comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uio flacco consulib: uix dum
affricam abellorum excidiis quies¬
centem: horribilis & inusitata ꝑdi¬
tio consecuta ẽ. Namq cum ꝑ tota
afficam immensȩ locustarũ mul¬
titudines coaluissent. & non modo
iam cunctam spem frugũ abstraxis¬
sent: herbasq om̃s cum par te
radicum. folia arborum cum teneri¬
tudine ramorum consumpsissent.
uerum etiam amaras cortices atqꝵ a¬
rida ligna p̃roderent: repentino ab

Expanded text:
uio Flaoco consulibus uixdum Africam a bellorum excidiis quiescentem horribilis et inusitata perditio consecuta est. namque oum per totam Africam mmensae lucustarum multitudines coaluissent et non modo iam cunctam spem frugum abrasissent herbasque omnes cum parte radicum, folia arborum cum teneritudine ramorum consumpsissent, uerum etiam amaras cortices atque arida ligna praeroderent, repentino ab
Abbreviated transcription (Latin):
pcido consulibus: hasdrubal
nins carchaginensium impe-¬
oxum peditumq amplius .xxx.
illa: lilibeum uenit et affrica.
uontinuo cum metello consule¬
ud ponormum pugnam con¬
lut. Sed metellus uim magnam
luarum timens: prius eas
magno usus consilio. uel in fugam
uel immortem egit. Et sic facile quã¬
uis magnam uim hostium supera¬
uit .xx. milia carchaginensium in
eo prelio cesa sunt. Clefanti quoꝙ:¬

Expanded text:
Placido consulibus Hasdrubal Placido consulibus Hasdrubal nouus Carthaginiensium imperum peditumque amplius triginta millibus Lilybaeum venit ex Africa, et continuo cum Metello Cos. apud Panormum pugnam conseruit. Sed Metellus vim magnam belluarum timens, prius eas magno usus consilio, vel in fugam, vel in mortem egit, et sic facile, quamvis magnam vim hostium superavit. Viginti millia Carthaginensium in eo praelio caesa sunt, elephanti quo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando exardentissimis febrib¬
populorum pabulo sufficit.
no sicut semper in domi¬
cus fipor cito periculorum o¬
ylunscitur seruilius cepio.⁊ sem¬
nauibus in affricam transgressi u¬
nuersam oram maritimamq cir¬
cafirtes s.cri depopulati sunt:atꝙy
insmha progressi. captis euer¬
Inde ci ad italiam redirent: circa
patiniri promunctorium quod a
uicant montibus in altum excr¬
rarias nobilemq predam crudelt̃ẽ
ad qusitam: in feliciter perdiderunt.
Uicit aliquando apud romarros
impobissimam cupiditatema:
enornitas miseriarum. Num par¬
tes qibus iam nautice ⁊a pirctire¬
us oiam.lxͣ. nauium classis. ad
sub aium haberetur italiȩ. Qu
quilem diecretum: conti ito. uLac¬
t iidomita cupiditate ruperunt.
Drcerea coct  nsul in sicilio
irasgessus:. Lurimis preliis
adiersi m pȩnos ⁊ siculos terra
meiq pugnauit. ⁊ per totam
siciam partim hostium. partim
soorum in humanas strages
utio elio metallo gaio forio

Expanded text:
aliquando ex ardentissimis febribaliquando ex ardentissimis febribpopulorum patibulo suffixit. Tertio anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Semaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euerIidem cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promontorium, quod a Lucanis montibus in altum excurrarias, nobilemque praedam crudeliter acquisitam, infeluicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaeus quam sexaginta nauium classis ad subsidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Sicsociorum inhumatas strages L. Caecilio Metello C. Furio
Abbreviated transcription (Latin):
cunc nec imperantes ac filios potuit
seruare natura. Nunc autem finis
macedonii belli finis etiam libri fi¬
ati presertim cum iam ab hinc pir¬
ri bella incipiant: et mox punica
consequantur.
refert: cum post pericula
suorumq naufragia suos
regere sotios solaretur:
forsan et hec olim memi¬
nisse utuabit. hec sententia semel.
apte ficta: semper iim sui triplicem
diuersissimis effectibus. refert. Cum
et preterita canto gratiora habent᷑
im uerbis: quanto grauiora referun¬
tur ingestis. Et futura dum desi¬
derabilia fastidio presentium fuĩt:
semper meliora creduntur. Ipsis au¬
tem presentibus ob hoc nulla in par-¬
te miseriarum uista comparatio ad¬
hiberi potest: quia multo maiore
molestia afficiunt. quantula cumq
sunt ista que sunt: quam illa quam
siue transacta siue neutra et si mag¬
na dicuntur: interim omnino tamen
non sunt. Neluti siquis nocturnis
pulicibus titillatus. atq ex eo ui-¬
giliis anxius. alias forte quas

Expanded text:
tunc nec inter parentes ac filios potuit tunc nec inter parentes ac filios potuit seruare natura. Nunc autem finis Macedonici belli finis etiam libri fiat, praesertim cum iam abhinc Pyrrhi bella incipiant et mox Punica consequantur. refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt. ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas
Abbreviated transcription (Latin):
lisimachus solutio pugne macedo¬
ne  fuit. Sed ne seleuchus qui¬
dem tanta uictora: impune leta¬
tus est. Nam neq ipse post. lxx.xii.
annos quietem naturalis mortis
inuenit. sed extortam sibi in felicit
utam. ueluti in matura morte fi¬
nuit. Quippe insistente ptholomeo
cumus sororem lisimachus in ma-¬
trimonio habuerat: insidiis circum¬
uentus occisus est: hec sunt inter
parentes. filios fratres. ac sotios. con¬
sanguinitatis societatisq commer¬
cia: tanta apud illos diuma atq
humana religio pendebatur. Eru¬
bascant sane de recordatione preteri¬
torum qui mmc interuentu solus fi¬
dei xp̃iane. ac medio tantum ura¬
tionis sacramento uiuere secum hos¬
tibus nec pati hostilia sciunt. Quib
indubitantissime probatur: qui a
non sicut illi antea cesa iungebant
federia parca. sed quia nunc inter
barbaros ac romanos creatorem
et dominum srum contestantes :¬
tantam fidem ad hibita sacramen-¬
tum seruant euuangelia. quantam

