comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locis disserebãt᷑ quos stimulos appellabãt. His rebꝰ
ꝑfectis regiões secutꝰ ꝗͣ potuit eꝗssimas pro loci nata
tionũ p̾sidia circũ fũdi possẽt: aut cũ ꝑiculo excasts
egredi cogerẽtur. Dierũ trigita pabuluĩ frumtus¬

Expanded text:
locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci naturtionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frum
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ dolobrats atq pͥacunis cacumibꝰ ꝑpetue fosse
ꝗnos pedes alte ducebãt᷑. Huc illi stipites dimissiae
ab infimo reuĩcti ne reuelli possẽt ab ramis emĩe
trauerãt se ipsi acutissimis uallis ĩduebãt. Hoscip
tres ĩ alttudĩẽ pedes fodiebãt᷑ paulatĩ angustioẽ
ad ĩfimũ fastigio. Huc teretes stipites semissis cras¬
situdĩe ab sũmo pͥacun et p̾usti demutebãtur. ita ui
nõ ampliꝰ digitis qͣtuor ex terã eminerẽt.simul con¬
firmãdi estabiliẽdi cã singuli abĩfimo solo pedeᷤᷤ¬
tres terã exulcabãtur.Reliqua pars scrobis adi
occultãdas ĩsidias uim̃ibꝰ ac uĩculis ĩpediebantur.
Huius geneis octeni ordines uĩcti tͥnos int̾ se pedes
distabãt. id ex similitudĩe floris liliũ appellabãt
Ante hoc talee pedẽ lõge ferreis hamis ĩfixe tote
int̾rã infodiebãt᷑ mediocribꝰq int̾missis spacuis õĩbꝰ

Expanded text:
horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebtraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cipptres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ multitudo aduolaret: aut int̾diu telain
nr̃os oꝑi destinatos cõiicere possẽt. Hoc ĩt̾misso
spacio duas fossas xu.pedũ latas eadẽ alutudine
ꝑduxit. Quarũ int̾iorẽ cãpestribꝰ ac demissis.
locis aqua e. flumĩe deriuata cõpleuit. Posti
eas aggerẽ ac uallũ xii.pedũ extruxit. Nuio
loricas pinasq adiecit grãdibꝰ ceruis eminẽn¬
bus ad cõmissuras pluteoꝵ atq aggẽs ꝗ ascen¬
sum hostiũ tardarẽt. et turres toto oꝑe circũ¬
dedit.q̃ pedes octua gĩta distarẽt. Erat eo tem¬
pore et materiai & frumẽtari et tãtas muĩ¬
tiones fieri necesse. diminutis nr̃is copiis que
lõgiꝰ a castris progrediebãtur ac nõ nũꝗͣ opera
pluribꝰ portis sũma ui facẽ conabãt᷑. Quare
adhec rursus oꝑa addendũ caesar putauit: qͦ minor̃
militũ nuͣo mũitiões defẽdi possẽt. Itaq truncis
arboꝵ aut ad modũ firmis ramis abscissis atque'

Expanded text:
hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque
Abbreviated transcription (Latin):
lo lõgiꝰ tolerari posse parcẽdo.His dans mãdauᷤ
qua opus erat int̾missũ: secũda uigilia silẽtio:
eꝗtatũ emutit. frumẽtũ ad se õe cõferi iuber
capitis penã his ꝗ nõ paruerĩt cõstituit. Pecuᷤ
cuiꝰ magna erat copia ab mãdubus cõpulsa
uiritĩ distribuit. frumẽtũs parce & paulatĩ:
metiri ĩstituit. copias oẽs quas pro oppido collo¬
cauerat ĩ oppidũ recepit. His ratioĩbꝰ auxilia.
gallie expectare et bellũ parat admĩstrãe. ꝓ
rebꝰ cognitis ex ꝑfugis & captiuis cesar hec ge¬
nera mũitiõis ĩstituit. Fossã pedũ xx. directis
lateribꝰ duxit. ut eiꝰ fosse solũ tãtũdẽ pateret
ꝗͣtũ sũme fosse labra distarẽt. Reliquas om̃es
mũitiões ab ea fossa pedes qͣdrĩgẽtos reduxit. Id
hoc cõsilio quoniã tãtũ esset necessario spacio
cõplexꝰ ne facile totũ corpꝰ romãe milicie cin¬
geret᷑.neue de ĩprouiso aut noctu ad mũitiões

Expanded text:
 longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones
Abbreviated transcription (Latin):
in ibatur. p̾fecti cõstiuebãtur. Cõmius aurebauᷤ
Uirido marꝰ et eporedorix heduis. Uercassianeu¬¬
no aruerno cõsobrino.Uercingẽtorigis sũma
ĩꝑii tradit᷑. Nis delectis ex ciuitatibꝰ auribuunt᷑
Quorũ cõsilio bellũ admĩstraret᷑. oẽs alacres et fi¬
ducie pleni ad alexiã proficiscũtur. Neq erat
tineri posse arbitraret᷑ p̾sertĩ ancipin p̾lio cũ,
ex oppido eruptiõe pugnaret᷑. foris tãte copie
eꝗtatꝰ peditatꝰq cernerent᷑. At hii ꝗ alexie obside¬
bãt᷑ p̾terita die qua auxilia suoꝵ expectabant
cõsũpti om̃i frumẽto inscii ꝗ in hedins gerẽtur
cõcilio coacto de exitu suaꝵ fortuna cõsultabãt
Ac uariis dictis sentẽtiis quarũ pars deditione. ꝑs
dũ uires suppetebãt eruptionẽ cẽsebãt. Nõ preiꝰ¬
eũda or̃o tritognati uidet᷑ propt̾ eiꝰ singularẽ:¬

