comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse ui gallia impiu si iudiciũ senatꝰ seruari op¬
orteret liberã debere esse gallia quã bello uictam
suis legibꝰ uti uoluissẽt Duni hec colloquio ge¬
runt᷑. Ceͣ. nũciaruĩ est equites ariouisti propiꝰ
tumulũ accedere et ad nostaos adequare la pide
telaq in nr̃os conutere. Ce. lequedi finẽ fecit.
seq ad suos recepit suisq impauit ne quod oĩs
telum ĩ hostes reicerent Nam et siũ peritulo.
legionis delecte cõnuissũ cũ equitatu pͥlui fore
uidebat . tñ cõmittendũ nõ putabas. ut pulsis.
hostibꝰ dici poset cos ab se yfide iu colloqus. ca¬
cũuentos Postea ꝙ̃ in nulgus militu delatu
est qua arrogancia in colloquio arioiustꝰ usꝰ ẽet
om̃er gallia romanis interdixisset impetũq in
nosrros eius equites fecisser eaq ies colloquiuz
ut direnusset niulto magis alacritas studiũq
pugnandi magis ex̾citu ĩ iectũ est Hiduo post
ariouistꝰ ad. Ce legatos mttit uelle se de hiis rebꝰ

Expanded text:
esse in Gallia imperium; si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit suisque imperavit ne quod omnino telum in hostes reicerent. Nam etsi sine ullo periculo legionis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos. Postea quam in vulgus militum elatum est qua arrogantia in conloquio Ariovistus usus omni Gallia Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. Biduo post Ariovistus ad Caesarem legatos misit: velle se de iis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citu occupauit. ut nõ mediocrter õiu mẽtes
aĩosq pertiribaret. Hic pͥmũ ortus est timor
tribunis militũ ac piefectis reliꝗsq qui ex urbe
aucitie cauia secuti. Ceꝰ nõ magnũ in re mi¬
litati usũ hebant quoꝵ alius alia causa il¬
de ducti ut timnoris suspitione uitaret remanebas
Hn neq uultu fingure neq interdũ lacriuas
tenere poterãt abditi ĩ tabernacłis aut suũ. fatũ
querebant ͧ aut cũ familiaribꝰ suis cõe piculum

Expanded text:
t non mediocriter omnium mentes animosque perturbaret. Hic primum ortus est a tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae causa Caesarem secuti non magnum in re militari usum habebant: quorum alius alia causa inadducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum
Abbreviated transcription (Latin):
tendu putaret Hec ese que abes postularet i:
Prmumi ne quã mnltitudiie hominum aimplius
frasrheuii in gallia trãsduceret. Dende obsides quoᷤ
hẽet ab hedius redderet. sequanisq pnusteiet ut
quos illi hr̃ent uolu̾tate eiꝰ reddere illis literet ne.¬
ue heduos muria lacesseret. ne ue hns socusq ipor
belliu inferet. si id ita secisset. sibi populo q Ro. per¬
perua gĩam atq anucitiã cũ eo futurã si nõ mi¬
retraret sese quoniã .M. iuessala .l. pisone. ꝯsulibꝰ
inuirias nõ neglectuꝵ. Ad hec atioiustus ⁊ n̾dit
ius esse belli ut qui uicisset hns quos uitissẽt.
que admodũ uellent imperarẽt Idem ppłm. Roͫ
uictis non ad alteriꝰ prescaptũ sed ad sĩ aebi¬
trum nupetrare consuesse ssi ipe ppło. Roͤ non.
prescaberet que ad modũ suo iure uteret᷑ nõ opor

Expanded text:
stularet: mum ne quam multitudinem hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret; deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret; neve Haeduos iniuria lacesseret neve his sociisque eorum bellum inferret. Si id ita fecisset, sibi populoque Romano perpetuam gratiam atque amicitiam cum eo futuram; si non impetraret, sese, quoniam M. Messala, M. Pisone consulibus iniurias non neglecturum. Ad haec Ariovistus respondit: ius esse belli ut qui vicissent iis quos vicissent quem ad modum vellent imperarent. Item populum Romanum victis non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse. Si ipse populo Romano non praescriberet quem ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatẽ attulit qͥ hominẽ honestissinũ yiũcie
gallie suui familiare et hospite ereptũ e mamibꝰ
hostiũ sibi restitutũ uidebat neq eiꝰ calamitate
de tanta uoluptate ꝯcatulatõne quicꝙ̃ fortuna
diminuerat. Is se presente de se ter sortibꝰ ꝯsultuz
dicebar utrũ igni statim necaret᷑ an in aliuid tỹs
reseiuaret  sortis beneficio se esse in columẽ Item
marius titius reptꝰ et ad eũ reductus ẽ. Hoc
yrelio transrenũ numptiato sueui qui ad ripam
rem uenerant domũ reuerti ceperũt. Quos ubn q
proxin renũ nicolut pterritos senserut insecuti
magnũ ex hns numeꝵ occiderũt. Ce. una estate
duobꝰ maxinus bellis ꝯfectis maturius paulo ꝙ̃
tys anui postulabat in hiberna in sequanos cxci¬
tum deduxit ibernis labienũ p̃posuit ip̃e ĩ citer¬
orem gallia ad agendos quentꝰ profecꝰ est

