comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tollerabili estu timoris pexaret᷑. In ip̃a ergo ĩ¬
mensitate timoris anxius. ꝓͥruit in terrã corã p̃¬
tante auxietati aptos. qui sibi ad meõriã currerãt.
ꝓ eo decantare. Hiis finitis: surrexit et resedit ĩ lec¬
tulo: postulans dyalogũ bñ gregorii sibi leg
Principia ergo ultimi libri eiustẽ dyalogi: audi¬
ente eo lecta st̃ usq ad consũmacionẽ nouẽ aut
decẽ folioꝵ. Finita lectione hortatus est predictos
fr̃es : ut lassitudinẽ quã pro eo uigilando cõtraxe¬
rant quiete corpoꝵ tẽperarẽt: sibiq paululũ nos¬
tis spaciũ qd suꝑfuerat. ad repausandũ ĩducias
cederent. Illis ergõ recedentib.:⁊ ĩ parte ipsius celle
corꝑibus ad quietẽ collocatis : ip̃o etiã post tantam
lassitudinẽ tã tũe qͣm corꝑis in sõpnũ resoluto: ueĩt
isdem angelus qui ei in priore uisione ad pedes stãs
purpuratus apparuit: candidis amictus uestimẽtis:

Expanded text:
tolerabili aestu timoris vexaretur. In ipsa ergo imtolerabili aestu timoris vexaretur. In ipsa ergo immensitate timoris anxius proruit in terram coram prteros tantae anxietati aptos, qui sibi ad memoriam occurrerant, pro eo decantare. 4. His ita finitis surrexit, et resedit in lectulo, postulans Dialogum beati Gregorii sibi legi. Principia ergo ultimi libri ejusdem Dialogi audiente eo lecta sunt usque ad consummationem novem aut decem foliorum. Finita ergo lectione, hortatus est praedictos fratres, ut lassitudinem quam pro eo vigilando contraxerant, quiete corporum temperarent, sibique paululum noctis spatium quod superfuerat, ad repausandi inducias concederent. Illis ergo recedentibus, et in parte illius cellae corporibus ad quietem collocatis, ipso etiam post tantam lassitudinem tam animae quam corporis in somnum resoluto, venit idem angelus qui ei in priori visione ad pedes stans purpuratus apparuit, candidis amictus indumentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphete. apłi. oĩsq dignitas celestis siue terrestris ꝓ
genere hũano laborabant: et uos mõ magis la¬
boraire debetis: qͣa istis tẽporib fragiliores sumus.
Tali sermocinacione ipsius angeli et predict ⁊
frĩs. finita est p̾ma uisio. Quã ip̃is uerbis adĩui¬
tẽ collatis eo referente scribi fecimꝰ ⁊ nichil inde de¬
mentes: aut de nr̃o adiciẽtes nos qui hec scripto
cõmẽdauimus. Expergefactus idẽ fr̃ resedit: cir¬
tũspitiensq si q̃s adesset ei: ĩuenit duos. prepositũ
ip̃ius monasterii et alterũ frẽm⁊ ad solaciũ euiᷤ
derelictos: ceteris post cenã ad repausandũ iã di¬
missis. Ipsis ergo cõuo catis exposuit eis oĩa ꝑ or¬
dinẽ: que sibi in tã angusto tẽporis articulo os¬
tensa fuerãt iuxta qd̵ hic scripta tenent᷑: in tã¬
tũ iã prescripte uisionis horrore tremebũduᷤ. ut
tocius corꝑalis molestie grauedinẽ oblitus. in¬

Expanded text:
stris pro stris pro genere humano laborant. Et vos modo magis laborare debetis, quia istis temporibus fragiliores sumus. Tali sermocinatione ipsius angeli et praedicti fratris finita est prior visio: quam ipsis verbis ad invicem collatis eo referente scribi fecimus, nihil inde dementes aut de nostro adjicientes, nos qui haec scripto commendavimus. 3. Expergefactus idem frater resedit; et circumspiciens si quis ei adesset, invenit duos, praepositum ipsius monasterii et alterum fratrem, ad solatium ejus derelictos, caeteris post coenam ad repausandum jam dimissis. Ipsis ergo convocatis, exposuit eis omnia per ordinem, quae in tam angusto sibi temporis articulo ostensa fuerant, juxta quod hic scripta tenentur, in tantum jam praescriptae visionis horrore tremebundus, ut totius corporalis molestiae gravedinem oblitus, in
Abbreviated transcription (Latin):
cũuallatus frater predictus. et in tantũ anxiuᷤ
factus: ut iã spem euadendi signa mortis huuꝰ
seracio. Nam statĩ in eadẽ cella apparuerũt uiri
magnifici et uultu honorabiles: sub monachito ha¬
bitu in scãpnis sedentes: quoꝵ onus ĩ medio eoꝵ resi¬
dens: dixit latine eistẽ uerbis ut hic st̃pta st̃ sicut ip̃e
fatebatur. Non ẽ equũ ut isti ĩutiles talia faciãt.
nã homo spassat: istos iubete recedere. Post cuius
potẽ: cõuentus malignoꝵ spirituũ euanuit et recessit
Immensitate igitur tanti terroris sublata. uenit
angelus ĩcredibili splandens pulchritudine ͥ ueste
purpurea circũdatus: stans ad pedes eius. amita¬
bili eũ uoce cõpellans. Ad te ĩquit uenio dilectissi¬
ma aĩa. Cui idẽ fr̃ latine rñdit. Si dñs meus pc̃cis
meis ignoscere nult. miscd̃iã agit᷑. sinautẽ: in ma¬
nu eius sumꝰ. faciat qd̃ sibi uitetur. Nã prĩarche.¬

Expanded text:
cumvallatus frater praedictus, et in tantum anxius cumvallatus frater praedictus, et in tantum anxius factus est, ut jam spem evadendi signa mortis hujusuit divina miseratio. Nam statim in eadem cella apparuerunt viri magnifici et vultu honorabiles sub habitu monastico in scamnis sedentes; quorum unus e medio eorum residens dixit Latine eisdem verbis ut hic scripta sunt, sicut ipse fatebatur: Non est aequum ut isti inutiles talia faciant: nam homo pausat. Istos jubete recedere. Post cujus vocem conventus malignorum spirituum evanuit et recessit. Immensitate igitur tanti terroris sublata, venit angelus incredibili splendens pulchritudine, veste purpurea circumdatus, stans ad pedes ejus, amicabili eum voce compellans. Ad te, inquit, venio, dilectissima anima. Cui idem frater Latine respondit: Si Dominus meus peccatis meis ignosceret, misericordiam ageret; sin autem, in manu ejus sum: faciat quod sibi videtur. Nam patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
cõtiguã. tantũ parietis unius ĩterposicione remotã:
stramẽta lectuli sui fecit efferri de loco consessionis
tionis eorũdẽ: et suã iterũ regressionẽ ad locũ lectu-¬
li sui. Membris ergo in lecto cõpositis: oculis tantũ¬
mõ clausis: et necdũ in sõpnũ ut ip̃e fatebatur re¬
solutis: uenit malignus sp̃s effigiẽ pretendens tleri¬
ti. in tanta deformitate: ut ceca et tenebrosa facie
net signa ocłoꝵ in eo apparerẽt : ferens in manib
diuersa tormentoꝵ genera: in tantũ gratulabũdu
astans capiti eius: quasi trastina die eũ torturus es¬
set. Illo ergo tantis terrorib minitante subito ap¬
paruit caterua malignoꝵ spirituũ: totũ cellule
ipsius spaciũ ĩplens: cũ scutulis et lanceolis ex
oĩ parte cirtũ fusa: edificiũ qd̾dã facturi in modũ
armarioꝵ italicoꝵ prefiguratũ ad ĩclusionẽ eiu¬
In tanto ergo horrore et tã ĩtollerabili terrore tix¬

Expanded text:
contiguam, tantum parietis unius interpositione remotam, contiguam, tantum parietis unius interpositione remotam, stramentum lectuli sui fecit efferri de loco confessionis tionis et suam iterum regressionem ad locum lectuli sui. 2. Membris ergo in lectulo compositis, oculis tantummodo clausis et necdum in somnum, ut ipse fatebatur, resolutis, venit malignus spiritus, effigiem praetendens clerici, in tanta deformitate caeca et tenebrosa facie, ut nec signa oculorum in eo apparerent; ferens in manibus diversa tormentorum genera, in tantum terribilis gratulabundus astans capiti ejus, quasi crastina eum esset torturus. Illo ergo tantis tortoribus minitante, subito apparuit caterva spirituum malignorum totum cellulae ipsius spatium implens, cum scutulis et lanceolis, ex omni parte circumfusa, aedificium quoddam facturi, in modum armariorum Italicorum praefiguratum  Codex In tanto ergo horrore et tam intolerabili terrore cir
Abbreviated transcription (Latin):
ũ predictus frater die sabbati
tũ aliquib frĩbus nr̃is. pocionẽ
ad ꝓuidendã salutẽ corꝑis acce¬
pisset: ceteris eã salubriter dige¬
rentib: ip̃e magna difficultate
indigestam cepit reitere: et stati
ꝑcepcionẽ cibi quã ad refocillandũ corpus sume¬
re debuerat fastidire. Crastina uero idẽ dm̃ca illu¬
cestente. leuius quidẽ habuit: et cũ ceteris quos ad
ꝓturãdas predictas corꝑales necessirates sibi sociane¬
rat refecit: sed in tedio predicti fastidii ꝑdurauit
Nullo mõ tamẽ uite corꝑalis distrimẽ ob hoc pas¬
surũ se fore estunauit: q̃a ad spem uite pñtis refec¬
tio scde et tertie ferie decrescente fastidio: in nullo iã
diffidentẽ aĩauerat. Etria uero tertia ĩcipiente
crepusculo uesꝑtino: cõsedaitib sibi ad refectionem
frĩb: dixit se ibidẽ cũ eis finẽ refectionis expectare nõ
posse: sed ĩterĩ illis tenãtib in aliã cellulã. eidẽ celle

Expanded text:
abbati cum aliquibus fratribus nostris potionem ad providendam salutem corporis accepisset, caeteris eam salubriter digerentibus, ipse coepit magna difficultate indigestam rejicere, et statim a perceptione cibi, quem ad refocillandum corpus sumere debuerat, fastidire. Crastina vero, id est Dominica, illucescente, levius quidem habuit, et cum caeteris quos ad procurandas praedictas corporales necessitates sibi sociaverat, refecit, sed in taedio praedicti fastidii perduravit. Nullo modo tamen vitae corporalis discrimen ob hoc se passurum fore aestimavit: quia ad spem praesentis vitae refectio secundae et tertiae feriae, decrescente fastidio, in nullo jam diffidentem animaverat. Feria vero tertia, incipiente crepusculo vespertino, consedentibus sibi ad refectionem fratribus, dixit se ibidem cum eis finem refectionis exspectare non posse. Sed interim illis coenantibus; in aliam cellulam eidem cellulae
Abbreviated transcription (Latin):
ingluuies uertat᷑ in uix sufficientẽ necessitatem¬
uictus. Aqua inquit ualde ad potandũ lausa¬
bilis est: qa naturalis potus ẽ. Nitor uestiũ: mu¬
tetur in necessariũ arcende nuditatis et frigoris
tẽperamentũ. Suꝑbie tumor mutandus ẽ in hu-¬
militatẽ nõ fictam. In quibustã eiũ uidetur cer-¬
uicũ inflectio: sed nõ deponitur in eis cordis e¬
rectio. In hoc enĩ maxime ip̃a uita apłici ordĩs
confunditur. qd̃ uirtutes uiciis fucantur : et dũ
tulpa que speciẽ pietatis ĩtrauit ĩ usũ retinetur.
iã quasi pro lege. recte uiuendi defendit᷑. Ideoq
in occiduis regionibus. germanie uidelicet et
gallie: istius ordinis hoĩes ut ad uerã xp̃i hu-
nulitatẽ et uolũtariã paupertatẽ informent᷑
ãmonẽdi sũt: ne a ianua iite dea per me hec
Quanta eciã in congregacionib feĩarũ
tulpa excreuexit et dampnũ deo factũ. in lutrũ
Dyaboli profecerit: ordinacione confusa nõ ta¬

Expanded text:
ingluvies vertatur in vix sufficientem victus necessitatem. Aqua, inquit, valde ad potandum utilis est, quia naturalis potus est. Nitor vestium mutetur in necessarium arcendae nuditatis et frigoris temperamentum. Superbiae tumor mutandus est in humilitatem non fictam. In quibusdam enim videtur cervicum inflexio, sed non deponitur in eis cordis erectio. In hoc namque maxime ipsa vita apostolici ordinis confunditur, quod virtutes vitiis suculpa quae sub specie pietatis intravit, in usu retinetur, jam quasi pro lege recte vivendi defenditur. Ideoque in occiduis regionibus, Germaniae videlicet et Galliae, istius ordinis homines ut ad veram Christi humilitatem et voluntariam paupertatem informentur, admonendi sunt, ne Quanta etiam in congregationibus feminarum culpa excreverit, et damnum Deo factum in lucrum diaboli profecerit ordinatione confusa, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
sequẽtis diei ĩ noctẽ iã uerso frĩb cõuocatis:ui¬
te presentis metas in se decursas esse ꝓnũciauit:
ꝑt ideo psalmodie eos insistere õĩmodis postula¬
uit: anthiphonas oẽs et ꝑsalmoꝵ ĩtia quasi
precẽtor ordinãs pro se fecit cãtare. Hiis ergo fi¬
nitis paululũ respirauit. frĩb ad sua stratare¬
deũtib: huc illucq deãbulando estuans. ĩminẽte
pelocitate sui transitus decidit ĩ lectulũ ⁊ sũptoq

Expanded text:
sequentis diei in noctem jam verso, fratribus convocatis, visequentis diei in noctem jam verso, fratribus convocatis, vitae praesentis metas in se decursas esse pronuntiavit; et ideo psalmodiae eos insistere omnimodis postulavit, antiphonas omnes et psalmorum initia quasi praecentor ordiens pro se fecit decantari. His ergo finitis, paululum respiravit, fratribus ad sua strata redeuntibus, huc illucque deambulando aestuans. Imminente velocitate transitus sui, decidit in lectulum; su
Abbreviated transcription (Latin):
scripto recapitulauit uniuersa. Et de lectulo sur-¬
gens humi prostratus pro cõmissis ueniã postu¬
lauit. ut ĩtercessores pro eo ad dñm fierent exorã ͤ
Quẽ cũ ternerent nec pallore deformẽ: nec inacie
tabescentẽ: nec dolore mẽbroꝵ queritantẽ : nec tac¬
tu uene aut ullius letalis signi lesione preuẽtũ:
uerbis consolatoriis ad spem presentis uite tota
fidutia aĩabant. Quib eadẽ responsa que supia
retulit: ĩ nullo se dubiũ crastina migraturũ. cu¬
Totã ergo diẽ illã et noctẽ subsequentẽ. et spa¬
ciũ totius diei succedentis: usq in uesperã in hoc
consũpserat: metũ uocationis sue exponẽdo: ge¬
mitu et suspiriis laborãdo ⁊ nũc huiliter singulis
quibusq se cõmendando: breuibz ad diuersꝰ os
destinatis. ꝑro absolucione ꝑcc̃oꝵ ĩtercessoreᷤ ur¬
querẽdo. Ad extremũ trepusculo uesꝑtino sub¬

Expanded text:
scripto recapitulavit universa: et de lectulo consurscripto recapitulavit universa: et de lectulo consurgens, humi prostratus, pro commissis veniam postulans, et ut intercessores pro eo ad Deum fierent exorabat. Quem cum cernerent nec pallore deformem, nec macie tabescentem, nec dolore membrorum queritantem, nec tactu venae aut ullius lethalis signi laesione praeventum, verbis consolatoriis ad spem praesentis vitae tota fiducia animabant. Quibus eadem responsa quae supra retulit, in nullo se dubium crastina migraturum. Totam ergo diem et noctem subsequentem et spatium totius diei succedentis usque ad vesperam in hoc consumpserat, metum vocationis suae exponendo, gemitu et suspiriis laborando, nunc singulis quibusque se commendando, brevibus ad diversos destinatis, pro absolutione peccatorum intercessores quaerendo. Ad extremum, crepusculo vespertino sub
Abbreviated transcription (Latin):
lingua torpente uisa et audita nequeant. ꝓpala¬
ri: qͥa tanto michi obligacionis dãpno. in publi-¬
cũ producenda ĩuĩcta st̃. ut reatũ silencii huiꝰ sine
uenia feriri timeã: si meo silencio ita depereant.
ut. per me publicata nõ pateant. Nãq illa ul¬
H. tima scãꝵ uirginũ ĩtercessio. que pro longit᷑¬
ua uita ad deũ facta fuerat ⁊ in ãcipiti me po-¬
sitũ dereliquit: utrũ pro longitudine eterne an
Ouini enĩ scrupulositate postposita: iuxta spon-¬
sionẽ angeli ductoris mei trastina sũ migratu-¬
rus. Hiis igitur sermonib cohortante: oĩa per
ordinẽ ab eo excepta. cere ĩpressa sũt. Interea
matutinalib finitis ymnis: uisitandi gracia
aduenit p̃r monasterii. cũ quibustã fr̃ĩb Cui cũ
iacenti assisteret: secretũ peciit. Egressis ergo cete¬
sit. Prolatis ergo ĩ mediũ que nocturno silencio
trepida uelocitate tabulis ĩpressa fuerãt: uerbo et

Expanded text:
lingua torpente, visa et audita nequeant propalalingua torpente, visa et audita nequeant propalari: quia cum tanto mihi obligationis damno in publicum producenda injuncta sunt, ut reatu silentii hujus sine venia feriri timeam, si meo silentio ita depereant, ut per me publicata non pateant. Namque illa ultima sanctarum virginum intercessio, quae pro longiturna vita ad Deum facta fuerat, in ancipiti me positum dereliquit, utrumnam pro longitudine aeternae aut omni scrupulositate postposita juxta sponsionem angeli ductoris mei crastina sum migraturus. His igitur sermonibus cohortati, omnia per ordinem ab eo excepta cerae impressa sunt. 20. Interea matutinalibus finitis hymnis, visitandi gratia advenit pater monasterii cum quibusdam fratribus. Cui cum jacenti assisteret, secretum petiit. Egressis ergo caeteintus remansit. Prolatis igitur in medium quae nocturno silentio trepida velocitate tabulis impressa fuerant, verbo et
Abbreviated transcription (Latin):
quondã comite dixit idem angelus : qd̾ in reqͥe
esset glorie mrͣm adequatus: ⁊ do ĩquiens dei ĩ
defensione sc̃e ecdesie. infidaliũ turbis cõgressuᷤ.
temporalis uite dispendia passus est: ideo uite e
terne particeps factus est. Diis igitur et aliiᷤ
pene ĩnumeris ab eodẽ angelo ostensis et auditis:
que huic scripto causa cõpendii exlusimꝰ: idem fr̃
iterũ exꝑgefactus: alitib iã uiciniã diei cõcrepãtib.
cõuocatis eistẽ fratribz. qui ibi ex eiꝰ excubiis ꝑnocta¬
uerant: uisionis magnitudine ꝑmotus: ex ĩtollera¬
bili timoris auxietate iactatus: per ordinẽ exposuit.
secreta uisionis sue: cupiens statĩ ut ueuiente pr̃e
monasterii: eo presente exciperent᷑ sermones sui eiꝰ
Cui cũ dicerẽt qd̃ fr̃es essent meditacione occupati⁊¬
uos ait interea liquẽti cere hec ĩprimite: ut auro
ra illu cescente paraciora roddant: Timeo enĩ ne

Expanded text:
quodam comite dixit idem angelus, quod in requie quodam comite dixit idem angelus, quod in requie esset gloriae martyrum adaequatus. Zelo enim, inquiens, Dei in defensione sanctae Ecclesiae infidelium turbis congressus, temporalis vitae dispendia est passus: ideo aeternae vitae est particeps factus. 19. His igitur et aliis pene innumeris ab eodem angelo ostensis et auditis, quae huic scripto causa compendii exclusimus, idem frater iterum expergefactus est, alitibus jam vicina diei concrepantibus. Convocatis isdem fratribus qui in ejus excubiis pernoctaverant, visionis magnitudine permotus, et intolerabili timoris anxietate jactatus, per ordinem exposuit secreta visionis suae, cupiens statim ut veniente patre monasterii, eo praesente exciperentur sermones ejus. Cui cum dicerent quod fratres meditatione noctura illucescente paratiora reddantur. Timeo enim ne,
Abbreviated transcription (Latin):
lestis inte a fidelib congeste sũt. Et ubi ĩquit
illius uite apli̾ce formula ĩcorrupta seruatur:
In transmarinis ait regionib adhuc apłici ri¬
Goris constantia uiget: qã pauꝑtate sp̃s preuẽ¬
ti sine ullius terrem ĩpedimẽti obstaculo. celoꝵ
scelere zodomitico uerbũ intulit. Cetera enĩ ui¬
cia uitanda semea tantũmodo notauit. Hunc
uero pestiferũ aĩe morbũ contra naturã cõmẽ¬
to dyaboli suggestũ: qnͣquies et eo ãplius ui-¬
tandũ repetiuit. In terrogante eo cur pestilẽ¬
tia grassante tanta ppłi nuumnerositas ĩteriret:
ĩmensitate ait criminũ mũdo peccante ꝑcc̃oꝵ
punicio est:⁊ signũ a dño ẽ demĩtiatũ p̃sagio suo̾
remonstrans mũdi terminũ cito nenturũ.
Cõmonuit eciã ĩter cetera: ut celebritaᷤ o¬
peris dei tota uirtute et diligencia ordine ĩ cõ-¬
fuso: sine alicuiꝰ tedii aut negligencie sub rep¬
cione in eccleiiis ageretur. De geroldo eciã

Expanded text:
lestis vitae a fidelibus congestae sunt. 16. Et ubi, inquit, illius vitae apostolicae formula incorrupta servatur? In transmarinis, ait, regionibus adhuc apostolici vigoris constantia viget: quia paupertate spiritus praeventi, sine ullius terreni impedimenti obstaculo coeloruscelere sodomitico verbum intulit. Caetera enim vitia vitanda semel tantummodo notavit. Hunc vero pestiferum animae morbum, contra naturam commento diaboli suggestum, quinquies et eo amplius vitandum repetivit. Interrogante autem eo, cur pestilentia grassante tanta populi numerositas interiret: Immensitate, ait, criminum mundo peccante peccatorum punitio est, et signum a Domino est denuntiatum, praesagio suo demonstrans mundi terminum cito venturum. Admonuit etiam inter caetera, quod celebritas operis Dei tota virtute et diligentia ordine inconfuso sine alicujus taedii aut negligentiae subreptione in ecclesiis ageretur. 18. De Geroltovero
Abbreviated transcription (Latin):
humanis reb extat exẽplũ. Et sentiat qͥ s qͣd̾ uult nob̃ aũ uidet᷑.
nec alit̾ peritiores eos maxime qͥ phisicã norunt sensuros existima¬
mꝰ ñ minꝰ singulare minꝰ ue immo forte amiplius fuisse mirabile iit̃
tot tamq duturnas ⁊ acerbas cerebri passiones diuinã cognitionẽ
atq inuocationẽ ⁊ religiosam ñ ꝑdidisse deuotionẽ quã int̾ ecule¬
os ardentesq laminas ⁊ succensas craticulas in suꝑabili constantia
xͥauam ñ negasse fidẽ. Ibi enĩ qd̃ infestat ext̾ius totũ ingerit᷑. hic¬
aũ ip̃a rationis instrum̃ta. ipãq diuinoꝵ ⁊ humanoꝵ ⁊ sensuũ memo¬

Expanded text:
humanis rebus exstat exemplum? Et sentiat quisque quod vult, nobis autem videtur humanis rebus exstat exemplum? Et sentiat quisque quod vult, nobis autem videtur nec aliter peritiores, eos maxime qui physicam norunt, sensuros existimamus non minus singulare, minusve, imo forte amplius fuisse mirabile, inter tot tamque diuturnas et acerbas cerebri passiones, divinam cognitionem atque invocationem et religiosam non perdidisse devotionem, quam inter eculeos ardentesque laminas et succensas craticulas insuperabili constantia Christianam non negasse fidem. Ibi enim, quod infestat, exterius totum ingeritur; hic ipsa rationis instrumenta ipsaque divinorum et humanorum sensuum,
Abbreviated transcription (Latin):
mauã pe iã defunctꝰ ostendens. Ridere aũ uł otiosis uacare u̾bis aut ru¬
mores recitare inutiles seruitores suos neqͦquã patient̃ habebat. Satis
Nt. hoc ip̃m seuera inc̾patioue frenabat. asserens tẽꝑa fletibꝰ debita ⁊
penitentiȩ occupanda lamĩtis nͦ cachunis. nͨ nugacibꝰ rełonib. nͦ ocio¬
nosse potueruit:⁊utr̃ ñ omĩno impossibile ⁊ cõtͣ naturã ⁊ iõ inc̾di¬
puero cõsueta. de memoria ꝑdere. ⁊ diuina ñ potuisse. cũ id potius
naturȩ uł cõsuetudinis exigat ratio. ut spũalia ⁊ diuina tãꝗͣ subtili¬
ora. ⁊ minꝰ assueta captuq difficiliora pͥus abscedãt. illa uͦ ut pote
familiora ⁊ humane ufirmitati ad cogitandũ faciliora duitiꝰ ma¬
neant. Qđ siea q̃ circa scõs ꝯtingere solent. qͦ rariora eo st̃ ⁊̃ mira¬
biliora qͥd eo mirabiliꝰ cuiꝰ ꝓ sui raritate nͨ inscͥpturis ullũ. nec ĩ

Expanded text:
manam, pene jam defunctus ostendens. 32. Ridere autem, vel otiosis vacare verbis, aut rumanam, pene jam defunctus ostendens. 32. Ridere autem, vel otiosis vacare verbis, aut rumores inutiles recitare, servitores suos, nequaquam patienter habebat; statim enim hoc ipsum severa increpatione frenabat, asserens tempora fletibus debita et poenitentiae, occupanda lamentis, nec cachinnis, nec nugacibus relationibus, nec otionosse potuerint, et utrum non omnino impossibile et contra naturam, et ideo incredipuero consueta de memoria perdere, et divina non potuisse, cum id potius naturae vel consuetudinis exigat ratio, ut spiritualia et divina, tanquam subtiliora in minus assueta, captuque difficiliora, prius abscedant; illa vero, utpote familiariora et humanae infirmitati ad cogitandum faciliora, diutius maneant. Quod si ea, quae circa sanctos contingere solent, quo rariora eo sunt etiam mirabiliora, quid eo mirabilius, cujus pro sui raritate, nec in scripturis ullum, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
audita. tanto exultauit gaudio. tantaq ꝓtinꝰ ÷ repletꝰ lȩticia ut obli¬
tꝰ infirmitatis uenienti occurrere gestiens pene. se de lecto p̃cipi¬
taui̾t. a ccedente autẽ illo osculatꝰ ÷ eũ. ⁊ p̃ gaudio lacͥmas fundens. ex
ultra fidẽ deficiente ad diuina solito ñ ñquã ampliꝰ ex ub̾ante. Nã et
post multa scĩssima ⁊ salub̾rima monita cũ abiret. nͦ dũq atͥa cuncta
transsisset. id ⁊̃ mandare curauit ut de caligis pedules abscideret qͣ¬
tinꝰ p̃ter pedes totꝰ iaceret uestitꝰ. Dolebat it ñ nullos in religioso habi¬
tu ad scĩtatis inuiriã tibiis doriure nudatis. Post ħ iuuantibꝰ ininistͥs
in planũ descendit solũ. Prostratꝰq in faciẽ magnas deo ꝓ eo qd fact᷑
fuerat cũ lacͥmis gͣtias obtulit. his inditiis quãtũ salutẽ desideraret hu¬

Expanded text:
audita, tanto exsultavit gaudio, tantaque protinus et repletus laetitia, ut obliaudita, tanto exsultavit gaudio, tantaque protinus et repletus laetitia, ut oblitus infirmitatis, venienti occurrere gestiens, pene se de lectulo praecipitaverit. Accedente autem illo, osculatus est eum, et prae gaudio lacrymas fundens: « Eultra fidem deficiente, ad divina solito nonnunquam amplius exuberante. Nam et post multa sanctissima et saluberrima monita cum abiret, necdum atria cuncta transisset, id etiam mandare curavit ut de caligis pedules abscinderet, quatenus praeter pedes totus jaceret vestitus; dolebat enim nonnullos in religioso habitu, ad sanctitatis injuriam, tibiis dormire nudatis. Post haec, juvantibus ministris, in planum descendit solum, prostratusque in faciem, magnas Deo, pro eo quod factum fuerat, cum lacrymis gratias obtulit; his indiciis, quantum salutem desideraret hu
Abbreviated transcription (Latin):
hibebant obseqͥum sepissime p̃cabat᷑ reũ se ⁊ diuinis indignũ bñfitiis ñ sine
pectoris contusione ꝯtestans. Quadã aũ uice qͥdã ex sotus tuntis eiꝰ fletibꝰ atq
cere: Quid prudentꝰ uł ꝯpendiosius ab incolumi & integre memorie po¬
tuit respondere: Omiã q̃ uł boni piis studiis. adu̾sant᷑. uł mali ꝑnitiosiᷤᷤ
nisib consectant᷑. duob u̾bis cupiditatis ⁊ uanitatis inclusit. Biensis ꝙ̃
ep̃c donnus odolricꝰ unꝰ ex ħꝰ aluĩpnis ⁊ in ȩccła grãnopolitana ꝑ õs honores
usq ad decanatũ qͥ post ep̃atũ maior ibidẽ ÷ diguitas ab ip̃o ꝓuectꝰ ui¬
te regłaris habitũ ꝑ reuerendas manus scĩssimis senis desiderans
sumere deuotꝰ aduenit. ip̃o iã multa morbis in grauescentibꝰ debi¬
litate grauato. Cuiꝰ aduentꝰ causa ministris indicantib uir beatꝰ

Expanded text:
hibebant obsequium, saepissime precabatur, reum se et indignum divinis beneficiis non sine hibebant obsequium, saepissime precabatur, reum se et indignum divinis beneficiis non sine pectoris contusione contestans. Quadam autem vice quidam ex sociis, tantis ejus fletibus atque cere? » Quid prudentius aut compendiosius ab incolumi et integrae memoriae potuit responderi? Omnia quae vel boni piis studiis aversantur, vel mali perniciosis nisibus consectantur, duobus verbis, cupiditatis et vanitatis, inclupus dominus Odolricus, unus ex ejus alumnis, et in Ecclesia Gratianopolitana per omnes honores usque ad decanatum qui post episcopatum major ibidem est dignitas ab ipso provectus, vitae regularis habitum per reverendas manus sanctissimi senis desiderans sumere, devotus advenit, ipso jam multa, morbis ingravescentibus, debilitate gravato. Cujus adventus causa, ministris indicantibus, vir beatus
Abbreviated transcription (Latin):
his blasphemiã deputabat. A currentib ⁊̃ ad iusatandũ eũ clericis ⁊ lai¬
cis satis multis. uenerabilit̃ ac deuote ꝓ ꝑsonis ⁊ offitiis mouitꝰ salu¬
brimos infundebat. Int̾ qͦs guigonẽ desiderii unũ de maioribꝰ pꝰ co¬
mitẽ erga se p̃multis deuotũ c̃flexis genibꝰ. ita quippe oĩ faciebãt
ante lectũ eiꝰ bñdictionẽ flagitaret. seuera inc̾patione corripuit.
dicens eũ iniustas in subditos exactiones faciendo aiẽ suȩ ꝑpetua torm̃ta
luciari. Ad q̃ ille stupefactꝰ ait ñ ħ sͥ ab illo qͥ iã pene uit̾ mortuos deputa¬
ri poterat. S a do potiꝰ qͥ ei reuelauerant dici. asserans grauissimã re¬
uera recent᷑ terre sue multã imposuisse nͦ dũq accepisse. nͨ post ħ eiꝰ mo¬
exoraret. S ⁊ h c̃ querẽt qͥd ꝓse uellet exorari. ut ds̃ inqͥt in me munda¬
nũ extinguat. ⁊ suũ accendat amorem. Id ip̃m religiosos fr̃s qͥ sedulũ sͥ ex¬

Expanded text:
his blasphemiam deputabat. 29. Accurrentibus etiam ad visitandum eum clericis et laicis, satis multum venerabiliter ac devote, pro personis et officiis, monitus saluberrimos infundebat. Inter quos Guigonem Desiderii, unum de majoribus post comitem, erga se prae multis devotum, cum flexis genibus ita quippe omnes faciebant ante lectum ejus benedictionem flagitaret, severa increpatione corripuit, dicens eum, injustas in subditos exactiones faciendo, animae suae perpetua tormenta lucrari. Ad quae ille stupefactus ait non haec sibi ab illo qui jam pene inter mortuos deputari poterat, sed a Deo potius, qui ei revelaverat, dici, asserens gravissimam revera recenter terrae suae multam imposuisse, necdumque accepisse, nec post haec ejus moereret quid pro se vellet orari: « Ut Deus, inquit, in me mundanum exstinguat, et suum accendat amorem. » Idipsum religiosos fratres, qui sedulum sibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
bant iterũs. Ne forte sompnũ ceperint et ñ audiũt.
aut aliqͥ artificio oꝑantur: et ñ illis uacat. Eunc niceti
soluit emẽtũ suu̾̃ et pssunit in eollũ iois. et traxerũ.
ambe et iactauerũt eũ infaciem. et cõtriuerũt eñ.
Similiter et a pollim fecerũt: et dixerũt. Si dii
estis: leuate et᷑ iuuate uos. Aludiens au̾t rex qͥa nicea
et a qͥlina deos suos cõtriuerũt: dixit ad eas. Ego uos
rogauerã ut sac ficaretis dns meis nͣõ ut collideretis¬
eds. Responderĩt ille. et dicerĩt. St uite. lapides
collisimꝰ. ẽ ales sĩt dii tur: ut amulierilꝰ collidantur.
Respondit rex et d̾ieit᷑ eis E tͣ uos illil maleseũ ere¬
et in pedibꝰ aqͥline mitti ediussit eã suspenduet
mitti lapide magnũ inpedibꝰ eiꝰ. qͦ menbra eil su¬
głariter dirũperẽtur. Ipła aũt lenauit ocłos suos.
hibidicentẽ. Aqͥlina accipies tuã coronã: intra in gaus¬

Expanded text:
bant iterum . ne forte somnium ceperint| et non audiunt . bant iterum . ne forte somnium ceperint| et non audiunt . aut aliquo artificio operantur| et non illis uacat. Tunc nicia soluit cinctum| suum . et posuit in collo iouis . et traxerunt ambas .| et iactauerunt eum in faciem et conteruerunt.| Similiter et apollene ficerunt . et dixerunt. Si dei| estis . leuate et adiuuate uos. Audiens autem rex| quod nicia et aquilina deos suos conteruerunt| dixit ad illas . ego uos rogaueram ut sacrificaretis| deis meis non ut conlederetis. Responderunt illas| dicentes. Stulte nos lapides conlisemus . talis sunt| dei tui . ut a mulieribus conlidantur. Respondit| rex et dixit eis . quoniam uos illum maleficum creet pedis aquilinae mitte . et iussit eam| suspendi . et mitte lapidem magnum in pedis eius . quo| +membra eius singulariter disrumperentur. Ipsa au| tem leuauit oculos suos .sibi dicentem.| Aquilina accipies tua corona intra in gra
Abbreviated transcription (Latin):
Negate ergo iou̾e et om̃ia idola ur̃a et communicate
mecũ inoratione: et spero de dei misedia qb dimittet
die iussit illas rex exire de carcere. Et interrogabiat
eas dicens. Icea et aqͥliua fecistis eristoforũ sacrificar
dus meis et negare dm̃ suũt Responderũt ille dicen¬
et negares deos tuos. Nos aũt eredimꝰ indm̃ sc̃i cristo¬
fori Pespondit rex :et dixit ad eas. Nicea et aqͥlina.
et uos maleficate estis de illo grandi malesicio ⁊ ut et
uos negaretis deos meos magnos: ogitate aũt pulcyx¬
tudinẽ urãm: et sacrificate diis meis. Sin au̾t nolu¬
eritis: male uos faciam perire afacie terre. Respon¬
derũt ille dieẽ tes ad eũ. Si uolueris ut sacrifice mus
dus tuis: iube mundari plateas totas. et exeat p̾co
clamans ut om̃s cõgregentur intẽplo. qͥa i cea et
aqͥlina sacͥficare habent diis. Cunc cõgregatꝰ est po-¬
płi magnꝰ: et dixit rex. Nicea et aqͥlma: sacͥficate
diis meis. Uenerũt et respiciebant in carcere ubi erat

Expanded text:
negate ergo iouem . et omnia idola uestra et com| municate mecum in orationem . et spero de dei miseri| cordiam die iussit illas rex exire de carcere+ . interroga| bat eas dicens niciae . et aquilina fecistis christo| fero sacrificare diis meis . et negare deum suum responderunt| illas dicenoferum et negares deos tuos nos autem credi| mus deum christoferi. Respondit rex et dixit ad eas | nicia et aquilina . et uos maleficate estis de illo| grande maleficio . ut uos negaretis deus meus magnus| cogitate pulchritudinem uestram et sacrifi| cate diis . si autem nolueritis . male faciam uos| perire a faciae terrae. Responderunt dicentes ad| eum. Si uolueris ut sacrificemus diis tuis iube mun| dare plateas totas . et exeat praecum clamans| ut omnes congregentur in templum . et quia nicia| et aquilina sacrificare habent diis Cum congre| gatus est populus magnus . et dixit rex . nicia et| aquilina . sacrificate diis Venerunt . et respicie| bant in carcerem . ubi erat
Abbreviated transcription (Latin):
tione indignũ ꝓtestari ñ erubuit. sẽꝑq ad deponẽdũ sic̃ ex ꝯseq̃ntib
liq̃bit ꝑatꝰ fuit. Uir aũ ꝓfundi ꝯsilii qͥ p̃dictis eũ ꝯcesserat clericis. e si
gaudebat qd̃ in hac etate ⁊ habitu. erat enĩ habituscłaris ⁊ annoꝵ ferme.¬
.xx.uii. houores ñ mͦ ñ appetere indebitos. s ⁊ repudiaret oblatos. ce¬
pit tũ rõnabili qua pollebat fac̃dia. eiꝰ erigere tͤpidationẽ. solari
u̾ec̾diã. frangere ꝑtimatiã. asserens in talibꝰ uł suli eundis. ł portandis

Expanded text:
e ad deponendum, sicut ex consequentibus liquebit, paratus fuit. Vir autem profundi consilii, qui praedictis eum concesserat clericis, etsi gaudebat quod in hac aetate et habitu erat enim habitu saecularis, et annorum ferme honores non modo non appeteret indebitos, sed et repudiaret oblatos, coepit tamen, rationabili qua pollebat facundia ejus erigere trepidationem, solari verecundiam, frangere pertinaciam, asserens, in talibus vel subeundis vel portandis
Abbreviated transcription (Latin):
dagni et iactauerũt arma sua ante illũ dicentes:
rex. Nunqͥ et uos maleficati estis. qd ipsũ uultis seqͥ :¬
Uenite et ad orate deos meos: et do uobis aurũ et
argentũ. et in honore maximo constituo. Dixerũt
milites ad eũ. Aurũ tuũ et argentũ tecũ sit inꝑ

Expanded text:
dagni iactauerunt arma sua ante illum dicentes| dagni iactauerunt arma sua ante illum dicentes| rex. Numquid et uos maleficati estis quod| ipsum uultis . sequi  adorate deus meus . et do uobis| aurum et argentum et in honore constituo uobis Dixe| runt militis ad eum Aurum et argentum tecu
Abbreviated transcription (Latin):
non uenio. At tam̃ uenio uobcũ. Et in gressus en lẽs
cristoforus: ante faciem dagni. Uidens au̾t rex qͥa
inaqͣus erat: satim corruit de consistorio ubi sedebat.
Et potinodũ surrexit sedensꝙ ꝓtribunali: interro¬
gabat eũ dicens. Quis estir. aut unde es. aut ad nom̃
bene uocatꝰ es dagnus: qͥa tu es pars mortis. et con¬
iunx patris tui diaboli. Dii aũt qͥbꝰ mͥ sacrificare
dicis uam sũt: nec ipsis qͥ ad orant eos ad uiuare por¬
sut. Dii aũt qͥ ñ recerũt celũ et terrã pereant:
et ipsi qͥ ad orant eos. euaut tanqu̾a ultus ad oras
ieosꝰ. Utinã audires me et ad orares dm̃ qͥ fecit celũ et ter¬
ram: qͥ in potenate habet liberare te de igne. et dimit
dere peccata tua. Ipse au̾t tanqua stultus rex cogr¬
tans in tra se dicebat. Quomͦ possum istũ qͥ uiter fe¬
ras nutritus en superare ⁊ niłi ex qͥsita tormenta¬
ei intulero Et iussit eũ rex mitti in carcerẽ Et
ecee illi quadringenti milites uenerũt in conspectu

Expanded text:
non uenio . adtamen+ . uenio uobiscum . et ingressus sanctus christoferus ante conspectu dagni . uidens rex quia| magnus erat statim curruit ad consesturio ubi| sediat et postmodum surrexit+ sedens pro tribunali| interrogabat eum dicens. Quis es tu aut unde es . | aut bene loquutus es . dagne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . nec ipsis qui adorant eos adiuuare possunt| Dii autem qui non fecerunt caelum et terram .| pereant . et ipsi qui adorant eos . tu autem tam| quam stultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nutritus est superare nisi exquisita| turmenta intulero . et iussit eum rex mitti in carcere| et ecce illi .CCCC+. milites uenerunt ante conspectu|
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ corpori. ut eo sepulto ꝓ reliquiis hrẽnt᷑. Aderant ex nr̃is ⁊ ca¬
monachoꝵ qͦ & clericoꝵ cũ ȩccłasticis apꝑaratibꝰ greges ꝗͣ plurimi
T̃antꝰ aũ concur sus undiq fuerat ppłi ⁊ tã grata cunctis. ⁊̃ defuncti
p̃sentia ut uixtandẽ eũ ꝑmiserint sepeliri. Deniq quinca oefimc¬
¶ tionis die.
tercia ut diximꝰ post palmas feria deceꝑunt turbas: ꝓmittentes quos
ip̃m extra eccłam deferrent. ut eũ lib̾uis & intuerent᷑ ⁊ tangerent. hi
itaq spe exeuntibꝰ. ⁊ ita ȩccła beatȩ semꝑ uirginis mariȩ uͥ sepeliendꝰ eta
ex parte uacuata: obseratis ꝓtinꝰ firmissinȩ ianuis sacͥ corꝑis ueneran¬
dȩ reliquiȩ in p̃ꝑato saciofago cum multa reuerentia & ingenti lam̃¬
tantium parit᷑ ⁊ psallentiũ clamore ponuntur: frequentia pͦrro turba¬
rum circa sepulchrum eiꝰ modo rarior. mͦ densior. obspem diuinȩ in

