comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri exitum nõ armati nõ ĩ casts
sed in libris pħi q̃sti sũt unde
et Theo phrastus ut dit cicero
int̾itu deploras / Calistenis so¬
dalis sui Rebus Alexandri ꝓs¬
dicit madisse in hoĩem siond
potẽcia summa q fortienã/
uyianũ quẽ admodum Reb scdis
mul e e̾oꝵ mortib s nulla
re magis ꝙͣ mutacõne illa in¬
decoria et ꝑsicam de genante mo¬
siciẽ Alexander no solũ mace
grauissia ꝙ clarissimos macedo¬
ñ philocam forcissimũ adolescẽ¬
tẽ et pĩem eius parmelionẽ reb
gestis ĩsignẽ senem ĩcertũ ueris
an falsis cͥm̃ib cir cũuentos op¬
p̃sẜ̾at filiũ quide indicio ⁊ q̃oni¬
bus ac cormẽtis ad ꝯfessionem
Regie codis ad actũ pacrem ĩ cau¬
cum ignarũ q oĩum que ĩfiliũ
acta erãt magno nempe eũc
terraꝵ spacio distantẽ ꝑcussori¬
b ĩmissis obcrũtatũ quorp mor¬
tes nõ alit̾ ꝙͣ ꝑencum aut fr̃m
dolorẽ tacitum tulit ¶ D seditio
in Bieciã bellum cnffert ubi

Expanded text:
ri exitum non armati modo in castris, sed in libris philosophi questi sunt; unde et «Theofrastus», ut ait Cicero, «interitum deplorans Calisthenis sodalis sui, rebus Alexandri prosincidisse in hominem summa potentia summaque fortemadmodum rebus secundis mul et ceterorum mortibus, sed nulla re magis quam mutatione illa indecora et in persicam degenerante mollitiem, Alexander non solum Macedgravissima, quod clarissimos Macedonum, Philotam fortissimum adolescentem et patrem eius Parmenionem rebus gestis insignem senem, incertum veris an falsis criminibus circumventos oppresserat: filium quidem iudicio et questionibus ac tormentis ad confessionem regie cedis adactum, patrem incautum ignarumque omnium que in filium acta erant, magno nempe tunc terrarum spatio distantem, percussoribus immissis obtruncatum. 25 Quorum mortes non aliter quam parentum aut fratrum dolorem tacitum tulit, sed seditiosiin Scithiam bellum transfert, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
usq dum int̾ cormẽta deficiẽs
inceriret ¶ Ita ille un doctus
Regẽ suũ dũ deũ esse nõ sunt
homo ip̃e ẽẽ desiit. nec sane
mors cuiusꝙͣ cũ passim lenib
aut nllis ex causis mltos oc¬
cide̾t magis in regem exarcer¬
bauit excitum. ꝙ et uir bonus
et sapiens heretur./ Et aqͦ boã
młca cotidie disce̾ntur / In suꝑ
⁊ obieeti sibi cͥminis Innocens
peitus q inscius / Illud maxĩe
aĩos acredebat ꝙ cũ paulo añ
rex idem ĩ ꝯuiuto elicum nut

Expanded text:
usque dum inter tormenta deficiens usque dum inter tormenta deficiens interiret. Ita ille vir doctus, regem suum dum deum esse non sinit, homo ipse esse desiit. 20 Nec sane mors cuiusquam, cum passim levibus aut nullis ex causis multos occideret, magis in regem exacerbavit exercitum, quod et vir bonus et sapiens haberetur et a quo bona multa quotidie discerentur, insuper et obiecti sibi criminis innocens penitusque inscius. 21 Illud maxime animos accendebat quod, cum paulo ante rex idem in convivio Clitum, nut
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃orib ac meliora mohẽti¬
bus excãidescõs cuiꝰ rei młta
sũt argumẽta ¶ Ted p̃cipiũ
Calistẽnes p̃ħs olim suba¬
ristoti le cũ discipłis alexan¬
dri et tuc ad mãdadũ lrĩs
gesta Regis craquillo ex otio
curbidã ĩ milicia euocatus
Et ap̃coptor suo frustͣ mõĩtus
ut salute ꝓpͥam aut gͣcis alloqͣis
aut silencis tueret᷑ quẽ sani cõ¬
silii oblitũ ⁊ ĩsame regie resi¬
stentẽ falsi cͥmĩs ꝯficta suspiti¬
one membris cr̃ichũ labiisꝙ
abstisis et naso atq aurib de¬
formatũ ad miẜrime uite ludi¬
briũ reẜuauit ¶ uirũ magnũ
et si faleras dimoueas se maio¬
rem ad cerroñ spͣtantiũ cauea
ĩclusum cũ uno uĩli cane circũ¬
ferẽcem ꝙ adu̾sus regẽ falsa
diuinitate głiantem hiscereũł
ut sibi uidebatur oblatrare quã¬
cum ego arbitror ausus ẽẽt Cu
ius tam ĩdigno supplicio non
ꝯcetus/ insonte noriis ac dam¬
natis ĩmiscuit torq̃ri ꝙ fecit

Expanded text:
ntradictoribus ac meliora monentintradictoribus ac meliora monentibus excandescens. 17 Cuius rei multa sunt argumenta, sed precipuum Calisthenes philosophus, olim sub Aristotile condiscipulus Alexandri, et tunc ad mandandum literis gesta regis tranquillo ex otio turbidam in militiam evocatus, et a preceptore suo frustra monitus ut salutem propriam aut gratis alloquiis aut silentio tueretur. 18 Quem sani consilii oblitum et insanie regie resistentem, falsi criminis conficta suspitione, membris truncum labiisque abscissis et naso atque auribus deformatum ad miserrime vite ludibrium reservavit, virum magnum et, si faleras dimoveas, se maiorem ad terrorem spectantium cavea inclusum cum uno vili cane circumferens, quod adversus regem falsa divinitate gloriantem hiscere, vel ut sibi videbatur oblatrare – quantum ego arbitror – ausus esset. 19 Cuius tam indigno supplicio non contentus, insontem noxiis ac damnatis immiscuit, torquerique fecit
Abbreviated transcription (Latin):
deos ut ꝓ his eiꝰ ĩ se mitis sibito¬
cius orbis imꝑium laugiantur
Precari etiam sepulcure munus
Bari dignu potius ꝙͣ peti ulcoĩs
cura illi ꝯmitt̾e cũ indigne ce¬
sos Reges ulasci regum maie
itensit his dcis porircta q dex¬
ta opaĩatrs ẽ ¶Quod audiẽs
Ilexander et corpus iuisit et tã¬
co Reggi lacͥmas de dit ac regiã
sepulturã ¶ Quod ad uindca
accinet proditors alt narbazo¬
nes ueĩam iuenit missꝰ ad re¬
gem lict̾is oblatis ꝙ mumbus
uno int̾ alia tã fedo ut nõĩare
eciam pudor uecet.¶ Bessũ alteꝵ
qui occiso Rege ip̃e Regnũ ĩ sig¬
ne susceꝑat captum a suib da¬
rii germano supplicris ꝯ siunẽ¬
dum cradidit / ins aeq aliis¬
a successib e lotus alexãder
supͣ quem homniem se se geres
e se iouis ãmoins fillu cre¬
di uoles et ob hãc cam tem¬
płu eiꝰ adiit et mẽdatio ad¬
no se ia ut homne salutari
Ged ut deũ adorari iussit ꝯͣ¬

