comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hlac ero udole. Al fonsus future magnanimitatis speamen deatt
sicũt patientiȩ at mansuetudinis exeo quod ent pautis
postra diebus Cconcesserat Rex uentitum Inon tamiexmore
Ilut petrum exsiliis minimum circiter nouem annos
nacum uenationibus ut sic dicam iniciaret Atq ubi bona
diei parte de suos a filictum oculos animosq multifaria
uenationi pauit iust filium acl tenego adibue aptum
canis morsu retentum sautiumq accedere atq illum
hasta ex equo ferire ut tanꝗ̃ pręela a se capta letus ui¬
gorem animo presumeret. Cum inhoe occupatus est
puer & mula cum risu hilaritateq hortantes ut
ft circumfundunturr et ut spectaculs intersint iin-¬
miscentur indignissima res contigit. Equus cui ins¬
debat bernardus centellia alfonso ut dixius datus custos
tanq̃ achilli phenix calcem magnar ui incussit adolescenti
in exteriore parte gemi simstri.Nesciebat ille calatrosim

Expanded text:
13 Hac ex indole Alfonsus future magnanimitatis specimen dedit, 13 Hac ex indole Alfonsus future magnanimitatis specimen dedit, sicut patientie ac mansuetudinis ex eo quod egit paucis postea diebus. 14 Concesserat rex venatum, non tam ex more, quam ut Petrum ex filiis minimum circiter novem annos natum venationibus, ut sic dicam, initiaret. Atque ubi bona diei parte et suos et filiorum oculos animosque multifaria venatione pavit, iussit filium ad tenerum adhuc aprum, canis morsu retentum sauciumque, accedere, atque illum hasta ex equo ferire, ut tanquam preda a se capta, letus vigorem animo presumeret. 15 Cum in hoc occupatus est puer et multi cum risu hilaritateque exhortantes, ut fit, circumfunduntur et, ut spectaculo intersint, immiscentur, indignissima res contigit. 16 Equus cui insidebat Bernardus Centellia Alfonso, ut diximus, datus custos, tanquam Achilli Phenix calcem magna vi incussit adolescenti in exteriori parte genu sinistri. Nesciebat ille calcitrosum
Abbreviated transcription (Latin):
sibr antea notum cursimm intendit perq ripus atq ĩua
se demittens a quas ingreditur Al fonsius latergo aristtins
de ramiam feriens eadcm ripa & semita consequitir ac ne
tam insignem prȩdam hod est tam insionem tum laude
uictoriamꝰ quani inmambus habebat cimitteret. Et si adacto
equo fluen inteat inimemor quantum perituli ad ret na¬
tantemꝗs feram natanti e quo infesta irget hasta quasi
illam pespet in tam rapido flino capere. Hoc spectaculo
bernardus centellia cius cure cominissus adolestentulus
erat yeamimatus reuocare pergentem clamoribus cuna
non possa/ ipe quoq cum alie non nullis aquas iricitnt
magis uerente infanniam destituti regis filii ꝙͣ uite pe¬
pitulum: Ille ineer natandum quo ad potetat fetree conato
inultetiotem ripam euasit : atq illme aliq̃ dũl persetutur
facti nec indignationem nec letitilim ostendit nole neg
strenuitatem reprehendere n audatiam mimaq adcuuate

Expanded text:
sibi antea notum, cursum intendit perque ripas atque invia sibi antea notum, cursum intendit perque ripas atque invia se demittens, aquas ingreditur. 9 Alfonsus, a tergo instans ac iam iam feriens, eadem ripa et semita consequitur; ac ne tam insignem predam – hoc est tam insignem cum laude victoriam, quam in manibus habebat – amitteret, et ipse adacto equo, flumen intrat, immemor quantum periculi adiret, natantemque feram natanti equo infesta urget hasta, quasi illam posset in tam rapido fluvio capere. 10 Hoc spectaculo Bernardus Centellia eius cure commissus adolescentulus erat exanimatus, revocare pergentem clamoribus cum non posset, ipsequoque cum aliis nonnullis aquas ineunt, magis verentes infamiam destituti filii regis quam vite periculum. 11 Ille inter natandum quoad poterat ferire conatus, in ulteriorem ripam evasit, atque illinc aliquandiu persecutus facti, nec indignationem nec letitiam ostendit, nolens neque strenuitatem reprehendere, neque audaciam nimiam adiuvare.
Abbreviated transcription (Latin):
sebat cum iuderet regem suas deposusse & in neutros
se propensiorem ostendere paratum et passos & infe¬
rentes iniuriam ulcisti. Est quidem hic apud illiꝯ gẽtis
proceres mos siue ęqua siuel iniqua ratione introducto
imprne interse certamina coniserendi quo pumnatioto
reddantur si belli terror a duebas poteneissimis regib
ingruat utennq latus prementib frantille atqs Ua¬
steles sea regia potestatis fuicor quotiens audet lac usta
causa subest gliscentia hec simultatum certamia quas⁊
mibila repellit d distutit Eforte iis diebcas dumheb gcrimis
Alfonsus reguis primigenius uux adolestentiam in oressue
euni isset uenatum nactus est exima magnitũdiñe aprum
quem lit udocissimo equo uebebatur prȩcipue iregebat cu¬
piens aut solus occidere aut pͥmus ferne Nec procul ab¬
erat hiberum louge maxintum hispanię fliinlen cesaranpe
niuros prȩterfluens huc aper seu casu seu uti inlocuns ian

Expanded text:
sebat, cum videret regem suas deposuisse et in neutros sebat, cum videret regem suas deposuisse et in neutros se propensiorem ostendere, paratum et passos iniuriam et inferentes ulcisci. 7 Est quidem hic apud illius gentis proceres mos, sive equa, sive iniqua ratione introductus, impune inter se certamina conserendi, quo pugnaciores reddantur si belli terror a duobus potentissimis regibus ingruat utrunque latus prementibus, Francie atque Castelle. Sed regie potestatis fulgor quotiens audet ac iusta causa subest, gliscentia hec simultatum certamina quasi nubila repellit et discutit. 8 Forte iis diebus dum hec geruntur, Alfonsus regis primigenius, vix adolescentiam ingressus, cum isset venatum, nactus est eximia magnitudine aprum, quem, ut velocissimo equo vehebatur, precipue urgebat, cupiens aut solus occidere aut primus ferire. Nec procul aberat Hiberus longe maximum Hispanie flumen, Cesarauguste muros preterfluens. Huc aper seu casu, seu uti in locum iam
Abbreviated transcription (Latin):
menti episcopo barcelonensi qui fuerat patriarcha ineroso¬
hinitanis quem quia nouetat suȩ partis cupidissimum
fiusse sauiatus est. Atq ita communiter legati cum in¬
genti exominbus regni manu procerum calataiubium mõ
Desarangustam de duerunt Cubi non multos dies est
cominoratus dum pacifitaret interposita sua auctoritate
dissidentes neq regis existimauit inurus eẽ meniinisse
niriarum quas priuatus accepisset & odiorum q̃ aduers
se non nuilli gessissent. Nam qui priuato hostes extrcis serlt
postea regi non hostes sed chentes ẽe et quibus ipse pruis
infenseg fuiss& post regium nomen patrorium / tutorerri
pltrtmr ee debere nec pręterita sed sequentia delicta
coguoscere his inconcordiam reuecatis lidem dualentim
qui ibidem aderant et si non nulli saluum dibi ius eẽ quo
semper illa natio usa est inter sebelligerandi postulabant
effecit e nemo enim getere inmicicias ęquum sibicen¬

Expanded text:
menti episcopo Barcelonensi qui fuerat patriarcha Hierosomenti episcopo Barcelonensi qui fuerat patriarcha Hierosolymitanus, quem, quia noverat sue partis cupidissimum fuisse, saviatus est. Atque ita communiter legati cum ingenti ex omnibus regnis manu procerum Calatavibium mox Cesaraugustam deduxerunt. 5 Ubi non multos dies est commoratus, dum pacificaret interposita sua auctoritate dissidentes; neque enim regis existimavit munus esse meminisse iniuriarum quas privatus accepisset et odiorum que adversus se nonnulli gessissent. Nam qui privato hostes extitissent, postea regi non hostes sed clientes esse, et quibus ipse prius infensus fuisset, post regium nomen, patronum, tutorem, patrem esse debere, nec preterita sed sequentia delicta cognoscere. 6 His in concordiam revocatis, idem de Valentinis, qui ibidem aderant, et si nonnulli salvum sibi ius esse, quo semper illa natio usa est, inter se belligerandi postulabant, effecit. Nemo enim gerere inimicicias equum sibi cen
Abbreviated transcription (Latin):
pabente seNrapeniam itecsus contentit Cimq ad fineo
regi aduenidres eleati A tagomȩ ualentieq intror Es nõ¬
raboal castillam obtiiam rẽgi ex equuis deldpe erege sic nõ¬
nei nt de osulati Cataloms uero intea fines srabssiterar
Reꝑ igre dente si ragoniam Rere exequslos deno licenat
quet il eoo nentroo ned reprehendere na lesterus pit¬
po ex aiperaneem sium uelut ex imne dorsunsareit
prolire incuang &e obiuam prgiresos introduihe lec
habito maiore honore ꝗ̃ qui paribus hri sol& pares emim
exequis sibi dextras pornigunt. posteribres uero magre
Consentaneum putarunt non egredi in alienuin sed
exsolo patrio regem inpossessionent regni admittere.
neq descendere ab equis nouo exemplo quod superiorib
regibus stiebant non fuisse factitatum. Sunt eins uarii
mores hominum. uarieq sententię suis queq defensorib
tute atq honeste Rex tamen horum nulli mfiatutr
porrexit sed humero sinistro admouit prȩterꝗ̃ franasco de¬

Expanded text:
 Cumque ad fines regni adventaret, legati Aragonie Valentieque, introgressi nonnihil Castellam obviam regi, ex equis delapsi sunt ac manum deosculati; Catalonie vero intra fines substiterunt, neque ingrediente Aragoniam rege ex equis descenderunt. Quorum ego neutros neque reprehendere neque alteris prenon excipere regem suum velut ex limine domus, sed prodire in viam et obviam progressos introducere, habito maiore honore quam qui paribus haberi solet; pares enim ex equis sibi dextras porrigunt. Posteriores vero magis consentaneum putarunt non egredi in alienum, sed ex solo patrio regem in possessionem regni admittere, neque descendere ab equis novo exemplo, quod superioribus regibus sciebant non fuisse factitatum. Sunt enim varii mores hominum varieque sententie, suis queque defensoribus tute atque honeste. 4 Rex tamen horum nulli manum porrexit, sed humero sinistro admovit, preterquam Francisco Cle
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiumi qcorr mntam populorum sequi liceret nõ mino
oligendus ad tegenun fuerit ꝙ̃ peruidicium sutcces rniuoꝰ
detlacandus.que laus nequaq̃ ulla exparte incennte
agnosteretur:Auare non modo equo sed etiam libens
coriboio regem sibi diuinitus datum expectarent atg
ꝯpaperent ee aba inhanc sententiam plura quo rñ
mnatoo atq imptessos diu affectus & ab uis mattim opmi¬
onen uonꝓ otuerunt ormino excutere Eperumiier
tamen urbes tam libentibus anribus nimtius acciarit
regis exceptas est ut omnes fere sibihimo iuceti conti¬
petierces regem optatum peratumq fiusse uderi uellet
elausie tabeenis officmoqo letitiam tot debas celebratũt

Expanded text:
prudentium quorundam populorum sequi liceret, non minus prudentium quorundam populorum sequi liceret, non minus eligendus ad regnum fuerit, quam per iudicium successionis declarandus; que laus nequaquam ulla ex parte in comite agnosceretur. Quare non modo equo, sed etiam libenti animo regem sibi divinitus datum expectarent atque exciperent. Et alia in hanc sententiam plura, que tamen insitos atque impressos diu affectus et ab iis natam opinionem non potuerunt omnino excutere. 15 Per universas tamen urbes tam libentibus auribus nuntius declarati regis exceptus est, ut omnes fere sibi hunc inter competitores regem optatum speratumque fuisse videri vellent. clausis tab
Abbreviated transcription (Latin):
regem e castella Aragoniam ingressurum delegere
postridieg̃ Rex declaratus est cum audiret umoentiꝯ
ad euitiq referrentur uodes non nullorum causomtiũ
non indigenam regem qualis comes urgelli futorrus
erat. seđ alienigenam facum eodem inloco oratioẽ
habrit diceris ubi de uire successionis quęsitum sip
ibi non esse causam curdepersona mentio ha¬
beretur. Nam cores urgelli cuius uicem non¬
nulli dolerent tantum ab esse ut comparandus
fuerit enmi ferdinando ut urre turando anterposto
et deste conscienta collegaruin cuditatus sit a duce gãdie
rn sace edentdo superar quod autem ad persona mioe enacie
ce sbed cindum matee catalanin Comuem pergest
lombardiro ulim patre rege ex eadem natione qua nues
A ragonis dignitate uultus accorpotio tantane qua mie
seciidas & quai ad regnandum inatus animo uti
be uorttite silie mtet saos suie ⁊nter hostes utsino autes

Expanded text:
regem e Castella Aragoniam ingressurum delegere. regem e Castella Aragoniam ingressurum delegere. 12 Postridie quam rex declaratus est, cum audiret Vincentius ad eumque referrentur voces nonnullorum causantium non indigenam regem, qualis comes Urgelli futurus erat, sed alienigenam factum, eodem in loco orationem habuit, dicens, ubi de iure successionis quesitum sit, ibi non esse causam cur de persona mentio haberetur. Nam comes Urgelli, cuius vicem nonnulli dolerent, tantum abesse ut comparandus fuerit cum Ferdinando, ut iureiurando interposito et teste conscientia collegarum iudicatus sit a duce Gandie in succedendo superari. 13 Quod autem ad personam pertinet, esse Ferdinandum matre Catalanum, comitem Urgelli Lombardum, illum patre rege ex eadem natione qua reges Aragonie, dignitate vultus ac corporis tanta, ut sit nulli secundus et quasi ad regnandum natus. 14 Animo autem ac virtute, sive inter suos, sive inter hostes, ut, si morem
Abbreviated transcription (Latin):
inprospera tnnor subiiaebat. ip̃e quoq pronuntiator cum
partem primam sentẽtie recitasset & ad nomen regis
aduentaret subinde magis expectationem hominum
suspendebat interloquens & quem putatis iam reqẽ
uestrum esse quo maximie galidebitis: qui maxrte
optandus est: Et cum aliquotiens interfatus ardẽte
attentionem magis incendisset infantem cascelle
ferdmandum recitauit regem declaratum. Ad q̃đ
nomen tantus exultantis eurbe clamor excitatꝰ est
plerisq assurgennbris ac discresantibus ut reliqua ne¬
ditacionis pars non fuerit ex audita presertim
militaribus undiq uocibus tubisq ac cornibris
prȩterea bombardis obstrepentibus. E dicta sententia
ad tres conuentus nuntii ami litteris que reni do¬
cerent missi sunt ad calataubium/ ad Tregeriam
dertusamq: qui sniul ubi rem cognouerunt. fer¬
dmandum se regem accipere dixerunt. luteras q
passim per urbem dunisere. legatosq ad excipiendu

Expanded text:
improspera timor subiiciebat. 9 Ipsequoque pronuntiator, cum improspera timor subiiciebat. 9 Ipsequoque pronuntiator, cum partem primam sententie recitasset et ad nomen regis adventaret, subinde magis expectationem hominum suspendebat, interloquens: «Et quem putatis iam regem vestrum esse? quo maxime gaudebitis, qui maxime optandus est.», 10 Et cum aliquotiens interfatus ardentem attentionem magis incendisset, Infantem Castelle Ferdinandum recitavit regem declaratum. Ad quod nomen tantus exultantis turbe clamor excitatus est plerisque assurgentibus ac discursantibus, ut reliqua recitationis pars non fuerit exaudita, presertim militaribus undique vocibus tubisque ac cornibus, preterea bombardis obstrepentibus. 11 Dicta sententia, ad tres conventus nuntii cum literis, que rem docerent, missi sunt, ad Calatavibium, ad Tregeriam Dertusamque. Qui simul ubi rem cognoverunt, Ferdinandum se regem accipere dixerunt, literasque passim per urbes dimisere legatosque ad excipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
templi qui mulu sunti & statim plateam ac tecta omma
unde prospiçi iuditium poterat . onimis etas sexsgire
pleuerat. elausis ꝙ portis armati muros aricos pue¬
quid turbȩ fieret / enebantur: Tumi cunicentius uͦ
letu collegarum sarrexit / suggestumq progradibus
positum et ad populos obuetsum conscendit atq
oratuantulom habiut qua dignita tem quauatp
sontenasempararet tum in ferumentum mqao
seripta erat sententia capit apebitq. pendebant ab
uno aumiu ora mentesq interspem metimeo solicitt
nonise ad expectacionerpi prgnȩ saspensi sunt diimi cer
qui detureribus domibusq populares suos cum hostibus de¬
certantes prospectant nunꝗͣ post hominum memoriam
tanta causa iniuditiis uersata fuerat. Nemo non illuc
suos affectus tulerat mhil sane quisꝙ̃ suspicabatur nihil
defuturo diuinare poterat omna prospera cupiditas. oĩa

Expanded text:
s autem eiusdem templi, qui multi sunt, et statim plateam ac tecta omnia, s autem eiusdem templi, qui multi sunt, et statim plateam ac tecta omnia, unde prospici iudicium poterat, omnis etas sexusque repleverat, clausisque portis armati muros ac vicos, nequid turbe fieret, tuebantur. 6 Tum Vincentius e cetu collegarum surrexit suggestumque pro gradibus positum et ad populos obversum conscendit atque oratiunculam habuit, qua dignitatem quandam sententie compararet, tum instrumentum in quo scripta erat sententia capit aperitque. 7 Pendebant ab uno omnium ora mentesque inter spem metumque solicite: non sic ad expectationem pugne suspensi sunt animi eorum, qui de turribus domibusque populares suos cum hostibus decertantes prospectant. 8 Nunquam post hominum memoriam tanta causa in iudiciis versata fuerat. Nemo non illuc suos affectus tulerat, nihil sane quisquam suspicabatur, nihil de futuro divinare poterat, omnia prospera cupiditas, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusi sunt moppidi arce hac lege ptuiun pore
fas non esset / nisi rege declarato. qui sermonẽs ab
us interse habiti uel añteꝗͣ includerenti uel ubi in¬
clusi sunt an multum an parum nililue dubitar̃
dissensumq sit incompertum mihi est quia
aliqs deprebendit. & ip̃i inhil intercessesse dissensioriis si¬
gnficauerunt siue ꝙ ita fuerit siue ꝙ silȩ grauitatis
Denisuerint esse consiliorum arcana reticere suie ꝙ
morem hispanum eastodierint quo nefas habetut po
euitam inisenatu sententiam mentionem de uo facete
qui abea sententia. que superata est stetermt  mho
cum sciamus quid pllam de claratum est i oetiuio
die q̃ se couduserunt qui fuit profestus diei qui celebtatur
m oneren priciprs apestolorum mensestio conoca¬
tis partibus lad Sententam dudiendum uaites aniaco
edito ante iualuas templi consederut Srteus aut

Expanded text:
conclusi sunt in oppidi arce, hac lege, ut illinc prodire conclusi sunt in oppidi arce, hac lege, ut illinc prodire fas non esset, nisi rege declarato. 3 Qui sermones ab iis inter se habiti, vel antequam includerentur, vel ubi inclusi sunt, an multum an parum nihil ve dubitatum dissensumque sit, incompertum mihi est. Quia nec aliquis deprehendit, et ipsi nihil intercessisse dissensionis significaverunt, sive quia ita fuerit, sive quia sue gravitatis censuerint esse consiliorum arcana reticere, sive quia morem hispanum custodierint, quo nefas habetur post evictam in senatu sententiam mentionem de iis facere, qui ab ea sententia, que superata est, steterint. Etcum sciamus quid propalam declaratum est. 4 Octavo die quam se concluserunt, qui fuit profestus diei qui celebratur in honorem principis apostolorum, mense iunio, convocatis partibus ad sententiam audiendam, iudices in loco edito ante valvas templi consederunt. 5 Gradu
Abbreviated transcription (Latin):
iure tum uero ita facundus ut ei prmmiȩ partes in eloquo¬
tia tribuerentur & qui non mmora ornamẽta nal
ad facunde proruimtiandum ꝗ̃ ep̃us conseranersis cũ
inbontentionem uenissent iudicatus est. Bernardo
uallis sicce quem non tanti faciebant quod mniure cuuila
nulli sucrum foret secundus. & indicendo sane ad mnedini
ualeret/ quanti ꝙ plerasq. causas grates deferisitabar
nz expatrociniis potentiorimi faitores na exhinmliorũ
doriolam captabat. Qulielmꝰ quaspes uir ut ⁊ hispama
Si iudiçes quo prnmum die ingressuri uditium erant cor¬
pus domini inspectante populo cõmuniter acceperimt
deinde epitinuios taginta clies prerer seratos paottuuro¬
eduocatos audierunt quotiens & q̃ diu ciuiq libiut dices
libellos disputaciones . cetemq inscciptis probationũ
senera seorsim siigula accipiebant. Reliquan die.
Partemi inconsultando soli consumabants. posteauo

Expanded text:
iure, tum vero ita facundus, ut ei prime partes in eloqueiure, tum vero ita facundus, ut ei prime partes in eloquentia tribuerentur, et qui non minora ornamenta nature ad facunde pronuntiandum quam episcopus Conseranensis, cum in contentionem venissent, iudicatus est. 12 Bernardus Vallissicce, quem non tanti faciebant, quia in iure civili nulli suorum foret secundus et in dicendo sane admodum valeret, quanti quia plerasque causas gratis defensitabat; neque ex patrociniis potentiorum favores, neque ex humiliorum gloriolam captabat. 13 Guillelmus Guaspes, vir, ut in Hispania,  XI 1 Hi iudices quo primum die ingressuri iudicium erant, corpus Domini inspectante populo communiter acceperunt. Deinde continuos triginta dies, preter feriatos, parvocatos audierunt quotiens et quandiu cuique libuit dicere. Libellos, disputationes ceteraque in scriptis probationum genera seorsum singula accipiebant. Reliquam diei partem in consultando soli consumebant. 2 Postea
Abbreviated transcription (Latin):
modico exiquoq contentus foret. Ideoq libertatis mirȩ cic
nemini obnoxius erat. Berengarius bardessimis quo neĩe
neq illuis neq hinus temporis iuris consultum ⁊ ninsparã
senes memirterunt maioris auctoritatis fiusse & prde
ad tantas opes peruenisse ¶ Ex ualentia uero i farariq
dominus cartusie non tanscientia erat enim iniure cuuli pẽr¬
doctus q̃ conscientia optima prudentiaq ac grauitate sing̃łi
insignis uinicenitius ferrarius ciuis frater ordiis p̃dicatoꝵ
elius admirabilis inconcionando laus ad exteras risrãto
nationes est peruagata priceps haud dubie suteriporis
oratorrmn diuntaxat illiterate loquentium & selueta
memorantur miraculis clarcis et ante et post obitam
mortem. peteus bernardus uiris ita peritus nt ualẽtie
nenmi post ferretur uita quoq casta et inecgra TE
Catalonia autem francistus zlgartiga Terraconensie
Archiepũs eun doctus sane inctuili ac pontifitio

Expanded text:
modico exiguoque contentus foret. Ideoque libertatis mire ac modico exiguoque contentus foret. Ideoque libertatis mire ac nemini obnoxius erat. 7 Berengerius Bardessinus, quo neminem neque illius neque huius temporis iurisconsultum in Hispania senes meminerunt maioris auctoritatis fuisse et perinde ad tantas opes pervenisse. 8 Ex Valentia vero G. Ferrarius dominus Cartusie, non tam scientia erat enim in iure civili perdoctus, quam conscientia optima prudentiaque ac gravitate singulari insignis. 9 Vincentius Ferrarius eius frater, ordinis predicatorum, cuius admirabilis in concionando laus ad exteras usque nationes est pervagata, princeps haud dubie sui temporis oratorum dumtaxat illiterate loquentium et, si vera memorantur, miraculis clarus et ante et post obitam mortem. 10 Petrus Bertrandus, iuris ita peritus, ut Valentie nemini postferretur, vitaquoque casta et integra. 11 Ex Catalonia autem Franciscus Zagarriga, Terraconensis archiepiscopus, cum doctus sane in civili ac pontificio
Abbreviated transcription (Latin):
dscensis quem gostea slerdensem ad extremum angnepn
terraconensem eũdaq cardinalem : e dcimus nuꝑ diem
suum obissse post omne collegas illuis iudicii. inquło ipse
sederat pentis de ciuus screntia uita auctoritate dicer
parun attinet cum fuaicia horninum hoc est honores
habiti pestranonium ditant franascus aranda i estitu at
barba honridiore ꝙ iud elicet tenimniasset reb humanis
alioquin ita accõrnodatus ad donios prmapum quirs
diu prre suerat moderandas uit musgđ nioni et inconsultaqs
et adimoristrandis reb ac matur anłdis pͥmas obtirisuetue
partes urdq sola naturȩ bonitate atq ingenii do tibus tetra
uillam strentiam ac citra ullas propemodum luteras
ut appapeat exhermine natius boras excllenm serrnu
potius prȩcepta sapientie ꝗ̃ exprȩceptis sapientiȩ formari
hominem excellentem. Inquo illud prȩapue admirabantur. cũ
quasi pater esset/ aut quasi tutor potentissuin cuiusq tam

Expanded text:
Oscensis, quem postea Ilerdensem, ad extremum archiepiscopum Oscensis, quem postea Ilerdensem, ad extremum archiepiscopum Terraconensem eundemque cardinalem, scimus nuper diem suum obisse post omnes collegas illius iudicii in quo ipse sederat primus; de cuius scientia, vita, auctoritate dicere parum attinet, cum iudicia hominum, hoc est honores habiti, testimonium dicant. 5 Franciscus Aranda, vestitu ac barba horridiore, quia, videlicet renuntiasset rebus humanis, alioquin ita accommodatus ad domos principum, quibus diu prefuerat moderandas, ut nusquam non et in consultandis et in administrandis rebus ac maturandis primas optinuerit partes, idque sola nature bonitate atque ingenii dotibus, citra ullam scientiam ac citra ullas propemodum literas: ut appareat ex homine nativis bonis excellenti formari potius precepta sapientie, quam ex preceptis sapientie formari hominem excellentem. 6 In quo illud precipue admirabantur, cum quasi pater esset aut quasi tutor potentissimi cuiusque, tam
Abbreviated transcription (Latin):
non dico momenti s auctoritatis contulit cause ferdmãdi
edeguto iuidicia maturari ante q̃ onimi exparte inteso
bellio prouintis urexarennir  Deledti ituq sunt noue
iuddicol ex singulis prouintiis terni. impareris enis nũm
ad fimenda uel lie uel consultatiortes bi spamimsto
comodiorem existimant & id temporis non poterar
sententia proaliquo competitor um ferri nisi a sex ꝗaltera
parte iudidim inmo singularum prouintaꝵ : qr appe cã
pueta esset duq exsngulu preuiniio iudicio codutmce
proiirnas appello parum propriȩ que sunt tantum gentes
a po. ro uite  sedeso usitutim nulgo mores seqcor quia
teia regna ut mallent dicere non possiun propter lcata¬
lomnant que regnum non est par itn duobu rtonis no
ab re fuerit & nomina iudiciim & qualitates serre
ut posteritas stiat quos uiros tante res preficiendo ex srĩo¬
quodq cortore consilia tanta existriduerit aa

Expanded text:
non dico momenti, sed auctoritatis contulit cause Ferdinandi non dico momenti, sed auctoritatis contulit cause Ferdinandi coegitque iudicia maturari, antequam omni ex parte intestinis bellis provincie vexarentur. X 1  Delecti itaque sunt novem iudices, ex singulis provinciis terni. Imparem enim numerum ad finiendas vel lites vel consultationes Hispani multo commodiorem existimant, et id temporis non poterat sententia pro aliquo competitorum ferri nisi a sesquialtera parte iudicum, immo singularum provinciarum, quippe cum necesse esset duos ex singulis provinciis iudices conveProvincias appello parum proprie que sunt tantum gentes a populo Romano victe, sed ego usitatum vulgo morem sequor, quia tria regna, ut mallem, dicere non possum propter Cataloniam, que regnum non est, par tamen duobus regnis. 3 Non ab re fuerit et nomina iudicum et qualitates referre, ut posteritas sciat, quos viros tante rei preficiendos ex suoquoque corpore concilia tanta existimaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
filii pignus polluisse ac ludrbrio habiusse Einsegueritib dieb
a populo ualentino acciti ee neellie magistracus excortor
suo treant remq. pu ad se ommiem transferunt mox
Castellanos accersumt. ire ad eiitatem ut suspicabanis
iratam formidantes. S ii cuies necesse habebant aliis
ueniam dare qui eibi ab eisdem uictoribus uemiam pre-¬
carentur ¶ Raymundus audita pugna fertur dixisse se
agnostere fortimam comins cuues ducum alterius tar¬
dum ac timidum consilium in aragoria fiusset A¬
terius repentinum et prȩferox ualentiȩ̃: Nam sidier
horamq certaminis cum Raynunido preses cõmum¬
casset inçam cladem uentum non esset Sedru
moma fiducia que frequentor potenciores partes euertir
presidem in xuinam impulit & priuatam & publicam
Itat harmmanidus imum ptesidem incusans ac detestans in¬
feto negotio redit  porro iictoria hȩc lorige pluramum

Expanded text:
filii pignus polluisse ac ludibrio habuisse. 17 In sequentibus diebus filii pignus polluisse ac ludibrio habuisse. 17 In sequentibus diebus a populo Valentino acciti, Centellie magistratus ex corpore suo creant remque publicam ad se omnem transferunt; mox Castellanos accersunt ire ad civitatem, ut suspicabantur, iratam formidantes. Sed ii cives necesse habebant aliis veniam dare, qui sibi ipsis ab eisdem victoribus veniam precarentur. 18 Raimundus audita pugna fertur dixisse se agnoscere fortunam comitis, cuius ducum alterius tardum ac timidum consilium in Aragonia fuisset, alterius repentinum et preferox Valentie. Nam si diem horamque certaminis cum Raimundo preses communicasset, in eam cladem ventum non esset. Sed videlicet nimia fiducia, que frequenter potentiores partes evertit, presidem in ruinam impulit et privatam et publicam. Itaque Raimundus unum presidem incusans ac detestans infecto negocio rediit. 19 Porro victoria hec longe plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
neq palus. neq gladius hausit fuga se in urbe receperimt
& iii duo ii quos dixi obscitissent ueriti irebem direptum iri
uictores cum uicis inportas irrupissent. Et quod incredibił
uideatur tanta cuntas ac tam frequens a tantulis copiis di¬
repta fuisset atq euersa: Eoq inissis in urbem bernardus
aliquot ex suo numero prircipib amicorum ip̃e saguntum
nep hanc humanitatem in aiues suos neq superiore pugnȩ
deprecationem tante laudi tribuo bernard quanto dedectri
illam immanitatem atq seuitiam ꝙ reuertens isrer
amputari caput pręsidis ac pręfixum haste tradi filro
pueto quem ceperat i nurbem usq gestandum ut ĩ altissiã
post modum trabe suffixum pro tropheo statueret: Mero
emin sie crudelitas immici ultiscenda est ut crudelior ibe
iuditeris adeo minus inmane suturrum fuerat fulium sipp
paternum cruorem iugulasse ꝙ̃ religiosum illud patris ac

Expanded text:
neque palus, neque gladius hausit, fuga se in urbem receperunt; neque palus, neque gladius hausit, fuga se in urbem receperunt; et ni duo ii quos dixi obstitissent, veriti urbem direptum iri, victores cum victis in portas irrupissent et, quod incredibile videatur, tanta civitas ac tam frequens a tantulis copiis direpta fuisset atque eversa. Eoque missis in urbem Bernardus aliquot ex suo numero principibus amicorum, ipse Saguntum 16 Ceterum neque hanc humanitatem in cives suos, neque superiorem pugne deprecationem tante laudi tribuo Bernardo, quanto dedecori illam immanitatem atque sevitiam, quia revertens iussit amputari caput presidis ac prefixum haste tradi filio puero, quem ceperat, in urbem usque gestandum, ut in altissima postmodum trabe suffixum pro tropheo statueret. Neque enim sic crudelitas inimici ulciscenda est, ut crudelior ipse iudiceris. Adeo minus immane futurum fuerat filium super paternum cruorem iugulasse, quam religiosum illud patris ac
Abbreviated transcription (Latin):
ternoscerent iut inquenq inadebant promiscuo sirie
distepuine feriebant. Ili qui cum sociis scante acie ferra
oni strimnxerant nunt prefugatis soais strmngere cogebane
Sel quis aut uncentium ferociam saut fugient agedar
& dum tutiora ab accessu equorum petunt in uioragine
ac depressa lapentes. nec fere prȩ armorum ponddere
emecgentes. Noua ubiq facies: insolitus tumultris ac clamor
eode tempore terrestre pręliura tatn angusto in loco dl¬
pebatur. ac cedes fiebatl mari. palude acinteriecta ⁊ ntcr
hee terra tribus diuersis locis continenter cruore ⁊̃ buus
Nec onmes gladio mors atsinnebat sed etiam aqua multos
hiie ferrum suorum compescentes huc ualenimis iter fuganiq
patefacientes ac prȩeuntes insignis inter paricas calanitas codie
ualentinis cepta eẽt: perierunt tanten exiis illo pręlio & poc̃a
ex uulneribus ad qua tuor milia uiroꝵ. Cxteri quos na mare

Expanded text:
ternoscerent, ut in quenque incidebant, promiscue sine ternoscerent, ut in quenque incidebant, promiscue sine discrimine feriebant. 12 Illi qui cum sociis stante acie ferrum non strinxerant, nunc profligatis sociis stringere cogebantur. Sed quis aut vincentium ferociam, aut fugientium et dum tutiora ab accessu equorum petunt, in voragines ac depressa labentes, nec fere pre armorum pondere emergentes. Nova ubique facies, insolitus tumultus ac clamor eodem tempore terrestre prelium tam angusto in loco gerebatur ac cedes fiebat mari, palude et interiecta inter hec terra, tribus diversis locis continenter cruore imbutis. 14 Nec omnes gladio mors absumebat, sed etiam aqua multos sissent, hinc ferrum suorum compescentes, hinc Valentinis iter fugamque patefacientes ac preeuntes, insignis inter paucas calamitas eo die Valentinis accepta esset. 15 Perierunt tamen ex iis illo prelio et postea ex vulneribus ad quatuor milia virorum. Ceteri, quos neque mare,
Abbreviated transcription (Latin):
& qua inparte uolitare presidem cel nunt cum robore egũ
impri sionem faciunt. Locus angustus panciores aduulat
aliquandiũ acerrime & prȩciprie inter equites dimicatunt
ibi duo exprimoribus castellanorum lequitum cadimt
eum aliqriot sociorirm. Sed eo acrius cxter ingruunt et
presidem ob regalia uestis insignia conspicuum orcũisũt
ato obtrucant plurimos ꝙ comitum adutiunt cȩters
fugam uertintu pedites quoq qui arca ducem pugriã¬
bant quia hostem a tergo aderioi non poterant ptdab
alia equitum manu conferctisq peditibus destmebannir
ali quaritirm substmuere cectarten sed mintis acrĩ ammo
ꝓ egnltos sodorum non periculo si spectaculo ad ẽa tero¬
nebant quasi pugnandi eis propter angustias copia riõ
equites fugientes cognorierint & ipĩ in fugam uertimtu¬
geniscenturqs eũalis qui marius nore conseruetãt
Sedi castellari qui centellianos && culla nigutos onerãt¬

Expanded text:
et qua in parte volitare presidem cernunt, cum robore equitum et qua in parte volitare presidem cernunt, cum robore equitum impressionem faciunt; locus angustus pauciores adiuvat aliquandiu acerrime et precipue inter equites dimicatur. 10 Ibi duo ex primoribus Castellanorum equitum cadunt cum aliquot sociorum, sed eo acrius ceteri ingruunt et presidem, ob regalia vestis insignia conspicuum, circumsistunt atque optruncant plurimosque comitum adiiciunt, ceteri in fugam vertuntur; peditesquoque qui circa ducem pugnabant – quia hostem a tergo adoriri non poterant et ab alia equitum manu conferctisque peditibus distinebantur – aliquantum sustinuere certamen sed minus acri animo, quia multos sociorum non periculo, sed spectaculo adesse cernebant, quasi pugnandi eis propter angustias copia non equites fugientes cognoverunt, et ipsi in fugam vertuntur miscenturque cum aliis qui manus non conserverant. Sed Castellani, qui Centellianos et Villaraguteos non in
Abbreviated transcription (Latin):
qui prorege est/ aut pugnani capessant Qille tum magnauace
eaclamat ne interpretarentire se diffidentiam iutii noce
illa loqui sed patrię coritate prouuiderent pnsꝗ̃ gladui sitrmoe¬
Et cum nonnulli a magistratu ilisi l oust ꝑoerenedaeret
conuiciarenti tanꝙ̃ temmpus terenti deum inquit ꝗ
exalto intuetire testor & uos hommnes qui adestis Et Eđ
tabellio ut mibi publitus testis sis ⁊ riuitumnie ac
coactimi ad pugnandim destendere cum ciiibus meis
Uos tamen amiti quos istic mrhi plurnnos et sto  quess
ne comimittatis ut amici uestei aut uos setiant ꝰ alit
feriantur auobis. Sinit qui opmentue illum dolo tid col¬
loquium uenisse ut sereret inter hostes distordiam plu¬
rimiq apugna se uel abstinerent uel sublucerent pro¬
ut factum dest. sȩd iporo malo. Ego sicut doli incertils sũ
ita illud certim. habeo sacerdotum testimonio bernardur
dictum sit Soci concepta ira atq spe uenientibus occtnũ

Expanded text:
qui pro rege est, aut pugnam capessant. 5 Ille tum magna voce qui pro rege est, aut pugnam capessant. 5 Ille tum magna voce exclamat, ne interpretarentur se diffidentia virium illa loqui, sed patrie caritate, providerent prius quam gladii stringe 6 Et cum nonnulli a magistratu iussi obstreperent ac convitiarentur tanquam tempus terenti: «Deum», inquit, «qui ex alto intuetur, testor, et vos homines qui adestis et te, tabellio, ut mihi publicus testis sis, invitum me ac coactum ad pugnandum descendere cum civibus meis. Vos tamen amici, quos istic mihi plurimos esse scio, queso ne committatis, ut amici vestri aut vos feriant aut feriantur a vobis». 7 Sunt qui opinentur illum dolo ad colloquium venisse, ut sereret inter hostes discordiam plurimique a pugna se vel abstinerent vel subducerent, prout factum est, sed ipsorum malo. Ego sicut doli incertus sum, ita illud certum habeo sacerdotum testimonio, Bernardum dictum sit. 9 Socii concepta ira atque spe venientibus occurrunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ultum ulturumq simimici iniurias facere pergant. cohiber
uini non afferre uelle rogare illos ut a ledendo temper et
satis habentes ꝙ cuutatem arbittio suo moderenthir
parumper expeltent dum rex declaretur. nolint ẽẽ cuilis
belli causa: inquo utrauis pars uincat utrisq si patrram
amant eẽ doliturum se agnostere ciues suos amicos ꝓpiquos
deuiq cogitaret preses non tam hostili ammo orrnes ꝗ setuz
essent pugnaturos contra nomien centellianum ꝑ castel¬
lauos atq aragonenses contra bellerianum sequidem cũ
pauas domesticis eẽ ut socii qui plures sunt ac pugnasissimi
ecede reuocare non possit. Illum uero cum multo etro
initis quib bello commisso ut pugnent imꝑar̃ requeat
Chec uoi magistratus audiere signum timoris interpritati sũt
obi ciq ferocioresq effedo non paccionibus agendum eẽ respondẽt
aduersils exules & patrie proditores sed gladiis se regem e ẽ
quo ad regni controuersia est. proinde aut se permmitant ei

Expanded text:
ultum ulturumque si inimici iniurias facere pergant, cohibere vim non afferre, velle rogare illos, ut a ledendo temperent: satis habentes quia civitatem arbitrio suo moderentur, parumper expectent dum rex declaretur, nolint esse civilis belli causa, in quo utravis pars vincat utrisque, si patriam amant, esse doliturum, se agnoscere cives suos, amicos, propinquos. 3 Denique cogitaret preses non tam hostili animo omnes qui secum essent pugnaturos contra nomen Centellianum, quam Castellanos atque Aragonenses contra Bellerianum; se quidem cum paucis domesticis esse ut sociis, qui plures sunt ac pugnacissimi, a cede revocare non possit, illum vero cum multis etiam invitis quibus bello commisso, ut pugnent imperare nequeat. 4 Hec ubi magistratus audiere, signum timoris interpretati sunt, ob idque ferociores effecti. Non pactionibus agendum esse respondent adversus exules et patrie proditores, sed gladiis. Se regem esse, quoad regni controversia est, proinde, aut se permittant ei
Abbreviated transcription (Latin):
pȩnos atq romanos aut athemenses lacede moniosgr
eparsit i Recepta itaq insula liex ferdinandus dialiȩ ꝙ̃
regem nominari uoluit quod añntc̃a noluisse. haud ĩ postre¬
ma equidem magnammitatis parte posuerm. Nam qͥs
res neci possidentis nec possidete contendimus. eaõ hõ
belle nec generose titulo tenus uendicamꝯ. quas ubi adi¬
pisa centorigit tune erectus atq sublimis amimus faci sini
& apuia se de apud alios perapit ubetenium frudlm¬

Expanded text:
Penos atque Romanos, aut Athenienses Lacedemoniosque Penos atque Romanos, aut Athenienses Lacedemoniosque exarsit. 15 Recepta itaque insula, rex Ferdinandus Siciliequoque regem nominari voluit, quod antea noluisse haud in postrema equidem magnanimitatis parte posuerim. Nam quas res nec possidemus nec possidere contendimus, eas non belle nec generose titulo tenus vendicamus. Quas ubi adipisci contigit, tunc erectus atque sublimis animus facti sui, et apud se et apud alios percipit uberrimum fru
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris eisterne produdi ⁊ nhicem optauerat q̃ nuint
ulue reduti intenebras. Ita totapti aiem ⁊ ełbus inuo¬
lutus ae plens ieteticus tarq̃ s mars in aduiltetioduis. inus
cium ad transitum notoeim atq bonistotum ur rotu
fatirmi nellet auertere. prohiberetur ne illis posteraotra
ostenderde Nec quod cibo ac potu caruerit eo dis dolint
ed qđ ea quȩ nisi remotis arburis decore nonfuantt
presentib axbitris facere non licuit  Receptus uesperi
Sodem unde fugerat: si fugisse est e carcere inlaquerim
intidere alis quoq iudibriis non caruit : donis rege
ferdmando postente perleg deum suum pmidus produdꝗ
est ac legato te aditus. A quo solutus ad regem protmus
in cataloniam barcelonamq se contulit & in pͥsimo
apud illum honore habitus est i. et hime exitum habine
denatus occupandȩ Siahie bernardi cãptere cui ⁊
pes propere ce ssisset haud minus inter bispanos ita¬
licosq dellum excitasset: ꝗͣ olim procadem insula inter

Expanded text:
tenebris cisterne produci in lucem optaverat, quam nunc e luce reduci in tenebras. 12 Ita totum diem retibus involutus ac plane irretitus, tanquam Mars in adulterio Veneris, cum ad transitum notorum atque honestorum virorum faciem vellet avertere, prohiberetur, ne illis posteriora ostenderet. Nec quia cibo ac potu caruerit eo die doluit, sed quia ea, que nisi remotis arbitris decore non fiunt, presentibus arbitris facere non licuit. 13 Receptus vesperi eodem unde fugerat si fugisse est e carcere in laqueum incidere, aliisquoque ludibriis non caruit, donec, rege Ferdinando poscente per legatum suum, iunctus productus est ac legato traditus. A quo solutus, ad regem protinus in Cataloniam Barcelonamque se contulit et in pristino apud illum honore habitus est. 14 Hunc exitum habuit conatus occupande Sicilie Bernardi Caprere: cui si res prospere cessisset, haud minus inter Hispanos Italicosque bellum excitasset, quam olim pro eadem insula inter
Abbreviated transcription (Latin):
mnurbenqua ⁊ iulla populis in ea instila frequentiere tanin
sibi fimebat Regma prȩcipuie post adienitemtleget er ibĩ
mota a frequentia granorum esset Et legato eumadibentus
securiorem et magis indiligentem ⁊eddctet gel oguentus
maturandum erat anteq̃ quod suspicabatur algparie siuberet
taq compositis insidiis onima itinera oosidet etecis icereta
ad monere aut legati se prius adrre possent neuli illodibuo
ab eppids bernardi que illic multa possidebareter plo terduo¬
rrm uersis patuit. eoꝙ petcum & actini qui pestea fuit
striba portionis niitumi legdtorim ub enttui sti penta fut
ad paner mum esset prnnid quoq dic ad seciemre ducro die
een dumidiato apud seteimuit inoppido alcario d ednme¬

Expanded text:
in urbe, qua nulla populis in ea insula frequentior est, nihil in urbe, qua nulla populis in ea insula frequentior est, nihil sibi timebat regina, precipue post adventum legatorum. 2 mota a frequentia vicinorum esset et legatorum adventus securiorem et magis indiligentem redderet. Et alioquin maturandum erat, antequam, quod suspicabatur, a legatis iuberetur. 3 Itaque compositis insidiis, omnia itinera obsidet, nequis reginam admonere aut legati se prius adire possent. Nulli illo triduo ab oppidis Bernardi, que illic multa possidebat, iter Panormum versus patuit. Eoque Petrum Martini, qui postea fuit scriba portionis, nuntium legatorum iubentium triremim, que ad Panormum esset, primoquoque die ad se venire, duobus diebus et dimidiato apud se retinuit in oppido Alcamo.
Abbreviated transcription (Latin):
uussent si uincentem reperissent / Mam supiriores in
bello aduiare tutus est / sic meliorem nadti regnie con¬
dicionem se illi nee mentiebantur, auxilio uerrisse dixerãt
Atq ita soluta obsidio recuperata nebs & regnia sme trepida¬
tions itnanem imposiea est: Sanciusq nequam dnsa
eeataloma drepanum appulsi sunt missi ad recorit¬
lianduni bernardum cum regina & sautio consulen¬
dumo regno nequid tale in sicilia quale apud eos
aut deterius acouderet. ¶enerat arites Rlegma iaz
panormoim tenebatq se iudonio regia quȩ diatur illog
lirgua hosterium posta super litus maris a fronte uero
ad caput ingentis placrę de fori qua ad mare exitiir
quondam aperdo prospectu nime quantum ip̃m forum ac
campus ea forgiail inspetem mut prospeeuim inter¬
sepentibas inquorum pene extremo aorta ẽ quȩ non nimq̃
ilehenenti aquuilone nudis ablintur. hat indeno tantũg

Expanded text:
iuvissent, si vincentem reperissent nam superiores in iuvissent, si vincentem reperissent nam superiores in bello adiuvare tutius est, sic meliorem nacti regine conditionem, se illi, nec mentiebantur, auxilio venisse dixerunt. Atque ita soluta obsidio, recuperata urbs et regina sine trepidatione in navem imposita est. Sanciusque, nequam ansam e Catalonia Drepanum appulsi sunt, missi ad reconciliandum Bernardum cum regina et Sancio consulendumque regno, nequid tale in Sicilia quale apud eos aut deterius accideret. XV 1 Venerat autem regina iam Panormum tenebatque se in domo regia, que dicitur illorum lingua hosterium, posita super litus maris, a fronte vero ad caput ingentis platee et fori; qua ad mare exitur, quondam aperto prospectu, nunc quantum ipsum forum ac campus est fornicibus in speciem muri prospectum intersepientibus, in quorum pene extremo porta est, que nonnunquam vehementi aquilone undis alluitur. Hac in domo tantaque
Abbreviated transcription (Latin):
can senesdens ac lanuudum rednite grator sacunt
oiucos y roles belli rpentem cõtrabitur pons ipe solit
nultos  mertules nuleri qudem ium metu s̃ ami en hent
inmare exposuit sed naiori dolore damnoq regmę qͣ coꝵ
qui deciderunt: quippe eo ip̃o tempore qub trepida illa
ad descendendum in pontera & inde intriremim acai-¬
noitur pons interruptus est atq ea precipue parte qua
descendendum enit. Sie emm tabulata at trabes distesto
atq euerse sunt ut quasi dedita opera exitum adeuaden¬
dum interremim intersepsernit  Sed patefata porta
muri ab auxiliarib qui inulteriora tr ansieranthutiq
adiuuantib nautias & iis qui in arce erant cȩteq
ꝑ portam non fugiendo sed se recipiendo angressi pots¬
untur ulterioribus castris inurbem aut quodinq
poterant plerisq capreranis militibus qui in iis castris
fuerant fuga tendentib: Cȩteri aut capti sunt. aut
ad ueniam petendam priusꝙ̃ caperentur se tontuletut

Expanded text:
iam senescens ac languidum redintegrat; et cum omnis moles belli in pontem contrahitur, pons ipse solvitur multosque mortales maiori quidem cum metu quam cum noxa in mare exposuit, sed maiori dolore damnoque regine quam eorum qui deciderunt. Quippe eo ipso tempore, quo trepida illa ad descendendum in pontem et inde in triremim accingitur, pons interruptus est, atque ea precipue parte, qua descendendum erat. Sic enim tabulata ac trabes disiecte atque everse sunt, ut quasi dedita opera exitum ad evadendum in triremim intersepserint. 9 Sed patefacta porta muri ab auxiliaribus qui in ulteriora transierant, utique adiuvantibus nauticis et iis qui in arce erant, ceteri, per portam non fugiendo sed se recipiendo ingressi, potiuntur ulterioribus castris, in urbem aut quocunque poterant plerisque Capreranis militibus qui in iis castris fuerant fuga tendentibus. Ceteri aut capti sunt, aut ad veniam petendam, priusquam caperentur, se contulerun
Abbreviated transcription (Latin):
U erum dum ita transadum᷑ esset intenitegem ee cro. ssi penitie¬
ranap cmnedirns fieti ceptum fedeticus puer qui & ipse
fsaerat compettor idemo ebmes limnȩ urbems angbassus es
co appa ratui uie rrx ele gantioti martinum patee ant aar
uidiosuis est ueeilum permixtis aragonis acsicillo̧ scignio
et ad oeii cieeilli maghi tudmem seritio quoq simbris
lentino ere tificio ador nantibus hunt insmnodisme erediam
urbemo splentlido uelatus sagulo lente actriumphin siso la
equis euntibus ferebatur quatimq transibat maribus ei
Anums e bona precantibus non nullis illa cennantiens ul¬
troq mnseraneib desidetio parentum regima nonmnlbec uar

Expanded text:
erum dum ita transactum esset inter regem et comitem iamque concilium fieri ceptum, Federicus puer, qui et ipse fuerat competitor idemque comes Lune, urbem ingressus est eo apparatu, ut vix elegantiori Martinum patrem aut Martvidiosius est, vexillum permistis Aragonie ac Sicilie signis et ad regii vexilli magnitudinem, sericisquoque fimbriis valentino artificio adornantibus. 3 Hunc in modum per mediam urbem splendido velatus sagulo, lente ac triunphantis ritu equis euntibus ferebatur, quacunque transibat maribus ei feminisque bona precantibus, nonnullis illacrimantibus, ultroque miserantibus desiderio parentum regum, nonnullis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
heporaudlue ⁊ necbo ficdie ⁊cqulus uest capillo toto corpore madenri
et hocent uix ceetdibile uidetitm exphiuuia ENtq hnc fint bencendi
tarceris exitus sed in locum transitus omnni carcere plorẽ
fesum e fambarem beniunolimq exisimat tentar prctio cotrũ¬
pere das e oo se e liberetur opera ilius ut solent qul uita ridirãt
mmorites aureos in presentia anteq̃ illint pedem daterat picutit
aurtos n eristos uespondet se ca nocte deliberare uele talq spatius
clam e ppttrat. Rem confestim ad sanstrum defert. subetratint
mare petenti apnuat pecunnamiq inmanum tradi dibi cua
ceteraq que agenda stnt docetur Mane delibȩtatim taibe
ess eat  adiuuare calamitosum Iunt se utperetardus gx¬
cogtarat. e fenesoa turris eum perfineo demnissim ett
probima nade detertia uigilia sunsiso fimeemnnenatant
c alligus ad genua complitatis uluantem antic

Expanded text:
Bernardus, modo Sicilie regulus, veste, capillo, toto corpore madenti, Bernardus, modo Sicilie regulus, veste, capillo, toto corpore madenti, et hoc, ut vix credibile videatur, ex pluvia. 5 Atque hic fuit horrendi carceris exitus; sed in locum transitus omni carcere graviorem, esse familiarem benivolumque existimat, temptat pretio corrumpere, daturum se, si liberetur opera illius ut solent qui vita periclitantur montes aureos, in presentia, antequam illinc pedem efferat, mille aureos. 7 Custos respondet se ea nocte deliberare velle idque spatium dari impetrat. Rem confestim ad Sancium defert. Iubetur ut mane petenti annuat, pecuniamque in manum tradi sibi curet ceteraque que agenda sint docetur. Mane deliberatum sibi esse ait adiuvare calamitosum, iurat se, ut Bernardus excogitarat, e fenestra turris eum per funes demissurum. Proxima nocte de tertia vigilia, summisso fune, Bernardus, caligis ad genua complicatis nulla amic