comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimã insulȩ pastẽ in deditionẽ recepit.: Orcadas &i c̃
insulas ultra brittani ãin oceano positas romano adiecit
imperio. Acsexto quac̃ profectus erat mense romam
rediit : filio que suo brittanici nom̃ in posuit: Hoc autem
bellum quasto imperiisui anno cõpleuit: quiẽ annusab
in carnatione dñi quacdragesimus sextus: quo &iã anno
fames grauis sima ꝑsiriã factãque in actibus apostolorũ
ꝑpropheã agabum p̃dicta eẽ me moratur: ab eodem
claudio uespasianus qui post neronẽ imperauit inbritta¬
niã missus : &iã uectã in sulã brittaniȩ ꝓximã ameri¬
diȩ. romanorũ dicioni subiugauit q̃ hab& aboriente
in occidentẽ xxx circit̃ milia passuũ. abaustro inboreã
XͦII. Inorientalibus suis pastibus marisexmiliũ. in occiden¬
talibus trium ameridianobritianiag lergise duestansi nos¬
cel bes s aute diudio in imperuũ ciere ⁊ bnl ominino ie

Expanded text:
rimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam rimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profecrediit, filioque suo Brittanici nomen imposuit. Hoc autem bellum quarto imperii sui anno complevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima per Syriam facta est, quae in Actibus apostolorum per prophetam Agabum praedicta esse memoratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in
Abbreviated transcription (Latin):
prehensum acuitatũ ẽ: Barbari legionũ imp&ũ non
ferentes siluis se se obdidere. Vnde crebris erup¬
tonibus romanos grauiter ac sȩpe lacerabant: Interea
trinouantũ firmissima ciuitas cum androgio duce
se cute urbes aliȩ conplures. in fõdus romanorũ uerier :
Is dem de monstrantibus. cae sur oppidum cas sobella¬
uni int̾ duas paludes sitũ obtentu insuꝑ siluarũ munitũ
coepit.: Ex in caesar abrittani is reuersus ingalliam
post quam legionies inhiberna misit : repentini s bellor
tumultibus undiq circũ uentus : & conflictatus ẽ  III.
rator ab augusto quastus cupiens utilem rei publicȩ¬
ostentare principembellum ubique &uictoriã unde cũq
quae siuit : Itaq expeditionem in brittaniã mouit: quae
excitata in tumultum propt̃ redhibitos trans fugas uide¬
batur : trans uectus in insolã ẽ: quamneq: ante iulium
cae sarem neque post eum quis quã adire ausus fuerat .:

Expanded text:
prehensum ac vitatum est, barbari legionum impetum non prehensum ac vitatum est, barbari legionum impetum non ferentes, silvis sese obdidere  Al., abdidere, unde crebris irruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Androgio duce secutae urbes aliae complures in foedus Romanorum venerunt. Iisdem demonstrantibus, Caesar oppidum Cassobellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper silvarum munitum, a  Al., bello cepit. Exin Caesar a Brittania reversus in Galliam, postquam legiones in Hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumventus et conflictatus est. rator, ab Augusto quartusostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ib
Abbreviated transcription (Latin):
rus atque actuccriis. lxxx p̃paratis inbrittania transue¬
hitur: ubiacerlia primũ pugna fatigatus. De inde ccduer¬
satem pestate cor reptus: plurima cdassis paestem sin
paruum numerũ militũ. equitũ uero pene omnem
sit: ac sexcentus naues utriusq cõmodi fieri imperauit:
Duibus iterũ inbrittaniã primo uere transuectus. dũ ipse
pestate cor reptae uel conlisȩ inter se uel crenis inlisae. Ac
difficultate reparata s: caesaris equitatus. primo congressu
abrictanis uictus: Ibi que lauienus tribunus occisuse secun¬
doplio cũ magnaꝰ suorũ discrimine. uictos briptones in fugã
ripac cassobella unoduce in m̃sa hostium multitudo con¬
sederat : Ripã que fluminis acpene totũ subuqua uadu
acutissimis sũ dibus prȩstruxerat. quarũ uestigice
sudiũ ibidem usque hodie uisunt᷑ : & uidecur Inspec¬
tantibus quod singula earũ ad modũ humani feꝰoris
grossȩ & circũ fusȩ plumbo immobiliter erant in
profundum fluminis infixȩ: Quod ubi aro manis de¬

Expanded text:
s atque actuariis octoginta praeparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem sit, ac sexcentas naves utriusque commodi fieri imperavit: quibus iterum in Brittaniam primo vere transvectus, dum ipse pestate correptae, vel conlisae inter se, vel arenis inlisae ac dcum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Brittanis victus, ibique Labienus tribunus occisus est: secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profundum fluminis infixae  Al. add. haereant: quod ubi a Romanis de
Abbreviated transcription (Latin):
la susciperit.¬
tr ranni creati& mox prior inbrittania : secundus ingallia¬
sunt inter empti.
ut brittones ascottis uastati pictisq romanorũ auxilia q̃sie¬
rint: quise cundo uenientes murum trans in sulã fecerint sedhoc
confestim a p̃fatis hostibus inter rupto maiore sint calamitate depssi:
inxpmcredentes missus ẽ brittones ab actio consule auxiliũ fla¬
gitantes non in p&rauerint ..¬
xiii. Vt brittones fame famosa coactibarbaros suis efinibus repule¬
rint: nec mora frugum copia luxoria pestilenti a eiexterminiũ
gentis secutũsit.¬
dere. in socios arma uesterit.
MII Vt germanus ep̃s cumlupobrittamã nauigans: & primo maris
&post mnodum pelacgianorum tempestatẽ. diuina uistute sedauerp¬
XVIII. Utidem filiac̃ tribunicȩcã inluminauerit : ac deinde adic̃m̃ alba¬
num per ueniens. reliquias ibidem & ipsius acce perit & be¬
atorum apostolorum siue aliorum mastyrũ posuetita
rũ orando rest inxerit. &ipse ꝑuision ẽ asuosit lengore curatus:

Expanded text:
la susceperit.trsint interempti.Ut Brittones a Scottis vastati Pictisque, Romanorum auxilia quaesierint, qui secundo venientes, murum trans insulam fecerint; sed hoc confestim a praefatis hostibus interrupto Al., hi interrupti, majore sint calamitate depressi. in Christum credentes missus est, Brittones ab Aetio consule auxilium flagitantes non impetraverint.XIV. Ut Brittones fame famosa coacti Al., fame coacti, Barbaros suis e finibus pepulerint; nec mora, frugum copia, luxuria, pestilentia, et exterminium gentis secutum sit.dere, in socios arma verterit.XVII. Ut Germanus episcopus cum Lupo Brittaniam navigans, et primo maris, et postmodum Pelagianorum tempestatem divina virtute sedaverXVIII. Ut idem filiam tribuni caecam inluminaverit, ac deinde ad sanctum Albanum perveniens, reliquias ibidem et ipsius acceperit, et beatorum apostolorum, sive aliorum martyrum posuerit. rum orando restinxerit; et ipse per visionem a suo sit languore curatus.
Abbreviated transcription (Latin):
xxi ut renascentibus uirgultis pelagianȩ pestis germanus cũ se¬
uero brittaniã reuersus : prius claudo iuueni incessũ. deinde
& populo đi condemnatis siue emendatis er&icis gres sum
recuperarit fidei.¬
XXII Ut brRtones quiescentibus ad tẽpus exteris ciuilibus
se se bellis contriuerint : simul & maiorib flagitiis submerseria¬
xxiii Vt sc̃s papa gregorius augustinũ cum monachis ad p̃di¬
candum genti an glorũ mittens ẽpisto la quoque illosex¬
hostatoria nea laborando cessarent confostauerit

Expanded text:
XI. Ut renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuperarit fideiXI. Ut renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum SeXXII. Ut Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerseriXXIII. Ut sanctus papa Gregorius Augustinum cum monachis ad praedicandum genti Anglorum mittens, epistola quoque illos exhortatoria ne a laborando cessarent, confortaverit
Abbreviated transcription (Latin):
aduecti nauibus inrumpunt t̾minos. cędunt que omĩ
quasi maturã seg& ẽ obuia quȩq m&untꝰ calcant transe¬
unt: unde rursũ mittuntur romã legati flebili uoce
auxiliũ inplorantes nepenitus misera patria delereur
nenom̃ romanȩ ꝓuintiȩ quod apudeos tam diu clarucrat:
exterarũ gentiũ in pro bitate obrutũ uilescer&: rursũmit¬
titur legioꝙ̃ inopinata tẽpore autũni adueniens magnas
hostiũ strages dediteosq qui euadere poterant oms trans
maric fugauit: Quiprius anniuersarius p̃das transma
nuntiauere brꝑtonib ñ se ultra ob eorũ defensionẽ tam
liboriosis expeditionibus posse fatigaripsos potius mno¬
nent arma corripere. &cestandi cũ hostib studiũ subi¬
re: quiñ aliã ob causã quã supsi inertia soluerentur. eis
possent esse fostiores.: Quin &iã & hoc sociis quosde¬
relinq̃ re cogebantur: aliquid cõmodi adlaturũ puta¬

Expanded text:
advecti navibus inrumpunt terminos, caeduntque omnia, advecti navibus inrumpunt terminos, caeduntque omnia, et quasi maturam segetem obvia quaeque metunt, calcant, transeunt: unde rursum mittuntur Romam legati CCCCXVI, flebili voce auxilium implorantes, ne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant omnes trans maria fugavit, qui prius anniversarias praedas transmarnunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum puta
Abbreviated transcription (Latin):
instruere int̃duo maria trans insulã murũ qui artendis
hostibus poss& eẽ p̃sidiosicq domũ cutrium pho magno
reuersaẽ: at in sula nimurõ quẽ iussi fuerant ñ tic̃ lapi dib
quã cespitib construentes. ut pote nullũ tanti operis esti¬
ficẽ habentes : adnihil utile statuuntꝰ fecerunt aute
cũ intduo freałsinus de quib dixim: maris ꝑmilico passuum
plurima: Vt ubi aquarũ munitio de erat ibi psidio tialli
fines suos abhostiũ in ruptione defenderentꝰ cuius ops¬
ris ibidem facti idest ualli latissimi &altissimi usꝙ ho¬
die cestis sima uestigia cerne relic& : Incipit autẽ duo¬
rũ fermemiliũ amonasterio ebbercurnig. Ad occi¬
dentẽ: in loco quiser mone pictorũ peanfahel lingua
autẽ anglorũ penneltun appellatur. &tendens contra
occidentem t̃minatur iuxta urbẽ alduit: uerũ priores
inimici ut romanũ militẽ abisse conspexerũnt mox

