comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad alias uoluptates. s ad ip̃am requiem anini et corpis conceditur tem¬
porum. qnͣtum alii tribuunt tempestuus conuiuiis. qnͣtum deniq alee
qnͣtum pile. tantũ mihi egomet ad hec studia recolenda sumpsero.¬
Atq hoc ideo mihi concedendum ẽ magis. qd̾ ex studiis hec qͣ cres¬
Quȩ si cui leuior iudetur. illa quidem certe que sumina sũt ex quo fon¬
te hauriam sentio. Nani nisi multoꝵ preceptis młtisq lr̃is mihi ab ado¬
lescencia suasissem. nnihil eẽ in uita magnoꝑe expetendiun nisi laudem
atq houestatem. in ea auteni ꝑsequenda onuec cruciatus corpis. omma
ꝑicula mortis atq exilii parui ẽẽ diicẽda. nũqmͣ me pro salute ur̃a in
tot ac tantas dimicationes. atq in hos profligatorũ hominũ cotidianos.
impetus obiecissem. Sed plem om̃s sunt libri plene sapientium uoces.
plena exemploꝵ uetustas. quȩ iacerent in tenebris omĩa insi lrãrum

Expanded text:
ad alias voluptates et ad ipsam requiem animi et corporis conceditur temad alias voluptates et ad ipsam requiem animi et corporis conceditur temporum, quantum alii tribuunt tempestivis conviviis, quantum denique alveolo, quantum pilae, tantum mihi egomet ad haec studia recolenda sumpseroatque id eo mihi concedendum est magis quod ex his studiis haec quoque cresquae si cui levior videtur, illa quidem certe quae summa sunt ex quo fonte hauriam sentio. nam nisi multorum praeceptis multisque litteris mihi ab adulescentia suasissem nihil esse in vita magno opere expetendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda omnis cruciatus corporis, omnia pericula mortis atque exsili parvi esse ducenda, numquam me pro salute vestra in tot ac tantas dimicationes atque in hos profligatorum hominum cotidianos impetus obiecissem. sed pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris omnia, nisi litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia suppeditat nobis ubi animus ex hoc forensi strepitu reficiatur.
& aures conuitio defesse conquiescant. An tu existimas aut suppetẽ no¬
bis posse qd̃ cotidie dicamus in tanta uarietate rerũ. nsi ammos nr̃os
doctrina excolamus. aut ferre anmos tantam posse contẽtionem. insi
eos doctrina eadem relaxemꝰ. Ego u̾o fateor me his studiis eẽ dedi¬
tum. Cetos pudeat si qui se ita lrĩs abdiderunt. ut inhil possint ex
his. neq ad cõmunem afferre fructũ. neq in aspectum lucemq pro¬
ferre.A le autem quid pudeat. qui tot annos ita uiuo iudices ut a
nullius unqͣm me tempore aut cõmodo. aut ocium meũ abstraxerit.
aut uoluptas auocarit. aut deniq sompnus retardauerit. Quare qͥs
tandem me reprehendat : aut quis mihi uire suicenseat : si qnͣtum cetis
ad suas res obeundas. qnͣtum ad festos dies ludorum celebrandos. qnͣtum

Expanded text:
quia suppeditat nobis ubi et animus ex hoc forensi strepitu reficiatur quia suppeditat nobis ubi et animus ex hoc forensi strepitu reficiatur et aures convicio defessae conquiescant. an tu existimas aut suppetere nobis posse quod cotidie dicamus in tanta varietate rerum, nisi animos nostros doctrina excolamus, aut ferre animos tantam posse contentionem, nisi eos doctrina eadem relaxemus? ego vero fateor me his studiis esse deditum. ceteros pudeat, si qui ita se litteris abdiderunt ut nihil possint ex eis neque ad communem adferre fructum neque in aspectum lucemque proferre; me autem quid pudeat qui tot annos ita vivo, iudices, ut a nullius umquam me tempore aut commodo aut otium meum abstraxerit aut voluptas avocarit aut denique somnus retardarit? qua re quis tandem me reprehendat, aut quis mihi iure suscenseat, si, quantum ceteris ad suas res obeundas, quantum ad festos dies ludorum celebrandos, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
municipioꝵ tabulas irrepserunt. hic qui uec utitur quidem illis in qͥb
est scriptus. qd̾ semꝑ se heracliensem esse uoluit reicietur: Ceusos nr̃os
requiris scilicet. Est emĩ obscurum proximis censorib hunc cum clarissiõ
imꝑatore . L. lucullo apud exercitum fuisse. suꝑiorib cum eodem q̃store
fuisse in asia. primis Iulio et Crasso nullam populi ꝑtem cẽ censam. Sed
qm̃ census non ius ciuitatis confirmat. ac tm̃ modo indicat eum qui sit
census ita se iam tum gessisse pro ciue his temꝑib quȩ tu criminaris.
ne ip̃ius quidem iudicio in ciuiũ romanoꝵ iure esse uersatũ: E testam̃¬
tum sepe fecit nr̃is legib. E adiit hereditates ciuiũ romauoꝵ. & in
beneficiis ad erarium est delatus a .L. lucullo pretore et consule. Quȩre
argunenta.si qua potes. Nunqͣm em̃ hic ueq suo neq amicoꝵ iudicõ
reuincetur. Queres a nobis gracci cur tantoꝑe hoc homĩe delectemur.

