comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nibali caput fr̃is sui hasdrubalis. ante castra
piectũ est. Quo uiso: & simul clade penoꝵ¬
cognita: anno t̾cio decimo qͣm initalia uene¬
rat. refugit inbruttios. P ost hȩc : anno con¬
tinuo int̾ haunibalem & rontanos quies acu¬
multu belloꝵ int̾cessisse iusa est: qr ĩ quietu¬
do morboꝵ ĩ castris erat: & grauissima pesti¬
lentia ut̾q exercitꝰ agebat᷑. Interea scipio
unu̾sa hispata apyritieo usq ad oceanũ in.
ꝓuintiã redacta : romã uentt Consul cũ
licinio erasso ereatꝰ: mafricã trarisiit. hauno¬
nem hamilearis filiũ ducẽ pęnoꝵ inc̾fecit:
Excercitũ eiꝰ parcĩ cede. partĩ captinttate disꝑ¬
didit: U ã undecĩ muilia pęnoꝵ: eo p̾lio occidit.
Sempniꝰ consul cũ haunbale congresꝰ oe uictꝰ.
romã refugit. Scipio africa aggressus:
incendia. Pꝰ eni trepidi cũ easu accidisse ignem
putarent: in ermes ad execinguendũ cucurrer̃.
ua re facile ab armatis oppressist̾. I nutrisq

Expanded text:
nibali caput fratris sui Hasdrubalis ante castra projectum est. Quo viso et simul clade Poenocognita, anno tertio decimo quam in Italiam uenerat refugit in Bruttios. post haec anno continuo inter Hannibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intercessisse uisa est, quia inquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exercitus agebautur. interea Scipio uniuersa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disperdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. Sempronius consul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad exstinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. In utrisq
Abbreviated transcription (Latin):
popłm romanu instruens : in europã transi¬
uit exxasia: Tunc etia hannibal ppt̃ exci¬
tandi belli rumores qui deeo apud romanos
serebant᷑. exiberi romã a senatu uissꝰ. clã ex
africa ꝓfectꝰ: ad ancio chũ migrauit. Quem
cũ apud ephesũ inuenissoe: cunctatite more
inbellũ impulit Nunc etia lex qͥ ab oͣppio
tribuno plebis lata fuerat: ne qua mulier plꝰ
quã semi untiã auri haber&e. ne ue diuersi¬
coloris uestimto: nec uehiculo ꝑurbem uteret᷑.

Expanded text:
populum Romanum struens in Europam transipopulum Romanum struens in Europam transiit ex Asia. tunc etiam Hannibal propter excitandi belli rumores, qui de eo apud Romanos serebantur, exhiberi Romam a senatu iussus, clam ex Africa. profectus ad Antiochum migrauit: quem cum apud Ephesum inuenisset cunctantem, mox in bellum inpulit. tunc etiam lex, quae ab Oppio tribuno plebi lata fuerat, ne qua mulier plus quam semunciam auri haberet neue uersicolori uestimento nec uehiculo per Vrbem uteret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. I allacie auͥ causa: ꝓpfesto adulatio est.
dũ uictoris laudes accumulare uirtutẽq pa
triȩ extollere uł p̾sentibꝰ uł posteris studdent.
& pat̾e plurimos hostiũ ꝑemisse: quanto magis
letũ pate & cluci. beatũq pot̾ uideri: suoꝵ
uł nullos uł paucissimos ꝑdidise :  ta luci¬
lissime pat&: qr simili impudentia m̃tiendi
qua occisoꝵ hostĩ numero adicit᷑. socioꝵ qͦq
amissoꝵ dãpna minuunt᷑. uł etia omino reui¬
cent᷑. Igitur sempniꝰ cuditanꝰ. inhis pania ecce¬
rioribello oppressus. cũ om̃i exercitu roma¬
no int̾fectꝰ est. T onsul marcellꝰ meutria
abois oppressꝰ magna̾ parte exercitꝰ ꝑdidit.
Tui postea furiꝰ alter consul auxilio accessit.
atq ita uniu̾sam boioꝵ gent̾e̾ igni ferroq
uastantes: ꝓpe modũ usq ad nichilũ deleuer̃¬
ucio ualerio flacco marco portio cato¬
ne consulibꝰ: antiochꝰren syriȩ bellũ contͣ

Expanded text:
est. Fallaciae autem causa profecto adulatio est, est. Fallaciae autem causa profecto adulatio est, dum victoris laudes accumulare, virtutemque ptriae extollere uel praesentibus uel posteris student: aet patriae plurimos hostium peremisse, quanto magis laetum patriae et duci beatum potest uideri suorum uel nullos uel paucissimos perdidisse. ita lucidissime patet, quia simili impudentia mentiendi, qua occisorum hostium numero adiicitur, sociorum quoque amissorum damna minuuntur uel etiam omnino reticentur. Igitur Sempronius Tuditanus in Hispania citeriore bello oppressus cum omni exercitu Romano interfectus est; consul Marcellus in Etruria a Bois oppressus magnam partem exercitus perdidit; cui postea Furius alter consul auxilio accessit: atque ita uniuersam Boiorum gentem igni ferroque uastantes propemodum usque ad nihilum deleuerunt. L. Valerio Flacco M. Porcio Catone consulibus Antiochus rex Syriae bellum contra
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo successit: qđ quinciꝰ flamituꝰ consul
sortitꝰ est. P ost multa & grauissima p̾lia
qͥbꝰ maceclones uicti st̃: pace philippo dedit.
Deuide cuͣ lacedemoniis pugnauit: uicto duce
ipsoꝵ nobilissimos duces demetrui philippifili¬
um. & armenem nauidis filiũ ante curredux.
Romani captiui qui sub hatinibale ꝑ greciã uen¬
diti fuerant: uniu̾si recepti. capitibꝰ rasis. ob¬
detersam seruitutt᷑beurrũ triumphautis secu¬
tist̾. E odem tempore. in subres. boi. atq ce¬
nomannii. contractis inunium uiribꝰ. hamilca¬
re penoꝵ duce qui initaliã remanserat. ere¬
mona placentiãq urastantes: difficilluno bel¬
lo alucio fultuo p̃tore suꝑati st᷑. IP ostea fla¬
mituꝰ ꝓconsul philippum rege̾. & cũ eo tra¬
cas. macedonios. illirios. multasq p̃terea gen¬
tes q̃ inauxciliũ uenerant. bello sub egit.:
Uicti macedones: castra amiser̃. O cto nulia
hostiũ ea die cesa: quinq milia capta. polibiꝰ

