comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re mortale ł p̃tua urbanies autẽ
aliem̃̃ gͣue qo ño prosxexit. posse eue¬
nire. ut peroriãtur mancipia p̃dia
riãt. ł qo̾ nõ cito distraxit hec q̃multĩ
casib obnoxia sũt. ¶ Itẽ qͣritur si
minor ad u̾suc minorẽ restitui desite¬
rat. ansit nndienti. ponponiꝰ simpli¬
cit̾ scbit. ñ restituendũ. putoãt ꝓn

Expanded text:
autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt.Item quaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audiendus. et Pomponius simpliciter scribit non restituendum. pu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ditores bona possidenit. id̃ dicen¬
dum est. siuenter inpossõe sit. nã
⁊ ad hoc ꝑtmet uacui appellatõ.
possessõnẽ ⁊rre aduocaut᷑. ĩ dita p̾¬
sesũo ñ ĩtesligat᷑. ¶ N emptor uacu¬
am possõnẽ tradi stipulatus sit. ⁊
exstipulat igat. finctus ñ uenient
pularetur. uatuã qq̃ possoñe tradi
oportẽ stipułari intellig̃r. nec tñ
fructuũ p̃stitõ ea stipulatoe ꝯtinetur.
neq rursus ꝓlus debet ẽẽ instipula¬
tõe. s exempto suꝑ eẽ adfruciuum
ꝑtuũ fundũ emẽõ. uacue possessi¬
onis t̃ditõ nulla est. itaq cauere
debes ꝑte ñ fi quo minus utar.
¶Siꝑuenditorẽ uini mota fu̾it quo
mmꝰ trade̾t. ꝯdẽpnati eũ oporcet
utro ip̃t plis uinũ fuit. uł qͦuenit¬

Expanded text:
ditores bona possideant. idem dicendum est, si uenter in possessione sit: nam et ad hoc pertinet uacui appellatio. possessionem iure auocauerit, tradita possessio non intellegatur. Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient pularetur, uacuam quoque possessionem tradi oportere stipulari intellegitur nec tamen fructuum praestatio ea stipulatione continetur, neque rursus plus debet esse in stipulatione. sed ex empto superesse ad fructuum per tuum fundum emero, vacuae possessionis traditio nulla est: itaque cavere debes per te non fieri quo minus utar. Si per venditorem vini mora fuerit, quo minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris vinum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tõe litis estimatõnẽ ꝯsecut᷑ est. ali¬
arũ reꝑ noĩe dequib inuẽditoĩb
cauiͣ solet nichil ꝯsequi posseiuł.
d̃ficiẽte dupla. exempto agñdum
ut intͣ .xex. dies duplam ꝓmittet.
intͣ diẽ ñ desid̾au̾it adoĩa. ita demũ
ñ tñĩ uenditorẽ. Si igitius aliemuĩ¬

Expanded text:
one litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de quibus in venditionibus caveri solet, nihil consequi posse. Iulianus deficiente dupla ex empto agendum ut intra triginta dies duplam promitteret, intra diem non desideraverit, ita demum non teneri venditorem, si ig
Abbreviated transcription (Latin):
obligauit uendid̾it. tenebint exep̃¬
to. qr dolũ eũ pr̃are deb̾e ostenͣdimꝰ.
¶Siquis rẽ uendid̾it. ciei accessitrum
quid dixĩt. oĩa quid̾ que diximus
inre distracta in hoc qq̃ sequenta
sũt. ut tam̃ euictionis noĩe ñ indu¬
plũ teneatur. s ins tm̃ obligetut.
ut emptori hr̃e liceit. nñ solũ ꝑse
uideamꝰ quid debeit ptate. amultũ
int̃ eẽ arbitior. nitũ hoc pollicentut
ꝑse uenientesq idse ꝑsonas ñ fi
quo minꝰ hr̃e liceat. anuꝰ ꝑ om̃s. nã
ꝓm̃ si eu̾icta res fiũt. siue stipulatõ

Expanded text:
iderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus. Si quis rem vendiderit et ei accessurum quid dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen evictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut emptoruideamus quid debeat praestare. et multum interesse arbitror, utrum hoc polliceatur per se uenientesque a se personas non fieri, quo minus habere liceat, an uero per omnes. nam proinde si euicta res erit, siue stipul
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẜugtrs. itẽ ꝓstillicidio flumen.
catar stillicidiũ qr in nr̃o mag̾ inci¬
piet cadere ꝓduci ñ põt. ne alio loco
sciendũ est meliorẽ uicim ꝯditõnẽ
fier posse det̾iorem fieri nõ posse. nͥ
aliquit noĩat̃i inẜuitutẽ inponẽda

Expanded text:
st pro stillicidio flumen. st stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco sciendum est meliorem vicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim servitute
Abbreviated transcription (Latin):
lgͦs. uł diuos. ꝓͥos ianuã meã iurre
facẽ posũ. dũ ne auauid aliut ult̃
aua qd̃ necesse eẽt inneris cã demo¬
nar ¶ Sisublatũ est nedistmũ ex
quo stillicionũ caoitiut meatẽ sp̃e ⁊
qualitate reponãt utilitas exigit ur
poͣ intelligitur. Na̾ aliogli siꝗo stric¬
tiꝰ int̾p̃tet᷑ alud ẽ qt̾ seq̾nti loco põi

Expanded text:
s ianuam meam iure facere possum, dum ne quid ultra quam quod necesse esset itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loc
Abbreviated transcription (Latin):
dãpiñi ꝑatiatur. nõ inmento du¬
bitatur. nõenĩ sicut mulieris dos
est. ira pattis ẽẽ dici põt. nec ꝯferte
frĩb cogitur dotẽ a se ꝓfectam in¬
anẽte in nuo. S iudeannus ne pro¬

Expanded text:
damnum patiatur, non immerito dubitatur: non enim sicut mulieris dos est, ita patris esse dici potest nec conferre fratribus cogitur dotem a se profectam manente matrimonio. sed uideamus, n‹e› pro
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ .c. dare iussũ si mulla reliqͣ
funt que ẜuus dare debeat. ⁊ ꝑħ
addita hr̃ditate lib̾ facctũs est ob¬
ligatio euictoĩs cͣchitur eo ꝙ lib̾
homo tãquã statu liber traditur:¬
S si centũ iureliquis ht̃ põt uid̾i
unsus intellig. Sũmã pecunie
que exreliquis colligitur iissuc
dire cui ꝯsequens est. ut si miñ
lib̾tatem ꝑuen̾it dereliquis .i. accõ¬
exempto ꝯpetit. ¶S q̃ siquis
in uenditõne stanu lib̾m ꝑfusoĩe
dixĩt. ꝯditõnẽ aũ lib̾tatis cella¬
uerit empti iũditõ tenebitur. si
id nescient emptor hic enĩ expͥ¬
mitur eũ qui dixĩt staru lib̾um
eiuctionis quidẽ nõie nõ teneri

Expanded text:
entum dare iussum. si nulla reliqua sunt quae seruus dare debeat et per hoc adita hereditate liber factus est, obligatio euictionis contrahitur, eo quod liber homo tamquam statuliber traditur. si centum in reliquis habet, potest uideri iussus intellegitur summam pecuniae quae ex reliquis colligitur iussus dare: cui consequens est, ut, si minus libertatem peruenerit, de reliquis ex empto competat. Sed et si quis in uenditione statuliberum perfusorie dixerit, condicionem autem libertatis celauerit, empti iudicio tenebitur, si id nescierit emptor: hic enim exprimitur eum, qui dixerit statuliberum euictionis quidem nomine n
Abbreviated transcription (Latin):
Anuenditiõe siue iam tc̃ cũ tiade¬
tur. lib̾ homo fuit. Siue ꝯditõne
ta ad lib̾tatem ꝑuenĩt nõ tẽnebit᷑
euictoĩs noĩe. Qui aũt intradendo
statu lib̾m dicit. intelligͥ hãc spẽo
nũtiauit euctoĩs noĩe tenetur
Rursus qui statu lib̾m tradidit. si
dicilib̾tatem ei datam decĩorẽ ꝯdi¬
tionẽ suã fecisse estimabitur. qr

Expanded text:
uenditione, siue iam tunc cum traderetur liber homo fuerit, siue condicione ta ad libertatem peruenerit, non tenebitur euictionis nomine. Qui autem in tradendo statuliberum dicit, intellegetur hanc speciem nuntiauit, euictionis nomine tenetur. Rursus qui statuliberum tradit, si dicit ei libertatem datam, deteriorem condicionem
Abbreviated transcription (Latin):
hqͦ cau euictionisstipulatõe ccͣi. s
auctoritas ẜuii p̃naluit estim̃ãtis
inhoc caũ exempto actõnẽ eẽ. ui¬
delicet quia putabãt eũ qui pro¬
Ditõnẽ excepisse que eẽt indando.
Serius iationib redditis liber
cẽ uislus est. himc hĩs tradidit et

Expanded text:
que casu euictionis stipulationem contrahi: sed auctoritas Seruii praeualuit existimantis hoc casu ex empto actionem esse, uidelicet quia putabat eum, qui proondicionem excepisse, quae esset in dando. Seruus rationibus redditis liber esse iussus est: hunc heres tradidit et
Abbreviated transcription (Latin):
nera. actuᷤ quib sũt utiꝙ sint. rec¬
re recipitur euictoĩs quid̾ noĩe se
lib̾at. S quia decipit emptorem
empti iuditõ tenetur. ¶Infũdo
uendito cũ mod̾ pronũtiatus d̾ ẽ
sumitur porͣtio exp̃tio ⁊ qd̾ totũ
colligendum est ex omĩbus ni¬
geribus dictis.

Expanded text:
nera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur', euictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptorem, empti iudicio tenetur. In fundo uendito cum modus pronuntiatus deest, sumitur portio ex pretio, quod totum colligendum est ex omnibus iugeribus dictis.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃tiũ ⁊uendentiũ spectari debent
ñ eoꝵ quib acquiritur exeo cͣcͣtu ac¬
tõ. Nam siẜuus m̃s uł fuiꝰ qui
in mea potestate est. me p̃sent᷑e
suo noĩe emat. nõ est q̃rendum ꝗd
ego existimẽ s ꝗd ille ꝗ cͣcͣhit.¬

Expanded text:
et uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui cont
Abbreviated transcription (Latin):
siũ ĩ ip̃a em̃ptõe dissentiatur. siue ĩ
p̃t̾io siue inquo alio. ep̃tõ inꝑfecta
est. Si gͥ ego mefudũ emĩe putarẽ
corneliañ. tumͥ te uend̾e sempro¬
nianũ putasti. quia incorpore dic¬
sensimꝰ ep̃tõ nullã est ¶d̾ est si ego
me stichum. tu aũt panphiũ ab¬
senͣtẽ uend̾e putasti. nã cũ incorpo¬
te dissentiatur. apparet nullam eẽ
ẽptõnẽsp̃lane si in noĩe dissentiamꝰ.
u̾m de corpore ꝯstet. nulla dubitatõ
error noĩs c̃ decorpore ꝯstat.¶ n q̃rt¬
ror sit. ut puta si acẽt ꝓuio uene¬
at. cies ꝓauro uł plũbũ ꝓargñto
uł ꝗo aliud argũto simile. an ep̃tio

Expanded text:
siue in ipsa emptione dissentient siue in pretio siue in quo alio, emptio imperfecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te uendere Sempronianum putasti, quia in corpo‹re› dissensi‹m›us, emptio nulla est. idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem.Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio error nominis, cum de corpore constat.Inror sit, ut put‹a› si acetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio
Abbreviated transcription (Latin):
io tã inierũ natura an̾uẽoitõe
gẽ desierit nulla ep̃tõ est. ¶Igno¬
rãnͣtia ep̃tori ꝓdest que ñ insupi¬
mi hoĩne cadit. ¶Sirem tuã meĩ¬
mͥ igranti uendid̾is nõ prtat ⁊ ius¬
su meo. ilii tradiõis ñ putat põp.

Expanded text:
id tamen in rerum natura ante uenditionem esse desierit, nulla emptio est.Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit.Si rem meam mihi ignoranti uendideris et iussu meo alii tradideris, non putat Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃tot cecꝰ fĩt. uł si imaria errẽt
uł in mimꝰ ꝑ ito discernẽdaꝵ ma¬
t̃iaꝵ incorpus eos ꝯsensisle diceo
⁊ q̃ admodũ ꝯsensit qui nõ uidit.¬
Qr nego me uͥgniẽ emẽ putarẽ
cũ cẽt iã mulier. ep̃tõ ualebit in
sexu. enĩ nõ est errat̃. cerm̃ si ego
mulierẽ uend̾e. tu puerũ emere
existimasti qr insexu erroi est nul¬
la ep̃to mlla uenditõ est

Expanded text:
ptor fuit uel si in materia erratur uel in minus perito discernendarum materiarum? in corpus eos consensisse dicemus? et quemadmodum consensit, qui non uidit?Quod si ego me uirginem emere putarem, cum esset iam mulier, emptio ualebit: in sexu enim non est erratum. ceterum si ego mulierem uenderem, tu puerum emere existimasti, quia in sexu error est, nulla emptio, nulla uenditio est
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. : S ed celsus fiius ait hoĩnẽ
lib̾m scientem se emẽ nõ posse nͨ cusꝰ¬
ut sacra aut religiosa loca aut qͦꝵ
ꝯm̃tiũ nõ sit. ut publica que ñ inpe¬
cimia pyt̃i s inpublito usii habentur
ut ẽ cãpꝰ martiꝰ. ¶ Si fundꝰ ania
bima tͥmadie ueniss ea lege ut si
indiẽ statutũ peciia soluta ñ eẽt:
fũdꝰ inẽpt᷑ foret. qut suint̾im ep̃tor
fumdũ coluerit. fructꝰ qͦ exeo ꝑcep̃
in ep̃to eo facto restnuerent᷑. ut ꝗͣti
minoris p᷑a alii ueniss ut tõ ep̃tor
uenditori p̃staret. Ad diem petuĩa
nõ soluta placet uenoitoi̾ exuẽtito
eo noĩe actoẽ eẽ nec ꝯturbari debe¬
niꝰ eo ꝙ inep̃to fundo facro dicatt
actõnem exuendito fut̾am eẽ. ĩ ep̃tiᷤᷤ
enĩ ⁊ uẽditis potiꝰ it qd̃ est actũ q̃ id
qd̃ dictum sit seꝗdꝰ̾ est. ⁊⁊ cũ in lege
io dictũ sit apparet hoc dum taxit ic¬
nim eẽ. ne uenditor ẽp̃toͣi pecunia ad
diẽ nõ soluta obligauseẽt. ñ ut oĩs

Expanded text:
Sabinum.Sed Celsus filius ait hominem liberum scientem te emere non posse nec cuiuut sacra et religiosa loca aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu habeantur, ut est campus Mar‹ti›us.Si fundus annua bima trima diein diem statutum pecunia soluta non esset, fundus inemptus foret et ut, si interim emptor fundum coluerit fructusque ex eo perceperit, inempto eo facto restituerentur et ut, quanti minoris postea alii uenisset, ut id emptor uenditori praestaret: ad diem pecunia non soluta placet uenditori ex uendito eo nomine actionem esse. nec conturbari debemus, quod inempto fundo facto dicatur actionem ex uendito futuram esse: in emptis enim et uenditis potius id quod actum, quam id quod dictum sit sequendum est, et cum lege id d‹i›ctum sit, appa‹re›t hoc dumtaxat actum esse, ne uenditor emptori pecunia ad diem non soluta obligatus esset, non ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
die offerat nec actor acciꝑe uolu¬
it nec ulla cã uiͦsta fuit non accipi¬
endi. eqũ est sucurri reo aut excepti¬
onͣe aut iusta uit̃p̃tatõe. ut facino
acͣtõris usq ad tp̃s iudiͣtũ ip̃i no¬
ceat. ut illa u̾ba neq fecisse hoc sig¬
ficẽt. ut neq indiem inquẽ ꝯsti¬
tu̾it fecĩt neq p̾n.

Expanded text:
die offerat nec actor accipere uoluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba 'neque fecisset' hoc significent, ut neque in diem in quem constituit fecerit neque p
Abbreviated transcription (Latin):
ens aliem ĩ iungat᷑. cͥca spẽm legati.
ofsoꝰ iudicis familie hertiscunde co¬
gnoscentis. susciꝑe eũ oporte iꝯset
ñ ult᷑ dodrantẽ portoĩs sue. ut qua¬
drantẽ illibatũ hãt. Indẽpnes gͦ cohr̃¬
tes suos prãe cauebit. ¶I̾ senbit
c sifilius iniunerib publicis in
suscepit. ab his hĩtes patns solun sũt
neracius aũt respondit eũ qui plures
filios habẽt. unũ exfilus. ħmunꝰ ⁊̃¬

Expanded text:
aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius in muneribus publicis, insuscepit, ab his heredes patris ‹s›oluti sunt. Neratius autem respondit: eum, qui plures filios haberet, unum ex fil
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ admodũ cessat. familie herci¬
s̃cũde iuditiũ cũ nicͥ incõporib
s oiã ĩ nõib sũt. ¶ Quantũ uo
ad acc̾ipiendum familie nertiscũ¬
de iuditiũ incͥint̃ est. pꝰsid̾at quis
hr̃ditatẽ nocne. ¶ depluribus nr̃¬
ditatib que int̃ eostẽ exdii̾sis caĩs
coẽs sunt. unũ familie hertiscũ¬
de iuditium summ põt. ¶ Simt̃

Expanded text:
t familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corporibus, sed omnia in nominibus sunt. Quantum vero ad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne. De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diversis causis communes sint, unum familiae erciscundae iudicium s
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. cohĩdem ẽẽ d̾fẽdẽdũ. abeo ꝗ
susciꝑe honꝰ uissus est. ¶ S ĩ legͥata
que abutroq ꝓdore data elecͥta dote
rennẽtur. Inconpendio cõhr̃dis eẽ
qui deb̾ito leuantur. ñ opͣortet. inͣte¬
licet ut cohr̃s qui honꝰ eris alieni su¬
scepit. offitõ iudicis legatũ ꝯsequãt
Et ueꝵ est noc. nͥ aliud iestator ecli xit
¶P icribit qd̃ uni exhr̃dib statu lib

Expanded text:
tionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio coheredis esse, qui debito levatur, non oportet, videlicet ut coheres, qui onus aeris alieni suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et verum est hoc, nisi aliud testator edixit. Idem scribit, quod uni ex coheredibus statulib
Abbreviated transcription (Latin):
hĩdib institutis ci q̃situm eẽ. ã is fi¬
lius qd̾ meam rem inpendiss familie
hertiscũde ꝯsequatur. ei que respõdisse
nulla actõe iõ ꝯsequi posse. qd̃ merito
displicet. debet itaq hoc infamilie
hentiscũde uiditiũ uenire. ¶Item
pap scribit. si maritꝰ altumͣ exhr̃dib
honsꝰ dons soluende que instipula¬
tione uenit susciꝑe uissit cmulier

Expanded text:
heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium venire. Item Papinianus scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis solvendae, quae in stipulationem venit, suscipere iussi
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicẽt. uł sic̾tam partẽ uni¬
cuique cohr̃dum assignet E põt
⁊̃ licitatõne admissa parte unirẽ
adiudicares S ⁊ regionib dnmsũ
fũdũ posse adiudicare. scłm diuui

Expanded text:
adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus divisum fundu
Abbreviated transcription (Latin):
tratuꝵ pãp scrbit. ut q̃ si constante oni¬
nmonio ip̃a diẽ suũ obient ꝯferat
tos. Nam inꝑitia inquit cohr̃dum
iuris dictionis formã mutire ñ pͥo¬
tint. ¶ Sifilus familias i ussu pa¬
ita imꝑator nr̃ resc̾pͥsit Hoc amplius
sifilius familias hr̃s sit instmtmuĩs
totẽ uxoris sue p̃cipiet. nec ĩmei̾to
qr ip̃e nonera matrimonii sustinet.
fensum iri cohr̃oes qui exstipulatu
possit ꝯueniri. Iõ ꝗsi alius totem
deoit ⁊ stipulatus et. n solũ uxoris

Expanded text:
anus scribit, ut, etiamsi constante matrimonio ipsa diem suum obierit, conferatur dos: nam imperitia, inquit, coheredum iurisdictionis formam mutare non potuit. Si filius familias iussu paita imperator noster rescripsit. Hoc amplius filius familias heres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. ebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conveniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
apĩnianus recte putabat
ordẽm diui seueri. adreꝵ dõationẽ
ꝑtinere. deniꝙ si stipulanti spopõ¬
disb uxori sue nõ putabat ꝯuenĩ
posse hr̃dẽ mariti. licet oiminte

Expanded text:
apinianus recte putabat orationem divi Severi ad rerum donationem pertinere: denique si stipulanti spopondisset uxori suae, non putabat conveniri posse heredem mariti, licet durante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfestim donata ẽ adisucapionẽ
eiꝰ uxorẽ adnuttit. qr ⁊ siño mor¬
nis cã dõaretur ei nõ impedirẽt¬
ei usucapio. Nam ius ꝯstitutuo
adeas donationes ꝑtinet. exqb
⁊ locupletior mulier ⁊ pauꝑior
maritus insius teb sit. Itaque
licet mortis cã dõatio int̃ueniat.

Expanded text:
tim ad usucapionem eius uxorem admitti, quia et si non mortis causa donauerat ei, non impediretur usucapio. nam ius constitutum ad eas donationes pertinet, ex quibus et locupletior mulier et pauperior maritus in suis rebus fit: itaque licet mortis causa donatio interueniat
Abbreviated transcription (Latin):
gai qd̾ ĩ nitinere pr̃ari solet soluis¬
set. añ qiͣ locupletior eẽt ea facta. ex¬
actõ fiat. an uõ nuilla sit donatio.
cimag̃ puto nõ eẽ int̃oictũ hoc in¬
axim̾e si ip̃iꝰ cã ꝓfecta ẽ. qtĩ ⁊pãp¬
⁊ ministĩoꝵ ens uttũ itineris sui
cã daras repetere nõ posse. Ic̃ aũt fu¬
nse uidecur inicã. cicũ uxor adu¬
donat qui necessariis honenbus
succurrit. gͦ ⁊ si ꝯsensu mariti pro¬
fecta est mulier ꝓp̃t suas necessa¬
tias cãs ci aliquid maritꝰ exspẽsaꝵ
noĩe ei p̃stitĩt. hoc reuocãtiũ ñ est.¬
¶Siueo uito dotẽ ꝓmiẜit qdotis
insurtis sine dubio dicend̃ est. peti
usuras posse qi nõ est nsta donatio
maritus uxori petitione eaꝵ remi
ꝯuena̾t uti se mulier pasceret suos¬
ꝙ hoĩes. id cͥto passus est. eã dote
sua friu ut se suosꝙ aleret. exspe¬
ditũ eitͣ. puto enĩ ño posse abea peti¬

Expanded text:
gal, quod in itinere praestari solet, soluisset, an quasi locupletior‹e› ea facta exactio fiat, an uero nulla sit donatio? et magis puto non interdictum hoc, maxime si ipsius causa profecta est. naet ministeriorum eius uirum itineris sui causa datas repetere non posse: iter autem fuisse uidetur uiri causa et cum uxor aderit: non enim donat, qui necessariis oneribus succurrit. ergo et si consensu mariti profecta est mulier propter suas necessarias causas et aliquid maritus expensarum nomine ei praestiterit, hoc reuocandum non est.Si uxor uiro dotem promiserit et dotis usuras, sine dubio dicendum est peti usuras posse, quia non est ista donatio,maritus uxori petitionem earum relane si conuenerat, uti se mulier pasceret suosque homines idcirco passus est eam dote sua frui, ut se suosque aleret, expeditum erit: puto enim n
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾ .ł. Suis ẜuus qui uxoĩ mõtis
cã donatus est. pͥusquã uir tecetet
stipulatus est. inpendenti puto eẽ
cam̃ obligatioĩs donec uir aut mo¬
riatur. aut suspitõe mortis ꝓpt̃
incid̾it. qd̾ donationẽ aut ꝑimat.

Expanded text:
i is seruus, qui uxori mortis causa donatus est, prius quam uir decederet stipulatus est, in pendenti puto esse causam obligationis, donec uir aut moriatur aut suspicione mortis, propter inciderit, quod donationem aut peremat
Abbreviated transcription (Latin):
.x. minoris aũt emptuꝵ funisse du¬
ob: Si tm̃ fugitiuũ eẽ sciss emptor.
ꝑiss qr nõ eẽt sanus. similit̃ duob
minoris emptuꝵ fuisse. si demor¬
bo nõ ignorasi rursus ꝯsequi de¬
bebit duo. Nam ⁊si deutroꝙs. mł
egis. quattuor eẽt consecuturus.
qr. forte eum qui neꝙ sanus ⁊ fu¬
giiuus eẽt. sex tm̃ eẽt ẽpturus
scõm ħ̃ sepnis exstipulatu agi põt

Expanded text:
isse duobus, si tantum fugitiuum esse scisset emptor: perisse, quod non esset sanus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitiuus esset, sex tantum esset empturus. secundum haec saepius ex stipulatu agi
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .ł. Hoc uire utimux int excepti¬
ones exꝑsona ẽp̃toni obiecte si obstãt
uẽditor ei nõ teneatur. Siu̾o ad ꝑso¬
nam uenditõis respitient. cͣc. c̾e. nec
exempto noc exstipulatõe duple nec
simple actõ ꝯpetit emptori si exceptõ
ei exfacto ip̃i oppõita obstm̃t.¬
auł .ł. Sed hoc nõie qd̾ libertũ
ꝗs nõ hãt exuenͣdito actõnẽ ht̃ si sci¬
erit uenditor aliemĩ se uent̾eS ⁊
si excã frd̃i ꝯmissi emptor coactus
fuerͣt cũ manumitrere exempto ac¬
nonẽ habebit.
acconi ⁊̃ emptons exceptõnes obici¬
entur int̃ erit. ꝓp̃t quã except̃onem
iudex cͣc iudicanerit. ⁊ sic ꝯmittetur
oỹ .ł. Sirem quã mͥ alienã uẽdi¬
deras. adnõ redemer̃. ẽẽ falsum. qd̾
celsus filius aiebat qͣr nec bõe fidei
ꝯueniret ⁊ ego exalia cã rem hr̃em¬
Si duple stipulator expossõre pento
ent uł c̃te doli mali exceptõe se tu¬
er potĩt. S. ita siculpa uł spõte ouple
stipulatoĩs possoĩs possessio amissa

Expanded text:
re utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita obstitum.Sed hoc nomine, quod libertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit.auctoris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, propter quam exceptionem iudex contra iudicauerit, et sic aut committetur .Si rem, quam mihi alienam uendideras, a domino redemerim, falsum esse quod Celsus filius aiebat, quia nec bonae fidei conueniret et ego ex alia causa rem haberem.Si duplae stipulator ex possessore peterit uel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa uel sponte duplae stipulatoris possessio amissa
Abbreviated transcription (Latin):
iit lib̾m eẽt. Sicͣt legem nẽditõis
fatiente re aolibtirem ꝑuenert.
lum adu̾sus uenditorẽ habebis
regressum. ¶Si cõi diuidundo
metum aͣctũ eẽt.⁊. adu̾sario ẜuũs
adiudicatus sit. qr ꝓbanit eum
coẽm eẽ. habebo exduple stipu¬
latõe actõnẽ. Quuiã nõ int̃ est quoł
nõ liceat. ¶ Tuple stipulatõ eu¬

Expanded text:
enditionis faciente te ad libertatem peruenerit, nullum aduersus uenditorem habebis regressum.Si communi diuidundo mecum actum esset et aduersario seruus adiudicatus sit, quia probauit eum communem esse, habebo ex duplae stipulatione actionem, quia non interest, quo non liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cẽta inutilis stipulatõ quib dam
uitetur. Quia siquis est inhac caũta
inpossibue est. qd̾ ꝓmittitur. sinõ ẽ
frintã est. S ego puto uenꝰ hñc sti¬
pulatõñe furem nõ eẽ. Samĩ eẽ ue¬
sꝑtilionẽ nõ eẽ. utilẽmͣ eẽ hoc enĩ

Expanded text:
a, inutilis stipulatio quibusdam videtur, quia si quis est in hac causa, impossibile est quod promittitur, si non est, frustra est. Sed ego puto verius hanc stipulationem furem non esse, sanum esse, vespertilionem non esse utilem esse: hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
respondere nõ habiturũ mulierem
ꝯditõñe s reor recte defendi nõ tam¬
turpẽ cam in ꝓpõito ꝗͣ nullã fuisse cũ
pecuni i que daretur indotẽ ꝯu̾ti ne¬
nurus socero pecuniã dotis noĩe de¬
dit. neq nupsit. cessare ꝯditõ pͥma
fatie uidetur. qm̃ iure gentiũ in¬
cestũ ꝯmitũt. Aͣt quim uł mig ĩea¬

Expanded text:
rem condictionem: sed recte defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem conuerti nenurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tune factusq queq mora deteniori
futũa sunt cuatoe dito dissigi uibet:¬
⁊tẽ siqui tutõdatus non cõpareat sol
edicti cuocari nouissimcque sicopiã. ꝓp̾¬
sui nonfeccit susspectum remoueri
obħ ip̃m quod copum suiñ fecit quod
⁊ ꝑao ⁊ cliligeti habita inꝙĩsitioc̃ faci

Expanded text:
factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi iubentur.Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut suspectus remoueri ob hoc ipsum, quod copiam sui non fecit. quod et perraro et diligenti habita inquisitione faci
Abbreviated transcription (Latin):
gnꝰ expactõe uenire põt. nõ solum
obsortem nõ solutam uenire potĩt
s ob cetera qͦ. ueluti usuras ⁊ que ⁊ mͦ
ose impignore u̾satus sit.oicẽdũ ẽ
ãt obpecuniã s obaliam cãm pignꝰ¬

Expanded text:
gnus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, ueluti usuras et quae in ose in pignore uersatus sit, dicendum est autem ob pecuniam, s
Abbreviated transcription (Latin):
im̃dere mͥ liceret. placet añ quã oĩũ
pensionũ dies uenirẽt nõ posse ore
pignꝰ uendere.qr is u̾bis omẽs rẽ¬
siones demõstrarent᷑. Nec uerum
est. sua quaq die nõ solutã petu¬
mam añ quã oes dies uenirent.
portio soluta nõ sit. pigꝰ pͥ uẽire. ¶ S
futa scpͥtum sit. si qua pocuia sui
die solita nõ eit. statim ꝯpent ei pac
n ꝯuñtõ. ¶deuendento pignore

Expanded text:
i liceret, placet, antequam omnium pensionum dies ueniret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies uenirent. portio soluta non sit, pignus potest uenire. sed si ita scriptum sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendendo pignore
Abbreviated transcription (Latin):
nerit ut fundum ꝑignoratũ tibi
dus es uñdere. licet soluẽdo ñ sit
is qui pignꝰ ded̾it. quia tuacã roca¬
ueatur. set atillicinus ex causa co¬
gñdum c̾oitorẽ eẽ aduendendum
diẽ. quio e̾ simulto minꝰ sit ꝙ debeãt
c⁊ hodue płis uenire possit. quã post̾a.¬
ded̾it posse uendere ⁊ accepta pecu¬
nia soluẽ. roqd̾ debeatur. ita tñ
ut e̾ditor necessitatem hãt hostẽ¬
dere rẽ ꝓignoratam simꝰobił sit
pꝰ itonea cautela adebitore ꝓĩdẽp¬
nitate ei p̃standa. Inuitum enĩ
c̾oitorem cogi uũdere satis inhu¬
manũ est. ¶ Sicottor płis fundũ
pignoratum uñdid̾it. sud fene̾t.
usuram eiꝰ pecunie prãre deb ei ꝗ
ded̾it pignus s si ip̃e usus sit expe¬
cunia. usuram pr̃ar oportet qd̾ si cã¬

Expanded text:
nerit, ut fundum pigneraticium tibi dus es vendere, licet solvendo non sit is qui pignus dederit, quia tua causa id caveatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad vendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris venire possit pignus quam postpignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius pecuniae praestare debet ei, qui dederit pignus: sed et si ipse usus sit ea pecunia, usuram praestari oportet. q
Abbreviated transcription (Latin):
xͥe dicimꝰ qd̾ ade̾ditorẽ nansit. ypo¬
thecum. ãt. cũ nõ transit possessio
idc̃oitorem. ¶ oĩs pecimia ex¬
soluta ẽẽ debet. aut eo noĩe saris¬
factum eẽ. ut nascatur pignora¬
ticia actõ¶ satis factum aũt actipi¬
mꝰ. quẽ romodũ uoluit c̾oitor licet
nõ sit solutum. siue alus pigribꝰ
sibi cauere uoluit. ut ab hoc rece¬
dat᷑. siue fideuissorib siue reo tato.
ĩiue p̃tio aliquo. uł nuda ꝯuẽtõe.
nascinir pigraticia actõ. agn̾ilit̃
dicendum erit qͦͣtiens reced̾e uoluit
c̾oitor apigre. uid̾i ei satis factum.
si ut ip̃e uoluit sibi cauit. licet in
hoc tecẽptus sit. ¶Is quõꝙ qm
rem alienã pignori tedit. solutape¬
cimia. põt pignoraticia exsperini.

Expanded text:
dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit. Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigneraticia experiri.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ habebo. finge enĩ medicis cũ
egrotaret ẜuus dedisse me petu¬
niam ⁊ eum decessisse. item ĩsusa
fuisisse uł refecisse. ⁊ ya deustã eẽ. nͭ
hr̃e qd̾ possẽ retinere. ¶ Sĩpignoi
pła mancipia data sit. ⁊ q̃tam c̾ti
p̃tri. sicta uendid̾it e̾ditor ut eiuc¬

Expanded text:
nem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret seruus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere. Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euic
Abbreviated transcription (Latin):
nir.ł.. Sisororis proneptẽ nõ pꝰ¬
sum ducere uxorem. qm̃ paentes ei¬
loco sum. ¶ Siquis exhisquas mo¬
rib ꝓhibemus uxores oucere duxĩt
incestum. dicenur ꝯmittere.

Expanded text:
ium. Sororis proneptem non possum ducere uxorem, quoniam parentis loco ei sum. Si quis ex his, quas moribus prohibemur uxores ducere, duxerit, incestum dicitur committere.
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ quoq caꝙ facit c⁊ facere desut le¬
ge notãt. neꝙ enĩ. ioletur turpitu¬
do que pꝰa int̃musa est. ¶ꝗon est s¬
ignoscendũ ei que obtentu pauꝑta¬
tis turpissim̃ã uitam elegit. ¶Lono¬
cĩniũ facẽ ñ minꝰ est. ꝗ̃ corꝑis que¬
accipimꝰ cieã que alt̾ius. noĩe ħ uite
gems ex̾cet. ¶ Siqua cauponam
excem ẽe inea corꝑa questuaria nãt
ut multe assolent sub ỹtextu ĩstru¬
m̃ti cauponi. ꝓstitutas mulierss
latione ꝯtineri. ¶Senat censuit
nõ ꝯueniens eẽ ulli senatori uxorẽ
ducere. aut retinere dãpnatã pu¬
blico iuditõ quo iuditõ cuiubet ex
ppło exꝑiri licet. nͥ sicui lege aligua
ictusandi publico iuditio ñ ẽ potesta

Expanded text:
ue quae fecit, etsi facere desiit, lege notatur: neque enim aboletur turpitudo, quae postea intermissa est. Non est ignoscendum ei, quae obtentu paupertatis turpissimam uitam egit. Lenocinium facere non minus est quam corpore quaeaccipiemus et eam, quae alterius nomine hoc uitae genus exercet. Si qua cauponam exercens in ea corpora quaestuaria habeat ut multae adsolent sub praetextu instrumenti cauponii prostitutas mulieres latione contineri. Senatus censuit non conueniens esse ulli senatori uxorem ducere aut retinere damnatam publico iudicio, quo iudicio cuilibet ex populo experiri licet, nisi si cui lege aliqua accusandi p
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ cũ diuo patre suo resqͥsit. cuiꝰ ħ
u̾ba sunt. cũ donatioĩs cã p̃tiũ auc¬
tum affirmes. qui suꝑ eare cogni¬
turus erit. Si pecimie motũ recusa¬
u̾it. ip̃a p̃dia restitu debere sũptuũ
deductis rõĩb arbitrabitur. In ar¬
xit emĩt eaꝙ emptio donatioĩs
cã facta dicatur nulliꝰ eẽ mom̃ti
pignõis tñ obligationẽ durare.

Expanded text:
er cum diuo patre suo rescripto, cuius uerba haec sunt: 'Cum donationis causa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modum recusabis, ipsa praedia restitui debere sumptuum deductis rationibus arbitrabitur'. in arperat, emerit eaque emptio donationis causa facta dicatur, nullius esse momenti, pignoris tamen obligationem durare
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l. Si cum uxori donet maritus
ꝓduci possit dicendũ est. õino nichil
agi hac tõ̃tiõe ¶ Si pecͣunia accep¬
ra mulier manumiẜit uł oꝑas ei in¬
yosũt ait. uł oꝑas quid̾ eã licito iure
inposueram ⁊ tenere obligationoo
nec uid̾i mulierẽ exre uiri locupleti¬
orem fieri cũ eas lib̾tus ꝓmͣtttat. qd̃
si p̃tiũ obmanumissionẽ accepit o¬
ulier. ti sic manumẜ it. si quidẽ expe¬
cuuo suo dedit. ñimos mantisi uõ¬

Expanded text:
. Si eum uxori donet maritus,rtatem perduci possit, dicendum est omnino nihil agi hac donatione. Si pecunia accepta mulier manumiserit uel operas ei iulianus operas quidem eam licito iure imposituram et tenere obligationem nec uideri mulierem ex re uiri locupletiorem fieri, cum eas libertus promittat: quod si pretium ob manumissionem acceperit mulier et sic manumiserit, si quidem ex peculio suo dedit, nummos mariti
Abbreviated transcription (Latin):
fide gestam nõ retractari. ¶Sit
maritus pignora. ꝓp̃t detẽ ⁊ pecu¬
niã c̾oitam ditam nõ donatiotus
ca uendid̾it qd̾ boni fioe gestũ ent.
manebit ratũ. At sityrulus dona¬
tiomis q̃situs ostenditur atque iõ
uẽditõnẽ irritam ẽẽ ꝯstabit. iure

Expanded text:
e gestam non retractari. 'Si tibi maritus pignora propter dotem et pecuniam creditam dat‹a› non donationis causa uendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. at si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo uenditionem irritam esse constabit, iure
Abbreviated transcription (Latin):
agt̃. ⁊ actores sũt qrei ⁊ĩo iurare
debent. nõ calũpnie cãlitẽ ĩtentẽ
⁊ ñ calsipne causa adinfitiationẽ
ie. ¶ Qexfacto suo unꝰ ex com̃di¬
b exstipulatõe nr̃ditaria p̾stat aco¬
hĩde nõ repẽtet. Uelutisiase nr̃deq
suo dolum malũ affiturũ defunctus
⁊ fireliqui ꝓpt factũmius teneri
exiliterit habebunt familie herci¬
scũde iuditiũ c̃ eo ꝓpt̾ quẽ ꝯmissa
est stipulatõ. ¶ Siquis stipulatus
h abituꝵ ⁊ titiꝰ plurib hr̃dib relic¬
tis decessit eum solum te̾neri qui
nõ habuit ratum asolũ exh̃tib
st ipulatoris actuꝵ aquo fuiͣt peͣti¬
tum. ¶Usufructu uxori legato
donec ei dos soluatur. ꝑarbitrũ
familie hertiscũde. tã id qd̾ cohr̃¬
dis noĩe exdote solutũ sit recuꝑa¬
re põt. qũã ut cohr̃s soluat effici
posse cassiꝰ ait. ⁊uerũ est. ¶ Siduo
conĩdes dap̃nati sut̃t statuã ponere

Expanded text:
et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire. Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus et si reliqui propter factum unius teneri reditariae exstiterit, habebunt familiae erciscundae iudicium cum eo propter quem commissa sit stipulatio. Si quis stipulatus itius pluribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Usu fructu uxori legato donec ei dos soluatur, per arbitrum familiae erciscundae tam id, quod coheredis nomine ex dote solutum sit, reciperare potest, quam ut coheres soluat effici posse Cassius ait: et uerum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sĩ familie hertiscũde. uł cõi diui¬
dundo accũ sit ad hec iudicatoẽs
p̃tor tuer̾᷑. except̾ones aut actõnes
dando. ¶Si cohr̃tes absente imo
cohr̃de rem uendidert̃ ⁊ inea reto¬
lo malo fecert̃ quo pͥlͣns adeos per¬
ueniret. uł familis hertiscunte

Expanded text:
Si familiae erciscundae uel communi diuidundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perueniret, uel familiae erciscundae
Abbreviated transcription (Latin):
capite d̾mininutꝰ fu̾i̾t. ⁊ aget
titius uis sibi esse utendi frue̾n¬
di. competit michi aduersus
tiõe. rette negarẽ titio ur eẽ utẽoi
fruendi.

Expanded text:
capite deminutus fuerit et aget Titius ius sibi esse utendi fruendi, competit mihi aduersus tione, recte negarem Titio ius esse utendi fruendi.
Abbreviated transcription (Latin):
uiẽ testam̃t factionẽ habuit sipꝰõt
factũ testam̃tũ codicillo ꝗͦs ꝯfirmauit
.d̾iñ ad rõgãdũ sep̃binit. ⁊ ibi codicillo̾
fecĩt atꝙ ita. emãcipatũ decescĩt. qͣĩt
anex codicilliᷤ legata d̾bant. nã ⁊ testa¬
m̃tũ factũ uali. si eo tpr̃ eoꝰ fec̃ qͦ testa¬
m̃ti factionẽ ñ ha̾uit. nec simił est

Expanded text:
ti factionem habuit. Si post factum testamentum codicillos quis confirmaverit, deinde adrogandum se praebuerit et ibi codicillos fecerit atque ita emancipatus decesserit, quaeritur, an ex codicillis legata debeantur: nam et testamentum valet, sed eo tempore eos fecit, quo testamenti factionem non h
Abbreviated transcription (Latin):
di instituto codicit ad iccrt neq substi¬
tuere directo pot. cod icilloꝰ ⁊̃ plure̾ ꝙ¬
nedcẽ.e.licet p̃firmatio ẽ codicilloꝵ pr¬
sua manu sig̾to̾.⁊. subscͥptõ tm̃ ualẽt
facti ab eo codicillilici neq ab co sigͣti
neq manu eiꝰ scͥpti fuĩnt na̾ca qͣpa

Expanded text:
di instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos autem est. Licet in confirmatione codicillorum pasua manu signatos et subscriptos, tamen valent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
petit aũt actioheicuiꝰ int̃sunt inpo̾se¬
sionẽ missam noneẽ ut puta ł cohr̃di
disꝑstantipartũ. reiqu substitutũ furĩ
nec alias cͥc repetuntur insiꝑcalũpm¬
am inp̾sessionc uenit scet̾m sires calsip¬
nuia car nicb prestabit mulier qĩ
nsine cã. alt taẽ sub p̾textuuents¬
non nũquã augebitur.ꝙ. intẽ. siꝗs¬
forie dubitani anp̃gnans sitexclu¬
eiꝰ ꝙͦ int̾suit non fuisse calupnie cã
inpossessionẽ mulierẽ quiaħ siñ fu¬
iss ad eñt o hĩclitatẽ institutꝰ hdi
suo locupletiorẽ hĩditatẽ suam re¬
deminuta sĩt multa inhereditate
dũbic ꝯ̃ tenplatioẽ uentris ñattĩgit
hditatẽ ⁊¬
d. Si sustitutꝰ manẽte muliere ĩp̾sc̃sioẽ
dcesserit. heres eius eadẽ accioẽ p̃tiũ
cum qui propt̃ hẽcditatem acactiõe
egisilic ufidicomissaĩas cogatuthi
prestaẽ qui p̃tiumutiq ⁊ eoreonse¬

Expanded text:
in possessionem missam non esse: ut puta uel coheredi speranti partum, uel ‹si› qui substitutus fuit, nec enim alias haec repetuntur, nisi per calumniam in possessionem uenit: ceterum si res calumnia caret, nihil praestabit mulier, qua‹e› sine causa alta est sub praetextu uentris.Nonnumquam augebitur quod interess qui excluuoque interfuit non fuisse calumniae causa in possessione muliere‹m›, quia hoc si non fuisset, adeundo hereditatem institutus heredi suo locupletiorem hereditatem suam redeminuta sunt multa in hereditate, dum hic contemplatione uentris non attigit hereditate si substitutus manente muliere in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium eum, qui propter hereditatem hac actione egit, scilicet ut fideicommissarias cogatur is praesta
Abbreviated transcription (Latin):
gnas sigtalumina ne min̾ibisint scilie
quia tenebroad subitiendum aptioẽss.
quͣ natumeĩt hi sad quos ea̾res ꝑtinꝰ
ꝓcuatoĩb ue eoꝵ si inspicere ⁊ uolent
ostendat ap̃ eũ educatur ap̃ quẽ parens
nsserit. Si aũt niclil parens uissẽit. aut
siũsit bis in m̃se ex eo tp̃r ꝙͦ ao sex mensi¬
siuem sit semel in m̃ses a sexm̃sibus qͦadã¬
niculus fiat. alt̾ris m̃sib⁊ ab iniculo
quo affaipossunt. semi insex mensib¬
sibi siuol o stñdat. ẜSiciuuentreq m¬
spicicustoomue ad eẽ partui licitufient
fictumue quio eĩt qͦminꝰitaea fiant udi
sup̃ ep̃hensumẽ ei quod natumẽĩt. Po̾¬
sesionẽ c̃ãcognita nondaibo. siue quod
natumeĩt ut supracautumẽ inspici
nonlicuĩt quã utiꝙ actiões medat̾iiũ
policeor hs quib exedicto meo bonoꝵ

Expanded text:
aegnas sit. tria lumina ne minus ibi sint', scilicet quia tenebrae ad subiciendum aptiores sunt. 'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uolent, ostendatur. apud eum educatur, apud quem parens iusserit. si autem nihil parens iusserit aut nsum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in mense, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat. si cui uentrem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit possessionem causa cognita non dabo. siue quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique actiones me daturum polliceor his quibus ex edicto meo bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
sessioẽ uets nõe queratur. ⁊ defe¬
rente hr̃de mulier iurauerit
turidum nec tenebitur mulier qi
calsinie cause fuĩt inpossessionẽ misa
pepeĩt quereretur ueitasanexcopre¬
gnans fucĩt. altienĩnec prodẽ nec no¬
cet iusuirãdum ĩt alios factum nec
partui igitur nocebit ⁊ Hocedictũ
exexdem ca ꝓficisscitur. quasuꝑui
Debet enimp̃tor quemadmoouni
facilisẽ cirta bonor possessionẽoan

Expanded text:
sessione ventris nomine quaeratur et deferente herede mulier iuraverit  iusiurandum nec tenebitur mulier, quasi calumniae causa fuerit in possessionem missa, peperit, quaeretur ueritas, an ex eo praegnas fuerit: alteri enim nec prodest nec nocet iusiurandum inter alios factum, nec partu‹i› igitur nocebit.Et hoc edictum ex eadem causa proficiscitur, qua superius: debet enim praetori quemadmodum facilis est circa bonor
Abbreviated transcription (Latin):
Si uents nõe mulierempossessione
missa cade possesso dolomalo ad
dicto rectissime p̃tor ꝓsexit
ne dum infauorẽ partus po̾¬
ssessionem policeatur aliis
prede occasionẽ p̃beat. idarco consti¬
tuit accioẽm in mulierem que ma
uum hãc possessionem dolo malo tͣn¬
stulit. Non solum mulierem pretor
cohercet. uerum ⁊̃ cũ quoꝙ incuiꝰs
potestate e flũt. silic⁊ sidolo ip̃orũ
ilius inpossessione fuĩt admissus ac t
adiecit. uqui ꝑdolum ucnit in pꝰsessiõe
ogitur difert ¶Cõget aũt eumdece¬
Sere. non p̃toĩa potestate .ł manu

Expanded text:
SI VENTRIS NOMINE MVLIERE IN POSSESSIONEM MISSA EADEM POSSESSIO DOLO MALO ADdicto rectissime praetor prospexit, ne, dum in favorem partus possessionem polliceatur, aliis praedae occasionem praebeat: Idcirco constituit actionemalium hanc possessionem dolo malo transtulit. non solum mulierem praetor coercet, uerum eum quoque in cuius potestate ea fuerit, scilicet si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actiadiecit, ut, qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate
Abbreviated transcription (Latin):
tor debebit obstetrices abhiberef⁊ non¬
tantum᷑. ꝙ ñ ꝑmittitur maĩto ł mulieĩ
obstetͥtem adhibere. ẜ om̃s ap̃tore adhi¬
bende sunt Itẽ pretor domum hone¬
ste mat᷑ne eligere deb inquamuuer
ueniet. ut p̾st inspici. Quit gͦ inspici
sse non patiatur. ł ad domũñueniat
plures renũtiauerĩt p̃regnãtem non
ẽẽ. anmuliẽ pꝰsit iniuriatũ exꝑiti ex
haccã⁊ magiputo agere eam ininriaꝵ
pꝰse. sic tm sipͥnurie cã faciẽdedo mai̾tũ¬
s quia uste credit. ł iꝑ miouotolib¬
eõꝵ suscipiendorum ductus est. ł itu
eũillexerat. ut crecłet quodꝰ stante¬

Expanded text:
obstetrices adhibere.Et notandum, quod non permittitur marito uel mulieri obstetricem adhibere, sed omnes a praetore adhibendae sunt.Item praetor domum honestae matronae eligere debet, in qua mulier ueniat, ut possit inspici.Quid ergo, si inspici se non patiatur uel ad domum non ueniat? plures renuntiaverint praegnatem non esse, an mulier possit iniuriarum experiri ex hac causa? Et magis puto agere eam iniuriarum posse, sic tamen, si iniuriae faciendae caused quia iuste credidit uel nimio uoto liberorum suscipiendorum ductus est uel ipsa eum illexerat ut crederet, quod co‹n
Abbreviated transcription (Latin):
aũt tantum patit auumue paĩnum
paunumue pat̾m aui patrẽ. cet̃osq uius
gamur alere iudendũ maglẽꝰ ut utro¬
biq seuio &x m̾ponat. quor dam necessita¬
tib facilius succusurus quotũ damegri¬

Expanded text:
autem tantum patrem auumue paternum proauumue paterni aui patrem ceterosque uirilis gamur alere, uidendum. et magis est, ut utrubique se iudex interponat, quorundam necessitatibus facilius succursurus, quorundam aegri
Abbreviated transcription (Latin):
diuorum frm̃ cum hoc inci¬
diss u̾mai̾tꝰ quid p̃gnamtem
ex se noncẽ p̃gnantem ꝓfiteatur: custi¬
mus ¶ig̾. siperseuãt meadẽ postulatiõe
conmodissimume elegihonestissime
feminc domum inquadomitra ueniat.
⁊ litres ebsteites ꝓbait ⁊ artis ⁊ fid̾i que
attassumte fuĩnt eam inspiciant. ⁊ si
ꝗdem. ł om̃s ł due renuntiauĩt p̃gnã¬
tem indeĩ t̃c ꝑsuaoendũ mulieĩ eĩt uit
ritus admupoiã existimationẽꝙ suã
ptincre ut ñĩm eĩto pꝰsit uidĩ captasse.
hoc ad aliquã mulieĩs inuñam naũ¬

Expanded text:
diuorum fratrum cum hoc incidisset, ut maritus quidem praegnatem et se non esse praegnatem profiteatur, customus. igitur s‹i› perstat in eadem postulatione, commodissimum est eligi honestissimae feminae domum, in qua Domitia ueniat, et ibi tres obstetrices probatae et artis et fidei, quae a te adsumptae fuerint, eam inspiciant. et si quidem uel omnes uel duae renuntiauerint praegnatem uideri, tunc persuadendum mulieri erit, ut ritus ad inuidiam existimationemque suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam mulieris iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stentuͣt pͥignoĩb capitis ⁊ distracticoge¬
t̃ sentetie satifacere idẽ uid exesistimarẽ
d r hbeit aliquid parens. ł anpat̃
ꝙ sncitos filios suos nolit alẽ. trebatio
deniq maĩo rescͥptumẽ meĩto patrẽ
tinctur. ss unpubes sit fuiꝰ cmancipa¬
t patitm̃ inopem alere cogetur. miqs
cum filius sit ĩ facuitatib. ¶simat abi¬
m̃taꝙ̃ feceĩt infilũ a patre rtoetat cũ

Expanded text:
entur, pignoribus captis et distractis cogetur sententiae satisfacere.Idem iudex aestimare debet, num habeat aliquid parens uel an pater quod merito filios suos nolit alere: Trebatio denique Marino rescriptum est merito patrem ntinetur.Si impubes sit filius emancipatus, patrem inopem alere cogetur: iniqucum filius sit in facultatibus.Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ coercetꝰ. Debebit gͥrespõdẽ noncẽ
ex se p̃gnãtẽ. aĩmoĩe eiꝰ resp̃ooeĩ ꝙ sifictum
fuit. nalias necẽse habebit agnoscẽ nsi ue
amaito ñ incipit. s amulicress: siaitus
ultro custod esofferat. ⁊ ea ñ aonittit i s̃ ñ
custodes aũt arbito iuoicis ñ ao muiscru:

Expanded text:
nem coercetur. debebit igitur respondere non esse ex se praegnatem aut nomine eius responderi: quod si factum fuerit, non alias necesse habebit agnoscere, nisi uere a marito non incipit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, uel si non custodes autem arbitrio iu