ut qui eã ꝑfidẽ bene credi¬
tam haberet. ꝑ manifestationẽ cog¬
nitam dulciꝰ amaret. Talia ex cor¬
de meditanti: assistit iuuenis de¬
core insignis. quẽ puerũ olim in
corpore ipse puer agnouerat. &
scã semꝑ familiaricate dilexerat.
referens ea quȩ sunt ȩt̾ne uitȩ
gaudia. illũ uͦ in hoc scło plura
passurũ. demonũ insidias. malig¬
nicates hominũ. post omĩa hȩc
ad sũmos gradꝰ ꝑuent᷑um. multa
hominũ milia deo lucͣturũ. cũq
his cęli regna scansurũ. Sed cũ il¬
le ꝓpt̾ cautelam dicenti assensum
non dedisset: app̃hensum illũ ui¬
uenis atriũ templi induxit. osten¬
densq locũ eatenus in conuulsũ
ait. Ut nulla te credendisiis q̃ audi¬
sti dubietas attingat: ante cridu¬
um prb̃r quidã hic sepelietur. qui
ñdum insirmatur. Exuirgens autẽ

Expanded text:
lam ab eodem patre institutam vivelam ab eodem patre institutam vivevirtutum profectibus dedens, deprecatus est Dominum ostendi sibi gloriam justorum, ut qui eam per fidem bene creditam haberet, per manifestationem cognitam dulcius amaret. Talia ex corde meditanti, assistit juvenis decore insignis, quem puerum olim in corpore ipse puer agnoverat, et sancta semper familiaritate dilexerat, referens ea quae sunt aeternae vitae gaudia. Illum vero in hoc saeculo plura passurum, daemonum insidias, malignitates hominum; post haec omnia ad summos gradus perventurum, multa hominum millia Deo lucraturum, cumque his coeli regna scansurum. Sed cum ille propter cautelam dicenti assensum non dedisset, apprehensum illum juvenis atrium templi induxit, ostendensque locum eatenus inconvulsum, ait: Ut nulla te credendis his quae audisti dubietas attingat, ante triduum presbyter quidam hic sepelietur qui nondum infirmatur. Exsurgens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ci corꝑis participẽ me facias.
qͣtinꝰ his uiuificis munita mistĩ¬
is ñ confundar inporta. dũ ibi
fuero inimicis meis locuta. Cuiꝰ
imꝑio uenerabilis pater diuista¬
nus annuens abiit. mane iuxta
c̃dictũ recdiit. itaq omĩa ꝑ egit:
ut finita fere missa cũ ipsa corpꝰ
i sanguinẽ xp̃i suscepisset: animã
parit᷑. xp̃o tradidisset. Qua hono¬
rifice inȩccłia beatȩ mariȩ sepul¬
ta. dunstanꝰ tũ de illiꝰ. tũ eciã de
su ipsius patrimonio sollicitus
nam ut̃q parens obierat. nec p̃¬
cer eũ aliũ heredẽ reliquerant:
pͥmo qͥdẽ eandẽ eccłiam iucio¬
rib atq uberioribꝰ terris quȩ in
om̃i patrimonio erant numeranit.
ceteras uero fundandis quinq mo¬
nasteriis pro situ t̾rarũ ab inincẽ
se uinetis reseruauit. Quȩ mona¬
steria sequentiũ regũ temporib
intantũ ꝑ eiꝰ industriã aucta sunt:
ut singłis cõpluriũ monachors
curbȩ iessent. qͥ om̃s scd̃m regu¬

Expanded text:
ci corporis participem me facias: ci corporis participem me facias: quatenus his vivificis munita mysteriis, non confundar in porta, dum ibi fuero inimicis meis locuta. Cujus imperio venerabilis pater Dunstanus annuens abiit, mane juxta condictum rediit; itaque omnia peregit, ut finita fere missa, cum ipsa corpus et sanguinem Christi suscepisset, animam pariter Christo tradidisset. Qua honorifice in ecclesia beatae Mariae sepulta, Dunstanus cum de illius, cum etiam de sui ipsius patrimonio sollicitus nam uterque parens obierant, nec praeter eum alium haeredem reliquerant, primo quidem eamdem ecclesiam vicinioribus atque uberioribus terris, quae in omni patrimonio erant, muneravit; caeteras vero fundandis quinque monasteriis pro situ terrarum ab invicem sejunctis reservavit. Quae monasteria sequentium regum temporibus in tantum per ejus industriam aucta sunt, ut singulis complurium monachorum turbae inessent, qui omnes secundum regu
Abbreviated transcription (Latin):
in fia septa oppansi ueli gr̃as a¬
gentẽ. mirat᷑ colloqͥũ. ac dicendi
finẽ paciens auditor expectat. De¬
inde leuaco uelo penetral sub¬
intrat. stelliferi illiꝰ nonĩ reqͥrit.
nuntiũ in t̾rogat. Illa exc̃elleti
quadã gr̃a uultus ꝑfusa. mode¬
ste arridens ait. Tustelliferũ an¬
cequã huc uenires uidisti. & nc̃
cui sũ locuta introgas. Ipse est
qͥ tibi ad ostiũ eccłiȩ psallenti ap¬
paruit. qͥ & me de pauore ĩmi¬
nentis mortis contritã. uisitati¬
onis suȩ gr̃a consolari dignatus
est. Annuntio itaq omĩb ami¬
cis meis tristandũ de morte mea
non esse. qm̃ morientẽ me ȩter¬
ne uitȩ claritas suscipiet. Libi
autẽ carissimo ac singłari ami¬
co uberes gr̃as refero. ꝓpt̃ea qͦd
tius semꝑ instructa ad monitiõib
iadiuta orationib. ecce ad dm̃
uado. Unũ tibi & ultimũ si ausĩ
dicere facio prȩceptũ. ut sũmo
diluculo sacri unguinis ac dni¬

