comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuẽiret tñ aliqm accõm dari.
dandam estimatoriã p̾scriptis
u̾bis accomi. Est enim negm̃
cuule gestũ et quid bona fide.
Quare om̃ia et hic loꝙũ hnt. qͥ
t̾o aũt ꝑiculũ facit eius ꝗ suse¬
incorruptam reddẽ aut estima¬
tonem dequa conuenit.

Expanded text:
conueniret tamen aliquam actionem dari, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et quidem bona fide. quare omnia tio autem periculum facit eius qui suscincorruptam reddere aut aestimationem de qua conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
mali exceptomi uł expesas
ꝯsecũturu. uł nicħ amplius
pr̃aturũ. Nauẽ ꝯduxit ut
de ꝓuĩtia cprenensi aꝗlegia
nauĩgaret: olei metretis trib
milib int̾põitis et frum̃itimo¬
diis octo milib: c̾tam̃cede sed
euẽit ut hon̾ata naius in ip̃a
ꝓuintia noue m̃sib retin̾etur
et honus impõitum cõmissoi
tolletur. ¶ Quesitũ ẽanuect¬
uras qͣs ꝯuẽit. acõduccore ẜm
locatom exig̾e nauis possit. iꝑ¬
Flb̃o. Di riuũ quẽ faciendu
todux̾as et fec̾as. anqm̃ eũ pr̃o¬
barslabes corruꝑitituũ ꝑiculũ
ẽipaul. ĩmo si soli urtõ idaccid¬
it. locatoi̾s erit ꝑiculũ sioꝑis
iuto idaccidit. tuũerit detrim̃¬
tum. De estĩmatoria accõne¬
Bp̃. ⁊ cc̃o de estimato ꝓpõĩtur.
touende dubitatõis gr̃a fuit.
ui.mnagis dubitatũ cum resex¬
timata uende̾da dãtur. utrũex
u̾edito sit acc̃o. pp̃ extimatõm
an ex locato: q̃i rẽ uendendam
locasse uidear.anex ꝯducto qͣi

Expanded text:
it uel expensas consecuturum uel nihil amplius praestaturum.Nauem conduxit, ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed euenit, ut onerata nauis in ipsa prouincia nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conuenit a conductore secundum locationem exigere nauis possit. .Si riuum, quem faciendum conduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est.Paulus: immo si soli uitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis uitio accidit, tuum erit detrimentum. DE AESTIMATORIA .Actio de aestimato proponitur tollendae dubitationis gratia: fuit enim magis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
transcendunt scat amotis uel
alia qualz ronc. Naniciues rom¬
anos ñ alias qm̃ ꝑ portas eg̾di
ũl. cum illud hostile et abho¬
minandum sit Namet ro¬
muli fr̃. remͣus ocusus tͣitur.
ntiq consus.arem uirũ ator¬
ꝑferendumnemo.ambig̃. b¬
S iur p̾fectorius anconsula¬
ri femine p̾ferc̾turaudendũẽ.¬
et puto p̾ferriqr maior digni.¬
tas est in sexiuirili. ¶Cosu¬
lares. aut̃ feminas dicimus
consularium uxoressadicit sa¬
relatum est. nec imꝙͣ recipim¬
icell. assius longinus
ñ putat ei ꝓmittendum qui
pp̃ turpitudinem asenatum
motus nec resfitutus estũnd¬
icare ur testimonium dicere
qr lex uilia repetundarum ħ
fieri uetat.

Expanded text:
transcendet scalis admotis uel alia qualibet ratione. nam ciues Romanos alia quam per portas egredi non licet, cum illud hostile et ab‹omi›nandum sit: nam et Romuli frater Remus occisus traditur utique consularem uirum praeferendum nemo ambigit. sed uir praefectorius an consulari feminae praeferatur, uidendum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu uirili. Consulares autem feminas dicimus consularium uxores: adicit Sarelatum est nec umquam recepCassius Longinus non putat ei permittendum, qui propter turpitudinem ‹senatu› motus nec restitutus est, iudicare uel testimonium dicere, quia lex Iulia repetundarum hoc fieri uetat.
Abbreviated transcription (Latin):
ionem poslicitatõnis. rescriptũ
ec̃. ab imꝑatore nr̃o. posse eum
ap̾̃tore mintegrimi restitutõ¬
nem postulare et p̃torem me
assidente in t̾locutũ ẽẽ ut sũ
actõne uell adusus campa¬
nos expiriab eo eẽ ꝓpositam
siue excepcõmt. ionsus petẽtes
ne couuigitur. ut sine ꝓfc̃a sũ
impfc̃a res sit. et accõ et excep¬
to decinsuolenti aũt datur ⁊
in remacco et inpsoai rescissa
red de ĩni et de tolo repmaittẽ

Expanded text:
m pollicitationis, rescriptum esse ab imperatore nostro posse eum a praetore in integrum restitutionem postulare, et praetorem me adsidente interlocutum esse, ut siue actione uellet aduersus Campanos experiri, esse propositam, siue exceptione aduersus petentes, ne colligitur, ut siue perfecta siue imperfecta res sit, et actio et exceptio detur.Uolenti autem datur et in rem actio et in personam rescissa reddere, uerum et de dolo repromittere
Abbreviated transcription (Latin):
cus p̾dioꝵ urbmoꝵssi cũ suit
uenditis p̾diis deb̾etur. nec cõ¬
memorau̾it uẽdicor. s sciẽs ẽt
retinuit et ob io ꝑ ignorãtia
rei emptor n utendo ꝑstatu¬
edium fundiq ñ sunt᷑ nisut¬
sit scriptum/ nam rupta cesa
ea sunt. que n ediũ n fũdi st̃¬
in lege dixisses ꝙ m̾̃cedis noĩ
aconductore exegisses et id ẽp¬
cori accessurũ eẽt. existimo te
in exigendo n solum bonam
absit. s etiam culpafere aliꝗso

