comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talingorum. lazobororum. raurad¬
rum & boiorum: ce utriusq sexcus.
ad centum quinquaguita & septen
milia hominum. Ex his quadras¬
ta & septem milia in bello ceciderĩ
cetera multitudo interras propͥas
missa ẽ. Postea cesar ariouistum ri¬
gem excitantem inuehentemq ses
incredibiles germanorum copias.
se subegisse iactabat: apuo sequan
uicit. Tamdiu excercitus cesaris
manorum multitudine & uirtis
perterritus pugnam detrectauit: donec
ariouistus ingermaniam arrepta na¬
ucula rhenum transuectus effugit.
xores eius due totidemq filie. cap¬
te sunt. Fuerunt autem in exercitu
ariouisti: arudes. marcomenes. tribo¬
i. uangiones. nemetes. edures. & sue¬
u. Pugna autem maxime grauis
x phalange germanorum fuit:quã
pacto inunum agmine scutisq suꝑ
tipita contextis ad irrumpendam ro¬
nanorum aciem tuti tindiq prestru¬
cerant. S postquam aliqui romano¬
um militum agilitate audatiaq in¬
ignes supra obductam saltauere tes¬

Expanded text:
Tulingorum Latobogiorum RauracTulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boiorum utriusque sexus ad centum quinquaginta et septem milia hominum. ex his quadraginta et septem milia in bello ceciderunt, cetera in terras proprias remissa sunt. Postea Caesar contra Ariouistum regem excitantem inuehentemque secum incredibiles Germanorum copias, se subegisse iactabat, apud Sequanos uicit, cum diu exercitus Caesaris Germanorum multitudine et uirtute perterritus pugnam detrectasset. statim Ariouistus in Germaniam, arrepta nauicula Rhenum transuectus, effugit, uxores eius duae totidemque filiae captae sunt. fuerunt autem in exercitu Ariouisti Arudes Marcomanes Triboci Vangiones Nemetes Eduses et Suebi. pugna maxime grauis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine scutisque supra capita contextis ad inrumpendam Romanorum aciem tuti undique praestruxerant. sed postquam aliqui Romanorum militum agilitate audaciaque insignes supra obductam saliere tes
Abbreviated transcription (Latin):
dicatum est.
nno ab urbe condita sexcente¬
cesare & lucio bibulo consulib
lege uatinia cȩsari tres prouintiȩ cũ
legionib septem inquinquenniuum
date gallia transalpina. & cisalpina
& illiricus. galliam comatam postea
senatus adiecit. Hanc historiam sueto¬
nius tranquillus plenissime exp¬
cuit: cuius nos competentes portun¬
culas decerpsimus. Heluetiorum
gentis ea uel maxime causa quodi
petue pene cum germanis bello al¬
flumine dirimuntur: orgetoriae qͥ¬
dam euisdem pͥnceps gentis spe toda
inuadendi gallias in arma accende¬
rat. quo ceteri optimates correpto.a
ad mortem coacto cohibere camen se¬
mel anunatas inp̃dam plebeᷤᷤ nequi¬
uerunt. Qui conuiratione fact̾a. as
die dicta ecustis uicis ac domib su
ne quod desiderium ex spe reuerta¬
di foret: profecti sunt. Quos cuma¬
pud rodanum flumen obiuos cest
habuisset: magno diffilcillimoq b¬
lo bis uicit: uictosq addeditionem
coegit. Horum fuit cum pͥmum pr¬
gressa ẽ multitudo omnis heluetion

Expanded text:
dicatum est. Anno ab Vrbe condita DCXCesare et L. Bibulo consulibus lege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquennium datae Gallia Transalpina et Cisalpina et Illyricus; Galliam Comatam postea senatus adiecit. Hanc historiam\' Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cuius nos conpetentes portiunculas decerpsimus. Heluetiorum gentis ea uel maxime causa quod perpetuo paene cum Germanis bello alflumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis spe totas inuadendi Gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto et ad mortem coacto cohibere tamen semel animatas in praedam plebes nequiuerunt. qui coniuratione facta ac die dicta, exustis uicis ac domibus suis, ne quod desiderium ex spe reuertendi foret, profecti sunt. quos cum apud Rhodanum lumen obuios Caesar habuisset, magno difficilique bello bis uicit uictosque ad deditionem coegit. horum fuit, cum primum progressa est, omnis multitudo Heluetiorum
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita mille¬
lianus uicesimus nonus ab¬
annis ac sex mensib tenuit: uir
industria militari exccellentissimꝰ
expeditione indanubium suscepta.
gothos magnis p̃liis ꝓfligauit. ditio¬
nemq romanam antiquis terminis
statuit. Inde inorientem conuersus
zenobiam quȩ occiso odenato ma¬
rito suo siriam receptam sibi uen¬
dicabat: magis p̾lii terrore quam
p̃lio inpotestatem redegit. Tetricũ
ingallia mininime sufficientem
sustinere seditiones militum suoꝵ
scribentem etiam eripe me in uic¬
te malis ac ꝑhoc proditorem ex¬
ercitus sui: sine labore suꝑauit.
Sic orientis &e aquilonis receptor.
magna gloria triumphauit.
urbem romam muris firmio
rib cinacit. Nouissime cum ꝑ¬
secutionem ad uersus ap̃ianos
agi decerneret nonus a nerone:¬
fulmen ante eum cum magno pa¬
uore circums ntium ruit. ac non
multopost initinere occisus ẽ.¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita MXXlianus uicesimus nonus annis ac sex mensibus tenuit, uir industria militari excellentissimus. expeditione in Danuuium suscepta Gothos magnis proeliis profligauit dicionemque Romanam antiquis terminis statuit. inde in Orientem conuersus Zenobiam, quae occiso Odenato marito suo Syriam receptam sibi uindicabat, magis proelii terrore quam proelio in potestatem redegit. Tetricum, in Gallia minime sufficientem sustinere seditiones militum suorum scribentemque etiam: Eripe me his, inuicte, malis ac per hoc proditorem exercitus sui, sine labore superauit. sic Orientis et Aquilonis receptor magna gloria triumphauit. uribus cinxit. Novissime cum persecutionem adversus Christianos agi decerneretecerneret fulmen, ante eum magno pavore circumstantium ruit, ac non multo post in itinere occisus e
Abbreviated transcription (Latin):
bitabilit̾ ꝓbat. si eiꝰ et᷑nitas habet p̾te¬
ritum. presens ⁊ futurum: conseq̃nt̃
quoq eius eẽntia habet prec̾itum p̾¬
sens ⁊ futurũ. At qđ prec̾itum est
ñ est presens. uł futurũ: & qđ pre

