comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sꝰ eum ꝗ in alt̾iꝰ archã lapideã in
qua adhuc mortuus nõ erat ⁊ditus me¬
rtuũ in tułit. utile accõem infc̾m ꝓ ꝯsul
dat. qr nõ ꝓpric uł insepulctũ uł in locũ
alterins intulisse dicipotest.
pus anliceat dn̾o loci effode̾ uł cruere
sine decreto ponti ficu̾ siue uissu princi
rum qͥois est. ⁊ ait lab̾e expoctand̾ seu
ꝑmissumm poncificaleni seu nissionem
pencipis. alioꝗn ininroꝵ fore accionẽ
adusus eum ꝗ ciecit. ¶ Si locusreligiosa
ꝓpuro uenisse dicetur. pretor infactam
acc̃oem meura dat ei ad ꝙ̃ eares ꝑtinz
q̃ accio ⁊ ĩ hr̃dem ꝯpetit. cum qͣi exẽpto¬

Expanded text:
Adversus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum intulerit, utilem actionem in factum proconsul dat, quia non proprie vel in sepulchrum vel in locum alterius intulisse dici potest.pus an liceat domino loci effodere vel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum vel permissum pontificale seu iussioprincipis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ei ius fĩ ant alio inferre. ⁊ pest cam factã
ag̾e ꝑ qua̾ ꝯsequetur accor qͣnci eiꝯ mnt̾¬
fu̾it ꝓhibitum no̾ esse in qͣm putac̾oem
cadit icci empti preciui auc ꝯducti m̃ ces
itẽ sui leci precium aut ꝯducai ꝙ̃gs nisi
citur. certe ꝑpetuo int̾ ipsos ⁊petit.
lp̃. Siuenditoꝰ fudi exceꝑit iccũ sepul¬
cri ad hoc ut ipse postiq eius mo infe¬
ratur.si uia ut ꝓhibeatur. ut mornui
suu̾ inferret agere potest. uicetur eĩ
⁊ hoc exceptũ int̾ ementem ⁊ uendentẽ
ut ei ꝓfund̾ sepulture da ire liceret.¬
sibi ius est inferri. pactũ ꝗd̾ ad hoc ñ
sufficit. S stipulatione id aue̾i oportes.

Expanded text:
factum agere: per quam consequetur actor, quanti eius interfuerit prohibitum non esse, in quam computationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi citur: certe perpetuo ea inter ipsos competit. Si venditor fundi exceperit locum sepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo inferrentur, si via uti prohibeatur, ut mortuum suum inferret, agere potest: videtur enim etiam hoc exceptum inter ementem et vendentem, ut ei per fundum sepulturae s ius est inferri, pactum quidem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caueri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
lp ¶Lel ꝙ pat̾ .f. iure h̾rditanio ad qui¬
cessorib qlescũq fu̾int. licet sepenre.
⁊ mortuu̾ inferre ⁊ si exminima ꝑte
hr̃des ex testam̃to uł ab intestato sinit.
licet nõ ꝯsenẜint anii. libis aũt cuiuuscts
seyus uł gradꝰ ⁊̃ filiis .f. ⁊ mancipatis
id̾ ius ꝯcessum est siue eytit̾int hr des su̾
testator iusto hedio comotꝰ eos uetuerit
hu̾anitatis gr̾a t̾ni sepelire no̾ ⁊̃ alios
p̾tor suam p̾tatem inferre licet nbti at
nec sepeliri. nec alios inferre poterunt.¬

Expanded text:
 familias iure hereditario adquicessoribus qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento vel ab intestato sint, licet non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque sexuidem ius concessum est, siue extiterint heredes siue pecialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gratia tantum sepeliri, non etiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri
Abbreviated transcription (Latin):
uito fru̾ario letus religiosa no̾ sit. s si ꝯ¬
sentiat fru̾atio mag̾ est ut locus religio¬
sus fiat. ¶locum ꝗ fuit nemo religi¬
sum faciat. nisi ꝯsentiat is cui fuitus̃
delct᷑. s sino miniũ come de ꝑ alium lo

Expanded text:
uito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat.Locum qui seruit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui seruitus debetur. sed si non minus commode per alium lo
Abbreviated transcription (Latin):
nominib uacare uidet᷑.sepulcrumẽ
uli corpus essa ue hois ꝯdita sunt. celsa
aũt ait. nõ totas ꝗ sepiuctũ ture desti¬
natus eit religiesꝰ sit. s q̃remis corpus
hrimatũ est. ¶ Monun̾icumestꝙ me

Expanded text:
nominibus uacare uidetur.Sepulchrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt.Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum
Abbreviated transcription (Latin):
d. IIocum in quo fuus sepultus est te¬
religiosum esse aristo ait ¶ Q morcuu
in lecũ alicnũ auenũ intulis. uł infer¬
re curauit. teneb infc̾m accione ¶In
litum alt̾um acciꝑe debemꝰ sine ĩ agro
sine medificie s hic fiuo dño dat ẽ¬
in locũ alt̾iꝰ apparet de dño eũ sentire
is est de es cuuis locus est ¶ S frũ muus
inferendo teneb̾ dñc ꝓprietatis anet
socius teneatur si ignorante sccio. intu¬
ait. Siue nõmo mortuus ossaue Nis m¬
ortui inlocitm ꝑnr̾ alt̾ia aut inid sepul¬
crum in quo uis nossut. mata esse dic̾et᷑
ꝗͥ hec ferit inft̾m accione tenet᷑. ⁊ pene

Expanded text:
. Locum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait. Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio. sed hic sermo domino dat"in locum alterius", apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intuait: 'Siue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dicentur.' qui hoc fecit, in factum action
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ teᷤportumtate loci ꝓspiciat ne uian
magnũ paciatur detrimentum. ¶ fena¬
tus ⁊ sulto cauet᷑. ne usꝯ sepulcreꝵ ꝑmu¬
tat̾oib posluatur.id est ne sepulcrum
alie ꝯu̾sat̾ois usum capiat accipias.¬
Dretor ait. a quo funcris causa simpt:
factus erit eius reciꝑondi nole incuni
at ꝙ̃ eares ꝑtim iudicium dabr ¶ Hoc
ed̾cm iusta ex causa ꝓpositum est. ut qͥ
fun̾auit ꝑseqͣttr ic ꝙ impendi. Sic e̾i