Expanded text:
infra septa oppansi veli gratias ainfra septa oppansi veli gratias agentem. Miratur colloquium, ac dicendi finem patiens auditor exspectat. Deinde levato velo penetrale subintrat, stelliferi illius nomen requirit, nuntium interrogat. Illa excellenti quadam gratia vultus perfusa, modeste arridens ait: Tu stelliferum antequam huc venires vidisti, et nunc cui sum locuta interrogas? Ipse est qui tibi ad ostium ecclesiae psallenti apparuit, qui et me de pavore imminentis mortis conterritam visitationis suae gratia consolari dignatus est. Annuntio itaque omnibus amicis meis tristandum de morte mea non esse, quoniam morientem me aeternae vitae claritas suscipiet. Tibi autem clarissimo ac singulari amico uberes gratias refero, propterea quod tuis semper instructa admonitionibus, et adjuta orationibus ecce ad Deum vado. Unum tibi et ultimum, si ausim dicere, facio praeceptum, ut summo diluculo sacri unguinis ac Domini
Abbreviated transcription (Latin):
illũ cognoueris uelle. tui arbitri
sic effectiu mancipare. Quod bei¬
cus dunstanꝰ audiens. & quãius in¬
uitus eiꝰ uoluntati morẽ gerere
uolens: uniuersas gatas eius que
in reb mobilib suꝑ cẽ poterant ex¬
templo pauꝑib erogabat. cȩtera
autẽ adeccłiarsi sulleuationẽ rescn¬
uabat. Iam sol uertebat ad oceasũ.
i diunstanꝰ noct᷑nas fugiens tene¬
bras: ad suũ remeat ergastulũ.
Et eccedũ ostiũ eccłiȩ psallendo
p̃teriret: erectis ad cȩlũ ocłis oĩ¬
potentis dei patris. ⁊ filii coet̃nũ
spm incolumbȩ specie uidet des¬
cendentẽ. cuiꝰ corpus om̃i cando¬
re initidus. a larũ uͦ remigia scm¬
tillantis ignis splendorẽ ꝑ aera
spargebant. Quẽ ille tunc uere
beatus pia m̃tis auiditate cõtem¬
platus. penetral illud morientis
matrone subintrantẽ conspicit.
Concite gͥ unde uenerat regressͤ.
uidet domũ duni splendoris ful¬
gore splendescere audit feminã

Expanded text:
illum cognoveris velle, tui arbitrii illum cognoveris velle, tui arbitrii sit effectui mancipare. Quod beatus Dunstanus audiens, et quamvis invitus ejus voluntati morem gerere volens, universas gazas ejus, quae in rebus mobilibus superesse poterant, extemplo pauperibus erogabat; caetera autem ad Ecclesiarum sublevationem reservabat. Jam sol vergebat ad occasum, et Dunstanus nocturnas fugiens tenebras ad suum remeat ergastulum: et ecce dum ostium ecclesiae psallendo praeteriret, erectis ad coelum oculis, omnipotentis Dei Patris et Filii coaeternum Spiritum in columbae specie videt descendentem, cujus corpus omni candore nitidius, alarum vero remigia scintillantis ignis splendorem per aera spargebant. Quam ille tunc vere beatus pia mentis aviditate contemplatus, penetrale illud morientis matronae subintrantem conspicit. Concite igitur unde venerat regressus, videt domum divini splendoris fulgore splendescere, audit feminam
Abbreviated transcription (Latin):
infamulã dei multicudinis nr̃e
suꝑfluitate eam aggrauantes. Ita
dixit. post dictum faciẽ auercit.
uia qua cepit ꝓfectus est. S iã ut¬
id quod institumus attingamꝰ:
transacto laboꝵ suoꝵ głoso certa¬
mine. graui corporis infirmitate
cȩpit hȩc eadẽ laborare. Ad quã
dũ merens pater dunstanꝰ intra¬
ret: post ub̾rimas alterutrarum
lacͥmarũ inundationes. post hu¬
nullimã piȩ confessionis deuo¬
cionẽ. post dulcissimã debeata
spe ⁊ aduentu dnĩ saluatoris cõ¬
solationẽ: ortat᷑ illam ut nudã
se ab omĩ mundana specie faci¬
at. ne intranseunte quicquã su¬
ũ pͥnceps mundi inueniat. Cui
illa. neminẽ inqͥt inmundo sic̃
te carissimũ habeo. ꝓpt̾ea quod
te p̃cipuũ salutis mex̧ auctorẽ sciu
saluo eo qͦd dm̃ oĩpotẽtẽ tociꝰ bom¬
tatis pͥncipatũ ten̾e̾ credo. Illũ gͦ re¬
rũ mearũ heredẽ facio. te uͦ heredi¬
tatis tutorẽ constituo. ut quicqͥs

