comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostis ⁊ irati sufficiat testimoniũ. Et
quaquã digressionis forsitan arguam̃.
qr tam̃ ꝑ comitẽ beati uiri patuit uen¬
tas: ꝑ eundẽ monstret᷑ conseq̾nter etũ
caritas. Infestissimꝰ ut dictum ẽ erat ei
adeo ut ñ in suis domibꝰ: s aut nob̃cui
aut lugdiini demoraret᷑. Ciꝰ quippe qui¬
tatis ȩccła. magnã illi reuerentiã. mag¬
numq in suis tribulationib presidium
semꝑ exhibuit : eiꝰq consiliis in gͣuioris
uti negotiis ꝑgratũ habuit. Cum gͦ dic
quadã de comite parit̾ loqueremur: at
ipse bonã se de salute illiꝰ spem gerere
eo solitus fuisset orare. Miranda cariti
s ⁊ stupenda ñ niꝰ humilitas. Qͥd eñ
caritate plenius. quidue apud homia
singulariꝰ quã orare ñ segniꝰ ꝓ ꝑseqͥnt

Expanded text:
hostis et irati sufficiat testimonium. 17. Et hostis et irati sufficiat testimonium. 17. Et quanquam digressionis forsitan arguamur, quia tamen per comitem beati viri patuit veritas, per eumdem monstretur consequenter etiam charitas. Infestissimus, ut dictum est, erat ei, adeo ut non in suis domibus, sed aut nobiscum, aut Lugduni demoraretur; ejus quippe civitatis Ecclesia magnam illi reverentiam, magnumque in suis tribulationibus praesidium semper exhibuit, ejusque consiliis in gravioribus uti negotiis pergratum habuit. Cum ergo die quadam de comite pariter loqueremur, ait ipse bonam se de salute illius spem gerere, erventius quam pro eo solitus fuisset orare. Miranda charitas, sed et stupenda non minus humilitas! Quid enim charitate plenius, quidve apud homines singul
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnquillitatis tp̃re ualde deuotus: inui¬
ctissime ꝓ iusticia resistenti. molestias
ñ paruas nec paucas intulit. bis namq
ut multa taceamꝰ. ab eo ꝓ suis excomu¬
nicatus excessibus: bis ep̃alib expulit
domibus. Itaq cum gͣnde placitum int̾
eos haberet᷑ : in p̾sentia guidonis ui en¬
nensis archiep̃i. qui postea papa calixtꝰ
effectus ẽ: ⁊ uir dei iuxta illud qd̾ scrip¬
tũ est: iustus ut leo confidens absq t̾ro¬
re erit. iusticiã adu̾sus comitẽ aꝑta cõ¬
tradictione defenderet : indignatus ille
atq iracundiȩ facib inflãmatus. paratꝰ¬
q sic̃ apparuit qͥcqͥd potuisset obicere:
aderant aũt diu̾si ordinis ñ pauci: inbn¬
gauit utrũ se scientẽ audisset mentitũ
iunc ille quãquã iratus qͥmꝗͣ. furore n¬
pletus. ueritatis tam̃ pond̃e p̾ssus: cum
se respondit scienter nullatenus audidi
m̃titum. de ueriloqͥo gͥ ipsiꝰ: hoc unĩ

Expanded text:
tranquillitatis tempore valde devotus, invitranquillitatis tempore valde devotus, invictissime pro justitia resistenti, molestias non parvas nec paucas intulit, bis namque, ut multa taceamus, ab eo pro suis est excommunicatus excessibus, bis eum episcopalibus expulit domibus. Itaque cum grande placitum inter eos haberetur, in praesentia Guidonis Viennensis archiepiscopi, qui postea papa Calixtus effectus est, et vir Dei, juxta illud quod scriptum est: « Justus quasi leo confidens absque terrore erit , » justitiam adversus comitem aperta contradictione defenderet, indignatus ille atque iracundiae facibus inflammatus, paratusque, sicut apparuit, quidquid potuisset objicere, aderant autem diversi ordinis non pauci interrogavit utrum se scientem audisset mentitum. Tunc ille, quanquam iratus, quanquam furore repletus, veritatis tamen pondere pressus, eum se respondit scienter nullatenus audisse mentitum. De veriloquio igitur ipsius hoc unum
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ sciri.Et certe hȩc ipsa parũ qͥdẽ
formosa: s consilii eiꝰ satis indiga  ẜ ta¬
men ad ipsiꝰ prȩsentiã. ñ solũ ex suo. s
etiã ex aliis ep̃atib. seu ꝓ confessione.
seu aliis causis in numeris. tanto deuo¬
tius freqͣntiusq ueniebant: quanto
sanctiorem cognouerant. Nõ aũt hunc
solũ id ẽ ocłoꝵ sensũ s ⁊ cęteros om̃s
simili diligentia cohibebat. Aures nãq
⁊ lingua cũ a cęteris illicitis. tum quã
maxime ab obtrectationib frenanᷤ. aie¬
bat. sufficere uniciuiq ꝓpria peccata.
nec ẽẽ necesse. ut alienis suã uł audien¬
do constientiã: uł loqͣndo contaminet
lingũã. Rumores nec int̾rogabat. nec
facile referebat. Ueracẽ aũt eũ in suiˢ
fuisse sermonibꝰ. quo certiꝰ quã inimici
testimonio ꝓbare poterimus : Guigo
comes. ad ea quȩ mũdi s̃ homo satis
idoneus : circa eũdẽ etiã dei famulum

Expanded text:
faciem sciri. Et certe erat haec ipsa parum quidem faciem sciri. Et certe erat haec ipsa parum quidem formosa, sed consilii ejus satis indiga. Et tamen ad ipsius praesentiam, non solum ex suo, sed etiam ex aliis episcopatibus, seu pro confessione, seu aliis causis innumeris, tanto devotius frequentiusque veniebant, quanto sanctiorem cognoverant. 16. Non autem hunc solum, id est, oculorum sensum, sed et caeteros omnes simili diligentia cohibebat. Aures namque et linguam cum a caeteris illicitis, tamen quam maxime ab obtrectationibus frenans, aiebat sufficere unicuique propria peccata, nec esse necesse ut alienis, suam vel audiendo conscientiam, vel loquendo, contaminet linguam. Rumores nec interrogabat, nec facile referebat. Veracem autem eum fuisse in suis sermonibus, quo certius quam inimici testimonio probare poterimus? Guigo comes, ad ea quae mundi sunt homo satis idoneus, circa eumdem etiam Dei famulum
Abbreviated transcription (Latin):
se penitus ñ uidisse. Et qͥd mirũ qd̃ faciẽ
illiꝰ unius ñ uiderat. qͥ nullam nouerat :
ubi nunc sacerdotũ. ubi plurimoꝵ in
sacro habitu constitutoꝵ curiosa lasciuia.
lasciuiaq curiositas : dttendant hoc ⁊ imi¬
tent᷑ si possunt: mirent᷑ ⁊ uenerent᷑ si ñ
possunt. S ⁊ qͥ scĩtatẽ sine miraculis ni¬
chili ducunt. quȩ nos ideo ñ magnifaci¬
mus: qm̃ ab electis hȩc ⁊ reꝓbis haberi
comiinit̾ scimꝰ. ⁊ in maiorib patriarchiᷤᷤ
multisq aliis qͥ deo ualde placuere scĩs
uł nulla uł pauca reꝑimus: qͥ tam̃ ut di¬
cere ceꝑamꝰ miracula quęrunt etiã atq
etiã considerent. utrũ mirabilius ab
honme mortali carne circũdato quicquã
debeat exigi.⁊ utrũ cuiquã possit ñ impoᷤ¬
sibile uideri. ꝑ qͥnquaginta ⁊ ampliꝰ an¬
nos gͣndẽ ep̃atum a quolibet homine
regi.⁊ pret̾ unius nulliꝰ omnino faciẽ