Expanded text:
instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis instruere inter duo maria trans insulam murum qui arcendis hostibus posset esse praesidio: sicque domum cum triumpho magno reversa est. At insulani murum quem jussi fuerant, non tam lapidibus quam cespitibus construentes, utpote nullum tanti operis artificem habentes, ad nihil utilem statuunt. Fecerunt autem eum inter duo freta vel sinus de quibus diximus maris, per millia passuum plurima: ut ubi aquarum munitio deerat, ibi praesidio valli fines suos ab hostium inruptione defenderent: cujus operis ibidem facti, id est, valli latissimi et altissimi usque hodie certissima vestigia cernere licet. Incipit autem duorum ferme milium spatio dentem, in loco qui sermone Pictorum Peanfahet, lingua autem Anglorum Penneltun appellatur; et tendens contra Occidentem terminatur juxta urbem Alcluith. Verum priores inimici ut Romanum militem abisse conspexerant, mox
Abbreviated transcription (Latin):
quilonẽ. multos stup& gemitq ꝑ annos: trans marinas
autẽ dicimus has gentes ñ qđ extra brittaniã essent
posite sed qđ ap aste br&tonũ erant remotae. duobus
alter aboccidentalibrit tania terras longelateq in rũ¬
pit:quã uis adse inuicẽ ꝑtingere ñ possint: Orientalis
hub& in medio sui urbẽ giudi occidentalis suprase hoce
addexterã sui hab& urbẽ alduith: quia linguaeorũ signisi¬
cat pecrã cluitḩ enĩ iuxta fluuiũ nominis illius obharunt.
ergo infestatione gentiũ brȩtones legatos romã cũepista¬
lis mittentes liccrimosis p̃cibus auxilia flagtabant sub iec¬
tionẽq continuã dummodo hostis inminens longius ar¬
cercur promittebant:. quib: moxlegio destinaturer¬
mata q̃ ubi insulat̃ aduecta ei congressae cũ hostib magnta
eorũ multitudinẽ sternens ceeros sociorũ finib expulit
eosq interima dirissima depressione liberatos. hostata est

Expanded text:
quilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas quilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; sed quia a parte Brittonum erant remotae, duobus alter ab Occidentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis habet in medio sui urbem Giudi  Al., Guidi, Occidentalis supra se, hoc est, ad dexteram sui habet urbem Alcluith, quod lingua eorum significat petram Cluith; est enim juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium, Brittones legatos Romam cum epistolis mittentes CCCCXIV, lacrymosis precibus auxilia flagitabant, subjectionemque continuam dummodo hostis imminens longius arceretur, promittebant. Quibus mox legio destinatur armata, quae ubi in insulam advecta et congressa est cum hostibus, magnam eorum multitudinem sternens, caeteros sociorum finibus expulit: eosque interim a dirissima depressione liberatos hortata est
Abbreviated transcription (Latin):
foederibus in lusus d&rim̃to magis reipublicae fuit:
Vnde inox iubente honorio constantius comes ingal¬
lc̃ cũ exercitu profectus. apud arelatẽ ciuitatẽ cũ
clausit. cẽpit occidit constantẽq filiũ eius que mex
monacho caesarẽ fecerat. gerontius comes suus apua
uiennã int̃fecit: fracta ẽ autẽ roma agothis anno
insulam adiit: habitabant autẽ intrauallũ qđe ueru
trans insulã fecisse cõme morauimus adplagam
fastac usq hodiȩ testintur: c&erũ ulteriores bri taniȩ
pastes ueleus eic̃ q̃ ultra brittaniã s̃ insulas iure domĩ¬
nandi possi debant.
inbrittunia in paste bretonũ omni crmato milte
milittribus copus uniuersis totic floride iuuentutis a¬
lacritate spoliata q̃ trrannorũ temeritate abducta nusquã
ultra domũ rediit. p̃daeet patuit : ut pote omnis bellici
usus prorsus ignara deniq subito duab gentib trans¬
marinis uehem̃t̃ sieuis. scottorũ acirciopictorũ ab a¬

Expanded text:
foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno insulam adiit. Habitabant autem intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam factae usque hodie testantur; caeterum ulteriores Britanniae partes, vel eas etiam quae ultra Britanniam sunt insulas, jure dominandi possidebant ia omni in parte Brittonum, omni armato milite, militaribus copiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer saevis, Scottorum a Circio, Pictorum ab A
Abbreviated transcription (Latin):
periũ honorio ccugusto filio theo dosii pate Loco
ab augusto quadrage simo quaerto ante bienniũ ro¬
manȩ inruptionis q̃ ꝑ alaricũ regẽ gothorũ facta ẽ
cũ gentes hclanorũ. sueuorũ. uandalorũ. multae q
cumhis aliȩ. protritis franeis. transitoreno. totas
ꝑgullias seuirent: apud britanias graticnus muri¬
cẽps trrannus creatur &occiditur: huius loco constan¬
tinus eximfima militia propt̾ solam spem nominis
sine merito uistutis eligitur: qui continuo ut inuasit
imperiũ ingallias transiit ibi sȩpe ab arbaris in ceste¬

