comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enda existimarent. Nec minꝰ quam c̃ poilicitus uercingetorix
animo laborabat. ut reliquas ciuitates adiunger&e. atq eas bo¬
nis pouicitationib allicebat. Huic rei idoneos hõies delige¬
bat: quoꝵ. quisq aut orationes subdola. aut amicitia facilli¬
me caꝑe possoe. Qui auarico expugnato refugerant: arman¬
dos uestiendosq curat. Simui ut diminute copiȩ re̾integra¬
rentur imꝑat certum num̾um militum ciuitatib. quem &
quam ante diem &x castra aduci uelit: sagittariosq om̃s qͦ¬
rum erat magnus num̃us in gallia conqͥri. & ad se mitti uib&
Iis rebus celeriter id qd̾ auarici deperierat expletur. Interim
tentoniotus ollouiconis filius rexnitiourogum cuiꝰ pat̾ ab
senatu nr̃o amicꝰ erat appellatus cum magno ȩquitum suo¬
rum numero. & quos exaquitania conduxerat ad eum
ꝑuenit. Cȩsar auarico complures dies cõmoratus sũmamq

Expanded text:
enda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix enda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut reliquas civitates adiungeret, atque eas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat, quorum quisque aut oratione subdola aut amicitia facillime capere posset. Qui Avarico expugnato refugerant, armandos vestiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in castra adduci velit, sagittariosque omnes, quorum erat permagnus numerus in Gallia, conquiri et ad se mitti iubet. His rebus celeriter id quod Avarici deperierat expletur. Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit. Caesar Avarici complures dies commoratus summamque
Abbreviated transcription (Latin):
possit obsistere. idq seꝓpe iam effectum habere. Int̾ea ęquum eẽ
abhis salutis cõmunes causa impetrari ut castra munire institus¬
rent: quo facilius repentinos hostrum impetus sustinerent. fuit
hȩc orationũ ingrata gallis. & maxime qd̃ ipse animo ñ defe¬
cerat tanto accepto ĩ commodo. neq in occultum abdiderat.
& conspectum multitudinis fugerat. plusq animo ꝓuidẽ.
& presentire existimabatur qd̾re integra pͥmo incendendum
auaricum. post deserendum censuerat. Etaq ut reliqͦrum im¬
patorum res adu̾sȩ auctoritatẽ mminuunt: sic huꝰ ex contrario di¬
quitas incõmedo accepto indies augebatur. Simis inspem ueni¬
ebant.: euis ad firmatione dereliquis adiungendis eiuitatib. Pri¬
mũq eo tp̃r galli castrã munire instituerunt. & sic sunt anĩm
consternati hoĩet insueti saboris. ut om̃ia quȩ imꝑarent sibi pati¬

Expanded text:
possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum censuerat. Itaque ut reliquorum imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur. Simul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur sibi pati
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcul in uia dispositis familiarib suis principibq ciuitatũ.
disparandos deducendosq ad suos curarde. quȩ cuiq ciuitati
pars castõrum ab inicio obuenerat. Postero die concilio con¬
uocato: consolatus cohortatusq ẽ. ne se ad modũ animo de¬
mitcerent. ne ꝑturbarent᷑ in cõmodo. ñ uircute neq in acie
uicisse romanos. sed artifico quodam & scientia oppugnationis
cuius rei fuerint ipsi imꝑiti. Errare si qui in bello om̃is se¬
cundos rerum ꝓuentus expectent. Sibi nũꝙͣm placuisse a¬
uaricum defendi: cuius rei testes ipsos haberet: sed facta inpu¬
dentia uiturigum. & nimia obsequentia reliquoꝵ. uti hoc in¬
commodum accipetur Id tam̃ sceleriter maiorib cõ modis se¬
naturum. Nam que abreliquis gallis ciuitates desentirent.
has sua diligentia adiuncturũ. atq unum consilium tocius
gallie effecturum cuius consensui ne orbis quidẽ terrarum

Expanded text:
ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat. Postero die concilio convocato consolatus cohortatusque est ne se admodum animo demitterent, ne perturbarentur incommodo; non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientia oppugnationis, cuius rei fuerint ipsi imperiti; errare, si qui in bello omnes secundos rerum proventus exspectent. Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur; id tamen se celeriter maioribus commodis sanaturum. Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiuncturum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
diter̃t. hoc anmo ut si qua ex parte obuiam contͣueniret᷑. aciem
structa depugnarent. Ubi neminẽ in ęquũ locum sese dimittere:
sed toto undiq muro circũ fundi uidert̃. ueria ne om̃ino spes ui¬
ge tolleret᷑. abiectis ormis ultimas oppidi partes continenti im¬
petu petiuert̃. Parsq ibi cũ angusto exttrportarũ se ipsi p̃merent
i militib pars iam egressa portis ab equitib est int̾fecta. Nec fuit qͥsqͣm:
qui p̃destuder&. Sic & genabi cȩde & labore operis incitati. ñ etate
confectis. ñ mulierib. ñ infantib peꝑcert̾. Deniq ex om̃i numero
qui fuit circit milium .xl. uix. dcce. qui pͥmo clamore audito. se
ex oppido ciecer̾t in columes ad uercingecorigẽ ꝑuenert. Quos
ille multa iani noc te silentio ex fuga excepit: ueritus ne qua
in castris ex eoꝵ concursu & miscd̃ia uulgi seditio oreretur.

Expanded text:
titerunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie titerunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie instructa depugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt, veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt, parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam egressa portis ab equitibus est interfecta; nec fuit quisquam, qui praedae studeret. Sic et Cenabi caede et labore operis incitati non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt. Denique ex omni numero, qui fuit circiter milium XL, vix DCCC, qui primo clamore audito se ex oppido eiecerunt, incolumes ad Vercingetorigem pervenerunt. Quos ille multa iam nocte silentio ex fuga excepit, veritus ne qua in castris ex eorum concursu et misericordia vulgi seditio oreretur,
Abbreviated transcription (Latin):
mor. miscdiam nõ recepit. conclamare & significare de fuga
romanis cȩper̃. Quo timore ꝑterriti galli: ne ab equitatũ
romanoꝵ. uiȩ p̃occuparentur consilio destiter̾t. Postero die
çȩsar ꝓmota turri directisq operibq facere instituerat:
magno cohorte imbre. ñ inutilem hanc ad capiendum con¬
silium tempestatẽ arbitratus ẽ. qd paulo in caucus custodi¬
as inmuro dispositas uidebat: suosq languidius in oꝑe u̾sari
iussit & quid fieri uellox ostendit legionibq extra uineas in
occulto exyeditis. cohortatus ut aliquando ꝓ tantis laboribus
fructum uctoriȩ ꝑciperent. his qui pͥmi murũ ascendisset
p̃mia ꝓposuit militibq signũ dedit. Illi subito exom̃ib parci¬
b euolauer̃. murumq cęlerĩt cõpleuert. Hostes re noua ꝑterriti:
muro turribq deiecti. in foro ac locis patentiorib cuneatĩ cons¬

Expanded text:
mor misericordiam non recipit, conclamare et significare de fuga mor misericordiam non recipit, conclamare et significare de fuga Romanis coeperunt. Quo timore perterriti Galli, ne ab equitatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, magno coorto imbre non inutilem hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit. Legionibusque intra vineas in occulto expeditis, cohortatus ut aliquando pro tantis laboribus fructum victoriae perciperent, eis qui primi murum ascendissent praemia proposuit militibusque signum dedit. Illi subito ex omnibus partibus evolaverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in foro ac locis patentioribus cuneatim cons
Abbreviated transcription (Latin):
NIec priꝰ ale ẽ aꝓpugnatorib uacuus relictus locꝰ ꝙͣm restinc¬
do aggere atq: om̃i ea parte sũmotis hostib finis ẽpugiaredi
factus. Om̃a exꝑti galli qd̾ res nulla successerat. postẽro ore con¬
silium cepert ex oppido ꝓsirgere hortante &x iubente uereinge¬
torige. Io silentio noctis conati ñ magna iactura suoꝵ. sese et¬
tecturos sperabant ꝓpt̾ea qd neq lon̾ge ab oppido castra uerin¬
getorigis aberant: & paulus quȩ ꝑpetua int̾cedebat roma¬
nos adinsequendum tardabat. Iamq hec facere noc tu ap¬
parabant. cũ matres familie repente in publicũ ꝓcurrert̃
flentesq ꝓiecte ad pedes suoꝵ om̃ib p̃cib petier̾t ne se &
cõmunes ub̾os hostib adsupplicium ddeder̃t: quos ad capien¬
dam fugam naturȩ & uirium infirmitas impedir& Ubi eos
in sententia prȩstare uider̃t. qd̾ pserumq in summo ꝑicło di¬

Expanded text:
nec prius ille est a propugnatoribus vacuus relictus locus quam restincnec prius ille est a propugnatoribus vacuus relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti Galli, quod res nulla successerat, postero die consilium ceperunt ex oppido profugere hortante et iubente Vercingetorige. Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, propterea quod neque longe ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat. Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnibus precibus petierunt, ne se et communes liberos hostibus ad supplicium dederent, quos ad capiendam fugam naturae et virium infirmitas impediret. Vbi eos in sententia perstare viderunt, quod plerumque in summo periculo ti
Abbreviated transcription (Latin):
rent. alii turres reducerent. aggeremq inderscinderent. om̃is
uͦ ex castris multitudo ad restinguendum concurrerae. Cũ
in om̃iib locis consĩpta ĩa reliqua parte noctis pugnaret᷑
semꝑq hostib spes uictoriȩ redintegraretur eo mãgis qd
deustos pluteos turrium uidebant. Nec facile adire aꝑtoᷤ
ad auxiliandum animadu̾tebant. semꝑq ilh recentes aefes¬
sis succederent. om̃eq gallie salutẽ in ilło uestigio t̃eꝑis posi¬
tam arhitrarentur accidit inspec tantib nob̾ qd̃ aignum me¬
moria uisum p̃tereundum ñ existimauimꝰ. Quidã ante por¬
tam oppidi gallus ꝑmanus seui acpicis traditas glebas inignẽ
eregione turris ꝓiciebat. Scurpione ab latere dextro traiec¬
tus ex animatusq concidit. Hunc & ex ꝓximis unꝰ iacentẽ
transgressus: codẽ illo munere sungrbatur. Eadẽ ratione ic¬
tu scurpionis exanimato alteri successit tercius. & tercio qreꝰ

Expanded text:
rent, alii turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis rent, alii turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret. Cum in omnibus locis consumpta iam reliqua parte noctis pugnaretur, semperque hostibus spes victoriae redintegraretur, eo magis, quod deustos pluteos turrium videbant nec facile adire apertos ad auxiliandum animadvertebant, semperque ipsi recentes defessis succederent omnemque Galliae salutem in illo vestigio temporis positam arbitrarentur, accidit inspectantibus nobis quod dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit. Hunc ex proximis unus iacentem transgressus eodem illo munere fungebatur; eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio quartus,
Abbreviated transcription (Latin):
tardarentur: tam̃ continenti iabore om̃a hec suꝑauert᷑. & di¬
elixxu. aggerem latũ pedes. cccxxx. altum pedes . lxxx extru¬
xeriuit. Cũ murũ hostium pene continger&e: cȩsar adopus
consuetudinẽ excubarte milttesq hortaretur ne qd̵ om̃ino tẽp
ab opere int̾initteretur: paulo Ante terciam urgiliam ẽ ani¬
madu̾sum. fumare aggerem quem canculo hostes suecende¬
rant. Eodemq tp̃r toto muro clamore sublato. duab par¬
tib ab utroq latere turrium eruptio fiebat. Alii faces atq
aridan: materiem de muro in aggerem eminꝰ iacebant.
picem reliquasq res quib ignis ęxcitari potest fundebant.
ut quo pͥmũ curretur aut cui rei ferretur auxilium iux
ratio inri possoe. Tamen qd̃ instituto cęsaris semꝑ duȩ le¬
giones ꝓ castris excubabant. pluresq partitis temporibus
erant inopere. celeriter factum ẽ. ut alii eruytionib resiste¬

Expanded text:
tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et ditardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum pedes LXXX exstruxerunt. Cum is murum hostium paene contingeret, et Caesar ad opus consuetudine excubaret militesque hortaretur, ne quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant, eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat. Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset. Tamen, quod instituto Caesaris semper duae legiones pro castris excubabant pluresque partitis temporibus erant in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resiste
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Haere uiciuntur extrorsus: & multo aggere uestiuntur.
Ea autẽ quȩ diximꝰ int̾ ualla grandib in frontes axis effarciaͣntur
His colocatis & coagminatis: alius insuꝑ ordo additur ut idem
illud int̾uallum seruetur. Neq int̾ se contingant trabes sed pa¬
rib int̾misse spatiis. singule singulis saxis interiectis arte conti¬
neantur. Sic deinceps om̃e opus contexitur: dũ iuxta muri
altitudo expleatur. Hoc cũ inspetiem uarietatemq opus de¬
forme ñ ẽ. alt̾nis trabib ac saxisq rectis lineis suos ordines
seruant. tũ ad utilitatem & defensionẽ urbium sũmã hab&
oportunitatẽ: qd̾ ab incendio lapis & abariete materia defendit.
uȩ ꝑpetius trabib pedes quadrigenos plerũq introrfus reuin¬
cta: neq ꝑrumpi neq distrahi potest. His tot reb impedita
oppugnatione milites cũ toto tꝑr frigore & adsiduis imbrib

Expanded text:
tur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: tur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem, quae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciuntur. His collocatis et coagmentatis alius insuper ordo additur, ut idem illud intervallum servetur neque inter se contingant trabes, sed paribus intermissae spatiis singulae singulis saxis interiectis arte contineantur. Sic deinceps omne opus contexitur, dum iusta muri altitudo expleatur. Hoc cum in speciem varietatemque opus deforme non est alternis trabibus ac saxis, quae rectis lineis suos ordines servant, tum ad utilitatem et defensionem urbium summam habet opportunitatem, quod et ab incendio lapis et ab ariete materia defendit, quae perpetuis trabibus pedes quadragenos plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest. His tot rebus impedita oppugnatione milites, cum toto tempore frigore et assiduis imbribus
Abbreviated transcription (Latin):
aptissimum: Nam & laqueis falces au̾tebant. quas cũ destinaue¬
rant torm̃tis introrsus reducebant & aggerem cunicłis sub trahe¬
bant. Cõ scientius qd̾ apud eos magnȩ sunt ferrariȩ. atq omne
genꝰ cuniculoꝵ. notum atq usitatum ẽ. Totũ autẽ murũ ex om̃i
parte turrib contabulauerant. atq hos cornis intexerant. Tum
crebris diurnis noc turnisq eruptionib. Aut ag̃geri igñe infere¬
bant. aut milites occupatos in oꝑe adoriebantur. & nr̃arum tur¬
rium altitudinẽ quantũ has cotidianus agger exp̃sserat. cõmis¬
sis fuarum turrium malis ad ȩquabant. &. aptos cani culos pre¬
usta & p̃ acuta materia. & pice ferue facta. & maximi ponderi ᷤᷤ
saxis morabant᷑ menibq ad ꝓpinqͣre ꝓhibebant. Muri autem
om̃is galli ac fere forma sunt. Trabes directe ꝑpetue in longitu¬
dinem parib int̾ualtis distantes int̾ sebinos pedes in solo collocan¬

Expanded text:
aptissimum. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaveaptissimum. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque omne genus cuniculorum notum atque usitatum est. Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis intexerant. Tum crebris diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has cotidianus agger expresserat, commissis suarum turrium malis adaequabant, et apertos cuniculos praeusta et praeacuta materia et pice fervefacta et maximi ponderis saxis morabantur moenibusque appropinquare prohibebant. Muri autem omnes Gallici hac fere forma sunt. Trabes derectae perpetuae in longitudinem paribus intervallis, distantes inter se binos pedes, in solo collocan
Abbreviated transcription (Latin):
Hec inquit ame uertingetorix beneficia habetis. qũe ꝓdicionis
insimulatis. cuiꝰ opera sine ur̃o sanguine tantũ exercitũ uic to¬
rem fame consumptum uidecis. que turpiter se ex fuga recipi¬
entẽ. ne qua ciuitas suis finib recipiat a me ꝓuisum ẽ. Clamat
om̃is multitudo & suo more armis concrepat. qd̃ facere me con¬
suer̾t cuius orationẽ adꝓbant sũmũ ẽẽ uercingecorigem ducem
nec de euis fide dubitandum nec maiore ratione bellũ adminis¬
trari posse. Statuunt ut .x.m̾. hominũ delecta ex om̃ib locis
in oppidũ mittantur: nec solis biturigib cõmunẽ salutẽ com¬
mittendã censent. qd̃ penes eos. siid oppidũ retinuissent. sũ mami
uictorie constare intellegebant. Singulari militũ nr̃oꝵ. u̾tuti.
consilia cuiꝰq modi galloꝵ. occurrebant ut ẽ sũmȩ genꝰ sollertiȩ
atq ad om̃a umitanda & efficienda quȩ ab quoq traduntur

Expanded text:
"Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis insimulatis; cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intellegebant. Singulari militum nostrorum virtuti consilia cuiusque modi Gallorum occurrebant, ut est summae genus sollertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque traduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem despic̾e potuerint. qͥ dimicare non ausi turpit̾
se in castra receꝑint. Imꝑium se ab cȩsare ꝑ ꝓdicionem nui¬
lum desiclerare qd hab̾e uictoria possoe. quȩ iam ẽe̾t sibi
atq om̃ib gallis explorata. Quin etiã ipsis remitteret. si
sibi magis honorem tribuere. qͣm ab se salutem acciꝑe ui¬
deantur. Hec ut intelligatis inqͥt a me. sincere ꝓnuntiari.
audite romanos mrilites. ꝓducit seruos quos inpabulatione
paucis ante dieb exceꝑat & fame uincułq excruciauerat.
Iiam ante edocti que int̾rogati ꝓmuitiarent: milites se
eẽ longionarios dicunt. fame & mopia adductos clã ex cas¬
tris exisse si quid frum̃ti aut pecoris in agris repperire possẽt.
imilionẽ exercitum in opia p̃mi. nec ĩa uires suffice̾ cinusqͣnͣ
nec ferre õꝑis iaborem. Itaq Itatuisse imꝑatorem si nichil in
oppugnatione oppidi ꝓficissent. triduum exercitum deducere.

Expanded text:
virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere.
Abbreviated transcription (Latin):
cessisset qd̃ sine imꝑio tantas copias relinquiss&. qd eus
discessu romani tanta oportunitate & cęleritate uenis¬
sent. ñ hec om̃a fortuitu aut sine consilio accide potuisse.
regnuni illum gallie mallȩ cȩsaris concessu ꝙͣm ipsoꝵ hab̾e
beneficio talimͦ acciĩsant. adhec respondit. Q đ castra moui¬
set factum inopia pabuli: & cumipsis hortantib qd ꝓpius
romanos accessiss&e. ꝑsuasum loci oportuntate. quę se ip¬
sum munitione defender&e. Equitum uͦ operam neq ĩ
loco palustri desiłari debuisse. & illis fuisse utilẽ quo sit
ꝓfecti. Sũmam imꝑii se consulto nullroiscedentẽ tradi¬
clisse: ne lus multitudinis studio ad dimicandũ inpellet᷑
cui rei ꝓpt̃ animi molliciem studere om̃s uider&e qd̃ dii¬
tius laborem ferre non possent. Romani si casu int̾ueni¬
rent fortune: si alicuuis indicio uocati huic habendam
grãni. qd̃ & paucitatẽ eoꝵ ex loco suꝑiore cognoscere. et

Expanded text:
cessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius cessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vocati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco superiore cognoscere et
Abbreviated transcription (Latin):
pere conarentur: hesitantes p̃merent ex loco suꝑiore. Ut qui
ꝓpinquitatem lociuideroe. paratos ꝓpe ȩquo marte ad dimi¬
candum existimarae. Qͥ iniquitatem conditionis ꝑspicer&:
uani simulatione sese hostentare cognoscerae. Indignantes
milites cȩsar quod conspectum sui hostes ꝑferre possent. tan¬
tulo spatio int̾iecto & signum p̃lii exposcentes. edoc& qͣnͣto
detrimento. & qd̃ uiroꝵ. fortium inorte necesse sit constare uic¬
toriam. Quos cum sic animo paratos uider&. it nullũ ꝓ sua
laude ꝑiculum recussasent. sũmȩ se iniquitatis condempnari
deberi. nisi eoꝵ. uitam sua salute habeat cariorem sic mihtes
consolatos eodem die reduer incastra. reliꝗͣ quȩq ad oppugna¬
tionem ꝑtinebant oppicli ad ministrare instituit. Uercin¬
getorix cum ad suos rediss&e: ꝑdicionis insimulatus quod
castra ꝓpius romanos mouissox qd̃ cum om̃i equitatu dis¬

Expanded text:
pere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui pere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu dis
Abbreviated transcription (Latin):
mouisse ꝓpius auaricum. atq ipsum cũ equitatu expechi¬
tisq qui inter equites preliari consuessent insidiarum cau¬
sa eo ꝓfectum. quo nr̃os postero die pabulatũ uenturos
arbitraret᷑. Quib reb cognitis: media noc te silentio ꝓfecti
adhostium castra mane ꝑuenit. Illi celerit̃ ꝑ exploratores
xouentu cesaris cognito: carros impedimentaq sua mar¬
ciores siluas ad didert̃. copias om̃is in loco edita atq aꝑto in¬
strucxert᷑. Quare nuntiata: cȩsar cȩleriter sartinas conferri.
arma expedira iuissit. Collis erat leuiter ab infimo ad cliui.
hunc ex om̃ib fere partibus palus difficilis atq impedita
cingebat. non latior pedib quinqͣgĩta. Hoc se colle int̾rup¬
tis pontib galli fiducia loci continebant. generatimq dis¬
trib̾uti in ciuitates om̃a uada ac saltus eius paludis obtine¬
bant. Sic aninio parati. ut si ea in paludem romani ꝑrum¬

Expanded text:
movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expedimovisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impedimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrum
Abbreviated transcription (Latin):
eo ut cũ plures dies trum̃to milites caruerunt & pecore ex
longinquiorib uicis adacto extremã famẽ sustentarent.
nulla tam̃ uox ẽ ab huis audita.p̾. R. maiestate & suꝑiorib
uic toriis indigna. Qum eciã cęsar cũ inoꝑe singulas legioẽs
appellaroe. & sĩ acerbius inopiam ferrent se dimissurum oppu¬
gnationem dicer&e: uniu̾si ab eo ne id faceret petebant. Sic se
complures annos illo uꝑante meruisse: ut nullam ignomini¬
am acciꝑent: nusqͣm inceptare discederent. Hoc se ig̃nominiȩ
laturos loco. si inceptam oppugnationẽ reliquissent. Prestaide
om̃s ꝑferre acerbitãtes. quam nõ ciuib romanis qui genabi
ꝑfidĩa galloꝵ int̾issent paterent᷑. Hȩc eadem centurionib
tribumsq militum mandabant: ut ꝑ eos ad cęsarem de fer¬
rentur. Cũ iam muro turres adꝓpinquassent: ex captiuis
cesar cognouit. uercingetorigem consumpto pabulo castra

Expanded text:
eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen vox est ab eis audita populi Romani maiestate et superioribus victoriis indigna. Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent. Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra
Abbreviated transcription (Latin):
urbanas res uirtute
itinerib sub sequit᷑. & tocuimm: pastris aelegit paĩt dils sũtusq mu¬
nitũ ab auarico longe mĩlitum passuatin xMIIui ꝑcertos explorato
disꝑiosq cũ longiꝰ necessario ꝓcederent adortebatut mragnoq in¬
commodo ad ficiebat. & si quantũ ratione ꝓmideri poceratuu nr̃is
occurrebatur. ut in certis tp̃xil oiu̾sisq ĩtiserih iretur. Gastris
ad eam partẽ oppidi positis cesar que int̃missa a flipmine & apalu¬
dib aditum ut sup̃ diximꝰ arguscũ babebat aggerem aꝓparare ui¬
neas agere. turres diias consticueit cepta M amentum uallate leci
natura ꝓhibebat. De re frumentaria boios atq heduos ad¬
ortari non distitit. Quoꝵ aiteri qd̾ nullo stucho agebant.
ñ muitum aduuabant. alteriñ magnis facultatib qd ci¬
uitas erat exigua & infirma celeriter qd̾ habuer̾t consump¬
ser̾t. Summa difficultate rei frum̃tarie adfecto exercitu te¬
nuitate boioꝵ margentia heduoꝵ incendiis ecificioꝵ usq

Expanded text:
urbanas res virtute itineribus subsequitur et locum castris deligit paludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI. Ibi per certos exploratordispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultate rei frumentariae adfecto exercitu tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque
Abbreviated transcription (Latin):
rib sauciantes. se ipõs discerꝑent fortissimȩ nationes. Nã ibi reor amini
randũ suiise spectacłm. ubiꝰ cerne erat contis pugnantẽ godiũ. ense fu¬
rentẽ gepidã. In uulnere suo rugũ tela frangentẽ sueuũ pede. hunũ sagit
ta psumere. alanũ gͣui herulũ leui armat᷑a aciẽ struere. Post multos gͦ. gͣues¬
q conflictus: fauit gepidos inopinata uictoria. Nã .xxͣx.fere milia huno¬
rũ. quã aliarũ gentiũ q̃ hunis ferebant auxiliũ. ardarici gladius cons¬
piratoq ꝑemit. In qͦ p̃lio filiꝰ attilȩ maioi natu. noĩne hella occidit᷑. luẽ
tantũ parens suꝑ cet̾os amnasse ꝑlbet᷑: ut eũ cunctis. diuersisq lib̃is su¬

Expanded text:
ribus sauciantes se ipsos discerperent fortissimae nationes. nam ibi admirandum ribus sauciantes se ipsos discerperent fortissimae nationes. nam ibi admirandum reor fuisse spectaculum, ubi cernere erat contis pugnantem Gothum, ense furentem Gepida, in vulnere suo Rugum ta praesumere, Alanum gravi, Herulum levi armatura aciem instruere. Post multos ergo gravesque conflictus favit Gepidis inopinata victoria; nam triginta fere millia tam Hunnorum quam aliarum gentium quae Hunnis ferebant auxilium, Ardarici gladius conspiratorumque peremit. In quo praelio filius Attilae major natu, nomine Ellac, occiditur; quem tantum pater su
Abbreviated transcription (Latin):
fuit gentes s diuidi ȩq̃ sorte poscebant. ut. star familiȩ bellicosi
renss. cũ popłis muterent᷑ in sortẽ. Quod ut gepidarũ rex cõꝑit arda¬
ricus indignatus de tot gentib. uł uilissimoꝵ mancipiorũ. condicio¬
ne tctari. cont filios atthilȩ pͥmus insurgit. Iuatũq seruiendi pudo¬
rẽ sequuta felicitate decsit. Nec solum suã gentẽ: s et cȩt̾as ꝗͣ parit̃ p̃¬
mebant᷑ sua discessione absoliut. Na facile om̃s appetunt. qͦd ꝓ cunccoꝵ uti¬
litate tẽptat᷑ In mutuũ gͥ armant᷑ excidiũ. hellumq cõmittit᷑ in pannonia.
atthila in sua tenuerat ditione. Diuidunt᷑ regna cũ popłis: fiunt ex uno
corꝑe menbra diusa.s Ion q̃ uruꝰ passioni cõpatererit᷑ s q̃ exciso capite inuicẽ
insanirent. uȩ nunꝗͣ contͣ se pares inuenerant. nͥ ip̃e inutus se uulne¬

Expanded text:
fuit, gentes sibi dividi aequa sorte poscebant, ut ad instar familiae bellicosi fuit, gentes sibi dividi aequa sorte poscebant, ut ad instar familiae bellicosi reges cum populis mitterentur in sortem. quod ut Gepidarum rex conperit Ardarichus, indignatus de tot gentibus velut vilissimorum mancipiorum condicione tractari, contra filios Attilae primus insurgit inlatumque serviendi pudore secuta felicitate detersit, nec solum suam gentem, sed et ceteras qui pariter praemebantur sua discessione absolvit, quia facile omnes adpetunt, quod pro cunctorum utilitate temptatur. in mutuum igitur armantur exis Attila in sua tenuerat ditione. Dividuntur regna cum populis, fiuntque ex uno corpore membra diversa, nec quae unius passioni conpaterentur, sed quae exciso capite in invicem insanirent; quae numquam contra se pares invenerant, nisi ipsi mutuis se vulne
Abbreviated transcription (Latin):
candũ. Postꝗͣ talib lam̃tis ẽ defletꝰ. strauã suꝑ tumulũ eiꝰ quẽ appellans:
condicũ: cuiꝰ fercła pͥmũ auro. scđ̾m argento. terciũ ferri rigore mun¬
unt Significantes tali argum̃to potentissimo regi omĩa conuenire.
ferrũ qͦd gences edomuit. aurũ et argentũ. qͦd ornatũ rei publicȩ utusꝙ
acceꝑit. Addunt arma hostiũ cedib adqͥsita. faleras uariarũ gẽmarũ
fulgͥore p̃ciosas. et diũsi generis insignia. qͥb colit᷑. aulicũ decus. st ut
tantis diuitiis. humana curiositas arceret᷑: oꝑi deputatos detestabili mer¬
cede trucidart̃. Cnersitq mom̃tanea mors: sepelientib cũ sepulto. ĩalib
ꝑactis. ut solent animi nuenũ ambitu potentiȩ concitari int̾ successo¬
inopia successoru. Nã filii atchilȩ quoꝵ ꝑlicentiã libidinis pene popls

Expanded text:
candum? Postquam talibus lamentis est defletus, strcandum? Postquam talibus lamentis est defletus, strconditum copercula primum auro, secundum argento, tertium ferri rigore communiunt, significantes tali argumento potentissimo regi omnia convenisse: ferrum, quod gentes edomuit, aurum et argentum , quod ornatum rei publicae utriusque acceperit. addunt arma hostium caedibus adquisita, faleras vario gemmarum fulgore praetiosas et diversi generis insignia, quibus colitur aulicum decus. et, ut tantis divitiis humana curiositas arceretur, operi deputatos detestabili mercede trucidarunt, emersitque momentanea mors sepelientibus cum sepulto. Talibus peractis, ut solent animi iuvenum ambitu potentiae concitari, inter successoinopia successorum. nam fili Attilae, quorum per licentiam libidinis pene populus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut eiꝰ mnortẽ in locũ muneris suꝑna regnantib indicarent. Cuiꝰ manes
quib a sua gente honorati st̃ pauca de multis dic̾e̾ ñ omitamꝰ. In me¬
diis siquidẽ cãpis. et intͣ tentoria serica cadaue̾ collocato: spectacłm am¬
mirandũ. et sollẽnter exhibet᷑. Nã de tota gente hunoꝵ lectissimi eqͥtes
in eo loco ubi positꝰ erat. in modũ circensiũ cursib ambientes. facta eꝰ can¬
tu funereo. tali ordine referebant. Precipuus hunoꝵ rex atchila. patͤ
genitus mundruco. fortissimarũ gentiũ diss. qͥ inaudita ante se poten¬
tia. solus scithica. et germanica regna possedit. Mec non utͣq romani orb̃
annuũ uectigal accepit. Cũq hȩc omĩa ꝓuentu felicitatis egerit. non
uulnẽ hostiũ. ñ fraude suoꝵ s gente incolumi. int̃ gaudia letus. sine
sensu doloris occubuit. Qͥs gͦ hc̃ exitũ putet: quẽ nullus estimat uindi¬

Expanded text:
est, ut eius mortem in locum muneris superna regnantibus indicarent. cuius manes est, ut eius mortem in locum muneris superna regnantibus indicarent. cuius manes quibus a sua gente honoratae sunt, pauca de multis dicere non omittamus. in mediis si quidem campis et intra tenturia sirica cadavere conlocato spectaculum admirandum et sollemniter exhibetur. nam de tota gente Hunnorum lectissimi equites in eo loco, quo erat positus, in modum circensium cursibtu funereo tali ordine referebant. Praecipuus Hunnorum rex Attila, patre genitus Mundzucco, fortissimarum gentium dominus, qui inaudita ante se potentia solus Scythica et Germanica regna possedit, nec non utraque Romanae urbis annuum vectigal accepit. Cumque haec omnia proventu felicitatis egerit, non vulnere hostium, non fraude suorum, sed gente incolumi inter gaudiia laetus, sine sensu doloris occubuit. Quis ergo hunc dicat exitum, quem nullus aestimat vindi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ bella regi: temulentia pudendos exitus dedit.Seqnti tͦ luce cũ magna
pars diei fuisset exempta: ministri regii triste aliquid suspicantes. post
clamores iaximos fores effringunt. Inueniunt atthilȩ sine ullo uuln̾e.
necẽ sangͥnis effussione ꝑactã. puellãq demisso uultu. sub uelamine lacͥ
mantẽ. Tunc ut gentis illiꝰ mos ẽ crinium parte truncata: informes
facies cauis turbauere luminib uulnerib. Ut p̃liator eximius: non
femineis lamñtationib ⁊ lacͥmis.s sangͥne lugeret᷑ uirili. De qͦ id acces¬
sit mirabile ut maaciano pͥncipi orientis. de tã feroci hoste sollicito. in
sõnis diuinitas assistens. arcũ attilȩ in eadẽ nocte fractũ ostendet. qͣsi
qͦd gens ip̃a eo telo multũ p̃sumat. Hoc pRiscus historicus uese cdicit
actestatione ꝓbare. Nã in tantũ magnis imꝑiis atthila t̾ribił habitꝰ

Expanded text:
per bella regi temulentia pudendos exitos dedit. sequenti vero luce cum magna per bella regi temulentia pudendos exitos dedit. sequenti vero luce cum magna pars diei fuisset exempta, ministri regii triste aliquid suspicantes post clamores maximos fores effringunt inveniuntque Attilae sine ullo vulnere necem sanguinis effusione peractam puellamque demisso vulymantem. Tunc, ut illius gentis mos est, crinium parte truncata, informes facies cavis turpavere vulneribus, ut praeliator eximius non femineis lamentationibus et lacrymis, sed sanguine lugeretur virili. De quo id accessit mirabile, ut Marciano principi Orientis de tam feroci hoste sollicito, in somnis Divinitas assistens, arcum Attilae in eadem nocte fractum ostenderet, quasi quod gens ipsa eo telo multa praesumat. Hoc Priscus historicus vera se dicit attestatione probare. Nam in tantum magnis imperiis Attila terribilis habit
Abbreviated transcription (Latin):
huc huius eos int̾ alias gentes generalit̃ obtinentib. Eratq t̃ẽ in tͥ¬
b ins germanis. contẽ  platio grata: qͣndo mirabił theodemit ꝑ
frĩs ualemur: militabat imꝑio. Ualemir uͦ. ꝓ alt̾o iubebat ornando. uide¬
mir seruire fr̃ib estimabat᷑. Sic eis mutua affe. ctiõe seruientib nulli
penitus deerat regnũ. qͦd utͥnq in pace sua tenebant. Ita tam̃ ut sepe
etiã parricidiũ si iubet. implendũ ẽ. Nec alit̾ ab hunorũ dñio diuelli
potuit. gens alica scithica: nͥ optata cunctis nationib in cõmune. et ro¬
priscus hẏstoricus refert: dũ exicii sui tp̃r puellã hildico nõine. de¬
corã ualde sͥ in matͥmonio. pꝰ innumerabiles uxores ut iox erat gen¬
tis illiꝰ socians. eiꝰq in nuptiis hilaritate uimia resolutꝰ. somnoq gͣuatꝰ.
inconsuetis meatibꝰ impedit᷑. itinere serali. faucibꝰ elapsus extmxit. Ita gloso

Expanded text:
huc Hunnis eos inter alias gentes generaliter obtinentibus. Eratque tunc in trhuc Hunnis eos inter alias gentes generaliter obtinentibus. Eratque tunc in tribus his germanis contemplatio grata, quando mirabilis Theodemir pro fratris Walamir militabat imperio. Walamir vero pro altero jubet ornando, Widemir servire pro fratribus aestimabat. Sic eis mutua affectione se tuentibus, nulli penitus deerat regnum, quod utrique in sua pace tenebant. Ita tamen, ut saeetiam si parricidium jubet, implendum est. Nec aliter ab Hunnorum dominio divelli potuit gens aliqua Scythica, nisi optata cunctis nationibus in commune, et Rotoricus refert, exitus sui tempore puellam Ildico nomine decoram valde sibi in matrimonio post innumerabiles uxores, ut mos erat gentis illius, socians eiusque in nuptiis hilaritate nimia resolutus, vino somnoque gconsuetis meatibus impeditur, itinere ferali faucibus illapsus extinxit. ita glorioso
Abbreviated transcription (Latin):
erat ex consobrino eiꝰ genitus uandalario. La filiꝰ eiꝰ ut suꝑius diximꝰ. be¬
rimud. iã contẽpta ostrogotharũ gente ꝓpt̃ hunorũ diu̾um: ad partes
hespias uesegotharũ fuisset sequut᷑. de qͦ et ortus ẽ. uetericus. Ueterico qͦq¬
stirpẽ iam diuisã. conunxit. et genuit athalaricũ. et in athesuenta S qr a
thlaricus in annis puerilib defunctꝰ ẽ: matesuenta constotmnopolun al¬
lata. de scdo uiro. idest gerinano fratruele iustimani imꝑatoris: genuit
postuinũ filiũ quẽ nõmauit germanũ. S nob̃ ut ordo quẽ cepinꝰ decur¬
rat: ad uandalarii sobolẽ. que tͥno flore pullulabat redeundũ ẽ. Hic
enĩ uandalarius fratrueł hermanarici.⁊ supͣscripa thorismundi con¬
sobrinꝰ. trib editis libis. in gente amala głatus ẽ idest ualeinu: theodemu:
uidemii: Ex quib ꝑ successionẽ parentũ. ualamir in regnũ conscendit. ad¬

Expanded text:
erat ex consubrino eius genitus Vandalario; quia filius eius, ut superius diximus, Beerat ex consubrino eius genitus Vandalario; quia filius eius, ut superius diximus, Beremud iam contempta Ostrogotharum gente propter Hunnorum dominio ad partes Hesperias Vesegotharum fuisset gente secutus, de quo et ortus est Vetericus. Veterici qstirpem jam divisam conjunxit, et genuit Athalaricum et Mathesuentam. Sed quia Athalaricus in annis puerilibus defunctus est, Mathesuenta Constantinopolim illata, de secundo viro, id est Germano fratruele Justiniani imperatoris genuit posthumum filium, quem nominavit Germanum. Sed nobis, ut ordo quem cupimus decurrat, ad Wandalarii sobolem, quae trino Hore pullulabat, redeundum est. Hic etenim Wandalarius fratruelis Ermanarici, et supra scripti Thorismundi consobrinus, tribus editis liberis, in gente Amala gloriatus est, id est Walamir, Theodemir, Widemir. Ex quibus per successionem parentum Walamir in regnum conscendit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
memor c̃ ampla gotors parte. hunorum imꝑio subiacebat. Renouatoq
cum eo foed̾e: suꝑ uinitarium dux̃ exercitum. Duiq c̃tando pͥmo et se¬
cundo c̃tamine uiuitarꝰ inncit: nec ualet quisquã memorare quantam
ad fluinum uoĩe eredum. utriq ad se ueniences: balamb sagita inissa ca¬
pud uinitarisaucians cum incemit. Neptẽ q eiꝰ uadamercã sibi inconnigio¬
copulans. iam om̃em in pace gocarum populum subactũ possedit. Ita tñ
ret. Et mox de functo unitario: rex̃ eos hummundus sibus quondã
regis potentissimi herinanarici: acer in bello. totoq corpore pulcͥtudie
pollens. Qui pͥhec cont̾̃ sueuorum geutẽ: felicit᷑ dumieauit. Eo ꝙ defũcto
su ccessit torisimid filius eiꝰ flore iuuentutis ornatꝰ. Qui secundo pͥncipas
cũ hab̾ent in ore: et tẽpus accedet qͦ ualemir habitũ reꝑaret uirilẽ. qui

Expanded text:
memor cum ampla parte Gothorum Hunnorum imperio subiacebat, renovatoque memor cum ampla parte Gothorum Hunnorum imperio subiacebat, renovatoque cum eo foedere super Vinitharium duxit exercitum; diuque certati primo et secundo certamine Vinitharius vincit. nec valad fluvium nomine Erac, dum uterque ad se venissent, Balamber sagitta missa caput Winitharii saucians, intecopulans, jam omnem in pace Gothorum populum subactum possedit: ita tamen ret. Et mox defuncto Winithario, rexit eos Hunimundus filius quondam regis potentissimi Ermanarici, acer in bello, totiusque corporis pulchritudine pollens: qui post haec contra Suevorum gentem feliciter dimicavit. Eoque defuncto, successit Thorismud filius eius flore iuventutis ornatus, qui secundo principatus erum haberent in ore et tempus accederet, quo Valamer habitum repararet virilem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
it̃um. ad antiquas eorum sciticas sedes redire. et ostrogotars. genealogiam
actusq pari tenore exponere: Quos cõstat morte hermanarici regis fui
decessione a uesegotis diinsos hunoꝵ. subditos dicioni: in eadem patria
remanxise irantario tm̃ amalo pͥncipatꝰ sui insigna retinente. Im atauul¬
fi uirtute ĩmitatꝰ. quãuis lieriauarici felicitate inferior. tam̃ egre ferens
hunorum imꝑio subiugare. paululum se subt̃hens ab illis. suam q dum
nitit᷑ ostendere uirtutem. inantorum fines inouit ꝓcinctũ. Eosq dum
aggreditur. ini pͥma congressione suꝑatus. deinde fortit̾ egit. regemq eo¬
rum booz nomine c̃ silis sins: ce l xx. pͥmatib in exemplũ t̾roris astix.
ut dedeciis metum cadaua pendentium geminarent. S dum tali libtate
uix anm spacio imperasset: non est passus ba lambor rex liunorum. sed
adscito adse gesimundo hunimũdi magiii filio qui uiramenti & fidei

Expanded text:
iterum ad antiquas eorum Scythicas sedes redire et Ostrogotharum genealogia iterum ad antiquas eorum Scythicas sedes redire et Ostrogotharum genealogia actusque pari tenore exponere. quos constat morte Hermanarici regis sui, decessione a Vesegothis divisos, Hunnorum subditos dicioni, in eadem patria remorasse, Vinithario tamen Amalo principatus sui insignia retinente. qui avi Vultulfi virtute imitatus, quamvis Hermanarici felicitate inferior, tamen aegre ferens Hunnorum imperio subiacere, paululum se subtrahens ab illis suaque dum nititur ostendere virtute, in Antorum fines movit procinctum, eosque dum adgreditur prima congressione superatus, deinde fortiter egit regemque eorum Boz nomine cum filiis suis et LXX primatibus in exemplum terroris adfixit, ut dediticiis metum cadavera pendentium geminarent. sed dum tali libertate vix anni spatio imperasset, non est passus Balamber, rex Hunnorum, sed ascito ad se Gesimundo, Hunnimundi magni filio, qui iuramenti sui et fidei
Abbreviated transcription (Latin):
lieuit: quatinus ipse leoms ul tenonis uisidias quas eont̃ eum direre¬
nore p̃osuaret. Egipq ut orientale imꝑium: ostrogote hnꝑium uese¬
gote urastarert. ut in ut̃m rembublicã. hostibus dec̃tantibus ipse
in anrica quietꝰ regnaret. Quod ericus grato suscipiens amin totis
huric suscessit ꝓpͥus filius alaric᷑. qui nonꝰ in num̃o ab illo alarico magno.
regnum adeptus est uesegotar. Nam pari tenore ut de augustis suꝑus
dirimus: et alaricis ꝓuenisse cognoscitur. et in eis sepe regna deficrunt:
a quorum nominib inchoarunt: Quo nos int̾im p̃t̾inissio sic̃ ꝓmisimꝰ.
omnem gotorum cexamꝰ originem: Et quia diun utreq gentes tã ostro go¬
te. quam &e uesegote in uno essent. ut ualui maiorũ sequens dicta reuolui
Diuisos q uesegochas abostrogotis. ad liquidum ꝑsecutꝰ sum: necesse nob̃ est

Expanded text:
licuit, quatenus ipse Leonis vel Zenonis insidias, quas contra eum direxelicuit, quatenus ipse Leonis vel Zenonis insidias, quas contra eum direxerant, praecaveret, egitque, ut Orientalem imperium Ostrogothas, Hesperium Vesegothae vastarent. ut in utramque rem publicam hostibus decernentibus ipse in Africa quietus regnaret. quod Eurichus grato suscipiens animo, totas huic successit proprius filius Alarichus, qui nonus in numero ab illo Alarico magno regnum adeptus est Vesegotharum. nam pari tenore, ut de Augustis superius diximus, et in Alaricis provenisse cognoscitur, et in eos saepe regna deficiunt, a quorum nominibus inchoarunt. quod nos interim praetermisso sic ut promisimus omnem Gothorum texamus originem. Et quia, dum utrique gentes, tam Ostrogothae quam etiam Vesegothae, in uno essent, ut valui, maiorum sequens dicta revolvi divisosque Vesegothas ab Ostrogothis ad liquidum sum prosecutus, necesse nobis est