Expanded text:
ciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur: sortium beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est. Hoc proelio trans Rhenum nuntiato, Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt; quos ubi qui proximi Rhenum incolunt perterritos senserunt, insecuti magnum ex iis numerum occiderunt. Caesar una aestate duobus maximis bellis confectis maturius paulo quam tempus anni postulabat in hiberna in Sequanos exercitum deduxit; hibernis Labienum praeposuit; ipse in citeriorem Galliam ad conventus agendos profectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rogatũ et accersitũ a gallis nõ smie magna spe
magnisq premiis predicauit. domũ prepinquolq
reliquisse. sedes hr̃e in gallia ab iỹis acessas obsi¬
des ypior uolũtate datos stipendii cape urre hel¬
li qd uictores uictis imponere ꝯsuerit nõ sese gal¬
lis sed gallos sibi bellu nitulisse. om̃s gallie ciu¬
tates ad se oppugnandũ uenisse ꝯtia se castia habu¬
isse eas oius copias a se uno plio pulsas ac sup¬
atas esse si iterũ experr ueliuit se iterũ paratum.
esse decertare. si pace uti ueluit iniquĩ ee destipẽdio
recusare q̃d sua uelutate ad id tp̃s pependerũt anuci¬
ciam ppłi. Ro. sibi ornaniẽto et presidio nẽ detrnmẽ¬
tierit qd młtitudinẽ germanoꝵ ĩ gallia traducat.
id se sui mumendi nõ gallie impugnande cã. facere
eiꝰ ru testimomũ eẽ ꝙ nisi roctatꝰ non uenerit / et
qd bellũ nõ iitulerit sed defenderit se priꝰ ĩgallia

Expanded text:
rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimentierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et q
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio ac liberalitate sua ac senatꝰ ea pͥmia ꝯsecu¬
tirrumi decebat etia ꝙͣ uettas quaq uste cause ne¬
cesitudinis ip̃it cũ heduis intercederent que sena
tus cons. quocienscũq honorifica ftã meos essent
ut oñu tỹre totiꝰ gallie pͥncipatũ hedui tenuuissent.
prius etia ꝙͣ nostra amicitia appetisset ppłi. Ro.
hac esse ꝯsuetudinẽ ut socios atq amicos non modo
sius nich̃ deperdere sẽe gra dignitate honore auctoᷤ
uelit esse. quo uero ad anuicicia ppło . Ro. attulis¬
sent. id hns eripi quis pati posset Postulauit eadẽ
que legatis in mandatis dederat ne aut hedius a.
eor sociis bellu inferret obsides redderet si nulla
partem germanor deniu remuttere uosset at ne.
quos amyliꝰ thenũ transire pateret  Arioiustus
ad postulata .Cc: panca respondit de suis u̾tutibꝰ
młta predicauit transisse thenũ nõ sua sponte. s

Expanded text:
beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecubeneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis iconsulta quotiens quamque honorifica in eos facta essent, ut omni tempore totius Galliae principatum Haedui tenuissent, prius etiam quam nostram amicitiam adpetissent. Populi Romani hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed
Abbreviated transcription (Latin):
equitibꝰ detractis in eos legionarios nulites legioni¬
diĩ ꝙ̃ amitissiũ siquid opus facto cĩt hẽret.
quod cũ fieret nõ irndicule quidã ex militibus :¬
detime legionis dixit plusꝙͣ pollicitꝰ eẽt. Ccꝰ ei.
facere pollicitũ se iu cohortis pretorie loco deci¬
niam legionẽ hĩtuꝵ et no ad equĩ rescribere/
ẜlanicies erat magna et mea tiunulus terenꝰ
satisgrandis. hic locꝰ equo fere spatio a castris.
arioiusti. et. Ce. aberat eo ut erat dictia ad collo¬
quiũ uenerit. legionẽ ce quã equis deuexer at
passibꝰ ducentis ab eo tumulo constitit Iten
equites arioiusti pari interuallo ꝯstitueit ariouq̃tꝰ
ex equis colloqueret et p̃ter se denoẜ ut ad colloqͥũ
aoducerer postulauit ubi eo uentũ ẽ. Ee. nutio.
orationis sua senatꝰ q in eit beneficia cõmemora¬
munera amplissnne nussa qua reni et paucis
nmum officiis consuesse taibui. docebat illũ qͥd
neq aditũ neq causã postulandi usstam haberet.

Expanded text:
o legionarios milites legionidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule quidam ex militibus X. legionis dixit: plus quam pollicitus esset Caesarem facere; pollicitum se in cohortis praetoriae loco X. legionem habiturum ad equum rescribere. Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoramunera amplissime missa; quam rem et paucis minum officiis consuesse tribui docebat; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
Princepsq decima legis y tabunos nulitun ei
gias egit qͣe de se optimu inditiũ fecisset seq
esse ad bellii gerendũ paratissmũ ꝯfrimauit
Demqi relique legiones cũ tabunis militũ et
poꝵ ordnui centurionibꝰ egerũt. uti. cẽ. satiffa

Expanded text:
princepsque X. legio per tribunos militum ei princepsque X. legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centuri
Abbreviated transcription (Latin):
mogant᷑ cũ aut de officio imperatoris despare aut
prescabere uiecient  Hei sibi eẽ cirie frumentum.
sequanos. leucos lnigones subminiitrare iaq eẽ
in agris frumenta matiria de itinere ip̃os breui. tẽ¬
pore indicaturos. q̃d non fore dicto audientes. neq
re gesta fortunam defusse/ aut aliquo facmore.
compto auaritiã ee quitam sua in uocentiam
perpetua uite felicitate heluetioꝵ bello esse persp̃¬
tam Ita q se qd̾ in longioreni diẽ collocaturus.
fusset representatuꝵ ei et yxima nocte de qͣrta
iugilia castra motuꝵ ut ꝙ̃ pͥmũ intelligere.
posset utrũ apud eos pudor atq officiũ an.
timor plus ualeret: qͥ si pieteiea nenio seq̃t᷑
tñ se cũ sola decima legione ituz de qua non
dubitaret sibiq ea pretrria cohortẽ futurã / hiuc
legioni. Ce ͥ et indulreat piecipue et propter
uiitutẽ ꝯfidebat maxnire hac oratione habita
nuirũ in modui ꝯuerse sit oĩu mentes sũmaq
alacutas et cupiditas beli gerendi uinata est