Expanded text:
 oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum.Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat.Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertinet, iudicium dabo.' Hoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui f
Abbreviated transcription (Latin):
no esse. ¶ Qͥ mandato alt̾iꝯ fu̾au̾it
nõ hͥs fun̾ariam accoem s is scil qui
mandauis fun̾and̾ siue solu̾it ei cin
mandauit siue d.ꝙ si pupillꝰ mãda¬
uit sine tutore actore utilem sim̾ariã¬
accionẽ dandã adu̾sus h̾rdem iniqu̾u¬

Expanded text:
non esse.Qui mandatu alterius funerauit. non habet funerariam actionem, sed is scilicet, qui mandauit funerandum, siue soluit ei cui mandauit siue debet. quod si pupillus mandauit sine tutore auctore, utilem funerariam dandam aduersus heredem ei qu
Abbreviated transcription (Latin):
ce residuo cũ messore agi oport̾e̾. ¶ hoc
indiciũ lacius pretor porrexit. Nam ⁊
si cuus maltiꝰ rei mensiram falsã
reninciauisse dicetur.hec acciorpe¬
tit. ꝓ ude sim edificii m̃suras fofel. nͣr
infrum̾ti. uł uini.¬

Expanded text:
de residuo cum mensore agi posse.Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumenti uel in
Abbreviated transcription (Latin):
debe erit erito ad accoem de dolo malo
decurrend̾. ¶ Sicum falsꝯ medꝰ re¬
nũciatꝯ esset. emptor cum uendico¬
re exempto egiss age̾ pot̾it. et iam
cum messere. s si nchil eus int̾ est.
xempnari messorem nõ eportet.¶Q

Expanded text:
 erit ergo ad actionem de dolo decurrendum.Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. q
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ẽiꝗs impubes mraatus fit. ex his ꝑso¬
nis q̃ ⁊ citta a doptoem ⁊ emancipat᷑oẽ
q̃ri de iossõ possint. S hunc putore¬
m nuend̾ a q̃ͣrela cum ħat qͣrtam ex
ꝯstitut̾e diui pii.ꝙ. si egit nec obtinu¬
it an qͣrtam ꝑdat. ⁊ puto aut nõ adm¬
itend̾ ad in offc̾m.aut siadmitat᷑. ⁊ si
ꝯcedendam. ¶Si excã de iesfõ cog
u̾tates ipso iuire no ualent. nec legata
debentur. s sohata reperunt᷑. aut ab eo
ꝗ soluit.aut abes ꝙ ed cinuit. ⁊ hec ntili ac¬
cione repetunt᷑ fere au̾̃t si ance ꝯtirner¬
siam motã soluta sunt. g obtinint rx¬
petit ⁊ita diuꝯ adriarꝯ⁊ diuꝯ peo.re ¶

Expanded text:
impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione diui Pii. quod si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut si admittatur, etsi concedendam. Si ex causa de inofficiosi bertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus e
Abbreviated transcription (Latin):
citur q̃rela. ego euentum puto seq̃nd̾
in hac re. ut si forte ante ꝙͣ uidicium
moueat᷑. obło cifiat. eiꝯq relictum ẽ
qͣi ex uolantate testatoris oblate eo
satisfactũ ei uideat᷑. uñ siꝗs fuit ĩs¬
tuumꝰ forte ex semisse cũ ei sextans ex

Expanded text:
citur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur. Unde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex
Abbreviated transcription (Latin):
tcem enisq fructꝰ medio tr̃r cegere.
¶Siꝗs ⁊ irricum dicat oe cestamentũ
uł ruptũ. ⁊ in offõm. ꝯditid ei deferri
debeat utrura peiꝰ mou̾e uol ¶Si
Meminisse au̾c oportebie. cum ꝗ testa¬
mentum inoffõni imꝓce dixit. ⁊ no
õbrinuitid ꝙ intestame̾to acceꝑis. ꝑ¬
dere ⁊ id fisco uendicari qͣi indigno ab

Expanded text:
sque fructus medio tempore cogere. Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet. Si Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno
Abbreviated transcription (Latin):
pi ignorancia eius pocest. siuero ius
alind dici d. ¶Sicum debitor soluissi
igriarꝰ aiceiusser soluit puto eũ mani¬
dati h̾re acc̾oem. Igrioscend̾ est enĩei
siã diunauit debitorem soluisse. de¬
bitor em̃ debrt notũ fac̾e sccuissori
iam se soluisse ne forte creditor sbre¬
pat.⁊ ignoranciam ciꝰ circũuenat.
excuciatq ei sũmam in qͣnisi duissit¬
ħ idm tractari ⁊ insiceuissere porest.
Si cura soluuss ⁊ no̾ cercierau̾it ieu̾
si de inde rens soluit q selu̾e cum nie
oportebat.⁊ credo si cum poss eum c̾ci¬
orare no fecis oꝑtere m̃andati a gen¬
tem fidenissorẽ tepelli dole enĩ ꝓxim̾
est si post solucd̾em ne renu̾au̾it de¬
bitori ced̾e au̾t tens incebiti acc̾oem
fidenisori d ne dupłũ creditor ꝗseqͣtꝰ¬
¶Q dam t̾n ⁊ si sciens omitat fi cens¬
sor caret fraute ut puta si ex cept̾te.¬
ꝓcuratoriam omisit siue sciens siue
ignorans ce bonafite eĩ agͥ cuinc̾ cõ¬
gruit de apicib uiris disputare. set

Expanded text:
pi ignorantia eius potest, si uero ius, aliud dici debet.Si, cum debitor soluisset, ignarus fideiussor soluerit, puto eum mandati habere actionem: ignoscendum est enim ei, si non diuinauit debitorem soluisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se soluisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumueniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit.Hoc idem tractsi, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et credo, si, cum posset eum certiorare, non fecit, oportere mandati agentem fideiussorem repelli: dolo enim proximum est, si post solutionem non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur.Quaedam tamen etsi sciens omittat fideiussor, caret frauprocuratoriam omisit sive sciens sive ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Si hoĩem tͥ ded̾o ut eninmanu¬
mit̾es. ⁊ postea ꝓcurator ms ꝓhibi̾nt ne
maniurat̾es. anmandati age possim
siti crm manumiẜis. pedit. Si pcurator
instam c̃ani hu̾it in t̾pellandi mani¬
imissictie̾ ẜui ꝙ̃ in hoc sclu̾ accepami nt
manirmitem ułti si comꝑit eum post¬
ea falsas roes ꝯfecisse. nł insidias unte pͥ¬
oris dn̾i struxisse tenctor. nisi denim¬
ciatoi ꝓcurateris paruero. si uers nlla
tenebatur pest annũ uero insimplu
⁊ si post annii cumeo mandati agam
pr̾nt mͥin auadrupłu debebit. ntim ꝗ
alt̾iꝯ negecia ad ministranda suscepit.¬

Expanded text:
um.Si hominem tibi dedero, ut eum manumitteres, et postea procurator meus prohibuerit, ne manumitteres, an mandati agere possim, si tu eum manumiseris? respondi, si procurator iustam causam habuit interpellandi manumissionem serui, quem in hoc solum acceperam, ut manumitterem, ueluti si compererit eum postea falsas rationes confecisse, insidias uitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris paruero: si uero nulla tenebatur, post annum uero in simplum, etsi post annum cum eo mandati agam, praestare mihi quadruplum debebit: nam qui alterius negotia administranda suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
rei indicate repeticio ꝗd cestat. ipsi ad
stellionatus crimine ꝑx suam caludi¬
tatem plectetu. ¶fidemssor si selus
tore lib̾anit sgig̾ ꝑatus sit deffend̾e̾ re¬
um adu̾sꝯ creditore egssinnũ est man¬
dati iudicio eum ꝗd soliud recuꝑare

Expanded text:
rei iudicatae repetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calli‹di›tatem plectetur.Fideiussor, si solus torem liberauit: si igitur paratus sit defendere reum aduersus creditorem, aequissimum est manda
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ẜnum ea lege tibi tradido̾ ut eum
post morte̾ mẽa manumit̾es ꝯstitit et sb¬
ligatio. porest aũt et in mea q̃ꝗ ꝑ sona:
agendi cansa int̾uenire ułti si penitẽoa
acta yiu̾i recuꝑare uelim. ¶Qͥ madatuͦ
suscepit si potest id explere deserere pm
oꝑa utatur. Qͥ si cum possit reminciare
cessau̾ it qͣnci mandatoris int̾ sit teneb̾rsi
aliq̃ exc̃a no potest renulciare secum est¬
¶Morte qͥa eiꝯ aui ma̾datu̾ est suis integͦ
ad huc mandato decesẜis soliuit᷑ m̾adatũ
et obid he res enis licet execricura furt
mandatu no̾ ht madati ꝗg̾dem. ¶Impẽ¬
dia madati exeq̃ndi gr̾a fc̃a sunt testictu

Expanded text:
tibi tradidero, ut eum post mortem meam manumitteres, constitit obligatio: potest autem et in mea quoque persona agendi causa interuenire, ueluti si paenitentia act‹a› seruum reciperare uelim.Qui mandatum suscepit, si potest id explere, deserere propera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit.Morte quoque eius cui mandatum e‹s›t, si is integro adhuc mandato decesserit, soluitur mandatum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet mandati actionem.Impendia mandati exsequendi gratia fact
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. mandatoris morte solui man¬
tacum s obligd̾em aliqͥn durare. ¶ Si¬
ꝗs debitori fuo mandauit ut ticio solu̾¬
et. ⁊ debitor mortuo eo cum id ignorar
telegatus sit credicori licet is delegatꝯ¬
soluendo nõ fiut qr bonu̾nom fucit cre¬
si is ꝗ ñdeuisseri conare uult creditorẽ
eiꝰ habe̾t debitore suũ cumq lib̾auis
ꝯtinus aget siceuissor mandati. quia
nichil mẽsit utr̾ mimos solu̾it credi¬
tori aneum ułauit. ¶ ꝑtet̾ca sciend̾ ẽ
neplus fi denisore ꝯseꝗ defe mandati
nissi in .x.⁊ ea ꝓcuranci creditori solui.
siuera ꝓcinater fuit. statim m̾adati a¬
gcm. ꝙ si ꝓcuracor no̾ est repetam ab es¬
¶Non onnia que inpensurd nõ fuit
mandatori iputabit. ułti ꝙ spoliatus
sit a latronibzaut nailfragio res ami
dato imputari oꝑtes : Si cum ẜnus quem
mandato mes em̾as fin tũ cibi fecisset.
neuie̾.ait. mandati accione te ꝯsecucu¬

Expanded text:
te solui mandatum, sed obligationem aliquando durare.Si quis debitori suo mandauerit, ut Titio solueret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, delegatus sit creditori, licet is soluendo non fuerit, quia bonum nomen facit crei is, qui fideiussori donare vult, creditorem eius habeat debitorem suum eumque liberaverit, continuo aget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creditori an eum liberaverit. Praeterea sciendum est non plus fideiussorem consequi debere mandati iussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo.Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amisdato imputari oportet.Sed cum seruus, quem mandatu meo emeras, furtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te
Abbreviated transcription (Latin):
usseris. ⁊ ante diem solu̾is an stacim k̾as
Qᵈ esse mandati accione̾.s tantimino¬
rem qͣnai mea uit̾sit suꝑueniente die
solutum fiusse. s melia est dici int̾iui
gat laut rogatu fi deuissoris anreo.

Expanded text:
te diem solueris, an statim habeas quidem esse mandati actionem, sed tanti minorem, quanti mea intersit superueniente die solutum fuisse. sed melius est dici interim gat aut cum rogatu fideiussoris cum
Abbreviated transcription (Latin):
sencib no est nisi forte a du̾so eos qui
mandauer̾t curateri tauꝙͣ sr egocia:
ab sencium gesẜint. ꝙ si cum soli credico¬
res se esse existimarent id mandau̾nt
infcm accio absentib danda est ineos:
ꝗ maudau̾nt. ¶Sic au̾t lib̾m est m̾a¬
datum ne susciꝑe ita susceptũ ꝯsumͣn
oportes. nisi renuaatũ sit. renũciari a¬
aũt ita petest ut integrum ius mada
redutdes ineum captio ꝗsuscepit m̾a¬

Expanded text:
entibus non est nisi forte aduersus eos qui mandauerunt curatori, tamquam si negotia absentium gesserint: quod si, cum soli creditores se esse existimarent, id mandauerint, in factum actio absentibus danda est in eos qui mandauerint.Sicut autem liberum est mandatum non suscipere, ita susceptum consummari oportet, nisi renuntiatum sit renuntiari autem ita potest, ut integrum ius mandaredundet in eum captio qui suscepit man
Abbreviated transcription (Latin):
cubitet᷑. cum resticuc̾o postulat᷑. int̾¬
posita stipłone ratam iem dn̾m habi¬
turum aui rei potest med̾i. Qͥ si isqui
cͥcum scͥpsisse dicetur ab sit. deffensor
eius satis uidicatu̾ solm dare debebit.

