comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ respuenclam existimauit. etab
usu comin penit. lic recessit quis
enim patitur filium. et maxime
filiam in noram dare. ut pene ꝑ
tetur. cum infiliabo pudicicie. fau¬
or ħ̃. uene extlusit. ⁊ ico placint in
fuos tantũmodo penales actones
ẽẽ proponendas cum apo ueteres
nommne que dicatur¬
rõne carent si quidem la¬
cima. aut feruore. aut fitate pau¬
proficumt: reo adlileratonem. quia
calcitrosus calce ꝓtuterit. aut bos co¬
rmi petere solid cormi petierit.
Decau̾t acto mis que contra na¬
nitalis feritas. cesut. demq siursus
dam domino conueniri. qr desint
dñs ẽe. ubi fera enasit. ¶ Paupi¬
efaut est dampnũ sme inturia. fa¬
cientisdatum ¶ Non enim pot̾
ret. s quoz adnoralem actonẽ ꝑtin
Cet̾ran sciendinnest. ectilito edc̃o

Expanded text:
recte respuendam esse existimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxam alii dare, ut pene petetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxales actiones esse proponnomine, quae ratione carent, si quidem lascivia aut fervore aut feritate pauproficiunt reo ad liberationem, quia ta si equus calcitrosus calce percusserit aut bos cornu petere solitus petierit. haec autem actio in his quae contra nanitalis sit feritas, cessat. Denique si ursus dam dominus conveniri, quia desiit dominus esse, ubi fera evasit. pauperies autem est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potesret. haec quod ad noxalem actionem pertinet. Ceterum sciendum est aedilitio edicto
Abbreviated transcription (Latin):
liam potestatem ẜmnis ꝑuenerit
ant manilmisus fu̾it. neq cum
ip̃o.neq cumeo. cino nũc inpote¬
state sit agi pot̾. ¶ Cnde siane¬
nus s̾ius noriam tibi comiẜit.
Interdicituracto ꝯma meum ca¬
Esum deducta sit. inquo consistere¬
possit non potuit ideo licer exierir¬

Expanded text:
am potestatem servus pervenerit aut manumissus fuerit, neque cum ipso, neque cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam tibi commiserit intercidit actio, quia in eum casum deducta sit in quo consistere non potuit: ideoque licet exieri
Abbreviated transcription (Latin):
manimusꝰ fuit. diretto ip̃e tenet᷑
et ertingitur nore nidicio. ¶Ex
omerso quo directa actonoralis
ẽe incipit/ nam si liter uomo nori¬
am comiẜit. et id ẜuus tinis ẽc ce¬
ꝑit. quod casibus quibodam efici
A. ubro tradidim incipit tetum ẽe
norał acco. queantea directa finsf.

Expanded text:
us fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam commiserit, et is servus tuus esse coeperit quod casibus quibusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atur. ¶Nec mino ppetuum
ẜuis. comimũ adn̾o tranffertur
Siantem dampiĩ eicuidat est
resarcierit. quesita. pctia auxilio
aquilia edc̃o p̾toris. ut miuxiarum

Expanded text:
liberatur. nec minus perpetuum eius dominium a domino transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilioAquilia: edicto praetoris veluti iniuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
nima negoarii maiorẽ aut ꝑtem
inpͥdus et mancigus. aut fenebri
inrem on̾i uersu ẽe. de mreiso
potestate sunt. ¶ Allud proprie ẜ¬
uatur meatem ꝑsona. quod sena¬
tus consultũ macedonanii probi¬
buit. mutuas petinas dari eis qui
inprentis potestate erunt. ⁊ ei ꝙ
crediderit denegaturactio. tamad
ũsus filium. filiam ue. nepo. nep

Expanded text:
nima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis aut fenebri in rem domini versum esse, de in potestate sunt. Illud proprie servatur in eorum persona, quod senatus consultum Macedonianum prohibuit mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamve, nepote
Abbreviated transcription (Latin):
eius grãcin prepo̾itu erit ꝯtrac¬
tum fint / ideo antem excercitoria
uocatur. qm̃a extercitator apella
lccum ht cumquis tabeme for¬
te. aut cuilibet negociatiom. ẜu¬
um preposnerit. ⁊ auquis cum eo

Expanded text:
ei gratia cui praepositus erit contractum fuerit. ideo autem exercitoria vocatur, quia exercitor appellatlocum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit et quid cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
uisi dñi dtrarit cui institoria. uł
excercitoria acto competit. depec
agere posse s erit stustissim. siob¬
missa act̾onẽ. qua facillime sori¬
dum extontractu ꝯsequi posset
se addificultatẽ. ꝑducat. probandi
ria act̾o ꝯpetit eque. depetuloci de
inrem uerso agere pot̾.Set sane
hinc. modo tributoria expectit. ag̾e
modo depecunio. et demrem uerso
tores at. inactione depeculio. an de¬
ducitur:. quod dño debetur. ⁊ mid
ꝓ relictum est. creditori dñs dtẽp¬
uatim. Burẜ depecunio. io expedit

Expanded text:
ni contraxerit cuique institoria vel exercitoria actio competit, de pecagere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi,ria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tores: at in actione de peculio ante deducitur quod domino debetur, et in id quod reliquum est creditori dominus condemnatur. rursus de peculio ideo expedit
Abbreviated transcription (Latin):
siqui id proprie obsu̾atur seꝑatĩ
costendemus. ¶Siigiturnisu
indetur. ¶Eadem ratone pre¬
tor. ouasalias insolidũ actiones
pollicetur quaꝵ altera quidem¬
exertitoria. altera istitoria appeli¬
atur sextercitoria lccum nt. cum
quis ẜnum surum magistrum¬

Expanded text:
si quid in his proprie observetur, separatim ostendemus. Si igitur iussu videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitoria, altera institoria appellatur. excercitoria tunc locum habet, cum quis
Abbreviated transcription (Latin):
pposuerit. set quia eadem equitas
ratio eo can interuerebat. ¶In¬
inpeculiari m̾ce sciente domino
negccietu.⁊qui cum eo eprei cã
ꝯtractum erit. p̾tor iuiidicit. ur qui¬
qui m is mercibꝰ erit. quodq min
distribuatur. ⁊ qiia ñi gn̾o distri¬
extreditoribus. queratur. quasimi¬
nus ei tributum sit. quam oportu¬
erit. ei hanc actonem acomoclat. q
tributoria appllatur. ¶Preta
introducta est acto depeculio de qr
eo quod inrem. domini uersum ẽ
ut quamuis smeuoluntatedin
negonem gestum sit. tñsiqr ĩrem

