comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum ẽ eum hac lege ten̾i.¬
¶Qui aipulatꝰ est gentum
oꝑas. aut insinguia s. auceos
quin nos dari. ñ ur᷑ contta le¬
gem stipulatus. quia inper̾ta
ꝯtelligendum est de hiit legeni
sentire qui lib̾os tosiere possũt.
Itaq si castratum lib̾tum iu¬
re iutando quis ad eg̾it. ditend̾
est ñ puniri pronum hͣc lege.¬
¶si proͣmis lib̾tam iure ĩurando
adeg̾it ut sibi iib̾et. siquid̾
ducturus eam. ad eg̾it: nicħ
ꝯtra legem fecilse indebitur.
siũo non ducturꝰ. pp̃ ħ solum ad¬
eg̾it. ne aħi nub̾et. ftantem le¬

Expanded text:
m hac lege teneri.Stipulatus est centum operas aut in singulas aureos quinos dari: non uidetur contra legem stipulatus, quia in potestintellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac lege.Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nuberet, si quidem ducturus eam adegit, nihil contra legem fecisse uidebitur: si uero non ducturus propter hoc solum adegit, ne alii nuberet, fraudem le
Abbreviated transcription (Latin):
manumittatur. faciet tñ lib̾rũ
tes. ius quod in lib̾tis hñt pr̃¬
nis. ñ admittunt. Idem et in e¬
mancipato  ut in lonit lib̾tit lo¬
tum quid̃ hͣrent. lege extipiim¬
tur.rei capitar dampnatus. si
restirutus non ẽ. si in dex tꝰ fla¬
gitii sit. fu̾it ͥ uł maior amis.¬

Expanded text:
manumittatur, faciet tamen liberttes ius, quod in libertis habent paternis, non amittunt: idem et in emancipato.Ut in bonis liberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel maior annis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ronoꝵ libis cum pat̾ corum
Lerat ꝑ duellioni ẜ dampna¬
tus. salua ẽẽ diuus n seuerꝰ
⁊ aũt. benigniisime rescͥpse¬
runt. sicut ex alia cauta pu¬
nitoꝵ lib̾is iuralib̾toꝵ sal¬
ua sunt.
diue. lib̾tum qui d probatus
fuit. prõno de latores sumi¬
ris nrĩ rescͥpto cauetur.ut
si patronus lib̾tum sunm
auł.ł .ii. ad legem eliasen¬
ciam.Adig̾e iure iurando.
nenubat lib̾ta. uł lib̾os tol
iurare patiturs ⁊ si igno:¬
rante eo. suus filiꝰ ad eg̾it.
stipulatꝰ fu̾it ue. nich ei
nocebit. t̾te si iussu patromi
is qui inpot̾tate ẽ. idem fecit.

Expanded text:
patronorum liberis, cum pater eorum erat perduellionis damnatus, salua esse diui Seuerus et Antoninus benignissime rescripserunt, sicut ex alia causa punitorum liberis iura libertorum salua sunt.dius libertum, qui probatus fuit patrono delatores summiris nostri rescripto cauetur, ut, si patronus libertum suum undo ad legem Aeliam Sentiam.Adigere iureiurando, ne nubat liberta uel liberos tollibertum iurare patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patroni is qui in potestate est idem fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ditentes. ẜm telictum qͥmissũ.
liẜ̾tis penat ignorent int̾dum
ine pene alib̾to ingrato exigunt᷑
uł ꝑs bonoꝵ eius aufertur ⁊ pa¬
trono datur.uł fustib ceditur.
famr. militem. inanumissum.
dimit adrianus rescpsit militẽ.
lib̾tum sĩ fat̾e. ñ pris. ¶ Sext¬
tem ꝯsequitur. is qui ea lege
distractus ẽ ut manumiitat᷑¬

Expanded text:
issum libertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: uel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: uel fustibus caeditur efamilias milite manumissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris.Setem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit eẽ teffam̃tum. bonqꝵ
faciendi hũit. ⁊ cum fatit tes¬
tam̃tum. ⁊ cum moritur m̃ si
inpubes uł furiosus. uł qͥs
alius ex hiis qui testm̃ fat̾e

Expanded text:
uoluit esse testamentum, bonorum faciendi habuerit, et cum facit testamentum et cum moritur. proinde si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui t
Abbreviated transcription (Latin):
licet uet̾es sint ¶snfficit a̾
exstare tabłas. ⁊ si nõ ꝓferan¬
tur. si e̾tum sit eas extaregͥ
⁊ si ap̃ furẽ sint. uł apud eũ
ap̃quem depoĩte sunt. dubi¬
tari ñ oꝑ ͭ ad mitti posse bo¬
extitisse tabłas mortus tes¬
tatore desid̾atur.tam ⁊ si
extare desierunt. quare ⁊
si post ea int̾cidũt.to. pos¬

Expanded text:
licet hae ueteres sint.Sufficit autem extare tabulas, etsi non proferantur, si certum sit eas exstare. igitur etsi apud furem sint uel apud eum, apud quem depositae sunt, dubitari non oportet admitti posse boexstitisse tabulas mortuo testatore desideratur, tametsi exstare des‹ie›rint: quare et si postea interciderunt, bo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ legatur ẜuus. ⁊ ip̃us ser¬
ui status. ⁊ om̃ium que ꝑ¬
sonam eius accingunt. in
suspenso ẽnam silegatariꝰ
repułit ase legatum. num¬
qͣ eius suisse iidebit᷑. si ñ
repułit. ex die ad ite hr̃dica¬

Expanded text:
us legatur, et ipsius servi status et omnium, quae personam eius attingunt, in suspenso est. nam si legatarius reppulerit a se legatum, numquam eius fuisse videbitur: si non reppulerit, ex die aditae heredita
Abbreviated transcription (Latin):
mĩnus sat̃ acceꝑit ¶ Colono
suo dñs usũ f. fundi ꝙ̃. is co¬
lebat: legau̾at. ag colonut
ẽ hr̃de ita. ut uidex cogat he¬
dem. ex locac̃onis accõne eũ
lib̾are Labo.