Expanded text:
se penitus non vidisse. Et quidem mirum, quod faciem se penitus non vidisse. Et quidem mirum, quod faciem illius unius non viderat, qui nullam noverat? Ubi nunc sacerdotum, ubi plurimorum in sacro habitu constitutorum curiosa lascivia, lascivaque curiositas? Attendant haec et imitentur, si possunt; mirentur et revereantur, si non possunt. Sed et qui sanctitatem sine miraculis nihili ducunt; quae nos ideo non magni facimus, quoniam ab electis haec et reprobis haberi communiter scimus, et in majoribus patriarchis multisque aliis qui Deo valde placuevel nulla vel pauca reperimus: qui tamen, ut dicere coeperamus, miracula quaerunt, etiam atque etiam considerent utrum mirabilius ab homine, mortali carne circumdato, quidquam debeat exigi; et utrum cuiquam possit non impossibile videri, per quinquaginta et amplius annos grandem episcopatum a quolibet homine regi, et praeter unius, nullius omnino feminae
Abbreviated transcription (Latin):
si occureret quęnã eẽt posset agnoscere.
Qͥd hac responsione castius: Qͥd circũspec¬
hus: Qͥd philosophia uera refertius : t̃alẽ
utiq se mulierib exhibuisse castissimũ.
talia in humanis affectionib aduertisse:
sapientissimũ. Hinc fuit illud. qd̾ cum
de matre mea quȩ cũ eo quȩ uoluit quã¬
diu uoluit locuta fuerat. ab eo quesissem.
utrũ eã ualde senecta fregisset. paululũ
secũ premeditans: nescio inqͥt utrum sit
uetus an nõ. Hinc etiã ⁊ illud. qd̾ muliere
quadã potentia nobilitateq p̾clara. cuius
nom̃ edicere nolumꝰ : in eiꝰ conspectu qͣm
morose placuit multa loqͣnte. cũ ⁊ ipse
qd̃ libuit respondisset. illaq recessisset:
dicerentq socii eiꝰ quos prudentes ⁊ reli¬
giosos sẽꝑ habere curabat. cur ñ eã corri¬
puisset. qd̾ se suãq faciẽ tã facete tamq
lasciue poliret: respondit ille. ñ sine h¬
orrore quodã ⁊ exsecratione. faciem eius

Expanded text:
si occurreret, quaenam esset, posset agnoscere. si occurreret, quaenam esset, posset agnoscere. Quid hac responsione castius? quid circumspectius? quid philosophia vera refertius? Talem utique se mulieribus exhibuisse, castissimum; talia in humanis affectionibus advertisse, sapientissimum. Hinc fuit illud quod cum de matre mea quae cum eo, quae voluit, quandiu voluit, locuta fuerat ab eo quaesissem utrum eam valde senecta fregisset, paululum secum praemeditans, « Nescio, inquit, utrum sit vetus an non. » Hinc et illud, quod muliere quadam, potentia nobilitateque praeclara, cujus nomen edicere nolumus, in ejus conspectu, quam morose placuit, multa loquente; cum et ipse, quod libuit, respondisset, illaque discessisset, dicerentque socii ejus, quos prudentes et religiosos semper habere curabat, cur non eam corripuisset, quod se suamque faciem tam facete tamque lascive poliret, respondit ille, non sine horrore quodam et exsecratione, faciem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sensus uigilantia multa compresserit.
enã cohibentia sensuũ. dũ uice quadã
cũ religiosis quibusdã colloqueret᷑. int̾
qͥ erat uir litteris ⁊ puritate conspicuus:
domnꝰ scilicet airaldꝰ. archipb̃r tunc ipsiꝰ.
nunc aũt mauriennẽsiᷤ ep̃s: respondit
idẽ ur dñi airaldus. passim se mulieres
aspicere. nec eaꝵ sibi nocere contiitum:
ẽ eñ castissimꝰ. Ad qd̾ ille ñ a mulierum
tantũ. s a uiroꝵ quoq uultib. religio¬
se mentis auertendũ respondit intiutũ:
aserens qd̃ exꝑientia sua potest qͥsq co¬
nicere. ꝑ communionẽ humanȩ mutabi¬
litatis atq compassionẽ fieri. ut affectiõ es
ionspecti. freqͥnter ad conspicientẽ inesti
quas passiones satis ẽẽ habere quẽq ꝓpriaᷤ.
ñ in se tͣnscribere talit̾ alienas: nullius se
totiꝰ ep̃atus sui mulieris prȩt̾ unius ita fa¬
ciem aspexisse : ut ex cõsideratione uultꝰ.

Expanded text:
sensus vigilantia multa compresserit; sensus vigilantia multa compresserit; etiam cohibentia sensuum dum vice quadam cum religiosis quibusdam colloqueretur inter quos erat vir litteris et puritate conspicuus: dominus scilicet Airaldus, archipresbyter tunc ipsius, nunc Mauriennensis episcopus, respondit idem vir Domini Airaldus passim se mulieres aspicere, nec earum sibi nocere contuitum; est enim castissimus. Ad quod ille, non a mulierum tantum, sed a virorum quoque vultibus religiosae mentis avertendum respondit intuitum; asserens quod experientia sua potest quisque conjicere, per communionem humanae mutabilitatis atque compassionem, fieri ut affectiones conspecti frequenter ad conspicientem inaestiquas passiones satis esse habere quemquam proprias, non in se transcribere taliter alienas: nullius se totius episcopatus sui mulieris, praeter unius, ita faciem aspexisse, ut ex consideratione vultus,
Abbreviated transcription (Latin):
ceris ⁊ honore p̾clarus. incubuerit ipse su¬
ꝑ caput eiꝰ. ⁊ tantã uertici lacrimaꝵ infu¬
aerit copiã. ut madefactis capillis. deorsũ
euã riuuli ꝑ confitentis ora defluerent.
Porro mulierũ confessiones: nõ minus
caute qũa benigne suscipiebat. Non enĩ
n angulis aut obscuris ⁊ secretis locis eas
aidire solitꝰ erat: s potiꝰ ubi a pluribus
conspici posset. & aurẽ quidẽ satis fami¬
larit᷑ applicabat. ocłoꝵ aũt in pattem al
cetã uertebat aspectum: auditũ solum
ꝓp̃t insidias diaboli huiꝰ modi negotiis
asserens applicandũ. Qũã uidelicet ocu¬
circũspectione seruabat: ita ut cũ potẽ¬
tes ac nobiles mulieres. iuxta illud apłi.
cui honorẽ honorẽ ad colloquiũ honori¬
fice hilarũq freqͦnter susciꝑet: multa
cora se duq tractantiũ facies penitus ñ
uideret. Dicebat enĩ cogitationes illicitaᷤᷤ
difficillime posse uitare. nͥ quis corꝑis