Expanded text:
Lysimachus solutio pugnae MacedoLysimachus solutio pugnae Macedonicae fuit. sed ne Seleucus quidem tanta uictoria inpune laetatus est: nam neque ipse post LXXVII annos quietem naturalis mortis inuenit, sed extortam sibi infeliciter uitam uelut immatura morte finiuit: quippe insistente Ptolemaeo, cuius sororem Lysimachus in matrimonio habuerat, insidiis circumuentus occisus est. Haec sunt inter parentes filios fratres ac socios consanguinitatis societatisque commercia. tanti apud illos diuina atque humana religio pendebatur. erubescant sane de recordatione praeteritorum, qui nunc interuentu solius fidei Christianae ac medio tantum iurationis sacramento\' uiuere se cum hostibus nec pati hostilia sciunt; quibus indubitatissime probatur, quia non, sicut illi antea, caesa iungebant foedera porca, sed quia nunc inter barbaros ac Romanos creatorem et dominum suum contestantes tantam fidem adhibita in sacramentum seruant euangelia, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
perosus c Quibus quidem die¬
bus lisimachia ciuitaĩ formidolosissi¬
mo terre motu euersa: oppressoq
populo suo crudele sepulchrum fuit.
Lisimacho autem assiduisse parrici¬
diis cruentante: omnes sotii deser¬
uerunt. Et ad seleucum deficientes:
pro numa regem emulatione reg¬
n ut bellum lisamacho inferret
ortati sunt. Res fedissimm spectacłm
erat: Duo reges quorum lisamachus
annos natus. Lxxͫ. uͭi . seleuchus
ltͣr. uͭiIͫ. diripiendis alterutrum reg¬
nis concurrere. in acie stare. arma ge¬
rere. Uitimum hoc quidem bellum
alexandri com milironum fuit. Sed¬
quod ad exemplum. humanȩ mi-¬
seriȩ fuerit reseruatum. quippe cũ
orbi.n ierrarum extinctis iam. xxx.
et quattuor alerandri ducibus so¬
li possiderent: et angustissimos se
nectutis acuite sue cerminos non
aspicientes. angustiores ẽe. imperio
suo todiiss mundi terminos arbi¬
trabantar. In eo bello lisimachus
uel amissis uel interfectis prius
ante hanc pugnam quincsecim
liberis: posiremo occisus est. Sic

Expanded text:
perosus occidit. Quibus quidem diebus Lysimachia ciuitas formidolosissimo terrae motu euersa, oppressoque populo suo crudele sepulchrum fuit. Lysimachum autem adsiduis se parricidiis cruentantem omnes socii deseruerunt et ad Seleucum deficientes, pronum iam regem aemulatione regni, ut bellum Lysimacho inferret, hortati sunt. res foedissimi spectaculi erat, duo reges, quorum Lysimachus annos natus LXXIIII, Seleucus autem LXXVII, de eripiendis alterutrum regnis concurrere, in acie stare, arma gerere. ultimum hoc quidem bellum Alexandri commiliquod ad exemplum humanae miseriae fuerit reservatum: quippe cum orbem terrarum, exstinctis jam triginta et quatuor Alexandri ducibus, soli possiderent, et angustinectutis ac uitae suae terminos non aspicientes, angustos esse imperio suo totius mundi terminos arbitrabantur. in eo bello Lysimachus, uel amissis uel interfectis prius ante hanc pugnam quindecim liberis, postremus occisus est. sio
Abbreviated transcription (Latin):
aciem suam cerneret. p̃uenire mor¬
te futurum uati dedecus cogitarit.
Cum subito uersus in fugamꝰ: pom¬
peianorũ cessit exercitusEquidem
eo die hoc bellum actum est: quo
p ompeius pater ab urbe bellum
gesturus anfugerat. Quattuorq an¬
nis hoc bellum ciuile: indesinent
totum orbem tenuit. Ttis labienꝰ
& aitius uarus in acie tęsi sunt.
Gneus pompeiꝰ cum centenario e¬
quitati fugit. Frater eius sextus pom¬
peius contracta celeriter non parua
lusitanorũ manu. cum cesonio cos¬
gressus & uictus fugiensq inter¬
fectus ẽ. Munda cuittas cum im¬
mensa hominũ cede. tęsare pug¬
nante uix capta est¶Cesar: romam
rediit. Ibi dum repente statũ con¬
tra exempla maiorum clement᷑
instaurat: auctorib bruto & cassio.
conscio etiam plurimo senatu in
bruti & gauis cassius. alii quiq so¬
si strictis pugionib in capitoliu
eceserunt sdni deliberatum est.
utrum capitolium cũ auctorib cediᷤ

Expanded text:
aciem suam cerneret, praevenire moraciem suam cerneret, praevenire morte futurum victi dedecus cogitarit, cum subito versus in fugam Pompeiorum cessit exercitus. equidem eo die hoc bellum actum est, quo Pompeius pater ab Vrbe bellum gesturus aufugerat, quattuorque annis hoc bellum ciuile indesinenter toto Orbe tonuit. T. Labienus et Attius Varus in acie caesi sunt. Gnaeus Pompeius cum centesimo equite aufugit. frater eius eane Pompeius contracta celeriter non parua Lusitanorum manu, cum Caesonio congressus et uictus fugiensque interfectus est. Munda ciuitas cum immensa hominum caede Caesare oppugnante uix capta est. Caesar Romam rediit. ubi dum reipublicae statum contra exempla maiorum clementer Înstaurat, auctoribus Bruto et Cassio, conscio etiam plurimo senatu, inBruti et C. Cassius aliique socii strictis pugionibus in Capitolium secesserunt. diu deliberatum est, utrum Capitolium cum auctoribus caedis
Abbreviated transcription (Latin):
Nde sriam ꝑuagatus: far¬
nucemm ponto uicit. Postea
uero qͣm romam uente: diccator
& consul creatus. in affricam tran¬
sir: & apud thapsum cum bo
& supione pugnauit. maximãq
ibi hominũ multitudine int̾fecit.
sastra utriuso direpta sunt: lx.
elephanti captis Cato sese apud
iigulum preuo dato prebuit:
posterus eodem gladio se ꝑfodit
Scpio in naui qua ad hispanias
ligere contendens. uento actus
affricam redierat: semet iyse iui¬
gulait. In eadem naui: etiam
ltus torquatus occisus ẽssȩxar
pompeii magni nepotes. filiamq:
pompeiam: simulscum lns fau¬
stum. sillam & affranium. & petre¬
ium. filuimͣ iussit occidi.
N de quattuor triumphis urbem
ingressus: disposito recuꝑate rei¬
publicȩ statu. continuo in hispani¬
as contra pompeios pompeii filios
labienum atq: attrnuarum mul¬
ta bella & uaria sorte gessit. Ulti¬
mum bellum apud mund̾a flum̃
tum. tantaq cedis acta. ut cęsaR
quoq ueteranis etiam suis cẽdere
ñ erumbescentib: cum cȩdi cogiq

Expanded text:
nde Syriam peruagatus Pharnacem in Ponto uicit. postea uero quam Romam uenit, dictator et consul creatus in Africam transiit et apud Thapsum cum Iuba et Scipione pugnauit maximamque ibi hominum multitudinem interfecit. castra utriusque direpta sunt, sexaginta elephanti capti. Cato sese apud jugulum pretio dato praebuit. Petreius eodem se gladio perfodit. Scipio in navi qua ad Hispaniam fugere contendens, vento coactus, in Africam redierat, semetipsum jugulavit. In eadem navi etiam Titus Torquatus occisus est. Caesar Pompeii Magni nepotes, filiam Pompeiam simulque cum his Faustum et Syllam, et Aphranium et Petreium, jussit occidi. Inde quatuor triumphis Urbem ingressus, disposito recuperatoque reipublicae statu, continuo in Hispaniam contra Pompeios Pompeii filios Labienum, atque Attium Varum multa bella et varia sorte gessit. Ultimum bellum apud Mundam flumentum, tantaque caedes est acta, ut Caesar quoque, veteranis etiam suis cedere non erubescentibus, cum caedi cogique
Abbreviated transcription (Latin):
ris Mirando plectro claruit. Nampin¬
xit ante lineam hite sacre sequacib.
Iam dux alumnis ac potens assis gre¬
gis suspiriis. Gliscat bonis ydrum
cauens. Sit calli ut sequax tui.
is ft me breuiter referre qͦd
beatus gregorius papa in huiꝰ sc̃issi

