comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis. angustos se fines habere
arbitrabantur: qui in longitudinem
mił passuũ. cͥe. xͣl. in latitudinẽ. c lx¬
xx. patebant. His reb adducti. & auc̃¬
toritate orsetorigis ꝑmoti: constitue¬
runt ea que ad ꝓficiscendum ꝑtin̾ent
comparare ium̾toꝵ & caroꝵ quã maxi¬
mum numerũ coemere. sementes qmͣ
maximas facere. ut in itinere copia fru¬
m̃ti suppet̾et. cum ꝑximis ciuitatibus
pacem & amiciciam confirmare. Ad
eas res conficiendas biennium sibi satis
eẽ cduxerunt. in t̾cium annũ ꝓfectionẽ
lege confirmant. Ad eas res conficien¬
das: orgetorix deligitur. Is sibi legatio¬
nem ad ciuitates suscepit. In eo itinere
ꝑsuadet castico catamanta leodis fi¬
lio sequano. cuiꝰ pat̾ regnum in sequaniᷤ
młtos annos obtinuerat. & a senatu. par
tate sua occuparet. qd pat̾ ante habu¬
erat: Itemq dumnorigi heduo fratri
diu̾itiaci qui eo temꝑe pͥncipatum in
ciuitate obtinebat. ac maxiie plebi ac¬

Expanded text:
fortitudinis angustos se fines habere fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. His rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant. Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu popultate sua occuparet, quod pater ante habuerit; itemque Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime plebi ac
Abbreviated transcription (Latin):
est ad hispaniam ꝑtinet. spectat inter
occasum solis & septemtriones.
pud heluitios longe nobilissimus
fuit & ditissimꝰ orsctorio. Is . Al. mes¬
sala & . P. Al. pisone consuli̾b regni
cupiditate inductus. coniurationem
nobilitatis fecit. & ciuitati ꝑsuasit ut
de finib suis cum omnib copiis exirẽt.
ꝑfacile ẽẽ cum uirtute omnib pr̾arẽt.
tociꝰ gallie imꝑio potiri. Io hoc faciliꝰ
eis ꝑsuasit. qd̾ undiq loci natura helui¬
cii continent᷑: una ex parte flumine
rheno latissimo atq altissimo. qui agrũ
heluiciũ agermanis diuidit: altera ex
parte monte iura altissimo. qui ẽ inter
sequanos ⁊ heluitios: tercia lacu leman¬
no & flumine rhodano. qui ꝑuintiam
nr̃am ab heluitiis diuidit. His rebꝰ fie¬
bat. ut & minꝰ late uagarentur. & minꝰ
facile finitimis bellum inferre possent:
Qua ex parte homines bellandi cupi¬
di. magno dolore afficiebant᷑. ꝑ multi¬
tudine autẽ hominũ. & ꝑ gła belli atꝙ

Expanded text:
est ad Hispaniam pertinet; spectat inter occasum solis et septentriones. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, et P. M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri. Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut et minus late vagarentur et minus facile finitimis bellum inferre possent; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque
Abbreviated transcription (Latin):
hedon elidensis ex cohorte illa
socratica fuit. socratiq & plato¬
ni ꝑfuit familiaris. Eius nomini
pla Eto librum illum diuinum
de iminortalitate anime dedit.
Is phedonseruꝰ fuit. forma atq in¬
genio liberali. & ut quidam scripse¬
runt a lenone dño puer admerend
coactꝰ eum. cebes socraticꝰ hortante
socrate emisse dicitur. habuisseq in
philosophie disciplinis. atq his postea
philosophꝰ illustris fuit. sermonesq eiꝰ
de socrate ad mod̾ elegantes legunt᷑.
Alii quoq ñ pauci fuerunt. Qui pꝰ
philosophi clari extiterunt. ex quib
ille menippus fuit. cuiꝰ libros .M. uar¬
ro in satyris emulatꝰ est quasalugini¬
cas ip̃e appellat menippeas. S & the¬
ofrasti peripatetici serius pamphylꝰ.
& zenonis stoici seruꝰ qui ꝑseus uoca¬
tus est. & epicuri cui mys nom̃ fuit
phylosophi. ñ incelebris uixerunt. Di¬
ogenes etiã cynicꝰ seruitutem ser¬
uiuit. S is ex liberalitate in seruitu¬
te uenũ ierat. Quẽ cũ emere uellet

Expanded text:
EDON Elidensis ex cohorte illa Socratica fuit Socratique et Platoni per fuit familiaris. Eius nomini Plato librum illum divinum de immortalitate animae dedit. Is Phaedon servus fuit forma atque ingenio liberali et, ut quidam scripserunt, a lenone domino puer ad merendum coactus. Eum Cebes Socraticus hortante Socrate emisse dicitur habuisseque in philosophiae disciplinis. Atque is postea philosophus inlustris fuit sermonesque eius de Socrate admodum elegantes leguntur. Alii quoque non pauci servi fuerunt qui post philosophi clari extiterunt. Ex quibus ille Menippus fuit cuius libros M. Varro in saturissatiris aemulatus est, quas alii Cynicas, ipse appellat Menippeas. Sed et Theophrasti Peripatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici servus, qui Persaeus vocatus est, et Epicuri, cui Mys nomen fuit, philosophi non incelebres vixerunt. Diogenes etiam Cynicus servitutem servivit. Sed is ex libertate in servitutem venum ierat. Quem cum emere vell
Abbreviated transcription (Latin):
opinatꝰ est uastiora ꝓlixiora que fuert̾
corꝑa hominũ antiqͣuioꝵ. & nc̃ quasi
iam mundũ senescentem rerum atꝙ
hominũ decrem̃ta sunt. Dentes quoq
& in septẽ m̃sib primis & septenos ex
utraq parte gigni ait. & cad̾e anuis
septimis & genuinos ad nasci annis
fere bis septenis. Uenas etiã in horni¬
nib uł potiꝰ arterias medicos musicos
meri. discrinrina etiã ꝑiculoꝵ. in mor¬
bis maiore ui fieri putat. in dieb qui
conficiuntur ex num̃o septenario. eo¬
q dies omnium maxime ita ut me¬
dici appellant ł pi¬
Qui uidi primam ebdomadã & sedã
& terciam neq ñ id etiã sumit ad uĩ
facultatesq eius num̾i augendas.
qd̾ quib media mori consilium ẽ sep¬
timo demũ die mordẽ oppetunt. hec
uarro de numero septenario serup¬
sit ad mod̾ conquisite s alia quoꝙꝙ
ibid congerit frigidiuscła ueluti
septem oꝑa eẽ inorbe terre mirãda

Expanded text:
opinatus est, vastiora prolixioraque fuerunt opinatus est, vastiora prolixioraque fuerunt corpora hominum antiquiorum et nunc, quasi iam mundo senescente, rerum atque hominum decrementa sunt. Dentes quoque et in septem mensibus primis et septenos ex utraque parte gigni ait et cadere annis septimis et genuinos adnasci annis fere bis septenis. Venas etiam in hominibus, vel potius arterias, medicos musicos meri. Discrimina etiam periculorum in morbis maiore vi fieri putat in diebus qui conficiuntur ex numero septenario, eosque dies omnium maxime, ita ut medici appellant, κρισίμους videri primam hebdomadam et secundam et tertiam. Neque non id etiam sumit ad vim facultatesque eius numeri augendas, quod, quibus inedia mori consilium est, septimo demumdernum die mortem oppetunt. Haec Varro de numero septenario scripsit admodum conquisite. Sed alia quoque ibidem congerit frigidiuscula: veluti septem opera esse in orbe terrae miranda
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomade qd̾ eiꝰ uirile secꝰ fut᷑m ẽ. capt̃
& spina que ẽ in dorso infornatur. Sep¬
tima autẽ fere ebdomade. id⁊ nono &
quadragesimo die. totꝰ inquit homo
in ut̾o absoluitur. lillam quoq ium
nuiñi huiꝰ obseruatam refert. qd ante
m̃sem septimũ neq mas. neq femina
salubrit̾ ac secundum nat̾am nasci po¬
test. & qͦd hii qui iustissimo in ut̾o sut.
post ducentos septuaginta tres dies.
postꝙqͣ sunt concepti. quadra gesime
deniq ebdomade ita nascuntur. ꝑi¬
cula quoq uide forcunarũq hoĩum
que climacteras chaldei appellant.
grauissimos quosꝙ fieri septenarios.
Pret̾ hoc modũ ee dicit suminũ ado¬
iescendi humani corpis septem pedes.
Qd ẽẽ magis u̾m arbitram. qm̃ qd
herodotꝰ homo fabulator in primohy¬
storiarum inuentum ẽẽ sub terra sc̃p¬
sit horestis corpꝰ cubita longitudinis
habens septem que faciunt pede duo¬
decim & quadrantem. nisi si ut homerꝰ

Expanded text:
hebdomade, quod eius virile secus futurum est, caput hebdomade, quod eius virile secus futurum est, caput et spina, quae est in dorso, informatur. Septima autem fere hebdomade, id est nono et quadragesimo die, totus, inquit, homo in utero absolvitur. Illam quoque vim numeri huius observatam refert, quod ante mensem septimum neque mas neque femina salubriter ac secundum naturam nasci potest, et quod hi qui iustissime in utero sunt, post ducentos septuaginta tres dies postquam sunt concepti, quadragesima denique hebdomade inita nascuntur. Pericula quoque vitae fortunarumque omnium, quae climacteras Chaldaei appellant, gravissimos quosque fieri septenarios. Praeter hoc, modum esse dicit summum adolescendi humani corporis septem pedes. Quod esse magis verum arbitramur quam quod Herodotus, homo fabulator, in primo Historiarum inventum esse sub terra scripsit Oresti corpus cubita longitudinis habens septem, quae faciunt pedes duodecim et quadrantem, nisi si, ut Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
equinoctio. Dies deinde illos quibus
aseycones hieme anni in aqua nidu¬
lantur. eos quoq septem ẽẽ. dicit. Pre¬
cerea scribit lune curricłm confici
in tegris quat̾ septenis dieb. Nam
die de tricesimo luna inquit ex quo
uestigio ꝓfecta est. eod rediit. Auctorẽ¬
q opinionis huiꝰ aristidem ẽẽ samiũ.
in quare ñ id solum animadũti debere
dicit qd̾ quat̃ seꝑtenis id ÷ octo & ui¬
giiti dieb conficeret luna it suũ. sed
qd is numerꝰ septenariꝰ si ab uno ꝓ¬
fectꝰ dum ad semet ip̃m ꝑgreditur᷑.
ones ꝑ quos ꝓgressus est. numeros
comprehendat. ip̃mq se addat. facit
mnimerũ octo & uginti qd dies sunt
curriculi lunaris. Ad homines quoꝙ
nascendos uim num̃i istius porrigi
ꝑtinereq ait. Nam cum init̾m in¬
quit mulieris genitale sem̃datum
est. primis septem dieb conglobatur.
coagulaturq. fit q ad capiendanfi¬
guram idoneum. Post deinde quarta

