comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit f̃lium. ⁊ inamunissa edd̾it:
ad legimam eius ħrditatem
adinitcetur. Idemqr ⁊ si ẜua
pene coceꝑit. ⁊ restituta edi¬
d̾it. hoc idem ⁊ si lib̾a conce¬
ꝑit. edid̾it ẜna pene. mox re¬
stituta ẽ. ⁊ si libera concepit.
⁊ in ẜuitututem redacta. e¬
didit. Mox manumissa est. ad
legittimam ħ̾iditatem. eiͦ
admiccetur Itẽm siad hͨ
p̾gnant manumitta ẽ. dicen¬
dum erit prodesse.⁊ in ẜui.¬
tutem edictifilii ad legñtimã
ħrditatem mat̾ admĩitat᷑
ut puta si post moram fcãm
in fidei ꝯmissa lib̾tate peꝑ¬
it . ł apd̾ hostes ⁊ cumeo rediit
łsi redempta edidit. ¶ Si młr
sit famosa ad legitrimam ħr¬
ditatem lib̾orum ad mitet᷑.¬
¶In pub̾em tͥ pat̾ se cundas
tabłas fecit. tunt c̾tum est
intestatum decessisse cum
omiẜint sbstituti hrditatẽ
eius. qͣr ⁊ si impubes arto¬
gatus est. dicendum ẽ mattẽ
ad tona eius admitti que ħ̾e¬
bat. si intestatꝰ decessiss ¶i¬
b̾i defuncti. sui quid̾̃ obsta

Expanded text:
ium et manumissa ediderit, ad legitimam eius hereditatem admittetur: idemque et si serua poenae concepit et restituta edidit: hoc idem et si libera concepit, edidit serua poenae, mox restituta est: sed et si libera concepit et in seruitutem redacta ed‹i›dit, mox manumissa est, ad legitimam hereditatem eius admittetur. item si adhuc praegnas manumissa est, dicendum erit prodesse. et in seruitute editi filii ad legitimam hereditatem mater admittetur, ut puta si post moram factam in fideicommissa libertate peperit, uel apud hostes et cum eo rediit, uel si redempta ed‹i›dit.Si mulier sit famosa, ad legitimam hereditatem liberorum admittetur.Impuberem, cui pater secundas tabulas fecit, tunc certum est intestatum decessisse, cum omiserint substituti hereditatem eius. quare et si impubes adrogatus sit, dicendum est matrem ad bona eius admitti, quae haberet, si intestatus decessisset. Liberi defuncti sui quidem obstab
Abbreviated transcription (Latin):
matris donec redierit uł
nascatin. S si sint sun hrs¬
h̾rdes. U̾m h̾rditas ad eos ñ
ꝑtineat: uideamus an mr̃
ad mittatur. ut pnta absti¬
nuit se ħrditatem. ¶ affri¬
comus et pubłitius temp¬
tant dr̃e. in cau quo se absti¬
nent sui. matrem uenire.
et tunt obstent ei quoci¬
ens rem hr̃ent. ne nudũ

Expanded text:
matris, donec redierit uel nascatur. Sed si sint sui heredes, uerum hereditas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudu
Abbreviated transcription (Latin):
siue lib̾tina mat̾ ẽ: ad mitri
possunt lib̾i ad hrditatem eiꝰ
ex senatus ꝯsulto orfitians ꝯ¬
cessum. ¶ Si ea sit mat̾ decꝰ
statu dubitatur. utrum m̃r
famił sit. an filia familias. q̃¬
tib captus sit. cum c̾tum eẽ
ceꝑit mr̃em samilias ẽẽ. lib̾i
ad mittentur. uñ tractari pot̃
an medio temꝑe dumi status
pendent. succurri ei ꝑ ꝑtorem¬
debeat.ne si medio tempore
de tesserint. nich ad ħidem tͣnͣs¬
mittant. ⁊ mag̾ ẽ ut sbuenia¬
tur.ut in multis cassibꝰ pla¬
cuit  S ⁊ nulgo quesiti ad¬
mittuntur ad legitimam ma¬
tris hrditatem. ¶Int̾dum ⁊
in ẜuitute quesito erit ꝯce¬
luti si post moram fid̾i ꝯmis
licet inẜuitutem ꝯceptꝰ ad
legitinam eius hrditatem
admitietur s ⁊ si apd̾ hostem
ꝯceptꝰ captiua ꝓc̾atus. cum
tus ꝯsułto ad mitti q̃si mł¬

Expanded text:
e libertina mater est, admitti possunt liberi ad hereditatem eius ex senatus consulto Orphitiano.Si ea sit mater, de cuius statu dubitatur, utrum mater familias sit an filia familias, tibus captus sit: si certum esse coeperit matrem familias esse, liberi ad mittentur. unde tractari potest, an medio tempore, dum status pendet, succurri eis debeat, ne, si medio tempore decesserint, nihil ad heredem transmittant: et magis est, ut subveniatur, ut in multis casibus placuit. Sed et vulgo quaesiti admittuntur ad matris legitimam hereditatem. Interdum et in servitute quaesito erit conceluti si post moram fideicommislicet in seruitute conceptus, ad legitimam eius hereditatem admittetur. sed et si apud hostes conceptus a captiua procreatus cum tus consulto admitti quasi
Abbreviated transcription (Latin):
netus sola ħrditas que lege
minucõe ꝑimit᷑. noue ł ex lege
uł ex senatus ꝯsitis delate. ñ
ꝑimuntur capitis dimimicõe.
post delatam capite minuatut:
ad legitimam ħrditatem ad¬
mitretur nͥ magna capitis di¬
mitutõ int̃ueniat. uł que
ciuitatem adimit. ut puta

Expanded text:
uetus sola hereditas, quae legeuetus sola hereditas, quae legeminutione peremitur, nouae uel ex lege uel ex senatus consultis delatae non peremuntur capitis deminutione. delatam capite minuatur, ad legitimam hereditatem admittetur, nisi magna capitis deminutio interueniat, quae uel ciui
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiᷤ romanꝰ fuit. anͣ aditam hidi¬
tatem in ẜuitutem deducat .
segitima ħrditas non defert᷑.
nec si post ea lib̾ fcũt sit nͥ forte
ẜuus pene effcũs. bñfitõ pͥncipis
sit restitatusi s si matris ex secto
uentre filius editꝰ sit ÷ mag̃
dicendum est. huc quoq ad
legitimam h̾iditatem admuit¬
ti. Nam et institutꝰ ẜm tabulas.
to magis uñ legitimi bonoꝵ pꝰ
mittet᷑ ¶qui oꝑãs suas ut c̃
bestiis pugnaret locau̾it. quił
mitcebatur. S humana int̾p̃¬
tatõne placuit eum ad mittudẽ
erit dicendum. ⁊ sihͥ. filiꝰ ineiꝰ
sit ĩ potestate qui in cã sit supͣ
scͥpta. posse eum ex orfficiano
admicri. Et si mater testõ fcõ
filium ħrdem scͥpserit unum
sb̾ condicõire cum plures her.¬
et si conditõne pendente bonoꝵ¬
polsõm pecierint. ⁊ post ea con¬
dicio defec̾it: equin ẽ cet̾ie ⁊̃
siliyᷤ legittimam ħrditatem
¶capitit minucõ saluo statu
contingens. lib̾is nͭ noceat ad
legitimam ħrditatem. nam

Expanded text:
ciuis Romanus fuit, si ante aditam hereditatem in seruitutem deducatur, legitima hereditas non defertur nec si postea liber factus sit, nisi forte seruus poenae effectus beneficio principis sit restitutus.Sed si matris exsecto uentre filius editus sit, magis dicendum est hunc quoque ad legitimam hereditatem admitti: nam et institutus secundum lto magis unde legitimi bonorum pmittitur.Qui operas suas ut cum bestiis pugnaret locauit quiue rmittebatur: sed humana interpretatione placuit eum admitti. idem erit dicendum et si hic filius in eius sit potestate, qui in causa supra scripta sit, posse eum ex Orphitiano admitti.Sed si mater testamento facto filium heredem scripserit unum sub condicione, cum plures haberet, si condicione pendente posseonem petierit et postea condicio defecit, aequum est ceteris etiam filiis legitimam hereditatem Capitis minutio saluo statu contingens liberis nihil nocet ad legitimam hereditatem: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃iũ lac̃daconum ¶ Duiꝰ
enim puis Expsit enmi ap̃
quem sat̃petitur det̾e ex ꝑlo¬
tanir. dequa re sũmañ d
cognosc̃e index¶si ꝑturator
sat̾ legatorum de sideret.
siqd maridatum ei sit ñ he¬
dit ncc̃e derato cau̾e s er̃
ei sat̃dandum uͦ dubicetur
an mandatum sit e ñ sit
derato caucõ er̃ exigenda.
¶li semł fu̾it sat̃ danu que¬
sicũ ẽ au ⁊̃ rursus cauend̾
sit. si forte dicanir. ege nos
si deiussores ẽẽdatos mag̃
luci mane ip̃ã enĩ ta culta¬
tisue ex pilum fere debere q̃
mnuis fi deuissores ydoneos.
cã allege  uẽluti ꝙ fideuissor
decessit aũ ⁊̃ remi familiarẽ
mopinate fortune impetu
amiserunt equm er̃ p̃stari

Expanded text:
onum. diuus enim Pius rescripsit eum, apud quem satis petitur, debere explotatur: de qua re summatim debet cognoscere. Si procurator satis legatorum desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato cauere, sed erit ei satisdandum: si uero dubitetur, an mandatum sit uel non sit, de rato cautio erit exigenda. Si semel fuerit satisdatum, quaesitum est, an etiam rursus cauendum sit, si forte dicatur egenos fideiussores esse datos. Licinianae: ipsam enim facilitat‹i› suae expensum ferre debere, quae minus fideiussores idoneos acausa alle‹g›etur, ueluti quod fideiussor decesserit aut etiam rem familiarem inopinato fortunae impetu ami
Abbreviated transcription (Latin):
s sufficit sũ ilesiderauit ⁊
non cauerunt sũ ñ hat a quo
safdesideret ¶Si debitori lib̾¬
aco sit relicta. ñ ẽ exigenda
cauc̃o quia ht̃ penes se lega¬
tum quippe si conueniatur
excepcõne doli ma. uti possit
¶Ei cui legatum solutum ẽ cũ
constet legatum non deb̾i
dimus puisadeniliũ equeᷤ¬
trem Rxpsit ñ deb̾e p̃corẽ sat̃¬
dacom admut̾e.¶tunc añ ad

Expanded text:
desiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret. Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m est. Cum conste‹t› legatum non deberi, diuus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisdationem admittere. Tunc ante ad
Abbreviated transcription (Latin):
quesut testacritem ap̃ mari¬
tum suũ ex quo filiũ q̃ reliq̃¬
rat res deposuisse ñ ex acta
caucõne depõnis. an ea res mbris.
peĩs hr̃di restitui deteat. an
uero qm̃ emolum̃tũ tocuis
hr̃dicans ad filiũ defũcte reu̾¬
te de b̾et apud maritimi re¬
manerent apud quem dos
cohr̃es pͥnpilli euit absente pu¬
pillo cum ãmouerunt eũ le¬
gataru fidĩ ꝯ missi noĩe ĩ tolid̾

Expanded text:
quaesiit: testatricem apud maritum suum, ex quo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cautione depositionis: an ea res patri heredi restitui debeat? an uero quoniam emolumentum totius hereditatis ad filium defunctae reuerti deberet, apud maritum remaneret, apud quem dos coheres pupilli erat, absente pupillo, cum admonuerunt eum legatarii, fideicommissi nomine in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
putamꝰ extepcone un posse.
annon ⁊ magis ẽ nt utantur
exceptõne quia exeacã int̃¬
cessit sat̃dacõ. ex qua non de¬
buit. ¶ Nõ exig̾ p̃tor ut ꝓh̾e¬
dem stet quo muiꝰ caueat s
tontentus fuit ꝑ legatariũ e
sidĩcõmissariũ fłare quo mi¬
ħ edc̃o mitti quia uerum ẽ ꝑ
eum cui cam̾i oportebat nou
sĩ quo miuꝰ caueat᷑ : nõ tñ ⁊¬

Expanded text:
putamus exceptione uti posse an non? et magis est, ut utantur exceptione, quia ex ea causa intercessit satisdatio, ex qua non debuit. Non exigit praetor, ut per heredem stet, quo minus caueat, sed contentus fuit per legatarium uel fideicommissarium non stare, quo mihoc edicto mitti, quia uerum est per eum, cui caueri oportebit, non fieri, quo minus caueatur. non
Abbreviated transcription (Latin):
us aquo sat̃petit᷑ offerat cagns¬
cõm ⁊ dicat hodie cͥonstat fi
dĩ cõmisso hodie agamius
dicendũ ẽ cessare sac̃ dacõmꝰ
cum possit añ fidĩ cõmisso ꝙͣ
de sat̾dacõne cõstare nͨ nõ illa
cõgnico ĩ ploranda erit ab ħe¬
de si forte dicatur ꝑ calũpiuã¬

Expanded text:
 quo satis petitur, offerat cognitionem et dicat: 'hodie constet ‹d›e fideicommisso, hodie agamus', dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione constare. Nec non illa cognitio imploranda erit ab herede, si forte dicatur per calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potuisse renuiti trediderit.
nũquid ꝯdce possit qui ius
ignorauit: ad huc tñ benig¬
ne quis dixit sat̾dacõm cõ¬
diti posse: quid deñ sicõmis¬
sa sit stipulaco fidĩ ꝯuussores.¬

Expanded text:
non potuisse remitti crediderit, numquid condicere possit qui ius ignoravit? adhuc tamen benigne quis dixerit satisdationem condici posse. quid deinde, si commissa sit stipulatio, fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
uiitci post iuctoriam dila¬
ta poticõne nou oportuit.s
ꝓ uocau̾it si cau̾e adũ sarius
ad eũ possom eẽtrãsfe tẽ dã
scͥpsit. stũ alia sit edc̃i condco
ñ eĩ exigͥ alegatario iuite

