comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniuria ẽ. ¶Seqñte locoscrip¬
bit. si filius post agnitamlicis
ordinande grã bonorum̃ possõ¬
nem decessit. finitam ẽẽ inoff¬
itõsi querelam. que ñ pr̃is sed
nomine dabatur filii. ¶Siꝗs
post rem inoffitõsi ordinatam
litem dẽliquerit. post eañ aud¬
ietur. ¶ Sumꝑator sit hr̃s in¬
stitutus: posse moffit̾osũdici
cestam̃tum. sepiuis sinc rescrip¬

Expanded text:
ia est. sequenti loco scribit, si filius post adgnitam litis ordinandae gratia bonorum possessionem decesserit, finitam esse inofficiosi querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii.Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur.Si imperator sit heres institutus, posse inofficiosum dici testam
Abbreviated transcription (Latin):
Let si ea sola sola bõa habitque
incastris quesierat. ¶Siquis
inmilitia fecĩt test̾m et intraã¬
num post militiam decesserit.
dubito anqr adhuc usq tpr̃is
iure militan testm̃ eius ualet
S nec im̃pubis filii mrinoffi¬
ergo nec frat̾ im̃pubis s patris
ñ dixit ss ecͣsi in pͥrͣis oͣptẽtu
ẽ. nec ẜualebit nisi pro parte᷑.
pris recissum etunc enim pu¬
pillare ualet. ¶Si quis mor¬
tis cã filio filio donau̾it qͣrtam
ptemeius ꝙ ad eum ẽẽt ꝑuc̾tu¬
Si quis impub̾i filio substit᷑¬
uit. scõas tabulas faciendo. nõ
obħadmittimus ip̃m impu¬
bem ad moffic̃osi querelam.
nis sufficit ad excludendam
querelamuidendum erit an
exhrdatus ꝑtem fa̾ciat qui
ñ queritur utputa sumus
duofilii exbrdati et utiqͣ fa¬

Expanded text:
etsi ea sola bona habuit quae in castris quaesierat.Si quis in militia fecerit testamentum et intra annum post militiam decesserit, dubito an, quia ad hoc usque temporis iure militari testamentum eius ualet,Sed nec impuberis filii mater inoffiergo nec frater impuberis, si patris non dixit. sed si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: nisi si pro parte patris rescissum est: tunc enim pupillare ualet.Si quis mortis causa filio donauerit quartam partem eius quod ad eum esset peruentuSi quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. nis sufficit ad excludendam querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique fa
Abbreviated transcription (Latin):
ideiussorem si sine. adie.¬
ctone bonitatis critici. ꝓ aito
triticum spopondit. ꝙͣlib triti¬
cumdando reum libare posse
existimo. areo aut ñ aliud cri¬
ticum repet̾e pot̾it. qm̃ quo pe¬
ssimo critico lib̾are se astipłat¬
ore licuit. Ita si ꝑatus fu̾it rẽ
us ꝙ dando ipẽ creditori lib̾a¬
n potuit fideiussoridare. et si¬
fideussor id ꝙ dedit id ẽ meliꝰ
triticum conͣdicet exceptõne
eum doli mali submou̾i exist
ꝓ alto fideuissit p̾sente et no
mouet ꝙ peciia fideuissoris
se mandat em̃t. nullũ mand¬
atume /s siin h̾mandatum
int̾cẽstit ut ẜuus manumit¬
conseq̾tur dominus ut uẽdi¬
tor. et exaffectus rõne madati
naturalem uł fr̃em eius esse
placuit enim prudentiorib
affectus rõm in bone fideruu¬
diciis hñdam. Q si desius
numis emptor p̾ciũ dederit.

Expanded text:
ideiussorem, si sine adiectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione eum doli mali summoveri exist alio fideiussit praesente et non movet, quod pecunia fideiussoris se mandat emendum, nullum mandatum est. sed si in hoc mandatum intercessit ut servus manumitus ut venditor et affectus ratione mandati naturalem vel fratrem esse placuit enim prudentioribus affectus rationem in bonae fidei iudiciis habendam. quod si de suis nummis emptor pretium dederit
Abbreviated transcription (Latin):
uł culpa emptañsit. ꝓ socio
ec̃ accõm constat planesi con¬
dco sit adiecta si intͣ illũdiẽ
uen̾it et dies sine culpa socui

Expanded text:
 culpa empta non sit, pro socio esse actionem constat. plane si condicio sit adiecta "si intra illum diem veniret", et dies sine culpa soci
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. obres quo donͣatas. ł
amotas uł impensas fcãs. tc̃
fc̃a pacto ualebit. id est post
diuortium. ¶Si ex̃neus de
suo daturus sit dotem: quic¬
ꝗd uult pacisci ⁊̃. ignorante
mułre sicut et stipulari pot̃.
legẽ enimsue rei dicit postqm̃
u̾o ded̾it pacisci consentiente
mułred. ¶Si conuen̾it nea
mułre neue apr̃e dos petatur
hr̃s ñ hebit exceptom. ¶ S

Expanded text:
um Ob res quoque donatas vel amotas vel impensas factas tunc facta pactio valebit, id est post divortium. Si extraneus de suo daturus sit dotem, quidquid vult pacisci et ignorante muliere, sicut et stipulari potest: legem enim suae rei dicit: postquam vero dederit, pacisci consentiente muliere debet. Si convenerit, ne a muliere neve a patre dos petatur, heres non habebit exceptionem. sed
Abbreviated transcription (Latin):
tum quid nich ẽ. s pactõ int̾ce¬
ssit obiudicium: ħ ẽ ut si iudi¬
cass app̾hensus q ẽẽt fugitiuũ
c̾te aliquid daretur. uideamus
an possit agt̾. et quid̃ ꝯuentio
ista ñ est nuda: ut quis dicat ex
pacto accõm ñ oriri s ht in nego¬
tium auq Ergo ciuilis act̃o or¬
iri pot̾. id ẽ p̾scriptis u̾bis / nisi
quis et in hac spẽ de dolo accõm
compet̾e dicat. ubi dolus aliꝗs
arguatur.