Expanded text:
posuerit, scilicet quia eadem aequitatis ratio etiam eo casu interveniebat. Inin peculiari merce, sciente domino, negotietur, et quid cum eo eius rei causa contractum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid in his mercibus erit quodque inde distribuatur. et quia ipsi domino distriex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam oportuerit, hanc ei actionem accommodat, quae tributoria appellatur. Praeterea introducta est actio de peculio deque eo, quod in rem domini versum erit, ut, quamvis sine voluntate domini negotium gestum erit, t
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ¶Et quia cum ẜuns ne¬
gocium gestim est. uł cumis qu¬
inpotestate pentis sunt. fere eade
uira suantur ne uerbosa fiat dis¬
putat᷑o. dirigamus ẜmonem in
ꝑsonam ẜui cominiq idem in

Expanded text:
amus. et quia, sive cum servis negotium gestum sit, sive cum his qupotestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputatio, dirigamus sermonem in personam servi dominique, idem in
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾enhrditatem ex fideicõisso suᷤᷤ¬
ciꝑe. aliter bossũt insitutoris auc¬
toritate q̃muis tucrosa sit neullỹ.
dampnum hãnͣt. ¶Gutor autem
statim in ip̃o negocio presens deb
auctor fieri si hoc pupillo prodẽe
cristim uint. post qx uo aut per ep¬
istolam intposita tutoris auctas
nichilagit. ¶Siitertutorem
pupillum ue iudic̾ium agendu
sit quia ip̃c tutor in rem suam aue¬
torẽe non pot non pretorius tutor:
ut olim constituitur. s curatori lo¬
cum cius datur quo interueiente
uidicium pagituret eo ꝑacto cur
pilleq cum pubẽs ẽẽ cep¬
rint᷑ a tutela liberantur
solumexannis. s etiam exhi¬
tu corporis in masclis estima¬
re uolebant. ¶Pnra autem
maiestas dignum c̃e caͬsfitate

Expanded text:
ereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. post tempus vero aut per epistulam interposita auctoritas nihil agit. Si inter tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curpillaeque cum puberes esse coeperint, tutela liberantur. dem non solum ex annis, sed etiam ex habitu corporis in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse castitate
Abbreviated transcription (Latin):
is corporis. hoc etiã in mascłos extẽ¬
de et ideo sẽa ꝯstitutõe ꝓmłgata pr¬
bertatẽ in mascłis postq̃rtumdeci¬
mum annũ completum illico ĩ¬
icium acciꝑe disposumnus antiꝗti¬
tatis normam in feminis ꝑsonis
bene positam suo ordine relinquẽ¬
tes ut post duodecimũ annũ com¬
pictum uiri potentes c̃ȩeredant.
I tem finitir tutela si arogati st̃¬

Expanded text:
n masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati s
Abbreviated transcription (Latin):
dedit legittima tincutelaꝑit. cet̾e¬
autẽ non pereunt. s et pupilli⁊ pu¬
pillȩ capitis diminutõ l ipinima
sit omnes tuͣtelas tollit ¶ Prete¬
rea qui ad certũ tp̃c testam̃todãt
tutores fimto eo depomit tutela.
Desmunt aut ẽe cutores qui ułre¬
mouetur a tutela obidqd̾ suspec¬
tiuisi sũt. uł qd ex iustaca se se excu¬
rsant et honus administrade tute
ponemus. Decuratoribus
cõpletum uratores ac¬
cipiunt. quia licet pubẽs sint al¬
huc tñ huius etatis sũt ut negã
suatueri ñ possint. ¶Danturat
curatores ab hiisdẽ magratibus
a quib et tutores set curator tes¬
tamento nõdatur sdatus ꝯfirm¬
atur decreto prẽtoris uł presidis.
Item̃ mu̾iti adolescẽtes curatoreᷤ
nõ accipuit preterquã mͤltẽ cu¬
ratorenm et ad certamcãm dari
põt ¶ Furiosi quoq et ꝓdligilie

Expanded text:
it, legitima tantum tutela perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutponemus. TIT. 23 DE CURATORIBUS completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, licet
Abbreviated transcription (Latin):
diset mutiset qui morbo ppetuo la¬
borant qrreb suis supcrẽe nõpos¬
sũt curatores dandi sut ¶ Int̾dũ

Expanded text:
dis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uncetur exꝯtractiꝯsiste. cũ
isqui soluendi miodat. magis
distrabere uolint negociu qua
ꝯtrahere. ¶t is cuires auqua
utenda datur.ite comodatur
re obliguatinꝰ etteneturcomo¬
datiactone ¶Set hisabco qmi
muriru̾ accepit longe distat᷑.na¬
qr nõita ei reidatur ut eotiat. ⁊
obid dere ip̃a restitueda tenetu⁊̃
is quid̾ qmutim acccpit. si quol
fortinto cm̃ ꝙaccepit amisit ulu¬
ti incenoio ruma naufiagio. aut
omim obligatus pemanet ¶at
ꝗutend̾ accepit. sane ꝗte eracta
dilegenciam custodiende rei p̾sta¬
re iuretur. nec susficit tantam
diligentiã hu̾isse. quantã insu¬
aluis diligauor pot̾it camrem
custodire. Set ꝑꝓ maiorẽ uim
maiores uecaus nõ tenetur. Si
modo no ipi culpa. isca̾ns int̾¬
uen̾it. alioquin si id quod tibi
doun comodat̾ est pegre tecum
ferre malueris usincursuhosti¬
amisis. dubiui non est. qnce
restituenda ea retenearis. ¶Ct
modata au̾t restue ꝓpͥe intlli¬
gitur. sinulla mercede accept¬

