comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tisq ꝓfusus lacrimis oratione cõpleta.
laudem dñi exorsus: uenerandi corpo.¬
ris. onus una cũ reuerentissimo supra¬
dicto patricio suscipientes. ꝓpriis de¬
uexerunt humeris. atq in monasterium
scãrum uirginum susceptꝰ. reliquiis ab eo
sũptis qui uenerant cum psalmis et can¬
ticis. ad ꝓpͥum deportatur monasteriũ.
Uiris undiq nobilibus in obuiã concur¬
rentibus. ac ꝓpriis gentantib humeriᷤ
cum omĩ honore in loco constitutus ẽ
cęleberrimo: nominato alio nomine
fossu. ubi prestantur beneficia orationũ.

Expanded text:
tisque perfusus lacrimis, oracione completa tisque perfusus lacrimis, oracione completa laudem Domini exorsus, venerandi corporis onus una cum reverentissimo supradicto patricio suscipientes, propriis devexerunt humeris. Atque in monasterium sanctarum virginum susceptus, reliquiis ab eo sumptis, veneranter cum psalmis et canticis ad proprium deportatur monasterium. Viris undique nobilibus in obviam concurrentibus ac propriis gestantibus humeris, cum omni honore constitutus in loco est celeberrimo, nominato alio nomine Fossa; ubi prestantur beneficia orationum,
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudine. eumq ubi et ubi denunci¬
antes quęsierunt. Sed p̃dicta xp̃i
uirgo garetrudis. ieiuniis et obsecra¬
tionibus dño supplicans: missis ubiq
ꝑuicina loca cursorib ques
tenebrarum negocium inU
lucẽ ꝓduxit claram: et sic septuagesimo
septimo die obitus sui. sacrata inuentast̃
corpora. Noc numero misticȩ in multis
diuinȩ scripturȩ: locis ad notato. ipso
corpora. cũ cereis ac facularũ luminib.
cum antiphonis et canticis spirittilibus:
ep̃s. atq illuster uir Grimaldꝰ maior
domus. locoꝵ scõꝵ uisitandi gr̃a ipso¬
die aduenientes: uterq eorũ de adueni.¬
entib adño ammonetur corporibus.
Nam quiescens ep̃s pꝰmatutinis laudibus.
interrogatꝰ in somnis qd ageret: iubetur
quantotiꝰ in occursum beati heliȩ pro¬
perare. Qui ilico surgens. et qd ageret᷑
ministrum inquirens: audiuit ab eo qđ
ueneranda erant corpora. Moxq uir
uenerabilis. in occursum eiꝰ ꝑgens: mul¬¬

Expanded text:
sollicitudine, eumque ubi et ubi denuncisollicitudine, eumque ubi et ubi denunciantes quaesierunt. Sed praedicta Christi virgo Garetrudis ieiuniis et obsecracionibus Domino supplicans, missis ubique per vicina loca cursoribus, tenebrarum negocium in lucem produxit claram, et sic septuagesimo septimo die obitus sui sacrata inventa sunt corpora. Hoc numero mistice in multis divine scripture locis adnotante, ipso corpora cum cereis ac facellarum luminibus, cum antiphonis et canticis spiritalibus aepiscopus atque inluster vir Grimaldus maiorum domus locorum sanctorum visitandi gratia ipso adventantes die, uterque eorum de adventantibus a Domino ammonetur corporibus. Nam quiescens episcopus post matutinis laudibus, interrogatus in somnis, quid ageret, iubetur quantotius in occursum beati Haelyae properare. Qui ilico surgens, et quid ageretur, ministrum inquirens, audivit ab eo, quod veneranda ei aderant corpora. Moxque vir venerabilis in occursum pergens, mul
Abbreviated transcription (Latin):
iniquo homine ꝑdeuia ductꝰatq ad
cuius lã uillule habitaculũ. iniquoꝵ
hominũ domiciliũ intrantes: cũ falla.¬
ci suscepti sunt humanitate. Comites
uero beati de habitatorib suspecti.
noctem duxere ꝑuigilem. Finitis uero
matutinis laudib allocutꝰ blande in¬
colis cum se sopori dedisset. pꝰorationẽ
suis alloquens. nec de ullo hominum
malum aliqt suspicassent. Surgentes
uiri diabolici cum aliis secũ adductis.
illius: parit̃ necarunt. Sed beato ui
dõ grãs clamante: ne uox illius diutiꝰ
audiretur. uenerandũ illiꝰ caput ampu¬
tarunt: atq in pximo tecto ubi grex
portorum cõmanebat. facta fossa
nuda ac dilacerata sepelierunt impie
quattuor corpora ininum. et res sic
multis latuit diebus: quia eorũ uestim̃ta.
et caballus et quicꝗd habebant foras
trans mittentes longe habitantib uen¬
diderunt. Sed cũm ad dictũ placitũ
minime ꝑuenissent. comiti fr̃s caritati

Expanded text:
iniquo homine per devia ductus, atque ad iniquo homine per devia ductus, atque ad cuiusdam villule inhabitaculum iniquorum hominum domicilium intrantes, cum fallaci suscepti sunt humanitate. Comites vero beati viri, de habitatoribus suspecti, noctem duxere pervigilem. Finitis vero matutinis laudibus, allocutus blande incolis, cum se sopori dedisset post orationem, suis alloquens, nec de ullo hominum malum aliquod suspicassent, surgentes viri diabolici cum aliis secum aliunde adillius pariter necarunt. Sed beato viro Deo gratias clamante, ne vox illius diutius audiretur, venerandum illius capud amputarunt atque in proximo tecto, ubi grex porcorum commanebat, facta fossa nuda ac dilacerata sepelierunt impiae IIIIor corpora in unum. Et res sic multis latuit diebus, quia eorum vestimenta et caballus et quicquid habebant foras transmittentes longe habitantibus vendiderunt Sed cum ad dictum placitum minime pervenissent, conmoti fratres caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃so etiam grimaldo p̾side eiusdẽ scĩs
congrutulante uiris. atq inuilla quȩ
ex nomine fluminis decurrentis nun¬
cupatur bebrona. ordinante monas¬
terium religiosorum construx̃ mona.¬
chorũ. p̃dicta dĩ famula: multis elemo
sinarum fructibus ꝑdiuersa loca dis¬
pensatis. multisq pauꝑib consolatis.
tes reficiens Algidos uestiens. tectũ
hospitibus p̃bens. In mensa quoque
munera. diuinis cultibus exhibens. scãrũ¬
q uirginum agmen cum supra dicca
nobili indño confirians: ad suꝑna com¬
migrauit regna. Uir dñi foilnanus.
dequo supra memoraui mꝰ ꝓutilitate
gregis sibi commissi. iter ad grediens.
diei uigiliarũ scũssimi martiris quintini.
missarum sollẽpnia in niuialensi ȩcdã
decantans. seniorib supplicans frĩb ut
corpus illius sicubi: inter uias mori
Karitatis intuitu requireret᷑. ualedices
om̃ib: ꝓfectꝰ ẽ. Eademq nocte a qͦdã

Expanded text:
ipso etiam Grimaldo praeside eisdem sanctis ipso etiam Grimaldo praeside eisdem sanctis congratulante viris, atque in villa, quae ex nomine fluminis decurrentis nuncupatur Bebrona, ordinate monasterium religiosorum construxit monachorum, predicta Dsinarum fructibus per diversa loqua dispensatis multisque pauperibus consolatis, tes reficiens, algidos vestiens, tectum hospitibus praebens, inmensa quoque munera divinis ministeriis exhibens sanctarumque virginum agmen cum supradicta nobili in Domino confirmans, ad superna conmigravit regna, vir Domini Foilnanus, de quo supra memoravimus, pro utilitate gregis sibi commissi iter adgrediens, die vigiliarum sanctissimi martyris Quintini missarum sollempnia in Nivialensi ęcclesia decantans, senioribus supplicans fratribus, ut corpus illius, sicubi inter vias mori karitatis intuitu requireretur, valedicens omnibus profectus est. Eademque nocte a quodam
Abbreviated transcription (Latin):
os T discessum uero beati uiri
Fuasti. tempestiua quam ille
in spũ p̃uiderat: ultra marinis deseuiebat
in oris. Expulso namq xp̃ianissimo
rege anna : incursu gentilium. mona¬
sterium qđ ibidem construxerat mo-¬
nachis. destructis rebusq om̃ib spolia¬
tum ẽ. Ipse abbas foilnanus. uterinuᷤ
supͣdicti uiri frat̃. sub custodia moritu¬
rus ductus eẽt: nisi illum diuina dex¬
tera nunciato. aduentu supͣdicta uiri¬
anne regis. ꝑterritis gentilib ꝓpter
multorum serucisset ꝓfectũ. Mona.¬
chis enim decaptiuitate redẽptis. scĩs
quoq inuentis reliquiis. sacro altaris
ministerio et libris innaui honeratis. ipse
postremas francorum petiuit terras:
atq in eodem loco. quobeatꝰ ⁊urstys
sepultus ẽ a supͣdicto archenaldo patri-¬
cio susceptꝰ ẽ. Quo ñ multopꝰ apatricio
uiros ꝑ egrinos despiciente expulsisunt :
se dareligiosissima dĩ famula. id ob̾gane
nominȩ. ita eiꝰ filia sacra xp̃i uirgine
guaretrude. honorifice suscepti sunt.

Expanded text:
ost discessu vero beati viri Fursei tempestas illa, quam ille in spiritu praeviderat, ultramarinis deseviebat in oris. Expulso namque christianissimo rege Anna, incursu gentilium monasterium, quod ibidem construxerat, monachis distractis rebusque omnibus spoliatus est. Ipse abbas Foilnanus, uterinus supradicti viri frater, sub custodia moriturus ductus esset, nisi illum divina dextera, nunciato adventu supradicti Annani regis perterritis gentilibus, propter multorum servasset profectum. Monachis enim de captivitate redemptis, sanctis quoque inventis reliquiis, sacro altaris ministerio et libris in navi oneratis, ipse postremum Francorum petivit terras, atque in eodem loco, quo beatus Furseus sepultus est, a supradicto Erchinoaldo patricio suscepti sunt. Quo non multo post a patricio viros peregrinos despiciente expulsi sunt, sed a religiosissima Dei famula Idobergane cognominae Itane eiusque filia sacra Christi virgine Garetrude honorifice suscepti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus : immo etiam compulsus: desi¬
deratum sibi heremi dereliquit locum.
O mĩa quȩ anmo ꝑuigili tractans. ac tur¬
batum eẽ: ꝓuinciam gentilium incursi.¬
one ꝑspiciens. nec ibi diuturnũ monas¬
teriale ordinẽ ꝑpensans: ad galliarum
littora dimissus. ordinatis om̃ib nauiga¬
uit. Ibiq afrancorũ rege flodoueo. et
patricio. honorifice susceptꝰ ẽ: monaste¬
rium in loco quẽ nuncupant latiniacũ
construxit. hac non multopꝰ ordinatis
fr̃ĩb cum rege et patricio iter agens. in¬
firmitate corripitur. Ibiq diu iacens.
uirorum nobilium uel ipsius reuerentis¬
simi regis uisitatione frequentat᷑: ab ort

Expanded text:
vocatus, immo etiam conpulsus, desivocatus, immo etiam conpulsus, desideratum sibi herimi dereliquids locum. Omniaque animo pervigili tractans ac turbatam esse provintia gentilium incursione perspiciens nec ibi diuturnum monasterialem ordinem perpinsans, ad Galliarum litore, dimissis ordinate omnibus, navigavit, ibique a Francorum rege Chlodoveo vel patricio rium in loco nuncupante Latiniaco construxit. Hac non multum post, fratribus ordinatis, cum rege et patricio iter agens, infirmitate correpitur, ibique diu iacens, virorum nubilium vel ipsius reverentissimi regis visitation
Abbreviated transcription (Latin):
uicinitate amȩnũ. Rex gentis illius
anna. ac nobilis quiq tectis et munerib
adornart̃. His rite gestis. uir sc̃s ab om̃i
scłi. atq ipsius monasterii cura aliena¬
re se. cupiens: cũ sapientib fr̃ĩb trac¬
tauit. Habuit enim secum reuerentis¬
simos et spirittles uiros. qui exemplo
tanti uiri et inmonasterii ꝓbatione.
et indiuersis laboribus uiȩ adhumi¬
litatis et caritatis grãm ꝓficerent. In¬
terquos etiã germanos proprios ha¬
buit. foilnanum scm̃ ad modũ uirum:
cui etiam sortitã monasterii et ani¬
marum dereliquid curã. Alterum
monasterii ꝓbatione adheremitalẽ
uitam multis iam annis. ab exdem
electam derelictis om̃ib curis etreb
ad frẽm suum. qui iam tehorica pascebat᷑
uita solus ꝓfectus ẽ. labori quotidiano et
orationib continius deseruientib: annũ
in tegrũ ibidem philosophantur. Tunc
quibusdam causis in gruentib a populo
uel rege altioris ingenii ad consilium