Expanded text:
teris et honore praeclarus, incubuerit ipse suteris et honore praeclarus, incubuerit ipse super caput ejus, et tantam vertici lacrymarum infuderit copiam ut madefactis capillis, deorsum etiam rivuli per confitentis ora defluerent. Porro mulierum confessiones non minus caute quam benigne suscipiebat: non enim in angulis, aut obscuris aut secretis locis eas audire solitus erat; sed potius ubi a pluribus conspici posset, et aurem quidem satis familiariter applicabat, oculorum autem in alteram partem vertebat aspectum, auditum solum, propter insidias diaboli, hujusmodi negotiis asserens applicandum. CAPUT IV. Ocucircumspectione servabat, ita ut cum potentes ac nobiles mulieres juxta illud Apostoli: « cui honorem, honorem , » ad colloquium honorifice hilariterque frequenter susciperet, multa coram se diuque tractantium facies penitus non videret. Dicebat enim cogitationes illicitas difficillime posse vitari, nisi quis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cussis ab imo uiscerib. tantis lacrimaꝵ
infundebat᷑ uriguis: ut uoluptatẽ ue¬
tris ⁊ guituris. ⁊ sibi funditus tolleret: ⁊ i
sociis temꝑaret. Edocti itaq ꝑ exꝑienti
comites: cũ tales motus cernerent imn¬
minere : innuebant lectori cedere :⁊ ali¬
qͣntisper a legendo cessare: ut talit̾ mo¬
lestiam hanc possent ad tempꝰ declinare
HIanc aũt diumi muneris gr̃am. pecui¬
tores ob confessionem ad eũ uenientes:
uł maxime sentiebant. Clement̾ enĩ hol
humilit̾q suscipiens. patientissime audi¬
ebat: aliqñ flens ipse cũ flentib. aliq̃n
uero ad lacrimas suis eos excitans fletib.
Qd̃ hoc uno liquebit sufficient̾ exemplo.
uir deo carꝰ galteriꝰ cognom̃to calnesius
qͥ apud nos in monachatu diu laudabi¬
lit uixit ⁊ obiit: hic gͦ solebat refeire.
qs cũ in scło positus. suas ei conficeret᷑ of¬
tnss: erat enĩ in eccła granopolitana lit¬

Expanded text:
cussis ab imo visceribus, tantis lacrymarum cussis ab imo visceribus, tantis lacrymarum infundebatur irriguis ut voluptatem ventris et gutturis, et sibi funditus tolleret, et in sociis temperaret. Edocti itaque per experientiam comites, cum tales motus cernerent imminere, innuebant lectori cedere et aliquantisper a legendo cessare, ut taliter molestiam hanc possent ad tempus declinare. Hanc autem divini muneris gratiam peccatores, ob confessionem ad eum venientes, vel maxime sentiebant, clementer enim hos humiliterque suscipiens, patientissime audiebat; aliquando flens ipse cum flentibus, aliquando vero ad lacrymas suis eos excitans fletibus: quod uno liquebit sufficienter exemplo. Vir Deo charus Gauterius, cognomento Calnesius, qui apud nos in monachatu diu laudabiliter vixit et obiit, solebat referre, quod cum in saeculo positus, suas ei confiteretur offensas erat enim in Ecclesia Gratianopolitana lit
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. in eo ad finẽ usq ñ cessauere uicis¬
situdines. Tunc eñi in suꝑna totis ui¬
rib sp̃alib erectis ocłis. gustando ⁊ idais
gaudiis: nunc infirmitatis humanȩ pon¬
dere relapsus ad solita. pͥorib ñ uacabat
angustiis. Utrobiq lacrimȩ. Ibi ꝓ gaudio
hic ꝓ tedio. Qd plura: facte sibi fuerant
uix psallere. uix sine his diuina meditin
adeo nãq haꝵ in eo excreuerat gr̃a. ir
freqͦnter nec edenti nͥ frenatȩ deessent.
Multotiens enĩ ꝑ has sibi ⁊ sociis conur¬
ũ maxime aliqͦt ante finẽ annos. uł in¬
pediebat᷑: uł fuscabat᷑. Habebat quipi
lectorẽ. a qͦ sc̃os codices quoꝵ ñ paueos
scribi fecerat. ⁊ alibi ⁊ p̾cipue sibi ad m̃i¬
sam legi faciebat: ut duplicatis delicis
sese suosq saginaret. Cũq lectori de di¬
uinis uł seueritatib uł miserationibis
aliqͥd occuirisset insigne: id ipsumbi
aut ter dicere compellebat. Nec mori.
sp̃ali ꝑ scripturã uoluptate gustata. cõ¬

Expanded text:
ad finem usque non cessavere vicissitudines; nunc enim in superna totis viribus spiritalibus erectis oculis, gustando et videndo gaudiis; nunc infirmitatibus humanae pondere relapsus ad solita, prioribus non vacabat angustiis. Utrobique lacrymae; ibi pro gaudio, hic pro taedio. Quid plura? Factae sibi fuerant vix psallere, vix sine his divina meditari. Adeo namque harum in eo excreverat gratia ut frequenter nec edenti, nisi frenatae, deessent; multoties enim per has sibi et sociis convivium, maxime aliquot ante finem annos, vel impediebatur, vel fuscabatur. 14. Habebat quippe lectorem, a quo sanctos codices, quorum non paucos scribi fecerat, et alibi et praecipue sibi ad mensam legi faciebat, ut duplicatis deliciis sese suosque saginaret. Cumque lectori de divinis vel severitatibus vel miserationibus aliquid occurrisset insigne, idipsum bis aut ter dicere compellebat; nec mora, spiritali per Scripturam voluptate gustata, con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ⁊ homo testante beato iob in eodẽ
statu ñ ꝑseueret : ⁊ adu̾sariꝰ rugiendo
sic leo circũiens. querat sine cessatio¬
ne qͦs deuoret. Dauid ⁊ salonionẽ pre
oclis semꝑ ponendos : quoꝵ qr se cir¬
u mulieres exibuere licentiꝰ. alter ex
suma innocentia in adulteriũ decidit
i homicidiũ: alt̾ de sapientia qua mor¬
tales cunctos excesserat. in seruitutem
usq desipuit idoloꝵ. Desideria por¬
ro uentͥs ⁊ gutturis uir beatus instan¬
ta qͣnta represserit. res ipsa tacentibuᷤ
nob cerciorib ꝓbat indiciis. Capitis nãq
dolores ⁊ stomachi. his maxime creati
studiis. satis ⁊ suꝑ satis cũ ab huiuscemo¬

