comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo felicia putant᷑. qͥa uniꝰ ciuitatis opes st̃
auctȩ cur ñ pociꝰ infęlicissima iudicent᷑ qͥbꝰ
miserabili uastatione multarũ ac pęne in-¬
stitutarũ gentiũ potentissima regna ceci.¬
derunt:. An forte aliud tc karthagini uide
clades. modo pacis c̃ditiones ꝑhorrescens.
nc̃ rebelli intentione. nc̃ simplici. bellis pa¬
cẽ. pace bella mutabat. nouissime miseris
ciuibꝰ passim se in igne̾ ultima desꝑatione
iatientibꝰ unus rogꝰ tota ciuitas fuit. cui eti¬
am ñc situ paruȩ. mȩnibꝰ destitutȩ. pars mi¬
seriarũ est audire qͥd fuerit. Edat hispania
sententiã suã. cũ ꝑ annos ducentos ubiq
agros suos sanguine suo rigabat. impor¬
tunũq hostẽ ultro ostiati inqͥetantẽ. nec

Expanded text:
ideo felicia putantur, quia unius ciuitatis opes auctae sunt, cur non potius infelicissima iudicentur, quibus miserabili uastatione multarum ac bene institutarum gentium potentissima regna ceciderunt? an forte aliud tunc Carthagini uidebclades modo pacis condiciones perhorrescens, nunc rebelli intentione nunc supplici, bellis pacem, pace bella mutabat, nouissime miseris ciuibus passim se in ignem ultima desperatione iacientibus unus rogus tota ciuitas fuit? cui etiam nunc, situ paruae, moenibus destitutae, pars miseriarum est audire quid fuerit. edat Hispania sententiam suam: cum per annos ducentos ubique agros suos sanguine suo rigabat inportunumque hostem ultro ostiatim inquietantem nec
Abbreviated transcription (Latin):
ri usq ad flum̃ eu fraten mesopotamia ẽ. inci¬
piens a septentͥone int̾ montẽ taurũ ⁊ cauca sum.
Cui ad meridiẽ succedit babylonia. deinde chal¬
dea. nouissime arabia eudemon. quȩ int̾ sinu̾
ꝑsicũ ⁊ sinũ arabicũ angusto t̾re tractu orientẽ
uersus extendit᷑. In his sunt gentes.xx.⁊uiii. Aflu¬
mine eufrate qͦd ẽ ab oriente usq ad mare nr̃m
qͦdẽ ab occasu. deinde a septentͥone idẽ a ciuitate
dacusa. quȩ in c̾finio cappadotiȩ ⁊ armeniȩ sita
ẽ haut ꝓcul aloco ubi eufrates nascit᷑. usq ad e

Expanded text:
gri usque ad flumen Euphraten MESOPOTAMIA est, incigri usque ad flumen Euphraten MESOPOTAMIA est, incipiens a septentrione inter montem Taurum et Caucasum. cui ad meridiem succedit Babylonia, deinde Chaldaea, nouissime Arabia Eudaemon, quae inter sinum Persicum et Arabicum angusto terrae tractu orientem uersus extenditur. in his sunt gentes XXVIII. A flumine Euphrate, quod est ab oriente, usque ad mare Nostrum, quod est ab occasu, deinde a septentrione id est a ciuitate Dagusa, quae in confinio Cappadociae et Armeniae sita est haud procul a loco ubi Euphrates nascitur, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ci subiacet adeurũ insula trabobane ex qͣ occeanꝰ
N icꝰ uocari incipit. Adextra habet imaui montiᷤ
Iicaucasus deficit ꝓmunctoriũ samara. cui ad
Ane subiacent ostia fluminis octorogorre. ex
Cceanꝰ sericꝰ appellat᷑. In his finibꝰ india ẽ. quȩ ha¬
bet ad occidentẽ flum̃ indũ. qͦd rubro mari acci¬
pit᷑. a septentͥone montẽ caucasũ. Reliqua ut di¬
xi. eoo ⁊ indico occeano t̾minat᷑. Hȩc habet gn̾tes
xliiii. absq insula taꝓbane. quȩ habet decẽ ciui¬
tates. ⁊ absq reliqͥs insulis habitabilibꝰ plurimis.
iflumine indo qͦd ẽ ab oriente usq ad flum̃ tigͥm
Id est ad occasũ regiones st᷑ istȩ. Aracusia. parthia.
isyria. ꝑsida. ⁊ media. situ t̾rarũ montuoso et
asꝑo. hȩ a septentͥone habent montẽ caucasũ. a
meridie mare rubrũ ⁊ sinũ ꝑsicũ. In medio autem
sui. flumina pcipua. idaspem. ⁊ arbim. In his st̃

Expanded text:
cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus cui subiacet ad Eurum insula Taprobane, ex qua oceanus Indicus uocari incipit; a dextra habet Imaui montis — ubi Caucasus deficit — promunturium Samarae, cui ad aquilonem subiacent ostia fluminis Ottorogorrae, ex quo oceanus Sericus appellatur. In his finibus INDIA est, quae habet ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrione montem Caucasum; reliqua ut dixi Eoo et Indico oceano terminatur. haec habet gentes XLIIII, absque insula Taprobane, quae habet decem ciuitates, et absque reliquis insulis habitabilibus plurimis. A flumine Indo, quod est ab oriente; usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istae: ARACHOSIA PARTHIA ASSVRIA PERSIDA ET MEDIA, situ terrarum montuoso et aspero. hae a septentrione habent montem Caucasum, a meridie mare Rubrum et sinum Persicum, in medio autem sui flumina praecipua Hydaspem et Arbim. in his sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris faucibꝰ occeani ȩstus inmittit᷑. Africȩ pͥncipis
ẽ a finibꝰ egypti urbisq alexandriȩ. uͥ parethonla
ciuitas sita ẽ suꝑhoc mare magnũ. qͦd om̃s pla¬
gas tͣrasq medias int̾luit. Unde ꝑ loca quȩ aceo¬
lȩ cathabatmon uocãt. haut ꝓcul a castris alet¬
dri magni. ⁊ suꝑ lacũ calearzum. deinde iuxta suꝑi¬
orũ fines. auasitarũ. missa intransu̾sum. ꝑ ȩthiopica
deserta meridianũ cͣtingit occeanũ. Termini africȩ
ad occidentẽ idem sunt. qui et europe. id ẽ fauces
gaditani freti. Ultimꝰ autẽ finis eiꝰ ẽ mons athlas. ⁊
insulȩ quas fortunatas uocant. Et qr breuit᷑ gn̾ales
tͥ iti orbis diuisiones dedi. ipsarũ qͦ partiũ regio¬
n s sic̃ pollicitꝰ sũ. significare curabo. Asia ad medi¬
a i frontẽ orientis. habet in occeano eoo ostia flu¬
n inis gangis. a sinistro ꝓmunctoriũ caligar damana.