Expanded text:
perium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, cum gentes Alanorum, Suevorum, Vandalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incert
Abbreviated transcription (Latin):
ionsis incarcere crinib manere solebat: ecce ut̃q uirdi
diuersũ ab altero uultus habitũ foris p̃monstrabat: quorum
um̃ in tus conscientia in parili iustutũ sibi gratio concordabat:
uerũ & si ꝓfiteri nobis liberũ ẽ. quia tonsurae discrim̃ ñ noceat
quib: pura inđm fides & caritas in ꝓximũ sincetaẽ. maxime cũ num¬
quã patrib: catholicis sicut depaschȩ uel fidei diuersitate conflic¬
ius lta&ic̃ deonsurae differentia legatur aliqua fuisse contro¬
uersia int̃ om̃s tum̃ quas uel in ecclesia uel in uni uerso hominũ
genere repperimꝰ tonsuras. nullã magis sequendã nobis am¬
plectenđaq: iure dixerim. eãquã incapite suo gestabat ille cuise
rito cunotis fidelib: credi derim: ea quã habebat ille cuigratiã
sps̃ scĩ comparare uolenti dicit ide p&rus: pecuniatua tecuĩsp

Expanded text:
intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in parili virtutum sibi gratia concordabat. Verum, etsi  Al., si profiteri nobis liberum est, quia tonsurae discrimen non noceat, quibus pura in Deum fides, et caritas in proximum sincera est; maxime cum nunquam Patribus catholicis sicut de Paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia; inter omnes tamen quas vel in Ecclesia, vel in universo hominum genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim, ea quam in capite suo gestabat ille, cui serito cunctis fidelibus crediderim, ea quam habebat ille, cui gratiam sancti Spiritus comparare volenti dicit idem Petrus: Pecunia tua tecum sit
Abbreviated transcription (Latin):
aderatione tantũ tẽporis paschalis instrui quȩ rentes. ipsos uob
uulos paschȩ catholicos habundare probastis: uerũ his depas
succincte ut p&isti stritmq: cõmemoratis : tonsurã quoq:
eqda parit̃ uobis litteras fieri uoluisti hostor ut ecclesiasti cam
lpĩ anȩ fidei congruã habere cur&is : & quidem scimꝰ quia
q apostoli om̃s uno eođeq: sunt modo ad onsi neq nunc etcle¬
i catholica sicut una fide spe & caritate inđm consentit. Itaeiuc̃
na atq indissimili totũ ꝑ orbem tonsurȩ sibi forma congruit.
eniq: ut superiora id est patri archarũ tẽpora res piciamus ĩ ob
exemplar pacintiae dũ in gruente tribulationũ asticulo a pud
totundit : probauit utiq: quia tẽpore felicitats capillos
nutrire consuerat: a io seph & ipse castitatis humilitatis pieut
ierarũ q: uistutũ ex secutor ac doctor eximus. cuseruitio absol¬
uendus actonsus eẽ legitur pat& ꝓfecto quia tẽpore seruitutis.

Expanded text:
de ratione tantum temporis Paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos Paschae catholicos abundare probastis. « Verum his de Pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque, de qua pariter vobis litteras fieri voluistis, hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo adtonsi, neque nunc Ecclesia catholica sicut una fide, spe et caritate in Deum consentit, ita etiam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job exemplar patientiae, dum ingruente tribulationum articulo caput totondit  Al., totundit, probavit utique quia tempore felicitatis capillos nutrire consueverat. At Joseph, et ipse castitatis, humilitatis, pietatis caeterarumque virtutum executor ac doctor eximius, cum servitio absolvendus, attonsus esse legitur: patet profecto quia tempore servitutis,
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ factus ẽ archiep̃s uocabulo tatuni deꝑuintia merciorũ
cũ fuiss& presbit̃ in monasterio qđ uocatur briudun consecratus
ẽ autẽ indoru uerni auitate auiris uenerabilib danihele uen¬
ulfo hrofensi antistib: die decima iunii m̃sis dominica
uir religione deprioentia bsienis sattus quoq literis uo

Expanded text:
eodem factus est archiepiscopus, vocabulo Tatuini, de provincia Merciorum, cum fuisset presbyter in monasterio quod vocatur Briudun. Consecratus est autem in Doruverni civitate, a viris venerabilibus Danihele Uenulfo Hrofensi antistitibus, die decima Junii mensis, Dominica; vir religione et prudentia insignis, sacris quoque litteris no
Abbreviated transcription (Latin):
onglorũ in eis q̃ minus habuerat ad ꝑ fecta uiuendinori nam
puenire sicut econtra brEttones qui nolebant anglis eã quã ha¬
belio fideixpĩane notitiã pandere. credentib iã populis
Malorũ eulnriegudifidei cat holicae ꝑ om̃a instructisipsi adhuc
inudunati Ei claudicantes asemitissuis & capitasine coronipre
sus cepeii autẽ huenses monachi docente egbercto ritus uiuen¬
mansit aut̃ uirdñ et gberctannos xiii in p̃fatio insulaquã ꝓpse
uelut noua quada relucente geatia ecdes asticas socid̃ ats

