comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo oblatum ẽ: ⁊ sepultꝰ est:
Testamentũ nullũ fecit. quia
unde faceret pauꝑ xp̃i non ha¬
buit: Eccle bibliothecam. om̃sq
codices diligenter posteris cus-¬
bodiendos gubebat: Siquidu̾o
tis habuit. fidĩ pb̃ri qui sub eo¬
dem domꝰ eccłe curã gerebat
dimisit Nec suos consangͥneoᷤᷤ
uł in ꝓposito uł extra constitu¬
tos in sua uita ⁊ morte uulgi mo¬
more tractauit Quibꝰ dum
ad huc suꝑesset. id si opꝰ fuit
quod ⁊ ceteris errogauit. ñ
ut diuitias haberent: sed ut
aut ñ aut iinꝰ egerent: Cle¬
rũ sufficientissimũ ⁊ mona¬
steria uiroꝵ ac feminarũ
continentibꝰ cum suis p̾posi¬
tis plena eccła dimisit: una
cũ bibliothecis libros ⁊ trae¬
tatus uł suos uł aliori sc̃oꝵ
habentibꝰ In quibꝰ dono di
qualis quantusq in eccładi
fuerit noscitur. ⁊ in his sẽꝑ
uiu̾e afidelibꝰ iuenitur :
iuxta quod etiam scłariũ
quibam poetarum iubenᷤ
quo sibi tumulũ mortuo ĩ

Expanded text:
Deo oblatum est, et sepultus est. Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero tis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipse fecit ultima qua defunc¬
tus ẽ egritudine Nam sibi ius¬
serat psalmos dauiticos qͥ sũt
paucissimi de penitentia scribi.
ipsosq cat̾niones iacens in lecto
contra parietem positos diebus
suȩ infirmitatis intuebatur et
bat Et ne intentio eiꝰ a quoqͣm
impebiretur. ante dies ferme
decem quã exiret de corpore:
a nob̃ postulauit p̾sentibꝰ ne
quis ad eum ingrederetur. nisi
his tantum horis quibꝰ medici
ad inspiciendum intrabant:
uł cum refectio ei infeiretur
Et ita obseruatum et factum
est Et om̃i illo tẽpre orationi
uacabrit: Uerbum d̃i usq ab
ipsam suam extremam egritu¬
dinem imp̾termisse alacriter
⁊ fortit̾ sana m̃te sanoq consi¬
lio inȩccła p̾dicabat: Membris
om̃ibꝰ sui corporis incolumis.
integro aspectu atq auditu.
et ut scriptũ ẽ. nob̃ astantibꝰ
uit cũ patribꝰ suis: ennuͥtuꝰ
in senectute bona. ⁊ nob̾ corã
poris depositione sacrificiũ

Expanded text:
et ipse fecit, ultima qua defuncet ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et bat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum est, nobis astantibus, vit cum patribus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram poris depositione sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
sic fugit ut gregi xp̃i ea quibuᷤ
sp̃aliter uiuit alim̃ta subtrahant᷑:
mercennariꝰ ille ẽ quiuidet lupũ
uenientem ⁊ fugit. qm̃ ñ ẽ ei
de ouib Hec tibi quia me consu¬
luisti fr̃ dilectissime. qua exist¬
maui ueritate et certa caritate
rescripsi: sed ne meliorem si ĩue¬
neris sequaris sententiã. non
p̾scripsi Melius tam̃ quod in hi
ꝑiculis faciamꝰ inuengre non po¬
ssumus: quã orationes ad dñm
dm̃ nr̃m. ut misereat᷑ nr̃i Quod
ipsum ut scilicet eccłas ñ dese¬
rerent. dĩ donũ ñ nulli pruden¬
tes ⁊ scĩ uiri ⁊ uelle ⁊ facere me¬
ruerunt: unt̾ cdentes obtrectai¬
ciũ asiu ꝓpositi intentione defe¬
cerunt: Sane ille sẽs inrata sua
ꝓlixa ꝓutilitate ac felicitate sc̃e
draginta. dicere nob̾ int̾ famili¬
aria collo quia consueu̾at. post
ꝑceptum baptismũ etiam lauda¬
tos xp̃ianos ⁊ facerdotes absq
digna ⁊ c̾ompetenti peiitentia

