comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Bellum inde abequis reꝑari ceptum. & nouos hostes lauicanos
nsilia cum ueteribus iungere haud incertis auctoribus rome est allatun
Equorum iam uelut amu̾s aris armis assueuerat ciuitas. Lauicos legati missi
tum responsa inde reculissent dubia quibus nec tum bellum parari nec
aturnam pacem fore apperet tusculanis negotiũ datum. aditerẽt aĩo
ne quid noui tumultus lauicis oriret᷑. Ad sequentis anni tribunos militũ
consulari potate inhĩto magratu legati ad tusculouenerunt LSergium
fidenatẽ. M. papirium mugilanum C Seruilium prisci filium quo dictatoe
fidenne capte fuerant. nuntiabant legati lauicanos arma cepisse & cum
aorum ex̾citu depopulatos agrum tusculanum castra inalgido posuiss
tum lauicanis bellum indictum factoq senatus consulto ut duo ex tribums
ad bellum proficis cerent᷑. unus res rome curaret. certamen subito inter
tribunos exortum. se quisq belli ducem potiorẽ ferre: caram urbis ut

Expanded text:
bellum inde ab Aequis reparari coeptum; et nouos hostes Labicanos consilia cum ueteribus iungere, haud incertis auctoribus Romam est allatum. Aequorum iam uelut anniuersariis armis adsueuerat ciuitas; Labicos legati missi cum responsa inde rettulissent dubia, quibus nec tum bellum parari nec diuturnam pacem fore appareret, Tusculanis negotium datum aduerterent animos ne quid noui tumultus Labicis oreretur. ad insequentis anni tribunos militum consulari potestate, inito magistratu, legati ab Tusculo uenerunt, L. Sergium Fidenatem M. Papirium Mugillanum C. Seruilium Prisci filium , quo dictatore Fidenae captae fuerant. nuntiabant legati Labicanos arma cepisse et cum Aequorum exercitu depopulatos agrum Tusculanum castra in Algido posuisse. tum Labicanis bellum indictum; factoque senatus consulto ut duo ex tribunis ad bellum proficiscerentur, unus res Romae curaret, certamen subito inter tribunos exortum; se quisque belli ducem potiorem ferre, curam urbis ut
Abbreviated transcription (Latin):
Idus maie
uenere. nullis subrogatis magistratibus priuati prodecemiuris. neq animis
ad impium inhibendum inminutis. neq ad spẽm honoris insignibus prodeunt
Id uero regnum haud dubie uideri deploratur inꝑpetuum libertas. nec index
quisꝗͣ extitit. aut futurus uidet᷑: Nec ip̃i solum deposuerant aios. sed con¬
mni cepti erant a finitimis pp̃łis impiumq ibi ẽẽ. ubi non e̾e̾t liberta
indignabantur. Sabini magna manu in cursionem in agrum romanũ fece̾
lateq ppłati cum hominum atq pecudum multi predas egissent. recepto ad
etum quod passim uagatum erat agmine castra locantꝰ spem indis coro
romana ponentes. eam impedimentum delectui fore: Non nuntii solũ sed
perurbem agrestium fuga trepidationem iniecit. Decem uiri consultant
facto sit destitati interpatrum & plebis odia.

Expanded text:
idus Maiae uenere. nullis subrogatis magistratibus, priuati pro decemuiris, neque animis ad imperium inhibendum imminutis neque ad speciem honoris insignibus prodeunt. id uero regnum haud dubie uideri. deploratur in perpetuum libertas, nec uindex quisquam exsistit aut futurus uidetur. nec ipsi solum desponderant animos, sed contemni coepti erant a finitimis populis, imperiumque ibi esse ubi non esset libertas, indignabantur. Sabini magna manu incursionem in agrum Romanum fecere; lateque populati cum hominum atque pecudum inulti praedas egissent, recepto ad Eretum quod passim uagatum erat agmine castra locant, spem in discordia Romana ponentes: eam impedimentum dilectui fore. non nuntii solum sed per urbem agrestium fuga trepidationem iniecit. decemuiri consultant quid opus facto sit, destituti inter patrum et plebis odia.
Abbreviated transcription (Latin):
Sortientibus prouintias consulibus etruria caruillio euenit secundũ uota mi¬
tum qui im frigoris iam insamnio non patiebant᷑. Papirio ad sepiniu
maior uis hostium restitit. sepe in atie sepe in agmine. sepe circa urbem
ip̃am adusus eruptiones hostiur pugnatum. nec obsidio nec bellum ex equo
rat: non enim muris magis se samnites ꝗͣ armis ac uiris męnia tutal
tandem pugnando in obsidionera iustam roegit hostes obsidendoq ui atq
opibuis urbem expugnauit. Itaq ab ira plus cedis editum capta urbe .uii.
ilia yl. cesi. capta minus trium miliuĩ hominum. Expreda que pli¬
ilum fuit. congestis sannitiam rebus murbes. pauca militi concessa est

Expanded text:
sortientibus prouincias consulibus Etruria Caruilio euenit secundum uota militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnando in obsidionem iustam coegit hostes obsidendoque ui atque operibus urbem expugnauit. itaque ab ira plus caedis editum capta urbe; septem milia quadringenti caesi, capta minus tria milia hominum. praeda, quae plurima fuit congestis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno due colonie latine pometia & cora ad auruncos defi-¬
tiunt. cum auruncis bellum initum. fu soq ex̾citu qui se ingredientib fines cõ¬
sulibus ferociter obtulerat omne aurũcum bellum pͥometiã compulsum est
c magis post prilium q̃ inprelio cedibus temꝑatum ẽ. & cesi aliquanto pli
erant ꝗ capti & captos passim truaidauerunt neᷤ ab obsidibus quidem qui
ccct numero erant ira belli hostilis abstinuit. Et hoc anno rome triumpha¬

Expanded text:
eodem anno duae coloniae Latinae, Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. cum Auruncis bellum initum; fusoque ingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consulibus ferociter obtulerat, omne Auruncum bellum Pometiam compulsum est. nec magis post proelium quam in proelio caedibus temperatum est; et caesi aliquanto plures erant quam capti, et captos passim trucidauerunt; ne ab obsidibus quidem, qui trecenti accepti numero erant, ira belli abstinuit. et hoc anno Romae triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc int̾¬
ualli datum res tranquillas fecit: nec duiturnam requiem equi dedere qui
rupto federe: quod ictum erat priore anno cum romanis impium ad coclium
accum deferunt Is tum longe princeps inequis. Gracto duce in lauiniu
agrum inde intusculum hostili populatione ueniunt pleniq preda in algido
castra locant. In ea castra. Q. fabius ꝑ Uoluminius A postumius legatiꝰ abro¬
ma uenerunt. questum iniurias & exeo fedẽ res repetitum. Tum eos equorũ
impator que mandata habebant absenatu romano ad quercum iubet dicere
alia interim acturum. Quertus ingens arbor pretorio ĩminebat cuius i¬
bra opacta sedes erat. Tum ex legatis unus abiens & hec inquit sacrata quercꝯ
& quicꝗd deorum ẽ audiant fedus a uolscis uobis ruptum nrisq & nunc que¬
relis ad sint & mox armis cum deorum hominumq simul uolata uira
mur. Romam rediere legati senatus iussit alterum consulem contra graccum