Expanded text:
l., quam minus habuerat, ad perfectam vivendi normam perveniret. Sicut e contra Brittones, qui nolebant Anglis eam quam habebant, fidei Christianae notitiam pandere, credentibus jam populis Anglorum et in regula fidei catholicae per omnia instructis, ipsi adhuc inveterati et claudicantes a semitis suis, et capita sine corona prSusceperunt autem Hiienses monachi, docente Ecgbercto, ritus vivenMansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae societatis
Abbreviated transcription (Latin):
indeditionẽ recepit: &orcadas quoq insulas. romano adiecit
ras rex brictaniae lucius mittens ut xpĩanus efficer &ir
p&it & in p&rauit Anno ab in carnatione dñi clxxaiuii
seuerus impetator factus aII añs regnauit quibrittaniã
uallo amariusq: admare p̃cinx̃ : Annoccclaaxi maxi¬
mus inbrittania creatus imperator ingalliã transiit & gratianũ
palla dius adscottos in xp̃m credentes: acaelestino papa
lentiniano imperiũ suscipiens .uͭiͦ añs tenuit: Quorũ tẽpone
Anno daluii ida regnare coepit a quo regalis nordan hi mbror
& in insula humonasteriũ fecit ⁊Anno dxcui gregorius papa

Expanded text:
in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulas Romano adjecit in deditionem recepit; et Oreadas quoque insulas Romano adjecit ras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et impetravit. Anno ab incarnatione Domini 189, Severus imperator facvallo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum Palladius ad Scottos in Christum credentes a Caelestino papa lentiniano imperium suscipiens, septem annis tenuit: quorum tempore Anno 567, Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa
Abbreviated transcription (Latin):
lunt suis
serliitio
mancipati : qua a dridente pace ac serenitate tẽporũ plures ingenꝰ¬
te nordanhymbroꝵ tam nobiles quã priuati sesuosq liberos
depositis armis satagunt magis accepta ton sura monasteria¬
lib adscribere uotis quã bellicis exercere studus quęres.
quẽ sit habitura finẽ : posterior a&as uidebit̃: hic ẽ in p̃sentiarĩ
uniuersae status britianiae anno aduentus anglorũ bibrita¬
niã circit̃ ducentesimo occogesime quinto. domimige autẽ
t̃ra & congratulante infide eius brittania la&ent᷑ insulae
multae. & confiteuntur memoriae scĩtatis: xxiiii.
erũ eaq̃ tẽporũ distinctione latius digestas. obmemoriam
conseruandã. breuit̃ recapitulacri placuit. Arino igitur
ante in carnationẽ dnĩcã sexagesimo gaius iulius caesur
prim romanorũ brittanias bello pulsauit &uicit nectam̃
ibi regnũ potuit obtinere. An noab in carn d̃ x claudius
secundus romanorũ brittanias adiens plurimã insule pastẽ.

Expanded text:
nt juris, servitio mancipati. Qua  Al., Et; al., Quae adridente pace ac serenitate temporum, plures in gente Nordanhymbrorum, tam nobiles, quam privati, se suosque liberos, depositis armis satagunt magis accepta tonsura, monasterialibus adscribere votis, quam bellicis exercere studiis. Quae res quem sit habitura finem, posterior aetas videbit. Hic est inpraesentiarum universae status Brittaniae, anno adventus Anglorum in Brittaniam circiter ducentesimo octogesimo quinto, dominicae autemterra, et congratulante in fide ejus Brittania, laetentur insulae multae, et confiteantur memoriae sanctitatis ejus.erum ea quae temporum distinctione latius digesta sunt, ob memoriam conservandam, breviter recapitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulae partem
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis suae loquellã haber&: sepultus uero ẽ in posticuscĩ pauli
a postoli quã intro ecclesiã scĩ andreae sibi i pseinlocũ sepulchrifo¬
ceri: postquẽ epis copatũ alduulf bercualdo archiepo consecran¬
te suscepit fAnno dnĩ cae in carñs dc̃cxxͣuiii apparuer cometae duȩ¬
bumane orientẽ altera uespere seqibatur occidentẽ quasiorienti
simuł & occidenti dire cladis p̃sage⁊ uel ceste un adiei altera nocti¬
adaccendendũ adclinẽ apparebant qim̃se ianuario & duabi
ferme septimanis ꝓmanebant ⁊ quo tẽpore grauissima sarrace¬
norũ lues gallius misera clade uastibat & ips i ñ multo post in ea¬
dem ꝓuntia digna s suae ꝑfidiae poenas luebant ⁊ quo anno
sisuir dñi et gberct ut supra cõmemora uimꝰ ipso die paschȩ
migrauit ad dnm̃ & mox ꝑacto paschahoc ẽ UII Iduũ maiarũ
dier ossricnea nordanh r̃mbroꝵ uita decessit s eũ ipseregniqd xi
cipia & ꝓcessus tot actantis redunda uere rerũ ad uersantiũ

Expanded text:
itatis suae loquelam haberet. Sepultus vero est in porticu sancti Pauli apostoli, quam intro ecclesiam sancti Andreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem episcopatus officium Alduulf, Berctualdo archiepiscopo consecrante suscepit. Anno Dbat orientem, alia sequebatur occidentem, quasi orienti simul ad accendendum adclinem: apparebantque mense Januario, et duabus ferme septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias misera clade vastabat, et ipsi non multo post in eadem provincia dignas suae perfidiae poenas luebant. Quo anno sanctus vir Domini Ecgberct, ut supra commemoravimus, ipso die Paschae migravit ad Dominum: et mox peracto Pascha, hoc est, septima Iduum Maiarum die, Osric rex Nordanhymbrorum, vita decessit, cum ipse regni quodcipia et processus tot ac tantis redundavere rerum adversantium
Abbreviated transcription (Latin):
anglonuai ahoitie pacis aueritatis eu uouer cali ot lesi
pusticrs e asto ega uade scotti quibr te tanie ln colurde suis
aut fraudiũ sbrlicones auatis & maxima excle sfea domestra
sibi sdiogente an ꝗlor etotius catholicae eccle isunra pasibiẽ
minuussecto inorib q in ꝑbis inpugnene i ta & diuina sibis
humana prorsus resistente uistute hineutro cudtum
purcobi inere propositũ : quippe qui quã uis ex pasedum
sint iuris : Nono ullatam̃ ex paste anglorũ sunt seclitaio