Expanded text:
minus satis acciperet. Colono suo dominus usum fructum fundi, quem is colebat, legaverat: agat colonus cum herede ita, ut iudex cogat heredem ex locationis actione eum liberare. Lab
Abbreviated transcription (Latin):
T ex patronis acͥ satitt̃m ñ erit.
ita ut ampliꝰ suaportõne ex bo¬
Dnt lib̾ti relinquat᷑. eic̃ sat̾ fc̃m
ñ erit: ita actõ dabit᷑. ut eiꝰ por¬
tõ suppleatur ex eo ꝙ exͣneo ħe¬
di : et quod prõno supͣ suam por¬

Expanded text:
 ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono supra suam por
Abbreviated transcription (Latin):
effectum peticõ eius: dico ĩpe¬
diri quo minꝰ ad iuuetur. qͥn
ĩmo ⁊ si sic adiit. qͣsi ex debita
porcõne institutꝰ. mox apparu¬
it eum minorẽ ꝑtem qͣm sꝑauit.
accepisse: equissimũ ẽ admitti
eum ad suum auxrłinm. s ⁊ si
testator ꝯueniss hedem ut si¬
bi legatum solu̾etur. mox pẽitus¬
s puto eũ posse ad iuuari¶⁊ pã¬
tronus legarum sibirelictum
ñ totum euictum sit. ux uuim
aliqͥd miuus ht̃. qmͣ putauit:
erit enim ei sbueniendum siẜ no
ł filio suo aͥd relictum prõmis
noꝵ possõe repelletur: atq agͦ¬
uiss sibi relictum.s et si mor¬
ti ᷤtã donacõm agnou̾it: dicen¬
dum ẽ replli eum a ꝯͣ tabsas to¬
noꝵ possõrie. sic tñ si post mor¬
tem lib̾ti agnou̾it. ceterum si ei
uiuue lib̾tus donau̾it. ⁊ illeat¬
copit: non id c̾io erit repułsꝰ
a ꝯtra tabłas bonoꝵ possoñe. qr

Expanded text:
effectum petitio eius, dico non impediri, quo minus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admeum ad suum auxilium. sed et si testato convenisset heredem, ut sibi legatum solveretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuvari. Si patronus legatum sibi relictum et si non totum euictum sit, uerum aliquo minus habet quam putauit, erit ei subueniendum. Si seruo uel filio suo aliquid relictum patronus norum possessione repelletur atque si adgnouisset sibi relictum. Sed et si mortis causa donationem adgnouerit, dicendum est repelli eum a contra tabulas bonorum possessione, sic tamen, si post mortem liberti adgnouit. ceterum si ei uiuus libertus donauit, ille accepit, non idcirco erit repulsus a contra tabulas bonorum possessione, quia
Abbreviated transcription (Latin):
existimasse filium bonis lib̾toꝵ.
quem ad ħrditatem suam pͥmũ
uotaret uotau̾it. ac ne eum esti¬
mandum ẽ sb̾moili a bonis lib̾ti.
qͥ a pͥmo gradi ex hrdatꝰ. ⁊ id̾
sbaitutus ẽ. gͦ is qui institutꝰ
uł alio quo gr̃adu. lic ex ħrs sic
eod̾ testam̃to: non ẽ sp̾mouẽ¬
dus a lib̾ti bontĩs si prõni filius e¬
mancipatꝰ nolu̾it ad ite ħ̾rditatẽ
mis lib̾ti bonoꝵ possõm ħe̾bit.¬

Expanded text:
er indignum existimasse filium bonis libertorum, quem ad hereditatem suam primum vocaverit. ac ne eum quidem existimandum est summoveri a bonis liberti, qui a primo gradu exheredatus et idem substitutus est. ergo is, qui institutus vel alio quo gradu, licet exheres sit eodem testamento, non est summovendus a liberti bonis. Si patroni filius emancipatus noluerit adire hereditatem nus liberti bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e tionsit. posse nepotem a uictoꝵ
uit. anus meus patrem menm.
⁊ pͥor anus decesserit: ab utͥusq
lib̾tis me repellit. s si ante pat̾
decessiss. post ea amus: dicendũ¬

Expanded text:
ipse non sit, posse nepotem auitorum uit, auus meus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea a
Abbreviated transcription (Latin):
tace. ñ põt inuitũ hr̃ditati
luntatẽ aꝯnouit is ꝗ põt
tas filio delata sit ex se
ierit fili̾us. diu tñ possedit
hr̃ditatem pr̃ credendur ẽ
admisisse hr̃dicatẽnt diuͦ

Expanded text:
state, non potest invitum hereditati luntatem adgnovit is qui pottas filio delata sit ex senierit filius, diu tamen possedit pater hereditatem, credendus est admississe hereditatem, ut divus
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃de suo fundum ĩ yta¬
na gaio seio post decen¬
nium. deducto usu fructu
dari iussit q̃ro cum me¬
dio ħ decennii spacio hr̃s
uita de functus sic an pꝰ
tp̃t decemiui plenus sundꝰ
ad ĩegatariũ ꝑtineat.
mouet eĩ me ꝙ dies le¬

Expanded text:
herede suo fundum in Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres vita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. movet enim me
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit pupilli idemsic tura¬
torconfirmatus adolescẽti.
an possit ex delictis tutele
suspectus postulari. ⁊ cum pꝰ¬
sit tutele a contutorib con¬
uenirs: consequens erit di¬
ce tesars suspͭti rõm ac¬
tusacõm. quia tutelẽ agi
possit. de poĩto officõ. ⁊ alio
sumpto idem er̃ querẽd̾.
⁊ si pponas aliquem de sus¬
se ẽẽ tutorem ⁊ ixursum ce¬

Expanded text:
fuerit pupilli idemque sit curafuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribus conueniri, consequens erit dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto.Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum c
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e ueluit. melus est lib̾tos ab
actusacõne repelli. ne inip̃a
non tm̃ aut̃ adolescentis
curator. s ⁊̃ furiosi ⁊ ꝑdigi
ut suspectus remoñ potest.¬
s ⁊ si quis uencris curam uẽ¬
tris tonoꝵ ue amini stracõm
gerat. ñ tarebit hꝰi cruinis
an ⁊ sñ accusacõne possit sꝰ¬
li queat ex aꝑtissmus rerũ
argum̃tis suspectum eum eẽ.
ꝙ fanore pupilloꝵ accipien¬
dinẽ. ¶ Nunc iudeamus ex
quib cansis suspecti remoue
ad missũ. suspͨcum blic̃e pos¬
tulare. si force crassatus ẽ ĩ
tutesa. aut sordide egerir. ł¬
ꝑniciose pupillo. Rsi aliquid
int̾ ceꝑit ex reb pupillarebꝰ
iam tutor. ꝙ si quid amise¬
rit ante tñ amisit qmͣ tutor
eẽt. qmͣuis ĩ tonis pupilli
ł inturela ñ potest suspectus
titor postu lari quia delictũ
ture lam p̾ cesserit. ꝓm̃ si pu¬
pilli sb̾am expilauit s ante¬
qmͣ tutor eẽt. accusari d ex
pisate hrditatis cͥmine: simi¬
nus furti queri põt sicutor

Expanded text:
e uelint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa.Non tantum autem adulescentis curator, sed etiam furiosi uel prodigi ut suspectus remoueri potest.Sed et si quis curam uentris bonorumue administrat, non carebit huius criminis an et sine accusatione possit susliqueat ex apertissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod fauore pupillorum accipiendum est.Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueaadmissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid admisit, ante tamen admisit, quam tutor esset, quamuis in bonis pupilli uel in tutela, non potest suspectus tutor postulari, quia delictum tutelam praecessit. proinde si pupilli substantiam expilauit, sed antequam tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti.Quaeri potest, si tutor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dimidia ꝑte reuocari.
¶Luciusticius cũ hĩet .u. lib̾¬
os. uniũsos emancipauit.
⁊ ĩ unũ filiũ gaiũ seͥum ã¬
płissimas facultates dona¬
siduũ ẜuauit. ⁊ uniũsos lib̾¬
os cum uxore scͥpsit hr̃des. in
ei donau̾at. menie silie
tot aureos daiz. It̃ alt̾i fr̃ĩ
alios tot. qui cõuẽtus ame
nia sua sorore legẽ falci¬
diam ĩ plorat q̃ro tũ sc̃issiꝰ¬