Expanded text:
in famulam Dei, multitudinis nostrae in famulam Dei, multitudinis nostrae superffuitate eam aggravantes. Ita dixit, post dictum faciem avertit, via qua coepit profectus est. Aid quod instituimus attingamus, transacto laborum suorum glorioso certamine, gravi corporis infirmitate coepit haec eadem laborare. Ad quam dum moerens pater Dunstanus intraret, post uberrimas alterutrarum lacrymarum inundationes, post humillimam piae confessionis devotionem, post dulcissimam de beata spe et adventu Domini salvatoris consolationem, hortatur illam ut nudam se ab omni mundana specie faciat, ne in transeunte quidquam suum princeps mundi inveniat. Cui illa: Neminem, inquit, in mundo sicut te charissimum habeo, propterea quod te praecipuum salutis meae scio auctorem, salvo eo quod Deum omnipotentem totius bonitatis principatum tenere credo. Illum ergo rerum mearum haeredem facio, te vero haereditatis tutorem constituo, ut quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
in pauꝑes xp̃i ipsa expenderet:
precepit regiȩ ministrationis ꝓ¬
uisoribus. ut scirent si omĩa com¬
mode ac moderate parata fuissent.
Illi autẽ circũspectis omĩb: abun¬
de om̃ia ẽẽ renuntiant. si eius tan¬
tũmͦ potus qui mellis ac mirti as¬
ꝑgine conficitur sufficientiam
haberent. Quib illa. Non paciat᷑
inquit dña mea mater dnĩ mei
quȩ regiã decent magnificenti¬
am deesse quippiã ualeat. Et ac¬
curiens intemplũ beatissimȩ uir¬
ginis. rogat ꝑ eius largifluã bom¬
tatem augeri. quod in regali mi¬
nisterio minꝰ uidebat᷑ haberi. Se¬
dit itaq multo stipatus satellite.
hauriunt ministri modicũ illud
confecti liquoris. ita uasculũ per¬
mansit imminutũ. ut mulieris
sareptenȩ. uel hidriã farmȩ uel
lechitum olei putares. Deniq co¬
ta die de uasculo hauriunt. cota
nichilo minꝰ die mexhantũ reꝑi¬
unt. Ad quod factum rex mente
imnuitatus: peccauimꝰ ait nimis

Expanded text:
in pauperes Christi ipsa expenderet, in pauperes Christi ipsa expenderet, praecepit regiae ministrationis provisoribus, ut scirent si omnia commode ac moderate parata fuissent. Illi autem circumspectis omnibus abunde ommia esse renuntiant, si ejus tantummodo potus, qui mellis ac myrti aspergine conficitur, sufficientiam haberent. Quibus illa: Non patietur, inquit, domina mea mater Domini mei quae regiam decent magnificentiam, deesse quidpiam valeat. Et accurrens in templum beatissimae Virginis, rogat per ejus largifluam bonitatem augeri quod in regali ministerio minus videbatur haberi. Sedit itaque rex multo stipatus satellite, hauriunt ministri modicum illud confecti liquoris: ita vasculum permansit imminutum, ut mulieris Sareptenae, vel hydriam farinae, vel lecythum olei putares. Denique tota die de vasculo hauriunt, tota nihilominus die inexhaustum reperiunt. Ad quod factum rex mente immutatus: Peccavimus, ait, nimis
Abbreviated transcription (Latin):
cis stipẽ dare. uestẽ algentib. ipsa
multe continentiȩ oꝑam dare.
prors ad omẽ opus iusticiȩ ꝓp̃tis¬
sima existere. Circa uenerationẽ
beatȩ uirginis mariȩ ita feruens
erat: ut intemplo illiꝰ quã plures
sacͥ ordinis uiros locaret. quibus
ipsa quecunq necessaria forent.
sua liberalitate exhiberet. Qua de
re intantum apud eandẽ uirginẽ
eius merita ualuere: ut si quando
necessitate coacta quippiã postula¬
ret: iuxaliqͣ intercedente morula
ab eadẽ susciꝑet. Ut enĩ sine tedio le¬
gentiũ aliquantulã ab incepto di¬
gressionẽ faciam. neq enĩ are quã
cecienemꝰ multũ deuiat: dum quo¬
dam tempore p̃fatus rex ꝓpter loci
religionẽ glestoniã uenisset. illa
ucterem seruare uolens consuetu¬
dinẽ qua regib ministrare solel at:
orat eundẽ ut adse diuertat. pran¬
dium qd̾ sibi parauerat dignant̃
suscipiat. Quod rex ñ sine uerecũ¬
dia annuens. ñ enĩ ignorabat qͥd

Expanded text:
cis stipem dare, vestem algentibus, ipsa cis stipem dare, vestem algentibus, ipsa multae continentiae operam dare, prorsus ad omne opus justitiae promptissima existere. Circa venerationem beatae virginis Mariae ita fervens erat, ut in templo illius quam plures sacri ordinis viros locaret, quibus ipsa quaecunque necessaria forent sua liberalitate exhiberet. Qua de re in tantum apud eamdem Virginem ejus merita valuere, ut si quando necessitate coacta quidpiam postularet, vix aliqua intercedente morula ab eadem susciperet. Ut enim sine taedio legentium aliquantulam ab incoepto digressionem faciam neque enim a re quam tenemus multum deviat, dum quodam tempore praefatus rex propter loci religionem Glestoniam venisset, illa veterem servare volens consuetudinem, qua regibus ministrare solebat, orat eumdem, ut ad se divertat, prandium quod sibi paraverat dignanter suscipiat. Quod rex non sine verecundia annuens non enim ignorabat quid
Abbreviated transcription (Latin):
tere posset quicqͥd sinister sp̃s mo¬
licus fuisset. Fama itaq nominis
eius uniuersã ꝑcurrit regionem.
que ad iusendũ di hominẽ omĩũ
corda accendit. Om̃is ȩtas. ut̃q sexꝰ.
clarꝰ ⁊ignobilis. tenuis et pecuno¬
sus. pͥuatus & cũ potestate. omnes
oĩno dunstanũ loquunt᷑. sapien¬
tiã predicant. uirtutẽ magnificant.¬
Mulier quȩdã nomine elfgifu re¬
gili ex orta ꝓgenie. magnarũ diui¬
ciarũ. quȩ omẽ sem̃ regium ma¬
terno semꝑ affectui. dillexerat. foue¬
rat. nutriuerat: innisa manibus
suoꝵ ad hominẽ dei accessit. scĩssi¬
mo illiꝰ colloqͥo ꝑfrui desiderans.
Quȩ cũ ex ore illiꝰ uerbũ audisset:
adeo delectata ẽ dulcedine uitȩ
ȩternȩ ut ulterius neq domũ
repetere. neq loco discedere. sed
cũ beato dunstano manere. ui¬
uere. mori diligeret. Proinde ha¬
bitationẽ sibi in affinitate sacri
templi constituens: audiendo
uerbo dei sedula adesse. fameli¬