Expanded text:
dubitetur, cum restitutio postuletur, intedubitetur, cum restitutio postuletur, interposita stipulatione ratam rem dominum habiturum rei potest mederi. Quod si is, qui circumscripsisse dicitur, absit, defensor eius satis iudicatum solvi dare debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
restituctui. iubeãt p̾tor emptorẽ fũndii
raret. sicuti facit mea pecuuia que ei
ꝯsumpto creditur. s paĩtiꝰ in uendi¬
cione. qr eies alienum soluit᷑.q facere
nec̾ee est. cred̾e̾ aũt nõ est necc̾e̾. Nam
⁊ si origo ꝯͣctus ita ꝯstitit ut infirmã¬
da sit. si t̾u nec̾te fuit pretiũ solui. non
om̃i modo emptor tampne afficiendꝰ
est. ¶ sx ħ edicto nlła ꝓpria accio nł cau¬
tis ꝓficiscit᷑. totũe̾i ħ pend expͥtoris ꝯdi
ht oubitat̾oeni. qn minor sino dẽbi¬
tum solu̾it. erea causa ex qua unt ci¬
uili repetitio nc̃ est danda si ei utił ac¬
cic adrepetend̾ cum maiorib .xxx. an¬
nis nistis ex caͣdari sol repetitio. ¶Si
tał int̾ueniat inuenis cui prestanda¬
fit in integrũ restitutio. ipso postulã¬
te prestari d aut ꝓcuratori eiꝯ cui id
ip̃m nõiatum mandatũ sit. Qͥ u̾gn̾a¬
le mandatum de uniu̾sis negociis gere̾¬
dis alleget. non debet audiri.
auł .ł.xi. ad. Quos si de sp̾ali m̃ãdate

Expanded text:
restituetur, iubeat praetor emptorem fundum craret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in venditione, quia aes alienum ei solvitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen necesse fuit pretium solvi, non omnimodo emptor damno adficiendus est. Ex hoc edicto nulla propria actio vel cautio proficiscitur: totum enim hoc pendet ext dubitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio non est danda, sit ei utilis actio ad repetendum: cum et maioribus nis iustis ex causis dari solet repetitio. Si talis interveniat iuvenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui vero generale mandatum de universis negotiis gerendis alleget, non debet audiri.ali mandatu
Abbreviated transcription (Latin):
ta fu̾it. ẜuos hĩditarios  fideꝯmisso ab
ca recte maniissos retin̾e lib̾tate̾ res¬
pondi. nec erunc cogendi .xx. aurees ꝓli
b̾tate retiuenda cependere.ꝙͣuire obamo
ꝯsecuti uident᷑. sam ⁊ si ꝗdam excredito¬
rib pociniam sua̾ ante resticintem ab
ea itcuꝑassent. cetoꝵ querela q̃ eos ꝗ acc
te ex aspectui corꝑis falso ꝓ bauit ꝑfc̾am
eratem. curatores cũ intlłexissent e̾e̾ mi¬
nore̾ ꝑscu̾auerunt in anministratone.¬

Expanded text:
ta fuerit, seruos hereditarios ex fideicommisso ab ea recte manumissos retinere libertatem respondi: nec erunt cogendi uiginti aureos pro libertate retinenda dependere, quam iure optimo consecuti uidentur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ceterorum querella side ex aspectu corporis falso probavit perfectam aetatem: curatores cum intellexissent esse minorem
Abbreviated transcription (Latin):
accio restitui deb. Et si ex duob reis alt̾i
acceptũ cułit. inutr̾q restituenda ẽ ac¬
cio ex hoc nitlłigimꝰ si campnosam sibi
nouatione fcc̾it.forte si ab ydoneo debito¬
re adinepem nouandi c̾a transtułit eb¬
ligoem oꝑtere enm in pͥorem debitorẽ res¬
titui. ¶ adu̾so eos qͦr restituto prestanda ẽ

Expanded text:
. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio.Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui.Aduersus eos quoque restitutio praest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑanda res erit. ut iultat᷑ uendicor red¬
dut p̾cio p̾cium recuꝑare p̃dium. ⁊ta ut
sine alt̾iꝰ tampno ÷ creditor auniene
suũ ꝯseqͣtum. ex quo scil simł inelligĩsꝰ
quid ebfuari oꝑteat. si sua pec̾iua plꝰ qͣm¬
oꝵtet em̾it. ut tñ hic ⁊ suꝑiore casu uen¬
ditor ꝗ p̾dium uendidit. ⁊ usuras qͣsexea
pecĩna ꝑceꝑit. aut ꝑciꝑe potuit reddat.¬
It et fructo ꝗb locuplecior fc̃s est iuue¬
nis recipiat. It᷑ ex diu̾so siminore precio ꝙͣ
oꝑt̾u̾it uendid̾it adolescens. emptor quid̾
iubi debebis. p̾dia cũ fructib restitile. In¬
uenis au̾t eatenꝰ exp̾cio redd̾e qͣtenꝯ ex
ea peci̾ia incuplecior est. ¶Simmor an

Expanded text:
peranda res erit, ut iubeatur venditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuvene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid observari ooportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea p
Abbreviated transcription (Latin):
si quo apparet ceteros cognatos uł af
tulent.aut ei ꝯuite sit iste a dolescens
ut m̃ito ⁊ bonis ei debeat int̾ dici. ¶ Sipe¬
cuniam ꝙͣ mutuã minor accep̾ dissip̃¬
uit. denegare di ꝓ ꝯsul creditori acc̾oẽ

Expanded text:
aret ceteros cognatos vel adtulent aut eius vitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipavit, denegare debet proconsul creditori adversus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾one. adu̾sꝰ adit̾dem aminore fc̾am
si ꝗd legatis exp̃nsum est. uł precia eoꝵ¬
ꝗad lib̃tate̾ adit̾ce ei ꝯꝑuener̃. anuuore
nor restituit᷑ ad adeundam hrdicatẽ¬
que ante gesta erant. ꝑcuratorẽ bone¬
ꝵ tecreto pretoris ad distiahenda tona:
ẜ iuiis formã ꝯsticutũ rata esse hnda¬

