comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etur. Sec inpendenti erit sti¬
pło ob id ꝙ publica est res ĩ
priuatum deduci p̃r. et ex
um adipisci stipulator põt.
et res sua stipulatoris ẽẽ de¬
sinere po̾t. s protinus inuti
educta sit. si postea in aliꝙͣ
supͣdcm est sñ fco ꝓmissoris
deuenerit: extingitur stipło
¶At nec statim abinitõ tał
stipło ualebit. ut si lurim
nicium cum ẜuus erit dare
ꝑ sui nm duo nr̃o exempia¬
sunt in obligatom reduci
nullo modo possunt ¶Siqͥs
aũt alium daturum fcũrũ¬
ue ꝗdem sposponderit non
obligatur. ułi si spondeait n
fecturum seut ticius daret
sposponterit: obligatur. Si
quis alui qmͣ ei cui uiri sub¬
iectus sit: stipuletur nicħ
agit. Plane soluto etiam in
siquis ita stipuletur mͥ aut
seio dare spondes ut obligȯ
solui tũ seio etiam in uito eo
recte possit ut liberatõ ipso
iuire ꝯtingat. S ille aduersꝯ
senu h̃at mandati accõmi.
ꝙ siquis sibi et alii cuius u¬
ri subiectus uon sit dari .x.
aureos scipulatus est: uale¬

Expanded text:
letur. nec in pendenti erit stipulatio ob id quod publica res in privatum deduci et ex commercium adipisci stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest : sed protinus inutileducta sit, si postea in earum supra dictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare a sui dominio nostro exempta in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Tituodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. plane solutio etiam in si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes? ’, ut oblsolvi tamen Seio etiam invito eo recte possit, ut liberatio ipso iure contingat, sed ille adversus Seium habeat mandati actionem. quodsi quis sibi et alii, cuius iuri subiectus non sit, decem dari aureos stipulatus est, vale
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus fuerit quis ide pã¬
philosenseris ꝙͣ insticũ uocari
execeris. ¶Quod turpi et cã
promissum est ułi siquis ho¬
micidium uel sacrilegiũ se
p̃te qui hoc anno aũ ħ mẽ¬
se dari stipłatus sit: nisi õibꝰ
non recte petit. ¶ Si fundu̾
dari stipuleris hõm ue non
tp̃s preterit quo traditio
fieri possit. De fitei iussoribꝰ

Expanded text:
pulatus quis fuerit, tu de Pampulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se parte. Qui hoc anno aut hoc mense dari stipulatus sit, nisi omnibunon recte petet. Si fundum dari stipuleris vel hominem,spatii praeterierit, quo traditio fieri possit. TIT. 20 DE FIDEIUSSORIB
Abbreviated transcription (Latin):
scipularionis. Ergo siquissti¬
puletur ticio dati nichilag̾.
s si addiderit penam nͥ ded̾us
tot aureos dare spondes m̾ t̾c
stipuletur aui cum eius in¬
tereẽt placuit stipulatõne
ualere. Nam sus qui pupił¬
li turelam administrare cep¬
it cessit administratõem cõ¬
tutori suo et stipulatus rem
pupilli saluam fore qm̃ int̾¬
est speculatoris fi̾ quod sti¬
pulatus est cum obligamus
fułus eẽt pupillo simale se
gesserit. tenet obligatõ. Et
go siquis ꝓcuratori suo dari
stipulatus sit. stipło uires He¬
bit. Et si creditori suo quid̃¬
ne forte uł pena ꝯmittatur.
uel predia distrahantur que
pignori data erant. ualz sti¬
pło. ¶Uersa uite qui aliũ
uidetur inea cã ẽe ut nonte¬
turam nemo in eo casu quo
suasit utiliter stipulatur. E
de alia rescipłator senserit
de alia ꝓmissor ꝑ inde uulla
ꝯtrahitur obligatio ac si ad
interrogatum responsum nõ
eẽt. ułi si hõnsticum atesti¬

Expanded text:
stipulationis. ergo si quis stistipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habebit. et si creditori suo, quodne forte vel poena committatur, vel praedia distrahantur quae pignori data erant, valet stipulatio. 2 Versa vice qui alium videtur in ea esse causa, ut non teturam in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipulator senserit, de alia promissor, perinde nulla contrahitur obligatio ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te sti
Abbreviated transcription (Latin):
leo recordatois inclite indo¬
deiciendam existimauit. nob̾
placuit etiam hinc perfectũ
robur acomodare ut non so¬
et ꝯual. ¶Itm post mortẽ
alt̾io recte stipłamur. ¶ Si
plures res inuna stipłone ⁊¬
prehenduntur siquidem pro¬
missor simpliciter responde¬
at dare spondeat. dare spon¬
deo pp̃ omnes tenetur. Si u̾o
unam ex hus uł quas da¬
turum se sposponderit. obli¬
gatõ in hus tr̃ ꝓ quib spo¬
sponderit ꝯtrahitur. ¶Ex
plurib enim stipulationibꝰ
una uel quedam uidentur
ẽẽ ꝑfecte singulas enim res
stipulari et adsingulas res¬
pondere debemo. ¶At̾i sti¬
płari ut supͣdcm est nemo
ationes adħ ut unusquis
sibi adquirat qd̾ sua iuterẽ
detur nicħ interest stipłato¬
ris. ¶Dlane siquis uelit
ł̾ face penã stipulari dueĩt
ut nisi ita fcm̃ sit ut ꝯp̾hẽ¬
sum sit est: cõmittatur pe¬
ne stipło etiam ei cuis uił ĩs
cum stipulatur quis non illo
iuspicitur. quid inter sit eius.
s que sit quantitas in ꝯditice

Expanded text:
e recordationis in doreiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non soet nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamur. Si scplures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his pro quibus spoponderit contrahitur. ex pluribus enim stipulationibus una vel quaedam videntur esse perfectae: singulas enim res stipulari et ad singulas respondere debemus. Alteri stipulari, ut supra dictum est, nemo ationes ad hoc, ut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensum esset, committetur poenae stipulatio etiam ei cuius nihil cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit eius, sed quae sit quantitas in condicione
Abbreviated transcription (Latin):
cium stipulatões ualeant pla¬
cuit nobis ⁊ in hunc iurisar¬
ticulum nccͣm inducere em̃
ualeat stipło ¶ Itm siquis
ira stipulatus erat. si naius
ex asia. ueniret hodie dare
spondes in utilis erit stipło.¬