Expanded text:
ris faucibus oceani aestus inmittitur. AFRICAE principium ris faucibus oceani aestus inmittitur. AFRICAE principium est a finibus Aegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est, super mare hoc Magnum, quod omnes plagas terrasque medias interluit. unde per loca quae accolae Catabathmon uocant haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocant. Et quia breuiter generales tripertiti orbis diuisiones dedi, ipsarum quoque partium regiones, sicut pollicitus sum, significare curabo. ASIA ad mediam frontem orientis habet in oceano Eoo ostia fluminis Gangis, a sinistra promunturium Caligardamana,
Abbreviated transcription (Latin):
europã. & affricã uocauer̾t.
qͣuis aliqͥ duas. hoc ẽ asiã. ac
dem̾ africã in europã accipi¬
endã putarint. Asia tͥbꝰ parti¬
bus occeano circucincta. ꝑ totã transu̾si plagã
orientis extendit᷑. Nlec occasũ uersus a dext̾a sui
sub are septentͥonis incipientẽ contingit euro.¬
pã.: a sinistra autẽ africã dimutit. Sub egypto
uͦͭ & syria. mare nr̃m qͦd magnũ gn̾alit᷑ dicimus
habet. Curopa incipit ut dixi sub plaga septent¬
onis a flumine thanai. qua riphei montes sarns¬
tico au̾si occeano thanaim fluuiũ fundt᷑. Quipꝰ¬
teriens aras ac t̾minos alexandri magni in thobas¬
coꝵ finibꝰ sitos. meotidas auget paludes. Qua
inm̃sa exundatio iuxta theodosiã urbẽ euxinũ
pontum late ingredit᷑. Inde uxta constantinop¬
lim longȩ mittunt᷑ angustiȩ. donec eas mare ho
dentalis occeanꝰ t̾minus ẽ. maxime ubi ap̃ gades
insulas herculis columnȩ uisunt᷑. & tyrren ma¬

Expanded text:
OPAM ET AFRICAM uocauerunt, quamuis aliqui duas hoc est Asiam ac deinde Africam in Europam accipiendam putarint. ASIA tribus partibus oceano circumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus habet. EVROPA incipit ut dixi sub plaga septentrionis, a flumine Tanai, qua Riphaei montes Sarmatico auersi oceano Tanaim fluuium fundunt, qui praeteriens aras ac terminos Alexandri Magni in Rhobascorum finibus sitos Maeotidas auget paludes, quarum inmensa exundatio iuxta Theodosiam urbem Euxinum Pontum late ingreditur. inde iuxta Constantinopolim longae mittuntur angustiae, donec eas mare hocdentalis oceanus termino est, maxime ubi apud Gades insulas Herculis columnae uisuntur et Tyrrheni ma
Abbreviated transcription (Latin):
batis St̃ aiteꝰ ab adã pͥmo hoĩe usq ad ninũ mag¬
nuĩ ut sict̃ regẽ qͣ̃n natꝰ ẽ abrahã. anni. iĩi. el x¬
rirui. qͥ ab om̃ibꝰ nẏstoriographis uł omissi ul ig¬
noati st̃. A nino autẽ uł ab abrahã usq ad cȩsarẽ
uigustũ idẽ usq ad natiuitatẽ xp̃i. quȩ fuit anno
imꝑii cȩsaris qͣdragesimo sccło cũ facła pace cũ
parthis. iani portȩ clausȩ st̃. & bella toto orbe
cessar̾t. colligunt᷑ anni. ũ.xu. Inqͥbꝰ se int̾ actorẽ
scͥptoresq om̃iũ otia negotiaq tͥuerunt. Quapꝑ
res ipsa exigit ex his libͥs qu̾a breuissime uł pau¬
ca c̃tingere. qͥ originẽ mundi loquentes. pt̾itoꝵ fi¬
dẽ annuntiatione fut᷑oꝵ p̾cedere. & ptꝰ subseqͥ
ꝓbatione fecer̃t.: ñ quo auctoritatẽ eoꝵ cuiꝗͣ u
deam᷑ ingerere. s quo oꝑep̾tiũ sit de opinione
uulgata. quȩ nob̾ cũ om̃ibꝰ cõmunis ẽ cõmon̾e.
Primũ qͥa si diuina ꝓuidentia quȩ sic̃ bona

Expanded text:
ad Ninum \'magnum\' ut dicunt regem, quando natus est Abraham, anni ΙΙI.CLXXXIIII, qui ab omnibus historiographis uel omissi uel ignorati sunt. a Nino autem uel Abraham usque ad Caesarem Augustum id est usque ad natiuitatem Christi, quae fuit anno imperii Caesaris quadragesimo secundo, cum facta pace cum Parthis Iani portae clausae sunt et bella toto orbe cessarunt, colliguntur anni n xv in quibus se inter actores scriptoresque omnium otia negotiaque triuerunt. quapropter res ipsa exigit ex his libris quam breuissime uel pauca contingere, qui originem mundi loquentes praeteritorum fidem adnuntiatione futurorum et post subsequa probatione fecerunt: non quo auctoritatem eorum cuiquam uideamur ingerere, sed quo operae pretium sit de opinione uulgata quae nobis cum omnibus communis est commonere. primum quia si diuina prouidentia, quae sicut bo
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbẽ conditã. de hinc usq ad cȩsaris pͥncipatũ.
natiuitatẽq: xp̃i. ex quo sub potestate urbis man
suffecero. conflictationes gn̾s humani. et ueluti
ꝑdiu̾sas partes ardentẽ malis mundũ face cupidi¬
tatis incensũ specła ostentat᷑us. necessariũ reor ut
pͥmũ ipsũ t̾rarũ orbẽ quẽ inhabitat humanum
genꝰ sicut ẽ amaioribꝰ tͥphariã distributũ. deiũ
regionibꝰ ꝓuntiisq det̾minatũ. expediã. qͦ facileꝰ¬

Expanded text:
ad Vrbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum ad Vrbem conditam, dehinc usque ad Caesaris principatum natiuitatemque Christi ex quo sub potestate Vrbis orbis manssuffecero, conflictationes generis humani et ueluti per diuersas partes ardentem malis mundum face cupiditatis incensum e specula ostentaturus necessarium reor, ut primum ipsum terrarum orbem quem inhabitat humanum genus, sicut est a maioribus trifariam distributus deinde regionibus prouinciisque determinatus, expediam; q
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qͥ conu̾tibilitate nat᷑e & lib̾tate licentiȩ
& infirmꝰ & contumax ẽ. sic̃ pie gub̾nari egenĩt
opis oportet. ita iuste corripi. immoderatũ ne
naq alt̾nantia. exerceri hc̃ mundũ sentit. qͥs qͥs
ꝑ se atq inse humanũ genꝰ udet. Deinde cũ ab
ipso pͥmo homine pecc̾m punitionẽq peccati cȩ¬
pisse doceam᷑. porro autẽ cũ etiã isti de mediis
tẽꝑibꝰ inchoantes. ꝗͣuis suꝑioꝵ nusꝗͣ meminerit.
nichil nisi bella cladesq descͥpserint. quȩ bella
qͥd aliud dicenda st̃ nisi u̾gentia in alterutrum
mala. mala autẽ huiꝰmo̾i quȩ tc̃ erãt sic̃ et nc st̃.
inquantũ st̃ sine dubio aut manifesta peccata
st̃. aut occulte punitiones peccatoꝵ: qͥd impe¬
dimͣti ẽ nos eiꝰ rei caput pandẽ cuiꝰ illi corpꝰ ex-¬
p̃sserint: & pͥora illa scła quȩ multo numosiora
monstrabimus uł tenuissimo relatu similes mi-¬
serias ꝑtulisse: Dictus gͥ ab orbe condito usq

