comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑm̃anere condoluit: ut ianuarium carali¬
tanum ep̃m ꝓ negligentus increpando. int̃
cetera scribat. Accidit aliud ualde lugen¬
dum. quia ipsos rusticos quos habet eccłia:
nunc usq in infidelitate remanere negligen¬
tia frat̾nitatis ur̃e ꝑmisit. Et quidd uos ad mo¬
neo ut ad d̾m excrancos acdducatis : qͥ ur̃os¬
corrigere ab infidelitate negligitis: Incde
lare. Nam si cuiuslibet ep̃i in sardina insu¬
la paganum rusticum muenire potucro:
in codem ep̃o fortit̾ uindicabo. Iam uͦ si rusti

Expanded text:
permanere condoluit, ut Januarium Caralipermanere condoluit, ut Januarium Caralitanum episcopum pro negligentiis increpando, inter caetera scribat: « Accidit aliud valde lugendum, quia ipsos rusticos, quos habet Ecclesia nunc usque in infidelitate remanere negligentia fraternitatis vestrae permisit. Et quid vos admoneo ut ad Dominum extraneos adducatis, qui vestros ab infidelitate negligitis corrigelare. Nam si cujuslibet episcopi in Sardinia insula paganum rusticum invenire potuero, in eodem episcopo fortiter vindicabo. Jam vero si rusti
Abbreviated transcription (Latin):
selib cõmanentes. xp̃o dño dedicauit: ucrũ
sui m pucros coꝵ ꝑ exteras regiones ddiffusos
bns prptus comparans annualit᷑. acl cogniti¬
onem fidei deducebat. Unde candidii pres
paipum ut preros anglos quits apanis
atian & leptem. uł detem aẽ octo. ut in mon a¬
itus dati aco ꝑficiant compant: quibnꝰ
solidi galliarum. qui in t̾ra nr̃a expendi
non possunt. apud locum ꝓpͥum utilit̾ ex¬
pendant᷑. Si quid uͦ de pecumis reddituum
quȩ dicuntur ablatȩ. retiꝑe potueris ÷ ex his
quoq uestimenta pauꝑum comparare te
uolumus: uł sicut prefati sumꝰ ꝓueros. qͥ in
om̃ipotentis dei seruitio ꝓficiant. Sed quia
pagam sunt qui illic inueniri possunt ⁊ uo¬
Lo ut cũ cis presbit transmitatur. ne quid
egͥtudinis contingat in ia: ut quos mori¬
turos conspererit. debeat baptirare. xlun
Ardiniȩ quoq rusticos mitissimꝰ rector
bregorius in errore uetustatis adeo

Expanded text:
 commanentes Christo Domino dedicavit, verum  commanentes Christo Domino dedicavit, verum etiam pueros eorum per exteras regiones diffusos, suis pretiis comparans annualiter, ad cognitionem fidei deducebat. Unde Candidum presbpauperum, vel pueros Anglos, qui sunt ab annis decem et septem, vel decem et octo, ut in monasteriis dati Deo proficiant, comparet, quatenus solidi Galliarum, qui in terra nostra expendi non possunt, apud locum proprium utiliter expendantur. Si quid vero de pecuniis redituum, quae dicuntur ablatae, recipere potueris, ex his quoque vestimenta pauperum comparare te volumus; vel, sicut praefati sumus, pueros qui in omnipotentis Dei servitio proficiant. Sed quia pagani sunt, qui illic inveniri possunt, volo ut cum eis presbyter transmittatur, ne quid aegritudinis contingat in via, ut quos morituros conspexerit debeat baptizare. » 47. 62 Sardiniae quoque rusticos mitissimus rector Gregorius in errore vetustatis adeo
Abbreviated transcription (Latin):
euit. In hoc itaq ñ mediocriter tͥstatus est:
quia anteqͣm eriret de hac uita ñ soluit
cum ab excominunicationis epithinio. Et
scribens orationc̃ in pictatio. dedit um cdi¬
aconoꝵ suoꝵ: iubens ei ire. et suꝑ frc̃m le¬
gi cam. Frat autem oratio soluens ab excõ¬
municatione defunctum. Uadit gͦ diaconꝰ
sicut preceptum ei fucrat suꝑ tumulum
fratris: legit pictatium habens orationem.
Et ipsa nocte indit abbas frẽm illum de¬
functum. Et dicit ei. Non es mortuus fratere
lle respondit. Etiam. Et iterum int̾rogabat
cum abbas. Ubi eras usq hodic: Respon¬
dit frat̃. Uere dñe in custodia: & usq he
n ñ sum absolutus. Notum itaq faccum
est omnib quia in hora qua cdiaconꝰ orati¬
onem dixit suꝑ sepulchrum: in ca hora ab¬
lolutus est ab excominuncatiõe. & libera¬
ta est a dampnatione amima ciꝰ. Eli
bitur Oregorius ñ solum sarones in ꝓprus¬