Expanded text:
tinuo successit, quod Quintius Flamininus consul sortitus post multa et grauissima proelia, quibus Macedones uicti sunt, pacem Philippo dedit. deinde cum Lacedaemoniis pugnauit, uicto Nauide duce ipsorum nobilissimos obsides Demetrium Philippi filium et Armenen Nauidis filium ante currum duxit. Romani captiui, qui sub Hannibale per Graeciam uenditi fuerant, uniudetersam servitutem, currum triumphantis secuti sunt. Eodem tempore Insubres, Boii atque Caenomani, contractis in unum viribus, Amilcare Poeno duce, qui in Italia remanserat, Cremonam Placentiamque vastantes, difficillimo bello a L. Furio praetore superati sunt. Postea Flamininus proconsule, Philippum regem et cum eo Thracas, Macedones, Illyrios, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ei venerant, bello subegit. Victi Macedones castra amiserunt, octo millia hostium eo die caesa, quinque millia capta Polybius
Abbreviated transcription (Latin):
NNo etiã consequenti: classis punica ĩ
tcaliã tusiit. eiꝰq plurunas partesson¬
ge lateq uastauit. Interea lutaciꝰ cũ classe
trecentarũ nauiũ insiciliã transuectꝰ. dũ
apuid clrepanã ciuitatẽ pugnã primores
ne concurrer̃: nec lutaciꝰ segnior: ĩmo con¬
silia penoꝵ mira celeritate p̃uenit pꝰ qͣm
ꝓxime sibi utrorũq classes apud aegacdas
insulas ꝑ totã noctẽ int̾ tec̾tis ppe modũ
anchoris̃ consiiter̃: orta luce prior lutaciꝰ sig¬
nuͣ bello dedit C rudescente pugna: uiẽ¬
t hannon nauem auercit: & dux fugȩ pͥmꝰ
fuit. Aliquanta cũ eo pars. exercitꝰ sui afri

Expanded text:
nno etiam consequenti classis Punica in Italiam transiit eiusque plurimas partes longe lateque uastauit. interea Lutatius cum classe trecentarum nauium in Siciliam transuectus dum apud Drepanam ciuitatem pugnam inter primores ne concurrunt. nec Lutatius segnior, immo consilia Poenorum mira celeritate praeuenit postquam proxime sibi utrorumque classes apud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Afric
Abbreviated transcription (Latin):
bi peccante pͥncipe inscm dĩ & correpto
ꝑ famen popło: quantitatẽ offensionis.
qualitas ultionis ostendit. Peinde ut
uerbis cornelii tacit loqͣr sene augusto
ianꝰ patefactꝰ dũ apud exetremos t̾rarũ
t̃minos noue gentes sepe ex usu & aliqͣn¬
do cũ dãpno q̃runtur. usq ad uespasiani
durauit imꝑiũ. Ihuc usq corneliꝰ. Cete¬
rũ & tẽ capta euersaq urbe iherosolimo¬

Expanded text:
a peccante principe in sanctum Dei et correpto a peccante principe in sanctum Dei et correpto per famem populo quantitatem offensionis qualitas ultionis ostendit. deinde, ut uerbis Corneli Taciti loquar, sene Augusto Ianus patefactus, dum apud extremos terrarum terminos nouae gentes saepe ex usu et aliquando cum damno quaeruntur, usque ad Vespasiani durauit imperium. hucusque Cornelius. ceterum et tunc capta euersaque Vrbe Hierosolymo
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Nãq eũ rex udee herodes simul
ut natũ cõꝑit. necare decreuit. pluri¬
mosq t̾e paruulos dũ unũ insectat᷑ occi¬
dit. Hinc malignis ĩpbe incurrentibꝰ
digna punttio est. Ihinc in qͦntũ tranqͥl¬
le agit᷑ mundꝰ credentiũ grͣa ẽ: inqͥntũ
ꝑniciose ĩ quietat᷑. blasphemantiũ pena
lucro est. qͦd ꝓmptiꝰ cũ ꝑ ordine̾ refera.
ipsis rebꝰ ostencłã. PP off qͥm redẽptor
ris censu cuuis romanꝰ adseriptꝰ est. dũ
ꝑ .xcii. ut ditei annos clause belli porte bea¬
tissima pacis tranqͥllitate cohibentur. ga¬
iũ nepotẽ suũ cesar augustꝰ adordinan.¬
cdas eg ypti syrieq puntias misit. Q ui
p̃teriens ab egypt̾o fiuessp̃al estine. apud
hierosolimã intẽplo di tẽ ses & celebria¬
orare conte̾psit. sic̃ suctoniꝰ tranquillus
dira romanos fames consecuta est. ut
seruoꝵ qͦq maxximas copias. ex ceptis me¬
dicis & p̃ceptoribꝰ. trudi urbe p̾cepit

Expanded text:
coepit. namque eum rex Iudaeae Herodes simul coepit. namque eum rex Iudaeae Herodes simul ut natum conperit, necare decreuit plurimosque tunc paruulos, dum unum insectatur, occidit. hinc malignis inprobe incurrentibus digna punitio est; hinc, in quantum tranquille agitur mundus, credentium gratia, in quantum pernicioslucro est: quod promptius cum per ordinem referam, ipsis rebus ostendam. Postquam Redemptorris censu ciuis Romanus adscriptus est, dum per duodecim, ut dixi, annos clausae belli portae beatissima pacis tranquillitate cohibentur, Gaium nepotem suum Caesar Augustus ad ordinandas Aegypti Syriaeque prouincias misit. qui praeteriens ab Aegypto fines Palaestinae, apud Hierosolymam in templo Dei tunc sancto et celebri adorare contempsit, sicut Suetonius Tranquillus dira Romanos fames consecuta est, ut servorum quoque maximas copias, exceptis medicis et praeceptoribus, trudi Urbe praeceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Iͣ dragesimi scdi natuitas ꝯħi conue¬
nir&. ut iã ñ ipse in parte t̾ei an.: s in
ipso potiꝰ ẽciꝰ anuꝰ oriret᷑. Quiannꝰ. quantiᷤ.
quã nouis. qͥmq inusitatis bons habun¬
dauerit. satis etiã me pferente cõptũ habi
arbitror. I oto t̾ratũ orbe una par
omui. ñ cessatione. s abolttione belloꝵ.
Tlause iani gemine porte. ex tirpatis bel¬
loꝵ radicibꝰ ñ repressis. Qens ille pͥmꝰce
maximꝰ. cũ in hoc unũ nom̃ cesaris. unui¬
sa magnarũ gentiũ ereatura uirauit.
simulq ꝑ cõmutionem cens utiꝰ societas
effecta est.
dem: uere petra medio rerũ posita ubi
cõminueret᷑ qͥ offend&: qͥ cred& salua¬
ret᷑. Uere ignis ardens: quẽ qͥ seqͥtur.:
loꝵ puticor: udex onͣuũ: qꝗͥ formã subse¬
cuturis u̾bo & oꝑe statuens. qͦ magis docer&
patientes in ꝑsecutionibꝰ qͦs ꝑ uita et̾ua ene¬
ciꝑent ẽẽ oportere. more ut uirguiis partu
editꝰ mundo apparuit: de passionibꝰ suis

Expanded text:
ine quadragensimi secundi natiuitas Christi conueniret, ut iam non ipse in parte tertii anni sed in ipso potius tertius annus oreretur. qui annus quantis, quam nonis quamque inusitatis bonis abundauerit, satis etiam me non proferente compertum haberi arbitror: toto terrarum orbe una. pax omnium non cessatione sed abolitione bellorum, clausae Iani geminae portae extirpatis bellorum radicibus non repressis census ille primus et maximus, cum in hoc unum Caesaris nomen uniuersa magnarum gentium creatura iurauitsimulque per communionem census unius societatis effecta est. dem, vere petra medio rerum posita, ubi comminueretur qui offenderet, qui crederet salvaretur; uere ignis ardens, quem qui sequitur lorum punitor, iudex omnium, qui formam subsecuturis uerbo et opere statuens, quo magis doceret patientes in persecutionibus, quas pro uita aeterna exciperent, esse oportere, mox ut uirginis partu editus mundo apparuit, de passionibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑis xpͣtani: qͣntũ p̃ualiustis in rebꝰ hu¬
manis: ut ettã crudelitas hominis. magiᷤ
potuerit clades desidare: qͣm inuenire.
Ecce de tranqͥllitate geuerali.: ferit as ieui¬
na conquerit᷑. Furor impiꝰ uitꝰ seua se¬
dens suꝑ arma: & centũrun ctꝰ aenis pos
tergũ nodis. fremte horridꝰ ore cruento.
Serui rebelles & fugitiui gladiatores:
ꝑterruere romã. euertere italia syciliã
deleuer̃. iaͣ pene uniu̾so humano gene
ri metuendi. In diebꝰ aũ salutis hoc est

Expanded text:
temporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus hutemporis Christiani, quantum praeualuistis in rebus humanis, ut etiam crudelitas hominis magis potuerit clades desiderare quam inuenire! ecce de tranquillitate generali feritas ieiuna conqueritur; furor impius intus Saeua sedens super arma et centum uinctus aeuis Post tergum nodis fremit horridus ore cruento. serui rebelles et fugitiui gladiatores perterruere Romam, euertere Italiam, Siciliam deleuerunt, iam paene uniuerso humano generi toto Orbe metuendi; in diebus autem salutis, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem iuuentutẽ eoꝵ ꝑspetieni sacrañtti
in ꝓuntias grauioris celi religauit.
Reliquos uͦ gentis eiꝰdem uł siilia sec¬
tantes urbe submouit. sub pena ꝑpetuae.
seruitutis. nͥ obtẽꝑassent. S ane asie
ciuitates illo t̾rȩmotu dirutas tributo
ditisso: ꝓpria etiã lib̾tate donauit.
Hꝯ inc. ambigiis caligulȩ signis ueneno
obiio.
FINo ab urbe condita dcc̾ .xcͦ. t̾ciꝰ
ab augusto gauis caligula regnare
cepit. mansitq in imꝑio antus non ple¬
nis quattuor.¶Homo om̃iũ aute se flagi¬
tiosissimꝰ. & qͥ uere clignꝰ romanis blas¬
phemantibꝰ & iudeis ꝑ secutoribꝰ puiu¬
tor adhibitꝰ uideretur. F ic ut bre¬
uit᷑ magnitudinẽ crudelitatis eiꝰ ex¬
pͥmaͣ. ex clamasse fertur. U̾tuia̾ po¬
pls romanꝰ: unã ceruice̾ haber&. Se¬
pe ettã de conditione tẽpoꝵ suoꝵ con¬
qu estꝰ est : qͦd nullis calamitatibꝰ publi¬
cis insignirentur. O beata gernuna

Expanded text:
quidem iuuentutem eorum per speciem sacramenti quidem iuuentutem eorum per speciem sacramenti in prouincias grauioris caeli relegauit, reliquos gentis eiusdem uel similia sectantes Vrbe submouit sub poena perpetuae seruitutis, nisi obtemperassent. sane Asiae ciuitates illo terrae motu dirutas tributo dimisso propria etiam liberalitate donauit. hic ambiguis signis ueneni obiit. Anno ab Vrbe condita DCCXC tertius ab Augusto Gains Caligula regnare coepit mansitque in imperio annis non plenis quattuor, homo omnium ante se flagitiosissimus et qui uere dignus Romanis blasphemantibus et Iudaeis persecutoribus punitor adhibitus uideretur. hic, ut breuiter magnitudinem crudelitatis eius expromam, exclamasse fertur utinam populus Romanus unam ceruicem haberet. saepe etiam de condicione temporum suorum conquestus est, quod nullis calamitatibus publicis insignirentur. O beata germina
Abbreviated transcription (Latin):
salute hominu̾ puidenla ds̃ homo ẽẽ
uoluissce
passioni. s impie auicdeis app̃hensus et
patibulo fixꝰ est. maxximo t̾re motu ꝑ
orbem facto saxa in montibꝰ scissa ma¬
dximarũq urbiũ plurime partes plus
solita concussione cecider̃. Sodem qͦq
die adhorã diei sexetã. sol intotũ obscu¬
ratꝰ ẽ. tetraq nox subito obducta t̾ris
est. Q̾ sicut clictum ẽ: impiaq ec̾tiã
timuer̃ sela nocte̾. Usq adeo autem
neq lunã lumini solis. neq nubes obs¬
titisse manif. stũ est. ut qͣrtã decima
eadem cdie lunã. tota celi regione int̾¬
iecta longissine conspectusolis abfuisse.
& stellas tc̃ diuturnis horis uł potius i illa
horrenda nocte toto celo fulsisse refera
hinc pꝰ passionẽ dñi quẽ iudȩi quantũ
in ipsis fuit. ꝑsecuti st̃: contuiut clades
iudeoꝵ donee exinaniti disꝑsiq defici¬
aut. incessabilit̾ strepunt. I yb̾iuis si¬

Expanded text:
salute hominum prouidenda Deus homo esse salute hominum prouidenda Deus homo esse uoluisset. passioni, sed impie a Iudaeis apprehensus et patibulo suffixus est, maximo terrae motu per Orbem facto saxa in montibus scissa, maximarumque urbium plurimae partes plus solita concussione ceciderunt. eadem quoque die ad horam diei sextam sol in totum obscuratus tetraque nox subito obducta terris est et, sicut dictum est, Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem. usque adeo autem neque lunam lumini solis neque nubes obstitisse manifestum est, ut quartam decimam ea die lunam, tota caeli regione interiecta, longissime a conspectu solis afuisse et stellas tunc diurnis horis uel potius in illa horrenda nocte toto caelo fulsisse referathinc post passionem Domini, quem Iudaei quantum in ipsis fuit persecuti sunt, continuae clades Iudaeorum, donec exinaniti dispersique deficiant, incessabiliter strepunt. Tiberius si
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵ eclicto mortẽ cõminatꝰ est. Itaq pau¬
latĩ ĩ mutata ẽ illa tyberii cȩsaris laudatis.¬
sima modestia. in pęnã contradictoris.
senatꝰ. M a regi qͥcũq uoliuitate faciebat.
uoluptas erat. atq ex mansuetissimo
pͥncipe : seuissina bestia exarsit. Naͣ
plurimos seuatoꝵ ꝓscripsit. & ad mortͣe
coegit. U iguiti sibi patricios iuros. con¬
silii causa elegerat. Horu uix duos in¬
columes reli quit. cet̾eros diuersis causis
necauit. S cianu̾ p̃fectum suu̾ res no¬
manifestis ueneni signis ꝑlidit. E ilios
germanici filii sui int̾fecit. Referre
singillatim facta eius horr&. pud&q
buit. ut qui sp̾u erant xpo rege saluan¬
di: a rege cesare punirentur. Iuiꝰ tam̃
des apud fidenatiũ urbem accidit. Nm
phiteatri cauea popło gladiatoriu mu¬
nꝰ spectante collapsa est. & plusquam
.xex. nulta hominũ occidit. Pignum
sane posteris tante correptionis exem¬
plũ. tc̃ ad spectandas hominũ mortes
auidos homines conuenisse. quando ꝓ