Expanded text:
 qui conuertibilitate naturae et libertate licentiae et infirmus et contumax est, sicut pie gubernari egenum opis oportet ita iuste corripi inmoderatum libemalaque alternantia, exerceri hunc mundum sentit quisquis per se atque in se humanum genus uidet; deinde cum ab ipso primo homine peccatum punitionemque peccati coepisse doceamur; porro autem cum etiam isti de mediis temporibus inchoantes, quamuis superiorum nusquam meminerint, nihil nisi bella cladesque descripserint — quae bella quid aliud dicenda sunt, nisi uergentia in alterutrum mala; mala autem huiusmodi quae tunc erant, sicut et nunc sunt in quantum sunt, sine dubio aut manifesta peccata sunt aut occultae punitiones peccatorum —: quid impedimenti est nos eius rei caput pandere, cuius illi corpus expresserint, et priora illa saecula, quae multo numerosiora monstramus, uel tenuissimo testari relatu similes miserias pertulisse? Dicturus igitur ab orbe condito usque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nactꝰ sum enĩ pͣt̾itos dies ñ solũ eque ut hoꝰ
graues. uerũ enã tanto atͦciꝰ miseros. quanto lon¬
gius a remedio uerȩ religionis alienos. ui me¬
rito hac scrutatione claruerit. regnasse mortẽ
auidã sanguinis. dũ ignorat᷑ religio quȩ ꝓhibe¬
ret a sanguine. ista illucescente illã constipius¬
se. illã c̃clucu cũ ista iam p̾ualet: illã penitꝰ nul¬
lam fut᷑am. cũ hȩc sola regnabit. exceptis uioe¬
licn semotisq illis diebꝰ nouissimis. sub fine scłi.
& sub apparitione antixp̃i. ułetiã sub ẽclusio¬
ne iudicii. qͥbꝰ futas angustias quales ante non
modũ. uerũ aꝑtiore ac grauiore discͥmine ꝑ
intolerabiles tͥbulationes tempoꝵ illoꝵ. sc̃os ꝓ¬
bendum uiri qͥ res gestas regũ tpłoꝵq ob eliu¬
turnã memoriã u̾his ꝓpagauert. initiũ schen¬
di anino beli filio rege assyrioꝵ fecere. qͥ cũ
opinione cȩca mundi originẽ creaturãq ho¬

Expanded text:
tur. nanctus sum enim praeteritos dies non solum aeque ut hos graues, uerum etiam tanto atrocius miseros quanto longius a. remedio uerae religionis alienos: ut merito hac scrutatione claruerit regnasse mortem auidam sanguinis, dum ignoratur religio quae prohiberet a sanguine; ista inlucescente, illam constupuisse; illam concludi, cum ista iam praeualet; illam penitus nullam futuram, cum haec sola regnabit: exceptis uidelicet semotisque illis diebus nouissimis sub fine saeculi et sub apparitione Antichristi uel etiam sub conclusione iudicii, quibus futuras angustias, quales ante non est modum uerum apertiore ac grauiore discrimine, per intolerabiles tribulationes temporum illorum sanctos probendum uiri, qui res gestas regum populorumque ob diuturnam memoriam uerbis propagauerunt, initium scribendi a Nino Beli filio, rege Assyriorum, fecere — qui cum opinione caeca mundi originem creaturamque ho
Abbreviated transcription (Latin):
pania ulteriore. luciꝰ emiliꝰ ꝓ consul alusitaniꝰ
cũ uniu̾so exercitu cȩsus. interut. Luciꝰ bebiꝰ
in hispaniã ꝓficiscens. a liguribꝰ circũuentus.
cũ uniuerso exercitu occisus ẽ. Unde ad eo
ne nuntiũ qͥde suꝑfusse c̾stat. ut int̾nitionẽ
ipsã romȩ massilienses nuntiare curauerint.

Expanded text:
. Aemilius proconsule a Lusitanis cum uniuerso exercitu caesus interiit. L. Baebius in Hispaniam proficiscens, a Liguribus circumuentus cum uniuerso exercitu occisus est; unde adeo ne nuntium quidem superfuisse constat, ut internecionem ipsam Romae Massilienses nuntiare curauerint.
Abbreviated transcription (Latin):
t paterent᷑ Quãꝗͣ contẽptꝰ miseriarũ posst̃ etiã
na suis discere. aput qͦs sũma mala ꝓsũmis bo¬
nis estimata sunt. tantũ ut głam fama cele¬
osi brem atq illustrẽ consequerent᷑. ꝑ qͦs colligi¬
toii datur. quanta nobis quibꝰ et̾nitas beata ꝓmit¬
si titur. sint toleranda ꝓuita. cũ illi tanta potu

Expanded text:
 paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam  paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per quos colligi datur, quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro uita, cum illi tanta potu
Abbreviated transcription (Latin):
nos sepe inimicoꝵ ocłis uideri solet. eos qͦs exe
crant᷑ nichil ñ prauũ. nichil nͣ subsicuũi. nichil
ñ inuulnꝰ suũ dicto factoue agere. ⁊ hoc iãpene
simplicit᷑. lntantũ enĩ captũ cor obliquat inuidia
ut rectũ natura nꝰ uideat. De quoꝵ numero sũt
isti. s multo miseriores. qͥa mimici dĩ. ac ꝑinde
mimici ueritatis. De qͥbꝰ flentes hȩc dicimꝰ. ⁊ qͦs
id cadt᷑ ut minus uidendo plus uideant. cum
tam̃ id qͦd ẽ. ita ut ẽ uidere ñ possunt. Qui gra¬
uiora arbitrant᷑ flagella patris. ꝗͣ hostis incen¬
dia. qͥ acerbiorẽ uocant blandientẽ. ammonen¬
tem ⁊ redimentẽ dm. ꝗͣ ꝑsequentẽ: dnantem
trucidantẽq diabolũ. Quãꝗͣ si de patre intel¬
ligeret. de castigatione gauderẽt. Et si p̃uidere¬
tur fructꝰ eruditionis. esset disciplina tolera
uͦ non fuerat. leuiora ducerent. ⁊ si grauiora¬