Expanded text:
ievit. In hoc itaque non mediocriter tristatus est, ievit. In hoc itaque non mediocriter tristatus est, quia antequam exiret de hac vita, non solvit eum ab excommunicationis epitimio; et scribens orationem in pyctatio, dedit uni diaconorum suorum, jubens ei ire, et super fratrem legi eam. Erat autem oratio solvens ab excommunicatione defunctum. Vadit ergo diaconus, sicut praeceptum ei fuerat, et super tumulum fratris legit pyctatium, habens orationem. Et ipsa nocte vidit abbas fratrem illum defunctum, et dixit ei: Non es mortuus, frater? Ille respondit, etiam. Et iterum interrogavit eum abbas: Ubi eras usque hodie? Respondit frater? Vere, domine, in custodia, et usque heri non sum absolutus. Notum itaque factum est omnibus quia in hora qua diaconus orationem dixit super sepulcrum, in ea hora absolutus est ab excommunicatione, et liberata est a dominatione anima ejus. 46. Igitur Gregorius non solum Saxones in pr
Abbreviated transcription (Latin):
bis presbit̾ nomine petrus de sc̃o grego¬
rio papa romano: illinc enim erat reus¬
rentissimꝰ hic p̃sbit̃. Is inquit effectus pl¬
pa edificauit monasterium uiroꝵ mas¬
num: & dedit mandatum ut nullis
unum obolum. frater gͦ de monastero
habebat frc̃m scłarem: & postulauit
dicens. Casulam ñ habeo: s fac cartat̃
cine mͥ. Dicit ei scłaris frat̃. Etce tͥa num¬
mismata s. uscipiens: compara qualis
tͥ placet. Acceptis itaq monachus tribus
nummismatib: habebat ea apud se. Aliꝰ
autem uidens eum tria habentem nũmis¬
mata: ꝑgens nuntiait abbati. Abbas uͦ
audiens: retulit beatissimo pape. Beatis¬
simus autẽ gregorius discens hoc ab abba¬
te. segregaiit eum a cõmunone: tanqͣm
eum qui soluerat regłam monasterii.Igit᷑
post modicũ temporis morit᷑ frat̃ segregatꝰ.
nesciente paꝑa. Post duos gͦ aut tres dies
ꝑgens abbas nuntiat ei: quia frat̃ reqͥ¬

Expanded text:
bis presbyter, nomine Petrus, de sancto Gregobis presbyter, nomine Petrus, de sancto Gregorio papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic presbyter: Is, inquit , effectus papa, aedificavit monasterium virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monachus tribus numismatibus, habet ea apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata, pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius discens hoc ab abbate, segregavit eum a communione, tanquam eum qui solverat regulam monasterii. Igitur post modicum temporis moritur frater segregatus, nesciente papa. Post duos ergo aut tres dies pergens abbas nuntiavit ei quia frater requ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum eraudunt dñs: & desideria cordis
coꝵ audiuit auris tua. Et notandum qͥa
ñ legitur gregorii precib traiam amma
ab inferno liberata et in paradiso repo¬
sita. qͦd omnino incredibile uideretur.
ꝓpt̾ illud qͦd scͥptum. ẽ. nͥ quis renatus
fuerit ex aqua et sp̃u sc̃o ñ intrabit iN
regnum celoꝵ ÷ s simplicit dr ab inferm
solumm᷑ cruciatib liberata. qͦd indelicte
potest inderi credibile: quippe cũ ita ua¬
leat anima in inferno existere. & inftrm
cruciatus ꝑ dei miscd̃iam ñ sertire ÷ sicra
unus gehenne ignis ualet om̃s pecc̃ores
parit̃ detinere : sed ꝑ dei iusticiam cunc¬
tos equalit̾ ñ ualet gͥrurere. Nam unius¬
cuiusq quantum meruit culpa: iusto
dei iudicio tantum sentitur & pena.
cis limon dr. a latinis uͦ ingelligit᷑
campus uł pratum: preceptor m̃s inte
alia toto orbe iam diffamata miracula.
int̾pretatus est mͥ scribens. Enarrauit no¬

Expanded text:
perum exaudivit Dominus, et desideria cordis perum exaudivit Dominus, et desideria cordis eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur propter illud quod scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit in regnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno existere, et inferni cruciatus per Dei misericordiam non sentire, sicuti unus gehennae ignis valet omnes peccatores pariter detinere, sic per Dei justitiam cunctos non valet aequaliter exurere. Nam uniuscujusque quantum meruit culpa, justo Dei judicio tantum sentietur et poencis λειμὼν dicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia toto orbe jam diffamata miracula interpretatus est, mihi scribens: 61 Enarravit no
Abbreviated transcription (Latin):
Eo cum de suꝑiorib mira¬
culis romanoꝵ sit nemo qui dubitit. de
hoc qͦd apud saxones legitur. huius pre¬
cib traiam anima ab inferm cruciatib
liberata. ob id uł maxime dubitare ui¬
dent᷑: qͦd tantus doctor nequaꝗͣ prȩsu¬
meret ꝓ pagano ꝓrsus orare. qui quarto
dialogoꝵ suoꝵ libro docuerat. eandem
causam ẽe. cur ñ oretur a scis in futuro iu¬
dicio ꝓ pecc̃orib ȩc̃no igne dampnatis.¬
quȩ nunc etiam causa est. ut ñ orent
saucti homines ꝓ hominib infidelib im¬
piisq defunctis: ñ adũtentes. quia non
legitur ꝓ traiano gregorium erorasse:
s tantum fleuisse. Sic enim cũ ñ oraũit
gregorius. plangendo potuit eraudiri:
sicuti cum moyses cũ dolendo taceret. po¬
tinit clamasse iuderi. Cin dñs tacenti labus
qͥd clamas inquit ad me: Nimirum d̾s
omp̃s corda renesq scrutatur ÷ & freqͤnt̃
ea miscrtus concedit: quȩ homo qͣmins
ut carnalis desideret. tamen petere non
p̃sumit. Unde psalmista. Desiderium pau¬

Expanded text:
ed cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tantus doctor nequaquam praesumeret pro pagano prorsus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a sanctis in futuro judicio pro peccatoribus aeterno igne damnatisquae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis; non advertentes quia non legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed tantum flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum dolendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium pau
Abbreviated transcription (Latin):
lis nobilis ꝓsapie affectione uallatꝰ: littera¬
rum eruditorib sui ꝓfectus gr̃a imbuendꝰ.
piriione tante gn̾ositatis traditꝰ fuit. Quib

Expanded text:
les nobilis prosapiae affectione vallatus, litterarum eruditoribus sui profectus gratia imbuendus provisione tantae generositatis traditus fuit. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius licet monasteria & ep̃atus
uicrit. atq uacantes cp̃os uacantib cunta¬
tib incardinare studuerit: nunqͣm tamen
ep̃m ab integͥtate suc eccł̃ie. uł ipse in aliam
commutauit. uł sub quacunq occasione
dinari sibi paulum nepcsinum ep̃m mago¬
ꝑe quereretur discretissimꝰ pontifer. uisitaus¬
ne ciuitatis nepesinȩ iohi cp̃o delegata. cui¬
dem quidem paulum insitatorẽ illis tribu¬
it ÷ cardinalem uͦ constitucre. tam pͥmo adis¬
pensatore distulit. qͣm postea penitus itul¬
sauit. Eu postmodum licentiam reũtendi
ad suam diocesim concedens: centũ solidol e
neapolitana eccłi. a. & unum pucrulim
orphanum qua n lem ip̃e de familia tiũ
eccłic uoluisset dari precepit.
liarum parrochiarum clericos sibi et
aliis discretissimꝰ pontifex discrctislims
dastis ut ad sacrum ordinem ꝓuchere u¬
remus: uobq retransmittere. Sed in uld
uos audiuimus: in alcero uͦ audire i¬
me potuimꝰ.Diaconus quidem fadil e

Expanded text:
Gregorius, licet monasteria et episcopatus unierit, atque vacantes episcopos vacantibus civitatibus incardinare studuerit, nunquam tamen episcopum ab integritate suae Ecclesiae, vel ipse in aliam commutavit, vel sub quacunque occasione dinari sibi Paulum Nepesinum episcopum magnopere quaereretur: discretissimus pontifex, visitatione civitatis Nepesinae Joanni episcopo delegata, eumdem quidem Paulum visitatorem illis tribuit: cardinalem vero constituere tam primo dispensatorie distulit, quam postea penitus recusavit. Cui postmodum licentiam revertendi ad suam dioecesim concedens, centum solidos de Neapolitana ecclesia, et unum puerulum orphanum, qualem ipse de familia ejusdem ecclesiae voluisset, dari praecepit. 19. Aliarum parochiarum clericos sibi et aliis discretissimus pontifex discretissime dastis, ut ad sacrum ordinem provehere deberemus, vobisque retransmittere. Sed in uno vos audivimus, in altero vero audire minime potuimus. Diaconus quidem factus est;
Abbreviated transcription (Latin):
dictanti stilo scribant᷑. Felix equidem atrebã
tum ciuitas. tam excellenti munita patrono:
& si muroꝵ ruinis uilescat ⁊ illius tamen me¬
ritorum nobilitate clarescit. Cotusq ꝓ eius
sanctitatis int̾cessione gaudeat ppłs: omni¬
potentiq deo eternas reftrat laudes: qͥ tam
clarum illis ꝑdonauit auctorem: cuius p̃dica¬
tione uiam agnouit ueritatis : cuiuis precib
si in fidei firmitate & uitȩ sanctitate consi¬
stit. ab omni adũsitate secura ꝑmanebit: &
usq ad ꝑfectam beatitudinis głam ꝑuemet.

Expanded text:
dictantis stylo scribantur. dictantis stylo scribantur.  ciuitas tam excellenti munita patrono! Etsi murorum ruinis uilescat illius tamen meritorum nobilitate clarescit, totusque pro eius sanctitatis intercessione gaudeat populus omnipotentique Deo aeternas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura permanserit et usque ad perfectam beatitudinis gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
s ilico precib eandem quam ultroneus fe¬
rebat. reipetrasse cecitatẽ. Parmpendebat
quippe lumen carnalium oculoꝵ: qui lum̃
ciuium meruit suꝑnoꝵ. Porro autem mi¬
racula quȩ et tunc gestã ꝑhibentur. & que
iam ꝑ annos ferme centum seraginta ꝑ
merita beati uedasti patrata sunt. nullo
sunt stilo memorie tradita: excepto quod
uocib cantoꝵ hunisimi canitur antipho¬
na. Hic est beatus uedastus: cui templũ
fieri ab angłis iussum ẽ hominib. Est au¬
tem locus ipse ñ longe ab eadem urbe: qͥ
ꝓ nobilitate sui nobiliacus pͥmo ẽ appella¬
tus : s ꝓcedente tempore tam insignis et¬
fectus: ut urbis nomine que iam rumis
crebriorib obsolcucrat uocitetur. Est namq:
& largitione fidelium sublimatus: & ag¬
mine monachoꝵ & alioꝵ deo deuotorum
grege refertus : ubi incessant̃ cotidie du¬
na celebrantur preconia: & frequent̃ facta¬
iam magis cernentium ore narrantur: qͣm

Expanded text:
sed illico precibus eandem quam ultroneus fesed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus Vedastus cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus.» Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus sed procedente tempore tam insignis effectus ut urbis nomine quae iam ruinis crebrioribus paene obsoluerat uocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus et agmine monachorum et aliorum Deo deuotorum grege refertus ubi incessanter cotidiae diuina celebrantur praeconia et frequenter cajam magis cernentium ore narrantur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiolum qͥ crientio uocatur. uirũ prȩ¬
fulgidum uirgã manu tenentẽ. basilicȩ
locum metiri. Quod ille cernens: reuelan¬
de deo uisionem cognouit angłicam. Osten¬
sumq illi est: beatum illuc uedastum an¬
nuente xp̃o sine dubio transferendũ. Qua
reuelatione certior factus: inuitauit ad
tantum opus beatum audomarum: qui
ea tempestate tauerne mormoꝵ urbis ep̃c
in dei reb magnificus habebatur. Qui
licet iam senio pressus. & amissione lumi¬
num ideretur debilior factus: animum
tamen ut arcum habens sp̃uali studio in¬
tentum. ilico ꝓmptus. xp̃o gressus regente.
festimis ad uenerabilem ꝑuenit authber¬
tum. At illo quid ammo gereret. & quid
sibi diuinitꝰ esset ostensum refercns: pari
uoto cõmuniq consilio. cũ magno ppłoꝵ
gaudio qui undiq confluxerant. ad locũ
designatum beatissimum transtulerum
uedastum. In qua translatione. ꝑhibetur
beatuᷤ audom aruᷤ lum̃ recepisse oculoꝵ:

Expanded text:
fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
batur officio: nobilem terre condentes thes¬
aurum. In quo loco ꝑ aliquot iaciit tem¬
pus: quousq domino reuelante ad locum
ubi nunc fulget cus memoria. est a iris
sanctis authberto & audomaro ep̃is felici
mutatione translatꝰ. Nunc audem qͥd
in eodem ep̃io post cuis excessum uisum ẽ:
dignum memoria referatur. Suꝑuemente
gͥ tempore. domuncula in qua deo dilectꝰ
diem obnt: flammnis arrepta ardere cepit.
Sed uidente quadam religiosa femina abi¬
ta nomine. sanctus uedastus flammas a
domo discussit. et ita incolumis remansit:
tudo in celis. cunis lectuli domicilium ar
tempus beati authbeiti: qui septimus ei in
sede pontificali successit episcopus. Is autẽ
ut maioꝵ relatione cognouimus ÷ & ut
innumerabilium hominum ore uersatur.
& qͦd oculis etiam factum ꝓbamus : dum
quadam die post ymnos matutinos in
menianis consistens. rubente aurora orien¬
tem orsus intenderet: uidit eminus trans

Expanded text:
batur officio, nobilem terrae abscondentes thesbatur officio, nobilem terrae abscondentes thesaurum. In quo loco per aliquod jacuit tempus, quousque Domino revelante ad locum, ubi nunc fulget ejus memoria, est a viris sanctis Autberto et Audomaro episcopis felici mutatione translatus. XXII. Nunc autem, quid in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit ctudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardtempus beati Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans
Abbreviated transcription (Latin):
se quererentur: uenerabilis uir scopilio du¬
ctus uͥtute precum. ad solita s credidit ar¬
ma currendum. It uiddelicet oratio fidei
optincret: qͦd multa hominũ manꝰ uirib
nequiuisset. Unde cunctos hortans ad pre¬
cem: ipse pͥor illacͥmans. suꝑ corpꝰ sacratis¬
simum incumbens orationi. in hanc uocem
merore cordis affectus erupit. Heu mͥ in qͥt
o beatissime. pater ÷ quid uis ut faciam. qm̃
& dies in uesꝑum se declinat. & omnes qui
ad exequias tuas conuenerant. ad ꝓpriam¬
lam remcare. festinant : Pmitte obsecro tẽ
ꝑferri ad locum: qui tͥ filioꝵ cura prepara¬
tus cristit. Et his dictis: accipientes capulũ
ni quo sancti iri corpꝰ iacebat exanime ÷
nullum onus senticntes. portauerunt eum
subiectis humeris cum alacritate animi ad
sepulturȩ locum. Sepelieruntq eum
iam dictã eccł̃ia beate dei genitricis semꝑ
uirginis Marif in dextera parte altaris:
ubi quondam pontificalis cathedre funge¬

Expanded text:
se quererentur, venerabilis vir Scopilio, dose quererentur, venerabilis vir Scopilio, doctus virtute precum, ad solita sibi credidit arma currendum: ut videlicet oratio fidei obtineret, quod multa hominum manus viribus nequivisset. Unde cunctos hortans ad precem, ipse prior illacrymans, super corpus sacratissimum incumbens orationi, in hanc vocem, moerore cordis af'o beatissime pater, quid vis ut faciam, quoniam et dies in vesperum se declinat, et omnes qui ad tuas exequias convenerant ad propriam remeare festinant? Permitte, obsecro, teperferri ad locum, qui tibi filiorum cura praeparatus existit. Et his dictis, accipientes capulum, in quo sancti viri corpus jacebat exanime, nullum onus sentientes, portaverunt eum subjectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum. Sepelieruntque eum in ecclesia jam dicta beatae Dei genitricis semper virginis Mariae, in dextera parte altaris, ubi quondam pontificalis cathedrae funge
Abbreviated transcription (Latin):
tarius fuerat sermonum sancti dei : si ali¬
quid de sua cum testari sepultura memo¬
raret: timentes ne forte illis hoc icleo acci¬
disset. quia intra murum eiusdem cunta¬
tis illum sepelire disponebant. Quib ille
respondit. sepiꝰ cum se audisse dicentem. qd
isset: quid ominis cunitatis locus debet esse
uiuoꝵ non mortuoꝵ. Holebant siquidem
illum in ecclia beate semꝑ uͥginis marit
ubi sede pontificali presederat tumulari:
ip̃e uͦ sepulture sue locum in oratorio quod
pauꝑe sumptu. id est ligncis tabulis ꝓpter
litus crientionis flumoli edificauerat᷑. fieri
disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse ꝓ
humilitate qua semꝑ usus est. fieri uolius¬
set: omnes tamen qui aderant atcencden¬
tes meritoꝵ eius insignia: indignum du¬
cebant tanti uiri corpus in loco humili de¬
bere sepeliri. Prescrtim cum nec locus ipse
habilis eẽt tanto monim̃to: nec paluce
obsitus foret accessibilis ppło. Dum talia int

Expanded text:
tarius fuerat sermonum sancti Dei, si alitarius fuerat sermonum sancti Dei, si aliquid de sua eum testari sepultura memoraret: timentes ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum ejusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum se audisse dicentem, quoisset: quia omnis civitas locus debet esse vivorum, non mortuorum. Volebant siquidem illum in ecclesia beatae semper virginis Mariae, ubi sedi pontificali praesederat, tumulari. Ipse vero sepulturae suae locum in oratorio, quod paupere sumptu, 171 id est, ligneis tabulis, prope littus Crientionis fluvioli aedificaverat, fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate, qua semper usus est, fieri voluisset; omnes tamen qui aderant, attendentes meritorum ejus insignia, indignum ducebant tanti viri corpus in loco humili debere sepeliri: praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento, nec, palude obsitus, foret accessibilis populo. XXI. Dum talia inter
Abbreviated transcription (Latin):
pasne pietatis ad inonntiomess post anle
atitatis ueroai. laiconad̃ miponis e angii¬
nis xp̃i confirmatꝰ iuiatico: int̾ manꝰ lacri¬
mantium sp̃m emisit. O dies sc̃o letissima
sacerdoti: sed cuncto mestissima ppło. quẽ
tantus subito corporali uita deseruit pastor
Quem tam̃ sp̃uali nunqͣm deserit interces¬
sione: si sacre illius admonitionis uerba
& ꝓbatissimȩ uitȩ uestigia sequi ñ desistit.
Eonienerunt itaq ad ultima uenerandi
uiri erequiaᷤ chorus & ppłs copiosus: alia¬
rumq eccliaꝵ sacerdotes p̃sbiteri. & diaco¬
mi. Sed mirum int̾ lacrimantium uoces in
terra: psallentium ut fertur a quib dam
religiosis uiris cetꝰ audiebant᷑ in celo. Et cũ
digno honoris offitio feretrum in quo iã¬
cebat corpus paratum staret in medio: Ac¬
cedentes mouere eum ñ ualebant. Quid u̾
agerent ambigebant: quo se uerterent
nesciebant. Scncitabant᷑ a scopilione archi¬
p̃sbitero uiro equidem religioso qui secre

Expanded text:
pietatis admonitiones et extrema caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi confirmatus uiatico inter manus lacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius admonitionis uerba et probatissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi. Sed mirum, inter lacrimantium uoces in terra psallentium ut fertur a quibusdam religiosis uiris coetus audiebantur in caelo. Et dum digno honoris officio feretrum in quo iacebat corpus paratum staret in medio sed accedentes mouere non ualebant, quid uero agerent ambigebant, quo se uerterent nesciebant, sciscitabantur a Scopilione archipraesbitero uiro equidem rel
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam uͦ predicator & sanctus dei
acerdos meritis maturus & annis. premia
sui laboris deo dispensante accipe debiit.
in eadem atrabata ciuitate ualide intir¬
mitatdis febri correptus est. diuia ꝓuiden¬
te miscdia: ut ubi plurimum in dei sudã¬
uit seruitio. inde ad palmam etñe belã
tum famuli deus designaret: insil ẽ no to
quadam clanssime columpna lcis aculimi¬
ne domꝰ in qua sanctus iacebat lacer cis
usq ad summum celi. horarum fcrme spa¬
tio quaꝵ stare fastiguum. Quod cũ apo
lei diceretur. intellecit Racim hoc sig niron
liuum demonstrant obitã. uocautt Quori

Expanded text:
o pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate ualidae infirmitatis febre correptus est, diuina praeuidente misericordia, ut ubi plurimum in Dei sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae beatum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit
Abbreviated transcription (Latin):
dotalis officii ministris grauabatur anima¬
re studiit. ꝑ quorum p̾ostea augescentib
in det̾ius sceleratoꝵ actuum incorrigibilib
excessib sicut librum uitȩ eiꝰ legentib liqͥt:
etiam cathedram episcopii sibi cominissi
deserint ⁊ pulueremq pedum suoꝵ suꝑ cõ¬
temptores suc predicationis iuxta euange¬
licum dñi preceptum in testimonium illis
excutiens. ad loca alia demigrauit. Pret̾ea
etiam iam dictus apl̃icus ciusdem patris
cure. sigebertum dagob̾ti filium regem u¬
delicet francoꝵ cõmendare studuit: qͥ olim
adhuc infans necdum quadragenarium
dierum excedens numerum. dum̾ a beato a¬
mando benediceret᷑. amen dulce qͦd necdũ

Expanded text:
dotalis officii ministris gravabatur, animadotalis officii ministris gravabatur, animare studuit. Pro quorum postea augescentibus in deterius sceleratorum actuum incorrigibilibus excessibus, sicut librum vitae eius legentibus liquet, etiam cathedram episcopii sibi commissi deseruit, pulveremque pedum suorum super contemtores suae praedicationis iuxta euangelicum Domini praeceptum in testimonium illis excutiens, ad loca alia demigravit. Praeterea etiam iamdictus apostolicus eiusdem patris curae Sigebertum, Dagoberti filium, regem videlicet Francorum, commendare studuit, qui olim adhuc infans, necdum adhuc quadragenarium dierum excedens numerum, dum a beato Amando benediceretur, 'Amen' dulce, quod necdu
Abbreviated transcription (Latin):
dalis: ꝑ om̃s tractus orientis & occidentis
direrit: caq ꝑ manus orthodoxoꝵ fideliũ
disseminauit. Cuiꝰ etiam eremplar in papi¬
ieis scedis editum. pat nr̃o sibi dilectissimo
pontifici direrit amando: quatenꝰ ipsius in¬
dustriosa sollicitudine cindem sacroscs̃ &
intemerate fidei ꝓmulgationes galliarum
eccłiis uulgarentur. In huiꝰ insuꝑfimneuolumi¬
nis qͦd uno quidem corpore. s qͥnq incisio¬
nib libroꝵ diuisum ẽ. sepedictus martinus
ep̃c sancte sedis aplice etiam specialem epłam
uiro dei transmisit amando: ꝑ quam ddetre¬
ta sinodalia iuamq erga ip̃m benignani
dilctionẽ satis abundeq monstrauit ⁊ ac
ne afflictionum angorib coartatꝰ apio m̃¬
tis sue ꝓposito recederet admonuit: & sermo¬
nib in̾suꝑ ethortatoriis ad tolerantiã tri¬
bulationuni quib a contraris cdiuinȩ re¬
ligioni p̃sbiteris seu diaconib aliisq sacer¬

Expanded text:
dalis, per omnes tractus Orientis et Occidentis dalis, per omnes tractus Orientis et Occidentis direxit eaque per manus ortodoxorum fidelium disseminavit. Cuius etiam exemplar in papireis scedis editum patri nostro, sibi dilectissimo pontifici direxit Amando, quatenus ipsius industriosa sollicitudine eiusdem sacrosanctae et intemeratae fidei promulgationes Galliarum ecclesiis vulgarentur. In huius insuper fine voluminis, quod uno quidem corpore, sed quinque incisionibus librorum divisum est, saepedictus Martinus episcopus sanctae sedis apostolicae etiam specialem epistolam viro Dei transmisit Amando, per quam decreta synodalia suamque erga ipsum benignam dilectionem satis abundeque monstravit, ac ne adflictionum angoribus coartatus a pio mentis suae proposito recederet, admonuit et sermonibus insuper exhortatoriis ad tolerantiam tribulationum, quibus a contrariis divinae religioni presbiteris seu diaconibus aliisque sacer
Abbreviated transcription (Latin):
trum catholicoꝵ confirmauit. In destructi¬
onẽ itaq suprascͥpte herescos atq expugna¬
tionẽ suꝑbie contra scientiam dei se eleuan¬
tis. seu & confirmationẽ dogmatum dum¬
noꝵ. supra nominatꝰ martinus pietatis ad¬
uocatus. sicut in gestis pontificalib legitur.
misit & congregauit in urbe roma cp̃os cen¬
tum & qͥnq ÷ & fecit sinodum sccłm institu¬
ta patrum orthodoxoꝵ uixta xp̃ium latera¬
Cyrum alcrandrinum ep̃m. et sergium cõ¬
stantinopolitanũ ep̃m. pyrrum etiam suc¬
dei ccłiȩ dogmata audacter p̃sumpserunt
pat̾nus diffinitionib contraire ⁊ atq nom¬
tatis cõmentũ contra inmacłatam fidem
conati sunt innectere. Quippe. qm̃ ipsam
exeludere ꝓpantes. hcreticoꝵ dogiatũ con¬
tra catholicam dei eccłiam confusionẽ con¬
cimaucrunt: anathematis ultione ꝑculsi
sunt. Preterea martinꝰ papa beatissimus
faciens eremplaria p̃licti uoluminis syno¬

Expanded text:
trum catholicorum confirmavit. In destructitrum catholicorum confirmavit. In destructionem itaque suprascriptae hereseos atque expugnationem superbiae contra scientiam Dei se elevantis seu et confirmationem dogmatum divinorum supranominatus Martinus pietatis advocatus, sicut in gestis pontificalibus legitur, misit et congregavit in urbe Roma episcopos centum et quinque et fecit synodum secundum instituta patrum ortodoxorum iuxta episcopium LateraCirum Alexandrinum episcopum et Sergium Constantinopolitanum episcopum, Pirrum etiam sucDei ecclesiae dogmata audacter praesumpserunt paternis definitionibus contraire atque novitatis commentum contra inmaculatam fidem conati sunt innectere; quippe quoniam ipsam excludere properantes, hereticorum dogmatum contra catholicam Dei ecclesiam confusionem concinnaverunt, anathematis ultione perculsi sunt. Praeterea Martinus papa beatissimus faciens exemplaria praedicti voluminis syno
Abbreviated transcription (Latin):
tmopolitanũ cp̃m: pirrum paulumq pa¬
triarcham successores ipsius. concurrentes
sibi uicissim in hoc certamen: unam opa¬
tionem in xp̃o domino deo nr̃o diuinta¬
ts de humanitatis ꝓfiteri audentes : cum
orthodora fides ecclesiȩ catholicȩ. pio sensu
conficeatur duas in xp̃o conuenient̃ natu¬
ras & opationes. Oꝑatur enim utraq for¬
ma diuina atq humana in una saluato¬
ris ũ ꝑsona: cum alt̾ius cõmunione qͥd
pum est. Nerbo quidem oꝑante qd ũbi
est: parne autem exeqͥnte qͦd carnis est. Et
uum hoꝵ chornscat miraculis: aliud au¬
tem succumbit miurus⁊ ut sit ꝓpͥetas diu¬
ne nature xp̃i: diunitꝰ cum uelle. et opa¬
i diima. Propetas nͦ humans nacure hu
mana uelle & opari humane: ut approbe¬
tur iuna siquidem ꝑsona ss in auabroie¬
turis dcus &t homo nesuralit ẽ. Quam tos¬
lumpnã orchodoxe fidei sancta synod̃ cal¬
cedonensis statuit: uniũsoꝵq chorus pa¬

Expanded text:
tinopolitanum episcopum, Pyrrum Paulumque patinopolitanum episcopum, Pyrrum Paulumque patriarcham, successores ipsius, concurrentes sibi vicissim in hoc certamen, unam operationem in Christo domino Deo nostro divinitatis et humanitatis profiteri audentes, cum ortodoxa fides ecclesiae catholicae pio sensu confiteatur duas in Christo convenienter naturas et operationes. Operatur enim utraque forma divina atque humana in una salvatoris nostri persona cum alterius communione quod proprium est, verbo quidem operante quod verbi est, carne autem exsequente quod carnis est; et unum horum coruscat miraculis, aliud autem succumbit iniuriis, ut sit proprietas divinae naturae Christi, divinitus eum velle et operari divina; proprietas betur in una quidem persona, sed in duabus naturis Deus et homo naturaliter esse. Quam columnam ortodoxae fidei sancta synodus Calchedonensis statuit, universorumque chorus pa
Abbreviated transcription (Latin):
ipio dei uiro edificata fuisse pene omnibus
notum est. In quib locis fratrib uł mona¬
chis sub regulari norma constitutis. sup po¬
sitisq abbatib & omnib bene ordinatis:
ad postremum helnone cenobio edificato.
ipse ibidem cum suis usq ad scĩssimi obitꝰ
dicm xp̃o felicit̃ militauit. Ergo et apud
martium sc̃ĩssimũ ac beatissimũ papam
sanctȩ atq apłicȩ sedis urbis romȩ. qui sep¬
tuagesimus quintꝰ post petrum apłm ro¬
manam rerit ȩccł̃iam: plurimã familia¬
ritatis ac reuerentiȩ grãm optinuit. Cui eti¬
am prefatus apłicus int̾ cȩtera tantȩ dilec¬
tionis digna erema. dirȩrit uolumen sino¬
dalium ddecretoꝵ quȩ ip̃e edidid⁊ utpote
pastor ingilantissimus. custodiens cm sũ¬
ma sollicitudine in nocte hunis scli ingili¬
as supra gregem dñicum sibi creditum
aduersus supos ac predatores ȩccłis hereticõ.
cyrum alexandrinum ep̃m ⁊ sergium cõstan¬

Expanded text:
ipso Dei viro aedificata fuisse pene omnibus ipso Dei viro aedificata fuisse pene omnibus notum est. In quibus locis fratribus vel monachis sub regulari norma constitutis superpositisque abbatibus et omnibus bene ordinatis, ad postremum Elnone coenobio aedificato, ipse ibidem cum suis usque ad sanctissimi obitus diem Christo feliciter militavit. Ergo et apud Martinum sanctissimum ac beatissimum papam sanctae atque apostolicae sedis urbis Romae, qui septuagesimus quintus post Petrum apostolum Romanam rexit ecclesiam, plurimam familiaritatis ac reverentiae gratiam obtinuit. Cui etiam praefatus apostolicus inter cetera tantae dilectioni digna exenia direxit volumen sinodalium decretorum, quae ipse edidit, utpote pastor vigilantissimus, custodiens cum summa sollicitudine in nocte huius saeculi vigilias supra gregem dominicum sibi creditum adversus lupos ac praedatores ecclesiae hereticos Cirum Alexandrin um episcopum, Sergium Constan
Abbreviated transcription (Latin):
de untutib sc̃i amandi ecli¬
to ÷ sciendum est quantus
uir idem et cuius honoris
apud homines habitꝰ est:
licet ip̃e declinare honores
mundi semꝑ desideraret. Nam reges & re¬
gine pluresq illustres uiri ci uenerationis
grãm plurimum impendere studucrunt:
& de facultatib suis uiuo adhuc illum in
corpore manentem. ñ modice ditauerunt.
Hillas quoq & predia. ac ꝓpͥas hereditatis.
cognoscentes cum seruum esse dm̃i: fidelisi¬
ma dcuotione ei se conferre gaudebant. Ubi
ip̃e uir dñi amandꝰ sagacissima industria
fidelib uiris & xp̃o sincere desiderantibus
militare: monasteria construendo studiosis¬
sime elaborabat. Nam monasterium qͦd
dicit᷑ blandinium in castro gandauo sitũ.
aliudq qͦd uocatur martianas. necnon &
suit÷ seu rothnace qͦd est prefato pene con¬
tiguum: cellulamq quȩ nuncupatur bari¬
siacus: quem locum cum adiacentib sibi ap¬
penditus illi childericus rex et hẏmnechildis
regina uisi sunt condonasse: cuncta hec ab

Expanded text:
virtutibus sancti Amandi edito, sciendum est, quantus vir idem et cuius honoris apud homines habitus est, licet ipse declinare honores mundi semper desideraret. Nam reges et reginae pluresque inlustres viri ei venerationis gratiam plurimum impendere studuerunt et de facultatibus suis vivo adhuc illum in corpore manentem non modice ditaverunt; villas quoque et praedia ac proprias hereditates, cognoscentes eum servum esse Domini, fidelissima devotione ei se conferre gaudebant. Ubi ipse vir Domini Amandus sagacissima industria fidelibus viris et Christo sincere desiderantibus militare monasteria construendo studiosissime elaborabat. Nam monasterium quod dicitur Blandinium, in castro Gandavo situm, aliudque quod vocatur Martianas necnon et suit, seu Rotnace, quod est praefato pene contiguum, cellulamque quae noncupatur Barisiacus, quem locum cum adiacentibus sibi appendiciis illi Childericus rex et Hymnechildis regina visi sunt condonasse: cuncta haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps in melus cõmutaret admonuit: atq
cum sanum ad monasterium direrit:
lia quidem sunt multa quȩ ꝑ eum
dominus oꝑari dignatus est: nob̾ qui¬
dem incognita. deo autem nota. S ed qͣntum
ad nr̃as fidelib narrantib uiris ꝑlatum est
aures ⁊ si omnia cupiam ꝑsequi: dies ut opi¬
nor anteqͣm sermo cessabit. Nam quas ꝑ
cum dñs uirtutes ñ edidit÷ cum & mortuis
uitam ÷ cecis uisum: paraliticis gressum ⁊ le¬
ꝓsis munditiam ⁊ surdis auditum : a demo¬
nib oppressis restituit sanitatem: xxui.¬
bitur sanctissimus dñi amandꝰ cursu fidelit̃
ꝑacto. repletusq omnium bonoꝵ. oꝑum
fructu÷ aduemente sc̾issum obitus die feli¬
cit̾ mnigrauit ad xp̃m : sepultusq est cum¬
magnifico honore in loco cui uocabłm est
helnone. In quo loco multa fiunt oratiõib
cius bñficia ÷ & laudatur ibi ab omnibus
nom̃ dm̃ nr̃i iħu xp̃i: cui est cum ęterno

Expanded text:
deinceps in melius commutaret, admonuit atque deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium direxit. 26. Alia quidem sunt multa, quae per eum Dominus operare dignatus est, nobis quidem incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bonorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia, et laudatur ibi ab omnibus nomen Domini Iesu Christi, cui est cum aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatum est. qualit̾ isdem monachus
egrotaret. Lemit̃q ut aiunt subridens: dixis¬
se fcit᷑. Adhuc maiora sustinebit ꝑicula:
qͥa ualde iactantie atq mobedientie de¬
ditus erat. Sed tamen pb̃rm quendam fi¬
delem uirum ad se uocari precepit: eidẽq
monacho calicem uimi & fragien panis
ꝑ eundem transmisit p̃sbiterum ⁊ eiq mã¬
dauit dicens. Nade & dic monacho illi ut
sumat partem panis istus et uimi: & cras
iubente deo cum ad eum insitandum ꝑrex¬
ero obinam mͥ ꝓcedat÷ et in lectulo iacere
ñ patiat᷑. Quod ita factum est. Accepta
itaq isdem monachus patris bñdictione:
ita tocius corporis recepit sanitatẽ: ac si un¬
quam nullam ꝑtulisset lesionem. Aduem¬
ente gͥ sc̃o uiro obuiam ei ꝓcessit: atq cum
eo loqui cepit. Mirariq uehement̃ ceꝑunt:
qͦd unuum & incolumem uidebant. quem
mortuum fore suspicabant᷑. Hir audem dñ
amandus indulta fratͥ uenia ÷ ut mores

Expanded text:
nuntiatum est, qualiter hisdem monachus nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coepit, miratique vehementer fratres, quod vivum et incolomem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores
Abbreviated transcription (Latin):
ei: Iñs ostendere dignatus est: non
indetur intio contegi. Quodam itaq
tempore. cum cuidam monacho udelicet
preposito monasterii sui chrodobalclo cog¬
nomine. ꝑ quendam missum iussisset.
ut uehicula ad uinum in usib fratrum
monasterio deferendum p̃parare deberet:
dicitur mobediens extitisse. Sed eum noc¬
te cademn. ultio diuina subsecuta. ẽ. Nam
eo iter agente ut ad uirum dei ꝑgeret
excusationis causa. qͦd uchicula minime
haberet: ita dicitur omni corporis com¬
page paralisi dissolutus ÷ ut nec manũ
quidem uł pedem posset mouere. Om̃iq
iam carne uelut mortua: in solo pectore
uitalis anhelabat sp̃c. Teniiq flatu con¬
fiteri ut ualebat nitebatur: qͦd ob mobe¬
dientiam et contumatiam hȩc ꝑpeti me¬
rebatur. Igitur prefatum monachum fr̃s
mittentes in naue. ad monasterium cui
uocabłm maiores indiderunt helnonem:¬
& ad uirum dei adduxerunt amandum.
Cumq iam uesꝑascente die finitis missare
reficiendum uicta morem isset: subito ei

Expanded text:
eius Dominus ostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri; omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarumreficiendum iuxta morem isset, subito ei
Abbreviated transcription (Latin):
corda misit ad purum expurgemus ⁊ ut
depulsa plumbi. id est iniquitatis et pec¬
cati a nobis grauedine. ad celeste diade¬
ma nr̃i regis quasi aurum purissimum
nos preparemus : Sed de his satis qmuns
prepostero ordine dicenda fucrint preoc¬
cupando diximus: nunc ad ipsus sigui
magnitudinẽ. lingue plectro & calamo
scribe accedamus.

Expanded text:
corda, misit, ad purum expurgemus, ut, depulsa plumbi, id est iniquitatis et peccati, a nobis gravidine, ad caeleste diadema nostri regis quasi aurum purissimum nos praeparemus? Sed de his satis, quamvis praepostero ordine dicenda fuerint, praeoccupando diximus; nunc ad ipsius signi magnitudinem linguae plectro et calamo scribe accedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
rerit ⁊ absentib ingicans. quod uł quale
cis signum ficret. qͣndo ciꝰ anima de corpo¬
re eret. Ante sertum uͦ sui exitꝰ diem: ape¬
rir s sepulturam iubet. Qui mor correp¬
tus febrib: Acri cepit dolore fatigari. Cumq
ꝑ ddies singulos languor ingrauesceret: ser¬
o cdie portari se in oratorium a discipulis
fecit. Ibiq eritum suũ dñici corporis et san¬
guinis ꝑceptione munuuit : atq int̃ disci¬
puloꝵ manus imbetillia m̃bra sustentas.
enectis in celum manib stecit: et ultimum
sp̃m int̾ uerba orõnis efflauit. Q ua scili¬
cet die: de eo duob fratrib uni in cella
cõmoranti. alteri autẽ longuus posito. re¬
uelatio iiꝰ atq indissimilis uisionis ap¬
paruit. Niderunt namq quia strata
pallus. atq innumeris chorusca lampa¬
dib uia: recto oricntis tramite ab eiꝰ cella
in celum usq tendebatur. Qui ueñando
habitu ui desuꝑ clarus assistens: cuius

Expanded text:
icans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assisten
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ut ille ueniat qui a filio nunquam
recedit: Sed quia discipuli in carne dñm
cernentes. corporeis hunc semꝑ oculis uide¬
re sitiebant: recte eis dicitur. nisi ego abie¬
ro paraclitus ñ uemiet ad uos. Ac si aꝑte
dicertt᷑. Si corpꝰ ñ subtraho: quis sit amor
sp̃c ñ ostendo. Et nisi me desieritis corpora¬
liter cernere: nunqͣm me discetis spiritalit̃
amarẽ. P etrus. Placet qͦd dicis. O regoriꝰ.
Aliquantulum iam a locutione cessandũ
est: ut si ad alioꝵ miracula enarranda ten¬
dimꝰ : loquendi uires interim ꝑ silentiũ repa

Expanded text:
cit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam cit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium repa
Abbreviated transcription (Latin):
quoq patͦciniis martirum sic c̃e sentimꝰ.
ut ñ tanta ꝑ sua corpora. quanta bñficia
ꝑ reliquias ostendant: atq illic maiora
Signa faciant. ubi minime ꝑ scmctipsos
iacent: O regorius. Ubi in sins corporib
sc̃i martires iacent. dubium petre ñ ẽ. qͦd
multa ualeant signa monstrare sicut &e
faciunt: et pura mente querentib innu¬
mera miracula ostendunt. Sed quia ab
infirmis potest m̃tib dubitari utrumne
ad cxaudiendum ibi p̃sentes sint. ubi con¬
stat quia in suis corporib ñ sunt: ibi eos¬
necesse ẽ maiora signa ostendere. ubi de
coꝵ p̾sentia potest mens infirma dubita¬
re. Quoꝵ uͦ mens in deo fixa ẽ: tantoma¬
gis habet fidei meritũ. quanto illic cos
nouit et ñ iacere corpore. & tñ ñ deesse ab
erauditione. Unde ipsa quoq ucritas ut
fidem discipłis augeret: dixit. Si ñ abiero:
paraclitꝰ non ueniet ad uos. Qum enim
dat et filio : cur sc filius recesurum di¬

Expanded text:
quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim dat et Filio, cur se Filius recessurum di