comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te nationes suscipiãt integre gẽ¬
tes nouus imꝑator non accipiat
uetere expulso excitu satis michi
multa uerba fecisse uideor. Quare
imꝑatore ad id bellum diligendo
ac tantis rebus preficiendo dicẽ¬
forciũ atq inuocentiũ copiam tã¬
tam hrẽtis ut hec uobis delibera¬
tio difficilis eẽt quẽ nã potisseme
tanitis reb ac tanto bello płcien¬
dũ putaretis. ¶Nũc uero cum
sit unus gñ pompeiis qui non
eorũ hom̃ qui nunt sũt glam
sed eciam antiquitatis memoriã
uirtute suꝑaret que res est que¬
cuiusqm̃ ami in hac cansa dubiũ
sacere possit go enĩ sit etistiõ
ini sũmo imꝑatore quatuor has
res in cẽ oportere scienciã ixi
militaris uirtutẽ auctoritatẽ
felicitaton. ¶Quis gͥ hoc homĩe
sanccior nnqm aut fuit aut eẽ
dobuit qui e ludo acq pm̃tie disti¬
plina bello maxmio atq acer¬
riinis hostibus ad pr̃s ex̾citũ
atq in milicie disciplinã ꝑsts̃

Expanded text:
tae nationes, suscipiant integrae gentae nationes, suscipiant integrae gentes, novus imperator noster accipiat vetere exmulta verba fecisse videor, quare imperatore ad id bellum deligendo, ac tantis rebus praeficiendo, dicenfortium atque innocentium copiam tantam haberetis ut haec vobis deliberatio difficilis esset quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero cum sit unus Cn.Gnaeus Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute sucuiusquam animum in hac causa dubium facere possit? ego enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus
Abbreviated transcription (Latin):
facile multorũ opes aliciant ad
mĩam maximeq eorũ qui aut
qm̃̃ est ausus optare nam cum
se in regnũ suũ recepisset non
fuit es contentꝰ ꝙ ei p̾ter spem
acciderat ut illam postea qua pul¬
sus erat c̾i̾am unqm̃̃ accingeret.
sed in et̾citũ nr̃m clarũ atq uic¬
torem impetũ fecit. Gmnte hoc
loco quirites sicut pote solent qui
res romanas seribat preterire
me urãm calamitatem que tau¬
ta fuit ut eam ad ames ł. lucul¬
li non ex prelio mẽcius s ex ser¬
mone rimior affenet hic in illo
lucullus qui tñ atq aliqua eo ꝑte
lus in cõmodis medenfortasse põ¬
tuisset uro iussu carctus ꝙ imꝑñ
diuturnitati modũ statuendum
ueteri etemplo putauistis ꝓtem
nlitũ qui Iam scipendus confit¬
ci erant dimisit ꝑtem glabrioni
tradidit multa pretereo consulto
si ea bos comectura ꝑspicicis qnͣtũ
illud bellũ sc̃m putetis ꝙ quingãt
reges potentissum reuouẽt agita¬

Expanded text:
facile multorum opes adliciant ad facile multorum opes adliciant ad misericordiam, maximeque eorum qui aut lumis numquam est ausus optare. nam cum se in regnum suum recepisset, non fuit eo contentus quod ei praeter spem acciderat, ut illam postea quam pulsus erat terram umquam attingeret, sed in exercitum nostrum clarum atque victorem impetum fecit. sinite hoc loco, Quirites, sicut poetae solent qui res Romanas scribunt, praeterire me nostram calamitatem, quae tanta fuit ut eam ad auris imperatoris non ex proelio nuntius sed ex sermone rumor adferret. hic in illo Lucullus, qui tamen aliqua ex parte eis incommodis mederi fortasse potuisset, vestro iussu coactus qui imperi diuturnivetere exemplo putavistis, partim militum qui iam stipendiis confectis erant dimisit, partim M'. Glabrioni tradidit. multa praetereo consulto; sed ea vos coniectura perspicite quantum illud bellum factum putetis quod coniungant reges potentissimi, renovent agita
Abbreviated transcription (Latin):
uit hunc in illo cuore et fuga
Tigranes rerũ armenus erte¬
pit diffidentem qr reb suis con¬
fortauit et afflictũ ergoit ꝑditũ¬
qr recieauit Qur in regnũ postea
quĩ l. lucullus cũ ex̾atu benit pla¬
res eaicon gentes contra imꝑato¬
rem nr̃m concitate sunt. Erat eĩ
neq temptandas putauit. erat
eciam alia grauis atq beliemẽs
oppimo q̃ per aĩos genciũ barba¬
rarũ ꝑuaserat faui locupletisst
et religiosissum dmripiendi cã in
nouo quodam terrore ac motu cõ
urbem ex tigranis regno ceꝑat ⁊
prelus u̾sus erat scdĩs cñ mima
longinquitate locorũ ac desiderio
suorũ ꝯmouebat᷑. hic iam plura
non dicam fuit enĩ illus excremũ
ut ex his locis a militib nrĩs re¬
ditus mag̾ maturus qui ꝓcessio
longior quereretur mitridates ãt
⁊ suã manũ iam confirmarat
multorũ regñ ⁊ natõnũ uua¬
batun hoc iam fere sit fieri solere
accepimꝰ ut regũ afflucte fortuẽ

Expanded text:
vit. hunc in illo timore et fuga vit. hunc in illo timore et fuga Tigranes, rex Armenius, excepit diffidentemque rebus suis confirmavit et adflictum erexit perditumque recreavit. cuius in regnum postea quam L.Lucius Lucullus cum exercitu venit, plures etiam gentes contra imperatorem nostrum concitatae sunt. erat enimneque temptandas putavit; erat etiam alia gravis atque vehemens opinio quae per animos gentium barbararum pervaserat, fani locupletissimi et religiosissimi diripiendi causa in  magnae novo quodam terrore ac metu concurbem ex Tigrani regno ceperat et proeliis usus erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum ac desiderio suorum commovebatur. hic iam plura non dicam; fuit enim illud extremum ut ex eis locis a militibus nostris reditus magis maturus quam progressio longior quaereretur. Mithridates autem se et suam manum iam confirmarat multorum regum et nationum iuvabatur. iam hoc fere sic fieri solere accepimus ut regum adflictae fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
ad alias gences suppucem contulis¬
se atqr hec omĩa saluis .x.x. so
cus atq integno uectigalib eẽ gesta.
Gatis oppnor hoc eẽ laudis atq
rei publice bt hoc uos intelligatis
amillo istorũ qui huic obtrectãt
gnũ bellum. Cognoscite quirites
non enĩ sine causa queri bidetur
primũ ex suo regno sit naitrida¬
tes profugit et ex eodem ponto
medra illa quondã profugisse
dicitur qui predicant in fuga frĩs
sui membra in hiis locis qua se
pens ꝑsequeretur dissipauisse ut
eorũ collatio dispersa merorq
prĩus celentatẽ ꝑsequẽdi retar¬
daret. sit mitrida̾tes fugiens ma¬
onniã uim auri acq argenti pul¬
cherrimarũ ꝙ rerũ om̃i quas
a maiorib accepert et ipo bello
suꝑiore eo tota asia direptas in
suũ regnũ congesserat in ponto
oẽm relinquit hec dũ nr̃i colligũt
omĩa diligencius ier ip̃e e mami¬
br effugit. Ita illũ in ꝑsequẽdi
scudio meror hos leticia recarda¬