Expanded text:
di›midia parte reuocari.' Lucius Titius cum haberet quinque liberos, uniuersos emancipauit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donaresiduum seruauit et uniuersos liberos cum uxore scripsit heredes: in ei donauerat, Maeuiae filiae tot aureos daret, item alteri fratri alios tot: conuentus a Maeuia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩc̾tũ. plane ẽ er̃ simile. suta
ĩstitutõ fc̃a fu̾it. ut̾ ex supͣ
scͥptis fr̃ib meis feiam uxo¬
rem duxit hes esto. set ⁊
tꝰ des iuris successores sunt:⁊
Isiplures ĩ slituant᷑. diuidi

Expanded text:
similis, si ita institutio facta fuerit: 'uter ex supra scriptis fratribus meis Seiam uxorem duxerit, heres esto': sed et haHeredes iuris successores sunt et, si plures instituatur, diuidi
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑte diidia sc̾be desti o¬
lus p̾mus scͥptus hrs uide ui ͨ ͤ¬
⁊ solus ħes existet .q. ex
ꝑte dumidia institutui.
¶Siquis nom̃ ħedis quidẽ ñ
dix̾it. s ĩ dubitabili signo
eum demonstrauit. ꝙ pene
nich anomine distat. ñ tñ
eo ꝙ cõtumelie c̾a sol addi.
¶siquis ita dix̾it ut̾ ex fr̃ib

Expanded text:
parte dimidia scribere destilus Primus scriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, quod contumeliae causa solet addi, isi
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dum uirilem portõnem
dum hĩs uni ex familia
reliquerit. eius fidĩ com¬
miseriꝵ ut eum ex tero re¬
possit dixi na demuni peti
posse. sĩ fundi p̾ciũ efficiat.
i si quidẽ i ͣle pͥor testator
cui uoles exfamilia relur¬
quas rem ĩ expedico łore:
ꝙ si talia u̾łã fuissent. pe¬
to ne fundꝰ de familia ex
peticuris de inteꝑs cet̾is. ex

Expanded text:
m portionum dum heres uni ex familia reliquerit eiusque fidei commisserit, ut eum extero repossit. dixi ita demum peti posse, si fundi pretium efficiat. sed si quidem ille prior testator us uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de familia exepetituris deinceps ceteris ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ si dominus ẽẽ desuit ¶I
sundo legato si hr̃s sepeli¬
erit. estimat̃o referenda
er̃ ad totum pretiũ fũdi.
quo potuit ance sepultu¬
ram estimari qrͣ sisolutꝰ¬
lienatũ durare rõnis ẽ ¶eũ
qui abino ex hr̃dibus
quisolus honͣatus fu̾it. li¬
tis estima cõm legate rĩ
abstulit. postea codiallis
aꝑtis ab om̃ib hedibut
eiusdẽ nĩ relicte dixi non¬

Expanded text:
etsi dominus esse desinit.In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerlienatum durare rationis est.Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdem rei relictae dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. peco ut ꝓ ꝑte tua c̃tẽtus
potuerunt cohr̃des ꝑte he¬
ditatis recinente sũ p̃cipi¬
ente: quo conce ntum ẽẽ
uoluit de functus. fñ dubio
facilius ẽ ħ ꝓbare. quam ꝑ¬
tari potuit. illud. cum ibi fi¬
dr̃ꝯ. petatur ab hus cum ꝙ¬

Expanded text:
tua contentus poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine dubio facilius est hoc probare, quam probari potuit, illud, cum ibi fideicommissum petatur ab his, cum
Abbreviated transcription (Latin):
neraci pͥsci sñe. n ͨ constitu¬
cõnib locus quam caue ᷑
ñ cogend̾ p̃stare legacũ
hr̃deni. Namsuccursumẽ
hr̃dib ne cog̾entͣ redim̃e
ꝙ testator suum exislimãs
reliq̃rit Tunt enim mag̃
inlegandis suis reb ꝙͣ
in alienis comꝑandis ⁊ĩ
honerandis hr̃dib facilio¬
res uoluntates ꝙ in hac
sp̃e ñ euenit. cũ dñium
rĩsit ap̃ hr̃dem. ¶ Si ornis

Expanded text:
Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praestare legatum heredem: nam succursum est heredibus, ne cogerentur redimere, quod testator suum existimans reliquit: sunt enim magis in legandis suis rebus quam in alienis comparandis et onerandis heredibus faciliores uoluntates: quod in hac specie non euenit, cum dominium rei sit apud heredem.Si omis
Abbreviated transcription (Latin):
rediret. contentus sis .c. au
nilie relinquitur. siñ uo¬
s bona hr̃dis uẽnsant. tam¬
debitor hr̃et. bonis uͦ non uẽ¬
ditis. post mortẽ eius ñ hĩtu¬
geret᷑ ¶ Mat̾ filio ĩ pub̾e¬

Expanded text:
rediret, contentus sis centumiliae relinquitur, si non uosed bona heredis ueneant, tamdebitor haberet bonis non uenditis, post mortem eius non habitugeretur.Mater filio i
Abbreviated transcription (Latin):
¶sundo legato siusus fructͦ
alienꝰ sit nichominꝰ. petẽ¬
dus ẽ abhede. usus fructus
enim ⁊ si iniure ñ inꝑte cõ¬
sistit. emolumrentum tñ rĩ
fundo relicto obreliquas
pͥstacõnes quelegatum
sundus: pignoũ datuf.i
aliena possõ sitinonidẽ¬

Expanded text:
si usus fructus alienus sit, nihilo minus petendus est ab herede: usus fructus enim etsi in iure, non in parte consistit, emolumentum tamen rei fundo relicto ob reliquas praestationes, quae legatum fundus pignori datus uel aliena possessio sit. non ide
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidĩ deberi. nͥ maĩfeste de
hus qͦ legandis uolũtas de¬
suñdis aliis datos diminius¬
sle filii legatũ de argẽto ⁊ sr̃¬
lectili q̃ alibi eẽt. eum cuiꝰ no¬
cio ẽ estimaturũ. ut id opti¬
neat ꝙ testatori p lacuisse

Expanded text:
non uideri deberi, nisi manifeste de his quoque legandis uoluntas defundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat, quod test
Abbreviated transcription (Latin):
sm ꝙ uice mutua pr̃aret᷑.
dolirõne quadrantem re¬
tinendo compensetur¶Luc̃o
ticio oxti duab ꝑtib pu¬
blio menio ex quadrance
scͥptis hedib. assem ĩ dodeã¬
nunciata cet̃oꝵ legatoꝵ
contemplacõnẽ receperuit¬
insticutis. ac postea fris filio
ꝑ duab uncus. uñ assem ĩt̾
om̃s uidĩ fcm̃ placuit. ⁊ ex
quo mag̃ assis residuũ ac
liqua ticium. simemꝰ solidũ
caꝑe possic. ticuis adiectus
bit menius qntũ ticius pͦ.¬

Expanded text:
 uice mutua praestarent, doli ratione quadranti retinendo compensetur.Lucio Titio ex duabus partibus, Publio Maeuio ex quadrante scriptis here dibus assem in dodrannstrata ceterorum legatorum contemplatione receperuntinstitutis ac postea fratris filio pro duabus unciis unum assem inter omnes uideri factum placuit et ex quo magis assis residuum accliqua Titium. si Maeuius solidum capere poterit, Titius adiectus ebit Maeuius quantum Titius
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dis cõmisit. ut post mortẽ
suam hr̃ditatẽ eidẽ aliimp¬
ne restitũes. aũsiquid ante
cõnigiss alũpne. tunc uałia¬
no fr̃is filio restitũet eãdeᷤ
heditatẽ. quesitũe. si seuis
iuꝰ quicquid ad eũ ex h̾edi¬
tate ꝑueniss alũpne resti

Expanded text:
heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante contigisset alumnae, tunc Ualeriano fratris filio restitueret eandem hereditatem. quaesitum est, si Seius uiuus, quidquid ad eum ex hereditate peruenisset, alumnae re
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ ĩ mͦ decessit^ marito hr̃¬
de relicto. q̃ sitũ ẽ cũ puella
non ex tã legati penmã ĩ do¬
tẽ ab hr̃dib pr̃is acceꝑat.
s mortuo ẜo marito mr̃. fa¬
milias fcã dotem retuperau̾at.

Expanded text:
ia decessit marito herede relicto. quaesitum est, cum puella non ex causa legati pecuniam in dotem ab heredibus patris acceperat, sed mortuo secundo marito mater familias facta dotem reciperauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tutele iudicõ posse conueuiri.
uidẽdũ ẽ an ⁊̃ ꝓpͥus eius dolus
uł ꝓp̃a eius admnustratio ue¬
nãt inuidicium. ⁊ extat se¬
u̾i siña existimantis. si post
mortẽ tutoris. hr̃s eius ne¬
gocia pupilli gerere ꝑseña¬
ut. aũ in archa tutoris pupil¬
li ꝑecumam ĩ uen̾it. ⁊ cõsũple¬
rit. ł eam pecumã ꝙͣ tutorsti¬
pulatus fuerit exegerit. tu¬
tele iudicõ eum teneri suono¬
mine. nam cũ ꝑ muttat᷑ adũs
hr̃dẽ ex ꝑp̾o dolo iurari ĩ litẽ.
⁊ cuius temporis usuras pr̃a¬
re debeat. ex bono ⁊ equo tõ¬
stitui auidice o. ¶ Fide uis¬
sores atutorib roĩati. si p̾sẽ¬
noĩa sua ꝑseri ĩacta publi

Expanded text:
tutelae iudicio posse conueniri, uidendum, an etiam proprius eius dolus uel propria administratio ueniat in iudicium. et exstat Seruii sententia existimantis, si post mortem tutoris heres eius negotia pupilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inuenerit et consumpserit uel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat exegerit, tutelae iudicio eum teneri suo nomine: nam cum permittatur aduersus heredem ex proprio dolo iurari in litem, et cuius temporis usuras praestare debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet.Fideiussores a tutoribus nominati si praesennomina sua referri in acta publi
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ condcõne legauit. hr̃s
aut̃ eius eundem sb̃eadẽ
cõdcone ꝑs eadom ex utro¬
dibile iuĩdebit᷑. id egisse
hr̃dem. ut eadẽ porcõ bis eidẽ
alt̾ã ꝑte eũ cogitasse sane¬
⁊ consticucõ p̾ncipisqua pla¬
cuit eidem sepe legatũ coiꝰ.¬

Expanded text:
sub condicione legavit, heres autem eius eundem sub eademcondicione pars eadem ex utrovidetur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum co
Abbreviated transcription (Latin):
tui eẽnt. dem̃ pũi post mor¬
tẽ pr̃is simł ꝑierunt. due
hr̃ditates iulituto dsff̃e¬
runt᷑ s si diũsis temporib
iuta decedant ⁊ ĩ hr̃duace
tutus inueniet s inrõne sal¬
cidie. pũi prioris hr̃dicag
ñ ueniet nͨ sb̾sticutus am¬
pluis qmͣ sex uncias iure
testĩ desiderabit: legata qͦs
q̃ asb̾stituto eius filu data
sũt qui p̾or intestato deces¬
sit ad irritũ retidũt. pauł̾¬
hẽbat mutum pułẽ. ĩpetͣ¬
uit a p̾ncipe. umuto sb̃stiꝰ¬
tũe ei liceret. ⁊ sb̃stituit
titiũ. mutus duxit uxorẽ
pꝰ mortẽ prĩs ⁊ nascit᷑ ei
filius quero anrũpat᷑ eiꝰ¬
÷ pͥncipalia ip̃i ꝑͥncipes so¬
tatẽ p̾ncipis inspicientib
p᷑ dici eatenꝰ id eum t̾bũe¬
⁊ uoluisse. quatenꝰ filus elꝰ
ĩ eadẽ ualitudĩe ꝑseũasset.
tate finit᷑ pupillare cestm̃¬

Expanded text:
i post mortem patris simul perierunt: du‹ae› hereditates substituto deferuntur. sed si diuersis temporibus uita decedant, in hereditate tutus inueniet: sed in ratione Falcidiae pueri prioris hereditas non ueniet nec substitutus amplius quam sescunciam iutestamenti desiderabit: legata quoque, quae a substituto eius filii data sunt, qui prior intestato decessit, ad irritum reccidunt. Pauhabebat mutum puberem, impetravit a principe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nascitur ei filius: quaero, an rumpatm principalia ipsi principes sotatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere voluisse, quatenus filius eius in eadem valetudine perseverasset, rtate finitur pupillare test
Abbreviated transcription (Latin):
husdẽ diebꝰ datos suta re¬
petita fu̾int legara q̃ afi¬
lio mõ legaui. ħes m̃s daco:
pͥure repetita uidebũt᷑ le¬
gata ⁊ dũtaxat de mracõe¬

Expanded text:
sdem diebus dato': sed si ita repetita fuerint: 'quae a filio meo legaui, heres meus dato', pure repetita uidebuntur legata et dumtaxat demo
Abbreviated transcription (Latin):
sip̃ .ł. Suita sit asqͥriũ. si cui
legaũo bis. semel hes ei
dato. ł ut semel deleatur:
⁊ eidẽ duas quamitates as¬
scͥpserit. ł duos fundos an
ut deteatur. ⁊ ait aristo.
unũ. uidr̃ legatũ. nã ꝙ a
ademptũ ẽ datum iudẽri.¬

Expanded text:
Si ita sit adscriptum: 'si cui legauero bis, semel heres ei dato' uel 'ut semel debeatur', et eidem duas quantitates adscripserit uel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum uideri legatum: nam quod ademptum est, nec datum uideri
Abbreviated transcription (Latin):
pius asc̾pta idẽ ħ sb̾ietir. se¬
mel pr̃ari uelle.⁊ħ ante
inpletum testm̃ fecerir. ip̃o
iure uideri cet̾a legata ad¬
empta s ꝙ mag̃ et̃ adẽp¬
posse dici exiguũ ẽẽ p̃stãd̾.¬
tonoꝵ legare uoluit.di¬
emidiam sc̃psit. ꝓculus rͤ¬
te ait posse defendi quar¬
tam legatam. quia ĩ ẽẽt
dimidie. idẽ erit ⁊ siqͥn¬
quaguita uoluit legare.
bebunt᷑ s si plus legare
uoluit. ⁊ minꝰ sc̃psit ua¬
lebit legatum. ¶ Siquis
unam sũmã filiab lega¬
uerit. ut ⁊̃ de postuma
sentret. si ea ñ eẽt nata
lr̃stiti solidũ detet᷑ .

Expanded text:
adscripta idem hoc subiecit semel praestari uelle et hoc ante impletum testamentum fecerit, ipso iure uideri cetera legata adempta. sed quo magis erit adempposse dici exiguius esse praestandbonorum legare voluit, dimidiam scripsit. Proculus recte ait posse defendi quartam legatam, quia inesset dimidiae. idem erit et si quinquaginta voluit legare ebebuntur. sed et si plus legare voluit et minus scripsit, valebit legatum. Si quis unam summam filiabus legaverit, ut etiam de postuma sentiret, si ea non est nata, superstiti solidum debebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iudam repetiuit quantũ repe¬
to. apud iulianũ. sabini ⁊ cas¬
postea qm insticuiti mortẽ
obieruit. codicilł ascͥpta ł̃ ad¬
empta sunt ab̾stitutis deleãt᷑.¬

Expanded text:
idam referunt, quantum repeto apud Uiuianum, Sabini et Casposteaquam instituti mortem obierunt codicillis adscripta uel adempta sunt, a substitutis debeant
Abbreviated transcription (Latin):
ħ caũ ałimo ^ peti pot̾it uolun¬
tatis aut̃ qõ ex eo sqͥpto plerũ
dedarabit᷑. nam siforte atiuo
legata rełmquid. sb̾stitutũ as¬
ñ coditillos s gestm̃ fac̾e uo¬

Expanded text:
 legitimo peti poterit. voluntatis autem quaestio ex eo scripto plerumque declarabitur: nam si forte a Titio legata reliquit, substitutum adnon codicillos, sed test
Abbreviated transcription (Latin):
elsus. Si ancillas omnes.
et ꝙ ex huis nacum erit. tes¬
tator legau̾it. una mor¬
euis de berrquia accessi oĩs
loco legatus sit quod pu¬

Expanded text:
um. Si ancillas omnes et quod ex his natum erit testator legauerit, una moreius negat deberi, quia accessionis loco legatus sit: quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. ammou̾i põt ¶si tutor ĩ¬
imitus pupillo ꝑentib ue¬
⁊ eius sit ⁊ gñ ałr si qua iꝰta
beat in eatucela u̾sari. rei¬
cere eum debebit. ¶ Sceũ.
⁊ antominꝰ Rxpserunt epi¬

Expanded text:
Si tutor inimicus pupillo parentibusve eius sit et generaliter si qua iusta beat in ea tutela versari, reicere eum debebit. Severus et Antoninus rescripserunt Ep
Abbreviated transcription (Latin):
le uidicõ conueniat. eꝗssi¬
mũ er̃ dr̃e cessare crimen
suspecti Si a ip̃e tucor ẽ so¬
lus. muncund quia tutele
cessat. remouendus sit ab
hͣc aministracõne: quasi in
hac suspectus ex eo ꝙ in ali¬
am male conuersatus sitͣ
ligͦ ⁊ in eo qui curator soluse
post finitam tutelam con¬
firmatus ẽ. Idẽ dici põt ꝙ si
quis ita tutor datus sit. quo¬
ad initalia erit. tutor esto.
ł quo ad trans mare nõ ie¬
ritã possit suspectus postu¬
lari. ex eo gestu quema¬
re ab ẽẽt. ⁊ magis ẽ ut pꝰ¬
tulari possit quasi una
tutela sit hñs int̾ualla ¶si
ex añ gesto suspectus postu¬
iari possit ⁊ quia potest
ex pͥore gestiracc̃one uni¬
li conueniri cessabit postu¬
lacõ ¶Sicurator nentri. boĩs¬
q dacus. fraudulenter ñ sa¬
tus sit. de iũ idẽ tutor datus.
an pꝰtulari suspectus pp̃ frau¬

Expanded text:
e iudicio conueniat, aequissimum erit dicere cessare crimen suspecti. Si autem ipse tutor est solus, numquid, quia tutelae cessat, remouendus sit ab hac administratione, quasi in hac suspectus ex eo, quod in ali‹a› male uersatus sit? ergo et in eo, qui curator solus post finitam tutelam confirmatus est, idem dici potest. Quod si quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit, tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem are abesset? et magis est, ut postulari possit, quasi una tutela sit habens interualla. Si s ex ante gesto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore gestu utili actione conveniri, cessabit postulatio. Si curator ventri bonisque datus fraudulenter versatus sit, deinde tutor datus, an p
Abbreviated transcription (Latin):
cuno. tutores quires ueti¬
tas sñ decreto distraxer̃t.
nich quidem egisse.u̾m si
ꝑ fraudẽ id fecerunt. re¬
mon̾i eos oportetutor ꝙ
D alim̃ta pupillo p̾standa
copiam sui non faciat.
suspectus ẽ. pon̾t remou̾i.
s si nou latitet s p̾sens
nicħ posse decern contẽ¬
dit. quasi inops si datis pu¬
pillo aduocatis inmen¬
urbis remutendus ẽ. n
enim int̾ẽ id ag̾e quem¬
⁊quau ut corupta fide ĩ
quisitõnis tutor constitu¬
⁊ atur. an bona fide consti¬
tutũ. ł ut p̃donẽ tonis ali¬
enis imcumbe. hic gͦñ
q. suspectus remonebit᷑.¬
q̃ s remittetur ꝑumendꝰ

Expanded text:
curio tutores, qui res uetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere. Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est poteritque remoueri. Sed si non latitet, sed praesens nihil posse decerni contendit quasi inopibus, si datis pupillo aduocatis in menurbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut coquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum velut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus removebitur, sed remitte
Abbreviated transcription (Latin):
custodes offerat. ⁊ ea ñ adm¬
sidenũ aauis quidẽ astodes
autem arbito iuidicis ñ ami¬
serit. lib̾m eẽ manto ꝑ enti¬
ue eiꝰ ꝑtum ñ agnosce̾re¶Si
młr eẽ se p̾gnantem intra
denuncians. cauta cognita au¬
diri debebit. quin ĩmo et si
in totum omiserit demn
et ait plauciamũs senatus.
.c. cessare. quia de eo ꝑtu nõ
dies nastatur. quipe dies .xxx.
ad denunciandum exibuit
senatus. s hanc rem ꝑõ fa¬
c̾e p̃iuditium partui abitror
nxore denũciante custodes
miserit. nulłum p̾̃iuditiũ
sibi facit. licebit gͥ ei ꝑtum
editum ex se negare. nec
ei notebit quod uentrem
custodierit. et ita marcelł.
siue quis neget uxorem¬
fuisse. siue ex se p̾gnantem.
sine p̃iudicõ recte mitret
custodes. maxime si missur id
ip̃m protestetur. ¶Iuł.ł.