Expanded text:
deos ut pro his eius in se meritis sibi todeos ut pro his eius in se meritis sibi totius orbis imperium largiantur; precari etiam sepulture munus, dari dignum potius quam peti; ultionis curam illi committere, cum indigne cesos reges ulcisci regum maxime intersit. His dictis porrectaque dextera exanimatus est. Quod audiens Alexander et corpus invisit et tanto regi lacrimas dedit ac regiam sepulturam. 15 Quod ad vindictam attinet, proditorum alter Narbazanes veniam invenit, missis ad regem literis oblatisque muneribus, uno inter alia tam fedo ut nominare etiam pudor vetet; Bessum alterum qui occiso rege ipse regium insigne susceperat, captum a suis Darii germano suppliciis consumendum tradidit. 16 His atque aliis successibus elatus Alexander, supraque hominem se se gerens seque Iovis Ammonis filium credi volens, et ob hanc causam templum eius adiit et, mendacio adnon se iam ut hominem salutari sed ut deum adorari iussit, co
Abbreviated transcription (Latin):
prodiciõi honor ĩpius deesset
ꝯpedib aureis ixere uł Reg¬
ri in equũ trasferre uellẽt quo
expedicior fuga ẽẽt/ atq ip̃o
ꝓdicores impios sequi nole
se dic̾et et ultores deos atq
a lexandrũ ꝑfidie uindicem
imploraret. plurimis ꝯfeetũ
uuli̾b pati mortuũ Relinq̃re
quẽ cũ dilexander młtum asse¬
cutus insequi neqͥuisset datoq
uins atꝙ equis respirãdi spa¬
cio subscicisset ¶ Poliaritus for¬
te miles quidam macedo siciaf¬
fectus dũ Castris ꝓximui fori¬
tem petit Sariũ senanenĩ in¬
ueit / ad hibuit q unni ex cap¬
ciuis int̾ precẽ quem cũ/ Dari¬
us sue gẽtis ẽe ad sonũ uocis
agnosc̾et Recollecto sp̃u fola¬
mẽ sibi ẽẽ miẜie ingens ait
q uitas enis uoces m̃celsecturꝰ
excipet gras / alexandro agi
Imꝑat ꝙ ab eo hoste clemẽter
ħitus in suis qͥ ĩ ptãte eiꝰ essẽt
aꝓpĩquis aũt qͥei oĩa de biuissẽt
Inpie trucidatꝰ sit orare se omes

Expanded text:
proditioni honor impius deesset, proditioni honor impius deesset, compedibus aureis vinxere, vel regru in equum transferre vellent, quo expeditior fuga esset, atque ipse proditores impios sequi nolle se diceret et ultores deos atque Alexandrum perfidie vindicem imploraret, plurimis confectum vulneribus rati mortuum reliquere. 13 Quem cum Alexander multum insecutus assequi nequivisset datoque viris atque equis respirandi spatio substitisset, Polistratus forte miles quidam macedo, siti affectus, dum castris proximum fontem petit, Darium semianimem invenit adhibuitque unum ex captivis interpretem. 14 Quem cum Darius sue gentis esse ad sonum vocis agnosceret, recollecto spiritu, solamen sibi esse miserie ingens ait quod ultimas eius voces intellecturus exciperet; gratias Alexandro agi imperat, quod ab eo hoste clementer habitus in suis qui in potestate eius essent, a propinquis autem qui ei omnia debuissent impie trucidatus sit; orare se omnes
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d seqͥtur ꝓrsus ⁊̃ fame/ Gi qͥdem
hanc uandem uubem ad thaydis
metricis obrie suggestũ assensũ¬
ꝙ mero calentiũ ꝯuiuaꝵ ip̃e ui¬
no eque plenus ĩcendit neq id
ipõm for san excusable dici possit
Iniunce urbis incendiũ ymo forsi¬
tan głiosum si sua spõte a Rege
sobrio nuꝑacum eẽt/ rrũc non fe¬
dum dici nequit tãta dere bache
cũ dario Reꝵp suma ẽ i Qui tot tã¬
tis q calamitatib nõ deiectus a¬
minos ad huc helli ꝯsiliĩ agita¬
bat ¶ Sed ut fit mutata ãi for¬
cuna fides quosda suoꝵ ad impiã
nephariãq ꝓdicõem incitabat
quoꝵ pͥnceps bessus qͥdam et
rrorbazanes fuere qͥ pͥmo dolo¬
sis ꝯsiliis darium aggressi st
ut susceptũ iniquis auspicris
regin nomẽ ac diadema depo¬
neret et illud fortuatiori con¬
mitt̾et ad cẽpus fĩto bello Re¬
sumedũ ubi nõ ĩcredułũ mõ
sed ira dignissia ĩ flamatum
agnou̾unt in sidiis captũ ne

Expanded text:
quod sequitur prorsus infame; siquidem quod sequitur prorsus infame; siquidem hanc eandem urbem, ad Thaidis meretricis ebrie suggestum assensumque mero calentium convivarum, ipse vino eque plenus incendit. Neque id ipsum forsan inexcusabile dici possit, inimice urbis incendium, imo forsitan gloriosum, si sua sponte a rege sobrio imperatum esset; nunc non fedum dici nequit tanta de re Bacho cum Dario rerum summa est. Qui tot tantisque calamitatibus non deiectus animo, adhuc belli consilium agitabat; sed, ut fit, mutata cum fortuna fides quosdam suorum ad impiam nefariamque proditionem incitavit, quorum principes Bessus quidam et Narbazanes fuere. 11 Qui primo dolosis consiliis Darium aggressi, ut susceptum iniquis auspiciis regni nomen ac dyadema deponeret et illud fortunatiori committeret ad tempus finito bello resumendum, ubi non incredulum modo sed ira dignissima inflammatum agnoverunt, insidiis captum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uiueti tanta uis false eciã fame
fuit młte urbes gilie cu ingẽti
chesauro młtiq Reges suppli¬
ces indeditõem sine pͬlio uene
Tirum int̾ea oim Syrie ac
phenicis ur̃bẽ noblissimã ag¬
gre ssus seu ꝑ ꝓdicionẽ seu ꝑ
uim utrũq eni cradit᷑ Codem¬
q fortune impetu sine bello
egiptum aliciam ꝙ. subegit
co ignobł sed ꝑsica secage nobli¬
tato cog̾ssus fuut parib utusqr
ptis et ebpiis et fortuna Et hic
qua uictor ¶I ledander qͥneo post¬
ꝙ regnare cepit annototius asub
osq ad indos q̃sinit Imꝑiũ mullo
ssq̃m de bellare aliso iltro dr bib
captus et babilone insuꝑ ꝑ p̃fon¬
darm de dita ubi si quid molitier
et ignauie deerat funditus en̾ua¬
aliquod enfformato ĩmemon cõ¬
tentor q macedom̃i ꝑ sicos mo¬
res ĩ duit atq ħitum demq da¬
rio ꝙͣ ailexandro similior enas
bus grecie Inuecce fuerãt expu¬
gnaca diripuerat ¶ Et oppugnãto
quidem. incor iusta arma larida¬

Expanded text:
viventi, tanta vis false etiam fame viventi, tanta vis false etiam fame est, multe urbes Asie cum ingenti thesauro multique reges supplices in deditionem sine prelio venere. Tirum interea omnium Syrie ac Phenicis urbem nobilissimam aggressus, seu per proditionem seu per vim, utrunque enim traditur, eodemque fortune impetu sine bello Egiptum Ciliciamque subegit. co ignobili sed persica strage nobilitato, congressus fuit, paribus utriusque partis et copiis et fortuna; et hic quoque victor Alexander, quinto postquam regnare cepit anno, totius Asie usque ad Indos quesivit imperium, nullo usquam rebellare auso, multis urbibus captis et Babilone insuper pDarii dedita. 7 Ubi, siquid mollitiei et ignavie deerat, funditus enervaaliquod transformatus, immemor contemptorque Macedonum persicos mores induit atque habitum; denique Dario quam Alexandro similior evasebus Grecie invecte fuerant, expugnatam diripuerat. 9 Et oppugnatio quidem inter iusta arma lauda
Abbreviated transcription (Latin):
captis cesisꝙ hostui in numis ad
pinaꝵ seu piramũ cilicie amñe
uicit pancissimis suoꝵꝭ ꝑditis
Que ub̃iq tãta bicte ꝑtis strages
et tam ꝑua uict̾cis Indictio est
quanta ꝑcium ẽẽt imꝑitas/. hoc
prelio preda igẽs Regis opule¬
cissmmiis mat̾ ꝙ eiꝰ ac soror eade¬
ꝙ et comux dueq iã adulte fi¬
lie et filus ad huc infans capti¬
q omes quib ꝯpaciens alexa¬
der nõdum aĩos ꝓsꝑis rebus
alienato ĩsigne ephibuit pieta¬
tem nõ diuitus tñ blande ur¬
genti Restitit fortune ¶ Ged de¬
ẜto more prio. in ꝑsicas lacias
Regenem ꝙ moliciem trutẽ ꝙ ac̃
p̃cipite lapsus ebuetatem ĩ libidi¬
nem quoq atq amore etiam cap¬
tiuaꝵ quaꝵ aliquas estu medio
belloꝵ sibi mat̾mõio copulãe
nõ erubuit ex quib filios su¬
met quib subẽent ꝑ quos ui¬
cerat orientem ¶ demiq in scil¬
titiam ac ridicłam uanieatem
cus est ¶ Richilõmñꝰ tam̃ sic

Expanded text:
captis cesisque hostium innumeris, ad captis cesisque hostium innumeris, ad Pinarum seu Piramum Cilicie amnem vicit, paucissimis suorum perditis; que ubique tanta victe partis strages et tam parva victricis indicio est quanta partium esset imparitas. 3 Hoc prelio preda ingens regis opulentissimi, materque eius ac soror eademque et coniunx dueque iam adulte filie et filius adhuc infans capti omnes; quibus compatiens Alexander, nondum animo prosperis rebus alienato, insignem exhibuit pietatem. 4 Non diutius tamen blande urgenti restitit fortune sed, deserto more patrio, in persicas lautias degeneremque mollitiem trucemque ac precipitem lapsus ebrietatem in libidinem quoque atque amorem etiam captivarum quarum aliquas estu medio bellorum sibi matrimonio copulare non erubuit, ex quibus filios gigneret quibus subessent per quos vicerat Orientem, denique in stultitiam ac ridiculam vanitatem, tus est. 5 Nichilominus tamen sic
Abbreviated transcription (Latin):
ac pulcherriio coitatu semꝑ
afplueret / Bie ut nulli Reguz
suas opes sua ꝙ familiam in¬
inderet ¶ Quod cui ꝯtigͣit ille
demu uni formis ⁊ ꝯstans sibi
unoꝙ semꝑ uultu ⁊ ammo trã¬
qͥlam ⁊ placida uitã degit quã
curbidam ac mitatẽ inc̾tamq
ppõiti quid aliud ꝙͣ cupiditas
in expleta et inqͥeta facit enui¬
sacio. his acq aliis motus pir¬
rus dixisse fertur facilius so¬
lem a suo cunsu ꝙͣ fabricium
a sua intentione diuerteren
acheiis et eu̾sus thebeis ac
statu gretie uthum ꝙ cõpõito
ꝓ fectus ad orientem gessit
prelia si pensetur cũ quib et
quali gessta sũt młta potiꝰ
et magna ꝙͣ forcia darium
ꝑsaꝵ Regõ cũ sexcetis milib
armatoꝵ mĩma suorp et pe¬
ne ulła iactura in capis quos
adastros uocãt ita strauit ut
eus fama uictorie sibi ꝑtem
magña acie asie subderẽt mox
endem dariũ centũ milibus
eqͥtum et quadringetis milib¬
pedicu in aciem Re deuntem¬

Expanded text:
ac pulcerrimo comitatu semper ac pulcerrimo comitatu semper afflueret, sic ut nulli regum suas opes suamque familiam invideret. 9 Quod cui contigerit? Ille demum uniformis et constans sibi, unoque semper vultu et animo tranquillam et placidam vitam degit. Quam turbidam ac nutantem incertamque propositi quid aliud quam cupiditas inexpleta et inquieta facit emulatio? 10 His atque aliis motus Pyrrus dixisse fertur: facilius solem a suo cursu quam Fabritium a sua intentione divertere. Athenis et eversis Thebis ac statu Grecie utcunque composito, profectus ad Orientem gessit prelia, si pensetur cum quibus et qualiter gesta sunt, multa potius et magna quam fortia. 2 Darium Persarum regem cum sexcentis milibus armatorum, minima suorum et pene nulla iactura in campis quos Adastros vocant ita stravit ut eius fama victorie sibi partem magnam Asie subderet. Mox eundem Darium, centum milibus equitum et quadringentis peditum in aciem redeuntem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mox ĩ eadem urbe imꝑortue
tribuerẽt agestati ¶ Hñc eũd̃
ꝯsulem cũ pirro cõmus bel¬
daricẽ quidem pegius mĩster
noctu cła adiit pollicitus¬
q ẽ ueneno se Regem inteny¬
tur et q nam sibi ꝑ agende
rei facultas ẽẽt oscendes et
p̃miu exposces cũ fabricius
capt̃u cũ inditio ꝙͣuis alii
alit᷑ rem nariẽt ad piurũ
Remisit ¶ Iᵈ ꝙ eius factũ ut
ait/ Cicero laudatũ a senatu
õ as qũe Regẽ fabriçius lega¬
tus aliquãdo missꝯ aprĩbats
acq ab eo de pacria deẜenda
ꝓmissis ingentib oblata eciã
Regni ꝑte tẽtatus p̾ces ⁊ sug¬
gestus Regios alco aĩo despe
uie qͥb nãq pollicitis moue¬
irtur qui non mõ p̾ciũ ĩpie¬
tatis qua nõ bacant patrie
de ẜtores sed ꝯͣcte munꝰ ami¬
cicie es argentũ ẜuos ultro
asẜamitib ͣsmissos libera
uoce ⁊ niota frote Respuet neq
enm aut pecina ut ditior eẽt
aut ẜuis ut coitatior indigebat
qͥ uirtueut ĩ comꝑabili thesauro

Expanded text:
m urbe importune tribuerent egestati. 4 Hunc eundem consulem cum Pyrro cominus bellantem quidam regius minister noctu clam adiit pollicitusque est veneno se regem interempturum, et quenam sibi peragende rei facultas esset ostendens, et premium exposcens. 5 Eum Fabritius captum cum indicio, quamvis alii aliter rem narrent, ad Pyrrum remisit, «idque eius factum», ut ait Cicero, «laudatum a senatu est». 6 Ad quem regem Fabritius legatus aliquando missus a patribus, atque ab eo de patria deserenda promissis ingentibus – oblata etiam regni parte – tentatus, preces et suggestus regios alto animo despexit. 7 Quibus namque pollicitis moveretur, qui non modo precium impietatis, qua non vacant patrie desertores, sed contracte munus amicitie, es argentum servos ultro a Samnitibus transmissos, libera voce et immota fronte respueret? 8 Neque enim aut pecunia ut ditior esset, aut servis ut comitatior indigebat, qui virtutum incomparabili thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
hoste pugnasset ꝙius uictore
uissit int̾fici bello latino quod
eiꝯ c̾cio ꝯsulatu ad uesamam
gestũ ẽ quo fusi cesiq a deo la¬
tim fu̾e ut ingecis excitus uix
ꝑs quarta suꝑfuerit. ditq uͥ
ea cõsulis uintꝰ fuit ut ꝯstet
quacũq ĩ ꝑte duy fuisset eo
melmacura fuisse uictoriam
his pactis cu post dies pau¬
cos lacini scilera cosiliis instiga¬
ti in aciem Rediissent idem ꝯsul
mauliꝰ ad criphame illis obuis
tanta eos strage de leuit ne lati¬
ni om̃s et campam ex eplum
secuti se se de deiẽt ¶ Ipe geñia
clarus uictoria doniũ rediit
appͥme pribus carus Iuuẽtre¬
ei autẽ et cuẽ ⁊ semꝑ Iniuiso
lus occurreret ł Est siie hoc

Expanded text:
hoste pugnasset, quamvis victorem, hoste pugnasset, quamvis victorem, iussit interfici bello latino, quod eius tertio consulatu ad Veserim gestum est; quo fusi cesique adeo Latini fuere, ut ingentis exercitus vix pars quarta superfuerit, atque ubi ea consulis virtus fuit, ut constet quacunque in parte dux fuisset eo inclinaturam fuisse victoriam. 7 His peractis, cum post dies paucos Latini stultis consiliis instigati in aciem rediissent, idem consul Manlius ad Trifanum illis obvius tanta eos strage delevit, ut Latini omnes et Campani, exemplum secuti, se se dederent. 8 Ipse gemina clarus victoria domum rediit, apprime patribus carus, inventuti autem et tunc et semper invisus, lus occurreret; et sive
Abbreviated transcription (Latin):
coria c̾ta sic Bed si tu pmifns
ostenda ego illi bellus melx
illa sciupe natu ẽẽ que gallos
carpea de Rupe deiedit ymo nõ
inquit deatorĩ .I. felix bn Iu¬
uantib diis egregie adoles¬
cens et in piem et in pria no¬
ta pietate memorablis. hac
obcenta licentia hostem ex.¬
ulcatem more gentis et armis¬
⁊ aureis gloriante fortis ip̃o
magis ꝙͣͣ enͣuatus miles et uti¬
libus magis ꝙͣ fulgetib arm¬
is instructis. Repetieo uichie
confixi strauit cui exanum
nichil ampliuis intulit ludi¬
bui nisi corquẽ uini aureu duz¬
caxat issi ereptu collo suont
erat cruentus aptauit hut
militari suor gaidio aħ pc¬
uore ortu corquati nome coto¬
na pcer hec aurrã dcator illi
dono dedit ob insigne unritu¬
tis. Tantũ de inq mometi mn
hoc duello fuit ut noete ꝓriã
clam galloro ex̾citus abscede¬
ut ait cicero et qui ꝑ iduꝭ¬
ges ĩ pirm idem acerbe seue¬
rus ĩ filiũ fuit quo qr contͣ¬

Expanded text:
toria certa sit; sed, si tu permiseris, toria certa sit; sed, si tu permiseris, ostendam ego illi belue me ex illa stirpe natum esse, que Gallos Tarpeia de rupe deiecerit’. ‘Imo vero’ inquit dictator ‘i felix bene iuvantibus diis, egregie adolescens et in patrem et in patriam nota pietate memorabilis’. 4 Hac obtenta licentia, hostem exultantem more gentis et armis aureis gloriantem, fortis ipse magis quam ornatus miles et utilibus magis quam fulgentibus armis instructus, repetito vulnere confixum stravit. 5 Cui exanimi nichil amplius intulit ludibrii, sed torquem unum aureum duntaxat illi ereptum collo suo, ut erat cruentus, aptavit; hinc militari suorum gaudio ac favore ortum Torquati nomen. Coronam preter hec auream dictator illi dono dedit ob insigne virtutis. Tantum denique momenti in hoc duello fuit, ut nocte proxima clam Gallorum exercitus abscedeut ait Cicero, «et qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium» fuit; quem, quia contr
Abbreviated transcription (Latin):
utiq matura sed acerba rei¬
pi ͤ uir ĩclitus sine sui suie
gloria singularis:
cem ex urbe quoda modo rele
Pompono accusatu ei q ĩc
cet̾a crimm datũ ꝙ filiũ ma¬
le tractaret no asꝑitatis me¬
mon sed pietatis egreq fe¬
rens uł iure uł iniuria ĩ
parẽtez calupine mat̾ia ex
se q̃ri diluclo ad urbe ac
cribum domu ueit opm̃atis
Aliquid illu noui ꝯsilii affer
stricto raptim supͣ cubum apũt
gladio cremebund mre sirbi¬
ta ⁊ ferri acie mitatis etn
petuosi a dolescetis uiribs fero¬
ab excusatoe desitu um ics
duri prem pius filius liba¬
uit IIdem mox cũ gallo eᵃ
citus suꝑ Rippas Annemo cast
posuisset Romamqi obinã ex¬
issent et gallus magnidie in¬
solica pote occupato ꝓuocaret
ad pͣlium singłare ¶ Si quis
eet Romanoꝵ fortis un hesi¬
cantibus aliis dcatorem suui
adiic )Et niꝙͣ in quit o dieta¬
cor tuo ĩ iussa ex ordiem pug¬
nare ausum. Ron si michi uic¬

Expanded text:
utique matura sed acerba reiutique matura sed acerba reipublice: vir inclitus sine sui, imo gloria singularis. tem ex urbe quodammodo relegPomponio accusatum, eique inter cetera crimini datum quod filium male tractaret, non asperitatis memor sed pietatis egreque ferens vel iure vel iniuria in parentem calumnie materiam ex se queri, diluculo ad urbem tribunique domum venit, opinantis aliquid illum novi consilii afferrstricto raptim supra tribuni caput gladio, tremebundum in re subita et ferri acie micantis et impetuosi adolescentis viribus feroab accusatione desiturum. Ita durum patrem pius filius liberavit. 3 Idem mox, cum Gallorum exercitus super ripas Anienis castra posuisset Romanique obviam exissent, et Gallus magnitudine insolita ponte occupato provocaret ad prelium singulare, siquis esset Romanorum fortis vir, hesitantibus aliis, dictatorem suum adiit et ‘Nunquam’, inquit ‘o dictator, tuo iniussu extra ordinem pugnare ausim, non si michi vic
Abbreviated transcription (Latin):
creatus ẽ ĩ qua dc̃atura p̾ter
mĩas ⁊ increpatões plebis asꝑ¬
rimas memorãdũ nichil accũ
uicio se creatum dephendisset
magr̃atu abiit Anno demq ĩ¬
seq̃nti dũ quiete Res uider̃e¬
nir subito belli gallici cumł¬
tus exarsit quib motib Ro¬
mam ad solitu sumini ĩ perii
remedui recurretes ip̃m illu
Lamillu IRamq aliũ ꝑare
Inuenire potuisset dcatorem
creans qui dco magr̃o equitũ
Quintio pero ꝓft̾us cũ exercitu
in agro albano magno p̾lio ho¬
stes fudit /⁊ macie ⁊ ĩ castris
m̃lta milia piere Reliquias fu¬
ga in apuliam abstulit hac bie¬
coria cumphus glioso sem se¬
natu ac ppło ꝯsenciente doceri¬
intur ut scilicet uno ad ultimu
cenore ꝯspicus nõ aliu um¬
cẽdi et criumphandi ꝙͣ uiuẽ¬
di exitu heret ¶ Tbreni siqͥde
post hec ãnis quiq ⁊ uigniti
ex quo priam e manu hosti¬
um erepta collapsã ꝙ ĩ ciñes
rescituerat ¶ O biit morte sibi

