comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gauero creditori meo aninsolidũ. ꝯueni¬
stante matrimonio petat. ⁊ sic̃ heres dona¬
toris insolidũ ꝯdẽpnat᷑. ⁊ipse fide uissor ꝗ̃
indonando adhibuit: ita ⁊ ei cuiñdonauit
insolidũ ꝯdẽpnat᷑. T Fundũ quis donauit.
si ñrestituat᷑. utquis possessordã pnanduᷤ
ẽ si aũt fundũ restituit. fructuũ nõe. siñ
eos ꝯsũpsit in solidũ ꝯdepłiandus ẽ. põtuit
enĩ ñ ꝑrclitari si statĩ restituiss sidolo de¬
sut possiie inlitẽ i̾urabit᷑. ⁊ tantĩ sequet᷑
ꝯdẽpnatio sinsolidũ ꝯdẽpnatus donatorẜ
sactione iudicatinisi inquantũ facere pot̃.
nectenet beneficio ꝯstitutionis.
rescindere quid sententiã suã p̃cedentem
dũ debe supplere. scilic⁊ eodẽ diae.
dem. lib sextodecimoresponsoꝵ. Pau¬
odicati ꝯueniri Isi ex sententia adũsus tres
dictattius portionẽ sibi cõpetentẽ exso¬
lũ exꝑsona ceteroꝵ exeadẽ sententia ꝯue¬
nin eũ nonposse.
Sceuola. lib quinto responsoꝵ. Execon¬

Expanded text:
gauero creditori meo, an in solidum conuenistante matrimonio petat. et sicut heres donatoris in solidum condemnatur et ipse fideiussor, quem in donando adhibuit, ita et ei, cui non donauit, in solidum condemnatur.Fundum quis donauit: si non restituat, ut quiuis possessor damnandus est: si autem fundum restituit, fructuum nomine, si non eos consumpsit, in solidum condemnandus est: potuit enim non periclitari, si statim restituisset: si dolo desiit possidere, in litem iurabitur et tanti sequetur condemnatio.In solidum condemnatus donator actione iudicati, nisi in quantum facere potest, non tenetur beneficio constitutionis.rescindere quidem sententiam suam praecedentem ndum debere supplere, scilicet eodem die. 43 Idem libro sexto decimo responsorum.Pauri, et si ex sententia aduersus tres dicta Titius portionem sibi competentem exsoluit, ex persona ceterorum ex eadem sententia conueniri eum non posse. 44 Scaeuola libro quinto responsorum.Ex con
Abbreviated transcription (Latin):
Ryfomus. li duodecimo disputationum.¬
Slrerũ amotaꝵ. cũ uiro agat᷑. quãquã uidea¬
t̃. ea quoq actio p̃cedentis. societatis. uire ca̾¬
usã habuisse msolidu condepnan debi. qͦ¬
Permogenianus. lib pͥmo iuris epuonp:¬
Contumacia eoꝵ. quiius dicentin obteperant.¬
E litis clapno cohceet Contumax ẽ. qͥuitͥb edic

Expanded text:
s libro duodecimo disputationum.Si rerum amotarum cum uiro agatur, quamquam uideatur ea quoque actio praecedentis societatis uitae causam habuisse, in solidum condemnari debet, quHermogenianus libro primo iuris epitomarum.Contumacia eorum, qui ius dicenti non obtemperant, litis damno coercetur.Contumax est, qui tribus edic
Abbreviated transcription (Latin):
Rifonius. li scđo disputationũ. Nẽcretas
ap̃torib latine int̃poni debent.
Mulus. lib scđomanualium. Et exhere¬
ditatũ. uł eũ. quise patna hereditate absti¬
nuit. nec ex ipsius ꝯtractu. nisi inidꝙ facẽ
pot̃. ꝯdẽpn̾andũ: Quẽ ad modũ facere posse
credat᷑. uidendũ ẽ. ut rũ deducto om̃iħe alis
eno. ut hisqui ⁊ donatione ꝯuenat᷑ anutma¬
ntus ⁊ patronus nullo deductoa ere alieno.
indubitati iuris ẽ ad similitudinẽ ui ⁊ pat᷑¬
ni eũ dee a ħ endũ: pinguius enĩ donatori suc f¬
currere debemus. quã eiquiueꝵ debitũ per¬
d soluere cõpellitur

Expanded text:
inus libro secundo disputationum. Decreta a praetoribus Latine interponi debent. 49 Paulus libro secundo manualium. Et exheredatum uel eum, qui se paterna hereditate abstinuit, nec ex ipsius contractu nisi id quod facere potest condemnandum. quemadmodum autem facere posse credatur, uidendum est, uteno, ut is, qui ex donatione convenitur, an ut maritus et patronus nullo deducto aere alieno. et indubitati iuris est ad similitudinem viri et patroni eum detrahendum: pinguius enim donatori succurrere debemus quam ei, qui verum debitum persolvere compellitur
Abbreviated transcription (Latin):
biũ sit aneares eousq donatoris facultates
exaurire possit. ut uix quicquã eimbonis re¬
lictũ sit: actioinhis ꝙ facẽ possit danda ẽ. ita
Sut ipsi donatori aliquid sufficiens relinquat᷑.
o ꝗ maxime inter libos ⁊ parentes oliẜuadũẽ.¬
Allistratus. lib scđo cognitionũ. N ebitoi¬
¶b ñ tantũ p̾etentib dies ad soluendũ dandis.¬
niã differant solutionẽ: pignorib captis com¬
pellendist̃. ad satis faciendũ. exforma quã
cassio ꝓꝯsuli. duius pius inhec ũba rescͥpsit.
his ꝗfatebunt᷑ debere aut exre iudicata neces¬
se habebt̃ reddẽ. aut tp̃s ad soluendũ det᷑ qđ
ꝓsufficere ꝓfacultate cuiusq uidebit᷑ eoꝵ qui
pintra diem uł abinitio datũ . uł ex eacausa po:¬
stea progatũ sibiñdẽderint pignora capiea.¬
quae sunt̃ duos m̃ses ñ soluĩnt uendant᷑ . siꝗͥ
exp̃tiis suꝑ sit reddat᷑ eicuius pignora uen-¬
dita erant.
Dem. lib t̃tiocognitionũ. Cu platis cogni

Expanded text:
bium sit, an ea res eo usque donatoris facultates exhaurire possit, ut uix quicquam ei in bonis relictum sit, actio in id quod facere possit danda est, ita ut et ipsi donatori aliquid sufficiens relinquatur. quod maxime inter liberos et parentes obseruanduallistratus libro secundo cognitionum.Debitoribus non tantum petentibus dies ad soluendum dandi suniam, differant solutionem, pignoribus captis compellendi sunt ad satisfaciendum ex forma, quam Cassio proconsuli diuus Pius in haec uerba rescripsit: 'His, qui fatebuntur debere aut ex re iudicata necesse habebunt reddere, tempus ad soluendum detur, quod sufficere pro facultate cuiusque uidebitur: eorum, qui intra diem uel ab initio datum uel ex ea causa postea prorogatum sibi non reddiderint, pignora capi eaque, si intra duos menses non soluerint, uendantur: si quid ex pretiis supersit, reddatur ei, cuius pignora uendita erant'. 32 Idem libro tertio cognitionum.Cum p
Abbreviated transcription (Latin):
De liberalitate sua. inops fieri periclitentur.:
Paulus. libo scđo manualiũ. S quis dolo
fecst̃. ut bona eius uenirent insolidũ tenet᷑.¬
ssi quis creditorẽ: missũ in possessionẽ rei ẜ¬
uande causa ñ admisit. ⁊ siue ecto p̃stitñ¬

