comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nua uatat᷑ qui ab exercituignomi¬
ne causa: ab imperatore co ue cuide
ea re statuendi patestas fu̾it. dimisiꝰ
erit. Qui artis lu ditre ꝓnunciaudi¬
ue cã incenam ꝓoierit quu len ocinium
fec̾it qui iuditio pliblicoxalumpuie.
p̾uaricationis ue cã quidfecisse uidi

Expanded text:
ur , qui ab exercitu ignominie causa ab imperatore eove, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit, qui artis ludicre provinciandive causa in scenam prodierit, qui lenocinium fecerit, qui in iudicio publico, calumnie prevaricationisve causa, quid fecisse iudi
Abbreviated transcription (Latin):
non inofficina lenocinii pena tene¬
bitur Pomp̃. ⁊ eum qui in seruitute
petuli aria mancipia ꝓstituta ba¬
buit notari post lib̾tatem ait.
¶Calumpnia torita demum no¬
tatur. si fu̾it calumpnie cã dampu¬
atus. Neq enim sufficit calump¬
niatum. Item p̾uancator. p̾uari¬
cator autem est qiͣ uaricator. qui

Expanded text:
i›a in officina, lenocinii poena tenei›a in officina, lenocinii poena tenebitur. Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui
Abbreviated transcription (Latin):
as locauit ut ꝓdiret artis ludicre
cã. n prodit uonnotatur. qr non
est eares adeo turpis ut ĩ conscilium
puniri debeat.
¶siis. Rderunt ommino artem luclt¬
cram non facere. Uitutis autem grã
hoc facere ⁊gñalit̾ ita omnes apmãs¬
tur. iutae iudetur. ut n theomelicn
sexustici.n agitatatores nec qui a¬
qm equis sꝑgunt. Cetera ꝙ eorum¬
acim ministeri a qui c̾aimnib sacͥs
deseruiunt ignomini osi hẽintur.
facere celsusprobat. qr munsterũ
non aitem ludicram exeiteant. isa¬
ne locus iste hodie apnciꝑe nonpro
modico denefitio datur. Ait p̾tor qui
mancipiahẽat. S i qui in libenchẽ
questum exeroet ineademcã est. Siue
aũ pͥncipaliter hoc negotiumgerat
siue alterius negotiationis accessi¬
one utatur. ut puta si caupo fuit ł
stabularius. ⁊ mantipi atauia hũit:
ministrantia ⁊ occ̃oe muusterii quͦstũ
fatientia. siue balneator su̾it uelu
dienda uestim̃ta conclucta hẽant.
mancipia: ⁊ hoc genus obseruantia¬

Expanded text:
as locauit, ut prodiret artis ludicrae causa neque prodit, non notatur: quia non est ea res adeo turpis, ut etiam consilium puniri debeat. sius responderunt omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque thymelici stici neque agitatores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur. facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qumancipia habuerit: sed et qui in liberis hunc quaestum exercet, in eadem causa est. siue autem principaliter hoc nesive alterius negotiationis accessione utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius, mancipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facidienda uestimenta conducta haben‹s› mancipia hoc genus obseruant‹
Abbreviated transcription (Latin):
eclicto aut iure cuuili: fieret. ut ait peclius ꝓp̃
dignitatem hominum aliqquin eandem rõne
fuisse inceteris reb. Ridiculum namq esse
tunite fimdum acced̾e. ce terum hominis uẽ¬
clitioni quid ius adicere licet. Nam ⁊ pler̃
pius inpeculio ẽ. qm inseruo. ⁊ non numꝙͣ
uicarius qui accant pluic est. qͣm isquiue
int seruus. ¶ ꝓponitur actio ex hoc edc̃o
ineum cuimaxima pars inuenditõe fu̾it
qr plerumq uenalitiarii ita societatem
coeunt. ut quicquid agitur incõe uide an¬
antur agere. Equumeniui. miini. usum
aut nulla ꝑte minoreẽt. eclilitias actiones
competere: ne cogeretur emptor cum mul¬
tis litigare. qͣmuis actio exempto cum sĩgłls
sit ꝓportione quasocii fuerunt: Namid gñs
homium ad iucrum potuis turpiter facien¬
dumꝓnius est. ¶ Inxeclibitoria. ł estima¬
te ł fugam simul teni potest. sam potest
diti incħ̾ intereẽ emptoris sanim eẽ. fugi¬
tiuim nonẽẽ eum qui cuictus sit.S ĩ ter

Expanded text:
edicto aut iure civili fieret: ut ait pedius, propter dignitatem hominum: alioquin eandem rationem fuisse et in ceteris rebus: ridiculum namque esse tunicae fundum accedere. ceterum hominis venditioni quidvis adicere licet: nam et plerumque plus in peculio est quam in servo, et nonnumquam vicarius qui accedit pluris est quam is servus qui venit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in venditione fuerit, quia plerumque venaliciarii ita societatem coeunt, ut quidquid agunt in commune videantur agere: aequum enim aedilibus visum aut nulla parte minor esset, aedilicias actiones competere, ne cogeretur emptor cum multis litigare, quamuis actio ex empto cum singulis sit pro portione, qua socii fuerunt: nam id genus hominum ad lucrum potius uel turpiter faciendum pronius est.In redhibitoria uel aestimate uel fugam simul teneri potest: nam potest dici nihil interesse emptoris sanum esse, fugitiuum non esse eum, qui euictus si
Abbreviated transcription (Latin):
R̾. si inimiũsancãm sit fideiussor accep¬
tus putat matrelł posse ⁊ fideiussorire
eiuenditor daturus est. qͣmsi omna p̃¬
stiterit. qui huic actionicontinentur.
⁊ quid̃ solida. ñ peculio temis. Nam ⁊ si
exempto dominus agat nͥ p̾tium totũ¬