Expanded text:
 sed pactio intercessit ob incidium, hoc est ut, si indicasset adprehensusque esset fugitiuus, certum aliquid daretur, uideamus, an possit agere. et quidem conuentio ista non est nuda, ut quis dicat ex pacto actionem non oriri, sed habet in se negotium aliquod: ergo ciuilis actio oriri potest, id est praescriptis uerbis. nisi si quis et in hac specie de dolo actionem competere dicat, ubi dolus aliquis arguatur.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Colent qui nou̾ut ẜuos
Eugitinos alicubi celan indica¬
re eos dominus ubicelentur.
Que res ñ facit eos fures solẽt
⁊ m̾cedes huius reiaccipe. ⁊ sic
indicare nec uidetur illicitum
ẽc̃ ħ ꝙ datur. Quare si accepit qr¬

Expanded text:
.Solent, qui nouerunt seruos fugitiuos alicubi celari, indicare eos dominis ubi celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur illicitum esse hoc quod datur. quare qui accepit, q
Abbreviated transcription (Latin):
cart uidetur. ¶ Sepiucrum ẽ
ubi corpus ossa ne hõis cõdi¬
casunt ceis. aũtait. Non totus
ꝗ sepulture destinatus ẽ locus
religiosus sit. s quatenus cor¬
pus humartum est. ¶ ¶o¬
num̃tum ẽ ꝙ memorie ẜua

Expanded text:
care videtur. Sepulchrum est, ubi corpus ossave hominis condita sunt. Celsus autem ait: non totus qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est. Monumentum est, quod memoria
Abbreviated transcription (Latin):
D. Locum in quoẜuus at
sepultus ẽ religiosum ee. ait
aristo. ¶Qui mortuum locũ
auenum inculit. uł infbe cu¬
rauit: tenetur in fc̃m accone
in locumaltius accipe de benr
siue magro siue in eclifitos
in locum ait̾ius apparec de do¬
mino eun sentire .i. de eocur
locus c̃ s et fruccuariꝰ infe̾n¬
do.tenebr dño ꝓprietatis an
et socius ceneatur. Sugno¬
rante socio intulit. tͣctaripot̃.¬

Expanded text:
ocum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait.Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio.'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari pot
Abbreviated transcription (Latin):
Qui. iduob sẽꝑatim alt̾nis
amnis ususfructus relinqͣtur.
ꝯtimius annnis ꝓprietas nuda
ẽcunsi legatarium unu substi¬
tuas ei cumꝰ altnis annis sit lega¬
tus ususfructus. plena sit apud
hrdes ꝓprietas eo tpr̃e quo nis
fruendi legatario nestꝙ siexd¬
nob ułalter decedat. ꝑuices tẽ¬
porum plena ꝓprietas erit neq
unt. illius anni tantum si mo
iuis fruendi habu̾it. nsusfructꝰ
amissus erit ꝙ et in imo legata¬
rio qui fructus in singulos an¬
nos. accepit. defendendum est.
ut ꝯmemoratio tempoꝵ repeti¬
tonis pot̾ãtem hãt. ¶ Tũ sin¬
gulis fructus ait̾nis amis leg¬
ctur. si ꝯsentsent meũdẽ annu̾
impediũtur qui ñ id actum ur¬

Expanded text:
i duobus separatim alternis annis usus fructus relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non e alter decedat, per vices temporum plena proprietas erit: nequura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actum
Abbreviated transcription (Latin):
annis legetur ꝙ sane mult᷑ pri¬
mum annum proced̾e ñ potit
ñ magis qmͣ siuni ita legatu
fuiss. ain singuł alc̾nis annis
nam si concurr̾e uolẽt. aut ĩpe¬
dient se inuicem. pp̃ uolutatẽ
aut si ea ñ refrãgabitur. sĩgłoꝵ
anorimfructus uacabit᷑¬

Expanded text:
sane ultra primum annum pr‹o›cedere non poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere uolent, aut impedient inuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus uacabit
Abbreviated transcription (Latin):
p. iquis pro m ut ur demi¬
tiauit ex causa uenditonis tͣ¬
direm. que ip̃ius uoluntate
aprocuratore fu̾at distracta. ⁊
is nichominus trͣadid̃it. emꝑ¬
torem cuebitur p̾tor siue põs¬
sideat siue petat rem ss ꝙ iu¬
ditio empti ꝓcurator empto¬
rip̾stit̾it cõtrario iudito man¬
dati ꝯsequetur pot̾ enim fieri
ut em̃ptori res auferatur ab
eo quiuenire mandauit qr ꝑ
ignorantiam ñ est nͣsus exce¬
pcone qmͣ debuit oppone ułu¬
ti sin añccor meus ex uolunta¬
te tuauendidit.¬

Expanded text:
 quis prohibuit uel denuntiauit ex causa uenditionis tradi rem, quae ipsius uoluntate a procuratore fuerat distracta, et is nihilo minus tradiderit, emptorem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptotiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoluntate tua uendidit
Abbreviated transcription (Latin):
filie impendit aut alioagente
de dote amarito recipit s si em¬
ancipata in mr̾imõĩo decedat.
collaturos brdes. bõrum ue po¬
ssõres. et prem. pro portõne do

Expanded text:
‹fi›liae inpendit aut alio agente de dote a marito recipit. Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumue possessores et patrem pro portione do
Abbreviated transcription (Latin):
attilicimat aut hrdem ciusi
iułris puta emancipare oꝵ
sit. maritum in qnͣtũ face. pot̃.
ꝓ ħ conueniri. ne inuria eius
uidetur quondam uxorẽ eius
insepultam relinqui.
cini apriore marito lic lucri
dotem faciat fim̾is impensam
prãri. ¶Is ꝗ filiam famil fim̾a¬
uit añqmͣ dos pr̃ĩ reddatur. cũ
marito recteagit. et reddita do¬
te prem obligatum h̾t utiq¬

Expanded text:
Atilicinus ait aut heredes eius mulieris, puta emancipatae. qsit, maritum in quantum facere potest pro hoc conveniri, ne iniuria eius videretur quondam uxorem eius insepultam relinqui. cinius priorem maritum, licet lucri dotem faciat, funeris impensam praestare. Is qui filiam familias funeravit antequam dos patri reddatur, cum marito recte agit: reddita dote patrem obligatum habet. utiq
Abbreviated transcription (Latin):
dos detur nichominus marit
talem stipulatom cũ moriens
dotis nomine totdan. qr et pa¬
differre exaccom aliud ab ini¬
tio in id tempus stipulariquo
nirimonium futurũ ñ sit ioq
aristomi et natio et pomp̃ plac.¬

Expanded text:
dos detur, nihilo minus maritus talem stipulationem: 'cum morieris, dotis nomine tot dari?' quia et padifferre exactionem, aliud ab initio in id tempus stipulari, quo matrimonium futurum non sit. idque et Aristoni et Neratio et Pomponio plac
Abbreviated transcription (Latin):
ñis.metem qui nãturui
roncamunis ẽ. ututriuicinoꝵ
demoliendi euim et refitiendi.
urat uiciniedes quib ñ fuiat.
nulla competit actio.
tibilego hr̃s edos altas altiusi
douit luminib tuis offic quid̃
cumillo a ge̾ potes et mintẽs¬