Expanded text:
adversus aditionem a minore factam, id legatis expensum est, vel pretia eoad libertatem aditione eius pervenerunt, a nor restituitur ad adeundam hereditatequae antea gesta erant per curatorem bonom decreto praetoris ad distrahenda bona m iuris formam constitutum, rata esse h
Abbreviated transcription (Latin):
audiendꝰ est. Siuero iam distcͣta br̃edi¬
tate ⁊ negocus finitis ad paratam pec¬
cumam labor ibꝰ sẜstituti ueniat
replłnda est.multoq ꝑciꝰ ex hac causa
hr̃dem minoeis esse restituend̾. ¶ Si ser¬

Expanded text:
audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum esse.Si ser
Abbreviated transcription (Latin):
statutũ qr affuit᷑ cum potu̾at adire p̾¬
torem ꝑꝓcuratorem. Nec dixit. uł p̾sid̾.
ubi erat. s ꝙ id̾ dicit. et indignũ ẽẽ pp
irragatam penam no̾ recte. Qd ẽi ꝯu̾e
maior .xxx. annis intra tps restitut̃tis
stacutũ lite̾ ꝯtestatꝰ postea dest̾it. nicħ
ei ꝓficit ad inint̾ restitut̾eem. ꝯtestat̾o
ut est sepissime rescriptum.

Expanded text:
statutum, quia afuit, cum potuerit adire praetorem per procuratorem, nec dixit, vel praesidem ubi erat. sed quod idem dicit et indignum esse propter irrogatam poenam, non recte: quid equinque annis intra tempus restitutionis statutum contestatus postea destiterit, nihil ei proficit ad in integrum restitutionem contestatio, ut est saepissime rescriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ab alio nuituũ.⁊ inufuris qͣs no
soluit. nõ qr ex negocus q̃ g̾ebat. ad se pe¬
cuniã tnͣstulit. ꝯdepnandꝰ est. Multum
au̾t refert. incipiat ne n̾c debitũ anãn
nom fu̾it debitoris ꝙ satis est. ex non
usurariꝰ facere usurarium.

Expanded text:
accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtuli‹t›, condemnandus est. multum autem refert, incipiat nunc debitum an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurarium.
Abbreviated transcription (Latin):
nt tͥ fund̾ emet q cũ cegnouisse. ip̃e eũ
tͥ emi puto refetre qͣ mente emerim.
te enis uoluntatisesse. ut eptum hr̃e
nelles. agemꝰ int̾ nos neg̾.g. sic age̾¬
ꝯmodiꝰ negocui possim ꝯfic̾e emissem
Siuiͦ p̃̾pea emerĩ ne filiꝰ m̃s mandati ui¬
dicio tencat᷑. mag̾ est ut ex ꝑsonaeiꝯ.⁊
ego tecum madati ag̾e̾ possim. ⁊ tumet̃
accionẽ habeas de peculio. Qa ⁊ si ticnis¬

Expanded text:
ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi. puto referre, qua mente emerim: te eius uoluntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gemodius negotium possim confice‹re›, emissem. si uero propterea emerim, ne filius mandati iudicio teneatur, magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titi
Abbreviated transcription (Latin):
erit. In quante ⁊ culpam existimari sa¬
tis est nõ ⁊ casum. Qui a predo fideisor
nõ uidetur ¶ Creditor obid fc̾m adresti¬
filie res donatas suscepit.qr mandati
que res uri ꝙ̃r nuptiaꝵ insua p̃tate
hu̾it.expilate hr̃ditatis posfulare nõ d
prudentiꝯ itaq faciet.si ad exibend̾ ⁊¬

Expanded text:
erit: in qua lite culpam aestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non videtur. creditor ob id factum ad restifiliae res donatas suscepit: quia mandati quae res uiri tempore nuptiarum in sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet. prudentius itaq
Abbreviated transcription (Latin):
nõie obligatus est. Ticio an̾t accio ꝯpe¬
tit. cum es cui mandainit aliena nego
telam uit̾im amministrau̾it. nocpo¬
tumꝯ natus fu̾it.cñ es nõ tucele. s ne
goꝵ. q̃ erit agendum. q sinata fu̾it
postumꝰ. tucele erit accio.tin eam u¬
pisse. atq ita p̾cium siliginis q̃in pub¬
liciun empta erat airatori afflictum
esse. qͣq accione curator. cũ s curatore
exꝑirl possit.⁊ ꝯsequi id. ut ei saluum
esset. ꝙ cã eiꝰ dampnũ accepiss. Aaile¬
rio scuerꝯ respendit. adu̾sꝰ ꝯtutrre̾ ne

Expanded text:
nomine obligatus est.Titio autem actio competit cum eo, cui mandauit aliena negottelam interim administrauerit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed neorum erit agendum: quod si natus fuerit postumus, tutelae erit actio et in eam upisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei saluum esset, quod causa eius damnum cepisset.Ualerius Seuerus respondit aduersus contutorem ne
Abbreviated transcription (Latin):
nas a̾miser̾t. ut tp̃r licis ex ea accione
ꝯtestate soluendo no̾ essent. ¶ pat̾ si e¬
mancipati filu res ase donatas ãmĩst᷑¬
ꝙp̃r quo negocia gerelat. nõ dum nen̾¬
at. usuras no debiturũ. s die pn̾co. si nͥ
intalit rationib credicoris. cꝯ nego¬
ciage̾ret. eam pecu̾iam ase debita̾ n̾uto
usuras bone fidei iudicio pr̃aturũ.¶S
qͣs usuras debebit. uideamꝯ utru̾ easqͥ¬
b aliis id̾e creditor fen̾ass an⁊ maxi¬
mas usuras. Qm uͥ quis eiꝯ pecu̾iam
cinꝰ tutelam negociaue ãnũ̾stiauit
aut ingratꝰ municpii publicã in

Expanded text:
nas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent.Pater si emancipati filii res a se donatas administratempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoribus cuius negotia gerebat eam pecuniam a se debitam, merito usuras bonae fidei iudicio praestaturum. sed quas usuras debebit, uideamus: u‹t›rum eas, quibus aliis idem creditor faenerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd̾ stipłatio subia sol Set ꝯsultiꝰ est h¬
uic penalem quoq stipłatrem sbiu̾¬
gere. qi recisso forte pacto pena exsti

Expanded text:
quidem stipulatio subici solet. sed consultius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rescisso forte pacto poena ex sti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfallaciam coh̾rdis ignorans uniu̾sa
que inuero erant instr̃m transaccõis
sñ aquiliana stiplatẽe int̾posuit. no
tam paciscitur qͣm decipit᷑. ¶Si quiñd
c̾tus ad se q̃relam ꝯͣpatris testamentũ
ꝑtinere de alnis cãis cum adu̾sarus pac

Expanded text:
fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersar
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cem aduenditor̾e no ꝑtinere ⁊ ideo scd̾m
ea que ꝓpen̾ent᷑ preciũ predioꝵ pen pos¬
se ¶ Exhus u̾b stipłonis tuple uł simple
eum ho̾iem quo deagitur noxa esse seln¬
tum uenditore ꝯueniri n̾o pesse ppͥ eas
noxas que purbce coh̾iceri solent.

Expanded text:
m ea quae proponuntur pretium praediorum peti posse. Ex his uerbis stipulationis duplae uel simplae 'eum hominem quo de agitur nox‹a› esse solutum' uenditorem conueniri non posse propter eas noxas, quae publice coerceri solent.
Abbreviated transcription (Latin):
ur.¶ acce emꝑtor si uitulꝯ ꝗpost enꝑ¬
t̾cem natus est eumcatur ag̾e ex duple
stipłone nõ potest qi nec ipsa nec usꝯ.f.¬
acce nouis. s corpo demostramꝯ sicuci
p̃dioꝵ frum̾ta ⁊ inũ fruc tum recte
dicimꝰ cũ ꝯstet ead̾ hec nõ recte usũ
fructum appllari.

Expanded text:
um. Uaccae emptor, si uitulus qui post emptionem natus est euincatur, agere ex duplae stipulatione non potest, quia nec ipsa nec usaccae, non ius, sed corpus demonstramus, sicuti praediorum frumenta et uinum fructum recte dicimus, cum constet eadem haec non recte usum fructum appellari.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ⁊ cum creditori suo debitor hrs exti¬
t̾it. accio q̃dami int̾ hrdem ⁊ hrditatem
ꝓponit᷑. ⁊ intlłr maior ħrditas ad debito¬
rem ꝑuenire ꝙͣi soluta pe. q̃ debebatur
hiditati ⁊ ꝑ hec minꝰ inbonis hadis esse ¶
et ex cͣcio. Cum creditor debitori suo ex¬
titit hrs minus inhrdicate hre uidetur

Expanded text:
creditori suo heres exstiterit, ratio quaedam inter heredem et hereditatem ponitur et intellegitur maior hereditas ad debitorem peruenire, quasi soluta pecunia quae debebatur hereditati, et per hoc minus in bonis heredis esse: et ex contrario cum creditor debitori suo exstitit heres, minus in hereditate habere uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
scem̃ta uł cabisle emꝑte nd̃ intlligunt᷑
idoqi nec enictõis noĩe ebligat᷑ uenditor
quasi euicta parte.
Coꝑtet. nisi aliud ꝯuenit. nc̃ t̾n ut satis¬
ex om̃i re id accipiatur. s de hus rebus
que preciosiores essent si margarita
ditor ubeti:. ¶ Sisimplam ꝓdupla ꝑ
entore stipulatꝰ sit emꝑtor re euicta ꝯse

Expanded text:
caementa uel tabulae emptae non intelleguntur ideoque nec euictionis nomine obligatur uenditor quasi euicta parte. oportet, nisi aliud conuenit: non tamen ut satisex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita nditor iubetur. Si simplam pro dupla per errorem stipulatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
sey esse. cum ad sempnũi ꝑtincat. semp¬
nio usum .f. petente ꝑ inde tenenurat
Legatus au̾s ita ut cum ad scyum ꝑ¬
tine dasiss sempnii ess sempnis usũ
.f. petente cenebĩ seyo agn̾te te recte de su

Expanded text:
Seii esse, cum ad Sempronium pertineat, Sempronio usum fructum petente perinde tenetur, ac legatus autem ita, ut, cum ad Seium pertinere desisset, Sempronii esset, Sempronio usum fructum petente tenebitur, Seio agente recte defu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si emptori ꝗstipłatus sit fartis noxis¬
q sclatum esse hres excit̾it iscinẜmis far¬
tum fec̾it. incipit is ex stipłati accionem
ip̃. Siita quis stipłanti spondcat. sanũ
est inhac causa. impessibile est ꝙ. ꝓmitat᷑¬

Expanded text:
. Si emptori, qui stipulatus sit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui seruus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionemis ita stipulanti spondeat sanum est in hac causa, impossibile est quod promitt
Abbreviated transcription (Latin):
in demte agit ꝑꝑ morbũ. id ag̾nd̾ est inꝗd
ne lucrum faciat emptor ⁊ bis eiꝰd̾ iuicis
estimat̾oem ꝯscq̃tur fingamꝯ emꝑtiui:
decem minoris au̾t emꝑtur̾ fuisse duo¬
bꝯ si tm fugit̾i esse sciss emꝑtor hoc
ess sanꝯꝰ siłr dueb iminoris empturu
fuiss si de morbo nõ ignorass rursus
ꝯseꝗ debebit duo. Nam ⁊ si de inttoq si
denide emptori obhoc su̾o ꝯdẽpnatꝰ
qr trat̾e nõ potui euict̾ comitit᷑ duple¬

Expanded text:
inde agit propter morbum: id agendum est, inquit, ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem uitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoris autem empturum fuisse duobus, si tantum fugitiuum esse scisset emptor: haec esset sanus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simdeinde emptori ob hoc fuero condemnatus, quia tradere non potui euictum, committitu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃p. Suem ꝙͣ mich aliena uendiceras
nõ bone fidei ꝯuemiet.⁊ ego ey aua cͥarẽ
ne potu̾it uł ipso uiit ꝓmissor duple tutꝰ
erit. uł c̾te doli mali exceꝑt̾re se meri
pet̾it. s ita si culpa uł sponie duꝑle fti¬
pulateas possessic amissa fi̾nic. ¶ Qglibrs
ip̃i uenditori remiciari pet̾. ut de eare

Expanded text:
 quam mihi alienam uendideras, nec bonae fidei conueniret et ego ex alia causa n poterit, uel ipso iure promissor duplae tutus erit uel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa uel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore uenditori renuntiari potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te inde ꝑtẽ dimidiam fundi ate ꝗs pecierit.
si ꝗd̾ ex besse ꝙͣ ame acceꝑassemis pentꝰ
fu̾it. ticiꝰ nõ teneb̾. Siuero triens ꝙ̃ ticio
tibi tradid̾it. ⁊ sextans. ex besse q̃m a me
ꝓsextante enict̾oem aibi pranimꝰ. ¶ Pat̾
sciens filium suum ꝙ in potestate ha¬
bebat. ignoranti emptori uendidit q̃sit̾
est an enict̾ois noĩe teneatur tx. ꝗ lib̾m¬

Expanded text:
deinde partem dimidiam fundi a te quis petierit: si quidem ex besse quem a me acceperas semis petitus fuerit, Titius non tenebitur, si uero triens quem Titius tibi tradiderat et sextans ex besse quem a me pro sextante euictionem tibi praestabimus. Pater sciens filium suum quem in potestate habebat ignoranti emptori uendidit: quaesitum est, an euictionis nomine teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hp̃. Siẜuum cuiꝯ nol̃e duplam stipła¬
tus sis manunisis. nicħ ex stipłce ꝯsequi
possis. qr nc̃ eiuncun quo minꝯ hr̃e tibi li¬
ceat. q̃m ipse ante uoluntate nua ꝑdid̾is.
uenditor alienũ se uend̾e̾ s ex si excansa
t̃teiꝯmissi emꝑtor coactꝰ fu̾it cum ma¬
nuunit̾e ex empto accionem habebit.

Expanded text:
 seruum, cuius nomine duplam stipulatus sis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non euincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante uoluntate tua perdideriuenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex emp
Abbreviated transcription (Latin):
siue eius ꝑs ht regressum emptor cc̃ ne̾¬
ditore. s cum ꝑs enincatin. si ꝗd̾ ꝓ indiui¬
so euncatur regressum ht̃ ꝓ qͣntitate eu¬
icte ꝑtis ꝙ si c̾tus locus sit emenis nõ ꝓin¬
diuiso portio fundi ꝓ benitate locierit re
ħ euictum est aut ꝙ fuit in agre ulissi¬
mũ estimabr̃ loci qͣlitas ⁊ sic erit regressꝰ¬

Expanded text:
siue pars, habet regressum emptor in uenditorem. sed cum pars euincatur, si quidem pro indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus sit euictus, non pro indiuiso portio fundi, pro bonitate loci erit rehoc e‹u›ictum est, aut quod fuit in agro uilissimum? aestimabitur loci qualitas, et sic erit regress
Abbreviated transcription (Latin):
inresiduam qͣntitatẽ h̾rs emptocis ꝯue¬
niretur. qoem reculit dicens has pesso¬
nes exp̾cepto principali ꝑtim distrae¬
tas ꝑtim uet̾anis in p̾mia assignatas
quero an huins rei ꝑicłm aduendito

Expanded text:
in residuam quantitatem heres emptoris conueniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim ueteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius re
Abbreviated transcription (Latin):
nem ẜuoꝵ ꝓiite si deb̾e atq ut fieret
in estimatoem bonitatis agricum ob eiuc¬
tam ꝑtẽ fundi agacur. Id̾ ait. Suino pre¬
aut tatulas pictas̃ studiose intncatur.
sine ⁊ mentar aut similib ucuis tenea¬
tur. ¶ Snosciens morbꝰ sonticꝰ noĩatur
enm figͥtari casiꝯ ait. ꝗnoccat. Nocere a̾t
intłłr ꝗ ꝑpetuus est nc̃ ꝗ ip̾r finiatur. s

Expanded text:
e fieri debere, atque ut fieret in aestimationem bonitatis agri, cum ob euictam partem fundi agatur. Idem ait, si uno preaut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem in
Abbreviated transcription (Latin):
fine cansa cũ non possidet. nec dolo feciss
quo minꝰ possidet. si actor ignoret. nẽ est
nidicmꝰ acceptum nõ decipit actorem ꝗ
se negat posside̾.Cum uͦ no possid̾et. nẽc
Undet᷑ se litiobtulisse qui discesfit.
is no ab alio si ase decipr.⁊ iõreꝯ ab soluit᷑¬

Expanded text:
sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui discessit. is non ab alio, sed a se decipitur: et i
Abbreviated transcription (Latin):
mł. Abitator in aliena hedisicia fenes¬
tras Thostia imposuuit. ead̾ post annum
dñs hedificioꝵ depͥssit. q̃ro is ꝗ imposu̾at.
poss ne ea uendicare. i.posse. sãque a¬
lienis hedificuis connera essent ea qͣmdui
mulatq i̾ dempa essent ꝯtinuo in pris¬
tinam cansam reuerti.
õp ¶ned insans nł furosꝰ possor ꝑdi¬
dit uł corrumpit. impunitum est.
nam ꝓprietas tacius nauis carinec̾a seqͣ.¬
ap. Cinains ainale fidei possõre petat᷑
et fructꝰ enis extunandi sunt. ut inta¬
b̾na ⁊ area que locari solent. Q nõ est
ei contraru ꝙ de pecm̃a deposita qͣm
hrs nõ atting̾it usuras prestare nõ co¬
gitur. Nam ⁊ si maxime uectum sic̾ usu¬
ra nõ natura ꝓuenit. s iuire ꝑcipitur
t᷑n i̾c uectura cesid̾ari potest. q̾ni peri¬
ł̃m nauis. possõr petitori p̾stare nõ deb
cum pecuma ꝑiculo dantis feneretur.¬
¶Gñałr aũt cum de fructib extimandis
qͣr. ⁊stat animadũti debe nͥ anmale

Expanded text:
.Habitator in aliena aedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea uindicare. relienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu mul atque inde dempta essent, continuo in pristinam causam reuerti.od infans uel furiosus possessor perdidit uel corrupit, impunitum est. nam proprietas totius nauis carinae causam seq nauis a malae fidei possessore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres no‹n› attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desiderari potest, quoniam periculum nauis possessor petitori praestare non debet, cum pecunia periculo dantis faeneretur.Generaliter autem cum de fructibus aestimandis quaeritur, constat animaduerti debere, non an malae
Abbreviated transcription (Latin):
alistratus. Si ager erempt̾ois causa
ad anꝙ̃ ꝑtineat. nõ regte hac accone
agi poterit. ante ꝙͣ traditus sit ager. t̾c
adhuc non habuerit.
ur. Si iurem accum sit et inhrdem pꝰ¬
sessoris iudiciũ datum sit. culpa ⁊ dolus¬

Expanded text:
itorii.Si ager ex emptionis causa ad aliquem pertineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncqadhuc non habuerit.um.Si in rem actum sit et in heredem possessoris iudicium datum sit, culpa quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ. Si hoo sit ꝗpost ꝯuentio esse¬
nem restituat᷑. si ꝗr̾ a bone fidei possore
puto cauend̾ esse de dolo solo debe. c̃etos
aut de culꝑa sua ant quos erat ⁊ bone
fidei possor post litem ꝯtestatam.
petita tanti extimata est. qͣnti inlitẽ
actor uirauit. dn̾ium statim ad posso¬
rem ꝑtinz transegisse ei cum es. ⁊ de¬
cidisse inteor es precio ꝙ ip̾e ꝯstituit.
dem. Nec si p̾sens res sit. si absens sit t̾c
cum pessoem eiꝯ possor nactus sit. ex no¬
luntate actoris.⁊ i̾o nõ est alienñ. nen
alienũ esse apparuit a bone fĩd̾i possore
licetꝰ et fructuum ante litem ꝯt̾. pre¬

Expanded text:
 Si homo sit, qui post conventionem restituitur, si quidem a bonae fidei possessore, puto cavendum esse de dolo solo, debere ceteros etiam de culpa sua: inter quos erit et bonae fidei possessor post litem contestatampetita tanti aestimata est, quanti in litem actor iuraverit, dominium statim ad possessorem pertinet: transegisse enim cum eo et decidisse videor eo pretio, quod ipse constituit.m.Haec si res praesens sit: si absens, tunc cum possessionem eius possessor nactus sit ex uoluntate actoris: et ideo non est alienum non alienum esse apparuit, a bona fide possessore licet si fructuum ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃. nt̾ offm̾ aduocatois ⁊ rei sue defensi¬
one młtũ int̾est. nec p̃pea siꝗs postea cog̾¬
nou̾it remad se ꝑtin̾e ꝙ alii eam uendi¬
canti tunc ignorans suam esse assistelut
dominium suum annusit.
tum duob ħrdib relictis decessit. ⁊ ab al¬
tero ex bnis ꝗtetum tund̾ possidebat. totis
petitꝰ fu̾it. ꝗn insolid̾: dempnari debe
at.dubitari non oportet.
In recepta est. s res singłas au legatũ pecu
petitus erat ab alio eiust̾ firadi noĩe mnẽ¬
tus est q̃relnt᷑. si alt̾utͥ oꝵ iussu iudicis
finid̾ restituiss ⁊ postea scd̾m alt̾m peti¬
ret eum oport̾es.ita fund̾ pentori resti¬
tui debe ut possẽti cau̾et ursicistaret
si alter fundum einciss eũ pr̾are indẽrnẽ¬
noie cum eo furti agebat᷑. q̃rebant᷑ si
inutroq uidicio ⁊ dempnata eeͥt. ꝗd se
fac̾e̾ oporteret.si prio ab eoẜnꝰ em̃ctus

Expanded text:
 rei suae defensionem multum ‹inter›est: nec propterea quis, si postea cognouerit rem ad se pertinere, quod alii eam uindicanti tunc ignorans suam esse adsistebat, dominium suum amisit. 5tum duobus heredibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari non oportet. lii recepta est, sed res singulas is, cui legatum pecupetitus erat ab alio eiusdem fundi nomine conuentus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis fundum restituisset et postea secundum alterum petiret, eum oportere ita fundum petitori restitui iubere, ut possessori caueret uel satisdaret, si alter fundum euicisset, eum praestarenomine cum eo furti agebatur, quaerebat, si utroque iudicio condemnatus esset, quid se facere oporteret. si prius seruus ab eo euictus
Abbreviated transcription (Latin):
ditis sumptib qt est ÷ sinoxali udicio
ẜiiii tesfendit. et dimpnatꝰ p̾stitit pecĩuã
ant marea que fuis petitoris. ꝑ errorem
tor pati tolłe eum hedifici ꝙͣ ⁊ in arca
ĩori donata ꝑuidicem ꝗ de dote cognosẽ.
faciend̾ dixerunt. ¶S sipticrum meum
cũ possides erudisses no idem obfuand̾ ꝓcu¬
lns eristimat. Qa n carere suo meo debe

Expanded text:
 si noxali iudicio seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem tor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existima
Abbreviated transcription (Latin):
Ueliorẽ dit̾t̾em atulit. recedat᷑ ab c̃ptoe
post allatam ⁊ dit̾cen iam nõ pet̾ in rom
acc̾de uti S ⁊ si cui indiẽ adicctus sit fu̾dꝰ
ante ꝙͣ adiectio facta sit. uti init̾ accrne
pot̾. pestea nõ petit.ti suomͥ ułfiluis .f.¬

Expanded text:
meliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam condicionem iam non potest in rem actione uti. sed et si cui in diem addictus sit fundus, antequam adiectio sit facta, uti in rem actione potest: postea non poterit.Si s
Abbreviated transcription (Latin):
locuplecior.qr potest repet̾e. finge c̾icũ
conditoem tn p̾rare debedit.s ⁊ petito
si acreditorib ꝯueniat᷑. et except̾te uti
bitum ꝙ naͣ debebat᷑. Qd t̾n si expedie¬
bat petitori id debitum esse dissolutum
p̃p penam nł aliam e̾am pot̾ dici ip̃m sͥ
nł soluisse. uł debuisse solu̾e. sush au̾t
possor ꝓtuldubis de bebit deduc̾e ꝙ sibi
debelitin. ¶ Sĩc au̾t sumptũ q̃ fecit de¬
ducit. ita si face̾ tebiit nec fecit. huiꝰ
culpe reddat roem nͥ bone fidei possorẽ¬

Expanded text:
locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conveniatur, exceptione uti bitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse uel debuisse soluere.Iustus autem ssor proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone fidei posse
Abbreviated transcription (Latin):
ip. Quod sumo p̾cio uendid̾int dicend̾
est totan priori emptam man̾eꝰ ꝙͣ ad si
uero p̾cio adiectotimidĩ alii addixerit.
sus ꝓbat et adicit mirari se anemine a¬
ninadũsum ꝙsi pͥor emꝑtor ita ce̾xit uͭ

Expanded text:
. Quod si uno pretio uendiderint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmouero pretio adiecto dimidium alii addixerit. sus idem probat et adicit mirari se a nemine animaduersum, quod si prior emptor ita contraxit, ut