comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se et constantõr ꝙͣ uelint humane res uideantur.
et se glie senioꝵ subcceuisse et ad suã gloriã ꝯsur¬
gentes alios letũ aspicẽ nͨ honores magnos fortis¬
simis uins rome nec honorib de ẽẽ fortes uiros.
Acuebat haic moderatiõne tũ uista studia q̃ reu̾en¬
da legũ restringenda ratꝰ lege̾ retitaĩ issit. q̃ intͣ
x. ãnos eũdem ꝯsule refici nõ lic̾et. Uixꝑ st̾pitũ.
Audita lex est. tribiĩq pleb̾ nich id ĩpedĩmenti fu¬
turũ aiebant. Si ad ppłm lat̃os uti legibus solue¬
retur et ille quidem in recusabat prestalut. Qu
gͦ atferet leges ferti rogitaᷤ quib ꝑ eosdem qui
nlissent feaus fieret. iam legi leges nõ regere
uocata erat centuna consule haut dubie fabi¬
um di cebat. tũ demu cõstensu iuitatis
uictus dii approbẽt inꝗt ꝙ agitis atturiq estis qui
in collega sit meͤ ap̃ uos gratie locus .p̃. decium

Expanded text:
se et constantior quam uelint humanae res uideatur. se et constantior quam uelint humanae res uideatur. et se gloriae seniorum succreuisse et ad suam gloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honoribus deesse fortes uiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussit, qua intra decem annos eundem consulem refici non liceret. uix prae strepitu audita lex est tribunique plebis nihil id impedimenti futurum aiebant; se ad populum laturos uti legibus solueretur. et ille quidem in recusando perstabat: quid ergo attineret leges ferri, quibus per eosdem qui tulissent fraus fieret? iam regi leges, non regereuocata erat centuria, consulem haud dubie Fabium dicebat. tum demum consensu ciuitatis uictus, 'dei approbent' inquit, 'quod agitis acturique estis, Quirin collega sit meae apud uos gratiae locus: P. Decium
Abbreviated transcription (Latin):
castelł ⁊ uictisq ĩ latus igͥs. Urbib oppugͣndis tẽ¬
patũ ĩ quas timor etcuscos ꝯpułat. Cũ fuluii con¬
sulis clara pugna ĩ sannio ad bouianũ haud ꝙͣꝙͣ
ambigue uictorie fuit. Bouicenũ inde agg̾ssus. nͨ
ita młto p̾ aufidenã ui ceỹ. Eodẽ ãno carseolos co¬
lonia ĩ agcũ equicoꝵ deducta. fuluiꝰ ꝯsul eos de
sannitib tͥumphauit. Cũ comicia ꝯsularia ĩstarẽt
fama exorta etrustos sannitesq ingens ꝯstribere
ex̾cit᷑ palã oĩb cõciliis uexaĩ pͥncipes etrustoꝵ ꝙ ñ
hostes ad bellũ. Et aut qͣꝙͣ pari defugendũ esse
c̾tamine. Hic t̾ror cũ illustͣs uiri ꝯsulatũ peterẽt
oẽs.in.Q. fabiũ. maximũ pͥmo nõ petentẽ d̾inde
señe ac ꝑfunctũ laborib laboꝵ ꝙ p̃miis sollicita¬
rent. Nec corpoi̾s nec aĩ uigorẽ remanete eũder
et fortunã ip̃a uereri. ne ui deoꝵ nimia ia in

Expanded text:
castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temcastellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum comitia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus; palam omnibus conciliis uexari principes Etruscorum, quhostes ad bellum et haudquaquam pari defungendum esse certamine. hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, senem ac perfunctum laboribus laborumque praemiis sollicitarent? nec corporis nec animi uigorem remanere eundem, et fortunam ipsam uereri, ne cui deorum nimia iam in
Abbreviated transcription (Latin):
audita sũt rome bellũ sãnitib ⁊ patͦs censuerunt
et ppłs iussit. cõs. int̾ se ꝓuĩcias ꝑtiti sũt.scipioni
cituria fuluio sãnites obuenerũt. diu̾siq ad suu
ꝗsqi bellũ ꝓficistunt᷑. scipiomi segne bellũ ⁊ simłe
pori sanni militie exp̾tantes hostes ad uolat̾ras in¬
structo agmine occurerũt. pugͣtũ maiore ꝑte diei
magͣ utrĩq cede. nox ĩ c̾tis quadrata uictoria esset
int̾ueĩt. lux ĩsequens uictorẽ uictũq oñdit. Nam
ettusti silentio noctis castͣ reliquerũt. romanꝰ egs¬
sus ĩ atiem u̾ ꝓfessione hostiũ ꝯcessam uictoriã ui.¬
det. ꝓg̾ssus ad castra uacuis cũ płua p̃da. Nam⁊
statiua ⁊ t̾yida deẜta fua̾nt potit᷑. Inde ĩ faliscum
agrũ copiis reductis cũ ĩpedim̃ta falleiiͣs cũ modi¬
co p̃sidio reliquiss expedito agmine ad depplandos
hostiũ fines incedit. Omĩa ferro igniq uastant᷑
p̃de undiq acte ne solũ mͦ uastũ hosti relictũ sed

Expanded text:
 bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum agrum copiis reductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed
Abbreviated transcription (Latin):
milia. tce. occisi et .Ui. milia houmi capu
et nuiles ingẽti p̃da potiꝰ ꝙͣ uendete sicut ut¬
ibi plus laboris ac ꝑiculi fuit. et defensa sum ma
ui menia sũt. et locus ea̾t munim̃to naturaq tu¬
tus sed euic̃ oĩa assueta p̃de miles. ad tria milia
hostiũ cͥca muros cesa p̃da militũ fuit. huiũs op¬
pugnatare ur̃biũ detoris ꝑs maior in ꝗbdã ana¬
nb ad maximũ trahit᷑. Murgantiã ab d̾cio a fa¬
bio ferentinũ romuleãꝙ oppugͣtas t̃dũt. Sunt
qui nouoꝵ consulũ hñt głiam faciant. Quidam
nõ am̃boꝵ sed alt̾ius .p̃. uolũnii ei sanniũ ꝓ uin¬
cam euenisse. Dũ ea ĩ sannio cꝰcũꝙ ductu au¬
spicio ꝙ gerẽnt᷑. romaĩs ĩ etruriã int̾im bellũ in¬
gens multis ex gentib ꝯcitur. Cuiꝰ auctor geliꝰ
egnatiꝰ ex sãnitib erat. tusti fere om̃s ꝯstiuant
bellũ traxerat cõtagio ꝓximos umbrĩe populos ⁊
galica auxilia m̾cede sollicitabant᷑. Omĩs ea mł¬

