comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epła diuoꝵ marti ⁊ cõmodi q̃
teclarat . ⁊ p̃sĩẽs et magrãtus. ⁊
milites stationarios dños adiu¬
uare debe̾ inqͥrendis fugitinis. ⁊
ut inuentos redd̾e̾nt. ⁊ ut hii ap̃
quos delitescant pumantur si
cͥmine c̃tingantur. ¶Unꝰ quisq
eoꝵ qui fugitiuũ app̾hend̾it ĩ pu¬
blicum deduc̾e debẽt ⁊ merito
mouentur magrãtꝰ eos diligent᷑
custodire. ne euandant fugitiuũ
accipere.⁊ si quis erro sit fugi¬
tiui aut̃ appellatõne ex fugitiua
dict᷑. sc̾b̾ ad publicũ deduci in¬
tesliguntin: qmi magr̃atibus mu¬
nicipalibꝰ traditi sunt. uł publicis
minist̾ns diligenti custodire. ⁊
uincire ꝑmittit tam diu aut̃ cu¬
stodiantur. ꝙͣdu ad p̃fectũ uigi¬
lum uł ad p̃sidem dedutantin: eo

Expanded text:
epistula diuorum Marci et Commodi, qua declaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur.Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua dictum scribit. In publicum deduci intelleguntur qui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. Diligens custodia etiam uincire permittit. Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum
Abbreviated transcription (Latin):
roẽm cxͣ insenatu recitauit facul¬
tatem dedit ingrediendi.tã cesa¬
ris ꝙͣ senatoꝵ et paganoꝵ p̃dia
ꝯnolentiuꝰ fugitinos ĩciuite. scru¬
uos d̾p̾hensos recte ĩ custodiã
retiñg nã. ⁊ magntͣtus mũcipa

Expanded text:
m› in senatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scruuos depraehensos recte in custodiam retinent. magistratus municipal
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ reg̾it aĩadu̾tam. Si rapinã fece¬
rint int̾ se couusores in bõꝵ iap¬
toꝵ. nũd̾ negabitur actio suscep¬
torem emĩ dũ taxat ꝓhibuit uĩ¬
dicari ñ ⁊̃ coslusores ꝙͣuis et hii
indigni uid̾ant᷑ ¶ Item noͣnͣd̾ ẽ¬
ꝙ susceptorẽ uͥb̾atũ cruidẽ et dãp¬
nũ passum ubicumq. et qnͣdoc̃q
ñ iũditat uerũ furtũ factũ domi.
et eo tp̃r quo alea ludebat᷑. licet
lusor ñ fu̾t. qͥcciuid eoꝵ fec̾it im¬
et domitilio nos accipere deb̾e

Expanded text:
 erit, animaduertam.' Si rapinas fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur.Item notandum, quod susceptorem uerberatum quidem et damnum passum ubicumque et quandocumque non uindicat: uerum furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eorum fecerit, imet domicilio nos accipere debere
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni diuidundo ⁊ ꝓ socio si
soci sint. tem̾. ut iulianus aitis
cur det̾iorem fatit iulianus c̃ditõ¬
nem socii. sicum socio agat quẽ
si cũ extͣneo agat: siamꝙ cũ extͣ¬
neo agit siuͥ receꝑit su̾i corruꝑit
ag̾e̾ potꝰ᷑. ⁊ cũ socio sine alt̾natõe
.i. si corrumꝑit uisi forte nõ pu¬
tauit uilianus hoc cad̾e in sociũ
siemo eĩ suũ receꝑit. s si cellandi
animo recepit. potͥ deffendi terc̾
eum. ¶ Simseruo ego hẽam usum
fructum tu ꝓp̾etatem. si qͥd̾ ame
sum. ad om̃is eĩ corruptelas hec
actõ ꝑtinet. et interesse fructua¬
rii indetur bone frugi ẜuũ ẽẽ ĩqͦ
usũfructũ ht̃. ⁊ si forte alius eñ
receꝑit ł corruꝑit. utił actõ frut.¬
tuario comꝑetit ¶datur aut̃ actõ
fieri debeat. ꝙ seruus in corpore
ułꝰ animo dampni senserit hoc ẽ
cdempnandũ corruptorem qnͣti
ẜuus ob id ꝙ susreptꝰ sit imorisd̃¬
ẜuus abstulit ꝯa om̃e dampnũ
dupplicatu: n int̾erit an ad eũ

Expanded text:
muni diuidundo et pro socio, si socii sint, teneri, ut Iulianus ait. sed cur deteriorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte non putauit Iulianus hoc cadere in socium: nemo enim suum recipit. sed si celandi animo recepit, potest defendi teneri eum.Si in seruo ego habeam usum fructum, tu proprietatem, si quidem a me sum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit.Datur autem actio fieri debeat, quod seruus in corpore uel in animo damni senserit, hoc escondemnandum corruptorem, quanti seruus ob id, quod subpertus sit, minoriseruus abstulit, quia omne damnum duplatur, neque intererit, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
rona fide seruũ emit hoc edicto ñ
tenebitur ꝗanet ip̃e pot̾it serui cor¬
rupn agere qanicħ eiꝰ int̾est ẜuũ
nõ corrumpi et sane siquis hoc ad¬
miserit. eueniet ut duob actõ ser¬
ui corrupti competat ꝙ est absur¬
dum s nec eum cui bona fide hõ
lib̾ xuit hnͣt actõnem posse exert̾e
ita accipimꝰ si susceꝑit seriũ alie¬
nuum ad se et est ap̾e reciꝑe resugrũ
abscondendi causa ẜuo p̃stare ł in
suo agro ł in alieno loco edifitioue¬
p̃suade̾ aut̃ est plus qmͣ compelli at
eum det̾iorem face̾t. neq enim deliu¬
quit insi qui tale aliquid seruo ꝑ¬
suadet ex quo eum faciat det̾iorem.
eaciend̾ ł cogitandum imꝓre. hic
uidetur hoc edito notari s utrũ
ita demũ tenetur si rone frugi seruũ
pepulit ad delincp̃dum an uero et
simalum ortat ẽ. ł malo monstͣult
qũeadmodum delinãret ten̾i eum.
ĩmo et si erat seruus om̃imͦꝰ fugiturꝰ
ł̃ furtũ facturꝰ. hic uͦ laudator huiꝰ

Expanded text:
um emit, hoc edicto non tenebitur, quia nec ipse poterit serui corrupti agere, quia nihil eius interest seruum non corrumpi: et sane, si quis hoc admiserit, eueniet, ut duobus actio serui corrupti competat, quod est absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse exercereita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in alieno loco aedificioue.Persuadere autem est plus quam compelli atque eum deteriorem faceret': neque enim delinquit, nisi qui tale aliquid seruo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem.faciendum uel cogitandum improbe, hic uidetur hoc edicto notari.Sed utrum ita demum tenetur, si bonae frugi seruum perpulit ad delinquendum, an uero et si malum hortatus est uel malo monstrauit, quemadimmo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius
Abbreviated transcription (Latin):
Ẽẜuũ ¶Item sixis cõminns exͣneũ
corruꝑit. indend̾ est. utrũ cum du¬
ob agi deleat. an ⁊ cum singulis ex¬
emplo cet̾aꝵ noxan̾t et magis est ut
umis qunsq insolid̾ teneatur alt̾o
aut̃ solirente. altm lib̃ari. ¶Siis in
quo usum fructum hẽo ẜuũ meũ
corruꝑit. erit mͥ actõ cum dño ꝓpͥe¬
tatispignori dati noẽ debitor ht̃

Expanded text:
 item si seruus communis extraneum corruperit, uidendum est, utrum cum duobus agi debeat an et cum singulis exemplo ceterarum noxarum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem soluente alterum liberari.Si is, in quo usum fructum habeo, seruum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis.Pignoris dati nomine debi
Abbreviated transcription (Latin):
sputat corrumpi. ⁊ iõ si ẜuus fu¬
erit. tenebitur. ¶hec actõ t̾ ad¬
u̾sus fatentem indupplum ẽ. ꝙͣ uͥ
aglia infitiantẽ dũtaxat coherceat.
Si ẜuus gnaue fecisse dicet iudi¬
cium cum noxe deditõne reddit᷑
hec actio refertur ad tẽpꝰ ẜui cor¬
rupti uł recepti. ñ ad p̾sens. et iõ¬

Expanded text:
putans corrumpit: et ideo, si servus fuerit, tenebitur. Haec actio etiam adversus fatentem in duplum est, quamvis Aquilia infitiantem dumtaxat coerceat. Si servus servave fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur. Haec actio refertur ad tempus servi corrupti vel recepti, non ad praesens, et i
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰda furta facta mextimationẽ
ñ uenire ꝙͣ sententiã uerã puto.
siam ⁊ u̾ba edicti qñtiea res er̃.
detmentũ recipiunt. ¶ Seruo per¬
suasi ut cyrogͣpha debitoꝵ corrũ¬
dat uidelicet teneboꝵ s sicfuetu¬
diue p̾candi pꝰea ⁊ ratõnes et¬
ceta similia istrum̃ta substͥͣxit
uł int̾ leu̾it. dicendũ erit corr.¬

Expanded text:
aestimationem non uenire. quam sententiam ueram puto: nam et uerba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt.Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et rationes ceteraque similia instrumenta subtraxerit uel interleuerit d
Abbreviated transcription (Latin):
nem qnͣti seruus inlior factus sit ꝙꝑ
offitio iuditis expedienur. ¶Int̾ dum
tm̃ ⁊ sit in utił fit ut nõ expediat
cogitur dare sollicitatoꝵ et ẜnũ
dñs lucͥfatiat. an uͦ cogi deb dñs
restitu̾e ẜnũ et p̃ciũ serui accipere:
et uernis est electoẽm dño dari. siũ

Expanded text:
ti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat cogitur dare sollicitator et seruum dominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruum et pretium serui accipere? et
Abbreviated transcription (Latin):
lo adiecto caliditatem notat p̾tor
eiꝰ ꝙ ꝑfuadet cet̾im sicis sine dolo
detiorem fet̾ite ñ notatur ⁊ si u¬
ille parens ascendi̾t uł descendi̾t.
ł ꝑierit anteneatur.⁊ siꝗdẽ sure
dolo malo fec̾it. nõ tenetur si do¬
ut nõ alius teneatur nͥ ꝙ dolo ma¬
lo recepit. cẽt̾um siꝗs ut om̃io
custodiret recepit. uł humanita¬

Expanded text:
lo adiecto calliditatem notat praetor eius qui persuadet: ceterum si quis sine dolo deteriorem fecerit, non notatur, et si luille parens ascenderit vel descenderit perierit, an teneatur: et si quidem sine dolo malo fecerit, non tenetur, si dout non alius teneatur, nisi lo recepit: ceterum si quis, ut domino custodiret, recepit uel humanita
Abbreviated transcription (Latin):
edicti. montorii r̃s
tociens ĩ iure ĩt̾rogã¬
dꝰ ẽ qͣ ex parte hr̃s sit.
ciͦciens adu̾sus eũ at¬
tio instituitur. ⁊ dubitat actor aͥ
exꝑte is cũcͦ ag̾e̾ uelit. hr̃s sit. ẽst
sit actõ.⁊ ita sic̾tũ petet᷑. ne dum
ignoi actor qͦ ex ꝑte adu̾sans de

Expanded text:
s heres in iure interrogandus est, qua ex parte heres sit, quotiens aduersus eum actio instituitur et dubitat actor, qua ex parte is, cum quo agere uelit, heres sit. est sit actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor,
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ ẽ q̃nti actoris int̾fu̾it ꝓeũ ñ effet¬
tum quonimꝰ tt̃ cũ iuditiũ acciꝑẽt hõ
ex hir̾etur tanto magis si aꝑeebit eo
casu mortuũ ẽẽ qͥ ñ int̾cidisset. si tñ
exhibitꝰ fuiss. ¶ Si uista ex cã statim
exhibi̾ res ñ possit uissu iudicis cau̾e
debebit se illo die ex hibitũ. ¶hr̃s nõ
quasi hr̃s. s suo nõe hcͣ actõe uti pot̃
It̃ hr̃s poisessoris: suo nõe tenetu Ĩ
git᷑ ñ ꝓcedit q̃rere. an hr̃edi ĩ hredem
danda sit plane ex dolo defucti dan¬
da est ĩ hr̃edẽ ħ actõ si locuplectior he¬
reditas eo nõe facta sit. ueluti ꝙ p̃ti¬
ũ reisecutꝰ sit. anis lib ad edictũ.
p̃toris utrbam titino de lib̾alicansa.¬
i lib̾ hõ detim̾ ab aliquo dicat᷑ inter¬
dictũ adu̾sus eum qui detm̾e dititur
.de exhitendo eo pot̃ qͥs har̾e. Nã ad
exhitend̾ actõ ĩ eĩ rẽ mutuilis indet᷑
cta ħ actio ei credit᷑ cõpet̾e. cuiꝰ p̾ciña¬

Expanded text:
ris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset.Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cauere debebit se illo die exhibiturum.Heres non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: igitur non procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, ueluti quod pretium rei consecutus sit. 13 Gaius libro ad edictum praetoris urbani titulo de liberali causa.Si liber homo detineri ab aliquo dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei credit
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ facit p̃toris auctoritas. s ip̃ius
responsum siũ mendatium. ¶ Q u̾to
ertore ductus negam̾it se hr̃edem
uenia dignus ẽ. s ⁊ siquis sine
dolo maio culꝑa tm̃ respondi̾t di¬
cendꝰ erit absolui eũ deb̾e nͥ culpa
dolo ꝓxima sit. Celtus sit scͥbit li

Expanded text:
nihil facit praetoris auctoritas, sed ipsius responsum siue mendacium.Qui iusto errore ductus negauerit se heredem, uenia dignus est.Sed et si quis sine dolo malo, culpa tamen responderit, dicendum erit absolui eum debere, nisi culpa do
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uemi ad exhibend̾ neratiꝰ sebit. uñ
q̃rit neratiꝰ utr̃ de futino dũ taxat
ĩ tuas edes decid̾i̾t teneb̾is ad exħibẽd̃
lic ñ possideas. It̃ si as facultatẽ recti¬
tuendi ñ hãt lic possideat. tm̃ adex¬
hibend̾ nõ tenebitur. ut puta si ĩ fũga
ẜuus sit ad hoc plane solũ tenebitur
ut caueat se exhĩtũ. si ĩ potestatẽ eiꝰ
ꝑuem̾it. S et siñ sit ĩ fuga. ꝑmisis at̃
ei ubi uelit mõrari. id̾ erit dd̾. aut
xegre ate missus sit ł ĩ p̃dus tuis a¬
clasa auro alieno ł sigillũ candelabit
uindicai᷑ ñ pot̃. s ut excludatur. ad ex¬
solui uetarz. S actoẽ detigno iniũ
cto ead̾ lege ĩduplum agitur.

Expanded text:
i ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas.Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis am.Gemma inclusa auro alieno uel sigillum candelabro uindicari non potest, sed ut excludatur, ad exsolui uetaret: sed actione de tigno iuncto ex eadem lege in duplum agitur.
Abbreviated transcription (Latin):
exasse hr̃s eẽt: respond̾i̾t se ex parte.
siex dimidia eẽt nich̾ ei noc̾e possit
que sentencia humana ẽ ¶sicħ int̾¬
ẽ. neg ꝙs. an taceat int̾rogat᷑ꝰ an ob¬
scure respondeat. ut inc̾tum dimũtat
int̾rogatorem. ¶ Ex causa securi ei ꝙ
int̾rogatꝰ respondit ñ dubitamꝰ. qã

Expanded text:
ex asse heres esset, responderit ex parte, si ex dimidia esset, nihil ei nocere responsum: quae sententia humana est.Nihil interest, neget quis an taceat interrogatus an obscure respondeat, ut incertum dimittat interrogatorem.Ex causa succurri ei, qui interrogatus respondit, non dubitamus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiitõnis effitit ut qmͣuis ad hibẽ¬
dũ agi nõ possit. ĩ factũ tm̃ actõ detͦ
ut ilanꝰ tractat. Seruus in quit
uxori mee eões meas c̃sc̾xsit. hee ra¬
tiones a te possidentur. desid̾o eas ex¬
hibĩ ait iulianꝰ sicuid̃ in mea carta
scͥpte sunt locũ ẽe huit actõni qͥa et
uendicare eas possum. Namcũ carta

Expanded text:
exhibitionis efficit, ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio detur, ut Iulianus tractat. seruus, inquit, uxoris meae rationes meas conscripsit: hae rationes a te possidentur: desidero eas exhiberi. ait Iulianus, si quidem mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et uind
Abbreviated transcription (Latin):
atti siexꝑte ea hr̃s eẽt. Fides eĩ eĩ ccͣ
se hẽbitur. ¶ Qun ex quadrante hr̃s
ł omm̃o cum hr̃s ñ eẽt respondi̾t se he¬
redẽ ex asse in asse instituta actõe
c̃uenietur. Si cũ eẽt ꝯs ex semisse
hr̃s. dixit se ex qͣdrante mendacii
hnͣt penam feret. ꝙ in solid̾ c̃uenitur
Non eĩ tebu̾it mertiri. au̾ se minoris
portõnis hr̃dem asseu̾at. ¶Int̾dura tm̃
iuxͣ rõne pot̃ opmari ẽẽ hr̃edem ex
minori parte. Ꝙ eĩ si nescit srbi par¬
tem adc̾uisse uł ex inc̾ta ꝑte fu̾it ĩ¬
stitutꝰ. cur ei responsũ noceat. ¶or ta¬
cuit qͦq ap̃ p̃torem. in ea cã est ut
ĩstituta actõe insolid̾ c̃ueniatur es̃
uegau̾it se hr̃dẽ eẽ. Nam ꝙ oĩo nõ
respondit. ꝯtinnax ẽ. c̃tumatie aut̃

Expanded text:
es enim ei contra se habebitur.Qui ex quadrante heres uel omnino cum heres non esset responderit se heredem ex asse, in assem instituta actione conuenietur.Si, cum esset quis ex semisse heres, dixerit se ex quadrante, mendacii hanc poenam feret, quod in solidum conuenitur: non enim debuit mentiri, dum se minoris portionis heredem adseuerat. interdum tamen iusta ratione potest opinari esse heredem ex minore parte: quid enim, si nescit sibi partem adcreuisse uel ex incerta parte fuit institutus? cur ei responsum noceat?Qui tacuit quoque apud praetorem, in ea causa est, ut instituta actione in solidum conueniatur, quasi negauerit se heredem esse. nam qui omnino non respond
Abbreviated transcription (Latin):
rendo aũe quis in lib̾tatem uendica¬
re uelit. huic actõni locꝰ eẽ potest.¬
Et filius famił ea actõe tenetur. Si
fatultatem rei exhibende hr̃. ¶ Sepiꝰ.
ad ex hibend̾ agenti si ex ead cansa
agat. obstaturam exẽptõem. iulianꝰ
ait. Nouã at̃ cam̃ int̾uenire. siis ꝙ
uindicandi grã egis pꝰt acceptũ iu¬
diciũ eam ab aliciuo accepit. et iõ ex¬
ẽptoẽm ei ñ effice̾. Itẽ siei qui furti:
acturꝰ ad exhitend̾ egiss itũ furtum
factum sit. ¶ deniq siꝗs optandigr̃a
ad exhibend̾ egiss ⁊ post litẽ ꝯtestatã
aitiꝰ testam̃to optio datasit. ad exhibẽd̃
ag̾e̾ pot̃. ¶ Siꝗs ex unus meis mustũ
sec̾it. ł ex oliuis oleum. ⁊ ⁊ exlana uesti¬
menta. cum scnr hec aliena esse. utͥus
nomine ad exhitend̾ actõne tenerit᷑¬

Expanded text:
bendo, quem quis in libertatem uindicabendo, quem quis in libertatem uindicare uelit, huic actioni locus esse potest.Et filius familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet.Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem causa agat, obstaturam exceptionem Iulianus ait: nouam autem causam interuenire, si is, qui uindicandi gratia egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testamento optio data sit, ad exhibendum agere potest.Si quis ex uuis meis mustum fecerit uel ex oliuis oleum uel ex lana uestimenta, cum sciret haec aliena esse, utriusque nomine ad exhibendum actione tenebit
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sumptib uideamꝰ. ⁊ labeo ait ibi
exhibendam ubi fu̾t cum lis c̃testare¬
tur: ꝑitulo ⁊ impendisiᷤ actoris ꝑ fe̾n¬
dam ꝑducendãnue eo loci: ũbi actũ
sit pasce̾ plane ẜuũ. uestire. curare
possessorem oport̾e ait. Ego at aruutor
int̾d̾ ⁊̃ hec actorẽ agnoser̾ oportere
Si forte ip̃e ẜiunis ex oꝑis us ex artificio
sessor ẜuũ pasc̾e. Nam si solebat. situ¬
ti pascit ita ⁊ cibaria porest ñ recu¬
sare. Int̾ dũ tam̃ eo loci ex hibe̾ debet.
ĩr sũptibꝰ. si forteᷤ ponas data oꝑa eũ in
locũ abditũ res c̃tulisse. ut actori in¬
cõmodior ess exhilntio. sam ĩ hũt ca¬
sum o̾rc sũptibus ⁊ ꝑiculo deredbit ex¬
hib̾e meũ locũ ubi agatur. ne ei calidi¬
tas sua ꝓsit. ¶ Si de pniauꝰ rebꝰ quis
lic̃ueĩatur.ctlitis c̃ testate tp̃r om̃s po¬
ssedit. lic p᷑tea cudam desierit ꝙͣu
sme dolo mało posside. dampnand
ñ exhibeat eas aspot᷑.¬

Expanded text:
cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio sessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit.Si de pluribus rebus quis conueniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam desierit quamuis sine dolo malo possidere, damnandum, nisi exhibeat eas quas pot
Abbreviated transcription (Latin):
ius ñ de restituendo s ad exhitend̾
agatur. ꝓm̃ si pꝰt litẽ c̃testatam
usucapnĩ exhrbeat. ñ uite ᷑ exhibui¬
sse. Cum petitor intentoẽm suam
ꝑatus sit repetita die intentõem cꝰ¬
stituitur. sabmꝰ putauit ꝑtũ qͦqq
restituend̾. siũ p̾gnans fu̾it muli¬
er siũ p᷑tea c̃cepit. Qmͣ sñam et¬
põpomꝰ ꝓbat p̃t̾ea utilitates si que
amisse sunt obhot ꝙ ñ exhibet᷑
auidite sunt. ⁊ iõ neratius ait. uti¬
litatẽ actoris uenire ĩ estimatõe. nõ
qñti res sit. q̃ utidlitas inꝗt int̾ dũ
mͣinoris erit qͣ res erit.
auiꝰ. ł.xxui. ad edict᷑. Si optõe ĩtꝰ
c̾tum tp̃s data. iuditiũ ĩ id tẽpꝰ extͣ¬
cũ ẽ. quo frustra exhit̾e̾tur. utilitas
petitoris c̾seruetur.⁊ si ꝑ hr̃edem ñ sretit
quominꝰ exhite̾t tẽꝑe inditi accipiendi
uus ñ exhiteatur. equissimũ ẽ offitio¬
Quo at̃ loco exhibĩ rem oporteat ẜ

Expanded text:
muis non de restituendo, sed de exhibendo muis non de restituendo, sed de exhibendo agatur.Proinde si post litem contestatam usucaptum exhibeat, non uidetur exhibuisse, cum petitor intentionem suam paratus sit repetita die intentionem sustituitur, Sabinus putauit partum quoque restituendum, siue praegnas fuerit mulier siue postea conceperit: quam ates, si quae amissae sunt ob hoc quod non exhibetur a iudice sunt: et ideo Neratius ait utilitatem actoris venire in aestimationem, non quanti res sit, quae utilitas, inquit, interdum minoris erit quam res erit.imo sexto ad edictum Si optione intra certum tempus data iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris conservetur: quod si per heredem non stetit quo minus exhiberet tempore iudicii accipiendi,vus non exhibeatur, aequissimum est aestiQuo autem loco exhiberi rem oporteat uel
Abbreviated transcription (Latin):
buit eq̃ ad exhitend̾ eũ tem̾ sabmꝰ
ait. S hoc ita utiq uerũ. si dolo ma¬
lo ĩ aliud corꝰ res sit tnͣlata ueluti
si excipho massa fac̾ta sit. qͣmcim
n massam exhibuerat. ad exhibend̾
tenebitur. Nam mutata forma ꝓpe
int̾um substantiam rei mrͣtellus
scͥ bit. ¶Si tibi x. nomisiata sint.
ñ exacta cau̾tiõẽ .x. fructuario sol
u̾it. quasi dolo feci̾t. qͦniiꝰ possid̾.
dolus aut̃ in eo est. ꝙ cautioẽm ex¬
ig̾e̾ suꝑsed̾it a fructuario effectũq
hẽbit ad exhirend̾. actõ. si c̃ditõ ex¬
tit̾it legati. ⁊ uruasti tm̃ t̾ ꝓspit̾e
scipulatõe legatoꝵ. ⁊ si ꝓspexnti.
ñ erit t̾ nccͣia ad exhibend̾ actio.
Sitm̃ ignarꝰ legati tui. a fructuario
satis ñ exegit. dit̾ mrͣtellꝰ. cessare
ẽ. sucturrend̾ tm̃ legataio ĩ factũ
adu̾sus fructuariũ actõne art¶Qnͣt
aut̃ ad huͣt actõnem aitin. exhit̾e̾
possit exequi actõem ꝙ dectinauit.
ĩ millo casu qũa intendit lesã. qmͣ¬

Expanded text:
e ad exhibendum eum teneri Sabinus ait. sed hoc ibi utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, ueluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata forma prope interemit substantiam rei.Marcellus scribit, si tibi decem nomismata sint snon exacta cautione decem fructuario soli, quasi dolo fecerit quo minus possideret: dolus autem in eo est, quod cautionem exigere supersedit a fructuario effectumquehabebit ad exhibendum actio, si condicio extiterit legati. potuisti tamen tibi prospicere stipulatione legatorum et, si prospexisti, non erit tibi necessaria ad exhibendum actio. si tamen ignarus legati tui a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ctum aduersus fructuarium actione ait.Quantum autem ad hanc actionem attinet, exhibere possit exsequi actione quam destinauit in nullo casu quam intendit laesa, qua
Abbreviated transcription (Latin):
suo noĩe ei ciuesua sit hrditas an per
eos quos suo iuri subiͨtos ht̃ ł ꝑ eum
cui hr̃s extitit Sũmatĩ gͥ p̃tor cogno¬
sc̃e̾ deb cum querat᷑ an qͥs respõdere
dereat quo iure hr̃s sit. ut si ualde int̾

Expanded text:
suo nomine ei quaesita sisuo nomine ei quaesita sieos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde
Abbreviated transcription (Latin):
rogato hẽtur ¶Int̾rogatũ ñ solum
ap̾tore acciꝑe debemus s ⁊ ab adu̾¬
caĩo s siẜinis int̾rogetur nulla trit
int̾rogatio: ñ magiscpmuͣ sẜuus int̾¬
roget ¶Alius pro alio nõ deb Rndere
cogi an hĩs sit: de se eĩ debet quas in iu¬
ditio int̾rogari. hec eet cum ipse c̃¬
nematur. Eeltusꝰ lib̾ .u. rdig̾ cẽbͭ.¬
i tefensor ĩ iuditio int̾ rogatus an is ꝙͣ
defendit hr̃s uł qͦta ex ꝑte sit. falso
respond̾it. ip̃e quidem defensor adu̾sa¬
rio tenebr̃. ip̃i aut̃ qñe defendit nra¬
lum fat̾ p̃uditium. ueram itaq eẽ
celsi siñãm dubiũ nõ est angͦ nõ ui¬
fendit. ¶Ꝙ int̾rogatꝰ hr̃edem se respon¬
dĩt. nec adiec̾it ex qua ꝑte. ex asse res¬
pondisse dicend̾ estnisi forte ita int̾¬
rogetar: an ex dimidia ꝑte hr̃s sit. t
respond̾i̾t hr̃s sum. hic eĩ magis enm
puto ad int̾rogatum respondisse ¶Ĩ¬
lud queritur an qͥs cogatur respond̾e̾
utrum ex testamento hr̃s sit ⁊ utͥ

Expanded text:
rogato habetur.Interrogatum non solum a praetore accipere debemus, sed et ab aduersario.Sed si seruus interrogetur, nulla erit interrogatio, non magis quam si seruus interroget.Alius pro alio non debet respondere cogi, an heres sit: de se enim debet quis in iudicio interrogari, hoc est cum ipse conuenitur.Celsus libi defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor aduersario tenebitur, ipsi autem quem defendit nullum facit praeiudicium. ueram itaque esse Celsi sententiam dubium non est. an ergo non vifendit. Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dimidia parte heres sit, et responderit "heres sum": hic enim magis eum puto ad interrogatum respondisse. Illud quaeritur, an quis cogatur respondere, utrum ex testamento heres sit, et utrum
Abbreviated transcription (Latin):
cogi nõ potest. si cũ ꝓhib̾e̾ pot̾it hoc
p̾t̾ misit et ideo ꝑ cõmum diui¬
dundo actionem dampnũ sarciri
socio adlesionẽ eiꝰ feci̾t. tc̃ ⁊̃ tolse
cogitur.

Expanded text:
cogi non potest, si, cum prohibere poterat, hoc praetermisit: et ideo per communi diuidundo actionem damnum sarciri socio ad laesionem eius fecit, tunc etiam tollere cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
De cõmuni ẜue unꝰ ex sociis q̃sticẽ
hałe msi cõmunis negotii causa uui¬
re nõ potest.
apimanus lis .uii.o. uestionum.
abmꝰ in re cõmuni neminem
posse. uñ manifestũ est ꝓhitendi ius
esse. In re i pari potiorem causã

Expanded text:
De communi servo unus ex sociis quaestionem re nisi communis negotii causa iure non potest. Papinianus libro septimo quaestionum Sabinus ait in re communi neminem posse. unde manifestum est prohibendi ius esse: in re enim pari potiorem causam
Abbreviated transcription (Latin):
i filius qͣni abmmit se pat̾na he¬
reditate in iure int̾rogatus respõ¬
d̾it se hr̃edẽ ẽẽ tenebit᷑. nam ita
respondendo ꝓ hrẽde gecfisse inde̾
sin aut̃ filius ꝙ se abitimut int᷑¬
rogatꝰ tacu̾it. sucturrend̾ ẽ ei qr
huc ꝙ abstinuit. p̃tor ñ ht̃ hr̃edis
loco. ¶ Exceptõib q̃ mititutis ⁊
iuditio ccͣ reos actõibus opponũ¬
tur t̾ is uti pot̃. ꝙ ex sua respõ
ssiombꝰ falsis respondentes ita obli¬
gantur si eiꝰ noẽ de qͦ ⁊s int̾rogatꝰ
sit. cũ aliqͦ sit actio. ꝙa q̃ cũ alio ac¬

Expanded text:
i filius, qui abstinuit se paterna hereditate, in iure interrogatus responderit se heredem esse, tenebitur: nam ita respondendo pro herede gessisse uidetur. sin autem filius, qui se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum est ei: quia hunc qui abstinuit praetor non habet heredis loco.Exceptionibus, quae institutis in iudicio contra reos actionibus opponuntur, etiam is uti potest, qui ex sua responsutium.Confessionibus falsis respondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia quae cum alio ac
Abbreviated transcription (Latin):
deb nͨ ꝯqmͣ int̾rogatõ in iure
facta ꝓderit. ꝗa eiꝰ ꝑsone cuiꝰ nõe
nũ suũ ẽẽ ꝓfitendo lib̾i aut̃ hõis
toem ꝗd̾ aũ c̃ fessiõem tnͣfferri potiͥt.¬
quo casu euẽiet ut ñ recte hoĩs lib̾i
nõe actũ sit cum eo qmic̾fessus est¬
intotũ aut̃ c̃fessioẽs ita rate sũt
sud ꝙ in c̃fessiomibꝰ ueniet ius et
natura recipere pot̃.¬

Expanded text:
cquam interrogatio in iure facta proderit, quia eius personae, cuius nomine uum suum esse confitendo: liberi autem hominis em transferri potquo casu eueniet, ut non recte ‹h›ominis liberi nomine actum sit cum eo qui confessus est.In totum autem confessiones ita ratae sunt, si id, quod in confessionem uenit, et ius et naturam recipere pot
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ eadmod̾ si mat̾iam meã delatã
ĩ agrũ suũ qͥs auferre ñ pat̾err.
et plac nopꝰ põponii sm̃a siũ glans
extet siũ cͥsũpta sit s siextet. ⁊̃ ĩt dcõ
eẽt uti potõ si dampii infecti cau̾s ͤ
¶Sics rẽ fec̾ ad aliũ ꝑuenire. in detur
tolo fecisse quominꝰ possideat. simͦ ħ

Expanded text:
modum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. et placet nobis Pomponii sententia, siue glans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto desset, uti potero, si damni infecti cauero.Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo feciss
Abbreviated transcription (Latin):
ulianꝰ.ł. .uiiii. Dig. Si ad exhibend
actum ẽ. cũ eo ꝙ neq possidebat. n
dolo malo fec̾at qͦminꝰ possideat. de¬
inde eo defuncto hr̃s eiꝰ possid̾e̾t. rẽ
exhit̾e eã cogendꝰ̾ erit. Nam si funid̾
quis hoẽm qũe possidebat occid̾it. si¬
ue ad aliũ transtuł̾it possessionẽ siũ
ita rẽ corrũꝑit ire habĩ possit. ad
exhibend̾ tenebit᷑. ꝗa dolo fet̃ qͦmiꝰ
possid̾et ꝓuide ⁊ siuinũ uł oleũ
ł quid aliud effud̾it ⁊ c̃freg̾it. ad
exhibend̾ tenebitur ¶ glans ex ar¬
rore tua in fundũ meũ decidit. e¬
go eã inimusso peccore depasco. qͦ
actiõẽ possum tem̾. põpomiꝰ sc̾bit
cõpet̾e actoẽm ad ex hitend̾ sidolo¬

Expanded text:
digestorum.Si ad exhibendum actum est cum eo, qui neque possidebat neque dolo malo fecerat quo minus possideret, deinde eo defuncto heres eius possidet rem, exhibere eam cogendus erit. nam si fundum quis hominem quem possidebat occiderit siue ad alium transtulerit possessionem siue ita rem corruperit ne haberi possit, ad exhibendum tenebitur, quia dolo fecit quo minus possideret. proinde et si uinum uel oleum uel quid aliud effuderit uel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? Pomponius scribit competere actionem ad exhibendum, si do
Abbreviated transcription (Latin):
actio inchomimnꝰ ei quo ip̃o iure cõpent
a suam ꝑtẽ nõ possid. S si ĩs compossi¬
det neg eum sibi cohr̃dẽ eẽ. pot̃ eum
excludere ꝑ hant exeptõem. Si med
re de cuia agitur p̃indiciũ hr̃ditatis
nõ fiat. oꝵ si possideat eam ꝑtẽ licet¬
neget᷑ eẽ coh̃s. nõ noc tał exeptioꝰ
auo fit ut es casu ip̃e uidex ap̾ añe
hͣ uiditiũ agitur cognoscat an co¬
heres sit n eĩ cohĩs fit. neos adiuidi¬
cari quicam̃ ei oportet. neq adui aiꝰ
ei ẽdempnandus est

Expanded text:
actio nihilo minus ei quoque ipso iure competit, qui suam partem non possidet: sed si is qui possidet neget eum sibi coheredem esse, potest eum excludere per hanc exceptionem 'si in ea re, qua de agitur, praeiudicium hereditati non fiat'. quod si possideat eam negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo casu ipse iudex, apud quem hoc iudicium agitur, cognoscat, an coheres sit: nisi enim coheres sit, neque adiudicari quicquam ei oportet neque aduersarius ei condemnandus est
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣus tt̃ cuutit̾ nõ possidea. ¶ ̾ et si
armarioiꝰ ł naui tabulã meã ł ansã
sipho uircxis. ł ẽblemata phialem.
ł purpurã uestimento intex̾is aut
brathm̃ statue coadunau̾is. ¶t̃ mu¬
nitipes ad exhitend̾ c̃ uer̾ possut
qͥa facultas ẽ restituendi. siã et possi¬
t̾e et usuc aꝑe eos posse c̃ctat. Id̾ et ĩ
colligiis cet̾isq corꝑtuꝰ dicend̾ erit.
¶Siꝗs ñ posfideat litis c̃tectate tp̃r¬

Expanded text:
muis tunc ciuiliter non possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris.Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit.Si quis non possideat litis contestatae tem
Abbreviated transcription (Latin):
alia rõne ꝙ ea q̃ postea em̾gunt au¬
xilio indigent. Ꝙ eĩ si oculte tabłe
⁊ remote pꝰea ꝓlate sunt: curnoce
ł̃ niritum testam̃tum fu̾it ꝓminti¬
atum. Nõ eĩ imꝑbe respondit. s scͥp¬
tura ductꝰ. ¶ Q int̾rogatꝰ respond̾it.

Expanded text:
atione, quod ea quae postea emergunt auxilio indigent: quid enim si occultae tabulae et remotae postea prolatae sunt? cur noceuel irritum testamentum fuerit pronuntiatum: non enim improbe respondit, sed scriptura duc
Abbreviated transcription (Latin):
uis nͨ hit utiq possideat. Inde uilianus
querit quatenus yos oporteat exhibe̾
et ait pͥorem clẽ sit. ut actor possessio¬
nem hẽat is aut̃ cũ ci aget ᷑ rei ẜuande
cã sit ĩ possessicẽ cũ uͦ e usũfructũ hãt
sit. actor rẽ posfideat. is cũ quo aget ᷤ¬
utat ᷑ fruatur. ¶ d̾ uiliamis seͥbit. ẽp̃¬
torem ꝙ rut᷑acesa ñ restituit ad ex¬
S rbi adĩcit si emptor possideat i do
lo malo fet̾ quomiiꝰ possideat. It̃ catꝰ¬

Expanded text:
amuis nec hic utique possideat. inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa sit in possessione: eum uero qui usum fructum habeat siutatur fruatur.Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exsed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat.Item C
Abbreviated transcription (Latin):
eum a quio dampni infecti etipulari
uelimus. int̾rogare iniure. anetes
eiꝰ ł locꝰ sit ex quo dampnũ timeatur.
et ꝓ qͣꝑte. ut si neg suũ p̃diũ esse.
nͨ caueat dampni infecti aut ced̾e
aut si regr resistendũ putau̾it. quasi
dolo u̾satus tradere compellatur.

Expanded text:
eum, a quo damni infecti stipulari uelimus, interrogare in iure, an aedes eius uel locus sit, ex quo damnum timeatur, et pro qua parte, ut, si neget suum praedium esse nec caueat damni infecti, aut cedere aut, resistendum putauerit, quasi dolo uersatus tradere compellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
um ĩt̃ ẽ exhibi hoem. ¶ Ibid̾ subiũgit
iditem ꝑ arbifum sibi ex ht̃ actõe
cõmissum ⁊ exẽptões existimare qͣs
possessor obit̾. ⁊ si qͣ tam eindens sit
ut fatile repellas agentẽ debe̾ posses¬
sorem absolui. si obscurior uł cĩ ht̃
alt̾iorem q̃stionem diffrendam ĩ dire¬
ctum uidictũ re exhibi̾ iussa deqdam
tm̃ exẽpti om̃ibus õmͦ ip̃m det̾e̾ discep¬
tare ꝙ ad exhibend̾ actõne indicat

Expanded text:
em.Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaestionem, differendam in directum iudicium re exhiberi iussa: de quibusdam tamen exceptionibus omnimodo ipsum debere discept
Abbreviated transcription (Latin):
ignorẽ aut̃ cuiꝰ socii. neq n nego¬
magis exre in qua impenditur. ꝙͣ
ex ꝑsona socii actio nascitur. de¬
niq ea actione pupillũ tem̾ dici¬
mus. ut impendia restituat offiti¬
o iudicis. diu̾sa causa ÷ eiꝰ  putat
se in rẽ ꝓp̾am impendere cũ sit
cõmunis huic ⁊ nec cõmuni di¬
uidundo iuditium competit. nͣ
unle dandum ẽ. ille erã ꝙ scit rem
ẽẽ cõmunẽ. uł alienara negotia eo
animo gerit. ut aliꝙ̃ subi oblig.
⁊ in ꝑsona labitur. ¶õpoꝰ scripsit.
posci uiditẽ posse a quolib socioꝵ¬

Expanded text:
utem cuius socii: neque enim negomagis ex re, in quam impenditur, quam ex persona socii actio nascitur. denique ea actione pupillum teneri dicimus, ut impendia restituat officio iudicis. diuersa causa est eius, qui putat se in rem propriam impendere, cum sit communis: huic enim nec communi diuidundo iudicium competit nec utile dandum est. ille enim qui scit rem esse communem uel aliena negotia eo animo gerit, ut aliquem sibi obliget, et in persona labitur.Pomponius scripsit posci iudicem posse a quolibet socio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si uendicatoẽm ñ hẽam. int̾im pos
agam n ad exhibñd̾. ꝗa mea int̾ẽ
exhiu̾i ut titiꝰ opt. ⁊ sit uendite̾
qmͣuis exhibitũ ego optare nõ po¬
ssim. Simetũ fuerit actũ ad exhibñ¬
dum ego ob hoc ꝙ c̃uentꝰ sũ adex¬
ius indeat᷑ int̾ ẽ mea obhoc oꝑteneor ad

Expanded text:
etsi uindicationem non habeam, interim possagam enim ad exhibendum, quia mea interest exhiberi, ut Titius optet et sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim.Si mecum fuerit actum ad exhibendum, ego ob hoc, quod conuentus sum ad exmuis uideatur interesse mea o
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ dñium habemus. ñ ⁊̃ hr̃ditatis.
¶De puteo cĩritur in cõmuni dundun¬
do iuditio agi possit. et ait mela itade¬
nium posse si solũ eiꝰ cõmume sit. ¶hoc
iuditiũ bone fidei est. q̃r siuna res in¬
diuisa relicta sit ualeb ͭ. utiq et cet̾aꝵ
diuisio. ⁊ por̾it itm̃ cõmum diuidim¬
do agi de ea que in diuisa mansit ¶ si¬
cut aut̃ ip̃iꝰ rei diuisio uenit in cõmu¬
ni diuidundo iuditio. ita ⁊ pr̃ationes
ueniunt. et iõ siquis impensas fecit cõ¬
sequatur. ħ si ñ cũ ip̃o socio agat. s cũ
h̃de socii. labeo recte existimat. ĩ peri¬

Expanded text:
minium habemus, non etiam hereditatis. De puteo quaeritur an communi diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit. Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit iterum communi diuidundo agi de ea quae indiuisa mansit. Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in communi diuidundo iudicio, ita etiam praestationes ueniunt: et ideo si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impen
Abbreviated transcription (Latin):
ut tioxiũ ẜuũ agnoscat. ꝙ ex cã de¬
b si̾ ad designand̾ eũ cuiꝰ nõe noxa¬
extͣheredẽ tabulas testam̃ti uł co¬
dicillos. ẜ ꝯd aliud ad testam̃tũ ꝑti¬
nens ex hib̾i uelit. dicend̾ ẽ ꝑ hnͣt
actoẽm. agend̾ ñ ẽẽ. cũ suffitiũt si¬
bi int̾dcã. ĩ hnͣc rẽ cõpetentia. ⁊ iͣ¬

Expanded text:
uum adgnoscat? quod ex causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine noxaextra heredem tabulas testamenti uel codicillos uel quid aliud ad testamentum pertinens exhiberi uelit, dicendum est per hanc actionem agendum non esse, cum sufficiunt sibi interdicta in hanc rem competentia: et i
Abbreviated transcription (Latin):
ut instrum̃ta ad eum cͣctum ꝑti¬
nentia ab alio qmͣ debitore exhi¬
beantur age̾ pot̃.¬
poss agere om̃s ciuoꝵ int̾est s q̃d̾
consuluit. an possit effic̾e̾ editio
studiosum alitꝰ doct̾ne posse dic̾e
sua int̾esse. illos aut̃ illos libros t
exhiberi qr si eent exhibiti cum
eos legiss doctior. ⁊ melior fut᷑us

Expanded text:
ut instrumenta ad eum contractum pertiut instrumenta ad eum contractum pertinentia ab alio quam debitore exhibeantur, agere potpossunt agere omnes quorum interest. sed quidam consuluit, an possit efficere haec acstudiosum alicuius doctrinae posse dicere sua interesse illos aut illos libros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et melior futurus
Abbreviated transcription (Latin):
de̾ cum eũ loco ñ mou̾is. furti tdem
⁊ adl exhibend̾ eo nõe ag̾e̾ rei te nõ
posse me lateo ait qa neq possiteres
eum neq dolo feci̾t qͦminꝰ possid̾e̾s ut¬
pote cũ fi̾ possit ut nescias eũ thesaur̃
ĩ tuo fundo eẽ ñ ẽẽ autẽ inquũ intã¬
ti mͥ ñ calõpme causa id postul are
me ñ stetit quominꝰ dampni ĩfecti
tꝰ oꝑis nõe caueatur ne uim facias
mͥ quominꝰ eũ thesaurũ effodiam
tollam ex portẽsꝙ si ⁊ furtuus iste
t hesaurꝰ est. ⁊̃ furti agi potꝰ.¬
tenz aliꝙͥ dñs ad exibend̾ eno nõe
tenenir. sinaut̃ ẜuus cit᷑ scientiam
nõe danda ẽ. Ad exhirend̾ aut̃ utił
milla c̃stituenda est.
qiuis hoĩen debilitatum exhibeat ẜ
eluscatũ. ad exhitend̾ quid̃ absomui
deb. Exhitet᷑ eĩ et nicħ ĩpedit dire¬
ctam actõem tał exhibitõ. pot̾it
tm̃ ag̾e̾ actor ex lege aglia de hoc
olutoẽ cyrogͣpho inami scõ. et pig¬
noribus liu̾atis incħominꝰ creditor

Expanded text:
oco non moueris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit, ut nescias eum thensaurum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi non calumniae causa id postulare me non stetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etiam furtiuus iste thensaurus est, etiam furti agi pottenet aliquid, dominus ad exhibendum suo nomine tenetur: si autem seruus citra scientiam nomine danda est, ad exhibendum autem utilis nulla constituenda est.quis hominem debilitatum exhibeat uel eluscatum, ad exhibendum quidem absolui debet: exhi‹b›uit enim et nihil impedit directam actionem talis exhibito: poterit tamen agere actor ex lege Aquilia de hoc Solutione chirographo inani facto et pignoribus liberatis nihilo minus creditor,
Abbreviated transcription (Latin):
aut c̃te actoẽm ĩc̾ti cinilem reddedã
nis seris siexreatt̾uis dñoꝵ adq̃¬
sieris nichiloꝰ cõmune iderit. s is
ex cuiꝰ re adqnisitũ fuerit. cõmini
diidundo iudicio eam sũmam ꝑ¬
cipere potest. Quia fidei bone cõueñ
eiꝰ ẜuiuis ad ausieris. Cum agẽ tet̃
cõmuni dundundo iuiditio uellẽ. ꝑtẽ¬

Expanded text:
m reddendam. nis servus si ex re alterius dominorum adquisierit, nihilo minus commune id erit: sed is, ex cuius re adquisitum fuerit, communi dividundo iudicio eam summam percipere potest, quia fidei bonae convenit, eius servus adquisierit. Cum agere tecum communi d
Abbreviated transcription (Latin):
sit ñ cogit᷑ respond̾e. ut pote si t̃t ͤ¬
u̾siam hr̾ditatis ab aliqiuo patiat᷑.
⁊ ita diuus adriamis c̃stituit. ne
aut negand̾ se hr̃dem p̃iudic s̾.
auidicendo hr̃edem illiget᷑. ⁊̃ ablata

Expanded text:
sit, non cogitur respondere, ut puta si controversiam hereditatis ab alio patiatur: et ita divus Hadrianus constituit, ne aut negando se heredem praeiudicet sibi aut dicendo heredem illigetur etiam ablata
Abbreviated transcription (Latin):
cõmumo uiris seꝑatĩ intelligi potest
s negõꝵ gestoꝵ agendũ. Iudex
cõmum diuadunto itẽ faunue hõcis¬
cunde de ẜuo qui in fuga ẽ. iułe̾
debet liceri eos intͣ quos iutax est
et tũt eum adiudicare. penes cũe
licitatio remansit ñ et erit ꝑiculũ
ne exsenat᷑ c̃ sulto pena legis fanie
cõmirui diuidundo ñ uenire labeo
art. Nan aut ip̃iis fundi ẽ et idee.
ĩiuditiũ tĩuenit aut seꝑatũ a fim¬
doꝰ diuisum. tm̃ aut m̃sura aut tẽ¬
ꝑiuꝰ s possunt iura it̾d̃ et seꝑata
a fundo ẽe. ⁊ nec m̃sura. nec tꝑ̃ibꝰ
dunsa ueluti cũ his cuiꝰ fuerĩt płes
hr̃edes reliat ꝙ cũ accidit. c̃senta¬
neñẽ. ⁊t ea marbifo familie hr̃ci᷑¬

Expanded text:
atim intellegi potest? sed negotiorum gestorum agendum.Iudex communi diuidundo, item familiae erciscundae de seruo qui in fuga est iubere debet liceri eos inter quos iudex est et tunc eum adiudicare, penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatus consulto poena legis Fabiae communi diuidundo non uenire Labeo ait: nam aut ipsius fundi est et ideo in iudicium non uenit, aut separatum a fundo, diuisum tamen aut mensura aut temporibus. sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum accidit, consentaneum est et ea in arbitrio familiae erci
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ te et sociũ tuũ ut alt̾nis annis fru¬
ctum ꝑciꝑetis et ñ paciatur te cocius tui
ducto sit actio an u̾o cõmuni diui¬
dundo ead̾ q̃stio est et si socius qui
conuen̾at ut alt̾is annis frueret᷑
petꝰ ãmisit. et fet̃ ut futurs anni fru¬
ctus : quos sociũ ꝑciꝑe oportnt corrũ¬
ꝑentur.⁊ puto magis cõmuni diiu¬
dundo iuditiũ ꝙͣ exc̃ducto locũ here

Expanded text:
inter te et socium tuum, ut alternis annis fructum perciperetis, et non patiatur te socius tui rum ex conducto sit actio an uero communi diuidundo. eadem quaestio est et si socius, qui conuenerat, ut alternis annis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit, corrumperentur. et puto magis communi diuidundo iudicium quam ex conducto locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑsonales inuicẽ p̃statoẽs ꝑtinet.
quã ad cõmuniũ reꝵ diuisionẽ. deniq
cessat cõmuni duidundo iuditium.
si res cõnunis non sit.
te res int̾ aliquos cõmunis sit. nã utͦ q
casu lotꝰ est cõmum diuidundo iuditõ
cum societate res cõmunis est ueluti ĩt̾
eos qui parit̾ eand̾ rem emerunt sine
societate cõmunis ẽ ueluti intͥ eos cͥrbꝰ
eadꝰ res testamento legata est ¶Int̾dus
dupplicrbꝰ iudiciis fatiiie hĩciscunde cõ

Expanded text:
es invicem praestationes pertinet quam ad communium rerum divisionem. denique cessat communi dividundo iudicium, si res communis non sit. te res inter aliquos communis sit: nam utroque casu locus est communi dividundo iudicio. cum societate res communis est veluti inter eos, qui pariter eandem rem emerunt: sine societate communis est veluti inter eos, quibus eadem res testamento legata est. In tribus duplicibus iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
clatis. tota massa cõmuins ÷ ⁊t̃ si ali¬
auuid expina sꝑ̃e seꝑatãm maneat. ita
arlo et lapis seꝑatus a fundo. confũ¬
dit ius dm̃i ẜde uestibulo cõmuni
binar᷑ dm̃. arbit᷑ cõmuni diuidũ¬
touidicio iuito utrolibet dari nõ
deret qr qui de uesabulo liceri co¬
gatur: ncc̃e hãt int̾dum totar̃ ediũ
p̃ciũ t̾at̾e si alias aditũ ñ bẽat. ¶Si
ꝑeũd̾ locũ uia nos̾ debeatur et in
durius ait põponius cõmum diui

Expanded text:
aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii. De vestibulo communi binarum aedium arbiter communi dividundo invito utrolibet dari non debet, quia qui de vestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si alias aditum non habeat. Si per eundem locum via nobis debeatur et in durius ait P
Abbreviated transcription (Latin):
m̾rtes quas uehendas condixxit ĩ
horreo posint cũ conductore ad ex¬
hilend̾ agi pot̾. Itẽ si mortuo c̃du¬
ctore hĩs existat cũ hrede agendũ
⁊ sinemo hr̃s sit cũ hoteario agendũ
nam si a nullo ingt poisident᷑: uer̃ est.
aut horeariũ possidere. aut c̾te ille est
ꝙx possit ex hibe̾. Idẽ ait qũo aut̃ possi¬

Expanded text:
merces, quas exuehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, uerum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait
Abbreviated transcription (Latin):
ui p̃dium ꝙ inea cã faiti ut michi
actio dari ter̾e̾t. danda michi erit
ut iuliamis q̃q scriuit negõꝵ ge¬
stoꝵ actio. ¶ Si conueniat ne oĩo
diuisio siat. hiͦmoĩ pactum millas
uires har̾e manifectissimũ ẽ sinãt
int c̾tum tempꝰ ꝙ et̃ ip̃us rei qua¬
litati ꝓtest. ual. Si intͣ socios cũ¬
ueniss ne int᷑ c̾ tamtempꝰ societas
diuidetur qn uend̾e liceat ei qui
tali comientione tenetar nõ est
dubiũ. Qre emptor quo cõmu
mdundundo agendo ead̃ excep

Expanded text:
uia in ea causa fuit, ut mihi actio dari deberet, danda mihi erit, ut Iulianus quoque scribit, negotiorum gestorum actio.Si conueniat, ne omnino diuisio fiat, huiusmodi pactum nullas uires habere manifestissimum est. sin autem intra certum tempus, litati prodest, ualet.Si inter socios conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur, quin uendere liceat ei, qui tali conuentione tenetur, non est dubium: quare emptor quoque communi diuidundo agendo eadem excep
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ari o eo nõe age̾ uelit cõmuni
diuidiundo indiciũ utile dati.
ueluti ũ actor impensas aliquas
ĩ reui cõminiẽ fecit. siue socius eiꝰ
ali ꝗd ex illa re lutratꝰ est. uelud
oꝑas ẜui m̾itedes ue hoc iuditio
eum refic̾e̾ uł demo̾liri ł ĩ eũ mitt̾e¬

Expanded text:
e uelit, communi diuidundo iudicium utile datur: ueluti si actor impensas aliquas in rem communem fecit, siue socius eius solus aliquid ex ea re lucratus est, uelut operas serui mercedesue, hoc iudicio eum reficere uel demolire uel in eum im‹m›itte
Abbreviated transcription (Latin):
uis legis aguie actõ ihrẽdem nõ
cõpetat tm̃ ħ iuditio hr̃s soci prtẽt
siquid defiet᷑ iuire cõnum admisit
locari potest ꝙ̃admod diuisio ptest
fieri si cõmunidiuidundo iuditio ĩto¬

Expanded text:
legis Aquiliae actio in heredem non competat, tamen hoc iudicio heres socii praestet, si quid defunctus in re communi admisit, uenire neque locari potest, quemadmodum diuisio potest fieri in communi diuidundo iudicio