Expanded text:
rroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescribere viderentur. Haec sibi esse curae; frumentum Sequanos, Leucos, Lingones subministrare, iamque esse in agris frumenta matura; de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam. Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret. Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitet, sibique eam praetoriam cohortem futuram. Huic legioni Caesar et indulserat praecipue et propter virtutem confidebat maxime. Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas et cupiditas belli gerendi innata est,
Abbreviated transcription (Latin):
cur in suas possessiones nenret et preuicia suar.
hãt esse galliã sicut illam mr̃am ut ip̃i ꝯcedi nõ
oporteret si in nostros fies impetũ faceret. Sic
item nos ẽẽ iniqͦs qd in suo uire se interpellaremꝰ
quod fies ase: et amicos appellatos hedues dicet
nõ tam barbarũ se neq tam imperitũ esse rerum
Romanis auxiliũ tulisse neq ip̃os in hnis ꝯtenti¬
onibꝰ quas hediu secũ et cũ sequanis habuissent
auxilio. p. R̾. usos esse debere se suspitari suułata.
Ccͣ amicitia quod ex̃citũ in gallia hẽat sui oppͥme¬
Di cansa hĩe qui nisi deceidat atq ex̾citũ dedutat
e hnis regionibꝰ sese illũ non yro amito sed hoste
lãtur quod si eũ interfeterit młtis sese nobilibꝰ
atq amuiticia eiꝰ moite redmiere posset ꝙ si discessi¬
se illũ pͥnuo reniuneratuꝵ et quetũq bella gerl.
uellet siue ullo eiꝰ labore et yiculo ꝯfectuꝵ Młta
A Ce  in eã siña dicta sũt quare negocio desiste.

Expanded text:
Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus. Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerumRomanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedaex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibusatque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si decessisse illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a
Abbreviated transcription (Latin):
hebait ur miliũ ampleꝰ ququagnita cucuitu. lo¬
as apertis cratu duceet de quarta ingilia ut
dicerat piofectꝰ est / Septimo die cũ iter non
ntermitteret ab exploratoribꝰ certior ft̃s ẽ Ario¬
iusti copias a nr̃is nuilibꝰ passuũ quattuo et .xx.
abesse Coguito . Cc ᷤ aduẽtu auouistꝰ legatos ad cũ.
mutit qd̃ antea de collo quis postulasset id ꝑ se.
fieri licere qũi ꝓpius accessisset. seq id hme peri¬
culo facere posse existumaret Non respuit con¬
ditõnem.Ce. iantq eũ ad sanitatẽ renerti ar¬
bitrabat cũ id qd antea petenti denegasser ultio
polliceret ͦ magnaq in spem ueniebat pro suis tã¬
tis ppliq Ro̾. in eu beneficiis cogutis suis postu¬
latis fore uti ytinatia desisteret /dies colloquio
dictꝰ est ex eo dies qutꝰ. Interim sepe ultis citꝰq¬

Expanded text:
amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII et XX abesse. Cognito Caesaris adventu Ariovistus legatos ad eum mittit: quod antea de conloquio postulasset, id per se fieri licere, quoniam propius accessisset seque id sine periculo facere posse existimaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret. Dies conloquio dictus est ex eo die quintus. Interim saepe
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc si quereret repenri posse dinturnitate beli.
defatigatis gallie auoiustũ cũ uitos menses.
castus se ac paludibꝰ tenuisset. neq sui potestatẽ
fecisset despantes iani de pugua et dispersos subito
ad ortũ magis catione et ꝯsilio ꝙͣ untute uitisse¬
cui quidẽ ratõni ꝯtia hoĩes barbaros atq imperos
locus fiusiet. ac ne ipsu sperare quide nostios ex

Expanded text:
hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos lo
Abbreviated transcription (Latin):
ciam apetisse ciri gͥ. bait tam teniere quisꝙs
ab officio discessur iudicaret sibi quide psuaderi.
coguitis suis postulatie atq eqͥtate aditõnu
repudiaturic qͣt si surore atq amencia ĩpłsꝰ
bellũ intulisset qud tandẽ uererent ͤ aut curr.
de sua uritute aut de ip̃iꝰ diligencia desperaret
fcm eiꝰ hostis pitulu pat:ũ m̃eꝵ menoria cũ¬
cimbris et theuconis a .c. mario pulsis. non.
nunor̃ laudẽ excitꝰ ꝙͣ ip̃e imperator meritꝰ ose
tumłtu licet aliquid usus ac disciylina qua
a nobis accepissit subleuarẽt ex quo iuditari poss¬
set quantu heret in se leni ꝯstancia ꝓpterea s̾¬
qd quos aliquadiu eures sine causa timuis¬
sent. hos postea armatos ac. uictores supassent¬
quibꝰ cũ sepe nus heluetu agressi non solu in
suis sedibꝰ sod etiã iu illor fmibꝰ plerũq iupera¬
rint Qui tñ pares ae m̃o er̃citiu nõ potueriut
si quos aeũsũ prelũ et fuga galloꝵ cõmoueret

Expanded text:
tiam adpetisse; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret? Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis atque aequitate condicionum turum. Quod si furore atque amentia impulsum bellum intulisset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent? Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. Mario pulsis cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes sine causa timuissent hos postea armatos ac victores superassentquibuscum saepe numero Helvetii congressi non solum in suis sed etiam in illorum finibus plerumque superarint, qui tamen pares esse nostro exercitui non potuerint. Si quos adversum proelium et fuga Gallorum commoveret,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis et uireuirando ciutate obstringere Iese
neq obsides repetituros. neq auxilui appło .R.
nploraturos: neq recusatures quo nunꝰ ppetuo
sub illoꝵ dictione atq mpio essẽt. unũ se eẽ ex
om̃i cuutate heduoꝵ qui alduci nõ potuerit ut
uiraret aut liberos suos obsides daret ob can ron
ex ciuitate se profugisse. et Roma ad senatum
uenisse auxiliũ postulatũ q̃d solus nec uureurrado
neq obsidibꝰ teneret  Sed peius uictoribꝰ se qua
iusꝙ̃ hedius uictis actidisse. Fropt̾ea qd̃ arionustꝰ
rex germanoꝵ in eoꝵ fnibꝰ ꝯsedisset terciamq
ꝑtem aga. sequam qui esset optiuiꝰ tociꝰ gallie
ocrupasset et nũc de altera parte tercia se quano ͤᷤ
decedere iuberet. ꝓptea quod pancis mensibꝰ ante
harndum milia hoisi .xxiiii. ad eũ uenissent
quibꝰ locꝰ ac sẽdes pararent  futuꝵ ẽẽ pautis.
amnis uti enĩs er galie finbꝰ pellerentui alĩ.¬

Expanded text:
civitatis et iure iurando civitatem obstringere sese civitatis et iure iurando civitatem obstringere sese neque obsides repetituros neque auxilium a populo Romano imploraturos neque recusaturos quo minus perpetuo sub illorum dicione atque imperio essent. Unum se esse ex omni civitate Haeduorum qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret. Ob eam rem se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod solus neque iure iurando neque obsidibus teneretur. Sed peius victoribus Sequanis quam Haeduis victis accidisse, propterea quod Ariovistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum venissent, quibus locus ac sedes pararentur. Futurum esse paucis annis uti omnes ex Galliae finibus pellerentur
Abbreviated transcription (Latin):
que uellet impetiaret/ ꝓterea qd si enũciatũ cet sũ¬
mum intruciatũ se uentiros iuderet. locutꝰ ẽ pro¬
hiis. diuitiatus heduus gallie tociꝰ factiones eẽ.
duas. haxrũ alteuiꝰ principatũ tenere heduos alt̾iꝰ
aluernos Hn cũ tantopere de potentatu inter se. mil¬
tos annios ꝯtenderet factu est uti ab aluernis. se
milia .xii. thenũ transisse. hosteaꝙͣ agios et cultul
et copias galloꝵ hoĩes feri ac barbau adamassẽt
traductos plures / nũc esse in gallia ad. centũ et
xx. miliũ numerũ. Cũ hiis heduos eoꝵq dictionis¬
hoĩes seniel atq iterũ armis ꝯtendisse magnam.
calamuitatẽ pulsos accepise oẽm nobilitatẽ omnon
senatũ oẽm equitatũ anusise quibꝰ preliis cala¬
nutatibꝰ q fiactos qui et sua urrtute et ppłi . Ral.
hospicio atq anucicia plurmiui añ .ĩ. gallia. potus¬
sent coactos esse sequanis obsĩdes dare nobilissnnos

Expanded text:
quae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, sumquae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum inGalliae totius factiones esse duas; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum tantopere de potentatu inter se multos annos contenderent, factum esse uti ab Arvernis Sequmilia XV Rhenum transisse; postea quam agros et cultum et copias Gallorum homines feri ac barbari adamassent, traductos plures; nunc esse in Gallia ad C et XX milium numerum. Cum his Haeduos eorumque clientes semel atque iterum armis contendisse; magnam calamitatem pulsos accepisse, omnem nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisse. Quibus proeliis calamitatibusque fractos, qui et sua virtute et populi Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuissent, coactos esse Sequanis obsides dare nobilissimos
Abbreviated transcription (Latin):
tioru in uiriis ppls. R. penas bello repetisset. tñ
eam rem nõ nunꝰ ex ussu tene gallie q̃ ppłi R.
accidisse. ꝑpea qued eo ꝯsilio florentissimie. ⁊ ebꝰ.
domos suas heluetii reliquissent uti toti gallie
bellu niferient imipioq potirent᷑ lotũq domitilis.
ex magna copia deligeret que ex oĩ gallia opor¬
tunosissmũ ac fructuosisimũ uidicassẽt. teliquaᷤ¬
q cuutates scipendiarias hrũt petierũt ut sibi
ꝯsiliũ tociꝰ gallie in diem certan indiceret. idq
permuissa diem ꝯsilio ꝯstituerũt ./ et uirenua es.
ne quis enuiciaret. uisi quibꝰ cõnuni consilio.
mandatũ esser int se sanerit Eo qilio dñuisso.
idem prnncipes ciuuitatũ qui ante fuerãt ad Ce. reuer¬
terũt. petierũtq uti sibi secceto ĩ occulto de sua õiũq
salute cũ eo agere liceret Ea re impetrata sese oñis
flentes. Ccͣ. ad pedes proiecerũt nõ mniꝰ se ĩd ꝯcẽdere¬
C et laborare ne ea que dixisset enuiciarentͤ ꝙͣ uti ea

Expanded text:
li Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse, propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur, locumque domicilio ex magna copia deligerent quem ex omni Gallia oportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberent. Petierunt uti sibi concilium totius Galliae in diem certam indicere idque Cpermissa diem concilio constituerunt et iure iurando ne quis enuntiaret, nisi quibus communi consilio mandatum esset, inter se sanxerunt. Eo concilio dimisso, idem princeps civitatum qui ante fuerant ad Caesarem reverterunt petieruntque uti sibi secreto in occulto de sua omniumque salute cum eo agere liceret. Ea re impetrata sese omnes flentes Caesari ad pedes proiecerunt: non minus se id contendere et laborare ne ea quae dixissent enuntiarentur quam uti ea
Abbreviated transcription (Latin):
iỹis quesuut nich sequam iespondere. sed in
cadem tristicia taciti ymansere Cum ab hiis
sepiꝰ quereret. neq ullam oĩo uocẽ expͥmere
possent idem diuiatiens he diuis respondit. hoc
srudelitate uelut si toram adesset horrerent ppea.
qd er si reliqs tñ fuge facultas daretᵘ. sequanis
uero qui nitra fines suos ariouistũ recepissẽt
quor q oppida oĩa in potestate eiꝰ cent õs cui¬
ciatꝰ esset ꝑferendi Hnis rebꝰ cognitis. cẽ. gallor
aĩos uerbis afrrmauit pollititꝰ q ẽ sibi eã iem
cure futura magua se hre spem et benefitio.
suo et auctoritate adductũ aueiustũ finem murnͨ
facturu. Hac oratione hita ꝯcilui dinisit et se¬
cũdum ea muste res eũ bortabantur quare ẜ ei
rem cagitandam et suscipienda putares. In primis

Expanded text:
ipsis quaesiit. Nihil Sequani respondere, sed in ipsis quaesiit. Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia taciti permanere. Cum ab his saepius quaereret neque ullam omnino vocem exprimere posset, idem Diviacus Haeduus respondit: hoc crudelitatem, velut si coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius essent, omnes cruciatus essent perferendi. His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit. Et secundum ea multae res eum hortabantur quare sibi eam rem cogitandam et suscipiendam putaret, in primis
Abbreviated transcription (Latin):
liter nperare obsides nobilismu cuiusq libero
petere et ni eos oia exẽpla ciuciatꝰ q edere si q̃
res nͥ ad nutum aut ad uolu̾tatem eiꝰ factu
sit hoĩem esse barbarum ratũdũ temierar iu
nõ posse eiꝰ imperiũ diutiꝰ sustnaere insi quid ĩ
Ce. populoq. Rõ. sit auxili Oinuibꝰ gallis idẽ
ee faciendũ q̃d heluetni fecernit ut donio enuget
aliud domiciliũ alias sedes remiotas agermanus
petant fortunaq quecũq accidas experiantur ⁊
Hec si nũçiata arionisto suit non dubitare qu de
dibꝰ obsidibꝰ qui apud eũ suit grauisimiũ suppliciũ
sumat. Ce uel auctoritate sua atq excitꝰ uel.
recenti uictoria uel nõie populi. Rõ. deteriere. posse.
ne maior iułtitudo germanoꝵ thenũ traducat᷑
talliãq oc̃m ab. xiouisci inuria posse defende
Hac oratione adiuiciatico hĩta oĩis qui aderat
quas ceteri facerẽt/ sed trq̃tes capite demisso. ter¬
ram intueri eiꝰ rei que causa esset miratꝰ ex

Expanded text:
liter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium: non posse eius imperia, diutius sustineri. Nisi quid in Caesare populoque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere. Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant quas ceteri facerent sed tristes capite demisso terram intueri. Eius rei quae causa esset miratus ex
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatini ratio confecta eiat qui nuͣs demo exiss.
eor qui arma ferie posset. et iten sepuati. pueri.
senes mulieresq. Quar oiuz rer summa erat
tulnigoꝵ nulia . xxxui. latobrigor . xyiii. Rau¬
racorũ. xxiii. baior .uxxii. trat ex hiis qͥ. armia.

Expanded text:
nominatim ratio confecta erat, qui numerus domo exisset nominatim ratio confecta erat, qui numerus domo exisset eorum qui arma ferre possent, et item separatim, quot pueri, senes mulieresque. Quarum omnium rerum summa erat Tulingorum milium XXXVI, Latobrigorum XIIII, Rauracorum XXIII, Boiorum XXXII; ex his qui arma
Abbreviated transcription (Latin):
ductos n hestiã nũo habuit reliquos õs obsidibꝰ
armis per fugis traditis in deditõnẽ accepit hel¬
uetios fuliges latobrigos in fines suos unde
domi nichil eiat quo famem tolerarent Allobrs¬
gibus imperauit ut hns fuimẽti copia faterẽt. ip̃os
oppica uicosq quos intenderat restituere iusit . Po.
ea maxime ratõne fecit q̃d noluit eũ locũ unde.
heluetu discesserãt uatare ue ꝓpt bonitate agorũ
germani qui trasrhenũ nicolu̾t esuis fnubꝰ ĩ hel¬
uetioꝵ fines transient. et finitnui gallie ꝓuintie
Allobrogbꝰq esset boios petentibꝰ hediuis qd egre¬
gia uirtute eiat cotuiti ut in fnubꝰ suis calloca¬
rent᷑ concessit. quibꝰ illi agios dederũt eosq postꝰ
in partem uiris libertatisq ꝯditõne atq ip̃i erãt
recepuit In castas heluetioꝵ tabule repte st literis
grecis confecte et ad Cel relate quibꝰ iitabulis.

Expanded text:
ductos in hostium numero habuit; reliquos omnes obsidibus, ductos in hostium numero habuit; reliquos omnes obsidibus, armis, perfugis traditis in deditionem accepit. Helvetios, Tulingos, Latobrigos in fines suos, unde s domi nihil erat quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere imaxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ex suis finibus in Helvetiorum fines transirent et finitimi Galliae provinciae Allobrogibusque essent. Boios petentibus Haeduis, quod egregia virtute erant cogniti, ut in finibus suis conlocarent, concessit; quibus illi agros dederunt quosque postea in parem iuris libertatisque condicionem atque ipsi erant receperunt. In castris Helvetiorum tabulae repertae sunt litteris Graecis confectae et ad Caesarem relatae, quibus in tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
set se codem loco quo heluetios hĩtuꝵ. sp̃e taduo
iutermusso cũ oibus copiis eos sequi cepit ⁊ hel¬
uetii ouiz rerũ in opia ad ducti legatos de deditõe.
ad eu misert / Qui cũ eu in itinere ꝯuenissent
seq ad pedes prorecissent supplicit᷑q locuti. fletes
pacem petisset .: atq eos in eo loto quo tũc essẽt
suui aduentũ eypectare iussisset paruerũt. Eo post¬
ꝙͣ. Ce. peruenit obsides/ arma/ seruos qui ad eos
perfugisset poposcit. du ea conquirũtur et ꝯferũt᷑
traditis suplicio afficerent ͦ sine spe salutis ĩducti
quod in tanta multitudnne deditoꝵ suam fugani
aut occultari aut oĩo ignorari posse existimarẽt
prnua noctis ecastais heluetior egessi ad ⁊henũ
fiuesq germanor ꝯtenderũt Qd ubi .ce. resciut
quor per fines ierat. Hiis uti ꝯquireret et re¬
duceret si sibi purgati esse uellet mmperauit. Re¬

Expanded text:
sent, se eodem loco quo Helvetios habiturum. Ipse triduo sent, se eodem loco quo Helvetios habiturum. Ipse triduo intermisso cum omnibus copiis eos sequi coepit. Helvetii omnium rerum inopia adducti legatos de deditione ad eum miserunt. Qui cum eum in itinere convenissent seque ad pedes proiecissent suppliciterque locuti flentes pacem petissent, atque eos in eo loco quo tum essent suum adventum expectare iussisset, paruerunt. Eo postquam Caesar pervenit, obsides, arma, servos qui ad eos perfugissent, poposcit. Dum ea conquiruntur et conferunterterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe salutis inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhenum finesque Germanorum contenderunt. Quod ubi Caesar resciit, quorum per fines ierant his uti conquirerent et reducerent, si sibi purgati esse vellent, imperavit; re
Abbreviated transcription (Latin):
carios suos se contulerut. Nam hoc toto prelio.
cũ ab hora septinia ad uesperũ pugnatũ sit adiisu
hostem uidere nemo potuit. Eld multã noctẽ etia
ad impednuẽta pugnatũ est. ꝓpterea quod ꝓ uallo.
caries obiecerant et loco suxiore ĩ mros uenientes
tela coniiciebat et non nulli inter carros rotasq.
mataras ac tiagulas subiciebat. nostiosq uulnerabãt
diu cũ esset pugnatu impednuetis castusq nostu.
potiti sũt Ibi orgentorigis filia atq unꝰ e filiis.
captꝰ est Ey eo prelio cricit᷑ hõĩu nulia .cxxx. In¬
perfuerũt. eaq tota nocte ꝯtment᷑ ierũt nulla. pte
noctis itnere intermisso in fines. lingonũ die qͣrto
puenerũt. Cũ et ꝓpter nulnera militũ et ꝓpt̾̃ se¬
pultura occisoꝵ ñi tuduũ morati eos sequi nõ
potiusset. Cẽ. ad liungones litteras nũtiosq misit ne
cos frumeto ne ue alia re iuuarẽt qui si uius¬

Expanded text:
carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad vesperum pugnatum sit, aversum hostem videre nemo potuit. Ad multam noctem etiam ad impedimecarros obiecerunt et e loco superiore in nostros venientes tela coiciebant et non nulli inter carros rotasque mataras ac tragulas subiciebant nostrosque vulnerabant. Diu cum esset pugnatum, impedimentis castrisque nostri potiti sunt. Ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est. Ex eo proelio circiter hominum milia CXXX superfuerunt eaque tota nocte continenter ierunt nullam partem noctis itinere intermisso; in fines Lingonum die quarto pervenerunt, cum et propter vulnera militum et propter sepulturam occisorum nostri triduum morati eos sequi non potuissent. Caesar ad Lingonas litteras nuntiosque misit, ne eos frumento neve alia re iuvarent: qui si iuvis
Abbreviated transcription (Latin):
fuge tolleret cohortatꝰ suos plui cõmisit. Mi¬
lites e loco supiori pilis mussis facile hostium
phalangẽ perfregerit. ea disiecta gladiis distric¬
tis ĩ eos impetum fecerũt gallis magno ad pug-¬
nam erant impedimiẽto qͥd pluribꝰ eor Icutis uno
ictu piloꝵ transfixis et colligatis cũ feriũ se in¬
flexisset. neq euellere. neq sinistia impedita sati
cõmode pugnare poterat / Multi ut dui iactato
brachio preoptarent Icutũ manu enuittere et
nudo corpore pugnare Tandem uulneribꝰ defessi.
et pedem refere et quo mons suberat triciter. nul¬
le. passuu eo se recipe ceperut / capto monte et
Succedentibꝰ nr̃ĩs bon et tuliugi qui hoĩnum
milibꝰ crciter .xu. aginen claudeba̾t et nouissxius
pͥsidio eiat ex itmerę nostros latere apto aggae¬
ssi cricuuenere. et id conspicati helueti qui in
montem sese receperãt rursus instare et pluiz
in montem receperũt alteri ad mupedimenta. et

Expanded text:
fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Mifugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi et pedem referre et, quod mons suberit circiter mille passuum spatio, eo se recipere coeperunt. Capto monte et succedentibus nostris, Boi et Tulingi, qui hominum milibus circiter XV agmen hostium claudebant et novissimis praesidio erant, ex itinere nostros ab latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proeliin montem receperunt, alteri ad impedimenta et
Abbreviated transcription (Latin):
milibꝰ passuui . xuiii. aberat ⁊ei fiumẽtarie pros¬
piciendu existimauit. Iter ab heluetus auertit
bibracte ue ꝯtendit Ea res yfugitiuos .l. enulu
de curionis equitũ gallor hostibꝰ nũciat Helue¬
tni sen qͥd timore ꝑteratos romanos discedere.
a se existnuarẽt eo magis q pridie surioribus
locis occupatis prelii nen cõmisisẽts sui eo q̃
re fiuguentaria intercludi posse ꝯfideret conui¬
tato ꝯsilio atq itmere conuerso nr̃os a nouissio.
naduertit copias suas. Ce. in proxnuũ collem
subdutit equitatũq ꝗ substieret hostui ĩpetũ
misit. Ipse intermi i colle medio tuplite aciem
instruxit legionũ quatuor ueteranoꝵ ita uti.¬
supra se ni sumo iugo duas legiones quas ĩ gal¬
cũ oĩbꝰ siuis carus secuti impedineta in unum
locũ contulerũt. Iyi confertissima acie reiecto ño
equitatu phalange facta sub pͥmam nostra acie
successerut/. Ceͬ. pͥmũ suo deinde oĩum e cospectu.
remotis equis ut equato oĩu periculo spem.

Expanded text:
um XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit; itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit. Ea res per fugitivos L. Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur. Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis quod pridie superioribus locis occupatis proelium non commisissent, sive eo quod re frumentaria intercludi posse confiderent, commutato consilio atque itinere converso nostros a novissimo id animum advertit, copias suas Caesar in proximum collem subduxit equitatumque, qui sustineret hostium petum, misit. Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor veteranarum; in summo iugo duas legiones quas in Galcum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt; ipsi confertissima acie, reiecto nostro equitatu, phalange facta sub primam nostram aciem successerunt. Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem
Abbreviated transcription (Latin):
fies quibꝰ ⁊ebꝰ Ceͫ. uehement̾ toniorꝰ maturandũ
sĩbi cessermiauit. ne si nona manuis suenor cumy.
ueteribus copiis Arioiuisti sese ꝯuixissent iiuus
facile resisti pohet Ita re frinuentaria ꝙ̃ celer¬
rmie potuit comparata magius itmneribꝰ ad auo¬
iustũ ꝯtendit. Cũ tridui. uitar pocessisset nũ¬
ciatu est ei arioiustũ cũ onꝰ sius cqpiis ad oc¬
cupandũ uesentionẽ quod ÷ oppidũ mariuum
sequanor ꝯtendere taduiq uiam a suis fimbꝰ
loci sic nunuebat᷑ ut magnã ad ducendũ bellu
daret facultatẽ ꝓprea qd Flunen alduas dubius
ut tricino tritũductũ pene totũ oppidũ cigit.
reliquũ spatui ꝙ est non ampliꝰ pedũ sercen¬
toꝵ qua flumen i termittit mos ꝯtiuet / muagna.
altitudne. ita ut radices eiꝰ muontis exutiaq.
pte ripe fluminis contingat / huc niurꝰ trrcũda¬
occupatoq oppido ibi piesidũ collocat du. pautoᷤ
dres ad uesontione rei frumentarie cõmeatꝰq cã

Expanded text:
 Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus loci sic muniebatur ut magnam ad ducendum bellum daret facultatem, propterea quod flumen alduas Dubis ut circino circumductum paene totum oppidum cingit, reliquum spatium, quod est non amplius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant, hunc murus circumdaoccupatoque oppido ibi praesidium conlocat. Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa
Abbreviated transcription (Latin):
nuirias non neglectuꝵ neminem secũ suie sua per¬
inicie ꝯtendisse cũ uellet congrederet᷑ intellectue qud
in uiti germani excitatissimi ĩ arnus qui uiter.
annos̃ quatuordetim tectũ non subissent uirtute pos¬
set Hec aut cede tp̃ie .Ceͬ. mandata referebant᷑. et
legati ab hedius et tenirat᷑ ueiuelat heduu questu
q harudes tergali qui nuper in gallias tasportati.
essent fines eor pplarentͧ sese ne obsidibꝰ quidẽ datiꝰ
pacem arioisti redmiere petuissẽt / treuern autem
pagor centũ sueuoꝵ ad riras theni ꝯsedsse ꝗ renu