Expanded text:
milia et trecenti occisi et sex milia hominum capta, et miles ingenti praeda potitus, quam uendere sicut pritus. ceterum ibi plus laboris ac periculi fuit: et defensa summa ui moenia sunt et locus erat munimento naturaque tutus; sed euicit omnia adsuetus praedae miles. ad tria milia hostium circa muros caesa; praeda militis fuit. huius oppugnatarum urbium decoris pars maior in quibusdam annalibus ad Maximum trahitur; Murgantiam ab Decio, a Fabio Ferentinum Romuleamque oppugnatas tradunt. sunt qui nouorum consulum hanc gloriam faciant, quidam non amborum sed alterius, L. Uolumni : ei Samnium prouinciam euenisse. dum ea in Samnio cuiuscumque ductu auspicioque geruntur, Romanis in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat. Tusci fere omnes consciuerant bellum; traxerat contagio proximos Umbriae populos et Gallica auxilia mercede sollicitabantur; omnis ea mul
Abbreviated transcription (Latin):
.p̃. decii. laudibus tumq ex anicordia ꝯsulu
bona queque ea discordia mala ĩ aministra¬
tione teꝵ milmãtu euenirent memorã de
ꝙͣ prope ultimum distrimen suis et colles
tertaminibus nup uentum foret amore dul
decium fabuĩq ut uno animo una mẽte uus¬
rent ẽẽ p̃terea uiros natos militie factio magnos ad
uerbor linguaq certamina rudes ex ingenia ꝯsularia
ce eulito so lertesq uris atq eloquentie ꝯsulatos al
appꝰ cioudius ẽẽt urbi ac fori presides h̃ndosq p̃tores¬
qr adredcenda iura creandos ẽẽ. His agendis dies ẽ
consũptus. P̾ tridie ad p̃scriptũ ꝯsulẽ et ꝯsularia

Expanded text:
P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consultum P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consultum bona quaeque ex discordia mala in administratione rerum militarium euenirent memorando, quam prope ultimum discrimen suis et collegae certaminibus nuper uentum foret admonendo: Decium Fabiumque qui uno animo, una mente uiuerent esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea ingenia consularia esse: callidos sollertesque, iuris atque eloquentiae consultos, qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis dies est consumptus. postridie ad praescriptum consulis et consularia
Abbreviated transcription (Latin):
populo multa de magni tudine belli etrusti dis¬
seruit. Iã tũ cũ ipẽ ibi cũ colega rem ꝑit̾ gesse¬
rt fuisse tantũ bellum uno duce uno nͦ ex̾citu
geti poterint. ac cessisse postea dici umbros ⁊
ingentẽ extitum galloꝵ adu̾sus .iiii. populos.
torem fuisse ex tẽplo dictutum nemini dubiũ
erat. quin fabius quintꝰ ouĩm ꝯsensu destinart¬
tut. Cumq et p̃rogatiue et primo uocate
om̃es cẽtutie consulem cũ .l. uolunnio dicebã.
fabii oratio qualis biẽnio qualis ante dein ut
uincebãtut consensu uersa postremo ad coll¬
gam.p. decium postendũ id senectutis ac adi¬
miniculũ fore cẽsura duob qr consulatibus si¬
mul gestis exꝑtum se nil concordi collegio fit¬
mius ad rem .p. tuendam esset. Non ut Inre¬
tii socio uix iam assuescete scuilem animũ pͥ¬
sẽ cum morib notis facilius se coĩcatum co¬
stilia substripsit. oratoĩ eius. cõs. tũ mełtiᷤ

Expanded text:
populo multa de magnitudine belli Etrusci dispopulo multa de magnitudine belli Etrusci disseruit: iam tum, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit; accessisse postea dici Umbros et ingentem exercitum Gallorum; aduersus quattuor populos torem fuisse extemplo dicturum. nemini dubium erat quin Fabius quintum omnium consensu destinaretur; eumque et praerogatiuae et primo uocatae omnes centuriae consulem cum L. Uolumnio dicebant. Fabi oratio fuit, qualis biennio ante; deinde, ut uincebatur consensu, uersa postremo ad collegam P. Decium poscendum: id senectuti suae adminiculum fore. censura duobusque consulatibus simul gestis expertum se nihil concordi collegio firmius ad rem publicam tuendam esse. nouo imperii socio uix iam adsuescere senilem animum posse; cum moribus notis facilius se communicaturum consilia. subscripsit orationi eius consul cum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
supplicatõ ꝓ ꝓleta fuit. tũ de p̃sidio regiõis depo¬
pulate ab sãnitib agitai ceptũ. Itaq placuit ut
due coloĩe cͥca uestinũ et falernũ agrũ deduai¬
tur.Una ad hostiũ liris fluuii q̃ m̃turne app¬
coloĩs romanis applłata. tribuĩs pleb̾ negotium
datum est. ut plebei stito iubetur .p̃. sẽ pronus
p̃tor tͥum uiros in eo loco colonis deducendis cre¬
aret. Nec qui noĩa darent facille inueĩebant᷑.
qr in statõen se prore ꝑpetuã ĩfeste regiõis nõ ĩ
agros micti rebant᷑ au̾tit ab eis cuiͣs senatum
ecturie ingͣuestens bellũ et crebre lict̾e apii mouẽ¬
tis ne regioĩs eiꝰ motũ neglegerẽt .iiii. gẽtes con¬
ferre arma. etruscos sãnites ubros gallos. Ianca¬
stra bifariã ftã ẽẽ.qr unꝰ locꝰ cape tantã multitu¬
dinẽ nõ possit. Ob ħ ⁊̃ apparebat tẽpꝰ comitioꝵi ca.
.l. uolũmꝰ ꝯsul comã reuocatus. qui pͥusꝙͣ ad suf¬
fragiũ centiu̾as uocaret in contõem aduocato

Expanded text:
supplicatioque perlaeta fuit. tum de praesidio regionis depopulatae ab Samnitibus agitari coeptum; itaque placuit ut duae coloniae circa Uescinum et Falernum agrum deducerentur, una ad ostium Liris fluuii, quae Minturnae appcolonis Romanis appellata. tribunis plebis negotium datum est, ut plebei scito iuberetur P. Sempronius praetor triumuiros in ea loca colonis deducendis creare; nec qui nomina darent facile inueniebantur, quia in stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur. auertit ab eis curis senatum Etruriae ingrauescens bellum et crebrae litterae Appi monentis ne regionis eius motum neglegerent: quattuor gentes conferre arma, Etruscos, Samnites, Umbros, Gallos; iam castra bifariam facta esse, quia unus locus capere tantam multitudinem non possit. ob haec et—iam appetebat tempus—comitiorum causa L. Uolumnius consul Romam reuocatus; qui priusquam ad suffragium centurias uocaret, in contionem aduocato
Abbreviated transcription (Latin):
sannitiã afre ant. soꝙ̃q bello cũ sannitib susaere
nec nectia iã stã ad u̾sus romanos fides s. te ar̃
obsidus claneͦ patos esl. Rareius osultano senis
fuit. ad unũ om̃s iũgendũ fedus cũ lucanis resq pe¬
tendas ab sannitib censent. Benigne respõsũ lui¬
canis ictũꝙ fedus.feciales missi qui sannitẽ decede̾
agro socioꝵ ac deducere ex̾citũ finib lucanis iub̾e̾nt.
Quib obuia missi ab sannitib qui denũciarẽt.adis¬

