comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annos fuerat cȩlebrata. Cum aut̃ scĩssimũ
corpus eius de sepulchro in predictũ locellũ
argenteum trans latum fuit. Rado tunc
sub diaconus aeccłe suessionicȩ qui cũ ep̃o
suo Rothado illuc conuenerat. iã ꝑ annũ
integrũ dolore dentium adeo die noctuq
uex abatur ut sensũ ꝑ dere pre nimio do¬
lore metueret. Qui dũ epĩ in compositione
scĩ corporis intenderent. maxillã in qua
dolore uexabatur. loco in quo corpus scm̃
iacuerat. apposuit. et mox ab ipso dolore
liberat. deinceps dentium dolorẽ ñ sensit.
sicut post .xXx.U. annos isdem referre
curauit. Et ipsa die inquodã oratorio
ubi memoria beai remigii colitur. in pago
ribuario duo contracti sanati fuerunt.
Exetempore si quidẽ primȩ ac secundȩ trans¬
lationis sicut et ante. multȩ & in signes
iurtutes in eodẽ loco per ipsius scĩ merita
ec diuersis infirmitatib sunt operatȩ
Quas habemus de scriptas. sed hic ꝓpter plurali¬

Expanded text:
annos fuerat celebrata. Cum autem sanctissimum annos fuerat celebrata. Cum autem sanctissimum corpus eius de sepulchro in predictum locellum argenteum translatum fuit, Rado tunc subdiaconus aecclesiae Suessonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc convenerat, iam per annum integrum dolore dentium adeo die noctuque vexabatur, ut sensum perdere pre nimio dolore metueret. Qui, dum episcopi in compositione sancti corporis intenderent, maxillam, in qua dolore vexabatur, loco, in quo corpus sanctum iacuerat, apposuit: et mox ab ipso dolore liberatus, deinceps dentium dolorem non sensit, sicut post XXV annos isdem referre curavit. Et ipsa die in quodam oratorio, ubi memoria beati Remigii colitur, in pago Ribuario duo contracti sanati fuerunt. Ex tempore siquidem primae ac secundae translationis, sicut et ante, multae et insignes virtutes in eodem loco per ipsius sancti merita ex diversis infirmitatibus sunt operatae; quas habemus descriptas, sed hic propter plurali
Abbreviated transcription (Latin):
pulo et uniuersa scã ciuitate ierus alẽ.
nno incarnationis dominicȩ. dece lii.
nuꝑ ad huc ampliata ipsa aeccła. cũ de loco
criptę prioris sepulchrũ una cum beati remi¬
gii corpore translatum ẽ incriptam maiori
& pulchriori opere factã. ipsum corpus
sanetissimum sicut & in anteriore trans la¬
tione abepiscopis remoꝵ diocese os integrũ
inuentum ẽ & brandeo rubeo inuolutum.
Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo
ẽ transpositum. pars de ipso brandeo cũ
sudario quod fuerat suꝑ caput eiꝰ assumpta.
inseriniolo eburneo secus altare sc̃ȩ Mariȩ
inciuitate. honore debito uenerat᷑. Locellũ
aut̃ argenteum cum corpore ipsius scĩ. se¬
pulchro marmoreo inquo ante iacuerat.
suꝑ positum fuit. Et reliquie quȩ ad caput
illius. extra sepulchrũ reperte fuerant. in
sepulchro in quo iacuerat aprefatis epĩs
fuerunt positȩ. Rł octob̃. Quo kalendarũ
die & altera eius translatio ante plures

Expanded text:
pulo et universa sancta civitate Hierusalem. 29. pulo et universa sancta civitate Hierusalem. 29. Anno incarnationis dominicae DCCCLII, nuper adhuc ampliata ipsa aecclesia, cum de loco criptae prioris sepulchrum una cum beati Remigii corpore translatum est in criptam maiori et pulchriori opere factam, ipsum corpus sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, ab episcopis Remorum dioceseos integrum inventum est et brandeo rubeo involutum. Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo est transpositum, pars de ipso brandeo cum sudario, quod fuerat super caput eius, assumpta in scriniolo eburneo, secus altare sanctae Mariae in civitate honore debito veneratur. Locellum autem argenteum cum corpore ipsius sancti sepulchro marmoreo, in quo ante iacuerat, superpositum fuit, et reliquiae, que ad caput illius extra sepulchrum reperte fuerant, in sepulchro, in quo iacuerat, a prefatis episcopis fuerunt positae Kl. Octob.; quo Kalendarum die et altera eius translatio ante plures
Abbreviated transcription (Latin):
Uodo parebit qualiter uos sc̃s remigius
adiuuabit. Uidete quomodo in adutoriũ
uestrũ uenit. Et inter hȩc uerba cum
maximo clamore ingemuit. & in credibilit̃
inflando intumuit sicq mediꝰ crepuit.
& mortuus ẽ. Quib anditis diuinã in nob̾
iundictã ꝑ timescentes. blasphemiã in dm̃
& scõs eius magnopere caueamus. studentes
ne eccłasticã familiã crudeliter tractemus.
& ne contra mala ꝓxximi per trahamur
ad retributionẽ mali. uel ad liuorẽ odii
ne ad temptamenta diaboli seducamua
ad delectationẽ uel consensionẽ peccandi.
ne contra summi opificis ꝓruamus in ea¬
cessum murmurationis. Licet enim non
siant nobis tanta frequentia ac reueren¬
cli per hunc seruũ suũ miracula. tamen
certi eẽ debemus quia non subtrahunt᷑
ciuitan suȩ ae nobis cuub suis continua
intercessionum eius auxilia. sicut de hiere¬
mia legimus. hic ẽ inquit fratrũ amator
& populi isrł. Hic ẽ qui multum orat propo¬

Expanded text:
Modo parebit qualiter vos sanctus Remigius Modo parebit qualiter vos sanctus Remigius adjuvabit. Videte quomodo in adjutorium vestrum venit. Et inter haec verba cum maximo clamore ingemuit, et incredibiliter inflando intumuit, sicque medius crepuit, et mortuus est. Quibus auditis, divinam in nobis vindictam pertimescentes, blasphemiam in Deum et sanctos ejus magnopere caveamus, studentes ne ecclesiasticam familiam crudeliter tractemus, et ne contra mala proximi pertrahamur ad retributionem mali vel ad livorem odii, ne ad temptamenta diaboli seducamur ad delectationem vel consensionem peccandi, ne contra flagella summi opificis proruamus in excessum munnurationis. Licet enim non fiant nobis tam frequentia ac reverenda per hunc ser vum suum miracula, tamen certi esse debemus, quia non subtrahuntur civitati suae ac nobis civibus suis continua intercessionum eius auxilia, sicut de Hieremia legimus: Hic est, inquid, fratrum amator et populi Israhel; hic est, qui multum orat pro po
Abbreviated transcription (Latin):
Sed non hinc causandum uerũ dolendum
atq timendum ẽ. quia impletur nr̃is quod
predictum ẽ antiquis temporib. Seriptũ
ẽ enim in apocalipsi. Factus ẽ sol ut saccus
cilicinus. In extremo quippe nr̃o tempore
sol quasi cilicinus saccus ostenditur. quia
fulgens uita predicantium ante reproboꝵ
oculos aspera et despecta probatur. et scor
miracula ꝑ contemptum peccantib usto
uditio subtrahuntur. sicut scriptum est.
Ne quando conuertantur et sanẽ eos quatenꝰ
plenius obruantur supͥliciis. qui nunc gau¬
dent etiã indelictis. Uerũ tam̃ hic sanet
imitator dñĩ sui qui non omnia uindicat
ut eius ostendatur pacientia. nec omnia
in ulta dimittit ut eius ꝓbetͦ ꝓuidentia.
Licet non tam frequenter exerat in ꝑnicio¬
Blitgarius quidã nuper mansum de thesau¬
ro aeccłȩ inuilla tenoilo pretio apud ber¬
nehardum custodẽ obtinuit. Unde famulos
scĩ remigii cum flagellis eiecit. conclaman
Quib idẽ blitgarus cum irrisione respondit.

