comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regmam conabatur. qui coniugio. qui amori ꝗ regno
acquirendo operami dabat rdm tuntum đ annttedis
honis. deserriltute sua demorte cogitabat. Traditus eñ
ninanus santii Auctusꝙ in cascellum eui nom
mota atq ibi ab inimiico incisternam uatua
de missis est ¶Nec ita post ad ĩmerisam pluuiam laxans
caduras tarꝗ̃ fertiuto id accidisset cum exrmĩgio
factum ẽẽt. riui incisternam defluebant. eanig̃ re¬
plebant. bernardo i denerdeni u iociferante: auxilũq
implorante nemo er domiesticorum respondebas
tariꝙ̃ obstrepente corum auribus pluuia ne audirent
et add alium quendam locum quo hymber penitrar en
occupati essent: do nec innatarite iam ledulo non ꝓcul
a uite periculo erat. Tunc quidam ueluti tune p̃timũ
audissa abore cisternę resporidet. ac sestiabiludus
domimo muncat qui miseranti imilis propere saccuei
imperaut. eduatrꝵ e prefiarido lacrua cesurag cesindule

Expanded text:
reginam conabatur, qui coniugio, qui amori, qui regno reginam conabatur, qui coniugio, qui amori, qui regno acquirendo operam dabat, iam tantum de amittendis bonis, de servitute sua, de morte cogitabat. Traditus enim in manus Sancii ductusque in castellum, cui nomen Mota, atque ibi ab inimico in cisternam vacuam demissus est. 3 Nec ita post ad immensam pluviam laxatis cadurcis, tanquam fortuito id accidisset, cum ex imperio factum esset, rivi in cisternam defluebant eamque replebant. Bernardo identidem vociferante auxiliumque implorante, nemo ei domesticorum respondebat, tanquam obstrepente eorum auribus pluvia ne audirent et ad alium quendam locum, quo imber penetraret, occupati essent, donec in natante iam lectulo non procul a vite periculo erat. 4 Tunc quidam, veluti tunc primum audisset, ab ore cisterne respondet ac festinabundus domino nuntiat, qui miseranti similis propere succurri imperavit. Educitur e profundo lacu obscuraque testudine
Abbreviated transcription (Latin):
magis abẽe abeo iuderetur / lt seint peruetrrum homm antes
alteri peior obicctabat. uerum tunc animus regni affecticor
apparlut ubi declarato rege ferdmando ab incepto ⁊ io destinit
Tandem Antonius moricada cum sius: tum uero copiis
santii sed ut dicebat auspitiis regnę tanꝙ̃ suim ĩ ĩstila
magistratus obiuam uenit ac p̃mintios agit ut a pa=¬
notmitane arcis obsidione discedat. quas urbes. queq
oppida recepit restituat. eani superiorem agnostat. Ille
se responsutum perse ipiũ renunciare iuber legatosq
sabsetutus cum maiorlim copiarum parte occurrit
cunq aliquandiu instructa acie uterq scctisset meutri
iapere certamen cumambo in loco trito essent uisimi ẽ
ꝑ auas diebus siue proditione uasconis cuiusdam ut siri᷑
dictitant. silie calliditate hostis dum partem ualli ꝗ eh̃o
nuiros est circuit ac stationes recognostit ⁊ mproiuss ho¬
stium aduentu circuinuentus est et cum aliquãtisper
gladio se mnorbem tutatus esset: captus. Itaq ꝙ capere

Expanded text:
magis abesse ab eo videretur, ut sunt perversorum hominum artes, alteri prior obiectabat. Verum tunc animus regni affectator apparuit, ubi, declarato rege Ferdinando, ab incepto non destitit. XVI 1 Tandem Antonius Moncada cum suis tum vero copiis Sancii, sed, ut dicebat, auspiciis regine, tanquam summi in insula magistratus, obviam venit ac per nuntios agit, ut a Panormitane arcis obsidione discedat, quas urbes, queque oppida recepit, restituat, eam superiorem agnoscat. Ille se responsurum per se ipsum renuntiare iubet legatosque subsecutus cum maiore copiarum parte occurrit, cumque aliquandiu instructa acie uterque stetisset, neutri incipere certamen, cum ambo in loco tuto essent, visum est. 2 Paucis diebus, sive proditione Vasconis cuiusdam, ut sui dictitant, sive calliditate hostis, dum partem valli, qui extra muros est, circuit ac stationes recognoscit, improviso hostium adventu circumventus est, et cum aliquantisper gladio se in orbem tutatus esset, captus. Itaque qui capere
Abbreviated transcription (Latin):
term bernardus inmecdio suorum uolitans auos At
aronias caprant: alios ut dimicent eehortans nultos ca¬
sgano atꝗ i cc epans nulli satis fidens atq ubiq ansi¬
dias fuspitons enima ipe nimera obibat spanne e diueso
noot ad ermios nuit ad medios  ninit ad pestreress
oscutceat uamgo eos qui ad ulteriorem pauen ponui
eostiterone sunanduerat ac multi suorim persitas eroni
ermragno distabont anterse ipst duceg s Ptdo enmnt¬
onne ⁊ berpar dum agnoscit erat enm sme galea &
entertm sicut ẽ enbuli surrexerat airam dartitaalcapia
peterept. neaius paput hũteo cerperent obuolutim satt¬

Expanded text:
interim Bernardus in medio suorum volitans, alios ut interim Bernardus in medio suorum volitans, alios ut arma capiant, alios ut dimicent exhortans, multos castigans atque increpans, nulli satis fidens atque ubique insidias suspicans, omnia ipse munera obibat. 6 Ioannes e diverso, nunc ad primos, nunc ad medios, nunc ad postremos recurrebat, iamque eos, qui ad ulteriorem partem pontis obstiterant, summoverat, ac multi suorum pervaserant. Nec magno distabant inter se ipsi duces spatio, cum Ioannes Bernardum agnoscit: erat enim sine galea, et linteum, sicut e cubili surrexerat, circumdatum capiti peterent, cuius caput
Abbreviated transcription (Latin):
Ray mundus cum sua trremi ante portiu
sy racusanum prȩsto fuit & foannes azancada tũ
trecent equitieuis totideimq peditibus ligorres
dolabrae erenatibus eastra inuadit fossas implet uallus
resaindit  presidium dehat atq in ipsa castra arrimpit
Cumq indiq ad arma condamatir ac discurritim at
qoasq prrolium tela ceperat ad periculum properat
loa uanes obiuos quos qͥ ip̃o impetu propellens ac steenes
ad pontem peruenerat triremi ad timulium eecitara
atq ad constitutum locum festmante. Sed u quĩ inulte¬
ricrnbus easteis erant raptim sumptis armis cũ auxliũ
pol ceues e astres ferunt in ipso ponte. Ioanim occurcut
sbi pugna oritur. paucis ad prohibendum transitasupt¬
mencarbias de ngs de anoustla laci & suspensa super aqlas
ma drina pedestribus ꝗ eqdestribus aptior ancipite m imnas
atp hor uiiler pugnam reddebat. Idid hȩc atitoo maris
ter magio ateba cereanien accendebatur. nmet