Expanded text:
antur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erattineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter ei
Abbreviated transcription (Latin):
Illi q amiciciã ro. seq̃bãtur: Treueri ꝗaberãt longiuᷤ
et ab germaĩs pͥmebãtur: q̃ fuit cã qͣre toto abeent
bello et neutris. xiliũ muterẽt. magno doloe hedui
fuerũt. Sedeiectos pͥncipatu q̃rũtur fortune com-¬
mutationẽ: et caesaris ĩdulgẽtã insereꝗrũt.neq
tamẽ suscepto bello suũ cõsiliũ ab reliꝗs seꝑare
audẽt. Inuiti sũme spei adulescẽtes:oporedoix
et uiridomarꝰ vercingẽtorigi parẽt.Ipse ĩꝑat re
fortunã tẽtaturũ aut ĩacie dimicaturũ sed qͦ¬
niã habũdet eꝗtatu ꝑfacile e̾e factu frumẽta¬
nõibꝰ pabulatiõibꝰq romaõs prohibe.Aeqͦ modo
aĩo sua ip̃i frumẽta corumpãt edificiaq ĩcẽdãt¬

Expanded text:
anorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent. Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abundet equitatu, perfacile esse factu frumentationibus pabulationibusque Romanos prohibere, aequo modo animo sua ipsi frumenta corrumpant aedificiaque i
Abbreviated transcription (Latin):
fere diẽ int̾mutebat ꝗn eq̃stri pͥlio int̾iectis sagutaruis
qͥ in quoq eet aĩ ac ututis suoꝵ ꝑspice̾t. Erat eregione
oppidi collis sub ipsis radicibꝰ mõtis egregie munitus
atq ex õĩ parte circũcisus. quẽ sitenerẽt nr̃i et aquei
parte magna et pabulatiõe libera prohibituri hosteᷤᷤ
uidebãt᷑. Sed is locus ab his p̾sidio nõ nimis firmo tene¬
bat᷑. tamẽ silẽtio noctis cesar ex castris egressꝰ pͥusꝗͣ
subsidiũ ex oppido uẽire posset deiecto pͥsidio potitꝰ¬
est loco: Duas ibi legiões collocauit. fossãq duplicem,
duodenũ pedũ a maioribꝰ castris ad miora perduxit¬
ut toto ab repẽtino hostiũ incursu &ẽ singuli cõmeaͬe

Expanded text:
iem intermittebat quin equestri proelio interiectis sagittariis, quid in quoque esset animi ac virtutis suorum perspiceret. Erat e regione oppidi collis sub ipsis radicibus montis, egregie munitus atque ex omni parte circumcisus; quem si tenerent nostri, et aquae magna parte et pabulatione libera prohibituri hostes videbantur; sed is locus praesidio ab his non nimis firmo tenebatur; tamen silentio noctis Caesar ex castris egressus, priusquam subsidio ex oppido veniri posset, deiecto praesidio potitus loco duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduxitut tuto ab repentino hostium incursu etiam singu
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ sollicitatꝰ ab aruernis pecuĩa cũ ꝗbusdã adules¬
cẽtibꝰ colloꝗtur. quoꝵ erat pͥnceps litauicꝰ. atq eius
frẽs amplissiã familia nati adulescẽtes. cũ his pre¬
miũ cõmũicat: adhortaturq ut se liberos et in ĩꝑio
simã gallie uictoriã distineat. eiꝰ auctoritate reliqͣs

Expanded text:
cunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur; quorum erat princeps Litaviccus atque eius fratres, amplissima familia nati adulescentes. Cum his praemium communicat hortaturque, ut se liberos et imperio simam Galliae victoriam detineat; eius auctoritate rel
Abbreviated transcription (Latin):
signa legionũ cõsiste̾ iube̾nt: magnoq ĩpetu ẽꝗtati
repelẽnt eo sũmoto repẽte ĩcitati cursu ĩuallis un¬
u̾si dimutent. atq ita trãsgressi rursus ĩlocis supio¬
ribꝰ cõsiste̾nt. Nã tãtũ ab eꝗtũ suorũ auxilus aberant.
quorũ nũm hẽbãt magnũ ut eos suꝑioribꝰ ꝑterͣitos:
pͥlus ĩmediũ reciꝑẽt agmẽ ultroq eos tuerẽt᷑ quorun
dũ pugnat᷑ modo lẽte atq paulatĩ procedit᷑ erebroq
ut sint auxilio sut̾ sub sistũt ut tũ accidit. milia emim
progressi .iiii. uehemẽtiusq ꝑagitati ab eꝗtatu montẽ.
excelsũ capiũt.ibiq una frõte cõtra hostẽ castra mũi-¬
ũt neq iumẽtis onera deponũt. Ubi caesaris castra po¬
sita tabernaculaq cõstituta et dimissos eꝗtes pabulã-¬
dicã aĩ aduterũt. se se subito proripiũt hora circiter
ui. eiusdẽ dici. et sp̃e nacti more discessu nr̃orũ eꝗtũ face iter

Expanded text:
impetu equitatum repellerent, eo submoto repente incitati cursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rursus in locis superioribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum dum pugnatur modo, lente atque paulatim proceditur crebroque, ut sint auxilio suis, subsistunt; ut tum accidit. milia enim progressi iiii vehementiusque peragitati ab equitatu montem excelsum capiunt ibique una fronte contra hostem castra muniunt neque iumentis onera deponunt. ubi Caesaris castra posita tabernaculaque constituta et dimissos equites pabulandi causa animum adverterunt, sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem diei et spem nacti morae discessu nostrorum equitum iter facere
Abbreviated transcription (Latin):
cõiectis adũsariis nõ multũ ad sũmã uictorie iuuare
pot̾at. Non .ii. ãpliꝰ pedũ milibꝰ duobꝰ ab castris castra
distabãt. hinc duas ꝑtes acies occupabãt duȩ tertia
uagab at᷑ adincur sus atq ĩpetũ militũ relicta si p̾liũ
cõmute̾tur. ꝓpĩꝗras castrorũ celerẽ suꝑatis exfuga re¬
ceptũ dabat. hac cã cõstituerat signa ĩferẽ tibꝰ de sistẽ
pͥor plionõ lacessere. Acieserat affraniana duplex'
legioꝵ. tertia ĩ subsidus locũ ala  cohortes obtinebãl.
Cesaris triplex sed pͥmã aciẽ qͣternȩ cohortes ex .i.
legiõt tenebãt. has subsidiarie terne. & rurius alie
totidẽ sue cuiusq legiõis subse q̃bãt᷑. Sagurarii fũdi¬
toresq media cõtinebãtur acie. eꝗtatꝰ late̾ cingebat
T ali ĩstructa acie tene̾ ut̾q ꝓpositũ uidebat᷑. Caesar

Expanded text:
s adversariis non multum ad summam victoriae iuvare poterat. non enim amplius pedum milibus duobus a castris castra distabant. hinc duas partes acies occupabant duae; tertia vacabat ad incursum atque impetum militum relicta. si proelium committeretur, propinquitas castrorum celerem superatis ex fuga receptum dabat. hac de causa constituerat signa inferentibus resistere, prior proelio non lacessere. Acies erat Afraniana duplex legionum v, tertium in subsidiis locum alariae cohortes obtinebant; Caesaris triplex; sed primam aciem quaternae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; sagittarii funditoresque media continebantur acie, equitatus latera cingebat. tali instructa acie tenere uterque propositum videbatur: Caesar,
Abbreviated transcription (Latin):
repẽtinas eorũ eruptiões demoret᷑ quo necessario discẽ.¬
suros existĩabat. illi &e ĩ opia ꝑabuli adducti: &. quo ẽent
ad id expeditiores oĩa sarcinai̾a iumẽta int̾ficici iubent
Inhis oꝑibꝰ cõsiluisq biduũ cõsumit᷑. terua die magna iã
ꝑsopis cesaris processerat. illi ĩ pediẽde rei mũitiõis cã fid
hora circit nona signo datolegiões ducũt: aciẽq sub casis
ĩstruũt. Cesar ab oꝑe legiões euocat. eꝗtatũ oẽm cõue¬
nire ubet: aciẽ ĩstruit. cõtra opinionẽ. n. militũ famã

Expanded text:
repentinas eorum eruptiones demoretur; quo necessario descenrepentinas eorum eruptiones demoretur; quo necessario descensuros existimabat. illi et inopia pabuli adducti et quo essent ad iter expeditiores, omnia sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus consiliisque biduum consumitur. tertio die magna iam pars operis Caesaris processerat. illi impediendae reliquae munitionis causa hora circiter viiii signo dato legiones educunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiones revocat, equitatum omnem convenire iubet
Abbreviated transcription (Latin):
uissimũ agmẽ adeo ut pene terga u̾tãt. cõpluresq mi¬
lites aẽ nõn ulli cẽturiões int̾ficiũt᷑. Instabat agmẽ ces.
atq uniu̾sũ iminebat. Tum uo neq ad exploradũ idõ eũ
locũ castris neq ad progrediẽdũ data facultate. cõ¬
sistũt necessario: et procul ab aqua et natura iniqͣ loco
catra ponũt. Sed hisdẽ de causisces. q̃ supra sũt demõ¬
strate pͥlio ampliꝰ nõ lacessit. Ex eo die tabernacula sta¬
tui passus nõ est quo paratiores e̾ent ad inseq̃ndũ ões
sue noctu siue int̾diu erũꝑẽt. Illi aĩadu̾so uicio castroꝵ
cota nocte mũitiões ꝓferũt. castraq castris cõueuerũt¬
N oc idẽ posto die a pͥma luce facĩt. totũq in ea re diẽ cõ⁊¬
sumũt. Sea qͣntũ oꝑe processerãt et castra protulerãt
tãto ab erãt ab aqͥ lõgiꝰ. et pñti malo aliis malus remedia
Conãtur tamẽ eos uallo fossaq circũm ũire: ut ꝗͣ maxie

Expanded text:
simum agmen, adeo ut paene terga convertant, compluresque milites, etiam nonnulli centuriones, interficiuntur. instabat agmen Caesaris atque universum inminebat. Tum vero neque ad explorandum idoneum locum castris neque ad progrediendum data facultate consistunt necessario et procul ab aqua et natura iniquo loco castra ponunt. sed isdem de causis Caesar, quae supra sunt demonstratae, proelio non lacessit. et eo die tabernacula statui passus non est, quo paratiores essent ad insequendum omnes, sive noctu sive interdiu erumperent. illi animadverso vitio castrorum tota nocte munitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia conatur tamen eos vallo fossaque circummunire, ut quam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗuri appellãt᷑. Hi sũt magnitudĩe paulo ĩfra ele¬
phãtos.specie et coloͬe et figua tauri.magna uis'
eorũ & magna uelocitas. neq hõi neq ferȩ.quã cõ-¬
spexerũt parcũt. hos studiose foueis captos inter¬
ficiũt. Hoc se laboe durãt adolescẽtes atq: hoc gnͣe
uenatiõis exercẽt.et ꝗ pluimos ex his ĩterficiunt
relatis ĩpublicũ cornibꝰ q̃ sint testimoĩo magnã feꝵs
laudẽ. sed assuesce̾ ad hoies et mãsuen fiei̾ ne par¬
uuli ꝗẽ excepti possũt. amplitudo cornuũ er figua̾
ex species multũ nr̃oꝵ boũ cornibꝰ differũt. Nec stu

Expanded text:
quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elequae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex his interfecerint, relatis in publicum cornibus quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed assuescere ad homines et mansueti fieri ne parvuli quidem excepti, possunt. Amplitudo cornuum, et figura, et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec stud
Abbreviated transcription (Latin):
celsiꝰ magis atq directũ. hisq nobis nota sũt cor¬
nib̾. ab eiꝰ sũmo sicut palme ramiq late diffun¬
dũt᷑. Eadẽq est femĩe marisq natuã. eadẽq for¬
ma magnitudoq cornuũ. Sũt itẽ q̃ appellãtur
Altes. haꝵ est cõsimilis capris figura et uaietas i¬
p̃eliũ sed magnitudĩẽ paulo antecedũt murles
sũt cornibꝰ. et crura sine nodis articulisq hñt neq
erigere se aut subleuae̾ possũt.His sũt arboes ꝓ
cubilibꝰ. ad eas se applicãt atq ita paululum
modo acclinate ꝗetẽ capiũt. quaꝵ ex uestigiis ut
est aĩaduersũ auenatoribꝰ quo se reciꝑe cõsuerĩt
oẽs eo loco aut aradicibꝰ subruũt. aut ĩcidũt arboe
tãtũ ut sũma species earũ stãtiũ relĩquat᷑. Nuc cũ
se cõsuetudine declinauerũt ĩfirmas arboes põdẽ
affligũt. atq una ip̃e cõcidũt. Tertiũ est genꝰ eorũ

