comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim interest utrum aliquis beneficium nobis det sua causa: an
etiam sua & nostra: ille qui totus ad se spectat & nobis prodest:
quia aliter sibi prodesse non potest: eo mihi loco est:quo qui peco
ri hibernum & estiuum pabulum prospicit: eo etiam loco est quo
qui captiuos suos ut incommodius ueneant pascit. & opimos bo¬
ues saginat ac defricat: quo lanista qui familiam suam sum¬
ma cura exercet atq ornat. Multum ut ait cleantes a beneficio
distat negotiatio. Rursum non sum tam iniquus ut nihil ei¬
debeam: qui cum mihi utilis esset: fuit & sibi. Non enim exigo
ut mihi sine respectu sui consulat: immo etiam opto ut benefi¬
cium mihi datum uel magis danti profuerit. dum modo id qui¬
dabat duos intuens dederit: & inter me seq diuiserit: licet id
ipse ex maiori parte possideat. Si modo me in consortium ad¬
misit: si duos cogitauit. ingratus sum non solum iniustus: nisi

Expanded text:
enim interest, utrum aliquis beneficium nobis det sua causa an enim interest, utrum aliquis beneficium nobis det sua causa an et sua. Ille, qui totus ad se spectat et nobis prodest, quia aliter prodesse sibi non potest, eo mihi loco est, quo, qui pecori suo hibernum et aestivum pabulum prospicit; eo loco est, quo, qui captivos suos, ut commodius veneant, pascit et ut opimos boves saginat ac defricat, quo lanista, qui familiam summa cura exercet atque ornat. Multum, ut ait Cleanthes, a beneficio distat negotiatio. Rursus non sum tam iniquus, ut ei nihil debeam, qui, cum mihi utilis esset, fuit et sibi; non enim exigo, ut mihi sine respectu sui consulat, immo etiam opto, ut beneficium mihi datum vel magis danti profuerit, dum modo id, quidabat duos intuens dederit et inter me seque diviserit. Licet id ipse ex maiore parte possideat, si modo me in consortium admisit, si duos cogitavit, ingratus sum, non solum iniustus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi profuit: parum est profuisse nisi uoluit. Futa illi aliquem do¬
nare uoluisse: nec dedisse. Animum quidem eius habeo sed bene¬
ficium non habeo: quod consumat & res & animus. Quem admo¬
dum ei qui uoluit mihi pecuniam credere: sed non dedit: nihil de¬
beo: ita ei qui uoluit beneficium mihi dare sed non potuit: ami¬
cus quidem ero: sed obligatus non: & uolo ei aliquid prestare. nã
& ille uoluit mihi. Ceterum si benigniore usus fortuna prestitero
beneficium dedero non gratiam retulero: ille mihi gratiam re¬
ferre debebit. Hinc initium fiet: a me numerabitur. Intelligo
iam quid uelis querere: non opus est te dicere: uultus tuus loqui¬
tur. Siquis sua nobis causa profuit. ei ne deberetur aliquid. Hoc
enim te sepe conquerentem audio: quod quedam homines sibi:
prestant. aliis imputant. Dicam mi liberalis. sed prius istam que¬
stiunculam diuidam: & rem equam a non equa separabo. Multũ

Expanded text:
nisi profuit ; parum est profuisse, nisi voluit. Puta enim aliquem donisi profuit ; parum est profuisse, nisi voluit. Puta enim aliquem donare voluisse nec donasse ; animum quidem eius habeo, sed beneficium non habeo, quod consummat et res et animus. Quemadmodum ei, qui voluit mihi quidem pecuniam credere, sed non dedit, nihil debeo, ita ei, qui voluit mihi beneficium dare, sed non potuit, amicus quidem ero sed non obligatus ; et volam illi aliquid praestare nam et ille voluit mihi, ceterum, si benigniore usus fortuna praestitero, beneficium dedero, non gratiam rettulero. Ille mihi gratiam referre debebit ; hinc initium fiet, a me numerabitur. Intellego iam, quid velis quaerere ; non opus est te dicere ; vultus tuus loquitur. " Si quis sua nobis causa profuit, eine," inquis, " debetur aliquid ? Hoc enim saepe te conquerentem audio, quod quaedam homines sibi praestant, aliis imputant." Dicam, mi Liberalis ; sed prius istam quaestiunculam dividam et rem aequam ab iniqua separabo. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
quod beneficium non esset si optime ac plenissime uoluntati for¬
tuna de fuisset: id eque beneficium non est: nisi fortunam uolun¬
tas antecessit. Non enim profuisse te mihi oportet ut obhoc tibi
obliger: sed ex destinato profuisse. Cleantes exemplo huiusmodi
utitur: ad querendum inquit & accersiendum ex achademia
platonem duos pueros misi: alter totam porticum perscrutatus
est: alia quoque loca inquibus illum inueniri posse sperabat per¬
currit & domum non minus lassus ꝗͣ irritus rediit: alter apud
proximum circulatorem resedit: & dum uagus atq erroneus uer¬
naculis congregatur & ludit: transeuntem platonem quem nõ
quesierat inuenit. Illum inquit laudabimus puerum qui quã¬
tum in se erat quod iussus est fecit: hunc feliciter inertem casti¬
gabimus. Uoluntas est que apud nos ponit officium. Cuius uide
quod officium sit: ut me debito obstringat: parum est illi uelle:

Expanded text:
quod beneficium non esset, si optimae ac plenissimae voluntati forquod beneficium non esset, si optimae ac plenissimae voluntati fortuna defuisset, id aeque beneficium non est, nisi fortunam voluntas antecessit. Non enim profuisse te mihi oportet, ut ob hoc tibi obliger, sed ex destinato profuisse. Cleanthes exemplo eiusmodi utitur : " Ad quaerendum," inquit, " et accersendum ex Academia Platonem duos pueros misi. Alter totam porticum perscrutatus est, alia quoque loca, in quibus illum inveniri posse sperabat, percucurrit et domum non minus lassus quam irritus redit ; alter apud proximum circulatorem resedit et, dum vagus atque erro vernaculis congregatur et ludit, transeuntem Platonem, quem non quaesierat, invenit. Illum, inquit, laudabimus puerum, qui, quantum in se erat, quod iussus est, fecit; hunc feliciter inertem castigabimus." Voluntas est, quae apud nos ponit officium ; cuius vide quae condicio sit, ut me debito obstringat. Parum est illi velle,
Abbreviated transcription (Latin):
eripuit: quosdam ne adruinam domus sue occurrerent: inimi¬
cus uadimonio tenuit: Ne in piratarum manus peruenirent
quidam naufragio consecuti sunt: ne his tamen beneficium de¬
bemus quia sensum officii casus est: nec inimico: cuius nos lis ser¬
uauit dum uexat ac detinet. Non est beneficium nisi quod a
bona uoluntate proficiscitur: nisi illud quod cognoscit qui dedit.
Profuit aliquis mihi dum nesciuit: nihil illi debeo: profuit cum uel¬
let nocere: imitabor ipsum. Ad primum illud reuertamur ut gra¬
tiam referam: aliquid a me uis: ipse ut beneficium mihi daret.
nihil fecit: ut ad alterum transeamus: uis me huic gratiam re¬
ferre: ut quod anolente accepi uolens reddam: Nam quid de
tertio loquar: qui ab iniuria in beneficium delapsus est: ut bene¬
ficium tibi debeam parum est uoluisse te dare: ut non debeam sa¬
tis est noluisse. Beneficium enim uoluntas nuda non efficit. sed

Expanded text:
eripuit ! Quosdam, ne ad ruinam domus suae occurrerent, inimieripuit ! Quosdam, ne ad ruinam domus suae occurrerent, inimicus vadimonio tenuit ; ne in piratarum manus pervenirent, quidam naufragio consecuti sunt ; nec his tamen beneficium debemus, quia extra sensum officii casus est, nec inimico, cuius nos lis servavit, dum vexat ac detinet. Non est beneficium, nisi quod a bona voluntate proficiscitur, nisi illud adcognoscit, qui dedit. Profuit aliquis mihi, dum nescit: nihil illi debeo. Profuit, cum vellet nocere : imitabor ipsum. Ad primum illum revertamur. Ut gratiam referam, aliquid facere me vis ? Ipse, ut beneficium mihi daret, nihil fecit ! Ut ad alterum transeamus, vis me huic gratiam referre, ut, quod a nolente accepi, volens reddam ? Nam quid de tertio loquar, qui ab iniuria in beneficium delapsus est ? Ut beneficium tibi debeam, parum est voluisse te dare ; ut non debeam, satis est noluisse. Beneficium enim voluntas nuda non efficit, sed,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Quodam ipsa que premebat potentia eripuit. & iudice
quem damnaturi erant cause gratia damnare noluerunt: non
tam hi beneficium reo dederunt: ꝗͣ profuerunt: quia quo mis¬
sum sit telum. non quo peruenerit queritur. & beneficium ab¬
iniuria distinguit: non euentus sed animus. Aduersarius me¬
us dum contraria dicit. & iudicem superbia offendit & in unum
testem temere causam dimittit: meam erexit: non quero an
pro me errauerit: contra me quidem uoluit. Nempe ut ingra¬
tus sim uelle debeo idem facere. quod ille ut beneficium daret
debuit. Nunquid iniquius est aliquid homine: qui eum odit
a quo in turba calcatus aut respersus: aut quo nollet impulsus
est : At quicquid est aliud quod illum querele eximat cum in
re sit iniuria: nihil melius est ꝗͣ nescire quid faciat. Eadem res
efficit. ne hic beneficium dederit: ne ille iniuriam fecerit: &
amicum & inimicum uoluntas facit: ꝗͣmultos militie morbus

Expanded text:
dit. Quosdam ipsa, quae premebat, potentia eripuit, et iudices, dit. Quosdam ipsa, quae premebat, potentia eripuit, et iudices, quem damnaturi erant causae, damnare gratiae noluerunt. Non tamen hi beneficium reo dederunt, quamvis profuerint, quia, quo missum sit telum, non quo pervenerit, quaeritur, et beneficium abiniuria distinguit non eventus sed animus. Adversarius meus, dum contraria dicit et iudicem superbia offendit et in unum testem temere rem1 demittit, causam meam erexit ; non quaero, an pro me erraverit : contra me voluit. Nempe, ut gratus sim, velle debeo idem facere, quod ille, ut beneficium daret, debuit. Num quid est iniquius homine, qui eum odit, a quo in turba calcatus aut respersus aut, quo nollet, impulsus est ? Atqui quid est aliud, quod illum querellae eximat, cum in re sit iniuria, quam nescisse, quid faceret ? Eadem res efficit, ne hic beneficium dederit, ne ille iniuriam fecerit ; et amicum et inimicum voluntas facit. Quam multos militiae morbus
Abbreviated transcription (Latin):
uehiculo debere beneficium: an ei qui eque per ista propositum be¬
neficiendi nullum habuit: sed profuit casu: Beneficium aliꝗs
nesciens accipit: nemo anesciente. Quomodo multos fortuita sa¬
nant: nec ideo remedia sunt: & in flumen cecidisse alicui frigo¬
re magno causa sanitatis fuit. Quomodo quorundam flagellis
quartana discussa est: & metus repentinus animum in aliam cu-¬
ram auertendo suspectas horas fefellit. Nec ideo quicquam hoꝵ
etiam si saluti fuit salutare est: sic quedam nobis prosunt dum
nolunt: immo quia nolunt. Non tamen illis ideo beneficium
debemus: quod pernitiosa illorum consilia fortuna deflexit in
melius: an existimas me ei debere quicquam cuius manus cum
me peteret percussit hostem meum: qui nocuisset nisi errasset:
Sepe hostis dum aperte peierat. etiam ueris testibus ab rogauit fi¬
dem: & reum uelut factione circunuentum: miserabilem reddi¬

Expanded text:
vehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam ista propositum bevehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam ista propositum bene faciendi nullum habuit, sed profuit casu ? Beneficium aliquis nesciens accipit, nemo a nesciente. Quomodo multos fortuita sanant nec ideo remedia sunt, et in flumen alicui cecidisse frigore magno causa sanitatis fuit, quomodo quorundam flagellis quartana discussa est et metus repentinus animum in aliam curam avertendo suspectas horas fefellit nec ideo quicquam horum, etiam si saluti fuit, salutare est, sic quidam nobis prosunt, dum nolunt, immo quia nolunt ; non tamen ideo illis beneficium debemus, quod perniciosa illorum consilia fortuna deflexit in melius. An existimas me debere ei quicquam, cuius manus, cum me peteret, percussit hostem meum, qui nocuisset, nisi errasset ? Saepe testis, dum aperte peierat, etiam veris testibus abrogavit fidem et reum velut factione circumventum miserabilem reddi
Abbreviated transcription (Latin):
huic moueri potest: si totiens illo cogitationem nostram con¬
uerteremus: beneficium nullum esse nisi quod ad nos primũ
aliqua cogitatio defert amica & benigna. Itaꝙ nec flumini-¬
bus gratias agimus. quanuis aut magna nauigia patiantur:
& ad subuehendas copias largo ac peremni alueo currant: aut
piscosa & amena pinguibus aruis interfluant. Nec quisquam
nilo beneficium se debere iudicat: non magis ꝗͣ odium si immo¬
dicus superfluxit: tardeq decessit. Nec uentus beneficium dat:
licet lenis ac secundus aspiret: nec utilis ac salubris cibus. Nam
qui beneficium mihi daturus est: debet non tantum prodesse sed
uelle: ideo nec mutis animalibus quicquam debetur. Nam ꝗͣmul
estu laborantes ramorum opacitas texit: Quid autem interest
utrum mihi qui nescit profuerit: an qui scire non potuit: cum
utrique uelle defuerit: Quid interest utrum me iubeas naui aut

Expanded text:
huic moveri potest, si totiens illo cogitationem nostram conhuic moveri potest, si totiens illo cogitationem nostram converterimus beneficium nullum esse, nisi quod ad nos primum aliqua cogitatio defert, deinde amica et benigna. Itaque nec fluminibus gratias agimus, quamvis aut magna navigia patiantur et ad subvehendas copias largo ac perenni alveo currant aut piscosa et amoena pinguibus arvis interfluant ; nec quisquam Nilo beneficium debere se iudicat, non magis quam odium, si immodicus superfluxit tardeque decessit ; nec ventus beneficium dat, licet lenis et secundus adspiret, nec utilis et salubris cibus. Nam qui beneficium mihi daturus est, debet non tantum prodesse, sed velle. Ideo nec mutis animalibus quicquam debetur : et quam maestu laborantes ramorum opacitas texit ! Quid autem interest, utrum mihi, qui nescit, profuerit, an qui scire non potuit, cum utrique velle defuerit ? Quid interest, utrum me iubeas navi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ne facta inter se beneficii & iniurie. Uideo an mihi etiam ultro
debeatur: quomodo siquis scriptis nostris alios superne imprimit
uersus priores litteras non tulit: sed abscondit: sic beneficium
superueniens in iuria apparere non patitur: uultus tuus cui me¬
regendum tradidi colligit rugas & attrahit frontem: quasi lõ¬
gius ex eam uideris mihi dicere: quo mihi tantum dexter abis:
huc dirige cursum: litus ama: non possum magis. Itaq sihic satis
factum existimas: illo transeamus. An ei debeatur aliquid qui
nobis inuitus profuit: hoc apertius potui dicere nisi propositio es¬
se deberet confusior: ut distinctio statim subsequuta ostenderet
utrunque queri: an ei deberemus qui nobis dum noluit profuit.
an & ei qui dum nescit. Nam siquis coactus aliquid boni fecit.
quin nos non obliget. manifestius est ꝗͣ ut ulla in hoc uerba im¬
pendenda sint: & hec questio facile expedietur: & siqua similis

Expanded text:
ne facta inter se beneficii et iniuriae videbo, an mihi etiam ultro ne facta inter se beneficii et iniuriae videbo, an mihi etiam ultro debeatur. Quomodo, si quis scriptis nostris alios superne imprimit versus, priores litteras non tollit, sed abscondit, sic beneficium superveniens iniuria apparere non patitur. Vultus tuus, cui regendum me tradidi, colligit rugas et trahit frontem, quasi longius exeam. Videris mihi dicere : Quo tantum mihi dexter abis ? Huc derige cursum, litus ama. Non possum magis. Itaque, si huic satis factum existimas, illo transeamus, an ei debeatur aliquid, qui nobis invitus profuit. Hoc apertius potui dicere, nisi propositio deberet esse confusior, ut distinctio statim subsecuta ostenderet utrumque quaeri, et an ei deberemus, qui nobis, dum non vult, profuit, et an ei, qui, dum nescit. Nam si quis coactus aliquid boni fecit; quin nos non obliget, manifestius est, quam ut ulla in hoc verba impendenda sint. Et haec quaestio facile expedietur et si qua similis
Abbreviated transcription (Latin):
quid in nostra scola iuris sit uosscitis. Separantur actiones & de
eo quod agimus. De eodem nobiscum agitur. Confunditur for¬
mula: siquis apud mepecuniam deposuerit: idem postea furtũ
mihi fecerit: & ego cum illo furti agam: & ille mecum depositi
Que preposuisti mihi liberasti exempla certis legibus continentur:
quas necesse est sequi. Lex legi non miscetur: utraque sua uia it:
Depositum habet actionem propriam: tam me hercules ꝗͣ furtum:
Beneficium nulli legi subiectum est: me arbitro utitur: licet me
erit: tum comparare utrum plus debeatur mihi an debeam. In
illis nihil est nostre potestatis: eundum est qua ducimur: in be¬
neficio tota potestas mea est. Ego itaq iudico: non separo illa
nec diduco: sed in iurias & beneficia ad eundem iudicem mitto:
alioquin iubes me eodem tempore & amare & odisse & queri
& gratias agere. Quod natura non recipit: potius comparatio¬

Expanded text:
quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones nec de quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones nec de eo, quod agimus, et de eo, quod nobiscum agitur, confunditur formula. Si quis apud me pecuniam deposuerit, idem postea furtum mihi fecerit, et ego cum illo furti agam et ille mecum depositi." Quae proposuisti, mi Liberalis, exempla certis legibus continentur, quas necesse est sequi. Lex legi non miscetur, utraque sua via it. Depositum habet actionem propriam tam mehercules quam furtum. Beneficium nulli legi subiectum est, me arbitro utitur ; licet mierit, tum pronuntiare, utrum plus debeatur mihi an debeam. In illis nihil est nostrae potestatis, eundum est, qua ducimur ; in beneficio tota potestas mea est, ego iudico. Itaque non separo illa nec diduco, sed iniurias et beneficia ad eundem iudicem mitto. Alioqui iubes me eodem tempore et amare et odisse et queri et gratias agere, quod natura non recipit. Potius comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
ni cum omnis solutio non idem reddat sed tantundem: Nam &
pecunam dicimur reddidisse quanuis numerauerimus pro argen¬
teis aureos: quanuis non interuenerint nummi: sed delegatio¬
ne & uerbis perfecta solutio fit. Uideris mihi dicere perdis ope¬
ram. Quorsum enim pertinet scire me an maneat quod debetur:
Iuris consultorum iste acute ineptie sunt: qui hereditatem neg¬
ant usucapi posse: sed ea que inhereditate sunt: tanquam quic¬
quam aliud sit hereditas ꝗͣ ea que inhereditate sunt. Illud poti¬
us mihi distingue quod potest adrem pertinere. Cum idem homo
beneficium mihi dedit & postea fecit iniuriam: utrum & bene¬
ficium illi reddere debeam & me ab illius iniuria uindicare:
ac ueluti duobus nominibus separatim respondere: an alterum
alteri contribuere: & nihil negocii habere: ut beneficium iniuria
tollatur: & iniuria beneficio. Illud enim uideo in hoc foro fieri:

Expanded text:
ni ? cum omnis solutio non idem reddat, sed tantundem. Nam et ni ? cum omnis solutio non idem reddat, sed tantundem. Nam et pecuniam dicimur reddidisse, quamvis numeraverimus pro argenteis aureos, quamvis non intervenerint nummi, sed delegatione et verbis perfecta solutio sit. Videris mihi dicere : " Perdis operam ; quorsus enim pertinet scire me, an maneat, quod non debetur? Iuris consultorum istae acutae ineptiae sunt, qui hereditatem negant usu capi posse sed ea, quae in hereditate sunt, tamquam quicquam aliud sit hereditas, quam ea, quae in hereditate sunt. Illud potius mihi distingue, quod potest ad rem pertinere, cum idem homo beneficium mihi dedit et postea fecit iniuriam, utrum et beneficium illi reddere debeam et me ab illo nihilo minus vindicare ac veluti duobus nominibus separatim respondere an alterum alteri contribuere et nihil negotii habere, ut beneficium iniuria tollatur, beneficio iniuria. Illud enim video in hoc foro fieri ;
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod non emeras possides. Extimatione facta debitor disce¬
de qui creditor ueneras. Inter beneficia quoque & iniurias ra-¬
tio confertur. Sepe inquam beneficium manet & non debetur:
si secuta est dantem penitentia: si miserum se dixit quod dede¬
rit: si cum daret suspirauit: uultum abduxit: perdere se credidit:
non donare. Si sua causa non mea donauit: sed non desiit insul¬
tare: gloriari & ubique iactare : & acerbum munus suum face¬
re.manet beneficium quanuis non debeatur: sicuti quedam pe¬
cunie de quibus creditori ius non dicitur: debentur sed non exi¬
guntur. Dedisti beneficium: iniuriam fecisti postea: & beneficio
gratia debetur: & iniurie ultio. Nec ego illi gratiam debeo: nec
ille mihi penam: ab altero alter ab soluitur. Cum dicimus bene¬
ficium illi reddidi: non dicimus illud nos quod acceperamus red¬
didisse: sed aliud pro illo: reddere est enim rem prore dare. Quid¬

Expanded text:
tum, quod non emeras, possides ; aestimatione facta debitor discetum, quod non emeras, possides ; aestimatione facta debitor discede, qui creditor veneras " ; inter beneficia quoque et iniurias ratio confertur. Saepe, inquam, beneficium manet nec debetur ; si secuta est dantem paenitentia, si miserum se dixit, quod dedisset, si, cum daret, suspiravit, vultum adduxit, perdere se credidit, non donare, si sua causa aut certe non mea dedit, si non desiit insultare, gloriari, ubique iactare et acerbum munus suum facere, manet beneficium, quamvis non debeatur, sicuti quaedam pecuniae, de quibus ius creditori non dicitur, debentur, sed non exiguntur. Dedisti beneficium, iniuriam postea fecisti; et beneficio gratia debebatur et iniuriae ultio ; nec ego illi gratiam debeo nec ille mihi poenam : alter ab altero absolvitur. Cum dicimus : " Beneficium illi reddidi," non hoc dicimus illud nos, quod acceperamus, reddidisse, sed aliud pro illo. Reddere est enim rem pro re dare ; quid
Abbreviated transcription (Latin):
sed impietas sequentium temporum commendationem omnis
prioris officii abstulit: non beneficium tollitur: sed beneficii
gratia & efficitur non ne habeam sed ne debeam. Tanquam pe¬
cuniam mihi aliquis credidit: sed domum meam incendit. Pen¬
satum est creditum damno: nec reddidi illi: nec tamen debeo.
odem modo & hic qui aliquid benigne aduersum me fecit: aliꝗd
liberaliter: sed postea multa superbe contumeliose crudeliter
cepissem. Uimbeneficiis suis attulit. Colonum suum non tenet:
quanuis tabellis manentibus: qui segetem eius conculcauit: qui
succidit arbusta: non quia recepit quod pepigerat: sed quia ne
reciperet effecit. Sic creditor debitori suo sepe damnatur : ubi
plus ex alia causa abstulit ꝗͣ ex credito petit. Non tantum inter
creditorem & debitorem iuidex est qui dicat pecuniam credidi¬
sti. Quid ergo est:pecus abegisti: seruum eius occidisti: argen¬

Expanded text:
sed impietas sequentium temporum commendationem omnis sed impietas sequentium temporum commendationem omnis prioris officii sustulit. Non beneficium tollitur, sed beneficii gratia, et efficitur, non ne habeam, sed ne debeam. Tamquam pecuniam aliquis mihi credidit, sed domum meam incendit. Pensatum est creditum damno ; nec reddidi illi, nec tamen debeo. Eodem modo et hic, qui aliquid benigne adversus me fecit, aliquid liberaliter, sed postea multa superbe, contumeliose, crudeliter, nihil accepissem ; vim beneficiis suis attulit. Colonum suum non tenet quamvis tabellis manentibus, qui segetem eius proculcavit, qui succidit arbusta, non quia recepit, quod pepigerat, sed quia, ne reciperet, effecit. Sic debitori suo creditor saepe damnatur, ubi plus ex alia causa abstulit, quam ex crediti petit. Non tantum inter creditorem et debitorem iudex sedet, qui dicat: " Pecuniam credidisti. Quid ergo est ? Pecus abegisti, servum eius occidisti, argen
Abbreviated transcription (Latin):
nestiores illas non solum sed tutiores facturus. Istud quod suspi¬
cis: quo te diuitem ac potentem putas: quandiu possides. sub no¬
mine sordido iacet. Domus est: seruus est: nummi sunt. Cum
donasti beneficium est. Fateris inquit aliquando nos benefici¬
um non debere ei a quo accepimus: ergo ereptum est. Multa sũt
propter que beneficium debere desinimus: non quia ablatum est¬
sed quia corruptum. Aliquis reum me defendit: sed uxorem meã
strupro uiolauit. Non abstulit beneficium: sed opponendo illi
parem iniuriam soluit me debito: & si plus lesit ꝗͣ antea profue¬
rat: non tantum gratia extinguitur: sed ulciscendi querendiq
libertas fit : ubi in comparatione beneficii preponderauit iniuria:
Ita non aufertur beneficium sed uincitur. Quidam tam duri:
quidam & tam scelerati patres sunt ut illos aduersari & euita¬
re ius fasq sit: nunquid illi abstulerunt que dederant: minime

Expanded text:
nestiores illas, non solum tutiores facturus. Istud, quod suspinestiores illas, non solum tutiores facturus. Istud, quod suspicis, quo te divitem ac potentem putas, quam diu possides, sub nomine sordido iacet. Domus est, servus est, nummi sunt ; cum donasti, beneficium est. Pateris," inquit, " nos aliquando beneficium non debere ei, a quo accepimus ; ergo ereptum est." Multa sunt, propter quae beneficium debere desinimus, non quia ablatum sed quia corruptum est. Aliquis reum me defendit, sed uxorem meam per vim stupro violavit ; non abstulit beneficium, sed opponendo illi parem iniuriam solvit me debito, et, si plus laesit, quam ante profuerat, non tantum gratia extinguitur, sed ulciscendi querendique libertas fit, ubi in comparatione beneficii praeponderavit iniuria ; ita non aufertur beneficium, sed vincitur. Quid ? non tam duri quidam et tam scelerati patres sunt, ut illos aversari et eiurare ius fasque sit ? Numquid ergo illi abstulerunt, quae dederant ? Minime,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitie certe inquacunque sortis humane leuitate. uno loco per¬
mansure: que quo maiores fuerint: hoc maiorem habebunt in¬
uidiam. Quid tanquam tuo parcis: procurator es. omnia ista
que uos tumidos & supra humana elatos obliuisci uos cogunt:
uestre fragilitatis. que ferreis claustris custoditis armati. que
ex alieno sanguine rapta uestro defenditis: propter que classes
cruentaturas maria deducitis: propter que quassatis urbes: igna¬
ri quantum telorum in aduersos fortuna compararet: propter
que ruptis totiem affinitatis amicitie. collegii federibus: inter
contendentes duos terrarum orbis elisus est: non sunt uestra. In
depositi causa sunt: iam iamq ad alium dominum spectantia:
aut hostes illa: aut hostilis animi successor inuadet. Queris quo¬
modo illa tua facias. dono dando. Consule igitur rebus tuis: &
certam tibi earum atq in expugnabilem possessionem para: ho¬

Expanded text:
divitiae certae in quacumque sortis humanae levitate uno loco perdivitiae certae in quacumque sortis humanae levitate uno loco permansurae; quae cum maiores fuerint, hoc minorem habebunt invidiam. Quid tamquam tuo parcis ? Procurator es. Omnia ista, quae vos tumidos et supra humana elatos oblivisci cogunt vestrae fragilitatis, quae ferreis claustris custoditis armati, quae ex alieno sanguine rapta vestro defenditis, propter quae classes cruentaturas maria deducitis, propter quae quassatis urbes ignari, quantum telorum in aversos fortuna comparet, propter quae ruptis totiens adfinitatis, amicitiae, collegii foederibus inter contendentes duos terrarum orbis elisus est, non sunt vestra. In depositi causa sunt iam iamque ad alium dominum spectantia ; aut hostis illa aut hostilis animi successor invadet. Quaeris, quomodo illa tua facias ? Dona dando. Consule igitur rebus tuis et certam tibi earum atque inexpugnabilem possessionem para ho
Abbreviated transcription (Latin):
natura reuocare quod dedit non potest. Beneficia sua interrũ¬
pit non rescindit.Qui moritur tamen uixit: qui amisit oculos
tamen uidit. Que ad nos peruenerunt ne sint effici potest: ne
fuerint non potest. Pars autem beneficii & quidem certissima
est: que fuit. Non nunquam usu beneficii longiore prohibem¬
ur: beneficium quidem ipsum non eraditur: licet omnes in hoc
uirtutes suas natura aduocet. Retro illi agere se non licet. Po¬
test eripi domus & pecunia & mancipium & quicquid est inquo
hesit beneficii nomen: ipsum uero stabile & immotum est.Nul¬
la uis efficiet ne hic dederit: ne ille acceperit. Egregie mihi
uidetur. M.antoninus apud rabirium poetam: cum fortunã
suam transeuntem uideat alio: & sibi nihil relictum preter ius
mortis: id quoque scito occupauerit exclamare: hoc habeo quod¬
cunque dedi. o quantum habere potuit si uoluisset. He sunt

Expanded text:
natura revocare, quod dedit, non potest. Beneficia sua interrumnatura revocare, quod dedit, non potest. Beneficia sua interrumpit, non rescindit : qui moritur, tamen vixit ; qui amisit oculos, tamen vidit. Quae ad nos pervenerunt, ne sint, effici potest, ne fuerint, non potest ; pars autem beneficii et quidem certissima est, quae fuit. Non numquam usu beneficii longiore prohibemur, beneficium quidem ipsum non eraditur. Licet omnes in hoc vires suas natura advocet, retro illi agere se non licet. Potest eripi domus et pecunia et mancipium et quidquid est, in quo haesit beneficii nomen ; ipsum vero stabile et immotum est ; nulla vis efficiet, ne hic dederit, ne ille acceperit. Egregie mihi videtur M. Antonius apud Rabirium poetam, cum fortunam suam transeuntem alio videat et sibi nihil relictum praeter ius mortis, id quoque, si cito occupaverit, exclamare : Hoc habeo, quodcumque dedi. O ! quantum habere potuit, si voluisset ! Hae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
UEDAM LIBFRALIS UIRO¬
RUM OPTIME EXERCENDI
TANTUM INGENII CAUSA
QUERUNTUR: ET SEMPER
EXTRA UAMIACENT. QUEDAMET DUMOUERUN¬
tur oblectamento sunt: & quesita usui. Omnium tibi copiam
faciam: tu illaut cumq tibi uisum erit: aut peragi iubeto: aut
ad explicandum ludorum ordinem induci. In his quoque si abi-¬
re protinus iusseris: non nihil actum erit. Nam etiam que di-¬
scere superuacuum est prodest cognoscere. Ex uultu igitun
tuo pendebo prout ille suaserit mihi: alia detinebo diutius
alia expellam & a capite agam. An beneficium eripi possit que¬
situm est. Quidam negant posse: non enim res est sed actio: quo¬
modo aliud est munus: aliud ipsa donatio: aliud qui nauigat
aliud ipsa nauigatio: & quanuis sine morbo eger non sit: non
tamen est idem eger & morbus. Ita aliud est beneficium ipsũ:
aliud quod adunum quenque nostrum beneficio peruenit.
Illud incorporale est: & irritum non fit: materia uero eius huc
& illuc iactatur & dominum mutat. Itaq non cupit ipsa re

Expanded text:
edam, Liberalis, virorum optime, exercendi tantum ingenii causa quaeruntur et semper extra vitam iacent ; quaedam et, dum quaeruntur, oblectamento sunt et quaesita usui. Omnium tibi copiam faciam ; tu illa, utcumque tibi visum erit, aut peragi iubeto aut ad explicandum ludorum ordinem induci. Quin his quoque, si abire protinus iusseris, non nihil actum erit ; nam etiam quae discere supervacuum est, prodest cognoscere. Ex vultu igitur tuo pendebo ; prout ille suaserit mihi, alia detinebo diutius, alia expellam et capite agam. An beneficium eripi posset, quaesitum est. Quidam negant posse ; non enim res est, sed actio. Quomodo aliud est munus, aliud ipsa donatio, aliud qui navigat, aliud navigatio, et, quamvis in morbo aeger sit, non tamen idem est aeger et morbus, ita aliud est beneficium ipsum, aliud quod ad unumquemque nostrum beneficio pervenit. Illud incorporale est, irritum non fit ; materia vero eius huc et illuc iactatur et dominum mutat. Itaque eum eripis, ipsa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit etiam superstitiosos facit. Diligentius dii coluntur irati:
Quis ergo fecit: Unde scire possum qui matrem custodit: Ago ca¬
usam legum: ne carnificem quem sacrilegis minantur: calamito¬
sis adhibeant. Deos ita uoluit ut que pro tam multis timeret. Con
fessio conscientie uox est. Confessio coacti & que fecit agnoscentis
uerbum est.

Expanded text:
fecit etiam superstitiosos facit. Diligentius dii coluntur irati. fecit etiam superstitiosos facit. Diligentius dii coluntur irati. Quis ergo fecit? Vnde scire possum qui matrem custodii? Ago causam legum, ne carnificem quem sacrilegis minantur, calamitosis adhibeant. Deos ita coluit ut quae tam pro multis timeret. Pars altera. Confessio conscientiae uox est. Confessio coacti et quae fecit agnoscentis uerbum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Acio iudices in foro quod domi feci. Matrem mori prohibeo. Quo¬
modo inquit fecisti: ouo loco: que sustuleras condidisti: Ne¬
rebat nec quicquam sacrilegis: nisi penam nouerat. Amissis duo¬
bus liberis sacrilega sibi uidebatur quod uiuebat. Non affutur¬
us ueni sed seruaturus. Alii pro reis rogant. Ego rogabo ream. Nul¬
lum habet accusator nisi in subselliis meis testem. Non est confessio
nisi cum accusator eruit. Negat rea: tortor expressit. Fert᷑ que¬
dam uiso contra spem filio expirasse. Sed ad mortem agit matris
magnum gaudium: quid magnus dolor : Mater habes non me¬
dioere solatium. Uides aliquid & deos perdere. Magis deos miseri
qͣbeati colunt. Non fecit sacrilegium mulier. Non fecit auus:
Non fecit orbata. Non fecit que custoditur. Non fecit que confi¬
tetur. Irata inquit diis sacrilegium potuit committere. Frangi¬
tur calamitosus animus: & ipsa se infelicitas damnat. Et hec con¬
ditio humana. uel pessimum habet: quod fortuna quos miseros

Expanded text:
acio, iudices, in foro quod domi feci: matrem mori prohibeo. Quomodo, inquid, fecisti? quo loco quae sustuleras condidisti? haerebat nec quicquam sacrilegi nisi poenam nouerat. Amissis duobus liberis sacrilega sibi uidebatur quod uiuebat. Non adfuturus ueni, sed seruaturus. Alii pro reis rogant, ego rogabo ream. Nullum habet accusator nisi in subselliis meis testem. Non est confessio nisi cum accusator eruit, negat rea, tortor expressit. Fertur quaedam uiso contra spem filio expirasse. si ad mortem agit matres magnum gaudium, quid magnus dolor? Mater, habes non mediocre solatium: uides aliquid et deos perdere. Magis deos miseri quam beati colunt. Non fecit sacrilegium mulier, non fecit anus, non fecit orbata, non fecit quae custoditur, non fecit quae confitetar. Irata, inquid, dis sacrilegium potuit committere. Frangitur calamitosis animus et ipsa se infelicitas dampnat et hoc condicio humana uel pessimum habet, quod fortuna quos miseros
Abbreviated transcription (Latin):
Ega nunc parricidam fuisse: quem scis esse piratam: dimisit
me in patrocinium suum: ut quia non occiderat: uideretur
nec ante uoluisse.Quis porro me uno miserior est: Uitam parri-¬
cide debeo.
EXTRA.

Expanded text:
ega nunc parricidam fuisse quem scis esse piratam. Dimisit me in patrocinium suum, ut quia non occiderat, uideretur nec ante uoluisse. Quis porro me uno miserior est? uitam parricidae debeo. Extra.
Abbreviated transcription (Latin):
Er ium metumq gesta non sint rata. lexs acta conuentu le¬
gibus facta rata sint. lex Expositum qui cognouerit solutis
alimentis rapiat. ¶ Quidam duos expositos sustulit: educauit.
Querenti patri naturali pollicitus est se indicaturum ubi essent. si
sibi alterum ex illis dedisset. Pactum interpositum est. Reddidit
illi duos. Repetit unum.

Expanded text:
er uim metumque gesta non sint rata. Pacta conuenta legibus facta rata sint. Expositum qui cognouerit solutis alimentis recipiat. Quidam duos expositos sustulit, educauit. quaerenti patri naturali pollicitus est se indicaturum ubi essent, si sibi alterum ex illis dedisset. pactum interpositum est. reddit illi duos, repetit unum.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu quodam. At illic initio pauci fuerunt: deinde reliqui non
ad me conuenerunt: sed ad incendium. Quod tamen populus spe¬
ctare maluit ꝗͣ ex tinguere. Lex non eum pũnit. propter quem
cetus factus est: sed eum a quo factus est. Non mihi tanti ultio
fuit ut amittere filium uellem. Et temptaui populum. rogare
nec potui.
PARS
ALTERA

Expanded text:
sensu quodam: at illic initio pauci fuerunt, deinde reliqui non sensu quodam: at illic initio pauci fuerunt, deinde reliqui non ad me conuenerunt, sed ad incendium, quod tamen populus spectare maluit quam extinguere. Lex non eum punit propter quem coetus factus est, sed eum a quo factus est. Non mihi tanti ultio fuit, ut amittere filium uellem; et temptaui populum rogare nec potui. Pars altera
Abbreviated transcription (Latin):
lsero si flere non licet magis flendum est. Imperare dolori
silentium non potest. Fuerunt expopulo qui dicerent hic:
meum filium: hic meam corrupit uxorem. Suum quisque illo & ig¬
nem attulit: & dolorem.Timeo fili ne dum te quero: in ossa raptoris
alicuius incidam. Ubi athenarum fides: Ubi hospitales inuicem
dextere. Capti inquam fili sumus. Dum licet fugiamus. Sed tanꝗͣ
aphilippo. Pariter apud filippum: certe uiri fuimus. Lacrime ⁊
mee uocantur incrimen. quasi ex quo olinthos capta est. flere de¬
sierim. Tantus scł sum: ut in ea ciuitate populum concitare potue¬
rim: in qua filium seruare non potui: Non quotiens conuenerint
in alium locum plures: cetus & concursus est: sed quotiens conuo¬
cati: quotiens parati: quasi adducem suum concurrerunt. Non
si una uicinia coit: aut transeuntium paucorum numerus afflu¬
xit: sed ubi totus: aut exmagna parte populus: ubi diuisa in par¬
tes ciuitas. Cetus multitudinis magne nomen est: coeuntis ex con¬

Expanded text:
sero si flere non licet magis flendum est. Imperari dolori silentium non potest. Fuerunt ex populo qui dicerent: meum filium, hic meam corrupit uxorem;” suum quisque illo et ignem adtulit et dolorem. Timeo, fili, ne dum te quaero in ossa raptoris alicuius incidam. Vbi Athenarum fides? ubi hospitales inuicem dexterae? Capti, inquam, fili, sumus; dum licet fugiamus, sed tamquam a Philippo. Pariter apud Philippum certe uiri fuimus. Lacrimae meae uocantur in crimen, quasi ex quo Olynthos capta est flere desierim. Tantus scilicet sum, ut in ea ciuitate populum concitare potuerim in qua filium seruare non potui. Non quotiens conuenerunt in aliquem locum plures coetus et concursus est, sed quotiens conuocati, quotiens parati quasi ad ducem suum concurrerunt; non si una uicinia coiit aut transeuntium paucorum numerus adfluxit, sed ubi totus aut ex magna parte populus, ubi diuisa est in partes ciuitas. Coetus multitudinis magnae nomen est coeuntis ex con
Abbreviated transcription (Latin):
Ridi declamatores: fidelius quos proposuerint colores tuẽ¬
tur. Non enim alicuius sententie dulcedo surrepit: nullũ
schema sollicitat. Sic que malam faciem habent: sepe pudice sũt.
N on animus illis deest: sed corruptor. Eallus iubius fuit tam ma¬
gne olim eloquentie ꝗͣ postea insanie. Cui hoc accidisse uni scio.
ut ad insaniam non casu caderet: sed iudicio perueniret. Nam
dum insanos imitatur: dum lenocinium ingenii furorem putat:
quod simulabat ad uerum redegit. Othomus pater edidit quat¬
tuor libros colorum: quos belle gallio noster antiphontis libros
uocat: tantum in illis somniorum est. Syriacus contra maximũ
stertinium a quo premebatur: cum comes eius fuisset: dixit. per
annos quindecim in offitio tuo fui. dic quid peccauerim: Sed
hec est consuetudo uestra: iniuriam uocatis finem seruitutis.
lusiurandum mariti & uxoris.
Ir & uxor urauerunt. ut siquid alteri accidisset: alter mo¬
reretur. Uir peregre profectus est. Misit nuntium uxori

Expanded text:
ridi declamatores fidelius quos proposuerint colores tuetur; non enim alicuius sententiae dulcedo subrepit, nullum schema sollicitat. sic quae malam faciem habent saepe pudicae sunt: non animus illis deest, sed corruptor. GALLVS VIBIVS fuit tam magnae olom eloquentiae quam postea insaniae; cui hoc accidisse uni scio, ut ad insaniam non casu caderet sed iudicio perueniret; nam dum insanos imitatur, dum lenocinium ingenii furorem putat, quod simulabat ad uerum redegit. OTHO IVNIVS pater edidit quatuor libros colorum, quos belle GALLIO noster Antiphontis libros uocat: tantum in illis somniorum est. SYRIACVS contra Maximum Stertinium a quo premebatur, cum comes eius fuisset, dixit: per annos quindecim in officio tuo fui, dic quid peccauerim? sed haec est consuetudo uestra, iniuriam uocatis finem seruitutis. iusiurandum mariti et uxoris. Vir et uxor iurauerunt, ut si quid alteri accidisset, alter moreretur. Vir peregre profectus est; misit nuntium uxori,
Abbreviated transcription (Latin):
go torta sum. Merito obiceres nisi te uindicassem. Etiam si
scisti de tẏrannicidio uiri: nec indicasti: non est beneficium
scelus non facere. Deinde nec scisti. Non enim tibi indicaui. Nec
tam magnum consilium uirilibus quoque animis graue commisi:
muliebri garrulitati: que id solum potest tacere quod nescit. Quo
tempore uxor torta est nihil adhuc de tyrannicidio cogitabam.
Postea cogitaui: & hec ipsa cogitandi mihi causa fuit uxoris ultio.
Si quod audierat tacuit. non beneficium est sed fides.

Expanded text:
go torta sum;” merito obiceres nisi te uindicassem. Etiamsi scisti de tyrannicidio uiri nec indicasti, non est beneficium scelus non facere. deinde nec scisti; non enim tibi indicaui nec tam magnum consilium, uirilibus quoque animis graue, commisi muliebri garrulitati, quae id solum potest tacere quod nescit. Quo tempore uxor torta est nihil adhuc de tyrannicidio cogitabam; postea cogitaui et haec ipsa mihi cogitandi causa fuit uxoris ultio. Si quod audierat tacuit, non beneficium est sed fides.
Abbreviated transcription (Latin):
Acinus indignum si inueniuntur manis que sepeliant eum
quem occiderunt sue. Sumpsit gladium. Uideo ardentes ocu¬
los in quem nescio. Quod sceleratum scio scelus cogitat. Nescio cu¬
ius sibi criminis conscius confugit ad mortem. Cuius inter scelera
etiam hoc est quod damnari non potest. Contra hos inuentum est
ut aliquid post mortem timerent. ne timent mortem. Nihil non
ausurus fuit qui se potuit occidere.
Fortis nolens ad patrem fortem redire
sdicauit quidam filium. Ille tacuit. Fortiter fecit. Petit pre¬
mio ad patrem reditum. Pater contradixit. Postea pater forti¬
ter fecit. Petit ad se filii reditum. Filius contradicit. Declam a¬

Expanded text:
acinus indignum si inueniuntur manus, quae sepeliant eum quem occiderunt suae. Sumsit gladium, uideo ardentes oculos — in quem, nescio; quod solum scio, scelus cogitat. Nescio cuius sibi criminis conscius confugit ad mortem, cuius inter scelera etiam hoc est, quod dampnari non potest. Contra hos inuentum est, ut aliquid post mortem timerent, qui non timent mortem. Nihil non ausurus fuit qui se potuit occidere. Fortis nolens ad patrem fortem redire. Abdicauit quidam filium; ille tacuit. fortiter fecit; petiit praemio ad patrem reditum; pater contradixit. postea pater fortiter fecit; petit ad se filii reditum; filius contradicit. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Sdicauit quidam filium. Abdicatus se contulit ad meretri.¬
cem: & ex ea sustulit filium. Eger ad patrem misit. Cum
uenisset commendauit ei filium: & decessit. Pater post mortem
illius in adoptionem recepit nepotem. Accusatur ab altero filio
dementie.

Expanded text:
dicauit quidam filium; abdicatus se contulit ad meretricem et ex ea sustulit filium. aeger ad patrem misit: cum uenisset, commendauit ei filium et decessit. pater post mortem illius in adoptionem recepit nepotem. accusatur ab altero filio dementiae.
Abbreviated transcription (Latin):
obicite priuigno parricidium: filio mendacium. Pars altera.¬
ic puer quis occiderit patrem. Dic aldaciter. Eundem nomi¬
nas quem populus. Nox placet sceleri. adulterii tempus. Oma.¬
gna in contrarium peruersitas seculi: Inuentus est qui patrem pos¬
set occidere: non posset nouercam. ostende istud non uulnus: sed
argumentum. ostende uulnus. Percussor ille quam timuit ne oc¬
cideret : Tam leuiter te uulnerauit illa dextera cui nec paries ob¬
stitit. nec pater: Nihil est puero teste certius. Nam & ad eo⁊
annos peruenit ut intelligat: & non ad eos quibus fingat.
EXTRA.

Expanded text:
Obicit priuigno parricidium, filio mendacium. DObicit priuigno parricidium, filio mendacium. Dic, puer, quis occiderit patrem; dic audaciter; eundem nominas quem populus. Nox placet sceleri, adulterii tempus. O magna in contrarium peruersitas seculi! inuentus est qui patrem posset occidere, non posset nouercam. Ostende istud non uulnus, sed argumentum. ostende uulnus: percussor ille quam timuit ne occideret! Tam leuiter te uulnerauit illa dextera, cui nec paries obstitit nee pater? Nihil est puero teste certius; nam et ad eos annos peruenit ut intellegat et non ad eos quibus fingat. Extra.
Abbreviated transcription (Latin):
Aluus qui diu cum cicerone iniquissimam litem de eloquen¬
tie principatu habuit: usque eo concitatus auctor fuit ut
in media oratione eius exclamaret uotinius reus. Rogo uos iudi¬
ces non si iste disertus: ideo me damnari oportet.
Quinquennis testis in procuratorem.
ortua quidam uxore exqua filium habebat duxit aliam. Su¬
stulit ex ea filium: habebat spetiosum procuratorem. Cum se¬
pe obiurgarent: nouerca & priuignus: iussit eum semigrare. Ille
transparietem habitationem conduxit. Rumor erat de adulterio
matris & procuratoris. Quodam tempore pater in cubiculo suo oc¬
cisus inuentus est: uxor uulnerata. Communis paries perfossus. ꝑla¬
cuit propinquis queri a filio quinquenni qui una dormierat.quem
percussorem cognosceret. Ille procuratorem digito monstrauit.
ccusat filius procuratorem cedis: ille eum parricidii. Declamatio.¬
⁊ audiui clamorem siqua fides est. deprehensos adulteros credidi.
da puerum. Aliquis non est uno teste contentus. Da populum:

Expanded text:
ALVVS, qui diu cum Cicerone iniquissimam litem de eloquentiae principatu habuit, usque eo concitatus actor fuit, ut in media oratione eius exclamaret Vatinius reus: rogo uos, iudices, num si iste dissertus est, ideo me dampnari oportet? quinquennis testis in procuratorem. ortua quidam uxore ex qua filium habebat, duxit aliam; sustulit ex ea filium. habebat speciosum procuratorem. cum saepe iurgarent nouerca et priuignus, iussit eum semigrare; ille trans parietem habitationem conduxit. rumor erat de adulterio matris et procuratoris. quodam tempore pater in cubiculo suo occisus inuentus est, uxor uulnerata, communis paries perfossus. placuit propinquis quaeri a filio quinquenni qui una dormierat, quem percussorem cognosceret; ille procuratorem digito monstrauit. accusat filius procuratorem caedis, ille eum parricidii. Vt audiui clamorem, si qua fides est, deprehensos adulteros credidi. Da puerum. aliquis non est uno teste contentus? da populum.
Abbreviated transcription (Latin):
libertas spiritu promptior: & quomodo gratiam referre potero :
quando ille ueniet dies quo illi animum meum ostendam : hic
ipse est quo ille suum ostendit. Excipe beneficium: amplexare ga¬
ude non quod accipias: sed quod reddas debiturusꝙ sis: non adibis
iam magne rei periculum: ut casus te facere ingratum possit. Nul¬
las tibi proponam difficultates: ne dependeas animo: ne laborum
ac longe seruitutis expectatione deficias. Nondifferote: de pre'¬
sentibus fiat. Nunquam eris gratus nisi statim es. Quid ergo fa¬
cies: Non arma sumenda sunt. & fortasse erunt: non maria
emetienda sunt: fortasse etiam uentis minantibus solues. Uis red¬
dere beneficium : benigne accipe:retulisti gratiam: non ut sol¬
uisse te putes: sed ut securior debeas.

Expanded text:
libertas spiritu potior. Et quomodo referre gratiam potero ? libertas spiritu potior. Et quomodo referre gratiam potero ? Quando ille veniet dies, quo illi animum meum ostendam ? " ipse est, quo ille suum ostendit ! Excipe beneficium, amplexare, gaude, non quod accipias, sed quod reddas debiturusque sis ; non adibis tam magnae rei periculum, ut casus ingratum facere te possit. Nullas tibi proponam difficultates, ne despondeas animum, ne laborum ac longae servitutis expectatione deficias ; non differo te, de praesentibus fiat. Numquam eris gratus, nisi statim es. Quid ergo facies ? Non arma sumenda sunt : at fortasse erunt. Non maria emetienda : fortasse etiam ventis minantibus solves. Vis reddere beneficium ? Benigne accipe ; rettulisti gratiam, non ut solvisse te putes, sed ut securior debeas.
Abbreviated transcription (Latin):
cio quod actio perficit relata gratia est:si illud beniuole excipi¬
tur. Illud alterum quod re continetur non dum reddidimus.
& si uolumus reddere uoluntati uoluntate satisfaciemus: rei rem
debemus. Itaq quanuis retulisse gratiam dicamus qui benefici-¬
um libenter accepit: iubemus tamen & aliquid ei simile quod ac¬
cepit reddere. A consuetudine quedam que diximus abhorrent.
deinde ad consuetudinem alia uia redeunt. Negamus iniuriã
accipere sapientem: tamen qui illum pugno percusserit iniuria¬
rum damnabitur. Negamus aliquid stulti esse: & tamen stulto
qui rem aliquam surripuit furti condemnabimus. Insanire om¬
nes dicimus nec omnes curamus elleboro.His ipsis quos uocamus
illum in ere alieno relinquimus: gratiam relaturum etiam cum
retulit. Exhortatio est illa non inficiatio beneficii: timeamus
nata sunt & fama defensa: detracte sordes: recreatus spiritus: &

Expanded text:
cio, quod actio perficit, relata gratia est, si illud benevole excipicio, quod actio perficit, relata gratia est, si illud benevole excipimus ; illud alterum, quod re continetur, nondum reddidimus, sed volemus reddere. Voluntati voluntate satis fecimus ; rei rem debemus. Itaque, quamvis rettulisse illum gratiam dicamus, qui beneficium libenter accipit, iubemus tamen et simile aliquid ei, quod accepit, reddere. A consuetudine quaedam, quae dicimus, abhorrent, deinde alia via ad consuetudinem redeunt. Negamus iniuriam accipere sapientem, tamen, qui illum pugno percusserit, iniuriarum damnabitur ; negamus stulti quidquam esse, et tamen eum, qui rem aliquam stulto surripuit, furti condemnabimus ; insanire omnes dicimus, nec omnes curamus elleboro ; his ipsis, quos vocamus illum in aere alieno relinquimus gratiam relaturum, etiam cum rettulit. Exhortatio est illa, non infitiatio beneficii, ne benefinata sunt et fama defensa, detractae sordes, spiritus servatus et