Expanded text:
 si in uniuersam causam fideiussor sit acceptus, putat Marcellus posse ei fideiussori reei uenditor daturus est, quam si omnia praestiter‹i›t quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam et si ex empto dominus agat, nisi pretium totu
Abbreviated transcription (Latin):
nib exceptionem oppom equum est. Si ẽp̃¬
tor sciret de fuga aut uinculis aut int cetis
reb similib uenditor ab soluatur. eclilitie
actiones ⁊ heredi ⁊ mhereclem competunt.
ut tamen iftã heredum que postea a cresse¬
rit i quod exꝑiri porerunt. querãtur.¬
in homine em̃im competere debeant. ¶Eñ
reclibitoria actione de sanitate agitur ꝑ¬
nuitendum est de umo uitio agere. ⁊ p̾drẽ.
ut si quid aliud postea appariufiet. de eo
iterumagͥetur. ¶ Sĩ plarũuenditio¬
onemꝓcede. nequaqͣm incertum est. uelu¬
tisi pestilens finidus distractus erit. nam
reclibenclus a: ⁊ benignum est dr̃e uectiga¬
lis exactionem futini temporis post redi¬
bitionem ad u̾sus emptoremcessare.
uł .l.. Uaricosus sanut non est.
ł uitiosum seruus emat. ⁊ redibitoria. ł
exempto dominus exꝑiatur omnimͦ sci¬
entiam. serui non domini spectandam
mandante eo em̾it. qr tunc ⁊ illud ex bo¬

Expanded text:
nibus exceptionem opponi aequum est, si empnibus exceptionem opponi aequum est, si emptor sciret de fuga aut uinculis aut ceteris rebus similibus, ut uenditor absoluatur.Aediliciae actiones et heredi et in heredem competunt, ut tamen et facta heredum quae postea accesserint et quod experiri potuerint, quaerantur.in homine emerim, competere debeant.Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittendum est de uno uitio agere et praedicere, ut, si quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur.Simplariarum uenditioonem procedere nequaquam incertum est, ueluti si pestilens fundus distractus sit: nam redhibendus erit. et benignum est dicere uectigalis exactionem futuri temporis post redhibitionem aduersus emptorem cessare..Uaricosus sanus non est. uel uitiosum seruus emat et redhibitoria uel ex empto dominus experiatur, omnimodo scientiam serui, non domini spectandam mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
Iauis .ł. Rechibitori actio duplicem ht̃ ꝑ
fectionem. odempnationem. modo emin
inluplum modo insimplum condempna¬
tur: uenditor. nam sineq p̾riim neq ac¬
cessiones soluat. neq eum qui eonoĩe
obligatus liberet.: erit clupli p̾cii ⁊ accessi¬
onis odempnariubetur. S iuero reddat
p̾cumi iaccessionem ł eum qui eonomĩe
obugatus est: liber ⁊ simpli uidetur cõ
iisq solutumẽe. ꝓmitt̾e non debes pꝑ p̃tͥ¬
qm quod uislli tuo fecerit aut eus cuitu
eum alienaĩs.
sistir uecuibitoriam iqntominorũ denegã¬
ibit. post mortem autemhominis edilitie
astiones manent.
ue eins. ł ꝓcuratoris mortuis fit. audiendus ẽ
isquide uitio ⁊ morbo seruiquerens. retin̾e
eumuelit. ¶ Non nocebit emptori si sex
mensium exceptione reclibitoria exclus.
uelit intra annum extimatoria agere.¬
¶ Ei qui seruum uinctum uendiderit. e¬
dilium edlictum remitti equiun est. multo
enim amplius est id fatere: quam pmniti¬
are inuinculis fuisse. ¶ Ineclilitiis actio¬

Expanded text:
ium.Redhibitoria actio duplicem habet condemnationem: modo enim in duplum, modo in simplum condemnatur uenditor. nam si neque pretium neque accessionem soluat neque eum qui eo nomine obligatus erit liberet, dupli pretii et accessionis condemnari iubetur: si uero reddat pretium et accessionem uel eum qui eo nomine obligatus est liberet, simpli uidetur condisque solutum esse promittere non debes, praeterquam quod iussu tuo fecerat aut eius cui tu eum alienauerissisti, et redhibitoriam et quanti minoris denegaibit. Post mortem autem hominis aediliciae actiones manent, ue eius uel procuratoris mortuus sit. Audiendus est is, qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui seruum uinctum uendiderit, aedilicium edictum remitti aequum enim amplius est id facere, quam pronuntiare in uinculis fuisse.In aediliciis actio
Abbreviated transcription (Latin):
euiselemꝙ incontrahendo admisit do¬
mino nocert debet. S si seruus manda¬
to dominihoĩemem̾it quem dñs uitio¬
sumeẽ. sciret. non tenet᷑ uenditor clño
cnra ꝓcuratoris ꝑsoniam cum siquidẽ
ip̃e scierit morbosum intiosum ẽẽ non
clubitand̃ qͥn cͣmius ip̃e domino man
nicħonnins eonomine agͥe posnit. at
cum ip̃e ignorans eẽ uitiosum man¬
dato domini qui sciret em̾it neclibito¬
ria agat ex ꝑsona domini utilem excep¬
tionem ei non putabat opponendam.
p̾dicere. nec ex hac cã reclibitio est. S
siclixent hunc turem non eẽ. ex illaꝑ
te tenebitur. ꝙ dixent ꝓmisi̾tne.
aboł. Qui terciana febri aut quarta
na aut podagra uexarentur. qui ue cõ¬
uitialem morbum haberent. nͨ quid̃¬
est hiis dieb qub morb uacaret. ret¬
te saniclicentur.
cus. si mantipium honis conditionib
emptum fug̾it. ꝙ ante non fug̾at.
ex ꝑunidi potestas fuit. relibitorie acti¬
om prãntur. non uidebitur potestatẽ

Expanded text:
uod in contrahendo admiserit, domino nocere debet. sed si seruus mandatu domini hominem emerit, quem dominus uitiosum esse sciret, non tenetur uenditor.Circa procuratoris personam, cum quidem ipse scierit morbosum uitiosum esse, non dubitandum, quin, quamuis ipse domino mandnihilo magis eo nomine agere possit: at cum ipse ignorans esse uitiosum mandatu domini qui id sciret emerit et redhibitoria agat, ex persona domini utilem exceptionem ei non putabat opponendam. praedicere nec ex hac causa redhibitio est: sed si dixerit hunc furem non esse, ex illa parte tenebitur, quod dixit promisitue..Qui tertiana aut quartana febri aut podagra uexarentur quiue comitialem morbum haberent, ne quidem his diebus, quibus morbus uacaret, recte sani dicentur. cus, si mancipium bonis condicionibus emptum fugerit, quod ante non fugerat.experiundi potestas fuit, redhibitoriae actioni praestantur, non uidebitur potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
nere uolentis. ⁊ suum nõĩe frutuariiͤ
desecuent fractus matnros pendentes
tui corditione teneatur dño fun¬
cli anfructuario. i pͣutd q̃m fructus ñ
fũt fructuarii nisi ab eo ꝑcipiantur.
licet ab aliot̾ra seꝑentur: magis
ꝓprietario conditionem competere.
Ftuctuario autem furti actionem. qͥ¬
maminterfuit eius fraictus non eẽ ab¬
latos. Marcefł autera mouetur eo
quod si postea fructus istos nactus fin̾t
fructuarus: fortassis fianteiꝰ. Nam
si fiunt. qͣrõne heuenit insi eaut in¬
terimfierent ꝓprictarii. Mox app̾hñsi¬
emplorei sub conditione legate que
interim hr̃lis est. Existente autem con¬
ditione ad legatariuntnͣsit. u̾mẽ¬

Expanded text:
nere volentis et servum nomine fructuarii adesecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magis proprietario condictionem competere, fructuario autem furti actionem, quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos. Marcellus autem movetur eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc evenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensiemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad legatarium transit. ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuͣ utar retineam itsum stuctummag̃¬
q admitait retinere. Hamͥ sepe ĩ sip̾senti¬
b scrius nonutamur at tñ usum fructũ
tuns hominis. Nam i si agrum aremꝰ
licet tamsterilis sit: ut millus fructus na¬
quid seruus fugitiuus retinere tamen
usum fructum. Nam qua rõne inqͥt
possess̃ionem eius nactus sit: an que¬
admod̾ aꝓpͥetarioposũderi desinit. ita ĩ
usus fructus amittatu᷑ tñ dñdumẽ
tuarii stipulatus est. fructuario aqͥri
potest. ꝑͥꝙͣ colligi posse dicit. nec quid̾
siposũdeant᷑ ab alio: amittiusum fructũ
relitas uendita sit. uel cui ꝓpͥet as lega¬
ta sit an apredone. Sufficit enim ad
retinendumusum fructum: eẽ affcm̃ reti

Expanded text:
 utar, retineam usum fructum? magisque admittit retinere. nam saepe etiamsi praesentibus seruis non utamur, tamen usum fructum tutis homin‹e›: nam et si agrum aremus, licet tam sterilis sit, ut nullus fructus naquid seruus fugitiuus, retineri tamen usum fructum: nam qua ratione, inquit, possessionem eius nactus sit, an, quemadmodum a proprietario possideri desinit, ita etiam usus fructus amittatur? et primo quituarii stipulatus est, fructuario adquiri potest. per quod colligi posse dici, ne quidem si possideatur ab alio, amitti usum fructum,  alio, cui hereditas uendita sit uel cui proprietas legata sit, an a praedone: sufficere enim ad retinendum usum fructum esse affectum reti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisent deuiq con̾sultus quod boñ
fuit actionem polliceri p̃torem cũ cãpe¬
tat legis aquilie actio R. qura sunt cas
tratu utatur ifruatur: Namqui agr̃
non ꝓscindit. qui uites non subserit
Item cͥi auarum ductus corrumpi pa¬
titur. lege aquilia non tenetur. ead
iinusuario dñda sunt. S siint̾ luos
fructũarios sit controu̾sia uił. .xxx.¬
bscrib̾. equissimum eẽ qͣi cõi cliudundo
iuclitiumdari. uł stipulatõne inter
tiatur pͥtoꝵ: quos potest uinsdictione
suacomponere. qmsñ am celsus quo¬

Expanded text:
commiserit. denique consultus, quo bonum commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competat legis Aquiliae actio, respondit, tratu utatur: nam qui agrum non proscindit, qui uites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructuarios sit controuersia, scribit aequissimum esse quasi communi diuidundo iudicium dari uel stipulatione inter tiatur praetor, quos potest iurisdictione sua componere? quam sententiam Celsus quo
Abbreviated transcription (Latin):
ait. infetu qui submittitur. ⁊ in eoꝙ s̾uus
fruduarius post traditionem accepit:
non clun quidem p̾tio soluto. s tñ abeo
satis fc̃m dũ dumẽ conditionem pendere
legatus erit: dominus potest meare
satis cditionem desiderare. uͭ offõ uidicis:
hoc fiat. Nam sicut deber fructuarius
uti frui: ita ĩ ꝓpͥetatis dominus securus
debet ẽẽ de ꝓprietate. ħ autem ad om̃ẽ
usum fructum ꝑtinere. Iuł. aũ.ł .xxx.¬
legatus. nonprim dandam actionem:
usu fructuario qmsatis dederit se boni
uiri arbitratu: usurum fruitirum. S
⁊ siplures sint aquib usus fructus relic¬
tus est singuł satis dare opoitet. Cum gͥ
de usu fructu agit᷑ non solum ꝙ fc̃mẽ¬
arbitratur. s ĩ infunirmi quemad̾m
uti fruiderec. ¶De p̾t̾is autem dampius
fructuariꝰ ⁊̃ legẽ aquilia tenetur. iint̾¬
clicto quodui aut clam: ut uł ait.
Nafructuariumquo tenihiis actio¬
nib nec ñ furti certum est: sicut quemi¬
libet alium qui in aliena re: talequid

Expanded text:
ait in fetu qui summittitur et in eo quod seruus fructuarius per traditionem accepit nondum quidem pretio soluto, sed tamen ab eo satisfacto, dicendum est condictionem pendere legatus erit, dominus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate. haec autem ad omnem usum fructum pertinere Iulegatus sit, non prius dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni viri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisdari oportet. Cum igitur de usu fructu agitur, non solum quod fas autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod vi aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid
Abbreviated transcription (Latin):
qmsix. solu̾it. s ⁊ illud adicit. fortaᷤᷤ¬
sis etiam eum in .x. ex uireiurando
q utitur eiꝰ : qui urauit eam q̃ urcor
sua fu̾it reris indotemdeclisse. Nam
⁊ huxõi ait utilem de dote aftioneni
dandamq̃ nõ ẽẽ extraeqͥtatem
u̾it in rem pecĩdĩ am ꝑgenium pͥn¬

Expanded text:
m soluerit: sed et illud adici fortassis eum etiam in decem ex iureiurando que utitur eius, qui iurauit eam, quae uxor sua fuerit, rem sibi in dotem dedisse: nam et hic uxori ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra aequitatem uerit in re pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
feciss e: ud̾i de roto uirasĩe. at iõ n
furti neq conclictitia tenct᷑. q condic¬
titia inquit solus fur tenetur. Nuniq
ergo quiiurauit se furtum non fecis¬
se. ħsolonomine ꝯditione si conueni¬
atur exceptõe utatur. Cet̾m si conten¬
dat ꝙ ddicit qͣ cum hr̃de se furis ag̾