Expanded text:
Anglorum, et catholicae pacis ac veritatis cum universali Ecclesia particeps existere gaudet. Scotti qui Brittaniam incolunt suis aut fraudium. Brittones, quamvis et maxima ex parte domestico sibi odio gentem Anglorum, et totius catholicae Ecclesiae statum Pascha minus recte moribusque improbis impugnent; tamen et divina sibi et humana prorsus resistente virtute, in neutro cupitum possunt obtinere propositum: quippe qui quamvis ex parte sui sint juris, nonnulla tamen ex parte Anglorum sunt servitio
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ hanc¬
simnonui uitã ñ solũ omni spe coronȩ priuati sed a &̃na insuꝑs poena
dampnati qReq ueromẽ haecita ꝓsecutũ aestimes quasieos qupban
consurã habent ondemonatos iudicẽ si fide &operib abntia catholi¬
ae faueritu imnio confident̃ ꝓfiteor plurimos exeis scõs ac đo digaios
euis assicu sex quib ẽ adamnan abbas & sacerdos columbiensiuegne¬
nos eiueuĩ legad iesuae gentis ad alsridũ regẽ misss neñs quo que
monasteriũ uidere uoluis s& mirã q in morib acuerbis p̃riudenitiẽ
bumilitatẽ religionẽ ostender& dixi illi int̃ alia conloquens otia¬

Expanded text:
ea quae hancsequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui hanc tonsuram habent condemnandos judicem, si fide et operibus unitati catholicae faverint, imo confidenextitisse, ex quibus est Adamnan, abbas et sacerdos Columbiensium egregius, qui cum legatus suae gentis ad Aldfridum regem missus, nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus ac verbis prudentiam, humilitatem, religionem ostenderet, dixi illi inter alia conloquens: « Obse
Abbreviated transcription (Latin):
monsers i Res pondit illescias ꝓcestoftat mi dilecte quia tisi simo¬
nif ton surã ex consueudine patria habeã simonica taamꝰ ꝑfidiũ
nuta mtĩ me d eiestor a creseuo : beatis simi autẽ a postoloꝵ princtona
quantũ mea par uitas sufficit uestigia sequi desidero: Ate go credo
ab dito cordis amolectimin seqđ eius eẽ nostir&iã in facieteresr:
su qus que entiãtuã facillime diuidicare reor : qđ aptius multo¬
nura cupis sequi sic dut̃ morẽ habitus telinitari condeceati habr
bost eagentis eius dẽ turbas ad catholica tẽporis paschalisob¬
seruantiã sua p̃dicatione correx̃ tam & sieos qui inbi insulamo¬
rabantur monachos. quibuseu specialie brecttonsura uioq sicrtũ¬

Expanded text:
monstras? Respondit ille: Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patriae habeam, simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo, beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. At ego: Credo, abdito cordis amplectimini, si quae ejus esse nostis etiam in facie tenetis. Namque prudentiam tuam facillime dit facta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condeceat. » Haepostea gentis ejusdem turbas ad catholicam temporis Paschalis observantiam sua praedicatione correxit: tametsi eos qui in Hii insula morabantur monachos, quibusque speciali rectoris ju
Abbreviated transcription (Latin):
spultus spẽ nob̵ post mostẽ beatae qui &us tribuit : iux uesperã
ungant: idẽ q poenã erroris sui insem &ipsos recipientes cũ
nes pasche aꝑta trans gressione uiolaneut pote qui ab illis die
uespera pas dialncipiunt in qua hoclex consũ mari Eꝑfici debere
decreuit: Ilã inpas cha diem ad signent primãcuur inlegt

Expanded text:
 nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Iidemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cumnos Paschae aperta transgressione violant, utpote qui ab illius diei vespera Pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in Pascha diem adsignent primam, cujus in lege
Abbreviated transcription (Latin):
us obser¬
uri cat hodici rationie pate facta pat& econtrariͦ error
intionabiliseoꝵ quip̃fixos inlege t̃minos. nulla cogente
es sitae uelanticipare uel trans cendere p̃sumunt: Nc̃ q
e ratione necessit atis aliciuus anticipant illi tẽpus in lege
noctis caelebrare incipiunt : clar& qđ illũ exordio suipa
uiqerrore tc̃ & si altero latere : a recto ueritatis tramite di¬
uestunt : & ueluti nausragia scyllȩ fugientes incaribar uoragi¬
cumdat A sua prorsus sollempnitate secludunt : ha ut oin

Expanded text:
us obsertiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, nulla cogente necessitate, vel anticipare vel transcendere praesumunt. Namque sine ratione necessitatis alicujus anticipant illi tempus in lege noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui pautique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voragicommendat, a sua prorsus sollemnitate secludunt: ita ut quin
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse simonẽ. Quis rogo fideliũ ñstatim cũ ipsa magia
suꝑficie coronȩ uid&ur speciem p̃ferre : sed ubi ad ceruicem
considerando ꝑ ueneris decurtatã eã quã teuidere putabas lnue¬
nies coronã : ut merito talẽ simoniacis : & ñ xpĩ anis habitum
conuenire cognoscas : qui in p̃senti quidem uita ad eceptis homi¬
nib: putabant᷑ digni ꝑ p&uae gloria coronae sedinea q̃ hant

Expanded text:
habuisse Simonem, quis, rogo, fidelium non statim cum ipsa magia habuisse Simonem, quis, rogo, fidelium non statim cum ipsa magia superficie, coronae videtur speciem praeferre; sed ubi ad cervicem considerando perveneris, decurtatam eam quam te videre putabas, invenies coronam; ut merito talem Simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas: qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur digni perpetuae gloria coronae; sed in ea quae hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sicut enĩ omnis ecclesia quia factaẽ signũ scaẽ crucis eius infto
postare consueuit. ut crebro uex illi huius munimine amali¬
norũ spũ ũ defendatur incursib: crebra huius admonition
doceatur : quoq carnẽ suã cũ uitiis & concupiscentus crucifigere
debere : It i&iũ opost& eos quiuel monachiuotũ uel gradũ
clericatus habentes. artiorib: seneces sehabent ꝓ dnõ continenua
frenis astringere. formã quoq: coronȩ quã ipse in passione
spineã postauit incapite. ut spinas ac tribulos peccatorũ nrorũ
postar& Id est ex postar& & auferr& a nobis. suo quẽq incapi
ꝑtonsurã p̃ferre ut se&iã in risiones & obꝓbria pillo libenta
ac prõte om̃a sufferre. ipso &iã fronti spicio doceant ut
corona uitae &nȩ quã reꝓmisit ds̃ diligentib se sesẽꝑ ex pa¬
tare ꝓque huius ꝑceptione & aduersase mundi & prospera
contempnere designent : c&erũ tonsurã eã quã magũ ferunt

Expanded text:
icatoris Ecclesia facta est, signum sanctae crucis ejus in fronte portare consuevit, ut crebro vexilli hujus munimine a malignorum spirituum defendatur incursibus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere: ita etiam oportet eos qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes altioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere, formam quoque coronae, quam ipse in passione spineam portavit, in capite, ut spinas et tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite per tonsuram proferre, ut se etiam irrisiones et opprobria pro illo libenter ac prompte omnia sufferre ex ipso etiam frontispicio doceant, ut coronam vitae aeternae, quam promisit Deus diligentibus se, semper exspectare, proque hujus perceptione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magum ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
inbutus nil melius quã quod illi docus sent au tumabat
Porro alchfrid magistrũ habens eruditionis xpĩane uil¬
fridũ uirũ doctissimũ nã & roma prius propt̃ doctrinã
ecclesicsticã adierat. &apud dalfinũ archi galliarũ
lugddnũ multũ tẽporis egerat. a quo &iã tonsurȩ eccles¬
asticae coronã susceperct : huius doctrinã. omnib scottorũ
traditionibus iure p̃ferendã sciebat:unde ei&iã donauero
uidelic& locũ paulo ante eis quiscottos sequebantur. in pos¬
ses sionẽ monasterii dederut: sed quia illi post modũ data sibi
obtione magis lococedere. quã suã mutare consuecudine
uolebunt: dedit eũ illi. qui dignã loco & doctrinĩ habers butuã
uenerat eo tempore agilberctus occidentaliũ saxonũ ep loui
ius supric meminimus amicus alchfridiregis & uilfridicbba
ad prountiac nordun hrmbrorũ : e puo eos aliquan diu
demorabatur: qui&iã uilfridũ rogatu alhfrroq in pfato

Expanded text:
imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam scividelicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato
Abbreviated transcription (Latin):
oit abomnibus tolerabatur: quipatient̃ intellexerunt quic
bispas chic contramorẽ eorũ quiipsũ miserant facere n potuit
Doera fideitem̃ pia&atis & dilectionis . Iuxtamorem omnibus
sas consusũ diligenter ex sequicurauit: Vnde ab omnibus edã
his quidepas cha alit̃ sentieb at. merito diligebatur: nec solum
amediocribus. uerũ ab ipsis quoque epis honorio cantuariorũ
&felice orientides unglorũ uenerationi habitus est : de funo
uitẽ finano qui post illum fuit cum colmanus in episco
or paschae nec non & deidus ecclesi astice uitae disciplinis.
ontro uersia natcest: Vnde mouit haec questio sensus & corda
ultorũ timentiũ. Nefoste accepto xpĩanitatis uocabulo.
inuacuũ currerent aut cucurrissent : ꝓuenit & adipsas prin¬
apũ aures osuiu uidelic& regis &filii eius alchfridi: quianimiro
osuiu ascottis edoctus acbaptiratus. illorũ &uc̃ linguȩ optime

Expanded text:
enter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia enter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in episcopone Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime
Abbreviated transcription (Latin):
confligens multos quidem correxit ueladsolestior ẽ ueritatis
inquisitionẽ accendit: Nequaquã tamenfinanum emendare
pocuit : Quin potius quod ess& homo ferocis animia cerbiorem
castigando & aptũ ueritatis aduersariũ reddidit: Obseruabat
autem ia cobdia cor quondam ut supra docuimus uenerabilis
airchiep paulinũ : uerũ & catholicũ paschae cũ omnibus
quos adcorreptiorem uiamerudire poterat: obseruabat
&regina eanfleo cumsuis iuxta quod incantia fieriui dẽat :
habens secum decantia pres biterũ catholicae obseruationis
nomine romanũ : unde nonnũquã contigis se festur illis
temporibus ut bis in anno uno paschu caelebrar&ur : & cũ rex
pascha dominicũ solutis ieiunus facer& : tum regina cũ suisꝓ
sistens adhuc inieiunio. diem palmarũ caelebrar&: haec
autẽ dissonantia paschalis obseruantiae uiuente ai danopati¬