Expanded text:
ad alias gentis supplicem contulisad alias gentis supplicem contulisse; atque haec omnia salvis pos atque integris vectigalibus esse gesta. satis opinor hoc esse laudis atque ita, Quirites, ut hoc vos intellegatis, a nullo istorum qui huic obtrectant esse bellum. cognoscite, Quirites; non enim hoc sine causa quaeri videtur. primum ex suo regno sic Mithridates profugit ut ex eodem Ponto Medea illa quondam fugisse dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui membra in eis locis qua se parens persequeretur dissipavisse, ut eorum conlectio dispersa maerorque patrius celeritatem consequendi retardaret. sic Mithridates fugiens maximam vim auri atque argenti pulcherrimarumque rerum omnium quas et a maioribus acceperat et ipse bello superiore ex tota Asia direptas in suum regnum congesserat in Ponto omnem reliquit. haec dum nostri conligunt omnia diligentius, rex ipse e manibus effugit. ita illum in persequendi studio maeror, hos laetitia tarda
Abbreviated transcription (Latin):
belloita ẽẽ neccessariũ ut sit g̾e̾n¬
dũ non eẽ ita magnũ bt sit ꝑtu¬
mescendũ in quo maxime lalorã¬
dum est ne forte a nõbis que dili¬
gencissime proiidenda sut cõtẽp¬
nenda ẽẽ uideantur atq ut om̃s
tire laudis qnͣtum forti uiro et
sapientissimo homi et magno
imꝑatori debeat᷑ dico eius iduẽ¬
tu maximas mitridatis copias
om̃ib rebus ornatas atq instru
multitudine et oppugnatam
behementissime qũ l. luculus uͥ¬
tute assidiitate cõsilio ũmis
obsidionis periculis liberaont ab
eodem imꝑatore classem magnã
et ornatã que ducibi sertoria¬
nis ad yetaliam studio iflãmato
sam magnas hostiũ p̾terea copi¬
as multis prelis ẽẽ deletas pate
sus eẽt sinopem atq amistũ qui¬
b ioppidis erant domicilia regis
omib reb oruatas atq refertas
ceterasq brbes ponti et capadocie
ꝑ multas uno aditu aduentu eẽ
clausa regem spoliatũ regno prĩo
atq auito ad alios se reges acqr

Expanded text:
e ita necessarium ut sit gerendum, non esse ita magnum ut sit pertimescendum. in quo maxime laborandum est ne forte ea vobis quae diligentissime providenda sunt contemnenda esse videantur. atque ut omnes um impertire laudis quantum forti viro et sapienti homini et magno imperatori debeatur, dico eius adventu maximas Mithridati copias omnibus rebus ornatas atque instrumultitudine et oppugnatam vehementissime; quam L.Lucius Lucullus virtute, adsiduitate, consilio summis obsidionis periculis liberavit. ab eodem imperatore classem magnam et ornatam quae ducibus Sertorianis ad Italiam studio atque odiosam; magnas hostium praeterea copias multis proeliis esse deletas patefsus fuisset; Sinopen atque Amisum, quibus in oppidis erant domicilia regis omnibus rebus ornata ac referta, ceterasque urbis Ponti et Cappadociae permultas uno aditu adventuque esse captas; regem spoliatum regno patrio atque avito ad alios se reges atque
Abbreviated transcription (Latin):
deforme saxũ sũptũ cũ diligõtia
romã delatũ atq sũa cũ reuerͣ
fusteptũ. et postremo insigi laatũ
tempło tanqmͣ sublime mĩne at
rey pudlice salutare ꝑ multa scła
cerimomis płimis apud ioͣnos et
ꝓtalos cultũ est. niabise ꝓfecto
fortune ludibriũ seu pocius ceti¬
decipula demonũ quoꝵ oꝑe accũ
est ut frĩa songis agitata labori¬
b demũ anus mortua et intine¬
rem uersa et apud inferos alliga¬
ta et dea crede̾tur et in tã gnͣde
euũ fere ab uiiu̾so orbe dñunis
honoraretur obsequiis:
la poetarũ carmĩe et cuo¬
re gentiliũ toto orbi pre
cet̾is mulierib gencilitatis infec¬
tis labe celeberrima stã est in dñ
ut nequiu̾int taciti tẽporũ dẽtes ̃
cũcta cortodant adeo infame exe¬
sisse opus qͥn ad etatẽ usq nra
notissimũ eius nõ euaserit nom̃.
¶uerũ ex hãc pociꝰ fortumã e¬
gͣregiã retitare possumꝰ ꝙͣ opus¬

Expanded text:
deforme saxum, sumptum cum diligentia deforme saxum, sumptum cum diligentia Romam delatum atque summa cum reverentia susceptum et postremo, insigni locatum templo, tanquam sublime numen atque rei publice salutare, per multa secula cerimoniis plurimis apud Romanos et Ytalos cultum est. Mirabile profecto fortune ludibrium, seu potius cecidecipula demonum, quorum opere actum est ut femina, longis agitata laboribus, demum anus mortua et in cinerem versa et apud inferos alligata, et dea crederetur et in tam grande evum fere ab universo orbe divinis honoraretur obsequiis. ia, poetarum carmine et errore gentilium toto orbi pre ceteris mulieribus, gentilitatis infectis labe, celeberrima facta est, in tantum ut nequiverint taciti temporum dentes, cum cuncta corrodant, adeo infame exesisse opus, quin ad etatem usque nostram notissimum eius non evaserit nomen. Verum ex hac potius fortunam egregia
Abbreviated transcription (Latin):
lecebrẽ ira ĩpulsus assũpsit
pis seu ops uel thea si
priscis credimꝰ int̾ ꝓsra
et adu̾sa płima claui ͭ ͤ
emicuit nã uomi apd̾ rudes
ad huc grecos potentissi hoĩs et
ueste cõuigis filia fuit. Que sa¬
nullo ꝙ ad nos uen̾it facinore
se egregiã fec̾at in muliebri astu¬
cia Ionẽ neptimũ atq plutonẽ
filios a morte cũ saturno a tyto¬
ne frẽ pacta liba̾sset. Qui cũ in
sitia ymonisania hom̃ eui illiꝰ
in claritatẽ p̾cipue deitatis eua¬
sissent hoĩes. hec nõ solũ regine
decus adepta ẽ qͥn ymo errore
morͣliũ dea insignis ⁊ reorũ mõ
est hĩta eiq templa sacdetes ⁊
sacra instituto publico cõstituta
sũt adeoq enorme malũ cõualuit
ut laborãtib sc̃dõ bello punico eo¬
manis qͣ ꝓ salutari auoilio mis¬
sis consiclarib uiis ab achalo
ꝑgani rege siniulacoũ eius expe¬
titũ precib est ritus q saccorum
et epesimunte a sr̃e opidũ qiͣ quobã