Expanded text:
tere posset quidquid sinister spiritus motere posset quidquid sinister spiritus molitus fuisset. Fama itaque nominis ejus universam percurrit regionem, quae ad visendum hominem Dei omnium corda accendit. Omnis aetas, uterque sexus, clarus, ignobilis, tenuis et pecuniosus, privatus et cum potestate, omnes omnino Dunstanum loquuntur, sapientiam praedicant, virtutem magnificantMulier quaedam, nomine Elgifu, regali exorta progenie, magnarum divitiarum, quae omne semen regium materno semper affectu dilexerat, foverat, nutrierat, innixa manibus suorum ad hominem Dei accessit, sanctissimo illius colloquio perfrui desiderans. Quae cum ex ore illius verbum audisset, adeo delectata est dulcedine vitae aeternae, ut ulterius neque domum repetere, neque loco discedere, sed cum beato Dunstano manere, vivere, mori deligeret. Proinde habitationem sibi in affinitate sacri templi constituens, audiendo verbo Dei sedulo adesse, fameli
Abbreviated transcription (Latin):
qui tenebatur auulso pariete ce¬
nentis se manib aufugerat. tales
immani rugitu fremens ululatꝰ.
O qͥd fecit caluris iste. oqͥd fecit cal¬
uus iste. Tenui nãq s formosa
cesarie erat: ⁊ea re talia de homi¬
ne clamitabat. Mane aũ facto:
congregata est ad eũ ñ parua pro¬
pinqui popłi multicudo. sciscitais
quisnã ille clamor fuisset. qͥ tan¬
ta eos uehementia dormientes
terruisset. Demonis ait furor ille
fuit qui nusquã me uinere sinit.
ce uos agite ab illo. qͥa si uocẽ irat
ire non potiustis. sociecatẽ dam¬
uti quo pacto sustinebitis: Post
ꝯunc diẽ diinstanꝰ quasi inꝓcinecu
belli manere. uirtucib diabolum
ad certam̃ lacescere. corpꝰ inedia
macerare. animã orationib deco¬
rare. sciens innulla re magis dia¬
bolũ suꝑari posse. quã in ea qmͣ
dñs dicebat ieuinio .⁊ oratione. Un.¬
de cũ pudicicia corꝑis tantã cordis
mundiciã obtinuit: ut uix eũ la¬

Expanded text:
qui tenebatur a nullo pariete, tequi tenebatur a nullo pariete, tenentis se manibus aufugerat, tales immani rugitu fremens ululatus: O quid fecit calvus iste, o quid fecit calvus iste! Tenui namque sed formosa caesarie erat, et ea re talia de homine clamitabat. Mane autem facto, congregata est ad eum non parva propinqui populi multitudo, sciscitans quisnam ille clamor fuisset, qui tanta eos vehementia dormientes terruisset. « Daemonis, ait, fuit ille furor, qui nusquam me vivere sinit. te vos agite ab illo, quia si vocem irati ferre non potuistis, societatem damnati quo pacto sustinebitis? » Post hunc diem Dunstanus quasi in procinctu belli manere, virtutibus diabolum ad certamen lacessere, corpus inedia macerare, animam orationibus decorare, sciens in nulla re magis diabolum superari posse, quam in ea quam Dominus dicebat jejunio et oratione. Unde cum pudicitia corporis tantam cordis munditiam obtinuit, ut vix eum la
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ añ ñ sinebat habitare in pa¬
latio. eũ nunc nitit᷑ depellere tu¬
gurio. Fallax gͦ fallacẽ hominis
ad oꝑtus imaginẽ: sub obscuro ueᷤ¬
pere cellã petit ad olescentis ĩmis¬
so capite fenestre imcumbit. cer¬
nit illũ fabrili oꝑe occupatum.
postulat sibi quippiã oꝑis fabn¬
cari. Dunstanꝰ aũ neq eius calli¬
ditatẽ aduertens. neq importu¬
tatẽ ferens: oꝑi quod postulabat᷑
animũ incendit. Incerĩ ille ꝑuer¬
sa compositione uerba facere.
mulierũ nomina inserere. luxu¬
rias cõmemorare. Deinde religio
Tum uͦ achleta xp̃i qui esset incel¬
ligens: tenuacula quib ferra te¬
nebat fortit̃ ignire. suppressis la¬
biis xp̃m inuocare. Cũq ꝑsũmos
fines eadẽ tenacła candentia uide¬
ret: scõ actus furore celerit ea de
igne rapit. larualẽ faciẽ tenacłis
includit. ⁊ totis uirib renitens
monstrũ introrsũ trahit. Iamstĩ¬
do iures sumebat dunstanꝰ. cũ is

Expanded text:
quem ante non sinebat habitare in paquem ante non sinebat habitare in palatio, eum nunc nititur depellere tugurio. Fallax ergo fallacem hominis adopertus imaginem, sub obscuro vespere cellam petit adolescentis, immisso capite fenestrae incumbit, cernit illum fabrili opere occupatum, postulat sibi quippiam operis fabricari. Dunstanus autem neque ejus calliditatem advertens, neque importunitatem ferens, operi quod postulabatur animum intendit. Interim ille perversa compositione verba facere, mulierum nomina inserere, luxurias commemorare; deinde religionTum vero athleta Christi quis esset intelligens, tenacula quibus ferra tenebat fortiter ignire, suppressis labiis Christum invocare. Cumque per summos fines eadem tenacula candentia videret, sancto actus furore celeriter ea de igne rapit, larvalem faciem tenaculis includit, et totis viribus renitens monstrum introrsum trahit. Jam stando vires sumebat Dunstanus, cum is
Abbreviated transcription (Latin):
ingresso paries fiebat. Neq uͦ intã¬
tillo oꝑe ostium nͥ in toto fieri ua¬
lebat. Mediũ ostioli fenestͥella aꝑit.
ꝑ quã lum̃ oꝑanti irradiauit. Mi¬
serum me ac peccatorẽ fateor inspe¬
xisse scm̃ sessionis ipsuis locũ. ui¬
disse quȩdã etiam manuũ illiꝰ oꝑa.
peccatricib manib contrectasse
oculis apposuisse. rigasse lacͥmis.
⁊ felxis genib ad orasse. Recordatus
nanq sũ quã sepe clamantẽ me
inꝑicłis exaudierit. quã miscdit᷑
auxiliatus fuerit. uecirco neq
lacͥmis temꝑare. neq si fieri pocu¬
isset inde recedere uolebam. Hec
iuueni domꝰ. hic lectus. hoc de co¬
to mundo spectacłm. S his angir¬
stiis ampla & spacia urbiũ menia
comꝑari ñ possunt. cũ ꝑ easdẽ an¬
gustias hodie & febricitantes salu¬
tem obtineant. & demonũ furores
quiescant.⁊ plurima inualitudo
conualescat. Uerũ ne pauꝑtatẽ
illiꝰ diabolus miserari uideretur:

Expanded text:
ingresso paries fiebat. Neque vero in taningresso paries fiebat. Neque vero in tantillo opere ostium nisi in toto fieri valebat. Medium ostioli fenestrellam aperit, per quam lumen operanti irradiavit. Miserum me ac peccatorem fateor inspexisse sanctum sessionis ipsius locum, vidisse quaedam etiam manuum illius opera, peccatricibus manibus contrectasse, oculis apposuisse, rigasse lacrymis, et flexis genibus adorasse. Recordatus namque sum quam saepe clamantem me in periculis exaudierit, quam misericorditer anxiatus fuerit; et idcirco neque lacrymis temperare, neque si fieri potuisset inde recedere volebam. Haec juveni domus, hic lectus, hoc de toto mundo spectaculum. Sed his angustiis ampla et spatiosa urbium moenia comparari non possunt, cum per easdem angustias hodie et febricitantes salutem obtineant, et daemonum furores quiescant, et plurima invalitudo convalescat. 14. Verum ne paupertatem illius diabolus miserari videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
rationis pͥncipium. ibiq mȩccłia
prefatȩ uirginis manficabat. o¬
ꝑans ea quȩ pie religionis norma
erigebat. Cui etiã adħentẽ cellam
siue destinã. siue speleũ. siue alio qͦlib&
nõie rectiꝰ noĩari pot̃: ñ enĩ inuenio qͣ
id appellatio̾e qͣm ꝓxime uocẽ. cũ ñtã
humani habitaculi quã formam
gerat sepulchri: ꝓpͥis laboribus
fabricaut. Ut enim de re quã ipse
uidi testimoniũ feram: quantũ
mea fert estimatio. longitudo eiꝰdẽ
cellȩ ñ ampliꝰ quinq pedũ. lati¬
tudo uͦ duos semispedes habet.
Porro altitudo staturã. expͥmit ho¬
minis. siquis inde fossa terra cõ¬
sticerit. Alit̃ enĩ neq satis ad pectꝰ
porrigit᷑. ut sicut dixi magis mor¬
tui uideatur sepulchrũ: quã ui¬
uentis habitaculum. Unde mani¬
festũ est illũ. neq iacendo somnos
cepisse. & stando semꝑ dm̃ orasse.
Ostiolum aũ idẽ est quod paries.
Quod enim ingredienti ostiũ: idẽ

Expanded text:
rationis principium, ibique in ecclesia rationis principium, ibique in ecclesia praefatae Virginis mansitabat, operans ea quae piae religionis norma exigebat. Cui etiam adhaerentem cellam, sive destinam, sive speleum, sive alio quolibet nomine rectius nominari potest non enim invenio qua id appellatione quam proxime vocem cum non tam humani habitaculi, quam formam gerat sepulcri, propriis laboribus fabricavit. Ut enim de re quam ipse vidi testimonium feram, quantum mea fert aestimatio, longitudo ejusdem cellae non amplius quinque, latitudo vero duos semis pedes habet: porro altitudo staturam exprimit hominis, si quis in defossa terra constiterit. Aliter enim neque satis ad pectus porrigitur, ut, sicut dixi, magis mortui videatur sepulcrum, quam viventis habitaculum. Unde manifestum est illum neque jacendo somnos cepisse, et stando semper Deum orasse. Ostiolum autem idem est quod paries. Quod enim ingredienti ostium, idem
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione salutis egrotans. nec
ullũ intuentib uuentis sensũ
prebens. Tunc ex insꝑato recales¬
cens. hic ait legibus uoluptatis
renuntio. hic me sempiternũ sibi
aduersariũ ꝓmitto. Nil cũ uxore
federis pariscar. sola me uirtus
militẽ habebit. Insanũ qͥppe est
illã animi mei dominatricẽ susti¬
nere. quȩ nec uiuentes reddit.
saciatos & morientes relinquit
desꝑatos. Uirginẽ me iurginis
filius huc usq seruauit. uirginẽ
me uirginũ regina maria habebit.
lat sibi dilate religionis benedie¬
tionẽ dari. Ep̃s iminensa lȩticia
ꝓsalute simul & conuersione ui¬
uenis ꝑfusus: celerit̃ illũ mona¬
chali ac sacerdotali gr̃a ꝓmouit.
actulans ȩccłiȩ beatȩ mariȩ uir-¬
ginis. cui eum ab initio parentũ
suoꝵ ẜonsio dicauit. Consũmatis¬
diebꝰ. cũ eum ep̃s aduersus insidi¬
as diaboli & sermone instruxisset
& auctoritate roborasset: dimisit
illũ ꝓficiscentẽ ad locũ sug gene¬

