comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃ unu substituerat. Uius exillis cui
ñerat. quisqua substitut᷑. ⁊ excet̾s ait̃
uiuo patre samillias decesserat. partẽ cͦ
nemoerat subsututus. ad substitutũ quo
ꝑtinere. ofilius casellius respołunt quoꝵ¬

Expanded text:
s ille, cui non erat quisquam substitutus, et ex ceteris alter uiuo patre familias decessera‹n›t. partem, cui nemo erat substitutus, ad substitutum quoque pertinere Ofilius Cascellius responderunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tea ꝙfilius extraneis ñ debit sic̃ crescere aͥ
substituto datalegita. siꝑbõꝵ possefsicẽ
plus ad filiũ ꝑueniss. q̃madmnodũ ⁊ ip̃e si¬
ylius plus exceptis deb̾et. hisc̾ sequens ẽe exi¬
to plures gͣdus ħedũ factͣ. ut puta. Su lle
hes nerit. ille h̾esesto ⁊ deinceps plures. ut
nouissimoloco insubsiqdĩ. uł ẜuũ necessa¬

Expanded text:
 filius extraneis non debuerit. sic et crescere a substituto data legata, si per bonorum possessionem plus ad filium peruenisset, quemadmodum et ipse filius plus exceptis deberet. his consequens esse exito plures gradus heredum facere, puta: 'si ille heres ‹non erit, ille heres› esto', et deinceps plures, ut nouissimo loco in subsidium uel seruum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
tes inpubes haberat. s⁊ att̾ũ eoꝵ inpotesta¬
te alt̾pm ñ. ⁊ uelet uirũq ex equis partib
ħedem hr̃e. ⁊ siquis exhis impubes decessiss
ad alt̃m partem eius tnͣfferres ex ꝯsilio labo¬
nis. o filii caselli trebatii eum q̃ in potestate
habebat solum ħidem fec̃. ⁊ abeo alũdimi¬
cliã partẽ ħeclitatis. cũ insua tictelã ueniss:¬
 legau̾it. Quod sihis ꝗ in potestate sua cẽt i

Expanded text:
es habebat, sed alterum eorum in potestate, alterum non, et uellet utrumque ex aequis partibus heredem habere et, si quis ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labeonis Ofilii Cascellii Trebatii eum quem in potestate habebat solum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legauit: quod
Abbreviated transcription (Latin):
Niam.xxxii. trinepos comph. toudem
timeptis. ab nepote enim num̾usquad¬
duas significante. ꝓnepote. quatuor abn¬
epote .uiii. at nepote sexcdecim. his acced¬
unt. trinepos trineptis. una ex hac nepo¬
te nata. altera ex atnepte. ꝑsingulos autẽ
gradus ideo geminatiofit. quiamaribus
adinuntur femine. exquib proximusꝗs¬
q ꝓgenitus ẽ. mumerabuntur. sic. filiuᷤ
nepos. pronepos. abnepos. atnepos time¬
pos. Item trineptis. ¶ filianepos ꝓnepos
abnepos. atnepos. ĩrmepos. It̾ trmeptisfi

Expanded text:
nta duo trinepos complet, totidem trineptis. Ab nepote enim numerus quadduas significante, pronepote quattuor, abnepote octo, adnepote sedecim: his accedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, altera ex adnepte. Per singulos autem gradus ideo geminatio fit, quia maribus adiciuntur feminae, ex quibus proximus quisque progenitur, et numerabuntur sic: filius – nepos – pronepos – abnepos – adnepos – trinepos – item trineptis filia – nepos – pronepos – abnepos – adnep
Abbreviated transcription (Latin):
tatem restituere iduidetur rogatus rediłc.
quot fuit hereditauis. Fructus autem
nõ hereditatis s ip̃is reb accepto ferũtur.¬
¶ Silegatum sit hrdirelictum. ⁊ rogatussit
portionem hrditatis restituere. id solum
nõ debe eum restuuere: ꝙ achoherede ac¬
cepit. Cet̾um ꝗ a semeupsõ ei relictumẽ.
cus decreun.
ẽ.si adiectum sit. rogo. dos filio tuo. faciãq
golutii. titu hereditatem meamcũtitio
parcians: ex senatus consulto trebelliano

Expanded text:
tatem restituere, id uidetur rogatus reddere, quod fuit hereditatis: fructus autem non hereditati, sed ipsis rebus accepto feruntur.Si legatum sit heredi relictum et rogportionem hereditatis restituere, id solum non debere eum restituere, quod a coherede accepit: ceterum quod a semetipso ei relictum est, cus decrevit.est, si adiectum sit: "rogo des filio tuo faciasque, go, Luci Titi, hereditatem meam cum Attio partiaris". ex senatus consulto Trebelliano
Abbreviated transcription (Latin):
eisqi heditatẽ restir uisserit. ⁊ ĩstitutus
Pes suspectã heaitatẽ dixerit. utadire eã
Fuerit. ei q beditas restituat᷑. Icẽ fuãdũẽ ĩ
sipmoleco scͥptꝰ te siteraret adire Reclita¬
tẽ. nulla dificultaᷤ. Ha siposteriores qͦq
lib̾os seeẽ dicent. ⁊ ei restetui heditatt̃ ce¬
siterent ansoluẽdosit ħeditasrom̃ib lib̾is
factis restitui d̾beret. apud p̃torẽ q̃rert᷑
ãbsente aut̃ pͥmo. seq̃ns desiderat adire

Expanded text:
eisque hereditatem restitui iusserit et institutus heres suspectam sibi hereditatem dixerit, ut adire eam fuerit, eique hereditas restituatur. idem servandum in itatem, nulla difficultas erit. nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an solvendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri
Abbreviated transcription (Latin):
Daulꝰ. Sisociꝰħes ĩstitutꝰ sit ex asse ⁊
ẜuo cõmum leget᷑ pure sinelib̾tate.
ħ legatũ ñ ꝯstitit. plane suboditicẽ
ei utilit̾ ⁊ sine lib̾tate legabit᷑. qm
Quare ⁊ ia ĩstitui ĩe ^ sib̾tate. ut alienꝰ
sccio ħede scͥpto poterit. qr ⁊ ꝓͥus cũdño

Expanded text:
um Si socius heres institutus sit ex asse et servo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legabitur, ququare etiam heres institui sine libertate ut alienus socio herede scripto poterit, quia et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstituto. Scdõ exocto. Sit̾ciꝰ ex residua
parte. ułnulla portioĩs factam̃tiõe hħes¬
N instituat᷑. qͥnͣq uncias heditãtis t̾ciꝰ ha¬
bebit ĩuigĩti qͣttuor Et enĩ partes hedi¬
tate distributa. t̾cic ratio calculi. uelu¬
ti extetẽ partib ĩstituto. qͥq u̾cias
qͦcasu eueñ. Ut ⁊ ẜuus cũ lib̾tate hes
existat. ⁊ p̾t̾ea aliꝰ ħes adiciat᷑. ueluti roĩcẽ¬
si fuuocũ lib̾tate ħede ĩstituto. ita ad¬
iectũ sit. Simͥ stichus ħeserit. ł c̃ ttiꝰ
qͦcp hesesto. Nã titiꝰ antequã stichus
ex testam̾̃to ħes extit̾it hes ẽẽ ñ põt.ł
iectꝰ efficere. ut qͥ semł ħes extitit. des¬

