comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bellis ꝑta mod̾ari. et ipẽ cur nõ suo iure utipossit ĩuictos iura h esse
belloꝵ equa gẽtibus oĩbus. Qd̾ ad ĩiurias spectet nõ se bellũ edius
sñ cã hͦ ẽ si imꝑio pareant illaturũ obsides misrĩe redditurũ. pm
imꝑiũ detrectent re ip̃a probaturos. qͥd de tam longinqͣ illis ꝓsit rõna
fraternitas. Postremo cõmĩatõe cesarea nichil se moueri nullã gẽtẽ
ad eum diem secũ sñ suo distͥmĩe concurrisse fcũrũ se cesari ac rõnis
quotiens uellent pugne copiã oñiiũq qͥd ĩdomiti germani int̾
arma geniti et nutriti hium ad ymbrẽ et ad solem iate̾soliti qͥiam
multis ãuis sub tecto nõ fu̾ut conͣ oem̃ gentẽ bello ualeant
Nus intẽtũ cesarẽ eduoꝵ ac treuoꝵ uno tꝑe legacõnes adiuerũt᷑¬

Expanded text:
bellis parta moderari, et ipse cur non suo iure uti possit in victos? Iura hec esse bellis parta moderari, et ipse cur non suo iure uti possit in victos? Iura hec esse bellorum equa gentibus omnibus. Quod ad iniurias spectet, non se bellum Eduis sine causa, hoc est, si imperio pareant, illaturum; obsides minime redditurum. Sin imperium detrectent, re ipsa probaturos, quid de tam longinquo illis prosit romana fraternitas. Postremo comminatione cesarea nichil se moveri. Nullam gentem ad eum diem secum sine suo discrimine concurrisse. Facturum se Cesari ac Romanis, quotiens vellent, pugne copiam ostensurumque, quid indomiti Germani, inter arma geniti et nutriti, humi ad imbrem et ad solem iacere soliti, qui iam multis annis sub tecto non fuerint, contra omnem gentem bello valeant. His intentum Cesarem Eduorum ac Treverorum uno tempore
Abbreviated transcription (Latin):
rõuis ĩmisceo ã que cã infines galliaꝵ qͣs in belli iure q̃sitas snret
resarẽ et ipma sigua ꝑtrax̾it / hot rñso accepto cesar legattos ade¬
uudẽ r̾mittit qͥ hͨ refenat qũ ip̃e et puatĩ cesaris et puᶜ ͤ senatus
ac ppłi roͣm beneficõrũ ĩmemor nichil sibitũ illis iudicãs cõe nĩ tñ int¬
collo qͥũ recusaret. seqd sibi dcũrus fu̾at ħ mãdare Ue scil ulla ger¬
manoꝵ nouã manũ tnͣfferret in gallias. eduis amicis pp̃li romaui
eorũq sociis obsides restitu̾et bello ĩ post̾m atq ñuriis tparet. Si hec
fac̾et posse uiniciciã int̾ eũ roͣnosq consiste̾. Alioqn̾ qm̃ ita seuatus con¬
sulto cautũ eẽt nõ se posse pociorũ ĩiurias neglig̾e̾. huic legacõi inl pla¬
cacius rñdens arioiustus nũꝙͣ se rõuis imꝑitadi legem prescͥpsisse ait
Non gͥ equũ ẽẽ sibi leges a rõnis statui. et suo iupe suoq illos arbito

Expanded text:
romanis immisceo?, aut que causa in fines Galliarum, quas michi belli iure quesitas scirent, Cesarem et romana signa pertraxerit. Hoc responso accepto, Cesar legatos ad eumdem remittit, qui hec referant: Quoniam ipse et privatim Cesaris et publice senatus ac populi romani beneficiorum immemor nichil sibi cum illis iudicans commune, quum tcolloquium recusaret, se, que sibi dicturus fuerit, hec mandare: Ne scilicet ullam Germanorum novam manum transferret in Gallias, Eduis amicis populi romani eorumque sociis obsides restitueret, bello in posterum atque iniuriis temperaret; si hec faceret, posse amicitiam inter eum romanosque consistere; alioquin, quoniam ita senatus consulto cautum esset, non se posse sociorum iniurias negligere. Huic legationi nil placatius respondens Ariovistus numquam se Romanis imperitandi legem prescripsisse ait; non igitur equum esse sibi leges a Romanis statui; et suo iure suoque illos arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
gas plimũ posse bellionatos. eos tẽtũ milia ĩ qͥbꝰ eẽnt elcã sexagiita
milia honi armasse. belliq tocius pͥmas sibi partes exposc̾e proximos
eẽ suessiones ãplissiõs atqr ubrĩos agros icoleꝰ. eos ħere qnquaginta milia
armatoꝵ. totidem neruios omĩ ferocissimos attrebates aũt qͥndẽci nulia
milia. Calates . detẽ milia. Catuanos decẽ nouẽ milia/ reliquos aliquot
ppłos qͥ gmaĩ eẽnt cis rhenũ. qͣdragĩta milia. horũq oi et tociꝰ belli
ducem consensu pu ͨ ͦ delectũ. Galbam ꝙ̃dam suessienũ r̾gem peudẽna
clarũ uirũ ac iusticiã H iis compertis cesar rhemos honorifica or̃oe
complexus senatũ eoꝵ ad se uenire imꝑat et pͥncipũ filios obsides adducere.
q̃ ad destinatũ diem obediẽtissie ad ĩpleta sũt . Muo autẽ motus diuitiaꝵ he
duũ curiosins admonet qͣtũ reipͭ ͤ saluti qrom̃i expediat uires hostiũ dis

Expanded text:
gas plurimum posse Bellovacos: eos centum millia, in quibus essent electa sexaginta gas plurimum posse Bellovacos: eos centum millia, in quibus essent electa sexaginta millia hominum, armasse bellique totius primas sibi partes exposcere; proximos esse Suessiones, amplissimos atque uberrimos agros incolere; eos habere quinquaginta millia armatorum; totidem Nervios, omnium ferissimos; Atrebates autem quindecim millia, millia, Calentes decem millia, Catuanos decemnovem millia, reliquos aliquot populos, qui Germani essent cis Rhenum, quadraginta millia; horumque omnium et totius belli ducem consensu publico delectum Galbam quemdam, Suessionum regem, prudentia clarum virum ac iustitia. His compertis, Cesar Remos honorifica oratione complexus senatum eorum ad se venire imperat, et principum filios obsides adducere; que ad destinatum diem obedientissime adimpleta sunt. Numero autem motus Divitiacum Eduum curiosius
Abbreviated transcription (Latin):
mocenciã. non se cũ reliqͥs cõiurasse. Imo quidẽ suessioes fratres. ac prox¬
imos sues a furõe pu ͨ ͦ retrahe uoluisse: neq ullo ingẽio potuisse. tm̃ eĩ
esse cõuiracõnis impetũ ut frenari neq̃at Cõirasse aut belgas onmes
et cũ hiis g̾manos qͥ cis rhemũ hĩtarent se abelli consiliis alienos: ita¬
ꝙ dedicõ et obsides et opida et frumtũ et belli consiliis alienos õe genus
obsequii prõptis offerre aĩs. Cũq ex hiis Iam in fidem receptis q̃reret stru¬
pulose de niribus hostiũ/ comꝑit eos antiquã a g̾manis originẽ ducere
renũq olim tͣnsgressos oenĩ sepe galłiã uexasse ppłos suis sedibꝰ eierisse.
auctis denq ui̾bus. et cimbros et theutonos gentis auctões suis finibus
circuisse ¶ Dũ uero de mͣo. deq excellentia q̃re̾t. dep̃hendit int̾ bel¬

Expanded text:
innocentiam: non se cum reliquis coniurasse, immo quidem Suessiones, fratres ac proxinnocentiam: non se cum reliquis coniurasse, immo quidem Suessiones, fratres ac proximos suos, a furore publico retrahere voluisse, neque ullo ingenio potuisse; tantum enim esse coniurationis impetum, ut frenari nequeat; coniurasse autem Belgas omnes et cum his Germanos, qui cis Rhenum habitarent; se a belli consiliis alienos; itaque deditionem et obsides et oppida et frumentum et omne genus obsequii promptis offerre animis. Quumque ex his iam in fidem receptis quereret scrupulose de viribus hostium, comperit eos antiquitus a Germanis originem ducere Rhenumque olim transgressos omnem sepe Galliam vexasse populosque suis sedibus eiecisse, auctis denique viribus, et Cimbros et Teutones, gentis auctores, suis finibus arcuisse. Dum vero de numero deque excellentia quereret, deprehendit inter Bel
Abbreviated transcription (Latin):
nichu eqͥore ferentibus: aliis cã e̾at sola uaĩtas et scultoꝵ aĩs uouãdaꝵ
rerũ semꝑ m̃ata cupiditas. Erãt qͥbus habũde opes affiuerẽt ad condu
qd ronis imꝑantibꝰ eqͣtisq rebus õibꝰ seut soliti erant fac̾e posse diffident
pane lñis ruõribus cesar motus duas nũc eña legiões at̾ĩore sc̃bit ĩ gal¬
lia. eat q ꝑ qͥntũ pediũ legatũ fuũ ulłiorẽ in gallĩa trãsmittit. ipse
mox seq̾tur et senoĩbus: proxĩaꝵ belgaꝵ cur̃a in qrẽdi statũ ꝓpoĩtũq hos¬
tiũ ĩpouit: Quibus haud dubie unãn asẜiciõe refentibꝰ bellũ graue
conͣ cesarem ꝑari ire ad eos: et ꝑiculis sese obuiũ ferre disposuit. Confes¬
tim gͥ motis castris qͥntodecimo die belgarũ sines attigit. ĩsꝑato ad¬
uẽtua moti remi legatos ad eũ p̾ncipes ciuitatis duos mittũt excusãtes

Expanded text:
nichil equiore ferentibus; aliis causa erat sola vanitas et stultorum animis novandarum nichil equiore ferentibus; aliis causa erat sola vanitas et stultorum animis novandarum rerum semper innata cupiditquod Romanis imperantibus equatisque rebus omnibus se, ut soliti erant, facere posse diffiderent. Sane his rumoribus Cesar motus duas nunc etiam legiones citeriore scribit in Gallia, easque per Quintum Pedium, legatum suum, ulteriorem in Galliam transmittit; ipse mox sequitur et Senonibus proximisque Belgarum curam inquirendi statum propositumque hostium imponit. Quibus haud dubie unanimi assertione referentibus bellum grave contra Cesarem parari, ire ad eos et periculis sese obvium ferre disposuit. Confestim igitur, motis castris, quintodecimo die Belgarum fines attigit. Insperato adventu moti Remi legatos ad eum principes civitatis duos mittunt, excusantes
Abbreviated transcription (Latin):
et in gallia reꝵ motus huius prelii euentꝰ exciu̾at. Gesar autẽ estate
una duabꝰ inditꝰ nictoriis in seqͣnos paulo añ ꝙͣ tempꝰ exige̾t in hibua ꝑ
duxit ex̾citũ qͥbus labienũ p̃ficiens ip̃e int̾i̾orem gallĩa ꝓpeauit¬
Esari cisalpina in gallia demorãt et fauie uotibus et labien lit¬
teris mĩciatur belgat quos gallor pc̃ipuos ĩẽ monstrauiꝰ cõmirasse:
om̃s adu̾sꝰ ppłm rõnũ: et iureiurãdo. et obsidibꝰ cõiuracõe finata. Rei
hꝯ cam̃ esse młmplicem: unã ꝙ time̾nt nestatu suꝑiõis gallie cõposito: ad
eos ex ordine ueni̾etur : alt̾a ꝙ ad bellũ galloꝵ reliquoꝵ consiliis urge̾nt᷑.
quibus urgendi quoq cãe erant uarie: qͥbusdam ut indificare gianos ĩ gal¬
luis egre tulerant: sic ibidem rõnos hibu̾are: et ꝑpetuas sedes elig̾e animo

Expanded text:
et in Gallia rerum motus huius prelii eventus exciverat. Cesar autem estate et in Gallia rerum motus huius prelii eventus exciverat. Cesar autem estate una duabus inclitus victoriis, in Sequanos paulo ante, quam tempus exigeret, in hiberna perduxit exercitum, quibus Labienum preficiens ipse citeriorem in Galliam pesari cisalpina in Gallia demoranti, et fame vocibus et Labieni literis, nuntiatur Belgas, quos Gallorum precipuos esse monstravimus, coniurasse omnes adversus populum romanum, et iureiurando et obsidibus coniuratione firmata. Rei huius causam esse multiplicem: unam, quod timerent, ne, statu superioris Gallie composito, ad eos ex ordine veniretur; alteram, quod ad bellum Gallorum reliquorum consiliis urgerentur. Quibus urgendi quoque cause erant varie; quibusdam, ut nidificare Germanos in Galliis egre tulerant, sic ibidem Romanos hibernare et perpetuas sedes eligere animo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ab auoiusto captũ mẽorciiꝰ ĩ ip̃m cesarem hostẽ in seꝙ̃tem: dũ tͥbus
cathenis uinctus trahetur ĩcidit: quo nil lecius ĩ tota illa uictoria. cesar
uidit. sũma sibi leticia ac ueluptas fuit. uirũ talẽ tauiq ei familiarẽ
crudelissimis hostiũ maĩbus qͥꝯ ip̃e eũ obiec̾at ereptũ recepisse. neq de
sua prosperitate aqͥd auci miseria diminũtũ. Ille uͦ iam liber flebile
udiculũ narrabat corã se fuisse de sua salute sortibus inquisitũ. an sal
statim flãmis exurãdus esset. an ĩ tempus aᵈ diffendꝰ seq ĩa iactu sor¬
tiũ dilatũ bñficõ cesaris saluũ esse Collega qͦ eiꝰ reiuẽtꝰ metiꝰ et
cesari pñtatus auxit gaadiũ Dac uictoria diuulgata: sueui q̃ ad
rheuũ transituri cõuen̾ant retrocessere: effuseq domos suas ac trepide
repetentes a finitimis magͣ strage delen sunt magnosq ĩ germania

Expanded text:
quem ab Ariovisto captum memoravimus, in ipsum Cesarem hostem insequentem, dum tribus quem ab Ariovisto captum memoravimus, in ipsum Cesarem hostem insequentem, dum tribus catenis vinctus traheretur, incidit; quo nil letius in tota illa victoria Cesar vidit. Summa sibi letitia ac voluptas fuit virum talem tamque ei familiarem crudelissimis hostium manibus, quibus ipse eum obiecerat, ereptum recepisse, neque de sua prosperitate aliquid amici miseria diminutum. Ille vero iam liber flebile ridiculum renarrabat, coram se fuisse de sua salute sortibus inquisitum, an scilicet statim flammis exurendus esset, an in tempus aliud differendus; seque iactu sortium dilatum beneficio Cesaris salvum esse. Collega quoque eius reinventus Metius et Cesari presentatus auxit gaudium. Hac victoria divulgata, Suevi, qui ad Rhenum transituri convenerant, retrocessere, effuseque domos suas ac trepide repetentes a finitimis magna strage deleti sunt; magnosque in Germania
Abbreviated transcription (Latin):
pbat iactãdi pala nulla occasio suꝑesset a facultas. Proiectis gͥ missilibus
ues gladiis acta ẽ euẽtu aliqͣdu dubio. fracta tandẽ ꝑtinania g̾mcioꝵ
om̃is t̾ga u̾terunt. et diruptis obicibus plaustroꝵ qͥbus firmasse aciem
dux sperabat usq ad rhem ripani fuga perpetua fuit Cuiꝰ alneũ nãdo
qͥdam. aliis paruis nauigiis tͣnsierũt: quo ex miͣo ip̃e fuit arioiustus
q̃ depoĩta credo suꝑbie sue sarcina q̃ tãta erat ut eã nec g̾mania cape¬
ues gallia tollaret : cimiba buica/ casu ĩ ripa citiore ampons ũienta
solus in aduisam ripam se proripuit. Reliqui pene om̃s instãte romauo
equitatu. fuge medio ꝑiere. In quibus due arioiusti cõuiges. altera
suena. norica altu qͣꝵ p̃mã domo digrediens edux̾at. Bcda. dũ ĩgal¬
liis morã traxit duxerat. filiarũ qͦ alta cesa fuit capta alta . G. ualeriꝰ

Expanded text:
bat, iactandi pila nulla occasio superesset aut facultas. Proiectis ergo missilibus, bat, iactandi pila nulla occasio superesset aut facultas. Proiectis ergo missilibus, res gladiis acta est, eventu aliquandiu dubio. Fracta tandem pertinacia Germanorum, omnes terga verterunt, et, diruptis obicibus plaustrorum, quibus firmasse aciem dux sperabat, usque ad Rheni ripam fuga perpetua fuit, cuius alveum nando quidam, alii parvis navigiis transierunt; quo ex numero ipse fuit Ariovistus, qui, deponec Gallia toleraret, cimba unica casu in ripa citeriore amnis inventa solus in adversam ripam se proripuit. Reliqui pene omnes, instante romano equitatu, fuge medio periere; in quibus due Ariovisti coniuges, altera Sueva, Norica altera, quarum primam domo digrediens educerat, secundam, dum in Galliis moram trahit, duxerat. Filiarum quoque altera cesa fuit, capta altera. G. Valerius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinacit᷑ se tenebat. qd̾ cũ resar admirãs captĩs inq̾reret: quid cause ẽẽt ꝙ ger¬
mani bellacissimi homñes sic bella metuerent. dephendit eos sortibꝰ mulierallaꝵ
castra sequeñ absterritos ne aũ nouã luũa mauũ cũ hoste consereñt cũq
non poss ui aꝑta. hostes in pliũ elic̾e̾ : Itaq suis castris duobꝰ. dimisse
gãno presidio cũ om̃ibꝰ copiis castra hostiũ ĩuadit. Uideus auoiustus
trahi ampluis rẽ nõ posse plimis ex ppłis g̾manorior ingẽtem año insauxͭ
atq ita oem̃ excitũ redis et curribꝰ cirtũclusit: ut nulla fuge spe p̃sertin
equitibus superesset. fuerũt et uiris int̾ͥmixte fatiloque. de qͥbꝰ diximꝰ nuie¬
lieres alieq uios secute: fletibus altis orantes ne roͣnis ad ẜuiciũ trade̾nt᷑
Soncurrerũt aũt tãto ĩpetu giiami. ut ꝯsup̃to mox spacio qd̾ͥ anes dĩme¬

Expanded text:
se pertinaciter tenebat. Quod quum Cesar admirans ex captivis inquireret, quid cause esset, quod Gerse pertinaciter tenebat. Quod quum Cesar admirans ex captivis inquireret, quid cause esset, quod Germani, bellacissimi homines, sic bella metuerent: deprehendit eos sortibus muliercularum castra sequentium absterritos, ne ante novam lunam manum cum hoste consererent, eumque non posset, vi aperta hostes in prelium elicere. Itaque suis castris duobus dimisso gemino presidio, cum omnibus copiis castra hostium invadit. Videns Ariovistus trahi amplius rem non posse, plurimis ex populis Germanorum ingentem aciem instuxit, atque ita omnem exercitum rhedis et curribus circumclusit, ut nulla fuge spes presertim equitibus superesset. Fuerunt et viris intermiste fatiloque, de quibus diximus, mulieres alieque viros secute, fletibus altis orantes, ne Romanis ad servitium traderentur. Concurrerunt autem tanto impetu Germani, ut, consumpto mox spatio, quod acies dirime
Abbreviated transcription (Latin):
sar autẽ cotidie instructã aciem cast̾s educens. pugne copĩa hostibꝰ
faciebat Arioiustus se cast̾s assidue cõtiẽbat. sex tñ eqͥtũ milia. et
totidem expeditissimoꝵ peditũ qui dietim leuibus p̃liis rõnos ĩces¬
serent. Idu̾c cũ diebus qnq cõtimus actũ esset cognito tesar hos¬
niũ ꝓposito nõ diuaꝰ tulit se cõmeatibus int̾cludi. fed castra hostiuĩ
tnstendens ad sexcentos nõ ampliꝰ passꝰ/ locũ nou̾is casts ydoneũ
occupauit et presagiens barborũ obstiturũ. tres anies ordinau̾at
quarũ due in hostem u̾se et in preliũ intente essent / Tercia methandis castris ã¬
m̃beret. Qd̾ arioiustus ĩtelligens magna ꝑte pedestris excitꝰ et om̃i eq̾tatu ĩmisso
turbare rem ueluit nec ualuit. Ita deuoti erat om̃s ad imꝑiũ cesaris ex egidinu
Iam duo int̾ rõna castra coritatus hostis et muliis insułtibꝰ lacessitus castris tũ

Expanded text:
sar autem quotidie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus sar autem quotidie instructam aciem castris educens pugne copiam hostibus faciebat. Ariovistus se castris assidue continebat; sex tamen equitum millia et totidem expeditissimorum peditum mittebat, qui dietim levibus preliis Romanos incesserent. Id vero quum diebus quinque continuis actum esset, cognito Cesar hostium proposito non diutius tulit se commeatibus intercludi, sed castra hostium transcendens ad sexcentos non amplius passus locum novis castris idoneum occupavit; et presagiens barbarum obstiturum tres acies ordinaverat, quarum due in hostem verse et in prelium intente essent, tertia metandis castris incumberet. Quod Ariovistus intelligens, magna parte pedestris exercitus et omni equitatu immisso, turbare rem voluit nec valuit: ita devoti erant omnes ad imperium Cesaris exequendum. Iam duo inter romana castra coartatus hostis, et multis insultibus lacessitus, castris tamen
Abbreviated transcription (Latin):
poss infamiardursas et legatos mitti ꝑiculosissimũ iudicabat fides¬
q homĩes / nãq alios non misisset/ barbaris obiti rõne modestiaq tã¬
rentibus. Consiliũ tandẽ cepit ut gaio ualeuo procillo gallice ou̾ĩs
sed rõne u̾tutis adolescẽti. et rõno ciui legatõnis heroe munꝰ ĩpou̾e̾t
et ppr eximiã erga ĩꝑatorẽ fidem. et ꝓpt̾ lingue gallice notitiam
quã ip̃e eña arionistus diu gallis ĩaĩbendo didicerat diddidit ei collegã
M. metiũ auioiusti ip̃iꝰ hospitem ꝙ in hos duos et originis et hospicii
iure mĩme seuiturꝰ barbarꝯuid̾etur. ⁊ neq illis hospiciũ: neq ori¬
go. ne ius genciũ ualut. Ilico enĩut ad se ueniẽtes illos ridit audi¬
lici passuũ ꝓpe cesarem castͣ metatus est. Cũq ip̃e locũ die proxĩo
ꝑte consedit/ quo salz cõmeata inde uẽturos ad resarem ĩpediret. Ce¬

Expanded text:
posset infamia. Rursus et legatos mitti periculosissimum iudicabat fidosposset infamia. Rursus et legatos mitti periculosissimum iudicabat fidosque homines, namque alios non misisset, barbaris obici ratione modestiaque carentibus. Consilium tandem cepit, ut Gaio Valerio Procillo, gallice originis, sed romane virtutis adolescenti et romano civi, legationis huiusce munus imponeret, et propter eximiam erga imperatorem fidem, et propter lingue gallice notitiam, quam ipse etiam Ariovistus diu Galliis incumbendo didicerat. Addidit ei collegam Marcum Metium, Ariovisti ipsius hospitem, quod in hos duos et originis et hospitii iure minime seviturus barbarus videretur. Sed neque illis hospitium necque origo neque ius gentium valuit. Illico enim ut ad se venientes vidit, audilia passuum prope Cesarem castrametatus est, eumque ipsum locum die proximo b altera parte consedit, quo scilicet commeatus inde venturos ad Cesarem impediret. Ce
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥtatũ tutũ satis ẽẽ c̾tamẽ intellig̾e̾t timuit tñ ut erat faie studio¬
sissimꝰ ne forte sermo pulgaris sepe culpã a nocentibꝰ ad insõtes p̾te
solitus sibi apud gẽtes ĩponet ꝙ hostẽ olloquio c̾ãueire uoluisset
Ceterũ ubi in castia ẽ reditũ cognitũq qua suꝑbia arioiustus gal¬
lia qͣi sua roͣnis int̾dice̾t quoueĩpetu sui iactis ĩ rõnos telis colloqͣũ
puertisset. inirũ ĩmodũ creue̾ aniim auiicoꝵ ardorq pugñãdi. Post
bidnũ mitãte qͣtũ intelligidatur aĩo misit it̾m arioiustꝰ ad cesarem
uelle se de rebus agi ceptis nic ꝑfrĩs secum si ei placeat latius agere
alioqͥn esuis aliquos ad se mitti peciit cũ quibus ut cũ cesare loqui
posset. non cẽsuit cesar rem pacificam furori barba̾ito it̾m cõmittẽ¬
dam. Ne qͥs forte subitꝰ motus int̾ u̾ba cõsurg̾et uñ sibi aqua ꝯflari

Expanded text:
equitatum tutum satis esse certamen intelligeret, timuit tamen, ut erat fame studioequitatum tutum satis esse certamen intelligeret, timuit tamen, ut erat fame studiosissimus, ne forte sermo vulgaris, sepe culpam a nocentibus ad insontes vertere solitus, sibi apud gentes imponeret, quod, hostem colloquio circumvenire voluisset. Ceterum ubi in castra est reditum, cognitumque qua superbia Ariovistus Gallia quasi sua Romanis interdiceret, quove impetu sui iactis in Romanos telis colloquium pervertissent, mirum in modum crevere animi cunctorum ardorque pugnandi. Post biduum nutante, quantum intelligi datur, animo misit iterum Ariovistus ad Cesarem, velle se de rebus agi ceptis nec perfectis secum, si ei placeat, latius agere; alioquin ex suis aliquos ad se mitti petiit, cum quibus, ut cum Cesare, loqui posset. Non censuit Cesar rem pacificam furori iterum barbarico committendam, ne quis forte subitus motus inter verba consurgeret, unde sibi aliqua conflari
Abbreviated transcription (Latin):
fabiũ maximũ hũc ultimũ ruthenos et alu̾nos galloꝵ ppłos do¬
niuissent p̾miq armis posẜĩo gallie app̃hendissent. hoc inter
utrrĩa uictoriã int̾esse ꝙ lib̾tatẽ quã arieiustus uictis abstulerit
romam rͥliqͥssent/ eãq eis ĩꝑpetuũ saluã uellent. Ita eñ renatũ
censuisse ut galli ĩ lib̾tate uãuerent. ⁊ suis logibus utent᷑ atq
idoromauorũ in gallia. tñ antiquiꝰ tũ iustius impiũ ẽẽ ꝙͣ illius Q si qͥs
forte huic senatus iudicõ abst̾it̾it ẽai sat iustã cãm̃ eẽ belloꝵ Hec dirẽti
et plura ecĩa nũt dicturo cesari mĩciat᷑. eqͥtatũ arioiusti ꝓpiũs admoñ
iaitela iactare et ĩeo rem esse ut p̃liũ inichoet᷑. Itaq cesar ĩ expleto
sermõe disgredit᷑ et reu̾sus ad suos imꝑat ne qͥd oĩo missiliũ ĩ aduer¬
sos iacent. nã et si legionis quã p̃sidio sibi deleg̾at adu̾sꝰ pñtẽ hostiũ¬

Expanded text:
Fabium Maximum hunc ultimum Ruthenos et Alvernos, Gallorum populos, domuissent, primique armis possessionem Gallie apprehendissent; hoc inter utramque victoriam interesse, quod libertatem, quam Ariovistus victis abstulerit, Romani reliquissent eamque illis in perpetuum salvam vellent; ita enim senatum censuisse, ut Galli in libertate viverent et suis legibus uterentur, atque ideo Romanorum in Gallia tum antiquius tum iustius imperium esse, quam illius; quod si quis forte huic senatus iudicio obstiterit, eam sat iustam causam esse bellorum. Hec dicenti et plura etiam nunc dicturo Cesari nuntiatur equitatum Ariovisti propius admotum iam tela iactare, et in eo rem esse, ut prelium incohetur. Itaque Cesar, inexpleto sermone, digreditur, et reversus ad suos imperat, ne quid omnino missilium in adversos iactarent. Nam etsi legionis, quam presidio sibi delegerat, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sua sors tulent enadant. nullã em̃ fortunã nõ uuigo gͥmaĩco preferõds¬
¶ Hns ad finẽ ꝑoratis et statu galliarũ pluribus ubis ex poĩto ꝙ nõ repeto q̾a
suꝑius attigi c̾tũ se eẽ ait ꝙ si hͦ. ullo mõ ad arionisti notic̃a p̃ferat᷑. de
om̃i quos hrẽt obsidibus ĩ huanũ ille suppliciũ fit sũpturus. et opem se
in trã oculos seruabant Qd̃ admim̃s cesar cũ qd̾ rei q̃ siloncñ tã ess e
hiis it̾m atq it̾m q̃siuiss ipi uͦ ne hisc̾e qͥdem ausi.̃ eadẽ mestitia a
eccupatis eñi opidis pclusisq tramitibꝰ ceu qͥbusdã compedib ꝰ con¬
tantibus solos obmutuisse miseatus cesar missas galla ⁊ stratos
aĩos leuit᷑ erigit promittẽs se de illoꝵ calamitatibꝰ curaturũ. et spare
arotustũ hunc rõmi nom̃is maiestate hinc pͥnatis suis ĩ eũ meritis

Expanded text:
sua sors illos tulerit, evadant; nullam enim fortunam non iugo germanico preferendasua sors illos tulerit, evadant; nullam enim fortunam non iugo germanico preferendam. His ad finem peroratis, et statu Galliarum pluribus verbis exposito, quem non repeto quia superius attigi, se certum ait, quod, si hec ullo modo ad Ariovisti notitiam perferantur, de omnibus, quos haberet, obsidibus inhumanum ille supplicium sit sumpturus; et opem se in terram oculos servabant. Quod admirans Cesar, quum, quid rei queve silentii causa esset, ex his iterum atque iterum quesivisset, ipsi vero ne hiscere quidem ausi in eadem mestitia atoccupatis enim oppidis preclusisque tramitibus, ceu quibusdam compedibus vinc causam, cunctis lamentantibus, solos obmutuisse. Miseratus Cesar miserias Galliarum, stratos animos leniter erigit, promittens se de illorum calamitatibus curaturum, et sperare Ariovistum hinc romani nominis maiestate, hinc privatis suis in eum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
iis ꝑartis dies tocius gallie cõsilio legatis petẽnbꝰ cesare ꝑmit¬
tente p̃sigitur. Io cũ ueniss pͥmores galloꝵ reu̾tũt᷑. petitõq et
concesso secretiore colloqͥo gemẽtes ac ⟦meore nunio ꝑfusi ad pedes cesa¬
ris procubue̾ cũcti. p̃fatiq fũt se de rebꝰ acturos que si qua uel te¬
nu rimula in publicũ erupissent mortẽ eis atq ultimũ excidiũ al¬
lature ẽẽnt. data fide sileucni diuitiatꝰ ĩ loꝙ̃do ꝑtes om̃i exenitus ario¬
iusti insolens et ĩmane iugũ at m. et flebilẽ galliarũ statum
u̾bis multis imisablibꝰ deplo̾auit. unũ se ex oĩbus dictitãs. nec iure¬
iurãdo nec obsidibus obstrictũ et olim romani ad senatꝰ p̃sidiũ con¬
fugisse. et nũc pro oĩbꝰ iorã iõno imꝑatore liberiꝰ loqui Demq
nichil eis p̃ter cefarem ac rõnos spei reliqͫ qua si destituerent᷑. qd
heluecĩ teꝑuit gallis om̃ibus mntãdũ ut desitis laribus patriis quotũq illos

Expanded text:
is peractis, dies totius Gallie concilio, legatis petentibus, Cesare permittente, prefigitur. Is quum venisset, primores Gallorum revertuntur, petitoque et concesso secretiore colloquio, gementes ac merore nimio perfusi ad pedes Cesaris cuncti procubuere prefatique sunt se de rebus acturos, que si qua vel tenui rimula in publicum erupissent, mortem eis atque ultimum excidium allature essent. Data fide silentii, Divitiacus in loquendo partes omnium executurus Ariovisti insolens et immane iugum atque abiectum et flebilem Galliarum statum verbis multis miserabilibus deploravit, unum se ex omnibus dictitans nec iureiurando nec obsidibus obstructum et olim Romam ad senatus presidium confugisse, et nunc pro omnibus coram romano imperatore liberius loqui; denique nichil eis preter Cesarem ac Romanos spei reliquum, qua si destituerentur, quod Helvetii ceperint, Gallis omnibus imitandum, ut, desertis patriis finibus, quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
cuiui ꝙqͣuis ip̃a nomi nuitacõ ĩ hiis terris ut in aliis fere ommiibus
mltũ noue difficultatis. et scribẽti obiciat et legẽti. sed emergã ut po
que propinqͥor rome eat a salpinã dixerũt ꝙ cis alpes ip̃i etĩa eeñt
Illam uͦ q̃ remocõr tnssalpinã q̃ distinctio et in hispanis obseruata ẽ
ut hanc s. ob causam h citerior illa autẽ ulterior drẽtur. uñ horũ
nonũ auctores fuisse illos qͥreꝵ potirẽt᷑ facile quid ĩgeniosꝰ ltor̾ in¬
telligat/ et cisalpãa seu atĩor que fuit olim gallia terminosq hũit
huic appeminiũ ab occidẽte ac meridie illic̃ alpes aiseptentõne / ab oriẽti
aũt sum̃ maris adriatici fluuiũq exignũ rubitonẽ qͥ haut̃ procul armi¬
insignis młtis clata lart fluĩbus at latub ꝑ nrediũ pado que greit crida¬
m̃t uocant regiganine dipũtiut. ¶Dic inħ̃ ambitꝰ t̾raꝵ iam nõ gallia

Expanded text:
cuivi; quamvis ipsa nominum mutatio in his terris, ut in aliis fere omnibus, cuivi; quamvis ipsa nominum mutatio in his terris, ut in aliis fere omnibus, multum nove difficultatis et scribenti obiciat et legenti. Sed emergam, ut potque propinquior Rome erat, cisalpinam dixerunt, quod cis Alpes ipsi etiam essent, illam vero, que remotior, transalpinam; que distinctio et in Hispaniis observata est, ut hanc scilicet ob causam hec citerior, illa autem ulterior diceretur; unde horum nominum auctores fuisse illos, qui rerum potirentur, facile quidem ingeniosus lector intelligat. Et cisalpina seu citerior, que fuit olim Gallia, terminosque habuit hinc Apenninum ab occidente ac meridie, illinc Alpes a septentrione, ab oriente autem sinum maris Adriatici fluviumque exiguum Rubiconem, qui haud procul Arimiinsignis, multis clara fluminibus ac lacubus per medium Pado, quem Eridanum Greci vocant, regio amne disti
Abbreviated transcription (Latin):
cicie ĩcolloqͥũ euocatos induxit ut ãni instãtis cõsulatũ pet̾e̾nt. quate
tantis cõpetitõibus ille succũbe̾t. prouidẽsq ĩ posterũ ne qͥd in se liuor
poss hostilis illud qͦ suffragatõibus tãtis obtimut ĩꝑiũ a senatu sibi
in quĩquẽmũ ꝓrogari. q̃quid et ingallia. et ĩ ytalia et ĩ toto orbe mg¬
norũ motuũ causa fuit. hiis eĩ ad uota fluẽtibꝰ iã secu̾ior et des¬
aggrediar
Cripturus res Iulii cesaris gestas ĩ galliis p̾mũ eẽ p̃t cre¬
didi galliarũ sitũ ubi res geste erãt destribe̾ qd̾ a quibusd̾ confuse
adeo fnĩ est ut legentis ingeniũ a noticia rerũ arceat ip̃a descriptio
Que res eo mͬ faalior ẽẽ deb quo regionũ illarũ distantissimos fines
fere om̃s nũc ex er̃o et solo uidendi nostẽdiq studio nũc ex negocio cir¬

Expanded text:
citie in colloquium evocatos induxit, ut anni instantis consulatum peterent, quatenus citie in colloquium evocatos induxit, ut anni instantis consulatum peterent, quatenus tantis competitoribus ille succumberet; providensque in posterum, ne quid in se livor posset hostilis, illud quoque suffragatoribus tantis obtinuit, imperium a senatu sibi in quinquennium prorogari; que quidem et in Gallia et in Italia et in toto orbe magnorum motuum causa fuit. His enim ad vota fluentibus, iam securior et desaggrediar. Caput 3 Scripturus res Iulii Cesaris gestas in Galliis, primum esse michi credidi Galliarum situm, ubi res geste erant, describere; quod a quibusdam confuse adeo factum est, ut legentis ingenium a notitia rerum arceat ipsa descriptio. Que res eo michi facilior esse debet, quo regionum illarum distantissimos fines fere omnes, nunc ex otio et solo videndi noscendique studio, nunc ex negotio, cir
Abbreviated transcription (Latin):
daret. sed ueritus ne a se negatã ppłs largiet᷑. et ꝙ suũ nollẽt miuiꝰ
fie̾t alienũ Nec dũ ĩuidia qͥescente iã prouectus ĩ proũciã accusa¬
tus ab emulis procurauit ut absens reipu ͭ . cã. uocari ad iudiciũ nõ
poss posuitq ĩ añ̃ om̃s qͥ ad ingr̃atus assensuri eẽnt sibi amicos effice
atqr ex illo nuillũ adiuuare sed pro uiribꝰ ĩped̾ie insi qui sibi pollice̾n᷑
se eio absentĩa defensuros. ut a nõnullis hac de re iusiurãdũ ac tyro.¬
graphũ nõ u̾etur accipere. Iudiens uͥo .l. domiaũ ꝯsularẽ cãdidatũ
q̃ eñ pretor ãno alio uexai̾e uolueat iactare solitũ se qd̾ p̃tor neqͥuiss
consulẽ effecturũ sibiq excitũ erepturũ illius cõsulatũ ĩpedĩedi mã
unã meditatꝰ. nouos cumicos põpeiũ et crassũ adse lucam iure ami¬