Expanded text:
tium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emenvaleat stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stip
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o subicitur in
stipło deduci põt. siue
illa mobilis sit siũ soli
at siquis rem que in rerum
nat᷑a non est aut ẽẽ non põt
dari stipłatus fuerit ułi statĩ
qui mortuus est quem uiuere
credebat. aut ypotentantũ qͥ
ẽe non possit in utilis erit sti¬
pło¶demiuris est si rem sa¬
cram aut religiosam quam
humani iuris ẽe credebat ut
puplicam que usib popłi
ppetuo expõita sit. ułi forum
uel teatrum uł liberum hõm

Expanded text:
nostro subicitur, in stipulationem deduci potest, sive illa mobilis sive soli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, qui esse non possit, inutilis erit stipulatio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse credebat, vel publicam, quae usibus populi perpetuo exposita sit, ut forum vel theatrum, vel liberum hom
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionem dare. S ⁊ illo urri¬
usq adoptionis cõe est quod. ⁊ hu
a generare non possunt quales
sunt spadones adoptare possũt.

Expanded text:
adoptionem dare. Sed et illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi, qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem. quasi nullo p̾cio
statuto quamius cum inue̾¬
ditõib nobis placuit: nõ ẽ¬
absurclum et in locatõib et cõ¬
ductionib trahere. ¶Itẽ p̾ci¬
um in nũata pecunia ꝯsist̾e̾
deb. nam inceteris uolu̾it re¬
b an precium ẽẽ possit ualde
querebatur. Sabiiis et cassi¬
us etiam in alia re putauit
ills̾ est qd̾ uulgo dicebanur ꝑ
mutatoe rerum emptõnem
et uenditionem ꝯtrahi. eãq
spẽm emptionis et uenditio

Expanded text:
ditionem, quasi nullo pretio statuto. quod ius cum in venditionibus nobis placuit, non eabsurdum et in locationibus et conductionibus trahere. Item pretium in numerata pecunia consistere debet. nam in ceteris rebus an pretium esse possit, vequaerebatur. Sabinus et Cassius etiam in alia re putant illud est quod vulgo dicebatur, per permutationem rerum emptionem et venditionem contrahi, eamque speciem emptioni
Abbreviated transcription (Latin):
uerse scole auetores ꝯtra sẽ¬
ciebant aliud qd̃ ẽẽ existima¬
bant ꝑmutationem rerum
aliud uenditionem et emp¬
tionem alioquin non posse
rem expediri ꝑmutatis reb¬
que uideatur res uenisse et
se et que precii noie datam

Expanded text:
ersae scholae auctores contra sentiebant, aliudque esse existimabant permutationem rerum, aliud emptionem et venditionem. alioquin non posse rem expediriquae uideatur res uenisse et se et utramque pretii nomine datam
Abbreviated transcription (Latin):
siũa dictis ꝑ mutationem ꝓ¬
ditione seꝑatam mito p̾ualu¬
it cum et ipã aliis homicis uͥ¬
sibꝯ ad iuuatur. et ualidiorib
rõnib argumentatum quod
et anterioribes diui pͥnci¬
pes que miserunt et in nõ¬
tris digestis lacius significa¬
tur.¶Cum auten emptio
et uenditio dcͣta sit qd̾ effici
duxim simul atq dep̾ tõ
ꝯuenerit. cum sñ scriptura
res agitur ꝑiculum rei uen¬
dite statim ademptorem ꝑ¬
tinet. tũ si adhuc eares ẽp¬
tori tradita non sit. Itaq si
lomo mortuus sit uł aliq̃er
fundus influminis totus ł
aliqua ex ꝑte ablatus sit. sũ
⁊̃ mundatoe aque aut arbo¬
rib turbine deiectis longe
minor au̾ det̾ior ẽẽ ceꝑit: e

Expanded text:
ia, dicentis permutationem pditione separatam, merito praevaluit, cum et ipse aliis Homericis versibus adiuvatur et validioribus rationibus argumentatur. quod et anteriores divi principes admiserunt et in nostris digestis latius significatur. Cum autem emptio et venditio contracta sit quod effici diximus, simulatque de pretio convenerit, cum sine scriptura res agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua fundus vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, e
Abbreviated transcription (Latin):
n sibi oporicit. ¶Itoo aũt
plus potere intelligitur qr
sor si ephesi solucirt. aocmnit
el pura intat̾e ¶ Propur
qͣm cam alio loco petenti
arritraria accõ proponitur

Expanded text:
 sibi oportere. ideo autem plus petere intellegitur, quia sor, si Ephesi solveret, adimit ei pura intentione: propter quam causam alio loco petenti arbitraria actio proponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiustunq rei deq̃ accũ ẽ ua¬
tinam extimare quem ad¬
modum accon satissien opoi¬
teat. ¶Curare a ũt dr uidex
ut ouĩmiodo qnͣtũ possibi
agens in nitentoẽ sua pnuis
adnutrebat nec sticile inte

Expanded text:
cuiusque rei de qua actum est naturam, aestimare quemadmodum actori satisfieri oporteat. Curare autem debet iudex, ut omnimodo, quantum possibilagens in intentione sua plus admittebat, nec fac
Abbreviated transcription (Latin):
ies ꝑ singulas. regiones. ha¬
bent diu̾sa. pretia set et pet¬
cumae nuncrate ñ ĩ omĩbꝰ
regionibus sb̾hn̾dam ustiris
frncrantur ¶ Siquis tamẽ
ephesi petat .i. si .co. loco petat
quo ut sibi taretur stipnla¬
tus ẽ pura aictõe recte agit
q etiam pretor mõstrat

Expanded text:
habent pretia: sed et pecuniae numeratae non in omnibus regionibus sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque etiam praetor monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
uenture fuerat ¶Ita et in
hac eĩ succurri solitumerat
¶Sanc si tan magna ius¬
ti erroris internemebat ut
etiam ꝯstitissimꝰ quisq
uelun si quis totum legatum
petierit post temte prolari
fin̾nt codicilli quibus aut
pars legati atepta sit autqͥ¬
busdam aliis legata data sĩt
q̃ efficiebant ut plus petisse.
uidetur petitor qm or̃o orcu¬
ta miniuebãtur plus autemi
quanor modio petitur. re
tempore. lcto cauar.. see ne¬
luti siqras. pro .x. aurcis qͥ
ei tebebantu.xx. petierit uł
si is eiuus exparte res c̃ totã¬

Expanded text:
entute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodranta minuebantur. 33a. Plus autem quattuor modis petitur: re, tempore, loco, causa: re veluti si quis pro decem aureis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex
Abbreviated transcription (Latin):
titura scum nec noc̃itas pr̾iadꝰ¬
optiuo ĩponitur. uel hẽdem eũ¬
E instituere uel ex hedatum cuni¬
facere ut pote nullo naͣli uincu¬
lo sͥ copulatum nec si ex sabini¬
ano senatus osulto ex trib ma¬
rib fu̾it adoptatus. Nam ⁊ ui
rit. Nr̃a aut ꝯstitutõe exceptꝰ
est is quem pens nãlis adoptan¬
dum. susceꝑit. utroq enim iure

Expanded text:
tituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Sabiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerit adoptatus, nam et intit. nostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure
Abbreviated transcription (Latin):
alñ longo iꝑe declaratur in qͦ
Ispacio tpris sepe accidit. ut
ꝓximiore mortuo ꝓximꝰ eẽ
incipiat qui moriente testa¬
rore non erat ꝓximz. ¶ꝑla¬
cebat aũt in eo gen̾e ꝑcipiẽ¬
darum heditarum successio¬
mo qui ẜm ea que diximus
uocatur ad h̾editatem aui spre¬
uerit hediratem aut antequaz
adeadt decesserit. nicło magis
simo nire sequentes admittit᷑
Oꝵ it̾m pretores inprefato iu¬
re corrigentes si intoro sũ ad¬
minicło relinquedatur. S ex
cognatoꝵ ordine eos uoctibãt
ut postea agnationis iure eis
rechuso. S nos nicħ̾ ee ꝑfec¬
tissimo uiri cupientes nr̃a ꝯs¬
titutoe scĩmus quam de iure
procinatus humanitate sug¬
gerente ꝑtulun successionem
inaguatoꝵ hẽditatib non eẽ
eis denegand̾ cum sat ab surd̾
erat. ut ꝙ cognatis ap̾tore ap¬
tum ẽ. ħ agnatis ee reclusu
maxie cum m honore qd̾ ture¬
larium aprimo gradu deficien¬
te sequens succedit. ⁊ ꝙ in ho

Expanded text:
ando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successioum ea quae diximus vocatur ad hereditatem, aut spreverit hereditatem aut antequam adeat decesserit, nihilo magis legitimo iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronatus, humanitate suggerente, protulimus, successionem in adgnatorum hereditatibus non esse eis denegandam, cum satis absurdum erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, maxime cum in onere quidem tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
dem iura nascuntur. nec nõ
siqs mulierem in suo ꝯtub̾¬
mo copulauerit. non abim¬
tio affectione maritali eam
tũ cum qua potuit hr̃e diugi¬
um ⁊ ex ea liberos sustułit. pꝰ¬
ea uo affectione ꝓcedente ⁊ nu¬
ptialia instrumenta cum ea
fecerit. filios uel filias hu̾int
non solum eos liberos ꝗ priz
dote editi sunt uistos et inpo¬
testate e̾e patris. s ⁊ anreri¬
ti sunt occonem łimi noĩs
prestiterunt. Ꝙ optinere sẽ¬
suimꝰ ⁊ si non ꝓgeniti fuerĩt
post dotale iustrumentũ qd̾¬
fcm̃ liberi uł ⁊ nari ab hac lu¬
ce subtracti fuerint. ¶Ita de
m̾ tamen nepos neptis ue.
pro nepos ꝓ neptis ue. suorũ
hrdum num̾o sunt si p̾cedens
ꝑsona desierit in potestate ꝑeᷤ¬
tis ẽẽ. sũ morte id acciderit sũ
alru rõe ueluti emantiparõe.
Nan si ꝑid tps quo quis mo¬
rererur filius in potestate en
sit. nepos ex eo suus hr̃s eẽ ñ¬

Expanded text:
am iura nanciscuntur: nec non si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriti sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt: quod optinere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrumentum confectum liberi, vel etiam nati ab hac luce subtracti fuerint. 2b. Ita dem tamen nepos neptisue et pronepos proneptisue suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, siue morte id acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si per id tempus, quo quis moriatur, filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus heres esse n
Abbreviated transcription (Latin):
quos inter filios h̃rdes
tirutiones uocat existat
ꝯinsuccessionem quom̾o am¬
plectatur. tunc ex lege .xii.t.
mo quoq lib̾o tradidim cog¬
⁊ inuicem is illi agnatus est
eodem nũo sunt prẽs prueles

Expanded text:
quos inter suos heredes titutiones vocant, extat aut successionem quoquo modo amplectatur: tunc ex lege duodecimmo quoque libro tradidimus, cogfratris filio et inuicem is illi agnatus est. eodem numero sunt fratres patrueles
Abbreviated transcription (Latin):
sr et soror supstites non sunt.
¶Ldus ⁊ enĩ ꝑsonis p̾cedentibꝰ
et successionen admittentib
beterigradus remanent peni¬
tus remoti uidel heditate nõ
instupe.s incapite diuidenda.
¶Si plures sunt gradus agnͣ¬

Expanded text:
r et soror superstites non sunt his etenim personis praecedentibus et successionem admittentibus ceteri gradus remanent penitus semoti: videlicet hereditate non ad stirpes, sed in capita dividenda. Si plures sint gradus adgn
Abbreviated transcription (Latin):
mortua feĩa sit de cuis hr̃ditate
ioꝗtur. Hus quoq lz soli sint¬
locum pris sui ad successionem
aui sui uocar. ⁊ ĩ pͥncipalis dispõ
eos cum iam designata ꝑtis rer¬
cie diminutõne uocat. ¶S noᷤ
cum adhuc dub̃o manebat in
rer aguebar int̾ agnatos ⁊ me¬
moratos nepores quartamptẽ
auctoritate memoratam. ꝯde
ꝯstitutom anr̃o codice segrega¬
ce theodosiano in eo xcessimus.
uin ei deporogatum est et scimꝰ
aurem talib nepotib ex filia ł
pro neporib ex nepre ⁊ sic dem¬
ceps sĩstitib agnaros nullam
ꝑtem mortui successionis sibi
uendicare. ne hu qui extransu̾¬
sa linea uẽiunt petores. hus hẽ¬
antur qui recto iure descendt̾
mus ita tam̃ ut quemad̾ inter
filios ⁊ nepotes ex filio uł pro¬
nepotes antiꝯtas statuit uoin
capita s instupem diuidi h̾edi¬
ratem. Siłr nos inter filios et
nepotes ex filia distͣctom fĩ iu¬
et ꝓnepres et alias deinceps
ꝑsonas. utraq ꝓienies mrĩs

Expanded text:
a sit cuius de hereditate agitur, hisque, licet soli sintlocum patris sui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quarauctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregaTheodosiano codice in eo concessimus. iuri eius derogatum est et sus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descenduntmus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iuet neptes et alias deinceps personas, ut utraque progenies matris
Abbreviated transcription (Latin):
cos ꝗ inpotestate pentis mor¬
tis tpr funt ⁊ emancipatos
adoptiuos liberos emantipa¬
tos adoptiuo pre̾ sicut ab in¬
testato ita ionge nund ccͣ tabł¬
as testamenti ad bona en ad¬
mittit qr desmunt liberorum
mo tũ eos ꝗ inadoptiua fami¬
lia sunt quiqz ne post mortem
nłalis pris ab adoptiuo pxe e
mancipati fuerint intestato:
patre naͣli mortuo l ea ꝑte edc̃i
qua liberi ad bonorum possom
uocantur.non admutantur.:
liberi suit nec emancipati exis¬
tant. nec agnatus qd̾ ull int̾¬
ueniat. añ enim p̾tor liberosi
is dantur ¶Inuẽnnꝯ eni non¬
nullos casꝰ in ꝗb filii et naͣliũ
pentũ sucessionem ꝑꝑ adoptõ
admittebant ⁊ adoptõne faci¬
lura aduenturus pris successio¬
nem uocabantur. Et ħ solito
more corrigentes ꝯstitutionem
adoptio fuit subsecuta. nͥ meh̾
tantũmo cau ut possit ab intes¬
rato ad pris adoptiui uenire
successionem ¶Sestamẽto at̃
ab co fc̃o nec uire ciuili nec p̾to¬

Expanded text:
 in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad bona eius admittit, quia desinunt in liberorum men sumus eos, qui in adoptiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, aliberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor liberos is dantur. invenimus etenim nonnullos casus, in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione faciluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more corrigentes, constitutionem adoptio fuerit subsecuta: nisi in hoc tantummodo casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successionem. testamento autem ab eo facto neque iure civili neque praeto
Abbreviated transcription (Latin):
prfa. se se dederit ad arreganduz
que sp̃ałr et singłati ex prefata
ꝯstirutõis renore possunt colligi¬
¶ It uerustas ex mascuł ꝓgenitos
plus diligens solos nepotes uel
nepres qui ex iurili sexu descen¬
dunt ad suorum pentum uoca
neprib cognataꝵ loco num̾as
post agnatarum liueam eos uo¬
cabat tam maui uł ꝑ aui mater¬
Iii. quam in auie ui ꝓ auie siue
paterne sũ materue successionẽ
¶Dum aũt pͥncipes non passi st̾
q ꝗ tam ex mascuł ꝙͣ exfeminis ͭ¬
descendunt /Ideo eundem gra¬
dum ⁊ ordinem successionis eiᷤ¬
eis don auerit. ¶S ut amplid sir¬

Expanded text:
as sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabneptibus cognatorum loco numerans, post adgnatorum lineam eos vocabat, tam in avi vel proavi materni quam in aviae vel proaviae sive paternae sive maternae successionem. divi autem principes non passi sunttam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
nalos. nam nales emantipati bñ¬
sicio p̾toris gradum liberoꝵ re¬
tinent. lz uire ciuili deꝑdeut. ad¬
opriui ergo emancipati iuire ciui¬
li ꝑdunt gradum lib̾orum et a
p̾tore non adiunantur ⁊ recte.¬
unt sui hedes ee tesinere pos¬
sunt filu filie ue. aut nepotes
nepres ue ẽẽ. ¶Adoptiui uo
omantipati exneoꝵ loco inci¬
fili filiene. ꝙ ꝑ adoptom ꝯse¬

Expanded text:
namque naturales emancipati beneficio praetoris gradum liberorum retinent, licet iure civili perdunt: adoptivi vero emancipati et iure civili perdunt gradum liberorum et a praetore non adiuvantur. et recteunt sui heredes esse, desinere possunt filii filiaeve aut nepotes neptesve esse: adoptivi vero emancipati extraneorum loco incifilii fili
Abbreviated transcription (Latin):
tuo pre suo deẜroq postea auites¬
tam̃to suus hr̃es auo non exitat.
qr nullo iure cognatois prem sui
pris tenigit. ¶Sic nec ille est ĩt̾
filis emantipatus ad optauerat.
Hu aũt cum sunt sui quantum
ad h̾rditarem liberi neꝙ bonoꝵ
possõm pet̾e possunt. qͣi proximi
cognati et hec de suis R̾edibus.
bonorum possom. Uñ liberi ꝑ iui
ac siinpotestate penris mortis tr̃¬
pore fuissent. sũ soli suit sũ cum su¬
is lx̾ẽdib xurrant ¶ Itaq duobꝰ
liberis ertantib imo eniantipa¬
ro et eo ꝯmortis iꝑec in potesta¬
cum einantipatus bnficio p̾toriᷤᷤ
in ꝑtem admittitur. euenit ut
suus hẽs pro ꝑte heres fiat ¶At
hu qui e mantipati appente inad¬
optom sedederint non admittut
ad bona naturał pris qiͣ liberi. si
iadoprina familia fuli sint. nã
uino co emantipari ab adopriuo
pre ꝑiñ admirtuntur ad bona¬