Expanded text:
Raimundus cum sua triremi ante portum Raimundus cum sua triremi ante portum Syracusanum presto fuit, et Ioannes Moncada cum trecentis equitibus totidemque peditibus, ligones dolabraque ferentibus, castra invadit, fossas implet, vallum rescindit, presidium deiicit atque in ipsa castra irrumpit. 3 Cumque undique ad arma conclamatur ac discurritur et, ut quisque primum tela ceperat, ad periculum properat, Ioannes, obviosquosque ipso impetu propellens ac sternens, ad pontem pervenerat, triremi ad tumultum excitata atque ad constitutum locum festinante. Sed ii qui in ulterioribus castris erant, raptim sumptis armis, cum auxilium alteris castris ferunt, in ipso ponte Ioanni occurrunt. 4 Ibi pugna oritur, paucis ad prohibendum transitum sufficientibus, et nox et angustia loci et suspensa super aquas machina, pedestribus quam equestribus aptior, ancipitem magis atque horribiliorem pugnam reddebat. Ad hec a tergo magis ac magis atrox certamen accendebatur. 5 Cum
Abbreviated transcription (Latin):
amabilem reddunt humanitas affabilitas/ comittis
lementia largitas. magnfitentia. Sed quȩ uene¬
rabilem atq interaum horrendum seueritas. au¬
steritas. tolerantia laborum inedie. algoris. estris
ioigiliarum : mulctatio sontium ac negligentium segumq
et his similia. C Erat in erdem castres soannes montada
frater Antomi connitis dartionis / cui postea inpaterna
hereditate suctessit. hic cȩteris quidem lin rebus ber¬
nardi partes fouebat. Sed inopprignanda regia dis-¬
sentien cimi uerbis homineta a sententia reuocare
non posset clam armatis sociis salutato duce ac retiner
conante e rupit e castris. non nullis qui exteros quos¬
cimq possent ad similiter agendum sliaderent relictis
Ad euii se intutiora insulę loca recipientem sanciani
confliuint: itemq alii qui meluis de re catalanal
sentiebant & rebtis noiis bernardi infensi erarit
Atq paucis diebu/ ex compolto sub exortũ aurore

Expanded text:
amabilem reddunt: humanitas, affabilitas, comitas, amabilem reddunt: humanitas, affabilitas, comitas, clementia, largitas, magnificentia, sed que venerabilem atque interdum horrendum: severitas, austeritas, tolerantia laborum, inedie, algoris, estus vigiliarum, mulctatio sontium ac negligentium segniumque et his similia. XIV 1 Erat in eisdem castris Ioannes Moncada, frater Antonii comitis Darnonis, cui postea in paterna hereditate successit. Hic ceteris quidem in rebus Bernardi partes fovebat, sed in oppugnanda regina dissentiens, cum verbis hominem a sententia revocare non posset, clam armatis sociis, salutato duce ac retinere conante, erupit e castris, nonnullis, qui ceteros quoscunque possent ad similiter agendum suaderent, relictis. 2 Ad eum se in tutiora insule loca recipientem Sanciani confluunt itemque alii, qui melius de re Catalana sentiebant et rebus novis Bernardi infensi erant. Atque paucis diebus, ex composito, sub exortum aurore
Abbreviated transcription (Latin):
ad qulieterꝰ daces & quod minime decebat amatereg honos
sit lauribas simum ac peiora fimo que tetenimunno¬
ꝑdorem remittunt septus ꝙ saea in ares tecta iaciebar
nolens de esse fortimę ut dutitabat uotis suis aspiranti Et
si paucorum ditrum cibos eẽ obsessis ei compertum erat:
tamen nhil longius uidebatur ꝗ ut regmã quam cu-¬
piebat uxorem de tantopere amrabat & haltiratum
quem nec minus oderat et fais consiliis aduersum p̃cipue
tinebat redigeret insuam potestatem: idest anteꝗ̃ rex ĩ
aragonia constitueretur ⁊pe se regem insicilia faceret
hiuc tante rel conficiendę & lutor & perfidia si eicdima
impedimento fuerunt / si cȩteris auaritia &e ut ip̃e ar¬
biteor ixxeligio. Si quidem laudes ecus hȩc duo prȩciprie
uitia fedebãt sacrorum contemptus ae tenacitas : quoꝵ
alterlim miminibus alterum hominbus impriis
inuisum est : quanq̃ in eo non fuerunt ille uirtutes quę

Expanded text:
ad quietem datis et, quod minime decebat amatorem, honos ad quietem datis et, quod minime decebat amatorem, honos sit auribus, fimum ac peiora fimo, que teterrimum odorem remittunt, sepius quam saxa in arcis tecta iacebat, nolens deesse fortune, ut dictitabat, votis suis aspiranti. 26 Et si paucorum dierum cibos esse obsessis ei compertum erat, tamen nihil longius videbatur quam ut reginam, quam cupiebat uxorem ac tantopere amabat, et halmiratum, quem nec minus oderat et suis consiliis adversum precipue timebat, redigeret in suam potestatem: idest antequam rex in Aragonia constitueretur, ipse se regem Sicilia faceret. 27 Huic tante rei conficiende et livor et perfidia, si ei credimus, impedimento fuerunt; si ceteris, avaricia, et, ut ipse arbitror, irreligio. Siquidem laudes eius hec duo precipue vitia fedabant, sacrorum contemptus ac tenacitas: quorum alterum numinibus, alterum hominibus in primis invisum est. Quanquam in eo non fuerunt ille virtutes que
Abbreviated transcription (Latin):
nimorꝙ. dupra maiorern arx posita est breui muroaeu
porta axtem portumq iungente ab altera parte longiore
muro & ane porta a̧id minorem portam producto. stanemo
ter res ter itmeee prebem aue ingtedi aut egredi potestm
per pertam ara subiectam Eam portam aimi epentino ac¬
uertm bet maredas oc cupsset eustodiri tusstrat din
rixbem uel cepisset uel desperasset ne ue fortassis re ĩ¬
fecto ipe reditu probiberetur: necu reconfecta hostes cõ¬
modam fugam nanciscerentur Qtraꝗs itaq fronte
terrȩ oetũpata axcem & ab urbe & a contmnente mu¬
intiorubas cigit stationes extruit/ presidia disponii
opprdanis seu uolantaris seu inuitis nunq̃ intrno
labore adiuuantibus ac nequa nauis a portie maiot
Nam idl aminori propter angastum aditum nõ tuebas
subuenire possde cotraq castra ducto super aquas ponte
cemmittit ldachrineꝙ eredis ac tormentis saxa iacula¬
tabas obse sos quotidie oppugnat ne noctitu queden

