comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iħ atrem cuamconse¬
Deramsibcatem acẽ postear
editam ut ingemia ꝓbari ͣ¬
possis ostendi comienit. oꝵ
enimfratrib tins milla io¬
uetur qoad defensionem tu¬
dem. Cumpͥcib cuis signi¬
fices ignorante ce p̾dium eũ
cuiis menuimsti sͥ ueutate
donatum instrumentis inse¬
ri fecisse siu̾asunt q̃ indidis¬
ti. nͨ ad nomenfacte conacõ¬
nis funo᷑ iste ꝑuenit. unde
adito iudice competenti ꝙ¬
bare ce opͤortet contra tuam
noluntatem hunc fudum
instrũnco adu̾sarium turm
gͥ ascͥbi laborasse ut secid̾
tenorem rescͥpti mĩ possis ꝯ¬
sequi suñam.¬

Expanded text:
. Matrem tuam consecutam libertatem ac te post editam, ut ingenua probari possis, ostendi convenit. Quod enim fratribus tuis nulla movetur quaestio, ad defensionem tu. Cum precibus tuis significes ignorante te praedium eum cuius meministi sibi velut a te donatum instrumentis inseri fecisse, si vera sunt quae indidisti, nec ad nomen factae donationis fundus iste pervenit. Unde adito iudice competenti probare te oportet contra tuam voluntatem hunc fundum instrumento adversarium tuum sibi adscribi laborasse, ut secundum tenorem rescripti nostri possis consequi sen
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si de possone seruitu¬
cisempcõis instrum̃tis emp¬
cõms subtractis in lib̾tatem
ꝓclamat entichia cumpe¬
ut. uat intentione sua desecta.
si isu̾itutem petatur. ad ẽp̃¬

Expanded text:
. Si de possessione servitutis emptionis instrumentis subtractis in libertatem proclamat eutychia, cum pebat, intentione sua defecta si in servitutem petatur, ad emp
Abbreviated transcription (Latin):
ui diuidendo consiste ea actõ.¬
ne aut unu̾sum pdiii. si
licitacõne uiceris ex soluta so¬
cio parte p̾cii obtinebis. aut
p̾cii porcõem. si alius meliorẽ
condicõemattulit conͣsecĩris.
¶ o sidiuisio p̾dii sine ciiꝰ¬
qͣm in iuria cominode fieri po¬
terit: porcõenisuis finib tͥ ad¬
iudicatam possidebis. hoc in¬
delicet custodiendo ut post li¬
tis contesta cõem uemo nec par¬
cem suam ceteris enis dem rei
domiuis nõ consentientib a¬
licuare pͥossit.
mp̃r. Si ꝓbatinu fu̾it p̾sidi
ꝓpuincie fratremtuum uine¬
as cominunes pignodri de dis¬
se. cum partemi tuam qͣm in
uineis habes creditorobliga¬
re nõ potͦuerat. p̃ses ꝓuinered
restitui tͥ eamirebit cimifr¬
pctib qͦs creditor de parte tua

Expanded text:
udicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, consequeris. Quod si divisio praedii sine cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem suam ceteris eiusdem rei dominis non consentientibus alienare possit.. Si probatum fuerit praesidi provinciae fratrem tuum vineas communes pignori dedisse, cum partem tuam, quam in vineis habes, creditori obligare non potuerit, praeses provinciae restitui tibi eam iubebit cum fructibus, quos creditor de parte
Abbreviated transcription (Latin):
cu̾ius dandi nõ fuit. caiẽ demdo
sisõcii qͦndam duuosioico¬
sensum ded̾uit. ꝙ quisq eoꝵ se¬
cundum placita possedit pro
patie sociidominium nactꝰ ẽ.
let subueniri. quiaꝙ in bone¬
factum ẽẽ const̾it in melius
reformabr̃.
cominunib Toi res compa¬
rauit si negocium geres non
omunium bonorum socius cõsti¬
tut᷑. ꝓ competencium porcõnũ
modo indempuitati cue consu¬
li oportet. et ideo rem emptam
eum cominunicare tͥ contra
formam iuris postulas.
cõdicõne diuisionem fecistis
ut semuillum dolum in alumꝰ
adhibͥuisse nurareͣtnec sidem
placitis ex hibuit quo minus
res indiuisas requiratis corum

Expanded text:
ius dandi non fuit, tamen si socii quondam divisioni consensum dederint, quod quisque eorum secundum placita possedit, pro parte socii dominium nactus est. leat subueniri, quod improfactum esse constiterit, in melius reformabit. communibus bonis res comparavit sibi negotium gerens, non omnium bonorum socius constitutus, pro competentium portionum modo indemnitati tuae consuli oportet: et ideo rem emptam eum communicare contra formam iuris postulas.condicione divisionem fecistis, ut se nullum dolum malum adhibuisse iuraret, nec fidem placitis exhibuit, quominus res indivisas re
Abbreviated transcription (Latin):
quñ. soror tua tecum rescoin¬
munes diuisit. qmͣuis nõ mstͥ¬
m̃tis s aliis ꝓ bõnib earum di¬
i ꝓptam cominunionẽ ꝓbetur:
stare finitis conuenit. or simi¬
nor fuit. nec tempꝰ inindegrũ
restitucõnis p̾finicum ad huc
excessit. an mnintegrum ꝓp̃ di¬
uisionem restitin debeat. cau¬
sa cogͣnita ꝓuincie p̾ses estima¬
bit. ¶Idem corum ctiam q̃uo
bis ꝑmanent cominunia fi di
uisionem ꝓuidebit. tam sump¬
tuum siquis de uob̾ inrescom¬
mimes fec̃ qͣm fructuum. Item
doli ⁊ culpe cum ĩ communi di¬
uidendo iudicõ hec ouña ueni¬
re nõ ambigitur. racõem ut̃
in ominib equabilitas seruet᷑

Expanded text:
nis soror tua tecum res communes divisit, quamvis non instrumentis, sed aliis probationibus earum diremptam communionem probetur, stare finitis convenit. Quod si minor fuit nec tempus in integrum restitutioni praefinitum adhuc excessit, an in integrum propter divisionem restitui debeat, causa cognita provinciae praeses aestimabit. Idem eorum etiam, quae vobis permanent communia, fieri divisionem providebit, tam sumptuum, si quis de vobis in res communes fecit, quam fructuum, item doli et culpae, cum in communi dividundo iudicio haec omnia venire non ambigitur, rationem, ut in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
urãm uoluntatem obligaue¬
runt. ⁊ hoc ad uoi secmdum
pactum diuisionis nuilla pig¬
noris facta mencõne ꝑuenit᷑.
eunctis pmtib q̃ ante diuisi¬
onem sociorum fu̾nt inquib
obligͣacõ cantum cõsistit ex e¬
stipulatu sunt̾cessit alio qͥn
qͣntunt̾ est p̾scͥptis u̾bis contͣ
frẽs agere potestis. Namsi fim¬
discientes obligacõem domi¬
nium suscepistis. tantum e¬
uictõnis ꝓmissionem sollẽp¬
uitate u̾borum uł pacto ꝓmis¬
samꝓbantes cosconueniendi
facultatemͣ habitis.
anis .xxquinq rerum com¬
mium diuisio relicta uł tͣnͣs¬
lata possone finem ac̾cepit.
instaurari mutuo bona fide
tͥminata consensu minime
possunt.

Expanded text:
ram voluntatem obligaverunt et hoc ad vos secundum pactum divisionis nulla pignoris facta mentione pervenit, evictis partibus, quae ante divisionem sociorum fuerunt, in quibus obligatio tantum constitit, ex stipulatu, si intercessit, alioquin quanti interest praescriptis verbis contra fratres agere potestis. nam si fundi scientes obligationem dominium suscepistis, tantum evictionis promissionem sollemnitate verborum vel pacto promissam probantes eos conveniendi facultatannis viginti quinque rerum communium divisio relicta vel translata possessione finem accepit, instaurari mutuo bona fide terminata consensu minime possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ creditorem fũs tricoguos
cet ⁊ infebit euin accepta pe¬
cumia qnͣti statuit partenfra¬
tris cuiuale̾re eam partem ꝙͣ
de fr̃e tuo accepit tͥ restituere.
aut estimata cua ꝑte ad credi¬
corem fr̃is tui data ꝓecuuia ꝙͣ¬
tiestimau̾it eam tnͣsserre.
Demi. Ad officium arbitu
dendis bonis datꝰ fu̾it ea sola ꝑ¬
tinent q̃manent coniunia
tͥ ⁊ illi. Nam ea quorum partẽ
is uendidit cum emptorib tibi
comiminia sunt. ⁊ adu̾sus sin¬
gulois arbitrum pecere debes.
si ab illorum quo societate dis¬
cedi placeat. ¶ Eum autẽ re¬
gionib diuidi aliquis ager in¬
t socios nõ pot. uł ex plurib sĩ¬
guli estimacõne iusta fc̃a uni¬
ciuq sociorum adiudicantur.
compensacõe inuicem p̾cufac¬
ca. eo ꝙ ciumaioris res p̾cii ob¬
uenit: cet̾is cõnͣdempuatoꝵ ad
licitacõem nõ numqͣm etiam
extͣneo emptore admisso maxi¬
me si se nõ sufficere ad iusta pͥ¬
cia alter ex sociis sua pecuuia
uincere uilius lincentem pro¬
fiteatur.

Expanded text:
s et iubebit eum accepta pecunia, quanti statuerit partem fratris tui valere, eam partem quam de fratre tuo accepit tibi restituere aut aestimata tua parte ad creditorem fratris tui data pecunia quanti aestimaverit eam transferre.. Ad officium arbitri, dendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptoribus tibi communia sunt et adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat. Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest, vel ex pluribus singuli aestimatione iusta facta unicuique sociorum adiudicantur, compensatione invicem pretii facta eoque, cui maiores res pretii obvenit, ceteris condemnato, ad licitationem nonnumquam etiam extraneo emptore admisso, maxime si se non sufficere ad iusta pretia alter ex sociis sua pecunia vincere vilius licentem profiteatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sic si oportet ut integra apd̾
successorem uniunqͣmq ser¬
uorum uł cõlonorum ascͥpti¬
cie condicõuis seu inquilinoꝵ
ꝓximoꝵ agnatõ uł affinitas
ꝑman̾et. orius enimferat
ub̾os aparentib afratrib so¬
rores auiris coniuges segrega¬
ri: Igitur si qui uł sic dissoci¬
ata in ius diu̾sum mancipia

Expanded text:
sic fieri oportet, ut integra apud successorem unumquemque servorum vel colonorum adscripticiae condicionis seu inquilinorum proxima agnatio vel adfinitas permaneret. quis enim ferat liberos a parentibus, a fratribus sorores, a viris coniuges segregari? igitur si qui dissociata in ius diversum mancipia
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cumnon noluncatis
tue arbituo. s necc̃itate ꝓfec¬
tuses. quicquid contra absẽ¬
demstatutum fu̾it qͣnͣdo ab¬
sente necc̃ia cansa sit offic̾e
cibi niris rõ nõ ꝑmitcit.

Expanded text:
. Cum non voluntatis tuae arbitrio, sed necessitate profectus sis, quidquid contra absentem statutum fuerit, quando absentiae necessaria causa sit, officere tibi iuris ratio non permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
dominodimm suꝑ ÷ damus liceu¬
ciani quomodo uolu̾it uti cam
aucula sua qłn ⁊̃ ex ea ꝓgenita
sobole. nusuo ultimo elogio qͥe¬
quid uolint contra eos dispon̾e.
id ẽ siue qͣi seruos eos auis lega¬
re. siue nseruitutem hr̃dimi
nominatim relinq̃re. ¶ꝯina
taciturutate cos p̾tierit tunc
post mortem enis ad libertatem
eripiantur. ut sit domini mors
lib̾catis eorum exhordium ho¬
nimb ⁊ enim uxores hũtib cõ¬
cubmas urliueras. uel ancillas
habere nec autiqua nira. nec

Expanded text:
omino, dum superest, damus licentiam quomodo voluerit uti tam ancilla sua quam etiam ex ea progenita subole et in suo ultimo elogio quidquid voluerit contra eos disponere, id est sive quasi servos eos aliis legare sive in servitute heredum nominatim relinquere. Sin autem taciturnitate eos praeterierit, tunc post mortem eius ad liberteripiantur, ut sit domini mors libertatis eorum exordium. Omnibus etenim uxores habentibus concubinas vel liberas vel ancillas habere nec antiqua iure nec
Abbreviated transcription (Latin):
etatem requurere. Neq enim
cantum modo ciuitatemro¬
manam adipisciuolumus.
quimaiortrignita amus exti¬
tit. S q̃m admodũm eccsiasti¬
eis upertatib nõ ⁊̃ huiusmodi
etatis diffr̾a. ita nominib libͥ¬
tatib q̃ a dominis imponunt᷑.
siũ in extremis dispoiconib.
siu ꝓ idices. uł alio legitini¬
o modo obseruari sanctimus
ut sinonines ciues romani
constituti. ¶ ampliandam eͥ
magis emitatem romanam
qͣm mimiendam ẽẽ censemꝰ.¬
dem S iquis sine uxore con¬
stitutꝰ anciuiam suam nomĩe
ht concubine ⁊ ineadem usqi ad
mortẽ suanconsuecudine ꝑ¬
manserit. ⁊ forfitan liberosex
ca susceꝑit. sanctimis omin¬
modo nõ concedi hr̃dib defime¬
ti. candem ur liberos enis. si ĩ¬

Expanded text:
etatem requirere. Neque enim eum tantummodo civitatem Romanam adipisci columus, qui maior triginta annis extitit, sed quemadmodum in ecclesiasticis libertatibus non est huiusmodi aetatis differentia, ita in omnibus libertatibus, quae a dominis imponuntur sive in extremis dispositionibus sive per iudices vel alio legitimo modo, hoc observari sancimus, ut sint omnes cives Romani constituti: ampliandam enim magis civitatem nostram quam minuendam esse censem Si quis sine uxore constitutus ancillam suam nomine habeat concubinae et in eadem usque ad mortem consuetudine permanserit et forsitan liberos ex ea sustulerit, sancimus omnimodo non concedi heredibus defuncti eandem vel liberos eius, si
Abbreviated transcription (Latin):
co alienate sunt. abhis qui
ꝓperam acq contraieges e¬
ał decinent millalongitẽ
poris pseͥpcõne officiente iui¬
reannis restitinita ut nec pͥ¬
cium quidem iiquiscom¬
paratorib reposc̾eliceat.
mnp̃r. Si queqͣmloca adsa¬
cruni dominium pertinẽ¬
c̃ia eniuslibet cen̾utas oceu¬
penn̾t secundum ueterssẽ¬
fus fidem in sua intaretrahã¬
tur. rescͥptaig̃r obrepc̃oni¬
b mĩpetrata eum pͥscͥptoe
iongitemporis nouicensus

Expanded text:
to alienate sunt, ab his, qui perperam atque contra leges eas detinent, nulla longi poris prescriptione officiente iubemus restitui; ita ut nec pretium quidem iniquis comparatoribus reposcere liceat.m. Si qua usquam loca ad sacrum dominum pertinentia cuiuslibet temeritas occupavit, secundum veteris census fidem in sua iura trahantur. Rescripta igitur obrectionibus inpetrata cum scriptione longi temporis et longi census
Abbreviated transcription (Latin):
dem. q uidam ancille
sue ꝑ sidei commissum li¬
b̾tat̾em reliquid eo aut̃ auo
lib̾tas relicta ẽ moraminli¬
b̾tate p̾standa faciente pe¬
perit ancilla. ⁊ eẽ quidem
ingennum pu̾m ⁊ puellã
qui post moramuatisunt
onmes uet̾is iuris auctores
consenciunt. dubitabatur
aͥint̾ eos si mariti mr̃i mo¬
rienti pot̃ succedere. huiuꝰ¬
modi itaq dubitatõm coꝵ
decidentes ult̾ius eam ꝓcede̾
nõ patimur. s scĩmus eand̃¬
matris ꝓgeniem heredem
ab incestato posse ei cxistere
saluo iure legitimo exaue¬
coritate senatus .s. consulti
oesiciani ꝓli suando ⁊ tamma¬
tre exsenatꝰ consulto tercullia¬
no qui ꝓle er orficiano sena¬
tꝰ consulto inuicem ad suas
hereditates uenientib. de legi

Expanded text:
. Quidam ancillae suae per fideicommissum libertatem reliquit, eo autem, a quo libertas relicta est, moram in libertate praestanda faciente peperit ancilla. Et esse quidem ingenuum puerum vel puellam, qui post moram nati sunt, omnes veteris iuris auctores consentiunt, dubitabatur autem inter eos, si matri morienti potest succedere Huiusmodi itaque dubitationem eorum decidentes ulterius eam procedere non patimur, sed sancimus eandmatris progeniem heredem ab intestato posse ei existere, salvo iure legitimo ex auctoritate senatus consulti Orfitiani proli servando et tam matre ex senatus consulto Tertulliano quam prole ex Orfitiano senatus consulto invicem ad suas hereditates venientibus. I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximitatis nomnine compe¬
cit.tam srẽs qͣui sorores pau
cepte siunt: ius cercum ẽ. nec
huic derogatur ꝙ amitas ur̃a
ab auo ur̃o dotͤatas fuisse ꝓpo¬
mitis.
des instituit pr̃nõ q̃sistis hẽ¬
ditatem. postea es mortuo pa¬
tre ac repudiat᷑ a ħereditate.¬
eius defuicte successionem
agnouistis ea q̃ bonorum sunt
defuncte ab his separari q̃ pr̃is

Expanded text:
e competit, tam fratres quam sorores pari usceptae sunt, ius certum est. Nec huic derogatur, quod amitas vestras ab avo vestro dotatas fuisse proponitis des instituit, patri non quaesistis hereditatem posteaque mortuo patre ac repudiata eius hereditate defunctae successionem agnovistis, ea, quae bonorum sunt defunctae, ab his separari, quae patris
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝯ ciant qui adsue¬
cessionem nocantir pup il¬
li mortui si defuncto eis pa¬
cre tutorem ei secundumle
ges nõ petierint. intra an¬
num omnem siue ab inteᷤ¬
cato siue iure substitucõis
successiouem sumpubes

Expanded text:
. Sciant, qui ad successionem vocantur pupilli mortui, si defuncto eius patre tutorem ei secuges non petierint intra annum, omnem eis sive ab intestato sive iure substitutionis, successionem eius
Abbreviated transcription (Latin):
tentib heredib i abamen¬
tib uł repudiantib heredi¬
tatem frater iure consang
cere cercio constitutis gͬ¬
du nõ pauter intestati suc¬
cessio defertur. s patais fra¬
cter agnacõnis iure sorori ma¬
tris ante ponitur.
dem. E ihis ce quorum
successione agitur ap̾bos¬
des desinctis secundum.
legis corene bñficimĩe
agͥnacõnis ad ita heredita¬
te uiꝰ petita bonorum pos¬
sõne successisti: sub̾aneo
nim uendicare nõ ꝓhibe

Expanded text:
tantibus heredibus et abstinentibus vel repudiantibus hereditatem, frater iure consanguterae tertio constitutis gradu non pariter intestati successio defertur, sed patris frater agnationis iure sorori matris anteponitur. . Si his, de quorum successione agitur, apud hostes defunctis secundum legis corneliae beneficium iure agnationis adita hereditate vel petita bonorum possessione successisti, substantiam eorum vindicare non prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
cusatores penam q̃ incalũp¬
niatores excenda ÷ subireco¬
gantur. exemplo enimgͣue
est sic latronem requirere
ut inuocentib ꝑiculum
mp̃r. Cum absentireogra¬
uia cͥmina intentantur. siña
festinarinõ solet adnotari
ut requiratur nõ utiq ad pe¬
nam. s ut potestas ei sit pur¬
gandisi sepot̾it ¶ postqͣm
n̾o requirendus factus intra
annum redierit. si se cͥmine
purgau̾it res arbitrio iudi¬
cis signatas recipiat. Sinu̾o
intra io tempꝰ reu̾sus postin¬
timacõem suamsu̾it defunc¬
tus ⁊ sincc dum se purgau̾it
ad h̾rdes ꝓprios res tͣnsiuittat.

Expanded text:
cusatores poenam quae in calumcusatores poenam quae in calumniatores exercenda est subire cogantur. Exemplo autem grave est sic latronem requirere, ut innocentibus periculum . Cum absenti reo gravia crimina intentantur, sententia festinari non solet, sed adnotari, ut requiratur, non utique ad poenam, sed ut potestas ei sit purgandi se, si potuerit. Postquam vero requirendus factus intra annum redierit, si se crimine purgaverit, res arbitrio iudicis signatas recipiat: sin vero intra id tempus reversus post intimationem suam fuerit defunctus, etsi necdum se purgaverit, ad heredes proprios res transmittit.
Abbreviated transcription (Latin):
si adminiculum militare pͥ¬
bere nolu̾int aut si abip̃is mi¬
litib dampna ꝓuincialib
mflicta fu̾int. ⁊ dampna. ⁊
lesiones restituent. ⁊ acer¬
rima cõdempnacõne ꝓ arbi¬
tͥo uiroru illustriumma¬
gistrorummilitumferient᷑.¬
¶ Domini ⁊̃ p̾diorum seu
ꝓcuratores uł pͥrmates pos¬
sessiomimimpimes nõ ma¬
nebunt. si p̾sentes ⁊ scicnteᷤ
ultro nõ optułuit nocentes
uł admoniti eos exibere dis¬
tub̾int. Nam doiminus qui¬
dem pos sessionis domimo pͥ¬
uabitur¶ ꝓcurator u̾oseu
pͥmates perpetuo exilio sub¬
iacebint ip̃i quo ꝓcuratori
uł domino. uł pͥmatib pos¬
sonis sise ad ꝯpͥmendam mł¬
citudinem rusticanorum
suffic̾e nõ posse sirmau̾int. ⁊
id ꝓuinciali iudicõ palam
fecerint: militare auxilumi
rector ꝓuincie atribimouł
pͥmatib num̾i faciet dari.
siciuilia suffic̾e nõ posse per¬
nem eorum qui accusantur
inocentes ẽẽ eos ⁊ nichil
cͥminis admisisse patu̾it: ac¬

Expanded text:
si adminiculum militare prsi adminiculum militare praebere noluerint, aut si ab ipsis militibus damna provincialibus inflicta fuerint, et damna et laesiones restituent et acerrima condemnatione pro arbitrio virorum illustrium magistrorum militum ferientur. Domini etiam praediorum seu procuratores vel primates possessionum impunes non manebunt, si praesentes et scientes ultro non obtulerint nocentes vel admoniti eos exhibere distulerint: nam dominus quidem possessionis dominio privabitur, procurator vero seu primates perpetuo exilio subiacebunt. ipsi quoque procuratori vel domino vel primatibus possessionis, si se ad comprimendam multitudinem rusticanorum sufficere non posse firmaverint et id provinciali iudicio palam fecerint, militare auxilium rector provinciae a tribuno vel primatibus numeri faciet dari, si civilia sufficere non posse pernem eorum qui accusantur innocentes eos esse et nihil criminis admisisse patuerit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝯm̾o exibere eos domim
uł ꝓcuratoros aut pͥmates
posso̾nis distułut tunc ad
detinendos cos a rectore ꝓĩ¬
cie omnia ciuilia dirigant᷑
auxilia. Si autẽ pp̃ multitu¬
dinem forte eorumquim pͥ¬
dio sunt ciuile amininicu¬
lum fuffic̾e nõ posse constei¬
terit. ⁊ memorati audaces
executorib obiecerint ma¬
nuis uł alias parere distułint.
tunc iudex ꝓuincie memor
ꝑiculisin auiro deuototri¬
bumno seu pͥmatib militũ
quini locis sunt. postulet.
manum correpti accusati
sine dampno at lesione cu¬
iuslibet legib offerantur.
⁊ comuicti penas subeant
competentes ¶ nõ ignao iii¬
dice qd̾ siadu̾sus innocentẽ
⁊ł obaliam cãm p̾ter la¬
tromim. uł aliorum nocẽ¬
tium inuestigacc̃en mili¬
tare auxilium postulau̾it
aut dispendiis afficiꝓuinci¬
ales concesserit: cominoni¬
cõne seuerissima. ꝓ ut tua
celsitudo iudicau̾it ferietur.
Tribuni ⁊̃ seu pͥmates
mim̾orum quiin locosunt
ammoniti ꝑ litceras iudicis

Expanded text:
o exhibere eos domini vel procuratores aut primates possessionis distulerint, tunc ad detinendos eos a rectore provinciae omnia civilia dirigantur auxilia Si autem propter multitudinem forte eorum, qui in praedio sunt, civile adminiculum sufficere non posse constiterit et memorati audaces exsecutoribus obiecerint manus vel alias parere distulerint, tunc iudex provinciae memor periculi sui a viro devoto tribuno seu primatibus militum qui in locis sunt auxilium manum correpti accusati sine damno atque laesione cuiuslibet legibus offerantur et convicti poenas subeant competentes: non ignaro iudice, quod, si adversus innocentes vel ob aliam causam praeter latronum vel aliorum nocentium investigationem militare auxilium postulaverit aut dispendiis adfici provinciales concesserit, commotione severissima, prout tua celsitudo iudicaverit, ferietur. Tribuni etiam seu primates numerorum, qui in locis sunt, admoniti per litteras iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
mamimisse erant. libere filint.
nampe mamimissor si fraudem
se fecisse creditorib ut renocet
liertatem audeat dare audiñ
debet nec lũdes eius.
tuaseruos emptos manumi¬
sit. qm̃ huiismodi serm. sicut
cet̾e res pupillarib peciuuis
empte iure pignoris ex consti¬
cucõne dinorum parentimmm¬
cormnobligate sunt. fauore
pupilorimi libifcĩnõ sunt.
ip̃r S iue cum mupsisses m¬
ancipiamdotem dedisti. siue
post datam dotem. ce pecunia
dotis maritꝰ tuns quedam com¬

Expanded text:
manumissae erant, liberae fiunt. nam ipse manumissor si fraudem se fecisse creditoribus, ut revocet libertates, audeat dicere, audiri non debet nec heredes eius. tua servos emptos manumisit, quoniam huiusmodi servi sicut terae res pupillaribus pecuniis emptae iure pignoris ex constitutione divorum parentium meorum obligati sunt favore pupillorum, liberi facti non sunt. Sive cum nupsisses mancipia in dotem dedisti, sive post datam dotem de pecunia dotis maritus tuus quaedam com
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r iut ꝓporus consenciente
creditore empignoris inreeum
aliis mancipiis obligatꝰ fuisti.
a debitore maninnissus es. potu¬
isti ad ubertatem ꝑuenire.

Expanded text:
Si, ut proponis, consentiente creditore, cui pignoris iure cum aliis mancipiis obligatus fuisti, a debitore manumissus es, potuisti ad libertatem pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r Si ita ut lege
mipciali consticucio¬
nib principum comp̾¬
henditur. cumseruns pu¬
blicus cẽs ab ordine consen¬
missus es. nõ ex co qd̾ is quideder¬
as incarium infugam se u̾tit. ui¬
goseriitutis qd manumissione

Expanded text:
 Si ita, ut lege municipali constitutionibusque principum comprehenditur, cum servus publicus esses, ab ordine consenmissus es, non ex eo, quod is quem dederas vicarium in fugam se convertit, iugo servitutis, quod manumissione
Abbreviated transcription (Latin):
bit: scͥptura q̃ in aliuiu᷑ cnsfe¬
rat emittatur. scciuatur cradi¬
cõ corporał ⁊ rem fuisse comple¬
cam gesta cestentur. alitͥ enĩ
ad nouum dommum tñsire
nõ possunt. ueq de uedere iure
disced̾e. ¶oõ sini dimmiso¬
lo coͣmmonitorio suffragio ni¬
citur bona dux̾it occupanda.
reus cem̾itatis ac uiolencie
retinebr̃ atq instatum pͥsti¬
uum possõ reducetur. a
ꝓeticõne exeluso quinõ dubi¬
⁊ cauit inuadere qd̃ petere de¬
bet contract. peciͣmnia postu-¬
latur seqͣstra cõnis nec̃citas

Expanded text:
bit, scriptura, quae ea in alium transferat, emittatur, sequatur traditio corporalis et rem fuisse completam gesta testentur: aliter enim ad novum dominium transire non possunt neque de veteri iure discedere. Quod si quis, dum solo commonitorio suffragio nititur, bona duxerit occupanda, reus temeritatis ac violentiae retinebitur atque in statum pristinum possessio reducetur, eo a petitione excluso, qui non dubitavit invadere, quod petere debet contractu pecunia postulatur, sequestrationis necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate sancienda duxinuis. ut
siquis pecunias credere suͣpra
quinquaguita libras auri uõ¬
lu̾nt. ue suꝑ reddito debito sec̃i¬
catem accipere cum amplius
sit memorata qnͣtitate. sciat
nõ alit̾ debere cirographum a
debitore uł a creditore ꝑcipere:
qͣm si testimonum cͥum cestiũ
ꝓbate opinionis ꝑ eorum sub¬
scͥptõnes idem ciro graphumi

Expanded text:
tilitate sancienda duximus, ut, si quis pecunias credere supra quinquaginta libras auri voluerit vel super reddito debito securitatem accipere, cum amplius sit memorata quantitate, sciat non aliter debere chirographum a debitore vel creditore percipere, quam si testimonium trium testium probatae opinionis per eorum subscriptiones i
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siqui desidena sua gio¬
explicare cupientes ferrisibi
a quoqm suffraguim postula¬
i̾nt. ⁊ ob referendam iicem se
sponsione constrmxͥint. ꝓmissa
restituant. cum ea q̃ optau̾int
Dem. ¶utue pecume qͣm a¬
liis dedit creditor citra sollemp¬
intatem u̾borum subsc̾ibentẽ
instrimĩto nõ ht̃ obligatum.
deras heredes exꝑiri contra iu¬
ris ruidenter postuias formã.

Expanded text:
. Si qui desideria sua explicare cupientes ferri sibi a quoquam suffragium postularint et ob referendam vicem se sponsione constrinxerint, promissa restituant, cum ea quae optaverint. Mutuae pecuniae, quam aliis dedit, creditor citra sollemnitatem verborum subscribentem instrumento non habet obligatum.deras, heredes experiri contra iuris evidenter postulas formam.
Abbreviated transcription (Latin):
ras suas comodo minoris i¬
ferxeut ⁊ reliqui qui musũ
iimoris comini ẽẽ nõ pocert
quib qars milla ẽ partim
labore suo ꝑtim alimomiaꝵ
caxacõne pascantur. lex
enim nõ solum contra cuto¬
remi s eciam contra fenniuaᷤ
in moderatas atcs intempe¬
rantes ꝓsperit minorib que
plcrumq nouis mantis nõ
solum res filiorum. s ĩ ui¬
cam addicunt. ¶huic acce¬
dit quodip̃ius pocimie ĩqua
robur prĩmoniorum uet̾es
posuerunt fenerandiusus
mc h̾um minorum prĩmo¬
nia deoucuntur. ¶ Iamẽ
uendicõ cutoris nulła sit. si¬
ne incͥpoitõne decreti excep¬
tis his dum taxat uestib q̃
de crice usu aut corrupte ser¬
uando seruari nõ potu̾nt.
aminalia quoq suꝑuacua
minorum quin uenrant ñ
uetamus.
ris cuipa uł dolo co ꝙ uectigal
p̾dio emphitcocico impoĩtũ
nimine dependere uoluissẽt
miuorifu̾it amissum damp¬
num ꝙ ei contigit ex suba
dorum resarcire necr̃e est.
mp̃r. utores. uł curato¬
res mox quͣ fu̾int ordinati.

Expanded text:
ras suas commodo minoris inferent et reliqui, qui in usum minoris domini esse non poterunt quibusque ars nulla est, partim labore suo partim alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tutores, sed etiam contra feminas immoderatas atque intemperantes prospexit minoribus, quae plerumque novis maritis non solum res filiorum, sed etiam vitam addicunt. Huic accedit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi ususnihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti, exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corruptae servando servari non potuerint. Animalia quoque supervacua minorum quin veneant, non vetamus. ris culpa vel dolo, eo quod vectigal praedio emphyteutico impositum minime dependere voluissent, minori fuerit amissum, damnum quod ei contigit ex substantia eorum resarciri necesse est.p. Tutores vel curatores, mox quam fuerint ordinati,
Abbreviated transcription (Latin):
admodum debent solucõnes
incontractib iuinorum causa
si. sine ex reditib siu̾expen¬
sionib siue exaliis siuulib cau¬
sis ⁊ iam musuras excendimꝰ
qĩ cam̃ nõ summatini neq ex
multis annis collecte iain de¬
bentur. biciniales metas ⁊ cen

Expanded text:
admodum debent solutiones admodum debent solutiones in contractibus minorum causa fieri sive ex reditibus sive ex pensionibus sive ex aliis similibus causis, etiam in usuras extendimus, quae tamen non summatim neque ex multis annis collectae iam debentur, biennales metas et cen
Abbreviated transcription (Latin):
illius carditate lesus. litemĩ
ei ingerat. siue huismodit̾¬
rore ꝑt̾ritus auctor fuit pu¬
pillo uł adulto aliud ꝑiculũ
em̾igebat. dum enim aliicõ¬
sencit ip̃e sua iura ꝑdit. ui¬
debatur ⁊ euim confirmare
matͥs sue iudicium ꝙ oppug¬
uandum eẽ existimabat et
untur. ex quib uerendum
ẽ cucori uł curatori cͥca suas res
pͥudicium putari ypothecis
⁊ aliis uaniis causis. ¶ Inue¬
uimnis autẽ gn̾alit̾ defiuictũ
post officium depoitum om̃s
actõnes quas tucor uł curator
neccĩtate ex officii subierit ĩ
qͦndam pupillum uł adultũ
cͣnͣsferri. Quare cam optimo
exemplo argum̃tati. uec nõ
⁊ in aliis omnib cãĩb inqͥb
ueretur tucor uł curator. ne
pͥiudicium aliq eifiat timo¬
rem eius remouennis. damꝰ
gͥ eis cum summa fiducia res
pupillorum uł adultorum
gub̾nare scituris ꝙ lex nr̃a eis
sua iura inmutilata resu̾at
nich̾ ex huiusmodi aucdorita¬
te uł consensu p̾iudicii subi¬
turis.
nuꝑ fecimus disponentes q̃m¬

Expanded text:
illius tarditate laesus litem ei ingerat: sive huiusmodi timore perterritus auctor fuerit pupillo vel adulto, aliud periculum emergebat: dum enim alii consentit, ipse sua iura perdit: videbatur etenim confirmare matris suae iudicium, quod oppugnandum esse existimabat. Et untur, ex quibus verendum est tutori vel curatori circa suas res praeiudicium, puta in hypothecis et aliis variis casibus. Invenimus autem generaliter definitum post officium depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo argumentati non et in aliis omnibus casibus, in quibus veretur tutor vel curator, ne praeiudicium aliquid ei fiat, timorem eius removemus? Damus igitur eis cum summa fiducia res pupillorum vel adultorum gubernare, scituris, quod lex nostra eis sua iura immutilata reservat nihil ex huiusmodi auctoritate vel consensu praeiudicii subituris.nuper fecimus disponentes, quem
Abbreviated transcription (Latin):
lucõmib l alns huismodi
ci ansius pupͦ lo uł adulco acce¬
dunt. s si extͣnens debitor ex
fenaraticia forsitã caucõne
uł aius similib causis solutõ¬
nem facere ⁊ seliberare de side¬
rat cunc enim candem sub¬
tilitatem obsu̾are censem̃.

Expanded text:
us vel aliis huiusmodi causis pupillo vel adulto accedunt: sed si extraneus debitor ex feneraticia forsitan cautione vel aliis similibus causis solutionem facere et se liberare desiderat: tunc enim eandem subtilitatem observari censemus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceriss. idem autẽ filius qui
pͥteritiis erat. uł fratris uel
extͣnei cẽt cutorus curator qͥ
scͥptus a macre cutoris fuerat
hr̃s. inp̾senti spẽ mainfessim̃
erat stare tutorem uł curatorẽ
in p̾cupiti loco. giue enim aue¬

Expanded text:
m autem filius, qui praeteritus erat, vel fratris vel extranei esset tutor vel curator, qui scriptus a matre tutoris fuerat heres, in praesenti specie manifestissimum erat stare tutorem vel curatorem in praecipiti loco. Sive enim au
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Sanctimus creacoe¬
cutorum ⁊ curatorumcum
onimp̾cedente cautela. lic̃e¬
ad ulcorum ad eos solucõne¬
fac̾e. itacamẽ ut prius sm̃a¬
iudiciar siue omni dampno
celebrata hoc ꝑmiscrit quo
subsecuto. ⁊ siider hoc pro¬
sequitur huiusmodi cãmple¬
ussima securitas ut nemo
ab iicõ actumẽ exalio euẽ¬
turesuscitari. Nõ antẽ hanc
legem extendimus. ĩ u hisso

Expanded text:
p. Sancimus creatutorum et curatorum cum ocedente cautela liceadultorum ad eos solutionfacere, ita tamen, ut prius sicialis sine omni damno celebrata hoc permiserit. Quo subsecuto, si et iudex prosequitur huiusmodi causam plenissima securitas, ut nemo ab initio actum est, ex alio eventu resuscitari. Non autem hanc legem extendimus etiam in his so
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r.c uratoris etiamsuc
ces sores negõrungestor u
tili conuentos acdõne cam
dolum qͣm latam cułpãm
pr̃are debere nec ad eos offi¬
cium ad ministracõnistrã¬
sire. ideoq nullam alienã¬
dieosres adulte pot̾atem
hr̃e conuenit.
dem. o buegocium alie¬
num gestum sumptunum
factorumusuras prarifides
bona suasit quo iure contra
hos etiam quorumte neccĩ¬
cate compulsum negociũ
gessisse ꝓponis: ꝑ iudicium
solido reueluti cominumi
ditoris acdõne negõrumges¬
cormuratam faciens uendi¬
Dem. c utoriuł curatori
similis nõ habetur qui citra
mandatum negocium alie¬
num sponte gerit. quippe su¬
ꝑiorib quidem iunnis uecc̃ĩ¬
tas ad ministratõnis fiuem facit
huic a ꝓpria uoluntas facit
ac satis habunde q sufficit.
sitinuł in paucis amicilabo¬
re consulatur secunduniq̃
suꝑ his quidem q̃ nec tutor.
nec curator constitutus ultro
quis amministrauit. cum nõ
cantum dolum ⁊ latam culpã
s i leuem pr̃are nocesseh̃t a¬

Expanded text:
. Curatoris etiam cessores negotiorum gestorum utili conventos actione tam dolum quam latam culpam praestare debere nec ad eos officium administrationis transire ideoque nullam alienandi eos res adultae potestatem habere convenit.. Ob negotium alienum gestum sumptuum factorum usuras praestari fides bona suasit: quo iure contra eos etiam, quorum te necessitate compulsum negotium gessisse proponis, per iudicium solido re veluti communi ditoris negotiorum gestorum ratam faciens vendi. Tutori vel curatori similis non habetur, qui citra mandatum negotium alienum sponte gerit, quippe superioribus quidem muneris necessitas administrationis finem , huic autem propria voluntas facit ac satis abunde sufficit, si cui vel in paucis amici labore consulatur. Secundum quae super his quidem, quae nec tutor nec curator constitutus ultro quis administravit, cum non tantum dolum et latam culpam, sed et levem praestare necesse
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ estam̃to cutor aa¬
t̃ ut abonis his ercusareris q̃
qmͣ unde eis ubiq moraris.
possident intra quinquagesi¬
mum diem postulare debius¬
ti ꝙ si facere cessasti excusacõ
quidem cemporis pͥscpcõne
submouetur. s pp̃ lace diffu¬
simi prĩmoninm antͥ adiiu¬
gi aucinos curatores oporte

Expanded text:
e. Testamento tutor datus, ut a bonis his excuseris, quae quam unde es ubique moraris possident, intra quinquagesimum diem postulare debuisti. Quod si facere cessasti, excusatio quidem temporis praescriptione submovetur, sed propter late diffusum patrimonium an tibi adiungi aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
cor datus es: certa causa ẽ.
nec acecreto ꝓuocau̾is incel¬
ligis parendum. eẽ siñe.¬
inp̃r. aImplissum ordis
consulto qui pupulam uro¬
rem ducit. nuptias contra¬
here nõ incelligitur. ⁊ cantũ
infamis constituit᷑. S ⁊ si
tu demetͥe cumi eam iuma¬
tͥmonio hẽres absens ⁊ igno¬
rans curator consticutꝰ es:
potes eẽ securus dum camẽ
alius substituatur. Nouemĩ
debet ꝑ ignoranciam mari¬
torum amplissiii ordinis
consulto fraus queri.
mp̃r. Libertos acutela
ur cura liberorum piõm seu
prone ullam excusatõem
inpetrare posse amplissimꝰ
ordo auctore diuo marco cen¬
sint. ⁊ ideo uoc illud ꝓdeẽ eis
debet quo minus curatores
ñ mrati proni seu patrone
ue curatores dacisunt ex co die
cedere ex quo decretum pͥcoris
aut cestainitum parentis no¬
cum fcm̃ erit ei qui ad munꝰ
nocatus fu̾it. ip̃a constitucõ
in eius cemporis computa¬
cone ab eo euins de ea re no¬
cio fuit in iuriam passus ñ
ꝓuocauit ad qiuies cere reb¬

Expanded text:
or datus es, certa causa est.nec a decreto provocaveris, intellegis parendum esse sentei. Amplissimi ordinis consulto, qui pupillam suam uxorem ducit, nuptias contrahere non intellegitur et tamen infamis constituitur. Sed si tu Demetriae, cum eam in matrimonio haberes, absens et ignorans curator constitutus es, potes esse securus, dum tamen alius substituatur. non enim debet ignorantia maritorum amplissimi ordinis consulto fraus. Libertos a tutela vel cura liberorum patroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo Marco censuit. et ideo nec illud prodesse eis debet, quominus curatores etiam inviti patroni seu patronae u curatores dati sunt, ex eo die cedere, ex quo decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constitutio in eius temporis computatione ab eo cuius de ea re notio fuit iniuriam passus non provocavit, adquiescere reb
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Momentarie possõ¬
nis accõ ex̾ceri pocest. perce¬
lcumq ꝑsonam. Subcolore
anteni adipiscende possõnis
obrẽpͣticia peticõ alteri obeẽ
nõ debet. maxime cum absi
conuencone ꝑsone legitine
iniciatum uirgium uideat᷑.
nichil autem opituletur ꝯ
erit eustodiri. it memo n

Expanded text:
. Momentariae possessionis actio exerceri potest per quamcumque personam. sub colore autem adipiscendae possessionis obrepticia petitio alteri obesse non debet, maxime cum absque conventione personae legitimae initiatum iurgium videatur. nihil autem opituletur coerit custodiri. D. prid. n
Abbreviated transcription (Latin):
maioris eui contiuentes plixi¬
catemsatis inutile ⁊̃ usucapio¬
neminitalitis quidemsolireb
cludere. S ⁊ siquis res alie¬
uas italitas cam̃bona fide pos¬
si debant ꝓ biennum miserire¬
rum domini excludebantur.⁊
millus eis ad easres rescruabat᷑
regressus. que ⁊ nescientib do¬
minis ꝓcedebant. quonichilĩ¬
humaniuserat. si homo absẽs
⁊ nescienserat. tam angustotẽ¬
pore suis cadebat possombr. Ideo
ꝓ pͥsentemi legem initalicis so¬
li rebus q̃ inmobiles sunt. uel
ẽẽ intelligunti sic̃ amalem
excep cõem. ita iusucapionẽ
tnsformandam ẽẽ censennis.
uł aliarum excep cõnum tem¬
pora curant. hunismodi augꝰ¬
ciis penitus semotis ¶ Oumnaᷤ
antiqui ⁊ in reb mobiib uel
se mouentib que fuerant ali¬
enate. uił quocumq modo bõa
fide camẽ detente usncapionẽ

Expanded text:
entes prolixitatem, satis inutile est usucapionem in italicis quidem solis rebus cludere. Sed et si quis res alienas, italicas tamen, bona fide possidebat per biennium, miseri rerum domini excludebantur et nullus eis ad eas reservabatur regressus. Quae et nescientibus dominis procedebant: quo nihil inhumanius erat, si homo absens et nesciens tam angusto tempore suis cadebat possessiois solis rebus, quae immobiles sunt vel esse intelleguntur, sicut annalem exceptionem, ita et usucapionem transformandam esse censemus, u et aliarum exceptionum tempora currant, huiusmodi angustiis penitus semotis. Cum autem antiqui et in rebus mobilibus vel se moventibus, quae fuerant alienatae vel quocumque modo, bona fide tamen, detentae, usucapione
Abbreviated transcription (Latin):
cia illiqui ꝓsuis debitis alacͥo¬
res creditorib auisostendim¬
cur suisse pregrauentur rectũ
nob̾ ẽẽ uidetur. tunc cominu

Expanded text:
ia illi, qui pro suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenduntur fuisse, praegraventur, rectum nobis esse videtur tunc commu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃am eẽ ĩ soli cutori recte
sĩ fidei cominissi nomine i¬
unu̾sitatis restitucõem ꝙ
pupillo relictumẽ. ⁊ suie
honere sideiussionis uͥtam̃
pupillus fau nõ possit uel
ab eẽ noscitur. nedum nimia
subtilitate cͥca res utimur
pupillares ip̃a subtilitasad
q iuris eẽ oportet ⁊ si furioso
fidei cõmissaria debeatur hẽdi¬
bretur. quis enĩ sensusqͦ que
uox cͥca furiosa eẽ inteuigit᷑.
cum inutroq cãu restituen¬
ces plenissimã scqͣntur ex
nr̃a lege securitatem. hoc
eodem obseruando ⁊ sup̃i pu¬
pilli uł furiosi restitutõne
grauati sunt. ¶ Eum autẽ
auquis hr̃ditatem restitu̾e
iussus ẽ dolo ⁊ malo uł post
litem contestatam uł aña
se se contumacit̾ celau̾it ur
si suppoĩtꝰ sidei commissaue
restitucõni añqͣm restitu̾et
hereditatem ab hac luce sb̾¬
cractꝰ ẽ. nullo herede ur suc¬
cessore existende uł si fidei cõ¬
missarius cui hereditas ex tre¬
tuta ẽ alii ꝑ fid̾i cõmissum

Expanded text:
tiam esse etiam soli tutori recte fieri fideicommissi nomine universitatis restitutionem, quod pupillo relictum est, et sine onere fideiussionis, ubi tamen pupillus fari non possit vel abesse noscitur, ne, dum nimia subtilitate circa res utimur pupillares, ipsa subtilitas ad que iuris esse oportet, et si furioso fideicommissaria debeatur heredibretur. quis enim sensus, quae vox certa furioso esse intellegitur, cum in utroque casu restituentes plenissimam consequantur ex nostra lege securitatem? Hoc eodem observando, et si ipsi pupilli vel furiosi restitutione gravati sunt. Cum autem aliquis hereditatem restituere iussus est et dolo malo vel post litem contestatam vel antea sese contumaciter celaverit, vel si suppositus fideicommissariae restitutioni, antequam restitueret hereditatem, ab hac luce subtractus est nullo herede vel successore existente, vel si fideicommissarius, cui restituta est ex Tretas, alii per fi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Iudices absencium
qui cuislib rei
possõne prinati
sunt suscipiant in
nare ꝑsonas ⁊ auctori¬
itatis sue formidabilemi¬
inst̾ium obiciant atq ita
tucanturabsentes ut id solũ
diligent̾ in quirant aneius qͥ
ꝯnoibet modo peregrinat᷑. ⁊ pꝰ¬

Expanded text:
absentium, qui cuiuslibet rei possessione privati sunt, suscipiant in iure personam et auctoritatis suae formidabile ministerium obiciant atque ita tueantur absentes, ut id solum diligenter inquirant, an eius, qui quolibet modo peregrinatur, po
Abbreviated transcription (Latin):
ut desideras exstruere ⁊
edificum ei suꝑ pon̾e potes
obseruata tamenforma qͣce
cetͥis suꝑbalnemmedificare
tis suꝑ instruas. ⁊ ip̃m comta¬
meres nec modum usitatum
altitudinis excedas.
ficia demolirr ⁊ marmora detra¬
here edictõdini uespasiam ⁊
senatꝰ consulti uetitum ⁊ cece¬
rum. de alia domoin aliam
tͣnsserre q̃daminc̾e acceptum
⁊ s nec dominisitatͣnsferrei
nt indegris edificiis depoĩtis ps¬
liciis deformetur asp̃cus.
donnis licuerat nõ eaudemsa¬
cie inciuitate restitu̾e. s mor¬
tum conu̾t̾e ⁊ inhce consensu
timc magistratim̃ nõ ꝓhiben

Expanded text:
ut desideras, instruere et aedificium ei superponere potes, observata tamen forma, qua ceteri super balnea aedificare tis superinstruas et ipsa concameres nec modum usitatum altitudinis excedas. ficia demoliri et marmora detrahere edicto divi Vespasiani et senatus consulto vetitum est. ceterum de alia domo in aliam transferre quaedam licere exceptum est: sed nec dominis ita transferre licet, ut integris aedificiis depositis publicus deformetur adspectusdomus licuerit non eandem faciem in civitate restituere, sed in hortum convertere, et an hoc consensu tunc mag
Abbreviated transcription (French):
dem. S i de possone uideiee¬
tus es. i eumlegis uulieins pͥua¬
de reum postulare⁊ adiustar
interdc̃i undeni conuenire po¬
tesquoreum cãm onnemp̾s¬

Expanded text:
. Si de possessione vi deiectus es, eum et legis iuliae vis privatae reum postulare et ad instar icti unde vi convenire potes, quo reum causam omnem pr
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Cuit ꝓponis socius edifi
cuad refectõnem ens sumptꝰ
conferre de cractat nõ necc̃io
exͣ ordinemtͥ subuenin defide¬
ras. ⁊ enimsisolus edificau̾is
nec intra .iiii. mensiumtem¬
pora cumcentesimis nii
por cõne sociierogatus restitu
ciunud stetisse constit̾it. ius do¬
mimi ꝓsolido uendicare. ue
optin̾e iuxͣ placitum. anticͥi

Expanded text:
i ad refectionem eius sumptus conferre detractat , non necessarie extra ordinem tibi subveniri desideras. Etenim si solus aedificaveris nec intra quattuor mensuum tempora cum centesimis nummus pro portione socii erogatus restitutcium id stetisse constiterit, ius dominii pro solido vindicare vel obtinere iuxta placitum antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
qouret citulo deͬnerat. ¶Nlec
etiam cosqui deiecti sunt ab¬
seneim nomine possidentes
quia minime ip̃is docisio cau
semandata sit ad exꝑienda re
secludant noc si seruisit eo¬
n rimreiciant iuiure ꝓsonas
qr hninsmodi condicionis ho¬
minisr cansas orare sas nõ sit.
¶ S post elapsa quo spacia
recuꝑande possonis legib pͥs¬
citalitigium eis inferentib
infidelos uł neggligentes ꝓpin¬
amicos. uł colonos. uł libertos
uit̾ ea deferratur absentib enim
officere nõ debdempꝰ em̾isum
titucum ÷ s formato statu qui
per iniuriam sublatꝰ ÷ omnia

Expanded text:
et titulo retinebat. Nec eos, qui deiecti sunt absentium nomine possidentes, quia minime ipsis dictio causae mandata sit, ab experiunda re secludant, nec, si servi sint, eorum reiciant in iure personas, quia huiusmodi condicionis hominibus causas orare fas non sit: sed post elapsa quoque spatia recuperandae possessionis legibus praestituta litigium eis inferentibus infideles vel neglegentes propinamicos et colonos vel libertos interea differatur. Absentibus enim officere non debet tempus emensum, titutum est, sed reformato statu, qui per iniuriam sublatus est, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ asunt uenundedit. mintege
tͥ ius ⁊̃ ea ꝓsequi nõ int̾dc̃osaliu¬
auo id enimi cantimimodo ad¬
u̾sus conductorem debitoreni¬
ue competit. s seruiaua accõe
uł q̃ ad exemplum eius insti¬
cuitur ut ił adu̾sus emptorem
excenda ÷. a¬

Expanded text:
sunt venumdedit, integrum tibi ius est ea persequi, non interdicto Salviano  id enim tantummodo adversus conductorem debitoremve competit, sed Serviana actione vel quae ad exemplum eius instituitur utilis adversus emptorem exercenda.
Abbreviated transcription (Latin):
datotempore impet᷑ꝰ. qõꝓponat᷑.
siem̃ pot̾uit quiuim sustimi
erint q̃ ꝓdidit singula compro¬
bare caracõe a indice fc̃apper¬
sonarum atq negocii qualita¬
ce sacͣm̃to estima cõem rerum
qͣs ꝑdidit ꝑmanifestet nec ei
liceat ultra caxacõeni abiudice
fcãmiurare. ⁊ qd̃ huinsmodi
iure inrando datofu̾it declara¬
cum iudicemcondempnare.
oportet. õe suo cã.

Expanded text:
ponatur, si non potuerit qui vim sustinuit quae perdidit singula comprobare, taxatione ab iudice facta pro personarum atque negotii qualitate, sacramento aestimationem rerum quas perdidit manifestet nec ei liceat ultra taxationem ab iudice factam iurare: et quod huiusmodi iureiurando dato fuerit declaratum, iudicem condemnare oportet. ZENO A.
Abbreviated transcription (Latin):
ui aut clanraut aliam qidã
accõem ad recipiendam calem
cia in ablatam possoẽnmini¬
me ꝓcedende nisi cominotan¬
tum modo iurem accõem exͥc̃e
ꝓmitcentes nos concedentes
aliq̃malienasres uł possoem¬

Expanded text:
vi aut clam vel aliam quandam actionem ad recipiendam talem tia in ablatam possessionem minime praecedente, nisi domino tantummodo in rem actionem exercere permittentes: nos non concedentes aliquem alienas res vel posse
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶nuiasorlocorumpena
teneatur legitima si tamaim
mloca eundem inuasisse consti¬
tent. namsiꝑ errorem aut ĩtiu¬
ai dominileca ab aliis possessa
sinat. sine pena possessio restitui
debet.¬
mp̃r. Menuiu̾int cunctisine
nulgato rescͥpto mansuetudimͤ
utantur in cansis conuenientoᷤᷤ
dominoslocorum ẽẽ aut si for¬
te defu̾int auctores eorum ad
insimiandas sias. ꝓcuratores¬
ꝙ. ẽẽ q̃rendos. ne inde iniuma
receꝑant pͥnabuntur.¶Si
autenihĩto plerumq colludio.
curatores ułtutores minorum.
b te m debitam ea occõe inua¬
dant ut pupilł uł aduitis iur¬
gandicopia i finctus adimãt᷑.
ihiis eatemis subueninnisut
eosdem nõ accerat dampno er¬
pacem̾itatis aliene. s illico qͥdẽ
possõ eia quo ablata reddatur.
curatores autemuł tutores et̾¬
na deporta cõne punitosbonoꝵ
quoque publicacõ ꝑsequat᷑.¬

Expanded text:
. Invasor locorum poena teneatur legitima, si tamen vi loca eundem invasisse constiterit. Nam si per errorem aut incuriam domini loca ab aliis possessa sunt, sine poena possessio restitui debet. Meminerint cuncti, sive vulgato rescripto mansuetudinisutantur in causis, conveniendos dominos locorum esse aut, si forte defuerint, actores eorum ad insinuandas sententias procuratoresque quaerendos, ne inde iniuriacoeperant, privabuntur. Sin autem habito plerumque colludio curatores vel tutores minorum his rem debitam ea occasione pervadant, ut pupillis vel adultis iurgandi copia et fructus adimatur, his eatenus subvenimus, ut eosdem non atterat damno culpa temeritatis alienae, sed ilico quidem possessio ei a quo est ablata reddatur, curatores autem vel tutores aeterna deportatione punitos bonorum quoque publicatio persequat
Abbreviated transcription (Latin):
nes quossibet constitutarum
sañt enentum iudiciał arbrti
uiolent̾ inuaserit. domimis
quidem cõstitut᷑ possc̃ẽm qͣm
abstulit restituat possõri⁊ co
miniumeiꝰdem rei amittat.
ꝯinu̾o alien arimirerum
possoeminuasit nõ solum eã
possidentib reddat uerum eti¬
amestimacoẽmearindem
rerumrestitue compeulatur.

Expanded text:
et homines constitutarum ante eventum judicialis arbitrii violenter invaserit, dominus quidem constitutus possessionem, quam abstulit, restituat possessori, et dominium ejusdem rei amittat. Sin vero alienarum rerum possessionem invasit, non solum ea possidentibus reddat, verum etiam estimationem earundem rerum restituere compellatur.