comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitas siluȩ non exnatura sedex accidenti sit. Que silua fit
& corrũpitur certe cũq fit .ẽ. aliquatenus. & cũ dissoluitur.
non est aliquatenus. corruptelaq eiꝰ propt̃ indiuiduã caren¬
tiam ꝓuenit. ipsa uero possibilitate non natura immortalis
est. ac sine generatione. propt̃ ea quod necesse erat hisquae
nascuntur subiacere aliquid antiquitus ex quo fierent. atq
ad generationẽ uenirent. Talis est porro haec natura. Necesse
est igit᷑ fuisse siluam antequã fieret. Siquidẽ exeafiurit
c& era siue quid dissoluit᷑ & perit. adhanc eandẽ naturam
postremo redeat necesse est. Ergo &iam corruptaerit ante
corruptelam dissolutionẽq. Haec aristo teles assistens sen¬
tentiae suae. deinitus rerũ. deq natura soluae loquitur :
sedqr obscurior sermo.ẽ. explanandus uidetur. Tres ab eo
ponuntur origines uniuersȩ rei. species. silua. carentia. spe¬

Expanded text:
mitas siluae non ex natura sed ex accidenti sit. Quae silua fit mitas siluae non ex natura sed ex accidenti sit. Quae silua fit et corrumpitur certe, cumque fit, est aliquatenus, et cum dissoluitur, non est aliquatenus corruptelaque eius propter indiuiduam carentiam prouenit. Ipsa uero possibilitate, non natura immortalis est ac sine generatione, propterea quod necesse erat his quae nascuntur subiacere aliquid antiquius, ex quo fierent atque ad generationem uenirent; talis est porro haec natura: necesse est igitur fuisse siluam ante quam fieret, siquidem ex ea fiunt cetera, siue quod dissoluitur et perit ad hanc eandem naturam postremo redeat necesse est; ergo etiam corrupta erit ante corruptelam dissolutionemque». Haec Aristoteles assistens sententiae suae de initiis rerum deque natura siluae loquitur; sed quia obscurior sermo est, explanandus uidetur. Tres ab eo ponuntur origines uniuersae rei, species, silua, carentia. Spe
Abbreviated transcription (Latin):
dan qusunũ aliquid subiacere corporibus putent. Quicriã sidi¬
sulant mauis illud & minus ut sint duae exhac duitate unares.
iudasicatur . aliae int̃mittit᷑. Si quidem siluatã quã mater
coiporũ. formationi adiumerito est. Carentia uero non adiu¬
uet pormnationẽ. sed potius impediat acrenitat᷑. quatenꝰ. qͥa
dums pecus diuina ressit & appetibilis contraria est eicarentia
Suma uers appetit formã & illustrationẽ cupidaq ciꝰ ẽ iuxta
natur a ꝓpriam porro si ap̃petat formã appetere eã necesse:
cortrarsetate suam. & om̃is contraria&as interitũ affert.
minime igit᷑ interitũ suũ carentia desiderabit. Nec uero
sperim ꝑ seipsam potest cupereest enĩ plenũ & ꝑfectũ bonum.
uomẽ quod desiderat in indigentia positumest. Sola ergo sil¬
uaest quȩ cupit illustrationẽ ꝑinde. ut femineus sexus iuri¬
lem & dde formitas quidẽ pulchritudinẽ. itatamen. ut defor¬

Expanded text:
gant et unum aliquid subiacere corporibus putent. Qui etiamsi digant et unum aliquid subiacere corporibus putent. Qui etiamsi diuidant maius illud et minus ut sint duo, aeque ex hac duitate una res significatur, alia intermittitur, siquidem silua tamquam mater corporum formationi adiumento est, carentia uero non adiuuat formationem sed potius impedit ac renititur, quatenus quia, cum species diuina res sit et appetibilis, contraria est ei carentia, silua uero appetit formam et illustrationem cupidaque eius est iuxta naturam propriam; porro carentia si appetat formam, appetere eam necesse est contrarietatem suam, et omnis contrarietas interitum affert: minime igitur interitum suum carentia desiderabit. Nec uero species se ipsam potest cupere, est enim plenum et perfectum bonum; et omne quod desiderat in indigentia positum est: sola ergo silua est quae cupit illustrationem, perinde ut femineus sexus uirilem et deformitas pulchritudinem, ita tamen ut defor
Abbreviated transcription (Latin):
tua &e non est. & est quidẽ. quia potest. eẽ. non ÷ aut̃ quia nondum
effectus accessit. Eodemq modo aliquatenus ÷ exeo qđ & ex eo
&e iã inito quod aliquatenus non ÷ potest aliqui dissolui. atq
interire. Est ergo genitura & interitus haec ad presensuis ano¬
bis necessaria fore. ad explanationẽ aristotelici docmatis. de
initus rerũ in quibus & iã silua est ꝑtractari curauimus. sicut
eiusdem aristotelis uerba declarant Ait enĩsic t lobis ergo
uidebit᷑ indiuidua. eẽ . silua carentiae. itaut silua non silua ñ sit
existens quid sed ex accidenti. carentiau principalit & omnino
nibil. & silua quidem ꝓpe habcat essentiam. carentiae nulla ꝓr sũ
substantia. & aliis inquit uidet᷑ carentia & silua unum esse non
recte specꝰ tantibus. cũ idem breue & grande cognominerit.
duas quȩres separatim specꝰ tandas inunam eandemq remredu¬

Expanded text:
tua et non est, et est quidem quia potest esse, non est autem quia nondum tua et non est, et est quidem quia potest esse, non est autem quia nondum effectus accessit. Eodemque modo aliquatenus est, aliquatenus netiam in id quod aliquatenus non est potest aliquid dissolui atque interire. Est ergo genitura et interitus. Haec ad praesens uisa nobis necessaria fore ad explanationem Aristotelici dogmatis de initiis rerum, in quibus etiam silua est, praetractari curauimus, sicut eiusdem Aristotelis uerba declarant. Ait enim sic: «Nobis ergo uidebitur diuidua esse silua carentiae, ita ut silua non sit existens quid sed ex accidenti, carentia uero principaliter et omnino nihil, et silua quidem prope habeat essentiam, carentiae nulla prorsum sit substantia. Et aliis, inquit, uidetur carentia et silua unum esse non recte spectantibus, cum idem breue et grande cognominent duasque res separatim spectandas in unam eandemque rem redi
Abbreviated transcription (Latin):
iltens sed nonprincipalit᷑ uerũ exacolaenti. ut fees uinallud ⁊
liberipat eis formã quis trans ferat insiniil aet si. ⁊tpoulla cro
padetur em̃ hoc quo quo pasto formasimalao so atepolline¬
grire sed non proprie uerũ exaccidenti diauist eeiem itiexis¬
tens quid innon existens corrũpi. acresoliu secnonitex corrigts¬
baplens afferatur interitus ꝓueniatqi ut iliquoderito ⁊ ribete
om̃ino neq uspiã gentiumsit Uenaigltur saquoerar ubxta
quã posse aristoteles disputat. & fieri aliquia tã de existente
quideminime existente & interire. uelineustens. uel innihilum.
alia uero ratione. ẽe & non ẽẽ. dicit que. suotsens uondu adli¬
bito effectũ esse dicit̾ quod ꝓcul dubio fuuruerietsiacdb catdor
effectus. quaeruncta possibilitate dicunt᷑. eẽ. presumpta eop
existentia contẽplatione possibilitatis. ut cũ aes dicimꝰ possibilita¬
te statuam fore. cũ adhuc metallum sit infurme. Ester gosta¬