Expanded text:
exspectatione salutis aegrotans, nec exspectatione salutis aegrotans, nec ullum intuentibus viventis sensum praebens. Tunc ex insperato revalescens: Hic, ait, legibus voluptatis renuntio, hic me sempiternum sibi adversarium promitto. Nil cum uxore foederis paciscar; sola me virtus militem habebit. Insanum quippe est illam animi mei dominatricem sustinere, quae nec viventes reddit sanatos, et morientes relinquit desperatos. Virginem me Virginis filius huc usque servavit, virginem me virginum regina Maria habebit. lat sibi dilatae religionis benedictionem dari. Episcopus immensa laetitia pro salute simul et conversione juvenis perfusus, celeriter illum monachali et sacerdotali gratia promovit, attitulans ecclesiae beatae Mariae virginis, cui eum ab initio parentum suorum sponsio dicavit. Glastonidiebus, cum eum episcopus adversus insidias diaboli et sermone instruxisset et auctoritate roborasset, dimisit illum proficiscentem ad locum suae gene
Abbreviated transcription (Latin):
nuilla erit fomentoꝵ subtratio: si
scłarium negotioꝵ non fuerit renũ¬
tiatio. Ex quib omnib idelicitur:
ut si ignem gehenne uolueris esfu¬
gere. scło studeas renuntiare. Ad hȩc.
Quod precupue inmundo appetit᷑:
lib̾tas est hominis. Hac enĩ omissa:
cȩtera possideri nequeunt. Quod
si possident᷑: illa ñ desuit habe¬
ri. Qua ꝓpter quã diu illam retinu¬
eris: illud dõ ñ dedisti. quod maxi¬
me dilexisti. Ut gͦ des quod maxi¬
me diligis: illa desinat haberi. Sũ
gͥ his & huiuscemodi uerbis ꝑsin¬
gulos dies ep̃s insisteret. & dunsta¬
nꝰ aut ueris aut uerisimillimis ra¬
tionib insistentẽ diffeͬret: quadã¬
dit uehement̃ hoc cogitationis ã¬
biguo pulsatus est. ut qͥd inuita
quã maxime appetendũ fuisset.
untus an uoluptas. uror an ur¬
ginicas. magnoꝑe delib̾aret. Quẽ
sub tali ambuo positum grauissi¬
ma febris inuasit. atq ad desꝑatio¬
nẽ uite ꝑduxit. Iacebat itaq sine

Expanded text:
nulla erit fomentorum subtractio, si nulla erit fomentorum subtractio, si saecularium negotiorum non fuerit renuntiatio. Ex quibus omnibus id elicitur, ut si ignem gehennae volueris effugere, saeculo studeas renuntiare. Ad haec quod praecipue in mundo appetitur, libertas est hominis. Hac enim omissa, caetera possideri nequeunt: quod si possidentur, illa non desinit habere. Quapropter quandiu illam retinueris, illud Deo non dedisti quod maxime dilexisti. Ut ergo des quod maxime diligis, illa desinat habere. » Cum igitur his et hujuscemodi verbis per singulos dies episcopus insisteret, et Dunstanus aut veris, aut verisimillimis rationibus insistentem differret, quadam vehementer die hoc cogitationis ambiguo pulsatus est, ut quid in vita quam maxime appetendum fuisset, virtus an voluptas, uxor an virginitas, magnopere deliberaret. Quem sub tali ambiguo positum gravissima febris invasit, atque ad desperationem vitae perduxit. Jacebat itaque sine
Abbreviated transcription (Latin):
cytharedꝰ premonuit. Profectus¬
autẽ inde: pontificẽ a diĩc elphe¬
gum. qui tunc temporis uuenca¬
nȩ p̃sidens eccłiȩ. uitã uirtutib
decorabat. A quo frequenti sup¬
plicatione rogatus ut monachũ
indueret. qͣtinꝰ qui angłice con¬
uersationis inicia haberet. ꝑseue¬
rantiam in habitu demonstraret:
respondit ille excellentiorisgͦ¬
ciȩ esse qͥ inscło consenuit. & tam̃
quȩ monacho digna sunt fecit.
eo qui se monasterio dedit. nec qͥc¬
quã aliud prȩt̃ quã quod sibi sa¬
cutum est post hȩc facere pocuit.
Alterũ inquit necessitatis est. al¬
cerũ uͦ lib̾tatis. Ad hȩc ep̃s. om̃ib¬
ait incõmune sũma necessitas
ẽ. ut qui ignẽ gehennȩ uoluerit
esfugere. ignẽ concupistentiȩ
studeat extinguere. Ignis uͦ con¬
cupiscentiȩ non multũ exũgui¬
tur: si fomenta illiꝰ humanis
sensibus ñ sub trahunt᷑. Sic eũ
ligna ad ignẽ: sic ea quȩ sensibus
subiacent ad concupiscentiã. Sed

Expanded text:
citharoedus praemonuit. citharoedus praemonuit. autem inde cognatum pontificem adiit Elfegum, qui tunc temporis Wentanae praesidens Ecclesiae vitam virtutibus decorabat. A quo frequenti supplicatione rogatus, ut monachum indueret, quatenus qui angelicae conversationis initia haberet, perseverantiam in habitu demonstraret. Respondit ille excellentioris gratiae esse qui in saeculo consenuit, et tamen quae monacho digna sunt fecit, eo qui se monasterio dedit, nec quidquam aliud praeter quam quod sibi statutum est post haec facere potuit. Alterum, inquit, necessitatis est, alterum vero libertatis. Ad haec episcoait, in commune summa necessitas est, ut qui ignem gehennae voluerit effugere, ignem concupiscentiae studeat exstinguere. Ignis vero concupiscentiae non multum exstinguitur, si fomenta illius humanis sensibus non subtrahuntur. Sicut enim ligna ad ignem, sic ea quae sensibus subjacent ad concupiscentiam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
em regis nonesse sicut heri & nu¬
diꝰ terciꝰ. palacio discedere parat.
malens regem sponte sua deserẽ.
quã ipse arege inuitus derelinqͥ.
Quod ubi comꝑtũ est ab his qͥ
ꝓbitatis illiꝰ imꝓbissimi emula¬
tores exticerant: insidiis it̃ obsi¬
dunt. socios disturbass illũ equo
deiciunt. suppliciis affligunt.
postremo uincłis irrecitum. in
eisternã quȩ uixta erat depellũt.
Cũ interim horrendo molosorũ
agnune defensus. aqͥbusdã ho¬
minib inuenit᷑. quoꝵ studio ac¬
pietate aduicũ souendꝰ tr̃assertar.
Tum ille exꝓfundo cordis suspio
ingeiniscens ait. O seua ꝓpinquon
meoꝵ uesania. incaninã seuitiã
ex dilectionis humanicate muta¬
ta. Nam irrationabilis canũ nataͦ
dilectionẽ mͥ humanitatis blandi¬
endo exhibuit. ꝓpinquitas uen
humanitatẽ oblita: infestantiũ m
me canũ seueritatẽ ostendit. In¬
cellexit gͦ hoc esse pͥncipiũ certa¬
minis. ad quod illũ diuiniᷤᷤ nuꝑ