Expanded text:
hoc interualli datum res tranquillas in urbe fecit. nec diuturnam quietem Aequi dederunt, qui rupto foedere quod ictum erat priore anno cum Romanis, imperium ad Gracchum Cloelium deferunt; is tum longe princeps in Aequis erat. Graccho duce in Labicanum agrum, inde in Tusculanum hostili populatione ueniunt, plenique praedae in Algido castra locant. in ea castra Q. Fabius , P. Uolumnius , A. Postumius legati ab Roma uenerunt questum iniurias et ex eo foedere res repetitum. eos Aequorum imperator, quae mandata habeant ab senatu Romano, ad quercum iubet dicere; se alia interim acturum. quercus ingens arbor praetorio imminebat, cuius umbra opaca sedes erat. tum ex legatis unus abiens 'et haec' inquit, 'sacrata quercus et quidquid deorum est audiant foedus a uobis ruptum, nostrisque et nunc querellis adsint et mox armis, cum deorum hominumque simul uiolata iura exsequemur.' Romam ut rediere legati, senatus iussit alterum consulem contra Gracchum
Abbreviated transcription (Latin):
nter hunc tumultum tullia domo profugit execrantibus quocumq incede
inuocantibusq parentum furias uiris mulieribusq harum rerum nũtiis
in castra ꝑlatis cum re noua trepidus rex ꝑgeret romam ad comprimendos
motus flexit uiam brutus senserat enim aduentumꝰ ne obuiius fueret. ecdẽq
fere tp̃re diu̾sis itineribus brutus ardeam tarquinius romam ueniunt. I ar¬
quinio clause porte exiliumq indictum erat bratum liberatorem airbis leta
istra accepere. exacti de inde liberi regis duo patrem secuti sunt qui exul¬
cere opido in etruscos ierunt. Sextus tarquinius gabios tamꝗͣ in suuma regnũ
profectus abultoribus ueterum simulatum quas sibi ip̃e edibus rapimisq cõ
sunt. Iunius bratus & lucius tarquinius collatinus

Expanded text:
nter hunc tumultum Tullia domo profugit exsecrantibus quacumque incedebat inuocantibusque parentum furias uiris mulieribusque. harum rerum nuntiis in castra perlatis cum re noua trepidus rex pergeret Romam ad comprimendos motus, flexit uiam Brutus—senserat enim aduentum—ne obuius fieret; eodemque fere tempore, diuersis itineribus, Brutus Ardeam, Tarquinius Romam uenerunt. Tarquinio clausae portae exsiliumque indictum: liberatorem urbis laeta castra accepere, exactique inde liberi regis. duo patrem secuti sunt qui exsulatum Caere in Etruscos ierunt. Sex. Tarquinius Gabios tamquam in suum regnum profectus ab ultoribus ueterum simultatium, quas sibi ipse caedibus rapinisque consunt, L. Iunius Brutus et L. Tarquinius Collatinus
Abbreviated transcription (Latin):
In clinauit de inde ꝑs
maior curare etruscum bellũ. Postꝗ̃ litteris sulpitii consulis cui tarqui¬
nii ꝓumtia euenerat eo cognitum ẽ depopulatum agrum circa romanas
salinas predeq ꝑtem inceritum ꝑtes ad uet̾cã & haud dubie iuuentutẽ
euis ppłi interp̃datores fuisse. Itaq Ualeriũ consulẽ uolscis oppositum
castraq ad finem tusculanũ hñte r̾uotatũ. Inde senatus dictatorem dicẽ
iussit T Manliũ Lfilium dixit. is cum sibi magistratum equitũ A Cor-¬
nelium cossum dixisset cõsulari ex̾cita contentus ex auctoritate prum ac
ppłi iussu ceritib bellum indixit. Tum pͥmũ cerites tanq̃ inubis hostiũ
us maior ad significandum bellum ꝗͣ in suis fcĩs qui ꝑpopulationẽ
ea dimicatio eẽt. cernebant penitebatq pp̃lationis. & tarquienses execra¬
bant defectionis auctores nec arma nec bellum quisqͣ appare sed prose
quisq Legatos mitti uidebat adpetendam erroris ueniam oratio¬

Expanded text:
inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii prouincia euenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in Caeritum fines auectam et haud dubie iuuentutem eius populi inter praedatores fuisse. itaque Ualerium consulem, Uolscis oppositum castraque ad finem Tusculanum habentem, reuocatum inde senatus dictatorem dicere iussit. T. Manlium L. filium dixit. is cum sibi magistrum equitum A. Cornelium Cossum dixisset, consulari exercitu contentus ex auctoritate patrum ac populi iussu Caeritibus bellum indixit. tum primum Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam in suis factis, qui per populationem ea dimicatio esset cernebant; paenitebatque populationis et Tarquinienses exsecrabantur defectionis auctores; nec arma aut bellum quisquam apparare sed pro quisque legatos mitti iubebat ad petendam erroris ueniam. l
Abbreviated transcription (Latin):
lanis sunt qđ genus ludorum aboscis acceptum tenuit uiuentus: nec ab histri¬
onib pollui passa est. eo institum manet ut auctores atellanarum: nec tribu
ueant᷑ & stipendia tãqꝗͣ exꝑtes artis ludicre fatiant. Inter aliarum pua
pn̾cipia rerum ludorum quoq pͥma origo ponẽda uisa est ut appareret q̃ a
sono initio res inhanc uix opulentis regnis tollerabilem insamã uenerit.
ec tamẽ ludorum pͥmum mitium procurãdis religionib datum aut religiõe
aĩos aut corpora leuauit morb: quinetiã cum medios forte ludos circus
tiberis suꝑfuso irrigatus impedisset id uero uelut adu̾sis iam diis aspnan¬
tibq placamina ire terrorem ĩgentem fecit.