Expanded text:
um praediorum.Si cum seruitus uenditis praediis deberetur nec commemorauerit uenditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statuedium fundiue non sunt', bis idem scriptum: nam ruta caesa ea sunt quae neque aedium neque fundi sin lege ‹d›ixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam absit, sed etiam ut culpa.Fere aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
anmõ estabẽẽ debetsnec uidet᷑
ab ec̃ si ꝑ eum fc̃m estaut fiet.
quominus fund̃ emptor pos¬
sideatsent ergo ex empto actõ¬
ñ ut uenditor uacuam possõ¬
nem crãdat. cum multis mo¬
dis accid̾e pot̾ ne trade̾ possit s
ut si quid dolo malo fecitaut

Expanded text:
non est, abesse debet.Nec uidetur abesse, si per eum factum est aut fiet, quo minus fundum emptor possideat. erit ergo ex empto actio, non ut uenditor uacuam possessionem tradat, cum multis modis accidere poterit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo malo fecit aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui et ip̃i animaduterunt. ali¬
sequenti.anno alias duas eisd̾
tabulis ad recerunt et ita ex ac¬
cͣidenti. appeliate sunt leges.xii.
tabuiarum Quarunferend¬
arum actorem fuissex. uiris ħ
hermodoꝵ quẽdam ephesimi
exiulantem in ytalia quidam
retułunt. ¶ Hiis legib iatis
tium auccoritatem. necciam
nicꝯpoitum aprudentib ꝓpͥa
ꝑte aliq̃ ñ appellatur. ut cetere
ꝑtes uins sius nominib desi¬

Expanded text:
Quod et ipsi animadverterunt alisequenti anno alias duas eisdem tabulas adiecerunt et ita ex accidenti appellate sunt leges duodecim tabularum. Quarum serendarum authorem fuisse ex decem viris, Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia, quidam retulerunt. His legibus latis tium authonit, compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut cetere partes iuris suis nominibus desi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾im diximus postea ediles se.¬
natus ꝯsulto creabatiusergo ex
hiis om̃ib.e. tribuni plebis¬
et consules duo. et dece et octo
pͥtores et ses ediles in ciuitate
iura reddebant. ¶Iuns ciuilis
sciam płimi et maximmi uinpro¬
fessisunt s qui corum maxime
um fuerunt. eoꝵ in p̾sentia m̃e¬
tio Hñda est ut appareat aꝗb
et qualib hec iira orta et trad¬
ita simtsetquid ex omĩb qui
scĩam nactisunt inte tebum
coꝵ caniu̇ publice ꝓfessumne¬
minem traditun ceti aut adhe
ur in iatenti.ins ciuule retin̾ei
cogitabant solumq sultato¬
rib uacare potius qm̃ discere
uolentib se pr̃abant. ¶ Euit
aũt in primis ꝑtib publius i¬
papinius qui leges regias in
Imum contulit. id h apius el¬
audius unus ex .x. uitis cuius
conscribendis fuit. ¶Post hũc
apiuis clandius eiuld̾ gͥens
maximam scĩam hũit Hic cen¬
tinianus appellatus q̃et. apiã
uam strauit / et aqm̃ claudi¬
am induxit et de pirro ĩ urbe

Expanded text:
beres diximus, postea aediles seberes diximus, postea aediles senatus consulto creabantur. Ergo ex his omnibus decem tribuni plebis, consules duo, decem et octo praetores, sex aediles in civitate iura reddebant. Iuris civilis scientiam plurimi et maximi viri professi sunt: sed qui eorum maximae um fuerunt, eorum in praesentia mentio habenda est, ut appareat, a quibus et qualibus haec iura orta et tradita sunt. et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemuiris, cuius  tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam uiam strauit et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ creati sunt ꝓtimquiur¬
bams reb ptim q prouintia¬
lib p̃ẽent. ¶ Dem̃ cornelius
ueluti de falio/ de ꝑanicidio de
sictarils et pͥtores qͣtuor.id ie¬
cit. ¶ Dem gaius iulius cesar
duos ptores et duos ediles ꝙ
frum̃to prec̾ent. et acͤrere cere¬
ales constituitfita duodecim
ptores .ui. ediles sunt creati.
tores instituit primus. ¶Deĩ¬
de diuus claudius duos p̃to¬
res. ⁊diecit qui defidnmissis¬
uus tic deTxit et ad iecit diuus
nerua quuint̾ fiscum et priua¬
res in ciuitate ius dicunt et ħ
om̃ia quociens in re publica
sunt. magr̃atus. obẜuantur.
quociens autem ꝓficiscuntur.
unus relinquitur ꝗ uis dicat.
sis q uocatur p̃fectus inbissq
pfectus olim urbis ꝯstituebat᷑.¬
postea fere latinarum feriarum
cã introductum ẽ et quotãnis
obruatur Nam p̾fectus anno¬
ne et uigilum ñ sunt magr̃atꝰ
s exͣ ordinem utilitatis cã con¬
stituti sunt et tñ hii quos cis ti¬

Expanded text:
nerant, creati suntnerant, creati suntbanis rebus, partim qui provincialibus praeessent. deinde Cornelius veluti de falso, de parricidio, de sicariis, et praetores quattuor adiecit. deinde Gaius Iulius Caesar duos praetores et duos aediles qui frumento praeessent et a cerere cereales constituit. ita duodecim praetores, sex aediles sunt creati. tores constituit. post deinde divus Claudius duos praetores adiecit qui de fideicommisvus Titus detraxit: et adiecit divus Nerva qui inter fiscum et privares in civitate ius dicunt. Et haec omnia, quotiens in re publica sunt magistratus, observantur: quotiens autem proficiscuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is vocatur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatpostea fere Latinarum feriarum causa introductus est et quotannis obseruatur. nam praefectus annonae et uigilum non sunt magistratus, sed extra ordinem utilitatis causa constituti sunt. et tamen hi, quos Cisti
Abbreviated transcription (Latin):
utro corpore consgtui tuncut
aliquos płes pfes  hrent plac¬
uit duos ex nim̃o ptuuꝯ stitui¬
et ita fcĩ sunt ediles curules.¬
Tũq consules. aduocarentur
abeluis finitiuis. n ẽẽt quiinci¬
uitate iuus redde̾ poss. fcm̃ estut
p̾tor quo crearetur q̃ui primo¬
urbanus appellatus ẽ ꝙ ĩurbe
ius reddet. ¶Postzaliquot deĩ¬
deannos ñ sufficiente eo tẽpo¬
norum in ciuitatẽ uenirec.cre¬
atus ẽ et alius p̾tor/qui ꝑegrin
pegrinos ius dicebat. ¶Dem̃
curam uiarum gerent ẽctres
monetales ens. aun argentu
flacores et trumi uiri capita¬
les quicarc̃is custodiam hret.
ut cum animadũti oporteret
int̾uentu eoꝵ fieret. ¶Et ꝗa
magr̾atib uesptinis teporib.
inpublicũ ẽc̃ inconueniens
erat. quinq uin ꝯstituti sũt
cistib̾im. et uitͣ cib̾im. qui ꝓos¬
sint ꝓ magr̃atib fungi ¶Ca¬
pta dem̃ sardini.a. et mox cici¬
lia. Item ispania. dem̃ narbon¬
ensi ꝓuntia totidem p̾tores
quot ꝓuintie inditonem ue¬

