comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
h̃o .i. Mutus. surdus. cecus. bonorum
possessioncad mut̾e possunt: siq agatur:
intesligant. de bonorum possõne contra
adoptiuos. si nec instituti. neq ex hereda¬
tati sunt. ¶Uocantur autem adcontͣ
tabulas bonorum possõnem liberieoiure.
eoq ordine. quo uocanturad succ̃onem
ex iurocuuli. Hec autem clausula etiamad
cẽ tabulas bonorum possonem eos admit¬
ti. ¶ Siextrib filiisunus ab hostib cap¬
tussit. duob qui sunt inciuitate. bessis bo¬
norum possõ competit.idem. ⁊ postinnus.
Namꝰ du postumus sꝑatur: meacã estũ
inbonorum possõnem p̃tor. Siue ergo
emancipati sunt siue aliasexiernt: depa¬
tris pͥotestate. admituntur adbonorum
possõnem. S ⁊ adoptiui patris nõ pot̾. ut
enimadinuti possit exlibis eẽ eumopore⁊.¬
¶ Qui haberat filium habebat ineporemex
eo filiumemancipauit. ⁊ ad optauit in lo¬
cum nepotis. deinde emancipauit. qrãne
ũ poti obscet ⁊ mͥmagisuidetur. hune nepo¬

Expanded text:
. Mutus surdus caecus bonorum possessionem admittere possunt, si quod agatur intellegant. DE BONORUM POSSESSIONE CONTRAdoptiuos, si neque instituti neque exheredati sunt. Uocantur autem ad contra tabulas bonorum possessionem liberi eo iure eoque ordine, quo uocantur ad successionem ex iure ciuili. Haec autem clausula etiam adcontra tabulas bonorum possessionem eos admitti. Si ex tribus filiis unus ab hostibus captus sit, duobus, qui sunt in ciuitate, bessis bonorum possessio competit. Idem et in postumo: nam quamdiu postumus speratur, in ea causa est, ut in bonorum possessionem praetor  sive igitur emancipati sunt sive alias exierunt de patris potestate, admittuntur ad bonorum possessionem: sed adoptiui patris non potest: ut enim admitti possit, ex liberis esse eum oportet. Qui habebat filium, habebat et nepotem ex eo, filium emancipauit et adoptauit in locum nepotis, deinde emancipauit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis uidetur hunc nepo
Abbreviated transcription (Latin):
ftuctum mostis causa cesł o. potest fide¬
comittere mepose. nec quẽquam mou¬
cit. quodusus fractus solet morte ceñ¬
gͣui nam medii potuis tomporis quo
luuat quidonauit. comodum cogite¬
missum sihrditas einonqueratur ab
cmantipato filio. ułsuo inanumisso.u¬
ulius aceronibu pestulatur penes cos
enimqsit heredittis molum̃ tureina
Si fiũt muncipio legatuin relie¬
sum darĩpõt. ¶ Si quis non abhrde. uł
legatario. s abħrdis. uł legaturii herede
fidei comissum peliquerit huałe benign¬
aut : SAsisic froei comissum oedcͣoa
bħrdemto.terogo lututitu. ut abhrdetu¬
o petas dari meuio .x. auiros utile erit fi¬
deicomissum sdꝵ uiscilicet mortuotiti¬

Expanded text:
fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemissum, si hereditas ei non quaeratur, ab emancipato filio uel seruo manumisso utiilibus actionibus postulatur: penes eos enim quaesitae hereditatis emolumentum remaSi fuerit municipio legatum relicsum dari potest.Si quis non ab herede uel legatario, sed ab heredis uel legatarii herede fideicommissum reliquerit, hoc ualere benignt si sic fideicommissum dedero ab herede meo: 'te rogo, Luci Titi, ut ab herede tuo petas dari Maeuio decem aureos', utile erit fideicommissum, scilicet ut mortuo Titi
Abbreviated transcription (Latin):
sfocieius comifit. utsnum manumit᷑¬
bacerat. ¶ Tumita petisfi testator. utꝗciꝗ¬
ibsħ quto eebonis enis adpatremꝑuenis⁊¬
esi filiesucitarestituẽt. uteo ampluiᷤ.
hab̾et. quam ex bonis patris habiticẽt¬
s diuus pus rescripsit: manifestumẽẽ
Seotempore sensisse testatorem. quod
postinortem ꝑatris funrum eẽt.ͥtẜ

Expanded text:
i›us commiserit, ut seruum manumittat.Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit manifestum esse de eo tempore sensisse testatorem, quod post mortem patris futurum esset. 9
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ad ꝑsecutionẽ eius plures admitũ¬
enolueret: hic erum si ominulm int̾est.
⁊ dc omnib sensit testator. ftoci conuis¬
sum relictum om̃s petere possunt
S utrũ in parte agant : an insolidumui¬
deamus: ⁊ c̃oop ut cuiq intrrest. consȩ¬
quentur Unus igitur qui õcupit aigen¬
do totum consequantur. itauteaueat᷑ oe¬
fensu Aduersus ceteros fidei comisanos
elm quisoluit siuesotu sint siuenon i
¶Interdum alterius nomen scribitur.
petit. Ut puta si fidei comisfum hrdi
commigtatar. ut ip̃e publicino ptiio
publicanus pecit. licet eisit. aoscriptũ:
fup̃e petere poterit ꝓ quo legatũ relictũ ẽ
brultum autem interesse irbitor. cui uol¬
it ꝓspectum: cuiusq contenplation¬
em testator fecerit plerumq autemin¬
elligerdum est priuati. causa hoc feciᷤ¬
e licet emolum̃tũ publicano querat᷑.
¶Sim oꝑeciuitatis facierdo aliꝗdit
solroum tencri diuimarcus: ⁊lutius se¬
ueris ꝓꝰcule rescripserunt: ⁊ p̃s tam̃ cohi¬

Expanded text:
tamen ad persecutionem eius plures admittaeis solveret: hic enim si omnium interest et de omnibus sensit testator, fideicommissum relictum omnes petere potuerunt. sed utrum in partem agent an in solidum, uideamus: et credo, prout cuiusque interest, consequentur: unus igitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non. Interdum alterius nomen scribitur impetit, ut puta si fidei heredis committatur, ut ipse publicum pro riptum, sed ipse petere poterit, pro quo legatum relictum est. multum autem interesse arbitror, cui voluit prospectum cuiusque contemplatione testator fecerit. plerumque autem intellegendum est privati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur. Si in opere civitatis faciendo aliquid solidum teneri divus Marcus et Lucius Verus Proculae rescripserunt: tempus tamen coh
Abbreviated transcription (Latin):
i he us cuiuscumꝙ gnc̃ntis. ¶ Quoti¬
ens quis exemplum testĩ p̾parat.⁊ n¬
iedo diuus pius scripsit. fideicomi¬
sum nõdeb. allud est enim ꝑ sonam
comẽdare. aliud uolũtatem suam fi¬
dcicomittentis hrdibus insinuare¬
¶ Cumert quis rogatus restituerep̃s¬
tiorem accepta certa quantitate
e sum est ultiõpetere ipsum fideico¬
missum ab hrclib posse. S utrũsiue¬
let restituetq p̃cipiet porcioẽm. an
uõ ⁊ sinolu̾it dogatur accepta qnͣti
cepta cerra qnͣtirate porcioẽm resti¬
tuere. clupla est fid̾i ꝯmissum.s.¬
scripẜit sufficiunt tibi uinee ut fũ¬
difidei comissumest quonianul
lud fidicoms sumesse arbitreniur.
eontentus estoillare. ¶ Sit fideiconuꝰ¬
⁊ sum relictum nħrs neus noluert.¬