Expanded text:
bantur corpori, ut eo sepulto pro reliquiis haberentur. Aderant ex nostris et Cabantur corpori, ut eo sepulto pro reliquiis haberentur. Aderant ex nostris et Camonachorum quoque et clericorum cum ecclesiasticis apparatibus greges quam plurimi; tantus autem concursus undique fuerat populi, et tam grata cunctis etiam defuncti praesentia, ut vix tandem eum permiserint sepeliri. Denique quinta defunctionis die, tertia, ut diximus, post Palmas feria, deceperunt turbas, promittentes quod ipsum extra ecclesiam efferrent, ut eum liberius et intuerentur et tangerent. Hac itaque spe exeuntibus, et ita ecclesia Beatae semper virginis Mariae, ubi sepeliendus erat, ex parte vacuata; obseratis protinus firmissime januis, sacri corporis venerandae reliquiae, in praeparato sarcophago, cum multa reverentia et ingenti lamentantium pariter et psallentium clamore, ponuntur. Frequentia porro turbarum circa sepulcrum ejus, modo rarior modo densior, ob spem divinae in
Abbreviated transcription (Latin):
runt ep̃i. diensis grannopolitanꝰ ⁊ carnotinꝰ. qͥ p̃cedente die pꝰ scd̾am
quã ei in hac sua ultima debilitate uisitationẽ exhibuerat uix taudẽ
recesserat rogaus ut sibreui deficeret pꝰ eũ qd̃ ⁊ factũ ÷ ꝓtinꝰ mite¬
retur. Statĩ uͦ ut eiꝰ obitꝰ. fama ꝑcrebruit. accurrt̃ ñ ex suo tantũ
ep̃atu. s ex remotis qͦ regionibꝰ inumerabiles. ppłi cereos ac diu̾si
gni̾s oblationes afferentes. Omĩs ȩtas sexus atq conditio deuotissi¬
me osculabant᷑ pedes eiꝰ. iii tant̃ ut scandalia ip̃a tãꝗͣ tuicta pellis sa¬
liua parit᷑ & lacͥmis obscurarent᷑. Nam ⁊ lactantes afferebant᷑ paruis¬
li. qͦ tã scĩ corporis tactu. adu̾sus omĩã munirent᷑ adu̾sa. Ñ nulli ⁊̃
sandalia ip̃a ardentiori fid̾ osculando mordebant aliqͥd inde obscĩ¬
ficationẽ sec̃ ferre uoleutes. Anuli ⁊ minimi ac res aliȩ sco applica¬

Expanded text:
runt episcopi, Diensis, Gratianopolitanus, Carnotinus; qui praecedenti die, post secundam, runt episcopi, Diensis, Gratianopolitanus, Carnotinus; qui praecedenti die, post secundam, quam ei in hac sua ultima debilitate visitationem exhibuerat, vix tandem recesserat; rogans, ut si brevi deficeret, post eum quod et factum est protinus mitteretur. 34. Statim vero ut ejus obitus fama percrebuit, accurrerunt, non ex suo tantum episcopatu, sed ex remotis quoque regionibus innumerabiles populi, cereos ac diversi generis oblationes afferentes. Omnis aetas, sexus atque conditio devotissime osculabantur pedes ejus, intantum ut sandalia ipsa, tanquam tincta pellis, saliva pariter et lacrymis obscurarentur; nam et lactentes offerebantur parvuli, quo tam sancti corporis tactu adversus omnia munirentur adversa. Nonnulli etiam sandalia ipsa, ardentiori fide osculando, mordebant; aliquid inde ob sanctificationem secum ferre volentes. Annuli ac nummi et res aliae sancto applica
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatione dni millesimo centesimo tricesimo scd̾o ȩtatis por¬
ro sue ad minꝰ octogesimo mense quarto. consecrationis autẽ
itidẽ ad minꝰ quinquagesimo scđo kalendas aprił. sexta ante palmarum
dominicam feria. circa gallicinium beatus hugo inter sui temporis ep̃os
oꝑib & fama singularis. pacata domo & cunctis referta bonis. cõmissa
cẽ ȩccła ac plebe trãquilla pace fruente migrauit ad dnm. successorẽ substi¬
tutũ iam sͥ carchusiensem sicut du multũq desiderauerat relinquens
Seruatũ ÷ autẽ corpꝰ eiꝰ in sepultũ usq ad terciã sequentis ebdomade feri¬
am serenis diebꝰ. ⁊ calidis. ita ut nemo desideraret estatẽ mirantibꝰ pluri¬
mis qd̃ uͭ clem̃tia aeris nec circunstantis. ⁊ constipatȩ multitudinis estu
nec cereoꝵ calore tabesceret Nd cuiꝰ uenerandas obseqͥas. tres accurre¬

Expanded text:
Incarnatione Domini millesimo centesimo trigesimo secundo, aetatis porIncarnatione Domini millesimo centesimo trigesimo secundo, aetatis porro suae ad minus octogesimo, mense quarto, consecrationis autem itidem ad minus quinquagesimo secundo, Kalendis Aprilis, sexta ante Palmarum Dominicam feria, circa gallicinium, B. Hugo, inter sui temporis episcopos operibus et fama singularis, pacata domo et cunctis referta bonis, commissa etiam Ecclesia ac plebe tranquilla pace fruente, migravit ad Dominum, successorem substitutum jam sibi Carthusiensem sicut diu multumque desideraverat ante relinquens. Servatum est autem corpus ejus insepultum, usque ad tertiam sequentis hebdomadae feriam, serenis diebus et calidis, ita ut nemo desideraret aestatem, mirantibus plurimis, quod nec clementia aeris, nec circumstantis constipatae multitudinis aestu, nec cereorum calore tabesceret. Ad cujus venerandas exsequias tres accurre
Abbreviated transcription (Latin):
hugone. Uer̃tam̃ ħ illi nouũ nec recens fuerat. In sue uãq mentis
excessib qͦs utiq crebros ⁊ sublimes habebat. relictis ñ solũ cȩteris
s ⁊ semet sub se suꝑnã dulcedinẽ delectabilit᷑ gustare solitꝰ fuerat.
Unde etiã ad id recurrebat afflidus qd incolumi fuerat dultiꝰ. Appa¬
ret gͥ beatũ hugonẽ sicut ⁊ scm̃ iob iõ tantis tͥbulationib ꝓcellis
exagitatũ tantisq doloꝵ fornacib istarauri decoctũ ut et ad so¬
cietatẽ scõꝵ purior ⁊ clarior hinc exiret. ⁊ qd̾ ñ suꝑficietenꝰ s ex
totis medullis dm̃ dilexerat mundꝰ agnosceret. dũ ab eiꝰ inuoca¬
tione. nͨ doloris nͦ frenesis uis eũ ulla cõpesceret. Qͥd plura: In
his usq ad ultimũ ꝑ seuerauit sp̃m. erga suã carthusiã eiꝰq pͥorẽ
indignũ qd̾ sine lacͥmis nͦ scͥbimꝰ spetialẽ dilectionẽ eoꝵ in tantis
affuctionib memoria ñ carendo demonstrans. Anno itaq ab

Expanded text:
Hugone. Verumtamen hoc illi nec novum nec recens fuerat, in suae namque mentis excessibus, quos utique crebros et sublimes habebat, relictis non solum caeteris, sed et semet sub se, supernam dulcedinem delectabiliter gustare solitus fuerat; unde etiam ad id recurrebat afflictus, quod incolumi fuerat dulcius. Apparet igitur B. Hugonem, sicut et sanctum Job, ideo tantis tribulationum procellis exagitatum, tantisque dolorum fornacibus instar auri decoctum, ut et ad societatem sanctorum purior et clarior hinc exiret, et quod non superficie tenus, sed ex totis medullis Deum dilexerat, mundus agnosceret, dum ab ejus invocatione nec doloris nec phrenesis vis eum ulla compesceret. Quid plura? In his usque ad ultimum perseveravit spiritum. Erga suam Carthusiam, ejusque priorem indignum quod sine lacrymis non scribimus specialem dilectionem, eorum in tantis afflictionibus memoria non carendo, demonstrans. 33. Anno itaque ab
Abbreviated transcription (Latin):
rex ligari manꝰ et peder eiꝰ. etdentes illi singulari¬
ter expelli: ut p̃ dolore respond̾e ñ pposset. Ipsa ueri
ampliꝰ clamabat et dicebat. Ego torm̃ta tua non
timeo. habeo aũt ad uitorẽ qͥ potest me liberare
de manibꝰ et de tormentis tu̾s. Iratꝰ rex iussit ex hibe¬
ri lignũ multũ et seri pira in get̾ẽ : et iussit eã ibi
co̾cremari. Ipła aut in medio fłãme stabat et̃ clamã¬

Expanded text:
rex legare| manus et pedes eius . et dentes eius singulariter expelli | ut ipsa prae dolore respondere non possit. Ipsa uero| amplius clamabat . ego tormenta tua non timeo| abeo adiutorem qui potest me liberare de manibus| et de tormentis tuis. Iratus rex iussit exhibere ligna| multa et fieri pyram ingentem . et iussit eam ibi con| cremari. Ipsa autem in media f
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e tuũ. Et iratꝰ rex iussit ligari maniꝰ eiꝰ et pedes:
iet cedi ad uirgas ferȩas et mitti in capite el eassi¬
Sesti igned̃. Tune dixerũt tres iri ex consuliꝰ. be¬
at eras dagne si natꝰ ñ fuisses: qͥ talia torm̃ta iussiti.
fieri famulo dei Iratꝰ rex: uissit eos de collari dunc

Expanded text:
trem tuum. Iratus| rex iussit legare manus et pedes eius . et cedi a uirgis| ferreas . et mitte in capite eius casside ignea. Tunc| dixerunt tres uiri ex consolibus. Beatus eras dagne .| si natus non fuissis qui talia tormenta iussisti fieri| famulum dei. Iratus rex . iussit eos decollare . tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ilblatĩ. Et uocati suͣt milites. et iussit famulũ dei al
utlignũ alligan. Et unerũt milites scdm ordinẽ. et
ternas sagitas iactauerũt suꝑ eũ ut craus interłi¬
uenire et liberare eũ de manibꝰ meis. Et sagit taus¬
rũt ab hora pͥma usq in horã duodeciña. Et cre¬
Debat rex qd̾ om̃s sagitte in corpore eiꝰ infise es¬
sent Sagitte aũt suspende bantur aueto adex¬
tris et a sinistris eiꝰ: et una ex eis corpus eiꝰ nͥte¬
tigit Et post solis occasũ. iussit eũ rex dintti li¬
gatũ et eustodiri eũ: ne subito axpͣians noc̃te sor¬

Expanded text:
lacium . et uocati sunt| milites et iussit famulum dei interfeci et uenerunt| milites . secundum ordinationem+ ternas sagittas| iactauerunt super eum ut cicius interfiens est uenire| et liberare eum de manibus meis . et sagittauerunt| eum ab hora prima usque+ ora duodecima et putabat| rex quod omnes sagittas in corpore eius fixas essent| Sagittæ autem suspendebantur a uento a dextris| eius et una ex eis . corpus eius numquam tetigit . et post| solis occasum misit eum rex demitte legatum . et+ custo| dirent eum ne subito in nocte
Abbreviated transcription (Latin):
in carcerẽ ⁊ nicea et a qͥlina: et ꝓmisit eis aurũ et argen¬
tũ ut facerent eũ secũ peceare et lacrificare dnis In¬
gresse sũt aũt ad famulũ dei. Et ubi inderũt fa
ciem eiꝰ tanqa flamma ignis: ceciderũt infacies
suas ab ora tercia usꝙ in hor̃a sextã. Cũ edmples¬
let aut sẽs cristororus oratioñẽ sũa: dieit ad illas. le¬
uate filie mee. nolite timere. Stare auͣt habet
ante udiciũ dei: qͥ uos transmisit ad me. Et in¬
terrogabat eas dicens. Quad eit artiłieiuĩ ur̃ims

Expanded text:
isto| fero in carcere . nicea et aquilina et promisit eis| aurum et argentum ut facerent eum secum peccare| et sacrificare diis. Ingressi autem ad famulum dei| et ubi uiderunt eum faciem eius tamquam flamma| ignis ceciderunt in facies suas ab hora tercia| usque in hora sexta. Cum complessit sanctus christoferus| orationem suam . dixit ad illas filiae meae . nolite| timire . stare autem habit ante iudicium dei . qui| uos transmisit ad me+ Interrogabat eas dicens.| Quod est artificium uestrum .
Abbreviated transcription (Latin):
multe generationes ꝑ eũ crediture essent indeo:¬
forus cũ ẽẽt ex toto corde orans. ecce nubecła de
celo desendit et illuxit suꝑ eũ: et uenit uox de celo
qͥ conuertis ignorentes: et adducis ad uiam uerita¬
tis. et mutas linguas ferarũ. et das eis lingu̾a hu¬
man̾a. Et ingressus inłra ciuitatẽ: orabat dicens.
Dñe qͥ recisi adam et dedisti ei eloquetiã ut agnos¬
cͥẽt uã ueritatis: da et mͥ seruo tuo ut doceam.
popłm istũ qͥ errat. Et orante eo: ecce exiit mu
lier deciuitate ut ad oraret idola. Et uidens ipsum
scm̃ cõtremuit: et racies eiꝰ mutata en. Et currens
ad ciuitatẽ : clamabat et dicebat. Uenite et uidete
mirabilia. q̃ ad huc nullus uidere potuit. Exierĩt
turbe. et uiderũt ipłum scm̃ stantẽ iuxta ecle¬
bonos habere: et rolia formosa qͦmͦ mutasti incha¬
baptigxati sũt ꝑ manũ ipsius sc̃ĩ. audiens̃ hec¬
Dagnꝰ rex misit ad eũ ducẽtos militer ut eũ ad
ise. exhiberent. UDentes aũt illũ milites orã¬

Expanded text:
sed ostensum est ei a domino| ut baptizaretur baptismnctus ex toto corde orans. Ecce nebula| de caelo discendit . et inluxit super eum . et| uenit uox de caelo us qui conuertis ignorantis . et adducis| a\d/ uiam ueritatis et mutas linguas ferarum . et| das eis linguam humanam . et ingressus infra| ciuitatem orabat dicens. Domine, qui fecisti adam| et dedisti eloquentiam ut agnuscerit uiam ueri| tatis da et mihi seruo tuo ut doceam populum| istum qui errauit . et orante eo . ecce exiit mu| lier de ciuitate ut adoraret “idolis”. et uidens| ipsum sanctum contremuit . et facies eius mutata est| et currens ad ciuitatem . clamabat et dicebat Veni| et uidite mirabilia quod adhuc nullus uidere po| tuit . et exierunt turbae et uiderunt ipsum sanctum| stantem iuxta ecclebonus habere et folia formunsa .| quomodo mutasti in chabap| tizati sunt de manu ipsius sancti. Audiens dagnus| rex misit ad eum .CC+. milites ut eum ad se exhiberent .| uidentes illum milites oran
Abbreviated transcription (Latin):
bebat filiꝰ natꝰ fuisset q̃rerentq qͥ assistebat ei an eũ uellet ip̃e bapti¬
zare ilico ñ sine asꝑnatione respondens ñ inqͥt a qͦ qͥs baptitet᷑ curã

Expanded text:
bebat, filius natus fuisset, quaererentque qui assistebant ei an eum vellet ipse baptibebat, filius natus fuisset, quaererentque qui assistebant ei an eum vellet ipse baptizare, illico non sine aspernatione