Expanded text:
cum et homo, testante Job, in eodem cum et homo, testante Job, in eodem statu non perseveret ; et adversarius rugiendo sicut leo circumiens, quaerat sine cessatione quem devoret ; David et Salomonem pro oculis ponendo, quorum, quia se circa mulieres exhibuere licentius, alter ex summa innocentia in adulterium decidit et homicidium; alter de sapientia, qua mortales cunctos excesserat, in servitutem usque desipuit idolorum. Desideria porro ventris et gutturis vir beatus instantia quanta represserit, res ipsa, tacentibus nobis, certioribus probat indiciis. Capitis namque dolores et stomachi, his maxime creati studiis, satis et super satis eum ab hujuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
iꝙp̃. tanti compos ẽ pͥmiĩ. De tactu
uero uł odoratu: suꝑfluo facimꝰ menti¬
oise Quoꝵ alterũ id ẽ odoratũ. ad hoc
coli curabat: ut putores ꝓpt̃ passiones
erebri ñ admitteret. alteri uero id est
actui. ⁊ ante qũã ordinaret᷑: in totum
ualefecerat. Nec ideo se suos q sensus
ab intuitu feminaꝵ tã disciplinate fre¬
nibat. qd̾ circa libidinis uicium se sen¬
uret infirmũ: quippe quẽ ⁊ prȩfate
tẽptationis atq infirmitatis angustie.
i eccłastice dispensationis multipliceᷤᷤ cu¬
re: ⁊ maxime assiduũ legendi. psallendi.
orandi. meditandi. speculandiq diuina
studiũ. ad huiꝰ modi delectationes pene
fcerant insensibilem: s ut sui habitũ
i officii qͣlem decebat maturitatẽ seue¬
ritatẽq seruaret. ⁊ contͣ inueterati ho¬
stis insidias: circũspectionis infirmio¬
rib quȩ sequęrent᷑ exempla monstra¬
ret. docens. ñ debere qũȩqũa de qͣnta¬
libet puritate uł firmitate prȩsumere.

Expanded text:
. De tactu vero vel odoratu superflue facimus mentionem; quorum alterum, id est odoratum, ad hoc solum curabat, ut putores propter passiones cerebri non admitteret; alteri vero, id est tactui, et antequam ordinaretur, in totum valefecerat. Nec ideo se suosque sensus ab intuitu feminarum tam disciplinate frenabat, quod circa libidinis vitium se sentiret infirmum quippe quem et praefatae tentationes atque infirmitatis angustiae, et ecclesiasticae dispensationis multiplices curae, et maxime assiduum legendi, psallendi, orandi, meditandi, speculandique divina studium, ad hujusmodi delectationes pene fecerant insensibilem, sed ut sui habitus et officii, qualem decebat, maturitatem severitatemque servaret; et contra inveterati hostis insidias, circumspectionis infirmioribus, quae sequerentur, exempla monstraret; docens non debere quemquam de quantalibet puritate vel firmitate praesumere,
Abbreviated transcription (Latin):
ftruentior ẽ reuersus. Ex unius anni
sudiss tanta uͥtutis increm̃ta reportans.
q̃nta de diut̾ne uitȩ laborib uix assolẽt
nulai. Pro claustro circũs pectionẽ habẽs
puigilẽ. qua ñ tantũ sui sensus corporis.
 i cogitationes compͥmeret cordis. Pro
abbate iusticiã: a cuiꝰ mandatis nec ꝓsꝑi̾
unqũa potuit nec aduersis ab duci. P ro
congregatione aũt religiosos. qͥb ꝓpt̾¬

Expanded text:
ferventior est reversus, ex unius anni ferventior est reversus, ex unius anni studiis tanta virtutis incrementa reportans, quanta de diuturnae vitae laboribus vix assolent multi; pro claustro circumspectionem habens pervigilem, qua non tantum sui sensus corporis, sed et cognitiones comprimeret cordis; pro abbate justitiam, a cujus mandatis nec prosperis unquam potuit nec adversis abduci; pro congregatione autem religiosos
Abbreviated transcription (Latin):
nere. ⁊ sua uł ꝑicula uł ꝓfectus. subtili
ex ammatione discutere ñ cessabat.
Contemplans itaq suã uł etatẽ uł moꝵ
imꝑfectionẽ. in quã pręcipue usq ad
mortẽ mentis ocłos intentos ⁊ ipse habu¬
it ⁊ alios hab̾e ꝑsuasit: ⁊ suscepti pondꝰ
officii. necdũ duob post consecrationẽ
expletis annis: contẽptis om̃ib case de
tunc ⁊ pauꝑtatis ⁊ humiliatis studium
uisebat᷑. ubi scõꝵ quoꝵ ibidẽ aderat copi¬
a uiroꝵ succensus exemplis. eosis sui qũi¬
quã nouiciꝰ nõ minꝰ ipse succendens an¬
nũ fecit: cũ ceteris bonis. tum prȩcipue
humilitate. cuꝰ pͥ cuntis u̾itutib sectator
atisit indefessus: cunctis amabilis. Ita nĩa¬
q sese gerebat: ut cunctoꝵ imitatione
pusit ⁊ ueneratione dignꝰ exͥisteret. Post
ne cogente qͥ se sacrauerat memorato se¬
dĩ apłicȩ p̾sulȩ gregorio septimo. ad epĩ¬
copaiu a monasterio qͦ feruens intͣuerat:

Expanded text:
nere, et sua vel pericula vel profectus subtili nere, et sua vel pericula vel profectus subtili examinatione discutere non cessabat. Contemplans itaque suam vel aetatem, vel morum imperfectionem in quam praecipue usque ad mortem mentis oculos intentos et ipse habuit et alios habere persuasit et suscepti pondus officii, necdum duobus post consecrationem expletis annis, contemptis omnibus, Casae tunc pauperitatis et humilitatis studium visebatur. Ubi sanctorum, quorum ibidem aderat copia, virorum succensus exemplis, eosque suis, quanquam novitius, non minus ipse succendens, annum fecit; cum caeteris bonis, tum praecipue humilitate cujus prae cunctis virtutibus sectator exstitit indefessus cunctis amabilis. Ita namque sese gerebat ut cunctorum imitatione pariter et veneratione dignus existeret. Post hoc cogente, qui se sacraverat, memorato sedis apostolicae praesule Gregorio septimo, ad episcopatum a monasterio, quo fervens intraverat,
Abbreviated transcription (Latin):
uictus in opias ꝑ plures ꝑtulit annos.
eo qd̃ nec illicitis contractib sic̃ plurib
mos ẽ: suas indigentias supplere uolebs
⁊ mutuare unde redđet ñ habere se co¬
gitans: minime p̾sumebat. Uerũ tõ ic
ta suscepti ppłi uicia uł peccata. qͣnti n¬
gilantia. quib ue p̾dicationis ⁊ disciplis
flagellis ꝑsequutus fuerit: qͦs ibidẽ li¬
bores. qͦs discursus. quasue sollicitudĩa
insũpserit. quȩ ieiunia. quas uigilias qͥ
psalmodias. qͦs gemitus. qͣs prȩces. qͥu
lacrimaꝵ himbres. ad ꝓpiciandũ ꝓ eis do¬
minũ pat̾na ꝓ eis compassione ꝓfude¬
rit: ñ ẽ nr̃e facultatis euoluere. S na
qͥs ex tantis laborib ꝓuenerit fructu
nr̃is exponi u̾bis aut potest aut opuse
cũ rerũ in meliꝰ manifesta mutatio. id¬
ipsũ cernentiũ euident̾ ingerat oculis
Ipse uͦ interim pennatoꝵ in iezechiele
animaliũ corã sua semꝑ facie gradien¬
tium sedulus imitator: sese ante se po¬

