comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uin ec̃ ncndid̾it sũ peculio ut
de pecculio dare ħ ip̃o ꝙ srñe
peculio distractas est an ñ cũ
fũit ꝓ hibitus peculiũ tange¬
re ⁊ puto tũc dem̃ lib̾m fore
cum uolens darc ꝓhibcatur
ñ statĩubiuenit ¶Si quis ẜuũ
ari ꝓ hibeat uł si quid ex oꝑ

Expanded text:
um esse uendiderit sine peculio, utrum de peculio dare hoc ipso, quod sine peculio distractus est an uero cum fuerit prohibitus peculium tangere? et puto tunc demum liberum fore, cum uolens dare prohibeatur, non statim ubi ueniit.Si quis seruum erari prohibeat, uel si, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum ¶Ita rendebit p̾ sentis sũ¬
nc alienatio sic tñ ut ñ rec¬
tro nĩmi siant accipientis s
tunc cum residua sunma fu̾it
ex solita si płꝰ ꝙͣ nisus erat de¬
derit statu lilꝰ puta .x. iuissus c̃¬
dare adedit siũ num̾auit siu̾
iñ sacodedit ꝑucnit ad lib̾ta¬
tem ⁊ suꝑ flnũ pot̾ repet̾e. S

Expanded text:
tum. ita pendebit praecedentis summae alienatio, sic tamen, ut non retro nummi fiant accipientis, sed tunc, cum residua summa fuerit exsoluta.Si plus quam iussus erat dederit statuliber, puta decem iussus dare uiginti dedit, siue numerauit siue in sacculo dedit, peruenit ad libertat
Abbreviated transcription (Latin):
uo ita ascripta est an uno pu¬
pillo p᷑ aditõem uidel hr̃dita¬
tic patris statu lib̾ sit cassius
negat uel cõtra existima que
sm̃a uerior hc̃t᷑. ¶Plus scrip¬
sit uił ⁊ si legatꝰ sit ẜmus ab
hr̃de patris lib̾ ẽẽ iussus in pu¬
ꝑillarib tabulis ꝑ̾ualere lib̾¬
tatis donatẽem. ¶Si in pͥmis
tade ex parte dimidia hr̃ sit
institutus. an statu lib̾i cãm
optnncat ut ademite cohĩde
nere eo ꝙ a semet ip̃o s a co¬
hr̃de accepisse libtatẽ c̾datur¬
quom gradu pupille ẜnus cũ
libtate subtitutus si si neccͣru
cam optinet que sm̃a utilita¬
tis cã recepta est ⁊ a nobis ꝙ

Expanded text:
eruo sit adscripta, an uiuo pupillo, post aditionem uidelicet hereditatis patris, statuliber sit? Cassius negat: Iulianus contra existimat, quae sententia uerior habetur. Plus scripsit Iulianus et si legatus sit seruus ab herede patris, liber esse iussus in pupillaribus tabulis, praeualere libertatis dationem. Si primis tate ex parte dimidia heres sit institutus, an statuliberi causam optineat, ut adeunte coherede nere, eo quod non a semetipso, sed a coherede accepisse libertatem creditur.Quocumque gradu pupillo seruus cum libertate substitutus sit, necessarii causam optinet: quae sententia utilitatis causa recepta est et a no
Abbreviated transcription (Latin):
tiens coĩs ꝑietis uicio quid ata¬
alt̾ eũ p̾sserat uł hon̾au̾at idc̃to
ip̃msarcire deb̾e ¶A si equanter
ciosiores res amiserit menus est
neutri adu̾sns alt̾m ⁊ pet̾e acci¬
stipłõnem ples agunt qr in ea¬

Expanded text:
tiens communis parietis uitio quid aalter eum presserat uel onerauerat, idcirco ipsum sarcire debere. quod si aequaliter etiosiores res amiserit, melius est neutri aduersus alterum competere acticti plures agunt, quia in ea
Abbreviated transcription (Latin):
legatoꝵ ꝙ si ẽi ñ canebitur
mittẽdꝰ est in possõm ꝓcurator
oĩo ut ei exceptio ꝓcinatoria
ñ noceat. ¶in estimãdo nouo
ꝑiete rõ haberi d eius inpen¬
se que mod̾ ꝓbabilem ñ ercedit¬

Expanded text:
legatorum: quod si ei non cauebitur, mittendus est in possessionem procurator omnimodo, ut ei exceptio procuratoria non noceat. In aestimando nouo pariete ratio haberi debet eius impensae, quae modum probabilem n
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾is ꝙͣtum adiuris suͤtuitatẽ
accipientis fc̃a ñ est ⁊ tufu̾ti
obligaris. s benigaituꝰ ẽ nt agã
ꝙͣ eum qui rem accepit excep᷑¬
tõnedolim me subnoni¬
torem utpita ꝙ donare nbo
homini uolumus ł refamus

Expanded text:
deris, quantum ad iuris suptilitatem accipientis facta non est et tu furti oblig‹a›ris: sed benignius est, si agam contra eum qui rem accepit, exceptione doli mali me summotorem: ut puta quod donare libero homini uolumus licet referamus
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽp̃tor p̾dũ ex hud̃ bonis
extitit recte dutina possõ¬
ut si aliqua ⁊dcõ extaret
inemptus ficret ⁊ is tradit᷑
tionem resoluat tp̃c quo
ap̃ emptorem suit acced̾e

Expanded text:
tis, emptor praedii ex isdem bonis exstiterit, recte diutina possessiout, si aliqua condicio extitisset, inemptus fieret, et is tibi traditus tionem resolvit: tempus, quo apud emptorem fuit, acced
Abbreviated transcription (Latin):
dispẽsatori qm igno ũti¬
Lrante debitore remotusẽ ab
actu recte solint᷑ ex nolũtate
enĩ dñi soluit᷑ eiꝙͣ si nesat mu¬
tatam qui soluit lib̾ab̾. uolcte

Expanded text:
Dispensatori, qui ignorante debitore remotus est ab actu, recte soluitur: ex uoluntate enim domini ei soluitur, quam si nescit mutatam, qui soluit libe
Abbreviated transcription (Latin):
Dp̃ p̾toriaꝵ stipłatõnũ tres ui¬
c̾entur cẽ sp̃es iudiciaies. cãnti¬
onales. ꝯiines indiciales eas
tur ut ratũ fiat ut idicatum
solmi eͤ⁊ oꝑis noninutiatone¬
cantõnales aut̾ sũt que ⁊inst

Expanded text:
Praetoriarum stipulationum tres uidentur esse species, iudiciales cautionales communes.Iudiciales eas tur ut ratum fiat, ut iudicatum solui et ex operis noui nuntiatione.Cautionales sunt autem, quae inst
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dcõ siue in priuato siue m
publico opusfiat siue i loco
sacro siue inreligioso inter
ptus eẽt restituere. Ais quis
in aut clani substnli si nichonnuus
ille id̾ om̃imodo iubet᷑ opris restiau¬
ere ¶Si unseo ẜnum meum opus
fac̾e cum qͣntũ ad me ꝑtinet in¬
ꝯ clandestina suspitõe ñ ueniret.
sciss a dn̾sar iꝰ ꝙ hibiturum eum
an tenear ⁊ ñ puto cummea ꝑ¬
sona sit intuenda ¶In oꝑe nouo
tam celi ꝙͣ soli m̃sura faciendaẽ
meo in fund̾ tinĩ dep̾henͣderis
camq in fuud̾ tuũ coalu̾it u¬
tile est int̾dc̃m ꝙ ui ant clani
intra annũ s si amius p̾t̾ierit¬

Expanded text:
interdicto.Siue in priuato siue in publico opus fiat siue in loco sacro siue in religioso, interptus esset, restituere, alius quis ui aut clam sustulisset, nihilo minus ille omnimodo iubetur opus restituere. Si iussero servum meum opus facere, cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non veniret, scisset adversarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda. In opere novo tam soli quam Caeli mensura facienda esmeo in fundum tuum deprehenderis eaque in fundo tuo coaluerit, utile est interdictum quod vi aut clam intra annu
Abbreviated transcription (Latin):
n enĩ estmnari pot̾ oꝑis meiui¬
qua uire meo usus sum¶si tñ
dã alte fodiam in eo ut pari¬
es tinis stare ñ possit. dãpni
instĩ stiplõ ⁊ mittetur.
re quid in suo fac̾et ꝙͣuis pro¬
misisset d̾ipmi inftĩ nicło non
tñ eum teneri ea stiplõne ne¬
tollas. aut si magro tuo cͥnm.

Expanded text:
 enim existimari operis mei uiqua iure meo usus sum. si tamen tam alte fodiam in meo, ut paries tuus stare non possit, damni infecti stipulatio committetur.re quid in suo faceret, quamuis promississet damni infecti uicino, non tamen eum teneri ea stipulatione: uetollas, aut si in uicino
Abbreviated transcription (Latin):
blice salntis ⁊ secnritatis int̾sit
⁊ doacas ⁊ riuos purgari ipͣ
quoꝵ mora ꝑiculũ aliquod al¬
u lat᷑a est nam in his quo e̾ temp¬
nandam putaint noui oꝑis ñ¬
stiatõnẽ quis em̃ dubitat mul¬
to melius eẽ omitti oꝑis noui
noui netessarĩ urgẽtẽ exttic¬

Expanded text:
blicae salutis et securitatis intersit et cloacas et riuos purgari. Praquorum mora periculum aliquod allatura est: nam in his quoque contemnendam putauit operis noui nuntiationem. quis enim dubitat multo melius esse omitti operis noui eris necessarii urguentem extruc
Abbreviated transcription (Latin):
uatoꝵ iussui p̾toris ante posita
uideat: auid emĩ anud agebat ̃¬
dirimeret. a qmb se si spõte te¬
cesserint debebit id ratum hr̃e
¶opus nouũ fac̾e mͦ qui aut edi¬
ficando aut ditrahẽdo ananid
pastinã faciem operis mutat¬
titur s easola qne sols comint¬
ta sunt quoꝵ eoificatõ uł de¬
molitio undet᷑ opus nonũ ꝯtm¬
ere idc̃co ꝑlacuit si quis mes¬
ses fucai t᷑ arborẽ ue suscidat
nine m pritet ꝙͣꝙͣ opus faci¬
ciuͣm  mlcͣiat an opus ei nouñ
mĩtiare possumꝰ : hic enĩ non
opus nomim fe̾cit s net̃ i resti¬
tuendo remediũ ex hibet.¶si¬
ue aut̾ exͣ ospida sine intͣ ospi¬
dair mllis aut magris opus
nouũ faciã mĩtiatõ ex hoc e¬
dc̃o locum h⁊̃ sine in pringto.
sine in .pi. opis fiatł nũc nide¬
amus quib ex cãis fiat hec

Expanded text:
uatorum iussui praetoris anteposita uideatur: quid enim aliud agebat pdirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere. Opus nouum facere uidetur, qui aut aedificando aut detrahendo aliquid pristinam faciem operis mutattitur, sed ea sola, quae solo coniuncta sunt, quorum aedificatio uel demolitio uidetur opus nouum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, uineam putet, quamquam opus facicest, ne possimus: hic enim non opus nouum facit, sed ueteri sustinendo remedium adhibet. Siue autem intra oppida siue extra oppida in uillis uel agris opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, siue in priuato siue in publico opus fiat. Nunc uideamu
Abbreviated transcription (Latin):
tiatõnem in re p̾senti facien¬
dam meminisse oportebit .i.
eo loco ubi nouũ opus fiat siue
quis edificet siue incoet edifi¬
care. ¶mĩtiare ant̾ ñ utique
dño oꝑtet suficit enĩ uire p̾sen¬
tim̃ĩtiare ei quimn p̾sentifu¬
erit usa ad eo ut ⁊̃ fabris uł

Expanded text:
tem in re praesenti faciendam meminisse oportebit, id est eo loci, ubi opus fiat, siue quis aedificet siue inchoet aedificare. Nuntiari autem non utique domino oportet: sufficit enim in re praesenti nuntiari ei, qui in re praesenti fuerit, usque adeo, ut etiam fabris uel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ oꝑis noui nũtiatõnem tuen¬
tur ¶mpositami cum auis pꝰ¬
beit hoc est post ea ꝙͣ ẜuitutẽ
fecit. ¶meminisse ntẽ oꝑtebꝰ
quotiens quis in nr̃o edificare.
uł in nr̃m iitte nel ꝑicere nult

Expanded text:
operis noui nuntiationem tuemur, impositiciam, cum quis poxit, hoc est postea, quam seruitutem fecit. Meminisse autem oportebit, quotiens quis in nostro aedificare uel in nostrum inmittere uel proicere uult,
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ fac̾e tu alii ñ pot̾ uid̾i
meo iussu fc̃m. teneb̾is gͦ. ⁊ il
le ⁊ tu an ⁊ ego tenear unde¬
amꝰ ⁊ mag̾ est ⁊ me qui iuin¬
tium rei p̾stiterĩ ten̾i s uno ex
aut clam fecit aut sua inpen

Expanded text:
nouum facere, tu alii, non potest uideri meo iussu factum: teneberis ergo tu et ille: an et ego tenear, uideamus. et magis est et me, qui initium rei praestiterim, teneri: sed uno ex aut clam fecit, aut sua impen
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m̃ erit ob id ñ cũ eos cꝰ noĩe
uisserit hec actõ est namsi ꝓ¬
curator tutor curator duum. uii.
mumcipii ꝙ eius noĩe ag̾et
cinus negotiũ ꝓcuraret fĩ iꝰ¬
serit ob id agẽd̾ erit ⁊ eo cuiꝰ
noĩe fcm̃ est quid erit ñ ꝯ

Expanded text:
m erit, ob id non cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est. nam si procurator tutor curator duumuir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit cum eo, cuius n
Abbreviated transcription (Latin):
adiretur nene pnpilli hr¬
ditas cum ea bona omissa
a substituto hr̃de ad c̾ditores
ñꝑtinebant. E me illud max
tate se abstinet prestat
ne bonis pr̃ins eius uen¬
oitis meũ actõ cetur tñ¬
⁊ si pꝰ ea ei hr̃dit᷑a i obuenit
c̾ditorib ñ redaat Eid̾ et¬

Expanded text:
adiretur necne pupilli hereditas, cum ea bona omissa a substituto hereditate ad creditores non pertinebant. me illud maxitate se abstinet, praestat, ne bonis patris eius venditis in eum actio detur, tametsi postea ei hereditas obvenit, creditoribus non reddat
Abbreviated transcription (Latin):
na eius neneant ita ĩ id
ꝙ post ea ei ueniat actõc̾¬
ditorib denegtatur ẜ id ex
aduẽticio adquisitũ ẽ. nec
ꝑ prẽm ad eñ ꝑuenit. aͣt
cum substitutꝰ filio hr̃dita¬
tem adiit post ꝙͣ se rupil¬

Expanded text:
na ueneant, itaque in id, quod postea ei obuenit, actio creditoribus denegatur, quia id ex aduenticio adquisitum est, non per patrem ad eum peruenit. at cum substitutus filio hereditatem adiit, postquam pupil
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m pupillũ ꝙͣuis post ea
hrditas obueniss c̾ditorib
tñ prĩs actõnẽ ñ daret an
in substitutũ c̾ditorib prĩs
aada sit actõ ⁊ ex bonis p̃r¬

Expanded text:
ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem non daret, an in substitutum creditoribus patris danda sit actio, cum ex bonis p
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ rogauit. mͥ ad quisiuit pre¬
carnum uł quis alius qui uiri
meo subiectus est ¶ It̾ si rem¬
meam p̾cario rogau̾o rogaui
quid pͥcario s ñ habeo p̾carium.
idcirco quia receptũ reisuep̾¬
carum ñ est ẽẽ.¶It cnu p̾carĩ
ad tenpꝰ rogauit finito tenpo¬
re ⁊̃ si ad hoc terpꝰ ñ rogauit
tũ p̃cario possid̾e̾ ĩndet᷑  in tel¬
ligit᷑ .n. diis cum patitur eum

Expanded text:
meus rogauit: mihi adquisiit precarium: uel quis alius, qui iuri meo subiectus est. Itmeam precario rogavero, rogavi quidem precario, sed non habeo precario idcirco, quia receptum est rei suae precarium non esse. Item qui precario ad tempus rogavit, finito tempore, etiamsi ad hoc temporis non rogavit, tamen precario possidere videtur: intellegitur enim dominus, cum pat
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ fructuauus mqnt
⁊ colonus ⁊ incrlimis sirt
ait eum qui ni altermu deie¬
cit ⁊ ab eod̾ p̾cario rogauit
desin̾e ui possid̾e ⁊ incipere p̾¬
cario neq existimare sibi pp̃i
luntate eiꝰ q̃m deieccit cepẽit
p̾cario posside̾. Namsi ab eod̾
se dñium caꝑe ¶Quesit̃ est si
quis mͥ rem suam pignori de
d̾it ⁊ p̾cario rogau̾it. an hoc
int̾dc̃m locum hãt. qõ est.
in eo ut p̾canum ⁊⁊sist̾e rei

Expanded text:
am et fructuarius, inquit, et colonus et inquilinus sunt ait eum, qui ui alterum deiecit et ab eodem precario rogauit, desinere ui possidere et incipere precario, neque existimare sibi ipsumluntate eius quem deiecit coeperit precario possidere: nam si ab eodem se dominium capere. Quaesitum est, si quis rem suam pignori mihi dederit et precario rogauerit, an hoc interdictum locum habeat. quaestio in eo est, ut precarium consistere
Abbreviated transcription (Latin):
¶o Ci ab eo emasꝙ̃ p̾tor uemi¬
Ait alienare idq tuscias usu
emit ufucaꝑe posse Busmm
est Qsi madau̾o ⁊ibi ut fũdũ
omas ex ea cã tradiim tibi
duitina rossõne usucapis ꝙͣ

Expanded text:
i ab eo emas, quem praetor uetuit alienare, idque tu scias, usuemit, usucapere posse responsum est.Si mandauero tibi, ut fundum emas, ex ea causa traditum tibi diutina pos
Abbreviated transcription (Latin):
tiandi qm ꝓut dm̃ann aut su¬
tutem ht̃. ¶t nadano placet
fructuario nendicardaor ẜnitu¬
mintiare pot̾. incmꝰ r̃emissio
utilis erit ip̃i aut̃ dño p̾dñsi
nuntiauit remissio erit imiti
lis n sicut adu̾sus ucinũ ita ad¬

Expanded text:
tiandi, qui aut dominium aut seruitutem habet. Item Iuliano placet fructuario uindicandarum seruitununtiare poterit uicino et remissio utilis erit. ipsi autem domino praedii si nuntiauerit, remissio inutilis erit: neque sicut aduersus uicinum, ita ad
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs adꝗsierit ad utr̃q dm̃m
ꝑtinebit. ¶sicut ẜuus cõis ad quir
stipłando noĩatim alt̾i ex do¬
minis ita ꝑtͣditõnẽ accipiẽ¬
co soh ei adquirit ꝙ umͥisẜ¬

Expanded text:
is adquisierit, ad utrumque dominum pertinebit.Sicut seruus communis stipulando nominatim alteri ex dominis, ita per traditionem accipiendo soli ei adquirit.Qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adultio uxoris occide enni die
leno fuit qui uc ante arteludicr̃a
feest in scenam saltanda cuue ꝓ¬
n n integrũ restitutus erit quiue
nbtus cius mariti Sxoris uepatͥs
matris filuĩ filie utrrusq eoꝵ fu̾it
noc int̾est ꝓprius cuius cͥoꝵ an cõ
alio cõis auit qui ue smis erat ⁊ p̃¬
cipitur. is maritus qui hoꝵ quem
occiderit uxorẽ si ne mora duit¬
tat ¶Cet̾um si quis sui uris an
filiꝰ fam̾i. sit maritus icħ int̾esse
tum occid̾e liceat ¶It̃ si filiaig¬
nommiosa sit aut uxor ꝯtra leges
nupda an id us nch̾oninius pa¬
ter maritꝰ ue h̾at ⁊ si quid pat̾
maritus ue le nouel aliqua ig¬
nominia notatus ẽ ig ⁊ rectius
nidet᷑ e̾os ius occidendi hr̃e quim
re patris matri ue act̾are posst̃¬

Expanded text:
 adulterio uxoris occidere eum, qui leno fuerit quive artem ludicram ante fecerit in scaenam saltandi cneque in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti uxorisue, patris matris, filii filiae utrius eorum fuerit nec interest, proprius cuius eorum an cum alio communis fuerit quiue seruus erit.Et praecipitur, ut is maritus, qui horum quem occiderit, uxorem sine mora dimittat. Ceterum sui iuris an filius familias sit maritus, nihil interesse tum occidere liceat? item si filia ignominiosa sit aut uxor contra leges nupta, an id ius nihilo minus pater maritusve habeat? et quid, si pater maritus leno vel aliqua ignominia notatus est? et rectius dicetur eos ius occidendi habere, qui iure patris maritive accusare possu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ liceat occid̾e retin̾e horas noc
bitior ⁊ in patrẽ id obsernanx
quod in marido exp̾ssum ẽ ħ ⁊ si ñ
indomo sua dep̾hend̾it maritus
pot̾it retin̾e s semei remissus ad

Expanded text:
e horas diurbitror etiam in patre id servandum, quod in marito expressum est. Sed et si non in domo sua deprehenderit maritus, poterit retinere. Sed semel remissus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾it. solũmodo illã habe¬
bit dub̾onem an alt̾o facien¬
te satisfcm̃ uolũtati uideat᷑.
id̾o ad lib̾tatem ꝑueniat quod
magis ẽ nisi aliud exp̾sserit
testator fatiendo tm̃ sibi ꝯdi¬
t̃onem impleu̾it alt̾i non ẽ
qui nimo extinguitur ⁊ dc̃o.
ñ enĩ anpliꝰ parere ⁊ dcõni
potest &semel expleta sit
Item queri pot̾ ⁊ si fabris du¬
ob uł pictorib si m̃brũ depr¬
anxissent uł si fabricassent
nauem quid ascriptũ sit nã

Expanded text:
n poterit. solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum uoluntati uideatur ideoque ad libertatem perueniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit. Idem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depi‹n›xissent uel si fabricassent nauem, quid adscriptum sit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
lus lb esto peculio suo hr̃dib n̾o
dato quesitũ ẽ cum plus dño debeat
ꝙyͣ in pecnlio habebat ⁊ om̃s res
quas in peculio habłbat bona fi¬
de nñdib ded̾at an lib̾tas go test̾o¬

Expanded text:
lus liber esto peculio suo heredibus vere dato". quaesitum est, cum plus domino debeat quam in peculio habeat et omnes res, quas in peculio habebat, bona fide heredibus dederat, an libertas ex test
Abbreviated transcription (Latin):
me nim acceꝑit obligõ ad¬
ieccõ nicħ pot̾ ualere. hoctñ
ta. alioq̃ ⁊ ita stipulorsi
nauis ex affricauen̾t mͥ ant
ticio dare spõdesticii quoq¬
ex ħ apparet si dmu̾sa ꝯ dc̃omine¬
am ꝑsonãdiu̾sa inticii ꝑ¬
positasit nec mincam ꝑsonam
extit̾it c dco dotam stiplõnem
miluis mom̃tifut᷑am exstãteu᷑
mea ⁊ doc̃e si quid̾ ticii quo¬

Expanded text:
me uim acceperit obligatio, adiectio nihil potest ualere. hoc tamta: alioquin cum ita stipulor: 'si nauis ex Africa uenerit, mihi aut Titio dari spondes?' Titii quoqEx hoc apparet, si diuersa condicio in meam personam, diuersa in Titii posita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante uero mea condicione, si quidem Titii quo
Abbreviated transcription (Latin):
ean emptor suo recte lib̾tatem de¬
dit ñd̾ precio sonito paulus reẜõ¬
dit suñ ꝙͣ uenditor emptori tradide
luto in bonis emꝑtoris ẽẽ cepisse
Ganis seiuis stic̃ ẜnũi sũ bicio ticio
neudidit ita ut ticius stic̃ post tri¬
ro an obitat stico ad cõsecmuendam ex
uenditione lib̾tatem quod añ triẽ¬
aponerent᷑ ex pleto tenpore post quod
nuitate sua non incunib̾ si ir̃e utaro

Expanded text:
an emptor seruo recte libertatem dederit nondum pretio soluto. Paulus respondit seruum, quem uenditor emptori tradiditluto in bonis emptoris esse coepisse. Gaius Seius Stichum seruum Lucio Titio uendidit ita, ut Titius Stichum post triro, an obstet Sticho ad ‹con›sequendam ex uenditione libertatem, quod ante trienponuntur expleto tempore, post quod nuitate sua non incumbit, ultro
Abbreviated transcription (Latin):
nem post ca empcor ex nolunta¬
te sua lit̾as emiserit quib ꝓfitct᷑
se post certum tẽpns manumissir̃
eum ꝙ̃ em̃at ñ uideri eas lit̾as
ad cõstrattionem diui marci per¬
tinere. Id̾ R̾nd̃ cõstitutõnẽ q ui¬
d̾ diui marci ad coꝵ lib̾tat̃e mã¬

Expanded text:
ex voluntate sua litteras emisit, quibus profiteretur se post certum tempus manumissurum eum quem emerat, non videri eas litteras ad constitutionem divi Marci pertinere. Idem respondit constitutionem quidem divi Marci ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
extitit enisq bonauen¬
erunt ꝙͣuis obligõ fideiꝰ¬
sionis extut ta sit nich̾o
inpetrabitur. petẽte eo
cui sicenissor fuerat obli¬
gatus ¶siue solus sit yr̃di¬
tarnis c̃ditor siue płes n
sionis pp̃ principalẽ obgõ
que maior su̾it exchusit.
qui sibi dilige̾ter ꝓ per̾at
quio gͦ si bonis fideuissoris
seꝑatis. solidum ex hĩdita

Expanded text:
it eiusque bona uenierunt: quamuis obligatio fideiussionis extincta sit, nihilo impetrabitur petente eo, cui fideiussor fuerat obligatus, siue solus sit hereditarius creditor siue plures. neque sionis propter principalem obligationem, quae maior fuit, exclusit, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex heredita
Abbreviated transcription (Latin):
nam cõmitti. ꝓ portione ħrita¬
ria aͣnt abꝰ nno ⁊ portõe suasib
õĩb si id fc̃m de quo cautũ est in¬
dindim̃ sit ueluti it̃ fieriuel
ñ fi ͫ qr qnd ⁊ partes dmudi nõ
potest ab om̃ib quodãmodo fac¬
tum uideretiu si de ẽdͣ can¬
tuu sit quod diuisionẽ reci¬
piat ueluti anpluis ñ agi
eũ hr̃dem qmi adu̾sus ea fecit
s rortõe sua solũ ꝑenam ꝯunit¬
tere ¶differẽ i e hanc rẽ ratio¬
uẽ ꝙ in pͥor e ᷤ casu om̃s ⁊misil¬
se indentur. quod nͥ ĩ solid̾ pec¬
tari ñ pͭ ut ĩ iastipulatõe per

Expanded text:
nam committi pro portione hereditaria aut ab uno pro por tione sua: ab omnibus, si id factum, de quo cautum est, indiuiduum sit, ueluti 'iter fieri', quia quod in partes diuidi non potest, ab omnibus quodammodo factum uideretur: at si de eo cautum sit, quod diuisionem recipiat, ueluti 'amplius non agi', tum eum heredem, qui aduersus ea fecit, pro portione sua solum poenam committere. differentiae hanc esse rationem quod in priore casu omnes commississe uidentur, quod nisi in solidum peccari
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ hic sit s magis id̾ qnod ĩ illa
stipulatõe ticium hĩdem ꝙ
solus tenebitur. qui ñ habue¬
rit ratũ et solus aget a qno fu¬
erit petitiĩ id̾ q martello ui¬
detur. ꝙͣiiis ip̃e dñs ꝙ parte
ratum habere ñ potest ¶si is

Expanded text:
c sit, sed magis idem, quod in illa stipulatione 'Titium heredemque solus tenebitur, qui non habuerit ratum, et solus aget, a quo fuerit petitum: idque et Marcello uidetur, quamuis ipse dominus pro parte ratum habere non potest. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tener rot ꝙ adiectui est in lege
aut dolo fecit quominꝰ ad eum
ꝑueniat s nicħ fecit infiaudem
mulieris ñ .ii. adu̾sus illaiy hec
ex cogitauit an id̾o ñ denegamꝰ
hͥmc act̾oes qm̃ alii restituturus
ẽ at quĩꝯ as qui sibi uissu testa¬
toris legatũ ascripsit ⁊̃ si fidei su

Expanded text:
test, quod adiectum est in lege 'aut dolo fecit, quo minus ad eum perueniat'? sed nihil fecit in fraudem mulieris: non enim aduersus illam hoc excogitauit. an ideo non denegamus huic actiones, quoniam alii restituturus est? adquin cum is, qui sibi iussu testatoris legatu
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit uenũdan ergo tuciꝰ ẽẽ puto
cillis ue lib̾tatẽ sibi asscripserit ob eã
rẽ ꝙ ip̃ius manu asscriptũ ẽ minus li¬
ber sit s lib̾tas ei ꝑ fidei ꝯmissũ preste¬
tur si modo post eam sempturã testa
⁊ quatenꝰ de sola sp̃e fidei ꝯmise lib¬
tatis hoc seuat̃ ꝯsult̃ ortinebatur
nam euos cum dnis sins
pent necessitate poteaatiss
excusari ¶si tñ accedat dñi actori¬
tas subscribentis se cadietasse ⁊ re¬
cognonisse uideri .n. ip̃ius dñi ma¬
nni scripta cuius uolutate ea serip¬
da sunt ¶ quod tñ inquit ad lib̾as
ta excusatõ est ñ facientib quod
ñ sit ꝯcessium matri quo cui per
suũ suũ dictante silio legatũ scrip

Expanded text:
scripsit, ueniam dari. ‹e›go tutius esse puto to codicillisue libertatem sibi adscripserit, ob eam rem, quod ipsius manu adscriptum est, minus liber sit: sed libertas ei ex fideicommissi causa praestatur: si modo post eam scripturam manu Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc senatus consulto continebatur, nam seruos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognouisse: uideri enim ait ipsius domini manu scripta, cuius uoluntate ea scripta sunt. 'Quod tamen', inquit, 'ad liberas ta excusatio est non facientibus, quod non sit concessum.' Matri quoque, cui per seruum suum dictante filio legatum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
qui in pot̾ate ẽ sicut ẜuus si tñ
insus &r subscͥptone destatoris ap¬
pareat sic .n. niuoni senatũ sensu
quod illicite scriptũ ẽ ꝓnũstrrp
marcellũ ap̃ iulianũ ad noe tasse

Expanded text:
i in potestate est sic ut seruus, si tamen iussum ex subscriptione testatoris appareat: sic enim inueni senatum censuiquod illicite scriptum est pMarcellum apud Iulianum adnotasse.
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝙ iucins. deniq ad dimus
ĩ accessione de ui ⁊ clam⁊ p̾¬
an accessibe utirossit ex ꝑͣ
enis ⁊ sũt qui ꝑutet n posse.
qr uẽditõnis est resoło redi¬
bitõ alii ẽptorem nẽ ditoris
accessione usur̃ ⁊ nẽditorem
emptoris ꝙ magis ꝓbãd̾ pu¬
co. ¶si lib̾ homo uł alienus
suus cũ bona fide ẜurret ꝯꝑa¬

Expanded text:
suisque uitiis: denique addimus in accessione de ui et clam et prean accessione ut possit ex persona eius. et sunt qui putent non posse, quia uenditionis est resolutio redhibitio: alii emptorem uenditoris accessione usurum et uenditorem emptoris, quod magis probandum puto.Si liber homo uel alienus seruus, cum bona fide se
Abbreviated transcription (Latin):
iu manet Iii dñs eeno
uult posso̾ aut̃ recedit ut
quisq ꝯstituit nolle pos¬
sid̾e. si quis igitur ea me
possid̾e.

Expanded text:
ius manet, qui dominus esse non uult, possessio autem recedit, ut quisque constituit nolle possidere. si quis igitur ea menpossidere. 18
Abbreviated transcription (Latin):
possõnis set desmo posside
re aliũ possorem. minist̾i¬
o meo facio. nec id̾ est pos¬
sidere ⁊ alieno noĩe possi¬
dere. nam is possidet cuiui
noĩe possidetur. ¶ ꝓcura¬
tor. Aliene possõnis prestat
minist̾im ¶si furioso ꝙ̃
suemtis ẽẽ existimanseo
fuit. ꝯstitutus rem tradi¬
dis lcet ille ñ erit a deptus
possõnem tñ possid̾e dennis
fuificit quippe de oimit̾ e

Expanded text:
sionis, sed desino possidere et alium possessorem ministerio meo facio. nec idem est possidere et alieno nomine possidere: nam possidet, cuius nomine possidetur, procurator alienae possessioni praestat ministerium.Si furioso, quem suae mentis esse existim‹a›s, eo fuit constitutus, rem tradideris, licet ille non erit adeptus possessionem, tu possidere desinis: sufficit ‹qui›ppe dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legatario ꝓfic̾e testatoris
aut̃ sꝑꝰ pd̾it legatario si lega¬
tum ei fu̾it nł sid̾ĩꝯmissuum.¬
s ⁊ is cui res donataẽ accesio¬
ne utetin ex ꝑsona eius qui
sessioni ulla pot̾ acced̾e s nec
niciosa ei q̃ uiciosa ñ ẽ¬
didit aab̃ accessio eius qͣuoͣd
penes me suit .s. si uolẽte me
aut de pecculio auus lib̾am
peccuni administratduẽ ha¬
uł curatore nẽdẽte dabr̃ actes

Expanded text:
 legatario proficere. testatoris autem semper proderit legatario, si legatum uere fuit uel fideicommissum.Sed et is, cui res donata est, accessione utetur ex persona eius qui sessioni ulla potest accedere: sed ne‹c› uitiosa ei, quae uitiosa non ediderit, dabitur accessio eius, quod penes me fuit, scilicet si uolente me aut de peculio, cuius liberam peculii administrationem hauel curatore uendente d
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã peculiarihãt remꝰ ͤ cesso
sibi pecculio deinde cominis ue¬
nt retracta possõe accessione
uti an possit ⁊ placuit ñ ẽẽ dã¬
dam hanc accessionẽ q̃ clam
habita ẽ p̾cone possidẽte. ¶si
uissn iudic̃is res mͥ restituta sit
accessionẽ ẽẽ mͥ dãdam placuit¬
s ⁊ legatario dãdam accessionẽ
enis tꝑis quo funt ap̃ testatorẽ¬

Expanded text:
ex causa peculiari habeat rem non concesso sibi peculio, deinde dominus uelit retracta possessione accessione uti, an possit. et placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est.Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit.Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatore
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ N el ei p̾bint exceptõm
sme se obligauit frandan¬
aliud fecit infraudem c̾di¬
toꝵ palam ẽ edcm̃ locum
hr̃e ¶ gesta haudatõniscã
accipe debemꝰ ñ solum eaq¬

Expanded text:
 uel ei praebuit exceptionem siue se obligauit fraudanaliud fecit in fraudem creditorum, palam est edictum locum habere. Gesta fraudationis causa accipere debemus non solum ea
Abbreviated transcription (Latin):
ab accusatõne ñ excludtur ¶ Lib̾i
lib̾tiq ñ sunt ꝓhibendi suaꝵ reꝵ
dofendendaꝵ gr̃ã de fc̃o parc̃tim
patronoꝵ ue queri ueluti si dicãt
ii se a posso̾ne ab hus expulsos .s.
ñ ut crimen uis eis intẽdant S
ut possõm recipiant nã ⁊ filius ñ
quid ꝓhibitꝰ ẽ de fc̃o matris que¬
ri si dicat suppositum ab ea ꝑ¬
tum quo mag̾ cohedẽ hr̃et set¬
⁊ ream eam lege cornelia fac̾e
ꝑmissum ei ñ estisab alio delatũ
desistẽte accusatore de reis exenp

Expanded text:
n excluduntur. Liberi libertique non sunt prohibendi suarum rerum defendendarum gratia de facto parentium patronorumue queri, ueluti si dicant ui s‹e› a possessione ab his expulsos, scilicet non ut crimen uis eis intendant, sed ut possessionem recipiant. nam et filius non quidem prohibitus est de facto matris queri, si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet, sed ream eam lege Cornelia facere permissum ei non est. Ab desistente accusatore de reis exempt
Abbreviated transcription (Latin):
Harẽ Di accutare postunt intelnge¬
mus si scie̾imus qui ñ podeũt. Ita
ctatẽ ut iilier ut pmnuis alĩ ꝓp̃¬
siciam̃tum ut ami stꝑ endiui merẽ
tinrẽ questũ yt qui duo iudicia
adinus dnos reos subscripta hñt ñ¬

Expanded text:
i accusare possunt, intellegemus, si scierimus, qui non possunt. itaque aetatem, ut mulier, ut pupillus: alii per turpem quaestum, ut qui duo iudicia aduersus duos reos subscripta habent nu
Abbreviated transcription (Latin):
reos recepti uti possunt si abolici¬
one int̾uemente repeti se ñ de¬
bẽ citẽdunt. scdm epistolam diui

Expanded text:
reos recepti uti possunt, si abolitione interueniente repeti se non debere contendant, secundum epistulam diui
Abbreviated transcription (Latin):
potest ad euis successionẽ ne¬
mre Id̾o inꝑatores ñ facile so¬
ient quan ꝙͣ natalib restitu¬
ere ma ⁊ sentiende patrono
natalib suis restituit s ea res
nec dubitationẽ ht̃ nec unꝙͣ
habuit quin exploratũ sit ad
om̃eni ingenuitatis statũ res¬
titui eũ qui isto bñficio prĩcipi
utatur

Expanded text:
 successionem venire. ideoque imperatores non facile solent quemquam natalibus restituere nisi consentiente patrono.natalibus suis restituit. sed ea res nec dubitationem habet nec umquam habuit, quin exploratum sit ad omnem ingenuitatis statum restitui eum, qui isto beneficio principis utatur
Abbreviated transcription (Latin):
tutõ cicessa est Set id dũtaxat a
pͥncipib fi̾ pot̃ dedecurionib et
scribat᷑ ad cecta sin̾a ap̾side alio
quo capitemandatoꝵ in hec uer¬
ba canet᷑ si quiex princpalib alicꝰ
ciuitatis latronũ fecerĩt aliud ne
ꝙ facnnis ut capitalẽ renam me¬
riusse uideant᷑ cõmiserint iũctos¬
d̾ Mapitalm penaꝵ fereisti
gradus sinit sunnum supplicium
cẽ iudet᷑ ad furcã dãꝑnatio It̾ iu¬
ui crematio quod ꝙͣ ꝙͣ sĩm suppli
supplicii appenatõe merito etine̾¬
turtũ eo qd̃ post ea id gemis
pene admuẽtũ est posfius pͥmo

Expanded text:
tutio concessa. sed id dumtaxat a principibus fieri potest. De decurionibus et scribatur adiecta sententia a praeside. Alio quoque capite mandatorum in haec verba cavetur: "si qui ex principalibus alicuius civitatis latrocinium fecerint aliudve quod facinus, ut capitalem poenam meruisse videantus.Capitalium poenarum fere isti gradus sunt. summum supplicium esse uidetur ad furcam damnatio. item uiui crematio: qu‹o›d quamquam summi supplicii appellatione merito contineretur, tamen eo, quod postea id genus poenae adinuentum est, posterius primo
Abbreviated transcription (Latin):
optauẽt᷑ legis cornelie q̃ desacr¬
rus iata ẽ penis asficiendes cos
ant qui quid ex misertimanã¬
lo .m. in ꝙͣtum. edc̃õ pͥtoris ae¬
dio daret᷑ tm̃ ⁊ fisco dari deb̾et¬
fragio rape qm dum nanfragiũ
fiat᷑ nulia trepidatõne rapiat¬
ex nanfragio diripuissent ita
ratis scripsisti mͥ eo ꝑtaiet ut ex¬
plores qua pena asiciendos cos
pnctẽ aui dirtpinsse aliã ex illo x¬
legeriunt an quesuar possunt iia¬
eiciose iuaserint ¶Ieo si grauior
fastib ceids in triemnum relegab
aut si sordidiores erĩtiuopꝰ publi¬
cum eid tenporis ab hn. Seruos

Expanded text:
opitulentur, legis Corneliae, quae de sicariis lata est, poenis adficiendos: eos autem, qui quid ex miserrima naulo malo, in quantum edicto praetoris actio daretur, tantum et fisco dare debefragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiatex naufragio diripuissent, itaratis scripsisti mihi, eo pertinet, ut explores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo plle gerint an quae seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erunt, in opus publicum eiusdem temporis dabis: seruos
Abbreviated transcription (Latin):
Inu  nus ex cditorib ¶si
p̾stituta delib̾et. adire hr̃di¬
tatem alt̾ n̾o neget᷑ se
aditurum nidend̾ est quid
creditorib agẽd̾ fit ⁊ pla¬
cet int̾im eos in possõm
mitẽdo custodie cã donet
apparea᷑ is qui delib̾at utĩ

Expanded text:
um unus ex creditoribus. Si praestituta deliberet adire hereditatem, alter vero neget se aditurum, videndum est, quid creditoribus agendum sit. et placet interim eos in possessionem mittendos custodiae causa, donec appareat, is qui deli
Abbreviated transcription (Latin):
nus posside̾t bona eius
possidenda ⁊ uẽdenda sune
niluis quo pus in ꝑsona ei
qͣui hr̃ditatem possidens co¬
piam sui ñ faciebat Rpsit
ditatis ut iucro eis cedat ĩ
ditariaꝵ¬
extiturus nenesit cã cogni¬
ta ꝑmitti oꝑtebit. bona
rei ẜuande cã possid̾e̾. ⁊ si
ita res urgeat uł ⁊ dc̃obi¬

Expanded text:
nus possideret, bona eius possidenda et vendenda sunt. Divus quoque Pius in persona eius, qui hereditatem possidens copiam sui non faciebat, rescripsit editatis, ut lucro eius cedat, in ditariaextaturus nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei servandae causa possidere, et, si ita res urgueat vel co
Abbreviated transcription (Latin):
denũtiauit uł qui decerto fe¬
ario cum eum scit ñ pesse ñ¬
ꝓhib̾e uł tam sero denũtiauit
fiat ñ possit ⁊ hoc ita labeoñ
ꝓbare aristo ait ¶ Si quisse
deuuntiaĩnt opis fcĩrum¬
se si post denutiatõem feci de¬
bebit .n. ⁊ ita lab̾ ⁊ diem ⁊
horam denundatõe cõplet
⁊ ubi ⁊ quod opus fcũr̃ sit
dicere aut denuntiare n tãn
artare adusarium ut itra
diem occur̾e ad ꝓ hibendu
ũ possit ⁊ sic forte ñ sit cui
demuitietur u delo malo
factum sit ne sit ainacis de al¬
aut ad donnun denũtiadum
est Ez ⁊ ẜ uius recte ait sussi¬
c̾e feniͣne uiro notũ fac̾e o¬
pus se factur̃ uł demq sciẽ¬
sficiat celandi aminũ ñ hr̃e
incipii uel it fac᷑e suffic̾e ei
si curatori rei pu. denũtiet¬
¶Si quis dum putat lociy
tuũ eẽ qui ẽ meus celandi

Expanded text:
auit: uel qui decepto fario, cum eum scit non posse phibere: uel tam sero pronuntiat, fiat, non possit. et haec ita Labeonem probare Aristo ait.Si quis se denuntiauerit opus facturumse, si post denuntiationem fecebebit enim et ita Labeo et diem et horam denuntiatione conplecti et ubi et quod opus futurum sit: dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit. Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis deaut ad domum denuntiandum est. Sed et Seruius recte ait sufficere feminae, uiro notum facere opus se facturum: uel denique scienfficiat celandi animum non habeico municipii uelit facere, sufficere ei, si curatori rei publicae denuntiet.Si quis, dum putat locum tuum esse, qui est meus, celandi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo quoz homine qnẽ quis
finto ab tulit nige̾t farti ac¬
to s nec manimassio furti ac¬
tõnẽ extingat nec enĩ dissi¬
iitis est morti manunssio
u̾sus furem furti actõnẽ eoꝙ
iurentimur ꝯpetit enĩ act̃o
t bñfõ furis abfuit. hoc id̾ in
cõd̾one quo placet. nã cõdici
furti pͭ ⁊̃ si ressit aliqͣ r̃oue ex¬
tinta  id̾ diced̾ est si res mn po¬
t̾ate hostrum ꝑuenerit nã ꝯs¬
tat posse de ea re furti agi. s
s ꝓderelicto sit post ea adño
ħĩta funti nicħ ominꝰ agi potꝰ¬
¶si suus fructuarins surrer¬
tus fit ut̾a qui fruebat᷑ dñs¬

Expanded text:
mortuo quoque homine, quem quis furto abstulit, viget furti actio. sed nec manumissio furti actionem extinguit: nec enim dissimilis est morti manumissioversus furem furti actionem, eoque iure utimur: competit enim actio beneficio furis afuicondictione quoque placet: nam condici furi potest, etiamsi res sit aliqua ratione extincta. hoc idem dicendum, si res in potestate‹m› hostium peruenerit: nam constat posse de ea furti agi. sed et si pro derelicto sit postea a domino habita, furti nihilo minus agi poterit.Si seruus fructuarius subreptus est, uterque, et qui fruebat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ Ec̾ditores hr̃dẽ suspeo¬
tũ putẽt satidatõnẽ ex¬
ig̾e possunt. ꝓ suo debito
reddendo. cimus rei grã
cognosc̾e p̾torem oꝑt nec
statim eũ satisdatõnis ne¬
cessitati subicere d nisi cã
cognita cõstit̾it ꝓpici deb̾e
hiis qui suspectũ enin pos¬
tulau̾nnt s suspectus hr̃s
ñ hiisd̾ modi ᷤ aub suspec¬
dis tutor estimature si¬
qͣuid̾ tutoreni ñ facusta¬
tes s fraudulenta in re¬
b pupillarib nł si calli
ca ⁊u̾satõ suspectum cõ¬
mtet hr̃dem uosole fa

Expanded text:
 creditores heredem suspectum putent, satisdationem exigere possunt pro suo debito reddendo. cuius rei gratia cognoscere praetorem oportet nec statim eum satisdationis necessitati subicere debet, nisi causa cognita constiterit prospici debere his, qui suspectum eum postulauerunt.Sed suspectu‹s› heres non isdem modis, quibus suspectus tutor aestimatur: siquidem tutorem non facultates, sed fraudulenta in rebus pupillaribus ‹et› callida conuersatio suspectum commendet, heredem uero solae fa
Abbreviated transcription (Latin):
ant aut dolo fec̾int qnominꝰ
possideant s enĩ ⁊ nẽdicatõne
tenebũtur re exhibita. i tem
autẽ farti ag̾e posse eane cõs¬
tat execntõ ant̃ quoꝵdã delic

Expanded text:
ant aut dolo fecerint quo minus possideant: sed enim et vindicatione tenebuntur re exhibita. item autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim quorundam delic
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ ꝑtinet qui de re solo co¬
herẽte deiciunt᷑ qualisꝙ enĩ
fuit locus unde quis ui deiectꝰ
ẽ int̾dc̃o locus ẽ ꝙ inde ⁊ si suꝑ¬
ficiaria insula fu̾t qͣ qͣiuu  dcier¬
tus ẽ apparet int̾dco locum fo¬
uenit hoc int̾dcm ad res mobi¬
les ñ ꝑtiuere nam ex cã fur¬
ti uł u bonoꝵ raptoꝵ actõ
ꝯpetit p̃ aũt ad ex hib endũ
agi ¶ plane si que res sunt
quis de naue ui deiectus ẽ hu
eiꝰ qui de ueiculo detractus ẽ
quein ne io dixĩ intͥdc̃o uti
posse. Eplane si quis de ligue¬
is edibus deiectus sit uemo ã¬
bigit int̾dc̃o locum fore qr
qualeq sit ꝙ solo coh̾eat im̃
quis ui driectus ẽ ht̃ int̾dc̃m

Expanded text:
ctum, qui de re solo cohaerenti deiciuntur: qualisqualis enim fuerit locus, unde quis ui deiectus est, interdicto locus erit.Proinde et si superficiaria insula fuerit, qua quis deiectus est, apparet interdicto fore louenit interdictum hoc ad res mobiles non pertinere: nam ex causa furti uel ui bonorum raptorum actio competit: potest et ad exhibendum agi. plane si quae res sint quis de naue ui deiectus est, eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse.Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo ambigit interdicto locum fore, quia qualequale sit quod solo cohaereat, inde qui ui deiectus est
Abbreviated transcription (Latin):
deiectis ip̃e deici de possõne nidetur
⁊ si ignoret eos deiectos ꝑ quos pos¬
sidebat ⁊ si quis gͥ alius ꝓ qnẽ poi¬
sidebam in deicetus fil̾ĩ mͥ ꝯpet̾e
int̾ dc̾m nemin dubiũ ẽ ¶ Int̾dem

Expanded text:
deiectis ipse deici de possessione uidetur, etiamsi ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspicit᷑ suꝑiore mt̃ dc̃o erit utẽd̾
⁊ si quid post int̾ dom̃ redditum fu¬
erit fcm̃ cohercebit᷑ ni hoc int̃ttõ
restitutorio ñ ẽ miqum. ut lab̾o
ait uenire ⁊̃ ꝙ dolo fciũ ẽ quomi¬
nus iaberet Ut Iu flumine¬

Expanded text:
prospicitur, superiore interdicto erit utendum, et si quid post interdictum redditum fuerit factum, coercebitur.In hoc interdicto restitutorio non est iniquum, ut Lab‹e›o ait, uenire etiam, quod dolo factum est quo minus haberes. UT IN FLUMIN
Abbreviated transcription (Latin):
rigorem cursus aq̃ refend est
sus ꝑ hoc quod fcm̃ est dum uł
dep̾ssior uł alcior fice aqua et
ꝑ hoc rapidior sit ⁊ iuꝯmodo a¬
colenciuni ⁊ si ꝙ aliud icii a¬
cole eo fc̃o cuis Qu cõuenit᷑ sẽ¬
cient int̾dẽo locus erit si quis

Expanded text:
rigorem cursus aquae referendusus per hoc quod factum est, dum uel depressior uel artior fiat aqua ac per hoc rapidior fit cum incommodo accolentium: et si quod aliud uitii accolae ex facto eius qui conuenitur sentient, interdicto l
Abbreviated transcription (Latin):
tuue ⁊ deic̾et᷑ possidebat uͭ aluit de¬
ia usus õ ꝙͣ qui posside ¶siue aũt
corꝑe siu̾ aĩo possideus quis deiectꝰ
nemine ẜuoꝵ relicto mox reutens
ꝓhibitas sit mgredi in ip̃m p̾diũ
ut si quis euni ianedio ntin̾s de¬

Expanded text:
um de‹i›ceretur possidebat, nec alius deici uisus est quam qui possidet.Siue autem corpore siue animo possidens quis deiectusnemine suorum relicto, mox reuertens prohibitus sit ingredi uel ipsum praedium, uel si quis eum in medio itinere de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ labo gꝰ ⁊ si amunicipibus
ductum ht̃ equissimũ er̃ ob ue¬
tigał fauorem int̾dco ẽim te¬
neri ¶si quis uelit int̾dcm̃ tale mo¬
uere ut locꝰ deprimat᷑ pectoris ap¬
mela scribit id̾ ait tale int̾ dc̃m
ꝯpete ne cui uis fiat quomuiꝰ
pecus ad flin en publiꝯ xpsiꝑ¬
ue fluminis publici appellat᷑.¬

Expanded text:
 ergo et si a municipibus conductum habeat, aequissimum erit ob uectigalis fauorem interdicto eum tueri.Si quis uelit interdictum tale mouere, ut locus deprimatur pecoris apMela scribit.Idem ait tale interdictum competere, ne cui uis fiat, quo minus pecus ad flumen publicum ripamue fluminis publici appell
Abbreviated transcription (Latin):
utat᷑᷑ que plenissimũ finem con¬
omĩa loca puꝰ sunt cin ripe ce¬
in flum̃ ripam ue enuis inmitt̾e fhixit
quo alit̾ a qua fluat ꝙͣ pͥore esta¬
te finxit ueto ¶ hoc int̾dc̃o ꝓsp¬
exit p̾tor ne dirinatõib iinc
cõcessis flumina excrescant ul
siuenon. Cart p̾tor quo alit̃ aqͣ
fluat ꝙͣ pͥore estate fluxit uõ
om̃t gͦ qui imnisit uł qui fecit¬

Expanded text:
uae plenissimum flumen conomnia publica sunt, cum ripae ceid flumen ripamue eius immittere, quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit, ueto'.Hoc interdicto prospexit praetor, ne deriuationibus concessis flumina excrescant uelsiue non sunt.Ait praetor: 'quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit': non omnis ergo, qui immisit u
Abbreviated transcription (Latin):
cit pone einm grande dãpnũ
flum̃ ei dare solitũ p̾dia eius de¬
populari si forte ages uel ꝙͣ ali¬
am iniurtõnem adhibuit ut
agrũ suũ t uet᷑ caq res cursũ
fluminis ad aͥd ininutauit ẽ
nuua adu̾tisse alueos ꝙ mutas¬
se suis p̾diis dum ꝯsulerunt o¬
portet enĩ ini hꝰ reb utilitatẽ
⁊ tutelam facientis spectari si¬
ne inuria utiq a colaꝵ ¶ Is aũt
hoc int̾ct̃o te᷑ qui alit̾ fecit flu¬
ere ꝙͣ priore estate fluxit ⁊ ic¬
crico aiunt p̾torẽ priorẽ esta¬
tem ꝯp̾hendisse quĩ sꝑ c̾cior
est natalis cursus flunruis es
tate rocus ꝙͣ yeme uec ad iu¬
stantẽ estatẽ s ad priorem hoc¬
int̾dcm refeitur qm̃ illius es¬
tatis fluxus indubitat̾or ẽ est¬
as ad oquinocnim auptũnale
refert ssi quid forte estate
int̾dicet᷑ agnna suꝑior estas
erit intuenda si uo hyeme tñc
ñ ꝓxima hpemi estas s suꝑior
erit inspicienda ¶hoc frandã¬

Expanded text:
cit pone enim grande damnum flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur mina auertisse alueosque mutasse, dum praediis suis consulunt. oportet enim in huiusmodi rebus utilitatem et tutelam facientis spectari, sine iniuria utique accolarum.Is autem hoc interdicto tenetur, qui aliter fecit fluere, quam priore aestate fluxit. et idcirco aiunt praetorem priorem aestatem comprehendisse, quia semper certior est tate potius quam hieme. nec ad instantem aestatem, sed ad priorem interdictum hoc refertur, quia illius aestatis fluxus indubitatior est. aestas ad aequinoctium autumnale refertur. et si forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenda: si uero hieme, tunc non proxima hieme aestas, sed superior erit inspicienda.Hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
fliuinnũ ꝑublicoꝵ reficere ii¬
nun utilissimũ ẽ sicuti gͥ. de ui¬
a publica reficienda int̾dcm ꝓpo¬
situm ẽ ita ⁊ de ripa flugunis
minuenda ꝓponed̾ fuit ¶oe¬
rito adicit d̾ ne ob id detior
nanigatõ fiat illa enĩ solare¬
fectõ tolleranda ẽ que nauiga¬
tio ñ ẽ inpedim̃to is aũt qui
ripam uult muuiere de dan¬
puo fut᷑o deb cauere nel sat̾¬
dare ẜ qualitatem ꝑsone ⁊ hoc
in t̾dc̃o exp̾ssum ẽ ut dãpm in¬
feĩ in annos.x uiri boni arbi¬
tratu uel caueat᷑ uł sat̾detur
qui tr̃asflum̃ possidebunt et¬
la facultas suꝑẽ ⁊̃ si quid dãp¬
ni post eo datum fu̾it s lege

Expanded text:
fluminum publicorum reficere munire utilissimum est. sicuti igitur de uia publica reficienda interdictum propositum est, ita etiam de ripa fluminis munienda proponendum fuit.Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio toleranda est, quae nauigio non est impedimento.Is autem, qui ripam uult munire, de damno futuro debet uel cauere uel satdum qualitatem personae: et hoc interdicto expressum est, ut damni infecti in annos decem uiri boni arbitratu uel caueatur uel satisdetur. qui trans flumen possidebunt. Etla facultas superest, etiamsi quid damni postea datum fuerit, sed lege
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ticius test̾o ẜuos actores singu¬
ios dn̾sis ꝑ sonis legouit cũ hac¬
adicctõe si rões hr̃di tradiderint¬
sit om̃s actores quos legaui uł ma¬
numisero int᷑ qi tũ mensem mor¬
tis mee rões redde̾ nolo dñis qui¬
b ame legati sunt reodi infra di¬
libtatẽ ex test̾o ⁊sequi. R̾. logata¬

Expanded text:
gulos diuersis personis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderintipsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes reddere uolo et dominis, quibus a me legati sint, reddi'. infra deilibertatem ex testamento consequi. respo
Abbreviated transcription (Latin):
lio est si suo ñ filii noĩe solu̾ene
lit dum enim adiec zo saluit᷑
mͥ solui nidet᷑ et it̾o simdebit̃
adiecto solutũsit. stiplat dupo¬
t̾ sit iubeam te ticiosoln̾e an

Expanded text:
et si suo, non filii nomine solvere velit: dum enim adiecto solvitur, mihi solvi videtur: et ideo si indebitum adiecto solutum sit, stipulatori potersit, iubeam te Titio solvere an