Expanded text:
em regis non esse sicut heri et nuem regis non esse sicut heri et nudiustertius, palatio discedere parat, malens regem sponte sua deserere, quam ipse a rege invitus derelinqui. Quod ubi compertum est ab his qui probitatis illius improbissimi aemulatores exstiterant, insidiis iter obsident, socios disturbant, illum equo dejiciunt, suppliciis affligunt, postremo vinculis irretitum in cisternam quae juxta erat, depellunt. Cum interim horrendo molossorum agmine defensus, a quibusdam hominibus invenitur, quorum studio acpietate ad vicum fovendus transfertur. Tum ille ex profundo cordis suspirio ingemiscens: O saeva propinquorum meorum vesania in caninam saevitiam ex dilectionis humanitate mutata! nam irrationalis canum natura dilectionem mihi humanitatis blandiendo exhibuit; propinquitas vero, humanitatem oblita, infestantium me canum severitatem ostendit. Intellexit ergo hoc esse principium certaminis, ad quod illum divinus
Abbreviated transcription (Latin):
essusionẽ ñ inetuebat. si dei reg¬
nũ & uitã delectat habere et̃nã.
Auduumꝰ olim rudentẽ asinã
uerba edidisse. cytharã u sine
humano impulsu sensualiter
cecinisse nũquã audiuimꝰ. Illa
insidentẽ ne moreret᷑ retiratit.
istane mors timeret᷑ admonuit.
Illa angłicos uultus ꝑtimescens
subsedit. ista acl aspectũ derian
głoꝵ illiꝰ om̃s audientes inuitauit.
tam scis pͥncipiis iuuenẽ niti con¬
spiceret: in inuidiam aliquoꝵ
eũ conatus est adducere. ignorans
malã uoluntatẽ suã deo famula¬
ri. ad ꝑficiendam dei bonã uolun¬
tatẽ inhomine. quẽ ad congaudẽ¬
dum & con regnandum ipse prȩ¬
destinauerat. Imflãmat itaq in¬
uidencie stimulis oꝑarios iniqui¬
catis. qui conficto mendatio opi¬
monẽ uiuenis apud regẽ ledant.
asserentes illũ malis artib imbu¬
tũ. nec quicqm diuino auxilio.
s pleraq demonũ prȩstigio oꝑa¬
ri.Auertens autẽ dunstanus faci¬

Expanded text:
effusionem non metuat, si Dei regeffusionem non metuat, si Dei regnum et vitam delectat habere aeternam. Audivimus olim rudentem asinam verba edidisse, citharam vero sine humano pulsu sensualiter cecinisse nunquam audivimus. Illa insidentem ne moreretur retinuit; ista ne mors timeretur admonuit. Illa angelicos vultus pertimescens subsedit; ista ad aspectum Dei et angelorum illius omnes audientes invitavit. tam sanctis principiis juvenem niti conspiceret, in invidiam aliquorum eum conatus est adducere, ignorans malam voluntatem suam Deo famulari ad perficiendam Dei bonam voluntatem in homine, quem ad congaudendum et conregnandum ipse praedestinaverat. Inflammat itaque invidiae stimulis operarios iniquitatis, qui conficto mendacio opinionem juvenis apud regem laedant, asserentes illum malis artibus imbutum, nec quidquam divino auxilio, sed pleraque daemonum praestigio operari. Advertens autem Dunstanus faci
Abbreviated transcription (Latin):
cultus aurifactoria imitatione
sigͣaet. Qui assũpta inmanib¬
ss. cytharã inpariete suspendit.
opꝰ ad qͦd uenerat diligenter in¬
sticuit. Cũq manũ oꝑi cor autt̃
atq labia deo p̃pararet: apparuit
suauitate resiciebat. cęteros il in¬
solita admiratione ext̾ritos reddebat.
Nã cythara illiꝰ quã parieti affixam
fuisse diximꝰ. ita ut erat pendens
inpaxillo absq mouentis ullo¬
dũ taxat hominis inpulsu. con¬
suctã om̃ib huiꝰ antiphonȩ melo¬
diã acutissima simulac discretis¬
sima modulatione ꝑsonuit. Gau¬
re sanguinẽ suũ fuderunt. ideo
cũ xp̃o gaudebunt iȩt̃num. Exi¬
liunt icaq obstrepentes puellu¬
lȩ. mat̃familias. omĩsq domꝰ cli¬
entela. uociferans hominẽ nimi¬
ñ esse sapientẽ. ampliꝰ eũ quã qͦd
expediat scire. At ille mundissi¬
mo mundissimm cordis intuitu
admoneri se intelligit ut uias
duriores arripiat. ut xp̃i uestigi
a ꝓpus sequat᷑. ut sanguinis sui

