comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si iam pͥncipatum gallie optinere non
possent. galloꝵ qm romanoꝵ imperia
ꝑferre: neq dubitare debeant. quin si
heluitios suꝑau̾int remani. una cum re¬
liqua gallia heduis lib̾tatem sint erep¬
turi: Ab hisdem nr̃a consilia queq in
castris gerant᷑ hostib enuntiari. hos a
se coherceri ñ posse : Quin etiã qd̾ de ne¬
cessaria re coactꝰ cesari en̾tiarit. intelli¬
gere sese quanto id tum ꝑicło fecerit. ⁊
ob eam causam di potuerit tacuisse.
esar hac orat̾one lisci. dumnorigem
diuitiaci fr̃em designari sentiebat.
s qd płib presentib eas res iactari no¬
lebat. celerit̾ concilium dimictit. liscũ
retinet. querit ex solo ea que in conuen¬
tu dixerat. dicit liberiꝰ atq audatiꝰ. Lad̾
secreto ab aliis querit. repperit eẽ uera.
Ip̃m eẽ dumnorigem. sũma audacia. ma¬
gna apud plebem ꝓpt̾ lib̾alitatem gr̾ã.
cupidũ nouarũ rerum. compluris annos

Expanded text:
si iam principatum Galliae obtinere non si iam principatum Galliae obtinere non possint, Gallorum quam Romanorum imperia perferre, neque dubitare debeant quin, si Helvetios superaverint Romani, una cum reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi. Ab isdem nostra consilia quaeque in castris gerantur hostibus enuntiari; hos a se coerceri non posse. Quin etiam, quod necessariam rem coactus Caesari enuntiarit, intellegere sese quanto id cum periculo fecerit, et ob eam causam quam diu potuerit tacuisse. Caesar hac oratione Lisci Dumnorigem, Diviciaci fratrem, designari sentiebat, sed, quod pluribus praesentibus eas res iactari nolebat, celeriter concilium dimittit, Liscum retinet. Quaerit ex solo ea quae in conventu dixerat. Dicit liberius atque audacius. Eadem secreto ab aliis quaerit; reperit esse vera: ipsum esse Dumnorigem, summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos
Abbreviated transcription (Latin):
comportari. adẽẽ dic̾e̾. Ubi se duitius
duci intellexit. & diem instare quo die
frum̾tum militib metiri oport̾et. con¬
uocatis eoꝵ pͥncipib quoꝵ magnã copiã
in castris habebat. in his diuitiaco ⁊
lisco qui sũmo magistratui preerant.
quẽ uergobretũ appellant hedui. qui
creatur annuus. ⁊ uite necisq in suos
hab potestatem: grauit̾ eos accusat.
qd cum neq emi neq ex agris sumi pꝰ¬
set. tam necessario temꝑe. tam ꝓpinqͥs
hostib ab his ñ subleuetur. presertim
cum magna ex parte eoꝵ precib addu¬
ctis bellum susceꝑit. młto etiã grauiꝰ
qd̾ sit destitutꝰ queritur. Tum demũ
liscꝰ oratione cesaris adductꝰ. qd antea
tacuerat ꝓponit eẽ ñ nullos quoꝵ au¬
ctoritas apud plebem płimũ ualeat.
qui priuatim plus possint quam ipsi
magistratꝰ. hos seditiosa atq improba
oratione młtitudinem deterrere. ne
frum̃tum conferant qd prare debeant.¬

Expanded text:
comportari, adesse dicere. Ubi se diutius comportari, adesse dicere. Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo die frumentum militibus metiri oporteret, convocatis eorum principibus, quorum magnam copiam in castris habebat, in his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae necisque in suos habet potestatem, graviter eos accusat, quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit; multo etiam gravius quod sit destitutus queritur. Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit: esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere, ne frumentum conferant quod debeant
Abbreviated transcription (Latin):
prelio sublati heluiti. qd qͥngentis eq̃¬
tib tantam młtitudinem equitũ ꝓpu¬
lerant: audatiꝰ subsistẽ. ñ nunqm̃ & no¬
uissimo aginine prelio nr̃os lacessere cepe¬
runt. Cesar suos a prelio continebat. ac
satis habebat in presentia hostem rapi¬
nis. pabulationib popłationib ꝙ ꝓhib̾e.
Ita dies circit̾.xu. iter fecerunt. uti int̾
nouissimũ hostium agm̃ & nr̃m pͥmũ
ñ ampliꝰ quinis aut senis milibꝰ passuũ
int̾ess. Non int̾im cotidie cessare cesar.
heduos frum̾tum qd eẽnt publice polli¬
citi flagitare. Nam ꝓpt̾ frigora qd gallia
sub septemtrionib ut antedictum ẽ po¬
sita e̾ nͥ mͦ frum̃ta in agrisinatura non
erant. s ne pabuli quid satis magna co¬
pia suppetebat. Eo autẽ frum̃to qd flu¬
mine arare nauib subuexerant. ꝓpt̾ea
uti minꝰ poterat: qd iter ab arare hel¬
uitii au̾terant. a quib discedere nole¬
bat. Diem ex die ducere hedui. conferri.

Expanded text:
proelio sublati Helvetii, quod quingentis equproelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere. Ita dies circiter XV iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat; eo autem frumento quod flumine Arari navibus subvexerat propterea uti minus poterat quod iter ab Arari Helvetii averterant, a quibus discedere nolebat. Diem ex die ducere Haedui: conferri,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: eod ꝑtinere. Consuesse enĩ deos ĩ mor¬
tales. quo grauiꝰ homines ex cõmutatiõe
rerum doleant. quos ꝑ scelere eoꝵ ulcisciut¬
lint: his secundiores int̾dum res & diut᷑¬
morem impunitatem conced̾e. Cum ea
ita sint: tam̃ si obsides ab his fibi dentur
uti ea que polliceant᷑ facturos intelligat.
& si heduis de iniuriis quas ipsis sociisq
intulerint. item si allobrogib satis faci¬
ant. sese cum his pacem ẽẽ facturum.
Diuico respondit. ita heluitios a maioribꝰ
suis institutos ẽẽ. uti obsides acciꝑe non
responso dato discessit. Postero die cast᷑
ex eo loco mouent. Idem facit cesar: eqͥ¬
tatumq omnẽ ad numerũ.iiiͦi. miliũ
quem ex omni ꝓuintia ⁊ heduis atq
eoꝵ sociis coactum habebat p̾mittit. qui
uideant quas in partes hostes iter faciant
Qͥ cupidiꝰ nouissimũ agm̃ insecuti. alie¬
no loco cum equitatu heluitioꝵ preliũ
cõmittunt. & pauci de nr̃is cadunt. Quo

Expanded text:
tur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere. Cum ea ita sint, tamen, si obsides ab iis sibi dentur, uti ea quae polliceantur facturos intellegat, et si Haeduis de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico respondit: ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti obsides accipere, non responso dato discessit. Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Si p.r. pacem cũ heluitiis faceret. in eã
partem ituros atq ibi futuros heluitioᷤ
ubi eos cesar constitiriss. atq eẽ uoluiss.
Sin bello ꝑsequi ꝑseueraret: reminisc̾et᷑
ortꝰ eẽt. cum hi qui flum̃ transissent suiᷤᷤ
auxilium ferre ñ possent: ne ob eam rẽ
aut sue magnoꝑe uirtuti tribueret.
aut ipsos despiceret: Se ita a patrib ma¬
iorib q suis didicisse. ut magis uirtute
Quare ñ comitt̾et. ut is locꝰ ubi constitu¬
His cesar ita respondit. cosibi minꝰ dubita¬
tionis dari. qd eas res quas legati heluitii
cõmemorassent memoria teneret. atq
nͥ fuisse difficile cauere. s eo deceptum. qd
neq cõmissum ase intellig̾et quare tim̃et.
neq sine causa timendum putaret. Qd
si uet̾is contumelie obliuisci uell: nũetiã
heduos. qd ambarros. qd allobroges. ue¬
xassent. memoria deponere possi: qd sua
uictoria tam insolent̾ głarentur. qdꝙ tã
diu se impune iniurias tulisse ãmiraren¬

Expanded text:
s Romanus cum Helvetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros Helvetios ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi perseveraret, reminisceretuortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut magis virtute Quare ne committeret ut is locus ubi constitHis Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque non fuisse difficile cavere; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret quare timeret neque sine causa timendum putaret. Quod si veteris contumeliae oblivisci vellet, num etiam Haeduos, quod Ambarros, quod Allobrogas vexassent, memoriam deponere posse? Quod sua victoria tam insolenter gloriarentur quodque tam diu se impune iniurias tulisse admiraren
Abbreviated transcription (Latin):
fidebat maxime. Hac orat̾one habi¬
ta. mirũ in mod cõnu̾se sunt omĩũ
m̃tes. sumna q alacritas & cupiditaᷤᷤ
belli gerundi innata ẽ. pͥncepsꝙ .xͦ. le¬
gio ꝑ tribunos militum ei gr̾as egit.
qd de se optimum iudiciũ feciss quã
eẽ ad bellum gerendum paratissimã
confirmauit. Deinde relique legioneᷤ
ꝑ tribunos militum & prioꝵ oidinũ
centuriones egerunt. uti ꝑ eos ceĩa¬
ri satisfac̾ent. se neq uinqm dubita¬
uisse neq timuisse. neq de sũmabel¬
li suum iudicium s imꝑatoris eẽ exi¬
stimauisse. Eoꝵ satisfactone accepta.
& itinere exquisito ꝑ diuitiacum qd ex¬
aliis gallis ei maximam fidem habebat.
citum educeret. de .iiiͬi. uigilia ut di¬
xerat ꝓfectꝰ est. Septimo die cum iter
ñ int̾mitt̾et: ab exploratorib certior
factꝰ est. ariouisti copias anr̃is milib

Expanded text:
fidebat maxime. Hac oratione habifidebat maxime. Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas et cupiditas belli gerendi innata est, princepsque X. legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse. Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, rcitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia
Abbreviated transcription (Latin):
bere aud̾ent. hec sͥ ẽẽ cure. frum̃tum
sequanos. leucos. lingonas sũministrare.
iamq ẽẽ in agris frum̃ta matura. de
itinere ipsos breui temꝑe iudicaturos:
Qd̾ ñ fore dicto audientes neq signa la¬
turi dicantur. nicħ se ea re cõmoueri.
scire enim quib cumq excitꝰ dicto au¬
diens ñ fuerit. aut male regesta fortu¬
nam defuisse. aut aliquo facinore com¬
ꝑto auaritiam ẽẽ coniunctam. suam
innocentiam. ꝑpetuam uite felicitatẽ.
heluitioꝵ bello eẽ ꝑspectam: Itaq se
q̃d in longiorem diem collaturꝰ eẽt re¬
presentaturum ẽẽ. & ꝑxima nocte de
quarta uigilia castra moturum. ut ꝙͣ
primũ intelligere poss utrum apud
eos pudor atq officium an timor plus
ualeret. Qd̾ si pret̾ea nemo sequatur.
tam̾ se cum sola .xͣ. legione iturũ. de qͣ
ñ dubitaret. ibiꝙ eam pretoriam cohor¬
tem futuram. Huic cesar legioni in¬
dulserat precipue. ⁊ ꝓpt̾ uircutem con¬

Expanded text:
bere viderentur. Haec sibi esse curae; frumentum bere viderentur. Haec sibi esse curae; frumentum Sequanos, Leucos, Lingones subministrare, iamque esse in agris frumenta matura; de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri: scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitet, sibique eam praetoriam cohortem futuram. Huic legioni Caesar et indulserat praecipue et propter virtutem con
Abbreviated transcription (Latin):
cari poss qnͣtum haberet inse boni con¬
stantia. ꝓpte̾a qd quos aliqnͣdiu mer¬
mes sine causa timuissent. hos pꝰca ar¬
matos ac uictores suꝑassent. Deniq hoᷤ
uitii congressi ñ solum in suis sedib. s¬
qui tam̃ ꝑ ares ẽẽ. nr̃o exercitui ñ po¬
tuerint. siquos adu̾sum prelium & su¬
ga galloꝵ cõmoueret. hos si quererent
repperiri posse diutur nitate belli de¬
fatigatis gallis ariouistum cum młtos
m̃ses castris se ac paludib tenuisset.
neq sui potestatem feciss. desꝑantes
iam de pugna & disꝑsos subito ad ortũ.
magis rat̾one & consilio quam uirtute
uicisse. cui rationi contra homines bar¬
baros atq imꝑitos locꝰ fuiss. ac ne ip¬
sum quid sꝑare nr̃os exercitꝰ capi poᷤ¬
se: Qui suum timorem in rei frum̃tarie
simulat̾onem angustiasq itinerum
conferrent. facere arrogant̾. cum aut
de officio imꝑatoris desꝑare aut p̾scri¬

Expanded text:
cari posse quantum haberet in se boni concari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes sine causa timuissent hos postea armatos ac victores superassent. Denique hosvetii congressi non solum in suis sed qui tamen pares esse nostro exercitui non potuerint. Si quos adversum proelium et fuga Gallorum commoveret, hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse. Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescri
Abbreviated transcription (Latin):
cesari renuntiabant. cum cãsi n. iii
ac signa ferri uississ. ñ fore dicto obau¬
dientes milites. neq ꝓpt̾ timorem si¬
gna laturos. Hec cum animadu̾tiss:
conuocado concilio. omniumq ordi¬
num ad id concilium adhibitis centu¬
rionib uehem̃ter eos incusauit: P¬
mum. qd aut quam in partem. aut
quo consilio ducentur sibi querendũ
aut cogitand putarent. ariouistũ
se consule cupidissime p .r. anucitiam
appetisse. cur hunc tam tem̾e quisqm
ab officio discessurum iudicaret: Sibi
quid ꝑsuaderi cognitis suis postulatis.
intuliss. quid tand uererentur. aut
cur de sua uirtute. aut de ipsius dili¬
gentia desꝑarent: factum eiꝰ hostis ꝑi¬
culum patrum nr̃oꝵ memoria. cum¬
cẏmbris & teuthonis a G. mario pulsis.
ñ minorem laudem exercitꝰ qmͣ ipse
imꝑator mituᷤ uidebatur: factum etiã
nuꝑ in italia seruili tumłtu. quos tñ
aliquid usus ac disciplina quam a nob̾
accepissent subleuarent. ex quo iudi¬

Expanded text:
Caesari nuntiabant, cum castra moveri Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent. Ariovistum se consule cupidissime populi Romani amicitiam adpetisse; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret? Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis aintulisset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent? Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. Mario pulsis cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Hic pͥmum ortꝰ est atribunis militum
prefectis. reliquisq qui ex urbe amici¬
tie causa cesarem secuti. magnũ ꝑiculũ¬
litari usum habebant: quoꝵ alius alia
causa illata quam sibi ad ꝑficiscend̾
necc̃iam ẽẽ diceret. petebat᷑ ut eiꝰ uo¬
luntate discede liceret. Non nulli pu¬
dore adducti. ut timoris suspicionem
uitarent remanebant. Hineq uultũ
fingere. neq interdum lacrimas tenere
pot̾ant. Abditi in tab̾nacuł. aut suũ
fatum querebantur. aut cum familia¬
rib suis cõmune ꝑicłm miserabantur.
uulgo totis castris testam̃ta obsignabãt᷑.
hor uocib ac timore. paulatim etiam
hi qui magnũ in castris usum habebãt.
milites centurionesq. quiq equitatui
preerant ꝑturbabantur. Qui se ex his
minꝰ timidos existimari uolebant: non
se hostem uereri. s angustias itineris
frum̃tariam ut satis cõmode supporta¬
ri nͥ poss timere dicebant. Nnilli etiã

Expanded text:
Hic primum ortus est a tribunis militum, Hic primum ortus est a tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae causa Caesarem secuti non litari usum habebant: quorum alius alia causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum habebant, milites centurionesque quique equitatui praeerant, perturbabantur. Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non se hostem vereri, sed angustias itineris frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam
Abbreviated transcription (Latin):
natura loci sic muniebat. ut magnam
ad ducendum bellum daret facultatẽ.
ꝓpt̾ea qd̾ flum̃ alduas dubis ut circi¬
no circumductũ. pene totum opidũ
cingit. reliquum spacium qđ ñ est am
pliꝰ pedum de qua flum̃ int̾mittit mõs
continet magna altitudine. ita ut ra¬
dices eiꝰ montis ex utraq parte ripe flu¬
minis contingant: hunc murꝰ circũ¬
datꝰ arcem efficit. & cum opido comũ¬
git. Hunc cesar magnis nocturnis du¬
turnisꝙ itin̾ib contendit. occupatoꝙ
opido ibi presidium collocat.
Um paucos dies ad uesontionẽ rei fru¬
mentarie cõmeatꝰq causa moratur.
ac mercatoꝵ qui ingenti magnitudine
corpoꝵ germanos. incredibili uirtute
atq exercitat̾one in armis ẽẽ predica¬
bant. sepe numero sese cum his congͥ̾ssoᷤᷤ
ne uultum quid atq aciem oculoꝵ dice¬
bant ferre potuisse. tantuᷤ subito timor
omnem excitum occupauit. ut ñ medio¬
crit omniũ mtes animosꝙ ꝑturbaret.

Expanded text:
natura loci sic muniebatur ut magnam natura loci sic muniebatur ut magnam ad ducendum bellum daret facultatem, propterea quod flumen alduas Dubis ut circino circumductum paene totum oppidum cingit, reliquum spatium, quod est non amplius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant, hunc murus circumdatus arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium conlocat. Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa moratur, ac mercatorum, qui ingenti magnitudine corporum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant saepe numero sese cum his congressos ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse, tantus subito timor omnem exercitum occupavit ut non mediocriter omnium mentes animosque perturbaret.
Abbreviated transcription (Latin):
diu questum. qd arudes qui nuꝑ in
galliam transportati eẽnt. fines eoꝵ
ppłarentur. sese ne obsidib quid datis
pacem ariouisti redim̾e potuisse: Treui¬
ri autẽ pagos centũ sueuoꝵ ad ripas rhe¬
ni consedisse. qui rhenum transire cona¬
rentur. his preẽẽ Nasuam & cymbriũ
fr̃es. Quib reb cesar uehem̾ter cõmotꝰ
maturandum sibi existimauit. ne si no¬
ua manꝰ sueuoꝵ cum uet̾ib copiis ario¬
uisti sese coniunxiss. minꝰ facile resisti pꝰ¬
set. Re frum̃taria quam celerrime po¬
tuit comparata. magnis itin̾ib ad ario¬
uistum contendit. Cum tridui uiam
ꝑcessiss: nuntiatum ẽ ei ariouistum cũ
suis omnib copiis ad occupandũ ueson¬
tionem qd ẽ opidũ maximũ sequanoꝵ
contendere. triduiq uiam suis finib
ꝓcessisse. Id ne accid̾et. sibi magnoꝑe pre¬
cauendum cesar existimabat. Namq
omniũ rerum que ad bellum usui erãt.
sũma erat in eo opido difficultas. idq

Expanded text:
dui questum quod Harudes, qui nuper in dui questum quod Harudes, qui nuper in Galliam transportati essent, fines eorum popularentur: sese ne obsidibus quidem datis pacem Ariovisti redimere potuisse; Treveri autem, pagos centum Sueborum ad ripas Rheni consedisse, qui Rhenum transire conarentur; his praeesse Nasuam et Cimberium fratres. Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus processisse. Id ne accideret, magnopere sibi praecavendum Caesar existimabat. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa erat in eo oppido facultas, idque
Abbreviated transcription (Latin):
micos p.r. defenderet: se heduoꝵ in¬
iurias non neglecturum. Ad hec ario¬
uistꝰ respondit: Ius eẽ belli. ut qui ui
um imꝑare consuesse: Si ip̃̾e p .r. nõ
ñ oportere se a p .r. in suo iure impe¬
diri. Heduos sͥ qm̃ belli fortunam tẽp¬
tassent. ⁊ armis congressi ac suꝑatieẽnt.
stipendiarios ẽẽ factos. Magnam cesa¬
rem iniuriam facere. qui suo aduentu
uectigalia sibi det̾iora faceret: heduis
se obsides reddit᷑m ñ ẽẽ. neq his neꝙ
eoꝵ sociis ꝓ miuriis bellum illaturũ.
si in eo manerent qd conueniss. stipe¬
diumꝙ quot annis pend̾ent: Si id nͥ
fecissent. longe his frat̾num nom̃ p.
heduoꝵ iniurias ñ neglect᷑n: neminẽ
secum sine sua ꝑuicie contendisse. uel¬
let congredetur. indellect᷑m quid in¬
uicti germani. ex̾citatissimi in armiᷤᷤ.
qui int̾ annos .xiiii. tectum ñ subissent.
uirtute possent. Hec eoð temꝑe cesa¬
ri mandata referebantur. & legati ab
heduis & a treuiris ueniebant: he¬

Expanded text:
Romani defenderet, se Haeduorum iniurias non neglecturum. Ad haec Ariovistus respondit: ius esse belli ut qui vicium imperare consuesse. Si ipse populo Romanon oportere se a populo Romano in suo iure impediri. Haeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis congressi ac superati essent, stipendiarios esse factos. Magnam Caesarem iniuriam facere, qui suo adventu vectigalia sibi deteriora faceret. Haeduis se obsides redditurum non esse neque his neque eorum sociis iniuria bellum inlaturum, si in eo manerent quod convenisset stipendiumque quotannis penderent; si id non fecissent, longe iis fraternum nomen pHaeduorum iniurias non neglecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse. Cum vellet, congrederetur: intellecturum quid invicti Germani, exercitatissimi in armis, qui inter annos XIIII tectum non subissent, virtute possent. Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant: Hae
Abbreviated transcription (Latin):
blicas sed etiã pͥuatas iniurias ultꝰ ẽ: qd
eiꝰ soceri l. pisonis auum.L. pisonẽ lega¬
tum tygurini eoð prelio quo cassium in¬
terfecerant. Hoc prelio facto. reliquas
copias heluitioꝵ ut consequi poss. pontẽ
in arare faciendum curat. atq ita exer¬
citum traducit. Heluitii repentino
eiꝰ aduentu cõmoti. cum id qd ip̃i dieb
.xx. egerrime confecerant ut flum̃ tran¬
sirent. illum uno die fecisse intellig̾ent:
legatos ad eũ mittunt. Cuiꝰ legationis
diu̾ico pͥnceps fuit. qui bello cassiano
oux heluitioꝵ fuerat. Isita cum cesare

Expanded text:
blicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod blicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fines heduoꝵ & sequanoꝵ in ro¬
danum influit. incredibili lenitate.
ita ut ocuł in utram partem fluat
iudicari ñ possit. Id heluitii ratib ac
lyntrib iunctis tnͣsibant. Ubi ꝑ ex¬
ploratores cesar certior factꝰ ẽ. tres iam
partes copiaꝵ heluitios id flum̃ tradu¬
xisse. quartam uͦ partem citra flum̃
ararim reliqm ẽẽ : de t̾cia uigilia cum
legionib trib e castris ꝑfectꝰ. ad eam par¬
tem ꝑuenit quȩ ñdum flum̾ tnͣsierat.
Eos impeditos & inopinantes aggressꝰ.
magnam partem eoꝵ concidit. Reliqͥ
sese fuge mancdart̃. atq in ꝓximas sil¬
uas abdiderunt. Is pagꝰ appellabatur
tygurinꝰ: nam omnis ciuitas heluicia
in.iiͦiͦi. pagos diuisa ẽ. Hic pagꝰ unꝰ cũ
domo exiss patrum nr̃oꝵ memoria
L. cassium consulem in t̾fecerat. & eius
exercitum subiugũ miserat. Ita siue ca¬
su siue consilio deoꝵ ĩmortalium. que
pars ciuitatis heluitie insignem calami
ꝑsoluit. Qua inre cesar non solum pu¬

Expanded text:
 Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitpersolvit. Qua in re Caesar non solum pu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m sicuti celebre est euphorbum pͥmo
fuisse dictasse ita hec remotiora sunt hiᷤ
que archꝰ & dice archus memorie tradi¬
derunt. fuisse eũ postea pyrrandum
pulcra faciemeretricem cui nom̃ fue¬
rat alco.

Expanded text:
ipsum, sicuti celebre est Euphorbum primo fuisse dictasse, ita haec remotiora sunt his quae Clearchus et Dicaearchus memoriae tradiderunt, fuisse eum postea Pyrrum Pyrpulcra facie meretricemneretricem, cui nomen fuerat Alco.
Abbreviated transcription (Latin):
dro atq a młtoꝵ opinionib desciuisse
.m. uarro uti credamꝰ facit. Nam m̃se
nonũ quã octauo editum ẽẽ partum
in libro.iiIͦI. decimꝰ rerum diuinarũ
scͥptum reliqͥd. Quo in libro etiã unde¬
cimo m̾se aliqnͣdo nasci posse hominem
dicit. eiꝰq sentencie tam de octauo ꝙͣ
de undecimo m̾se aristotilem aucto¬
rem laudat. S huiꝰ de m̾se octauo dis¬
sensionis causa cognosci potest in libꝰ
tanqm adu̾se dictũ sabinꝰ medicus
qui ypocradem cõmodissime comen¬
tatus est. uerbis enarrauit. Ec ti

Expanded text:
dro atque a multorum opinionibus descivisse, dro atque a multorum opinionibus descivisse, M. Varro uti credamus facit. Nam mense nonnumquam octavo editum esse partum in libro quarto decimo Rerum Divinarum scriptum reliquit; quo in libro etiam undecimo mense aliquando nasci posse hominem dicit, eiusque sententiae tam de octavo quam de undecimo mense Aristotelem auctorem laudat. Sed huius de mense octavo dissensionis causa cognosci potest in libro tamquam adverse dictum Sabinus medicus, qui Hippocratem commodissime commentatus est, verbis his enarravit:
Abbreviated transcription (Latin):
Młta opinio ẽ. ea que iam ꝑ uero
recepta postqm mulieris ut̾m sem̃
conceꝑit gigni hominem septimo
rarent᷑. nunqmͣ octauo. sepe nono
sepiꝰ num̃o decimo m̃se eumq ẽẽ ho¬
minem gignidi sũmũ finem. decẽ
menses non inceptos s exactos. Ioq
plautũ uet̾em poetam dicere uide¬
mus in comedia cistellaria his u̾bis.
Tum illa quam compresserat decu¬
mo pꝰ m̃se exacto hic peꝑit filiam. Hoc
idem tradit etiã menander poeta ue¬
tustior humanarũ opinionũ. uł peri¬
tissimꝰ uersus eiꝰ. suꝑ eare de fabulapo¬
tio posui. ⁊y¬
S nr ceciluis cum fac̾et eoð nomine &
eiꝰð̾ argum̃ti comediã ac pleraq a me¬
nandro sumeret. ĩmensib tam̃ genita¬
lib nominandis ñ pret̾misit octauũ
quẽ preterierat menander. Ceciliiu
sus hisce sunt. Insolet ne mulier decimo
m̃se parere. polnonoq etiã septimo ati.
octauo. Eam rem cecilium nͥ inconsi¬
derate dixisse neq demere amenan¬

Expanded text:
Multa opinio est, eaque iam pro vero Multa opinio est, eaque iam pro vero recepta, postquam mulieris uterum semen conceperit, gigni hominem septimo rarenter, numquam octavo, saepe nono, saepius numero decimo mense, eumque esse hominum gignendi summum finem: decem menses non inceptos, sed exactos. Idque Plautum, veterem poetam, dicere videmus in comoedia Cistellaria his verbis: tum ílla, quam comprésserat, Decumó post mense exácto hic peperit fíliam. Hoc idem tradit etiam Menander, poeta vetustior, humanarum opinionum vel peritissimus; versus eius super ea re de fabula Plocio posui: ster Caecilius, cum faceret eodem nomine et eiusdem argumenti comoediam ac pleraque a Menandro sumeret, in mensibus tamen genitalibus nominandis non praetermisit octavum, quem praeterierat Menander. Caecilii versus hiscehice sunt: sóletne mulier décimo mense párere?— Pol nonó quoque étíam septimo átque octavo. eamEarn rem Caecilium non inconsiderate dixisse neque temere a Menan
Abbreviated transcription (Latin):
diũ repende mortuus est. De rohodio
etiã diagora celebrata hystoria est. Is
diagorastris filios adolescentis habuit
unũ pugilem alt̾m pancratiastem
tercium luctatorem. Eos om̃s uidit
uincere coronariq olimpie eoð die. &
cũ ibi eum tres adolescentes amplexi
coronis suis in caput patris positis .s.¬
auiarent᷑ cum ppłis gratulabundis
flores undiq in eum iaceret. ibiden
instadio inspectante ppło in osculis
atq in manib filioꝵ animam effla¬
uit. Pret̾ea in nr̃is annalib scriptũ
legimus qua tempestate apud can¬
nas exercitꝰ ppłi . R. cesus est. anum
matrem nuntio de morte filii alla¬
to luctu atq merore affectam ẽẽ.
S is nuntiꝰ non uerꝰ fuit. Atq is
adolescens non diu post ex ea pugna
in urbem redit. anus repente filio
uiso copia atq turba & quasi ruina
incidentis gaudii oppressa ex anima¬
taq est.
t medici & philosophi illustre de
temꝑe humani partꝰ quesiuert̾.

Expanded text:
dium repente mortuus est. De Rodio dium repente mortuus est. De Rodio etiam Diagora celebrata historia est. Is Diagoras tris filios adulescentes habuit, unum pugilem, alterum pancratiasten, tertium luctatorem. Eos omnis vidit vincere coronarique Olympiae eodem die et, cum ibi eum tres adulescentes amplexi coronis suis in caput patris positis saviarentur, cum populus gratulabundus flores undique in eum iaceret, ibidem in stadio inspectante populo in osculis atque in manibus filiorum animam efflavit. Praeterea in nostris annalibus scriptum legimus, qua tempestate apud Cannas exercitus populi Romani caesus est, anum matrem, nuntio de morte filii allato, luctu atque maerore affectam esse; sed is nuntius non verus fuit, utque is adulescens non diu post ex ea pugna in urbem redit, anus repente filio viso copia atque turba et quasi ruina incidentis inopinati gaudii oppressa exanimataque est.T medici et philosophi inlustres de tempore humani partus quaesiverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dinudiũ in hoc u̾su. Dies quid ĩa ad
ubilicũ dimidiatꝰ mortiuus est. M. etiã
cato in libro quẽ de agricultura con¬
scripsit sem̃ cup̾ssi serit ocrebrũ ita u¬
tilinum seri solet. eo cribro terram
incernito dimidiatũ digitũ iã id
bene tabłam aut pedib aut mani¬
b complanato. Dimidiatum in qd
digitũ ñ dimidiũ. Nam digiti quid̃
dimidiũ. digitũ aut̃ ip̃m dinuidiatũ
dici oportet. Item .m. cato de cartha¬
ginensib ita scripsit. homines defo¬
derunt in terram dimidiatos igñe¬
q circumposuerunt. ita int̾fecert̃.
Neq quisqm ominiũ qui ꝓbe locu¬
tisunt his uerbis sequi. usquam dixi
ognito repente Iusũ est.¬
insꝑato gaudio expirasse animã
refert aristotiles philosophꝰ polyeri¬
tam nobilem feminã naxo insula
philipides quoq comedariam poeta
haud in nobił etate iam edita cum
incertamine poetarũ pret̾ spem ui¬
cisset & letissime gaud̾et. int̾ illud gau¬

Expanded text:
in hochoe versu: Diés quidem iam ad in hochoe versu: Diés quidem iam ad úmbilicum dímidiatus mórtuust. M. etiam Cato in libro quem De Agricultura conscripsit: Semen cupressi serito crebrum, ita uti linum seri solet. Eo cribro terram incernito, dimidiatum digitum. Iam id bene tabula aut pedibus aut manibus complanato. Dimidiatum, inquit, digitum, non dimidium. Nam digiti quidem dimidium, digitum autem ipsum dimidiatum dici oportet. Item M. Cato de Carthaginiensibus ita scripsit: Homines defoderunt in terram dimidiatos ignemque circumposuerunt, ita interfecerunt. Neque quisquam omnium qui probe locuti sunt his verbis sequius quam dixi ognito repente insperato gaudio expirasse animam refert Aristoteles philosophus Polycritam, nobilem feminam Naxo insula. Philippides quoque, comoediarum poeta haut ignobilis, aetate iam edita cum in certamine poetarum praeter spem vicisset et laetissime gauderet, inter illud gau
Abbreviated transcription (Latin):
sidimidiam fabłam aut dimidiũ
librum dicimꝰ peccamꝰ. Totum enĩ
ip̃m qd climidiatũ atq diusum est.
dimidiũ dicis. Itaq luciliꝰ eand̾ secutꝰ
ut portus. & alio loco. Quid ni ⁊ scru¬
ta quid ut uendat. & scrutarius lau¬
dat prefractam strigilem sol eã im¬
ꝓb dimidiatam. lam in uicesimo
manifestiꝰ dimidiam horam dicere
studiose fugit. s ꝑ dimidia dimidiũ
ponit in hisce uer sib. Tempestate
sua atq eod uno temꝑe & hora di¬
midio & trib confectis dum taxat¬
eandem at quartam. Namcũ obui¬
um ꝑximũq eẽt dicere dimidiam
& trib confectis uigilate atq attente
uerbum ñ ꝓbum uitauit ꝑ qd satis
apparet neͣ horam quid dimidiam
recte dicit. s uł dimidiatam. uł di¬
miam partem hore. ꝓpt̾ea plautꝰ
quoq in bacchidib dimidiũ auri
in aulularia dimidiũ obsoni ñ di¬
mĩatum obsonium in hoc uersu.
Ei adeo obsoni hic iussit dimidiũ

Expanded text:
si dimidiam fabulam aut dimidium si dimidiam fabulam aut dimidium librum dicimus, peccamus; totum enim ipsum quod dimidiatum atque divisum est dimidium dicis. Itaque Lucilius eadem secutus: Ut porcus, et alio loco: Quidni? et scruta quidem ut vendat scrutarius laudat, Praefractam strigilem, soleam inrobus dimidiatam. Iam in vicesimo manifestius dimidiam horam dicere studiose fugit, sed pro dimidia dimidium ponit in hisce versibus: Tempestate sua atque eodem uno tempore, et horae Dimidio et tribus confectis dumtaxat—eandem Ad quartam. Nam cum obvium proximumque esset dicere: dimidia et tribus confectis, vigilate atque attente verbum non probum vitavit. Per quod satis apparet ne horam quidem dimidiam recte dici, sed vel dimidiatam horam vel dimidiam partem horae. Propterea Plautus quoque in Bacchidibus dimidium auri in Aulularia dimidium obsoni, non dimidiatum obsonium, in hoc versu: Ei ádeo obsoni hic iússit dimidiúm
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥd dimidiatum librum ñ dini¬
dium & dimidiatam fabulam nõ
dimidiam. Contra autẽ si sextario
fusum dicendũ est. Et̃ qui ex mille
numũ qͥdei debebatur qͥngentos re¬
cepit. ñ dimidiatum recepisse dicemꝰ
partes disiectus sit dimidiatũ e um
ẽẽ dicere scyphum debeo. ñ dimidiũ.
Argentum aũt ꝗd ineo seypho me
dimidiũ eũ ẽẽ. ñ dimidiatũ. disserit¬
ꝙ ac diuidit subtilissime. qd dimidi¬
um dimidiato int̾sit. & q̃ ennium
scient̾ hoc in annalib dixiss ait̃.
Sicuti siquis ferat uas uini dimidi¬
atum. sicuti pars que de ÷ ei uaso n
dimidiata dicenda ẽ sẽ dimidia. Dĩs
autẽ disputationis. eiꝰ quam subtiliter
est. dimidiatum ẽ quasi dismediatũ
& in partis .ii. pares diuisum. Dimĩa¬
tum gͦ nisi ip̃m qd diuisume. dici
haud conuenit. Drmidiũ uͦ ẽ. ñ qd
ip̃m dimidiatum ẽ. s que ex dimidi¬
ato pars alt̾a est. Cum gͥ partemdi¬
midiam libri legisse uolumꝰ dicere.
aut pardẽ dimidiã fabule audisse.

Expanded text:
icere dimidiatum librum, non dimidium, et dimidiatam fabulam, non dimidiam. Contra autem si ex sextario idium, sextarium fusum dicendum est, et qui ex mille nummum, quod ei debebatur, quingentos recepit, non dimidiatum recepisse dicemuspartis disiectus sit,dimidiatum eum esse dicere scyphum debeo, non dimidium, argenti autem, quod in eo scypho inest, dimidium meum esse, non dimidiatum ; disseritque ac dividit subtilissime quid dimidium dimidiato intersit, et Q. Ennium scienter hoc in Annalibus dixisse ait: Sicuti si quis ferat vas vini dimidiatum, sicuti pars quae deest ei vaso non dimidiata dicenda est, sed dimidia. Omnis autem disputationis eius, quam subtiliter est: dimidiatum est quasi dismediatum et in partis duas pares divisum, dimidiatum ergo nisi ipsum quod divisum est dici haut convenit; dimidium iinidiatum est, sed quae ex dimidiato pars altera est. Cum igitur partem dimidiam libri legisse volumus dicere aut partem dimidiam fabulae audisse,
Abbreviated transcription (Latin):
suentitare in academiam. platonẽq
audire solitum. atq is in qd̾ demostre¬
nes domo egressus ut ei mos erat. cũ
ad platonem ꝑgeret. compłisq ppłos
concurrentes uideret. ꝑcontat᷑ eiꝰ rei
cãm. cognoscitq currere eos auditum
gallistratum. Is gallistratꝰ athenis ora
expeririq an digna audito tanto ꝓpe¬
ratum studio foret. Uenit in qd atq:
audit gallistratũ nobilem illam ⁊ n
atq ita motꝰ & de multus & captꝰ ẽ.
ut gallistratum iam inde sectari ceꝑit
academiam cum platone relinquet.

Expanded text:
ventitare in Academiam Platonemque ventitare in Academiam Platonemque audire solitum. Atque is, inquit, Demosthenes domo egressus, ut ei mos erat, cum ad Platonem pergeret complurisque populos concurrentes videret, percontatur eius rei causam cognoscitque currere eos auditum Callistratum. Is Callistratus Athenis oratexperirique an digna auditio tanto properantium studio foret. Venit, inquit, atque audit Callistratum nobilem illam τὴν atque ita motus et demultus et captus est ut Callistratum iam inde sectari coeperit Academiam cum Platone relique
Abbreviated transcription (Latin):
pe. Itidem in qd uł maxime qd̾ uno¬
culus fuit. rem tam insignem non
preteriss. nisi eque prioris hesiodi
carminib inuulgatum eẽt. De
patria quoq homeri młto maxinie
dissensumẽ. Alii colophoniũ. alii
mineum. Sunt qui atheniensem.
sunt etiam qui egyptium fuisse di¬
cant. Aristotiles traclidit ex insu
cho.M. uarro in libro de naginibi
primo homeri imagni epygrama hoe
apposuit. Capella homeri candida
hec tumlłtum indicat qd aciete mo¬
ibendi auidum.P. nigidiꝰ incom
& bibosum dicit. Bibacem ego uedace
aplerisq aliis dictum lego bibosum
dictum ñdum etiã usqm repperi insi
apud laberium. Neq aliud est. qd
simili inclinatu dicatur. Non enĩ si¬
mile est. ut uinosus. aut uitiosus ce¬
teraq que hoc modo dicuntur. qm̃
Laberiꝰ in mimo qui salinator inscͥp¬
tus est. uerbo hoc ita utitur. Non
mãmosa ñ annosa. ñ bibosa ñ ꝑcax
ermippus hoc scriptum resiquit
demosthenẽ admod adolescentẽ

Expanded text:
pe itidem, inquit, vel maxime quod unope itidem, inquit, vel maxime quod unoculus fuit, rem tam insignem non praeterisset, nisi aeque prioris Hesiodi carminibus invulgatum esset. De patria quoque Homeri multo maxime dissensum est. Alii Colophonium, alii Smyrnaeum, sunt qui Atheniensem, sunt etiam qui Aegyptium fuisse dicant, Aristoteles tradidit ex insula Io. M. Varro in libro De Imaginibus primo Homeri imagini epigramma hoc apposuit. Capélla Homeri candida haec tumulum índicat, Quod hac IetaeleIBENDI avidum P. Nigidius in Coet bibosum dicit. Bibacem ego, ut edacem, a plerisque aliis dictum lego; bibosum dictum nondum etiam usquam repperi nisi apud Laberium, neque aliud est quod simili inclinatu dicatur. Non enim simile est ut vinosus aut vitiosus ceteraque quae hoc modo dicuntur, quonLaberius in mimo, qui Salinator inscriptus est, verbo hoc ita utitur: Nón mammosa, nón annosa, nón bibosa, nón procaxERMIPPUS hoc scriptum reliquit, Demosthenen admodum adulescentem
Abbreviated transcription (Latin):
ibi addit se quoq iam duodecimam
annoꝵ ebdomadam ingressum ẽẽ.
broꝵ conscripsisse ex quib aliqmͣ¬
młtos cum ꝓscriptꝰ ẽẽt directis bi¬
bliꝯtecis suis ñ comparuisse.
uꝑ etade hom̾̃i atq hesiodi non
Icum sentitur. Alii homerum
quam hesiodum maiorem natu fu¬
isse scripserunt. In quis. philocorus
& xenophanes alii minorem inqͥs
.l. accius poeta & ephorꝰ hystorie scͥp¬
tor .M. autẽ uarro in primo de y¬
maginib uter prior sit natꝰ. parũ
constare dicit. s non eẽ. dubium qͥn
aliquo temꝑe eoð uixerint. idq ex
epigramate ostendi qđ intripode
scriptumest qui in monte helicone
ab hesiodo positꝰ traditur. Accius
in primo didascalico leuib ad mod
arguiñtis utitur. ꝑ que ostendi pu¬
tat᷑ hesiodum natu priorem. qͣd
homerꝰ inqͦd cum in principio car¬
minis achillem ẽẽ filium pelei dicet
quis eẽt. peleꝰ ñ addidit. Quam rẽ
ꝑcul inquit dubio dixiss. nisi ab
hesiodo iam dictum uid̾et de cyclo¬

Expanded text:
ibi addit, se quoque iam duodecimam annorum hebdomadam ingressum esse ebrorum conscripsisse, ex quibus aliquammultos, cum proscriptus esset, direptis bibliothecis suis non comparuisse.etate Homeri atque Hesiodi non consentitur. Alii Homerum quam Hesiodum maiorem natu fuisse scripserunt, in quis Philochorus et Xenophanes, alii minorem, in quis L. Accius poeta et Ephorus historiae scriptor. M. autem Varro in primo De Imaginibus, uter prior sit natus parum constare dicit, sed non esse dubium quin aliquo tempore eodem vixerint, idque ex epigrammate ostendi quod in tripode scriptum est, qui in monte Helicone ab Hesiodo positus traditur. Accius autem in primo Didascalico levibus admodum argumentis utitur, per quae ostendi putat, Hesiodum natu priorem: Quod Homerus, inquit, cum in principio carminis Achillem esse filium Pelei diceret, quis esset Peleus non addidit; quam rem procul, inquit, dubio dixisset, nisi ab Hesiodo iam dictum videret. De Cyclo
Abbreviated transcription (Latin):
Igͣ tiro tulliꝰ qd̾ ex omnib facultatibꝰ
tam opulente orationis aptis int̾ sese
& coherentib paruum quippiam nu¬
dumq sumpsit qd obtrectaret tan¬
qm ñ dignum . M. catone fuerit qd̾
delictoꝵ ñ ꝑpetratoꝵ uoluntates nõ
censuerit puniendas cõmodius aut¬
erectiusq de his meis uerbis quibus
tulliꝰ tironi respondimꝰ. ex istima¬
uit iudiciũq faciet qui & orationẽ
ip̃am totam catonis acceꝑit in manꝰ
&ꝵ epistolam tironis ad axium sorip¬
tam requirere & legere curauerit.

Expanded text:
igitur Tiro Tullius, quod ex omnibus facultatibus igitur Tiro Tullius, quod ex omnibus facultatibus tam opulentae orationis, aptis inter sese et cohaerentibus, parvum quippiam nudumque sumpsit, quod obtrectaret tamquam non dignum M. Catone fuerit, quod delictorum non perpetratorum voluntates non censuerit poeniendas. Commodius autem rectiusque de his meis verbis, quibus Tullio Tironi respondimus, existimabit iudiciumque faciet, qui et orationem ipsam totam Catonis acceperit in manus et epistulam Tironis ad Axium scriptam requirere et legere curaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
homines suꝑbissimos facta qui suꝑbiã
insese amarent in aliis reprehendent.
Pret̾ea animadu̾tere ẽ in tota ista ca¬
tonis oratione omnia disciplinarũ rhe¬
toricarum arma atq subsidia mota eẽ.
s ñ ꝑinde ut indecursib ludicris aut
compte atq modulate res acta ẽ. s quãs
in ancipiti certanune cum sparsa acies
ẽ. młtis locis marte uario pugnatur
sicinistatum causa cato cum suꝑbia illa
rhodiensium famosissima młtoꝵ odio
atq inuidia flagraret omib ꝓmiscet¬
uendi atq ꝓpugnandi modis usus est.
& nunc ut optime meritos cõmendat
tunc tanqm si iinocentes purgat ne
bona diuitieq eoꝵ expectantur. obiur¬
gat nunc & quasi sit erratum deprecat᷑
clem̃tie nunc mansuetudinis maioꝵ
nunc utilitatis publice cõmone facit.
eaq omnia distinctius numerosiusq
fortasse an dici potuerint fortiꝰ atq in¬
uidius potuisse duci ñ uident᷑ iniq.

Expanded text:
homines superbissimos facta, qui superbiam homines superbissimos facta, qui superbiam in sese amarent, in aliis reprehenderent. Praeterea animadvertere est, in tota ista Catonis oratione omnia disciplinarum rhetoricarum arma atque subsidia mota esse; sed non proinde ut in decursibus ludicris aut compte atque modulate res acta est, sed quasi in ancipiti certamine, cum sparsa acies est, multis locis Marte vario pugnatur, sic in ista tum causa Cato, cum superbia illa Rodiensium famosissima multorum odio atque invidia flagraret, omnibus promisce tuendi atque propugnandi modis usus est, et nunc ut optime meritos commendat, nunc tamquam si innocentes purgat, nunc ne bona divitiaeque eorum expetantur obiurgat, nunc quasi sit erratum deprecaturclementiae, nunc mansuetudinis maiorum, nunc utilitatis publicae commonefacit. Eaque omnia distinctius numerosiusque fortassean dici potuerint, fortius atque vividius potuisse dici non videntur. Inique
Abbreviated transcription (Latin):
ex re.p. fuit. aut equa iudicaretur
aut quid certe ignoscenda. Atq uite¬
rim neq fecisse rhodienses bellum. neq
facere uoluisse dicit. Iͥnt̾im autẽ facta
sola censenda dicit atq in iudicium uo¬
canda s uoluntates nudas inanesq neq
legib neq penis fieriobnoxias interdũ
tam̃ quasi deliquisse eos concedat igno¬
sci postulat. & ignoscentias utiles ẽẽ rebꝰ
humanis docet. ac nisi ignoscant metꝰ
in re publica rerum nouarũ mouet.
S enĩ contra si ignoscatur conseruatũ
iri ostendit ppłi romani magnitudinẽ
suꝑbie quoq crim̃ qͦd tunc pret̾ cet̾a
in senatu rhodiensib obiecit erat miri¬
fica & ꝓpe diuina responsionis figura
diensis suꝑbos ẽẽ. aiunt id obiectanteᷤᷤ
qd michi e lib̾is meis minime uelĩ.
Sint sane suꝑbi. qd id ad uos attinet:
I ne irascimini siquis suꝑbior est. qͣ noᷤ.
Nicħ ꝑrsus hac compellat̾one dici po¬
test. neq grauiꝰ neq munitius adu̾sus

Expanded text:
ex republica fuit, aut aequa iudicaretur ex republica fuit, aut aequa iudicaretur aut quidem certe ignoscenda. Atque interim neque fecisse Rodienses bellum neque facere voluisse dicit, interim autem facta sola censenda dicit atque in iudicium vocanda, sed voluntates nudas inanesque neque legibus neque poenis fieri obnoxias; interdum tamen, quasi deliquisse eos concedat, ignosci postulat et ignoscentias utiles esse rebus humanis docet ac, nisi ignoscant, metus in republica rerum novarum movet; sed enim contra, si ignoscatur, conservatum iri ostendit populi Romani magnitudinem. Superbiae quoque crimen, quod tunc praeter cetera in senatu Rodiensibus obiectum erat, mirifica et prope divina responsionis figura diensis superbos esse aiunt, id obiectantes quod mihi et liberis meis minime dici velim. Sint sane superbi. Quid id ad nos attinet? Idne irascimini, si quis superbior est quam nos? Nihil prorsus hac compellatione dici potest neque gravius neque munitius adversus