Expanded text:
ietem, qui naturali ommunis est, alterutri uicinorum demoliendi eum et reficiendi urat uicini aedes, quibus non seruiat, nulla competit actio. tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an inte
Abbreviated transcription (Latin):
sti. si cum auienum negotium
instipuiando eg̃it: pot̾ defendi
eum si ꝓcuratoris. s cius cur
negotium gesẜit utuitatẽ in ea
re spectandam ẽe ut qñtum do¬
minilittis int̾fuit sistitantum
ex eastipłone ñ stato reo ꝓcurat¬
ori tebeatur. Et eadem et fortiꝰ
.idhnc dici post siꝓcurator ita
stpitiatus ẽẽt qnͣti cares erit
uthanc exteptõnem u̾borum
ñ adip̃ius s domini utilitater
pelatam int̾pretemur.
Ap̃. Situtor mindit̾o sisti ꝓ¬
et int̾ea pupilius. idoleu̾it. aut
morte obͥerit. aut ⁊. ibstenͣtus.
sit hr̃ditate tenegabitur ex sti¬
pulatuactõ. nam et pĩus rei q̃
petebatur. situto idicatusfu¬
crit. et eorum quid accid̾it. nõ
probatum est. De fetus et di¬

Expanded text:
negotium in stipulando egerit, potest defendi non procuratoris, sed eius cuius negotium gesserit utilitatem in ea re spectandam esse: ut quantum domini litis interfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur. eadem et fortius adhuc dici possunt, si procurator ita stipulatus esset 'quanti ea res erit': ut ‹hanc› conceptionem uerborum non ad ipsius, sed ad domini utilitatem relatam interpretemur.sti pet interea pupillus adoleuerit aut mortem obierit aut etiam abs‹t›entus sit hereditate: denegabitur ex stipulatu actio. nam et ipsius rei, quae petebatur, si tutor iudicatus fuerit et eorum quid acciderit, nonprobatum est. DE FERIIS ET D
Abbreviated transcription (Latin):
pitura sit. ħ est si dilatõ. actõm
ut pempturaDane quociẽs
res nr̃get cogendi sumus qd̾
ad p̾torem uenire ñm. ad hoc
tantum cogi equum ẽ. ut lis
cont̾estetur et ita ip̃is u̾bis or¬
atõnis exprimitur demum.al¬
t̾utro recusante post litem con¬
omus martus insenatu recita¬
ta effecit de.iuis spẽb p̾torem
tutores.uit curatores dentur.
ut offit.a ãmoneantur cessan¬
tis excusationes auegentur a¬
lim̃ta constituantur etates
ꝓbentur uentris nomine in

Expanded text:
est si dilatio actionem sit peremptura. Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem condiuus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta constituantur: aetates probentur: uentris nomine in
Abbreviated transcription (Latin):
cui.an hr̃s extiturus sit inc̾tu
c̃ aut de.uendis rb̃is. parẽtib
patronis.. uit de ateunda susp¬
ecca hr̃ditate. aut ut aspectu. a
demiarum q temͣpore iusdici
atrocium ꝗd et que de ĩce̾dio
ruina naufragio fate naud ex¬
pugnata. rapuisse dicuntur
et sique similes sunt. Item
si tempore res piture sintaut
actonẽs dies exiturus est.

Expanded text:
cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrdemiarumque tempore ius diciatrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisse dicuntur: et si quae similes sunt. item si re‹s› tempore periturae sunt aut actionis dies exiturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nec pri eius ħ us competit ¶H
caput ad miptã tm̃ lib̾tam ꝑti¬
to prõnonuntiu sponsa ub̾ta si
mifit cũ alio conubiũ ht̃. ¶De¬
diuortiũ. Idcirco nec afurioso
diu̾tendo soluit se hur legis
necͣcitate. nec si ab ignorante di¬
uert̾it. rectius enim htic ĩuitꝰ
dr̃ qm̃ qui dissentit. ¶ Si ab ho¬
stib pr̃onus captus ẽc̃ pr̃onus¬
ꝓponatur uereor ne possit ista
conubium br̃e nubendo q̃. ad̾m
hr̃et si mortuus e̾ẽt. et ꝗuilian
conubiũ. ¶Putat enim uir
durare eius lib̾te mr̾imoniu
etiam in captiuitate pp̃ pronieiꝰ
reu̾entiam. Certe et simalienĩa¬
suitũtẽ pronus sit deductus ꝓ¬
culdubio dissolutũ eẽt m̃m.

Expanded text:
nec patri eius hoc ius competit.Hoc caput ad nuptam tantum libertam pertieo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet.Dediuortium: idcirco nec a furioso diuertendo soluit se huius legis necessitate nec si ab ignorante diuorterit: rectius enim hic inuitus dicitur quam qui dissensit. Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor ne possit ista conubium habere nubendo, quemadmodum haberet, si mortuus esset. et qui Iuliconubium: putat enim Iulianus durare eius libertae matrimonium etiam in captiuitate propter patroni reuerentiam. certe si in aliam seruitutem patronus sit deductus, procul dubio dis
Abbreviated transcription (Latin):
Nui. Lege iulia ita caueturq
senator ẽ. que filius nepos ue
ex filio ꝓnepos ue ex filionatꝰ
cuus eoꝵ ẽ erit ue neꝗs eorum
sponsam uxorem uesciens dolo
ris filia. neptis ue ex filio. ꝓne¬
ptis ue ex nepote filionatonato
nata ue lib̾tino eiue cuupẽ cuiꝰ¬
ue pr̃ mat̾ ueartem ludicram
facituł fecĩt sponsa nupta ue
sciens dolo malo esto. nẽue ꝗs e¬
orum dolomalo sciẽs sponsam
uxorem ue eam habeto. ¶Hoc
capite ꝓhibetur senator lib̾tm¬
amduce ennue᷑ cuius prͣ mat̾¬
ue.ate̾ iudicram face fec̾it. Itẽ
lib̾tinus senatoris filiam duce¬
ñ pot̾ aut auũ et auiamartẽ lu¬
dicram fecisse. Nec distinguitur
pr̃ in pot̾ate hãt filiam nec nei
tñ iustũ prem intelligent̾ occa¬
uenus ait. mrem ⁊ siuulgo co¬
cepͣit. ¶ Icẽ nicħ̾ refert natuna
sit p̾r an adoptͥuus. anẽtis no¬
ceat ꝗ anqm adoptar arte iud¬
icram fec̾it atq si naͣtuialis pr
añqmͣ filia nasc̾e̾tur fecit. et si
hui note hõ adoptau̾it. deinde