Expanded text:
bitabiliter probat: si ejus aeternitas habet praetebitabiliter probat: si ejus aeternitas habet praeteritum, praesens et futurum, consequenter quoque ejus essentia habet praeteritum, praesens, et futurum. At quod praeteritum est, non est praesens
Abbreviated transcription (Latin):
b tota est in singulis locis: liquꝰ
summa natura sit tota in singu¬
lis temꝑib. aut simul. aut distinc¬
te ꝑ singula temꝑa. S quom est
aliquid totum simul insingulis tẽ¬
porib: si ipsa tempora simul ñ sunt:
Si uero separatim & distincte tota ẽ
insingulis temꝑib. quemadmodũ
aliquis homo totus ẽ heri & hodie et
cras: ꝓprie dicitur quia fuit & est¬
& erit᷑. Ergo eius etas que nichil a¬
liud ẽ quam eius et̾nitas: ñ ẽ tota
simul. s ẽ partib extensa ꝑ tempo¬
rum partes. At eius et̾nitas nichil
aliud ẽ quam ipsa. Sũma igitur
eẽntia erit diuisa ꝑ partes: sod̾m
temporũ distinctiones. Si enim eꝰ
etas ꝑ temporũ cursus ꝓducitur:
habet cũ ipsis temꝑib presens. pret̾¬
tum. & futurũ. Quid aut̃ ẽ eius
nitas. quam eiꝰ ȩt̾nitas. Ergo cũ
eiuset̾nitas nichil aliud sit quã eiꝰ
eẽntia. sic̃ supra digesta ratio indu¬

Expanded text:
ibus tota est in singulis locis, liquetibus tota est in singulis locis, liquetsumma natura sit tota in singulis temporibus, aut simul, aut distincte per singula tempora. Sed quomodo est aliquid totum simul in singulis temporibus, si ipsa tempora simul non sunt? Si vero separatim et distincte tota est in singulis temporibus, quemadmodum aliquis homo totus est heri, et hodie, et cras; proprie dicitur quia fuit, et est, et erit. Ergo ejus aetas, quae nihil aliud est quam ejus aeternitas, non est tota simul; sed est partibus extensa per temporum partes. At ejus aeternitas nihil aliud est, quam ipsa. Summa igitur essentia erit divisa per partes, secundum temporum distinctiones. Si enim ejus aetas per temporum cursus producitur, habet cum ipsis temporibus praesens, praeteritum et futurum. Quid autem aliud rnitas, quam ejus aeternitas? Ergo cum ejus aeternitas nihil aliud sit quam ejus essentia, sicut supra digesta ratio indu
Abbreviated transcription (Latin):
chil ẽ simulin alio loco. Qđ̃ igit᷑
totum ẽ in alio loco: quomͦ totum
quoq ẽ simul in alio loco. sinicħ
de eo potest ẽẽ in alio loco: Qm̃ igͥ
unum totum ñ potest ẽẽ simul in
diuersis locis totum: consequitus
ut ꝑ singula loca. singula sint to¬
ta. si in singulis locis simul aliqͥd
ẽ totum. Quappt̾ si sũma natura q¬
ta ẽ uno temꝑe in singulis om̃ib
locis: qđ singula loca ẽẽ ñ possun
tot singulȩ summȩ naturę sunt.
qđ irracionabile ẽ opinari. Non est
igitur tota uno tempore in singu¬
lis locis. At uero si diuersis temꝑib
tota ẽ in singulis locis: quando ẽ in
uno loco. nullum bonũ ⁊ nulla es¬
sentia ẽ interim in aliis locis. quia
sine ea ꝓrsus aliquid ñ existit. Qd
absurdum ẽẽ uł ipsa loca ꝓbant: qͣ
ñ nichil. s aliquid sunt. Non ẽ itas
summa natura tota insingulis lo¬
cis. diuersis temporib. Quod sins
eodem temꝑe. nec diuersis tempor¬

Expanded text:
ejus est simul in alio loco. Quod igitur ejus est simul in alio loco. Quod igitur totum est in aliquo loco, quomodo totum quoque simul est in alio loco, si nihil de eo potest esse in alio loco? Quoniam igitur unum totum non potest esse simul in diversis locis totum, consequitur ut per singula loca, singula sint tota, si in singulis locis simul aliquid est totum. Quapropter si summa natura tota est uno tempore in singulis omnibus locis, quot singula loca esse possunt, tot singulae sunt naturae summae, quod irrationabile est opinari. Non est igitur tota uno tempore in singulis locis. At vero si diversis temporibus tota est in singulis locis, quando est in uno loco, nullum bonum et nulla essentia est interim in aliis locis, quia sine ea prorsus aliquid non existit. Quod absurdum esse vel ipsa loca probant, quae nonnihil, sed aliquid sunt. Non est itaque summa natura tota in singulis locis, diversis temporibus. Quod si nec eodem tempore, nec diversis tempor
Abbreviated transcription (Latin):
sis quasi fug̾e anfractib. singłatĩ suiˢ
inuestigentur discussiõib. Pmũ ergo
uideat᷑ si sũma nat᷑a tota possit ẽẽ in sin¬
głis locis: aut simul. aut ꝑ du̾isa tẽꝑa.
Dem̃ id ipsũ ĩ tẽꝑibꝰ ĩ qͥrat᷑. Si gͥ tota est
simul ĩ sĩgłis lociᷤ ꝑsĩgła loca st̃ fingłe
dote. Sic̃em̃ locus a loco distingui¬
tur. ut singula locasint: ita id qđ
tocum ẽ in uno loco. ab eo qđ eodẽ
tempore totum ẽ. In alio loco dis¬
tinguitur ut singula tota sint.
Nam qđ totum ẽ in aliquo loco: ni¬
chil eus ẽ qđ non sit inipso loco:
at de quo nicħ ẽ. qđ non sit in ali¬
quo loco: nichil ẽ deeo qđ sit eodem
temꝑe extra eundem locũ. Quod
igitur totum ẽ in aliquo loco:
nichil eius est qd̃ eodem tempore sil
extra ipsum locum. S de quo nicħ
ẽ extra quemlibet locum: nichil es
ẽ eodem temꝑe in alio loco. Quare
qđ tocum est in quolibet loco: ni

Expanded text:
sis quasi fugere anfractibus, singillatim suis sis quasi fugere anfractibus, singillatim suis investigentur discussionibus. Primum ergo videatur si summa natura tota possit esse in singulis locis, aut simul aut per diversa tempora. Deinde idipsum in temporibus inquiratur. Si igitur tota est simul in singulis locis, per singula loca sunt singulae totae. Sicut enim locus a loco distinguitur ut singula loca sint, ita id quod totum est in uno loco, ab eo quod eodem tempore totum est in alio loco distinguitur, ut singula tota sint. Nam quod totum est in aliquo loco, nihil ejus est quod non sit in ipso loco. At de quo nihil est quod non sit in aliquo loco, nihil est de eo quod sit eodem tempore extra eumdem locum. Quod igitur totum est in aliquo loco, nihil est ejus quod eodem tempore sit extra ipsum locum. Sed de quo nihil est extra quemlibet locum, nihil ejus est eodem tempore in alio loco. Quare quod totum est in quolibet loco, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uod si ita ẽ: aut tota ẽ in omni
loco. uł tempore: aut tantum
quelibẽt pars eius. ut altera pars
sit extra omnem locum. & tempus.
Si uero partim ẽ. & partim ñ est.
in omĩ loco uł tempore: partes ht̃.
qđ falsum ẽ. Non igitur partim
telligendum. ut tota semel sit in
om̃ib locis uł temporib. & ꝑ partes
in singłis: aut sic ut tota sit etiam
insingłis. Uerum si ꝑ partes est
in singulis. si effugit partim com¬
positionem ⁊ diuisionem: quod ual¬
de alienum a sũma natura inuen-¬
tum ẽ. Quappt̾ non ẽ ita tota in
om̃ib locis aut tẽporib: ut ꝑpar¬
tes sit insingulis. Restat altera
pars discutienda: scilicet qualiter
summa natura tota sit in om̃ib:
⁊ singulis locis uł temporib. Hoc ni¬
mirum ẽẽ non potest. nisi aut simul
aut diu̾sis temporib. S qm̃ racio
loci ac racio temporis quas hac tenꝰ
simul ꝓgressas eisde uestigiis una po¬
tuit indagare ꝑsecutio: hic abinuicẽ
digredientes disputationẽ uident᷑ diu̾¬