Expanded text:
consistere, cum is qui solvendi animo dat magis distrahere voluit negotium quam contrahere. Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casu quod accepit amiserit, veluti incendio, ruina, naufragio aut minus obligatus permanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei praestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse quantam sualius diligentior poterit eam rem custodmaioresve casus non tenetur, si modo non ipsius culpa is casus intervenerit. Alioquin si id quod tibi commodatum est, peregre tecum ferre malueris et incursu hostiamiseris, dubium non est quin de restituendo tenearis. Nam commodata res tunc proprie intelligitur, si nulla mercede accept
Abbreviated transcription (Latin):
tur. re obligatur. et acrte depoiti
qr et ip̃e decare. quãactepitres¬
tituenda tenetur. Set is exeoso¬
Lo tenetur. si quid dolocor Sit cu¬
lpe ant noĩe ice desidie atq nec¬
ligencie non tenetur. Itaq se
furto amuisit qr qui necligenci
amicorecustodiendã tradidit
sue facilitat noutare debet.
netur. act̾ce pignoraticia. set
quia pigno utriusq gr̾a datur
⁊ debitoris quo mag̾ ei pectina
tuto ei sit creditu. Placiit
susfic̾e ꝙ adcam remcustdoi

Expanded text:
tur, re obligatur et actione depositi, qui et ipse de ea re quam accepit restituenda tenetur. sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit, culpae autem nomine, id est desidiae atque neglegentiae, non tenetur: itaque sefurto amisit, quia, qui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare debet. netur actione pigneraticia. sed quia pignus utriusque gratia datur, et debitoris, quo magis ei pecunia tuto sit creditum, placuit sufficere, quod ad eam rem cu
Abbreviated transcription (Latin):
due proficistutur actões tams
dict̃o sic̾ta sit stiplatõ. ꝙͣ exstipͣ¬
ulatu si mc̃ta. Que hec nomĩe
tipite descendens ¶Inhac re ołi
talia uba tradita fuerut spon¬
facies faciam. ¶Ctrumau̾t
iatina ati greca. ulquacu̾̃q alia

Expanded text:
duae proficiscuntur actiones, tam condictio, si certa sit stipulatio, quam ex stipulatu, si incerta. quae hoc nomine tipite descendens. In hac re olim talia verba tradita fuerunt: sponfacies? faciam. utrum autem Latina an Graeca vel qua alia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ĩ utraq t̾n obligone una
tendi. alius pure. aliusintier
alius suboditone obligari pot
nec inpedimento erit dies. aut
odit̾o. quo mimo abeo quipure
oblgatus est petatur. Destipu
fuct᷑i incem sustia. Ioq quod

Expanded text:
tur. in utraque tamen obligatione una tendi alius pure, alius in diem vel sub condicione obligari potest: nec impedimento erit dies aut condicio, quo minus ab eo qui pure obligatus est petatur. TIT. 17 functi vicem sustinet: ideoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
ul si meinꝰ unuit darespondes
nam si ca ita nõsunt. nncħua¬
let sippulato. sint aut ita seh̾nt
statimuaret. que .n. prexũna¬
tinaincerta sunt non moratu
obligom licetapud nos ĩcert̾aͤ
sunt. ¶ Non solures insapu¬
latũ deduci possunt. s ⁊ fca ut
sistipulemur fieri aliꝗd.uiił no
eius int̾sit itaq siquis. ut fiat
aliquid stipulaturata adici pe¬
na debet. suta fc̃m nõ erit. tu̾c pe¬
ne nore gecem aureos dare spon¬
ces. ¶ Set si qilẽda fieri. q̾ dam
non fenua edem concepto¬
ne stipuletur. clansula erit ho¬
modi adicienda siaͣdiisun ea fac¬
tumerit. siue quid ita ftm nõn
erit. tunc pene noĩe decẽ aurcos
et promitendi. ndi
duo plures ue rei fieri possunt
scipulandi ita si post omiu inte¬
rogatonem. ꝓmissor reponde¬
at. spondeo. urputa cũduob
seꝑatim stipulancib ita ꝓrꝑi¬
sor respondeat. utiiq uestru
Sare spondeo. Nam sipu cit̾e

Expanded text:
‘ si Maevius vivit, dare spondes? ‘ si Maevius vivit, dare spondes? ’ nam si ea ita non sunt, nihil valet stipulatio: sin autem ita se habent, statim valent. quae enim per rerum naturam certa sunt non morantur obligationem, licet apud nos incerta sint. Non solum res in stipulatum deduci possunt, sed etiam facta: ut si stipulemur fieri aliquid vel noeius intersit. itaque si quis ut fiat aliquid stipuletur, ita adici poena debet: ‘ si ita factum non erit, tum poenae nomine decem aureos dare spondes? ’ sed si quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poenae nomine decem aureoset promittendi duo pluresve rei fieri possunt. stipulandi ita si post omnium interrogationem promissor respondeat ‘ spondeo. ’ ut puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius
Abbreviated transcription (Latin):
latio. aut pure aut indiẽ. aut sb
pot̾. ¶Indͤiemcumadiectodie
lendis marcii dare spondes. Idat
quod ĩd̾ie stiplamur. statimꝗ
dem debetur. s peti pͥusꝙͣ dies ue¬
niat. nonͣpot. ¶Ac nͣe eo qd ip̾o
quitotus is dies arbitrio solue̾¬
tis t̾ribin ceret. neq .n. certum
uiios quo ad nina darespontes
⁊ pure fta obligo intlłigit᷑. er
pot. s heres petendo pactierep¬
tone submonebitur ¶Sub
fu̾it. aut nofurit. stiplato comi¬
tratur. uł uti sitito ꝯsul fcus fu̾nt¬
ꝗuq aureos dare spondes. ¶
quis ita stipłetur sim capitoliu
nõ ascendo dare spondes. pinde
crit ac sistipłato eet. cũmorietur
carisibi ¶Excondicionali
dare sponces. que scipulato nioi
pure fieriinteatur. tam rerpa
ab est tp̃t miectu quopmissor
utatur ad pecciniam cartagine
dandam ⁊ ĩo siquis ita rome sti¬
pletur. bodie cartagine darespo¬
ssiblis s̾it repromissio. ¶Conõi
mant obligõm. aut õmo nõ disf¬

Expanded text:
latio, aut pure aut in diem aut subpotest. In diem, cum adiecto dielendis Martii dare spondes. Id autem quod in diem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti priusquam dies veniat non potest ac ne eo quidem ipso quia totus is dies arbitrio solventis tribui debet. Neque enim certum nuos, quod vivam dare spondeo ’, et pure facta obligatio intellegitur et potest. sed heres petendo pacti exceptione submovebitur. Sub fuerit aut non fuerit, stipulatio committatur, veluti ‘ si Titius consul factus fuque aureos dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali dare spondes? ’ quae stipulatio licet pure fieri videatur, tamen re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare sposibilis sit repromissio. Condiciomant obligationem aut omnino non diff
Abbreviated transcription (Latin):
rit ¶Idem᷑ mris est ⁊ in lib̾is qui
inpotestate surit patrisexquibꝰ
causis. ad ꝗrere possirat. ¶Set
cum fc̾ra instipulatõe ꝯtinebi¬
tur o̾imodo mꝑsona stipłantis
tur ut sibi ire nłtige licet⁊ pͥe