Expanded text:
utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules.Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimis neque esset qui in ciuitate ius reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet.Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetonorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius praetor, qui peregrinus egrinos ius dicebat. Deindecuram uiarum ‹a›gerent, et triumuiri monetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut cum animaduerti opinterventu eorum fieret. Et quia magistratibus vespertinis temporibus in publicum esse inconveniens erat, quinqueviri constituti sunt cis Tiberim et ultis Tiberim, qui possint pro magistratibus fungi. Capta deinde Sardinia, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi provincia totidem praetores, quot provinciae in dicionem ve
Abbreviated transcription (Latin):
et aquito mutio rnlũ ẽct.
nec tñ ꝑcepiss. ita obiurgatũ
ẽẽ. a quinto mutio/ namq eũ
dixisse turpe ce priciõ et nobli
et causas oranti uis inquou̾¬
saretur ignorare eauelut ꝯtu¬
melia ẜuius tactus.oꝑam de¬
dit uin ciuililet płimum eos
de quib locutisumus adiit

Expanded text:
et a Quinto Mucio responsum esse et a Quinto Mucio responsum esse nec tamen percepisse, et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius tactus operam dedit iuri ciuili et plurimum eos, de quibus locuti sumus, audiit
Abbreviated transcription (Latin):
peram dedit ⁊ lucius crassus fr̃
publu mutũ qui mutianus
dictus eHunc citero. ⁊it iuris¬
sultoꝵ dissertissimum. ¶P
hos quintus mutius publii
filius pontifex maximus ius
ciuile primus constituit gn̾a¬
digendo mutii. auditores fue¬
runt qmͣ płes s p̾cipue aucto¬
ritatis acquilius gallus. Hal¬
bentius ex quib galũ maxĩe
auccoritatis ap̃ ppłm fuisseser¬
uius dicit /om̃s tñhii. A ẜuio
lupicio uoiantur alioquĩ ꝑ se
eorum scripta ñtalia extant ut
ea homines.appetant/ deniq nͤ
usantur om̃ino eorumscripta.
int̾ manus hõmum s seruius
libros suos complenit ꝑ cuiuiᷤ
scriptura ipõꝵ quo memoria
hetur¶eruius aũt sulpic¬
ius cum in causis orandis pr¬
imum locum aut ꝓ c̾co post
marcum tulliũ optinet tradi¬
tur. adꝯsulendũ quintũ mut¬
lum de re.amuci sui ꝓuenisse c̃¬
q eumsibi rendisse de iure ser¬
uius parum intellexissi It̾m
quintum mutiũ int̾rogasse.

Expanded text:
peram dedit: etiam Lucius Crassus frater peram dedit: etiam Lucius Crassus frater Publii Mucii, qui Munianus dictus est: h‹u›nc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius ciuile primus constituit generadigendo.Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius ‹G›allus, Bal Gaius Iuuentius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Seruius dicit. omnes tamen hi a Seruio Sulpicio nominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes appetant: denique nec uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Seruius libros suos compleuit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.Seruius ‹autem Sulpicius› cum in causis orandis primum locum aut pro certo post Marcum Tullium optineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium de re amici sui peruenisse cumque eum sibi respondisse de iure Serui‹us› parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse
Abbreviated transcription (Latin):
et publius. attilius maximam
sciam inꝓfitendo huerunt. ⁊
duo elii etiamꝯ sules fuerunt
accilius aũt primus apopulo
ius lib̾ qui inscribitur triptita
ꝗlib ueluti cunabula uiris cõ¬
tineq triptita aũt dicitur q ex¬
terpretato. deinde subtexitur le¬
gis acto eiusd̃ ẽe tres. alĩilibri
ant. s et płimi filii eius ex ꝗb
cet̾ioriuntur. ¶Post hos fue¬
runt publius mitius et bru¬
tus. et manilius . qui fundau¬
erunt ius ciuile ex hus pubi¬
ius mutius ⁊ .x. libellos relin¬
quit brutus septem manilius¬
tres set extant uoluminainse¬
riptã maniliĩ monum̃ta silli
duo consulares funt brutus
pretorius publius aũt mu¬
tius ⁊ pontifex maximus.¬
¶Ibhiis profectisunt publi
rutulius ruphus ꝗ rome con¬
sui et asie proconsin fuit paur
uirginius et quintus tubo. il¬
le stoicus p̾anse. auditor qui ⁊
gner pompeni patris fuit.
Eod tempore et cecilius antip¬
ater qui historias ꝯ scripsit s pł
eloquentie qmͣ scientie iuiris o¬

Expanded text:
t Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut duo A‹e›lii etiam consules fuerint, Atilius autem primus a populo ius liber qui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet: tripertita autem dicitur, terpretatio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri ant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.Post hos fuerunt Publius Mucius et ‹B›rutus et Manilius, qui fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilitres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus.Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui etGnaei Pompeii patruus fuit eodem tempore: et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae quam scientiae iuris o
Abbreviated transcription (Latin):
inpsona filie sue defeciss. itpo¬
te cum brutus quiprimus ro¬
me consui fuit uinditias ẜm
lib̾tatem dixiss inpsoa uidiciᷤ
uitelliorum ẜm qui ꝓdit̾onis
dit̾o. et castitatem filie sue uite
quor eius preferendam putar.
arecto cultro de tab̾na lanionis
te uirginis contumeliam stu¬
pri arcẽt ac ꝓtinus recens acce¬
de madens qi adhucfilie cruor¬
c.ad ꝯmilicones confugit qui
umũsi de algido monte ubitt
belligendica legiones erant. te¬
lictis ducib pristims.signam
aduentinum montẽ tnͣstulert̃.
om̃isq: plebx urbana mox eo¬
dem le contulit. ppłi q ꝯsensu
ꝑtim incarc̾e necatisita rursꝰ
res publica suum statum rece¬
pit. ¶ Dem̃ cum post. iuquot
annos .xii. tabule late sunt. et
plebs contendet et cumpr̃ib.
et ueuet ex suo quor corpore cõ¬
sules creare. et pres recusarent.
fc̃mẽ ut tribuni militum cre¬
arenturꝓtun ex plebe ꝑtimex
pr̃ib consulan pocestateshiq

Expanded text:
in persona filiae suae defecisset utpoin persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qui primus Romae consul fuit, uindicias secundum libertatem dixisset in persona Uindicis Uitelliorum serui, qui proditionis texerat et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis te uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit.Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribus et uellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni militum crearentur partim ex plebe, partim ex patribus consulari potestate. hique
Abbreviated transcription (Latin):
inquirentxet suande pecume¬
cã erant. ¶Et qr ut diximus.
de capite cuũs romani uͥbiussu
ppsi ñ erat lege ꝑmissum consu¬
libus ius dice ꝓpt̾e.a questores
constituebãtur appło ꝗ capitali¬
b reb p̾eentsqui.appeliabantur
meminit lex. xũ. tabiuarũ. ¶Et
cum ꝑlacuiss leges quo fieri.
latimi c̃. ad ppsm uti om̃s mag¬
istratus seabdicarent quo .x. iii¬
ri constituti anno uno cum ma¬
grãtum ꝓrogarent sibi. et cum
mmunose tractarent.n uellent
deinceps sufficẽ magr̾atib ut
ip̃i et factio sua ꝑpetuo rẽpubli¬
cãtam occupatam retinent in¬
una atq aspsa dominatoneeo
excitus are pu. secede̾t ¶ Init¬
ium fuisse se cessionis. dicitur
uirgimus quid qui cum ani¬
madũtiss apium claudium
tabulas transtułat. uindicias¬
fue suea se abdixisse et ẜm eũ
petierat dixisse captumq amo¬
re uirginis omne fas. ac neph¬
as mucius se indignatus. qd̃
uetutissima uiris obruantia

Expanded text:
inquirendae et conseruandae pecuinquirendae et conseruandae pecu erant.Et quia, ut diximus, de capite ciuis Romani iniussu populi non erat lege permissum consulibus ius dicere, propterea quaestores constituebantur a populo, qui capitalibus rebus praeessent: hi appellabantur meminit lex duodecim tabularum.Et cum placuisset leges quoque ferri, latum est ad populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo decemviri constituti anno uno cum magistratum prorogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque vellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam occupatam retineret: nimia atque aspera dominatione eo exercitus a re publica secederet. initium fuisse secessionis dicitur Verginius quidam, qui cum animadvertisset Appium Claudium tabulas transtufiliae suae a se abdixisse et secundupetierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia
Abbreviated transcription (Latin):
constitutisunt. ¶ Populode¬
inde aucto cum crebra uella oru
entur. et quedam acriosa a fmi¬
timis inferentur. int̾dum reexi¬
genteplacuit maioris pocestatis
magratuum constitui. IItaq
dictatores ꝓditisunt aquibmec
ꝓuocandi uis fu̾it et quib ⁊ ca
pitis aiadusio data hunc mag¬
istratum qm sumam potestater
hebat. n erat fas uit sextum mnse
retiiset hiis dictatorib magistri
equitum iniungebantur sic. qu¬
actos tribunos sibi inmonte sa¬
cro creauit qui ẽent plebei mag¬
istratus Dicti cribumꝙ tunc in
tres ꝑtes populus diuisus erat.
et ex singur singłi creabantu sur
qr tribͣuum suffragio creabant᷑¬
Itemq ut ẽent qui edib pͥessent.
inquib omia scita sua plebs de¬
ferebat. duos ex plebe ꝯstituemĩt
qui ⁊ echues appeuatisunt. ¶De¬
inde cumerrarium ppłiauctum
ẽẽ cepiss. ut eẽnt qui illi preẽent.
constituti sunt questoresquipe¬
cume preẽen dictisũt.ab eo q

Expanded text:
constituti sunt.Populo deinde aucto cum crebra orerentur bella et quaedam acriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec prouocandi ius fuit et quibus etiam capitis animaduersio data est. hunc magistratum, quoniam summam potestatem habebat, non erat fas ultra sextum mensem retineri.Et his dictatoribus magistri equitum iniungebantur sic, quactos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent plebeii magistratus. dicti tribuni, quod olim in tres partes populus diuisus erat et ex singulis singuli creabantur: uel quia tribuum suffragio creabantur.Itemque ut essent qui aedibus praeessent, in quibus omnia scita sua pleb‹s› deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt.Deinde cum aerarium populi auct‹i›u‹s› esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo ‹quod›
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑am inuẽnit ut ꝓ ualesũs ua¬
Quit posteos maxime scientie
simphronius quem populus
romanus .s̃. applauit nec ꝗsꝙͣ
in hunc aut post hunc̃ł no¬
mine cognominatus esgauis
scipionauta. ꝗ optimus.isena¬
ni appeuatus ẽ cui ⁊ publice
comus in sac uia data est ꝙ fa¬
cilius consuli poss. Deinde
quintus mutius qui.ad carta¬
ginenses missus ẽ legatus. cũ
cent duc tessere põite una pacis
aitã belli. arbitrio sibidato utm̃
uellet referre romamattmq su¬
stulit et. ait cartaginẽses petere
deb̾e utͣm mallent acciꝑe. ¶ Post
hos fuit tibius corrutamus ut
dixiqui primus ꝓfiti cepitscu¬
ius tñ scriptum nullum extat s
rensa qmͣ płima et ꝓpemorabi¬
laeiusfiunt. ¶ Dem̃ sextus¬

Expanded text:
teram inuenit, ut pro Ualesii‹s› UaFuit post eos maximae scientiae Sempronius, quem populus Romanus σοφὸν appellauit, nec quisquam ante hunc aut post hunc hoc nomine cognominatus est.Gaius Scipio Nasica, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere.Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen scriptum nullum exstat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. de
Abbreviated transcription (Latin):
se hoĩes disceptarunt qͣs acco¬
nes ne ppłs ꝓut ueliet institu¬
eret. certas sollempnesqz esse
uoluerunts et. applłatur ħ ꝑs
iuris leg̾. accõnes .i. legitimea
cconeset ita eodem pene tẽpore
tria hec iuranata sunt leges
ciuile ex husdem legis acc̃ones
compoitesunt. ¶Om̃iumtñ
horum et int̾pretandi scĩa etac¬
t̃ones ap̃ colegium pontificũ
erant ex quibstituebatur ꝗs
quoanno preẽet priuatisset
fere ppłs annis ꝓpe ceritũ hac
consuetudine usus qposteaae
cum appius claudius ꝓposuiss
et ad formam redigiss has ac¬
t̾ones genens flauius scriba
eius lib̾tim filius. subreptu
librum ppło tradidit et adeo

Expanded text:
se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout uellet instituere‹t›, certas sollemnesque esse uoluerunt: et appellatur haec pars iuris legis actiones, id est legitimae actiones. et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud couebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est.Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo
Abbreviated transcription (Latin):
cesum̃ fuisse constat.Is autem
erat qui cquitib p̾erat et ułuti
scd̃m locum a regib optinebat
quo mnnumo mucius brutus
ꝗ actor fuit regis ciciendi¶ Ex¬
actis dem̃ regibꝯsules ꝯstituti
sunt duopenes quos sũmum
ius utieet iege rogatum ẽ dc̃i
potestatem sibi uendicarẽt. lege
lata fc̃m est. ut. ab eis ꝓuocatõ ẽet
nene possent incaput ciuis ro¬
mani animadũtere msiiuissu po¬
puliliolum relictum est illis. ut
choerc̃c possent. et inuincula pu¬
blica duci iubent. ¶Post dem̃
cum census iam amaiori cẽpore
augendus ẽet. et consules ñ fuf¬
ficent. huic quo offico cẽsores

Expanded text:
celerum fuisse constat: is autem celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi.Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos summum ius uti esset, lege rogatum est: dicpotestatem sibi uindicarent, lege lata factum est, ut ab eis prouocatio esset neue posse‹n›t in caput ciuis Romani animaduertere iniussu populi: solum relictum est illis, ut coercere possent et in uincula publica duci iuberent.Post deinde cum census iam maiori tempore agendus esset et consules non sufficerent huic quoque officio, censores
Abbreviated transcription (Latin):
tumest ciuis ut ꝙ constituiss
ratumẽet. ¶Ita incuutate nt̾a
aut iure urlege constituitim ã
ẽ ꝓprium ius cuule ꝙ̃ sinescrip¬
to in sola prudentiũ int̾pretato¬
ne consistits aut sunt legis accõ¬
nes que formamagendi ꝯtinẽt.
saut plebiscitumꝙ sine auctori¬
tate patrum est ꝯstitutum ut ẽ
magratuum edictum. uñ iusi
honorarium nascitursaut sena¬
tus ꝯsuitum ꝙ̃ solũ senatuꝯsti¬
tuente mnducitur sinc legesaut
cognitum et. consequens ẽ utde
magraatuum nominib et orig¬
me cognoscamus quit exposu¬
mius ꝑ eos qui iñclicendo pre¬
sunt.effectus rei. iccipitur ꝑ.arũ
enim est ius inciuitate ex insi
sint ꝗ iura reg̾e possint. ¶Post
ħ dem̃ deanctoꝵ successione dice¬
mus ꝙ constare ñ possit ius. ni¬
si sit. aliquis iuiris pitus ꝓque
possit cotidie inmelius ꝓduci q
ad magr̃atus actinet. ¶In ini¬
tio ciuitatis huius consrat regeᷤᷤ
omnem potestatem habuisse.i¬
Huscem cemporib et tribunu

Expanded text:
stituisset, ratum esset.Ita in ciuitate nostra aut iure, id est lege, constituitur, aut est proprium ius ciuile, quod sine scripto in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum est constitutum, aut est magistratuum edictum, unde ‹ius› honorarium nascitur aut senatus consultum, quod solum senatu constituente inducitur sine lege, aut cognitum consequens est, ut de magistratuum nominibus et origine cognoscamus, quia, ut exposuimus, per eos qui iuri dicundo praesunt effectus rei accipitur: quantum est enim ius in ciuitate esse, nisi sint, qui iura regere possint? post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius produci.Quod ad magistratus attinet, initio ciuitatis huius constat reges omnem potestatem habuisse.Isdem temporibus et tribunum
Abbreviated transcription (Latin):
suabatiusidq ius. appellatur
senatus consuitum. ¶Eodem
cempore et magrãtus uira red¬
debant et ut scirent ciuesꝙq ius
dequaq re quisq dicturus ẽet
sc pͥmimirent. edicta ꝓponeba¬
ntque editra pretorumaus ho¬
noranum dicitur ꝙ ab honore

Expanded text:
seruabatur, idque ius appellabatur seruabatur, idque ius appellabatur senatus consultum.Eodem tempore et magistratus iura reddebant et ut scirent ciues, quod ius de quaque re quisque dicturus esset seque praemuniret, edicta proponebant. quae edicta praetorum ius hono
Abbreviated transcription (Latin):
gratum fu̾it. iomunus ꝑo¬
pulo ut tribunus plebis fie¬
ret et senator et edir curulis.
hic lib̾ quiactones continet
appellatur ius ciule flauian¬
um. sicuti illud ius ciuile paip¬
imianumnan nec genus fl.a¬
uius de suo quicqm adiecit li¬
bro. ¶Augescente ciuitate q
aderant.quedam gen̾a.agendi¬
multum temporis spacumise¬
xtus elius. alias. accõnesꝯposu¬
it et librum ppło dedit q appel¬
litur ins elianum ¶ Dem̃ cũ
ciuile eẽt et legis.iccõneaeuẽit.
ut pleuͤm discorcordiam cum
prib pueniret. et sẽ crede̾t. sibiq
nira constituet /que uira plebis¬
cita uocantiusmox cũ reuocata
ẽ plebs qr misite discordie nas¬
cebantur. de hus plebiscitis pro
legibꝰ placuit ea obfuari lege
hortensiaset ita fc̃m est ut inter
plebiscita et leges sp̃es stituen¬
diit̾cẽt. potestas. aũt cademeẽt¬
cepit ppłs c̾te mulco difficilius
intanta curba hominũaiccitas
ipãcuram reipi. ad senatim
deduxit set ita cepit senatus se ĩ¬

Expanded text:
gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia deerant quaedam genera agendimultum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum.Deinde cum ciuile, essent et legis actiones, euenit, ut plebs in discordiam cum patribus perueniret et secederet sibique iura constitueret, quae iura plebi scita uocantur. mox cum reuocata est plebs, quia multae discordiae nascebantur de his plebis scitis, pro legibus placuit et ea obseruari lege Hortensia: et ita factum est, ut inter plebis scita et legem species constituendi interesset, potestas autem eacoepit, populus certe multo difficilius in tanta turba hominum, necessitas ipsa curam reipublicae ad senatum deduxit: ita coepit senatus se in
Abbreviated transcription (Latin):
sanum et sicunspado quor sanus
es siemptor ignorauit uẽditor
scit exempto eeactom. et umest.
ꝙ offilius.ait. ¶ Quesitu ẽ sim¬
latalis sit. ut cñsungi ñ possitan
s. mna sit et. at pomp̃ eẽ sanam ꝑ
plerasq demq caricarias un¬
taies eẽ ut ñ possint tnͣsiungisõ

Expanded text:
sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignoravit, venditor scit, ex empto esse actionem: et verum est quod Ofilius. Quaesitum est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi
Abbreviated transcription (Latin):
morbi iũtium ue redibito locũ
hebit. inium̾̃ti&ũm etiam sicõ¬
tͣdictũ ꝑmissũue erit locus red¬
ibitoni exemplo mancipiorũ.¬
¶ Uendendi. aut ca ornatimiiu¬
m̃tum uidi celius ait. ñ si subi
uenditõne ornatũ sit. aut idõ
inquit uenaic cũ eẽt sic ornatũ
inspic̾cturssemꝑq cũ de or̾nañ¬
tis agitur et inactone et ĩ edc̃o
ta ducta ee. pocit enimium̃tum
ornatum itim̾is cã duci dem̃ ne¬
nire. Si plura uim̾ta uenierĩt.
ñ omia erunt reditẽda pp̃uni.
ornam̃timinam et si uicosu sit

Expanded text:
morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentis agitur, et in actione et in edicto ta ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire.Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam et si uitiosum sit
Abbreviated transcription (Latin):
aut iun̾ita pariauencut. edc̃o
xp̃ssum ẽ unt cũ alt̾u in eac̃a sit.
ut redibi debeat. aitrũq redibxat᷑
sin quare tam emptori qm̃ uen¬
ditori ꝯ sulitur dumiumita ñ sc¬
parantur ẜiilimo etsi trigai
uenicrit. redhibenda ent tota ⁊¬

Expanded text:
ta paria veneunt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam venditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga venierit, redhibenda erit tota
Abbreviated transcription (Latin):
siqͣdriga redibeatur s si duo ꝑ¬
paria mularum sint et unai
mula uitosa sit. uł par solum.
par redibebitur.alterũ ñssi t̾n

Expanded text:
si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula vitiosa sit vel par, solum par redhibebitur, alterum non: si t
Abbreviated transcription (Latin):
ego mułn credidississem. ac
nusus cumichi intreditum
isses ꝙ ꝗdem magis dicend̃
ẽc estim aili sͣt sic senatus cõ¬
sulto locus ñ sit sicuti et cũ
debitorẽsuũ mulier deleget
inc̾cessĩom locus ñ sit. qͣm p̃¬
ea ñ recte compari ait qnͣ de

Expanded text:
eri credidissem ac rursus tu mihi in creditum isses. quod quidem magis dicendum existimauit, ut sic senatus consulto locus non sit: sicuti et cum debitorem suum mulier deleget, intercessioni locus non sit. quae postea non recte comparari ait, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rem accb denegetur. qñ hoc
obligõ piculo mułris futũ¬
ra sit. et ħ paulo expeditius
dicenda sunt. si priusqmͣ ego
eam inc̾cessisse. ¶Cet̾msi añ
solu̾m. uidend̃ utr̃ ne nicħo
minus mułri qd̃ excepto ad¬
usus medan debeat. et ego ti¬
bi condic̾e peciu̾am possimã

Expanded text:
denegetur, quando haec actio periculo mulieris futura sit. et haec paulo expeditius dicenda, si prius, quam ego eam intercessisse: ceterum si ante soluerim, uidendum, utrumne nihilo minus mulieri quidem exceptio aduersus me dari debeat et ego tibi
Abbreviated transcription (Latin):
rum idonea nomina debito¬
rum uidentur. mulier ħ̾ ip¬
sum repromisit. ut ꝙͣ tomi
sio.Cum hẽs ticium debit¬
orem. et ꝓ eomulier int̾ced̾e
uell. nec tumułris nom̃ pp̃
senatus consultum sequeris
petitame mutuam pecuĩam
soluturã tibi et stipulantimi¬
chi ꝓmisit igñoranti in qm
rẽ mutuaretur. at ita nu̾are
me tibi iussit dem̃ ego ꝗ ad
manũ nũmos ñ heam stipu¬
ianti tibi promisi qitum est.
si eam peci̾am a mułre petã.
an exceptõ senatus ꝯsulti ei
ꝓsit. re uidend̾ ne ñ sine rõne
dicatur eius loco ꝗ ꝓmułre

Expanded text:
rum idonea nomina debitorum uiderentur, mulier hoc ipsum repromisit, ut, quanto sio. Cum haberes Titium debitorem et vellet nec tu mulieris nomen propter senatus consultum sequereris, petit a me mulier musolutura tibi et stipulanti mihi promisit ignoranti, in quam rem mutuaretur atque ita numerare me tibi iussit: deinde ego, quia ad manum nummos non habebam, stipulanti tibi promisi: quaesitum est, si eam pecuniam a muliere petam, an exceptio senatus consulti ei prosit. respondit uidendum, ne non sine ratione dicatur eius
Abbreviated transcription (Latin):
am salutem rei publi¬
ce tuerinuiumagis credidit
conuenire nec anuii suffice
ei reiqm̃ cesarem. ¶taz sep¬
tem cohortes oportinis locis
constituit ut binas regiones
urb̃ una queq cohors tͦueatur
p̃poitis eis cribunis et sr̃ om̃s
specͥtabili uiro qui prefectus
uigilum appellatur. ¶ Cog
siquatamatrox tamq famo
sasit᷑ psona nt p̾fecto urbis re¬
culpafiunt inhĩtantiũ. aut
fustib castigat eos ꝗ neglig¬
entius ignem hũerunt. autͣ
seuera mt̾locutone ꝯminatꝰ
fustium castigatioes remitt̃.
lis in horreis q ubi homines
p̾ciosissimam ꝑtem suarum
fortimarum reponunt uł cũ
ceua effringituru annariũ
punũtur et ita diuus ant̾.
crucio claro rpsit. ait .n. posse
eum horreis effractis. qonez¬

Expanded text:
am salutem rei publicae tueri nulli magis credidit conuenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes oportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili uiro qui praefectus vigilum appellatur qui agnsi qua tam atrox et tam famosa persona sit, ut prefecto urbis reculpa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut seuera interlocutione comminatus fustium castigationem remittit.Eflis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel armarium puniuntur et ‹ita› diuus Antoninus Erucio Claro rescripsit. ait enim posse eum horreis effractis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdelicto h̃am ꝗ cibi furtũ fec̾at
libar me qr statim meus ẽc de
tisit accõ. ¶ Si suus meus rem
tuam subtͣx̾it. et uendroit tuq
nũmos quos exp̾ciohẽbat. ei
excussis. locus erit fuiti actõi¬
ultrocitroq Nam et cu adu̾sus
me fuiti ages noxali ẜui nõie
et ego adu̾s te nũmoꝵ nõie.¬
S et si suo creditoris mei solu̾¬
im nũmos ut is eos dño suo
det. eque locus erit furti accoi.
sus nũmos acceptos ĩt̾ceꝑit.

Expanded text:
licto habeam, qui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desti sit actio. Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
debitoris. Id rcodend pignus
cum pecuia ei debeatur necfu¬
erit ꝙ si possit exsolu̾e. S
nec redibitorie spẽm uenire
in negorum gorum. itt̃onem.¬

Expanded text:
debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere. Sed nec redhibitoriae speciem uenire in negotiorum gestorum actionem
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Un uxori pecuiam cũ dona¬
re uellz ꝑmisit enis a debitore i¬
suo stipuierur. ¶ Illacũ id feciss
priusqm̃ pecuĩam auferret di¬
uortui fecit q̃ro utrũ iur eam
sũmam pec̾e debeat an ex ca ꝓ
ignorans soluiss. si quid peciũa
extat uendicare eam debitor po¬
cest. ¶S et si accõnes iuasma¬
rico pr̾are paratus ẽ. doli malu
exͣcẽpt̃onc se cuebitur. Ior marit¬
hanc peciiam debitoris nõie us¬
dicando ꝯ seq̃cur. ¶O sipeciũa
ñ extat. et mułr locuplecior st̃a
ẽ: maritus eampetet. Incelligrͣ
enim ex re mariti locupletiori
atum e. eatenus ratum ẽ qua¬
tenus dignitati supplede op᷑ ẽ.¬

Expanded text:
iam cum donare uellet, permisit ei, ut a debitore suo stipuletur: illa cum id fecisset, priusquam pecuniam aufer‹r›et, diuortium fecit: quaero, utrum uir eam summam petere debeat an ea promiignorans soluisset, si quidem pecunia exstat, uindicare eam debitor potest: sed si actiones suas marito praestare paratus est, doli mali exceptione se tuebitur ipecuniam debitoris nomine vindicando consequetur. sed si pecunia non exstat et mulier locupletior facta est, maritus eam petet: intellegitur enim ex re mariti locupletior fatum est, eatenus ratum est, quatenus dignitati supplendae opus e
Abbreviated transcription (Latin):
Anis. SIuꝑ ex indulgẽtia prin¬
cipis aut recepta ẽ alia causa do¬
cessit uxor uiro laticłãmi petẽ¬
di gra donacõnes uxut cq̃stris
ordinis fiat. urludoꝵ gr̃a.

Expanded text:
ale.Nuper ex indulgentia principis Antonini recepta est alia causa doecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equestris ordinis fiat uel ludorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
ia mancipia hũit s et qͥ in li¬
dem ca eꝰ sineaũt principałr
ħ negotium g̾at siue. alt̾is
negotiatõis asẜt̃one utatu
ntputa si caupo fuuit uł stabu¬
i̾amis. et mancipia talia hu̾it
ministrantia et occ̃one mini
stodienda uestim̃ta ⁊ducta i¬
mancipia hãt. ẜ gtms obser¬
mancipia ꝓstituta hũit. not¬
ari postlib̾tatem ait ¶ Calump¬
natorita demũ notatursi fu¬
erit calũpnit caula dampna
tus In sufficit calũpniatum
Itẽ p̾naricator ẽ qi uaritator¬

Expanded text:
ia mancipia habuerit: sed et qui in lidem causa est. siue autem principaliter hoc negotium gerat siue alterius negotiationis ‹ac›cessione utatur ut puta si caupo fuit uel stabularius et mancipia talia habuit ministrantia et occasione minstodienda uestimenta conducta mancipia hoc genus obsermancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praevaricator. praevaricator
Abbreviated transcription (Latin):
quimino ex adũsa. ¶ Item si
ꝗͥs furti ui bonor raptoꝵ ĩiu¬
riarum de dolo malo suo nõĩt
dampnatus pactus ue erit. si¬
mili mo infames sunt.

Expanded text:
quin immo ex aduersa.Item 'si qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo suo nomine damnatus pactusue erit' simili modo infames sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
t in conͣtraria negoru
tuatus sumpecuiam: ut credito¬
re tuũ abioluam : qr aut inpos¬
som mittend erat bonoꝵtuoꝵ
aut pignorauẽditur sq si domi
hñs pp̃ eãdem cam soluiputo
um si libaui te ex magno mto¬
modo. debe diciusuras nẽnire.
seas. auit que mregione frequẽ¬
tantur ut ẽ in boe fid̃i iudicus
ꝯstitutũss si mutuatus dedi.
hec ueniet usure qͣs ipe impẽdo
ñtiꝙ ii plus cibi prauum com¬
modi qm̃ usure iste coluigt.¬

Expanded text:
Et in contraria negotiortuatus sum pecuniam, ut creditorem tuum absoluam, quia aut in possessionem mittendus erat bonorum tuorum aut pignora uenditurus. quid si domi habens propter eandem causam solui? puto uerum, si liberaui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae quas ipse pendo, utique si plus tibi praestari‹m› commodi, quam usurae istae collig
Abbreviated transcription (French):
efficatia trngnũ. et cũinstitia
incinosam et diligentiam no
ambitõsam multumint̾eit pp¬
ea prospic̾e d ne peciñe publice
cedantur sine pignorib ydon¬
eis ur ypothecis.

Expanded text:
efficacia benignum et cum instantia incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest. Praeterea prospicere debet, ne pecuniae publicae credantur sine pignoribus idoneis uel hypothecis.
Abbreviated transcription (Latin):
more insanoꝵ deridendea loqnͣ¬
tur: in quo sit animi uitiũ ex co¬
rporis itõ accroit redib̾i posie.
sitem alcatores et uinanos. non
ꝯtim̾ elicto quosdam respond¬
isse pompͥ. ait queadm nec gu¬
iosos nec impostores. iut men¬
daces.ait litigiosos. Od pop.¬
tuum uł murion̾e uendio̾it. ut
meo usui nullius sit. iudi uito¬
sum et uidemus ħ iure un ut
iuitu morbiq appelso ñ uideatur
ptm̾e: nisi ad corpora. ¶ Animi
ait uitiũ ita demũ prabit uen¬
ditor si ꝓmisit siminus. mẽt
io noiatim deerrone et fugiti¬
no excpitur ħ enim animiui¬
tiũ c̃ nͥ corporis. uñ ꝗda iinita
pauida et calcitrosa morbosis
ñ ec. inum̾anda dix̾unt animi
enimñ corporis ħ uitui etIn

Expanded text:
 deridenda loquantur, in quos id animi uitium ex corporis uitio accidit, redhiberi posse. Item aleatores et uinarios non contineri edicto quosdam respondisse Pomponius ait, quemadmodum nec gulosos nec impostores aut mendaces aut litigiosos. Idem Ptuum uel morionem uendiderit, ut in eo usus nullus sit, uideri uitium. et uidemur hoc iure uti, ut uitii morbique appellatio non uideatur pertinere nisi ad corpora: animi autem uitium ita demum praestabit uenditor, si promisit, si minus, non. et ideo nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse. In
Abbreviated transcription (French):
por.meos quoq hedictu ptine.
Drebatius. ait impetiginosui
morbosũ n ec si eombro ubii¬
petigo ee̾t equerecte utatur et m̾
iudetur u̾a trebatii snia. ¶ Sꝑa¬

Expanded text:
porarios quoque hoc edictum pertinere. Trebatius ait impetiginosum morbosum non esse, si eo membro, ubi impetigo esset, aeque recte utatur: et mihi uidetur uera Trebatii sententia. Spa
Abbreviated transcription (Latin):
cur falatur ignoratia ueditoriᷤ
an callidate.Illud sciend̾ est e¬
dictũ ħ. si ꝑtine ad uenditoes
fiscales/ sitñ res publica aliꝙͣ
faciat uenditõm eclictũ ħ locũ
hebit. In pupillarib quor isedi¬
toĩb erit elicto locus. ¶ Si itel¬
ligatur uitui. morb ue manci¬
pii. ut płm signis quibdam
solent manifestari intia. potest
dici edictum cessare s enim tm̃
intuend c̃. ne emptor decipiatur
s sciend ẽ morbũ ap̃ sabinũ sic
definitũ ẽc. hrtum cuiusq corpo¬
ris ꝯtͣ natur̾a qui usũ erad id fa¬
ciat det̾iorem cuius cã natura
nob̾ er corporis sanitatẽ dedit.
id aũt alias in toco corpore alias
sit: uitũiq amorbo multũ diff¬
re: utputa siꝗs balbus sit. nam
huc uitosum magis ẽc qm̃ mor
minissium q e hoĩs impediat
id dabit reclibitoni locũ d̾mo
leuissimũ effic̾e ut morbosus
bricula aut uetus quartana q̃
tin iam sperni pot̾ uł uulnusc¬
ulu modici. nullum hñt in se

Expanded text:
cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate. Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus. Si intellegatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare uitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic definitum esse habitum cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius ad id facit deteriorem, cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, aliassit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam moministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo leuissimum efficere, ut morbosus bricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni potest uel uulnusculum modicum nullum habet in se
Abbreviated transcription (Latin):
posse. qm̃ ediles de corpor aubui¬
cus locũtur attii exẽpto accͥonẽ
admittit idẽ dicit ⁊̃ in his ꝗ p̾t̾
itonem et: exempto dat actõm.
s si uitiũ corporis usqr ad anim¬
um penetrat. forte si pp̃ febrem

Expanded text:
iles de corporalibus uitiis loquuntur: attamen ex empto actionem admittit. Idem dicit etiam in his, qui praeter itionem esse, ex empto dat actionem. Sed si uitium corporis usque ad animum penetrat, forte si propter febrem