Expanded text:
daret, sed veritus, ne a se negatam populus largiretur, et, quod suum nollent, munus daret, sed veritus, ne a se negatam populus largiretur, et, quod suum nollent, munus fieret alienum. Necdum invidia quiescente, iam profectus in provinciam, accusatus ab emulis, procuravit ut absens reipublice causa vocari ad iudicium non posset, posuitque in animum omnes, qui ad magistratus ascensuri essent, sibi amicos efficere, atque ex illis nullum adiuvare, sed pro viribus impedire, nisi qui sibi pollicerentur se eius absentiam defensuros, ut a nonnullis hac de re iusiurandum ac chirographum non vereretur accipere. Audiens vero Lucium Domitium consularem candidatum, qui eum pretercitum erepturum, illius consulatum impediendi viam unam meditatus novos amicos, Pompeium et Crassum, ad se Lucam iure ami
Abbreviated transcription (Latin):
collegã sal ista nõ tange̾nt atq ĩcẽsꝰ cupiditate uindicte bneũ poni¬
peiũ magnũ tũc senatui infẽsum ꝙ mitridate ꝑdomito ad ip̃it
houores selentius habuisset om̃i obseqͥo ꝓm̾eri studuit. utq solidior
nexus ess marci crassi et pompei amicitĩa uetuste odio int̾ruptã
ex cõsulatu ꝙ̃ simuil dissidentissiẽ gesserant resarcire insus est
effetitq sollicito ac solorti ingeĩo ut ip̃i tresq̃ re publica pnũ eẽnt: fore
ratꝰ ut qd̾ eis placiuss nullus infring̾e̾t nec fefellit spes utq amicicĩa cõ¬
sangnitate fuia̾et filiã sũã iuliã pompeio cõiugẽ dedit. et ondiq sibi
adm̃ĩcula coatuãs ip̃e calphurmã .l. pisonis successuri sibi ĩ consulatu
filĩa in mr̃ioniũ accepit. Generisq et soceri suffragiis fultꝰ ex oĩbus
prouĩciis gallias atq illiritũ preelegit/ amplissiã scil opũ uiam atq
uberrĩar materiã t̾ũphoꝵ nõ ꝙ senatus ei trãssalpinã gallĩa libere

Expanded text:
collegam ista scilicet non tangerent, atque incensus cupiditate vindicte Gneum Pompeium Magnum, tunc senatui infensum, quod, Mithridate perdomito, ad ipsius honores se lentius habuisset, omni obsequio promereri studuit; utque solidior nexus esset, Marci Crassi et Pompeii amicitiam vetusto odio interruptam ex consulatu, quem simul diffidentissime gesserant, resarcire nixus est, effecitque sollicito ac solerti ingenio, ut ipsi tres in republica unum essent, fore ratus, ut, quod eis placuisset, nullus infringeret; nec fefellit spes; utque amicitiam consanguinitate firmaret, filiam suam Iuliam Pompeio coniugem dedit; et undique sibi adminicula coacervans ipse Calpurniam, Lucii Pisonis successuri sibi in consulatu filiam, in matrimonium accepit. Generique et soceri suffragiis fultus, ex omnibus provinciis Galliam atque Illyricum preelegit, amplissimam scilicet opum viam atque uberrimam materiam triumphorum; non quod senatus ei transalpinam Galliam libens
Abbreviated transcription (Latin):
sarem tũsimifũt ac datis obfidibꝰ nobilissĩs gentis int̾ ques diiofĩl
regis erant. traditisq armis õibus ĩ ioͣnã fidemi remoꝵ p̃cibꝰ sunt re¬
cepti Quic ĩbellonacos itũ qͥ cũ se ĩ opidũ mũitũ ac ualidũ cõtu¬

Expanded text:
sarem transmiserunt; ac datis obsidibus nobilissimis gentis, inter quos duo filii sarem transmiserunt; ac datis obsidibus nobilissimis gentis, inter quos duo filii regis erant, traditisque armis omnibus, in romanam fidem Remorum precibus sunt recepti. Hinc in Bellovacos itum est. Qui quum se in op
Abbreviated transcription (Latin):
et nocturua fugu fessos ac disꝑsos assecuti maxim̃a ex liis stragem
edide̾. dũ rͣsistũt ultĩ cogẽte ꝑiilo pͥmi autẽ tumultu emis audito
qͣi res ad se mĩme pertineret fuga sibi qͥsqr consulẽt Ita luis iugetibus
illis aut̃e uł uane resistẽtibus ł plane reddẽtibus sꝑsa qͥdoni. sed ꝙ̃ longa
dies tam longa fuit ecĩa hom̃ĩ cedes.sero aut̃ rõm in castra fessi ut an¬
guror et ieium sui ducisĩꝑio rediere. Triduũ illic egit cesar. ubi hostes
fuga enaimusse cogneuit. suessionũ finet remis proxĩs ingressus no¬
modinũ opidũ aggredr̃ qd̾ indefensũ fama uulgaui̾at et sic erat. sed
nocte fuessiones introgressi defensio apparant ẽt dũ uineas admouer muris
c̾uerent turres et machĩat qͣles nec uiderãt qͥdem unꝙͣ n. andierãt stu¬
pestiti/ oppugnatõe nõ exspĩata nũcios opidũ seq et sua dedentes ad re¬

Expanded text:
et nocturna fuga fessos ac dispersos assecuti, maximam ex his stragem et nocturna fuga fessos ac dispersos assecuti, maximam ex his stragem edidere, dum resistunt ultimi cogente periculo, primi autem tumultu eminus audito, quasi res ad se minime pertiniret, fuga sibi quisque consuleret. Itaque his urgentibus, illis autem vel vane resistentibus vel plane recedentibus, sparsa quidem, sed, quam longa dies, tam longa fuit etiam hominum cedes: sero autem romani in castra fessi, ut auguror, et ieiuni sui ducis imperio rediere. Triduum illic egit Cesar. Ubi hostes fuga evanuisse cognovit, Suessionum fines Remis proximos ingressus Noviodunum oppidum aggreditur, quod indefensum fama vulgaverat. Et sic erat; sed nocte Suessones introgressi defensione apparant. At dum vineas admoveri muris cernerent, turres et machinas, quales nec viderant quidem unquam nec audierant, stupefacti, oppugnatione non tolerata, nuntios oppidum seque et sua dedentes ad Ce
Abbreviated transcription (Latin):
tũsissent ĩ aꝑto ĩuentes ac p̃uentos occide̾nt: sic repulsi undiq et frũti
rediret. et cui rõmi pͥmũ ariua intulissent eo om̃s accurre̾nt. sibiq ĩuitem
opẽ frent et suis frr̃gibꝰ ale̾nt᷑. et suis ĩfinibus potissimũ dumaarẽt. acces¬
sit ad aliat discedendi causas ꝙ diuinacũ cui hoc cesarẽ imꝑasse sup re¬
tuli bellouacoꝵ tris obeqͥtare ꝑceꝑant et ferre suis auxiliũ utiliꝰ exhĩabãt
ꝙͣ procul domo cũ rõuis arma ꝯfcrie ¶ beũtes nocte nullo ordĩe mag¬
uis q clãoribꝰ cesarẽ exciuerũt. ibãt aũt nõ ut ire s ut fug̾e uidentinr.
Itaq uĩtus insidias ut qui profectiõis ydonẽa cam nõ iude̾t suos ĩ castris
nullos tenuit tumultu. ubi rem oenĩ sic̃ erat explo̾atoꝵ fides et lux supue¬
uiens patefent eqͥtatũ ronũ hostiũ uestigiis istãe et nouissiõs retardat

Expanded text:
transissent, in aperto inventos ac preventos occiderent. Sic repulsi undique, et frumetransissent, in aperto inventos ac preventos occiderent. Sic repulsi undique, et frume suam rediret, et, cui Romani primum arma intulissent, eo omnes accurrerent sibique invicem opem ferrent, et suis frugibus alerentur, et suis in finibus potissimum dimicarent. Accessit ad alias discedendi causas, quod Divitiacum, cui hoc Cesarem imperasse supra retuli, Bellovacorum terris obequitare perceperant, et ferre suis auxilium utilius estimabant, quam procul domo cum Romanis arma conferre. Abeuntes nocte nullo ordine magnisque clamoribus Cesarem exciverunt; ibant autem non ut ire, sed ut fugere viderentur; itaque veritus insidias, ut qui profectionis causam idoneam non videret, suos in castris nullo tenuit tumultu. Ubi rem omnem, sicut erat, exploratorum fides et lux superveniens patefecit, equitatum romanum hostium vestigiis instare et novissimos retardare
Abbreviated transcription (Latin):
uade̾nt. s ꝙ utraq pars sꝑabat. utraq differebat quo tenũtat pͥꝰ ab
hostibus inciꝑet. dũ tñ interea eq̃tes ĩuicem miste̾nt᷑. essetq illo in cõ¬
gressu supior estatus yonꝯ q̃ cesar in castro prelio prosꝑnore reduçe cõtento
fuit. hostes ubi intellexerũt frrstra se paludis tñsitũ expectare fliũe ua¬
dere nisi sut. ut si possent cascellũ a titurio incessũ caꝑent pontemq ꝯfrm¬
gent si ninꝰ uicuna arua uastarẽt rõme utilia eaq ꝑte uõturos ĩt̾riperent
cõmeatus fercior de eis cesar a titurio effcũs eqͥtatũ leuẽq armaturã ad p̃sidiũ¬
c loni ducit Ibiq durisstẽ marte cõcursũ est. dũ rõni pͥmos hostes ĩ tnͣsitu flu¬
minif occupatos e ripa deicent cedẽntq et proximos aiosius ꝙ cõsulcius per
porũ cadau̾a tnͣseñtes densa missiliũ nuibe cõpͥme̾nt. arcẽtesq et si qͥ forte

Expanded text:
vaderent. Sed, quod utraque pars sperabat, utraque differebat, quo temeritas prius ab vaderent. Sed, quod utraque pars sperabat, utraque differebat, quo temeritas prius ab hostibus inciperet. Dum tamen interea equites invicem miscerentur, essetque illo in congressu superior equitatus romanus, eum Cesar in castra prelio prosperiore reducere contentus fuit. Hostes, ubi intellexerunt frustra se paludis transitum expectare, flumen vadere nisi sunt, ut, si possent, castellum a Titurio insessum caperent pontemque confringerent, si minus, vicina arva vastarent, Romanis utilia, eaque parte venturos interciperent commeatus. Certior de eis Cesar a Titurio effectus equitatum levemque armaturam ad presidium loci ducit, ibique durissimo Marte concursum est, dum Romani primos hostes in transitu fluminis occupatos e ripa deicerent cederentque et proximos, animosius quam consultius per priorum cadavera transeuntes densa missilium nube comprimerent arcerentque, et, si qui forte
Abbreviated transcription (Latin):
mole u̾tũtur. Iamq ad duo milia passuũ iuxta er̃at quoꝵ castra plus ꝙͣ
octo milia occupabãt ꝙͣtũ e flãmis fũoq intellig̾e̾ e̾at. Itaq cesar et nĩo
motus ut dixi et u̾tutis fama prudeus sil ac magnimꝰ et differre plimũ
decreuit et assiduis congressibus quid hostibus uiriũ quid suis aĩoꝵ ẽẽt
exꝑiri Postqm habũde esse ꝑpendit. statuit fortuã p̃li tentare. fossa
tñ crcũducta ne forte ea quã solã uerebatur multitudie circiuri quiret:
nec nisi in faciem pugnaetur et duas qͥdem legiões nuꝑrĩe scͥptas ut de
qͥbus nondũ exꝑtis ĩ acie forte nõ fid̾et. ad castrorũ posuit tutelã. ut
tũ si res poscerẽt auxilio egentibus subue̾irent ip̃e cũ reliquis copip añ
ut hostes tnͣsirent. utraq ꝑciũ exspc̃abat ut p̾us ingressos ñquis locis ĩ¬

Expanded text:
mole vertuntur; iamque ad duo millia passuum iuncta erant; quorum castra plus quam mole vertuntur; iamque ad duo millia passuum iuncta erant; quorum castra plus quam octo millia occupabant, quantum e flammis fumoque intelligere erat. Itaque Cesar et numero motus, ut dixi, et virtutis fama, prudens simul ac magnanimus, et differre prelium decrevit, et assiduis congressibus, quid hostibus virium, quid suis animorum esset, experiri. Postquam abunde esse perpendit, statuit fortunam prelii tentare; fossa tamen circumducta, ne forte ea, quam solam verebatur, multitudine circumiri quiret, nec nisi in faciem pugnaretur. Et duas quidem legiones nuperrime scriptas, de quibus nondum expertis in acie forte non fideret, ad castrorum posuit tutelam, ut tamen, si res posceret, auxilio egentibus subvenirent: ipse cum reliquis copiis ante ut hostes transirent, utraque partium expectabat, ut prius ingressos iniquis locis in
Abbreviated transcription (Latin):
muris consisti possit. Deuiq iã murũ dirui: iã portas ĩcendi n ͨ dubiũ
qͥn iam dudũ oppugnacio cõsiunata ẽet insi direptrix p̃lioꝵ nox ĩt̾uẽisfi
nes sustineri posse amplius insi confestim laborãtibus succurrat᷑. Hec cũ
Iocius remorũ nobilissiꝰ: et ppło acceptissimꝰ unus ex hiis duobus qui
ad cesarem legati cũ dedicõne uyb̃ aduenerãt. tũ uͥo opidi prefectus nate
denũciasset statim quia morã ficc̃ctas ultima nõ ferebat ꝑ medias t̃ebs
hiis eisdem qui a iocio missi erãt ducibꝰ numidas tesar et cretenses sa¬
gittarios ⁊ fũditores belearicos ĩtra opidũ destinauit: quoꝵ aduẽtꝰ opida¬
nis spemi defensionis actulit. belgis expugtõis abstulit. Mane gͥ agris
turͣ opidũ uastatis atq intẽs edificiis oppugͣtõne omissa ĩ cesarem tota belli

