comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emptoris cͣc legem moratus sit pocior ha¬
tendꝰ est is ꝗ auetor fuit legis ⁊ postiori
magis admenendiemptoris ⁊ lił̾midi se
catꝰ lege repecierit nec pot̾it aliquo mõ
auferre legem sin uenditoris criꝯd ꝯdi¬
tio excitit. Nam ⁊ sipenam ꝓmisiss ten̾r.
licet q̃ꝗ ipse stipłatus ess set et pena ꝓmis¬
cere lic̾et pocior est lib̾tas qͣm manus in¬
ieccio. plane siprior lex manus ħt miec¬
cione̾ post̾ior ub̃tateni fanorabilius dice
pio ad ditur et sic̾ manus miectio ita lib̾¬
tas eximit eam ab inuiria.¬
ceũ. Qum uent̾et panphilam ⁊ stichũ
uenditiom inẜnit. pactum ꝯuentũ at ue
ead̾ mancipia panphila ⁊sticus ques mi¬
norato precio nendidit alt̾iꝰ ẜuitute̾ qͣm
seix pat̾entiti post morte̾qꝑ euis in libtatẽ
morarentur q̃situm est an hec mancipia d̾
mort̾e̾ emꝑteris uire ipso nb̾ata sint.

Expanded text:
emptoris contra legem moratus sit, potior habendus est qui auctor fuit legis, et posterior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo auferre legem sui venditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset: sed in poena promiscere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, favorabilius dicetpio additur et sicut manus iniectio, ita libertas eximit eam iniuriaum Cum venderet Pamphilam et Stichum, venditioni inseruit pactum conventum, uti ne eadem mancipia Pamphila et Stichus, quos minorato pretio vendidit, alterius servitutem quam Seii paterentur post mortemque eius in libertate morarentur: quaesitum est, an haec mancipia, de mortem emptoris iure ipso liberata sint.
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾e tebes ꝑte nefieri quo mminus utar.
¶Siꝑ uenditoee uni mora fu̾it qͥminus
ciadenet ꝯtempnari enni epor tet. utro ce̾¬
pore p̾sis uinũ fu̾it uł quo uenis. uł qͣlis ĩ
ꝯtemꝑnatte deducit᷑. It̾ quo loct płis fuis¬
uł quo uenit uł ubi agatin: ꝙ siꝑ emptere
mora fuiss estinari oportet p̾cium ꝙs cu
agatur et quo loct mi noris sit mora au̾it ũt
esse sinlsa difficultas uenditore impediat
quo minuis trad̾e̾t p̃ ẜtim si om̃i tp̃i ꝑatus
fiut trad̾e̾. It nõ eportet ei loci precia spoc¬
tari inque agatur s eius ubi uina tradi
cportet. namꝙ abtundisie uniũ uenit
ne possum ante ꝙͣ micħ ꝗd abess ¶ A
modꝰ agriminor inueniatur ꝓnũo iuge¬
r̃ accor ebligatus est.qr ubi medꝯ minor
mucuiturmo̾ potest estimari bonitas lo
geta tet esse uł oliuen ⁊ minꝯ urnemacar.
Io̾eq hiis casibus ꝓbonitate loci fiet estima

Expanded text:
cavere debes per te non fieri quo minus utar. Si per venditorem vini mora fuerit, quo minus traderet, condemnari eum oportet, utro tempore pluris vinum fuit, vel quo venit vel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuiuo uenit uel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestimari oportet pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem uidetur esse, si nulla difficultas uenditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius loci pretia spectari, in quo agatur, sed eius, ubi uina tradi oportet: nam quod a Brund‹i›sio uinum uenit,non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus est, quia, ubi modus minor inuenitur, non potest aestimari bonitas locgera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his casibus pro bonitate loci fiet aestima
Abbreviated transcription (Latin):
habitat̾õem ẜ defuineti uolntate̾ supͣtie¬
cii lib̾tis prarent. ¶ Ante pͥcui sclutum
dñn qͥoe mota p̾cium emptor solu̾e nd̾ co¬
getur:. nisi ficenissoros ydonei aue̾ditore tio¬
nole euictonis offerantur.
uendo mora fec̾it usuras dumtaxat pra¬
bit. nõ om̃e ommino ꝙ ueriditor mora
no facta ꝯsꝗ potuit. ułti si negociator fuit
et p̾cio soluto ex m̾cib plus ꝙͣ ex usuris q̃re¬
re potuit. de ẜius ex portãdis uł sutama
distractꝰ ẜnus ne aliquo leco meretur: qui
uendidis inea ꝯditt̾e est ut pessit legem:

Expanded text:
m defuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur. Ante pretium solutum quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› a uenditore eius euictionis offerantur. uendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit. DE SERUIS EXPORTANDIS: UEL SI distractus seruus, ne aliquo loci moretur, qui uendidit in ea condicione est, ut possit legem
Abbreviated transcription (Latin):
Itq si̾ potest. ut sine dolo male quidẽ
possid̾e desierit. um indicu mut᷑adi
causa id fiat. Sunt et alia ꝙͣ plura ra¬
lia.¶porest au̾t aliꝗs delo malo desi
nem. Non c̾n eiꝯ fcm impbat p̾tor. ꝗ
canti huit re carere. ne pp̾ eam sepiꝰ
litigaret. hec eĩ uerẽamea cegitatio
litem ad alium transferat. ut meles¬
tum adu̾sariu̾̃ ꝓse lubiciat. ¶ pediꝯ¬
ł.uIII.n̾o solum ad dn̾il translat̾cem
hec edc̾m ꝑtin̾e ait. u̾m ad posso̾rus qͦ¬
si pessõicessit. nc̃ tenebit᷑. ¶ siꝗs ãt
obualitudine aut etatem. qut ecu¬
pat̾ces nectͣiͣas. litem in aliũ transti¬
ierit. in ca c̾a nẽ est. ut hoc edce tene¬
at᷑. Cum ĩ hec edc̃o uoli mali fiat m̃tio