Expanded text:
fecisse, uideri de toto iurasse, atque ideo neque furti neque condicticia tenetur, quia condicticia, inquit, solus fur tenetur. numquid ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione utatur? ceterum si contendat qui condicit quasi cum herede se furis agere,
Abbreviated transcription (Latin):
paticumuidex debet. Siceꝑit is tempꝰ¬
it uencliclisse me ei remcentum ex
empto ag̾e pot̾it ut ei cet̾a pr̃entur
Idest ut res tradaur ⁊ de eiustiones
caueatur. an ai tam̃ adp̾cium con

Expanded text:
pati eum iudex debet, si coeperit temprit vendidisse me ei rem centum, ex empto agere poterit, ut ei cetera praestentur, id est res tradatur et de evictione caveatur: an ta
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ oport̾e. ł intͣ certun tp̃s iurau̾it se
rat᷑. nec pentinec patrono remittit᷑
uisurandum. ꝓpt̾ rem autem iꝰ¬
iuirand̃ exigit᷑. Ueluti depetunia cre¬
uita tum uirat actor sibidãiop̾terẽ
Ereus sedãe non oportere. Idẽ est cũ
deperũia constituta uisuirand̾ exi.¬
gitur.

Expanded text:
 oportere, vel intra certum tempus juraverit se ratur, nec parenti nec patrono remittitur iusiurandum: propter rem autem iusiurandum exigitur veluti de pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere vel reus se dare non oportere. idem est, cum de pecunia constituta iusiurandum exigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
torum nommne satis det audiendꝰ ÷
utͣ minicipium mittaturs plane si
iisolegatario i possessionem cũ
ꝑheredem staret quominus caueret¬
⁊ heres postulet ut deposessionẽ dei¬
re ceclat paratumq sese clicat in mu¬
nicipio cauere. impetrare non debebit
diu̾sum si sme culpa aut dolo here¬
clis missus sit inpossestionem.¶Iu¬
betur uirare de calumpnia nequis
uexandi magis adu̾s arii cã forsitan
cun rome posuit satis dare i mu¬
ncipium euocet iS quib dam hoc
titur: rome satis sese dare non possẽz¬
sine ca lumpne cã facere. Namsit
non est compellendꝰ uirare. alibi
se qͣmeo loco sans clarez ñ posse. qr
si rome non potest. plurib autem lo¬
cis possit: cogitur ꝑiurare. Hoc autẽ
tunc impetrabitur cum nistacaus a
cẽ in detur. Quid enim sicum erat in
unicipuam noluit cauere. hoc cãuñ
debet impetrare. cum ꝑeum stetert.
quo minus ibiu̾ire desiderat satis da¬

Expanded text:
et audiendus est, ut municipium mittatur. Plane si misso iam legatario in possessionem, cum per heredem staret quominus caueret, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem. Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam hoc titur 'Romae se satisdare non possese non calumniae causa facere": nam sic non est compellendus iurare "alibi se quam eo loco satisdare non posse", quia si Romae non potest, pluribus autem locis possit, cogitur peierare. Hoc autem tunc impetrabitur, cum iusta causa esse videbitur. quid enim si, cum erat in municipio, noluit cavere? hoc casu non debet impetrare, cum per eum steterit, quominus ibi, ubi ire desiderat, satisda
Abbreviated transcription (French):
eadem hr̃ditate pꝰsiderem tuq cepis¬
ses pet̾e a me. cumadu̾sus te iuirassem
exceptione me utidebe: iuntiurandi.
plane si alius ame hr̃ditatempet̾e
ceꝑit: clubium nonerit uͭ nuł scrib̃¬

Expanded text:
eadem hereditate possiderem tuque coepisses petere eam a me, cum adversus te iurassem, exceptione me uti debere iurisiurandi. plane si alius a me hereditatem petere coeperit, dubium non erit, ut et I
Abbreviated transcription (Latin):
cauere ñ potest. p̾clicendum est¬
ei non usurum eum priulegio:
fu̾it mon facile posuit reus ibi eam
pr̃are: ubi conuenit᷑. potest audiri
si malia eiusdem ꝓuintie ciuitate.
satisdationem prãre deber ꝑatus
sit. Sm autem satisdatio uolunta¬
riaẽ non in alium locum remittit᷑
n enim meret᷑ ꝙ ip̃e sibi ncc̃itatem
satisclitionis imposuit. ¶Satis dat̃
ꝓremobili nonsit. ⁊ ꝑsona suspecta
sit: exqͣ satis desideratur: ap̃ offitium
deponidebebit. si hoc uidici᷑sederit. do¬
nec uł satisdatio detur. uł lis finẽ
inter lig gatores conuemre. si non
conueniat᷑ pedius putat. inpotesta¬
testipuiatoris ẽẽ. moderato sꝑatiode
hoc auidicestateuendo. ¶Quinuui¬
erem adhibet adsatisdandum nonui¬
taus petatur: in rem su am fideiꝰsuram
nulierem. ¶ Si seruus int̾ueniat
qui ante qmudicium accipiatur fide¬
iuissit iudicatum solni sucturrendum
estactori ut exintegro eaueatur¶Mi¬

Expanded text:
icendum ei non usurum eum priuilegio, fuerit et non facile possit reus ibi eam praestare, ubi conuenitur: potest audiri, si in alia eiusdem prouinciae ciuitate satisdationem praestare paratus sit. si autem satisdatio uoluntaria est, non in alium locum remittitur: neque enim meretur qui ipse sibi necessitatem satisdationis imposuit. Si satisdatum pro re mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici sederit, donec uel satisdatio detur uel lis finem inter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuend‹um›. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non uitalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem. Si seruus inueniatur, qui antequam iudicium accipiatur fideiussit iudicatum solui: succurrendum est actori, ut ex integro caueatur. mi
Abbreviated transcription (Latin):
Aut .ł. lxu. Si ab arbitro ꝓbati sũt
fidenissores ꝓ locupletib hñdisũt.
cum potuit querela ap̃ competente
iudicem deferti ¶Qͥ ex cã impro¬
bat ab arbitro ꝓbatos. alios in proba¬
tos ꝓbat. multoq magis insua uo¬
lutate accepit fideiꝰsores. content᷑
hiis eẽd. E si ĩmeclio tempore cala¬
mitas fi deuissorib  insignis uł
magnamopia acce d̾: causa cog¬
nita ex integro satisdandumerit.¬