Expanded text:
erius cuiuscumque gentis.Quotiens quis exemplum testamenti praeparat emmendo', diuus Pius rescripsit fideicommissum non deberi: aliud est enim personam commendare, aliud uoluntatem suam fideicommittentis heredibus insinuare.Cum esset quis rogatus restituere portionem accepta certa quantitate, responsum est ultro petere ipsum fideicommissum ab herede posse. sed utruet restituetque portionem, an uero et si noluerit, cogatur accepta quanticepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommissumscripserit: 'sufficiunt tibi uineae uel fundus', fideicommissum est, quoniam et illud fideicommissum esse arbitramur: 'contentus esto illa re'.Sic fideicommissum relictum: 'nisi heres meus noluer
Abbreviated transcription (Latin):
artificuri doceat. urõse tuc̃ripossit
peto: pegasus inutile ooceatur. Etoticõ¬
uanissum eẽ ait. qui agenus artificuao¬
iectumnõiẽ.S pretͦor aut arbiter eru¬
luntate defuncu. ietate. ⁊ conditone.
⁊natura ingemieq eius cuirdictũ eĩt
statuet: ꝙ potissimũ artificiũ hrs doc̃e

Expanded text:
artificium doceat, unde se tueri possit, peto.' Pegasus inutile fideicommissum esse ait, quia genus artificii adiectum non esset: sed praetor aut arbiter ex uoluntate defuncti et aetate et condicione et natura ingenioque eius, cui relictum erit, statuet, quod ‹po›tissi
Abbreviated transcription (Latin):
constanter dicemus froci comissirmre¬
lictum uroer. quam sinuncoatum. cum
stam̃tum nonuale̾t si sialias fidcieom¬
i sum reliquerit. ¶ Quib aqua rigniᷤᷤ
inter dictum est.  deportati fideicomis
sum relinquere non possluit quia necfaci
portatos eos acciꝑe debemus. quibus prĩ¬
cepsinsulas adnorauit. uł clequibris depo¬
tandis senpsit. cerenim pꝗ quam factum
p̃sidis conꝓbet. nonduni amisisse quisci¬
ui trtem uroctur: proindesi ante decessifs
cui is decessisse uroctur. ⁊ fidẽi comussumꝙ
ualebit. S. ⁊ postsententiam: ante quã
principis cognosit. Item aprer fecto urbis
anutere eiitatem. ⁊ oconectestam̃tifa¬
cienduus. nec froci comuttendi constath¬
abere ¶Siquis plane inni sulamd̃porta¬
tionis codicil los ibifegit. ⁊mdulgentia
ĩꝑrĩs restitutus sit. his d̃ẽeodicillis ouiã¬

Expanded text:
constanter dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum stamentum non ualet, sed si alias fideicommissum quis reliquerit.Hi, quibus aqua et igni interdictum est, item deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius quam factum praesidis comprobet, nondum amississe quis ciuitatem uidetur. proinde si ante decessisset, ciuis decessiualebit: sed et si post sententiam, antequam iprincipis cognoscet, item a praefecto urbis amittere ciuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere.Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus is
Abbreviated transcription (Latin):
rc̃ et filiã. pͥmũ aũt uos rogosicĩt᷑uo
agatis ut meiuo egistis. Itaq rogo
utꝰ qͥcꝗd aut egorelinquero aut quo
uos ip̃i habetis comine uob̾ sit. fili¬
iͣ intestati patri̾bonoꝵ. possesionẽ ac¬
aducep̃. queritur an aliqua pars hrdia¬

Expanded text:
rem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaeritur, an aliqua pars heredi
Abbreviated transcription (Latin):
mutio saluostatucontĩgõs lib̾is mehil
noceat ad legitimam hereditatem nam
defertur capitis diminutione ꝑimitur:
tur ꝯioueuł lege uł ex senatus consul¬
tis delate non ꝑmmuntur capiis diminu¬
tione. ꝑinde siuequis ante delatam siuie¬
mam hereditarem admittetur. nisima
gnacapitis diminutio int̾ueniat.que
uł cuutarem adimit. ut puta si de porte¬
tur. ¶Sinemo filiorum eoruim ue quibꝰ¬
simuł iegitima hereditas defertur. uolet
uisuetus locum non hãt. Itaq siexduo¬
b alt̾ adierit alter repudiau̾it ħratatẽ
eiꝰportio acchescet. ⁊ si forte sit filius ⁊ patronꝰ
repudiante filio patrono defertur. ¶ Si
quis adita matris ħrditate ꝑmincegrũ
restitutionem fuĩt abstemus. anuis anꝰ.¬
iiquum possit lecumhre. u̾ba admittũt
ut possit. uolet ad se inquit eam ħrdita¬
douoluit.⁊dico posseius antiquum loc̃
hr̃e utrum autem eidifertur succ̃o qui
tunc legitimus dep̃henditur anu̾oeiqui
tunc fuit cum filio defertur. ut puta ꝓpo¬

Expanded text:
utio saluo statu contingens liberis nihil nocet ad legitimam hereditatem: nam ularum defertur, capitis minutione peremitur, nouae uel ex lege uel ex senatus consultis delatae non peremuntur capitis deminutione. proinde siue quis ante delatam camam hereditatem admitgna capitis deminutio interveniat, quae vel civitatem adimit, ut puta si deportetur. "Si nemo filiorum eorumve, quibsimul legitima hereditas defertur, volet ius vetus locum non habeat: itaque si ex duobus alter adierit, alter repudiaverit hereditatem, ei portio adcrescet. et si forte sit filius et patronus, repudiante filio patrono defertur. Si quis adita matris hereditate per in integrum restitutionem fuerit abstentus, an ius antiquum possit locum habere? verba admittunt, ut possit: "volet ad se", inquit, "eam hereditaando voluit: et dico posse ius antiquum locum habere. Vtrum autem ei defertur successio, qui tunc legitimus deprehenditur, an vero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puta propo
Abbreviated transcription (Latin):
petẽ potuit. argumento ẽ. quod uent̾ in
possõmex omĩ parte edicti mutitur:¬
Quoyas suasur cum bestus pugnaret
locauit. quiue rei capitalis dampnatus.
noꝙ restitutusẽ. ex senatus consulto or¬
ficiano ad matris ħrditatem non admit¬
cebati: s humana int̾pretatione placo¬
it eum admuti. Idemerit dicendum. et
sihic filiuis inruis sit potestate. qui mc̃a
supra scripta sit posse eum exorficiano
sadmuti.s si mat̾ testamento facto fui¬
um hrdem scripẜit unum sub conditi¬