Expanded text:
regum curas, inter cruenta certamina regum curas, inter cruenta certamina pis seu Ops, vel Rhea, si priscis credimus, inter prospera et adversa plurima claritate emicuit. Nam Uranii, apud rudes adhuc Grecos potentissimi hominis, et Veste coniugis filia fuit. Que, Sanullo, quod ad nos venerit, facinore, se egregiam fecerat, ni muliebri astutia Iovem Neptunum atque Plutonem filios a morte, cum Saturno a Tytosubditis ut circa venerea agerent quod scitia, imo insania hominum evi illius, in claritatem precipue deitatis evaquidam volunt — prima usum femoralium decus adepta est, quin imo errore mortalium dea insignis et deorum mater est habita eique templa, sacerdotes et sacra, instituto publico, constituta sunt; adeoque enorme malum convaluit ut, laborantibus secondo bello punico Romanis, quasi pro salutari auxilio missis consularibus viris, ab Attalo, Pergami rege, simulacrum eius expetitum precibus est ritusque sacrorum et e Pesimunte Asye oppido, quasi quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
claui ciuxit ꝙ ut fert᷑ ad huc apd¬
egyptios obseruat᷑ et affros ałii
tñ scubũt ꝙ cũ in desideriũ madis¬
sent silii eũq iã etate ꝓuectũ i
suos ꝓuocasset amplexus as ecdẽ
cũ annis iã duob et trignita re¬
gnasset occisam a quib dissenciũt
alii asserentes eã libidim mistius¬
se seniciã solitã q̃ quos ad exple¬
dũ sue uredimis botũ aduocasset
ut ocultare᷑ facinꝰ continuo post
cohitũ iubere necari / uerũ cũ
aliĩ cõcepisset adult̾ia ꝓdidisse
ꝑtu atq excusanda legẽ illam
egregiã ciuꝰ paulo añ m̃tio stã
ẽst praditã auĩt Tñ et si uisũ̃
sit̾ pausillũ cõtegisse ieptũ coi¬
men filiĩ andignatõem abstulisse
mĩme potuit qͥn seu quad suũ
tantũ acbitrabat᷑ cũ aliis cõica¬
cũ incestũ cerueret minusq ex¬
quo aĩo ferret seu ꝙ in rubore̾
suũ mrĩs luxuriã duc̾e̾t aut
ursan ꝓlẽ in successionẽ imꝑni
nastiturã expaueste̾t negniã il¬

Expanded text:
Cuius tam animosi facinoris diu ex et Affros. Alii tamen scribunt quod, cum in desiderium incidisset filii eumque iam etate provectum in suos provocasset amplexus, ab eodem, cum annis iam duobus et triginta regnasset, occisam. A quibus dissentiunt alii asserentes eam libidini miscuisse sevitiam solitamque, quos ad explendum sue uredinis votum advocasset, ut occultaretur facinus, continuo post coitum iubere necari; verum, cum aliquando concepisset, adulteria prodidisse partu; ad que excusanda, legem illam egregiam, cuius paulo ante mentio facta est, proditam aiunt. Tamen etsi visum sit pausillum contegisse ineptum crimen, filii indignationem abstulisse minime potuit; quin, seu quod suum tantum arbitrabatur cum aliis comunicatum incestum cerneret minusque equo anit mo ferret, seu quod in ruborem suum matris luxuriam duceret aut forsan prolem in successionem imperii nascituram expaves
Abbreviated transcription (Latin):
sib legẽ a deo impositã et
ampliorẽ glam ia posse Cui
dũ leuitate feĩea mag̃ ꝙ̃ illi no¬
bisq oport̾uit crede̾t. seque stołi¬
de ad altõra conscensurã ardit᷑¬
retur añ alia bsanda quas sii¬
gestione uicũ fleribilẽ in sinam
suã tixit et in segẽ agentes

Expanded text:
sibi legem a Deo impositam iret, in ampliorem gloriam iri posse. Cui dum levitate feminea, magis quam illi nobisque oportuerit, crederet seque stolide ad altiora conscensuram arbitraretur, ante alia, blanda quadam suggestione, virum flexibilem in sententiam suam traxit; et in legem ag
Abbreviated transcription (Latin):
multa illi undiq constructa sũt
templa/ altaria plĩma sacdotes
ludi ⁊ sacra more ueti̾ instituta
et ut de reliquis taceã post samos
celebri uen̾atõe / ab argmis acha.¬
ye ppłis et a cartagiensib dñi ho¬
norata est.⁊ post̾mo a nens Romã
delata in capitollio ⁊ in cella ioius
optimi in auimi nõ als̾ qmiͣ uiro
ĩcta suo locata sub bocabulo In¬
nonis regiẽ a Rõnis rerũ diũs ce¬
iimoniis multis ⁊ du culta ẽ ⁊̃
postqm̃ in t̾ris ꝯparuit deꝰ hõ.¬

Expanded text:
multa illi undique constructa sunt multa illi undique constructa sunt templa, altaria plurima, sacerdotes, ludi et sacra, more veteri instituta; et, ut de reliquis taceam, post Samos, celebri veneratione ab Argivis Achaye populis et a Cartaginensibus diu honorata est; et postremo a Veiis Romam delata in Capitolio et in cella Iovis optimi maximi, non aliter quam viro iuncta suo, locata, sub vocabulo Iunonis regine, a Romanis, rerum dominis, cerimoniis multis et diu culta est, etiam postquam in ter
Abbreviated transcription (Latin):
fuĩ niꝑta est ꝙ ꝑ multa secula
eiusde̾ est statua in tẽplo sami
testata mã existimãtes saniii nõ
modicũ sibi post̾i̾sq suis afferie
gle qo se penes alta atz despq̃ata
Inno sit qm̃ celi Regnnã arbita
et deam ne meõria hec dilueret᷑
facile templũ ingẽs et p̾ cet̾is orbs
nurabile construre̾ nimĩq dicanẽ
suo et ex marmore pariomi hĩtu
nubentis uirgĩs eiusdẽ pnaginẽ
sculpi fec̾e̾ temploq ꝓp̃osuete sup
hec tandẽ regi magno npta
excrestente eius indies imꝑio atq
fama longe laceq nom̃ ip̃ius esse¬
rente nõ modicũ et ip̃a splendoris
consecuta est ¶Sane postꝙͣ poeti¬
cis fictionib ⁊ insaniã antiquorũ
liberali ͭ ͤ celi Regnia ftã est que
morͣlis regina fu̾at olimpi regnis
eã diuiciis q prefece̾. nec nõ et ill
cõuigalia iura atq parienciũ au¬
xilia cõmistre et alia longe pła
ridenda pocius qm̃ credenda. Et
quib sic hnͣm gn̾is hoste suadente

Expanded text:
i nupta est; quod per multa secula eiusdem est statua in templo Sami testata. Nam existimantes Samii non modicum sibi posterisque suis afferre glorie quod se penes alta atque desponsata Iuno sit, quam celi reginam arbitrabantur et deam, ne memoria hec dilueretur facile, templum ingens et pre ceteris orbis mirabile construxere numinique dicavere suo et ex marmore pario, in habitu nubentis virginis, eiusdem ymaginem sculpi fecere temploque preposuere suo. Hec tandem regi magno nupta, excrescente eius in dies imperio atque fama longe lateque nomen ipsius efferente, non modicum et ipsa splendoris consecuta est. Sane, postquam poeticis fictionibus et insana antiquorum liberalitate celi regina facta est, que mortalis regina fuerat, Olympi regnis eam divitiisque prefecere nec non et illi coniugalia iura atque parientium auxilia commisere; et alia longe plura, ridenda potius quam credenda. Ex quibus, sic humani generis hoste suadente,
Abbreviated transcription (Latin):
¶hec inssꝑ tã duix origĩs qm̃
nicolatus padisi ciuuis stãꝵ amic¬
ta et splendore nobis intogtrato
dũ bna cũ uiro soci deliciis fuui¬
eoe t᷑ auide m̃udus sue felicita¬
tis hostis nepliana c uasio¬
ne ingessit aĩo si adu̾sus unicã
sib legẽ a deo impositã icet m̃
ampliorẽ glam ira posse Cui
dũ leuitate feĩea mag̾ ꝙ̃ ila no¬
bisq oport̾uit crede̾t seque stoli¬
de ad altõra conscensucã arbit᷑¬
retur añ asia blanda quad su¬
gestione uirũ fłoribilẽ in sinam
suã traxit. et in segẽ agentes
arboris bom et mali poma dũ
gustassent tem̾ario ausu genus
qͣ suũ om̃e futurũ ex quiete 2
eteruitate in labores anpios et
nuserũ mortẽ et ex delectabli
pria inter uepres glebas et sco¬
pulos dedupere/ nã cũ lux torͣli¬
sta qua incedelũt amiati abiiss
a trrebato creatore suo obiuigati
ꝑigomatib cincti ex deliciarũ
locõ in agros ebron pulsi ex u leh
den̾eribĩ egregia milier ħio ftꝰ¬