Expanded text:
.Lege Iulia ita cauetur: 'Qui senator est quiue filius neposue ex filio proneposue ex filio nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremue sciens dolo ris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libertino eiue, qui ipse cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit, sponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'.Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram fecerit: item libertinus senatoris filiam ducere.Non obest auum et auiam artem ludicram fecisse.Nec distinguitur, pater in potestate habeat filiam nec ne: tamen iustum patrem intellegendum Octauenus ait, matrem etiam si uolgo conceperit.Item nihil refert, naturalis sit pater an adoptiuus.An et is noceat, qui antequam adoptaret artem ludicram fecerit? atque si naturalis pater antequam filia nasceretur fecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
dimittẽ eam dełx cum nuptie
honeste ꝯtͣcte sint. et fortasse iã
ub̾i ꝓcreatisunt. planc si ip̃am
atem ludicrã face ceꝑit utiq
dimittenda erit. ¶Eas q̃s ĩge¬
nui cetĩ homines ꝓhñtur duce̾
uxores senatores no dũcent.
Ap̃. ¶ neo iure ꝙ di̾citur ĩuito
prono ubcam que ei nupta ẽ
auii nube ñ posse. pronumac¬
cipimus ut rescripto ĩꝑatoris
nr̃i et diui pris erꝯtinetur. et
eũ ꝗ hac lege emit ut mañum¬
ntat. qr manumissa lib̾ta em¬
ptoris hẽtur. ¶Qui aũt iura¬
uit se pr̃onum ħ idñ hͣebit. nec

Expanded text:
dimittere eam debere, cum nuptiae honeste contractae sint et fortasse iam liberi procreati sint.Plane si ipsa artem ludicram facere coeperit, utique dimittenda erit.Eas, quas ingenui ceteri prohibentur ducere uxores, senatores non ducent.am.In eo iure, quod dicit inuito patrono libertam, quae ei nupta est, alii nubere non posse, patronum accipimus ut rescripto imperatoris nostri et diui patris eius continetur et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur.Qui autem iurauit se patronum, hoc idem non habebit.Ne
Abbreviated transcription (Latin):
post doñatom qm̃ inmaritu
contulit uxor passa ẽ. eũ ꝓ filia
indocem dare. benigne dicipot̃.
et si prima donatõ nulliꝰ mom̃¬
totis donatõm.

Expanded text:
post donationem, quam in maritum contulit, uxor passa est eum pro filia in dotem dare, benigne dici potest, etsi prima donatio nullius momedotis dationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ex condũcto ten̾i. agiq sic posse
dicit cũeo qui ꝑ eum fumum
ĩmiccit. uis ei ñ ẽe fumũ imittere.
ergo ꝑ ꝯrim agi pot̾it ius ẽẽ fu

Expanded text:
ex conducto teneri: agique sic posse dicit cum eo, qui eum fumum immittat, ius ei non esse fumum immittere. ergo per contrarium agi poterit ius esse fu
Abbreviated transcription (Latin):
si dñium eoꝵ ad eum ꝑuenit q
obligan uł hr̃dem eius cet̾m si
ip̃ alium diim peperent. ñ enit
obligata.¶Domus pignori
data exusta ẽ eamq area emit
iure pignoris s boe fidi possõres
ñ alit̾ cogendos creditorib edifi¬
tium restitũe qmͣ si sumptus in
extructom erogatos q̃tenus pre¬
ciosior res fc̃a recipent. ¶ Si sci¬
ente et consentiente dño ruus
ut omĩa bõa dni pignori obli¬
ciu̾ obuigatum ec pignorisint.¬
D̾ eritulũpignoꝵ nõis uen¬
erat: ut si post cͥtum tempus ue¬
ctigal solutum ñ eet is fundus
ad diim redeat. postea is fũdus
apossõre:pignori datus ẽ. orue¬
situm ẽ anrecte pignoridatus
Item quesitũ e̾ si cum i sołone
uectig.ił tam debitor ꝙ̃ creditor
cessassent et pp̃caꝓnuti atum

Expanded text:
inium eorum ad eum pervenit qui obligavit vel heredem eius: ceterum si apud alium dominum pepererint, non erunt obligata. Domus pignori data exusta est eamque aream emit iure pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoriibus aedificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent. Si sciente et consentiente domino servus, ut omnia bona domini pignori oblicavit obligatum esse pignorisericulum pignorum nominis uenerat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pignori datusItem quaesiit, si, cum in exsolutione uectigalis tam debitor quam creditor cessassent et propterea pronuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
su tuo aliquid fecit. et ex eoi¬
crus fregit ita demum ea res
tuo ꝑiciuo ñ estm idimpasti
ulus minimic/nam si ꝑiculo¬
sam rem añ uenditõm facere
solitus est.culpa tua id fc̃m ẽc
uidebitur puta eum fuisse sex¬
incloam dimitti solitus ẽet.
Idẽ uitis ent sieam rem imꝑa¬
re soutus fiuis. qm̃ prudens ⁊

Expanded text:
su tuo aliquid fecit et ex eocrus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, ulus: minime: nam si periculosam rem ante venditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse videbitur: puta enim eum fuisse serin cloacam demitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et
Abbreviated transcription (Latin):
niturus bonoꝵ possõm. et no
bitum solutum sit itademũ
aꝓcuratore repetiñ pot si do¬
minus ratum hu̾it s ipẽ do¬
minus cen̾etur. ut uir scri¬
habuiss ⁊ si debita pecumiai

Expanded text:
niturus bonorum possessionem et non bitum solutum sit, ita demum a procuratore repeti non potest, si dominus ratum habuerit, sed ipse dominus tenetur, ut Iulianus scriha
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩ dño nuptura in dot̾e eu dede¬
rit cõmitti stiplom dicamꝰ qm¬
nis eque indotata mulier fut̾a
sit. qm̃ quid etiam si u̾m sit nr̃e
ei ñ licc̃ ẜuũ illud cm̃ u̾m ñ sit iu¬
dito eum euictũ ẽẽ exemptotũ¬

Expanded text:
ino nuptura in dotem eum dederit, committi stipulationem dicamus, quamuis aeque indotata mulier futura sit, quoniam quidem, etiamsi uerum sit habere ei non licere seruum, illud tamen uerum non sit iudicio eum euictum
Abbreviated transcription (Latin):
cũb et nsufructuanoħ honus
incombit s et post acceptum
ꝯtͣ eum iuditui ꝑato fructua.¬
rio delinquere usumfructum.