Expanded text:
unt fideiussores, pro locupletibus habendi sunt, cum potuerit querella ad competentem iudicem deferri, qui ex causa improbat ab arbitro probatos, alias improbatos probat: multoque magis, si sua uoluntate accepit fideiussores, contentus his esse debet. quod si medio tempore calamitas fideiussoribus insignis uel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satisdandum erit
Abbreviated transcription (Latin):
fcat accipientis ⁊ õ nondimi adqͥsiᷤᷤ¬
se: cui dñium uidet᷑. q cum plus
p̾tium soluit semꝰ non faciet nũ¬
mos accipientis. ¶ Si opeͬras fuas
iste seriuris locau̾it im annos sing¬
ulos certum aliquid stipłetur. eoꝵ
qͥd̾ annoꝵ stipłatõ auib nsus fruc¬
tus mansit. adquiretur fructuaĩo.
seqñtium uero stipĩatio ad pprieta

Expanded text:
fecit accipientis et ideo nondum adquisisfecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium uidetur, quia cum plus pretium soluit seruus, non faciet nummos accipientis. Si operas suas iste seruus locauerit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad propriet
Abbreviated transcription (Latin):
pendenti est cui adquirat iste fructu¬
arius seruus ut puta seruuz emit ⁊ ꝑ
traditionem accepit. uec lump̾tium
numerauit. s tantummꝰ ꝓ eofecit sa¬
g̃. scͥb. impendentic̃e dominium eiꝰ i
numerationem p̾cii declaraturamcꝰ
est isi forte stipłatus sit seruus nũat᷑us
cuisit adqͥsita stipłatõ. gͦ ostendimus
inpendenti ẽe cdũium donet p̾cium nui¬
meretur. quid gͦ si amisso usufructu
tunc p̾tium numereruur:¬
sit p̾tium numeratum marcelł. u̾o
niauritianus amisso usufrutuiã
putant dominium adquisitumppͥe¬
tatis domino. S iulianisentñtia hu¬
manior est.quod si ex re utriusq
pretium fu̾nt solutum: ad ittrumq
tione p̾tii soluti quidtamen si forte
sinit solu̾it ex re utriusq ut puta
soluit ex re singnloꝵ. cui magis
serus ad quirat. sinumeratione sol¬
uit inter erit cuius priores m̃mos
aut uenclicͤabit aut si fu̾int nũmi
consumpti ad condictionem ꝑtin̾et.
Siuo simul in sacculo soluit nicħ

Expanded text:
pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si seruum emit et per traditionem accepit necdum pretium numerauit, sed tantummodo pro eo fecit sa in pendenti esse dominium eius et numerationem pretii declaraturam, cuius est et si forte stipulatus sit seruus numeraturus cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium numeretursit pretium numeratum: Marcellus uero et Mauricianus amisso usu fructu iam putant dominium adquisitum proprietatis domino: sed Iuliani sententia humanior est. quod si ex re utriusque pretium fuerit solutum, ad utrumque etii soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
erãt cum uendidisies dixistite siquidui
aũ tempestate fcm̃ eẽt praturum. ea fiu¬
menta niues cormpenuit. si inmod̾ate
fuerant. icant᷑ osuetudinẽ tempestatis.
lege uendidisti ut emptor alteram ꝑ¬
tem qmͣ retinebas anniis .x. certa pecuma
mannos singulos oductam heãt. labo
⁊trebatius negant. posse exuendito a¬
gi. ut idꝙ conuen̾it fiat. Ego ꝯͣputo si

Expanded text:
erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immoderatae fuerunt et contra consuetudinem tempestatis, lege uendidisti, ut emptor alter‹am› partem, quam retinebas, annis decem certa pecunia in annos singulos conductam habeat. Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si
Abbreviated transcription (Latin):
bͣo .R. lało refferre quid actum sit. siñ
appareãt ñ uiderieas lapidicinas excep¬
tas cẽ. Neminẽ eͥ nec uend̾e nec exciꝑe
ꝙ nonsit. ⁊ lapidicinas nullas eẽ insiq̃
apparent ⁊ cecdint᷑. Alit̾ int̾p̾tantibus¬
i totum fund̾ lapidicinaꝵ fore. si forte
inlege dictumerat. ꝯuerebatur ancast¬
R̾e. apparere id actum eẽ. ut id quo q
accede̾t. licet scͥptura ñ otineat᷑. ¶ fũd̃
ab co emisti cuiꝰ filii postea tutela in ãmi¬
nistras. nec uacuam accepisti possessionẽ
dixi te trad̾e̾ tͥ possessionem ħ modo pꝰse
ut pupillꝰ ⁊ familia enis debedat. de fun¬
dotunc demum tu ingrecdiaris possĩ onẽ.
¶Qd̃ si fund ea lege emerat ut solu¬
tapecuna trad̾etur ei possessio duobus.
hr̃clib relictis decessit. si unus oẽm pecu¬
mam solu̾it partẽ fanulie ħ ciscunde iu¬
uitioseruabit. nec siꝑtem soluat exep̃to
cũ uenditore aget. qm̃ i cͣtum es alienũ
diuidi nonpotut. ¶friuñta q̃ in ħb̃

Expanded text:
n appareat, non uid‹e›ri eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec uendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae apparent et caedantur: aliter interpretantibus totum fundum lapidicinarum fore, si forte in lege dictum erat: quaerebatur, an castret. respondi apparere id actum esse, ut id quoque accederet, licet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› ua‹c›uam accepisti possessionem. dixi tradere te tibi possessionem hoc modo posse, ut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unus omnem pecuniam soluerit, partem familiae herciscundae iudicio seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum udiuidi non potuit. Frumenta quae in herbis
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑.ł. Lege fundo uendito dcã. utsi ¶l
ntra cenum tp̃s p̾cium solutum non sit.
res ĩempta sit. de frustib quos intim
mabat uenditori. de huis iuilicium in
emptorem dandum eẽ. q nicħ penes
eum residere oportet. ex eare in qua fi¬
⁊ ea lege un uenditor uelit. fundos in¬
fundi uec id ꝙ accessurum dõmn est:
emptori debeti. ¶post diem lege cõ¬
missoria comp̾hensum si uenditor
tutrim daem reliciue pecinuie uenditor
legeni dc̃am non exerciusset. ⁊ ꝑtemre¬
liqui debiti accepisiet. uideri a comiiᷤ¬
soria recessum.¬
Permog̃ .ł. Postcliem commisiorie
legi prestitutum. siuenditor p̾cium
betat legi comissorie renunciatum
didit. ⁊ acceptis arre nomine ceitis
pecurriis. statuta sunt tp̃ra sołonis.
relique pecunie. quib sinon pariuss
emptor pactus est: ut arram ꝑ deret.
um̃ inempte uille eent. die statuto
emptor testatus ẽ se pecuanamom̃em
reliqͣm ꝑatum fuisse ex soluere. ⁊ sacłm
cum pecuma signatoꝵ signis obsig¬

Expanded text:
rum. Lege fundo uendito dicta, ut, si intra certum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim mabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum esse, quia nihil penes eum residere oporteret ex re, in qua fiet ea lege uti uenditor uelit, fundos infundi, nec id, quod accessurum dictum est, emptori deberi. Post diem lege commissoria comprehensum uenditor tutum diem reliquae pecuniae uendito‹r› legem dictam non exercuisset et partem reliqui debiti accepisset, uideri recessumpitomarum. Post diem commissoriae legi praestitutum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum didit et acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsig
Abbreviated transcription (Latin):
postea uariare. ¶In commnisioriam
⁊̃ hoc soli conuenire. ut si uenditor eũ¬
demfundum uenderet qnͣto minoris
uendid̾it. id apͥore emptore exigat.
Ttit iͣ adu̾sus eum ex uendito actio.
ria utrum tunc locumhẽat. si interpel¬
latus non soluat. anu̾o si non obtułlt
un agis arbitror ofrerre eum debere.
si uult se legis commissorie potestate
soluere. ꝙ. si non ht̃ cui offerat posse
esse securum.

Expanded text:
postea uariare. In commissoriam postea uariare. In commissoriam etiam hoc solet conuenire, ut, si uenditor eundem fundum uenderet, quanto minoris uendiderit, id a priore emptore exigat: erit itaque aduersus eum ex uendito actio. ria utrum tunc locum habet, si interpellatus non soluat, an uero si non optulerit. et magis arbitror offerre eum debere, si uult se legis commissoriae potestate soluere: quod si non habet cui offerat, posse esse securum.
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. Cumuenditor fundiinleges
ita cau̾it si ad diempecunia soluta non
sit ut fundꝰ inemptus sit. ita accipr̃ in ep̃¬
tus eẽ. fundꝰ si uenditor einniuemptũ
eẽ uelit. q id uenditoris caisa cau̾et᷑
Nam si auter acciꝑetur exusta uilla t̃
pot̾ate emptoris futurum  ut ñ dando
pecuniam inemptum faceret fundũ.
que inuenantionib addicit᷑ a uolet
cium sit exsolutum meptus fu̾it fieret
uideamꝰ quemad̾m uenditor agati tam
de fundo qͣm dehiis q̃ ex fundo ꝑceptas.
Itẽq sideterior fundꝰ effectus sit fc̃o ep̃to¬
ris. iquidem finita ẽ emptio. s iam deci¬
sa qõ ẽ: ex uendito actionem compet̾e.
ut resqͥtis imꝑatoris antonin ⁊ cliuise¬
iũ declaratut. d ꝙ ait neratius ht̃ rõ¬
nem. ut interclum fructus emptor
est humana. qñ emptor aliqm partẽ
scrib̾. Statunatꝙ cõmissa lex est. sta¬
tuere uenditorem dełe. utrum cõmis¬
soriam uelit ex̾cete. anpotius p̾cium
pet̾e. nec posie si copiissoria melegit

Expanded text:
m. Cum uenditor fundi in lege ita cauerit: 'si ad diem pecunia soluta non sit, ut fundus inemptus sit', ita accipitur inemptus esse fundus, si uenditor inemptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in potestate emptoris futurum, ut non dand‹o› pecuniam inemptum faceret fundum, quae in uenditionibus adicitur, si uolet etium sit exsolutum, inemptus fieret, uideamus, quemadmodum uenditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam d‹e›cisa quaestio est ex uendito actionem competere, ut rescriptis imperatoris Antonini et diui Seueri declaratur. Sed quod ait Neratius habet rationem, ut interdum fructus emptor est humana, quando emptor aliquam partem scribit, statim atque commissa lex est statuere uenditorem debere, utrum commissoriam uelit exercere an potius pretium petere, nec posse, si commissoriam elegit,
Abbreviated transcription (Latin):
non seqͣntur: qui secuturi ẽẽt pͥorememp¬
torem. melior conditio iudetur allata.
qr ñ id agitur int̾ emptorẽ iuiẽditorẽ.
cliem uenditor mortuus sit. sũ pꝰdiem
ħres ei existat. siue omnino non exist¬
at. pͥori p̾dium emptum est. qr melior
conditio auata q̃ comino placebat in¬
telligi ñ pot̾. cumis qui uendat ñ existat.
ꝙ sinitra diem adiectionis heres existał
melior conditio afferripot̾. ¶ Si fundꝰ
indiem addictus fu̾it płis utq̃damei acce¬
dant q̃ non accesseruit pͥori emꝑtor.
noris non siit. Id̾q estimand̾ est. si dies
¶ fructus in diem addicte domus cum
melior conditio fu̾it. allata uenditoᷤᷤ¬
de reddituretineri. uł si non sufficiat:
solui equum est. ⁊ credo sensisse ꝓ inide¬
pͥncipem de emptĩuenditi adione.
denis in diem addicti sint. ⁊extit̾it aiui

Expanded text:
non sequantur, qui secuturi essent priorem empnon sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condicio uidetur allata, quia non id agitur inter emptorem et uenditorem. diem uenditor mortuus sit, siue post diem heres ei exsistat siue omnino non exsistat, priori praedium emptum est, quia melior condicio allata, quae domino placeat, intellegi non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si intra diem adiectimelior condicio ei adferri potest. Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant, non quae accesserint priori emptori, noris sint. idemque aestimandum est, si dies t fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditode reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empti uenditi actione.denis in diem addicti sint et exstiterit qui
Abbreviated transcription (Latin):
liorem allatam ꝯditionem cum mi¬
noris uł ĩ tantd̾ alii uend̾e̾t. utriq
emptori in solidum erit obligatus. S
siemptor alium uouy doneũ sbiecit.
ei q fundus addictus est. Non uideo ĩgtͥ
quem ad̾m pͥori sit emptus cum alia uẽ¬
ditio iuera postea subsecita sit. S u̾m
est uenditorem deceptum ex uendito
actioneni hr̃e cum pͥore emptore qͣnti
culpa uł dolo malo eius fc̃ã sit. recipiet
neuter subieat emptorem. maiore aũ
p̾cio addictũ eͣ p̾ounei ciui soluendo
nonest bminĩ a pͥore emptõe. q eame¬
lior intel ligͦ qm uendittr comꝓbauit.
cui licuit non adicere. S isipupillus
p̾ea sũ tutoris auctoritate pluris em̾it
consentiente uenditore abitur apͥore
emptione. Id̃ iͦseruo alieno. aliter atꝙ
tio hiis casib. ad̾ si alieno seruo quem
hic simuis egenti emptori.qui melioẽ
cpnditionem attułit. ¶ P̾t̾ corpus nͭ¬
um alius det. hoc ip̃o quod fructus eimi