Expanded text:
municipiorum tabulas inrepserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus municipiorum tabulas inrepserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur? census nostros requiris. scilicet ; est enim obscurum proximis censoribus hunc cum clarissimo imperatore L. Lucullo apud exercitum fuisse, superioribus cum eodem quaestore fuisse in Asia, primis Iulio et Crasso nullam populi partem esse censam. sed, quoniam census non ius civitatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se iam tum gessisse, pro cive, eis temporibus is quem tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum iure esse versatum et testamentum saepe fecit nostris legibus, et adiit hereditates civium Romanorum, et in beneficiis ad aerarium delatus est a L. Lucullo pro consule. quaere argumenta, si quae potes; numquam enim hic neque suo neque amicorum iudicio revincetur. quaeres a nobis, Gratti, cur tanto opere hoc homine delectemur.
Abbreviated transcription (Latin):
negligentius asseruate dice̾ntur. Gabii qmdui incolumis fuit leuitas
post dampnacõnem calanntas omnẽ tabularum fidem resignasset. Ale¬
tellus homo sanctissimus. modestissimꝰq om̃ium tanta diligencia fuit.
ut ad . L. lentulum p̃torem & ad iudices uenerit. & uius hom̃ĩs litura
se cõmotum esse dixerit. His igitur tabulis nullam lituram in nomen
A. licuui uidetis. Quȩ cuni ita sint. quid est qd̾ de eius cuutate dubitetis:
presertim cum aliis quoq in ciuitatib fuerit asscriptus. Et enim cũ me¬
diocrib multis. et aut nulla. aut humili aliqua arte preditis gratuito
ciuitatem in grecia homĩes impartiebant. Reginos credo aut locienses.
aut neapolitanos. aut tarentinos. qd̾ scencis artificib largiri solebant.
id huic sumina ingenii predito gloria noluisse. Quid cum ceteri nõ mõ
post ciuitatem datam. sed eciam post legem papiam aliquo mͦ n eorum

Expanded text:
neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit. his igitur in tabulis nullam lituram in nomine A. Licini videtis. quae cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubitetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? etenim cum mediocribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito civitatem in Graecia homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis artificibus largiri solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse! quid? cum ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legem Papiam aliquo modo in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
homines. huius iudicii causa cum mandatis & cum publico testimonio
uenerunt. qui hunc asscriptum heracliensem dicunt. Hic tu tabulas
desideras heradiensium publicas quas italico bello incenso tabulario in¬
teriisse scimus oñs. Est ridiculum ad ea que hẽmus nihil dicere. querere
que habere non possumus. & de hominũ memoria tacere lrãrum memo¬
riam flagitare. et cum habeas amplissimi uiri religionem integerxim
nuncipii iusiurandũ fidemq. ea quȩ deprauari uullo modo possut re¬
pudiare. tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. At domiciliuĩ
rome non habuit. is qui tot annis ciuitate data sedem om̃ium rerum ac
fortumarũ suarum Romȩ collocauit. At non est professus ĩmo uõ his
tabulis professus. que sole ex illa professione collegioq pretorum obti¬
uent publicarum tabularũ auctoritatem. Nam cum Aꝑni tabule

Expanded text:
homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt; qui hunc ascriptum Heracliae esse dicunt. hic tu tabulas desideras Heracliensium publicas, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes? est ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. an domicilium Romae non habuit is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae conlocavit? an non est professus? immo vero eis tabulis professus quae solae ex illa professione conlegioque praetorum obtinent publicarum tabularum auctoritatem. nam, cum Appi tabulae
Abbreviated transcription (Latin):
radeam. que cum eẽt ciuitas equissimo iure ac federe. ascribi se in eam
cuutatem uoluit. Idq cum ip̃e ꝑ se dignus putaretur. tum auctoritate
et gracia luculli ab heracleensib impetrauit. Pata est ciuitas Syllam
lege et carbomis. Si qui federatis ciuitatib asscripti fuissent. si tũ cum
lex ferebatur in italia domicilium habuissent. et si qͣtragnita diebus
apud pretorem ẽẽnt professi. Cum hic domiciliũ Rome multos iã an¬
nos haberet professus est apud pretorem. Q. metellum familiarissimũ
suum. Si nihil aliud insi de ciuitate ac lege dicunus nhil dico ampluis
Causa dicta est. Quid enĩ horum infirmari gracci potest. Heraclie ne
ẽẽ tum asscriptum negabis: Adest uir simima auctoritate & religione
& fide. M. lucullus. qui se non opinari sed scire. non audiuisse s iuidisse.
non interfuisse sed egisse dicit. Assunt heraclienses legati nobilissimi

Expanded text:
racleam. quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam racleam. quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit. data est civitas Silvani lege et Carbonis: si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi. Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem Q. Metellum, familiarissimum suum. si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius; causa dicta est. quid enim horum infirmari, Gratti, potest? Heracleaene esse tum ascriptum negabis? adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus; qui se non opinari sed scire, non audisse sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit. adsunt Heraclienses legati, nobilissimi
Abbreviated transcription (Latin):
tas. tum eciam studium atq aures adhibere posset. Statim luculłi cũ
pretextatus eciam tũ arthias eẽt eum in domũ suam receperunt. S eciã
hoc non solum ingenii ac liãrum uerum eciam natiux atq urtutis
ut domus quȩ huius adolescencie prima fuit eadem eẽt familiarissĩa
senectuti. Erat temporib illis iocundus. Aletello illi niunidico. et eius
pio filio. Audiebatur a. Al. Emilio. Uiuebat cum.Q. Catulo. et pr̃e
et filio. A. L. crasso colebatur. Lucullos uo̾ et drusum et octauios & ca¬
tonem et totam hortensiorum domũ dem̃ctam consuetudine cum tene¬
ret. afficiebatur summo honore. qd̾ eum non solum colebant qui ali¬
quid ꝓcipere atq audire studebant. uerum eciam si qui forte simula¬
bant. Interimi longo satis interuallo cum eẽt cum. Ilucullo in siciliã
profectus. & cum ex ea prouincia cum eodem lucullo decederet ueĩt he¬

Expanded text:
tas tum etiam studium atque auris adhibere posset. statim Luculli, cum tas tum etiam studium atque auris adhibere posset. statim Luculli, cum praetextatus etiam tum Archias esset, eum domum suam receperunt. dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarum verum etiam naturae atque virtutis ut domus, quae huius adulescentiae prima favit, eadem esset familiarissima senectuti. erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret, adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant. interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit He
Abbreviated transcription (Latin):
nam ibi natus est loco nobili. celebri quondam urbe et copiosa. atq eru¬
ditissimis hom̃bus liberalissimisq studiis affluenti. celeriter antecellere
om̃ib ingenii gloria contigit. Post in ceti̾e asie ꝑtibus cuncteq gretie
sic eius aduentus celebrabantur. ut famam nigenii expectatio hom̃is
expectationem ip̃ius aduentus admiratioq suparet. Erat italia tiunit
pleua grecarum artium ac disciplinarum. studiaq hec et inlacio uelie¬
mencius tum colebantur qmͣ nunc hsdem in oppidis. et hic Rome ꝓpt̾
ginu et neapolitani ciuitate cęterisq premiis donarunt. & om̃s qui ali¬
quid de ingeis poterant iudicare cognitione atq hospitio dignũ existi¬
marunt. Hac tanta celebritate famę cum ẽẽt iam absentib uotus Ro¬
mam uenit Mlario consule et Catulo. Nactus est primũ consules
eos quorum alter res ad scribendũ maximas. Alter cum res ges¬