Expanded text:
sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quonide ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione  Sane ille sanctus in vita sua prolixa pro utilitate ac felicitate sanctdraginta. Dicere autem nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo Nonuos decipiat qͦd
de loco sto ñ fugimꝰ Non enm
ꝓpt̾ nos sed ꝓpt̾uos potius hie
manemꝰ. ne uob̃ ñ ninistremꝰ
fugere uolueritis: et nos ab istis
quibꝰ tenuem̃ uinculis soluitis:
Quod tunc puto ẽẽ dicendum: qͦn
u̾e uidetur utile et̃. ab loca tunora
migrare: Quo audito. siuł om̃s uł
aliqui dixerint m illiꝰ potestate
sumꝰ cuiꝰ irã nullus quocũq ua-¬
sit potest inuenire qui nusquam
uult ire. siue certis necessȩtatibus
impeditꝰ. siue laborare nolens adĩ¬
certa seffugiat:⁊ ñ adfinienda
sed ad nuanda ꝑicula. ꝓcul dubio
isti deferendi ñ sunt imisterio
xp̃iano di aũt hoc audito abire
maluerint. nec illis manendĩ ẽ.
qui ꝓpt̾ illos manebant. qr ibi iã
ñ sunt: ꝓpt̾ quos manere ad huc
debeant. Quicumq gͥ isto mͦ fu¬
git. ut eccłe necessaritm imiiste¬
riũ illo fugiente ñ desit. facnt qͦd
dñs p̾cepit. siue ꝑmisit Qui aũt

Expanded text:
dicendo: \'Non uos decipiat, quod dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uaubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahere. quoꝵ ñ potest eccłe
tantũ quantũ illoꝵ uita ꝓ¬
dẽe Res quidẽ fiet minus
usitata: si fiat ista sortitio Sed
si facta fuerit quis eam repre¬
hende audebit. quis ñ eam
nisi imꝑitꝰ aut muidus con¬
grua p̾dicatione laudabit:
Quod si ñ placere cuiꝰ facti non
occurrit exemplũ nullus fu¬
gam faciat: ut eccłe mmiste¬
riũ maxime in tantis ꝑiculis
necessariũ ac debitum desit
Nemo accipiat ꝑsonã suam.
ut si aliqua gr̃a uidetur ex¬
cellere: ido se dicat uita. ⁊ ob
hoc fuga ẽẽ digniorem Quuiꝰ¬
quis aũt hoc putat. nimium
sibi placet Qus quis aũt enam
hoc dic̃. om̃ibꝰ displicet sunt
sane qͥ arbitrant᷑ ep̃os ⁊ clericos
ñ fugientes n talibꝰ ꝑiculis sed
manentes. facere ut plebes de¬
cipiant᷑: cum idõ ñ fugiunt.
quia manere suos p̾positos cen¬
nunt: Sed facile ẽ hanc repͥhẽ¬
sionẽ uł inudiam deuitare.
alloquendo easdem plebes arq

Expanded text:
subtrahere, quorum non potest desubtrahere, quorum non potest detantum quantum illorum vita prodesse. Res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio: sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque
Abbreviated transcription (Latin):
disceptatio. si alit̾ ñ poterit t̾m¬
nari. quantũ mͥ uidetur: qui
maneant ⁊ qui fugiant sorte le¬
gendi funt: su eñi dixerint
se potius fug̾e debere. aut ti¬
midi uidebunt᷑ qr ĩminens
malũ sustinere noluerunt: aut
artogantes. quia se magis qͥ ser¬
uandi essent notessarios eccłe
iudicarunt Denide fortassis
hii qu meliores. s̃ eligant pro
fr̃ĩbꝰ anmaf. pon̾e. ⁊ hii seruabũ¬
tur firgisnbo quoꝵ ẽ ninꝰ utił
iita: qũia mmor consulendi &
gud̾nandi scientia Qui tam̃
sipiȩ sapiunt. contͣicent eis qͦs
uident ⁊ uiu̾e potiꝰ oportere: &
magis mori malle quã fug̾e
Ido sũ scriptum ẽ contradictio¬
nes sebeat sortitio: ⁊ int̾ potẽteᷤᷤ
definit: Melius eñi deus in hu¬
nscemodi ambagibꝰ quã ho¬
mines iudicant. siue dignet᷑
ad passionis fructũ uocare
meliores: ⁊ parcere infirmis.
siue istos facere ad mala ꝑfe¬
renda fortiores: ⁊ huic uite

Expanded text:
disceptatio si aliter non potuerit termidisceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae
Abbreviated transcription (Latin):
atq nautarum Uerum absit ut
tanti pendenda sit hec nauiᷤᷤ nr̃a.
ut debeant eam nauitȩ ⁊ maxime
gub̾nator ꝑiclitantẽ deseitre: e¬
ciam si inscap᷑am transiliendo uł
etiam natando possint effugere
Quibꝰ eñ metuimꝰ ne nr̃a deser-¬
tione ꝑeant. ñ tẽpr̃alem mortẽ
quȩ qñoq uentura ẽ. sed et̾nam
que potest si ñ caueatur uentre.
⁊ porest si caueatur etiã ñ uenire
metiumꝰ: In cõmuni aũt ꝑiculo
uite huiꝰ. cur existimemꝰ ubicũq
finyant hanc uitam. cui s̃ clerici
necessarii: aut cur ñsꝑemꝰ sic̃
aliquos laicos. sic etiam clericos
remansuros. a quibꝰ eis necessari¬
um ministeriũ ualeat exhibere.
Qũa quã si mnt̾ dei ministros inde
sit. disceptatio. qui eori maneant
ne fuga om̃um.: ⁊ qui eori fugi¬
ant:. ne morte omium deseratur
eccła. tale. quippe certam̃ erit int̾
eos. ubi utriq ferueãt caritate.
⁊ uitiq placeant caritati. Quȩ