Expanded text:
instituto, Secundo ex octo, si Tertius ex residua parte uel nulla portionis facta mentione heres instituatur, quinque uncias hereditatis Tertius habebit: in uiginti quattuor etenim partes hereditate distributa Tertio ratio calculi ueluti ex decem partibus instituto quinque unciascasu evenit, ut et servus cum libertate heres exsistat et praeterea alius heres adiciatur: veluti si servo cum libertate herede instituto ita adiectum sit: "si mihi Stichus heres erit, tunc Titius quoque heres esto": nam Titius, antequam Stichus ex testamento heres exstiterit, heres esse non potest, iectus efficere,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ luppũbritãnie p̃sidẽ cõpbata ẽ. Et me¬
ritoꝯstat enĩ unũxẽ restam̃tũ. lic⁊ due sĩt
hedetates. usqs ad̃o ut quosquis sibi fac̃ ne¬
cessarios. eostẽ ⁊ filiosac̃ ⁊ postumũ suũ ⁊¬
i filio ĩpuberi. possit qͥs substitue̾. ¶ d siqͥs
ita fuerit testatꝰ. Si filiꝰ m̃s ĩtquartũ deci¬
mũãriũ decesserit. señis ħos esto. deinde
filiuis hes esto. ual substitutio. lice ꝯu̾sa o
scͥpta. filii testam̃tũ fecent.S ⁊ sutascͥe

Expanded text:
niae praesidem comprobata est, et merito: constat enim unum esse testamentum, licet duae sint hereditates, usque adeo, ut quos quis sibi facit necessarios, eosdem etiam filio faciat et postumum suum filio impuberi possit quis substituere. Sed si quis ita fuerit testatus: "si filius meus intra quartum decimum annum decesserit, Seius heres esto", deinde: "filius heres esto", valet substitutio, licet conversa scriptura filii testamentum fecerit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ¶ orib ntductũẽ. ut qͥs lib̾is ipu¬
bib testam̃tũ fac̾e̾ possit. donec ma¬
sculi ad quattuorceti annos ꝑueniant.
fẽmine acelucdeti. Qd̾ sic erit acerpiẽdũ.
sisint in potestate. Cet̾ũ emancipatis
ñ possumꝰ postu plane possumꝰ. nepoti¬
brctiã posumꝰ. ⁊ ce inceps. Siqui recã̾u¬
riñsũt ĩ patͥs potestate s sieos pat̾ p̃ce¬
r̾a tant. ita demũ substitui eispõt. Si ħedii
ĩstituti sint. uł exħe dati. ita enĩ per
legẽ ułlcã succedẽdõ. ñ rũpũt testam̃tũ
Nam si pͥncipale ruytũ sit testam̃tũ. ⁊
pupillare euanuit S siextraneũ qͥs in
puberẽ hedẽ scͥpserit. pot̾it ei suͣstituere. si
⁊ mõ eũ ĩ locũ nepotis adoptauerit. uł at¬
rogauerit filio p̃derẽ. ¶ Quisqͥsaut̃ ĩ¬
puberi testam̃tũ fac̃ sibi quo debe
faceͣ. Cet̾ũ sclifilio ñ pot̾it. n forte mlle

Expanded text:
oribus introductum est, ut quis liberis impuberibus testamentum facere possit, donec masculi ad quattuordecim annos perueniant, feminae ad duodecim. quod sic erit accipiendum, si sint in potestate: ceterum emancipatis non possumus. postumis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis potest, si heredes instituti sint uel exheredati: ita enim post legem Uelleam succedendo non rumpunt testamentum: nam si principale ruptum sit testamentum, et ppuberem heredem scripserit, poterit ei substituere, si modo eum in locum nepotis adoptaverit vel adrogaverit filio praecedente. Quisquis autem impuberi testamentum facit, sibi quoque debet facere: ceterum soli filio non poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit sihĩclis facto minores idoi¬
Itus factieeñt legatum recte oesrocrare
quod obeamrem oiminutum scitem
quero quodistat hoc ͤ gatum abufufr¬
ue tu respondit exhii que supra respon¬
sam eeñt intelli  differenti am tg iua¬

Expanded text:
respondit, si heredis facto minores reditus facti essent, legatarium recte desiderare, quod ob eam rem deminutum sit. item quaero, quo distat hoc legatum ab usu fructu. respondit ex his, quae supra responsa essent, intellegi differentiam. 39 I
Abbreviated transcription (Latin):
e tũ leg^ erat. ⁊ cumͥ uti fruiq desisset fi¬
 deihr ciin testitor commisit. uticis
funoum clarent lutiotitiołset stichu s ꝑ¬
tẽsto suo euisdem furtor pͥctatem. nepoti s¬
b surs legauit. ⁊ hr̃des stichi extest̾o cursut
legata rusꝰ nepotib cum fugidũ tradior¬

Expanded text:
tus et, cum is uti fruique desisset, fidei heredum testator commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
b tur funcoum uenire. seceum simpnia
fi inciua nutricib surs futͥret᷑ redditũ
isuicius etian ao ad partem test̾iita adiec̃
partes usus fructus fundi nutrices. ex
ttoei comissopetere possunt. quamuiᷤᷤ
curator ei receptussit quem uire dare ñ
suam confirmasĩt. Idigͥ cuiq oedisĩc ut
ci natrices un acum alumpnoreddi  toi¬
duicesimo it digestorum Uxoriusũ
fructũ uille legauit inquinqueniuor
adie mortissut aicinde hec uerba adiecit
⁊ ꝑactoquinquennio cumcius usus fruc¬
tus et desierit llceum fundum. ult. xilł
libertis dariuolo. Quesitum est cum u¬
xor intra quin quẽniurm decesẜit. an
lib̾tis ꝓͥctatis petitioiam anucro. Inple¬
to. quinquennio . sunoram conpetat.
qui aꝑ acto quinquenio testator ꝓͥctatr̃
legauerit.Iespõclit po̾t cõpletũ ꝗnq̃ nũ¬

Expanded text:
um uenire, sed cum Sempronia et Maeuia nutricibus suis frueretur reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecitpartes usus fructus fundi nutrices ex fideicommisso petere possint, quamuis curator ei receptus sit, quem iure dare non suam confirmasse: id igitur cuique dedisse, ut et nutrices una cum alumno redituicesimo secundo digestorum.Uxori usum fructum uillae legauit in quinquennium a die mortis suae, deinde haec uerba adiecit: 'et peracto quinquennio, cum eius usus fructus esse desierit, tunc eum fundum illi et illi libertis dari uolo'. quaesitum est, cum uxor intra quinquennium decesserit, an libertis proprietatis petitio iam an uero impleto quinquennio competat, quia 'peracto quinquennio' testator proprietatem legauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
abol. Cumita legatum eẽt fructus ãmu¬
os fundi corneliam publio memodo lego
ꝑinde putat accipiendũ eẽ labeo acsiu¬
sus fructus funcli similiter eẽt legatꝰ.¬
cͣequia hecmens fuisie testatoris uiꝰdea

Expanded text:
.Cum ita legatum esset: 'fructus annuos fundi Corneliani Publio Maeuio do lego', perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris uidea
Abbreviated transcription (Latin):
lis froei comissa inhecuerbadedit. lib̾t
libtab quemeis ⁊ quos incodicillys ma¬
mariuiolui ͤ ab lo. uit qui abhis portło eiꝰ¬
um ꝑtineat post euius nomi sum dece ᷤᷤ¬
sum adrempublicam arclatat tensi ñ si¬
ꝑtinere uolo hoc amplius lib̾ris lib̾ra¬
b ꝙ habitat sonc̾at indõmo quamdiu
quib uticon suc̾uuĩt habͣ ͭt ⁊ quã domum
post mortem eoꝵ aditin publicam ꝑtincre

Expanded text:
lis fideicommissa in haec uerba dedit: 'libertis libertabusque meis et quos in codicillis mamari uolui, dari uolo, ut qui ab his deum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium pertinere uolo. hoc amplius libertis libertabusque meis habitationes in domo, quamdiu quibus uti consueuit: habitet quam domum post mortem eorum ad rem publicam pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
quamquam sisubconditione quisfũ¬
dum legasset uiampure. autꝓparte
fundum purt. pod sub conditione ⁊
uiam sineconditione si peroente ea
legati diescossisr. ĩter itͥ rum uiefo.
itlegatum utresponsum est. cumal¬
ttri exuicinis qui fundum comunẽ:
habebant uiam sub conditione. alte¬
ripure legassi & pendente conditioe
decefsi̾ssetꝰ. quia alterius legatarui peso:

Expanded text:
is fundum legasset, uiam pure, aut pro parte fundum pure, pro parte sub condicione et uiam sine condicione, si pendente ea legati dies cessisset, interiturum fore uiae legatum: ut responsum est, cum alteri ex uicinis, qui fundum communem habebant, uiam sub condicione, alteri pure legasse‹t› et pendente condicione decessisset, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
urocantur: Respondit utorri. ¶¬
dicillis itaseͥpsit negioium uium oi¬
onem lib̾tos ineos. scaes ciinfirmos. pec̾¬
to inlocis in quib nũcagunit. sene sec¬
re pariamini. Quero an exhoc capite
ubtiscipra scriptiᷤ fioci comisso fract̾
locorum inquib morantur. rccipe
debeant. cum aliaque eis specialiter
legata sunt si ne controuersiacõse

Expanded text:
respondit uideri.Codicillis ita scripsit: 'Negidium Titium Dionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum alia, quae eis specialiter legata sunt, sine controuersia conse
Abbreviated transcription (Latin):
gelit h̃cliseẽ electionem ũt᷑rũ rerum an
ttestimãcionis usũfructum. p̃stare uelit.¬
hͣtẽ quesitum⁊ tributa p̃terea que uł p̃
diis aut mouentib deberi ⁊ relline¬
tesse est. aneximendasint. exquanti¬

Expanded text:
rum rerum an aestimationis usum fructum praestare uellet.Item quaesitum est, tributa praeterea, quae uel pro praediis aut mouentibus deberi et reddi necesse est, an eximenda sint ex quanti
Abbreviated transcription (Latin):
nuad̾cecm. filiꝯ funoos sibi adhr̃de
scdm matris uoluntatẽ traditos loca¬
uitꝰ Quesitum est defuncto eo reliqua
colõnorum utrãncadhrdes filii fruᷤ¬
tuatii. anuero adhr̃dem scie testatr¬
bis ꝑtoitant. ⁊ espondit nichilꝓpe¬

Expanded text:
nua decem: filius fundos sibi ab herede secundum matris uoluntatem traditos locauit: et quaesitum est, defuncto eo reliqua colonorum utrumne ad heredem filii fructuarii an uero ad heredem Seiae testatricis pertineant. respondit nihil p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc amplius alm̃itoꝵ nomine in ãnos
sirgłos quo adiuuent singłis. x quesits̃
est utrum oĩb manu missis alim̃ta d̾¬

Expanded text:
 hoc amplius alimentorum nomine in annos singulos quoad uiuent singulis decem'. quaesitum est, utrum omnibus manumissis alimenta de
Abbreviated transcription (Latin):
bi est uerboꝵ ambiguitas ua
⁊ ꝙ actum est uelutiꝰ stichum stipuler
re biĩs idagendum est ut quã tutissimo
gio ꝑrĩt cum explorari non possit uirũ
naufragio ꝑient pnorem filium ne.¬
catum esse intelbgiturꝑ lor
elsusꝰ Quẽ heredi meo ixero uelle
me liberum esse lib̾esto cuidare dãpnas
sit heres m̃s clixero ei heres m̃s dare dã¬
nas esto testatoris uoluntas si ꝗbdamł
argum̃tis apparebit dequo dixerit ad mi

Expanded text:
bi est uerborum ambiguitas, ualet quod acti est, ueluti cum Stichum stipuler es.Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo gio periit: cum explorari non possit, uter naufragio periit, priorem filium necatum esse intellegitur. 24 um. 'Quem heredi meo dixero uelle me liberum esse, liber esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo dixit, adi
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾ᷤ soe̾s solnẽto nõ fuisse cũ acciꝑent᷑. s it¬
agistratib ut dooeant aos soluẽ do finisse.¬
¶ Griuilegiũ. inbõis magistratus pupillus
nõht.s cũ cetis creditoi̾b. partẽ habiturus ẽ.
Sagẽ aũtentioẽm. magistratus sicoporti.
intpupilli suus. autpupillus ip̃e si fã põt.¬
siliua fõe aũfinemio ẽ. ꝯmipulet᷑. suns publi¬
cus. stipularideret. rẽsalua fõe pupillo. aut
c̃te ip̃e magistratus planeu̾ suus publicus.
Ripemagistratus. stipulatur dicẽdũẽ. utĩ¬
lẽ accicem pubillodandã. ¶Si filius. f. fu¬
it magisiritus. ⁊ cam̃ prpilloñcuãuit. ant

Expanded text:
fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse. Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli seruus aut ipse pupillus, si fari potsaluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi seruus publicus uel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius familias fuit magistratus et caueri pupillo non curauerit
Abbreviated transcription (Latin):
ditiõe quã inictã putauit acuit. anpos¬
sit acquirere heditatẽ. ꝯsequẽs ẽ dicere
posse cũ acdire. maxime cũ her suspicio
nichil ei offucrit. nec ꝑiculũ aitulerit
faciliusquisamiitet. Siquis pureĩsti¬
tutus yritauit se sub c̃olit institͣũ. ꝯ
bat. Nã ĩnulio hec suspicio o ffuit.
portio. idedico.⁊si fuuis farluias ut ẜ¬
nus iusm dñi uł patris adiͤrint ħecli¬
q̃tatẽ. moxemãcipatꝰ uiꝰ manumussir

Expanded text:
dicione, quam iniectam putauit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspicio nihil ei offuerit nec periculum adtulerit. facilius quis admittet, si quis pure institutus putauit se sub condicione institutum bat: nam in nullo haec suspicio offuit. 3portio. idem dico et si filius familias uel seruus iussu domini uel patris adierint hereditatem, mox emancipatus uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ eẽ. ad huc adiribeditas ñ põt singe
obste tͥ ces dicẽ . quid si r̃e putet sorus si
tiens ꝯcurrit cũ uerilãte. S ⁊ si m̾ imu¬
suũ hedẽ certũ ẽ exane hedẽ ẽẽ.⁊ s putat
eẽ p̃gnãtt̃ mulierẽ que ñ ẽ iͥgnãs. Quid
siunũ inut̾o hãt an exparte cdimicliaũt
hes: siue institutũ postumũ ꝓponias si¬
ue intestatũ patrẽ cecessisse ꝙ exestum¬

Expanded text:
tem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? sitiens concurrit cum ueritate. Sed et si ipsa muSuum heredem certum est ex asse heredem esse, etsi putat esse praegnatem mulierem, quae non est praegnas. quid si unum in utero habeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? qu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ refert. putasse erũ sicuti cũ uacuoutõ
suus exasse ħes ẽ ita ⁊ cũ uriũ gerit. nc̃o¬
ꝑ naturã humari ẽ ꝯlitionis aliũ
partũ foriare põt. ꝙ quidẽ post certũ
tp̃s ꝯceptioĩs eueni̾et. exparte dimiclia
⁊ ignorantẽ fore ħedẽ ñ ex quarta. ut
iuił putat Eciẽntia aut̃ uł oppinuo
si filius familias uł ẜuus instituti sũt
uirũ ip̃oꝵ ancdr̃a. uł patris accipic̃da
sit. Finge patrẽ putasse u̾gnãtẽ fuiũ
certũ eẽ. fingere ⁊ sic adirean acꝗrat
heclitatẽ puto acqiurere. s ꝯͣ ñ acquire¬

Expanded text:
 refert: putasse enim, sicuti cum uacuo utero suus ex asse heres est, ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alium partum formare potest quod quidem post certum tempus conceptionis eueniet, ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quarta, ut Iulianus putat. Scientia autem uel opinio, si filius familias uel seruus instituti sunt, utrum ipsorum an domini uel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat hereditatem? puto adquirere: sed contra non adquire
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet excadẽ hecditate quicquã ꝯsequi. set
marcellus elegantur distĩguit multũ ĩt̾ et̃
utrum exasse suiͣt institutus patͥs testam̃to.r
aniexparte. ut siex parit potuerit sine mctu
remota patͥs suc cessic̾e in pub̃is ħeditatt̃ ã

Expanded text:
non debet ex eadem hereditate quicquam consequi. sed Marcellus eleganter distinguit multum interesse, utrum ex asse fuerit institutus in patris testamento an ex parte, ut, si ex parte, potuerit sine metu remota patris successione impuberis hereditatem a
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Hr̃s institutus siputet cestatorẽ
uiue: quauis iã cefrũctus sit. acdire ħer¬
clitatẽ ñ põt. S ⁊ siscit se hedẽ institu¬
tũ. s utrũ pure ansublit̾ ignoret. ñ
por̃it adire Heclitatt̃. licet pure hes
institutus sit. ⁊ sub ꝯlit̾ licet paruent
certus sit. pat̾ samilias arisilius fami

Expanded text:
s institutus si putet testatorem uiuere, quamuis iam defunctus sit, adire hereditatem non potest. Sed et si scit se heredem institutum, sed utrum pure an sub condicione ignoret, non poterit adire hereditatem, licet pure heres institutus sit, et sub condicione licet paruerit certus sit, pater familias an filius fami
Abbreviated transcription (Latin):
Dõp̃.. Si exsua parte dñs uł pat̃ ad¬
ierit. necessariũ ẽ uissũ ut filius uł
euus coh̾edes adeant.
:se abstinuit. alt̃ postea quã pnor abstinu¬
it inmiscuit se. diceclũc̃ hũc ni posse recusa¬
re quominus tota honera heclitaria fube¬
at. qui erũ scit. aut scire potuit illo absti¬
nẽtẽ se norierib fore inplicitũ caꝯlitiõe
acdire uicetur.

Expanded text:
. Si ex sua parte dominus uel patre adierit, necessarium est iussum, ut filius uel seruus coheredes adeant. se abstinuit, alter posteaquam prior abstinuit immiscuit se, dicendum est hunc non posse recusare, quo minus tota onera hereditaria subeat: qui enim scit aut scire potuit illo abstinente se oneribus fore implicitum, ea condicione adire uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
potestare ex aͣsse emancipato extriente ħrde
tantem. patriuntiam. ablaturum. ¶ Si
pat̾ emancipatus exheredatus sit nepotib
ex eo p̃teritis quierant in potestate retenti
nepotes ad mituntur ab surdum enim est

Expanded text:
potestate ex besse, emancipato ex triente herede potestate ex besse, emancipato ex triente herede tantem, patri unciam ablaturum. Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est
Abbreviated transcription (Latin):
quib bonorum possonem p̃cortor pollice¬
turmpotestate parentis cum moritur.
noir fuĩt ei lib̃is ꝙ quosineiusd̾ famiuaba.¬
buit. si ad eos ħrditas suo nomine pͣtinebit.
neqꝙ notam ex heredationis meruerunt. bõrũ
possd̃ eius partis c̾ati. que ad cum ꝑtin̾et sim
potestate ꝑmansiss. itaut ex ea parce dii¬
diam relimquameuis lib̾i hisquidum tax
at uõa suaconferet:¶Hoc edictum equissi.¬
mumẽ. ut neq emancipatus solus ueniat.⁊
excludat nepotos inpotestate manentos. ne¬
ꝙ nepotes iure potestatis. obiciantur patri
suo. ⁊ in adoptionem datus filius. ⁊ ħrs insti¬
tutus ad hoc edicium ꝑtinet. ut ei uingatur
Iungiuraut nepos patrisuo emancipato.
siue pat̾ pret̾itus sit. siue institutus ⁊⁊ hec erit
daffeñtia int̾ iadoptionem datum emanci¬
pacum. ꝙ in adoptionem quidem dato. nõ
alit̾ uingitur nisi instituto: ⁊ alio cõmutẽ¬
te eclictimiẽmancipato aũ siue sit institutꝰ
emancipatus. siuie sit pret̾itus. ¶Filius ĩ

Expanded text:
nem praetor pollicetur, in potestate parentis, cum is moritur, non fuerit, ei liberisque quos in eiusdem familia habuit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque notam exheredationis meruerunt, bonorum possessio eius partis datu‹r›, quae ad eum pertineret, si in potestate permansisset, ita ut ex ea parte dimidat bona sua conferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur iungitur autem nepos patri suo emancipato, siue pater praeteritus sit siue institutus. et haec erit differentia inter in adoptionem datum et emancipatum, quod in adoptionem quidem dato non alias iungitur nisi instituto et alio committente edictum, emancipato autem, siue sit institutus emancipatus siue sit praeteritus. Filio in
Abbreviated transcription (Latin):
descendamus. sic filius. nepos. ꝓnepos. abn¬
epos filius nepos. ꝓnepos. ab neptis. filius:
nepos proneptis. abnepos abneptis. simiłr
hee ꝑsone numerabuntur. ꝓpoĩta filia. ⁊ sic
fient sedecim. ¶ Quinto gradu persd̃ẽ conti¬
nentur .c. octognita. ł.l.xx. quatuor. atãuos
appellatio complectitur ꝑsdãs sedecim enum¬
eratione facta. tam ꝑmares quam ꝑ feminaᷤ.
utsi ad singulas ꝑsonas ꝑueniamus: pater.
auus. proauus. ab aius. attauus. pat̾ auirs.
proauus ab auus. attauus. pat̾ auus. pro¬

Expanded text:
descendamus sic. filiusneposproneposabndescendamus sic. filiusneposproneposabneptis filius neptis proneptis abnepos filius neptis proneptis abneptis similiter hae personae enumerabuntur proposita filia et sic fient sedecim. Quinto gradu personae continentur centum octaginta quattuor. atavus personas complectitur sedecim, enumeratione facta tam per mares quam per feminas, ut sic ad singulas perveniamus. pater avus proavus abavus atavus pater avus proavus abavia atavus pater avus pro
Abbreviated transcription (Latin):
rore amitinos amitinas. eos u̾o ⁊ easqui
queue exsororib nati nate ue sunt. con¬
sobrinos uotant. sicut trebatuis sub hac
appellatione nominum ꝑsõe cadunt
sẽclecim. he patrui filius. item filia bifariã
sicur supra num̃ antur.: nam patris mei
frat̾ eẽ pot̾. uł ex patre eodem aił etiamex
matre sola amite filius. Item filiã. mater¬
codem gradu sunt. s ⁊ frat̾ item soror. nepos¬
ue. ⁊ neptis. dupliciter accepti continebut
aliopatre eademcy matre nati neptisex filio¬
neptis ex filia eademq causa octoꝑsone ef¬
ficient᷑ ut alie octo accedant. Exsorore natoꝵ
nepotes neptes ꝙ ⁊ similit̾ numerant᷑. anob̾
fratͥs autem meinepos neptisꝙy mepatruũ
nepores neptesq: Itemmei int̾ se consobri¬
in sunt. ab nepos. abneptis. hiisunt ꝓnepo¬
tis ꝓneptis filnus filia nepotis. neptisue. ne¬
pos neptis. filii filieue. ꝓnepos ꝓneptis. ne
lia acceptis.Utad singulas ꝑsonas gradu

Expanded text:
rore amitinos amitinas: eos uero et eas, qui rore amitinos amitinas: eos uero et eas, qui quaeue ex sororibus nati nataeue sunt, conconsobrinos vocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam patris mei frater esse potest vel ex patre solo vel etiam ex matre sola: amitae filius, item filia: avueodem gradu s‹u›nt: sed et frater, item soror, neposue et neptis dupliciter accepti continebunt alio patre eadem matre nati neptis ex filioneptis ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum nepotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisue nepos neptis, filii filiaeue pronepos proneptis, neplia acceptis, ut ad singulas personas gradu
Abbreviated transcription (Latin):
duplici mõ intelligendos diximus: aut ꝓ
numerantur.. ¶ est enim proaui pat̾m
aut mat̾ni mat̾. Item ꝓaiue pat̾ne aut ma
terne mat̾. ¶Patruus magnus ẽ. sr̃ auis
auus. item fis cum duob modis intelligͥ¬
untur: quatuor ꝑsoãs hoc nomen ample¬
etitur. ut sit aui pat̾r. uł mat̾m frat̃. qui ł
mͥerit amita magna auunculus magnus
ẽ. auie frat̾. Quatiror ꝑsõe huic nominie¬
adem ratione subiecte sunt. michi que his
ẽ auumculus magnus. qui patri meo ul in¬
atri mee auunculusẽ. Materc̃a magna est.
auie soror. quatuo moĩs ⁊ ħ ob eandem c̃am
intelligitur: ẽaque matri mee uel patri me¬
o mat̾tera ẽ. michi mai̾tera magna uocat᷑¬
¶ Eodem gradui sunt. ⁊ illi qui uocantur fi̾.
aut sororib nascuntur. quos quidam ita
distinxerunt. ut cos quidem quiex fr̃ĩb
natrsunt fĩs patrueles. Item eas que ex ffĩ¬
b nate sunt sorores patrueles. ex fre ⁊ so¬

Expanded text:
duplici modo intellegendos diximus, aut prduplici modo intellegendos diximus, aut prnumeratur: est enim proaui paterni aut materni, item proauiae paternae aut ternae mater. patruus magnus est frater aui: qui auus, item frater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectitur, ut sit aui paterni uel materni frater, qui uel mihi erit amita magna auunculus magnus est auiae frater: quattuor personae huic nomini eadem ratione subiectae sunt mihique is est auunculus magnus, qui patri meo uel matri meae auunculus est. matertera magna est auiae soror: quattuor modis et haec ob eandem causam intellegitur: ea, quae patri meo uel matri meae matertera est, mihi matertera magna uocatur. eodem gradu sunt et illi qui uocantur fratruel sororibus nascuntur. quos quidam ita distinxerunt, ut eos quidem, qui ex fratribus nati sunt, fratres patrueles, item eas, quae ex fratribus natae sunt, sorores patrueles: ex fratre autem et so
Abbreviated transcription (Latin):
duplicit̾ intellignur exfilio. uł filia natus
Idemẽ etiam innepte. ¶ Terciogradu pͦ
farit̾ intelligitur. ẽ st enim aui pat̾n. aut
complectitur. Est enim aut aui pat̾m.
aut auie pat̾ne mat̾.Item aut aiui ma¬
i̾mi. ⁊ similit̾ auie mat̾ne mat̾. Patruus¬
ratione masculim puellis auũculi ⁊ ilbe
illis erunt materte.: ¶ amita ẽ patris sor¬
or. sicut supra accipienda. Oxtertera ẽ ma¬
tris soror. similit̾ ut supra. Illud notandũ
ẽ. nonquemad modum patris matriq ftr̃
⁊ sorores patrui amite auuncłi mat̾tere
dñr. itaꝙ sñs sororisq filios fitiasq nomẽ
speciale cognationis hr̃e.S itademonstri.
frĩs sorororisꝙ filiosfilias. Quod quidem et
in aliis accidẽ ex post̾ĩorib apparebit. ¶ ꝓ¬
nepos quoꝙ ⁊ ꝓneptis quadrifant᷑ intelli¬
octͥognita. uł.lxx. abauus cuius intellect᷑
mocto ꝑsonas porigitur. ¶ est enim pro¬
aui pat̾ni aut mat̾m pat̃iat. quos sĩgłos

Expanded text:
dupliciter intellegitur ex filio uel filia natus. dupliciter intellegitur ex filio uel filia natus. idem est et in nepte. Tertio gradu personae fariter intellegitur: est enim aui paterni autcomplectitur: est enim aut aui paterni aut auiae paternae mater, item au‹i› materni et similiter auiae mate‹r›nae mater. patruusratione masculi puellis auunculi et illae illis erunt materterae. amita est patris soror sicut supra accipiendi. matertera est matris soror similiter ut supra. illud notan‹d›um est non, quemadmodum patris matrisque fratres et sorores patrui amitae, auunculi materterae dicuntur, ita fratris sororisque filios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex posterioribus apparebit. pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleoctoginta. abauus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proaui paterni aut materni pater, quod singulos
Abbreviated transcription (Latin):
uingitur prius numeretur: ¶ Gradus
autem dicti sunt ad similitudinem seala¬
rum. locorumue ꝓcluilim .i. meum
quos ita ingredimur. ut apximo inpro
¶ Transeamus nuno: ⁊ singulos gradus
num̃emus. Primo graducognationis s̾.
sursum u̾sum. duo. pat̾ ⁊mat̾. deorsum
u̾sum. duo filius filia. qui tamen⁊ płes
ẽẽ possunt. ¶ Sodõ gradu .xii. persone
continetur. hee auus. hoc ẽ patris ⁊ matͥs
pat̾. Item auia simitit̾ tam pat̾na quã
mat̾na. frater quoq putrumꝙ parentẽ
accipitur .i. aũt ꝑatpematrem tantum
nicħ differt. hic abeo qui eundem parentẽ¬
ht̃ tantum nisi qd̃ is eõdem cognatos pat̾¬
tam pat̃nos quam mat̾nos ht̃. ⁊ id̾o ueni¬
re sol i hisqui diu̾sis parentib natist̃.
ut qui meo frĩ frat̾ sit ñs cognatus sit nõ.
poneme fr̃em alium hr̃e ex eodem tãtum
patre. illum hr̃e ex eadem matre. illi int̾
se fis sunt. mͥ alt̾ cognatus nonẽ. hisoro¬
rii simiłr numerantur ut frat̾. nepos qͦp

Expanded text:
niungitur, prior numer‹a›tur. Gradus autem dicti s‹u›nt a similitudine scalarum locorumue procliuium, quos ita ingredimur, ut a proximo in pro transeamus. Nunc singulos gradus numeramus. Primo gradu cognationis sunt susum uersum duo pater et mater. deorsum uersum duo filius et filia: qui tamen et plures esse possunt, Secundo gradu duodecim personae continentur hae. auus, hoc est patris et matris pater. item auia, similiter tam paterna quam materna. frater quoque per utrumque parentem accipitur, id est aut per matrem tantum nihil differt hic ab eo, qui eundem patrem habet tantum, nisi quod is eosdem cognatos tam paternos quam maternos habet: et ideo euenire solet in his, qui diuersis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. pone me fratrem habere ex eodem tantum patre, illum habere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Similit matris ꝑsona ꝓpoĩta numeratio
fiet. abauia toudem ꝑsonas continet.eadẽ
ratione num̾̃atas .i. sedecim. Patruus ma-¬
ior ẽ: ꝓaui frat̾. patris uł matris patruus
magnus. subhoc nomine erunt ꝓ sc̃e octo.
⁊ sic enumerantur. pat̾ auus. ꝓauiis. ab¬
auus. frat̾. ꝓaui. pat̾. auus ꝓauus. abauir.¬

Expanded text:
iliter matris persona proposita enumeratio fiet. atavia totidem personas continet eadem ratione numeratas, id est sedecim. patruus maior est proavi frater, patris vel matris patruus magnus: sub hoc nomine erunt personae octo et sic enumerabuntur: pater avus proavus abavus frater proavi pater avus proavus abavi
Abbreviated transcription (Latin):
nam̃tum. ⁊ quic quid uiuus. declidoã¬
ui einsgausa con paraui. cõ feci. idomẽ
uxor usasit. ei debea. Respondit siei
usus causa habita eẽt iebi Idem que siit
anexealem clausula uestis quã ancilligꝰ
uł lec licariis eiuis dem uxoris sue conparã¬
fucrat uł fecerat. p̃starida eẽt. Reipõdit

Expanded text:
quidquid uiuus dedi donaui eius causa comparaui confeci, id omne uxor usa sit, ei debeatur. respondit, si eius usus causa habita esset, deberi. idem quaesiit, an ex eadem clausula uestis, quam ancillis uel lecticariis eiusdem uxoris suae comparauerat uel fecerat, praestanda esset. respondit
Abbreviated transcription (Latin):
liquo tp̃r erediti sunt. ħrs ignoransqĩ ex fi¬
dei cõmissolib̾tatem ẜuis pr̃itiss. rescptũ
ẽ. adiuo adriano libos quidem eos eẽ. s est¬
aminhislibus ius patroni.

Expanded text:
o tempore crediti sunt, heres ignorans quasi ex fideicommisso libertatem seruis praestitisset, rescriptum est a diuo Hadriano liberos quidem eos esse, sed aestam in his libertis ius patroni.
Abbreviated transcription (Latin):
institutus sine condicione ⁊ dilatione cẽ tab̾
bonorum possõnem pet̾e non pou̾it. lic simi¬
nor ei portio cẽt relicta. ⁊ c̃ẽ tabulas bonorũ
possõnem petiss. alia enm portio ei aerre
lio ex parte hr̃de instituto. Si ꝑẜinimexa
alia parte parenii successerint obiciumt᷑
patrono. ¶lib̾ti filius hr̃o institutus sibõa

Expanded text:
institutus sine condicione et dilatione, contra tabulas bonorum possessionem petere non poterit, licet, si minor ei portio esset relicta et contra tabulas bonorum possessionem petisset, alia etiam portio ei adcreslio ex parte herede instituto, si per seruum ex alia parte parenti successerint, obiciuntur patrono. Liberti filius heres institutus si bona
Abbreviated transcription (Latin):
chil refrct uestim̃torum sũt lanca omĩa
lineaq uł sinca uł bonbatina que induc̃¬
di p̃cigendi amiciendi in st̃m encu p̃agẽ¬
di in cum bandiue causa parata fu̾nt. ⁊qͣ
his accessionis uice cedunc. que sunt in¬
sice pec ture. clauiq qui uestib inss uũ¬
tur. ¶Uestim̃ta omĩa aut uin lias̃.
aut puelia. aut muliebria. aut cõmuni¬
a.aut familian sa. umliasunt. que ip¬
sius patnis famlie causa parata sũt. ułu¬
ti toga ⁊ tunice. palliola uestrm̃ta straigu¬
la a nsitapa.⁊ fãga et rliqua similia ᷤ pũ¬
crilia sunt que adnullum u sum ꝑtinent
nisi puctilem. uł uti toge Ptexte alicul nc̃
clamide : palla que filiis nñs conparamꝰ.
muliebna funt que matris familias cãs̃
conpacata. quib n ion facile uti põt sine
uicuꝑatione. uł uti stole. paͥlia. tunit. ca

Expanded text:
hil refert.Uestimentorum sunt omnia lanea lineaque uel serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹u›bandiue causa parata sunt et quae his accessionis uice cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur.Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilia sunt, quae ipsius patris familiae causa parata sunt, ueluti togae tunicae palliola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nostris comparamus. muliebria sunt, quae matris familiae causa sunt comparata, quibus vir non facile uti potest sine vituperatione, veluti stolae pallia tunica
Abbreviated transcription (Latin):
quid cuius rriornante causa adhibet᷑
ut accessio codat pͥncipali gedent igiur
gẽme fialis uł lancib in cluso auro ar¬
gentõue. Sed & ipcor ouis mñsarũ gẽ¬
me coroniᷤcedent ⁊ͣ msu sinͣmargantis
quoq & auro Iocm est. namsimanga¬
rite aun ornamenti gratia ad ibite sunt
auro cedunt. si contra. aurum margantiˢ
cecdet. Idcm ⁊ ingemis annullis inclu

Expanded text:
quid cuius rei ornandae causa adhibetur, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro argentoue.Sed et in coronis men sarum gemmae coronis cedent et hae mensis.In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet.Idem et in gemmis anulis inclu
Abbreviated transcription (Latin):
sustineant Et ioeo scutelais. ut ꝓmul¬
sidaria contmen. Repositaria quoq
conunebuntur. namuasorum appellatio
grneralis ẽ dicimus uasa uinana. ⁊ naua¬
lia. In fecti autem argenti appellatio.
nidem matenam continet. soentnõ factũ
¶qͣdgͦ: siceptum sit argentũ fabricaiͣ nõdũ
ꝑfectũ utrũ factian infecti appelłoe ꝯti¬
neat᷑ dubitai pot. S puto mag̾ facti Cer¬
te si iã eratꝰ factũ s celabat᷑ fcĩ appłłoẽ ꝯti¬
¶Sicui escarium argentũ legatum sit. id
s̃olum debebitur ꝙ ad cpulan dum s̃mi¬
nisterio habuut. idẽra. ad esum ⁊ potum
to continen. nam &. hocppttt escam pa¬
ratur certe sica cabosargenteos habrbant
uł miliariũ argenteum uł saitagiucn
uł aluio uas ad quo quendum dubita
ꝑpotent aneseaio conticatar. c ec
magis conatorii instrumenti sunt.
¶ꝑucniamꝰ dogõmas inclusas argt¬
to auroq ⁊ ait sabius aun argento ⁊
qũoo rec te exp̃sit. Scnͥꝑ enim cumqͣĩ
mus quid cuicedat illud spec tamus

Expanded text:
sustinea‹n›t: et ideo scutellas uel promulsidaria contineri. repositoria quoque continebuntur: nam uasorum appellatio generalis est, dicimus uasa uinaria et naualia.Infecti autem argenti appellatio rudem materiam continet, id est non factam. quid ergo si coeptum sit argentum fabricari? nondum perfectum utrum facti an infecti appellatione contineatur, dubitari potest: sed puto magis facti. certe si iam erat factum, sed caelabatur, facti appeSi cui escarium argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in ministerio habuit, id est ad esum et potum. to contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si caccabos argenteos habebat vel miliarium argenteum vel sartaginem vel aliud vas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt. Perveniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentove quod recte exmus, quid cui cedat, illud spectamus,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑsoãm nepotis ex filia rescripsit.
ex eo nepotes inpotestate.filius emancipa¬
tus susceptis postealib̾is decessit. placuit i
aui potestate manentes simulcum hisqui
postemancipacionem nati sunt decretobõꝵ
ꝑ nepotos acquiri boã sua conferat. aut ne¬
potes emancipet. ut si biemolumentum pa¬
terne hereditatis acquirant. idꝙ diuus mar

Expanded text:
sona nepotis ex filia rescripsit. ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati sunt, decreto bonper nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Mar
Abbreviated transcription (Latin):
euis upẽ emancipatus sit pret̾itus. ⁊ ne potes:
siemancipatum quoꝙ ex quo nepotes erãt
fuĩt pat̾ eorum exheredatus alius filius p̃¬
t̾itus. solus filius prec̾itus bonorum posidẽm
ccͣ tabulas. pet̾e pot̾it ex heredatus enim obs¬
tat fuiis suis post emancipationem susceptis.
poss ꝓpt̾ id capd̃ ecliti ꝙ a iuliano introduc¬
tum ẽ idẽ ex noua clausula nec debet det̾io¬
ns eẽ conditionis quia pat̾ eius ex heretiatus
sit. idꝙ eipret̾ito quoq pr̃arioportet. s fr̃ieiꝰ

Expanded text:
et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes si emancipatum quoque, ex quo nepotes erant fuerit, pater eorum exheredatus, alius filius praeteritus: solus filius praeteritus bonorum possessionem contra tabulas petere poterit: exheredatus enim obstat filiis suis post emancipationem susceptis. posset propter id caput edicti, quod a Iuliano introductum est, id est ex noua clausula, nec debet deterioris esse condicionis, quia pater eius exheredatus sit. idque ei praeterito quoque praestari oportebit. sed fratris
Abbreviated transcription (Latin):
ñcollocauĩt ip̃e ind̾bitã peccuniã ⁊ ĩ usinã
d̾ł. ¶ũ q̃ruur iudino tele que nou atutõe
fc̃ã agnoscẽ pupillus d̃beat. marcellus puta¬
bet. situtõ peccuniã pupillimutuã d̾diss.⁊ suo
noĩe stpulatus eẽ: posset dici noĩa ĩtegͣ pupil¬
losalua ẽe. o̾ꝑoita ⁊ male cr̃eta ad tutorẽ ꝑtinẽ
s iuerius seputare pꝰsetutõe eã ꝯditiõe. ado¬
iescenti deferte. ut id quod gessissi tutor: in
ũ s̾gessisset. id̾ẽ. ⁊ sipupilli noiẽ cͥdidiss. t
bat. tutelã ge̾re sicesiat ex quo iꝰ sus ẽ. ĩ depne ÷
quauis ĩ nullare auctor. pupillo fuit ꝗntii
tele iuditio teneat᷑. dubitar nõ oport. ꝗd¬
n. ꝓhibet ita patͥmoniũ. pupilli cõpofitũ
ẽẽ. ut nichgẽre necee sit. in quotuton auic¬
foritas pnt̃poni d̾beat: ¶ Erouob tutoĩb

Expanded text:
non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras  quaeritur iudicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in um gessisset. idem est et si pupilli nomine credidissetbet, tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem quamvis in nulla re auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitari non oportenim prohibet ita patrimonium pupilli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi debeat?Ex duobus tutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑecuiau q danis ẽ. simplicit tutor pupilo.
ua ꝑciator. si quid p̾ea augintiaccessit. piculo
tenet᷑ quaiussolent ad agm̃ta cari curator. q̃
res nõfic̃. ut ip̃a aurgm̃ta nõꝑtinent adcirẽ
p̃oꝵ at quos õsutilitas pupilloꝵ debesꝑtaiẽ¬

Expanded text:
 qui datus est simpliciter tutor pupillo uel curator, si quid postea augmenti accesserit, periculo tenetur, quamuis soleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam priorum, ad quos omnis utilitas pupillorum debet per
Abbreviated transcription (Latin):
ne .s. em̃te necint ẽ tutor. soluẽdofiiͣt. nec
ne. cũ fllda fid̾ res gesta sit. suãdasit. stmala
fide alienatio fiuãlerinimiũ ẽ licẽ tutõi.
Drespectu extimatioĩs pupilli errogare. ex
uon eĩ quodexsuis. ⁊ł honestissime fuiss
toib nõquas minimas pot̃it. s ꝓficultate
pat̾monii ꝓdignitate nataliũ cõstituer.¬

Expanded text:
et emente. nec interest, tutor soluendo fuerit nec ne, cum, si bona fide res gesta sit, seruanda sit, si mala fide, alienatio non ualet.Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuissettoribus, non quas minimas poterit, sed pro facultate patrimonii, pro dignitate natalium constitue
Abbreviated transcription (Latin):
bstiturutus sit.: ¶ Defertur bonorum poᷤ¬
sõ scd̃ tabulas in pͥmo gradus scriptis ħrcli¬
du aut̃ scriptos acciꝑe debemus. om̃s qui
primo loco scripti sunt. nam sicuri ad ad¬
eundam herecditatem ꝓximi sunt: ita ⁊ ad
bonorum possõnem admittendam. ¶Siꝗs̃¬

Expanded text:
bstitutus sit. Defertur bonorum possessio secundum tabulas primo gradu scriptis heredidu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicuti ad adeundam hereditatem proximi sunt, ita et ad bonorum possessionem admittendam. Si
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ .u. Equissimum ordinem p̃tor secu¬
tus ẽuoluit enim pͥmo adliberos bono¬
rum possd̃nem c̃c tabulas ꝑtin̾e. ⁊ mox
siinde non sit occupata. iudicium seq̃n
diubonorum possõnem pet̾e possunt.
Qd̾ si tempus fu̾i̾t funtum. autante
de bobonorum possd̃nis amtẜit cũc
reu̾tetur bonorum possõ ad ascriptos.
Si sub conditione heres institutus fi¬
lius sit.uiliamis ꝑeque putauit scd̾m
tabulas competẽ. ei qĩ scͥipto heredibo¬
norum possonem qualiscumꝙ condi¬
tio sitetiam si hec. s in aiuis exasia uen̾it.¬

Expanded text:
dictum Aequissimum ordinem praetor secutus est: voluit enim primo ad liberos bonorum possessionem contra tabulas pertinere, mox, si inde non sit occupata, iudicium defuncamdiu bonorum possessionem petere possunt: quod si tempus fuerit finitum aut ante dae bonorum possessionis amiserint, tunc revertetur bonorum possessio ad scriptos. Si sub condicione heres institutus filius sit, Iulianus peraeque putavit secundum tabulas competere ei quasi scripto bonorum possessionem, qualisqualis condicio sit, etiam si haec "si navis ex Asia
Abbreviated transcription (Latin):
¶Proquaquisꝙ parte heres scripiisẽ ꝓea
accipiet bonorum possõnem. sic tamenut
si non sit qui eiconcuraat habeat solusbo¬
norum possõnem. quamdiu tamenimus
ex hereclib delibat. utrum amittat bonoꝵ¬

Expanded text:
Pro qua quisque parte heres scriptus est, pro ea accipiet bonorum possessionem, sic tamen, ut, si non sit qui ei concurrat, habeat solus bonorum possessionem: quamdiu tamen ex heredibus unus deliberat, utrum admittat
Abbreviated transcription (Latin):
scripto sicut portio herecditatis. ita ⁊ bonorũ
possõ accrescit. ¶Sisuiis heres scriptus
sit eius domino defertur bonorum pofsõ
ad quem hereditas ꝑtinebit. ambulat.n.
cum dnõ bonorum possd̃ qrͣ. si mortis t̃p̃r
stichus ħrs institutus sit fuĩt. Seruus sẽ¬

Expanded text:
scripto sicut portio hereditatis, ita et bonorum possessio adcrescit. Si seruus heres scriptus sit, ei domino defertur bonorum possessio, ad quem hereditas pertinebit: ambulat enim cum dominio bonorum possessio. quare si mortis tempore Stichus heres institutus fuit seruus Se
Abbreviated transcription (Latin):
tem nõ exeludi. Siue pat̾ eius i ad optioe
mansisset. qiͣ nepos. siue emancipatus est
puto emĩe mancipato patrem nẽpotem qͦ
cumpatre suo ex dicto amuti filiu h̾abu¬
it. ⁊ ex eonepotem filus emancipatus uel
mpotestare manens deportatusẽ. Q ueritur.
zan nepotinoceat uerius ẽ mutroq casune
nepotem ad mittendum. deporratõs enim:
mortuorum loco habendos. S ⁊ si pat̾ ⁊ flliuiᷤᷤ
deportati sunt.⁊ ambo restituti dicemus ad
ronoꝵ possõnemadmnti filium. S ⁊ si
filius in metallum dampnatusẽ. uł alia
penaque seruum efficit restitutussit. ni¬
chilominus admuter¬

Expanded text:
tem non excludi, siue pater eius in adoptione tem non excludi, siue pater eius in adoptione mansisset quasi nepos siue emancipatus est: puto enim et emancipato patre nepotem quoque cum patre suo ex edicto admitti. Filium habuit et ex in potestate manens deportatus est: quaeritur, an nepoti noceat. et verius est in utroque casu nepotem admittendum: deportatos enim mortuorum loco habendos. Si et pater et filius deportati sint et ambo restituti, dicemus ad bonorum possessionem admitti filium. sed et si filius in metallum damnatus vel alia poena, quae servum efficit, restitutus sit, nihilo minus admit