Expanded text:
Hec insuper, tam iure originis quam incolatus, paradisi civis facta et amicta splendore nobis incognito, dum una cum viro loci delitiis frueretur avide, invidus sue felicitatis hostis nepharia illi suasione ingessit animo, si adversus unicam sibi legem a Deo impositam iret, in ampliorem gloriam iri posse. Cui dum levitate feminea, magis quam illi nobisque oportuerit, crederet seque stolide ad altiora conscensuram arbitraretur, ante alia, blanda quadam suggestione, virum flexibilem in sententiam suam traxit; et in legem agentes, arboris boni et mali poma dum gustassent, temerario ausu seque geausque suum omne futurum ex quiete et eternitate in labores anxios et miseram mortem et ex delectabili patria inter Vepres glebas et scopulos deduxere. Nam, cum lux corusca, qua incedebant amicti, abiisset, a turbato Creatore suo obiurgati, perizomatibus cincti, ex delitiarum loco in agros Hebron pulsi exulesque venere. Ibi egregia mulier, his fac
Abbreviated transcription (Latin):
destorpotas eẽ cprestimabbi ilsarũ
uti iami dcm̃ estiet a nenñe an¬
stiata descubere quasi aliquale
pedeituri p̾miũ uichoam qui qͥ dõ
pio opi ipe perũ oĩ pr̃ deus assit
i laberio sũpt fautor ꝙ seupsero
Ii suã beram saudem stpsisse ꝯcedit.
De Eua parente prima

Expanded text:
bi illarum uti iam dictum est — et a nemine demonstrata, describere, quasi aliquale reddituri premium, inchoamus. Cui quidem pio operi ipse rerum omnium pater Deus assit; et, laboris assumpti fautor, quod scripsero in suam veram laudem scripsisse concedat. I. De Eva parente prima
Abbreviated transcription (Latin):
mserũ mortẽ et ex delectabli
pũa inter uepres glebas et sto¬
pulos dedupere/ nã cũ lux cor᷑u¬
sta qua incedebũt amicti abiu
a trebato creatore suo obiurgati
ꝑigomatib cingti ex deliciarũ
leco in acgros ebron pulsi epuseh
beu̾eibi egregia nmiłier tro fa¬
nlsis cieditũ est uertẽte t̾ram

Expanded text:
seram mortem et ex delectabili patria inter Vepres glebas et scopulos deduxere. Nam, cum lux corusca, qua incedebant amicti, abiisset, a turbato Creatore suo obiurgati, perizomatibus cincti, ex delitiarum loco in agros Hebron pulsi exulesque venere. Ibi egregia mulier, his fanullis creditum est — vertente terram
Abbreviated transcription (Latin):
tutis et in sugã atq detestatõem
stelerũ aculeos addere / et sicfiet
at ĩ mixta hystoriaꝵ desectatõ
sacra m̃tes subintbit ntiatas⁊ dt
ne more pristo apices tnĩ retũ te¬
tigisse uidear ex quib a fide di¬
gnis potuo cognouisse amplis
in longistustalã lyscoriã ꝓtra¬
uisse mon solũ btile s opportũ
abitror epstimãs haoũ ficmora¬

Expanded text:
irtutis et in fugam atque detestationem irtutis et in fugam atque detestationem scelerum, aculeos addere; et sic fiet ut, inmixta hystoriarum delectationi, sacra mentes subintrabit utilitas. Et ne more prisco apices tantum rerum tetigisse videar, ex quibus a fide dignis potuero cognovisse amplius in longiusculam hystoriam protraxisse non solum utile, sed oportunum arbitror; e
Abbreviated transcription (Latin):
meoria refert in głe suedecꝰ
in unũ deduce̾ eisq as diete
et multis quasdã quas aut
audacia seu iures ingeni ⁊ in¬
incongruũ si penelopi lucietiẽ
sulpicie ne pudicissimis miõnis
inuotas medeã fłorã sempro¬
mã ꝙ cõpererint uel conformes
eisdom quib p̾grride si ꝓnicio¬
sũ forte fuit ingeniũ xõ em̃
est añmus mͥshec clacitatis nom̃
adeo strictim sumetet em
in uirtutẽ bideat᷑ goire q ñno
in ampliorẽ sensũ tona cũ puce
legenciũ cuisxẽ et ilsas intelligẽ
clauis quas quon er facmore
orbi nulgato sermõe notissiãs
nou̾o cũ et inter leomidis scipi¬
ones tatonesque atq sabutios
Iigeuutã ciuencos auisies oigo¬
qñi extulisse laudib mẽoratu
et inde ignauos habenis ab infau¬
stis paululũ retraxisse s id̾ re¬
staurasse ꝙ quarũdũ tupitudil
benustatis opustulo demptũ ui
ratus sũ qñq historiis insetete.
nõ nulla lepiar blandim̃ta u¬

Expanded text:
memoria re; feret in glorie sue decus memoria re; feret in glorie sue decus in unum deducere; eisque addere ex multis quasdam, quas aut audacia seu vires ingenii et inincongruum si Penelopi, Lucretie Sulpitieve, pudicissimis matronis, immixtas Medeam, Floram Semproniamque compererint, vel conformes eisdem, quibus pregrande sed pernitiosum forte fuit ingenium. Non enim est animus michi hoc claritatis nomen adeo strictim summere, ut semper in virtutem videatur exire; quin imo in ampliorem sensum — bona cum pace legentium trahere et illas intelligere claras quas quocunque ex facinore orbi vulgato sermone notissimas novero; cum et inter Leonidas Scipiones Catonesque atque Fabritios, Iugurtam, cruentos ciquoniam extulisse laudibus memoratu n gloriam et inde ignavos habenis ab infaustis paululum retraxisse, sed id restaurasse quod quarundam turpitudinibus venustatis opusculo demptum videtur, ratus sum quandoque historiis inserere non nulla lepida blandimenta v
Abbreviated transcription (Latin):
stillo, uir insignis ⁊ porta eg̾¬
guis franciscus pecrarta p̾cep¬
tor nr̃ scribit ⁊ digne. nã qui
ut cet̾os añirent claris sacmo¬
rib scudiũ om̃e sbstancias san¬
guem et aiãm exigente oportu¬
intate posuere. profecto ut eorũ
nomen in posteros ppetua dedu¬
catur mẽoria meruere /Gane
miratus sũ płimũ adeo modicũ
apud huiusceniros potuisse mu¬
lieres ut nullã meõrie gr̃atũ
in spãli aliqua descciptae con¬
secute sint cũ liquido ex am¬
pliorib hustoriis constẽt quass
tã strenne qñ fortites egisse
nõ nuilla et si eptollendi sũt
hoĩẽs dũ concesso aibi robore ma¬
gna ꝑfecerint qnͣto amplis mia¬
lieres quib fere om̃b a natã
rerũ mollicies insita et corpus
debile ac tatdũ ingemũ dutũ
estisi in uirilem euaserint am̃
et ingenio celebri atq biritate
conspicua audrant atꝙ ꝑficiãt
eciã difficilima uiris extollẽde
sũt ¶ Et ideo ne m̾to fuude ᷑
suo uenit̾ in aĩm ex his quas

Expanded text:
r insignis et poeta egregius Franciscus Petrarca, preceptor noster, scribit; et digne. Nam qui, ut ceteros anteirent claris facinoribus, studium omne, substantias, sanguinem et animam, exigente oportunitate, posuere, profecto ut eorum nomen in posteros perpetua deducatur memoria meruere. Sane miratus sum plurimum adeo modicum apud huiusce viros potuisse mulieres, ut nullam memorie gratiam in speciali aliqua descriptione consecute sint, cum liquido ex amplioribus historiis constet quasdam tam strenue quam fortiter egisse non nulla. Et si extollendi sunt homines dum, concesso sibi robore, magna perfecerint, quanto amplius mulieres, quibus fere omnibus a natura rerum mollities insita et corpus debile ac tardum ingenium datum est, si in virilem evaserint animum et ingenio celebri atque virtute conspicua audeant atque perficiant etiam difficillima viris, extollende sunt? Et ideo, ne merito fraudentur suo, venit in animum ex his quas
Abbreviated transcription (Latin):
tũ epistimaus tã gñdis et oriẽtis
Imꝑn etati tã tenelle hasenas cõ¬
uuttẽ adeo meentis fuuit ãi Et qõ
ferus hõ arnis sub egerat n att̃s
uaren eso femia audere t assinu
nam astu quodã musiedri exco¬
guttu falacia pregndi mortu
ne ri nbile semmigtlriceam¬

Expanded text:
is et orientis imperii etati tam tenelle habenas commictere, adeo ingentis fuit animi ut, quas ferus homo armis subegerat nationes regendas femina auderet assummere. Nam astu quodam muliebri, excogitata fallacia pregrandi, mortui nec mirabile, Semir
Abbreviated transcription (Latin):
tor populus. Et sic inimoli
smufans miga cũ disigeñ male¬
statẽ regiam adepta cã malieta¬
seoũ ondia musta ⁊ rosustissio
uius egregia opta est t ini
pullo lalori partens aut ꝑ iculo t̾ra¬
ta in audicio facmorib quorũo
supasset nundia non est uerita

Expanded text:
tur popolus. Et sic Nini olim simulans, mira cum diligentia maiestatem regiam adepta, eam militasexum, grandia multa et robustissimis viris egregia operata est. Et dum, nullo labori parcens aut periculo territa, inauditis facinoribus quorumcunque superasset invi
Abbreviated transcription (Latin):
eque nusere passa et ut algnres
estus q̃ smã et ĩcõmadti cetera
fessa la forib demorituru deueĩt
insemũ.. de securamide E¬
gina assyrior
enuranus isignis atq
betustissiã assyuerum
Recgna fuit a quib eñ ꝑentib geꝰ
duo̾ĩt annesitas abstulit pret᷑ ꝙ
fabuloslĩ placet antiquis aientib
eam filiam fuisse neptum quem

Expanded text:
gores estusque sinam et incomoda cetera, fessa laboribus moritura devenit in senium. II. De Semiramide regina Assyriorum. Semiramis insignis atque vetustissima Assyriorum regina fuit; a quibus tamen parentibus genus duxerit, annositas abstulit, preter quod fabulosum placet antiquis, aientibus eam fil
Abbreviated transcription (Latin):
sepositis collige lauar Rt
quociens in gentili muliere
quid dignũ xpĩanã religionẽ
professam legeris ꝙ in te fore
non senseris luborẽ mẽtis excita
pudicicia uel iurtute suꝑens
ab eꝑtera et prouocato in uires
ingenio quo plimũ uales nõ
solũ ne suꝑeris paciare s suꝑpes
quascũq egregia nutute coneus
Ut uti corpore leta inuẽtute ac
florida uenustate conspicua es
sic precetetis nõ tm̃ coeuis tuis
s pristis eciã ã integritate pͥ¬
stançior fias/ Memor nõ pig¬
mẽtis ut plereq facitis mulie¬
res decoranda formositas est
sed exornãda honestate stĩtate
et p̾mis oꝑib ut dũ eidẽ q tri¬
buit gratam fec̾is non solũm
hac ĩperitura morlitate inter
fulgidas una sis . ꝑ ab codem
grãrũ largitore hoĩem eruens
in claritatẽ suspicaris suscipianꝰ¬
ꝑpetuã pt̾ea si dignuũ dnteres
mulierũ prestantissiã eitẽ
cedend in mediũ audaciã pre¬
beas Ibit quidẽ ut ieor tuore¬

Expanded text:
sepositis, collige laudanda; et sepositis, collige laudanda; et quotiens in gentili muliere quid dignum, christianam religionem professa legeris, quod in te fore non senseris, ruborem mentis excita pudicitia vel virtute supereris ab extera; et, provocato in vires ingenio, quo plurimum vales, non solum ne supereris patiare, sed ut superes quascunque egregia virtute coneris; ut, uti corpore leta iuventute ac florida venustate conspicua es, sic pre ceteris, non tantum coevis tuis, sed priscis etiam, animi integritate prestantior fias: memor non pigmentis ut plereque facitis mulieres — decoranda formositas est, sed exornanda honestate sanctitate et primis operibus; ut, dum eidem qui tribuit gratam feceris, non solum hac in peritura mortalitate inter fulgidas una sis, sed ab eodem gratiarum Largitore, hominem exuens, in claritatem suscipiaris perpetuam. Preterea si dignum duxeris, mulierum prestantissima, eidem procedendi in medium audaciam prebeas. Ibit quidem, ut reor, tuo e
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Et ideo cũ tẽpestati nstia
uniltis atq splendidis facmori¬
d agentib clarissiãm betusta¬
tus specunẽ sis tanqm̃ lene mito
tuo fulgori huiꝰ libelli tituli
auꝰ adiecisse desim. Existimãs
reuulis qmͣ fecit olim aõtisado¬
asti ⁊ nũc aste uille coitats
quib te fortũa fecit illustrem.
ad te gͥ mitto ⁊ tuo nõrtdico
ꝙꝓ hactenꝰ a me de mulieul
claris seciptũ est. p̾cor q inclita
stiai hom̃is suscipias ⁊ si m̃s ab¬
sus quippe suffragns cuisꝰ blan¬
dietur ociis dũ femmea a clte
et historiaplepiditate letabĩs
nec incassũ arbitcor agitabĩ
lectio si facmorũ pret̾itaꝵ mu¬
lierũ emula egregiũ am̃ tuũ
concitabis in onelius. Et esto
nõ nũqui lastiua cõꝑias ñmista
sacuis ꝙ ut face̾m recitandorũ
coegit opportũtas ne omiseris
uel horrestas qͣn ĩmio ꝓseñans
uti uradariũ intras ebntueris
manus semotis sꝑmacũ aculeis
extendis in florem sic ohstenis

