comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩum maior ustiorq ꝙͣ ipĩ cõsuli uiclĩ gaudio ec fem ꝯͣ pa̾te copiaꝵ ast̾ cõsus uict᷑
s non ẽẽ cum egro senescendum. Quid eĩ ultra differa aut ten cps̃ quẽ t̾tiũ cõsu¬
lem quẽ aliũ ex̾citũ expecrari. Castra carthaginẽsiũ in italia ac ꝓpe in cõspectu urb̃
ẽẽ nõ siciłia ac sardiniã uictis ademptas. Nec hic hyberũ hispaniã perit ẜ solo
patrio terraq in qua genici forẽt pelli romanos.Qu̾atũ ingemescãt. inquit prõs
nri cura menia carthagĩs bellare soliti si uideãt nos ꝓgeniẽ suã duos cõsulos cõ¬
susaresq ex̾cit᷑ in media itałia pauẽtes int̾ castra penũꝙ int̾ aspes appenni nũq
aꝙͥ sit sue dicionis fecisse. hec adsidens egͦ college. Hec in p̃tono ꝓpe cõtionabũda
agere. Scimulãbat et tp̃s ꝓpinquũ comitioꝵ ne in nouos cõsules bellũ differet᷑

Expanded text:
omnium maior ea iustiorque quam ipsi consuli uideri; gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul uictus omnium maior ea iustiorque quam ipsi consuli uideri; gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul uictus sed non esse cum aegro senescendum. quid enim ultra differri aut teri tempus? quem tertium consulem, quem alium exercitum exspectari? castra Carthaginiensium in Italia ac prope in conspectu urbis esse. non Siciliam ac Sardiniam, uictis ademptas, nec cis Hiberum Hispaniam peti sed solo patrio terraque in qua geniti forent pelli Romanos. 'quantum ingemiscant' inquit 'patres nostri, circa moenia Carthaginis bellare soliti, si uideant nos, progeniem suam, duos consules consularesque exercitus, in media Italia pauentes intra castra, Poenum quod inter Alpes Appenninumque agri sit suae dicionis fecisse?' haec adsidens aegro collegae, haec in praetorio prope contionabundus agere. stimulabat et tempus propinquum comitiorum, ne in nouos consules bellum differretur,
Abbreviated transcription (Latin):
custoꝵ fidem in romanos sabomno orãt. Cornesio nec cã nec tp̃s agende rei psace¬
bat suspectaq ei gẽs enat cũ ob infida mlca faanora tũ ob utilia uecustate absos¬
uissent obrecẽtem boioꝵ pfidiã. Sempni ꝯt̃ cõtiuẽdis in fide sotiis maxuũ uĩcu¬
lum eẽ pͥmosq qui coissẽt ope defensos cẽsebat. Tũ collega cuc̃tãte equitatu
suũ misse peditũ iaculatorib fe᷑me admietis ad defendendũ galsicũ agrũ tiñs trebi¬
am mictit spãsos et ĩcõpositos adhuc cami uis preda plereq cũ moipinatos ĩ uasi¬
sset / iugẽtẽ terorẽ cedẽq ac fugã usq ad castra stacioõeq hostiũ fecẽ. uñ insciendie
effusa p̾ussi rursus subsidio suoꝵ plui resticue̾.uaria iñ pugna secytes quacũq ad¬
extiemũ equassẽt cẽ̾tam̃. Maior tñ hosciũ romanis fama uictone fuit. Cetm nemini

Expanded text:
cultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placecultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placebat, suspectaque ei gens erat cum ob infida multa facinora tum, ut illa vetustate obsolevissent, ob recentem Boiorum perfidiam; Sempronius contra continendis in fide sociis maximum vinculum esse primos qui eguissent ope defensos censebat. Is tum collega cunctante equitatum suum mille peditum iaculatoribus ferme admixtis ad defendendum Gallicum agrum trans Trebiam mittit. sparsos et incompositos, ad hoc graves praeda plerosque cum inopinato invasissent, ingentem terrorem caedemque ac fugam usque ad castra stationesque hostium fecere; unde multitudine effusa pulsi rursus subsidio suorum proelium restituere. varia inde pugna sequentes i
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Inde cũ ex̾citu suo ꝓfect̾ ad creberã flum̃ college cõiũgit᷑. Iam ambo cõsuses et
quicqd̾ romanoꝵ uriũ erat hãnibasi oppositũ. Aut ilsis coriis defendi posse romanũ
impiũ aut spem nulła aliã eẽ satis declarabat cam̃ cõsul alt̾ eq̃str płio uno er uns¬
nere suo minut᷑ trahi rẽ malebat Recẽtis aĩ alt̾ eoq ferocior nulla dilatioẽ patiebat᷑
Ad int̾ trebiã padũq agͥ est galli cũ incosebũt ĩduoꝵ p̃pocẽtiũ ppłoꝵ ce̾tamiẽ per
n oquo satis penus y miquo aĩo ferebat a gallis acritũ se uenisse ad liberãdũ eos dicti¬
tans. Ob eam irã simul ut p̃da militẽ alerer duo milia peditũ et nulle equites numi¬
dis plensq mietos qͦsdam et gallos połan oẽm deinceps agñi usq ad̾ radi urs u¬
ssit. Egẽres ope galli cũ ad id̾ dubios ẜuassẽs aĩõs coacti ab auctonb mumie ad uĩ¬
dicos futuros dedinãt. legatisq ad cosules missis auxiliũ romanoꝵ teͬre obnimiã

Expanded text:
legae coniungitur. iam ambo consules et quidquid Romanarum uirium erat Hannibali oppositum aut illis copiis defendi posse Romanum imperium aut spem nullam aliam esse satis declarabat. tamen consul alter, equestri proelio uno et uolnere suo comminutus, trahi rem malebat; recentis animi alter eoque ferocior nullam dilationem patiebatur. quod inter Trebiam Padumque agri est Galli tum in, aequo satis, Poenus periniquo animo ferebat, ab Gallis accitum se venisse ad liberandos eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem aleret, duo milia peditum et mille equites, Numidas plerosque, mixtos quosdam et Gallos, populari omnem deinceps agrum usque ad Padi ripas iussit. egentes ope Galli, cum ad id dubios servassent animos, coacti ab auctoribus iniuriae ad vindices futuros declinant legatisque ad consules missis auxilium Romanorum terrae ob nimiam
Abbreviated transcription (Latin):
muos s contds quales sũc uic padum aspesq besso gerendo romanis aptos non
camroa qꝙ ppima nocte uissis misicib uasa siłetio colligẽ castra ab ticino mota
eẽ nadũq a qadũ est uo ratib quib iunxenit flum nõdũ resolucis sine cumł¬

Expanded text:
campos patentes, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non campos patentes, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non esse. itaque proxima nocte iussis militibus uasa silentio colligere castra ab Ticino mota festinatumque ad Padum est ut ratibus, quibus iunxerat flumen, nondum resolutis sine tum
Abbreviated transcription (Latin):
equos ped̾ites int̾mixti mltis sãbentib ex equis aut desisientib uͥ suos p̃mi cir¬
cũuentos uidissẽt iã magna ex ꝑte anceps pugna erat donec nuide qͥ in cõ¬
nib erãt cĩ cũuecti pausulũ ab cergo so ostendemĩe. Is pauor ꝑtulit romanos
auỹq pauorẽ cõsulis uulrꝰ ꝑiculũo ine̾cursu cũ pͥmũ pube scentis filii pulsa¬
tum. h̃ic erat uiuenis penes quẽ ꝑfecci hu̾ice bellĩ saus est africat᷑ ob egregiã
uictoniã de hanibase et de penis appessat᷑. Euga cam̃ effusa iaculato maxẽ fuit
quos pͥmos numide inuasenĩt. alius cõfertus equitat᷑ cõsule ĩ .. c̃diũ acceptũ
nõ armis mͦ s etiã corponb suis ꝓtegẽs in castra nusꝙͣ crepide nem effuse ce¬
dendo reduxit. Seruati cõsuł decus coestus ad̾ seruũ nacioẽ sigurẽ delegat. m¬