Expanded text:
ris Miranda plectro claruit. Nam pinris Miranda plectro claruit. Nam pinxit apte lineam Vitae sacrae sequacibus. Iam dux alumnis at potens, Adsis gregis suspiriis, Gliscat bonis ydrum cavens, Sit callis ut sequax tui! Libet me breviter referre, quod beatus Gregorius papa minime in huius
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Fregit uenem bauilũ srucis ꝑar
ma cimbiam. Coercuit ĩntem uagã
Leui flagello corporis. Fundunt᷑ amneᷤᷤ
rupib. Redit calybs egurgite. Currit
ꝑ undas obsequens. Peplo puer uitat
necem. Uirus patescit abditum. Man-¬
data prepes efficit. hostem ruina cos¬
terit. Redit leo fremens grauẽ. Im¬
mota fit moles leuis. Rogus migrat
phantasticus. Fractum reuisit sospi¬
tas. Excessus absentũ patet. Rector ua¬
fer deprenderis. Inique possessor fu¬
gis. futura prenoscimini. Archana
cor ñ conterit. fundant᷑ edes somniis.
Tellus uomit cadauera. Dracone fre¬
natur fugax. sther pluit nomisma¬
ta. Uitrum resistit cautib ManaÑ
oliuo dolia. Uinctum resoluit uisio
litam receptant funera. Tanti pote¬
stas luminis uoto sororis uncitur.
Quo plus amat qui plus ualet.Ena¬
re quam ceruit polo. Non ante seclis
cognitũ Noctu iubar effulgurat.
Quo totus cernitur orbis. Flammisq
subnehit pius. Hec int̃ instar necta¬

Expanded text:
bus. Fregit veneni baiulam Crucis per bus. Fregit veneni baiulam Crucis per arma cymbiam. Coercuit mentem vagam Leni flagello corporis. Funduntur amnes rupibus. Redit calybs e gurgite, Currit per undas obsequens. Peplo puer vitat necem. Virus patescit abditum. Mandata praepes efficit. Hostem ruina conterit. Cedit fremens leo grave. Immota fit moles levis. Rogus migrat fantasticus. Fractum revisit sospitas. Excessus absentum patet. Rector vafer, deprenderis. Inique possessor, fugis. Futura praenoscimini; Arcana, cor, non contegis. Fundantur aedes somniis. Tellus vomit cadavera. Dracone frenatur fugax. Aether pluit nomismata. Vitrum resistit cautibus. Manant olivo dolia. Vinctum resolvit visio. Vitam receptant funera. Tanti potestas luminis Voto sororis vincitur Quo plus amat quis, plus valet Enare quam cernit polum. Non ante seclis cognitum Noctu iubar effulgurat, Quo totus orbis cernitur Flammisque subvehi pius. Haec inter instar necta
Abbreviated transcription (Latin):
plendida insa uia ẽ. fatib stipata choruscis.
Qua sacerascendit splendida insa uia est.
upea septa petens nacta ẽ. errore salutẽ
Errorem euasit rupea septa petens.
Poemata parua dedit famuł ꝓ muũe simplex.
E.xul. moys. tenuis poemata parua dedit.
Sint precor apta tͥ cȩlestis tramitis index.
benedicte pater sint p̃cor apta tibi¬
i anum qͦ: singula eiusdem patris mi¬
saula continentẽ. metro iambico ar¬
chilaico ita texumus.
R̾s alacri pettore uenite. Concen¬
tu pari fruamur huiꝰ inclite fe¬
stiuitatis gaudiis. Hac benedictꝰ au¬
rea Ostensor atri tramitis Ad regna
conscendit pater. Captans laborũ pro¬
emia. Effulsit ut sydus nouu. Mun¬
dana pellens nubila statis ipso lu¬
mine: Despexit eui florida. Miracu¬
lorum prepotens afflatus altiflami¬
ne Resplenduit ꝓdigiis. Uentura se-¬
tulo p̃cinens. Laturus esum plurib.
Panis reformat uasculũ. Artum pe¬
tens ergastulum. Extinxit ignes igni¬

Expanded text:
Splendida visa via est facibus stipata coruscis; Splendida visa via est facibus stipata coruscis; Qua sacer ascendit splendida visa via est. Rupea septa petens nancta est errore salutem; Errorem evasit rupea septa petens. Poemata parva dedit famulus pro munere supplex; Exul, inops, tenuis poemata parva dedit. Sint, precor, apta tibi, caelestis tramitis index; O Benedicte pater, sint, precor, apta tibi! Ymnum quoque singula eiusdem patris miracula continentem metro iambico archiloico ita texuimus. Fratres, alacri pectore Venite concentu pari, Fruamur huius inclitae Festivitatis gaudiis. Hac Benedictus aurea Ostensor arti tramitis Ad regna conscendit pater, Captans laborum praemia. Effulsit ut sidus novum, Mundana pellens nubila. Aetatis ipso limine Despexit aevi florida. Miraculorum praepotens, Afflatus Alti flamine, Resplenduit prodigiis Ventura seclo praecinens. Laturus esum pluribus, Panis reformat vasculum; Artum petens ergastulum, Extinxit ignes igni
Abbreviated transcription (Latin):
lle suꝑb equo reboans clamore minaci
S tratus humi recubat ille suꝑb equo.
Colla pat̾na ferunt extincti inscera nati.
U iuentẽ natũ colla pat̾na ferunt. Icolũbȩ.¬
Omĩa uincit amor. uicit soror imbre beata.
Somnꝰ ab est ocłis oĩa uincit Iamor.
Rggnapoli penetrat simplicitare placens.
Om̃is aꝑte deo mundꝰ cui panditur om̃is.
Abdita qui lustras om̃is aꝑte deo.
I sãmeus orbis habet iustũ suꝑ ethera nant̃e.
Quempnis ussit amor flãmeus orb h̃t.
Det uoctatꝰ ad est testis nouitatis habendꝰ.
Carus amore patris ter uocitatꝰ ad est.
Dyr bone bella monens exẽpli pectora firma.
Primꝰ marma ruis dux bone bella monens.
Congrua signa dedit. uite consortia linqͦns.
duitam ꝓꝑans congrua signa dedit
salmicen assiduus ñꝗͣ. dab̾at otia plectͦ.
acra canens obiit ꝑsalmicen assidutis.
Mens qͥb una fuit tumulo retinent᷑ eod̾e
Oła par retinet mens quib una fuit.

