comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus instruetꝰ. ⁊ conuersatio¬
nib ueracit̾ educatꝰ: nomi¬
ne zosimas. Quẽ nullus noᷤ
estimet dicere. ⁊ osimã illum
in p̃dicatione erronei dogma¬
tis accusatũ sectȩ alterius.
s enim̃ hic.⁊ alius ille. &e multa int̾
in uno palestinoꝵ conuersatꝰ ẽ. monaste¬
rio: & omẽm ꝑtransiens monasticã disci¬
plinã. in abstmentię ingore oĩũ factus ẽ.
ꝓbatissimꝰ. Om̃e enĩ p̃ceptũ canonis mo¬
ta etiã ipse sibi arduȩ uite suꝑ ad didit.
cupiens carnẽ spiuu subiugare: nec in¬
ꝓbatꝰ ẽ. Lta enim fuit ꝑfectꝰ incunctis

Expanded text:
er instructus, et conversationibus veraciter educatus, nomine Zosimas. Et nullus nos aestimet dicere Zosimam illum in praedicationis erroneae dogmatibus accusatum sectae alterius; alius enim hic, et alius ille, et multa inter in uno Palaestinorum conversatus est monasterio, et omnem pertransiens monachicam disciplinam, in abstinentiae opere omnium factus est probatissimus. Omne enim praeceptum sibi tta etiam et ipse sibi adjiciens superaddidit, cupiens carnem spiritui subjugare. Nec enprobatur. Ita en
Abbreviated transcription (Latin):
iter̃ inueniebar matrio. Hoc ter aut quater
ualens factũ quippe fuerat corpꝰ meu̾ aui cõ¬
prim̃tiũ ualde confractũ÷ recedens itaq dis¬
cessi. ⁊ steti in qͦdã angulo atrii tepli :⁊ uix
aliq̃do ob quã causam ꝓhibebar uidẽ uiuifi¬
cũ lignũ scẽ erucis. incogitatione reduxei.
Tetigit enĩ m̃tẽ & cordis mei ocłos intellectꝰ
salutis: recogitans qr scalida actuũ meoꝵ
scelera. mͥ introeundi aditũ denegabant. Ce¬
pi nãq flens miniũ conturbari. ⁊ pectꝰ tun¬
dere. atq suspiria de ꝓfundo cordis ꝓferẽs.
gemens ⁊ heuilans. ꝓspexi deloco in quo
stabã sursũ. imnaginẽ scẽ di genitriciꝰ stantẽ.
attendens. Domina uirgo que dm uerum
condecens nec oportunũ me sic horridam
ad orare imaginẽ tuã. ł contẽplari ocłis
tantis sordib pollutis: que semꝑ uirgo¬
eẽ. dinosceris. ⁊ casta. que corpꝰ &e antmã¬
luxuriosam me atua purissima castitatie.
audiui ob hoc effectus ẽ. ds homo. quẽ ip¬

Expanded text:
iterum inveniebar in atrio. Hoc ter et quater redi valens factum quippe fuerat corpus meum a vi comprimentium valde confractum, recedens discessi, et steti in quodam angulo atrii templi; et vix aliquando, ob quam causam prohibebar videre vivificum lignum in cogitationem reduxi. Tetigit enim mentem et cordis mei oculos intellectus salutis, recogitans quia squalida actuum meorum scelera mihi introeundi aditum obserabant. Coepi itaque flens nimium conturbari et pectus tundere, atque suspiria de profundo cordis proferens, et gemens ejulansque prospexi in loco in quo stabam, sursum imaginem sanctae Dei genitricis stantem, attendens; Domina virgo, quae Deum condecens nec opportunum sit me sic horridam adorare imaginem tuam vel contemplari oculis tantis sordibus pollutis, quae esse virgo dignosceris et casta, quae corpus et animaluxuriosam a tua purissima castitatis iam, ut audivi, ob hoc effectus est Deus homo, quem ip
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iã in naues ascenderant. Impudent̾ autẽ
ut mͥ consuetudo erat. in medio eoꝵ irrupi:¬
dicens. Accipite : & me uob̾cũ qͦ ꝑgitis. duci¬
te. Non enĩ ero uob̾ implacabił. S ⁊ alios sor¬
didiores ꝓferens sermones: os ad ridendum
cõmoui. Illi aũ inuerecundũ motũ meũ uidẽ¬
tes: accipientes me innauiculã. portauer̃.
Exinde aũ naigationẽ cepimꝰ. Iue aũ ptꝰ
hec acta st̃. qͦmͦ tͥ enarrare potero ohomo:
Que linga dicere potest. aut auris ualet

Expanded text:
qui jam naves ascenderant. Impudenter autem, qui jam naves ascenderant. Impudenter autem, ut mihi consuetudo erat, in medio eorudicens: Accipite et me vobiscum quo pergitis, non enim ero vobis implacabilis. Sed et alios sordidiores proferens sermones, omnes ad ridendum commovi. Illi autem inerubescentem motum meum videntes, accipientes 387 me, in naviculam portaverunt. Exinde autem navigationem coepimus. Quae autem post haec acta sunt, quomodo tibi enarrare potero, o homo Dei? Quae lingua dicere potest, vel auris valet
Abbreviated transcription (Latin):
runt : Dix̃ aũ mͥ. In ierosolimã õs ascen¬
dunt. ob scẽ erucis exultationẽ : quę pꝰ
aliquos dies solito celebrabitꝰ. Dixi au ei
ego. Putas suscipient me. si uoluero ab¬
ire cũ ipsis: Et ille dix̃. Si habueris nau¬
lũ : nullus te ꝓhibebit. Dixi ei. Uere fr̃.
naulũ ł sumptũ ñ habeo. Uadã aũ & ascen¬
dã munã nauiũ quã conduxer̃: & licet no¬
lint enutrient me. Me ipsam eis tradã: ut
corpꝰ meũ inpotestate habentes ꝓnaulo acci¬
lui ambulare. ut multos haberẽ cooꝑatores
am confusionẽ. Contremisco enĩ nouit dñs : &
maculant te:⁊ ipsũ aerem isti sermones mei.
Tosimas aũ lacrimis t̾rã in fundens: respon¬
dit ad eã. Dic ꝓpt̾ d̾m omat̾ mea dic : & ne
p̃t̾ mittas sequentiã tã salutifere narrationiꝰ.
Illa aũ subiungens: p̾ori narrationi hec ad¬
ad mare qͦ illos ꝓspexi currere. Q indi iuueneᷤ
corpore motuq acerrimos: & ad id qđ mͥ e
rat placabile satis idoneos. Frant aũ ⁊ alii

Expanded text:
runt? Dixit autem mihi: In Jerosolymam omnes ascendunt ob sanctae crucis exaltationem, quae post aliquot dies solito celebratur. Dixi autem ei et ego: Putas suscipient me, si voluero ire cum ipsis? Et ille dixit: Si habes naulum, nullus te prohibebit. Dixi ei: Vere, frater, naulum vel sumptum non habeo. Vadam autem et ascendam in unam navim, quam conduxerunt. Et licet renuant, memetipsam tradam; corpus enim meum in potestate habentes, pro naulo accilui ambulare abba meus, ignosce ut multos haberem cooperatores  confusionem. Contremisco enim, novit Dominus, maculant enim et ipsum aerem isti sermones mei. Zosimas autem terram lacrymis infundens, respondit ad eam: Dic propter Deum, o mater mea, dic, et ne praetermittas sequentia tam salutiferae narrationis. Illa autem adjungens priori narrationi, adad mare, ubi illos perspexi currentes, et vidi juvenes tuque acerrimos, et ad id quod mihi erat placabile, optimos. Erant autem et alii,
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ monacho qͥ ianuã obseruabat. qͥ ⁊ locutꝰ¬
ẽ. de eo abbati. Qui suscipiens eũ habituq
⁊ specie religiosum conspiciens: pꝰquã flex̃
genua ut moriᷤ ẽ. monachis. accepta oratio¬
ne. hoc eũ int̾rogauit. Unde fr̃ hic ad uenis¬
ti:⁊ qͣ obrẽ ad humiles monachos uemens.¬

Expanded text:
prius monacho qui januam observabat, et ille nuntiavit eum abbati. Qui suscipiens eum, habituque et specie religiosum conspiciens, postquam flexit genu, ut mos est monachis, accepta oratione, hoc eum interrogavit: Unde frater, advenisti? et quam ob rem apud humiles te conjun
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua amat̾ns ulnis in hoc eẽ. monas¬
terio traditũ: & usq ad quinqͣgesimũ e¬
tatis sue annũ. in eo cursum monasticũ
ꝑegisse. Post hec aũ pulsatꝰ ẽ. a quib dã
aũ ut pꝰ dicebat: in se cogitabat. Nũqͥt
lens in aliqͦ qđ ignorẽ. aut qđ ego inmo¬
nachico ñ expleuerim oꝑe : Numqͥd mue¬
nit᷑ int̾ eos qui solaudinẽ dilexer̃. iuir qͥ
prior in actib sit: Hȩc ⁊ similia eo cogi
tante: astitit qͥdã. qui dix̃ ei. Orosima.
bene quidẽ.⁊ sic̃ possibile homini fuit de¬
certasti: bene cursũ monachicũ consũmaᷤᷤ¬
ti. Tam̃ nullus ẽ. in hominib : qͥ se ꝑfec¬

Expanded text:
dicam, maternis ulnis in hoc se esse monasterio traditum, et usque ad quinquagesimum tertium annum in eo cursum monachicum peregisse. Post haec autem pulsatus est a quibusdam autem, ut dicebat, in se cogitabat: Nunquid lens in aliquo quod ignorem, aut quod ego in monachico non expleverim opere? Nunquid invenitur eorum qui solitudinem duxerunt vir qui prior me in actibustante, astitit quidam et dixit ei: O Zosima, bene quidem, et sicut possibile fuit homini, decretasti, bene cursum monachicum consummasti. Tamen nullus est in hominibus qui se perfec
Abbreviated transcription (Latin):
iħm cum pꝰ resurrectionẽ amortius ascen¬
disset in celũ: dedisse sp̃m scm̃. Quo im¬
pleti qui credid̾ant : linguis oiũ gentium
loquebant᷑. Nec moueat. q̃d ait dona: ñ
donũ. Id enim testimoniũ de psalmo po¬
suit. Hoc autẽ in psalmo ita legit᷑. Ascet¬
disti in altũ. captiuasti captiuitatẽ: accepisti
dona in hominib. Sic enim plures codices
habent: ⁊ maxime greci. Et ex hebreo sic
int̾p̃tatũ habemꝰ. Dona itaq drẽ apłs quẽ¬
rit accepisti in hominib. apłs maluit dice¬
re. dedit hominib : ut ex utroq scilicet
q ẽ diuni sermonis auctoritas. sensus ple¬
nissimꝰ redderet᷑. U trũq enim uerũ ẽ: &
quia dedit hominib ⁊ qr accepit in homi¬
nib. Dedit hominib: tanquã caput mẽ¬
bris suis. Accepit in hominib: idẽ ipse¬
utiq in mẽbris suis. ꝓpt̾ que mẽbra sua:
clamauit de celo. Saule. saule. qͥd me ꝑ¬
sequeris: de quib mẽbris suis ait. qđ

Expanded text:
Jesum, cum post resurrectionem a mortuis ascendisset in coelum, dedisse Spiritum sanctum, quo impleti qui crediderant, linguis omnium gentium loquebantur. Nec moveat quod ait, dona; non, donum: id enim testimonium de Psalmo posuit. Hoc autem in Psalmo ita legitur: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus . Sic enim plures codices habent, et maxime graeci, et ex hebraeo sic interpretatum habemus. dona itaque dixit apostolus quemrit: accepisti i n hominibus, apostolus maluit dicere: dedit hominibus, ut ex utroque scilicet que est diuini sermonis auctoritas — ut sensus plenissimus redderetur. utrumque enim uerum est, et quia dedit hominibus et quia accepit in hominibus. dedit hominibus tamquam caput membris suis; accepit in hominibutique in membris suis; propter quae membra sua clamavit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? et de quibus membris suis ait: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ plus portas. quã opꝰ est. Oneratꝰ es : da
illi de co quod habes. Et illũ pascis: ⁊ pondꝰ
cipio. iubeo. quicqͥd uultis : date pauꝑib. Noa
enim occultabo caritati ur̃e : qͣre hunc sermo¬
nem necesse habui uob̃ ꝓmere. Exqͦ hic sumꝰ.
euntes ad eccłam ⁊ redeuntes. pauꝑes int̾¬
pellant nos: & dicunt. ut dicamꝰ uob̾. ut
aliqͥd accipiant. auob̾. Nos monuer̃ loqui
uob̾. Et cum se uident ñ acciꝑe auob̾: in anit̾¬

Expanded text:
tecum plus portas quam opus est. Oneratus es: da tecum plus portas quam opus est. Oneratus es: da illi de eo quod habes; et illum pascis, et onus aecipio, jubeo. Quidquid vultis date pauperibus. Non enim occultabo Charitati vestrae, quare hunc sermonem necesse habui vobis promere. Ex quo hic sumus euntes ad ecclesiam, et redeuntes, pauperes interpellant nos, et dicunt ut dicamus vobis, ut aliquid accipiant a vobis. Nos monuerunt loqui vobis: et cum se vident non accipere a vobis, in
Abbreviated transcription (Latin):
apparata p̾ciosa. Uix fastidiosus fatiaris.
Hescis quomͦ sapit qd fames accendit. Ne¬
q hoc ita dixxi : ut diuites cogã epulis et
eibis pauꝑum uesci. Utant᷑ duntes consue¬
tudine infirmitatis sue: s doleant aliter
se ñ posse. M el  enim possent : si alit̾ pos¬
sent. Si gͦ ñ extollit᷑ pauꝑ de iñdicitate. tu qͣre
extolleris de infirmitate: Utere cibis elec¬
tis. p̃ciosis : quia sie consuesti. qr alit̾ noa
potes : quia si consuetudinẽ mutes egrotas.
Conceditur tibi. Utere suꝑfluis: da pauꝑib
necessaria. Utere p̾ciosis: da pauꝑib uilia.
ł xpectat ate : expectas adeo. ⁊xpectat ille ma¬
num que facta ẽ secũ: expectas tu manũ que
fecit te. S ñ solũ te fecit: s pauꝑem tecum.
Dedit uob̾ unã uiã : istã uitã. Inuenistis uos
comites. Unã uiã ambulatis. Ille nichil portat:
tu nimiũ oneratꝰ es. Ille nichil secũ portat: tu