Expanded text:
amitti post uictoriam dilata petitione non oportuit. sed prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum possessionem esse transferendam rescripsit, cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legatario uice
Abbreviated transcription (Latin):
p̾a ferre ceꝑit. se restititũ¬
ras s si nẽt ip̃i cau̾ e possĩt
utiłr ꝓtatũ ẽ uirũ bonũ ab
utrat ꝑ te eligendũ ap̃
quẽ ut sequestrẽs fructus
de ponantur qui utiles ac¬
pecit. trauffertur ꝙͣ sica¬

Expanded text:
rre coeperit, se restituturos. sed si nec ips‹i› cauere possint, utiliter probatum est uirum bonum ab utraque parte eligendum, apud quem ut sequestrem fructus deponantur quique utiles acpetit, transfertur, quam si ca
Abbreviated transcription (Latin):
fidi eiꝰ misit ut quicquid ad
eũ ex hr̃dicate eiꝰ ꝑ uenisser ⁊
cumi moreret᷑ restitũet filio
testacricis ne poti suo ⁊ ħ u̾ba ad
suam dissipat ⁊ u̾etͣ pẽ fid̾i¬
suni. tõstitua ͦͦ aui ad sat̾datõ¬

Expanded text:
eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditate eius peruenisset, cum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et ha‹e›c uerba adisuam dissipa‹t› et ueretur pater fideisum constituatur, an ad satisdatio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ plem̃ legaiũ accepiss nã
⁊ eũ ꝗ debilitatũ ab hr̃de ser¬
sicognuo legato extestõ ege¬
ex uendico ab solui d qr¬
inse dolimali exceptõne̾.
institu̾it hominem ꝯsequi
debebit accõne exempto
p̃cium recuꝑabit quẽ ad̾¬

Expanded text:
n plenum legatum accepisset: nam et eum, qui debilitatum ab herede sersi cognito legato ex testamento egeex vendito absolvi debetin se doli mali exceptionem. instituerit, hominem consequi debebit, actione ex empto pretium reciperabit, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
rõnes salue sint It̃ hostia¬
rium. mulionẽ qͦ ĩ str̃i ẽẽ
ꝯftat. ⁊ mulas⁊ machinas.
fenũ. stipulas. alinũ machi¬
nariũ̃ machinã frum̃ tã¬
riã. uas eĩ eneũ ĩ qͦ sapͥa coq̃¬

Expanded text:
rationes saluae sint, item ostiarium mulionemque instrumenti esse constat. Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa coq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aues ĩstr̃o. exemplo apiũ
sit in str̃m legatũ iudẽd̾
quid ꝯtinea. ⁊ pegasus ait
la q̃ frigoris cã ł ũbre.in
domo sunt. deberi. q̃ sña
cassii suit ꝗ dicetat ĩt ĩftr̃a¬

Expanded text:
et aues instrumento exemplo apium sit instrumentum legatum, videndum quid contineatur. et Pegasus ait vela quae frigoris causa vel umbrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii fuit, qui dicebat inter instr
Abbreviated transcription (Latin):
putat ꝯtin̾i. It̃ sabꝵ qui
uille refaciende ca patus
sit. ⁊ młres que ꝑañem co¬
quant. que uillam ẜuẽt.
It̃ molitores. si adusũ rus¬
ticũ ꝑacisunt ¶t̃ fotaria
uirũ adiuent ¶It̃ lamficas
q̃ familiam rusticam uesti¬
unt. ⁊ q̃ pulm̃taria rusti¬

Expanded text:
putat contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusti
Abbreviated transcription (Latin):
uandi gr̃a ꝑata sunt. sab̾. ẜ
rendi ueluti homines qui
agrum colerent. ⁊ qui eum
ex̾c̾cent. ppõitiue sunt hue.
ti. peccora st̃corandi c̃ã ꝑata.
uasa que utilia culture sũt.
aratrũ s. ligones sarcłi. fal¬
ces. putatorie: bidentes. ⁊
siqua similia dici possunt.
cogendi quẽad̾m tortularia.
corbes. falces messorie. fal¬
ces fenarie. uidemiatorii
defossa ñsint. ⁊ cupe quibꝰ¬
dam ĩ regionib accedũt ĩ¬
struit᷑a. siuilla culcior ẽ.
ueluti at̾enses scoparii.
si ⁊ uiridi aĩa sint scopia¬
ria sifundꝰ salcus pastiones
ꝯuendũe. ut si iõ cõꝑatus

Expanded text:
uandi gratia parata sunt, Sabinus quaerendi, ueluti homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sunt is, ti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiarii, si fundus saltus pastionesqguendum est, ut, si ideo comparatus
Abbreviated transcription (Latin):
ant det̾iores future sint distra¬
ħe debet. Item adebitonbꝰ qui tp̃r
lib̾abunt᷑. exig̾e d. cet̾a c̃ pupillo
possidebit. ¶an at̃ uescendi cã di¬
minu̾̃e possit isqui ex carboni¬
ano missꝰ ẽ. iudeamꝰ. ⁊ siquid̾ sa¬
tis ĩpubes dedit. siue dec̾uit p̾¬
ses sũ ñ diminuit uescend cã¬
tatis petitorisꝙ si satit date nõ¬

Expanded text:
aut deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit.An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi catatis petitori.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eat filiꝰ qͣmꝗͣ neminor hrdi¬
tas ad petitorem ꝑ ueniat. si ap¬
pariu̾t filiũ ñ eẽs maxĩe. autem
puto si missus fu̾it inpossõm
adu̾tariꝰ desid̾andum ap̃tore ne
instrum̃ta inpossom̃ suam re¬
digat. cet̾m decipietur pupiliꝰ
dacõe pupillus ⁊ adũtariꝰ eiꝰces¬
sant. cutato ꝯstituendut ẽ qui
bona ad ministreti ⁊ qñq ei qui
iudicõ uicerit restiruat. ¶qd
tñ si tutores pupilli uelint ad¬
miniftͣre. non erunt audiendi.
nͥ si satis ded̾int noĩe pupilli.
aut curatores. quoq.  Ipisunt¬

Expanded text:
pereat filius, quam ne minor hereditas ad petitorem perueniat, si apparuit filium non esse. Maxime autem puto, si missus fuerit in possessionem aduersarius, desiderandum a praetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupillus, datione et pupillus et adusant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio uicerit restituat. quid tam‹en›, si tutores pupilli uelint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pupilli aut curatores quoque i
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possõm seꝑatĩ ordina¬
rie quidem ex quo prem siñ
decessisse scit. ⁊ facultatem to¬
noꝵ possoĩs pegende hũit. car¬
boniane u̾o eo temꝑe ey quo
ꝯtrou̾siam sibi fĩ ognou̾it.

Expanded text:
m separatim, ordinariae quidem, ex quo patrem suum decessisse scit et facultatem bonorum possessionis petendae habuit, Carbonianae uero ex eo tempore, ex quo controuersiam sibi fieri cognouit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iocꝰ ẽ ⁊̃ si ab intestato ad bo¬
noꝵ possõm ueniant libi. tam¬
⁊ si ex inferioribꝰ ꝑtibꝰ petant
qua legittimi uotant᷑. qmͣ sui
sunt. Uł ex ilła qua ꝯgnatis da¬
tur.ita demũ autem huic edcõ
lotꝰ est. si statꝰ ⁊ ħrditatis ꝯtͦ¬
cium statim explicandum erit.
¶Qui pupilło ꝯtrou̾siam fac̃.
si simus cum eo in possõc mistꝰ
ẽ. ali ex bonis defincti ñ debe¬
pillo p̃stari debent. s ⁊ instu¬
dia ⁊ int̾cet̾as ncc̃arias in pen¬
sas d imꝑendi ꝓmodo fatul¬
tatum ¶ post pub̾tatem qr
an actoris ꝑteł sustiñe debeat.
sõ tͣnsfertur ad u̾tario satis of¬
ferente. ꝑ inde atqr si nunc pͥ
ab eo pet̾etur ħrditas
negetur iure ad optatus. ⁊ ides
pẽne hiditatis ei ꝯtrou̾sia fiat.
non erit iniqum simile d car¬
poñe icem si impubes in adop¬
cõm datus eẽ dicatur.⁊ sonege¬
tur naturał prit ħrditatit ad
possit. Iotus erit carboniano e
de ip̃ius filii s detestam̃ti
iure queritur. ¶ Si mat̾ eiꝰ

Expanded text:
 etiam si ab intestato ad bonorum possessionem veniant liberi, tametsi ex inferioribus partibus petant, qua legitimi vocantur, quoniam sui sunt, vel ex illa, qua cognatis datur. Ita demum autem huic edicto locus est, si status et hereditatis contrcium statim explicandum erit. Qui pupillo controversiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debepillo praestari debent, sed et in studia et in ceteras necessarias impensas debet impendi pro modo fatatium.Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qsessio transfertur aduersario satis offerente: perinde atque si nunc primum ab eo peteretur hereditasnegetur iure adoptatus et ideo paternae hereditatis ei controversia fiat, non erit iniquum simile Carrponi. Item si impubes in adoptionem datus esse dicatur et ideo negetur naturalis patris hereditas ad possit, locus erit Carboniano edde ipsius filii, sed de testament‹i› iure quaeritur.Si mater eius,
Abbreviated transcription (Latin):
rit redemptus. equitatis
rõ suggerit. ut ip̃e p̾ciun
ꝑtis sue dño offerens. pos¬
sit ⁊ lib̾tatẽ ⁊ hr̃dicacem
consequi. ¶Si ticio fũit
legatus ⁊ius posse eum in¬
pubi sp̃stitui cum lib̾tate. ꝙ¬
admodum institui potuit
legatus. ⁊ euanescit legarũ
existente cõdcõe sb̾sticutõis.ꝯ¬

Expanded text:
rit redemptus, aequitatis ratio suggerit, ut ipse pretium partis suae domino offerens possit et libertatem et hereditatem consequi. Si Titio fuerit legatus servus, posse eum impuberi substitui cum libertate, quemadmodum institui potuit, et evanescit legatum existente condicione substitutionis.
Abbreviated transcription (Latin):
testõ suo legauit. rursus
asbstituto filii lib̾um ẽẽ ius¬
serit. lib̾erit. qr legato ad¬
empto.nam ⁊ in legato.¬
⁊ in hus de testamentis no¬
ussima scͥptura er̃ sptanda.
sic̃ in eodẽ testo tests̃ ł co¬
dicilł confirmatis obẜua¬
retur ¶Si suo testõ ꝑfcõalia
rursus hora pr̃ filio testm̃
fecit. ad hĩcis liis restibꝰ.¬

Expanded text:
ento suo legauit, rursus a substituto filii liberum esse iusserit, liber erit quasi legato adempto: nam et in legato in his testamentis nouissima scriptura erit spectanda, sicut in eodem testamento dicillis confirmatis observaretur. Si suo testamento perfecto alia rursus hora pater filio testamentum fecerit adhibitis legitimis testib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ actin ad ip̃iͣs ꝑ sonam
nũquid iegatar iis tẽnẽ¬
N atur. n ͨ eĩ tã ĩ pacbe cau
r necem testatoris ñ de¬
fenderit. legacoꝵ ꝑsecu¬
cio adũsus fiscũ lotũ ht̃.
q̃uid tñ sifiscus tona nõ
agnoscat. ex ncc̃ite redũ¬
dabit honiis legatoꝵ ad
hedẽ. s si sb̃ietit delaco¬
rẽ .sͥ. ut ei heditas adiu¬
dicetur᷑. ut hoñib care¬
ret. uł minꝰ plene defẽ¬
dit cam̃i ñ se ex hon̾at.
exͦ eiꝰ qͥ collusorie de he¬
dicate litigauit Sinumꝰ
omũa ipĩus pr̃is famulias
cons uetudo. dem̃ re giõis
ĩ qua ũ sacus ẽ. ex quirẽ¬

Expanded text:
 attinet ad ipsius personam, numquid legatariis teneatur? nec enim tam improbe causuel necem testatoris non defenderit, legatorum persecutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.Si numeomnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua uersatus est, exquiren
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ chꝰ ⁊ cereos ĩ domestit̃
usũ ꝑ atos ꝯtiu̾i legato
scͥbit. ¶ Seruꝰ ap̃ mela̾ ⁊
unguẽtũ ⁊ cartas epła¬
res. penoris eẽ scͥbit. ⁊ ẽ
u̾ius ħ oĩa. o dores quo ꝯ¬

Expanded text:
 cereos in domesticum usum paratos contineri legato scribit. Seruius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est uerius haec omnia, odores quo
Abbreviated transcription (French):
sicia sartiant᷑. ne agri in¬
culii sint. si qͣ petũa sb pe¬
na deletur. uc restituatur.
ne pignora distra hantͣ. ex
aliis quo iustis causis p̾cor

Expanded text:
ficia sarciantur, ne agri inculti sint, si qua pecunia sub poena debetur ut restituatur, ne pignora distrahantur. ex aliis quoque iustis causis praetor
Abbreviated transcription (Latin):
rat. iure successiõis ad
dimidia mulierẽm re¬
leuandam . R. s lib̾tates
ab ea p̾standas quas ĩ t̾¬
cid̾e dampni cã durũ
uidebat᷑ ¶pr̃ qui filio se¬
missẽ dederat. ⁊ sororibꝰ
drantẽ. quibꝰ frẽĩ tu¬
torem dedit. ita fũat
locutus. filii cõtẽtus eris
reis. uice mutua lib̾is

Expanded text:
rat. Iure successionis ad dimidia mulierem releuandam respondi: sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur. Pater, qui filio semissem dederat et sororibus drantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris reis'. uice mutua liberis
Abbreviated transcription (Latin):
hrdis res singłas. ꝙ eo ꝑ¬
tinet ut sipure res relicta
sit Legatarius ñ repudia¬
ũit defuncti uoluntatẽ.
recta uia dñiũ ꝙ hr̃dica¬
⁊ tis fuit. ad legatariũ trãle¬

Expanded text:
dis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium, quod hereditatis fuit, ad legatarium transe
Abbreviated transcription (Latin):
legato. quid dicemꝰ si fũdꝰ
legatus sit ex die debitut.
nam n ͨ petuna peti põt que
ñ ẽ legata n ͨ ꝑi sundi facile̾
inueniret᷑ q̃ possit: quoqͦ.¬
⁊ t̾no hr̃dib institutis. sicle
er̃. primus seio sundum
derat. an ⁊ tui legata p̾fra¬
re deteant. abutro sb̾stitu¬
tolegata debelant᷑. ¶ Ser¬
uo alieno possered rem dñi
legari ualens s̃ cͥbit. It id

Expanded text:
legato, quid dicemus, si fundus legatus sit ex die debitus? nam nec pecunia peti potest, quae non est legata, nec pars fundi facile inueniretur, quae possit pro coet Tertio heredibus institutis sic legn erit, Primus Seio fundum derat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id
Abbreviated transcription (Latin):
stinrõm ẽẽ . R̾. ¶Uicos
ciuitati relidos qui ꝓp̾os
fines hẽbant: ex cã fidĩ coͥ.¬
q non iõ d̾ minꝰ deb̃i placuit
ꝙ testator fines eoꝵ sesig¬
q̃ nificaturum ⁊ c̾iaminis for¬
mã qm celebrari singłis
annis uoluit. alia sc̃ptu¬
ra sedeclaraturũ ꝓmisit.
Tac postea morte p̾uentus
comissum frustra petelat
hr̃dem falcidia obiciẽ¬
te. siꝑtẽ interim gͥ solui
desiderau̾at. nzacceꝑat.¬

Expanded text:
icos ciuitati relictos, qui proprios fines habebant, ex causa fideicommissi non ideo minus deberi placuit, quod testator fines eorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeuentucommissum frustra petebat herede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit n
Abbreviated transcription (French):
riens lib̃tis uiri debuit. e qꝵ¬
dẽ p̃dioꝵ siuis quo lib̾tis
fructũ reliquit. iuris igno¬
rãcia. lapst quipet̃e p̾dia
ex mariti testõ debuerũt.¬

Expanded text:
riens libertis uiri debuit, eorundem praediorum suis quoque libertis fructum reliquit: iuris ignoratione lapsi qui petere praedia ex mariti testamento debuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ufonius.ł .n. disputet᷑ Item a
sb̾stituto legata debi dicimꝰ
si iustitutus ꝯdicõe defoctꝰ
eẽt que in ip̃iꝰ pot̾tate nõ fuit.
nam si eam que in ip̃iꝰ pot̾ta¬
te ñ fu̾it. nõ impleuit ꝓ eo
abendꝰ est qui noluit adire

Expanded text:
 Item a substituto legata deberi dicimus, si institutus condicione defectus esset, quae in ipsius potestate non fuit: nam si eam, quae in ipsius potestate fuit, non impleuit, pro eo habendus est, qui noluit adire
Abbreviated transcription (Latin):
titia ex asse hr̃s scͥpta ꝑtẽ di¬
mdiam hr̃ditatis mene roga¬
ta restuũat fundũ a ce statore
obligãt lũe noluit s eum uẽ¬
dẽte creditore mandauit re
tatẽ restinĩe ꝓponacur nicħ ꝓ¬

Expanded text:
Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redtatem restituere proponatur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
mus minte grum restitutus
sit ab imꝑatore quo fũat de¬
portatus ⁊ adierit hr̃ditatẽ
anis quo rogatus sit ut
lium aũhr̃dem deb̾e̾ ꝑrata
porcõne mat̾narũ desũc¬
tirr̃ restitucõm seio fac̃e
¶Nulier hr̃dis institun fidĩ

Expanded text:
 integrum restitutus sit ab imperatore, a quo fuerat deportatus et adierit hereditatem, an is quoque rogatus sit, utlium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis institu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic sine liberis intͣ annum tͥ¬
cesimum moreret᷑ hr̃ditatẽ
hus quos hr̃des fb̃sliũat re¬
Nituat filius uita sororẽ sr̃a¬
decessit q̃nũ ẽ ex sb̾stituns uno
defuncto añ filiũ ꝑseius que
adc̾cos sb̃stitucos ꝗ suꝑuiue¬
rent ꝑtinent utrum ꝓiurib

Expanded text:
 et sine liberis intra annum trigensimum moreretur, hereditatem his, quos heredes substituerat, restituat. filius uita sororem superadecessit: quaesitum est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent pertinet, utrum pro
Abbreviated transcription (Latin):
gaiũ seium ⁊ luciũ titiũ qͦs
dedissem remotis aluis ut
hii resticuant nepotib me
fidĩ comissum pece nõ posse¬
tres hr̃des sc̾psit menium fra¬
trem suum ex dodiante sei¬
um ex sextante stichum
eiusdem sei sernum filium
aut̃ nͣlem iuemi exuncia
⁊ fidĩ commusit seiuti stich̾
manumitt̾et in ħ ũba. ate
peto seii uti stichũ manu¬
mitd̾es dedi uñ faces s ⁊ co¬
dicilł ita cauit nuciau ex
qua feci stichum hrde in si
qmͣ ieius concͤusiam mo¬
ueret ad meniũ frem me¬
quid ate ꝑuen̾it ex hr̃di¬
tate mea sticho filio tuo re¬
sticues iẜut facias sidĩtue
ꝯtͦu̾siam seius deuucia htͣ
ex qua frichꝰ iustitutꝰ ẽ fac̾e
nelit ⁊ me uius unciam ex
cã fidĩ cõraissi a seio lũit cõ¬
hanc solã uncia̾ ex qͣ flichꝰ
inftitutus ẽ an uͦ ĩ dodran

Expanded text:
Gaium Seium et Lucium Titium, quos d‹e›dissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus mefideicommissum petere non posse.Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in haepeto, Sei, uti tu Stichum manumitteres: dedi unde faceres'. sed et codicillis ita cauit: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem mequid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit conhanc solam unciam, ex qua Stichus i
Abbreviated transcription (Latin):
fx .ẜ. ea que ꝓpoñentur iudĩ
sidĩ comnussi hoñe lib̾atos¬
¶ Dicius nepotes ex silia ⁊ fu¬
riosam filiam suam hr̃ces
instiuit ⁊ sidĩ comuni sit fi¬
lie ut si sñ lib̾is decessisset
pars ei data ꝓ ueiret ad
cohedes eam suriosam
ip̃e titius ĩ matͥmonio coł¬
locauit et emxa ẽ finam
post mortem peĩs q̃ sitũ ẽ
de functa surriosa sr̃ stite
filia an fidĩ cõmissum ad

Expanded text:
 ea quae proponerentur uideri fideicommissi onere liberat‹o›s.Titius nepotes ex filia et furiosam filiam suam heredes instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit et enixa est filia‹m› post mortem patris. quaesitum est, defuncta furiosa superstite fil
Abbreviated transcription (Latin):
qr codicilł̾ hr̃ditas u dari n
adimi põt m̃i benignait̃ p̃¬
tatõne placet ut fr̃ qui ab
incestato pupillo successit
sbilitutus fidĩ cõmisso obli¬
getur qͥ suuicẽ fu̾int sbsli¬
tuti ⁊ infidĩ comisso fõstitu¬
qui suꝑ sunt totum accipiũt

Expanded text:
 codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substituqui supersunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul fcũs er̃. qmͣuis ĩplete ẽent
Tpediẽt hr̃dem cͥca ad eũd̃a
h̾editatẽ. qmͣdiu ignorarz eas
ĩ pletas ẽe. q̃ uͦ exiure ueni¬
ent ĩ hus nͥ amplius exigẽ¬
luti siquis se filiũ .f. existĩat.

Expanded text:
nsul factus erit', quamuis impletae essent, impedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius exigenluti si quis se filium familias existimat,
Abbreviated transcription (Latin):
filium hãs ⁊ nepotẽ ñ dũ
natũ tñ ex eo hedẽ ĩ stitu¬
as. filuis detedat. mox ui¬
no re nepos nascatur.
⁊ uerius dicendũ ẽ ñ rũ¬
pitestisĩ ut ñ solũ illud
primo capite notauit. si¬
ne pos qui eotempore in¬
stituatur. quo filius nõ
quid .nͥ. ncc̃e ẽ tẽpus fa¬
cicum satis sit obẜuari id
uiuo nascant᷑. sequente ꝑ¬
te succedentes in locum
lib̃oꝵ nõ uult lex rumꝑe

Expanded text:
filium habeas et nepotem nondum natum tantum ex eo heredem instituas, filius decedat, mox vivo te nepos nascatur? ex verbis dicendum est non rumpi testamentum, ut non solum illud primo capite notanepos, qui eo tempore instituatur, quo filius non quid enim necesse est tempus teci, cum satis sit obseruari iuiuo nascantur, sequenti parte succedentes in locum liberorum non uult rumpe
Abbreviated transcription (Latin):
h̾edes instituant᷑ islituc̃o¬
nemnumqm exͥgemus.
quia possunt preteriri. Nc̃
de lege uellea uideamus.¬
que uoluit uiuis natos

Expanded text:
edes instituantur, institutionem numquam exigemus, quia possunt praeteriri.Nunc de lege Uellea uideamus. uoluit uiuis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ł quid ꝑ eum acquisicum
sit. hr̃s p̾st are d ¶ici tuis
ame rem emiss ⁊ eandẽ
m̾ legasse. ⁊ iõ legatũ nõ ꝯ¬
sistere. s ex empto accõe
liberatus. uti ꝑ legatũ rẽ
uẽdicare potero. ꝗͣrͣdidis

Expanded text:
eum adquisitum sit heres praestare debet.Si Titius a me rem emisset et eandem m legasse et ideo legatum non consistere. sed ex empto actione liberatus utique per legatum rem uindicare poter
Abbreviated transcription (Latin):
tetia rerum ñ ex aĩftũ n ͨ utsli¬
tate singuloꝵ. s cominit̃ fui¬
guntur. n ͨ eͥ qui filium uꝰlem
possidet. tanto locuplecõr est.
ꝙ eum si aliꝰ possid̾et. płimo
tedempturul fuiss. s necille
tã ẽ eius ẜ̃ui qͥ noxiam nõcuit.
nec eĩ delin q̃ndo quisq p̾cõsior
fit ss nec ħidem post mortem
testatoris institutũ ẜmim tan¬
to płis ẽẽ. quo płis uenite p ͭ pe¬
dius scͥb̾. ẽ eĩ ab surdum ip̃m
me ħ̃rdem institutum ñ eẽ lo¬
tupletõrem añqͣm ad eam si
aũt ẜuus ħrs institutꝰ sit. sta¬
tim me locupletõrem effcũm.
cum multił cãit accid̾e possit.
rit c̾te. cum aͦierit. eẽ aũt p̃¬
post̾um añ nos locuplecio¬
res dici ꝙͣ ad quisierimus.¬
¶Cuiꝰ debitoͣ soluendo non ẽ:
rietatem loca tꝑ̃a que afferĩt.
nec enim tantitem tome ⁊ ĩ
hispania oleum estimabit᷑.
n ͨ ꝯtimuis st̾ilitatibꝰ tantid̾ ꝙͣ¬

Expanded text:
ia rerum non ex affectu nec utilitate singulorum, sed communiter funguntur. nec enim qui filium naturalem possidet tanto locupletior est, quod eum, si alius possideret, plurimo redempturus fuisset. sed nec ille,causa est eius serui, qui noxam nocuit: nec enim delinquendo quisque pretiosior fit. sed nec heredem post mortem testatoris institutum seruum tanto pluris esse, quo pluris uenire potest, Pedius scribit: est enim absurdum ipsum me heredem institutum non esse locupletiorem, antequam adeam, si autem seruus heres institutus sit, statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, obis certe cum adierit, esse autem praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus.Cuius debitor soluendo non est, rietatem loca temporaque adferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis sterilitatib
Abbreviated transcription (Latin):
simiłr id̾ obẜnabimꝰ S si rem
qd tona fide uendid̾it ⁊ sñ nulla
alii donanit. nidendum erit
quis fauiana inqͥetet᷑. utr̃ qͥ
accepit: fauiana ꝯueniend̾.
¶Et alias uideamnis. sidicat
in qͣm ht̃ ꝓ atronus affectõmi ꝑ
oportunitatis cinitatis uł celi.
uł illic eductus sit. uł illic ꝑ¬
entes sepultran debeat audi¬
ri uolens reuotare. s nullo ꝑac¬
to erit audiendus. fraus enim
indampno accipitur pectuniario.
S si forte ⁊ res iuliꝰ distracta
sit. ⁊ p̾cium alii donatum: ut̾.¬
q fauiano iudicõ ꝯuenietur.
et qui uiliꝰ emit. ⁊ qui pectiũ¬
am accepit num̾issis tũ qui e¬
mit. si malit rem restitũe.
ñ alias restituet. qmͣ si p̃cim

Expanded text:
 Sed si rem quidem bona fide uendiderit et sine ulla alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, utrum qui accepit Fauiana conueniendum. Et alias uideamus, si dicat in quam habet patronus affectionem uel opportunitatis uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario. Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Fauiano iudicio conuenietur et qui uili emit et qui pecuniam accepit muneri. is tamen qui emit si malit rem restituere, non alias resti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m qͣmiuis eĩ legatum retro
nr̃m sit nłi repudietur. at¬
tũ cum tepudiatur. recro
tirm ñ fuisse palam ẽ fiñce¬
t̾is quoq lib̾alitatib quat
ñ amisit is lib̾tus cui quit
donatum uoluit. id̾ erit ꝓ¬
band̾ famãnam cessare. suf¬
ficit emĩ pations. sł nich̾ de
suo innetem eint lib̾tus a¬
lienanauit. ñ si ñ ad quisi¬

Expanded text:
um. quamvis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum voluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienavit, non si non adquisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ de ĩ dicemꝰ silib̾i non st̃
Ego puto plemus accipiend̾
ut ⁊̃ ad eos literos ꝑtineat.
qui ĩpõitate ñ sũt ĩ eo quiẽ
ĩadoptonedatus. ñ putamꝰ
locum hr̃e senacus ꝯsultum.
qmͣuis ĩ ad optato locum ht̃.¬
s nͨ in alumpno occiso locꝰ
ẽ. senatꝰ ꝯsulto ¶¶ de mr̃is ser¬
uis. filio filia ue occisis q̃õ ñ
hẽbiturs Si pã ab hostibus

Expanded text:
de dicemus, si liberi non sint ego puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt.In eo, qui est in adoptionem datus, non putamus locum habere senatus consultum, quamuis in adoptato locum habet.Sed nec in alumno occiso locus est senatus consulto.De matris seruis filio filiaue occisis quaestio non habebitur.Si pater ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
quos nos ꝯgnatos appellaui.¬
cognati sunt ⁊ quos agnates
lex .xii. tabularum applłat.
s hii sunt qui ꝑ patrem cog¬
nati ex eadem fam ilia qui

Expanded text:
quos nos cognatos appellamus.Cognati sunt et quos adgnatos lex duodecim tabularum appellat, sed hi sunt per patrem cognati ex eadem fam‹i›lia: qui
Abbreviated transcription (Latin):
leges. ẜuiles. cognatões ñ
ꝑtinent ꝯgnatois origo
Aꝑ feminas solas contingit.
ftat᷑ eĩ ẽ. uł qui ex eaꝰ mrẽ
tãnatus ẽ. Nam qui eund̾
⁊ agnati sũt sꝑentes usq
ad tͥtauũ apũd romanos
ꝓpo uocabulo nominant᷑.

Expanded text:
leges seruiles cognationes non pertinent.Cognationis erigo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre tantum natus est: nam qui eundem etiam adgnati sunt.Parentes usque ad tritauum apud Romanos proprio uocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
piłli roĩb fauit. ꝙ in depõi¬
ti quo accõne dicend̾ ẽ. It̃
hiditatis petitõne Simodo
ꝙ tutoris dolo desit. pupilli
tutor dolo amiserit. pupillo

Expanded text:
 fauit. quod in depositi quoque actione dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolo desiit, pupilli tutor dolo admiserit, pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo dr̃. tutoris dolum pu¬
pillo n õ nocẽ tunt u̾m ẽ
cũ ex illiuis fraude locuple¬
cior pupillus fc̃m ñ ẽ. qrͣ
pupillũ conueniendũ ex
dolo tucoris ex istimauit.

Expanded text:
uulgo dicitur tutoris dolum pupillo non nocere, tunc uerum est, cum ex illius fraude locupletior pupillus factus non est. quare pupillum conueniendum ex dolo tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
cumam eius cuiꝰ neg̃a ami¬
mstrat. mutua data ip̃esti¬
pulatus fu̾it. ł p̃dia ĩ nom̃
suũ emerit. utił accõ eicuiͦ
pecunia fuit. datur. obrẽ
nendicandam ꝑiinutuã
peciuuam exigendam

Expanded text:
cunia eius, cuius negotia administrat, mutua data ipse stipulatus fuerit uel praedia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem uindicandam uel mutuam pecuniam exigendam
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siquis in fundiuo¬
cabulo errau̾it. ⁊ cornex¬
lianũ ꝓ semꝑmano no¬
minauerit. detebicur se¬
uerit. non debetur. sẽꝑ st¬

Expanded text:
m. Si quis in fundi uocabulo errauit et Cornelianum pro Semproniano nominauit, debebitur Seuit, non debebitur. quod s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scͥpta sit tutelã ĩ ãnũ .xuiii.
¶Socrus mirui fideiꝰ. ita
uiri post mortem socrus fcõ
defecisse ꝯdicõm R. nͨ añ. diẽ¬
fideiꝰ.ced̾e. qͣm mori ceꝑit nup¬
ta uł maritꝰ.⁊ iõ n ͨ mucianaᷤ
cancõnẽ locũ hr̃e. Quia mor
lie gesserint ⁊ si p̾stari ntt̃e
ẽ. filia prohibente res suas ad¬
ministrari. tñ uolinitatem
potẽ exalt̾o filio ħ̾rdes institu¬
patruo suo restituetet. nepos
lib̾is relictis intͣ. etatem s

Expanded text:
pta: "si tutelam in annum octavum Socrus nurui fideicommissum ita o sine culpa viri post mortem socrus facto defecisse condicionem respondiissi cedere, quam mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum habere, quia mortliae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem potem ex altero filio heredes institupatruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem s
Abbreviated transcription (Latin):
uult. treb̾. neutͣ fore hr̃¬
dem tarcilius utrũ tu cͥ as¬
sẽtias. ꝓculus cartilio assẽ¬
cio. ⁊ illã adiectic̃om uter
eoꝵ uolet: suꝑ uacuam
puco. id .n. ⁊̃ ea ñ adiecta.
futurum fuit. ut uter
uell. h̃rs eẽt. uter noll

Expanded text:
vult: Trebatius neutrum fore heredem, Cartilius utrumque: tu cui adsentiaris? Proculus: Cartilio adsentio et illam adiectionem "uter eorum volet" supervacuam puto: id enim etiam ea non adiecta futurum fuit, ut, uter vellet, heres esset, uter noll
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad ĩegittimam ħeditatẽ
que ex lege .xii. tabularum de¬
fertur. admittitur.
os suos. iulium lib̾tum sim̃
qiͣ et ip̃m filium ex ħedemuo¬

Expanded text:
nec ad legitimam hereditatem, quae ex lege duodecim tabularum defertur, admittitur. os suos Iulium libertum suum, quasi et ipsum filium, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum ẽ eum hac lege ten̾i.
¶Qui aipulatꝰ est gentum
oꝑas. aut insinguia s. auceos
quin nos dari. ñ ur᷑ contta le¬
gem stipulatus. quia inper̾ta
ꝯtelligendum est de hiit legeni
sentire qui lib̾os tosiere possũt.
Itaq si castratum lib̾tum iu¬
re iutando quis ad eg̾it. ditend̾
est ñ puniri pronum hͣc lege.
¶si proͣmis lib̾tam iure ĩurando
adeg̾it ut sibi iib̾et. siquid̾
ducturus eam. ad eg̾it: nicħ
ꝯtra legem fecilse indebitur.
siũo non ducturꝰ. pp̃ ħ solum ad¬
eg̾it. ne aħi nub̾et. ftantem le¬

Expanded text:
m hac lege teneri. Stipulatus est centum operas aut in singulas aureos quinos dari: non uidetur contra legem stipulatus, quia in potestintellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac lege. Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nuberet, si quidem ducturus eam adegit, nihil contra legem fecisse uidebitur: si uero non ducturus propter hoc solum adegit, ne alii nuberet, fraudem le
Abbreviated transcription (Latin):
pilli ħeditas implicaretur.
s ꝙ ĩfr̃e scͥpsit. credo ita ĩ¬
societatem qmͣ uiuo pr̃e
incoau̾at filuis post moꝵ¬
tedissing̃nis. int̾ eẽ uirũ¬
an nouã nchoauit. na
si quid nouũ insocietate
in choauit. ñ uidĩ nuscuisse
se heditati pris scͥpsit. ¶ Si ser¬
ñ pẽnũ silius mna mimise¬
rit. sñ dubio miscuisse se
ponetat᷑ silius a pr̃e de
castrensi peculio ẜ uos cõꝑassi
eos apr̃e manumitt̾e rõ¬
gatus. cum ħ es ẽẽt institu¬

Expanded text:
pilli hereditas implicaretur. sed quod in fratre scripsit, credo ita insocietat‹e›, quam uiuo patre inchoauerat, filius post morrecte distinguit intean novam inchoavit: nam si quid novum in societate inchoavit, non videri miscuisse hereditati patris scripsit. Si servum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se oponebatur filius a patre de castrensi peculio servos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institu
Abbreviated transcription (Latin):
Rnd̾e. nͥ sb̾ stitutus ei fuiss.
ĩ dinat se enĩ in ħ ut pu¬
amarcello rce notata ẽ.
Inpugnat eĩ utilitatẽ pu¬
pilli. qui ip̃e salcẽ põt hr̃e
successorẽ metu hone¬
rũ prĩs timidꝰ quis ⁊̃ ĩ
ĩꝑubis heditatẽ adibit.
Audqn inquid ⁊ tr̃ fuit.

Expanded text:
stitutus ei fuit: inclinat enim in hoc, ut pua Marcello recte notata est: impugnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem adibit. a
Abbreviated transcription (Latin):
te. qmͣ uis prĩs tona sb cdito¬
rib postea fiant. tñ rata
na fide gesserit. etiõ ei ꝗ
sundũ tucore auctore pupil¬
lo em̃t. succurend̾ er̃. n ec
int̾ẽ pupillus soluendo sit
nec ne
dotał adicritaccõe dedote.
eam ħ editatẽ młr recuꝑabit.

Expanded text:
te, quamuis patris bona sub creditoribus fiant, tamen rata na fide gesserit: et ideo ei, qui fundum tutore auctore a pupillo emerit, succurrendum erit: nec interest, pupillus soluendo sit nec ne.dotalis adierit, actione de dote eam hereditatem mulier reciperabit
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis ⁊ p̃sidis iniquitace. rep
illace cedis ab solucis. ħedib
qui ͥ  defitforie debitum of¬
ficium impleu̾ant. qnͣiuis nõ
ꝓuocassent. h̾editate in aufer

Expanded text:
onis est. Praesidis iniquitate reis illatae caedis absolutis heredibus, qui non defunctorie debitum officium impleverant, quamvis non provocassent, hereditatem aufer
Abbreviated transcription (Latin):
pliores pret̃ eos quos
ticius elegit. inceteris u
regatũ s nõ ampliores
quaidecem qui legati
sunt. quod siminꝰ sunt.
intantos quanti ĩuemã¬
tur. ¶Illi siuolet. stichũ
do. condcõnale est iegatũ.
⁊ non ałr ad hedem tran¬
sit. quam silegatarius
uolu̾it. qmͣuis alias ꝙ

Expanded text:
pliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legatum, sed non in ampliores quam decem qui legati sunt: quod si minus sunt, in tantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit, quamuis alias
Abbreviated transcription (Latin):
heres eiꝰ h̾editate̾ ñ adiss.
R̾. neminẽ ex alt̾ius fc̃on
hedicati alligari. n exhe¬
dari posse. s utiunus quis
cõdc̃om q̃ pless qmͣuis nemo

Expanded text:
heres eius hereditatem non adisset. respondit neminem ex alterius facto hereditati neque alligari neque exheredari posse, sed uti quisque condicionem implesset, quamvis nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tamquͣ ingenuus hes scͥptꝰ
adierit ħeditatẽ cũ cũ ẽẽt
cesaris ẜuus. Nam diuisa
ꝑthenio sb̾sticutus eratut
refert sexꝰ pomponius

Expanded text:
tamquam ing‹en›uus heres scriptus adier‹a›t hereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa Parthenio substitutus erat, ut refert Sextus Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
ł uicesmiũ quintum annũ
ego quidẽ ⁊ siquis iam pubi
ũit. puto de ea etate eumsẽ¬
sisse. q̃ caret inincegrũ resti

Expanded text:
 vicesimum quintum annum. Ego quidem et si quis iam pubernerit", puto de aetate eum sensisse, quae caret in integrum resti
Abbreviated transcription (Latin):
uirenif. portatant. It inm¬
ta. ł lectica. ł sella ł burdo¬
nes. ¶t mancipia alia puel¬
le fortassig q̃s sibi ꝯmatas młres
exornãti s ⁊ si forte uirilia
q̃ dã donau̾it quodãmͦ eius
sint eilegata. an ip̃iꝰ cã

Expanded text:
ilias portabant. item iumenta uel lectica uel sella uel burdones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant. Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius sint ei legata an ipsius causa
Abbreviated transcription (Latin):
iam gere ceperunt. inconsi¬
luim. pͥncipũ assumptos.
optimi maximi pͥncepͤs
nrĩ constituerunt. ex cusã¬
dos. qͦnia c̾calatus eoꝵ
agerent. ⁊ honor de latꝰ
sinem c̃ci temporis ac loci

Expanded text:
lam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri constituerunt excusandos, quoniam circa latus eorum agerent et honor delatus finem certi temporis ac loci
Abbreviated transcription (Latin):
artiꝰ .u. Iegacarius qui roga¬
tus ẽ alii omĩe legatũ restitue¬
re.si maluit se extustre a
tucela. legatum pp̃ fidĩ cõmis¬
sarium consequitur. cui siłis
decren diem. si aliquod pͥui¬
legium querit. recte peticõ¬
nem insticutam excluderez
ñ poñt. / que tutorib remune¬
reliqũit᷑. post ex cusacõm
ab hedib exͣneis quo re

Expanded text:
arum. Legatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui similidecreti diem si aliquod priuilegium quaerit, recte petitionem institutam excludere non poterit. Quae tutoribus remunerelinquuntur, post excusationem ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pr̃e mortno ĩ ħ̾rditate ħ̾iturꝰ eẽt
si inpot̾tate mansisset ⁊ iõ siue
emancipatꝰ siue is qui inpot̾ toti
mansit siue in ad optõm datꝰ ex
minima ꝑte hrs scͥptꝰ sit ñ redi¬
git᷑ ad eãm portõm ex qͣ institu.¬

Expanded text:
patre mortuo in hereditate habiturus esset, si in potestate mansisset: et ideo siue emancipatus siue is qui in potestatem mansit siue in adoptionem datus ex minima parte heres scriptus sit, non redigitur ad eam portionem, ex qua institu