comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitate. cum eo turba copiosa. Cum ue¬
ro illuc ꝑuenisset: assumptis secum beatis
ualerio et materno domum introiuit.
popło extra fores expectante euentũ rei.
Et prius genua flectens. in orationem se
dedit. ac deinde ab oratione surgens. Ad
corpus ex anime accessit. tenensq manũ
eius cum ficlutia dixit. Dico tibi iuue¬
nis. ut in nomine ihu xp̃i qui unicũ fi¬
lium uidue sua uirtute resuscitauit: tu
quoq ad p̃sentem lucem redeas. et crea
redeunte anima: statim surrexit. Qũe
matri reconsignauit. Tunc om̃s qui ad¬
Uere magnus et potentissimus d̃s̃ xp̃ia¬
noꝵ. ẽẽ ꝓbatur. Eadem die baptirata ẽ
dam nobilis eiusdem urbis senator: uidit
sompniũ ad salutem ciuium cunctoꝵ ꝓ¬
futurum. Quadam uero nocte aspexit ꝑ
sompniũ quendam uirum contra se stan¬
tem. uultu elegantem: splendidissimis
uestib choruscantem. crucemq mire esti¬
mationis in manu ferentem. ac sibi di¬

Expanded text:
vitate, cum eo turba copiosa. Cum vevitate, cum eo turba copiosa. Cum vero illuc pervenisset, assumptis secum beatis Valerio et Materno, domum introivit, populo extra fores exspectante eventum rei. Et prius quidem flectens genua, in orationem se dedit, et ab oratione surgens, ad corpus exanime accessit, tenensque manum ejus cum fiducia dixit: Dico tibi, juvenis, ut in nomine Jesu Christi qui unicum filium viduae sua virtute resuscitavit, tu quoque ad praesentem lucem redeas, et deincredeunte anima, statim surrexit, et nomatri reconsignavit. Tunc omnes qui ad dicentes: Vere magnus et potentissimus Deus Chrios operatur. Eadem die baptizata estdam nobilis ejusdem urbis senator vidit somnium ad salutem cunctorum civium profuturum . Quadam autem nocte aspexit per somnium virum quemdam coram se stantem, vultu elegantem, splendidissimis vestibus corruscantem, crucemque mirae estimationis in manu ferentem ac sibi di
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante scõ euchario compuncti sũt cor¬
de. ac se nunquam talia audisse uł compe¬
risse testati sunt. Affuit etiam huic salu¬
tifere ammonitioni diuine uirtutis con¬
firmatio. et eam mox subsecuta est stupen¬
di miraculi attestatio. Nam fuit in eodem
spectaculo quedam uidua noĩe albana. ge¬
nere p̃clara. reb opulentissima treueroꝵ.¬
diens. que a famulis illuc cum festinatiõe
currentib triste accepit nuntium. uide¬
licet unicũ filium suũ quem domi reli¬
tim cũ lacrimis ad pedes sc̃ĩ eucharii
ut mei misere iam bis orbate miserea¬
ris. et uiscera pietatis suꝑ me infelicissi¬
mã habere digneris. Nuꝑ enim sum¬
marito uiduata. et heu hodie miserabi¬
liter unici filii morte sum destituta. Qd̃
si eum resuscitaueris. scias me certissime
post hec p̃ceptis tuis libentissime obedire.
et cũ ip̃o filio meo ac tota familia in xp̃m
tuũ credere. His gemitib motus euchari¬
us ibat cum illa. et ꝓ tanti miraculi no¬

Expanded text:
dicante sancto Euchario, conpuncti sunt corde, ac se numquam talia audisse vel comperisse testati sunt . Affuit etiam huic salutiferae ammonitioni divinae virtutis confirmatio, et eam mox subsecuta est stupendi miraculi attestatio. Nam fuit in eodem spectaculo quaedam vidua nomine Albana, genere praeclara, rebus opulentissime a famulis illuc cum festinatione currentibus triste accepit nuncium, videlicet unicum filium suum, quem domi relitim cum lacrimis ad pedes sancti Eucharii ut mei miserae jam bis orbatae miserearis, et viscera pietatis super me infelicissimam habere digneris. Nuper enim marito sum viduata, et heu! hodie miserabiliter unici filii morte sum destituta. Quod si eum resuscitaveris, scias me certissime post haec praeceptis tuis libentissime obedire et cum ipso meo filio ac tota familia in Christum tuum credere, His gemitibus motus beatus Eucharius ibat cum illa, et pro tanti miraculi no
Abbreviated transcription (Latin):
et cuncti ꝑ uarios modos nexib suꝑni nu¬
minis astricti tenerentur: ceperunt om̃s
iam nimio dolore fatigati absolutionem
menbroꝵ suoꝵ humiliter petere. seq cre¬
dituros si absoluerentur clamare. Lunc
sc̃s eucharius iterum orationem ad dñm
fundens. omnẽ illam rebellantiũ multi¬
tuctinem a uinculo doloris absoluit. Be

Expanded text:
et cuncti per varios modos nexibus superni nuet cuncti per varios modos nexibus superni numinis astricti tenerentur, coeperunt omnes jam nimio dolore fatigati absolutionem suorum membrorum humiliter petere, seque credituros si absolverentur clamare. Tunc sanctus Eucharius iterum orationem ad Dominum fundens, omnem illam rebellantium multitudinem a vinculo doloris absolvit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singłos dies popłm ammoneret ut ido¬
eius adquieuissent. quodam die cũ sociis
urbem ingressus est eundem sermonem
ad popłm habiturus. Qua ꝓpter ponti¬
ficis capitalii zelo contra eos accensi. ma¬
ximam partem popłi aduersus eos con¬
citauerunt. et expellentes illos extra ciui¬
tatem lapidib obruere uoluerunt. Qd̃
uidens beatus eucharius ad arma oratio¬
nis se cum suis conuertit. obsecrans cũ
lacrimis om̃ipotentis dei clementiam
ut et illis contra incredulos pium p̃be¬
ret auxilium. et insanis infideliũ tur¬
bis ad cognoscendam fidei ueritatẽ capa¬
bilem aperiret sensum. In ter hec om̃s
ula seuientiũ turba mirum immodũ
ita celitus obligata est. ut alii ex eis in¬
cassum iactui in nitentes brachiis extẽ¬
tis inflexibiles starent. Alii nichilominꝰ
ꝓ colligendis lapidib deorsum inclina¬
ti terre pronis ceruicib inhererent. et om¬
immobiles et obstinati ꝑdurarent. Dũ¬
q hoc fere ꝑ unuis horae spatium ageret᷑.

Expanded text:
per singulos dies populum admoneret ut idoejus adquievissent, quodam die cum sociis urbem ingressus est, eundem sermonem ad populum habiturus . Quapropter pontifices capitolii zelo contra eos accensi, maximam partem populi adversus eos concitaverunt, et expellentes eos extra civitatem lapidibus obruere voluerunt. Quod videns beatus Eucharius , ad arma orationis se cum suis convertit, obsecrans videlicet cum lacrimis omnipotentis Dei clementiam, ut et illis contra incredulos pium praeberet auxilium et insanis infidelium turbis ad cognoscendam fidei veritatem capabilem aperiret sensum. Inter haec omnis illa sevientium turba mirum in modum ita coelitus obligata est, ut alii ex eis incassum jactui innitentes, brachiis extentis inflexibiles starent, alii nichilominus pro colligendis lapidibus deorsum inclinati, terrae pronis cervicibus inhererent, et omimmobiles et obstinati perdurarent. Dumque hoc fere per unius horae spatium ageretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus. salutarẽ cunctis credentib
fidem constantissima assertione p̃di¬
cauit. eandemq potentissimis signis
atq uirtutib comꝓbauit. et erusdem
urbis pontificatum .xxu. annis strenuis¬

Expanded text:
ingressus, salutarem cunctis credentibus fidem constantissima assertione praedicavit eandemque potentissimis signis atque virtutibus comprobavit et ejusdem urbis pontificatum 25 annis strenuis
Abbreviated transcription (Latin):
lum laudes extulerunt. et multi ex pa¬
ganis baptismi grãm consequentes uni¬
tati fidei se coniunxerunt. Sicq imple¬
illius occasio multoꝵ fieret ad uitam re¬
surrectio. In quo loco postea xp̃iani eccłiã
construxerunt. eiq ex eo qd̃ ibi acciderat
nomen resurrectionis imposuerunt. Illi
uero postquam ibidem multos ad fidem
imbrierant. et iam ad alia loca tempus

Expanded text:
lum extulerunt, et multi paganorum baptismi gratiam indepti unitati fidei se conjunxerunt. illius occasio multorum fuit ad vitam resurrectio. In quo loco postea christiani aecclesiam construxerunt, eique ex eo quod ibi acciderat nomen Resurrectionis imposuerunt . Illi vero postquam multos ad fidem Christi imbuerunt, et jam ad alia loca tempus
Abbreviated transcription (Latin):
pastor popłi. ad se alienas causas transfe¬
rens et querelas. aut ꝓ parte mitigabat
dolores compatiens. aut quantũ posset ex
toto curabat corde subueniens. Intantũ
autem sacris amplificatus ꝓuectib. etiã
diem beati sui transitus. ita p̃dixit ut sub¬
dimus. Ante aliquos nam dies uocans
ad se notarium: imꝑat in cubiculo supͣ
lectum suũ scribere hoc tantũmodo s ne
nifestauit de seculo. Neq enim hoc ei dñs¬
sibi familiari anime abscondere ꝑtulit.
Deniq enim eadem die post ꝑactũ p̾li¬
similib studiis dum uixit occupatus.
et semꝑ intentus fere octogenarius. ꝑ or¬
dus. raptus corporeo uinculo. immacula¬
to spu ac beate fidei dotib ꝑpetualiter
uicturus. uictor euolauit ad celos. reg¬

Expanded text:
pastor populi, ad se alienas causas transfepastor populi, ad se alienas causas transferens et querellas, aut pro parte mitigabat dolores conpatiens aut quantum posset ex toto curabat corde subveniens. 206 In tantum quoque sacris amplificatus provectibus etiam diem beati sui transitus ita praedixit ut subdimus. Ante aliquos dies nam vocans ad se notarium suum imperat in cubiculum supra lectum suum scribere hoc tantummodo: Quintnifestavit de saeculo. Nam neque hoc ei dominus familiari animae abscondere pertulit. 207 Denique eadem die post peractum praelisimilibus studiis occupatus ac semper intentus fere octogenarius per orus in populis, raptus corporeo vinculo, inmaculato spiritu beatis fidei dotibus perpetualiter victurus victor evolavit ad caelos reg
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cũ suis iuscerib sic climicaret et uin¬
ceret. pene se ip̃m obliuiscens ac domestico
cormento suꝑato corꝑe. de se triumphum
in pace factus martir ad quirebar. Nam
et se mutantib clericis sine uicissitucdine
ip̃e decantandi modulamina non fini¬
ebat. Deniq cum pene i neredibiliter di¬
eitur hoc qd̾ scitur. tereia noctis hora ingͥ¬
terius psallentiũ ab ordine donee clares¬
cente iam die decantatus sollempniter
cursus uniuersus consũmaretur ex ca¬
none. Tum uero si domũ regrederetur
fatigatus etate uł frigore. aut ullata eũ¬
diuersoꝵ inquietabat suggestio. aut certe¬
ab ip̃o requirebatur ubi p̾beret susfragiũ.
Ut prorsus ad requiem reclinati uł pau¬
lulum de querelis occurrentũ afflictoꝵ uł
pauperũ crux pararetur in lectulo. Post¬
ponensq suas iniurias ne uidelicet surgẽ¬
tem p̾meret illata necessitas paratus pro
misccłia. semꝑ currens ꝓ uenia pater et

Expanded text:
Qui cum suis visceribus dimicaret et vinQui cum suis visceribus dimicaret et vinceret paene se ipsum obliviscens, ut domestico tormento superato corpore de se triumphum in pace factus martyr adquireret, ut se mutantibus clericis sine vicissitudine ipse decantandi modulamina non finiret. 203 Cum paene hoc incredibiliter dicitur quod scitur: et tertia noctis hora ingrterius psallentium ab ordine, donec clariscente die decantatus sollemniter cursus universus consummaretur ex canone. 204 Cum vero domum regrederetur fatigatus aetate vel frigore, aut inlata diversorum inquietabat suggestio aut ab ipso requirebatur ubi praeberet suffragium, ut etiam ad requiem reclinanti vel paulolum de querellis occurrentum adflictorum vel pauperum crux pararetur in lectulo, postponens suas iniurias ne suggerentum premeret inlata necessitas. 205 Paratus pro misericordia, semper currens pro venia pater et
Abbreviated transcription (Latin):
e elios at uerbo contislit aut ran de¬
uit. cursum nudo capite dicens. Et si nix
aut ymber urgeret. Cum uero uenit ad
mensam confestim retitans affuit mini¬
ster cliuina colloquia. ut inter cibi fercu¬
la animi pastus alimento plus saturaret᷑
conuiua. Nullũq tempus interpolans. quo
non aut aliis ꝓdesset: aut non ip̃e ꝓfice¬
ret. Quantam uero ugiliarũ curã semꝑ
impenderet: quis enarraret e Aut toie¬
ratos algores ardore fidei p̃dicet cũ frequẽ¬
ter in lectulo antequã reliquos de sopore cõ¬
moneret assurgere. quin quaginta psalmos
uł amplius in defessus in templo sui pecto¬
ris dño decantaret: Aut quis illd̃ felre
furtum uł auditu senserit. uł uisu depre¬
henderit. cum ip̃e de lectulo sepe etiã sine
ta uigilia remeans ad lectulum quasi nil
egerit. tunc primum reliquos excitabat.
psallendum fuit constantia. dum uelut
ferri rigore gelu induta eius carro subfiste¬
crustaret. et aquas in crustam uerteret.

Expanded text:
deo aliquid aut verbo contulit aut cantav199 Cursum nudo capite dicens, etsi nix aut imber urgueret: cum vero venit ad mensam, confestim recitans adfuit minister divina conloquia, ut inter cibi fercula animi pastus alimento plus saturaretur conviva. Nullum tempus interpolans quo non aut aliis prodesset aut non ipse proficeret. 200 Quantum vero vigiliarum curam semper inpenderet, quis enarret aut toleratos algores ardore fidei praedicet, cum frequenter in lectulo, antequam reliquos de sopore commoneret adsurgere, quinquaginta psalmos vel amplius indefessus in templo sui pectoris domino decantaret? 201 Sed quis illum furtum felicem vel audiens senserit vel visu deprehenderit, cum ipse de lectulo frequenter sine ta vigilia remeans ad lectulum, quasi nihil egerit, tunc primum reliquos excitaret. psallendum fuit constantia, dum velut ferri rigore induta caro subsistecrustaret et aquas in crustam verteret?
Abbreviated transcription (Latin):
paruia gestoꝵ illius monimenta extam
et in his ipsis quedam fabulosis muen¬
untur similia. Quo fit ut amplissim
uiri opinantissime maiestati: angusta
seribendi materia parum respondere u¬
deatur. Omissis itaq his que fidem ael¬
ris poterant derogare. non ingenii mei
uerum diuine gr̃e fidutia. digna dum

Expanded text:
parva gestorum illius monimenta exstant, parva gestorum illius monimenta exstant, et in his ipsis quaedam fabulosis inveniuntur similia. Quo fit, ut amplissimi viri opinantissimae maiestati angusta scribendi materia parum respondere videatur. Omissis itaque his quae fidem ceteris poterant derogare, non ingenii mei, verum divinae gratiae fiducia digna dum
Abbreviated transcription (Latin):
upus waldoni suo salutẽ. fessoris.¬
Amicos honestis certare officiis. seq muui¬
cem uelle sinceris p̃uenire obsequiis int̾
p̃putia humane uite negocia non mme¬
rito deputatur. Quippe inbecillitas nr̃a
mutuis freta subũdiis. cooꝑante diuina
gr̃a nec letis maniter extollitur. et par
effecta tristib ab eis haut quãquã fais
suꝑatur. Huius tante rei consideratio¬
subtilis. me tibi uualdo karissime suast
tionis magnoꝑe flagitasti. ne tibi negi¬
rem effectu. scilicet ut uitam beati mox¬
imini meo stilo elucubrarẽ. et res que
ad nos usq qualib cũq literis decurre¬
runt. ac curatiori sermone conuenient
restituerem dignitati. Huc accessit qd̃
memoratum uirũ clementi apud deun
intercessione mͥ plurimũ confido ꝓfutu¬
rũ. si eius actus quanta possum diligeni¬
a celebrans: ꝓponam nescientib imitan¬
dos. Uerum in hoc oꝑe me illd̾ admodũ
coartat. qd̃ multis que dum aduiueret
egit: ut palam est silentio subpressis u

Expanded text:
UPUS WALDONI SUO SALUTEM. Amicos honestis certare officiis seque invicem velle sinceris praevenire obsequiis inter praecipua humanae vitae negotia non inmerito deputatur, quippe nostra inbecillitas, mutuis freta subsidiis, cooperante divina gratia, nec laetis inaniter extollitur, et par effecta tristibus, ab eis hautquaquam facile superatur. Huius tantae rei subtilis consideratio me tibi, Waldo carissime, suasit tionis magnopere flagitasti, ne tibi negarem, effecit, scilicet ut vitam beati Maximini meo stilo elucubrarem et res, quae ad nos usque qualibuscumque litteris decurrerunt, accuratiori sermone convenienti restituerem dignitati. Huc accessit, quod memoratum virum clementi apud Deum intercessione mihi plurimum confido profuturum, si eius actus, quanta possum diligentia, celebrans, proponam nescientibus imitandos. Verum in hoc opere illud me admodum coartat, quod, multis quae, dum adviveret, egit, ut palam est, silentio suppressis, vix
Abbreviated transcription (Latin):
uitĩi. Cum uero aliquatenus qd̃ daretur¬
nichil eẽt p̃ manib tristis sedens et anxi¬
us. seuerior in uultu: austerus erat allo¬
quio. Tunc si fortassis ab aliquo inuita¬
ntur ad prandiũ compellebat conuiuas
et ministros proprios ut conferentes pa¬
nm agerent unde uł unum captiuũ ser¬
utio liberarent. Et sic aliquantulum sa¬
arautis respirabat animus ex merore. Qd̃
et sidns aliquid ꝑ manus scĩ dispensan¬
dum alunde dirigeret. mox in spũ p̃uidẽs
soliuus nat dicere. Grãs agamus diuin e
dementie. Nam unde fiat redemptio: ecce¬
adppinquat. Continuo autem eius sine
ambiguitate sermo p̃senti ꝓbabatur effec¬
ti. Qd̾ dum acciperet in manus resoluta¬
nor ruga frontis uultu florebat senior.
disu ꝑgebat alacrior: lingua fluebat io¬
ensior. Dt uidelicet crederes hominem
udimendis aliis se ip̃m scruitutis uin¬
lo tiberare. Quis uero digne repetat
ulnita urtus uerboꝵ ab ore rotabat᷑. dũ

Expanded text:
vitii. Cum vero aliquatenus vitii. Cum vero aliquatenus nihil esset prae manibus, tristis sedens et anxius, severior in vultu, austerus erat alloquio. Tunc si fortassis ab aliquo invitaretur ad prandium, compellebat convivas aut ministros proprios, ut conferentes pariter, unde vel unum captivum servitio liberarent, et sic aliquantulum sacerdotis respiraret animus ex moerore. Quod si Dominus aliquid per manus sancti dispensandum alicunde dirigeret, mox in spiritu praevidens, solitus erat dicere: Gratias agamus divinae clementiae, nam unde fiat redemptio, appropinquavit. Continuo sine ambiguitate praesens probabatur effectus. Quod dum accepisset in manibus, resoluta ruga frontis, vultu florebat senior, gressu pergebat alacrior, lingua fluebat jucundior, ut crederes hominem pro redimendis aliis se ipsum servitutis vinculo liberandum. 75. Quis vero digne repetat quanta virtus verborum ab ore rotabatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nebantur insidie. ut uł equus ilius
mus arboris tangeret. aut aqua ual
seu glaties illi ꝑiculum generaret. ns
qui aut quales uł qualiter totum mes¬
gumini a se factum. omnẽ etiam on¬
fitebantur et numerum. Cum ergs ꝑ¬
traum phatoris obtutus. Cadebant ei¬
cirea scĩ cateruatim uestigia diuceis
modis effusa. Hec muta. illa ctais¬
tia. ila fixa. hec lubrica. Et uelut a
iudicem dum sua gesta referrent. eisĩ¬
rent sub momento. C eterum elemoeliis
quantum fuerit ꝓcligus explicari nons
terit. nes si tocius popłi uox in uinin
glutinet. Qui frequenter post iues lẽ¬
nita oiuiequid enut raidui mudun f¬
ꝑ euestiebat. ut mops calefieret largitore
algente. Quanta enim ꝑ illum fuerit re¬
demptionis effusio nullatenus explicabit᷑
uł loco uł numero. Unde sunt nobis ad¬
huc contigue gentes in testimoniũ. hispa¬
non et burgundio. dum ad nomen beati
concurrerent undiq liberandi iugo ser¬

Expanded text:
ndebantur insidiae, ut aut equus ndebantur insidiae, ut aut equus mus arboris tangeret aut aqua vallis vel glacies periculum generaret, mox qui aut quanti aut qualiter totum inergumini a se factum omnem confitebantur et numerum. 190 Cum vero peac triumphatoris obtutum. Cadebant circa sancti catervatim vestigia diversis modis effusa, haec muta illa clamantia, illa fixa haec lubrica, et velut ad iudicem dum gesta referrent prorent sub momento? 192 Ceterum eleemosynis quantum fuerit prodigus, explicari non poterit nec si totius populi vox in uno se glutinet. Qui frequenter nica quidquid erat residui nudum pperem vestiebat, ut inops calefieret largitore algente. 193 Quanta etiam fuerit redemptionis effusio, nullatenus explicabitur vel loco vel numero. Vnde sunt contiguae gentes in testimonium, Hispao, Burgundio, cum ad nomen beati concurrerent, undique liberandi jugo ser
Abbreviated transcription (Latin):
flationis pustulam habens in brachio.
cruciata dolorib uiro occurrit magni¬
singła que suis gestis p̃senti floruerunt
in uita. nec erit modus in pagia. quia
quacũq pontificis se conuertit p̃sentia.
nulla morboꝵ generib defuit medicina.
Et quotquot se obtulerunt languentiũ
uulnera: salutis fudit tot semina. Que
nam ergo prima pontificis exequamur
ut ultima cum utiq ꝑ saliuam oris sui
multa curata sunt ulcera. purgata sit
mergunina: Ante quem quãuis occul¬
te uenisset hostis nequitie. statim ⁊amer¬
se manifestaurt fraudulenta fallatia.
Ac de conspectu uiri scĩ quia celari nõ
poterant nec eius tolerabant p̾sentiam¬
eiecti terribili ululatu sua gemebant
incendia: passim ꝑ loca uolutati. Exp¬
nebant quoq et crimina: suspendi
aera. frequenter nec interrogati: conf¬
tebantur et nomina. Cum etiam sepe
suo impulsu currebant ad scm uirum
ip̃a crucianda demonia. Cuius mim¬
ster quo locum eius tangebat baculs a¬
lic merguminꝰ pendebat religatus en

Expanded text:
sius pustulam habens in brachio, cruciata doloribus, occurrensingula, quae suis gestis praesenti floruerunt in vita, non erit modus in pagina, quia quacumque pontificis se convertit praesentia, nulla morborum generibus defuit medicina, et quanta se obtulerunt languentium vulnera, salutis fudit tot semina. 187 Nam quae prima pontificis exsequamur vel ultima, cum per salivam oris sui multa curata fuerint ulcera, purgata sint inergumina? Ante quem quamvis occulte venisset hostis nequitia, statim se manifestavit fraudolenta fallacia, ac de conspectu sancti viri quia celari non poterant nec tolerabant praesentiam, tembili ululatu sua gemebant incendia, passim per loca volitantia exponebant et crimina, suspensi per aera frequenter nec interrogati confitebantur et nomina, cum saepe suo inpulsu currebant ad sanctum virum crucianda daemonia. 188 Cuius minister quo loco sancti tangebat baculo, illic inerguminus pendebat religatus aereo
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓcessisset: ianuis obseratis ingressus
illi negatus est. Cunc requisitis clauib
nec tamen ip̃is aꝑientib. sic ille resera¬
uit pessulum: facto crucis signaculo. Stu¬
por nãq animos inuasit p̾senti miracło.
duci non potuit. Hec quoq ueneranda
p̃sente me gesta sunt. Et quia beato
uiro nullum obstitit metallum cũ lig¬
na. saxa. ferramenta. etiã ante ip̃m so¬
luta sunt. accidit una die parisius o¬
rationem ut daret ad ostium carteris.¬
et sequenti nocte trusis subitũ appareret
lumen. eodem in carcere. Ubi uisus est¬
quatinus inde foras ꝓcederent. Qui di¬
centes ad inuicem domnũ se germanũ
uidisse hec eadem signa siguli referunt.¬
fadientes amouent lapidem: atq pre¬
dicdo amico dei occurrunt ad eccłiam
rediret ad requiem. Sic etiã multis cau¬
sa salutis fuit imago pontificis. et ad
uicem beati petri dedit sepe nr̃i sacerdo¬
tis ipsa figura remedia. De hine ilis
ereptis tribunus ciuitatis seuire cepit

Expanded text:
et, ianuis obseratis ingressus illi negatus est. Tunc requisitis clavibus nec ipsis aperientibus sic reseravit pessolum facto crucis signaculo. 177 Stupor animus invasit praesenti miraculo duci non potuit. Haec quoque veneranda praesente me gesta sunt. LXVI. Et quia beato viro nullum obstitit metallum cum ligna, saxa, ferramenta ante ipsum soluta sunt, accidit una dierum Parisius, orationem cum daret ad ostium carceris, sequenti nocte trusis apparet lumen in carcere. Visus estut foris procederent. Qui dicentes ad invicem domnum Germanum se vidisse, et signa singuli referunt.fodientes amovent lapidem, et praedicto amico Dei occurrunt ad ecclesiam rediret ad requiem. Sic multis causa salutis fuit imago pontificis, et ad vicem beati Petri, dedit nostri sacerdotis ipsa figura remedia. 68. De hinc, illis ereptis, tribunus civitatis saevire coepit
Abbreviated transcription (Latin):
batum germanum cum clamore ꝓse¬
tur multa secum concrepitans: ut loqͥ
selit calamitas. Tunc sc̃i manu lum̃¬
ad sm̃ symphorianum dirigitur. Qui¬
ꝓ ipso demum tam diu uigiliis institit.
donti admissus oculus purgata pristi¬
na macula. hoc addito beneficio inte¬
grior raditur. Et melior in quam redit
post uulnera: quam qd̾ natus fuerat ꝑ
natuum. Qui florentiniis deinceps
matascone ordinatus est epẽ. Quanta
nter reliqua res ista testimonii que ꝑ¬
itur in sequentib. Cum igitur de¬

Expanded text:
ad beatum Germanum cum clamore prosead beatum Germanum cum clamore prosequitur, multa se concrepitans, ut loqui solet calamitas. Tunc sancti Germani maad beatum Synphorianum dirigitur. Quo pro ipso tam diu vigiliis institit, donec admissus oculus, purgata pristina macula, addito beneficio, integrior reddetur, et melius reddit post vulnera, quam quod natus fuerat per naturam. Qui Florentinus deinceps Matascune ordinatus est episcopus. LXinter reliqua res ista testimonii, quae producitur in sequenti. Cum de basi
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑet. sepius ꝑ missos beati admonia¬
S magis refugeret: facta ad eam uigili¬
a doctor ip̃e ꝓfectus est. Que cum bra¬
tum uirum nec etiam uisu uellet inte¬
dere. decantato cursu tercie. manũ suã
pontifex ad mulieris frontem dignaniti
admouit pietatis ex oꝑt. Statim ani¬
cumstantib de mulieris narib quali¬
fintillante igni fumus egredi insus et
ut cunctis clarefieret eiecto insidiatore
mulierẽ usq tunc illum saluti sut
pugnare ꝑ obsidem. Tum exonerata i¬
imi fasce respirans: confessa est nunqs
faciem beati uiri potius se potuisse cil¬
lux oculi. Itaq ꝑgens augustudunum
pordinatione siagrii ep̃i. illic inter reli¬
oculo. speciositati eius derogans aliquan¬
tulum: ne florens idem haberetur in
uultu. Interea dum laudes acclaman¬
tur ep̃o. ille a quodam ignorante ex inꝓ¬
uisu ꝑcutitur eodem in oculo. Euulsus¬
q de loco. cepit supra maxillam dubio
pendere cum uisu. Qui cursu ꝑ ꝓpero

Expanded text:
ret et per missos beati admoniret et per missos beati admonita refugeret, facta ab eo vigilia doctor ipse profectus est. Quae cum beatum virum nec visu vellet intendere, cantato cursu tertiae manum suam pontifex ad mulieris frontem dignanter admovit pietatis ex opere. 168 Statim a circumstantibus de mulieris naribus scintillante igne fumus egredi visus est, ut cunctis clarefieret eiecto insidiatore mulierem usque tunc illum saluti suae repugnasse per obsidem. 169 Tum exhonerata inimici fasce respirans confessa est numquam se prius faciem beati viri potuisse conlux oculi. Itaque pergens Augustiduno pro ordinatione Syagri episcopi, huc inter relioculo, speciositate derogans aliquantulum, ne florens haberetur in vultu. Interea, dum laudes adclamantur episcopo, a quodam ignorante ex inproviso percutitur eodem in oculo, evulsoque de loco, coepit supra maxillam dubio pendere cum viso. Qui cursu praepropero
Abbreviated transcription (Latin):
qr obtulit ei saccũ pecunie plenum. et bal¬
teum ampli ponderis. qd̃ pauꝑib eroga
trusos in carcere. Igitur ꝓ absoluendis
supplex tribuno suggerit: sed ille nimis¬
durus non annuit. Hinc ip̃e cauto cnn¬
silio dum dicit se campũ trrcũire. cum
deuotus ad carcerem: atq ad exorandum
ꝓuolutus sternitur. Itaq temꝑe nactius¬
no ibi cathene discusse sunt: ac ualidus
tormenti rigor. ad fragmenta redigiti
Sera grauis illiditur. postis ecardine
uellitur. feralis carcer recluditur. et dãp¬
nati ad uitales auras. quasi redeunt de
sepulchro. Itaq fit ut ei rotegiacum ma¬
tutino tempore ingressi occurrerent. E
qui sc̃o non p̾stitit ꝓ absolutis reis: tri¬
bunus ip̃e reus effectus est. Igitur cũc¬
toꝵ saluti semꝑ instans sollicitus cum
bituricas accessisset ꝓ ordinatione felier
us ꝑcepto fidei sacramento conuersus
est. H abebat enim in iudaismo: mami¬
nam nomine conuigem. Hec dum d
sui conũsione nec mentionem quidem¬

Expanded text:
que obtulit sacculum plenum pecunia et balteum ampli ponderis, quos pauperibus erogartrusos in carcere. Igitur pro absolvendis supplex tribuno suggeret, sed ille durus non annuit. Hinc ipse cauto consilio dum dicit se carapum circumire, currit devotus ad carcerem. 164 Itaque ad exorandum provolutus sternitur, ibique tempore nocturno catenae discussae sunt, validus tormenti rigor ad fragmenta redigitur. Sera gravis inliditur, postis cardine vellitur, feralis carcer recluditur, damnati ad vitales auras quasi redeunt de sepulchro. 165 Ita fit ut ei Rotagiaco matutino tempore ingressi occurrerent et qui sancto non praestitit pro absolutis reis tribunus reus effectus est. 166 Igitur cunctorum saluti semper instans sollicitus cum Bituricas accessisset pro ordinatione Felicisus fidei sacramento percepto conversus est, habens in Iudaismo Mammonam nomine coniugem. 167 Quae cum de conversione nec mentionem recipe
Abbreviated transcription (Latin):
exanimatus concutitur: ac molli motu
anhelitus euocatus reducitur. Fautiũ¬
quoq meatus relaxatis uiscerib spũ in¬
tercurrente recluditur. Itaq sic conua¬
lescens: uita de morte reuertitur. De hĩc
quasi de sopore exꝑgefactus: interrogat
ad caput eius quis fuerit. A dẽe quippe
domnũ germanũ: a crecũstantib dici¬
sc̃i sibi porrigi: ita eum incipiens alloqͥ
Dñe tu me reuocasti: longo euntẽ itine

Expanded text:
exanimatus concutitur, ac mollis motu exanimatus concutitur, ac mollis motu anhelitus evocatus reducitur. Faucium meatus relaxatis visceribus spiritu intercurrente reducitur, paulatim convalescens, vita de morte revertitur. Dehinc quasi de sopore expergefactus, interrogat ad caput ejus quis fuit. Adesse domnum Germanum a circumstantibus diciporrigi, ita incipiens ulloqui: Domne, tu me revocasti longo euntem itine
Abbreviated transcription (Latin):
redditur et distensa. Accidit ut idem sc̃s
saero illustraret uestigio. De euius ueste¬
eiusdem uiri matrona rapto fidelit̾ filo
ac missa: de p̾senti curata est. Ita beatis¬
simus non solum manu sanauit quos te¬
tium sepe curas spargit. Atula uir illus¬
tris ac regalis aule domesticus corruens ĩ
balneum: lesit grauiter brachiũ. Iamq¬
ab humero. Qui de hinc adibito medico
dum curam sibi uellet impendi. rupta
uena uiscerũ pene om̃is in momento
uite sanguis effusus est. Nuntiatur au¬
mora pietatis impulsu occurrit semior.
Quem cum lacrimis conclamantium.
sine ulla uiuendi spe oculis iam clausis
opp̃ssum inuenit: atq expositum. Cu¬
uis tamen adaꝑuit fauces: cum cultel¬
li manubrio. Et oratiõe prius data. m¬
tulit ei in os paululũ aque frigide. se¬
mel. scd̃o uł tercio. Interim expectans
quis ẽẽt rei exitus: assedit circa lectulũ.
T̃ransactaq fere hora rediuiuo singultu

Expanded text:
redditur et distensa. LVIIII. Accidit, ut sredditur et distensa. LVIIII. Accidit, ut sstraret vestigio. De cuius e matrona, rapto fideliter filo, ac missa revocata de praesenti curata est. Ita Beatissimus non solum manu sanavit quod tecuras sparsit. LX. Attila vir inluster, regalis aulae domesticus, conruens in balneo, laeso graviter brachio, ab humero. Qui medico adhibito, dum curam vellet inpendere, rupta vena viscerum, paene omnis in momento vitae sanguis effusus est. Nuntiatur : pietatis inpulsu occurrit senior; quem lacrimis conclamantum sine ulla spe, oculis clausis, oppressum, invenit expositum. Cuius vix adaperit faucis cum cultelli manubrio; oratiotulit ei in ore paululum aquae frigidae semel, secundo vel tertio. Interim exspectans quis esset rei exitus, assedit circa lectulum. Transacta fere hora, redivivo singultu
Abbreviated transcription (Latin):
de uenisset pagina. Cui respondit abbas:
a dño germano sibi fuisse directani. Quã¬
ilico petiit sibi porrigi. Et de subscriptio¬
ne eius lingua detergens litterã. salus de¬
scendit in uiscera: ac atramenti pictura
cuncta deuicit unguenta. Et approbatũ
est languido recuꝑato ut dicamus fidelit̃
de sc̃i subscriptione. illum sibi salutem lin¬
xisse. De hinc cum ad carnonem castellũ
accederet. quidam se ei ingerit manu cõ¬
tracta debilis. ꝓ eo qd̃ die dñico aliquid
oꝑatus sit. Quem p̃cepit in uilla ciria¬
cum post se festinum accurrere. Quo ac¬
cedente dum gigitos eius sacro ꝑungeret
oleo. subito sicca palma reuirescit ex al¬
tera. Et astricta cutis ossib intercurren¬
te humore: mox relaxauit articulos. Iũc¬
ture uero iam disiuncte pene: detendun¬
tur in digitos. Ariditas diuturna: suf¬
fossa reurrescit in uena. Sicq uulnere
clausa dextera inter manus medici sana

Expanded text:
de venisset pagina. Respondit abba de venisset pagina. Respondit abba a domno Germano sibi fuisse directam. Quam petiit sibi porrigi. Qui de subscriptione eius lingua detergens litteram, salus discessit in viscera, et atranienti pictura cuncta vicit unguenta. Unde adprobatum est, languido recuperato, ut dicamus communiter, de sancti subscriptionem sibi sanitatem linxisse. LVIII2. Dehinc cum ad Carnonam castellum accederet, quidam se ei ingerit manu contracta debilis, pro eo quod die dominico aliquid operatus sit. Quem praecepit in villa Cariaco post se festinum occurrere. Quo accedente, dum digitus eius sacro perungueret oleo, subito sicca palma reviriscit ex altera. Adstricta cutis ossibus, intercurrente humore, relaxavit articulos, iuncturae bene disiunctae retenduntur in digitos, ariditas diuturna suffusa reflorescit in vena, statimque vulnere clausa dextera inter manus medici sana
Abbreviated transcription (Latin):
totus labor medici: curam infirmo ꝑ uir¬
tutem trucis impendit. Mulier quoq¬
ndemptionem a sc̃o uiro: quã forte nichil
actipere meruit. De hinc brittanus qui¬
dam prb̾r. ꝓ infirmitate rectoris patrie
s reliquias erpetiit. Qui ꝑacto negocio¬
sionẽ in uilla qua p̃dicta mulier habi¬
cabat optinuit. Quam maritus alloqui¬
tir ut sicut alii et ip̃i ad reliquias dñi
pirmani aceurrerent. Que ire despexit.
nem uon dicerat. S statim in loco quo
uon ulit fra stipes: gressum iouere
nom potuit. Manibq contracta ad reli¬
qutes s manu mariti deportata este
suceo bue audemni dicti penitens misetan¬
te pio uiro saluti recducta est. confitens e
lutis ꝑ quaq disꝑsa sunt. contigit ut ue¬
nerabilis flãmerus abbas de canone turo¬
nico manu beati germani subscriptã ac¬
cepisset epłam. Qui cum suũ monachũ
ꝑ duos fere annos febrib decubantẽ ad
lectulum uisitaret: requirit infirmus un¬

Expanded text:
totus labor medici curam, virtotus labor medici curam, virtute crucis, impendit. 57. Mulredemptionem a sancto viro, qua sorte, nihil accipere meruit. Dehinc Britannum presbyterum pro infirmitate rectoris patriae t reliquias expetiit. Qui isionem in villa, qua praedicta mulier habitabat, obtenuit. Quam maritus adlocutus, ut sicut alii et ipsi ad reliquias domni Germani occurrerent. Quae dispexit, nem nonstetit velut fixa stipite gressum movere non potuit manibusque contractis ad reliquias sancti manu mariti portata est. 152 Inter haec dicti paenitens miserante pio viro saluti reducta est, clutis per qua dispersa sunt, contigit, ut venerabilis Flamiris abba de Canone Toronico manu beati Germani subscriptam accepisset epistolam. Qui cum suum monachum per duos annos febribus decubantem ad lectulum visitaret, requiret infirmus, un
Abbreviated transcription (Latin):
merita. Omum erancdi sunt mod¬
predicitur fons medict. Daningus et enĩ¬
anlulsi filius ita capite oculis. et totis y¬
dropis morbo tensus erat uiscerib. ut in
utris molum et similitudinẽ quasi totus
uenter eẽt: et penetratis iam uitalibus
nelur uitrum ꝑluceret infecta cutis in¬
trinsccus. Qui a medicis iam desꝑatus.
ad beati confugit extrema sorte remediũ.
Quo mox uestib exuto ac sacris manib
ꝑuncto. ydropis inclusus liquor liquore cõ¬
sumitur: et aqua infusione olei desiccatur.
Sic modo admirabili. nec enim humor il¬
le foras egressus est: nec intirs languor re¬
ientus. arte p̃dicabili humorẽ ex humo¬
re siccari. Itidem cum ad beatissimoꝵ ba¬
silicam geruasii et ꝓchasii uigilaturus ac¬
uderit: quidam cecus institit misccłiam
postulare. Cui uir dei p̾cepit inter alta¬
re et scoꝵ reliquias ut iaceret. Quo ꝑac¬
to primo diluculo mox ut suꝑ oculos eiꝰ¬
signum etucis intulit lux effulsit. Et sic¬

Expanded text:
I. Dinumerandi sunt morpraedicetur fons medici. Daningus, Ardulfi filius, ita capite, oculis et totis ydropis morbo tensus erat visceribus, ut in utris similitudinem quasi totus venter esset, penetratis velut vitrum, perluceret infecta cutis intrinsecus. Qui, a medicis desperatus, ad beati confugit extrema sorte remedium. Quem mox vestibus exutum, et sacris manibus perunctum, hydropis inclusus liquor liquore consumitur et aqua infusione olei desiccatur. Sic modo admirabili nec humor foris egressus est, nec intus languor retentus est, arte praedicabili humorem ex humore siccari. 56. Item cum ad basilicam beatissimorum Gervasii et Protasii vigilaturus accederet, quidam caecus institit, misericordiam postulans. Cui vir Dei praecepit inter altare et sanctorum reliquias ut jaceret. Quo peracto, primo diluculo mox super oculos signum crucis intulit, lux effulsit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus est ab om̃i plaga quam in me
exercuisti ita curare. ut etiam mamillam
meã integerrimã meo corpori restituerit:
Dicit ei quintianus. Et quis est qui te cura
Quintianus dixit. Nunc uidebo: si xp̃c
nus curabit te. Tunc testas acittas iussit
asꝑgi. et sub testis carbones uiuos immit
n: et in eisdem nudo corꝑe uolitari. Cũq
hec fieret. subito locus in quo scm̃ corpus
uolutabatur commotus est: et pars parie
ts cecidit. et oppressit consiliarium iudi¬
cis. nomine saluinum. et amicũ eus no¬
mine flaconiũ. quoꝵ consilio ꝑpetrauerat
scelen. S et om̃is ciuitas cathanensium
ab ip̃ terre motu exagitata est. Deniq
om̃s qiues cucurrerunt ad secretarium u¬
ageret. et idcireo omnes ꝑiculum sustine¬
rent. Tunc quintianus fugiens ex uno
latere tere motum metuebat: ex alio au¬
tim latere seditionẽ popłi formidabat. Igi¬
tur uissit eam in carcere recipi. Ip̃e autẽ
in posteriora secretaris fugiens: popłm in

Expanded text:
dignatus est ab omni| plaga quam in me+ dignatus est ab omni| plaga quam in me+ exercuisti ita curare . ut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituerit . dicit ei quintianus . et quis est qui te curauQuintiatus tuus curauit te. Tunc testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos inmitti . et in eisdem| nudo corpore uolutare Cumque hoc fieret . subito locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium perpetrauerat sceleram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus exagitata est. Denique| omnis ciues cucurrerunt ad secretarium iuageret Et idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio autem latere . seditionem| populi formidabat. Igitur iussit eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in
Abbreviated transcription (Latin):
oratione sca agatha dixit. Grãs tibi ago
ad me apłm tuum qui me confortauit
et curauut uulnera mea. Et dum cõplis¬
set orationem suã. respexit ad om̃s ma¬
culas corporis sui: ⁊ ecce sana erant omnia
menbra eius. et restaurata erat mãmilla
eius. Ita autem ꝑtotam noctem lux ex¬
uberauit in carcerem: ut p̃pauore custo¬
des fugerent. et carcerem aꝑtum dereli¬
querent. Tunc dicebant sce agathe ꝑso
autem dixit. Absit ame ut ego coronã
meam ꝑdam: et eos qui custodes sunt t¬
dei qui me saluam fecit: et consolatus Et
me. Factum est autem post quatuor dis.
iussit eam iterum quintianus ante tabi
fureris contra decreta principũ inuictoꝵ
Immola diis. Sin autem: scito te atnal¬
b tormentis artandã. Sc̃ã agatha resp̃¬
dit. Omĩa uerba tua uacua et uana. ¶
iniqua p̃cepta tua aerem ip̃m maculans
et sine sensu sunt. et sine intellectu. Qus
uult ad auxilium suum lapidem mil¬

Expanded text:
oracionem sancta agate| dixit . gracias tibi ago oracionem sancta agate| dixit . gracias tibi ago apostolum tuum qui me confortauit et sana| uit uiscera mea. Et dum conplisset oracionem suam| respiciens ad omnes maculas corporis sui. Et saluata| sunt omnia membra eius . et restaurata erat mammella|  Ita  per totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tunc dicebant sanctae Agaau| tem . dixit absit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt teius . qui me saluam fecit et consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum furiaris contra decreta principum in| uictorum. Immola diis. Sin autem. scito te acrioribus| tormentis aptandam. Sancta . agathe . respondit om| nia uerba tua . uacua et uana+ . et iniqua praecepta| tua aerem ipsum maculant et sine sinsu est . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum lapidem inuo
Abbreviated transcription (Latin):
exibui. s hoc turpe est: ut qd̃ tam cliu ab
ineunte etate conseruaui. nunc ꝑdam.
Dixit ei senior. Ego xp̃ianus sum et no¬
ui medicinam: nolo me uerearis. Dixit
ei agatha. Que potest uerecundia mea an¬
te te esse. cum tu sis senior et maior natu:
nam ego licet sim puella ita totũ corpus
meum laceratũ est : ut uulnera ip̃a non
ꝑmittant te aliquid stimulari in mente
mea. unde possit uerecundia excitari: S
ego tibi grãs ago dñe pater: quia dignatꝰ
es michi sollicitudinem tuam impendere.
Hoc autem scias: quia ad corpus meũ me¬
dicamenta ab homine facta nunquam ac¬
cedent. Dicit ad illam senior. Quare nõ
ꝑmittis ut curem te: Beata agatha dix¬
mone suo solo restaurat uniuersa. Hic
si uult: potest me saluam facere. Tũc sub¬
ridens senior dixit. Et me ip̃e misit ad te
Nam ego apłs eius sum: et in nomine eiꝰ
scias te ẽẽ saluandam. Et cum dixiss: ab
oculis eius sublatus est. Tunc ꝓiciens sẽĩ

Expanded text:
exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab ineunci  aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille senior. Ego christianus sum . et noui me| dicinam. Nolo me ueriaris. Dicit ei agate. Quid potest| uerecundia mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit uerecun| dia excitari. Sed ago tibi gracias domine pater . quia dig| natus es mihi sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata agate dixmo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc proiciens se in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sensus meos: quo ab infantia dño con¬
setraui. Tunc iratus quintianus iussit eã
in carcerem mitti. et iussit nulli medicoꝵ
licere introire ad eam: et neq panẽ neq a¬
quam ei ministrare. Cũq eẽt inclusa. ecce
circa mecliam noctem uenit quidam senex
quẽ antecedebat puer luminis portitor fe¬
rens diuersa medicamenta in manu sua:
qui se medicum ẽẽ cõmemorans: cepit eam
his uerbis alloqui. Licet te nimiis corꝑalib
penis afflixerit consularis insanus: S tu e¬
um grauiorib suppliciis torsisti responsioni¬
b tius. et licet ubera tua torserit et abscidi
fecerit: s illius mãme in fellis amaritu di
nem conuertentur. et in nimio cruciatu¬
erit anima illius in eternum. Tamen quia
ibi eram qua hora hec patiebaris: conside¬
raui et uidi quia potest curam salutis tua
mamilla susciꝑe. Tunc scã agatha dixit.
Medicinam carnalem corpori meo nũqmͣ

Expanded text:
omnis sensus meos . quos ab infantia domino conomnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| ui. Tunc quintianus iussit eam in carcerem iterum mit| ti . et iussit nulli licere medicorum introire ad eam et neque| panem neque aquam ei ministrare. Cumque esset in| clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fecerit . sed illius mammas in felle et amaretudi| ne conuertetur . et in nimio cruciat anima illi| us in aeternum+ tamen quia ibi eram qua hora haec| paciebaris . consideraui et uidi quia potest cura sa| lutis tua mammellas suscipere. Tunc sancta agathe dixit.| Medicina carnale meo corpore numquam
Abbreviated transcription (Latin):
diis subiacebis. Tunc iratus quintianꝰ
iussit eam in eculeo suspendi: et torq̃ri.
Cũq torqueretur: dixit ad eam quinti¬
anus. Relinque intentionem animi tui:
ut uite tue possit eẽ consultum. Ngatha
respndit. In bis penis ita delector. sieut qui
bonum nuntium audit. aut qui uidet qiẽ
diu desiderat: aut qui inuenit thesauraos
multos.ita ego delector in his penis corpo¬
ralib pofita. Sicut enim non potest triti¬
cum in horreo reponi: nisi eius fortiter fu
erunt concusse ariste. et redacte in paleis.⁊
cum palma intrare martyrii: nisi diligent᷑
ꝑfeceris corpus meũ a carnificib attrectari.
Tunc iratus quintianus uissit eam in mã¬
milla torqueri: et tortam diu iussit iussit
eam abscidi. Agatha iuidici dixit. Impie
crudelissime et cdire tyranne non es confu¬
sus hoc amputare in feminã: qd̃ ip̃e in ma¬
tre suxisti: S ego habeo mamillas inte¬
gras intus in anima mea. ex quib mitrio

Expanded text:
diis| subiacebis. Tunc iratus quintianus diis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibus| posita. Non enim post triticum in horreo reponi . nisi haec| eius fortiter fuerit arestae conculcatae et redactae| in paleas. cum| palma intrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus meum| a carneficibus quoartare. Tunc iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe respondit impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio
Abbreviated transcription (Latin):
dlmn saluisicum angłi ministrabunt.
Si plagas et uerbara habeo intra me sp̃m
ciam. Tunc quincianus agitans caput.
iussit eam in carcere tenebroso recipi: dicẽs
ad eam. Cogita tecum agatha et penitere.
ut possis euadere tormenta borrifica: que
te fortiter laniabunt. Agatha respondit.
Tu minister es sathane. tu penitere ut pos¬
sis euadere eternam dampnationẽ. Tunc
quintianus. iussit eam sceleriter trahi ad
carcerem: quia uoce eum publica confun¬
debat. Agatha autem letissime et glori¬
las in uitata ita gaudens agonem suum
die immpiissimus quintianus. sius eam cõ¬
fpectib iussit aptari: cui et dixit. Quio
tractasti contra salutem tuãs Agatha
respondit. Salus mea xp̃e est. Quintia¬
nus dixit. Quousq infelix ꝓtrahis in¬
tentionẽ uanam e Denega xp̃m et deos
incipe colere. et consule iuuentuti tue.
ne acerba morte consumaris. Agatha di¬
xit. Tu nega deos tuos qui sunt lapides
et ligna. et creatorem tuum qui te fecit ad
tempseris eternis penis et ꝑpetuis incen¬

Expanded text:
 saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra me spirciam. Tunc quintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis euadere aeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe autem| laetissimam et glorilas inuitata ita gaudens agonem suum die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quousque infilex| protrahis intencionem uanam. Denega christum et deos incipe| colere . et consule tuae iuuentutis ne acerba morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . tempseris aeternis poenis et perpetuis incen
Abbreviated transcription (Latin):
sibi electos elegit usq ad sanguinem qui in¬
eo sunt. caritatem. fidem. atq confessionem
ostensurus: et qd̃ mirabilius est. quia nõ
solum uiros. S et mulieres ostensuras ago
rantes ꝑ crucis exemplum coronam adep¬

Expanded text:
sibi elegit usque ad sanguinem, qui fusus est, caritatem, fidem atque confessionem ostensuros, et, quod melius est, quia non solum viros, sed et mulieres, omnes ostensuras agonhristi fide per crucis exemplum coronam adep
Abbreviated transcription (Latin):
tineas. que repetisti meis inturiis tuoꝵ ser¬
monum egestas expetit. Agatha dixit.
nciam deuolutum ut illos deos tuos di
seri. si coꝵ uiuas exemplo. Si enim dii
lunt bom. bonum tibi optaui. ut talis ui¬
sentis. Dic ergo tam pessimos ẽẽ tanquã
sei idismos. ut qui maledicere uoluerit
Aliquem alem illum oportet eẽ. qualis fu

Expanded text:
teneas. Qui repetitis meis iniuriis “tuorum”| serteneas. Qui repetitis meis iniuriis “tuorum”| sermonum exagetas. Agathe dixit mm stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dicfieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opta| ui . ut talis uirtia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fu