Expanded text:
e liberalitate sua inops fieri periclitetur. 51 Paulus libro secundo manualium.Si quis dolo fecerit, ut bona eius uenirent, in solidum tenetur.Si quis creditorem missum in possessionem rei seruandae causa non admiserit, si uendito
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ꝯtraeas ꝓnuntiat. iudeueo ꝗ ñ existi
eiusmodi sententia ẽ appellandũ. alioꝗn
Trei iudica testabit̃.
Dem. lib quinto cognitionũ. Diꝰ u us adri¬
anus aditus ꝑlibellũ auiliotarenmo. ⁊ m¬
dicante eo falsis testimonius ꝯspiratione ad¬
usarior testib pecunia corruptis religionẽ
iudicis circũ uentã ẽẽ in integrũ causã resti¬
tuenda ihaecũba rescpsut ereplui libellicda
timichi auilio tarentino mitti tibiius¬
sit. sitibi ꝓbauĩt ꝯspiratione adũsarioꝵ
⁊ testib pecuia coͣrruptis oppressũ se: ⁊ tẽ
seuere uindici. siqua aiudice tãm alo exẽ¬
plo circũ scriptio udicataẽ. mintegrũ rͣe:¬
stitue.
Icinnius rusmnus. li ĩtiodecimo regłaꝵ.

Expanded text:
tionibus contra eas pronuntiat iudex, eo quod non existimeiusmodi sententia appellandum est: alioquin rei iudicatae stabitur. Idem libro quinto cognitionum Divus Hadrianus, aditus per libellum a Iulio dicante eo falsis testimoniis, conspiratione adversariorum testibus pecunia corruptis, religionem iudicis circumventam esse, in integrum causam restituendam in haec verba rescripsit: "Exemplum libelliti mihi a Iulio Tarentino mitti tibi iussi: tu, si tibi probauerit conspiratione aduersariorum et testibus pecunia corruptis oppressum se, et rem seuere uindica et, si qua a iudice tam malo exemplo circumscript‹o› iudicata sunt, in integrum restitue'. 34 Licinnius Rufinus libro tertio decimo r
Abbreviated transcription (Latin):
egotiamim me oporteat. tam̃ in negono puꝰ¬
blicõ excausa ꝑmittẽ se huiusmodi instru¬
Pomp̾onius. librotricesimo seꝑtimo aded̃.
cribrtssiuni explurib iudicib delib̾alica¬
usa cognoscenti dere ñliqueat. caeti aũt con¬
sentiant. si is iurauĩt. sibiñliquere. ẽoqe¬
scente cetõs ꝗ ꝯsentiant. sententiã ꝓferre qi
⁊ sidi sentirent. plũriũ sententia optineri.
Marcellus. lib tertio digestoꝵ.Tun̾c aũt
uniũ si iudices intellegunt᷑ udicare cum
om̃s ad sunt.
aulus. lib septimo decimo adedictũ. Iñ.
pars muĩo sudices sidiũ sȩ sententi e ꝓferan¬

Expanded text:
egotia minime oporteat, tamen in negotio publico ex causa permittere se huiusmodi instrPomponius libro trigensimo septimo ad edictum scribit, si uni ex pluribus iudicibus de liberali causa cognoscenti de re non liqueat, ceteri autem consentiant, si is iurauerit sibi non liquere, eo quiescente ceteros, qui consentiant, sententiam proferre, quia, etsi dissentiret, plurium sententi‹a› optineret. 37 Marcellus libro tertio digestorum.Tunc autem uniuersi iudices intelleguntur iudicare, cum omnes adsunt. 38 Paulus libro septimo decimo ad edictum.Inter pares numero iudices si dissonae sententiae proferan
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ certaqͣuantus ꝯtinet᷑. nichil ꝓponi
cur iudicati ag̃i nonpossit᷑.
Dem. lib duo decimo responsoꝵ. Duo tus¬
dicesdãti diuersas senentias deder̃ iot᷑¬
destinus R utrãq sententiã inpendenti cẽs
donec ꝯpẽtenꝰ iudex unãea ꝯfirmauit.

Expanded text:
tentiae certa quantitas continetur, nihil proponi, cur iudicati agi non possit. 28 Idem libro duodecimo responsorum.Duo iudices dati diuersas sententias dederunt.Modestinus respondit utramque sententiam in pendenti esse, donec competens iudex unam ea
Abbreviated transcription (Latin):
rit demde ab solutus fuĩt adũ saĩus qa ñ pͥ ude¬
bat. Et dns iteꝵ agat nacto eo possessiont̃
reuudicate exceptio locũ ñ habebit. quia a
re pignoiaticiã. ⁊ obtinuit: maoxille agẽ sim¬
lia cc̃. instituit quesituẽ. anexceptiorei uidi¬
cate obstaret. si opposuerat exceptionẽ reisi¬
bi ante pignorate.⁊ nicħ aliud nouũ iualid¬
ũ adiccert. sine dubio obstabit. cadẽ eñĩ que¬
stionẽ reuocat in udiciũ
op̃ ł .xiiii. ad sabiñ. Si extestam̃to actũsit
cũ hr̃de ab eo quicũtotũ argentũ ei legatũ e¬
rat mensas dũ taxat sibi legatas putaret. Ee¬
⁊ ꝙ dutaxat. estimationẽ inudiciũ fccissi Io¬
stea cundẽ petiti de argento quoꝙ legato.
Trebatius ait. Nec obstaturã ei exceptionẽ qđ
non sit petitũ ꝙ nec actor pctẽ prtassi. nec uide¬
x iniuditiõ sensissi.
legatũcẽt. Egeri cũ haberede: ⁊ postta codicilt
platis uestẽ quoꝙ mͥ legatã cẽ appareat. Nont̃

Expanded text:
rit, deinde absolutus fuerit adversarius, quia non possidebat, et dominus iterum agat nancto eo possessionem: rei iudicatae exceptio locum non habebit, quia alre pigneraticia et optinuit: mox ille agere simili actione instituit: quaesitum est, an exceptio rei iudicatae obstaret. si opposuerat exceptionem rei sibi ante pigneratae et nihil aliud novum et validum adiecerit, sine dubio obstabit: eandem enim quaestionem revoo decimo ad Sabinum.Si ex testamento actum sit cum herede ab eo, qui, cum totum argentum ei legatum erat, mensas dumtaxat sibi legatas putaret earumque dumtaxat aestimationem in iudicio fecisset: postea eundem petiturum de argento quoque legato Trebatius ait nec obstaturam ei exceptionem, quod non sit petitum, quod nec actor petere putasset nec iudex in iudicio sensisset. legatum esset, egerim cum herede et postea codicillis prolatis uestem quoque mihi legatam esse appareat, non
Abbreviated transcription (Latin):
Martianus. ł .x. regłaꝵ rescͥptis Rescͥptis quib¬
dã diui magni antonini cauet᷑: ut in reh sol
locus sit p̃scͥptonis diutine possessionis
destiit: post quartuor annos. scdo delaton¬
uenienti: pͥor denuntiatio quominus p̃scͥptio¬
ne tpĩs suͥmoueat̃. ñpdit. nisi pͥoris p̃uaricatio
questio ꝑimet̃. Quadriennui tp̃s. ꝗ bonis uacã¬
tib nuntiandis p̃scͥptũ ẽ. ñ exopiione homi

Expanded text:
 Rescriptis quibusdam divi magni Antonini cavetur, ut in rebus mobilibus locus sit praescriptioni diutinae possessionis.destitit: post quauenienti prior nuntiatio, quo minus praescriptione temporis summoueatur, non proderit, nisi prioris praeuaricatio quaestio peremetur.Quadriennii tempus, quod bonis uacantibus nun
Abbreviated transcription (Latin):
S ł .ni. defintionũ. CUmhrs inius omẽ de¬
functi succedit. ignorantia sua. defunctiuiti a
ñ exludit. ueluti cũsciens alienũ illũ uł p̃canio
possidi. quãuis enĩ p̃cãiũ ħrdẽ ignorantẽ non
tencat. nec intdicto recte conueniat᷑. tam̃ usuca

Expanded text:
secundo definitionum.Cum heres in ius omne defuncti succedit, ignoratione sua defuncti uitia non excludit, ueluti cum sciens alienum illum illo uel precario possedit: quamuis enim precarium heredem ignorantem non teneat nec
Abbreviated transcription (Latin):
petierit. Et posta hr̃s factus candẽ hrditatẽ
petet exceptione reiiudicate ñ sũ mouebibt̃.¬
Est in potestate ẽptoris intra sex m̃ses. ret bhi¬
bitoĩa agẽ simalli: anca que dat̃ quantimi¬
noris hõ cũ uenirit fuĩt. nãposterior actio et̃
redibitionẽ contim. sitale uitiũ in hõie ẽ ut
cũ obid actorẽpturus ñfuĩt. quare uere dice¬
t̃ cũ qui alterutra ea⁊ egt̃t. Si alt̾ra postea a¬
gat. reuudicate exceptiõe sumoũ. dite
negotus meis optulit ens. ⁊ fundũ nõe meo pe¬
neris. demñ ego hanc petitione nicã ratã non
habuero. sed mandauo tibi ut ex integro. cũ¬
dẽ fundũ peteres. exceptio reiiudicate ñ ob¬
stabit. aliatnĩ res factat᷑. int̃ueniente man¬
ceptio renudicate ꝓculdubio obstabit Snsi
rursus ita agã iusmͥ altius ad alios x pedes
tollere. obstabit exceptio. cũ alit̃ suꝑior pars
iure habi ñ possit. quã inferior ꝙͦp iũe habeat᷑.¬
Itẽ si sundo petit õ postta insula que exregiõe

Expanded text:
ostea heres factus eandem hereditatem petet, exceptione rei iudicatae non summouebitur.Est in potestate emptoris intra sex menses, redhibitoria agere mallet an ea quae datur, quanti minoris homo cum ueniret fuerit. nam posterior actio etiam redhibitionem continet, si tale uitium in homine est, ut eum ob id actor empturus non fuerit: quare uere dicetur eum, qui alterutra earum egerit, si altera postea agat, rei iudicatae exceptione summoueri.Si te negotiis meis optuleris et fundum nomine meo petieris, deinde ego hanc petitionem tuam ratam non habuero, sed mandauero tibi, ut ex integro eundem fundum peteres, exceptio rei iudicatae non obstabit: alia enim res facta est interueniente manceptio rei iudicatae procul dubio obstabit. sed et si rursus ita agam ius mihi esse altius ad alios decem pedes tollere, obstabit exceptio, cum aliter superior pars iure haberi non possit, quam si inferior quoque iure habeatur.Item si fundo petito postea insula, quae e regione
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionẽ p̃cesfit. soli pͥori ẽptoti. curitra¬
dita sit. ꝓficit. Deniq ⁊ siquãrẽ tibi uendidĩ
rursus que ate emã. ⁊titiouendã. ⁊ meã omem
tuã possessionẽ titio accessurã udelic ꝙ itu
soluta tẽt. inẽptus cẽt ꝗ cũ euenũt quesitũc ꝗ¬
cũ redibitio sit facta. hunc enĩ ꝑiñ hab̾i. acsi
retrorsus hõmichi uidissi. ut scilici. siuen¬
ditor possessionẽ postea nactussit. Et bocip
sũtp̃s. ꝗ uenditionẽ pcessit̃. ⁊ amplius accessio
hec eidet. cũ eoꝙ aput eũ fuit aquo hõ reddi¬
bitus sit.

Expanded text:
oli priori emptori, cui et tradita sit, proficit. denique et si, quam rem tibi uendiderim, rursus a te emam et Titio uendam, et meam omnem et tuam possessionem Titio accessur‹a›m, uidelicet qsoluta esset, inemptus esset: quod cum euenerit, quaesitum cum redhibitio sit facta: hunc enim perinde haberi ac si retrorsus homo mihi uenisset, ut scilicet, si uenditor possessionem postea nactus sit, et hoc ips et quod uenditionem praecesserit et amplius accessio haec ei detur cum eo, quod apud eum fuit, a quo homo redhibitus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis. anint̾ calari Aiti ꝓficẽ uidicato .n.¬
et ne debeat querit̃ Itc̃ de t̾p̃r quolis perit. sic
sine dubio existimandũẽ: ut auctũ litis tp̃s ĩ¬
t̃ calaris dicexistimet̃. ueluti cͥsideusu capiõe
sit questio. qua tpr constituto explerisol. aũ
de actionib quecerto tp̃r finiunt̃. Ut edilitie
plercq actiones. Et siquis fundũ ea lege uend¬
michic̃c uidet̃¬

Expanded text:
dicatis an intercalaris dies proficere iudicato nec ne debeat, quaeritur. item de tempore, quo lis perit, sic sine dubio existimandum est, ut auctum litis tempus intercalari die existimetur, ueluti si de usucapione sit quaestio, quae tempore constituto expleri solet, aut de actionibus, quae certo tempore finiuntur, ut aediliciae pleraeque actiones. et si quis fundum ea lege uendmihi contra uidet
Abbreviated transcription (Latin):
singlis suonõe agit̃ aliã atq aliã rt̃ faq̃ ⁊ siactũ
le petite sint. ñ ẽ uerendũ. nenoceat rciuidi:¬
cate. exceptio circa sortis petitionẽ: quia em̃
ñ cõpeut: nec opposita noci: eadẽ cr̃. ⁊ siquis x
bona fidei iuditio uelit: usuras tantũ ꝑsequi.
Nãnichilominus futĩ tpĩs cedt̃. usure.: quãdi¬
u cnĩ mani contẽtus bonefidĩ: cutrent usure.
uł ł. uiiii.d. Si quis rt̾ añ dño enũt. mox
petente dño ab solutus sĩ. dem̃ possessionẽ a¬
misi. ⁊ adño petierit. adu̾sus exceptionẽ siñ
enis sit. replicatione hac adiuuabit᷑ acsires
iudicata ñsit.¬

Expanded text:
singulis suo nomine agitur, aliam atque aliam rem facit. et si actum lae petitae sint, non est uerendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa sortis petitionem: quia enim non competit, nec opposita nocet. eadem erunt et si quis ex bonae fidei iudicio uelit usuras tantum persequi: nam nihilo minus futuri temporis cedunt usurae: quamdiu enim manet contractus bonae fidei, current usurae..Si quis rem a non domino emerit, mox petente domino absolutus sit, deinde possessionem amiserit et a domino petierit, aduersus exceptionem 'si non eius sit res' replicatione hac adiuuabitur 'at si res iudicata non sit
Abbreviated transcription (Latin):
nis auisui ꝙ tẽ cũeode fundo agereĩ ignora¬
bat nulla exceptiõẽ opposita exsequi possu.
rẽspondit. Si depctate fundi litigatũ ⁊ sc¬
i actorẽ pnutiatũ fuiss diceremus peten¬
tiei quimpͥore iudicio uictus ẽ. obstatura ri
iudicate exceptionẽ. qm̃ decius quoꝙ uũe que¬
possessor ab solutus amissa possessiõe cundẽ¬
funiũ ab eodẽ quipͥus ñ obtinuit peteret ñ ob¬
tẽt ei exceptio. Nichilenĩ mfuo iudicio deuĩe
eius statutũ uidet̃. Cũ aũt pigneratitia actũ
c̃. adũsus pͥorẽ creditorẽ. Potest fieri. ut de
uire possessionis ñ sit quesitũ. quia ñut inpͥ

Expanded text:
nc, cum de eodem fundo ageretur, ignorabat, nulla exceptione opposita exsequi possit. respondi: si de proprietate fundi litigatur et secundum actorem pronuntiatum fuisse‹t›, diceremus petenti ei, qui in priore iudicio uictus est, obstaturam rei iudicatae exceptionem, quoniam de eius quoque iure quae. quod si possessor absolutus amissa possessione eundem ab eodem, qui prius non optinuit, peteret, non obesset ei exceptio: nihil enim in suo iudicio de iure eius statutum videretur. cum autem pigneraticia actum est adversus priorem creditorem, potest fieri, ut de iure po
Abbreviated transcription (Latin):
atũ. ꝙ hic ꝓbabit sibiteñ. Et ꝓbabilius dici¬
t̃ ñ obstare exceptionẽ qm̃ deuĩc possessoris
quesitũ ñẽ. si desola obligatiõe: inpposita aũ
questiõe. magis meillud moui: nũquid pign¬
oris uis extinctũ sit dñio adquisito. Neꝙ enĩ
pot̃ pignus ꝑseucrare dño constituto credito¬
re: actio tm̃ pigneratitia cõpetit: ueꝵ ẽ enĩet
pignori datã. ⁊ saus factũ ñcẽ. quare puto ñ
obstare reiiudicate exceptionẽ.
niussi. postea condicenti ñ obstare exceptiõẽ
reiudicate. Dediũsis tpõib ⁊ preser¬
ptionib et de accessionibus ꝑx
b frequens ẽ. uideamus. quidsit
ex ꝑiundi potestatẽ hab̾e ⁊quidc̃ in pͥmis exi¬
gendũẽ. ut si facultas agendi. neq sufficit reo
exꝑiundi secũ facẽ potestatẽ. uł hab̾e eũ. ꝗse
idonee defendat nisiactor quoꝙ nullaidon¬
ea causa inpediat᷑ exꝑiri: ꝓinsiue apud osteᷤ
sit. Si uae regi publice causa absit. siĩe iiũ¬

Expanded text:
abit sibi teneri. et probabilius dicitur non obstare exceptionem, quoniam de iure possessoris quaesitum non est, sed de sola obligatione. in proposita autem quaestione magis me illud mouet, numquid pignoris ius extinctum sit dominio adquisito: neque enim potest pignus perseuerare domino constituto creditore. actio tamen pigneraticia competit: uerum est enim et pigneri dat‹u›m et satisfactum non esse, quare puto non obstarnuisset, postea condicenti non obstare exceptionem rei iudicatae. DE DIUERSIS TEMPORALIBUS PRAESCRIPTIONIBUS ET DE ACCESSIONIBUS POSbus frequens est, uideamus, quid sit experiundi potestatem habere. et quidem in primis exigendum est, ut sit facultas agendi. neque sufficit reo experiundi secum facere potestatem, uel habere eum qui se idonee defendat, nisi actor quoque nulla idonea causa impediatur experiri. proinde siue apud hostes sit siue rei publicae causa absit siue in ui
Abbreviated transcription (Latin):
Nãcin alteꝵ ex quohrdib ioffitiosi questio
tenuit: aut ctiã duob seꝑatĩ agentib alt̾ob¬
tinuit. lib̃tates. cõpetẽ placuit. itatm̃ ut offi¬
tio uidicis indẽpnitati uictõis fut̃ĩq manumis¬
soris consulat᷑. Ti debitor de diũo reiquã pigñi
dedit. ñ ãmoruto creditore. causã egñi. Et cont̃¬
riã sententiã acceꝑit: creditor in locũ uicti suc¬
cessis se ñuidebit̃. cũpignõis ꝯuentio sententiã
qui intestato legitimus ħrs ẽẽ pot̃. Cũ deiũe rẽ¬
stam̃ti faceret questionẽ: ab uno ex institutus
dimidiã partẽ ħrditatis petut. nec optinutt.¬

Expanded text:
ibus inofficiosi quaestio tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati victoris futurique manumissoris consulatur. Si debitor de dominio rei, quam pignori dedit, non admonito creditore causam egerit et contrariam sententiam acceperit, creditor in locum victi successisse non videbitur, cum pignoris conventio sententiam qui intestato legitimus heres esse potest, cum de iure testamenti faceret quaestionem, ab uno ex institutis dimidiam partem
Abbreviated transcription (Latin):
tionib inrehoc differ̃. quodcũ eadẽ res ab eod
mĩbi debeat᷑. singłas obligationes sigłe cause se¬
cunt̃. neculla eaꝵ. alt̾us petitione uitiat᷑. atcũ
inre ago. nexp̃ssa causa. exquarẽ meã eẽ dico õs
cause inuna peritione ad p̃hendunt̃. neq enĩ ã¬
plius quã semel res mea ẽẽ pot̃. Sepius aũt deb̾i
pot̃. Idiquis int̃dicto egĩt depossessione. post

Expanded text:
um eadem res ab eodem mihi debeatur, singulas obligationes singulae causae sequuntur nec ulla earum alterius petitione uitiatur: at cum in rem ago non expressa causa, ex qua rem meam esse dico, omnes causae una petitione adprehenduntur. neque enim amplius quam semel res mea esse potest, saepius autem deberi potest.Si quis interdicto egerit de possessione, poste
Abbreviated transcription (Latin):
eet̃. ueꝵ tam̃ testa m̃tũ recte dicetur.
Similit̾ igit̾ ⁊ ñiure factũ testam̃tũ
idappellatur : inqͦ: sioiã rite facta
fuissent: inre factũ dicẽtur Gusti¬
tutus b es exħ edationẽ noãtĩ fuiꝰ.¬

Expanded text:
esset, uerum tamen testamentum recte dicetur. similiter igitur et non iure factum testamentum id appellatur, in quo si omnia rite facta essent, iure factum diceretur. Si institutus heres exheredationem nominatim fi
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas hab̃e possit. ⁊ mag̾i̾pla¬
cetñ eẽt posse. nec tñ huic c̃seque̾n
est. ⁊ siucor dotẽ ł creditor id:
ꝙ ĩ diem sibi deb̾etur: sibi assc̃¬
psit̃. similit̃ uenia impetrata
abstinẽ se alegato iub eantur.
au̾mulieri dotis. aut creditõiactio
suadenegaĩ deb. ne eoꝵ utqr me¬

Expanded text:
ossit? et magis placet non posse. nec tamen huic consequens est, ut et, si uxor dotem uel creditor id, quod in diem sibi deberetur, sibi adscripserit et similiter uenia impetrata abstinere se legato iubeantur, aut mulieri dotis aut creditori actio sua denegari debet, ne eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uelit tollere ñ aliter ꝑmittẽ¬
inutiles s̃ auferat nec solum
cit in t̾dictum reddendũ: ei ĩ
cuius edes rudera cecidiss:
ꝑ quoduicinus ꝯpelletur. u¬
aut tollere. aut
forte tunc recte diceretur cũ
non ipĩus neglegentia set
rot̃ aliquod impedimtũ s

Expanded text:
et tollere, non aliter permitteninutilia essent, auferret, nec solum cit, interdictum reddendum ei, in cuius aedes rudera decidissent, per quod vicinus compelletur aut tollere aut tforte tunc recte dicetur, cum non ipsius neglegentia, sed propter aliquod impedimentum s
Abbreviated transcription (Latin):
fectiuiq aut̃ audiendus est
uec enĩ inuriam sñtr ꝓmis.¬
sor non plus cinq praturus
nobis ꝯpetat actio importa
posse. iit rudera tollat modo
siomiã q̃ iacerent ꝓderelic¬
to habeat.
ni infectisuo noiẽ ꝓmittial¬
eno satisdare iubebo. eiqui
iurauit ñ calupnie causa id
se p̾tulare eumue cuius noĩẽ¬
qua causa ꝯgnita statuero si c̃o¬
cauebit sub exceptionem sati¬
dari iubebo eum cui ita ñca
uebitur impꝰsesionem eiꝰ rei
ciuus noĩe ut caueatur pꝰ¬
tulabitur recte eum cunius
causa ẽẽ uidebitur etiam
passus erit iuditium dabo
ut tantum prẽt quãtũ eũ¬

Expanded text:
nfecti, uterque audiendus est: nec enim iniuriam sentiet promissor, non plus cuique praestaturus,nobis competat actio non posse, ut rudera tollat, si modo omnia quae iaceant pro derelicto habeat.ni infecti suo nomine promitti, alieno satisdari iubebo ei, qui iuraverit non calumniae causa id se pquam causa cognita statuero, si concauebit, sub exceptione satisdauebitur, in possessionem eius rei, cuius nomine ut caueatur postulabitur, ire et, cum iusta causa esse uidebitur, etiam passus erit, iudicium dabo, ut tantum praestet, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uext nec ĩ habi¬
tet̃ cessat hec pars edicti. Est
tm̃ tutius libellum adipsas cdes
ꝓponere. fierienĩ pot̃ ut itamu¬
nitus defensor existat.Iincũ
qui ꝗd eoꝵ q̃ suprascripta st̃.
non curauerit quanti eares est.
cuius dapni infectinorẽ cautũ
nonerit iudĩtium dat᷑: Qđ ñ
ad quãtitatem refertur. s adid
qd̾ interẽ. ⁊ adutilitatem ue

Expanded text:
et nec inhabitetur, cessat haec pars edicti. est tamen tutius libellum ad ipsas aedes proponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat. In eum, qui quid eorum quae supra scripta sunt non curaverit, quanti ea res est, cuius damni infecti nomine cautum non erit, iudicium datur: quod non ad quantitatem refertur, sed ad id quod intere
Abbreviated transcription (Latin):
att dedãpno infecto. ait edib
canere. quoͦs ñ defendit. Deni¬
q in quit si quid ꝓpt̃ ang̾utias
tꝑis. aut quia rei publice cau¬
sa aberat. ñ potuit. dapni ĩfecti
stipulari. ñiniq p̃torẽ curatũ¬
rum ut dñs uitios arum ediũ
aut lapnum sartiat᷑. aut edibꝰ¬
tas ꝯprobat. Ideis aũt q̃ uiflu¬
minis importata s̃. an int̾dic¬
tum dari posit q̃ritur. treba¬
tius refert cum tiberis finem¬
in aliena edifitia detuliss int̃¬
dictum apretore datum neuis
fier dñis quominus suatol¬
lerent. aut auferent. simͦ dap̃ni
infecti repromaterẽt. Ial fenu̾
quoq scribit. si exfundo tuo
crusta lapsasit immeum fun¬
dum eamq petas. dapdum ĩte
inte iuditium dedanpno ĩ fecto
Idq labõ ꝓbatsnamarbitrio

Expanded text:
damno infecto cauere, aut aedibus carere quas non defendit. denique, inquit, si quis propter angustias temporis aut qu‹i›a rei publicae causa aberat non potuerit damni infecti stipulari, non inique praetorem curaturum, ut dominus uitiosarum aedium aut damnum sarciat aut aedibtas comprobat. De his autem, quae ui fluminis importata sunt, an interdictum dari possit, quaeritur. Trebatius refert, cum Tiberis in aliena aedificia detulisset, interdictum a praetore datum, ne uis fieret dominis, quo minus sua tollerent aufer‹r›ent, si modo damni infecti repromitte‹re›nt. Alfenus quoque scribit, si ex fundo tuo crusta lapsa sit in meum fundum eamque petas, dandum in te iudicium de damno iam facto, idque Labeo probat: nam arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
marei. quia inuire ꝯfessi ꝓuidicatis habent᷑.
Dem. libro scło disputitionũ. Quͣidã ꝯsulet sei
bat. nualeti sententia aminore iuginti quĩ lũ¬
ꝙ annis ilidice data ⁊̃equissimũ ẽ. tueri sentñꝰ¬
tiã abeo dicta m̃si minor decem. ⁊ octo annis¬
sit scerte si magistratũ minor gent. dicendũ ẽ.
su uidex minor datus sit scientib hisquiine¬
ũ ꝯsciebant. retissime dicit᷑ ualere sententiã.
ꝓinde siminor p̃tor uł ꝯsul uis dixĩt. senten¬
tiã ue ꝓtulerit. ualebii. pͥncepsem̃ ꝗei. magi¬
stratũ dedit. oĩa gerẽ decreuit.
Dem. lib septimo disputationũ. S ͥcũnul¬

Expanded text:
marci, quia in iure confessi pro iudicatis habentur. marci, quia in iure confessi pro iudicatis habentur. Idem libro secundo disputationum Quidam consulebat, an valeret sententia a minore viginti quinque annis iudice data. et aequissimum est tueri sententiam ab eo dictamsit. certe si magistratum minor gerit, dicendum estex consensu iudex minor datus sit scientibus his, qui in eiebant, rectissime dicitur ualere sententiam. proinde si minor praetor, si consul ius dixerit sententiamue protulerit, ualebit: princeps enim, qui ei magistratum dedit, omnia gerere decreuit. 58 Idem libro septimo disputationum. S
Abbreviated transcription (Latin):
ũ appellat᷑. litis euocatus p̃sentia sin facere
sa ualitudo. uł maioris cause occupatio defen¬
dit contumaces ñuident᷑. nisi quicũ obedire
deb̾ent ñ obsecunt᷑. id est qui adiuns dictionẽ
eius cuinegant obsequi ꝑtim̃.
Paulus. libo primo sententiaꝵ. Cont̃ pupils¬
lũ indefensũ. cũq quirei publice causa ab est.
uł minorẽ uiginti quinq annis: ꝓpositũ ꝑep̃¬
toriũ nichil mom̃ti hab. Ihisqui ad maius au-¬
ditoriũ uocatus ẽ. silitẽ inchoatã deseruit. ꝯ¬
tumax nonuidet̃.
Ilpianus. li o quinquagesimo primo ad sa¬
binũ. Iuͣdex postea quã semel sententi am
drẽ postea iudex ẽẽ desinit. Ihoc iure utimͣ.
ut uidex quisemel uł pluris uł minoris con
dẽpiauit. ãplius corrigert sententiã suã ñ põs¬
sĩt semel enĩmale. seubene officio functus ẽ
Dem. libro uicesimo seprimo adedictũ. Poste
rt̾iudicatã uł iure nirando decis ã uł ꝯfessiõe
intuire factã nichil querit᷑. post orationẽ dii

Expanded text:
um appellatur, litteris euocatus praesentiam sui facere rsa ualetudo uel maioris causae occupatio defendit. Contumaces non uidentur, nisi qui, cum oboedire deberent, non obsequuntur, id est qui ad iurisdictionem eius, cui negant obsequi, pertinent. 54 Paulus libro primo sententiarum. Contra pupillum indefensum eumque, qui rei publicae causa abest, uel minorem uiginti quinque annis propositum peremptorium nihil momenti habet. Is, qui ad maius auditorium uocatus est, si litem inchoatam deseruit, contumax non uidetur. 55 Ulpianus libro quinquagensimo primo ad Sabinum. Iudex posteaquam semel sententiam dixit, postea iudex esse desinit: et hoc iure utimur, ut idemnavit, amplius corrigere sententiam suam non possit: semel enim male seu bene officio functus est. Idem libro vicesimo septimo ad edictum Post rem iudicatam vel iureiurando decisam vel confessionem in iure factam nihil quaeritur post orationem divi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. libroq̃rto deom̃ib tribunalib I nsũ¬
ma sufficii. si exp̃ssĩt uidex sũmã insententia.
soluiq iusit uł p̃starisuł qͥ alio ũbo hoc signific¬
aust ãpliuis e rescriptũ.⁊ si insententia ñ sit
sũma adiecta. si tam̃his quipetit sũmã ex¬
p̃ssĩt. ⁊iudex. ait solue ꝗ pc̾titũ ẽ. uł qnͣtum
petitũc. ualere sententiã. TQuisortis ꝗdẽ ꝯ¬
dẽpnationẽ faciunt. deusuris aũt ita pniti¬
ant. usure siquae cõpetunt. uł quae cõpetus ñt
p̃stentur. non recte ꝓmintiant. debent eñĩ
deusuris quoq cognoscere. ⁊ certã facẽ ꝯdẽp¬
nationẽ. TSiquis exedicto ꝑ ẽp̃torio postmor¬
tẽ sit ꝯdẽpnatus: ñ uali sententia. quiamor¬
terei ⁊ ꝑẽptoriũ soluit̃. idõq ut inre integra.

Expanded text:
dem libro quarto de omnibus tribunalibus. In summa sufficiet, si expresserit iudex summam in sententia soluique iusserit uel praestari uel quo alio uerbo hoc significauerit. Amplius est rescriptum, etsi in sententia non sit summa adiecta, si tamen is qui petit summam expresserit et iudex ait: 'solue, quod petitum est' uel 'quantum petitum est', ualere sententiam. Qui sortis quidem condemnationem faciunt, de usuris autem ita pronuntiant 'usurae si quae competunt' uel 'quae competunt, ut praestentur', non recte pronuntiant: debent enim de usuris quoque cognoscere et certam facere condemnationem. tem sit condemnatus, non valet sententia, quia morte rei peremptorium solvitur. ideoque, ut in re integra,
Abbreviated transcription (Latin):
idem erit dicẽdũ ⁊ sisolu ẽ hr̃s
institutus qui fatiꝰ pot̃. Siueõ
pupilł tutorem ht̃. isꝙ nolit
ad libtatem prañdam auctor
ẽẽ adeo ñdeb ĩpedimĩto eẽ¬

Expanded text:
idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest. Si vero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento e
Abbreviated transcription (Latin):
si heres quidem latit:. legatariliau¬
timuł fidei ꝯmissarius quirogat᷑
sit libt̃atem prẽ presens sit seãtus
ꝯsulto effiti ⁊. ut nichilommus im¬
pediatur lbtas. ꝓponamus enĩ
legatarium nõdum dñnĩ serui

Expanded text:
si heres quidem latitet, legatarius autem vel fideicommissarius, qui rogatus sit libertatem praestare, praesens sit, senatus consultum deficit et nihilo minus impedietur libertas: proponamus enim legatarium nondum dominium se
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ s m̃pse rogat̾ sit ẜuũ ma¬
mimittere. nõ oportere int̃ti¬
dere lib̃tatẽ. obh qd cohr̃dib
suis uendere cum infans ñ pꝰsu
pius cassio dexiro rescripsit.i¬
tarem explicaĩ ut partes ẜuoꝵ¬

Expanded text:
non ipse rogatus sit seruum manumittere, non oportere intercidere libertatem ob hoc, quod coheredibus suis uendere eum infans non possit: Pius Cassio Dextro rescripsit ita rem explicari, ut partes
Abbreviated transcription (Latin):
ens qui libr̃atẽ acceꝑit fidei ꝯ¬
missanam siab alio quã ꝗ rogatꝰ
erat manumitat᷑. auxiliũ ꝯsti¬
tutionum hat ꝑiñq hãeatur
atq si abeo manumisus fuiss
qm̃ infidei ꝯmissaĩs libt̃atib
fauor exibetur nec int̾tidere
sol det̾inata fidei ꝯmissa. lib̃¬
tas qui enĩ eadonatus ẽ. im p̾¬
sesione lib̾tatis intim̃ ẽẽ uid̾t᷑.
¶appart gͥ subuentũ fidĩ ꝯmiꝰ¬
Ssis libertatib ut immora rẽ

Expanded text:
ens quis libertatem accepit fideicommissariam, si ab alio quam qui erat rogatus manumittatur, auxilium constitutionum habeat perindeque habeatur atque si ab eo manumissus fuisset, quoniam fideicommissis libertatibus favor exhibetur nec intercidere solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea donatus est, in possessionem libertatis interim esse videtur. Apparet igitur subventum fideicommissis libertatibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
numitendus ẽ. I s eruu pecu¬
lii castrensis quempat̃ fidĩ ꝯ¬
missi ũb̾ legitimisfiliis hr̃dib
Aberaĩ uoluit filiũ militem
ut qui militaũ sipatͥ hr̃s ex¬
titit manumittere cogendus

Expanded text:
manumittendus est. Servum peculii castrensis, quem pater fideicommissi verbis a legitimis filiis heredibus liberari voluit, filium militem vel qui militavit, si patris heres extitit, manumittere cogendum
Abbreviated transcription (Latin):
cum is agi posit Infuiosi ꝑoã
diuus pus reseripsit. fidĩ comisa¬
riã libtatem ñ impedĩ sub ꝯͣditi¬
one scripti hrelis qm̃ ꝯpotẽ m̃tis
moꝵ ñ eẽ affir̾matur. Igͥ si ꝯsti¬
terit ei recte datam ꝑfider ẽ. li

Expanded text:
is agi possit. In furiosi persona divus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
net pupillo ut libertas ñ hat̃
nõ pot̾ fidei ꝯmisse libtati sub¬
iectus ẽ. ac cõmodam m̃tem sẽat᷑
rescripto diuipii effectũẽ ut
si quidã exrogatis presentes sint
alii latitent alii excausa absit̃
int̃cedente infantisꝑsona ñ õĩũ¬

Expanded text:
e pupillo, ut libertos non habeat, non potest fideicommissae libertati subiectus est, accommodabimus mentem senatus rescripto divi Pii effectum est, ut, si quidam ex rogatis praesentes sunt, alii latitent, alii ex causa absint, intercedente infantis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quifidĩ ẽmisã lib̾tatẽ debeb̾a¬
¶ S iͨalt̃ sine succes ore decesit̃.
alt̃ exiu̾ta cã. ab sit extat rescͥp¬
centiũ eum ad libtatẽ ꝑuẽtiꝵ
acsi abeo quisine succesõe dece¬
seit.⁊ ab eo qui ex iusta cã ab eẽt¬
si adlib̾tatem ut oportuit ꝑ duc
pectare debe. donec certũsit hr̃¬

Expanded text:
eius qui fideicommissam libertatem debebat. Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat rescripcentium eum ad libertatem perventurum, ac si ab eo qui sine successore decessit et ab eo qui ex iusta causa abesset ad libertatem ut oportuit perducspectari debet, donec certum sit h
Abbreviated transcription (Latin):
absint. ꝓiñsialibi domiciliũ ht̃
alibi petatur fidĩ commisaiã
libertas dicendũẽ nõ eẽ neceẽ:
debere dicit᷑. ꝗa etiã absente. eo
si ꝯstiterit lib̾tatem debẽĩ pro¬
nũtiãi pot̾ ita cã. eum ab eẽ nec

Expanded text:
absint. proinde si alibi domicilium quis habeat, alibi petatur fideicommissaria libertas, dicendum est non esse necesse debere dicitur, quia etiam absente eo, si constiterit libertatem deberi, pronuntiari potest iusta de causa eum abesse, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ relictã seruu petere por̃ ut ex
fidĩ ꝯmisso liberfiat. fauor enĩ
ubtati suad ut int̃pretem̃ ⁊
adlib̾tatis petitione accedã
tẽtam̃ti ũba quaĩ exfidĩ.ẽ. funt̃¬

Expanded text:
te relicta seruus petere potest, ut ex fideicommisso liber fiat: fauor enim libertatis suadet, ut interpretemur et ad libertatis petitionem procedere testamenti uerba, quasi ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiũ ⁊ accipiat quodplim eã
te̾tator redimi ĩsit.⁊ i cui re
rogatus fuit̃ ẜuũ sui patris ma¬
numittere: dicendũe p̾se eũ
rectã libtatẽ accepis qurã pa¬
troni filiu̾. Nerit rubrião seat᷑
nec refert in dapdo aut ĩ faciẽ¬
do aũ aliqͦ casu ꝯditio exitat

Expanded text:
pretium accipiat, quo pluris eam testator redimi iussit, et eius cui relrogatus fuerit servum sui patris manumittere, dicendum est posse eum rectam libertatem accepisset, quasi patroni filius. Erit Rubriano senatunec refert in dando an in faciendo an in aliquo casu condicio consistat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta causa abtent̃ ⁊ eoꝵ quipresẽ¬
tes fidei ꝯmisse librati morã nõ
facient ꝑm̃ libertus ent atq si
solirogati ad iustam libtatem
hr̃ditarium rogatus manum̃tẽ
u̾ba placere. siquis exis qui fider¬
ꝯ missaĩam libtatẽ ex quaẽq cã¬

Expanded text:
ta causa abessent, et eorum, qui praesentes fideicommissae libertati moram non facient, perinde libertus erit atque si soli rogati ad iustam libertatem hereditarium rogatus manumitteruerba: 'placere, si quis ex his, qui fideicommissam libertatem ex quac
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmi̾nutũ uidendũẽ ã cͥogat᷑¬
ẜuũ manumittẽ. ꝗ speaũ legatũ
se ueriũ ꝯsecutuꝵ.⁊ putem si le¬
gatũ refunde̾ sit ꝑatis ñ eẽ cogẽ¬
dũ. ⁊ idcirco quia alia ꝯtemplati¬
one ãgnouit legatũ. ꝙ ex in opi¬
nato diminutum ẽ. ꝑato gͥ ei ale¬
gatorecede cogendus ñerit ñ for¬
te residuũ legatum ad pretiũ sufic̃¬
Qd̾ ergo si plures seruos rogat᷑ fit
manumittere. ⁊ adquoꝵdam p̃¬
tiũ suffrriat id quod relictuẽ ⁊ ad

Expanded text:
imminutum, uidendum, an cogatruum manumittere qui sperauit legatum uberius consecuturum. et putem, si legatum refundere sit paratus, non esse cogendum, idcirco, quia alia contemplatione adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a legato recedere concedendum erit, nisi forte residuum legatum ad pretium sufficit.Quid ergo, si plur‹e›s ‹seruos› rogatus sit manumittere et ad quorundam pretium sufficiat id quod relictum est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatem acceꝑte: ante diẽ uł sub¬
ꝯ ditionem prrtum ediderit
ad libratem partu̾ ꝑducet᷑.
quia corũ alia ꝯditio ẽ. Nõ u
moram fortuitam s ex uolũ¬
tate tetantis pas eisunt.¬
¶si ꝙõnon scitpto habitus sit ẜuns
alicui legatus cui seruo libtas ꝑ¬
debeat int̾cidere. et ansiseruus
petit fidei ꝯmissatiam lib̾tateor
ab eo hr̃de penes quemremãsiss
ꝓñscripto habito legato ꝗd erat
relictum ei qui rogatus fuãt ma¬
numittere uel supse ẜuu ut s¬
praictu ẽ fuit̃ legatus anlibt̃
non debeat int̃cidere. Et putẽ
cogetur igit̃. libtatemprẽ is ad
quem ꝑuenit legatũ. quia lib̃ta
fidei ꝯmissaiã nullũ impedim̃¬
tum patideb.¶ snbuentũ lib¬
tatib ẽ senatus comsulto qd̾ fac¬
tum ẽ tꝑõib diittalani rubo
gallo ⁊ celiopisone ꝯsulib ĩ bec¬
uerba. Sii aquib libt̃atem prĩ¬
ti oportet euocati ap̃tore adẽt̃
noliuiss̃ sicausa ꝯgnita pͣtor ꝓ¬
mintiass libertaĩt Insdebeĩ

Expanded text:
ertatem acceperit et ante diem uel condicionem partum ediderit, ad libertatem partus perducetur, quia horum alia condicio est: non enim moram fortuitam, sed ex uoluntate testantis passi sunt.Si pro non scripto habitus sit seruus alicui legatus, cui seruo per debeat intercidere et an, si servus petat fideicommissam libertatem ab eo, penes quem remansisset pro non scripto habito legato quod erat relictum ei qui eum rogatus fuerat manumittere, vel si ipse servus, ut supra dictum est, fuit legatus, an libertas non debeat intercidere. et putem cogetur igitur libertatem praestare is ad quem pervenit legatum, quia libertas fideicommissa nullum impedimentum pati debet. Subventum libertatibus est senatus consulto, quod factum est temporibus divi Traiani Rubrio Gallo et Caeliouerba: 'si hi, a quibus libertatem praestari oportet, euocati a praetore adesse noluissent, si causa cognita praetor pronuntiasset libertatem his deberi,
Abbreviated transcription (Latin):
mamimittere.  Sirogatus ꝗ̃ ailii
fundũ cũmorietur alii. centũ pre
si tantũ exfructib fũdi ceꝑit qñtũ
ẽ inficdeic̃misso cogẽdũ eũ prae. Sic
marũ ⁊ fidei ꝯmisse libertatis pratio¬
Quoͣtiens aut̃ fidei ꝯmissaiã lib̾ta
telĩquitur efficaciter inea cã ẽ ut
neq alienationem neq usu capio¬
nem extingiup̾sit. ad quemẽq
enĩ ꝑuenĩt is seruus. cuifidi ꝯmisa¬
ria libertas relicta ẽ cogi eũ mami¬
mittere ⁊ ita sepisime ẽ ꝯstitutũ
cogeturigͥ is adquẽ ẜuus ꝑue
ħmaluit isqui roganis ẽ. lauu̾ ił
acceptum ẽ. s ⁊si sub ꝯditione
fuit̃ ei lib̃tarelicta ⁊ pendñte ꝯ¬
ditione alienatũ sit. attm̃ cũ su¬
a cã alieatur. qd̾ si nolit ab eo
adlibtatem ꝑ dici. ꝗ erat rogat᷑
eũ maniunitere. audiri eũ opõ¬
tere diuus adrianus : durus

Expanded text:
manumittere, si rogatus quis alii fundum, cum morietur, alii centum praestare si tantum ex fructibus fundi perceperit, quantum est in fideicommisso, cogendum eum praestare. sic niarium et fideicommissae libertatis praestatio.Quotiens autem fideicommissaria libertas relinquitur efficaciter, in ea causa est, ut neque alienatione neque usucapione extingui possit: ad quemcumque enim peruenerit is seruus, cui fideicommissa libertas relicta est, cogi eum manumittere: et ita est saepissime constitutum. cogetur igitur is, adhoc maluit is qui rogatus est: latius enim acceptum est, ut et si sub condicione fuit ei libertas relicta et pendente condicione alienatus sit, attamen cum sua causa alienetur. quod si nolit ab eo ad libertatem perduci, qui erat rogatus eum manumittere, audiri eum oportere divus Hadrianus et divus
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis qui recte dixit. ordinẽ serͥ¬
pture seqẽtũ. Qd̾si ordo ñ pareat
aut sortiri eos oportebit ne aliqua
ambitionis uł grẽ supitionẽ p̃tor
subeat. aut meritis cuiusq allega¬
t̾i arbitͣ eo oportebit. Simili modo
dicẽdũ ẽ⁊ sitedimẽ uissus sit. lib¬
tatẽq praẽ. nec pecuma q̃ legataẽ

Expanded text:
fortassis quis recte dixerit ordinem scripturae sequendum: quod si ordo non pareat, aut sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis vel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis arbitrari eos oportet. Simili modo dicendum est et si redimere iussus sit libertate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetaf. seruus unus irreserit. si¬
ne uita causa ab sit ħrs siue fari
ñ pos sit a quopetituẽ decernẽ
p̃tor duos quisuꝑs̃ fieri libẽds
ꝯuenit. scumis qui fidĩ ꝯmisaiã
libertatem pr̃are deb ita excã ab¬
ẽ aut latitat aut quidã p̃setes s̃
alii exursta causa abs̃. nõ riłli
fraudandi grã fidĩ.ẽ. copiã sui
nõ fatiunt. aut ei qui lib̃tateo
debint hr̃s ñ extitit̃. aut suush¬
eres hr̃ditate se abst̾iniut. p̃tor
¶fidĩ ꝯmis sanam libertatem
abhr̃de nõ pretita cogendii ẽ hr¬
dis heres qui retituit extrebł

Expanded text:
ex servis unus decesserit, sive iusta ex causa absit heres sive fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos convenit. Cum is qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate se abstinuit: praetor Fideicommissariam libertatem ab herede non praestitam cogendus est heredis heres, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sum relĩꝗt᷑. ¶ si s eruus ĩ metallũ
fuent dap̃natus. libertatem
spãre ñpotĩt. ꝗd ergo si fidei¬
ꝯmissaĩa libt̃as relicta sit ⁊
peã metalli indulgntia pr̃ici
tur. ẽte cum fisci effitiat᷑ spã¬
re potĩt fidei ꝯmissaĩa libtatẽ
¶ex danpnata iminetallũ ꝯce¬
pto ⁊ nato fidei ꝯmissaiã liberta

Expanded text:
lum fuerit damnatus, libertatem sperare non poterit. quid ergo, si fideicommissaria libertas ei relicta sit et poena metalli indulgentia principtur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem. Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
pos sefidei ꝯmisaĩam. libtatem
asscribere qui fidei ꝯmisũ peciũ¬
arium p̾sunt telinq̃re . s. pͥncipi
ẜuo. uł mumcipii. uel cuius altĩ¬
us fidĩ ꝯmissaiã lib̃tas asebr̾ual
Nostiũ ẜuo fidei ꝯmissaĩa libtas
si fuit̃ ascripta pot̃ tractari ãñ sit
ĩ efficax. ⁊ fortassił qui cliꝑerit in¬
dignum eẽ ciuem romanũ fieri
dicere libtatem u̾ałẽ. ¶sihõini

Expanded text:
posse fideicommissariam libertatem adscribere, qui fideicommissum pecuniarium possunt relinquere. Et principis servo vel municipii et cuius alterius fideicommisseruo si fideicommissaria libertas ‹f›uerit adscripta, potest tractari, an non sit inefficax. et fortassis quis dixerit indignum esse ciuem Romanum fieri dicere libertatem u
Abbreviated transcription (Latin):
altẽius seruitutem exꝑrat̃ in¬
telligidatam fidĩ ꝯmissã lib̃¬
tatem plaeint principi. ꝗd
enĩ tam ceruimẽ seruituti Iqruã
ubt̃as. nec tm̃ quaĩ pꝰmortẽ ħr¬
dis data uidebitur qd eoꝑtin:
ut siuiuus eũ alienauĩt ꝯfe̾tĩ
libt̃as petat nec ꝓsit adimpedi¬

Expanded text:
alterius servitutem experiatur". intellegi datam fideicommissam libertatem placuit principi: quid enim tam contrarium est servituti quam libertas? nec tamen quadis data uidebitur: quod eo pertinet, ut, si uiuus eum alienauerit, confestim libertas petatur nec prosit ad impedi
Abbreviated transcription (Latin):
comrdẽ crtͥr dapiĩ uobũtatis redi¬
mere ñ cogendũ nec ob eũdẽ erro¬
rẽ cunctaque pat̃ ĩmilitiã ꝓfec¬
turo filio donait̃ fñ ꝗ mãsit in
potestate. ꝯferenda cum pecrili¬
tam etatem eius data si ad eã pu¬
er ñꝑuenit ab hr̃de filii p̃stiui¬
ta die redditur quã sentñtiam
ure singulaĩ receptaẽ ad cetẽa

Expanded text:
dem citra damnum voluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militiam profecturo filio donavit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculitam aetatem eius data, si ad eam puer non pervenit, ab herede filii praestituta die reddatur: quam sententiam iure singulari receptam a
Abbreviated transcription (Latin):
ate̾tatore fuerit nepotea stichꝰ ẜuĩ
placuit fidĩ ꝯmissaiã libtatem
uideri datã. Nam qui ħ̾ petit
nep̾tea seruiat. uidetur petere
erit dicendũ simꝰ hoc aĩmo fue¬
rit ascriptũ qd̾ uoluit te̾tator
eũ adlibt̃atẽ ꝑduci. Ctm̃si alia
m̃te idscripsit ut putaꝗa ꝯsili¬
um dabat. hr̃di retinere talẽ ẜũ
uł quia coerc̃e uoluit ẜuũ. zeru¬
ciare uemeliorem dnmn exꝑiat̃¬

Expanded text:
ore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea seruiat, uidetur petere,erit dicendum si modo hoc animo fuerit adscriptum, quod uoluerit eum testator ad libertatem perduci. ceterum si alia mente id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem seruum uel quia coercere uoluit seruum et cruciare, ne meliorem dominum experiat
Abbreviated transcription (Latin):
forte intlocutꝰ fuit pͥncipẽ se c̃sulta¬
ĩ ꝓuocatione errauit᷑.: ut puta cũ aliũ
appellare deb ⁊: aliũ appellauĩt: uidñ¬
si quidemcum mairemiudcem a pellare
deberet utaerrauiͣt. ut minorem apel¬
let. erroreinocebit. Si nõ maiore indic̃õ¬

Expanded text:
te interlocutus fuit principem se consultain appellatione errauerit, ut puta cum alium appellare deberet, alium appellauerit, uidensi quidem, cum maiorem iudicem appellare deberet, ita errauit, ut minorem appellet, error ei nocebit: si uero maiorem iudic