comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corrigenda dimisim̃ Inuenim in suꝑquaedã ex his
paria initia habentia : et in parẽ sinẽ : Quaedãuero
pares fines sedñ paria initia. Inqͥbdã autẽminꝰ: et in
quib: dãplus et ꝓpterea illa sic dimisimꝰ : sic inuenimꝰ
p̃cam etiã om̃s ut side inceps plura ex his inuenerint
quae memorat ansighysus ñ inseruit necnos potuim
acteñ inuenire : ut ea illiss in quarto aut quinto libello
distincte: insereres ñ pigeat: quaten ipsi ex hocgratia
pido ꝓfutura quae ꝓlege tã ecclesiastica quã et secula¬
riiure firmis simo s̃ tenenda: Primoigit in loco
posuimꝰ ñ nullos uersiculos : in laudẽ p̃dictorũ
principũ metrice cõpositos: Dein de secunt᷑ capitu¬
la primilibellis ubiectis numeris suis: ut facilius
inueniri possitssententia quae querit᷑. His ꝑac¬
tis: est infronte primilibelli posita tachariae
papae epła ommib: ep̃is acreliquis ecclesias ticiordi¬

Expanded text:
corrigenda dimisimus. Invenimus insuper quaedam ex his corrigenda dimisimus. Invenimus insuper quaedam ex his paria initia habentia et inparem finem; quaedam vero pares fines, sed non paria initia; in quibusdam autem minus et in quibusdam plus: et propterea illa sic dimisimus, sicut invenimus. Precamur etiam omnes, ut si deinceps plura ex his invenerint, quae memoratus Ansegisus non inseruit, nec nos potuimus hactenus invenire, ut ea illis in quarto aut quinto libello distincta inserere non pigeat; quatinus ipsi ex hoc gratiam pido profutura, quae pro lege tam ecclesiastica quam et seculari iure firmissimo sunt tenenda. Primo igitur in loco posuimus nonnullos versiculos in laudem praedictorum principum metrice compositos. Deinde sequuntur capitula primi libelli, subiectis numeris suis, ut facilius inveniri possit sententia quae quaeritur. His ita peractis est in fronte primi libelli posita Zachariae papae epistola omnibus episcopis ac reliquis ecclesiastici ordi
Abbreviated transcription (Latin):
mã. aui ꝓaui. acgenitoris secđm dñi scilic& uolun¬
tatẽ sicut etilli fecer clerũ et populũ sibi cõmis sũ
dñoopẽ ferente regere mererentur: Haec uero
capitula quae in subsequentib trib: libellis coadiu¬
nare studuimꝰ indiuersis locis etindiuersis seedu¬
lis sicut in diuersis si nodis acplacitis generalibus
edita erant sparsi inuenimꝰ : etmaxime in scaẽ
mogontia censis metropolis ecclãe scriniharicelfo
eidẽ scãe sedis metropolitano reẽdita edemũ ab aut¬
cario secundo ẽi successore : atq: c̃sanguineo inuenta
repperim: quae in hoo opusculo tenore supra scripto
inserere maluimꝰ. Monemergolectores : utsi eadẽ
capitola duplicata. uł triplicata reppererint : ñ hoc
nr̃ae: imperitiae reputent quia ut diximꝰ diuersis
ea inscedulis inuenimꝰ : Et obid tãcito haec em̃ dare:
nequiuimꝰ sed cunctis scientia repletis lectorib haec

Expanded text:
mam avi proavi ac genitoris secundum Domini scilicet volunmam avi proavi ac genitoris secundum Domini scilicet voluntatem, sicut et illi fecerunt, clerum et populum sibi commissum Domino opem ferente regere mererentur. Haec vero capitula, quae in subsequentibus tribus libellis coadunare studuimus, in diversis locis et in diversis scedulis, sicut in diversis synodis ac placitis generalibus edita erant, sparsim invenimus, et maxime in sanctae Mogontiacensis metropolis ecclesiae scrinio a Riculfo eiusdem sanctae sedis metropolitano recondita, et demum ab Autgario secundo eius successore atque consanguineo inventa repperimus, quae in hoc opusculo tenore suprascripto inserere maluimus. Monemus ergo lectores, ut si eadem capitula duplicata vel triplicata reppererint, non hoc nostrae imperitiae reputent, quia, ut diximus, diversis ea in scedulis invenimus, et ob id tam cito haec emendare nequivimus, sed cunctis scientiae repletis lectoribus haec
Abbreviated transcription (Latin):
collecta: neces seerat uta fidelib ubicũq inue¬
niri potuis sent quaererent᷑ et obrecordatio¬
nẽ tantorũ principũ uł eorũdem capitulorũ
utilitatẽ coadunarent᷑: et membranis insere¬
rent᷑ atq: a fidelib: memoriae cõmenderent᷑.
Qua ꝓpterea quae ille autinuenire nequiuit au
inserere fortas senoluit illa quae post modũ
a fidelib scãedĩ eccłãe. et pippini accaroli atq
hludo uuici didicimꝰ iniã dictis libellis minime ẽt¬
inserta. ꝓđi omni potentis amore: et scaẽdi ecdae
acseruorũ eius atq totius populi utilitatefi¬
delit̃ inuestigare curauimꝰ et intrib sub sequen¬
tib libellis distincte cũtitulis suis coadunare¬
authludoriuico. ħlotharioq atq: karolo nobilis¬
simis regib: filiis uidelic& hludo uinei pissimiim¬
peratoris habenda et omniũ xp̃ianorũ fidelib trade¬
da scribere ñ dis tulimꝰ: ut scirent qualit̃ iuxta nor¬

Expanded text:
collecta, necesse erat, ut a fidelibus ubicunque invecollecta, necesse erat, ut a fidelibus ubicunque inveniri potuissent, quaererentur et ob recordationem tantorum principum vel eorumdem capitulorum utilitatem coadunarentur et membranis insererentur atque a fidelibus memoriae commendarentur. Quapropter ea, quae ille aut invenire nequivit, aut inserere fortasse noluit, et illa quae postmodum a fidelibus sanctae Dei ecclesiae et Pippini ac Karoli atque Hludoesse, pro Dei omnipotentis amore, et sanctae Ecclesiae, ac servorum ejus atque totius populi utilitate, fideliter investigare curavimus, et in tribus sequentibus libellis distinctae, cuac Hludowico Hlotharioque atque Karolo nobilissimis regibus, filiis scilicet Hludowici piissimi imperatoris, habenda et omnium christianorum fidelibus tradenda scribere non distulimus; ut scirent, qualiter iuxta nor
Abbreviated transcription (Latin):
ex nr̃a siussione dare p̃cipiant:
Quat tuor explicitis lector uenerande libellis.
Quicanonũ recitant iura tenendasatis.
Quosque pat̃ quondã collegit nobili saperte :¬
Anseghysus ouans duct᷑ amoređi.
Autcario demũ quẽ tunc mogontia sũmum:
Pontificẽ tenuit p̃cipiente pio
Postbenedictos ego ternos leuita libellos:
Adnexilegis quis recitat᷑ opus:
Quos patet inuentos p̃facio pandit ut ipsa.
Distinc timtitulis subpositisq suis.
Nosigit᷑ relegens de uoto pectore byblos:
Gratant̃ stude as fundere posco p̃ces.
Quatenꝰ a et̃nodonent᷑ munere caelo.
haec pia sanxer̃ qui quoq iura piae.¬
raecedentes quattuor libelli ñ nulla lo¬
gloriosissimorũ Karoliatq hludo uuici imper¬
torũctinent capitula quae eorũ tẽpr̃ ab anseghi¬
so ab bates collecta atq inp̃dictis coacta libellis
sicut ineorundẽ pmioẽtinet᷑ Sed quia ⁊beo
nec media utratissum̃ s̃ forsitan inuenta uł

Expanded text:
ex nostra iussione dare praecipiant ex nostra iussione dare praecipiant Quattuor explicitis, lector venerande, libellis, Qui canonum recitant iura tenenda satis, Quosque pater quondam collegit nobilis apte Ansegisus ovans, ductus amore Dei, Autcario demum, quem tunc Mogontia summum Pontificem tenuit, praecipiente pio, Post Benedictus ego ternos levita libellos Adnexi, legis quis recitatur opus; Quos patet inventos, praefatio pandit ut ipsa, Distinctim titulis subpositisque suis. Hos igitur relegens devoto pectore biblos, Gratanter studeas fundere, posco, preces, Quatinus aeterno donentur munere caelo, Haec pia sanxerunt qui quoque iura pieraecedentes quatuor libelli nonnulla gloriosissimorum Karoli atque Hludowici imperatorum continent capitula, quae eorum tempore ab Ansegiso abbate sunt collecta atque in praedictis coacta libellis, sicut in eorundem prooemio continetur. Sed quia ab eo nec media, ut rati sumus, sunt forsitan inventa vel
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ introgandis: heiminꝰ et manno ald
utrũ ecclesiastice anfiscales fuis sent
Oddo bucticularius: defores tesuallnĩ
Dereb quas marchio tradidit filio bosos
uł aliis hominib  uolumꝰ uthu quib tra¬
dite fuerant uestiturã ssuã accipianis
etinsuꝑ confirmationẽ
Dereb quas quaedã femina hildigaro
reginestradidit: et portionẽ quã sibi
reseruauit in iuste amisisse dr̃ : uolus
ut carta traditionis quaerat᷑ et inspi¬
ciat᷑ : et tunc quid illa haberedebeat᷑
definiatur¬
UIIIIQuaerel ã quã elisechar ethiminꝰ contra
maginariũ habent: uolumꝰ ut mis si nr̃i
secđm iustitiã et aequitatẽ definiant:
De quaerela hildebrandi comitis qđ pagen¬
seseius para uereda . darerecusant: uolu¬
mut hoc mis sinr̃i ab his hominib qui ineo¬
dẽ comitatusmanent eteadare ñ debent
necñ et auicinis comitib: inquirant : Et si
inuenerint qđ ipsiea dandi debitores sint :

Expanded text:
runt, interrogandi sunt Heiminus et Monoaldus, runt, interrogandi sunt Heiminus et Monoaldus, utrum ecclesiasticae an fiscales fuissent. 6. Odo buticularius de foreste sua interst. 7. De rebus quas marchio tradidit filio Bosonis vel aliis hominibus, volumus ut hi quibus traditae fuerint, vestituram suam accipiant, et insuper confirmationem. 8. De rebus quas quaedam femina Hildegardae reginae tradidit, et portionem quam sibi reservavit iniuste amisisse dicitur, volumus ut carta traditionis quaeratur et inspiciatur, et tunc, quid illa habere debeat, definiatur. 9. Querelam quam Helisachar et Heiminus contra Maginarium habent, volumus ut missi nostri secundum iustitiam et aequitatem definiant. 10. De querela Hildebrandi comitis, quod pagenses eius paravereda dare recusant, volumus ut hoc missi nostri ab his hominibus qui in eodem comitatu manent et ea dare non debent, necnon et a vicinis comitibus inquirant; et si invenerint, quod ipsi ea dandi debitores sint,
Abbreviated transcription (Latin):
etquia nos annop̃sente unicuiq: seniorieduos
homines quos domidimitteret c̃cessim:
illosuolumꝰ ut missis nr̃is ostendant : quia
Vt quando cũque nauigiũ mitte reuolum̃
ipsi seniores inipsis nauib ꝑgant etut
ad hoc sint om̃s p̃parati iubemꝰ Furta¬
uero etiniusta cõnubia necñ etfalsates¬
timonia sicut sepero gauimͦ ꝓhibete
Eeclesiasticasimul etmundana: domnibludou
co cõmitti requirit: utsi mis sinr̃i inuenes¬
rint eũ iustitiã habere: ñ ꝑmittant liuo¬
cũ ꝑuestiturã domnikaroli iustitiãeis
mes habere uult ubi ea prius ñ fuis sedicit
uolumꝰ ut mis sinr̃i reiueritatẽ Inquirant
etiuxta qđ iustũ Inuenerint ex nr̃a aue¬
toritate ꝑficiant.
Docaus a hruot mundi comitis ut eilice
hic inpalatio sacram̃tũ suũ iurare:
qui a ꝓpt̃ nr̃m seruitiũ sibi constitutũ
placitũ intrapatriã obseruare ñ licunt
Deduab: feminis quae indiculos adtule¬

Expanded text:
Et quia nos anno praesente unicuique seniori duos Et quia nos anno praesente unicuique seniori duos homines, quos domi dimitteret, concessimus, illos volumus ut missis nostris ostendant, quia Ut quandocumque navigium mittere volumus, ipsi seniores in ipsis navibus pergant, et ad hoc sint praeparati. 38. Furta et iniusta connubia necnon et falsa testimonia, sicut saepe rogavimus, prohibete ecclesiastica simul et mundana domni Hludowigo comite requirit, ut si missi nostri invenerint eum iustitiam habere, non permittant Liutrigum per vestituram domni Karoli iustitiam eiumes habere vult, ubi ea prius non fuisse dicitur, volumus ut missi nostri rei veritatem inquirant, et iuxta quod iustum invenerint, ex nostra auctoritate definiant. 4. De causa Rothmundi comitis, ut ei liceat hic in palatio sacramentum suum iurare, quia propter nostrum servitium sibi constitutum placitum intra patriam observare non licuit. 5. De duabus feminis quae indiculos attule
Abbreviated transcription (Latin):
li homo seidoniare faciat: et siseruum cuiꝰ¬
libet absq: saliqua c̃ꝓbationes c̃p̃henderit
ipsesseruus aut ad aquã feruentẽ : aut udali¬
ud iudiciũ seidoniare faciat.
Sialiquis saxo caballos in suames se inuenerit:
etipsos caballos indeducere ꝓsuo lãpno
ad conꝓbandũ uoluerit siquis li homo hocei
plac̃positione secđm legẽ aut secđmaeuuã
c̃traeũ em̃dare studeat et insuꝑbannũdo¬
minicũ soluat: et manũ ꝑdat ꝓeo qđ inobe¬
diens fuit c̃trap̃ceptũ domni imperatoris:
qđ ipse ꝓpace statuere iussit Si seruus
hoc fecerit secđm suã legẽ om̃a intriplũ
restituat : et discipline s corporali subiaceat :
Quicũq lib̵ homo inuentꝰ fuerits an nop̃sen¬
tescũ senioress uo in hoste ñ fuisse : plenũ
heribannũ ꝑsoluere cogat᷑. et sisenior uł
comes eũ domidimiserit: ipsepeo eundẽ
heribannũ ꝑsoluat: et totheribanni ab eo
exigant᷑ quothomines domi dimiserit :

Expanded text:
liber homo se idoniare faciat. Et si servum cuiuliber homo se idoniare faciat. Et si servum cuiuslibet absque aliqua conprobatione conprehenderit, ipse servus aut ad aquam ferventem aut ad aliud iudicium se idoniare faciat. 35. Si aliquis Saxo caballos in sua messe invenerit, et ipsos caballos inde ducere pro suo damno ad conprobandum voluerit, si quis liber homo hoc ei pla conpositione secundum legem et secundum ewam contra eum emendare studeat, et insuper bannum dominicum solvat, et manum perdat, pro eo quod inoboediens fuit contra praeceptum domni imperatoris, quod ipse pro pace statuere iussit. Si servus hoc fecerit, secundum suam legem omnia in triplum restituat, et disciplinae corporali subiaceat. 36. Quicumque liber homo inventus fuerit anno praesente cum seniore suo in hoste non fuisse, plenum heiribannum persolvere cogatur. Et si senior vel comes eum domi dimisit, ipse pro eo eundem heiribannum persolvat; et tot heribanni ab eo exigantur, quot homines domi dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Vtante uicariũ ettentenariũ deꝓprie¬
tate aut libtate iudiciũ ñ t̃minet᷑ autad¬
quirat᷑ : nisi sẽ ꝑ inp̃sentia missorũ impen¬
aliũ aut inp̃sentia comitũ.
De homicidus factis anno p̃senti int̃uulgs¬
res homines quasi ꝓpt̃ puluerẽ mortalẽ
Deheribanno ut diligent̃ in quirantms
sinr̃i qui hostẽ facere potuit etñfecit u
bannũ nr̃m ipsec̃ponat. si habetunde q̃s¬
nere possit: & siñ habuerit unde c̃ponta
ualeat: reuuadiatũ fiat et inbreuiatũ
et nihil ex hoc exactũ fiat usq dũ ad nor¬
tiã domni impr̃is ueniat.
Quiherisclix factũ habent: ꝑfideius so¬
resmittantur
Debeneficiis destructis : et aloderestaura
deffreda exigenda
demateriamine sad naues faciendũ
Si aliquis sax o hominẽ c̃p̃henderitubs
furto autabsq: suaꝓpria aliqua redicos
qđ illi sitdãpnũ factũ et hocc̃ tendese
uoluerit iniudicio aut incãpo autad
crucẽ licenciã habeat.
Si uero hoc noluerit cũs uis iuratoribs ipse

Expanded text:
ante vicarium et centenarium de proprietate aut libertate iudicium non terminetur aut adquiratur, nisi semper in praesentia missorum imperialium aut in praesentia comitum. 28. De homicidiis factis anno praesenti inter vulgares homines quasi propter pulverem mortalem. 29. De heribanno, ut diligenter inquirant missi, qui hostem facere potuit et non fecit, bannum nostrum conponat, si habet unde componere possit. Et si non habuerit unde conponere valeat, rewadiatum fiat et inbreviatum; et nihil ex hoc exactum fiat, usque dum ad notitiam domni imperatoris veniat. 30. Herisliz qui factum habent, per fideiussores mittantur. 31. De beneficiis destructis et alode restaurata . 32. De freda exigenda. 33. De materiamine ad naves faciendum. 34. Si aliquis Saxo hominem conprehenderit absque furto aut absque sua propria aliqua re, dicens quod illi habeat damnum factum, et hoc contendere voluerit in iudicio aut in campo aut ad crucem, licentiam habeat. Si vero hoc noluerit, cum suis iuratoribus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ne eccłarũ comes etepãs siue abbas unacũ
mis sonr̃o quẽ ipsisibi ad hoc elegerint c̃si¬
derationẽ faciant: ut unus quis que eorũ tan¬
tũ inde accipiat ad o perã dũ etres taurandũ
quantũ ipse de reb ecđarũ habere cognos¬
citur: Similit̃ et uassinr̃i aut in cõmune
tantũ operis accipiant quantũ rerũ eccdesi¬
asticarũ habent: ł unꝰ quisq: ꝑse auxta quanti¬
tatẽ quã ipse tenet: Autsi int̃ eos c̃uenerit :
ut ꝓopere faciendo argentũdonent iuxta
estima tionẽ operis in argento ꝑsoluant:
cũ quop̃tio rector ecłae ad p̃dictã restau¬
rationẽ operarios conducere et materiã
emere possit : et quinonas et decimas dare
neglexerit : primũ quidẽ illas cũ lege su
restituat insuꝑ et bannũ nr̃m soluat ut
ta castigatus caueat nesepius iterando
beneficiũ amittat: elnine ipoiNu¬

Expanded text:
45 ecclesiarum comes et episcopus sive abbas una cum 45 ecclesiarum comes et episcopus sive abbas una cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantum inde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri aut in commune tantum accipiant operis quantum rerum ecclesiasticarum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. De
Abbreviated transcription (Latin):
Cannũ post quã ei a comite ł missonr̃o notũ
factũ fuerit illud emendatũ ñhabuerit:
ipsõ bene ficiũ amittat. DeTNCENS ILI
sui ł adaliquã eccłam ł adiuillã nram de¬
derunt: nullaten eã secđm legẽ tenere po¬
test. nisi ille uoluerit ad cuius potestatẽ
ł illa eccła ł silla uilla ꝑtinet. nisi fortefilius
aut nepos eius sit quieã tradidit et ei eadẽ
t̃ra ad tenendũ placitasit: Sed inhacre c̃side¬
randũ .ẽ. utrũ ille quihanctenet diues an pau¬
persit: etutrũ aliud bene ficiũ habeat: łȩtiã
ꝓpriũ et quihoru neutrũ habet circahunc
misericordit̃ agendũ ẽ: neex toto dispoliatus
inaeges tatẽ incidat: aut talẽ ille censũ inde
persoluat qualis ei fuerat constitutus ł porcio¬
nẽ aliquã inde in beneficiũ accipiat unde se
sustentare ualeat DENO NISET DECIIS
Tonsidera tũ est ut de frugib t̃re etani¬
maliũ nutrimine suꝑcetera nonae etde¬

Expanded text:
annum, postquam ei a comite vel misso nostro notum annum, postquam ei a comite vel misso nostro notum factum fuerit, illud emendatum non habuerit, ipsum beneficium amittat. » 105. De sui vel ad aliquam ecclesiam vel ad villam nostram dederunt, nullatenus eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam tradidit, et ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat, vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, erga hunc misericorditer agendum est, ne ex toto dispolitatus in aegestatem incidat; ut aut talem censum inde persolvat qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat unde se sustentare valeat. 5. De nonis et decimis. Consideratum est, ut de frugibus terrae et animalium nutrimine per
Abbreviated transcription (Latin):
tate fuerint Illiuero potes tatẽ habeant
capitissui ut in tali habitu ꝑm apeane qual
eis c̃placuerit¬
imancipia
Idominos suos fugerunt in alienã potes tatẽ¬
p̃cipimꝰ ut ꝓpt̃hoc nullũ p̃miũ accipiat ille incu¬
ius potes tate fuer intinuenta: ꝓeo qđ ea ułred¬
diderit ł foras eicerit: et ñ solũ hoc : sedetiã siea
nec reddere nec foras eicere uoluerit : edegi¬
timo domino ea ẽtã dixerit: et illa s depostea
effugerint : secđm legẽ ea soluere cogat᷑ :
de rerpa siribirtariad
uicũq: t̃rã tributariã unde tributũ ad par¬
tẽ nram exire solebat: ł adeccłam uł cuili¬
bet alteri tradiderit isquieã susceperittri¬
butũ qđ inde soluebat᷑ omnimodo ad partẽ nr̃am
ꝑsoluat : nisi forte talẽ firmitatẽ departedo¬
minica habeat: ꝑ quã ipsũ tributũ sibiꝑdona¬
tũ possit ostendere: DEBENEPICIIS DES
Ioccasione ꝓprii desertũ habuerit et intrax

Expanded text:
tate fuerint. Illi vero potestatem habeant tate fuerint. Illi vero potestatem habeant capitis sui, ut in tali habitu permaneant, qualis eis conplacueritSi mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem, ut propter hoc nullum praemium accipiat ille, in cuius potestate fuerint inventa, pro eo quod ea vel reddiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam nec reddere nec foras eicere voluerit, et legitimo domino ea contradixerit, et illa inde postea effugerint, secundum legem ea solvere cogatur. 2. De terra tributaria. Quicumque terram tributariam, unde tributum ad partem nostram exire solebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit, is qui eam susciperit, tributum quod inde solvebatur, omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. 3. De beneficiis desoccasione proprii desertum habuerit, et intra
Abbreviated transcription (Latin):
etubi necesse ñ est fluuiũ aliquẽ ꝑpontẽ
trans meare uł ubinauis ꝑ mehiã aquã aut
sub tus ponte ierit: et adripã ñ adꝓpinqua¬
uerit neque ibidẽ aliquid emtũ uł uenun¬
datũ fuerit : ulterius teloneũ ñdet᷑: etne¬
mearepotest et quiul terius intalib locis
łdeeis qui ad palatiũ seumhos tẽ ꝑgunt telo¬
neũ exac tauerit: cũsua lege ipsũ teloneũ
etbene pensantẽ recipere noluerit: banni
percussisse c̃ꝓbatus fuerit manꝰ eius ampu¬
rit : aliud tantũ nobis desuo ꝓprio cũ suale¬
ge conponat: etquicũq illud scient̃ ꝑma
lũ ingeniũ adquirere tẽptauerit pinfide¬
li teneat᷑ : quia sacram̃tũ fidelitatis : qđ nob
ꝓmisit irritũ fecit et ideo secđm nr̃amuolus¬
tatẽ ee potes tatẽ diiudi cãđẽ ocspu
iquis puerũ inuitis parentib
suã intriplo c̃ponat. aut puero ł puelle
siia suae potestatiss̃ autilli incuius potes¬

Expanded text:
Et ubi necesse non est fluvium aliquem per pontem Et ubi necesse non est fluvium aliquem per pontem transmeare, vel ubi navis per mediam aquam aut subtus pontem ierit et ad ripam non adpropinquaverit, neque ibidem aliquid emptum vel venundatum fuerit, ulterius teloneum non detur. Et nemeare potest. Et qui ulterius in talibus locis, vel de eis qui ad palatium seu in hostem pergunt, teloneum exactaverit, cum sua lege ipsum teloneum et bene pensantem recipere noluerit, bannumpercussisse comprobatus fuerit, manus ei ampurit, aliud tantum nobis de suo proprio cum sua lege conponat. Et quicumque illud scienter per malum ingenium adquirere temptaverit, pro infideli teneatur, quia sacramentum fidelitatis, quod nobis promisit, irritum fecit; et ideo secundum nostram voluntatem et potestatem diiudicandus est. 33. De pueris invitis parentibus suam in triplo conponat, aut ipsi puero vel puellae, si iam suae potestatis sunt, aut illi in cuiuslibet potes
Abbreviated transcription (Latin):
cũscuto et fuste in cãpo contendere. Quo dsiser¬
uus defurto accusatus fuerit dominꝰ eius peo
em̃det: ateũ sacram̃to excuset: nisitale furtũ
ꝑpetratũ habeat: ꝓpt̃ qđ ad supliciũ tradi de
que ꝓpt̃ missos recipiendos dirigit᷑: aut
honores quos habet amittat aut in eoloco
ubi p̃dictos missos suscipere debuit tã diu¬
resideat et desuis reb legationess illuc ue¬
mentes suscipiat. quousq animonro satis¬
factũ habeat: Qui uero epłam nr̃am quocũ¬
que modo dispexerit iussunr̃o ad palatiũ
ueniat: et iuxta uoluntatẽ nr̃am congruã
stultitiae suae castigationẽ accipiat: et
sihomoliber uł minis terialis comitis hocfece¬
rit honore qualẽ cũq habuerit: siuebene¬
ficiũ amittat & siseruus fuerit. nudus
ad palũ uapulet. et capue seius tondeat᷑¬
dofuit te loneũ dare: ibi infuturũ det᷑
Nã ubi nouit̃ inceptũ est: ulterius ñ agat᷑

Expanded text:
cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si sercum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet, aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad subplicium tradi debquae propter missos recipiendos dirigitur, aut honores quos habet, amittat; aut in loco in quo praedictos missos suscipere debuit, taresideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum habeat. Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum vapulet, et caput do fuit teloneum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter incoeptum est, ulterius non agatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex iliũ mit tamꝰ : donec ibi castiget᷑ ut comi¬
tisuo inoboediens eẽ : ulterius ñ audeat
et maius dãpnũ inde ñ ad crescat:
bi antiquitꝰ c̃suetudo fuit delibertate sacra¬
menta adramire uł iurare. ibimallus habe¬
at᷑ etibi sacram̃ta iurent᷑: Mallus tamen
neq ineccła neque inatrio eius habeat᷑ : mi¬
nora uero placita: comes siue intrasuã
potes tatẽ uł ubi in petrare potuerithabe¬
at.: uolumꝰ utiq ut domͦ a comite in loco
ubimallũ tenere debet constituat᷑ : in ꝓp̃t
calorẽ solis et pluuiam publica utilitas ñre
iliber homo de furto accusatus fueritet
res ꝓprias habuerit : in mallo ad p̃sentũ
comitis seadramiat: & sires ñ habet fide¬
is sores donet quieũ adhramire : etmpli¬
citũ ad ducifaciant: et liceatei primauia
ꝑsacram̃tũ secundũ legẽ idoniare si potu¬
erit: atsi alia uice duo uł tres eũ defur¬
to accusa uerint: liceat eiẽtra unũ exis

Expanded text:
exilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiexilium mittamus, donec ibi castigetur, ut comiti suo inoboediens esse ulterius non audeat, et maius damnum inde non adcrescat. 14. Ubi antiquitus consuetudo fuit de libertate sacramenta adhramire vel iurare, ibi mallum habeatur, et ibi sacramenta iurentur: mallus tamen neque in ecclesia neque in atrio eius habeatur. Minora vero placita comes sive intra suam potestatem, vel ubi impetrare potuerit, habeat. Volumus utique, ut domus a comite in loco ubi mallum tenere debet, construatur, ut propter calorem solis et pluviam publica utilitas non rati fuerint. Si liber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habet, fideiussores donet qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit. At si alia vice duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictũ modũ innr̃m dominiũ redac¬
taest ꝑ p̃ceptinr̃i auctoritatẽ Inius: et po¬
tes tatẽ hominis quiȩã que rebat sis uadebet
hereditate int̃pellandus. ẽ: iuxta legis
cons titutionẽ manniat᷑ Dexeteris uero cansis
causis
unde quis rationẽ ẽ redditurus ñ manniat᷑
sed ꝑ comitẽ banniat᷑: etsipostunã et alte¬
rã comitis ad monitionẽ aliquis ad mallũ
uenire noluerit: reb: eius inbannũ missis
uenire etiustitiã facere c̃pellatur
DET UDIS EOHER CENDIS
Niquis aliqua necessitate cogente homi¬
cidiũ cõmisit: com̃ incuius minis terio
res ꝑpetrata est. et conpositionẽ soluere
et faidã ꝑ sacram̃tũ pacifica refaciat. Qđ
siuna pars ei ad hoc c̃sentire noluerit : idẽ
aut il lequihomicidiũ cõmisit: autlis qui con¬
positionẽ suscipere debent faciat illũ comes
qui ei c̃tumax fuerit ad p̃sentiã nr̃am ue¬
nire : ut eũ ad tẽpus qđ nobis placuerit in

Expanded text:
supradictum modum in nostrum dominium redacsupradictum modum in nostrum dominium redacta est, per praecepti nostri auctoritatem in ius et potestatem hominis qui eam quaerebat, si sua debethereditate conpellandus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De cetcausis, unde quis rationem est redditurus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellatur. 13. De faidis cohercendis. Si quis aliqua necessitate cogente homicidium commisit, comes in cuius ministerio res perpetrata est, et conpositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificari faciat. Quod si una pars ei ad hoc consentire noluerit, id est aut ille qui homicidium conmisit, aut is qui conpositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
timationẽ dãpni dereb mobilib quaem
eadẽ ꝓpriaetate inuente fuerint: his quib: idẽ
debitor fuit ex soluat᷑: Quod sirerũ mobiliũ ibi¬
dẽ inuentarũ tantitas ad compositionẽ ñ suf¬
fecerit deimmobilib suppleatur. et qđ suꝑ¬
fuerit sicut dictũ ẽ fiscus nr̃ possideat: Sim
hil suꝑ cõpositionẽ repperiri potuerit : to¬
tũ millud expendat᷑. Si autẽ homo ille ñdũ
cũ suis coheredibus ꝓpriũ suũ habuit diuisu
conuocet eos comes et cũ eis legitimã diuio¬
nẽ faciat: et tunc sicut iã dictũ est partẽ eius
fisconr̃o addicat et compositionẽ deea iux¬
tamodũ superius c̃p̃hensũ his adquos illã
legib ꝑtinet exsoluat: Quod siñ de aliare
sed de ipsa ꝓpriaetate que inbannũ missa
fuit. ac ꝑ hoc in nr̃am potestatẽ redactaẽ:
fuerat int̃ pellatꝰ : comes Incuius minis terio
eã eẽ constiterit hoc ad notitiã nram ꝑferre
curet ut nos eandẽ ꝓpriae tatẽ que secđm

Expanded text:
ni, de rebus movilibus qui in eadem proprietate inventa fuerit, his quibus idem devitor fuit exolvatur. Quod si rerum movilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmovilibus suppleatur, et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscos regis possedeat. Si nihil super conpositionem remanere potueritillam expendatur. Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpositionem de ea, iuxta modum superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
pagenses quieos facere debent amissis
nr̃is ad moneantur. ut eos celerit᷑ restaurent.
&uteorũuane contentiomi ñ consentiant :
quando dicunt se non aliubi eosdẽ pontes face
re debere: nisi ubi antiquitus fuerant sedibi
ubinunc neces seest: cosdẽ pontes facere iube
dis in cõmune mis sinr̃i ad moneant
ut ab ipsis restiurentur quieos facere¬
solebant / delio doReccłan

Expanded text:
pagenses qui eos facere debent, a missis pagenses qui eos facere debent, a missis nostris admoneantur, ut eos celeriter restaurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, quare debere, nisi ubi antiquitus fuerant; sed ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeadis, in commune missi nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos faceresolebant. 13. De honore
Abbreviated transcription (Latin):
iurationes facere p̃sumant &ut sciant ipsi
corũdẽ seruorũ domini. Quod cuius cũq ser¬
ui huiuscemodi c̃iurationẽ facere p̃sũpserĩt
posł quã eis haeenr̃a iussio fuerit indicata
re debeat.
et̃ra in littore maris Salđ̃ paciu
ubisalẽ faciunt : uolumꝰ ut aliqui exeis¬
ueniant ad placitũ nr̃m etratio eorũ audiat᷑
ut tunc secđm a equitatẽ int̃ eos definire uale¬
olumus ut uxores
defunctorũ post obitũ maritorũ tertiã
partẽ c̃laborationis quã simul in beneficio
conlaborauer̃ accipiant: et de his rebus quas
is qui illud beneficiũ habuit aliunde addux̃
uł cõparauit uł ei ab amicissuis conlatũ est
has uolumꝰ tã adorfanos defunctorũ quã ad
uxores eorũ peruenire : De
eaggeribus iuxta ligerim faciendis ut
bonus missus cidẽ operip̃ponat᷑: et hocpi¬
pino ꝓnrmmis sũ mandet᷑: ut etille adhocmis¬
sũ ordinet quatenus p̃dictũ op̾ ꝑficiatur:
eduo decimpontib¬

Expanded text:
iurationes facere praesumant. Et ut sciant ipsi iurationes facere praesumant. Et ut sciant ipsi eorundem servorum domini, quod cuiuscumque servi huiuscemodi coniurationem facere praesumpserint postquam eis haec nostra iusso fuerit indicata, re debeat. 8. De terra in litore maris, ubi salem faciunt, volumus ut aliqui ex eisveniant ad placitum nostrum, et ratio eorum audiatur, ut tunc secundum aequitatem inter eos definire valeolumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem conlaborationis, quam simul in beneficio conlaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel conparavit, vel ei ab amicis suis conlatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum quam ad uxores eorum pervenire. 10. e aggeribus iuxta Ligerim faciendis, ut bonus missus eidem operi praeponatur, et hoc Piper nostrum missum mandetur, ut et ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum opus perficiatur. 11. De duodecim pontib
Abbreviated transcription (Latin):
dã aut in longinquis regionib: sualabent
seneficia uł res ꝓprias̃ uł etiã nobis as sidue¬
iserui percontumatiã collecta multitu¬
dine alicuiuim intulerint: idẽ autho¬
micidiũ aut incendiũ aut quales cũq reri
to direplacita quãrẽ uolumꝰ ut missinr̃i uł
comes nobis notã faciant: et nos faciemꝰ utad
eorũ placitaueniant. counrib oC¬
lumꝰ ut comites qui adcus todiã maritimĩ
deputatis : Quicũq exeis in suo minis terio
residet deiustitia facienda señ excuset ꝓpt̃
illa custodiã: sed: ibi secũ suos scabineos habeat¬
ctibi placitũ teneat et iustitiã faciat.
quinquenmũ quando placitũ nr̃m habuimꝰ
in compendio casdẽres amiserint ñ eis restitu¬
coniurationib¬
sseruorũ quae fiunt inflandris etinmen¬
pisco et inceteris maritimis locis uolum
ut permis sos nros indicet᷑ dominis seruorũ
illorũ ut constringant eos neultra tales con¬

Expanded text:
dam, aut in longinquis regionibus sua habent dam, aut in longinquis regionibus sua habent beneficia vel res proprias, servi per contumatiam collecta multitudine alicui vim intulerint, id est aut homicidium, aut incendium, aut qualiumcumque rerum todire placita: quam rem volumus ut missi nostri vel comes nobis notam faciant, et nos faciemus ut ad eorum placita veniant. 5. Volumus ut comites qui ad custodiam maritimam deputati sunt, quicumque ex eis in suo ministerio residet, de iustitia facienda se non excuset propter illam custodiam; sed si ibi secum suos scabineos habuerit, ibi placitum teneat et iustitiam faciat. quinquennium, quando placitum nostrum habuimus in Compendio, easdem res amiserunt, non eis restituoniurationibus servorum quae fiunt in Flandris et Menpisco et in caeteris maritimis locis, volumus ut per missos nostros indicetur dominis servorum illorum, ut constringant eos, ne ultra tales con
Abbreviated transcription (Latin):
destatu hominis¬
dreptiones fecerint: dominiqrũ neglegen¬
tia hoceuenit: ꝓeo ꝙ eos constringere nolu¬
erunt ut talia facere ñ auderent bannũ
nr̃o ẽẽ occupata: uolumꝰ ut mis siñri
inquisitionẽ faciant sinesacramento ꝑue¬
ratiores homines pagi illius circamanen¬
tes : et quic quid deshac causa uerius accer¬
tius inuestigare potuerint ad nr̃amfaci¬
ant ꝑ uenire notitiã btnos tunc definam̃.
quicquid nobis iustũ esseuideat᷑¬
iserui uł ecclaesiastici uł quorũ lib& libero¬
rũ hominũ ꝑsone infiscũ nr̃m c̃fugerint
et ad ominis uł aduocatis eorũ reperti
fuerint. siactor fiscinri in tellexerit
quodeos iuste ñ possit tenere adrm domi¬
niũ eiciat illos de eodẽ fisco etrecipiant
ant: expellateos de eodem fisco. Et post¬
quã ab eisdẽ repetitorib fuerintrecep¬
ti habeat cũ eis legitimã accionẽ et siceos
si poterit ad nram euindicet possessionẽ
marcã nr̃am constitutis custodien¬

Expanded text:
est aut homicireptiones fecerint, domini quorum negligentia hoc evenit, pro eo quod eos constringere noluerunt, ut talia facere non auderent, bannumnostro esse occupata, volumus ut missi nostri inquisitionem faciant sine sacramento per veratiores homines pagi illius circummanentes, et quicquid de hac causa verius ac certius investigare potuerint, ad nostram faciant pervenire notitiam, ut nos tunc definiamus quicquid nobis iustum esse videatservi vel ecclesiastici vel quorumlibet liberorum hominum in fiscum nostrum confugerint, et a dominis vel advocatis eorum repetiti fuerint, si actor fisci nostri intellexerit, quod eos iuste non possit tenere ad nostrum dominium, eiciat illos de eodem fisco, et recipiant ere dominium, expellat eos de eodem fisco, et postquam ab eisdem repetitoribus fuerint recepti, habeat cum eis legitimam actionem; et sic eos, si poterit, ad nostram evindicet possessionem.marcam nostram constituti sunt custodien
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰquisq iuxtas uã possibilitatẽ et quantita¬
tẽ eos em̃dare studeat:
omniũ missorũ nr̃orũ : haec ẽ. primo. ut sicꝰ
iã aliis missis in iunctũ fuit ius titiã faciant
dereb: edibtatib iniuste ab latis: et siep̃s.
autabbas aut uicarius. aut aduocatus aut
quis libet deplebe hoc fecisse inuentꝰ fuerit:
statĩ restituant᷑ Si uero ł comes ł actor domi¬
nic ł alt̃ missus palatiñ hoc ꝑpetrauerit et irinrãm
potestatẽ redegerit resdiligent inuestigata
eedescripta ad ñr̃m iudiciũ reseruet᷑: deillisli¬

Expanded text:
nusquisque iuxta suam possibilitatem et quantitanusquisque iuxta suam possibilitatem et quantitatem eoomnium missorum nostrorum hanc est. Primo, ut sicut iam aliis missis iniunctum fuit, iustitiam faciant de rebus et libertatibus iniuste ablatis; et si episcopus, aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de plebe hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus, hoc perpetravit, et in nostram potestatem redegit, res diligenter investigata et descripta ad nostrum iudicium reservetur. 2. Vol
Abbreviated transcription (Latin):
iquelibet mancipia inuillã nrãm confu¬
gerint: actor eiusdẽ uillae quaeren¬
tidomino eañ trãdat sed statime a fe¬
ras deeadẽ uilla eitiat. &nse putat adea
repetenda iustitiã habere: repetat: illa et secđm
legẽ adqͥrat. Si uero tẽ poredomniharolis
genitorisnri in uillã illã c̃fugerint et domi¬
n eaquaerit: actor eius dẽ uille autȩã legi¬
time c̃tineat. aut querenti domino reddat :
etactor ꝓpt̃ ues titurã domni karoli genito¬
risnr̃i eadẽ mancipia c̃tradicere naudeats
sullius ꝓpria esse noscunt᷑
Atat: nisi forte inditio ueritatis ostende¬
repossit: qđ ꝑius sionẽ siue ꝑ missionẽ dom¬
nikaroli genitoris nr̃i eas instituis s&: p̃t̃
illas quae ad nr̃m op̾us ꝑtinent: undenos
decernere: uolumꝰ: quic quid nob placuerit
cũ ep̃o et comite mis sosł nr̃os homines ibi¬
dẽ cõmanentes eligant quorũcuressit pontes
ꝑ diuersa loca emendare: eteos qui illos em̃¬
daredebent ex nr̃a iussione ad monere: utu¬

Expanded text:
iuslibet mancipia in villam nostram confugerint, actor eiusdem villae quaerenti domino ea non contradicat, sed statim ea foras de eadem villa eiciat. Et si se putat ad ea repetenda iustitiam habere, repetat, et secundum legem adquirat. Si vero tempore domni Karoli genitoris nostri in villam illam confugerunt, et dominus ea quaerit, actor eiusdem villae aut ea legitime contineat, aut ea quaerenti domino reddat. Et actor propter vestituram domni Karoli genitoris nostri eadem mancipia contradicere non audeat, si illius propria esse noscunturtat, nisi forte indicio veraci ostendere possit, quod per iussionem sive promissionem domni Karoillas quae ad nostrum opus pertinent, unde nos decernere volumus quicquid nobis placuerit. cum episcopo et comite, missos vel nostros homines ibdem commanentes eligant, quorum curae sit pontes per diversa loca emendare, et eos qui illos emendare debent ex nostra iussione admonere, ut u
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpauperib uiduis e+pulit
einiustis occasionib: etc̃suetudinib: nouit̃
institutis sicuts̃ tribata et telonea in meli¬
aui aubi necaqua nec palus nec pons. nec aliquio
tale fuerit unde iuste census ex igipos sit
ł ubinaues sub t̃pontes transire solent siue
inmediof lumine ubinullũ obstaculũ este
ut auferant antiqͣ aut̃ adnram notitiã defe¬
rant᷑¬
eis exibeat᷑ sicut nuꝑ a nob cũ c̃sens uom¬
niũ fideliũ nr̃orũ constitutũ est: etuthoc
missinr̃i omnib: insualegatione constitutis
notũ efficiant DENONIS ET DECIMIS¬
NINONICORŨ FACIEN DA
elocisdandis ad claustra ca nonicorũ facienda
side eiusdẽ eccłae reb fuerit : nr̃alibtate c̃cedat᷑

Expanded text:
e pauperibus, viduis et itutis. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa et telonea in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantueis exhibeatur, sicut nuper a nobis cum consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant. 47. De nonis et decimiscanonicorum facienda. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, nostra liberalitate concedatur
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quãq scriptis de omnib: qua illic ꝑegerint
nobis rationẽ reddere ualeant. DeMAcrT
eplacitis si quidẽ quos liberihomines obser¬
uaredebent: constitutio genitoris nr̃i penit᷑
obseruanda atq tenenda ẽ. ut uidelicet inan¬
no tria solũ modo generalia placita obseruent:
et nullus eos ãplius placita obseruare cõpellats
nisi forte quilibet autaccusat᷑ fuerit: autaliũ
accus auerit: aut ad testimoniũ ꝑhibendũ uo¬
catꝰ fuerit. ad ceterauero quaẽ centenarute

Expanded text:
verbis quamque scriptis, de omnibus quae illic peregerint, verbis quamque scriptis, de omnibus quae illic peregerint, nobis rationem reddere valeant. 55. De iberi homines observare debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonium perhibendum vocatus fuerit. Ad caetera vero, quae vicarii vel
Abbreviated transcription (Latin):
Sebenesicus nr̃is q̃ destructaln ueniunt᷑: hoc
impleat qđ nuꝑ anobis constitutũ ẽ. esss
enoua moneta et defalsa moneta et dedes¬
pectulitterarũ nr̃arũ etdelatronib: coher¬
cendis uł puniendis. et defaidis pacandis. dehomi¬
cidiis ꝑhibendis. deꝑiuriis et falsis testib c̃pes¬
cendis dehis omnib: ułceteris hissimilib hoc quo
modo constituim omnib: adnunciet᷑. et infutu¬
Ioc uolumꝰ ut missinr̃i obseruent: ut quicquid
dehiscausis ł simul uł singillatĩ em̃darae potue¬
rint emendent: et eaq̃ em̃ dauerint diligent᷑
scriptis notent et hoc sẽ ꝑagere curent: Quatenꝰ
ius terephendia quoquã nullatenꝰ possint. et qͥ face¬
redebent aut poss̃: nullatenꝰ p̃termittant: Immo
caueant neqđ absit autgratia alicuius aut hono¬
re aut timore siue odii causa illud qđagere
debent: omit tant: et sũ mopere studeant:
Vt hoc qđ ꝑse efficere ñ poss̃: nobis notũ faciant.
et omnimodis p̃uideant: ut ꝑsingula capitulatã

Expanded text:
beneficiis nostris, quae destructa inveniuntur, hoc impleatur quod nuper a nobis constitutum est. 12. De nova moneta, et de falsa moneta, et de dispectu litterarum nostrarum, et de latronibus coercendis vel puniendis, et de faidis pacandis, de homicidiis prohibendis, de periuriis et falsis testibus conpescendis, de his omnibus vel caeteris his similibus hoc quod modo constituimus, omnibus adnuntietur et in futuvolumus ut missi nostri observent, ut quicquid de his causis vel simul vel singillatim emendare potuerint, emendent, et ea quae emendaverint, diligenter scriptis notent. Et hoc sic peragere curent, quatenus iuste reprehendi a quoquam nullatenus possint. Et quae facere debent aut possunt, nullatenus praetermittant; immo caveant, ne, quod absit, aut gratia alicuius, aut honoris aut timoris sive odii causa, illud quod agere debent omittant. Et summopere studeant, ut hoc quod per se efficere non possunt, nobis notum faciant. Et omnimodis praevideant, ut per singula capitula, tam
Abbreviated transcription (Latin):
udicatus : ad legitimos heredes illius ꝑueniat
tũ fuerit: simili modo em̃det᷑ uł conponatur
Si uero porta eccłae ñ est consecrata eomodo
componatur qđ iatrio cõmittit᷑ sie̾ cõponi
fuerit: triplo conponatur: Duas partes
banñ nr̃ : Similit̃ dedia c̃ iuxta conpositione
intriplo : cũbanno nr̃o conponatur: Desubdia¬
cono similit̃ intriplo secđm suã compositionẽ¬
triplo et bannꝰ nr̃: et quiñ habet unde adec¬
cłam ꝑsoluat: tradatse inseruitiũ eidẽ eccłae
usq dũ totũ debitũ ꝑsoluat. uidInpun
do cũ que in mallũ ante comitẽ  uiduae pupil¬
li et pauperes uenerint primoeorũ causa
audiatur et definiat᷑ etsitestes ꝑse ad causas
suas quaerendas habere ñ potuerint ullegẽ
nescierint comes illos uł illas adiuuet dando
eis talẽ hominẽ quirationẽ eorũ teneat uł ꝓcis¬
loquat᷑¬

Expanded text:
iudicatus, ad legitimos heredes illius perveniaiudicatus, ad legitimos heredes illius perveniatum fuerit, simili modo emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo modo conponatur quod in atrio committitur, sicut conponi fuerit, triplo conponatur, duas partes bannus noster. Similiter de diacono iuxta conpositionem eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositionetriplo, et bannus noster. Et qui non habet, unde ad ecclesiam persolvat, tradat se in servitium eidem ecclesiae, usque dum totum debitum persolvat. 232. De documque in mallum ante comitem viduae, pupilli et pauperes venerint, primo eorum causa audiatur et definiatur. Et si testes per se ad causas suas quaerendas habere non potuerint vel legem nescierint, comes illos vel illas adiuvet, dando eis talem hominem, qui rationem eorum teneat veloquat
Abbreviated transcription (Latin):
iquis aut ex leui causa aut sine causa homis
ineccła int̃fecerit: deuita c̃ponat: Siuero
foris rixati fuerintetuñ alterũ ineccła fuge¬
rit ctibi sedefendendo eũ int̃ socerit sihuius
facti testes ñ habuerit : cũ xiic̃iuratorib legi¬
timis ꝑsacram̃tũ ad firmet sedefendendo eũ
int̃fecisse et posthaec dc soł ad partẽ eccłae
quã illo homicidio polluerat : et insuperban¬
nũ nr̃m soluere cogatur: Isuero quiint̃ fect᷑
ẽ absq compositione iaceat : acde inde int̃fec¬
tor secđm iudiciũ canonicũ c̃gruã facinori
qđ a misit poenitentiã accipiat: Si ꝓprius
seruus hoc cõmiscrit iudicio aque feruentis
ex aminet utrũ hoc sponte anse defendendo
feciss& : etsimañ eius exusta fuerit in t̃ficiat᷑
si autẽ ñ fuerit : dominꝰ cius iuxta quod uuirgđ
illius est ad ecđam persoluat. aut eũ siuo lue¬
rit eccłae tradat: hereditas tamen liberi
hominis quippt̃ tale facinꝰ ad mortẽ fuerit

Expanded text:
quis aut ex levi causa, aut sine causa, hominem in ecclesia interfecerit, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesia fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, et si hujus facti testes non habuerit, cum 12 juratoribus legitimis per sacramentum affirmet se defendendo eum interfecisse, et post haec 10 sol. ad partem ecclesiae quam illo homicidio polluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur. Is vero qui interfectus est, absque compositione jaceat. Ac deinde interfector secundum judicium canonicum congruam facinori quod admisit poenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, judicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset, et si manus ejus exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus ejus juxta quod wergelt illius est, ad ecclesiam persolvat; aut eum si volueicium tradatur. Hereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uaecũq a singulis regib: circa sacro scãs eccłas sunt constituta.
uel singuliquiq antestites ꝓcausis ecclesiasticis impetrar̃
subpenas acrilegu iugisolidata aet̃nitate seruent᷑ clericietã
ñ secularib iudicib: sed epis copali audientiae reseruentur:
fas enĩn est ut eliuinimuneris ministri tẽporaliũ potestatti

Expanded text:
uaecunque a singulis regibus circa sacrosanctas ecclesias sunt constituta, vel singuli quique antistites pro causis ecclesiasticis impetrarunt, sub poena sacrilegii jugi solidata aeternitate serventur. Clerici etiam non saecularibus judicibus, sed episcopali audientiae reserventur; fas enim non est ut divini muneris ministri temporali potestati
Abbreviated transcription (Latin):
conuꝵ x p̃di is ep̃or ũ quic quã accipia t
raecipimꝰ ut nullus laicorũ uel lericorũ exp̃diis ułreb qu
ad sedes ꝑtinent ep̃orũ siuede illis ecclesarũ reb quae ineoꝵ
Simili t om̃s monemꝰ. ut acunc taec desiarũ omniũ uastatione cohe¬
cere sesuosq ac conpescere totis uirib studeant : Nã deuis¬
tantes ecłas quid aliud intellegimꝰ quãȩ traillũ lae tnumpe¬
riidm̃ et maiestatis homines mouere certam̃ : cũ ille ȩde sillu

Expanded text:
accipiat. Praecipimus, ut nullus laicorum vel clericorum ex prediis vel rebus, quae ad sedes pertinent episcoporum, sive de illis ecclesiarum rebus, quae in eorum Similiter omnes monemus, ut a cuncta ecclesiarum omnium vastatione coercere se suosque ac compescere totis viribus studeant. Nam devastantes ecclesias quid aliud intellegimus quam contra illum aeterni imperii Deum et maiestatis homin