Expanded text:
petere potuit: argumento est, quod uenter in possessionem ex omni parte edicti mittitur.Qui operas suas ut cum bestiis pugnaret locauit quiue rei capitalis damnatus neque restitutus est, ex senatus consulto Orphitiano ad matris hereditatem non admittebatur: sed humana interpretatione placuit eum admitti. idem erit dicendum et si hic filius in eius sit potestate, qui in causa supra scripta sit, posse eum ex Orphitiano admitti.Sed si mater testamento facto filium heredem scripserit unum sub condici
Abbreviated transcription (Latin):
se datum est nullius inom̃ti legatũ
esse.i̾ non enĩ idsolum ꝙ in heredes s
omẽ ꝙ incuiusꝙ lucrum aliꝗo exulti¬
ma uoluntate sentientis talem penaor
nestam̃to serptum sit nullius mom̃¬
ti habendum est.

Expanded text:
nti legatum esse respondit: non enim id solum, quod in heredes, sed omne, quod in cuiusque lucrum aliquid ex ultima voluntate sentientis talem poenam in testamento scriptum sit, nullius momenti habendum.
Abbreviated transcription (Latin):
d. Demonstratio falsa est. lti si itã
ptum sit. ẜuum stichum ꝗ̃ deticio e¬
umi fundum tusculanũ qui michiasei¬
io doatus el nam si constat dequo hoĩe
de quofũdo sensit testator. ad rem nõ
ꝑtinet. si quẽ emisse significauit dõat

Expanded text:
. Demonstratio falsa est, ueluti si ita scriptum sit: 'seruum Stichum, quem de Titio emi' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significauit, donatus
Abbreviated transcription (Latin):
nam diem inc̾tum mors eius ht̃. ⁊ iõ si le¬
gatarius añ decessit. ad h̾rdem eiꝰ legatum
nõ tnͣsit qr ñ cessĩt dies uiuo eo qͣmius c̾tũ
fuĩt moriturum ħidem. In est aũt ꝯdiclo¬
ĩ legati. Itͥcũ ita legamꝰ qd̾ ex aretrusa natum̃
fuit᷑ hr̃s dato saut fructus qui exeo fũdoꝑ
cepti fuint hĩs dato au suũ ꝗ̃ alii ñ legauõ.¬
impleri p̾s ⁊̃ uiuo testatore. utputa sina¬
̃tioni paritum uidetur. qͣͥdam q̃ ñ nisi pꝰ
mortem testatoĩs: si .x. ded̾it. si capitolium
aͣscẽnd̾it. nã u pariusse quis ꝯditiom uid̾at᷑
⁊ ⁊ scire deb hanc ꝯdicioẽm ĩstaml nã si fato fe¬
stam̃to asscͥptas ꝓnullis hñdas.

Expanded text:
diem incertum mors habet eius. et ideo si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, quamuis certum fuerit moriturum heredem. Inest autem condicio legati, ueluti cum ita legamus: 'quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato' aut 'fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres dato' aut 'seruum, quem alii non legauimpleri possunt etiam uiuo testatore, ut puta 'si nacioni paritum uidetur: quaedam, quae non nisi post mortem testatoris 'si decem dederit' 'si Capitolium ascenderit': nam ut paruisse quis condicioni uideatur, etiam scire debet hanc condicionem insertam: nam si fato festamento adscriptas pro nullis habendas.
Abbreviated transcription (Latin):
dħide uł legatario uł eoqui erultimã uolũ¬
tate aliquid luc̃tur. Qui alicuiꝰ arbitͣtu
monum̃tum facere iussit. si is cuiꝰ arbitũ¬
a ẽ. ñ uiuat. uł adeẽ non possit. aũ rei arbitͣ¬
rinolit ¶siẜuos c̾tos quis manumississ.
hr̃s ẽẽ ussus erat: quib dam exhis ant̃

Expanded text:
de uel legatario uel eo qui ex ultima uoluntate aliquid lucratur, qui alicuius arbitratu monumentum facere iussus sit, si is cuius arbitrium est non uiuat uel adesse non possit aut rei arbitrari nolit. Si seruos certos quis manumississet, heres esse iussus erat. quibusdam ex his ante
Abbreviated transcription (Latin):
uihauĩt qr nõ omẽ mom̃tũ exigendũ sit. ut ͥͭ¬
cum ubis sit. s sieam m̃tem ⁊ idꝓpoĩtũ hãt
ne filiũ asemet dimittat. neue ꝑeam stet
quominꝰ cũ ea filius educetur dond ẽ adhi
urori legat. dehis nõ sensisse quos iuntẽ i
xor habuit cum testaretur maritus. Es sil Art¬
b. Hec condicio filie mee cum nupsitoi
talis ẽ ut quiͤstatus ẽ impleri solumodo ꝯnac¬

Expanded text:
 non omne momentum exigendum sit ut cum liberis sit, sed si eam mentem et id propositum habeat, ne filium a semet dimittat neue per eam stet, quo minus cum ea filius educetur. 9 Ulpiuxori legat, de his non sensisse, quos iam tunc uxor habuit, cum testaretur maritus. 10 I. Haec condicio 'filiae meae cum nubserit' talis est, ut qui testatus est impleri solummodo con
Abbreviated transcription (Latin):
puta suncapitoliũ non ascend̾it. sistichũ
non manumissit. ⁊ insimilib. ⁊ ita aristoi̾
ͥ placuit uer in heditatib qͣq̃ idẽ remediũ¬
tareio admissum ẽ uñ suxor maritum suũ cui¬
but dotem ꝓmiẜat ita hedem scͥꝑsit ex parte. sido¬
situ ͣ tem qm ei ꝓmisitueq petieit᷑ neq exegit. denũ¬
olo  ͣtiare eumpꝰse coħedi ꝑatum seaccepto facere:¬
dco dotem. uł ciuere.⁊ ita adire posse ħrditateme
adeat ħeditatem. namiure ip̃o uidetur ĩple

