comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amouentur illatę. Ipso itaq intempore cũ sub
quodã scopulo intͣ uasta heremi ieiunio corpus
conficeret. et nichil aliud nisi roris poma quoꝵ
superius fecimus mentionẽ in cibos caperit. uenit
assueta abdite uoratitatis fera ursus cępitq ne¬
cessarios de lambere cibos. ac passim poma ore de¬
dahere. Cumq hora refectionis ad uenisset. chag¬
noaldum ministrum direxit. ut consuetã mensur
pomoꝵ deferret. Qui cũ abisset ursũ int̾ rores
frimces rubosq ꝑuagari ꝑspexit. ac poma lam¬
bendo carpere. Festinus redit. patriq indicat
lle imꝑat ut eat. parteq fruticũ in cibos fere
chagno aldus. ac uissa patris impleuit. diuiisitq.
uirga frunces rubosq quę poma ferebant
partẽ sua iuxta uiri dei imperium ait ut fera
comedat. aliãq partẽ inusus uiri dei reseruer
Mira infera obedientia. nequaquã ex ꝓhibita sb
parte ansa ẽ capere cibos. sed ingirato ꝑmissa

Expanded text:
amoventur illatae. 55. Ipso itaque tempore cum sub amoventur illatae. 55. Ipso itaque tempore cum sub quodam scopulo inter vasta eremi jejunio corpus conficeret, et nihil aliud praeter ruris poma, quorum superius fecimus mentionem, in cibos caperet, venit assueta abditae voracitatis fera ursus, coepitque necessarios delambere cibos, ac poma ore detrahere. Cumque hora refectionis advenisset, Chagnoaldum ministrum suum dirigit, ut consuetam mensuram pomorum deferret. Qui cum fructices rubusque pervagare perspexit ac poma lambendo carpere. Festinus redit patrique indicat; ille imperat, ut eat partemque fruticum in cibos fere iit namque Chagnoaldus ac iussa patris implevit divisitque virga fructices rubusque, quae poma ferebant, et partem suam iuxta viri Dei imperium ait ut fera comedat aliamque partem in usus viri Dei reservet. Mira in fera oboedientia! Nequaquam ex prohibita sibi parte ausa est capere cibos, sed in segregata, permissa
Abbreviated transcription (Latin):
icq alttum dapes capere. Erat enim mirum &
stupendum miraculum. Capiebantur aues pro¬
ut patris imperiũ urguebat. nec abscedere penni¬
gera fuga iitebantia. Mansit gͦ alttum manna
ꝑtriduũ diffusum Quarto deinde die quidam
pontifex eiuicinis urbib frumenti copiã diuina
onitus aspiratione beato columbano direxit
Sed mox emimipotens qui penuriã pacientibus
aligeros p̃buerat cibos. un farris adeys aduenit.
alĩ falangas imperauit abire. Nã custasium
hec cognouimus referentẽ qui eo tempore int̃
reliquos sub iuri di obedientia inib detineba
annexus qđ nullus fuerit in caterua. qui antea
talui ger ei alitũ se uidissę referret. Et tont
sapor incibo ad erat ut regias uinceret dapes.
mirũ diuinę potentię denũ. quando terrenę
dapes cultorib xp̃i desunt. tunc deniũ edestia
tribuunt᷑ sc̃ de isrł dictũ ẽ. panẽ cęli dedit eis
Cu aut terrenȩ epes suł uourent. tune grans

Expanded text:
sicque alitum dapes capere. Erat mirum et sicque alitum dapes capere. Erat mirum et stupendum miraculum: capiebantur aves, prout patris imperium urguebat, nec abscedere pennigera fuga nitebantur. Mansit ergo alitum manna per triduum defusa. Quarto deinde die quidam pontifex ex vicinis urbibus frumenti copiam, divina monitus adspiratione, beato Columbano sed mox Omnipotens qui penuriam patientibus aligeros praebuerat cibos, ut farris adeps advenit, alitum phalanges imperavit abire. Nam Eustasium hoc cognovimus referente, qui eo tempore inter reliquos sub viri Dei obedientia ibidem tenebatur adnexus, quod nullus fuerit in caterva, qui ante talium genera alitum se vidisse referret: et tantus sapor in cibo aderat, ut regias dapes vinceret. O mirum divinae potentiae donum! quando terrenae dapes cultoribus Christi desunt, tunc demum coelestia tribuuntur, sicut de Israel dictum est: Panem coeli dedit eis : cum terrenae opes subvenerint, tunc gratis
Abbreviated transcription (Latin):
ablutos error detinebat ꝓfanus. ad cultũ euangłice
doctrinę monitis suis ut bonus pastor ec łȩ sinib
brunichildis non solum aduersus columbanum
insaniebant. uerũ etiã et contͣ scĩssimũ desideriũ
uiennensis urbis ep̃m aduersabant᷑. quẽ primo
exilio dampnatum. multis inuirus affligere nite¬
bant᷑ ad postremũ uero głoso martyrio coronare.
itaq columbano cũ suis pene bricantiã urbem
dire egestatis tempiis euenit. Sed quã uis ali¬
monia de eet. manebat intemerata ac in concussa
fides quȩ necessaria apud dnm̃ impetraret. Cũq
iã tridui ieuinio fessa corpora referrent. euenit
tanta copia alitũ. uelut usrłitarũ castra coturniax
oli operuit. ita ut omnẽ pagmã loci illiꝰ alitũ
multiti. do oppleret. Intellexit uir dei suã suorq
b necessitatẽ. hos dapes terrȩ diffundi nec ꝓrsus
libi eb uenire. p̃t eo quo ipse moraret᷑ in loco.
ubet prius suos grates laudesq referrȩ conditor

Expanded text:
ablutos error detinebat profanus, ad cultum evangelicae doctrinae monitis suis ut bonus pastor Ecclesiae semiBrunichildis non solum adversum Columbanum insaniebant, verum etiam et contra sanctissimum Desiderium Viennensis urbis episcopum adversabantur. Quem primo exilio damnatum multis iniuriis adfligere nitebantur, ad postremum vero glorioso martyrio coronarunt; itaque Columbano cum suis poenes Bregantiam urbem, durae ęgestatis tempus obvenit; sed quamvis alimonia deessent, manebat intemerata atque inconcussa fides, quae necessaria apud Dominum impetraret. Cumque iam tridui ieiunio fessa corpora referrent, evenit tanta copia alitum, velut Israhelitarum castra coturnix olim operuit, ita ut omnem paginam loci illius alitum multitudo obpleret Intellexit vir Dei, suam suorumque ob necessitatem has dapes terrae diffundi nec prorsus alibi obvenire preter eo quo ipse moraretur in loco. lubet suos prius grates laudesque rependere conditori
Abbreviated transcription (Latin):
seuit. utrisq gtrtium robore suꝑbientib Inte¬
que uir dĩ ad theo dehertũ accedit. eũq suade
ut ceptũ arrogantię suꝑciliũ deponeret seq
clericũ faceret. & in eccła positus saerę subderi
religioni. ne simul cum dampno p̃sentis. eterns
circũ asstantib ridiculũ eacttat. aientes se nũquo
audisse se regẽ in regnum sublimatum. uolun¬
tariũ fuisse elericũ. Cetestantibus ergo oib¬

Expanded text:
bientibus. Interque vir Dei ad Theudebertum accedit eumque suadet, ut coepte arrogantiae supercilium deponeret seque clericum faceret, et in ecclesia positus, sacre subderetur religione, ne simul cum damna presentis regni aecircumadstantibus ridiculum excitat, aientes, se numquam audisse, Mervengum, in regno sublimatum, voluntarium clericum fuisse. Detestantibus ergo o
Abbreviated transcription (Latin):
modia plus minus ue capiebat ceruisȩ plenũ in
medio positum. Ad qđ uir di accessit. sciscitaturq
quia de illo fieri uellent. Illi auint se deo suo
audiens. uas sufflat. miroq medo uas cũ frigore
dissoluit᷑ & ꝑ frusto diuidit᷑ iusq rapida cũ liquore
ceruise ꝓrumpit. Manifeste dat᷑ intellegi. diabo¬
lũ in eo uase fuisse occultatum. qui ꝑ ꝓfanũ liquo¬
rẽ caperet animas sacrificantũ. Uidentes barbari
stupefacti aiunt magnũ dĩ uirũ habere anhelitũ.
qui sic possit dissoluere uas ligaminib munitũ.¬
Costigatosq euangelicis dictis ut ab his segregarent᷑
sacrificns. domib abire imperat. Multiq eoꝵ tẽ¬

Expanded text:
modia amplius minusve capiebat, cervisa plenum in modia amplius minusve capiebat, cervisa plenum in medio positum. Ad quem vir Dei accessit sciscitaturque, quid de illo fieri vellint. Illi aiunt se Deo suo audiens, vas insufflat, miroque modo vas cum fragore dissolvitur et per frustra dividitur, visque rapida cum ligore cervisae prorumpit; manifesteque datur intellegi diabolum in eo vase fuisse occultatum, qui per profanum ligorem caperet animas sacrificantum. Videntes barbari, stupefacti aiunt magnum virum Dei habere anhelitum, qui sic possit dissolvere vas ligaminibus munitumcastigatusque euangelicis dictis, ut ab his segregarentur sacrificiis, domibus redire imperat. Multique e
Abbreviated transcription (Latin):
domi. et quantũ necesse fuerit tecũ defer At ille
cũ gras simul conditor qui inspirauera ac illi
qui optatã necessitatis copiã offerehat referret.
attentius ille cogit ac imꝑat. ut omnia eportuna
sumat. puerosq festinos ad nauẽ ipse dirigit. ut
oms ueniant p̃t̃ custode uno dimisso. et quecumq
uelint deportent secum. Qđ ne cui casu euenisse
numquã se sic attonitum intribuendo necessaria
fuisse. & se absq alia oportunitite adbeati columba¬
ni meritum diuina monitione ad eccłam uenisse.
Ad destinatũ deinde ꝓueniunt locum. quẽ ꝑ agrans
uir di non suis placere animis ait. sed tam̃ obfidiẽ
ingentib serenda inibi paulisꝑ moraturũ se spon¬
det. Dunt et enĩ ibi uicinę nationes sueuorũ.
Quo cũ moraret᷑ꝰ et int̃ habitatores loci illiꝰ ꝓgrede¬
ret .: epperit eos saerificium ꝓfanum litare uelle.
uasq magnũ qđ uulgo cupã dicunt qui . &x.

Expanded text:
domi, et quantum necesse fuerit, tecum defer'. At ille domi, et quantum necesse fuerit, tecum defer'. At ille cum gratias simul conditori qui inspiraverat ac illi qui optatam necessitatis copiam offerebat referret, adtentius ille cogit ac imperat, ut omnia oportuna sumat; puerosque festinos ad navem ipse dirigit, ut omnes veniant praeter custode uno dimisso, et queque velint, secum deportent. Quod ne cui casu evenisse numquam se antea sic adtonitum in tribuendo necessaria fuisse et se absque alia oportunitate ad beati Columbani meritum divina monitione ad ecclesiam venisse. Ad destinatum deinde perveniunt locum. Quem peragrans vir Dei non suis placere animis aiet, sed tamen ob fidem in gentibus serendam inibi paulisper moraturum se spondit. Sunt etenim inibi vicinae nationes Suaevorum. Quo cum moraretur et inter habitatores loci illius progrederetur, repperit eos sacrificium profanum litare velle, vasque magnum, quem vulgo cupam vocant, qui XX
Abbreviated transcription (Latin):
selepsã. Queiũ dic dũ ꝑrheni alucũ ut dioeimus
scop ha uehere duroe quã mogunciacũ ueteres
appealauerunt ꝑuemunt. Quo cum uenissent re¬
nigeri qui incoritati uri ci artge direcn fueras¬
uiro dĩ aiunt se habere amicos inurbe qͥ necessari¬
os sumptus p̃berent. Iã enĩ defecerant inere lon¬
go stipendia sumptuũ. Quib. uix dĩ an. Ite. Qui
cum abissent nichil reppererunt reuersiq ac auiro
dĩ interrogati. respondent se nullatenus impera
ehamicis aliqui potiusse. Adhȩc ille. Sinite
inquit me paululum admeum abirę amicum. Mi¬
rantib illis unde hiue illo in loce quo antẽ ñ fuerat
amicũ habere ꝓgressus ille ad eccłam ꝑgit. Qui
ingressus paumento in herens. lenga orationis ꝓ¬
tractationẽ suum dnm pietatis postulat auctor ẽ
Nec mera ep̃s urbis illius domo ꝓgressus ad eccłam
uenit. reꝑtumq beatum columbanum sciscitatur
quis sit. At ille fatetͦ se ꝑegrinũ eẽ. Cui ille. Si
inquit necesse ẽ sumpuum copiã capere ꝓpera

Expanded text:
diximus, scafa veherentur, ad urbem quam Mogontiacum veteres appellarunt perveniunt. Quo cum venisset, remigeri, qui in comitatu viri Dei a rege directi fueraviro Dei aiunt se habere amicos in urbe, qui necessarios sumptus preberent; iam enim defecerant itenere longo stipendia sumptuum. Quibus vir Dei ait: 'Ite'. Qui cum abissent, nihil reppererunt. Reversique ac a viro Dei interrogati, respondent se nullatenus inpetrare ab amicis aliquid potuisse. Ad haec ille: 'Sinite me', inquit, 'paulolum ad meum abire amicum'. Mirantibus illis, unde huic illo in loco, quo ante non fuerat, amicum habere, progressus ille ad ecclesiam pergit; qua ingressus, pavimento inherens longe orationis protractione suum Dominum, pietatis postulat auctorem. Nec mora, episcopus urbis illius domo progressus ad ecclesiam venit, reppertumque beatum Columbanum, sciscitatur, quis sit. At ille fatetur se peregrinum esse. Cui ille: 'Si', inquit, 'necesse est sumptuum copiam capere, propera
Abbreviated transcription (Latin):
queda uro authario nomine cuins coniun& agiri
uiccbatum. eramq ei duo filii infra infantiȩ annos
esacrauit. qui post mox ut pubescere ceperum
lotharii regis primum ac dcinceps dagoberti
gratissimi habiti. Qui portqua scłi głi fuerunt
lustrati anhelore ceperunt unt ꝑgla seculi ñ care¬
ent eterna. Quoꝵ maior natu adõ nomen seme
ucluptatib abdicaun. postq intra uirani saltus
menatterium exbeati regula columbani construxti.
umiorq nomen dabo intra hriegensem saltũ sup̃
luuclu resee exsup̃ dicti uiri regula monasterũ.
construre Panta in uirũ dĩ gro redundauit. ut qͦs¬
cũ q sacrauit inbeni cultus ꝑseuerantia dies suprema
inuenit. Ilud oppido uire dictum sit. ut quos de
industria monuit. gauisi sunt se postea inpunnatẽ
meruisse. Nec inmerito tanti uri fultus amiini¬
culo parte gr̃ȩ potitus ẽ supplementũ qui eiꝰ doc¬

Expanded text:
quodam viro Authario nomine, cujus conjux Aiga quodam viro Authario nomine, cujus conjux Aiga dicebatur; erantque his filii infra infantiae annos ne sacravit, qui post, mox ut pubescere coeperunt, Chlotharii regis primum ac deinceps Dagoberti gratissimi habiti; qui postquam saeculi gloria fuerunt inlustrati, anhelare coeperunt, ut per gloriam saeculi non carerent aeternam. Quorum maior natu Ado nomen semet suis voluntatibus abdicavit, postque intra Iorani saltus monasterium ex beati regula Columbani construxit; iuniorque nomen Dado intra Briegensem saltum supra fluviolum Resbacem ex supradicti viri regula monasterium construxit. Tanta in virum Dei gratia redundavit, ut quoscumque sacravit, in boni cultus perseverantia dies suprema invenit. Illud oppido iure dictum sit, ut quos de industria monuit, gavisi sunt se postea inpunitatem meruisse, nec inmerito tanti viri fultus adminiculo partae gratiae potitus est supplimentum, qui eius doct
Abbreviated transcription (Latin):
dudum clamitabat. Quẽ cũ uir di uidisset at
gredere pestifer egridere. ne corpera xp̃i las
abluta dui obsidere nsunias. Cede uirtuti de
Expi nomen inuocato contremese Sede du
seius atrisq uirib optaret. uir di moni ori
iniecit. linguaq attrectat. inuintute di imꝑa
ut egrediatur unc horrida seas pens
sulphureos se crederent facilius toler
Icinde ad meldense
eppidum ꝓperat. qui cum quidã uir nobile
gnericus theudeberti coniuiua uir sapiens uo
siliis regis gratiis et nobilitatis sapientia uallan
cura sponan. qualit ad theudeberti aula
re habere. Adhoc enĩ alior differebat supsidu
ut uirũ dĩ secum quãdui ualeret tenerei
doctrina sua domus nobilitaretꝰ. ẜ enedia
gͦ uir dĩ domũ eiꝰ. filiãq eiꝰ nomine bur¬
ãcrara quȩ intra in fantie annos erat beneaus
timis.  gressusq dem de uenit adiullã quandĩ
uultiacũ quę supͣ amnẽ matronã sita ẽ. Ibi recepi

Expanded text:
dudum jam clamitabat. Quem cum vir Dei vidisset ait: dudum jam clamitabat. Quem cum vir Dei vidisset ait: Egredere, pestifer, egredere, nec corpus Chrisabluta diu obsedere presumas; cede virtuti Dei, et Christi nomen invocato, contremesce'. Sed cum diu saevis atrisque viribus obstaret, vir Dei manum ori eius iniecit linguamque adtrectat; in virtute Dei imperat, ut egrediatur. Tunc horrida vis disceribus dedit, ut sulphureos se crederent facilius tolerDeinde ad Meldensem oppidum properat. Quo cum quidam vir nobilis Chagnericus Theudeberti conviva, vir sapiens et consiliis regiis gratus et nobilitatis sapientia vallatucuram spondit, qualiter ad Theudeberti accedre habere. Ad hoc enim aliorum differebat subsidium, ut vir Dei secum, quamdiu valeret, teneret et eius doctrina sua domus nobilitaretur. Benedixit ergo vir Dei domum eius filiamque illius nomen Burgundofara, quae infra infantiae rabimus. Progressusque inde venit ad villam quamdam Wltiacum, quae supra amnem Maternam sita
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ clothariꝰ solers in amore sapientię. inuentũ
Sestatum munus grauficabat. Morante gͦ eo
penes clothariũ lis oritur inter theudebertum
& theudericum disceptantib utrisq de regni¬
sui terminis uterq ad clothariũ legates diriguis¬
et uterq aduersũ parẽ auxilium postulat. Qđ
clotharius beato columbano insinuare ꝓcurt
consulens ut si uideretur eiꝰ consilii se unũ con¬
sentiendo contra alium dimicare. Ad quem ille
ꝓphetico repletus spũ ait. Neutris te fere p¬
turũ consilus. tuã intra triennii tempus inat¬
nẽ utroꝵ regna uenire. Uidens clotharius
di talia sibi ꝓphetico ore dici. neutri parer
uoluit. sed ꝓmissũ sibi tempus fidelit̃ exsie
post positus est
griumphus uictorie.
ret aditalia alpiũ uiga transcendens pu
ꝑuenit. Quo cum uenisset. occurrit ei hon
inporta. habens spm̃ inmundu. debachans ae
anhelitu alonge uirũ dĩ eclumbanũ adueri

Expanded text:
enim Chlotharius sollers in amore sapientiae. Inventum enim Chlotharius sollers in amore sapientiae. Inventum ergo optatum munus gratificabat. Morante ergo eum poenes Chlotharium, lis oritur inter Theudebertum et Theudericum. Disceptantibus utrisque de regni termino, uterque ad Chlotharium legatos dirigunt, uterque adversum parem auxilium postulat. Quod Chlotharius beato Columbano insinuare procurat, consulens, ut si videretur eius consilii, se unum consentiendo contra alium dimicare. Ad quem ille prophetico repletus spiritu ait, neutris te fore pariturum consiliis; tua intra triennii tempus in dition utrorum regna venire. Videns Chlotharius a viro Dei talia sibi prophetico ore dici, neutri parere voluit; sed promissum sibi tempus fideliter expectans, post potitus est triumphus victoriae. num, si valeret, ad Italiam Alpium juga transcendens perpervenit: quo cum venisset, occurrit ei homo in porta habens spiritum immundum, debacchans et anhelitu a longe virum Dei Columbanum advenire
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cognouere non eẽ uoluntatẽ di retro
amplius repedare. dmetatũ gͦ suũ qͦ prius
fuerat redt nec ullo iam obstante quo uelit
ire. sed magis ꝓut quisq poterat iurũ dĩ hono¬
rib ac sumptib fulciebat. Nec defuit qͥcqua
presidii. dum in omnib conditoris manebat
uxilium quia ꝓrsus name obderiniet ꝗsub
aurum sia umbra isps tegi. Sic uempe
eminil ona largiendo demer itrat. ut abomib
ad chlothariũ hiperei regis filiũ qͥinauetrasus
prnesu regnobat eati ema gallia adoceanũ posi¬
tis pgit. Porro clotharius andier quantis qua¬
lib ue iniurus uirũ di brunihildis ac theuderie
fatigauerant. Quẽ eũ uidisset uelut eelerte muiꝰ
recepit. Quansq peatur ut si uellet intra su
regni terminos resideat. seq ei ꝓut uoli eri
dieb castigatusq ab eo ꝓ quib dã erroribi
quos uix aula regia caret. Spondet se elothar
iuxta eius imperuan omni emendaturũ. Crat

Expanded text:
omnes cognovere, non esse voluntatem Dei, ut retro omnes cognovere, non esse voluntatem Dei, ut retro amplius repetaret. Ad metatum ergo suum quo prius fuerat rediit, nec ullo iam obstante quo velit ire; sed magis, prout quisque poterat, virum Dei honoribus ac sumptibus fulciebat. Nec defuit quicquam presidii, dum in omnibus conditoris manebat auxilium; quia prorsus numquam obdormiet, qui sub alarum suarum umbra Israel tegit. Sic nemomnibus omnia largiendo demonstrat, ut ab omniad Chlotharium Hilperici filium, qui Neustrasiis Francis regnabat extrema Gallia ad Oceanum positis, pergit. Porro Chlotharius audierat quantis qualibusque injuriis virum Dei Brunechildis ac Theodericus fatigaverant. Quem cum vidisset, velut coeleste munus recepit, ovansque precatur, ut, si velit, intra sui regni terminos resedeat, seque ei, prout voluerit, diebus, castigatusque ab eo ob quibusdam erroribus, quos vix aula regia caret, spondit se Chlotharius iuxta eius imperium omnia emendaturum. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
Iost hec suffronus
nammetensis urbis ep̃s. una cũ ⁊heudo ado
comite iuata regis imꝑium. beatũ columbanũ
naue susceptũ. ad hibernã destinare ꝓpera¬
bant. S ed uir di inquit. Si nauis que simib
hiberniȩ reddatur ad ẽ omnẽ suppellectilem
comitesq suscipiat. ego interim scapha receptꝰ
ligeris unda uehar. quo usq maris alta deferar.
Reperta gͦ nauis quȩ secitorum commertia uexe¬
rat omnẽ suppellecale comuesq recepit. Cumq
iã remigera arte ꝓsperantib hephiris nauis ad
alta pelagi tenderit. undarum moles obuenit.
nauẽq adlitus uenire coegit. planoq terris solo
depulsã reliquit. collectoq fluctu insinib equor
Siueuit. Mansn ꝑtridium absq undis carina
tellexit dominus nauis obuimi dĩ suppellectilẽ
conutesq receptos se ee detiu. fuit tandẽ
copsilu m raiecit omnia anauis sinib quę add
iari di prinebant. nec niera undarũ moles ap̃¬
fuit carinamq ad alta ꝓuexit. Mirantes itaq

Expanded text:
47. Post haec Suffronius 47. Post haec Suffronius Namnetensis urbis episcopus una cum Teudoacomite iuxta regis imperium beatum Columbanum nave susceptum ad Hiberniam destinare properabant. Sed vir Dei inquit: 'Si navis quae sinibus Hiberniae reddatur adest, omnem suppellectilem comitesque suscipiat; ego interim scafa receptus Ligeris unda vehar, quousque maris alta deferar'. Reperta ergo navis quae Scottorum cominercia vexerat, omnem suppellectilem comitesque recepit. Cum iam remigera arte, prosperantibus zepheris, navis ad alta pelagi tenderit, undarum moles obvenit navemque ad litus redire coegit planoque terris solo depulsam reliquid, collectoque fluctu, in sinibus aequor quievit. Mansit per triduum absque undis carina. Intellexit ergo dominus navis, ob viri Dei suppellectilem comitesque receptos se esse detentum. Fuit tandem consilii, reiecit omnia a navis sinibus, quae ad virum Dei pertinebant. Nec mora, undarum moles adfuit carinamque ad alta provexit. Mirantes itaque
Abbreviated transcription (Latin):
frumenti. sed et braces centum idẽq modios
Qđ ostiarius ederi cursu patri indicanda pro¬
perat. At ille. Sine inquit se scire fratrũq
ectum adimare. ut simul positi ꝓlargitrice
dnm̃ depcarentur. simulq grãs referant con¬
ditori. qui suos solari nondesinit in omnibus
famulos necessitatib et post munus oblatum
recipiant. Omira conditoris pietas. egere
sinit. ut sua dona egentib largiendo demon¬
stret: Temptari ꝑmittit ut intemptatione
subueniens suoꝵ uberius in se corda excitet
famuloꝵ sua membra seuis laceranda tradit.
ut circa sanaturũ medicũ multiplicata dilectio
confirmetur. Aliaq simul nobilis et religiosa
maximnã uerecundiã urbis illiꝰ pontifici exci¬
tauit. nomine suffronio cui eum nichil mune¬
ris impetrauisset. nec quicquã cõmutando ca¬
pere potuere. Quo cũ moraretur quȩdam
mulier demonis peste plena cũ filia ea dem
tali atrocitate repleta uenit. Quas cũ columba¬

Expanded text:
frumenti, sed et braces centum idemque modia. frumenti, sed et braces centum idemque modia. Quod ostiarius celeri cursu patri indicanda properat; at ille: 'Sine', inquid, 'se scire, fratrumque coetum adunare, ut simul positi pro largitricem Dominum precarentur simulque grates referant conditori, qui suos solare non desinet in omnibus famulos necessitatibus, et post munus oblatum recipiant'. O mira conditoris pietas! Egere sinit ut sua dona egentibus largiendo demonstret; temptari permittit, ut in temptatione subveniens suorum uberius in se corda excitet famulorum; sua membra sevis laceranda tradit, ut circa sanatorum medicum multiplicata dilectio confirmetur. Aliaque simul nobilis et religiosamaximam verecundiam urbis illius pontifici excitavit nomine Soffronio, cui cum nihil muneris impetravisset, nec quicquam commutando capere potuere. Quo cum moraretur, quaedam mulier demonis peste plena cum filia, idemque tali atrocitate repleta
Abbreviated transcription (Latin):
ante fores cellulȩ inqua uir dei metanus erat
elan arte uocatoq ule ministro ait. Prebe inqͥt
eibos aimonõ petenti. at ule. Nonẽ nobis at
pans nsi paulilu tartun farine. Iile quantã
inquit habes : testatusq ille amplius se non
habere ut ferebatur. quã farinȩ modium. De
gͦ dicit totum nec quicquã reserues incrastinũ.
Obediens minister. totum simul pauꝑi tribuit.
nichil ad necessitate communẽ reseruans. Ieui¬
nantib gͦ illis. tertia iam dies illuxerat. nichi
penes se habentib p̃t̃ spẽ & fidei gram. unde
fessis ieiunio membris sub uenirent. subito audi¬
unt fores signo terere. Cumq ostiarius scisci¬
tartiꝰ cuius rei necessitas posceret. sono fragorio
frm̃ aures inquittare. is qui fores terebat. art
se adomina sua procula nomine dirrectum ẽẽ
oppidum morarentur dirigeret. Haberiq in
ꝓocimo se ideo p̃uenisse ut uasa qͦ reciperent
pararent. Centum modios eẽ iuni. ducentosq

Expanded text:
ante fores cellule, in qua vir Dei metatus erat, ante fores cellule, in qua vir Dei metatus erat, clamaret, vocatumque ille ministrum ait: 'Prebe', inquit, 'cibos alimonia petenti'. At ille: 'Non est nobis' ait, panis nisi paulolum tantum farinae'. At ille: Quantum', inquit, 'habes?' Testatusque ille, amplius se non habere, ut rebatur, quam farinae modium. 'Da ergo', dicit, 'totum nec quicquam reserves in crastinum'. Oboediens minister, totum simul pauperi tribuit, nihil ad necessitatem communem reservans. Ieiunantibus ergo illis, tertia iam dies inluxerat, nihil poenes se habentibus preter spei et fidei gratiam, unde fessis ieiunio membris subvenirent: subito audiunt fores signo terere. Cumque ostiarius sciscitaretur, cuius rei necesaures fratrum inquietare, is qui fores terebat, ait se a domina sua Procula nomine directum esse, oppidum morarentur, dirigeret, haberique in proximo: et se ideo praevenisse ut vasa quo reciperent praepararent; centum modios esse vini, ducentosque
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã illatã. Sublato deinde prandio uir
columbanus. repperitq suos multa tristitia de¬
yssos. in quirensq inuenit p̃terita nocte que in
dito uir dĩ ad sepulchrũ beati confessoris repedat.
questusq se non idcireo ad eiꝰ excubias se ex cũ¬
basse. ut ille sua ac suoꝵ sineret dampna patrari
frm̃. Nec mora is qui sacellum cum aureis furatꝰ
fuerat. cepit inter flagella corporisq poenas cla
mare et dicere. Illo & illo in loco aureos occulta¬
tos habere. Quod uidentes sotii om̃s currunt.
furtoq sublato oninia reddunt. Uirũ dĩ p̃cant᷑
ut tanti sceleris culpas ignoscat. Qđ miraculũ.
omnib terrorẽ incunit. ut deinceps qui ista audir&
uelir sacrata omnia. quȩ adiurũ dĩ ꝑtinebant.
eitingere non auderent. Prebens itaq necessaris
leupariꝰ uro dei ule dicit. Nauli gͦ itinere onians
isor nammetense cypidũ uenit. Ibi. quantisper
moratus ẽ. Quocuq quadã die quid ã egenis

Expanded text:
sententiam inlatam. Sublato deinde prandio, vir sententiam inlatam. Sublato deinde prandio, vir meat, reperitque suos multa tristitia depressos; et inquirens quid evenit, praeterita nocte quae in dito, ad sepulcrum B. confessoris repedat, questusque est non idcirco ad ejus excubasse reliquias ut ille sua ac suorum sineret damna patrare fratrum. Nec mora, is qui sacculum cum aureis furatus fuerat, coepit inter flmare et dicere illo et illo in loco aureos occultatos habere. Quod videntes socii omnes currunt furtuque sublata omnia reddunt, virum Dei precantur, ut tanti sceleris culpas ignoscat. Quod miraculum omnibus terrorem incutit, ut deinceps qui ista audierant, velut sacrata omnia quae ad virum Dei pertinebant attingere non auderent. Prebens itaque necessaria Leupecharius, virum Dei valedicet. Navali ergo itinere ovans usque Namitensem oppidum venit; ibi quantisper moratus est. Quo cum quadam die quidam egenus
Abbreviated transcription (Latin):
ad patriã repedaret. Respondit Canis me the¬
udericus a fr̃ib meis abegit. Tunc unus econui¬
ius chrodo aldus nomine qui amitam theuderici
regis in coniugio habebat. regi tam̃ theuderico
fidelis erat. Hic uiro dei humili uoce respondit.
se melius eẽ lac potare quã absinthiũ. Cui uir
dei. Cognoseo ait te regis thenderici federis
uira seruare uelle. At ille fateturse fedus fidci
ꝓmisisse quã diu ualeret obseruare. Si inquit
regis theuderici iunctus es federis. amico tuo
& domimo letus eris legatus directus. Hȩc ergo
eiꝰ aurib infer. etipsum et suos liberos intra tri¬
ennis circulum eẽ. delendos. radicitusq etꝰ stirpẽ
dñm eradicaturum. Cur inquit supra dictus
uir talia famule di promis: At ille. Non enim
quȩo silere quȩ mͥ loquenda dñs tradidit. Qđ
inpost modum omnes galliȩ nationes sensere im¬
pletum. Confirmauitq supertꝰ ad ragamundũ

Expanded text:
ad patriam repedaret, respondit: 'Canis me Thead patriam repedaret, respondit: 'Canis me Theudericus meis a fratribus abegit.' Tunc unus e convivis Chrodoaldus nomine, qui amitam Theudeberti regis in coniugium habebat, regi tamen Theuderico fidelis erat, hic viro Dei humili voce respondit, se melius esse lacte potare quam absinthium. Cui vir Dei: 'Cognosco', ait, 'te regis Theuderici foederis iura servare velle'. At ille fatetur, se foedus fidei promissae, quamdiu valeret, observare. 'Si', inquit, 'regis Theuderici iunctus es foederis, amico tuo et domino laetus eris a me legatus directus. Haec ergo eius auribus infer, et ipsum et suos liberos intra triennii circulum esse delituros, radicitusque eius stirpem Dominum eradicaturum'. 'Quur', inquit supradictus vir, 'talia, famule Dei, promes?' At ille: 'Non enim queo silere, quae mihi loquenda Dominus tradet'. Quod inpostmodum omnes Galliae nationes sensere impletum, confirmavitque superius ad Ragumundum
Abbreviated transcription (Latin):
oci cenatus compellunt. Remigero surgunt ut
omni uirtute cursu celeri portum transeant
gubernatori imperant ut medio fluminis dueo
scaphã teneat. Quo uidens beatiis colimiba
mestus uultum ad eclum erigi. compellans se
tante mestitie subdi ut nec scõꝵ sepulchra ui¬
sere ꝑmittatur. Urguentib gͦ omnib mox in
contra portum uentum e uelut quib da ancho¬
ris defreis scapha stare cepit. & ad portũ cit
dirigere. Quod eum enstodes ebstare ñuale¬
rent. inuiti scaphã qđ uellent ire siniur. Mi¬
rum inmodum medio efluuis filo ad porii
pennigero ceu uolatu ꝑuenit. Portuq res
seruns. ł gressus sine ad sepulchrũ beati nas¬
tini accedit. tota ibi nocte in oratione excubas
illuc escente uero die aleupario urbis illius
ep̃o inuitotus ad esum ire non ab niut p̃icra
obsuoꝵ requi ẽ frm. inoratusq: eo die eũ supi¬
dicto pontifice. Qui eom hora refecrionis
cũ ad mensã resideret. interrogatis cur retro

Expanded text:
loci conatu compellunt, remigeros urgent ut loci conatu compellunt, remigeros urgent ut omni virtute cursu celeri portum transeant, gubernatori imperant ut medio fluminis alveo scapham teneat. Quod videns B. Columbanus, moestos vultus ad coelum erigit, compellans se tantae moestitiae subdi, ut nec sanctorum sepulcra visere permitteretur. Urgentibus ergo omnibus, mox ut contra portum ventum est, velut quibusdam anchoris defixa scapha stare coepit, et ad portum caput dirigere. Quod cum custodes obstare non valerent, inviti scapham quo velit ire sinunt. Mirum in modum medio e fluviolo ad portum pennigero ceu volatu pervenit, portuque recservis. Egressus sane ad sepulcrum B. Martini accedit, et tota ibi nocte in oraInluciscente vero die, a Leupario urbis illius episcopo invitatus ad ęsum, ire non abnuit presertim ob suorum requiem fratrum, moratusque eo die cum supradicto pontifice. Qui cum hora refectionis cum eo ad mensam resederet, interrogatus, quur retro
Abbreviated transcription (Latin):
ut suis orationib eius lum en reftituat. Uidens¬
gͥ ille fidẽ. omnes poseit ut ꝓeçeo orent. ꝓmusq
diu sup̃ humum iacuit. Surgensq manu oculos
atngai. ac post crucis signum. postulatũ lumien
reddidit. Gaudens ille reddito lumine. domi
reme auit. Uidelicet ut interius lumen in hossi¬
tes habere non omiserant exteriore non carereq̃.
Sicq exinde turba obsessorum quos demones
horrido furore torquebant. ad uirum dei
curandi gra ꝓpiant. Daturq salus largita edno
om̃s ibi auiro dĩ curati sunt. His uirtiibus
ppłs urbis ꝑmotus. uirum dei suis honorib la¬
tent᷑ fulciebat. Non enim patule ꝓpter custodes
quicquã p̾bere audebant. ne regis iram incur
rerent. Deinde arreptum iter ꝑagunt.
Iaigantes gͦ ꝑ liger em
od turonensem ꝑueniunt urhẽ. ubi uir sẽs eus¬
todes p̃eatur. ut scaphã portui apꝓƿinquent
ire sinant. Qđ annuentes custodes nauigare ue¬

Expanded text:
ut suis orationibus eius lumen restituat. Vidensut suis orationibus eius lumen restituat. Videns ille fidem, omnes poscet, ut pro ceco orent, pronusque diu supra humum iacuit, surgensque, manu oculos adtegit hac post crucis signum postulatum lumen reddidit. Gaudens ille, reddito lumine, domi remeavit, ut videlicet qui interiorem lumen in hospites habere non omiserant, exteriorem non carerent. Sicque exinde turba obsessorum, quos demones horrido furore torquebant, ad virum Dei curandi gratia propiant, daturque salus largita a Domino: omnes ibi a viro Dei curati sunt. His virtutibus populus urbis permotus, virum Dei suis honoribus latenter fulciebat; non enim patule propter custodes quicquam praebere audebant, ne regis iram incurerent. Deinde arreptum iter peragunt. 42. Navigantes ergo per Ligerim ad Turonensem perveniunt urbem, ubi vir sanctus custodes precatur ut scapham ponto appropinquent, ire sinant. Quod abnuentes custodes, navigare ve
Abbreviated transcription (Latin):
digesta auint. se necessaria quesisse nec ꝓrsus
repperisse. Illa inquit accedite domini mei ad me¬
tatã famulę ur̃ę et que sunt necessaria uobiscũ
uehite. na & ego aduena sum eclonginquo solo.¬
orientis. Illi ouantes eã sunt calce sequinti uene¬
runt ad domum eius. sellaq supposita quieuer
donec detulit quid abcis eiectum cet. E ratq simul
in conses. su uir eius olim iam orbatus luminib
dequo sciscitati sunt quis eẽt. Illa inquit ur¬
nis ẽ ex eodẽ syrorũ genere sicut et ego. que ꝑ
multoꝵr circulum annoꝵ lumine priuatũ traho.
lli inquiunt. Si cep̃i famulo columbȩ obtutib
p̃sentet᷑ suarũ interuentu orationum. lumen
posset recipere. Ille ꝓmissi mueris fidei necribꝰ
monẽ roborat. Surgensq eoꝵ ẽ ꝓ sequutus
cum duce uestigia. Hrrauit gͦ potentinus hos¬
pitalitatis munus in ꝑegrinis. Nec ꝓrsus uerba
impleuerat. cecus asstabat. precatusq dĩ uirũ.

Expanded text:
rei digesta, aiunt se necessaria quaesiisse, nec prorsus rei digesta, aiunt se necessaria quaesiisse, nec prorsus invenisse. Illa infit: Accedite, domini mei, ad domum famulae vestrae, et quae sunt necessaria vobiscum vehite. Nam et ego advena sum ex longinquo Orientis solo'. Illi ovantes eam sunt calce secuti; venerunt ad domum eius, sellaque subposita, quieverunt, donec detulit, quid ab eis evectum esset. Eratque simul in consessu vir eius, olim iam luminibus orbatus, de quo sciscitati sunt, quis esset. lila inquit: 'Vir meus ex eodem Sirorum genere, sicut et ego, quem per multorum circulo annorum lumine privatum traho'. Illi inquiunt, si Christi famulo Columbae obtutibus praesentetur, suarum interventu orationum lumen posse recipere. At ille promissi muneris fidei nexibus mentem roborat, surgensque, eorum est prosecutus cum duce vestigia. Narravit ergo Potentinus hospitalitatis munus in peregrinis, nec prorsus verba impleverat, cecus adstabat, precatusque Dei virum,
Abbreviated transcription (Latin):
rens. Probauit illatȩ sententiȩ pęnã ultio mod
sub sequita. Nam ut subsequenti uice rediens
ad eunde portũ tarnsiturus uenit. diuinitus ꝑ¬
cussus in eodem ẽ loco demersus. Quid enĩ fuerit
ut iustus arbiter eandẽ ultionẽ post modum di¬
latasset. nisi ut tunc seĩ obtuniis de eius iundicta
non macularem. Indeq ad aurelianensẽ urbe
uenerunt. Quc cum nec aditũ eccłarũ sibi
ex regiis p̃ceptis pandi uideret. cum grandi
merore suꝑ ripã ligeris tentoriis contentus
paulisꝑ quiescit. Cumq iam sumptuũ necessariis
indigerent duos inurbẽ direxit. in necessaria
quererem quoꝵ unus erat potentinus nomine.
qui adhuc suꝑ ẽ & armoricana in loca insuburba¬
no constantie urbis monachoꝵ cohortẽ adunauit.
Cũq lustrantes nichis repperissent. quia regio ti
mulierẽ in platea exgenere syroꝵ. Quȩ cũ cos¬
uidissei sciscitata ẽ qui nõ eent illi rei ueritate

Expanded text:
isti!' Probavit inlatae sententiae poenam ultio mox isti!' Probavit inlatae sententiae poenam ultio mox subad eumdem portum transiturus venit, divinitus percussus in eodem loco est demersus. Quid enim fuerat ut justus Arbiter eamdem ultionem in postmodum dilatasset, nisi ut tunc sancti obtutus de ejus vindicta non macularentur? 41. Indeque ad Aurelianensem urbem venerunt: quo cum nec aditum ecclesiarum sibi ex regis praeceptis pandi videret, cum grandi moerore super ripam Ligeris tentoriis contentus paulisper quiescit. Cumque jam sumptuum necessaria indigerent, duos in urbem direxit ut necessaria quaererent, quorum unus erat Potentinus nomine qui adhuc superest, et Armoricana in loca in suburbio Constantiae urbis monachorum cohortem adunavit. Cumque lustrantes urbem nihil reperissent quia regio timmulierem in platea ex genere Syrorum. Quos cum vidisset, sciscitata est quinam essent. Illi, veritate
Abbreviated transcription (Latin):
rogressus exin ab autisiodoro conspicit uiue¬
nem ademone correptum ꝑ mei ex aduerso cur¬
rere cursu. ugni et enim milib totis uirib cucu¬
rerat. Quo uiso substitit quo usq sautius homo.
doemonis arte ueniret. Ueniensq ante uirum
dĩ ruit discerpens quẽ orationib curauit. patriq
sospitẽ reddidit. Deinde ad niuernense oppidũ
uenit. custodib ante cedentib ac sub sequentib¬
ut ligeris scapha reciperet᷑ britannicoq sinui
red deret᷑. Ubi euiã cum uenissent et tardo co
namine scapliã insilirent. quida ecusto dibus
arrepto rems unũ coꝵ qui lua ddicebat᷑ ꝑ cussit.
uirum sanetissimũ et in omni religione deditun.
Qđ uir di intuens sua corã se membra cedi. Cur
inquit crudelis addis merori merorẽ. annon
sufficit aduram rnma patran sceleris malum.
cur fessa xxp̃i membra cedis: cur contra mitem
inmitis appares: cur seuitiã in mansuetis preten¬
dis : memento te ab una ultione in hoc loco per¬

Expanded text:
rogressus exin ab Autissiodoro, conspicit juvenem a daemone correptum pernici ex adverso currere cursu, viginti enim millibus totis viribus cucurrerat. Quo viso substitit, quousque saucius homo demonis arte veniret, veniensque, ante virum Dei ruit discerpens; quem vir Dei orationibus curavit patrique sospitem reddidit. Deinde ad Nivernensem oppidum venit, custodibus antecedentibus ac subsequentibut Ligeris scapha reciperetur, Britannicoque sinui redderetur. Ubi etiam cum venamine scafam insilirent, quidam e custodibus, arrepto remo, unum eorum qui Lua dicebatur percussit, virum sanctissimum et in omni religione deditum. Quod vir Dei intuens, sua coram se membra cedi: 'Quur', inquid, 'crudelis, addis merori merorem? An non sufficit ad vestram ruinam patrati sceleris malum? Quur fessa Christi membra cedis? Quur contra mitem inmitis appares? Quur saevitiam in mansuetis praetendis? Memento te a divina ultione in hoc loco per
Abbreviated transcription (Latin):
¶quẽ cũ theodebtus uidisset. ouans suis recepit sedib.
a enĩ multi frm post cũ ex luxouio uenerant quos¬
ille uelut ex hostiũ p̃da recipiebat. P ollicitusq est
theo debertus se repperire intra suos terminos loca
uenusta et famulis dei ad omnẽ oportunitatẽ con¬
grua ꝓxcimasq ad p̃dicandum nationes undiq
haberi. Ad hȩc si inquit uir dĩ pollicitationis tuę
amminiculũ p̃buerit. et uadimonio falsitatis nocra
non opponertiꝰ. quantis se moraturũ ac ꝓbaturũ
si in cordib uicmarũ gentium fidẽ serere ualeat.
Dedit gͦ rex optionẽ quã cũq in partẽ uoluisset ex¬
perimento quereret locũ. qui sibi et suis placuiss&e
eppidũ olĩ diritũ quẽ bricantia nuncupabant.¬

Expanded text:
ertus vidisset, ovans suis sedibus recepit. Iam enim multi fratrum post eum ex Luxovio venerant, quos velut ex hostium preda recipiebat. Pollicitusque est Theudebertus se repperire intra suos terminos loca venusta et famulis Dei ad omni oportunitate congrua proximasque ad predicandum nationes undique haberi. Ad haec: 'Si', inquit vir Dei, 'pollicitationis tuae adminiculum preberis, et vademonio falsitatis noxa non opponeretur, quantisper se moraturum ac probaturum, si in cordibus gentium vicinarum fidem serere valeat'. Dedit ergo rex optionem, quacumque in parte voluisset, experimento quereret locum, oppidum olim dirutum, quod Brigantias nuncupabat
Abbreviated transcription (Latin):
imus. quȩ et luce clarius constant acritata. et
multorum narrationib uaracit᷑ noscunt᷑ eẽ ꝓbat.i.
Quib miraculis betti othmari sc̃itas inbaslica sc̃i peri claruerit¬

Expanded text:
imus, quae et luce clarius constant actitata, et imus, quae et luce clarius constant actitata, et multorum narrationibus veraciter noscuntur esse probata. Quibus miraculis B
Abbreviated transcription (Latin):
uc usq uirtutes et miracula obsc̃ĩtatẽ beati oth¬
mari abbatis celitꝰ declarata. Walfridus abba ur
doctus et sapiens. qui inlitterarũ scientia apud
nostrates illustris ante alios habebatur. seniorũ
incenobio sc̃ĩ galli conuersantiũ relationib scu
etiã scriptis ueritatis ratione plenissimis fide ac¬
comodans. luculento satis sermone et ueraci asser¬
tione conscripsit. Sed quia nos fr̃s in eodem
cȩnobio dõ militantes post harũ descriptionẽ:
uirtutũ multa miraculoꝵ insignia circa corpꝰ
eiꝰ dẽ uiri diuinitus manifestata ẽẽ cognouimus.
aliqua exxeis ad laudẽ & gloriã ommipotentis
dĩ stili officio memoriȩ commendare curauimꝰ.
quatenus hinc liquido ab omnib sanũ sapientib
colligatur quã digne abhominib honorificet᷑
in terris. qui tam manifesta signoꝵ attestatione
cotidie glorificat᷑ ecelis. Non tam̃ eiꝰ amore
duct liqͣ indubiũ uenientia uł etiã falsitati
obnoxia. sed ea tantũ litteris titulare disposu¬

Expanded text:
ucusque virtutes et miracula ob sanctitatem beati Othmari abbatis coelitus declarata Walafridus abbas vir doctus et sapiens, qui in litterarum scientia apud nostrates illustris ante alios habebatur, seniorum in coenobio S. Galli conversantium relationibus seu etiam scriptis veritatis ratione plenissimis fidem accommodans, luculento satis sermone et veraci assertione conscripsit. Sed quia nos fratres, in eodem coenobio Deo militantes, post harum descriptionem virtutum multa miraculorum insignia circa corpus ejusdem viri divinitus manifestata esse cognovimus, aliqua ex his ad laudem et gloriam omnipotentis Dei styli officio memoriae commendare curavimus: quatenus hinc liquido ab omnibus sanum sapientibus colligatur, quam digne ab hominibus honorificetur in terris, qui tam manifesta signorum attestatione quotidie glorificatur in coelis. Non tamen ejus amore ducti aliqua in dubium venientia vel etiam falsitati obnoxia; sed ea tantum litteris titulare disposu
Abbreviated transcription (Latin):
exigeretur. prudenti consilio cuncta ꝑ agens
anissimum atq orthodeocim principẽ hlodo¬
uuicum imperatorem adirent. et quȩ eos
pulsaret frm̃ perinonẽ parit̾ edicerent. Qui
& ipse gloriosus atq inuictus augustus con¬
siderans rem ꝑgrandem atq paucoꝵ uires
magnitu dine sui transeuntium. ad conciliũ¬
uenerabile ep̃oꝵ quod tunc temporis apud
aquas grani congregatum erat statuit con¬
ferendum. et quid de his eẽt gerendum
sententia scĩ conuertentur magnoꝑe flagi¬
tandum. Isdẽ aut̃ uenerabilis ac ꝓrsus deo
amabilis conuentus. considerits undiq par¬
tib scilicet ut qui & quã rẽ peterent. sed
& reuerentiam dñi confessoris sanaerunt.
tot religiosoꝵ uroꝵ uoto scĩ uiri ossa com̃¬
muti & in monasterio supra dicto t rdigiosus
honoraretur collocari. Quoꝵ sententiȩ sepe
dictus pontifea obȩdientiã p̃buit. consilio
assensit. & petentib iam dictis uenerandis

Expanded text:
exigeretur, prudenti consilio cuncta peragens,exigeretur, prudenti consilio cuncta peragens,anissimum atque orthodoxum principem Ludovicum imperatorem adirent, et quae eos pulsa ret fratrum petitio, pariter edicerent. Qui et ipse gloriosus atque invictus Augustus considerans rem pergrandem, atque paucorum vires magnitudine sui transcendentem, ad conciliumvenerabile episcoporum, quod tunc temporis apud Aquasgrani congregatum erat, statuit conferendum, et quid de iis esset gerendum a sententia sancti conventus magnopere flagitandum. Isdem autem venerabilis ac prorsus Deo amabilis conventus, consideratis undique partibus, scilicet qui et quam rem peterent, sed et reverentia Domini confessoris, sanxerunt tot religiosorum virorum voto sancti viri ossa committi, et in monasterio supradicto, ubi religiosius honorarentur, collocari. Quorum sententiae saepe dictus pontifex obedientiam praebuit, consilio assensit, et petentibus jam dictis venerandis
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ unde quaq in eundẽ locũ religiositatis cus¬
tores confluere. & maxime nobiles uiri exx
monasterio scĩ lamberti qui apłiee uite deside¬
Qui postquã detrita scę conuersationis uia
que olim sibi fuerant aspera xp̃o ductore ce¬
perunt fieri leuia augmenta suę profectionis
& deuotionis. Requirentes gͦ adierunt p̃fanũ
uenerabilẽ ac deuotũ antistitẽ walcaudum.
uti beatissimi hucberti p̃sulis ossa eis aloco se
pulture ꝑ mitteret transferre. et incellam sue
habitationis obsui consolationẽ & confessoris
dñi ampliorẽ honorẽ transportare. Qui uotis
eoꝵ petitionẽ ut pius pater clement᷑ exiudiuit.
indignũq locũ quo scã membra iacebant
tanto confessore iudicauit. sed & piã permonẽ
eoꝵ impleri posse atq debere non abnuit.
At tamen ne incaute ac paffim leuitatis errore
dictante id fecisse uideretur ferme tribus
annis eoꝵ petitionẽ distulit. Sed cum ab ipsis
uenerandis uiris magnoꝑe ut id eis conceder&

Expanded text:
 undequaque in eumdem locum religiositatis cultores confluere, et maxime nobiles viri ex monasterio Sancti Lamberti, qui apostolicae vitae desideQui postquam detrita sanctae conversationis via, quae olim sibi fuerant aspera, Christo ductore coeperunt fieri levia; augmenta suae perfectionis et devotionis requirentes, adierunt praefatum venerabilem ac devotum antistitem Walcandum, uti beatissimi Hucberti praesulis ossa eis a loco ejus sepulturae permitteret transferre, et in cellam suae habitationis ob sui consolationem et confessoris Domini ampliorem honorem transportare. Qui vocis eorum petitionem ut pius Pater clementer audivit, indignumque locum quo sancta membra jacebant, tanto confessore judicavit. Sed et piam petitionem eorum impleri posse atque debere non abnuit. Attamen ne incaute ac passim levitatis errore dictante id fecisse videretur, ferme tribus annis eorum petitionem distulit. Sed cum ab ipsis venerandis viris magnopere ut id eis concederet
Abbreviated transcription (Latin):
aprima usq ad s cdam translationẽ annor ũ
aneit septra ginta quinq regnante dño nr̃o
tlone yo a pollicente fuisse usqad consino ma¬
mone sedi ad fiturum fidedib. eon q ugoni¬
dõ patre et regnat ds̃ inunitate spc̃ scĩ per

Expanded text:
a prima usque ad secundam translationem annorum a prima usque ad secundam translationem annorum circiter septuaginta quinque, regnante Dominoet pollicente suis se usque ad consummationem saeculi adfuturum fidelibus, eorumque agonieo Patre et regnat Deus in unitate Spiritus sancti per
Abbreviated transcription (Latin):
rupte seruatum uirtus diuina claruerit siqͥs
plene nosse desiderat. seriẽ hutꝰ uolum inis
paulo superiꝰ repetendo ꝑspicacit̃ legat. ibiq
quanto honore quanta ue illesione et in cor¬
ruptione ꝓtectio diuina illud donauerit.
rationabilit cõp̃hensũ fidelit̾q ad notatum
ꝑfacile colligere quibit. Cum gͥ nil detrim̃ti.
Nilq incorruptionis in corporis eiꝰdem sc̃ĩ uiri
pͥma translatione quȩ facta ẽ submemorato
principe compertum fuisse didicerit. nullomꝰ
eadẽ quap̃i grã ꝓtegente inueniri quiuerit
dubitauit. ac ꝑ hoc totius ambigiitatis nubilo
Su utus ueritatisq pspicue luce ꝑfusus niln
quod miretur. et unde diuinȩ potentie mul¬
tiplices grates digne ꝑ soluat. inueniens am
pul dubio mirabilem gloriosumq inscĩs suis.
nature ui inferentib honorato & glorifica¬
to toro anni sui p̃dicandum cernus uocis.
aoclomabit. Inter fluxit aut̃ spacui temporis

Expanded text:
rupte servatum virtus divina claruerit, si quis rupte servatum virtus divina claruerit, si quis plene nosse desiderat, seriem hujus libelli paulo superius repetendo perspicaciter legat: ibique quanto honore, quantave illaesione et incorruptione protectio divina illud donaverit, rationabiliter comprehensa fideliterque adnotata perfacile colligere quibit. Cum igitur nil detrimenti nilque corruptionis in corporis ejusdem sancti viri prima translatione, quae facta est sub memorato principe, compertum fuisse didicerit; nullo moeadem Christi gratia protegente inveniri quiverit, dubitabit, ac per hoc totius ambiguitatis nubilo exutus, veritatisque perspicuae luce perfusus, nil nisi quod miretur, et unde divinae potentiae multiplices grates digne persolvat inveniens, Deum procul dubio mirabilem gloriosumque, sicut in caenaturae vim inferentibus honorato et glorificato, toto adnisu praedicandum cernuis vocibus exclamabit. 6. Interfluxit autem spatium temporis