Expanded text:
liberis qui in potestate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatione continebitur, omnimodo persona stipulantis tur, ut sibi ire agere liceat: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ginta ꝗq legauit ⁊ ante aditm
hroitatem intin uona decreuer
int. incend forteaut naufragdi
aut morte suor. ut nõ implius
ul⁊ mimꝰ relinquatur. solida leꝰ¬
gita cen̾tur. necea res dampnora.
est hroi cuiliber est nonadire hr a¬
ditatem. Que resesficit ut ucteͣ¬
Esit legataniis nedestiruto cest̾ox¬
nchosequatur cum prde. inporͥ¬
tte pascisti. ¶ Cum au̾t ro̾ legis
falcidie poniturante deducitur
es alienii. Item fiiis inpensa.
Gimcdeinde inreliquo ita ro
hatur ut exeoquarta psap̾d
hrdes remanet. tres u̾o ꝑces int̾
iegatarios distribuantur. pra
or lesatum fu̾it. Itaq si fing¬
mus quadiagintos anreos iega¬
ros c̃e expatrimonii.quantitatẽ
exqua legata erogari oꝑtet qua¬
dgentor ee quarta ꝑs singulis
legatarus cerrihi ceb¶Quod¬
si trecentos qnquaginta legatoi
fingamus octana debet detiahi
Quos si angentos legauerit
ĩmitio qnta. deinde quarta de¬
tiaͣhi ceret. ante .i. cetiahendit᷑
est quod extr̃a conor quantita¬

Expanded text:
ginta quinque legaverit et ante aditam hereditatem in tantum decreverint bona, incendiis forte aut naufragiis aut morte servorum, ut non plus m minus relinquatur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, ne destituto testnsequantur, cum herede in portione pacisci. Cum autem ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur aes alienum, item funeris impensa et tunc deinde in reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud heredes remaneat, tres vero partes inter legatarios distribuantur, pro eorum legatum fuerit. itaque si fingamus, quadringentos aureos legatos esse, et patrimonii quantitatem, ex qua legata erogari oportet, quadringentorum esse, quarta pars singulis legatariis detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detrahi. quodsi quingentos legaverit, initio quinta, deinde quarta detrahi debet: ante enim detrahendum est quod extra bonorum quant
Abbreviated transcription (Latin):
nanisiparens filium ueifi¬
li am nero tem uel neptem.
uel deinceps inspubes manumisit
legitimam nanciscicur eorum tutẽ¬
lam Quo defuncto si ubiuirilis sex¬
eius extant. fiduciarii tutores filior
suorum uelfrĩs uel sorõris et cet̾orũ
efficumtur at qui patrono legittimo
Quoniam filius defuncti si no eer a
uiuople emancipatus post obitũ
eras sin uris efficererur nec in pot̾a

Expanded text:
ne.Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suorum vel fratris vel sororis et ceterorum efficiuntur. atqui patrono legitimo tquoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum eius sui iuris efficeretur nec in fra
Abbreviated transcription (Latin):
li sncalegib cognita sup̃modimi
infuos suos ẜuire. nam ex ꝯstitutõe
demprincipis ꝯstitutione colxet̃
nam consultus aquibisoampsi¬
dibz ꝓuiciarum de ẜuis his qui
ad edemsac̃m uel ad statuas pri¬
cipum ꝯfugint ꝑcepit.ut si intol¬
lerabilis uideat dominorum scua¬
cia cogantur. seruos bonis ꝯditibi¬
bus uendere ut pcium dominis da¬
retur. Et reccexxpedit enim rei pub

Expanded text:
 legibus cognita supra modum in servos suos sevire. Ex constitutione dem principis constitutionem coercetur, nam consultus a quibusdam praesidibus prouinciarum de his seruis, qui ad fana deorum uel ad statuas pricipum confugiunt, praecepit, ut si intolerabilis videatur dominorum saevitia, cogantur servos bonis condicionibus vendere, ut pretium dominis daretur: et recte; expedit enim rei pub
Abbreviated transcription (Latin):
tire. Unde inter absentes quo ta¬
lia negocia contrahuntur. ulup
epistolam aut ꝑnuciumcon
¶tem inhis conͣtractib ait alti
obligatur. in id quod alteru alt̾i
ex bono ⁊ equo p̾stare opoͬrtet. Cu
alioꝗn inu̾boꝵ obligatoib. alis
data fint. ¶Lamquod arre n¬
ominedatur. argumentum estem¬
pt̾onis menditois contracte. Sec
recquidem de epͣtͣoib ⁊ uenditõi¬
uo que smne scriptura consistunt
anobis i hiromodi uenditõibus
onis fuerint ꝯscripta uł manu ꝓpͥa
ꝯtrarencium. nł ab alioqdem scrip¬
ta. aconuarente aũt subscripra
nisi ⁊ complectones accepͦit. et
fuint partib absoluti donet enĩ¬

Expanded text:
tire. Unde inter absentes quoque tatire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur, veluti per epistulam aut per nuntium. Item in his contractibus alter alteri obligatur in id, quod alterum alteri ex bono et aequo praestare oportet, cum alioquin in verborum obligationibus alius data fuerit. nam quod arrae nomine datur argumentum est emptionis et venditionis contractae. sed haec quidem de emptionibus et venditionibus quae sine scripta nobis in huiusmodi venditionibus onis fuerint conscripta vel manu propria contrahentium, vel ab alio quidem scripta, a contrahente autem subscripta nisi et completiones acceperint et fu
Abbreviated transcription (Latin):
tõib ficenissorum scientum est
generalit boc accipi ut quodcũq
scriptum sit quasi actui. indeatu
etiamactum. ĩoq ostat siquis scͥ¬
to. que noib fieri
dicebatur. que noia non sunt in
nisu. ¶Pla̾ne siqus debere se
scripfit. quod eimmatum non
est. te peccunia minime nur̾a¬
ta. postmultu tp̃ris. excep̃ oppo¬
nere nõ potest. ¶ Doc enimꝑ
sepissime ꝯstitutum est sic fit
ut ⁊ bodie dum queri nõ pot̾ scͥp¬
tura oblĩgetur ⁊ erea nascitur cõ¬
dict̾o. cessante set u̾boꝵ obligã¬
t̃one. ¶Multiaut tempo in
hac exeptone ante ꝗdem erpͥnci¬
palibus ꝯstitutõib usq ad ꝗnqn¬
niu̇ procedebat. ¶Set necredito.¬
res diucius possint suis pecimiis
bienim metas.hinmodi exepto
minime extendaturDe obliga
nditoib. loca̾toibꝰ. conciuct̾o u¬
nibꝰ. sccietatibꝰ. man̾datis. It̾o
aut istis modis consenssu. dicitꝰ
obligato contrahi. quia n scripᷤᷤ¬
tum. neq p̾sencia õimodo opd
est. ac nedari ꝗcquam necesse ẽ¬

Expanded text:
tionibus fideiussorum sciendum est generaliter hoc accipi, ut, quodcumque scriptum sit quasi actum, videatur etiam actum: ideoque constat, si quis se scritio, quae nominibus fieri dicebatur, quae nomina hodie non sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit quod numeratum ei non est, de pecunia minime numerata post multum temporis exceptionem opponere non potest : hoc enim saepissime constitutum est. sic fit ut et hodie, dum queri non potest. scriptura obligetur: et ex ea nascitur condictio, cessante scilicet verborum obligatione. multum autem tempus in hac exceptione antea quidem ex principalibus constitutionibus usque ad quinquennium procedebat : sed ne creditores diutius possint suis pecuniis biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatur. TIT. nditionibus, locationibus conductionibus, societatibus, mandatis. Ideo autem istis modis consensu dicitur obligatio contrahi, quia neque scriptura neque praesentia omnimodo opus est, ac ne dari quidquam necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃o ⁊ uendit̾o contrahatin:anlo¬
cat̾o ⁊ condu̾cto ut ecce erpo us
qui ppetuo quusdam firiieclado t¬
dutur. icemut quam diupen¬
sio sipe redd̃icus proms dṅo p̾¬
steturneque ipi concluctorin¬

Expanded text:
itio contrahatur, an locatio et conductio. ut ecce de praediis quae perpetuo quibusdam fruenda traduntur, id est ut, quamdiu pensio sive reditus pro his domino praestetur, neque ipsi conductori
Abbreviated transcription (Latin):
emptonem fundo aliquio per
allinnonem accesfit ademptoris
comodum ꝑtinet. Nam et cont¬
odumerus ẽe debet cim et ꝑicu¬
dumest ¶ Cuod si fugerit ho
qui᷑uenit. aut subreptus fint
itaut neq colus. neq culpaue¬
tendumerit ancustodiamep¬

Expanded text:
emptionem fundo aliquid per emptionem fundo aliquid per alluvionem accessit, ad emptoris commodum pertinet: nam et commodum eius esse debet cuius periculum est. 3a. Quod si fugerit homo qui veniit aut subreptus fuerit, ita ut neque dolus neque culpa vetendum erit, an custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam ẽe spemͦ contractus auen¬
ditone seꝑatam m̾ito preualuit
cum ⁊ rpͣa anis bomericis uersib
ad uniis abatur ⁊ ualidioribus
rationibus argumenͣtabatur qd
antexiores diui pͥncipes admiẜũt
⁊ in nostris digestis lacrus signi¬
fficatur. ¶ Cum au̾t empt̾o. ⁊
uendito contracta sit. quoo esti¬
cidiximus. simulatq ceptio cõ¬
uenerit. cum sine scriptura res
agitur. ꝑicͤulum reiuendite sta¬
tim adeptorem ꝑtinet. tamcisi
adhuceares emptori tradita nõ
sit. ¶Itaq si romo mortuussit
uł aliqua ꝑte corporis lesus finc
aut edes tote uł aliqua exꝑte ĩ¬
cendio consumpte fu̾int. aut
fumdus ui flumims totus uel
aliqua exparde ablatus sit. siue
⁊ mundatone aquaꝵ. aurarto¬
ribus turbine deiectis longe mĩor
aut det̾ior ẽe ceꝑit. emptoris da¬
inpiri est. cui ncͣce est. licet rem
non fu̾it nactus. p̾cium solrĩe
quicquid enĩ sine dolo et culpa
uenditoris aic dit. me uendi¬
tor securutest. ¶ Set ⁊ si post

Expanded text:
ntractus a venditione separatam, merito praevaluit, cum et ipse aliis Homericis versibus adiuvatur et validioribus rationibus argumentatur. quod et anteriores divi principes admiserunt et in nostris digestis latius significatur. Cum autem emptio et venditio contracta sit quod effici diximus, simulatque de pretio convenerit, cum sine scriptura res agitur, periculum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque si homo mortuus sit vel aliqua parte corporis laesus fuerit, aut aedes totae aut aliqua ex parte incendio consumptae fuerint, aut fundus vi fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem non fuerit nactus, pretium solvere. quidquid enim sine dolo et culpa venditoris accidit, in eo venditor securus est. sed et si post
Abbreviated transcription (Latin):
siuere. siue u̾bis. sine lit̾is. siue coñ¬
sensu. contrate fuerunt ac ne ssiud
quidem int̾ est utrũ ciuilis sit. an
naͬturalis sit obligafo cuiadiciatur
fideiussor ¶ldeo quidemutꝓ
qui fideiussorez ar̃uo accipiat. suie
ip̾e dũs m id quod sibi naturanter
quot erunt nuo. singuli in soldu
tene̾ntur ita ubum est creditor
aquonelit solidum petere. ¶Et
totum consecut fint hinꝰ sonus
detrimentum erit. siis ꝓquo fice¬
iussit soluenco nõ sit ⁊ sibimpu¬
tare deb. Cum poturit ad uina ri
exepla diuiadriam ⁊ desicerare
ut pro ꝑte in setetur acc̾o. ¶ Fice¬
nissores ita obligarino possimtur
plus cetrant quam deret is proquo
obligantiir Nameorobligaro ic¬
cessio est pͥncipalis obligonis. nec
plus inobligatonis accessione esse
pot̾ quamimpͥncipali re. at erdi.¬
sso ut mip dereatur obligari pos¬
sunt. ¶Itaq sireus decem aure¬
os promiẜit. fidenissor recte obliga¬