Expanded text:
liorem allatam condicionem, cum miliorem allatam condicionem, cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet, utrique emptori in solidum erit obligatus. Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non uideo, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia uenditio et uera postea subsecuta sit. sed uerum est uenditorem deceptum ex uendito actionem habere cum priore emptore, quanti culpa uel dolo malo eius facta sit, recipiet neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere. Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente ueemptione. idem et de servo alieno: aliter atqutio his casibus. quod si alieno servo, quem hic similis egenti. Emptorem, qui meliorem condicionem attulerit, praeter corpus num alius det, hoc ipso, quod fructus eum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Quod antem sab̾scrib̾ fund̾ ĩ
diem adia. ñ posse. nirsus auise mel
fu̾it in dicm ad dictus rõne ci̾modi.
defendit. quia pͥris inquit. emptore
ditio allata si ñ secure s̃co emptor fũ¬
dus adiciatur s alia licitatio ꝓspicit᷑.
quid intercontrahentes acdtumsit. noc
impedire quicqmuł ħ agiut sepiue
fundꝰ colo cetur. dum ur pͥma uł seda
uł terria a diectione. res auenditore.
dentibꝰ ꝯuo pꝰtiori a d dix̾uti unus non
admisit a diectionem: huiꝰ partem pͥo¬
ri. duorum post̾i̾ori emptam. iͣ demũ
cendimest totam pͥori emptam man̾e
qͣm ad̾m ᷑ quis mͥtotum fund̾ ad diem
addixisset. pꝰea uero p̾cio adiecto dimidi¬
existimare. Ipẽqͦ celsus id̾ ꝓbat. ⁊ adicit
mirari a nemine animadu̾sum. ꝙ si pͥor
emptorĩ cantraxit ut nͥtotum fundum
emptam qͣm inꝰ ex sociis posteriori ep̃¬
tori addic̾e noluit. ¶ U̾na est autẽ uł
unum exuenditorib posse meliorem
afferre. conditionem. Em̾e enim cum

Expanded text:
. Quod autem Sabinus scribit fundum in diem addici non posse rursus, qui semel fuerat in diem addictus, ratione eiusmodi defendit, quia prioris, inquit, emptorisndicio allata, si non secure secundo emptori fundus addicitur, sed alia licitatio prospicituquid inter contrahentes actum sit, nec impedire quicquam uel hoc agi, ut saepius fundus collocetur, dum uel prima uel secunda uel tertia adiectione res a uenditore ddentibus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem, huius partem priori, duorum posteriori emptam, ita demum cendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidiexistimar‹e›: ipse quoque Celsus idem probat et adicit mirari se a nemine animaduersum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptam, quam unus ex sociis posteriori emptori addicere noluit. Uerum est autem uel unum ex uenditoribus posse meliorem adferre condicionem: emere enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicuis extit̾it quimeliorem condi¬
tionem afferat. de iñ pͥor emptor adu̾sꝰ
eumlicitatus sit. ⁊ penes eum empto
rem i ansit. dubit ari poterit. utrum fr¬
uctus ipẽ hẽat. qͣi nulla meliore condi¬
tione allata. anuero uenditoris sũt.
licet ea sit ꝑsana q̃ meliorem conditi¬
onem attulit. ꝙ rõ facere urͣ. Int̾erit

Expanded text:
 Si quis extiterit, qui meliorem condicionem adferat, deinde prior emptor aduersus eum licitatus sit et penes eum empt‹um› remanserit, dubitari poterit, utrum fructus ipse habeat, quasi nulla meliore condicione allata, an uero uenditoris sint, licet eadem sit persona, quae meliorem condicionem attulit. quod ratio facere uidet
Abbreviated transcription (Latin):
Permog̃. ¶Qui fund̾ uendidit. ut euicͥ¬
ia m̾cede conduct̃ ip̃e hẽat uł siuendat uit̾
non alii s sibi distrahat. uł simile alicͥd
sint nomĩa tim iuuenditione exempta
horreoꝵ uenditioni cessisse uideti.¬
¶ Cum quiinlocum emptoris suscessit

Expanded text:
m. Qui fundum uendidit, ut eum certa mercede conductum ipse habeat uel, si uendat, non alii, sed sibi distrahat uel simile aliquid sint nominatim in uenditione excepta, horreorum uenditioni cessisse uideri. Eum, qui in locum emptoris successi
Abbreviated transcription (Latin):
ac si ñ existe̾t. ¶ Melior aũoditio afferri
indetur. sip̾ciosit ad iͨtum. S isinicħ
p̾cio addatur. Soło tñ offeratur faci¬
lior p̾ciiuł maturior melior condi¬
tio afferri uidet᷑ p̾t̾ea si locus portuni¬
or soluendo p̾cio a diciatur. eq̃ melior
conditio allata uidetur. ⁊ iͣ pomp̃ a .ix.¬
ad sab̾scrib̾. Id̾ ait. ⁊ si ꝑsona ydoneior
accedat ad emptionẽ eq̃ iuderi meliorẽ
conditionemallatã ẽẽ. ꝓ mñ siqͥs acce¬
dat. eiꝰ dem p̾cii emptor s dlenioribꝰ emat

Expanded text:
ac si non existeret. Melior autem condicio adferri uidetur, si pretio sit additum. sed et si nihil pretio addatur, solutio tamen offeratur facilior pretii uel maturior, melior condicio adferri uidetur. praeterea si locus oportunior soluendo pretio dicatur, aeque melior condicio allata uidetur: et ita Pomponi scribit. idem ait, et si persona idoneor accedat ad emptionem, aeque uideri meliorem condicionem allatam. proinde si quis accedat eiusdem pretii emptor, sed qui leuioribus emat
Abbreviated transcription (Latin):
fundi excipiuntur. ñ q̃ in ꝑpetuosatas̃.
seri solent. itaut fructus eoꝵ tollatur
Nam aliter interp̾tantib uites ⁊ arbo¬
res õs excepte uidebunt᷑. ¶ huꝰ rriep̃¬
tionem fieri dixiposse: q̃ ex meis elib ĩ
tuas edes ꝓiecta sunt. ut ea mͥ italiceat
dua inquinqu̾inũ uenierat. q̃rebutur
cũ glans cecidiss utrus eẽt. scio suiũ R dis¬
se. pͥm̃seqñdũ eẽ ꝙ appareret actum esse.
Quod si mob scuro eẽt: quecumq glans
ex hiis exhiis arboribz que cese non eẽnt
cecidiss uenditoris ẽẽ. eã aũ q̃ in arborib
fiusset. eotem pore cumħ crederetur ep̃¬
toris. Nemo potest uideri eairemuẽ¬
didisse: decuius dñio id agitur:. ne ad
emptorem tnͣseat. s ħ aut locatio ẽ aͥ
tot aureos subusuris. dedit pignori sũ
ypotece p̾dia. ⁊ fidei ussoremlucium. cui
ꝓmisit ĩtͣ triemuũ ꝓximũ se eũ lib̾atu
it debitũ fideuꝰsor creditori: ussit p̾dia
empta eẽ. q̃ creditorib obligau̾at. Qro

Expanded text:
fundi excipiuntur, non quae in perpetuo sata suseri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus uites et arbores omnes exceptae uidebuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: 'quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, pquod si in obscuro esset, quaecumque glans ex his arboribus quae caesae non essent cecidisset, venditoris esse, eam autem, quae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris. Nemo potest videri eam rem vendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est autot aureos sub usuris, dedit pignori sive hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit intra triennium proximum se eum liberaturit debitum fideiussor creditori, iussit praedia empta esse, quae creditoribus obligaverat. quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
ffrc̃.ł. Qum indiemduol sociis fũ¬
due sit addictus. uno ex hiis p̾cium a dici
discedi rectuis existimatur.
postea p̾cium addictum ẽ. iuenditor
alio fundo applicito. ip̃m fund̃ pꝰteriori
emptori addiat. ⁊ id sine dolo malo fẽc̃.
pͥori emptori obligatus non ent. Nã
erat fecit. s aliud qͦ cum eouenierit
tĩnsi uenditor dolo caret: pͥoris emp¬
toris cã absoluta est. Id enunsolum in¬
tuendumest. au pͥoriuenditori boua
fide fc̃a sit adiectio.
mexordio uenditon cep̾lo tolutam: õ¬

Expanded text:
Cum in diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiciendiscedi rectius existimatur. postea pretium adiectum est et venditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: namerat, sed aliud quoque cum eo venierit, tamen, si venditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio. in exordio uenditori de pretio solutam co
Abbreviated transcription (Latin):
obligationis. s ut emptalẽat sub con¬
ditione emptio fc̃a est. iccͣctam eẽ ob¬
ligõnem. ¶ Lutus ticius ꝓmisit
titius uẽdid̃ fund̾ adictis u̾bis hiis qͦ
iure quaq conditione ea pͥclia lucii
Qroan emptor gaio seio ad pr̃ationẽ
frum̃ti sit obnoxiꝰ. R. emptorem gaio
inter kał. ianuarias ꝓximas tione.¬
meliorem condinonẽ fecͥit quores a
tione resoluitur. Anu̾d ꝯditionalis ĩ
ab emptione disceclatur. erit pura
ep̃tio. q̃ sub conditione resoluitur.
Sinaũ hactum ẽ. ut ꝑficͥatur emptio nͥ
melior conditio ie offeratur erit ep̃
uenditio est. iuł. scribit. hũt cui res. ĩ
diem addictaest. uisu caꝑe posse ifruc¬
tus ⁊ accessiones lucrari ⁊ ꝑiculum ad
eum ꝑtinere. sires int̾ierit.¬

Expanded text:
tionis, sed ut empta habeat, sub condicione emptio facta est et contractam esse obligationem. Lucius Titius promisit Titius uendidit fundum additis uerbis his: 'quo iure quaque condicione ea praedia Lucii ntur': quaero, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius. respondit emptorem Gaio intra kalendas Ianuarias proximas meliorem condicionem fecerit, quo res acione resoluitur, an uero condicionalis sit cione discedatur, erit pura emptio, quae sub condicione resoluitur: sin autem hoc actum est, ut perficiatur emptio, n‹i›si melior condicio offeratur, erit empuenditio est, Iulianus scribit hunc, cui res in diem addicta est, et usucapere posse et fructus et accessiones lucrari et periculum ad eum pertinere, si res interierit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. USipetuniam muilitis ꝓcͦator
eius mutuam decłit fideiussoremqͥ:
acceꝑit exemplo eoqͣitutor pupilli:
aut curator iuuenispecuniam alter.¬
utrius eorum creditamstipulatus.
fu̾it: actionem dãi militi cuius pecu
pot̾. si ad utilitatem eius pecũie use
sunt. alioquin ip̃i soli qͥ ꝯtraxerũt.ñ
noñ ciuitas tenebuntur.
umpignus accep̃: non amittit ex¬
actionem euis debite qͣntitatis. inꝗͣ
pignus non sufficit.
quasi iussueius contrahatur. a qͦ ppo
ditori frttuo in p̾ate hat ne accipiẽ¬
uire uti. ut post iuditium acceptũ
solutus funs ¶ Sexim̾mtuum ĩ¬
prudens afure bona fid̾e emi. is ex

Expanded text:
.Si pecuniam militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuuenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari militi cuius pecunpotest, si ad utilitatem eius pecuniae uersae sunt: alioquin ipsi soli qui contraxerunt, non ciuitas tenebuntur. um pignus accepit, non amittit exactionem eius debiti quantitatis, in quam pignus non sufficit.quasi iussu eius contrahatur, a quo praditori futuro, in potestate habet, ne accipieniure uti, ut post iudicium acceptum solutus fuisset.Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impensas quas inculturam fece¬
rat. recipiat. ¶ Uniu̾sorum bono¬
rum ansingusarum rerumusus
fructus legeturꝰ actenus int̾eẽ pu¬
to. ꝙ. si edes incense fuerit usus fr¬
uctus sp̃aliter edium legatus. peti¬
usu fructu legato: aree usus fructus
petipotent. qm̃ qui bonorum suoꝵ
usum fructumn legat: non solumẽo
usumfructum legare uidetur. In sb̾a¬

Expanded text:
 impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus fructus specialiter aedium legatus petiusu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum legat, non solum eorusum fructum legare uidetur: in s