Expanded text:
creatus est. In qua dictatura preter creatus est. In qua dictatura preter minas et increpationes plebis asperrimas memorandum nichil actum vitio se creatum deprehendisset, magistratu abiit. 61 Anno denique insequenti, dum quiete res viderentur, subito belli gallici tumultus exarsit; quibus motibus Romani ad solitum summi imperii remedium recurrentes, ipsum illum Camillum nam quem alium parem invenire potuissent? dictatorem creant. Qui, dicto magistro equitum T. Quintio Peno, profectus cum exercitu in agro Albano magno prelio hostes fudit; et in acie et in castris multa milia periere; reliquias fuga in Apuliam abstulit. 62 Hac victoria triumphus glorioso seni, senatu ac populo consentiente, decernitur ut scilicet uno ad ultimum tenore conspicuus non alium vincendi et triumphandi quam vivendi exitum haberet; brevi siquidem post hec, annis quinque et viginti ex quo patriam e manu hostium ereptam collapsamque in cineres restituerat, obiit morte sibi
Abbreviated transcription (Latin):
lucius furiꝰ aciem aĩosius ꝙͣ
cautius instruit ac ĩ hostẽ du¬
cit aqͦquidem ficto metu in nnsi¬
dias deductus cũ hostis ĩpetũ
ferre nõ uales fuga pcipiti Re¬
mearet ¶ Camillus senex suoꝵ
mãibus equo impoĩtꝭ fugien¬
tib suis ⁊ in seq̃ntibus hostib
sese opponit ⁊ increpita suoꝵ
ignania ciues ꝓfugos siscit¬
⁊ hostes Repͥmit ¶ Cuiꝯ reuen¬
cia ac scupore aiatus qui modo
sent quib optau̾at nequa fortu¬
na suo ꝯsilio fau̾et hostes cesi
captiꝙ in qͥbus cũ cusculam ali¬
quot noti ẽent Int̾rogati se uis¬
su sue Rei pubͨͤ in exercicu hosti¬
um militasse quod postea falsũ
apparuit.Id bellũ camillo uic¬
tori credicũ ꝑmissũꝙ ut quem
uellet e collegis ꝑticipem la¬
boris assumet ¶Ille nõ alium
ꝙͣ lucium furium elegit sic il¬
lius infanna minuit suã glia
anxit. dtq ita ut supͣ dixi ex
illiꝯ eurore gennam laude pͥmo
qͥdem bellice uireutis dehuc ma

Expanded text:
Lucius Furius aciem animosius quam Lucius Furius aciem animosius quam cautius instruit atque in hostem ducit; a quo quidem ficto metu in insidias deductus, cum hostis impetum ferre non valens fuga precipiti remearet, Camillus senex, suorum manibus equo impositus, fugientibus suis et insequentibus hostibus se se opponit et, increpita suorum ignavia, cives profugos sistit, hostes reprimit. 57 Cuius reverentia ac stupore animatus qui modo sent, quibus optaverat nequa fortuna suo consilio faveret. 58 Hostes cesi captique; in quibus cum Tusculani aliquot noti essent, interrogatique se iussu sue reipublice in exercitu hostium militasse dicerent – quod postea falsum apparuit –, id bellum Camillo victori creditum permissumque ut quem vellet e collegis participem laboris assumeret. 59 Ille non alium quam Lucium Furium elegit; sic illius infamiam minuit, suam gloriam auxit, atque ita, ut supra dixi, ex illius errore geminam laudem, primo quidem bellice virtutis dehinc mag
Abbreviated transcription (Latin):
uerit nũc corpe pressus in¬
solito quasi obcesso ĩ castris se¬
Deat ⁊ illi quidẽ uite sacis ⁊
glorie insuꝑq Rei pub ͨ que
inmortalis ẽẽ debeat plurib
ducib opus ẽẽ nec uliꝰ morta¬
lis ꝙͣuis eg̾gni ducis sacis esse
uirtute hoc ⁊ aliis similia sepe
cũ plandẽte iactaret ex̾citu ip̃
tandẽ Camillũ increpãs ut su¬
os unice̾ uinciq hostem sineret
orauit ¶Ille aute bella que
sui soluis ductu atq auspi¬
ciis gesta sint haccenꝰ succes¬
sisse felicit̾ respodit mĩt se
in collegã nlłm ius here Ita¬
q nchil obstare qͥn qd̵ sibi
reiq pu ͤ expedĩes indicaret
aget reliquis ĩ expeditõib quas
młcum abierit solitũ se iube̾
nõ parere ĩ hac college eqͦ aĩo
cessurũ unã se senecte ueniaz
p̃cari ne ĩ pͥma acie locetur sed
in subsidiis maneat hec collage
deos aut orat ne quis euẽtus
ĩ opinꝰ ꝯfiliũ suũ ĩ dilatoe poĩ¬
cum reddat ueilius/ his dictis

Expanded text:
verit, nunc torpore pressus inverit, nunc torpore pressus insolito quasi obsessus in castris sedeat; et illi quidem vite satis et glorie superque, reipublice que immortalis esse debeat pluribus ducibus opus esse, nec illius mortalis quamvis egregii ducis satis esse virtutem. 55 Hec et his similia sepe cum plaudente iactaret exercitu, ipsum tandem Camillum increpans, ut suos vincere vincique hostem sineret oravit. Ille autem bella que sui solius ductu atque auspiciis gesta sint hactenus successisse feliciter respondit; nunc se in collegam nullum ius habere, itaque nichil obstare quin quod sibi reique publice expediens iudicaret ageret; reliquis in expeditionibus, quas multas obierit, solitum se iubere non parere, in hac college equo animo cessurum; unam se senecte veniam precari, ne in prima acie locetur, sed in subsidiis maneat; hec college, deos autem orare nequis eventus inopinus consilium suum in dilatione positum reddat utilius. 56 His dictis,
Abbreviated transcription (Latin):
spem indubitate uictorie ꝯce¬
pisset oblatubelli onus subiit
ueis quẽ de fectu uiribus sed
cẽsibus integr̃ũ ⁊ mete p̾uali¬
dum cuulibus p̾dem Rbus
neglectis belloꝵ seudiũ acue¬
bat ut armoꝵ exercitio Iuue¬
nescẽ uidẽtur ¶ Itaq cũ colloga
legiones quatuor ad Satri¬
cũ duxit qd tuc maxĩe uolsti
oppugnabat ¶ Qui mltitudie fre¬
ci nõ mõ non detrectau̾e c̾ta¬
mẽ sed urbis etiã insultabãt
ꝙ p̃cer unũ Camllũ qui g̾en¬
de Rei tp̃us oportumũ expec¬
cabat Romanis omib indig¬
ni uidebatur totiẽs uictis
eã ẽẽ fiduciam nłłi tñ ĩdig¬
mus ꝙͣ college ⁊ na et etate
ferocissimo ¶Cuius ardore
militu uocib excitato cepit
mlta quidẽ adu̾sus Camil¬
li nõ uirtutẽ ĩ quã uere n¬
chil dici pot̾ãt sed etatẽ loqͥ
Iuuenes bellis pdoneos se¬
nbus aĩos ip̃is cũ corꝑib
frigesce ¶ Iq si aliunde
nesciretur ex college muta¬
cõne nocũ fiori qui urbes

Expanded text:
spem indubitate victorie concespem indubitate victorie concepisset, oblatum belli onus subiit, ut is, quem defectum viribus sed sensibus integrum et mente prevalidum civilibus pridem rebus neglectis bellorum studium acuebat, armorum exercitio iuvenescere videretur. 53 Itaque cum collega legiones quattuor ad Satricum ducit, quod tum maxime Volsci oppugnabant; qui multitudine freti non modo non detrectavere certamen, sed verbis etiam insultabant. Quod preter unum Camillum, qui gerende rei tempus oportunum expectabat, Romanis omnibus indignum videbatur, totiens victis eam esse fiduciam; nulli tamen indignius quam college et natura et etate ferocissimo. 54 Cuius ardore militum vocibus excitato, cepit multa quidem adversus Camilli non virtutem, in quam vere nichil dici poterat, sed etatem loqui: iuvenes bellis ydoneos, senibus animos ipsis cum corporibus frigescere; idque si aliunde nesciretur ex college mutatione notum fieri, qui urbes
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. in Ctruriam Camillu
crapit necessitas socioꝵ ¶ Sũ
triis et ne pesiis cõera ĩ cursꝰ
etruscoꝵ auxiliu petetib ut
Camillus succuureret. Senatus
edixat lota emm illa Grbi ꝓpiã
ecrurieq ĩfaucib erãt Merito
itaq ⁊ Etrustis noui aliquid
acturis illa aggdi et romains
illa deffende nel Recupare scudi¬
um erat ꝓfectus illuc igituu Ca¬
millus. Sucͥum pͦ. dehinc ne¬
pote pͥmĩd iam ꝓꝑte occupatum
uyo alt̾a ĩ ꝑte resistẽte ppło scd
ulero craditu pacifice ab hoste
etuiscoꝵ cede ¶ Ortum inde
seu uerus Renatu uolscũ bel¬
lum suasit ut Camillus sexto
tribunꝰ militu crearetu.. Colle
sorte sibi ex lutius furus obti¬
mus dux egeriei Ged dispõnẽte
deo Reori ut ex illiꝰ erroribus
nonã sibi genne glorie mat̾iam
Inuemret qui ultie iam etatio
cũ eet et iurenirãdo excusare
mibecillitate corꝑis in comitio
uoluisset Reiectus a ppło qui de
eo usq ad excremũ sp̃m magnã

Expanded text:
agitur, in Etruriam Camillum agitur, in Etruriam Camillum traxit necessitas sotiorum. 49 Sutrinis et Nepesinis contra incursus Etruscorum auxilium petentibus, ut Camillus succurreret senatus edixerat; loca enim illa urbi proxima Etrurieque in faucibus erant, merito itaque et Etruscis novi aliquid acturis illa aggredi, et Romanis illa defendere vel recuperare studium erat. 50 Profectus illuc igitur Camillus Sutrium primo dehinc Nepete, primum iam pro parte occupatum vix altera in parte resistente populo, secundum ultro traditum pacifice ab hoste Etruscorum cede. 51 Ortum inde seu verius renatum volscum bellum suasit ut Camillus sexto tribunus militum crearetur; collegsorte sibi Lucius Furius obtimus dux egeret, sed disponente reor Deo ut ex illius erroribus novam sibi gemine glorie materiam inveniret. 52 Qui ultime iam etatis cum esset et iureiurando excusare imbecillitatem corporis in comitio voluisset, reiectus a populo, qui de eo usque ad extremum spiritum magnam
Abbreviated transcription (Latin):
pedes in hosdem crahit cata suorꝭ
aentiũ ducẽ sene se pedib p̾emi¬
tẽ ut om̃es magno clamore seque¬
rent᷑ mutuo se se hortates ducẽ
ferre uir possent ¶ Sie quacun¬
ꝙ uadente uictoria seq̃batur
Sĩ eũ maxie enicuit dũ sinist᷑
romana acie pene iam uicta et
ĩ fugã u̾sa ip̃e recompta equum
rursus ascendens melmata rem
sola sui pncia erexit uoce mannuq
indicas ꝙͣ curpis eet illorꝓ suga
sa hosciũ fortuna cum Rom̾ani
scium cede̾ qui in tãta fugientiũ
turba paucis plio fessis haud
exignus uidebatur Rpẽtina tẽ¬
pestas maguis Imbrib ⁊ nox
suꝑueiens nõ pliũ dirmiere
sed uictoriã Romana ⁊ ulcimũ
hostui excidiũ disailẽ qui ut
uictos se taciti facerẽtur nocteil
cursu subito expugnat. uicti
hosces a biectis armis sese Roma
nãdo Antio quod uolscor est
caput agitabat et hanc ob
cam̃ Roma ingssus erat ut se¬
natu ꝯsuleret ¶ Bed differẽ¬
te fortuna seditiose gẽtis ul¬
cima Ruinaz du de hoc ĩ senatu

Expanded text:
em trahit, tanta suorum dentium ducem senem se pedibus preeuntem, ut omnes magno clamore sequerentur, mutuo se se hortantes: ‘Ducferre vix possent. 45 Sic quacunque vadentem victoria sequebatur. Quod in eum maxime enituit dum, sinistra romana acie pene iam victa et in fugam versa, ipse re comperta equum rursus ascendens inclinatam rem sola sui presentia erexit, voce manuque indicans quam turpis esset illorum fuga, sa hostium fortuna, cum romani stium cedere, qui in tanta fugientium turba paucis prelio fessis haud exiguus videbatur, repentina tempestas magnis imbribus et nox superveniens non prelium diremere, sed victoriam romanam et ultimum hostium excidium distulere; qui ut victos se taciti faterentur, nocte ilcursu subito expugnat: victi hostes abiectis armis se se romannando Antio, quod Volscorum est caput, agitabat et hanc ob causam Romam regressus erat ut senatum consuleret. Sed, differente fortuna seditiose gentis ultimam ruinam, dum de hoc in senatu
Abbreviated transcription (Latin):
tulisset et ille palidus acq
exangius scaret Radice quẽ¬
Sam iter occupante et tran¬
seurite infestam iussit obscm¬
di et p̾torem semiaminẽ ae
pauore gelidum abire ¶ Ita me¬
eũ metu plexit ¶ Ad suma
nemo alius sua erat etate ꝙ
habũdanessima et uirtutur
et uioꝵ fuit illuscͥum cuima¬
gis ĩsistet Romana Res pudͦ¬

Expanded text:
tulisset et ille pallidus atque tulisset et ille pallidus atque exanguis staret, radicem quandam iter occupantem et transeuntibus infestam iussit abscindi et pretorem semianimem ac pavore gelidum abire. Ita metu metum plexit. 14 Ad summam nemo alius sua erat etate, que abundantissima et virtutum et virorum fuit illustrium, cui magis insisteret romana respu
Abbreviated transcription (Latin):
me laboriosam fuisse maliciam
ꝙ op̃e ut iniucti anum sie uirũ
eet ingẽtium ac celeritatis exi¬
mie ¶Unde illi cursoris nomen
inditũ ꝙͣ obrem que facilia sibi
eent eque omibus facilia eptians
exactissmma obedientiam ⁊ tolle¬
rantiam laboꝵ ab epeitib exi¬
gebat. A liquado post prospẽ
gesta pugnam fessis equitibi
laxamẽti aliqͥd a suo Imꝑatore
possentib illudens cen dere du¬
bia tepus ad delibandu ꝓe¬
tiit cum Reuersis exp̾tantibus¬
eẜ responsum ne om̃a inquit
Negem ꝯcedo ne dum descẽdicis
seuitas indicat in qͥncũ fabiũ
dequandc̃m ẽ ¶ Ted illud ex
mltis cerrible ac ludicrum
ꝙ p̃tore p̃nescino qͥ ĩ acie nõ
ꝑfidia sed metu sengnior
in exeq̃ndis imꝑiis fuisset
ante tẽtoriũ post pugna cogi¬
cabũdus ob ambulãs euocato
atq acrit̾ increpito lictore ꝑꝑe
securũ iussit afferre quod
audies p̃tor obriguit ac tre¬
muit securũ in se scrietum
iri pucas qũa clm litoi at¬

Expanded text:
me laboriosam fuisse militiam, me laboriosam fuisse militiam, quod ipse ut invicti animi sic virium esset ingentium ac celeritatis eximie, unde illi Cursoris nomen inditum; quamobrem que facilia sibi essent eque omnibus facilia existimans, exactissimam obedientiam et tolerantiam laborum ab exercitibus exigebat. 11 Aliquando, post prospere gestam pugnam, fessis equitibus laxamenti aliquid a suo imperatore poscentibus, illudens ceu de re dubia tempus ad deliberandum petiit; tum reversis expectantibusque responsum ‘Ne omnia’ inquit ‘negem, concedo ne dum descenditis severitas indicat in Quintum Fabium, de qua dictum est, sed illud ex multis terribile ac ludicrum quod, pretore prenestino, qui in acie non perfidia sed metu segnior in exequendis imperiis fuisset, ante tentorium post pugnam cogitabundus obambulans evocato atque acriter increpito, lictorem propere securim iussit afferre. 13 Quod audiens pretor obriguit tremuitque, securim in se strictum iri putans; quam cum lictor at
Abbreviated transcription (Latin):
urcitur septem milia milicum
Pontiũ q imꝑatore ¶ Samin¬
eiũ qui saudie in Romanos infa¬
mie auctor fuerat exaumatos.
cu singlis itdem uestimetis sub
iugum misit ¶ Recepta ibi qͦq
arma et signa que ad Candiũ
amissa erant recepti ⁊ sexceti
eqͥtes Romam tunc obsides ¶ħã¬
itibus dati atq ĩ illa urbe re¬
poiti quod maxĩe uictorie gau¬
diu auxit his ieaq ⁊ aliis in
ꝯsulacũ actis de samnitib iteꝵ
t̾umphauit Ipost hec cu eisdez
qui aureis aumis ⁊ aigenters
fulgetes ac uestibus serias et
omi exqͥsito hilu compti in bella
redierant incultis ac fortibus fre¬
tis ipe militib magͦ prelio con¬
flixit fregit q eos et castra
eoꝵ cepit acq incendit ¶ Et de
hiis tertio tͥũphauit ¶ Quoꝵs
spolia cãpum pͥmũ ubi Res gesta
est ¶ Dende cͥumpħu ipm uieto¬
els postremo forum Romanuepor¬
nauit fori ꝙ impostũm ab edili¬
bus ornandi hoc pͥncipiu fuit
Bub hoc duce craditum est sum¬

Expanded text:
vicit et septem milia militum vicit et septem milia militum Pontiumque imperatorem Samnitium, qui caudine in Romanos infamie auctor fuerat, exarmatos cum singulis itidem vestimentis sub iugum misit: recepta ibi quoque arma et signa, que ad Caudium amissa erant, recepti et sexcenti equites romani tunc obsides Samnitibus dati atque in illa urbe repositi; quod maxime victorie gaudium auxit. His atque aliis in consulatu actis, de Samnitibus iterum triumphavit. 9 Post hec cum eisdem, qui aureis armis et argenteis fulgentes ac vestibus sericis et omni exquisito habitu compti in bella redierant, incultis ac fortibus fretus ipse militibus magno prelio conflixit, fregitque eos et castra eorum cepit atque incendit; et de his tertio triumphavit. Quorum spoliis campi primum, ubi res gesta est, deinde triumphus ipse victoris, postremo Forum romanum exornatum: Forique in posterum ab edilibus ornandi hoc principium fuit. 10 Sub hoc duce traditum est sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ singloꝵ legatis tͥbunis¬
q ac prefectis cõmittẽdo recõsi¬
liandis placandis ꝙ militũ aĩs
ta efficatit᷑ institit ut sẽqͣnti p̾lio¬
¶ Hamintes ceso excitdi ꝑuastato
agro non apluls contra ipui die¬
tãtore ausi arma retentare pacer
ꝓseqͣntibus Romam redies de Sa¬
mtibus t̾umphauit ¶Qui cum
Impetratis ãnius induciis abiis¬
sent audico ꝙ dcatura se Papi
tutem metuientes ftactis Indu¬
eiis illico Rebellarunt ¶ Itant
ñõ mlto post mẽorabilem ac famo¬
sam illam ignonnam ad candi¬
um Romanis infligent utroꝙ cõ¬
sule et legionib exarmatis en
iigulis uestimẽtis sub ĩugũ mis¬
sis ouꝰ ad iniurie ultionẽ papi¬
rius idem cursor et publius phi¬
lo simil ꝯsules ad luceriam con¬
ictis exercitibus ¶ Hamnites us¬
ꝙ ad sacietatẽ mello discͥuñe cõ¬
ditioĩs aut etatis urgẽte ira et
recenti acceꝑte cladis memoria
ꝓtͥuerũt ¶ Ipẽ deinde papirius
digresso collega luceriam fame

Expanded text:
 singulorum legatis tribunisque ac prefectis committendo, reconciliandis placandisque militum animis tam efficaciter institit, ut sequenti prelio Samnites, ceso exercitu, pervastato agro, non amplius contra ipsum dictatorem ausi arma retemptare, paceprosequentibus, Romam rediens de Samnitibus triumphavit. Qui cum impetratis annuis indutiis abiissent, audito quod dictatura se Papirtutem metuentes, fractis indutiis illico rebellarunt; ita ut non multo post memorabilem ac famosam illam ignominiam ad Caudium Romanis infligerent, utroque consule et legionibus exarmatis cum singulis vestimentis sub iugum missis. 7 Cuius ad iniurie ultionem Papirius idem Cursor et Publius Philo simul consules, ad Luceriam coniunctis exercitibus, Samnites usque ad satietatem nullo discrimine conditionis aut etatis, urgente ira et recenti accepte cladis memoria, protriverunt. 8 Ipse deinde Papirius, digresso collega, Luceriam fame
Abbreviated transcription (Latin):
qssu ad heiecleam tribles adeo
romanoꝵ equis aparuerãt henc
eos sime ⁊̃ form mole territi hie
osb re insolito ⁊ horubili stridore
pt̾ritos p̃cipitem in fuga uerterẽt
Runt uieti et capti mestios et ca¬
clines quos fugau̾ant se q̃bantu.
gliam luor suo more ꝯseqͥtur
ĩ tercepte ergo puᵈ ͤ pecciue reus¬
fcus ¶Curius uasculũ ligneum
quo ĩ socris utebatur nõdu emm
usq ad aras deoꝵ auaritia hõmi
iuirauit nec dum pererandi moy
irruꝑat aĩos mortałĩ ex om̃ pre¬
Sa hosali que ex sabinis ut dixi¬
mus ac p̃ẜtim ex Regia uictoris
igẽs fuitꝭ suam in domum nil
se aliud intulisse.
autẽ fama nescio quom̃o nõ par
bus dicissima uiri pauꝑtas ac
coetaneus et laudum eiꝰ atqope
rum ꝯsors fuit ¶ Et ip̃e contra
Bamnites ꝯtͣq pirrũ bella ges¬
sit cõtra opulentissimũ ĩ ꝙͣ ppłm
nũ qͥ deator et bis ꝯsul fuat
et utrobiq bene laudabiliter¬
ꝙ se gesẜat ¶ Penatu amout

Expanded text:
gressu ad Heracleam terribiles adeo gressu ad Heracleam terribiles adeo Romanorum equis apparuerant, ut eos, hinc informi mole territos hinc odore insolito et horribili stridore perterritos, precipitem in fugam verterent; nunc victi et capti, mestique et acclines quos fugaverant sequebantur. 8 Gloriam livor suo more consequitur. Intercepte ergo publice pecunie reus, Curius vasculum ligneum, quo in sacris utebatur nondum enim usque ad aras deorum avaritia hominum iuravit necdum peierandi mos irruperat animos mortalium ex omni preda hostili, que ex Sabinis ut diximus ac presertim ex regia victoria ingens fuit, suam in domum nil se aliud intulisse. autem fama, nescio quomodo, non par ibus ditissima viri paupertas acccoetaneus et laudum eius atque perum consors fuit; et ipse contra Samnites contraque Pyrrum bella gessit, contra opulentissimum, inquam, ponum, qui dictator et bis consul fuerat et utrobique bene laudabiliterque se gesserat, senatu amovit
Abbreviated transcription (Latin):
da ut ea aĩo uictor ip̃e uix caꝑet
qͥb Rebus bis mera uinꝰ ani spa¬
cium de duob potẽtissimis gen¬
tib t̾umphauit. huic ad focum
sedenti ⁊ frugalissime senanti
Samnces forte ut eũ quo ferro
uicti erãt illo uinc̾ent metalo
magni auri ponderis attulerat
Orantes ne id gentis munꝰ puͣ
batur equamĩter uti uellet R
sit ille et ite ait carũ uobis̃ mͥ
su ꝑuacuũ metalłũ in priam Re¬
portare neq em aurũhere magͥ
extĩo sed aurũ hontibus Imꝑã
te lutanos quoq ꝑdoniuit qui
int Apulos calabros ꝙ hicat
et d illis ouans rediie/ Idꝯͣ
carentinos ac pirrũ qui auxi¬
lio illis aduen̾at magͥ fice se¬
licit᷑ ꝙ pugnauit et nõblissi¬
nũ grecie Rege bis italiã uic¬
cum expulit ac deillo eciam
phus clarior fuit spͨtacło nobłiu
captiuoꝵ auriq et pur pure at¬
ꝙ om̃ns gm̃s delitiaꝵ opulentis¬
sims hostib ereptaꝵ ¶Ged m
smnis e lephanti añ id epus in
icalia nõ uisoꝵ. Qui pͥmo con¬

Expanded text:
or ipse vix caperet. Quibus rebus bis intra unius anni spatium de duabus potentissimis gentibus triumphavit. 3 Huic ad focum sedenti et frugalissime cenanti Samnites forte, ut eum a quo ferro victi erant alio vincerent metallo, magnum auri pondus attulerant, orantes ne id gentis sue munusbatur equanimiter uti vellet. 4 Risit ille et ‘Ite’; ait ‘carum vobis michi supervacuum metallum in patriam reportate. Neque enim aurum habere magni extimo, sed aurum habentibus imperare’. 5 Lucanos quoque perdomuit, qui inter Apulos Calabrosque habitant, et de illis ovans rediit. Idem contra Tarentinos ac Pyrrum, qui auxilio illis advenerat, magnifice feliciterque pugnavit; et nobilissimum Grecie regem bis Italia victum expulit ac de illo etiamaut triumphus clarior fuit, spectaculo nobilium captivorum aurique et purpure atque omnis generis delitiarum opulentissimis hostibus ereptarum, sed in primis elephantium ante id tempus in Italia non visorum. 7 Qui primo con
Abbreviated transcription (Latin):
bat ferre impetũ nõ ualente
decius inltum frustra suos ex¬
hortatus seq fugientib neqͥꝙͣ
obiciens ubi nchil Reliquum
spei uidit tãdem ꝑ potificẽ so¬
lemmnib u̾bis dcatis missoq
ad collegã qui se quod inter
eos ꝯuen̾ant ꝑegisse nũtiaret
se se diis mamib at celluri se
in sidens armatus in ꝯfertissi¬
mos hostes Ruit et quasi a
sius ĩ illos omem pauorem
atq om̃e secum piclilu tnstul¬
lisset sic ardenter secuti sui
plemi spei t̾ritiꝙ hostes horro¬
re miraculi cũ aliꝙͣdia tuc etiã
restitissent sic ad ultimũ cesi st̃
hostes cur su Rapido Inuectus
et confixus celis ĩnmus
tis occubuit ¶ Tic nõ equis
aut currib sed t̾buns pͥmum
ĩ pigra uirtute consul demũ
morte mirifica triumphauit
Ucius papirius cursori
ducu seuerissuꝰ ue he¬
mẽtis ꝙ uir imꝑii atq ĩ pͥmis
Malens Gannicum fuit quorum
et iste duritie ⁊ post en filius.
eiusd noĩs uelut ad id fatonati

Expanded text:
bat ferre impetum non valente, bat ferre impetum non valente, Decius multum frustra suos exortatus seque fugientibus nequicquam obiciens, ubi nichil reliquum spei vidit, tandem per pontificem solemnibus verbis dictatis, missoque ad collegam qui se quod inter eos convenerat peregisse nuntiaret, se se diis Manibus ac Telluri secinsidens, armatus in confertissimos hostes ruit et, quasi a suis in illos omnem pavorem atque omne secum periculum transtulisset, sic ardenter secutique sui pleni spei, territique hostes horrore miraculi, cum aliquandiu tunc etiam restitissent, sic ad ultimum cesi sunt, hostes cursu rapido invectus et confixus telis innumertis occubuit; sic non equis aut curribus, sed tribunus primum impigra virtute, consul demum morte mirifica triumphavit.ucius Papirius Cursor ducum severissimus vehementisque vir imperii atque in primis malleus Samnitium fuit; quorum et iste duritiem et post eum filius eiusdem nominis, velut ad id fato nati,
Abbreviated transcription (Latin):
tuix ¶ Cetum eius ꝑcis excitũ
uictorẽ haud dubie euasurp
his uisis int se collatis ⁊ respõ¬
so firmatis aurispicũ ꝯsules
legatis ac t̾bunis milicũ ad
ꝯsiliũ uocatis ne Reꝵ pistii iõ¬
pͥiis tuubarent᷑ euẽtib deoꝵ
mõitus exponũt atq decernũt
ut cuiꝰ unci acies cepisset il¬
le dux ad uolutarĩa mortẽ
iret hoc quod dico om̃es asẜũt
historici. Apud Cic̾onem uero
nõ hoc deorpᵈ Impio sed du¬
cum cõsilio gestum legitur
Et quorũ ducum plus ꝓfecto
Rem puͣ ꝙͣ se ipos amanciũ
atq ultro aĩas suas ꝓ pat̾e
sue gloria ac deffeñsione do¬
gata Rei fama ⁊ ĩiecta sb̃ spe
uictorie ñectoꝙ hostib metu dux
deuocus morti in aciem hostrum
irruisset ex̾citum sequuitur
neq contra tale aliquid ducẽ
hostru ausur ¶ Die uinꝰ mor¬
tem uite ac saluti onim fore
atq ita accidit ¶ Si quidem
cu in p̾lium uentum eẽt diu¬
ꝙ acriter ut̾iq certatum leuo
tandem cornu quod decius age¬

Expanded text:
turum, ceterum eius partis exercitum victorem hauddubie evasurum. 10 His visis inter se collatis et responso firmatis aruspicum, consules, legatis ac tribunis militum ad consilium vocatis, ne rerum inscii inopinis turbarentur eventibus, deorum monitus exponunt atque decernunt ut, cuius vinci acies cepisset, ille dux ad voluntariam mortem iret. 11 Hoc quod dico omnes asserunt historici; apud Ciceronem vero non hoc deorum imperio, sed ducum consilio gestum legitur: et quorum ducum! plus profecto rempublicam quam se ipsos amantium, atque ultro animas suas pro patrie sue gloria ac defensione dogata rei fama et iniecta suis spe victorie iniectoque hostibus metu dux devotus morti in aciem hostium irruisset, exercitum secuturum, nec contra tale aliquid ducem hostium ausurum: sic unius mortem vite ac saluti omnium fore. 13 Atque ita accidit; siquidem cum in prelium ventum esset diuque acriter utrinque certatum, levo tandem cornu quod Decius age