Expanded text:
Samnitium arceant; se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent
Abbreviated transcription (Latin):
magrĩ equitũ ate ip̃o noĩnati ualet. nec p̃ceo.
que sepe hostem. mitigauẽ que d̾oꝵ ita placãt.
tribunos plebis appello. ⁊ ꝓ uoto ad ꝓpłm. eũq
tibi fugienti ex̾citus tui senatus fugienti iudiciꝰ.
iudicem fe̾ro qui c̾te unꝰ plus quã tua dictatu¬
ra põt polletq. Uideo cerssur᷑ ne ꝓnocatioi sio
cui tex ronanꝰ tuł. hostiliꝰ cessit. Excimia ĩ con¬
tioe ĩ t̾ quo tũ paucis dictator cũ oĩ agmiẽ pͥn
papitiꝰ ĩ partem ĩ feriorem issit. Secutus pater
bñ agis in quid cũ eo nos deduci iussisti. unde ⁊
pͥuati nocẽ miet̾e possemꝰ. Ibi ptimo nõ tã ꝑpetᷤ
orões qͣm alt̾dactiões exaudiebant᷑. Uic̃ dem̃ ste

Expanded text:
magistri equitum a te ipso nominati ualet nec preces, magistri equitum a te ipso nominati ualet nec preces, quae saepe hostem mitigauere, quae deorum iras placant, tribunos plebis appello et prouoco ad populum eumque tibi, fugienti exercitus tui, fugienti senatus iudicium, iudicem fero, qui certe unus plus quam tua dictatura potest polletque. uidero cessurusne prouocationi sis, cui rex Romanus Tullus Hostilius cessit.' ex curia in contiPapirius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos deduci iussisti unde et priuati uocem mittere possemus.' ibi primo non tam perpetuae orationes quam altercatio exaudieb
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ etatis nõ prudentie eiꝰ. Nemine id.q̃. fabio pe¬
nas dep̃canti suã uitio u̾sir. s dictator si obcecatuꝰ
ita ĩ festã multitudie ĩ se prauo certamine ĩ nõ¬
uisset. Postremo ne id se gre date. q̃. fabii ed̾et.
torem ꝙͣ magr̃m equitũ placerent. Iussi detͥbn¬
nalib descendere. legati ⁊ silentio ne qͥcꝗͣ per p̃
toris. nec appatitoꝵ. eiꝰ uox auditet᷑. Nox uelud
ĩ ꝑtelio c̾tamini finem fec̃ magr̃ equitu iussus
postero die ad eẽ. Cum om̃s affirmatẽt infestł
papitiu exausm agitatũ cõuentiõe ip̃a exac̾liã¬
tũq. clã ex casttis romam ꝓfugit ⁊ prẽ auctore.
ad. fabio. qͥ ĩtͥ iam consul dictatorq fuea̾t uoca¬
tentõ ⁊ p̃ndi fabium papitiꝰ ĩsit. Wbi cũ depte¬
cantib pͥmorib ptũm atq uniu̾so senatu ꝑsta¬
tet ĩ incepto ĩ mittis aĩmuo tũ pr. ad. fabius.
Qñ qͥd̾ ꝗd ap̃te nec anctoritas senatus nec etas
mea. cui orbitatem paras nec uͥtus nobilitãq

Expanded text:
Q. Fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum sed dictatori, si occaecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset. postremo, ne id se gratiae dare Q. Fabi crederet, torem quam magistro equitum placarent, iussi de tribunali descendere legati; et silentio nequiquam per prtoris nec apparitorum eius uox audiretur, nox uelut in proelio certamini finem fecit. magister equitum, iussus postero die adesse, cum omnes adfirmarent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumque, clam ex castris Romam profugit; et patre auctore M. Fabio , qui ter iam consul dictatorque fuerat, uocatentio et prendi Fabium Papirius iussit. ubi cum deprecantibus primoribus patrum atque uniuerso senatu perstaret in incepto immitis a 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas mea, cui orbitatem paras, nec uirtus nobilitasque
Abbreviated transcription (Latin):
uorũ socioꝵ indicio ex orta est sãnites arma et re¬
bellionẽ spectate. seq ab his sollicitatos ẽẽ. picẽnh
gratie acte et magna ꝑs cure patrib ab etrunaĩ
sannites u̾sa est. Caritas ⁊̃ annono sollicita ci¬
uitatẽ hũit. Uentũq ad ĩopie ultimũ foret ut sħͥ¬
sere quib edem fuisse eodẽ ãno fabiũ maximi
placet ĩ ciꝰ uiri cura qualis ĩ becillis reb muluis
tẽpestatib fuat. talis domi tñ ĩ annone dispensa¬
tione p̃ꝑando. Hc cõuehendo frumento fuisset. Sa
anno nec tradit᷑ cã int᷑ regnũ initũ. Int̾ reges fi¬
ete ap̃ claudiꝰ deinde.p̃. sulpiciꝰ. Is comitia ꝯsulai
tem ãnoꝵ. Sannites ĩ festo excitu ing̾ssus liues
suos uastare belloq ad bellũ coge̾. lucano popilo
satis suꝑ que etritũ ꝯdã nẽ ita hostinatos ames
esse ut oĩa fetre ac pati tollerabiliꝰ dicãt qua ts

Expanded text:
uorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et reuorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia atem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius d
Abbreviated transcription (Latin):
equo effusus ex tẽplo ꝓpe expirauit. Terriꝰ ab eo
casu dies finis uite ꝯsuli fuit. qͦ uelut oĩe belli ac¬
cepto deos ꝓ se comisisse bellũ memorãtes etrusti
sustules aĩos rome cũ desidetio uiri. tũ ĩ comoditate
tpĩs t̾stis nũtiꝰ fuit ut preͣs ab iubendo dictatore
ꝯsuł subrogandi comitia ex sentẽtiã pͥncipũ habita
xere ꝙ̃ senatꝰ dictatorẽ dici iussurꝰ fu̾at. Cum
ex tẽplo ĩ etruriã ad legiões ꝓficisti iussit. adue̾¬
tus ciꝰ ꝯp̃ssit etrustos ad̾o ut nemo exͣ monum̃ta
egredi audẽt. timorq ip̃oꝵ obsidiom simul esset.
⁊Leq illos nouus ꝯsul uastandis̃ agtis urendis ꝙ
tectis cũ passim nõ uille solũ sed freq̃ntes qͦ ua
ĩcendiis fumarent elice̾ ad c̾tamen potuit. Cũꝙ
segniꝰ bellũ oppĩone eẽt. alt̾ius belli ꝙ młtis uice
cladib haut ĩ mu̾to t̾ribłe etat. fama picentiũ uo¬

Expanded text:
equo effusus extemplo prope exspirauit; tertius ab eo equo effusus extemplo prope exspirauit; tertius ab eo casu dies finis uitae consuli fuit. quo uelut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio uiri tum incommoditattemporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita em senatus dictatorem dici iussurus fuerat. tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit. aduentus eius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset; neque illos nouus consul uastandis agris urendisque tectis, cum passim non uillae solum sed frequentes quoque uici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium no
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a ad bellũ ẽẽnt sequiq etrustos iub̾ent inficiat᷑
mͥcedẽ st belli tomaĩs ĩferendi pactos/ ꝗcꝗd acrepint
accepisse ne agrũ etruscũ uastarẽt armisq lacesse¬
tent cultoe̾s.militaturos tñ se si utiq etcusti uelit.
S nulla alia m̾cede ꝙͣ ut ĩ ꝑtẽ agri accipiant᷑. tan¬
dẽq aliqͣ sede c̾ta ꝯsistãt. Multa de cõcilia ppłoꝵ etͥ¬
ne habita. Nec ꝑfici qͥcꝙͣ potuit nõ tam qr ĩminu
agrũ. ꝙͣ qr acollas sibi ꝗsq adiũgeͣ tã efferos egetes
hoĩes horrebat. Itaq dimissi galli peciũa ingente
sine labore ac ꝑiculo patam retulerũt. Rome t̾roie
p̃bunit fama gallici tumłtus ad bellũ et tustũ adiect.
to minꝰ cũctant fedus ictũ cũ pic̾e̾ti ppło ẽ. Mau¬
lio. cõs. sorte ueĩt. qui dũ uix ing̾ssus hostiũ fines
cũ ex̾ceret᷑ int̾ equites ab rapido cursu cͥcumagẽdo

Expanded text:
cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint accepisse, ne agrum Etruscum uastarent armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique Etrusci uelint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant. multa de eo concilia populorum Etruriae habita nec perfici quicquam potuit, non tam quia imminui agrum quam quia accolas sibi quisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat. ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo partam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est. T. Manlio conscum exerceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueĩunt. Inde ad ꝯsules deducti p̃sidiũ arãtum
si intͣ mnetua et muros acceꝑturos cõfirmant.
Rex ad spnanda tex uisa neq ĩcaute ccedenda.
cũ alto eoꝵ. Nam alt̾ obses retentꝰ duo expło¬
ratores ꝑ cunidm missi ꝑ qͦs satis aꝑta re.ccͣc.¬
armati tͣnfuga duce ĩ urbẽ ĩg̾ssi. nocte ꝓ tam
sine cectamine urbe ĩuasere. Ita nequũ ĩ dedi¬
nonẽ ppłi romaĩ uẽi̾t. coloĩa eo adu̾sus umbros
misfa a flumiẽ nãma applłta excitꝰ cũ magna
p̃da romã reductꝰ. Sodẽ anno ab ettustis ad¬
uersus inducias patũ bellũ. ẜ eos alia molientis
ingens ex̾citꝰ finis ing̾sus paulisꝑ a proposito
ad uͤtit peciũa.  em̃ qͣ multũ pot̾ant steti sociõ
ex hostib facẽ gallos conãt᷑. ut eo iũcto ex̾citu cum
romanis bellarent. De socitate haut abiuunt bar¬
bari de m̾cede agitur. Q pacta acceptaꝙ cũ pacta

Expanded text:
perueniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum perueniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum se intra moenia et muros accepturos confirmant. nec aspernanda res uisa neque incaute credenda. cum altero eorum—nam alter obses retentus—duo exploratores per cuniculum missi; per quos satis comperta re trecarmati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, sine certamine urbem inuasere. ita Nequinum in dicionem populi Romani uenit. colonia eo aduersus Umbros missa a flumine Narnia appellata; exercitus cum magna praeda Romam reductus. eodem anno ab Etruscis aduersus indutias paratum bellum; sed eos alia molientes Gallorum ingens exercitus fines ingressus paulisper a proposito auertit. pecunia deinde, qua multum poterant, freti, socios ex hostibus facere Gallos conantur ut eo adiuncto exercitu cum Romanis bellarent. de societate haud abnuunt barbari: de mercede agitur. qua pacta acceptaque cum parata
Abbreviated transcription (Latin):
noui ꝯsules acreꝑũt ĩ eũ annũ. Cũ .q. fabiũ con¬
sulem nõ petentẽ om̃s dioe̾nt centune ip̃m aue¬
torem fuisse macꝰ liciniꝰ ac tub̾o tradũt diferendi
sibi cõsulatꝰ ĩbellicosiorẽ annũ. Eo ãno maioi
seu sui tei .p̃. fe̾rore urbano gesto magrãtu. Ita
nͨ dissimulantẽ ꝗd malet. nͨ petentẽ tñ edilẽ cu¬
tilem cũ .l. papitio cũsore frm̃. Id ne ꝓ c̾to ponͣe
uetustior ãnalium auctor piso effic̃. qui eo ãno
ediles cunles fuisse tͣdit .cl. domiciũ. cñ. filium
calumũ ⁊ sp̃. caruiliũ. Q̃. F. maximũ id credo
cognom̃ errorẽ ĩ edilib fecisse secutãq fabulam
mixtã ex ediliciis ⁊ sediliciis et ꝯsularib comitiis
ꝯueĩentẽ etrori ⁊ lustrũ eo ãno e̾ditũ ap̃ sulpitõ
dite due ãniensis ac tarentina. ħ toma iesta.
Cet̾m ad nequinũ oppido cũ segni obsidione tp̃s
t̾ret᷑ duo ex oppidais quoꝵ erãt hedificia uẽti
muro secu fcos ad statões romanas itin̾e ocłto

Expanded text:
ules acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Macer Licinius ac Tubero tradunt differendi sibi consulatus in bellicosiorem annum: eo anno maiori se usui rei publicae fore urbano gesto magistratu; ita nec dissimulantem quid mallet nec petentem tamen, aedilem curulem cum L. Papirio Cursore factum. id ne pro certo ponerem uetustior annalium auctor Piso effecit, qui eo anno aediles curules fuisse tradit Cn. Domitium Cn. filium Caluinum et Sp. Caruilium Q. filium Maximum . id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutamque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, conuenientem errori. et lustrum eo anno conditum a P. Sempronio ditae duae, Aniensis ac Terentina. haec Romae gesta. ceterum ad Nequinum oppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad stationes Romanas itinere occulto
Abbreviated transcription (Latin):
dello bene gestas ludos romanos spectauer̃t palme¬
qr tũ primo translato egregio more uictoribus di¬
te Eodem anno ab edilib curulibusqui cos ludos
fecer̃t damnatis aliquot pecuariis uia armatis
silicea bouillas ꝑstrata ¶Comitia consularia.l
papirius hũit creauit cõs. E fabium maximum
t. guigentẽ ⁊ .d. uunium brutũ sceuam ip̃e papi¬
rius pretor factus multis rebus letus annus uit
Ad solatiũ unius mali pestilentia urenti simul urte
atq agros sutfecit. portẽtoq iam similis cladcͦ
erat et libri aditi. quinam finis aut quos re¬
modium eius mali a diis daret᷑ Inuentum in
libris esculaẜuim ab epidauro romam arcessend
neque co anno quia belio occupati consules nl
quieꝙͣ de en re actum preter ꝙͣ ꝙ unume
diem es culapio supplicatio habita est ss¬

Expanded text:
bello bene gestas ludos Romanos spectarunt palmaebello bene gestas ludos Romanos spectarunt palmaeque tum primum translato e Graeco more uictoribus datae. eodem anno, ab aedilibus curulibus qui eos ludos fecerunt, damnatis aliquot pecuariis, uia a Martis silice ad Bouillas perstrata est. comitia consularia L. Papirius habuit; creauit consules Q. Fabium Maximi filium Gurgitem et D. Iunium Brutum Scaeuam . ipse Papirius praetor factus. multis rebus laetus annus uix ad solacium unius mali, pestilentiae urentis simul urbem atque agros, suffecit; portentoque iam similis clades erat, et libri aditi quinam finis aut quod remedium eius mali ab dis daretur. inuentum in libris Aesculapium ab Epidauro Romam arcessendum; neque eo anno, quia bello occupati consules erant, quicquam de ea re actum praeterquam quod unum diem Aesculapio supplicatio habita est
Abbreviated transcription (Latin):
liceret dimisit Ecteram multitudinem oppidũ¬
q ip̃m cepit. Inde u castella locis sita munitis
capti. et faliscis pacem petentib annuas indu¬
tias dedit. pactus. õ mił. grauis eris. et s scipẽ¬
dium cius anni militibus. his rebus actis ad
triumphum decessit. uminus clarum de sannill
pͣ college triumphus fuerat. Ita cumulo etrusa
delli equato eris grauis tulit inerarium occlix.
faciendã locauit ꝓpe edem eius dee a rege serme tullo
dedicatã et militib ex preda centenos bine asses. et
alteꝵ tm̃ incenturionib atq eꝗtib malignitate col¬
lege gratis accipientib minus diuisit Fauorosul
a cantio t̾s p̃s fugerat in legationẽ ut fama ferelus
ppłi iudiciũ. iactariq magis ꝙͣ ꝑagi accusatõ eiꝰ pot̾at
Eo anno a pͨ. cornelio a ruina cum mãtio rutilio
sores uicesimi sexti a primis censoribuᷤ. lustrum
unde.xi fuit. Eodem anno coronati pͥmũ ob res

Expanded text:
liceret, dimisit; ceteram multitudinem oppidumliceret, dimisit; ceteram multitudinem oppidumque ipsum ui cepit. inde quinque castella locis sita munitis enti, minus duo milia capti. et Faliscis pacem petentibus annuas indutias dedit, pactus centum milia grauis aeris et stipendium eius anni militibus. his rebus actis ad triumphum decessit, ut minus clarum de Samnitibus quam collegae triumphus fuerat, ita cumulo Etrusci belli aequatum. aeris grauis tulit in aerarium trecenfaciendam locauit prope aedem eius deae ab rege Ser. Tullio dedicatam; et militibus ex praeda centenos binos asses et alterum tantum centurionibus atque equitibus, malignitate collegae gratius accipientibus munus, diuisit. fauor consulno plebis fugerat in legatione, ut fama ferebat, populi iudicium; iactarique magis quam peragi accusatio eius poterat.eo anno est a P. Cornelio Aruina C. Marcio Rutulo sores uicesimi sexti a primis censoribus, lustrum undeuicesimum fuit. eodem anno coronati primum ob res
Abbreviated transcription (Latin):
ac pulcritudine paternis spoliis que nota freꝙ̃ti
publicoꝵ ornatu letoꝵ erant Comparabant noh¬
les aliquot. captiui clari suis patrumq factis du
bus nichil datum ex preda est. actaq ea inuidia et
ad plebem detributum etiam in stipendium milis
collatum est cum si spreta gloria fuisset captiui
Edem quirini dedicauit. quam in ipsa dinicitõ.
uotam apud nemi nem ueterem autorem inuenio
.Nleq heicule tam exiguo tempore perficere potu¬
isset. a dictatore patre uotam filius consul d¬
dicauit. exhornauitq hostium spoliis quoꝵ tanti
pulcritudõ fuit ut non templam tantum forũo
his ornaretur sed locis etiam coloniisq funtime
ad templor locoꝵꝙ supplicoꝵ hornatum diuidet
Atriumpho exercitum in agrum uestinum quia
regio ea intesta a sannitibus erat. hidernatum
duxit Inter hoc caruilius ꝯsul inetruriam to¬
tissimos pecunia grandi pactos ut abire inde

Expanded text:
ac pulchritudine paternis spoliis, quae nota frequenti ac pulchritudine paternis spoliis, quae nota frequenti publicorum ornatu locorum erant, comparabantur; nobiles aliquot captiui, clari suis patrumque factis, dbus nihil datum ex praeda est; auctaque ea inuidia est ad plebem, quod tributum etiam in stipendium militum conlatum est cum, si spreta gloria fuisset captiuae aedem Quirini dedicauit—quam in ipsa dimicatione uotam apud neminem ueterem auctorem inuenio, neque hercule tam exiguo tempore perficere potuisset—ab dictatore patre uotam filius consul dedicauit exornauitque hostium spoliis; quorum tanta multitudo fuit ut non templum tantum forumque iis ornaretur sed sociis etiam coloniisque finitimis ad templorum locorumque publicorum ornatum diuiderentur. ab triumpho exercitum in agrum Uescinum, quia regio ea infesta ab Samnitibus erat, hibernatum duxit. inter haec Caruilius consul in Etruria Trotissimos, pecunia grandi pactos ut abire inde
Abbreviated transcription (Latin):
militum qui uim frigorisiam in sannio nõ patiebãt᷑¬
.Papirio ad sepimim maior uis hostium restitit. s¬
sepe inacie sepe in agmine. sepe circa ip̃am urbem
aduersus eruptõnes hostium pugnatum. Nlec obsidio
nec bellum ex equo erat. Nlon cnim muris magis Ø¬
se sannites ꝙͣ armis ac uiris menia tutabantur.
tandem pugnando inobsidionẽ uictam coegit hostẽ
õbsidendq ui atque operibus urbem expugnauit.
fuit congestis sannitium rebus in urbes preda mi¬
liti ꝯcessa est. Niues iam om̃ia oppleuerant. nec du¬
rari extra tecta poterat. Itaq ꝯsul exercitum de sãnio
deduxit uenienti romam triumphus om̃ium ꝯse̾su
est delatus triumyhauit in maiestate insigni ut
illorum teporum habitus erat. Triumpho pe¬
dites equitesq insignes donis transiere ac o¬
transuecte multe ciuice corone uallaresq ac mura¬
les ꝯspecte. inspecta spolia sannitium. et decore

Expanded text:
militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantumilitum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnando in obsidionem iustam coegit hostes obsidendoque ui atque operibus urbem expugnauit. fuit congestis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est. niues iam omnia oppleuerant nec durari extra tecta poterat; itaque consul exercitum de Samnio deduxit. uenienti Romam triumphus omnium consensu est delatus. triumphauit in magistratu insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho. pedites equitesque insignes donis transiere ac transuecti sunt; multae ciuicae coronae uallaresque ac murales conspectae; inspectata spolia Samnitium et decore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯficẽ rossent. Itaq literis missis ad senatũ ppłm qr ⁊̃
modo tollerabilis futura etruria fuisset siquid in
exepta qm̃ ambo ꝯsules om̃is ꝙ romana uis adu̾sa ĩ sãnũ
nes sotior. a m. atilio. pr. in senatũ intraducte. que¬
rebant᷑ uri ac uastari agros a finitimis etrustis qdͥ
iniuria cõmuniũ hostium tutarent᷑ res ponsum legatiᷤ
cure senatui. futurꝵ ne sotios fidei sue pertinet. etru¬
scor ꝓpe diem eandem fortunã quam sannitiuũ fore
seqł tamen ꝙ ad etruriã ptinebut acta ir ũt in fa¬
liscos quoq qui ꝑmultos annos inamicitia fuerãt
ex autoritate patrum ussu ppłi bellum faliscis̃
indictum est. Iussiq ꝯsules sortiri utrum ex san¬
nio inetruriam cum exercitu transiret Iã caruiliͦ¬
uł etiam et dalũbinum et herculaneũ ex sãnitĩbus
Inhis tribus urbibus capta aut cesa a. xmiłͥ hoũr¬
ꝓuincias ꝯsulib etruria caruilio aduenit sd uota

Expanded text:
conficere possent. itaque litteris missis ad senatum populumque conficere possent. itaque litteris missis ad senatum populumque modo tolerabilis futura Etruria fuisset si quid iniam ambo consules omnisque Romana uis auersa in Samniumnes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac uastari agros a finitimis Etruscis quod os ut se a ui atque iniuria communium hostium tutarentur. responsum legatis curae senatui futurum ne socios fidei suae paeniteret: Etruscorum propediem eandem fortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad Etruriam attinebat, acta res esset, ni Faliscos quoque, qui per multos annos in amicitia fuerant, ex auctoritate patrum iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret. iam Caruilius Ueliam et Palumbinum et Herculaneum ex Samnitibus cin his tribus urbibus capta aut caesa ad decem uincias consulibus Etruria Caruilio euenit secundum uota
Abbreviated transcription (Latin):
donauit. Nautiũ ꝓpt̾ cxpeditionẽ qr mag̾ agmĩs
modo teruerat hostes Iuuenẽ papirium poter
nouatã cũ equitatu et ĩp̃lio oꝑã et nocte q fugã
infestãs sãnitib ad aꝗloniã clam egressis peti
cẽturioneᷤ militesq pͥmi portã muꝵ q aqloĩe cẽpe¬
ũt. eꝗtes omes ob insignẽ młtis lois onĩ cor¬
culis armillisꝙ argẽteis donat/ Consilũi mochĩtũ
cũ iam nec tp̃s cẽt deducendi a sannio crercitus autꝰ
utriusq aut certe alterius oytimũ uisum quo magiꝰ
fracte res sannitium c̃ẽnt. eo ptinatuis et infestius
agere cetera ⁊ ꝑsequi ut ꝑdomitum sanniũ in sequentib
ꝯsulib tradi posset. qn iam nullus eet hostium ex̾citus
qui signis collatis dimicaturios uideret unũ supẽe
belli genus urbiũ oppugnationes. quaꝵ ꝑ excidia milit̾e
locupletare preda. et hostem ꝓ aris ⁊ focis dimicantem

Expanded text:
donauit, Nautium propter expeditionem qua magni agminis donauit, Nautium propter expeditionem qua magni agminis modo terruerat hostes, iuuenem Papirium propter nauatam cum equitatu et in proelio operam et nocte qua fugam infestam Samnitibus ab Aquilonia clam egressis fecit, centuriones militesque quia primi portam murumque Aquiloniae ceperant; equites omnes ob insignem multis locis operam corniculis armillisque argenteis donat. consilium inde habitum cum iamne tempus esset deducendi ab Samnio exercitus aut utriusque aut certe alterius; optimum uisum, quo magis fractae res Samnitium essent, eo pertinacius et infestius agere cetera et persequi ut perdomitum Samnium insequentibus consulibus tradi posset: quando iam nullus esset hostium exercitus qui signis conlatis dimicaturus uideretur, unum superesse belli genus, urbium oppugnationes, quarum per excidia militem locupletare praeda et hostem pro aris ac focis dimicantem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspecta et exmuris aquilonte ea multitudo erat
iamq et legionarie cohortes sequebant᷑ Ecter
nec pedes fugientes ꝑsequi potuit. et ab eꝯte noui
młta pauidi ac signa militaria duo de xx relinq̃r
Alio agmine in columiũ ex tanta trepidatione
bonianum ꝑuentum est. letitiam utrusq excit᷑
roman auxit. Et ab altera ꝑte felicitir gesta
ies uterq ex alterius sñia. cõs captũ oppidum
dixipiendũ militi dedit exhaustis deinde tectis
ignem iniecit Sodemq die aqulonia ⁊ ꝯminiũ
deflagrauere. Et ꝯsules c̃gratulatõe mutua
legionũ suaq castra ꝯũrxcre in ꝯspectu duoꝵ
exercituũ. Et carulius suos ꝓcuiꝰ merito lau¬
dauit donauitq et papirius apud quẽ młti p᷑
in acie circa castra cirea urbem flerat certamen
puguãtiũ . sp papiriũ frĩs filiũ et uii. centurione
manipulũq hastatoꝵ armillis aurcisq oronis

Expanded text:
conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat iamque etiam legionariae cohortes sequebantur; ceterum nec pedes fugientes persequi potuit et ab equite nouimulta pauidi ac signa militaria duodeuiginti reliquere; alio agmine incolumi, ut ex tanta trepidatione, Bouianum peruentum est. laetitiam utriusque exercitus Romani auxit et ab altera parte feliciter gesta res. uterque ex alterius sententia consul captum oppidum diripiendum militi dedit, exhaustis deinde tectis ignem iniecit; eodemque die Aquilonia et Cominium deflagrauere et consules cum gratulatione mutua legionum suaque castra coniunxere. in conspectu duorum exercituum et Caruilius suos pro cuiusque merito laudauit donauitque et Papirius, apud quem multiplex in acie, circa castra, circa urbem fuerat certamen, Sp. Nautium , Sp. Papirium , fratris filium, et quattuor centuriones manipulumque hastatorum armillis aureisque coronis
Abbreviated transcription (Latin):
interuallo nec missilib s cominus gerebat᷑. pes
⁊ qr egre successerant ex plano in muros loco.
quẽ magis tuuerãt uicto facilem hostem ĩparẽ
ex equo pugnabant Relictis tirribris muris¬
q in forũ om̃es ꝯpulsi . paulisper inde tẽptauẽr
Extremã pugne fortunam. deinde adiectis
sic ad aquiloniã gesta res Inde medio inter
duas urbes spatio ubi tertia. expectata erat pugͦ
cõminio reuocati asuis neutri prelio occurrer̃t
primis ferme tenebris cũ in ꝯspectu iã castra iã
aquiloniã hũissent. clamor eos utrinq par acci¬
dens sustinuit. deinde regionẽ castroꝵ que ĩcensa
a idmanis erat flame late fuse certioris cladis
inditio ꝓgredi longuis ꝓhibuit ꝓpe co ip̃o loco
temere subarmis strati passi in quietum om̃e
tp̃s noctis expectando timendoq lucem eg̃e. o
prima luce certi ꝙͣ in partem intenderent iter
multitudinem non uallo nõ stationib firmatã

Expanded text:
interuallo nec missilibus sed comminus gerebatur res interuallo nec missilibus sed comminus gerebatur res et qui aegre successerant ex plano in muros, loco quem magis timuerant uicto, facile in hostem imparem ex aequo pugnabant, relictis turribus murisque in forum omnes compulsi paulisper inde temptauerunt extremam pugnae fortunam; deinde abiectis sic ad Aquiloniam gesta res; in medio inter duas urbes spatio, ubi tertia exspectata erat pugnaCominio, reuocati ab suis neutri proelio occurrerunt. primis ferme tenebris, cum in conspectu iam castra, iam Aquiloniam habuissent, clamor eos utrimque par accidens sustinuit; deinde regione castrorum, quae incensa ab Romanis erant, flamma late fusa certioris cladis indicio progredi longius prohibuit; eo ipso loco temere sub armis strati passim inquietum omne tempus noctis exspectando timendoque lucem egere. prima luce incerti quam in partem intenderent iter multitudinem non uallo, non stationibus firmatam.
Abbreviated transcription (Latin):
in bonum uerteruntm Sate cortet auspatto
ꝯsule ad ꝯminul gesta res pramnauuse ad incia
om̃ibus copus admotis corona cinxit urbem. sub¬
sidiaq firma ne q̃ eruptio fieret portis opposuit
Iam signum dantem cum nũtuis acollega trepid̾
de .xx. cohortium aduentu ab impetu moratus
est et partem copiaꝵ reuocare instructã intentãꝙ
ad oppugnandum coegit . d. brutum secuam legatũ
cumlegione pͥma . ⁊ .x. cohortib alariis equitatuꝙ
ire aduersus subsidium hostiũ Iussit quocũꝙ loco
fluss obuius obsisteret ac moraret᷑ manũq si forte
ita res posceret ꝯferret. mõ ne ad cõminiũ he copie
admoueri possent ip̃e scalas ferri ad muros ab
om̃i parte urbis uissit ac testudine ad portas e¬
successit. simł et refringebant᷑ porte ⁊ uis undiq¬
flebat ĩ muros. Samnites sicut ante ꝙͣ ĩ muriꝰ
uiderent armatos satis animi habucr̃t ad ꝓhibẽ¬
dos urbis aditu hostes ita poscꝙ iam nõ ex o¬

Expanded text:
in bonum uerterunt. eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res. prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma ne qua eruptio fieret portis opposuit. iam signum dantem eum nuntius a collega trepidus de uiginti cohortium aduentu et ab impetu moratus est et partem copiarum reuocare instructam intentamque ad oppugnandum coegit. D. Brutum Scaeuam legatum cum legione prima et decem cohortibus alariis equitatuque ire aduersus subsidium hostium iussit: quocumque in loco fuisset obuius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoueri possent. ipse scalas ferri ad muros ab omni parte urbis iussit ac testudine ad portas successit; simul et refringebantur portae et uis undique in muros fiebat. Samnites sicut, antequam in muris uiderent armatos, satis animi habuerunt ad prohibendos urbis aditu hostes, ita, postquam iam non ex
Abbreviated transcription (Latin):
stum est. Alt̾ ꝯsul apuleiꝰ ĩ u̾bria neꝗnũ oppidu
cͥcũsedit. locus erat arduus altꝰ atq ĩ ꝑte una
p̃ceps uͥ nc̃ nanna siti est nͦ ĩ momẽto capi pot̾at.

Expanded text:
stum est. alter consul Appuleius in Umbria Nequinum oppidum stum est. alter consul Appuleius in Umbria Nequinum oppidum circumsedit. locus erat arduus atque in parte una praeceps
Abbreviated transcription (Latin):
trib ex tẽplo ppłs udebat aprarebatq accipi legẽ.
Ille tñ dies int̾cessione ẽ sublatꝰ. Post̾o̾ die de t̾ri¬
tis tribiũs ingẽti ꝯsensu accepta ẽ. pontifices
be .c̃. genutiꝰ peliꝰ petꝰ. m̾. minutiᷤ fessus.c̃. mãciꝰ
t. pubłi. Ita octo pontificũ noũ auguꝵ nuͣs fẽs.
Eodẽ ãno.M̾. ualiꝰ ꝯsul de ꝓuocatõe lege̾ tulit di¬
legentiꝰ fcãm. t̾cio ea tũ pt reges exactos lata ẽ
semꝑa familia etdem cãm renouãde sepiꝰ haut
aliã fiusse reor ꝙͣ ꝙ plus paucor ores ꝙͣ lib̾tas
pleb̾ pot̾ut. po̾tia tñ lex sola ꝓ t̾go cuuũ lata uidẽ¬
ꝙ gͣui pena siqd̾ u̾betasset necasset ue ciuẽ roma¬
nũ sanxit. uałia lex cũ eũ ꝗ ꝓuocasset uirgis
cedi seciũqi necaĩ uetuisset siꝗs ad u̾sus eã fecis
nẽ uix ẜuis ita minet᷑ ꝗsꝙͣ. Bellũ ab eod̾ ꝯsule
aut q̃ꝙ̃ memotable adu̾sus rebellãtes equos tam̃
p̃t̾ aĩos feroces nicħ ex antiqͣ fortuna ħerent ge¬

Expanded text:
 accipi legem; ille tamen dies intercessione est sublatus. postero die deterritis tribunis ingenti consensu accepta est. pontifices be, C. Genucius P. Aelius Paetus M. Minucius Faesus C. Marcius T. Publilius . ita octo pontificum, nouem augurum numerus factus. eodem anno M. Ualerius consul de prouocatione legem tulit diligentius sanctam. tertio ea tum post reges exactos lata est, semper a familia eadem. causam renouandae saepius haud aliam fuisse reor quam quod plus paucorum opes quam libertas plebis poterat. Porcia tamen lex sola pro tergo ciuium lata uide graui poena, si quis uerberasset necassetue ciuem Romanum, sanxit; Ualeria lex cum eum qui prouocasset uirgis caedi securique necari uetuisset, si quis aduersus ea fecissenunc uix serio ita minetur quisquam. bellum ab eodem consule haudquaquam memorabile aduersus rebellantes Aequos, cum praeter animos feroces nihil ex antiqua fortuna haberent, ge
Abbreviated transcription (Latin):
minime peniteret se uiriu suaꝵ sibellũ pla¬
ceat. Ceteꝵ nõ posse dissimulare egre pati
cinitatem sãnitiur ꝙ fregellas ex uolscis cap¬
tas diruptasq ab se xestitiiͣt. Romanus ꝓpłs
coloniamq ĩ sãntiu agͦ ĩposuerĩt quã coloni
ad coẽs socios atq amicos nocaret. Quid per¬
plexe agimus inquid. Ilrã certamina romaĩ
non uͥba legatoꝵ nec hoĩum quicꝙͣ disceptatõ.
s campꝰ campanꝰ. in qno cũrendin ẽ. ⁊ armar¬

Expanded text:
minime paenitere se uirium suarum, si bellum plaminime paenitere se uirium suarum, si bellum placeat. ceterum non posse dissimulare aegre pati ciuitatem Samnitium quod Fregellas ex Uolscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro imposuerint, quam coloni ad communes socios atque amicos uocaret, 'quid perplexe agimus?' inquit; 'nostra certamina, Romani, non uerba legatorum nec hominum quisquam disceptator sed campus Campan
Abbreviated transcription (Latin):
gͥci ꝑsequendi publio eueniẽt. Cornelio altͥo
exercitu sãnitib. se quas emouerent oppositꝰ.¬
fama aut̃ erat. defectõ ĩ campoꝵ ĩminentes
ad mortuos castͣ. Ibi optimũ uasũ corneliu
statiua hẽte. ab utroq cõs exignam spẽ pacio
cũ sãnitib eẽ. certior fit fenatus. p̃. milia
nolanoꝵ militũ. ⁊ .iiiiͦ. sãnitiu mag̃ nolanis
cogentib quã uolũtate gͥcoꝵ recepta pale¬
amagr̃atib uniu̾sũq sãnũ etectũ ac uicinos
ppłos pͥu̾natũ fundanũq et formianĩ aut
ambigne sollicitari. Ob hec tũ legatos mieti
placuiss pͥus ad sãntes ꝙͣ bellum fieret. ⁊¬
Responsu tedditib ad sannitibus fetorum.
Ultro incusabant ĩ iurias romanoꝵ neque eo
negligentiꝰ ea que ipĩs obicetent᷑ pñgnabãt
aut ullo publico cõscilio auxilione nua̾i g̾cos.
nec fundanuĩ format̾iu ue asa solicitatos ꝗppe

Expanded text:
Graeci persequendi Publilio euenerunt; Cornelius altero Graeci persequendi Publilio euenerunt; Cornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se mouerent, oppositus—fama autem erat defectioni Campanorum imminentes admoturos castra—; ibi optimum uisum Cornelio statiua habere. ab utroque consule exiguam spem pacis cum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium magis Nolanis cogentibus quam uoluntate Graecorum recepta Palaea magistratibus uniuersumque Samnium erectum ac uicinos populos, Priuernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari. ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox. ultro incusabant iniurias Romanorum, neque eo neglegentius ea quae ipsis obicerentur purgabant: haud ullo publico consilio auxilioue iuuari Graecos nec Fundanum Formianumue a se sollicitatos; quippe
Abbreviated transcription (Latin):
le ab soluisset datã uissetatõ ĩ p̃stitã indicii
grãm honoris ⁊̃ ei cã suit tͥbunatoq plebi
ꝓximis comiciis ab sens petentib p̃fertur. ⁊¬
Pałe polis fuit haud ꝓcul inde ubi nc̃ neapoł
scita ẽ. Duab nirib ppłis idẽ hĩtat cũ is erãt
oriũdi calcide euboicã otigine thaͣunt classe
qͣ ad u̾ti ab domo fuerant domo multũ. In ho¬
ra maris eiꝰ ꝙ ac uolũt potuere pͥo ĩsulam
eiciariam et pite cusas egtessi. de ĩde ĩcon¬
tinẽtem ausi sedes transfeite hec ciuitas
cũ sius uirib tũ sãnitium ĩfida ad nersus
romanos societate frcta siue pestilencie q̃
comanã urbem ad ortam nũptiabant̃ fidẽs.
multa hostilia ad uͥsus romanos/ agrã cãpinꝰ
falr̾nũq incolẽtes fec̃. G.l. cornelio lentulo
et lingua mag̃ sttenua quã fcĩs ferox respõ¬
sũ ex auctoritatẽ prũm. ppłs. palepolitanis bel¬
lum faei̾ iꝰ sit. ĩter cõsules ꝓuĩciis ꝯꝑatis belli

Expanded text:
sset. data uisceratio in praeteritam iudicii gratiam honoris etiam ei causa fuit tribunatuque plebei proximis comitiis absens petentibus praefertur. Palaepolis fuit haud procul inde ubi nunc Neapolis sita est; duabus urbibus populus idem habitabat. Cumis erant oriundi; Cumani Chalcide Euboica originem trahunt. classe, qua aduecti ab domo fuerant, multum in ora maris eius quod accolunt potuere, primo <in> insulas Aenariam et Pithecusas egressi, deinde in continentem ausi sedes transferre. haec ciuitas cum suis uiribus tum Samnitium infidae aduersus Romanos societati freta, siue pestilentiae quae Romanam urbem adorta nuntiabatur fidens, multa hostilia aduersus Romanos agrum Campanum Falernumque incolentes fecit. igitur L. Cornelio Lentulo e lingua magis strenua quam factis, ferox responsum, ex auctoritate patrum populus Palaepolitanis bellum fieri iussit. inter consules prouinciis comparatis bello