Expanded text:
Ille superbus equo reboans clamore minaci, Ille superbus equo reboans clamore minaci, Stratus humi recubat ille superbus equo. Colla paterna ferunt extincti viscera nati; Viventem natum colla paterna ferunt. Omnia vincit amor, vinxit soror imbre beatum; Somnus abest oculis; omnia vincit amor. mbae; Regna poli penetrat simplicitate placens. O nimis apte Deo, mundus cui panditur omnis, Abdita qui lustras, o nimis apte Deo! Flammeus orbis habet iustum super aethera nantem; Quem pius ussit amor, flammeus orbis habet. Ter vocitatus adest testis novitatis habendus; Carus amore patris ter vocitatus adest. Dux bone, bella monens exemplis pectora firmas, Primus in arma ruis, dux bone, bella monens. Congrua signa dedit vitae consortia linquens Ad vitam properans congrua signa dedit. Psalmicen assiduus numquam dabat otia plectro; Sacra canens obiit psalmicen assiduus. Mens quibus una fuit, tumulo retinentur eodem; Gloria par retinet, mens quibus una fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Od̾̃ ꝑ uisa mones pectora cuncta stupent.
Uocis ad imꝑium sacris ñ ẽe. sinuntur
Intersunt sacris uocis ad imꝑium.
Tellus hiulca sinu corpꝰ ꝓpellit humat
Iussa tenet corpꝰ tellus hiulca sini.
Perfidus ille draco mulcet ꝓꝑare fugaã
Sistit iteruettũ ꝑfidus ille draco.
Exitiale malũ capitis decussit honor̃e
It procul imꝑiis exitiale malũ.
Tulua metalla pius nec ht̃ ꝓmittit etiti
Celitus excepit fulua metatla pns.
Tumiserande cutẽ uariant cui fella colal
Tncolum̃ recipis tumistrande erttem.
⁊ srasaxa untrũ rapiunt nec frang̾e posst̾.
uisum seruant asꝑa saxa uitrum.
ur ꝓconde times stillam p̃bere lechiti:
Nola cerne fluunt. cur ꝓ conde times:
nde medela tͥ spes ẽ. cui nulla salutis:
ui semꝑ metuis unde medela tibi:
b lacrimande senex hostili concidis ictu.
ctus resipis ah lacrimande senex.
arbara lora manꝰ ignaras cͥminis arceñ
ponte sua fugiunt barbara lora man᷑.

Expanded text:
esens, Quod pervisa mones, pectora cuncta stupent esens, Quod pervisa mones, pectora cuncta stupent Vocis ad imperium sacris non esse sinuntur, Intersunt sacris, vocis ad imperium Tellus hIussa tenet corpus tellus hiulca sinu. Perfidus ille draco mulcet properare fugacem; Sistit iter vetitum perfidus ille draco. Exitiale malum capitis decussit honorem; It procul imperiis exitiale malum. Fulva metalla pius, nec habet, promittit egenti; Caelitus excepit fulva metalla pius. Tu miserande, cutem variant cui fella colubrae, Incolumem recipis, tu miserande, cutem. Aspera saxa vitrum rapiunt, nec frangere possunt; Inlaesum servant aspera saxa vitrum. Cur, promoconde, times stillam praebere lechithi? Dolia, cerne, fluunt; cur, promoconde, times? Unde medela tibi, spes est cui nulla salutis? Qui semper perimis, unde medela tibi? Ah lacrimande senex, hostili concidis ictu; Ictu sed resipis, ah lacrimande senex. Barbara lora manus ignaras criminis arcent; Sponte sua fugiunt barbara lora manus.
Abbreviated transcription (Latin):
Amissis popłis angius inique furis.
Imꝓbe sessor abi. sine dent᷑ marmora mir
Cogeris imꝑio. imꝓbe sessor abi.
Cernit᷑ ignis edax f alsis in surgere f̾amis
Abdita facta patent. patulo ꝓdunt᷑ edat
Muneris accepti abdita facta patent.
Seue tyranne tue frustrant᷑ retia frand
Frena cayis uite seue tyranne tue.
Menia celsa nume nullo subruunt᷑ abhos
Turbo ait euertet menia celsa nume.
Plecteris hoste graui. ne lites unꝰ ad atam
Munera fers aris. plecteris hoste graui.
Omĩa septa gregis prescitũ ẽ. traditagtnt
Gens eadem reparat oĩa septa gregis
Fraudis amice puer suado captaris abliꝰ
H ẏdro ñ caperis fraudis amice puer.
Mens tum efacta sile. tacita & ne carpe uidemt
CUncta patent uati. mens tumefacta sile.
Pellitur atra fames delatis celitus esas
Nil ominꝰ m̃tis pellituratra fames
Pectora cuncta stupent qͦd eras sine corꝑe p̃le

Expanded text:
Amissis populis, anguis inique, furis. Amissis populis, anguis inique, furis. Improbe sessor, abi, sine dentur marmora muris; Cogeris imperio; improbe sessor, abi! Cernitur ignis edax falsis insurgere flammis; Abdita facta patent, patulo produntur edaces; Muneris accepti abdita facta patent. Saeve tyranne, tuae frustrantur retia fraudis, Frena capis vitae, saeve tyranne, tuae. Moenia celsa Neumae nullo subruentur ab hoste, Turbo ait, evertet, moenia celsa Neumae Plecteris hoste gravi ne lites munus ad aram, Munus fers dum aris, plecteris hoste gravi. Omnia septa gregis, praescitum est, tradita genti, Gens eadem reparat, omnia septa gregis. Fraudis amice puer suaso captaris ab hydro, Hydro non caperis, fraudis amice puer. Mens tumefacta, sile, tacita ne carpe videntem, Cuncta patent vati, mens tumefacta, sile. Pellitur atra fames delatis coelitus escis, Nilhominus mentis, pellitur atra fames. Pectora cuncta stupent, quod eras sine corpore pra
Abbreviated transcription (Latin):
Non tulit arma crucis pestis inqua latens
Lenia flagra uagã sistunt mod̾aminem̃tẽ.
Excludunt pestẽ leuia flagra uagam.
Unda ꝑheunis aquȩ natiuo emarmoremanat.
Arida corda rigat unda ꝑhennis aquȩ
Gurgitis ima calybs capulo diuulse petisti.
Deseris alta petens gurgitis nna calybs.
Tussa pat̾na gerens dilapsus currit meqͦr.
Currit uectus aquis nissa pat̾na gerens
Prebuit unda uiã pr̃opto adp̃cepta magistri
Cursori ignaro prebuit unda uiam.
Tu qͦ: parue puer raperis nec occidis undis.
Testis ades uerax tu qͦ parue puer.
Perfida corda gemunt stimuł agitata maligii.
Tartareis flamis ꝑfida corda gemiunt.
Fert alim̃ta corax digntis oblata benignis.
Dira procul iussus fert alm̃ta corax.
Pectora sacra dolent uimicũ labe ꝑanm
Discipuli excessum pactora sacra aolent
Lyris amena petens ducib comitaniso
Celitus atraberis lẏris amena petens
Anguis inique furis luco spoliatꝰ e anis

