comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouem annis natus. fidelissimȩ alias infide¬
lissimus ante aras iurauerat. publio. cornelis
scipione & publio sempronio longo consulib
pyrinfos montes transgressus. inter ferocissi¬
mas gallorum gentes ferro uram aperuit &¬
nono demum die apyrineo ad alpes ꝑuentt.
Ubi dum montanos gallos repellere ab ascrasi
ob nitentes bello superat atq inuias rupes
ferro quȩ rescindit quatriduum commoratus
quinto demum die cum maximo labore adp¬
na ꝑuenit: Tuisse tunc exercitum eius inos¬
tum milib peditum & iuginti milib eqpu¬
tum definiunt. Scipio consul hannibali pe¬
mus occurrit. commissoq prȩlio apud tyci¬
num ipse grauiter uulneratur ꝑ scipione
filium admodũ pretextatum qui post afi¬
canus cognominatus ẽ. ab ipsa morte liben¬
tus euasit Cȩsus est ibi omnis poene romal
exercitus. Pugnatum deuide eodem consili
ad flumen trebiam iterumq romani par
ilade superati sunt. Sempronius consul ci¬
nito college casui asicilia cum exertitu itlr̃

Expanded text:
nouem annos natus fidelissime alias infidelissimus ante aras iurauerat, P. Cornelio Scipione et P. Sempronio Longo consulibus Pyrenaeos montes transgressus inter ferocissimas Gallorum gentes ferro uiam aperuit et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes peruenit; ubi dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obnitentes , bello superat atque inuias rupes igni ferroque rescindit, quadriduum commoratus quinto demum die cum maximo labore ad plana peruenit. fuisse tunc exercitum eius in centum milibus peditum et uiginti milibus equitum definiunt. Scipio consul Hannibali primus occurri commissoque proelio apud Ticinum ipse grauiter uulneratus per Scipionem filium admodum praetextatum, qui post Africanus cognominatus est, ab ipsa morte liberatus euasit. caesus est ibi omnis paene Romanus exercitus. pugnatum deinde eodem consule ad flumen Treuiam iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul cognito collegae casu a Sicilia cum exercitu rediit;
Abbreviated transcription (Latin):
imperator saguntum florentissimã
hispanis ciuitatẽ amicã populi
romani. Primũ bello impetitam.
deide obsidione cinctã & fame excruciatã
omniaq fortiter contemplatione fidei quã
romanis deuouerunt. digna indignaq tole.¬
rantem. Uiii. demum mensȩ deleuit. Lega¬
tos romanorũ ad se missos inuiriosissimȩ ȩtrã
aconspicͥtu suo abstinuit. Exinde odio roma¬
ni nominis quod patri hamilchari cum ẽẽt

Expanded text:
imperator Saguntum florentissimam Hispaniae ciuitatem, amicam populi Romani, primum bello inpetitam, deinde obsidione cinctam et fame excruciatam omniaque fortiter contemplatione fidei, quam Romanis deuouerant, digna indignaque tolerantem octauo demum mense deleuit. legatos Romanorum ad se missos iniuriosissime etiam a conspectu suo abstinuit. exinde odio Romani nominis, quod patri Hamilcari, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
Dictt᷑ eciam aliqͥntulũ timuse. & p̃ira efferum pal¬
liusse. Prius enĩ dixerat suis. dum xpĩanos uideret
cumcingemꝰ. & p̃ualebimꝰ. & suffocabimus. Ap̃i¬
ani uͦ gracdatim ibant: nec alius alumi mordinade

Expanded text:
Dicitur etiam aliquantulum timuisse, et prae ira efferum expalDicitur etiam aliquantulum timuisse, et prae ira efferum expalluisse. Prius enim dixerat suis dum Christianos videret cumcingemus, et praevalebimus, et suffocabimus. » Christiani vero gradatim ibant, nec alius alium inordinate
Abbreviated transcription (Latin):
et illud silentio suppͥmendum ar bitror
qđ clum erirent cde cuntate pluiuola
tanqͣm roscida stilla cecidit. qͦ quasi ros
matutunuã irroratos equos &: equites ita letifica¬
uit. ut equi tanqͣm ex hilarati himure ceꝑint.
eqͥtum anum dulcorati. uegetiores & alacriores
fuerit. ꝙ om̃s se ipsos promtiores & expedicio¬
res senseruit. fu̾it tam̃ pliruua illa tam subtił
&r mochiea. ut uix pluiuam fuisse dixerint. ẜ qͦs¬
dam guttulas rorantes plus senserint qͣm ud̾imt.
Hoc em̃m nobisamultis relatum ẽ. ꝓbalibi¬
b ꝑsonis. Quis autem hoc diumi mieris largi¬
catem dubitauerit: Quis hanc mibecularum ir¬
rorantiam di suos mitantĩ benedictionẽ nescierit:
A abellum gͥ iam maiori fidutia pcedebant animati.¬
Plus acd fugam sti ꝑtant: qͦm ad pugnam.
formidolosos deinare. s gressu maturato ꝓcede.
iterum non erubuit dicere. Iste contempͣtibil es
canieule. che bello forsitan audebunt p̃sumere.

Expanded text:
Nec illud silentio suprimendum arbitror: Nec illud silentio suprimendum arbitror: quod dum exirent de civitate, pluviola, tanquam roscida stilla, cecidit: quae, quasi ros matutinus, irroratos equos et equites ita laetificavit ut eqni tanquam exhilarati hinnire coeperint: equitum animi dulcorati, vegetiores et alacriores fuerint; et omnes se ipsos promptiores et expeditiores senserint. Fuit tamen pluvia illa tam subtilis et modica, ut vix pluviam fuisse dixerint; sed quasdam guttulas rorantes plus senserint, quam viderint. Hoc enim nobis a multis relatum est probahilibus personis. Quis autem hoc divini muneris largitatem dubitaverit? Quis guttularum irrorantiam Dei suos visitantis benedictionem nescierit? Ad bellum igitur jam majori fiducia procedebant animati.Plus ad fugam hi properant quam ad pugnam. » formidolosos deviare, sed gressu maturato procedere, iterum non erubuit dicere: « Hae contemptibiles caniculae de bello forsitan audebunt praesumere? »
Abbreviated transcription (Latin):
eiurabat. Tandem sacerdocun edicto tͥduans
expletis ieuinus: ꝓcessionibq ꝑ eccłas cum le¬
tanus celebratis. & xp̃ianorum singulis saero¬
sc̃õ uiatico mimitis. pignam ordmãuerunt. Sex
gͥ acies inipsa cnntate stab uer̃. In acie prima
fuit hugo magnus cum francigenis & comite¬
Rocbto flandrensi. In sed̾a: cdux sodefredus
cum suo bellicoso exercitu. In t̾cia: digr normã¬
noꝵ Rotb̾tus. In quarta: podiensis eỹc secum
portans lanceam. quã sibi xpĩani p̃ferri desi¬
cderabant. & p̃sictium &. tutam̃tũ ibi magnũ
credebant. R anninidiis quoq comes scĩ egidu
remansit quatimis obser¬
obseruaret ne turei
de castello descende¬
tateni pede libero
rrruerent.
Aciem qͥntam regebat tancredius pͥnccͥps &. im¬
les stremuis. Aciei sexte p̃sedit bonnundũ ut
om̃ib ꝓuideret atq singulorum in necessitati
stantes in locis om̃s consignabant. Exibant aũ
orclinate ꝑportam que ẽ. ante machomariam.