Expanded text:
uod si ita est, aut tota est in omni loco vel tempore, aut tantum quaelibet pars ejus, ut altera pars sit extra omnem locum et tempus. Si vero partim est, et partim non in omni loco vel tempore, partes habet: quod falsum est. Non igitur partim telligendum, ut tota simul sit in omnibus locis vel temporibus, et per partes in singulis; aut sic, ut tota sit etiam in singulis. Verum si per partes est in singulis, non effugit partium compositionem et divisionem: quod valde alienum a summa natura inventum est. Quapropter non est ita tota in omnibus locis et temporibus, ut per partes sit in singulis. Restat altera pars discutienda, scilicet, qualiter summa natura sit tota in omnibus, et singulis locis et temporibus. Hoc nimirum esse non potest, nisi aut simul, aut diversis temporibus. Sed quoniam ratio loci, aut ratio temporis, quas hactenus simul progressas eisdem vestigiis una potuit indagare prosecutio, hic ab invicem digredientes disputationem videntur diver
Abbreviated transcription (Latin):
uersus tamen ẽ intellectus. ꝓpt̾
perum dissimilitudinem. In illis
lamq duo quedam eadem platio
significat. id ẽ quia & p̃sentia st̃
locis & temporib in quib ẽẽ dicun¬
tur. et quia continentur ab ipsis:
in sumina uero ẽentia unum tan¬
tum ꝑcipitur. id est quia presens
ẽ. non etiam quia continetur. Un¬
de siusus loquendi ammitteret: con¬
uenientiꝰ dici uidetur ẽẽ cum loco
uł tempore. quam in loco uł tem¬
pore. Plus enim significatur conti¬
ner aliquid cum dicit᷑ ẽẽ in alio:
quam cum dicitur ẽẽ cum alio.
In nullo itaq loco uł tempore ꝓpͥe
dicitur ẽẽ. quia omnino anullo
loco continetur.: & tamen in om̃i
loco uł tempore suo quodammodo
dici pot̾ ẽẽ. qm̃ quicquid aliud ẽ
ne in nichilum cadat ab ea pre¬
sente sustinetur. In omni loco et
tempore ẽ. quia nulli abest: &. in
nullo ẽ. quia nullum locum aut
tempus ht̃. Nec inse recipit
distinctio nes locorum aut

Expanded text:
versus tamen est intellectus, propter versus tamen est intellectus, propter rerum dissimilitudinem. In illis namque duo quaedam eadem prolatio significat, id est, quia praesentia sunt locis et temporibus, in quibus esse dicuntur; et quia continentur ab ipsis. In summa vero essentia unum tantum praecipitur, id est, quia praesens est; non etiam quia continentur. Unde, si usus loquendi admitteret, convenientius dici videretur esse cum loco vel tempore, quam in loco vel tempore. Verius enim significatur contineri aliquid, cum dicitur esse in alio, quam cum dicitur esse cum alio. In nullo itaque loco vel tempore proprie dicitur esse, quia omnino a nullo alio continetur: et tamen in omni loco vel tempore suo quodam modo dici potest esse; quoniam quidquid aliud est, ne in nihilum cadat, ab ea praesente sustinetur: in omni loco et tempore est, quia nulli abest; et in nullo est, quia nullum locum aut tempus habet, nec in se recepit distinctiones locorum aut
Abbreviated transcription (Latin):
ineuitabił necessitas exigit. nulli
loco uł tempori deeẽ. &. nulla racio
loci aut temporis ꝓhibet om̃i loco
uł tempori simul totam ad eẽ: ne¬
cesse ẽ eam simul totam om̃ib et
singulis locis &. temporib presentẽ
cẽ. Nonenim quia huic loco uł tẽꝑi p̃¬
sens ẽ: iocirco ꝓ hibetur illi uł illi lo¬
co. aut tempori simul ⁊ similit̾ pre¬
sens eẽ. nec qm̃ fuit aut ẽ. aut erit:
ido et̾nitatis eius aliquid euanuit
a presenti tempore cum preterito qd̾
iam ñ est. aut transit cum p̾senti
qđ uix ẽ.: aut uenturum ẽ cum
futuro qđ nondum ẽ. Nullatenuᷤ
namq cogitur uł phibetur lege
locorum aut temporum alicubi uł
aliquando ẽẽ uł non eẽ: qđ nullo
modo intra locum uł tempus clau-¬
dit suum eẽ. Nam si ipsa summa es¬
sentia dicitur ẽẽ in loco aut temꝑe:
quamuis de illa & de localib siue
demporalib naturis una sit ꝓlatio
ypt̾ loquendi consuetudinemꝰ. di¬

Expanded text:
inevitabilis necessitas exigit nulli inevitabilis necessitas exigit nulli loco vel tempori deesse, et nulla ratio loci aut temporis prohibet omni loco vel tempori simul totam adesse, necesse est eam simul totam omnibus et singulis locis et temporibus praesentem esse. Non enim, quia huic loco vel tempori praesens est, idcirco prohibetur illi vel illi loco, aut tempori simul et similiter praesens esse; nec quoniam fuit, aut est, aut erit, ideo aeternitatis ejus aliquid evanuit a praesenti tempore cum praeterito, quod jam non est; aut transit cum praesenti, quod vix est; aut venturum est cum futuro, quod nondum est. Nullatenus namque cogitur vel prohibetur lege locorum vel temporum, alicubi aut aliquando esse vel non esse, quod nullo modo intra locum vel tempus claudit suum esse. Nam, si ipsa summa essentia dicitur esse in loco aut tempore, quamvis de illa et de localibus sive temporalibus naturis una sit prolatio, propter loquendi consuetudinem, di
Abbreviated transcription (Latin):
tis imprudentiȩ dicere qđ summe
ueritatis aut locus circum scribat qͦ¬
titatem. aut tempus metiatur dui¬
turnitatem: quȩ nullã penitus lo¬
calis uł temporał distentionis mai¬
nitudinem suscipit uł paruitatẽ:
Qm̃ itaq loci hec ẽ & temporis cond̃¬
cio. ut tantummꝰ quicquid eorum
metis clauditur. nec partium fu¬
giat racionem. uł qualem suscip
locus eiꝰ scd̃m quantitatẽ. uł qui¬
lem patitur tempus eius. scdđ̃md
uturnitatem. nec ullomͦ possit
tum a diuersis locis uł temporib
simul contineri. quicquid uerol¬
ci uł temꝑis continentia nequas
cohercetur. nulla locoꝵ uł tems¬
rum lege ad partium multiplicita¬
tem cogatur. aut presens ẽẽ totum
simul plurib locis. aut temporib
ꝓhibeatur. qm̃ inquam hec ẽ con¬
ditio loci ac temporis: ꝓculdubio sũ¬
ma substantia que nulla loci uel
temporis continentia cingitur. nul¬
la eorum lege constringitur. Qua¬
re qm summam ẽẽntiam totam et

Expanded text:
ntis imprudentiae dicere quod summae ntis imprudentiae dicere quod summae veritatis aut locus circumscribat quantitatem, aut tempus metiatur diuturnitatem: quae nullam penitus localis vel temporalis distensionis magnitudinem suspicit vel parvitatem? Quoniam itaque loci haec est vel temporis conditio, ut tantummodo quidquid eorum metis clauditur, nec partium fugiat rationem, vel qualem suscipit locus ejus secundum quantitatem, vel qualem patitur tempus ejus secundum diuturnitatem; nec ullo modo possit totum a diversis locis vel temporibus simul contineri: quidquid vero loci vel temporis continentia nequaquam coercetur, nulla locorum vel temporum lege ad partium multiplicitatem cogatur; aut praesens esse totum simul pluribus locis aut temporibus prohibeatur; quoniam, inquam, haec est conditio loci aut temporis, procul dubio summa substantia, quae nulla loci vel temporis continentia cingitur, nulla eorum lege constringitur. Quare quoniam summam essentiam totam et
Abbreviated transcription (Latin):
uturnitat nulla meta uł a loco uł
a dempore opponitur: illi nullum
ẽẽ locum uł tempus uere ꝓponitur.
Qm̃ namq nec locus illi facit qđ lo¬
cus. nec tempus qđ tempus: ñ irra¬
cionabilit̃ dicit᷑ quia nullus locus
est eius locus. & nullum tempus
ẽ eiꝰ tempus. Qđ uero nullum locsi
aut tempus habere conspicit᷑. id ꝓ¬
fecto nullatenus loci aut temporis
legem subire conuincit᷑. Nulla igit᷑
lex loci aut temporis. naturam ullã
aliquo mͦ cogit: quam nullus locus
ac tempus. aliqua continentia clai¬
dit. Quȩ nam autem racionalis
considatio omnimoda racione non
excludat. ut creatricem sum mamiq
om̃ium substantiã. quam necesse
ẽ alienam eẽ & liberam a natura
& iure om̃ium que ipsa de nichilo fe
cit. ulla loci cohibitio uł temporis in¬
cludat: cum potius eius potentia qu¬
nichil ẽ aliud quam eius ẽẽntia. cũ¬
ta a se facta sub se continendo con¬
cludat: Quomͦ quoq ñ ẽ imprude¬

Expanded text:
uturnitati, nulla meta vel a loco vel uturnitati, nulla meta vel a loco vel a tempore opponitur; ulli nullum esse locum vel tempus vere proponitur. Quoniam namque nec locus illi facit, quod locus; nec tempus, quod tempus: non irrationabiliter dicitur quia nullus locus est ejus locus, et nullum tempus est ejus tempus. Quod vero nullum locum aut tempus habere conspicitur, id profecto nullatenus loci aut temporis legem subire convincitur. Nulla igitur lex loci aut temporis naturam ullam aliquo modo cogit, quam nullus locus aut tempus aliqua continentia claudit. Quaenam autem rationalis consideratio omnimoda ratione non concludat, ut creatricem summamque omnium substantiam, quam necesse est alienam esse et liberam a natura et jure omnium, quae ipsa fecit de nihilo, nulla loci cohibitio vel temporis includat, cum potius ejus potentia, quae non est aliud quam ejus essentia, cuncta a se facta sub se continendo concludat. Quomodo quoque non est impude
Abbreviated transcription (Latin):
quodamm ẽ summa natura in lo¬
co uł tempore. quo ñ ꝓhibetur sic eẽ
simul tota insingulis locis uł tempo¬
rib: ut tamen ñ sint plures totȩ
s una sola totaꝰ nec eius etas que
ñ ẽ nisi uera et̾nitas. ñ sit distribu¬
ta in preteritũ. presens & futurũ.
Nonenim uident᷑ hac lege loci ac
temꝑis cogi: nisi ea que sic sunt in
loco. uł tempore ut loci spacium aut
temporis diuturnitatẽ ñ excedant.
Quare sicut dehis que huiusmo¬
di sunt. unum idemq totum. si¬
mul ñ posse ẽẽ tocum in diuersis
locis & temporib. omni ueritate
asseritur: ita in his que huiꝰmodi
ñ sunt. id ipsum nulla necessitate
concluditur. Iure namq dici uide¬
tur. qđ tantum eius rei sit aliqͥs
locus: cuius quantitatem locus cir¬
cumscribendo continet. & continen¬
do circũscribit: & qđ eius solum rei¬
sit aliquod tempus. cuius diutur¬
nitatẽ tempus metiendo aliquo mͦ
terminat. & t̾minando metitur.:
Quapꝓpt̾ cuius amplitudini aut di¬

Expanded text:
quodam modo est summa natura in loco vel tempore, quo non prohibetur sic esse simul tota in singulis locis vel temporibus, ut tamen non sint plures totae, sed una sola tota; nec ejus aetas, quae non est nisi vera aeternitas, non sit distributa in praeteritum, praesens et futurum. Non enim videntur hac lege loci ac temporis cogi, nisi ea quae sic sunt in loco vel tempore, ut loci spatium vel temporis diuturnitatem non excedant. Quare, sicut de his quae hujusmodi sunt, unum idemque totum simul non posse esse totum in diversis locis vel temporibus omni veritate asseritur; ita in his quae hujusmodi non sunt, idipsum nulla necessitate concluditur. Jure namque dici videtur, quod tantum ejus rei sit aliquis 13 locus, cujus quantitatem locus circumscribendo continet, et continendo circumscribit, et quod ejus rei solum sit aliquod tempus, cujus diuturnitatem tempus metiendo aliquo modo terminat, et terminando metitur. Quapropter cujus amplitudini, aut di
Abbreviated transcription (Latin):
sinequaquã ẽ ubiq & semper:aut
erit det̾minate in aliquo loco uel
demꝑe. aut in nullo. Det̾minate
aut̃ eam in aliquo ñ posse ẽẽ: iam
discussum ẽ. In nullo igit᷑ loco uł¬
tempore. id ẽ nusquam & nunqua
ẽ. Non enim potest ẽẽ: nisi aut in
om̃i. aut in aliquo. S rursus non
constet in expugnabilit. ñ solum
quia ẽ ꝑ se & sine pͥncipio & sine fi¬
ne. s quia aliquid sine ea nec us¬
quam nec unquã ẽ.: necesse ẽ ilã

Expanded text:
si nequaquam est ubique et semper, aut si nequaquam est ubique et semper, aut erit determinate in aliquo loco vel tempore, aut in nullo; determinate autem eam in aliquo non posse esse, jam discussum est. In nullo igitur vel tempore, id est, nusquam et nunquam est. Non enim potest esse, nisi aut in omni, aut in aliquo. Sed rursus cum constet inexpugnabiliter non solum quia est per se, et sine principio, et sine fine; sed quia aliquid sine ea nec usquam n
Abbreviated transcription (Latin):
summa natura. nullomͦ composita
 summe simplex ẽ. ⁊ sũme incom¬
mutabił. si aliud ⁊ aliud ẽ. in diu̾¬
sis temporib. ⁊ ꝑ tempora distribu¬
tas habet partes: Aut potius si illa
uera sunt. immo quia liquida ue¬
ra sunt. quomͦ hec possibilia sunt:
Nullo igitur mͦ creatrix ẽẽntia. aut
ȩtas aut ęt̃nitas eius: recipit p̃teri¬
tum uł futurum. Presens enĩ qͦmͦ
ñ habet. si uere ẽ : S fuit significat
pret̾itum : & erit futurũ. Nunquã
igitur illa fuit uł erit. Quare ñ ẽ
distincte. sicut nec simul. tota in
diuersis singulis temporib. Si igit᷑
sicut discussum ẽ. nec sic ẽ tota in
om̃ib locis uł temporib. ut semel sit
tota in om̃ib. & ꝑ partes in singulis.
nec sic ut tota sit in singłis: manifes
ut pars sit in om̃i. ⁊ pars sit extra om¬
nem locum aut tempus: impossi¬
bile est ut sit ubiq & semꝑ. Nulla¬
tenus enim pot̾ intelligi ẽẽ ubiq et
semꝑ:nisi aut tota. aut pars. Qd

Expanded text:
posita, sed summe simplex et summe incommutabilis, si aliud et aliud est in diversis temporibus, et per tempora distributas habet partes; aut potius, si illa vera sunt; imo quia liquido vera sunt, quomodo haec possibilia sunt? Nullo igitur modo creatrix essentia, aut aetas, aut aeternitas ejus recipit praeteritum vel futurum. Praesens enim quomodo non habet, si vere est? sed fuit, significat praeteritum; et erit, futurum. Nunquam igitur illa fuit, vel erit; quare non est distincte, sicut nec simul tota in diversis singulis temporibus. Si igitur, sicut discussum est, nec sic est tota in omnibus locis vel temporibus, ut semel sit tota in omnibus, et per partes in singulis; nec sic, ut tota sit in singulis, manifesut pars sit in omni, et pars sit extra omnem locum vel tempus, impossibile est ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest intelligi esse ubique et semper, nisi aut tota, aut pars. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sicẽ presens om̃ib circũ scrip¬
tis & mutabilib. ac si illa eisdem¬
circũscribatur locis &. mutetur
temporib. Patet itaq quantũ
sat est. ad dissoluendam que in¬
sonabat contrarietatem: qualit̾ sum¬
ma om̃ium ẽẽntia. ubiq & semꝑ.
& nusquam & nunquam. id ẽ in
omni & in nullo loco. aut tempore
sit. iuxta diuersorum intellectuũ
concordem u̾itatem: x .x .iii.¬

Expanded text:
m sic est praesens omnibus circumscriptis et mutabilibus, ac si illa circumscribatur eisdem locis, et mutetur temporibus. Patet itaque, quantum satis est ad dissolvendam, quae insonabat, contrarietatem; qualiter summa omnium essentia ubique et semper, et nusquam et nunquam, id est, in omni et in nullo loco, aut tempore sit, juxta diversorum intellectuum concordem veritatem. CAPUT XXII
Abbreviated transcription (Latin):
ente dominaretur: occisus ẽ.
gesta sunt. Post hec uero¬
hunelco rex carthaginensium cumin
sicilia bellum gereret: repente horri¬
bili peste exercitum amisit. Nec mox
morbis populo cateruatim cadente:
cito quisq correptiis moxq mortuus.
iam nec sepeliebatur. Cuius mali nin¬
cuis. cum attonitam repentino luc¬
tu carthaginem repleuisset: ñ secꝰ ac
si capta e̾e̾t turbata ciuitas fuit: on¬
niaq ululatib ꝑsonabant. Clause ua
ianue: cuncta priuata publicaq of¬
ficia dampnata. unuiersiq ad portu
decurrunt. E gredientesq de nauib
paucos qui cladis suꝑfuerant desus
ꝑcunctantur. Postquam de clade suo
tacentib illis uł gementib miseri in¬
telligunt: tunc toto littore plangemi¬
um uoces. tunc infelicium matrum
ululatꝰ. & flebiles querele audiebar
tor: sordida seruliq tunica discinctis
ad cuius conspectum plangentia ur¬
guntur agmina. Ipse quoq manus
ad celum tendens. nunc suam nunc
publicam infelicitatem accusat &l

Expanded text:
ente dominaretur, occisus est. gesta sunt. Post haec ueroHimelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae ubique ianuae, cuncta publica priuataque officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebai saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et
Abbreviated transcription (Latin):
eadem certitudine scio: Si aut̃ non
possum: ñ erit iam istud ꝓpriũ deo.
Cetera libelli illius tã ueracit᷑ & tã pre¬
clarȩ st̃ magnificeq disserta. tanta de¬
niq referta utilitate. & puro ac scĩ af¬
fectus intimo quodam odore fraglan¬
tia: ut nullom ꝓp̃t illa que inimicꝰ
recte quidem sensa. s minus firmit
argum̾tata sunt ista sint contẽpnẽ¬
da. s illa potius argum̃tanda robustꝰ¬
ac sic omĩa cum ingenti ueneratiõe

Expanded text:
eadem certitudine scio? Si autem non eadem certitudine scio? Si autem non possum, non erit jam istud proprium Deo. 8. Caetera libelli illius tam veraciter et tam praeclare sunt magnificeque disserta, tanta denique referta utilitate, et pii ac sancti affectus intimo quodam odore fragrantia, ut nullo modo propter illa, quae in initiis recte quidem sensa, sed minus firmiter argumentata sunt, ista sint contemnenda, sed illa potius argumentanda robustius, ac omnia cum ingenti veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mͥ debeat ꝓbari: intantũ etiam
re ipsa idec̃. ut nec possit cogitari ñ
eẽ. Quappt̃ certissimo pͥmitus aliquo
ꝓbandum ẽ argumento. aliquã su¬
ꝑiorem hoc ẽ maiorem ac meliorem
om̃iũ que st̃ ẽẽ naturã: ut ex hoc a¬
lia iam possimus omia cõꝓbare. qͥb
necesse ẽ illud quod maius ac melius
ẽ omĩb ñ carere. Eum aut̃ dr̃ qđ sũ¬
mares ista ñ ẽẽ neqͤat cogitari. meliꝰ
fortasse diceretur. qđ ñ eẽ. aut etiam
posse ñ et̃. ñ possit intelligi. Nam se¬
cundũ ꝓprietatẽ u̾bustiu̾s falsa ne¬
queunt intelligi: que possunt utiq
eo mͦ cogitari. quo d̾m ñ ẽẽ insipiens
cogitauit. Et me quoq ẽẽ certissime
scio: s & posse ñ eẽ nichilominꝰ scio:
& ec̃. & ñ eẽ ñ posse indubitant̾ intel¬
ligo. Cogitare aut̃ me ñ ẽẽ. quã diu
ẽẽ certissime scio: nescio utrũ possim.
S si possum: cur ñ & quicquid aliud

Expanded text:
hoc mihi debeat probari intantum etiam hoc mihi debeat probari intantum etiam reipsa id esse, ut nec possit cogitari non esse? Quapropter certissimo primitus aliquo probandum est argumento aliquam superiorem, hoc est, majorem ac meliorem omnium, quae sunt, esse naturam, ut ex hoc, alia jam possimus omnia probare quibus necesse est illud quod majus ac melius est omnibus, non carere. Cum autem dicitun esse nequeat cogitari, melius fortasse diceretur quod non esse, aut etiam posse non esse, non possit intelligi: nam secundum proprietatem verbi istius, falsa nequeunt intelligi; quae possunt utique eo modo cogitari, quo Deum non esse, insipiens cogitavit: et me quoque esse certissime scio, sed et posse non esse nihilominus scio; e, et non esse non posse, indubitanter intelligo. Cogitare autem me non esse, quandiu esse certissime scio, nescio utrum possim; sed si possum, cur non et quid quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
reẽ t̾ra. p̃stantior. illa erit. ac sic ip¬
saiam ate p̃stantior intellecta p̃stã¬
tior non erit. si inquã ꝑ hec ille m
uelit astruere de insula illa quod uere
sit ambigendum ultra ñ ẽe: aut io¬
cari illum credã. aut nescio quẽ astu¬
tiorẽ debcã reputare. utrũ me si ei con¬
cedã. an illum si se putet aliqua cer¬
titudine insulȩ illius ẽentiã astruxis¬
se. nͥ prius ipsã p̃stantiã eiꝰ soluimus
sic̃ rẽ uere atq indubie existentem.
nec ullatenus sic̃ falsum aut incertũ
aliquid in intellectumeo ẽẽ docuerit.
Hec interim ad obiecta insipiensille
responderit. Cui cum deinceps asseri¬
tur tale ẽẽ maius illud. ut nec sola
cogitatione ualeat ñ eẽ. & hoc rur¬
sus ñ aliunde ꝓbat᷑. quã eo ipso qđ ali¬
ter ñ erit om̃ib maius: idẽ ipsum
possit referrre responsum & dicere.
Quando enĩ ego rei uitate ẽẽ tale al¬
quid. hoc ẽ maius om̃ib dixi. ut ex

Expanded text:
re est terra praestantior illa erit; ac sic ipre est terra praestantior illa erit; ac sic ipsa jam a te praestantior intellecta, praestantior non erit. Si, inquam, per haec ille mihi velit astruere de insula illa, quod vere sit, et ambigendum ultra non esse: aut jocari ipsum credam, aut nescio quem stultiorem debeam reputare; utrum me, si ei concedam; an illum, si se putet aliqua certitudine insulae illius e sentiam astruxisse, nisi prius ipsam praestantiam ejus solummodo sicut rem vere atque indubie existentem, nec ullatenus sicut falsum aut incertum aliquid in intellectu meo esse docuerit. 7. Haec interim ad objecta incipiens ille responderit cui cum deinceps asseritur tale esse majus illud, ut nec sola cogitatione valeat non esse: et hoc rursus non aliunde probatur, quam eo ipso, quod aliter non erit omnibus majus, idem ipsum possit referre responsum, et dicere. Quandonam ego rei veritate esse tale aliquid, hoc est, majus omnibus, dixi: ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
subsistere ñ erit ambiguũ. Exempli
gr̃a. Aiunt quidã alicubi occeani eẽ
insulam. qũa ex difficultate uł potiꝰ
impossibilitate inueniendi qđ ñ est
cognominant aliqui ꝑditam. quã¬
q fabulant᷑ multo ampliꝰ qũa de for¬
tunatis insulis fertur. diuiciarum
deliciarũq om̃iũ inestimabili ub¬
tate pollere: nulloq possessore aut ha¬
bitatore uniu̾sis aliis quas incolunt
homines terris possidendorũ redun¬
dantia usq quaq p̾stare. Hoc ita eẽ
dicat mͥ quispiam: & ego facile dic̃¬
tum in quo nichil ẽ difficultatis in¬
telligã. At si tunc uelut consequen¬
t̃ adiungat ac dicat. ñ potes ultra du¬
bitare insulam illam t̾ris om̃ib p̃s¬
tantiorẽ uere ẽẽ alicubi in re. quã
& in intellectu tuo ñ ambigis esse:
et quia p̾̃stantiꝰ ẽ ñ in intellectu solo
s giam ẽẽ in re. id̾o sic eam necesse
ẽ ẽẽ. quianisi fuerit. quecq alia in

Expanded text:
subsistere non erit ambiguum. 6. Exempli subsistere non erit ambiguum. 6. Exempli gratia: Aiunt quidam alicubi Oceani esse insulam, quam ex difficultate vel potius impossibilitate inveniendi quod non est, cognominant aliqui perditam: quamque fabulantur multo amplius, quam de fortunatis insulis fertur, divitiarum, deliciarumque omnium inaestimabili ubertate pollere, nulloque possessore aut habitatore, universis aliis, quas incolunt homines, terris, possidendorum redundantia usquequaque praestare. Hoc ita esse dicat mihi quisptam; et ego facile dictum, in que nihil est difficultatis, intelligam. At si tunc velut consequenter adjungat ac dicat: Non potes ultra dubitare insulam illam omnibus terris praestantiorem vere esse alicubi in re, quam et in intellectu tuo non ambigis esse: et quia praestantius est non in intellectu solo, sed etiam esse in re; ideo sic eum necesse est esse; quia nisi fuerit, quaecunque alia in
Abbreviated transcription (Latin):
denego. S quia ꝑ hoc ẽẽ quoq in re
ñ pot᷑ ullatenus obtinere: illud ei ẽẽ
adhuc penitus ñ concedo. qͦusq mͥ
argumento ꝓbetur indubio. Quod
qͥ eẽ dicit hoc. qđ maius om̃ib alit̃
ñ erit om̃ib maius: ñ satis atcendit
cui loquat᷑. Ego enĩ ñdum dico. ĩ mo
etiam nego uł dubito. ulla re uera
ẽẽ maius illud. nec aliud ei ẽẽ conce¬
do. quam illud sidicendum ẽ esse cũ
scđm uocem tantũ auditam rem ꝓr¬
sus ignorantam sibi conat᷑ animus
effingere. Quom igitur inde mꝓbat᷑.
maiuis illud reiu̾itate subsistere. qͥa
constet illud maius om̃ib ẽẽ: cũ id
ego eo usq negem adhuc dubitẽue
constare. ut ne in intellectu quidem
uł cogitatione mea. eo saltẽ mͦ maiꝰ
ipsumꝰ ẽẽ dicam. quo dubia etiam
multa sunt & incerta: Prius enĩ
certum mͥ necesse ẽ fiat. reuera esse
alicubi maius ipsum: & tũ demũ ex
eo qd maius ẽ om̃ib. in scipso quoq

Expanded text:
denego. Sed quia per hoc esse quoque in re denego. Sed quia per hoc esse quoque in re non potest ullatenus obtinere, illud esse ei adhuc penitus non concedo, quousque mihi argumento probetur indubio; quod qui esse dicit hoc, quod majus omnibus aliter non erit omnibus majus, non satis attendit cui loquatur. Ego enim nondum dico, imo etiam nego, vel dubito, ulla re vera esse majus illud: nec aliud ei esse concedo, quam illud, si dicendum est esse, cum secundum vocem tantum auditam rem prorsus ignotam sibi conatur animus effingere. Quomodo igitur inde mihi probatur majus illud rei veritate subsistere, quia constet illud majus omnibus esse: cum id ego eousque negem adhuc, dubitemve constare; ut ne in intellectu quidem vel cogitatione mea, eo saltem modo majus ipsum esse dicam, quo dubia etiam multa sunt et incerta. Prius enim certum nihil necesse est fiat, revera esse alicubi majus ipsum, et tum demum ex eo, quod majus est omni bus, in seipso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ cum ita cogitatur. ñ tam
litterarum sonus uł sillabarũ qũa
uocis auditȩ significatio cogitetur:
s ñ ita ut ab illo qui nouit quid ea
soleat uoce significari. a quo scilicet
cogitatur scđm rem uł in sola cogita¬
tione ueram: uerũ ut ab eo qui illud
ñ nouit &. solumm cogitat scđm ãi
motũ illius auditu uocis effectum. sig¬
nificationemq ꝑcepte uocis conantẽ
effingere sib. Qd mirum ẽ. si unꝗͣ
reiu̾itate potuerit. Itaergo nec ꝓrsuᷤ
alit̾ adhuc in intellectu meo constat
illud haberi. cũ audio intelligoq
dicentem ẽẽ aliquid maius om̃ib. qͤ
ualeant cogitari. hec de eo qđ sũma
inde mͥ ꝓbat᷑. quia nisi fuerit. quic¬
quid ẽ inre maius illa fuerit. ac per
hoc ñ erit illud maius om̃ib. quod
utiq iamẽẽ in intellec tu ꝓbatum ẽ¬
dicendum ẽ in intellectu. qđ scđm
ueritatem cuiusquã rei nequit sal¬
tem cogitari: &. hoc in meo sic ẽẽ ñ

Expanded text:
Siquidem cum ita cogitatur; non tam Siquidem cum ita cogitatur; non tam litterarum sonus vel syllabarum, quam vocis auditae significatio cogitetur; sed non ita ut ab illo, qui novit quid ea soleat voce significari: a quo, scilicet, cogitatur secundum rem vel in sola cogitatione vera: verum ut ab eo, qui illud non novit; et solummodo cogitat secundum animi motum illius auditu vocis effectum, significationemque perceptae vocis conantem effingere sibi: quod mirum est si unquam rei veritate potuerit. Ita ergo, ne prorsus aliter adhuc et in intellectu meo constat illud haberi, cum audio intelligoque dicentem esse aliquid majus omnibus quae valeant cogitari: haec de eo, quod summa inde mihi probatur; quia nisi fuerit, quidquid est in re, majus illa erit: ac per hoc, non erit illud majus omnibus, quod utique jam esse in intellectu probatum dicendum est in intellectu, quod secundum veritatem cujusquam rei nequit saltem cogitari; et hoc in meo sic esse non
Abbreviated transcription (Latin):
gitare auditum ut in intellectu ha¬
bere ñ possum: quã nec ipsum deum
quem utiq ob hoc ipsũ etiam ñ eẽ
ris illam. ut ẽẽ ñ possit simile quic¬
quã. Nam si de homine aliquo mͥ ꝓr¬
sus ignoto. quem ȩtiã eẽ nescirem. diei
tam̃ aliquid audirem: ꝑ illã specia¬
lem generalem ue noticiam. qua qͥd
sit homo uł homines noui. de illo qͦq
scđm rem ipsam que ẽ homo cogita¬
re possem. Et tamen fieri posset.ut
mentiente illo qui dic̾et. ipse quẽ
cogitarem homo ñ ẽẽt: cũ tamen egi
de illo scdm ueram nichilominꝰ rem
ñ que ẽẽt ille homo. s que ẽ homo qͥ¬
libet cogitarem. Nec sic igit᷑ ut haberẽ
falsum istud in cogitatione uł in in¬
tellectu. habere possum illud cũ audio
dici ds. aut aliquid om̃ib maius. cũ
quando illud scđm remuerã mͥq no¬
tam cogitare possem. istud om̃ino
scđm quam solam aut uix aut
nunquã potest ullũ cogitari uerũ

Expanded text:
gitare auditum vel in intellectu hagitare auditum vel in intellectu habere non possum, quam nec ipsum Deum, quem utique ob hoc ipsum etiam non esse ris illam, ut esse non possit simile quidquam. Nam si de homine aliquo, mihi prorsus ignoto, quem etiam esse nescirem, dici tamen aliquid audirem, per illam specialem generalemve notitiam, qua quid sit homo vel homines novi, de illo quoque secundum rem ipsam, quae est homo, cogitare possem: et tamen fieri posset, ut, mentiente illo qui diceret, ipse, quem cogitarem, homo non esset; cum tamen ego de illo, secundum veram nihilominus rem, non quae esset ille homo, sed quae est homo quilibet, cogitarem. Nec sic igitur, ut haberem falsum istud in cogitatione vel in intellectu, habere possum illud, cum audio dici, Deus, aut, aliquid omnibus majus. Cum quando illud secundum rem veram mihique notam cogitare possum, istud omnino vocem, secundum quam solam aut vix aut nunquam potest ullum cogitari verum.
Abbreviated transcription (Latin):
faber archam facturus in oꝑe. priꝰ
habet illam in arte: archa que fit
in oꝑe ñ ẽ uita. archa que ẽ in ar¬
te uita ẽ. quia uiuit anima artf¬
cis in qua sunt ista omia antequã
ꝓferantur. Ut quid enim in uiuẽ¬
te artificis anima uita sunt ista:
nisi quia nilst̃ aliud quã scientia
uł intelligentia animȩ ipsius: at
uero quicquid extra illa que ad ip¬
sam mentis noscuntur ꝑtinere na¬
turam aut auditum. aut excogita¬
tum intellectu ꝑcipitur uerũ: aliud
sine dubio ẽ uerum illud. aliud in¬
tellectus ipse quo capitur. Quocura
etiam si uerum sit ẽẽ aliquid quo
mauis quicquã nequeat cogitari:
ñ tam̃ hoc auditum & intellectum
tale ẽ quał ñdum facta pictura
in intellectu pictoris. Huc accedit
illud qd̾ pretaxatum ẽ suꝑius. quid
scilicet illud om̃ib que cogitari pos¬
sunt mauis. quod nicħ aliud posse
ẽẽ dr̃ quam ipse ds. tã ego scđm rẽ
uł ex specie mͥ uł exgenere notam co¬

Expanded text:
faber arcam facturus in opere, prius faber arcam facturus in opere, prius habet illam in arte: arca, quae fit in opere, non est vita; arca, quae est in arte, vita est; quia vivit anima artificis, in qua sunt ista omnia, antequam proferantur. Ut quid enim in vivente artificis anima vita sunt ista, nisi quia nihil sunt aliud quam scientia, vel intelligentia animae ipsius? At vero quidquid extra illa, quae ad ipsam mentis noscuntur pertinere naturam, aut auditum aut excogitatum intellectu percipitur verum; aliud sine dubio est verum illua, aliud intellectus ipse quo capitur: quocirca etiamsi verum sit esse aliquid, quo majus quidquam nequeat cogitari; non tamen hoc auditum et intellectum, tale est, qualis nondum facta pictura in intellectu pictoris. 4. Huc accedit illud, quod praetaxatum est superius; quia scilicet illud omnibus, quae cogitari possint, majus, quod nihil aliud posse esse dicitur quam ipse Deus; tam ego secundum rem, vel ex specie mihi vel ex genere notam, co
Abbreviated transcription (Latin):
poterit ẽẽ credibile. cũ dictum & au
dubitantem qd̾ sit aliquaᷤ talis natu¬
ra. tota ista disputatio ẽ assumpta:
Postremo qđ tale sit illud ut ñ pos¬
sit nisi mox cogitatũ indubitabilis
existentiȩ suȩ certo ꝑcipi intellectu:
in dubio aliquo ꝓbandum mͥ ẽ ar-¬
gumento. ñ aut̃ isto qđ iam sit hoc
in intellectu meo cũ auditũ intell¬
go: in quo similit ẽẽ posse quecũq
alia incerta uł etiam falsa. ab aliquo
cuius u̾ba intelligerem dicta ad huc
puto: & insuꝑ magis si illa deceptus
ut sepe fit crederem. qui istud ñdũ
credo. Unde nec illud exemplum de pic¬
tore. picturã quã facturus ẽ iam in
intellectu habente: satis pocest huic
argumento congruere. Iam enĩ pic¬
tura antequamꝰ fiat. in ipsa pictoris
arte habetur. & tale quippiam in
arte artificis alicuius nicħ ẽ aliud
quã pars quedam intelligentie ipsiꝰ.
quia & sic̃ sẽs augustinus ait. cum

Expanded text:
poterit esse credibile, cum dictum et aupoterit esse credibile, cum dictum et audubitantem quod si aliqua talis natura, tota ista disputatio assumpta est? Postremo, quod tale sit illud, ut non possit, nisi mox cogitatum, indubitabilis existentiae suae certo percipi intellectu; in dubio aliquo probandum mihi est argumento: non autem isto; quod jam sit hoc in intellectu meo, cum auditum intelligo: in quo similiter esse posse quaecunque alia incerta, vel etiam falsa ab aliquo, cujus verba intelligerem dicta adhuc puto; et insuper magis, si illa deceptus, ut saepe fit, crederem qui istud nondum credo. 3. Unde nec illud exemplum de pictore, picturam, quam facturus est, jam in intellectu habente, satis 36 potest huic argumento congruere. Illa enim pictura, antequam fiat, in ipsa pictoris arte habetur; et tale quidpiam in arte artificis alicujus nihil est aliud quam pars quaedam intelligentiae ipsius; quia et sicut sanctus Augustinus ait cum
Abbreviated transcription (Latin):
is om̃ib. qd eẽ iam ꝓbatum ẽ in in¬
tellectu. ñ insolo intellectu. s & in re
respondere forsan pot̾. Qd hoc iam ẽẽ
dr̃ in intellectu meo. ñ ob aliud niss
quia id qd dr̃ intelligo: ñne & quȩc̃¬
q falsa. ac nullo ꝓrsus mͦ in seipsis
existentia. in int̾ellectu habere simi¬
lit᷑ dicipossem: cum ea dicente aliqͦ
quecumq ille diceret ego intelligerẽ:
Nisi forte tale illud constat eẽ. ut ñ
eo mͦ quo etiam falsa quęq uł dubia
haberi possit incogitatione. & ido ñ
dicor illud auditum cogitare. uł in
cogitatione habere. s intelligere & in
intellectu habere: quia scilicet non
possum hoc alit̾ cogitare. nisi intel¬
ligendo. id ẽ scientia comp̃hendendo.
re ipsa illud existere. S si hoc ẽ. pͥmo
quidem ñ hicerit iam aliud idemq
tempore precedens habere rem in in¬
tellectu. & aliud idemq tempore. se¬
quens intelligere remẽẽ: ut fit de pic¬
tura que prius ẽ in animo pictoris.
deinde in oꝑe. Deinde uix unquam

Expanded text:
e in intellectu, non in solo intellectu, sed et in re Respondere forsitan potest, quod hoc jam esse dicitur in intellectu meo, non ob aliud, nisi quia id quod dicitur intelligo. Nonne et quaecunque falsa, ac nullo prorsus modo in seipsis existentia, in intellectu habere similiter dici possem cum ea, dicente aliquo, quaecumque ille diceret, ego intelligerem? nisi forte tale illud constat esse, ut non eo modo quo etiam falsa quaeque vel dubia, haberi possit in cogitatione: et ideo non dicor illud auditum cogitare, vel in cogitatione habere; sed intelligere, et in intellectu habere; quia scilicet, non possum hoc aliter cogitare, nisi intelligendo, id est scientia comprehendendo, reipsa illud existere. Sed si hoc est: primo quidem non hic erit aliud, idemque tempore praecedens, habere rem in intellectu; et aliud, idemque tempore sequens, intelligere rem esse, ut fit de pictura, quae prius est in animo pictoris, deinde in opere. Deinde, vix unquam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari. ꝓculdubio qd audit᷑ cogi¬
tari et intelligi potest. ętiam sires il¬
la cogitari ñ ualeat aut intelligi qͣ
mais cogitari nequit. Nam & si qͥs¬
quam ẽ tam insipiens. ut dicat nõ
ẽẽ aliquid quo maius ñ possit cogita¬
ri: ñ tamen ita erit impudens. ut
dicat se ñposse intelligere aut cogita¬
re quid dicat. Aut siquis talis inue¬
nitur: ñ mͦ sermo eius ẽ respuendꝰ.
s & ipse conspuendus. Quisquis igi¬
tur negat aliquid ẽẽ quomauis ne¬
queat cogitari: utiq intelligit et co¬
gitat negationem quã facit. Quã
negationem intelligere aut cogitare
ñ potest: sine partib eius. Pars aut̃
eius ẽ: quo maius cogitari ñ potest.
Quicũq igitur hoc negat: intelligit
& cogitat quo maius cogitari neqͥt.
Palam aut̃ ẽ: quia simili̾t̾ potest co¬
gitari & intelligi qđ ñ potest ñ ẽẽ.
Maius uero cogitat qui hoc cogitat:
quam qui cogitat qd possit ñ ẽẽ. Dũ

Expanded text:
cogitari; procul dubio quod auditur, cogicogitari; procul dubio quod auditur, cogitari et intelligi potest, etiamsi res illa cogitari non valeat aut intelligi, qua majus cogitari nequit. Nam etsi quisquam est tam insipiens, ut dicat non esse aliquid quo majus non possit cogitari, non tamen ita erit impudens, ut dicat se non posse intelligere aut cogitare quid dicat: 40 aut si quis talis invenitur, non modo sermo ejus est respuendus, sed et ipse conspuendus. Quisquis igitur negat aliquid esse, quo majus nequeat cogitari; utique intelligit et cogitat negationem, quam facit: quam negationem intelligere aut cogitare non potest sine partibus ejus: pars autem ejus est, quo majus cogitari non potest. Quicunque igitur hoc negat; intelligit et cogitat, quo majus cogitari nequit. Palam autem est quia similiter potest cogitari et intelligi, quod non potest non esse; majus vero cogitat qui hoc cogitat, quam qui cogitat quod possit non esse. Cum