Expanded text:
vicinitate amoenum rex gentis illius vicinitate amoenum rex gentis illius Anna ac nubiles quique tectis et muneribus adornarunt. 8. His rite gestis, vir sanctus ab omni saeculi atque ipsius monasterii cura alienare se cupiens, cum sapientibus fratribus tractavit, Habuit enim secum reverentissimos et spiritalis verus, qui exemplum tanti viri et in monasterii probatione et in diversis laboribus vitae ad humilitatis et caritatis gratiam proficerunt. Inter quos etiam germanus proprius habuit: Fuilanum sanctum admodum verum, cui etiam sortito monasterii et animarum dereliquit curam; alterum monasterii probatione ad heremitalem vitam multis iam annis ab eodem electum. Derelictis omnibus curis et rebus, nudus ad fratrem suum, qui iam theoricam pascebat vitam, solus profectus est. Labore cottidiano et orationibus continuis deservientibus, annum integrum ibidem phylosophantur. 9. Tunc, quibusdam causis ingravantibus, ad populo vel regi altiores ingeni ad consilium
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝑsoncirum acceptionẽ uerbum
dñi ad nuncians. irruentiũ popłor
multitudines ñferens. aliquantorũ
etiam animos inuidia stimulante.
contra se cõmotos ec̃ dephendens.
relictis om̃ibus quȩ hab̾e uidebat᷑. paucis
cum frĩb ad insulam quandã paruulam
inmari ꝓfectus ẽi atq ex inde ñ multũpꝰ
de hib̾nia ꝑegrina littora petens. per
britamas insaxoniã transuectꝰ ẽ. ubi ho¬
norificat᷑ ẽ asigebto rege. et susceptꝰ uerbo
dñi barbarorum mitigabat cor. Com
pletis autẽ duodetĩ annis quos angłs
correptus. anglica fruitur uisione:
ubi etiam p̃dicaationis instantia. ad¬
monitus. nullum uiuendi finẽ audiuit.
ertium diem tacendo euangłicũ p̃cep¬
tum admonens. Uigilate et orate:
quia nescitis diem neq horam. Qđ uir
dõ plenis intel: ligens locũ monaste¬
rii. ap̃dicto sibi rege traditũ accelera¬
uit construere: qđ monasteriũ in qͦdã
castro constructum siluarum et maris

Expanded text:
sine personarum acceptione verbum sine personarum acceptione verbum Dei adnontians, inruentium popolorum multitudines non ferens, aliquantorum etiam animos, invidia stimulante, contra se commotus esse deprehendens, relictis omnibus quae habere videbatur, paucis cum fratribus ad insolam quandam parvolam in mare profectus est atque exinde non multum post de Hibernia pericrina litora petens per Britannias in Saxoniam transvectus est, ubi honorifice a Siggiberctho rege susceptus verbo Domini barbarum mitigabat cor. 7. Conpletis vero duodecim annis quos angelurmitate correptus, angelica fruitur visione, ubi etiam praedicationis instantiam admonitur, nullum vivendi finem audivit; certum diem tacendo euangelicum praeceptum admonens: Vigilate et orate, quia nescitis diem neque horam. Quod vir Deo plenus intellegens, loco monasterii a praedicto sibi rege traditum adceleravit construere. Quod monasterium in quodam castro constructum, silvarum et maris
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbũ dĩ p̃dicabat. et ea quȩ indit
& audierat. om̃ib popłis scõrum ad¬
nunciabat. Erat uero in illo incõpa¬
rabilis grã. nichil terrenũ usquam
cõpecens: om̃i petenti sẽ tribuens.
relatis et subditis aequalis. magnatib
et regibus timendus. humilis et con¬
tẽptoribus scłi imitandus. Om̃ib boniᷤ
amabilis: inquis et peccatorib ter¬
ribilis. diuinis uirtutib clarus. ex ob¬
sessis enim corporib demomia fugabat:
et pauꝑes recreabat. Dumq unius
studuit : instabat anniuersarius quo
uisionẽ a corpore sublatꝰ uideb.i. me¬
morans semꝑ unius diei ite libi fuisse
inuinctum. Multis enim sapientibus
ac religiosis cõmitantib uiris: eadem
nocte molestia corporali correptus
in solum tantum pectusculo uita pal¬
pitante: uidit angłm dñi ea quȩ ad
opus p̃dicationis sunt congrua. sibi
adnunciantẽ. et unius diei iter exponas¬
tem. ac duodetĩ annis in oꝑe p̃dicationiᷤ
completurũ p̃dicantem. Qđ ita factũ

Expanded text:
 verbum Dei praedicabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens, praelatis et subditis equalis, magnatis et regibus timendus, humilibus et contemptoribus saeculi imitandus, omnibus bonis amabilis, iniquis et peccatoribus terrebilis, divinis virtutibus clarus. Ex obsessis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius t, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angelum Domini ea quae ad opus praedicationis sunt congrua sibi adnuntiantem et unius diei iter exponentem hac duodecim annos in opere praedicationis completurum praedicentem. Quae ita factum
Abbreviated transcription (Latin):
Corpus uͦ illius ab in lastri uiro herchenal¬
do patricio retentum causa eccłȩ. quã
ipsiꝰ eccłe dedicatio. intriginta parabat᷑
dies: in quodã loco inporticu interim cor¬
pus scm sũma cum diligentia custoditur.
At post tantos dies ita illesum inuenitur.
hac si eadem hora de hacluce fuisset e.¬
gressum. Reuertentes g uixta morem
ꝓpe altare reconditur. ibiq fere annis
quattuor demonitur. Constructa u̾
ad orientalem plagam altaris domuncula
ibi pꝰ tot annos inmaculatũ corpꝰ ac
tredine. ibi etiam recta fide. petentib
merita illius clarescunt diuinis uirtu.¬

Expanded text:
Corpus vero illius ab inlustri vero Erchynoaldo patricio retentum causa eclesiae, quaipsius eclesiae dedicatio inter triginta parabatur dies, in quodam loco in porticu interim corpus sanctum summa cum diligentia custoditur ac post tantos dies ita inlaesus invenitur, acsi eadem hora de hac luce fuissit egressus. Reverenter ergo iuxta morem prope altare reconditur, ibique fere annis quatuor demoratur. Constructus vero ad orientalem altaris partem domuncolam, ibi post tot annos inmaculatum corpus retridine, ubi etiam recta fide petentibus merita illius clarescunt divinis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles uiros illius ꝓuintiȩ inqua uir
dit: obisse credebat. Om̃s presules
cunctorum memoria: usq ad nr̃a tem¬
pora cęlebrabat. Propius ad se acceden¬
tes uidit : ac familiariter ꝓpria dicente̾
meldanus. et loqui cum eo ecꝑunt. Tunc¬

Expanded text:
rabiles viros illius provinciae, in qua vir si obisse credibatur, praesules cunctorum memoria usque ad nostra tempora clebratos, propius ad se accedentes ac familiariter propria edicentes Meldanus vocabantur, loqui cum eo coeperun
Abbreviated transcription (Latin):
incipiente: ibunt scĩ deuirtute in uir.¬
tũtẽ. uidebit᷑ ds̃ deoꝵ insion. Eratq
in carmine eleuatio: et ad finẽ positio
A udiebat quoq aliud quasi ignotum
canticum. multorũ milium angłorum.
unde patica uix poterat intelligere.¬

Expanded text:
incipiente: Ibunt sancti de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum in Sion . Eratque in carmine elevatio, et ad finem positio. Audiebat quoque aliud quasi ignotum canticum multorum millium angelorum, unde pauca vix poterat intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
die corporis egrotuntis molestia corri¬
pitur. ac deinde ad pat̾nam amicis
suꝑ alterius manu innitente. ꝑrexit aut
longe adonium uesꝑtinalem exorfis
psalmodiam orationi intentꝰ. tenebre
subito cirtumdat᷑ stecit. Nec eni pti sq
mouere infirmatus ualebat. seã qu s
iam mortuus ad pximã deportatus est
casam. Et cũ se tenebrarĩ caligine eb¬
cumdari uidisset. quateũ oumainꝰ de suꝑ
ad se extensas conspexit. tẽnentesq illũ
ꝑ brachia subuolabant pennis. Manꝰ¬

