comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mñ broꝵ inagritas eis c̃esat̃. cecerũ ꝓfacinoris magnitudine̾ exilio
edepd̾ tatis. haiꝰ faccionis f̃ uore pͥncipes pasehalis nomine dater. & cãpul¬
Vt sacellariꝰ. e multi aliipoman& urb habitatores nobile. qͥ simulomns
cadẽ sententia dãpnatis. Ordinatis dexideromane urb & aposto¬
lic tociꝰq italiae ñtm̃ publicis s &iã at cłasticis & pͥuatis reb Nã
ũtotahieme ñ aluid fec̃ imꝑator missaq iterũ iibeneuentaños
expeditione cũ pipino filiosuo ipsepꝰ pas cha uii bł mauroma
maximꝰ factus ẽ quo totattalia gr̾auit᷑ concussaẽ. Euomotu teotũ
rabasiliee bectipauli apostoli magna ex parte cũ siistrabib decicdit.
& inqͥb dã bocis urbes. montesruer: eo ut anno locaquedã circarenũ
fliuiũ & orgalliã & ingermania trentuer̃. Pstilentia ꝓpt̾ mollitiẽ
hibernitemporis factaẽ imꝑator despoletiora uennã uenins ali¬

Expanded text:
membrorum integritas eis concessa est. Ceterum pro facinoris magnitudine exilio membrorum integritas eis concessa est. Ceterum pro facinoris magnitudine exilio deputati sunt. Huius factionis fuere principes Pascalis nomenclator et Campolus sacellarius et meadem sententia dampnati sunt. Ordinatis deinde Romanae urbis et apostolici totiusque Italiae non tantum publicis, sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus – nam tota hieme non aliud fecit imperator – missaque iterum in Beneventanos expeditione cum Pippino fmaximus factus est, quo tota Italia graviter concussa est. Quo motu tectum basilicae beati Pauli apostoli magna ex parte cum suis trabibus decidit et in quibusdam locis urbes montes ruerunt. Eodem anno loca quaedam circa Renum fluvium et in Gallia et in Germania tremuerunt. Pestilentia propter mollitiem hiberni temporis facta est. Imperator de Spoletio Ravennam veniens ali
Abbreviated transcription (Latin):
urbis uexillis orditis &iã atq dispositis ꝑ congrua loca tã ꝑegrinoꝵ
eẽ uoluit: Corã om̃ipapło irbasilica beati p&eri apostoli euangł s̃
portans ambonẽ conscendit. in uocatoq scaẽ trinitatis nomine iure¬
cũ duob monachisuno demonte oliueti.: altero descõ saba deoriente
reuersus ÷. romã uenit quos patriarcha hierosolimitanꝰ cũ ꝙacha¬
acdocicaluari&. claues & iã ciuitatis & montis cũ uexillo deculer̃
Quosrex benigne suscipiens aliquot dies secũ detinuit : & a pͥliñse
ad nissã ante confessionẽ beati p&ri a postoli ab oratione surger&: Leo papa¬
coronã capitieiꝰi posuit & acunctoromanoꝵ popło acclamatũ ẽ. Iarolo
angusto adõ coronato magno & pacifico imꝑatori romanoꝵ uita & uicto¬
atq ablato patriciinomine imꝑator & augustis appellatꝰ ÷ Pestpaucos
aut̃ dies iussiteos qui pontificẽ annosuꝑiore deposuer̃ exhiberi & abita

Expanded text:
urbis vexillis, ordinatis etiam atque dispositis per congrua loca tam peregrinourbis vexillis, ordinatis etiam atque dispositis per congrua loca tam peregrinoesse voluit, coram omni populo in basilica beati Petri apostoli evangelium portans ambonem conscendit, invocatoque sanctae trinitatis nomine iurebus Zacharias cum duobus monachis, uno de monte Oliveti, altero de sancto Saba, de oriente reversus Romam venit, quos patriarcha Ierosolimitanus cum Zachaac loci Calvariae, claves etiam civitatis et montis Sion cum vexillo detulerunt. Quod rex benigne suscipie missam ante confessionem beati Petri apostoli ab oratione surgercoronam capiti eius imposuit, et á cuncto Romanorum populo acclamatum est: 'Carolo augusto, á Deo coronato, magno et pacifico imperatori Romanorum, vita et victoatque ablato patricii nomine imperator et augustus appellatus est. Post paucos vero dies accersitis his qui pontificem anno superiore deposuerant, et habita
Abbreviated transcription (Latin):
Cex absolutũ hierosolimitarĩmonachur diertif ec̃ mittens cũeo hacha¬
riã p̃s biterũ depalatio suo qͥ donaria eꝰ ꝑilla scã. loca deferra aipse¬
ꝑlastrauit inipsomari qđ tẽ piratis uifestũ erat classẽ instituit p̃sidia
disposuit paschaicentulo a p̾ sem̃richariũ eelebraũ indeqr iterũ¬
ꝑlitꝰ octaniratumagnũ etintatẽ ꝓfectꝰ ÷ ib iq sequana amne transmussõ
turonis ad scm̃ mastinũ orationis causa ꝑuent moratꝰ ibidies aliqͦt
ꝓot aduorsã domne luitgarde coniugis ualitudonẽ quȩ ibidẽ e definc
tatis fructib attulit. & ñ se augusto inchoante moguncia cũ ueni¬
ens it̃ initaliã ẽlux̃ atq nde ꝓfectꝰ: eũexereiturauennã uenit
ibiordinata Nibone uentanos expeditione. pꝰ viidierũ inducias romã
it conuerat & exercitũ cũ pͥpino filio inbene uentoꝵ t̾ras p̃datũ iri¬
mom̃tũ duo decimo aburbe lapide & suma eũ humilitate. sũmoq honore

Expanded text:
Rex absolutum Hierosolimitanum monachum reverti fecit, misso cum eo Zacharia presbytero de palatio suo, qui eius donaria per illa sancta loca deferrst, et in ipso mari quod tunc a piratis infestabatur, classem instituit et praesidia disposuit. Pascha apud sanctum Richarium celebravit: indeque iteruper litus oceani Ratumagum civitatem profectus est, ibique Sequana amne transmisso Turonis ad sanctum Martinum orationis causa pervenit, moratus ibi dies aliquot propter adversam domnae Liutgardae coniugis valtatis fructibus attulit. Mense quoque Augusto inchoante Magontiacum veniens iter in Italiam condixit, atque inde profectus cum exercitu Ravennam venit. Ibi ordinata in Beneventanos expeditione, post septem dierum inducias Romam iter convertit et exercitum cum Pippino filio suo in Beneventanorum terras prNomentum, XII. ab urbe lapide, et summa eum humilitate et honore
Abbreviated transcription (Latin):
plustrans indeditionẽ accepit. etregi desaxonia reuerso armaducũ
quise deduidrant in scriptis singłoꝵ nominb p̃sentauit. Na hissecterrã
x antea a francis subiecta est: Codẽ anno monacꝰ quidã dehero solimis
ueniens benediccionẽ & reliqͥas desepulero dñi quos patriarcha hiero¬

Expanded text:
us totamque perlustrans in deditionem accepit; et regi de Saxonia reverso arma ducum, us totamque perlustrans in deditionem accepit; et regi de Saxonia reverso arma ducum, qui se dediderant, inscriptis singulorum nominibus praesentavit. Kam his se et terram numquam antea, a Francis subiugata est. Eodem anno monachus quidam de Hierosolimis veniens benedictionem et reliquias de sepulchro Domi
Abbreviated transcription (Latin):
in loco leonẽ pontificẽ summo cũ hõnores suscep̃ibiqi reditũ filusui carli
expectans. leonẽ pontificẽ similiquo susceptꝰ t honore dinisit qͥ statĩromã
ꝓfectꝰ ẽ. & rex aquas granipalatiũ suũ reuersusẽ. In eadẽ expeditione
legatꝰ nichahelis sicili&e p̃fectinomine danihel ad domnũ regẽ uenit: atq
inde iterũ cũ magno honore dimisse. Eodẽ annogens auaroꝵ a fide
ꝗ prbmiserat defec̃. & hericꝰ dux foro iuliensis pꝰtõt ꝓsꝑe gestasres iuxta
tarsaticã liburniae ciuitatẽ in sidus eppidanoꝵ opp̃ssusẽ. & geraldco
rmes baicari&e p̃factꝰ cõmisso contra auares p̃liocecidit in sule baleares
auxilio nob̵ se declider̃ & cũ di auxilio anr̃is ap̃donũ incursione defensis.
signa quoq mauroꝵ iri pugna sublata & domnoregi p̃sentatas Wido comes

Expanded text:
in loco Leonem pontificem summo cum honore suscepit. Ibique reditum Carli filii sui in loco Leonem pontificem summo cum honore suscepit. Ibique reditum Carli filii sui expectans, Leonem pontificem simili quo susceptus est honore dimisit, qui statim Romam profectus est, et rex Aquasgrani palacium suum reversus est. In eadem exlegatus Michahelis Siciliae praefecti, nomine Danihel, ad domnum regem venit atque inde iterum cum magno honore dimissus est. Eodem anno gens Avarum a fide, quam promiserat, defecit, et Ericus dux Foroiulensis post tot prospere gestas res iuxta Tharsaticam Liburniae civitatem insidiis oppidanorum oppressus est, et Geroldus comes, Baioariae praefectus, commisso contra Avares proelio cecidit. Insulae Baleares, pto a nostris auxilio nobis se dediderunt et cum Dei auxilio a nostris a praedonum incursione defensi sunt. Signa quoque Maurorum in pugna sublata et domno regi praesentata sunt. Wido comes,
Abbreviated transcription (Latin):
scasuꝑioris anni uilio usq ad huiꝰ anni iuliũ nusꝗ intoto celo uiderł potuit.
iinsule baleares &e mauris & sarracenis dep̃dates: hade fosusrex gallici& & aus¬
trie p̃data olsipona ultima hispanie cuuitate. insignia uictoriesue loucas
multas captiuos ꝗ mauros domnoregi ꝑlegatossuos. frolã & hasiliscũ biemis
Utem pre misit sieq inhoc palatio & natalẽ diũ & pascha sinilit̃ a domnorage
oo Rõmanileõnẽ papã. letania maiore captũ excecãuer̃ aclingam detrancauer
aqͥ incusto lia missus noctuꝑmurũ buasit & adlegatos deminiregis quitẽ apd
basilieã scĩperi or̃ant uuirundũ scilic& abbatẽ e& uiinĩchisũ spolitãñ ducẽ
ubueniens. spoletiũ ẽ deductꝰ Somnꝰ ex acdsaxoniã ꝓfetꝰ renũ adliꝑꝑeã tͥransiũ.
lũ filiũ suũ cũ medi&ate adeloquiũ sclauoꝵ & acdhrecipendos qͥdenorliudis
uhuener: saxones inbardingaudi direx̃ipse altma mediecatesecũr& eñt&r eodẽ

Expanded text:
anni Iulio usque ad huius anni Iulium nusquam in toto coelo videri potuit. Insulae Baleares a Mauris et Sarracenis depraedatae sunt. Hadefonsus rex Galleciae et Asturiae, praedata Olisipona ultima Hispaniae civitate, insignia victoriae suae loricas, mulos captivosque Mauros, domno regi Per legatos suos Froiam et Basiliscum hiemis tempore misit. Sicque in hoc palatio et natale Domini et pascha a domno rege IX Romani Leonem papam laetania maiore captum excaecaverunt ac lingua detruncaverunt. Qui in custodia missus, nocte per murum evasit, et ad legatos domni regis qui tunc apud basilicam sancti Petri erant, Wirundum scilicet abbatem et Winigisum Spolitinum ducem veniens, Spoletium est deductus. Domnus rex ad Saxoniam profectus, Rhenum ad Lippeam transivit, lum filium suum cum medietate ad conloquium Sclavorum, adque recipiendos qui de Nordliudis venerunt Saxones in Bardengauwi direxit; ipse, altera medietate secum retenta, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
& consiliũ fecer̃ cũ supͣnominato domno carolo rege ut partib beneuentanis
& in salernũ seredusit & timore ꝑterritꝰ Nifuit ausus ꝑsem& ipsũ faciem
domm regis caroli uidere sđmitens missos & ambos. filiossuos ꝓferens idẽ.
romaldũ quẽ domnꝰ carolus rex secũ habebat . & grimo aldũ quẽ supͣdictꝰ
areghis sec ũ retinebat & offerens multa munera & alios obsides ut p&itio¬
nq̃ eiꝰ obtemꝑass&. Tc̃ domnꝰ acgłosus carolus rex ꝓspex̃ una cũ sacerdo¬
tib Feaeteris optimatib: suis ut ñ terra deler& illa & episcopia uel monastra
mo aldũ & acceptasmunerꝗ ł urauer om̃s beneuentani tã supͣdictꝰ dux quã
& romalđ & reuersus ẽ sepe Nominatꝰ rex & celebrauit pascha cũ dom

Expanded text:
et consilium fecerunt cum supranominato domno Carolo rege, ut partibus Beneventanis et consilium fecerunt cum supranominato domno Carolo rege, ut partibus Beneventanis et in Salernum se reclusit: et timore perterritus non fuit auxus per semetipsum faciem domni regis Caroli videre. Sed mittens missos et ambos filios suos proferens, id est Rumaldum, quem domnus Carolus rex secum habebat, et Grimoaldum, quem supradictus Areghis secum retinebat; et offerens multa munera et alios obsides, ut petitionem eius obtemperasset. Tunc domnus ac gloriosus Carolus rex praespexit una cum sacerdotibus vel ceteris obtmoaldum. Et accepta munera, iuraverunt omnes Beneventani, tam supradictus dux quam et Rumaldus. Et reversus est saepen
Abbreviated transcription (Latin):
Tone domutꝰ Ncarolus rox msit exeretũ suu pentbr bnt anmes uri
cumisso suo audulfo siescaleo &ibimultos brittones conquisier
una ceũ estallis &e firmitatis copelocis paluftriu seuoe menis. dic
toria chnõ uolaente reuersis. & capitaneos eoꝵ ad srnodũ repsenta bant. supra
dõ largiente pacẽ habere. Sũpsit consiliũ orationis causa ad limina beatoꝵ
Apostoloꝵ it̃ ꝑagendi & causas italicas disponendi & cũmissis imꝑratoris
placitũ habendi deconuenentiis eoꝵ qđita factũ ÷. Tc̃ supͣ seriptꝰ domnꝰ
uenit & ualde honorifice adomno a postolico hadriano receptꝰ ẽ . & aliqđ
dies ibimoratꝰ ÷ cũ domno a postolico & arigis dux beneuentanꝰ misitromal¬
dũ filiũ suũ cũ magnis munerib postula fe deaduentuã dicci: cdomini
regis ut inbeneuento Nintro iss& & om̃s uoluntates p̃faci domniregis adim¬
plere cupiebat. Sd hocminime a postolicꝰ credebat Neq oꝑtimates francoꝵ.

Expanded text:
Tunc domnus Carolus rex misit exercitum suum partibus Brittaniae una cum misso suo Audulfo sinescalco; et ibi multos Brittones conquesierunt una cum castellis et firmitates eorum locis palustribus seu et in toria, Domino volente. reversi sunt. Et capitaneos eorum ad sinodum repraesentabant supradiDeo largiente pacem habere, suscepit consilium orationis causae ad limina beatorum apostolorum iter peragendi et causas Italicas disponendi, et cum missis imperatoris placitum habendi de conventioniis eorum; quod ita factum est. Tunc supradictus domnus et valde honorifice ante domno apostolico Adriano receptus est: et aliquod dies ibi moratus est cum domno apostolico. Et Harichis, dux Beneventanus, misit Romaldum filium suum cum magnis muneribus, postolare de adventu iamdicti domni regis, ut in Benevento non introisset, et omnes voluntates praedicti domni regis adimplere cupiebant. Sed hoc minime apostolicus credebat neque obtimates Francorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hã ipse adpalaciũ ueniens domnoregi sen& ipsũ cũ cuutate cõmen¬
dauit expeditio facta insaxoniã & usq ad oceanũ transonis
paludes & iniua loca transtũ ẽ. & rex dehadulobaregressus. hoc
enĩ loconom̃ ubi oceanꝰ saxoriã adluit tota saxoniũ gente indeditio¬
nẽ ꝑ obsides accepta trans renũ ingallias reuersus ẽ & in aqͥspala¬
tio abdellã sarracenũ filiũ ibi mauge regis qͥ afratre regnopulsus.
inma uritania exulabat. ipso sen& ipsũ comendante suscepit illuc
Distolã portans. Q uẽ magnifice sus cipiens postraucos dies ab soluit.¬
Posscise castr s apđ iuufgrm fliuiũ. locũ castroꝵ horistelli uocar iusst
llud legati gentis auaroꝵ cũmuimgrib magnis uener̃. Inde ab dellã
sarracenũ cũfilio suo lado uico hibis panias reuerti feõ &e filiũ suu
pipinũ aditiliamist Ipse addisponendã saxoniã totũ hiemisteꝰ¬

Expanded text:
Nam ipse ad palacium veniens dominio regis semetipsum cum civitate commendavit. Expeditio facta in Saxoniam, et usque ad occeanum trans omnes paludes et invia loca transitum est. Et rex de Hadulaha regressus – hoc enim loci nomen est, ubi occeanus Saxoniam alluit – tota Saxonum gente in deditionem per obsides accepta, trans Renum in Gallias reversus est; et in Aquis palacio Abdellam Sarracenum, filium Ibimauge regis, in Mauritania exulabat, ipso se commendante suscepit. Illucpistola imperatoris; quem rex magnifice suscipiens post paucos dies absolvitpositisque castris apud Wisoram fluvium locum castrorum Heristelli vocari iussit. Illuc legati gentis Avarorum cum muneribus magnis venerunt. Inde Abdellam Sarracenum cum filio suo Hludowico in Hispanias reverti fecit et filium suum Pippinum ad Italiam misit; ipse ad disponendam Saxoniam totum hiemis te
Abbreviated transcription (Latin):
ent aia d legat hadefosiregis gallecia & asturiȩ dcc xcuiii.¬
onine frorpapilione muite puleritudinis psentanis: sdimpsopas¬
che tempre urludi tranis albin sedentes seltione cõmota legatos
regios qͥt̃ adiustitias faciendas apdeos conuersabant᷑ cõp̃hendunt
quosdã exeis stat̃ tracidantes cogros adredimendũ conseruant.
aqͥb aliqͥ qfuger̃ co. ꝙi redep̃tis rex collecto exgrite decristalli
ripuit & totĩ nt albin& uuisurã saxoniã populando ꝑ agniut
odiud corta trasuconẽ ducẽ abodritoꝵ & eburisũ legatũ.

Expanded text:
etiam et legatus Hadefonsi regis Galaciae et Asturiae nomine Froia, papilionem mirae pulchritudinis presentans. Sed in ipso pasche tempore Nordliudi trans Albiam sedentes seditione commota legatos regios, qui tunc ad iusticias faciendas apud eos conversabantur, comprehendunt, quosdam ex eis statim trucidantes, ceteros ad redimendum reservant. Ex quibus aliqui effugerunt, ceteri redempti sunt. Rex collecto exercitu de Heristalli ripuit et totam inter Albin et Wiseram Saxoniam populando peragravit. Nordliudi contra Trasiconem ducem Abodrit
Abbreviated transcription (Latin):
misit leguatũ nomine leonẽ spatarũ. depace confirmandaint᷑
francos & grecos & im pr̃ uicissim ꝓpt̃ipsum absoluto illo misit
iesse ꝙm̃ ambienensẽ & hengald ũ com̃itẽ constantinopolin ut pacẽ
cũeastatuer̃ celebratũ ÷ pascha aquis grampalatio lpssꝰ annim̃se
iulio xiii. Neł aug̃ uenit isaac cuelfanto & c&eris munerib quȩ
arege ꝑsarũ missas̃ & aquis grani om̃a im pr̃ĩ deculit nonĩelefunti
frequenti obsicdione stigata & ipsa idedtionẽ uenit p̃sidiũq nr̃oꝵ
nea positũ mpr̃ estatis tempre narduema uenatib oꝑam del̃t
amisso se xonũ exerctutrans albianossaxones iuistabt. Grimoalđ
bereuentoꝵ dux iilucerna uunigisum comitẽ spoletii qͥ p̃sido¬
p̃ogrt aduersa ualtudine fatigatũ obsedit. & indeditionẽ accepit

Expanded text:
misit legatum nomine Leonem spatarium de pace confirmanda inter misit legatum nomine Leonem spatarium de pace confirmanda inter Francos et Grecos, et imperator vicissim propter ipsum absoluto illo misit Iesse episcopum Ambianensem et Helmgaudum comitem Constantinopolim, ut pacem cum ea statuerent. Celebratum est pascha Aquisgrani palatio. Ipsius anni mense Iulio, XIII. Kal. Aug., venit Isaac cum elefanto et ceteris muneribus, quae a rege Persarum missa sunt, et Aquisgrani omnia imperatori detulit; nomen elefanti ia quoque frequenti obsidione fatigata et ipsa in deditionem venit, praesidiumque nostrorum in ea positum. Imperator aestatis tempore in Arduenna venatibus operam dedit et misso Saxonum exercitu Transalbianos Saxones vastavit. Grimoaldus Beneventanorum dux in Luceria praeerat, adversa valetudine fatigatum obsedit, et in deditionem accepit
Abbreviated transcription (Latin):
anuati abrabam qͥ ii confiuo africe nfossato p̃sidebat. Qisiac
iudeũ quẽ imꝑator ante quaclrienniũ adregẽ ꝑsarũ cũ lant frido
& siginundo miserat yeuersũ cũmagnis munerib nuntiauer. Nĩ
lantfrid ac sigimund ambo defunctierant. Tuille misit ereanbal¬
dũnotariũ inliguriã adclasse parandã. quia elefans & eaquȩ cũ eo
a pdeporeiã alpestrans gressus ingalliã reuersus ẽ. Ipsa estate
capta e barcinona ciuitas his pania iã biennio obsessa zatũ p̃fectꝰ
eiꝰ & aliicũ plures sarraceni cõp̃hensi & initalia teate ciuita fẽ similit̃
ll cuitatẽ ꝑtinebant indeditionẽ accepitas. hatũ & roselmiꝰ unadie
ad p̃seiã imꝑatoris ꝑducti & exlio dãpnatis. Ipsius annim̃se
octobrio isaac iudeus dȩafrica cũelefantoregressp̃ortũ ueneris
intrauit & quia ꝓpt̾ niues alpes transire ñ potuit. Inuercellis
hiẽmnauit. inpr̃ aquis gramipalationatale dñi celebrauit & inmutaũ

Expanded text:
ssato praesidebat. Qui Isaac Iudeum, quem imperator ante quadriennium ad regem Persarum cum Lantfrido et Sigimundo miserat, reversum cum magnis muneribus nuntiaverunt; nam Lantfridus ac Sigimundus ambo defuncti erant. Tum ille misit Ercanbaldum notarium in Liguriam ad classem parandam, qua elefans et ea, quae cum eo apud Eporeiam Alpes transgressus in Galliam reversus est. Ipsa aestate capta est Barcinona civitas in Hispania iam biennio obsessa; Zatun praefectus eius et alii conplures Sarraceni conprehensi. Et in Italia Teate civitas similiter cacivitatem pertinebant, in deditionem accepta sunt. Zatun et Roselmus una die ad praesentiam imperatoris deducti et exilio dampnati sunt. Ipsius anni mense Octobrio Isaac Iudeus de Africa cum elefanto regressus Portum Veneris intravit; et quia propter nives Alpes transire non potuit, in Vercellis hiemavit. Imperator Aquisgrani palatio natalem Domini celebravit. Et inmutavit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ munerib ad rgẽ claues &lã confesionis scĩparia uexllũro¬
manc uerbis eidẽ direx̃ sãacheiricꝰ duix fari alens missis homnib
suiscũ uuononuro sclauo inpannonias. hrigungentis a uaroꝵ lon¬
gs raro t̾̃prib quioeũciuli bello faragatis ⁊tse pͥncipib spo¬
liauit chagan siue iuguro brtestia dade ad dictis & asuis occisis.
this aurũ p̾scoꝵ regũ multa scłoꝵ ꝓlixitate collectũ domnoreg
carolo adiqͥs palatiũ mist. Quo accepto ꝑacta do largitor iom̃iu
bonoꝵ gratiarũ accione idẽ ur prudentissimꝰ atq largis simꝰ &c dĩ dis

Expanded text:
gem, claves etiam confessionis sancti Petri et vexillum Romanae urbis eidem direxit. Sed et Heiricus dux Furiulensis, missis hominibus suis cum Wanomiro Sclavo in Pannonias, hringum gentis Avarorum, longis retro temporibus quietum, civili bello fatigatis inter sé principibus, spoliavit – chagan sive iuguro intestina clade addictis et á suis occisis –, thesaurum priscorum regum multa seculorum prolixitate collectum domno regi Carolo ad Aquis palacium misit. Quo accepto, peracta Deo largitori omnium bonorum gratiarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
utmissos micera & iussit tassilonẽ ut omã adimplera scđm iussionã
apostoliciuel sc̃ iustitia erat eo qđ subiure iurando ꝓmissũ habebat
ut inomib oboediens & fibelix finss& domno regi Narolo & filis eit fran¬
citusuo & ꝑ señ& ipsũ uenit in loco ubileo fel uocat᷑ suꝑ ciuitatẽ augus¬
tã & uissitaliũ exeraitũ fiert idẽ franci austrasioꝵ toriigisaxones
& conungere suꝑ danubiũ fluuiuũ in loco quidr̃ faringd & t̃ ciuĩ exr¬
citiũ uis sit firi partdy talix ut domnꝰ pipinꝰrex uenis s&: usq ad riuantũ
cũ exercitusuo & ip̃se ibimaner& & exqͥritũ suũ plenitt in aute mitter&
usq adbaua arũ. t̃c̃p̃spiciens se tassilo ex om̃i parte eẽ circũclitũ.¬
& om̃s uidens qđ baio aru pluscent fideles domno regiscarolo ꝗer
& cognouis sent iustitiã iã dictodomniregis ut magis uoluissent
iusticiã cohsentir e ꝗ conharii ef̃ undaq constrictꝰ. tassilouenit ꝑsem&¬

Expanded text:
ut missos mitteret, et iussit Tassiloni, ut omnia adimpleret secundum iussionem apostolici, vel sicut iustitia erat: eo quod sub inreiurando promissum habebat, ut in omnibus oboediens et fidelis fuisset domno rege Carolo et filiis eius vel Francitu suo, et per semet ipsum venit in loco, ubi Lechfeld vocatur, super civitatem Augustam. Et iussit alium exercitum fieri, id est Franci Austrasiorum, Toringi, Saxones, et coniungere super Danubium fluvium in loco, qui dicitur Faringa. Et tertium exercitum iussit fieri partibus Italiae, ut domnus Pippinus rex venisset usque ad Trianto cum exercitu suo et ipse ibi maneret et exercitum suum pleniter in ante mitteret usque ad Banzanum. Tunc praespiciens se Tassilo ex omni parte esse circumdatuarii plus essent fideles domno rege Carolo quam ei et cognovissent iustitiam iamdicti domni regis et magis voluissent iustitiam consentire quam contrarii esse, undique constrictus Tassilo venit per seme
Abbreviated transcription (Latin):
& quadlã de cũbelũ p̃parassent adursus xp̃ianos quunipso astrorasdebart
apparuit manifeste głacdi supͣ clomũ atcł̃ae quȩest infra ipsũ astris. uiden¬
uidisse instar duoꝵ scitoꝵ colore rabeo flamantes & agtantes supͣit sã
aedesiã. & cũ hoc sigũ iuidissent pagani quiaforis erant statĩ confusi
cem inpauore concussi fuga arrepti alu abalus se abmiuct̃ intficiebant
eñrero ꝑꝑpauorẽ aliquãres piciebant. hafligebant selancas coꝵqͥ ante
illos fugiebant & i humeris portabant & alu diuersis ictib uit ses ꝑpessi
fuerĩ tantomagis xp̃iani confortati om̃i potentẽ dñ laudauer q digna

Expanded text:
et quadam die, cum bellum praeparassent adversus christianos, qui in ipso castro residebant, apparuit manifeste gloria Dei supra domum ecclesiae, quae est infra ipsum castrum, videnvidisse instar duorum scutorum colore rubeo flammantes et agitantes supra ipsam ecclesiam: et cum hoc signum vidissent pagani qui aforis erant, statim confusirum in pavore concussi fugam arrepti, alii ab aliis se invicem interficiebanter pavorem aliquam respiciebant, infigebant se lanceis eorum, qui ante illos fugiebant et in humeris portabant, et alii diversis ictibus inter se sunt fugerunt, tanto magis Christiani confortati omnipotentem Dominum laudabant, qui sa
Abbreviated transcription (Latin):
uruens den aminorẽ sbrigẽ facit excs & ꝑcda multã conqͥsunit suꝑ¬
uin ie fulaos & obsides deder̃ sc̃ e ili alu sazones e tt obsicdib tterti
&e fda multa adsup̃ta & ꝑter sragia saxonũ facta sup̾ditꝰ domi
tarolus rex adͥppͥareuersus ⁊ auxiliante dño infranciã ⁊t a auid¬
eis ogrodgaueł langobard frau clauit fidẽ siã &omã sacranta

Expanded text:
ultam conquisivit super Westfalaos; et obsides dederunt sicut et illi alii Saxones. Et tunc obsidibus receptis et praeda multa adsumpta et per ter stragia Saxonum facta supradictus domnus Carolus rex ad propria reversus est auxiliante Domino in Franciam. Tunc audiens, quod Hrodgaudus Langobardus fraudavit fidem sua
Abbreviated transcription (Latin):
laicis. cetersq fidelib suis largitꝰ ÷ ineodẽ annotudim secundũ polli¬
citationẽ suã cũ magna parte a uaroꝵ adregẽ uerit secũ popl̃o suo
& patriaregidedit ipse& popł̃os bapti hatꝰ ÷ & honorifice munerib
donatiredie rex collaetis exeretib suis saxoniã ingressusẽ. filiũ siuũ
pipinũ regẽ talie in pannonias cũexer etu missq̃ cuꝰ legationes adeũ
meadẽ saxonia uener̃ unaquae dix̃ ocurrise e cagancũ ceter isopti¬
eũ ĩtegrs exgertu ingalliasse recepit & iaquis palatio filiũ
suũ pipinũ & pannoniaredeunt̃ & partẽ thes auri que remanserat

Expanded text:
 anno tudun secundum pollicitationem suam cum magna parte Avarorum ad regem venit, se cum populo suo et patria regi dedit; ipse et populus baptizatus est, et honorifice muneribus donati redierunt. Rex collectis exercitibus suis Saxoniam ingressus est, filium suum Pippinum regem Italiae in Pannonias cum exercitu misso. Cuius legationes ad eum in eadem Saxonia venerunt, una, quae dixit occurrisse ei kagan cum ceteris opticum integro exercitu in Gallias sé recepit et in Aquis palacio filium suum Pippinum ex Pannonia redeuntem et partem thesauri, quae remanserat
Abbreviated transcription (Latin):
partib baio arie ꝑrexadreganes burg ꝑuenit ibiexercitũ suũ
cũ inr x̃ ibi eonsilio ꝑacto francoꝵ saxonũ frisonũ. dsposuer ꝓpt̃
nimiã malitiã &intolerabilẽ ꝗ̃ fecer᷑ auari contra scam et olesiam
ꝑagendi cũ dĩ adiutorio partib iãdictis a uaroꝵ ꝑrexer̃ adansã
ni uͦ fliuiũ ꝓpantes ibiconstituor̃ latanias faciendo ꝑtriduo nis¬
sarũꝙ sollemia celebrando di solatiũ postulauer̃.  ꝓsaluct
exertꝰ & aduorio dĩnri ihũ xp̃r a qꝓuicteria & ꝓuictoria &¬
umdicta suꝑan̾aros. supͣ dictꝰ uͦ pͥnceps debstreali parte danuibuo
it̃ pagens saxones aut̃. eũqͥb dã franais & maxune plur ima
Frixoꝵ deaqͥlbnes parte cdanibu sonilit̃ st̃ ꝑagentes abacdlocũ
ꝑ uenet᷑ ubiiã dicciauam firnitates. habuer ꝓ putas: deabstreali
u̾ parte danubu acdcũmeo bere a̾calia uͦripa inloco qͥhr̃ cãpꝗe¬

Expanded text:
oariae perrexit, ad Reganesburg pervenit, ibi exercitum suum coniunxit, ibique consilio peracto Francorum, Saxonum, Frisonum, disposuerunt propter nimiam maliciam et intollerabilem, quam fecerunt Avari contra sanctam eragendi; cum Dei adiutorio partibus iamdictis Avarorum perrexerunt. Ad Anisam vero fluvium properantes ibi constituerunt laetanias faciendi per triduo missarumque sollemnia celebrandi; Dei solatium postulaverunt pro salute exercitus et adiutorio dvindicta super Avaros. Supradictus vero princeps de australi parte Danubio iter peragens, Saxones autem cum quibusdam Francis et maxime plurima Frixonum de aquilonale parte Danubii similiter iter peragentes, ubi ad loca pervenerunt, ubi iam dicti Avari firmitates habuerunt preparatas, de australi vero parte Danubii ad Cumeoberg, de alia vero ripa in loco qui
Abbreviated transcription (Latin):
quidr̃ sinas fct. p̃parantes sequasi aclpugnã. Cuuꝰ aucdissent se ex cluab
partib ẽ urcũ datos dissipaũ ds consiliaeoꝵ & quã uis fraudulent̃
& xp̃ianosse & fideles domno regi fore ꝓmiser̃ rex ad palatiũ qd aquis
uocat᷑ redit ibiq natalẽ cdnĩ celebrauit & pascha & inmnutauit se nu
in suburbio moguntia censis urbis & tenuit ibiplacitũ suũ. Audiens
uͦ qđ saxones more solito ꝓmissionẽ suã ꝗ dechabenda xp̃ianitate & fi¬
de regis tonenda fecerãnt irritã fecissent cũ exercitu hra sa xomiã
igressusẽ. & usq ad fluuũ albim ꝑuenit. ad locũ qͥdr̃ liuns¬
inqͦ uiiu in nobo dritoꝵ sẽx asa xonib occisus ẽ ibi & iã uener̃imnissi
tudumn quiingente & regno auaroꝵ magnã potestatẽ habebat
qͥd oxer̃ qđ ilẽ tudũ cũtra & popłosuo seregi dedere uella. & eꝰ
ordinatione xp̃iana fidẽ susciꝑe uells. Rex uͦ afflicas magna

Expanded text:
inistfelt, praeparantes se quasi ad pugnam; cum vero audissent se ex duabus partibus esse circumdatos, dissipavit Deus consilia eorum, et quamvis fraudulenter et Christianos se et fideles domno regi fore promiserunt. Rex ad palatium, quod Aquis vocatur, rediit ibique natalem Domini celebravit et pascha. Et inmutavit se nuin suburbium Mogontiacensis urbis, et tenuit ibi placitum suum. Audiens vero, quod Saxones more solito promissionem suam, quam de habenda christianitate et fide regis tenenda fecerant, irritam fecissent, cum exercitu in Saxoniam ingressus est et usque ad fluvium Albim pervenit ad locum, qnc Witzin Abodritorum rex a Saxonibus occisus est. Ibi etiam venerunt missi tudun, qui in gente et regno Avarorum magnam potestatem habebat; qui dixerunt, quod idem tudun cum terra et populo suo se regi dedere vellet et eius ordinatione christianam fidem suscipere vellet. Rex vero afflictis magna
Abbreviated transcription (Latin):
Asuba. & exinde ut̃q exercitꝰ deambob ripis acdppͥa reuersis¬
utrmlguficantes dͥñacletantͥa uctoria & elebraũ dlomnꝰrex
Rarolus Natale dĩi uireganes burgeͤ pas cha smilit̃ a mnitiũ¬
transeuntia factꝰt anchoris & funib ta coherens ut uingi& dis¬
it nuduigio faciens lisq ad fosatũmagnũ int alemana & raclantia
ꝑuenit ibiq missi a postolici cũ magnis munerib p̃sentatis ibi
nunciꝰ nuntiauit saxones iterũ fidẽ suã fefellisse. Inde ꝑradan¬
tia in inochin hlauals it̃ꝑagenfuatale dñi celebrauit ad scm̃chilia p̃
ꝑ auctoritatẽ scõꝵpatrũ inlibro conscripser̃ quẽ librũ om̃s sacer¬
dotes manib ꝓpͥis subscripser̃ ibiobut fastrada regina & inscõ
al bano honorifice sepultaẽ pseudo sy nod greroꝵ ꝗ falso sꝙpti¬
mã uogabant ꝓ adorandis ꝑnaginib fecer̃ reiecta ẽ apontificib

Expanded text:
ercitus de ambabus ripis ad propria reversi sunt, magnificantes Deum de tanta victoria. Et celebravit domnus rex Carolus natalem Domini in Reganesburg, et pascha similiter. Et invigio transeuntia factus est, anchoris et funibus ita coherens, ut iungi et disvigio faciens, usque ad fossatum magnum inter Alcmana et Radantia pervenit, ibique missi apostolici cum magnis muneribus praesentati sunt. Ibi missus nuntiavit, Saxones iterum fidem suam fefellisse. Inde per Radantia in Mohin navale iter peragens, natalem Domini celebravit ad sanctum Chilianum per auctoritatem sanctorum patrum in libro conscripserunt, quem librum omnes sacerdotes manibus propriis subscripserunt. Ibi obiit Fastrada regina et in Sancto Albano honorifice sepulta est. Pseudosinodus Grecorum, quam falso septimam vocabant, pro adorandis imaginibus fecerunt, reiecta
Abbreviated transcription (Latin):
uillã ingilembaim ibiq uenienis tassilo exuissione deniu regis
silua ñ haber deinsiposta fraudilent̃ appar ltͤ postiũ fliũ suĩ dedlet
cũalis obsicdib & sacram̃tissuadente uxore sua lutbgane qđ & tas ilo cdene¬
gare Npotut. sd confes susẽ. postea acl auaros trans misis seuassos supͣ¬
deti domuregis adsẽ adhortusse & inatã coꝵ consiliassẽ & homines s̃uos
d&: quid magis confissus ẽ. sedoxisst &iã si csee filios hab̃& oris o liuissa
ꝑdere anteꝵ placita sicmanernti łstabile ꝑ meter&. sc̃ uraut habuit
d etiã dix̃ meliꝰ semortaũ ẽ ꝗita uiuere. & dehꝗꝓfomõpbatꝰ. franei &¬

Expanded text:
villam Ingilenhaim, ibique veniens Tassilo ex iussione domni regis, n haberet, nisi postea fraudulens apparuit, postquam filium suum dedit cum aliis obsidibus et sacramenta, suadente uxore sua Liutbergane. Quod et Tassilo denegare non potuit, sed confessus est postea ad Avaros transmisisse, vassos supradicti domni regis ad se adortasse et in vitam eorum consiliasse; et homines suos, et quid magis, confessus est se dixisse, etiamsi decem filios haberet, omnes voluisset perdere, antequam placita sic manerent vel stabile permitteret, sicut iuratum habuit; et etiam dixit, melius se mortuum esse quam ita vivere. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
carolis rex ꝑ san& ipsu adreganes burg ꝑuenit Eibifines Emartas baio¬
arioꝵ dispqisut quom saltias dhõ ꝓtegente contra ĩdietos auaras eẽ po¬
tuisseont. Inde uͦreug sus celebrauit Natale cdit maqͥs palatio & pascha
somlit̃ & nimutauit se numerus anñoꝵ N idecł xxXUIIIi
te & una cĩ consilio francoꝵ a saxonũ ꝑrex̃ ren̾ũ ad colonliã transiens.
ꝑsaxniã uisꝙ adalbiã fliuiũ uenit ibi ꝙ q. pontes construx̃. Quoꝵ
uno exutroq capite castellũ ex ligno & terrar aetlificauit ex inde ꝓ motꝰ
inante ch̃o largiente supͣ dictos sclauos subsuo dm̃o aobocauit. & fuer
cueo ineodẽ exorcitũ francis saxones: frifiones adit̃ nauigio ꝑ labola flu¬
uiũ cũ qͥb dã francis adeũ coniunxer̃ fuer e& iã sclauicis eoquoꝵꝑuocabulas
haec. suburbi necñ & ab orta quoꝵ princeps fuit uiuzan Anꝙ obsides

Expanded text:
Carolus per semet ipsum ad Reganesburg pervenit et ibi fines vel marcas Baioariorum disposuit, quomodo salvas Domino protegente contra iamdictos Avaros esse potuissent. Inde vero reversus celebravit natalem Domini in Aquis palatio, pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 789. DCCLXXXVIIII. rancorum et Saxonum perrexit Renum ad Coloniam transiens per Saxoniam, usque ad Albiam fluvium venit ibique duos pontes construxit, quorum uno ex utroque capite castellum ex ligno et terra aedificavit. Exinde promotus in ante, Domino largiente supradictos Sclavos sub suo dominio conlocavit. Et fuerunt cum eo in eodem exercitu Franci, Saxones; Frisiones antem navigio per Habola fluvium cum quibusdam Francis ad eum coniunxerunt. Fuerunt etiam Sclavi cum eo, quorum vocabula sunt Suurbi, nec non et Abotriti, quorum princeps fui
Abbreviated transcription (Latin):
a francis seu supͣnominatis lango bardis idẽ. sinilit̃ & alia pugna cõmissat̃.
opitulante dnõ uictoriã obtnuer̃ frana. & auari contumelia sreuersi. fuga
lapsi sine uictoria . Ta pugna cõmissaẽ int̃ baio arios & auaros in c̃apo hibose
& fuor̃ ibimissi domnu regis caroli grahamamnꝰ &e audacrus cũ aliqͥb francis
domino auxiliante iuctoria fuit francoꝵ seubaioarioꝵ & istaomã supͣdictꝰ¬

Expanded text:
a Francis seu supranominatis Langobardis. Idem similiter et alia pugna commissa est iante Domino victoriam optinuerunt Franci, et Avari cum contumelia reversi sunt, fuga lapsi sine victoria. Tertia pugna commissa est inter Baioarios et Avaros in campo Iboset, et fuerunt ibi missi domni regis Caroli Grahamannus et Audacrus cum aliquibus Francis, et Domino auxiliante victoria fuit Francorum seu Baioariorum. Et ista omnia supradict
Abbreviated transcription (Latin):
xiro᷑ a litrogat᷑ꝰ aufacto clom̃ cisimo domnorege ꝑ̃chictꝰ tassilo
quisago e uoluiss&. ile nͦ postulauit utlicentã haber&: sibi tonsoran¬
bi & oinona steriũ srtro eundi & ꝓtantis peccadis pentoitiã agendi
& dt suã suluari animã similit & filiꝰ exꝰtheodo diuidieatꝰ ÷ & ton
soratꝰ &commmon asterici mis sus & paubi baiaru qͥ maduersitate dom¬
purees caroli ꝑ durare uolebant missis inexlio. Eodẽ qr anno cõ¬
missũ ẽ bellũ intgrecos & lango bardos id ẽ duce spolitano nomi¬
ne hildebimado seudace gr̃imaldo quẽ. dõnuis r ex carolus posuit
Pucẽ suꝑbeneuenta nas: & fuit massus uiune chisus euĩpaucis fran

Expanded text:
rogatus a iamfato clementissimo domno rege praedictus Tassilo, quid agere voluisset; ille vero postolavit, ut licentiam haberet sibi tonsorandi et in monasterio introeundi et pro tantis peccatis poenitentiam agendi, et ut suam salvaret animam. Simisoratus in monasterium missus. Et pauci Baioarii, qui in adversitate regis Caroli perdurare volebant, missi sunt in exilium. Eodemque anno commissum est bellum inter Grecos et Langobardos, id est duce Spolitino nomine Hildebrando seu duce Grimualdo, quem rex Carolus posuerat ducem super Beneventanos; et fuit missus Wi
Abbreviated transcription (Latin):
aalpiluã & ingiessufẽ. sa xõiã circiuendo & iustando usqͥ quo ꝑuenit¬
terau adhuculin.: Ibiconsilo muito doqł iuntiũ inundationes i quãrũ fuissent
ut ꝑthoringiã deoriantali parte introiss& suꝑ ostfalaos & filiũ suũ cdonũ
carolũ dimisiss& una cũ scara contrauuest falaos qđ & ita factũẽ Domnꝰ
rex carolus ꝑreñ ꝓtoringiã usq afluuiũ albiã & inde ad stangfurđ.
gloriosusrex uestfalai uͦ uoluor secongregare adlippiã. Q uio audituͦ
a supͣdito filio domnicarolireg̃is obuiãeis accesit unacũ scara que cũ
saxonib unt feccis uolente dõ inle fremea uit ad genitorẽ suũ iniuuar¬
matũ cuuitatẽ . Ibiq inito coñsilio cũ francis utiterũ hiemctẽ p̃re it̃ fecisce

Expanded text:
ad Lippiaham et ingressus est Saxoniam ciEt tunc rebellati sunt iterum Saxones solito more et cum eis ad Lippiaham et ingressus est Saxoniam ciEt tunc rebellati sunt iterum Saxones solito more et cum eis Huculvi. Ibi consilio inito, eo quod nimium inundatio nes aquarum fuissent, ut per Toringiam de orientale parte introisset super Ostfalaos et filium suum domnum Carolum dimisisset una cum scara contra Westfalaos; quod et ita factum est. Domnus rex Carolus perrexit per Toringiam usque ad fluvium Albiam et inde ad Stagnfurd gloriosus rex. Westfalai vero voluerunt se congregare ad Lippiam. Quo auditu a supradicto filio domni Caroli regis, obviam eis accessit una cum scara quae cum Saxonibus interfectis. Volente Deo, inlaesus remeavit ad genitorem suum in Wormaciam civitatem: ibique initio consilio cum Francis, ut iterum hieme tempore iter fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
Aas fuisent & cũ puucis francis adtcheot malli ꝑuent. ibis exones
p̃parauer s pugnia sntãpo. Quauirilit domꝰ carolus rex & franci.
solitomorei suꝑ eosaruentes & saxores t̾ga uotentes. & dnõ ad iu¬
uante franci ulictores extiter̃. ꝯ cecidit ibimaxima multitudo
saxonũ. sta ut pauci fuga eglssissent. et inde cũ uctoria uout
supra scriptꝰ glorios pex aduaderbrunnẽ. ibi coniungens exoratũ suũ a ꝑ
rexit ubucerũ saxones seconiun xer ad fluuiũ cuiꝰ uocabulũ ÷ hasa
Ibuterũ pugna ita Nminornumerꝰ si xonũibicetidit & auxiliante dño
& uneo de anno obut bone memori& domna berta regina ii id uił. & cũ
garmatiã ꝑueniss& domnrex carolus sociauit sibi inmatrimoniũ
domna fastradane regina & celehruuuit Natale dni inuilla que dr̃
haristallio & paschasimilit̃ & inmutauit senumerus annoꝵ bri
Et tunc rebellatis terũ saxone solito more & tũ eis  Soc lxXTii¬
pars aliqua frisoꝵ. Tc̃ dominꝰ dande Reurolus rex it̃ ꝑagens renũ transit

Expanded text:
Francis ad Theotmalli pervenit. Ibi Saxones praeparaverunt pugna in campo, qui viriliter domnus Carolus rex et Franci solito more super eos inruentes et Saxones terga vertentes; et Domino adiuvante Franci victores extiterunt, et cecidit ibi maxima multitudo Saxonum, ita ut pauci fugam evasissent. Et inde cum victoria venit suprascriptus gloriosus rex ad Paderbrunnen, ibi coniungens exercitum suum. Et perrexit, ubi iterum Saxones se coniunxerunt, ad fluvium, cuius vocabulum est Hasa. Ibi iterum pugna inita non minor numerus Saxonum ibi cecidit, et auxiliante Domino Et in eodem anno obiit bonae memoriae domna Berta regina IIII. Id. Iul. Et cum Wormatiam pervenisset domnus rex Carolus, sociavit sibi in matrimonium domna Fastradane regina. Et celebravit natalem Domini in villa, quae dicitur Haristallio, et pascha simiEt tunc rebellati sunt iterum Saxones solito more et cum eis pars aliqua Frisonum. Tunc deinde domnus Carolus rex iter peragens Renum transiit
Abbreviated transcription (Latin):
diec̃ don uelsuis consetaneis anatchena posuit suꝑsi sacram̃ta quemuiserat¬
c domno pipinoregiae domno carolo tẽꝗ regiñ adimpless&. & obtestans
siprdditosnissos utcontes dirent. tessilonẽ ut ñalit̃ fecis sos insi mom̃ib¬
nbeboediens fuissoc dominoregi carolo & filus eiꝰ a genti francoꝵ tneforte
utuorbis supditi apostolici mimie oboedire doluissa. Tunedontiꝰ erolus
rex & suns exerat᷑ ab soluti fuissent ab omĩ ꝑiculo peccati: E quicqͥd
inipsat̾ra faceũ eueniebat mincndus auttrihomicidus uelinqualicũ ꝙ
⁊ atfranci lina ũab onuculpa exinde ꝑmonsusent. Har uerba exploca.

Expanded text:
consentaneis anathema posuit, si ipse sacramenta, quae promiserat domno Pippino regi et domno Carolo itemque regi, non adimplesset. Et obtestans supradictos missos, ut contestarent Tassilonem, ut non aliter fecisset, nisi in omnibus oboediens fuisset domno regi Carolo et filiis eius ac genti Francorum, ut ne forte verbis supradicti apostolici minime oboedire voluisset, tunc domnus Carolus rex et suus exercitus absoluti fuissent ab omni periculo peccati, et quicquid in ipsa terra factum eveniebat in incendiis aut in homicidiis vel in qualecumque ac Franci innoxii ab omni culpa exinde permansissent. Haec verba expleta,
Abbreviated transcription (Latin):
acagano & iugurro ibi ꝑaeo placito reuersus ẽ domnꝰ Narolrex
infranciã & cũ reuersus fuissad statĩ terũ saxones soltomore
rebellatis sac dente uuidodundo. & ignorante hoc domno Rarolorege
muisit missos suos ad algisũ & uialonẽ atq uuoradũ ut mouerẽt exeri¬
̃ tũ francoꝵ & saxonũ suꝑ solauos paucos qrebelles fuerant & supͣ nomi

Expanded text:
a Cagano a Cagano in Franciam. Et cum reversus fuisset, statim iterum Saxones solito more rebellati sunt, suadente Widochindo. Et ignorante hoc domno Carolo rege, misit missos suos Adalgisum et Gailonem atque Woradum, ut moverent exercitum Francorum et Saxonum super Sclavos paucos, qui rebelles f
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sc̃ iure iurando iãdudũ ꝓmiserat. ad parcẽ domnipipiniregis & dõni
caroliregis. ł francoꝵ. Et tunc consensit tassilo dux baioarioꝵꝵ ut supctos
obsides adomnorege carolo & tunc adeuis uenir& p̃sentiã qđ & domnꝰ
p̃fatꝰ rex Nĩ roiuit. & coniungens se supͣdictꝰ dux in p̃sentiã pussimi
regis aduuarmatiã cuutatẽ. ibirenouans sacram̃ta & dans duo decĩ
obsides electos utom̃a conseruar& quicqͥd domno pipino regi iure¬
iurando ꝓmisqrat in causa supͣ dicti domni Naroli regis ł fideliũ suoꝵ
glosus p̃dictꝰrex Natalẽ dni in supͣdicta uilla carisiacũ. & pascha
similit̃ & uimutauit senumerus annoꝵ Idcc lxxxII.
Tẽ domnꝰ Nar̃olus rex it̃ ꝑagens renũ transiens ad coloniã & sinodũ
tenuit ubi lippia consurgit ibiq om̃s saxones uenientes exceptore¬
bellis. uudo chindus & iã illuc conuener̃ Nordinm. missi sigifredi
regis. id ÷ haltoni cũ socuis suis. similit̃ & auari illuc conuener̃ missi

Expanded text:
nisi sicut iureiurando iam dudum promiserat ad partem domni Pippini regis et domni Caroli magni regis vel Francorum. Et tunc consensit Tassilo dux Baioariorum, ut sumptos obsides a domno rege Carolo et tunc ad eius veniret praesentiam; quod et domnus praefatus rex non rennuit. Et coniungens se supradictus dux in praesentiam piissimi regis ad Wormatiam civitatem, ibi renovans sacramenta et dans duodecim obsides electos, ut omnia conservaret, quicquid domno Pippino regi iureiurando promiserat in causa supradicti domni Caroli regis vel fidelium suorum; gloriosus praedictus rex natalem Domini in supradicta villa Carisiacum et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 782. DCCLXXXII. unc domnus Carolus rex iter peragentenuit ubi Lippia consurgit. Ibique omnes Saxones venientes, excepto rebellis Widochindus, etiam illuc convenerunt Nordmanni missi Sigifridi regis: id est Halptani cum sociis suis. Similiter et Avari illuc convenerunt, missi
Abbreviated transcription (Latin):
domno farolo regi & cõmiser̃ bellũ cũ saxonib & fertat̃ pugnantes
& multos saxmes intimentes uictoris exciter̃ franci & ceader ibi .uͦ.¬
t. ex ipsismssis adalgisus &. gailo umonte quidr̃ sunt dal: hocaudiens¬
In Domnꝰ carolus rex unacũ francis quos subceleritate conuingere potuit.
sax siterũ contehientes subdider se subpotes cate supra dicti
domm regis & reddider̃ om̃s male factores ilos qui ipsũ rebelliũ

Expanded text:
fortiter pugnantes, et multos Saxones interementes, victores extiterunt Franci. Et ceciderunt ibi duo ex ipsis missis, Adalgisus et Gailo, in monte qui dicitur Sundal . Hoc audiensque domnus Carolus rex, una cum Francis quos sub celeritate coniungere potuit, Saxones iterum convenientes, subdiderunt se sub potestate supradicti domno rege, et reddiderunt omnes malefactores illos, qui ipsud rebellium
Abbreviated transcription (Latin):
tib burgandis & austria ł baioarie seuꝓuincia & septumanix &x pers
longodareboꝵ & ton ungentes seid scap̃ dicta cuutatẽ exuraq parit exer¬
ctis biobsides receptos deabinalartabi & cdeabutauro & dempolas sarracens.
pampilona destracta hispema iiustones sub ugatos: eiã a na derros
ruersus biparib franciae & cũ audissent saxones qdđ domnꝰ carolus
rex a frane talongt fuissert parab hisparse ꝑsua sonẽ sup̃dicta aui¬
diochindił socioꝵ eiꝰ sednconsuecucdinẽ malã. sterũ rebellatis etari ca
tũe. hor domnoreglicarolo ad autis udorũ ciuitatẽ : Tẽp̃ditꝰ domns
rex mecters scarã fiuliciscã ua s ubdelo citate festinare adra stendos
p̃dantes secus renũ a multas malitias faerenee: acłas di mcndontes.¬

Expanded text:
Septimaniae, et pars Langobardorum, et coniungentes se ad supradictam civitatem ex utraque parte exercitus, ibi obsides receptos de Ibinalarabi et de Abutauro et de multis Sarracenis, Pampilona distructa, Hispani Wascones subiugatos, etiam et Nabarros, reversus in partibus Franciae. Et cum audissent Saxones, quod domnus Carolus rex et Franci tam longe fuissent partibus Hispaniae, per suasionem supradicti Widokindi t hoc domno rege Carolo ad Autosiodorum civitatem. Tunc praedictus domnus rex mittens scaram Franciscam, ut sub velocitate festinaret ad resistendos unt, tunc praedantes secus Renum, et multas malitias facientes, eccles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊idad p̃ador brannẽ pͥbrauice ibiq conuonientes ꝯ oñis franci e exonĩ parte
atsa xoniae undiq saxones conuener̃ ex cepto qđ usuithochindis rebellis
.oxtiq̃t cũ paucis. aliis in partib Normanni& c̃fugiũ fec̃ anacũ
sociis suis. &iã ad eundẽ placitũ uener̃ sarraceni depareib hispani&e
hisune ibi nalartibi. & filiꝰ deuit efiqͥ& latine iose prominat᷑ similit̃

Expanded text:
ad Paderbrunnen prima vice. Ibique convenientes omnes Franci, et ex omni parte Saxoniae undique Saxones convenerunt, excepto quod Widochindis rebellis extitit cum paucis aliis: in partibus Nordmanniae confugium fecit una cum sociis suis. Etiam ad eundem placitum venerunt Sarraceni de partibus Hispaniae, hi sunt Ibin al Arabi et filius Deiuzefi, qui et latine Ioseph nominatur, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad flimen lippiã cafgro seauati & cũ uictoria reuersi sux fran
er & cuĩꝑuenissent domnus arolꝰ rex uir mãciã & om̃sistas
d eũslio facto cũdĩ adiutorio subçeleritate & tumia festinationo sa¬
⁊ xonũ cesis seu filrnitates subitd̃ intrd ib̾it : &. saxones ꝑt̃riti om̃s adlocũ
ubi lippla consurgit uementis ex om̃i pare &qred dider̃ patriã ꝑuiuadiũ

Expanded text:
astro salvato; et cum victoria reversi sunt Franci. Et cum pervenisset domnus Carolus rex Wormatiam, et omnes istas cum tenens, et consilio facto cum Dei adiutorio sub celeritate et nimia festinatione Saxonum caesas seu firmitates subito introivit. Et Saxones perterriti omnes ad locum, ubi Lippia consurgit, venientes ex omni parte et redd
Abbreviated transcription (Latin):
mliter squs ad nomhi quans Ie/
nculi alure allio multo contratiores fucuuna
Dcrrculo. quoque ad crrculam. set euant
poss rspioros et habitacula. unoique us uni
edemata ut clangortubaruni fnte singula
pos yat dais qude Roi sigipica tiras admle

Expanded text:
liter usque ad nonum, quamvis ipsi circuli alius alio multo contractiores fuerint. De circulo quoque ad circulum sic erant possessiones et habitacula undique versum ordinata, ut clangor tubarum inter singula posset cuiusque rei significativus adve
Abbreviated transcription (Latin):
Rocerse utiba turr & eplotis ueuos symiñs
matutinatebus ad comiatam et Remius ns
Empoia sibus dt sq Enuuntis pto Empore
ornabatur et cauiti/ uouo cunote ita parati a
quis tunc curficula: dice batuꝵ Iuydoo torilii ad missurũ
ẜlempma procos Iurum bigilantdo expictaritire aut
qui xpius abbius eł i. sunt compatris Iui caput
pauliolũ ctiinaret quidam idgo pau ꝓcułus ex elss
qui onmiꝰ ꝑ supͣdicti em tfrit abłuendotum srda
Res arciendorum sicut exigias opus qs t palatmis
solebat᷑ Iupeu genia sotñ sañ drimed ꝯigant on¬

Expanded text:
tur. Expletis vero ymnis matutinalibus ad caminatam reversus imperialibus vestimentis pro tempore ornabatur. Clerici vero cuncti ita parati adque tunc curticula dicebatur, imperatorem ad missarum sollempnia processurum vigilantes expectarent aut qui opus haberet, in sinu comparis sui caput paululum reclinaret. Quidam ergo pauperculus ex eis, qui domum supradicti Liutfridi abluendarum seu resarciendarum, sicut exiguis opus est palatinis, solebat, super genua so