Expanded text:
lanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrilanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrionibus pollui passa est; eo institutum manet, ut actores Atellanarum nec tribu moueantur et stipendia, tamquam expertes artis ludicrae, faciant. inter aliarum parua principia rerum ludorum quoque prima origo ponenda uisa est, ut appareret quam ab sano initio res in hanc uix opulentis regnis tolerabilem insaniam uenerit. nec tamen ludorum primum initium procurandis religionibus datum aut religione animos aut corpora morbis leuauit; quin etiam, cum medios forte ludos circus Tiberi superfuso inrigatus impedisset, id uero, uelut auersis iam dis aspernantibusque placamina irae, terrorem ingentem fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
i non sicut ante fescẽnino u̾sa similem incopositũ tem̾e ac rudem alt̾iis i¬
tiebant. sed impletas modis satiras descripto iam ad tibicinẽ cantu motuq
congruẽti ꝑagebant. Lunis post aliquot annos qui asatiris ausus est pͥmus ar¬
mẽto fabulam serere. idem scilicet id quod om̃s timuerant suorũ carm¬
num auctor dicitꝰ. cum sepius reuocatus uocem obtudisset: uenia petita pu¬
erum ad canticum añ tibicinẽ cum statuisset canticum egisse aliqͣto magis
genti motu quia nihil uocis usus impediebat iñ ad manũ cantari histrũ
ceptum deu̾biaq tm̃ ip̃oꝵ uoci relicta. Postꝙ̃ lege ac fabularum abrisu: ac solu¬
to ioco res auocabatur. & ludus in artem paulatim u̾terãt uiuentus histriõib
bullarum actu relicto ip̃a interse more antiqꝰ ridicula intexta u̾sib ia¬
tare cepit: que exordia postea appellata consertaq fabellis potissimũ attel¬

Expanded text:
qui non, sicut ante, Fescennino uersu similem incompositum temere ac rudem alternis iqui non, sicut ante, Fescennino uersu similem incompositum temere ac rudem alternis iaciebant sed impletas modis saturas descripto iam ad tibicinem cantu motuque congruenti peragebant. Liuius post aliquot annis, qui ab saturis ausus est primus argumento fabulam serere, idem scilicet—id quod omnes tum erant—suorum carminum actor, dicitur, cum saepius reuocatus uocem obtudisset, uenia petita puerum ad canendum ante tibicinem cum statuisset, canticum egisse aliquanto magis uigente motu quia nihil uocis usus impediebat. inde ad manum cantari histrionibus coeptum diuerbiaque tantum ipsorum uoci relicta. postquam lege hac fabularum ab risu ac soluto ioco res auocabatur et ludus in artem paulatim uerterat, iuuentus histrionibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea appellata consertaque fabellis potissimum Atel
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc insequẽti
anno T. Sulpitio potito. Clicinio stolone consulib pestilentia fuit eo nbil
gnum memoria actum. nͥ ꝙ pacis deum exposcende cã t̾tium tũ posti
ditam urbem lectisternium funit. & cum uis morbi nec hũanis consiliis nec
ope diuina leuaret᷑: uictis suꝑstitionẽ aĩs ludi quoq senici noua res bellicoso
ppło. nam terci mõ spectaculum fuãt inter alia celestis ire placamina instituti¬
dicunt᷑. Ceterum parua quoq ut ferme pn̾cipia omĩa & ea ip̃a pegrina fuit¬
res sine carmine ullo sine imitandorũ criminũ actu ludiones exetruria acciti
ad tibitinis mõs saltantes: haud indecoros motus more tusco dabant ĩmitari
deinde cos uuẽtus simul conditis anterse iocularia fundentes usib ceꝑe
absoni uoce motus erant. Accepta itaq res sepiusq usurpando excitata uer¬
naculis artificibus histero tusco ubo Luduis uocabat᷑ nomẽ histrionib ĩdictũ

Expanded text:
et hoc et insequenti anno C. Sulpicio Petico C. Licinio Stolone consulibus pestilentia fuit. eo nihil dignum memoria actum, nisi quod pacis deum exposcendae causa tertio tum post conditam urbem lectisternium fuit; et cum uis morbi nec humanis consiliis nec ope diuina leuaretur, uictis superstitione animis ludi quoque scenici—noua res bellicoso populo, nam circi modo spectaculum fuerat—inter alia caelestis irae placamina institutidicuntur; ceterum parua quoque, ut ferme principia omnia, et ea ipsa peregrina res fuit. sine carmine ullo, sine imitandorum carminum actu ludiones ex Etruria acciti, ad tibicinis modos saltantes, haud indecoros motus more Tusco dabant. imitari deinde eos iuuentus, simul inconditis inter se iocularia fundentes uersibus, coepere; nec absoni a uoce motus erant. accepta itaque res saepiusque usurpando excitata. uernaculis artificibus, quia ister Tusco uerbo ludio uocabatur, nomen histrionibus inditum;
Abbreviated transcription (Latin):
Romani ciilem eẽ clamorem
atq auxilium ad e̾e̾ inter se gratulantes ultro ex stationibus ac uigilis terri¬
tant hostem. Consul differendum negat illo clamore non aduentum significari
sed rem asuis ceptam: mirumq e̾ẽ iam exteriore parte castra hostium
nantur. Itaq arma suos capere & se subsequi iubet: nocte initum płium estꝰ
alegionibusq dictatoris clamore significantibus ab ea ꝑte rem indiscrimine
e.Iam se ad prohibenda circumdari equi oꝑa parabant tum ab interiori
ste plio cepto ne permedia sua castra fieret eruptio a munientibus ad pu¬
gnantes introrsum u̾si uacuam noctem oꝑi dedere. pugnatumq ẽ cum Con-¬
sule ad lucem Luce pͥma iam circumuallati a dictatore erant: & uix adu̾sus
unum ex̾citum pugnam substinebant. tum a quintiano ex̾citu qui confestim
aperfecto oꝑe ad arma rediit inuaditur uallum. hic instabat noua pugna. inhil
remiserat prior

Expanded text:
Romani ciuilem esse clamorem atque auxilium adesse inter se gratulantes, ultro ex stationibus ac uigiliis territant hostem. consul differendum negat; illo clamore non aduentum modo significari sed rem ab suis coeptam, mirumque esse ni iam exteriore parte castra hostium oppugnentur. itaque arma suos capere et se subsequi iubet. nocte initum proelium est; legionibus dictatoris clamore significant ab ea quoque parte rem in discrimine esse. iam se ad prohibenda circumdari opera Aequi parabant cum ab interiore hoste proelio coepto, ne per media sua castra fieret eruptio, a munientibus ad pugnantes introrsum uersi uacuam noctem operi dedere, pugnatumque cum consule ad lucem est. luce prima iam circumuallati ab dictatore erant et uix aduersus unum exercitum pugnam sustinebant. tum a Quinctiano exercitu, qui confestim a perfecto opere ad arma rediit, inuaditur uallum. hic instabat noua pugna: illa nihil remiserat prior
Abbreviated transcription (Latin):
fabii Romȩ interim plerumq obsidio segnis & utrinq silentium
ad id tantum intentis gallis nequis hostium euadere inter stationes possei
cum repente iuuenis romanus ad miratione inse aues ciues hostesq comĩtit
Sacrificium erat statutum inquirinali colle genti fabie: ad id fatiendum Cfa¬
us ritu gabino cinctus sacra manib gerens. Cum de capitolio descendissi
pmedias hostium stationes egressus. nihil aduocem cuiusꝗ̃ terrorem ue motus
inquirinalem collem peruenit ibiq omnib solemniter per actis eodem r̾uer¬
tens similiter constanti uultu graduq satis sperans propitios ẽẽ deos quorum
cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset incapitoliũ ad suos re

