comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magna circumfasus turma ad tribunal consulis uenit. petitq ut pauca sua
audiret. Centuriamq que tulisset suffragium reuctari iuberet. Eri
om̃ib expectatione. quid nam postulaturus ẽẽt. gculoꝵ ualitudinem excus auit.
entem et gubernatorem et imperatore ẽẽ qui cum alienis gulis ei
agenda sint. Postulet sibi post alioꝵ capita ac fortunas cõmicti. Pro uide¬
etur et redire ĩ suffragium ueturraͬm iunioꝵ iuberet. et meminisset
consulib creandis belli qd̃ ĩ italia sit : temporumq rei publice uixdũ reꝗesse:
Mauris astrepitu ⁊ tumultu hostili quo paucos ante menses asseruit ꝓ pe
ieniã romana. Post hec tum centuria frequens succlamasset: nic
mutare sententie cosdemq consules dicturos ẽẽ. Tum torquatꝰ. Nec ego
ur̃os iñquit mores consul ferre potero. neq uos imperium meum. Redite

Expanded text:
magna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba magna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba audiret centuriamque quae tulisset suffragium reuocari iuberet. erectis omnibus exspectatione quidnam postulaturus esset, oculorum ualetudinem excusauit: impudentem et gubernatorem et imperatorem esse qui, cum alienis oculis ei omnia agenda sint, postulet sibi aliorum capita ac fortunas committi; proinde si uideretur ei, redire in suffragium Uoturiam iuniorum iuberet et meminisse in consulibus creandis belli quod in Italia sit temporumque rei publicae; uixdum requiesse aures a strepitu et tumultu hostili, quo paucos ante menses cesserint prope moenia Romana. post haec cum centuria frequens succlamasset nihil se mutare sententiae eosdemque consules dicturos esse, tum Torquatus 'neque ego uestros' inquit 'mores consul ferre potero neque uos imperium meum. redite
Abbreviated transcription (Latin):
Marcelli punica classis acto nullia peditum tria numidaꝵ eꝗtũ ex posuit
cum imꝑatore nõ deuectꝰ ex ꝓuncia esset ꝑtim ꝙ ĩ opidis hibernare uetiti
.t. segni fungebañt militia. magisq eis auctor ad seditĩoe ꝙ̃ an
decrat. Inter has difficultates. M. cornelius ptor et militu animos nũc
consolando/ nunc castigando sedauit. et ciuitates om̃s que defecerant in
tionẽ redegit. atq exiis murgantiam hispanis quib urbs agerq
exsenatusconsulto attribuit. Consules cum ambo apuliã proũtiam
haberent minusq iam terroris a penis ⁊ hanubale ec̃t sortiri uissi apułia
cedonamq prouincias. Sulpitio macedonia euenit. Isq leuino successit.
fuluius romam conitioꝵ cauĩa accersitust cum comitia cõsulib rapmdis hr̃et
p̃raratiua ueturia iumõꝵT. Manlum torquatu et . T. otaciliũ qui¬
p̃sens erat gratulandi causa turba coiret Nec dubius eẽt consenꝰ popłi¬

Expanded text:
Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum exposuit. cum imperatore non deuectus ex prouincia esset, partim quod in oppidis hibernare uetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat. inter has difficultates M. Cornelius praetor et militum animos nunc consolando nunc castigando sedauit, et ciuitates omnes quae defecerant in dicionem redegit; atque ex iis Murgentiam Hispanis quibus urbs agerque debebatur ex senatus consulto attribuit. consules cum ambo Apuliam prouinciam haberent, minusque iam terroris a Poenis et Hannibale esset, sortiri iussi Apuliam Macedoniamque prouincias. Sulpicio Macedonia euenit isque Laeuino successit. Fuluius Romam comitiorum causa arcessitus cum comitia consulibus rogandis haberet, praerogatiua Uoturia iuniorum T. Manlium Torquatum et T. Otacilium sens erat, gratulandi causa turba coiret, nec dubius esset consensus popu
Abbreviated transcription (Latin):
. ualerius falco/ Britios . M. fabus butheo Sardinia. P. Elius tub
Siciliam ẽ sortitus. Tum uõ de ꝓuinciis consulũ / nichil ante placebat agi
ꝙͣ legati philippi regis et cartaginensiũ auditi ẽẽnt. belli finem pͥncipiũ
erius ꝓspiciebant animis. Gñ. lentulus consul cupiditate flagrab
prouincie affrice. seu bellum foret/ facilem uictoriam fore.seu iã finixet᷑
fiuiti tanti belli se consule gloriã petens. Negare itaq prius quicꝙͣ agi
passurum q̃ sibi prouincia affrica decreta ẽẽt. Concedente collȩga moderato
Uiro et prudenti qui głĩe eius certamen cum scipione p̃terꝙͣ ꝙ iuiquu ẽẽt etiam
impar futurum cernebat. N. Minutius therius et.M. Atilius glo
plebis. rem priore anno nequicꝙͣ tentatam a Tito claudio consule. Gñ. corneliũ¬

Expanded text:
M. Valerius Falto Bruttios, M. Fabius Buteo Sardiniam, P. Aelius Tubero M. Valerius Falto Bruttios, M. Fabius Buteo Sardiniam, P. Aelius Tubero Siciliam est sortitus. De provinciis consulum nihil ante placebat agi quam legati Philippi regis et Carthaginiensium auditi essent; belli finem alterius, alterius principium prospiciebant animis. Cn . Lentulus consul cupiditate flagrabat provinciae Africae, seu bellum foret, facilem victoriam, seu iam finiretur, finiti tanti belli se consule gloriam petens. negare itaque prius quicquam agi passurum quam sibi provincia Africa decreta esset, concedenuiro et prudenti, qui gloriae eius certamen cum Scipione, praeterquam quod iniquum esset, etiam impar futurum cernebat. Q. Minucius Thermus et M'. Acilius Glabrio tribuni plebis rem priore anno nequiquam temptatam ab Ti. Claudio consule Cn. Corneliu
Abbreviated transcription (Latin):
utu ex senatus consulto feterunt. Legati ex affrica romani simul cãti¬
ensesq cum uenissent romam / Senatus ad edem bellone hĩtus est. ubi .L.
Ueturius philo pugnatum cu hamubale ẽẽ suprema Cartagnẽsib pugna.
finẽq tandem lugubri bello inpositu ingenti letitia patru exposuisset: adiecit
Wermina etiam Siphacis pfiliu que parua bene geste rei accessio erat: deuictũ.
ĩ contionem inde ꝓdire iussus gaudiumq id populo in partire. Tu patũẽ¬
facta gratulatione omĩa ĩ urbe templa supplicationes q ĩ triduu deirete.
¶Legatis cartaginẽsium et philippi regis nam hi qua uenerãt petentib ut
senatus sib daretux: responsum iussu patrum adictator est. consules noue
iis senatu daturos ẽẽ. Comitia inde hĩta. Treati consules. En. corneluis
Lentulus . P. eluis petus. pretores. M. Iumꝰ pennus cui sors urbana euent.

Expanded text:
equitum ex senatus consulto fecerunt. legati ex Africa Romani simul Carthagiequitum ex senatus consulto fecerunt. legati ex Africa Romani simul Carthaginiensesque cum venissent Romam, senatus ad aedem Bellonae habitus est. ubi cum L. Veturius Philo pugnatum cum Hannibale esse suprema Carthaginiensibus pugna finemque tandem lugubri bello inpositum ingenti laetitia patrum exposuisset, adiecit Verminam etiam Syphacis filium, quae parva bene gestae rei accessio erat, devictum. In contionem inde prodire iussus gaudiumque id populo inpertire. tum patefacta gratulationi omnia in urbe templa supplicationesque in triduum decretae. legatis Carthaginiensium et Philippi regis nam hi quoque venerant—petentibus ut senatus sibi daretur responsum iussu patrum ab dictatore est consules novos iis senatum daturos esse. comitia inde habita. creati consules Cn. Cornelius Lentulus, P. Aelius Paetus; praetores M. Iunius Pennus, cui sors urbana evenit,
Abbreviated transcription (Latin):
MI. Seruilius ne comitioꝵ cau̾a ad urbem reuccaret᷑ dictatore dicto Gñeo ẜuilio
petum dixit. Bepe comitia in dicta tempestates ꝓhibuerunt. Itaq cũ p̃tores
s mãtias ueteres magistratus abessent noui suffecti nõ essent: res pu
sine curulib magistratib erat. T. Manlius torquatus pontifex eo aimo mõtuus.
ĩ locum eius suffectus. Gñ. Sulpitius Galba /. Mlutio lucinio lucullo et. Q. fuliuo
edilib curulib ludi romam tertio instrurati. Pecuniã ex erario sccibe iuatões q
edilitiam egisfe egessisse ꝑ indicem danmati sunt. nõ sine ĩ famia luculli odilis:.
P. Elius tubero et .l. lectorius ediles pł uitio creati magistratu se abdicauẽr
Cum ludos ludoꝵ q caũa epulum iouis fecissent et signataria exmulctatio
argento facta ĩ capitolio posiussent. cerealia. ludos dictator et magistor

Expanded text:
M. Seruilius , ne comitiorum causa ad urbem reuocaretur dM. Seruilius , ne comitiorum causa ad urbem reuocaretur dPaetum dixit. saepe comitia indicta perfici tempestates prohibuerunt; itaque cum pridie idus Martias veteres magistratus abissent, novi suffecti non essent, res publica sine curulibus magistratibus erat. T. Manlius Torquatus pontifex eo anno mortuus; in locum eius suffectus C. Sulpicius Galba. ab L. Licinio Lucullo et Q. Fulvio aedilibus curulibus ludi Romani ter toti instaurati. pecuniam ex aerario scribae viatoresque aedilicii clam egessisse per indicem damnati sunt, non sine infamia Luculli aedilis. P. Aelius Tubero et L. Laetorius aediles plebis vitio creati magistratu se abdicaverunt, cum ludos ludorumque causa epulum Iovi fecissent et signa tria ex multaticio argento facta in Capitolio posuissent. cerialia ludos dictator et magister
Abbreviated transcription (Latin):
collinam reuctata deductaq in circum est: cum decessisse iude aquã nũtiata esset. le¬
itiamq ppło et ludis celebritatem addidit sedes sua solemii spectatulo redd
Claudium consule ꝓfectum tande ab urbe int̾ portus cosanu loretanũq attox
uis tempestatis adorta ĩ metum ingente adduxit. Populonios inde cũ ꝑuenisset
stotissetq ibi dum reliquũ tempestatis exeiuret. Iluãm insulam/ et ab Ilua
corsicam et acorsica ĩ sardiniã traiecit. Ibi superante insanos montes młto
et seuior et infestiõib lais tempestas adorta / disietit classem. multe qͦssate
armamentisq spoliate naues: quedam fracte. Ita uexata ac lacerata classis
im tenuit. Ubi dum sub ducte reficiunt᷑ naues hiems opp̃ssit: corcũat
anni tp̃s: et nullo ꝓrogante imperiũ priuatus . I. claudius classem romã reduxit

Expanded text:
Collinam reuocata deductaque in circum est cum decessisse inde aquam nuntiatum esset; laeCollinam reuocata deductaque in circum est cum decessisse inde aquam nuntiatum esset; laetitiamque populo et ludis celebritatem addidit sedes sua sollemni spectaculo reddita. Claudium consulem profectum tandem ab urbe inter portus Cosanum Loretanumque atrox uis tempestatis adorta in metum ingentem adduxit. Populonium inde cum peruenisset stetissetque ibi dum reliquum tempestatis exsaeuiret, Iluam insulam et ab Ilua Corsicam, a Corsica in Sardiniam traiecit. ibi superantem Insanos montes multo et saeuior et infestioribus locis tempestas adorta disiecit classem. multae quassatae armamentisque spoliatae naues, quaedam fractae; ita uexata ac lacerata classis Carales tenuit. ubi dum subductae reficiuntur naues, hiemps oppressit circumactumque anni tempus, et nullo prorogante imperium priuatus Ti. Claudius classem Romam reduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
omia ĩ comparanda deducendaq classe a lito Claudio consule facta erãt.
ꝙͣ patres de pace .p. Scipionis potius arbitriu esse quib legib dar etur
ũ consulis censuerant. Prodigia quas nuĩtiata sub ipãm fama ri
terrorem attulerãt. Cumis solis orbis minui uisus et pluuit lapideo
ymbri. Et ĩ ueliterno agro tẽra ingentib cauẽnis ꝯsedit. atboresq in
dum hauste. Aricie forũ ⁊ cuca taberne. frusinone murus aliqͦ
lais et põta de celo tacta. Et ĩ palatio lapidib pluit. Id prodigiu more
patrio nouẽdiali sacro cetera hostiis maiorib expiata. Inter que etiam
a quar insolita maguitudo ĩ religionez uersa. Nam ita habundauit tiberis
ut ludi apollinares circo mundato ex portam colliuam / ad Edem ericiue ueneris
ĩ sint. C eteꝵ ludoꝵ. ip̃o die serenitate subita orta pompa duci cepta ad p̃e

Expanded text:
omnia in comparanda deducendaque classe ab Ti. Claudio consule facta erant omnia in comparanda deducendaque classe ab Ti. Claudio consule facta erant quod patres de pace Scipionis potius arbitrium esse quibus legibus daretur quam consulis censuerant. prodigia quoque nuntiata sub ipsam famam rebellionis attulerant terrorem: Cumis solis orbis minui uisus et pluit lapideo imbri, et in Ueliterno agro terra ingentibus cauernis consedit arboresque in profundum haustae; Ariciae forum et circa tabernae, Frusinone murus aliquot locis et porta de caelo tacta; et in Palatio lapidibus pluit. id prodigium more patrio nouendiali sacro, cetera hostiis maioribus expiata. inter quae etiam aquarum insolita magnitudo in religionem uersa; nam ita abundauit Tiberis ut ludi Apollinares circo inundato extra portam Collinam ad aedem Erycinae Ueneris parati sint. ceterum ludorum ipso die subita serenitate orta pompa duci coepta ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
Hamubalem ĩ affrica nõ esse. Postꝙ̃ redierunt ad Scipione legati . que pu
ĩ nauib fuerant. ex publitis desc̾pta rationib : questores que pͥuata ꝓfitẽi
usꝙͣ ꝙͣ romã mitent legatos. Et quicũq legati Cartagine uenissent: ne
nte dimitterent eos ꝙͣ romanu imꝑatore qui et que petentes ui
certiorem facẽnt. Cum legatis cãtaginensib romã missi. Lutius ueturiꝰ
philo. et.M. Martius rala et lutius scipio imꝑatoris frater. ¶ Per
eos dies cõmeatus ex sicilial sardimaq tantam uilitate annone fecerũt.
ut ꝓ uectura frumentu mercator nautis reliaquẽt : Rome ad nũtiu pͥmũ
rebelliõis cartaginensium trepidatum fuerat : ussusq. T. c laudius matũe
classem ĩ siciliam ducẽ atq inde ĩ affricam traiicẽ et alt̾ consul. M. ser¬
uilius ad urbem morari. donet quo statu res ĩ affrica eẽnt scret᷑. Segnit̾

Expanded text:
Hannibalem in Africa non esse. postquam redierunt ad Scipionem legati, quae publica Hannibalem in Africa non esse. postquam redierunt ad Scipionem legati, quae publica in nauibus fuerant ex publicis descripta rationibus quaestores, quae priuata, profusquam quam Romam mitterent legatos et quicumque legati Carthaginem uenissent ne ante dimitterent eos quam Romanum imperatorem qui et quae petentes uenissent certiorem facerent. cum legatis Carthaginiensibus Romam missi L. Ueturius Philo et M. Marcius Ralla et L. Scipio imperatoris frater. per eos dies commeatus ex Sicilia Sardiniaque tantam uilitatem annonae fecerunt ut pro uectura frumentum nautis mercator relinqueret. Romae ad nuntium primum rebellionis Carthaginiensium trepidatum fuerat iussusque erat Ti. Claudius mature classem in Siciliam ducere atque inde in Africam traicere, et alter consul M. Seruilius ad urbem morari donec quo statu res in Africa essent sciretur. segniter
Abbreviated transcription (Latin):
Que insueta libere ciuitati stẽs. cum fremitu ppłi mouisset: et ꝑturbatus
sextum et tricesuũ anu redii. militares artes quas. me apuero fortũa
nunc pͥuata nũc publica docuit. ꝓbe udeor scire. urbis ac fori iuta leges
uos me oportet dacatis. Excusata inprudẽtiã de pace multis uerb
disseruit. qua nec iniqua et nectĩa esset. Id oiu maxĩe difficile erat.
ꝙ ex nauib ꝑ indutias captis/ nichil p̃t̾ ip̃as cõparebat naues. Nec ĩꝗsitio
erat facilis : cum aduersantes pati arguerent᷑. placuit naues reddi. et
homines utiq inquiri. cetera que ab essent extim̃anda Scipĩoni ꝑ nutti.
Atq pecunia ita luere cartaginenses. Sunt qui hanmbalẽ ex acie ad mare
ꝑuenisse. Inde p̃parata naue ad regem Anthicchu extemplo ꝓfectũ tradat.
tul antiq ante omia scipioni ut hannibal sibi tradẽtũr. responsum e

Expanded text:
quae insueta liberae ciuitati species cum fremitum populi mouisset, perturbatus quae insueta liberae ciuitati species cum fremitum populi mouisset, perturbatus rofectus post sextum et tricesimum annum redii. militares artes, quas me a puero fortuna nunc priuata nunc publica docuit, probe uideor scire: urbis ac fori iura, leges, mores uos me oportet doceatis.' excusata imprudentia de pace multis uerbis disseruit quam nec iniqua et necessaria esset. id omnium maxime difficile erat quod ex nauibus per indutias captis nihil praeter ipsas comparebat naues, nec inquisitio erat facilis aduersantibus paci qui arguerentur. placuit naues reddi et homines utique inquiri: cetera quae abessent aestimanda Scipioni permitti atque ita pecunia luere Carthaginienses. —sunt qui Hannibalem ex acie ad mare peruenisse, inde praeparata naue ad regem Antiochum extemplo profectum tradant, postulantique ante omnia Scipioni ut Hannibal sibi traderetur responsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
alis. bellum ne ue ĩ affrita ne ue ex affricam ĩ uissu ppli romani gẽrent᷑.
Masiuisse res reddorẽt. fedusq cũ eo facẽnt frumentũ stipendiũq auxiliis
donet a roma legati uonissent p̃starent. Detẽmillia talentũ argenti
descripta pensionib equis ĩ annos quinquaginta soluẽnt. Obsides centum
arbitratu scipionis darent/ ne minores quatuordetim anuis/ neu .xxx. maiõẽs
Indutias ita se daturum. si ꝑ priores indutias naues onerarie capte/ queq
fuissent ĩ nauib restituerent᷑. aliter nec iñdutias/ nec spem patis ulla esse.
as conditiones legati cum dompti refere uissi ĩ contione ederent. et Gyso
ad dissuadendam pace ꝓcessisset. audireturq amultitudĩe ĩ quieta: ab reptu¬
unẽ manu sua ex f eadem et in belli indignatus hannibal dici
ĩ tali tp̃e audiriq abreptum Gisone manu sua ex supẽiore loto detraxit.

Expanded text:
alios: bellum neue in Africa neue extra Africam iniussu populi Romani gererent: alios: bellum neue in Africa neue extra Africam iniussu populi Romani gererent: Masinissae res redderent foedusque cum eo facerent: frumentum stipendiumque auxiliis donec ab Roma legati redissent praestarent: decem milia talentum argenti discripta pensionibus aequis in annos quinquaginta soluerent: obsides centum arbitratu Scipionis darent ne minores quattuordecim annis neu triginta maiores. indutias ita daturum, si per priores indutias naues onerariae captae quaeque fuissent in nauibus restituerentur; aliter nec indutias nec spem pacis ullam esse. has condiciones legati cum domum referre iussi in contione ederent et Gisgo ad dissuadendam pacem processisset audireturque a multitudine inquieta eadem et imbelli, indignatus Hannibal dici ea in tali tempore audirique arreptum Gisgonem manu sua ex superiore loco detraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
eodem quo antea loto castra poĩta. legatiq .xxx. a cartagine ad scipiõe
ienerunt. et illi quide multo miserabilius ꝙ ante quo magis ag
fortuna egerunt. s aliquanto minore cum miẜtcodia arecenti memoia
ꝑfidie auditi sunt. Inconsilio quãꝙ̃ iusta ira om̃es ad delenda stimulabãt
tartaginem: tam̃ cum quanta res esset et ꝙͣ longi tpĩs obsidio trum
nite et tam ualide urbis reputatẽt. et ip̃m scipione expectano sucressois
uenturi ad paratum mouẽ fructu alterius labore at ꝑialo finiti belli
famam solicitaret. ad patem oĩi animi uersi sunt. Postero die reuaatis
legatis et am multa castigatione ꝑfidie monitis ut tot dadib cdati
fug i tiuis aꝑ eit captiuos om̃s reddẽnt romanis: et naues rostratas p̃tri
detem turemes tradẽnt: Elephantosq quos. hatẽnt domitos neq domatẽt

Expanded text:
eodem quo antea loco castra posita, legatique triginta ab Carthagine ad Scipionem eodem quo antea loco castra posita, legatique triginta ab Carthagine ad Scipionem uenerunt. et illi quidem multo miserabilius quam ante quo magis cogebat fortuna egerunt; sed aliquanto minore cum misericordia ab recenti memoria perfidiae auditi sunt. in consilio quamquam iusta ira omnes ad delendam stimulabat Carthaginem, tamen cum et quanta res esset et quam longi temporis obsidio tam munitae et tam ualidae urbis reputarent, et ipsum Scipionem exspectatio successoris uenturi ad paratum uictoriae fructum, alterius labore ac periculo finiti belli famam, sollicitaret, ad pacem omnium animi uersi sunt. postero die reuocatis legatis et cum multa castigatione perfidiae monitis ut tot cladibus edocti fugitiuosque et captiuos omnes redderent Romanis, et naues rostratas praeter decem triremes traderent elephantosque quos haberent domitos, neque domarent
Abbreviated transcription (Latin):
uel amenta supplicum porigentes otantes implorantesq fidem ac mise¬
ricordiam scipionis: nullu aliud iis responsum datu ꝙͣ ut tumeten ueĩrẽt
eo se moturum castra. ip̃e ad contemplandu cartaginis situm / nõ tam
noscendi ĩ p̃sentia ꝙͣ ter̃endi hostis causa. uticam eodem Octauio reuocato
iit. Inde ꝓcedentib ad tinneten nuntius allatus. Uerininã siphae
filium cum equitib plurib ꝙͣ peditib/ uenite Cartaginensib auxilio. Pars
ex̾titus cum omĩ equitatu missa saturnalib pͥmis ĩ agmine aggressa
minudas leui cẽtamine fudit. Exitu qua suge int̾luso a parte omni
circundatis equitib quindetim millia houũ cesa mille et dutẽti uiui capti
et equi numidicĩ qr mille et quingenti et signa militaria duo ei
septuagiũta. Regulus ip̃e int̾ tumultum cũ pautis effugit. Tum ad tumeten

Expanded text:
uelamenta supplicum porrigentes, orantes implorantesque fidem ac miseuelamenta supplicum porrigentes, orantes implorantesque fidem ac misericordiam Scipionis, nullum iis aliud responsum datum quam ut Tynetem uenirent: eo se moturum castra. ipse ad contemplandum Carthaginis situm <prouectus in portum> non tam noscendi in praesentia quam deprimendi hostis causa, Uticam eodem et Octauio reuocato rediit. inde procedentibus ad Tynetem nuntius allatus Uerminam Syphacis filium cum equitibus pluribus quam peditibus uenire Carthaginiensibus auxilio. pars exercitus cum omni equitatu missa, Saturnalibus primis agmen adgressa, Numidas leui certamine fudit. exitu quoque fugae intercluso a parte omni circumdatis equitibus quindecim milia hominum caesa, mille et ducenti uiui capti, et equi Numidici mille et quingenti, signa militaria duo et septuaginta; regulus ipse inter tumultum cum paucis effugit. tum ad Tynetem
Abbreviated transcription (Latin):
aciem sum otes Ha edicto uelut ultimo uirtutis opere hanubal cũ adrumetũ
fugisset. accitusq inde Cartaginem sexto ac tricesimo post anno ꝙͣ puer inde
nec spem salutis alibi ꝙͣ in pace imp etranda esse: ¶ Scipio confestim ap̃lio
expugnatis hostium castris direptisq cum ingenti p̃da ad mare ac naues
rediit: nuntio allato. p̃. Lentulum cum quĩ quaginta rostratis centum
onerariis cum om̃i genẽ cõmeatus utica accessisse. Ad mouendũ igitur
diq terorem ꝑculse Cartagnu ratus misso lelio romq cum uitõie i
Gñ. ctauiu terestri itinẽ duce̾ legiones Cartagine iubet. ip̃e ad suam
eterem nõua lentuli classe adiuncta. ꝓfectus ab utica: portum cã
petit. Haud ꝓcul aberat cum uelata infulis ramisq olee Cartaginensiũ
citux̾it nauis. Decem legati erant pͥncipes cuictatis autore hanibale
ssi. ad petendam pacem. Qui cu ad puppim p̃torie nauis accessis.

Expanded text:
aciem summotos. hoc edito velut ultimo virtutis opere, Hannibal cum Hadrumetum aciem summotos. hoc edito velut ultimo virtutis opere, Hannibal cum Hadrumetum fugisset, accitusque inde Carthaginem sexto ac tricesimo post anno quam puer inde victum, nec spem salutis alibi quam in pace impetranda esse. Scipio confestim a proelio expugnatis hostirediit, nuntio allato P. Lentulum cum quinquaginta rostratis centum onerariis cum omni genere commeatus ad Uticam accessisse. admouendum igitur undique terrorem perculsae Carthagini ratus, misso Laelio Romam cum uictoriae nuntio, Cn. Octauium terrestri itinere ducere legiones Carthaginem iubet: ipse ad suam ueterem noua Lentuli classe adiuncta profectus ab Utica portum Carthaginis petit. haud procul aberat cum uelata infulis ramisque oleae Carthaginiensium occurrit nauis. decem legati erant principes ciuitatis auctore Hannibale missi ad petendam pacem. qui cum ad puppim praetoriae nauis accessissent
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ patentem circa campum. fuga sparsi tenẽte omĩa equitatu
interierunt. Cartaginensiũ sccioꝵq cesa eo die supra millia .xx. par
ferme numerus captus cum signis militarib .Cxxxii. undeci elephati.¬
ictores ad decemnullia ceciderunt. Hamubal cum paucis equitib
tumultum el apsus adrumetum ꝓfugit. omĩa et ĩ p̃lio et ante aciẽ pͥusꝙͣ
militiẽ illam laudem adeptus siñgulari arte aciem eo die instruxisse
elephantos ĩ prima fronte / quoꝵ fortuitus impetus atq intolerabilis¬
⁊ signa sequi et seruare ordines. ĩ quo pluximũ sper ponẽnt. ron
ꝓhiberent. Deiide auxiliares ante cartaginensiũ aciem/ ne homines
mixti ex collunione oium gentiũ quos nõ fides tenẽt. s merces: liberũ
fatigarent: ac si nichil aliud uulnerib suis fer̃um hostile hebetarent.
Italices int̾uallo quas diremptos/ incertos sccii an hostes essent ĩ postremã

Expanded text:
e caesi, <multi> per patentem circa campum fuga sparsi tenente omnia equitatu e caesi, <multi> per patentem circa campum fuga sparsi tenente omnia equitatu passim interierunt. Carthaginiensium sociorumque caesa eo die supra uiginti milia: par ferme numerus captus cum signis militaribus centille et quingenti cecidere. Hannibal cum paucis equitibus inter tumultum elapsus Hadrumetum perfugit, omnia et ante aciem et in pmilitiae illam laudem adeptus, singulari arte aciem eo die instruxisse: elephantos in prima fronte, quorum fortuitus impetus atque intolerabilis vis signa sequi et servare ordines, in quo plurimum spei ponerent, Romanos prohiberent; deinde auxiliares ante Carthaginiensium aciem, ne homines mixti ex conluvione omnium gentium, quos non fides teneret, sed merces, liberum fatigarent ac, si nihil aliud, volneribus suis ferrum hostile hebetarent; Italicos intervallo quoque diremptos, incertos socii an hostes essent, in postremam
Abbreviated transcription (Latin):
quisq poterat sequentes hostem. et signa et ordmnes confugerunt e porine¬
cipum qua signa fluctuari ceperant. uagam ante se cernendo aciem. Qd̃
Scipio ubi uidit/ recoptui ꝓpere hastatis cane iussit. et sauciis ĩ postremã
aciem subductis/. pͥnçipes triariosq ĩ cornua ĩ ducit. qͣuo tutior fir miorq
media hastatoꝵ acies ẽẽt. Ita nouu de integro pliu ortum est. Quippe
adueros hostes ꝑuentum erat. et armoꝵ gnẽ et usu militie. et fama teꝵ
gestaꝵ et magnitudine uł speruł perituli pares. sed ⁊ nũo superior rom¬
anus erat/ et cũo/. ꝙ iam equites/. iam elephantos fuderãt. iam pͥma acies
pulsa/. ĩ secundam pugnabat. In tempore Lelius ac Masiuissa fusos per
aliquantu spatii secuti equites reuertentes/ ĩ aduersam hostium aciem
ĩ curͣere. Is demu equitu impetus ꝑculit hostes. multi crecunuenti unaue

Expanded text:
quisque poterat sequentes hostem et signa et ordines confuderunt. prinquisque poterat sequentes hostem et signa et ordines confuderunt. principum quoque signa fluctuari coeperant uagam ante se cernendo aciem. quod Scipio ubi uidit receptui propere canere hastatis iussit et sauciis in postremam aciem subductis principes triariosque in cornua inducit quo tutior firmiorque media hastatorum acies esset. ita nouum de integro proelium ortum est; quippe ad ueros hostes peruentum erat, et armorum genere et usu militiae et fama rerum gestarum et magnitudine uel spei uel periculi pares; sed et numero superior Romanus erat et animo quod iam equites, iam elephantos fuderat, iam prima acie pulsa in secundam pugnabat. in tempore Laelius ac Masinissa pulsos per aliquantum spatii secuti equites, reuertentes in auersam hostium aciem incurrere. is demum equitum impetus perculit hostem. multi circumuenti in aci
Abbreviated transcription (Latin):
hostes auxiliares cedentes secunda acie affri. et cartaginenses/.
nõ sustinebant: ut contra etiam ne resistentes ꝑtinaciter pͥmos cedendo ad
ueniret hostis pedem referent. Igitur auxiliares terga dant. reper
et ĩ sucs uersi partim refugerunt ĩ secundam aciem. partim nõ recipiẽtes
cedere/ uti paulo ante aduiti et tunc. exclusi. et ꝓpe duo iã ꝑnuxta p̃lia
conserere. nõ tam̃ ita ꝑculstr iratosq ĩ aciem accepe̾. s densatis ordinib
ua uacuũq circa campum extra p̃lium eierẽ pauidos fuga uulnẽil
milites. ne certam et integram aciem miscerent. Ceteꝵ tanta strages
hoũim armoꝵ q laum ĩ quo steterant pauloante auxiliares ꝯpleu̾ant.
ut ꝓpe difficilior transitus ẽẽt ꝙͣ ꝑ confertissimos hostes fuerat. Itaq ꝗ
pͥmi erant hastati ꝑ cumulos corpors armoꝵ q et tabes sanguinis qua

Expanded text:
apud hostes auxiliares cedentes secunda acies, Afri et Carthaginienses, adeo apud hostes auxiliares cedentes secunda acies, Afri et Carthaginienses, adeo non sustinebant ut contra etiam, ne resistentes pertinaciter primos caedendo ad se perueniret hostis, pedem referrent. igitur auxiliares terga dant repente et in suos uersi partim refugere in secundam aciem, partim non recipientes caedere, ut et paulo ante non adiuti et tunc exclusi; et prope duo iam permixta proelias cogerentur manus conserere. non tamen ita perculsos iratosque in aciem accepere sed densatis ordinibus in cornua uacuumque circa campum extra proelium eiecere, ne pauido fuga uolneribusque milite sinceram et integram aciem miscerent. ceterum tanta strages hominum armorumque locum in quo steterant paulo ante auxiliares compleuerat ut prope difficilior transitus esset quam per confertos hostes fuerat. itaque qui primi erant, hastati, per cumulos corporum armorumque et tabem sanguinis qua
Abbreviated transcription (Latin):
Resilientes eniz ad manipulos uelites/ cum iam elefantis obtererentur
fecissent ĩ ancipites ictum / utrimq coniiciebant hastas/ nec pila ab
ante signanis cessabant. donec uudiq intidentib telis/ exati ex rõm̃a
iacie hi quaq ĩ suos dextro cornu ip̃s cartaginensiũ equites ĩ fugau̾terũt.
Celuis ut turbatos uidit hostes: addidit ꝑculsis tororem. ntemq nudata
equite erat punica acies: tum pedes concũrit. nec spe nec uitib iam
par. ast at caiditur patua / sed magna eadem ĩ regenda monienta. Can¬
gruens clamor a romanis/ eoq maior et teribiliar. dissone illis ut
gentiũ multaꝵ discrepantib lingius uctes/ pugna romana stabilis et
suo et armor ⁊ pondẽ incumbentũ ĩ hostem. concursitio et uelgitas illu
aliꝙ̃tum spatii uelud nullo resistente ingessere. uigẽtib ⁊ nomissis pͥmis.¬
Ut semel motam aciem sensere. ꝙ ip̃m uim maguam ad pellendu hostem addebat

Expanded text:
resilientes enim ad manipulos uelites cum uiam elephantis ne obtererentur resilientes enim ad manipulos uelites cum uiam elephantis ne obtererentur fecissent, in ancipites ad ictum utrimque coniciebant hastas, nec pila ab antesignanis cessabant donec undique incidentibus telis exacti ex Romana acie hi quoque in suo dextro cornu ipsos Carthaginiensium equites in fugam uerterunt. Laelius, ut turbatos uidit hostes, addidit perculsis terrorem. utrimque nudata equite erat Punica acies cum pedes concurrit, nec spe nec uiribus iam par. ad hoc dictu parua sed magna eadem in re gerenda momenta: congruens clamor ab Romanis eoque maior et terribilior, dissonae illis, ut gentium multarum discrepantibus linguis, uoces; pugna Romana stabilis et suo et armorum pondere incumbentium in hostem, concursatio et uelocitas illinc aliquantum spatii uelut nullo resistente incessere, urgentibus et nouissimis primout semel motam aciem sensere, quod ipsum uim magnam ad pellendum hostem addebat.
Abbreviated transcription (Latin):
mõtib ĩ spem uictõie ostentantur. Mauros numidasq ĩ potenti masiuisse
futures dominatu terent᷑. Aliis alie spes ac metus iactant᷑. Cartagĩesib
meniã patrie/ dii penates. sepulcra maioꝵ liberi cũ parentib coiuges
auide aut extidium seruitiũq aut imꝑiũ orbis tetaꝵ/ nichil a
metus/ aut ĩ spem mediũ ostentat᷑. CCum maxĩe hec imꝑator apud Car¬
tagienses duces suaꝵ gentiũ/ int̾ popalares/ pleraq ꝑ int̾pretes/
am mixtos alienigenis agẽt. tube cornuaq a romanis cerineri
tantusq clamor ortus/ ut elephanti ĩ suos siiistro max̃e cornucom̃terẽt᷑
mauros̃ at nuimidas. ad didit facile masinissa ꝑculsis terorem/ nudauitq
ab ea ꝑte aciem equestii auxilio. Pauce tam̃ bestiaꝵ trepide ĩ hostez acte
int̾ uelitũ ordines / cum multis suis uulnerib stragem in gentemꝰ cdebat