Expanded text:
Non tulit arma crucis pestis iniqua latens. Non tulit arma crucis pestis iniqua latens. Lenia flagra vagam sistunt moderamine mentem; Excludunt pestem lenia flagra vagam. Unda perennis aquae nativo e marmore manat; Arida corda rigat unda perennis aquae. Gurgitis ima, calibs capulo divulse, petisti; Deseris alta petens gurgitis ima, calibs. Iussa paterna gerens dilapsus vivit in aequor; Currit vectus aquis iussa paterna gerens. Prebuit unda viam prompte ad praecepta magistri; Cursori ignaro prebuit unda viam. Tu quoque, parve puer, raperis nec occidis undis; Testis ades verax, tu quoque, parve puer. Perfida corda gemunt stimulis agitata malignis; Tartareis flammis perfida corda gemunt. Fert alimenta corax digitis oblata benignis; Dira procul iussus fert alimenta corax. Pectora sacra dolent inimicum labe peremptum; Discipuli excessum pectora sacra dolent. Lyris amoena petens ducibus comitaris opimis; Caelitus adtraheris Lyris amoena petens. Anguis inique, furis, luco spoliatus et aris;
Abbreviated transcription (Latin):
Ex superansq senes opuerile decus.
Elos paradise tuus despexit floridamundi.
Spreuit opes rome flos paradise tus.
Uas pedagoga tulit diremptũ pectore tristi.
Lcta reformatũ uas pedagoga tulit.
Urbe uocam̃ babens tironem cautib abdit.
Fert pietatis opem: urbe uocam̃ habeis.
Laudib antra sonant mortalib abdita cunctᷤ.
Cognita xp̃e tͥ laudib antrasonant.
Frigora flabra. niues ꝑfers tͥb ĩpiger annis.
Tempnis amore d̾i frigora. flabra. niues.
Fraus ueneranda placet. pietatis furta ꝓbant᷑.
Qua sacer altꝰ erat: fraus ueneranda placet.
Signat adẽe. dapes. agapes. s liuidꝰ instat
N il minꝰ alina fides signat ad cẽ. dapes.
Orgia rite colit xp̃o qr cõmodat aurem.
Abstemium pascens. orgia rite colit.
Pabula grata fer̃t auidi ad spelea subulei:
Pectorib letis pabula grata ferunt.
Ignis ab igne ꝑit lacerant dũ uiscera senteᷤ
Carneus ethereo ignis ab igne perte.
Pestis iniqua latensꝓculẽ. aep̃hensa sagaci.

Expanded text:
Exsuperansque senes, o puerile decus. Flos, paradise, tuus despexit florida mundi; Sprevit opes Romae flos, paradise, tuus. Vas pedagoga tulit diremptum pectore tristi; Laeta reformatum vas pedagoga tulit. Urbe vocamen habens tironem cautibus abdit; Fert pietatis opem urbe vocamen habens. Laudibus antra sonant mortalibus abdita cunctis; Cognita, Christe, tibi laudibus antra sonant. Frigora, flabra, nives perfers tribus alacer annis; Tempnis amore dei frigora, flabra, nives. Fraus veneranda placet, pietatis furta probantur; Qua sacer altus erat, fraus veneranda placet. Signat adesse dapes agapes, sed lividus obstat; Nil minus alma fides signat adesse dapes. Orgia rite colit, Christo qui accommodat aurem; Abstemium pascens orgia rite colit. Pabula grata ferunt avidi ad spelea subulci; Pectoribus laetis pabula grata ferunt. Ignis ab igne perit, lacerant dum viscera sentes; Carneus aethereo ignis ab igne perit. Pestis iniqua latens procul est deprensa sagaci;
Abbreviated transcription (Latin):
prius cimncta ponderauissem. Mhuan¬
dum ẽ. t̾ra quantũ aut bonarũ re¬
rum pariat. aut malarũ contẽpla¬
trix existat: & parens publica fera¬
rum ac fructuũ metallorũq atq
animaliũ. que si om̃ĩa liceat intu¬
eri: homini uix suffectura tor uari¬
etatib rerũ ipsa crediderim nõia

Expanded text:
prius cuncta ponderavissem. Mirandum est terra quantum aut bonarum rerum pariat aut malarum, conceptrix et parens publica ferarum ac fructuum metallorumque atque animalium. Quae si omnia liceat intueri homini, vix suffectura tot varietatibus rerum ipsa crediderim nomi
Abbreviated transcription (Latin):
In regione qͦ: britiorum sanguis de
nubib fluxit. & inter rhemi fluuis
aquas qͣsi ruiulus cruoris emanait:
is dieb saꝑientissimꝰ

Expanded text:
In regione quoque Brionum sanguis de nubibus fluxit; et inter Reni fluvii aquas rivulus cruoris emanavit. 5. His diebus sapientissim
Abbreviated transcription (Latin):
ratchis
acclamans. armis in¬
structꝰ suꝑ eum uenit. Quem
ratchis sũbito ꝑcutiens: equo
deiecit. Cumq eiꝰ socii eum

Expanded text:
Ratchis adclamans, armis instructus super eum venit. Quem Ratchis subito percutiens, equo deiecit. Cumque eum
Abbreviated transcription (Latin):
toria. ingentem quã in castris rep¬
pererunt int̃ se p̃dam diuidunt. Ta¬
to uͦ rodulfi uexillum quẽ blandũ
appellant. eiusq galeam quãm bel¬
l gestare consueuerat abstulit.atq¬
herulorũ concidit. ut ultra suꝑ se
regem om̃imodo ñ haberent. Iam
hinc langobardi audaciores effecti.
aucto de diu̾sis gentib quas suꝑa¬
uerant exercitu. ultro ceperunt
bella expetere. & uirtutis głam cir

Expanded text:
toria, ingentem, quam in castris reptoria, ingentem, quam in castris reppererant, inter se praedam dividunt. Tato vero Rodulfi vexillum, quod bandum appellant, eiusque galeam, quam in bello gestare consueverat, abstulit. Atqulorum virtus concidit, ut ultra super se regem omnino non haberent. Jam hinc Langobardi ditiores effecti, aucto de diversis gentibus, quas superaverant, exercitu, ultro coeperunt bella expetere, et virtutis gloriam cir
Abbreviated transcription (Latin):
referret. Comminatꝰ ẽ. eius capit si¬
abscisurum. si herulorum aciem fil¬
gere nuntiaret. Is cũ herulortis
flecti acies. & a langobardis eos oppͥ¬
mi conspicert: int̾rogatus arege sepi
quid heruli gererentꝰ. eos optime pu¬
qare respondit: nec pͥus malum qͦd
cernebat loqui audens aꝑuit. qͣm
unnu̾se acies hostib terga p̃bereñ.
Quilicet sero tandem in uocem
crumpens. ue tibi inquit misera
berulia. que celestis dñi plecteris
rasad hec commotꝰ rex ait. Nunqͥd
sugnint heruli mei: At ille. Non
inquit hoc ego. s tu rex dixisti.
ĩunc ut in talib fieri assolet. rex
ipse & om̃s ꝑturbati. dum quid a¬
gerent hesitarent: suꝑuementib
sangobardis grauitercedunt᷑. Rex
extinctuis ẽ. herulorum uͦ exercitus
dum hac illacq diffugeret. tanta
suꝑ eos celitus ira descendit. ut uixi¬
nataturi brachia extenderent. sicq¬
crudelit̃ hostium feriebantur gla¬
dii¶Nunc langobardi patrata u̾c¬