Expanded text:
sum. Et ideo, cum tempestate nostra sum. Et ideo, cum tempestate nostra multis atque splendidis facinoribus agentibus clarissimum vetustatis specimen sis, tanquam benemerito tuo fulgori huius libelli tituli munus adiecisse velim, existimans ris quam fecerit, olim Montisodorisii et nunc Alteville comitatus, quibus te Fortuna fecit illustrem. Ad te igitur micto et tuo nomini dedico quod hactenus a me de mulieribus claris scriptum est; precorque, inclita stici hominis suscipias; et, si misuis quippe suffragiis tuis blandietur ociis, dum feminea virtute et historiarum lepiditate letaberis. Nec incassum, arbitror, agitabitur lectio si, facinorum preteritarum mulierum emula, egregium animum tuum concitabis in melius. Et esto non nunquam lasciva comperias immixta sacris — quod ut facerem recitandorum coegit oportunitas — ne omiseris vel horrescas; quin imo perseverans, uti viridarium intrans, eburneas manus, semotis spinarum aculeis, extendis in florem, sic, obscenis
Abbreviated transcription (Latin):
ra serenssima Ietsm̃ ⁊ ficilie
Regma & uius pensatis tam
mresite presapie et auorũ fus¬
teridi qmͣ nouis a se forti pec¬
tore quesitis saudis in desidetiũ
muittend ilłũ himłem deuotã¬
ꝙ ante soliuĩ sue celsicudinis in¬
cidrdandem qr a deo ingens regiꝰ
fulgor est et opustuli tenus ⁊
fere seunsopita fauillula. timẽs
ne a pociori liuẽ miõr omo fu¬
garetur in tenebras sensi re¬
tradi consiliũ/ et noua indagiẽ
multis aliis perquisitis ad exͣ¬
mũ ab Illustri regina inte bo¬
tũ defleri meũ nec min̾ito/.¬
¶ dam dũ mites ac celebres
mores tuos dũ honestatẽ exi¬
qi uelloro eleganciam mente
rouosuerem. et cũ sis a tu
gn̾ositatem et ingemii uires
quib longe fenneas excedis
adũteren Uideremꝙ ꝙ sexus
infirmiori natura detraterit.
d tuo peccori deus sua libera¬
sesit atqr sipleuit et eo quo
eusignita es noĩe designari bo¬
sueut cũ andres goeti ꝙ latie
pandam qp bissimu quibus eum
eciã uetustissimie dibitnitus

Expanded text:
 serenissima Ierusalem et Sicilie regina. Cuius pensatis, tam inclite prosapie et avorum fulgoribus, quam novis a se forti pectore quesitis laudibus, in desiderium mictendi illum humilem devot ante solium sue celsitudinis incidi. Tandem, quia adeo ingens regius fulgor est et opusculi tenuis et fere semisopita favillula, timens ne a potiori lumine minor omnino fugaretur in tenebras, sensim retraxi consilium; et, nova indagine multis aliis perquisitis, ad extremum ab illustri regina in te votum deflexi meum; nec iamerito. Nam, dum mites ac celebres mores tuos, dum honestatem exique verborum elegantiam mente revolverem, et cum his animi tui generositatem et ingenii vires, quibus longe femineas excedis, adverterem videremque quod sexui <in>firmiori natura detraxerit, id tuo pectori Deus sua liberaserit atque suppleverit, et eo, quo insignita es nomine, designari voluerit — cum andres Greci quod latine bissimis quibuscunque, etiam vetustissimis, arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
abtł contigisso auditũ esti cuna
eidimo tie ierũ omm faceo opti
Aau ancum copegisset ꝓpra
er agro cui postea damastens
oom̃ iditũ est in orto deliciarũ
tnͣstulisset eũq in soporẽ sdluas
placidũ cretificio sibi tm̃ cognito
ex dormiẽtis lat̾e eduoit caudtm
sui cõpotem et maturã uiro ⁊ soci
amenitate atq su stõris letabũ¬
dem ntuitu ĩmorͣsem et rering

Expanded text:
 contigisse auditum est — cum iam ex limo terre rerum omnium Faber optimus Adam manu compegisset propria, et ex agro, cui postea Damascenus nomen inditum est, in orto delitiarum transtulisset eumque in soporem solvisset placidum, artificio sibi tantum cognito ex dormientis latere eduxit eandem, sui compotem et maturam viro et loci amenitate atque sui Factoris letabundam
Abbreviated transcription (Latin):
disceto iudicioiã consecute sũt
nõ suꝑflue int̾ clatitates earã
tanqͣm fulgor p̾cipnus et appoña
est et insequẽtib apponẽdi ueiẽt
Nhec inssiꝑ tã Suix origĩs qm̃
rncolatus padisi ciuus stãꝵ ꝓm
ta et spledore nobis mtogto
dũ ꝑna cũ u̾nt soci deliciis uoi¬

Expanded text:
discreto iudicio, iam consecute sunt, non superflue inter claritates earum, tanquam fulgor precipuus, et apposita est et in sequent tibus apponenda veniet. Hec insuper, tam iure originis quam incolatus, paradisi civis facta et amicta splendore nobis incognito, dum una cum viro loci delitiis fru
Abbreviated transcription (Latin):
placitumt/. Que tũut pãimũ
Instoriarũ ignare sint seamoneꝓ
siriori indigent et letãt᷑ Act
uisũ est ne omiserim excepta m̃e
pͥma his om̃ib se̾ gentilib uas
ex sacris mulierisz hebreis p̾ais¬
qi miscuisse nõ emĩ satis bñ cdue¬
nũt nec equo incedt᷑ bidentur
gͣdur. ħe quippe ob eternã ⁊ ãm
glam sese fe̾ in adu̾sam ꝑsepe
qũanitati tolerãciã coeg̾e sacis¬
sq̃ p̾ceptoris tam iissa ꝙͣ destigia
mutantes wbi ille seu qda natẽ
mon̾e sel instinctu seu potiꝰ q9
mom̃tanes fulgors cupisieate ꝑi¬

Expanded text:
placitura; que cum, ut plurimum, hystoriarum ignare sint, sermone prolixiori indigent et letantur. Attamen visum est, ne omiserim, excepta matre prima, his omnibus fere gentilibus nullas ex sacris mulieribus hebreis christianisque miscuisse; non enim satis bene conveniunt, nec equo incedere videntur gradu. He quippe ob eternam et veram gloriam sese fere in adversam persepe humanitati tolerantiam coegere, sacrosancti Preceptoris tam iussa quam vestigia imitantes; ubi ille, seu quodam nature munere vel instinctu, seu potius huius momentanei fulgoris cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ regũ grã bel ip̃iamet euo¬
pe iurtute precipue ab eius noĩe
europã ꝑtẽ orbis terciã in ꝑpetuũ
nũcupatã. ¶Qmͣͣ ꝓfecto ego insiguẽ
iurtutib mulierẽ nõ solũ ex conces¬
so cebi noĩe arbitror s aspectabli ex
ere statua a pitagora issustri pho
tarẽti enrope dicata noĩ..
uẽgis fuit filia ex tassiopia quige
potenti uiro cuiꝰ ꝓpriũ nom̃ ad nos