Expanded text:
celsius magisque directum his quae nobis nota sunt corcelsius magisque directum his quae nobis nota sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo antecedunt, mutilaeque sunt cornibus, et crura sine nodis articulisque habent; nerigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ ĩopia. egestate patiẽtia qua germãi ꝑmãent
eodẽ uictu &e cultu corpõis utũtur. Qallis autem
prouĩciarũ propĩꝗtas et trãsmarinarũ rerum
cũ illis uͥtute cõparãt. Huiꝰ hercine silue q̃ supra
demõstrata est latitudo nouẽ dierũ iter expedi¬
to patet. neq .n. aliter fini põt. neq mẽsua̾s iti¬
ꝑtinet ad fines dacoꝵ et anarriũ. Nũc se flectit
sinistrorsũ diuersis a flumĩe regiõibꝰ multaꝵ¬
q gẽtiũ fines propter magnitudinẽ artingiti
N eq ꝗs ꝗͣ est huiꝰ germaĩe ꝗłe aut audisse aut adis
aut quo ex loco oriat᷑ acceꝑit. multaq ĩea gnͣa
ferarũ nasci cõstat. q̃ reliꝗs ĩ locis uisa nõ sũt. ex
qbꝰ q̃ maxĩe differũt ab ceteris: et meõrie pro¬
dẽda uideãt᷑: hec sũt. Esthos cerui figura cuius
a media frõte ĩter aures unũ cornu existit ex¬

Expanded text:
eadem inopia, egestate, patientia, qua Germani, permanent; eadem inopia, egestate, patientia, qua Germani, permanent; eodem victu et cultu corporis utuntur. Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum cum illis virtute comparant. Hujus Herciniae silvae, quae supra demonstrata est, latitudo novem dierum iter expedito patet. Non enim aliter finiri potest, neque mensuras itiegione, et pertingit ad fines Dacorum et Anartium. Hinc se flectit sinistrorsus diversis a flumine regionibus, multarumque gentium fines propter magnitudinem attingit. Neque quisquam est hujus Germaniae qui se aut audisse aut adiisaut quo ex loco oriatur acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sint; ex quibus quae maxime differant ab ceteris et memoriae prodenda videantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuia media fronte inter aures unum cornu existit ex
Abbreviated transcription (Latin):
se ducẽ fore: ꝗ seꝗ uelĩt profiteãt᷑ cõsurgũt hi ꝗ et
cãm et hoĩem probãt suũq auxiliũ pollicẽtur: atq¬
a multitudie collaudant᷑. ꝗ ex his secuti nõ sũt inde¬
sertoꝵ ac proditorũ nuͣo ducũt᷑. oĩumq his rerũ
postea fides derogat᷑. Hospitẽ uiolare fas nõ putãt
Iui quaq de cã ad eos uenerĩt ab ĩiuria prohibẽt.sac̃¬
tos hñt hisq oĩum domꝰ patẽt uictusq cõmũicatur
ac fuit antea tẽpꝰ cũ germãos uirtute galli suꝑarẽt¬
ut ultro bellũ ĩferrẽt propter hoium multitudi¬
nẽ agriq opinionẽ trãsrhenũ coloniaᷤᷤ muterent
Itaq ea q̃ fertilissiã sũt germaĩe loca circũ herciniã
esse uideo qͣm illi orciniã appellãt uulgo q̃ uolgerec¬
tosages occuparũt atq ibi cõsederũt. Que gens:
adhoc tẽpus his sedibꝰ se se cõtinet. sũmamq hti
iustitie et bellice laudis opinionẽ. Nũc quoq in

Expanded text:
urgunt hi qui et causam et hominem probant, suumque auxilium pollicentur, atque multitudine collaudantur. Qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab injuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent, victusque communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtnt, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam esse video, quam illi Orciniam appellant, Volgae Tectosages nuncupaverunt, atque ibi consederunt. Quae gens usque ad hoc tempus his sedibus sese continet, summamque justitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
uita hoĩs reddat᷑. nõ posse deorũ ĩmortaliũ numẽ
placari arbitrabãtur. publiceq eiꝰdẽ gnͣis hẽnt in¬
stituta sacrificia. Alii ĩmani magͥtudiẽ simulacra
hẽnt. quorũ cõtexta uim̃ibꝰ mẽbra uiuis hoĩbꝰ cõplẽt
Quibꝰ succẽsis circũuẽti flama exaĩant̾ hoĩes. Suppli
cia eorũ ꝗ ĩ furto aut latrocinio aut aliqͣ noxa sit̃
cõprehẽsi grauoa diis ĩmortalibꝰ ẽ ẽ arbitrãt᷑. Sed
cũ eiꝰ gnͣis copia defecit etiã ad ĩnocẽtũ supplicia
descẽdũt. Deũ maxĩe mercuriũ colũt. huiꝰ sũt plu¬
rima simulacra. hũc oĩum ĩuẽtorẽ artiũ ferũt.¬

Expanded text:
vita hominis reddatur, non posse deorum immortalium numen vita hominis reddatur, non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque ejusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent. Quibus succecia eorum qui in furto aut latrocinio aut aliqua noxa forent comprehensi gratiora diis immortalibus esse arbitrabantur. Set cum ejus generis copia deficeret, etiam ad innocentium supplicia descendebant. Deum maxime Mercurium colebant. Hujus erant plurima simulacra. Hunc omnium artium invent
Abbreviated transcription (Latin):
lr̃arũ diligẽtiã ĩꝑdiscẽdo ac meoriã remutãt. In pͥmis
hoc uolũt ꝑsuade̾ nõ ĩterire aĩas sed ab aliis post mortẽ
trãsire ad alios atq hoc maxĩe ad uirtutẽ excitai putãt
metu mortis neglecto.multa p̾terea de sydeͬibꝰ atq:
eorũ motu. de mũdi ac terraꝵ magͥtudĩe. de rerum
natuã. de deoꝵ ĩmortaliũ ui ac ptãte disputãt: et iu¬
uẽtuti tradũt. Alterũ genꝰ est eꝗtũ. hicũ est usus atq
aliq bellũ accidit ꝙ fere ante caesai̾s aduẽtũ quot ãnis
accidere solebat.uti aut ip̃i ĩiurias ĩferrẽt. aut illatas
Hãc unã grãm potẽtiãq nouerũt. Natio est oĩum galloꝵ
admodũ dedita religiõibꝰ atq: ob eã cãm ꝗ sũt affecti
grauiõibꝰ morbis ꝗq ĩpreliis ꝑiculisq u̾sant. aut pro:¬
uictĩs hoĩes ĩmolãt aut se ĩ molatũos uouẽt aut mistris
adea sacrificia druidibꝰ utũtur. ꝗ pro uita hoĩs nisi

Expanded text:
rarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quivictimis homines immolant, aut se immolaturos vovent. Administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod pro vita hominis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ hoium ꝗ aliquo sũt nuͣo atq honore genẽa
sũt duo. Nam pene plebs seruorũ habet᷑ loco que
nihil ht̃ ꝑse nullo adhibet᷑ cõsilio. Pleriq cũ aut:
ere alieno aut magnitudĩe tͥbutorũ: aut ũuria po¬
tẽtiorũ pͥmũt᷑ se se ĩ seruitutẽ dicãt nobilibꝰ. In eadẽ
alterũ est druidũ. alterũ eꝗtũ. Illi rebꝰ diũis ĩtsũt
sacrificia publica ac pͥuata procurãt. religiones.
ĩterpͥtant᷑. Adhoc magnꝰ adolescẽtiũ nũs discipliẽ¬

Expanded text:
eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, genera sunt duo. Nam plebes paene servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur. Ad hos magnus adolescentium numerus discipli
Abbreviated transcription (Latin):
nent. Qua necessitate adductꝰ diuiciatꝰ auxilii pe¬
tẽdi cã romã ad senatũ profectꝰ ĩꝑfecta re redieat
aduẽtu caesaris facta cõmutatioe reꝵ obsidibus
heduis redditis: ueteribꝰ cliẽtelis restitutis: et no
uis ꝑcaesarẽ cõparatis. q hi ꝗse adeorũ amiciciã
aggregauerãt melioẽ cõditiõe atq eꝗoe ĩꝑio se
ut uidebãt. reliꝗs rebꝰ eorũ gratia dignitateq
ãplificata. se quaĩ pͥncipatũ dimiserãt: et ĩeorũ
locũ rhemi successerãt: quos q ad eqͣre aplcaesa.
grã ĩtelligebãtur. hi ꝗ propt̾ uete̾s inimicicias
nullo modo cũ heduis cõiũgi poterãt. & se rheĩs
ĩ cdiẽtelã dederãt. Hos illi dilligẽter tuebantur
ita et nouã &e repẽte collectã auctoi̾tatẽ tenebãt
cotũ statu reserat :ut lõge pͥncipes hr̃ent᷑ hedui:
secũ locũ dignitatis rhemi obtinẽnt. In oĩ gallia

Expanded text:
nerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili penerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei, qui propter veteres inimicitias nullo modo cum Aeduis coniungi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
aucto̾itatẽ eorũ iudicio hr̃e existimãt. quoꝵ ad
arbitriũ iudiciũq sũma oĩum cõsilioꝵ rerũq
redeat. Itaq eiꝰ rei cã antiꝗtꝰ ĩstitutũ uidetꝰ neꝗs
ex plebe cõtra potẽtiorẽ auxilii ege̾t suoseni ẜꝙ
ullã ĩter suos ht̃ auctoi̾tatẽ. Haec eadẽ ratio est
ĩsũma totiꝰ gallie. Nanq oẽs ciuitates in partes
diuise sũt duas. Cũ caesar ĩgalliã uenit alter iꝰ factioĩs
pͥncipes erãt hedui.alteriꝰ sequani. Hi cũ ꝑ se minus
tatiõibꝰq ꝑduxerãt. Preliis uero ꝗͣ pluribꝰ factis secũ ͥ¬
dis atq õi nobilitate heduorũ ĩterfecta: tantũ po¬
tẽtia antecesserãt: ut magnã partẽ cliẽtiũ ab he¬
duis ad se traducent. obsidesq ab his pͥncipũ filios
acciꝑẽt: & publice iurare cogerẽt.Nihil se cõtra
seqͣnos cõsilii inituo̾s. et partẽ finitĩ agri ꝑuim
occupatã possiderẽt gallieq totiꝰ pͥncipatũ obti¬

Expanded text:
toritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim ullam inter suos habet auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus tationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpiorũ hẽnt᷑. His ões decedũt aditũ sermonẽq defu¬
giũt. ne ꝗͥ ex cõtagione ĩcõmodi accipiãt. neꝙ his pe¬
t̾ẽtibꝰ ius redditur: neq honos ullꝰ cõmũi cat᷑. His aũt
õibꝰ druidib̾ pͥest unꝰ ꝗ sũmã ĩtereos ht̃ auctoritatẽ
Hoc mortuo siꝗs ex reliꝗs excellit digͥtate succedit:
At si sũt plur es parẽs suffragio druidũ nõ nũꝗͣ armis
nutũ. q̃ regio totiꝰ gallie media hẽtꝰ cõsidũt ĩ locou
cõsecrato. Nuc ões undiq ꝗ cõtrou̾siã hẽnt cõueniũt

Expanded text:
orum habentur. His omnes decedunt, aditum sermonemque diffugiunt, ne quid ex cogitatione incommodi accipiant; neque his petentibus jus redditur, neque ullus honor communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo, si quis ex reliquis excellit, dignitati succedit; aut si sunt plures pares, suffragio druidum; nonnunquam etianutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
magistratũ deferat. neue cũ quo alio cõmunicae
q sepe hoĩes temerarios atq ĩꝑitos falsis ruõribꝰ
terẽri et ad facinꝰ ĩpelli & de sũmis rebꝰ cõsiliũ caꝑe
cognitũ est. Magistratus q̃ uisa sũt occultãt q̃ꝙ¬

Expanded text:
magistratum deferat neve cum quo alio communicet, magistratum deferat neve cum quo alio communicet, quod saepe homines temerarios atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant q
Abbreviated transcription (Latin):
palã ad se ire nõ patiũtur filiũq pueili etate in
publico cõspectu pr̃is ad sistẽ turpe dicũt. Uiri
qͣntas pecuĩas ab uxoribꝰ dotis noĩe acceꝑĩt. tãta ex
sius existimatiõe facta boĩs cũ dotibꝰ cõmũicãt. Nuiꝰ
eorũ uita suꝑarit ad eũ pars utriusq cũ fructibꝰ
uite necisq hñt potestatẽ. Et cũ pater familiae
illustrioe loco natꝰ decesserit eiꝰ propĩꝗ cõuẽiũt
et de morte si res ĩsuspicionẽ ueĩt de uxõibꝰ ĩser¬
uilẽ modũ q̃stionẽ hñt. et si cõꝑtũ est igni atq
oĩbꝰ tormẽtis excruciatas ĩterficiũt. Funera sũt
pro cultugallorũ magͥfica et sũptuosa: oĩa q̃
uiuis cordi fuisse arbitrãt᷑: ĩ ignẽ ĩferũt etiã aĩalia
ac paulo supra hanc meoriã serui aecliẽtes. quos
ab his dilectos e̾ẽ cõstabat: iustis funeribꝰ cõfecti
una cõcremãt᷑. Que ciuitates cõmodiꝰ suã rẽpu.

Expanded text:
palam ad se venire non patiebantur, filiumque puerili aetate in palam ad se venire non patiebantur, filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris assistere turpe ducebant. Virique quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine accepissent, tanta ex suis bonis, existimatione facta, cum dotibus communicabant, uctibus vitae necisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
mercatoͬesq her̃e uĩ maximã arbitrãt᷑. Post hũc
apollinẽ et martẽ et iouẽ et mineruã. De his eã¬
dẽ fere qͣm reliq̃ gẽtes hñt opinionẽ. apollinem
morbos depelle̾.Mineruã oꝑũ atq artificiorũ:
initia tradẽ. Iouẽ celestiũ ĩꝑiũ tene. Martẽ bella
gerẽ.Huic cũ pͥlio dimicaẽ cõstituerũt: ea q̃bello
ĩmolãt. reliquasq res ĩunũ locũ cõferũt. multis
ĩciuitatibꝰ harũ rerũ extructos cumulos locis:
cõsecratis cõspicai licet.Atq: sepe accidit ut ne¬
glecta ꝗspiã religiõe. aut capta apud se occultae
aut poita tollẽ audẽt. grauissimũ est ei rei sup-
patre prognatos pͥdicãt idq: ab druibꝰ proditũ
dicũt. ob eã cãm spacia oĩs tẽpoĩs nõ nũo dierũ
sed noctiũ finiũt. Dies natales mẽsiũ et ãnorũ initia
sic obseruãt ut noctẽ dies subsequat᷑. In reliꝗs uite
nisi cũ ad oluerĩt ut munꝰ militie sustine̾ possent

Expanded text:
unc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam. De his eandem fere, quam reliquae gentes, habent opinionem: Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello immolant, reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet. Neque saepe accidit ut neglecta quispiam religione, aut capta apud se occultare, aut posita tollere auderet; gravissimumque ei rei supplpatre prognatos praedicant, idque ab druidibus proditum dicunt. Ob hanc causam spatia omnis temporis non numero dierum, sed noctiusic observabant, ut noctem dies subsequeretur. In reliquis vitae nisi cum adolevissent, ut munus militiae sustinere possent,
Abbreviated transcription (Latin):
traiecit: ꝗĩ opinãtes ꝑabulatores et sine ullo dissipa¬
tos tĩore ag gressi ꝗͣ magnũ nuͣm iumẽtorũ atque
hoĩum int̾cipiũt. cohortibꝰq cẽturiatis subsidio mis¬
cohortẽ q̃ temẽ ante cet̾as extra aciẽ procurrerat
seclusã a reliꝗs circũueniũt: atq int̾ficiũt. ĩ coluesꝙ
cũ magna pͥda eodẽ põte incastra reu̾tũtur. Dũ hec
ad uerdã gerũtur massiliẽses usi .l. domitii cõsilior
naues lõgas expediũt nũo.xuii. quarũ erãt xi tecie
multa hinc mĩora nauigia addũt. ut ip̃a multitudĩe
nr̃a classis terreat᷑. magnũ nũm sagutariorũ: magnũ
albicorũ de ꝗbꝰ supra demõstratum est ĩponũt.atq
hos pͥmiis pollicitatiõibꝰq incitãt.Certas sibi deposcit

Expanded text:
transiecit. qui inopinantes pabulatores et sine ullo dissipatransiecit. qui inopinantes pabulatores et sine ullo dissipatos timore adgressi magnum numerum iumentorum atque hominum intercipiunt cohortibusque caetratis subsidio miscohortem, quae temere ante ceteras extra aciem procurrerat, seclusam ab reliquis circumveniunt atque interficiunt, incolumesque cum magna praeda eodem ponte in castra revertuntur. Dum haec ad Ilerdam geruntur, Massilienses usi L. Domiti consilio navis longas expediunt numero xvii, quarum erant xi tectae. multa huc minora navigia addunt, ut ipsa multitudine nostra classis terreatur. magnum numerum sagittariorum, magnum Albicorum, de quibus supra demonstratum est, inponunt, atque hos
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ cõfectũ uidẽtur. Qiubꝰ lr̃is nũtusq romã ꝑlatis. mag̾
domũ cõcursus ad affraniũ: magne gratulatiões fiebãt.
multi ex italia adcn. põ. proficiscebãt᷑ ali ut pͥncipes ta¬
le nũtiũ antulisse. alii ne euẽtũ belli expectasse aut ex õib̾
nouissimi uẽisse uide̾nt᷑. Cũ inhis ãgustiis res esset atq
oes uie ab affranis militibꝰ eꝗtibꝰq obsident᷑ nec põtes
ꝑfici possẽt ĩꝑat militibꝰ caes. ut naues faciãt. cuiꝰ genẽis
cũ supioribꝰ anis usus britãnie docuerat. Carine aci
pͥmũ stramĩe & leui materia fiebãt. reliquũ corpꝰ na¬
uiũ ingm̃ibꝰ cõtextũ corus ĩtegebat̃. Hlas ꝑfectas caris
ũctis deuehait noctu milia passuũ a castris xxii. mili¬
tesq his nauibꝰ flumẽ trãsportat. cõtinẽtẽq ripe col¬
expedire incipit. Eodẽ die eꝗtũ magnã ꝑtẽ elumen i¬

Expanded text:
bellum confectum videretur. quibus litteris nuntiisque Romam perlatis magni bellum confectum videretur. quibus litteris nuntiisque Romam perlatis magni domum concursus ad Afranium magnaeque gratulationes fiebant; multi ex Italia ad Cn. Pompeium proficiscebantur, alii, ut principes talem nuntium attulisse, alii, ne eventum belli exspectasse aut ex omnibus novissimi venisse viderentur. Cum in his angustiis res esset atque omnes viae ab Afranianis militibus equitibusque obsiderentur nec pontes perfici possent, imperat militibus Caesar ut naves faciant, cuius generis eum superioribus annis usus Britanniae docuerat. carinae ac prima statumina ex levi materia fiebant; reliquum corpus navium viminibus contextum coriis integebatur. has perfectas carris iunctis devehit noctu milia passuum a castris xxii militesque his navibus flumen transportat continentemque ripae colexpedire incipit. Eodem die equitum magnam partem flumen
Abbreviated transcription (Latin):
sũt eo die sagutarii circit.cc. eꝗtes pauci. calonũ atq
ĩpedimẽtorũ nõ magnꝰ nus. His tamẽ oĩbꝰ ãnonacre¬
uit. q̃ fere res nõ solũ inopia pñtis sed &̃ futuri tẽpõis
ãnona ꝑuẽĩt. & militũ uires inopia frumẽti dimĩue¬
rat: atq incõmoda ĩdies augebãtur. et tã paucis die¬
bꝰ magna erat rerũ facta cõmutatio: ac se fortuna
ĩclinau̾at ut nr̃i magna ĩopia necessariarũ rerũ
cõflictarẽtur: illi oibꝰ habũdarẽt rebꝰ suꝑioesq habe¬
rẽtur.Caesar ciuitatibꝰ q̃ ad eiꝰ amicitiã accesserant
quo minor erat frumẽti copia pecus ĩꝑabat. Calo¬
nes ad longĩꝗores ciuitates dimutebat. ip̃e pñtẽ in¬
opiã ꝗb poterat subsidiis tutabat᷑. Hec affraniꝰ petreiꝰ¬
q et eorũ amici pleĩora ã atq uberiora romã ad t¬
suos ꝑscribebãt. multa rumor fingebat ut pene⁊

Expanded text:
sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque impedimentorum non magnus numerus. His tamen omnibus annona crevit. quae fere res non solum inopia pannona pervenerat, et militum vires inopia frumenti deminuerat, atque incommoda in dies augebantur; et tam paucis diebus magna erat rerum facta commutatio ac se fortuna inclinaverat, ut nostri magna inopia necessariarum rerum conflictarentur, illi omnibus abundarent rebus superioresque haberentur. Caesar iis civitatibus, quae ad eius amicitiam accesserant, quod minor erat frumenti copia, pecus imperabat; calones ad longinquiores civitates dimittebat; ipse praesentem inopiam, quibus poterat subsidiis, tutabatur. Haec Afranius Petreiusque et eorum amici pleniora etiam atque uberiora Romam ad suos perscribebant. multa rumores adfingebant, ut paene
Abbreviated transcription (Latin):
cũ seruis liberisq sed nullus ordo: nullũ imꝑium
certũ. cũ suo ꝗsq cõsilio uterẽtur atq oẽs sine nore
iter facerẽt usi suꝑiore tẽporũ atq: itinerũ licẽtia¬
ł rãt cõplures hõesti adolescẽtes senatorũ filii &ordi
nis eq̃stris. erãt legatiões ciuitatũ: erãt legati caesais
hos ões flumina cõtinebãt. ad hos oppͥmẽdos cũ omni
eꝗtatu tribꝰq legiõibꝰ affraniꝰ de nocte proficiscitur.
ĩ prudẽtesq ãtemissis eꝗtibꝰ aggreditur. Celerit̾ tam̃
se se galli eꝗtes expediũt pͥlũq cõmutũt. id dũ pari
certamine res geri potuit: magnũ hostiũ nuẽrum
pauci sustinue̾. sed ubi signa legionũ appropinqͣre
ceꝑũt: paucis amissis sese ĩmõtes proxĩos cõferunt:
N oc pugne tẽpus magnũ amilit nr̃is ad salutẽ momẽ¬
tũ.nacti .N. spatiũ se in loca suꝑiora receꝑũt. desiderati

Expanded text:
vi cum servis liberisque; sed nullus ordo, nullum imperium vi cum servis liberisque; sed nullus ordo, nullum imperium certum, cum suo quisque consilio uteretur atque omnes sine timore iter facerent usi superiorum temporum atque itinerum licentia. erant complures honestCaesaris. hos omnis flumina continebant. ad hos opprimendos cum omni equitatu tribusque legionibus Afranius de nocte proficiscitur inprudentisque ante missis equitibus adgreditur. celeriter sese tamen Galli equites expediunt proeliumque committunt. ii dum pari certamine res geri potuit, magnum hostium numerum pauci sustinuere; sed ubi signa legionum adpropinquare coeperunt, paucis amissis sese in proximos montes conferunt. hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. desiderati
Abbreviated transcription (Latin):
batur. magna copia pabuli suppetebat. Harũ rerũ
oium facultates sine ullo ꝑiculo ilerde põs pͥbebat
et loca trãs flumĩe integra quo oĩno caesar adire
nõ poterat. hȩ ꝑmãserũt aq̃ dies ꝗͣ plures. conatꝰ
est caes. refice̾ põtes. sed nec magnitudo fluminis
ꝑmutebat. neq ad ripã disposite cohortes adu̾sa¬
riorũ ꝑfici patiebãtur. ꝙ illis prohibẽ erat facile
tũ ip̃ius flum̃is natura atq aq̃ magnitudĩe. tũ qͥ
ex totis ripis ĩunũ atq angustũ locũ tela iacebãt̃
atq erat difficile eodẽ tẽpore rapidissio flumine
oꝑa ꝑficẽ et tela uitare. Nũtiatur affranio mag̾s
comitatꝰ ꝗ it̾ hẽbãt ad caes. ad flumẽ cõstitisse. Uene¬
rãt eo sagutarii ex rutẽis: eꝗtes ex gallia cũ multis
caris magnisq ĩpedimẽtis ut fert gallica cõsuetudo¬
E. rat pͥtea cuiꝰq generis hoĩum milia sex c̃irciter

Expanded text:
batur; magna copia pabuli suppetebat. harum omnium batur; magna copia pabuli suppetebat. harum omnium rerum facultates sine ullo periculo pons Ilerdae praebebat et loca trans flumen integra, quo omnino Caesar adire non poterat. Hae permanserunt aquae dies complures. conatus est Caesar reficere pontes, sed nec magnitudo fluminis permittebat, neque ad ripam dispositae cohortes adversariorum perfici patiebantur. quod illis prohibere erat facile cum ipsius fluminis natura atque aquae magnitudine, tum quod ex totis ripis in unum atque angustum locum tela iaciebantur; atque erat difficile eodem tempore rapidissimo flumine opera perficere et tela vitare. Nuntiatur Afranio magnos commeatus, qui iter habebant ad Caesarem, ad flumen constitisse. venerant eo sagittarii ex Rutenis, equites ex Gallia cum multis carris magnisque impedimentis, ut fert Gallica consuetudo. erant praeterea cuiusque generis hominum milia circiter
Abbreviated transcription (Latin):
bãt incastra ꝑuẽire potͥat: Tempꝰ erat autẽ difficilli¬
mũ quo neq frumẽta ĩhibernis erãt. neq multum
a maturitate ab erat: ac ciuitates ex ĩanitatȩ:quod
affraniꝰ pene õe frumẽtũ ante cesaris aduentum
ilerdã cõuexerat. reliꝗ siꝗͥ fuerat Caesar suꝑiõibꝰ diebꝰ
cõsũpserat. pecora q secũdũ poterat esse inoꝑe subsi¬
diũ propt᷑ bellũ finitime ciuitate longiꝰ remouerant.
Ferãt ꝑabulãdi aut frumẽtãdi cã progressi hos leuisi
armature lusitani ꝑitiq earũ regionũ cetur iat cite.¬
rioris hispanie cõsectabãtur. ꝗb erat prodiue trana.¬
re flumẽ. ꝙ cõsuetudo eorũ oĩum est ut sine utribus
ad excitũ nõ eãt. At exexcitꝰ affranii oĩum rerũ habũ¬
dabat copia: multũ erat frumẽtũ prouisũ et cõuec¬
tũ suꝑioribꝰ tẽporibꝰ. multũ ex õĩ prouĩcia cõporta¬

Expanded text:
bant, in castra pervenire poterant. tempus erat autem difficillibant, in castra pervenire poterant. tempus erat autem difficillimum, quo neque frumenta in cavernis erant, neque multum a maturitate aberant, ac civitates exinanitae, quod Afranius paene omne frumentum ante Caesaris adventum Ilerdam convexerat, reliqui siquid fuerat, Caesar superioribus diebus consumpserat; pecora, quod secundum poterat esse inope re subsidium, propter bellum finitimae civitates longius removerant. qui erant pabulandi aut frumentandi causa progressi, hos levis armaturae Lusitani peritique earum regionum caetrati citerioris Hispaniae consectabantur; quibus erat proclive tranare flumen, quod consuetudo eorum omnium est, ut sine utribus ad exercitum non eant. At exercitus Afrani omnium rerum abundabat copia. multum erat frumentum provisum et convectum superioribus temporibus, multum ex omni provincia comporta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥliũ sustinuissẽt: q mõtẽ gladus districtis ascẽdissẽt
magnis oꝑibꝰ mũĩuerũt: & pͥsidiũ ibi posuerũt. Accidit
etiã repẽtinũ incõmodũ biduo quo hec gesta sũt.Tã¬
ta .ii. tẽpestas coorit᷑ ut nũꝗͣ illis locis maiores aqua
fuisse cõstaret:. Tum autẽ ex oĩbꝰ mõtibꝰ nix profluit
ac sũmas ripas flum̃is suꝑauit: põtesq ambos quos:
c. fabiꝰ fecerat uno die int̾rupit.Quȩ res magnas dif¬
ficultates excitui caesaris aitulit.Castra .N. ut supra
demõstratũ est cũ essẽt int̾flumĩa duo sicorim et cingam
spano miliũ.xxx. neutrũ horũ trãsiri potͥat: necessa¬
rioq oẽs his angustiis cõtinebãtur:neq ciuitates q̃
ad caesaris amicitiã accesserãt frumẽtũ supportaẽ
neq hiꝗ pabulatũ longiꝰ progressi erãt int̾clusi flũbꝰ
reu̾ti. neq maxĩ comitatꝰ ꝗex italia galliaq uenie¬

Expanded text:
proelium sustinuissent, quod montem gladiis destrictis ascendissent, proelium sustinuissent, quod montem gladiis destrictis ascendissent, sidiumque ibi posuerunt. Accidit etiam repentinum incommodum biduo, quo haec gesta sunt. tanta enim tempestas cooritur, ut numquam illis locis maiores aquas fuisse constaret. tum autem ex omnibus montibus nives proluit ac summas ripas fluminis superavit pontisque ambos, quos C. Fabius fecerat, uno die interrupit. quae res magnas difficultates exercitui Caesaris attulit. castra enim, ut supra demonstratum est, cum essent inter flumina duo, Sicorim et Cingam, spatio milium xxx, neutrum horum transiri poterat, necessarioque omnes his angustiis continebantur. neque civitates, quae ad Caesaris amicitiam accesserant, frumentum supportare neque ii, qui pabulatum longius progressi erant, interclusi fluminibus reverti neque maximi commeatus, qui ex Italia Galliaque venie