comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ & duces eiꝰ. hoc est curio eatonẽ
sicilia expulit: ualeriꝰ cotta̾ sardinia.
tub eronen africa gneus uarꝰ ciecit. Ne¬
sar massiliã reliens obsidione domita.
uita tantũ & lib̾tate concessa. cet̾is rebꝰ
abrasit. At uͦ dolabella partiũ cȩsaris.
in illirico ꝑ octauiũ & libonem iuctꝰ.
copiisq exutꝰ. ad antoniũ fugit Pasiliꝰ
& salustiꝰ cũ singlis legionibꝰ quibꝰ p̾erant.
similit̾ & antoniꝰ. hortensiꝰ quoq ab infimo
mari cũ classe concurrens. om̃sq parit̃
aduersꝰ octauiũ & libonem ꝑfecti. &
uicti st̃. ntouiꝰ cuͣ se octauio cũ. rex.
cohortibꝰ: dediss&: oms ad pompeiũ a libo¬
ne deducti st̃. Curio ex sicilia in africaͣ
cũ exercitu transuectꝰ ẽ: quẽ iuba rexe
continuo exceptũ. cũ om̃ibꝰ copiis truci¬
dauit. Octauiꝰ salonas oppugnare conatꝰ.
om̃s pene copias quas duxe. amisit. Celiꝰ
desciuit a cȩsare. ac se miloni exuli iunde.

Expanded text:
militer et duces ejus, hoc est, Curio Catonem militer et duces ejus, hoc est, Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus ejecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam, vita tantum et libertate concessa, caeteris rebus abrasit. At vero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octavium et Libionem victus, copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit;
Abbreviated transcription (Latin):
dis in patͣ tribunis ẽeᷤᷤ testatꝰ est. Inde ꝑ¬
ꝑ antoniũ septe̾ eohortes quȩ apud sulmone̾
morabant᷑. alucretio recepit. Ires legi¬
ones quȩ cũ domitio apud cormficiũ mora
bantur. ad suas partes transduxit. I om¬
peiꝰ atq onͣs senatꝰ crescentibꝰ cesaris uiribꝰ
trepidi tãqͣm italia pulsi. ingretiã trans-¬
uesti ⁊dyratiũ geretidi belli sedem dele¬
ger᷑. Oesar roma uenit: negatãq hexe
erario publico pecuniã. fractis foribꝰ uiasit.
milia. In de digressus: ariminu ad legio¬
nes. mox alpes transuectꝰ. massiliã uenit.
Adquã oppugnandã. cũ receptꝰ ñ ẽẽt.
treboniũ cum cribꝰ legionibꝰ relinquens
adhispanias contendit. quas luciꝰ afraniꝰ¬
peiani duces cũ legionibꝰ optinebant.
Ibi multis preliis petreui afrani¬
ũq superatos. cõpost ta pactione di¬
misit. In ulteriore uero hispania. duas
legiones amarco uarrone suscepit. Si¬

Expanded text:
dis in patriam tribunis, esse testatus est. Inde pdis in patriam tribunis, esse testatus est. Inde per Antonium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones, quae cum Domitio apud Cornificium Corfinium morabantur, ad suas partes transduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris viribus, trepidi, tanquam Italia pulsi, in Graeciam transvecti, Durachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam venit, negatamque sibi ex aerario pecuniam fractis foribus invasit, ngenta millia. Inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transvectus, Massiliam venit: ad quam oppugnandam, cum receptus non esset, Trebonium cum quatuor legionibus relinquens, ad Hispanias contendit, quas Lucius Aphraniupeiani duces, cum legionibus obtinebant. Ibi multis praeliis Petreium Aphraniumque superatos, composita pactione, dimisit. In ulteriore vero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
NNe ĩa bellũ cuule cõmittitur.
đ magnis ĩã dudũ dissetisionib̾
ac molitionibꝰ parabatur. Nã rediens
cesar uctor ex gallia: decerniꝰe absen¬
ti al teru̾ consulatũ poposeit. Contradic¬
tũ est amarcello consule: adiutente põ¬
peio. M eindecretũ est asenatu: ut in
urbẽ cȩsar non nisi dimisso exxerettu ueni¬
r&. & ex marcelli consulis auctoritate.
adlegiones quȩ apud liceriã erant pom¬
peiꝰ cũ exercitu missus est. cesar rauennã se¬
se contulit. Marcꝰ antonuis. & publius
cassius tribuni plebis pcesare int̾cedentes.¬
int̾ dicente lentulo consule. curia foroq
phibeti. adcesarem pfecdist̾. curiotie simul
celioq comitantibꝰ. Q esar rubicone flu¬
mine transmeato: mox ut ariminũ uenit.
quinq cohortes quas tc̃ solas habebat cum
quibꝰ ut ait liuiꝰ orbem t̾raru adorsus est.
qͥd factꝰ opꝰ ẽẽt : edocuit. deplorans inui-¬
rias suas. C ausam belli ciuilis. prestituen¬

Expanded text:
nc jam bellum civile committitur, quod magnis jam dudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar victor ex Gallia, decerni sibi absenti iterum consulatum poposcit. Contradictum est a Marcello consule, annitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu ut in Urbem Caesar non nisi dimisso exercitu veniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Ravennam sese contulit. Marcus Antonius et P. Cassius, tribuni plebis, pro Caesare intercedentes, Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt, Curione simul Coelioque comitantibus. Caesar, Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum venit, quinque cohortes, quas tquibus, ut ait Livius, orbem terrarum adortus est: quid facto opus esset edocuit: deplorans inrias suas, causam belli civilis, pro restituen
Abbreviated transcription (Latin):
cendens. ñc̃ suã. nc̃ publicã infelicitatẽ accu¬
sat. & deflce. Id postremt̃ uociferans ꝑ
urbem: tandem ingressꝰ domũ. eunctos
qͥ lacͥmantes ꝓseq̃bant᷑. ultimo dimisit allo¬
quo. Ne dlemde obseratisumus. exe clisisi
etiã filiis. gladio dolorẽ uitãq finiuit.

Expanded text:
tendens, nunc suam, nunc publicam infelicitatem accutendens, nunc suam, nunc publicam infelicitatem accusat et deflet. Ad postremum vociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos qui lacrymantes prosequebantur, ultimo dimisit alloquio. Ac deinde obseratis januis, exclusisque etiam filiis, gladio dolorem vitamque finivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uͦ humilico rex carthaginien¬
siuĩ cũ insicilia bellum gerero. repente
horribili peste exercitũ amisit. Nec mora
morbis popło cat̾uatĩ cacdente: cito qͥsq cor¬
reptꝰ. mode mortitus. iã nec sepeliebat᷑. Cuiꝰ
ĩali nuntiꝰ cũ actonitã repentino luctũcar¬
thaginem repleuiss& : non secꝰ acsi capta
ẽẽt. t̾bata ciuitas fuit Om̃ia ululatibꝰ ꝑso¬
nabant. clause uͥq ianue. cuncta pͥuata pu¬
blicaq officia clampnata uniu̾si ad portũ
decurrunt b gredientesq de nauibꝰ. pau¬
cos qͥ cladi suꝑfuerant: de sius ꝑcuntantur.
Post qͣm de clade suoꝵ tacentibꝰ illis uł gentubꝰ
miseri intelligunt. t̾c̾ toto lictore plangen¬
tiũ uoces. t̾c infeliciũ matrũ ululatꝰ. & fle¬
biles qͣrelȩ audiebant᷑. I nt̾ hec ꝓcedit ce
ipse de naui sua ĩꝑator. sordida seruiliq tu
nea distinctꝰ. Fdͥ euiꝰ conspectum plangen¬
tia ungunt᷑ aginina I pse qͦq manꝰ adcelũ

Expanded text:
ost haec vero Imilco, rex Carthaginiensium, cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. Nec mora, morbis, populo catervatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, jam nec sepeliebatur: cujus mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem replevisset, non secus ac si capta esset, turbata civitas fuit. Omnia ululatibus personabant clausae ubique januae, cuncta privata publicaque officia damnata, universi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipnica discinctus; ad cujus conspectum plangentia junguntur agmina. Ipse quoque manus ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. uastoq p̾rupto. hiantia subito infer¬
na patuerunt. M anebat du adspectacu¬
lũ t̾roremq cunctoꝵ patenti uoragine
impudens specꝰ. nefariãq uiui honuns
sepulturã diis int̾pretibꝰ expetebat. Gatis¬
fecit impbis faucibꝰ p̃cipitio sui mareus cur¬
ciꝰ. uir eques armatꝰ. uueaitq erudeli t̾re
in opimã sacietatẽ. cui parũ ẽẽt qđ ex tan¬
ta pestilentia mortuos ꝑ sepulturaᷤ sus¬
ꝓper&. nisi etiã uiuos scissa sorber&.

Expanded text:
uit, vastoque praerupto hiantia subito inferuit, vastoque praerupto hiantia subito inferna patuerunt. Manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti voragine impudens specus, nefariamque vivi hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. Satisfecit improbis faucibus praecipitio sui M. Curtius, vireques, armatus, injecitque crudeli terrae inopinatam satietatem, cui parum esset quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulcra susciperet, nisi etiam vivos scissa sorber
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter tabe confecit. ut etiã quos non
egit in morte̾. turpi matiȩ exinanitos.
afflictosq dimiserit. Eonquerent᷑ hoc ut
arbitror loco: obtrectatores tẽporis apͣia¬
ni. si forte silentio p̃terieri. quibꝰ tic ͤ ceri¬
moniis placaueruit deos. & sedauerint
morbos. Cum pestilentia in dies crudesce¬
r&. auctores suasere pontifices. ut ludi
scenici. diis expetentibꝰ ederent᷑. Ita ꝓ
debellanda temporali peste corporũ. ar¬
cessitꝰ est ꝑpetuus morbꝰ anintarũ. Uber
tune quidem mͥ iste doloris atq increpa¬
tionis locꝰ est: sed in quo iã reuerentia tua
studiũ sapieitie & ueritatis exercuit. mͥ
suꝑ eo audere fas non est. Commonuisse
ie satis sit. & ex qualib& intentione lecto¬
rem ad illiꝰ lectionis plenitudinẽ remisisse.
Sequit᷑ hauc miserã luemi. miseriorẽq eius
expiationẽ. ꝓxino anno satis triste ꝓdigiũ.¬
Nepente si quͣiclem medio urbis t̾ra dissili¬

Expanded text:
jugiter tabe confecit, ut etiam jugiter tabe confecit, ut etiam egit in mortem, turpi macie exinanitos adflictosque dimiserit. conquererentur hoc, ut arbitror, loco obtrectatores temporis Chrini, si forte silentio praeterierim, quibus tunc caerimoniis Romani placauerint deos et sedauerint morbos. cum pestilentia in dies crudesceret, auctores suasere pontifices, ut ludi scaenici diis expetentibus ederentur. ita pro depellenda temporali peste corporum arcessitus est perpetuus morbus animorum. uber nunc quidem mihi iste doloris atque increpationis locus est, sed, in quo iam reuerentia tua studium sapientiae et ueritatis exercuit, mihi super eo audere fas non est, commonuisse me satis sit et ex qualibet intentione lectorem ad illius lectionis plenitudinem remisisse. Sequitur bano miseram luem miserioremque eius expiationem Repente siquidem medio Urbis terra dissil
Abbreviated transcription (Latin):
sut enagis quã explicata. uerecũdie con¬
cesserĩ. ut & qui scit recolat. & qui nes¬
cit inquirat. Interea romani qui ꝑ
liscoꝵ. dacuoꝵ & sutrinoꝵ. subacti et
attria. assiduis bellis conficiebantur.
Taudem in supra scriptis diebꝰ canullo du¬
ce easdem cepere ciuitates. & rediui¬
uo finem dedere certamini. Prenesti¬
nos etiã eodem tẽ pore. qui et usq adpor¬
tã rome bellando & cedendo ꝑuene¬
rant. ad fluitien alio tito qͥntio pugnan¬
te uicerunt.
it: nonut assol& plus minꝰ ut solito tẽ¬
poꝵ turbata temꝑies. hoc est aut uitẽ¬
pestua siccitas hienis. aut repentinꝰ
calor ueris. aut in congriuis huniores¬
tatis. uł autũni diuitis indigesta illece¬
bra. iusuꝑ etiã expirata decala¬
bris saltibꝰ aura cor¬
rumpens repentinos acu¬
tarum infirmitatũ afferro
transcursus. sed grauis diuturnaq
in nullo dispar sexu. innulla etate
dissimilis. generał i cunctos ꝑ bienniũ

Expanded text:
sint magis quam explicita uerecundiae consint magis quam explicita uerecundiae concesserim ut et qui scit recolat et qui nescit inquirat.\' Interea Romani, qui pliscorum Aequorum et Sutrinorum subacti et adtriti adsiduis bellis conficiebantur, tandem in supra scriptis diebus Camillo duce easdem cepere ciuitates et rediuiuo finem dedere certamini. Praenestinoa etiam eodem tempore, qui usque ad portam Romae bellando et caedendo peruenerant, ad flumen Haliam T. Quintio pugnante uicerunt. it: non ut adsolet plus minusue solito temporum turbata tempestiva siccitas hiemis, aut repentinus calor veris, aut incongruus humor aestatis, vel autumni divitis indigesta illecebra. Insuper etiam expirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum afferre transcursus, sed gravis diuturnaque in nullo dispar sexus, in nulla aetate dissimilis, generali cunctos per biennium
Abbreviated transcription (Latin):
pacificisq exerciciis stipeudia domesticȩ uo¬
iuptatis ad quirunt. niũ forte ut assolent
humane mutabilitati omia sordere p̾sentia.
nonitates rerũ acti audituq prurientibꝰ. ipsa
etiã uita fastidio est.
NNo ab urbe condita . cͦc laͦx .uͦi. seuis¬
simo t̾remotii achaia uniuersa concussa
est. & due turic ciuttates: idest ebora& ilycia
abrupus locoꝵ habitacuilis. deuorate. It
ego nunc econtrario poterã similia indiebꝰ
nr̃is a pud constantino polimi eque modo¬
a principe gentiũ p̃dicta & facta. s ñ
ꝑfecta narrare. cũ pꝰ t̾ribilem denuntia¬
tionem conscientiãq mali sui presciam.
subter comiota funditꝰ t̾ra tremer&.
desuꝑ fusa celitꝰ flamina pender&.
donec orationibꝰ archadii principis et
popłi xp̃iani. p̾sentẽ ꝑditionẽ d̾s exoratꝰ
auerter&. ꝓbans se soluii ẽe creatorem¬
& conseruatorem hominũ humiliũ. et
punitorẽ maloꝵ. S: hec ut cõmemiorata

Expanded text:
pacificisque exercitiis stipendia domesticae uopacificisque exercitiis stipendia domesticae uoluptatis adquirunt? nisi forte — ut adsolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia — nonitates rerum acta audituque prurientibus ipsa etiam uita fastidio est. Anno ab Vrbe condita CCCLXXVI saenissimo terrae motu Achaia uniuersa concussa est et duae tunc ciuitates, id est Ebora et Helice, abruptis locorum hiatibus deuoratae. At ego nunc e contrario poteram similia in diebus nostris apud Constantinopolim, aeque modo principem gentium, praedicta et facta sed non perfecta narrare, cum post terribilem denuntiationem conscientiamque mali sui praesciam subter commota funditus terra tremeret et\' desuper fusa caelitus flamma penderet, donec orationibus Arcadii principis et populi Christiani praesentem perditionem Deus exoratus auerteret, probans se solum esse et conseruatorem humilium et punitorem malorum. sed haec ut commemorata
Abbreviated transcription (Latin):
rantur: E iquidem tracto ꝑaliquot etates
hoc continuo bello: athenienses. lacelemo¬
nii. archades. boecii. thebani. postremo gre¬
cia. asia. ꝑsis atq egiptiis. cũ libia insulisq
maxxinus. nauales simul pedestresq con¬
flictꝰ. quȩ indiscretis egere discursibꝰ refer¬
re cesa honunũ milia non possem. etiãsiui
nierarem bella. At nunc increp& hec tẽ¬
pora. acq illa collaudoe. qͥcũq nescit
hosce om̃s istarũ urbiũ ꝓuinciarũq popłos.
ita nunc insolis ludis ac theatris consenes¬
cere. sicuti tunc in castris maxune preliisq
tabuisse. I lorentissima illa & toeiꝰ tunc mi¬
ꝑiũ orientis affectans lacedemoniorũ ciuitas.
uxx centumi hominef habere potuit. ita in¬
cessabilibꝰ cipuenta malis. iminaturas misere
expendebat ecates & querantur nunc ho¬
mines. quoꝵ referte nueris & senibꝰ ciuita
tes. secura uuenũ ꝑ egnatione ditant᷑.

Expanded text:
rantur: siquidem, tracto per aliquot aetates rantur: siquidem, tracto per aliquot aetates hoc continuo bello, Athenienses, Lacedaemonii, Arcades. Boeotii, Thebani, 155 postremo Graecia, Asia, Persis, atque Aegyptus cum Libya, insulisque maximis, navales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. Referre caesa hominum millia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa collaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium provinciarumque populos, ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime praeliisque tabuisse. Florentissima illa, et totius tunc imperium Orientis affectans, Lacedaemoniorum civitas, vix centum habere potuit senes: ita incessabilibus circumventa malis, immaturas misere expendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus civites secura. iuuenum peregrinatione ditantur
Abbreviated transcription (Latin):
dio stupor nascit᷑. uelut exe consensu ta¬
cito utrĩq discessũ est. E paminondas
aũ grauit̾ sauciꝰ. cũ deuictoria suoꝵ cõꝑis¬
s& : scutũq exosculatꝰ e̾ẽt. remota ma¬
nu qua uulnꝰ obeluserat. egressũ sangͥ¬
nis. ac mortis patefecit introitũ.
Cuiꝰ morteni sic thebanoꝵi
ꝑ ditio subsecuta est. ut non ꝑ didissef.
ducẽ. sed ipsi cu eo tunc perisse uida¬
rentur. Contextũ indigelle
historiȩ inextͥcabilem cratẽ. atq incertos
belloꝵ orbes. huc atq illuc limphatico fu¬
rore gestoꝵ. uerbis euestigiosecutꝰ in pli¬
cui : qͣm tanto ut uideo in ordinatus scrip¬
si. quanto magis ordinem custodiui.
Impba dñandi lacedemonioꝵ cupiditas.
qu̾antis popłis. qualibꝰ urbibꝰ. quibꝰ ꝓuin¬
ciis. cuiꝰmodi odioꝵ motꝰ. quantas causas
certaminũ suscitarit: quis uł numero. uł
ordine uł ratione disponat. cũ ipsi qͦ non
plus afflicti bellis. quã confusione refe¬

Expanded text:
dio stupor nascitur, ueluti ex consensu tadio stupor nascitur, ueluti ex consensu tacito utrimque discessum est. Epaminondas autem grauiter saucius cum de uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introitum: cuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes huc et illuc lymphatico furore gestorum uerbis e uestigio secutus inplicui, quoniam tanto, ut uideo, inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodiui. improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas quantis populis, qualibus urbibus, quibus prouinciis cuiusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum sordine, vel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus afflicti bellis quam bellorum confusione refe
Abbreviated transcription (Latin):
turã poposeit. qđ signũ uictorie tradite
int̾ grecos hab̾i soloe. Thebani aũ hac
confessione contẽpti. dato parcendi sig¬
no. finẽ dedere certamini. P aucis de¬
inde int̾uenientibꝰ induciarũ diebꝰ. lace¬
demoniis ad alia bella conu̾sis. thebani
cũ epaminonda duce de inuadenda lace¬
demonia quasi secura & desticuta cepere
ficluciã taciti intẽpesta nocte lacedemo¬
nã uenuint. Es nonita incautã uł in¬
defensam. sic̃ arbitrabantur. offendunt.
Armati enĩ senes cũ reliqua turba inbellis
ȩtatis. p̃ cognito aduentu bostiũ. itupsis
se portarũ angustiisobiecerunt. &
aduersus quindeci milia militũ. uix
centũ confecti euo homines pruper̃.
I is itaq tanta belli molem sustinentibꝰ.
iurentꝰ suꝑ ueniens. congredi aduersus
thebanos aꝑto certamine incunctanter
decreuit. C ommisso p̃lio cum lacecleno¬
nii uinceretitur: repente epaminondas
dux thebanoꝵ in cautiꝰ dimicans. uulnerat᷑.
Qua re dũhis ex dolore metꝰ. illis ex gau¬

Expanded text:
am poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti, dato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gau
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq magtiũ pietatis miserationisq moni¬
ñtũ. in reꝑationẽ eiꝰ oꝑatꝰ est. Mãq eani
alacedemoniis ex inatã: lacedemoniorũ
p̃diis repleuit. ꝑsis incendentibꝰ conere¬
crematã. ꝑsis edificantibꝰ reformauit .
N terea artaxerses ꝑsarũ rex sicut
inprincipio dictũ est. unin̾sis grecie po¬
pulis. ꝑlegatos ut ab armis discedent.¬
& paci ad quiescerent imꝑauit: non qͥa
misericordit̾ fessis consuler&. s nese
in egypto bellis occupato. aliqua in
regnũ suu̾ tẽptaret᷑ inruptio. Cunc¬
tis gͥ grecis optatissima quiete resolu¬
tis : domesticoq ocio torpentibꝰ.
lacedemonii in quieti magis
qͣni strenui. & furore potiꝰ
quã uirtate iitolerabiles. pꝰ
bella deposita. temptant
furta belloꝵ. Nã speculati
ab sentiã archadũ castellũ eoꝵ repentiia
irruptione ꝑfriugunt. Archades uero
excctati inui̾ria. uinicto sibi thebanoꝵ
auxcilio. amissa farto bella repetunt.

Expanded text:
itaque magnum pietatis miserationisque monuitaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, Persis incendentibus concrematam Persis aedificantibus reformauit. interea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemonii, inquieti magis quam strenui et furore potius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ athenienses cũ cõꝑissent insꝑata lacede¬
monios uictoria subleuatos: pristine serui¬
tutis de quã tc̃ respirare uix pot᷑ant. cre¬
pidi metu exercitũ contrahunt. eũq boe¬
tiis in auociliũ adiungunt. cõmissũ iphierati
duci. Qͥ adolescens ad modũ uix dũ an¬
nos. xex. natꝰ: infirmitatẽ etatis matu¬
ritate animi muniebat. E onon qͦ uir
quidem acheniensis. duxaũ ꝑsici exer¬
citꝰ. audito hagesilai reditu. ad populan¬
dos lacedenonioꝵ agͦs reu̾tit᷑. I ta spar¬
thani strepitu circuinsonantiũ undiq hos¬
tiũ elausi atq ext̾riti ultuna ꝓpe modum
desꝑatione tabuer̃. M conon pꝰ quã uasta
hostilis soli populatione saciatꝰ est. athe¬
nas ꝑgit. in maximo gaudio cuiiũ. ipse
tristis. quippe cũ uider& urbe̾ popło qͦn¬
dã cultuq ornatissimã nunc miserabili ru¬
inarũ ac desolationis squalore confect᷑a.

Expanded text:
uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaeuero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitutis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt eumque Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat. Conon quoque, uir quidem Atheniensis, dux autem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterriti, ultima propemodum desperatione tabuerunt. sed Conon postquam uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam cultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam.
Abbreviated transcription (Latin):
lisander: & occidit᷑. Ip ausanias qͦ dute alt̾ la¬
dedemonioꝵ insimulatꝰ ꝓditionis. in exciliũ tru¬
dit᷑. I hebani aũ uictoria potiti. collecta
unu̾si exercitꝰ manu spartã contencdant.
pucantes se uacuã p̃sidio catitatẽ. nullo iu¬
traturos negocio. cuiꝰ iã omͣs pene copias eñ
ipso rege delessent. atq ab om̃ubꝰ socis desticutos.
uident. Illa.e demonii ꝑiculo eiuitatis impulsi.
habitu in exercitati militis qualicũq delectu
obiuã hosti ꝓcediuit. E uctis semel: aduersus
uictores obsistendi nec uirtꝰ. nec animꝰ fuit:
Tũ gͥ cedes uniꝰ tantũ pene partis ageret᷑. re.¬
pente rex hagesilaus arcessitꝰ exeasia. in ꝓui¬
sus exbello suꝑuenit. ¶ hebanos iã successu
duplicis uictoriȩ letiores: segnioresq ad gre¬
ditur. nec cuifficile suꝑat. maxime cũ ad¬
huc apud ipsũ pene integre iures hab̾ent᷑.
ipse tam̃ hagesilaus grauit̾ uulnerat᷑. Nt

Expanded text:
Lysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter LaLysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter Lacedaemoniorum insimulatus proditioni sin exilium traditur; Thebani autem uiotoria potiti, collecta uniuersi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se uacuam praesidio ciuitatem nullo intraturos negotio, cuius iam omnes paene copias cum ipso rege delessent atque ab omnibus sociis destitutos uiderent. Lacedaemonii periculo ciuitatis inpulsi habito inexercitati militis qualicumque dilectu obuiam hosti procedunt. sed uictis semel aduersum uictores obsistendi nec uirtus nec animus erat. oum igHur oaedes tantum unius paene partis ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae laetiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentur. ipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur. at
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ fideui. ut huic exiber& naturã. illiᷤ
prebera industriã. ¶nhoc ꝓpensior ciuibꝰ.
qd̾ quieti lib̾tatiq eoꝵ alieni sanguinis dis¬
erunen unpender&. pugaar& aduersum
insolentissimos hostes. ꝑieulo regis. p̃mio pa¬
trie. C onsticuer̃ itaq nauale certam̃. ꝑse
cononȩ. sparchani lisandro duce. nilites re¬
miges. ipsiq ductores. uno parit̾ in tautuã
cedem ardore rapiuntur. W agnitudine atq
Atrocitate belli istius inclinatꝰ. ex hoc semꝑ
ac sublapsa retto referri. sparthanoꝵ spesuisa:
donec adsurgendo egre ac misere recidendo
ꝰ uero hec eadem pugna initium recuꝑande
pocencie sic̃ lacedemoniis amittende fuit.
Pruni gͥ thebani auxxilio atheniensiũ fulti. su¬
ꝑiori clade saucios ac trepidos aggrediunt᷑.
multa animati fiducia. ꝓpt̾ urcutẽ atq indus¬
triã epaminonde ducis sui. cũ quo sibi facile
gotio uincentibꝰ. Uincit᷑ enĩ eciã hoc conflictu.

Expanded text:
patriae fidem, ut huic exhiberet naturam, illis patriae fidem, ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior ciuibus, quod quieti libertatique eorum alieni sanguinis discrimen inpenderet et pugnaret aduersus insolentissimos hostes periculo regis, praemio patriae. conserunt itaque nauale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce; milites remiges ipsique ductores uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur. magnitudinem atque atrocitatem belli istius inclinatos ex hoc sempeac sublapsa retro referri Spartanorum spes uisa, donec adsurgendo aegre ae misere recidendo eniensibus uero haec eadem pugna initium recuperandae potentiae sicut Lacedaemoniis amittendae fuit. primi igitur Thebani, auxilio Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos adgrediuntur, multa animati fiducia propter uirtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile gotio uincentibus. uincitur enim etiam hoc conflictu
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ coegere bellum. Qͥ acerbissimis
inuice̾ p̃liis fatigati. & multo sangͥne ob¬
liti. uelut inuicti ab alterutro recessen
Ig conon accepto iterũ ꝑseipsũ a rege mag¬
no stipendio. reuersus ad classem: inuadit
hostiles agros. turres. c astella. ceteraq pꝰ¬
sidia expugnat. & ueluti effusa tempes¬
tas. quacũq incubuit. cuncta pst̾nit.
Maceclemonii uero domesticis malis circũ¬
uenti: exet̾nis inhiare desistunt. abiciunti
spem dominationis. umminente ꝑiculo
seruititis I agesilaun quẽ cũ excerei¬
tu in asiã miserant. ad subsidiũ patrie
reuocant. Interea lisander dux apud
sparthã ꝑ hagesilaum regen relictꝰ. ma¬
xximã muntcissimãq classeni tẽ instruxerat.
motꝰ emulatione uirtutis hagesilai. ite illo
pedestrem exꝑeditionẽ agitante. ipse qͦq
nauali discursu ora maritumna ꝑuagaret᷑.
Conon uͭ suscepto negorio. duplicem curã
impendebat. debeus sociis sollicitudinẽ.

Expanded text:
in unum coiere bellum, qui acerbissimis in unum coiere bellum, qui acerbissimis inuicem proeliis fatigati et multo sanguine obliti uelut inuicti ab alterutro recesserunt. igitur Conon accepto iterum per se ipsum a Rege Magno stipendio reuersus ad classem inuadit hostiles agros, turres castella ceteraque praesidia expugnat et ueluti effusa tempestas quacumque incubuit cuncta prosternit. Lacedaemonii uero domesticis malis circumuenti externis inhiare desistunt ahiciuntque spem dominationis inminente periculo seruitutis; Agesilaum, quem cum exercitu in Asiam miserant, ad subsidium patriae reuocant. interea Pisander , dux apud Spartam per Agesilaum regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione uirtutis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque nauali discursu oram maritimam peruagaretur. Conon uero suscepto negotio duplioem curam inpendebat debens sociis sollicitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
consilio. ut pondꝰ gemine congressionis
eluder&. unũ denunciato bello appetit.
alterũ pacta pace suspendit. P harnabu ⁊ꝰ
tisaphernẽ apud artaxersen tunc cõmunẽ
regem defert itt ꝓditorem: p̾sertĩ qui cum
hoste belli tẽpore de federis conditione pe¬
pigiss&: hortat᷑q regem ut inlocũ eiꝰ cono¬
nem atheniensem uirũ. qͥ tc̃ forte apd ciprũ
exulabat. ducẽ uauali p̾lio constituat. Ne¬
ceptis gͥ quingentis talentis argenti. conon
comꝑtis lacedemonii. & ipsi auocilia naua¬
lis belli arege egypti hercxmone ꝑ lega¬
tos petunt. N quo centũ instructas trireies
& sexcenta milia modioꝵ frunͣtti acceꝑunt.
Asociis etiã undiq magna contraxere
subsidia. Cui militiȩ consensu omu̾i hage¬
silaum ducẽ decreuer̃. uirum pede clau¬
dũ. s qui in difficillimo rerũ statu mallent
sibi regem claudicare. quã regnũ. Ia¬
ro umqͣm ita pares om̃i industria duces.

Expanded text:
consilio, ut pondus geminae congressionis consilio, ut pondus geminae congressionis eluderet, unum denuntiato bello appetit, alterum pacta pace suspendit. Pharnabazus Tissafernem apud Artaxerxem, communem tunc regem, defert ut proditorem, praesertim qui cum hoste belli tempore de foederis conditione pepigisset: hortaturque 148 regem, ut in locum ejus Cononem, Atheniensem virum, qui tunc forte apud Cyprum exsulabat, ducem navali bello constituat. Acceptis igitur quingentis argenti talentis, Conon conpertis Lacedaemonii et ipsi anxilia naualis belli a rege Aegypti Hereynione per legatos petunt, a quo centum instructas triremes et sescenta milia modium frumenti acceperunt; a sociis etiam undique magna contraxere subsidia. cui militiae consensu omnium Agesilaum ducem decreuerunt, uirum pede claudum, sed qui in difficillimo rerum statu mallent sibi regem claudicare quam regnum. raro umquam ita pares omni industria duces
Abbreviated transcription (Latin):
suer̃. Il ã quid tã indignũ liberis & fortibꝰ
iuris qͣm longe remoti. sepe uicti. ad huc
hostis ⁊ deinde minitantis imꝑio arma de¬
ponere. paciq seruire. si ñ ipso
tantũ anniuitian te pacis sono ꝑ
corda cunctoꝵ egra bellitabuiss&
intentio. & pꝰ diuturnas laborũ uigilias.
oscitatos ac stupefactos quies mopinata
laxass&e: priꝰ quã ipsam quietae̾ uoluptas
pacta cõponera&: Uude aũ tanta fatiga¬
tio om̃iũ ꝑ totã greciã popłoꝵ corrupta
corda oppresserit. quȩ efferos animos ig¬
noto ad quiescere ocio tã facile ꝑsita¬
sit: qͣm breuissime ostendã. Aacedemo¬
nii ut pote homines. & greci homines. qͦ
plura habebant. eo ampliora cupientes.
pꝰ qͣm atheniensiũ potiti st̃: uniu̾sam asiã
spe dominationis hauser̃. Itaq toto ori¬
enti bellũ mouentes: hyrchilidem duce̾
inhanc milttiã legunt. Qͥ cã sibi aduer¬
nem pugnandũ uider&e. ꝓiuso adtẽpꝰ

Expanded text:
suerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus suerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus uiris, quam longe remoti; saepe uicti, adhuc hostis et deinde minitantis. imponere, pacique servire? si non ipso tantum annuntiatae pacis sono per 147 corda cunctorum aegra belli tabuisset intentio: et, post diuturnas laborum vigilias, oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem voluntas pacta componeret. Unde autem tanta fatigatio omnium per totam Graeciam populorum corda corporaque oppresserit, quae efferos animos ignoto acquiescere otio tam facile persuasit, quam brevissime ostendam. Lacedaemonii, utpote homines, et Graeci homines, quo plura habebant, eo ampliora cupientes, postquam Atheniensium potiti sunt, universam Asiam spe dominationis hauserunt. Itaque toti Orienti bellum moventes, Dereyllidam ducem in hanc militiam legunt, qui cum sibi advernem pugnandum videret, proviso ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
di iugerẽ. M ego cũ utrũq uitandum
sciã utrũq faciã ut qͦ cũmodo alteru¬
tra temꝑent᷑. si nec multa p̃termissa.
nec multa conseripta uideantur¬
no ab tirbe condita cͦc. lx .iiiͦi.
quẽ annũ sic̃ grauissimũ ꝓpt̾ ignota
sibi captiuitate roma ꝑsensit᷑. ita magnifi¬
cũ ꝓpt̾ insolitã pace̾ grecia habuit. E o
siquidem ccpore quo galli Romã captam
incensamq tenuer̃. ac uendider̃: artaxer¬
ses rex ꝑsarũ discedere ab armis & quiesce¬
re in pace uniu̾sam greciã ꝑ legatos p̾ce¬
pit. denuntians contradictorem pacis.
bello impetendũ. Quem ita iubentem.
potuissent utiq greꝵtã constanter contẽs¬
nere. quã fortit̾ sep̃e ũider̃. nisi porrectã
undecũq occasionem qͣm auide desidera¬
uerant. tã libent̾ hausissent: Ostender̃
ciũ quã egre & misere illa eatenꝰ gesser̃:
quȩ tã facile indigna etiã conlitioͥrie po¬

Expanded text:
di uigorem. sed ego cum utrumque uitandum di uigorem. sed ego cum utrumque uitandum sciam, utrumque faciam ut quocumque modo alterutra temperentur, si nec multa praetermissa nec multum constricta uideanturno ab Vrbe condita CCCLXIIII, quem annum sicut grauissimum propter ignotam sibi captiuitatem Roma persensit ita magnificum propter insolitam pacem Graecia habuit, eo siquidem tempore, quo Galli Romam captam incensamque tenuerunt ac uendiderunt, Artaxerxes rex Persarum discedere ab armis et quiescere in pace uniuersam Graeciam per legatos praecepit, denuntians contradictorem pacis bello inpetendum. quem ita iubentem potuissent utique Graeci tam constanter contemnere, quam fortiter saepe uicerunt, nisi porrectam undecumque occasionem quam auide desiderauerant, tam libenter hausissent — ostesderunt enim, quam aegre et misere illa eatenns gesserint, quae tam facile indigna etiam condicione po
Abbreviated transcription (Latin):
contestatꝰ sum. & nunc
necessarie repeto. scd̃m
p̃ceptun tuũ de ante¬
actis conflictationibꝰ scłi.
nec om̃ia. nec ꝑ onͣua pos¬
se quȩ gesta & sicut st̃ gesta explicari.
qͣm magna atq innumera copiosissime
tores aũ & si U non easdem cau¬
sas. easdemtam̃ res habuere ꝓpositas.
Quippe cum illi bella. nos belloꝵ miserias euol¬
uamꝰ. Prȩterea exhac ipsa de qͦ qͤror habundan¬
tia. angustia orit᷑ mͥ. & condudit me sollicitudo
nodosior. Si enĩ alicͦ stu dio breuitatis omnto:
putabunt᷑ aut michi nune defuisse. aut
millo tunc tempore non fuisse. Si uero
significare cuncta it nec exepͥmere studens
compendiosa brenitate succingo: obscura fa¬
ciã. & ita apud plerosq erunt dicta. ut
nec dicta uideantur. maxxime cũ econtra¬
rio nos uĩ rerum. non inagine̾ cõmendare
curemꝰ. Ib reuitas aũ aut obscuritas. immo
ut est semꝑ obscura breuitas. & si cognoscen¬
di imaginem p̾fert: aufert tam̃ utelligen¬

Expanded text:
contestatus sum et nunc necessarie repeto secundum praeceptum tuum de anteactis conflictationibus saeculi: nec omnia nec per omnia posse quae gesta et sicut gesta sunt explicari, quoniam magna atque innumera. copiosissime tores autem etsi non easdem causas, easdem tamen res habuere propositas: quippe cum illi bella, nos bellorum miserias euoluamus. praeterea ex hac ipsa de qua queror abundantia angustia oritur mihi et concludit me sollicitudo nodosior. si enim aliqua studio breuitatis omitto, putabuntur aut mihi nunc defuisse aut in illo tunc tempore non fuisse; si uero significare cuncta nec exprimere studens conpendiosa breuitate succingo, obscura faciam et ita apud plerosque erunt dicta, ut nec dicta uideantur: maxime cum e contrario nos uim rerum, non imaginem commendare curemus; breuitas autem atque obscuritas, immo ut est semper obscura breuitas, etsi cognoscendi imaginem praefert, aufert tamen intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
mmaginibꝰ uanus que suꝑsticione muserabili uł dĩa
uł homines meritiuntur. ab iectũ est. IHorũq om¬
mũ ab hominamͣtoꝵ qd̾ immissa ꝑhoste̾ flam¬
ma non adit. missus ecelo ignis cueriit. &
qͣm uber dicendi materia est. quȩ neqͥ qͣm hoc
concludi pot᷑ libro: hic p̾sentis uoluminis
finis sit: ut insequentibꝰ cȩtera ꝑ sequamur

Expanded text:
imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: horumque omnium abominamentorum, quod inmissa per hostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequentibus cetera persequamur
Abbreviated transcription (Latin):
unt de electa uł potius neglecta religione
penitentiã. Ireuera pares st̃. ⁊ conferunt᷑
int̾ se he due captiuitates. galloꝵ udelic&e ait
ista transcarrens. Galli eoctincto ppło. ur be
deleta: ipsum quoq Rome nom̃ in entremiis ei¬
neribꝰ ꝑsequentes. & gothi relicta uitentione
p̃dandi. ad confugia salucis hoc est scõꝵ locorum
agmina ignara cogentes: ibi uix queniqͣm in¬
uericũ senatorem. qui uł absconse euaserit. hic
uix quemqͣm requiri. qui uł forte ut latens.
ꝑierit. Recte sane cõparari hunc fuisse ibi
seruoꝵ numerũ. qͥ hic fuerit ꝑditoꝵ. PPlane
qđ re ꝓditur. & fatendum est. in hac clade pre¬
senti p̾senti plus dm̃ seuisse. homines minꝰ. cum
ꝑagendo ipse qđ illi non impleuissent. cur eos
miserit demonstrauit. Quippe cũ supͣ humanas
iures ẽẽt incendere eneas trabes. & subruere nas¬
narũ moles structurarũ. ictu fulminũ forũ cũ

Expanded text:
unt de electa uel potius de neglecta religione unt de electa uel potius de neglecta religione paenitentiam. reuera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captiuitates : illa. ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione praedandi ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum, agmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum
Abbreviated transcription (Latin):
arce capitolii auentini montis latentẽ. obsidi¬
one concludunt. Ibiq infelices reliqͥas. fame.¬
peste. desꝑatione. formidine atter᷑ : subigunt.
uendunt. Mã mille libris auri discessionis p̃¬
ciũ paciscunt᷑. non qͦ apd gallos Roma par¬
ui nominis fuerte.s qđ illam sic iã ante de¬
triuerint. ut ampluis cune ualere non pos¬
s&. E treuntibꝰ gallis. remanserat in illo
quondam urbis ambitu deforiniũ raiunarũ
obscena congeries. ⁊ undiq ꝑ impedita er¬
rantiũ. ⁊ uit̾ ipsa sigͣnotoꝵ offense uocis una¬
go respondens. trepidos suspendebat audit.
Iorror quatiebat animos. silentia ipsa t̾rebant.
O iquidem materia pauoris est. raritas inspa¬
tiosis. Minc illis mutare sedes. aluid in:ole¬
re oppidum. altero etiã censeri nomine
cogitatum. placitum atq teͣptatũ est. En tẽ¬
pora. quoꝵ cõparatione p̃sentia ponderant᷑.
En quibꝰ recordatio suspirat. En que incuti¬

Expanded text:
arce Capitolini montis latitantem, obsidiarce Capitolini montis latitantem, obsidione concludunt: ibique infelices reliqpeste desperatione formidine terunt subigunt uendunt: nam mille libris auri diecessionis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma parui nominis fuerit, sed quo illam sic iam ante detriuerint, ut amplius tunc ualere non posset. exeuntibus Gallis remanserat m illo quondam Vrbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat animos, silentia ipsa terrebant : siquidem materia pauoris est raritas in spatiosis. hinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum plaoitum atque temptatum est. En tempora, quomm conparatione praesentia ponderantur; en, de quibus recordatio suspirat; en, quae incuti
Abbreviated transcription (Latin):
sentis iniuriã.git᷑ galli senones duce bren¬
no. exercitu copioso & robusto nimis. exm ur¬
beui clusini quȩ nc̃ tuseia dicit᷑ obsidereitt.
legatos romanorũ qui tẽ cõponende inter
eos pacis gr̃a uenerant. in acie aduersun
se uidere pugnantes. Qua indignatione
ꝑmoti: elusini oppidi obsidione missa. to
tes: fabiꝰ cum exerciti consul exxcipit.
Nec tameu obsuiit. immo pottus hostilis
ille impetꝰ quasi aridam segetem succidit.
strauit. & transiit. Uestat᷑ hane fabis cla¬
dem fluuiꝰ allia. sic̃ eremara fabioꝵ: Non
enĩ facile aliquis similen ruinã romane
nulicie recenserae. etiã si roma insuꝑ incen¬
sa non eet. Patenten galli urbem pene¬
trant: trucidant Rigentes simulacroꝵ
modo insuis sedibꝰ setiatores. eosq incendio
domoꝵ erematos. lapsu culmiũ suoꝵ sepe¬
liunt. U niu̾sam reliquã uiuientutem. qͣm
constat uix mille homunũ tunc fuisse. in

Expanded text:
aesentis injuria. Igitur Galli Senones, duce Brenaesentis injuria. Igitur Galli Senones, duce Brenno, exercitu copioso et robusto nimis, cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent,. legatos Romanorum, qui tunc conponendae inter eos pacis gratia uenerant, in acie aduersum se uidere pugnantes: qua indignatione permoti, Clusini oppidi obsidione tes Fabius cum exercitu consul excepit, nec tamen obstitit; imo potius hostis ille impetus Romanos quasi aridas segetes succidit, stravit et transivit. Testatur hanc Fabii cladem fluvius Allia, sicut Cremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similem Romanae militiae ruinam recenseret, etiamsi Roma insusa non esset. Patentem Galli Urbem penetrant, trucidant rigentes simulacrorum modo in suis sedibus senatores: eosque incendio domorum crematos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Universam reliquam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse, in
Abbreviated transcription (Latin):
is deide temporibꝰ. gratissimo motu t̾re
concussa si cilia. insuꝑ exestantaibꝰ echne
montis i guibꝰ fatullisq calidis. cũ detͥmento plu¬
rimo agroꝵ. uillarũq uastata est: Tu̾ne etiã
repentino maris impetu abscisa. atq in insulã
delata est. Atheniensiũ qͦq miserabiles reli¬
spestis inuasit. diiq populata est.
NNo ab urbe condeta. cce . l .u. obsidio
uelauoꝵ decem continius annis magis ob¬
sessores quam obsessos detriuit: Naͣ romani
repentiniis sepe hostiu eruptionibꝰ cõminuti.
p̃t̃ ea in hibernis bella sorciti. hiemare sub pel¬
libꝰ. postremo famen ac frigꝰ in conspectu hos¬
tium ꝑpeti coacti st̃. urbem nouissime sine
ullo digno romanȩ uirtitis testimonio cunicu¬
lis ⁊ clam destina oprectione ceper̃. Ianc
ittilem magis quã nobilem uictoriã. primo
urbis insequitur. Eui cladi audeat quisqͣm si
pot̾ aliquos motꝰ huiꝰ temporis comparare. qͣ m¬
uis non equi pendat p̃teriti mali fabula pͥ¬

Expanded text:
is deinde temporibus gravissimo terraemotu concussa Sicilia, insuper exaestuantibus Aethnae montis ignibus, favillisque calidis, cum detrimento plurimo agrorum villarumque, vastata est. Tunc etiam A  Al., contigua, repentino maris impetu abscissa, atque in insulam dissoluta est. Atheniensium quoque miserabiles reliquias pestis invasit diuque populata est. nno ab Urbe condita CCCLV obsidio Veiorum decem continuis annis magis obsessores quam obsessos detrivit. Nam Romani repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus, postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt: urbem novissime, sine ullo digno Romanae virtutis testimonio, cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam, primo Urbis insequitur: cui cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus temporis hujus comparare: quamvis non aeque pendat praeteriti mali fabulam pr
Abbreviated transcription (Latin):
corripi iustũ erat. Soluuntur repente un¬
diq ꝑmissu dĩ ad hoc eircũpositȩ relicteq
gentes. laxatisq habenis in om̃s romanoꝵ
fines. inuehuntur germani alpibꝰ tota ita
lia reciaq penetrata. rauennã usq ꝑuenuinI.
Elamanni gallias ꝑuagantes. etiã intcaliã tran¬
seuit. grecua. macedonia pontꝰ. ala gochoꝵ
in undatione deletur. Nã dacia traus danti.
biũ inꝑpetuũ aufertur. qͥdi & sarmate pã.¬
nonias cdepopulantur: germani ulteriores
abrasa potiunt᷑ hispania. parchi mesopota¬
miã aufer̃. sy riãq conraeluit. E retant
aclhuc ꝑ diuersas ꝓiuncias in magnarũ ur¬
qͦq inhispauia t̾raconẽ nr̃am ad consolatio¬
forte romani corporis ab hac dilaceratione
cessar& : conspirant intrisecꝰ tyrauni.
consurg̾t bella ciuilia sss undit᷑ funcditur
ubiq plurimꝰ sangͥs romanoꝵ. romanis bar¬
barisq seuientibꝰ: s cito ira dĩ in miscdam

Expanded text:
corripi iustum erat. soluuntur repente uncorripi iustum erat. soluuntur repente undique permissu Dei ad hoc circumpositae relictaeque gentes laxatisque habenis in omnes Romanorum fines inuehuntur. Germani Alpibus Raetia totaque Itałia penetrata Rauennam usque perueniunt; Alamanni Gallias peruagantes etiam in ltaliam transeunt; Graecia Macedonia Pontus Asia Gothorum inundatione deletur\'; nam Dacia trans Danuuium in perpetuum aufertur; Quadi et Sarmatae Pannonias depopulantur; Germani ulteriores abrasa potiuntmiam auferunt Syriamque conradunt. exstant adhuc per diuersas prouincias in magnarum urquoque in Hispania Tarraconem nostram ad consolatioforte Romani corporis ab hac dilaceratione cessaret, conspirant intrinsecus tyranni, consurgunt bella ciuilia, funditur ubique plurimus sanguis Romanorum Romanis barbarisque saeuientibus; sed cito ira Dei in misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
regnum adeptꝰ: uix duobꝰ anius cum
uolusiano filio optinuit. E derteur ul¬
eatenꝰ incredibilium morboꝵ p estis
extenditur. Nulla fere ꝓiuntia roma
na. nulla ciuitas. nulla domꝰ fuit. qͤ ñ
illa generali ꝓestilentia corruptaatq
Emilianꝰ tam̃ t̾cio ñse inuase tx̧ rannidis
loco creatist̃. Ualerianꝰ in recia ab excer¬
citu augustꝰ apellatꝰ. rome au̾ aseuatu
galienꝰ cesar ereatꝰ. Mausitq ineore¬
no galieuꝰ infelicitꝰ annis . xcbͫ respr¬
te paulisꝑ orbe ab illa sup̃ solitũ iuglet
geau pesilenta. Generi humano. ꝓ¬
uocat penã suã. obliuosa malita. Umpie¬
tas enĩ flagella qͥdem excruciata sensit:
s a qͦ flagellabatur omino obdurata non
sensit. Ut de suꝑioribꝰ taceã facta adecio
magna uedcauit. O entita est ũ qͥtas sibi
prauo ĩ ꝑnitiem suã cir cũuenta iuditio.
pestilentiã cõmunes casꝰ t̾ẽ. accedentẽq ex morbis

Expanded text:
regnum adeptus, vixit duobus annis cum regnum adeptus, vixit duobus annis cum Volusiano filio in imperio. Exoritur uleatenus incredibilium morborum pestis extendna, nulla ciuitas, nulla domus fuit, quae non illa generali pestilentia correpta atque Aemilianus tamen tertio mense inuasae tyrannidis loco creati sunt: Valerianus in Raetia ab exercitu Augustus appellatus, Romae autem a senatu Gallienus Caesar creatus; mansitque Gallienus in regno infeliciter annis xugi et graui pestilentia genere humano. prouocat poenam suam obliuiosa malitia. impietas enim flagella quidem excruciata sentit, sed a quo flagellatur, obdurata non sentit. ut de superioribus taceam, facta a Decio magna uexauit. mentita est iniquitas sibi, prauo in perniciem suam circumuenta iudicio, pestilentiam communis casus esse accidentemque ex morbis