Expanded text:
tuo patre suo desertoque postea avi testuo patre suo desertoque postea avi testamento, suus heres avo non existit, quia nullo iure cognationis patrem sui patris tetigit. sic nec ille est inter filius emancipatus adoptaverat. hi autem cum non sunt quantum ad hereditatem liberi, neque bonorum possessionem petere possunt quasi proximi cognati. haec de suis heredibus. bonorum possessionem unde liberi, perinde ac si in potestate parentis mortis tempore fuissent, sive soli sint sive cum suis heredibus concurrant. itaque duobus liberis extantibus, emancipato et qui mortis tempore in potestacum emancipatus beneficio praetoris in partem admittitur, evenit ut suus heres pro parte heres fiat. At hi, qui emancipati a parente in adoptionem se dederunt, non admittuntur ad bona naturalis patris quasi liberi, si in adoptiva familia sint. nam vivo eo emancipati ab adoptivo patre
Abbreviated transcription (Latin):
ue que sit ex filio ⁊ exaltero nepo¬
stripos h̾ditatẽ dirigint filis ꝑtẽ
dimidiam be̾ditatis hẽat ⁊ ex alio
filio duo plures ue nepotes altaz
dimidiam ¶ It si exduob filus:
nepotes extant er alt̾o un forte
aũ duo. ex alt̾o tres aut .iiii. ad
unũ aut duos dimidia ꝑs ꝑtinz
ad tres uł ad .iiii. alt̾a dimidia.⁊
c̾ͥtum ẽ alique sũ testamento dece¬
Ississe qd̾ accidit ex destituto test̾o
hoc rõe si filius ex h̾e̾datus fu̾it et
exrraneus h̾es institurus est et
filio mortuo postea c̾tũ fu̾it bedẽ
institutum ex test̾o nõ ficriletẽ.
aut qr noluit eẽ h̾es. aut qr nõ po¬
tuit. nepos auosuo ho̾s existet qr¬
a quo tꝑr certũ est intestatũ deces¬
sisse prem f̾. solus inuenitur ne¬
l p᷑ mortem aui natus sit. tñ ui
uo auo xceptus mortuo pr̃e eius.
posteaq deẜto aui rest̾o suus h̾es¬
auo esficitut ¶Plaue si xceptus
et natus fu̾it pꝰ morte aui mor¬

Expanded text:
sque sit ex filio et ex neposque sit ex filio et ex nepostirpes hereditatem dividi, ut filius partem dimidiam hereditatis habeat et ex altero filio duo pluresve nepotes alteram dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Ccertum est aliquem sine testamento decessisse: quod accidit et destituto testamento. hac ratione si filius exheredatus fuerit et extraneus heres institutus est, filio mortuo postea certum fuerit heredem institutum ex testamento non fieri heredem, aut quia noluit esse heres aut quia non potuit, nepos avo suus heres existet, quia quo tempore certum est intestatum decessisse patremfamilias, solus invenitur nelicet post mortem avi natus sit, tamen avo vivo conceptus, mortuo patre eius posteaque deserto avi testamento, suus heres efficitur. plane si et conceptus et natus fuerit post mortem avi, mor
Abbreviated transcription (Latin):
berorum ꝑsonoius dcm̃ intelli¬
gunz ¶Post humi quoq qui
si uiuo pente ẽẽ nati eent: in po¬
existere. qr ex quib cais igno¬
rantib ad ꝗritur nob̾ ex hus
całs et furiosis adꝗri pot. et sta
um et ideo nec tutoris auctori¬
l̾editas non curatoris ꝯsensuad¬
ꝗritur furioso s ipo iure ¶ Int̾¬
dum aũt̃ lic impotestare mortiᷤ
iꝑr suus bes non fuenit. tñ suus
leͥs ꝑenti efficitur. ueluti si ab hõ¬
tib quis reuers fuerit post mor¬
tem sui patris. Ius enim post li¬
minii hoc fecit. Per ꝯ̾rium ãt ħ
eueuit ut l quis in familia mor
es non fiat. ueluti si post morteᷤ
suam pr iudicatus fu̾it reus cri¬
mĩe ꝑ duellionis. ac ꝑ ħ̾ memo¬
ria eius dampnata fuerit. Suu̾
cnim hedem hre non pot cum si¬
cus ei succedit. s pot dici ip̃o uire
hedem suum ẽe s desiere. ¶ Cũ
neptis ue extiterat pant̾ ad he̾¬
ditatem uocantur. nec ꝗ gradu
neptes ue in prĩs sui locum suc¬
cetere. Pari rõe et si nepos neptiꝰ¬

Expanded text:
sonis dictum intellegimus. postumi quoque, qui, si vivo parente nati essent in poexistere: quia quibus ex causis ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statum: et ideo nec tutoris auctorihereditas: nec curatoris consensu adquiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, licet in potestaten suus heres parenti efficitur, veluti si ab hostibus quis reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postliminii hoc facit. Per contrarium evenit ut, licet quis in familia defues non fiat, veluti si post mortem suam pater iudicatus fuerit reus perduellionis, ac per hoc memoria eius damnata fuerit: suum enim heredem habere non potest, cum fiscus ei succedit. sed potest dici, ipso iure esse suum heredem, sed desinere. Cum neptisve extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos nepti
Abbreviated transcription (Latin):
quesisse an possit ħ recipi. nec
absonans iuire rõe codicilloru.
est ⁊ trebanum suasisse augus¬
fuissent. Ubi siꝗs testamẽtũ
fac̾e non possit. tamen codicille¬
face poss. Post que tꝑra ẽ et
labeo codicillos feciss iam me¬
mini dubiũ erat quin codi¬
cilli uire optimo admitentur.
¶Non tantum cuit testamen¬
to fco pot quis codicillos facere
s intestatus ꝗs decedens fidei
pinianꝯ ait. non alit̾ uires hre¬

