comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ non eẽidem concedendũ. Si tñ
ꝙ uraut clam fcm̃ sit. n ignis us¬
adeo ꝑueniss simpłr litem estim¬
andam si ꝑueniss absolui eũ oꝑ¬
tere. Idem ait esse si dampni ĩui¬
ria ac̃toũ foret. qm̃ nullam ĩiuriã
edib. ꝙ si nullo ĩcendio hoc fec̾it.
dem̃ postea incendiũ ortum fu̾it. ñ
idem erit dicendum. qr non ex pos¬
t fcõ. s exp̃senti statu dampnũ fcmñ
sit nec ne estimari oꝑt̾e lab̾o ait:
Notauimus supͣ cꝑ qmͣuis u̾ba in¬
terlicti late pateant. tñ ad ea sola
oꝑa ꝑtinere int̾tlictũ placere q̃cũc
fiant in solo aĩ enĩ qͥi fructũ tangit
non ten̾i int̾clicto xuiaut clam. nul¬
lũ enĩ opus solo facit. at qͥarbores
suctidit. uticy tenebitur ⁊ qͥarundinẽ
⁊ qui sauctum. t̾re enĩ ⁊ quodaᷤ modo
solo ip̃i corrumpendo manus inft̾᷑
Idem ⁊ in uineis suctisis cet̾m
qui fructũ aufert furti d ꝯueni¬
ri. Itacẜ sicx oꝑis in solo fiat. int̃¬

Expanded text:
ato non esse idem concedendum: si tamen quid vi aut clam factum sit neque ignis usque eo pervenisset, simpli litem aestimandam: si pervenisset, absolvi eum oportere. idem ait esse, si damni iniuria actum foret, quoniam nullam iniuriam aedibus. quod si nullo incendio id feceris, deinde postea incendium ortum fuerit, non idem erit dicendum, quia non ex post facto, sed ex praesenti statu, damnum factum sit nec ne, aestimari oportere Labeo ait. Notauimus supra, quod, quamuis uerba interdicti late pateant, tamen ad ea sola opera pertinere interdictum placere, quaecumque fiant in solo. eum enim, qui fructum tangit, non teneri interdicto quod ui aut clam: nullum enim opus in solo facit. at qui arbores succidit, utique tenebitur, et qui harundinem et qui salictum: terrae enim et quodammodo solo ipsi corrumpendo manus infert. idem et in uineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conueniri. itaque si quid operis in solo fiat, inte
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. duob int̾clictis tenebitur.
Uno ꝙ de oꝑis noui nũtiatione com¬
peti altõ. ꝙ ui aut clam. ¶Rem¬
issione aũ facta intelligendꝰ non
erit ui aut clam face qmͣuis ꝓhi¬
beaturꝰ. lice̾ enĩ d eclificare ei qui
satis declerit. cũ possõr hoc ipõ con¬
ꝓhibeat᷑. nec añ remissionẽ. nec
postea existimandꝰ est cũ is qui
opus nouũ nũciat non possit ui¬
deri celatus ⁊ p̃occupatus añqmͣ
controu̾siam facẽt. ¶ Bellissime
in hoc interlicto ꝙ non tirui. aũ
clam feceris. ut puto tutor adu̾sꝰ
Iuł. equissimũ ẽẽ hnͣc exceptio¬
ne᷑ dari. Nam si tu inquid edifica¬
u̾is ui aut elam. ego id̾ẽ demoli¬
tus fuero ui aut clam. ⁊ utaris
adu̾sũ me int̾ricõ. hnͣc exceptõnẽ
ꝓfuturam. ex nõ alit̾ ꝓred̾e d¬
nisi ex magna. ⁊ satis neccĩa cã
alioquin hec omĩa officõ iudicis
celebrari op. ¶ Est aũ et
alia exceptõ de qua celsus dubitat
an fit obicienda ut puta si atcendi

Expanded text:
fecerit, duobus interdictis tenebitur, uno, quod ex operis noui nuntiatione competit, altero quod ui aut clam. remissione autem facta intellegendus non erit ui aut clam facere, quamuis prohibeatur: licere enim debet aedificare ei, qui satisdederit, cum possessor hoc ipso conre nec ante remissionem nec postea existimandus est, cum is, qui opus nouum nuntiat, non possit uideri celatus et pr‹ae-› occupatus, antequam controuersiam faceret.Bellissime in hoc interdicto 'quod non tu ui aut clam feceris'. ut puta utor aduersus Iulianus aequissimum esse hanc exceptionem dare: nam si tu, inquit, aedificaueris ui aut clam, ego idem demolitus fuero ui aut clam et utaris aduersus me interdicto, hanc exceptionem profuturam. quod non aliter procednisi ex magna et satis necessaria causa: alioquin haec omnia officio iudicis celebrari oportet. Est et alia exceptio, de qua Celsus dubitat, an sit obicienda: ut puta si incendii
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł. S i aliꝰ fecerit me ĩui¬
to. tenebor ad hoc ut pacientiam
p̾stem. Nerariꝰ quoꝙ scͥribit eum
ciuꝰ seruus ui aut clam fecit. ansua
impensa ex hoc interclicto opus res¬
tituere debere. aut pacientiã resti¬
tuendo p̃stare. ei ue seruum noxe¬
deb̾e ded̾e. ⁊ piane si mortuo alien¬
ato ue seruo int̾clicitur. pacĩam
dum taxat p̃stare debere. ait ita
ut emptor eo int̾dicto possit cõue
niri. ut impensam p̃stet. an nox¬
am det. dño ꝙ opus sua impensa
restituente. aut dampnato nõ qr
restitũet emptorẽ liberari eadẽ

Expanded text:
 Si alius fecerit me invito, tenebor ad hoc, ut patientiam praestem. Neratius quoque scribit eum, cuius servus vi aut clam fecit, aut sua impensa ex interdicto opus restituere debere aut patientiam restituendi praestare et servum noxae dedere: plane si mortuo alienatove servo interdiceretur, patientiam dumtaxat praestare debere ait, ita uniri, ut impensam praestet aut noxam det: dominoque operis sua impensa restituente aut damnato, quia non restitueret, emptorem liberari. eadem
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ curaturũ ut meliꝰ face̾ possĩ.
Ite̾ instipulatõne empte here¬
ditatis qnͣta petꝰ. ad te ꝑuenit
dolo ue malo fcm̃ ẽ. erit ue quo
minus ꝑuentat nemo dubita¬
bat quin teneatur qui id egit᷑

Expanded text:
facere possis. Item stipulatione emptae hereditatis: 'quanta pecunia ad te peruenerit doloue malo tuo factum est eritue, quo minus perueniat' nemo dubitabit quin teneatur, qui id egit
Abbreviated transcription (Latin):
utilit̾ stipulamurꝰ qm̃ p̃sens obli¬
gatõ est in dic̾ aũ duata soluta
id aũ ex in fc̃o ẽ ĩ mortis tempus
cõferri non potꝰ. ueluti cũ morieris
alexindriam uenire spondes ¶ Ssi
tra stipulatus fuero cũ uolueris
quidemi sutaẽ ẽẽ stiplonẽ aiunt
alii ita inutilẽ. si añqmͣ constituas
morieris qiuerũ est. ¶Illam
autẽ stipuso̾nẽ si uolu̾is dari suti¬
lẽ ẽẽ constat.
lp̃.ł. Qui sic stipulatur ꝙ te
tipulatus fuero ad monitõnẽ¬
magis qnͣdam quo celeriꝰ reddant᷑
⁊ cñ sine mora qmͣ cõdicõnẽ hãt sti¬
prilatõ. et sd̾o licet decessero pͥusꝙꝙͣ
ꝑetiero ñ uideturꝰ defecisse condicõ.

Expanded text:
utiliter stipulamur, quia praesens obligatio est, in diem autem dilata solutio. Id autem, quod in facto est, in mortis tempus conferri non potest, ueluti: 'cum morieris, Alexandriam uenire spondes?' Si ita stipulatus fuero 'cum uolueris', quidam inutilem esse stipulationem aiunt, alii ita inutilem, si antequam constituas, morieris, quod uerum est. Illam autem stipulationem 'si uolueris, dari?' inutilem esse constat.. Qui sic stipulatur: 'quostipulatus, admonitionemagis quandam, quo celerius reddantur et quasi sine mora, quam condicionem habet stipulatio: et ideo licet decessero priusquam petiero, non uidetur defecisse condicio.
Abbreviated transcription (Latin):
st .x. Mortuo herde si statu¬
lib̾ locupletiorẽ hereditutẽ tanta
pecunia qnͣtã dare iussus sit fe¬
cerit uł uti c̾ditorib soluendoci¬
baria familie dando statĩ es̃ ad
sibeitatt̃ et̃ uenturũ existimaunit. hos¬
¶Statim cũ statu liberum .x. dare
uissum uenderet. condicõnẽ ꝓnũci¬
auit. ⁊ tradicioni legẽ dedio ut sibi
pocuis qmͣ emptori eadẽ .x. darent᷑
querebatur uti eoꝵ statu ub pet̾un¬
legẽ dixiss ut exͣneo alicus statu¬
lib̾ pecuniam daret . R. et hoc casu
cõuentõnẽ uałe. qr heredi udeturꝰ
solu̾e qͥ nolũtatẽ eius alii soluit.
peꝑit hoc seruũ heredis est.

Expanded text:
tatuliber locupletiorem hereditatem tanta pecunia, quantam dare sit iussus, fecerit, ueluti creditoribus soluendo, cibaria familiae dando: statim eum ad libertatem esse uenturum existimauit. Heres cum statuliberum decem dare iussum uenderet, condicionem pronuntiauit et traditioni legem dixit, ut sibi potius quam emptori eadem decem darentur: quaerebatur, utri eorum statuliber pecunlegem dixisset, ut extraneo alicui statuliber pecuniam daret, respondit et hoc casu conuentionem ualere, quia heredi uidetur soluere, qui uoluntate eius alii soluit. peperit, hoc seruum heredis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tendũs. uł admĩstratõnẽ reꝵ nectͣi¬
arum ĩ t̾mitt̾e. tͨ rursus tam longũ¬
ꝓtͣhatur manumisso. s modicum
quo pͥmũ possit sinemagno ĩ cõmo¬
do suo heres manumt̾e. ꝙ si tẽpue
adiectũ fu̾it uiud speccabit᷑.

Expanded text:
tendum uel administrationem rerum necessariarum intermittere, nec rursus tam longuprotrahatur manumissio, sed modicum, quo primum possit sine magno incommodo suo heres manumittere. quod si tempus adiectum fuerit, illud spectabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã legati. an ꝑ doli exceptionem
eã sũmã qmͣ daturus ẽet deducere
ei pecunia data ñ est. an u̾o ĩdignꝰ
sit heres qͥ ctͣ uolũtatẽ defuc̃ri
fecit eam petuniam luctari. Et
cũ seruo nicħ absit. ⁊ libertas
ei cõpetit inuidiosũ est hr̃dem
fraudari ¶De illo q̃rit᷑ si ĩuito hr̃¬
de d aut nesciente an faciat mĩ¬
mos accipientis. ⁊ Iuł. u̾t existiãt
ex hac cã concessam uid̾i statulib̾is
alienatõne̾ nũmoꝵ. ⁊̃ inuito hr̃de
⁊ Id̾o eos facere accipientis petuni¬
am. ꝙ si heredi dare iussus ẽ.x.

Expanded text:
 doli exceptionem eam summam, quam daturus esset, deducere ea pecunia d‹a›ta non est? an uero indignus sit heres, qui contra uoluntatem defuncti fecit, eam pecuniam lucrari? et cum seruo nihil absit et libertas ei competit, inuidiosum est heredem fraudari. De illo quaeritur, si inuito herede det aut nesciente, an faciat nummos accipientis. et Iulianus uere existimat ex hac causa concessam uideri statuliberis alienationem nummorum etiam inuito herede et ideo facere eos accipientis pecuniam. Quod si h
Abbreviated transcription (Latin):
qr id maxie si ĩtriuria dnoꝵ cõces
mos quos dño subripũto dando sta
iussus pͥmo ãno o .xx. obtulerit
non accipiente h̾ede nõ statim
lib ẽ e ⁊ si accẽpiss heres ñ dũ

Expanded text:
s mos, quos domino subripuerit, dando statiussus primo anno uiginti optulerit, non accipiente herede non statim liber est, quia et si accepisset heres
Abbreviated transcription (Latin):
ex constituto pocius iure cħͣ ex̾
testõ ad uib̾tatẽ ꝑuenit ut si eis¬
dem ⁊ legatũ sit mortuo eo cuida
riis siłis sit diu̾sa cã ẽ eiuis ꝙ̃ heres
ꝓhibet cõdicioni parere hic eilim
ex testõ ad lib̾tatẽ ꝑuenit᷑. hẽ di
aũ iussũ dare ⁊̃ hẽdis heredi dare
posse diuꝰ pius adrianus rescͥpsit.¬
⁊ si hoc sensit testator & in legata
rio idem dicendũ ẽ q̃dã cõdicioneᷤ
natura sui nec possunt eodem tp̃r

Expanded text:
em constituto potius iure quam ex testamento ad libertatem peruenit, ut, si eidem et legatum sit, mortuo eo cui dariis similis sit. diuersa causa est eius, quem heres prohibet condicioni parere: hic enim ex testamento ad libertatem peruenit. Heredi autem iussum dare etiam heredis heredi dare posse diuus Hadrianus rescripsit: et si hoc sensit testator, etiam in legario idem dicendum est. Quaedam condiciones natura sui nec possunt eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sam ꝙ statu libero ex peculio suo
dare explende cõdicõnis cã cõcessum
esp. ita int̾pretari debemnuis. ut ñ ⁊̃
ex eo dare possit ꝙ exͣ peculiũ est:
net me p̃terit hos nũmos peculia¬
res posse dici qmͣuis si nicħ p̃terea
seruus hat̃ petuliũ nullũ sit s du¬

Expanded text:
nam quod statulibero ex peculio suo dare explendae condicionis causa concessum est, ita interpretari debemus, ut non etiam ex eo dare possit, quod extra peculium est. nec me praeterit hos nummos peculiares posse dici, quamuis, si nihil praeterea seruus habeat, peculium nullum sit. sed du
Abbreviated transcription (Latin):
uiolati cͥmẽ pͭ dici ad legẽ iuligm. de
cauetur qui fec̾it quid quominꝰ aliqͥs
fun̾etur. sepeliatur ueqr ⁊ quis sep¬
ulchrũ uiolat facit quominꝰ qͥs se¬
pultus sit.

Expanded text:
uiolati crimen potest dici ad legem Iuliam de cauetur, qui fecerit quid, quo minus aliquis funeretur sepeliaturue: quia et qui sepulchrum uiolat, facit, quo quis minus sepultus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iomp̃. łC Dominꝰ fundoꝵ ĩ quib se¬
pulchra fec̾ũt ⁊̃ post uenditos fs̃¬
dos adeundoꝵ sepulchroꝵ sit ius.
Legib namꝙꝑ predioꝵ uendẽdoꝵ
stuetur. ut ad sepulchrã q̃ in fũdis
no cessꝗnte si alius eg̾it. qmͣuis

Expanded text:
iure, ut dominis fundorum, in quibus sepulchra fecerint, etiam post venditos fundos adeundorum sepulchrorum sit ius. legibus namque praediorum vendundorum cavetur, ut ad sepulchra, quae in fundis quo cessante si alius egerit, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodato testõ ut puta si pluri¬
bꝰ hẽdib institutis testator dix̃
tioiꝰᷤ ⁊ meniꝰ. sempronio .x. dato.
S siqies in deponendo pones
duos pͥaciscatur. ut ab alt̾o cul¬
ꝑa quoq prestaretur. ueruis ẽ
non ẽẽ. duos reos a quib in par
suspcepta: est obligatõ. non idẽ
ꝓbandũ ẽ cum duo quoc rei cul¬
pa ꝓmisissent. si alt̾i postea pas¬
to. dulpa remissa sit. qr posterior
conuentõ. qr in alt̾ius ꝑsona mn¬
tẽtsit statim⁊ naturam obli¬
gationis que duos inĩtõ reos f&¬
cit mutare ñ pot̾. quare si so¬
cii sint ⁊ cominꝰ culpa int̾resse¬
ꝓderit. ¶Cum duos reos ꝓmit¬
tendi facem. ⁊ ex diu̾sis locis ca¬
pue pecuniam dari scipulatus

Expanded text:
commodato testamento, ut puta si pluribus heredibus institutis testator dixit: 'Titius et Maeuius Sempronio decem dato'. Sed si quis in deponendo penes duos paciscatur, ut ab altero culpa quoque praestaretur, uerius est non esse duos reos, a quibus inpar suscepta est obligatio. non idem probandum est, cum duo quoque culpam promisissent, si alteri postea pacto culpa remissa sit, quia posterior conuentio, quae in alterius persona intercessit, statum et naturam obligationis, quae duos initio reos fecit, mutare non potest. quare si socii sint et communis culpa intercessproderit. Cum duos reos promittendi facerem ex diversis locis, Capuae pecuniam dari stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ .ł. Nusso modo serui cam
dñis suis cõsitere possunt cũ nͤ
quidem oĩo iure ciuili nec iure p¬
torio. neq extru ordinẽ ꝯputa¬
marc̃. ⁊ comodꝰ rescripserunt cũ seruus

Expanded text:
.Nullo modo serui cum dominis suis consistere possunt, cum ne quidem omnino iure ciuili neque iure praetorio neque extra ordinem computaMarcus et Commodus rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
faserint. ꝑtĩ tinxeruit. ł finxerint
siquidẽ liberi sũt ad bestias dari si
ut qui in aurum uicii ꝙ addiclent᷑
qͥ argenteos nũmos aduilt̾inos cõ¬
flauerit falsi crimine ceneri eadẽ
pena afficitur ⁊̃ is qui cũ ꝓhibere
tale ꝙͥ poss non ꝓhibuit eade̾ lege
expͥmitur nequis nũmos stagne¬
os plũbeos emere uend̾e .d.m. uel¬
let. ¶Pena legis cor. rogaturꝰ ei
quicquid aliud qmͣ in tescõ sciens

Expanded text:
raserint, partim tinxerint uel finxerint: si quidem liberi sunt, ad bestias dari, siut, qui in aurum uitii quid addiderit, qui argenteos nummos adulterinos flauerit, falsi crimine teneri.Eadem poena adficitur etiam si qui, cum prohibere tale quid posset, non prohibuit.Eadem lege exprimitur, ne quis nummos stagneos plumbeos emere uendere dolo malo uellet.Poena legis Corneliae irrogatur ei, qui quid aliud quam in testamento sciens
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ integrum meruit restitutõnem
dicendũ erit utilẽ actionẽ ꝯpetere.
dem ⁊ ĩ seruo necc̃ario sane cũ illa
distinctione hoc admittend̾ esse
labeo scribit. ut siquidẽ ꝓtinus
testatoris ⁊ ip̃ius. Si u̾o passi sũt
nectͣiũ creditores eẽ  q̃r increditũ
abierit nomꝰ eius uł dulcedine u

Expanded text:
in integrum meruit restitutionem, dicendum erit utilem actionem competere. idem et in seruo necessario. sane cum illa distinctione hoc admittendum esse Labeo scribit, ut, si quidem protinus testatoris et ipsius: si uero passi sunt necessarium creditores et quasi in creditum habuerunt nomen ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊̃ medii temꝑis cõmodũ ꝙ quis
consetĩreturꝰ liberatione non fc̃a
p̃standũ erit dũ usure non p̃sten¬
tur si in stipulatũ deducte ñ funt.
aut si talis ccͣctus fu̾it in quo usu¬
re deberi potunt ⁊̃ non deducte.¬
Si condicionalis fuerit obligatio
cũ sua condicõne si in diem cũ sua di¬

Expanded text:
 medii temporis commodum, quod quis consequeretur liberatione non facta, praestandum erit, dum usurae non praestentur, si in stipulatum deductae non fuerunt, aut si talis contractus fuit, in quo usurae deberi potuerunt etiam non deductae.Si condicionalis fuit obligatio, cum sua condicione, si in diem
Abbreviated transcription (Latin):
sit face̾ uidebiturꝰ ip̾e fecisse. ⁊ suf¬
ficient ꝯpetentes adu̾sus eũ acti¬
ones. ⁊ enĩ filii creclitores ⁊ prĩs
sunt crelitores cũ eiusdẽ gn̾is
uidel hẽbut᷑ actionẽ ut hiis de
peculio p̾stari necc̃e sit.

Expanded text:
sit, uidebitur ipse fecisse et sufficient competentes aduersus eum actiones. etenim filii creditores etiam patris sunt creditores, cum eius generis uidelicet habebunt actionem, ut his de peculio praestari necesse sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerut᷑ a fraudatore ueniunt. S
cũ aliquo mͦ scilicet ut sumptus
fcĩ delucantur. Nam arbitrio iudi¬
cis non prius cogendus ẽ rẽ resti¬
tuere qmͣ si inpensas nectͣias cõ¬
sequaturꝰ Idemoꝑ erit ꝓbandum
⁊ si quos alios sumptus ex uolun¬
tate fideiissoꝵ creditoꝵ q fece¬
rit. ¶Partũ quoq in hanc acti¬
ea genenalit̾ sciendũ ẽ ex has
actione resticutõnẽ fi̾ oꝑt̾e ĩ pͥsti

Expanded text:
tuerunt a fraudatore, ueniunt, sed cum aliquo modo, scilicet ut sumptus facti deducantur: nam arbitrio iudicis non prius cogendus est rem restituere, quam si impensas necessarias consequatur: idemque erit probandum et si quis ali‹o›s sumptus ex uoluntate fideiussorum creditorumque fecerit.Partum quoque in hanc actierea generaliter sciendum est ex hac actione
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ dd̾ ẽ. nicħ reuocari ex hus que
cestator alienauit. ¶ Si ĩpub̾es
patri heres exscitit eiusq mortus
bona ueneant seꝑatõne impetͣ¬
ta utriusq fraus erit reuocanda
pupilli. uł ⁊̃ tutoris itẽ curatoris.
¶Si cũ in diem mͥ deb̾etur frau¬
dator p̃sens soluerit dicendũ er̃
in eo ꝙ senscõmodũ ĩ rep̾senta
tione in fcm̃ actioni locum fore.
siam p̾tor fraudem ĩtelligit ⁊̃
in temꝑe fieri. ¶ Si cui solutũ
quid non fu̾i̾t s inuetꝰ creditã pig¬
nus accepit accõne tenebit᷑. ut ẽ
sepissime cõstitutũ. ¶ Si cũ mu¬
lier fraudandoꝵ creditoꝵ concilr¬
um in iss marito suo eidem q de¬
bitori in fraudem t̾ditoꝵ accep¬
tum debitũ feci̾t dotis constituen¬
de cã locũ hat᷑ hec actõ ⁊ ꝑhanc

Expanded text:
dum est nihil reuocari ex his, quae testator alienauit. Si impubes patri heres extiterit eiusque mortui bona ueneant, separatione impetrata utriusque fraus erit reuocanda, pupilli uel etiam tutoris, item curatoris. Si, cum in diem deberetur, fraudator praesens soluerit, dicendum erit in eo, quod sensi commodtione, in factum actioni locum fore: nam praetor fraudem intellegit etiam in tempore fieri.Si cui solutum quidem non fuerit, sed in uetus creditum pignus acceperit, hac actione tenebitur, ut est saepissime constitutum.Si, cum mulier fraudandorum creditorum consilium inisset, marito suo eidemque debitori in fraudem creditorum acceptum debitum fecerit dotis constituendae causa, locum habet haec ac
Abbreviated transcription (Latin):
tempus suꝑerat obligationi nõ uti¬
q intra tot᷑si annũ. ¶ Hec atio pꝰ
nit adu̾sus quẽ actio mouet᷑ cõpe¬
tit iniqiiꝰ . N. p̃tor putauit ĩ lucro
de idcirco lucrũ extorq̃ndũ ei puta¬
uit. Siũ enĩ ipẽ fraudator sit ad
quẽ ꝑuenit siue alius cui ius ꝯpe¬
tit actio ĩ id qd̃ ad eum ꝑuenit do¬
lo ue malo eiꝰ fcm̃ ẽ qͦ minꝰ ꝑueluti¬

Expanded text:
ni, non utique intra annum.Haec actio post nit, aduersus quem actio mouetur, competit: iniquum enim praetor putauit in lucro de: idcirco lucrum ei extorquendum putauit. siue igitur ipse fraudator sit, ad quem peruenit, siue alius quiuis, competit actio in id quod ad eum peruenit doloue malo eius factum est, quo minus peru
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepiissime ꝯstitutũ. ¶ Exitus
aũ actionis erit ut stipło q̃ accep¬
to fcã fuerat ex integro int̾pona.¬
stipulatõ in annos singłos denada¬
re spondes exigi pot᷑. ¶ Si debitorẽ
meũ. ⁊ compluriũ creditoꝵ consecutꝰ
et abstulissem̃ id ꝙ mͥ deb̾atur pla¬
cet iullani sũĩa dicentis multũ int̃¬
res mutantur᷑ hoc fcm̃ sit an posb¬
ea si añ cessare infcm̃ accõnẽ si pꝰ¬
ea huit locũ fore. ¶ Si ex constit¬
utione diui marri bona sint addic¬
ta alicui lib̾tatũ conseruandar᷑ cã
dñdũ erit actõnẽ cessare. ita enim
succedunt ut rata sit q̃ pat̾tcm̃¬

Expanded text:
saepissime constitutum. exitus autem actionis erit, ut stipulatio, quae accepta facta fuerat, ex integro interponatur.stipulatio: 'in annos singulos dena dari spondes?' excomplurium creditorum consecutus et abstulissem ei id quod mihi debeatur, placet Iuliani sententia dicentis multum interes mittantur, hoc factum sit an postea: si ante, cessare in factum actionem, si postea, huic locum fore. Si ex constitutione diui Marci bona sint addicta alicui libertatium conseruandarum causa, dicendum erit actionem cessare: ita enim succedunt, ut rata sint, quae pat
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant. ¶Si petiero gͤgem
⁊ uł aucto uł minuto nũo gregis
it̾m eundẽ gregẽ petam obstabit᷑
mͥ exceptio. S et si speciale corpꝰ
ex grege petam si fuit ĩ eo ipõ gͤ¬
ge. puto obstaturã exceptõnẽ.¶ Sr
stichũ ⁊ pamphilũ tuos ẽẽ petiens
⁊ absoluto adu̾sario sricũ tuũ esse t̃¬
petas ab eodẽ. excepib̃nẽ tͥ obstare
constat. ¶Si fundũ tuũ meum
ẽẽ petiero deinde pꝰea usũ fructum
enisclem fundi petam qͥ ex illa cã
ex qua fundus meus erat isus
stabit. qr qͥ fundũ ht̃ usũ fructũ
suũ uendicare non potest. s ⁊ si

Expanded text:
intellegant.Si petiero gregem et uel aucto uel minuto numero gregis iterum eundem gregem petam, obstabit mihi exceptio. sed et si speciale corpus ex grege petam, si adfuit in eo grege, puto obstaturam exceptionem.Si Stichum et Pamphilum tuos esse petieris et absoluto aduersario Stichum tuum esse petas ab eodem, exceptionem obstare tibi constat.Si fundum meum esse petiero, deinde postea usum fructum eiusdem fundi petam, qui ex illa causa, ex qua fundus meus erat, stabit, quia qui fundum habet, usum fructum suum uindicare non pot
Abbreviated transcription (Latin):
dem. E In tabuł scd̾is filium
seruũ data libertate substitutũ
iure statu liberi ptudentes muni¬
tas citra delictũ ordinis ad scd̾m
quoq uł t̾tiũ substitutũ prorecta

Expanded text:
In tabulis secundis fili‹o› seru‹um› data liber tate substitutum iure statuliberi prudentes munitas citra dilectum ordinis ad secundum quoque uel tertium substitutum porrecta
Abbreviated transcription (Latin):
H od̾ .ł. Qui ced̾e admiserint
Isponte .d. uẽ. m in honore aliquo
positi deportari solent qui scdo
du sunt capite puniũt faciliꝰ i
in decuriones fieri potꝰ. sic tñ ut cõ¬
sulto pͥus pͥncipe ⁊ iubente id fiat
nisi forte tumultus alitꝰ sedari ñ

Expanded text:
poenis Qui caedem admiserunt sponte dolove malo, in honore aliquo positi deportari solent, qui secundo gradu sunt, capite puniuntur. facilius hoc in decuriones fieri potest, sic tamen, ut consulto prius principe et iubente id fiat: nisi forte tumultus aliter sedari non
Abbreviated transcription (Latin):
seruus is qui hoc intend̾it nͨ ĩple¬
uerit s opus metalli detur. nͥ forte
dñs . eũ sibi malu̾it utiq ñ
maiorẽ ex ea causa penã constitu¬
rtus. S et si ratõnib redditis liber

Expanded text:
seruus, qui hoc intenderit nec inpleuerit, in opus metalli detur, nisi forte dominus reddi eum sibi maluerit, utique non maiorem ex ea causa poenam constituturus.Sed et si ration
Abbreviated transcription (Latin):
siego me inuito dño face putarẽ
cũ dñs uellet. an furtiactio sit. et
nores ne furto obligat᷑ sts ¶ Si
furtiua res ad dñm rediit ⁊ irm
contracta esb. competit alia fuiti
actio.
cũꝙ rõne mutatũ sit. dno furtiac¬
tio cõpent. ueliti hr̃di ⁊ bonoꝵ
possõri. ⁊ patriadoptiuo ⁊ lega¬
tario.

Expanded text:
uaeritur, si ego me inuito domino facere putarem, uaeritur, si ego me inuito domino facere putarem, cum dominus uellet, an furti actio sit. et noret, ne furti sit obligatus.Si furtiua res ad dominum rediit et iterum contrectata est, competit alia furti actio. acumque ratione mutatum sit, domino furti actio competit, ueluti heredi et bonorum possessori et patri adoptiuo et legatario.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ħ̾at. poterit ei cõpetere. ⁊ sicͥs̃
ꝓposuerit huc̃ seruũ ⁊̃ pignora¬
tũ eẽ. eueniet ut ⁊̃ is quipigno¬
ri accepit. hat̃ furti actionem
hoc amplꝰ ⁊̃ debitor.si modo plꝰ
ualeat ꝙͣ ꝙ pro pignore debe¬
tur ht̃ furti actionẽ usꝙ adeo ã
diu̾se sũt actiones q̃ eis ꝯpetũt
ut siquis eoꝵ ꝓ fure dampnum
nem sibi competentẽ amisisse eũ.
cet̾is uero suꝑe̾e. Nam ⁊ si ꝓponas
conẽm seruum surreptũ ⁊ alium
ex dñis ꝓ fure dampnũ decidisse
is qui non decidisset ht̃ furi actior¬
nem ꝓprictariꝰ quoqs ag̾e adu̾sis
fructuariũ pͭ iidicõ furti siquid ce¬
lande ꝓprietatis uł suppͥmende ã
fecit. ¶ Recte dictũ est d putaũ
se dñ uolũtate rem attingere. nĩ
ẽẽ furem. quid enĩ dolo facit qui
putat dñm consensurũ fuisse. siu̾
falso id siue uͤ putet. Is ergo solus
furꝰ ẽ qui contractabit ꝙ ĩuito do¬

Expanded text:
poterit ei competere.Et si quis poterit ei competere.Et si quis proposuerit hunc seruum etiam pigneratum esse, eueniet, ut etiam is qui pignori accepit habeat furti actionem: hoc amplius etiam debitor, si modo plus ualeat, quam pro pignore debetur, habet, furti actionem.Usque adeo autem diuersae sunt actiones, quae eis competunt, ut, si quis eorum pro fure damnum nem sibi competentem amisisse eum, ceteris uero superesse. nam et si proponas communem seruum subreptum et alium ex dominis pro fure damnum decidisse, is qui non decidit habebit furti actionem.Proprietarius quoque agere aduersus fructuarium potest iudicio furti, si quid celandae proprietatis uel subprimendae causa fecit.Recte dictum est, qui putauit se domini uoluntate rem attingere, non esse furem: quid enim dolo facit, qui putat dominum consensurum fuisse, siue falso id siue uere putet? is ergo solus fur est, qui adtrectauit, quod inuito do
Abbreviated transcription (Latin):
a res sit furtiua. attũ furti rema¬
nere actionẽ adu̾sue furem. ꝓil̃
mortuo quosẜ homine quẽ quis
finto abstulit uiget furti actis. s
nec manumissio furti actionẽ ex¬
tinguit. Nec .N. dissimilis est mor¬
di manumissio ꝙ ad subtrahendum
tñ suꝑeẽ adu̾sus furem furci actio¬
nem. eo ꝙ utre utinir. cõpetit
enĩ actio. non id̾o qr nũc ab est. s¬
it. ħ idẽ in cõdicione quocẜ placet.
Nam condi fur potꝰ. ⁊̃ si res sit a¬
licͣ rõne extincta. hoc idẽ dicend̾¬
est si res in põstere hostiũ ꝑue¬
nerit. Nam constat de ea re pos¬
se furti agi. S et si pro derelicto
sit postea dño hĩta furti nicħo
minꝰ agi poterit. ¶ Si seruus
fructuaruis surreptus est. ut̃q
arius aget de fructib qnͣti inter¬
fuit eius furtũ fcm̃ non ẽẽ eus
dupli. ꝓprietarius uero aget ce
debemus. ⁊̃ quadrupli ꝯpet̾e acri¬
onẽ si manifestũ furtũ sit. ¶ ħ̾
actio ⁊ si sit qui meo seruo usunt

Expanded text:
 furtiua, attamen furti remanere actionem aduersus furem. proinde mortuo quoque homine, quem quis furto abstulit, uiget furti actio. sed nec manumissio furti actionem extinguit: nec enim dissimilis est morti manumissio quod ad subtrahendum tamen superesse aduersus furem furti actionem, eoque iure utimur: competit enim actio non ideo, quia nunc abest, si›t. hoc idem in condictione quoque placet: nam condici furi potest, etiamsi res sit aliqua ratione extincta. hoc idem dicendum, si res in potestate‹m› hostium peruenerit: nam constat posse de ea furti agi. sed et si pro derelicto sit postea a domino habita, furti nihilo minus agi poterit.Si seruus fructuarius subreptus est, uterque, : fructuarius aget de fructibus uel quanti interfuit eius furtum factum non esse eius, dupli: proprietarius uero aget, qudebemus etiam quadrupli competere actionem, si manifestum furtum sit.Haec actio et si sit, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ eius socius qui opus fecit si ip̃e
actor non fuĩt. idemqͥ in donato fun¬
clam de dampno ⁊ ipensis ab acto¬
re factis tenebr̃.

Expanded text:
 socius eius qui opus fecit, si ipse auctor non fuit: idemque in donato funclam de damno et impensis ab actore factis teneb
Abbreviated transcription (Latin):
tione trahitur. ñ enĩ de eo loqͥm᷑
qui sciens lib̾m emit. uam adisus aq
hũt s ad lib̾tatẽ ꝓclamatõ deueꝵ¬
ĩ sua pot̾ate ht̃ ut statĩ ad lib̾tatẽ
ꝑueniat ꝙ si qͥdem ñ pot̃ ei ĩputa¬
ri cui non dũ lib̾tas debe̾tur. po¬
ne statu lib̾m passũ se uenuida¬
ri. nemo dicturus ẽ suꝑuenien¬
te adicõne q̃ ñ fuit ĩ eiꝰ potute pe¬
Item puto ẽẽ ⁊̃ si ĩ ip̃ius pocate
tuit condicio s in ꝓposito magis
ꝓbandũ ẽ. ut denegetur ei lib̾ta¬
tis peticio quiꝰ potuit pet̾e lib̾tu¬
tẽ ⁊ maluit se uenũdari qr ĩdig¬
nus ẽ auxilio p̾toris fid̾i ꝯmissarii¬

Expanded text:
de eo loquimur, qui sciens liberum emit: nam adversus hunc nec ad libertatem proclamatio denegin sua potestate habeat, ut statim ad libertatem perveniat. quod quidem non potest ei imputari, cui nondum libertas debetur. pone statuliberum passum se venum dari: nemo dicturus est superveniente condicione, quae non fuit in eius potesidem puto, etiamsi in ipsius potestate fuit condicio. sed in proposito magis probandum est, ut denegetur ei libertatis petitio, qui potuit petere libertatem et maluit se uenum dari, quia indignus e‹s›t auxilio praetoris fideicommissarii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uenire ad lib̾tatẽ ꝓclamandi luĩa
fiui̾t deneganda. hus quoq dandas
non ẽ qͥ ex ea nati tp̃r seruitutis
fidi cõmissa lib̾tas debebat᷑ post. xi
clamare. Monet me exemplũ cuiꝰ¬
ius liberi hominis. Nam ⁊ si consetu

Expanded text:
 est, ad libertatem proclamandi licentia fuerit deneganda. his quoque danda non est, qui ex ea nati tempore seruitutis fideicommissa libertas debebatur post uiroclamare. movet me exemplum cuiusvis liberi hominis: nam et si consecu
Abbreviated transcription (Latin):
non pro se soluendi aĩo. s pro ticio
fecit. ut eũ maxĩe libẽt hẽbit cum
eo mandati actionem.

Expanded text:
non pro se soluendi animo, sed pro Titio fecit, ut maxime eum liberet, habebit cum eo mandati actionenon pro se soluendi animo, sed pro Titio
Abbreviated transcription (Latin):
mis serui dicendũ ent constitutio¬
nẽ cessare. nisi forte is qui ꝓprus nũ¬
mis redemit manumtere fũit para¬
tus. S et si partem quis redemit pars
altera ex cã lucrat̾a accesserit dicen¬
dũ erit ostitutionẽ locũ hrẽ.¬

Expanded text:
mis serui, dicendum erit constitutionem cessare: nisi forte is qui propriis nummis redemit manumittere fuerit paratus. Sed et si partem quis redemit, pars altera ex causa lucratiua accesserit, dicendum erit constitutionem locum hab
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Uir bonus non arbit᷑¬
catum solui stipłonis dolũ .m. ab
ũc ĩpẽ ꝑmanens fcm̃ demonstrat
Itaq ⁊ si forte decesserit. is qui do¬
lo fecerit tenebitur heres eiꝰ. U̾bũ
enĩ abfuturũq e̾ẽ plenissimũ ẽ
ad om̃e tp̃s refertur. ut si aliqͦ
tp̃r non affũt dolus qm̃ uerum
sit non abfuisse. ꝯmittatur hec
clausula. si autẽ adiectũ sid. Si łꝰ
rei dolus.m. non aberit qnͣti ea
res est. qnͣti dare spondes. ⁊̃ ab
extranei dolum ꝓmissor pena te¬
nebitur. doli aũ mali clausula sic̃
reliq̃ stipłones in quib tp̃s non¬
noĩatim adiectũ est ad pͥncipiũ
smpłonis referturꝰ.
cex. ł Num ap̃ sempniũ iudicem
datũ reus defende̾tur. stipłone cau¬
tũ est. ut ꝙ sempniꝰ iudex iudica¬
sset pr̃etur.a cuius snĩa pecitor ap¬
peslauit. et cũ ap̃ competentẽ app¬
tionis iudicẽ res ag̾entur defensore

Expanded text:
m.Uir bonus non arbitracatum solui stipulationis 'dolum malum tempus permanens factum demonstrat. itaque et si forte decesserit is, qui dolo fecerit, tenebitur heres eius: uerbum enim 'afuturumque esse' plenissimum est et ad omne tempus refertur, ut, si aliquo tempore non afuerit dolus, quoniam uerum sit non afuisse, committatur haec clausula. Si autem adiectum sit: "si huius rei dolus malus non aberit, quanti ea res est, dari spondes?", et ob extranei dolum promissor poena tenebitur. Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad principium stipulationis refertur.Cum apud Sempronium iudicem datum reus defenderetur, stipulatione cautum est, ut, quod Sempronius iudex iudicasset, praestaretur: a cuius sententia petitor appellavit et, cum apud competentem appellationi iudicem res ageretur, defensore
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si unꝰ ex fideisorib ob
rem ñ defensam auentꝰ sit. deinde
postea res defendatur. alt̾ fid̾iusso¬
rum obrẽ iudicatã ꝯueniri pot̾ ¶ft
si reus ꝓmittendi duob hr̃dib
ti has duas clausulas crechitur. ⁊ nõs
dicimus semꝑ p̃ualere rei iudica¬
te.clausulã eamq solam omitti. tẽ
ratam haberi. ⁊ de rati habitione.¬

Expanded text:
m Si unus ex fideiussoribus ob rem non defensam conventus sit, deinde postea res defendatur, alter fideiussorum ob rem iudicatam conveniri potest. et si reus promittendi duobus heredibti has duas clausulas creditur et nos dicimus semper praevalere rei iudicatae clausulam eamque solam committi. VIII RATAM REM HABERI ET DE RATIHABITIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ditor petimiã recuperare uelletꝰ
int̾positis ꝓcurator debitori de
rato hñdo cauit restitutõne ĩ ĩte¬
grum data n indebiti cõdicõnẽ
n stipulatõnes cõmitti ꝯstabit.
Ideq eueniret si falsi ꝓcuratoris
actum minor anmꝰratũ ħ̾uĩt. ⁊ Id̾o
ita cauendũ erit p̃cedente man¬
dato si ille in integrũ restitutus
fu̾it. heres ue euis. aut isad que
ea res de qua agiur p̾tinebit
qnͣti ea reserit tantã pecuniã dari
mandato nõ int̾uensente uulgarib
u̾̃bis de rato hñdo hoc qͦq prudẽtiꝰ
int̾ ꝯsentientes astruet᷑. alioqͥ si nĩ
ꝯueniat. nec creditor minor ꝯsenti¬
at accõnẽ dari oꝑcebit. ¶ Falsus
ꝓcurator de rato hñdo cauit. atoꝵ
ita dñs a sñia iudicis. falso ꝓcurato¬
re uicto ꝓuocanit scipłones defe¬
cisse cõdicõnẽ apparuit. cũ ad aux¬
iliũ cõe suꝑatus confugiss. ¶ Be
si dñs qui ratũ ñ hu̾it petuniã exe¬
gerit. stipło de rato mutte᷑ ĩ eam

Expanded text:
editor pecuniam reciperare uellet, interpositus procurator debitori de rato habendo cauit: restitutione in integrum data neque indebiti condictionem neque stipulationem committi constabat. idemque eueniret, si falsi procuratoris actum minor annis ratum habuerit. et ideo ita cauendum erit praecedente mandato: 'si ille in integrum restitutus fuerit heresue eius aut is, ad quem ea res, qua de agitur, pertinebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari'. mandato uero non interueniente uulgaribus uerbis de rato habendo haec quoque prudentius inter consentientes adstruentur: alioquin si non conueniat nec creditor minus consentiat, actionem dari oportebit.Falsus procurator de rato habendo cauit atque ita dominus a sententia iudicis procuratore uicto prouocauit: stipulationis defecisse condicionem apparuit, cum ad auxilium commune superatus confugisset. quod si dominus, qui ratum non habuit, pecuniam exegerit, stipulatio de rato committetur in eam
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. qmͣuis ad huc possit restitui
adu̾sus pͥorem creditorẽ. Id̾o autẽ
denegantur exceptõnes adu̾sus. sd¬
⁊ pactionib non facile strepetitor
potꝰ quid int̾ eum qͥ delegatꝰ est
⁊ debitorẽ actũ est. aũ ⁊̃ si sciat dis¬
simulare debet. ne curiosus uidea¬
tur. et Id̾o merito deneganda esse
adu̾sus eũ exceptio est ex ꝑͣ debi¬
toris.
dem.Louare p᷑sumꝰ aut ip̃i
si sui iuris sumꝰ aut ꝑ alios qui uoͭ ͤ
nr̃a stipulantur. pupillꝰ aũ sñ tuto¬
ris auctoritate non pͭ. nouare. tu¬
tor pot̾ si hoc pu ͦ. expediat it̃ ꝓcu¬
rator om̃ bonoꝵ.¬
op̃ .ł. Si debitorẽ meũ iussero
tibi solue non statim tu ⁊̃ stipłando
id nouare possit. ꝙͣuis debitor sol¬
uendo tibi liberareturꝰ.
debitore meo stipulatus ẽ. nouan¬
di aĩo ⁊ ego postea ratũ habuero
nouo obligatõnẽ.

Expanded text:
muis adhuc possit restitui aduersus priorem creditorem. ideo autem denegantur exceptiones aduersus seet pactionibus non facile scire petitor potest, quid inter eum qui delegatus est et debitorem actum est aut, etiamsi sciat, dissimulare debet, ne curiosus uideatur: et ideo merito denegandum est aduersus eum exceptionem ex persona debitoris.m. Nouare possumus aut ipsi, si sui iuris sumus, aut per alios, qui uoluntate nostra stipulantur. Pupillus sine tutoris auctoritate non potest nouare: tutor potest, si hoc pupillo expediat: item procurator omnium bonoo. Si debitorem meum iussero tibi soluere, non statim tu etiam stipulando id nouare possis, quamuis debitor soluendo tibi liberaretur. 2debitore meo stipulatus est nouandi animo, ego postea ratum habuero, nouo obligationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Torentiñ .ł. S eruus nec peculia¬
Dem quid̾ obligõnẽ ccͣ uoluntatem
dñi nouare potest. s adicit potius
futu ubi fari ñ pot̾. debitorẽ suũ
quis potest.
auł .ł. Nouatõne legictime fã¬
cta liberantur ypothece. ⁊ pignus¬
ꝑͣ c̾clitoris cui quis delegatꝰ est. Idẽ¬
q est ⁊ in cet̾is similib exceptõnib
ĩmo ⁊ in ea q̃ ex senatus consultõ
filio familias datur. Nam ⁊ adu̾sus
creditorẽ cui delegatus ẽ ab eo qͥ mu¬
tuam pecuniã cͣ senatus consultum
dederat non utetur exceptione. qr
nicħ inea ꝓmissione. ccͣ senatus.9.¬

Expanded text:
tutionum. Seruus nec peculiarem quidem obligationem citra uoluntatem domini nouare potest, sed adicit potius nutu, ubi fari non potest, debitorem suum quis potest.um Novatione legitime facta liberantur hypothecae et pignuspersona creditoris, cui quis delegatus est. idemque est et in ceteris similibus exceptionibus, immo et in ea, quae ex senatus consulto filio familias datur: nam adversus creditorem, cui delegatus est ab eo, qui mutuam pecuniam contra senatus consultum dederat, non utetur exceptione, quia nihil in ea promissione contra senatus
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio ꝓmissam tͥ dotẽ maritꝰ
ab uxore dotis noĩe sripłatꝰ sit.
non duplari dotẽ. s fieri noua¬
tionẽ placet si hoc actũ est. quid
enĩ interest ip̃a an alius quilib
ꝓmittit. ꝙ enĩ ego debeo si alius
ꝓmitat liberare me potꝰ si no¬
uationis cã hoc fiat. Si ã ñ nou
tenebitur.si altero soluente alt̃
liberabitur. ñ tñ siquis stipłetur.

Expanded text:
missam sibi dotem maritus ab uxore dotis nomine stipulatus sit, non duplari dotem, sed fieri novationem placet, si hoc actum est: quid enim interest, ipsa an alius quilibet promittat? quod enim ego debeo si alius promittat, liberare me potest, si novationis causa hoc fiat: si autem non tenetur, sed altero solvente alter liberatur. n
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃.ł. S istichum dari stipłatꝰ
fuerio.et cũminora ꝓmissor esset.
quominꝰ daret rursus eũctem stipu¬
latus fũo desinit ꝑiculũ ad ꝓmisso¬
rem ꝑtinere. qĩ mora purgata.
legata uł fidei cõmissa. si ĩscipło¬
nẽ fuerint declucta ⁊ hoc actũ est.
ut nonarentur. sic nouatio. siquid̾̃
relicta statĩ si u̾o sub cõdicione non
statĩ. s uͥ cõdicõ exstit̾it. nẽ ⁊ alias
qͥ in diem scipłtur. statĩ nouat si ħ
actũ est. cũ t̾tũ sit diẽ q̃n at qͥs sb¬
cõdicõne scipulatur ñ statĩ nouat
nͥ cõdicõ exstit̾it. ¶ Si qui itascip¬
ulatꝰ a seio sit ce a ticõ stipłatꝰ fũo
dare spondes. an si postea atitõ sti¬
pulatus sim fiat nouatõ. solꝰ q te¬
neatur. seius ⁊ ait celsus nouationẽ
fieri. si modo id actũ sit ut nouet᷑
.i. ut seiꝰ debeat ꝙ ticiꝰ ꝓmisit. Nam¬
⁊ eodem tp̃r. ⁊ impleri prioris sti¬
płonis condicõnẽ a nouari ait. eo¬
ꝙ iure : ¶ Itẽ celsus ait iudica¬

Expanded text:
inum. Si Stichum dari stipulatus fuerim et, cum in mora promissor esset, quo minus daret, rursus eundem stipulatus fuero, desinit periculum ad promissorem pertinere quasi mora purgata. Legata uel fideicommissa si in stipulationem fuerint deducta et hoc actum, ut nouetur, fiet nouatio, si quidem relicta, statim, si uero sub condicione, non statim, sed ubi condicio extiterit. nam et alias qui in diem stipulatur, statim nouat, si hoc actum est, cum statim nouat, nisi condicio extiterit. Si quis ita stipulatus a Seio sit: 'quod a Titio stipulatus fuero, dare spondes?', an, si postea a Titio stipulatus sim, fiat nouatio solusque teneatur Seius? et ait Celsus nouationem fieri, si modo id actum sit, ut nouetur, id est ut Seius debeat quod Titius promisit: nam eodem tempore et impleri prioris stipulationis condicionem et nouari ait, eoque iure utimur. Idem Celsus ait iudica
Abbreviated transcription (Latin):
agit. s qui it̾ stipłatus actũ poste¬
a stipuletur.alud mag̃ stipłatur
altud enĩ ẽ it̃ aliud actus.
nouare pot̾ excepto eo si mͥ aũ ticõ
stipłatus sim. nam ticłꝰ nouare nõ
potꝰ. licet ei recte soluatur:¬
lp̃. ł.Delegare est uice sua a¬
liũ reũ dare creditori. ł cui iusser̃¬
torem qui mali doli exceptione
tueri se posse sciebat. simił. uide¬
bitur ei qͥ donat. qm̃ reꝑmitt̃e
exceptõnẽ uidetur s si ꝑ ignoran¬
tiam rẽ ꝓmiserit creditori nulla
delegauit tenetur condicione. p
incerti si non pecunia soluta esset
uł c̃ti si petunia soluta eẽt. et iõ
cũ ipẽ p̃stiterit pecuniã aget mã

Expanded text:
agit. sed qui iter stipulatus actum postea stipuletur, aliud magis stipulatur: aliud est enim iter, aliud actus. novare potest, excepto eo, si mihi aut Titio stipulatus sim: nam Titius novare non potest, licet recte ei solvitur.Delegare est uice sua alium reum dare creditori uel cui iusseritorem, qui doli mali exceptione tueri se posse sciebat, similis uidebitur ei qui donat, quoniam remittere exceptionem uidetur. sed si per ignorantiam promiserit creditori, nulla is qui delegauit tenetur condic‹t›ione uel incerti, si non pecunia soluta esset, uel certi, si soluta esset, et ideo, cum ip
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.ł. Si usus fructus debitorẽ
neũ delegau̾o tibi ñ mouetur ob¬
ligatio mea cͣuis exceptione doli
uł in fcm̃ tutus ẽẽ debeat adu̾sus
me is qui delegatus fuerat ⁊ non
solũ donec manet eius usus cui de¬
legam. s ⁊̃ post int̃itũ eius uide¬
bimus. qr ⁊̃ hoc ĩcõmodũ sentit si
pꝰ mortẽ meã maneat ei usus fruc¬
tus. ⁊ hec eadem dicenda sũt ĩ qͣli
uari pot᷑. ⁊ priusꝙꝙͣ diem aduene¬
rit. ⁊ geneuilit̾ constat ex stipło¬
ne in diẽ fcã nouationẽ cõtinge.

Expanded text:
num. Si usus fructus debitorem meum delegauero tibi, non nou‹a›tur obligatio mea: quamuis exceptione doli uel in factum tutus debeat esse aduersus me is qui delegatus fuerit, et non solum donec manet ei usus fructus cui delegaui, sed etiam post interitum eius: uidebimus quia etiam hoc incommodum sentit, si post mortem meam maneat si usus fructus. et haec eadem dicenda sunt in qualiuari potest et prius quam dies aduenerit, et generaliter constat et stipulatione in diem facta nouationem continge
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si ita stipulatꝰ fuero
qnͣto minꝰ atitio debitore exrg¬
issem. tm̃ fide iubes non sit nõ¬
uatio. qr non hoc agi ut noue¬
tur. ¶Cũ pecuniam mutuam
ded̾it qͥuis sine stipłone. ⁊ ex cõ¬
tinenti fecit stipulatõnẽ
contractus est Idẽ erit dicen¬
dũ. ⁊ si añ stipulatõicã est.
mox pecunia nũata sit.

Expanded text:
m. Si ita fuero stipulatus: 'quanto minus a Titio debitore exegissem, tantum fideiubes?', non fit nouatio, quia non hoc agitur, ut nouetur. Cum pecuniam mudedit quis sine stipulatione et ex continenti fecit stipulationem, unus contractus est. idem erit dicendum et si ante stipulatio facta est, mox pecunia numerata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
.x. tm̃ intende̾ sibi darei oꝑt̾e.qui
uo sibi electõnẽ non constituit
incertũ scipulatur. ¶Qui sortẽ
stipulatur ⁊ usuras qͣscu c̾tũ ⁊ ĩc̾¬
tum scipulari uidetur. ⁊ tot sti¬
pulatõnes sunt. quot st̃ res ¶ R
stipło fundũ tusculanũ dari oste¬
efficiatur stipulatoris quocͦ mͦ.
aut ullud ꝙ ego uoluero. hec elestio
ꝑsonalis est. ⁊ Io seruo uł fulio ta
eleccõ non coheret. In heredẽ tñ tnͣ¬
sit obligõ. ⁊ añ electionẽ mortuo sti
dũtaxat debetur in stipulatõnem
deducit᷑. ñ ut ĩ iuidiciis ⁊̃ futurũ¬
adicitur. ⁊ id̾o in stipulatõne adicit᷑

Expanded text:
m intendere sibi dari oportere: qui vero sibi electionem non constituit, incertum stipulatur. Qui sortem stipulatur et usuras quascumque, certum et incertum stipulatus videtur et tot stipulationes sunt, quottio: 'fundum Tusculanum dari?' osteefficiatur stipulatoris quoquo modaut illud, quod ego uoluero', haec electio personalis est, et ideo seruo uel filio talis electio cohaeret: in heredes tamen transit obligsenti die dumtaxat debetur in stipulationem deducitur, non ut in iudiciis etiam futurum: et ideo in stipulatione adicit
Abbreviated transcription (Latin):
dari sibi stipulatur inc̾tum dedu¬
cit ĩ obligationẽ usq ad eo ut si
quis ita scipulatus sit tͥtici. affri¬
ci boni modios .c. uini campani
boni amphoras .c. incertũ uideat᷑
stipulari. qr bono meliꝰ inueniri pͭ
quo fit ut boni appellatõ. ñ sit c̾¬
te rei significatiua. cũ id ꝙ bono
meliꝰ sit. ipm̃ quoc bonũ sit ac
tum optimum quisq scipulatur
id stipulari. intelligͭ. cuiꝰ bonitas
pͥncipalẽ gradũ bonitatis hãt
que res efficit. ut ea appellatõ
certi sigtuficatiua est. ¶ fund
cerci siq̃uis usũ fructũ stipłatꝰ
fuerit. Incertum intelligit᷑ ĩ obligõ¬
nẽ decluxisse hoc enĩ mag̃ iure uti¬
murꝰ. ¶ Illud dubitatõnẽ recipit
aut fructus qui in fundo tusculano
nati erunt dari sibi stipulatus sit:
an incertũ stipulari uideat᷑. s ip̃a nͣ.
manifestissimũ est inc̾tam eẽ hũc sti

Expanded text:
sibi stipulatur, incertum deducit in obligationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modios centum' 'uini Campani boni amphoras centum', incertum uideatur stipulari, quia bono melius inueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei significatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intellionem deduxisse: hoc enim magis iure utimur. Illud dubitationem recipit,aut fructus, qui in fundo Tusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus videatur. sed ipsa natura manifestissimum est incerti esse hanc st
Abbreviated transcription (Latin):
debes dare spondes. inc̃tũ moblig¬
atõnẽ deducit. licet seiꝰ certũ debe¬
at. ulꝰ ex tests̃ c̾tũ debeatur ꝙͣ uis
iste spẽs uix seꝑari possunt ab ea ꝙͣ
ꝓposuimus de niuo uł oleo uł tutito
ꝙ in orreo repositũ ẽ. et adhuc occurr̃
ꝙ fideiussoris c̃tũ uidentur ꝓmitt̾e.
Si mͦ ⁊ is pro quo obligentur certum
debeat cũ alioqͥn ita int̾rogent᷑ id fide
tit stipulat᷑ inc̾tũ scipulari uidetur.
¶Infaciendo aeluti fossam fodi dom̃
edificari uacuã possõnẽ tradr. In ñ
faciendo ueluti ꝑte si fieri qͦminus
michi ꝑ fundũ tuũ ire age̾ licent

Expanded text:
debes, dare spondes?", incertum in obligationem deducit, licet Seius certum debeat vel ex testamento certum debeatur. quamvis istae species uix separari possint ab ea, quam proposuimus de uino uel oleo uel tritico, quod in horreo repositum est: et adhuc occurrit, quod fideiussores certum uidentur promittere, si modo et is, pro quo obligentur, certum debeat, cum alioquin ita interrogentur: 'id fide tit›, stipulatur, incertum stipulari uidetur: in faciendo, ueluti 'fossam fodiri' 'domum aedificari' 'uacuam possessionem tradi': in non faciendo, ueluti 'per te non fieri, quo minus mihi per fundum tuum ire agere liceat
Abbreviated transcription (Latin):
riuũ depͥmat uel tollat. aut dila¬
tet. aut extendat uł oꝑiat dꝑtũ
.ł ccͣ. ego cetõs quidẽ impune ꝓ¬
adu̾sarius ostendat.
ex aꝑto riuo t̾renũ fĩ. qr omodũ de¬
dũo soli auferet᷑ applłandi pecꝰ.
uł hauriendi aꝙꝙͣ cesibi ñ plat̾e
ꝓpomip̃. ait. qr id dño magis ex
occõne qmͣ exiure ꝯtingeret. nisi
ab initio ĩimponenda seruitute
id actũ ess.

Expanded text:
deprimat uel adtollat aut dilatet uel extendat uel operiat apertum uel contra. ego ceteros quidem impune paduersarius ostendat. ex aperto riuo terrenum fieri, quia commodum domino soli auferetur appellendi pecus uel hauriendi aquam: quod sibi non placere Pomponius ait, quia id domino magis ex occasione quam ex iure conti‹n›gere‹t›, nisi si ab initio in imponenda seruitute id actum ess
Abbreviated transcription (Latin):
cum riuũ ꝑtin̾e qui integer est
⁊ plam est ad eũ ꝑtin̾e qui refes
⁊ refice. ⁊ purgare riuũ. q aque
inquid ducende causa id fecit. ¶ Hoc
aut eodẽ anno aqmͣ duxerit c̃ sufsi¬
non enĩ reficit c facit. ⁊ Ita ofllio

Expanded text:
eum riuum pertinere, qui integer est: eum riuum pertinere, qui integer est: et palam est et ad eum pertinere, qui refeet reficere et purgare rivum, qui aquae ducendae causa id fecit. Hoc inaut eodem anno aquam duxerit, cum suffinon enim reficit qui hoc facit: et ita Ofilio