Expanded text:
atque nautarum. uerum absit, ut atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae
Abbreviated transcription (Latin):
aũt alia questio: quã contẽpn̾e
ñ debemꝰ S̃i eñ hoc utilitas negli¬
gencda ñ est. ut aliqui ininistri
ppt̾ea fugrant mimente aliqua
Distitate ut seruentur qui ni
potuerit inuenire: qͥd
sigt udi om̃s uident᷑ interituri.
nisi aliqui fugiant : Ruid si hacte¬
nus seuut illa ꝑnicies. ut soleͦs
minostros eccłe ꝑsequantur :
Quid dicemus: An relinquenda
ẽ a minstris fugientibꝰ eccła. ne
a morientibꝰ miserabiliꝰ reliquatur᷑.
Sed si laici ñ querunt᷑ ad mortem
possunt occultare qͦ quo mͦ ep̃os &
clericos suos. sic̃ ille adiuuerit ĩ cuiꝰ
potestate sunt omĩa: qui potest &
ñ fugientes ꝑ mirabilem conserua¬
re potentiam Sed idõ querimꝰ quid
nos facere debeamꝰ. ne in om̃rbꝰ ex¬
spectando chuma miracula. tẽpra¬
re dm̃ iudicem̃ Non quidẽ talis ẽ
ista tempestas. qñ laicoꝵ ⁊ clericoꝵ
est cõmune ꝑiculum. sic̃ in naui
una cõmune ꝑiculum. m̾catoꝵi

Expanded text:
aliquanto alia quaestio, quam contemnere aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui miresiduos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tate eccłe tẽporibꝰ tranquillioribꝰ¬
seruent Recte hoc fit a quibusdã.
qñ ñ desut alii ꝑ quos suppleat᷑
eccłasticũ imisteritũ. ne ab om̃obꝰ
deseratur. quod fecisse athanasiũ
quod uir ille mansit in carne fideᷤᷤ
catholica nouit: que adu̾sus airia¬
nos hereticos ore illiꝰ ⁊ amore defen¬
sa ẽ Sed qñ cõmune ẽ ꝑiculum.
magisq tim̃dum ẽ ne quisquã
id facere crebatur. ñ consulendi uo¬
luntate. sed tunore moriendi: ma-¬
gisq fugiendo obsit exemplo. qu̾a
iuendo ꝓsit officio. nulla ratiõe
fugiendum ẽ Deniq sc̃s dauid ne
se cõmitteret ꝑiculis pͥlioꝵ. ⁊ forta¬
ssis exͣingueretur sic̃ ibi dictum ẽ
lucerna isrł. a suis hoc petentibus
sũpsit. ñ ipse p̾sũpsit: Alioquin mł̾¬
tos imitatores fecisset ignaitiȩ. qͥ
eũ crederẽt hoc fecisse ñ conside¬
ratione utilitatis alior: seb sue ꝑ¬
turbatione formidinis: Occurrit

Expanded text:
tate Ecclesiae temporibus tranquillioribtate Ecclesiae temporibus tranquillioribseruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
que timent᷑ auetere Parati ad
utrumq. ut si ñ potest ab eis ca¬
lix iste transire: fiat uoluntaᷤᷤ eiꝰ
qui mali aliqͥd ñ potest uelle
Certe iam uides quod te scripsera
ñ uide. quantũ boni consequai¬
tur ppłi xp̃ianr. si in p̾sentibus
malis ñ eis desit p̾sentia ininistro¬
rũ xp̃i suorũ uides etiã quantũ
obfit absentia: dum sua quert̃
ñ que iħu xp̃i: nec habent illam
de qua dictum ẽ non querit que
sua sunt:. Nec miitant᷑ eũqui dñx.
ñ querẽs quod mͥ utile est. sed qͦd
multis ut salui fiant: Qui etiam
ꝑsecutoris principis illiꝰ insidias ñ
fugisset. iusi fe aliis quibꝰ necessariꝰ
erat. seruare uoluisset. Ept̾ quod
ait Compellor aũt ex duobꝰ. con¬
cupiscentiã habens dissolur ⁊ esse
manere aũt in carne necessariũ
ꝓpt̾ uos: hic fortasse quisdicat
ideo deb̾e fugere cłi iiistros ta-
libꝰ ĩminentibꝰ malis ut se ꝓutili¬

Expanded text:
quae timentur, auertere, parati ad quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse manertem fortasse quis dicat, ideo debere fugere ministros Dei talibus imminentibus malis, ut se pro utili
Abbreviated transcription (Latin):
um: qui tũc subtrahit inmisti¬
cogitamꝰ cum ad istorũ ꝑicłori
ꝑuenztur extrema. nec est
potestas ulla fugiendi. qua¬
tus meccła fieri soleat ab utͦ
sexii atq ab omni etate con¬
cursus: aliis baptismũ flagitã¬
tibus. aliis reconciliationem.
aliis etiam penitentiȩ ipsiꝰ ac¬
tionem. omnibꝰ consolationẽ
⁊ sacram̃torũ confectionem
et errogationem : Ubi si mi¬
nistri defint. quantũ exitium
sequit᷑ eos qui de isto scło uel
ñ regen̾ati exeunt. uł ligati :¬
⁊ quorundã quãta blaphemia.
deabsentia niiisterioꝵ ⁊ iini¬
stroꝵ : Uide quid faciat malori
tẽporaliũ timor. ⁊ quãta in eosit
acqufitio maloꝵ et̾noꝵ : Si aũt
ministri assunt: ꝓuiribꝰ quaᷤ eis
dñs fubmmistrat. om̃bꝰ fubuen¬
turz alii baptizantur: alii recon¬
ciliantur: Nulli dm̃ci corporis cõ¬
munzone fraudantur. om̃s cõso¬
lantur. edificant᷑. exhortantur:
ut dm̃ rogent qui potens ẽ oĩa

Expanded text:
um, qui tunc subtrahit ministeum, qui tunc subtrahit ministecogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uet quorumdam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et minostrorum! Vide quid faciat malorum temporalium timor, et quanta in eo sit acquisitio malorum aeternorum. Si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑ hanc magis timeamꝰ. ne oueᷤ
xp̃i sp̃alis nequitiȩ glabio ĩ corde.
quã ne ferro in cõpore trucident᷑.
ubi qñocũq quocũq mortiᷤ ge¬
nere moriturae funt: Magis time¬
amꝰ. ne sensu int̾ore corrupto pe¬
reat castitas fidei. quã ne fem¬
ne uolent̾ constuprentur in
carne. qrta. uiolentia ñ uiolat᷑
pudicicia si m̃te seruatur: qm̃
nec ĩ carne uiolatur. qño uolim¬
tas patientis sua turpit̾ carne.
ñ utitur: sed sine consensione
tolerat qͦd alius oꝑat᷑ Magisiti¬
meamꝰ ne lapides iui extm¬
guant᷑ deserentibꝰ nob̃: quã. ne
iapides ⁊ ligna terrenori ebifici¬
orũ incendant᷑ p̾sentibꝰ nobis:
Magis timeamꝰ ne mẽbra corpi¬
ris xp̃i destitura sp̃ali uictu nec.
Non quia ista ñ sunt uitanda.
cum possunt: sed quia potius
ferenda sũt. qño itari sine mm¬
pietate ñ possunt. nͥ forte quisq̃
contenłit ñ ẽẽ ministrũ impi¬

Expanded text:
et per hanc magis timeamus, ne oues et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necennon quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impi
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝑet imꝑator: nequaquã acet̾iᷤ
ministris deserta plebe catholicha.
que in alexandria commanebat
cum aũt plebs manet ⁊ minis¬
tri fugrunt. iinisteriũq sub¬
trahitur. quid erit nisi m̾cennari¬
orũ illa fuga damnabilis. quibꝰ ñ cũra¬
ẽ de ouibus: Uenzet enim lupũ.
ñ homo sed diabolus. qͥ plerumq
fideles apostatas ẽẽ ꝑsuasit: quibꝰ
cotidianũ misterium dñsci corꝑis
defuit. ⁊ ꝑibit infirmꝰ in tua non
scientia sed ignorantia fr̃ ꝓpt̾ qͤm
re sed formidine suꝑant᷑. quare ñ
potiꝰ contra suũ timorẽ dño mi¬
serante aiq adruuante fortit̾ di-¬
mi cant. ne mala sine comꝑatiõe
grauzora. quȩ młto ampliꝰ sũt
tremebunda contingant: Fit
hoc uͥ dei caritas flagrat: ñ mũdi
cupiditas fumat Caritas enim
dicit: Quis infirmat᷑. ⁊ ego non
ĩfirmor᷑: Quis scandaligat᷑. ⁊ ego
ñ urm: Sed caritas exdeo ẽ. Qremꝰ
gͦ ut ab illo det᷑ a quo iubetur.

Expanded text:
cuperet imperator, nequaquam a ceteris cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignorantia frater, proptre, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum.⁊ mercennariũ non exhor¬
rent. qui uidet lupũ uenientem
et fugit. qm̃ ñ est ei cura de ouibꝰ :¬
tentias unam scilicet ubi fuga si¬
nitur aut iubetur. alt̾am ubi an¬
guitur ait culpatur. sic ĩtelligere
student. ut int̾ se reꝑiant᷑ ñ ẽẽ
contrarie sicut non sunt: Et hoc
quomͦ reꝑitur. nͥsi attendatur
quod iam suꝑius disputaui. tũc
de locis in quibꝰ sumus p̾mente
ꝑsecutione fugiendum ẽẽ xp̃i
ministris. qño ibi aut plebs xp̃i
ñ fuerit cui ministretur. aut po¬
test impleri ꝑalios necessarium
ministerium. qubꝰ eabem ñ est¬
⁊̃ causa fugiendis. Sic̃ in sporta fub¬
missus quod supra memorau fu¬
git apłs. cum aꝑsecutore ipse ꝓpͥe
quereretur. aliis utiq necessita¬
tem similem ñ habentibꝰ: a quibꝰ
illic ininisterium absit ut dese¬
reretur ecclẽ Sic̃ fugit sc̃s atha¬
nasius alexandrinꝰ ep̃s. cũ eum
specialit̾ app̾hendere constantiꝰ

Expanded text:
dum, et mercenarium non exhordum, et mercenarium non exhorrent, qui videt lupum venientem et fugit, qtentias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur, nisi attendatur quod jam superius disputavi, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit cui ministretur; aut etiam fuerit, et potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi: sicut in sporta submissus, quod supra memoravi, fugit Apostolus, cum a persecutore proprie ipse quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur Ecclesiae; sicut fugit sanctus Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i officii certa desertio. sine quo est
plebi certa ꝑnicies. ñ in reb̾ ute uꝰ:
sed alteriꝰ que incomꝑabilet̾ diligen¬
tiꝰ sollicitisq curanda ẽ Nam si cer-¬
ta essent ista mala quȩ tim̃tur ne
in locis in quibꝰ. sumꝰ forte cõnt̾mgãt.
ibi manendum ẽ: ⁊ nos a manendi
necessitate lib̾os redderent: Non
enim quisquã est qui dicat mini¬
stros man̾e oportere. ubi iam non
fuerint quibꝰ necesse sit imistrare:
Ita quidem sc̃i ep̃i de hispania ꝓfu¬
gerũt. priꝰ plebibꝰ partim fuga lapsi.
disꝑsis: Set multo plures illic ma¬
nentibꝰ ꝓpt̾ quos manerent: sub eo¬
rumdem ꝑiculorũ densitate man-¬
serũt Et si aliqui deseruerunt
plebes suas: hoc ẽ quod dicimꝰ fieri
ñ debere Neq enĩ tales docti aue¬
toritate chuma: sed humano uł er¬
rore decepti. uł timore sũt uicti:
Cur engni sibi putant indifferent̃
ciuitate in ciuitatem ẽẽ fugien¬

Expanded text:
nostri officii nostri officii plebi certa pernicies, non in rebus vitae hujus, sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. Nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga lapsis dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim scivitate in civitatem esse fugien
Abbreviated transcription (Latin):
dubio suas animaᷤᷤ ꝓ fr̃ibꝰ ponunt:
Unde illud qͦd ep̃m quendã
dixisse audiuimꝰ. si dñs nobis
imꝑauit fugam in eis ꝑsecu¬
tionib ubi potest fructus esse
martirii. qͣntomagis debemꝰ
fugere steriles passiones. qño est
barbaricus ⁊ hostihꝰ incursus. ue¬
rum ẽ quidem ⁊ acceptabile. sed
his quos eccłastici officii non te¬
nent uincula: Nã qui clades hoᷤ¬
tiles ideo ñ fugit cum possit effu¬
gere. ne deserat ininisteriũ xp̃i
sine quo ñ possunt homines uel¬
ens atq comprehensus ñ nega
uit xp̃m. suscepitq martirium:
Quid est gͦ quod in epła priore po¬
susti: Dicis enim si in eccłus per
sistendum est. quid sintꝰ nobis
uł ppło ꝓfuturi ñ uideo. nsi ut
ante ocłos nr̃os uiri cadant. fe¬
mine constupentur. incencdan¬
tur eccłe. nos ipsi torm̃us clefi¬
ciamꝰ: cum de nob̾ querit᷑ quod
ꝓpt̾ ista quȩ incerta sunti debet ẽẽ

Expanded text:
dubio suas animas pro fratribus ponunt. dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uelens, atque comprehensus non negat Christum, suscipitque martyrium. Quid est ergo quod in epistola tua priore posusistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi, non video, nisi ut ante oculos nostros viri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae, nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur quod propter ista, quae incerta sunt, debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt Sum aũt om̃ium. id ẽ ep̃ori
et clericorũ ⁊ laicoꝵ est cõmune ꝑi¬
culum. hu qui aliis indigent: non de¬
serant᷑ ab his quibꝰ indigent. Aut gͥ
ad loca munita om̃s transeant: aut
qui habent remanendi necessitatẽ:
non relinquant᷑ ab eis ꝑ quos illorũ
ẽ eccłastica supplenda necessitas. ut
milias uolet ꝑpeti Quod si cõtigent.
ut siue alii marus. sue alii minus
siue om̃s equalit panant᷑: quieori
sint qu ꝓ aliis patiant᷑: apparet. I¬
li scilicit. qui cum̃ se possent talibꝰ
malis eriꝑe fugiendo: ne aliorũ ne:¬
cessitatem desererent. manere malu¬
erunt: hinc maxime ꝓbat᷑ illa cari¬
tas: quam iħoes apłs commẽdat dicẽs:
Nã qui fugiunt. uł suis deuincti
necessitatibꝰ fugere ñ possũt. si cõpre¬
hensi patiantur: ꝓse ipsis ñ ꝓfr̾ibus
utiq patiunt᷑ Qui uͦ ꝓpt̾ea patiũit᷑.
quia frẽs qui eis ad xp̃ianã salutem

Expanded text:
uerunt. cum autem omnium, id est episcoporum uerunt. cum autem omnium, id est episcoporum et clericorum et laicorum est commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut milias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apostolus commendat dicens: nam qui fugiunt uel suis deuincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiantur, pro se ipsis non pro fratribus utique patiuntur; qui uero propterea patiuntur, quia fratres. qui eis ad Christianam salutem
Abbreviated transcription (Latin):
dat ita hoc dñm fieri uoluisse. ut
necessario mmiisterio sine quo u¬
uere nequeunt deserant᷑ gregeᷤ.
quos suo sangͥne comparauit :
Nuqͥd hoc fecit ipse quando por¬
tantibꝰ parentibꝰ in egyptũ pan-¬
uulus fugiti qu ñ dum congre
paulus ne illũ comp̾henderet ir¬
micus. ꝑ fenestrã in sporta chmissuᷤ
ẽ. ⁊ effugit manꝰ eiꝰ deserta ẽ que
ibi erat eccła necessario ministerio.¬
⁊ ñ ab aliis fr̃ibꝰ ibidem constitutus
quod oportebat implet̾u ẽ: Cis qͥppe
uolentibꝰ hoc apłs fecerat: ut se ipͥũ
seruaret eccłe quem ꝓprie ꝑsecuror
ille querebat: faciant gͦ serui xp̃i.
mmistri u̾bi ⁊ sacram̃t eius quod p̾¬
cepit siue ꝑmisit: Fugiant omnino
oe ciuitate inciuitatem. qũo eorum
quisquã specialit̾ a ꝑsecutoribꝰ quent᷑:
ut ab aliis quiñ ita requirunt᷑. ñ de-¬
sertat᷑ eccła: set p̾beant cibaria con¬
uis suis: quos alit̾ unicre ñ posse no¬

Expanded text:
dat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut dat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesiPaulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse no
Abbreviated transcription (Latin):
uult dõ nr̃o coep̃o scripsi: putabã
me hoc onere caruisse quod mͥ im¬
posuisti. querendo consiliũ. quid in
his ꝑiculis que temꝑa nr̃a inuene¬
runt facere debeatis: Quamuis
⁊ respondenti dicere. ⁊ querenti au¬
dire sufficeret. quandoquidẽ dixi
nec eos ẽẽ ꝓhibendos. qui ad loca si
caritas alligauit: ne deseramꝰ eccłas
quibꝰ seruire debemꝰ. ñ ẽẽ rumpẽda:
Ista quippe u̾ba sunt que in illa epła
posui: Restat gͦ in quã ut nos quori
nimisteriũ quantulecũq plebi dei
ubi sumꝰ manenti. ita necesfariũ ẽ
ut sine hoc eã ñ oporteat reman̾e:
dicamꝰ dño: Esto nob̃ in dm̃ ꝓtecto¬
rem: ⁊ in locũ munitum Set hoc
consilũ tibi ꝓpt̾ea ñ sufficit ut
scribis. ne contra dñi. p̃ceptũ uel.
exemplũ facere nitam᷑. ubi fugi¬
enclum ẽẽ de ciuitate ĩ ciuitatem
monet Recolimꝰ eñi u̾bũ dicentĩ:
Cũ aũt ꝑsequent᷑ uos in ciuitate
ista: fugite in aliam: suis aũt cre¬

Expanded text:
duultdeo nostro coepiscopo scripsi, putabam me hoc onere caruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem cre
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾ timorẽ haberent: Et faciebat
hoc tanꝗͣ specłator a dño constitutꝰ
domꝰ isrł. p̾dicans u̾bum atq ins-¬
tans oportune. importune. arguẽs.
hertans. increpans. ioñs longanz¬
mitate ⁊ doctrina: precipueq oꝑ̃a
habens instruere eos: qui eẽnt
idonei ⁊ alios docere Rogatus
quoq a nonnullis in eorũ tem¬
poralibꝰ causis epłas ad diuersos
babat: sed hanc suã amelioribꝰ
rebꝰ occupationẽ tanquã angariã
deputabat. suauẽ semꝑ habeñs
deihis quȩ dei sunt uł allocun¬
onem uł collationẽ fr̃ne ac clomͦ¬
sticȩ famgliaritatis: Nouimꝰ quoq
eũ a suis carissimis litt̾arum in¬
teefsum apud scłi potestates pos¬
tulatũ nondedisse: dicentem
cuiꝰdam sapientis seruandam
ẽẽ sententram. de quo scriptũ ẽẽt:
quob multã sue fame contẽpla¬
tionem amicis ñ p̾stitisset. et il¬
lud nichilominuᷤ suũ addens: qm̃
plerũq potestas quȩ petit p̾mit:

Expanded text:
caeteri timorem haberent : et faciebat caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam speculator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocutionem fraternae ac domesticae familiaeum a suis charissimis litterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł a cuiusq secte hominibꝰ. cau¬
sas audiebat diligent̾ ac pie:
cuiꝰdam sententiam ante ocłos
habens. dicentis se malle int̾
incognitos quã int̾ amicos
causas audire: eo quod de mn¬
cognitis ꝓ quo arbͥtͣ eqͥstate arbit᷑ equitate
iroicaretiu amicũ posset ac¬
quirere. de amicis uͦ unũ efset
contͣ quẽ sententia ꝓferret᷑
ꝑditurus: et eas aliquanbo usq
in horã refectionis. aliqno añt
tota die iennans. sẽꝑ tam̃ nosce¬
bat ⁊ dirimebat. intendenᷤ in eis
xp̃ianoꝵ mom̃ta animorũ. quã¬
tũ quisq uł infide bonisq moribꝰ
ꝓficeret. uł ab his deficeret: atq
comꝑtis rerũ oportuntatibꝰ diui¬
ne legis u̾itatem partes docebat.
eamq illis inculcabat. ⁊ eas quo
adipiscerent᷑ et̾nam uitã edocebat
& admonebat. nichil aliud quęrẽs
ab his quibꝰ ad hoc uacabat: nͥ tan¬
tum obedientiã ⁊ deuotionẽ xp̃i¬
anam queri deo debet᷑ ⁊ hominibꝰ.
peccantes corã om̃ibꝰ arguens. ut

Expanded text:
 a cujusque sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem sententia proferretur, perditurus. Et eas aliquando usque ad horam refectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipiscerentur vitam aeternam edocebat et admonebat: nihil aliud quaerens ab iis quibus ad hoc vacabat, nisi tantum obedientiam et devotionem christianam, quae et Deo debetur et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lorum Peto aũt impendio ues¬
tram caritatem qu hec legi¬
tis scripta. ut mecũ omnipten¬
ti do gr̃as agatis. dm̃nq bene¬
dicatis. qui mͥ tribuit intellec¬
tum: ut hec in noticiam ⁊ p̾¬
sentum ⁊ absentum p̾sentis
tp̃rs ⁊ futuri hominũ. ⁊ uellẽ
deferre ⁊ ualerẽ. et mecũ ac
ꝓ me oretis: ut illiꝰ quondam
uiri cũ quo ferme annis qua¬
dragnita dei dono absq amara
ulla dissensione fam lialiter ac
dulcit̾ uixi. et in hoc scło emu¬
lator et immitator existam: et
in futuro om̃ipt̃is dei ꝓmissis
cum eodem perfritar

Expanded text:
mpendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis quadraginta Dei dono absque amara ulla dissensione familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro omnipotentis Dei promissis cum eodem perfruar
Abbreviated transcription (Latin):
nairabat: ut fibi diuinituᷤᷤ hõo
concederetur talis. qui posset
uerbo dĩ et doctrina sa lubri
eccł̃.am dñi ȩdificare. cui rei
se homo natura grecus minꝰq
lanna lingua et literis ins¬
tructus minus utilem: ꝓuide¬
bat. Unde eidem pd̃ro pores¬
tatem dedit. se coram ĩ eccła¬

Expanded text:
narrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cremata: Et se uit̾ hȩc mala. cuiꝰdam
sapientĩ sententia cõsolabat᷑ dicenti.
Non erit magnꝰ magnũ putanꝰ qd̾
cadunt ligna ⁊ lapides. ⁊ moriunt᷑
mortales: Hȩc gͦ om̃ia ille ut erat
alte sapiens cotidie ub̃tim plãgebat:
accreuitq meroribꝰ ⁊ lam̃tatiomibuᷤ
eiꝰ. ut etiam ad huc in suo statu con¬
sistentem ab eandẽ ypponiensiũ re¬
gionũ quitatẽ ab hisd̃e hostibꝰ ueni¬
ret᷑ obsibendam. Qm̃ in eiꝰ erat tũc¬
defensionem constitutus comes bcionꝰ
nefaciꝰ. cum gothorũ federatorum
exercitu: Quam urbẽ ferme qͥtuor¬
decĩ mensibꝰ conclusam obseder̃: Nã
et litus marinũ int̾clusione abstule-¬
runt. Quo etiam ipsi nos de uicino
cum aliis nr̃is ⁊ ep̃is confugeramꝰ:
ineademq om̃i eiꝰ obsidionis tẽpore
furmꝰ Unde nobiscũ sepissime collo¬
quebamur: idĩ trem̃da nidicia p̾
ocłis nr̃is posita consiberabamꝰ. dicẽ¬

Expanded text:
cremata. Et se inter haec mala cujusdam cremata. Et se inter haec mala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendamdefensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis confugeramus, in eademque omni ejus obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ta: sollemnia que dõ debentur
de ꝓpriiᷤ locis desisse. sacrificia.
sacram̃ta cduina. uł ñ queri.
uł querenti qui tradat ñ faci¬
le repiri: In ipsis mõtiũ siluis
cau̾nisq petrarũ ⁊ speluncis
confugientes. uł ab quascũq
munzciones alios expugnatoᷤᷤ
fuisse int̾ceptos. alios ita ne¬
cessariis fustentaculis euolutoᷤ
atq pͥuatos: ut fame contabe ᷤᷤ¬
cerent: Ipsosq eccłarũ p̾positos
& clericos qui forte di benefi¬
cio uł eos ñ incurrerant. uel
incurrenteᷤ euaserant. rebꝰ om̃ibꝰ ex¬
spoliatos atq nuidatos egentissimoᷤᷤ
mendicare. neçeis om̃ibꝰ ad oĩa qͥbꝰ
fulciendi eẽnt subuengre posse. ux
tres suꝑstites ex innum̾abilibꝰ eccłĩ.
hoc ẽ carthaginensem. xpponiensem.
& cyrtensem. quȩ dei beneficio ex¬
cise ñ sunt: ⁊ earum ꝑmanent cupta¬
tes. ⁊ drtmo bumano fulte p̾sidio:
Licet post eiꝰ obitũ urbs ypponensis
incolis destituta. ab hostibꝰ fuerit cõ¬

Expanded text:
ta, solemnia quae Deo debentur ta, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit con
Abbreviated transcription (Latin):
eri ñ ut cei̾ hominũ sentiebat &
cogitabat: sed altiꝰ ac ꝓfundiꝰ eã
considerans. ⁊ in his angmaoꝵ p̾ci¬
pue uł ꝑicula uł mortes puidens:
qui apponit scientiã apponit
dolorem. et cor intelligenᷤ tiea
ossibꝰ. fuerunt ei lacͥme panes
die ac nocte. amarissimãq ⁊ lu¬
gubrẽ p̃cȩt̾is suȩ senectutis
iam pene extͤmam ducebat
ac tolerabat uitam Uidebat
enĩ ille homo dĩ ciuitates exci¬
dio ꝑditas parit̾ cum edificiis
ullarũq habitatores alios
hostili nece extinctos. alioᷤ ef¬
fugatos. atq disꝑsas eccłas
sacerdotes ac iinistros desti¬
tutos. uirgiesq sacras ⁊ qͦsq
continentes ubiq difsipatos.
et in his alios torm̃tis defecisse.
alios gladio intẽpt̃atos ẽẽ. alioᷤ
in captiuitate ꝑdita angme et
corporis integritate ac fide:. ma¬
lo amore ⁊ duro hostibꝰ deser¬
deꝑisse. edificia eccłaꝵ quam
plurimis locis ignibꝰ concrema¬

Expanded text:
eri, non ut caeteri hominum sentiebat et eri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deserdeperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concrema
Abbreviated transcription (Latin):
ret : atq in eo uł quã obediens
do mobediensq eẽt agnosceret᷑.
& hoc opus uoluit speculũ appel¬
lare Uerum breui consequenti
tp̃re. chiuina uoluntate ⁊ potes¬
tate ꝓuenit: ut manus ingens
du̾sis telis armata et bellis exer¬
citata immargũ hostiũ uuanda¬
habens gothorũ gentem. aliarĩp¬
rũꝙ diu̾sarum ꝑsonas ex bispame r
partibꝰ transmarinis ratibꝰ africȩ
influxisset ⁊ irruisset Unu̾saq
ꝑ loca mauritaniaꝵ. etiã ad aliaᷤᷤ
nr̃as transiens ꝓuincias ⁊ regioẽs
tate: cuncta quȩ potuit spolia¬
tione. cedibꝰ. diu̾sisq torm̃tis. in¬
cendiis. aliisq innum̾abilibꝰ ⁊ in¬
fandis malis deppłata est: nulli
sexui parcens uł etati. nec ipsis dĩ
sac̾dotibꝰ uł iiiistris. nec ipsis
eccłarũ ornam̃tis sue instrum̃tiᷤ.
uł edificiis: Et hanc ferocissimã
hostiũ crassationẽ ⁊ uastationem
ille homo dĩ et factam fuisse ⁊ fi¬

Expanded text:
ret, atque in eo vel quam obediens ret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus ingens diversis telis armata et bellis exercitata, immanium hostium Vandahabens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum etiam ad alias nostras transiens provincias et regiones, tate, cuncta quae potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fi