Expanded text:
Capitolium non ascenderit' 'si Stichum non manumiserit' et in similibus: et ita Aristoni s placuit, uerum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est. Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scribserit ex parte: 'si dotem, quam ei promisi, neque petierit neque exegerit', denuntiare eum posse coheredi paratum se accepto facere dotem uel cauere adeat hereditatem: nam iure ipso videtur imple
Abbreviated transcription (Latin):
as: sinon infraucẽ sit factum id: liberare
auł .i. Debitor subpignore creditorẽ
heredem instuuit. eumq rogauit restitu:¬
ere herecditatem filie suc .i. testatoriscum a¬
nolet adireut suspectam: ooactus uissu p̃¬
toris adit. instiuit. cumemptorem pigris
non inueniret. desid̾abat remittisibi iure
hereditatis consusa obligatio ẽ. uideamus
aut ne ⁊pignuf liberatum sit. sublata na¬
effecturei ⁊ si possidet: nulla accõne afidei¬
cõmissario conueniri pot̾. neq pignor¬
atitia. qm̃ hereditaria est accõ neq fideic̃o¬
missum quasiminus restuaũt. recte pete
ris nomine competit. ⁊ solutum non repe¬
tetur remanet gͦ ꝓpt̾ pignus naturalis:
obligatio. In reautem integra nõ pura

Expanded text:
as, si non in fraudem id factum sit, liberareas, si non in fraudem id factum sit, liberareum.Debitor sub pignore creditorem heredem instituit eumque rogauit restituere hereditatem filiae suae, id est testatoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inveniret, desiderabat permitti sibi iure hereditatis confusa obligatio est: videamus autem, ne et pignus liberatum sit sublata naeffectu rei. et si possidet, nulla actione a fideicommissario conueniri potest, neque pigneraticia, quoniam hereditaria est actio, neque fideicommissum, quasi minus restituerit, recte peteoris nomine competit et solutum non repetetur. remanet ergo propter pignus naturalis obligatio. in re autem integra non puta
Abbreviated transcription (Latin):
nec fetͣus pecorum qui summissigregẽ
retinent. ¶Ante cdiem fideicõmissi ce¬
dentem fructus. ⁊ usure quas debitores he¬
reditariicuni postea.⁊cessiss dios solu̾̃.
Item mercedos p̃dioꝵ ab herede ꝑcepte por¬
tiomquadrantis imputabuntur. Cum
autem post mortem suam rogatus heredi¬
tatem restituere. res hereditarias distrałx
non cogatur heres. sortium que de p̾tus eaꝵ
redigi potuerint usure ꝓpt̾usum medii ip̃us
⁊. ꝓꝓcepte non uidebuntur. Demq nec ꝑi¬
culum mancipiorum aut urbanoꝵ p̃di¬
orum pr̃are cogiur. s nichilominus usliᷤ
⁊ casũs eoꝵ quadrantem quoq deminint:
¶Quod exhereditate sua suꝑ fuisset quicũ
moreretur restituere rogatus fructus super¬
fluos restituere non uidetur rog̾atusscum
ea ũba quidem diminutionem hereditatiᷤ
admittunt. Fructuum autem additam̃
tum non ꝑcipiant. ¶heros eius qui bõꝵ
suꝑsiuum post mortem suam restiture fi¬
erat rogatus pignori ros hereditarias dat¬

Expanded text:
nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent. Ante diem fideicommissi cedentem fructus et usurae, quas debitores hereditarii cum postea accesset dies solverunt, item mercedes praediorum ab herede perceptae portioni quadrantis imputabuntur. Cum autem post mortem suam rogatus hereditatem restituere res hereditarias distrahere non cogatur heres, sortium, quae de pretiis earum redigi potuerunt, usurae propter usum medii temporis perceptae non uidebuntur: denique nec periculum mancipiorum aut urbanorum praediorum praestare cogitur: sed nihilo minus usus et casus eorum quadrantem quoque deminuit. Quod ex hereditate superfuisset, cum mor‹e›retur, restituere rogatus fructus superfluos restituere non uidetur rogatus, cum ea uerba deminutionem quidem hereditatis admitt‹a›nt, ntum non recipiant.Heres eius, qui bonorum superfluum post mortem suam restituere fuerat rogatus, pignori res hereditarias dat
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi acoherede qui dominium ht̃ac¬
cfpitur. Cum autem p̃dia maioris pre¬
dtacũ quam portioherecaitatis eẽt msr̃
fino fluo p̃diorum petenti fidei cõmissã¬
no faleidiam. Int̾uenire iusum ẽ con¬
currenten enim pecumam compesar̃

Expanded text:
non nisi a coherede, qui dominium habet, acnon nisi a coherede, qui dominium habet, accipitur. cum autem praedia maioris pretii quam portio hereditatis essent, in superfluo praediorum petenti fideicommissario Falcidiam interuenire uisum est: c‹on›currentem enim pecuniam conpensari
Abbreviated transcription (Latin):
es postmortem creditoris cessit. restitu̾e
noncogitur quib nonexacus omĩum u.¬
surarum accõ.am̃ hereditaria scipło
fuit extretelliano tranfferetur. ¶ et ido
nec indebiti petitioerit. ac similiter here¬
ditario creditori. si medũ temporis noñ
soluanturusure. fideicõmissarium ĩhis
quoꝙ trebeluanum tenebit. i deoq peneio
cusent. Quidefrutuib ħrs heres quoq
uire suoꝑcipiebat feis non solũit. quod
sifenus heros medii temporis solu̾it. eono¬
minenonent retentio: cumꝓ pͥum neg̃m
gessit. qiuppe sortem reodere creditori co¬
actus: fidei cõmissario nil usurarum me¬
dũ temporis imputabit. ¶Quimimis
porampecunamꝰ iure faicidie ꝑciꝑe iud
lectũmẽ. tanquam si ex bonis nummoᷤᷤ
retenturus fuiss quodtunc quoq re¬
spontendumẽ. cum ꝓparte hereditateo
oheredisuerestituere rogãtur. diu̾sacã.
ẽ prediõrum ꝓ hereditaria parte retẽnto¬
rum. quippe pecuma omĩs deportione re¬
tine pot̾. prectiorum autem alia portio

Expanded text:
es post mortem creditoris cessit, restituere non cogitur: quibus non exactis omnium usurarum actio nam hereditaria stipulatio fuit ex Trebelliano transferetur, et ideo nec indebit‹i› repetitio erit. ac similiter hereditario creditori si medii temporis non soluantur usurae, fideicommissarium in his quoque Trebellianum tenebit nec ideoquos iure suo perci‹pi›ebat, faenus non soluerit. quod si faenus heres medii temporis soluerit, eo nomine non erit retentio, cum proprium negotium gessit, quippe sortem reddere creditori coactus fideicommissario nihil usurarum medii temporis imputabi‹t›.Acceptis totam pecuniam iure Falcidiae percipere lectum est, tamquam si ex bonis nummo‹s› retenturus fuisset. quod tunc quoque respondendum est, cum pro parte hereditatem coheredi suo restituere rogatur. diuersa causa est praediorum pro hereditaria parte retentorum: quippe pecunia omnis de portione retineri potest, praediorum autem alia portio
Abbreviated transcription (Latin):
eret hereditario debitori heros exstitir:
tegrar non pot̾ pecume quoq debite do¬
drans ex causa ficeicõmissi peretui. S mꝰ
eum diem quo acõo consusa ẽ usure p̃t̾iti
temporis. que mobliganone uł in
officio iudicis fuerunt. computabuntur.
posterioris. ita demum simora fidei cõmiᷤᷤ¬
so factasit. ¶ Cumhereditas ex causa fi¬
deicõmissi in tp̃s restituenda sit. ¶xioñ
idcuro nominum ꝑiculum adheredem ꝑ

Expanded text:
o debitori heres extitit. tegrari non potest, pecuniae quoque debitae dodrans ex causa fideicommissi petetur. sed in eum diem, quo actio confusa est, usurae praeteriti temporis, quae in obligatione uel in officio iudicis fuerunt, computabuntur: posterioris ita demum, si mora fideicommisso facta sit.Cum hereditas ex causa fideicom‹mis›si in tempus restituenda est, non idcirco nominum periculum ad heredem
Abbreviated transcription (Latin):
trono non plegãt᷑o. ¶ e iqui substitut
eius parus cuius patronoꝰ posso data erit:
nondatur ¶Sipatronus sit substitu¬
tus ⁊ patronus uiuo testatore deceserit.
filium patrom petentem oc tab.bo. p.¬
u̾momĩb heredib ꝓparte aliquid au¬
ferrecostat.

Expanded text:
trono praelegato. Ei, qui substittrono praelegato. Ei, qui substiteius partis, cuius patrono possessio data erit, non datur. Si patronus sit substitutus et patronus uiuo testatore decesserit, filium patroni petentem contra tabulas bouerum omnibus heredibus pro parte aliquid auferre constat.
Abbreviated transcription (Latin):
tilio rescripserunt. ¶ Siguis bonorum
possd̃nem eẽ tabulas lib̾ti acceꝑit an aboĩ
lb̃ti iuditio repellitur. nec tantum si ip̃ili
lib̾to hepes fuit scriptus. ũm etiam si imp¬
ub̃i filio substitutus. Niam ⁊ iuł scripsit
si post petitam bonorum possõnem a die¬
rit impubis filii lib̾ti hereclitatem patronꝰ
de negare cidełe accõnes. S ⁊ siquis codicil¬
lis fuĩt patronorelictum. uł mortis c̃ã do¬
natum simili mõhorum quoꝙ ꝑsecutio
denegabitu.: nonnuquam plane post
petitam bonorum postonem dabitur patro¬
nõ legati ꝑsecutio. si nicħ ad emolum̃tũ
eius ꝑuenturum sit. quia forte rogatusẽ.
alii restituere spptea nõ tantum quod ipĩs
nominatim datum ẽ. id sep̃tor denega¬
turum ait. u̾metum siquid ꝓponas ad
ipõs ꝑ alios ꝑuenturu ut puta ꝑsubiec¬
tas ꝑscãs ꝙ quidem sunt habituri nõ resti¬
tutun dabimus legatipeticionem patrono.
Si furpatrono decłit lib̾tatem p̃cio euis pa¬

Expanded text:
is rescripserunt. Si quis bonorum possessionem contra tabulas liberti acceperit, ab omni liberti iudicio repellitur, nec tantum si ipsi liberto heres fuerit scriptus, uerum etiam si inpuberi filio substitutus. nam et Iulianus scripsit, si post petitam bonorum possessionem adierit impuberis filii liberti hereditatem patronus, denegari ei deber‹e› actiones. Sed et si quid codicillis fuerit patrono relictum uel mortis causa donatum, simili modo horum quoque persecutio denegabitur. Nonnumquam plane post petitam bonorum possessionem dabitur patron‹o› legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius peruenturum sit, quia forte rogatus est alii restituere. Praeterea non tantum quod ipsis nominatim datum est, id se praetor denegaturum ait, uerum etiam si quid proponas ad ipsos per alios peruenturum, ut puta per subiectas personas, quod quidem sunt habituri, non restituturi. Dabimus legati petitionem patrono, si seruo patroni dederit libertatem pretio eius pa
Abbreviated transcription (Latin):
inlib̾tate morarinodebreiobeẽ mnaxime
si habuit ustan cãm errandi ¶ Petisse
inseruitutem non uidetur: qui añ litem
contestatam destitiss: ⁊ si post litem contesta
heredatus. uł si institutus inscruitutem li¬
bertum nõ nocet pat̾num petiiiuł capiti

Expanded text:
in libertate morari, non debet ei obesse, maxime si habuit iustam causam errandi. Petisse in seruitutem non uidetur, qui ante litem contestatam destitit: sed et si post litem contestatheredatus uel si in seruitutem libertum paternum petiit uel cap
Abbreviated transcription (Latin):
patronrẽi s non simul uenient. s pa¬
tronis deficientib.
is qui accepit. quam ip̃e qui uissit alii
dare id qd̃ ip̃i donabitur.. ¶ In accõne
fauiana sires non restituatur. tanti cõ¬
dempnabitur reus. quanti actor mlitẽ

Expanded text:
t: sed non simul uenient, sed patronis deficientibus.is qui accepit ipse, quam qui iussit alii dari id quod ipsi donabatur.In actione Fauiana si res non restituatur, tanti damnabitur reus, quanti actor in lite
Abbreviated transcription (Latin):
suie alt̾heros eẽ: ut hereditas sua exparte
dimidia restitueretur alicͥ. post quinq̃¬
mum  scripti suspectam sibi hereditatẽ
dicant. fidei comissarius autemdesidereiz

Expanded text:
sive alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti suspectam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autem desidere
Abbreviated transcription (Latin):
cum placeat illud ꝙ pãp.ait. extrebellia¬
anotransire acc̃onos dici pot̾it. sisuspecta
dicatur hereditas cogendum heredem in¬
ẽ. suspectam dicentem cogiadire. ⁊ restitu
heredem instituere pot̾. accionesꝙ ei da¬
buntur: pari ratione etiam extrebellia¬
no transibunt accõnes. ⁊ quimuspla¬
ceat. cum quis ht̃ hereditatem bõãq q̃ ĩ
sibi ab aliquo ob uener̃. uł qua aliqua regi
transeãt acc̾onos t̃n sederidebere inmilitiᷤ
testõ ait. Niam sicut concessum ẽ inquit
militib circa institutionem separare se¬
parãre speties bonoꝵ. ita ⁊ si ꝑfid̾icõmis¬
sum ab instituns heredib idfec̾it mid
admittentur trebelliamĩsenatus .ꝯ. ¶Cũ¬

Expanded text:
cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebellicum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem inest suspectam dheredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones: et quamuis placeat, cum quis hereditatem bonaque, quae sibi ab aliquo obuenerunt uel quae in aliqua regideri in militis testamento ait: nam sicuti concessum est, inquit, militibus circa institutionem separare species bonorum, ita et, si per fideicommissum ab institutis heredibus id fecerit, admitteretur Trebellianum senatus consu
Abbreviated transcription (Latin):
deducto ere alieno. uł delucus alienis le¬
gatis restituere sit rogatus. neq enĩ recip̃
fundus eris aliem. ur logati m̃inutionẽ.
S ulanum existimare refert trebelliano
comissarius hoñetur cumheres es alieñ:
uł legatum deducit.⁊ cum conuenitura
screditorib ⁊ legatariiss restituta sibiex
trebelliano hereditate ded̾ẽ. aut decluctioe
eum non pati ab ħrcle. aut eaue illi here¬
dem defensum cͥ meum adsisus legarari¬
ꝯ̾scẽtosq ¶ Siquis heros institutus to¬
gͣatus fuiͣt hereditatem nõ totam s par¬
tem restituere. uł siduob restituere sit
rogatus. ⁊ alt̾ ex his uelit sibi restuui he¬
reditatem ait̃ recus: senatus censuit utͦq
casuexonearii. eum qui sus pectambere¬
dit autemdicit: totamq hereditatem mͣ¬
sire ad eumqui adirecogus ⁊ siquis nõ
hereditatis sue partemdum tarat rogaũ
hrdem suum restiuiere. s hereditatem se¬
ie que ad eumꝑuen̾ituł totam uł partẽ
eius. heresꝙ institutus suspectamdicat

Expanded text:
deducto aere alieno uel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni uel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano us oneretur, et cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cauere illi heredem defensum iri eum aduersus legatarios ceterosque.Si quis heres institutus rogatus fuerit hereditatem non totam, sed partem restituere, uel si duobus restituere sit rogatus et alter ex his uelit sibi restitui hereditatem, alter recuset: senatus censuit utroque casu exonerari eum, qui suspectam hereditatem dicit, totamque hereditatem transire ad eum, qui adire cogit.Sed et si quis non hereditatis suae partem dimidiam rogauit heredem suum restituere, sed hereditatem Seiae, quae ad eum peruenerat, uel totam uel partem eius, heresque institutus suspectam dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. estam̃to datos tutoreᷤ acciꝑe debemꝰ.
⁊̃ eos qui codicilł testam̃to ꝯfirmatis. scͥptis.¬
s eos d̾mũ testam̃to datos accipe nos opot¬
tet. quiiure datisũt. bo
to quasi in rem potius quam inꝑaͣm tuto¬
rẽ dare uid̾atᷤ s̃ ⁊ ĩquiri eũ. quimat̾s testam̃¬
fõs sit. ł exdiuite puperior effectus sit.
oꝵ ⁊ ip̃is tutores dati sit. uidendũ.⁊ mag ẽũ
ip̃is quoq datiuid̾ant᷑. si molib̾es dixicetũ¬
sifilios. nõ ꝯtinebuntur. alit eñi filii. alit̾
nepotes appellant᷑. plane si postumis deterit.
tã filii potumi quãceteri libi ꝯtinebunt᷑.¬

Expanded text:
.Testamento datos tutores accipere debemus etiam eos, qui codicillis testamento confirmatis scripti sunt.Sed eos demum testamento datos accipere nos oportet, qui iure dati sunt. 4 i instituto, quasi in rem potius quam in personam tutorem dare uideatur. sed et inquiri in eum, qui matris testamus uel ex diuite pauperior effectus sit.orum et ipsis tutores dati sunt? dicendam est, ut ipsis quoque dati videantfilios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si ‘ postumis ’ dederit, tam filii postumi quam ceteri liberi continebunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Auislium. ⁊ exconepotẽ habebat sinepontuto¬
rẽ dedit ht disceptatione. analiquo. caũ sit
utił datio. ut puta siꝓponas siliũ uiuopatre
d̃cessisse. ⁊ nepotẽ exeo successisse. uiuo auo ⁊

Expanded text:
 filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filium uiuo patre decessisse et nepotem ex eo successisse uiuo auo
Abbreviated transcription (Latin):
eius adissi. unipõt. lege falcla. ⁊ si coheroo eiꝰ
co ictus adiss modo supse non ooactus ad ie¬
hoc senatus consuͥto. uił scripsit. si ramen
caueat de ratohabendo. siñ euidens absentis
uoluntas ec̃t sz dicendumẽ. ut heroz quisu¬
spectamdieit non sit compelienous adire.
simcertum sit. an mandauut. quannus ci
uenur ꝓpt̾ fraguitarem eiunionis. quisi
sponte adierit herecutitem. nõm agnacau¬
noe .s accõnes si non mandauit transibt̃
cotempore quo ratum huiͣr. ¶ Si damp¬
num in seruo herecitario dacum sit. lioet
psuum heretitarium compete. accõcepit.
non cũ transit legis ag. aquine accõ ad fi¬
dri cõmissarium heenim acciones transe¬
unt. que ex bõis defũcu pendent. ¶ Oue¬
gatus rome compuisuis adieris heredita¬
tem ⁊ restiuͣt oogetur rome. accõnos paci
ficei conuss arius: quamuis heros nõ goge¬
turanubi ceslincius conueniri debuit. ⁊ si¬
dricomiiss arius debeat uidendum ẽ si sua:
suasponte heros adiit. ⁊ restituit herecuitarẽ

Expanded text:
t lege Falcidia, etsi coheres eius coactus adisset, modo si ipse non coactus adiehoc senatus consulto Iulianus scripsit, si tamen caueat de rato habendo, si non euidens absentis ‹uo›luntas esset. sed dicendum est, ut heres, qui suspectam dicat, non sit compellendus adire, si incertum sit, an mandauerit, quamuis ei caueatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non magna caed actiones, si non mandauit, transibunt eo tempore, quo ratum habuerit. Si damnum in seruo hereditario datum sit, licet per seruum hereditarium heredi competere actio coepit, non tamen transi‹t› legis Aquiliae actio ad fideicommissarium: ha‹e› enim actiones transeunt, quae ex bonis defuncti pendent. gatus Romae compulsus adierit hereditatem et restituerit, cogetur Romae actiones pati fideicommissarius, quamuis heres non cogetur. An ubi defunctus conueniri debuit, et fideicommissarius debeat? uidendum, si sua sponte heres adit et restituit hereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum ẽ ⁊ sicira conscilium donãdi
fiduciarius heres id fecit.
soluentonon fuit rogatus hereditatemre¬
stituere suspectam sibi dubium nonest
consulto restituturus ẽ. quannius cum sũ¬
ma aut cumcertum corpus fideicõmis¬
sum abeo qui soluendo non fuit datum
ẽ. pmde nondebeatur. atp silegatumeẽt.
eoenim casulegatarii suꝑiores heredis
¶ Suotamheretitarem rogaturs re¬
stituere tusponte a dieris. ⁊ sine deductiõe
quarre partis restitueris dificile ouidem
credid̃is pignorantiam magis nõ expeẽ¬
di fitei comissi ca̾ hec fecisie. S ⁊ si phaũus
ꝑerrorem tt uartam non retinufsenri¬
perare eam poteris.
mancipiorum uł cct̾arum rerum caũ¬

Expanded text:
dicendum est et si citra consilium donandi dicendum est et si citra consilium donandi fiduciarius heres id feceritsoluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, consulto restituturus est, quamuis, cum summa aut certum corpus per fideicommissum ab eo qui soluendo non fuit datum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu legatarii, superior‹e› heredis est. Si totam hereditatem rogatus restituere tu sponte adieris et, sine deductione quartae partis restitueris, difficile quidem crederis per ignorantiam magis, non explendi fideicommissi causa hoc fecisse: sed si probaueris per errorem te quartam non retinuisse, reciperare eam poteris. mancipiorum uel ceterarum ‹rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ens. si m̃tra peculicum mĩticti fradatorus
hereditatem suspectam adissos ⁊ restitu̾es
michi. quia ⁊ remoto fideicommissoli¬
berum tibi fuerat nolentiadire herettita¬
tem creuitoros tuos talicommodo frauda¬
re ego nil parit̾ turpit faciam recipiẽdo
eam hereditatem. quam remota postula¬
tione mea creditores compelłe utadir̃e:
non potumt s ⁊ si filius suus ħrs patri
rogatus sit apatre hereditatem michi re¬
stituere. cum suorum creditorum fraudã¬
torum consilium iniss. tanquam supec¬
ctam ex decreto p̃toris restitiũt mͥ uix fra¬
uouorio interdicto iocus erit: quia bonis
patnis eius uenditis nichil ꝓprium credi.¬
toros eius ex ea hereduitate ferre potuint.
nisi forte ꝓpͥ creditores filii audiri delie¬
antsipostiuent ut dimissis euis brã parris
uendere sibi ꝑmittatur. ¶ Si donatioĩs
ca suspectam hereditatem sibiheres die̾it.
et ei restituit qui solidum capere nõ po̾sit
auferetur eud quod eape non pot̾. ⁊dem

Expanded text:
s, citra periculum interdicti fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint. Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur. Si donationis causa suspectam hereditatem sibi heres dixerit et restituerit ei, qui solidum capere non possit, auferetur ei id quod capere non potest. idem
Abbreviated transcription (Latin):
re et restuuere herereditatema quo exem¬
plo: ⁊ muius qui nieh il intellig̾e̾ pot̾. per
ꝓcuratorem adiuuatur. ¶ Sissñguie⁊
res abherece. tradite sunt. iussu meo eicu¬
ieasuendidim non dubitamus. michi ĩ¬
telłgi factam restitutionem. idemerit sĩ
iussu meo tracantur euiego ex fideicom¬
misso. aliaue quacã eas pr̃are debuerim.
uł merectitum nre uł dõire uoluerim.

Expanded text:
re et restituere hereditatem. quo exemplo et mutus, qui nihil intellegere potest, per curatorem adiuvatur. Si singulae res ab herede traditae sunt iussu meo ei cui eas vendiderim, non dubitabimus mihi intellegi factam restiiussu meo tradantur, cui ego ex fideicommisso aliaue qua causa eas praestar‹e› debuerim uel in creditum ire uel donare uoluerim.
Abbreviated transcription (Latin):
terẽ. quod ad propositum actinet ip̃i dno
anseruo. quis rgetur resticuere herecdita¬
tem. neo mea ie consensu aut oꝑe seruiopꝰ
est. at quin in uonorum possessione. uł ul
adeunda: heregitare consensus eius neces¬
sariusẽ. Itaq siqͥuis suspectam dret heredirarẽ.
postulante dommo compellendi erĩt adire ⁊
restuuere herecdratem. ¶ Sitestator rogiᷤ¬
set heredem ut resticuat herediratem mulie¬
.ri: si nonnupserit. dicendum compellend
herecem si suspectamidicar heredirarem adi¬
re ⁊ resticurt cammulieri eram simipsis¬

Expanded text:
 quod ad propositum attinet, ipsi domino an seruo quis rogetur restituere hereditatem, nec in ea re consensu aut oper‹a› serui opus est: atquin in bonorum possessione uel in adeunda hereditate consensus eius necessarius est. itaque si qui suspectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire e‹t› restituere hereditatem. Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupsisse‹t›, dicendum erit compellendum heredem, si suspectam dicat hereditatem, adire et restituere eam mulieri, e
Abbreviated transcription (Latin):
quis rogatus sit si sponie adierit ⁊ ianis¬
uo eius ⁊ ip̃i pupillo tiuorr auecoritne
restirueretur hereturi. Squida ico quͥod
farinon pot̃. non magisea ios impectier᷑.
quam in muro pubere uolenti sibi resticu¬
ere herecutarem. ¶ Si autem heres iecu¬
ser adire hereclitatem. quem. ad modum
res expediri possit. difficilis ẽ. quia neq
turorem cesicante ꝑicło pupili adrehere
herectitatem trebelliano senatus con.lo¬
cussit futurus neq pupillus ip̃e id desi¬
ocire possit. eum forte non possit. qd¬

Expanded text:
i sponte adierit, etiam seruo eius et ipsi pupillo tutore auctore restituetur hereditas: si quidem eo, quod fari non potest, non magis ea res impedietur, quam in muto pubere uolent‹e› sibi restitui hereditatem. si autem heres recuset adire hereditatem, quemadmodum res expediri possit, difficile est, quia neque tutore desiderante periculo pupilli adiri hereditatem Trebelliano senatus consulto locus sit futurus neque pupillus ipse id ‹desi›derare possit, cum fari non possit. q
Abbreviated transcription (Latin):
accionos ex hoc senatus consulco.
non recte restituerur herediras s si posteara¬
cum habui̾t: confirmabitur restitutio ue¬
rum ipĩ domino accquirentur acc̃õnoꝵ nͦ
quia hereditans acquisitionis similis ẽ.
hec resticuno: iussum. prredere oporret.

Expanded text:
actiones ex hoc senatus consulto. non recte restituetur hereditas: sed ‹si› postea ratum habuerit, confirmabitur restitutio, uerum ipsi domino adquirentur actiones. nec quia hereditatis adquisitionis similis est haec restitutio, iuss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiam focdsdities ca paoss suuruł int̾ro¬
gari nui tu possint signisieare nelle pe
riculo suo herediratem. adire. quomodo
ab sentos ꝑnuncium. R infantinon du¬
biro omnimodo subueniendumẽẽ. io¬
ꝙ ex similtudine uiris cuuili uł honoran̾
constiuendumẽ. siue cium herez insticu¬

Expanded text:
am si auditus capaces sunt uel interrogati nutu possint signif‹ica›re uelle se periculo suo hereditatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subueniendum idque ex similitudine iuris ciuilis uel honorarii constituendum est: siue
Abbreviated transcription (Latin):
dam p̾cdia.r .p. legauit. dequorum
redditu quot añnis ludo sediuolu̾it
⁊ adiccit. que legata puto decurioneᷤ.
crrogone maliamspetiem aut alioᷤ
dit. Quero anredditus quos quadͥ¬

Expanded text:
orum reditu quotannis ludos edi voluit, et adiecit: "quae legata peto, decuriones, et rogo, ne in aliam speciem aut alios dit: quaero, an reditus, quos quad
Abbreviated transcription (Latin):
scite filia testa tricis usus fructus uttũ
sos catumꝰeo magis qd̾ cͤquis pãrribu
mrdes e̾rãt scͥpti. ¶oriusum fruc¬
lomib crunt. eccepto argento leguãt
tem usumftuc tam furtooꝵ ⁊ saliuo¬
dyrumi. Quesitum est an lanctuiusq co¬
loris mercis causaꝑarĩt. Itempur pure
que indomib erant usufrucrus eidb¬
laiusa conparatisint ceteroꝵ omnnũ
isunstuctum legatarium habere Io̾
quesud cumins alinis quatum usus ftuc¬
us legatus eẽt salis inuentus sit nõmi¬
uimus modus anadireorem excau safi¬
dei comissiusus fruc tus ꝑtineat.R esp̃
chis leganeis queuen ali aibiceũt
nõ tenͣnsle testacõrem idem quesut cũ

Expanded text:
stite filia testatricis usus fructus utrum artibus heredes erant scripti. Vxori usum frucdomibus erant, excepto argento legaverat, item usum fructum fundorum et salinarum: quaesitum est, an lanae cuiusque coloris mercis causa paratae, item purpurae, quae in domibus erat, usus fructus eicausa comparata sunt, ceterorum omnium usum fructum legatariam habere.Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, salis inuentus sit non minimus modus, an ad uxorem ex causa fideicommissi usus fructus pertineat. respondit de his legandis, quae uenalia ibi essent, non sensisse testatorem.Idem quaesiit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾eos tantum aderesendius est
ccuola libro .i. respõsorum ¶Icmtip
momaritus ꝑfidei comissum usum
fruc tũ ⁊ alia ⁊ dotem p̃legauit. hr̃desu
ute risponit. requod fructus noĩe
ꝑcepiss ⁊ repetiposst¬

Expanded text:
eos tantum adcrescendi ius est. Scaevola libro primo responsorum Vxori maritus per fideicommissum usum fructum et alia et dotem praelegavit: heredes ussit. respondit id, quod fructus nomine percepisset, repeti poss
Abbreviated transcription (Latin):
eiem moniꝰnent quomnnius saris acciꝑᷤ¬
it colono suo clominus usum sructum
fundi que colebat legauerat aga̾t colo¬
nus cum sirde ita ut udex cogathĩdẽ ũ
cura comune habebat usum fructũ
fun diuxõi legauerat post mortemeiꝰ
tecum þrs ad̾itͥl comitiudiui dñdo
petierat. besus ait trebratium respon¬
dĩsse᷑ narbitercertis regionib sndul
diuisissi. eius partis quetibi obtige¬
rit ulum fructum mulieri nulla ex

Expanded text:
erem mora fieret, quo minus satis acciperet. Colono suo dominus usum fructum fundi, quem is colebat, legaverat: agat colonus cum herede ita, ut iudex cogat heredem etecum communem habebat usum fructum fundi uxori legaverat: post mortem eius tecum heres arbitrum communi dividundo petierat. Blaesus ait Trebatium respondisse, si arbiter certis regionibus fundum divisisset, eius partis, quae tibi optigerit, usu
Abbreviated transcription (Latin):
nus attabas abhr̃de suo sundumimi ⁊¬
talia gaio seio pꝰ decẽmum decluctousu
fructudar iussit. Quero cummediosal
hoc dectnui spatio hr̃s uicta functu sit
anpꝰ tp̃s clecẽmi plenus fundus adle¬
garanumꝑtineatu. Mouet enĩme
fum iamilegatũ mornio hr̃cdeusuᷤ fruc¬
tusexrinctus sit. nec adhr̃lem hr̃clis .¬
ꝑtinerepossit respoñdit dies quidẽ
fideiconussi uł legati cedit stãtim
cumpꝰ tempus certum hr̃sdare rogatꝰs¬
iue iubetur siususfruc tusñdumẽ ⁊
hr̃dis uisi cumdominũ deductousuꝰ
fructup̾stitiͣt ⁊ ideocapitis diniuti:¬
sone uł morte ꝑire non potest quodñ¬
dum habiũt ¶dem euenit sꝑpetas d̾¬
ducto usu fruc tup̃satit sub conditio¬
nelegata sit ⁊ pendente cõcutione hr̃¬

Expanded text:
us Attalus ab herede suo fundum in Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres vita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. movet enim me, tum iam legatum mortuo herede usus fructus exertinere possit. respondi: dies quidem fideicommissi uel legati cedit statim, cum post tempus certum heres dare rogatur siue iubetur: sed usus fructus nondum est heredis, nisi cum dominium deducto usu fructu praestitit, et ideo capitis deminutione uel morte perire non potest quod nondum habuit. idem euenit, si proprietas deducto usu fructu sub condicione legata sit et pendente condicione h
Abbreviated transcription (Latin):
tuuxori bonoꝵ legato fenus quoq serci¬
uisiquas desimctus collocanit postens
it plctã ex senatũs consulto cautionep̃sta¬
s bitur. Igitur usutas nominũm hrditaᷤ¬
Ee relictor ante cantionci interpositã
dcbitassiuł insortes incauuionem decluci.
necesse est. nõ ilem ẜuabitur noĩb ab nr̃ ͥ¬
eit cde fac tus cũ eram sortes dumitaoxat loga¬
utario dabuntur. autꝰ quodꝓptei moraᷤᷤ
usuras quoq redli placuit suphis ñ¬
um simpne concubine meȩ ẜ iuire uolo
nonutoctur pͥctas ẜui relicta setusus frero¬

Expanded text:
u bonorum legato faenus quoque sortium, quas defunctus collocavit, post impletam ex senatus consulto cautionem praestabitur. igitur usuras nominum in hereditate relictorum ante cautionem interpositam debitas velut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem servabitur nominibus ab herede factis: tunc enim sortes dumtaxat legatario dabuntur aut, quod propter moram usuras quoque reddi placuit, super his noum Semproniae con‹c›ubinae meae seruire uolo.' non uidetur proprietas serui relicta, sed usus fr
Abbreviated transcription (Latin):
usus fructus qui ex ꝑsonaeius furect᷑.
Sedhiscasib desententia testatoris q̃¬
rertoumest. qu̾iutiq deco ususruc tui
traus mittit ad successorm suum quꝰ
nõdum habe cepit usum frra tumqu
s suam habere cepisset. ¶Itundus
clũob aliinͣsus fructus egatus sit. nõ¬
nutrigntes inususruc liᷤᷤ semissesrcon¬

Expanded text:
sona eius finietur. sed his casibus de sententia testatoris quaerendum est, qui utique de eo usu fructu transmitti ad successorem suum, qui nondum habere coepit usum fructum, quam si iam habere coepisset.Si fundus duobus, alii usus fructus legatus sit, non trientes in