Expanded text:
existens, sed non principaliter uerum ex accidenti, ut si ex simulacro Liberi patris formam quis transferat in simulacrum Apollinis; uidetur enim hoc quoque pacto forma in aliam speciem demigrare, sed non proprie, uerum ex accidenti. Similiter poterit existens quid in non existens corrumpi ac resolui, sed non ut ex corruptela plenus afferatur interitus proueniatque, ut id quod erat nihil omnino neque uspiam gentium sit. Vna igitur haec ratio est iuxta quam posse Aristoteles putat et fieri aliquid tam de existente quam de minime existente et interire uel in existens uel in nihilum; alia uero ratione esse et non esse dicitur quid, quotiens nondum adhibito effectu esse dicitur quod procul dubio futurum erit, si adhibeatur effectus. Quae cuncta possibilitate dicuntur esse praesumpta eorum existentia contemplatione possibilitatis, ut cum aes dicimus possibilitate statuam fore, cum adhuc metallum sit informe. Est ergo sta
Abbreviated transcription (Latin):
reuocans. & efficiens talem demũ. qualem initio dĩ opifex eam
fecerat. Tota porro musica. inuoce & auditu. & sonisposita est.
Utilisergo & iam iste sensus est philosophiae totius assecutioni
adnotationẽ intelligibilis rei. Deinde ait. Nunc qm̃ cuncta
intellectus instituit. Oportet deillis & iãquȩ necessitas in
uexit dicere. Mundi sensilis explanaturus omnẽ substantiã
iure cõmemorat. prope omĩa se ꝑtractasse quae ꝓuida mens dei
contulerat. efficiens eum ad exẽplum & similitudinẽ intelligi¬
bilis mundi. solumq residuum suꝑ esse tractatum. ex quo ea
quae necessitas inuexit considerent᷑. quando prouidis. neces¬
sarusq rationibus mundi uniuersitas constare uideat᷑. Ne¬
cessitatẽ porro nũcappellat hylen. quã nos latini siluã possu¬
mus nominare. ex quaest rerum uniuersitas. eademq patibi¬
lis. Natura quippe subiecta corporiprincipaliter. inqua

Expanded text:
reuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam reuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam fecerat. Tota porro musica in uoce et auditu et sonis posita est. Vtilis ergo etiam iste sensus est philosophiae totius assecutioni ad notationem intellegibilis rei. DE SILVA Deinde ait: «Nunc quoniam cuncta intellectus instituit, oportet de illis etiam, quae necessituexit dicere». Mundi sensilis explanaturus omnem substantiam iure commemorat prope omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad exemplum et similitudinem intellegibilis mundi; solumque residuum superesse tractatum ex quo ea quae necessitas inuexit considerentur, quando prouidis necessariisque rationibus mundi uniuersitas constare uideatur. Necessitatem porro nunc appellat ὕλην, quam nos Latine «siluam» possumus nominare, ex qua est rerum uniuersitas eademque patibilis natura, quippe subiecta corpori principaliter, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
poris necessario optinente obliuione: propt̃ eaq immodulatas fere
animas plurimorũ medellam huius uitii dicit. ẽẽ. inmusica positã.
noninea inqua uulgus delectatur. quaeq aduoluptatẽ factaex¬
citat uitia nonnumquã. sedinilla diuina quȩ nũ quã aratione
atq intelligentia separet᷑: hanc enĩ censet exorbitantes animas
auia recta reuocare denũ ad symphoniam ueterem. Optim a
porro symphonia est inmoribus nr̃is. iustitia. uirtutũ omnium
principalis ꝑ quã c& erȩ quoq uirtutes suũ munus atq opꝰ exe¬
quuntur. ut ratio quidem dux sit. Uigor uero intimus qui est
ira cundiae similis. auxiliatoremse rationi uolens prȩbeat. porro
hȩc ꝓuenire sine modulatione non possunt. Modulatio demũ
sine symphonia nullasit ipsa symphonia sequat᷑ nusicã: Procul
dubio musica exornat animã rationabiliter ad antiquã naturã

Expanded text:
poris, necessario obtinente obliuione, proptereaque immodulatas fore poris, necessario obtinente obliuione, proptereaque immodulatas fore animas plurimorum. Medelam huius uitii dicit esse in musica positam, non in ea qua uulgus delectatur quaeque ad uoluptatem facta excitat uitia non numquam, sed in illa diuina quae numquam a ratione atque intellegentia separetur; hanc enim censet exorbitantes animas a uia recta reuocare demum ad symphoniam ueterem. Optima porro symphonia est in moribus nostris iustitia, uirtutum omnium principalis, per quam ceterae quoque uirtutes suum munus atque opus exequuntur, ut ratio quidem dux sit, uigor uero intimus, qui est iracundiae similis, auxiliatorem se rationi uolens praebeat; porro haec prouenire sine modulatione non possunt; modulatio demum sine symphonia nulla sit, ipsa symphonia sequitur musicam. Procul dubio musica exornat animam rationabiliter, ad antiquam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
amantis simi sui fratris grȩmio merore & lacrimis consenesce¬
bat. Fransit deinde ad alterius sensus examinationẽ. ait
ad plenam uitae hominũ instructionẽ datorũ. Sunt igitur
principales duo sensus. uisus & auditus. utriq philosopbiam
adiuuantes. quorũ alter quidem euidentior. ut pote quires
ipsasacie sua comp̃hendat. alter latioa. Ideo quod & ia dereb
absentibus instruat. Modulatus siquidem aer articulatȩ uoci
factusq uox et intelligibilis oratio ꝑgit ad intimos sensus au¬
dientis. in tellectui nuntians tamp̃sentia quã absentia. Idem
auditus quod intellec tum quoq a diuuet. sic probat. Quantũq
ꝑuocem utilitatis capitur exmusica totũ hoc constat hominũ gene
riꝓpt̃ ar moniam tributum. quia iuxta rationẽ armonicã animam
insupioribus aedificauerat. Naturalemqi eius actum rithinis modis¬
que constare dixerat. Sedhȩc exsolescere animȩ ob consortiũ cor¬