Expanded text:
aequinoctio. Dies deinde illos quibus aequinoctio. Dies deinde illos quibus alcyones hieme anni in aqua nidulantur, eos quoque septem esse dicit. Praeterea scribit lunae curriculum confici integris quater septenis diebus: nam die duo- detricesimo luna, inquit, ex quo vestigio profecta est, eodem redit, auctoremque opinionis huius Aristidem esse Samium; in qua re non id solum animadverti debere dicit quod quater septenis, id est octo et viginti, diebus conficeret luna iter suum, sed quod is numerus septenarius, si ab uno profectus, dum ad semetipsum progreditur, omnes per quos progressus est numeros comprehendat ipsumque se addat, facit numerum octo et viginti, quot dies sunt curriculi lunaris. Ad homines quoque nascendos vim numeri istius porrigi pertinereque ait: Nam cum in uterum, inquit, mulieris genitale semen datum est, primis septem diebus conglobatur, coagulaturque fitque ad capiendam figuram idoneum. Post deinde quarta
Abbreviated transcription (Latin):
pio consul diripuiss: młtumq aurim
eiꝰ opidi templis fuiss: quisquis ex ea
direptione aurum attigit. miserocru¬
ciabiliq exitu perit. Hunc equũ ga¬
uius bassus uidisse argis refert: haud
credibili pulcritudine uigoreq & co¬
lore exuꝑanrtissimo. queni colorem
nos sicuti dixi peniceum dicimꝰ huc¬
D e iħ̾ a. appellant. qm̃ palme termes
ex arbore cum fructu auulsus spadix¬
potestatesq młtas uariasq dicit. Is nãq
numerꝰ inquit septeintriones maio¬
res minoresq in celo facit. Idem u̾gili¬
facit etiã stellas quas alii exraticas. pͥ
nigidiꝰ errones appellat. Circulosqͦ.
ait in celo circum longitudinem axis
septem ẽẽ. ex q̃ duos mininios. qui ar̃
extimũ tangunt. TOA OUc appella¬
ri dicit. s eos in sphera. que l ꝑi li
Ac neq ip̃e rodiacꝰ septenario numo
caret. Nam in septimo signo fit solsti¬
cium abruma. inseptimo abruma
a solsticio. in septimo equinoctium ab

Expanded text:
pio consul diripuisset multumque auri in pio consul diripuisset multumque auri in eius oppidi templis fuisset, quisquis ex ea direptione aurum attigit misero cruciabilique exitu periit. Hunc equum Gavius Bassus vidisse se Argis refert haut credibili pulcritudine vigoreque et colore exuberantissimo. Quem colorem nos, sicuti dixi, poeniceum dicim σπάδικα appellant, quoniam palmae termes ex arbore cum fructu avulsus spadixpotestatesque multas variasque dicit. Is namque numerus, inquit, septentriones maiores minoresque in caelo facit, item vergilifacit etiam stellas quas alii erraticas, P. Nigidius errones appellat. Circulos quoque ait in caelo circum longitudinem axis septem esse; ex quis duos minimos, qui axem extimum tangunt, πόλους appellari dicit; sed eos in sphaera, quae κρικωτὴ Ac neque ipse zodiacus septenario numero caret; nam in septimo signo fit solstitium a bruma, in septimo bruma a solstitio, in septimo aequinoctium ab
Abbreviated transcription (Latin):
serando suplicio affectum ẽẽ. eodem
temrꝑe cornelium dolabellam consu¬
lem in syriam ꝑficiscentem fama istiꝰ
equi adductum argos deuertisse. cu¬
pidineq habendi eius exarsisse. emis¬
seq eum sesterciis cencum milib. S
ip̃m quoq dolabellã in syria bello ci¬
uili obsessum atq int̾fectum ẽẽ. mox
eund̾ equum qui dolabelle fuerat
.c. cassium qui dolabellam obsedat¬
abduxisse. Eum casum postea satisno¬
tum est. uictis partib fusoq exercitu
suo miseram mortem oppetisse. Demd
post antonium post interitum cassii
parta uictoria. equũ illũ nobilem cas¬
sii reliqͥ sisse. & cum eo potitꝰ eẽt. ip̃m
quoq postea uictum atq desertum
detestabili exitio interisse. Hinc ꝑuer¬
bium de hominib calamidosis ortum
di ciq solitum. Ille homo hab equum
seianum. Eadem sentencia ẽ. illiꝰ quaq
Aurum tolosanum. Nam cum oppidũ
tolosanum in terra italica quintussci¬

Expanded text:
serando supplicio affectum esse; eodem serando supplicio affectum esse; eodem tempore Cornelium Dolabellam consulem, im Syriam proficiscentem, fama istius equi adductumadductumi Argos devertisse cupidineque habendi eius exarsisse emisseque eum sestertiis centum milibus; sed ipsum quoque Dolabellam in Syria bello civili obsessum atque interfectum esse; mox eundem equum, qui Dolabellae fuerat, C. Cassium, qui Dolabellam obsederatabduxisse. Eum Cassium postea satis notum est victis partibus fusoque exercitu suo miseram mortem oppetisse, deinde post Antonium, post interitum Cassii parta victoria, equum illum nobilem Cassi requisisse et, cum eo potitus esset, ipsum quoque postea victum atque desertum, detestabili exitio interisse. Hinc proverbium de hominibus calamitosis ortum dicique solitum: Ille homo habet equum Seianum. Eadem sententia est illius quoqaurum Tolosanum. Nam cum oppidum Tolosanum in terra Gallia Quintus Cae
Abbreviated transcription (Latin):
aut premio. aut dolis pugnare. Tu
nisi caues iacebis.
iuliꝰ modestꝰ in secundo questionũ
confusarũ hystoriam de equo se iano
tradunt dignã memoriam atq admi¬
rationem. Gnaeũ serũ quẽpiam scri¬
bam fuisse. eumq habuisse equũ na¬
tum argis in terra grecia. de quo fa-¬
ma constans eẽt: tanqm de gn̾e equoꝵ
ꝓgenitꝰ foret. qui diomedis tracis fuis¬
sent: qd hercules diomede occiso e tra¬
cia argos ꝑduxiss. Eum equũ fuisse
dicunt magnitudine in usitata. cer¬
uice ardua. colore peniceo. flora & co¬
manti iuba. omnibq aliis equoꝵ lau¬
dib quoq longe prestitisse. S eund
equum tali fuisse fato siue fortuna
ferunt. ut quisquis haberet eum
possideretq ut is cũ omni domo fa¬
milia fortunisq omnib suis ad inter¬
nitionem deriperet. ltaq primuni
illum gnaeũ seium dñm eiꝰ. a .m. an¬
tonio. qui postea triũ uir rei .p. consti¬
tuende fuit capitis damnatum. mi¬

Expanded text:
aut praemio aut dolis pugnare. Tu, aut praemio aut dolis pugnare. Tu, nisi caves, iacebis. Iuliuslulius Modestus in secundo Quaestionum Confusarum, historiam de equo Seiano tradunt dignam memoria atque admiratione: Gnaeum Seium quempiam scribam fuisse eumque habuisse equum natum Argis in terra Graecia, de quo fama constans esset tamquam de genere equorum progenitus foret qui Diomedis Thracis fuissent, quos Hercules, Diomede occiso, e Thracia Argos perduxisset. Eum equum fuisse dicunt magnitudine invisitata, cervice ardua, colore poeniceo, flora et comanti iuba, omnibusque aliis equorum laudibus quoque longe praestitisse; sed eundem equum tali fuisse fato sive fortuna ferunt, ut quisquis haberet eum possideretque, ut is cum omni domo, familia fortunisque omnibus suis ad internecionem deperiret. Itaque primum illum Gnaeum Seium, dominum eius, a M. Antonio, qui postea triumvirum reipublicae constituendae fuit, capitis damnatum, mi
Abbreviated transcription (Latin):
storia scriptum ẽ. Quadrigariꝰ autẽ
in libro t̾cio. ñ timocharem. s nitiã
adisse ad consulem scripsit. neq lega¬
pulo romano laudes atq gr̃as scrip¬
sisse. captiuosq omnes quos tum ha¬
buit uestiuisse & reddidisse. Consu¬
les tum fuerunt .c. fabriciꝰ & q̃ emi¬
lius. Litt̾as quas ad regem pyrrum
suꝑ ea causa miserunt. claudiꝰ qua¬
drigarius scripsit fuisse hoc exẽplo.
Consules romani salutem dicunt pyr¬
ro regi.
os ꝓtuis iniuriis continuo animo
tenui cõmoti iuimicicit̾ tecum. bel¬
lare studemꝰ. s cõmunis exempli & fid̾i
ungoͥ uusum. ut te saluum uelimus.
ut eẽt quem armis uincere possimꝰ.
Ad nos uenit nicias familiaris tuus.
qui sibi premium a nob̃ pet̾et. si te
clam int̾feciss. Id nos negamꝰ uelle.
ne ue ob eam rem quicqͣm cõmodi ex¬
pectaret. & simł uisum est. ut te certi¬
orem faceremꝰ nequid eiꝰmodi si acci¬
diss. nr̃o consilio ciuitates putarent

Expanded text:
storia scriptum est. Quadrigarius autem storia scriptum est. Quadrigarius autem in libro tertio non Timocharem, sed Niciam adisse ad consulem scripsit, neque lega Pyrrum populo Romano laudes atque gratias scripsisse captivosque omnes quos tum habuit vestivisse et reddidisse. Consules tum fuerunt C. Fabricius et Q. Aemilius. Litteras, quas ad regem Pyrrum super ea causa miserunt, Claudius Quadrigarius scripsit fuisse hoc exemplo: Consules Romani salutem dicunt Pyrro regi. Nos pro tuis iniuriis continuis animo tenus commoti inimiciter tecum bellare studemus. Sed communis exempli et fidei ergo visum ut te salvum velimus, ut esset quem armis vincere possemus. Ad nos venit Nicias familiaris tuus, qui sibi praemium a nobis peteret, si te clam interfecisset. Id nos negavimus velle, neve ob eam rem quicquam commodi expectaret, et simul visum est ut te certiorem faceremus, ne quid eiusmodi, si accidisset, nostro consilio civitates putarent
Abbreviated transcription (Latin):
militum parua laus ꝑfactis relicta
qui id fecerat. atq rem seruauerat
hancq cedici tribum uirtutẽ.m.
cato tali suo testimonio decorauit.
Claudiꝰ autẽ quadrigariꝰ annalis
tercio. ñ cecidio nom̃ fuisse ait. s
lauerio.
Um pyrrus rex interra italia eẽt:
& unam atq alt̾am pugnas ꝓsꝑe
pugnass: satisq ag̾ent romani. & ple¬
raq italia ad regem descuuss. tum
ambraciensis quispiam regis timo¬
chares pirri amicꝰ. ad fabricium con¬
sulem furtim uenit. ac premium pe¬
tiuit. ut si de p̾mio conueniret. ꝓmi¬
sit regem uenenis necare. Ioq facile
ẽẽ factu dixit. qũi filiꝰ suus pocula in
conuiuio regiministraret. Eam rem
fabriciꝰ ad senatum scripsit. Senatꝰ ad
regem legatos misit. mandauitq ut
de timochare. nicħ ꝑd̾ent. s mon̾ent
uti rex circuinspect᷑ius ag̾et. atq a
ꝑximoꝵ insidiis salutem tutaretur.
Hoc ita ut diximꝰ in ualeriantianis hi¬