Expanded text:
anorum mortem comminatus est. Itaque paulatim 461 immutata est illa Tiberii Caesaris laudatissima modestia, in poenam contradictoris senatus. Nam regi, quaecumque voluntate faciebat, voluptas erat: atque ex mansuetissimo principe saevissima bestia exarsit. Nam plurimos senatorum proscripsit et ad mortem coegit. Viginti sibi Patricios viros consilii causa legerat; horum vix duos incolumes reliquit, caeteros diversis causis necavit. Sejanum praefectum suum, res nomanifestis veneni signis perdidit. Filios Germanici filii sui interfecit. Referre singillatim facta ejus horret animus,buit, ut qui spreverant Christo rege salvari, rege Caesare punirentur. Hujus tamedes apud Fidenatium phitheatri cauea populo gladiatorium munus spectante conlapsa est et plus quam uiginti milia hominum occidit. dignum sane posteris tantae correptionis exemplum, tunc ad spectandas hominum mortes auidos homines conuenisse, quando pro
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ morte̾ augusti cesaris : tyberiꝰ cesar
imꝑũ ad eptꝰ est: mansitq in eo annis.
bella gessit. s ne ꝑlegatos quidem aliqͣ
grauia. nͥ qͦd tantum in aliquaitus locis
Sane quarto imꝑii anno: germanicꝰ drusi
filiꝰ caligulȩ pater: de germanis ad quos
ab augusto seue missꝰ fuerat tͥum phauit.
Ipse aũ ty beriꝰ plurua imꝑii sui parte cũ
magna & graui modestia rei publice p̾¬
fuit. adeo ut qͥbꝰdam p̾sidibꝰ augenda pro¬
uiitiis tributa suadentibꝰ scripserit boni ẽẽ¬
pastoris. tondere pecus: ñ deglubere. At

Expanded text:
ugusti Caesaris Tiberius Caesar imperium adeptus est, mansitque in eo annis bella gessit, sed ne per legatos quidem aliqua gravia, nisi quod tantum aliquantis in locis . Sane quarto imperii ejus anno Germanicus, Drusi filius, Caligulae pater, de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus fuerat, triumphavit. Ipse autem Tiberius plurima imperii sui parte, cum magna et gravi modestia reipublicae praefuit, adeo ut quibusdam praesidibus augenda provinciis tributa suadentibus scripserit, Boni pastoris esse tondere pecus, non deglubere. At
Abbreviated transcription (Latin):
sequens eẽ iuste seuiꝑ a dhibe. qͣm uis ig̾¬
noranti gubuationem. cui aliqͥndo pie
resticuturꝰ sit penitenti antiq grͣe faculta¬
teͣ. E hȩc q̃m & si uerissime fortissimeq
dicuntur. fidelem tam̃ ati ob edienim
turis. certe ne cũ in credulis actio ẽ. pm¬
tiꝰ ea pferam. q̃ ipsi & si pbare noluerint.
ĩ pbare ñ possuit. ¶taq̾ quantũ ad consꝰ¬
cientiã humanarura mentiu ꝑin&. utriq
sub reuerentia religionis. & confessione
cultuq suꝑnę potentiȩ uiuimꝰ. distante
dũ tareat fide : qr nr̃m est fateri. ex uno
& ꝑ unũ dm̃ constare onͣua: illoꝵtã mul¬
tos deos putare. qͥm multa st̃ eͭ ei pͥ¬
tentiȩ dĩ in quiunt qͣm p̃dicatis fuit: ut
romanũ imꝑui tã amplũ actã sublime
fier&. cur igitur pacientia eiꝰ obfuit.¬

Expanded text:
sequens esse, iuste semper adhibere quamuis igsequens esse, iuste semper adhibere quamuis ignoranti gubernationem, cui aliquando pie restituturus sit paenitenti antiquae gratiae facultatem. sed haec quoniam, etsi uerissime fortissimeque dicuntur, fidelem tamen atque oboedienturis, certe nunc cum incredulis actio est, promptius ea proferam, quae ipsi etsi probare noluerint, inprobare non possint. itaque, quantum ad conscientiam humanarum mentium pertinet, utrique sub reuerentia religionis et confessione cultuque supernae potentiae uiuimus, distante dumtaxat fide; quia nostrum est, fateri ex uno at per unum Deum constare omnia, illorum, tam multos deos putare quam multa sunt. si potentiae Dei, inquiunt, quem praedicatis, fuit, at Romanum imperium tam amplum ac tam sublime fieret, cur igitur patientia ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcisse: in qͦ quidem angꝰtas deiectasq m̃¬
tes offendi paulisꝑ intelligo. qͦͥd tante
potentiȩ pacientia tanta muisceret᷑.
i enĩ potens erat inqͥunt creare
mundũ. cõpouere pace mutidi insinua¬
re mundo cultũ ac noticiã sui. qͥd opꝰfuit
tanta uelut ipsi senciunt. tã pnitiosa pa¬
cientia. ut in ul timo erroribꝰq hominũ
cas dĩ. sic potiꝰ cepisse potuissa: Quibꝰ qͥ¬
dem ueracit̾ respondere potiussem ob
hoc ab inttio ereatum & insticutũ genus¬
humanũ: ut subreͥgione eũ pace sine labo¬
re uiuens. fructu obedientie et̾nitatem
ꝓmereretur. S ab usũ bonitate erea¬
toris ac lib̾tate indulgentis. in contuma¬
ciã uertisse licentiani. atq exc contẽp¬
tu in obluuonem deflitxisse. iustãq
nc̃ ẽẽ patienciã dĩ. & iustã inutrãq
partẽ. ut nec conte̾ptꝰ disꝑdat intotũ
cui misereri uelit. & affici laboribꝰ dũ
uelit sinat contẽptꝰ potens. deinde sub¬

Expanded text:
isse. in quo quidem angustas deiectasque mentes offendi paulisper intellego, quod tantae potentiae patientia tanta miscetur. si enim potens erat, inquiunt, creare mundum, componere pacem mundi, insinuare mundo cultum ac notitiam sui, quid opus fuit tanta uel, ut ipsi sentiunt, tam perniciosa patientia, ut in ultimo erroribus cladibus cas, Dei sic potius coepisse potuisset? quibus quidem neraciter respondere possem, ad hoc ab initio creatum et institutum humanure vivens, fructu obedientiae aeternitatem promereretur: sed abusum bonitate creatoris, libertatem indulgentis in contumaciam uertisse licentiam atque ex contemptu in obliuionem defluxisse, iustamque nunc esse patientiam Dei et iustam in utramque partem, ut nec contemptus disperdat in totum cui misereri uelit et affici laboribus dum uelit sinat contemptus potens; deinde sub
Abbreviated transcription (Latin):
monin̾ita q urbiũ declarant. Hictũ est
dũ annoꝵ numeros ocurrisse. Hc̃ auttẽ
his illud aditio. qͦ magis clareat. unũ ẽẽ
arbitrũ scłoꝵ. regnoꝵ. locoꝵq om̃iũ dm̃.
Hegnũ uͦ carchaginiensiũ: a conditione.
usq ad euersionem eiꝰ: paulo ampliꝰ quaͣ dce.¬

Expanded text:
monumenta urbiumque declarant. dictum est monumenta urbiumque declarant. dictum est dum annorum numeros cucurrisse. Nunc autem his illud adicio, quo magis clareat unum esse arbitrum saeculorum regnorum locorumque omnium Deum. regnum Carthaginiense a conditione usque ad euersionem eius, paulo amplius quam se
Abbreviated transcription (Latin):
pisse consiliis. PP recipue cũ uendicante li¬
qͥ apud babiloniã sub regibꝰ seriuebat. in
sc̃am hierłm recepta lib̾tate redierit. tẽ
maħ̾ut IP ret̾erea intercessisse dixcerã int̃
babilonum regaũ qͦ d ab oriente fuerat.
& romanũ qͦ d ab occidente consurgens.
hereditati orientis enutriebatur. macedo¬
nicu africanũq regnũ. hoc est qͥsi ameri¬
die & asepte̾trione breuibꝰ uicibꝰ partes tu¬
toris curatorisq tenuisse. Orientis & ocei¬
dentis regnũ. babiloniũ o romanũ iure
uocitari : neminẽ unq᷑m dubitasse scio.
Macẽdonicũ regnũ sub septẽtrione cũ ipsa
cęli plaga tũ alexandri magni are po¬
sitx usq ad nc̃. sub ripheis montibꝰ do¬
cent. C art haginem uͭ untuerse p̃cellu¬
ise africe. ot ñ solu̾ siciliã. sardiniã cȩce¬
rasq adiacentes insulas. s etiã ĩ hispaniã
regni t̾minos tetendisse. histortarũ simul

Expanded text:
pisse consiliis: praecipue cum vindicante lipisse consiliis: praecipue cum vindicante li apud Babylonam sub regibus seruiebat, in sanctam Hierusalem recepta libertate redierit templmarit. praeterea intercessisse dixeram inter Babylonium regnum, quod ab oriente fuerat, et Romanum, quod ab occidente consurgens hereditati orientis enutriebatur, Macedonicum Africanumque regnum, hoc est quasi a meridie ac septentrione breuibus uicibus partes tutoris curatorisque tenuisse. orientis et occidentis regnum Babylonium et Romanum iure uocitari, neminem umquam dubitasse scio; Macedonicum regnum sub septentrione cum ipsa caeli plaga tum Alexandri Magni arae positae usque ad nunc sub Riphaeis montibus docent; Carthaginem uero uniuersae praecelluisse Africae et non solum in Siciliam Sardiniam ceterasque adiacentes insulas sed etiam in Hispaniam regni terminos tetendisse, historiarum simul
Abbreviated transcription (Latin):
Porro aute̾ de cura cerimoniarũ nec re¬
censendũ arbitror qm int̾ saera continua
incessabilibꝰ eladibꝰ nullꝰ finis. ac nullare¬
qͥs fuit . nͥ cũ saluator mundi xpͥs illuxit:
uiꝰ aduentu p̃destinatã fuisse. romani
impui pacẽ &e si iã sufficienter ostendisse
me arbitror: tam̃ paueis adhuc supple¬
re conabor. In pͥncipio scdi libelli eũ tẽ¬
pora romane conditionis stili tenore ꝑstrm¬
gereni: multa conuenient᷑ int̾ babiloniã
urbem assꝰ rioꝵ tr̃ pͥncipem gentiũ. &
romã eque nẽ gentibꝰ dominante̾. cõpae¬
ta conseripsi. Q uisse illud pͥmũ. hoc ul¬
timũ ĩpiũ. Iuud paulatĩ cedens: at istud
sensi conualescens. D efluxcisse illi sub uno
tẽpe nouissimũ regẽ. cũ isti pͥmũ fuisse.
Ilã de inde tẽ inuadente cyro capta uelut
in morte̾ concidisse. cũ istã iã fiducialiter
assurgentẽ. pꝰ exepulsos reges libis uti ce¬

Expanded text:
porro autem de cura caerimoniarum nec reporro autem de cura caerimoniarum nec recensendum arbitror, quoniam inter sacra continua incessabilibus cladibus nullus finis ac nulla requies fuit, nisi cum saluator Mundi Christus inluxit: cuius aduentui praedestinatam fuisse imperii Romani pacem, etsi iam sufficienter ostendisse me arbitror, tamen paucis adhuc supplere conabor. Principio secandi libelli cum tempora Romanae conditionis stili tenore perstringerem, multa conuenienter inter Babylonam urbem Assyriorum tunc principem gentium et Romam aeque nunc gentibus dominantem cota conscripsi: fuisse illud primum, hoc ultimum imperium: illud paulatim cedens, at istud sensim convalescens: defluxisse illi sub uno tempore novissimum regem, isti primum fuisse: illam deinde tunc invadente Cyro captam velut in mortem concidisse, cum istam fiducialiter assurgentem, post expulsos 454 reges liberis uti coe
Abbreviated transcription (Latin):
eraut ipsi An adhuc roma ipsa ñerat :
¶n illi ñ colebantur: In hec ipsa idonea
imꝑio nondũ uidebãtur.̾ Ei nondũ
erant dii: cess& intentio. Ut qͥdeniꝰ iã
ibi eoꝵ discutio morã. uͥ nec ipsã qͥdem
inuetuo naturã: Si auͥ erant dii. aut
aut si magis suadibile udetur ficisse. de
qͥdem deos qͥ prouehere potuissent. s
ñdũ execitisse romanos qͥ prouchi ure
possent : nos aucdorẽ rerũ potentiã. ñ
artifice̾ scientiã querinꝰ. He diis quip¬
pe ut putant magnis. non de falrisui¬
lissimis questio ẽ. Q uibꝰ nͥmateria accedat:
ars cessat. Si enĩ presciffe. illoͥs ac uoliusse
presto semꝑfuit. ĩmo etũ subiacente p̾sei¬
entia qͣ apud om̃ipotentia de oꝑibꝰ dum¬
ta xat sius. hoc est p̾scire qͦ d uelle. qͦd eu̾q
illud p̃sciebatur: eui uoluntas asapularet᷑.
ñ ex pectari oportuit. s creari: maxime
cũ & iouem illũ suũ. aceruos formicaruͥ in
popłos hominũ ludo uertere solitũ. feraÑ.

Expanded text:
erant? an adhuc Roma ipsa non erat? an illi non colebantur ? an haec necdum idonea imperio uidebatur? si nondum erant dii, cessat intentio; in quid enim iam ibi eorum discutio moram, ubi ne ipsam quidem inuenio naturam? si autem erant dii, aut aut, si magis suadibile uidetur fuisse tunc quidem deos, qui prouehere potuissent, sed nondum exstitisse Romanos, qui prouehi iure possent, nos auctorem rerum potentiam, non artificem scientiam quaerimus. de diis quippe, ut putant, magnis, non de fabris uilissimis quaestio est, quibus nisi materia accedat, ars cessat. si enim praescisse illis ac uoluisse praesto semper fuit, immo etiam subiacente praescientia, quia apud omnipotentiam de operibus dumtaxat suis hoc est praescire quod uelle: quodcumque illud praesciebatur, cui uoluntas adstipularetur, non exspectari oportuit sed creari; maxime cum et Iouem illum suum aceruos formicarum in populos hominum ludo uertere solitum ferant.
Abbreviated transcription (Latin):
utru̾q tam: seꝑtenariꝰ ille numerꝰ quo u¬
dicant᷑ oitita t̃minauit. oma ipsa etia
to pueheretur imꝑto. tam̃ paululũ & ip¬
sa inoccursũ numeri huiꝰ offeudit. M aͣ
septingentesimo conditionis sue anno. qͣt¬
tuor decĩ uicos eiꝰ incertũ unde consurgens
flama cõsũpsit. U ec uͣqͥm ut ait liuiꝰ. ma¬
iore incendio uastata est: adeo ut pꝰ aliqͦt
annos cesar augustꝰ ad reparationẽ coꝵ
q̃ tc̃ exxusta erant : magnã iuĩ pecunę
ex erario publico largitꝰ sit. I oteram
qͥppe ostendere euadem duplicatũ nu¬
capta est : nͥ p̃sentiũ cõte̾platione reuo¬
carer. ¶lud sane libenter aclitio. qr pͥ¬
mi illiꝰ regũ om̃iũ nini. quã uisoe
pat̾ eiꝰ helꝰ obseure primꝰ reguasse refe

Expanded text:
utrumque tamen septenarius ille numerus, quo iudicantur omnia, terminauit. Roma ipsa etiam, to proueheretur imperio, tamen paululum et ipsa in occursu numeri huius offendit. nam septingentesimo conditionis suae anno quattuordecim uicos eius incertum unde consurgens flamma consumpsit, nec umquam, ut ait Liuius, maiore incendio uastata est; adeo, ut post aliquot annos Caesar Augustus ad reparationem eorum, quae tunc exusta erant, magnam uim pecuniae ex aerario publico largitus sit. poteram quoque ostendere eundem duplicatum nucapta est, nisi praesentium contemplatione reuocarer. illud sane libenter adicio, quia primi illius regum omnium Nini — quamuis et pater eius Belus obscure primus regnasse r
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ qͦ uł ꝑ ipsũ palã facte fuerant. uł ꝑ
discipłos ipsiꝰ innonuue eiꝰ fiebant. & de eo
qͦd certatĩ crescente plurunoꝵ fide ds ere¬
deretur. ¶Uberiꝰ cũ suffragio magni fauo¬
ris retulte adsenatũ. ut repe d̾s hab̾etur. Se¬
natꝰ indignatione cõmotꝰ. cur ñ eͥ priꝰ scłm
priꝰ ipse decerner&: consecͣtionẽ ap̃i recu¬
sauit. edictoq constituit ext̾minandos
ẽẽ urbe  xepianos. p̃cipue cũ & se iauꝰ

Expanded text:
 per ipsum palam factae fuerant uel per discipulos ipsius in nomine eius fiebant, et de eo, quod certatim crescente plurimorum fide deus crederetur. Tiberius cum suffragio magni fauoris rettulit ad senatum, ut Christus deus haberetur. senatus indignatione motus, cur non sibi prius prius ipse decerneret consecrationem Christi recusauit edictoque constituit, exterminandos esse Vrbe Christianos; praecipue cum et Seianus
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥne̾ iuditio dĩ fuerat ordinatꝰ. uictor
tͥumphatis cũ uespasiano pat̾ ianũ clausit:
Igit᷑ & si sub exctremis cesaris tẽpibꝰ aptꝰ est
ianꝰ: tam̃ ꝑ multa exeo tẽꝑa quã ius in p¬
cinctu ẽet exercitꝰ. nulla bella sonueruti.
Unde etiã dñs ipse iħ c aep̾c in euuangłiis
cũ teꝑibꝰ illis in sũma cranqͥllitate unuers
mundꝰ ager&. cunctasq gentces pax unta
uelar& : & a discipłis suis int̾rogatꝰ eẽt de¬

Expanded text:
sanguinem judicio Dei fuerat ordinatus, victor triumphans cum Vespasiano patre Janum clausit. Igitur etsi sub extremis Caesaris temporibus apertus est Janus, tamen per multa ex eo tempora, quamvis in procinctu esset exercitus, nulla bella sonuerunt. Unde etiam Dominus ipse Jesus Christus in Evangeliis, cum temporibus illis in summa tranquillitate universus mundus ageret, cunctasque gentes pax una velaret, et a discipulis suis inter
Abbreviated transcription (Latin):
ufficientia ut
arbitror docu¬
inta collecta
illo archano qͦs
paucoꝵ fideliũ
est. pbari de
medio quȩat
unũ illum &

Expanded text:
Sufficientia, ut arbitror, documenta collecta ullo arcano, quod paucorum fidelium est, probari de medio queat, unum illum et
Abbreviated transcription (Latin):
Madscriptꝰ. ut natꝰ est. I ec ẽ pͥma illa
clarissimaq ꝓfessio: q̃ cełarem om̃iũ pͥn¬
cipem romanosq om̃iũ reruͣ dominos.
singillatĩ eunctoꝵ hominũ edita ascriptio¬
ne signauit. In quase & ipse qui cunctos
neris humani in hunc mochi. ne babilo¬
nico quidem uł macedonieo ut non di¬
cã minori cuiqͣ in regno concessũ fuit.
Mec dubiui qͦd om̃ui cognitioni fidei inspec
in hunc reru apiee̾ puexerit. cuiꝰ po¬
tissime uoluit ẽẽ cũ u̾enit. Picenꝰ itaq
cuus romanꝰ. census ꝓfessione ⁊ on ani.
qͥllissimũ dedit: hc̃ qͦq seretũ libelluiti
hoc fine coneluserĩ. ut gernunaicua tẽpa
cep̾tana. magisq inter repͥm̾ cũ manꝰ crescrn¬
tia. & que ad huc in ꝓuectu posita. horuĩ
ipsoꝵ qͥbꝰ hec responłe coginur. insecta¬
tione mordentur: Uiͦi. libello si tamen
adiuuante dño suffecerim eõ prchendã
Ut qͣm ab itio & peccare homines. et
pumri ꝓpt̾ peceata non tactũ: nẽ qͦq

Expanded text:
adscriptus at natus est. haec est prima illa clarissimaque professio, quae Caesarem omnium principem Romanosque rerum dominos singillatim cunctorum hominum edita adscriptione signauit, in qua se et ipse, qui cunctos neris humani in hunc modum ne Babylonio quidem uel Macedonico, ut non dicam minori cuiquam regno concessum fuit. nec dubium, quin omnium cognitioni fidei inspect defensamque in hunc rerum apicem prouexerit, cuius potissime uoluit esse cum uenit, dicendus utique cinis Romanus census professione Romani. uillissimum dedit, hunc quoque sextum libellum hec fine concluserim: ut germinantia tempora Christiana magisque inter reprimentum manus crescentia et quae adhuc in prouectu posita horum ipsorum, quibus haec respondere cogimur, insectatione mordentur, septimo libello, si tamen adiuuante Domino suffecero, conprehendam, ut, quoniam ab initio et peccare homines et puniri propter peccata non tacui, nunc quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
tis a quo pͥmũ exxorta ẽẽt. atq inpso auc̃¬
tore puniri. Perre motu quattuor urbes
asie subuerse: elea igrrina pythane
cyme. & grecie ciuitates duȩ. opintioꝵ
& oritoꝵ transgalatie ciuitates eodem
t̾rȩmotu dirite. pncheũ rome fulmine
concrematum. Uerremotꝰ inaithio¬
chia: pene tota subruit eiuitatem. In¬
eredibili etia motu: sub uno tẽpe iuidei quasi
rabie efferati: ꝑ diuerfas t̾rarũ partes ex¬
arser̃. Nã & ꝑtotã libiã aduers in colas
atrocissima bella gesser̃: que adeo tunc
int̾fectis cultoribꝰ desolata est : ut nisi pꝰea
colonias deduxissae : iacua penitꝰ t̾ra.
abraso habitatore renanisis&. Es gyptũ
uͦ totã ce cirenem & thebailam. cru¬
enttis seditionibꝰ turbauer᷑: in alexandria¬
aũ cõmisso plio. uueti & attriti ft̃. In
mesopotanua qͦq rebellantibꝰ. iussu un¬
ꝑatoris bellum illatum est. Itaq mul¬
ta milia eoꝵ uasta cede deleta st̃. Sa¬

Expanded text:
ntis a quo primum exorta esset, atque in ipso aucntis a quo primum exorta esset, atque in ipso auctore puniri. Terraemotu quatuor urbes Asiae subversae, Elea, Mirina, Pythane, Cyme; et Graeciae civitates duae, Opintiorum et Oritorum; tres Galatiae civitates eodem terraemotu dirutae: Pantheon Romae fulmine concrematum; terraemotus in Antiochia paene totam subruit ciuitatem. incredibili deinde motu sub uno tempore Iudaei quasi rabie efferati per diuersas terrarum partes exarserunt nam et per totam Libyam aduersus incolas atrocissima bella gesserunt: quae adeo tunc interfectis cultoribus desolata est, ut, nisi postecolonias deduxisset, uacua penitus terra abraso habitatore mansisset. Aegyptum uero totam et Cyrenen et Thebaidam cruentis seditionibus turbauerautem commisso praelio, victi et attriti sunt. In Mesopotamia quoque rebellantibus, jussu imperatoris, bellum illatum est. Itaque multa millia Judaeorum vasta caede deleta sunt. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
in signia sumpsit imꝑii: moxe germantã
transrhenũ in pristinum statu reduxit.
trans danubũ multas gentes subegit.
Regiones aute̾ trans eufraten & tigrin
sitas: ꝓuintias fecit. Seleucia. sifon¬
tem & babiloniã occupauit. Inꝑse qͣn¬
dis sane xp̃ianis: errore deceptꝰ. t̾euis
a uerone cũ passim reꝑtos cogi adsaeri¬
ficandum idolis. ae detrestantes ut̾fici
p̾cepissoe: plurutuq int̾ficerentur. pli¬
ni sed̃i qui int᷑ cȩceros iuidices ꝑsecutor
datꝰ erat relatu ad monitꝰ. eos homines
p̾ter confessionem xp̃i honestaq conuen¬
ticula nichil contrarium romanis legibꝰ
facere. fiducta sane innocentis nemini
morte̾ graueni acformidolosam uideri.
reseriptis ilico lenioribꝰ tempauit edietũ
Uerutamen contiiuo rome aurea domꝰ a
nerone tantis pruatis publicisq rebꝰ im¬
pensis condita. repentino conflagrauit
incendio: ut intelligeretur missã etiã ab
alio ꝑsecutio. in ipsius potissuũ monim̃¬

Expanded text:
insignia sumpsit imperii; mox Germaniam insignia sumpsit imperii; mox Germaniam trans Rhenum in pristinum statum reduxit; trans Danuuium multas gentes subegit; regiones autem trabs Euphraten et Tigrin sitas prouincias fecit; Seleuciam et Ctesiphontem et Babylonem occupauit in persequendis sane Christianis errore deceptus tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrificandum idolis ac detrectantes interfici praecepisset plurimique interficerentur, Plinii Secundi, qui inter ceteros iudices persecutor datus fuerat, relatu admonitus, eos homines praeter confessionem Christi honestaque conuenticula nihil contrarium Romanis legibus facere, fiducia sane innocentis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus, a Nerone totis priuatis publicisque rebus inpeincendio, ut intelligeretur missa etiam ab alio persecutio, in ipsius potissime monume
Abbreviated transcription (Latin):
bitate toruͣttoꝵ & cruetissime questio¬
nis: ex qͥri genꝰ dauid atq int̾fici p̃cep¬
tu est. dum ꝓpħis sc̃ĩs & in indetur & ere¬
ditur. qͣsi ad huc futurꝰ ẽe̾t ex semine
pila ꝑuispillones exeportatum. atq ig¬
niominiosissime sepultum est.
Ro ab urbe condita. dccc.¬
xcł .uͦi : quã ius eutropiꝰ quinquage.¬
simũ hunic eẽ annum seripserit. nerua
admodũ sener a petronio p̃fecto p̾torii.
& parteso spadone int̾fectore domiti¬
ani imꝑatoris : decimꝰ ab augusto impa¬
tor creatur. Merua traianum in regnũ
ad optauit ꝑ quem reuera afflictȩ rei¬
priblice diuina prouisione constiluit. Ihie
pͥmo edicto suo: cutictos exules reuoca
dulgentia libatꝰ. ephesum rediit. E meti¬
so qͦq anno imꝑii sui: nerua confectꝰ
morbo. diem obiit.
traianꝰ genere hispanꝰ. undecimꝰ ab
augusto rei publice gub̾nacula neruatra¬
dente suscepit. ac ꝑannos . ceͫ & noue̾
tenuit Npud agripinã galliȩ urbenti.

Expanded text:
bitate tormentorum et cruentissimae quaestionis exquiri genus David atque interfici praeceptum est, dum prophetis sanctis invidetur, et creditur quasi adhuc futurus esset ex seminpila per uespillones exportatum atque ignominiosissime sepultum est. Anno ab Vrbe condita DCCCXLVI — quamuis Eutropius quinquagesimum hunc esse annum scripserit — Nerua admodum senex a Petronio praefecto praetorio et Parthenio spadone, interfectore Domitiani, imperator decimus ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cunctos exules reuocaudulgentia liberatus Ephesum rediit — emensoque anno imperii sui Nerua confectus morbo diem obiit. Traianus, genere Hispanus, undecimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerua tradente suscepit ac per annos decem et nouem tenuit. apud Agrippinam Galliae urbem
Abbreviated transcription (Latin):
cendo int̾fectoꝵ numero & salustui
crispum & alios auctores qͣm plurimos
sancoisse. & seipsum idem potissimum
elegisse dicert. Domicianꝰ aũ pͥuissi¬
ma elatꝰ iactantia sub nomine suꝑato¬
rũ hostiũ de extinctis legionibꝰ triũ¬
phauit. ¶demq efferatꝰ suꝑbra. quase
nos agi scds a nerone imꝑauit. Quo etiã

Expanded text:
cendo interfectorum numero, et Sallustium cendo interfectorum numero, et Sallustium Crispum, et alios auctores quamplurimos sanxisse et seipsum idem potissimum elegisse dixisset. Domitianus tamen pravissima elatus jactantia, sub nomine superatorum hostium de exstinctis legionibus 484 triumphavit; idemque efferatus superbia, qua se nos agi, s
Abbreviated transcription (Latin):
tt Io ab urbe condita. dece .xxex.
domitianꝰ citi fr̃. ab augusto nonꝰ: fr̾i
uit. ut confirmatissimã toto orbe xpͥi
eccłam datis ubiq crudelissime ꝑsecutio¬
nis edictis. conuellere audero. Iste in
tantã suꝑbiam plapsꝰ fuit : ut dĩui sese
ac dm uocari. seribi coliq iusserit. No¬
bilissimos senatu inuidiȩ simul ac p̃de
causa alios palã int̾fecit. alios in ercilui
trusit. ibiq trucidari imꝑauit. I ibicli¬
nis intẽpantia. qͥcqͥd cogitari pot᷑ fecit.
PPlurias urbis sedes destructas. ppłi
romani rebꝰ extruit. bellum aduer¬
sus romanos & dachos ꝑ legatos gessit.
pari rei publice ꝑnicie. eũ & in urbe
ipse senatum populumq lauiar&. &
foris male circumactum exercitum.
assidua hostes cede conficerent. N ã
quanta fuerint diurpanis dachoꝵ re¬
gis cũ fusco duce p̃lia. quantaq roma¬
noꝵ clades: Longo textu euoluerem.
nisi cornelius tacitꝰ qui hanc hanc histo¬
riã diligentissime contexuit. de reti¬

Expanded text:
o ab Urbe condita DCCCXXX, Domitianus Titi frater, ab Augusto nonus, fratvit, ut confirmatissimam toto orbe Christi Ecclesiam, datis ubique crudelissimae persecutionis edictis, convellere auderet. Is in tantam superbiam prolapsus fuit, ut dominum sese ac deum vocari, scribi, colique jusserit. Nobilissimos e senatu, invidiae simul ac praedae causa, alios palam interfecit, alios in exsilium trusit, ibique trucidari imperavit. Libidinis intemperantia quidquid cogitari potest, fecit. Plurimas urbis aedes, destructis populi Romani rebus, exstruxit. Bellum adversum Germanos et Dacos per legatos gessit pari reipublicae pernicie; cum et in Urbe ipse senatum populumque laniaret, et foris male circumactum exercitum assidua hostes caede conficerent. Nam quanta fuerint Diurpanei, Dacorum regis, cum Fusco duce praelia, quantaeque Romanorum clades, longo textu evolverem, nisi Cornelius Tacitus, qui hanc historiam diligentissime contexuit, de reti
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ipse fecerat desꝑata publice inse¬
natu acte st̃. IP orro aute̾ mancinꝰ qui sor¬
te bellica circuuentũ exercitũ ne ꝑder&
laborauit: ab eodem senatu cledicione dãp¬
uatꝰ est. Sic romanis & illud inuarrone
displicuit. s tempori concessũ est : ⁊ hoc
uis consulat conuenienter ingratis. nec
hostis fidelit̾ credat iufidis.
Nterea brutꝰ inulteriore hispania. lxͣc
nulia galloꝵ qͥ lusitanis auxilio uene¬
rant. as ꝑrimo bello & difficili qͣmiuis in¬
cautos circũuenisso oppressit. quoꝵ in
in eo pͣlio qͥnqͣ guita nilia occisa: ui. mi

Expanded text:
tamen ipse fecerat desperatam, publice in setamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt Porro autem Mancinus, qui sorte bellica circumuentum exercitum ne perderet laborauit, ab eodem senatu deditione damnatus est. scio, Romani, et illud m Varrone displiouit, sed tempori concessum est, et hoc uis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania LX milia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio uenerant, asperrimo bello et difficili quamuis incautos circumuenisset, oppressit: quorum in eo proelio L mi
Abbreviated transcription (Latin):
emittendo adiutã: inimicũ exercitũ. uł ad
penã ñ recipiendo mancinuͣ. O ancinꝰ ne
rogo dedendus fuit. qui uicti exercitus mi¬
pendentẽ trucidationem p̾tento umbone
pacti fedis dispulit. qͥ pielttantes pacͥe ui¬
res in meliora tẽꝑa rescruauit. Isut si dis¬
plicuit fedꝰ qđ pactũ est : cur nules hoc pig¬
non est ¶ut si placuit seruati nulttis qua¬
lis cũq prouisio. cur mancinꝰ qui hoc pepigit
na iniret᷑. collegamꝰ paulũ obluetantem
impulit. rrepidantem p̾cipitauit exer¬
cicum. infelices copias a pud infames illas
romanis cladibꝰ canuas: ñ disposuit cer¬
tamuu. s opposuit morti: plusqͣm.xl. mui¬
lia ibi militum romanoꝵ sola impacientia
sua. de qua sͥ uictoriã iã dudũ hanni¬
b̾al p̃sumebat amisit. Collega eciã pau
pene solꝰ impudentissime redire ausꝰ est.
meruitq ĩpudentie suȩ p̃ituũ Nã gr̾e
ei qđ de re publica non despass& : quam

Expanded text:
emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti foederis dispulit, qui periclitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignon est? aut, si placuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui hoc pepigit,na iniretur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exercitum, infelices copias apud infames illas Romanis cladibus Cannas non disposuit certamini sed opposuit morti; plus quam XL milia ibi militum Romanorum sola inpatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulpaene solus impudentissime redire ausus est meruitque impudentiae suae praemium. nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ est: ut turpissimũ fedꝰ cu nunianituus face¬
re cogeret᷑. quã uis & pompeiꝰ ta aliud eque
infame fedꝰ cũ hisdem numantinis paulo au¬
te pepigisso. S enatꝰ dissoluit fedꝰ : & man¬
cinũ redlinumantinis p̾cepit Quinuda¬
to corpore manibꝰq pꝰ cergum reuincis. an¬
te portas numantinoꝵ exe positꝰ. ibiq usq in
utrisq spectaculũ p̾bute. E teclamare
hoc loco dolor exigit. cur falso uobis ro¬
mani magna illa nonitta iusticie. fidei. for¬
titudis. & misericordie uendicatis. Inu¬
mantinis: hec ueriꝰ discite. Ist orcitudine opꝰ
fuit. pugnando uicer̃. N ides exigebat᷑. cre¬
dentes aliis. scđi se quos occide poterant.
facto federe diuiser̃. Iusticra ꝓbancda
numantini ꝑ suoslegatos. aut iniuiolatain
pace̾ solã. aut om̃s quos pignore pacis accep¬
te uiuos dimiserant reposcebant. miscdia ex a¬
minanda uidebat᷑. satis documti deder̃. uł

Expanded text:
tus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis facetus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in utrisque spectaculum praebuit. Exclamare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna illa nomina iustitiae fidei fortitudinis et misericordiae uindicatis? a Numantinis haec uerius discite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia examinanda uidebatur? satis documenti dederunt uel