Expanded text:
amantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenesceamantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenescebat. Transit deinde ad alterius sensus examinationem. Ait ad plenam uitae hominum instructionem datorum, siquidem principales duo sensus, uisus et auditus, utrique philosophiam adiuuantes; quorum alter quidem euidentior, utpote qui res ipsas acie sua comprehendat, alter latior ideo quod etiam de rebus absentibus instruat, modulatus siquidem aer articulatae uoci factusque uox et intellegibilis oratio pergit ad intimos sensus audientis, intellectui nuntians tam praesentia quam absentia. Idem auditus quod intellectum quoque adiuuet, sic probat: «Quantumque uocem utilitatis capitur ex musica, totum hoc constat hominum generi propter harmoniam tributum», quia iuxta rationem harmonicam animam in superioribus aedificauerat naturalemque eius actum rhythmis modisque constare dixerat, sed haec exolescere animae ob consortium cor
Abbreviated transcription (Latin):
cenđ uosset solaq contẽ platio est quementes hominũ duie ro
cecli conlex a ptelat. Eropt̃ eaq anaxagoras cum abeo quere¬
racli cunnatus es set. ostenso caclo sideribusq monstratis ires¬
pondis sorfertur adhorũ om̃iũ contẽplationẽ. At uero stole
deũ uisum uocantes quodoptimũ putabant. idenĩ pulebro deu
omũ nisutr ibuendum ce auxerunt Tneo frastus uisus pulchextu¬
dinene asseb urs disum. formȩ nomine appellat. quod quorũ extinc¬
tonst acies indendi uuiltus informes sitit & uelut in act̾na cons¬
ternatione. Demiq ex oculorũ habitu mens atq animus indica¬
tur irascentium merentium. lȩtantium. Irascentium quidem ut
apua homerũ. cõmotae mentis orator. stabat acerbatuens de¬
fixo lumine terrae. & itẽ. furor ignea lumina uoluit. Me¬
rentium uero : ut fert poła deeo qui uigi fletu otulos amise¬
rat. Merorẽ lumina linquunt. Itẽ apua ciceronẽ. In huius

Expanded text:
icere posset; solaque contemplatio est quae mentes hominum usque ad icere posset; solaque contemplatio est quae mentes hominum usque ad caeli conuexa protelat, proptereaque Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cur natus esset, ostenso caelo sideribusque monstratis respondisse fertur: «ad horum omnium contemplationem». At uero Stoici, deum uisum uocantes, quod optimum putabant, id enim pulchro dei nomine tribuendum esse dixerunt; Theophrastus uisus pulchritudinem asserens uisum formae nomine appellat, quod quorum extincta est acies uidendi uultus informes sint et uelut in aeterna consternatione. Denique ex oculorum habitu mens atque animus indicatur irascentium maerentium laetantium; irascentium quidem, ut apud Homerum commotae mentis orator: Stabat acerba tuens defixo lumine terrae, et item: Furor ignea lumina uoluit, maerentium uero, ut fert poeta de eo qui iugi fletu oculos amiserat: Maeroreque lumina linquunt, item apud Ciceronem: In huius
Abbreviated transcription (Latin):
utilis & necessarius. docet ita doͥcens. deum oculos hominibus
idcirco dedisse. ut mentis ꝓuidentiaeq cir curtus quifiunt. In
caclo notantes. eorũ similes constituerent insuis mentibus.
hoc .ẽ. motus animi quideliberationes uocantur. quã similli¬
mos instituerent diuinae mentis prouidis motibus placidis
tranquillisq ꝑturbatos licet. quodẽ morum uitaeq correctio.
quaepublicae priuatimꝙ prodest. tmad domesticas quai ad yibli¬
q epsibliste salab iiter q a dministrandas. Eachis quiorieioonrs¬
tat eferetiumno hnlo sophiae genus quodactuũ uocatour. el xauio
dui ditur tr ꝑhariam. in moralem. domesticam puplicam. quib
omoli officus pro dest certe usus uidendi I cinora inquet alnt
oret eo tious uicet ea quae inuarus artibi diseiplinisoiues sant.
dci enĩ nauium regimen neq cultus agrorum. nec uero pasti¬
gendi fungendiq olertia rec te sine usu propriumn opusc ft¬

Expanded text:
utilis et necessarius docet, ita dicenutilis et necessarius docet, ita dicenidcirco dedisse, ut mentis prouidentiaeque circuitus, qui fiunt in caelo, notantes eorum shoc est, motus animi, «qui deliberationes uocantur, quam simillimos instituerent diuinae mentis prouidis motibus placidis tranquillisque perturbatos licet», quod est morum uitaeque correctio quae publice priuatimque prodest tam ad domesticas quam ad publicas res recte salubriterque administrandas; ex his quippe constat alterum philosophiae genus quod actiuum uocatur. Id porro diuiditur trifariam, in moralem, domesticam, publicam; quibus omnibus officiis prodest certe usus uidendi. «Minora, inquit, alia praetereo», scilicet ea quae in uariis artibus disciplinisque uersantur. Neque enim nauium regimen neque cultus agrorum nec uero pingendi fingendique sollertia recte sine uisu proprium opus eff
Abbreviated transcription (Latin):
tus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationẽ ꝓ gredi¬
tur intuendis conseruandisq rebus mortalibus utroq autẽ
officioꝵ generi uisus ẽ. necessarius. Ac primum: considerationi
Duuditur porro haec triphariam. Intheologien. & itẽ nature
sciscitationẽ. p̃standȩq & iã rationis scientiam. Neq enĩquis¬
quã dm̃ quęreret aut adpictatẽ asspiraret quodẽ theologiȩ
proprium. net uero idipsum quod nunc agimus agendũ putaret.
nisi prius caelo. sideribusq uisis. & amore nutrito sciendi rerum
causas. eorũ & iam quae ortum habent temporariũ ex ordia hȩc
quippe demũ ad naturalem ꝑtinent quęstionẽ. Quid qđ dierũ
& noctium uice considerata. menses & anni & horarũ curricu¬
la dinumerata sunt. numeriq ortus & genitura di mensionis
introdata: quod ad tertiam partẽ philosophiae ꝑtinere per¬
spicuum est. At uero actuose philoso phi ae uisus quate nussit

Expanded text:
tus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationem progreditus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationem progreditur in tuendis conseruandisque rebus mortalibus. Vtrique autem officiorum generi uisus est necessarius, ac primum considerationi. Diuiditur porro haec trifariam, in theologiam et item naturae sciscitationem praestandaeque etiam rationis scientiam. Neque enim quisquam deum quaereret aut ad pietatem aspiraret, quod est theologiae proprium, nec uero id ipsum quod nunc agimus agendum putaret nisi prius caelo sideribusque uisis et amore nutrito sciendi rerum causas, eorum etiam quae ortum habent temporarium exordia; haec quippe demum ad naturalem pertinent quaestionem. Quid quod dierum et noctium uice considerata menses et anni et horarum curricula dinumerata sunt numerique ortus et genitura dimensionis intro data? Quod ad tertiam partem philosophiae pertinere perspicuum est. At uero actuosae philosophiae uisus quatenus sit
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus ordinatũ siminus temere inquit & ut libet se ex¬
ercens. confusa & inordinata quae agit relinquit & addit
nobis quoq igitur in eundem modũ faciendum. ac prius
dcet loquendum natura. que suo motu mouet᷑. haec quidemp̃¬
e ai o rdine ꝑquã intelliguntur & sciunt᷑ ae ẽnat quarlont̃
Eemꝑq uerasunt. tunc dȩnũm illa quoq alta demonstuanse a
quae ad inouendum motu indiget alieno. Utriq porro motiui
sensus necessarii sunt: qm̃ exhis tam cupiditates e xtaot oo¬
bae. quã rerũ optimarũ. quib intellectus &e scientia conuu¬
cipua operis corũ utilitate dicendum. Quaecũ implerisor
rebus tum in optentu philosphi ae clare perspicitur. quobe¬
neficio negat quic quã maius acdeo generi ẽe. humano tribu¬
tum. Duplex namq totius philosophiae spectatar o fficlu.
consideratio. & ite actus. consideratio quidẽ obassiduam
contẽplationẽ rerũ diuinarũ & immortalium nominata nc¬

Expanded text:
quatenus ordinatum, si minus, temere, inquit, et ut libet se exquatenus ordinatum, si minus, temere, inquit, et ut libet se exerens confusa et inordinata quae agit relinquit, et addit: «Nobis quoque igitur in eundem modum faciendum», ac prius ea loquendum natura quae suo motu mouetur — haec quidem praecedit ordine, per quam intelleguntur et sciuntur aeterna quae sola semperque uera sunt —, tunc demum illa quoque alia demonstranda quae ad mouendum quid motu indiget alieno. Vtrique porro motui sensus necessarii sunt, quoniam ex his tam cupiditates excitantur improbae quam rerum optimarum intellectus et scientia conuacipua operis eorum utilitate» dicendum, quae cum in plerisque rebus tum in obtentu philosophiae dare perspicitur, quo beneficio negat quicquam maius a deo generi esse humano tributum. Duplex namque totius philosophiae spectatur officium, consideratio et item actus, consideratio quidem ob assiduam contemplationem rerum diuinarum et immortalium nominata, ac
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatẽ. aeq incluplicispecie. concretione. & discretione.
⁊ertium quẽ positum ẽẽ dicit inquantitate. habentẽ duasspe¬
cies incrementum & diminutionẽ. Quartum: iuxta essentiã.
cuis aeq duae species intelliguntur. una generatio. altera in¬
teritus animae. Item duplex motus qui alia mouet. ipse
anullo mꝯuetur. se proprio genuinoq motu. Alius qui alia
mouens ab alio mouetur. qui espatibilis habitus animae. &
egritudine oppręssus. Recꝰte ergo faciet amator sapienti¬
ae. sicum de his rebus tractandum erit naturalemordinem
seruet: ac principe loco de anima disseret. post demũ decor¬
pore deinde cumdeanima tractabit. deilla prius disserat.
quaetam semet ipsam mouet quã c& era. In qua est uis deli¬
berandi & intelligendi. tunc consequent̃ illam quoq per¬
tractabit. quae abilla rẽpotioremota. quaedã mouet.
idporro motus genus siquidem pareat intellectui. Erit ali¬

Expanded text:
qualitatem, aeque in duplici specie — concretione et discretione; qualitatem, aeque in duplici specie — concretione et discretione; tertium quem positum esse dicit in quantitate, habentem item duas species — incrementum et diminutionem; quartum iuxta essentiam cuius aeque duae species intelleguntur — una generatio, altera interitus. Animae item duplex motus, unus qui alia mouet, ipse a nullo mouetur sed proprio genuinoque motu; alius qui alia mouens ab alio mouetur; qui est patibilis habitus animae et aegritudine oppressus. Recte ergo faciet amator sapientiae si, cum de his rebus tractandum erit, naturalem ordinem seruet ac principe loco de anima disserat, post demum de corpore, deinde, cum de anima tractabit, de illa prius disserat quae tam semet ipsam mouet quam cetera, in qua est uis deliberandi et intellegendi, tunc consequenter illam quoque pertractabit quae ab alia re potiore mota quaedam mouet. Id porro motus genus si quidem pareat intellectui, erit ali
Abbreviated transcription (Latin):
quatur. Sunt porro hae. deliberatiua. & itẽ intelligens ani¬
nae potentia quibus de liberat ratiocinatur intellusita
laas uerontiquit quae ab alus motae mouent aliã secundas
existimandum ꝑ spicue patibilem partẽ rationabilis animae
intidsamq significat. inqua ẽ impa us: quippe impetus prin¬
ipasiter quidem abea parte animȩ mouetur. quae motu
entamno zenuinoq ex semet ipsa mouet᷑. Ex accidentiuero.
atã desi deriis mouentib ipse aut̃ impetus mouet corpus.
ltaq principalis animae motus. definitur aeterna substan¬
tia semet ipsam mouens: hic uero cõmunis. qui cõmotus mo¬
uet opatio mouentis ineo quodmouetur. ut sectio operatio
secaitus ineo quod secatur e. Quius quidem motus. aliquot diu̾¬
sitate ssunt quas demonstrauit in legibus. Octo corporis. ani¬
maeduas. Corporeũ motũ locularem uocans. cuius duae sunt
species trans latio & circumlatio Itẽ alium quẽ appellat