Expanded text:
niurias non neglecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse. Cum vellet, congrederetur: intellecturum quid invicti Germani, exercitatissimi in armis, qui inter annos XIIII tectum non subissent, virtute possent. Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant: Haedui questum quod Harudes, qui nuper in Galliam transportati essent, fines eorum popularentur: sese ne obsidibus quidem datis pacem Ariovisti redimere potuisse; Treveri autem, pagos centum Sueborum ad ripas Rhe
Abbreviated transcription (Latin):
sceret ᷑ et ueteus ĩ cõmodi .p. ⁊ꝰ et pristine urrtutis.
heluetior IQ improuso unũ pactũ adortus. esset cũ.
hiaqui flumen tiauhissẽt suis auxilui fere nõ possẽt
nec ob ea rem aut sue magnoye uirtuti tabueret
aut ipsos despiceret se ita axatabꝰ maioribꝰq suis
ubi astitiusset calamitate .pꝰ.r. et internitione &x¬
ercitꝰ nomien caperet aut memoria yderet. hiis
ita. Ceͫ respondit /es sibi nuiꝰ dubitatõnis dari.
qͣ cas ies quas legati heluecii cõmieniorasset me¬
moria teneret atq eo giauiꝰ ferre quo miniꝰ nrrito.
.pꝰ. 2̃. accidissẽt. qui si sibi alicuiꝰ ĩ uerie conscuis
fusset nõ fiusse difficile cauere / Sdd eo deceptum

Expanded text:
sceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis sceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit: eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret, atque eo gravius ferre quo minus merito populi Romani accidissent; qui si alicuius iniuriae sibi conscius fuisset, non fuisse difficile
Abbreviated transcription (Latin):
Figurnus nam oĩs cuutas heluecia ĩ qͣtuor
pagos duusa estshic pagus unꝰ cũ donio exis¬
set patiũ nostioꝵ menioria l. cassiũ ꝯsulem
if fecerat et eiꝰ excitũ sub iugũ nilerat Ita
siue casu siue ꝯsilio deoꝵ imortaliu que pars
tiuitatis heluecie nisignẽ calanutatẽ . pͦ .r. in¬
. Ceͫ nõ solu publitas sed etia pͥuatas i iurias
ultꝰ est quo ciꝰ soceri .i. yionis auum .l. piso¬
nem legatũ tigurnu eodem prelio qͦ cassium
nterfecerat hoc ylio facto. ⁊eliquas copias hel¬
uerioꝵ ut ꝯsequi pesset ponteni ii arare facien¬
dii curat atq ita excitũ taducit heluecn iepẽ¬
tiuo erꝰ aduentu cõmoti cũ ĩd quod ip̃i diebus¬
.xx. egernue ꝯfecerãt ut flumen trasrret illu
uno die fecisse intelligeret legatos ad eu nultũt.
suiꝰ legationis diuco prniceys fuit qui bello cas¬
siano dux heluetioꝵ fuerat Is ita cũ. Cc. egit si pa
esse uoluiset / Si inbello persequi yseueraret remini¬

Expanded text:
Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant. Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebuXX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat. Is ita cum Caesare egit: si paesse voluisset; sin bello persequi perseveraret, remini
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ni seruitute adduci oppida expugnari non.
populatis agris nc̃ facile ab oppidis uim hostiũ
prohibere Item allobreges qui trasrhoianum
uicos poffessiones ea hebat futa se ad. cẽ. reci¬
puit set demenstiant sibi pret agra solũ nitħ.
sibi statuit dii oibus fortunis socior ꝯsũptis
in santones heluetii pueniret flumę est arar
q̃d y fines eduoꝵ set sequanoꝵ iu thodanũ ifluit
nicredibili lenitate lita ut oculis ĩ utam yteni
fluat iudicari nõ possit Id heluecii ratibus ac
lnitribꝰ iũtis tiasibat Ubi per exploratores e.
tercior factꝰ est itres iam rartes copiar heluenoᷤ
io flumen traduxise quartam fere partẽ citia
flumen ararim ⁊eliqua esses de tercia uigilia.
cũ legionibꝰ tubꝰ e castus profectꝰ ad ea partem
ꝓuenit que nõ dũ flumen transierat eob nupe¬
ditos et oppinantes aggressus magna parten
horu ꝯcedit Reliqui sese fuge madarut atq ĩ
proxiuias siluas abdidere is pagus appellatur

Expanded text:
eorum in servitutem abduci, oppida expugnari non populatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem pervenit quae nondum flumen transierat. Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur
Abbreviated transcription (Latin):
partes gallie uenire se audere quas . Ce. possidrret
neq excitũ sine magno cõmeatu atq e muolumẽte
i uni locũ ꝯtiahere posse. sibi at nirũ uideri.
cũ hiis mandatis mittit Quoniã tanto suo ppłiqi
Ro. beneficio affectꝰ cũ in cosulatu suo rer atq
anutꝰ a senatu appellatꝰ esset. hãc sibi ppłoq Rõ.

Expanded text:
partes Galliae venire audere quas Caesar possideret, partes Galliae venire audere quas Caesar possideret, neque exercitum sine magno commeatu atque molimento in unum locum contrahere posse. Sibi autem mirum videri cum his mandatis mittit: quoniam tanto suo populique Romani beneficio adfectus, cum in consulatu suo rex atque amicus a senatu appellatus esset, hanc sibi populoque Romano