Expanded text:
custodes offerat et ea non admsi denuntiaverit quidem, custodes autem arbitrio iudicis non admiserit, liberum est marito parentive eius partum non agnoscere. Si mulier esse se praegnatem intra denuntians causa cognita audiri debebit. Quin immo et si in totum omiserit denunEt ait Plancianum senatus consultum cessare, quia de eo partu non  nascatur: quippe dies triginta ad denuntiandum praestituit senatus. Sed hanc rem non facere praeiudicium partui arbitroruxore denuntiante custodes miserit, nullum praeiudicium sibi facit. licebit igitur ei partum editum ex se negare nec ei nocebit, quod uentrem custodierit: et ita Marcellussiue quis neget uxorem siue ex se praegnatem, sine praeiudicio recte mittet custodes, maxime si missurus id ipsum prote
Abbreviated transcription (Latin):
qui in tapite puniri cessione
dum. paulut ⁊ menander
scͥbunt. eiusq bona intestati
si punitus sit. ad cognatos
eius ꝑtin̾e: si tm̃ ex mmłitari
delicto nõ excomuni punitꝰ¬

Expanded text:
qui capite puniri meruit, dum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari delicto, non ex communi punit
Abbreviated transcription (Latin):
ona miłitas intestati de sutic¬
ti castrensia. fisco ñ uenditan¬
tur. cum ħrs legitimus ad
finem quinti gradus existi¬
ti ant ꝓximniũ ꝯgnatus eiꝰ¬
dem gradut. intta tempus
possõm acceꝑit Q uib ñ ꝯpe¬

Expanded text:
ona militis intestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
sobͥna ne natꝰ patruis ab ne¬
pos neptis anuncłi ab nepos
ab neptis. amite abneposab¬
neptis. mat̾cere ab nepos ab¬
neptit. Hec singła uocabu
sit enum̾abit᷑ ut bifatiam
pattuo accepto quat᷑ ꝓne¬
pos totiens ꝓ neptis ducatur
⁊ sic ad eoꝵ filios ueniatur
sex decies ꝯputatos eadem tõe

Expanded text:
sobrinaue natus. patrui abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabulsi‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem ratione
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ ẽ lib̃p̾standus ẽ.
eriuis qui in negocõ su̾it le¬
gatus. ñ añ tradid. quam
rõm explicet. ⁊ si adiudici¬
um irum sit. iudicis eede
ꝑtes ẽẽ delent. ¶Sires q̃
legata ẽ. an ĩ rr̃ natura sit.
dubite ᷤ forte sidubiũ sit
an hõ legatus uiuat. placurs
agi quidem ex testõ posse.
s officõ iudicis conim̾i. ut
canc̃o int̾ poneret᷑ quã hr̃s

Expanded text:
maximusque', liber praestandus est. Seruus, qui in negotio fuerit, legatus non ante tradi debet quam rationes explicet, et si ad iudicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ex testamento posse, sed officio iudicis contineri, ut cautio interponeretur, qua heres
Abbreviated transcription (Latin):
nt. ł añ qm negocium cõ¬
trahet᷑ ł postea. quare ⁊ si
postea aditam hr̃ditatem
fecerit.ita p̾stari debebit. ut
ob ħ delictum. qͣiͣlins estima¬
tio a lega tario susferat᷑
heredi᷑.

Expanded text:
m negotium contraheretur vel postea. Quare et si post aditam hereditatem fecerit, ita praestari debebit, ut ob hoc delictum quasi litis aestimatio a legatario sufferatur heredi.
Abbreviated transcription (Latin):
tio legans sit ⁊ idẽ post mor¬
tem titii lib ẽẽ uissus fu̾it.in¬
utile legatum ẽ. qui a mori
Rxptũ ẽ. quia ad ita ħ editate
statim suus acquirit᷑ legata¬
¶i ẜuum sb̾condcone legatũ
hr̃s alienauit de mñ cõdco ex¬
tuterit. põt nchominus ale¬
gatario uenditari. nec extĩ¬
gutus. legatũ I ¶ Si testa¬
tor quosdam ex hedib iusserit
es alienũ soluere: ñ creditores
hẽbunt adu̾sus eos acc̃om. s¬

Expanded text:
tio legatus sit et idem post mortem Titii liber esse iussus fuerit, inutile legatum est, quia moritreceptum est, quod adita hereditate statim servus adquiritur legataSi servum sub condicione legatum heres alienaverit, deinde condicio exstiterit, potest nihilo minus a legatario vindicari nec extinguitur legatum. Si testator quosdam ex heredibus iusserit aes alienum solvere, non creditores habebunt adversus eos actionem, s
Abbreviated transcription (Latin):
simã scͥpturã ĩ tuemꝰ. ¶si
liũ ⁊ ex eo nepotẽ hẽtat. si
nepon tutorẽ dederit. ht̃
disceptacõm an aliquo caũ
sit ucił dac̃o ut puta suponas
filiũ uiuo pr̃e decessisser ⁊ ne¬
patẽ ex eo successisse uiuo
auo. ⁊ fortuis dicend̾ ẽ. tute¬
lam quo ex lege iunͥa uel¬
leia cõsirmatã. nã põp .i.xu

Expanded text:
simam scripturam intuemur. Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filium uiuo patre decessisse et nepotem ex eo successisse uiuo auo. et fortius dicendum est tutelam quoque e lege Iun‹i›a Uellea confirmatum: nam et Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑtinne sit finita amĩs¬
tracio. cet̾m siꝑiculũ susti¬
neat cessacõnis puto ei ĩ¬
putaꝵdam quo eam tuce¬
ianisidem enemre põt. siduo¬
b testam̃tis cum hret tres
tucelas tutor datus ẽ. uͥ nõ
aꝑtarũ tabularũ tempꝰ
inspici de bebit. si querat᷑
que pͥor delata sit tu tela.
s̃ ad dite hr̃ditatis e condi¬
cõnis existentis illa quo
er̃ difr̃a tutelarum de ꝗbꝰ
diximus. si t̾cia ⁊ quarta

Expanded text:
et, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem evenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis vel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt dite. accones hr̃di¬
hr̃dicatem restitũet aliena¬
nerunt. quid ex hr̃ditate
aut seruũ hr̃ditarium ma¬
numiserit aut ruperit qͥs.
quid ł fregerit uł usserit
non compecit ĩ eun ulla ci¬
uł acc̃õ restituta postea ħe¬
ditare ex i etelliano sena¬
tus consulto s ex fidĩ cõmis¬
quend gi uͦ post restim¬
tam hr̃dicate̾ hoꝵ quidad¬
miserit hr̃s dicendum ẽ
lege acquilia. cum ⁊̃ agi
posse si suntu forte hr̃dica¬
rium aut rnn̾au̾it aut
ottiderit ¶ Si temporał acc̃o
ĩ hr̃ditare relicta fu̾it hũs
tempous quo hr̃s expediri
ante restitutam hr̃ditatẽ
potuit imputabitur ei tui

Expanded text:
tae actiones heredihereditatem restitueret, alienauerit quid ex hereditate aut seruum hereditarium manumiserit aut ruperit quid uel fregerit uel usserit, non competit in eum ulla ciuilis actio restituta postea hereditate ex Trebelliano senatus consulto, sed ex fideicommisquendum. sin uero post restitutam hereditatem horum quid admiserit heres, dicendum est lege Aquilia cum eo agi posse, si seruum forte hereditarium aut uulnerauerit aut occiderit. Si temporalis actio in hereditate relicta fuerit, tempus, quo heres experiri ante restitutam hereditatem potuit, imputabitur ei cui
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ repudiare. alt̾u u̾o
amplecti posse. Rndeꝰ s si ꝙ
unum ex legatis homis ht̃
legatus ẽ. ⁊ rogatũ suũ ma¬
numitte. si falcidra locũ

Expanded text:
quidem repudiare, alterum vero amplecti posse respondetur. Sed si unum ex legatis onus habetlegatus est, rogatum servum manumittere: si Falcidia locum
Abbreviated transcription (Latin):
disiũptussi ita leget᷑ sem¬
pnio .x. aut si nolu̾it. hõiẽ
stichum do lego. ħ caũ duo
legata sunt s uno cõten¬
tus ẽẽ debebit. ¶ Sĩcus
legauĩt ex illõ dolio apho

Expanded text:
dis. Si ita legetur: "Sempronio decem aut, si noluerit, hominem Stichum lego", hoc casu duo legata sunt, sed uni contentus esse debet. Si quis legaverit ex illo dolio ampho
Abbreviated transcription (Latin):
q̃itũẽ an competant tã hee
que ab in stuuto ꝙͣ hee q̃ a
sb̾stituto dacesunt. ⁊ mag̃ ẽ
utcõpetãt tamdirecte. qmͣ
sidĩ cõmissarie. ¶ hedem eiꝰ
qui omissa cã testĩ ab intesta¬
to possicet ħeditatem. inso

Expanded text:
t, an competant tam hae quae ab instituto quam hae quae a substituto datae sunt. et magis est, ut competant, tam directae quam fideicommissariae.Heredem eius, qui omissa causa testamenti ab intestato possidet hereditatem, in so
Abbreviated transcription (Latin):
nec exceptõnes doli paciuntur.
deferentes iut iurandum. de ca¬
lumpnia iurant. nec ñ ⁊ siuẽ
tus ħ quociens dicens. non au¬
dietur. qr de calumpnia pr̃oni

Expanded text:
Nec exceptiones doli patiuntur deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si vrtus hoc dicens non audietur, quia de calumnia patroni
Abbreviated transcription (Latin):
ficiend̾ mandasset seia pꝰ ĩsti¬
rutã acc̃acõni codicillos ꝯfec̃.
nͭ ad enut ticõ p̾uigno lega¬
tum. ⁊ añ finitam acc̾acõm de¬
cessit. acta cã ꝓnunciatũ ẽ pr̃ẽ
ticii scełe seie nõ int̾emptum.
q̃ro cum todicilł legacum ꝙ¬

Expanded text:
rficiendum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio priuigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatum
Abbreviated transcription (Latin):
dem. F iłio exꝑte h̾ede ĩstitu¬
to duos fundos cũ mancipus
⁊ instro om̃i legauit ¶mux¬
oripła legata ⁊ ẜuũ stichũ
⁊ domam legauit. s cũ ĩaltͥo
ex fundis filio p̾legatis cog¬
nouiss ⁊ uillic̃ ñ ẽẽ stichum
misit ⁊ t̾am rĩ rustice qmͣ
chꝰ utr̃ aduxorẽ an ad filiũ¬

Expanded text:
m. Filio ex parte heredi instituto duos fundos cum mancipiis et instrumento omni legauit: idem uxori plura legata et seruos Stichum et Damam legauit: sed cum in altero ex fundis filio praelegatis cognouisset uilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam Stichus utrum ad uxorem an ad filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃stitutꝰ erit patiõno qui ꝯtͣ
tabłas bõꝵ possom pecierit. ac¬
cõ eiꝰ ꝑtis cuius prõno possõ da¬
ta erit: ñ datur ¶sipatromis
sit sp̃stitutꝰ. ⁊ pattonus uiuo
testatore decesserit. Filiũ pa¬
troni petentem ꝯͣ tabłas toꝵ¬

Expanded text:
substitutus erit patrono, qui contra tabulas possessionem petierit, actio eius partis, cuius patrono possessio data erit, non datur. Si patronus sit substitutus et patronus uiuo testatore decesserit, filium patroni petentem contra t
Abbreviated transcription (Latin):
eũ h̃rdem scm̃. ¶Si titio le¬
gatum fuiss. eiꝰq fid̾iꝯ missum
ut patrono restitũet: denega¬
tur legatoꝵ actõ ticõ. si patro¬
no ꝓ debita ꝑte ascͥpto ħide fu¬
erit sat̾stm̃. ¶ lib̾tꝰ patronũ
dimidia ħrdem scpͥsit. quadnͣs
ex quo instrtutꝰ erat patronꝰ.:
totus ip̃i ĩ putari debebit d.
pationo ꝯiunctĩ ⁊ titõ datũ
sui̾t. ut pars legati in porcõm
debitam patiduo ĩ putetur. ex
resiqua ꝑte tm̃ ticio de tͥhatur.
qnͣtum ab hide ꝓ rata porcõne.¬
¶ Silib̾tuᷤ filium emancipatum sb̾¬

Expanded text:
eum heredem factum. Si Titio legatum fuisset eiusque fidei commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum. Libertus patronum dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, patrono coniunctim et Titio datum fuerit, ut pars legati in portionem debitam patrono imputetur, ex reliqua parte tantum Titio detrahatur, quantum ab herede, pro rata portione. Si libertinus filium emancipatum s
Abbreviated transcription (Latin):
diciłł fu̾it parrono relictum.
uł mortis tã donatum. siłi mͦ
bitut non numqmͣ plane post
petitam bonoꝵ possõm dabitur
patrono legati ꝑsetutõ. si nich̾
ad emolum̃tum eiꝰ ꝑuenturũ
sit. qr forte rogatꝰ ẽ alii resti