Expanded text:
referret, comminatus ejus se caput referret, comminatus ejus se caput abscissurum, si Herulorum aciem fugere nuntiaret. His cum Herulorum flecti acies, et a Langobardis eos opprimi conspiceret, interrogatus a rege saepius quid Heruli gererent, eos optime pugnare respondit. Nec prius malum quod cernebat loqui audens aperuit, quam universae acies hostibus terga praeberent. Qui licet sero tandem in vocem erumpens: Vae tibi, inquit, misera Herolia, quae coelestis Domini flecteris ira. Ad haec verba commotus rex ait: Numquid fugiunt Heruli mei? At ille: Non, inquit, hoc ego, sed tu rex ipse dixisti. Tunc ut in talibus fieri assolet, rex ipse et omnes perturbati, dum quid agerent haesitarent, supervenientibus Langobardis, graviter caeduntur. Rex extinctus est Herolorum vero exercitus dum hac illacque diffugeret, tanta super eos caelitus ira respexit, ut virinataturi brachia extenderent, crudeliter hostium feriebantur a gladiis. Tunc Langobardi, patrata vic
Abbreviated transcription (Latin):
peranter abutentis & otis & iã¬
ris. Poterat quidem hec oratnis
egregii sententia me ascribenae
aeterrere.nisi animo p̃medtao
haberem hominũ udicia potius
exꝑiri: & bec stribendo ingemioli
mẽi ꝑiculum facere. quã tantius¬
ri inemoria m̃ parcendo prȩterin

Expanded text:
intemperanter abutentis et otio et littintemperanter abutentis et otio et litteris. Poterat quidem haec oratoris egregii sententia me a scribendo deterrere, nisi animo praemeditatum haberem, hominum judicia potius experiri, et scribendo ingenioli mei periculum facere, quam tanti viri memoriam, mihi parcendo, praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
immemor. clarissima & illustris¬
sima hominis optime de me meri¬
ti gesta filentio precerirem: pate¬
rerq uitam eiꝰ quasi qui nunqͣm
uixerit. sine literis ac debita lau¬
de remanere.cui scribende atq: ex¬
plicande ñ meũ ingeniolum quod
exile & paruum inmo pene nul-¬
lum ẽ: s tulliauam par erat desu¬
dare facundiams En tibi librũ pre¬
clarissummi & maximi uiri memoriã
continentẽ. in quo precer illiꝰ facta
ñ ẽ. qͦd ad mireris. nͥ forte quod homo
barbarus & in romana locutione
ꝑparum exercitatus. aliquid me
decenter aut cõmode latine scrib̾e
posse putauerim. atq: in tantam
impudentĩa ꝓruꝑim: ut illud ci¬
ceronis putarem contẽpnendum
qͦd in pͥmo tusculanorũ libro cũ de
latinis scriptorib loqueretur. tta
dixisse legitur. Mandare quenꝙͣ.
inquit litteris cogitationes suas.
qui eas nec disponere. nec illustra¬
re possit. nec delectatione aliqua
allicere lectorem. hominise

Expanded text:
immemor, clarissima et illustrisimmemor, clarissima et illustrissima hominis optime de me meriti gesta silentio praeterirem, patererque vitam ejus, quasi qui nunquam vixerit, sine litteris ac debita laude manere. Cui scribendae atque explicandae non meum ingeniolum, quod exile et parvum, immo paene nullum est, sed Tullianam par erat desudare facundiam. En tibi librum, praeclarissimi et maximi viri memoriam continentem, in quo praeter illius facta non est quod admireris, nisi forte, quod homo barbarus et in Romana locutione perparum exercitatus, aliquid me decenter aut commode Latine scribere posse, putaverim, atque in tantam impudentiam proruperim, ut illud Ciceronis putarem contemnendum, quod in primo Tusculanarum libro, cum de Latinis scriptoribus loqueretur, ita dixisse legitur: Mandare quemquam, inquit, litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, nec delectatione aliqua allicere lectorem, hominis est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ existimaui temperandũ. quan¬
do mͥ conscius eram nullũ ea uera¬
cius qͣm me scribere posse: quib
ipse interfui.queq presens ocu¬
lata ut dicunt fide cognoui. & u¬
trum ab alio scriberentur necne
liquido scire ñ potui. satiusq
iuditaui eadem cum aliis uelut
c̃omuniter htteris mandata mȩmo¬
posterorum tradere. qͣm regis ex¬
cellentissimi & om̃ium sua etate
maximi clarissimã utram & egre¬
gios atq moderni temporis homi¬
nib uix imitabiles actus. pati obli¬
uionis tenebris aboleris Suberat
& alia ñ irrationabilis ut opinor
causa. quȩ uł sola sufficere posset
ut me ad hec scribenda compelle¬
ret: nutrimentũ uidelicet in me
impensũ. & ꝑpetua postqͣm in au¬
la eius conu̾sari cȩpi cum ipso ac
liberis eiꝰ amicicia. qua me ita sibi
deumxit. debitoremq tam uiuo
qͣm mortuo constituit: ut merito
ingratus inderi & iudicari possem.
si tot beneficiorũ in me collatorũ

Expanded text:
non existimavi temperandum, quannon existimavi temperandum, quando mihi conscius eram, nullum ea veracius quam me scribere posse, quibus ipse interfui, quaeque praesens oculata, ut dicunt, fide cognovi, et utrum ab alio scriberentur necne, liquido scire non potui. Satiusque judicavi eadem cum aliis velut communiter litteris mandata memoposterorum tradere, quam regis excellentissimi, et omnium sua aetate maximi, clarissimam vitam et egregios atque moderni temporis hominibus vix imitabiles actus pati oblivionis tenebris aboleri. Suberat et alia non irrationabilis, ut opinor, causa, quae vel sola sufficere posset, ut me ad haec scribenda compelleret, nutrimentum videlicet in me impensum, et perpetua, postquam in aula ejus conversari coepi, cum ipso ac liberis ejus amicitia; qua me ita sibi devinxit, debitoremque tam vivo quam mortuo constituit, ut merito ingratus videri et judicari possem, si tot beneficiorum in me collatorum
Abbreviated transcription (Latin):
itam ae conũsa¬
tionem & ex parte
non modica res
gestas domni &
nutritoris mei ka¬
roli excellentissi¬
mi & meri¬
to famosissimi regis postquam
scribere animꝰ tulit. quanta potui
breuitate complexus sum: oꝑam
impendens ut de his que ad mea
noticiam ꝑ uenire potuerunt in¬
chil omitterem. neq prolixitate
narrandi noua quȩq fastidien¬
tium animos offenderem. si tam̃
hoc ullo modo uitari potest. ut
noua scriptione ñ offendantur:
qui uetera & a uiris doctissimis
atq disertissimis confecta moni¬
m̃ta fastidiunt. Et quanqͣm plu¬
res ẽẽ. ñ ambigam. qui otio ac lic¬
teris dediti statum ei p̃sentis ñ
arbitrentur ita neglegendum. ito
omĩa penitus que nunc fiunt ue¬
lut nulla memoria digna silen-¬
tio atq obliuiomi tradantur.po¬
tiusq uelint amore diuturnita¬
tis ilsecti aliorũ preclara facta qua¬
lib cunq scriptis inserere. qͣm sui
nominis famam posteritatis me¬
morie nichil scribendo subtrahe¬
re: tam̃ ab huicemodi scriptione

Expanded text:
itam et conversationem, et ex parte non modica res gestas domni et nutritoris mei Karoli, excellentissimi et merito famosissimi regis, postquam scribere animus tulit, quanta potui brevitate complexus sum; operam impendens, ut de his quae ad meam notitiam pervenire potuerunt, nihil omitterem, neque prolixitate narrandi nova quaeque fastidientium animos offenderem; si tamen hoc ullo modo vitari potest, ut nova scriptione non offendantur, qui vetera et a viris doctissimis atque disertissimis confecta monimenta fastidiunt. Et quanquam plures esse non ambigam, qui otio ac litteris dediti, statum aevi praesentis non arbitrentur ita negligendum, ut omnia penitus quae nunc fiunt, velut nulla memoria digna, silentio atque oblivione tradantur, potiusque velint, amore diuturnitatis illecti, aliorum praeclara facta qualibuscunque scriptis inserere, quam sui nominis famam posteritatis memoriae nihil scribendo subtrahere, tamen ab hujuscemodi scriptione
Abbreviated transcription (Latin):
expleuit. corpusq illius in bal¬
lica beati adriani marty ris ad
nus genitor requiescit sepultũ
qtsfuit autẽ uir multę apientiȩ.
oensilio sagax. pius ad modum.
ohacas amator: belli prȩpotens.
auinquentib clemens. castus. pu¬
ais. orator ꝑuigil. elemosinis lar¬
dis. litterarum quidem ignarus.
ꝯphilosophis ȩquandus. nutri¬
n gentis. legum augm̃tator. Hic
nintio sui regni baioariorum
olurima castrã cepit. plus semper
ranonib qm armis fidens. ma¬
rima semꝑ tura francorũ auarũq
patem custodieNs:¬

Expanded text:
explevit; corpusque eius in basilica beati Adriani martyris, ubi et eius genitor requiescit, sepultum est. Fuit autem vir multae sapientiae, consilio sagax, pius admodum et pacis amator, belli praepotens, delinquentibus clemens, castus, pudicus, orator pervigil, elemosinis largus, litterarum quidem ignarus, sed philosophis aequandus, nutritor gentis, legum augmentator. Hic initio regni sui Baioariorum plurima castra cepit, plus semper orationibus quam armis fidens, maxima semper cura Francorum Avarumque pacem custodiens
Abbreviated transcription (Latin):
in campũ asfeld. ibiq: ꝓculdubiop¬
teris exꝑirl. qm̃ ualide iste qualeqs
uominas p̃ualent calcitrare ubisie
tui disꝑsa sunt ossa germani: quess¬
modũ uilis ium̃ti inͦ mediis pratis
His auditis geppidi confusione forri
ñ ualentes. uehem̃ter mira c̃omon
sunt. manifestasq inurias uindi¬
care nituntur. Langobardi econta
parati ad bellum. omnes ad gladioꝵ
capulos manꝰ iniciunt. Tunc rexa
msa ꝓsiliens. sese in mediũ obiecit.
suosq ab ira belloq compescutt ant̾¬
minans pͥmitus eum puniri quiy
mus pugnã cõmisisset. ñ ẽe. uictorã
deo placitam dicens. cũ quis in domo
propria bospitem ꝑimit. Sic deniq
iurgio compresso. iam deinceps le¬
tatis animis conuiiiũ ꝑagunt. Su¬
mensq: turissindus arm̾a turismod
filii sui. ea albom tradidit. eũq tñ
pace incolum̃ ad patris regnũ remist
Reu̾sus ad patrem albomn. eiusdem¬
hinc conuiia ẽ. effectus. Qui dum
cum patre letus regias delicias capt

Expanded text:
"in campum Asfeld, ibique procul dubio p"in campum Asfeld, ibique procul dubio poteris experiri, quam valide istae quas equas nominas praevalent calcitrare; ubi sic tui dispersa sunt ossa germani quemadmodum vilis iumenti in mediis pratis". His auditis, Gepidi confusionem ferre non valentes, vehementer in ira commoti sunt manifestasque iniurias vindicare nituntur; Langobardi econtra parati ad bellum, omnes ad gladiorum capulos manus iniciunt. Tunc rex a mensa prosiliens, sese in medium obiecit suosque ab ira belloque conpescuit, interminans primitus eum puniri, qui primus pugnam commisisset; non esse victoriam Deo placitam, dicens, cum quis in domo propria hospitem perimit. Sic denique iurgio conpresso, iam deinceps laetis animis convivium peragunt. Sumensque Turisindus arma Turismodi filii sui, ea Alboin tradidit, eumque cum pace incolumem ad patris regnum remisit. Reversus ad patrem Alboin, eius dehinc conviva effectus est. Qui dum cum patre laetus regias delicias caperet,
Abbreviated transcription (Latin):
is albom apatre auditis .xl.so
ad turissindũ cum quo dudũ bellũ
gesserat regem geppidorũ ẽ. ꝓfectus.
causamq ꝓquaᷤᷤ uenerat intimauit.
Qui eum benigne suscipiens ad su¬
um conuiuiũ inuitauit. atq ad suã
dext̾am ubi turismodus eiꝰ quonda
filius sedere consueuerat collocaũ.
Inter hec dum uarii apparatꝰ epulas
caꝑent. turissindus iam dudum
sessionem filii m̃te reuoluens. nati
funus ad animũ reducens. presen¬
temq: ꝑemptorẽ eiꝰ loco resid̾e cons¬
piciens: alta trahens suspiria sese
continere ñ potuit. s tandem dolor
in uocem erupit. Amabilis inquit
mͥ locus iste. s ꝑsona quȩ in eo re¬
sidet satis ad uidendũ grauis. Lunc
regis alter qui aderat filius patris
sermone stimulatꝰ: langobarlos
iniuriis lacessere cȩpit. asserens eosi
equab quib trure tenus pedes abi
sunt similes ẽẽ. dicens fetidȩ st̃ equs
quas similastis. Tunc unꝰ e langorar¬
dis ad hec ita respondit. Perge inqt

Expanded text:
is Alboin a patre auditis, quadraad Turisindum, cum quo dudum bellum gesserat, regem Gepidorum, profectus est, causamque qua venerat intimavit. Qui eum benigne suscipiens, ad suum convivium invitavit atque ad suam dexteram, ubi Turismodus, eius quondam filius, sedere consueverat, collocavit. Inter haec dum varii apparatus epulas caperent, Turisindus iam dudum sessionem filii mente revolvens natique funus ad animum reducens praesentemque peremptorem eius loco resedere conspiciens, alta trahens suspiria, sese continere non potuit, sed tandem dolor in vocem erupit: "Amabilis", inquit, "mihi locus iste est, sed persona quae in eo residet satis ad videndum gravis". Tunc regis alter qui aderat filius, patris sermone stimulatus, Langobardos iniuriis lacessere coepit, asserens eos, equabus quibus crure tenus pedes albi sunt similes esse, dicens: "Fetilae sunt equae, quas similatis". Tunc unus e Langobardis ad haec ita respondit: "Perge", ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ne atq: ratione ꝑficeretur: s etiã
ut heredes sui om̃i ambiguitate
remota. quid ad se ꝑtinere de¬
beret liquido cognosiere: & sine
lite atq: contentione sua inter
se competenti partitione diuid̾e

Expanded text:
ne atque ratione perficeretur, sed etiam ut haeredes sui, omni ambiguitate remota, quid ad se pertinere deberet liquido cognoscerent, et sine lite atque contentione sua inter se competenti partitione divide
Abbreviated transcription (Latin):
bulgarum dux alzeco nõie.
ĩncertumꝰ quã ob causam asua
gente digressus ẽ. Italiamq paci¬
fte introiens. cũ omni sui ducatus
rrtitii ad regem grimoaldũ uenit:
seei serniturum. atq in eiꝰ patria
habitaturũ ꝓmittens. Quẽ ille ad
nomualdũ filium suũ beneuentũ
airigens: ut ei cum suo popło lo¬
ca ad habitandũ concederet prȩce¬
pit. Quos romualdꝰ gratanter ex¬
cipiens: eisdem spaciosa ad habtat¬
dum loca quȩ usq ad illud tempꝰ

Expanded text:
Bulgarorum dux, Alzeco nomine, incertum quam ob causam a sua gente digressus, Italiam pacifice introiens, cum omni sui ducatus exercitu ad regem Grimoaldum venit, ei se serviturum atque in ejus patria habitaturum promittens. Quem ille ad Romoaldum filium suum Beneventum dirigens, ut ei cum suo populo loca ad habitandum concedere deberet praecepit. Quos Romoaldus gratanter excipiens, eisdem spatiosa ad habitandum loca, quae usque ad illud temp
Abbreviated transcription (Latin):
uõ. repentina subuersio ⁊psius
rome: preuenit triumphum ro¬
manorum. Neq enim temere
dixerim: quando non uel medi¬
cam leticiam rome suꝑueniens ꝑe¬
pente. quam grauissimus luccꝰ
oppresserit Siquidem quinto lu¬
tatio. catulio aulo manlio consu¬
libus. diuerse ignium aquarũa
clades: pene absumpsere urben
¶Tbtris insolutis auctus imbrib
& ultra opinioNem uel diu¬
udiitase uel magiitudine re¬
dundans: omnia rome edific¬
a in plano posita deiecit. Dura¬
se equalttates locorum: ad unũ
conuenere perniciem. Quonian
& que segior redundatio tem¬
it: madefact᷑a dissoluit. Et
que cursus torreNtis inueni
impulsa deiecit¶Aquarum gu¬
uissimam cladem: grauior igni
secuta uastatio est. Qui ignisꝰ in¬
certum unde surrexcrit᷑: pluri¬
mas ciuitatis ꝑ artes piruagatus
cum hominum domorumq ii¬
seR abilem stragem fecit. tum
etiam tantum opum uno coN¬
sumpsit icendio: quantum
plurime & peregrine uictori
con Iferre non poss int.¶ De hil

Expanded text:
 repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo A. Manlio consulibus diuersclades pene absumpsere Urbem. Nam Tiberis insolitis auctus imbribus, et ultra opinionem vel diuturnitate vel magnitudine redundans, omnia Romae aedificia in plano posita delevit. Diversae qualitates locorum, ad unam convenere perniciem: quoniam et quae segnior redundatio tenuit, madefacta dissolvit, et quae cursus torrentis invenit, impulsa dejecit. Aquarum gravissimam cladem gravior ignis secuta vastatio est: qui ignis, incertum unde surrexerit, plurimas civitatis partes pervagatus, cum hominum domorumque miserabilem stragem fecit, tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio, quantum plurimae et peregrinae victoriae conferre vix possent. Dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
dendum philippicum quẽ ibi re¬
legauerat. multũ eum idem ue¬
nerabilis papa ꝓhibuit ne hoc fa¬
cere deberet: s tam̃ in hibere noz
partem philippici se contulit.
eumq imꝑatõrem fecit. Qui co¬
stantinopolim contra iustinianĩt
ueniens. cũ eo ab urbe miliario
duo decimo pugnauit. uicit eum¬
& occidit: regnumq eiꝰ adeptus ẽ.
Amꝑauit autẽ iustinianꝰ cũ filio
tyberio in hac scda uice annos sex.

Expanded text:
dendum Philippicum, quem ibi relegaverat, multum eum idem venerabilis papa prohibuit ne hoc facere deberet, sed tamen inhibere non partem se Philippici contulit, eumque imperatorem fecit. Qui Constantinopolim contra Justinianum veniens, cum eo ab urbe milliario duodecimo pugnavit, vicit et occidit, regnumque ejus adeptus est. Imperavit autem Justinianus cum filio Tiberio in hac secunda vice, annos sex
Abbreviated transcription (Latin):
Demorte rodoaldi regis. & regno ariꝑti.Li
De cesara regina persarum.
De morte ariꝑti & godiꝑti filii eiꝰ qui ei succes liiu
sit. & regno grimo aldi & iuteritu garibaldi
ducis Expliqunt capła. Incipit hy¬

Expanded text:
De morte Radoaldi regis et regno Ariperti. 50. De Cesara regina Persarum. De morte Ariperti et Godiperti, filii eius, qui ei successit, et regno Grimoaldi et interitu Garipaldi ducis s. EXPLICIUNT CAPITULA. INCIPIT
Abbreviated transcription (Latin):
iussus exercitum dimcere an
prȩerat .xx. milium armatorim
ñ mͦ speuio ĩmꝑium. uerũ etan¬
&ͦ aciem direxit᷑. In eo p̃lio regua
classis forte subducta ibetur n¬
cendi flamma. Cum partes quas
urbis inuasisset: ccce. milia libn¬
rum proximis forte eđib condro
exussit. S ingulare ꝓfecto mũs¬
tum studii. cureq maiorum: qui
tantaq illustrium ingeniorũ op
congesserant Iunde qͣmlibet hodlis
in templis excent que & nos tn

Expanded text:
iussus exercitum dimittere cui praeerat •XX• milium armatorum, non modo spreuit imperium, uerum et aciem direxit. In ipso proelio regia classis forte subducta iubetur incendi. ea flamma cum partem quoque urbis inuasisset, quadringenta milia librorum proximis forte aedibus condita exussit, singulare profecto monumentum studii curaeque maiorum, qui tot tantaque inlustrium ingeniorum opera congesserant. unde quamlibet hodieque in templis extent, quae et nos