Expanded text:
nos saepe inimicorum oculis vinos saepe inimicorum oculis vicrantur, nihil non prauum, nihil non subsiciuum, nihil non in uulnus suum dicto factoue agere, et hoc tamen plane simpliciter, in tantum enim captum cor obliquat inuidia, ut rectum natura non uideat; de quoram numero sunt isti, sed multo miseriores quia inimici Dei ac perinde inimici ueritatis — de quibus flentes haec dicimus et quos id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum tamen id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, quam hostis incendia; qui aoerbiorem uocant blandientem admonentem et redimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellegerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerab, antea uero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora
Abbreviated transcription (Latin):
secũ afelle copias congredit᷑. eosq magno utriꝰq
exertitꝰ sanguine ⁊ graui p̃lio suꝑat. Hoc certami¬
nis discrimine. tanta desꝑatio illata pęnis ẽ. ut
nisi in exercitu agathoclis orta seditio fuisset. tͦns¬
fugit᷑us ad eũ hamilchar dux pęnoꝵ cũ exercitu
fuerit. Obquã noxã in medio foro iussu bartha¬
ginensiũ patibulo suffixus. crudele spectaculũ
suis p̃buit. Deinde cũ post mortẽ agathoclis.
Karthaginenses siciliam instruda cłasse uastarẽt.
a pyrro rege epyri ab italia accersito t̾restri na¬
ualiq certamine sepe suꝑati. nouissime ad roma¬
na bella conuersi st̃ ꝓdolor legunt ne ista de¬
ueteribꝰ. qͥ de recentibus conqͣruntur: lnmo le¬
gunt. ⁊ ea ñ eqͥtate s emulatione conitiũt. Ma¬
ximo enĩ illo ⁊ in esfabili quẽ nec ipsi discernt
sub execrabili agit᷑. atͦciꝰ esse uideat᷑. sic̃ etiã int̾

Expanded text:
secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque secum Afellae copias congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine et graui proelio superat. hoc certaminis discrimine tanta desperatio inlata Poenis est, ut, nisi in exercitu Agathoclis orta seditio fuisset, transfugiturus ad eum Hamilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. ob quam noxam in medio foro iussu Carthaginiensium patibulo suffixus crudele spectaculum suis praebuit. deinde cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri naualique certamine saepe superati, nouissime ad Romana bella conuersi sveteribus, qui de recentibus conqueruntur? Immo legunt, et ea non aequitate, sed aemulatione conjiciunt. Maximo enim illo et ineffabili, quem nec ipsi discernunt,sub exsecrabili agitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
stellaq expugnat. p̃das ingentes agit. holis
multa milia trucidat. Castra deinde adqͥmi
lapidẽ a karthagine statuit. ut dampna ii
opulentissimarũ. uastationẽq agroꝵ ⁊ inceis
ullarũ. de muris ipsius urbis specularenas
Adicit᷑ p̃sentibꝰ malis tristior fama. Nam ⁊ał
siciliã deletꝰ cũ imꝑatore afroꝵ exercitꝰ nul¬
atur. Quẽ reuera incautũ ac pęne otiosum
dro agathoclis frat᷑ opp̾sserat. Hoc ꝑtotã a¬
cã rumore disꝑso. ñ tributariȩ tantũ urls
abhis. uerũ etiam soti reges defitiebant. luter
quos rex quoq cirenarũ afellas pactꝰ ẽ cũ aga¬
thocde cõmunionẽ belli. dũ regnum africe ar¬
dent᷑ affectat. S postꝗͣ in unũ exercitꝰ ⁊ castra uin¬
xert̃ ꝑ agatho clen blandim̃tis ⁊ insidus circum¬
uentus. occisus ẽ. Rarthaginenses contractis undiq
copiis. inbellũ exarsere. Quibꝰ agathocles habeu̾

Expanded text:
castellaque expugnat, praedas ingentes agit, hostium castellaque expugnat, praedas ingentes agit, hostium multa millia trucidat. Castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum, vastationemque agrorum, et incendia villarum, de muris ipsius urbis specularentur. Adjicitur praesentibus malis tristior fama. Nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur. Quem revera incautum ac pene otiosum Andro Agathoclis frater oppresserat. hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum urbes ab his, uerum etiam socii reges deficiebant. inter quos rex quoque Cyrenarum Afellas pactus est cum Agathocle communionem belli, dum regnum Africae ardenter adfectat. sed postquam in unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthaginienses contractis undique copiis in bellum exarsere. quibus Agathocles habens
Abbreviated transcription (Latin):
to tantũ animo. uerũ etiã crudeli inuidia. neca¬
uert᷑. Deinde cũ assidua nec umꝗͣ satis ꝓsꝑa ad¬
u̾sus siculos bella gererent. ⁊ siracusas urbẽ sici¬
liȩ tc̃ florentissimã obsidione cinxissent ꝑ aga¬
thoden siciliȩ rege̾ miro circũuenti ingenio.
usq ad extrema desꝑationis adducti stͦ. Naq
agathocles cũ ap̃ siracusas a karthaginiensibꝰ
obsideret᷑. ac se neq bello pare̾ instructu copi¬
arũ. neq obsidionis patientẽ stipendioꝵ sufi
entia uideret. bene ꝓuiso ac meliꝰ dissimulat
c̃silio. in affricã cũ exercitu transit. Ibi sius qͥd
llico unanimit᷑ naues pͥmũ in qͥbꝰ uenere su¬
cendt᷑. ne qua spes refugiendi foret. De icũ
om̃ia in quȩ direxisset ꝓsterneret ullas. call¬
laq incenderet. hannonẽ quendã cũ xxxm
ꝑdidit. Qua pugna ⁊ afroꝵ animis incredin¬
lit̃ fractis. ⁊ suoꝵ in inmensũ auctis. urbes&

Expanded text:
to tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necato tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necauerunt. deinde cum adsidua nec umquam satis prospera aduersus Siculos bella gererent et Syracusas urbem. Siciliae tunc florentissimam obsidione cinxissent, per Agathoclen Siciliae regem miro circumuenti ingenio usque ad extrema desperationis adducti sunt. namque Agathocles cum apud Syracusas a Carthaginiensibus obsideretur ae se neque bello parem instructu copiarum neque obcientia videret: bene proviso ac melius dissimulato consilio, in Africam cum exercitu transiit; ibi finis sIllico unanimiter naves primum in quibus venere succendunt, ne qua spes refugiendi foret. Dein cum omnia quae direxisset, prosterneret, villas castellaque incenderet, Hannonem quemdam cum trigiperdidit. Qua pugna et Afrorum animis increbiliter fractis, et suorum in immensum auctis, urbes
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ concitat. captus ẽ. Ac pͥmo uirgis cesus. deind
effossis ocłis ⁊ manibꝰ cruribꝰq fractis. uelut a sin¬
głis m̃bris pęna exigeret᷑. in c̾spectu ppłi necatus ẽ
Corpꝰ u̾beribꝰ lacerum. cruci sustixu. filii cognana
om̃s supplitio traditi. ne qͥs eũ eiꝰdẽ familiȩ umq̃
aut imitari aut ulcisci meditaret᷑. flec tẽꝑibꝰ phi¬
lippi gesta st̃. Ptꝰ hȩc karthaginienses cũ tyrũ uibe
auctorẽ originis suȩ ab alexandro magno captam
eu̾samq didicissent. tim̃tes transitũ eiꝰ mafrica
fut᷑um. hanulchare̾ quendã cognom̃to rhodami
uirũ facundia sollertiaq p̾cipuũ. ad ꝑscrurandi
alexandri actꝰ direxert. Qui ꝑ parmenionẽ quasi
transsuga exceptꝰ. de hinc in militiã regis admisdis
omĩa ciuibꝰ suis ꝑ tabellas scͥptas ⁊ post oera suꝑ¬
litas enuntiabat. hc̃ mortuo alexandro kartha¬
ginẽ reu̾sum. quasi urbẽ regi uenditasset. ñ inga¬

Expanded text:
urorum concitat, captus est ac primo uirgis caesus, deinde urorum concitat, captus est ac primo uirgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, uelut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. corpus uerberibus lacerum cruci suffixum, filii cognatiqae omnes supplicio traditi, ae quis eum eiusdem familiae umquam aut imitari aut ulcisci meditaretur. haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem, auotorem originis suae, ab Alexandro Magno captam euersamque didicissent, timentes transitum eius in Africam futurum, Hamilcarem quendam cognomento Rhodanum, uirum facundia sollertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt. qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus omnia ciuibus suis per tabellas scriptas et post cera superlitas enuntiabat. hunc mortuo Alexandro Carthaginem reuersum, quasi urbem regi uenditasset, non ingra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ lacͥmantes ꝓsequebant᷑ ultimo dimisit allo¬
quio. ac deinde obseratis ianius. exclusisq etiã
filiis. ꝗladio dolorẽ uitãq finiuit. Hec darii
tẽꝑibꝰ gesta sunt. Pt̾hȩc channo uir qͥde kar¬
thaginiensis. pͥuatis opibꝰ rei publicȩ iuires
suꝑans. inuadendȩ dñãtionis hrausit cupidi¬
tatẽ. Cui rei c̃siliũ utile ratꝰ ẽ. ut simulatis uni¬
cȩ filiȩ nuptiis. om̃s senatores quoꝵ dignitatẽ
obstat̾urã inceptis sius arbitrabat᷑. int᷑ pocula
ueneno necaret. Quȩ res ꝑministros ꝓdita. sine
ultione uitata ẽ. ne in uiro potenti plus nego¬
tu faceret res cognita. ꝗ cogitata. Hoc c̃silio
elisus channo. alio machinam̃to facinꝰ aggre¬
meret. S cũ ante statutã cȩdibꝰ diẽ ꝓditũ se p̾uo¬
tũq intellexisset. castellũ qͦdda cũ.xi. milibꝰ se¬
uoꝵ armatis occupauit. Ibi dũ afros regẽq na¬

Expanded text:
qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloqui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec Darii temporibus gesta sunt. Post haec Hanno, uir quidam Carthaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgremeret. sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeuentumque intellexisset, castellum quoddam cum uiginti milibus seruorum armatis occupauit. ihi dum Afros regemque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nec mora morbis pͦpło cat̾uatim cadente. cito
qͥsq correptꝰ. mox mortuus. iam nec sepeliebat᷑.
Cuius mali nuntius cũ attonitã repentino luctu
karthaginẽ repleuisset. ñ secꝰ ac si capta esset.
turbata ciuitas fuit. omĩa ululatibꝰ ꝑsonabãt.
offitia dampnata. unu̾si ad portũ decurrũt.
egredientesq de nauibꝰ paucos qͥ cladi suꝑfu¬
erant. de sius ꝑcontant᷑. Postꝗͣ de clade suoꝵ
tacentibꝰ illis uel gementibꝰ miseri intelligͣt. tͣc
toto littore plangentiũ uoces. tcͣ infelitiũ ma¬
trũ ululatꝰ. ⁊ flebiles querelȩ audiebant᷑ Intͣ
hȩc ꝓcedit ⁊ ipse de naui sua imꝑator. sordi¬
da uiliq tunica discinctꝰ. Ad cuius cspectum.
plangentia iungunt᷑ agnina. Ipse quoq ma¬
nus ad cȩlũ tendens. ncͣ suam. nc̃ publicã in¬
fęlicitatẽ accusat ac deflet. Ad postremũ uoci¬
ferans ꝑurbẽ. tandẽ ingressus domũ cunctoꝰ

Expanded text:
sit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito sit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, officia damnategredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et deflet; ad postremum uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos,
Abbreviated transcription (Latin):
Sanas eni atq incorruptas offerri hostias ẽ
mos lta illi ñ seddarent morbos. s pͥuenirẽt.
ltaq R artaginenses au̾sis diis ꝑꝑ istius mõi
sacra sic̃ põpeius trogꝰ. ⁊ iustinus fatent᷑ sic̃
cassent. translato in sardiniã bello iterũ infe¬
linus uicti st̃. ꝓpt̃ qͦd ducẽ suũ mareum et
paucos qͥ suꝑfuerãt milites exulare ussert. Exu¬
les ueniã ꝑlegatos petentes repulsi. patͥam bel¬
lo ⁊ obsidione cuxer̃t. Ibi tc̃ mar̾eus dux exulũ
carthalonẽ filiũ suũ cur sibi uelut insultans
pͣpuratꝰ occurreret. in crucẽ sub oculis pat̾ȩ ita
ut erat cũ purpuris infulisq suspendit. Post
paucos dies. urbẽ ipsã cȩpit. Qui cũ int᷑fectis plu¬
rimis senatoꝵ cruente dñaretur. occisus ẽ. Hec
tẽꝑibꝰ cyri ꝑsarũ regis gesta sunt. Ptꝰ hȩc uͦ hi¬
melcho rex karthaginensiũ cũ in sicilia bellũ
gereret. repente horribili peste exercitũ ami¬

Expanded text:
sanas enim atque incorruptas offerri hostias mos sanas enim atque incorruptas offerri hostias mos est, ita ut illi non sedarent morbos sed praeuenirent. Itaque Carthaginienses auersis dis propter istius modi sacra — sicut Pompeius Trogus et Iustinus fatentur, siccassent, translato in Sardiniam bello iterum infelicius uicti sunt. propter quod ducem suum Mazeum et paucos qui superfuerant milites exulare iusserunt. exules ueniam per legatos petentes repulsi patriam bello et obsidione cinxerunt. ibi tnnc Mazeus dux exulum Carthalonem filium suum, sacerdotem Herculis, cnr sibi uelut insultans purpuratus occurreret, in crucem sub oculis patriae ita ut erat cum purpuris infulisque suspendit. post pauoos dies urbem ipsam cepit; quicum, interfectis plnrimis senatorum, cruente dominaretur, occisus est. haec temporibus Cyri Persarum regis gesta sunt. Post haec uero Himelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum ami
Abbreviated transcription (Latin):
punica bella succedt̾. res ipsa exigit ut dekar
ab helissa c̃dita inuenit᷑. eiusq cladibꝰ ac dome¬
sticis malis sic̃ pompeius trogus ⁊ iustinꝰ expͥmͣt.
uł pauca referantur. Qartaginenses uernacu¬
lũ atq intestinũ semꝑ int̾ se malũ habuere.
discordiã. Qua infelicit᷑ exagitante. nulla umꝗͣ
tẽꝑa uel foris ꝓsꝑa. uł domi qͥeta duxert̃. S
cum int̾ cęt̾a mala etiã pestilentia laborarẽt.
homicidiis ꝓ remediis usi st̃. Quippe homines
ut uictimas immolabant. ętatẽq inpuberẽ quȩ
etiã hostiũ miscłiã ꝓuocaret aris ammouebãt.
De qͦ sacroꝵ immo sacͥlegioꝵ genere. qͥd potissi¬
me discutiendũ sit ñ inuenio. Si enĩ huiꝰmodi
ritꝰ aliqͥ demones p̃ciꝑe ausi sunt. ut mortibꝰ ho¬
minu̾ occisione hominũ satisfieret. intelligen¬
dum fuit se oꝑarios atq adiutores pestilentiȩ
conduci ut ip̃si qͦs illa ñ corripuisset. occiderẽt.

Expanded text:
Punica bella succedunt, res ipsa exigit, ut de CaPunica bella succedunt, res ipsa exigit, ut de Cainta annos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam tempora uel foris prospera uel domi quieta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut uictimas inmolabant aetatemque inpuberem, quae etiam hostium misericordiam prouocaret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset occiderent:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aerias potestates fiunt. tam̃ sine arbitͥo dei
omĩpotentis om̃ino ñ fiunt. Eodẽ tempe ca¬
parronia uirgo uestalis. incesti rea suspendio
periit. Corruptor eiꝰ consciiq serui supplitio
affecti st̃. Ecce cͣtinuatĩ quȩ ⁊ quanta numera¬
mus accidisse annis singłis plurima. int̾ qͦs cer¬
te raro aut pęne nullo nichil triste gestũ. Et
hoc cũ idẽ scriptores ꝓposito sͥ magis laudan¬
di negotio cauerẽt numositates miseriarũ. ne
eoscdem qͥbꝰ hȩc ⁊ de qͥbꝰ scribebant᷑. offenderẽt.
auditoresq suos exẽplis pͣteritoꝵ t̾rere pociꝰ
ꝗͣ instituere uiderent᷑. Porro autẽ nos inultimo
tempoꝵ positi. mala romanoꝵ scire ñ possumꝰ.
nisi ꝑeos qui laudauere romanos. Ex qͦ intel¬
ligi dat᷑ quanta illa fuerint. quȩ studio ꝑꝑ hor¬
rorẽ rep̾ssa st̃. cũ tanta inueniant᷑. quȩ tenuit᷑
int̾ laudes emanare potuert. Et qm̃ ex hoc iaͬ

Expanded text:
per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Capparonia, virgo Vestalis, incesti rea, suspendio periit: corruptor ejus consciique servi, supplicio affecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe raro aut pene nullo nihil triste gestum. Et hoc cum iidem scriptores, proposito sibi magis laudandi negotio, caverent numerositates miseriarum, ne eosdem, quibus haec et de quibus scribebantur, offenderent, auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instituere uiderentur. porro antem nos in ultimo temporum positi mala Romanorum scire non possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quoniam ex hoc iam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ut sine ꝯtͦuersia ausu potirent᷑. correp¬
tã urbẽ suo tantũ generi uendicãt. Patͥmo¬
res dños ꝓcul abigt. Qui miseri. exules egen¬
tesq romã deferunt᷑ ubi ostentata miseria.
querelaq defleta. ꝑ romanoꝵ seueritatẽ ⁊ uin¬
dicati sunt ⁊ restituti.
nno ab urbe cͣdita . cccc. lxxxͫiͦ. pestilentia
ingens aput romã c̾flagrauit. Cuius atcitatẽ
significare contentꝰ sũ. qr u̾bis implere ñ possũ.
Si enĩ spatiũ tẽꝑis qͦ mansit inqͥrit᷑. ultͣ bienni
um uastando porrecta ẽ. Si depopulatio quã
egerit. census indictꝰ ẽ. qͥ ñ quantũ hominũ de¬
ꝑisset. s quantũ suꝑfuisset inqͥreret. Si uiolen¬
tia qua affecerit. sibillini libri testes st̃. qͥ eam
cȩlesti ira impositã respondert̃. S ne quẽquã¬
la iratos dos dixerit. nos irã cȩlestẽ dixisse ui-¬
deam᷑. audiat ⁊ intelligat. qͥa hȩc ⁊ si plerũq

Expanded text:
fuit, ut sine controversia ausu potirentur correpfuit, ut sine controversia ausu potirentur correptam urbem suo tantum generi vindicant: patrimores dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati sunt et restituti. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXI pestilentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inum vastando porrecta est; si depopulatio, quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret: si violentia qua affecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam coelesti ira impositam responderunt. Sed ne quem tela iratos deos dixerit, nos iram coelestem dixisse videamur. 224 audiat et intelligat, quod haec, etsi plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
de cęlo. Nam ⁊ plurimis locis scaturiens e fon¬
tibꝰ cruor fluxit. ⁊ de nubibꝰ guitatĩ inspecie
pluiiȩ lacte demisso. diri ut ipsis uisũ ẽ t̾ram
imbres irrigauert. Eo tẽꝑe kartaginienses dato
adu̾sũ romanos auxilio tarentinis. cũ a senatu
ꝑlegatos arguerent᷑. tͣpissimã rupti federis labẽ.
p̃sumpto accumulare ꝑiurio. Tc̃ etiam uulsini¬
enses ȩtruscoꝵ florentissimi. luxurie pene piert̃.
Nã cũ licentia inc̾suetudinẽ p̾rogata. seruos suoꝰ
passim liberos facerẽt. c̃uiuiis allegarent. c̃iuguꝰ
honestarent. lib̾tini in partẽ potestatis recepti.¬
plenitudinẽ ꝑ scelus usurpare meditati st̃. Et
lib̾ati seruitutis iugo. ambitu dñationis arser̃t.
Et qͦs dños subditi eqͣnimit᷑ dilexert᷑. eos ĩa lib̾i
qͥd dnõs fuisse meminerãt. execrati st̃. ltaq con¬
spirantes in facinꝰ libtini. quoꝵ tanta manus

Expanded text:
de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fonde caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, turpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libplenitudinem per scelus usurpare meditati sunt; et liberati servitutis jugo, ambitu dominationis arserunt; et quos dominos subditi aequanimiter dilexerunt, eos jam liberi, quod dominos fuisse meminerant, exsecrati sunt. Itaque conspirantes in facinus libertini quorum tanta manus
Abbreviated transcription (Latin):
flãma scisso hiatu t̾rȩ eructata. tͥbꝰ diebꝰ ⁊ tribꝰ
noctibꝰ t̾ribilit᷑ exestuans. qͥnq agͥ uigera ex hau¬
sto penitꝰ suco ubertatis in cinerem extorruit.
ita ut ñ fruges solũ. s ⁊ arbores cũ unis stirpibꝰ
absũpsisse referat᷑. Sequenti ab hinc anno. sem¬
ꝓnius c̃sul adu̾sũ picentes duxit exercitũ: cũ
directa intra iactũ teli utraq acies c̃stitiss repente
ita cũ horrendo fragore t̾ra tremuit. ut stupore
miraculi. utͥmq pauefactũ agmen hebesceret.
Dui attoniti utrimq ppłi hesitauere. p̃iudicata
incepti conscientia. Tandẽ ꝓcursu c̃cito. iniere
certamen. Triste ad eobellum fuit. ut merito
dicat᷑ tantũ humanũ sanguinẽ suscept᷑a etiam
cũ gemitu horrisono tt̃ tͣra tremuisse. Romani
pauci ammodũ eo pͣlio qͥ euasere uicerunt.
nno ab urbe c̃dita ccce.lxxͦx. inter
multa ꝓdigia sanguis e t̾ra. lac uisũ ẽ manare

Expanded text:
flamma scisso hiatu terrae eructata tribus diebus tribusque flamma scisso hiatu terrae eructata tribus diebus tribusque noctibus terribiliter exaestuans, quinque agri ingera exhausto penitus suco ubertatis in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. Sequenti abhinc anno Sempronius consul aduersum Picentes duxit exercitum. et cum directae intra iactum teli utraque acies constitissent, repente ita cum horrendo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pauefactum agmen hebesceret. diu attoniti utrimque populi haesitauere praeindieata incepti conscientia; tandem procursu concito iniere certamen. triste adeo id bellum fuit, ut merito dicatur tantum humanum sanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXX inter multa prodigia sanguis e terra, lac uisum est manare
Abbreviated transcription (Latin):
leratos defectores puniendũ. genutio csulias¬
sum ẽ. Qui obsessa reginoꝵ urbe. captisq om̃l
ipse qͥdẽ in reliqͦs ꝑfugas. ⁊ latrones exercuis
digna supplitia. romanos uͦ milites integie s¬
gionis romã misit. Qui ppłi iussu medio in fo¬
ro uirgis cȩsi st̃ securiq ꝑcussi. Uisa est teͦ ro¬
ma uincere. cũ legionẽ suã integrã occidit.
Quȩ sine dubio uicta fuisset. si eã hostili p̾lio
I ꝑdidisset.
nno ab urbe c̃dita.
cccc.Lxx. obscena ⁊ dira ꝓdigia uł uisa romȩ uł.
nuntiata st̃. Edes salutis ictu fulminis dissoluta
pars muri sub eodẽ loco de cȩlo ut dict̃ tacta
est. Lupi tres ante luce̾ ingressi urbẽ. semȩsũ ca¬
dauer intuler̾t᷑. sparsũq membrati in foro. ipsi
strepitu hominũ ext̾riti reliquert᷑. Aput forma-¬
ciũ multis ictibꝰ fulminũ męnia undiq ambu¬
sta ⁊ dissoluta st̃. Aput agrum calenũ repente

Expanded text:
leratos defectores puniendum Genucio consuli iusleratos defectores puniendum Genucio consuli iussum est qui obsessa Reginorum urbe captisque omnibus ipse quidem in reliquos perfugas et latrones exercuit digna supplicia, Romanos uero milites integrae legionis Romam misit: qui populi iussu medio in foro uirgis caesi sunt securique percussi. Visa sibi est tunc Roma uincere, cum legionem suam integram occidit, quae sine dubio uicta fuisset, si eam hostili proelio perdidisset., Anno ab Vrbe condita CCCCLXXVIII obseena et dira prodi gia uel uisa Romae uel nuntiata sunt. aedes Salutis ictu fulminis dissoluta, pars muri sub eodem loco de caelo, ut dicunt, tacta est. lupi tres ante lucem ingressi urbem, semesum cadauer intulerunt sparsumque membratim in foro ipsi strepitu hominum exterriti reliquerunt. apud Formias multis ictibus fulminum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. apud agmm Calenum repente
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣc. Pyrrus qͥnto demũ anno quã uenerat ab it¬
lia uictꝰ aufugit. Qui ptꝰ multa grauissimaq ba¬
la quȩ gessit in grecia. ap̃ argos achaie florentis¬
simã urbẽ. sparthani regni auiditate seductus.
saxo ictꝰ occubuit. Tc̃ quoq aput romanos se¬
tilia uirgo uestalis conuicta dampnataq in¬
cȩsti ad portã collinã uiua defossa est.
pyrri morte cõꝑta iterũ noua adu̾sum romi¬
nos arma sollicitant. karthaginensiũ auxilia
ꝑ legatos poscunt atq accipiunt. Conserto yli
uicere romani. ubi tc̃ iam karthaginenses qͣm
ñdũ hostes adiudicati. uinci tam̃ a romanis se
posse sensert̃ Sequenti anno. magnã uiscerũ
suoꝵ partẽ seueritas romana ẽcidit. Nã adua¬
tante dudũ pyrro. octaua legio diffidens ꝓ¬
manȩ spei. nouu scelus ausa. reginenses om̃s
qͥbꝰ subsidio p̃erat. int̾fecit. Predã sͥ om̃em as
ipsũ oppidũ uendicauit. Hoc facinꝰ intam s&¬

Expanded text:
trecenti. Pyrrhus quinto demum anno, quam venerat, ab Ittrecenti. Pyrrhus quinto demum anno, quam venerat, ab Italia victus aufugit, qui post multa gravissimaque bella, quae gessit, in Graecia apud Argos Achaiae florentissimam urbem, Spartani regni aviditate seductus, saxo ictus occubuit. Tunc quoque apud Romanos Sextilia, virgo Vestalis, convicta damnataque incesti, ad portam Collinam viva defossa est. Pyrri morte comperta iterum nova arma adversum Romanos sollicitant. Carthaginiensium auxilia per legatos poscunt atque acciuicere Romani: ubi iam tunc Carthaginienses, quamuis nondum hostes adiudicati, uinci tamen a Romanis se posse senserunt. Sequenti anno magnam uiacemm suorum partam seueritas Romana concidit. nam aduentante dudum Pyrrho octaua legio diffidens Romanae spei, nouum scelus ausa Reginenses omnes, quibus subsidio praeerat, interfecit, praedam sibi omnem atque ipsum oppidum uindicauit. hoc facinus in tam sce
Abbreviated transcription (Latin):
abortus ꝓitiebant᷑ adeo ut defect᷑a successio. ⁊ de¬
fectum genus animantũ adempto uitalis partis
gitimo ordine: crederet᷑. Interea reu̾sũ ex sicilia
pyrrũ curius c̃sul excepit. Tertiũq id bellũ contꝰ
epyrotas ap̃lucaniã in asulis cãpis gestũ ẽ ltaq
pͥmo conc᷑su cũ pyrri milites romanoꝵ impͣssione
trepidarent. ⁊ circu̾spectantes fugã bello cȩdere
molirent᷑. pyrrus elephantos ex subsidiis iussit in¬
duci. Romani assueti iã pugnare cũ beluis. cum
malleolos stuppa inuolutos. ac pie oblitos uncis
insuꝑ aculeis tenaces p̃ꝑauissent. eosq fla̾matosin
tga beluarũ turresq ubrarent. ñ difficile furen¬
tes ardentesq beluas in eoꝵ excidia quoꝵ subsicd
fuerant. retorsert. Octoginta milia peditũ milo
p̾lio habuisse rege̾ dict᷑. equitũ uͦ sex milia. fxhi
cȩsa referunt᷑ .xxxͣ . iii. milia. capti autẽ st̃ mille

Expanded text:
abortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et deabortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et defuturum animantum genus adempto uitalis partus legitimo ordine crederetur. Interea reuersum ex Sicilia Pyrrhum Curius consul excepit, tertiumque id bellum contra Epirotas apud Lucaniam in Arusinis campis gestum est. itaque primo concursu eum Pyrrtrepidarent, et circumspectantes fugam bello cedere molirentur, Pyrrhus elephantes ex subsidiis jussit induci. Romani assueti jam pugnare cum belluis, cum malleolos stuppa involutos, ac piinsuper aculeis tenaces praeparavissent, eosque flammatos in terga belluarum turresque vibrarent, non difficile furentes ardentesque belluas in eorum excidia, quorum subsidia fuerant, retorserunt. Octoginta millia peditum in illo praelio habuisse regem dicunt, equitum vero sex millia. Ex his caesa referuntur triginta tria millia, capti autem sunt mille
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma pugna uuln̾ari. atq infugã cogi posse de¬
p̃hensi. deinde subiectis in posteriora ac mollia
ignibꝰ exagitati. ardentes insuꝑ machinas furo¬
re trepido circũferentes. exitio suis fuere. Cȩsa
sunt in ea pugna qͥnq milia romanoꝵ. De exer-¬
citu uͦ pyrri.xͣx. milia ꝓstrata sunt. Regis signa ab¬
lata. L .i iii. romanoꝵ .xͣiͥ amissa st̃. Pyrrus belo
fractꝰ. agathocle mortuo rege siracusano ad sicile
accersitus imꝑiũ. siracusas concessit. S romanoꝵ m
seria nullis cessat induciis. Consumit᷑ morboꝵ ma¬
lis int̾capedo belloꝵ. ⁊ cũ foris cessat᷑ a pͣliis. agitur
intͦrsũ ira de cȩlo. Nam fabio gurgite iterũ . s̃. geni¬
tio clepsina c̃sulibꝰ. pestilentia grauis urbẽ acfinꝰ
eius inuasit. Quȩ cũ om̃s tũ p̃cipue mulieres pecu¬
desq corripiens. necatis in ut̾o fȩtibꝰ fut᷑a ꝓle ua¬
cuabat. ⁊ immat᷑is ꝓartubꝰ cũ ꝑicło matrũ eĩori.

Expanded text:
prima, pugna uulnerari atque in fugam cogi posse deprima, pugna uulnerari atque in fugam cogi posse deprehensi, deinde subiectis inter posteriora, ac mollia ignibus exagitati, ardentes insuper machinas furore trepido circumferentes exitio suis fuere. caesa sunt in ea pugna v milia Romanorum, de exercitu uero Pyrrhi xx milia prostrata sunt. regis signa ablata LIII, Romanorum undecim amissa sunt. Pyrrhus bello fractus, Agathocle mortuo rege Syracusano ad Siciliae arcessitus imperium Syracusas concessit. Sed Romanorum miseria nullis cessat indutiis; consumitur morborum malis intercapedo bellorum et, cum foris cessatur a proelio, agitur introrsum ira. de caelo. nam Fabio Gurgite iterum C. Genucio Clepsina consulibus pestilentia granis Vrbem ac fines eius inuasit; quae cum omnes tum praecipue mulieres pecudesque corripiens necatis in utero fetibus futura prole uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum extorti
Abbreviated transcription (Latin):
disse fert᷑. Ne ego si iterũ eodẽ modo uicero. sine
ullo milite epyrũ reu̾tar. Interea romanꝰ exercitꝰ
ptꝰꝗͣ uictꝰ clã fugit e castris. miserabilẽ belli cla¬
dẽ grauioribꝰ monstris auctã accumulatãq ꝑsen¬
sit. Nã pabulatores forte ꝓgressos. uelut hostilis
quȩdã oborta tẽpestas. cũ horribili fragore cęli
correptos diris fulminibꝰ exussit. Quippe .xxx. i
relicti. ium̃ta ex animata ⁊ capra cõplurima ut
merito cͣtigisse uideat᷑ nͣ in signũ uastationis fu¬
turȩ. s uastatio ipsa referat᷑. Scda int̾ pyrrũ
romanos c̃sules pugna. in apuliȩ finibꝰ fuit. ubi
clades belli adutrosq s maximeꝰ ad pyrrũ. uic¬
toria ad romanos concessit. Nam cũ diu obnixe
cunctis in mutuã cȩdẽ ruentibꝰ anceps belli pen¬
deret euentꝰ pyrriis transfixo brachio pͥor cessit
ẽ p̾lio. S ⁊ fabriciꝰ legatꝰ tc̃ uulneratꝰ ẽ. Elephanti

Expanded text:
disse fertur: Ne ego, si iterum eodem modo vicero, sine disse fertur: Ne ego, si iterum eodem modo vicero, sine ullo milite Epirum revertar. Interea Romanus exercitus, postquam victus clam fugit e castris, miserabilem belli cladem gravioribus monstris auctam accumulatamque persensit. Nam pabulatores forte progressos, velut hostilis quaedam oborta tempestas, cum horribili fragore coeli correptos, diris fulminibus exussit: quippe trigintarelicti, jumenta exanimata et capta quam plurima, ut merito contigisse non signum vastationis futurae sed vastatio ipsa referatur. Secunda inter Pyrrhum et Romanos consules pugna in Apuliae finibus fuit: ubi clades belli ad utrosque, sed maxime ad Pyrrhum, victoria ad Romanos concessit. Nam cum cunctis in mutuam caedem ruentibus, anceps belli penderet euentus, Pyrrhus, transfixo bracohio saucius, prior cessit e proelio. sed et Fabricius legatus tunc uulneratus est. elephanti