Expanded text:
casibus et usufructuario hoc onus incumbit. sed et post acceptum contra eum iudicium parato fructuario derelinquere usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
tum eis uidi. qr nisilit̾et legat¬
ariis ced̾e siluam eruende quẽ¬
admusufructuarius. lic. nicħ
hĩturi ẽẽnt ex eo legato. ¶Licet
tam angustus ẽ legatarius cui
domus usus legat᷑us e̾. ut nõ
possit occupare totius domus
usum. tam̾ eis ꝑtibꝰ q̃uacabũt
ꝓprietarius ñ utetur. qr licebit
usuario aliis et alnͣs temporib
tota domo uti cum int̾dum do¬
miniquo edium ꝓut temporis
dco exigit. quibdam utantur.
quibꝰdam ñ utantur. ¶¶ sule¬
gatosi plus usus sit legatarius
qmͣ oport offit̾o iudicis qui iu¬
dicat queadm utatur idꝯtinet᷑.¬

Expanded text:
 uideri, quia nisi liceret legatariis caedere siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utetur, quia licebit usuario aliis et aliis temporibus tota domo uti, cum interdum domini quoque aedium, prout temporis condicio exigit, quibusdam utantur, quibusdam non utantur. Usu legato si plus usus sit legatarius quam oportet, officio iudicis, qui iudicat quemadmodum utatur, quid cont
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e ñ pot̾. facit aũt det̾iorem⁊
in meliorem stãtum cõmutata¬
gatus sit equissimum pretori
uisum ẽ de utro legatariũ cau̾e.
et usurum se boniuin.arbitͣtu.
et cum ususfructus ad eu ꝑtiñe
desinet. restitũturũ ꝙ in extabit

Expanded text:
facere non potest: facit autem deteriorem etiam in meliorem statum commutatagatus sit, aequissimum praetori uisum est de utroque legat‹a›rium cauere: et usurum se boni uiri arbitratu et, cum usus fructus ad eum pertinere desinet, restituturum quod inde exstabit
Abbreviated transcription (Latin):
unfructum. ħ est ñ det̾iorem
cam ususfructus se facturũ. cet̾a¬
q facturum quem it sua facẽt.¬
Recte. uĩt fãcient et hrs et leg¬
atarius qualis res sit cũ fruim
cipit legatarius. si intestatum
redeg̾int ut iñ possit. apparere.
in et qͣtenus rempeiorem lega¬

Expanded text:
 est non deteriorem se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret.Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem lega
Abbreviated transcription (Latin):
tarius fecu sutilius. aut uisũ ẽ
stipulat̾one deħ cau̾i. ut siquis
ñ boniuiria rbitͣtu utatur. com¬
mittetur stipuło statim. nec ex¬
pectabimus ut amittatur u¬
suffructus¶ Ht aũt̃ stipła inistas
duas causas. unam fialit̾ quis
utatur qm̃ uir bonus arbit̃tui
aliam de usufructu restituendo.
q̃rum ptorstatim ꝯmittetur. ꝙͣ
alit̃ fuit usus et sepius ꝯmĩtte¬
tur. seques ꝯmictetur finitons¬
ufructi ¶s ꝙ diximus io ꝙ inde
extabit restitu ñ ipãm rem sti¬
pulatur ꝓprietarius. Inutiliter
enim rem suam stipulari uidet᷑
S stiꝑuiatur restitu ꝙ m̃extab
extimatio. si forte fructuariuscũ
possit usucapionem interpella¬
re neglexit. omnem enim reicu¬
ram suscepit.

Expanded text:
tarius fecerit.Utilius autem uisum est stipulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittatur usus fructus.Habet autem stipulatio ista duas causas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim committetur, quam aliter fuerit usus, et saepius committetur, sequens committetur finito usu fructu.Sed quod diximus id quod inde exstabit restitutu iri, non ipsam rem stipulatur proprietarius inutiliter enim rem suam stipulari uideretur, sed stipulatur restitu‹tu› aestimatio, si forte fructuarius, cum possit usucapionem interpellare, neglexit: omnem enim rei curam suscipit.
Abbreviated transcription (Latin):
put᷑ ħ n estimare suffice̾ mitio
traditonis ignorasse remalie¬
nam utiq possit publiciana
expiri. S oport̾e et tunc bona
fide emptorem ẽe.
dita est siue hr̃di emptoris ꝑu¬
bliciana competit acto. ¶Siꝗs
rem ap̃ se depoitam ur sibi com¬
modatam em̾it uł pignori
sibidatam. ꝓ tradita erit acci¬
pienda si post emptom apd̃
cum remansit ¶S et si p̾ces¬
sit tradito emptom ad erit di¬
cendum ¶ Item si br̃ditatem
ditariam pet̾e uelimaiatius i¬
scribit ẽẽ pubũꝗanam. ¶ Si
duob quis sep atimnendidit
bona fide em̃tibr uideamus ꝗs
magis publiciana uti possit.
utrim is cuipriorires cditae
anis qui tantum emit.

Expanded text:
 existimare sufficere initio traditionis ignorasse rem alienam, uti quis possit Publiciana experiri, sed oportere et tunc bona fide emptorem esse. dita est siue heredi emptoris, Publiciana competit actio. Si quis rem apud se depositam uel sibi commodatam emerit uel pignori sibi datam, pro tradita erit accipienda, si post emptionem apud eum remansit. Sed et si praecessit traditio emptionem, idem erit dicendum. Item si hereditatem ditariam petere uelim, Neratius scribit esse Publicianam. Si duobus quis separatim uendiderit bona fide ementibus, uideamus, quis magis Publiciana uti possit, utrum is cui priori res tradita est an is qui tantum emit.
Abbreviated transcription (Latin):
nem n ꝙ postea dolo malo fa¬
ctum est m hac accone deduci¬
pomponio uidetur. ¶ Bõam
au̾t fidem solius emptoris cõ¬
petat. ħ debent concuirere ut
et toa fideꝗs emit et ei res em¬
pta eo nomine sit tradita Ce¬
tͥum añ traditõm qmius boe
fidi quis emptor sitexpiipi
bliciana ñ potit¬

Expanded text:
e quod postea dolo malo factum est in hac actione deduciPomponio uidetur. Bonamautem fidem solius emptoris copetat, haec debent concurrere, et bona fide quis emerit et ei res empta eo nomine sit tradita: ceterum ante traditionem, quamvis bonae fidei quis emptor sit, experiri Publiciana non pot
Abbreviated transcription (Latin):
tor meus ur tutor. uł curator
uł quis alius negotiũ meũ ge¬
rens em̾nit.Pretor nt qͣ bona
fide enuit nigiͣtur om̃is empt.
emptorem fuisse qm̃ius nõ a
dno en̾imi. nc ille callido ꝯsilio
uendroit n enimi dolus uen¬
ditoris micħ nocebit. ¶ In hac
accõnen oberit micħ. si success¬
or lni i eͣt dolo feci: cumis ĩcu

Expanded text:
tor meus uel tutor uel curator tor meus uel tutor uel curator uel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor ait: 'qui bona fide emit.' non igitur omnis emptioemptorem fuisse, quamuis non a domino emerim, licet ille callido consilio uendiderit: neque enim dolus uenditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cu
Abbreviated transcription (Latin):
norans cum furere emit.pos¬
se usucaꝑe eͣrgo et publitian¬
am habebit. ¶S et siquis ex
iucratinis causis remaccepit.
h̃t publicianam/que ⁊̃ adu̾sus
domcorem co mpetit᷑Est emĩ
instus possor et petitor quilibe¬
ralitem accepit. ¶ Si amͣmore
ꝗs emuit ignorans eũ minorẽ
atio fc̃a sit. eadem acco ꝯpetit.
Publiciana actõ ad instar pro¬
prietatis ñ adistar possõnis.
respicit. ¶ Sipetenti micħ rẽ
nisiurandum detułis. et iura¬
u̾o remmeam ec. competit pͥũ¬
buciana micħ. s adusus te dũ¬
taxat eiemin ioli noc̾e d iusiu¬
randum qui detulit. ES ⁊ si
possori delatum erit iusiurand̾.
et iuraint rempetitoris nõ esse
adũsus euinsolu mo petentẽ
exceptõne utetur. ñ ut et h̃at ac¬
tionem. ¶In publiciana. actõe.
omĩa ħeademerunt que et in
rei uendicitone diximus. ¶S
actõ et hr̃oi. et honorarus srcce¬
ssorib. competit. ¶Si ego non
em̃o s ẜuus meus. halro pub¬
licianam.  Idem ẽ et si procura¬

Expanded text:
norans eum furere emit, posse usucapere: ergo et Publicianam habebit. Sed et si quis ex lucratiuis causis rem accepit, habet Publicianam, quae etiam aduersus donatorem competit: est enim iustus possessor et petitor, qui liberalitatem accepit. Si a minore quis emerit ignorans eum minorem atio facta sit, eadem actio competit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Publiciana mihi, sed aduersus te dumtaxat: ei enim soli nocere debet iusiurandum, qui detulit. sed si possessori delatum erit iusiurandum et iurauerit rem petitoris non esse, aduersus eum solum petentem exceptione utetur, non ut et habeat actionem. In Publiciana actione omnia eadem erunt, quae et in rei uindicatione diximus. Haec actio et heredi ‹et› honorariis successoribus competit. Si ego non emero, sed seruus meus, habebo Publicianam. idem est et si procura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs id ꝙ̃ tradituir ex iusta cione¬
causa ñadomino. et mĩd̾
nsue iptuͣm pecet. iũditiũ da¬
bo. ¶Merito p̾torait ñdum
usucaptum. nam susucaptũ
ẽ. ht cuulem ãccominec deside¬
rat honõrariam.S curtra¬
ditõis dumtaxat et usucapi¬
onis fecit mẽntõm. cũ satis
publiciana. qr ad exemplum
legatorum capumtur.
Qui igitur iustam cãm tradi¬
tõnis ht̃. utitur publiciana.
et ñ solum emptori bone frõi
competit publiciana s et aliis

Expanded text:
s id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo.' Merito praetor ait 'nondum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis Publiciana, quia ad exemplum legatorum capiuntur.qui igitur iustam causam traditionis habet, utitur Publiciana: et non solum emptori bonae fidei competit Publiciana, sed et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
duplestipul.ator ex possore peti¬
tor fc̃s euictus sit. qm̃ rem si pos¬
npot̾it. ux ip̃o iure ꝓmissor dup¬
ic tutus ent. uł c̾te doumali ex¬
ceptõne se tuen pot̾it s ita sicr¬
pa uł sponte duple scipulatoris
possõ am̾issa fu̾nt. Quolib
tempore uendicori denũtian po¬
test. ut de ea re.agẽda adsit qr no
p̾funtur c̾cum cempus in easti
sit. furtis noxis qr solutũ ee hr̃i
exc̾it. is cuius ẜnus furtũ fecãt.
incipit is ex stipulatu ac̾toem

Expanded text:
duplae stipulator ex possessore petitor factus et uictus sit, quam rem si pos ipso iure promissor duplae tutus erit vel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa vel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur certum tempus in ea stisit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui servus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ p̾.Suta quis stipulanti spon¬
deat sanum eẽ. furem ñ ee. uesꝑ¬
tilionem ñ ẽẽ et cec̾a. mutił sti¬
S egoputo uus hanc stipulom
furẽ ñ ẽẽ sanu ẽẽ uesꝑtilione nõ
ẽc. utilem ẽt. ħ enim contin̾e ꝗd
intest hõꝵ quid eẽ si nec est uł¬

Expanded text:
 ita stipulanti spondeat sanum esse, furem non esse, vespertilionem esse et cetera, inutilis stiSed ego puto verius hanc stipulationem furem non esse, sanum esse, vespertilionem non esse utilem esse: hoc enim continere, quod interest horum quid e
Abbreviated transcription (Latin):
puło ꝙ si extrt̾it. ꝓculus et oct¬
auen emptoris ec̃ ꝑiculuma
uenditor decesẜit constat siex¬
tit̾it condco hrdes quo oblig¬
atos ee qͣi iam contracta ẽptoe¬

Expanded text:
uod si exstiterit, Proculus et Octauenus emptoris esse periculum auenditor decesserit, constat, si exstiterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta empt
Abbreviated transcription (Latin):
peoi fattida quor.accipe pro¬
cuius ait qmͣius id emptoris
cida ñ uenissenamq ĩuitus¬
sicut emptor acciꝑe ñcog̾etur¬
ita iniqum ẽẽ ñ ꝑmitti uẽdit¬
oriur.ilii ea uendere.
emptom flumine occupatus
in modagri cede̾ d nisi si si id
accum ẽ ne ced̾etat ꝙ ñ uenit in
mod̾ cedend̾̃ ẽ. si id ip̃m actum
umites iuci qui funt tangunt
Tum uoneutrũ dictum ẽcedẽ

Expanded text:
Proculus ait, quamuis id emptoris cida non uenisse: nam quae inuitus emptor accipere non cogeretur, iniquum esse non permitti uenditori uel alii ea uendere. emptionem flumine occupatus in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum actum imites, luci qui fundum tangunt: cum u
Abbreviated transcription (Latin):
ecessario sciendum ẽqñ
ꝑfecta iit empto tũc enim sci¬
emus curpiculũ sit. nam per¬
fecta emptone ꝑiculum ad enx¬
ptorem respiciet et si dꝙ ueni¬
erit appareat. quid q̃lecuq ꝙͣtũ
sit. et p̃cium et purc ue̾it ꝑfecta
ẽ empto. ¶ Q si sub ꝯdconei
res uenient si quid̃ defccit d

Expanded text:
Necessario sciendum est, quando perfecta sit emptio: tunc enim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod venierit appareat quid quale quantum sit, sit et pretium, et pure venit, perfecta est emptio: quod si sub condicione res venierit, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
iocuplectiorsim solum solu̾e.
replicari de dolo malo opori.
namuid̾i medolũ malũ fagẽ.
qui ea auena iactura lucr̃ q̃rã.
¶Ex hac cã etiam condici posse.
uerum est.

Expanded text:
ocupletior sim solvere, replicari de dolo malo oportet: nam videri me dolum malum facere, qui ex aliena iactura lucrum quaeram. Ex hac causa etiam condici posse verum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uctus quo ip̃i restituit. et pla¬
sensit ursi quid ꝓ fuo ĩpendit.
ꝯsequetur arbigrio indicis sic
tñ ñ ut ei hoꝵ noie uenditor cõ¬
dempnetur ut aĩt upianus n

Expanded text:
uctus quoque ipse restituat? et plasensit uel si quid pro seruo impendit, consequetur arbitrio iudicis, sic tamen, non ut ei horum nomine uenditor condemnetur, ut ait Iulianus,
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃o que. appellatur negoru
gestorum et sane sicut eqũ
it gessit. uł ex hus negociis
retinzita ex diu̾so iustum ẽ
si utilit̾ gessit pr̾an ei quicꝗd
eo nomine uł ab ẽ ex uł ab fu

Expanded text:
actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, si utiliter gessit, praestari ei, quidquid eo nomine uel abest ei uel afu
Abbreviated transcription (Latin):
ridedit. diuortõ fcõ oĩmo uir ẽa
sũmam exiget .n. ad rẽ ꝑtinet
anis suus det̾ior fc̃s sit. slam
et si mortuus ẽẽt in ꝗnq exacto
ei compet̾et. quẽritur enim an

Expanded text:
ri dedit, diuortio facto omnimodo uir eam summam exiget neque ad rem pertinet, an is seruus deterior factus sit: nam et si mortuus esset, quinque exactio ei competeret. quaeritur enim, an
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur. s et si suꝑioribus
capitib descendentib cotus
grer fu̾it renouatus pignori tẽ¬
nebitur. ¶Statu lib̾ quor clari
ipothece pot̾it. lic ꝯditone existẽ¬
te euanescat pignus. ¶ Cũpig¬
nori rem ꝑigneritam accipi
posse placuit. qͣtiinis ntq pecu¬
na debetur pignus scd̃o gedi¬
tori tenetur et tam excepto qm
acto ũtilis cidanda est ꝙ sidns
solu̾it pcciũam ꝓigͣnus quoq
ꝑimitur s pot oubitari ñqd¬

Expanded text:
tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renouatus, pignori tenebitur. Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente euanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur pignus secundo creditori tenetur et tam exceptio quam actio utilis ei danda est: quod si dominus soluerit pecuniam, pignus quoque peremitur. sed potest dubitari, n
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cio q ĩ oport uendid̃it ado¬
lescens emptor quid̃ nib̃i de¬
bebit p̾dia cum fruccib resti¬
tuere niuenis aũt. eatenus ex
p̃cio redtẽ quatenus ex ea pe
ceptum tusit ñ solum in ip̃m
s infideuissorem et ĩpignora

Expanded text:
ortet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora
Abbreviated transcription (Latin):
cautõnib impoĩtis. absolut. eec
ñ alias ꝯmitt̾etur stipło. qm̃ si
app̾hensum hoĩem restitiusset.
subuigitur litis estimatõm opt¬
uur. sufficit app̾hend̾e ubi caun
ñ prius nisi restitũit.

Expanded text:
nterpositis absolutus esset, non alias committeretur stipulatio, quam si adprehensum hominem restituisset. ubi igitur litis aestimationem optulit, sufficit adprehendere: ubi cavit, non prius, nisi restituerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Er. Et iõ rat̃ones eorum que
constituuntur inquiri ñ oport
Alioquin multa ex hiis q̃ c̾ca
ꝓspecta ui.a aliq̃ ens ꝑticula
Ud.u̾ula iuris ro aut eꝗtatis
renignitas patitur ut q̃ ialub¬
riter ꝓ utilitate hominum ĩtro¬
ducunturca nos duriore inter¬
pretatone cͣcͣ iporum ꝯmodum
leges ad post̾iores trahantur.
rtet ut ad eas quo ꝑsonas et ad

Expanded text:
 et ideo rationes eorum, quae constituuntur, inquiri non oportet: alioquin multa ex his quae certperspecta una aliqua particulaum. Nulla iuris ratio aut aequitatis benignitas patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione contra ipsorum commodum leges ad posteriores trahantur. rtet, ut ad eas quoque personas et ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror an ⁊ ctdicto aliqͥn iudito
ꝯsuetudo firmata sit.
płimos obyuata uelut tacita ci¬
uium ꝯuentoe.ñ minusqmͣ ea q̃
scripta sũt iuraẜuantur.

Expanded text:
arbitror, an etiam contradicto aliquando iudicio consuetudo firmata sit. plurimos obseruata, uelut tacita ciuium conuentio non minus quam ea quae scripta sunt iura seruantur.
Abbreviated transcription (Latin):
constitutum ñ am̃ cum ip̃elege
nulla. alia ex ca nos teneant.qi
q udico ppłi recepte sunt. m̃ito
et ea que sie ullos cripto ppłs ꝓ
bauit tenebunt onis namquid
int̾est suffragio ppłs uolu̾̃tatem
ut leges ñsolum suffragiolegis¬
iatoris s ⁊ tacitor sensuonĩum

Expanded text:
constitutum. Nam cum ipse leges nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, que sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes. Nam quid interest, suffragio populus voluntatem ut leges non solum suffragio legislatoris, sed eciam tacito consensu omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Eri peciu̾am optulit. et eacũ. accipe
noluiss obliganit ac deposuit
ꝙr si postea ꝯue̾tus ut solu̾et mo¬
ram fecit. niustĩlos ex eo tprc
ñ erunt.¬

Expanded text:
ri pecuniam optulit et eam, cum accipere noluisset, obsignavit ac deposuit:quod si postea conventus ut solveret moram fecerit, nummi steriles ex eo tempore non erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si negai̾us ẜinimintua põtate
ẽc̃. postea fat̾i potis nisu iamlis
adũsus te contestatã ẽ. nã tũc
audirin debebit ut labeo ait.
tua ea sit ut ignosci tibi debeat.¬
Si absente dno ductus sit ser¬
uus. uł ⁊ p̃sente et in cademc̃a
sit ut mintegrũ restitui possit
defensio ꝑmirtitur eius noie ꝙ¬
deductus e. Postulantib ñ¬

Expanded text:
a potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: tua ea sit, ut ignosci tibi debeat.Si absente domino ductus sit seruus uel etiam praesente et in eadem causa sit, ut in integrum restitui po‹ssi›t, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantib
Abbreviated transcription (Latin):
ures boio fec̾int quominus in
pot̾ate hrent. elige̾ debeat accor
que uelit conuenire. ¶Itẽ si ex
płib dnĩs ꝗdam dolo malopte
suas desierint possid̾e electioe¬
rit. actoris utrũ directo. ig̾e ue¬
lit cũ eo qui possid. anp̾toria
cum eo qui desut posside.¶ Si
snii alienũ. alius in uire suũ eẽ

Expanded text:
erint, quo minus in potestate haberent, eligere debeat actor, quem velit convenire. Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere velit cum eo qui possidet, an praetoria cum eo qui desiit possidere. Si servum alienum alius in iure suum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uocarc. qr et mors er expectãda
c̃: ut tuc plenissimam hãt fuit¬
ute. qñ aoh̃c luce funit subtͣctus
siue reu̾s fu̾it siue adhuc in pe¬
ut in suo eclific condici ei id nõ
cade̾. ergonit̾ uinim et uxorem
hee crunt int̾clicce

Expanded text:
exspectanda est, ut tunc plenissimam habeat firmitatem, quando ab hac luce fuerit subtractus, si‹ue› reuersus siue adhuc in poeut in suo aedificet, condici ei id non cadere. ergo inter uirum et uxorem hae erunt interdic
Abbreviated transcription (Latin):
tum solui satis acceꝑit. michi
ex stipulaton act̾o irtiłis ẽ sic¬
uti iudicati acto michi ĩdul¬
geturss et siagat ꝓcurator me
us ea scipułone me inuitoni¬
tu tribuitur accõ. q̃ res facit ut
ꝓcurator mens. exstipulatu
agendo exceptõne debeat repe

Expanded text:
tum solui satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex ea stipulatione me inuito, niactio tribuetur. quae res facit ut procurator meus ex stipulatu agendo
Abbreviated transcription (Latin):
remsuam datus pp̃ impensas
quas inlitem fecit. pot̃ desida¬
re. ut sibi ex iudicati accõne sã¬
tisfiat. si dominus litis soluen

Expanded text:
rem suam datus propter impensas quas in litem fecit potest desiderare, ut sibi ex iudicatione satis fiat, si dominus litis soluen
Abbreviated transcription (Latin):
Albor. Qui domũ hebat. area
iniu̾ctam ei domui uicino ꝓ.¬
ximo lõcau̾at. is uicinꝰ cũ edifi¬
car in suo t̾ram in eam aream
amplius qmͣ fũdam̃ta cemen¬
ticia lõcatoris erant. ꝯgessit. etͤ
t̾ra assiduis pluuus ĩundata
ex locato tm̃modo. actom ẽeait.
ea congestione postea dãpno
fu̾it.¶ Dampni aũt iiurieac¬
tio ob ea ip̃ã fit ꝑ q̃ ñ ĩtrinsecus
alia ca oblata dampno ꝗs affe¬
ctus est hoc pͣroboᷤ.
ti totam locasti et eam uẽdidi¬
sti ita ut emptori m̃cedes in ꝗ¬
linoꝵ acced̾ent qm̃ius eam con¬
duccor maiore p̾cio locass. tam̃
or debeat. ¶In oꝑis locatone ħ
erat dictu anqmͣ die effici debe¬
ret dem̃ si ita fc̃m ñ ẽẽt qnͣti lo
bonus de spato temporis exist¬
imiass qr id actũ apparet ẽẽ ut
eo spato. absolũetur sine quo
fieri ñ p̃oss. Qͥdam ĩmuni

Expanded text:
. Qui domum habebat, aream iniunctam ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluuiis inundata, ita ex locato tantummodo actionem esse ait, ea congestione postea damno fuerit, damni autem iniuriae actio ob ea ipsa sit, per quae, non extrinsecus alia causa oblata, damno quis adfectus est: hoc probo. o totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen or debeat. In operis locatione ‹n›on erat dictum, ante quam diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locbonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non poss
Abbreviated transcription (Latin):
atq spałr hee res fuissent obli¬
gate.Qui res suas iam obli¬
gau̾ant. et alii scdõ obligant
creditori. nͥ effugiant ꝑiculũ
ꝙ solent pati: ꝗ sepius easdem
res obligant. p̃dice̾ solent alii.
nulli rem obligatam ẽẽ quã
forte lutio tit̃o. uti in ro ꝙ exce¬
dit priorem obligom res sit
obłigata ut sit pignori ypotħ¬
ce ne id qd̾ płis ẽ aut solidu
cũ primo debito libata res fu¬
erit de qͣuo uidend ẽ ut in ħ
itase hat. si et ꝯueniat. an et
it ut sit ypotħce et solida res
mo crechitore fuit lib̾ata. anad¬
huc ꝑs s illt̾ magis est quod
fit dem̃ alluuione maior fes
ẽ totus obligabr᷑. ¶Si nesciẽ¬
te dno res eius ypotħçe data
ti habitonem ad illud tp̃s ꝙ
dare possunt. Si res yͦpotħ¬

Expanded text:
aliter hae res fuissent obligatae. Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut sit pignori hypothecaeue id quod pluris est: aut solidum, cum primo debito liberata res fuerit? de quo uidendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et it ut sit hypothecae? et solida res imo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quodinde alluuione maior factus est, totus obligabitur. Si nesciente domino res eius hypothecae data tihabitionem ad illud tempus,dare possunt. Si res hypot
Abbreviated transcription (Latin):
cille. fetus pecoꝵ. et ea que nas¬
cũtur sint ypotħ ce obligata.
di ꝯuen̾it aut deusufructu: aut
de hus que nascuntur.siue is
qui uiũfructũ ht̃. sicut iuł scͥ¬
bit. ¶Q dicitur creditorem
ꝓbare deb̾e̾ cum ꝯueniebat re
in boĩs debitoris fuisse ad eam

Expanded text:
e, fetus pecorum et ea quae nascuntur sint hypothecae obligata: di conuenerit aut de usu fructu aut de his quae nascuntur siue is, qui usum fructum habet, sicut Iulianus scribit. Quod dicitur creditorem probare debere, cum conueniebat, rem in bonis d