Expanded text:
die corporis aegrotantis molestia corredie corporis aegrotantis molestia correpitur hac deinde ad paternam, amicis super alterius manum innitente, perrexit hac haud longe a domo, vespertinalne intentus, tenebris subito circumdatus restetit. Nec enim pedes movere infirmatus valebat, sed quasi iam mortuus ad proximam deportatus est casam. Et cum se tenebrarum caligine circumdare vidisset, quattuor manus desuper ad se extensas conspexit, tenentesque illum per brachia niveis subvolabant pennis.
Abbreviated transcription (Latin):
UIT UIRuenerabilis
Fuastys nomine. nobilis qͥdem
genere sed nobilior fide: seculi
dignitate inter suos clarus. sed indi¬
uinorum munerũ grã ubiq. p̃cipuuᷤ.
Huiis uiri infantia. sacris quibusdam mira¬
culorum p̃sagus a parentib pollebat Sũ¬
erudiebatur disciplinis. Crescente uero
aetate. grã ꝓuidentiȩ erga illũ bonoꝵ
affectuum cotidie crescebat. Enit enim
forma p̃cipuus. corpore castus mente
deuotus. asfabilis colloquio. amabilis
aspectu. prudentia p̃ditus. temperantu
clarus. in interna fortitudine firmus.
censura iusticię stabilis. longanimitate
assiduus. patientia robustus. humilita
quens sacre scripturȩ studiis. aliquot
uacabat annos. ac sufficient᷑ instructꝰ¬
ad monasteriũ in quodam constructo
loco ubi undiq religiosis confluentib
uiris. aliquos etiã parentũ pia sollici¬
tudine euocare curauit. Haec excausa
dum patriam parentesq uisitare pro¬
peraret. et inter illos sacri uerbi semina
spiritalibus seminaret edoquiis. quadã

Expanded text:
vitae venerabilis Furseus nomine, nobilis quidem genere, sed nobilior fide, saeculi dignitate inter suos clarus, sed in divinorum munerum gratia ubique praecipuus. Huius viri infantia sacris quibusdam miraculorum praesagiis apparentibus fulgebat; sumerudiebatur disciplinis. Crescente vero aetate et gratia providentiae, erga illum omnium affectus cottidie crescebat. Erat enim forma praecipuus, corpore castus, mente devotus, affabilis conloquio, amabilis aspectu, prudentia praeditus, temperantia clarus, in interna fortitudine firmus, censura iustitiae stabilis, longanimitate largus, pacientia robustus, humilitatquens, sacrae scripturae stadiis aliquot vacabat annis, ac sufficienter instructus, monasterium in quodam construxit loco, ubi undique religiosis confluentibus viris, aliquos etiam parentum pia sollicitudine evocare curavit. Hac ex causa dum patriam parentesque visitare properaret et inter illos sacri verbi semina spiritalia spiritalibus seminaret eloquiis, quadam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim temprẽ scriptum ẽ. quia pru-¬
dens intẽprẽ illo tacebit. quia tempus pes¬
simum ẽ. Quando enim auditores. despi¬
ciunt uerbũ: linga doctoris loqui p̃pe¬
ditur. dũ uidet qđ audita p̃dicatio de¬
lle tam̃ usq ad passionem ad nunciare debet:¬

Expanded text:
hoc tempore scriptum est: Prudens in tempore illo tacebit, quia tempus pessimum est . Quando enim auditores despiciunt verbum, lingua doctoris praepeditur, dum videt quod audita praedicatio dee tamen usque ad mortem annuntiare debet
Abbreviated transcription (Latin):
quia cognitione sua reuertuntur:
sed etiam et illos qui nescierunt tes
auertuntur postergum dñi. et qui
non quesierunt dm̃. nec inuestigaue¬
runt eum. & psalmus. Effunde inqͥt
iram tuam ingentes: qui te ñ noueriũ.

Expanded text:
qui a cognitione sua revertuntur, qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, tes et eos qui avertuntur post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum . » Et Psalmus: « Effunde, inquit, iram tuam in gentes quae te non noveru
Abbreviated transcription (Latin):
tum in terrogantis ancillȩ. xp̃m
negauit. Vnde et pꝰpeccatũ : ama¬
rissimȩ fleuit. Grauius ẽ infirmi¬
tate quã ignorantia quẽquã delin¬
quere : grauiusq industria quã
infirmitate peccare. Industria nãq
peccat. qui studio ac delib̾atione
mentis malũ agit. In firmitate au¬
tem qui casu uel p̃cipitttione delin¬
quitꝰ. Nequius autẽ et de industria
peccant. qui ñsolum ñ bene uiuunt.
sed adhuc et bene uiuentes si possuis
aueritate diuertunt. Sunt enim
qui ignorantes peccant: et sunt
qui scientes. Sunt etiam et qui
ꝓignorantiȩ̃ excusatione scire no.¬
lunt : ut minus culpabiles habean
tur. qui tam̃ seipsos ñ muniunt sed
magis decipiunt. nescire simplici¬
ter adignorantiã ꝑtinet: noluisse
uero scire ad contumacẽ suꝑbiã.
Uoluntatem quippe ꝓprii dñi uel¬
le nescire. quid aliud ẽ quam
uelle dñm suꝑbiendo contẽpnere :
nemo igitur se deignorantia ex¬
cuset quia ds̃ non solum eos uidicat

Expanded text:
tum interrogantis ancillae Christum tum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habtur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat
Abbreviated transcription (Latin):
res. plebes tiranncȩ p̃munt: ñ regui
Q uiq m̃ dĩ sed suã głam a subditis exigiis
Multi sunt qui inuerbo doctrine non
humiles. sed arrogantes existunt.
quiq ipsa recta quȩ p̃dicant ñ studio
correctionis. sed uitio elationis ad¬
nunciant. Multi sunt qui ñ ex consul¬
tu ȩdificcindi : sed extumore suꝑbien¬
di docent. nec ut psint sapientes sunt
sed ut sapientes indeantur: docer̃t
student. Estimatio pͦuas arrogantium
sac̃dotum. ꝑquã inutantur scõs rigore
disciplinȩ. et seqͥ n̾eglegunt caritatis
affectione: uideri uolunt rigidi seue¬
ritate. et formã humilititis prãre ne¬
queunt. ut magis terribiles quã mittes
aspiciantur. Duꝑbi doctores uulne¬
rare. potius quã em̃dare nouerunt.
Salomone testante. In ore stulti uirga
suꝑbiȩ. quia increpando rigide feriuas:
et compati humiliter nesciunt. Bene
aliem peccati carenda uita suscipit:
qui hoc excordis dilectione et humili
constientia facit. Ceterũ qͥ delin¬