Expanded text:
quaesisse, an possit hoc recipi nec quaesisse, an possit hoc recipi nec absonans a iuris ratione codicillorum usus esset: et Trebatium suasisse Augusfuissent, ubi, si quis testamentum facere non posset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitterentur. Non tantum autem testamento facto potest quis codicillos facere, sed et intestatus quis decedens fideicpinianus ait, non aliter vires h
Abbreviated transcription (Latin):
qr possit tp̃r ꝓcedente u̾cumq
ccto reddimendi ẜui fuerit p̾s¬
tari libertas. ¶Qui aut excau¬
sa fidei ꝯmassi manumintitur
non testaroris sit libertas. ⁊¬
si testatoris ẜus sit. s en qui
manumutit. At is qui direc¬
to restõ liber ẽe iubetur ip̃ius
testatoris sit libertus. ꝗ ⁊ or¬
ciuo appellatur. nec alus ull
directo errestamento libertatẽ
ramentum ⁊ quo moreretur.
¶Du deto au̾t libertas tunc da¬
ri uidetur. cum non ab alio mͣ
numitti ẜuii rogat. s uł suo ex
restamento li berta tem eis pet̾e
uult. Oba autem fidei ꝯmissor.
l̾ maxie m usu h̾ntur. peto. rego.
Iostat ius codicilloꝵ in usu
non fuisse. s pruu lentu
ficei ꝯmissa ceperunt codicillos
introduxit. nam cum decederet
in affricani scripsit codicillos tes
petut ꝑ fidei ꝯmissum ut facer
fidei ꝯnussa prestabant. et filia
tes inter quos trebanũ quoq iuᷤ
tunc auctoritas maxĩa erat. ⁊

Expanded text:
quia possit tempore procedente, ubicumque quia possit tempore procedente, ubicumque occasio redimendi servi fuerit, praestari libertas. qui autem ex causa fideicommissi manumittitur, non testatoris fit libertus, etiamsi testatoris servus sit, sed eius qui manumittit: at is qui directo testamento liber esse iubetur, ipsius testatoris fit libertus, qui etiam orcinus appellatur. nec alius ullus directo ex testamento libertatem tamentum et quo moreretur. directo autem libertas tunc dari videtur, cum non ab alio servum manumitti rogat, sed velut ex suo testamento libertatem ei competere vult. Verba autem fideicommissorum haec maxime in usu habentur; ‘ peto, rogo, nstat ius codicillorum non fuisse, sed primus Lucius fideicommissa coeperunt, codicillos introduxit. nam cum decederet in Africa scripsit codicillos testpetiit per fideicommissum ut faceretfideicommissa praestabant, et filia tes, inter quos Trebatium quoque, cuius tunc auctoritas maxima erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ingulas res ꝑfidei ꝯmis¬
sum relinquere. uli fun¬
dum hom̃ uestem argeᷤ¬
tum peciuã innu̾atam. et
uł ip̃m h̾rdem rogare. ut alic̾
restitua. uł legatium ꝙͣiuis a
legatario legari non possit.
¶Po̾t aũt non soł ꝓpria resta¬
tor res ꝑfidel ꝯmissum relin¬
quere. s h̾rdis aut legataru
aut fidei ꝯmissarii. aut cuius¬
lib alt̾i. Iraq ⁊ legataruis
et fidei ꝯmissarus non soluz
de eare rogari pot. ut cam alicͥ
restituat. que ei relicta sit. s eti¬
am de alia sui ip̃iz sũ aliena sit.
łꝰ solum obẜuandum est. ne pł
quisq rogetur alicui restitu̾e
quam ip̃e ex testamento ceꝑit.
ꝯmissum relinqtur ncte est
ei ꝗ regatus est. aut ipãm redi
ut hr̃s eum rogetur manumi¬
rrere uł legatarii uł fidei ꝯm¬
issarid. nec iuterest utrum de
suo ꝓprio ẜuo testator roget an
dat. si m̾o nicł ex iuditio eis
ꝗ reliquid hẽditatem ꝑcepit
non statim extinguitur fidei¬
ꝯmissaria libertas. s differtur

Expanded text:
per fideicommissum relinquere, veluti fundum, hominem, vestem, argentum, pecuniam numeratam, et vel ipsum heredem rogare ut alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum proprias testator res per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut legatarii aut fideicommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogari potest, ut eam alicui restituat, quae ei relicta sit, sed etiam de alia, sive ipsius sive aliena sit. hoc solum observandum est, ne plus quisquam rogetur alicui restituere quam ipse ex testamento ceperitcommissum relinquitur, necesse est ei qui rogatus est aut ipsam redimut heres eum rogetur manumittere vel legatarius vel fideicommissarius. nec interest, utrum de suo proprio servo testator roget, andat, si modo nihil ex iudicio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria libertas, sed differtur,
Abbreviated transcription (Latin):
sint ciusdem gradus om̃s ad¬
et tñ dubium non est quĩ l
unz sit gradus agnatoꝵ ꝑti¬
neat ad eos Reditas.¶Prox¬
io aũt siꝗdem nullo testo
de heditate queritur. Qꝵ sites

Expanded text:
s adet tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus adgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem nullo testamde hereditate quaeritur. quods
Abbreviated transcription (Latin):
dicur ꝗ testamenta ꝓcedunt pꝰ¬
se fidei ꝯuussum. si appareat e¬
um ꝗ postea testam̃tum fecera
auoluntate quam codicillis
expresserat. non recessisse ¶Co¬
dicilł auter hrditas neq da¬
ri neq adimi põt n ꝯfundat᷑¬

Expanded text:
i testamentum praecedunt posse fideicommissum peti, si appareat eum qui postea testamentum fecerat a voluntate quam codicillis expresserat non recessisse. Codicillis autem hereditas neque dari neque adimi potest, ne confundat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinz nicħ̾o magis liberoꝵ gra¬
dum nasciscuntur. Q ideo sic
placuit. qr iniqum erat inpo¬
restate ee̾ patris adoptini ad qͦs
bona naͣł parris ꝑtiuerent. uitũ
ad liberos enan ad cognatos.

Expanded text:
pertinet, nihilo magis liberorum gradum nanciscuntur: quod ideo sic placuit, quia iniquum erat esse in potestate patris adoptivi, ad quos bona naturalis patris pertinerent, utrum ad libero
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat. ¶ Media au̾t iur̾ pru¬
dentia que erat ꝗdem lege .iii.¬
.t. iinior inꝑiali ꝗdem dispon̾e
ant̾ior subtilitatem. ꝗdam exto¬
gitate̾ prefatam diffrãm intro¬
ducebat ⁊ penitus eas asncces¬
sione agnatoꝵ repellebat om̃i
alra successione incognira. Don̾
p̾tores paulatim asꝑitatẽ iuir̾
ciuił corrigentes sũ ꝙ deẽ ad¬
implentes humano ꝓpoĩto ali¬
um ordinem suis edcis addice
et pollicebantur. hus bonoruz
possom que. un cognati appel¬
lantur. Nos uero legem .xii.¬

Expanded text:
vocabat: media autem iurispruvocabat: media autem iurisprudentia quae erat lege qui iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addidet pollicebantur his bonorum possessionem quae unde cognati appellatur. 3b. Nos vero legem
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur una ꝯsanguinita¬
omĩbr agnatis dar lex he̾dita¬
tem s hus qui tunc ꝓxio gͣ¬
du sunt cum cetrum ẽe ceꝑit
aliquem intest̾atũ decessisse.
¶Per adoptom̃ quoz agnatõ¬
nis ius ꝯsistit. uelutu inter fi¬
lios näles ⁊ eos quos pr̾corum
adoptauit nec dubiũ est quĩ
inꝓprie dlanguinei applłutur.
It siꝗs ox cereris agnatis tuis
ueluri fr̾ aut pr̾iuis aut demqz
is ꝗ longiorigradu ẽ asiquem
e̾ẽ non dubitatur. Cet̾m inter
masculos ꝗdemi agnatõis iure
hr̃ditatis ⁊ si longissimo gradu¬
sunt ultro ciroq capitur. Q d̾
ult̾iz non capiant. Masculi uͦ
qua de cã fris tui aut patrin
admasculos ꝯfluerent. ¶S qr
sanc iniqum erat uniũsum eaᷤᷤ
sic̃ extraneas repłłi. pretor eas
ad bonoꝵ possom admitret ea ꝑ¬
re qua ꝓximitatis nõne bono¬
rum possõm poslicetur. ex qua
plexa. siłi modo om̃s agnatos
sũ masculos sũ feminas cuius¬
cumq grad sit ad siłitudinem
suoꝵ. iuicem ad successionẽ

Expanded text:
anguinitaadgnatis dat lex hereditatem, sed his qui tunc proximo gradu sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum adoptavit nec dubium est, quin proprie consanguinei appellentur: item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore gradu est, aliquem esse non dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro citroque capitur. quod ulterius non capiant: masculi verqua de causa fratris tui aut patrui ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua plexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem
Abbreviated transcription (Latin):
codicillis n dari n adimi pot.
Nam ꝑfidei ꝯmissum he̾ditas
codicilł uire relinqtur. nec
ditione hrdi instituto codicil¬
us adit̾e n substituere directo
po̾t. ¶Codicillos aur ⁊ plures
ꝗs fac̾e̾ põt ⁊ nullani sollemp¬
nitatem ordinationis deside¬
rant.

Expanded text:
 dari neque adimi potest: nam per fideicommissum hereditas codicillis iure relinquitur. nec condicionem heredi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos autem etiam plures quis facere potest: et nullam sollemnitatem ordinationis desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
qdem prerores sue humani¬
tatis. si tñ eosmnplenum hiuc¬
cause mederi inuẽimus. qua¬
nis equa lance ⁊satutus. maᷤᷤ¬
culis ꝯdem datur ad successi¬
onem uenire om̃ agnatorũ.
et agnatis autem mułrum
ulłis pentus nisi soli sorori ad
aduatoꝵ successione patebat
aditus. ¶Ioq ad plenũ oĩa re¬
dem dispositionem exeꝙ̾tes¬
nas ꝑuirilem sexum descendẽ¬
tes sũ masculini sũ feminini
cessionis legutime ab intesta¬
to uocati ẜm gradus sin p̾rogͣ¬
tiuam. nec io excludendas.qr
ꝯsanguinitatis uira sic̾ ger¬
diun nr̃e ꝯstitutoi existima¬

Expanded text:
quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quanis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia redem dispositionem exaeper virilem sexum descendentes, sive masculini sive feminini cessionis legitimae ab intestato vocari secundum gradus sui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti gerdum nostrae constitutioni existima
Abbreviated transcription (Latin):
quarta ꝑte scriptus funiss ¶ Et
si ples untie quam .xii. untie
distribute sunt. is qui sine ꝑte
institutus est. qd dipondio deẽ
hdebit. Idemq erit. si dipondio
expletus sit. qr omnes ꝑtes ad
assem postea reuocantur quam¬
uis sint plurium untiarũ. he¬
res ⁊ peͤ. ⁊ sub ꝯditione institui
pot. ex certo tpe aũ adcertumtẽ¬
pus non pot usi post quinquen¬
to diemq adiectum pro super¬
uacuo hr̃i plac et ꝑinde ee. ac
si h̾res pure institutus eẽ ¶ Im¬
possibilis ꝯditio in institutiõibꝰ

Expanded text:
quarta parte scriptus fuisset. Et si plures unciae quam duodecim distributae sunt, is qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non potest, veluti ‘ post quinquen’: diemque adiectum pro supervacuo haberi placet, et perinde esse ac si pure heres institutus esset. Impossibilis condicio in institutionib
Abbreviated transcription (Latin):
os eos ꝗhino nuptus se abstinue¬
runt. ¶Ild̾ tñ ceͬrtum est ẜuileᷤ¬
qͦ cognationes impedimento si
pꝑ diuersas roẽs nuptias ꝯtrab̾e
prohibentur quas in libris diges¬
rorum sen pandectarum ex uet̾i
iure collectarum enumerari ꝑ¬
missimo ¶S si aduersus eam
cobierui .t. nec uir. nec uxor noc
nuptie. neq matrimoniũ neq
dos intelligitur. Itaq hn qui
ex eo colitu nascuntur in potes¬
tate prĩs non sunt. s⁊ tales sũt
quantum ad prĩam potestatem
ptinet. quales sunt hu quos
mater uulgo ꝯcepit./ Nam nec
hu prẽm hr̃e intelligunt᷑. cu
hus ⁊ pat̾ incertus est uñ so¬
lent filii spuru appellari. uł agͥ¬