Expanded text:
nam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe et copiosa atque erunam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit. post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur ut famam ingeni exspectatio hominis, exspectationem ipsius adventus admiratioque superaret. erat Italia tum plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propentini et Locrenses et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare cognitione atque hospitio dignum existimarunt. hac tanta celebritate famae cum esset iam absentibus notus, Romam venit Mario consule et Catulo. nactus est primum consules eos quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res ges
Abbreviated transcription (Latin):
horieat. queso a nobis ut in hac causa nhi detis hant. remam acõmoda¬
tam huic reo. uobis quemadmodũ spero non molestam. ut mẽ pro suino
poeta atq eruditissimo homine dicentem hoc cõcursu hominũ sutera¬
tissimorum. hac ur̃a humamtate. hoc demq p̃tore exercente indicuin.
pacianuum de studiis humanitatis ac lrarum paulo loqui liberus. t. in
eiusmodi ꝑsona quȩ propter ociũ ac studiũ minime in iudiciis piculis¬
q tractata est. uti prope nouo quodam et iusitato genere dicendi. s̃
si mihi a uobis tribui concediq senciam ꝑficiam profecto ut hunt. A
licunum nõ mͦ nõ segregandum cum sit cius a mimeio cuuũ. uerũ
eciam si non eẽt putetis asciscendum fusse. Nam ut peuuũ ex mi¬
eris excessit Arthias. atq ab his artibus quibus etas puerilis ad humianta¬
tem informari solet se ad scribendi studium contulit. Priniũ authiochie

Expanded text:
horreat, quaeso a vobis ut in hac causa mihi detis hanc veniam accommodahorreat, quaeso a vobis ut in hac causa mihi detis hanc veniam accommodatam huic reo, vobis, quem ad modum spero, non molestam, ut me pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiamini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est uti prope novo quodam et inusitato genere dicendi. quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse. nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae—
Abbreviated transcription (Latin):
dam & ingrediendam rõnem horum studiorum extitisse. Q si hec uox
huiꝰ hortatu pre ceptisq conformata non nullis aliqñ saluti
fuit. a quo id accepimus quo cȩteris opitulari & alios seruare possemꝰ.
huic profecto ipĩ qnͣtum est situm in nobis. et opem & salutem ferie de¬
bemus. At ne quis a nobis hoc ita dici forte miretur. qd̾ alia quedam ĩ
hoc facultas sit ingenii. neq hec dicendi racio ac disciplina. nec nos
quidem huic cuncti studio penitus unqͣm dediti fuimꝰ. Etemm ommes
artes que ad humanitatem ꝑtinent. habent quoddam cõmune uiucłum
& quasi cognatione quadam inter se continentur. Sed ne tui ur̃m mirũ
ẽẽ iudeatur me in questione legituna & in iudicio publico. cum res
dices tanto conuentu homnnũ ac frequentia. hot inti genere dicendi. qd
non modo a consuetudine iudiciorũ. uerum eciam a forensi ser mone abi¬

Expanded text:
dam et ad ingrediendam rationem horum studiorum exstitisse. quod si haec vox dam et ad ingrediendam rationem horum studiorum exstitisse. quod si haec vox huius hortatu praeceptisque conformata non nullis aliquando saluti fuit, a quo id accepimus quo ceteris opitulari et alios servare possemus, huic profecto ipsi, quantum est situm in nobis, et opem et salutem ferre debemus. ac ne quis a nobis hoc ita dici forte miretur, quod alia quaedam in hoc facultas sit ingeni neque haec dicendi ratio aut disciplina, ne nos quidem huic uni studio penitus umquam dediti fuimus. etenim omnes artes quae ad humanitatem pertinent habent quoddam commune vinclum et quasi cognatione quadam inter se continentur. sed ne cui vestrum mirum esse videatur, me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res rissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia hoc uti genere dicendi quod non modo a consuetudine iudiciorum verum etiam a forensi sermone ab
Abbreviated transcription (Latin):
audacissimos ftã est. lenitate ac misericordia mitigate. Hoc cum mi
petrare a uobis ip̃a causa debet cũ est ur̃i anum atq uirtutis declarare
non esse cos uos ad quos potissimum interposita reiectione deuenire
conuenerit. In qua ego uidices uos qnͣtum meus amor in uos postulat
I. QUD EST IN. AE. IN GE II. iudices
quod sencio qm sit exiguu. aut si qua exercitatõ
dicendi. in qua me non inficior mediocriter ẽẽ uer¬
satum. aut si huiusce rei ratio aliqua ab optima¬
rum arciũ studiis ac disciplina profecta. a qua ego
nullum confiteor ȩtatis meȩ tempus abhorruisse.
earum rerũ omĩum uel in primis hic. A. Licimus fructum a me re¬
petere prope suo iure debet. Nam quoad longissime potest mẽs mea
respicere spacium p̃tĩti temꝑis. & puericie memoriam recordari ulti¬
mam. inde usq repetens. hunc uideo mihi principem & ad suscipien¬

Expanded text:
audacissimos facta sunt lenitate ac misericordia mitigate. hoc cum a vobis audacissimos facta sunt lenitate ac misericordia mitigate. hoc cum a vobis impetrare causa ipsa debet, tum est vestri animi atque virtutis declarare non esse eos vos ad quos potissimum interposita reiectione devenire convenerit. in quo ego vos, iudices, quantum meus in vos amor postulat, si quid est in me ingeni, iudices, quod sentio quam sit exiguum, aut si qua exercitatio dicendi, in qua me non infitior mediocriter esse versatum, aut si huiusce rei ratio aliqua ab optimarum artium studiis ac disciplina profecta, a qua ego nullum confiteor aetatis meae tempus abhorruisse, earum rerum omnium vel in primis hic A. Licinius fructum a me repetere prope suo iure debet. nam quoad longissime potest mens mea respicere spatium praeteriti temporis et pueritiae memoriam recordari ultimam, inde usque repetens hunc video mihi principem et ad suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
ante consul designatus fuisset. retmeret repente nullũ uestigiũ prstime
timis. deesse uideretur: Aut cui noue calanutati locus ullus relictus ess:
Urget eadem fortuna quȩ cepit. Reperit nouũ merorem. Non pacia¬
tur hominem calamitosũ uno modo afflictum. uno in luctu perire.
Sed iam impedior egomet iudices dolore animi ne de huius miseria
plura dicam. Urẽ iaui pͥartes iudices. In ur̃a mansuctudine atq hu¬
manitate causam totam repono. Uos et reiectione int̾posita mhil susp¬
cantis nobis repentim in nos iudices consedistis ab accusatorib dilecti
ad spem acerbitatis. a f. ortuna nobis ad presidium innocencie cõsti¬
tuti. Ut ego quid de me popłus .R. existimaret. quia seuerus in ĩpro¬
bos fueram laboraui. et quȩ prima innocentis mihi defensio est obla¬
ta suscepi. sic uos seueritatem iudicioꝵ que ꝑ hos menses in homĩes

Expanded text:
ante consul designatus fuisset, repente nullum vestigium retinereante consul designatus fuisset, repente nullum vestigium retineretunis deesse videretur? aut cui novae calamitati locus ullus relictus? Vrget eadem fortuna quae coepit, repperit novum maerorem, non patitur hominem calamitosum uno malo adflictum uno in luctu perire. sed iam impedior egomet, iudices, dolore animi ne de huius miseria plura dicam. vestrae sunt iam partes, iudices, in vestra mansuetudine atque humanitate causam totam repono. vos reiectione interposita nihil suspicantibus nobis repentini in nos iudices consedistis, ab accusatoribus delecti ad spem acerbitatis, a fortuna nobis ad praesidium innocentiae constituti. Vt ego quid de me populus Romanus existimaret, quia severus in improbos fueram, laboravi et, quae prima innocentis mihi defensio est oblata, suscepi, sic vos severitatem iudiciorum quae per hos mensis in homines
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ nisi consulatum abstulissetis. tamen eo uos contentos eẽ oportebat.
Honoris eium contentio uos ad causam non miuncicie deduxerunt.
Sed cum huic om̃a cum honore detracta sint. cum in hac fortuna mi¬
sera ac luctuosissima destitutus sit. quid est quod expectas ampliuis: Lu¬
cis ne haut usuram eripe uis plenam latrinatũ atq meroris. in qua cũ
maximo cruciatu atq dolore retinctur:. Libenter reddiderit adempta
ignomima fedissimi criminis. An uo̾ municum ut expellas: cuiꝰ ex
miseriis. si eẽs crudelissimꝰ uidendo fructum caperes maiorem qmͣ audi¬
endo. Oiniserum et infelicem illum diem quo consul omĩb centu¬
riis .P. Sylla renuitiatus est. O falsam sꝑem. O uolucrem fortunã.
O cecam cupiditatem. O p̃posteram gratulationẽ. Qm̃ cito illa oĩa
ex leticia & uoluptate ad luctum et lacrimas reciderunt. ut qui paulo

Expanded text:
l aliud Sullae nisi consulatum abstulissetis, tamen eo vos contentos esse oportebat; l aliud Sullae nisi consulatum abstulissetis, tamen eo vos contentos esse oportebat; honoris enim contentio vos ad causam, non inimicitiae deduxerunt. sed cum huic omnia cum honore detracta sint, cum in hac fortuna miserrima ac luctuosissima destitutus sit, quid est quod expetas amplius? Lucisne hanc usuram eripere vis plenam lacrimarum atque maeroris, in qua cum maximo cruciatu ac dolore retinetur? libenter reddiderit adempta ignominia foedissimi criminis. an vero inimicum ut expellas? cuius ex miseriis, si esses crudelissimus, videndo fructum caperes maiorem quam audiendo. O miserum et infelicem illum diem quo consul omnibus centuriis P. Sulla renuntiatus est, o falsam spem, o volucrem fortunam, o caecam cupiditatem, o praeposteram gratulationem! quam cito illa omnia ex laetitia et voluptate ad luctum et lacrimas recciderunt, ut, qui paulo
Abbreviated transcription (Latin):
hant labem tanti gem̾s in familia relinquat. id laborat id metuit. cui
honores integros fructus non sit traditurus. ne et̾nam memoriam dede¬
coris relinquat. Hic uos orat iudices patris ut se aliqũdo si nõ inte¬
gra fortuna. ac afflicta pr̃i suo gratulari sinatis. Nuit misero notiora
Sylle udices sed de sepultura contenditur. Uita erepta est supiore iudi¬
tio. nunc ne corpus eiciatur laboramꝰ. Quid emm est huic reliqui
quod eum in uita hac teneat: aut quid est qmobrem hec cuqm̃ uita
uideatur: Nuꝑ is homo fuit in ciuitate .P. Sylla ut nenio ei se neq
honore. neq gracia. neq fortums anteferret. nũc spoliatus om̃i digni¬
tate quȩ erepta sunt non repetit.Iuod fortuna in malis reliqui fecit.
ut cum parente. cum liberis. cum fratre. cum his necessariis iingere
suam calamitatem liceat. id sib ne eripiatis uos uidices obtestat᷑. Te

Expanded text:
hanc labem tanti sceleris in familia relinquat, id laborat, id hanc labem tanti sceleris in familia relinquat, id laborat, id honoris integros fructus non sit traditurus, ne aeternam memoriam dedecoris relinquat. hic vos orat, iudices, parvus, ut se aliquando si non integra fortuna, at ut adflicta patri suo gratulari sinatis. huic misero notiora Sullae, iudices, sed de sepultura contenditur; vita erepta est superiore iudicio, nunc ne corpus eiciatur laboramus. quid enim est huic reliqui quod eum in hac vita teneat, aut quid est quam ob rem haec cuiquam vita videatur? nuper is homo fuit in civitate P. Sulla ut nemo ei se neque honore neque gratia neque fortunis anteferret, nunc spoliatus omni dignitate quae erepta sunt non repetit; quod fortuna in malis reliqui fecit, ut cum parente, cum liberis, cum fratre, cum his necessariis lugere suam calamitatem liceat, id sibi ne eripiatis vos, iudices, obtestatur. te
Abbreviated transcription (Latin):
coactus: R.P. precipitanti subueni. Patriam demersam extuli. Aliseri¬
cordia cuuũ adducti tunc fuimꝰ tam uehemẽtes qmͣ necesse fuit. Salus
ẽẽt omium amissa una nocte nisi eẽt seueritas illa suscepta. Sed ut ad
sceleratoꝵ penam amore. R. P sum adductus. sic ad salutem ĩnocentiũ
uolintate dediicor. Nihil uideo eẽ in hoc .P. Sylla iudices odio dignum.
misericordia digna multa. Neq enim nũc propulsande calamitatis sue
causa supplex ad uos uidices confugit. sed ne qua generi ac nonĩ suo nõ¬
ta nefarie turpitudinis inuratur. Nlam ip̃e quidem si erit ur̃o iudicio
liberatus. quȩ habet ornamenta. quȩ solacia relique uite. quib letari et
pfrui possit. Domus erit credo exornata. Aꝑientur maioꝵ ymagines. Irẽ
generis. nom̃ĩs. honoris insignia atq ornamenta umꝰ udicii calamitate
occiderunt. Sed ne extinctor prĩe. ne proditor. ne hostis appelletur. ne

Expanded text:
coactus, rei publicae praecipitanti subveni, patriam demersam extuli; misericoactus, rei publicae praecipitanti subveni, patriam demersam extuli; misericordia civium adducti tum fuimus tam vehementes quam necesse fuit. salus esset amissa omnium una nocte, nisi esset severitas illa suscepta. sed ut ad sceleratorum poenam amore rei publicae sum adductus, sic ad salutem innocentium voluntate deducor. nihil video esse in hoc P. Sulla, iudices, odio dignum, misericordia digna multa. neque enim nunc propulsandae calamitatis suae causa supplex ad vos, iudices, confugit, sed ne qua generi ac nomini suo nota nefariae turpitudinis inuratur. nam ipse quidem, si erit vestro iudicio liberatus, quae habet ornamenta, quae solacia reliquae vitae quibus laetari ac perfrui possit? domus erit, credo, exornata, aperientur maiorum imagines, ipse ogeneris, nominis, honoris insignia atque ornamenta unius iudici calamitate occiderunt. sed ne exstinctor patriae, ne proditor, ne hostis appelletur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
audirem. non crederem omĩa. cauerem oĩa. dico hoc quod micio dixi nulliꝰ
idicio. nullius suspitione. nullis lr̃is de reatu. P. Syllȩ rem ullam ad
me ẽẽ delatam. Qͣmobrem uos dii patrii ac penates qui huic urbi ãtq
qui hec tecta atq templa me consule ninm̃e auxilioq seruastis. testor in¬
tegro me aĩo ac libero. P. Sylle causam defendere. uullum a me sciente fa¬
cuius occultari. nullum scelus susceptum contra salutem om̃ium defendi
ac tegi. Nihil de hoc consul comperi. Nihil suspicatus sum. Nihil au¬
diui. Itaq ego idem ille qui uehemeus in alios. qui mexorabilis in cȩteros
ẽẽ usus sum. ꝑsolui patrie quod debui. Reliqua iam a me meȩ perpetue
consuetudin naturȩq debentur. Tam sum misericors iudices qmͣ uos tam
utis qm qui leuissimis. In quo uehemens fui uobis cum inhil feci nsi

Expanded text:
audirem, crederem non omnia, caverem omnia, dico hoc quod initio dixi, nullius audirem, crederem non omnia, caverem omnia, dico hoc quod initio dixi, nullius indicio, nullius nuntio, nullius suspicione, nullius litteris de P. Sulla rem ullam ad me esse delatam. quam ob rem vos, di patrii ac penates, qui huic urbi atquem Romanum, qui haec tecta atque templa me consule vestro numine auxilioque servastis, testor integro me animo ac libero P. Sullae causam defendere, nullum a me sciente facinus occultari, nullum scelus susceptum contra salutem omnium defendi ac tegi. nihil de hoc consul comperi, nihil suspicatus sum, nihil audivi. itaque idem ego ille qui vehemens in alios,qui inexorabilis in ceteros esse visus sum, persolvi patriae quod debui; reliqua iam a me meae perpetuae consuetudini naturaeque debentur; tam sum misericors, iudices, quam vos, tam mitis quam qui lenissimus; in quo vehemens fui vobiscum nihil feci nisi
Abbreviated transcription (Latin):
in quo quispiam repugnet. sed eciam si quid ab omĩbus conceditur hoc red¬
do ac renutto. Non in ea. R.P. uersor. non his temꝑib caput meũ obtuli
pro patͥe ꝑiculis omĩbus. non aut ita sunt extincti quos uici. aut ita gͣti
quos seruaui. ut eo mihi plus appetere coner. qm qnͣtum om̃s mimici ĩui¬
diq paciantur. Graue esse euni uidetur. qui inuestigarit cõurationem
qui patefecerit. qui oppresserit. cui senatus singularib uerbis grãs egerit.
cui uni togato supplicationem decreuerit. dicere in iudicio non defenderẽ
si comurasset. Non dico id quod graue est. dico illud quod in his causis
cõuirationis non auctoritati assinã sed ponderi meo. Ego ille comura¬
tionis iuestigator atq ultor certe non defenderem syllam si cõiurasse
arbitrarer. Ego iudices de tantis om̃ium piculis cum quererẽ om̃a. młta

Expanded text:
in quo quispiam repugnet sed etiam, si quid ab omnibus conceditur, id redin quo quispiam repugnet sed etiam, si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto. non in ea re publica versor, non eis temporibus caput meum obtuli pro patria periculis omnibus, non aut ita sunt exstincti quos vici aut ita grati quos servavi, ut ego mihi plus appetere coner quam quantum omnes inimici invidique patiantur. grave esse videtur eum qui investigarit coniurationem, qui patefecerit, qui oppresserit, cui senatus singularibus verbis gratias egerit, cui uni togato supplicationem decreverit, dicere in iudicio: 'non defenderem, si coniurasset.' non dico id quod grave est, dico illud quod in his causis coniurationis non auctoritati adsumam, sed pudori meo: 'ego ille coniurationis investigator atque ultor certe non defenderem Sullam, si coniurasse arbitrarer.' ego, iudices, de tantis omnium periculis cum quaererem omnia, multa
Abbreviated transcription (Latin):
gesserim cũ coniuratis. nunc eoꝵ ducem seruare cupiam. et in animũ in¬
ducam cuius nuꝑ ferrum recuderim. flãmamq restrinxerim eiusdẽ nunc
causam uitãq defendere. Si mediusfidius iudices nõ me ipa. R. P. ieis
laboribus et periculis conseruata ad grauitatem amini et constanciam sua
dignitate reuocaret. tamen hoc natura est insitum. ut quem tunueris qͥ¬
cium de uita fortumisq contenderis. cuius ex insidiis euaseris. hunc semꝑ
oderis. Sed cum agatur honos meus amplissimꝰ. gloria rerum gestarũ sin¬
gularis. cũ quociens quisqmͣ est in hoc scelere conuictus tociens reuouet᷑
memoria per me inuente salutis. ego su tam demens. ego cõmittam ut q̃
pro salute om̃ium gessi. casu magis et felicitate a me qmͣ uirtute & cõsilio
gesta esse uideantur. Quid gͦ hoc tibi simis dicet fortasse quispiam. ut qͥa
tu defenderis innocens iudicetur. Ego uo̾ iudices non modo mihi nl assumo.

Expanded text:
gesserim cum coniuratis, nunc eorum ducem servare cupiam et animum ingesserim cum coniuratis, nunc eorum ducem servare cupiam et animum inducam, cuius nuper ferrum rettuderim flammamque restinxerim, eiusdem nunc causam vitamque defendere? si me dius fidius, iudices, non me ipsa res publica meis laboribus et periculis conservata ad gravitatem animi et constantiam sua dignitate revocaret, tamen hoc natura est insitum ut, quem timueris, quicum de vita fortunisque contenderis, cuius ex insidiis evaseris, hunc semper oderis. sed cum agatur honos meus amplissimus, gloria rerum gestarum singularis, cum, quotiens quisque est in hoc scelere convictus, totiens renovetur memoria per me inventae salutis, ego sim tam demens, ego committam ut ea quae pro salute omnium gessi, casu magis et felicitate a me quam virtute et consilio gesta esse videantur? 'quid ergo? hoc tibi sumis,' dicet fortasse quispiam, 'ut, quia tu defendis, innocens iudicetur?' ego vero, iudices, non modo mihi nihil adsumo
Abbreviated transcription (Latin):
ies fuisse. qmͣ his temꝑib et periculis quib pene oppressa est. R.P. Quis
non de cõmumi salute aꝑtissime. quis non fortissime. quis nõ constantissiẽ
sensit. Neq ego precipue de consularib disputo. Nam hec et hominũ
ornatissimoꝵ qui pretores fuerũt. et inuu̾si senatus cõmuiis est laus. ut
constet post hominũ memoriam nũqmͣ in illo ordine plus iurtutis plus
de his tantũ mmihi dicendum putaui. qd̃ satis eẽt ad testandã memoriam
om̃ium. neminẽ esse ex illo honoris gradu qui non omĩ studio. uirtute. auc¬
toritate incubuerit ad.R.P. conseruandam. Sed quid ego Catilinam non
laudaui: quid reo Catiline consul non affui: qui cestimoniũ de coniuratiõe
dixi in alios. Adeo ne uobis alienus a santate. Adeo oblitus constancie
mncȩ. Adeo ĩmemor rerum a me gestarũ esse uideor ut cum consul bellũ

Expanded text:
ris fuisse quam his temporibus et periculis quibus paene oppressa est res publica? quis ris fuisse quam his temporibus et periculis quibus paene oppressa est res publica? quis non de communi salute optime, quis non fortissime, quis non constantissime sensit? neque ego praecipue de consularibus disputo; nam haec et hominum ornatissimorum, qui praetores fuerunt, et universi senatus communis est laus, ut constet post hominum memoriam numquam in illo ordine plus virtutis, plus de his tantum mihi dicendum putavi quod satis esset ad testandam omnium memoriam, neminem esse ex illo honoris gradu qui non omni studio, virtute, auctoritate incubuerit ad rem publicam conservandam. sed quid ego? qui Catilinam non laudavi, qui reo Catilinae consul non adfui, qui testimonium de coniuratione dixi in alios, adeone vobis alienus a sanitate, adeo oblitus constantiae meae, adeo immemor rerum a me gestarum esse videor ut, cum consul bellum
Abbreviated transcription (Latin):
mam illam comurationẽ indicauit se audisse aliquid non credidisse. At
idem non affuit alio in iudicio cum adessent cȩteri. Si postea cognorat ip̃e
aliquid quod in consulatu ignorasset. ignoscendum est his qui postea mhil
audierunt. Sin illa res prima ualuit. non inuet̾ata qm recens debuit esse
grauior. Sed si tiuis paiens etiam in illa suspitiõe ꝑiculi sui cum humaĩ¬
tate adductus ad uocationẽ homĩs improbissimm sella curuli atq ornam̃tis
et sius et consulatus honestauit. quid est qmobrem consulares qui Cati¬
lie affuerunt reprehendãtur: At iidem qui aute hunc causam de cõiura
Atq ut de eorum constancia atq animo in.R. P̾. dicam quoꝵ tacita gra¬
uitas et fides de unoquoq loquitur. ueq cuiusqmͣ ornamẽta or̃onis deside¬
rat. potest quisqm dicere unqͣm meliores. fortiores. constantiores. consula¬

Expanded text:
mam illam coniurationem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at mam illam coniurationem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at idem non adfuit alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea cognorat ipse aliquid quod in consulatu ignorasset, ignoscendum est eis qui postea nihil audierunt; sin illa res prima valuit, num inveterata quam recens debuit esse gravior? sed si tuus parens etiam in ipsa suspicione periculi sui tamen humanitate adductus advocationem hominis improbissimi sella curuli atque ornamentis et suis et consulatus honestavit, quid est quam ob rem consulares qui Catilinae adfuerunt reprendantur? 'at idem eis qui ante hunc causam de coniuratatque ut de eorum constantia atque animo in rem publicam dicam quorum tacita gravitas et fides de uno quoque loquitur neque cuiusquam ornamenta orationis desiderat, potest quisquam dicere umquam meliores, fortiores, constantiores consula
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutem plurimũ. quam solam uidetis ip̃am ex ui sua naturaq
inqͣm hec auctoritas nr̃a quia a cȩteris comiuratõnis causis abstinui¬
appetimus aliquid. si cum cȩteri de nobis silent non eciam nosinetip̃i
tacemus. graue. Sed si ledimur. si accusaniur. si in iuidia uotamur profecto
conceditis iudices ut nobis libertatem retinere liceat. si muus liceat diginta¬
tem. Accusati sunt inio nonñe consulares. ut iam uideatur honoris amplis¬
si nonien plus iuidiȩ qm dignitatis afferre. Affuerunt inquit Catilie
illumq laudarunt. Nulla tum patebat. nulla erat cognita coniuratio. Pe¬
fendebant amicum. aderant supplici. uite eius turpitudinem in sũms eiꝰ
piculis non insequebantur. Qͥn etiam parens tius Torquate consul reo
te pocumiis repetendis Catiline fuit aduocatus. improbo hom̃i. ac supplici
fortasse. audaci. at aliqnͣdo amico. Cui cum affuit. post delatam ad eũ pri¬

Expanded text:
ad salutem vita plurimum, quam solam videtis per se ex sua natura ad salutem vita plurimum, quam solam videtis per se ex sua natura inquam, haec auctoritas nostra, qui a ceteris coniurationis causis abstinuiappetimus aliquid; si, cum ceteri de nobis silent, non etiam nosmet ipsi tacemus, grave; sed, si laedimur, si accusamur, si in invidiam vocamur, profecto conceditis, iudices, ut nobis libertatem retinere liceat, si minus liceat dignitatem. accusati sunt uno nomine omnes consulares, ut iam videatur honoris amplissimi nomen plus invidiae quam dignitatis adferre. 'adfuerunt,' inquit, 'Catilinae illumque laudarunt.' nulla tum patebat, nulla erat cognita coniuratio; defendebant amicum, aderant supplici, vitae eius turpitudinem in summis eius periculis non insequebantur. quin etiam parens tuus, Torquate, consul reo de pecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse audaci, at aliquando amico. cui cum adfuit post delatam ad eum pri
Abbreviated transcription (Latin):
questor. flectit libido. corrumpit spes. ĩfirmat metus. ut in tot rerũ
angustiis inhil uĩtati loci relinquatur. Uita .P̾. Sylle Torquate ex ea
queratur. nũ quȩ occultetur libido. num quod lateat facimis. nũ que
crudelitas. num quȩ audacia. Nihil erroris erit in causa nec obscuri
audietur. Nullum in hac causa testem timemꝰ. Nihil qm̃ꝙͣ scire.
uihil iudisse. nihil audisse arbitramur. Sed tũ si nhil uos . P. Sylle
fortuna mouet iudices. nr̃a moueat. Urã enim qui cum sũma elegan¬
cia. atq integritate iuxistis. hoc maxime interest. non ex libidĩe aut
simultate. aut leuicate testium causas honestorum hominũ ponde¬
rari. sed in magnis disquisitionib repentinsq periculis uitam umꝰ¬
cuiusq esse testem. Quam uos iudices nolite armis suis spoliatam
arcem bonorum. Obstriute ꝑfugia nproboꝵ. Ualeat ad penam et

Expanded text:
quaesitor, flectit libido, corrumpit spes, infirmat metus, ut in tot rerum quaesitor, flectit libido, corrumpit spes, infirmat metus, ut in tot rerum angustiis nihil veritati loci relinquatur. vita P. Sullae torqueatur, ex ea quaeratur num quae occultetur libido, num quod lateat facinus, num quae crudelitas, num quae audacia. nihil erroris erit in causa nec obscuritssima debet esse, audietur. nullum in hac causa testem timemus, nihil quemquam scire, nihil vidisse, nihil audisse arbitramur. sed tamen, si nihil vos P. Sullae fortuna movet, iudices, vestra moveat. vestra enim, qui cum summa elegantia atque integritate vixistis, hoc maxsimultate, aut levitate testium causas honestorum hominum ponderari; sed in magnis disquisitionibus, repentinisque periculis vitam uniuscuiusque esse testem. Quam vos, Iudices, nolite armis suis spoliatam, arcem bonorum, obstruite perfugia improborum; valeat ad poenam et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm qui arbitretur illis inclusis in. R.P. pestib diucuis hec stare potu¬
isse. Itaq eos ad ꝑficiendum scelus sed ad luendas. R. P. penas. furiȩ que¬
dam incitauerunt. In hunc gͥ gregem uos nunc .P. Syllam iudices. ex
his qui cum hoc uiuũt atq uxerunt honestissimoꝵ hominũ gregib
reicietis. Ex hoc hominũ numero. ex hac familiari dignitate ni ĩpi¬
orum ꝑtem atq in parricidarum cędem & numerũ transferetis. Ubi
erit igitur illud fortissimũ presidum pudoris. Quo in loco nobis uita
ante acta proderit. Quod ad tempus existuatioĩs parte fructus reser¬
uabitur. si in extremo discrimine ac dimicatõne fortune deserit. si non
aderit. si mhil adiuuabit. Questiones nobis seruoꝵ ac tormenta accu¬
sator nunitatur. In quib qmͣꝙͣ iul ꝑiculi suspicamur. tũ illa torm̃ta
gubernat dolor. moderatur natura ciuusq cum animi tũ corꝑis. regit

Expanded text:
quam qui arbitretur illis inclusis in re publica pestibus diutius haec stare potuquam qui arbitretur illis inclusis in re publica pestibus diutius haec stare potuisse. itaque eos non ad perficiendum scelus, sed ad luendas rei publicae poenas Furiae quaedam incitaverunt. in hunc igitur gregem vos nunc P. Sullam, iudices, ex his qui cum hoc vivunt atque vixerunt honestissimorum hominum gregibus reicietis, ex hoc amicorum numero, ex hac familiarium dignitate in impiorum partem atque in parricidarum sedem et numerum transferetis? Vbi erit igitur illud firmissimum praesidium pudoris, quo in loco nobis vita ante acta proderit, quod ad tempus existimationis partae fructus reservabitur, si in extremo discrimine ac dimicatione fortunae deseret, si non aderit, si nihil adiuvabit? quaestiones nobis servorum accusator et tormenta minitatur. in quibus quamquam nihil periculi suspicamur, tamen illa tormenta gubernat dolor, moderatur natura cuiusque cum animi tum corporis, regit
Abbreviated transcription (Latin):
auditi sceleris exarsit. Nolite iuidices arbitrari hominũ illum ĩpetũ
& conatum fuisse. Neq enmulla gens tam barbara aut tam iui¬
manis unqm fuit. in qua non modo tot. sed unus tam crudelis hostis
patrie sit inuentus Belue quędam ex portentis immanes ac fere for¬
ina hominũ in duce extiterũt. Perspicite eciam atq eciam iudices in¬
hil enim est. quod in hac causa dici posset uehemencius. penitus ĩ¬
trospicite Catiline. Antonii. Cethegi. Lentuli cȩtõriunq mentes.
Quas uos in his libidines. que flagicia. quas turpitudines. quantas¬
audacias. qm incredibiles furores. quas notas sçelerum. quȩ iudicia par¬
ricidiorum. qnͣtos aceruos facinorum repietis: Ex magnnis et diuturins
et iam desꝑatis. R.P. morbis ista repente uis erupit. ut ea confecta et
eiecta conualescere aliqnͣdo & sanari ciuitas possit. Neq enim est quis¬

Expanded text:
auditi sceleris exarsit. nolite, iudices, arbitrari hominum illum impetum auditi sceleris exarsit. nolite, iudices, arbitrari hominum illum impetum et conatum fuisse—neque enim ulla gens tam barbara aut tam immanis umquam fuit in qua non modo tot, sed unus tam crudelis hostis patriae sit inventus—, beluae quaedam illae ex portentis immanes ac ferae forma hominum indutae exstiterunt. perspicite etiam atque etiam, iudices,—nihil enim est quod in hac causa dici possit vehementius— penitus introspicite Catilinae, Autroni, Cethegi, Lentuli ceterorumque mentis; quas vos in his libidines, quae flagitia, quas turpitudines, quantasaudacias, quam incredibilis furores, quas notas facinorum, quae indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum reperietis! ex magnis et diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset; neque enim est quis
Abbreviated transcription (Latin):
merentem. demissũ. afflictumq iudit: Quis unqͣm est suspicatus
hunc magis odio qmͣ pudore hominũ aspectum lucemq uitare: Iu
cum multa mintamenta urbis & fori ꝓpter summa studia amicorũ
quȩ tamen ei sola in malis restiterunt ab fuit ab oculis ur̃is et cum
lege retineretur. ip̃e se exilio pene mulctauit. In hoc uos pudore uidi¬
cui et in hac uita. tanto sceleri locum fuisse creditis: Aspicite ipsũ.
carissima. Nos ne amicos tales uiros tam cupidos sui. ꝑ quos res eiꝰ
secunde quondam erant ordinatȩ. nũc subleuãtur aduerse crudelis¬
simȩ pire uoluit : ut cum Lentulo & Catilina & Cethego fedissimã
cadit in hos mores. uon in hunc pudorem. non in hauc uitã. uon
in hunc hominẽ ista suspicio. Noua quędam illa ĩmanitas exorta
est. incredibilis fuit. ac singularis furor ex multis ab adolescentia
collectis ꝑditorum homimũ uiciis. repente ista tanta importunitas in¬

Expanded text:
maerentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus maerentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus hunc magis odio quam pudore hominum aspectum lucemque vitare? qui cum multa haberet invitamenta urbis et fori propter summa studia amicorum, quae tamen ei sola in malis restiterunt, afuit ab oculis vestris et, cum lege retineretur, ipse se exsilio paene multavit. in hoc vos pudore, iudices, et in hac vita tanto sceleri locum fuisse credatis? aspicite ipsum, er Sullae carissima; hosne amicos, talis viros, tam cupidos sui, per quos res eius secundae quondam erant ornatae, nunc sublevantur adversae, crudelissime perire voluit, ut cum Lentulo et Catilina et Cethego foedissimam cadit in hos mores, non in hunc pudorem, non in hanc vitam, non in hunc hominem ista suspicio, nova illa quae dam inhumanitas exorta est: incredibilis fuit ac sinconlectis perditorum hominum vitiis repente ista tanta importunitas in
Abbreviated transcription (Latin):
potuit tempori tribuatis. quod fecit ip̃i. Quid reliquam constanciã uite
cõmemorem : diguitatem. liberalitatẽ. moderationem in priuatis rebus.
splendorem in publicis. quȩ ita a fortuna deformata sunt. ut tauien a¬
natura inchoata compareant. Quȩ donus. quȩ celebratio cotidiana. q̃
familiaris dignitas. quȩ studia auncoꝵ. quȩ ex quoq ordine multitu¬
do. hec diu multum et multo labore quesita. una eripuit hora. Accepit
P. Sylla iudices uulnus uehemens et mortiferum. uerũtamen eiusmõĩ
qd̃ uidẽtur eius uita et natura accipere potuisse. Honestatis et dignita¬
tis habuisse minis magnam iudicatus est cupiditatem. Quam si nẽo
alius habuit in consulatu petendo. cupidior iudicatus est hic fuisse qm̃
ceteri. Sin eciam in aliis non nullis fuit iste consulatus amor fortuna
in hoc fortasse fuit grauior ꝙͣ in ceteris. Postea uo̾ quis. P. Sillam insi

Expanded text:
potuit, tempori tribuatis, quod fecit, ipsi. Quid reliquam constantiam vitae potuit, tempori tribuatis, quod fecit, ipsi. Quid reliquam constantiam vitae commemorem? dignitatem, liberalitatem, moderationem in privatis rebus, splendorem in publicis? quae ita a fortuna deformata sunt, ut tanatura inchoata compareant. quae domus, quae celebratio cotidiana, quae familiarium dignitas, quae studia amicorum, quae ex quoque ordine multitudo! haec diu multumque et multo labore quaesita una eripuit hora. accepit P. Sulla, iudices, volnus vehemens et mortiferum, verum tamen eius modi quod videretur huius vita et natura accipere potuisse. honestatis enim et dignitatis habuisse nimis magnam iudicatus est cupiditatem; quam si nemo alius habuit in consulatu petendo, cupidior iudicatus est hic fuisse quam ceteri; sin etiam in aliis non nullis fuit iste consulatus amor, fortuna in hoc fuit fortasse gravior quam in ceteris. postea vero quis P.Sullam nisi