Expanded text:
victus inopias per plures pertulit annos, victus inopias per plures pertulit annos, eo quod nec illicitis contractibus sicut pluribus mos est suas indigentias supplere volebat, et mutuare, unde redderet non habere se cogitans, minime praesumebat. Verum tot et tanta suscepti populi vitia vel peccata, quanta vigilantia quibusve praedicationis et disciplinae flagellis persecutus fuerit; quos ibidem labores, quos discursus, quasve sollicitudines insumpserit; quae jejunia, quas vigilias, quas psalmodias, quos gemitus, quas preces, quosque lacrymarum imbres, ad propitiandum pro eis Dominum, paterna pro eis compassione profuderit, non est nostrae facultatis evolvere. Sed nec, quis ex tantis laboribus provenerit fructus, nostris exponi verbis aut potest aut opus est, cum rerum in melius manifesta mutatio idipsum cernentium evidenter ingerat oculisIpse vero interim, pennatorum in Ezechiele animalium, coram sua semper facie gradientium, sedulus imitator, sese ante se po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consiliis instrui.⁊ oratione defendi.
His ita ñ solũ ꝓsꝑe s ⁊ religiose ꝑactis.
ad susceptã reu̾sus ȩccłam : inuenit clerũ
⁊ ppłm in diuinis nimis rudẽ ⁊ incompo¬
sitũ. ⁊ sc̃aꝵ obseruationũ in tantũ insciũ:
ut ñ solũ gͣdus inferioris clerici. s etiã
sacerdotes uxores ducerent: nuptias pub¬
lice celebrarent. emere ac uende sc̃a nõ
hesitarent: ȩccłas. oblationes. decimas ⁊
cimitteria. laici ⁊ eoꝵ dicioni sacerdotes
subditi possiderent. usurarii siue fenera¬
tores iniusta ex alienis damnis lucra co¬
aceruarent. nec ob hoc tam̃ ninꝰ eoꝵ a
liqͥ uł eccl̃as intrarent. uł mysteria sacͦ¬
scã ꝑciꝑent: adeo erant om̃s discipliui
totiꝰ exꝑtes. Porro substantia domꝰ epsa¬
palis. Aissipantib ñ tam ep̃is qu̾a titei¬
nis. qͥ prȩcesserant: pene fuerat toti si¬
sũpta. Unde młtas ibidẽ etiã necessarii

Expanded text:
et consiliis instrui et oratione defendi. 9. et consiliis instrui et oratione defendi. 9. His ita non solum prospere sed et religiose peractis, ad susceptam reversus Ecclesiam, invenit clerum et populum, in divinis nimis rudem et incompositum, et sanctarum observationum in tantum inscium, ut non solum gradus inferioris clerici, sed et sacerdotes uxores ducerent, nuptias publice celebrarent, emere ac vendere sancta non haesitarent, ecclesias, oblationes, decimas et coemeteria laici, et eorum ditioni sacerdotes subditi possiderent; usurarii sive foeneratores injusta ex alienis damnis lucra coarcervarent, nec ob hoc tamen minus eorum aliqui vel ecclesias intrarent, vel mysteria sacrosancta perciperent. Adeo erant omnes disciplinae totius expertes. Porro substantia domus episcopalis, dissipantibus non tam episcopis quam tyrannis qui praecesserant, pene fuerat tota consumpta; unde multas ibidem etiam necessarii
Abbreviated transcription (Latin):
cepta: animȩqui or effectus. consecratio¬
nẽ ab eodẽ post modicũ suscepit episco¬
palẽ. Tantus aũt ⁊ ipsa consecratione. ⁊ toto
illo qͦ ibidẽ demoratus est tpre. illiꝰ tanti
uiri amor in eũ ostensus ẽ: ut pat enter
ostenderet᷑. diuiȩ in eo gr̃e magnũ ali¬
qd̃ presensisse presagiũ. Q ed ⁊ comitissa
matildis. habitus quidẽ feminei. s animi
ꝑ cuncta uirilis : quȩ rerũ humanaꝵ tu¬
multus aq ꝑicula. instar ꝓpħissȩ debore
prudent sedare ⁊ fortit nouerat to tole¬
rare. in suo dm̃ uenerans famulo. diei
conserationis eiꝰ necessaria cuncta sub-¬
ministrauit : pastoralẽ quo diu usus ẽ
baculum dedit: additis psalmoꝵ scđm¬
beatũ augustinũ explanationibꝰ. cũ be¬
ati ambrosii uolumine. cuiꝰ est titulus de
officiis. Totoq qͦ deinceps tpre uixit. tanꝗͣ
uerũ dei famulũ sincera deuocione speti¬
alit̾ honorauit ⁊ coluit: siciens eiꝰ instant̃

Expanded text:
cepta, animaequior effectus, consecratiocepta, animaequior effectus, consecrationem ab eodem post modicum suscepit episcopalem. Tantus autem et in ipsa consecratione, et toto illo quo ibidem demoratus est tempore, illius viri tanti amor in eum ostensus est, ut patenter ostenderetur, divinae in eo gratiae magnum aliquod praesensisse praesagium. Sed et comitissa Mathildis, habitus quidem feminei, sed animi per cuncta virilis, quae rerum humanarum tumultus atque pericula, instar prophetissae Deborae, prudenter sedare et fortiter noverat tolerare, in suo Deum venerans famulo, diei consecrationis ejus necessaria cuncta subministravit, pastoralem, quo diu usus est, baculum dedit, additis psalmorum secundum B. Augustinum Explanationibus, cum B. Ambrosii volumine, cujus est titulus De officiis, totoque quo deinceps tempore vixit, tanquam verum Dei famulum sincera devotione specialiter honoravit et coluit, sitiens ejus instanter
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ deuoteq fecisset. tanta cõsolationis
ab eiꝰ ore sagina ꝑfusus ẽ: tantũq erga se
dilectionis exꝑtus affectũ. ut de hac ipsa
qͦ in desꝑationẽ eũ pene compulerat tẽp.¬
tatione gaude: ⁊ felicioris insuꝑ spei ma¬
teriã sumere cogeret᷑. docuiͭ enĩ beatus
papa. uitpote in reb huiꝰmodi nec rudiᷤ nec
inexꝑtus : arguere dñm ⁊ castigare qͦs di¬
ligit: ⁊ omnẽ filiũ flagellare quẽ recipit.
Et ideo qͣnto duriꝰ cordi eiꝰ imposuerat
flagellũ: tanto euidentiꝰ pat̾nȩ in eum
aedisse dilectionis indicium. Prȩsensisse
etiã iam ĩaq diabolũ. qͣnta ꝑ eũ ipse dã¬
a sacris eũ quoqͦ mͦ deteirere possit offici¬
is: ꝑmittente deo ad ipsiꝰ quidẽ ignomi¬
niã ⁊ penam: ad huiꝰ aũt coronã ⁊ głam.¬
huiꝰmodi sermonib ⁊ ueritate plenis et
auctoritate roboratis. ñ quidẽ tempͣtione
penitus extincta. s tam̃ consolatione sus¬

Expanded text:
militer devoteque fecisset, tanta consolationis militer devoteque fecisset, tanta consolationis ab ejus ore sagina perfusus est, tantumque erga se dilectionis expertus affectum, ut de hac ipsa, quae in desperationem eum pene compulerat, tentatione gaudere, et felicioris insuper spei materiam sumere cogeretur. Docuit enim beatus papa, utpote in rebus his nec rudis nec inexpertus, arguere Dominum et castigare quos diligit, et omnem filium flagellare quem recipit , et ideo quanto durius cordi ejus imposuerat flagellum, tanto evidentius paternae in eum dedisse dilectionis indicium. Praesensisse etiam jam jamque diabolum quanta per eum ipse dama sacris eum quoque modo deterrere possit officiis, permittente Deo, ad ipsius quidem ignominiam et poenam, ad hujus autem coronam et gusmodi sermonibus, et veritate plenis et auctoritate roboratis, non quidem tentatione penitus exstincta, sed tamen consolatione sus
Abbreviated transcription (Latin):
de deo uł de his quȩ ad eũ ꝑtinent. aliqͥd
cogitaret indignũ. S sic̃ a dño: sic eodẽ
iuiuante ab eiꝰ seruo uictus ⁊ confusus abs¬
cessit. Cũ gͥ impugnationẽ ut diximus
insuspicabilem sensisset hostis antiqͥ. repu¬
tans ne forte in dignatꝰ aduersũ se fuisset
dñs. qd̃ eligentib se cesserat uł inuitus: elec¬
tioni in se facte abrenũtiare modis om̃ib de¬
liberauit. ⁊ sacras administrationes qͥb in
dies magis ac magis deputabat indignum:
nullo pacto contingere. Qũa delibationem
ut putabat salubeirimã: simł cũ ipsa tẽpta¬
tione ab imo corde lacrimis ꝓfusis atq sus¬
piriis. ei qͥ se duxerat festinauit ostendẽ.
dt ille defectu eiꝰ ⁊ nimio quaqͣ. a religione
ꝓfecto timore. ex parte interĩ rationabili
responsione sedato: ad memoratũ papam
ꝑgere. ⁊ qͥcqͥd eiꝰ angebat animũ: utpote
xp̃i uicario. totũ reuelare suasit. Qd̃ cũ hu¬

Expanded text:
de Deo, vel de his quae ad Deum pertinent, aliquid de Deo, vel de his quae ad Deum pertinent, aliquid cogitaret indignum. Sed sicut a Domino, sic, eodem juvante, ab ejus servo victus et confusus abscessit. 7. Cum igitur impugnationem, ut diximus, insuspicabilem sensisset hostis antiqui, reputans ne forte indignatus adversum se fuisset Dominus, quod eligentibus cesserat vel invitus, electioni in se factae abrenuntiare modis omnibus deliberavit, et sacras administrationes, quibus in dies se magis ac magis deputabat indignum, nullo pacto contingere. Quam deliberationem, ut putabat, saluberrimam, simul cum ipsa tentatione, ab imo corde lacrymis profusis atque suspiriis, ei, qui se duxerat, festinavit ostendere. At ille defectu ejus, et nimio quanquam a religione profecto timore, ex parte interim rationabili responsione sedato, ad memoratum papam pergere, et quidquid ejus angebat animum utpote Christi vicario totum revelare suasit. Quod cum hu
Abbreviated transcription (Latin):
hostis antiqͥ impugnationẽ rudis ⁊ taliũ
ierꝑtus incuirit. Quȩ sc̃am ipsiꝰ animã
usq ad illã egͥtudinẽ qua ⁊ decubuit mo¬
riturus: die noctuq nunc acrius nũc
micus. ñ destitit excruciare. Quia enĩ sc̃ȩ
conu̾sationis ⁊ illustrium oꝑũ insignib
meritis magnã in ppło dei famã. magnã
tuerat habiturus ⁊ głam: ne forsitan ex
qͥ se colaphizaret accepit. Sic etiã apud
ꝓpħam zachariã iesii sacerdoti magno
ueri saluatoris misteriũ prȩferenti. sathã
stabat a dextris: ut aduersaret᷑ ei. Nec hoc
mirandũ. cũ conditorẽ ⁊ rectorẽ omniũ
dm humana carne uestitũ. impiis ausib
tẽptare p̾sumpserit: ⁊ postremo ostensis
totiꝰ mundi regnis cũ sua gł̃a Hȩc inqͥens¬
omĩa tͥ dabo. si ꝓstratus ad oraueris me: ido¬
latriȩ etiã scelus ꝑsuadere conatus fuerit.
Sic̃ gͦ ipsi dño incredibili p̾sumptione ido¬
latriã : sic ⁊ eiꝰ seruo suggerebat uiperea
machinatione blasphemiam: scilicet ut

Expanded text:
pugnationem, rudis et talium inexpertus, incurrit; quae sanctam ipsius animam, usque ad illam aegritudinem qua et decubuit moriturus, die noctuque, nunc acrius, nunc mitius, non destitit excruciare. Quia enim sanctae conversationis et illustrium operum insignibus meritis, magnam in populo Dei famam, magnam fuerat habiturus et gloriam, ne forsitan extostolus, qui se colaphizaret, accepit . Sic etiam apud prophetam Zachariam, Jesu sacerdoti magno, veri Salvatoris mysterium praeferenti, Satan stabat a dextris, ut adversaretur ei . Nec hoc mirandum, cum conditorem et rectorem omnium Deum, humana carne vestitum, impiis ausibus tentare praesumpserit; et postremo, ostensis totius mundi regnis cum sua gloria, « Haec, inquienstibi dabo, si prostratus adoraveris me . » idololatriae etiam scelus persuadere conatus fuerit. Sicut ergo ipsi Domino incredibili praesumptione idololatriam, sic et ejus servo suggerebat viperea machinatione blasphemiam, scilicet ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiso pauꝑib p̾cio. ꝓpriis pedib in p̾dica¬
tione discuirere. S homo ꝓfundi cordis.
magister scilicet bruno. cuiꝰ consiliis non
alit̾ quã p̾ceptis obtemꝑabat abbatis. ñ cõ¬
sensit: timens ne aut apud se forsan extol¬
leret᷑. aut a ceteris de singularitate iudica¬
ret᷑ ep̃is: aut qd̃ dubiũ ñ erat. id ipsum

Expanded text:
viso pauperibus pretio, propriis pedibus in praedicaviso pauperibus pretio, propriis pedibus in praedicatione discurrere. Sed homo profundi cordis, magister Bruno scilicet, cujus consiliis non aliter quam praeceptis obtemperabat abbatis, non consensit, timens ne apud se forsan extolleretur, aut a caeteris de singularitate judicaretur episcopis, aut quod dubium non erat idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. pͥor tunc sc̃i laurentii. postea sci
theofredi abbas. magistro brunoni etiam
ipse religiosa deuotione ñ mediocrit᷑ alli¬
gatus : beati hugonis contu bernalis. bini
quippe tunc ꝑ singulas inhabitabant cel¬
las: apud magistrũ brunonẽ ñ leuit᷑ cõ¬
quereret᷑. qd̾ pene omĩa ad humilitatem
spectantia intͣ cellam sibi preriꝑet officia.
⁊ ep̃s ñ secũ salt̾ẽ ut socius. s potiꝰ conu̾¬
saretur ut famulus: nõ licere sibi tͥstis¬
asserens. ex seruilib oꝑib quicqũa attin¬
gere. quȩ iuxta morẽ debeant ꝑ uices effi¬
cere. eo sibi cuncta p̾ripiente. In tantum
aũt heremũ deuotus incolebat ⁊ sedulus.
ut eũ magister brio ñnunqũa exire cõ¬
pelleret: ite dicens. ite ad oues ur̃as: eisꝙ
qd̃ debetis exsoluite. Eo tpre magno pau¬
ꝑtatis ⁊ humilitatis ardore succensus. uo¬
luit eqͥtaturas suas cunctas uendere: ⁊ di¬