Expanded text:
Sed non hinc causandum, verum dolendum atque timendum est, quia impletur nostris, quod praedictum est antiquis temporibus. Scriptum est enim in Apocalypsi: Factus est sol ut saccus cilicinus . In extremo quippe nostro tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur: quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta probatur, et sanctorum miracula per contemptum peccantibus, justo judicio subtrahuntur, sicut scriptum est: Nequando convertantur, et sanem eos ; quatenus plenius obruantur suppliciis, qui nunc gaudent etiam in delictis. Verumtamen hic sanctus imitator Domini sui, qui non omnia vindicat, ut ejus ostendatur patientia: nec omnia inulta dimittit, ut ejus probetur providentia: licet non tam frequenter exerat in perniciocula. LXXII. Nam Blithgarius quidam nuper mansum de thesauro ecclesiae in villa Tenoilo pretio apud Bernardum custodem obtinuit, unde famulos sancti Remigii cum flagellis ejecit. Conclamant idem Blithgarius cum irrisione illis respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
euiquã salubris. Siquis namq portas eius maxi¬
ma coactus necessitate uellet exire uel ad ꝓpin¬
quare. confestim ui ad tactus ueneni interibat
miserrime. Nec mirum sane si anguis lubricus
ꝑ dilecta sibi uasculasorpora ẽoꝵ ꝓsternebat.
de quoꝵ mentib ius ꝓprium adhue minime
ꝑ sacri fontẽ baptismatis amiserat. Sed quas¬

Expanded text:
cuiquam salubris. Si quis namque portas eius maxicuiquam salubris. Si quis namque portas eius maxima coactus necessitate vellet exire, vel etiam appropinquare, confestim vi attactus veneni interibat miserrime. Nec mirum sane si anguis lubricus per dilecta sibi vascula corpora eorum prosternebat, de quorum mentibus ius proprium adhuc minime per sacri fonte baptismatis amiserat. Postqua
Abbreviated transcription (Latin):
illum locum refugiunt. unde ołt tierȩ salims
tali emanarunt medo insignia. Ferunt namq
antiquiores nobis aseniorib priscis cultui sc̃ȩ
religionis ad modum deditus ueracissimo per
uarios tempoꝵ successus. relatu uulgatuam. huiꝰ
sanctissimi p̃sulis atq apłici uiri tam ingens
quod occuli non decet miraculum. Eo namq
temporis aucilio quo idem uenerabilis penti¬
fex ad p̃fatam deuenerat urbem. maxima eiꝰ de
pagi clades de uastabat plebẽ. Amphiteatrũ
quippe iam superuis dictum tanta erat ser-¬
pentium multitudine plenum. ut non solũ
uenire quisquã. sed nec apꝓpinquare ad
eundem auderet locum. Han ee eoꝵ flatib
ueneniferis mortalitas efferbuerat non modo
hominum uerum etiam equoꝵ. bcum. pecorũ:
ceterarumq bestiarum nimiumt emidelis. Iã
uero beatissimo clemente menia ipsius ꝓpin.¬
quante eiuitatis. eadẽ ita se dilatauerat pestis.
ut nullus adeundi eam ac redeundi cursus fier&

Expanded text:
locum illum refugiant, unde olim verae salutis locum illum refugiant, unde olim verae salutis tali emanarunt modo insignia. Ferunt namque antiquiores nobis a senioribus priscis cultui sanctae religionis admodum deditis, veracissimo per varios temporum successus relatu vulgatum, huius sanctissimi praesulis atque apostolici viri tam ingens, quod occuli non decet miraculum. Eo namque temporis articulo, quo idem venerabilis pontifex ad praefatam devenerat urbem, maxima eiusdem pagi clades devastabat plebem. Amphiteatrum quippe iam superius dictum, tanta erat serpentium multitudine plenum, ut non solum venire quisquam, sed nec appropinquare ad eundem auderet locum: nam ex eorum flatibus veneniferis mortalitas efferbuerat, non modo hominum, verum etiam equorum, boum, pecorum, caeterarumque bestiarum nimium crudelis. Iam vero beatissimo Clemente moenia ipsius propinquante civitatis, eadem ita se dilataverat pestis, ut nullus adeundi eam ac redeundi cursus fieret
Abbreviated transcription (Latin):
cipue erant galliarum urbes uerbo fidei
optinendas. alii quoq religiosi doctores
ab eodẽ apłoꝵ principe missi sunt. Cum
gͦ ꝑ uenisset beatus lemens mediom arricũ
cuittatem. in cauernis ut ferunt amphiteatri
qđ exetra eandem urbem situm ẽ hospitium
habiut. in quo etiã locõ oratorium dño con¬
struens altare ineo conflituit. ac bean petri
apłi p̃ ceptoris sui nomuie consecrauit. Is gͥ
uenerandus sacerdos dum sedula ammoninone
ciusdẽ urbis populis predicaret. cooperante
sibi duuina miscđia madcimã exeis multitudi¬
nem asordidiꝰ ydolorum cultb et erroris ce¬
citate liberatam aduere fidei splendorem ꝑ¬
duxit. primusq in illis regionib ostensor
iustitiȩ et index ueritatis enituit. Deniq al¬
seuerante qui eiusdem loci cognitonẽ habent.
qđ in amphiteatro ubi primitiis adueniens
habitauit. usq ad p̃ sentem diem. nec : serpens
consistere queat. sed et omnimo: nodie pestes

Expanded text:
cipuae erant Galliarum urbes verbo fidei cipuae erant Galliarum urbes verbo fidei obtinendas, alii quoque religiosi doctores ab eodem apostolorum principe missi sunt. Cum ergo pervenisset beatus Clemens Mediomatricum civitatem, in cavernis, ut ferunt, amphitheatri quod extra eandem urbem situm est, hospitium habuit; in quo etiam loco oratorium Domino construens, altare in eo statuit, ac beati Petri apostoli praeceptoris sui nomine consecravit. Is igitur venerandus sacerdos dum sedula admonitione eiusdem urbis populis praedicaret, cooperante sibi divina misericordia, maximam ex eis multitudinem a sordidis idolorum cultibus et erroris caecitate liberatam ad verae fidei splendorem perduxit, primusque in illis regionibus ostensor iustitiae et index veritatis enituit. Denique asseverant qui eiusdem loci cognitionem habent, quod in amphitheatro, ubi primitus adveniens habitavit, usque in praesentem diem nec serpens consistere queat, sed et omnino noxiae pestes
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi duac fortissimus eminebat. ad eã que
totius mundi caput erat. hoc ẽ urbẽ romuleã
tota a lacritate contendit. fundata prius apud
antiochiã aeccła ac suȩ sedis nomine dedicata
git᷑ cum romã ꝑuenisset. ilico qui sum mas
quasq urbes in occiduo positas xp̃o dñõ per
uerbũ fidei subiugarent. oeptimos erudnosq
uiros ex suo consortio direxit. Tunc deniq
apollinarẽ rauennã. leucium brundisium.
anatholium mediolanum misit. Marcum uͦ
qui p̃cipuus inter eosᷤ discipulos habebatur.
aquileiam destinauit. Quib populis cũ herma¬
petrũ reuersus ab eo nichil ominus alexandriã
missus ẽ. Ea gͥ tempestate cum apud galliam
belgicã mediomatricum quȩ ena mettis apellatꝰ
cuuitas in ipsa mosellȩ amnis ripa posita copiosis
populoꝵ turbis habundaret. ad eandẽ beat
petrus apłs urbẽ clementẽ nomine uirum
egregium ac meritis ꝓbatum sublimatum
pontificali dignitate direxit. cum qͦ parit
sicut antiqua tradit relatio ad eas quȩ pre¬

Expanded text:
 quasi dux fortissimus eminebat, ad eam quae totius tunc mundi caput erat, hoc est urbem Romuleam, tota alacritate contendit, fundata prius apud Antiochiam ecclesia ac suae sedis nomine dedicata. Igitur cum Romam pervenisset, ilico qui summas quasque urbes in occiduo positas Christo domino per verbum fidei subiugarent, optimos eruditosque viros ex suo consortio direxit; tunc denique Apollinarem Ravennam, Leucium Brundisium, Anatholium Mediolanum misit. Marcum vero, qui praecipuus inter eius discipulos habebatur, Aquileiam destinavit; quibus populis cum Hermaum Petrum reversus, ab eo nihilominus Alexandriam missus est. Ea igitur tempestate cum apud Galliam Belgicam Mediomatricum, quae etiam Mettis appellatur, civitas in ipsa Mosellae amnis ripa posita, copiosis populorum turbis abundaret, ad eandem beatus Petrus apostolus urbem Clementem nomine, virum egregium ac meritis probatum, sublimatum pontificali dignitate direxit; cum quo pariter, sicut antiqua tradit relatio, ad eas quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
priuatim adduci. & blando colloquio ad sacri¬
ficium eã ꝓuocans minat᷑ penarũ interitũ. Cui
felicitas att. Nec blandimentis tius resolui po¬
tero. nec terrorib tius frangi. Habeo enĩ spm̃
secura sum. quia uiua te superabo. Et si inter¬
fecta fuero. melius te uincam occisa. Publius¬

Expanded text:
inari. Qui blando alloquio ad sacrificium eam provocans, minatur poenarum interitum. Cui beata Felicitas: Nec blandimentis tuis resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spirisecura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occisa. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
demoniacos mundatos ante sanctissimũ corpus
illius oculis ꝓprus nonsine ingenti ammiratio¬
ne uidimus. Transuit uero.uii. die kalendarũ
decembrium abhac erumpnosa et instabili uita
adfelicem & angelicam patriã princeps maximꝰ
& sacerdos coniunctus magnis principib sacerdo¬
tum. adsistens nunc dño celoꝵ paratus int̾cedere
apud illũ ꝓpeccatis fideliũ ppłoꝵ. ubi cum eo

Expanded text:
daemoniacos mundatos ante sanctissimum corpus daemoniacos mundatos ante sanctissimum corpus illius, oculis propriis, non sine ingenti admiratione, vidimus. Transivit vero nono die Kalendarum Decembrium ab hac aerumnosa et instabili vita ad foelicem et angelicam patriam princeps maximus et sacerdos, coniunctus magnis principibus sacerdotum, assistens nunc Domino coelorum, paratus intercedere apud illum pro peccatis fidelium populorum, ubi cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
carissime tam longo noctis spacio de almi
p̃sulis uelut infidelis dubitare uideris uir¬
tinib clementis: Scito absq aliqua ambigui¬
tate maximis illum in carne iuguisse miracu¬
lis. adõ ut opinio uirtitum illius tantum se
dilatauerit. quo ad romanas arces non modo
cettris fidelib sed etiã ipsi apłoꝵ primo gram
dĩ in illo ammiranti clara ꝑuenerit. P ȩccatis.
uͦ xp̃iani populi exigentib sepe rerũ creator
dñs inmitẽ barbarorũ gentẽ suꝑ eos uenire
atq illos eccłasq in quib precepta eiꝰ audiebats
& contempnebant exterminare cum ipsis sacrȩ
modum et plurimoꝵ scõꝵ gesta omnino fere
obluuoni sunt tradita. Sed quid mirum si
magnis dum adiuueret fulgeret ꝓdigus. eũ
adhuc si petentium fides non deficit. Locus
reliquiarũ eius non mediocrib coruscat mira¬
culis: Temporib namq nr̃is claudũ unum
omni penitus debilem corpore sanatum. tresq

Expanded text:
charissime, tam longo noctis spatio de almi charissime, tam longo noctis spatio de almi praesulis, velut infidelis dubitare videris virtutibus Clementis? Scito absque aliqua ambiguitate, maximis illum in carne viguisse miraculis, adeo ut opinio virtutum illius tantum se dilataverit, quo ad Romanas arces non modo caeteris fidelibus, sed etiam ipsi apostolorum primo gratiam Dei in illo admiranti, clara pervenerit: peccatis vero Christiani populi exigentibus, saepe rerum creator Dominus immitem barbarorum gentem super eos venire, atque illos, ecclesiasque in quibus praecepta eius audiebant et contemnebant, exterminare, cum ipsis sacrae modum et plurimorum sanctorum, gesta omnino fere oblivioni sunt tradita. Sed quid mirum si magnis, dum adviveret, fulserit prodigiis, cum adhuc, si petentium fides non deficit, locus reliquiarum eius non mediocribus coruscat miraculis? Temporibus namque nostris claudum unum omni penitus debilem corpore sanatum, tresque
Abbreviated transcription (Latin):
creberrime. hic quoq uir egregius & apłicus
mira & magnifica eredatur egisse. Ipse nempe
dico uobis qui eredit inme. opera quȩ ego facio
& ipse faciet. et maiora horum faciet. Sedut
ad hec que dicimus credenda in citemus animos.
fidelium. immatere uisionẽ hic fidelis cuiusdã
cuius nomen quia ad huc suꝑ ẽ melius fore cre¬
dimus reticendum. non ducximus suꝑ uacuũ
Hic itaq cum se post ex pletum diurni tempo¬
ris offitium. postq effusas deuotissime dño
preces sopori se dare uellet. inmente ei talis
beatissimi deuenit inemoria clementis. Cȩpit᷑
namq nimus p̃cordioꝵ ꝑturbationib desepe
dicto p̃sule anxciari. uidelicet qui tot milia
hominum apõ potuit eo annuente subiugare.
ut quid nullo pene uirtutum fulgeret uibare.
Hec eo cogitante ux aliquando ea ualuit noete
somno opprimi. Sed cum necdũ dormiret.
ne omnimodis uiglaret. uir ante illum nimiȩ
claritatis asstitit. eiq dixit. Quare gͦ fr̃

Expanded text:
creberrime, hic quoque vir egregius et apostolicus, creberrime, hic quoque vir egregius et apostolicus, mira et magnifica credatur egisse. Ipse nempe dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Sed ut ad haec quae dicimus credenda incitemus animos fidelium, immittere hic visionem fidelis cujusdam, cujus nomen, quia adhuc superest, melius fore credimus reticendum, non duximus supervacuum. Hic itaque cum se post expletum diuturni temporis officium, postque effusas devotissime Domino preces sopori dare vellet, in mente ei talis beatissimi devenit memoria Clementis; coepit namque nimis praecordiorum perturbationibus de saepe dicto praesule anxiari, videlicet qui tot millia hominum Christo potuit eo annuente subjugare, ut quid nullo pene virtutum fulgeret jubare? Haec eo cogitante, vix aliquando ea valuit nocte somno opprimi; sed cum necdum dormiret, nec omnino disvigilaret, vir ante illum nimiae claritatis astitit, eique dixit: Quare, frater
Abbreviated transcription (Latin):
modico tempore sanenissimum inibi monachoꝵ
sub regulari tramite dxp̃o militaret collegiũ.
Tertiã nichilominus affirmatur ȩdificasse ȩccłam.
in cuius fundamentis fecit mirȩ pulchritudinis
criptã fontẽq inferius composuit mirificum.
qui non modo habilis ẽ ad potandum. sed in¬
suꝑ ualde salutifer siquis cum fide biberit. ad
omnẽ ex pellendum egritudinis morbum. Ante
ostiunt uero ipsius fontis consecrauit aram in
honore p̃ceptoris sin iã crebro nominati be
nerandus aintistes sepulchrum sibi quẽ ammodõ
usq hodie cernitur fecit. in quo enam ñ paruo
tempore humatus iacuit. Nos gͦ non solum
hec quȩ paucis memorauimus eredere. uerũ.
etiã multa alia & fere innumerabilia debemꝰ
non ambigere. quia nequaquã nimiũ ferocia
ac indomabilia gentilium colla xp̃o ualeret
potestis facere cooperante. ut ipsi principes
apłici uiri quẽ ammodum ingestis illoꝵ audiuimꝰ

Expanded text:
modico tempore sanctissimum inibi monachorum modico tempore sanctissimum inibi monachorum sub regulari tramite Christo militaret collegium. Tertiam nihilominus affirmatur aedificasse ecclesiam, in cuius fundamentis fecit mirae pulchritudinis criptam, fontemque inferius composuit mirificum, qui non modo habilis est ad potandum, sed insuper valde salutifer, si quis cum fide biberit, ad omnem expellendum aegritudinis morbum. Ante ostium vero ipsius fontis consecravit aram in honore praeceptoris sui iam crebro nominati beanerandus antistes sepulchrum sibi, quemadmodum usque hodie cernitur, fecit, in quo etiam non parvo tempore humatus iacuit. Nos ergo non solum haec quae paucis memoravimus credere, verum etiam multa alia et fere innumenon ambigere, quia nequaquam nimium ferocia ac indomabilia gentilium colla Christo valeret me nihil facere potestis, cooperante, ut ipsi principes apostolici viri, quemadmodum in gestis illorum audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. maxinas largitori totius boni reddidit
grãs. eosq uxta morẽ instruens ȩcclaflicum.
ammonuit. ut se deuotissime prepararent ad
ꝑcipiendum sacri donum baptismatis. Qui
iussis illius in omnib obȩdientes. unicę sc̃e
matris aecełe filii meruere. eẽ participes.
Deniq cunctis ab renuntiantes sordib ydoloꝵ.¬
ꝑaquã & spm̃ scm̃ ipsuis scĩs abliti manib
uniuersif non solum corpoꝵ sed etiã quod
nauis ẽ animarũ languorib caruere. Hec
gͦ explens opera. nobilissima gemma p̃sulũ.
condiee uixta psalmographi dictũ de uirtute
sudens ꝓficere inuirtutem donec dm̃ deoꝵ
cernere mereretur in syon. post illã quam
supra diximus beati petri acccłam: alia ut
cefertur in honore sanctissimi baptistȩ ioħis
constr uerit basilicã. inqua multas diabolo
sftrabens deo ad quisuit animas. ipsamq
ꝑ secedentia annoꝵ curricula. Inqua etiã¬
tantus saerȩ religionis us us. ut postea non

Expanded text:
tionem, maximas largitori totius boni reddidit tionem, maximas largitori totius boni reddidit gratias, eosque iuxta morem instruens ecclesiasticum, ammonuit ut se devotissime praepararent ad percipiendum sacri donum baptismatis; qui iussis illius in omnibus obedientes, unicae sanctae matris ecclesiae filii meruere effici participes. Denique cunctis abrenuntiantes sordibus idolobluti manibus, universis non solum corporum, sed etiam, quod maius est, animarum languoribus caruere. Haec ergo explens opera nobilissima gemma praesulum, cotidieque, iuxta psalmographi dictum, de virtute studens proficere in virtutem, donec Deum deorum cernere mereretur in Syon, post illam, quam supra diximus beati Petri apostoli ecclesiam, aliam, ut fertur, in honore sanctissimi Baptistae Iohannis construxit basilicam, in qua multas diabolo abstrahens, Deo adquisivit animas, ipsamqueper succedentia annorum curricula: in qua etiatantus sacrae religionis inolevit usus, ut postea non
Abbreviated transcription (Latin):
sumimnȩ & indiuiduȩ trinitatis. quã exxheatissi¬
mi magistri mei petri apłoꝵ principis p̃dicatio¬
ne uerum dm̃ agnoui. p̃cipio tibi ut nulli
hominum ae bestiarum nocens. hoc flumen
ocius cum omni eoherenti tibi pestifera mul¬
titudine transeas. atq eas partes ad eas qua
nullus habitationis humanȩ usus haberi
ualeat. Uix gͦ sc̃s sacerdos uerba cõpleuerat.¬
& ecce serpens immanissimus eum cegeris omnib
cepit festinus abire ut sibi p̃ceperat antistes
egregius. atq post illum diẽ ita p̃fatus ab om̃i
inmunditia serpentium piundatus est. locus.
ut uixe aliquando ibi ut supra notifieatum
ẽ parussimus uermiculus repperiatur. Tune
uero eunetus ppłs tan magnam ꝑ dĩ hominẽ
cernens impleri uirtutẽ. ab enuis ore auide
satagebant audire ueritatis nerbum cupienꝰ¬
tts sponsionis ꝓpriȩ excequi ꝓmissum. b eatis¬
sumus gͥ clemens tantã populi ternens deuo¬

Expanded text:
summae et individuae Trinitatis, quam ex beatissisummae et individuae Trinitatis, quam ex beatissimi magistri mei Petri apostolorum principis praedicatione verum Deum agnovi, praecipio tibi, ut nulli hominum ac bestiarum nocens, hoc flumen ocius cum omni cohaerenti tibi pestifera multitudine pertranseas, atque eas partes adeas, qua nullus habitationis humanae usus haberi valeat. Vix ergo sanctus sacerdos verba compleverat, et ecce serpens inmanissimus, cum caeteris omnibus coepit festinus abire, ut sibi antistes iusserat egregius; atque post illum diem ita praefatus ab omni inmunditia serpentium mundatus est locus, uti vix aliquando ibi, uti supra notificatum est, parvissimus vermiculus reperiatur. Tunc vero cunctus populus tam magnam per Dei hominem cernens impleri virtutem, ab eius ore avide satagebant audire veritatis verbum, cupientes sponsionis propriae exequi promissum. Beatissimus igitur Clemens tantam populi cernens devo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ĩb sacre obtulit munus. oblanonis qđ in sui
cominemorationẽ fidelib deuote dñs p̃cepit
ꝑ agere cepẽ. At uero postea quã se suasq sacro
muniuit libamine antequi hostis ñ ẽ uernis
certamina adire. sed spe sua commnissa celi treq
dño. cauernas adut amphitheatri in trepide
pugnaturus cum antique serpente. inddicet di¬
abolo. Ut aut̃ sonitũ pedum senserunt adprs¬
pinquantium serpentes. maoe excauerms cypesꝰ
ꝓdire certatim. cupientes deuorare hom inẽ di.
le uͦ facto signo crucis eminus. ad eos ꝓperal
intrepidus. Cuius dum urtuti resistere non
ualerent amplus. tumentia colla protinus &¬
posuerunt. Uir aut̃ di sicuti resert anti quitds
stolam quã scĩssimo gerebat collo statim de¬
posuit. maximumq eoꝵ cuncto spectante
populo alligauit. atq usq ad fluuium saliȩ
quȩ iuxxta decurrit innetum manib ꝓpriis
adduait. eumq ibi soluens diait. In nomine

Expanded text:
fratribus, sacrae obtulit munus oblationis, quod in sui fratribus, sacrae obtulit munus oblationis, quod in sui commemorationem fidelibus devote Dominus praecepit peragere Christus. At vero posteaquam se suosque sacro munivit libamine, antiqui hostis veritus non est certamina adire, sed spe sua commissa coeli terraeque Domino, cavernas adiit amphitheatri intrepide, pugnaturus cum antiquo serpente, videlicet diabolo. Ut autem sonitum pedum senserunt appropinquantium serpentes, mox ex cavernis coeperunt prodire, certatim cupientes devorare hominem Dei. Ille vero facto signo crucis, eminus ad eos properabat intrepidus, cuius dum virtuti resistere non valerent amplius, tumentia colla protinus deposuerunt. Vir autem Dei, sicut refert antiquitas, stolam quam sanctissimo gerebat in collo statim deposuit, maximumque eorum, ea cuncto spectante populo alligavit, atque usque ad fluvium Saliae, qui iuxta decurrit, vinctum, manibus propriis adduxit, eumque ibi solvens dixit: In nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ammirabilis trintiatis deifice cultor delegatũ
sibi p̃dicationis offitium omni cępit mentis
conamine explere mox multitudo innumera¬
bilis languentium ad eius studuit quẽ uerum
audiebant predicare dm̃ auxilium confluere.
cognoscentes abore egregii pastoris non in¬
merito serpentino se infeetos fuisse ueneno.
Qui ubi eoꝵ uuidit inedieibilem miseriã. stati
saluberrimã non distulit conferre medicmã.
Spopondit gͥ ueri di citius affore eis clementũ.
si ipu detestabilem ydoleꝵ abicere ctlturã
uon rennuerent. Fandem gͦ non solum. łangucn¬
tes. sed insuꝑ pauci qui. suꝑ erant salubri inito
consilio sospites cunctis se ꝓmisere ab renuinia¬
re simulachris. sibeneficus non fraudarentur
a summi cultore dĩ ꝓrussis. Talia namq tãq
diu ase desideratã uir dõ plenus audiens affa¬
mina. omnta paratus ꝓeis discrimina ferre.
extimplo laudes cunctoꝵ ereatori persoluit.
precipuas. Deniq paucis secum aggregatis

Expanded text:
admirabilis Trinitatis deificae cultor delegatum sibi praedicationis officium omni coepit mentis conamine explere, mox multitudo innumerabilis languentium ad eius studuit, quem verum audiebant praedicare Deum, auxilium confluere, cognoscentes ab ore egregii pastorii non inmerito serpentino se infectos fuisse veneno. Qui ubi eorum vidit inedicibilem miseriam, statim saluberrimam conferre non distulit medicinam. Spopondit igitur veri Dei citius adfore eis clementiam, si ipsi detestabilem idolorum abicere culturam non rennuerent. Tandem ergo non solum languentes, sed insuper pauci qui supererant, salubri inito consilio, sospites cunctis se promisere abrenuntiare simulacris, si beneficiis non fraudarentur a summi cultore Dei promissis. Talia autem tamque diu a se desiderata vir Deo plenus audiens affamina, omnia paratus pro eis discrimina ferre, extimplo laudes cunctorum persolvit creatori praecipuas. Denique paucis secum aggregatis
Abbreviated transcription (Latin):
refacuincala huiꝰ opusculi ad angelrannũ archiepm
De uoto uł eaficio uiri dei qđ̃ ꝓteruo milier despexerat qͥlit̃
correpta sit & quomodo iterũ ꝑontionẽ ci pristinȩ santtati ¶¬
Qaliter iur dei temperales pempas despiciens.soli dõ e parentib
honorẽ et pietatẽ prebebat.
Quomodo pusionẽ inmonitus sit ut isset ad remacliũ Tungrs¬
sis urbis episcopum. eeiut singro¬
Qualit̃ susceptus sit abeato Remacho
Qualit̃ ammonit᷑ sit ab eodẽ ep̃õ ut ad matensẽ urbẽ ꝑgioret. et sem̃
De puerisepĩ qui insipient habitũ sc̃ uri despecenunt. qualter
ab episcopo correpti sunt.
scõ stepbano tradidit. uel qualiter p̃fato custodi aecclesiȩ
commendatus sit ut luteras disceret.
De iniquo dis pensatore qui uirum dei despexcerat. qua ultai¬
one percussus sit.
Dereligione uri di uł q̃lt in matense aecla dericatꝰ sit

Expanded text:
aefatiuncula huius opusculi ad Angilramnum archiepis3. De voto vel aedificio viri Dei, quod proterva mulier dispexerat, qualiter correpta sit, Qualiter vir Dei, temporales pompas dispiciens, soli Deo et parentibus honorem et pietatem praebebat. 5. Quomodo per visionem ammonitus sit, ut isset ad Rimaglium Tungrensis urbis episcopum. 6. Qualiter susceptus est a beato Rimaglio. 7. Qualiter ammonitus sit ab eodem episcopo, ut ad Metensem urbem pergeret et sanctum De pueris episcopi, qui insipienter habitum sancti viri dispexerant, qualiter ab episcopo correpti sunt. sancto Stephano tradidit, vel qualiter praefato custodi ęcclesiae commendatus sit, ut litteras disceret. 11. De iniquo dispensatore, qui virum Dei despexerat, qua ultione percussit. 12. De religione viri Dei, vel qualiter in Metensę ęcclesia clericatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
et iussit eã adduci cũ filiis suis. cui et dixit.
sericordia tua impietas ẽ. et exortatio tua
crudelitas ẽ. Et conuersa ad filios suos dixit.
U idete filii celum et sursum aspicite. ubi exp
ur̃is. et fideles uos in amore xp̃i ex hibete.
diens hec publius. uissit eam alapis cedi dicen

Expanded text:
 jussitque eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: respondit: Misericordia tua impietas est, et exhortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et sursum aspicite ubi vos evestris, et fideles vos in amore Christi exhibete. Audiens hoc Publius, jussit eam alapis caedi. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
renisᷤ magimã de eiusdẽ monasterii possos¬
sionib partẽ sibimet uindicarunt. Nam
tributa quȩ bone memoriȩ pippinus eisdẽ
frib concesserat abstulerunt: aliaq quam
plurma. quȩ ex donatione quorundam
religiosoꝵ eidẽ cenobio fuerant contradita
suȩ rapacitatis abstraxere ꝓteruia in suꝑ
ema ipsũ abbatẽ cum ꝓhac re apud prip¬
cipem illos accusasset. uinculis iniecerunt.
c enquandam rheni fluminis insulam iuxta
locum quistem dicitur. incustodiã religa¬
nt: ubi cum aliquantum temporis sub
artissina districtione monsisset de carcere
huius uetȩ ad letitiam commigrauit eedestẽ
exepletis nonminus .xl. annis regiminis
sum quo seĩ illiꝰ loci statũ & głam nobilit᷑
Suili sicaut & auoeit. Hoc itaq ita rebus
hunoris sabtricto. p̃dicti comites di pllta
u doci possessiones rerimnentes es hannẽ
quenda monachũ depaenno monahane

Expanded text:
rentur, maximam de eiusdem monasterii possesrentur, maximam de eiusdem monasterii possessionibus partem sibimet vindicarunt. Nam tributa, quae bonae memoriae Pippinus eisdem fratribus concesserat, abstulerunt aliaque quam plurima, quae ex donatione quorundam religiosorum eidem coenobio fuerant contradita, suae rapacitatis abstraxere protervia. Insuper etiam ipsum abbatem, cum pro hac re apud principem illos accusasset, vinculis iniecerunt et in quandam Rheni fluminis insulam iuxta locum qui Stein dicitur in custodiam religarunt. Ubi cum aliquantum temporis sub artissima districtione mansisset, de carcere huius vitae ad laetitiam commigravit caelestem, expletis non minus XL annis regiminis sui, quo sancti illius loci statum et gloriam nobiliter amplificavit et auxit. 15. Hoc itaque ita rebus humanis subtracto, praedicti comites sublatas sancti loci possessiones retinentes, Iohannem quendam monachu
Abbreviated transcription (Latin):
lecticam in qua elenicus decumbebat accedens.
quid inquit causȩ ẽ ohomo qđ hic ꝑ nox
tenebrarum transigis solus horrorem: Cre¬
de tantũ. & ab hac infirmitate deinceps eris
securus. Ergo sanus edx urge. liber egredere
Qui ꝓtimis surgens. & omniꝰ debilitate summo¬
ta egressus. ad suos sanus abscessit.
gitꝰ otmarus abbas. cum multis annis idẽ
cenobium strenue recxcisset. possessiones ipsi
loci religiosis quibq circumquaq degentib
ob amorẽ mercedis ȩternȩ. plurima sue
largitatis dona conferentib intantũ am¬
plificauit ut infra paucos annos suppetente
exteriorum copia rerum & uitȩ etꝰ clares¬
cente munditia. multoꝵ pat̾ extitit mona¬
choꝵ. Comites uͦ quidã uarinus & ruothar&
qui totius tunc alamanniȩ curã administra¬
bant cum in fra ditionis suȩ terminos ec¬
elesiasticarũ ñ minimã partẽ rerũ suȩ pro¬
prietatis dominio ꝑpotentiã subicere nite¬

Expanded text:
lecticam, in qua clinicus decumbebat, accedens: lecticam, in qua clinicus decumbebat, accedens: 'Quid', inquit, 'causae est, o homo, quod hic pernox tenebrarum transigis solus horrorem? Crede tantum, et ab hac infirmitate deinceps eris securus. Ergo sanus exsurge, liber egredere'. Qui protinus surgens et, omni debilitate summota, egressus, ad suos sanus abscessit. 14. Igitur Otmarus abba cum multis annis idem coenobium strenue rexisset, possessiones ipsius loci, religiosis quibusque circumquaque degentibus ob amorem mercedis aeternae plurima suae largitatis dona conferentibus, in tantum amplificavit, ut infra paucos annos, suppetente exteriorum copia rerum et vitae eius clarescente munditia, multorum pater existeret monachorum. Comites vero quidam, Warinus et Ruadhardus, qui totius tunc Alamanniae curam administrabant, cum infra ditionis suae terminos ecclesiasticarum non minimam partem rerum suae proprietatis dominio per potentiam subicere nite
Abbreviated transcription (Latin):
suis uirib effici potuisse credebat.
adeuotarum septis ouium auferri ñ potuit.
dignũ fuit ut miraculis fidẽ facientib uirt
meritoꝵ eius ibidem cunctis manifeste cla¬
resceret. Quidã nãq de tucino territorio
cũ diuturna e grotatione uexatus lecto de¬
cumberet. subripiente humore nociuo. ocu¬
loꝵ lumen auriũq sensũ amisit. Deinde
plantis pedum retortis ad nates. tanta de¬
p̃ssus ẽ infirmitate ut desolo pectusculo
uitȩ manarent fugat᷑is indicia. Qui asuis
ad monasteriũ uehiculo delatus. dũ peten¬
tib amicis in eccłam beati galli unius spa¬
tium noctis ducere ꝑ missus acustode fuiss&
solusq ibi ꝑ noctaret. circa galloꝵ cantum
insubito mentis excessu quatuor uiros can¬
didissimis indutos uestib oratoriũ introire
conspexit. Qui dũ altari apꝓpiantes di¬
utissime dulci modulaminũ alternatione
concinerent. unus eoꝵ laudib finitis ad

Expanded text:
suis viribus effici potuisse credebat. suis viribus effici potuisse credebat. a devotarum septis ovium auferri non potuit, dignum fuit, ut, miraculis fidem facientibus, virtus meritorum eius ibidem cunctis manifeste claresceret. Quidam namque de vicino territorio, cum diuturna aegrotatione vexatus lecto decumberet, subripiente humore nocivo, oculorum lumen auriumque sensum amisit. Deinde, plantis pedum retortis ad nates, tanta depressus est infirmitate, ut de solo pectusculo vitae manarent fugacis indicia. Qui a suis ad monasterium vehiculo delatus, dum, petentibus amicis, in ecclesia beati Galli unius spatium noctis ducere permissus a custode fuisset solusque ibidem pernoctaret, circa gallorum cantum in subito mentis excessu quattuor viros candidissimis indutos vestibus oratorium introire conspexit. Qui dum altari appropiantes diutissime dulci modulaminum alternatione concinerent, unus eorum, laudibus finitis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. coxaq illius eo casu confracta ẽ. dnõ
beati uiri merita in hoc qͦq remunerante.
ne aloco quẽ ipse elegerat auferret᷑. quem
de ultimis hiberniȩ finib ad salutẽ multoꝵ
rethiȩ uel germaniȩ destinauit. Et ueini
quide exhibuerunt excubando sue deuoti¬
onis obsequia. ds uero cunctoꝵ custos bono
ibi etiã ad cohercendum raptorẽ uigilauit.
ubi sollicitudo alternantium non affuit po¬
puloꝵ. Et hoc quidẽ egit ut credimus ne
fideles populi thesauro quẽ feruentib stu¬
diis ambiebant fraudarent᷑. & ne his qui
ꝑ malitiã hoc decus attingere uoluit sue
ꝑ uersitatis potiret᷑ effectu. p̃cipueq p̃cauens
ne ab latis scĩ uiri reliquiis. monachoꝵ cat̾uas
quȩ in ibi laudib di seruiturȩ erant de eẽ
contingeret. Itaq comes correptus & domũ
a famulis reportatus. ꝑ multa tempora nimis
dolorib ẽ agitatus. ut intellegeret saltim
expena. quã superbe id cogitauerat quod

Expanded text:
ruit, coxaque illius eo casu confracta est, Domino ruit, coxaque illius eo casu confracta est, Domino beati viri merita in hoc quoque remunerante, ne a loco, quem ipse elegerat, auferretur, quem de ultimis Hiberniae finibus ad salutem multorum Rhetiae vel Germaniae destinavit. Et vicini quidem exhibuerunt excubando suae devotionis obsequia; Deus vero cunctorum custos bonorum ibi etiam ad coercendum raptorem vigilavit, ubi sollicitudo alternantium non affuit populorum. Et hoc quidem egit, ut credimus, ne fideles populi thesauro, quem ferventibus studiis ambiebant, fraudarentur, et ne is qui per malitiam hoc decus attingere voluit suae perversitatis potiretur effectu, praecipueque praecavens, ne, ablatis sancti viri reliquiis, monachorum catervas, quae inibi laudibus Dei serviturae erant, deesse contingeret. Itaque comes correptus et domum a famulis reportatus, per multa tempora nimiis doloribus est agitatus, ut intellegeret saltim ex poena, quam superbe id cogitaverit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
At illi uiso miraculo. agentes dño gratias.
securi ad ꝓpria remearunt. credentes corpꝰ
uiri dĩ ꝑium abeo loco minime auferri posse.
quẽ illi dñs ante scła p̃uidit. et suȩ illus¬
trationis honore temporib istius decorauit.
Unde dat᷑ intellegi quanti apud dm̃ meriti
uir iste fuerit. cuiꝰ sepulturę locũ celitus
contigit illustrari. ut uidelicet lumen qͦ erꝰ
anima ꝑfecte fruebat᷑ in celis. &iã mortuo
corpori ñ de esset interris.
udiens itaq comes p̃dictus acella scĩ uiri
Uiscessisse custodes. cupiens suos explere
conatus. uiroꝵ turbã assumpsit. ut qd̃ male
cogitauerat. repentino & latenti ꝑpetrar &
accessu. Uerũ qͥa ñ suȩ deuotionis utilitati
ꝓspiciens. sed alienȩ felicitatis ꝓfectib inui¬
dens id moliebatur dĩ nutu cito rep̃ssus fuisse
cognoseitur. Nam eodem momento quo iter
illud aggressus ẽ de equo cui insidebat cor¬

Expanded text:
At illi, viso miraculo, agentes Domino gratias, At illi, viso miraculo, agentes Domino gratias, securi ad propria remearunt, credentes corpus viri Dei per vim ab eo loco minime auferri posse, quem illi Dominus ante saecula praevidit et suae inlustrationis honore temporibus istis decoravit. Unde datur intellegi, quanti apud Deum meriti vir iste fuerit, cuius sepulturae locum caelitus contigit inlustrari, ut videlicet lumen, quo eius anima perfecte fruebatur in caelis, etiam mortuo corpori non deesset in terris. 12. Audiens itaque comes praedictus a cella sancti viri discessisse custodes, cupiens suos explere conatus, virorum turbam assumpsit, ut quod male cogitaverat, repentino et latenti perpetraret accessu. Verum quia non suae devotionis utilitati prospiciens, sed alienae felicitatis profectibus invidens id moliebatur, Dei nutu cito repressus fuisse cognoscitur. Nam eodem momento, quo iter illud aggressus est, de equo cui insidebat cor
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia ꝑ urguente. tanta nouarũ generosi¬
tate uirtutũ nr̃am gentẽ insigniri ꝑ doluit.¬
& ut tunc fama uulgauerat latent uoluit
ꝑ abdita heremi suꝑuenire. & p̃tiosi thesau¬
rum corporis si quo pacto potiusset auferre.
Qua malitiosi raptoris intentione comperta.
hi qui incircuttui cellȩ uiri dĩ cõmanebant.
custodib uicis sui ꝑturmas deputatis. eundẽ
locũ ab hostili incursione ne uidelicet tam
cari fulgoris margariti carerent. omni
sagacitate defensare studebant. Igit᷑ cum
quadam nocte custodes insũmitate montis
qui monasterio suꝑ imminet ad suspectos in¬
cursus armati residerent p̃cauendos. casu
lucẽ ecelo uenire ac totius ȩccłe ꝑfundere
mȩnia conspexerunt. Inmensitatẽ itaq lu¬
minis ammirati. ad aeccłam citius concurre¬
runt. Et trepidi stupentesq ibidẽ consti¬
tuti eundẽ intuerentur. splendorẽ. paulatĩ
se lux summissa recolligens. astris inserit᷑.

Expanded text:
invidia perurguente, tanta novarum generosiinvidia perurguente, tanta novarum generositate virtutum nostram gentem insigniri perdoluit, et ut tunc fama vulgaverat, latenter voluit per abdita heremi supervenire et praetiosi thesaurum corporis, si quo pacto potuisset, auferre. Qua malitiosi raptoris intentione comperta, hi qui in circuitu cellae viri Dei commanebant, custodibus vicissim per turmas deputatis, eundem locum ab hostili incursione, ne videlicet tam cari fulgore margareti carerent, oinni sagacitate defensare studebant. Igitur cum quadam nocte custodes in summitate montis, qui monasterio superimminet, ad suspectos incursus armati residerent praecavendos, casu lucem e caelo venire ac totius ecclesiae perfundere moenia conspexerunt. Immensitatem itaque luminis admirati, ad ecclesiam citius concurrerunt, et dum trepidi stupentesque ibidem constituti eundem intuerentur splendorem, paulatim se lux summissa recolligens, astris inseritur.
Abbreviated transcription (Latin):
&ut moris ẽ circumspecta roborari cautela.
qͦ deinceps tam ipse qui ad erat. quã sueces¬
sores eiꝰ idem monasteriũ ꝑ regiã obtinerent
auctoritatẽ. & nullius uiolentia pressi. solis
rerũ principib subiacerent. His regiȩ pi¬
etatis othmarus abba donatus solatis. & sub¬
limatus honorib monasteriũ lȩtus regredit
x edoillo tempore monasticȩ uitȩ incenobio
beati galli exordiũ quidẽ cȩpit. augmentũ
nor epfectus hodieq laudabilit̃ dilatari
non desinit.
remissa narratione qua cõp̃ hensũ satis
uere credimus quomodo sacer locus emunita¬
tis priuilegium meruerit. & quos intempore
cȩnobiali dignitate sit ad ornatus. liberius
iam admiraculoꝵ beati galli cõmemorationẽ
stilum conuertimus. Uictor curientis rethiȩ
comes cuius superius fecimus mentionẽ. cũ in¬
numerabiles apud tumulũ scĩ galli ꝑmerita
ipsius uirtutes ostendi creberrime didicisset.

Expanded text:
ut moris est, circumspecta roborari cautela, ut moris est, circumspecta roborari cautela, quo deinceps tam ipse qui aderat, quam successores eius idem monasterium per regiam optinerent auctoritatem, et nullius violentia pressi, solis rerum principibus subiacerent. His regiae pietatis Otmarus abba donatus solatiis et sublimatus honoribus, monasterium laetus regreditur; et ex illo tempore monasticae vitae in coenobio sancti Galli exordium quidem coepit, augmentum autem et profectus hodieque laudabiliter dilatari non desinit. 11. Praemissa narratione, qua comprehensum satis vere credimus, quomodo sacer locus emunitatis privilegium meruerit, et quo in tempore coenobiali dignitate sit adornatus, liberius iam ad miraculorum beati Galli commemorationem stilum convertimus. Victor Curiensis Rhetiae comes, cuius superius fecimus mentionem, cum innumerabiles apud tumulum sancti Galli per merita ipsius virtutes ostendi creberrime didicisset,
Abbreviated transcription (Latin):
libellũ quẽ benedictus pat̾ de cȩnobitarum
conuersatione composuerat. eidẽ abbati
tradidit & alia regiȩ dignitatis imꝑtiens do¬
na. eidẽ sub omni diligentia in uinait ut
in oleo sibi cõmendato. adsupplendas beati
galli ex cubias regularis ordinẽ instituer&
uite. atq ut melius posset. qđ ub ebatur
efficere. concessit illi quosdã tributarios de
eode pago. ut & illis laborantib officinas
fratrũ usib necessarias construeret. & uectilia
quȩ annuatim regiis reditib inferre debe¬
bant ad sustentationẽ fratrũ sub cõmemoratio¬
ne largitatis eiꝰ haberet. Int̾ cȩt̃a qͦq suȩ
munificentiȩ donaria. rogante abbate unũ
campanũ ad scĩ loci dedit ornatũ. qđ adusq
nr̃e etatis tempora incȩnobio eodẽ ꝓmemoria
benefitioꝵ eius ꝑ mansit. Et ne cuius quã
auaritiȩ tanti in crementis obsisteret boni.
diuturnę firmitatis epłam fecit conseribi.

Expanded text:
libellum, quem Benedictus pater de coenobitarum libellum, quem Benedictus pater de coenobitarum conversatione composuerat, eidem abbati tradidit et alia regiae dignitatis impertiens dona, id ei sub omni diligentia iniunxit, ut in loco sibi commendato ad supplendas beati Galli excubias regularis ordinem institueret vitae. Atque ut melius posset quod iubebatur efficere, concessit illi quosdam tributarios de eodem pago, ut et, illis conlaborantibus, officinas fratrum usibus necessarias construeret et vectigalia, quae annuatim regiis reditibus inferre debebant, ad sustentationem fratrum sub commemoratione largitatis eius haberet. Inter cetera quoque suae munificentiae donaria, rogante abbate, unum campanum ad sancti loci dedit ornatum, quod ad usque nostrae aetatis tempora in coenobio eodem pro memoria beneficiorum eius permansit. Et ne cuiusquam avaritia tanti incrementis obsisteret boni, diuturnae firmitatis epistolam fecit conscribi et,
Abbreviated transcription (Latin):
pirinceps temporalit̃ regnandi & iuuendi
simne sreset duob filis carlomanno &e pippino
amimrationẽ regni t eliquit. Carlomannus
deposs̃ regni celestis seculares głȩ pompã
de posut. & cũ caisa quenoris utȩ romã
tenderet inuicinia supͣ dicti loci deueniens.
ad idẽ monasterium causa orationis accessit.
audiensq assiduis signoꝵ uirtutib eundẽ locũ
ꝓbeati uiri mertus ad nõ illustrari dixisse fertꝰ.
Tenuis quidẽ hic locus ẽ facultate. sed ꝓmeritis
beati galli cȩlebri diffamatus rumore. Cũq
uellet ibidẽ degentib aliquid suȩ largitatis
conferre solatium. sed retractaret anegotiis
se regni disiumetum explere ñ posse quod
uoluit. fratri reseripsit. ut sui amoris intuitu
eidẽ monasterio aliquid regiȩ largitionis so¬
latium dignaretur impendere. Cum gͥ ab ot¬
maro abbate presentatã pippinus princepe
accepisset epłam. annuens petitioni fraterne.

Expanded text:
princeps temporaliter regnandi et vivendi princeps temporaliter regnandi et vivendi finem fecisset, duobus filiis Carlomanno et Pippino administrationem regni reliquit. Carlomannus amorem regni caelestis saecularis gloriae pompam deposuit, et cum causa quietioris vitae Romam tenderet, in vicinia supradicti loci deveniens, ad idem monasterium causa orationis accessit. Audiensque assiduis signorum virtutibus eundem locum pro beati viri meritis a Domino inlustrari, dixisse fertur: 'Tenuis quidem hic locus est facultate, sed pro meritis beati Galli celebri diffamatus rumore'. Cumque vellet ibidem degentibus aliquod suae largitatis conferre solatium, sed retractaret, a negotiis se regni disiunctum explere non potuisse quod voluit, fratri rescripsit, ut sui amoris intuitu eidem monasterio aliquod regiae largitionis solatium dignaretur impendere. Cum igitur ab Otmaro abbate praesentatam Pippinus princeps accepisset epistolam, annuens petitioni fraternae,