Expanded text:
 Romae interim plerumque obsidio segnis et utrimque silentium esse, ad id tantum intentis Gallis ne quis hostium euadere inter stationes posset, cum repente iuuenis Romanus admiratione in se ciues hostesque conuertit. sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae. ad id faciendum C. Fabius Dorsuo , Gabino <cinctu in>cinctus sacra manibus gerens cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus nihil ad uocem cuiusquam terroremue motus in Quirinalem collem peruenit; ibique omnibus sollemniter peractis, eadem reuertens similiter constanti uoltu graduque, satis sperans propitios esse deos quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset, in Capitolium ad suos r
Abbreviated transcription (Latin):
pium est quo obedientes gaudent sed maturato opus est quicquid itat
placet. tot pplos intersem spem metũq suspensos animi hẽtis. A urãm it aq
eis curam ꝗ̃ pͥmũ absolui. & illorum aĩos dum expectatiõe stupent sei
pena seu benefitio poctupari oportet. urm fuit effice̾ ut omniũ rerũ nobis
ad consulendũ potestas eẽt. urm est decerne̾ qđ optimũ uob reiq pu ͭ ͤ sit¬

Expanded text:
imperium est quo oboedientes gaudent. sed maturato opus est quidquid statuere imperium est quo oboedientes gaudent. sed maturato opus est quidquid statuere placet; tot populos inter spem metumque suspensos animi habetis; et uestram itaque de eis curam quam primum absolui et illorum animos, dum exspectatione stupent, seu poena seu beneficio praeoccupari oportet. nostrum fuit efficere ut omnium rerum uobis ad consulendum potestas esset; uestrum est decernere quod optimum uobis reique publi
Abbreviated transcription (Latin):
P atres consꝙͥti qđ bello armisq in latio agendum fuit id iam deum benig¬
te ac u̾tute militum ad finem uenit Cesi ad pedum asturamq sunt ẽ¬
citus hostium. oppidana latina omnia & antium exuolscis aut ui capta aut
rerepta indeditionem p̃sidiis tenerent᷑ urĩs. reliqua cõsultatio ẽ qm̃ rebellan¬
do. sepius nos sollicitant. quonammodo ꝑpetua pace quietos obtineamꝰ dii
ĩmortales itanos potentes huius consilii nos fecerunt. ut sit latinũ deinde
non sit inur̃a manu posuerint. itaq pacẽ uob̃ qđ ad latinos attinet.
Trare ĩ ꝑpetuum uel seruiendo uel ignoscendo potestis. uultis crudeliter con¬
sulere indeditos uictos licet delere omne latinum uastas inde solitudines
cẽ unde sotiali egregio ex̾citu ꝑ bella multa magna sepe usi estis uul
exemplo maiorum augere rem romanam uictos ui ciuitatem accipiendo. ma¬
teria crescendi ꝑsiunam gloriam suppeditat sepe ad firmissimum longe

Expanded text:
patres conscripti, quod bello armisque in Latio agendum fuit, id iam deum benignitate ac uirtute militum ad finem uenit. caesi ad Pedum Asturamque sunt exercitus hostium; oppida Latina omnia et Antium ex Uolscis aut ui capta aut recepta in deditionem praesidiis tenentur uestris. reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus. di immortales ita uos potentes huius consilii fecerunt ut, sit Latium deinde an non sit, in uestra manu posuerint; itaque pacem uobis, quod ad Latinos attinet, parare in perpetuum uel saeuiendo uel ignoscendo potestis. uoltis crudeliter consulere in deditos uictosque? licet delere omne Latium, uastas inde solitudines facere, unde sociali egregio exercitu per multa bella magnaque saepe usi estis. uoltis exemplo maiorum augere rem Romanam uictos in ciuitatem accipiendo? materia crescendi per summam gloriam suppeditat. certe id firmissimum longe
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno lectisternium rome quinto post cõditam
urbem hiisdem quib ante placãdis hitum est deis. Noui consules de inde¬
natu ꝗͣ adusus grecos cuncta ꝑabant. & alia noua nihil tum aĩo tale agi¬
tantib accesserunt auxilia. Lucani atq apuli ꝗbus gentib nibil ad eã
em cum romano ppło fuerat infidem uenerunt arma uirosq ad be
pollicentes federe ergo in amicitiã accepti. Eodem tp̃re etiã insanio res
prospere gesta. tria oppida in potestatem uenerunt. alite callife rufriũ
iusq ager pͥmo ad uentu consulis longe lateq est ꝑuastatus Dee¬

Expanded text:
eodem anno lectisternium Romae, quintum post conditam urbem, iisdem quibus ante placandis habitum est deis. novi deinde consules iu conatu quam adversus Graecos cuncta parabant; et alia nova nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia. Lucani atque Apuli, quibus gentibus nihil ad eam diem cum Romano populo fuerat, in fidem venerunt, arma virosque ad bellum pollicentes; foedere ergo in amicitiam accepti. eodem tempore etiam in Samnio res prospere gesta. tria oppida in potestatem venerunt, Allifae Callifae Rufrium, aliusque ager primo adventu consulum longe lateque est pervastatus
Abbreviated transcription (Latin):
piadem. Quarum mater magni alexandri altera soror fuit. hec de ale¬
dri epirensis tristi euentu qͣꝗ romano bello fortuma eũ abstinuit tñ ꝗa¬

Expanded text:
piadem, quarum mater magni Alexandri altera, soror altera fuit. haec de Alepiadem, quarum mater magni Alexandri altera, soror altera fuit. haec de Alexandri Epirensis tristi euentu, quamquam Romano bello fortuna eum abstinuit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
regiis pueris quid intanto discrimine ꝑiculi canctaret᷑ int̾rogas indicat
ic anos insidiis querẽ locum. quod ubi respexit rex procul grege facto e¬
entes stringit gladiũ & ꝑmediũ agmen tn̾smisit equũ. iamq muadum
egressum eminus lucanus exul ueruto transfigit. Lapsum in cũ inherente
elo corpus exanime detulit annis in hostium p̃sidia. Ibi feda laceratio
poris fc̃a. Namq p̃tiso medio ꝑtem consentiam misere. pars ipã retẽpta ad
ludibrum. Que cum iaculis saxis protul incessereret᷑ mulier una ultra hu¬
ait uirum sibi liberosq captos ap̃ hostes eẽ. sperare corpõe regĩo ut cunq
mubilato se suosq redempturam. Is finis lacerationi fuit sepultumq cõsentie
quod membrorum reliquũ fuit cura mulieris unius. ossaq metapontũ ad
hostes remissa inde epirum deuecta ad cleopatrem uxorem soremq olim¬

Expanded text:
regiis pueris, quid in tanto discrimine periculi cunctaretur interrogans indicat regiis pueris, quid in tanto discrimine periculi cunctaretur interrogans indicat Lucanos insidiis quaerere locum. quos ubi respexit rex procul grege facto uenientes, stringit gladium et per medium amnem transmittit equum; iamque in uadum egressum eminus ueruto Lucanus exsul transfigit. lapsum inde cum inhaerente telo corpus exanime detulit amnis in hostium praesidia. ibi foeda laceratio corporis facta. namque praeciso medio partem Consentiam misere, pars ipsis retenta ad ludibrium; quae cum iaculis saxisque procul incesseretur, mulier una ultra hu precata, flens ait uirum sibi liberosque captos apud hostes esse; sperare corpore regio utcumque mulcato se suos redempturam. is finis laceratione fuit, sepultumque Consentiae quod membrorum reliquum fuit cura mulieris unius, ossaque Metapontum ad hostes remissa, inde Epirum deuecta ad Cleopatram uxorem sororemque Olym
Abbreviated transcription (Latin):
tuna mũtabilem gerentes fidem Imbres contintũ campis omnib iundã¬
tes cum interclusissent trifarium ex̾citum mutlo interse auxilio: dũo pre¬
sidia que sine rege erant impuiso hostum aduentu oprimunt. deles
ad ipsius obsidionem omnes cousi in ab lucanis exulib ad suos nuntiĩ missi
sunt: pactoq reditu promissum ẽ regem aut uiuum aut mortuũ in pote¬
statem daturos. Ceterum cum delectis ip̃e egregium facinus ausas ꝑi
erumpit hostes & ducem lucanorum cominus congressus oberũcat contra.¬
hensq suos exfuga pallatos ꝑuenit ad ãnem ruinis retentib põtis. quẽ uis
que abstulerat indicantẽ iter. quem cum in certo uado transiret agmi
fessus metu. ac labore miles increpans nomen ad comnadum flummis iure
acherons uecoris inquit. Quod ubi ad aures accidit regis adiecit extẽplo
uim fatis suis substititq dobius an transiret. Tum sotinius minister

Expanded text:
fortuna mutabilem gerentes fidem. imbres continui campis omnibus inundafortuna mutabilem gerentes fidem. imbres continui campis omnibus inundatis cum interclusissent trifariam exercitum a mutuo inter se auxilio, duo praesidia quae sine rege erant improuiso hostium aduentu opprimuntur; deletisque eis ad ipsius obsidionem omnes conuersi. inde ab Lucanis exsulibus ad suos nuntii missi sunt pactoque reditu promissum est regem aut uiuum aut mortuum in potestatem daturos. ceterum cum delectis ipse egregium facinus ausus per medios erumpit hostes et ducem Lucanorum comminus congressum obtruncat; contrahensque suos ex fuga palatos peruenit ad amnem ruinis recentibus pontis, quem uis aequae abstulerat, indicantem iter. quem cum incerto uado transiret agmen, fessus metu ac labore miles, increpans nomen abominandum fluminis, 'iure Acheros uocaris' inquit. quod ubi ad aures accidit regis, adiecit extemplo animum fatis suis substititque dubius an transiret. tum Sotimus, minister ex
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno alexandriam ĩ egipto
proditum conditam alexandrumq epiri regem ab exule lucano interfectum
Sortes dodonei iouis euentu afirmasse. accito & tarentinis mitaliã data di¬
tio erat. caueret acerusiam aquam pandosiamq urbem. Ibi fatis eius t̾minũ
dari eoq ocuis transmisit in italiam ut ꝗͣ maxĩe procul abe̾e̾t urbe pando¬
a inepiro & acheronte amne quem exmolosi defluentẽ instagna infe
accipit tespontius sinus. Ut ceterum ferme fagiendo in media fata ruit᷑ cum
sepe brutias lucanasq legiones fudisset. heracleam tarentinorum coloniam¬
ac lucanorum cepisset urbes. & tretentas familias illustres inepirum quas
obsidum nũo hr̃et misisset haud procul pandosia urbe ĩminente lucanis ac
brutiis finib tris tumulos aliquantũ inter se distantes insedit ex quib
incursionem inomnem ꝑtem hostilis agri. a ducentos ferme lucanorum ex¬
ules circa se profidis hẽbat. ut plerumos euis gn̾ĩs sua̾t ingenia: cun

Expanded text:
eodem anno Alexandream in Aegypto proditum conditam Alexandrumque Epiri regem ab exsule Lucano interfectum sortes Dodonaei Iouis euentu adfirmasse. accito ab Tarentinis in Italiam data dictio erat, caueret Acherusiam aquam Pandosiamque urbem: ibi fatis eius terminum dari. eoque ocius transmisit in Italiam ut quam maxime procul abesset urbe Pandosia in Epiro et Acheronte amni, quem ex Molosside fluentem in Stagna Inferna accipit Thesprotius sinus. ceterum ut ferme fugiendo in media fata ruitur, cum saepe Bruttias Lucanasque legiones fudisset, Heracleam, Tarentinorum coloniamac Lucanorum cepisset urbes et trecentas familias illustres in Epirum quas obsidum numero haberet misisset, haud procul Pandosia urbe, imminente Lucanis ac Bruttiis finibus, tres tumulos aliquantum inter se distantes insedit, ex quibus incursiones in omnem partem agri hostilis faceret; et ducentos ferme Lucanorum exsules circa se pro fidis habebat, ut pleraque eius generis ingenia sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno & aconsulib
uario euentu bellatum nam hernici a consule plantio deuicti subactiq sunt
ibius collega eius incaute atq inconsulte adu̾sus tarquinenses ĩmolari
qua feditate suplitii aliquãto ignominia ppłi roͥ. insignior fuit Accessit ad
eam cladem &uastatio romani agri quam priuernantes ueliterni deinde
incursione repentina fecerunt.

Expanded text:
eodem anno et a consulibus uario euentu bellatum; nam Hernici a C. Plautio deuicti subactique sunt, Fabius collega eius incaute atque inconsulte aduersus Tarquinienses pugnauiqua foeditate supplicii aliquanto ignominia populi Romani insignitior fuit. accessit ad eam cladem et uastatio Romani agri, quam Priuernates, Ueliterni deinde, incursione repentina fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia milites hec : que insolita conctatio: hostem an me an uos ignora
hostis est quid aliud ꝗͣ perpetua materia uirtutis glorieq ur̃e: Uos contra me
duce ut falerios ueiosq captos etiam capta patriã. gallorum. legiones cesas
aceam modo trigomine uictorie. triplicem triumpbum exbis ip̃is uolsc
equis & etruria egistis. An me ꝙ non dictator uobis sed tribunus signũ de¬
di : non agnoscitis ducem: neq ego maxima imꝑia inuos desidero & uos in
ne nihil preter me ipm̃ intueri decet. Neq enim dictatura mihi unꝗͣ a
fecit: ut ne exilium quidem ad emit Iidem igit᷑ omnes sumus. Et cum eadem
omnia in hoc bellum afferamus que inpriora attulimus: eundem euentum
i expectemus simul concurretis quod quisq didicit ac consueuit fatiet
uos uincetis illi fugient

Expanded text:
tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an uos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia uirtutis gloriaeque uestrae? uos contra me duce, ut Falerios Ueiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae uictoriae triplicem triumphum ex his ipsis Uolscis et Aequis et ex Etruria egistis. an me, quod non dictator uobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in uos desidero, et uos in me nihil praeter me ipsum intueri decet; neque enim dictatura mihi unquam animos fecit, ut ne exsilium quidem ademit. iidem igitur omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus quae in priora attulimus, eundem euentum belli exspectemus. simul concurreritis, quod quisque didicit ac consueuit faciet: uos uincetis, illi fugient
Abbreviated transcription (Latin):
tari. pars magna aggerem uallumq consedit. si aut exsuꝑiori loco tueri
pondere superstantiũ infossam procubuit. atq eam cã deos pandere uiam
fage conclamassent plures in ermes ꝗͣ armati euadunt. hoc prelio fracte
iterum etruscorum uires & pacto anuo stipendio & duum mensium frum̃to
ꝑinissum ad cãtore ut depace romam legatos mitterent pax negata. indutie¬
biennii date. Dictator triumphans in urbem rediit habeo auctores sine ullo memo.¬
rabili prelio paccatam abdictatore etruriam ẽe seditionibus tm̃ aretinorum com¬
positis & licimo gn̾e cum plebe in grãm reducto. Consul ex dictatore factus M
erius non petentem atq ideo etiam absentem credidere quidam & per
interregem ea comitia facta. Id unum non ambigit᷑ consulatum cum apu¬
leio pansa gessisse

Expanded text:
tarum; pars magna aggerem uallumque conscendit, si aut ex superiore loco tuetarum; pars magna aggerem uallumque conscendit, si aut ex superiore loco tuepondere superstantium in fossam procubuit atque ea, cum deos pandere uiam fugae conclamassent, plures inermes quam armati euadunt. hoc proelio fractae iterum Etruscorum uires, et pacto annuo stipendio et duum mensum frumento permissum ab dictatore ut de pace legatos mitterent Romam. pax negata, indutiabiennii datae. dictator triumphans in urbem rediit.—habeo auctores sine ullo memorabili proelio pacatam ab dictatore Etruriam esse seditionibus tantum Arretinorum compositis et Cilnio genere cum plebe in gratiam reducto.—consul ex dictatura factus M. Ualerius . non petentem atque adeo etiam absentem creatum tradidere quidam et per interregem ea comitia facta; id unum non ambigitur consulatum cum Apuleio Pansa gessisse
Abbreviated transcription (Latin):
& ip̃e cernit exsuꝑiore loco inꝗͣto discrimine p̃sidium eẽt ceterum satis fre¬
tus ẽẽ etiam nunc tollerando certamini legatum nec se procul ab ee̾ peri¬
culi uindicem ꝗ̃ maxime uult fatigari hostem ut integris adoriatur ui-¬
ribus fessos. ꝗ̃ꝗͣ lente procedunt iam tñ adimpetum capiendum equiti utiq
modicum erat spatium. Prima incedebant signa legionum nequid occul¬
n aut repentinum hostis timeret. sed reliquerat interualla. inter ordin
inuehitur in compositosq ad uersus equestrem procellam subitum pauorem
effundit. Itaq ut properum auxilium iam pene circumuentis ita uniu̾sa
requies data est Integri accepere pugnam. nec ip̃a longa arit anceps fuit.
asi hostes castra repetunt: inferentibusq iam signa romanis cedunt.
ultimam castrorum partem conglobantur. herent fugientes in angustiis por¬

Expanded text:
et ipse cernit ex superiore loco in quanto discrimine praesidium esset. ceterum satis freet ipse cernit ex superiore loco in quanto discrimine praesidium esset. ceterum satis fretus esse etiam nunc tolerando certamini legatum nec se procul abesse periculi uindicem, quam maxime uolt fatigari hostem ut integris adoriatur uiribus fessos. quamquam lente procedunt, iam tamen ad impetum capiundum, equiti utique, modicum erat spatium. prima incedebant signa legionum, ne quid occultum aut repentinum hostis timeret; sed reliquerat interualla inter ordines inuehitur incompositisque aduersus equestrem procellam subitum pauorem offundit. itaque, ut prope serum auxilium iam paene circumuentis, ita uniuersa requies data est. integri accepere pugnam nec ea ipsa longa aut anceps fuit. fusi hostes castra repetunt inferentibusque iam signa Romanis cedunt et in ultimam castrorum partem conglobantur. haerent fugientes in angustiis por
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ubi au¬
audita sunt & ad eos qui consederant in insidiis ꝑlata consurrectur
te exlaterib est & in patentem ad conspectum undiq campum prolata si¬
gna. uisa legato maior aties ꝗͣ que absuo presidio sustineri posset. Itaq pro¬
ere addictatorem auxilio accitum mittit. Interea ip̃e impetus hostiu
sustinet. Nuntio allato dictator signa ferri ac sequi iubet arraatos. sed ce¬
leriora ꝓpe omnia imꝑio erant rapta extemplo signa armaq & iuix abim¬
petu & cursu tenebantur. Tum ira ab accepta nuper clade stimulabat tum
concitatior accidens clamor ab increscente certamine. urgent it aq alii ali¬
.s. hortanturq signiferos ut otuis eant. quo magis festinantes uidet d¬
tor eo impensuis retentat agnen ac sensim incedere uibet. Etrusci contra
principio exciti omnib copiis aderant & super alios alii nuntiant dictatori
mnes legiones etruscorum capessisse pugnam. nec iam asuis resisti po

Expanded text:
ec ubi audita sunt et ad eos qui consederant in insidiis perlata, consurrectum repente ex latebris est et in patentem ad conspectum undique campum prolata signa. uisa legato maior acies quam quae ab suo praesidio sustineri posset; itaque propere ad dictatorem auxilia accitum mittit; interea ipse impetus hostium sustinet. nuntio allato dictator signa ferri ac sequi iubet armatos; sed celeriora prope omnia imperio erant; rapta extemplo signa armaque, et uix ab impetu et cursu tenebantur. cum ira ab accepta nuper clade stimulabat, tum concitatior accidens clamor ab increscente certamine. urgent itaque alii alios hortanturque signiferos ut ocius eant. quo magis festinantes uidet dictator, eo impensius retentat agmen ac sensim incedere iubet. Etrusci contra, principio exciti pugnae, omnibus copiis aderant; et super alios alii nuntiant dictatori omnes legiones Etruscorum capessisse pugnam nec iam ab suis resisti posse,
Abbreviated transcription (Latin):
appellarentur. Tum scilentio facto. hii qui p̃pati erant gratia pn̾cipum ꝗͣ roga¬
tionem a collegiis promulgatam. senatus censeat dissoluende rei pu ͭ ͤ ẽẽ ei se
ter cessuros ostendunt. gratie intercessoribus absenatu acte. latores ro¬
tionis contione aduocata proditores plebis comodorum ac seruos consularuĩ
appellantes: aliaq truci orone incollegas in uecti actionẽ deposuerit. De a¬

Expanded text:
appellarentur. tum silentio facto ii qui praeparati erant gratia principum, quam rogaappellarentur. tum silentio facto ii qui praeparati erant gratia principum, quam rogationem a collegis promulgatam senatus censeat dissoluendae rei publicae esse, ei se intercessuros ostendunt. gratiae intercessoribus ab senatu actae. latores rogationis contione aduocata proditores plebis commodorum ac seruos consularium appellantes aliaque truci oratione in collegas inuecti, actionem deposuere. d
Abbreviated transcription (Latin):
Approbantib cunctis & ante
omnes Q. Seruilio prisco ꝙ non degenerasset astirpe claudiana. collaudãte
uiuenem negotium dat ut quos quisq posset excollegio tribunoꝵ ad inter¬
cessionem ꝑ licerent misso senatu pensantur abpͥncipib tribuni. suadendo mo-¬
iendo pollicitandoq: gratũ id singulis priuatim gratũ uniu̾so senatui fi
sex ad intertessionem comparauere. Posteroq die cum ex composito relatũ ad
senatum eẽt deseditione quam Metilius Metiliusq largitione pessimi ex¬
olo concitent hec orones apͥmoribus prum hĩte sunt. ut prose quisq iar
nec consilium sibi suppetẽ dicẽt: nec se ullam opem cernere aliam usꝗͣ. pre¬
terq̃ intribunitio auxilio ineius potestatis fidem cirtũuentã rem puͭͣ tanqͣ
p̾atum in opem cõfugẽ: preclarum ip̃is pot̾ati ẽe̾ non aduexandum senatũ
illegis. Fremitus deinde uniu̾si senatus ortus. cum exomnib ꝑtib curie tr

Expanded text:
adprobantibus cunctis et ante omnes Q. Seruilio Prisco , quod non degenerasset ab stirpe Claudia, conlaudante iuuenem, negotium datur ut quos quisque posset ex collegio tribunorum ad intercessionem perlicerent. misso senatu, prensantur ab principibus tribuni. suadendo monendo pollicendoque, gratum id singulis priuatim, gratum uniuerso senatui fore, sex ad intercessionem comparauere. posteroque die cum ex composito relatum ad senatum esset de seditione quam Maecilius Metiliusque largitione pessimi exempli concirent, eae orationes a primoribus patrum habitae sunt ut pro se quisque iam nec consilium sibi suppetere diceret, nec se ullam opem cernere aliam usquam praeterquam in tribunicio auxilio; in eius potestatis fidem circumuentam rem publicam, tamquam priuatum inopem, confugere; praeclarum ipsis potestatique esse, non ad uexandum senatum m improbis collegis. fremitus deinde uniuersi senatus ortus, cum ex omnibus patribus curiae tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
primus dicit᷑ uindicta liberatus. quidam uindicte quoq nomen tractum
abillo putant. uinditio ipi nomen fuisse: post illum obserua
ita liberati ee̾nt inciuitatem accepti uiderentur

Expanded text:
primum dicitur vindicta liberatuprimum dicitur vindicta liberatuab illo putant; Uindicio ipsi nomen fuisse. post illum obseruatum ut qui ita liberati essent in ciuitatem accepti uiderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis regum honis damnati proditores sumptumq suplicium conspectius eo
ꝙ pene capiende ministerium patri de liberis consulatus imposuit & qui
spectator erat amouendus eum ip̃a fortuna exactorem suplicii dedit Sta¬
bant allgati ad palaim nobilissimi uiuenes. sed a ceteris uelat abignotis ca-¬
itibus. consulis liberi omnium ad se auerterant oculos: miserabatq ⁊
quo scirent liberatam patriam patrem liberatorem. consulatum ortum ex do¬
no iunia patres plebem quicquid deorum hominumq ro. e̾e̾t induxisse
animum ut supbo quondam regi. tum infesto exuli proderent. Consules isuã
processere sedem: missiq littores ad sumendum suplicium nud atos uirgis
edunt secari feriunt. cum inter omne tempus pater uultusq & os eu
ctaculo ẽẽt. eminente prĩo aĩo inter publice pene ministerium secundum
penam nocentium ut inutramq partem arcendis sceleribus exemplũ no¬
bile ee̾t premium indici pecucunia exerrario libertas & ciuitas data. Ille

Expanded text:
is regum damnati proditores sumptumque supplicium, conspectius eo quod poenae capiendae ministerium patri de liberis consulatus imposuit, et qui spectator erat amouendus, eum ipsum fortuna exactorem supplicii dedit. stabant deligati ad palum nobilissimi iuuenes; sed a ceteris, uelut ab ignotis capitibus, consulis liberi omnium in se auerterant oculos, miserebatque no patriam liberatam, patrem liberatorem, consulatum ortum ex domo Iunia, patres, plebem, quidquid deorum hominumque Romanorum esseanimum ut superbo quondam regi, tum infesto exsuli proderent. consules in sedem processere suam, missique lictores ad sumendum supplicium. nudatos virgis caedunt securique feriunt, cum inter omne tempus pater voltusque et os eius spectaculo esset eminente animo patrio inter publicae poenae ministerium. secundum poenam nocentium, ut in utramque partem arcendis sceleribus exemplum nobile esset, praemium indici pecunia ex aerario, libertas et civitas data. ille
Abbreviated transcription (Latin):
limur. eũ quem ꝑ ipam plebem tutus agredi est ut suis oneratus uirib
dicem dicẽ uel uobis maĩo ẽ mhil minus ppłare ꝗͣ regnum ẽ. Si multitudo
illa non secum certari uiderint. & ex aduocatis uidices facti erunt & accu¬
atores de plebe patricium reum intuebũt & regni crimen in medium nu
magis ꝗ̃ libertati fauebunt suȩ. Approbantib cunctis diem malio dicunt qͦd
ubi est factum: pͥmo cõmota plebs est. utiq postꝗͣ sordidatum uiderunt¬
reum: nec tum eo modo prũm quẽꝗͣ. sed ne cognatos quidem aut affines
postremo. ne frẽs quidem Aulum & titum manlios ꝙ ad eum diem nũꝗͣ
usu uenisset. ut intanto discrimine non & ꝓximi uestem mutarẽt appio
claudio in uincula ducto. Cclaudium mimitum claudianaq omnẽ gen-¬
n sordidatam fuisse. consensu opprimi ppłarem uirum ꝙ pͥmus apr̃ibi
ad plebem defecisset.

Expanded text:
dimur eum quem per ipsam plebem tutius adgredi est ut suis ipse oneratus uiribus ruat? dimur eum quem per ipsam plebem tutius adgredi est ut suis ipse oneratus uiribus ruat? diem dicere ei nobis in animo est. nihil minus populare quam regnum est. simul multitudo illa non secum certari uiderint et ex aduocatis iudices facti erunt et accusatores de plebe patricium reum intuebuntur et regni crimen in medio, nulli magis quam libertati fauebunt suae.' adprobantibus cunctis diem Manlio dicunt. quod ubi est factum, primo commota plebs est, utique postquam sordidatum reum uiderunt nec cum eo non modo patrum quemquam sed ne cognatos quidem aut adfines, postremo ne fratres quidem A. et T. Manlios , quod ad eum diem nunquam usu uenisset, ut in tanto discrimine non et proximi uestem mutarent: Ap. Claudio in uincula ducto C. Claudium inimicum Claudiamque omnem gentem sordidatam fuisse; consensu opprimi popularem uirum, quod primus a patribus ad plebem defecisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ortum mitium dicitꝰ. sed nec cum quib nec quem ad finem consilia ꝑuenerĩt
satis plane traditur. At in ꝑtem alteram senatus de secessiõe indomũ pͥuatã
plebis forte etiam in arce positam & immenti mole libertatis agitat Ma-¬
gna pars uociferat᷑ Seruilio hala opus e̾ẽ: qui non inuincula duci iubendo
irritet publicum hostem sed unius iactura ciuis finiat intestinum bellũ. Decur¬
ritur ad leniorem u̾bis sententiã uim tamen eandem hñtem. ut uideant ma¬
gistratus nequid exꝑnitiosis M. Manlii consiliis res pu ͨ ͣ detrimẽti capiat. Tũ
quem libertatis omnium finem cernebant. patrum auctoritati se dediderãt¬
hi tantum omnes quid opus fc̃o sit consultant. cum preter iim & cedem inhil
cuiꝗͣ occurreret: eam autem ingentis dimicatioĩs fore appareret: tum MMe¬
nenius & Q publius tribuni plebis. quid patrum & plebis certamen facimꝰ
quod ciuitatis ẽẽ adu̾sꝰ unum pestiferum ciuem debet: quid cum plebe agre¬

Expanded text:
ortum initium dicitur; sed nec cum quibus nec quem ad finem consilia peruenerint, satis planum traditur. at in parte altera senatus de secessione in domum priuatam plebis, forte etiam in arce positam, et imminenti mole libertate agitat. magna pars uociferantur Seruilio Ahala opus esse, qui non in uincla duci iubendo inritet publicum hostem sed unius iactura ciuis finiat intestinum bellum. decurritur ad leniorem uerbis sententiam, uim tamen eandem habentem, ut uideant magistratus ne quid ex perniciosis consiliis M. Manli res publica detrimenti capiat. tum quem libertatis omnium, finem cernebant, patrum auctoritati se dediderant—hi tum omnes quid opus facto sit consultant. cum praeter uim et caedem nihil cuiquam occurreret, eam autem ingentis dimicationis fore appareret, tum M. Menenius et Q. Publilius tribuni plebis: 'quid patrum et plebis certamen facimus, quod ciuitatis esse aduersus unum pestiferum ciuem debet? quid cum plebe adgre
Abbreviated transcription (Latin):
espersusq ip̃e cruore tota inse castra conu̾tit. & toge multifariam ĩ cas
ui se maioris aliquanto q̃ erat spẽm urbane multitudis fecerant

Expanded text:
espersusque ipse cruore tota in se castra conuertit. et togae multifariam in castris espersusque ipse cruore tota in se castra conuertit. et togae multifariam in castris uisae maioris aliquanto quam erat speciem urbanae multitudinis fecerant
Abbreviated transcription (Latin):
Cum fractis animis appi¬
us uite metuens indomũ se propinquã foro insciis adu̾sariis capite obuo¬
uto recepit. Spurius oppius ut auxilio college etiam inforum ex altera
errupit: uidet imꝑium ui uictum agitatis deinde consiliis atq exomni ꝑte
assentiendo multis auctoribus trepictauerat. Senatum postremo uocari iussit
eta res ꝙ magne ꝑti patrum displicere acta decemuirorum uidebant᷑: spe
senatum finiende potestatis eius multitudinẽ sedauit. senatus nec plebem
irritandam censuit & multo magis prouidendum ne quid uirginii aduentus
in ex̾citu motus faceret. Itaq missi uiniores patrum incastra que tum inmõte
uetilio erant nuntiant decemuiris ut omni ope abseditione milites cõtineãt
uirginius maiorem ꝗ̃ relinquerat inurbe motum exciuit. Nam pret̾ꝗͣ
ꝙ agmine prope quadrigentorum hominum ueniens qui aburbe indignitate
rei accensi comites ei se dederant. conspectus est strictum etiam telum tenens¬

Expanded text:
cum fractis animis Appius, uitae metuens, in domum se propinquam foro insciis aduersariis capite obuoluto recipit. Sp. Oppius , ut auxilio collegae esset, in forum ex altera parte inrumpit. uidet imperium ui uictum. agitatus deinde consiliis ad quae ex omni parte adsentiendo multis auctoribus trepidauerat, senatum postremo uocari iussit. ea res, quod magnae parti patrum displicere acta decemuirorum uidebantur, spe per senatum finiendae potestatis eius multitudinem sedauit. senatus nec plebem inritandam censuit et multo magis prouidendum ne quid Uergini aduentus in exercitu motus faceret. itaque missi iuniores patrum in castra, quae tum in monte Uecilio erant, nuntiant decemuiris ut omni ope ab seditione milites contineant. ibi Uerginius maiorem quam reliquerat in urbe motum exciuit. nam praeterquam quod agmine prope quadringentorum hominum ueniens, qui ab urbe indignitate rei accensi comites ei se dederant, conspectus est, strictum etiam telum r