Expanded text:
montibus in spem uictoriae ostentantur: Mauros Numidasque Masinissae impotentimontibus in spem uictoriae ostentantur: Mauros Numidasque Masinissae impotenti futuro dominatu terret: aliis aliae spes ac metus iactantur. Carthaginiensibus moenia patriae, di penates, sepulcra maiorum, liberi cum parentibus coniugesque pauidae, aut excidium seruitiumque aut imperium orbis terrarum, nihil aut in metum aut in spem medium, ostentatur. cum maxime haec imperator apud Carthaginienses, duces suarum gentium inter populares, pleraque per interpretes inter immixtos alienigenis agerent, tubae cornuaque ab Romanis cecinerunt, tantusque clamor ortus ut elephanti in suos, sinistrum maxime cornu, uerterentur, Mauros ac Numidas. addidit facile Masinissa perculsis terrorem nudauitque ab ea parte aciem equestri auxilio. paucae tamen bestiarum intrepidae in hostem actae inter uelitum ordines cum multis suis uolneribus ingentem stragem edebant.
Abbreviated transcription (Latin):
tela belius darent. Hamubal ad terorem pͥmu elephantos. Lxxu aũt erant
qd̾ nulla umꝙͣ ante ĩ atie habuerat instruxit. deinde auxilia ligurũ galloꝵq
Baleãĩb maurisq admixtis. In secunda atie Cattaginensts affrosq ⁊ macẽ¬
donum legionez. Modito deinde int̾uallo relicto subsidiariã aciem italicorØ
um . Brutii pleriq erant  ui ac nectitate plures ꝙ sua uoluntate
decedentem exitalia secuti. instruxit. equitatu ⁊ ip̃m crccundedit cõmbus
dextrum cartaginenses/ sinistru niunide tenuerũt. Uatia adhortatio
erat ĩ ex̾citu int̾ tot homĩes/ quib non lingua/ non mos non lex/ non
arma/ nõ uestitus habitusq / nõ caua militandi ende ẽẽt. Auxiliaribus
et p̃sens ⁊ multiplicata ex p̃da merces ostentatur. ¶alli ꝓprio atꝑ ĩsito
ĩ romanos o dio aitendunt᷑. ligurib campi uberes italie/ deductis ex aspẽrimis

Expanded text:
tela beluis darent. Hannibal ad terrorem primos elephantos—octoginta autem erant, tela beluis darent. Hannibal ad terrorem primos elephantos—octoginta autem erant, quot nulla unquam in acie ante habuerat— instruxit, deinde auxilia Ligurum Gallorumque, Baliaribus Maurisque admixtis: in secunda acie Carthaginienses Afrosque et Macedonum legionem: modico deinde interuallo relicto subsidiariam aciem Italicorum militum—Bruttii plerique erant, ui ac necessitate plures quam sua uoluntate decedentem ex Italia secuti—instruxit. equitatum et ipse circumdedit cornibus; dextrum Carthaginienses, sinistrum Numidae tenuerunt. uaria adhortatio erat in exercitu inter tot homines quibus non lingua, non mos, non lex, non arma, non uestitus habitusque, non causa militandi eadem esset. auxiliaribus et praesens et multiplicata ex praeda merces ostentatur: Galli proprio atque insito in Romanos odio accenduntur: Liguribus campi uberes Italiae deductis ex asperrimis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ p̃dam Cartaginis̃. reditum domũ ĩ patria ad parentes/ liberos ꝯiuges
natesq deos. Adeo celsus hec corpore uultuq ita leto ut uicisse iã cre
dicebat. Instr uit deinde pͥmos hastatos. post eos pͥncipes/. triariis pͥmam
aciem clausit. Non confertas aute cohortes ante sua queq signa ĩstruebat:
sed in anipulos aliquanto int̾ se distantes: ut ẽẽt spatiu quo elefrinti hostiũ acti¬
hil ordines turbarent. Telium cuiꝰ ante legriti eo anno questoris extra
ex senatus consulto opera utebatur: cum italico equitatu asmistro corna/ masimssã
uurudasq adextio opposuit. Uias patentes int̾ manipulos antesignar
uelitib  ea tunc leuis armatura erat. opposuit conpleuit. Dato p̃cepto ut
ad im̃petum elephantoꝵ. aut post ĩ rectos refugerent ordines/ aut ĩ dextrã
nq discursũ applicãtes se antesignanis / uiam qua ĩruerent mantip

Expanded text:
esse praedam Carthaginis, reditum domum in patriam ad parentes liberos coniuges esse praedam Carthaginis, reditum domum in patriam ad parentes liberos coniuges penatesque deos. celsus haec corpore uoltuque ita laeto ut uicisse iam crederes dicebat. instruit deinde primos hastatos, post eos principes; triariis postremam aciem clausit. non confertas autem cohortes ante sua quamque signa instruebat sed manipulos aliquantum inter se distantes ut esset spatium qua elephanti hostium acti nihil ordines turbarent. Laelium, cuius ante legati, eo anno quaestoris extra sortem ex senatus consulto opera utebatur, cum Italico equitatu ab sinistro cornu, Masinissam Numidasque ab dextro opposuit. uias patentes inter manipulos antesignanorum uelitibus—ea tunc leuis armatura erat—compleuit, dato praecepto ut ad impetum elephantorum aut post directos refugerent ordines aut in dextram laeuamque discursu applicantes se antesignanis uiam qua inruerent in ancipitia
Abbreviated transcription (Latin):
contemplantib q modo suã modo hostiu aciem/ cum cculis magis ꝙ̃ ratioẽ
pensarent uires. simul leta simul tristia obuersabant᷑. que ip̃is sua
sponte nõ succũrebant. ea duces admonendo atq hortando subisciebant.
Penus sex detim annoꝵ ĩ tera italie res gestas/ tot duces romanos/ tot
ex̾citus atidione atisos et sua cuiq decora. ubi ad insigne alicuꝰ pugne
memõia militem uenerat/ referebat. Scipio hispanias et recentia in
iffrica p̃lia / et confessione hostiu ꝙ neq nõ petere pacem ꝑꝑ metũ
manẽ ĩ ea p̃ insita animis ꝑfidia potussent. Ad hoc colloquiũ hanmbalis
ĩ secceto hĩtum ac liberum fĩgnenti qua uult flectito. minat᷑ quibus
quondam auspitiis patres eoꝵ ad Egathes pugnauerunt insulas/
eycuntib ĩ aciem portendisse deos. ad esse fine abelli ac laboris. ĩ maĩb

Expanded text:
contemplantibusque modo suam, modo hostium aciem, cum oculis magis quam ratione contemplantibusque modo suam, modo hostium aciem, cum oculis magis quam ratione pensarent uires, simul laeta, simul tristia obuersabantur: quae ipsis sua sponte non succurrebant, ea duces admonendo atque hortando subiciebant. Poenus sedecim annorum in terra Italia res gestas, tot duces Romanos, tot exercitus occidione occisos et sua cuique decora ubi ad insignem alicuius pugnae memoria militem uenerat referebat: Scipio Hispanias et recentia in Africa proelia et confessionem hostium quod neque non petere pacem propter metum neque manere in ea prae insita animis perfidia potuissent. ad hoc conloquium Hannibalis in secreto habitum ac liberum fingenti qua uolt flectit. ominatur, quibus quondam auspiciis patres eorum ad Aegates pugnauerint insulas, ea illis exeuntibus in aciem portendisse deos. adesse finem belli ac laboris; in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum se recepissent: frustra tum uerba pacata renũtiant: armis decernendu
eẽ. habendam q uam fortimã quam dii dedissent. In castra ut est uentũ: pnũtiãt
ambo arma expedirent milites: aui mosq ad supremu certamen. nõ ĩ unum
diem ẜ in ꝑpetuu si felicitas adẽẽt. iucturos roma an cartago iur̃a gẽtib
darent: añ crastinam natem scituros. Neq eni affrita aut itułia / sed orbe
terrarp/ uictoriẽ p̃miũ fore. par ꝑiculum p̃mio quib aduerse pugne fortũa
iuisset. Nam neq romanis effugiu ullu patebat. ĩ aliena ignotaq
et Cartaginis suppremo auxilio effuso/ adesse uidebat᷑ p̃sens excidiũ. Ad
hac discrimen ꝓcedut postero die duoꝵ opulentissimor ppłor duo longe
irissum duces duo fortissimi ex̾citus multa ante parta decora. au
cumulaturi eo die/ aut euersuri. Anceps igit᷑ spes ⁊ metus miscebant aĩs

Expanded text:
suos cum se recepissent, frustra uerba temptata renuntiant: armis decernendum suos cum se recepissent, frustra uerba temptata renuntiant: armis decernendum esse habendamque eam fortunam quam di dedissent. in castra ut est uentum, pronuntiant ambo arma expedirent milites animosque ad supremum certamen, non in unum diem sed in perpetuum, si felicitas adesset, uictores. Roma an Carthago iura gentibus daret ante crastinam noctem scituros; neque enim Africam aut Italiam sed orbem terrarum uictoriae praemium fore; par periculum praemio quibus aduersa pugnae fortuna fuisset. nam neque Romanis effugium ullum patebat in aliena ignotaque terra, et Carthagini, supremo auxilio effuso, adesse uidebatur praesens excidium. ad hoc discrimen procedunt postero die duorum opulentissimorum populorum duo longe clarissimi duces, duo fortissimi exercitus, multa ante parta decora aut cumulaturi eo die aut euersuri. anceps igitur spes et metus miscebant animos;
Abbreviated transcription (Latin):
stes sunt qui et illius belli exitum secundum ius faeq dederũt: ⁊ hu
dant et dabunt. Qd̾ ad me attinet et humane ĩfirmitatis memini: et
fortune reputo. et om̃ia quecũq agimus subiecta ẽe nulle casib sci
Ceteꝵ quẽ admodum suꝑbe et uiolenter me faterer facẽ si pͥus ꝙ ĩ affrita
traiecissem te tua uoluntate cedente italia et ĩ posito ĩ naues ex̾citu ip̃m ue¬
uentem ad pacem petendam aspernarer. sic nũc cu ꝓpe manu cons
restitantem ac tergiuersante ĩ affricã tradux̾im: nulla sum tibi uereundia
obstrictus: Proinde siquid ad ea ĩ que tum pax conuentura uidebat᷑ . que¬
sunt multa/ nauiu cõmeatus ꝑ indutias oppugnatar/ legatoꝵ q uiolator
adiicit᷑. est ꝙ referam ad consiliu: si nchililla quaq grauia uident᷑ bellu
arate/ qm̃ p̃aicem pati nõ potiustis. Ita infecta pace ex colloquio.

Expanded text:
di testes sunt qui et illius belli exitum secundum ius fasque dederunt et huius di testes sunt qui et illius belli exitum secundum ius fasque dederunt et huius dant et dabunt. 'quod ad me attinet, et humanae infirmitatis memini et uim fortunae reputo et omnia quaecumque agimus subiecta esse mille casibus scio; ceterum quemadmodum superbe et uiolenter me faterer facere si priusquam in Africam traiecissem te tua uoluntate cedentem Italia et imposito in naues exercitu ipsum uenientem ad pacem petendam aspernarer, sic nunc cum prope manu conserta restitantem ac tergiuersantem in Africam attraxerim nulla sum tibi uerecundia obstrictus. proinde si quid ad ea in quae tum pax conuentura uidebatur, quasi multa nauium cum commeatu per indutias expugnatarum legatorumque uiolatorum, adicitur, est quod referam ad consilium: sin illa quoque grauia uidentur, bellum parate quoniam pacem pati non potuistis.' ita infecta pace ex conloquio ad
Abbreviated transcription (Latin):
dii p̃stiti. ita adnitar. nequem patis ꝑ me parte peniteat. Ad uersus hec
imꝑator romanus ĩ hãc fere smĩa respondit. Non me fallebat hãnibal
aduentus tui spe. Cartaginenses et p̃sente indutiaꝵ fidem et stem pacis
turbasse. Neq id tu sane dissimulas: qui de conditionib supẽ i ore̾b patis
niã subtrahas p̃t̾ ea queiam pͥdem ĩ nr̃a potestate sunt. Ceteꝵ
tibi cure est sentire ciues tuos quanto ꝑ te onere leuentur : sic michi
laborandu est: ne si que tunc pepigerunt. hodie subtracta ex ꝯditiõib¬
pacis: premia ꝑfidie habeant. indigni quib eadem pat̾eat ꝯditio etiam ut
ꝓsit uobis fraus petitis. Neq patres nr̃i priores de sicilia neq nos de hispaĩa
fecimus bellum. et tunc Mamertinoꝵ satioꝵ periculum ⁊ nunc Sagunti exci¬
dium/ nobis pia ac iusta induerunt arma. Uos lacossisse/ et tu ip̃e fatẽis ⁊

Expanded text:
di praestiti, ita adnitar ne quem pacis per me partae paeniteat.' aduersus haec di praestiti, ita adnitar ne quem pacis per me partae paeniteat.' aduersus haec imperator Romanus in hanc fere sententiam respondit: 'non me fallebat, Hannibal, aduentus tui spe Carthaginienses et praesentem indutiarum fidem et spem pacis turbasse; neque tu id sane dissimulas qui de condicionibus superioribus pacis omnia subtrahas praeter ea quae iam pridem in nostra potestate sunt. ceterum ut tibi curae est sentire ciues tuos quanto per te onere leuentur, sic mihi laborandum est ne quae tum pepigerunt hodie subtracta ex condicionibpacis praemia perfidiae habeant. indigni quibus eadem pateat condicio, etiam ut prosit uobis fraus petitis. neque patres nostri priores de Sicilia neque nos de Hispania fecimus bellum; et tunc Mamertinorum sociorum periculum et nunc Sagunti excidium nobis pia ac iusta induerunt arma. uos lacessisse et tu ipse fateris et
Abbreviated transcription (Latin):
felicitati modum / nec cohibendo offerente se fortuam quanto altius
elatus erat : eo fedius corͣuit. Est quide eus qui dat nõ qui petit ꝯditiões
dicẽ patis. sed forsitan non indigni simꝰ qui uobus metipĩs mulctã ĩ rogemꝰ.¬
qui nõ recusamus quin omĩa ꝑꝑ que ad bellum itu ẽ ur̃a sint Sicilia. Sardĩa
hispauia/. quicquid insulaꝵ toto int̾ affrica italiamq cõtinetur maĩ. Car¬
taginenses inclusi affcice litorib uos quando ita diis placuit / externa
icere petitam aut expectatã nuꝑ pacem suspectam ẽẽ uobit punicã
fidem tuende patis. multum ꝑ ques repetita sit. ad fidem tuende patis ꝑtinet.
ĩ legatione erat negauerunt pacem. Hannibal peto pacem. qui neq pefem
nisi utilem ccede̾m : et ꝑꝑ eande utilitate tuebor eam ꝑꝑ quã petii. Et quẽ admõu
ua a me bellum ceptum est ne que eius peniteret quoad ip̃i ĩ ui

Expanded text:
felicitati modum nec cohibendo efferentem se fortunam quanto altius felicitati modum nec cohibendo efferentem se fortunam quanto altius elatus erat, eo foedius corruit. 'est quidem eius qui dat, non qui petit, condiciones dicere pacis; sed forsitan non indigni simus qui nobismet ipsi multam inrogemus. non recusamus quin omnia propter quae ad bellum itum est uestra sint, Sicilia Sardinia Hispania quidquid insularum toto inter Africam Italiamque continetur mari; Carthaginienses inclusi Africae litoribus uos, quando ita dis placuit, externa pter non nimis sincere petitam aut exspectatam nuper pacem suspectam esse uobis Punicam fidem: multum per quos petita sit ad fidem tuendae pacis pertinet, gnitatis in legatione erat negauerunt pacem—; Hannibal peto pacem qui neque peterem, nisi utilem crederem, et propter eandem utilitatem tuebor eam propter quam petii; et quemadmodum quia a me bellum coeptum est ne quem eius paeniteret quoad ipsi inuidere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ me dep̃cantem. Maxime cuiq fortune minime credendu est. In omnibus¬
iis tuis reb nr̃is dubiis tobi ampla ac spetiosa danti est pax. nob̾ petẽ
magis necc̃ia ꝙ honesta. Melior tutiorq est certa pax ꝙ̃ sperata uictõia
tĩ tua illa ĩ deoꝵ manũ est. Nec tot annoꝵ felicitate ĩ unius hori
dedei̾s discrimen. tum tuas uires. tum uim fortune. martemq belli comunẽ
respondent. Non tantu ad id qd̾ data pace iam hr̃e potes. si p̃lio uincis glie
adieceris: quãtum siquid aduersi eueniat simul parta ac sperata decora
unius hore fortuna euortẽ põt. Omĩa ĩ pace iungenda tue potestatis st̃
publi corneli. tũc habenda ea fortuna erit. qu̾am dii dede̾int. Int̾ pauca
felicitatis uirtutisq exempla. M. A tilius quondam ĩ hac eade ter̾a fuisse¬
tur. qui si uictor pacem petentib dedisset pr̃ib nr̃is sed nõ statue

Expanded text:
pro mea deprecantem. 'maximae cuique fortunae minime credendum est. in bopro mea deprecantem. 'maximae cuique fortunae minime credendum est. in bonis tuis rebus, nostris dubiis, tibi ampla ac speciosa danti est pax, nobis petentibus magis necessaria quam honesta. melior tutiorque est certa pax quam sperata uictoria; haec in tua, illa in deorum manu est. ne tot annorum felicitatem in unius horae dederis discrimen. cum tuas uires tum uim fortunae Martemque belli communerespondent. non tantum ad id quod data pace iam habere potes, si proelio uinces, gloriae adieceris, quantum <dempseris>, si quid aduersi eueniat. simul parta ac sperata decora unius horae fortuna euertere potest. omnia in pace iungenda tuae potestatis sunt, P. Corneli : tunc ea habenda fortuna erit quam di dederint. inter pauca felicitatis uirtutisque exempla M. Atilius quondam in hac eadem terra fuisset, si uictor pacem petentibus dedisset patribus nostris; sed non statuendo
Abbreviated transcription (Latin):
patris et patrui ꝑ secutus mõtem ad calamitate ur̃e domus decus ĩsigne
s pietatisq eximie cepistĩ. amissas hispanias recuperasti. quatuo
Italiam parum animi eẽt transgressus ĩ affricant duob hic eycitib cesis binis eadẽ
hora captis simul incensisq castris Siphace potentissimo rege̾ capto tot urbibus
regni eius tot nr̃i imperii ereptis: me sextum detimu ia antiu herente ĩ possessice
italie detraxisti. Põt uictoriam inꝙ̃ malle ꝙͣ patem animias: neͦui spũs magis
magnas ꝙ̃ utiles : et michi talis aliquando fortuna affulsit. Qd̾ si ĩ secũdis
reb bonam quoq mẽtem darent dii. nõ ea solum que euenissent. s etiam quẽ
iire possent reputaremus. Ut oĩi obliuiscoũs alioꝵ satis ego dacument
inpatorib orbatu ante meniã ꝓpe obsesse patrie quib ter̃ui ur̃a urbem ea

Expanded text:
patris et patrui persecutus mortem ex calamitate uestrae domus decus insigne patris et patrui persecutus mortem ex calamitate uestrae domus decus insigne uirtutis pietatisque eximiae cepisti; amissas Hispanias reciperasti quattuorItaliam parum animi esset, transgressus in Africam duobus hic exercitibus caesis, binis eadem hora captis simul incensisque castris, Syphace potentissimo rege capto, tot urbibus regni eius, tot nostri imperii ereptis, me sextum decimum iam annum haerentem in possessione Italiae detraxisti. potest uictoriam malle quam pacem animus. noui spiritus magnos magis quam utiles; et mihi talis aliquando fortuna adfulsit. quod si in secundis rebus bonam quoque mentem darent di, non ea solum quae euenissent sed etiam ea quae euenire possent reputaremus. ut omnium obliuiscaris aliorum, satis ego documenti imperatoribus orbatum ante moenia prope obsessae patriae quibus terrui uestram urbem ea