Expanded text:
cultus aurifactoria imitatione cultus aurifactoria imitatione figuraret. Qui assumpta in manibs cithara in pariete suspendit, opus ad quod venerat diligenter instituit. Cumque manum operi, cor autem atque labia Deo praepararet, apparuit suavitate reficiebat, caeteros vero insolita admiratione exterritos reddebat. Nam cithara illius quam parieti affixam fuisse diximus, ita ut erat pendens in paxillo, absque ullo moventis duntaxat hominis impulsu, consuetam omnibus hujus antiphonae melodiam acutissima simul ac discretissima modulatione personuit: Gaure sanguinem suum fuderunt, ideo cum Christo gaudebunt in aeternum. Exsiliunt itaque obstrepentes puellulae, materfamilias, omnisque domus clientela vociferans hominem nimium esse sapientem, amplius eum quam quod expediat scire. At ille mundissimo mundissimi cordis intuitu admoneri se intelligit ut vias duriores arripiat ut Christi vestigia propius sequatur, ut sanguinis sui
Abbreviated transcription (Latin):
dñ mei regis. Exꝑiar nuillo grãm
uram quã multiplicẽ in maximiᷤ
sepe reb exꝑtus fũ: ⁊ deinceps am¬
plius exꝑturũ me consido. Quod
rex ꝓp̃ta cordis alacͥtate accipiens:
oblatũ iuuenẽ gratissime excepit.
unice dilexit. post hec neccessari¬
ris quoq rebus regia uice prȩes¬
se constituit. Dunstanus gͥ tr̃eno
degens inpalatio: egrediebatur
dẽ surgens ad orandũ dm̃. nc̃ sedẽ
addiuidicandas causas hominũ:
ita se sapient᷑ ac cucũspecte agebat.
ut & deo ꝑ omĩa placeret. nec ali¬
quẽpie uiuentiũ sua culpa of¬
fenderet. Dñs enĩ cũ illo erat. ⁊ oĩa
oꝑa eiꝰ dirigebat. Iterũ cũ uideret
dnm regẽ scłarib curis fatigatũ:
psallebat intymphano siue mey
thara. siue alio qͦlibet musiei ge¬
neris instrum̃to. quo facto tã
regis quã omĩũ corda pͥncipum
compellatus est. ut ei stolã sac̃¬
dotalẽ artificiosa oꝑatione prȩ.¬
pingeret. quã postea ad diumoᷤᷤ

Expanded text:
domini mei regis. Experiar in illo gratiam domini mei regis. Experiar in illo gratiam vestram, quam multiplicem in maximis saepe rebus expertus sum, et deinceps amplius experturum me confido. Quod rex, prompta cordis alacritate accipiens, oblatum juvenem gratissime excepit, unice dilexit, post haec necessariis quoque rebus regia vice praeesse constituit. Dunstanus igitur, terreno degens in palatio, egrediebatur dem surgens ad orandum Deum, nunc sedens ad dijudicandas causas hominum, ita se sapienter ac circumspecte agebat, ut et Deo per omnia placeret, nec aliquem pie viventium sua culpa offenderet; Dominus enim cum illo erat, et omnia opera ejus dirigebat. Iterum cum videret dominum regem saecularibus curis fatigatum, psallebat in tympano sive in cithara, sive aliquo quolibet musici generis instrumento: quo facto tam regis quam omnium corda principum compellatus est, ut ei stolam sacerdotalem artificiosa operatione perpingeret, quam postea ad divinos
Abbreviated transcription (Latin):
daudgͦ nr̃ simphonista uasa can¬
tici habuit: qͥa usũ illoꝵ ñ nisi in
diumnis laudibꝰ expendit. Precẽa
manu aptus ad omĩa posse facere
picturã. litteras formare. scalpel¬
dita fama. uenerabił uiri cantua¬
rioꝵ archiep̃i athelini cuiꝰ ipse erat
nepos ⁊ filiꝰ fr̃is: ꝑmissu parentũ
suoꝵ ꝓficiscit᷑ ad eũdẽ. quatmꝰ tan¬
ti parentis & cognitionẽ haberet.
⁊ ince illiꝰ exẽplo iuueniles mores
informaret. Lȩtabat᷑ itaq ep̃sm
mis in aduentu nepotis consid̾as
millo uenustatẽ corꝑis. anumiui¬
gorem. ac tociꝰ honestatis eminen¬
tiã. Unde eo qͦ afflatis est dei syũ
uas illũ electionis fut᷑um prenos¬
cens: potiori gradu decorare: ⁊re¬
gi athelstano familiari contestat¬
one cũ studuit cõmendare. hc̃
ait uiuienẽ. mͥ qͥdẽ plurimũ. re¬
gis uͦ stirpi ñ nullo consangiuim¬
ans iure deuinctum. ur̃e excellẽ¬
aş cõmendo. ut stet uigit᷑ incõs¬
pectu ur̃o. audiatq uerbũ exore

Expanded text:
r symphonista vasa cantici habuit; quia usum illorum non nisi in divinis laudibus expendit. Praeterea manu aptus ad omnia, posse facere picturam, litteras formare, scalpeldita fama venerabilis viri Cantuariorum archiepiscopi Athelmi, cujus ipse erat nepos et filius fratris, permissu parentum suorum proficiscitur ad eumdem, quatenus tanti parentis et cognitionem haberet, et vitae illius exemplo juveniles mores informaret. Laetabatur itaque episcopus nimis in adventu nepotis, considerans in illo venustatem corporis, animi vigorem, ac totius honestatis eminentiam. Unde eo quo afflatus est Dei spiritu vas illum electionis futurum praenoscens, potiori gradu decorare, et regi Ethelstano familiari contestatione eum studuit commendare. Hunc, ait, juvenem mihi quidem plurimum, regiae vero stirpi nonnullo consanguinitatis jure devinctum, vestrae excellentiae commendo, ut stet jugiter in conspectu vestro, audiatque verbum ex ore