comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ante portam mediami dstiegerat e in ar̃tuitu cia¬
cimiteriũ benodixeat Post cuiꝰ obitũ bt̃s ualerius in m̃ĩsteriũ
fac̾dotalem successit: illud q ꝑ quĩdecim annos stẽ riuendo
et ucrbum uite p̃dicando probatissime rexit Quĩus p̃di¬
cacionis tanta fuit instancia. ut iam tũc per galliam
et germaniam xpiãm pagãnos et nuͣo suꝑarent et re-¬
ligione Sepriltrs est ipse et in cadem ecca iuxta corpus
bt̃s matͣnis pontificalem suscipiens apicem. quadragnita
annis talcntum ã creditim fidelit᷑ multiplicauit Hic tr̃m¬
grenses ⁊ agrippinenses ad fidem xpĩ duertit et his tri¬
bus furitatibus pontificali iure p̃sedrt: in quibꝰ singulis
fertur uno codemq pastali die diuinum officuim celebras¬
re In hoc tꝑe fecerũt treberi subt̾raneũ uim ductum atre¬
beri usq tolonam per pagum bedonis. per quẽ magnam
copiani uii colomensibus amicicie cã misere Hisdem diebꝰ
treberi cõꝑto mox coloniam. profecti sunt. pastorem suũ

Expanded text:
m Mediam construxerat, et in circuitu cimiterium benedixerat. Post cujus obitum beatus Valerius in ministerium sacerdotale successit, illudque per 15 annos sancte vivendo et verbum vitae praedicando probatissime rexit. Cujus praedicationis tanta fuit instantia, ut jam tunc per Galliam et Germaniam christiani paganos et numero superarent et religione. Sepultus est et ipse in eadem ecclesia juxta corpus atus Maternus pontificalem suscipiens apicem, 40 annis talentum sibi creditum fideliter multiplicavit. Hic Tungrenses et Colonienses ad fidem Christi convertit, et his tribus civitatibus pontificali jure praesedit, in quibus singulis fertur paschali die divinum officium celebrasse. In hoc tempore fecerunt Treberi subterraneum viniductum a Treberi usque Coloniam per pagum Bedonis per quem magnam copiam vini Coloniensibus amicitiae causa misere. Hisdem diebus Treberi comperto, mox Coloniam profecti sunt, pastorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
a pompcio ⁊ senatu triũphum s̾ ob inuidiam denegari re¬
uelsus in galliam g̾manos ⁊ gallos ĩ amiciciaz s̃ astiuit
et coꝵ auxilia magna accepit. cui et treberi inchilominꝰ
auxilia contule Et rratis t gallis hec belli ãministratio.
doidelic gaudentibus ad romam bellum referri. aqͣ sbi dudũ
fuerat ꝑ cesarem illatum Arua multitudine fretꝰ cesar
pompcium ⁊ senatũ roma expulit. postca ad mortem toe¬
git. romanũ regnũ solus obtinuit: post aliquantos ãnos
a senatoribus occisus interiit Huis successit octauianus eiꝰ
ex sorore nepos. qui claudiũ tyberiũ neronem ⁊ drusum pri¬
uignos suos misit ad gallos rebellantes patandos Iste est tii¬
berius qui post angustum imꝑait Mit gͦ cum drusõ ad re¬
nũ in loro qui dicit̾ bingis cont̃ gallos duncauit in quo con¬
flictu: diusus occisus est: Tyberius pꝯ magnã drusiam
exercitꝰ stragem tandem cruentissime uicit Eciderũt in eo

Expanded text:
a Pompeio et senatu triumphum sibi ob invidiam denegari, reversus in Galliam, Germanos et Gallos in amicitiam sibi ascivit, et eorum auxilia magna accepit; cui et Trebiri nichilominus solacia contulere. Grata fuit Gallis haec belli administratio, videlicet gaudentibus, ad Romam bellum referri, a qua sibi dudum per Caesarem fuit illatum. Qua multitudine fretus Caesar Pompeium et senatum Roma expulit, postea ad mortem coegit, Romanum regnum solus obtinuit, post aliquot annos a senatoribus occisus interiit. Huic successit Octavianus, ejus ex sorore nepos, qui Claudium Tiberium Neronem et Drusum privignos suos misit ad Gallias rebellantes pacandas. Iste est Tiberius, qui post Augustum imperavit. Hic ergo cum Druso ad Renum in loco qui dicitur Bingis contra Gallos dimicavit. In quo conflictu Drusus occisus est. Tiberius post magnam Drusiani exercitus stragem tandem cruentissime vicit. Ceciderunt in eo
Abbreviated transcription (Latin):
ifelix mansuetus clemens. moyses martinꝙ anastafuĩs
andreas. Rustic. Auctor. Mauriciꝰ fortimat qui obnt¬
quarto ydus quiiii.cassianꝙ. martꝰ nau̾itus mar cellus
lentinꝯ. quoꝵ octo ultimi eciam tũgrensi ecc̃e p̃fuisse
nostrnt᷑ qui om̃s diu̾sis temporibꝰ non polũ in propria
prouicia. s in extimis ⁊ ultĩs industres et illustres nõ
colum in ofessione quĩ ⁊ martirio existentes regna eciam

Expanded text:
Felix, Mansuetus, Clemens, Moyses, Martinus, Anastasius, Andreas, Rusticus, Auctor, Fauricius. Fortunatus , Cassianus, Marcus, Navitus, Marcellus, lentinus, quorum 8 ultimi etiam Tungrensi ecclesiae praefuisse noscuntur; qui omnes diversis temporibus non solum in propria provincia, set et in extimis et ultimis industres et inlustres non solum confessione quin et martirio existentes, regna etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ma. anño octauo st̃s Fucharius tercius in ordine septua
guita Rduoꝵ distipuloꝵ dm̃ cũ sociis stus ualerio ⁊
mat̾no ad p̃dicandum gallicis gentibꝰ directꝰ: demũ tre¬
uerim ꝑuenit Quĩꝰ infidelitatis aciem deuĩtens. uere re¬
ligionis arcem ebtinuit : et eiusdẽ urb̾ pentificatuĩ ui¬

Expanded text:
ma anno 8, sanctus Eucharius, tercius in ordine 72or u m discipulorum Domini, cum sociis suis Valerio et Materno ad praedicandum Gallicis gentibus demum Treberim pervenit. Cujus infidelitatis aciem devincens, verae religionis arcem obtinuit et ejusdem urbis pontificatu
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimã uerissimam q pacem di ordinatõe idem cesar com¬
posuerat Matus est xp̃ꝯ: cuius aduentur pax ista famubata
est. in cuius ortu audientibus homibus exultantes angeli tocr¬
nerunt Gloria i ȩxcelsis deo ⁊ in t̾ra pax honñbuis bonc uo¬
luntatis Cẽfare defũcto tyberius successit: auius imꝑii anno

Expanded text:
firmissimam verissimamque pacem ordinatione Dei idem Caesar composuerat, natus est Christus, cujus adventui pax ista famulata est, in cujus ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Caesare defuncto, Tiberius successit; cujus imperii anno
Abbreviated transcription (Latin):
me qͦd dectus erat inpleuit. ⁊ aꝙͣ secũ ꝑiter urbi pñ¬
tauit Quod ubi catholdus mane cõꝑit᷑. clamãte seruo.
dũc ecce aqua. uolens dedecorosuꝵ seruilis mucromis eagpi¬
iugulum puemure stelerate yxori funesta imp̃catus. ⁊aptam
eam secũ ex amphiteatro p̃cepitauit: et et̾nũ loco uo¬
cabulũ id est catholdi solariũ indidit. Erat itaq riuuitas
non solũ huams laboribꝰau alde mu̾ita : ẜ eciã nat᷑aliterꝰ
flũimbus. siluis. at montibus ardiũ et angustũ iter. pan¬
dentibus. uix accessibił. et minitissima montibꝰ ꝙ iurano
et rebennia. quoꝵ. alt̾ cascellũ suꝑ positũ ad tutelam urbis
funtimis undiq gentibus et urdibus deuictis ugũ inposue¬
runt. in quibꝰ quĩq urbes nobilissimas in ripa reni fliãs
constitutas Moc est. Basileã.: Argentina Wangĩã ao¬
grnciam Colgniam cũ ppłlis suis subuigauert: a quibꝰ et
pluriiũ uectigal amualit᷑ aciꝑe et eo longe late ꝙ dñari

Expanded text:
am secum pariter urbi praesentavit. Quod ubi mane Catholdus comperit, clamante servo: Domine, ecce aqua, volens dedecorosum servilis mucronis jugulum praevenire, sceleratae uxori funesta inprecatus, raptam eam secum ex amphiteatro praecipitavit, et aeternum loco vocabulum, id est Catholdi solarium, indidit. 5. Erat itaque civitas non solum humanis laboribus valde munita, sed etiam naturaliter, fluminibus, silvis ac montibus arduum et angustum iter pandentibus, vix accessibilis, et munitissima montibus quoque Jure et Cebenna, quorum alter castellum superpositum ad tutelam urbis  bellorum finitimis undique gentibus et urbibus devictis jugum imposuerunt; in quibus quinque urbes nobilissimas in ripa Reni fluminis constitutas, hoc est Basileam, Argentinam, Wangiam, Mogonciam, Coloniam, cum populis suis, subjugaverunt; a quibus et plurimum vectigal annualiter accipere et eo longe lateque domi
Abbreviated transcription (Latin):
ti dño quem mitteret ultro se obtulit dicens ecte ego mͣ¬
te me yerenias autem mittitur debeat humiliter relut¬
tatut dicens . d . di d. dñe deus ecce nescio loqui quia
puer ego sum En ab utriusque extius diuensa uoy protedit
sed non diuerso fonte dilectionis emanauit Muo quippe
igitur uitam prodesse proximis cupiens ysaias officium
predicationis appetit per cõtemplatiuam uero Ierennas
amori conditoris sedule inherente desiderans ne micti ad
predicandum debeat tontradidit quod ergo landabiliter
alter appetit hoc hiuliter alter expauit iste non contem¬
placionis lucra perderet loquendo ille ne dampna studio¬
si operis tacendo sentiret quod moyres utrũq minto oꝑe
expleuit quod preesse tante młtitu dini eciam noluit
et obeduut superbus enim fortasse esset si ducatũ plebis¬
m̃numere sine trepidatione susciperet et rursum superbus ex¬
isteret si auctoris impio obedire recusaret Moyses suadente
dño trepidat et infirmꝰ iam quisque ut honoris onus perti¬

Expanded text:
ti quem mitteret, ultro se obtulit dicens: « En ego, mitte me . » Jeremias autem mittitur, et tamen ne mitti debeat humiliter reluctatur dicens: « Ha, ha, ha, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum. » En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte dilectionis emanavit. Duo quippe vitam igitur prodesse proximis cupiens Isaias, officium praedicationis appetit; per contemplativam vero Jeremias amori Conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum debeat contradicit. Quod ergo laudabiliter alter appetit, hoc laudabiliter alter expavit. Iste ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque eexplevit, qui praeesse tantae multitudini et noluit et obedivit. Superbus enim fortassis esset, si ducatum plebisinnumerae sine trepidatione susciperet; et rursum superbus existeret, si Auctoris imperio obedire recusareDomino trepidat, et infirmus quisque ut honoris onus perci
Abbreviated transcription (Latin):
deuiretur suspenso eius noĩe in ecclesia ad iudiciũ excõdca¬
tionis iam suꝑ eo facte et singulis diñte diebus repetende
ita ut quicũq ei coĩtauerit si laicas eodem anathemate
feriatur si clericus ab ordine deponatur Spolia quoque
emens uł dono accipiens ei cui et spoliatur dampnacõd
subiaceat Congregacionibus autem licenciam damus
ut/ quicũq eos in bonis scipendirioꝵ suoꝵ leserit eũ cotti¬
die extõĩtatione ꝓsequant᷑. Porto archidiatonis concedo
ut ubi aliis negociis ĩpeditus adesse non potero peniten¬
tes ecclesie reconcilient seruato ordine in cõposicionibus

Expanded text:
devitetur, suspenso ejus nomine in ecclesia ad indicium excommunicadevitetur, suspenso ejus nomine in ecclesia ad indicium excommunicationis jam super eo factae et singulis dominicis diebus repetendae, ita ut quicumque ei communicaverit, si laicus, eodem anathemate feriatur, si clericus, ab ordine deponatur. Spolia quoque emens vel dono accipiens, ei cui et spoliator dampnationi subjaceat. Congregationibus autem licentiam damus, ut quicumque eos in bonis stipendiorum suorum laeserit, eum cottidiana excommunicatione prosequantur. Porro archidiaconis concedo ut, ubi aliis negociis inpeditus adesse non potero, penitentes ecclesiae reconcilient, servato ordine in compositionibus
Abbreviated transcription (Latin):
uotatur ducatũ illis prebente Quos cum sepius ad correctio¬
nem imitasset et non proficisset tandem tum uero haberet
qui illoꝵd uesaniam armata manu posset reprimere ip̃i eñi
sibi barbari prouintiam hanc impeterent illis debuissent re¬
sistere utebatur in illis anathematis ultione die quadam do¬
minita uiii Idus decembris anno dnĩce incarnatiõis miͦ cen¬
anathematis uerboꝵ series hũc habet moduni Propter
continuas oppressiones quas ecclesia nostra patitur decernimꝰ
et spiritus sancti iudicio et auctoritate concessa confirma¬
mus ut quicũq in rapinis rerĩ ecclesiarũ siue in conbus¬
tione aliciuꝰ ecclesie siue in captione alicuiꝰ tlerici uel
inqͣtũq indebita exactione siue in gn̾alis uł spetialis pacis
uiolatione hactemis nos conturbauerit ad satisfactionẽ cano¬
nice uocetur passurus sm̃am secundum merita obediens iu
predampnamꝰ et precipimꝰ ut ab om̃ibus ut saccilegus

Expanded text:
vocatur, ducatum illis praebente. Quos cum saepius ad correctiovocatur, ducatum illis praebente. Quos cum saepius ad correctionem invitasset et non profecisset, tandem cum non haberet qui illorum vesaniam armata manu posset reprimere,--ipsi enim, si barbari provinciam hanc inpeterent, illis debuissent resistere,--utebatur in illos anathematis ultione, die quadam dominica 8 Idus Decemb. anno dominicae incarnationis anathematis verborum series hunc habet modum. Propter continuas oppressiones quas ecclesia nostra patitur, decernimus et Spiritus sancti judicio et auctoritate nobis concessa confirmamus, ut quicumque sive in rapinis rerum ecclesiasticarum, sive in combustione alicujus ecclesiae, sive in captione alicujus clerici, vel in quacumque indebita exactione, sive in generalis vel specialis pacis violacione, hactenus nos conturbavit, ad satisfactionem canonice vocetur, passurus sententiam secundum merita, obediens jupraedampnamus, et praecipimus ut ab omnibus ut sacrilegus
Abbreviated transcription (Latin):
Alyxtus epũs seruus seruoꝵe dei uenerabili fratri ⁊bru¬
none treberensi archiep̃õ salutem et apłicam beneditõem
Et consuetudo sedis apłice ꝑsuadet et ipse racionis ordo expos
fr̾ater dulcissime postulacione tue clementer ãmumꝰ et per¬
sonam tuam dilectionis brachiis amplectentes eam a cuilibet
legati p̃tãte absoluimꝰ insi forte a nostro latere dirigatur
Confidimꝰ em̃ in domino quia de sapiencia et religione tua
et deo et/ eccĩs honor magnus utilitas ꝙ ꝑueniet. Data
Enq non multopost tempore uiribus torꝑis eius seno
simul et infirmitate ad occafum urgontibus et in om̃i
fere tirca regione teperiũ uiri neꝙͣ consurgere et res eccĩe
q̃ ip̃oꝵ defensioni et ut ita dicam aduocatie tõmisse fuerui
barbarito more depopulari quodam comite Wilhelmo filio
conradi supra memorati comitis de tastello ꝙ uolgo lugenburch

Expanded text:
Calixtus episcopus servus servorum Dei, venerabili fratri BruCalixtus episcopus servus servorum Dei, venerabili fratri Brunoni Treberensi archiepiscopo salutem et apostolicam benedictionem. Et consuetudo sedis apostolicae persuadet et ipse rationis ordo exposcfrater dulcissime, postulacioni tuae clementer annuimus et personam tuam dilectionis brachiis amplectentes, eam a cujuslibet legati potestate absolvimus, nisi forte a nostro latere dirigatur. Confidimus enim in Domino, quia de sapientia et religione tua et Deo et ecclesiae honor magnus utilitasque proveniet. Data e non multo post tempore, viribus corporis ejus senio simul et infirmitate ad occasum vergentibus, in omni fere circa regione coepeperunt viri nequam consurgere, et res ecclesiae, quae ipsorum defensioni et ut ita dicam advocatiae commissae fuerunt, barbarico more depopulari, quodam comite Willehelmo, filio uonradi supra memorati comitis de castello quod vulgo Lucelenburch
Abbreviated transcription (Latin):
pronũtiat Solid̃modo quippe metensiũ ep̃oꝵ qũĩqꝙ nũo¬
pallio usu referuntur quibus iste septus ascribitur seruata
tamen in om̃ibus metibpolitano subiectione Sed non om̃es qͥ
pallio utuntua archiepĩ sunt insi quoꝵ sedes metropolis
subiectus sibi aliis ciuitatibus et epĩs pncipat᷑ Cum igitur
ꝓpter supra memoratas causas sepedictus bruno romani re¬
uersus iter faceret et augustidunũ usq processisset talixtus
papa ibi ei occurrit et amite suscepit et cum eo in eodem
loto natale dñi telebrauit Transactis autem diebus sollẽp̃nib
ꝑiter iter cliuuatũ dirigũt ubi bruno tausas aduentus su
aperuit prolatis q coram sedis suis pͥuilegiis eadem sibi in
ecclesie sue apłice subst̾pcionis firmamento stabiliri postula¬
uit qd̾ et obtinũt am facta ei pccõꝵ suor indulgencia
remisit ad ꝓpã dans ei tyrographũ hint modum continẽs

Expanded text:
pronunciat. Solummodo quippe Mettensium episcoporum quinque numepronunciat. Solummodo quippe Mettensium episcoporum quinque numepallio usi referuntur, quibus iste sextus asscribitur, servata tamen in omnibus metropolitano subjectione. Sed non omnes qui palliis utuntur archiepiscopi sunt, nisi quorum sedes metropolis subjectis sibi aliis civitatibus et episcopis principatur. Cum igitur propter supra memoratas causas saepedictus Bruno Romam versus iter faceret et Augustidunum usque processisset, Calixtus papa ibi ei occurrit et amice suscepit et cum eo in eodem loco natalem Domini celebravit . Transactis autem diebus sollempnibus, pariter iter Cluniacum dirigunt, ubi Bruno causas adventus sui aperuit, prolatisque coram sedis suae privilegiis, eadem sibi et ecclesiae suae apostolicae subscriptionis firmamento stabiliri postulavit; quod et obtinuit. Nam facta ei peccatorum suorum indulgentia, remisit ad propria, dans ei cyrographum hunc modum continens:
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia cõmissa fuit Sed et in tempore illo prefuit ecciẽ
metensi quidam stephanus calixti pape ex sorore nepos cui
iam dictus auũtulus eius concesserat in celebraciombus
missarũ pallio indutũ procedere integra treuerice metͦpolis
potestate Qui de palliĩ honore exhilaratus uelut confidens
gracie consag̾nitatis supra memorate ultra quam oportuit
se extulit om̃imodis intens si quomodo potusset trebericam
eclesiam deprͥimeret suam autem anteferret sperans quoꝙ¬
et metropolim faceret sperans ꝙ quod tidq nichoassẽt calixta
assentiret Quod ex inde ꝑpendimꝰ quia quotiensciã a metcdo¬
polrtano uocatus fuisset ut sicut consuetudo est suffraganeis
ep̃is metropoli obedienciam et subiectionẽ substriberet uem¬
re contempsit suos quoq antecessores qñcũbs fuisse archi¬
ep̃os dicens ꝙ nullarum scripturariõ auctoritas firmat et

Expanded text:
ecclesia commissa fuit. Sed et in tempore illo praefuit ecclesiae ecclesia commissa fuit. Sed et in tempore illo praefuit ecclesiae Mettensi quidam Stephanus, Calixti papae ex sorore nepos, cui jam dictus avunculus ejus concesserat in celebrationibus missarum pallio indutum procedere, integra Trevericae metropolis potestate. Qui de pallii honore exhilaratus, velut confidens gratiae consanguinitatis supra memoratae, ultra quam oportuit se extulit, omnimodis nitens, si quomodo potuisset, Trebericam ecclesiam deprimeret, suam autem anteferret et metropolim faceret, sperans quoet metropolim faceret, sperans quod quidcumque inchoasset Calixtus assentiret. Quod exinde perpendimus, quia quotiescumque a metropolitano vocatus fuisset, ut, sicut consuetudo est suffraganeis episcopis, metropoli obedientiam et subjectionem subscriberet, venire contempsit, dicens suos quoque antecessores quandoque fuisse archiepiscopos; quod nullarum scripturarum auctoritas firmat et
Abbreviated transcription (Latin):
dem puto si aude am dicere ꝙ si utrũ temporanea siuie sero¬
tina penitencia male tm̃ parta restituit et si ꝓpterea non li¬
berabitur qui ea postmodum ĩ indebitos usus iusirpauegit
non minus iudicium sustmebit
Nno igitur ordinacionis sue .xl. placuit ei romam tendere
ut renouaret preuilegia sedis sue indignatus suꝑ ꝓteriua
prefati a delberti Mogũtinensis epĩ delegacione romane sedis
sibi concessa superbe se efferentis maxime cum ex concessione
eius ad presens misso debeat obedire sicut hinicmnarꝰ remord
archiepũs in epła sua nicholao pape directa cõmemorat dicens
Remenẜ ecclesia nũquam excepto romano pontifice pͥmatũ
habuit insi quam diu ciecto ab ea sine ullo crimine suo pontifice
iuolencia tyranni milonis tempore karoli principis pastore
uocans bomifacio apłice sedis legato aliꝙͣdiu sicut et treuenẜ

Expanded text:
dem puto, si audeam dicere, quod qui utrum temporanea sive scrodem puto, si audeam dicere, quod qui utrum temporanea sive scrotina penitentia male tantum parta restituerit, etsi propterea non liberabitur, qui ea postmodum in indebitos usus usurpaverit, non minus judicium sustinebit. 23. Anno igitur ordinationis suae 19 1119 placuit ei Romam tendere, ut renovaret privilegia sedis suae, indignatus super protervia praefati Adalberti Mogontiensis episcopi, de legatione Romanae sedis sibi concessa superbe se efferentis, maxime cum ex concessione ejus ad praesens misso debeat obedire, sicut Hincmarus Remorum archiepiscopus in epistola sua Nicholao papae directa commemorat, dicens: Remensis ecclesia numquam, excepto Romano pontifice primatem habuit, nisi quamdiu, ejecto ab ea sine ullo crimine suo pontifice violentia tyranni Milonis tempore Karoli principis, pastore vacans, Bonifacio apostolicae sedis legato aliquamdiu sicut et Treverensis
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi uerbis eos cõpellabat Obsetro uos per misericordiã
dei dilectissimi filii mei et fratres quitq̃t ego et antecessores
mei ep̃i sanctorum lotis ĩiurie uiolencia magis quam ratio¬
ne irrogauimꝰ uos me ꝯmouere facite et ego restituam et
ut meam et cord ammas ab inferis redimam Quod cum
placuisset om̃ibus discretis cuiq loto redditibus banni constri¬
tione firmauit ut qui deinceps subtraheret dm̃ presũpcionis
sue ultorem sentiret Et responderunt om̃es AEl Amen
Ubi uero Egilbertus spiritum reddidit et bruno ei in epã¬
tu successit umuersa que ille recongsignauit iste resũpsit
dicens nichil ex inde ratum esse ꝙ ille infirmus et iam suimet
impotens in nouissima sue uite hora constitutus fecerit Cum
beatus gregorius dicat ultimam penitenciam nulli negan¬
dam Beatus uero Augustinus dicat se non diffinire ꝙ
qͣ seram tñi. egerit penitenciam. libenter ego ꝑ cam equi¬

Expanded text:
hujusmodi verbis eos compellebat: Obsecro vos per misericordiam hujusmodi verbis eos compellebat: Obsecro vos per misericordiam Dei, dilectissimi filii mei et fratres, quicquid ego et antecessores mei episcopi sanctorum locis injuriae violentia magis quam ratione irrogavimus, vos me commonefacite et ego restituam, ut et meam et eorum animas ab inferis redimam. Quod cum placuisset omnibus, discretis cuique loco reditibus, banni constrictione firmavit ut qui deinceps inde subtraheret, Deum praesumptionis suae ultorem sentiret. Et responderunt omnes: Amen. Ubi vero Egilbertus spiritum reddidit et Bruno ei in episcopatu successit, universa quae ille reconsignavit, iste resumpsit, dicens, nichil exinde ratum esse, quod ille infirmus et jam suimet inpotens in novissima vitae suae hora constitutus fecerit; cum beatus Gregorius dicat, ultimam penitentiam nulli negandam, beatus vero Augustinus dicat, se non diffinire, quod qui seram tantum egerit penitentiam, liberetur per eam. Ego equi
Abbreviated transcription (Latin):
toritas collata est miquoꝵ seductus consilio ut diximꝰ eam cum
alis aliquibus in usus suos redigebat dicens non licere ꝙ quã
episcopoꝵ quitquam ep̃alum reodituũ alicui sanctorũ loto
assignare et q̃m̃ prenoĩatus Audolfus hot fecerit ratũ nõ eẽ
qd̃ utrũ ne illi licuerit decernite Estimo namq qm̃ Episcopoꝵ
est sũmã deo famulantibus diligenciam adhibere necessaria
ministrando ne dum pro necessariis conquirendis negociantur
a sancto ꝓposito recedere conpellantur ad hoc enim deputati sũt
ecclesiastici redditus ut ex eis subueniatur xp̃i panꝑibus quod
ille exsequens melius usui ministroꝵ dei assignauerit ꝙͣ iste
in usum suꝑbe gloriacionis ab sũpserit Huc accedit qd̾ cũ Egil¬
bertus ꝓximꝰ huiꝰ bruonis antecessor ad huc uiuer̾et mnito
consilio cum optimatibus sius ex quibus iste bruno unus erat

Expanded text:
toritas collata est, iniquorum seductus consilio, ut diximus, eam cum toritas collata est, iniquorum seductus consilio, ut diximus, eam cum aliis aliquibus in usus suos redigebat, dicens, non licere cuiquam episcoporum quicquam episcopalium redituum alicui sanctorum loco assignare, et quoniam praenominatus Liudulfus hoc fecerit, ratum non esse. Quod utrumne illi licuerit, vos discernite. Aestimo namque, quoniam episcoporum est, summam Deo famulantibus diligentiam adhibere necessaria ministrando, ne, dum pro necessariis conquirendis negociantur, a sancto proposito discedere compellantur--ad hoc enim deputati sunt ecclesiastici reditus, ut ex eis subveniatur Christi pauperibus--, quod ille exsequens melius usui ministrorum Dei assignaverit, quam iste in usum superbae gloriacionis absumpserit. Huc accedit quod cum Egilbertus, proximus hujus Brunonis antecessor, adhuc viveret, inito consilio cum optimatibus suis, ex quibus iste Bruno unus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
a treueri uersus aquilonem ciciter tria miliaria Altera
beato paulmo dicta lesura et alie quam plures quas omes
enumerate ꝓpter multitudinẽ distuli a prioribus quoq ponti¬
ficibus ad ep̃s quidem sublate sed frequenter ab omibus recon¬
signate nunc autem ab hoc subtracte nec rescitute ẽp̃alibus
sũt addite redditibus Quar̾um priorem dagebertus rex fran¬
corum inter cetora que ecclesiis dei legitur contulisse bene¬
ficia sed dei gentrici ob amorem sanctissime uirginis Irmi¬
ne filie sue tunt ibi degentis nũc uero quiescentis cũ aliis
quam pluribus contulit Alteram acitẽ quam diximꝰ lesurã
beato paulmo ludolfus Archiẽpũs treiuroꝵ ꝑ donauit et¬
sacerdocii sui auctoritate obsignauit impretans ut si quis
lesuram in succedentibus annis usui fratrã in beati paulini
basilica ministrancũo sustollere conaretur disperdet eũ deus
de terra uiuencũd ubi uero in hunc eiusdem pontificatus auc¬

Expanded text:
ia Treveri versus aquilonem circiter tria miliaria, altera ia Treveri versus aquilonem circiter tria miliaria, altera beato Paulino dicta Lesura , et aliae quam plures, quas omnes enumerare propter multitudinem distuli, a prioribus quoque pontificibus ad tempus quidem sublatae, sed frequenter ab omnibus reconsignatae, nunc autem ab hoc subtractae nec restitutae, episcopalibus sunt addictae reditibus. Quarum priorem Dagobertus rex Francorum inter cetera quae ecclesiis Dei legitur contulisse beneficia, sanctae Dei genitrici ob amorem sanctissimae virginis Irminae filiae suae, tunc ibi degentis, nunc vero quiescentis, cum aliis quam pluribus contulit; alteram autem quam diximus Lesuram beato Paulino Liudulfus Trsacerdocii sui auctoritate obsignavit, inprecans ut si quis Lesuram in succedentibus annis usui fratrum in beati Paulini basilica ministrantium sustollere conaretur, disperderet eum Deus de terra viventium. Ubi vero in hunc ejusdem pontificatus auc
Abbreviated transcription (Latin):
Nnc iterũ ad ordĩnem unde digtessus orationis uerba
conuertam Cum ut dictum est bruno omm probitatis accione
duodecĩm annis̃ serenus exstitisset auctoris om̃ p̃uaritacionũ
dyaboli qui felicibus eius actibus muidebat instigatione retto
conuersus religiosi itineris limitem excessit et incendit uicioꝵ
auaricie uidelicet ut cenodoxie plus iusto inhiauit ut enii
militum interminate habendi cupiduai muneribus et bene¬
ficiis potiusset satisfacere nõ solum clericora et laytoꝵ bona
deripiebat uerum etiam ecclesiarũ uillas et curtes deo et
sanctis eius uesꝑe et mane et meridie famulanciũ uictui
deputatas sed et ornamenta preciosa et uasa ꝯcubiscibilia tam
aurea quam argentea in suos usus redigebat et exinde expen¬
sas faciens humanos in se fauores conuectabat Michil em̃
laude fuit ei in uita dultius Inde est ꝙ uille due una dei geni¬
tritis lotis que horreum dicitur md̃tupata machara distans¬

Expanded text:
Nunc iterum ad ordinem, unde digressus sum, oracionis verba Nunc iterum ad ordinem, unde digressus sum, oracionis verba convertam. Cum, ut dictum est, Bruno omni probitatis actione 12 annis serenus exstitisset, auctoris omnium praevaricationum diaboli, qui felicibus ejus actibus invidebat, instigatione retro conversus, religiosi itineris limitem excessit; et incentivis viciorum, avaritiae videlicet et cenodoxiae, plus justo inhiavit. Ut enim militum interminatae habendi cupidini muneribus et beneficiis potuisset satisfacere, non solum clericorum et laicorum bona diripiebat, verum etiam ecclesiarum villas et curtes Deo et sanctis ejus vespere et mane et meridie famulantium victui deputatas, sed et ornamenta preciosa et vasa concupiscibilia tam aurea quam argentea in suos usus redigebat, et exinde expensas faciens, humanos in se favores concitabat. Nichil enim laude fuit ei in vita dulcius. Inde est quod villae duae, una Dei genitrici loci qui Orgium dicitur nuncupata Machara , distans
Abbreviated transcription (Latin):
quendam iosue noĩe phisice artis erudicissimũ cõpo̾tistam ꝑ¬
optimĩd hebraycarũ lr̃aꝵ et totius iudaisim siña ꝑfectissimũ
quem cirtũdabat militaris habitus Hũt maiori pre cet̾is
familiaritate et dilectione idem bruno sibi ãnectebat sata¬
gens ut quomodo ille ip̃m tarnaliter medicaretur ita ip̃e illi
salutem aĩe oꝑaretur Cum hoc sepissime de diuinis disputabat
uoluminibus semꝑ illũ ad conuersionem deprecans et ex¬
hortans in quo tamen dño largiente optatũ tenuit effectum
Nam consiliis eius acquieuit et ab ipso baptizatus est cu¬
ibrimo nomen suũ inposuit et in tũctis bonis adiuxit cũctis
fidelibus suis ip̃m cõmendans et petens qr genus illud hõmi
ml̃tiõ est in fide instabile semperq desiderat iute necessariis
habũdare quatenus ubicũq illo ipsis manentibus superue¬
norit prouiderent ei necessaria cũ caritate

Expanded text:
quendam Josuae nomine, phisicae artis eruditissimum, compotistam pquendam Josuae nomine, phisicae artis eruditissimum, compotistam peroptimum, Hebraicarum litterarum et totius judaismi scientia perfectissimum, quem circumdabat militaris habitus. Hunc majori prae ceteris familiaritate et dilectione idem Bruno sibi annectebat, satagens ut, quomodo ille ipsum carnaliter medicaretur, ita ipse illi salutem animae operaretur. Cum hoc saepissime de divinis disputabat voluminibus, semper illum ad conversionem deprecans et exhortans; in quo tandem, Domino largiente, optatum tenuit effectum. Nam consiliis ejus acquievit et ab ipso baptizatus est. Cui Bruno suum nomen inposuit, et in cunctis bonis adjuvit, cunctis fidelibus suis ipsum commendans, et petens, quia genus illud hominum multum est in fide instabile semperque desiderat in vitae necessariis habundare, quatinus ubicumque ille ipsis manentibus superveniret, providerent ei necessaria cum caritate. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
esset in exammacionis anpietate constitutus omipotenti
deo de admissis penitenciam de futuris custodiam pollicens corde
contrito supplicauit et obtinuit ab instanti confusione liberari
Inde uero ubi in sua rediit pollicita fallere non expauit et abdi¬
catam heresim matori quam antea ꝑtinacia roborauit non
recolens ꝙ cum sit deus uidex iustus fortis et paciens tanto
declinquentũd culpas districtius udicat quanto equanimit᷑ portat
Contigit ergo ut de uicio in uiciũ corrueret sicut scriptũ est
qui sordidus est sordescat ad huc et spiritu fornicationis seduc¬
tus non mł̃toplus in adulterio deprehensus est et digna ini¬
quitatis sue morte peremptus
Epedictus eciam pontifex treb ris ĩfirmitatibus nũc pe¬
Idum dolore quod padagiam greci uocant nũc uentris
fluxũ qd pliatam uotant uexabatur ꝓpter ꝙ exquisitos semꝑ
setum solebat habere meditos Habebat autem inter eos indeũ

Expanded text:
esset in examinationis anxietate constitutus, omnipotenti esset in examinationis anxietate constitutus, omnipotenti Deo de admissis penitentiam, de futuris custodiam pollicens, corde contrito supplicavit, et obtinuit ab instanti confusione liberari. Inde vero ubi in sua rediit, pollicita fallere non expavit, et abdicatam heresim majori quam antea pertinacia roboravit, non recolens quod, cum sit Deus judex justus fortis et paciens, tanto delinquentium culpas districtius judicat, quanto aequanimiter portat. Contigit ergo, ut de vicio in vicium corrueret, sicut scriptum est: Qui sordidus est, sordescat adhuc , et spiritu fornicationis seductus, non multo post in adulterio deprehensus est et digna iniquitatis suae morte peremptus 21. Saepedictus etiam pontifex crebris infirmitatibus, nunc pedum dolore quod podagram Graeci vocant, nunc ventris fluxu quod cyliacam nuncupant, vexabatur; propter quod exquisitissimos semper secum solebat habere medicos. Habebat autem inter eos Judaeum
Abbreviated transcription (Latin):
affirmantibus et dicentibus se quadam uice insperato tomiẽ¬
ticulis eorũdem hereticor suꝑuenisse ip̃m q ilłis cõmunicã¬
nore respondit se ob huiꝰ suspicionis abolende graciam libentꝰ
uelle sũme examinacionis subire smnãm Quod dictum ut¬
cum placuisset om̃ibus iussus est missam telebrare et sacrĩ
canonem qui secreta uel actio dicitur sicut tet̾a excelsa uote
decantare ut qui misterio p̃ciosi corporis et sagius xp̃d pre¬
sũpsisset detrahere ipius probaretur iurtute Missa itaq
decursa ubi ad cõmunitandum ꝑuentũ est epus uerba ĩpre¬
tacionis huiimodi intulit dicens Si uiuificũ hoc salutis rr̃e
sacramentĩo quod manbus tenes non uerũ corpus xp̃i et sag
uinẽ ausus es impio ore gargire Cum ipsius misterii ꝯtesta¬
cione interdico ne quomodo presumas acciꝑe Et accepit uerũta
os eius intrauerit referre fuꝑuatuũ non iudicaui Cum em̃

Expanded text:
affirmantibus et dicentibus, se quadam vice insperato convenaffirmantibus et dicentibus, se quadam vice insperato conventiculis eorumdem hereticorum supervenisse, ipsumque illis communicannore, respondit, se ob hujus suspicionis culpam abolendam libenter velle summae examinationis subire sententiam. Quod dictum cum placuisset omnibus, jussus est missam celebrare et sacrum canonem, qui secreta vel actio dicitur, sicut cetera excelsa voce decantare, ut qui misterio preciosi corporis et sanguinis Christi praesumpsisset detrahere, ipsius probaretur virtute. Missa itaque decursa, ubi ad communicandum perventum est, episcopus verba inprecationis hujusmodi intulit dicens: Si vivificum hoc salutis nostrae sacramentum, quod manibus tenes, non vere corpus Christi et sanguinem esse ausus es impio ore garrire, cum ipsius misterii contestatione interdico ne quomodo praesumas accipere; si vero non ita os ejus intraverit, referre supervacuum non judicavi. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma quam diu racionis eoꝵ etas capax esse nõ p̃t
sacre eulogiis in medud prolatis /cũq ab astantibus fidelib
nũc singulariter nũc ꝯĩter increpatus atq ad xp̃ianam
ueritatem incitatus nollet acquiestere sed magis infide¬
litate delegisset obstinata mente ꝑsistere acclamatur ab oĩb
nicus et publicanus adiecerũt ꝙ gradu mon̾eat᷑ atque
dãpnetur Quod ut fieret om̃ibus accurrentibus ille nacta
fugiendi oportuntate se inter astantes subduxit sicq eua¬
sit Pro inde cum requisitus non esset inuentq uixta cano¬
nũ sanctiones qui uoluerũt ad audienciam uenite uotatus
eadem pariatur absens ut breuiter comprehendam dampnata
est inquisitus est autem ille uidelicet qui ob huiꝰ nequicie
infamnam obumbrandam duobus uocabatur nominibus an
et ip̃e prelibate heresis assertor exsisteret/ testificatus est se¬
md̃quam professis̃ esse uel profiteri uellei delatoribus econtͣ

Expanded text:
tum est baptisma, quamdiu rationis eorum aetas capax esse non potetum est baptisma, quamdiu rationis eorum aetas capax esse non potesacrae eulogiis in medium prolatis, cumque ab astantibus fidelibus nunc singulariter nunc communiter increpatus atque ad christianam veritatem incitatus nollet aquiescere, sed magis in infidelitate delegisset obstinata mente persistere, acclamabatur ab omnnicus et publicanus , adjeceruntque: Gradu moveatur atque dampnetur. Quod ut fieret omnibus accurantibus, ille nacta fugiendi oportunitate se inter astantes subduxit, sicque evasit. Proinde cum requisitus non esset inventus, juxta canonum sanctiones, qui noluerit ad audientiam venire vocatus, eadem paciatur absens, ut breviter comprehendam, dampnatus est. Inquisitus autem et alter, ille videlicet qui ob hujus nequiciae infamiam obumbrandam duobus vocabatur nominibus, an et ipse praelibatae heresis assertor existeret, testificatus est numquam se professum esse vel profiteri velle; delatoribus econtra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbr̃oꝵ fredericus ad audienciam non solũ nõ negauit uerd
eciam bene et recte se credere id proficiendo asseruit Cui
bruno ep̃s ait Oportebat ut tu qui doctor fideliũ esse debiusti
sanã doctrmã cuctis ewangelizates / omittens infidelitatis as¬
sertiones in quibus mẽtiri te tũctis tredentibus luce clarius
in misterio carnẽ uere suam et saguinẽ consetracione sp̃s
sancti potencialiter treari et coctidie ꝓ miodi uta mistice
ĩmolari ut sit de uirgine per spiritũ sanctũ uera caro sine
tegitu creabatur ita per eundem ex substancia panis et uiiii
mistice idem corpus xp̃i consecretur in epła quoq de fide
catholica Item beatus augustmꝰ dicit ffirmissime tene et
nullatenis dubites ꝑuulis qui nec ꝓpria uoluntate tred̾e
pccn penitenciam pro peccato ꝙ origmaliter trahunt
agere possunt sacramentũ fidei et penitencie ꝙ est sc̃m

Expanded text:
presbiterorum Fredericus ad audientiam, non solum non negavit, verum presbiterorum Fredericus ad audientiam, non solum non negavit, verum etiam bene et recte se credere id profitendo asseruit. Cui Bruno episcopus ait: Oportebat, ut tu, qui doctor fidelium esse debuisti, sanam doctrinam cunctis evangelizares, omittens infidelitatis asserciones, in quibus mentiri te cunctis credentibus luce clarius in misterio carnem vere suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et cottidie pro mundi vita mistice immolari, ut sicut de virgine per Spiritum sanctum vera caro sine coitu creabatur, ita per eundem ex substancia panis et vini mistice idem Christi corpus consecretur. » In epistola quoque de fide catholica item beatus Augustinus dicit: « Firmissime tene et nullatenus dubites, parvulos, qui nec propria voluntate credere nec penitentiam pro peccato, quod originaliter trahunt, agere possunt, sacramentum fidei et penitentiae, quod sanc
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatorie ad ip̃m directe sunt epłe Nunc auten suꝑ¬
est ut gestoꝵ eius quoddam memorabile cui me contigit
interesse debeam declarare Alia
Uodii qd̾ treuerice dyocesis appendicũd est fuerũt eo
tempore heretici qui substanciam panis et uini que
ueraciter transmutari negabant baptismni sacramẽtũ
ꝑuulis ad saluacionẽ proficere dicebant Et alia ꝑ plua
uarii proficebant᷑ ercoris q̃ memorie tradere nefas duxi
De huis quatuor oblati siont eii quoꝵl duo pbr̃iireliqui ueto
nõibus dñica guuilhelmꝰ laytord uero alter durandus / alter
dicebatur hanelritꝰ Quos tum discuteret/ et regula xp̃ian
dotmatis inbueret hamelricus fuga lapsus est durandus uo
hactenis quidem se sceleris huiꝰ assertorem esse ultro cõfessus
est sed deinteps in ea assentacione nolle ꝑsistete adhibitis sibi
sanctoꝵ reliquiis uiramento uerbis fecit Uotatus autem alter

Expanded text:
exhortatoriae ad ipsum directae sunt epistolae. Nunc autem superexhortatoriae ad ipsum directae sunt epistolae. Nunc autem superest ut gestorum ejus quoddam memorabile, cui me contigit interesse, debeam declarare. 20. Ivodii, quod Trevericae diocesis appendicium est, fuerunt eo tempore heretici, qui substanciam panis et vini, quae anguinem veraciter transmutari negabant, nec baptismi sacramentum parvulis ad salvacionem proficere dicebant, et alia perplura varii profitebantur erroris, quae memoriae tradere nefas duxi. De his quattuor oblati sunt ei, quorum duo presbiteri, reliqui vero nominibus Dominicus Guillelmus, laicorum vero alter Durandus, alter dicebatur Hamelricus. Quos dum discuteret et regula christiani dogmatis imbueret, Hamelricus fuga lapsus est, Durandus vero hactenus quidem se sceleris hujus assentatorem esse ultro confessus est, sed deinceps in ea assentacione nolle persistere, adhibitis sibi sanctorum reliquiis juramento verbis fidem fecit. Vocatus autem alter
Abbreviated transcription (Latin):
isset quam iste brino inꝙͣ fidem faciendo nũquã illio regi
nocituꝵ pro ipso se obsidem regie custodie dedit Quid
multis moror Deniq tum tanta sollertia at sapiencia ab
ip̃o res acta est ut cum in diebus illis de uenalitate sce¬
dei ecclesie scilicet de contradictione uendicionis ep̃atuũ
abbaciarĩo et aliaꝵd quarũtũꝙ ecclesiasticaꝵ dignitatũ
inter regnũ et sacerdociũ sicut suꝑiori sermone dec̾sum
est ageret᷑ muidiosa dissensio ita catholicor amplexus est
consortũd ut Imꝑatori debitũ non denegaret obsequiũ neq
ita se cesarianoꝵ ꝯmunione ꝯtaminau̾it ut catholicorion
offensas incurreret Propter ꝙ contigit nouissime sua
prudenti medicatione imꝑator apłico obtemperaret et de¬
inceps desinerent esse discordes Quod ut facere non omit¬
teret qm̃ om̃ibus p̃minebat auctoritate multoꝵ epõꝵa

Expanded text:
isset, quam iste, Bruno inquam, fidem faciendo, numquam illum regi isset, quam iste, Bruno inquam, fidem faciendo, numquam illum regi nociturum, pro ipso se obsidem regiae custodiae dedit. Quid multis moror? Denique cum tanta sollercia ac sapientia ab ipso res acta est, ut cum in diebus illis de venalitate sanctae ecclesiae, scilicet de contradictione vendicionis episcopatuum abbaciarum et aliarum quarumcumque ecclesiasticarum dignitatum, inter regnum et sacerdotium, sicut superiori sermone decursum est, ageretur invidiosa dissensio, ita catholicorum amplexus est consorcium, ut imperatori debitum non denegaret obsequium, neque ita se caesarianorum communione contaminaverit, ut catholicorum offensas incurreret. Propter quod contigit ut novissime sua prudenti mediatione imperator apostolico obtemperaret, et deinceps desinerent esse discordes. Quod ut facere non omitteret, quoniam omnibus praeminebat auctoritate, multorum episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet nõĩs huiꝰ quĩtus rex adhut adolescens tir̾ta
annos uiginti ei cõmittitur ut et regnũ sua prudencia
disponeret et heredem regni morũ suoꝵ honestate et
disciplina qua ip̃e pre om̃ibus pollebat informaret qͦusq
in uirũ ꝑfectum etate et sapiencia succreuisset Quemi
susceptũ tam diu educauit usq dum adelberti tunt
cancellatii postea uero Moguntinensis ep̃i detractioib
exasꝑatus regni et heredis ꝓuidentiã proceribus resig¬
nauit Quante autem pietatis exsciterit ex inde q̃s
colligere poter̾it qui nouerit qd̾ qͣntũlibet ei quispiam
molestie erogasset si reuertens uemiam postulauit faciline
ad misericordiam motus indulsit unde factũ est ut cũ idem
adelbertus tuꝰ supra memini mogũtiensiũ nouus electus
unde factunt est ut cid idem ob illatas regi molestias a rege
captus et in carterem retrusus non inde prius exire potu¬

Expanded text:
videlicet nominis hujus quintus rex, adhuc adolescens circiter videlicet nominis hujus quintus rex, adhuc adolescens circiter annos 20; ei committitur, ut et regnum sua prudentia disponeret et heredem regni morum suorum honestate et disciplina, qua ipse prae omnibus pollebat, informaret, quousque in virum perfectum aetate et sapientia educatus succrevisset. Quem susceptum tam diu educavit, usque dum Adalberti, tunc cancellarii postea vero Mogontiensis episcopi, detractionibus exasperatus, regni et heredis providentiam proceribus reconsignavit. Quantae autem pietatis exstiterit, exinde quis colligere poterit, qui noverit quod, quantumlibet ei quispiam molestiae irrogasset, si revertens veniam postulavit, facillime ad misericordiam motus indulsit. Unde factum est ut, cum idem Adalbertus, cujus supra memini, Mogontiensium jam novus electus, ob illatas regi molestias, a rege captus et in carcerem retrusus, non inde prius exire potu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ preditauit ore studuit operũ execucione confirmare at¬
tencius illud beati gregorii mente ꝑtractans ciuꝰ uita des¬
picitur restat ut predicacio eius contẽpnatur fuit em̃i con¬
stans in oratione deuotus in elemosinaꝵ largicione pius
in uiduaꝵꝵ et pupilloꝵ defensione excidia domoꝵ dei nlla
sũptus magnitudine motus reꝑabat/ et si quispiam deo
famulantibus aliquid intulisset inuirie ĩpune p̃terite
nõ sinebat Uerũ ut breuiter concludam talem se omnno¬
dis exhib uit ut in administrandis quoq regni negotiĩs
ex om̃ibus principibus confilio et sapiencia et auctoritate
nullus eo sublimior haberetur a deo ut Imꝑator patrem
suũ eũ uocauerit et maiorem cet̾is ei honorem impenderit
Sed ab om̃ibus epĩs quatĩq se conuentui eorũ inges¬
batur Igitur qm̃ in rebus sibi cõmissis strẽnuissimꝰ exstitit
defũcto Imꝑatore cõi consilio principĩ uice dominus
regie trodie effectus est et regnũ regi q heres hencicus

Expanded text:
 praedicavit ore, studuit operum executione confirmare, attentius illud beati Gregorii mente pertractans: Cujus vita despicitur, restat ut et praedicatio ejus contempnatur. Fuit enim constans in oracione, devotus in elemosinarum largitione, pius in viduarum et pupillorum defensione, excidia domorum Dei nulla sumptus magnitudine motus reparabat, et si quispiam Deo famulantibus aliquid intulisset injuriae, inpune praeterire non sinebat. Verum, ut breviter concludam, talem se omnimodis exhibebat, ut in administrandis quoque regni negociis ex omnibus principibus consilio et sapientia et auctoritate nullus eo sublimior haberetur, adeo ut imperator patrem suum eum vocaverit et majorem ceteris ei honorem inpenderit. Sed et ab omnibus episcopis, quacumque se conventui eorum ingesur. 19. Igitur quoniam in rebus sibi commissis strenuissimus exstitit, defuncto imperatore , communi consilio principum vicedomnus regiae curiae effectus est, et regnum regnique heres, Heinricus
Abbreviated transcription (Latin):
et ceteris ecclesiasticis consuetudimbus Multa quidem et a¬
lia probitatis fecit insignia q̃ et ip̃e ego uidi et aliorum cer¬
ta relacione cognoui que enũare per singula gracia uitande
prolixitatis omisi Noc tamen scire sufficiat qd̾ appinquã¬
tem iute eius terminid laudabilius ad modum oꝑibus ante¬
uenit Etem̃ ꝓ nocturna quiete solitus erat sanctorũ me¬
morias silenter tirtuere illieq in orõne diucus persistere
in dei ꝓpitiationẽ tũ corũ intercessione ꝓfusis lacrimis exorae
Sed et loca ubi serui dei et ancille in clausulis degebant uno
tantĩo conite tontentus frequentabat/ et quetũq habuissent
necessaria tam in uictu quam in uestitu ministrabat atq
corũ oratiomibus se deuocius cõmendabat ⁊Iotandum¬
Et pretereũdum quoq qd̾ in spirensi dixcesi in p̃dio
suo qd̾ odenhei dicitur monasteriũ construxit aibi
deo famulantes monastice professionis cenobitas ad unauit
tantũq de rebus p̃dioꝵ suoꝵ delegauit quatenus posset

Expanded text:
et ceteris ecclesiasticis consuetudinibus. Multa quidem et alia probitatis fecit insignia, quae et ipse ego vidi et aliorum recta relatione cognovi, quae enumerare per singula gratia vitandae prolixitatis omisi. Hoc tantum scire sufficiat, quod appropinquantem vitae ejus terminum laudabilibus admodum operibus antevenit. Etenim per nocturnam quietem solitus erat sanctorum memorias silenter circuire illicque in oracione diucius persistere et Dei propiciationem cum eorum intercessione profusis lacrimis exorare. Sed et loca ubi servi Dei et ancillae in clausulis degebant, uno tantum comite contentus, frequentabat, et quaecumque habuissent necessaria tam in victu quam in vestitu ministrabat, atque eorum oracionibus se devotius commendabat. 25. Nec praetereundum quoque, quod in Moguntina diocesi, in praedio suo quod Odenheim dicitur, monasterium exstruxit, ubi Deo famulantes monasticae professionis coenobitas adunavit, tantumque de rebus praediorum suorum delegavit, quantum posset
Abbreviated transcription (Latin):
tite regalibus eo ꝙ ante recepisset consetracionẽ epalem quam
suam requisuusset inuestituram et om̃no ut credebatur se ei
rex opposiuisset insi ꝙ ip̃m talem uirũ esse sciebat quui facile totũ
nũddum sui imꝑn contra ip̃m cõmoueret unde et leuem sa¬
tisfactionem ab ip̃o recepit Cum enĩ ex om̃i consilio principũ
iuiramentũ regi obtulisset ꝙ nõ ad diminucionẽ sui honorꝭ
hoc factum esset sed a dño papa coactus ad tonsecracionem
accessisset dñs rex iuramentũ ei remisit et regalia ceptro
regni ei concessit In eadem quoq curia lotharingie ducem symo¬
nem fratrem regis excõicatũ ꝓmĩciauit et in die sancto
pasche dum legeretur ewangeliũ eũ exire ecclesiam cõpu
lit Palatiũ Iulii cesatis castrĩd uixta ciuitatem sitũ eo
tꝑe situ et uetustate dirutũ et inhabitabile młtis sũptibus
destruxit et uictualia sua illic deferri uissit Stephanũme¬

Expanded text:
tire regalibus, eo quod ante recepisset consecrationem episcopalem, quam tire regalibus, eo quod ante recepisset consecrationem episcopalem, quam suam requisivisset investituram; et omnino, ut credebatur, rex se ei opposuisset, nisi quod ipsum talem virum esse sciebat, qui facile totum orbem sui imperii contra ipsum commoveret; unde et levem satisfactionem ab ipso recepit. Cum enim ex comuni consilio principum juramentum regi obtulisset, quod non ad diminutionem sui honoris hoc factum esset, sed a domino papa coactus ad consecrationem accessisset, dominus rex juramentum ei remisit, et regalia sceptro regni ei concessit. In eadem quoque curia Lotharingiae ducem Symonem, fratrem regis, excommunicatum pronunciavit, et in die sancto paschae, dum legeretur evangelium, eum exire aecclesiam compu Palaciolum, Julii Cesaris castrum, juxta civitatem situm, eo tempore situ et vetustate dirutum et inhabitabile, multis sumptibus restruxit, et victualia sua illuc deferri jussit; et tu