Expanded text:
ieri potest, ut sine dolo malo quidem possidere desierit, verum iudicii mutandi causa id fiat. Sunt et alia complura talia. Potest autem quis dolo malo desinsionem. Non tamen eius factum improbat pretor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam sepius litigaret. Hec verecunda cogitatio abere vult, litem ad alium transferat, ut molestum adversarium pro se subiiciat. Pedius non solum ad dominii translationem hoc edictum pertinsi possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulerit, in ea causa non est ut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio
Abbreviated transcription (Latin):
bendumn pene eo nole ꝯmisse peticio
dabit᷑. ¶Tam ⁊ si nomine pretor cogat
ubi semel ꝗssemel uise recipit arbtri¬
um adcuram ⁊ sollicitudinẽ suam hãc
rem ꝑtinere pretor putat. not̾m quod
int̾ se eleg̾unt. finge eni post c̾aiĩa
semel atq it̾in tractataia post nudita
utri q intima ⁊ secreta negocu apta
arbicrum uł gr̾a dant̾e̾. uł sordib corru¬
ptum uł aliqua exca̾ nelle sñam dic̾e̾.¬

Expanded text:
eque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor cogat ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantem vel sordibus corruptum vel alia qua ex causa nolle se
Abbreviated transcription (Latin):
forte si qͣs impensas fec̾it. aut si quani
anam inꝯmoditate̾ ꝑassꝰ sit. alio adu̾¬
sano st stituco ¶Ed gͦ est. ⁊ si is adũ¬
udiciũ pati. ꝑ inde ac si possid̾et. recte
dĩ deneganda e̾e̾ adu̾sꝰ eũ ex ħedc̾t ac¬

Expanded text:
si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem passus erit alio aduersario substituto. Quid ergo est, si is, adueiudicium pati perinde ac si possideret? recte dicitur denegandam esse aduersus eum ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝯful id agit. ne ciuiꝯ det̾ior cã fiat exali¬
eno fco. ⁊ cum intlłexit uidicioꝵ exitum
int̾d̾ duriorẽ nob̃ ꝯstitui. oppõito nb̾ alio
adu̾sario. in eam qͦ rem ꝓspeyit. ut siꝗs
alienande rem. alium nb̃ adu̾sarium
um nos nõ hu̾isse. Itaq si alt̾i ꝓiuncie
hõiem aut potentiore̾ nb opposi̾nt ad¬
uersarium tenebitur᷑.¬

Expanded text:
nsul id agit, ne cuius deterior causa fiat ex alieno facto, et cum intellegeret iudiciorum exitum interdum duriorem nobis constitui opposito nobis alio adversario, in eam quoque rem prospexit, ut si quis alienando rem alium nobis adversarium um nos non habuisse. Itaque si alterius provinciae hominem aut potentiorem nobis opposuerit adversarium, tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
abfuturꝯ erat. si ꝑcuratorẽ reliqu̾it. ꝑ
que̾ deffendi potiit. mint̾ uolens resti
fu̾it expena ei urrogata cini ꝯ restit̾nem
impetͣnit ab alio usurpatũ ex bonis q̃
nõ erant adepca ꝓbatũ fũit sue cae resti
legau̾it si mortis sue tp̃re mitalia esset
aut in a̾nos singłos quo initalia esset¬
abeo relictum pr̾are cogit᷑. et marcellꝰ
notat. Qͥs emĩ dubitauit salua legatoꝵ
⁊ fidei ꝯmissoꝵ c̾a militi restitui hrditatẽ¬

Expanded text:
afuturus erat, si procuratorem reliquerit, per quem defendi potuit, in integrum uolens restitfuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non elegauerit, si mortis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quod in Italia esset, etab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
gato soluero ꝙ ad met̾e uelles. Inuc edco
locus nõ erit. ¶ Situtor pupilli uł agnata
furiosi alienau̾it. utił act̾o ꝯpetit. qr ꝯsi¬
nõie litigare de pesse̾ib qͣs sibi donatas ee
dicebat. responsum est. si uidecie inutãdi

Expanded text:
gatus solvero quod a me petere velles, huic edicto locus non erit. Si tutor pupilli vel adgnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consinomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi
Abbreviated transcription (Latin):
ci. ¶Ex c̾a ⁊ empt̾ois fructo restitue̾¬
disunt. ¶S insocietatib fructus c̾oi¬
candi sunt. ¶Sipessd̾em naturale̾
reuecem ꝓprietas mea man ui deamiꝰ
de fructib ⁊ ꝗs̾ in deposito. ⁊ comoda
om̃is causa ⁊ fructꝰ restituant᷑. ¶Añ
matrimõim q̾q fructꝰ ꝑcepti dotis st̃
et cum ea resticiunit᷑. Eadem racio est
infructib predioꝵ urlaoꝵ. ¶ It̃ si di¬
uid̾e funduni uelim tecum tu nolis ⁊
colaan an fructꝰ diuidi debeant post de¬
duct̾oem inpensaꝵ ⁊ puto duudendos ĩ
cet̾is q̃a bone fidei uidicus stuctꝯ onnodo
p̾rantur. ¶ Si dosplegata fuit ante nup
post mor̾a h̾dis fetus qͥa detent᷑ eꝗcio atͥ
legato ⁊ simora no̾ int̾cedat increme̾¬
to gregis fetus accedunt.
ra distraxit recte usure fiet reputacio

Expanded text:
ci. Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt. Sed in societatibus fructus communicandi sunt. Si possessionem naturalem revocem, proprietas mea manet, videamus de fructibus. et quidem in deposito et commodatomnis causa et fructus restituantur. Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur. Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum. Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pensarum? et puto diuidendos. In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo prpost moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus accedunt. ra distraxit, recte usurae fiet reputatio
Abbreviated transcription (Latin):
illud facias siñ qualuero ⁊ cet᷑a nec du¬
uitab sipisaca tori erogaturo in aꝑtratũ.
ciss redd̾et. In his au̾t om̃ib ⁊ pactu̾ sine
stipłone ac angendam oblig̾cem prodest.
mueuiam dando quasd̾a m̃ces innaue ꝑ¬
ignori accepit ex ꝗbus sinc potuiss tot̾
debitum ex solui aliaꝵ m̾cium aliis na¬
nib im positoꝵ ꝓpriisq fen̾atorst obli¬
gatoꝵ siꝗd suꝑfuiss pigtiori accipiat q̃si¬
tum est naue ꝓpria ꝑeuipta ex qua tot᷑