Expanded text:
mus, prior tunc sancti Laurentii, postea S. mus, prior tunc sancti Laurentii, postea S. Theofredi abbas, magistro Brunoni etiam ipse religiosa devotione non mediocriter alligatus, beati Hugonis contubernalis bini quippe tunc per singulas inhabitabant cellas apud magistrum Brunonem non leviter conquereretur, quod pene omnia, ad humilitatem spectantia, intra cellam sibi praeriperet officia, et episcopus non secum saltem ut socius, sed potius conversaretur ut famulus, non licere sibi, tasserens ex servilibus operibus quidquam attingere, quae juxta morem debebant per vices efficere, eo sibi cuncta praeripiente. In tantum autem eremum devotus incolebat sedulus, ut eum magister Bruno nonnunquam exire compelleret: « Ite, dicens, ite ad oves vestras; eisque, quod debetis, exsolvite. » Eo tempore, magnae paupertatis et humilitatis ardore succensus, voluit equitaturas suas cunctas vendere, et, di
Abbreviated transcription (Latin):
potes fecit. Ipso nãq consulente. iuͬante.
commitante: cartusiȩ solitudinẽ intraue¬
r̃t atq extruxerunt. Uiderat aũt circa
id tempꝰ ꝑ somnũ. in eadem solitudine
dm̃ suȩ dignation habitaculũ constru¬
ent̾ẽ: stellas etiã septẽ. ducatũ sibi p̾stã¬
tes itineris. Erant uͦ ⁊ hi septẽ. Qua ꝓp̃t
ñ istoꝵ tantũ. s ⁊ qui successerunt eis
consilia libent̾ amplexus ẽ : ⁊ usq ad
mortẽ. cartusiȩ habitatores consiliis fouit
sẽꝑ ⁊ bñficiis. Iicet uero ⁊ priꝰ diuini
amoris totus arderet incendiis. ñ aliter
tam̃ ad disciplinȩ cȩlestis exerticia eorum
exemplis ⁊ familiaritate ĩferbuit: quã si
flammanti qͥs faci plures alias circũpo¬
nat ardentes. Erat cũ eis ñ ut dñs aut
ep̃s. s ut socius ⁊ fr̃ humillimus: ⁊ ad
cunctoꝵ qͣntũ in ipso erat obsequia pa-¬
ratissimꝰ. ad eo ut uir uenerabilis guillel¬

Expanded text:
potes fecit. Ipso namque consulente, juvante, potes fecit. Ipso namque consulente, juvante, comitante, Carthusiae solitudinem intraverunt atque exstruxerunt. Viderat autem circa id tempus per somnium in eadem solitudine Deum suae dignationi habitaculum construentem, stellas etiam septem ducatum sibi praestantes itineris. Erant vero et hi septem. Quapropter non istorum tantum, sed et qui successerunt eis, consilia libenter amplexus est, et usque ad mortem Carthusiae habitatores consiliis fovit semper et beneficiis. 12. Licet vera et prius divini amoris totus arderet incendiis, non aliter tamen ad disciplinae coelestis exercitia eorum exemplis et familiaritate inferbuit quam si flammanti qalias ardentes. Eratque cum eis, non ut dominus aut episcopus, sed ut socius et frater humillimus et ad cunctorum, quantum in ipso erat, obsequia paratissimus, adeo ut vir venerabilis Guilhel
Abbreviated transcription (Latin):
cios. immo totam uniuersalit̾ ȩccłam.
qua tam sincere dilectionis complecteba¬
tur affectu: ut eiꝰ nec aduersa nec ꝓsꝑa
inconcussis posset tolerare uiscerib Nam
iuxta illud apłi. qͥs infirmat᷑ ⁊ ego nõ in¬
firmor. quis scandalizat᷑ ⁊ ego ñ uror.
aduersis. In his agebat. ⁊ ecce nondũ
irib in episcopatu post monasterii re¬
dium completis annis. ad est magister
bruno: uir religionȩ scientiaq famosũ.
honestatis ⁊ gͣuitatis ac totiꝰ maturitatis
qͣsi quoddã simulachr̃u. Habebat aũt
socios magistrũ landuinũ. qui post eũ
gensem ⁊ diensem. hi scĩ rufi canonici
fuerant: s desidio uitȩ solitarie. ei ab¬
bate fauente sese coniunxerant. hugo¬
nẽ etiã quẽ cognominabant capella¬
nũ. eo qd̃ solus ex eis sacerdotis funge¬
ret᷑ officio. duos laicos. qͦs appellamus
aũt locũ heremitice uitȩ cõgruum: nec¬
dũq reppererant. Hac gͦ spe simul ⁊ sua¬
ui sc̃e conu̾sationis eiꝰ odore trahente:

Expanded text:
cios, imo totam universaliter Ecclesiam, quam tam sincerae dilectionis complectebatur affectu, ut ejus nec adversa nec prospera inconcussis posset tolerare visceribus. Nam juxta illud Apostoli: « Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et adversis. 11. In his agebat, et ecce tribus necdum in episcopatu, post monasterii reditum, completis annis, Bruno vir religiosus scientia famosus, honestatis et gravitatis ac totius maturitatis quasi quoddam simulacrum; habebat autem socios magistrum Landuinum, qui post eum gensem et Diensem hi Sancti Rufi canonici fuerant, sed desiderio vitae solitariae eis, abbate favente, sese conjunxerat, Hugonem etiam, quem cognominabant Capellanum, eo quod solus ex eis sacerdotis fungeretur officio, duos laicos, quos appellamus autem locum eremiticae vitae congruum, necdumque repererant. Hac ergo spe, simul et suavi sanctae conversationis ejus odore trahente,
Abbreviated transcription (Latin):
mã decidet in egͥtudinẽ: cuiꝰ molestiis
⁊ cruciatib om̃i fide freqͤntiorib ⁊ acrio¬
ribꝰ. ꝑ quadraginta ad minꝰ annos. quo ad
uixit nequaꝗͣ caruit. Atq ita. ad illum
cuiꝰ supͣ memmimꝰ. sathanȩ angłs quo
multͥplicius colaphizatus. minus extolle¬
ret᷑: alter ẽ additus. Qͣntũ aũt his duab
afflictionib tẽptatione uidelicet ⁊ egri¬
tudine tanqu̾ã aurũ in fornace decoctus
atq purgatus. in sp̃ualẽ erga dm̃ deuo¬
tionẽ. ⁊ in om̃iũ afflictoꝵ uerã compas¬
sionẽ excreuerit: nec ipse adhuc uiuenꝰ.
ad plenũ si uellet etiã posset exponere.
Quo eñi ꝑ hec magis affligebatur. eo
uehementiꝰ spretis qͦ mũdi s̃: in dñi re¬
fugium uerũ ⁊ unicũ totus efferebat᷑. uo¬
luptatẽ inde sic̃ aiebat tanto pleniorem
hauriens atq suauiorẽ qͣnto fuerat an¬
gustiã passus acerbiorem: uixta illud
psalmiste. scđm multitudinẽ doloꝵ me¬
oꝵ in corde meo: consolationes tue letifi

Expanded text:
mam decideret in aegritudinem, cujus molestiis et cruciatibus, omni fide frequentioribus et acrioribus, per quadraginta ad minus annos, quoad vixit, nequaquam caruit, atque ita ad illum, cujus supra meminimus, Satanae angelum, quo multiplicius colaphizatus minus extolleretur, alter est additus. Quantum autem his duabus afflictionibus, tentatione videlicet et aegritudine, tanquam aurum in fornace, decoctus atque purgatus, in spiritualem erga Deum devotionem, et in omnium afflictorum veram compassionem excreverit, nec ipse adhuc vivens ad plenum, si vellet etiam, posset exponere. Quo enim per haec magis affligebatur, eo vehementius spretis, quae mundi sunt, in Deum, refugium verum et unicum, totus efferebatur, voluptatem inde, sicut aiebat, tanto pleniorem hauriens atque suaviorem, quanto fuerat angustiam passus acerbiorem, juxta illud psalmi: « Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consola
Abbreviated transcription (Latin):
men assumi. qͣlit̾ ipse rectores uiere. qͥ dis¬
cretione singulas qͣsq audientium ꝑsonas
instruere: : qͣntaq consideratione ꝓpriã
cotidie debeant fragilitatẽ pensare. S et
homelias eugłioꝵ. numero quadraginta
composuit: quas in duob codicib ȩqua
sorte distĩxit. Libros etiã dialogoꝵ quatuor
edidit: in qͥb rogatu petͥ diaconi sur.
uirtutes sc̃oꝵ quos in italia clariores nosse
uł audire posset : ad exemplũ uiuentium
posteris collegit. Ut sic̃ in libris expositio¬
nũ suaꝵ qͥb sit uirtutib insudandum
edocuit. ita etiã de scriptis scõꝵ mira¬
culis : uirtutũ earundẽ quę sit claritas
ostentaret. Primã quoq ⁊ ultimã iezechi¬
elis ꝓpħie partes quȩ uidebant᷑ obscuriorẽ.
ꝑ homelias uiginti ⁊ duas qͣntũ lucis habe¬

Expanded text:
men assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua dismen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ. monachoꝵ. diuersiq sexus clericatũ.
iuxta p̃ceptionẽ beati gregorii die constitu¬
ta dñm rogatura uenisset. in tantũ lues ipsa
deseuit: ut intͣ unius horȩ spatiũ. dũ uocẽ
plebs ad dñm supplicationis emitteret: oc¬
toginta homines ad t̾rã corruentes sp̃m ex¬
halarent. s: ñ destitit sacerdos tantꝰ ppłm
p̃dicare ne ab oratione deficeret: donec mi¬
seratione diuina pestis ipsa qͥesceret. Cũq
adhuc futurꝰ antistes fugȩ latibula p̃parat.¬
capit᷑. trahit᷑. ⁊ ad beati petͥ apłi basilicam
ducitur: ibiq ad pontificalis gr̃e officiũ
consecratꝰ. papa urbis efficit᷑. Quo in tpr̃e
cũ a ioħe rauennatis urbis ep̃o rep̾hensus
fuisset. cur a pastorali officio delitescendo
se subducere uir tã idoneus uoluisset: hac¬
de occasione compulsus. uolumen egregi¬
um qͥ pastoralis appellat᷑ composuit. quo
manifesta luce patefecit: qͣlit ad ȩccłȩ regi¬

Expanded text:
dotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, dotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsadesaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum pracapitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regi
Abbreviated transcription (Latin):
nos importunis fletib insistamꝰ. Ea nãq qͦ
ingrata ẽẽ hominib importunitas solet:
iudicio ueritatis placet. Quia piꝰ ⁊ miseri
mistã dicit. Inuoca me in die tribulatio¬
nis tuȩ: eripiam te. ⁊ magnificabis me.
Ipse gͦ ibi testis ẽ qr iuocantib misereri
sỹs lim̃i contrito corde ⁊ correctis oꝑibꝰ.
ab ipso feriȩ qͣrtȩ diluculo. ad septiformẽ
mus. Nullus ur̃m ad t̾rena oꝑa in agros
exeat. nullꝰ qͦdlibet negociũ agere p̾sumat.
quatenꝰ ad sc̃ȩ genitͥtis dñi eccłam conueni¬
entes. qͥ simul om̃s peccauimꝰ. simul om̃s
malti quȩ fecimꝰ deploremus. ut districtꝰ
iudex dũ culpas nr̃as nos piire cõsid̃at:
ipse a sententia ꝓposite damnationiᷤ parcat.
Quã exhortationẽ beati gregorii. ideo huic
opusculo inserendã putauimꝰ: ut a qͣnta ꝑ-¬
fectione p̾dicationis inicum sũpserit mõ¬
straremꝰ. Igit᷑ dum magna młtitudo sacer¬

Expanded text:
nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misermistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere ssimi, contrito corde, et correctis operibus a die, primo diluculo, ad septiformem mus. Nullus vestrum ad terrena opera in agros exeat; nullus quodlibet negotium agere praesumat, quatenus ad sanctae genitricis Dei ecclesiam convenientes, qui simul omnes peccavimus, simul omnes mala quae fecjudex cum culpas nostras nos punire considerat, ipse a sententia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sadnuint᷑: s parit̾ corruunt. Domꝰ uacuȩ
dinquunt᷑. filioꝵ funera parentes aspici-
confugiat: dũ flere ante passionẽ uacat.
commisimꝰ. Et qd̾ neqͥter egimꝰ: flendo
piniamus. Prȩueniamꝰ faciem eiꝰ in cõfes¬
sione. ⁊ sic̃ ꝓpħa admonet: leuemꝰ corda
nra cũ manib ad dm̃. ad dm̃ quippe cor¬
da nr̃a cũ manib leuare ẽ : orationĩ nr̃e
studiũ cum merito bonȩ oꝑationis eri¬
gere. dat ꝓfecto dat tremori nr̃o fiduciã.
s ut conu̾tat᷑ ⁊ iiuat. Nullus aũt de ini¬
qͥtatũ suaꝵ immanitate desꝑet. ueterno¬
sas naq niniuitaꝵ culpas triduana pęni¬
tentia abstersit: ⁊ conu̾sus latro. uite prȩ¬
mia etiã in ipsa sententia suȩ mortis eme¬
nuit. Mutemꝰ gͥ corda:i pre sumamꝰ nos
ũ ꝑcepisse qd̾ petimꝰ. Cicius ad p̾cem iudex
flectitur: si a prauitate animꝰ corrigatur.
Imminente gͦ tantȩ animadu̾sionis gladio:

Expanded text:
trahuntur, sed pariter corruunt: domus vacuae trahuntur, sed pariter corruunt: domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciun lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. commisimus, et quod nequiter egimus flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et sicut propheta admonnostra cum manibus ad Deum . Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciamsed ut convertatur et vivat'. Nullus autem de iniquitatum suarum inmanitate disperet; veternosas namque Ninnivitarum culpas triduana paenitentia abstersit, et conversus latro vitae praemia etiam in ipsa sententia suae mortis emeruit. Mutemus igitur corda et praesumamus nos iam percepisse, quod petimus. Citius ad praecem iudex flectitur, si a pravitate sua petitur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio,