comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uł. Siemãcipato filio pret̾ito
pat̾ exneum hr̃dem instituass ⁊
ab eorẽ legass ea q̃ adita br̃dita¬
te dolo scripti hr̃dis periss adu̾õ
emacipatumutił actio tan de
f. Pepos qui inpotãtem ãsit
⁊ filii sũtbrdes instituti s̾nepoti.
ẽ. Quidam ineũ solum ꝗ ĩpotã¬
te eẽt. legati actoem nepoti dãdã.¬

Expanded text:
um.Si emancipato filio praeterito pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem legasset eaque adita hereditate dolo scripti heredis perisset, aduersus emancipatum utilis actio dari deb.Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti lest. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem nepoti danda
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ honuslegatorũnoo sisteret. s
rectius mcetur ⁊ memãcipatu
sotum. dãdam eẽ actõem nepoti
quidemnon uitra quadr̃ante.
dẽ lib̾os ⁊ parẽtes ꝯstat s siuarieͬ
datum fuĩt exceptis ꝑsonis ate¬
statore mortis caꝓbataꝯ ferrẽt¬

Expanded text:
egatorum non consisteret. sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem nepoti, et quidem non ultra quadrantem, 1uidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pr
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si duo ꝓponãtur ẽẽ amꝰ
inpotãte p̃teritus alt̾ius emã¬
cipatus institutus apparet cõ
sit.Cum rem abintestatoͣhãt.
ñ prãbit liberis ⁊ parẽtib legta.
eniancipatus aũt numꝗo nec
ip̃e prãt. quia eirem aufert. qu
praturus ñ erat.si solus eẽt.S
uĩus ẽ uł hunc saltem debe li¬
b̾is ⁊ parẽtib pr̃are legata p̃rñ¬

Expanded text:
.Si duo proponantur esse unus in potestate praeteritus, alius emancipatus institutus, apparet comsit, cum rem ab intestato habeat, non praestabit liberis et parentibus legata. emancipatus uero numquid nec ipse praestat, quia ei rem auferret, qui praestaturus non erat, si solus esset? sed uerius est uel hunc saltem debere liberis et parentibus praestare legata. pr
Abbreviated transcription (Latin):
bo. pos. lib̾is ⁊ parẽtib legata p̃¬
stare iu bẽtur. hr̃e ñ nullas rep̃¬
hẽsi oẽs.nam si dodrans legatuᷤᷤ
sit plꝰ bĩturus ẽ is cui legatum
erit qͣmemancipatus decẽtõ ĩ¬
taq ista tẽpari debebunt. ut hr̃¬
ditatis ꝑtem emãcipatus prẽt
ita ne scriptus hr̃s ampliꝰ hãt
qͣm ⁊ mãcipatus ⁊ legatorum
modus tempetur. ut meħ pluᷤᷤ¬

Expanded text:
one liberis et parentibus legata praestare iubetur, habere nonnullas reprehensiones: nam si dodrans legatus fuerit, plus habiturus est cui legatum erit quam emancipatus. decreto itaque ista temperari debebunt, ut et hereditatis partem emancipatus praestet ita, ne scriptus heres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plu
Abbreviated transcription (Latin):
bõrumaccipe possunt. Exhi¬
is tam̃ ẽẽ qb legata pr̃antim.
obtinint nõ ẽẽ denegãdam ei¬
boniañam. ¶Nõ solumãt le¬
gatum denegatur ei ꝗ bõrum.
pub̾is mortui.cin apre substi¬
cẽtͦ legataq lib̾orum reciderẽt.
stantur. legata lib̾orum augẽ¬
tur s ⁊̃ si portio hrditatis fueĩt
ascripta ei ꝗ exlib̾is parẽtib¬
ne ẽ. an ei ꝯẜuada sitait solẽt¬

Expanded text:
accipere possunt, ex his tamen esse, quibus legata praestantur: optinuit non esse ei denegandam bonianam.Non solum autem legatum denegatur ei, qui bonorpuberis mortui, cui a patre substiceret legataque liberorum reccideret, stantur legata, liberorum augentur.Sed et si portio hereditatis fuerit adscripta ei, qui ex liberis parentibusue est, an ei
Abbreviated transcription (Latin):
reb fuerit humans. cum testaͥa¬
ta cinq̃m prañda qd̾ si post mor¬
tem testatoris añ aditam.hr̃.mn
tutus⁊ nibititutus uiuunt. lici
nemo adeat hr̃ditãtem. ea tñ łgaẽq¬
legata q̃ abip̃is relictas prãndaᷤ.

Expanded text:
rebus fuerit humanis, cum testata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem tus et substitutus uiuant, licet nemo adeat hereditatem, ea tamen legalegata, quae ab ipsis relicta sunt, praestanda,
Abbreviated transcription (Latin):
intest. si titrus in
capitolium ascẽ¬
dit michi leget᷑.
ita legatum sit.
pupillo siue pu¬
pille arbitriotu¬
est legato.n mora.cũ pla¬
ceat intestĩs legatum malt̾iuᷤ
arbitrium collatum. ꝓboĩum

Expanded text:
interest, 'si Titius in Capitolium ascenderit' mihi legetur ita legatum sit pupillo siue pupillae 'arbitrio tuest legato neque mora, cum placeat in testamentis legatum in alterius arbitrium collatum pro uiri boni
Abbreviated transcription (Latin):
tun.płesres inlegato expͥmũ¬
pellex ant argẽtum arit peculi¬
dãpnas esto. si incapitolium
ñ ascen̾dĩt utile legatum ẽ.ꝙ̃
uis inpotãte enis sit ascendere.
uel non ascendere.
te sͥꝑtem̃ ꝑtem uellet. partem
nolle uerius ẽ.:
uõ amplecti posse.andetur. s
si unum exlegatis honͦ ht̃. ⁊h̾
repellatur: ñ idem dicẽdumẽ.
Pone eum cui.x.⁊stichꝰ legatꝰ
est. regatũ ẜuum manumitte.
si falcidia locum h̃t. ex.xiutriꝰ
repudiato ẜu̾o. nõ euitabitẽ¬

Expanded text:
lures res in legato exprimunellex aut argentum aut peculidamnas esto, si in Capitolium non ascenderit", utile legatum est, quamvis in potestate eius sit ascendere vel non ascendere. tae sibi partem velle, partem nolle verius est. vero amplecti posse respondetur. Sed si unum ex legatis onus habet, et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum servum manumittere: si Falcidia locum habet, ex decem repudiato servo non evitabit
Abbreviated transcription (Latin):
ex semisse. si exuntia omnib ex
reliqm̾s libis.et parẽtib. ẽc qͦ¬
q si exdodrante institutus ꝯmi¬
ta substitutus debebit. quom̃o
enim angetur. ubi amplius ẽ
et froei cominissis.R.

Expanded text:
isse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentibus.Contra quoque si ex dodrante institutus commita substitutus debebit: quo modo enim augentur, ubi amplius estT FIDEICOMMISSIS
Abbreviated transcription (Latin):
ater quot̃.filioman
substitutõe. ⁊ an extestõ uł ab
intestato. filius suus hr̃s exi¬
stat. ¶Mutus pat uł dñs
filio ł ẜuohrdib institutis.
mag̾ est ut si intellectu nõ ca¬
re̾at. mitu iub̾e possit adĩe hr̃¬
ditatem. ut ei nire ẽiꝰ ꝯmodũ
q̃ri possitꝙ facile exꝑlicari poᷤᷤ¬
sit scĩa litt̾arum. ¶Ontu
ẜuus iussu dñi ꝓ hr̃de gerẽdo.¬

Expanded text:
ater quotiens filio mandsubstitutione, et an testamento an ab intestato filius suus heres exsistat. Mutus pater uel dominus filio uel seruo heredibus institutis magis est ut, si intellectu non careat, nutu iubere possit adire hereditatem, ut ei iure eius commodum quaeri possit: quod facile explicari possit scientia litterarum. Mutus seruus iussu domi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm exseia bẽbat sc̃pniotot do¬
tis noĩe sppoiiterat. ⁊pusuris
inexibitẽe. certam sum̃a pr̃a¬
bat. decessit relicta seia filia ei⁊a¬
liis por̃dib. cũ qbo sepnius n¬
hr̃ditariis singłi pordes int̾ quoᷤᷤ
adexibitõem atestatrice pr̃abã¬
tur.pꝰa accepta seia filia.cẽti hr¬
des abstimiert hr̃ditate. bñ fi¬
tio prĩcipis. ⁊ tota br̃ditas adse¬
ium ꝑtinẽ cep̃. quero an inseia
q̃ sola hr̃s remãsit. ⁊ oĩa ut sola
hr̃s gesẜat. ꝓ eorum ꝙp portõibꝰ¬

Expanded text:
abebat, Sempronio tot dotis nomine spoponderat et pro usuris in exhibitionem certam summam praestabat, decessit relicta Seia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius ihereditariis singuli heredes, inter quos ad exhibitionem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam, quae sola heres remansit et omnia ut sola heres erat, pro eorum quoque portionib
Abbreviated transcription (Latin):
cella suint aut ea sunt. que pp
magratud in ẽ difficile moue¬
perentur. ¶Incuppis au̾t. siy¬
incinpellis puto admittend̾¬
mobiles magro uelud ĩstrm̃no
aguerat. ¶Umolegato ur¬
res s̃i debebunrir.nec cuilleos

Expanded text:
fuerint aut ea sunt, quae per magnitudinem difficile mouentur. in cuppis autem siue cuppulis puto admittendumobiles in agro uelut instrumentum agri erant. uino legato utre
Abbreviated transcription (Latin):
camũ ⁊cet̾a que ꝓ hominum
affectoe. atq usu uini mim̃o
tẽbimtur. qd̾si totum uin̾u
it. nõ extingintur legatum.
¶Siacetum qͥs legauent nõs
tinebitur legato acetum qd̃
uini num̃o testator habuerit.
em bãma aũt ꝯtinebitur.qr
aceti nũo funit. ⁊tem siꝗs unrĩs
ꝙ hint legauit dem̃ har coa¬
cuit. licet pa maceti locũ trãs¬
latum sit apr̃e fam̃. uinole¬
gatostinebitur qr id qd̾ te¬
stĩ factitp̃ruinum fint d̾mo¬
uoluntas adu̾setuͣ. ¶Umno
si peculiare uinum legatum
sit. id ꝯtinebr̃ ꝙ serm habuer̃t.
Curtam diuse qdͣ paternum
uinũ iam cep̃aisus ip̃ius te¬
statoris eẽ ac peculiare imisy
seruorũ remansit. item si in¬
num uetus sit legatum.

Expanded text:
camum et cetera, quae pro hominum affectione atque usu uini numero habebuntur. quod si totum uinum, it, non exstinguitur legatum. Si acetum quis legauerit, non continebitur legato acetum quod uini numero testator habuit: embamma autem continebitur, quia aceti numero fuit. Item si quiit legauit, deinde hoc coacuit, licet postea in aceti locum translatum sit a patre familias, uino legato continebitur, quia id, ti facti tempore uinum fuit, demouoluntas aduersetur. Uino si peculiare uinum legatum sit, id continebitur, quod serui habuerunt. cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu seruorum remansit. Item si uinum uetus s
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Cum alii penũ alii
Iunum legatum eẽt.excepto
uino oẽ penum adalium lega¬
tarium ꝑtinebit. ¶Sicẽtu
anfore quas nelles tibi lega¬
te sint. extestõagendoꝯsequi
potes ut degustare tibiliceat᷑.
aut qͣntiinter fu̾it licere tibi
degustare ad exibendumagẽ¬
legatum .c. anforarum cũ nł¬
lum̃ uinum reliꝗss:. uinũ hr̃¬
dem ẽp̃turum ⁊ pr̃aturumnõ
actum qd̾ uininumero fuerit.
Siuinum cui legatũ sit. inde¬
amus an cum uasis debeatu.

Expanded text:
m. Cum alii penum, alii uinum legatum esset, excepto uino omne penum ad alium legatarium pertinebit. Si centum amphorae quas uelles tibi legatae sint, ex testamento agendo consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibendum agelegatum centum amphorarum, cum nullum uinum reli‹q›uisset, uinum heredem empturum et praestaturum, non acetum, quod uini numero fuit. Si uinum legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Illud quo umum qd̾ imrr¬
nalib finssi. legatum ẽẽ. labo
⁊ trebatius renderunt. ¶Cri
dulcia legata eẽnt. si ncħali¬
ud testõ signficetur. omnia
ħ̾ ẽẽ legata. mulsum. passum
defructũ ⁊ similes portões. int̾
uuas ⁊ ficus palmas caricas.
Qd̾ si ita eẽt legatum uinu

Expanded text:
e. illud quoque uinum, quod in urnalibus fuisset, legatum esse Labeo et Trebatius responderunt. Cui dulcia legata essent, si nihil aliud testamento significetur, omnia haec esse legata: mulsum passum defr‹u›tum et similes potiones, item uuas ficos palmas caricas. Quod si ita esset legatum: 'uinum
Abbreviated transcription (Latin):
Ump̃. Y̾molegato. ea de¬
Inũ uasa secimitur. q̃ ita diffr¬
sa s̾. ut ñ ad ppetuum usum
uasa reseruarentur. ueluti an
legaũ. negat trebatius qd in
doliis sit deberi ⁊ sensum testa¬
toris alnũ putat ẽẽ ut boru
alium. cetum dolia muasis
um eariisñ eeñt. ergo ⁊ si do¬
lia inuasis imeariis ñ sunt.
ẽẽ puto.cinuinum cũuasis
legatum erit. ei anphoras.ca¬
dos in qbuina diffusa ẜuamꝰ
diffudamus uel sine ipĩs do¬
lĩs ueneat.

Expanded text:
um. Uino legato ea demum uasa sequuntur, quae ita diffusa sunt, ut non ad perpetuum usum uasa reseruarentur, ueluti amplegauit. negat Trebatius quod in doliis sit deberi et sensum testatoris alium putat esse, uerborum alium: ceterum dolia in uasis uinariis non essent. ego et si dolia in uasis uinariis non sunt, esse puto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamdos diffu‹n›damus uel sine ipsis doliis ueneat.
Abbreviated transcription (Latin):
Rocuł. Cumuinum hr̃s
dare dãpnatus ẽ qued mam¬
phoris sercadis diffum ẽ dai
debet. q̃siuasorumm̃tio fc̃a nõ
est. Item q̃mius cum uasis ca¬

Expanded text:
rum. Cui uinum heres dare damnatus est, quod in amphoris et cadis diffusum est dari debet, etiamsi uasorum mentio facta non est. item quamuis cum uasis ca
Abbreviated transcription (Latin):
uin cͥtum põdus
ossei ñ adiecta qualitate legat̃.
ñ solet queri citius gnͣis olec
nti solitus frã̾t testator aute
gnis oleum istius regioĩs ho¬
um c̾tus nũs an fora¬
sum ui legatus eẽt.exeo qu
pliu̾s deb̾i placint.⁊ qͣi taxͤati¬
onis uicem obtiñe hec u̾ ba
quod natum erit.¬

Expanded text:
um certum pondus olei non adiecta qualitate legatur, non solet quaeri, cuius generis oleo uti solitus fuerit testator aut cuius generis oleum istius regionis houm certus numerus amphorarum uini legatus esset ex eo, quod plius deberi placuit et quasi taxationis uicem optinere haec uerba 'quod natum erit
Abbreviated transcription (Latin):
cat. nã ⁊ si maximedicat. ului
sua ꝯdictõe.non erit audiendꝰ
missarius dicat adeat prius
et si deh̃ queratur.cͥdo interdũ
audiendum fidei comiissan¬
um sicognitõ plixiorem tc̃ta¬
tum hãt.finge enim u̾ba fider¬
comiissi delongin quo peten¬
da⁊ iustam deliberatõem desiḋ¬
rat. deqͣntitate fidei cominissi
incid̾e. dicẽdum erit ꝯpellend
eum adire. ne prius hr̃s dece¬
dẽs fidei comiissariu defitict.¬
Tempestuuim enim ẽ reqrere
ꝑ q̃m qs cogaturadire ⁊ restitr¬
ere br̃ditatem.ueluti si p̃tor
aut ꝯsul finͣt hr̃s institutus.
suspectamq hr̃ditatẽ dicat.
an cogi possit a d ne⁊ restitue ẽ
dicẽdum p̾torem ꝗdem inp̃to¬
lum imꝑnim br̃e s si iurͥdic¬
toi se subitiãt.sol p̃tor meos
ius dicẽ s ⁊ si ip̃e p̃tor hr̃s m¬
stitutus suspectam dicat.ipe
se cogẽ nõ pot̾it qr triplici. of.
est potãte cogere pot̾it suspec¬
tam dicẽtem adire brditate

Expanded text:
cat: nam et si maxime dicatur uel ius sua condicione, non erit audiendusi fideicommissarius dicat: 'adeat prius et sic de hoc quaeratur'? credo interdum audiendum fideicommissarium, si cognitio prolixiorem tractatum habeat: finge enim uerba fideicommissi de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum cum adire, ne prius heres decedens fideicommissarium decipiat.Tempestiuum est requirere, per quem quis cogatur adire et restituere hereditatem: ueluti si praetor aut consul fuerit heres institutus suspectamque hereditatem dicat, an cogi possit adire et restituere? et dicendum est praetorem quidem in praetolum imperium habere: sed si iurisdictioni se subiciant, solet praetor in eos ius dicere. sed et si ipse praetor heres institutus suspectam dicat, ipse se cogere non poterit, quia triplici officest potestate, cogere poterit suspectam dicentem hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ut filiam manumittet. S ꝯti¬
tium rogau̾ut ⁊ manumisisse
albine filie restituẽt br̃ditate.
cum igitur titius suspecta di
ditatem. quo ad eunte albine
ꝯpetituram lib̾tatemeiq fili¬
am tradẽdam⁊abea manumi¬
ttẽdam.⁊ tutoremq filie mau¬
misisse dãdum quo auctore re¬
stituatur hrditas filie statim.
qͣmuis sic finss ei rogatus resti¬
tuecum nubilem etatem ꝯples
cũ aut p̾sit in ꝗdeuenirent añ
decedat ea. ci  fidei commissaĩa
libtas. ⁊hrditas relicta ẽ. nec o¬
porteat dampno affici eũ ꝗ rog¬
gatus adiit hrditatem. remedi¬
um dedit ut siꝗd horum ꝯtige¬
rit.pium remittãtur uenũdari
bona antistie ac sihr̃s ei ñ extitiᷤᷤ¬
s. Cum igitur demostramĩt di¬
nus pis succurri br̃di institu
to. ꝗꝯpulsus adiit. dici pot̾⁊̃ in
cetis caĩs exemplum h seq̃ndũ.

Expanded text:
ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restituatur hereditas filiae statim, quamuis sic fuisset ei rogatus restituere, cum nubilem aetatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedat ea, cui fideicommissaria libertas et hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui rogatus adit hereditatem, remedium dedit, ut, si quid horum contigerit, perinde permittatur uenumdari bona Antistiae, ac si heres ei non exstitisset. cum igitur demonstrauerit diuus Pius succurri heredi instituto, qui compulsus adit, dici potest etiam in ceteris causis exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ intelligi tunc translataᷤᷤ
ẽ si legatum fui̾t instituto re¬
lictum sihr̃s ñ erit ⁊ ob hoc su¬
sceptam dicat Br̃ditatemne p¬
dat legatum.offerri ei optere
qͣntitatem legati afidei ꝯmissa¬
rio dem̃ cogenduminec illudat¬
adiss ⁊ sic legatum a quo hr̃de
petat adiit emm. s magarbit᷑¬
tur afideicommissario ei prãn
cet. nõ cogitur ad irenisi ei dap¬
nim̃uł luc̃ruma fideismissãn¬
o sartiatur.ul ap̃tore honus r¬
mittatur qd̾ recusat. Idem iuł.a¬
it siduo fumt apatre instituti
cum filio enis impub̾e. ⁊ ide sb̃¬
stituti filio. sufficere ei ꝗ fideis¬
missum inẜis tabuł acceꝑitu
num exhr̃dib institutis coge̾
adire patris brditatem. hoc en
fcõ ꝯfirmatis q̃ patris tabulis.
adeunte p̃toremandendum
ẽ. ego puto absenti quo fidei¬
commisario cogiposse brdezĩ¬
stitutum adire ⁊ restitue. nec u̾e¬
ri hrdem opte̾. ne fortemdamp¬
ñ q̃sian decesẜit fidei ꝯmissarius
quam ei restituatur þrditasẽ

Expanded text:
ius est intellegi tunc translatas vest, si legatum fuit heredi instituto relictum "si heres non erit" et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud adadisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur a fideicommissario ei praestdicet, non cogitur adire, nisi ei damnum uel lucrum ‹a› fideicommissario sarciatur uel a praetore onus remittatur, quod recusat.Idem Iulianus ait, si duo fuerint a patre instituti cum filio eius impubere et idem substituti filio, sufficere ei, qui fideicommissum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis adeunte praetorem, videndum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec vereri heredem oportere, ne forte in damnon et ante decesserit fideicommissarius, quam ei restituatur hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nec inmerito. ñ enim p̃scri¬
bi broi institutod cur metu¬
at hrditatem adire.uł cur no
quorũdam eris alieni cumu¬
tas uideatur. quorudam offẽ¬
sasuł inuidiam quorũdam
gͣtificari uolẽtium bis ꝗb
b̾rditas relicta ẽsine honere

Expanded text:
tis, nec immerito: non enim praescribi heredi instituto debet, cur metuat hereditatem adire uel cur nolquorundam aeris alieni cumutur hereditas, quorundam offesas uel inuidiam: quorundam gratificari uolentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere
Abbreviated transcription (Latin):
possunt.nam ⁊̃ adu̾sus absen¬
tes postulatur dectum.siũ cer¬
tior sit quorũdam uoluntas.
recusantium adire ⁊ restitrie
q tc̃tatum ẽ ap̃iulianũ an ad
intestatos locum hãt. s ẽ m̃us.
eoq nre utimurut h̾ senat
consultum adintestatos qͦq
ꝑtineat. siue legittimi siue ho¬
norarii sint successores s ⁊ fi
miscere se h̃rditatisic dem re
stituẽ qd si feci̾nt. transtulisse
uidebuntur actões. Si fisc̾on
uacantia bona deferantur. nͦ
uelit bona agnoscere. et fider¬
commissano restitũe. equissi
mum erit qi uendicaũt. sic fi
erit cogi eos agnoscere br̃dita¬
tem. ⁊ restitue idemq erita i
collegiodicendũ. ¶Titrus he¬
res institutus.semꝑmo sbsti¬

Expanded text:
possunt: nam etiam aduersus absentes postulatur decretum, siue certior sit eorum uoluntas recusantium adire et restituere que tractatum est apud Iulianum, ad intestatos locum habeat. sed est uerius eoque iure utimur, ut hoc senatus consultum ad intestatos quoque pertineat, siue legitimi siue honorarii sint successores.Sed et ad miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequismum erit, quasi vindicaverit, sic fisti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sem
Abbreviated transcription (Latin):
pẜtim si nouum bnfitium. cu
alterius iniuria postularetur.
dei cominissum relictum ẽ⁊ c̃a¬
ri ꝗdem ñ potit. ne ꝯdicto defiti¬
at. ahereat actoib cum nullu
dapnum sit futurum.ẜm ea q̃
liqd q̇ratur. hr̃s non d audiri
si suspectam sibi hrditatem di

Expanded text:
tim, si nouum beneficium cum alterius iniuria postularetur. deicommissum relictum e‹s›t, causari quid non poterit, ne condicio deficiat et haereat actionibus, cum nullum damnum sit futurum. Secundumaliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem di
Abbreviated transcription (Latin):
tatem alti pure ul indiez al¬
ti sub condictõe. subͣ spect᷑am
dic̾ei cui erat rogatus pure
condictio.si uelit alius fidei¬
cominissarius ꝑtem suam su¬
scipe. transirc ad eum ip̃o iure

Expanded text:
tatem, alteri pure vel in diem, alteri sub condicione, suspectam dicit: ei, cui erat rogatus pure condicio, si velit alius fideicommissarius partem suam suscipere, transire ad eum ipso i
Abbreviated transcription (Latin):
cc. legass et deductis .c. rogas¬
s hrdemut hrditatem semp¬
morestituat. debedici deduc¬
tis .c. restituta hrditate lega¬
torum actões in fidei ꝯmissai¬
commisit.ut tibi brditate
restituẽt.isq suspectam iussy
ptons adiitarestitut. q̃reba¬
tur ꝗdlegatario dare debe̾s di¬
cendum ẽ. quia p̾sumptum
ẽ uoluisse testatorem cũ hoẽ¬
re legatorum fideiꝯmissum
restitũtota.ccc. te daretitio
debesiam hr̃s h̾rogatus ĩ telli¬
gi d ur te suoloco ꝯstituat. et
qd̾ pͣrs p̾functus omnib br̃¬
ditariis munerib .i. post łga¬
torum datoem reliquũ hĩtu¬
rus foret.si non eẽt rogatus
est. itãq simenda legis falci¬

Expanded text:
trecenta legasset et deductis centum rogasset heredem, ut hereditatem Sempronio restituat, debere dici deductis centum restituta hereditate legatorum actionem in fideicommicommisit, ut tibi hereditatem restitueret, isque suspectam iussu praetoris adiit et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberes. dicendum est, quia praesumptum est voluisse testatorem cum onere legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constituat et quod heres perfunctus omnibus hereditariis muneribus, id est post legatorum dationem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus est. itaque sic ineunda est l
Abbreviated transcription (Latin):
gẽdi facultas fidei cominissai¬
s.locum h̾t. siue extestoquis he¬
res eẽt. siue abintestato rogat¬
ln quoq familias iuditomili¬
tis. quidem castrẽsi peculio uł

Expanded text:
t fideicommissarm locum habet, siue ex testamento quis heres esset siue ab intestato rogatlii quoque familias militis iudicio, qui de castrensi peculio uel
Abbreviated transcription (Latin):
omnib fidei commissariis he¬
reditatib siqua dehis boĩs iu¬
ditiã pende̾nt. exhis eos subiẽ
inquos ins ususf.quiq tranꝰ¬
fertur.potius qͣm cĩnq pericu¬
losum ẽẽ fidem suam placet ũ
actoes que in hrdem.hrdibq
dari solent.eas. neq meos nz in
his dari qui fidei sue cominisũ.
sicuti rogati eẽnt. restituissẽt s
testo fidei cominissum restitut᷑
funss. quo mag mreliquumꝰ
firmẽtur supp̃me defimctorum
uoluntatesa. sublata ẽ h sena
consultodubitatõ eorum qu
adire h̾rditatem recusaret. seu
metulitium. seup̾testumetus.
consueuerunt Quam qͣm ãt
senatus subuentum uoluit
hrdib subuenit tñ et fideiꝯ¬
missario. namineo qd exbrde
si conuemantur exceptõe uti
possunt. hr̃dib subuẽtum ẽ.¬

Expanded text:
omnibus fideicommissariis hereditatibus, si qua de his bonis iudicia penderent, ex his eos subire, in quos ius fructusque transferretur, potius quam cuique periculosum esse fidem suam: placet, ut actiones, quae in heredem heredibusque dari solent, eas neque in eos neque his dari, qui fidei suae commissum sic, uti rogati essent, restituissent, tfuisset, quo magis in reliquum confirmentur supremae defunctorum uoluntates'.Sublata est hoc senatus consulto dubitatio eorum, qui adire hereditatem recusare seu metu litium seu praetextu metus censuerunt.Quamquam autem senatus subuentum uoluit heredibus, subuenit tamen et fideicommissario: nam in eo, quod heredes, si conueniantur, exceptione uti possunt, heredibus subuentum e
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ tutor ꝯuenit᷑. nec sufficit si
sciens fui̾t aueto uerum ita de¬
mũ.sidolo.in.auctor fint q̃d si
ꝯpulsus aut metun ee ꝯpelleret
auc̃tem accõmodauit. ñ ne deb¬

Expanded text:
er tutor conuenitur nec sufficit, si sciens auctor fuit, uerum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodauerit, nonne deb
Abbreviated transcription (Latin):
si ancille ꝗs tutore anctore cͥdi¬
diss. nam mnoĩmb istius mo¬
dis ꝑꝑ tutorem decipitur is q
ñ funt. quam si tutoris au̾ctas
ri ħactio. qui filiam minore.
bat patri ignoscẽdum eẽ ꝗ fi
liam suammaturius in famili¬

Expanded text:
si ancillae quis tutore auctore credidisset: nam omnibus istis modis propter tutorem decipitur is qui non fuit, quam si tutoris auctoritas ri haec actio, qui filiam minorem bat patri ignoscendum esse, ‹qui› filiam suam maturius in famili
Abbreviated transcription (Latin):
ram̃t labeo.⁊ si dc̃m sitei⁊ bona
fide non crediderit.ꝯ
uputa sipupilłꝰcũ pup̾illo egito
nam cum nicħ actum᷑ sit. scĩa¬
ei non nocet.

Expanded text:
rit". Labeo: et si dictum sit ei et bona fide non crediderit. Vut puta si pupillus cum pupillo egit: nam cum nihil actum sit, scientia non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
ił. IPupilli sc̃ia ꝯputãda
non ẽ.tutoris eius ꝯput̾ada ẽ
utiq ⁊ si pupͣillo cautum sit.
melu̾sõr rem suam restituet
pupͥillo. qͣminctum cautionis
euẽtum eum spectare. qd̾ ⁊ mł.¬

Expanded text:
 Pupilli scientia computanda non est, tutoris eius computanda est: utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis eventum eum spectare: quod
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. uius e¬
dcĩ equitas non ẽ
ãbiguane cc̃henteᷤ
decipiatur. du fłs
tutor adhibetur. ¶Uerba
autem edcĩ hec sunt. qd̾ eoaucto¬
re in q̾d tutor ñ fue̾rit ꝟbi edcĩ
multa desunt. ꝗd si fuit tutoris
tam̃ fint qui auctem accõmo¬
dare ñ potuit. puta fumiosusuł
adaliam regionem datuss pop̃.
ad bac ꝑtem edc̃i. qd enim sidy¬
o tutores alter fłs alter uerus
aũctem accommodauĩt. ñ ne
ualeb̾ ꝙ gestum ẽ item ħ edic¬
tum.licet singłarit̃ scriptu sit.
si tam ples interuem̃nt. qui tu¬
tores non erat. tñ locum hãe

Expanded text:
. Huius edicti aequitas non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur. Uerba autem edicti haec sunt. 'Quod eo auctore' inquit 'qui tutor non fuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam regionem datus. Sed Pomad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est? Item hoc edictum licet singulariter scriptum sit, si tamen plures interuenerint, qui tutores non erant, tamen locum habere
Abbreviated transcription (Latin):
Si fłotutore actu sit.
qmit eam dies actõis exierit.
aut res usucapta sit.omnia ĩ¬
commoda pm̃n sustinẽ deb̾ ac
si alio tp̃ruero tutore auetoẽ¬

Expanded text:
 ‹auctore› actum sit et interea dies actionis exierit aut res usucapta sit, omnia incommoda perinde sustinere debet, ac si illo tempore uero tutore aucto
Abbreviated transcription (Latin):
mm. fuerat lucraturus
one tnrissitam̃ cum tutor nõ
Defiociussorib ⁊ noĩantorib̾
⁊rdib tutorũ ułcuratorũ. R

Expanded text:
m, fuerat lucraturus.one teneri: si tamen, cum tutor non DE FIDEIUSSORIBUS ET NOMINATORIBUS ET HEREDIBUS TUTORUM ET CURATORUM
Abbreviated transcription (Latin):
alio hr̃de triẽtem uẽdicabũt.¬
¶Alienꝰ ẜuus hr̃s institut᷑. lega¬
ri ip̃e ase nec totus nec ꝓꝑte
pot. ¶Seruo hr̃dit᷑ario rec¬
te legatur. lz hr̃ditas adita ñ
Ureliqd unice fungitur. ¶ Fund
legatus tał dari d. qͣlis relict̾
ẽ. Itaq siue ipẽ fundo hr̃disẜ
intutẽ debuit.siue ei fund̃ hr̃¬
ticta ẽ.pristinum ius restitu¬
ẽdũ ẽ. ⁊nͥ legatarius ĩponi ser¬
intutẽ patiatur. petẽti ei lega¬
tum.exceptiodoli.m.oppone¬
tursiuõ fundo legato ẜintus
ñ restituẽtur actio extestõ sr̃ ẽ.¬

Expanded text:
alio herede trientem uindicabunt.Alienus seruus heres institutus legari ipse a se nec totus nec pro parte potest.Seruo hereditario recte legatur, licet ea adita non reliquit, uice fungitur.Fundus legatus talis dari debet, qualis relictus est. itaque siue ipse fundo heredis seruitutem debuit siue ei fundus herestincta sit, pristinum ius restituendum est. et nisi legatarius imponi seruitutem patiatur, petenti ei legatum exceptio doli mali opponetur: si uero fundo legato seruitus non restituetur, actio ex testamento sup
Abbreviated transcription (Latin):
qb dam ꝑsoĩs ꝯsulẽtes euimx¬
diuoluntatẽ significarẽt.ser
uãdam ẽẽ eam. s hec neq cͥdi¬
ꝯmissarii qͦp secũtur. ¶Cu
pat̾ filio hõrde instituto exqyo

Expanded text:
sonis consulentes eiusmodi uoluntatem significarent, eam seruandam esse, sed haec neque credicommissarii quoque sequuntur.Cum pater filio herede instituto, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
płis ẽ quo iure utimur. ¶Si
qd̾ alicui licite fint relictum.
corpis sui uitiumais ꝑꝑquali¬
titatem delicti.uł aliam quac̃
ꝓbabilẽm cãm hr̃e nõ potint.

Expanded text:
is est: quo iure utimur.Si quid alicui licite fuerit relictum corporis sui uitium uel propter qualitatem relicti uel aliam quamcumque probabilem causam habere non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
c. acceptimim si pꝰt acceptu
legutĩ ꝯ fesum decessi ss lega¬
tariustitii fideiomissumm extĩ¬
grii.qr placet. ñ płus posse ro¬
gari. q̃m restitũe q̃na quãtu

Expanded text:
um accepturum: si post acceptum legatum confestim decessisset legatarius, Titii fideicommissum extingui, quia placet non plus posse rogari quem restituere quam quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽgaioseio illud ⁊ illud hr̃s m̃s
dato. ⁊ h̃ te rego. sen fidei tue
mãdo.uit ea omnia q̃ sup̾scrip¬
ta s̾redelas.sine ulla mora eĩ.
retdes ipẽquero an tacitũ fid̾i¬
ꝯmissum sit. cũ ꝑsonã testa¬
tor cui restitui uellet.testõ ñ
eo locutus eẽt ñ ideo circũueĩs¬
se min̾ leges estimãdus ẽ cu
pĩn incͥtum sit. cui ꝓspectum¬
eẽ uoluerit.

Expanded text:
illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideicommissum sit, cum personam testator, cui restitui uellet, testamenteo locutus esset: non enim ideo circumuenisse minus leges existimandus est, cum perinde incertum sit cui prospectum uolu
Abbreviated transcription (Latin):
atur hr̃s edifitia distra he qyo¬
rum redditus sportule s̃ relicte
salua tñ cã legati. ¶Om̃ib
ꝗbꝯ fideiꝯmissum relictu ẽ ad
distractõem ꝯsentiẽtib millã
fi deiꝯmissi petitoẽm suꝑfuͣtũa.
Fructus exfundo pure legato
pꝰt aditam hr̃ditatem alega¬
tario ꝑceptos adip̃m ꝑtmere.
ducto hre actionem.

Expanded text:
atur heres aedificia distrahere, quorum reditus sportulae sunt relictae, salva tamen causa legati. Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem consentientibus nullam fideicommissi petitionem superfuturam. Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, ducto habere actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
̃ ꝙ ad honorẽ ornatũq cun¬
tatis ꝑtinet adornatũ. puta
qd̾ adinstruẽdum forum. sex¬
theatrum.stadii legatũ fuĩt
adhonorẽ puta ꝙ admini
ludos scemcos ludos cireeses
relictũ fiñtant qd̾ ad diunsi¬
oem singłorum ciuium łepy¬
lum relictum fui̾t. ħ ãplius
qd̾ malim̃ta infirme etatis.
elłq relictum fiñt ad honoẽ
ciuitatis ꝑtinẽ iandetur.
¶Lutius titius ⁊ gaiꝰ seius. pu¬
bliomeino.x. dare dapnas sỹ¬
pto. sigaius seiꝰ hr̃s ñ extit̾it.
tõe legatus ẽ.si.c. hrdi dediss
si tm̃ sit inp̃tio fundi q̃ntu
hrdi dare iussus ẽnõ ẽ lega¬
tanus cegẽdus fitci ꝯmissu
quantum accipit.

Expanded text:
 ad honorem ornatumque civitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus ludos scenicos ludos circenses relictum fuerit aut quod ad divisionem singulorum civium vel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infire, relictum fuerit ad honorem civitatis pertinere respondetur. "Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maevio decem dare damnas sunto": Gaius Seius heres non exstitit. dedisset, si tantum sit in pretio fundi, quantum heredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum quantum accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
ditate sua restituẽda rogatꝰ eẽt⁊
eatenꝰ restituẽda est. q̃temis hr¬
ditas testatoris patitur.
¶Scom uulgarem formã iuris.
s si lib̾os suos emacipare rogatꝰ
fuit. nõ cogitur h̾ face̾ potãs n
parria mextimabił ẽ. ¶Etes
destruẽde.n legari. n ꝑfideiꝰ.¬

Expanded text:
ditate sua restituenda rogatus esset: et eatenus restituenda est, quatenus hereditas testatoris patitur, secundum volgarem formam iuris. Sed si liberos suos emancipare rogatus fuerit, non cogitur hoc facere: potestas enim patria inaestimabilis est. Aedes destruendae neque legari ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ominus ẜuũ testõ Iarco.
manumisat et ei peculisi lega¬
u̾at is ẜuus mille nũmos do
uerat soluiss. ¶ Dominus ser¬
uum qui cum couicarium cõ¬
munc̾ habebat testõ manumi¬
sat et pecculium ei legau̾at de¬
mum ip̃m uicariũ qui cõis e¬
rat nominatim ip̃i ⁊ lib̃te suc
ti futuram ꝙ ⁊ trebatius ait.

Expanded text:
ominus seruum testamento manumiserat et ei peculium legauerat: is seruus mille nummos domuerat soluisset. Dominus seruum, qui cum eo uicarium communem habebat, testamento manumiserat et peculium ei legauerat, deinde ipsum uicarium, qui communis erat, nominatim et ipsi et libertae suae erti futuram:
Abbreviated transcription (Latin):
Milius dextͣ magr̃atus sin
tp̃r datis tutoribus cessau̾at
in exigenda satis dationei
deinde quibuo excusatis a
sequentibus magrãtib de¬
xt̾ tutor assumptus fu̾ate¬
atus conueniebatur ĩsoud̃
duplici rõne ꝙtum magis¬
tratus ẽẽt et tutores dedis¬
set satisdationem nõ exe¬
giss ex diuerso dictũ est
l satis exactum non erat.
tñ in diem tutele funte y¬
doncos fuisse tutores n ceᷤᷤ¬
sationem curatorum obcẽ
tutorib deb̾e pronunciauiͭ
si in diem funte udonei tu¬
satis non cet exactum cur¬
atorum c̃ẽ piculum. si mi¬
nus tutorum et magrãtu¬
um ħ est. tunc ẽẽ piculu
Qd̾ suspectum non fecisset
aut satis non exegiss cuir
funti tutela non inuenire¬
tur ydoneus fuisse. ¶Rip
suris subiciendum eum

Expanded text:
milius Dexter magistratus sui tempore datis tutoribus cessauerat in exigenda satisdatione, deind‹e› quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conueniebatur in solidum duplici ratione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdationem non exegisset. ex diuerso dictum est, licet satis exactum non esset, tamen in diem tutelae finitae idoneos fuisse tutores neque cessationem curatorum obesse tutoribus debere. pronuntiavit, si in diem finitae tusatis non esset exactum, curatorum esse periculum, si minus, tutorum et magistratuum: hoc est tunc esse periculum eius, qui suspectum non fecisset aut satis non exegisset, cum finita tutela non inueniretur idoneus fuisse. 54 Trsuris subiciendum eum
Abbreviated transcription (Latin):
gilanter obsuarc. ne plusi
accipiatu sub obligõne p̾¬
diorum Fẽnoris. quam q o
pus sit.id soluendꝰ es alie¬
num aut distrahendu arbi¬
trabitur ne põ modicum. es
alienum possõ. minor uel
minus utilior pupillo ma¬
gis. cam iube distrahiqͣ
maiorem et utiliorẽ. in pri¬
mis igitur. quoc̾. desid̾at
ab eo ut ꝑmittat distrabi re¬
quirere deb cum qui se in¬
struat. defortunus pupilli
nec numũ tutorib us cu¬
ratorib cred̾e qui ñ nũqm̃

Expanded text:
gilanter obseruare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitrabitur, ne propter modicum aes alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem. In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutoribus uel curatoribus credere, qui nonnumquam
Abbreviated transcription (Latin):
uandu. ¶ Sed et si nõ ao¬
ierit filius diuu tñ posseoit
p̾r ħrdicatem credendũ est.
is qui putibat se filium fa.
pr̃is iussu adicrit eum n
sibi n ei qui iussit quesisse
hr̃ditatem constat. ¶Quã¬
quam is qm pr̃ iussit adire
et oecessit. si adierit iam mor¬
tuo pr̃e obliget se ħrditati

Expanded text:
andum.Sed et si non adierit filius, diu tamen possedit pater hereditatem, credendus est is, qui putabat se filium familias, patris iussu adierit, eum neque sibi neque ei qui iussit quaesisse hereditatem constat: quamquam is, quem pater iussit adire et decessit, si adierit iam mortuo patre, obliget se hereditati,
Abbreviated transcription (Latin):
te dotis quam solam pr̃ ex ħrdi¬
tate filie nubenti dari uoliici
atq pro ĩcrem̃to ctatis eam exi¬
bendam cẽ sendi non prouiribͦ
erant i metauum dampnatus
urouigencia pricipis restitutir
est sãidi eum p̾cedentũ anorũ
et uestiaria annua c̃torum nun¬
morum reliquit et post̾iore ꝑte
test̃i ita canis obligatos eẽ ciob
c̃am fidĩcommissi funcos me¬
os fun illũ et illũ et ut ex red¬
ditu cor alim̾ta supͣscripta ꝓ¬
cipunt quesitum est ansi qnͣdo
minores redditus prouen̾unt
quam ẽ quĩtitas cibarioꝵ ⁊ ues¬

Expanded text:
e dotis, quam solam pater exheredatae filiae nubenti dari voluit, atque pro incrementis aetatis eam exhibendam esseerant, in metallum damnatus indulgentia principis restitutus est. respondi eum et praecedentium annorum et vestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cavit: "obligatos eis ob causam fideicommissi fundos meos illum et illum, ut ex reditu eorum alimenta supra scripta percipiant". quaesitum est, an, si quando minores reditus pervenerint, quam est quantitas cibariorum e
Abbreviated transcription (Latin):
probabilius dice̾tur quamdi¬
u ei psuasum non sit nõ sol¬
uendo ẽẽ hroitatem prem in
obligasse s si quis ita dixit
sisoluendo brditas ẽ. adeo he¬
redicatem nlla condictio est

Expanded text:
probabilius diceretur, quamdiu persuasum ei non sit soluendo esse hereditatem, patrem non obligasse.Sed et si quis ita dixerit: 'si soluendo hereditas est, adeo hereditatem', nulla aditio est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ epiam ẜuo pupili qutor
hrditatem adire uisẜit ipe si
post sub scriptam epłam tuto
morutur anquam ex epłaser¬
uus adiret nemo dicturus ẽ
obuigiri postea pupillũ ħroi¬
scribitur eum dubitetan
post̾ius fłm sit ex neutro cor
posse aoire brelicatem placet.¬
filiusfa. ħrs scriptus prem su¬
um c̃ciorem fecerat urd̃ĩ sibi
soluendo ẽe urditatem pr̃ s p¬
serat si parum yconeam renũ¬
ciari itaq debe cum diligen¬
cius explorare et ita adire sir

Expanded text:
eruo pupilli tutor hereditatem adire iusserit, si post subscriptam epistulam tutor moriatur, antequam ex epistula seruus adiret, nemo dicturus est obligari postea pupillum herescribitur, cum dubitet, num posterius falsum sit, ex neutro eorum posse adire hereditatem placet.Filius familias heres scriptus patrem suum certiorem fecerat uideri sibi soluendo esse hereditatem: pater rescripserat sibi parum idoneam renuntiari itaque debere eum diligentius explorar
Abbreviated transcription (Latin):
rabat codicissis aofilium sc̃¬
ptus ub̾cites dedit. niti po
mortem pris fiuia cum de ca
nich pr̃em sensisse constitiss
plicuit uu̾tites a soio fiuo p¬
stiri posse. TDem.

Expanded text:
rabat, codicillis ad filium scriptis libertates dedit. nata post mortem patris filia, cum de ea nihil patrem sensisse constitisset, placuit libertates a solo filio praestari: posse Idem
Abbreviated transcription (Latin):
autem dieb. Iõ husdem petiti¬
onib ẜrdi pr̃abitur legatũ qbꝰ
legatario p̾stabatur. ¶Sicum
dies legati cedẽ incipet alieni
iuri fuit subicctus et io si pu¬
rum legatum fu̾it et post dic̃
legati cedentem lib̾ fc̃s est ap̃
oñm legatum relinq̃rit. S si
usus fructus legatus fucrit li¬
post mortem testatoris añ adi

Expanded text:
autem diebus, id est isdem pensionibus heredi praestabitur legatum, quibus legatario ipsi praestabatur.Si, cum dies legati cedere inciperet, alienium, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum relinquet: sed si usus fructus fuerit legatus, licet post mortem testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lib̾tus ita iurałut. dare se quõ
opis pronus arbitratus sit no
alit̾ forc ratum arbitrium pa¬
troni quam si equm arbitrat
sit. et fece ea mens psonarum
arbitrio substituencium ut qr
sperent eum recte arbitratur
io faciant. non qr uł in modice
obligni ucunt ¶In libtam qr uo¬
luntite p̾roni nupẜit p̾tcritarũ
ante nupcias oparum acc̃o dat᷑.

Expanded text:
 libertus ita iurauerit dare se, quot operas patronus arbitratus sit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, non quia uel immodice obligari uelint. In libertam, quae uoluntate patroni nupsit, praeteritarum ante nuptias operarum actio datur.
Abbreviated transcription (Latin):
curator eiꝰ pecierat ħroes auiti
ratã hre non poterant: ex psona
de functi resticutionem. mm̾ĩ
erat et filio qui mrĩs delatun
possom. absens amis. it sinc re¬
pectu er distonis resticutionez
iorum hre quod et ẜ hũ mnititis
gr̃a optinend̾ est. ¶ Rei ꝑ duel¬
uonis yrditatem suspensa cog¬
ni cione filius emancipatus
cui de p̾ris ĩnocençia liquet
pot querc. ¶Pro hroc gessisse
fulium placuit qui morieus.
compto mrem ĩtestatam uita
que suis ĩ possõm mris moniẽ¬
tum exstucret. ¶Dem.¬

Expanded text:
curator eius petierat, heredes Auiti ratam habere non potuerant, ex persona defuncti restitutionem in inteerat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem locum habere. quod et hic humanitatis gratia optinendum est.Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere.Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita que suis in possession‹e› matris monumentum exstrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
aurifice ei reprensũ non et cet n
mulieri non debetuur sĩ dubio¬
pomp. ħ ex ꝑte uerum est ⁊ ex
ꝓte falsum. nam de co qd̾ debe¬
tursine dubio ut puta si aurili

Expanded text:
aurifice ei repensum non esset, mulieri non debetur. Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo, quod debetur, sine dubio: ut puta si auri li
Abbreviated transcription (Latin):
ad frdocicõmissum
singular̾ rez ptinz
transeamus nunc
adinterp̾tationem
senatus consultitre¬
belliani. fcm̃ est .n. senatus cõsui¬
cum temporib neronis .uiii. kĩ¬

Expanded text:
ad fidei commissa singularum rerum pertinet, transeamus nunc ad interpretationem Senatus consulti Trebelliani. Factum est enim Senatus consultum temporibus Neronis, octavo K
Abbreviated transcription (Latin):
rit medicum forte pr̃is aucu¬
bicularium aut quem aliu
qui circi pr̃em fu̾it. puto suc¬
ad sñiam effecit. ceterum si
ante acquieuit non accusa
uerit. et hoc iure utimur. Set
si applłone interposita desut
benigne dicctur non ꝑtulisse
accusationem. Si igitur pen¬
dence applłone decesẜit. lib̾tus
proni filius aomittetur ad
morte subcractus est. si pro¬
ni fllius aduocationem accu¬
satori lib̾ti p̾stitit non est re¬
peliendus .nz .n. aouocatus
accusat. ¶Si pater testõ ciue¬
rit ut accusaretur lib̾tus. qͣi
uenenum sibi parasset. autqͥ
aluro in se amisiss. magis est
sponte accusau̾t. S et si ac¬
cusauit lib̾tum et probau̾it

Expanded text:
it, medicum forte patris aut cubicularium aut quem alium, qui circa patrem fuerat? et puto sucad sententiam effecit: ceterum si ante quieuvit: et hoc iure utimur. sed si appellatione interposita desiit, benigne dicetur non pertulisse accusationem. si igitur pendente appellatione decessit libertus, patroni filius admittetur admorte subtractus est. Si patroni filius aduocationem accusatori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduocatus accusat. Si pater testamento cauerit, ut accusaretur libertus, quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, sponte accusauerunt. Sed et si accu
Abbreviated transcription (Latin):
missarius rem teneat et hic
ẜuiana actõ tenebit.u̾m est
enim non eẽ solutam pecumi¬
am quemamodum dicimus
cum admissa est actio pp̃ exce¬
ptionem igitur non tantum
retentio s ccim petitio pig

Expanded text:
missarius rem teneat, et hic Seruiana actio tenebit: uerum est enim non esse solutam pecuniam, quemadmodum dicimus, cum amissa est actio propter exceptionem. igitur non tantum retentio, sed etiam petitio pig
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e̾ magis opas quam michi¬
ceoes cape estimandus est. it̃
tis lib̾tos pucunt quorum
opis ppctuo uti non auter pos¬
sunt quam ut eas locent ca et
inc̃tis artificib dicipossunt.¬

Expanded text:
e magis operas quam mercedem capere existimandus est.Item tis libertos perducunt, quorum operis perpetuo uti non aliter possunt, quam ut eas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Nocamus anstipulatio quam am¬
pliꝰ qm̃ ꝑ falcidiam ceꝑis licu̾it
cari. aduersus cum non suffici¬
at. qui legat alu restitũ̾e ex froci¬
cõmissi eausa d sufficit autem
dici nichil fideicõmissum ẽc̃ ca

Expanded text:
amus, an stipulatio 'qua amplius per Falcidiam ceperis licuerit dari' aduersus eum non sufficiat, qui legatum alii restituere ex fideicommissi causa debet. sufficiet autem dici nihil eius fidei commissum esse: ca
Abbreviated transcription (Latin):
aut una res siuie plures fi̾unt
ãmote edc̃o locus ẽ. suic ex he
ditate sint siuc ad eam ħrdita¬
tem ꝑtincant. ¶Amou̾e nõ
uidetur qui non callido ãni¬
mo nec maligo rem reposuit
nec is quid̃ qui uure crrau̾it
dum putat non c̃e ħrditirũ
si igitur non aĩo ãmoueiroi
nec ut hrditati dampnũ det

Expanded text:
nt amotae, edicto locus est, sive ex ea hereditate sint sive ad eam hereditatem pertineant. Amovere non videtur, qui non callido animo nec maligno rem reposuit: ne is quidem, qui in re erravit, dum putat non esse hereditariam. si igitur non animo amovendi, nec ut heredit
Abbreviated transcription (Latin):
solebat ẜuo ostendenti reliqͣs
rõnes subscrib̾e s ita ut legeret
examinet excipet itaq cũ fuo

Expanded text:
servo suo ostendenti reliqua rationes subscribere, sed ita, ut legeret examinaret exciperet. itaque cu
Abbreviated transcription (Latin):
pendit ĩ cumdem ãnum ut̾.¬
us impense concurrant et
ita est si impensar a muliere
fc̃arum rõ hãtur. ¶ Cum plu¬
rimis anius ĩ m̾mio fu̾it nͨ¬
cesse primi. anni computare
tempiis quod sit anͣ datum

Expanded text:
pendit in eundem annum, utriusque inpensae concurrent. ita et, si impensarum a muliere factarum ratio habeatur, cum plurimis annis in matrimonio fuit, necesse est primi anni computari temporis quod sit ante datum
Abbreviated transcription (Latin):
qr oiuortio fc̃o quasi dotis fc̃i
erunt. quod sceuola eciam ad
mariti et mulieris impensas¬
refert. nam si mulier predic
uindemias doci ded̾it moxi.
sublatis amarito uindemus
diu̾̃tit. non putat ei undecun
dumcreat mensium fructus

Expanded text:
 divortio facto quasi dotis factiererunt: quod Scaevola et ad mariti et ad mulieris irefert. nam si mulier pridie uindemias doti dedit, mox sublatis a marito uindemiis diuortit, non putat ei undecim dumtaxat mensum fructus