Expanded text:
quatur. Sunt porro hae: deliberatiua et item intellegens aniquatur. Sunt porro hae: deliberatiua et item intellegens animae potentia, quibus deliberat, ratiocinatur, intellegit. Illas uero, inquit, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Perspicue patibilem partem rationabilis animae uitiosamque significat, in qua est impetus; quippe impetus principaliter quidem ab ea parte animae mouetur, quae motu intimo genuinoque ex semet ipsa mouetur, ex accidenti uero etiam desideriis mouentibus, ipse autem impetus mouet corpus. Itaque principalis animae motus definitur aeterna substantia semet ipsam mouens, hic uero communis, qui commotus mouet, operatio mouentis est in eo quod mouetur, ut sectio operatio secantis in eo quod secatur. Cuius quidem motus aliquot diuersitates sunt, quas demonstrauit in Legibus, octo corporis, animae duas, corporeum motum locularem uocans, cuius duae sint species — translatio et circumlatio; item alium quem appellat
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus propriisrerũ creare diuersitatem. Frigus quidẽ. ter¬
ram && aquã : calorem uͦ igneni &aera. Rursus adstrictionẽ
quidem & duritiam. terrã. & ignem. Relaxationẽ uero & ef¬
fusionẽ: aera. & aquam. Igneamq uim contraria molientem
procorporũ diuersitate. modo adstringentẽ. modo relaxantẽ.
ut cum uno ae eodem calore limus quidem durescit. cerauero
liquescit ¶Naec porro omĩa inquit neq sentiunt. nec rationẽ
intellectumq inreb ratione prudentiaq agendissciunt. Pre¬
clare siquidem ratiocinari. & intelligere non corporis sed
animae ꝓprium . Haec porro in corporea. non enĩ uidet᷑ cum
omne corpussit uisibile atsentiatur: Itaq cum discretasint
corpꝰ & anima. diuersaq coꝵs naturasit. Dignitas quoq & ordo
diuersus est. Quotus quisq igit᷑ amator ẽ. sapientiae dabit
operam. ut prudentis naturae causas. priusquã c&e eras asse¬

Expanded text:
itatibus propriis rerum creare diuersitatem, frigus quidem teritatibus propriis rerum creare diuersitatem, frigus quidem terram et aquam, calorem uero ignem et aera, rursus astrictionem quidem et duritiam terram et ignem, relaxationem uero et effusionem aera et aquam igneamque uim contraria molientem pro corporum diuersitate modo astringentem modo relaxantem, ut cum «uno et eodem calore limus quidem durescit, cera uero liquescit». Haec porro omnia, inquit, neque «sentiunt nec rationem intellectumque in rebus ratione prudentiaque agendis sciunt». Praeclare, siquidem ratiocinari et intellegere non corporis sed animae proprium. Haec porro incorporea, non enim uidentur, cum omne corpus sit uisibile ac sentiatur; itaque, cum discreta sint corpus et anima diuersaque eorum natura sit, dignitas quoque et ordo diuersus est. Quotus quisque igitur amator est sapientiae, dabit operam ut prudentis naturae causas prius quam ceteras asse
Abbreviated transcription (Latin):
di ab hoc iuniores phylosophi mutuati exꝑosuerunt. ita ut fup̃
comprȩhensumest. Deinde ꝑsequitur.  Qui quidem sensus fa¬
mulantur actibus opificis dĩ. summã optimãq & primariam
speciem molientis. Quia cũ de uisuloqueret᷑ quiẽ optimus
om̃ium sensuum. corporeis eũ nominibus appellauerat. modo
ignem. modo lumen. interdum flammã cognominans. nequis
putaret se ita existimare ꝙ corporeis opificiis sensus adminis¬
trentur sine melioris incorporeae potentiae consortio. dicit
hosipsos sensus famulari diuinis actib ꝑinde. ut opifici famu¬
lantur organa. Porro optimũ dĩ opus est : id quod intelligit
Sedopinari plerosq dicit. cosuidelicet qui existimant nihil
esse quod carens corpore quicquã patiatur aut faciat. Nihil
& iã incorporeũ fore. cuipareat famuleturq corpus. ut puta
mentis intellec tui animae Naturae. secl ipsa corpora quab¬

Expanded text:
di ab hoc iuniores philosophi mutuati exposuerunt, ita ut supra di ab hoc iuniores philosophi mutuati exposuerunt, ita ut supra comprehensum est. Deinde prosequitur: «Qui quidem sensus famulantur actibus opificis dei summam optimamque et primariam speciem molientis». Quia, cum de uisu loqueretur qui est optimus omnium sensuum, corporeis eum nominibus appellauerat modo «ignem», modo «lumen», interdum «flammam» cognominans, ne quis putaret se ita existimare quasi corporeis opificiis sensus administrentur sine melioris incorporeae potentiae consortio, dicit hos ipsos sensus famulari diuinis actibus, perinde ut opifici famulantur organa. Porro optimum dei opus est id quod intellegit. Sed opinari plerosque dicit, eos uidelicet qui existimant nihil esse quod carens corpore quicquam patiatur aut faciat, nihil etiam incorporeum fore cui pareat famuleturque corpus, ut puta mentis intellectui animae naturae, sed ipsa corpora qual
Abbreviated transcription (Latin):
nisus ferant᷑. erat consequens dexterioris uisus directione
partes dexteras tangi sinistriq itẽ sinistras. Nunc fit c̃ tra
uelut cir cum acꝰtis & ediuerso consistentibus imaginib At uͦ
genus. quodapparet in his speculis quȩ facta sunt ad formam
cylindri cauis siue imbricis rursũ enim cũ in directũ utriusq
rigorem oculi uisus ferant᷑. dexter uisus dexterũ latus emi¬
nens & oblicum. sinister & lamsinistrum. tale latus incurrant.
necesse est. Formȩ tunc in lateribus geminae conglobatae.
obter sam & inclinatam. ꝓpt̃ eaq lubricam utriusq lateris suꝑ¬
ficiem labuntur in latera diuersa. quae quidem ad extero uisu
nascitur insinistrũ latus quȩ uero asinistro similiter indexte¬
rum quae quia indiuersa latera transitum faciunt & simul edi¬
uerso uidentur consistere. Dexteras simulacrorũ partes dexteris
nrĩs sinistras itẽ sinistris obuias exhibent. C& eros errores. uiden¬

Expanded text:
uisus ferantur, erat consequens dexterioris uisus directione uisus ferantur, erat consequens dexterioris uisus directione partes dextras tangi sinistrique item sinistras; nunc fit contra uelut circumactis et e diuerso consistentibus imaginibus. «At genus quod apparet in his speculis quae facta sunt ad formam cylindri caui siue imbricis. Rursum enim, cum in directum rigorem utriusque oculi uisus ferantur, dexter uisus dextrum latus eminens et obliquum, sinister etiam sinistrum tale latus incurrant necesse est. Formae tunc in lateribus geminis conglobatae ob tersam et inclinatam proptereaque lubricam utriusque lateris supficiem labuntur in latera diuersa, quae quidem a dextro uisu nascitur, in sinistrum latus, quae uero a sinistro, similiter in dextrum; quae quia in diuersa latera transitum faciunt et simul e diuerso uidentur consistere, dextras simulacrorum partes dextris nostris, sinistras item sinistris obuias exhibent. Ceteros errores uiden
Abbreviated transcription (Latin):
mato ac deliniato colore simulacrũ aemulum uultas obrudis¬
brari. Sie quippe loquitur: At uero simula croꝵ quȩspee tln
oboriuntur facilis assecutio est. Si quidem utriusq agnistan
otcmuiuare tara positi concursum intimis cilicet. re logi sas ex¬
tra po sta suminiis incidentis interram aliquã lenemiq mate¬
riam hoc e speculum. for matiq in multas & uarios figiusids
quen drefor mata specula diuersas edunt i magines simula cer
iquit ex soergati corporis conspectu resultant dextere uero
a qui aspeciula quae clam facꝰtasunt adsimilitudiniẽ edimorua¬
ce sphefae concaua si adeam partem quȩ umbonis bum onãe¬
habet conteplatio dirigatur. dextere partes sinistrȩ uide¬
buntur. contraq idẽ oculi dexteri contẽplatio leuas simu¬
lacri partes sinistriq item acies dextras tangent in solit o
more Merito Cumenĩ indirectũ rigorẽ utriusq oculi

Expanded text:
mato ac deliniato colore simulacrum aemulum uultus adummato ac deliniato colore simulacrum aemulum uultus adumbrari. Sic quippe loquitur: «At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur ... facilis assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra positi concursu», intimi scilicet caloris et extra positi luminis, «incidentis in tersam aliquam leuemque materiam», hoc est speculum, «formatique in multas et uarias figuras», quia diuerse formata specula diuersas edunt imagines, «simulacra, inquit, ex leuigati corporis conspectu resultant». «Dextrae uero et, quia specula quaedam facta sunt ad similitudinem dimidiatae sphaerae concaua, si ad eam partem quae umbonis habet tumorem contemplatio dirigatur, dextrae partes sinistrae uidebuntur contraque; item oculi dextri contemplatio laeuas simulacri partes sinistrique item acies dextras tangent insolito more. Merito; cum enim in directum rigorem utriusque oculi
Abbreviated transcription (Latin):
format & uoce mirabili Reuelationẽ : quotiens ignorantib
sortẽ futurã. imminentis exitus secreta pandunt᷑. Desõnus
satis dictũ. HSer monunc ipse considerandus. At uͦ simula¬
croꝵs inquit quȩ inspeculis oboriuntur. Docet nunc illam aliã¬
uisus rationẽ. quȩ intuitio dicitur intraspeculum uł stagnorũ
profundo simulacris resultantib nec tamen eodem quo aris¬
toteles magisterio: Namq illecenset radu uisualis inpacꝰ tum
in solidam speculi suꝑficiem. prot̾ eaq infracti mucronem adeos
reuerti obuiumq uultui fac tum uultũ suum cernere. & inspecu¬
loputare sibi uultus apparere simulacrum. Atuero plato pro
ingenui prudentiaeq diunitatẽ duũ luminũ corum confluen¬
tium inter sã speculi & solidam cutem id est diurni laminis a
uttini qđ poculos fluit trahentis secum deuultu manantẽ colo¬
rem inspeculo corporal ⁊ coloratisq uultus liniamentis ou for¬

Expanded text:
forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta panduntur. De somniis satis dictum; sermo nunc ipse considerandus. «At uero simulacrorum, inquit, quae in speculis oboriuntur...» Docet nunc illam uisus rationem, quae intuitio dicitur, intra speculum uel stagnorum profundum simulacris resultantibus nec tamen eodem quo Aristoteles magisterio. Namque ille censet radii uisualis impacti in solidam speculi superficiem proptereaque infracti mucronem ad os reuerti obuiumque uultui factum uultum suum cernere et in speculo putare sibi uultus apparere simulacrum, at uero Plato pro ingenii prudentiaeque diuinitate duum luminum coetum confluentium in tersam speculi et solidam cutem id est diurni luminis et intimi quod per oculos fluit, trahentis secum de uultu manantem colorem, in speculo corporari coloratisque uultus lineamentis et for
Abbreviated transcription (Latin):
niorũ Siquidem sint quȩ uelut ꝑcussa grauius. uerberataque
mentẽ uestigiuis doloris poenitus insignitis. ꝑ quietẽ refouent
imagines preteritȩ consternationis: Sint itẽ que uixta cogi¬
tationes rationabilis animȩ parate ułpurȩ atq immunes
quae diuinis potestatibus consulentib prȩmonstrant᷑. uł & iã
poene loco obdelictũ aliquod formatae in atrocẽ & horridã
faciem. Consentit hiuc platonico dognati hebreica philo¬
sophia. Appellant quippe illiuarie. ut somnium. & itẽ uisũ.
tum admonitionẽ & iã spectaculum. nihiloq minus reuelatio¬
nem. Somnium quidẽ: quodexreliquiis commonitionũ ammȩ
diximus oboriri. Uisum uͦ: quod ex diuina uirtute legatur
Admonitionẽ : cũ angelicae bonitatis consilus reginur atq
admonemur. Specꝰ taculum: ut cũ uigilantibus offert se ui¬
dendã cęlestis potestas. clare iubens aliquid autprohiberis

Expanded text:
niorum, siquidem sunt quae uelut percussa grauius uerberataque niorum, siquidem sunt quae uelut percussa grauius uerberataque mente uestigiis doloris penitus insignitis per quietem refouent imagines praeteritae consternationis; sunt item quae iuxta cogitationes rationabilis animae partis - uel purae atque immunis quae diuinis potestatibus consulentibus praemonstrantur uel etiam poenae loco ob delictum aliquod formata in atrocem et horridam faciem. Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi uarie, ut somnium et item uisum tum admonitionem, etiam spectaculum nihiloque minus reuelationem: somnium quidem quod ex reliquiis commotionum animae diximus oboriri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis consiliis regimur atque admonemur; spectaculum ut cum uigilantibus offert se uidendam caelestis potestas clare iubens aliquid aut prohibens
Abbreviated transcription (Latin):
moniam tersa. ꝓpt̾eaq intelligentiori animȩ p̃sentiã co& ũq
solitũ diuinitatis reuelaret. Si quidem purapuris contigua
fore misceriq fassit. Atq ut in somnis audire nobis uidem uoces.
sermonẽq & ex prȩssa uerba. nec tamen illa uox est seduocis offi¬
cium imitans significatio. sic uigilantis socratis mens p̾rȩsentiam
diuinitatis signi ꝑ spicui notatione augurabatur. Nec uͦ dubita¬
ri fas.ẽ. intelligibilem dm̃ probonitate naturae suae reb om̃ib
consulentẽ. opem generi hominũ qđ nulla ete. cũ corpore conci¬
liatio. diuinarũ potestatũ int̾positione ferre uoluisse: qua¬
rum quidem beneficia satis clarasunt exprodigiis. & diuinatione
uel noc turna somniorũ uel diurna fama praesciarimante &
uentilante. medellis quoq aduersum morbos intimatis. & ꝓphe¬
tarum inspiratione ueridica. Multi formis ergo est ratio som¬

Expanded text:
moniam tersae proptereaque intellegentiori animae praesentiam coetumque moniam tersae proptereaque intellegentiori animae praesentiam coetumque solitae diuinitatis reuelaret, siquidem pura puris contigua fore miscerique fas sit. Atque ut in somnis audire nobis uidemur uoces sermonumque expressa uerba, nec tamen illa uox est sed uocis officium imitans significatio, sic uigilantis Socratis mens praesentiam diuinitatis signi perspicui notatione augurabatur. Nec uero dubitare fas est intellegibilem deum pro bonitate naturae suae rebus omnibus consulentem opem generi hominum, quod nulla esset sibi cum corpore conciliatio, diuinarum potestatum interpositione ferre uoluisse; quarum quidem beneficia satis clara sunt ex prodigiis et diuinatione - uel nocturna somniorum uel diurna -, fama praescia rumores uentilante, medelis quoque aduersum morbos intimatis et prophetarum inspiratione ueridica. Multiformis ergo est ratio som
Abbreviated transcription (Latin):
neam. eẽ. poeticã palam est om̃ib. Socraten uero haec euident̃
solitũ somniare arbitror. exeo quodtam corporis quã animae
puritate totum eius animal uigeret. Deniq & iã uigilanti
non deerat propitia diuinitas. quae eiusdem moderaret᷑ actus.
ut plato demonstrat in euthy demo dicens ita Est abineunte
aetate numen mihi comes qđdam: idq uox est quaecũ ad animũ
sensumq meũ commeat. significat ab eo quod agere ꝓposui tẽpe¬
randum: ortat᷑ uero adnullum actum. Atq & iã siqui familiaris
utimeo consilio uelet aliquid acturus. hoc quoq agi prohibet qͣrũ
quidẽ rerum & significationũ fidescerta est. Eget enĩ in becilla
hominũ natura prȩsidio melioris p̾stantiorisq naturae. ut idem
asseruit supra. Uox porro illa quã socrates sentiebat. nonerat
opinor talis quae aere icto sonaret. sedquę ob ȩgregiam casti¬

Expanded text:
neam esse poeticam palam est omnibus. Socratem uero haec euidenter neam esse poeticam palam est omnibus. Socratem uero haec euidenter solitum somniare arbitror ex eo quod tam corporis quam animae puritate totum eius animal uigeret. Denique etiam uigilanti non deerat propitia diuinitas quae eiusdem moderaretur actus, ut Plato demonstrat in Euthydemo dicens ita: «Est ab ineunte aetate numen mihi comes quoddam idque uox est quae, cum ad animum sensumque meum commeat, significat ab eo quod agere proposui temperandum; hortatur uero ad nullum actum; atque etiam si quis familiaris uti meo consilio uolet aliquid acturus, hoc quoque agi prohibet». Quarum quidem rerum et significationum fides certa est; eget enim imbecilla hominum natura praesidio melioris praestantiorisque naturae, ut idem asseruit supra. Vox porro illa quam Socrates sentiebat non erat, opinor, talis quae aere icto sonaret sed quae ob egregiam casti
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae tenacitatẽ. dignitatiq & diuinitati congruã sapi¬
entiam. quibus cũ cogitationes hominum ꝑspicuesunt. consequent
amorẽ bonis. odium malis exhiberi: probationẽ quȩ affert deexẽ¬
plis illustribus mutuatam. ut in eo libro quẽ appellauit critonẽ
presagit socrates prouentũ imnminentẽ regente somnu rela¬
tione. Uisaest mihi quȩdã inquit mulier eximia uenustate
& ia candida ueste Nomine me appellasse. dixisseq illud home¬
ricum tertialuce petespthyãe preferdilis arui. Rursus infe¬
arone:. Sepe numero unum & idem mihi somniũ aduentans. in
alia atq alia forma iubebat men auare oꝑa musicae. Idego nunc
nsu & necessitatẽ oriendi ad monitus int̾pretor hactenus. ut hym¬
num quẽ iamdudum inst tueram in apollinem cõpleam neꝑmissi de¬
bitor & uoti reus uitam prius finiam. Musycae quippe consangui¬

Expanded text:
memoriae tenacitatem dignitatique et diuinitati congruam sapimemoriae tenacitatem dignitatique et diuinitati congruam sapientiam; quibus cum cogitationes hominum perspicuae sint, consequenter amorem bonis, odium malis exhiberi; probationemque affert de exemplis illustribus mutuatam, ut in eo libro quem appellauit Critonem praesagit Socrates prouentum imminentem, regente somnii relatione. «Visa est mihi quaedam, inquit, mulier eximia uenustate, etiam candida ueste, nomine me appellasse dixisseque illud Homericum: Tertia luce petes Pthiae praefertilis arua». Rursus in Phaedone: «Saepenumero unum et idem mihi somnium aduentans in alia atque alia forma iubebat me nauare operam musicae. Id ego nunc usu et necessitate moriendi admonitus interpretor hactenus ut hymnum, quem iam dudum institueram in Apollinem, compleam, ne promissi debitor et uoti reus uitam prius finiam». Musicae quippe consangui
Abbreviated transcription (Latin):
one nimia grauetur. utraq modũ merens uelgestiens tu multue¬
tur. impediatq prudentiam. sedpuram uitiis rationẽ opus ꝓpͥum
efficere inratiocinando. atq indagine ueritatis instituat. nihilo¬
q minus iracundia delenita. & minime sȩuiente dormiat. Iunc
certe rationabilis animae pars nullis sibi obstrepentib libi dinis
aut iracundiae uitus. ꝑueniet ad in daginẽ ueri. quae est since¬
ra prudentia. nec ulla existet species ne faria somnioꝵ. Quippe
in hisꝑfecte docuit: quod ꝑfuncꝰ toriȩ posuit intimaeo At uͦ¬
somniorũ quae diuina prouidentia uel cȩlestium potestatũ amore
urxta homines oboriunt᷑ causamrationẽq exposuit in eo libro qui
phylosophus inscribitur. Ait enĩ diuinas potestates consulere
nobis. quotiens perquietẽ ea quae gratasunt adeo intimant ueris
minime que fallacibus uisis earumq miram quandam esse dicit

Expanded text:
one nimia grauetur ultraque modum maerens uel gestiens tumultueone nimia grauetur ultraque modum maerens uel gestiens tumultuetur impediatque prudentiam, sed pura uitiis ratione opus proprium efficere in ratiocinando atque indagine ueritatis instituat nihiloque minus iracundia delinita et minime saeuiente dormiat, tunc certe rationabilis animae pars, nullis sibi obstrepentibus libidinis aut iracundiae uitiis, perueniet ad indaginem ueri, quae est sincera prudentia, nec ulla existet species nefaria somniorum». Quippe in his perfecte docuit, quod perfunctorie posuit in Timaeo. At usomniorum, quae diuina prouidentia uel caelestium potestatum amore iuxta homines oboriuntur, causam rationemque exposuit in eo libro qui Philosophus inscribitur. Ait enim diuinas potestates consulere nobis, quotiens per quietem ea quae grata sunt deo intimant ueris minimeque fallacibus uisis earumque miram quandam esse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
exsolescere uł inpaucis admodũ ad exiles at tenuatȩ reliquias.
otiosae latere porro aliae usq ad pręcipitẽ amentiam confirima¬
ri. quaese exerunt immunius ꝑ quietem. quotiens ratione sopita
quae est rector mansuetissimus. c&era pars animi a grestiorAm¬
mani quadã ebrictate luxurians. pulsa quiete ꝑgit adincertas
libidines . Tunc quippe nihil est quod non audeat. uelut soluta &
libera honestatis. uerecundiaeq preceptis. Namq mater nos ut
putat cõplexus concubitusq non expauescit. nec qur̃ quã dubitat
lacessere. uł hominum uel deoꝵ. nec abulla siuidet᷑ caede aut fla¬
gitio temperare. Contra cumerit insalubri statu posita. cast&q
cubitũ ibit. rationabili quidem mentis industriȩ uigiliis impera¬
tis. eaq post asapienti uirtutis indagine atq & iam libidine mo¬
derate mansue facta. ut neq deinopia queri possit. nec ex pleti¬

Expanded text:
exolescere uel in paucas admodum atque exiles attenuatae reliquias exolescere uel in paucas admodum atque exiles attenuatae reliquias otiosae latere, porro aliae usque ad praecipitem amentiam confirmari, quae se exerunt immanius per quietem, quotiens ratione sopita, quae est rector mansuetissimus, cetera pars animae agrestior, immani quadam ebrietate luxurians, pulsa quiete pergit ad incestas libidines. Tunc quippe nihil est quod non audeat uelut soluta et libera honestatis uerecundiaeque praeceptis; namque maternos, ut putat, amplexus concubitusque non expauescit; nec quemquam dubitat lacessere uel hominum uel deorum nec ab ulla sibi uidetur caede aut flagitio temperare. Contra cum erit in salubri statu posita casteque cubitum ibit, rationabili quidem mentis industria uigiliis imperatis eaque pasta sapienti uirtutis indagine atque etiam libidine moderate mansuefacta, ut neque de inopia queri possit nec expleti
Abbreviated transcription (Latin):
scientias mutuatas. quae summa & eminens imaginetur mens
Nuntiare mentibus nris inuitante ad co&um animȩ nocturnae
solitudinis opportunitate. Sed cumpleraq non in religiosa modo.
uerũ & iã impia somniemus. quae imaginari summã eximiamq IN¬
telligentiam siue mentẽ seuꝓ uidentiã fas nonsit putari. falsã. e̾ẽ.
hanc opinionẽ hominũ liquet. ¶Sedplato magna diligentia summa¬
que cura discursis penitus latibulis. quaestiones uidit atq assecutꝰ
est non unam somnioꝵ. eẽ. geniturã. gignitur quippe uel exreliquiis
cogitationũ. & accidentis alicuiꝰ rei stimulo. ut innono politiae li¬
bro docens oratione tali Inutiles minimeq necessariae cupidita¬
tes quae aduersant᷑ legibus uident᷑ mͥ. om̃iũ quidem hominum pro¬
misce labe factare mentes. Quaedam tamen earum tam castigati¬
one legum. quã sobrus & melioribus recte uoluptatibus. uł om̃ino

Expanded text:
scientias mutuatas ea quae summa et eminens imaginetur mens scientias mutuatas ea quae summa et eminens imaginetur mens nuntiare mentibus nostris, inuitante ad coetum animae nocturnae solitudinis opportunitate. Sed, cum pleraque non inreligiosa modo, uerum etiam impia somniemus - quae imaginari summam eximiamque intellegentiam siue mentem seu prouidentiam fas non sit putare -, falsam esse hanc opinionem hominum liquet. Sed Plato, magna diligentia summaque cura discussis penitus latibulis quaestionis, uidit atque assecutus est non unam somniorum esse genituram; gigni quippe uel ex reliquiis cogitationum et accidentis alicuius rei stimulo, ut in nono Politiae libro docet oratione tali: «Inutiles minimeque necessariae, cupiditates quae aduersantur legibus uidentur mihi omnium quidem hominum promisce labefactare mentes; quaedam tamen earum tam castigatione legum quam sobriis et melioribus rectae uoluptatibus uel omnino
Abbreviated transcription (Latin):
liauerit. uel futura portendunt᷑ quȩ nondum ꝓuenerint. sed hic
suo quodã more pleni perfectiq dogmatis electͥo qđui sumsit sibi¬
probat c&̧era fastidiosa incuria neglegit. Hęraditus uͦ consen¬
tientib stoicis rationẽ nram cũ diuina ratione conectit. regen¬
te ac moderante mundana. propt̾ inseparabilem comitatum.
consciaͣm decretis rationalibus factam qui escentib animisope
sensuum futura denuntiare: ex quo fieri ut appareant imagines
ignotorũ locoꝵs simulacraq hominũ tam uiuentiũ quã mortuoꝵ.
Idemq asserit diuinationis usum & prȩmoneri meritos instru¬
entibus diuinis potestatibus. Hi quoq parte abutunt᷑ senter¬
tiae. prosolida ꝑfectaque sẽtentia qui nr̃m intellectũ & ꝑuolita¬
re conuexa mundi putent. miscereq se diuinae intelligentiae
quã greci noy r̃ uocant. & uelut exmaiore disciplina minusculas

Expanded text:
liauerit uel futura portenduntur quae nondum prouenerint. Sed hic liauerit uel futura portenduntur quae nondum prouenerint. Sed hic suo quodam more pleni perfectique dogmatis electo quod uisum sit cetera fastidiosa incuria neglegit. Heraclitus uero, consentientibus Stoicis, rationem nostram cum diuina ratione conectit regente ac moderante mundana: propter inseparabilem comitatum consciam decreti rationabilis factam, quiescentibus animis opere sensuum futura denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignotorum locorum simulacraque hominum tam uiuentium quam mortuorum. Idemque asserit diuinationis usum et praemoneri meritos instruentibus diuinis potestatibus. Hi quoque, parte abutentes sententiae pro solida perfectaque scientia, sunt qui nostrum intellectum et peruolitare conuexa mundi putent miscereque se diuinae intellegentiae quam Graeci νοῦν uocant, et uelut ex maiore disciplina minusculas