Expanded text:
equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus ubi suos premi cirequos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus ubi suos premi circumuentos uidissent, iam magna ex parte ad pedes pugna abierat, donec Numidae qui in cornibus erant circumuecti paulum ab tergo se ostenderunt. is pauor perculit Romanos, auxitque pauorem consulis uolnus periculumque intercursu tum primum pubescentis filii propulsatum. hic erit iuuenis penes quem perfecti huiusce belli laus est, Africanus ob egregiam uictoriam de Hannibale Poenisque appellatus. fuga tamen effusa iaculatorum maxime fuit quos primos Numidae inuaserunt; alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, non armis modo sed etiam corporibus suis protegens, in castra nusquam trepide neque effuse cedendo reduxit. seruati consulis decus Coelius ad seruum natione Ligurem delegat; m
Abbreviated transcription (Latin):
cetera recẽtib et̃ t̾ntos ꝓdigiis. Nã er supus incrauerat castm samatis ob̾uiis
ipẽ intactus euaserat. Exam apũ in arbore p̃torio ĩminẽte cõsedenit. Quibus
pcuratis scipio cũ equitatu iaculatorib q expedicis ꝓfect̾᷑ ad castra hostiũ ex ꝓpinqͦ
conias qͣnte et ciu̾ gnis eẽte specusandas obuius fic hanmibali et ip̃i cũ equitib¬
ad̾ expiominda cͥca scca ꝓgsso. neutri asteros pͥmos cernebũt densior dem̃ incessu ca¬
p̾sio sese expediebũt. Scipio iacusatores et gassos equites in frõte socat romaõs
socioꝵq ꝙ robonis funt in sub̃sidiis. hannibał frenatos equices ĩ med̾iũ accipit cor¬
nua numidis firmat. uix dum clamore sublato iaculatores fugerũt int̾ subsidia
ad scd̃am aciem. Inde equitũ certam̃ erat aliqͣnd̾iu anceps. Deinde quia turbubat̃

Expanded text:
cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam et lupus intraverat castra laniatisque obviis cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam et lupus intraverat castra laniatisque obviis ipse intactus evaserat, et examen apum in arbore praetorio imminente consederat. quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatoribusque expeditis profectus ad castra hostium ex propinquo copiasque, quantae et cuius generis essent, specuad exploranda circa loca progresso. neutri alteros primo cernebant; densior deinde incessu  proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos sociorumque quod roboris fuit in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis firmat. uixdum clamore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ac secundam aciem. inde equitum certamen erat aliquamdiu anceps; dein quia turbabant
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiat in ꝯuoꝵ spe pugnarẽt agnĩ sese datuꝵ ec̃ in Italia astica hispania ubi
quisq uesit ĩmunẽ ip̃i qui accepissec sibisq. Qui pociniã ꝙͣ agnĩ maliusset ei
se angẽto satis stũꝵ. Qui sotioꝵ ciues carchaginẽses fien uellet̃. potestatẽ stũrũ.¬
Qui domos redire massẽt datuꝵ se oꝑam ne cui suoꝵ połanũ mutatã secũ fortu¬
nam eẽ uellet. Seruis qͦ dnõs ꝓsecutis lib̾tatẽ ꝓponit binaq ꝓ ħis mancipia
diñs se redd̾ituꝵ. Eaq uc nita scirẽt fore agnũ seua manu dextm silicẽ retinẽs
si falłeret iouẽ cetb̃eq p̃cat᷑ dõs itu se mactarẽt quẽ admodũ ip̃e agnũ mactass¬
et scd̃m p̃catiõe cap̃ pecudis saxo elisit. Cũ uo̾ os̃ uesud diis auctorib ĩ spem
suam quisq acceptis ũ more qd dum nõ pugnarẽt ad uotienda sꝑata rati. p̃liũ
uno aĩo et uoce una poscũt. Apud̾ romanos haud ꝙͣꝙͣ tãta alacritas cuit sup

Expanded text:
onuntiat in quorum spem pugnarent: agrum sese daturum esse in Italia Africa Hispania, ubi quisque velit, immunem ipsi qui accepisset liberisque; qui pecuniam quam agrum maluisset, ei se argento satis ire mallent, daturum se operam ne cuius suorum popularium mutatum secum fortunam esse uellent. seruis quoque dominos prosecutis libertatem proponit binaque pro his mancipia dominis se redditurum. eaque ut rata scirent fore, agnum laeua manu, dextra silicem retinens, si falleret, Iovem ceterosque precatus deos, ita se mactarent quem ad modum ipse agnum mactasset, secundum precationem caput pecudis saxo elisit. tum vero omnes, velut dis auctoribus in spem suam quisque acceptis, id morae quod nondum pugnarent ad potienda sperata rati proelium uno animo et voce una poscunt. apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat super
Abbreviated transcription (Latin):
nos nobilitate iures sub corona nener̃t. Postꝙͣ ab ea ꝑte sacis tutã diciłiã cõsebat
cõsul ad insulas uulcam qr fama erat stare ibi prinicã classem traiecit. Nec qͥsꝙͣ
hostiuĩ crra eas insulas muẽt᷑. Iã forte tr̃asmisemãt ad uastanda icalie oram. Deporu¬
satoq uiuoniẽsi agro urbẽ et̃ ce̾rebãt. Repotẽti siciłiã cõsusi extẽsio hosciũ in agro¬

Expanded text:
nes nobilitate uiros, sub corona uenierunt. postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat nes nobilitate uiros, sub corona uenierunt. postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat consul, ad insulas Uolcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec quisquam hostium circa eas insulas inuentus; iam forte transmiserant ad uastandam Italiae oram depopulatoque Uibonensi agro urbem etiam terrebant. repetenti Siciliam consuli esce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iũsg̃ssueq ex regia ĩ p̃coriã nauẽ gratulat᷑ sospitẽ cũ ex̃citii et nauib aduo
nise poatos ospum ac felicẽ in sicilia tiñsitũ. Statũ deir insuse carthagiesiũ
de piam sosites mantimsq cuntacib eẽ quibus dam uolnutibi nonas irs Re¬
ob sec cõsusi nicħ cuc̃tandum uisum qͥn lilibeũ classe retet. Et rex regiaq cdassis
una ꝓfecti naiuiguntes iñ pugnatũ ad sisibeum fusasq er captas hostiũ naues ac¬
arcere. a lilibeo c̃s. hieronẽ cũ classe regia dimisso relictoq p̃tore ad tuenda Sicisio
oium uoẽ in insula mesicã q̃ a carrhaginesib tenebat᷑ traieat. Ad̾uenienti hamiscar
gisgonis filius p̃fut᷑ p̾sidii cũ pnulo d̾uob milib militũ oppidũq cũ insula tra¬
ditur Inde p̾o̾ paucos dies reddicũ lilibeũ captiuiq era cõsule et a p̃tore p̃t᷑ insig¬

Expanded text:
transgressusque ex regia in praetoriam nauem, gratulatus sospitem cum exercitu et nauibus atransgressusque ex regia in praetoriam nauem, gratulatus sospitem cum exercitu et nauibus ae prosperum ac felicem in Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium  Lilybaeo maritimisque ciuitatibus esse et quibusdam uolentibus nouas res fhaec consuli nihil cunctandum uisum quin Lilybaeum classe peteret. et rex regiaque classis una profecti. nauigantes inde pugnatum ad Lilybaeum fusasque et captas hostium naues accepere. a Lilybaeo consul, Hierone cum classe regia dimisso relictoque praetore ad tuendam Siciliae oram, ipse in insulam Melitam, quae a Carthaginiensibus tenebatur, traiecit. aduenienti Hamilcar Gisgonis filius, praefectus praesidii, cum paulo minus duobus milibus militum oppidumque cum insula traditur. inde post paucos dies reditum Lilybaeum captiuique et a consule et a praetore, praeter insig
Abbreviated transcription (Latin):
ac uĩtute ũ m astũ euecti sũt iomanos cõserẽ puguã et ex ꝓpiqno uires cõst̃ie
uesse. Contra eludẽ penos et arte nõ ui rẽ gerere nauiũq ꝙ iuroꝵ aut ãmoꝵ
malle cẽtam̃ face̾. Nã ut sotiis naualib affatĩ minꝰ instructã classemiita ĩope
milite habebuant et sicubi cõẜca nauis eet haud ꝙͣꝙͣ pr nñs armatoꝵ ex ea
pugnabãt. Quad uͥ aĩãdũsum est et romanis młtrcudo sua auxit aĩuim. Et
nucitas islis minuit excẽpso .uii. nanes punice cicũuẽte. fugã cetẽ recerenĩt
Misle ec. dec. fuero in nauib capti misites naute in ħis tres nob̃sẽs cãchagne¬
su. Sassis iomana ĩ cosumis una tm̃ ꝓforica naui. S ea qͣ ip̃a reduce in
põtũ rediit. Scd̾m hac pugnã nõdũ gnans eis qui messane eiũt .l. sempnius
cosul messanã uenit. Ei fretũ intrana rex hiero csassem ornatã obuiã duxit

Expanded text:
ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre uelle; contra eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirorum aut armorum malle certamen facere. nam ut sociis naualibus adfatim instructam classem, ita inopem milite habebant et, sicubi conserta nauis esset, haudquaquam par numerus armatorum ex ea pugnabat. quod ubi animaduersum est, et Romanis multitudo sua auxit animum et paucitas illis minuit. extemplo septem naues Punicae circumuentae: fugam ceterae ceperunt. minsium. classis Romana incolumis, una tantum perforata naui sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit. secundum hanc pugnam, nondum gnaris eius qui Messanae erant Ti. Sempronius consul Messanam uenit. ei fretum intranti rex Hiero classem ornatam obuiam duxit,
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ p̾scubit monetq ut sylibeũ fimo tenẽt ssidio. Ex templo et qͣcu p̃torẽ a ciui¬
ues deferrẽt. Et ubi signũ datũ eẽt ne quid moiũ c̃scendendi fucet᷑ p dẽm horim
morati cursum nauiũ er̃t carthagniẽses ut añ sucem accedent sisiben. Pre sensim
tam̃ est qi et suna ꝑ nox ent et sublatis armam̃tis ueniebãt. St temoso datim
ex spelis signũ et in oppido ad arma cõclamatũ est er in naues cõscensũ. Dars
militũ in muns portaꝵ q in scationib pa̾s in nauib eĩt. Et carthaginẽses qr ĩ
fort haud cum imparatis cernebũt usq ad sucẽ portu se abstmnorũt. Demendis ar¬
mam̃tis eo cp̃t aptandaꝙ ad pugnã classe assup̃ta uͥ ilsux̃ ircepẽ csassen is a¬
tum ut spatiũ pugne eẽt exicũq sibem̃ e portu naues hostiũ haberẽt. Nec romai
decirctͥa uẽ pugnã. Et memona ciͥca ea ip̃ã soca gestaꝵ reꝵ fceti ex misitũ multicndaẽ

Expanded text:
erat perscribit monetque Lilybaeum firmo teneret praesidio. extemplo et a praetore circa civives deferrent, ut ubi signum datum esset ne quid moram conscendendi faceret, perque ommorati cursum nauium erant Carthaginienses ut ante lucem accederent Lilybaeum, praesensum tamen est quia et luna pernox erat et sublatis armamentis ueniebant. extemplo datum signum ex speculis et in oppido ad arma conclamatum est et in naues conscensum; pars militum in muris portarumque in stationibus, pars in nauibus erant. et Carthaginienses, quia rem fore haud cum imparatis cernebant, usque ad lucem portu se abstinuerunt, demendis armamentis eo tempore aptandaque ad pugnam classe absumpto. ubi inluxit, recepere classem in altum ut spatium pugnae esset exitumque liberum e portu naues hostium haberent. nec Romani detractauere pugnam et memoria circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et milit
Abbreviated transcription (Latin):
sibei atupandi u̾cipuã curã ẽẽ crede̾ eadẽ cẽpestate qua ip̃i disiecti forẽt cã qͣ ciass

Expanded text:
lybaei occupandi praecipuam curam esse; credere eadem tempestate qua ipsi disiecti forent eam quoque classlybaei occupandi praecipuam curam esse; credere eadem tempestate qua ipsi disiecti forent eam quoque class
Abbreviated transcription (Latin):
sane magne ptio nũmis aureis quadungẽtis dacis ⁊ brũdismo p̃fecto p̃sidii cor¬
rupto tradit᷑ hãnibali clastidiũ. Id horreũ fuit penis sedentib ad trebiã : In captuos
ex tindico p̃sid̾io ut fama ciem̃tie in pͥncipio reꝵ cosliget᷑. ⁊ lich seuicũ est cũ ad
trebiam tenestre cõstituisset bellum. Intim cuta siciliam insulasq italie ĩminõ¬
cum misse armatis ad depopusandã horũ itasie a carthaginẽsĩb misse nouo
rpinas uui ad insula uulcani tenuerĩt tres ĩfretũ ad̾n̾tit estus . Ad eas coset¬
cus a messana.xii. naues abierone rege si racusanoꝵ misse qui ta forte messane
erat cosuse romanũ opꝑiens nusso reptignãte captas naues messanã in portu
sas qna er.xxx. alias ꝗnq remes siciliam petẽ ad sollicitandũ uetes Potos ui¬

Expanded text:
sane magno pretio, nummis aureis quadringentis, Dasio Brundisino praefecto praesidii corsane magno pretio, nummis aureis quadringentis, Dasio Brundisino praefecto praesidii corrupto traditur Hannibali Clastidium. id horreum fuit Poenis sedentibus ad Trebiam. in captiuos ex tradito praesidio, ut fama clementiae in principio rerum colligeretur, nihil saeuitum est. cum ad Trebiam terrestre constitisset bellum, interim circa Siciliam insulasque Italiae imminencum mille armatis ad depopulandam oram Italiae a Carthaginiensibus missae; nouem Liparas, octo ad insulam Uolcani tenuerunt, tres in fretum auertit aestus. ad eas conspectas a Messana duodecim naues ab Hierone rege Syracusanorum missae, qui tum forte Messanae erat consulem Romanum opperiens, nullo repugnante captas naues Messanam in portum  et triginta alias quinqueremes Siciliam petere ad sollicitandos ueteres socios; Li
Abbreviated transcription (Latin):
sunũ agm̃ in auiditate p̃de ĩuacua romana castra numide deu̾cissent. Ibi dũ
pscrutantes laca omĩa castroꝵ nullo sacis digno more p̃cio ep̃s tenĩt emissus
hostis de manib est. Et cũ iã trãsgssos trebiã romanos merãtesq castra cõspe¬
xisset paucos mortoꝵ aciderũt cura flum int̾ ceptos ecipio nec uexationẽ uus¬
nens in iua iactãtis ustr patiẽs et cossegã iã eĩ et reuocatũ ex sicilia audierat int̾
exrectãdũ locũ qui ꝓpe flum̃ tucissimꝰ statiuus est uisus delctũ cõmuniũ. Nec ꝓcul
inde hãnibal cũ cõsedisset ꝙͣcũ uictona eq̃str elat᷑ cm̃ auxius ĩopia q̃ ꝑ hosciũ agros
euncẽ nusꝙͣ p̃panitis comeatib maior in dies excipiebat ad dastidiũ uicũ quo magͦ¬
frum̃ti nũm cogesserãt romani mictit. Ibi cũ uĩ pararẽt spes frã ꝓdiciois. Nec̃

Expanded text:
simum agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum simum agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum perscrutantes loca omnia castrorum nullo satis digno morae pretio tempus terunt, emissus hostis est de manibus; et cum iam transgressos Trebiam Romanos metantesque castra conspexissent, paucos moratorum occiderunt citra flumen interceptos. Scipio, nec uexationem uolneris in uia iactati ultra patiens et collegam— iam enim et reuocatum ex Sicilia audierat—ratus exspectandum, locum qui prope flumen tutissimus statiuis est uisus delectum communiit. nec procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri elatus, tantum anxius inopia quae per hostium agros euntem, nusfrumenti numerum congesserant Romani, mittit. ibi cum uim pararent, spes facta proditionis; nec
Abbreviated transcription (Latin):
stero die i cõspectu hostiũ acie direcca rocestatẽ pugne feat. In seyti nocre cedes
in castris romaĩs tumłtu cñ ꝙͣ ie maior ab̾ auxiliatorib gallis stã est ad duo mi¬
lia pedicũ et ducenti equites ugisib ad portas trucidutis ad hannibałe crũffugiũt
Q uos penus benigne allocut᷑ et spe ingẽtiũ donor accẽsos quẽq suas in ciuitates
ad sossicitandos ppłariũ aĩos dimisic. Scipio cedem eã signũ defectioĩs oĩam galloꝵ
eẽ int̾ cõtactosq eos scele uelut iniecta rabie ad arma ituros ꝙꝙͣ grauis ad huc
uusneꝰ erit tñ quãta uigilia noctis ĩ seq̃ntis tacico agmine ꝓfectus ad crebiã fluui
um in socri astioni socusq ĩ peditiores equites castra mouer. Minusꝙͣ ad tianum
fefellit. missisq hannibal pͥmũ numidis dem̃ oĩ equitatu curbass utiq nouis¬

Expanded text:
stero die in conspectu hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes stero die in conspectu hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes in castris Romanis, tumultu tamen quam re maior, ab auxiliaribus Gallis facta est. ad duo milia peditum et ducenti equites uigilibus ad portas trucidatis ad Hannibalem transfugiunt; quos Poenus benigne adlocutus et spe ingentium donorum accensos in ciuitarium animos dimisit. Scipio caedem eam signum defectionis omnium Gallorum esse ratus contactosque eo scelere uelut iniecta rabie ad arma ituros, quamquam grauis adhuc uolnere erat, tamen quarta uigilia noctis insequentis tacito agmine profectus, ad Trebiam fluuium iam in loca altiora collesque impeditiores equiti castra mouet. minus quam ad Ticinum fefellit; missisque Hannibal primum Numidis, deinde omni equitatu turbasset utique nouis
Abbreviated transcription (Latin):
moit cronsie. Nõ potuit põtem uc extrema resoluta em̃t toca rate in serundã aqͣ
caeper ce Cellus auctor est magonẽ cũ cquitatu et hispanis pedicib flum̃ ex cẽplo
calenatasse iõm hanibasem ꝑ suꝑiori pad̾i uada ex̾citũ tiaduxisse elefantis in
ordinẽ ad substinendũ impetũ flumĩs oppositis ea ꝑitis amnis eĩ iuix fecint. Nãq
omis inflati tm̃suexũt utres s młtoꝵ dieꝵ ciruitu paduã da petenda fuent qͥ ex̾at᷑
oriuuis impedim̃cis tradue poss. Postiores apd̾ me auccores sũt qui bid̾uo uix
sorũ ratẽ nĩcrenda fsumĩ ĩuẽtũ cradũt. Ea cũ magone equites hispaoꝵ expeditos
omi ssos dun hannibal cura flum̃ segationib galłoꝵ audiendis morat᷑ t̾icit gͣuius
ueditũ agm Int̃m mago equitesq ab trãsicu flumĩs diei uniꝰ itinẽ rsacẽtiã ad ho¬
stes cõcendũt. hãnibuł pꝰ paucis dieb sex milia a placẽtia castra cõmuniuit et po¬

Expanded text:
 pontem non potuit, ut extrema resoluta erant tota rate in secundam aquam labente. Coelius auctor est Magonem cum equitatu et Hispanis peditibus flumen extemplo tranasse, ipsum Hannibalem per superiora Padi uada exercitum traduxisse, elephantis in ordinem ad sustinendum impetum fluminis oppositis. ea peritis amnis eius uix fidem fecerintomnes inflati trauexerint utres—, et multorum dierum circuitu Padi uada petenda fuerunt qua exercitus grauis impedimentis traduci posset. potiores apud me auctores sunt qui biduo uix locum rate iungendo flumini inuentum tradunt; ea cum Magone equites <et> Hispanorum expeditos praemissos. dum Hannibal, circa flumen legationibus Gallorum audiendis moratus, traicit grauius peditum agmen, interim Mago equitesque ab transitu fluminis diei unius itinere Placentiam ad hostes contendunt. Hannibal paucis post diebus sex milia a Placentia castra communiuit et po
Abbreviated transcription (Latin):
rapidusq in cõsiłiis ac lingua ĩmodic̾ pͥmo int̾ paucos deu ꝓ palã in nulgus
dor suꝑioꝵ q̃ pessima ars nimis ꝓspis młtoꝵ successib creuit sese excollebat. Han¬
nibal ex arpinis ĩ sanniũ transit beneuẽtanũ depplat᷑ agrũ. Celesiam urbẽ capit ir
ritat eciã de ind̾ustna ducẽ si forte accẽsum tot indigͥtatib cladib q sotioꝵ detrahẽ
ad eqũ cẽtam̃ possit: Int̾ multidiuẽ socioꝵ italici genis qui ad cuinsimenũ capti
abhannibale dimissiq fuerãt cres campani eꝯuites er̃t młtis iã illecti donis
ꝓmissisq hannibalis ad cõciliandos ppłoꝵ aĩos. ħi nũciãtes si in cãpaniã ex̃ctũ
admouiss capue potumde copiã fore cũ res maior ꝙͣauctores ẽẽnt dubiũ smniba

Expanded text:
rapidusque consiliis ac lingua immodicus, primo inter paucos, dein propalam in uolgus, mendoque superiorem, quae pessima ars nimis prosperis multorum successibus creuit, sese extollebat. Hannibal ex Hirpinis in Samnium transit, Beneventanum depopulatur agrum, Telesiam urbem capit; inritat etiam de industria ducem Romanum, si forte accensum tot indignitatibus cladibusque sociorum detrahere ad aequum certamen possit. inter multitudinem sociorum Italici generis qui ad Trasumennum capti ab Hannibale dimissique fuerant tres Campani equites erant, multis iam tum inlecti donis promissisque Hannibalis ad conciliandos popularium animos. hi nuntiantes, si in Campaniam exercitum admovisset, Capuae potiendae copiam fore, cum res maior
Abbreviated transcription (Latin):
ħyber̃ est sagñtũ nusꝙͣ te uestigio mouearis. Parũ est ꝙ uet̾imas ꝓuĩtias mãs
misenĩt. Nicħ uꝙͣ uob relictũ est n ꝯd̾ armis undicarem. Illis timidis et ignauiᷤ
accipient. Uob nearͣ est fortis uiib eẽ et oĩb int̾ uiccoriã mortẽ ue certa des¬
peracioẽ ab̃nitis aũ iuncere aut si fortuna dubitabit in p̃lio pottꝙͣ in fuga mor¬
cem ouete. Si ħ bn fixum oibus destinatũ in aiõ est iterũ dicã uiastis. Nullu
cõcep̃tum ad uicendum hõi a diis ĩmortalib̾ acrius datum ẽ. h̃ĩs adbrtationib cũ

Expanded text:
Hiberum est Saguntum? "nusquam te uestigio moueris. " parum est quod ueterrimas prouincias meas,Hiberum est Saguntum? "nusquam te uestigio moueris. " parum est quod ueterrimas prouincias meas,miserunt. nihil usquam nobis relictum est nisi quod armis uindicarimus. illis timidis et ignauis accipient: uobis necesse est fortibus uiris esse et, omnibus inter uictoriam mortemue certa desperatione abruptis, aut uincere aut, si fortuna dubitabit, in proelio potius quam in fuga mortem oppetere. si hoc bene fixum omnibus destinatum in animo est, iterum dicaentum> ad uincendum homini ab dis immortalibus acrius datum est.' his adhortationibus cu
Abbreviated transcription (Latin):
tor ꝓcedam adu̾sus ignotos int̾ se ignor̃tesꝙ. Quocũq arcũtusi ocusos psena
oiã uideo aĩoꝵ ac roboris ueteranũ peditẽ generosissimar gẽtiũ equites frenatos¬
et infrenacos uos sotios fidelissimos fortissimosq uos carthaginẽses cũ ob patͥam
tũ obnuĩ uiscissimã pugnaturos. In fn̾̃m bellu infescisq signis descendimꝰ in Ita¬
airentis. Acrendit p̃cea aĩos et stimulat dosor ĩuiria indigͥtas. Ad suppliciũ deporo¬
scer̃t me d̾ucẽ pͥmũ dem̃ uos cẽs qui sagñcũ oipugnasseris. Ded̾itos ustims cr¬
ciatib ad fectim fuer̃t. Crudelissima ac suꝑbissima ges sua oĩa suiq arbitrii fa¬
cit. Cũ quib belłu cũ quib uacẽ hubeam᷑ se mod̾ũ imponẽ equũ censet cicũsẽ¬
bis inclũditq nos t̾minis mõtiũ fluminũq quos ne excedam n eos quos sta¬
tuit t̾minos obẜuat. Ne trãsiers hẏberũ ne quid rei tibi sit cũ sagũtinis. Ad

Expanded text:
 aciem aduersus ignotos inter se ignorantesque. quocumque circumtuli oculos, plena omnia uideo animorum ac roboris, ueteranum peditem, generosissimarum gentium equites frenatos infrenatosque, uos socios fidelissimos fortissimosque, uos, Carthaginienses, cum ob patriam, tum ob iram iustissimam pugnaturos. inferimus bellum infestisque signis descendimus in Itauria, indignitas. ad supplicium depoposcerunt me ducem primum, deinde uos omnes qui Saguntum oppugnassetis; deditos ultimis cruciatibus adfecturi fuerunt. crudelissima ac superbissima gens sua omnia suique arbitrii facit; cum quibus bellum, cum quibus pacem habeamus, se modum imponere aequum censet. circumscribit includitque nos terminis montium fluminumque, quos non excedamus, neque eos, quos statuit, terminos obseruat: "ne transieris Hiberum; ne quid rei tibi sit cum Saguntinis." ad
Abbreviated transcription (Latin):
quib ampłiora hoiẽs no a diis qͥdem ĩmortalib optare solent. Si siciliã tm̃ ac sardi¬
mam parẽtib nr̃is ereptas nra ui̾tute recuꝑaturi eẽm satis tñ ampła p̃tia eẽnt.
Q uicqd romani tot criũphis partũ cõgestũ q rossidet̃ id oẽ ur̃m̃n cũ ipĩs dnĩs fucue¬
est. In sane cã ooumnã mertedem agite cum dns un uiuantibi armo mobion satis¬

Expanded text:
quibus ampliora homines ne ab dis quidem immortalibus optare solent. si Siciliam tantum ac Sardiquibus ampliora homines ne ab dis quidem immortalibus optare solent. si Siciliam tantum ac Sardiniam parentibus nostris ereptas nostra uirtute reciperaturi essemus, satis tamen ampla pretia essent: quidquid Romani tot triumphis partum congestumque possident, id omne uestrum cum ipsis dominis futest; in
Abbreviated transcription (Latin):
en tium fortuna saudaret᷑. Dum sic aliquot spectatis parib affectos dimisiss cõ¬
tione iñ aduocata ita apd eos socutͦ fertur. Siquẽ aiũm in aliene sortis exemplo
paulo huĩstis cundẽ mox ĩextimada fortuna ur̃a habueritis uicimꝰ mihtes. Neq
eĩ spectacłm modo illud s quedum ueluti imago ur̃e cõditionis erat ac nescio an
maiou uĩcusa maioresq nocitates uob̃ ꝙͣ captiuis urĩs fortuna cicũdedit᷑. Dextu
seuaq duo maria csaudut nłłam ne ad effugiũ qͥdẽ nauẽ hñtib. Cura pad̾us ã¬
nis maior padus ac uosentior rodano. A tergo aspes urgẽt uix incegris nob̾ ac in¬
gentib transice. hic uob̃ uĩcendũ aut moriendũ milites est ubi pͥmũ hosti occũri¬
stis. Et eadẽ fortuna q̃ nociͣtatẽ pugnãdi imposuit p̃mia nob ea uictonb ꝓponit