Expanded text:
evirabat. Tandem, sacerdotum edicto, triduanis evirabat. Tandem, sacerdotum edicto, triduanis expletis jejuniis, processionibusque per ecclesias cum laetaniis celebratis, et Christianorum singulis sacrosancto viatico munitis, pugnam ordinaverunt. Sex igitur acies in ipsa civitate stabiliverunt. In acie prima fuit Hugo Magnus cum Francigenis et comite Flandrensi: in secunda, dux Godefridus cum suo bellicoso exercitu: in tertia, Robertus Northmannorum dux: in quarta, Podiensis episcopus, secum portans lanceam, quam Christiani sibi praeferri desiderabant; et praesidium et tutamentum sibi magnum credebant: Raimundus quoque comes Sancti Aegidii remansit, quatenus observaret ne Turci de castello descendeitatem pede libero irruerent. Aciem quintam regebat Tancredus, princeps et miles strenuus: aciei sextae praesedit Boamundus, ut omnibus provideret, atque singulorum in necessitatibstantes in locis, omnes consignabant. Exibant autem ordinate per portam quae est ante Machomariam.
Abbreviated transcription (Latin):
nam᷑. Crueifixus ur̃ quẽ p̃tenditis qui se cru¬
cis impꝑio non potuit ersꝑe. uos nr̃is eripiet
inanib : Qiraunur quo hiatu t̾ram quam diu
possedumis urãm uocare p̾̃simitis qͣm ante pe¬
trũ illum suꝑsticiosimmi ur̃m ꝓgenitores nr̃i pos¬
sederunt. s illos fallacus suis adeitatis sue cultu¬
ra auertit. eosq ii nuigaessimam sectam ur̃am
ddeceptos seduxit. P orro & t̾ra nr̃i uirs̃ est ab
antiquo. & uirtus nr̃a uob̃ erasis nobis eam mor
restituet. Quoqͥsi nob̃cum uelletis turci fieri
cͦd uobis ad uitam tutandam ẽẽt ꝑnecessariumm.
& istã cuitatem & multas alias regiones uob eom¬
mitteremꝰ. i quicumq pedites sunt eqͥtes subli¬
maremus. & ꝓ uob ubiq pugnaremꝰ. Quod &. si
hoc respiutis: uos cogitate de fuga. nos enĩ ꝓ ui¬
debimus nob̾ de t̾ra subigenda. immo iam subacła.
Nterim fames inualescebat. & timor. turcoꝵ corda
pauitantium xpĩanoꝵ adhuc aliquatemis

Expanded text:
namur. Cruxcifixus vester, quem praetenditis, qui se crunamur. Cruxcifixus vester, quem praetenditis, qui se crucis improperio non potuit eripere, vos nostris eripiet manibus? Miramur, quo hiatu terram, quam diu possedimus, vestram vocare praesumitis, quam ante Petrum illum superstitiosum vestrum, progenitores nostri possederunt: sed illos fallaciis suis, a Deitatis suae cultura avertit; eosque in nugacissimam sectam vestram deceptos seduxit. Porro, et terra nostri juris est ab antiquo, et virtus nostra, vobis erasis, nobis eam mox restituet. Quod si nobiscum velletis Turci fieri, quod nobis ad vitam tutandam esset pernecessarium, et istam civitatem, et multas alias regiones vobis committeremus: et quicunque pedites sunt equites sublimaremus; et pro vobis ubique pugnaremus. Quod si et hoc respuitis, vos cogitate de fuga: nos enim providebimus nobis de terra subigenda, imo jam subacta. nterim fames invalescebat; et timor Turcorum corda pavitantium Christianorum adhuc aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
usticia cante irpĩanorum non est. Numquid non eam
p̃dicatione sua beate xp̃ĩantati destinauit petrus.
Nuinquid non in tpsa eadem ipse p̃sedit ep̃e : Sos
autem freti suꝑba tirannide fr̃ib nr̃is ꝑemptis
ipsam ur̃o coagulatis imꝑio. E ece iterum ausu te¬
merario meos militare dispomitis:Itane uobis
tis. Manclant gͥ quod si pacifici recederetis. omĩa
ur̃a uobis asportare ꝑmitterent. & si quid uel¬
letis de suo gratis contracłent. Si autem quod
melius ẽet ad baptismum suspiraretis. sacram̃tũ
accingimini gladio. & si audetis. cogitate de plis
pugnat uisticia tuet᷑. S. nos niuolintate de &.
am̃ ꝓmerebuur aduitorem. &. iusticiam habe¬
bimiis asfistricen. S quid respondere habetis
repondentes audiemus. Cime corbaranus tor.¬
uo uultu respondisse fertur. Longe alit̾ truti¬
namur. U pĩamtatem enim urãm que idolatͥa
& ab hominatio ẽ. omnmo respumis & abliomi¬

Expanded text:
justitia, Christianorum non est? Nonne eam justitia, Christianorum non est? Nonne eam praedicatione sua beatus Christianitati destinavit Petrus? Nunquid in ipsa eadem ipse praesedit episcopus? Vos autem freti superba tyrannide, fratribus nostris peremptis, ipsam vestro coagulastis imperio. Ecce iterum ausu temerario in eos militare disponitis. Itane vobistis? Mandant igitur quod si pacifici recederitis, omnia vestra vobis absportare permitterent; et si quid velletis de suo gratis contraderent. Si autem, quod melius esset, ad baptismum suspiraretis, sacramentumaccingimini gladio et si audetis cogitare de praelio, pugnatur, justitia tuetur: sed nos, in voluntate Dei, et Deum promerebimur adjutorem, et justitiam habebimus assistricem. Si quid respondere habetis, respondentes audiemus. » Tunc Curbarannus torvo vultu respondisse fertur: « Longe aliter trutinamus: Christianitatem enim vestram, quae idololatria et abominatio est, omnino respuimus et abomi
Abbreviated transcription (Latin):
Uides popłos irroratos laerimis. quas extorquebat
gauchum. ꝑ pendes gaudium quod peꝑerat tante
rei exꝑimentũ. Orta ẽ. gͥ int̾ eos tanta leticia. ut
remota omĩ accidia. deinceps nullius meminerint
mesticie & extunc ausi fuerinit de bello tractare.
onsiliati sunt gͦ ut muntios suos ad turoꝵ e
referrent. Miserunt aut̃ duos setrum herenuitam
& quendam herlunũ lingue turcane ñ erꝑtem
Hi duo satis gnari & industru uiri ex xp̃ianis. corba¬
rano suiq ita dixerunt. Mittunt nos ad uos xp̃ia¬
noꝵ duces & om̃is xpĩanoꝵ exercitꝰ. rogantes ut ab
eorum infestacione dem absistatis. xpĩanos insecta¬
ri a modo sinatis. Ut quid enĩ cont̾ra eos tentoria
uĩa locastis. & arma bellaturi iubrando paraᷤ¬
tis  Quid eniin male uobis faciunt. Nam quid
ad uos de aitiochia ꝓ qua congregati estis.
Si iudicio contendere uultis. munqͥd̃ cerra ista dic

Expanded text:
Videres populos lacrymis irroratos, quas extorquebat Videres populos lacrymis irroratos, quas extorquebat gaudium: perpenderes gaudium, quod pepererat tantae rei experimentum. Orta est igitur inter eos tanta laetitia, ut, remota omnia accidia, deinceps nullius meminerint maestitiae. Et extunc ausi fuerunt de bello tractare. Consiliati sunt ergo ut numios suos ad Turcotumreferrent. Miserunt autem duos, Petrum Heremitam, et quemdam Herluinum, linguae Turcanae non expertem. Hi duo, satis gnari et industrii viri ex Christianis, Curbaranno suisque ita dixerunt: « Mittunt nos ad vos Christianorum duces, et omnis Christianorum exercitus, rogantes ut ab eorum infestatione dein absistatis: et Christianos insectari a modo desinatis. Ut quid enim contra eos tentoria vestra locastis, et arma bellaturi vibrando parastis? Quid enim vobis male faciunt? Nam quid ad vos de Antiochia, pro qua congregati estis? Si judicio contendere vultis, nunquid terra ista, dictante
Abbreviated transcription (Latin):
genti sue non exercitiu dĩ ascriberet᷑.a. grecorum
multitudini deputaretur. non francorũm fortitu¬
dini. Qui autem erant in uiuitate ad dm̃ conũsi
cotam spem suam in suꝑnis collocauere. qm̃ ab
bumano aduitorio coacti sunt diffidere.
xcuti sunt ad mincem cle lancea domini
disquirenda. Magnam habebant in illa ficlutiom
si inuemreturꝰ qm̃ ita ex dõ ꝓmiserat andreas apłs.¬
U entum est gͥ ineccłam beati petri. & ibi diligent̃
notato loco suꝑ hac re diutius alt̾eatum. Preualuit
autem sententia plurimoꝵ. & tredecim laboriosis
& strenuis hominib qui ibi curiose foderent. opꝰ
illud c̃õmiserunt: fõderunt gͦ a mane usq adiues¬
& tandem eodem petro cin reuelatum fuerat p̃sente
repperer̃ lanceam. Qua cum digna reuerentia leuas
publicus clamor. exorit᷑. &. ut dẽbebat᷑ letabundus
ad eam fit concursus. a. cota deuotione deosculatur.

Expanded text:
genti suae, non exercitui Dei ascriberetur; et Graecorum genti suae, non exercitui Dei ascriberetur; et Graecorum multitudini deputaretur, non Francorum fortitudini. Qui autem erant in civitate, ad Deum conversi, totam suam spem in supernis collocavere: quoniam ab humano adjutorio coacti sunt diffidere. Locuti sunt ergo ad invicem de lancea Domini disquirenda, magnam enim habebant in illa fiduciam, si inveniretur; quoniam ita ex Deo promiserat Andreas apostolus. Ventum est igitur in ecclesiam Beati Petri, et ibi diligenter notato loco super hac re diutius altercatum; praevaluit autem sententia plurimorum, et tredecim laboriosis et strenuis hominibus, qui ibi curiose foderent, opus illud commiserunt: foderunt ergo a mane usque ad veset tandem, codem Petro cui revelatum fuerat praesente, repererunt lanceam. Qua cum digna reverentia levata, publicus clamor exoritur; et ut debebatur, laetabundus ad eam fit concursus, et tota devotione deosculatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso itiner̾e semꝑ c̃querebat᷑. & gemebat &
tnp̃dictum comitem cõuitia multa euome¬
bat. In cantum etiam om̃is exercitus illo die
facti sunt stup . di. ut stupore mentis ꝑt̾riti.
pene ase ipsis disipue: T̃andem tam̃ redierunt
ad se. & uoces querulas & p̃ces placabiles & lugi¬
gubre querulas demio ad dñi deuoeius em̃isere
Imꝑator. autem nimis festine uerbis credulus
blesiensis. in illa singulari necessitate nullo. xp̃ia¬
nis obsessis collato c̃onstantmopolim suã quieti¬
sue satis faciens reuersus est.
Icce qͣntum nocuit erereitui dĩ stepħs
comes. qui dum sibi soli consuluit: frĩ¬
b & cõmilitonib suis dimnissis imꝑatoris auxilia¬
tricem p̃sentiam ab eis auertit. &̃. rumores alios
qm eũ decuit ñ ueridicus portitor. eructuaut. Ex
dĩ tam̃ dispositione factum non dubitamꝰ. qui dis¬
ponit omnia suauit̃. nec casu fortuitu ꝑmittit ł
unum passerem ad t̾ram cade. Si enim alexius
imꝑator. aducnisset. turcosq suꝑasset. tumphus

Expanded text:
gemebat; et in praedictum comitem convicia multa evomebat. Interim etiam omnis exercitus ille, die illo facti sunt stupidi, ut stupore mentis perterriti pene a seipsis desipuerint: tandem tamen redierunt ad se; et voces querulas et preces placabiles, et lugubres querelas, denuo ad Deum devotius emisere. Imperator autem, nimis festine verbis credulus Blesiensis, in illa singulari necessitate, nullo Christianis obsessis auxilio collato, Constantinopolim suae quieti satisfaciens reversus est. Ecce quantum nocuit exercitui Dei Stephanus Carnotensis, qui dum sibi soli consuluit, fratribus et commilitonibus suis dimissis, imperatoris auxiliarem praesentiam ab eis avertit; et rumores alios quam eum decuit, non veridicus portitor eructavit. Ex Dei tamen dispositione factum non dubitamus, qui disponit omnia suaviter; nec casu fortuito permittit, vel unum passerem ad terram cadere. Si enim Alexius imperator advenisset, Turcosque superasset, triumphus
Abbreviated transcription (Latin):
friguit᷑. Mancdauit gͥ clam ꝓcirator suo quem
acimuraliũ uocant qͥsus reb p̃erat. ut si uudet
in capite su ererctꝰ ignem acensum fumigare.
sciret suos suꝑatos. &. ille cõfestim cdato signo siusq
omĩb sublatis recederet. ne forte płs qui cum eo
erat uł inpapilionib erat cotus deꝑiret.

Expanded text:
lam procuratori suo, quem admiralium vocant, qui suis rebus praeerat, ut si videret in capite sui exercitus ignem accensum fumigare, suos sciret superatos; et ille confestim dato signo, suisque omnibus sublatis, recederet ne forte populus qui cum eo erat, vel in papilionibus, totus deperiret.
Abbreviated transcription (Latin):
sime. ut &. ego moriar ꝓte Moriat᷑ aniina mea.
geñ dĩ. duces cocius lauois titulo digni mor
dirimebat. flauamq cesariem discerpebat &
om̃s acdlam̃ta ciebat auclitores. Uix autem cõ¬
solatꝰ non cam̃ lunto dolore. cum inꝑatore con¬
pulsus est redire. Obrepsit etiam mestimabilis
mestitudo in pͦpło dĩ. Nam ep̃i &. ałbes atq prbi¬

Expanded text:
sime, ut ego moriar pro te? Moriatur anima mea, sime, ut ego moriar pro te? Moriatur anima mea, gens Dei, duces totius laudis titulo digni, mordirimebat, flavamque caesariem decerpebat; et omnes ad lamenta ciebat auditores. Vix autem consolatus, non tamen lenito dolore, cum imperatore compulsus est redire. Obrepsit etiam inaestimabilis maestitudo in populo Dei. Nam episcopi et abbates et pr
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniet inquiã ches cumi sangumem effusim qͥ
du tures ꝑficdis ultum iri ꝓtioiscenmir. Nlało ad p̃sens
moriant᷑ nr̃i morte repentnia.s. regrediantur
it unant. & reseruenis &. reparemus eos adiraˢ¬
cencdni & ileiscendimi. Intermi pꝰ terga nr̃a t̾rã
istam ecicto imꝑiali deuastatum iri p̃eipimis. ut
si qͣndo turri mnos emersernit. ddum nichil Ine n¬
ueneruit. coacti recedant. Porro gentem istius
regionis incolam transferri mandamis in bulgari¬
am. ut nulłius rei redarguaniur immemores. Itaq
sranci reuertebantur mu̾iti. & amarissime lamen¬
aucdito loquentis uatiemio. ualde cõ¬
tritat e. a ex ipsĩ pcordiorum conquest medul
Q uomͦ spes popłi dĩ ecridisti: Putamiis nesic ꝓme¬
riusti: Ne nuchi. cur ipse non pocius peru:
ceus. quare sie uiddicasti  Cur popłm cuum sic
abhominatꝰ es. Ut quid imꝑꝑiran facti sumus
grntium  ¶uis inichi det Bounundͥe tr̃ dulcis¬

Expanded text:
Veniet, inquam, dies cum sanguinem effusum, Veniet, inquam, dies cum sanguinem effusum, de Turcis perfidis ultum iri proficiscemur. Volo ad praesens moriantur nostri, morte repentina; sed regrediantur, ut vivant; et reservemus et reparemus eos, ad irascendum et ulciscendura. Interim, post terga terram istam, edicto imperiali, devastatam iri praecipimus: ut si quando Turci in nos emerserint, dum nihil hic invenerint coacti recedant. Porro gentem istius regionis incolam transferri mandamus in Bulgariam: ut nullius rei redarguamur immemores. » Itaque Franci revertebuntur inviti, et amarissime lamenaudito loquentis vaticinio, valde contristatus est; et ex ipsis praecordiorum conquestus medullQuamodo spes populi Dei cecidisti? Putamusne sic promeruisti? Vae mihi! cur ipse non potius perii? O Deus, quare sic judicasti? Cur populum tuum sic abominatus es? Ut quid improperium facti sumus gentium? Quis mihi det, Boamunde frater dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
cis genti consulo ita & ego & quam citius reũtere.
ne forte meicdatis in manis insequentiũ uos.& uos
om̃is mictu occłi peatis. Quocl si secus egeris. di¬
co tibi in primo. s: sero ccͤ penitebit cemeritatis
cis qui multi cum es adderant. quia utq populus
bat. rem eis ex ordine patefecit & dixit. Franci
ad quos suecurrencdum festmnabanus. maiore ꝗͣ
nr̃s mine egent auxilio. quia uł om̃s iam in mor
cem absorti sunt. uł m eaptiuitatem adclucti st̃
ndigerent gͥ sen qui cõ inuificare posset augili¬
uł qui eos reducet uirtute p̃ualida. in qͣm mnmati
sunt ex longinqua captuntate. Nam ita comes iste
qͥ aclest testifieat᷑. Nos aut̃ neutrimi horum pos¬
uͥ niehuił ꝓficias extreme dementie est. Uisum ẽ.
q nobis ut otius reuertamur. neforte & nos muti¬
dit extͣiimemur. E eee enĩ turci plus solito insolen
ir̃i rumorib lns auditis. ex cordies ilieo cicubabit.

Expanded text:
cis genti: Consulo ita et ego: et quam citius revertere, cis genti: Consulo ita et ego: et quam citius revertere, ne forte incidatis in manus insequentium nos; et vos omnes in ictu oculi pereatis. Quod si secus egeris, dico tibi, in proximo, sed sero, temeritatis cis, qui multi cum eo aderant; quia utrinque populus bat: rem eis ex ordine patefecit et dixit: « Franci, ad quos succurrendum festinaramus, majore quam nostro nunc egerent auxilio: quia vel omnes in morte jam absorpti sunt, vel in captivitatem abducti sunt. Indigerent ergo, seu qui eos vivificare posset auxiliel qui eos reduceret virtute praevalida, in quam minati sunt ex longinqua captivitate. Nam ita comes iste, qui adest, testificatur: nos autem neutrum horum pose, ubi nihil proficias, extremae dementiae est. Visum est igitur nobis, ut ocius revertamur; ne forte et nos inutiliter exterminemur. Ecce enim Turci plus solito insolentostri, rumoribus his auditis, excordes illico titubabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nidusami. Irbitiatꝰ itaq cõsodales suos uł iam õs
deletos. uł om̃s extimplo chelendos. quid enim ali¬
sestinant̃ .. clancdestimis chiscessit. Satis tam̃ incon¬
silte. quia pulluĩ allocutꝰ fuerat de xp̃ianoꝵ ex¬
ueditione. Debuerat siqͥdem cde sunis aliquẽ elan¬
enlo pͥus mitt̃e. niechil temere negligere. quid intꝰ
ageret᷑ r euera cdmosẽe. si posset eos diligent᷑ con¬
susere. non metũ qͥ om̃ib mimimebat sibi soli ar
epere. rec ut quilibet e popularib indecent̃ aufu¬
gere. Gtiosus eum ei fuerat cũ fr̃ib mors. qͣm fu¬
ttiũ sui uixise & in patͥam redisse. Quam offen¬
sam pͥea tactus coloris cõtrictione. rediens a patͥa
culpam euluit. Inelusis etiam. nmis obfuit. Post¬
qm emi castellũ suuĩ reũsus spoliauerat & fugani mmi¬
t̃ accelerabat: imꝑatori ad plyꝰ leͦmenã obiuauis.
euy seorsũ uocato cixit. Antyocħiam ꝑcerto captã
fiusse noueris a xpĩanis. s castellũ quod muntissi¬

Expanded text:
inclusam. Arbitratus itaque consodales suos, vel jam omnes deletos vel omnes extemplo delendos: quid enim aliet clandestinus discessit. Satis tamen inconsulte, quia nullum allocutus fuerat de Christianorum expeditione. Debuerat siquidem de suis aliquem clanculo prius mittere, nihil temere negligere; quid intus ageretur, revera dignoscere; si posset, eos diligenter consulere: non metum qui omnibus imminebat, sibi soli totum arripere; nec ut quilibet ex popularibus indecenter aufugere. Gloriosius enim ei fuerat mori cum fratribus, quam fugitivum supervixisse, et in patriam rediisse. Quam offensam postea, tactus cordis contritione, rediens a patriaculpam diluit; inclusis etiam nimis obfuit. Postquam enim castellum suum, reversus spoliaverat, et fugam initam accelerabat, imperatori ad Philomenam obviavit; eique seorsum vocato dixit: « Antiochiam pro certo captam fuisse noveris a Christianis: sed castellum, quod munitissi
Abbreviated transcription (Latin):
facundus & singłaris scientie. aliqntula ut
dicebat decentus inftrinitate ut clictum
e ad alexandretam secesserat cõuales cendi
gr̃a. Huius reditum om̃s expectabant. ut¬
pote quem dueem & consiliarium s p̃frcerant.
Sꝑabant etiam si rediret eiꝰ ꝑttiam oimnb ualde
locundam. is autem ñdum capta eiuitate ut die¬
cum ẽ. egrotauerat &. abierat. Sbi uͦ tureos ei¬

Expanded text:
facundus et singularis scientiae, aliquantula, ut facundus et singularis scientiae, aliquantula, ut dicebat, detentus infirmitate, ut dictum est, ad Alexandretam secesserat convalescendi gratia: hujus reditum omnes exspectabant, utpote quem ducem, quem consiliarium sibi praefecerant. Sperabant etiam, si rediret, ejus peritiam omnibus valde jucundam. Is autem, nondum capta civitate, ut dictum est, aegrotaverat et abierat. Ubi vero
Abbreviated transcription (Latin):
lemo gͥ uera dieisse nos ambigat. nemosub mur¬
¶muret.
cum quib edulus uiuere potuerint qͥ messem
ñ collegerant. qui liorrea nulla reppererant.
qui ur̃ bem longa obsidione depoyulatam &
tancdem conbustam incolebant. qui forum rxrũ¬
uen alium ab indigeiis ñ accipiebant. nullus
cõuenient̃ excogitare queat. Admirari qͥlem
pot̃. s unde tamdiu iurerint. competent᷑ dͥ¬
fuure non potest. Neq dõ ꝑ quo calia passi st̃
calumpniose imputanclũ est. qui castigat ut
corrigat. flagellat autem pacerno affectu om¬
nem filium quem recipit. In ipsis a. enim
nib p̃t̾ spem barbar orum conualescent. &. eũ
eos putarent defecisse suꝑarent. In opp̃slo¬
nib siquidem suis que eis adliqͥdum exam¬
marent᷑ contiugebant. indesinent̃ decanta¬
bant. Non nobis domine ñ nob̾: s nomumi tuo
dis clamabant. exaudiebantur & eruebant᷑
& suꝑ inunieos suos eleuabantur.
maiores natu elegerant debere p̃eẽ
consilus & publicis agendi Como

Expanded text:
emo igitur vera dixisse nos ambigat, nemo submurmuret: cum quibus eduliis vivere potuerint qui messem non collegerant, qui horrea nulla repererant, qui urbem longa obsidione depopulatam, et tandem combustam incolebant, qui forum venalium rerum ab indigenis non accipiebant, nullus convenienter excogitare queat. Admirari quidem potest, sed unde tandiu vixerint competenter definire non posset. Neque Deo, pro quo talia passi sunt, calumniose imputandum est; qui castigat ut corrigat; flagellat autem paterno aflectu omnem filium quem recipit . In ipsis etenim nibus, praeter spem barbarorum, convalescerent: et cum eos putarent defecisse, superarent. In oppressionibus siquidem suis, quae eis ut ad liquidum examinarentur contingebant, indesinenter decantabant: « Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo  de profundis clamabant et exaudiebantur; et super inimicos suos elevabantur. majores natu elegerant debere praeesse consiliis et publicis agendis, homo
Abbreviated transcription (Latin):
losis eractionibꝰ pͥuarentur. Pactum hoc ab om̃ĩb
firmatũ est. &. mmimiciprum bormundo confestim red¬
dditum ẽ. Adniraluis autem ille nec multopost
baptiratꝰ est. & lib̾ali francorim munificentia o
Qiifidei xpĩane recalettrauer̃. bounudi cõndue¬
tu in tr̃am suam remigͣuerunt. A pĩani autem

Expanded text:
losis exactionibus privarentur. Pactum hoc ab omnibus losis exactionibus privarentur. Pactum hoc ab omnibus firmatum est et municipium Boamundo confestim redditum est. Admiralius autem ille nec multo post baptizatus est, et liberali Francorum munificentia doQui fidei Christianae recalcitraverunt, Boamundi conductu in terram suam remigraverunt. Hoc praelium
Abbreviated transcription (Latin):
tis remanserat. cui corbaramnus castellum
illud cõmiserat. uidens suos longe lateq
indecent effusos. anteqmͣ om̃s franci redissent
cepit. &. inmimicipio in loco ediciori collocauit.
Hoc autem fecisse dͥmoscit᷑. ut sic &. siuis &.s. par¬
ceret᷑. nec de minicino redidendo dubitaretu:
Erat autem signũ illucd q̃m chum rogaret᷑ p̃senti¬
or acderat: comitis sc̃i egichi. Quod langobardi ue
hement̃ inclignati sunt. qm̃ non erat illatum boi¬
mundi uexillum. cui confr̃s illi cuuitatem p̃libatis
pactionib cõcesserant. Admiralius autem ille ꝓ con
ci m turre sublimauit. & temie colloquii petito cde
pꝯce comilitonũ suorumq salte locutus ẽ. Paeli st̃
gͦ bonnudiis & achiniralius ad muicem. qđ illi
castellani qͥxpĩani fieri uellent. de uita securi
libalitate apĩana tractarentur. qui uero legem suã
cõseruare uolissent. indempnes ad loca tuta cõ¬
ducerent᷑. nec ibi abeis que secum detulisent. do¬

Expanded text:
tis remanserat, cui Curbaramus castellum illud commiserat, videns suos longe lateque indecenter effusos, antequam omnes Franci rediissentcepit, et in municipio in loco editiori collocavit. Hoc autem ideo fecisse dignoscitur, ut sic et suis et sibi parceretur, nec de municipio reddendo dubitaretur. Erat autem signum illud, quoniam dum rogaretur praesentior aderat, comitis Sancti Aegidii. Quod Longobardi videntes vehementer indignati sunt: quoniam non erat illatum Boamundi vexillum, cui confratres illi civitatem praelibatis pactionibus concesserant. Admiralius autem ille pro comundi in turre sublimavit; et tempore colloquii petito, de pace commilitonumque suorum salute locutus est. Pacti sunt ergo Boamundus et admiralius ad invicem quod illi castellani, qui Christiani fieri vellent, de vita securi liberalitate Christiana tractarentur: qui vero legem suam servare voluissent, indemnes ad tuta loca conducerentur; nec ibi ab eis quae secum detulissent do
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o suo duce głioso triumpho poti¬
tis. &. conclignis laucdib clõ exibitis. duces illi
spetiose xp̃iamitatis inimum conuenerunt. &. cõ¬
municato ronsilio hugonem magnum uirum non
imꝑituni ad alexium imꝑatorem constantmopolim
chirererint. quatinuis ad cuntatem recqiendam
qͣm calamitosis passionib ei adquisierant festinaret.
eisq similit̾ uiratas pactiones illibatas conseruaret.
Ipsi & enim asius deeliare millate nus uolebant:
Uentret gͥ: quatinus neut̃ aꝓmissis & debitis frauida¬
rent᷑. Acd nos inquiunt ueniat sic̃ nobis pactus est.
& irremotũ comitem amͦ se nob̃ in hierłm mmiꝑtiat.
Noliimis de sacramento qł ei fecimus adhuc aliqͣ
p̃tendere oecalumcłas. quos tañ ust posenus.
nec ipse quin ueniat. & unamentũ suum teneat. ul¬
lam ercusationem p̃ferat. seriuri siqͥdem ipsa res ẽ.

Expanded text:
o suo duce, glorioso triumpho potitis, et condignis Deo laudibus exhibitis, duces illius speciosae Christianitatis in unum convenerunt; et communicato consilio, Hugonem Magnum, virum non imperitum, ad Alexium imperatorem, Constantinopolim direxerunt quatenus ad civitatem recipiendam, quam calamitosis passionibus ei acquisierant, festinaret; iisque similiter juratas pactiones illibatas conservaret: ipsi etenim a suis declinare nullatenus volebant: veniret ergo, quatenus neuter a promissis et debitis fraudaretur. « Ad nos, inquiunt, veniat, et sicut nobis pactus est, et irremotum comitem a modo se nobis in Jerusalem impertiat. Nolumus de sacramento quod ei fecimus adhuc aliquas praetendere occasiunculas, quod tamen certe possemus; nec ipse quin veniat et juramentum suum teneat, ullam excusationem praeferat. Perjurii siquidem ipsa res est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis copias cecidit & castra ꝑuasit. & gneus p¬
peius. carbonis equitatum grauiter truci¬
dauit. Sylle ȩtiã & marii adclescentes. in¬
mum tunc preliũ apud sacriportũ fuit
inquo de exercitu marii cȩsa sunt.xxu. mi
lia sicut claudius scribit. Pompeius carbi¬
nem ȩtiã castris exuit. fugientemq in se¬
cutus nunc cedendo nunc addeditionẽ cor¬
do plurima exercitus parte priuauit. ¶¬
tellus norbani agmen oppressit. ubi noue
milia mariane partis occisa sunt. Luculles¬
cum aquinto obsideretur erupit. & reptu¬
tina pugna ob sessorẽ deleuit exercitum:
plusquã decem milia ibi tunc cȩsa referiꝰ
Sylla deinde cum camponio samnitiũ duci
& carmnatis reliquis copiis. ante ipsa ue
portamq collinã adoram diei uonã sig
contulit. grauissimoq prelio tandẽ u
Octoginta milia hominũ ibi fusa dicu¬
tur xii. milia sese dediderunt. Reliquĩ
multitudinẽ in fugã uersã in satiabilis ue¬

Expanded text:
tis copias cecidit, et castra pervasit, et Cn. Pomtis copias cecidit, et castra pervasit, et Cn. Pompeius Carbonis equitatum graviter trucidavit. Sullae etiam et Marii adolescentis maximum tunc praelium apud Sacriportum fuit, in quo de exercitu Marii caesa sunt viginti quinque millia, sicut Claudius scribit. Pompeius Carbonem etiam castris exuit, fugientemque insecutus, nunc caedendo, nunc ad deditionem cogendo, plurima exercitus parte privavit. Metellus Norbani agmen oppressit: ubi novem millia Marianae partis occisa sunt. Lucullcum a Quintio obsideretur, erupit et repentina pugna obsessorem deleuit exercitum. nam plus quam decem milia ibi tunc caesa referuntur. Sulla deinde cum Camponio Samnitium duce et Carrinatis reliquis copiis ante ipsam Vrbem portamque Collinam ad horam diei nonam signa contulit grauissimoque proelio tandem uicit. octoginta milia hominum ibi fusa dicuntur: duodecim milia sese dediderunt, reliquam multitudinem in fugam uersam insatiabilis ui
Abbreviated transcription (Latin):
ciam fuga euaserant. transuecꝰti sunt ingre¬
tam. Coegere precib sillã ut pereclitanti
immo iam pęne ꝑditȩ patriȩ. opem ferret.
gitur sylla mox ut campanũ litus attigit.
norbanũ consulẽ prelio oppressit. Septem
milia tunc romanorũ romani interfecerunt.
Sex milia eorundẽ abhisdẽ capta sunt. Cen¬
tum uiginti quattuor desyllana parte cecide¬
runt. Eabius uero hadrianus cui imperiũ pro
prectore erat regnũ africȩ seruorũ manu
affectans adominis eoꝵ apud uticam conges.¬
tis sarmentis. cum omni familia uiuus incen¬
sus est. Damasippus pretor incentore. Mario
domiciũ. publium antistium. incuriã quasi
adconsultandũ uocatus crudelissime: occidͥit
Corpora inter fectorum ꝑcarnificẽ sunt. en¬
tracta atq intyberim missa sunt. Eodem
tempore Sylle duces plurima prelia adui¬
sum marianas partes infelicissima facilitato
gesserunt. Nam & quintus metellus carim¬

Expanded text:
ciam fuga euaserant, transuecti in Graeciam fuga euaserant, transuecti in Graeciam coegere precibus Sullam, ut periclitanti immo iam paene perditae patriae opem ferret. igitur Sulla mox ut Campanum litus attigit, Norbanum consulem proelio oppressit: septem milia tunc Romanorum Romani interfecerant, sex milia eorundem ab isdem capta sunt, centum uiginti et quattuor de Sullana parte ceciderunt. Fabias uero Hadrianus, cui imperium pro praetore erat, regnum Africae seruorum manu adfectans, a dominis eorum apud Vticam congestis sarmentis cum omni familia uiuus incensus est. Damasippus prDomitium, P. Antistium 348 in curiam quasi ad consultandum vocatos, crudelissime occidit. Corpora interfectorum per carnifices unco tracta, atque in Tiberim missa sunt. Eodem tempore Sullae duces plurima praelia adversus Marianas partes infelicissima felicitate gesserunt. Nam et Q. Metellus Carrina
Abbreviated transcription (Latin):
nimis exaggerari aut sufficientis notitiȩ mo-¬
derationes sciunt. aut misericordis reueren¬
tiȩ contemplationes nesciunt. Igitur marus
cum inter fectorũ cuuum capita illata con¬
uiuũs. oblata capitoliis collata rostris ad
spectaculum ornatumq congereret ac sep.¬
timum consulatũ cum cinna tertio consulẽ
ꝑuasisset in exordio consularis imperii se.¬
ra tandẽ morte prereptus est. Cinna bono.
rum neces. malorũ cȩde suppleuit. Nam cũ
introducta ꝑmrarium fugituorũ manus in¬
satiabilis predandi ẽẽt. Nullãq partẽ auc̃¬
toribus prȩde consulib ministraret in fo¬
rum quasi stipendũ causa sollicitata mili.¬
tibusq circumdata uiermis extincta est.
Cȩsa sunt illadie in foro urbis ocͦto milsa
fugitiuorũ. Idemq cinna quarto consul ab.
exercitu suoꝰ inter fecꝰtus ẽ. Interea residui
senatorũ qui potentiã cuinȩ. Marũ crudeli¬
tatem. in saniam fimbriȩ. sertoriiq auda.¬

Expanded text:
nimis exaggerari, aut sufficientis notitiae monimis exaggerari, aut sufficientis notitiae moderatione, si sciunt; aut misericordis reverentiae contemplatione, si nesciunt. Igitur Marius cum interfectorum civium capita, illata conviviis, oblata Capitoliis, collata rostris, ad spectaculum ornatumque congereret, ac septimum consulatum cum Cinna tertium consule pervasisset, in exordio consularis imperii sera tandem morte praerrum neces malorum caede suppleuit. nam cum introducta per Marium fugitiuorum manus insatiabilis praedandi esset nullamque partem auctoribus praedae consulibus ministraret, in forum quasi stipendii causa sollicitata, militibusque circumdata, inermis extincta est. caesa sunt illa die in foro Vrbis octo milia fugitiuorum, idemque Cinna quarto consul ab exercitu suo interfectus est. Interea residui senatorum, qui potentiam Cinnae, Marii crudelitatem, insaniam Fimbriae Sertoriique auda
Abbreviated transcription (Latin):
lia autẽ de parte octauũ consulis siderata
sunt. Marius antium ꝙ aritiã ciuitates hos.¬
tiliter irrupit. cunctosq in his prȩter ꝓ¬
ditores interfecit. bona suis diripiencda ꝑ¬
misit. Post cinna consul cum legionib &
Marius cum fugitiuis urbem ingressi. nobi¬
lissimos quosq esenatu & plurimos consu¬
lares uiros interfecerunt. S quota hec por¬
tio ostentade miseriȩ est. uno uerbo diffinis¬
se cȩdem bonorũ. cuius fuit tanta nume¬
rositas. tanta diuturnitas. Tanta crude
litas. tantiq diuersitas. uerũtamen nͥequi¬
us ẽ. me aliquid utilitatis sub traxisse causȩ¬
quã tantũ horroris incessisse notitiȩ. siue. pe.¬
ricis hȩc siue imperitis obiciantur. De patria
siquidẽ deciuib & de maiorib nr̃is hȩc lo.¬
quimur. qui his exagitati malis tam abho-¬
minanda gesserunt. Dequib ȩcã auditis
posteri ꝑ horrescunt. qui ꝓfecto nolunt ista

Expanded text:
lia autem de parte Octauii consulis siderata lia autem de parte Octauii consulis siderata sunt. Marius Antium et Arioiam ciuitates hostiliter inrupit cunctosque in his praeter proditores interfecit, bona suis diripienda permisit. post Cinna consul cum legionibus et Marius cum fugitiuis Vrbem ingressi nobilissimos quosque e senatu et plurimos consulares uiros interfecerunt.\' Sed quota haec portio ostentatae miseriae est? uno uerbo definisse caedem bonorum, cuius fuit tanta numerositas, tanta diuturnitas, tanta crlitas, tantaque diversitas? Verumtamen aequius est, me aliquid utilitatis subtraxisse causquam tantum horroris ingessisse notitiae, sive peritis haec, sive imperitis objiciantur. De patria siquidem, de civibus, et de majoribus nostris haec loquimur: qui his exagitati malis, tam abominanda gesserunt, de quibus etiam auditis posteri perhorrescant; qui profecto nolunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ. tam tristȩ mouit exemplũ: Num¬
quid apud quẽquam periculũ sceleris rep.¬
pulit terror errorif. Numquid hec quȩ cõ¬
munis est ȩciã cum belius pietas & reueren¬
tia naturȩ qđ unus ꝑimendo ac ꝑeundo
commisit quia inse agi posset intremuit.
sese quȩ ab huiusmodi incepto conscientia
uictus remouit: Quin potius annis fere qua¬
draginta consequentib intantũ continua¬
ta sunt bella ciuilia ut magnitudo laudis
appendenda ex magnitudine sceleris puta.¬
retur. Omnes eni post tale documentũ in
tali malitra parricidiorũ pericula refugissent
nisi parricidia ipsa uoluissent. Igitur marus
coloniã hostiensẽ ui ingressus. omnia ibi ge¬
nera libidinis auaritiȩ & crudelitatis exer¬
cuit. Pompeius fulmine afflatus interut
exercitus uero eius pestilentia correptus. pę¬
ne totus ab sumptus est. Nam undecim mi¬
lia uirorũ decastris pompei mortua: sex mi¬

Expanded text:
partium tam triste mouit exemplum? numpartium tam triste mouit exemplum? numquid apud quemquam periculum sceleris reppulit terror erroris? numquid haec, quae communis est etiam cum beluis, pietas et reuerentis- naturae?. quod unus perimendo ac pereundo commisit, quia in se agi posset intremuit seseque ab huiusmodi incepto conscientia uictus remouit? quin potius annis fere quadraginta consequentibus in tantum continuata sunt bella ciuilia, ut magnitudo laudis adpendenda ex magnitudine sceleris putaretur. omnes enim post tale documentum in tali militia parricidiorum pericula refugissent, nisi parricidia ipsa uoluissent. Igitur Marius coloniam Ostiensem ui ingressus omnia ibi genera libidinis auaritiae et crudelitatis exercuit. Pompeius fulmine adflatus interiit; exercitus uero eius pestilentia correptus paene totus absumptus est. nam undecim milia uirorum de castris Pompei mortua, sex mi
Abbreviated transcription (Latin):
erpora ad lepusturã discernerentur miles põ¬
quanus fr̃is sui quẽ ipse inter fecerat corpus
agnouit. Incencursu en̾i utriq cognitionem
uultus galeȩ consideratione furor ademerat.
quãuis parũ sit culpȩ circa ignorantiã ut
uideatur nescisse de fratre quẽ non ambi¬
gitur scisse deciue. Itaq uictor uicto infe¬
licior. ubi & frĩs corpus agnouit & parrici¬
dium suũ execratus bella ciuilia. ilico pectꝰ
suũ gladio transuerberans. simulq usq la¬
crimas & sanguinẽ fundens. suꝑ fraternũ
lese cacdauer abiecit. Et quid hoc ꝓfuit ad
oenfisione erudelis incepti: Qđ iuprino
statim bellorũ ciuilium exordio in famis fama
ꝑcrebuit concurrisse. ignaros quidẽ fratres
sed conscios ciues. petisse fratrẽ scelere uictorẽ
spolia fris occisi. Ac mox tantȩ in manitatis
reum eodem gladio aq eadem manu per
suam necẽ parricidium qđ ad miserat uindi¬
casse. Numquid intantarũ animositatis

Expanded text:
corpora ad sepulturam discernerentur, miles Pomcorpora ad sepulturam discernerentur, miles Pompeianus fratris sui, quem ipse interfecerat, corpus adgnouit: in concursu enim utrique cognitionem uultus galea, considerationem furor ademerat; quamuis parum sit culpae circa ignorantiam, ut uideatur nescisse de fratre quem non ambigitur scisse de ciue. itaque uictor uicto infelicior, ubi et fratris corpus agnouit et parricidium suum, exsecratus bella ciuilia ilico pectus suum gladio transuerberans simulque lacrimas et sanguinem fundens super fraternum sese cadauer abiecit. Et quid hoc profuit ad confusionem crudelis incepti, quod in primo statim bellorum ciuilium exordio infamis fama percrebruit, concurrisse ignaros quidem fratres sed conscios ciues, petisse fratrem scelere uictorem spolia fratris occisi ac mox tantae immanitatis reum eodem gladio atque eadem manu per suam necem parricidium, quod admiserat, uindicasse? numquid intentarum animositates
Abbreviated transcription (Latin):
continuo romã regressus. cinne consuli cum¬
societate scelerum coniunctus est. Igitur ad
ꝯflgandam uniuersã rem publicam. exerci¬
cum sibi inquattuor partes diuiserunt. Tres
siquidẽ legiones mario dade parti copiarum
gneus carbo prepositus ẽ. partẽ sertorius ac¬
cipit. Ille scilicet sertorius iam hinc ciuilis
belli incentor & particeps. qui ȩtiam hoc fi.¬
uto aliud post in hispania bellũ excitauit.
quod ꝑmultos annos maximis romanorum
dadib traxit. Cȩtera uero exercitus portio
cmnã secuta ẽ. Porro autẽ gneus pompeius
quia senatu cum extrcitu arcessitus ut rei¬
publicȩ opitularetur. ꝙ diu sese nouarum
rerum aucupatione suspenderat contemptꝰ
amario uel cinna. adoctauium alterum con¬
sulem sese contulit. ꝙ mox cum sqͣtorio con¬
lixit. Infelicẽ pugnã interuentus noctis di¬
tnit. Sexcenteni exutraq parte milites
tuculati sunt. Sostera die cum ꝑmixtum

Expanded text:
continuo Romam regressus, Cinnae consuli continuo Romam regressus, Cinnae consuli societate scelerum conjunctus est. Igitur ad profligandam 343 universam rempublicam, exercitum sibi in quatuor partes diviserunt. Tres siquidem legiones Mario datae, parti copiarum Cn. Carbo praepositus est, partem Sertorius accepit, ille scilicet Sertorius, iam hic ciuilis belli incentor et particeps, qui etiam hoc finito aliud post in Hispania bellum excitauit, quod per multos! annos maximis Romanorum cladibus traxit. cetera nero exercitus portio Cinnam secuta est. porro autem Cn. Pompeius, qui a senatu cum exercitu arcessitus, ut reipublicae opitularetur, et diu sese nouarum rerum aucupatione suspenderat, contemptus a Mario, uel Cinna ad Octauium alterum consulem sese contulit et mox cum Sertorio conflixit. infelicem pugnam interuentus noctis diremit; sescenteni ex utrae parte milites trucidati sunt. postera die cum permixtim
Abbreviated transcription (Latin):
scitado agmine inforum uenit. Maruis a
ꝓmouete nobilitatẽ. in flammare plebar. i¬
t̾rem deniq ordinẽ ꝑ amare aduersus sill̃
frustra adtemptassec. postremo seruis spe
libertatis ꝙ prede ad arma sollicitatis nequ¬
quã repugnare ausus. tandẽ incapitolũ
concessit. S cum eo silla ne cohortes irrul¬
sent. magna suorũ cede diffugit. Ibi tunc
picius mariĩ collega seruo suo ꝓdente prosu¬
tus est. Seruum uero ipsũ qđ hostem indiras¬
rat manu mitti. quod uͦ dnm ꝓdiderat soes
torpeio deici consules decreuerunt. Marus
gens. cum ꝑscquentum in ffantia citeun ls¬
et. inmitur nensiũ paludib sese abdidit. Eqͥb
inseliciter luto oblitus ignominioseq protrac̃
tus. turpi autẽ spectaculo minturnas. deduc̃¬
tus contrususq incarcerẽ. ꝑcussorem ad se
missũ solo uultu exterruit: Deinde lapsus ẽ
uinculis mafricam trans fugit sollicitatoq
exutica filio ubi incustodia obseruabatur.

Expanded text:
citato agmine in forum 342 venit. Marius cum citato agmine in forum 342 venit. Marius cum permovere nobilitatem, inflammare plebem, equestrem denique ordinem perarmare adversus Sullam frustra attentasset, postremo servis spe libertatis et praedae ad arma sollicitatis, nequidquam repugnare ausus, tandem in Capitolium concessit. Sed cum eo Sullanae cohortes irrusent, magna suorum caede diffugit. ibi tunc Sulpicius Marii collega seruo suo prodente prostratus est; seruum uero ipsum, quod hostem indicauerat, manumitti, quod uero dominum prodiderat, saxo Tarpeio deici consules decreuerunt. Marins fugiens cum persequentum instantia circumsaeesset, in Minturnensium paludibus sese abdidit; e quibus infeliciter luto oblitus ignominioseque ptus, turpi autem spectaculo Minturnas deductus, contrususque in carcerem; percussorem ad se missum solo vultu exterruit. Deinde lapsus e vinculis, in Africam transfugit, sollicitatoque ex Utica filio, ubi in custodia observabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sociali bello. romȩ primũ bellum a¬
uile commotũ est. E odemiq anno
initridaticũ bellũ & siminus infi¬
me non tamen minus grauȩ ceptum ẽ. equĩe
demitridatici belli spatio uariȩ traditum est
utrum abhinc primũ ceperis. An tunc pre¬
cipuȩ exarserit. maxime cum alii trigintas. ai
quadraginta annis gestum ferant. S qua ius
hisdem gesta temporib ꝑplexis coaceritata
malis exarserint. ame tamen speciatim ꝙ si
breuiter singula ꝓferentur. Marius syllas
consule contra mitridatẽ inasiam cum exts¬
citu ꝓ fecturo incampania. tamen ꝓpter si¬
cralis belli reliquias consistente affectauit
timum consulatum & bellũ suscipere mitu¬
daticum. Quo sylla cognito inpatiens reuen
uiuenis intemperataq ira percitus cum qͣ¬
tuor legionib primũ ante urbẽ consedit
gratidium marii legatũ quasi primã uisti¬
mam belli ciuilis occidit. Mox urbe cum
ercitu irrupit. faces ad in flammandã uis
poposcit. omnib mecu abditis ꝑsacr. n on

Expanded text:
sociali bello Romae primum bellum ciuile commotum est, eodemque anno Mithridaticum bellum etsi minus infame non tamen minus grane coeptum est. equidem de Mithridatici belli spatio uarie traditum est, utrum abhinc primum coeperit an tunc praecipue exarserit, maxime cum alii triginta alii quadraginta annos gestum ferant. sed quamuis isdem gesta temporibus perplexis coaceruata malis exarserint, a me tamen speciatim, etsi breuiter, singula proferentur. Marius, Sulla consule et contra Mithridatem in Asiam cum exercitu profecturo, in Campania tamen propter socialis belli reliquias consistente, adfectauit septimum consulatum et bellum suscipere Mithridaticum. quo Sulla cognito inpatiens reuera iuuenis intemperataque ira percitus cum quattuor legionibus primum ante Vrbem conseditGratidium, Marii legatum, quasi primam victimam belli civilis occidit, mox Urbem cum exercitu irrupit, faces ad inflammandam Urbem poposcit. Omnibus metu abditis, per Sacram viam