comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Herediscͥpto
satͥẏdonee lege faicidia.
si ex hausta legͣis successio pro¬
betur ꝑ qͣrte retencõem pro¬
spectum: unde silegatarius
ue fidei cominissarius nõ cõ
legatauł fi dei comiuissa de¬
tinuit. scõm siñam interdc̃i
qd̾ adu̾suslegataros scͥptis
ħdib ꝓpoĩtum ÷ oblata satͥ¬
dacõne qmp̾stari oportet in
possonẽ constitui ut itaretẽ¬
cione competentiutaris exꝑi¬
ripotes.

Expanded text:
inae. Heredi scripto satis idonee lege Falcidia, si exhausta legatis successio probetur, per quartae retentionem prospectum est. Vnde si legatarius vel fideicommissarius non conslegata vel fideicommissa detinuit, secundum sententiam interdicti, quod adversus legatarios scriptis dibus propositum est, oblata satisdatione, quam praestari oportet, in possessione constitui, ut ita retentione competenti utaris, experiri potes.
Abbreviated transcription (Latin):
cencie maiore seu̾itate ocẽ¬
endum eẽ acerñimus ac pp̃¬
ea siq̃minhuiusmodifacmo¬
re depͥhenderis cãp̃ite emu
ꝓloccinõ dubitabis. ut pene
gn̾e decerrericẽti possint qͦ¬
iimuis istiis modi audacia
ue seruos uł liberos ab urbe
distrahere atq alienare au
Dem. Preses ꝓuincie disẽ¬
to peius iure domimuntei¬
ligat au audienduuisit. pla¬
gnerimen necne. naiisiꝓ
prictatis cue mancipium
ce constit̾it expirasse cͥmini
intencõemem̾sa dominiiu¬
cemanifestabit. Siu̾oser¬
uum auenume ẽ constit̾it
post disceptatam ꝓprietatis

Expanded text:
centiae maiore severitate occurrendum esse decernimus. Ac propterea si quem in huiusmodi facinore deprehenderis, capite eum plecti non dubitabis, ut poenae genere deterreri ceteri possint, quominus istiusmodi audacia vel servos vel liberos ab urbe abstra. Praeses provinciae discreto prius iure dominii intellegat, audiendum sit plagii crimen nec ne. nam si proprietatis tuae mancipium esse constiterit, expirasse criminis intentionem emersa dominii luce manifestabit: si vero servum alienum esse constiterit, post disceptatam proprietatis
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Nicet repudi ubeitꝰ
nõ fu̾it craditus. uł cognitꝰ¬
a marito dissoluitur iu̾m̾.¬
fecto marto post int̾uentum
amorum quatuor nullius
spospitatis enis potuit hr̃e
indicium. atq idco de nupti¬
is alt̾ius cogitauit. nec canĩ
ante npsit qmͣ libello ducẽ
suꝑhoc suo uoto cõuenit nõ
indetur imptias iuisse fur¬
tiuas. nec dotis amssioirem
sustinere. uec capitali pene
cẽ obnoriam que post tammag¬
i cemporis iugitatem nõ te¬
mere nec clanculo s publi¬
ce contestatõne depoĩta nup¬
sisse firmatur. Idemq obser¬
uandum ẽ ut si adulterii sus¬
picõ uulla sit: nec coniunctõ
furtiua decegitur: nullm̃i cẽ¬
ꝑiculum abhiisquorum cõ¬
igio erant copulate uereant᷑
cum si conscientia maritar tho¬
ri furtim eẽ iuolata discipline
racõ penam congruam alagita

Expanded text:
. Licet repudii libellus non fuerit traditus vel cognitus marito, dissolvitur mrofecto marito post interventum annorum quattuor nullum sospitatis eius potuit habere indicium atque ideo de nuptiis alterius cogitavit nec tamen ante nupsit, quam libello ducem super hoc suo voto convenit, non videtur nuptias inisse furtivas nec dotis amissionem sustinere nec capitali poenae esse obnoxia, quae post tam magni temporis iugitatem non temere nec clanculo, sed publice contestatione deposita nupsisse firmatur. Ideoque observandum est, ut, si adulterii suspicio nulla sit nec coniunctio furtiva detegitur, nullum periculum ab his quorum coniugio erant copulatae vereantur, cum, si conscientia maritalis tori furtim esset violata, disciplinae ratio poenam congruam flagita
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si fimdum sciens ali¬
enmine obligatum com¬
parauit antheuocles. nec
cmcqͣm de enictone conue¬
uit. qd̾ eo nomine dedit cõtͣ
imus postit roẽm. nam signo¬
notuo iuris forma negantis
hoc reddiresragatur.

Expanded text:
. Si fundum sciens alienum vel obligatum comparavit Athenocles nec quicquam de evictione convenit, quod eo nomine dedit, contra iuris poscit rationem. nam si ignotuo iuris forma negantis hoc reddi re
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sitͥ liberam saturm¬
cins condicõem eiꝰ ignorans
distraxit. ac minc eanidesen¬
dit inub̾tatem ac utera ꝑro¬
ꝑpanciata nenditorem nder

Expanded text:
e. Si tibi liberam Saturninus condicionem eius ignorans distraxit ac nunc eam defendit in libertatem, hac libera pronuntiata venditorem vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus heredem quoq enis.
inq̃n porrecte sunt uł ab he¬
rede eius qui m̾uerit exoert¬
mp̃r. T emporales accões
q̃ ꝑ oblacõem p̾cum ⁊ ad eas
res cͥpcõnem perpetuantur
diffinire necͣtarium ẽẽ duxi¬
mus. Ne quis putet ad alias
etiani q̃ certis caxantur cempo¬
rib hoc ꝑtinere. Sciant gͥ õs
eas cantiumnodo ꝑ oblacõem
p̾cuur⁊ ad eaᷤ rescͥpta perpetu¬
ari q̃ a pͥtore constitute amĩa¬
li tempore co arcate sunt. Ut¬
lite pendente uł post pro¬
sin̾am milli liceat imꝑa
casti priusqͣm rescͥptumiun¬
petrares. pͥses ꝓuincie uir
clarissimus ꝓninciau̾it ẽ
cͥptum qd̃ postea secutum
ẽẽ suggesseris ad retrahenda
q̃ dẽcreto tͥminata sunt non
patrocinatur.
tur. Qui autem terminatã
rescͥpto uł consultatõne ques¬
tionemexquisito suffragio re¬
fricare conabr̃ in omnem li¬
tis estimacõem adu̾sariosuo
ꝓtinis condempnetur omni
uenia deneganda si quis contͣ
hec supplicare temptau̾it.
Dem. in licitam ꝓuoca.¬

Expanded text:
adversus heredem quoque in quem porrectae sunt, vel ab herede eius, qui meruerit exerp. Temporales actiones, quae per oblationem precum et ad eas rescriptiones perpetuantur, definire necessarium esse duximus, ne quis putet ad alias etiam, quae certis taxantur temporibus, hoc pertinere. sciant igitur omnes eas tantummodo per oblationes precum et ad eas rescripta perpetuari, quae a praetore constitutae annali tempore coartatae sunt. LITE PENDENTE VEL POST PROSENTENTIAM NVLLI LICEAT IMPERcasti, priusquam rescriptum impetrares, praeses provinciae vir clarissimus pronuntiaverit, criptum, quod postea secutum esse suggeris, ad retrahenda quae decreto terminata sunt non patrocinatur. tur. Qui autem terminatam rescripto vel consultatione quaestionem exquisito suffragio refricare conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia deneganda, si quis contra haec supplicare temptaverit.es. Qui licitam provocat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e mansuetudinis in qͣc̃
parte paginarum inscͥpsit
auctontas nõ alio uultu pe¬
nitus aut colore nisi purpu¬
rea cantummoᷤdoͦ scͥptõne il¬
llistrentim. scł ut cocti muri¬
eis ⁊ triti conchilii ardore sig¬
nentur. eaq tantinmodo fas
sit ꝓferriuł dici rescͥpta in qͥb¬
cumq iudiciis q̃ incartis siue
mẽbranis subnatõ nr̃e sub

Expanded text:
rae mansuetudinis in quacumque parte paginarum scripserit auctoritas, non alio vultu penitus aut colore, nisi purpurea tantummodo scriptione illustrentur, scilicet ut cocti muricis et triti conchylii ardore signentur: eaque tantummodo fas sit proferri et dici rescripta in quibuscumque iudiciis, quae in chartis sive membranis subnotatio nostrae sub
Abbreviated transcription (Latin):
ciorum oppoĩta siue inuiris
narracõne mendacium reꝑi¬
ati. siũim factisiue intͤacẽ¬
difraude ꝓtẽnore u̾itatis nõ
depͥcantis affirmacõne datũ
iudicem cognoscere debere.
⁊ secundum hoc de causa cõ
ces qui uetuerunt pͥcumar¬
gui falsitateni.
mandatur de u̾itate p̾cum
inquiri oportet ut si frausint̾
neum sacrum oraculuiiẽ¬
dax p̃cator atcułit careat peni¬
tus impetratis. ⁊ si minia mẽ¬
cientis inuenitur improbitaᷤᷤ
etiam seu̾itati subͥaceat iudi

Expanded text:
uris narratione mendacium reperiatur, sive in facti, sive in tacendi fraude, pro tenore veritatis, non deprecantis affirmatione, datum judicem cognoscere debere, et secundum hoc de causa convces, qui vetuerint precum argui falsitatem.mandatur, de veritate precum inquiri opneum sacrum oraculum mendax precator attulerit, careat penitus impetratis et, si nimia mentientis invenitur improbitas, etiam severitati subiaceat iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. E also ᷤ asseueratur
auctoritatem rescͥptorum
deuoluto spacõ anni opti.¬
nere firutatem suaminõ
oportere. cum ea q̃ ad nnres¬
cͥbuntur ꝑ hennia ẽẽ debẽt.
si qͦmodo cempus in quo al¬
legariuł audiri debeant nõ¬

Expanded text:
tho. Falso adseveratur auctoritatem rescriptorum devoluto spatio anni obtinere firmitatem suam non oportere, cum ea, quae ad ius rescribuntur, perennia esse debent, si modo tempus, intra quod adlegari vel audiri debeat, no
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem publicam per
m̃daeium fu̾nit aliquid po¬
stuatum uł impetratum.
minus is cui a ur̃o rescͥpto cog¬
nicõ delata est. iudicare pot̃.
qd̃ ex gestis q̃dam in p̾cib omiᷤ
saꝓponis.

Expanded text:
utilitatemve publicam vel per mendacium fuerit aliquid postulatum vel impetratum. minus is, cui a nostro rescripto cognitio delata est, iudicare potest, quod ex gestis quaedam in precibus omissa proponis.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nescpta cͥc ius elici¬
ca ab ominib iudicib pre¬
cipimus refu̾tari. iisi forte
aliquid ẽ qd nõlẽdat alium
⁊ ꝓsit petentiuł cͥmen sup¬
plicantiindulgeat.
Dem. Iustrum̃torum ex¬
empla nõ ꝓsit p̾cib adiun¬
xisse. s necc̃e sit eorum in sup¬
plicacõne uim expͥmiut
responsuro principi. uera
p̾cacõrem aperiat cognoscẽ¬
dami. soł cum ueccĩtas exegͥit
u̾bis p̾cib inserendis quoꝵ
de sensu inter partes ita dubi¬
tari contig̾it. ut etiam in̾ito
nr̃m expectet᷑ iudicium.

Expanded text:
rescripta contra ius elicita ab omnibus iudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit petenti vel crimen supplicantibus indulgeat. . Instrumentorum exempla non prosit precibus adiunxisse, sed necesse sit eorum in supplicatione vim exprimi, ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de sensu inter partes ita dubitari contigerit, ut etiam merito nostrum expectetur iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Mulier inminore
ꝑtate constituta dotem mau¬
to consenciente generaliuel
speciali cͣuratore recte dare ⁊
exigere potest. l ipe cempore
creatõnis sidenissorem in mi¬
nore qm dos ẽ qnͣtitate dr̃ p̾sti
tisse. ¶hec idem obsu̾atur
⁊ siminor aute nuptias dona¬
dõem consenciente ut dcm̃ ẽ
curatore fecerit.
sit deductus ⁊ mulier sͥ ꝓspic̾e
uelit resq sͥ suppoĩtas ꝓ dote
⁊ aute nuptias conatõne rebͣr¬
q extradotem constitutis cen̾e¬
uelit nõ cantum mariti res ꝯ¬
poitaei ceuenti ⁊ suꝑ luis ad iudicium
uocate excepcõnis p̾sidium
ad expellendum ab ẏpoteca
sup̃a contra detentatores rer̃
ad maritum suum ꝑtiuenti¬
umi suꝑ hisoem ypothetis ali¬
qmͣ actõnem secundum legũ
distinctõcmmoueat: nõ ob¬
ẽẽ m̾mionium ad huc consti¬
tutumi sc̃ĩmus. s ita cam pos¬
se casdem res uendicare uel
acreditorib post̾ib uł ab aliiͦ
qui nõ pociora iura legib hr̃e
noscuntur. ut potuiss si m̾u̾

Expanded text:
p. Mulier in minore aetate constituta dotem marito consentiente generali vel speciali curatore recte dare et exigi potest, licet ipse tempore creationis fideiussorem in minorem quam dos est quantitatem ditisse. Hoc idem observatur et si minor ante nuptias donationem consentiente, ut dictum est, curatore fecerit. sit deductus et mulier sibi prospicere velit resque sibi suppositas pro dote et ante nuptias donatione rebusque extra dotem constitutis tenere, non tantum mariti res ei tenenti et super his ad iudicium vocatae exceptionis praesidium ad expellendum ab hypotheca ed etiam si ipsa contra detentatores rerum ad maritum suum pertinentium super isdem hypothecis aliquam actionem secundum legum distinctionem moveat, non obesse ei matrimonium adhuc constitutum sancimus, sed ita eam posse easdem res vindicare vel a creditoribus posterioribus vel ab aliis, qui non potiora iura legibus habere noscuntur, ut potuisset, si mat
Abbreviated transcription (Latin):
ue eẽt. ⁊ id ex cestam̃to petis.
debeͤtur. ⁊ si indotem datanõ ẽ.
qͣi aliud legatum nõ eo iure
quo dos fungitur.
enis reddidisti. uł ⁊̃ ea nõ red¬
dita cestam̃ti u̾bis ut asseue¬
ras munitꝰ es : quib se recepis¬
se dotem umu̾sam qͦudam so¬
certuus significauit. ne hoc
nomine conueniaris sollici¬
ce agere nõ deberes. cum au̾
soluta dote nulla suꝑsit ex¬
actõ. aut nõ reddita adu̾sus
petentem iuxta defuncti uo¬
luntatem parata sit exceptõ¬
mpr. Nefert iargit cotem
strim̃ĩto docali conscͥpta sunt
legati seup̾cariis u̾bis statũ.
quippe suꝑiore quidem cãu
dacum ꝓbanti repeti tautum.
post̾iore u̾o incħ̾ nocente fal¬
sa demoustratõne significa¬
cum instrimm̃to postuiari pꝰ¬

Expanded text:
 et id ex testamento petis, debetur et si in dotem datum non est, quasi aliud legatum, non eo iure, quo dos fungitur. eius reddidisti, vel etiam ea non reddita testamenti verbis, ut adseveras, munitus es, quibus recepisse dotem universam quondam socer tuus significavit, ne hoc nomine conveniaris, sollicite agere non debes, cum aut soluta dote nulla supersit actio aut non reddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem parata sit except. Refert largiter, dotem strumento dotali conscripta sunt, legati seu precariis verbis statuit, quippe superiore quidem casu datum probanti repeti tantum, posteriore vero nihil nocente falsa demonstratione significatum instrumento postulari po
Abbreviated transcription (Latin):
cõm sine ad modum respici
tum earum. siu̾o legato aut
fidei commisso relicto cestator
legatarium añ fidei cominis¬
sarium ꝓhibu̾it heredem su¬
um uł alium qñdam debi¬
cum exig̾e ht̃ debitor adu̾sꝰ¬

Expanded text:
cionem sive ad modum respiciutum earum. Sin vero legato aut fideicommisso relicto testator legatarium seu fideicommissarium prohibuerit heredem suum vel alium quendam debitum exigere, habet debitor ad
Abbreviated transcription (Latin):
milia uł ĩsulam relinquo.
itaut quinq milia ex his uł
eandem insulam meuio resti¬
cuat. l añca ncq legati necr
fidei commissi peticõ nascelũ
cam̃ inlib̾tatem a diuoseu̾o¬

Expanded text:
millia vel insulam relinquo, ita ut quinque millia ex his vel eandem insulam Mevio restituat", licet antea neque legati neque fideicommissi petitio nascebatur, tamen in libertate a divo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut cͣnͣsferantur inuos ea cĩ
obhanc conductõem abhis
quorumuomiue inquieta¬
mini obligata sunt postulã di.
bis redemerant frum̃tum ⁊
ordeum annone inferendum.
accepta pecunia fidem fefel¬
lerunt ex locato ag̾e cum hus
potestis.
dem. i defundo a locato¬
re expulsa es agere ex conduc¬
co potes penamq qmͣ pr̃are
rupta conuentonis fide pla¬
cuit exigere ac retin̾e potes.
dem. Legem quidem con¬
ductõnis seruari oportet uec
pensionum nomiue ampliꝰ
qͣmconuent reposci. Sin
autẽ cemp᷑ in quo locatus fũ¬
dus suerat sit exͣactui : et
ineadem locatõne conductor
ꝑmanserit: tacito cousensu
eandeni locacõem cum iua
uinculo pinoris renouare
uidecur.
q̃ ex locatõne debentur ex sol
uem cum sit bone fi dei post
moramusuras legitimas ad

Expanded text:
et, ut transferantur in vos ea, quae et, ut transferantur in vos ea, quae ob hanc conductionem ab his quorum nomine inquietamini obligata sunt, postulandi. bis redemerant frumentum et hordeum annonae inferendum, accepta pecunia fidem fefellerunt, ex locato agere cum his potestis.e. Si fundo a locatore expulsa es, agere ex conducto potes poenamque, quam praestari rupta conventionis fide placuit, exigere ac retinere potes.heo. Legem quidem conductionis servari oportet nec pensionum nomine amplius quam convenit reposci. sin autem tempus, in quo locatus fundus fuerat, sit exactum et in eadem locatione conductor permanserit, tacito consensu eandem locationem una cum vinculo pignoris renovare videtur. quae ex locatione debentur exsolvinem, cum sit bonae fidei, post moram usuras legitimas ad
Abbreviated transcription (Latin):
em. Licet certis annuis
qͣntitatib fundum conduxe¬
ris. si cam̃ exp̾ssumnõ ẽ in lo.¬
catõne ut mos regionis postu¬
lat. ut siqua iue cempesta¬
tis uł alio celi uicõ dampna
accidissent: ad ͥonus tuum ꝑ¬
tiuerent. ⁊ que uenerunt
st̾ilitates ub̾tate alioꝵ annoꝵ
repensade nõ ꝓbabuntur ra¬
cõem cui iuxta bonamfidẽ
hiĩ recte postulabis eamq
form qui ex applłatõne cog¬
uoscet sequetur.
Dem. Emꝑtorẽ quidemfũ¬
di necẽe nõ est stare colono cui
prior douius locauit. uisi ea
lege emit. ĩ iui si ꝓbetur. aliqͦ
pacto consisse ut in eadem cõ¬
ductõne maueat quauis sine
scͥpto bone fidei iudicõ eiqd̾
placint parere cogetur.
iu conductõnib nõ succedere
heredes conductoris existimãs.
ad heredes cnͣsmmittatur siue
temporał iutra cempora loca¬
cõnis. herediquor omis contͣe¬
tus incunsbat.
tinis ei competens conueni¬
endi qm̃ uelit nõ debeat aufer¬
ri. habetis uos sane facultatẽ
locatori offerendi debitum.

Expanded text:
. Licet certis annuis quantitatibus fundum conduxeris, si tamen expressum non est in locatione aut mos regionis postulat, ut, si qua labe tempestatis vel alio Caeli vitio damna accidissent, ad onus tuum pertinerent, et quae evenerunt sterilitates ubertate aliorum annorum repensatae non probabuntur, rationem tui iuxta bonam fidem haberi recte postulabis, eamque formam qui ex appellatione cognoscet sequetur.. Emptori quidem fundi necesse non est stare colonum, cui prior dominus locavit, nisi ea lege emit. verum si probetur aliquo pacto consensisse, ut in eadem conductione maneat, quamvis sine scripto, bonae fidei iudicio ei quod placuit parere cogitur. in conductionibus non succedere heredes conductoris existimans, ad heredes transmittatur, sive temporalis, intra tempora locationis heredi quoque onus contractus incumbat.ius ei competens conveniendi quem velit non debeat auferri. Habetis sane vos facultatem locatori offerendi debitum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Omnes iudĩcesur¬
ficia cimctarum uen̾abili
die soł quies cant. rurita¬
me poiti agrorum culture
ubere licenterq iusu̾iat᷑. qͦ¬
niam freq̃nter euenit ut
nõ alio apͣcuis dic frmũta
sules aut uinee scrobib̾
commnendentur. ne occõne

Expanded text:
. Omnes iudices urficia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agrorum culturae libere licenterque inserviant, quoniam frequenter evenit, ut non alio aptius die frumenta sulcis aut vineae scrobibus com
Abbreviated transcription (French):
mp̃r. Prouinciarum indi¬
ces ux pͥsides moneantur ut
hisauroꝵ nullum quadrage̾¬
sime nec uenerabilem pasca¬
rim diem estiment excipiẽ¬
dum. Ne differatur scełatar̃
ꝓdicõ consiliorum q̃ ꝑlatro¬
num corm̃ta q̃renda est cumi¬

Expanded text:
p. Provinciarum iudices moneantur, ut Isaurorum nullum quadragesimae nec venerabilem pascharum diem existiment excipiendum, ne differatur sceleratorum proditio consiliorum, quae per latronum tormenta quaerenda est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. eDines dies iube
man̾e feriarum dies faserit
qͦs eeminis m̃sib ad reqͥuiẽ
lacori indulgentior amnius
accepit estiuos seruorib mi¬
tͣigandis ⁊ autumpnos feci¬
b decerpendis. kalendarumᷤᷤ¬
qͦ. ianuariarum consuetos di¬
es ocio mnancipamus. his adi¬
cimus natalicõs dies urbiũ
maximarum rome atq cõ¬

Expanded text:
. Omnes dies iubemus manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior annus accepit, aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fetibus decerpendis. Kalendarum quoque Ianuariarum consuetos dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum Romae atque Co
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃ianitatis magistre acũc¬
tis ire celebratim: in quib
etiam pͥdc̃is scissimis dieb
neq spectaculorum copiã
rescrͥamus. In eadem obser¬
uacõne numeramus ⁊ dies
sollempnes. qͦs dominicos
rite dixere maiores. qui repe¬
tito in se calculo reuoliumt᷑¬
enciam. ut nec ap̾ ip̃os arbi¬
trosuła indicib flagitatos
uł sponte electos ulla sit ag¬
nicõ iurgiorum. Irĩs etiam
dieb quiuł luca anspicia
uł orͣtus imperũ ꝓtulerunt.
Inquindecim ⁊̃ pascalib di¬
eb compulsio ⁊ annonarie
functiones ⁊ omnium pub¬
licorum pͥuatormiq debi¬
torum differatur exactõ.

Expanded text:
ianitatis magistrae a cunctis iure celebratur: in quibus etiam praedictis sanctissimis diebus neque spectaculorum copiam reseramus. In eadem observatione numeramus et dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetito in se calculo revolvuntrentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagitatos vel sponte delectos ulla sit agnitio iurgiorum, nostris etiam diebus, qui vel lucis auspicia vel ortus imperii protulerunt. In quindecim autem paschalibus diebus compulsio et annonariae functionis et omnium publicorum privatorumque debitorum differatur exactio.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. a millo iudice p̾su¬
mi deret ut auctoritate sua
ferias aliqs condat. Nec eñ
imperiales fenas uocariopor¬
tet. qͣs administrator edix̾it.
ac ꝑ hoc si nomimne erimunt᷑¬
eciam fructu carebunt

Expanded text:
m. A nullo iudice praesumi decet, ut auctoritate sua ferias aliquas condat. nec enim imperiales ferias vocari oportet, quas administrator edixerit, ac per hoc, si nomine eximuntetiam fructu carebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sicum exiguampe¬
cuniam reuera susciperes.
longe maiorem de accepisse
cauisti eoꝙ tͥ patrocimum
cumdicas sidemꝓmissi nõse¬
cutam ut libereris oblign¬
cõne eius. ꝙ nõ acceptum
ap̃sꝑatum patrocinum
spospondisti ꝑ conͣdictõnẽ
conseq̃ris.
cium cuum ꝓcuratorem fe¬
cisti. cum hoc legib inter¬
dẽm sit. ac pp̃ hoc pecuniam
ei num̾iasti: quicquid obhãc¬
cãm datum ẽ causa nõ secͦu¬
ca restititͥ competens iudex
cure hẽbit.
crem urm̃ ei contra q̃i sup¬
picatis dedisse ꝓponatis int̾
dedit. an ob manmuitcen¬
dam filiam qͣm aucillam
existimabat cum ꝑfecta qͥd̾¬
⁊ conacõ reuocari nõ possit. cã
u̾odonandi nõ secnta repe¬
cicõ competit.
nabas uxori eius qmi ad ꝓ¬
ficiscendum tecum huius¬
cemodi liberalitate ꝓuoca¬
re ꝓposueras m̾illam addi ÷¬
disti condicõnem remanet
incegra donacõ. cum leui¬
tati ꝑfectam donacõem re¬
uocare cupientium iure
occurratur.

Expanded text:
. Si, cum exiguam pecuniam re vera susciperes, longe maiorem te accepisse cavisti eo, quod tibi patrocinium cum dicas fidem promissi non secutam, ut libereris obligatione eius, quod non acceptum propter speratum patrocinium spopondisti, per condictionem consequeris. tium tuum procuratorem fecisti, cum hoc legibus interdictum sit, ac propter hoc pecuniam ei numerasti, quidquid ob causam datum est, causa non secuta restitui tibi competens iudex curae habebit. trem vestrum ei, contra quem supplicastis, dedisse proponatis, intededit, an ob manumittendam filiam, quam ancillam existimabat, cum perfecta quidem donatio revocari non possit, causa vero dandi non secuta repetitio competat. nabas uxori eius, quem ad proficiscendum tecum huiusmodi liberalitate provocare proposueras, nullam addidisti condicionem, remanet integra donatio, cum levitati perfectam donationem revocare cupientium iure occurratur.
Abbreviated transcription (Latin):
enne qͣntitate eiꝰ cͣmme
ministi inuicem debiti ac¬
cõem tͥ adu̾sus debitoremp
quo solinsti diciscẽ manda¬
cam. ⁊ andeqͣm eo nonine li¬
tem coͣntestareus siue ħede
creditorem fatuminꝰ imples¬
se ꝓponis q̃ sitͥa sunt utił ac¬
cõ tͥ coͣmpetit.¬
mp̃r. Donnmbr indotem
datis qmins nec deiegacõ pre¬
cessit nec licis cõdestatõ sub¬
secuta sit. utilem cam̃mnã¬
rico actõem ad similtudinẽ
eĩ quinomẽ emit. dari opor¬
cere sepe rescͥptum ẽ.¬
mp̃r. Obcausas ꝓpriidebi.¬
cilocatoris comiemri colonoᷤ.
pensionib ex placito satis¬
facientes ꝑ qm imuriosum

Expanded text:
ae quantitate ei cuius meministi in vicem debiti actiones tibi adversus debitorem, pro quo solvisti, dicis esse mandatas et, antequam eo nomine litem contestareris, sine herede creditorem fati munus implesse proponis. Quae si ita sunt, utilis actio tibi competit. Nominibus in dotem datis, quamvis nec delegatio praecesserit nec litis contestatio subsecuta sit, utilem tamen marito actionem ad similitudinem eius qui nomen emerit dari oportere saepe rescriptum e. Ob causas proprii debiti locatoris conveniri colonos pensionibus ex placito satisfacientes perquam iniuriosum
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾e debetis uoluntane obli¬
gacõnisemelnos nexos abhͣc
nõ consenciente alt̾a parce
cuiꝰ p̾cib fecistis mencõem:
mimine posse discedere.¬

Expanded text:
legere debetis voluntariae obligationi semel vos nexos ab hac non consentiente altera parte, cuius precibus fecistis mentionem, minime posse discedere
Abbreviated transcription (Latin):
acdõne singulos qͦsq inso¬
lidum cen̾i coͣndictõnis u̾o
num̾orum surcim subtrac¬
coͬrum electõem eẽ. ac cunc
demum si ab umo satisfcm̃
su̾nit ceteros liberari iure pro¬
ferre sĩam ꝓcurabit.

Expanded text:
ulos quosque in solidum teneri, condictionis vero nummorum furtim subtractorum electionem esse ac tum demum , si ab uno satisfactum fuerit, ceteros liberari, iure proferre sententiam curabit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S b restituenda q̃sb̾¬
craxerat accipientem pecu¬
niam. cum eĩ cantumnt¬
ueniat curpituto condictõ¬
ne conuentum hanc restitũ¬
e debere conuenit.

Expanded text:
. Ob restituenda quae subtraxerat accipientem pecuniam, cum eius tantum interveniat turpitudo, condictione conventum hanc restituere debere convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. i Indebitum solutinu
sciens nõ repẽtit citra manda¬
tm̃im autemab alio re distrar¬
ta. dominus enicta reuł ob.
p̾cedens ui cĩ satis emͥptori
faciens in debitum p̾tendere
contractum hũisse ꝓbans a
se debitum ostendit solutũ.
mp̃r. Ei quis suum certi
rat unum ex his soluendoli¬
berarr⁊ utrumq ꝑ ignoran¬
rei datur a legib ei repeticõ:
utrum ne sui an pecunie ⁊
utrum stipulator an ꝓmis¬
sorhãt huius rei fãcultatẽ.
¶Et ulpianus qui dem elc¬
tionem ip̃i pẽastat qui utr̃q
accepit ut hoc reddat ꝙ sibi
placuerat ⁊ cam marcellum
qmcelsum sͥ consonantes
refert. ¶papimanus aut̃
ip̃iqui utrum ꝑ soluit elec¬
cõnem donat. qui ⁊ auteqͣm
dependit ip̃e hãt electõem
tencie sublimissimum cestẽ.
adducit saluium iuliamini
sumine auccoritatis homi¬
nem ⁊ p̾torii edicti ordiua¬
corem. Nobis hec decidenti¬
b iliani ⁊ papimani pla¬
cet sĩa ut ip̃e hat electio

Expanded text:
. Indebitum solutum sciens non repetit. Citra mandatum autem ab alio re distracta dominus evicta re vel ob praecedens vitium satis emptori faciens non indebitum praetendere, contractum habuisse probans a se debitum ostendit solutum.. Si quis servum certi rat unum ex his solvendo liberari, utrumque per ignoranrei datur a legibus ei repetitio, utrumne servi an pecuniae, et utrum stipulator an promissor habeat huius rei facultatem. Et ulpianus quidem electionem ipsi praestat qui utrumque accepit, ut hoc reddat quod sibi placuerit, et tam marcellum quam celsum sibi consonantes refert. Papinianus autem ipsi qui utrumque persolvit electionem donat, qui et antequam dependat ipse habet electionem tentiae sublimissimum testem adducit salvium iulianum summae auctoritatis hominem et praetorii edicti ordinatorem Nobis haec decidentibus Iuliani et Papiniani placet sententia, ut ipse habeat electio
Abbreviated transcription (Latin):
porum incorum domum ad¬
uersario dẽdisse ꝓfiteaxis. frus¬
tra eam restiti cibi desideras.
cum impari. causa possõris
melior condicõ habeati¬
nũ causa de disse te ap̃ compe¬
centem iudicem eide quo q̃¬
ris indubia ꝓhacõnis iuce
consticerit instancia euis re¬
ciꝰp̃ies qͣm memor censure pb̾¬
lice post restitucõem pecumi¬
e eciam concussionis cͥmen
multum ẽẽ nõ pacietur:¬
Dem. QQuoͣciens accipiẽ¬
cis nõ etiam dantis curpis iu¬
uenitur c̃a. l hec secuta fu̾it
datum condici cantum nõ
eciami usure peti possunt.
celligis ⁊ confessionem leno¬
eñm pͥces cuas contin̾e. ⁊ cau
ceqnͣtitatis obturpem cãm
exacõneilocum nõ ẽẽ. Qmͣ¬
iis enim utriusq curpitude
u̾satur. ac soluta qnͣtitate
cessat repeticõ tam̃ ex huius¬
modi stipulacõne ccͣ bonos
mores int̾poĩta denegandas
ẽẽ actõnes iuiris auctoritate

Expanded text:
porum meorum domum adversariae dedisse profitearis, frustra eam restitui tibi desideras, cum in pari causa possessoris melior condicio habeatnii causa dedisse te apud competentem iudicem ei de quo quereris indubia probationis luce constiterit, instantia eius recipies: qui memor censurae publicae post restitutionem pecuniae etiam concussionis crimen inultum esse non patietur. Quotiens accipientis, non etiam dantis turpis invenitur causa, licet haec secuta fuerit, datum condici tantum, non etiam usurae peti possunt. tellegis et confessionem lenocinii preces tuas continere et cautae quantitatis ob turpem causam exactioni locum non esse. Quamvis enim utriusque turpitudo versatur ac soluta quantitate cessat repetitio, tamen ex huiusmodi stipulatione contra bonos mores interposita denegandas esse actiones iuris
Abbreviated transcription (Latin):
dicõemi facere locumiuris
dictat disciplina. Qua ꝓp̃
sicitulo liberalitatis restuas
insponsam conferendo cer¬
cam dixisti legem. Nec hiunc
illa cum poss parint. succes¬
sores ip̃ius de repetendis q̃
dederas sihoc tͥ placu̾it con¬
uenire nõ ꝓhiberis.
filiẽ cue manmttantur
aliquid dedisti causa nõ se¬
enta de hoctͥ restituendo cõ¬
dĩctõ competit. Nam siquid
seruus cepeculo domino de¬
derit. cc enm nullam accõ¬
nem hr̃e pot̃. ¶ S dominũ
qui semel accipere pecunã
ꝓ lib̾tate passus est aditꝰ rec¬

Expanded text:
dictioni facere locum iuris dictat disciplina. Quapropter si titulo liberalitatis res tuas in sponsam conferendo certam dixisti legem, nec huic illa, cum posset, paruit, successores ipsius de repetendis quae dederas, si hoc tibi placuerit, convenire non prohiberis filiae tuae manumittantur, aliquid dedisti, causa non secuta de hoc tibi restituendo condictio competit. Nam si quid servus de peculio domino dederit, contra eum nullam actionem habere potest: sed dominum, qui semel accipere pecuniam pro libertate passus est
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pecumam ate da¬
culpa accipientis s fortuito
c̃au secuta nõ ẽ. minime re¬
peti posse c̾tum est.
Dem. Aduocacõnis causa
datãm pecuniam si ꝑ̃cͥos cͥ
acceꝑuit quo minus sus¬
ceptaufidem impleant
stetisse ꝓbetur. restituendã

Expanded text:
. Pecuniam a te daculpa accipientis, sed fortuito casu secuta non est, minime repeti posse certum est.. Advocationis causa datam pecuniam, si per eos qui acceperant, quominus susceptam fidem impleant, stetisse probetur, restituendam
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Ea que ꝑ insiciacõ¬
neminlitem crescunt. ab
ignorante etiam indebita
soluta repeti nõ posse certis¬
simiuiris ẽ.
S ⁊ si caucõ indebite pecine
eadem ex causa int̾ponatur
condictõmi locum nõ eẽ cõ¬
emancipatꝰes ⁊ nõ intracẽpo¬
ra p̾ͥstituta iure honorano
suocessisti: quicquid in debi¬
tũm postea ꝑ errorenuit po¬
de patris successor dedisti eiꝰ
condictõem cͥ competere ñ
ẽ incertiuris.
facti in debitam solutam ꝙͣ
soluta ẽ restitui co agente ꝓ¬
indebit.

Expanded text:
. Ea, quae per infitiationem in lite crescunt, ab ignorante etiam indebita soluta repeti non posse certissimi iuris est. Sed et si cautio indebitae pecuniae ex eadem causa interponatur, condictemancipatus ei non intra tempora praestituta iure honorario successisti, quidquid indebitum postea per errorem utpote patris successor dedisti, eius condictionem tibi competere non est incerti iuris. facti non debitam solutam quasoluta est restitui eo agente providebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tate cestator sium suumtutor¬
em filiis suis dederit receptu
÷ slibtatis ⁊ pupillorum fauo¬
re. ut ꝑfidei cominissum man¬
umisisse eum indetur. ⁊ si non
condicõem enis sciens tutorem
adscͥpsit eq̃ sideicommissariã
libeitateͥm. insi aliudenidentͥ
definctum sensisse appareat.
prudentibplacuit.

Expanded text:
ibertate testator servum suum tutorem filiis suis dederit, receptum est et libertatis et pupillorum favore, ut per fideicommissum manumisisse eum videatur. Et si non condicionem eius sciens tutorem adscripserit, aeque fideicommissariam libertatem datam, nisi aliud evidenter defunctum sensisse appareat, prudentibus placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei cominissumlibertas relic¬
tafi̾nt ꝓuidos sine manimis¬
sione ad te libertatemuenire
nõ potuisse qua ꝓp̃siu̾bis pͥcari¬
is constitutuis seriuis libertatẽ
accepisti adire p̾sidem ꝓuincie¬

Expanded text:
bertas relicta fuerit, pervides sine manumissione te ad libertatem pervenire non potuisse. Quapropter si verbis precariis constitutus servus libertatem accepisti, adiri praeses provinci
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Hi dei cominissaria qui¬
deniub̾tas itatͥ relicta cumtes¬
tatoris filius ad annum uigin
tnm. ꝓueniss non int̾cidit. l¬
huic hr̃dem intra p̃stitutameta¬
tem decessisse ꝓponas. tempore
quippe ꝯno siuiu̾et p̾finitam
etatemimpleturus foret spem
nb̾tatis nõ intercid̾e uetus pla¬
titum ÷¬

Expanded text:
. Fideicommissaria quidem libertas ita tibi relicta, cum testatoris filius ad annum vigentum pervenisset, non intercidit, licet heredem intra praestitutam aetatem decessisse proponas: tempore quippe, quo, si viveret, praefinitam aetatem impleturus foret, spem libertatis non intercidere vetus placitum
Abbreviated transcription (Latin):
ad curandam lebim ergͣa
corpora deputant᷑ sescentos
ante fuerant ⁊ qui ꝓ consue¬
tudine curandi gerunt exꝑi¬
cuciam. sesenti parabolanim
ad huiuismodi sollicitudinẽ
eligantur exceptis nideł ho¬
noratis ⁊ curialib  Si quis
autẽ ex hus naturali sorte fu̾¬
it assumptꝰ: altͥ enis locum
ꝓuoluntate euisdem sac̾dotis
exceptis honoratis eͣurialib
subrogetur. itant hui sescen¬
tiuin reu̾entissimi sac̾dotis p̾¬
ceptis ac disposicõnib obsocũ¬

Expanded text:
ad curanda debilium aegra corpora deputantur, sescentos ante fuerant et qui pro consuetudine curandi gerunt experientiam, sescenti parabalanin ad huiusmodi sollicitudinem eligantur, exceptis videlicet honoratis sorte fuerit absumptus, alter in eius locum pro voluntate eiusdem sacerdotis exceptis honoratis et curialibus subrogetur, ita ut hi sescenti viri reverentissimi sacerdotis praeceptis ac dispositionibus obsecu
Abbreviated transcription (Latin):
hubito ⁊ cundam testam̃tum
suum oume manu ꝓpria ꝯ¬
scͥpsit. ⁊ post eius lr̃as cestes
adhibiti suas subscͥpcõnes
subposuerunt. aliaq. omĩa
sollempuit intestam̃to per¬
acta sunt. ⁊ cestam̃tum ex ħ
qd̾ dubitabatur irritum fac

Expanded text:
hibito", et quidam testamentum hibito", et quidam testamentum suum omne manu propria conscripsit et post eius litteras testes adhibiti suas subscriptiones supposuerunt aliaque omnia sollemniter in testamento peracta sunt et testamentum ex hoc, de quo dubitatur, irritum fac
Abbreviated transcription (Latin):
auquid tale contingat. si crai¬
dem ex breui cemporis inter¬
uallo necc̃itas potest tnͣsire:
it̾um corumdem testium re¬
u̾sum expectari. ⁊ sollemp¬
ma ꝑagi. ¶Sinautẽ lon¬
mineat. cuuc illo uł ilł ces¬
tib cͥca quos aliquid cale e¬
ueniet separatis. alios subro¬
gari. ⁊ abc̃o uł ab eis camtes¬
catoreni qm alios cestes scis.¬
eitari. sica q̃ eorum pͥsenciã
antecedunt omnia coram
his processissent. ⁊ si hoc fu̾it
undiq mainfestiu tunc
cos ur eum una cum aliis
cestib ea que oportet fucere
⁊ si in medio subscͥptõnes
testium iam fuerant sub¬
secute. sic ⁊ enum ⁊ nature
medebimur. ⁊ mortuorum
eiogia in suo stacu faciemꝰ
ꝑman̾e. ¶ Eum autẽ con.¬
stitucõne q̃ de testam̃tis ordi¬
nandis ꝓcessit caucatur. qͥ¬
tenus septem cestium pre¬
sencia incestam̃tis requira¬
t. ⁊ sub scͥptõ atestatore fiat
uł alio ꝓeo. ⁊ constitutõ sic e¬
dixit. octauo subscͥptore ad¬

Expanded text:
aliquid tale contingat, si quialiquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessitas potest transire, iterum eorundem testium reversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem lonmineat, tunc illo vel illis testibus, circa quos aliquid tale eveniet, separatis alios subrogari et ab eo vel ab eis tam testatorem quam alios testes sciscitari, si ea, quae eorum praesentiam antecedunt, omnia coram eis processissent. Et si hoc fuerit undique manifestum, tunc eos vel eum una cum aliis testibus ea quae oportet facere, etsi in medio subscriptiones testium iam fuerant subsecutae. sic etenim et naturae medemur et mortuorum elogia in suo statu facimus permanere Cum autem constitutione, quae de testamentis ordinandis processit, cavetur, quatenus septem testium praesentia in testamentis requiratur et subscriptio a testatore fiat vel alio pro eo, et constitutio sic edixit: " octavo subscriptore ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾borum compoĩtõ nõ rite int̾¬
pͥtattapene inperuiciem ⁊ tes¬
cantium ⁊ cestam̃torum pro¬
ced̾et. scĩmus in tempore quo
cestam̃tum conditur uł codi¬
cilus nascitur uł ultima q̃¬
dam dispoĩcõ secundum pͥs¬
tinam celebratur obsu̾antiã¬
i̾nt ⁊ in ip̃m corp᷑ laborantis
sicõ quib relictis ip̃a sanitas
testatoris ꝑiclicetur uł siqͥs
necessarius nature usus ad
reposicõnem suꝑflui ponde.¬
ris ummineat uł cestatori uel
testib nõ eẽ ex hac cã testam̃¬
tuni subu̾tendum. l mori¬
b comiqiat qd ⁊ fẽm ẽẽ com¬
ꝑimus iuex testib contig̾¬
it. s co ꝙ urget. ⁊ inminet re¬
pleto uł cepoito itͥum solica per
cestam̃ti factõnem adimpłi.
¶Et si qiuid acestatore au¬
quid fiat testib paułper se¬
paratis cum coran his facere
aliquid naturale testator eru¬
bescat. itͥum introductis cesti¬
b conseqñciam factõnis tes¬
cam̃ti ꝓ cedere. ¶Sitamẽ
inq̃ndam ur qͦsdam cestium

Expanded text:
borum compositio non rite interpretata paene in perniciem et testantium et testamentorum procederet, sancimus in tempore, quo testamentum conditur vel codicillus nascitur vel ultima quaedam dispositio secundum pristinam celebratur observatit in ipsum corpus laborantis sitio, quibus relictis ipsa sanitas testatoris periclitatur, vel si quis necessarius naturae usus ad depositionem superflui ponderis immineat vel testatori vel testibus, non esse ex hac causa testamentum subvertendum licet morbus comiimus, uni ex testibus contigerit, sed eo quod urguet et imminet repleto vel deposito iterum solita per testamenti factionem adimpleri. Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his facere aliquid naturale testator erubescat, iterum introductis testibus consequentiam factionis testamenti procedere. Si tamen in quendam vel quosdam testium
Abbreviated transcription (Latin):
tum autẽ atestib ac nõ signa¬
tum testam̃tum ꝓ infecto ha¬
ri conuenit. ¶ Ex in ꝑfecto
autẽ testam̃to uoluntatẽ te¬
nere defunctiuisi it soͣlos l¬
beros aparentib utriusq sexͦ
habeatur. nõ uolumus. si u̾o
inhuiusmodi uoluntate li

Expanded text:
tum namque a testibus ac signatum testamentum pro imperfecto haberi convenit Ex imperfecto autem testamento voluntatem tenere defuncti, nisi inter solos liberos a parentibus utriusque sexus habeatur, non volumus. 3a . Si vero in huiusmodi volunta
Abbreviated transcription (Latin):
lud ⁊̃ huic legi ꝓsꝑeximus in¬
ip̃r. Dic̾tantib cestam̃ta
uł aliam qͣmlib ultimam
uolintatem legatum ue fi¬
dei cominissum uł ꝙ cumq
aliud quolibet legitimo titu¬
lo testatorem posse relinq̃re
minime dubitandͤum ẽ stes¬
tib autẽ ad efficiendam uo¬
luntatem adhibitis ꝓsuo u¬
bito qd̃ uolu̾it cestator relm¬
q̃re nõ ꝓħibetur
quib considerare ꝓspectum
ẽ ne uoluntates ultime de si¬
cientium in hac regia urbe
confecte ap̾ alium aperiri
possint. qͣm uirum elanssim̃
ꝓ tempore census magr̃m mo¬
nm̃tis interuenientib pro
iuris ordine ne ue ui heredi¬
quicqm aut sumptuũ: cen¬
sum aunuinistrantes. aut
cẽsuał aparicõ suꝑ intimã¬
dis hiscem elogiis audeant as¬
sequi. firma nunt quoq du¬
cimus hac repetita ꝓmulga¬
cõne nõ solum iudices quor

Expanded text:
lud etiam huic legi perspicimus inlud etiam huic legi perspicimus in. Dictantibus testamenta vel aliam quamlibet ultimam voluntatem legatum vel fideicommissum vel quodcumque aliud quolibet legitimo titulo testatorem posse relinquere minime dubitandum est. Testibus etiam ad efficiendam voluntatem adhibitis pro suo libitu quod voluerit testator relinquere non prohibeturquibus considerate prospectum est, ne voluntates ultimae deficientium in hac regia urbe confectae apud alium aperiri possint quam virum clarissimum pro tempore census magistrum, monumentis intervenientibus pro iuris ordine, neve in herediquicquam aut sumptuum censum administrantes aut censualis apparitio super intimandis isdem elogiis audeant adsequi, firma nunc quoque edicimus ac repetita promulgatione non solum iudices quor
Abbreviated transcription (Latin):
sisine scriptura cestanta nõ
alias ualere sauctimꝰ: qmsi
simul uno codemq cempore
collecti testatoris uoluntateui
ut cestam̃tum sine scͥptura fa¬
cientis audierint. ¶ Siciuis
auceui cestam̃to iure ꝑfecto
postea ad aliud uen̾it cestam̃¬
tum nõ alias id qd̾ aute fẽm ⁊̃¬
⁊ infirmar dẽcuimius. qͣm id cx
cuit uire fu̾it cosuminatum
nisi forte in priore cestam̃to ꝯ¬
scͥptis his qui ab uitestamĩto
ad cestatoris hr̃ditatem uelsuc¬
cessionem uenire nõ pot̾unt.
in socinida uoluntate cestator
scͥbere cos iustituit. qui ab inte ᷤᷤ¬
cato ad hereditatem enus uocan¬
tur. eo enimcan l inperfec¬
ca uidcatur scͥptura post̾ior
insirmato priore testam̃to se¬
cundum eiꝰ uolutatem non
qͣi cestam̃tum. s cuͣ uolunta¬
tem intestati ualere sanctimꝰ.¬
s cũ uoluntate inqͣ cuinq tes
tium iuratorum ceposicõnes
sufficient. quo nõ facͣto : uał:
primum cestam̃tum licet in
eo scͥpti uideantur extͣnei. Il¬

Expanded text:
ra, testamenta non alias valere sancimus, nisi simul uno eodemque tempore collecti testatoris voluntatem ut testamentum sine scriptura facientis audierint. Si quis autem testamento iure perfecto postea ad aliud pervenerit testamentum, non alias quod ante factum est infirmari decernimus, quam id, tuit iure fuerit consummatum, nisi forte, in priore testamento scriptis his, qui ab intestato ad testatoris hereditatem successionemve venire non poterant, in secunda voluntate testator eos scribere instituit, qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur. Eo enim casu, licet imperfecta videatur scriptura posterior, infirmato priore testamento secundam eius voluntatem non quasi testamentum, sed quasi voluntatem intestati valere sancimustium iuratorum depositiones sufficient. Quo non facto valebit primum testamentum, licet in eo scripti videantur extranei. Il
Abbreviated transcription (Latin):
corrigentes sanctimus. Siqͥs
sua manu cocum cestamẽ¬
tum uł codicillos conscͥpse¬
rit. ⁊ hoc sp̃aliter in scͥptura
reposu̾it. qd̃ sua manu hoc
fecit: sufficiat ei cocius cesta¬
m̃ti scͥptura ⁊ nõ alia subscͥp¬
⁊ codicillus. si quiuq cestiũ
litc̾e. ⁊ cestatoris scͥpture cho¬
adiment᷑ in sua firiuitate re¬
mancat. ⁊ nemo callidus ma¬
machinacor huinsmodi iui¬
quitatis iupostͥum inuenia¬
tur.
Dem. Nubemus omnimͦ
cestatorem si uires ad subscͥ¬
dum hat nomen heredis ł
heredum in sua subscͥptõe
inquacumq parte cestam̃¬
ti pouere ut sit in anfestum
sccundum uluis uoluntatẽ
h̃reditatem ẽẽ tͣnͣsiissam.

Expanded text:
tes sancimus, si quis sua manu totum testamentum vel codicillum conscripserit et hoc specialiter in scriptura reposu erit, quod sua manu hoc confecit, sufficiat ei totius testamenti scriptura et non alia subscripet codicillus, si quinque testium litterae testatoris scripturae coadunentur, in sua firmitate remaneat, et nemo callidus machinator huiusmodi iniquitatis in posterum inveniatur.. Iubemus omnimodo testatorem, si vires ad scribendum habeat, nomen heredis vel heredum in sua subscriptione vel in quacumque parte testamenti ponere, ut sit manifestum secundum illius voluntatem hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Nu destamentis siñ
scͥptis fucicudis ouniemi fõr¬
malem obsu̾acõem peinitus
amꝑutamus ut ꝙostqrm sep
temi conuen̾int satis sit uolũ¬
tatem testatoris uł cestatricis
simul omnib mnanifestari sig¬
inficantis ad quos sub̾am suã
gata. uł fidei cominissa uel
lib̾tatem dispon̾et. etiamsi

Expanded text:
. In testamentis sine scriptis faciendis omnem formalem observationem penitus amputamus, ut, postquam septem testes convenerint, satis sit voluntatem testatoris vel testatricis simul omnibus manifestari significantis, ad quos substantiam suam gata vel fideicommissa vel libertates disponeret, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
modo conditum ẽ. septemq
cestium signa hũs postea for¬
cuito cãu uł ip̃ius cestatoris
opera lino toto uł płima eiꝰ
ꝑte incisa in ambiguitates
incidit. solitum eis pͥbemus
remedium. sanctientes siqͥ¬
dem testator linum uł signa¬
cula incidit uł abstuu̾t ut po¬
te uoluntate cius mutata teᷤ¬
cam̃tum nõ n᷑alere. ¶Sin
autẽ ex alia quacumq cau¬
sa hoc contigit duraute tes¬
tam̃to scͥpcos ad hcreditatem
uocari. ntaxime cum nr̃a cõ¬
stitucõ qmͣ super tuitõnem
cestam̃torum ꝓmulgiluim᷑.
testatorem disposuit uł sua
inanu nom̃ ħ̾credis scribere
uł si imꝑitia litcerarum uł¬

Expanded text:
timo modo conditum est septemque testium signa habens, postea fortuito casu vel per ipsius testatoris operam lino toto vel plurima eius parte incisa in ambiguitatem inciderit, solitum ei praebemus remedium sancientes, si quidem testator linum vel signacula inciderit vel abstulerit utpote voluntate eius mutata, testamentum non valere: sin autem ex alia quacumque causa hoc contigerit, durante testamento scriptos ad hereditatem vocari, maxime cum nostra constitutio, quam super tuitione testamentorum promulgavimus, testatorem disposuit vel sua manu nomen heredis scribere vel, si imper itia litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sañctimus sicuis le¬
gitimo modo condid̾it cestam̃¬
tum ⁊ post eius confectõu de¬
cennuum ꝑflux̾it. Si quidem
nulla innonacõ uł contrana
uolinitas cestatoris aparu̾it
hoc ẽc̃ firmum. Qd̾ enim nõ
nuicatur qͣre stare ꝓhiletur.

Expanded text:
. Sancimus, si quis legitimo modo condidit testamentum et post eius confectionem decennium profluxit, si quidem nulla innovatio vel contraria voluntas testatoris apparuit, hoc esse firmum. Quod enim non mutatur, quare stare
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽẽ cestam̃tum tam ex con¬
craua uoluntate exͣ cursũ cẽ¬
porali. aliter ⁊ ciim cestanĩ¬
ta mortuorum ꝑ decemnitnͣs¬
cursionem eua nescere nł¬
lo patimur modo priorib con¬
slitucõnib que suꝑ huiusmͥ
cestam̃tis uacuandis late fu¬
erant penitꝰ antiqͣndis.

Expanded text:
um esse testamentum tam ex contraria voluntate quam ex cursu temporali. Aliter etenim testamenta mortuorum per decennii transcursionem evanescere nullo patimur modo, prioribus constitutionibus, quae super huiusmodi testamentis vacuandis latae fuerant, penitus antiquandis.
Abbreviated transcription (Latin):
turaui conficiendis cum ip̃e
cestator manu sua scribere
heredem uł nolu̾it uł mini¬
me potu̾it. uoce camen eius
cos manifestari. que in post̾¬
um cantummodo obseruari
censemus. ut que testam̃ta p᷑
hanc nouellam nr̃i nominus
legem conficiuntur. hec cũ
tali obsernatõne ꝓcedeant.
oriud enim autiquitas pe̾c¬
cauit q̃ p̾sentis legis inscia
pͥstinam secuta ẽ obsu̾atõnẽ.

Expanded text:
turam conficiendis, cum ipse testator manu sua scribere heredes vel noluerit vel minime potuerit, voce tamen eius eos manifestari Quae in posterum tantummodo observari censemus, ut, quae testamenta post hanc novellam nostri numinis legem conficiuntur, haec cum tali observatione procedant: quid enim antiquitas peccavit, quae praesentis legis inscia pristinam secuta est observationem?
Abbreviated transcription (Latin):
tius legis aquolib modo fu̾it
atcemptatum id nauigiiqd̃ ex¬
cusatur publicacõne corrigimꝰ.¬
dem. neminem angariis
uł parangariis uł plaustris uł
quolilet munere excusari pͥci¬
pims. cum ad felicissimam
expedicc̃em nr̃ĩ nominis omini¬
um ꝓuincialium ꝑ loca qͣiter

Expanded text:
tius legis quolibet modo fuerit adtemptatum, id navigii quod excusatur publicatione corrigimpp. Neminem angariis vel parangariis vel plaustris vel quolibet munere excusari praecipimus, cum ad felicissimam expeditionem numinis nostri omnium provincialium per loca, qua iter
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo signetur postremo
functionib ascribatur. Si quis
contrauei̾nt post debite nlcõ¬
nis acͥmoniam q̃ erga sacrile¬
gos iure ꝓm̃da est. exilio depor

Expanded text:
sollicitudo signetur, postremofunctionibus adscribatur. si quis contra venerit, post debitae ultionis acrimoniam, quae erga sacrilegos iure promenda est, exilio per
Abbreviated transcription (Latin):
sante netustatenri canones
pristinos eccłiasticos quinũc
usq cenuerunt. ⁊ ꝑ omes
illỹnciꝓuincias sernari pre¬
cipimus. ut si quid dubietatiᷤᷤ
em̾iserit id opͥorteat nõ absq
scĩanin renerentissimiscicro¬
sc̃e legis autistitisurbis cõstã¬
tinopolitane q̃ rome net̾is
progatinaletatur conuentui
sacͥdotali sc̃oq iudicõ reseruari.

Expanded text:
sante vetustatem et canones pristinos ecclesiasticos, qui nunc usque tenuerunt, et per omnes Illyrici provincias servari praecipimus, ut, si quid dubietatis emerserit, id oporteat non absque scientia viri reverentissimi sacrosanctae legis antistitis urbis Constantinopolitanae, quae Romae veteris praerogativa laetatur, conventui sacerdotali sanctoque iudicio reservari.