Expanded text:
illud facias", "si non convaluero" et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum icisset, redderet. In his autem omnibus et pactum sine stipulatione ad augendam obligationem prodest. mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est nau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicnlo creditoris accẽpta sit an post diem:
prestitutũ ⁊ ꝯdict̾dem impletam ꝓ icłm esse
creditoeris desierit. itrobiq igͥ maius legi¬
tima usura fenꝯ nõ debelitur. s in priore
ꝗ dem sp̾e semꝑ in alt̾a uero discusso ꝑicu¬
lo. ne pignoris. uł yꝑotece titislo maiores
usure tenebunt᷑. E ꝑ oꝑis ẜui traiecticie
pecunie gr̃a secuti. ¶ Q insingios dies i
stipłatum deductũ est ad fine̾ centesime
nõ uitra duplam debetur. ¶ Instip łone fe

Expanded text:
periculo creditoris accepta sit an post diem praestitutum et condicionem impletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igtima usura faenus non debebitur, sed in priore quidem specie semper, in altera uero discusso periculo: nec pignora uel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur.Pro operis serui traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesimae non ultra d
Abbreviated transcription (Latin):
tit̾it obligo̾is ⁊ alio casu pignꝰ amissum
fũit uł uiliꝯ distractũ uł si nanis postea
ꝑierit ꝙͣ dies prefimtꝰ ꝑiculo exactꝰ fu̾it.¬
cia ut sasua nane sorte̾ cum cen̾s usuris re¬
penam peti no̾ posse si ꝑ creditorẽ stetisset.
qno minꝯ eam intra ẽtum t̾pͥs p̃stitu̾ acci

Expanded text:
stiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit vel vilius distractum vel si navis postea perierit, quam dies praefinitus periculo exactus fueritcia, ut salva nave sortem cum certis usuris reenam peti non posse, si per creditorem stetisset, quo minus eam intra certum tempus praestitutum acci
Abbreviated transcription (Latin):
tata est ut lic̾et et ꝑticlatun ꝙ aceptu̾
est ex seluere nd retardari itciꝯ ei debi¬
ti p̃stat̾dem sesdem sicum creditor ꝑati
teciis cessalat solam ꝑtem depesuit. ¶¬
Ał. aulo augio gays sieyus mucua qͣ da
qͣntitat̾e accepit hoc cyregiafo iie scp¬
sit me accepiss acceri ab ule mutus sit
mis cum suis usuris placitis int ues. q̃ro
an ex es instr̾s usure peti pessint.Eꝙ me

Expanded text:
data est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti ustotius cessabat, solam partem deposuit. Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: "ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et  proximis cum suis usuris placitis inter nos": quaero, an ex eo instrumento usurae peti possint e
Abbreviated transcription (Latin):
accione usure ueniunt simutuatus
sum pecm̾am. ut creditore tuu̾abselu̾a
ꝗ aut in possẽ̾e mittendꝰ erat bonoru̾
tuoꝵ aut pignora uenditurꝯ ꝙ si domi
magno incomodo deb̾e dici usuras ue¬
nire eas au̾t que ui regione freq̃ntant᷑.
ut est inbone fidei iudicus ꝯstitutum.
s si mutuatus dedi hec uenient usure
di quam usure iste colligunt.
ꝗdem si fundꝰ obrem datus sit. ułuti
dotis causa ⁊ renunciata est affinicas
fructꝰ q̾a restituendi sunt. utiq hi qu
ꝑcepti sunt eo tp̃r quo sꝑabatur affini¬
tas. s ⁊ postiores si inrem mora fuit ut
fructus licuerat ei uegligere fimd̾n.
¶It siindebitũ fund̾ selui ⁊ repeto.f.¬
q̃ꝗ repet̾e debeo. ¶ Iq est si mortis c̃a
fundꝰ sit donatꝰ ⁊ renalu̾it ꝗ donau̾it
atq ita ꝯdiccio nascatur. ¶ Infaiua
fructꝰ qa restituunt᷑. Nam p̾tor idag̾
ut ꝑ inde sint omĩa acq si nicħ abienãt᷑¬

Expanded text:
actione usurae ueniunt, si mutuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum absoluam, quia aut in possessionem mittendus erat bonorum tuorum aut pignora uenditurus. quid si magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae di, quam usurae istae colligunt.quidem si fundus ob rem datus sit, veluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solvi et repetoque repetere debeo.Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur.In Fabiana fructus quoque restituuntur: nam praetor id agit, ut perinde sint omnia, atque si nihil alienat
Abbreviated transcription (Latin):
cestamti ꝗb de redditu solo deduceneo
testator sensit. paulus ne. ante diem
fidei ꝯmisso cedente ꝑtus ancillaꝵ edi
ita refert. Eum ꝗ siłr rogatus ess ut
młrem restituet ꝑtus eius restiuie cogde¬
dum no essersi tunc editus ess cum
infidei qͥisso restituendo moram focises.
n int̾ esse existimo anancilla sp̃alit̾
anhiditas infidei ꝯ̾isso sit fd. lib xxi.l¬

Expanded text:
testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sensit. Paulus respondit ante diem fideicommissi cedentem partus ancillarum editro primo ita refert eum, qui similiter rogatus esset, ut mulierem restitueret, partum eius restituere cogendum non esse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. neque interesse existimo, an ancilla specialiter an hereditas in fideicommisso sit. Idem lib
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Qui scit fund̾ sibi cum alio coem
esse fructus quos ex eoꝑceꝑit inintoul
ignorante secio nõ maiore ex ꝑte suos fa¬
cit.ꝙͣ ex qua dñs predu est nec refert ip̃s
ansociꝰ anutq eos seuerit. qr omis frus¬
tus no uire seminis. s uire seli ꝑcipitur:
sideat. ulła ex ꝑte fructasuos faciet qͦqͥ
modo sati filint ata ꝗ c̾d̾em fund̾ possic
q̃m ticiꝯ bona side m̾catus si lat. frum̾tũ
seuit.anticius bone fidei emꝑtor ꝑceptas
fructus sues taciat.R. ꝙ ad fructꝰ ꝗ ex¬

Expanded text:
um.Qui scit fundum sibi cum alio communem esse, fructus, quos ex eo perceperit inuito uel ignorante socio, non maiore ex parte suos facit quam ex qua dominus praedii est: nec refert, ipse an socius an uterque eos seuerit, quia omnis fructus non iure seminis, sed iure soli percipitur: ssideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum sevi: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus su
Abbreviated transcription (Latin):
arfuit.uł ex aua ca at fuit insta mipedito
er qua restituicio indulgetur pet̾e na po
cuit minorib ⁊ in his succu que ne
atqsier̾t usure ei nd p̾p lucrum petẽ qu
Q  lacato ꝗ ꝯuenitur nisi ꝯnen̾it ut car¬
dius pe. iuate usints defeno nisiexmo¬

Expanded text:
afuit vel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non cuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, Ex locato qui convenitur, nisi convenerit ut tardius pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
pilis ⁊ lana. itaq agni ⁊ edi ⁊ iuitulista¬
tim pleno iuire sunt tone fidei posso̾us
⁊ fructuaru. ¶ Partus uero ancille in
nsu.f. nõ est. itaq ad dñni ꝓprietatis
ꝑtinet. abfurd̾ ei ni debatur ho epii
Imod̾ ꝗs ufaras stipłatus fũ̾it sine usa¬
raꝵ usuras ꝙ illicite adiectum est ꝓ no
adiecto ha ⁊ licitas penposse.

Expanded text:
pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii.Partus uero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim uidebatur hominem in modum quis usuras stipulatus fuerit siue usurarum usuras, quod illicite adiectum est pro non adiecto haberi et licitas peti posse.
Abbreviated transcription (Latin):
pur lice insoric inꝗetari debitores ned
rent. et maxime si parient usuras si n̾
torẽ nec ꝯtumeliosum p̾beat simod̾atu
⁊ cum efficacia benignum ⁊ cum rsta¬
cia hn̾anum. Nlam iit̾ insoler tam
incuriosam ⁊ diligentiam nẽ amibiao¬
sam młtum int̾est p̃pea ꝓspicere deb

Expanded text:
publicae, in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: si notorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum
Abbreviated transcription (Latin):
ciis est semisses solutm. ⁊ reddicis ꝑ aligos
annos nsuris mox stipło comissa esse diuꝰ
marca fortunato ita rescripsit. p̃ sidem ꝓ¬
qͥsta es admod̾ inste cyactbi redige. hc
ꝯsticutio ad intinicũ mod excedit. ꝙd g sic
t̾pranda res est ut in futͣm diratarat et
die cessat᷑on crescat usura. ¶ Diꝯpiꝯ:
ita rescris parũ iuste pret̾itas nsuras por¬
ut ꝙͣ si obmisse te iongi tp̃tis int̾ualium

Expanded text:
tus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, divus Marcus Fortunato ita rescripsit: "Praesidem puestus est, ad modum iustae exactionis rediget". haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Divus Pius ita rescripsit: parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis intervallum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Scia mutu̾a. pe. accepit ase̾pnio
de usuris ita ꝯuenit nisi sua ꝙͣ diens¬
ure supͣ scriꝑte ex solu̾ent᷑ uł pest tcui̾
mesem tc inmaiores usuras seya tene¬
retar. ⁊ deinceps ꝑcet̾asingłas pensiones

Expanded text:
 Seia mutuam pecuniam accepit a Septicio: de usuris ita convenit: nisi sua quaque die usurae supra scriptae exsolverentur vel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones,
Abbreviated transcription (Latin):
uł expediendi debiti nł ficenisseril rogñdis
cedctus sit ut defensione̾ sui mandare n̾e
possit. mor̃a faee̾ non u̾r. siue inuinculis
estium ue p̾tate esse ceꝑit. ¶ Aliqͣndo ⁊ ĩ
tre moram esse dec̾m sob. si forte nõ extat

Expanded text:
 expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? coactus sit, ut defensionem sui mandare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit.Aliquando etiam in re moram esse decerni solet, si forte non exstat
Abbreviated transcription (Latin):
nores addiem solute n̾oͥ fu̾int. nc̾ e̾i pena
m̾ pest mort̾e̾ creditoris nemo fu̾is cui. pe.
solueret᷑ eius cpͥtis inculpatam esse mor̾a
ꝯstitint. ideo simaiores usure pricrib pe¬
tant᷑ exceptio doli no unłr opponetur¬
posso̾r tebet. restitũe qͥm nõ debet resticu

Expanded text:
nores ad diem solutae non fuerint': non enim poenatamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solveretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli non inutiliter opponeturP
Abbreviated transcription (Latin):
f isi dn̾s fundi uenditori hes ex citit. id̾e
erit dicend̾. ¶Siꝗs reminiam man¬
date meo uendid̾it. uendicanti mͥ rem
uenditam nocebit hec exceptio nisi ꝓ¬
betr me mandasse ne trad̾ etur ante¬
ꝙͣ precium soluatur. ¶ Celsꝰ ait. Siꝗs
rem m̾am uendidit. minoris ꝙͣ ei man¬
daui nc̃ nr alienata ⁊ sipetam eam nͥ

Expanded text:
 uenditori existat, idem erit dicendum.Si quis rem meam mandatu meo uendiderit, uindicanti mihi rem uenditam nocebit haec exceptio, nisi probetur me mandasse, ne traderetur, antequam pretium soluatur.Celsus ait: si quis rem meam uendidit minoris quam ei mandaui, non uidetur alienata et, si petam eam, non
Abbreviated transcription (Latin):
posicama stipłoem ꝑtus edicus aut aliꝗd
ꝑẜuum uenditori acꝗsitum est quod ex
stipłatu ꝯsequi no̾ pot̾it iudicio empti
ꝯseꝗtur. id eĩ ꝙ nõ transfertur incam no¬
uat̾ois iuire pristino peti pocest.

Expanded text:
positam stipulationem partus editus aut aliquid per servum venditori adquisitum est, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti consequitur: id enim quod non transfertur in causam novationis iure pristino peti potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̾r qͥqͥ nr̃ seuera filie flaun athenago¬
gͦre. cuo bona su̾ant publicata afisce id̾e
nũan decies centena dotis noie uissit. qd̾ pat
dea ꝑte prestitisse dotis usuras allegassec.
ac deposint ex eo die ratio nõ habebitur us¬
urar ꝙ si postea ꝯuenta ut solu̾et moram

Expanded text:
 noster Severus filiae Flavii Athenagorae, cuius bona fuerant publicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allegasset. ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum. quod si postea conventus ut solveret moram
Abbreviated transcription (Latin):
turl ipͥrs tetꝰ. pop̾ nt. cura tutele resticu¬
tione ꝓfauore pupilioꝵ iatior int̾ptat᷑o
fc̃a est. Niemo ei amdigit hedie sine rder
restituatin in cum dĩe quorestitiuit usu¬
ras prari. pline situtele iudicio uoletẽ
exꝑrri tutor ultro ꝯuen̾it et pe. ebtusis¬

Expanded text:
elae restitutionem pro favore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, sive iudex restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro convenerit et pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
d Cum ca ꝯditoe pignus distrahitur
nec ꝗͥd enict̾re secuta creditor pr̃et ꝙͣis
hebit quo minꝯ p̾cium soluat ¶ Credi
cor ꝗpro.pe. nomen debitoris ꝑ delegato¬
creditor accepit. nllam accdem cum eo
Qui liberatus est habebit.
ditione siue tunc ci trade̾nir lib̾ hd̃ fu̾it
sine ꝯdit̾te que testanito ꝓposita fi̾nt ad¬
libtatem ꝑuen̾it. ne tenebi̾ eiuctionis
nõie. Qͥ au̾t intradendo statu lib̾it di¬
cit intłłr hanc sp̾em dum taxat lib̾ta¬
tis exciꝑe queq ex testam̾to impleta ꝯ¬
dit̾ce ex p̾terito possit obtinge̾ ⁊ ideo si
p̃sens testam̾to lib̾tas data fu̾it ⁊ uen¬
ne ꝓnunciauit euict̾ois noĩ e tenetur.
Rurso ꝗ statu lb̃m tradidit sic̾tam ꝯdi¬

Expanded text:
Cum ea condicione pignus distrahitur, ne quid euictione secuta creditor praestet: qhabebit, quo minus pretium soluat.Credi nomen debitoris per delegatiocreditor accepit nullam actionem cum eo qui liberatus est habebit. ditione, siue iam tunc cum traderetur liber homo fuerit, siue condicione quae testamento proposita fuerit atem pervenerit, non tenebitur evictionis nomine. Qui autem in tradendo statuliberum dicit, intellegetur hanc speciem dumtaxat libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et vennuntiavit, evictionis nomine tenetur. Rursus qui statuliberum tradit, si certam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ id inẜuiana q̃q accione ꝓbari potest
hec ei ⁊ si iurem accio est. nudam t̾n i
pessc̾em anecat. ⁊ soluta pe. uenditori
eꝗtas est emptori restituence ꝓ eniate
acc̃õis. ¶ Si scd̾s emptor uenditore̾ eũd̾q
emptore ad litem hoĩs dedi̾t ꝓcuratore̾
⁊ no̾ resticutt eo dampnatio fu̾it secuta
ꝙ cumq ex c̾a uidicati prestit̾it ꝓcurator
ut inrem suam datus exstipsatu ꝯseꝗ nͥ
pot̾it. s qr tampnũ enictõis ad ꝑsonam
ꝑtinuit emptoris ꝗ mandati udicio ni¬
chil ꝑcepturꝰ est nõ imicilit ad ꝑcipie̾¬
ram litis estimat̾oem agr̾ ex uendͤito ¶¬
diuisiene int̾ ceh̾ides it̾a spꝓcurator ab¬
sentis int̾fuit et dñs ratam hu̾it euiens
p̾dus in dnm accio dab que daret ineu̾
⁊nego̾ni absentis gessit ut qͣnͣti sua in¬
terest accor ꝯseq̃tur. at scil ut melioris
aut det̾ioris agrifc̃i ca fine̾ precu quo
fũat tp̃i indiuisionis estimatꝰ dimin
abduxit uenditor ennd̾ ẜĩ post np̃s offe

Expanded text:
 in Seruiana quoque actione probari potest: haec enim etsi in rem actio est, nudam tamen possessionem auocat et soluta pecunia uenditori aequitas est emptori restituendae pro euictione actionis.Si secundus emptor uenditorem eundemque emptorem ad litem hominis dederit procuratorem et non restituto eo damnatio fuerit secuta, quodcumque ex causa iudicati praestiterit procurator ut in rem suam datus, ex stipulatu consequi non poterit: sed quia damnum euictionis ad personam pertinuit emptoris, qui mandati iudicio nihil percepturus est, non inutiliter ad percipiendam litis aestimationem agetur ex uendito.Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis interfuit et dominus ratam habuit, euictis praediis in dominum actio dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, scilicet ut melioris aut deterioris agri facti caus‹a› finem pretii, quo fuerat tempore diuisionis aestimatus, deminuabduxit uenditor eundem seruum post tempus offe
Abbreviated transcription (Latin):
stum diminũas enictꝰ sit. uire nõ dimi¬
nnet᷑ euicid̾is oblig̾o ne̾ magis ꝙͣ si mcia
gerib que tradita sunt fuissent euicia.
qr alluiuonis ꝑiełm nõ prestat uenoi¬
tor. ¶Eatum est si ex mile ing̾ib tra¬
dicis ꝑissent ducenta mex anuius ꝑali
am ꝑtem fundi .cc. atuliss ac pestea ꝑ
induuso gnta ꝑs cicta ess ꝓ qua parte
auctor ten̾etur. dixi ꝯseqns esse suꝑiori
atur auctor ac si de oetingenais mis residu¬
is sola .c. sexaguita fuissent enicta aiam

Expanded text:
 deminuerat evictus sit, iure non deminuetur evictionis obligatio, non magis quam si incuria geribus quae tradita sunt fuissent evicta, quia alluvionis periculum non praestat venditor. Quaesitum est, si mille iugeribus traditis am partem fundi ducenta attulisset ac postea pro indiviso quinta pars evicta esset: pro qua parte auctor teneretur. dixi consequens esse superioribrinde teneatur auctor, ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent evicta: nam
Abbreviated transcription (French):
int̾posita nõ ess sipacto eo remila essi de¬
minciandi neccͣitas. ¶ E na seya sundi
alitio ticio em̃at. ⁊ qͥ de mota fisci nõie a¬
uctorẽ laudan̾at et euict̾re secuta fundꝰ
ablatus ⁊ fisco aoiidicato est uenditore

Expanded text:
non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Sei fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudaverat et evictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est venditore
Abbreviated transcription (Latin):
¶ It̾ fidue rei ꝓmitendi sint.⁊ uno ad
tudicium non uen̾it atempta si i ꝓmis¬
sione. indicio sistendi cauia st̃a actor aũt
ab alio rempetat᷑. ab aleo penam deftio¬
dicausa ex filu aͣctu de inde dere actor e¬
gͥit. cum filio. except̃oe sumonebitur.
ẜi cum patre ex eia ꝓn̾ssione agat ⁊ mͣnd̾

Expanded text:
unus ad iudicium non uenerit contempta sua promissione iudicio sistendi causa facta, actor autem ab altero rem petat, ab altero poenam desertiodi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum patre ex eius promissione agat. et cont
Abbreviated transcription (Latin):
s cum dolo malo socius negocia gest
pretor ꝑ hanc clansulam nõ int̾uenit
est a̾t ꝓsccio accio.S nec tutorẽ cogit
pretor pupillo ed̾e r̾ces s uidicio tute¬
le sol cogi ed̾e. ¶ sicħ̾ int̾ est si succes¬
gͥiᷤ cebent. ¶Is au̾̃s au arg̃neariꝯ ⁊t̃es
suas leganis nõ uidetur ꝯtineri. Qui¬
unis successo his u̾ł sigͥcatur nõ ma
ꝙͣ siei utuꝯ eas cenass.s nec ħrsten¬
bit᷑ cum nec possideat nec dolo m̃lo
fec̾it.s si ei ante ꝙͣ eas legatario t̃de̾i
dem naatum su̾it. ne ante eas t̃ da
tenẽbit᷑ qͣi dolo fec̾it qt̾ ante ꝙͣ eas t¬
dat tenebitim. s sinicħ tolo fecerit
cã cogͥta legatariꝰ cogendꝰ est ederes
Numularios queq nõ est miquu

Expanded text:
cius negotia gessit, praetor per hanc clausulam non interuenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere. Nihil interest, si succesngi debent. is autem, cui argentarius suas legauit, non uideuris successor his uerbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec possideat nec dolo malo fecerit: sed si ei, antequam eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fecerit: item antequam eas tradat, tenebitur. quod si nihil dolo fecerit, causa cognita legatarius cogendus est edere. Nummularios quoque non esse iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
negocium iustipłando eg̾it. pocest defc̾di
ñc ꝓciratõis si cio cuiꝰ negociũ gesẜit
uailitatem in ea re spectandam esse ut
qͣnt̾ dñi lit̾ int̾fuit suti c̾m exea stipsa¬
tͦone nõ stato reo ꝓcuratori debeatur eã¬
itastipłatus esset qͣnti ea reserit. ut hac¬

Expanded text:
negotium in stipulando egerit, potest defendi non procuratoris, sed eius cuius negotium gesserit utilitatem in ea re spectandam esse: ut quantum domini litis interfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur. eaita stipulatus esset 'quanti ea res erit': ut ‹ha
Abbreviated transcription (Latin):
os tenentur.S si miꝰ prestit̾it ꝑenami
cet̾i lib̾ant᷑ cum nicħ int̾sit. ¶ S. ui
nõie ex hac c̾a noxali iudicio agendũ
es ꝯsentiunt. ⁊ hrdi dat᷑. s nõulcra an
dño sciente. ⁊ cũpossit ne̾ phibente do¬
lo fec̾it quo minꝯ uidicio sistam. offĩ¬
liꝰ dandam mͥ except̾cem adu̾sꝯ dñm
ait. ne ex dolo ẜui dñs iuacretun Si si si¬
ne uoluntate dñi ẜuꝯ hec fecit. Sab̃
noxale uidicium dand̾ ait. Nec fc̃m

Expanded text:
s tenentur: sed si unus praestiterit poenam, ceteri liberantur, cum nihil intersit. Serui nomine ex hac causa noxali iudicio agendum omnes consentiunt. Et heredi datur, sed non ultra annino sciente et cum possit non prohibente dolo fecerit, quo minus in iudicio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucretur. si uero sine uoluntate domini seruus hoc fecerit, Sabinus noxale iudicium dandum ait ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ morte exilio ne cohercitꝰ est. dixit a¬
liquis qͣmͦ gͦ ꝯec exceptio dampnato¬
ꝓd̾it. Si responde biur fideuissorib eia
esse neccͣiam. aut si forte meriluim
salua cuntace habut deffensori eins¬
hec exceptio ꝓderit. ¶ Ind̾ sciend̾ est
eeum qui id arto no̾ stetit. qr capitis

Expanded text:
qui morte exilioue coercitus est. dixerit aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salua ciuitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit. Illud sciendum est eum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
putauit pletor elimteiꝰ cohte sistat
qui impedit aliꝙ̃ iudicio sisti fecute
uit dolo alo nõ tm̃ is prtat᷑. qui
sius manib uł ꝑsucs retinuit. ũm
qui alios quoq regauit ut eitmi de¬
tinẽt uł alouc̾ent ne uidicio sistat. sũ
scientes. sũ ignorantes quitom euent.

Expanded text:
putauit praetor dolum eius coercere, qui impedit aliquem iudicio sisti. Fecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abducerent, ne iudicio sistat, siue scientes siue ignorantes quid
Abbreviated transcription (Latin):
rum iudiciũ sine nore deditone. Io̾qr
iuił. scribit.⁊ si dolo fec̾it quomina ĩei ꝯ
esset pt̃ate. ¶ Si siẜu⁊ presens est. dñs
abest. nec quisꝙͣ ẜuum deffendit. du¬
cendꝰ est inssii pretoris. S cã cognita
dño postea dabitur deffensio. nt põp.⁊¬

Expanded text:
ione. idque Iulianus scribit et si dolo fecerit, quominus in eius esset potestate. sed si seruus praesens est, dominus abest nec quisquam seruum defendit, ducendus erit iussu praetoris: sed causa cognita domino postea dabitur defensio, ut Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
qui pignꝰ accepit. posso̾r nõ est. tani et¬
uut precario debitori ꝯcessam. ¶Si fuudꝰ
indesem datꝰ sit.tam uxor ꝙͣ maricus
applłai̾um. an possor eid fundi sim
trecte dicet᷑ me possorem esse .qr nichõiꝰ¬

Expanded text:
qui pignus accepit, possessor non est, tametaut precario debitori concessam. Si fundus in dotem datus sit, tam uxor quam maritus appellauerim: an possessor eiusdem fundi sim? et recte dicetur possessorem me esse, quia nihi
Abbreviated transcription (Latin):
enm uid̾i in ead causa sist̾e̾ ꝙ ad exꝑiẽ¬
dum nõ facit uis accoeis det̾iꝰ. ¶ Si desi¬
nat ẜuꝰ esse ꝓmisoris uł acc̾o amis¬
sa sit no uideri inead̾ causa stacum labe
ait. uł si is qui pari loco erat uilitigãdo
cepit esse induriorem. uł loco. ułꝑsena
tmutata. Itaq siqͥs ei qui inforo ꝓmis¬
soris queniri nõ potest. uendito aut
potentiori datus t. mag̾ esse putat ut

Expanded text:
ausa ‹sistere›, qui ad experiendum non facit ius actoris deterius. si de‹si›nat seruus esse promissoris uel actio amissa sit, non uideri in eadem causa statum Labeo ait: uel si qui pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, uel loco uel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conueniri non potest uenditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis litigantium grã cegnita c̾a.⁊
si aligo mopmatũ emgat. Ind uidendũ
um̾̃ita an successori eiꝰꝙ dari debeat. an
u̾o qr iam data est ampliꝯ dari nopestis.
⁊mag̾ est ut et pinc c̾a cognita cari celnt¬
negocns care uataitem. Ca au̾t qne ad dis¬
ciplinam militaremꝑtnent et feriatis

Expanded text:
utilitatis litigantium gratia causa cognitsi aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, umenta, an successori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari denegotiis dare uacationem, ea autem, quae ad ‹di›sciplinam militarem pertinent, etiam feriatis
Abbreviated transcription (Latin):
enm d sist̾e ħ est ita sistẽ ut actoris
ꝑ secuno loco det̾iori no̾ sit. ꝙͣuis aͥe¬
no rei possit e̾e disficilior. l eĩ diffici¬
lior exactio sit. m̃ dicend̾ est uderi
in ead̾ causa eum stetisse. Nani et si
nouum es aliemim ꝯͣxiss uł pectu¬
niam ꝑdidiss uidet᷑ tn mead̾ causa

Expanded text:
 sistere hoc est ita sistere, ut actori persecutio loco deteriori non sit, quamuis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactio sit, tamen dicendum est uideri in eadem causa eum stetisse: nam et si nouum aes alienum contraxisset uel pecuniam perdidisset, uidetur tamen in eadem causa
Abbreviated transcription (Latin):
aus.Suisꝯ fruanꝰ messem fecit. ⁊ de¬
cesẜit scipłam que ĩmesse iacet ħrdis
euis esse labes ait. spicam que tra tene¬
turdnui fundi esse. t̾ructũq ꝑcipi spica¬
⁊ cessa aut feno cesse. aut uua ad ẽpta.
aut excussa olea g̃uis nõd̾ tritũ fru¬
mentũ aut ołm fc̾m. uł uindemia
coacta sit. s ut i̾m est ꝙ de olea exe¬
usla scripsit ita. ałr obsuand̾ de ea oł¬

Expanded text:
um.Si fructuarius messem fecit et decessit, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea ol
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ id solum ꝑpetuo eiꝯd̾ mris mansisset.
Irau̾m puco. si flum̾ mundatione ortĩs
actupoitsnam ⁊ si alico mutato in de
is locus aluei publicus esse ceꝑit n inpris¬
tinum statum restitui poss. Id̾ uiris in
mtine ⁊ actu custodierid̾ esse ait labes. de oi¬
ꝗͥb rebus ege id̾ ꝙ in usu .f. sentis. ĩ uo¬
labeo eit. ner sisũma t̾ra stlata ex fundo
meo ⁊ ana iege̾ta ess id cirdo meũ so bnͥ
esse desut. nõ mag̾ ꝙͣ stercorato agro.

Expanded text:
id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse.Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio.Labeo.Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.
Abbreviated transcription (Latin):
is eũ cradidit prefc̾t̾ uigiłum qi infaci¬
nore dephensum. prefectus uigłium:
sũmo supplicio affecit. ages cumcicio da¬
re eunitibi oꝑtere. qr et ante morte dare
tͥ eum eportuerat. labes ait posse. ⁊ a derhi

Expanded text:
is eum tradidit praefecto uigilum quasi in facinore depraehensum: praefectus uigilum eum summo supplicio adfecit. ages cum Attio dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibi eum oportuerit.Labeo ait posse eti
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ siced̾ic fur ne ꝓderetur. qͣm utrius ꝑ
tinpituce u̾sacur cessat repeticio ¶ Qa¬
ens aũt solius accipientis turpitudo
ũsat᷑ celsa ait repetiposse. ułti sit̾ dedero
datur. repeti nõ pesse labeo ⁊ maicellꝯ
pitues u̾satur. s soluis dantis enut᷑

Expanded text:
Item si dederit fur, ne proderetur, quoniam utriusque turpitudo uersatur, cessat repetitio.Quotiens autem solius accipientis turpitudo uersatur, Celsus ait repeti posse: ueluti si tibi dedero, datur, repeti non potest, ut Labeo et Marcellus rpitudo uersatur, sed soli
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ cum noxe dedit̾ee. ¶Differentia at
haꝵ accõm nõ solum illa est.ꝙ ꝗd scit ĩ
decesẜit. h̾is eus te non tenetin:

Expanded text:
it, cum noxae deditione.Differentia autem harum actionum non solum illa est, quod qui scit in decesserit, heres eius non tenet
Abbreviated transcription (Latin):
si ał cum alio ccͣhi uetint ꝯtinua uaria¬
cione danda est omi̾bi a dũsꝯ cun accio
ꝓhibuit cum eo cchi p̾ositi loco nõba¬
bet̾. cum mag̾ hic custodis sit loco ꝙͣ ĩsti¬
toris gͥ nec uence̾ m̃cem hic pot̾it noc in¬
edicu̾ ꝗd ex tabna ¶ Si institoria accũ ẽ¬
rocte de tributoria ipso uire locũ nõ ht.

Expanded text:
ias cum alio contrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet:
Abbreviated transcription (Latin):
tñ siscierit ẜu̾u inpeculiari m̾ce ne¬
gocia uł ut ex̾neus creditor exħ edicto
intributũ uocatur. Licet et mertiͥs ꝯp¬
pellatio angustior sit ut neq adẜuos
edcͥm. ¶ Deculiarem aũt merce̾ nẽ sicu¬
ni peculi accipimus ꝗipe peculium
de ducto ꝙ dno debetur accipit᷑ mersu̾
peculians ⁊ si nichil sit inpecnlio dñm tͥ¬
buteria obligat ira demũ si sciente eo
negociab. ¶ Scientiã hic cam accipimꝰ
que ħt et uolitatẽ. S ⁊ ego pute ne
nouintatẽ s pacientiã nc̃ ẽ uelie deb¬

Expanded text:
n, si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed patientia
Abbreviated transcription (Latin):
sam n̾icem pignori acceꝑit puit dese
dici pferendes dn̾o unt pignoris. Siũ
au̾t dnis siue lns ꝗ inpetestate tiꝯ su̾t
culmũ uenit intributũ s id dũ taxat
ꝙ ex cam̃ce est suic m̾ces maneant
siue p̾ciũ caꝵ receptũ ꝯuersum est in

Expanded text:
sam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris. Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt culium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siu
Abbreviated transcription (Latin):
ceñ. U ucuis ticius m̃se nuimularie qͣm
cexcetat habu̾at nbtum p̃positu̾.is gaio:
seio cauit in hec u̾ba. ectaius mm̾iinas
gaio seio felici salute̾. habes penes m̾e¬
sam patroni mei denarios mille quos
tonis eus uenditis aney epła une co¬
ueniri t̾minał possit.ux. nec uire hus

Expanded text:
orum. Lucius Titius mensae nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis mitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quosbonis eius uenditis an ex epistula iure conueniri Terminalis possit. res
Abbreviated transcription (Latin):
rassi deducoret᷑ mintegrĩi ꝙ ei auica¬
admitend̾ tribntoriã dñis. It̃ parui
refert cũ ipso fuo cc̃lat ancum insfito¬
re eius ¶ Mertis nõie m̾ito adicitur.
ne omis negociatie cuni eofacta trib¬
uteriam indueat. ¶ ꝑ hanc acc̾oem
tribui idet᷑ q ex cam̃ce ⁊ ꝙ eo noie
receptum est. ¶ In cributum uecatur

Expanded text:
 integrum, quod ei a uicaadmittendam tributoriam dicimus. Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est. In tributum
Abbreviated transcription (Latin):
hp. Sires distracta fu̾it sic nisi terat¬
intra ctum diem meliore ꝯdit̾oem inue¬
niss fu̾itq tradita ⁊ forte emptor ante¬
ꝙͣ melior ꝯditio offertur hanc rem pig
pignus simelior ꝯdit̾o fu̾it allata ꝙ qͣm
ubires. sic distracta est nisi emptor disꝑli¬
cuiss ꝑignus finiri nõ pucet.
nat ẜinane locus esse:⁊ mag̾ est ne desi¬
nat. uisi exnolinitate creditoris ħ ft̃me
¶Si in uendit̾ce pignoris ꝯsenẜit credicor.
ulut debitor hanc rem ꝑmuces. uł denet.
uł in dotem det. dicendum erit pignꝰ lib¬
ari nisi salua c̾apignoris su ꝯsentiret. S¬
fecit ne disce det apignore nisi sacis ei¬
fiat.dicend̾ erit exceptoem no nocere ei.
S sin̾o acesẜat pignꝯ uenundari s racã
hu̾t uendit̾oem id̾ erit ꝓband̾ uelle. Eͥrit᷑
si forte nendicio rei pałr odligate nõ ua¬
leat. an noc̾e ħ res creditori debeat ꝙ ꝯsẽ¬
sit ut puta siqua rõ runꝰ uendic̾onẽ impe¬
diat. dicendum est pignꝯ ualere.

Expanded text:
. Si res distracta fuerit sic, nisi intra certum diem meliorem condicionem inuenisset, fueritque tradita et forte emptor, antequam melior condicio offer‹r›etur, hanc rem pignpignus, si melior condicio fuerit allata, quamquam, ubi sic res distracta est, nisi emptori displicuisset, pignus finiri non putet. est, ne desinat, nisi ex uoluntate creditoris hoc factum est. Si in uenditione pignoris consenserit creditor uel ut debitor hanc rem permutet uel donet uel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salua causa pignoris sui consensifecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere.ri, sed ratam habuit uenditionem, idem erit probandum. Belle quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendum est pignus ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceisum fit et h̾rs eius uendid̾it potest
fact q̃o esse quid intlłexit creditor set
recte uenisse dicend̾ est. hee ẽi srtilitateᷤᷤ
Aiudicib nõ admituntur. ¶ Si debitor
forte ꝯcessa uendit̾oe desierit possid̾e.⁊ no¬
si nouo posso̾ri no debitori aquo ype teca
accepit 9sensit creditor uend̾e dicondũ est
noc̃̾e ei except̾dem. s si intra ami̾i aut

Expanded text:
ncessum sit et heres eius uendiderit, potest facti quaestio esse, quid intellexit creditor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur. Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere et nosi nouo possessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ticio credittei obligaret nis si pignoris
remifille uid̾i. nõ ⁊ t̾ cium in loco eius
successisse. ⁊ iceo medii creditoris melio
rem ꝑsecunt᷑ anendicat̾te rei eos remoui
solesiq̃liscimiq pessoi offerreuellet nz¬

Expanded text:
io creditori obligaret, ius suum pignoris remississe uideri, non etiam tertium in locum eius successisse, et ideo medii creditoris meliorrem persequuntur, a uindicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque possessor offerre uellet: n
Abbreviated transcription (Latin):
pesso̾re petatur dimidĩa nõ recte petenur.
¶ipses rem ded̾int ꝓ indiuiso ⁊ cũ imo
creditor paciscatur ne ypotece sint dem̾
adeo petat. ⁊ si hic cinn quo pacto est soli¬
dum fund̾ possideat ꝓ in diuiso ꝙr de ꝑte
peculiarit᷑ ypotecam acceꝑint et hnt libe¬
tam admiinstratõem uideamo anꝙ̃ad̾¬

Expanded text:
essore petatur, dimidia non recte petetur. Si plures dederint pro indiuiso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum possideat, pro indiuiso quia de parte peculiariter hypothecam acceperint et habent liberam administrationem, uideamus, a
Abbreviated transcription (Latin):
od̾. Dicais semꝑnio fimd̾ pignori dedit
⁊ ennd̾ tund̾ postea gaio seyo pignori dedit.
atq ita id̾ ticuus semꝓnio ⁊ gaio seyo en̾d̾
fimd̾ in assem uendidit. ꝗb pignori ante
ded̾at. insolid̾ singłis. qͥro an uendicione
int̃posita uis pignoris extinctũ sit. an
ꝑ hoc ius solum empt̾ois ap̾ ambos m̾a se

Expanded text:
. Titius Sempronio fundum pignori dedit et eundem fundum postea Gaio Seio pignori dedit, atque ita idem Titius Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interposita ius pignoris exstinctum sit ac per hoc ius solu