Expanded text:
muris consisti possit; denique iam murum dirui, iam portas incendi, nec dubium muris consisti possit; denique iam murum dirui, iam portas incendi, nec dubium quin iamdudum oppugnatio consummata esset, nisi diremptrix preliorum nox intervenisset; nec sustineri posse amplius, ni confestim laborantibus succurratur. Hec quum Iocius, Remorum nobilissimus et populo acceptissimus, unus ex his duobus, qui ad Cesarem legati cum deditione urbis advenerant, tum vero oppidi prefectus, nocte denuntiasset, statim, quia moram necessitas ultima non ferebat, per medias tenebras his eisdem, qui a Iocio missi erant, ducibus Numidas Cesar et Cretenses sagittarios et funditores Balearicos intra oppidum destinavit; quorum adventus oppidanis spem defensionis attulit, Belgis expugnationis abstulit. Mane igitur agris circa oppidum vastatis atque incensis edificiis, oppugnatione omissa, in Cesarem tota belli
Abbreviated transcription (Latin):
fieu posse: ꝙͣ si hedui sũma ui bellonacoꝵ fines ierũpant atqr oĩa populẽt᷑.
xic ĩstructũ oratũ ꝙ illũ in patriai suã mittit Ceterũ digresso illo belgaꝵ
copias cõtractas appropĩq̃re et aremis. et a sus ex ple̾atõibus intellexit. Ilico
ig̾r marenẽ ap̃uẽ ꝑ remoꝵ fines ultĩos decurrẽtem tnsit. Ibiq tuto et o¬
portimo loco castra cõmiũt fluũe unũ castroꝵ latus ambiãte tutũq it᷑
et remoꝵ et urbiũ aliaꝵ uelituris cõmeatibus adhibẽte. Castris oĩ sollici¬
tudĩe ingeĩoq fi̾natis et p̃sidio põti qui flumĩs ripas cõiũgebat imposito.
et transpõteui titurio sabĩo legato cũ sex tohortibꝰ ad custodiã misso.
noua cesaris ani ferit cura Nempe bibratẽopidũ remoꝵ nõ nisi octo mili¬
bus passuũ semotũ a roͣnis casts belgas tãtis u̾ibus oppug̃re nũciatũ
est : ut p̃ multitudĩe lapides. ac tela iactãciũ nec defendi opidũ nec in

Expanded text:
ma vi Bellovacorum fines irrumpant atque omnia populentur. Sic instructum oratumque illum in patriam suam mittit. Ceterum digresso illo, Belgarum copias contractas appropinquare et a Remis et a suis exploratoribus intellexit. Illico igitur Axonam, amnem per Remorum fines ultimos decurrentem, transilumine unum castrorum latus ambiente, tutumque iter et Remorum et urbium aliarum venturis commeatibus exhibente. Castris omni sollicitudine ingenioque firmatis et presidio ponti, qui fluminis ripas coniungebat, imposito et trans pontem Titurio Sabino legato cum sex cohortibus ad custodiam misso, nova Cesaris animum ferit cura. Nempe Bibracem, oppidum Remorum nonnisi octo millibus passuum semotum a romanis castris, Belgas tantis viribus oppugnare nuntiatum est, ut pre multitudine lapides ac tela iactantium nec defendi oppidum, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
tacito confirmabat. Cũ uero comitibus ac soruis roma redeũtibꝰ et qͥnquagĩ¬
ta talentis pro eius p̃cio ꝑsolutis libertati redditus fuisset. classe illico conqsita
illos attigit app̃henditq ui quibus iã tũ secuture lenitatis ac clem̃cie gustum de dit
nã cũ et sontes plectere et iuramẽtũ seruare fixũ eẽt modũ excogitalut
quo utrũq leuiore supplicio cõpłet᷑. Itaq iugulari illos p̾mũ. pa examinesr .s.

Expanded text:
mitibus ac servis Roma redeuntibus et quinquaginta talentis pro eius pretio persolutis, libertati redditus fuisset, classe illico conquisita, illos attigit apprehenditque. In quibus iam tum secuture lenitatis et clementie gustum dedit. Nam quum et sontes plectere et iuramentum servare fixum esset, modum excogitavit, quo utrumque leviore s
Abbreviated transcription (Latin):
is actis romã rediit pͥmusq illi honos fuit tribunato militũ inquo
quidẽ ĩumꝑitã a silla tribuniciã pt̃atẽ restitu̾e sũmo studio iusq est
Inde questor ulniorẽ sortitus hispaniã apud gades ĩ templo liculis forte alexã¬
dri macedonis ꝯtẽ platus ymaginẽ uehement᷑ indoluit pcũ etate illa quã pp̃e
tuu ag̾et alexandͥ infines terre faiiã sui nõis extẽdiss. a se nichil adhuc dig

Expanded text:
is exactis, Romam rediit, primusque illi honos fuit tribunatus militum; in quo quidem imminutam a Sulla tribuniciam potestatem restituere summo studio nisus est. Inde questor ulteriorem sortitus Hispaniam, apud Gades in templo Herculis forte Alexandri Macedonis contemplatus imaginem, vehementer indoluit, quod, quum etate illa, quam ipse tunc ageret, Alexand
Abbreviated transcription (Latin):
uider Pehinc edilio stũe ẽ. quo tꝑe ĩ suspiconẽ incigna uenis nõ p¬
mdo si plies conspirasse cred̃ cũ uĩris insignib ꝯ ut tonĩ statũ reipus:
ꝑsirbaret. esemĩc seu penitẽtia seu metu mĩc morte cõspiatorũ esfecti
ꝯ̃siliũ carnisse. In ea edilitate multa fent ac magnifita ad denatũ u¬
bis qͥaũ om̃i ip̃e solus excluso collega ꝑpłi gram̃ ofecutus sꝑansqa mil pibi¬

Expanded text:
edilis factus est; quo tempore in suspicionem magnam venit. Non smodo, sed pluries conspirasse creditur cum viris insignibus, ut totum statum reipublice perturbaret, sed nunc seu penitentia seu metu, nunc morte conspiratorum effectu consilium caruisse. In ea edilitate multa fecit ac magnifica ad ornatum urbis, quorum omnium ipse solus, excluso collega, populi gra
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥs obstitisset nõ tm̃ minit sed factis extertito Un quibꝰ marcum
çatonẽ tãte uirũ sapĩe ac u̾tutis/ actis obstrepẽtẽ suis maũ lictoris
extractũ curia. mitti fecit in carcerem. Quo eũtem illũ senatꝰ oĩs
dicant uestem qͦz uelut in luctu publico ꝑmutasse Quaqͥdẽ taĩta uene¬
racione ac pietate insi fallor ĩiuria carceris cõpẽsata ẽ ut optabłe
fuisse uideat᷑ cathomi sic in carcerem duci unde mox sic educ̾et᷑. siq̃dem
hic sencitus tãta ꝯfensio cesarẽ ipm̃ mouit. utq ait ualerius dtr di
aĩ perseuerancĩa flexit. p̃ter ħ cesar micio ꝯsulatꝰ sencies conͣ se ĩui

Expanded text:
si quis obstitisset, non tantum minis, sed factis exterrito. In quibus Marcum si quis obstitisset, non tantum minis, sed factis exterrito. In quibus Marcum Catonem, tante virum sapientie ac virtutis, actis obstrepentem suis manu lictoris extractum curia mitti fecit in carcerem; quo euntem illum senatus omnis dicant vestem quoque, velut in luctu publico, permutasse. Qua quidem tanta veneratione ac pietate, nisi fallor, iniuria carceris compensata est, ut optabile fuisse videatur Catoni sic in carcerem duci, unde mox sic educeretur. Siquidem hec senatus tanta consensio Cesarem ipsum movit, utque ait Valerius, divini animi perseverantiam flexit. Preter hec Cesar initio consulatus senti