Expanded text:
nice premunt, non regunt, quique non Dei, sed suam gloriam a subditis exigunt. 3. Multi sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delin
Abbreviated transcription (Latin):
dicaret ei tantũmͦ inbecillitatis suȩ
causam. et dep̃cetur ut orationẽ facia
ꝓse. Cũq ligationem ꝑtulisset ad eũ
uir eiꝰ: orans et benedicens oleũ mit¬
tat ad eũ homo dĩ. ex qͦ ꝑtriduũ contin¬
gens oculos suos: uisum recepit et deo
grãs egit. Sed et multa funt eiꝰ gesta
quȩ enarrare satis longum ẽ: unde
omisis his i terum quȩ auditu cõꝑimꝰ

Expanded text:
dicaret ei tantummodo imbecillitatis suae dicaret ei tantummodo imbecillitatis suae caussam, et deprecaretur ut orationem faceret pro se. Cumque legationem pertulisset ad eum vir ejus, orans et benedicens oleum, mittit ad eam. Ex quo per triduum contingens oculos suos, visum recepit, et Deo gratias egit. Sed multa sunt ejus gesta quae enarrare longum est. Unde omissis his interim quae
Abbreviated transcription (Latin):
& uocabis nom̃ eiꝰ ioħm. Hic nutriatur
in domo tua: absq ulla contaminatio¬
ne gentili septẽ annis. Quib ꝑ actis.
trade eũ monachis ad erudiendũ scĩs et
cdestibus disciplinis. Multis p̃terea
uemientibus ad se siue ꝓuincialib siue pe¬
regrinis. cũ reposcissent occulta cordis
eorum indicabat. Et si quid forte pec¬
cati ab eis in occulto fuisse ad missum:
secretius cõperiens arguebat. et ad
emendationem ac pęnitentiã ꝓuocabat.
plaga aliqua et correptio adõ immi-¬
designabat. Sanitates quoq et cu-¬
ras c̃orporum ita deposcentib confe¬
rebat: ut omẽm ex hoc iactantiã fugeret
ferri : sed benedicens oleũ dabat. ex quo
ꝑ uncti sanifiebant quacũq infirmita¬
te tenerentur. Senatoris cuiꝰdam ali¬
quando uxor excitate: hȩc dep̾cabat᷑
urum suũ. ut eã ꝑduceret adhominẽ
dĩ. Cui cũ respondet uir suus non eẽ
moris uidendi mulieres: rogat ut in¬

Expanded text:
et vocabis nomen ejus Joannem: hic nutriatur et vocabis nomen ejus Joannem: hic nutriatur in domo tua absque ulla contaminatione Gentili septem annis; quibus peractis, trade eum monachis erudiendum sanctis et caelestibus disciplinis. Multis praeterea ad se venientibus , sive provincialibus, sive peregrinis, cum res poposcisset, occulta cordis eorum indicabat, et si quid forte peccati ab eis in occulto fuisset admissum, secretius corripiens arguebat, et ad emendationem ac poenitentiam provocabat. plaga aliqua et correptio a Deo immidesignabat. Sanitates quoque et curas corporum, ita deposcentibus conferebat, ut omnem ex hoc jactantiam fugeret.ferri, sed benedicens oleum dabat, ex quo peruncti, sani fierent a quacumque infirmitate tenerentur. Senatoris cujusdam aliquando uxor excaecata est: haec deprecabatur virum suum, ut eam perduceret ad hominem Dei. Cui cum responderet vir suus, non ei esse moris videndi mulieres, rogat ut in
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: ad est homo dĩ ꝑuisus et ad sifenᷤ
mulieri. Fides inquit tua magna est
mulier: et ideo ueni huc desiderio tuo
satis facere. & tam̃ moneo ut faciem ñ¬
corporalem seruorũ dĩ desideres: sed
ut gesta et actus ꝑsp̃m contempleris.
ps est enim qui uiuificat: nam caro ñ
ꝓd ẽ quicquã. Ego autt̃ non quasi iustꝰ
aut ꝓpħa ut putas: sed ꝓfide urã inter¬
cess ꝓuob̾ apud dñm. Et concessit tͥ
omĩum morborũ quȩ incorporetuo pa¬
teris sanitatem. Eris ergo ex hoc sani
requiratis. sufficiat gͦ tibi hoc qđ uides
me in somnis: et amplius ñ requiras. E¬
uigilans autẽ mulier indicauit iuro
suo quȩ uiderat et quę̧ audierat. sed
Si scires inquit domum dĩ exqua tͥ hodie
natꝰ ẽ filius : ageres dõ gr̃as sed scio
matrem pueri ꝑiclitatam. adserit tã
dñs et inuenies eã sanam. Festina ergo
et redi : et inuenies puerum septẽ dierũ.

Expanded text:
venit, adest homo Dei per visum, et assistens venit, adest homo Dei per visum, et assistens mulieri: Fides, inquit, tua magna est, o mulier, et ideo veni desiderio tuo satisfacere: te tamen moneo, non ut faciem corporalem servorum Dei desideres, sed ut gesta et actus per spiritum contempleris. Spiritus enim est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Ego autem non quasi justus, aut propheta, ut putas, sed pro fide vestra intercessi pro vobis apud Dominum, et concessit tibi omnium morborum quos in corpore tuo pateris sanitatem. Eris ergo ex hoc sana requiratis. Sufficiat ergo tibi hoc, quod vidisti me in somnis, et amplius non requiras. Evigilans autem mulier, indicavit viro suo quae vidit, quaeque audierit, sed Si scires, inquit, donum Dei, quia tibi hodie natus est filius, ageres Domino gratias. Sed scito matrem pueri periclitatam; aderit tamen Dominus, et invenies eam sanam: festina ergo, et redi, et invenies 123 puerum septem dierum,
Abbreviated transcription (Latin):
militiẽ ꝑgens uenit ad eum. et obse.¬
crart cum cȩpit ut ꝑmitteret con¬
iugem suã uenire adse. Multa nã¬
ꝙ camdicebat. ꝑtulisse ꝑicula Ob
hoc tantum: ut faciem uideret. Tum
ille negat si umquã moris fuisse uidendi
mulieres et p̃cipue ex quo in illius rupis
se monasterio conclusisse. Tribunu
ꝑsistere obsetrando et
confirmare.
eẽt sine
dubio exmulta tristi¬
cia pe¬
ritura. Cumq iterum
sepius eadem p̃caretur et causa mor¬
tis eum suȩ coniugis confirmaret futu¬
rum: atq inde interitum unde salutẽ
sꝑauerat accepturam: tam fidem quam
in portunitatẽ eius aspiciens sursum.
Tade inquit uidebit me coniux tua hac
nocte: non tamen huc ueniet. sed indo¬
mũ suã atq in lecto suo manebit. Post
hec uerba abscedit uir. ambiguitatem
responsi inpectore suo uersans. Cũ hȩc
etiã coniugi nunciasset. similit̃ nichił¬
hominus etiã mulier. Sermone incer¬
to fatigatur. sed ubi somni tẽpus ad¬

Expanded text:
militem pergens, venit ad eum, et obsemilitem pergens, venit ad eum, et obsecrare eum coepit, ut permitteret conjugem suam venire ad se, multa namque eam dicebat pertulisse pericula ob hoc tantum, ut faciem ejus videret. Tunc ille negat sibi umquam moris fuisse videndi mulieres, et praecipue, ex quo in illius rupis se monasterio conclusisset. Tribunus persistit obsecrando, et confirmare esset sine dubio ex multa tristitia peritura. Cumque iterum ac saepius eadem precaretur, et caussam 122 mortis eum suae conjugis confirmaret futurum, atque inde interitum, unde salutem speraverat, accepturam: tam fidem quam importunitatem ejus aspiciens senior: Vade, inquit, videbit me conjux tua hac nocte; non tamen veniet huc, sed in domo sua, atque in lecto suo manebit. Post haec verba ascendit vir, ambiguitatem responsi in pectore suo versans. Cumque haec etiam conjugi nuntiasset, simili nihilominus etiam mulier sermonis incerto fatigabatur. Sed ubi somni tempus ad
Abbreviated transcription (Latin):
corum qua erant scientiam consequeret᷑
adño. uerum et eorum quę futura
erant p̾scientiam mereretur. Et ui¬
denter namq ei dñs ꝓphetiȩ grãm con¬
tulit: ut non tantumꝰ quib et̃ puinci¬
alibus suis si forte ꝑcunctaretur fu¬
tura p̃dicere. sed imꝑatori theodosio
uel quos belli exitus habiturꝰ eẽ. uel
quib modis iuctoriam caperet de
tirannis. sed qđ in ruptiones passuruꝰ
ẽẽ gentiũ bakbarorum sepe p̃dixerit.
Quodam etiam tempore. cũ gens ȩthio
baidis ciui taitem incursaret. et stra¬
ges plurimas nr̃orum dedissent. p̃dã¬
q duxissent: ueniente adse romano
duce. et metuente confligere cũ eis.:
tum designans diem: ꝑge inquit se¬
curus. Die enĩ quadixi et hostemps
ternere habebis: et spolia capies pre.¬
damq reuocabis. Qđ cum fuisset im¬
ut magis hoc illorum qui ꝑcuncta¬
bantur quã suis meritis ad scribet
icebat enim. ñ ꝑse hȩc: sed ꝓillis qui
dudiunt ad ño ꝓnunciari. Aliud
tribunus quidam ei ad agendam

Expanded text:
a erant, scientiam consequeretur a Domino, verum et eorum quae futura erant praescientiam mereretur. Evidenter namque ei Dominus prophetiae gratiam contulit: ita ut non tantum civibus et provincialibus suis, si forte percontarentur, futura praediceret, sed et Imperatori Theodosio, vel quos belli exitus habiturus esset, vel quibus modis victoriam caperet de tyrannis, sed et quot irruptiones passurus esset gentium barbararum, saepe praedixit. Quodam etiam tempore , cum gens Aethiopbaidis civitas incursaret, et strages plurimas nostrorum dedisset, praedamque duxisset, venienti ad se Romano duci, et metuenti confligere cum eis, tum designans diem: Perge, inquit, securus, die enim qua dixi, et hostem prostrabis, et spolia capies, praedamque revocabis. Quod cum fuisset imut magis hoc illorum qui percontabantur, quam suis meritis adscriberet. Dicebat enim non pro se haec, sed pro illis qui audiunt, a Domino praenuntiari. Aliud Tribunus quidam ad agendum
Abbreviated transcription (Latin):
tum dr̃ et om̃s p̾sentium rerũ sollicitudi¬
nos postergum iacens: solo diuim deside¬
rn calore constringitur. Et ideo inlau¬
illus dĩ positus et hymnis et psalmis
dicu quocte et non potest saciari. Hacc
bt alos ulta husimilia. Beatus iohanne̾
ꝑtradin continuo loquens. ad nos ani¬
mas nrãs refocit et in nouauit. Ut au
benedictionib Pergite inquit inpace
filiobi hoctam̃ scire uolo qđ hodierna
die uictonia rebigioso principe theodosi
algxndrie nunciatȩ sunt. De cugenio
tinumo necesse ẽ hi ut ipsum theodosiũ
ñ nealeopost ꝓpia morte uitã finire.
nos sunt. quidã fr̃s ad nunciantes nobis
qđ ipse sc̃s ioħs inpace quieuerit. Obit᷑
autẽ ipsius talis quidem fuerit. Pertri¬
duum inquit nullum ad se introire ꝑ¬
misit. et positis genib in oratione red¬
dit sp̃m atq ita ꝑrexit ad dñm : cui

Expanded text:
tum Dei, et omnes praesentium rerum sollicituditum Dei, et omnes praesentium rerum sollicitudines post tergum jaciens, solo divini desiderii calore constringitur, et in laudibus Dei positus, et hymnis et Psalmis die ac nocte non potest satiari. Haec et multa alia his similia beatus Joannes per triduum continuum loquens ad nos, animas nostras refecit et innovavit. Ut autbenedictionibus, Pergite, inquit, in pace, o filioli: hoc tamen scire vos volo, quod hodierna die victoriae religiosi Principis Theodosii Alexandriae nuntiatae sunt de Eugenio Tyranno. Necesse est ergo, et ipsum Theodosium non multo post propria morte vitam finire. sunt nos quidam fratres, annuntiantes nobis, quod ipse sanctus Joannes in pace requieverit. Obitus autem illius talis quidem fuerat. Per triduum, inquiunt, nullum ad se introire permisit, et positis genibus in oratione reddidit spiritum, atque ita perrexit ad Dominum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
date : atq exercete uos met ipsos ut fre¬
quenti conlatione mentẽ urãm puram
exhibeatis dõ ne orationes urẽ impedi ant᷑
apud dñm. Quam uis enĩ et illi opꝰ bonũ
agant et sit illis ꝓbabilis conscientia qui
inter scłares positi exeruentur in oꝑibus
bonis et occupant semetipsos actib reli-¬
giosis et scĩs uel hospitalitatẽ sectando
uuel carittitis ministerium obseruando uel
miscđias ac uisitationes aliaq huiꝰmodi
oꝑa explendo inquib et aliis quidem
boni semꝑ aliquid conferant. Semetip¬
et sunt oꝑaru in confusibiles mandatorũ
dĩ. Sed tamen hęc omia terrenos ha-¬
bent actus et erga matherias corrupti¬
biles gerunt. Qui uero in exercitio men¬
tis de sudat et spiritales intrasemetipsũ
excolit sensus. Pbnge illi is suꝑior iudi
onem quodmmꝰ capiens terrenorum.
sollicitudinem gerit: de colestib et ȩt̾ns.
Cilonstituit enim seipsum semꝑ ante conspecͥ¬

Expanded text:
date. atque exercete vosmetipsos, ut fredate. atque exercete vosmetipsos, ut frequenti collatione mentem vestram puram exhibeatis Deo, ne orationes vestrae impediantur apud Deum. Quamvis enim et illi bonum opus agant, et sit in illis probabilis conscientia, qui inter saeculares positi exercentur in operibus bonis, et occupant semetipsos actibus religiosis et sanctis, vel hospitalitatem sectantes, vel caritatis ministeriis obsequendo, vel misericordias ac visitationes, aliaque hujusmodi opera explendo, in quibus alii quidem boni semper aliquid conferant; semetipet sunt operarii inconfusibiles mandatorum Dei . Sed tamen haec 137 omnia terrenos habent actus, et erga materias corruptibiles arguuntur. Qui vero in exercitio mentis desudat, et spiritales intra semetipsum excolit sensus, longe illis superior judiconem quodammodo capiens terrenorum, sollicitudinem gerit de caelestibus et aeternis. Constituit enim semetipsum semper ante conspec
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si ignotus etiã si notus ante omĩa
ut oratio fiat : ut nom̃ dñi inuocet᷑ quia
si fuerit aliqua transformatio demonis
continuo oratione facta defugit. Et si
uero incogitatione urã suggerint ipsi
demones aliquid unde laudari debeatiᷤᷤ
et extolli ñ ad quiescatis eis: sed tuno
magis uosmetipsos humiliate in conspec¬
tu dnĩ et pnichilo ducite cũ uob̾ illi ali¬
quid desectando laude: aggesserint. De¬
niq etiam me frequenter demones noctib
seduxcrunt et neq orare me neq requiesce¬
re ꝑmiserunt: fantasias quasdã ꝑtotam
noctem insensib meis et cogitationibus
suggerentes. Mane uͦ uelut cumqua dã
illusione ꝓsternebant se ante me ditentes.
ndulge nob̾ papa: quia laborẽ incussimꝰ
tota nocte. Ego autẽ respondi ad eos.
Discedite ame oñis qui oꝑamini iniquitatẽ.
ut non tẽptetis seruũ. dnĩ. Et uos gͥfilioli
quietm silentiũq diligite et scientiȩ oꝑã

Expanded text:
sive ignotus sive notus, ante omnia sive ignotus sive notus, ante omnia ut oratio fiat, ut nomen Domini invocetur: quia si fuerit aliqua transformatio daemonis, continuo oratione facta, diffugiet. Si vero in cogitatione vestra suggesserint ipsi daemones aliquid, unde laudari debeatis et extolli, non acquiescatis eis, sed tunc magis vosmetipsos humiliate in conspectu Domini, et pro nihilo ducite, cum vobis illi aliquid de sectanda laude suggesserint. Denique etiam me frequenter daemones noctibus seduxerunt, et neque orare, neque requiescere permiserunt, phantasias quasdam per noctem totam sensibus meis et cogitationes suggerentes. Mane vero velut cum quadam illusione, prosternebant se ante me dicentes: Indulge nobis, Abba, quia laborem tibi incussimus tota nocte. Ego vero respondi ad eos: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , et non tentetis servum Domini. Et vos ergo, filioli, quietem silentiumque diligite, et scientiae operam
Abbreviated transcription (Latin):
sua: in luctu et lacrimis. Uidens sedi¬
uinum concessum cęlestem tam̃ mense
beneficium ꝑdidisse. Cepit enim in la¬
bore et sudore uultus sui manducare
panem suum. Conclusit autẽ se intra
speluncam atq incilitio et cinere ia¬
cens: tam diulugens flensq ꝑmansit in
orationib donec ad sistens et angelus
diceret ad eum. Suscepit dñs pęni¬
dentiam tuã. et reꝓpiciatꝰ ẽ tibi. sed
caue ne ultra elatus decipiaris. Ueni¬
ent autẽ ad tefrs̃ quos tu ipse docu¬
isti: deferentes tibi benedictionem
quam susciꝑe ne recuses et sumenscũ
eis cibum age grãs dño dõ tuo.Haec
deniq et saluator nr̃ primam beatitudi¬
nem dehumilitate nos docuit dicens.
cęlorum. Simul et huius modi exẽpla
discentes. cautiores sitis ne ademonibus
in cogitationum subtilitate seducamini.
ropt̃ea enim et forma huiꝰmodi int̾ mona¬
chos obseruatur : ut si qui adueniat siue
uir siue mulier sit. siue senex siue iuueniᷤ.

Expanded text:
sua in luctu et lacrymis, videns divisua in luctu et lacrymis, videns divinitus sibi concessum caelestis mensae beneficium perdidisse: coepit enim in labore rursus et sudore vultus sui manducare panem suum. Conclusit autem se intra speluncam, atque in cilicio et cinere jacens, tandiu lugens flensque permansit in orationibus, donec assistens ei Angelus Domini, diceret ei: Suscepit Dominus poenitentiam tuam, et repropitiatus est tibi: sed cave ne ultra elatus decipiaris. Venient autem ad te fratres, quos tu ipse docuisti, deferentes tibi benedictiones, quas suscipere ne recuses, et sumens cum eis cibum, age gratias Deo tuo. Haec denique et Salvator noster primam beatitudinem de humilitate nos docuit, dicens:t regnum coelorum . Simul et hujusmodi exempla dicens, ut cautiores sitis, ne a daemonibus in cogitationum subtilitate seducamini. Propterea enim et forma hujusmodi inter monachos observatur, ut si quis ad eos veniat sive vir ille seu mulier sit, sive senex sive juvenis,
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentię cotidianũ uictũ labore
manuũ quęrens in oratione die noctuq
ꝑsistens : cunctisq animi uirtutib flo¬
rens sedhic letis successib elatus con¬
fidere se quidem quasi inꝑfectib suis
cepit et ñ dõ tantũ sed semetipsi qđ fiti¬
rat deputare. Hanc autẽ eiꝰ intuens
fermonem. Illos quidem plenȩ et suffi¬
cienter edocuit: sibi uͦ ipsestimulos com¬
punctionis incendit. et insemetipsũ re.¬
gressus aitQuomͦ ego aliosmoneo. et
ipse decipior: Aut quomͦ alios corrigo.
qui me ipsũ ñ emendo : Age gͦ miser
cito ipse prior quȩ facerẽ alios doces. te¬
pationibus uteretur aduersũ semetipsũ.
intellexit se miserabilit E supplantatum.
ualedicens fr̃ib continuo secursu rapi¬
dissimo inheremũ dedit. et ad speluncã
dequa descenderat reddit ꝓsternens se
in oratione dicens. Nisi qđ dñs ad iuuaᷤ¬
set me. paulominꝰ habitauerat in infer
consũmauerunt me in terra. In hoc ue

Expanded text:
abstinentiae, quotidianum victum labore abstinentiae, quotidianum victum labore manuum quaerens, in orationibus diu noctuque persistens, cunctisque animi virtutibus florens. Sed hic laetis successibus elatus, confidere quasi in profectibus suis coepit, et non Deo totum, sed sibimetipsi quod profecerat, deputare. Hanc autem intuens ermonem, illos quidem plene et sufficienter edocuit, sibi vero ipsi stimulos compunctionis incendit, et in semetipsum regressus ait: Quomodo ego alios moneo, et ipse decipior? aut quomodo alios corrigo, qui meipsum non emendo? Age ergo, miser, facito ipse prior, quae facere alios doces. pationibus uteretur adversus semetipsum, et intellexisset se miserabiliter supplantatum, valedicens fratribus, continuo se rapidissimo cursu in eremum dedit. et ad speluncam de qua discesserat rediit: prosternens se Domino in oratione, dicens: Nisi Dominus adjuvisset me, paulomconsummaverunt me in terra . In hoc ve
Abbreviated transcription (Latin):
portam quia lata ẽ et spaciosa uia: quę
ducit ad mortem. Angusta autẽ et arta
uia ẽ : quȩducit aduitam. Lata ergo
uia ẽ animȩ. cũ in aliquo desiderio suo
satis fecerit. Angusta uero ẽ : cũ uolup¬
tatibus suis repugnat multum tamen
ꝓd esti Adhȩc obtinenda secretia ha¬
bitatio et conuersatio solitaria. quia
interdum ꝑ occasionẽ aduentantium
fratrũ et euntium ac redeuntiũ fre¬
quentiã abstinentię et parsimoniae
frena laxantur. et ꝑhuimodi occasionẽ
uenitur e: paulatim in consuetudinem
ad usum deliciarum. ut sic interdum
etiam ꝑfecti iam uiri capiunt᷑. Ideo
deniq et dauid dicebat. ecce elonga¬
spectabam eum qui me saluũ faceret
a pusillanimitate et tempestate. Re
suꝑ cuidã ex frĩb nr̃is acciderit. uł
cautiores uos p̃cedentia exempla cõn¬
stituant. Erat quidam monachus in
hac uicina hȩremo cõmanens: cui
habitaculũ spelunca. Fuit uir sũme

Expanded text:
portam, quia lata est et spatiosa via, quae portam, quia lata est et spatiosa via, quae ducit ad mortem ; angusta autem et arcta via est, quae ducit ad vitam. Lata est ergo via animae, cum qualicumque desiderio suo satisfecerit: angusta vero est, cum voluptatibus suis repugnat. Multum tamen prodest ad haec obtinenda secretior habitatio, et conversatio solitaria, quia interdum per occasionem adventantium fratrum, et euntium ac redeuntium frequentiam, abstinentiae et parsimoniae fraena laxantur, et per hujusmodi occasiones venitur paulatim in consuetudinem et usum deliciarum, et sic interdum etiam perfecti jam viri capiuntur. Ideo denique et David dicebat: Ecce elongaspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate . Nenuper cuidam ex fratribus nostris acciderit, ut cautiores vos praecedentia exempla constituant. Erat quidam apud nos monachus in hac vicina eremo commanens, cui habitaculum spelunca erat: vir summae
Abbreviated transcription (Latin):
bus eius. Et hic ẽ quẽ a caritate dei
quȩ ẽ in xp̃o iħu : neq mors separat neq
uita. neq angłi. neq principatꝰ. neq
potestates. neq alia creatura. Et ideo
km̃i. quandoquidem hoc elegistis ut dõ
placeatis. et ad caritatem eiꝰ ꝑueniatis.
date oꝑam alien effici ab omĩ iactan¬
tia. Ab omĩuitio animi: ab om̃ib de¬
liciis corporalib delicias corpore non
solum autẽ illas putatis quib homineᷤ
seculi fruuntur. sed abstinenti deliciȩ
credende sunt omẽ quic qͥd cũ cupidi¬
tate sũpserit. etiã siue illud sit. et qđ
in usu eẽ abstinentib sol. et aqua dem¬
q ipsa uel panis siccus. si cũ cupiditate
sumatur. Id ẽ ñ ut necessitate corporiᷤᷤ
sed ut animi desiderio satis facrat. Hoc
enim abstinenti deliciarum uitio ducit᷑¬
oportet enim in om̃ib consuescere : animã
animam desideriis et uoluptaitib sius
resistere dicebat. Intrate ꝑ angustam

Expanded text:
bus. Et hic est, quem a caritate Dei bus. Et hic est, quem a caritate Dei quae est in Christo Jesu neque mors separat, neque vita, neque Angeli, neque principatus, neque potestates, neque alia creatura . Et ideo, carissimi, quandoquidem hoc elegistis, ut Deo placeatis, et ad caritatem ejus perveniatis, date operam alieni effici ab omni jactantia, ab omni vitio animi, ab omnibus deliciis corporalibus. Delicias autem corporales non solum illas putetis, quibus homines scredendae sunt, omne quidquid cum cupiditate sumpserit, etiamsi illud vile sit, et quod in usu abstinentibus esse solet: aqua denique ipsa, vel panis, si cum cupiditate sumantur, id est non ut necessitati corporis, sed ut animi desiderio satisfaciat, hoc etiam abstinenti deliciarum vitio ducitOportet enim in omnibus consuescere, animam vanimam desideriis et voluptatibus suis resistere, dicebat: Intrate per angustam
Abbreviated transcription (Latin):
mentis incuitum. ut om̃e quicqͥs po¬
test splendore caritatis. figuras ma¬
iestatis mens humana conciꝑe. supra
Et hoc sicut diximus: si pura mens fuerit
nec ullis praue uoluptatis sordib occupa.¬
ta : et ideo in hoc maxime oportet oꝑã
dare eos: qͥ renunciare seculo et deum
sequi uidentur. Sicut scriptũ ẽ. Uaca¬
te et cognoscite: qm̃ ego sum dñs Sigͦ¬
cognouerit dñm inquantum homini¬
cognoscere possibile ẽ : tunc demũ etiã
reliquorũ quȩ sunt scientiã capiet et
misteria dĩ agnoscet. et quanto purior
in eo fuerit mens. tanto plura ei reuelat
ds̃ et ostendet ei secreta sua. Amicꝰ enĩ
iam efficietur dĩ: sicut illi dequib dice¬
bat salucitor. Iam ñdicam uosseruos.
sed amicos. Et omne quicquid peti-¬
erit abeo: tamquã amico caro prestat
ei ds̃. Ipse quoq uirtutes angłicȩ et
cuncta misteria diuina: tamꝗͣ amicũ
dĩ diligunt eũ et obsecuntur pecitioni¬

Expanded text:
mentis intuitum, ut omne quidquid pomentis intuitum, ut omne quidquid potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis mens humana concipere, super et hoc diximus, si pura mens fuerit, nec ullis pravae voluntatis sordibus occupata. Et ideo in hoc maxime oportet operam dare eos qui renuntiare saeculo, et Deum sequi videntur, sicut scriptum est: Vacate, et cognoscite, quoniam ego sum Domiomini possibile est, tunc demum etiam reliquorum quae sunt, scientiam capiet, et mysteria Dei agnoscet, et quanto purior in eo fuerit mens, tanto plura ei revelat Deus, et ostendit ei secreta sua. Amicus enim jam efficitur Dei, sicut illi, de quibus dicebat Salvator: Jam non dico vos servos, sed amicos : et omne quidquid petierit ab eo, tanquam amico caro, praestat ei Deus. Ipsae quoque virtutes Angelicae, et cuncta mysteria divina, tanquam amicum Dei diligunt eum, et obsequuntur ejus petitioni