comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacienti cloacas uis fiat / quia mart¬
cadem utilitas fuit pretorẽ eĩ
sit int̾lixisse. neuis fieret. quo
mirius loacam in publicum
face lic̾et.idꝙ offilio. ⁊ trebatio
placuisse dicenduait. ipidẽ
ut fc̃am cloacam purgarea re¬
stituere ꝑmutendum sit ꝑ ĩt̾¬
dictum nouam uo face is de¬
mum concec̾e debeat. cui in¬
ax publicax cura sit. S lp̃.¬
factu ẽ. quia dere
agitur id ecpiundi potestas
ẽ restituas. ¶Hoc int̾lictum¬
ẽ restitutorium ⁊ ꝑ hoc occursũ
ẽ caliditati coꝵ ꝙ ii. aut clam
quedam molluuntur iubent᷑
non siue enim iushuit. suie ñ.
aut clam fec̃ tueri aut̃ ius sũt
debuit. non inumam comitte¬
¶demq ẽ quesitum. in hoc inter¬
dc̃o utentr exceptionẽ possit
obicere. ꝙ non inuir meo fe¬
cerim ⁊ mag̃ ẽ ne possit. Ia
nulla uista exceptione se tuẽi
posse. ¶XCInt̾dictum ad ea
sola oꝑa ꝑtinet. quecuq ⁊n
solo.ui aut clam fu̾it. ¶Ddsit
ui factum uideri quintus m¬
utius scͥpsit. si quis cc̃ quem ꝓ¬

Expanded text:
acienti cloacam uis fiat, quia eadem utilitas sit: praetorem enim sic interdixisse, ne uis fieret, quo minus cloacam in publico facere liceret: idque Ofilio et Trebatio placuisse. ipse dicendum ait, ut ne factam cloacam purgare et restituere permittendum sit per interdictum, nouam uero facere is demum concedere debeat, cui uiarum publicarum cura sit. factum est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas', Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui ui aut clam quaedam moliuntur: iubentur non: siue enim ius habuit siue non, aut clam fecit: tueri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci.Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: 'quod non iure meo receperim'. et magis est, ne possit: nam nulla iusta exceptione se tueri potest.Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt.Quid situi factum uideri Quintus Mucius scripsit, si quis contra quam p
Abbreviated transcription (Latin):
nmantur in mudicie cloacar¬
Itẽr si nõ reficiantur. ¶ xc ant
int̾dictum ppositum ẽ de doa¬
cis priuatis ꝑ. enim cloace pub¬
licamcuram merentur. ¶Clo¬
aca autẽ ẽ locus cauus ꝑ quem
coliues quedam fluat. ¶x
prohibitorium ẽ quo ꝓhibes
uicinis iim face̾ quo minus clo¬
aca purgetur. ⁊ reficiaturcloas
appellone ⁊ tub ⁊ fistula cotin¬
eturquia aut̃ cloac refecno
⁊ purgatio. adpublicam utilita¬
tem ⁊̃pectare ucetur iocco pla¬
cuit non ee int̾dictũ. aiddĩdũ.¬
nsum huit. tñ non prohibetur
uolens cloacam refic̾e. uł purs¬
are deinde ait pretor que ex e¬
dib eius intua ptinet. edes h¬
edem accipere debes ꝓomni
edificio. hoc ẽ ex elificio cius ĩ
tuum cdificium ħ ampliuis
libeo putibat hinc intraẽo

Expanded text:
nantur immunditiae cloacarum, si non reficiantur.Hoc autem interdictum propositum est de cloacis priuatis: Publicae enim cloacae publicam curam merentur.Cloaca autem est locus cauus, per quem colluuies quaedam fluat.Hoc prohibitorium est, quo prohibetur vicinus vim facere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur. Cloacae appellatione et tubus et fistula continetur. Quia autem cloacarum refectio et purgatio ad publicam utilitatem spectare videtur, idcirco placuit non esse in interdicto addenduusum habuerit, tamen non prohibeatur uolens cloacam reficere uel purgare.Deinde ait praetor 'quae ex aedibus eius in tuas pertinet'. aedes hic accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝙ magisplacet si parat᷑
cĩt petitor extimationẽ resti¬
tuere nec restituetur ei hom¬
o q̃nti in litem iurass dam¬
pnarctur el possessor. Llꝑ.
s cuius int̾est. furti ħt actio

Expanded text:
uod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in litem iurasset, damnaretur ei possessor. 10 Cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditionem petitor remittet
ꝙ si ex ꝯdicione ante damp¬
natus icus litis estimati¬
onem sustulent. ut aut om¬
nimodo absoluat rei¬

Expanded text:
dictionem petitor remitteret: quod si ex condictione ante damnatus reus litis aestimationem sustulerit, ut aut omnimodo absoluat re
Abbreviated transcription (Latin):
ui metu cunis ĩ quo. D auł.
rcus fuit postulatus nomen
milicic dedit: statĩ sacramento
soluendus est. ¶Miles turba¬
tor pacis. capite punitur.

Expanded text:
ui metu criminis, in quo iam reus fuerat postulatus, nomen militiae dedit, statim sacramento soluendus est. Miles turbator pacis capite punitur.
Abbreviated transcription (Latin):
utilissimum ẽ sicutugitur de
uiapublica itficienoa int̾dic¬
tum ꝓpositum ẽ ita ⁊̃ denpa fu¬
minis mimienda ponendũ
fuit. ¶Mcrito adicit dum ne
obid nauigatio det̾ior fiat illa
cnim sola refectio tolleranda
ẽ que nauigio impedimento¬
nonẽ ¶Is aut̃ qui upam uut
mumiete tũpno futuro deb
tatem ꝑsonefihoc int̾dictum
exp̃ssum ẽ ut dãpni infecti ĩ
annos dece uir bom arbitͣtu
uł caucatur uł satisdctur/ dabĩ
autem satis uiginis. S is quitrã
flumen possidebuntficnimcu¬
randum fuit. ut cis anteopus

Expanded text:
de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit.Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio toleranda est, quae nauigio non est impedimento.Is autem, qui ripam uult munire, de damno futuro debet tatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel caueatur uel satisdetur.Dabitur autem satis uicinis: sed et his, qui trans flumen possidebunt.Etenim curandum fuit, ut eis ante opus
Abbreviated transcription (Latin):
debet / cet̾um et si cecidit iussu
om̃.cornelia cum eximemꝰ
plane si defendendidĩ grã
aliquid fec̾ic. rõnem cnis cõ¬
starc apparct. mqr cam iem
adusus agentem. exceptio
obicienda erit. ¶Si suus in
quo usufrꝰ meus est. iuma
michi focit adũsus dim̃. no¬
xali iudicio expm poto nec¬
nõ hͣrem Alit atq si suus co¬
remus socio actõnẽ ea ꝓpier
quia ec ip̃c imuriarũ actio¬
ne⁊ tenetur. ¶ait p̾tor.si
ei qui in alt̾ius potate erit.
qui eo noĩc agat. ciusa co¬
guita ip̃i qui numna accepisse
dicetr. iudiciũ dabo filio ẜ
inuiriã passo. sip̾scus su

Expanded text:
debet: ceterum et si occiderit iussu domini, Cornelia eum eximemus. Plane si defendendi domini gratia aliquid fecerit, rationem ei constare apparet, inque eam rem aduersus agentem exceptio obicienda erit. Si seruus, in quo usus fructus meus est, iniuriam mihi fecerit, aduersus dominum noxali iudicio experiri ponon haberem. aliter atque si seruus coremus socio actionem, eapropter, quia et ipse iniuriarum actione tenetur. Ait praetor: 'Si ei, qui in alterius potestate erit, qui eo nomine agat: causa cognita ipsi, qui iniuriam accepisse dicetur, iudicium dabo'. Filio familias iniuriam passo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ium acconom. nani et hic
preius absentis loco estspl¬
ane si agere p̾sens nolit. ul
qr dif̾ert. uł qr remittit. atq
donat iuna mag̾est. ut fili¬
oactio nõ deturnã et cum
Usens fuisset actur fuisse in¬
tdum tame putamꝰ. et siꝑ
pater remittat.Imuriar ac¬
tionc̃ filio danda ut puta
si pris ꝑsona uilis abiocta¬

Expanded text:
rum actionem: nam et hic pater eius absentis loco est. Plane si praesens agere nolit, uel quia differt uel quia remittit atque donat iniuriam, magis est, ut filio actio non detur: nam et cum praesens fuisset, acturum fuisse. Interdum tamen putamus et si pa‹ter› remittat, iniuriarum actionem filio dandam, ut puta si patris persona uilis abiecta
Abbreviated transcription (Latin):
te inq̃ntu ob eagein.
cquii uidici uidebit᷑ ¶et si¬
ẜuus decesẜ̾it. dñ eiꝰ age̾
posse labeo ait. quia dedap
no ꝙ ꝑ iniriam̃ fcm̃ est.
agaturet ita trobatio pla¬
cuit quedam ĩiurie alibis¬

Expanded text:
ntum ob eam rem iudici uidebitur, et sruus decesserit, dominum eius agere posse Labeo ait, quia de damno, quod per iniuriam factum est, agatur. et ita Trebatio placuit. Quaedam iniuriae a lib
Abbreviated transcription (Latin):
Osuã remsit nã et si nudauo¬
lũtate iiuriã remisit idubi¬
tate dicend̃ est. extingi in¬
iuriaꝵ accionẽ. no mimis
qͣm si tp̃r abolita fu̾it ĩumna

Expanded text:
suam remisit. nam et si nuda uoluntate iniuriam remisit, indubitate dicendum est extingui iniuriarum actione‹m› non minus, quam si tempore a
Abbreviated transcription (Latin):
asis fce graues sunt cre¬
scit cnĩ ꝯtumclia ex ꝑsoñ.
cius qui ꝯtinneliã
feait
¶cum suo ĩumã facit. male¬
ficiũ eũ admute. palim est
igitur m̃ito sicuti exoct̾is de¬
liccis.ata et ex hoo ĩiuriarũ
noxas actiodacur s iarbi¬

Expanded text:
a seruis graues sunt: crescit enim contumelia ex persona eius qui contumeliam fecit. Cum seruus iniuriam facit, maleficium eum admittere palam est: merito igitur sicuti ex ceteris delictis, ita et ex hoc iniuriarum noxa
Abbreviated transcription (Latin):
pi acuise restitutionum dis
tõ auolo simul irdicio quor
comuni diuidundo age sub
codem iudice ⁊ tem si e̾ius dẽ¬
fundi quem tu possicras ego
ppͥum meum ẽe dicam. frũct
doptiue eius non fiat ulob¬
stet andeneganda sit iutro¬
biꝙ putat. int̾uenire petore
debere nec ꝑmitte petitori p̾¬
quam deproprietate constet.
huius mõi ndicu cepinri.

Expanded text:
causae restitutionum dispto et uolo simul iudicio quoque communi diuidundo agere sub eodem iudice: item si eius funproprium meum esse dicam, fructusdo partive eius non fiat" obstet an deneganda sit. et utrubique putat intervenire praetorem debere nec permittere petitori, priusquam de proprietate constet, h
Abbreviated transcription (Latin):
cum instrĩs supscserat. ex p̾ccp¬
to siue int locutione uidicis.
anp̾scptio ciopponi possit.
cum inprincipalib cõstitu¬
tionib manifeste cauetur. si
res iudicata eet ex falsis istrĩs¬

Expanded text:
umentis subscripserat ex praecepto siue interlocutione iudicis, an praescriptio ei opponi possit? cum et principalibus constitutionibus manifeste cauetur, etsi res iudicata esset ex falsis instr
Abbreviated transcription (Latin):
sia ẽ ⁊ dico mretea uiam adeũ
pfundum sẽpronianum que
fuum ẽc constat. debisiui.a
ate petam̃. exceptonem ꝙ p̃
SIudicium predio non fiat u¬
gilem tͥ fore ꝑutaui idłꝙ¬

Expanded text:
st, et dico praeterea viam ad eum per fundum Sempronianum, quem tuum esse constat, deberi. si viam petam, exceptionem "quod praeiudicium praedio non fiat" utilem tibi fore putavi
Abbreviated transcription (Latin):
ri. non solũ ꝙ frum̃tis añt ls¬
silius ccdius c̾tifodinis lapidi¬
cims capitur. Iuł scribit frugos
om̃s esse quibus homo uescat
falsũ ẽc nõ cnĩcames autancs
ftras us. aut poma frugos dici
se tencat. recte gallũ diffimisse.
lupmũ uero ⁊fabbas fiugos po¬
tinctur que sunis apud alple

Expanded text:
ri, non solum frumentis aut lesiluis caeduis, cretifodinis, lapidicinis capitur, Iulianus scribit. 'fruges' omnes esse, quibus homo uescatur, falsum esse: non enim carnem aut aues ferasue aut poma fruges dici. se teneat, recte Gallum definisse: lupinum uero et faba‹m› fruges pocontinentur. quae Seruius ap
Abbreviated transcription (Latin):
mimo red panł. ĩmo si inbello
captus pace fc̾a domũ refugit. de¬
inde itnonato bello capitur:
postliminio redit. ad cũ quo p¬
ore bello captus erat. si modo
no ꝯuenit in pace nt captini
iedderentur.

Expanded text:
minio redit. Paulus immo si in bello captus pace facta d‹o›mum refugit, deinde renouato bello capitur, postliminio redit ad eum, a quo priore bello captus erat, si modo non conuenerit in pace, ut captiui redderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł fauacia potestatẽ hostium
euasit ita tn sica m̃ẽte uencrit
ut nõ m ulo reũteretur inec eñ
satis est corpore dõu ꝙ̃ rediisse ĩi
mente alienus est is ⁊ qui mctiꝰ
hostib recupantir: poflimimo
uror cũ manito ab hostib sit
capta. ⁊ ibide exmanto enixasit.
si reuersi funi̾t: iustos ẽẽ ⁊ pa¬
rentes ⁊ nberos ⁊ finiũ inpot̾ate
uersus sit./ o si cũ matre sola re¬
Siitatur. q̃si sinc marito natus¬
purius habxbitur. Mab
atrones tibi ẜuiĩ eripiant. pꝰsa
negant posse usucapi cum ab
emptorelab̾. filius tebatius ꝙ

Expanded text:
 fallacia potestatem hostium euaserit, ita tamen, si ea mente uenerit, ut non illo reuerteretur: nec enim satis est corpore domum quem redisse, si mente alienus est. sed et qui uictis hostibus recuper‹a›ntur, postliminio uxor cum marito ab hostibus capta fuerit et ibidem ex marito enixa sit: si reuersi fuerint, iustos esse et parentes et liberos et filium in potestate uersus sit: quod si cum matre sola reuertatur, quasi sine marito natus, spurius habebitur. 26 atrones tibi servum eripuerant: postea negant posse usucapi eum ab emptore Labeo Ofilius Trebatius,
Abbreviated transcription (Latin):
i quis p̃gnante urore relicra m
hostiũ potestatt̃ ꝑuen̾it. mox
natus filis eiꝰ uxore ducta filim̃
uł filiã ꝓcre aĩnt. ac tũc post n¬
minio auus reu̾sus fiñt. onña
uira nepotis noĩt ꝓm̃ capiet

Expanded text:
i quis praegnate uxore relicta in hostium potestatem peruenerit, mox natus filius eius uxore ducta filium uel filiam procreauerit ac tunc postliminio auus reuersus fuerit: omnia iura nepotis nomine perinde capiet,
Abbreviated transcription (Latin):
pondente ꝓnuciatũ est. nõ h̾t
rei indicate auctoritatt̃ insu
aduerso cum solum qui ad ẽe
negler̾it. qr hiis qui testam̃to.
ubtates. uł legata. uł fidci con¬
emissa acceperũt. salnc sũt acci¬
ones si quas hũeriit. ꝑ m̃ ac si
nicħ esset iudicatũ. et ido ad¬
Ensus eum qui nicit ꝑmutmͦ

Expanded text:
pondente pronuntiatum est, non habet rei iudicatae auctoritatem nisi adversus eum solum qui adesse neglexerit. quare his, qui testamento libertates vel legata vel fideicommissa acceperunt, salvae sunt actiones, si quas habuerunt, perinde ac si nihil esset iudicatum: et ideo adversus eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ꝑte siñc appellart non
significait ⁊ no solere ĩꝓbari
appellacones coꝵ qui uł nnam
eam appellandi ꝓbabilem hab¬
Querint.Dem¬

Expanded text:
tentiae appellaret non significavit. Non solere improbari appellationem eorum, qui vel unam causam appellandi probabilem habuerunt. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
at iudiciu solius noxe deditõi
Iuillumẽ s peccumariã condẽpñ¬
tionem sequitur. ⁊ idco iudicati
inocc̃e agitur ienim solis conde¬
pnatur noxe diditio in solutõs
.c̃. que celoge tribuitur. Qͥ ui
dicati bona auctoritite sua distr¬
accit. fuiti accioncaui bonor ra¬
ptor tenctur. ¶ñdicati actio ppe¬
tua ẽ a ripsocutionem continet
stgmhr̃oia inh̾rdem conpetit.
es constitutos. quamuis agino
possit. multis tñ modis iudicatũ
lidar posse hodic non dubitit.
quia constituto die spatium.
piudicito nõ ⁊̃ iudicitum pcrrõ¬

Expanded text:
s noxae deditionis nullum est, sed pecuniariam condemnationem sequitur. et ideo iudicati decem agitur, his enim solis condemnatur: noxae deditio in solutione est, quae e lege tribuitur. Qui iudicati bona auctoritate sua distraxit, furti actione et ui bonorum raptorum ei tenetur. Iudicati actio perpetua est et rei persecutionem continet: item heredi et in heredem competit. es constitutos, quamuis iudicati agi non possit, multis tamen modis iudicatum liberari posse hodie non dubitatur, quia constitutorum dierum spatium pro iudicato, non contra iudicatum per
Abbreviated transcription (Latin):
nore ꝑte am posse disse quis in¬
telligitur. ⁊ si duobus mensibu
posscocrat. si modo adu̾sanus ciꝰ
Iant pantorib dicbus ant nulł¬
ĩ possederit. Cilius.¬

Expanded text:
ore parte anni' possedisse quis intelle gitur, etiamsi duobus mensibus possederit, si modo aduersarius eius aut paucioribus diebus aut nullis possederit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̾at apperuerit. et om̃s
res que in eoerant contrac¬
reu̾sus unam exhus abstu¬
lerit. et ante qͣm reciꝑet sc qͦ
destinau̾at dep̾hnsꝯ fu̾it. eius¬
dem rei et manifestꝰ. et nec
manifestus fur erit. S si qͥs
segetem ante lucem secat et
contractat. eius ꝙ secat ma¬
infestus fur est. et nec ma¬
morum sacũ deposinsset. ali¬
uin saccum in quo scit
dabat accepit. putauit aũt
illic sua. triginta ẽẽ teni fur¬
ti .x nomine placet. ¶ Si dͥs
es surripuit. dim aurum se
mittit. ¶Idem uł.ait. S et
siquis surripuit furto du¬
os sacculos. unum. decem.
alttrum .xx. quorum alterũ
suum putauit. alterum sit
alienum. ꝓfecto dicenus.
tantum unꝰ queni puta¬
uit alienum. furtum ein
fuicere quemnadmodum si
duo pccula abstulenit. quo¬
rum alterum suum puta¬
uit. alterum scit alienum.
tocius poculi eum furtun

Expanded text:
non poterat, aperuerit, et omnes res, quae in eo erant, contrecreversus unam ex his abstulerit, et ante quam se reciperet quo destinaverat, deprehensus fuerit, ejusdem rei et manifestus, et nec manifestus fur erit. Sed et si quis segetem ante lucem secat et contrectat, ejus, quod secat, manifestus fur est. Si morum saccum deposuisset, alium saccum, in quo scit dabat accepillic sua uiginti esse, teneri furti decem nomine placet. Si quis aes subripuit, dum aurum se mittit: idem Ulpianus. Sed et si quis subripuit furto duos sacculos, unum decem, alterum uiginti, quorum alterum suum putauit, alterum scit alienum: profecto dicemus tantum unius, quem putauit alienum, furtum eum facere, quemadmodum si duo pocula abstulerit, quorum alterum suum putauit, alterum scit alienum: otius poculi eum furtu
Abbreviated transcription (Latin):
temp dimissorias ĩstant. et
scpius/ ⁊ si nõ accipiat. id ip̃m
contestetur:nam in stanciam
Siepetentis dimissorias ꝯstituti¬
ones desiderant. Equñ est igit᷑
si ꝑ cu steterit ꝗ debeat darelit¬
teras quo mino det. ne hoc acci¬
pienti neccat. Nich nouan a

Expanded text:
tempus dimissorias instanter et saepius, ut et si non accipiat, id ipsum contestetur: nam instantiam petentis dimissorias constitutiones desiderant. aequum est igitur, si per eum steterit, qui debebat dare litteras, quo minus det, ne hoc accipienti noceat. NIHIL INNOUARI A
Abbreviated transcription (Latin):
x quib causis annua int̾dc̃a
sunt ex his deeo ꝙ adcũ cũ quo
agitur puenit. pannum iu¬
delictum eor q inpotestate hẽ¬
mus danturuł uti cũ indeie.¬
cerũt. aut in aut clam op foce¬
runt s officio iudicis cõtinẽ.
ut dñm sua inpensa opr resti¬
tuc̃tẽ. absoluat. patientiam.
tollendo oꝑi prestantem no¬
xe ded̾e iubeat. ⁊ absoluat. Si.
non dedat quantum inpense
intollendo oꝑe crogatum sit.
tanti congẽpnet:Sincꝙ pati¬
entiam p̾stat. neq ip̃e tollat

Expanded text:
x quibus causis annua interdicta sunt, ex his deo eo, quod ad eum cum quo agitur peruenit, post annum iudelictum eorum, quos in potestate habemus, dantur, ueluti cum ui deiecerunt aut ui aut clam opus fecerunt. sed officio iudicis continetur, ut dominum sua inpensa opus restituentem absoluat: patientiam tollendo operi praestantem noxae dedere iubeat et absoluat, si non dedat, quantum impensae in tollendo opere erogatum sit, tanti condemnet: si neque patientiam praestet neque ipse tollat
Abbreviated transcription (Latin):
gnoribꝰrex hocgñe ẽ ex quo
itine uenditor ũsusc̃ quo mi¬
ns ep̃tor utitatur m̃ fi ucto
Recupande possonis causa p¬
ponuntur. sub nibrica.mide
iii.aliqua enim sub hoc titulo
interdicta ut oiximus dupli¬
scia. tam idcuꝑande quã adipi¬

Expanded text:
gnoribus, ex hoc genere est: et 'quo itinere uenditor usus est, quo minus emptor utatur, uim fieri ueto'. reciperandae possessionis causa proponuntur sub rubrica unde ui: aliqua enim sub hoc titulo interdicta, ut diximus, duplicia tam reciperandae quam api
Abbreviated transcription (Latin):
prnsum est. si quis ab scutem
destudcus satisccdit. de indc us
ꝓcurator ab codatus uł postqͣ¬
ei ħrs extit̾it. iudiciũ acceperit.
ndicium acccptum ħrs posse¬
sori cxat̾it. extinguetur stipło.¬

Expanded text:
 si quis absentem defendens satisdederit, deinde, uel procurator ab eo datus uel postquei extitit, iudicium acceperit, iudicium acceptum heres possessori exstiterit, extinguitur stip
Abbreviated transcription (Latin):
Iad defendend̾ ꝓcurator datus
fu̾it satisdare iultuir idica¬
tum sollu ⁊ipulatione que
non ab ip̃o. xuratore d: ado¬
rator aliquẽ defendat ip̃e osi¬
tur satisdare nidicatil solinai¬
pulationẽ. Pauł
tebaturlite contestat deceise¬
Irit. de inde possor litem de suit.
quidam putant fideuissores

Expanded text:
ad defendendum procurator datus fuerit, satisdare iubetur iudicatum solui stipulatione, quae non ab ipso procuratore, sed a dosi procurator aliquem defendat, ipse cogitur satisdare iudicatum solui stipulatione. 11 tebatur, lite contestata decesserit, deinde possessor litem deseruerit, quidam fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃o ꝙ nõ est pauperior fc̃us
locupletior est sie et infilios
famł. putabat. macedonianu
cessate si ni nc̃cias cauias filio
mutuam pocũiam acceꝑit ⁊ cã
erdid̾it. Marc̃.

Expanded text:
hoc ipso, quo non est pauperior factus, locupletior est. sic et in filio familias putabat Macedonianum cessare, si in necessarias causas filius mutuam pecuniam acceperit et eam perdiderit. 48 Marc
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝯstitutiones cos tenẽt. ¶n¬
ascitur. In ħrocs nõ at roddẽ¬
das nec ħrdi. ¶Si auis uir.¬
gines appellasset. oi tamen
ancillan ueste uesticas. mi¬
nis poccare uidctur muiro
minꝰ si m̾etricia ueste femi¬
ne. nõ matruĩ familiaꝵ ueste
fuisserit. Si igitur nõ matro¬
nali hĩtu femina fu̾it. et qͥs
cania appellauit. ła comiitẽ
abduxit. Iniuriaꝵ nõ tenet᷑
comitrm accipe debemꝰ cuir
qui ꝯmittetur. et scqͣtur. et
ut ait lab̾o. suic lib̃m. siuescr

Expanded text:
tenent. Inascitur, in heredes non est reddenda: sed nec heredi. Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur. Comitem accipere debemus eum, qui comitetur et sequatur et ut ait Labeo siue liberum s
Abbreviated transcription (Latin):
Idem et si ad stationẽ uł tabor¬
nam uentum sit ꝓban opt̾e
fecisse comuitiũ. nõ tiris iu
detur qui uocferatus est. ue¬
rumis q̃ qui ꝯcitauit aduo¬
ciferationẽ alios. uł qui sh̃¬
misit ut uocifcrẽtur cui nõ
sine cansa adiectum est. na
ulla executio est^ si curau̾it.
quis ꝯuiciũ alicui ficri nõ
tamen fcm̃ sit. nõ tenebitur
exhis apparet nõ om̃e male¬
dcm ꝯuiciĩ eõ set id solum
qd uociferatione dc̃m estẽt
siue unus. siue plures dixe
cifcratõe dicitur. cõ uiciĩ nõ¬

Expanded text:
idem et si ad stationem uel tabernam uentum sit, probari oportere. Fecisse conuicium non tantum is uidetur, qui uociferatus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uociferentur. 'Cui' non sine causa adiectum est: namulla executio est. Si curauerit quis conuicium alicui fieri, non tamen factum sit, non tenebitur. Ex his apparet non omne maledictum conuicium esse: sed id solum, quod cum uociferatione dictum est, siue unus siue plures dixerciferatione dicitur, conuicium no
Abbreviated transcription (Latin):
c̃.stipulatus fũislabco yutat.¬
conueniit offõ arbit. inbe¬
tm̃ dari quantum reuia debea᷑¬
⁊ sinon fiat. nõ rictart nequid
amplius petaturs ⁊ sio om¬

Expanded text:
stipulatus fueris. Labeo putatconvenire officio arbitri iubeibi dari, quantum re vera debeat si non fiat, non vetare, ne quid amplius petatur: sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ent dicendum quib nõ recte
soliitur nam si fc̃i sunt locu¬
pleciores exceptio lor̾ hebit.¬
tem labco sc̃bit siquis fuigiti¬
lum ẽe sciens siuimi emita

Expanded text:
erit dicendum, quibus non recte soluitur: nam si facti sint locupletiores, exceptio locum habebit.Item Labeo scribit, si quis fugitiuum esse sciens emerit
Abbreviated transcription (Latin):
res moitarii. ut adiret hrdita¬
tem.unus non mandasset de¬
cipiendi cius causa mandat᷑
alioquin siñ foret hicaditur
deinde agat anerccptione re

Expanded text:
reditarii, ut adiret hereditatem, unus non mandasset decipiendi eius causa, mandaturus alioquin, si non foret hic aditurus, deinde agat, an exceptione re
Abbreviated transcription (Latin):
nb. scientia sua nich̾ nocct. ignor¬
antia nich prodest ¶s isiper proc̾ itõ¬
Itm scicnttm qui ᷤ emcrit. ci nocet
sicuti tutoris quor noce laboo puta
Coc accio po annimi non datuncu̇
sit honoraria c̃ aut̃ ⁊ pealis.uł.
Dat quintus mutius s dñium ita de¬
Imum ficrimcum. si bona fide uen¬
didissem. alioquin sinc dño forcan
clamacio dc̃a sunt. ⁊̃ ad donatos. ũ
dotẽ datos referi possegtem adco
quipignori se dan passi suntͣsim.r
⁊ filur delibtate litigant. aut com¬
ungendi sunt utrõr ꝙ iudicia

Expanded text:
cientia sua nihil nocet, ignorantia nihil prodest. Sed si per procuratorem scientem quis emerit, ei nocet, sicuti tutoris quoque nocere Labeo putat. Haec actio post annum non datur, cum sit honoraria: est autem et poenalis. at Quintus M‹uci›us, sed dominium ita demum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore.roclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
Attstate sororis br¬
hritate suo ⁊ fñs sui nomine
fundum insolidum uendidit
lutio ncio bona fidecm̃cti q̃si¬
tum ẽ cũ scicrit partẽ fundi
ab sentis eẽ an totum fuoũ
longa possõne cepitiiz. si cͥdi

Expanded text:
testatae sororis herhereditate suo et fratris sui nomine fundum in solidum uendidit Lucio Titio bona fide ementi: quaesitum est, cum scierit partem fundi absentis esse, an totum fundum longa po
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo homine quem quis
fiuto abstulit. iuget furti accõ
s nec manumissiõ furti accõe
ti acconem eoꝙ iure utimur
conpetit ci h accõ non idco qui.
nunc abẽ s quia nimquam m̃¬
lcficio funs ab fuit hoc id ĩcon¬
ditione quoq placetnam cõ
c̃ Suts inpotate hostium per¬
ueneritnam constat deca po
sse furti ag̾es ⁊ si prodelicto sit
prea adomino hĩta furti incro¬

Expanded text:
ue homine, quem quis furto abstulit, viget furti actio. sed nec manumissio furti actionem ti actionem, eoque iure utimur: competit enim actio non ideo, quia nunc abest, sed quia umquam beneficio furis afuit. hoc idem in condictione quoque placet: nam cosi res in potestatem hostium pervenerit: nam constat posse de ea furti agi. sed et si pro derelicto sit postea a domino habita, furti n
Abbreviated transcription (Latin):
d s n fuit n putauit iatens
tñ tulit nõ ut lucretur. s ut re¬
dlitum ei cuiꝰ fuit. ñ tenet᷑ fur¬
ti ꝓinde uidoiꝰ si nescit cu¬
iis eẽt. sic tñ tulit qͣi redditur̾
ei qui desidass. uł qui ostendi¬
ssetrẽ suã. an furti obligetur
hoc fac̾e. ut libeuũ ꝓponãt ꝯtin¬
entẽ Iueĩsse. et se reddituꝵ ei qͦ¬

Expanded text:
tavit, iacens tamen tulit, non ut lucretur, sed redditurus ei cuius fuit, non tenetur furti. Proinde videamus, si nescit cuius esset, sic tamen tulit quasi redditurus ei qui desiderasset vel qui ostendisset rem suam, an furti obligetur. et hoc facere, ut libellum proponant continentem invenisse se et reddit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tcm̃ ꝙ ii nõ putasti. hicdu¬
bitari posse ait. et tũna
gis defendit ñ tem̃. quia ĩquit
res ño nnt̾utitur a qui eã spõ¬
te rciecit. ¶Siiactũ ex naue fa¬
ctũ aliꝰ tulit. an furti tencatur

Expanded text:
od si non putasti, hic dubitari posse ait: et tamen magis defendit non teneri, quia, inquit, res non interuertitur ei, qui eam sponte reiecit. Si iactum ex naue factum alius tulerit, an furti teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponas comunem suum suncp¬
tuma alium ex dominis ꝓfure
dapnum  decidisse. isqui non
decidit hebit funti acc̃one ꝓpͥcta¬
nus quo age̾ adu̾sus fructua¬
num pot̾ uidicio furti. siquid̃
celande ꝓpͥctatis uł sub prim̃ẽ de
causa fecit NRecte dcm ẽ quipu¬
tauit sc domini uoluntate rem
Attinge non eẽ furtm quid cĩ
dolo fecit quiputauit dñm co¬
cessu fuisse. siuic fło id. sue ue
putet quid ergo is ẽ furẽ solu

Expanded text:
proponas communem seruum subreptum et alium ex dominis pro fure damnum decidisse, is qui non decidit habebit furti actionem. Proprietarius quoque agere aduersus fructuarium potest iudicio furti, si quid celandae proprietatis uel subprimendae causa fecit. Recte dictum est, qui putauit se domini uoluntate rem attingere, non esse furem: quid enim dolo facit, qui putat dominum consensurum fuisse, siue falso id siue uere putet? i
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ isqui p̾ignori accepit. hẽ .x.
furti accõnci hoc amplius ⁊
debito. si modo plusualeat. qm̃
propignore debeturh̃t furti
sunt acc̃ones que cis conpetũt
ut siquis cor pro fure. dãpnum

Expanded text:
tiam is qui pignori accepit habeat furti actionem: hoc amplius etiam debitor, si modo plus ualeat, quam pro pignore debetur, habet, furti sunt actiones, quae eis competunt, ut, si quis eorum pro fure damn
Abbreviated transcription (Latin):
nicam ẽe mag̃ ẽ fuitum te face
si lucrandi añimo id fecens.
¶Sisuus h̾rditarius nondũ ad¬
hita hr̃ditate fintum hr̃di fecc¬
nt qui testõ domini manumiss¬
urus ẽ furti accõ adũsus cum

Expanded text:
meam esse, magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris. Si servus hereditarius nondum adita hereditate furtum heredi fecerit, qui testamento domini manumissus est, furti actio adversus eum
Abbreviated transcription (Latin):
Reuancatores eos appellamus.
Nu cam adu̾sanis sins donat.
et ee pit actoris inpttm rei con
ben pecciñam ¶Qient dicm signi¬
ficat. cũ dicm uenisse. quo peccu¬
ma peti possit ubi puic quis sti

Expanded text:
euaricatores' eos appellamus, qui causam aduersariis suis donant et ex parte actoris in partem rei concberi pecuniam: 'uenire diem' significat eum diem uenisse, quo pecunia peti possit. ubi pure quis sti
Abbreviated transcription (Latin):
citur er asse hrditatẽ ꝙx sillei¬
lib aliis caĩs fisco. uindicatis
ħ ditatibꝰ. ⁊ libertates ⁊ legata
mancant.ul mauricianꝰ.¬
Enatus censint. si delator aboliti¬
onem petatꝙ errasse se dicat:
ut idem uider cognoscat an uista
causa sit abolitomis. ⁊ si errasse
indebitur: det ĩprudencie ueniã.
Siant᷑ calupnie. ħ ip̃m iuĩdicet.
eaq cãusa accãtoi ꝑ iñ cedat. ac
sicãm egiss ⁊ ꝑdioiss. ¶si quis
delatorc̃ subiccerit:tm̃ in crrani¬
ũ deferat. ꝙͣ tum p̾̃mii nõis tela¬

Expanded text:
citur, ex asse hereditates ex Silaniaslibet aliis causis fisco vindicatis hereditatibus et libertates et legata maneant. Iustus Mauricianenatus censuit, si delator abolitionem petat, quod errasse se dicat, ut idem iudex cognoscat, an iusta causa abolitionis sit, et si errasse videbitur, det inprudentiae veniam, si autem calumniae, hoc ipsum iudicet eaque causa accusatori perinde cedat, ac si causam egisset et prodidisset. Si quis delatorem subiecerit, tantum in aerarium deferat, quantum praemii nomi
Abbreviated transcription (Latin):
demũ ex bñfito diu traiam de¬
fent posse.si is cui datũ fu̾at in
Corte preuetus cẽt q̃ id̃o pangus¬
nas tpris deferre se nõ potuerit.
¶cu ante aꝑtũ testamentũ. taci¬
tũ fid̾i ꝯmissũ nũciatum esset
ab hiis qui fidẽ tacitam susce¬
ꝯmissario delatũ esset diuns a¬
drianus recipi ꝓfessionẽ eius iꝯ¬
sit neq emĩ dignã ẽẽ premio
tam p̾cipitam festinatõm pͥoris
⁊ cũ quis se nũciet non capert.
pocius ꝯfiteri de suo nir̾. ꝙͣ aliõ
reftne uidctur. ¶ ad eos bnfin
traiam ꝑtinet. qui ex defũcti no¬
luntate itlictũ sibi cape non pos¬
suntergo nec illo ꝙ ẜuo mco¬

Expanded text:
demum ex beneficio Traiani deferre se posse, si is, cui datum fuerat, morte praeventus esset et ideo per angustias temporis deferre se non potuerit. Cum ante apertum testamentum tacitum fideicommissum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam suscecommissario delatum esset, divus Antoninus recipi professionem eius iussit: neque enim dignam esse praemio tam praecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, potius confiteri de suo iure quam aliud deferre videtur. Ad eos beneficium Traiani pertinet, qui ex defuncti voluntate relictum sibi capere non possunt. ergo nec illud, quo
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑacto lustro discedere uoluit
nõ tencantur. ¶sipost̾iori cre¬
ditorifiscus successit᷑ co iure uti¬
tur qͦ is usinus erat cui fucces¬
sit. ¶ Multa pͥncipalia sũt resc̾¬
pta quibus cauctur nõ aliter
aprobentinzuł er ꝯtragu fiscali
debitores ꝯueniãtin dumis a¬
drianus flamo ꝓculo rescrip.
cũ in lib̾tatẽ ꝓclamatis quier
bonis ad fiscũ ꝑtinentibus e̾c
dicitur: iudicia tũc presentibus
⁊ agentib q̃ hns qui negociis
untur. ¶si in locis fiscalibus:
uł publicis religiosis ns aut
ĩ moniẽtis thesauri reꝑti¬

Expanded text:
si peracto lustro discedere uoluerint, non teneantur'. Si posteriori creditori fiscus successerit, eo iure utitur, quo is usurus erat, cui successit. Multa principalia sunt rescripta, quibus cauetur non aliter probentur, uel ex contractu fiscali debitores conueniantur. Diuus Hadrianus Flauio Proculo rescripsit, cum in libertatem proclamat qui ex bonis ad fiscum pertinentibus esse dicitur, iudicium dari praesentibus et agentibus etiam his, qui negotiis untur. Si in locis fiscalibus uel publicis religiosisue aut in monumentis thensauri re
Abbreviated transcription (Latin):
se deferc pot̾at morte p̾uentus
sequatur Si tñ in qͥd liquebit
de fũctu cuis aĩ fusse ut se nel¬
au̾it du rem occultari spat hr¬
dem eius ultra iilgart p̾mi̾
scripẜunt.ħ̾rdes coꝵ quibꝰ ta

Expanded text:
se deferre poterat morte praeventus consequatur: "si tamen", inquit, "liquebit defunctum eius animi fuisse, ut se vellaverit, dum rem occultari sperat, heredem eius ultra vulgare praemium scripserunt heredes eorum, quibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
factume rectius dicetur eã no¬
reslegate sĩt. alta ex uoluntate
pars ⁊ exuoluntate. alt̾a non
ex uoluntate occupata ẽiña ps
sola. pint̾dictum auferctur.¬
¶ Illud tenẽdum ẽ. sinc ate suc
abeo incuuis locum successisti
possiden aliquid ceptumest.
int̾dicto hunc loc̃ fore In locũ
successisse accepimus. siue per
uniusitatem. siue mrẽ sit suc¬
cessum. ¶Prodest autẽ possid̾e.
quotiens uolintate enis ad q̃
cares ꝑtinet possiden ceptũ ẽ
S ⁊ sipoea uoluntas accessit ciͦ

Expanded text:
factum est, rectius dicetur eam uores legatae sint, altera ex uoluntate pars ex uoluntate, altera pars non ex uoluntate occupata est: nam pars sola per interdictum auferetur. Illud tenendum, siue a te siue ab eo, in cuius locum successisti, possideri aliquid coeptum est, interdicto huic locum fore. in locum successisse accipimus, siue per uniuersitatem siue in rem ‹sit› successum. Prodest autem possedisse, quotiens uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possideri coeptum est: sed et si postea uoluntas acce
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ non. ciqui noluit int̾dict̃
conpetet. eiqui noluit.ñõ con¬
pet̾e palam ẽ. Drait pretor.nͥ
cautum. mittatur in possõnẽ
sic arbitror. si sic sac̾datũ sit. ut
legatario uł ip̃o iure adquisita

Expanded text:
alter non, ei, qui ‹n›oluit, interdictum competet: ei, qui uoluit, non competere palam est.Quod ait praetor 'nisi cautum, mittatur in possessionsa.Satisdatum sic arbitror, si sic satisdatum sit, ut legatario uel ipso iure adquisita
Abbreviated transcription (Latin):
cicnoa estimatio ẽ qnͣti dm̃ ĩ¬
icelocato cum co agi pot̃planc
ama accõne contentus debet cẽ

Expanded text:
cienda aestimatione, quanti domini inetiam ex locato cum eo agi potest. plane una actione contentus esse de
Abbreviated transcription (Latin):
uix possit teniicum dolus malꝰ
in cactatem nõ cadit si ei fili
qui apud hostes est ascripfit
pater legatũ dicenõ. reu̾so
comcidere ĩ peͣnam senatꝰ co¬
sulti ꝙ si ibi decesẜit. ĩnocens
pat cristimctur. s et si emari

Expanded text:
uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reuerso eo incidere in poenam senatus consulti: quod si ibi decesserit, innocens pater existimatu
Abbreviated transcription (Latin):
xpromissione
dotis. no iudetur lucͣtuia cã cẽ.
s quodam mo creditor aut
cptor intelligitur qui dottor
petitporro cum creditor uel ẽ¬
ptor celuc̃tiua causa rem hre
ceperit. nichominii integraᷤᷤ
ac conos retinent sic̃ ex cont̾¬
no qui noncecausa luc̃tiua
rem hr̃etieandẽ ñ prohibet᷑.

Expanded text:
promissione dotis: non uidetur lucratiua causa esse, sed quodammodo creditor aut emptor intellegitur, qui dotem petit. porro cum creditor uel emptor ex lucratiua causa rem habere coeperit, nihilo minus integras actiones retinent, sicut ex contrario qui non ex causa lucratiua rem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ appellatũ est int̾est᷑̃cãs
lors appellatõis reddere nc̃ce h
nullius aut̃ int̾est ueluti cum
sine adẽpt̾oc bonoꝵ relegatus ẽ
na si adepͥtis bonis relegatusr.
mn ĩsulam deportatus.uł inet¬
allũ datus ꝓnoͣtõne int̾posita
decesẜit. Impator ñralexander
peticorio militi ita rescripsit.
ꝙuis pendẽte appellatõe. morte
rei crimẽ extĩctũ sit: data tam̃

Expanded text:
quem appellatum est, interest, heres causas appellationis reddere necesse habet. nullius autem interest, ueluti cum sine ademptione bonorum relegatus est. nam si ademptis bonis relegatus uel in insulam deportatus uel in metallum datus prouocatione interposita decesserit, imperator noster Alexander Plaetorio militi ita rescripsit: 'Quamuis pendente appellatione morte rei crimen extinctum sit, data tamen
Abbreviated transcription (Latin):
acur.uł parte bonor datam nõ
susciꝑe. ⁊ adiecit ⁊ illũ dignum
esse uidebatur. multro uemen¬
tem penã statutresicuit ĩnctan
xãm nemo cogitur ita liberum
arbitriũ desistendi ci nõdat᷑qui

Expanded text:
atur: uel partem bonorum donatam non suscipere. et adiecit et illum dignum esse uidebatur in ultro uenientem poenam statuere.Sicut nuntiare causam nemo cogitur, ita liberum arbitrium desistendi ei non datur qui
Abbreviated transcription (Latin):
rato hrae pinrgart ĩ nocenciã in¬
ortin. distractoem bonoꝵ suspen¬
Nẽ distrahi aprourators que eẽt
Inotrou̾sia. ¶ Res ante̾ neras
pignori distrase ꝓcurator porest.
s si alii ante ies obligate sumt
iuit pignoris. nõ debet ꝓcurator¬
ori uendere. ea lege. ut ĩ pͥmis at¬
ditorib p̾ccaentib sat̃ fiat. et siẽ
quid supfiii fisco inferatur.
ant si accepit totũ fiscus. soluat
ipe uł simplicit᷑ si uendidit. pro¬
curator. iubebit peccumã ꝙͣ deberi
creditori prinato fin̾t ꝓbatum.

Expanded text:
herede purgare innocentiam mortui, distractionem bonorum suspenrem distrahi a procuratore, quae esset in controversia. Res autem nexas pignori distrahere procuratores possunt. sed si ante alii res obligatae sunt iure pignoris, non debet ori uendere ea lege, ut inprimis creditoribus praecedentibus satisfiat et si quid superfluum est, fisco inferatur, aut, si acceperit totum fiscus, soluat ipse: uel simpliciter si uendidit procurator, iubebit pecuniam, quam deberi creditori priuato fuerit probatum,
Abbreviated transcription (Latin):
est preuenit enĩ cam pignor
dicio estut ꝓuicto he̾atin nam
in fiscalibꝰ cansis ostitutũ est¬
hoss enĩ ẜ pena magis ut ad

Expanded text:
est. praevenit enim causam pignoridicio est, ut pro victo habeatur: nam in fiscalibus causis id constitutum est. sed enim haec poena magis est
Abbreviated transcription (Latin):
cctur. et siea sint loca que nat̃a
non admittant aqua nsi esta¬
te. dicendum erit recte estiua
dici. QQ ante striptũm ẽ in ĩt¬
dc̃o uti hoc anno. a quam duxi¬
sti. ħ est nõ cotidie. s hoc anno.
ułimadie. uł noctes ergo cotio¬
iana quidem aqua ea est que
conidie duci possit uł ieme. nel
estate. et si aliquo momiẽto tẽ¬
poris ducta non sit estiua eaq
condier quidem duci possit.ẜ
fola estate ducatur aut̃ estate
tm̃ non ⁊ ieme. non quia no
possit ⁊ieme. s quia non solet
Loquitur ut̾ pretor in hoc int̾¬
dicto de ea.aqua sola que per¬
ennisest nulla enimaqua du
hoc interdictum ꝑtin̾e. adeas
tñ perennes ꝑtinet que duci
possunt. ceteꝵ sunt quedam
non possu¶ ut puta pute iles
aque ita sunt. submerse. ut de¬
aquis que ducinon possunt.
haustus sutus impomipotest
Hec int̾clicta de aqua. Item de
fonte ad eam aquam ꝑtinert
uidentur. que acapite ducitur
ñ aliuncehaxenim aquar ⁊̃ ẜ¬

Expanded text:
cetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte aestiuam dici. Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die uel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci possit, uel hieme uel aestate, etsi aliquo momento temporis ducta sit, aestiua ea, quae cottidie quidem duci possit, uel sola aestate, ducatur autem aestate tantum, non et hieme, non quia non possit et hieme, sed quia non solet. Loquitur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quae perennis est: nulla enim alia aqua duchoc interdictum pertinere, ad eas tamen perennes pertinet, quae duci possunt. ceterum sunt quaedam, non possunt, ut puta puteales et quae ita sunt summersae, ut deaquis, quae duci non possint, haustus seruitus imponi potest. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum e
Abbreviated transcription (Latin):
pptq⁊ simnurbina predia. quis
fundi quia quocumꝙ duciꝑo¬
ssunt: tñ ad hoc int̾clictum ꝑtin̾e
Io̾labeo scbit a sipretor hoc in̾ter¬
dicto. de aquis frigidis sentiat. tñ
decalidis aquis interdicta non ẽe
denegandasnamꝙ hax quoꝙ a

Expanded text:
si in urbana praedia quis fundi, quia quocumque duci possint, tamen ad hoc interdictum pertinere. Idem Labeo scribit, etiamsi praetor hoc interdicto de aquis frigidis sentiat, tamen de calidis aquis interdicta non esse deneganda: namque harum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
hĩturun exigatur. Inhiis qui¬
quis nomine enis ageret qͦ
eum se fecisse ꝓcuratorem. libel
eo ꝓcuratore postuletur. nc̃ce ẽ
ut iim manifesto pareatur Lus¬

Expanded text:
iturum exigatur in his quae nomine eius ageret, qui eum se fecisse procuratorem libelloeo procuratore postuletur, necesse ‹e›st, ut iuri manifesto pareatur
Abbreviated transcription (Latin):
fuor forte dominos hit.⁊du
acquiret qui iusserũt magisq
ẽut non cqualit. s: proporcio¬
ne dominica totum cis ad

Expanded text:
uor forte dominos habueritadquiret qui iusserunt, magisque est, ut non aequaliter, sed pro portione dominica totum eis ad
Abbreviated transcription (Latin):
missus sit inpossõnem. in hoc
int̾licto teneatur ad restitu¬
tionem. ¶Mouet illud pͥmũ.
ꝙ nõ possidet. isqui missus est
inpossõnem legator causa. s
cius tñ erit dicẽdum hoc int̾dict̃
cõpetel maxime si sat̃datũ sit ia
legatoꝵ nomine. nec recedat. tc̃

Expanded text:
missus sit in possessionem, an hoc interdicto teneatur ad restitutionem. mouet illud primum, quod non possidet is qui missus est in possessionem legatorum causa, sed tius tamen erit dicendum hoc interdictum competere, maxime si satisdatum sit iam legatorum nomine nec recedat: t
Abbreviated transcription (Latin):
mina collecta itstanget. no
tem̃ cum intdicto/ quia no
inmituit aquam. s nõ recip̃
nerua aut̾ melus scbit. utrũ¬
ꝙ teneisplane si fundus in¬
ampublitam contingat. ⁊
creo aqua deriuata detenorẽ
mam faciat. que tr̃ aqua ex
uicni fundo intuum uẽĩ .it.
siquidem ncc̃e heas cam aqͣm
rccipere. int̾lictum locũ lxb
ad uersu s uncinum tuũ si at̾¬

Expanded text:
 non teneri eum interdicto, quia non immittat aquam, sed non recipit: Nerua autem melius scribit utrumque teneri. plane si fundus uiam publicam contingat et ex eo aqua deriuata deteriorem uiam faciat, quae tamen aqua ex uicini fundo in tuum ueniat: si quidem necesse habeas eam aquam recipere, interdictum locum habebit aduersus uicinum tuum: si a
Abbreviated transcription (Latin):
E si alia lege capitis..¶Ap
punita sit. que lex dotem non
publicat. qr prius fua penc ef¬
ficitur:ucrũ est dottm manto¬
lucro cede qͣi mortua sit . ꝙ. et si
deportata sit filia famił. martel
utiq deportatone dissolmn. m̃m.
nam cũ lib̾a młier itmancat.
nicħ ꝓhibet. et iux manti affec¬
toc̾m. et mulicrẽ uxoris animũ
recine si ergo co aĩo muner fu¬
erit. ut discedere a manto uelit

Expanded text:
 si alia lege capitis punita sit, quae lex dotem non publicat, quia prius serua poenae efficitur, uerum est dotem mlucro cedere, quasi mortua sit.Quod si deportata sit filia familias, Marcutique deportatione dissolui matrimonium: nam cum libera mulier remaneat, nihil prohibet et virum mariti affectionem et mulierem uxoris animum retinere. si igitur eo animo mulier fuerit, ut discedere a marito velit,
Abbreviated transcription (Latin):
bis eandem p̾scet. ¶Si instip¬
ulationẽ ratam rem ħ̾ri accenꝰ
tatum hĩturũ. cum id apte a¬
geretur. ut b̾rdi. Dorum quep¬
sonc ad quas ea ros ꝑtincrt
ꝯmitterentur difficile est ex¬
timan doli mali clansulam
ꝯmitti. Sane cum ꝑ inprudẽ¬
ciam hec psone omictantur.
actio ex doli clausula ꝯpetit.¬
Si procuritor Indicium de hr¬
dicate edid̾it. deinde dñs fi¬
dum ex ea h̃rditate pocicrit. sti¬
pulatio ratam rem hrĩ ꝯmit

Expanded text:
Si in stipulationem ratam rem haberi hactenus ratum habiturum?', cum id aperte ageretur, ut heredis ceterorumque personae, ad quos ea res pertineret, omitterentur, difficile est existimari doli clausulam committi. sane cum per imprudentiam hae personae omittantur, actio ex doli clausula competit.Si procurator iudicium de hereditate ediderit, deinde dominus fundum ex ea hereditate petierit, stipulatio rat
Abbreviated transcription (Latin):
quam aliam causam urctam
mintegrum meruit restituti
cum illa  distinctione hoc ad¬
mittendũ ẽe labeo scͥbit. ut si
quidem ꝓtinu: bona uendider

Expanded text:
quam aliam causam iustam in integrum meruit restitutiocum illa distinctione hoc admittendum esse Labeo scribit, ut, si quidem protinus bona vendiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ medi tỹris comodum ꝙ qui
consequeretur lib̾ationem ñ
fc̃i p̾standum erit dumͦ usure
non p̾stentur sunstipulatu
deducte non fu̾unt. ant sitalis
ꝯͣctus fu̾it in quo usure deberi
potuit⁊̃ non deducte. ¶Sico¬
ditionalis fuit obligatio. cumꝰ
sua cõditionessi indicmicum
cuius dies finitu pot dici resti¬
tutionẽ intra id tp̃x posse posti¬

Expanded text:
 medii temporis commodum, quod quis consequeretur liberatione non facta, praestandum erit, dum usurae non praestentur, si in stipulatum deductae non fuerunt, aut si talis contractus fuit, in quo usurae deberi potuerunt etiam non deductae. Si condicionalis fuit obligatio, cum sua condicione, si in diem, cum  erat, cuius dies finitur, potest dici restitutionem intra id tempus posse post
Abbreviated transcription (Latin):
ulissem ei id q michi debeat
placet uiliani sn̾iam dicẽtis
multum int̾ẽe antequam in
possõnem bonoꝵ eus c̾litor¬
es mittantur hoc fcm sit. an p¬
sint ad dca. alicui lib̾tatĩut con¬
fuandor causa dicendum ent
actione cessareita enim succe¬
dunt ut rata siñt que pr̃ fami¬
lias gesserat. Cnnus huuis ĩ
factum actionis cõputabitur
ccdie uendicionis bonor. ¶
hanc actione res restitui debet
reueniunt/s cum aliqͦ comoco
scilicet ut suptus fq̃ deducant
n.amarbitrio nidic̾no pͥuꝰ cogẽ¬

Expanded text:
ulissem ei id quod mihi debeatur, placet Iuliani sententia dicentis multum interesse, antequam in possessionem bonorum eius creditores mittantur, hoc factum sit an psint addicta alicui libertatium conseruandarum causa, dicendum erit actionem cessare: ita enim succedunt, ut rata sint, quae pater familias gesserat. Annus huius in factum actionis computabitur ex die uenditionis bonorum. Per hanc actionem res restitui debet re, ueniunt, sed cum aliquo modo, scilicet ut sumptus facti deducantur: nam arbitrio iudicis non prius coge
Abbreviated transcription (Latin):
cẽquasi mc̃ditum habuerunt
nom̃e cius. uł dulcitudine nsu¬
rR.ułqua alia r̃one secutisunt.
dicendumẽ nichil reuocari ce
his que testator alicnauitisi ⁊¬
inpubes pri h̃is cetit̾it. ciuisq
mortui bona ueniant. sepatio
toris. ¶ Sic̃ in diẽ michi debet
fraucator p̾sens soluit diced
erit.incoꝙ sensi comodum ĩ

Expanded text:
asi in creditum habuerunt nomen eius uel dulcitudine usurarum uel qua alia ratione secuti sunt, dicendum est nihil reuocari ex his, quae testator alienauit. Si impubes patri heres extiterit eiusque mortui bona ueneant, separatitoris. Si, cum in diem deberetur, fraudator praesens soluerit, dicendum erit in eo, quod sensi commodum in
Abbreviated transcription (Latin):
non utiꝙ intia totum annũ
cum pucnit adũsus qũe acc̃o
monctur conpetit inquum
crum pretor putauit in lucro
torquendum putauit suic g
ip̃e frandator sit adque ueit.

Expanded text:
 annum eum peruenit, aduersus quem actio mouetur, competit: iniquum enim praetor putauit in lucro extorquendum putauit. siue igitur ipse fraudator sit, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
crit dicc̃dum ⁊ su p̃a liba cẽ non
facit oditionẽnisi michi ꝓponas
aliam sm̃am testatoris fuisse. tũc
cnim pro coditione crunt hec uba
accipienda. conditionẽ autnon
faccre argumento ẽ cdictum pre¬
toris quo ita canctur. ũctrẽ cum
libis inpossõnemẽe inbebo plac

Expanded text:
erit dicendum: et si ipsa libera esse non facit condicionem, nisi mihi proponas aliam sententiam testatoris fuisse: tunc enim pro condicione erunt haec uerba accipienda. condicionem autem non facere argumento est et edictum praetoris, quo ita cauetur 'uentrem cum liberis in possessionem esse iubebo': placet