Expanded text:
militum parva laus pro factis relicta, militum parva laus pro factis relicta, qui idem fecerat atque rem servaverat. Hanc Q. Caedici tribuni virtutem M. Cato tali suo testimonio decoravit. Claudius autem Quadrigarius Annalis tertio non Caedicio nomen fuisse ait, sed Laberio. UM Pyrrus rex in terra Italia esset et unam atque alteram pugnas prospere pugnasset satisque agerent Romani et pleraque Italia ad regem descivisset, tum Ambraciensis quispiam Timochares, regis Pyrri amicus, ad C. Fabricium consulem furtim venit ac praemium petivit et, si de praemio conveniret, promisit regem venenis necare, idque facile esse factu dixit, quoniam filius suus pocula in convivio regi ministraret. Eam rem Fabricius ad senatum scripsit. Senatus ad regem legatos misit mandavitque ut de Timochare nihil proderent, sed monerent uti rex circumspectius ageret atque a proximorum insidiis salutem tutaretur. Hoc ita, uti diximus, in Valeri Antiatis Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfossi gladiis aut missilib oꝑti cadt᷑.
Consul int̾im dum ibi pugnatur: se
in locos tutos atq editos subducit.
s qd illi tribuno duci militum qua¬
dringentoꝵ diuinitꝰ in eo prelio us
uenit. ñ iam nr̃is s ip̃ius catonis uer¬
his subiecimꝰ. Dii ĩmortales tribu¬
no militum fordimam ex uirtute
eiꝰ dedere. Nam ita euenit. rit cum
sautius młtifariam ibi factꝰ eẽt. tam̃
uulnꝰ capiti nullum euenit. eumq
int̾ mortuos defadigatum uuln̾ib
atq qd sanguineis eiꝰ defluxerat cog¬
nouere. eum sustulere. Isq conualuit
qd illos milites subduxit. exercitũ
factum quo in loco ponas nimium
int̾ est. Leonides lacu quĩ simile apd̃
hermopilaᷤᷤ fecit. ꝓpt̾ eius uirtutes
omnis grecia głam atq graciam pre¬
cipuam claritudinis inclitissime de¬
corauere monum̃tis. signis. statuis.
elogiis. historiis. aliisq reb gratissim̃
id eius factum habuere. Attribuno

Expanded text:
perfossi gladiis aut missilibus operti cadunt. perfossi gladiis aut missilibus operti cadunt. Consul interim, dum ibi pugnatur, se in locos tutos atque editos subducit. Sed quod illi tribuno, duci militum quadringentorum, divinitus in eo proelio usus venit, non iam nostris, sed ipsius Catonis verbis subiecimus: Dii inmortales tribuno militum fortunam ex virtute eius dedere. Nam ita evenit: cum saucius multifariam ibi factus esset, tamen vulnus capiti nullum evenit, eumque inter mortuos, defetigatum vulneribus atque quod sanguen eius defluxerat, cognovere. Eum sustulere, isque convaluitquod illos milites subduxit, exercitum factum quo in loco ponas, nimium interest. Leonides Laco, qui simile apud Thermopylas fecit, propter eius virtutes omnis Graecia gloriam atque gratiam praecipuam claritudinis inclitissimae decoravere monumentis: signis, statuis, elogiis, historiis aliisque rebus gratissimum id eius factum habuere; at tribuno
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc int̾ea occupatis in ea cede ho¬
stib tempꝰ exercitꝰ ex hoc loco educen¬
di habebis. Alia nisi hec salutis uia
nulla est. Consul tribuno respondit.
consilium quid̃ istud eq ꝑuidens dͥ
uiderier. s istos inquit milites qua¬
dringentos ad eum locum in hostiũ
cuneos quisnam erit qui ducat: Si
alium inquit tribunũ neminem
repperis. melicet ad hoc pericłm uta¬
re. Ego hanc tͥ & rei publice animã
do. Consul tribuno gr̃as laudesq
agit. Tribunꝰ & quadringenti ad mo¬
riendum ꝑficiscuntur. Hostes eoꝵ
audaciam demirantur quorsum ire
ꝑgant. expectando sunt. S ubi ap¬
paruit eãdem uerrucam occupan¬
dam it̾ indendere: mittit adu̾sum
illos impator kartaginensis. pedi¬
catum equitatumq quos in exerci¬
cu uiros habuit strenuissimos. Ro¬
mani milides circumueniuntur.
crcumuenti repugnant. fit preliũ
diu anceps. Tandem suꝑat młtitu¬
do quadringenti omnẽs cum uno

Expanded text:
Tunc interea, occupatis in ea caede hoTunc interea, occupatis in ea caede hostibus, tempus exercitus ex hoc loco educendi habebis. Alia nisi haec salutis via nulla est. Consul tribuno respondit, consilium quidem istud aeque providens sibi viderier; sed istos, inquit, milites quadringentos ad eum locum in hostium cuneos quisnam erit qui ducat? Si alium, inquit tribunus, neminem reperisrepperis, me licet ad hoc periculum utare; ego hanc tibi et reipublicae animam do. Consul tribuno gratias laudesque agit. Tribunus et quadringenti ad moriendum proficiscuntur. Hostes eorum audaciam demirantur, quorsum ire pergant in expectando sunt. Sed ubi apparuit ad eam verrucam occupandam iter intendere, mittit adversum illos imperator Carthaginiensis peditatum equitatumque quos in exercitu viros habuit strenuissimos. Romani milites circumveniuntur, circumventi repugnant; fit proelium diu anceps. Tandem superat multitudo. Quadringenti omnes cum tribuno
Abbreviated transcription (Latin):
ulchrum dii boni facinꝰ greca¬
rumq facundiarum magni¬
loqñtia condignum .m. cato libris
originuin. de q̃ cecidio tribuno
militum scriptum reliquit. Id ꝑ¬
fecto est. ad hanc ferme sentencia
Imꝑator penꝰ in terr̃a siciliam bello
kartaginensi primo. obiuam roma¬
no exercitui ꝓgreditur. Colleis locõ¬
q idoneos prior occupat. Milites ro¬
mani uti res nata ẽ. in locum insiu¬
ant fraudi & ꝑniciei obnrxium. Tn¬
bunꝰ ad consulem uenit. ostendit ex¬
cium de loci impoetunitate. & ostiũ
circumstancia. Maturum censeo in¬
quit si rem seruare ius faciundum.
ut quadringentos aliquos milites
ad uerrucam illam. sic enĩ cato lo¬
cum editum asꝑmq appellat ireiu¬
beas. eamq uti occupent imperes.
horterisq. Hostes ꝑfecto ubi so uide¬
rint. fortissinrus quisq & ꝓmptissimꝰ.
ad occursandum pugnandumq in
eos preu̾tentur. unoq illo negocio
sese alligabunt. atq illi om̃s quadrmn¬
genti ꝓculdubio obtruncabuntur.

Expanded text:
ULCRUM, dii boni, facinus Graecarumque facundiarum magniloquentia condignum M. Cato libris Originum de Q. Caedicio tribuno militum scriptum reliquit. Id profecto est ad hanc ferme sententiam: Imperator Poenus in terra Sicilia, bello Carthaginiensi primo, obviam Romano exercitu progreditur, colles locosque idoneos prior occupat. Milites Romani, uti res nata est, in locum insinuant fraudi et perniciei obnoxium. Tribulus ad consulem venit, ostendit exitium de loci importunitate et hostium circumstantia maturum. Censeo, inquit, si rem servare vis, faciundum ut quadringentos aliquos milites ad verrucam illam, sic enim Cato locum editum asperumque appellat, ire iubeas, eamque uti occupent imperes horterisque; hostes profecto ubi id viderint, fortissimus quisque et promptissimus ad occursandum pugnandumque in eos praevertentur unoque illo negotio sese alligabunt atque illi omnes quadringenti procul dubio obtruncabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
rem se illis offerre. seu morte sua roma¬
nis satisfacere. seu uiuũ trad̃e uelint.
Mittuntur de his reb ad cesarem lega¬
ti. iubet arma tradi. pͥncipes produci.
lp̃e in munitione ꝓ castris consedit. eo
duces ꝓducuntur. Uergingetorix dedt̃.
arma ꝑiciuntur. Reseruatis heduis atq
aruernis. si ꝑ eos ciuitates recuꝑare posi
ex reliquis captiuis toto exercitui capti
singula prede nomine distribuit. Iyi
reb confectis. in heduos ꝓficiscitur. ciu¬
tatem recipit. Eo legati ab aruernis
missi. que imparet se facturos pollicen¬
tur. Imꝑat magnũ numerũ obsidũ.
legiones in hyb̃na mictit: captiuoꝵ er
citer .XX. heduis aru̾nisq reddit. T¬
tum labienum duab cum legionibus
& equitatu in sequanos ꝑficisci iubet.
neqm ab finicimis Sellouacis calami¬
singuł legionib mittit. Q. tulliũ cice¬
ronem. & p. sulpicium cauilloni. &
matiscone in heduis ad ararim rei fr¬
mentarie causa collocat. ip̃e dibracte

Expanded text:
rem se illis offerre, seu morte sua Romarem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivoria Aeduis Arvernisque reddit. Titum Labienum duabus cum legionibus et equitatu in Sequanos proficisci iubet: ne quam ab finitimis Bellovacis calamisingulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte
Abbreviated transcription (Latin):
utrimq clamore sublato. excipit rur
Repente post t̾gum equitatꝰ cernit᷑.
cohortes alie appropinquant. Hosteᷤᷤ
terga uerterunt. fugientib equites
occurrunt. fit magna cedes. Asedul¬
lus dux & pͥnceps remus tũ occiditur.
Uercassi uellaunꝰ aru̾nꝰ uiuus in fuga
comprehenditur. signa militaria .lxx
to numo se incolumes in castra recipiu̾t.
conspicati ex opido cedem & fugam suoꝵ
desꝑata salute copias a munitionibus
reducunt. fit ꝓtinꝰ hac re audita ex ca¬
stris gallor. fuga. Quod nsi crebris sus¬
sidiis ac tociꝰ dici labore milites eẽnt de¬
fessi. om̃s hostium copie deleri potuis¬
sent. De media nocte missus equitatus
nouissinũ agm̃ consequitur. magnꝰ nu¬
merꝰ capitur atq int̾ficitur. reliqui ex
fuga in ciuitates discedunt. Postero
die uergingetorix consilio conuocato io
bellum se suscepisse ñ suaꝵ necessitatũ
s cõmunis lib̾tatis causa demonstrat
& qm̃ sit fortune cedendũ. ad utramq

Expanded text:
Vtrimque clamore sublato excipit rursVtrimque clamore sublato excipit rursRepente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque
Abbreviated transcription (Latin):
falcib uallum ac loricam rescindt̃.
Mittit primo brutum adolescẽ¬
tem cum cohortib cesar pꝰ cum aliis
G. fabium legatum. postremo ip̃e cũ
uehem̃tius pugnaretur. integra subsi¬
dia adducit. & estituto prelio ac repul¬
sis hostib: eo quo labienum miserat
contendit. Cohortes iiiͦi. ex ꝓximo
castello deducit. equitũ partem se se¬
qui. partem circuire exteriores mu¬
nitiones. & ab t̾go hostes adoriri iub.
Labienꝰ postqm neq agges neq fosse
ium hostium sustinere pot̾ant. coactis
una .xͣl. cohortib quas ex ꝑximis p̃¬
sidiis deductas fors obtulit. cesaremꝑ
nuntios facit certiorem. quid faciend̃
existimaret. Accelerat᷑. cesar ut p̾lio
int̾sit. Eius aduentu ex colore uestitꝰ
cognito. quo insigni in preliis uti cõ¬
suerat. turmisq equitum & cohortibꝰ
uisis quas se sequi iusserat. ut de locis
suꝑiorib hec decliuia & deuexa cerne¬
bantur: hostes prelium cõmictunt.

Expanded text:
falcibus vallum ac loricam rescindunt. falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones laboratur. quo bercassiuel¬
launũ missũ demonstrauimꝰ. ini¬
quũ loci ad decliuitatẽ fastigium
magnũ hab mom̾tum. Alii tela
coniciunt. alii testudine facta sub¬
eunt. defatigatis inuicem integri
succedunt. Agger ab uniu̾sis in mu¬
nitionẽ comectus. & ascensũ dat gal¬
lis. & ea que interra occultauerant
remani contegit. nec iam arma nr̃is
nec uires suppetunt. His reb cognitis
cesar: labienum cum cohortib sex.
subsidio laborantib mittit. imꝑat
si sustinere ñ possit. deductis cohor¬
tib eruptione pugnaret. id nisi ne¬
cessario ne faciat. Ip̃e adit reliquos
ne labori succumbant. omniũ superi¬
oꝵ dinicationũ fructum meo die atꝙ
hora docet consistere. Int̾ioies despe¬
ratis campestrib locis ꝓpt̾ magnitu¬
dinem muinitionũ. loca prerupta ex
ascensu temptant. Huc ea que para¬
uerant conferunt. młtitudine teloꝵ
ex turrib ꝓpugnantes deturbant.
aggere & cratib fossas explent.

Expanded text:
tiones laboratur, quo Vercassiveltiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent,
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾e ceꝑunt. Uergingetorie ex
arce alesie suos conspicat᷑. ex opido
egreditur. castris longurios. muscu¬
los falces. reliquaꝙ que eruptionis
causa parauerant ꝓfert. Pugnat᷑
uno temꝑe omnib locis atq ominia
amptant᷑. que minime uisa pars
firma ẽ. huc concurritur. Roma¬
nor manꝰ tantis munitionib disti¬
uetur nec facile pluribꝰ locis occur¬
rit. Młtum ad terrendos nr̃os ua¬
let clamor. qui pꝰ tergum pugnan¬
tib existit. qd suũ ꝑicłm in aliena
uident salute constare. Omnia enĩ
plerumq que absunt. uehe m̃tius
hominũ m̃tes ꝑturbant. Cesar ido¬
neuni locum nactꝰ. quid qua ex par¬
te geratur cognoscit laborantibo¬
pem sũmictit. utrisq ad animuni
occurrit. unũ ẽẽ illud tempꝰ quo
maxime contendi conueniat. Gal¬
li nͥ ꝑfreg̾int munitiones. de omni
salute desꝑant. Romani si rem op¬
tinuerint᷑. finẽ laboꝵ omniũ expe¬
ctant. Maxime ad suꝑiores muni¬

Expanded text:
ostendere coeperunt. Vercingetorix ex ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores muni
Abbreviated transcription (Latin):
erat a septemtrionib colł. quẽ pocer
magitudinẽ circuitus oꝑe cncum¬
pegti ñ pot̾ant. Ur̃i necessario pene
miquo loco & leuit̾ decliui castra fece¬
niuis Leuilus legati. cum duab legi¬
onib obtinebant. Cognitis ꝑ explo¬
uatores legionb duces hostium.Lx.
ex omni num̾o deligunt. earũ ciuita¬
qium que maximam uirtutis opimi¬
ouem habebant. quid q̃quo pacto
ag placeat int̾ se constituunt. Ade¬
anditempꝰ definiunt. cum meridieᷤᷤ
et uideatur. His curis Uercassiuellau¬
nũ aruinum. unũ ex iiiͦi. ducib. pro¬
pinquũ uergingetorigis preficiunt.
lle ex castris prima uigilia egressus.
hoe confecto sub lucẽ uiu̾e. p̾ost mon¬
tem se occultauit. militesq ex noc¬
cirno labore sese reficere iussit. Cũ
umeridi appropinquare uid̾etur.
ad ea caĩtra que supra demonstraui¬
mus contendit. eoðꝙ temꝑe equi¬
tatꝰ ad campestres munitiones ac¬
adere. &̾e relique copie ꝓ castris sese

Expanded text:
Erat a septentrionibus collis, quem propter Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra feceCaninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese
Abbreviated transcription (Latin):
his auxilio ex ult̾iorib castelł deductes
sũmictebant. Dũ longiꝰ a munitione
aberant galli. plus młtitudine teloꝵ
ꝓficiebant. Postea qmͣ propiꝰ successerãt
aut se stimuł inopinantes induebant.
aut in scrobes delati transfodiebant᷑.
aut ex uallo ac turrib traiecti pilis
muralib interibant. Multis undiq
uuln̾ib acceptis. nulla munitionẽ
ꝑrupta. cũ lux appet̾et. ueriti ne ab
latere aꝑto ex suꝑiorib castris erupti¬
one circũuenirentur: se ad suos re¬
ceꝑunt. At int̾iores dum ea que a
Uergingetorige ad eruptionem p̾pa¬
rauerant ꝓferunt: priores fossas ex¬
plent. Duitiꝰ in his reb amministran¬
dis morati. priꝰ suos discessisse cogno¬
uerunt. quã munitionib appropin¬
quarent. Ita re infecta. in opidũ reũ¬
arunt. Sis magno cum decrunto
cepulsi galli. quid agant consulunt.
Lotoꝵ ptos adhibent. ex his sipioꝵ
catror sitꝰ munitionese cognosciunt.

Expanded text:
his auxilio ex ulterioribus castellis deductos his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis partib nr̃i cedentes usq in
castra secuti. sui colligendi facultatem
ñ dederunt. At hi qui ab alesia pro¬
cesserant. mesti ꝓpe uictoria desꝑata.
se in opidũ receꝑunt. Uno die int̾¬
misso galli. atq eo spacio. magno
cratium. scalarum. Arpagonum
num̃o effecto. media nocte silentis ex
castris egressi. ad campestres munit¬
ones accedunt. subito clamore sublatd
qua significatione qui in opido obside¬
bantur de suo aduentu cognoscere pͥ¬
sent. crates ꝑicere. fundis. sagittis. lapdis
nationem ꝑtinent parant̾ ammini¬
strare. Eodem temꝑe clamore ex audi¬
to. dat tuba signũ suis uergingetorir
atq exopido educit. Nr̾i ut suꝑiorib
dieb. ut cuiq erat locus attributꝰ ad
munitiones accedunt. fundis librilib
adempto. Multa utrimq uuln̾a ac¬
cipiuntur. cõpła torm̃tis tela coiciũit᷑.
he partes ad defendendũ obuenerant.
qua ex parte nr̃os premi intellexerãt

Expanded text:
reliquis partibus nostri cedentes usque ad reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibusadempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant,
Abbreviated transcription (Latin):
despectꝰ. atq om̃s milites intentipu¬
gne ꝑuentum expectabant. Galli
int̾ equites raros sagittarios. expedi¬
tosq leuis armature int̾iecerant. qui
suis cedentib auxilio succurrerent.
& nr̃oꝵ equitum impetꝰ sustinerent.
Ab his compłes de imꝑuiso uulne¬
rati. prelio excedebant᷑. Cum suospu¬
gna suꝑiores ẽẽ galli confid̾ent. ⁊ nr̃os¬
partib ⁊ hi qui munitionib conti¬
nebantur ⁊ hi qui ad auxilium con¬
uenerant. clamore & ululatu suoꝵ
animos confirmabant. qd in conspe¬
ctu omniũ res gerebatur. neq ac̾tũ
recte ac turpiter celari pot̾at. Utroᷤᷤ¬
q & laudis cupiditas. & timor ignomi¬
nie ad uirtutẽ excitabat. Cũ a me¬
ridie ꝓpe ad solis occasum dubia ui¬
ctoria pugnaret᷑: germani una in
parde confertis turmis in hostes im¬
petum fecerunt. eosq ꝓpulerunt.
Quib in fugã comectis. sagittarii
circũuenti int̾fectiq sunt. Item ex

Expanded text:
despectus, atque omnes milites intenti pudespectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nospartibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex
Abbreviated transcription (Latin):
sũma imꝑii ꝑmissa erat. cũ omnib
copiis ad alesiam ꝑueniunt. & colle
extiore occupato. ñ longe mille pas¬
sib ab nr̃is munitionib considunt.
P ostero die equitatu ex castris edu¬
cto. omnem eam planiciem quam
in longitudinem iiii. passuũ pat̾e
demonstrauimꝰ complent. pedestresꝙ
copias paulum ab eoloco abditas i
locis suꝑiorib constituunt. & quoerat
ex opido alesia despectꝰ in campum
concurrunt. His auxilus uisis. fie
gratulatio int̾ eos. atꝙ omniũ ani¬
mi ad leticiam excitantur. ltaq pro¬
ductis copiis. ante opidũ considunt.
& ꝓximam fossam cratib integunt.
atq aggere explent. seq ad eruptio¬
nem atq om̃s casus comꝑant. Cesar
omni exercitu ad utrãq partẽ mu¬
nitionũ disposito. ut si usus ueniat
suũ quisq locum teneat & nouerit:
equitatum ex castris educit. & preliũ
cõmitti iubet. Erat ex omnib castͥs
que sũmũ undiq iugũ tenebant

Expanded text:
summa imperi permissa erat cum omnibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant,
Abbreviated transcription (Latin):
his et̾nam iniing̾e seruitutẽ: neq
enĩ ulla alia conditione bella gesse¬
runt. Quod si ea que in longinqͥs
nationib geruntur ignoratis. respi¬
cite finitimam galliam. que inꝑuma¬
ciam redacta. iure & legib cõmutatis.
securib subiecta. ꝑpetua premitur
seruitute. Sentenciis dictis. consti¬
tuunt ut hi qui ualitudine aut etate
inutiles sunt bello. opido excedant.
atq omnia priꝰ exꝑiantur. quam ab
critognati sentencia discedant. Illo
tam̃ temꝑe potiꝰ utendum consilio si
res cogat atq auxilia morentur. quã
aut deditionis aut pacis subeundã
conditionem. Mandubii qui eos opi¬
do receꝑant. cum libis atꝙ uxoribus
exire cõguntur. Hi cum ad munidio¬
nes romanoꝵ accessissent. flentes oib
precib orant. ut se in seruitutem re¬
ceptos cibo iuuarent. At cesar dis¬
positis in uallo custodib: recipi ꝓhi¬
bebat. Int̾ea comiꝰ reliquiꝙ duces qͥb

Expanded text:
his aeternam iniungere servitutem? Neque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsternere. & ꝑpetue seruituti subide.
Inꝗd ad diem ñ uenerunt. de eorũ
side constanciaꝙ dubitatis: quid gͦ ro¬
manoꝵ animos in illis ultiorib muni¬
tionib sine causa cotidie exerceri puta¬
cis si illoꝵ nuntiis confirmari ñ pote¬
stis. omni aditu precepto. his inminẽ¬
tib appropinquare sꝑate illoꝵ aduen¬
tum. cuiꝰ rei timore exterriti diẽ nocte¬
q inopere u̾santur. Quid gͦ mei consi¬
lie facere. qd nr̃i maiores nequaquam
pari bello cymbroꝵ theuthonum q fe¬
cerunt. qui in opida compulsi ac simi¬
rem. Nam quid illi simile bello furd
deppłata gallia cymbri magnaꝙ illa¬
ta calamitate. finib quid nr̃is aliqñ¬
do excesserunt atq alias terras peti¬
uerunt. iura. leges. agros. libertate
nobis reliquerunt. Romani uͦ quid
petunt alud. aut quid uolunt. nisi
muidia adducti quos fama nobiles
potentes ꝙ bello cognouerunt. hoꝵ
in agris ciuitatibq considere. ach

Expanded text:
prosternere et perpetuae servituti subicere. prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simirem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque