comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es postincauz ante paucos sane
aduentus eoꝵ annos heresis pela¬
giana per agricolam illata seueri¬
ani episcopi pelai̾ani filium. fidẽ
brrtanioꝵ feda peste ꝯmaculaue¬
rat. Uerum britãni cumneq sus¬
cipere too a peruersum. grãm xp̃i
blasphemando ullatenꝰ uellent.
neq u̾sutiam nepharie ꝑsuasioĩs
refutare uerbis c̾tando sufficerẽt:
inueniunt salubre consiliũ. ut
agallicanis. intistibus auxilium
belli spiritalis inquirant. Quam
ob causam collecta magna synodo
omium iuditio electi sunt apłici
et usq ad mediũ itineris. qͦ agalli¬
co sinu britãnias usq tendr. sedis
flatibꝰ nauis tuta uoluebat. Tuz
subito occurrit pergẽtib inimica
salutem inuiderẽt. Concitant ꝓ¬
cellas. celum diemq mibiũ note sb̃¬
ducunt. Uentorum furores uela
non sustinent. cedebant ministia
uicta nautarum. Ferebatur naui¬
gium oratione nõ uiribus. et casu
dux ip̃e uel pontifex fractus corpore.
lassitudine ac sopore resolutus est.

Expanded text:
erit. Ante paucos sane adventus eorum annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo omnium judicio electi sunt  Al., et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta volabat. Tum subito occurrit pergentibus inimicasalutem inviderent: concitant procellas, caelum diemque nubium nocte subducunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
num transit arreptus infirmita¬
turonis delatum atꝙ honorifice
sepultũ est. Nam et benigne il¬
ueniret atq ad eam diu̾teret ec¬
clesiam. ⁊Deniq ibidem adiuto¬
res itinereris et iniũcti operis. op¬
accepit. Qui et si in itinere defuctꝰ¬
tus est. nichioꝰ exemplum catho¬
lice fidei anglorum romam per¬
latum est. atq ab apostolico papa
om̃ibus qui au dire uel legere.
gratantissime susceptum.

Expanded text:
num transiit, arreptus infirmitanum transiit, arreptus infirmitaTuronis delatum, atque honorifice sepultum est. Nam et benigno Ecveniret, atque ad eam diverteret Ecclesiam. Denique ibidem adjutores itineris et injuncti operis accepit: qui etsi in itinere defunctus est, nihilominus exemplum catholicae fidei Anglorum Romam perlatum est, atque ab apostolico papa omnibusque qui audiere vel legere, gratantissime susceptum.
Abbreviated transcription (Latin):
tare curabant. Ip̃e autem excep¬
to cantandi uł legendi muriere.
et aliud in mandatis ab apostoli¬
co papa acceperat. ut cuius esset
fidei anglorum ecclã diligenter
edisceret romamq rediens reffer¬
ret. slam et synodum beati pape
non multo ante rome celebratã.
contra eos maxime qui unam
in xp̃o operationem et uolunta¬
tem p̾dicabant. secum uenieus
attulit. atq in p̾fato religiosissi¬
mi abbatis benedicti monasterio
transscͥbendam cõmendauit. ta¬
tane eccłe multum turbauerãt.
s dño donante ꝓdituam tunc ⁊
uictisunt. Snde uolens agato
brittãniam. quã ab hereticorum
contagiis castus dedicere hoc ne¬
gotium reuentissimo albati ioh̃i
brittaniam destinato iniũxit ꝙͣeb¬
rem collecta prohoc in brittãnia sy¬
nodo quam diximus. inuẽta est
in om̃ibus fides ĩuiolata catholic̃
datumq illi exemplar eius romã
ꝑferendum. Nerum ille patria
reuertens non multo post ꝙ̃ ocea¬

Expanded text:
vitare curabant. Ipse autem excepvitare curabant. Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum Ecclesia, diligenter edisceret, Romamque rediens referret. Nam et synodum beati papaenon multo ante Romae celebratam, contra eos maxime qui unam in Christo operationem et voluntatem praedicabant, secum veniens attulit; atque in praefato religiosissimi abbatis Benedicti monasterio transcribendam commodavit. Tatanae Ecclesiae multum conturbaverunt; sed Domino donante proditi jam tunc et victi sunt. Unde volens Agatho siae, quam ab haereticorum contagiis castus, ediscere; hoc negotium reverentissimo abbati Johanni Brittaniam destinato injunxit. Quamobrem collecta pro hoc in Brittania synodo quam diximus, inventa est in omnibus fides inviolata catholica: datumque illi exemplar ejus Romam perferendum. Verum ille patriam revertens, non multo postquam Ocea
Abbreviated transcription (Latin):
bas fuit qd̾ et ante sepius facere
consueuerat. Atꝙ honorifice a bea¬
te memorie papa agathone sus
eo in munim̾tum libertatis mo
legii ex auctoritate aplica firma¬
tum: iux̃ qd̾ ecgfridum regem uo¬
luisse ac licentiam dedisse noue¬
rat: quo concedente et possessio¬
nem terre largiente. ip̃m mona¬
sterium fecerat. Accepit et pre¬
fatum ioh̃em abbatem brittãniã
ꝑducendum quathenus ĩ mona¬
st̾io suo cursum canendi ãnuur.
tur edoceret. Egit q albas iohes
et ordinẽ uidelicet ritum ꝙ canẽ¬
di ac legendi uiua uoce p̾fatimo¬
nasterii cantores edocendo. Et ea
que totius cirtulus in celelratio
etiam lr̃ãs mandando. que hacte¬
mis in eodem monasterio ẜuat᷑
et amultis iam sunt cutumqͣ
tianscripta. Nlon solũ autem idẽ
iohes ip̃ius monasterii fratres
docebat. uerum de omĩbꝰ pene eiꝰ¬
dem ꝓuintie monasteriis ad au¬
diendum eum qui cantandi erãi
periti cuͣ tluebant. Med et ip̃m per
loca in quibus doceret multi mu¬

Expanded text:
bas fuit, quod et ante saepius facere consueverat, atque honorifice a beatae memoriae papa Agathone susceo in munimentum libertatis monlegii ex auctoritate apostolica firmatam; juxta quod Ecgfridum regem voluisse, ac licentiam dedisse noverat, quo concedente et possessionem terrae largiente, ipsum monasterium fecerat. Accepit et praefatum Johannem abbatem Brittaniam perducendum; quatenus in monasterio suo cursum canendi annuum  tur, edoceret: egitque abba  Al., et ordinem videlicet, ritumque canendi ac legendi viva voce praefati monasterii cantores edocendo, et ea quae totius anni circulus in celebrationetiam literis mandando: quae hactenus in eodem monasterio servata, et a multis jam sunt circumquaque transcripta. Non solum autem idem Johannes ipsius monasterii fratres docebat, verum de omnibus pene ejusdem provinciae monasteriis ad audiendum eum, qui cantandi erant periti, confluebant. Sed et ipsum per loca in quibus doceret, multi in
Abbreviated transcription (Latin):
seruisset: Tanta autem erat alti¬
tudo aggeris quo mansio eius erac
uallata ut celum ex ea cuius intro¬
itum sitiebat aspicere posset. Con¬
tigit ut congregata sinodo non
parlia sub presentia Regis ecgfridi
tur ad tuifirdi ꝙ significat ad du¬
plex uadum. cui beate memorie
theodorus archiep̃s presidebat. unͣ
eccłe lindisfarnensis elgeretur.
Qui cum multis legatariis ac
litteris ad se p̾missis nequaꝙͣ suo
monasterio posset erui: tandem
rex p̾fatus una cum scĩssimo
religiosis ac potentibꝰ uiris: in ĩ¬
sulam nauigauit. Conueniunt
et de ip̃a insula lindisfarnen in hec
ip̃m multide fratribus. genu flec¬
tunt omnes. adiurant. per dnm̃.
lacrimas fundunt. obsecrant. donͨ
ip̃m quoq lacrimis plenum dul¬
cibus extrahunt latebris: atq sy¬
nodum pertrahunt. Quod dum
perueniret. ꝙͣuis multum retinẽs¬
renitens. unanime̾ cunctorum uo¬
luntate superatur. atq ad susci¬
piendum ep̃atus officium collu
tem queq eum futurum esse pre¬

Expanded text:
IV, tanta autem erat altitudo aggeris quo mansio ejus erat vallata, ut caelum tantum ex ea, cujus introitum sitiebat, aspicere posset, contigit ut congregata synodo non parva sub praesentia regis Ecgfridi tur Adtuifyrdi, quod significat, ad duplex vadum, cui beatae memoriae Theodorus archiepiscopus praesidebat, uno Ecclesiae Lindis farnensis eligeretur. Qui cum multis legatariis ac literis ad se praemissis, nequaquam suo monasterio posset erui; tandem rex ipse praefatus, una cum sanctissimo religiosis ac potentibus viris insulam navigavit. Conveniunt et de ipsa insula Lindisfarnensi in hoc ipsum multi de fratribus, genuflectunt omnes, adjurant per Dominum, lacrimas fundunt, obsecrant; donec ipsum quoque lacrimis plenum dulcibus extrahunt latebris, atque ad  Al., in synodum pertrahunt. Quo dum perveniret, quamvis multum renitens, unanima cunctorum voluntate superatur, atque ad suscipiendum episcopatus officium collum tem quoque eum futurum esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
in neutro cupitum possunt opti¬
nere ꝓpositum quippe qui ꝙ̃uis
ex parte sui sunt irris. glonnul¬
la tũne ex parte anglorum sunt
pace ac serenitate tempoꝵ. plures
in gente nordanhĩbrorum tã no¬
biles ꝙͣ priuati. se suos q liberos
depositis armis satagunt.Magis
accepta tonsura monasterialibꝰ
adscribere uotis: ꝙͣ bellicis ex̾cere
studiis q. Queres que sit abitura
finem: posterior etas uidebit..
Ic est in presẽ¬
tiarum uniu̾se status britͣnie:
anno aduentus anglorum in
b̾itãniam circiter ducetisĩo octo¬
gesimo qͥnto. Dñice autem Incar¬
regno ꝓpetuo exultet terra. et con¬
gratulante in fidei eius britania
antur memorie sc̃ĩtatis eius.
¶Uerum ea que temporũ distictio¬
ne latiꝯ digesta sunt ob memoriã
conseruandã breuiter recapitu¬
lari placuit
¶nno gͥ ante incarnationẽ do¬
minicam.lxͦ. Gaius iulius cesar
pͥmꝰ romanarum bitãniam bel¬
lo pulsauit et uicit nec tam̾ ibi re¬

Expanded text:
in neutro cupitum possunt obtiin neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ex parte Anglorum sunt pace ac serenitate temporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesimo octogesimo quinto, dominicae autem incarregno perpetuo exsultet terra, et congratulante in fide ejus Britannia antur memoriae sanctitatis ejus Verum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi re
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam gloriosissime rexit. cui lit¬
teras rexb̾itãme lutius mittens.
ut xp̃ianꝰ efficeretur petiit et
impetrauit ..
¶Anno abincarnatione diii. Clxxx
uiiii. Seuerus imperator fc̃s.
pricinxit.
tãnia creatus imperator ĩ galli¬
¶Anno. ccc̾c.uiiiͦi. Roma a go
scotos in xp̃m credentes a celesti¬
no papa primus mittitur ep̃s.¬

Expanded text:
esiam gloriosissime rexit: cui litteras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et impetravit. Anno ab incarnatione Domini 189, Severus imperator factuspraecinxit. ttania creatus imperator, in GalliianScotos, Christo credentes, a Coelestino papa primus epis
Abbreviated transcription (Latin):
nibus accersiti britaniã adierũt.
¶Anno . D.xxx. ix. eclipsis solis
facta est .xiiii. kałiu marcii.
ab hora prima usq ad tertiam.
ruerunt stelle pene hora dimidia:
ab hora diei tertia.
a quo regalis nordanbimbroru
ꝓsapia originem tenet. et .xii. an¬
nis in regno permansit.
dos pictos. et in insula bu mona¬
sterium fecit.
¶Anno. d.xc ui. Gregorius papa
misit britãniam augustinu cu
monachis. qui uerbum dei genti
anglorum euangeliz arent.
prepb̾ati doctores. qui fuit ãnus
iius pallium britãnia augusti¬
no iam fc̃o ep̃o: et plures uerbi
ministros in quibꝰ et pauliniz
sathane.
¶Anno. de . xui. edilberecht rex can¬
¶Anno. de .xxu. paulinꝯ a iustoar¬
chiepo ordinatur genti nordanhim¬
brorum antistes.
¶Anno. de xxui. eanfled filia e¬
dumni regis baptiz ata cũ.xii. in¬

Expanded text:
Al., arcesiti Brittaniam adierunt. Anno 538, eclipsis solis facta est XIV Kalendas Martii, ab hora prima usque ad tertiam. ruerunt stellae pene hora dimidia ab hora diei tertia. a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem tenet, et duodecim annis in regno permansit. dos Pictos, et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. praefati doctores, qui fuit annus rius pallium Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi ministros, in quibus et Paulinum. sastanae. Anno 616, Aedilberct rex CanAnno 625, Paulinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti Nordanhymbrorum antistes. Anno 626, Eanfled, filia Aeduini regis, baptizata  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
aidan ep̃s defunctus est.
cipe peada fidei misterii sunt ĩbuti.
conberedit rex cantuariorum de¬
functus. et colman cum scotis
ad suos reu̾sus est. et pestilentia
uenit.⁊ ceadda ac uilfrid norda¬
nhimbrorum ordinantur ep̃i.¬
fc̃s est ad herudforda p̾sente ecgfri¬
do rege. et p̾setite archiep̃o theodo¬

Expanded text:
ctus est. cipe Penda, fidei mysteriis sunt imbuti. conberct rex Cantuariorum defunctus, et Colman cum Scottis ad suos reversus est; et pestilentia venit; et Ceadda ac Uilfrid Nordanhymbrorum ordinantur episfacta est ad Herutforda, praesente Ecgfrido rege, praesidente archiepiscopo Theodo
Abbreviated transcription (Latin):
equo. Iratus autẽ tetigit regem ia¬
centem uirga quam tenebat ma
Dicotibiinquit qr nolunsti te con¬
tinere a domo perditi et dap̃nati il¬
lius: tu in ip̃a domo mori habes.
Sed credendum est: qr talis mors
uiri religiosi nõ solum talem culpã
diluerit sedetiam meritum eius
auxerit. Quia nimirum ob cau¬
sam pietatis: que ꝓpt̾ obseruantiã
mandatoꝵ xͥ est. contigit. Succes¬
sit autem sigberechto in regnum
suidhelmꝰ filius sexbaldi qui bap¬
tizatus est ab ip̃o ceddo in ꝓuintia
orientaliũ angloꝵ. Inuico regio
qui dicitur rendlesaham .i. mãsio
rendili. Suscepitq eum ascendẽ¬
tem de fonte scõ. edyluualdus rex
ip̃ius gentis orient. ilium angloꝵ.

Expanded text:
equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat man« Dico tibi, inquit, quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quai  Al., quae nimirum ob causam pietatis, quia propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq stipendio cogitandũ atq pro¬
uidendum est et sub ecclastica regu¬
la sunt tenendi. ut bonis moribꝰ
uiuant. et canendis psalinis ĩuigi¬
lent: et ab omnibus ullicitis. et cor
et linguam et corpus deo auctore
conseruent. Cõmuni autem uita
unentibo. iam de faciendis portio¬
nibꝯ: uel exhibenda hospitalitate
et adimplenda misericordia nõbis
quid erit loquendum. cum om̃e
qõ superest in cansis piis ac religiosis¬
erogandum est. dño et magistro oĩ¬
um decente. quid suꝑest Date hele¬
mosinam. et ecte omĩa mũda sunt
uobis.

Expanded text:
quoque stipendio cogitandum atque proquoque stipendio cogitandum atque providendum est, et sub Ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus inlicitis et cor et linguam et corpus Deo auctore conservent. Communi autem vita viventibus jam de faciendis portionibus, vel exhibenda hospitalitate, et adimplenda misericordia, nobis quid erit loquendum? Cum omne quod superest, in caerogandum est Domino magistro omnium docente : Quod superest date helemosinam et ecce omnia sunt vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit.
regorius urbis Rome papa.
Sacra scriptura testatur qͣmte
bene nosse dubium non est: et spe¬
cialit̾ beati pauli ad thymotheu
epla in quib eum erudire studuit.¬
qualiter: qualiter eum in domo diii ꝯ¬
ut de omĩ stipendio qd̾ accedit .iiii.
debeant fieri portiones. una uidelicz
ep̃o et familie ꝓpt̾ hospitalitatem atq
susceptionẽ. alia clero: tertia paupe¬
ubus: quarta eccłiis reparandis.
Sed qr tua fraternitas monasterii
Regulis erudita seorsum fieri non
debet aclericis suis. Ineccła angloꝵ
que auctore deo nuꝑ adhuc ad fidẽ
perducta est: hanc debet cõuersatõ¬
nem instituere que initio nascẽtis
eccłe fuit patribꝰ nr̃is: in quibꝰ nul¬
lus eorum ex his que possi debant
aliquid suum esse dicebat. sedebant
eis omĩa cõmunia. Si qui ueros̾¬
clerici extra sacros ordines constitu¬
ti qui se continere non possunt:sor¬
tiri uxores debent. Et stipendia sua
mus scriptum. ꝙ diuidebatur sin¬
gulis ꝓut cuiq opuserat. De eorũ

Expanded text:
responsio Gregorii papae urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei cout in omni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monastregulis erudita seorsum fieri non debet a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae auctore Deo nuper adhuc ad fidem producta est, hanc debes conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus eorum ex his quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia coclerici extra sacros ordines constituti, qui se continere non possunt, sortiri uxores debent, et stipendia sua mus scriptum quod dividebatur singulis prout cuique opus erat . De eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. una quippe solem precedebat
mane orientem: altera uespera
orientem sił et occidenti dire dat
cladis presage. uł certe una di¬
ei altera noctis p̾currebat exortũ.
ut utroq tempore mala morta¬
libus ĩminere signarent. Por¬
tabant autem faciem ignis ꝯtͣ
aquilonem qͣi ad accendendu
ad cliriẽ: apparebant q mẽ se
lanuario. et duoͬbus ferme sep¬
timanis ꝓmanebant. Quo tẽ¬
pore grauissima sarracenoru
ues gallias misera cede uasta¬
bat. et ip̃i non multopost in ead̾
puintia dignas sue ꝑfidie penas
luebant. Quo anno dux ecgle
die pasche migiauit ad dñm.
Et mox peracta pascha. hoc est .uiiͦ.
yduu maiarum die osric rex
nordanhimbroꝵ uita decessit.
nabat succeñore fore cesliuilfũ¬
decreuisse frẽm illius qui aute se
regnauerat coinredi segis Su¬
ius regni et ꝓuintie et ꝓressus
tot at tantis redũ dauere reru
adu̾santium motibus. ut quid
de his scribi debeat quem ue ha

Expanded text:
tes. Una  Al., unus quippe solem praecedebat, mane orientem; altera  Al., aorienti simul et occidenti dirae cladis praesagae; vel certe una diei, altera noctis praecurrebat exortum, ut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portabant autem faciem ignis contra aquilonem quasi ad accendendum acelivem: apparebantque mense Januario, et duabus fermo septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera clade vastabat, et ipsi non multo post in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Quo anno sanctus vidie Paschae migravit ad Dominum: et mox peracto Pascha, hoc est, septima Iduum Maiarum die, Osric rex Nordanhymbrorum, vita decessit, nabat, successorem fore Ceoluulfuevisset, fratrem illius qui ante se regnaverat, Coenredi regis, cujus regni et principia et processus tot ac tantis redundavere rerum adversantium motibus, ut quid de his scribi debeat, quemve hab
Abbreviated transcription (Latin):
cum ueneratione benedictionẽ
petitam et acceptam suscipientes:
ꝓfecti sunt uiam suam gauden¬
tes. Sed dum per aliquantos
dies regressionis sue iter carpe¬
rent: ei qui pͥmꝰ inter ceteros
hẽbatur. Amica humanitatis
subripuit curiositas. Dixitq so¬
dalibus se stulte tanti itineris
subisse laborẽ: cum nescirent
quid p̾ciosum dño suo referrẽt.
Pederẽtim autẽ crescente colla¬
tione uerborum et uirescente s¬
fust suggestione u̾borum: con¬
fractis apłice dignitatis sigillis
aperte sunt bustule. et in singu¬
lis singule panni reperte sunt
portiuncule. Moxq cum ĩdigͣ¬
tione romam regressi. archidya¬
conem adeunt conquirentes.
Ut quidinquiunt dñs apłicus
tam uili pendit dnm nr̃m qui
tantam gratiam se apud eum
optinuisse sperabat. quoꝰsic uolu¬
erit illudere. ett nos dehonoratio¬
ni et offensionis sue addicere ꝯ¬
Estimauimꝰ siquidem nos ossa
apłorum uł martirum pciosa hũ
ferre. sicut decuerat tantũ uirũ

Expanded text:
cum veneratione, benedictione cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione sociorum, confractis apostolicae dignitatis sigillis, apertae sunt buxtulae, et in singulis singulae panni repertportiunculae. Moxque cum indignatione Romam regressi archidiaconum adeunt conquirentes: Utquid, inquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum,
Abbreviated transcription (Latin):
uidam quoq nobilissimꝰ
scd̾m carnis ꝓsapiam et
¶potentissimus iux regiam ĩ sua
domo magnificentiam. cũ per int̾¬
nuntios familiaritatem apłice
sedis adeptus esset: et freq̃nti ad¬
monitione epłarum etiã a beato
gregorio trãsmissarum ĩstructio¬
ne erga dei et scõrum cultũ suffici¬
enter fuisset imbutus: misit per
strenuos et deuotos missos con¬
digna exenia ad sedem pontifica¬
lem petens reliquias beatorum
apłorum ac martirũ sibi trãsmitti.
pontifex ggꝰ honorabiłr et gratã¬
ter suscipiens: aliꝙͣdiu morari
secum fecit. atq indesinent̃ scõru
apłorum memorias ad cĩmitia
martirum ex more prisco pro hiꝰ¬
modi negotio missas celebran¬
do et reliquias meoꝵ ueneratr̃e
reliquie petantur petebantur:
particulatim eosdem pãnos con¬
secratos. super quibꝯ scã celebraue¬
rat diuidit. et singulis sigillatĩ
buxtis ĩposuit. Munitiq eis sigil¬
lo sue sc̃e auctoritatis petitoribo
usu ecc̃astico tradidit. qui debita

Expanded text:
uidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et frequenti admonitione epistolarum, etiam a beato Gregorio transmissarum instructione, erga Dei et sanctorum cultum sufficienter fuisset imbutus, misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. postolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenter sanctorum apostolorum memorias, ac coemeteria martyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum veneratione reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita
Abbreviated transcription (Latin):
na. patre gor¬
diano. matre
pia: uerum etiam religiosam
originem duxit. Nam felix isti
aplice sedis antistes. uir mag¬
ne uirtutis et glorie in xp̃o et ec
clesie̾: eius atrauus fuit. S tñ
hanc gregorius tante nobilitatis
tulo claruit. non sũ magno quo¬
dam p̾sagio: tale sortitus est no¬
men. GREGOrriꝰ. ⁊lamq ex g̾co
eloquio in nrãm linguam: uigila¬
tor seu uigilans sonat. Re et enĩ
uera uigilauit sibi. dum diuini
inberendo p̾ceptis laudabiliter
uixit. Nigllauit et fidelibꝯ popu¬
lis dum dectrine affluentis inge¬
nio. eius tramite: celestia scande
patefecit. Tisciplinis uero libe¬
ralibꝰ. hoc est gramatica rethori

Expanded text:
na, patre Gordiano, matre pia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, et Ecclesiae in Christo gloria, ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis tulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalib
Abbreviated transcription (Latin):
¶De natura rerum et de tempo¬
ribus. libros singulos.
¶Item de temporibꝰ librum unũ
maiorem
¶librum de ortographia alphabeti
ordine distĩctum.
¶tem librum de metrica arte. et
huic adiectum
libellum. hoc est de figuris modis¬
q loqutionum quibꝰ scriptura s¬
sc̃a contexta est.
aliquando ad te fontem omnis
sapientie peruenire. et parere sꝑ¬

Expanded text:
De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item, librum de metrica Arte; et huic adjectum libellum, hoc est, de figuris modisque locutionum, quibus Scriptura sancta contexta est. aliquando ad te fontem omnis sapientiae pervenire, et parere
Abbreviated transcription (Latin):
rat ei in parua adhuc etate matu
rum studium ut adhereret scilic
num potuiss auditu percipere.
non segniter obliuioni tradere.
s tenaci potius memorie comẽ¬
dare. Aunebat ꝙ iam tunc sitibũ¬
do dectrine fluenta pectore: que
post congruenti tempore mellito
gutture eructaret. Hic in ãnis ado¬
lescentie in quibꝰ solet hunismodi
etas seculi uias ingredi. deo cepit
deuotus existere: et ad suꝑne uite
patriam totis desideriis  anelare.
Sed dum diu longeq conu̾satio¬
nis grãm differret. ut postꝙͣ cele¬
sti est afflatus desideriosseculari hi¬
tu contegi melius putaret uelle.¬
ꝙͣ presenti mundo specletenus de¬
ẜuire: ceperunt multa contra eũ

Expanded text:
rat ei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilicet num potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, ed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eu
Abbreviated transcription (Latin):
q multos ex eo tempore gratiam
sanitatis ĩ eodem loco consequtos.
cisis: et in aquam missis: plues
sibi siuisq languorem remedia cõ¬
qusiere. Scripsi autem hec de perso¬
na et operibo uiri p̾fati. nequaꝙ̃ in
eo laudans aut eligens hoc qd̾ de ob
ymo hoc multum detestans. sicut
in libro quem de temporibus com¬
posui manifestissime ꝓbaui. sed
qĩ uerax hystoricus simplicit̾ ea q̃
de illo siue per illum sunt gesta de¬
scribens: et que laude sunt digna
in eius actibus laudans atq ad
utilitaten legentium memorie
cõmendans: studium uidelicet¬

Expanded text:
que multos ex eo tempore gratiam que multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: cisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem  Al. om. autem haec de persona et operibus viri praefati; nequaquam in eo laudans vel eligens hoc, quod de o sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
penda mertioꝵ Rex cum hostili ex̾ci¬
tu hec in locoa perueniens. cũ cuc¬
ta que poterat ferro flãmaq perde¬
ret: uitus quoq illo in quo antistes
obiit. una cum ecclã memorata flã¬
mis absum̾etur. Sed mirum in
modum sola illa destina cui ĩcum¬
bens obiit ab ignibus circũcic̃ta
uorantibo absumi non potuit. Quo
clarescente muaculo mox ibidem
eccla restaurata et hec eadem destmn᷑
ĩmunim̃tum est parietis ut ante
fuerat forinsecus apposita. Eur¬
sumq peracto tempore aliquãto
euenit per culpan incurie. uicuz
eundem. & ip̃am pariter eccłam ig¬
nibus consumi. Sed nec tunc qd̾
eandẽ tangere flãma destinã uale¬
bat. Et cum magno utiq miracu¬
lo ip̃a eius foramina ĩgrediens qͥbꝰ
illam non ut antea deforis in ful¬
cimentum domus apposuerunt.
Sed iutra ip̃am eccłiam in memo¬
nam miraculi posuerunt. ubi in¬
trantes genu flect̾e. ac mise ricordie
celesti supplicare deberent. Cõstat¬

Expanded text:
Penda Merciorum rex cum hostili exerciPenda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo antistes obiit, una cum ecclesia memorata flammis absumeretur. Sed mirum in modum sola  Al. om. sola illa destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem a restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibillam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
unc cum dies mortis egre¬
die corpore cogeret: cõpletis
annis episcopatus sui.xuii. erat
de qua p̾fati sumus. In hac enim
h̃ns ecclam et cubiculu. sepius
ibidem diuerti ac manere atq inde ad
p̃̾clicandum circuniqͣ exire consueue¬
rat. qd̃ ip̃m et in aliis uillis regiis fa¬
cere solebat. ut pote ni ch̾ꝓprie posses¬
sionis excepta eccłia sua. et ad iacen¬
tibus agellis habens. Tetenderunt
ergo ei egrotanti tentoriuni parieti
promunimine erat aposita spm̃ ui
te cxalaret ultimum. Obiit autem
septembriũ. cuius corpus mox inde
transtatum ad insulam lindisfariiẽ¬
sium. atq in cimiterio fratrum se¬
pultũs est. At interiecto tempore
aliquanto cum fabricata esset ĩbiba¬
silica maior atq in honorem beatis¬
simi apostolorum principis de di¬
cata illo ossa eius translata atq ad
dexteram altaris iux̃ ueneratõem
tanto pontifici dignam condita st̃.
nasterio destinatus. Ac tẽpore non
pauco in ep̃atu permansit. Con¬
tigit autem post aliquot annos ut

Expanded text:
unc cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, completis annis episcopatus sui sexdecim  de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidepro munimine erat adposita, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem Septembrium. Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt.nasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ad uulturnũ et iiii. adeurũ
spectant. Huius in medio monu¬
mentum diñi rotundum petra ex¬
cisum est.Cuius culmen intruse¬
cus stans homo mainu contĩgere
potest. ab oriente h̃ns introitum
Cui lapis ille magnus appositus
est ꝙ intrinsecus ferram̃toꝵ uesti¬
gia usq in presens ostendit. Na
extrinsecus usq ad culmiminis
sũmitatẽ totũ marmore tectũ ẽ.
Sũmum uͦ culmen auro ornatũ.
auream magnam gestat crucẽ.
In huius ergo monum̾ti aqͥlona¬
li parte sepulcrum dñĩ in eadẽ petͣ
excisum longitudinis .uii. pedũ.
trium mensura palmarum paui¬
mento altius eminet. Introitũ
hẽns a laters meridiano ubi die
noctu q .xii. lampada̾s ardent
in margine dextro. Lapis qui ad
hostium monum̃ti positus erat
nũc fisus est. Cuius pars minor
quadratum altare ante hostiuz
nichiloꝰ eiusdem monum̃ti stat.
Maior uero in orientali eiusdem e¬
eccłe loco quadrangulũ aliud alta¬

Expanded text:
quattuor ad uulturnum et quattuor ad eurum quattuor ad uulturnum et quattuor ad eurum spectant. Huius in medio monumentum Domini rotundum petra excisum est, cuius culmen intrinsecus stans homo manu contingere potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus adpositus est, quod intrinsecus ferramentorum uestigia usque in praesens ostendit. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum est; summum uero culmen auro ornatum auream magnam gestat crucem. In huius ergo monumenti aquilonali parte sepulchrum Domini in eadem petra excisum longitudinis VII pedum, trium mensura palmorum pauimento altius eminet, introitum habens a latere meridiano, ubi die noctuque XII lampades ardent, in margine dextro. Lapis, qui ad hostium monumenti positus erat, nunc fissus est, cuius pars minor quadratum altare ante hostium nihilominus eiusdem monumenti , stat, maior uero in orientali eiusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud alta
Abbreviated transcription (Latin):
modo de loco passionis ac resurtꝰ¬
trionali partẽ urbem iherosolimã
primum de locis sc̃is ꝓ conditiõe
platearum diuertendũ est ad ec¬
clesiam cõstantiniana que mar¬
tirium appellatur. Hanc cõstan¬
tinꝯ imperator. eo ꝙ ibi crux dñi
fico et regiocultu construxit. De¬
hinc ab occasu golgota uidetur
eccła in quaetiam rupis apparet
am modo p̾grandẽ sustinens cru¬
cem. Pendente magna desuper
erea rota cum lampadibus ĩfra
ip̃m uerolocum dnĩce crucis. exci¬
sa ĩ petra cripta est. In qua super
altare ꝓ defunctis honoratis sac̾¬
ficium solet offeri. Positis uniteri
in platea corporibꝯ: huius qͦ ad occa¬
c icta parietibo .xii. colũpnis
sustentatur. Inter parietes singu¬
los latun hñs spatium uieq tria
altaria in tribꝯ locis parietis mediũ
continet. Hoc est australi. aquilo¬
nali. et occidentali. hec bis quater¬
nas portas .i. introitus pertres e
regione parietes habet. E quibꝰ

Expanded text:
modo de loco passionis ac resurremodo de loco passionis ac resurretrionali parte urbem Hierosolymam, primum de locis sanctis pro conditione platearum divertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quae Martyrium appellatur. Hanc Constantinus imperator, eo quod ibi crux Domini afico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgothana videtur ecclesia, in qua etiam rupis apparet am modo pergrandem sustinens crucem, pendente magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum vero locum Dominicae crucis, excisa in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacficium solet offerri, positis interim in platea corporibus. Huius quoque ad occacincta parietibus duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium uiae, quae tria altaria in tribus locis parietis medii continet, hoc est australi, aquilonali et occidentali. Haec bis quaternas portas, id est introitus, per tres e regione parietes habet, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs memoratu digna uidisse
testabatur. Cuncta mox iste lit¬
teris mandare curauerit. fecit q
rime illis qui longius ab eis locis
in quibus patriarche uł aposto¬
li erant secreti ea de his que lectio¬
ne didicerint norunt. Porrexit
autem librum hunc ad amuan
alfudo regi ac per eius est largitio¬
nem etiam minoribꝯ ad legendũ
contraditus scriptas quoq ip̃e
multis ab eo muneribo donatus.
tis aliqua decerpere. ac nr̃e huic
hẏstorie inserere cõmodum fore
legentibus reor.du
crpsit ergo de loco dnice nati¬
uitatis in hunc modũ. Beth¬
leem ciuitas dauid in dorso sita est
instructo. In cuius orientali angu¬
lo qi qd̾dam naturale semiantrũ
est. cuius exterior pars natiuitatis
dnñce fuisse dicitur locus. interior
p̾sepe dñi nominatur. Hec spelũ¬
catoto interiꝯ p̾cioso marmore tec¬
ta supra locum ubi dñs natus spe¬
tiosius traditur. sce marie grandẽ
gestat basilicam. Scripsit item ħ

Expanded text:
sanctis memoratu digna vidisse sanctis memoratu digna vidisse testabatur, cuncta mox iste litteris mandare curaverit. Fecitque is utile, et maxime illis qui longius ab eis locis in quibus patriarchae et apostoli erant, secreti, ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo muneribus donatus, tis aliqua decerpere, ac nostrae huic Historiae inserere commodum fore legentibus reor. cripsit ergo de loco Dominicae nativitatis in hunc modum: « Bethleem, civitas David, in dorso sita est instructo; in cujus orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. » Scripsit item hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad suam insulam reuertisset. Sic
poris paschalis obseruantiam in¬
stantissime p̾dicaret. nec tamen
ꝓficere qd̾ conabatur posset: conti¬
git eum ante expletum ãni circu¬
lum migrasse de seculo. diuina
utiꝙ gratia disponente ut uir
unitatis ac pacis studiosissimus
ante aduitã raperetur et̾nam qͣm
redeunte tp̃re paschali grauiorẽ
cum eis qui eum ad ueritatem
sequi nolebant: cogͥetur here dis¬
cordiam.
crpsit rdem uir de locis scĩs librũ
legentibo multis utillimum.
cuiues auctor erat docendo ac dictã¬
do galliarum ep̃s arcoulfus: qui
locorum gratia sc̃orum uenerat
iherc solimam. et lustrata omni
terra repromissionis damascũ
patriamꝰ nauigio reu̾tens: in tẽ¬
pestatis in occidentalla brittanie
littora delatus est. ac post multa
ad memoratum xp̃i famulum
ad amuanũ perueniens ubi doc¬
tus in scripturis scõꝵ q locorum
gnarus esse cõpertus est. libentissiẽ
ditus. adeo ut queq ille se in locis

Expanded text:
ad suam insulam revertisset, suoqad suam insulam revertisset, suoqporis Paschalis observantiam instantissime praedicaret, nec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circulum migrasse de saeculo DCCII. Divina utique gratia disponente, ut vir unitatis ac pacis studiosissimus ante ad vitam raperetur aeternam, quam, redeunte tempore Paschali, graviorem cum eis qui eum ad veritatem sequi nolebant, cogeretur habere discordiam. Scripsit idem vir de Locis Sanctis librum legentibus multis utillimum; cujus auctor erat docendo ac dictando Galliarum episcopus Arcuulfus, qui locorum gratia sanctorum venerat Hierosolymam, et lustrata omni terra repromissionis, Damascum patriamque navigio revertens, vi tempestatis in occidentalia Brittaniae littora delatus est: ac post multa, ad memoratum Christi famulum Adamnanum perveniens, ubi doctus in Scripturis sanctorumque locorum gnarus esse compertus est, libentissime ditus; adeo ut quaeque ille se in Locis
Abbreviated transcription (Latin):
uideret ritus ecclẽ canonicos. sed
et a pluribus qui erant eruditio¬
res ess sollerter ad monitus: ⁊le
contra uniu̾salẽ eccle morem ł
in obseruantia paschalis uł in alis
quibusq decretis cũ suis paucissimis
et in extremo mundi angulo posi¬
tis uiu̾e p̾sumeret: Mutatus mẽ¬
te est. ita ut ea queq uiderat et au¬
dierat in eccłiis anglorum. sue
suoꝵ q consuetudini libentissiẽ
p̾ferret. Erat enim uir bomus et
sapiens et scientia scripturarum
nobilissim᷑ instructus: Quicum
domum redisset: curauit suos qͥ
erant in ibi quiq eidem erant sb̃¬
diti monast̾io ad eum quem cog¬
nouerat. quẽq ip̃e toto ex corde
cognouerat ueritatis callem per
legitimũ pasce tp̃s. pli̾mos eoru
et pene ommes qui abhiensiuĩ
dnĩo erant liber abertore quito
correctos adunitatem reduxit ca¬
tholicam ac legittimũ pasche tẽpꝰ
obseruare perdocuit. Qui cum ce¬
lebrato in hybermia canoĩco pascha

Expanded text:
videret ritus Ecclesiae canonicos; sed videret ritus Ecclesiae canonicos; sed et a pluribus qui erant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis callem perdlegitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unitatem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico Pascha,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ubi erat futurꝯ ip̃e post mortez:
ibi oculos mentis ante mortẽ quo
letior occumberet misit. At contͣ
faber iste tenebrose m̃tis et actioĩs.
ĩminente morte: uuidit apeita tar¬
tara. uidit dãpnationẽ dyaboli et
sequatium eius. uidit etiam suũ
infelix int̾ tales carcerẽ quo mise¬
rabilius ip̃e desperata salute perirz.
Seduinentibo qui hec cognouis¬
sent causam salutis sua perditio¬
ne relinqueret. Factum est hoc nup
in ꝓuintia b̾nitioꝵ. ac longe la¬
dam et non differendam sceleruz
suoꝵ penitudinem ꝓuocaũ. Qd
utinam ex hinc etiam nr̃arum lc̃¬
tione litterarũ fiat. .xU. cpłz.
torum in hybernia. et non¬
nulla etiam de brittonibꝯ ĩ britã¬
nia rationabile et eccͣsticum pas¬
chalis obseruantie tempus dño
donante suscepit. Siquidem ad¬
adamuan p̾sbr̃ et albas monachoꝵ
qui erãt in insula hucum legatio¬
nis grã missus asua gente ueĩs¬
set ad alfridum regem anglorũ.
et aliꝙ̃ diu in ea ꝓuintia moratus

Expanded text:
et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed viventibus qui haec cognovissent causam salutis sua perditione relinqueret. Factum est hoc nuper in provincia Berniciorum; ac longe lamultosque ad agendam et non differendam scelerum suorum poenitudinem provocavit. Quod utinam exhinc etiam nostrarum lectione litterarum fiat! CAPUT XV. torum in Hibernia, et nonnulla etiam de Brittonibus in Brittania, rationabile et ecclesiasticum Paschalis observantiae tempus Domino donante suscepit. Siquidem Adamnan presbyter et abbas monachorum qui erant in insula Hii, cum legationis gratia missus a sua gente, venisset ad Aldfridum regem Anglorum, et aliquandiu in ea provincia moratus,
Abbreviated transcription (Latin):
t theodoro defuncto archiep̃ati
gradum berechtu ald suscept. et
interplurimos quos ordinauit.
etiam thobiam uirum doctissimũ
rofensi ecclẽ fecerit antistitem.

Expanded text:
t, Theodoro defuncto, archiepiscopatus gradum Berctuald susceperit: et inter plurimos quos ordinavit, etiam Tobiam virum doctissimum Hrofensi Ecclesiae fecerit antistitem.
Abbreviated transcription (Latin):
quamdiu tumorem illum infestu.
horum appositione cõprimere ac
molire curabat. quo facto reliquias
ut iussus erat sua in theca recondi¬
dit. Credens suuz suuz oculuz capil¬
des fefellit. Erat enim ut referre
exigebat cogitaret et faceret. Im¬
minente hora ip̃ius diei .uiͣ. repẽ¬
te contingens oculũ ita sanum
cum palpebra inuenit. ac si nich̾
unꝙ̃ in eo deformitatis ac tumo¬
ris apparuisset.¬
Toidilualdus successor cut
berechti in achoretica uita la¬
borantibo in mari fr̃ibus. tempes¬
tatem orandosedauerit. .ii.¬

Expanded text:
quandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capildes fefellit. Erat enim, ut referre exigebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoris apparuissetOidilubercti in anachoretica vita, laborantibus in mari fratribus, tempestatem orando sedaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
mum abstinentie uł continẽtie
clericis exemplũ reliquit. Cuius
doctrinã id maxĩe cõmendabat oĩ¬
bus: qr non aliter ꝙͣ uiuebat cum
suis ip̃e docebat. Nicħ enim hiꝰ
mundi querere. nil amare cura¬
bat. Cunctaꝰ que sibi aregibus
uel diuitibus seculi donabantur.
mox pauperilꝯ qui occurrerent
erogare gaudebat. Discurrere ꝑ
cuncta et urbana et rustica loca. ñ
equorum dorso sed pedum ĩcessu
uectus. nisi maior forte necessitas
cõpuliss solebat. Quatinꝯ ubicq
aliquos uł diuites uel paupes
ĩcedens aspexisset: confestun ad
hos diuertens uel ad fidei suscipi¬
ende sacram̃tum si infideles essẽt
ĩuitaret. uł si fideles in ip̃a eos fi¬
de confortaret. atq ad elemosi¬
nas operum q bonorum executi¬
onem. et u̾bis excitaret et factis.
In tantum autẽ uita illius ano¬
stritemporis segnitia distabat. ut
omnes quicum eo incedebant:
siue attonsi. siue layci meditari
deberent .i: ut legendis scriptis:
aut psalmis dicendis operam da¬

Expanded text:
mum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, et verbis excitaret et factis. In tantum autem vita illius a nostri temporis segnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu laici, meditari deberent, id est, aut legendis Scripturis, aut psalmis discendis  Al., dicendis operam da
Abbreviated transcription (Latin):
tanta ac talia de celestium archa¬
noꝵ misteriis fuisse loqutum:
hec ita se per omnia se uidisse fi¬
deliter reuelauit. Migrato namq
solum mõ in hac ciuitate romanͣ.
uerum ⁊ in omĩbus circa regionibꝰ
sitis supͣ modum crassaret᷑ et his
qui ei in sede pontificali successe
steria et senodochia seu dyaconia
uel hospitalia stipendiis alendos
eccͣsticis ordinauerat relinq̃ret.
Ceperunt omnes famis cõpellẽ¬
te inopia. apostolici aures inquie¬
tare dicentes. Dñe apłice quos
pat̾ et mitritor noster decessor tuꝰ
tua sc̃itas nion sinat fame ꝑire.
more idem moleste ferens: respõ¬
dit.Si gregoriꝰ ad famã sue lau¬
dis cunctos populos cͥauit susciꝑe.
nos om̃es non possumꝯ pascere.
Sic q uacuos sinit abire. Que u̾ba
detractione et ip̃ius tenatia seu
miẜoꝵ indigentia admonuit
atq corripuit. qui nec cor ad mise¬
ricordiam flexit: necori ab obtrec¬
tatione adhibere custodiã uoluit:
nec manũ ad largitatẽ ostendii.

Expanded text:
tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enarravit. 29. Migrato namquemodo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successersteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuustua sanctitas fame non sinat perire. mores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verbdetractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit, nec ori ab obtrectatione adhibere custodiam voluit, nec manum ad largitatem extendit.