Expanded text:
apparata pretiosa. Vix fastidiosus satiaris. apparata pretiosa. Vix fastidiosus satiaris. Nescis quomodo sapit, quod fames accendit. Neque ita hoc dixi, ut divites cogam epulis et cibis pauperum vesci. Utantur divites consuetudine infirmitatis suae: sed doleant, aliter se non posse. Melius enim possent, si aliter possent. Si ergo non extollitur pauper de mendicitate, tu quare extolleris de infirmitate? Utere cibis electis, pretiosis, quia sic consuesti, quia non aliter potes; quia si consuetudinem mutes, aegrotas. Conceditur tibi: utere superfluis, da pauperibus necessaria; utere pretiosis, da pauperibus vilia. Exspectat a te, exspectas a Deo: exspectat ille manum quae facta est secum, exspectas tu manum quae fecit te. Sed non solum te fecit, sed et pauperem tecum. Dedit vobis unam viam istam vitam; invenistis vos comites, unam viam ambulatis: ille nihil portat, tu nimium oneratus es: ille nihil secum portat, tu
Abbreviated transcription (Latin):
Nichns ames habet deduntiis suis insi qd ab
illo postulat pauꝑ: uictũ ⁊ tegum̃tũ. hinc
tu quid plus habes: Ex oĩb que habes.
accepsti uietũ. accepisti necessariũ tegum̃tũ.
Necessariũ dico: ñ in ane. ñ suꝑfluũ. Quid
plus de diuitiis tus capis: Dic mͥ. Certe
oĩa suꝑfiua tua erunt. Que sunt tua suꝑflua:
sint pauꝑib necessaria. S ego inqͥt p̃ciosas
epulas accipio: p̃ciosis cibis uescor. Pauꝑ
quid: Uilib. Uilib cibis uescit᷑ pauꝑ: ego
inquit p̃ciosis. Int̾rogo uos : qͣndo fueritis
ambo saciati. Preciosus cib adte intrat. qͥd
fit cũ intrauerit Honne si peculiaria it
uentre hab̾emꝰ. de oĩb cibis p̃ciosis erubesce¬
remꝰ. quib saturatus es: Esurit pauꝑ: esu¬
rit diues. Saturari querit pauꝑ: saturari
querit diues. Saturatur pauꝑ de uilib cibis :
saturat᷑ diues de p̾ciosis cibis. Saturitas
equalis ẽ. Possessio una ẽ : quo ambo uolunt
multũ circuit. S melius inqͥt mͥ sapiunt

Expanded text:
Nihil dives habet de divitiis suis, nisi quod ab illo postulat pauper, victum et tegumentum. Hinc tu quid plus habes ex omnibus quae habes? Accepisti victum, accepisti necessarium tegumentum. Necessarium dico, non inane, non superfluum. Quid plus de divitiis tuis capis? Dic mihi. Certe omnia tua superflua erunt. Quae sunt tua superflua, sint pauperibus necessaria. Sed ego, inquis, pretiosas epulas accipio, pretiosis cibis vescor. Pauper quid? Vilibus. Vilibus cibis vescitur pauper; ego, inquit, pretiosis. Interrogo vos, quando fueritis ambo satiati: Pretiosus cibus ad te intrat; quid fit, cum intraverit? Nonne si specularia in ventre haberemus, de omnibus cibis pretiosis erubesceremus, quibus saturatus es? Esurit pauper, esurit dives: saturari quaerit pauper, saturari quaerit dives. Saturatur pauper de vilibus cibis, saturatur dives de pretiosis cibis. Saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo volunt per circuitum. Sed melius, inquis, mihi sapiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui descendit. ipse ẽ ⁊ qui ascendit suꝑ os
celos: ut impleret oĩa. Et ipse dedit qͦs¬
dam quidẽ apłos. quosdã autẽ ꝓpħas. qͦsdã
uero eũglistas: quosdã autẽ pastores ⁊ doc¬
tores. Ecce quare dicta st̃ dona: quia sic̃

Expanded text:
s coelos, ut adimpleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Ecce quare dicta sunt dona: quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipse scripsisti: ꝓpħas eos dictos isto loco. ex
discerneremꝰ uoluisti. eosdem puto eẽ. sic̃
⁊ tibi uisum ẽ : ut ñ alios pastores alios
doctores intelligamꝰ. S ideo cũ p̃dixisset
Ideo ñ ait quosdam autẽ pastores. quosdã
uero doctores: s cũ suꝑiora ipso locutionis
genere distingueret. dicendo quosdã apłos.
plexus ẽ quosdã pastores ⁊ doctores. ad¬

Expanded text:
ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem plexus est: Quosdam autem pastores et doctores.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs. Disce : ⁊ doce. uiue:i pasce. dẽ qͥ tibi
dat: nichil meliꝰ quã se tibi dat. Auare. qͥd
aliud querebas : Aut si alud petebas. qͥs
tibi sufficit. cui ds̃ ñ sufficit :ͦ S opꝰ ẽ ut
habeas & caritatẽ. habeas fidem. habeas
spẽ: ut possit tibi dulce eẽ. q̃d dat᷑. Et
hec ipsa tria sunt : fides. spes. caritas.
Et̃ hec ipsa : dei dona sunt. Nã fidẽ ab ip¬
so accepimꝰ. Sic̃ ds̃ inquit unieuiq partitus

Expanded text:
ctus. Disce, et doce; vive, et pasce. Deus qui tibi dat, nihil melius quam se tibi dat. Avare, quid aliud quaerebas? Aut si aliud petas, quid tibi sufficit, cui Deus non sufficit? CAPUThabeas charitatem, habeas fidem, habeas spem: ut possit tibi dulce esse quod datur. Et haec ipsa tria sunt, fides, spes, charitas. Et haec ipsa dona Dei sunt. Nam fidem ab ipso accepimus: Sicut Deus, inquit, un
Abbreviated transcription (Latin):
tire a scendisti in altũ. captiuasti captun¬
tatẽ⁊ accepisti dona in hominib. Nec mo¬
ueat qd̃ apłs idem testimoniũ cõmemorans.
ñ ait accepisti dona in hominib: s dedit
dona hominib. Ille quippe auetoritate apłi¬
ca scam hoc locutꝰ ẽ : quod ds̃ cum patre¬
ẽ filius. Sod̾m hoc quippe dedit dona ho¬
minib m̾ittens eis spm scm̃: qui sp̃s sc̃s
e patris ce filii. Scãm illud uero qͦd idem
ipse. xp̃c̃ incorpore suo intelligitur quod ẽ

Expanded text:
t: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Christus in corpore suo intel
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquis õs dona habent sanitatũ : Numqͥs
os linguis locuntꝰ: Nũqͥs õs int̾p̃tantur
Aliut habet ille. aliud iste: & q̃d habet is¬
te. ñ habet ille. Mensura diuisio quedam
auinoꝵ ẽ. Frgo hominib ad m̃surã datur
⁊ concordia ibi unũ corpꝰ facit. Quomͦ aliud
accipit manus ut oꝑetur. aliud ocłs ut
uideat. alius auris ut audiat. aliud pes
ut ambulet. anima tam̃ ẽ que agit om̃ia
inmanu ut oꝑetur. inpede ut ambulet. in
aure ut auãiat. in ocło ut uideat: sic ft̃
etiã diusa dona fideliũ tanꝗͣ mẽbra. adm̃su¬

Expanded text:
Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensu
Abbreviated transcription (Latin):
dona in hominibus. xp̃c quippe ascendit
in altũ: & sedet ad dext̾am patris. Seo
nisi ⁊ hic eẽt int̾ra. ñ inde clamasset. Sau¬
le saule. quid me ꝑsequeris: Cum igitur
ipse dieat. quando uni exminimis meiss
fecistis m fecistis: quid dubitamꝰ eũ acciꝑe
in mẽbris suis. que dona mẽbra eiꝰ accipi
Utrum qr uicit mortẽ que captiuos te¬
nebat. in quib regnabat. an ipsos hi¬
mines appellauit captiuitatẽ. q capi¬
i sub diabolo tenebantur: Cuniꝰ rei mi¬

Expanded text:
in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membrUtrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat, in quibus regnabat, an ipsos homines appellavit captivitatem, quia captivi sub diabolo tenebantur. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
¶s ipsum dm̃m socutione conu̾sa. ascen¬
disti inqͥt in altũ: captiuasti captun¬
tatem. accepisti dona in hominib. hoc a¬
postolus sic cõmemorat. sic exponit: de
data ẽ grã : scdm̃ m̃surã donationis xp̃i.
Propt̾ qd dicit. Ascendens in altũ captiua

Expanded text:
 ipsum Dominum locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in al
Abbreviated transcription (Latin):
Auditis his. timor ⁊ tremor oͥstiũ cunctoꝵ
animos stupentium penitrauit: ⁊ paulis ꝑ¬
eos ab effundendo cruore cessare fecit. Demiq
ñ pꝰ multũ temporis. ds̃ uidex iustus scĩ
sui desideri i martiris uł ceteroꝵ martirum
urbis ipsius ultione cõmotꝰ: in arelatetisi
urbe crocũ principẽ siuis tradidit inimicis.
Captus cathenatusq tam du ẽ diuersis
torm̃tis tempore diuturno afflictus : qͦ usq
ꝑ crudelissimã assiduamq cedem ad mortis
conuersationẽ ⁊ boni oꝑis studiũ. martiri i
condignã coronã ꝓmeruit: ꝓeo q̃d prius

Expanded text:
Auditis his timor et tremor hostium cunctorum Auditis his timor et tremor hostium cunctorum animos stupentium penetravit, et paulisper ab effundendo sanguine cessarunt. Denique non post multum temporis Deus judex justus sancti sui Desiderii martyris vel caeterorum martyrum urbis istius ultione convictus in Arelatensis urbe Croscum principem suis tradidit inimicis. Qui captus et catenatus, tam diu diversis tormentis est diuturno tempore afflictus, quousque per crudelissimam assiduamque caedem ad mortis conversationem et boni operis studium martyrii condignam coronam promeruit, pro eo quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
tota urbe potuit euađe. Ourbs lingonas. que
tantos martires eodem tempore ꝓmunimine¬
tuo conquisisti.  nchilo temporale dampnũ
tua reputas in censura qͦd lugeas: dũ absq
taxatione p̃cii. inde nunc habes. ⁊ habitura
es lucra sine fine mansura quo gaudeas. Con¬
tristata es nunc incendiis. gladiis. rapinis.
uł oĩ humilitatis exemplo in fauillã redacta.
s ex ornata ⁊ illustrata fortitudine : certami¬
nis suffragio p̃munita in de es. ⁊ ꝑmanes
ris beatitudinis mitium.⁊ p̃cipuã ꝑfecte
dilectionis grãm : in effusione sui sanguiniꝰᷤ
repentinis inditiis in ꝑsecutorib sins diui¬
na pietas patefecit. Percussor ilico sius a¬
m̃tie sensu damnatus. in pacientie furore
correptus. ꝑmenia horribilib uocib clamans
cursu concito caput inportã ciuitatis impulit:
⁊ crebra ꝑcussione euacuatus cerebro ex¬
animis ibi a pauentib sociis contemplatur.

Expanded text:
tota urbe potuit evadere. O urbs Lingona, quod tota urbe potuit evadere. O urbs Lingona, quod tantos eodem tempore pro tuo munimine conquisisti martyres. Pro nihilo temporale damnum tua reputes in censura quod lugeas; dum absque taxatione pretii, inde nunc habes et habitura es lucra sine fine mansura quo gaudeas Contristata es tunc incendiis, gladiis, rapinis, cum omni humilitatis exemplo in favillam redacta, unde nunc es exornata, illustrataque fortitudine et tutaminis suffragio praemunita, inde es et permanes ris beatitudinis initium et praecipuam perfectae dilectionis gratiam in effusione sanguinis sui, repentinis indiciis in persecutoribus ejus divina pietas patefecit. Percussor illico suus, amentiae sensu damnatus, impatientiae farore correptus, per moenia horribilibus vocibus clamans, cursu consito caput in portam civitatis impulit; et crebra percussione evacuatus cerebro, exanimis ibidem a paventibus sociis contemplatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑditione cuuum pastorali sollicitudine dolo¬
re repletus. ꝓse principẽ rogare noluit: s
ut ꝑeuntib eiuib subueniret attenciꝰ exorauit
dicens. Si pius es iam parce rector optime
hostiles manꝰ tuoꝵ. ut compescas humiliter
oĩo de posco. Adhec princeps barbarus ia¬
mitis naturali crudelitatis asꝑitate durꝰ euen¬
tuq iuctorie tume factus. barbara elocutione
hoc scõ desiderio despecta responsione narra¬
uit : quod beatꝰ antistes nulla potuit intelligen¬
tie capacitate cognoscere. Ideoq ⁊ quod priꝰ
sacerdos dei p̾catus fuerat: rex crudelissimꝰ
ignorabat. Obtulit se etiã ꝓsuis cuub cerui¬
ce parata. piꝰ pastor ad uictimã: ut cessaret
Hulla rector impius ꝑ motꝰ ẽ pietate : sed
crudelitatis ꝑseuerantia inflãmatꝰ caput
amputari p̃cepit sacerdotis. Plures etiã xp̃i¬
rantes: eadem die diuersa sunt passim cede
ꝓstrati. De cultu religionis int̾rogatus. qͥcũq
xpm̃ confessus se dixit credere: nusquã in

Expanded text:
um pastorali solitudine dolore repletus, pro se principem rogare noluit, sed ut pereuntibus civibus subveniret attentius exoravit dicens: Si pius es, jam parce, rector optime,hostiles manus tuorum ut compescas humiliter omnino deposco. Ad haec princeps barbarus immitis, naturali crudelitatis asperitate durus, eventu victoriae tumefactus, barbara locutione hoc sancto Desiderio despecta responsione narravit, quod beatus antistes nulla potuit intelligentiae capacitate cognoscere. Ideoque et quod prius sacerdos Dei precatus fuerat rex crudelissimus ignorabat. Obtulit se etiam pro suis civibus, cervice parata pius pastor ad victimam, ut cessaret uina. Nulla rector impius permotus est pietate: sed crudelitatis perseverantia inflammatus, caput amputari praecepit sacerdotis: plures etiam Christirantes, eadem die diversa sunt passim caede prostrati. De cultu religionis interrogati, quicunque Christum confessus se dixit credere, nunquam in
Abbreviated transcription (Latin):
petimus : Petimꝰ adeo bono. petimꝰ homi¬
nes mali : petimꝰ autẽ iusticiã. unde simꝰ
bom. hoc ergo petimꝰ qs in et̾nũ habeamꝰ.
qͦ cũ saturati fuerimꝰ. ulteriꝰ ñ egeamꝰ. S
ut saturemur : esuriamus ⁊ sitiamꝰ ꝑsu¬
riendo ⁊ siciendo. petamꝰ. queramꝰ : pul¬
semꝰ. Beati enim qͥ esuriunt ⁊ sitiunt ius¬
ticiã. Quare qͥ esuriunt ⁊ siciunt beati

Expanded text:
petimus? Petimus a Deo bono: petimus homipetimus? Petimus a Deo bono: petimus homines mali: petimus autem justitiam, unde simus boni. Hoc ergo petimus quod in aeternum habeamus: quo cum saturati fuerimus, ulterius non egeamus. Sed ut saturemur, esuriamus et sitiamus; esuriendo et sitiendo petamus, quaeramus, pulsemus. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam. Quare beati? Esuriunt et sitiunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
pes mͥ uenit. cõmoda mͥ tres panes.
Respondit ille. Iam requiesco: ⁊ mecũ
serui mei requiescunt. Ille ñ cessat. Astat.
instat. pulsat : ⁊ tanquã amicꝰ ab amico
m̃dicat. Et quid ait. Dico uob̾. qr sur¬
bitatẽ dat illi quantos uoluerit. Noti
petebat᷑ fecit: quia ille in petendo ñ
defecit. Quanto magis dabit bonꝰ. qͥ
nos hortat᷑ ut petamꝰ : eui displicet si
ñ petamꝰ. S cum aliquando tardius
dat: cõm̃dat dona ñ negat. Dui desi¬
derata : dulciꝰ obtinẽt᷑. Cito autẽ data:
uilescunt. Pete. quere: insta. Petendo
⁊ querendo : crescis ut capias. Seruat tͥ
ds̃ qd ñ uult cito dare : ut ⁊ tu discas
magna magne desid̾are. Ideo oportet
mei m̃dicos suos nos fecit ds̃. monẽ¬
do nos et hortando ⁊ iubendo ut peta¬
mus. queramꝰ. pulsemus : attendamꝰ ⁊ nos.
qui a nob̾ petunt. Petimꝰ nos. aquo petim
Qui petimꝰ  qͥd petimꝰ. aqͦ. ł qui. uł quid

Expanded text:
pes mihi venit, commoda mihi tres panes. pes mihi venit, commoda mihi tres panes. Respondit ille: Jam requiesco, et mecum servi mei requiescunt. Ille non cessat, astat, instat, pulsat; et tanquam amicus ab amico mendicat. Et quid ait, Dico vobis, quia surrobitatem dat illi quantos voluerit . Non petebatur fecit, quia ille in petendo non defecit. Quanto magis dabit bonus, qui nos hortatur ut petamus; cui displicet, si non petamus? Sed cum aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. Diu desiderata, dulcius obtinentur: cito autem data, vilescunt. Pete, quaere, insta. Petendo et quaerendo crescis, ut capias. Servat tibi Deus, quod non vult cito dare; ut et tu discas magna magne desiderare. Inde oportet mei, mendicos suos nos fecit Deus, monendo nos, et hortando et jubendo ut petamus, quaeramus, pulsemus; attendamus et nos qui a nobis petunt. Petimus nos. A quo petimus? qui petimus? quid petimus? A quo, vel qui, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
cuniã ⁊ ad quirit iusticiã .ͣ S ego ina
pecunã: Magis eroga pecumã : ut ha¬
beas iusticiã. Aqͦ enim habebis iusticiam.
nisi adeo fonte iusticie Ergo si uis hab̾e
iusticiã: esto m̃dicus dei. Qui te paulo
ante ex eũgłio ut peteres. quereres. pul¬
sares. monebat : m̃dicũ suũ sciebat. Et
ecce pat̾ familias.⁊ magnꝰ diues. diuiti¬
aruĩ scilicet spũaliũ ⁊ et̾narũ : hortatur
⁊ dicit tibi. Pete. quere : pulsa. qͥ petit
accipit. querens inueniet : pulsanti aꝑie¬
tur. hortatur ut petas. negabit qd pe
cõparationẽ: sicut de illo dinte iniquo
hortantẽ nos ad orationẽ. quando ait dãs.
Frat quidã iudex inciuitate : qͥ nec dm̃
timebat. nec hominẽ reuerebatur. Que¬
dam indua int̾ pellabat eũ cotidie: & di¬
cebat. U indica me. Holebat ille ꝑtempꝰ
Illa int̾ pellare ñ desinebat. Et fecit te¬
dio: qd nolebat beneficio. Sic ⁊ nunc a
contrario nos ad monuit ut petamus.

Expanded text:
pecuniam, et acquirit justitiam? Sed ego, inquis, pecuniam, et acquirit justitiam? Sed ego, inquis, pecuniam? Magis eroga pecuniam, ut habeas justitiam. A quo enim habebis justitiam, nisi a Deo fonte justitiae? Ergo si vis habere justitiam, esto mendicus Dei, qui te paulo ante ex Evangelio ut peteres, quaereres, pulsares, monebat. Mendicum suum sciebat, et ecce paterfamilias et magnus dives, divitiarum scilicet spiritualium et aeternarum, hortatur, et dicit tibi: Pete, quaere, pulsa. Qui petit accipit: quaerens invenit: pulsanti aperietur. Hortatur ut petas: negabit quod pcomparationem, sicut de illo divite ini quo, hortantem nos ad orationem, quando ait Dominus: Erat quidam judex in civitate, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur. Quaedam vidua interpellabat eum quotidie, et dicebat, Vindica me. Nolebat ille per tempus: illa interpellare non desinebat; et fecit taedio, quod nolebat beneficio . Sic enim a contrario nos admonuit ut petamus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sitis. Morb ẽ: & ñ opulentia. Sunt ho¬
mines in morbo: humore plem sunt. ⁊ seꝑ
situint. Humore pleni sunt : & humorem
sitiunt. Quomͦ gͦ delectas opulentiã : qui
habes idropem concupiscentiã : Habes gͦ
aurũ : bonũ ẽ. Habes ñ unde sis bonꝰ: s
unde facias bonũ. Qͦd bonũ inqͥs facturꝰ
sum de auro: Non audisti psalmũ: Dis¬
bonũ unde sis bonꝰ: fac bonũ de bonoui¬
de ñ es bonꝰ. habes pecuniã eroga. Fro¬
gando pecunã : auges iusticiã. Disꝑsit
enm distribuit. dedit pauꝑib : iusticia eiꝰ
manet in scłm scłi. Uide qͥd minuat᷑ : et
quid augeat᷑. Minuit᷑ pecunia : augetur
iusticia. Illud minuit᷑ q̃d eras dimissurus.
illus minuit᷑ qd̾ eras relicturꝰ: illud auge¬
tur q̃d in et̾nũ es possessurus. Consilium¬
do lucroꝵ. Disce mercari. Laudas enmi
mercatorẽ. qui uendit plũbũ. ⁊ ad qͥrit
aurũ .⁊ ñ laudas mercatorẽ qui erogat

Expanded text:
et sitis. Morbus est, et non opulentia. Sunt hoet sitis. Morbus est, et non opulentia. Sunt homines in morbo, humore pleni sunt, et semper sitiunt. Humore pleni sunt, et humorem sitiunt. Quomodo ergo delectas opulentiam, qui habes hydropem concupiscentiam? Habes ergo aurum, bonum est: habes, non unde sis bonus, sed unde facias bonum. Quod bonum, inquis, facturus sum de auro? Non audisti Psalmum? Disbonum unde sis bonus; fac bonum de bono unde non es bonus. Habes pecuniam, eroga. Erogando pecuniam, auges justitiam. Dispersit enim, distribuit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi. Vide quid minuatur, et quid augeatur. Minuitur pecunia, augetur justitia. Illud minuitur quod eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur quod in aeternum es possessurus. Cdo lucrorum, disce mercari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, et acquirit aurum; et non laudas mercatorem qui erogat
Abbreviated transcription (Latin):
ideo mali bonũ patrẽ habemꝰ : ne sẽꝑ mali
Piscis. ouũ. panis. pomũ. frum̃tũ. lux
ista. aer iste que ducimꝰ : bona st̃ hec.
Ipse diuitie in quib homines extollunt᷑.
⁊ pares suos homines alios ñ agnoscũt.
in quib in quã homines extolluntur. ma¬
gis amantes uestẽ fulgentẽ. quã cogitan¬
tes cõmunẽ cutẽ: ipse ergo diutie bone
sunt. S ista oĩa bona que cõmemoraui:
abonis ⁊ malis haberi possunt. Et cum¬
bona sint: bonos tam̃ facere ñ possunt.
Est gͦ bonũ qͦd facit bonũ: & ẽ bonũ un¬
de facias bonũ. Bonũ qd facit bonũ : ds̃
ẽ. Non enim facit hominẽ bonũ ⁊ insi ille
qui semꝑ ẽ bonꝰ. Ergo ut sis bonꝰ : dm̃ in¬
uoca. Aliud autẽ bonũ ẽ unde facias bonĩ
id ẽ quieqͥd habueris. Aurũ est argemi
ẽ bonũ est ñ qͦs te faciat bonũ: s unde
facias bonũ. habes aurũ. habes argerti:
⁊ concupiscis aurũ ⁊ concupiseis argen¬
tum. Et habes : & concupiscis. Re plenꝰes.

Expanded text:
ideo mali bonum Patrem habemus, ne semper malPiscis, ovum, panis, pomum, frumentum, lux ista, aer iste quem ducimus, bona sunt haec: ipsae divitiae in quibus homines extolluntur, et pares suos homines alios non agnoscunt: in quibus, inquam, homines extolluntur, magis amantes vestem fulgentem, quam cogitantes communem cutem; ipsae ergo divitiae bonae sunt: sed ista omnia arbitrio autem nostro facti sumus mali. Potuimus esse ex bonis mali, et poterimus esse ex ergo bonum, quod faciat bonum: et est bonum, unde facias bonum. Bonum quod facit bonum, Deus est. Non enim facit hominem bonum, nisi ille qui semper est bonus. Ergo ut sis bonus, Deum invoca. Aliud autem bonum est unde facias bonum: id est, quidquid habueris. Aurum est, argentum est; bonum est, non quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. Habes aurum, habes argentum; et concupiscis aurum et concupiscis argentum. Et habes, et concupiscis; et plenus es,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib bonis : facile tribuant. habent eñ
umde quare ñ facunt: Pauꝑtas: difsi¬
cultas e facile tribuant. Habent undi
cõmunieent. Is ẽ pares suos mortales
agnoscant: Cõmunicent. T̃hesaurizens
bi fundam̃tũ bonũ in futurũ. Hon enil
o tanco inquut facile tribuant. cõme¬
cent. expoliare illos uolo. nudare illos uolo:
r anes relinquere uolo. Poceo lucrũ: cum
ostendo thesaurũ. Thesauritent sibi. Non
enim uolo. ut pauꝑes remaneant. Thesau¬
cnrent sibi. Non ut ꝑdant dico: s qͦ mi¬
grent ostendo. Thesaurirent sibi funda¬
ntũ bonũ infuturũ: ut app̾hendant uerã
urtã. hec gͦ falsa uita ẽ. Apphendant uerã
utã.Uaitas enim uanitatũ: & oiã uanitã.
Que abundantia hominis in oĩ labore suo
quẽ ipsẽ laborat subsole: Apphendenda ẽ gͦ
uera uita. migrande sunt facultates nr̃e ad
locũ uere uite: ut hoc ibi mueniamꝰ qd hic
damꝰ. Mutat illa : qͥ mutat ⁊ nos. Date¬

Expanded text:
ibus bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Haec ergo falsa vita est: apptam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic damus. Mutat illa, qui mutat et nos. CA
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ tempore. Afflicti sunt in regno t̾reno : s
regnũ celoꝵ ñ ꝑdider̃. imino ad illud capes¬
sendũ exercitatione tribulationũ meliores ef¬
fecti st̃. Et si intribulationib ñ blasphema¬
uer̃: tanquã integra uasa de fornace exier̃.
⁊ dñica benedictione repleti sunt. Isti autẽ
blasphematores. t̾rena sectantes. t̾rena desi¬
d̾antes. int̾renis spem ponentes. cũ ista łint.
nolinit ꝑdiderint . qͥd tenebunt : Ubi rema¬
nebunt. Foris nichil : intus nichil. In¬
anis archa : in anior conscientia. Ubi reqͥes:
Ubi salus: Ubi spes: Ueniant gͦ. desinat̃
blasphemare : discant ad orare. Scorpii pun¬
gentes. agallina comedant᷑ : in corpus trai¬
cientis conuertant᷑. Int̾ra exerceant᷑: IN
celo coronentur. Ex PLicit. Ineipit ser

Expanded text:
omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed regnum coelorum non perdiderunt: imo ad illud capessendum exercitatione tribulationum meliores effecti sunt. Et si in tribulationibus non blasphemaverunt, tanquam integra vasa de fornace exierunt, et dominica benedictione repleti sunt. Isti autem blasphematores, terrena sectantes, terrena desiderantes, in terrenis spem ponentes, cum ista velint nolint perdiderint, quid tenebunt? ubi remanebunt? Foris nihil, intus nihil: inanis arca, inanior conscientia. Ubi requies? ubi salus? ubi spes? Veniant ergo, desinant blasphemare, discant adorare: scorpii pungentes a gallina comedantur, in corpus trajicientis convertantur; in terra exerceantur, in coelo coronentur. SERMO CVI . De ver
Abbreviated transcription (Latin):
uersa ẽ scclestis : quia ñ fiit celestis: s
flicta ẽ. Prorsus ñ ẽ uerũ. Ante simulaera
ipsa uersa sunt : ⁊ sic uicti sunt goti cũ ra¬
gũ. Pauei anni sunt. Recordamim. Fuersis
murbe roma oĩb simulaeris. ragodaisus rex
gothoꝵ. cũ ingenti exercitu multo numerosi¬
ore quã alariei fuit. uenit. Paganus homo
erat rogodaisus. Sacrificabat cotidie. Nun¬
ciabatur ubiq qͦd de sacrificuis ñ de sisteret
ragodaisus. Lunc os isti. Ecce nos ñ sacrifica¬
mus : ille sacrificat. Uinei habemꝰ asa crifican¬
te : quib ñ licet sacrificare. Ds̃ ostendens
qr ñ in istis sacrificiis ẽ ipsa temporał salis.
ipsa regna t̾rena : uictus ẽ ragodaisus adiu¬
uante dño miro modo. Postea uener̃ gothi: ñ
sacrificantes. Et si fide xp̃iana ñ catholici :
la adhuc querentes: ⁊ ꝑditis adhuc sacrifi¬
care cupientes.S ibi erant ⁊ nr̃i : & afflieti
sunt. S nouerant dicere. Benedicã diũ in

Expanded text:
eversa est Coelestis, quia non fuit coelestis, sed eversa est Coelestis, quia non fuit coelestis, sed flicta est. Prorsus non est verum: ante simulacra ipsa eversa sunt; et sic victi sunt Gothi cum Rhagum, pauci anni sunt, recordamini. Eversis in urbe Roma omnibus simulacris, Rhadagaysus rex Gothorum cum ingenti exercitu, multo numerosiore quam Alarici fuit, venit. Paganus homo erat Rhadagaysus: Jovi sacrificabat quotidie. Nuntiabatur ubique quod a sacrificiis non desisteret Rhadagaysus. Tunc omnes isti: Ecce nos non sacrificamus, ille sacrificat, vinci habemus a sacrificante, quibus non licet sacrificare. Deus ostendens quia non in istis sacrificiis est ipsa temporalis salus, ipsa regna terrena, victus est Rhadagaysus, adjuvante Domino, miro modo. Postea venerunt Gothi non sacrificantes, etsi fide christiana non Catholici, la adhuc quaerentes, et perditis adhuc sacrificare cupientes. Sed ibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noverant dicere, Benedicam Dominum in
Abbreviated transcription (Latin):
dixit lapis. ñ dixit lignũ. ñ dix̃ testa: s
q̃d ꝓmag̃no habent. argentũ ⁊ aurũ. Tam̃
ipsum argentũ ⁊ aurũ : ocłos habent. ⁊ ñ
uidebunt. Dii aurei ⁊⁊ di lignei. ad p̃cium
dispares sunt: ad habere ocłos ⁊ ñ uidere
fr̃s sunt. Fcce qualib. romã docti homines
custodib cõmiser̃: habentib ocłos ⁊ ñ uiden¬
tib. Aut si romã seruare potuer̃. qͣre ante
tunc ꝑiit roma. Tam̃ ꝑierunt. Non inqͥunt
ipsi ꝑier̃: s simulaera eoꝵ. Quomͦ gͦ eusto¬
dirent tecta ur̃a. qͥ ñ potuer̃ custodire si¬
mulaera sua: Alexandria. olim tales deos
ꝑdidit. Constantinopolis ex qͦ condita ẽ in
magnã ciuitatẽ. quando a xp̃iano imꝑato¬
re condita ẽ : olu ipsos deos falsos ꝑdi¬
dit. Et tam̃ ⁊ creuit & crescit: ⁊ manet.
Quã diu uult ds̃ manet. Non enim ⁊ illi
ciuitati. qr hoc dicimꝰ. et̾nitatẽ ꝓmittimꝰ.
Cartago in nomine xp̃i manet. Et olim

Expanded text:
dixit, Lapis; non dixit, Lignum; non dixit, Testa: sed dixit, Lapis; non dixit, Lignum; non dixit, Testa: sed quod pro magno habent, argentum et aurum. Tamen ipsum argentum et aurum oculos habent, et non vident . Dii aurei et dii lignei ad pretium dispares sunt: ad habere oculos et non videre, pares sunt. Ecce qualibus Romam docti homines custodibus commiserunt, habentibus oculos, et non videntibus. Aut si Romam servare potuerunt, quare Tunc periit Roma. Tamen perierunt. Non, inquiunt, ipsi perierunt, sed simulacra eorum. Quomodo ergo custodirent tecta vestra, qui non potuerunt custodire simulacra sua? Alexandria olim tales deos perdidit. Constantinopolis ex quo condita est in magnam civitatem, quoniam a christiano imperatore condita est, olim deos ipsos falsos perdidit: et tamen et crevit, et crescit, et manet. Quamdiu vult Deus, manet. Non enim et illi civitati, quia hoc dicimus, aeternitatem promittimus. Carthago in nomine Christi manet, et olim
Abbreviated transcription (Latin):
tes. int̾ra reptantes. de cauernis. ꝓdcutĩ
⁊ male pungentes. illa gallina concidat et
deuoret : incorpus suũ traiciat. ⁊ in oũ uer¬
tat. Non irascantur. Cõmoti uidem᷑ : s ma¬
ledicta maledictis ñ reddimꝰ. Maledicim᷑ :¬
⁊ benedicimꝰ. Blasphemati : dep̃camur. Sed
ñ dicat de roma. Dictũ ẽ de me. Osi taceat
de roma. Quasi ego insultator sim : ⁊ noa
tor. Absit ame ut insulte : auertat dẽ
a corde meo. ⁊ a dolore conseientie mee. Ibi
multos fr̃s ñ habuimꝰ. ñ adhuc habemꝰ:
Portio ꝑegrinantis ierłm ciuitatis. ñ ibi
magna degit. Non ibi mala temporalia
ꝑtulit. s bona et̾na ñ ꝑdidit. quid ergo
dico. cum de illa ñ taceo. nisi quia falsum ẽ
qd dicunt de xp̃o nr̃o. q̃d ipse romã ꝑdidĩt.
qd dii lapidei tuebantꝰ romã. ⁊ lignei. ad de
p̃cium erei. adde plus. argentei. aurei :
Idola gentiũ : argentũ ⁊ aurũ. Tam̃ non

Expanded text:
tes, in terra reptantes, de cavernis prodeuntes, tes, in terra reptantes, de cavernis prodeuntes, et male pungentes, illa gallina concidat et devoret, in corpus suum trajiciat, et in ovum vertat. Non irascantur: commoti videmur; sed maledicta maledictis non reddimus. Maledicimur et benedicimus, blasphemati deprecamur . Sed non dicat de Roma, dictum est de me: O si taceat de Roma: quasi ego insultator sim, et non tor. Absit a me, ut insultem. Avertat Deus a corde meo, et a dolore conscientiae meae. Ibi multos fratres non habuimus? non adhuc habemus? Portio peregrinantis Jerusalem civitatis non ibi magna degit? non ibi temporalia pertulit? sed aeterna non perdidit. Quid ergo dico, cum de illa non taceo, nisi quia falsum est quod dicunt de Christo nostro, quod ipse Romam perdiderit, quod dii lapidei Romam tuebantur et lignei? Adde pretium, aerei. Adde plus, argentei et aurei: Idola gentium argentum et aurum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
dities. Time mare: ⁊ quando tranquillũ
ẽ. Om̃o ñ frustra audiamꝰ : habeamꝰ sursũ
cor. Qt ponimꝰ cor int̾ra. cũ uideatis quia
euertitur t̾ra: Nos ñ possumꝰ. nisi ex hor¬
tari uos: ut habeatis quod dicatis ⁊ quod
ꝓspe ur̃a respondeatis insultatorib ⁊ blas¬
phematorib nominns xp̃iani. Nemo uos
murmurando auertat: ab expectatione fu¬
turoꝵ. Os qui ꝓpt̾ istas adu̾sitates blasphe¬
mant xp̃m nr̃m: cauda scorpionis sunt
tanquã gallina pullos suos.⁊ noliusti. Nor
nob̾ dicatur: qͦtiens uolui. ⁊ noluisti. Illa
enim gallina. diuina sapientia ẽ : s assũpsit
carnem ut pullos congregaret. Uidete
galliuã hispidã plumis. de missis alis. uo¬
ce fracta. ⁊ quassa. ⁊ laxa.⁊ languida: col¬
gruere paruuł suis. Ouĩi gͦ nrm̃. id ẽ spe
nram: sub alis illiꝰ galline ponamꝰ. Anim¬
aduertistis forte: quomͦ gallina concidat
scorpionẽ. Utinã ergo ⁊ istos blasphemal¬

Expanded text:
dities. Time mare et quando malacia dities. Time mare et quando malacia est. Omnino non frustra audiamus, sursum cor. Quid ponimus cor in terra, cum videamus quia evertitur terra? Nos non possumus nisi exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pro spe vestra respondeatis insultatoribus et blasphematoribus nominis christiani. Nemo vos murmurando avertat ab exspectatione futurorum. Omnes qui propter istas adversitates blasphemant Christum nostrum, cauda scorpionis sunt.tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Non nobis dicatur, Quoties volui, et noluisti? Illa enim gallina divina Sapientia est: sed assumpsit carnem, ut pullis congrueret. Videte gallinam hispidam plumis, dimissis alis, voce fracta, et quassa, et lassa, et languida congruere parvulis suis. Ovum ergo nostrum, id est, spem nostram sub alis illius gallinae ponamus. CAPUscorpionem. Utinam ergo et istos blaspheman
Abbreviated transcription (Latin):
lum ⁊ t̾ra transient. Transient que fecit ip¬
se dẽ: quanto citiꝰ q̃d condidit romulus. For¬
te si uellemꝰ exagitare uirgiliũ :⁊ insultare
qͣre hoc dixerit : in partẽ tolleret nos.⁊
diceret nob̾. Et ego scio. S quid facerem.
qui romanis uerba uendebam. nisi hac ad¬
ulatione aliquid ꝓmitterẽ. qd falsum erat:
Et tam̃ ⁊ in hoc cautus fiu. Quando dixi
imꝑiũ sine fine dedi : iouẽ ipsoꝵ induxei.
qui hoc diceret. Non ex ꝑsona mea dixerĩ
falsa : s iouem posui falsitatis ꝑsonam
Sicut ds̃ falsus erat : ita m̃dax uates erat.
Nam uultis nosse. quia ista nouerã: Alio
loco. quando ñ iouẽ lapidem induxi loquen¬
tẽ. s ex ꝑsona mea locutꝰ sum: dixi. Ham
res romane ꝑituraq regna. Uidete : quia
ritura ueritate ñ tacuit : semꝑ mansura
Finis erit t̾rems oĩb regnis. Nẽ si funs
mus : ut ñ dum sit. Nũquid tam̃ ideo ñ eris
Non ad delicias xp̃c in carne descendit. To

Expanded text:
lum et terra transient . Transient quae fecit iplum et terra transient . Transient quae fecit ipse Deus; quanto citius quod condidit Romulus? Forte si vellemus hinc exagitare Virgilium, et insultare, quare hoc dixerit; in parte tolleret nos, et diceret nobis: Et ego scio; sed quid facerem qui Romanis verba vendebam, nisi hac adulatione aliquid promitterem quod falsum erat? Et tamen et in hoc cautus fui, quando dixi, « Imperium sine fine dedi, » Jovem ipsorum induxi, qui hoc diceret. Non ex persona mea dixi rem falsam, sed Jovi imposui falsitatis personam: sicut Deus falsus erat, ita mendax vates erat. Nam vultis nosse quia ista noveram? Alio loco, quando non Jovem lapidem induxi loquentem, sed ex persona mea locutus sum, dixi: Non res Romanae perituraque regna. Videte quia diritura, veritate non tacuit: semper mansura, finis erit terrenis omnibus regnis. Nunc si finis mus, ut nondum sit: numquid tamen ideo non erit? Non ad delicias Christus in carnem descendit: tol
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur os gentes. Cuntas scã. ciuitas fidel.
cuntas int̾ra ꝑ egrina. incelo fundata. Esto
fidelis. noli corrumꝑe: spem: noli amittere
caritatẽ. Accinge lumbos tuos. accende: p̃ten¬
de lucernas tuas: expecta dñm qđo ueniat
anuptiis. Qͥd expauescis. quia ꝑeunt regna
t̾rena: Ideo tibi celeste ꝓmissum ẽ: ne cum
t̾renis ꝑires. Nam ista ꝑitura p̃dicta sunt.
Predicta õmo. Non enim negare possumꝰ qd
p̃dictũ ẽ. Dñs tuus quẽ expectas: dix̃ tibi.
Exurget gens suꝑ gentẽ: ⁊ regnũ suꝑ reg¬
num. habent mutationes regna t̾rena. U e¬
niet ille: de quo dictũ ẽ. Et regni eiꝰ ñ erit
ueritate ducti sunt. s ad ulatione m̃titi sunt.
Poeta illoꝵ quidã in dux̃ iouẽ loquentẽ: et
ait de romanis. His ego nec metas rerũ nec
tẽpora pono. Imꝑiũ sine fine dedi. Non pla¬
ne ita sp̃opondit ueritas. Regnũ hoc quod
sine fine dedisti. o qui nichil dedisti int̾ra ẽ
an in celo: Utiq int̾ra. Et si eẽt in celo: ce¬

Expanded text:
dicentur omnes gentes . Civitas sancta, civitas fidelis, civitas in terra peregrina, in coelo fundata est. O fidelis, noli corrumpere spem, noli amittere charitatem, accinge lumbos tuos, ascende, praetende lucernas tuas, exspecta Dominum, quando veniat a nuptiis . Quid expavescis, quia pereunt regna terrena? Ideo tibi coeleste promissum est, ne cum terrenis perires. Nam ista peritura praedicta sunt, praedicta omnino. Non enim negare possumus quod praedictum est. Dominus tuus quem exspectas, dixit tibi: Exsurget gens super gentem, et regnum super regnum . Habent mutationes terrena regna: veniet ille de quo dictum est, Et regni ejus non erit veritate ducti sunt, sed adulatione mentiti sunt. Poeta illorum quidam induxit Jovem loquentem, et ait de Romanis, His ego nec metas rerum, nec tempora pono: Imperium sine fine dedi. Non plane ita respondet veritas. Regnum hoc, quod sine fine dedisti, o qui nihil dedisti, in terra est, an in coelo? Utique in terra. Et si esset in coelo, Coe