Expanded text:
ive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut qui fideiussorem a servo accipiat, sive ipse dominus in id quod sibi naturaliter quot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in qui
Abbreviated transcription (Latin):
libuscetis q rebiis intelligimusn
tem rer ⁊ donditonem eribe ce debe¬
bit emptori qr sane quirem ⁊ on¬
Subconditone uluti ũstichus in¬
traccitum diem udi placͤer
erit tibi emptusauitis tot. ¶Lo¬
ca sacia ui relligiosa. i tempubli¬
ca ułuti foram basilicam frustra
quis sciens emit. ¶Qut̾a sipropri¬
uatis uł profanis deceptus auendi¬
tore emerit harebit actoirem ex
empto quod nõ habere ei liceat
ut conscquatur. ꝙ sua int̾est. dece¬
ptum cum non ẽe Idemuirisest
et uenditoi husdemq uiris¬
conduct̾o ita contrahi intelligitur
si merces ꝯstituta sit ⁊ competit
iocatori. ꝗdem̾locatiacto. ꝯducto¬
ri no concducti. ¶ Et que supͥraes̾
oixiis. si alieno arbitrio p̾ͥcium
pmissum fu̾it. cadẽ. et delocatione
⁊ concluctone dicta ẽe intelliga
Sialieno arbitrio mertes ꝓmissa
fuerit. Qua de causa si fimom po¬
lienda curanda ueant sartmato¬
ri sarcienda uestimenta quis dede¬
rit milla statim mercede ꝯstituta

Expanded text:
libus ceterisque rebus intellegimus. rei et condictionem exhibere debebit emptori, quia sane, qui rem nonsub condicione veluti ‘ si Stichus intra certum diem tibi placuerit, erit tibi emptus aureis tot ’. Loca sacra vel religiosa, item publica, veluti forum basilicam, frustra quis sciens emit, quas tamen si pro privatis vel profanis deceptus a venditore emerit, habebit actionem ex empto, quod non habere ei liceat, ut consequatur, quod sua interest deceptum eum non esse. idem iuris estet venditioni iisdemque iconductio ita contrahi intellegitur si merces constituta sit. et competit locatori quidem locati actio, conductori vero conducti. Et quae supra diximus, si alieno arbitrio pretium permissum fuerit, eadem et de locatione et conductione dicta esse intellegamus, si alieno arbitrio merces permissa fuerit. qua de causa si fulloni polienda curandave aut sarcinatori sarcienda vestimenta quis dederit nulla statim mercede constituta,
Abbreviated transcription (Latin):
aliouecugnio modo auenauit
aufferre non liceat. Scͥtͣrauis co¬
tractus qr int̾ueteres chuibitaba¬
tur ⁊ aquibusdam locato. ⁊ cond
uct̾o. aquibusdam uendit̾o eris¬
timabatur. ELex zenomana la¬
taest. que emphiteus eos contia¬
ctus propͥ m st̾atut natina .ri
adlocat̾onem. neqradienditom
mclmantẽ ssuns pactõibo fulci

Expanded text:
uo modo alienaverit auferre liceat. sed talis contractus quia inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana lata est, quae emphyteuseos contractui propriam statuit naturam neque ad locationem neque ad venditionem inclinantem, sed suis pactionibus fulci
Abbreviated transcription (Latin):
siue cõstat uendito. siue no d
nr̃a cc̾cisio ita ramen constitint
ut quociens sic compd̾ita sit nẽ¬
dito. quanti ille extimauit sb̃ hac
conditone staret ꝯtractus ut si
cdaͣtur ⁊ uendit̾o ad effectum ꝑ¬
ducatur. ¶Emptore qdemexͥ
empto accone uenditore au̾t ex
uendito agente. ¶Sint auter
ille qui noiatus est. uł noli̾nt. uł
non potuerit pcium disfimre tͥcͣ
prometo ee uenditonem. qua¬
si millo preto statuͣto. ¶ Quod
ius cũmuenditõito nob placuit
non est absur du ⁊ inlocatõibus
⁊ concuctoibotrabere. ¶ Item
p̾cium innuata pecuma dsistere
deret.namincetis reb anpͥcii¬
tatonem reꝵ. emptonem ⁊ uen¬
clit̾onem contrabi. ¶Eamq sp¬
ccrem emptonis ueriditonis q

Expanded text:
sive constat venditio sive non. sed nostra decisio ita hoc constituit, ut, quotiens sic composita sit venditio ‘ quanti ille aestimaverit ’, sub hac condicione staret contractus, ut, si adatur, ut venditio ad effectum perducatur, emptore quidem ex empto actione, venditore autem ex vendito agente. sin autem ille qui nominatus est vel noluerit vel non potuerit pretium definire, tunc pro nihilo esse venditionem, quasi nullo pretio statuto. quod ius cum in venditionibus nobis placuit, non est absurdum et in locationibus et conductionibus trahere. Item pretium in numerata pecunia consistere detationem rerum emptionem et uenditionem contrahi, eamque speciem emptionis uendi
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. set eonoie prescriptis uerbis
act̾o datur. ¶ Preterea sicut uu¬
i goquerebatur. anꝑmutatis rebo
empt̾o et uendit̾o contrahiturita
queri solebat ce. locat̾one ⁊ condu¬
ctone si forte remaliquam tibiutẽ¬
dam. siue fruendam aliquis ded̾it
iatemintem aliamremutendã
siue fruenclam accepit.Et pla

Expanded text:
tis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendam sive fruendam quis dederit et invicem a te aliam utendam sive fruendam acceperit. et pla
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe. ut nonteneatur nsi penam¬
ꝑse ip̾e promisit. Item nemorẽ
suam futrram ieunim quo
suasit utilit̾ stipͥlatur. ¶ Si de
alia re stipulator senẜit. de alia
ꝓmissor ꝓinde milla ꝯtiahitur
obligo. acsiao interrogatũ resit¬
sumnõẽet. ułuti si hoiem scicũ

Expanded text:
usa, ut non teneatur, nisi poenam ipse promiserit. Item nemo rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipulator senserit, de alia promissor, perinde nulla contrahitur obligatio ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si h
Abbreviated transcription (Latin):
stip̾ulato ¶Item siquis ita stipa¬
ulatus erat sinauis exasia uenit᷑
rodie dare spordes ĩutil erat stipł¬
at̾o quia pposterexepta est. Setc̃
leo iclite recordatois in dotibus
eande scipłatom que p̾postera nu¬
cupatin ẽe recrꝑtendã eristima̾int
nobis placiit. hinc ꝑfectũ robur

Expanded text:
stipulatio. Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robu
Abbreviated transcription (Latin):
cedimus. insuamaraꝵ nomine
aliquid fu̾nit datum. roc. ⁊ em̃ fub¬
secuto. siue inscriptis siue fnscrip¬
tis. uencdit̾o celebrata est. is ꝗ recu¬
sat adimplerc contractum. siqde
emptor est. ꝑdichit ꝙ dedit. si uero
uenditor duplum restituere conͣ¬
pellitur. licet icħ sirꝑarris exprẽ¬

Expanded text:
nomine aliquid fuerit datum: hoc etenim subsecuto, sive in scriptis sive sine scriptis venditio celebrata est, is qui recusat adimplere contractum, si quidem emptor est, perdit quod dedit, si vero venditor, duplum restituere compellitur, licet nihil super arris expre
Abbreviated transcription (Latin):
ptus est .n. statim aliquiddare. mi¬
mis est põst tpͥe dare. ¶Siquis
aũt ficenissor proreo soluerit.en
recupandi causa ht cum eoman¬
datiudiciũ. grece ficenissor ita ac¬

Expanded text:
plus est enim statim aliquid dare, minus est post tempus dare. Si quid autem fideiussor pro reo solverit, eius reciperandi causa habet cum eo mandati indicium. Graece fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
utium ĩtroducta est. ꝙͣ adcelarien¬
ces aduocatos scripsimus ꝑqua
disposimmo taies scriptippas que p̾¬
sto ẽe ꝑtes indicant omimodo ee
crecendas nisnpe quitalib utitin
ĩꝓbis allegatoib maifestissimis
die quo conficiebatur instrurnẽ¬
tum se se uł adu̾sarium sim̾ĩaliu
lccis ee. ¶ Post mortẽsuadari
sibi. nemostipulari pot̾at. non
magis ꝙͣ post eius pats mortem
aquo stipulabatur. ¶Atneis
qui malicimo postetate est. post
morteꝵ enis stipulari potat. qr
patris elmͣ uoce loquindetur.
Set ⁊ si quis ita stipłetur priclie̾
quam moriar. uł pridie ꝙͣ mori¬
eris dari. inutilis erat stipulato
¶Set cumꝰsam dc̾m est exconse¬
nsudtrabenciũ stipulatones ua¬
lent. placuit nob ⁊ in hu̾c iiris
articłm neccͣiam induc̾e emen¬
datom. ut siue post mortez. siue

Expanded text:
litium introducta est, quam ad Caesarienses advocatos scripsimus, per quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes indicant omnimodo esse credendas, nisi ipse qui talibus utitur improbis allegationibus manifestissimis die quo conficiebatur instrumentum sese vel adversarium suum in aliis locis esse. Post mortem suam dari sibi nemo stipulari poterat, non magis quam post eius mortem a quo stipulabatur. ac ne is qui in alicuius potestate est post mortem eius stipulari poterat, quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam morieris dari? ’ inutilis erat stipulatio. sed cum, ut iam dictum est, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendationem, ut, sive post mortem sive
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ uclet stipło. Inpossibilis au̾t
ꝯdito haretur. cuinatura inpedi¬
mento est. quominꝯ existat. ulu¬
cisiquis ita dix̾it. si digito celum
atingero. darespondes at si ita
quisstipłetu. Sidigito celũ non
atingero dare spondes. purefga
obligato intlłigitur. idecq stati
petere pot. ¶temuboꝵ obligꝰ¬
at̾o int̾absentes cepta mutilis

Expanded text:
nihil valet stipulatio. impossibilis autem condicio habetur, cui natura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita dixerit : ‘ si digito caelum attigero, dare spondes? ’ at si ita stipuletur, ‘ si digito caelum non attigero, dare spondes? ’ pure facta obligatio intellegitur ideoque statim petere potest. Item verborum obligatio inter absentes concepta inutilis
Abbreviated transcription (Latin):
nucutelam admmistiare seꝑat
cessit᷑. ad ministracõm suam con¬
tutori suo.stipłatus est rempup¬
illi saluam fore. qm inter est sti¬
płatoris ficri. quod stipulad est.
cum obligatus futuro ẽet pupi¬
io. si male res iesserit tenet obliͦ¬
ge. ¶ Eigo ⁊ siquis piccinatori
luo quid stipłag sit stipulatio
uires hebit. ¶ Ysicreditorisuo
quid scipłatus sit. ꝙ sua int̾est

Expanded text:
utelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habebit. et si creditori suo, q
Abbreviated transcription (Latin):
id exprimat. idemest ut sicui sb̾ꝯ:¬
dit̾one. uł indiem stipłanti. tuxꝰ
responceas. presentidie spondeo
mutil est stipło siabeo stipleris
palam est. quod ⁊ insindo recep¬
tum est. quia et nnhis ꝯstipłatur
dius exaudit. set de eo qui ꝯm̾mo
ciõ exandit. ¶ Eurͤiosus nulli
iegatiũ gerere pot. quod non
toris actori̾tas nct̾ia sit. adhibea¬
tur tutoruluti sup̾e obligetur
nã ali sibi obligare. ⁊ sine tuto¬
ris auctoritate pot. ¶Set quod
diximus depupillis utiq dehis
ueru est. quiiã aliquẽ intlłcti
hiit. Nam infanͣsciqui infanti
prorius est. nõ multuafurioso.
distat. quia him etatis pupilli
ulłm intlłctu hu̾t. set inprimis
ĩfanti pputilitatem eoꝵ reniͣg¬
mor interp̾tato fc̃a est. ut item

Expanded text:
id exprimas, id est si cui sub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris, palam est. quod et in surdo receptum est: quia et is qui stipulatur dius exaudit, sed de eo qui omnino non exaudit. Furiosus nullum negotium gerere potest, quia non toris auctoritas necessaria sit, adhibeatur tutor, veluti si ipse obligetur: nam alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potest. Sed quod diximus de pupillis, utique de his verum est, qui iam aliquem intellectum habent: nam infans et qui infanti proximus est non multum a furioso distant, quia huius aetatis pupilli nullum intellectum habent: sed in proximis infanti propter utilitatem eorum benignior
Abbreviated transcription (Latin):
concepta stipłat̾o. ułuti siticius di¬
cat cum moriar oare spondes. uł cu̾
morieris. ⁊ apud uetes utilis erat᷑
et muic ualet. ¶ Itempost moitẽ
aitius recte stipulamur. ¶ Siscripͣt
fint in instrum̾to ꝓmisisse aliꝙ̾ ꝓ
inde̾ haretur atq si interroatone
pcedente responsum sit.¶Quo¬
ciens plures res una scipulatone
ꝯprchendutur.si ꝗde̾ ꝓmissor sim¬
pliciter respondeat darc spondeo. pͥp
om̃s tenetur. Si ĩo unamexhus ⁊¬
uł quasoam datuꝵ sespoponterit
obligo in hiis proquꝰ spondit ꝯtia ̃
ri ut suprachicͥłum est. nemo pot̾
Inuente sunt .n. hiiꝯmodi stipła¬
si quis uelit hoc facere penam stip¬
picitur quod int̾sit en. s que sit
one stipulatois. rgo siquis stip¬
uletur tit̾odari. nich̾agit. set si
addiderit penam. nisi dederis rot
aureos darespon̾des. t̾c cõititur

Expanded text:
concepta stipulatio, veluti si Titius dicat ‘ cum moriar, dare spondes? ’ vel ‘ cum morieris ’, et apud veteres utilis erat et nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamur. Si scriptum fuerit in instrumento promisisse aliquem, perinde habetur, atque si interrogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his pro quri, ut supra dictum est, nemo potest: inventae sunt enim huiusmodi obligasi quis velit hoc facere, poenam stippicitur, quid intersit eius, sed quae sit one stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’
Abbreviated transcription (Latin):
mandatiactoem. ¶Qu̾od siꝗs.
sibi. ⁊ alicinꝰniri. subiecto non.
sit. daridecem aureos stipłat est
ułlebit ꝗdem stipłato. set utrum
totu dereatir. quod instipłomim
cdecluctũ est. anuo pars dimnidia d¬
ubitatum est. s placet ut nõ plus
quam ꝑtem dimidiam eiadqrͣt᷑¬
¶Eu uio qui tuo niri sbiecto est
si stipsat sis tibiadqͣris. qruor̾.
tua tanꝙͣ filii sit. sicuti et filiiuor
tua tanꝙͣ intlłigitur. ĩ hus rebo q̃
tibi adꝗripossunt᷑. ¶ Preterea
rutil est stipło siꝗsadea q̃ interro

Expanded text:
mandati actionem. quodsi quis sibi et alii, cuius iuri subiectus non sit, decem dari aureos stipulatus est, valebit quidem stipulatio: sed utrum totum debetur quod in stipulationem deductum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non plus quam partem dimidiam ei adquiri. ei, qui tuo iuri subiectus est, si stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua tamquam filii sit, sicuti filii vox tamquam tua intellegitur in his rebus quae tibi adquiri possunt. Praeterea inutilis est stip
Abbreviated transcription (Latin):
stipulator pot.⁊ res sua stiplator
is desine e̾e potest. s protim ĩutilis
est. ¶ Itemot᷑ra licer minit̾o uti¬
et̾mest. sinẽ fco promissoris deue¬
n̾it. extigitur stipło¶Acne stati
abinito talis stiplato ualebit. licu
ticiũ cum ẜnuserit dare spondes
⁊ sim̾ilia quia ꝑnaturã sin clm̾o
aliumꝰ datuꝵ factuꝵ ue qo spopo¬
d̾it. nonͣ obligabitur. ulutisispõde¬
at ticiũ quq aureos datur. Quod
esfecͥtimr seut ticius daret. spopon¬
cerit obligatur. ¶Siquisam ꝙͣ
nchagit. ¶ Plane soluto ⁊ in
erͣnei psonamꝯferri pot. uluti
siꝗs ita stipłetur. michi aut seͥlc
dare spondes. obligat̾o quidẽstipł¬

Expanded text:
stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest : sed protinus inutilis est. item contra, licet initio utidictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii,nihil agit. plane solutio etiam in extranei personam conferri potest veluti si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes?
Abbreviated transcription (Latin):
decluci pot̾. siue illa mobilis. siue¬
soli sit  at siquis rem q̃ mierũ
natura nonest. autẽe nõ potest
dari stipulato fu̾it. uli itisthicũ
qui mortuus sit. quẽuin̾e cre
Idem iuitis est girem sacerai
aut retigiosam. quam hũrori
uris ẽe crecebat. uł pubncãque
usib popun ppetuo expõita sit
ut forn uł teatrũ ullibͥm hoie¬

Expanded text:
deduci potest, sive illa mobilis sivesoli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere crIdem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse credebat, vel publicam, quae usibus populi perpetuo exposita sit, ut forum vel theatrum, vel liberum ho
Abbreviated transcription (Latin):
mine deiecerit. ⁊ is suffocad fu̾it
eo ꝙ proiec̾it corpe suo dapnu
dedisse nt difficultũ intelligi po¬
tit. ĩor ip̃a lege aquilia tenẽtin
¶S si noncorpore dampmũ fueᷤᷤ¬
s alio modo dapii alicin ꝯtigit
c̾ ñ sufficit. n directa. nutiłaq

Expanded text:
is suffocatus fuerit, eo quod proiecerit corpore suo damnum dedisse non difficiliter intellegi poterit ideoque ipsa lege Aquilia tenetur. sed si non corpore damnum fuesed alio modo damnum alicui contigit, cum non sufficit neque directa neq
Abbreviated transcription (Latin):
inconfitentem uero antequa
tur soluentem. simpli redcli¬
tur. ¶Itemactio de eoquod
metus causa ft̾m sit. aceters
dequibus simł locuti fumus
eo differt. quod enis natura
tatite continetur.ut quin
ditis insfu ip̾am rem actoris
restituat. absoluatur. quod:
inceris casibus non ita est
ser omimoto quisq inqua¬
druplum condempnatur

Expanded text:
in confitentem vero et antequam tur solventem simpli redditur. Item actio de eo, quod metus causa factum sit, a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo quisque in quadruplum condemnatur,