Expanded text:
minorque; supra maiorem arx posita est, brevi muro cum minorque; supra maiorem arx posita est, brevi muro cum porta arcem portumque iungente, ab altera parte longiore muro et sine porta ad minorem portum producto. Ita nemo terrestri itinere urbem aut ingredi aut egredi potest, nisi per portam arci subiectam. 24 Eam portam cum repentino adventu Bernardus occupasset, custodiri iusserat dum urbem vel cepisset, vel desperasset, neve fortassis re infecta ipse reditu prohiberetur, neve re confecta hostes commodam fugam nanciscerentur. 25 Utraque itaque fronte terre occupata, arcem et ab urbe et a continente munitionibus cingit, stationes extruit, presidia disponit, oppidanis seu voluntariis seu invitis nunquam intermisso labore adiuvantibus; ac nequa navis a portu maiori nam id a minori propter angustum aditum non timebatur subvenire posset, utraque castra ducto super aquas ponte committit; machinisque erectis ac tormentis saxa iaculantibus obsessos quotidie oppugnat, ne noctibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tibus santii qua potuerunt fuga elapsis quos santius
in artem admittere noluit . quod reaboria admodus
tenui utebantur uix recepta urbe bernardus aro
obsidere atꝑ opugnate instituit prȩtendens urbem quidem
religere se cioluaize ansuam potestatem quo teneret in offitro
donee de iuire regis inaragonia disquireretur arcemo
uero obsidere non tam ob regmam qus non mhil ab officio
recedderet q ob fantium capitalissimum suum quo efita
semper alia inse male cogtauit tum maxnne idtẽme
post reconailiatam gratiam arma contra se sumpsiterx¬
sicluersus presidem consilia crmi prnnoribus de admini¬
strancdo bello agitat ¶ Est autem atx / marcheitum uotant
iniis tingustiis quȩ porthmos grȩce dicuntur quasi humte
quodan inter continentemt ut si dicom & urbem pene
nsulam et sie olim uocabatur cum non urbs s tertra
pars uebis eet has angustias duo portus coartant maior

Expanded text:
tibus Sancii qua potuerunt fuga elapsis, quos Sancius tibus Sancii qua potuerunt fuga elapsis, quos Sancius in arcem admittere noluit, quia re cibaria admodum tenui utebantur. 22 Vix recepta urbe, Bernardus arcem obsidere atque oppugnare instituit, pretendens urbem quidem redigere se voluisse in suam potestatem, quo teneret in officio, donec de iure regis in Aragonia disquireretur. Arcem vero obsidere non tam ob reginam, que nonnihil ab officio recederet, quam ob Sancium capitalissimum suum, qui cum semper alias in se male cogitavit, tum maxime id temporis post reconciliatam gratiam arma contra se sumpsit, et adversus presidem consilia cum primoribus de administrando bello agitat. 23 Est autem arx, Marchettum vocant, in iis angustiis que ‘porthmos ‘grece dicuntur, quasi limite quodam inter continentem, ut sic dicam, et urbem pene insulam, et sic olim vocabatur cum non urbs, sed tertia pars urbis esset. Has angustias duo portus coartant, maior
Abbreviated transcription (Latin):
ac seorsum haberet concililibula cum iam priuata esset
Itaq comparatis copiis partim ui partim minis auc̃te
cuutates plurimas ab illius ditione ad suam transfet
dem propediem facturus des yracusis uidebatur quam
uebem non ut regiam sed ut peculiarem tradiitas¬
q sibi pro uitę dignitate regina cordi habens magis.
q ꝗ̃ cederas amittere uerita illui se confert. accers ⁊tq
santium doris egidii dequo supradiximo filium prefet¬
tumq classiarcum quemi uulgo admiratum uocãt ꝙ
sciebat si multates gerere cum bernardo caprera ut
rationem iniret qua tam iuolento uiro queat obsistere
s cum ad eam una cum supprefecto inarpem uerisset
Bernardus seratus ut dicebat m atrem cum pullis una
capturum esse: eodem accurrit cum septingent is
equitibus ac mille peditibris. arcemq pretergressus
urbem inuadit. ac nemine repugnante tum propter
metum tumpp gratiam ac fattionem recipit comi-¬

Expanded text:
et seorsum haberet concilia, cum iam privata esset. et seorsum haberet concilia, cum iam privata esset. Itaque comparatis copiis, partim vi, partim minis, partim auctoritate civitates plurimas ab illius ditione ad suam transfert. 20 Idem propediem facturus de Syracusis videbatur; quam urbem non ut regiam, sed ut peculiarem traditamque sibi pro vite dignitate, regina cordi habens, magisque quam ceteras amittere verita, illuc se confert accersitque Sancium Doris Egidii, de quo supra diximus, filium, prefectumque classiarium, quem vulgo admiratum vocant, quia sciebat simultates gerere cum Bernardo Caprera, ut rationem iniret qua tam violento viro queat obsistere. 21 Is cum ad eam una cum supprefecto in arcem venisset, Bernardus se ratus, ut dicebat, matrem cum pullis una capturum esse, eodem accurrit cum septingentis equitibus ac mille peditibus arcemque pretergressus urbem invadit, ac nemine repugnante, tum propter metum, tum propter gratiam ac factionem, recipit; Comi
Abbreviated transcription (Latin):
nauim eoegit capreram conantem excusare presente orõe
eum ptã facta male pirgasset propere desilire deponte noin
mare eum ipo ponte decidecet hic ueco per negabat postra
sed hanc sibi contumeliam abinimico in ipositam qui magis
ut incommodaret ei quem oderat illic trereerm habiusset᷑ ꝙ
ut reginȩ gratificaretur. que dicenti non defuissent qui cre¬
derent &e si selebant nauem ad hue stante eo inponte
reductam finsse: nisi quę insecuta sunt indicassent nõ
modo affectasse uxorem quo facilius honestius q regno
potiretur sed etiam corplis adamasse. Erat enim iuir
alioquin imprimis mullerosus ut nescres martem ne
magis an uenerem coleret CLapsus hac iterum spe et
ꝑ contumeliam elusas abiit indignans ac uimabundus
se monstraturum illi ꝗ̃ inconsalte ageret quȩ recuisaret
bum summo magistratu consilia inpublicam salutem
agitare potiusq cum aliis priuatis honimbus consultaret

Expanded text:
navim, coegit Capreram, conantem excusare presentem orationavim, coegit Capreram, conantem excusare presentem orationem, cum preterita facta male purgasset, propere desilire de ponte, ne in mare cum ipso ponte decideret. 17 Hic vero pernegabat postea sed hanc sibi contumeliam ab inimico impositam, qui magis ut incommodaret ei quem oderat illic triremim habuisset, quam ut regine gratificaretur. Que dicenti non defuissent qui crederent, etsi sciebant navem adhuc stante eo in ponte reductam fuisse, nisi que insecuta sunt indicassent, non modo affectasse uxorem, quo facilius honestiusque regno potiretur, sed etiam corpus adamasse. 18 Erat enim vir alioquin in primis mulierosus ut nescires Martem ne magis an Venerem coleret. 19 Lapsus hac iterum spe et per contumeliam elusus, abiit indignans ac minabundus, se monstraturum illi quam inconsulte ageret, que recusaret cum summo magistratu consilia in publicam salutem agitare potiusque cum aliis privatis hominibus consultaret,
Abbreviated transcription (Latin):
Sor sstiaedo eres aptior uidue fenne Iuclad famam bensestior
oeomloco Bernendus cam comprehendere cumi parasset uestet
camonita a ss picantibus sea certior facta o sperisit uapce
furtim caacesat E Quadere bernirdus maiorlim modi dolr̃s
rion modo q deceptus spe foret uerimietiam ꝙ uebementi con¬
slagraret lncudia qui dolo in regmami uiteretir mnsit ad
erni qua de collo quio ageret/ cupete enim se pingare ihnidiã
ttf usiciouiem ab illius animo adinece Nec abnuuis Rgmia
uerlut quia parum fide uterq alteri habecet conuentim era
ur ila dl puppi teiremis : hic deponte quo hittori nauis iinois:
sermonem faceret. Ile post multa uerha que ad pmpationeii
fadi actinebant dicient bernardas intulisse coningi mẽtioo
& ad eta turbato uultu Reoma subiensse hiii senea scatisi metet¬
plura ins auertersq ⁊ itisese Raymimdimi torre eso erat
deremus torremi solusq aderat retraberet longuis a terra
trirenibo Io protinus imperans temngibus in altometete

Expanded text:
nestior. Hoc in loco Bernardus eam comprehendere cum parasset, illa seu admonita a suspicantibus, seu certior facta a scientibus, in arcem furtim concessit. 13 Qua de re Bernardus maiorem in modum dolens, non modo quia deceptus spe foret, verum etiam quia vehementi conflagraret invidia, qui dolo in reginam uteretur, misit ad eam qui de colloquio agerent, cupere enim se purgare invidiam et suspitionem ab illius animo adimere. 14 Nec abnuit regina, verum, quia parum fidei uterque alteri haberet, conventum est, ut illa de puppi triremis, hic de ponte, quo litori navis iungitur, rocul aberant». «Ille post multa verba, que ad purgationem facti attinebant, dicitur Bernardus intulisse coniugii mentionem et ad ea turbato vultu regina subiecisse: hui senex scabideplura his, avertens se iussisse Raimundum Torres is erat dominus triremis, solusque aderat retraheret longius a terra triremim. 16 Is, protinus imperans remigibus in altum referre
Abbreviated transcription (French):
teeues lintneia qila triremis cardius ophinone ne niestiotũ
quondues triatuiere panornu ueniunt. quos bernardus
quoters mani spe pastens regniam nimc blsied uers arins
terroribus adoriebdeasr adeo iet ance panor mmtdrta sue mala¬

Expanded text:
Legati interim, quia triremis tardius opinione veniebat, Legati interim, quia triremis tardius opinione veniebat, terrestri itinere Panormum veniunt; quos Bernardus quotidie inani spe pascens, reginam nunc blanditiis, nunc terroribus adoriebatur, adeo ut arce Panormitana, que pala
Abbreviated transcription (Latin):
ille eugilibus qua remi iidebant ad monitus obuoluta utse
te cubitulo stupestitus exiliit iuissisq remigios admouee
nordus domumi asigraditur compertnqp ad manem fui ger¬
xgint exccratus diemꝰ En onquit tertio manius mes efug
Atp ita endignabunduto ad eubiculim ⁊ comis perraat ineti uistig
dbi cernens cabilo tirbatum quale solet ed ubitintis tintarentꝰ
relingiui perdicem ait perdidi: sed indumi tenco protiusno
depositis olestibus es adhuc erat tepidum subit ac ptotuim se
uolltans de fub inde spritum per mares traheno semisicabfat¬
tanere ⁊ enacia ct ad lustrum fere ipo seodore Beuctaralnt
tanta et fant ieereenaxennariam rerum conatuis cata lions
tpota etlami ante nperentia ut quod ⁊ i priis dusmmudatu¬
futetur es openor posteat prepe iam deorehensus oste futo¬
quentibuis debus ad oloentum deueta et oppidum ⁊̃ nogetio
lictore panerimi postum decem milib pussium rect̃

Expanded text:
ille a vigilibus, qui rem videbant, admonitus, obvoluta veste, ille a vigilibus, qui rem videbant, admonitus, obvoluta veste, e cubiculo stupefactus exiliit iussisque remigibus admovere nardus domum ingreditur compertaque ad navem fuga regine, execratus diem, «En», inquit, «tertio manus meas effugit.» Atque ita indignabundus ad cubiculum regine perrexit intravitque. Ubi cernens cubile turbatum, quale solet ad subitum timorem relinqui: «Perdicem» ait, «perdidi, sed nidum teneo»; protinusque depositis vestibus, ut adhuc erat tepidum, subit ac per totum se volutans et subinde spiritum per nares trahens, significabat, more venatici canis, ad lustrum fere ipso se odore delectari. 11 Tanta ei fuit inter maximarum rerum conatus cura amoris, tanta etiam intefateretur. Sed, opinor, postea quam prope iam deprehensus esset, favosequentibus diebus ad Soloentum devecta est, oppidum in dextro litore Panormi positum, decem milibus passuum remotum.
Abbreviated transcription (Latin):
prima uemebat secura maris & frigoris intrabat . Et eñ
fuga ipa tam effusa maiorem illis imaginationerr
hosas uelut intergis earum herentis impresser at
dignimi profecto risã spectaculum/ si cui ridere intali
casu uacaret. et alienum pericalum turpituiemq
spectare uoluptati foret. Mulieres crinibus pene passis
nocturna tantur ueste induta aut altera ꝙͦ circũ¬
uolute magis ꝙ̃ amitte & inter eas regiata ut di¬
quitate sie celeritate prȩcipuam quasi pro corona cur¬
entes instadio diuaricatasq ad ferota irrimiper
in mare pene glaciatum. s huis tioris turpieudis
risus frigotis & euuis auidus erat captiuatis bernardus
postra pęnas iucemiq persoluit. ibant ꝑmare nõ aus
Uocareꝰ nauarcum ne ab hoste exaudicentur paua
famuli quubus tegrnia nõ mulleq alie iimiceba rit furr
uocatum nauarum orabant ut perichtantibiis ad eẽt statig

Expanded text:
prima veniebat, secura maris et frigoris intrabat. 8 Etenim prima veniebat, secura maris et frigoris intrabat. 8 Etenim fuga ipsa tam effusa maiorem illis imaginationem hostis velut in tergis earum herentis impresserat. Dignum profecto risu spectaculum, si cui ridere in tali casu vacaret et alienum periculum turpitudinemque spectare voluptati foret. Mulieres, crinibus pene passis, nocturna tantum veste indute aut alteraquoque circumvolute magis quam amicte, et inter eas reginam, ut dignitate sic celeritate precipuam, quasi pro corona currentes in stadio, divaricatasque ad femora irrumpere in mare pene glaciatum. Sed huius timoris, turpitudinis, risus, frigoris et cuius avidus erat captivitatis Bernardus postea penas vicemque persolvit. 9 Ibant per mare, non ause vocare nauarcum, ne ab hoste exaudirentur. Pauci famuli, quibus regina nonnulleque alie innitebantur, vocatum nauarcum orabant ut periclitantibus adesset. Statimque
Abbreviated transcription (Latin):
Seminude igitur atq neglecto capillo e cubitulis erupũt
& anter primas regria. quod consilium ineante quost
conferant ignorant. Et cum mature facto opuis est : ⁊
ip̃a calamitatis impedhmentis fuga hesitant. Iamq intẽ
deliberationem ac festinantiam uelut exinaeneto per
gradus lymphate inuiam se proiecerant cum ĩmetito
Uenit uinȩ triremis Nam artium altera q̃ louoa uros
est distabat. altera mari adibatur. Ior capto corisilio et
lam magis ac magis inurbe tumultuati audietant
succinte et repressã lamentacione ciresum capesunt &¬
Campum quanta numꝙͣ celeritate & prope umospiritu
transmittunt: perq portam egressę initerquas uelotissimã
aiuint fuisse Rexmar : ut quȩ maxime timebat aquas in¬
grediuntur ⁊ subducts isupra ienua uestibus: nec refor¬
Omilantes aut uadi altitudiem aut himioris algort
cum tempus anni adhuc hybernum esset . Sedũt quisq

Expanded text:
Seminude igitur atque neglecto capillo e cubiculis erumpunt, Seminude igitur atque neglecto capillo e cubiculis erumpunt, et inter primas regina. Quod consilium ineant, quo se conferant, ignorant; et cum mature facto opus est, in ipsa calamitatis impendentis fuga hesitant. 7 Iamque inter deliberationem ac festinantiam, velut ex incendio, per gradus lymphate in viam se proiecerant, cum in mentem venit vicine triremis; nam arcium altera quam longa urbs est distabat, altera mari adibatur. Ibi capto consilio – et iam magis ac magis in urbe tumultuari audiebant – succincte ac repressa lamentatione cursum capessunt et campum quanta nunquam celeritate et prope uno spiritu transmittunt perque portam egresse inter quas velocissimam aiunt fuisse reginam, ut que maxime timebat, aquas ingrediuntur, subductis supra genua vestibus, nec reformidantes aut vadi altitudinem, aut humoris algorem, cum tempus anni adhuc hybernum esset; sed ut queque
Abbreviated transcription (Latin):
muntium per cum liciusset codem dic panor mum puiernt
prexenma nocte torcemis domimis estalione enurs pciennt
ea terreris prȩdam e ftuicibrs lupi hiantis atssam iañ
rapientis ed puit ¶ Enimuero tertia die sub meridies pro¬
fectus in tempesta nocte panormum furtiuo aditu moregre
mec tamen cuutatem fesellit nant adeu deuifat̃
ut insolito tempore strepitus tumultuantium gocitatus
est & lelamor aliorum a lios inclamantum &tutis
erat plus timoris uoaferatio aut trepidantiu aut adͥ¬
hortantium et necesse est maiorem uideti sorm in
sulentio noctis miulti nomen caprere compellattinr
mon exsus s ex aliis qui hommes mnlites igrioscetant
ta noticlia nei ad regniam perciem̃t Ila se magis q̃ urtẽ
iuadi intellioẽs Sexamimata e clibili prolis  donẽ
multo magis q̃ urbs muliebri metu ac loieditut ieont
confinditir & ne pacium quidem ali uestenti daturr
cum prosua tum uero pro domine pudore solicitisstimor ip̃e
ac festriatio satagentibus ad celeritatem ampedmentse

Expanded text:
isset eodem die Panormum pervenire, proxima nocte triremis dominus e statione solvisset. Nunc ea triremis predam e faucibus lupi hiantis ac iam iam rapientis eripuit. 5 Enim vero tertio die sub meridiem profectus, intempesta nocte Panormum furtivo aditu ingressus est, nec tamen civitatem fefellit. Nam ad eius adventum, ut insolito tempore, strepitus tumultuantium excitatus est et clamor aliorum alios inclamantium, et ubi erat plus timoris, vociferatio, aut trepidantium, aut adhortantium, et necesse est maiorem videri sonum in silentio noctis. Multi nomen Caprere compellabant, non ex suis, sed ex aliis, qui hominis milites agnoscebant. 6 Ita notitia rei ad reginam pervenit. Illa, se magis quam urbem invadi intelligens, exanimata e cubili prosilit. Domus multo magis quam urbs muliebri metu ac lamentatione confunditur; ne spatium quidem illis vestiendi datur, cum pro sua, tum vero pro domine pudore solicitis: timor ipse ac festinatio satagentibus ad celeritatem impedimento est.
Abbreviated transcription (Latin):
s prapalau in matennonium peteret ectimnisstrbat cꝑ
respueretur ne ue fadtum suum non sacis idoneo colore tezer
posset. qa ippa gi e edi uolebat uelle insulam i nofficio terer
dones in Aeragemia interregnum opet. Constitiuute staq dolo atq
insieuis remi tractare si lal parum procederet blantuti luo atq
prorbsus ad execeminn ad hibere teprerem aeqo unni te nebar

Expanded text:
 propalam in matrimonium peteret, extimescebat ne respueretur, neve factum suum non satis idoneo colore tegere posset. Quippe qui credi volebat velle insulam in officio tenere, donec in Aragonia interregnum esset. Constituit itaque dolo atque insidiis rem tractare; si id parum procederet, blanditiis ac promissis, ad extremum adhibere terrorem atque vim. 12 Tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
potium re pot is etim uoltus conaliari maiora in aragonia
ud quberematorem atq archiepiscopiim clan destmnas lttrls
ut aduersus co sit tent iure suo utantir nilllan tñ đsutde
ipis d saliius sit pudortigie sinceritatis mentioneni habcat
enes diuualgato tumore se iam pro indutttit habe q sua¬
cessoretabrege enm magistratu quil soli prnugenio tene  fu¬

Expanded text:
gocium nepotis, tum volens conciliari maiora in Aragonia gocium nepotis, tum volens conciliari maiora in Aragonia ad gubernatorem atque archiepiscopum clandestinas literas, ut adversus comitem iure suo utantur, nullam tamen de literis ipsis, ut salvus sit pudor regie sinceritatis, mentionem habeant. 8 Comes divulgato rumore se iam pro indubitato haberi successore ab rege, cum magistratum, qui soli primigenio regis in
Abbreviated transcription (Latin):
fauor ludorua py summos magistratus inAtagonia plus pollebas
hos comes ubi blanditiis promissisq pellicere se posse desperaut
Excogitauit quo modo illerum deminueret potentiam. suoriim
adaugeret simul se dominum causę constitueret. Postulat ab
rege ut in aragoniam gubernator generalis delegetur : grui
magistratus soli regis primigenio tribui solet obtendi cũ
alia quȩ̃dam ẽẽ exusua prouintię : tum uero illud exuisu requi
fisa si rationes ⁊am complurib annis repetantur rerinti
ad ministrataꝵ Rexet sinhil minus uolebat ꝙ̃ sragomiã
uelut arcem regnorum ab hoc regnum affectante occupari
et quasi eum adeptaset hoc mragistratu exire famari
siuorlꝑ sine causa sicetissimum ac prudentis simum inau a
magis tant a anoueri camen admonito comiti cauere ⁊ qua
adeeet postalsata concessetunz id magnopere imuitus tusn soe¬
ctuo ulo absente comimodius cumgrapꝓ corfrrnitus tum soe¬

Expanded text:
favor Ludovici propter summos magistratus in Aragonia plus pollebat. 5 favor Ludovici propter summos magistratus in Aragonia plus pollebat. 5 Hos comes ubi blanditiis promissisque pellicere se posse desperavit, excogitavit quomodo illorum deminueret potentiam, suorum adaugeret simulque se dominum cause constitueret. Postulat ab rege ut in Aragoniam gubernator generalis delegetur, qui magistratus soli regis primigenio tribui solet: optendit cum alia quedam esse ex usu provincie, tum vero illud ex usu regii fisci, si rationes iam compluribus annis repetantur rerum administratarum. 6 Rex, et si nihil minus volebat quam Aragoniam velut arcem regnorum ab hoc regnum affectante occupari, et quasi eum adoptasset hoc magistratu exire famam simulque sine causa sincerissimum ac prudentissimum virum a magistratu amovere, tamen, admonito comiti caveret quid ageret, postulata concessit neque id magnopere invitus, tum sperans, illo absente, commodius cum papa confectum iri ne
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus studiis ꝓdeuictam sibi reddidisset ut uix constaret
ab utris magis obseruaretur. Uillaragutis atq centelliis quȩ
sunt due illic summę atq diuerse interse factiones tanden
hihil acti eẽ censuit nisi idem in Aragonia ubi caput rerum est
effecisset. Sunt autem instragnia nomina facconum lua
et uirrea limam iam sibi conciliauerat. ascito sibi Antoniio
luma qui timnc principatimi factionis obtmebat Diuersas uo
faccionem noni modo ob odia partium infensam habebat. sed &
quia studeret ludouico competitori in regno auttore ac duce
Garsia heredia Ardiepiscopo cesaraugustano. Erat enim is be¬
neficiarius domus francie. hoc profecto pessimum est ĩpeticione
regnii ꝙ nemo sur omnies amiacie fauent seauidum hrurut
prophiquo cius egidio Roize Aragorris gubernatore. cuius filuis
Ioamnes inherẽdiam fanuliami fuerat adoptatus est. Exquo

Expanded text:
tionibus, studiis devinctam sibi reddidisset, ut vix constaret tionibus, studiis devinctam sibi reddidisset, ut vix constaret ab utris magis observaretur Villaragutis atque Centelliis, que sunt due illic summe atque diverse inter se factiones; tamen nihil acti esse censuit, nisi idem in Aragonia, ubi caput rerum est, effecisset. 3 Sunt autem in Aragonia nomina factionum Luna et Urrea. Lunam iam sibi conciliaverat, ascito sibi Antonio Luna, qui tunc principatum factionis optinebat. 4 Diversam vero factionem non modo ob odia partium infensam habebat, sed etiam quia studeret Ludovico competitori in regno, auctore ac duce Garsia Heredia, archiepiscopo Cesaraugustano – erat enim is beneficiarius domus Francie, hoc profecto pessimum est in petitione regni, quia nemo iuri, omnes amicicie favent – secundum hunc propinquo eius Egidio Roize, Aragonie gubernatore, cuius filius Ioannes in Herediam familiam fuerat adoptatus: ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
tion solus qualis federitas sed ne premius quitemez denatielo¬
beris cẽt& alia plurima onimibus ex entibs huus senetis exepli¬
Ato quo ficdius honestius q peruindecetut estuuuscensaariepo
ridit operepeetiurm fore: natales nepotis emedito nesacaritis
pentificem INS eminsid difficile stctu T& hoc epedto nen ausuros
etiar si qru minus uellent populos aduersani⁊ efeirc y aontausro os
affinis pueri matrisq consanquintas petrus delima nõĩe bñdictꝰ
Ael hune Rex dertuse agentem scribit: rogans ut barcelonam
captato tempore quasi ꝑ causam alterius negotii ne res patefieret
se conferret Onterea comes urgellensis e diuelso non minus
et ip̃e laborabat: uel ob hoc solititior q̃ Rex ꝙ ille alteri hic sibi
consultum uolebat. Et eum catalonram iam suaꝵ partiur
exisimaret ꝙ in ea natales domum potentiam. chientelas suas
ac patris. auiꝙ haberet. Ualentiam quo multis offitiis : largi¬

Expanded text:
non solus qualis Federicus, sed ne primus quidem ex David linon solus qualis Federicus, sed ne primus quidem ex David liberis esset, et alia plurima omnibus ex gentibus huius generis exempl quo facilius honestiusque pervinceret, ut est ingeniosa caritas, vidit opere pretium fore, natales nepotis emendari per summum pontificem. Neque enim id difficile factu et hoc effecto non ausuros, etiam siquis minus vellent, populos adversari regi roganti pro eo, affinis pueri matrisque consanguineus, Petrus de Luna, nomine Benedictus. Ad hunc rex Dertuse agentem scribit, rogans ut Barcelonam, captato tempore, quasi per causam alterius negocii, ne res patefieret, se conferret. IV 1 Interea comes Urgellensis e diverso non minus et ipse laborabat, vel ob hoc solicitior quam rex, quia ille alteri, hic sibi consultum volebat. 2 Et cum Cataloniam iam suarum partium existimaret, quia in ea natales, domum, potentiam, clientelas suas ac patris avique haberet, Valentiamquoque multis officiis, largi
Abbreviated transcription (Latin):
perdidit: illo enim amisisse filium hoc amis sirum oe tepi
Darent meritis suis qui siculum regnum frimi o edietine
darent meritis filii qui sardimant antisame cattondie
parua exparte restitiusset. darent uncr duccumateqome tlio
Iuuenis qui moredius et senis qui insi imtteet eiome fulio
fucurus sat Non enim prepori illgitimumi lexitmus sepostulare
sed euh prolegitimo esse qui cumalas nulli potiores siite rolluisre¬
iuriam fadtutus es neq plans ehs ugutpotione spatte allibe
ac matce innupta genitirm hoc simpruatis semnpe poalinte ñ beo
magis debere ualere in regibus quos sola contrintos uocnmet enlto
postulandum est & inoells dut lo nomnqtus eregtornitus agẽntes
t uxores habeant fieri non potest eps desos a sus aente
fussse fillos ancillarum Iacob: neq eauldemt causati salamior
obseitisse quo minus ad regnum tolleretur cuntasien snom meus

Expanded text:
perdidit. 21 Illo enim amisisse filium, hoc amissurum esse regnum; perdidit. 21 Illo enim amisisse filium, hoc amissurum esse regnum; darent meritis suis, qui Siculum regnum Aragonico adiecisset, darent meritis filii, qui Sardiniam amissam Catalonie non parva ex parte restituisset, darent unico duorum regum filio: iuvenis, qui mortuus est, senis, qui nisi impetrat cito comes illi futurus sit. 22 Non enim preponi illegitimum legitimis se postulare, sed eum pro legitimo esse. Qui, cum alii nulli potiores sint, nulli iniuriam facturus est neque plane esse illegitimum ex patre celibe ac matre innupta genitum. Hoc si in privatis semper valuit, multo magis debere valere in regibus, quos sola contentos uxore esse vix postulandum est et in bellis aut longinquis regionibus agentes, ut uxores habeant fieri non potest. Neque exclusos a successione fuisse filios ancillarum Iacob, neque eandem causam Salomoni obstitisse, quominus ad regnum tolleretur, cum tamen non modo
Abbreviated transcription (Latin):
si uitium appellandum est et non pietas pro unita spe fa¬
milię sue anniti ue nepos in regno succederet ¶Quipostꝗ
ludicas confitebantur uissit illos extrahere tempus nec quicꝙ̃ diure
eompeticotum prlam facere. donec ipẽ alia rationa meners popuore
deperareturo onstituerat enim iaue pee conis nenees rapuloe
Alsanso reze presidente lata lex fuecat t ie qras iscestn h miornõ
succederet ita nunt se presidente perpopilloed pitseuisenuano
idem liteat quod supetior iitis exceptionem ulnus obtmetunõ
ui aut imperlo aut auctoritate ees tie miserdabilrtne ce nõ
ut pote collocato ad grennium orbis regio pupilo tum sumtns
oratione daxent hõc senectuti suȩ : datentorbitati tisunmise
prȩcibus ac lacennis sinerent se cum hac lȩtitia diena suuis obir
ꝙ relinquat ne potem heredem ne geulcerctir hoc p aosore obio
alcero uulnere quo non minus aflictetur q̃ exlillo ꝙ filius

Expanded text:
si vitium appellandum est et non pietas, pro unica spe fasi vitium appellandum est et non pietas, pro unica spe familie sue anniti, ut nepos in regno succederet. 19 Qui,iudices confitebantur, iussit illos extrahere tempus, nec quippiam de iure competitorum palam facere, donec ipse alia ratione mentes populorum experiretur. 20 Constituerat enim sicut per consensum populorum. Alfonso rege presidente, lata lex fuerat, nequis illegitimus in regno succederet; ita nunc se presidente, per populos presentes, quibus idem liceat quod superioribus, exceptionem unius optinere, non vi aut imperio aut auctoritate, sed tum miserabili aspectu, utpote collocato ad gremium orbi regis pupillo, tum summissa oratione, darent hoc senectuti sue, darent orbitati, darent precibus ac lacrimis, sinerent se cum hac letitia diem suum obire, quia relinquat nepotem heredem, ne exulceretur hocquoque dolore ex altero vulnere, quo non minus afflictetur quam ex illo quia filium
Abbreviated transcription (Latin):
Lodouicus & comes. urgelli. Illuni comendabat nonien
patris amiticiaq cum rege aragonum et mutua hospitia
utriuisq gentis. Ad hȩc respectus matris quȩ proximi regis filia
inoclłis et consuetudme uirorum mulierumq catalonie
adoleuerat. dua quoq regia Iolans quȩ presons modo leuirũ
pro filia. pro nepode niođo ueteres amicos cientesq mariti
obseccabat utlmemores essent defuncti regis beneficiorum
Iuuem̃s ꝙ eximia specie corporis ꝙ pñs ip̃e non pro alio sed
prosese singulos prensabat orabat donis promissisq ĩplebat
taq apuđ iudicas non minus ambitione ꝗ̃ disceptacione agebat
Quod ferdmandus uoi persuos comperit: legatos lad regeni
mittit orans ne permitteret in iuditio surragiis potiusq̃
legibus agi. Rex illum recte dicere & ȩqua postulare respõdit
seq daturum operam ut res ordine irentt. uerum hoc
pręstare non poterat quia ip̃e imprimis eo uitio laborabat

Expanded text:
Ludovicus et comes Urgelli. 16 Illum commendabat nomen Ludovicus et comes Urgelli. 16 Illum commendabat nomen patris amiciciaque cum rege Aragonum et mutua hospitia utriusque gentis. Ad hec respectus matris, que proximi regis filia in oculis ac consuetudine virorum mulierumque Catalonie adoleverat aviaquoque regina Iolans, que presens modo levirum pro filia, pro nepote, modo veteres amicos clientesque mariti obsecrabat, ut memores essent defuncti regis beneficiorum. quia iuvenis, quia eximia specie corporis, quia presens ipse non pro alio sed pro sese singulos prehensabat, orabat, donis promissisque implebat. Itaque apud iudices non minus ambitione quam disceptatione agebatur. 18 Quod Ferdinandus ubi per suos comperit, legatos ad regem mittit, orans, ne permitteret in iudicio suffragiis potius quam legibus agi. Rex illum recte dicere et equa postulare respondit, seque daturum operam, ut res ordine irent. Verum hoc prestare non poterat, quia ipse in primis eo vitio laborabat,
Abbreviated transcription (Latin):
peccibus pallicitacionilz nepoti suo suidebat Nanr deledis
iudicibus per omne coquoscendę cause tempas relinquit. quin
us successionis federia esse declararetur. & eo quotidie in¬
pensius ꝙ assidue magis ac magis liberos se gignere posse
desperabat C Sunt enim qui dicant millo pacto ne=
medicorum arte nec multifariis machinis potuisse eũ
uel centumbere cum muliere uel puellȩ uirgmitatẽ demer
Licet mater alieꝗ non nulle femine uelut ministre puelle
adessent licet urei aliquot qͦ auxilio regi ẽẽnt qui uentre
quasi appensum per fastias a lacunari pendente quibris
tumor proni uentris odhiberetur. demieterent eum
sensim ingremium puellȩ ac sustmerent. Sed hȩc uerecũdio
forsitan insilentio reponunntur. Commendabat igitur federiã
memoria patris studium aui. sed hec omnia uitir nacaliũ
apud iudices corrumpebat. deoq lonoe fauoribiltores erãt

Expanded text:
precibus, pollicitationibus nepoti suo studebat. Nam delectis precibus, pollicitationibus nepoti suo studebat. Nam delectis iudicibus, per omne cognoscende cause tempus nihil reliquit, quin ius successionis Federici esse declararetur et eo quotidie impensius, quia assidue magis ac magis liberos se gignere posse desperabat. 14 Sunt enim qui dicant nullo pacto, nec medicorum arte, nec multifariis machinis potuisse eum vel concumbere cum muliere vel puelle virginitatem demere: licet mater alieque nonnulle femine velut ministre puelle adessent, licet viriquoque aliquot auxilio regi essent, qui, ventrem quasi appensum per fascias a lacunari pendentes – quibus tumor proni ventris cohiberetur – demitterent eum sensim in gremium puelle ac sustinerent. Sed hec verecundius forsitan in silentio reponuntur. 15 Commendabat igitur Federicum memoria patris, studium avi, sed hec omnia vitium natalium apud iudices corrumpebat. Ideoque longe favorabiliores erant
Abbreviated transcription (Latin):
mares proximi sunt. Dux autem gandis et comes irgelli
tot a me gradibus remoti non sunt nihai proxmii e iolate
fracas filia ac ssabella sorore helianor est innin proxiior
Ego illud uobis affirmare possum nullimi eorimi quẽ cupius
regem magis exusu regni fore ꝗ̃ ferdinandu. Isedhos
stadia partium trahint. quid autem conducibile uobis sit
non perudetis habetis igitur testificatimi iudicium men
siquid forte de me aliud factum sit priusq̃res disponanie
Uerum magis ꝗ̃ pro ualitudne corporis hodit et audiendo et
loquendo laboraui ¶ Et hoc quide grauissimi ae sincerissimi
regis testimonium / fuit. quod non modo per urbem barcelonã
Incuius suburbano prȩdio lhaec gesta simt. Sed peromnes na¬
diones eius prouintias dimandut magnamq ferdinando
auctoritatem comparauit. Cȩterum Rex et sillzec et sentieba
& dixerat tamen omni diligentia cura austoritate gr atia

Expanded text:
mares proximi sunt; dux autem Gandie et comes Urgelli, mares proximi sunt; dux autem Gandie et comes Urgelli, tot a me gradibus remoti, non sunt mihi proximi. Et Iolante fratris filia ac Isabella sorore, Helianor est mihi proximior. 12 Ego illud vobis affirmare possum, nullum, eorum quem cupitis, regem magis ex usu regni fore quam Ferdinandum. Sed vos studia partium trahunt. Quid autem conducibile vobis sit non pervidetis. Habetis igitur testificatum iudicium meum, siquid forte de me aliud factum sit, prius quam res disponantur. Verum magis quam pro valitudine corporis hodie et audiendo et loquendo laboravi.» 13 Et hoc quidem gravissimi ac sincerissimi regis testimonium fuit, quod non modo per urbem Barcelonam, in cuius suburbano predio hec gesta sunt, sed per omnes nationis eius provincias dimanavit magnamque Ferdinando auctoritatem comparavit. Ceterum rex, et si hec et sentiebat et dixerat, tamen omni diligentia, cura, auctoritate, gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
nec nisi aliquo flexu redeuntem e latere aquam recipere pt
hoc est dum cursus iterum interruptus est mpreg
canalem deriuatur. Iafit dum rex aut quituq rẽru
dominus sine liberis decedit eius regnum ac bona segenã¬
turȩ ad proximum quenq defertur nam cun res sint ułti
donimi non autem superiorum qui suuni ius inalterum trans¬
miserunt nimirum ut quisq maxine coniunatus huic erit
ita plurimum iuris insuededendo sibi uendicabit quod cu
ita sit non quis proximus sit superioritus regibis ioarmi. Ai¬
fonso petro Ioauni querendum est. Sed quis mihi cuius ⁊ egnũ
est . & inciuus alueo postremus de fluit regniriuus proxinõ
dutem nuhi nemo est ea quȩ ex cisdem parentibus gemta ẽ
et eus filius prȩponendus est mim fratris me nepoti. le¬
terisq qui me longiore propinquitate contingunt nam
quod dicitur femtnas non suctedere: id intelligitur quando &

Expanded text:
nec nisi aliquo flexu redeuntem e latere aquam recipere potest; nec nisi aliquo flexu redeuntem e latere aquam recipere potest; hoc est, dum cursus iterum interruptus est, in proximum canalem derivatur. Id fit, dum rex aut quicunque rerum dominus sine liberis decedit, eius regnum ac bona lege nature ad proximum quenque defertur. 10 Nam cum res sint ultimi domini, non autem superiorum, qui suum ius in alterum transmiserunt, nimirum ut quisque maxime coniunctus huic erit, ita plurimum iuris in succedendo sibi vendicabit. Quod cum ita sit, non quis proximus sit superioribus regibus Ioanni, Alfonso, Petro, Ioanni querendum est, sed quic mihi, cuius regnum est, et in cuius alveo postremus defluit regni rivus. 11 Proximior autem mihi nemo est ea, que ex eisdem parentibus genita est, et eius filius preponendus est mihi fratris mei nepoti ceterisque qui me longiore propinquitate contingunt. Nam, quod dicitur feminas non succedere, id intelligitur quando et