Expanded text:
filiorum regum gratia, vel ipsiusmet Eurofiliorum regum gratia, vel ipsiusmet Europe virtute precipua, ab eius nomine Europam partem orbis tertiam in perpetuum nuncupatam. Quam profecto ego insignem virtutibus mulierem, non solum ex concesso orbi nomine <arbitror>, sed ex spectabili ex ere statua a Pictagora, illustri philosopho, Tarenti Europe dicata nomini.regis fuit filia ex Cassiopia coniuge; potenti viro, cuius proprium
Abbreviated transcription (Latin):
Ionẽ in taurũ uersũ natantẽq in
cretã europã birgmẽ apportasse cã¬
sũpsisse liquido p ueuĩ in tpẽ rapiẽ
luꝰ pristi discoepãt nã qui anti¬
quiorẽ ponũt regnãte argis dt nao
fccõn bolũt alii Regnͣte acuisio Et
qui postremi sũt pandione rege ac¬
themẽsib imꝑante Oe mag̾ mino¬
is silii europe tpĩb cõueĩre bidet᷑ hãc
aliqui a Ioue oppressã simplicit̾ uolũt
et inde astero cretensim npsisse ue¬
gi et ex eo minonẽ redamãtũ ⁊ sar¬
pedonẽ filiõs peꝑisse quos płum
Ionis dicũt fuisse filios asserentib
nõ millis asterũ Souẽq idẽ Que
disceptatõ cũ spectet ad alios cla¬
uã tanti dei cõmibio płes europã
uolũt affirmãtes insuꝑ aliqͥ seu
qr nobilitatis fui̾t egregiẽ nã se¬
nces multis agẽtib m̾itis suo e¬
uo pr̃e cet̾is stegmatib clauĩe ma¬
iorũ seu dini cõuigis ben̾atõe seu

Expanded text:
Iovem in taurum versum natantemque in Iovem in taurum versum natantemque in Cretam Europam virginem asportasse, caus prisci discrepant: nam, qui antiquiorem ponunt, regnante Argis Danao factam volunt; alii, regnante Acrisio; et qui postremi sunt, Pandione rege Atheniensibus imperante: quod magis Minois, filii Europe, temporibus convenire videtur. Hanc aliqui a Iove oppressam simpliciter volunt, et inde Astero Cretensium nupsisse regi, et ex eo Minoem, Radamantum et Sarpedonem filios peperisse, quos plurimi Iovis dicunt fuisse filios, asserentibus non nullis Asterum Iovemque idem. Que disceptatio cum spectet ad alios, claram tanti dei connubio plures Europam volunt affirmantes insuper aliqui, seu quia nobilitatis fuerit egregie — nam Phenices, multis agentibus meritis, suo evo pre ceteris stematibus claruere maiorum — seu divini coniugis veneratione, seu
Abbreviated transcription (Latin):
cant p̾sidi thelogonũ quẽaẽ fuisse
uirũ et ex ea suscepisse epaphuĩ qui
egr̾pciis postea p̾fuit et Iouis ex
ea filius extĩatꝰẽ.¬
filiã fuisse fenitis uerum
songe ples eã a genoris
phenicũ rẽgis genitã dicũt et tã
mirabili formositate ualusout
amore miise cretẽsis caꝑet iupites
ad cuiꝰ iuꝑmã cũ molur᷑ insidias
potens hõ actũ uolũt lenocimo ber¬
borũ cuiꝰdũ ut ep mõtib in litus
phenicũ lascimes ugo aumñta pris
seque : et ex uide rapta ꝯfestim at
naui cuiꝰ aldus cauiꝰ euit insigne
impsita diferet᷑ in cretã lagari
licenͣ minia unrginib et autes fuci¬
les cuiꝰ q berbis p̾sere mĩne lau¬
dandũ reor cũ contigisse sepe legͣm
his agentib honestati nõ nũꝙͣ nõ¬
tas tiupes ĩgͥim qs eciã ꝑpetue demu
castitatis decus alscersisse nõ potuit¬
¶ Ex his fabulã q̃ legi᷑ mͣcurãi
pulisse adlitꝰ aemẽtu phenicũ et

Expanded text:
cant Ysidi Thelegonum quendam fuisse cant Ysidi Thelegonum quendam fuisse virum et ex ea suscepisse Epaphum; qui Egyptiis postea prefuit et Iovis ex ea filius extimatfiliam fuisse Phenicis; verum longe plures eam Agenoris, Phenicum regis, genitam dicunt; et tam mirabili formositate valuisse, ut amore invise cretensis caperetur Iuppiter. Ad cuius rapinam cum moliretur insidias potens homo, actum volunt, lenocinio verborum cuiusdam, ut ex montibus in litus Phenicum lasciviens virgo armenta patris sequeretur et, exinde rapta confestim atque navi, cuius albus taurus erat insigne, inposita, deferretur in Cretam. Vagari licentia nimia virginibus et aures facile cuiuscunque verbis prebere, minime laudandum reor, cum contigisse sepe legerim his agentibus honestati non num quam notas turpes imprimi, quas etiam perpetue demum castitatis decus abstersisse non potuit. Ex his fabulam, qua legitur Mercurium inpulisse ad litus armenta Phenicum et
Abbreviated transcription (Latin):
ad doctimã qua lege iũg̾en᷑ oñditꝰ¬
¶ Que ut de Reliqͥs taceã adco mi¬
rabilia insuetis hõib uisa sũt ut
arbit᷑ren᷑ facile nõ ex grecia ueĩsse
yside̾ s e celo lapsam et ob id spitãti
ad huc diumos honores institu̾e õs.
Cuiꝰ quide̾ nimẽ fullẽte ignaros
drabolo in tã gnͣdem ea mortua at
famosã uen̾atõem euasit̾ut Rome
iã rerũ dñe illi templũ constitu̾et᷑
p̾gnͣde et egypciaco utu quot ãnis
sõsẽpne sacrũ institu̾et᷑ / nec dubiũ
qͥn ad occiduas us barbaras natoẽs
hic penetͣret etior. porio huiꝰ tã
clare feĩe uir fuit apis quẽ betustas
erronea Iouis et mobis phoronei s¬
lie filiũ arbitoata est Quẽ auĩt egy¬
aleo frĩ acauo regno cõcosso cũ argis
cugnita qͥnq regnasset anius seces¬
sisse in egyͥptũ et una cũ istde ĩ¬
ꝑasse eque deũ hitũ et osyrim seu
seupim nũcupatũ Esto sint qui di¬

Expanded text:
ad doctrinam, qua lege iungerentur ostenditad doctrinam, qua lege iungerentur ostendit. Que — ut de reliquis taceam — adeo mirabilia insuetis hominibus visa sunt, ut arbitrarentur facile non ex Grecia venisse Ysidem, sed e celo lapsam et ob id spiranti adhuc divinos honores instituere omnes. Cuius quidem numen, fallente ignaros dyabolo, in tam grandem, ea mortua, atque famosam venerationem evasit, ut Rome, iam rerum domine, illi templum constitueretur pregrande, et egyptiaco ritu quotannis solemne sacrum institueretur; nec dubium quin ad occiduas usque barbaras nationes hic penetraret error. Porro huius tam clare femine vir fuit Apis, quem vetustas erronea Iovis et Nyobis, Phoronei filie, filium arbitrata est; quem aiunt Egyaleo fratri, Acaye regno concesso, cum Argis triginta quinque regnasset annis, secessisse in Egyptum et una cum Yside imperasse, eque deum habitum, et Osyrim seu Serapim nuncupatum; esto sint qui di
Abbreviated transcription (Latin):
adultõ op̾ssam unginẽ eãq ob ppe¬
tratũ scelus metu prĩs impulsp̃
cũ quibusdã ex suis conscendisse
nauĩ cui uacta eẽt in signe et in¬
gemo plimo ac ingenti p̾ditã aĩo
regnorũ cupidiẽ agitatã scd̃s bẽto
ad egyptios tñ fretasse et ibidẽ
apta desiderio regione cõꝑta cõsti¬
tisse. Cande̾ cũ nõ hẽat᷑ quo pacto
optinuisset egyptũ fere tentũ coe¬
di᷑ ꝙ ibi cõꝑisset rudes meitos ꝙr
ppłos et hũarũ rerũ om̃ fere ig᷑¬
ers ac Ritu pocius brutorũ inuẽteᷤ
qmͣ hoĩ nõ absq labore et indu¬
stria celebri illos docuit t̾ras colẽ
cultis cõmitte̾ senuia et tãqm coł¬
lectas in tp̃e fruges in cibã dedut̾e
p̾terea nagos ⁊ seͬ siluestres ĩ unũ
se Redig̾e̾ et dutis legib cuuli mo¬
re uiu̾e et ꝙ longe spectabilꝰ ii
muliere est coacto in uires ingeiõ
litt̾arũ ydyomati incolacũ comie¬
menciũ caract̾ib aduẽtis aptioab

Expanded text:
adultero oppressam virginem eamque, ob perpeadultero oppressam virginem eamque, ob perpetratum scelus metu patris inpulsam, cum quibusdam ex suis conscendisse navim, cui vacca esset insigne; et ingenio plurimo ac ingenti preditam animo, regnorum cupidine agitatam, secundo vento ad Egyptios transfretasse et ibidem, apta desiderio regione comperta, constitisse. Tandem, cum non habeatur quo pacto obtinuisset Egyptum, sat certum creditur ibi comperisse rudes inertesque populos et humanarum rerum omnium fere ignaros ac ritu potius brutorum viventes quam hominum; non absque labore et industria celebri illos docuit terras colere, cultis commictere semina et tandem collectas in tempore fruges in cibum deducere; preterea, vagos et fere silvestres in unum se redigere et datis legibus civili more vivere; et, quod longe spectabilius in muliere est, coacto in vires ingenio, literarum ydiomati incolarum convenientium caracteribus adinventis aptioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃e imꝑasse. Alii ꝓmechei geĩ¬
tã asserũt regnãte apid arg̃as
phorbãte ꝙ longe post pͥmũ tp̃s
eflupit. non nulli eam fuisse tpĩd
cycropis athenarũ regis affirmãt.
Et quidã insu̾ auĩt luncei regis
Argnorũ eã floruisse tp̃ib Que
quidẽ int̾ celebres uiros uarietate᷑
aigum̃to non carent. hanc int̾ fe¬
miãs suo eno egregiã fuisse et
meõratu dignissimã uerũ obiis¬
sis scriptorũ discordanciis ꝙ płum
arbitrant᷑ inutari mẽs ẽ. eã stil
ynaci regis fuisse siliam qm̃ et si
poete ueteres fingant ob uenustatẽ
forme placusse ioui et ab eo ops¬
sam et ad occultandũ cͥmẽ in uactã
cñfformatã petenti q̃ dimomi con¬
cessam et Argũ custodẽ a m̾cuuio
cesum uacceq a Innone cestrũ sõ¬
positũ et eã deuectã cuisu Rapido
in egyptũ ibidem q p̾stinã a se
recuꝑatã formã et ex n̾o isidem
appellatã ab hinstorie uecitate nõ
discrepant cũ sint qui assetũt alone

Expanded text:
e; alii Promethei genitam asserunt, regnante apud Argos Phorbante, quod longe post primum tempus effluxit; non nulli eam fuisse temporibus Cycropis, Athenarum regis, affirmant; et quidam insuper aiunt Lyncei regis Argivorum eam floruisse temporibus. Que quidem inter celebres viros varietates argumento non carent, hanc inter feminas suo evo egregiam fuisse et memoratu dignissimam. Verum — omissis scriptorum discordantiis — quod plurimi arbitrantur imitari mens est, eam scilicet Ynaci regis fuisse filiam; quam etsi poete veteres fingant ob venustatem forme placuisse Iovi et ab eo oppressam et, ad occultandum crimen, in vaccam transformatam petentique Iunoni concessam et Argum custodem a Mercurio cesum vacceque a Iunone oestrum subpositum et eam devectam cursu rapido in Egyptum ibidemque pristinam a se recuperatam formam et ex Yo Ysidem appellatam, ab hystorie veritate non discrepant; cum sint qui asserant a Iove
Abbreviated transcription (Latin):
b obtimusse ꝙ uellent et uora regi
detex̾e iussa Quib auditis satioee¬
gine uisũ est se sua sma petitũ ap¬
probasse quigiũ ingenuntq secã
non ausa suorũ adu̾sari dolo stante
tñ ꝓpoĩto repẽte in consiliũ uuit ꝙ sue
pudicicie opportimũ iuisũ ẽ dixitꝙ
se si t̾mimꝰ adeũdi uirũ dit᷑ iturã.¬

Expanded text:
bus obtinuisse quod vellent et vera regis bus obtinuisse quod vellent et vera regis detexere iussa. Quibus auditis, satis regine visum est se sua sententia petitum approbasse coniugium ingemuitque secum, non ausa suorum adversari dolo. Staate tamen proposito, repente in consilium ivit quod sue pudicitie oportunum visum est dixitque se, si term
Abbreviated transcription (Latin):
cascitatis ꝓpositũ et sibi tim̾ent płi¬
mũ ne petitoris fiustto desidio bello
absorbent᷑ nõ ausi didom int̾rogãti
ꝙ posteba᷑ ex pon̾e uerbis Regniã fal.¬
lere et inoptatũ de duce sua sinã
cogitatũt eiq dix̾e regem cuꝑe eoꝵ
doct̾na efferatã barbariẽ suã ĩ mo¬
res huamores redige᷑ et obis sus bel¬
li int̾mmmatõe p̾ceptores ex eis poste̾.
Secũ ets ambig̾e̾ quis nã ex eis
tã grande uellet honꝰ assinu̾e nt
relicta prĩa apud tã ĩmiauẽ. regẽ
moraturꝰ iret nõ sensit regnia do¬
la quimo in eos u̾sa Egregtii ciuies
inquitq senicies hec q̃ secordia an
ignoratis qr pri nastam᷑ ⁊ prĩẽ n ͨ
eũ eit̃ ute cinẽ dici posse qui ꝓsalu¬
te publica mortẽ si cusus postulet
nedũ in ꝯmodũ alius renuat. Ite gͣ
alacres ⁊ ꝑuo ꝑiculo ño a prĩa in¬
gens belli incendiũ remouete. ss
regino redagutõib bisũ ẽ p̃napi¬

Expanded text:
castitatis propositum et sibi timerent pluricastitatis propositum et sibi timerent plurimum ne, petitoris frustrato desiderio, bello absorberentur, non ausi Didoni interroganti quod poscebatur exponere verbis, reginam fallere et in optatum deducere sua sententia cogitarunt, eique dixere regem cupere eorum doctrina efferatam barbariem suam in mores humaniores redigere; et ob id, sub belli interminatione, preceptores ex eis poscere; verum eos ambigere quisnam ex eis tam grande vellet onus assummere ut, relicta patria, apud moraturus iret. Non sensit regina dolos, quin imo in eos versa: — Egregii cives — inquit — que segnities hec, que socordia? An ignoratis quia patri nascamur et patrie? nec eum rite civem dici posse qui pro salute publica mortem, si casus expostulet, nedum incomodum aliud renuat? Ite igitur alacres et parvo periculo vestro a patria ingens belli incendium removete —. His regine redargutionibus visum est principi