Expanded text:
fuerit patrono relictum vel mortis causa donatum, simili modo bitur. Nonnumquam plane post petitam bonorum possessionem dabitur patrono legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius perventurum sit, quia forte rogatus est alii resti
Abbreviated transcription (Latin):
cacõm accusatori lib̾ti p̃sticit.
ñ ẽ repenendut. n enĩ ad uota¬
tus accisauit ¶Si pat̾ testõta.
u̾it. ut accusaretur lib̾tis sibͥ
tus. qͣ uenenum sibi ꝑass aut
quid aliud in seꝰ ꝓmisii: ma¬
gis ẽ ut ignosci hb̾is deberet:¬
qui non sponte accutau̾unts
⁊ si accusaũit lib̾tum ⁊ ꝓbau̾it
crimen patroni filius. postea
Q ħ lib̾tus sit rostitutus. ñ
erit repenendus. t̾men eͥ quod
intend̾it : ⁊̃ ꝑfecit .9.¬
quid̃ ꝙ in lib̾to ꝓbatum ẽ: me¬
rũat capitis penam. benigniꝰ
aũ puinitus ẽ lib̾tus. ueluti tm̃
relegatus. de calumpniatore
enim sensit p̾tor.
erat ẜuitutis : pecenti se in lib̾.¬
tatem. ꝯtͣdixit. Uͫ is qui lib̾ta¬
te pecit inẜuitutem. ⁊ set ⁊ si
quis ñ totũ suum s proꝑte ł¬
usum fructum in eo suum di
tur qiͣ inẜuitutem pecierit.

Expanded text:
tori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduocatus accusat. Si pater testamento cauerit, ut accusaretur libertus, quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci qui non sponte accusaverunt. Sed et si accusaverit libertum et probaverit crimen patroni filius posteaque hic libertus sit restitutus, non erit repellendus: crimen enim quod intendit etiam perfecit. Tquod in liberto probatum est, meruerat capitis poenam, benignius autem punitus est libertus, ueluti tantum relegatus: de calumniatore enim sensit praetorerat seruitutis, petenti se in libertatem contradixit, uerum is, qui ex libertate petit in seruitutem. Sed et si quis non totum suum, sed prousum fructum in eo suum dictur quasi in servitutem petierit?
Abbreviated transcription (Latin):
puto ⁊ si ab eo pecitus. retor¬
sit in eum tͥmĩa Ignoscen¬
dum ẽ eñ ei siuoluit se u¬
tisci ꝓ uotatꝰ᷑. ¶ Si prĩt moꝵ¬
tem defend̾e ncc̃e hũit. an
dicend̾ ẽ ħ quoq ei succur¬
tendum. Si lib̾tũ pat̾mĩ¬

Expanded text:
puto et si ab eo petitus retorputo et si ab eo petitus retorsit in eum crimina: ignoscendum enim est ei, si uoluit se ulcisci prouocatus. Si patris mortem defendere necesse habuerit, an dicendu‹m› sit hic quoque ei succurrendum, si libertum pat
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ditendũ ignosci deb̾e.
qr mino cepit. neq eĩ impu¬
tare ei possumꝰ. cur ñ tesem̾it
accusacõm ł tur abolitõm ñ
petietit. cũ alt̾um si feciss. ĩ
t̾ ꝑillianũ inad̾. alt̾m nõ fa¬
cile impetretur  c̾te si abo¬
licõnem publice dum data¬
se: qui indicõ appetit. cuius
pena aut supplicium hũit.
aut exiliumi. ꝙ sit uicede
it portationis. ub̾i ciuitas amit¬
titur. Si tñ qͥs lib̾tum eo cͥmi¬
ne acasau̾it. tuius pena ñ ẽ
capitisuerum tñ indicanti
platuit aug̾e penam: non
ob ẽ hoc pr̃oni filio. neq
enim id imꝑicia. aut seue¬
ritas indicantis. ob ẽẽ d pa¬
troni filio: qui cͥmen sec¬
Txuius ĩportauit. S sĩ nõn
actusam̾t. s testimoniũ ĩ cap̾
lib̾ti dixit. aut sb̾ietit ac¬
cusatorẽ: puto eum a ꝯͣ ta¬
bulas remon̾i. ¶Si lib̾tus.
lium accusau̾it. ⁊ pͥoris pa¬
troni filius calumpiie eũ
capitis puniri de sidetauit:
ñ di repelli ħ edicto. Idem

Expanded text:
erit dicendum ignosci ei debere, quia minor coepit. neque enim imputare ei possumus, cur non deseruit accusationem vel cur abolitionem non petierit, cum, alterum si fecisset, in Turpillianum incideret, alterum non facile impetretur. certe si abolitione publice datase, qui tali iudicio appetit, cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit uice deportationis, ubi ciuitas amittitur. Si tamen quis libertum eo crimine accusauerit, cuius poena non est capitis, uerumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut seueritas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen leuius inportauit. Sed si non accusauerit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum a contra tabulas remoueri. Si libertus lium accusauit et patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit, non debet repelli hoc edicto. idem
Abbreviated transcription (Latin):
it. dolũ ⁊ culpau pr̃are ñ
tutons transferri o. qͣle
dicat se inftr̃a tutelaria.
ñ ĩueĩsse. nã cũ ex oĩbꝰ bõa
fide iudicis pp̃ dolũ de fũcti hĩs

Expanded text:
ulpam praestare non tutoris transferri oportere, quale dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres
Abbreviated transcription (Latin):
łlegacum᷑ ño publicanꝰ pe¬
tit. l ei sit ascͣptum. s ip̃e
pet̾e pon̾t ꝓ quo legatum
relictum estꝰ multum a ĩtẽe
arbicror. cui uoluit ꝓspcũ.
ẽ p̾uati cã ħ fecisse licet
emolum̃tum publicano q̃¬
faciendo aliquid̃ relictũ
sit. unũ quem hr̃dem in
solidum ten̾i. duuis marcͦ
⁊ lucius seĩus ꝓcule sxpse¬
runt. tp̃t iñ cohedi pstine¬

Expanded text:
legatum non publicanus petit, licet ei sit adscriptum, sed ipse petere poterit, pro quo legatum relictum est. multum autem interesse arbitror, cui uoluit prospectum est privati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano qufaciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum teneri divus Marcus et Lucius Verus Proculae rescripserunt: t
Abbreviated transcription (Latin):
no cũ h̾ede er̃ ut legatanio
ꝙͣ diuiuxit. eundi. agẽdi.
cõdcõue ut si decesserit le¬
gatarꝰ ł capite diminut᷑
ex inagna cã fu̾it. restitu¬

Expanded text:
 cum herede, ut legatario, quamdiu vixerit, eundi agendi  hac cautione, ut, si decesserit legatarius vel capite deminutus ex magna causa fuerit, restitu
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit. It ap̃fcõ urbis
deportacos. quia ei quo e
nr̃i . ius de portandi dacũ
ẽ. statim amitt̃e. ciutatẽ.

Expanded text:
gnoscet, item a praefecto urbis deportatos quia ei quoque atoris nostri ius deportandi datum est statim amittere civitate