Expanded text:
smodi nuptiis se abstinuerint. Illud certum est servileque cognationes impedimento esser diversas rationes nuptias contrahere prohibentur, quas in libris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari permisimus. Si adversus ea coierint, nec vir nec uxor nec nuptiae nec matrimonium nec dos intellegitur. itaque ii qui ex eo coitu nascuntur in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii quos mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam incertus est: unde solent filii spurii appellari, vel a
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepta legum cocum mas
as sint ⁊ ꝯsensum hẽant pareu¬
tum in quorum potestate sunt.
Nam ħ fieri debere.⁊ cuuł⁊ nã¬
lis ro suader in tantũ ut iussus
ꝑentis precedere debeat. ¶Uñ
quesitum estͣ an furiosi filia nu¬
bere aut furiosi filius uxorẽ du¬
cẽre possit. Cumq suꝑ filio uari¬
abatur. nr̃a ꝓcessit decisio qua
ꝑimissum est. ad exemplĩt filie
furiosi ¶filium quoꝵ furiosi poᷤ
se sine prĩs interuentu matrio¬
nium sibi copulan scd̾m datum
ex costitutione nr̃a modũ. Gͦ non
omnes nb̾ uxores duce̾ lice̾t. nã
quarudan iptus abstinendũ
est. Inter eas eium ꝑsonas que ꝑ

Expanded text:
cepta legum coeunt, maas et consensum habeant parentum, quorum in potestate sunt. nam hoc fieri deberelis ratio suadet in tantum ut iussum parentis praecedere debeat. unde quaesitum est, an furiosi filia nubere aut furiosi filius uxorem ducere possit? cumque super filio variabatur, nostra processit decisio, qua permissum est ad exemplum filiae furiosi filium quoque posse et sine patris interventu matrimonium sibi copulare secundum datum ex constitutione modum. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet: nam quarundam nuptiis abstinendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nurus est .i. si adhue nupta est
filio tuo alia rõe uxorem ducere
ta est ideo eain urorem ducere
non pot̾is. qr duas uxores eod
ducere. qr matris loco sunt. ꝙ ⁊
ip̃m dissoluta deinde affinitate
precedit. alioqͥn si adhuc nou̾ca
est .i. si ad huc prĩ tuo nupta est.
cõi iureimpeditur: tibi nubere.
qn eatem duob mipta ẽẽ inip¬
ta non pt̃ It si adhuc socrus ẽ
.i. si adhuc filia eio tͥ nupta est÷¬
ideo impediuntur nptic qr.
duas uxores hr̃e non sicetora¬
riti tñ fił ex alia uxore ⁊ uxoris¬
filia ex alio marito uel ꝯtrama¬
trimonium recte ꝯtrahũt lic
hẽant frem̃ sororem ue ex mat᷑¬
monio postea ꝯtracto natos ¶s
si nx̃or tua post diuortumi exa
ait. Nam neq sponsam filu n¬
urum eẽ. nec pris sponsam no

Expanded text:
nurus est, id est si adhuc nupta est nurus est, id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere tibi nupta est, ideo eam uxorem ducere non poteris, quia duas uxores eodeducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius tibi nupta est,ideo impediuntur nuptiae, duas uxores habere non poriti tamen filius ex alia uxore et uxorisfilia ex alio marito vel contra matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alait: nam nec sponsam filii nurum esse nec patris sponsam no
Abbreviated transcription (Latin):
sane int̾ te ⁊ eam nuptie ꝯsist̾e
non possunt. Cum uo ꝑ emanͣ¬
tipationem adoptio dissoluta
est impedimento uuptus. Et io
⁊ stat siquis gu̾um adoptare
uelit. debere eiłm an filiam suã
emantipare. Et siqͥs uelit mirũ
adoptare debere eum a ñ filium¬
suum emantipare. ¶Erĩs uo̾ ul
usororis filiam uxorem duc̾e̾ nõ
licz. S nec neptem frĩs uł soro¬
ris uxorem duc̾e̾ ꝗs potest. quã¬
uis quarto gradu sint. Cuis enĩ
filiam uxorem duc̾e non licet.
ei neꝙ neptem ꝑmittit᷑ ¶ Gi
uo̾ mulieris qmͣ pr̾ tuus adop¬
tauit filiam non uideris im¬
pediri uxorem ducere. ꝗa ne¬
q naturali nec ciuili iure ribi
ꝯiungitur. ¶ Duorum autem
fr̃m uł sororum liberi uł frĩs uł
sororis iungi possunt. It̾m a¬
amitam licz ad optiuam uxorem
duc̾e non licz It odat̾teram qr p¬
uam mat̾reram ꝓhiberi uxorez
ducere. ¶ Affinitatis quoq uen̾¬
atione aquariundam nptus
optinere nece est. Ut ecce priui¬
aut p̾iugna tua¶ Nam si adhuc

Expanded text:
sane inter te et eam nuptiae consistere non possunt: cum vero per emancipationem adoptio dissoluta est impedimento nuptiis. et ideo constat, si quis generum adoptare velit, debere eum ante filiam suam emancipare: et si quis velit nurum adoptare, debere eum ante filium emancipare. Fratris vel sororis filiam uxorem ducere non licet. sed nec neptem fratris vel sororis ducere quis potest, quamvis quarto gradu sint. cuius enim filiam uxorem ducere non licet, eius neque neptem permittitur. eius vero mulieris quam pater tuus adoptavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque naturali neque civili iure tibi coniungitur. Duorum autem rum vel sororum liberi vel fratris et sororis iungi possunt. Item amitam licet adoptivam uxorem ducere non licet, item materteram, quia perteram magnam prohiberi uxorem ducere. Adfinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. ut ecce priviaut privigna: nam si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate parentũ non faci¬
ant postea aute redigant᷑ in po¬
restate pentum quał est is qui
dun uatural fuerat postea curi¬
c datus potestate patris subicit᷑.
ec non is q ex amuliere lb
procreatus est. cuius matrimo¬
nium minime legib int̾ocm̃
fuerat. S. id quam pr osuetudi¬

Expanded text:
parentum non fiant, postea autem redigantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuerat postea curiae datus potestati patris subicitur. nec non is qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat sed ad quam pater consuetudi