Expanded text:
ientium fortuna laudaretur. cum sic aliquot spectatis paribus adfectos dimisisset, conientium fortuna laudaretur. cum sic aliquot spectatis paribus adfectos dimisisset, contione inde aduocata ita apud eos locutus fertur. 'si, quem animum in alienae sortis exemplo paulo ante habuistis, eundem mox in aestimanda fortuna uestra habueritis, uicimus, milites; neque enim spectaculum modo illud sed quaedam ueluti imago uestrae condicionis erat. ac nescio an maiora uincula maioresque necessitates uobis quam captiuis uestris fortuna circumdederit. dextra laeuaque duo maria claudunt nullam ne ad effugium quidem nauem habentes; circa Padus amnis, maior Padus ac uiolentior Rhodano, ab tergo Alpes urgent, uix integris uobis ac uigentibus transitae. hic uincendum aut moriendum, milites, est, ubi primum hosti occurristis. et eadem fortuna, quae necessitatem pugnandi imposuit, praemia uobis ea uictoribus proponit
Abbreviated transcription (Latin):
agicet curas s identide hoc aĩo reputet mũs nc̃ intueri man̾ senatũ ipłmq romanũ
qualis nr̃a ius ut̾ͥusq fuerit talem deiñ fortunã illius urb̃ ar romani imperii
fore. hec apud romanos cõsul. hannibas reb pͥusꝙͣ u̾bis adhortandos milices int̾
curũdato ad spectacłm ex̾citu captiues montanos uic̃ros ĩ med̾io cõstituit armisq
gassicis añ pedes eoꝵ ꝓiectis int̾rogare int̾pretem iussit quis uĩculis leuaretur ar¬
maq er equũ uictor acciperet decertare ferro uesset. Cum ad unũ õs ferr̃ pugͥm
Et cui sors exciderat a lacer int̾ gratulantes gandio exultans cũ sui moris tripu¬
diis arma raptim capiebat. ubi uoͣ dimicarent his hitus aĩoꝵ nõ int̾ eidem modo
cõdicionis hoiẽs erat s eciã int̾ specrãtes uulgo nõ uc iuĩcentiũ mag̃ ꝙͣ bñ mor¬

Expanded text:
agitet curas sed identidem hoc animo reputet nostras nunc intueri manus senatum populumque Romanum: agitet curas sed identidem hoc animo reputet nostras nunc intueri manus senatum populumque Romanum: qualis nostra uis uirtusque fuerit, talem deinde fortunam illius urbis ac Romani imperii fore.' haec apud Romanos consul. Hannibal rebus prius quam uerbis adhortandos milites ratus, circumdato ad spectaculum exercitu captiuos montanos uinctos in medio statuit armisque Gallicis ante pedes eorum proiectis interrogare interpretem iussit, ecquis, si uinculis leuaretur armaque et equum uictor acciperet, decertare ferro uellet. cum ad unum omnes ferrum pugt, et, <ut> cuiusque sors exciderat, alacer, inter gratulantes gaudio exsultans, cum sui moris tripudiis arma raptim capiebat. ubi uero dimicarent, is habitus animorum non inter eiusdem modo condicionis homines erat sed etiam inter spectantes uolgo, ut non uincentium magis quam bene mor
Abbreviated transcription (Latin):
uideatis nr̃os arma repente ꝯtra uos ferẽtes licuit ad euricem csausos ustiõ suppłicio
huãnor fame intficẽ licuit classem uictricem in affricam traicere acq intra pau¬
cos dies sin ullo cẽtamine carthaginẽ desere. ueniã dedim p̃cantib emisim ex obsi¬
imꝑtitis funosum uiuenẽ seꝙ̃tes oppugnatũ patriam niũm ueniũt acq ut̃ ꝓ deco¬
re tm̃ hoc nob et nõ ꝓ salute eẽt certam. Nõ de pone sicilie ac sardinie de quib
ꝯdam agebat᷑ s ꝓ italia uob̾ est pugnandũ. Nec est alius ab cergo excit᷑ qui nisi
nos uĩam hosti obsistat nec alpes alie sũt quas dũ suꝑant cõparan noua possit̃ p̃si¬
dia. hic est obscandum milites uelud si ante romana menia pugnem. unusꝗsq se
nõ corpus suũ s cõiugem ac libos paͬuos arms ꝓtege̾ putet nec domesticas solu

Expanded text:
uideatis uestros arma repente contra uos ferentes. licuit ad Erycem clausos ultimo supplicio uideatis uestros arma repente contra uos ferentes. licuit ad Erycem clausos ultimo supplicio humanorum, fame interficere; licuit uictricem classem in Africam traicere atque intra paucos dies sine ullo certamine Carthaginem delere; ueniam dedimus precantibus, emisimus ex obsiimpertitis furiosum iuuenem sequentes oppugnatum patriam nostram ueniunt. atque utinam pro decore tantum hoc uobis et non pro salute esset certamen. non de possessione Siciliae ac Sardiniae, de quibus quondam agebatur, sed pro Italia uobis est pugnandum. nec est alius ab tergo exercitus qui, nisi nos uincimus, hosti obsistat, nec Alpes aliae sunt, quas dum superant, comparari noua possint praesidia; hic est obstandum, milites, uelut si ante Romana moenia pugnemus. unusquisque se non corpus suum sed coniugem ac liberos paruos armis protegere putet; nec domesticas solum
Abbreviated transcription (Latin):
sse uideor an occurẽ in uestigiis eius lacessere ac trahere ad decnendũ exꝑiri uiuat
ut̾ñ alios certe ropente car chaginẽses ꝑ .xx annos tena edidit̾ an idẽ sit̃ qui
adegates pugnauerũt insulas et quos ab ente duo de uicenis denariis escima¬
cos emistis. Et uciũ hannibal hie sit emulus itineꝵ herculis uc ip̃ẽ fert an uec¬
agitaret respicõt ꝓfecco si nõ patͥam uiccã domũ corte partẽq et fedena hamusca¬
ris scripta manu. Qui ussus a cõsule nr̃o p̃sidiũ deduxit ab eurice qui guines ĩpo¬
sitas uictis carthagmẽsib leges fremẽs merẽsq accepit qui decedens sicilia qui¬
stipendiũ pͦ.Rͦ. dare pactus est. Itaq uos ego milites noͣ eo solu aĩo quo adu̾sus
alios hostes solens pugnare uelum s cũ indignatiõe quadam atq n uelud si ẜuos

Expanded text:
sse uideor an occurrere in uestigiis eius, lacessere ac trahere ad decernendum? experiri iuuat sse uideor an occurrere in uestigiis eius, lacessere ac trahere ad decernendum? experiri iuuat utrum alios repente Carthaginienses per uiginti annos terra ediderit an iidem sint qui ad Aegates pugnauerunt insulas et quos ab Eryce duodeuicenis denariis aestimatos emisistis, et utrum Hannibal hic sit aemulus itinerum Herculis, ut ipse fert, an uecagitaret, respiceret profecto, si non patriam uictam, domum certe patremque et foedera Hamilcaris scripta manu, qui iussus ab consule nostro praesidium deduxit ab Eryce, qui graues impositas uictis Carthaginiensibus leges fremens maerensque accepit, qui decedens Sicilia stipendium populo Romano dare pactus est. itaque uos ego, milites, non eo solum animo quo aduersus alios hostes soletis, pugnare uelim, sed cum indignatione quadam atque ira, uelut si seruos
Abbreviated transcription (Latin):
cuitꝰ cum federũ rupcore duce ac ppło dõs ipõs sine ussa huãna ope cõmictere
ac ꝓfłigare bellum nos qui ẜm dõs iuolaci sumꝰ cõmissum ac ꝓfligatũ ẽfigere
nõ ueiror ne quis me ħ uri adhortandi cã magnufice sõqui existimet: Ipm̃ alit̾
aĩo adfectũ isse sicuit in hispomiã ꝓuĩtiam in eã quo iã ꝓfect̾ em̃ cũ excitu meo
ubi et fic̃m cõsisii ꝑcicipem ac ꝑiculĩ sociũ habe̾m er hasd̾nbale poti ꝙͣ hannibałe
bostẽ et minorẽ haut dubie molem bessi. Eam̃ cũ p̃cerucherer nauib gallie om̃
ad famã hui hostis in cenã egssus p̃misso equitatu ad rodanũ moui castra
Eqͣstri płio ꝯͣ ꝑte copiaꝵ cõserendi manũ fortuna data est hostem fudi. Peditum
agm̃ ꝙ in modũ fugientiũ iapti agelut᷑ qr assecui t̾r nõ potam neq regressus

Expanded text:
cuit, cum foederum ruptore duce ac populo deos ipsos sine ulla humana ope committere cuit, cum foederum ruptore duce ac populo deos ipsos sine ulla humana ope committere ac profligare bellum, nos, qui secundum deos uiolati sumus, commissum ac profligatum conficere. non uereor ne quis me haec uestri adhortandi causa magnifice loqui existimet, ipsum aliter animo adfectum esse. licuit in Hispaniam, prouinciam meam, quo iam profectus eram, cum exercitu ire meo, ubi et fratrem consilii participem ac periculi socium haberem et Hasdrubalem potius quam Hannibalem hostem et minorem haud dubie molem belli; tamen, cum praeterueherer nauibus Galliae oram, ad famam huius hostis in terram egressus, praemisso equitatu ad Rhodanum moui castra. equestri proelio, qua parte copiarum conserendi manum fortuna data est, hostem fudi; peditum agmen, quod in modum fugientium raptim agebatur, quia adsequi terra non poteram, neque regressus
Abbreviated transcription (Latin):
Sennibolem ac penos haberetis ip̃ẽ huic uosuntano certumi obtusi. Nouo imꝑato¬
ia apie nouos milites puica uerbu facienda sũt ne gen̾ Gesli ne ue hostẽ ignorene
cendus ꝑ e annos exegistis aqͥbus captabelłi p̃mia sialiam ac sardimã haberis
em̃ i it᷑ in hoe cẽtamime is uob̾ ilfisq animꝰ qui uictonib et uictis eẽ solẽt. Nec
pugnã detragrane eos d̾uab ꝑtib ped̾icũ equitũ q in transitu alpiũ amissis qͥ¬
ces aĩs corponbq quoꝵ rob̾ora ac uires uix sustinẽ ius ulla possit effigies ĩ¬
mo umbre hoium fame fagore alliuue squalore anecti c̃tusi aẽ debilitati int̾
saxa rũpes qͥ ad ħ p̃usti artꝰ niue ugentes nerui membra tõrida gelu qͣssata
finctaq anna clandi ac debiles equi. Cũ hoc equite/ cũ hoc pedite pugnaturi
estis. Reliquias extromas hosciũ nõ hostẽ habebitis.Ac nich̃ mag̃ uereor ne¬
añ ꝙͣ uos cum eo puguauitis aspes uicisse hannibale uideant᷑. s ĩta forsitan de¬

Expanded text:
ic uoluntario certamini obtuli, nouo imperatori apud nouos milites pauca uerba facienda sunt. ne genus belli neue hostem ignoretis,ipendium per uiginti annos exegistis, a quibus capta belli praemia Siciliam ac Sardiniam habetis. erit igitur in hoc certamine is uobis illisque animus qui uictoribus et uictis esse solet. nec pugnam detractauere, eos duabus partibus peditum equitumque in transitu Alpium amissis tes animis corporibusque, quorum robora ac uires uix sustinere uis ulla possit. effigies immo, umbrae hominum, fame, frigore, inluuie, squalore enecti, contusi ac debilitati inter saxa rupesque; ad hoc praeusti artus, niue rigentes nerui, membra torrida gelu, quassata fractaque arma, claudi ac debiles equi. cum hoc equite, cum hoc pedite pugnaturi estis; reliquias extremas hostis, non hostem habetis, ac nihil magis uereor quam ne cui, uos cum pugnaueritis, Alpes uicisse Hannibalem uideantur. sed ita forsitan de
Abbreviated transcription (Latin):
bus uenisset excitum amanlio atilioq accepto tirone et in nouis ignominiis
trepido ad padũ festinandi ut cũ hostẽ nõdũ refecto manu censereret. Sed cũ
placentiã cõsul uenit iã ex statuus mouerat hannibal cauimoꝵq unã urbem
cap̃ gẽtis ei. qr uolentis in amiatiã nõ ueniebat ui expugnanit. Iunxisser sͥ
nõ metu solum ẜ enã uoluncate gallos accolas padi ni eos ciͥcũ spectãtes defec¬
tionis cp̃s subito aduẽt᷑ cõsulis opp̾ssisset. Et hanibul mouit ex tauimis incͥ
ex̾citus cõuenerãtq duces sic̃ ut̾q uit̾ se nõdũ satis noti ita iã imb̾ut̃ uc̾q
quadam adminatioẽ alt̾ias. Nã hannibalis et apd romanos ia ante sagunti
exadum celebenmunũ nom̃ erat ec scpionẽ hanibl eo ip̃o qd̾ adusus se dux o¬
cissimũ lect̾ eẽc p̃stancẽ uuũ crẽdebut. Et auxerĩt int se oppinionẽ Scipio ꝙ¬

Expanded text:
bus uenisset, exercitu a Manlio Atilioque accepto tirone et in nouis ignominiis bus uenisset, exercitu a Manlio Atilioque accepto tirone et in nouis ignominiis trepido ad Padum festinandi ut cum hoste nondum refecto manus consereret. sed cum Placentiam consul uenit, iam ex statiuis mouerat Hannibal Taurinorumque unam urbem, caput gentis eius, quia uolentes in amicitiam non ueniebant, ui expugnarat; iunxissetque sibi non metu solum sed etiam uoluntate Gallos accolas Padi, ni eos circumspectantes defectionis tempus subito aduentu consul oppressisset. et Hannibal mouit ex Taurinis, incexercitus conuenerantque duces sicuti inter se nondum satis noti, ita iam imbutus uterque quadam admiratione alterius. nam Hannibalis et apud Romanos iam ante Sagunti excidium celeberrimum nomen erat, et Scipionem Hannibal eo ipso quod aduersus se dux potissimum lectus esset p
Abbreviated transcription (Latin):
magͣ miror ambig qͣ nã alpes trasient et uulgo crde poenino atq inde nom̃
et ugo alpium indicũ crãsgͥssum colus ꝑ cremonis iugũ dicet cr̃sisse qui am¬
do salt̾us eũ nõ in caurinos ẜ ꝑ saltus mõcanos ad libuos gallos deduxint. ⁊iec
uensiniile est ea cũ ad gassiam patuisset itinera utiq q̃ ad̾ peeuiraĩ fun̾t obsap¬
ab timisitu penoꝵ nusso s uno uł ac̾ incose ugi eius norĩt indicũ ẜ ab̾ eo quẽ
in sũmo sacratũ ue̾ticem peninũ mõtani appessant ꝑ oportune ad pͥncipia reꝵ ta¬
urinis ꝓxime gẽti adu̾sus insubres mocũ bellum eint s armari excitũ hannibal
ut parti alti auxilio eẽt in reficiendo maxiẽ sencientẽ cõcracta añ mala nõ poeat
ocium. Erat eĩ ex labore copia ex inopia cultus exilliuue tabeq squalida. et
ꝓpe efferaca corpona uaue mouelut. Ea.p. cornelio cõsulicã fuit cũ pisas naui¬

Expanded text:
magis miror ambigi quanam Alpes transierit et uolgo credere Poenino—atque inde nomen magis miror ambigi quanam Alpes transierit et uolgo credere Poenino—atque inde nomen ei iugo Alpium inditum—transgressum, Coelium per Cremonis iugum dicere transisse; qui ambo saltus eum non in Taurinos sed per Salassos montanos ad Libuos Gallos deduxerint. nec ueri simile est ea tum ad Galliam patuisse itinera; utique quae ad Poeninum ferunt obsaepab transitu Poenorum ullo Sedunoueragri, incolae iugi eius, norint inditum sed ab eo quem in summo sacratum uertice Poeninum montani appellant. peropportune ad principia rerum Taurinis, proximae genti, aduersus Insubres motum bellum erat. sed armare exercitum Hannibal ut parti alteri auxilio esset, in reficiendo maxime sentientem contracta ante mala, non poterat; otium enim ex labore, copia ex inopia, cultus ex inluuie tabeque squalida et prope efferata corpora uarie mouebat. ea P. Cornelio consuli causa fuit, cum Pisas naui
Abbreviated transcription (Latin):
deduci possent: Qua triduũ cuca rapẽ cõsup̃tum. Ium̃ta ꝓpe fame absumebantiur
Nũda eĩ fere cacumina sũt et siquid est pabuli obruũt niues. Inferiora uallis
apͥcos quosdam colles hñt tuosq ꝓpe siluas eciã huãno cultu digniora loca. Ibi
iumenta in pabulum missa ex quies muniendo fessis hoĩb data tuduo. Inde ad
planũ descensum etiã socis mossiorib ot accosaꝵ ingeniis hoc maxiẽ mõ in Italiã
puentũ est quĩto mense a carthagine noua ut quidã auctores sũt quĩto decuno
die aspib suꝑatis. Quãce copie transg̾sso in italia hãnbali fui̾t nequaoͣ inc¬
auctores cõstat. Qui płimũ.c. milia pedicũ.xx. equitũ fusse scribũt qͥ mi¬
nimũ.xx. milia peditũ sex equicũ.l. anni alim̃tius qui captũ se ab hannibale
ssimũ est. Et ita quidã aucrores sũt ex ip̃o audisse hannibale poͣꝙͣ rodanum

Expanded text:
deduci possent. quadriduum circa rupem consumptum, iumentis prope fame absumptis; deduci possent. quadriduum circa rupem consumptum, iumentis prope fame absumptis; nuda enim fere cacumina sunt et, si quid est pabuli, obruunt niues. inferiora uallis apricos quosdam colles habent riuosque prope siluas et iam humano cultu digniora loca. ibi iumenta in pabulum missa et quies muniendo fessis hominibus data. triduo inde ad planum descensum et iam locis mollioribus et accolarum ingeniis. hoc maxime modo in Italiam peruentum est quinto mense a Carthagine Noua, ut quidam auctores sunt, quinto decimo die Alpibus superatis. quantae copiae transgresso in Italiam Hannibali fu milia peditum, uiginti equitum fuisse scribunt; qui minimum, uiginti milia peditum, sex equitum. L. Cincius Alimentus , qui captum se ab Hannibale simile est et ita quidam auctores sunt; —ex ipso autem audisse Hannibale, postquam Rhod
Abbreviated transcription (Latin):
niue uolutabant᷑ ium̃ta. necabant᷑ intd̾um ꝯͥ.T̃ã infimã ingredientia niuẽ et pro¬
lapsa iactandis gͣuius in c̃tmend̾o ungusis penit ꝑfringebaĩt ut pła uelud̾ redica
capta hererẽt indiunta et asta cõcieta gsatie. Tam̃ ne quicꝙͣ niñtis atq hoĩb fa¬
tigutis castia in uigo posita egeriime ad id̾ ip̃m loco purgato tantũ niuis fodiẽ¬
d̾um atq egerendum fint. Inde ad̾ rupem minuendã ꝑ quã uia una eẽ potat milites
ducti cum codendum cẽt sarum ardorib cura ĩmanib deiectis decrũcatisq scruẽ in¬
gentem lignor fucuĩt eãq cũ er uis uenti auta faciendo igni colorta cẽt succẽduĩt
ardencia saxa infuso aceto putrefaciũt. Ita corridam iicendio rupem ferro pan¬
dunt molliũtq anfinotis modicis cliuos ut nõ uim̃ta solum s esefanti etiam

Expanded text:
niue uolutabantur. iumenta secabant interdum etiam infimam ingredientia niuem et proniue uolutabantur. iumenta secabant interdum etiam infimam ingredientia niuem et prolapsa iactandis grauius in conitendo ungulis penitus perfringebant, ut pleraque uelut pedica capta haererent in dura et alta concreta glacie. tandem nequiquam iumentis atque hominibus fatigatis castra in iugo posita, aegerrime ad id ipsum loco purgato; tantum niuis fodiendum atque egerendum fuit. inde ad rupem muniendam per quam unam uia esse poterat milites ducti, cum caedendum esset saxum, arboribus circa immanibus deiectis detruncatisque struem ingentem lignorum faciunt eamque, cum et uis uenti apta faciendo igni coorta esset, succendunt ardentiaque saxa infuso aceto putrefaciunt. ita torridam incendio rupem ferro pandunt molliuntque anfractibus modicis cliuos ut non iumenta solum sed elephanti etiam
Abbreviated transcription (Latin):
socus iã añ p̃ceps recenti sapsu terre impedit. Dũ isse ad modum altitudiẽ abrutus
eiit Ib̃i ueluti cum ad finem uis equites cõstitisset̾ mirãti hãmbali q̃ reo mo¬
imet᷑ agm̃ ñtiatur rupem inuiã eẽ. Digressus dem̃ ipẽ ad socũ uisendum. hand du¬
bia res uisa qͥn y in uia cra nec trita aña ꝙp̃ius songo ambitu cmũduceret ag¬
men.Ea uõ uia insupabisis fait. Nam cum suꝑ netem niuẽ ĩtactã noua modice
asciantis̃ eẽt mossi nec ꝑaste facise pedes ingredientiũ insiscebant Ut nõ tot ho¬
minũ uim̃torq incessu dilapssa est ꝑ nudã infr̃a glatiem fluentẽq labem liq̃sen¬
nia nuus ingrediebant᷑. Cetra ibi sucratio erat ut alubnca glatie nõ recipiente i¬
uestigium et in prono cici pede se fallente ut sen manib in assurgendo seu genu
se adiuuissent ipĩs ãminiclis ꝓlapsis icer cõiuissẽt nec scipes cũra radices su¬
as ad quas ped̾e aue manu qsꝙͣ enici posser erant̃. Ica in lem tm̃ glacie tabidaq

Expanded text:
ruptus erat. ibi cum uelut ad finem uiae equites constitissent, miranti Hannibali quae res moraretur agmen nuntiatur rupem inuiam esse. digressus deinde ipse ad locum uisendum. haud dubia res uisa quin per inuia circa nec trita antea, quamuis longo ambitu, circumduceret agmen. ea uero uia insuperabilis fuit; nam cum super ueterem niuem intactam noua modicae altitudinis esset, molli nec praealtae facile pedes ingredientium insistebant; ut uero tot hominum iumentorumque incessu dilapsa est, per nudam infra glaciem fluentemque tabem liquescentis niuis ingrediebantur. taetra ibi luctatio erat, ut a lubrica glacie non recipiente uestigium et in prono citius pedes fallente, ut, seu manibus in adsurgendo seu genu se adiuuissent, ipsis adminiculis prolapsis iterum corruerent; nec stirpes circa radicesue ad quas pede aut manu quisquam eniti posset erant; ita in leui tantum glacie tabidaque