Expanded text:
onfligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis onfligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pascha, cum omnibus quos ad correctiorem  Al., correptiorem viam erudire poterat. Observabat et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano pati
Abbreviated transcription (Latin):
uinfridum : om̃s hi ꝓ ordinẽ sibi m& succe dentes subrego
uulfhero. gentis merciorũ episcopatusunt functXV¬
nterecaidano ep̃o deacuita sublato finaemn proillo gradum
episcopatꝰ ascottis ordinatus ac missis acceperat: qurin insula
lindis farnensi fecit ecclesiũ epis copali sedi corigruũ quã
tamen more scottorũ non delapide. sed derobore rectototũ
conposuit. at que harundine texit.: Quamtempone sequen
reuerentissimus archi ep̃s theodorus. in honore beati a posli
plumbi lamminis eam totã hocest & tectũ & ipsos quo que
pari&es eius cooperire curauit : his tempotibus questio fas¬
ta ẽ frequens & magna de obseruatione paschȩ confirman¬
tibus eis qui decantia uel degallis aduenerant. quod seotus
dominicã paschȩ diem contra uniuersalis eclefiae mois
caelebrurent. : Erat in his acerrimus ueri paschȩ defensa
pastibus regulu ecclesi asticae ueritatis edoctus: Quicũ finans¬

Expanded text:
Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, gentis Merciorum episcopatu sunt functnterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoliplumbi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri Paschae defensorpartibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finan
Abbreviated transcription (Latin):
quus &cipse eriat regis occisi in quo uidelic& monasterio ora¬
nones. assiduȩ proutrius que regis id est & occisi & eius
ioccidere iussit. salutre a&erna fierent: Iden
rex osuiu tribus unnis post occisioriẽ pendanregis merci¬
orũ genti. nec non & c&eris australiũ prouintiarũ popu¬
is prefuit : Qui &ĩ gentẽ pictorũ maxime ex paste regno
inglorũ subiecit: Quo tempore donauit prefato peada
filio regis pendan eo quod ess& cognatus sus familiaru
quinque miliũ discr&i fluuio treanta ab aquilonalibus
proximo uere multũ nefari ꝑ eintus ẽ .: proditione ut dicun
tribes annis post inter fectionẽ pendun regis. rebellarum
aduersus regẽ osuiu duces gentis merciarũ immin eceafa
ulescente quem occultũ seruaueraat. &iectis principibus
regis non propriiffines suos: fostit̃ simul & libestatẽ receper
sic quecum suo rege liberdx põ uerorege. prosempit̃ nom
De quo supra diximus scđm larumam. testiũ gaddim quastu

Expanded text:
quus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anglorum subjecit. Quo tempore donavit praefato Peada  Al., Penda, filio regis Pendan, eo quod esset cognatus suuquinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilonalibus proximo vere multum nefarie peremptus est, proditione, ut dicunt, is autem tribus annis post interfectionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Merciorum Immin, et Eafdolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in de quo supra diximus , secundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum
Abbreviated transcription (Latin):
decembriũ : cum magna utrius que populi utilitate confecit:
Nũ & suã gentẽ. ab hostilipaganorũ depopulatione liberauit:
upsã gentẽ merciorũ finitimarũ que pro uintiarũ desecto
capite ꝑfido. ad fidȩi xpĩ anȩ gratiã conuestit : Primus aut
in prouintia merciorũ simul & lindis farnorũ ac medi¬
teraneorũ anglorũ factus ẽ ep̃ s diuma ut supra diximus :
adscotticc̃ rediit: uter que degenere scoctorũ. trumheri

Expanded text:
 Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit.  Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem MercioruPrimus autem in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Mediterraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra diximus , ad Scottiam rediit, uterque de genere Scottorum: tertius T
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ in quibus ab lato studio militiae ter restris ad exercendã
militiã caelestem supplicandũ que propace gentis eius abu
deuotioni sedulȩ monachorũ locus facultas que suppeers
equibus uidelic& possessi unculis sex in prouintia derorũ sex
inberniciorũ dedit̾ singule uero possessiones: x erant famili¬
arum
patur heruteo idest insula cerui: cuitune hild abbatissa pfuat
quȩ post bienniũ cõ parata possessione x familiarũ inloco
que dicitur streanes halch ibimonasteriũ construxit : Inquo
memorata regis filiu primo discipulic uitae reguluris des¬
de &uic̃ magistra extitit : donec conpleo unde sexaginta
annorũ numero. ad conplexũ enuptias sponsi caelestisog¬
beata intrare : In quo monasterio : & ipsa & pater eius osinci
& mac̃ eius eanfled & pat̃ matris eius ae diuni & multi alii nobiles
mecclesia seĩ a postoli pemi sepulti s unt: hoc autẽ bellũ rexosuiu

Expanded text:
rarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque pro pace gentis ejus aeterna, devotioni sedulae  Al., devotione sedule monachorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, patur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis vbeata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu