comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic argento utitur quẽ admodũ fictilib ut
intelligas sen uitium seu uirtutem non inreb
esse s in animis. nec amatorẽ pecunie nec oso¬
rem. s absentis ꝯtẽptorẽ pnͣtisq dispensatorẽ
egregium magnũ putes hanc sni̾am medictãte
scͥpsit cicero cum amorem ei diuitiarũ angusti
paruiq animi dixisset adiũxit. et nichil inꝗt
honestius magnificentiusq q̃ pecuniã ꝯtem¬
nere si non habeas et si habeas adbñficentiã
lib̾alitatemq conferre. Utor in re certa claris
testibus et o ritinã mͥ simłq illis oĩb fides
esset. nusqͣ enĩ humanũ genus tam incre¬
dulum seu tam surdum esse. in exaustus
labor hoĩ querendiq ardor terrasq et ma¬
ria u̾sans probat auaritia. atq amore cul¬
tuq diuitiarũ non modo uirtutibus. s uite
odium indictum. D Pecuntam magnã
amisi/.R. Magnum pondus et duru
et graue simul custodis offitui ut inçipiẽs

Expanded text:
qui sic argento utitur quemadmodum fictilibus: ut qui sic argento utitur quemadmodum fictilibus: ut intelligas, seu vitium, seu virtutem, non in rebus esse, sed in animis. Nec amatorem pecunie nec osorem, sed absentis contemptorem presentisque dispensatorem egregium, magnum putes.” Hanc sententiam me dictante scripsit Cicero; cum amorem enim divitiarum angusti parvique animi dixisset, adiunxit: “Et nichil, inquit, honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, et si habeas ad beneficentiam liberalitatemque conferre”. Utor in re certa claris testibus, et o utinam michi simulque illis omnibus fides esset! Nusquam enim humanum genus tam incredulum, seu tam surdum esset, inexhaustus labor hominum, querendique ardor terrasque et maria versans, probat, avaritia atque amore cultuque divitiarum non modo virtutibus, sed vite odium indictum. Pecuniam magnam amisi. Magnum pondus, et durum et grave simul custodis officium, ut incipiens
Abbreviated transcription (Latin):
spernitur et amissum tp̃us int̾leuia num̾atur
lete flentur fre̾s perdidi. lentius parentes len¬
tissime coniuges sepe uͦ letissime. sole opes flenti
acriter uerissimũq est ilło ploretur lacrimis¬
lacrimis amissa pecunia ueris. S multa iam
diximus dequo numqͣ satis numqͣ parum sem¬
per nimis dicitur quia pecunie ad amorem ob¬
stinatis animis nil dicendo aliud queritur nͥ
odium. aut contemptus. ꝗcꝗd uulgatis obstat
errorib uł simulatum creditur creditur uł insa¬
num. D. perdidi pecuniam. R. Experrec¬
tus es tediuitem somnabas.D. Pecunia
quam amabam ꝑiit. R. Pecunie neq amo¬
rem neq odium s frugalitatis studiũ auari¬
tieq fugam laudo/. Ut amare eĩ pusilli animi
sic pati non posse aurum infirmi est parumq
sibi fidentis atq auro subcumbere metuentis/.
adagnus ille ẽ inquit Anneus ꝗ fictilibus sic
utitar quẽ amodum argento nec ille minor esti

Expanded text:
spernitur, et amissum tempus inter levia numeratur. spernitur, et amissum tempus inter levia numeratur. Lente flentur fratres perditi, lentius parentes, lentissime coniuges, sepe vero letissime: sole opes flentur acriter, verissimumque est illud: ploratur lacrimis amissa pecunia veris. Sed multa iam diximus, de quo nunquam satis, nunquam parum, semper minus dicitur, quia pecunie ad amorem obstinatis animis, nil dicendo aliud queritur nisi odium aut contemptus, quicquid vulgatis obstat erroribus, vel simulatum creditur vel insanum. Perdidi pecuniam. Experrectus es, te divitem somniabas. Pecunia quam amabam periit. Pecunie neque amorem neque odium, sed frugalitatis studium avaritieque fugam laudo. Ut amare enim pusilli animi, sic pati non posse aurum, infirmi est parumque sibi fidentis, atque auro succumbere metuentis. “Magnus ille est”, inquit Anneus, “qui fictilibus sic utitur quemadmodum argento, nec ille minor est,
Abbreviated transcription (Latin):
inurbium plateis haud yronice proclamantur
O. ciues ciues. querenda pecunia pͥmum est.
uirtus post numos atq ilłd alterius. Unde mãm
lucio mercare. atq excute solers/ om̃e latus mũdi
Sic non dum intellectum dei mun s magnum
pauꝑies obprobru iubet ꝗd uis et facere et
pati. Uerumq cotidie cernitur quod ab alio dic¬
tum est. pars uilissima rerum certame̾ moui¬
stis opes/. Quis ei queso non hodie steleris in¬
signi premio et occatione proposita fas om̃e ab¬
rumpit polidorum abtruncat et auro ui potit᷑
pone fidos frẽs unanimes amicos inconsilio
inconuiuio in chorea de hinc modicum int̾ illos
non dicam pomũ aureri. s pomi frustrum inciat
discordia his olim armis ati solita gladiis seria
iociq frangentur. sicut aut auio nil stelestius
queritur. sic ut ad rem redeam nil mestius per¬
ditur pectatum nempe ingens anime iactura.
conteminitur proximumq illi fame damnu

Expanded text:
in urbium plateis haud ironice proclamatur: in urbium plateis haud ironice proclamatur: O cives, cives, querenda pecunia primum est; virtus post nummos! atque illud alterius: vende animam lucro, mercare atque excute solers omne latus mundi. Sic nondum intellectum Dei munus, sed magnum pauperies opprobrium iubet, quid vis et facere et pati. Verumque quotidie cernitur, quod ab alio dictum est: pars vilissima rerum certamen movistis opes. Quis enim, queso, non hodie, sceleris insigni premio et occasione proposita, fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro vi potitur? Pone fidos fratres, pone unanimes amicos in consilio, in convivio, in chorea; dehinc modicum inter illos non dicam pomum aureum, sed pomi frustum: iaciat discordia; his olim armis uti solita, gladiis seria iocique frangentur. Sicut autem auro nichil scelestius queritur, sic, ut ad rem redeam, nil mestius perditur. Peccatum nempe, ingens anime iactura, contemnitur, proximumque illi fame damnum
Abbreviated transcription (Latin):
hũc audiũt consultorẽ. qͣ ꝗait nolite sperare in
iniquitate et rapinas. Nolite concupistere diui¬
tie si affluant. Nolite cor apponere. Neq hũc
magis qͣ ipĩs filium dicentem qui confidit in
diuiciis suis coruet/. Neq ruresus hiis om̃ibus
magis illum qui suꝑ om̃o est cuius doctrina ce¬
lestis nͥ ab insanis planeq furentib temni neꝗt
qui profecto diuitias et diuitiarũ comites u̾o lup¬
tates/ atq solliçitudines spinas dixit. semem
uerborũ salubriu suffocantes dixit hoc cuiꝰ
in ore non est inuentũ mendatiũ uiua inqͣ. dix̃
hoc ueritas uerum tñ putas inuen̾it fidem intͥ
ra nullam prorsus aut zaram quas igitur
ille sp̃inas suauitatem unicam. atq dulcedinẽ
mundus uetat et qd̾ at quidam gẽmas et lapi¬
des aurum et inutile sũmi materiam mali su¬
mini oniẽs mat̾iam boni putant. certatimq cẽs
ut sũmu bonum preq om̃ib appetũt. Uamq

Expanded text:
hunc audiunt consultorem, quam qui ait: “Nolite sperare in hunc audiunt consultorem, quam qui ait: “Nolite sperare in iniquitate et rapinas nolite concupiscere, divitie si affluant, nolite cor apponere”, neque hunc magis quam ipsius filium dicentem: “Qui confidit in divitiis suis corruet”, neque rursus his omnibus magis illum qui super omnes est, cuius doctrina celestis, nisi ab insanis planeque furentibus contemni nequit, qui profecto divitias et divitiarum comites, voluptates atque sollicitudines spinas dixit, semen verborum salubrium suffocantes. Dixit hoc cuius in ore non est inventum mendacium, viva, inquam, hoc dixit veritas; veruntamen putas invenerit fidem in ra? nullam prorsus aut ratam. Quas igitur ille spinas, suavitatem unicam atque ducedinem mundus vocat, et, quod ait quidam, “gemmas et lapides, aurum et inutilem summi materiam mali”, summi omnis materiam boni putant, certatimque omnes ut summum bonum pre omnibus appetunt. Iamque
Abbreviated transcription (Latin):
fornine sine int̾missione uolubilis subiectũ ca¬
sibus et saltem morte perdendum/. diues eĩz
cum dormierit nichil secam auferret/ aꝑiet
oculos suos et nichil inueniet n ad ip̃m suũ.
nichil inquem uolet transferret / quia in y¬
magine ꝑ transit homo. s et feustra contirr¬
batur thesaurizat et ignorat cui congrega¬
bit ea. his ac mille similib circumquaq sonã¬
tibus doctorum uocibus hoĩu obstruxit aures
infinita cupiditas ut iam frustra diuitib huiꝰ
secl̃i precipiatur non sublime sapere neq spe¬
xare incerto diuitiaꝵ s indeo uiuo qui pre¬
stat nobis omĩa habundare ad fruendum bene
agere diuites fieri in oꝑibus bonis. Nam qui
uolunt diuites fieri harum silicet que uulgo
optantux diuitiaꝵ incidũt intentatiõe et laque¬
um diatoli / et desideria multa et inutilia et no¬
ciua que mergunt hoĩes inint̾itum et perditionẽ
zadix ei omĩu malor est cupiditas. Non magis

Expanded text:
fortune, sine intermissione volubilibus subiectum cafortune, sine intermissione volubilibus subiectum casibus, et saltem morte perdendum. “Dives” enim “cum dormierit nichil secum auferet, aperiet oculos suos et nichil inveniet”; neque id ipsum suum nichil, in quem volet, transferet, “quia in imagine pertransit homo, sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea.” His ac mille similibus circumquaque sonantibus doctorum vocibus hominum, obstruxit aures infinita cupiditas, “ut iam frustra divitibus huius seculi” precipiatur “non sublime sapere nec sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui prestat nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, divites fieri in operibus bonis. Nam qui volunt divites fieri” harum scilicet que vulgo optantur divitiarum, incidunt in tentationem et laqueum diaboli, et desideria multa et inutilia et nociva, que mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est cupiditas”. Non magis
Abbreviated transcription (Latin):
ro danaes expugnata uirginitas ac uatis ar¬
golici casus probat /auareq simul coniugis. U¬
na siquidem euine duplicis causa fuit. aurũ
facale qd bene spretum Argie. Caphile . male
optatum male partum illius penates rexum¬
pit. scelerumq ingentia semina mouit/. Nõ¬
ne opes falsas et caducas neq prescare posse
qd̾ spondeant/ neq linire̾ animi sitim/ s acce¬
ndere neq curas fugare s arcessere neq ne¬
cessitates tollere s augere uerissimeq et ꝓp̾ie
dictum / crestit amor numi. quantũ ip̃a pecu¬
nia crescit et illud nemine̾ pecunia diuitem
facit imo contra nulli non maiorẽ sui cupidi¬
nem incussit neq illud minus aestentem se¬
quitur cura pecuniam maiorumq fames. Ut¬
q iltud. ꝯbulra petentib desunt multa. et
per multis eos indigere. qui ꝑ muda possideãt
deniq ꝗcꝗd sint non esse perpetuũ neq lon¬
geuum quidem ut quod poĩtum sit in manib

Expanded text:
reo Danaes expugnata virginitas, ac vatis Arreo Danaes expugnata virginitas, ac vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: una si quidem ruine duplicis causa fuit, aurum fatale; quod bene spretum Argie, Eriphile male optatum, male partum illius penates irrupit, scelerumque ingentia semina movit. Nonne opes falsas et caducas, neque prestare posse quod spondeant, neque lenire animi sitim sed accendere, neque curas fugere sed arcessere, neque necessitates tollere, sed augere, verissimeque et proprie dictum crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit? Et illud: “neminem pecunia divitem facit, immo contra, nulli non maiorem sui cupidinem incussit”. Neque illud minus: crescentem sequitur cura pecuniam, maiorumque fames. Atque illud: multa petentibus desunt multa. Et “permultis eos indigere, qui permulta possideant.” Denique quicquid sint, non esse perpetuum, nec longevum quidem, ut quod positum sit in manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac sincerum spretis uulgi lamoribus seposi¬
tisq fulgoribus metallorũ ad memoĩ ⁊eutãtꝰ
quia a non omĩb uidendi exꝑiendiq sors eadem
fuit illa aĩum subeant que famosis ab auctoribiis
scͥpta nullius qͣ dato legendi audiendiq defuit
facultas. Non ne ergo pecuniam pegrinos mo¬
res intulisse et molles diuitias turpi luxu secula
pͥus integeruma fregisse. Non ne ip̃as quoq.
diuitias auaritiam ⁊ habundantes noluptates
desiderium ꝑ luxum. atq libidinẽ ꝑeundi ꝑdendi¬
q omĩa inuexisse/ et scͥptum et re ip̃a sepe con¬
pertum est. Non ne auarum semꝑ. Non ne
nccens ferrum. ferroq nocentius aurum. Sa¬
cramq auri famen nil non mortalia pectora co¬
gere pecunieq aspectu debilitatos spiritus. Non¬
ne aurum ꝑmedios ire satellites/ et pereuꝑe
saya potentius ictu fulminco atq hanc pudici¬
tĩe simulat uite insidias prouenire imbre au¬

Expanded text:
ac sincerum, spretis vulgi clamoribus seposiac sincerum, spretis vulgi clamoribus sepositisque fulgoribus metallorum, ad memoriam revertatur: quia vero non omnibus videndi experiendique sors eadem fuit, illa animum subeant, que famosis ab auctoribus scripta, nulli unquam docto legendi audiendique defuit facultas. Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse, et molles divitias turpi luxu, secula prius integerrima fregisse? nonne ipsas quoque divitias, avaritiam, et abundantes voluptates, desiderium per luxum atque libidinem pereundi perdendique omnia invexisse, et scriptum, et re ipsa sepe compertum est? nonne avarum semper egere? nonne nocens ferrum ferroque nocentius aurum, sacramque auri famem, nil non mortalia pectora cogere, pecunieque aspectu debilitatos spiritus? Nonne aurum per medios ire satellites et perrumpere <amat> saxa potentius ictu fulmineo, atque hinc pudicitie simul ac vite insidias provenire? Imbre au
Abbreviated transcription (Latin):
urͣ. Nichil est inꝗt tam angusti animi tamq
parui q amare diuitias. At orator Eccliastico
auaro inquit. Nichil est stelestius. Nichil
est iniquius qͣ amare pecuniam. Et ql ml¬
torum inht unum consentit uno qͣ nulliᷤ
dissentit auctoritas. frustra quidem preua¬
luit sapientum sentẽtiis uulgi furorum. itaq
ut nulłũ iniquius sic nullum aedentius ue¬
tum qͣ pecunie est ut exqua pendere omĩa
que optantur ꝑ suasum sit. Clamant abau̾so
doctissimorũ uoces hominum. Clamat exꝑi¬
entia et ueritas. Clamat uetus et recens
exemplorũ turba magnam pecuniam nulli
utilem multis fuisse pestiferam cũ peccato
ac labore querendã cum solicitudine ac pauo¬
re seruandam cum querelis ac merore per¬
dendam. Dicant pecunie amatores quid uł
inhis u̾bis falsis uł insuis opibus boni sit
et ut uera sit extimatio tam laudate rel. ꝗd
de hoc quisq uiderit aut legerit Integrum

Expanded text:
vester “nichil est, inquit, tam angusti animi, tamque vester “nichil est, inquit, tam angusti animi, tamque parvi, quam amare divitias”. At Orator Ecclesiasticus “avaro, inquit, nichil est scelestius; nichil est iniquius quam amare pecuniam”. Et quam multorum in hoc unum consentit, immo quam nullius dissentit auctoritas. Frustra quidem prevaluit, sapientum sententiis, vulgi furor, itaque ut nullum iniquius, sic nullum ardentius votum quam pecunie est, ut ex qua pendere omnia que optantur persuasum sit. Clamant ab adverso doctissimorum voces hominum, clamat experientia et veritas, clamat vetus et recens exemplorum turba, magnam pecuniam nulli utilem, multis fuisse pestiferam, cum peccato ac labore querendam, cum sollicitudine ac pavore servandam, cum querelis ac merore perdendam. Dicant pecunie amatores, quid vel in his verbis falsi, vel in suis operibus boni sit. Et, ut vera sit extimatio tam laudate rei, quid de hoc quisque viderit aut legerit integrum
Abbreviated transcription (Latin):
ditos uiros contra hanc presertim humane
partem insanie dicta sũt/. Audistis satyricum
urũm porotestamtem. Nam diues qui fieri uult
et ato uult fieri atq his dictis addentem s
que reuerentia legum. quis metus aut pudor
est umqͣ properantis auari hanc snĩam ebre¬
orum sapiens qͣ paucis ab soluerat . qui festi¬
nat ditari inquit non erit in nocens Audistis
alium ex ur̾is seu satyricus sic ille seuliritus
dicentem. Non domus aut fundus nõ eris
aceruus et auri egroto dñi deduxit corpore fe¬
bres. non aĩo curas. dixerat h externus sapi¬
ens ille breuissime. Non proderut diuitie indie
ultionis et addiderat qd̾ prodesset. Iustitia ẽi
inquit liberabit amorte/ Cum ergo pecunia
quã amissam luges in necessitatibus sũmus
nec corpori possit opem ferre nec animo mi¬
rum cur tantope uł optari absens ualeat
ułamari presens. las atq aliis motus orator

Expanded text:
ditos viros, contra hanc presertim humane ditos viros, contra hanc presertim humane partem insanie dicta sunt. Audistis Satyricum vestrum protestantem: nam dives qui fieri vult, et cito vult fieri; atque his dictis addentem: sed que reverentia legum, quis metus aut pudor est unquam properantis avari? Hanc sententiam Hebreorum sapiens quam paucis absolverat: “Qui festinat ditari, inquit, non erit innocens”. Audistis alium ex vestris, seu Satyricus sit ille, seu Lyricus, dicentem: non domus aut fundus, non eris acervus et auri, egroto domini deduxit corpore febres, non animo curas. Dixerat hoc externus sapiens ille brevissime: “Non proderunt divitie in die ultionis”, et addiderat quod prodesset. “Iustitia enim, inquit, liberabit a morte”. Cum ergo pecunia, quam amissam luges, in necessitatibus summis nec corpori possit opem ferre nec animo, mirum cur tantopere vel optari absens valeat, vel amari presens. His atque aliis motus Orator
Abbreviated transcription (Latin):
teria querelarum. Nam ut om̃ino bonũ
dici uelis quod multi magniq negant ui¬
ri.non tuum certe s fortune bonum uel
inuitus dices/ ita nec tu detuo aliꝗd. nec
desuo illa quidem ꝑdidit s transtulit.d.
Amisi pecuniam. eR̾ Ut non amisisses
si tua esset sic si tua non erat amictere ne¬
quiuisti. Uere aũt non tua s illius erat
que secuta est imo ne illius quidem. ẜ for¬
nine ut dixi que eam cui uisum fuĩt bre¬
uem adusum magno subfenore mutuat
diste iam tandem aꝓpriis aliena se cernere.¬
D. Pecuniam amisi. R Site adeo non tue
quoq autiant incture. tibiq uł alienum aliꝗd
domi doles disce illa conquirere que tua sint
propria atq perpetua. quorum et acquisictio fa¬
cilior et possessio nobilior. certiorq iurtutem
si quesieris non amictes. Uos aut sapientie
contenptores cultoresq et amatores pecunie
facti estis obsurduisse/ uidemini salubribus
con filiis ac monitis quecumq ꝑsanctos atq eru¬

Expanded text:
est querelarum. Nam ut omnino bonum est querelarum. Nam ut omnino bonum dici velis, quod multi magnique negant viri, non tuum certe sed fortune bonum, vel invitus, dices. Ita nec tu de tuo aliquid, nec de suo illa quidem perdidit, sed transtulit. Amisi pecuniam. Ut non amisisses si tua esset, sic, si tua non erat, amittere nequivisti. Vere autem non tua, sed illius erat quem secuta est; immo ne illius quidem, sed fortune, ut dixi, que eam, cui visum fuerit, brevem ad usum magno sub fenore mutuat. Disce iam tandem a propriis aliena secernere. Pecuniam amisi. Si te adeo non tue quoque cruciant iacture, tibique vel alienum aliquid demi doleas, disce illa conquirere, que tua sint, propria atque perpetua, quorum et acquisitio facilior et possessio nobilior certiorque. Virtutem si quesieris non amittes. Vos autem sapientie contemptores, cultoresque et amatores pecunie facti estis? Obsorduisse videmini salubribus consiliis ac monitis, quecunque, per sanctos atque eru
Abbreviated transcription (Latin):
Ecuniam amisi. R. Et cum
illa curas multas ꝑiculumq ꝑpetu¬
um.. D. Perdidi pecuniam. R¬
Et laborem custodie et ꝑdendi metam. sic
perdendo pecuniam/ duo bona unum qd̾q
prestantius amisso secuxitatem et requiẽ
inuenisti d. Pecimiam perdidi. R.¬
Hene si te illa non perdidit. qd̾ multis iã¬
possessoribo suis fecit. Noyia eiꝰ pecunie
forma est/. uenenosus fulgor ac pestifer.
itaq uelud serpens squamis auxeis places
mulcendo ocłos aĩam ferit/. Pre iñ si hĩc
saluus es/ gaude tibi ablatum unde infici
posses. teq illesum int̾ꝑicula transiuisse
letus stupens q recogita sin infectus ex¬
tirpatam mali causam scito quo facilior
ad salutem reditus sit. D. Amisi aurũ
atq aregentum. R. Quid celesti animͦ
cĩ terrestribus purgamentis. Qui uiriliuᷤ
phantur argentum atq aurum int̾ bona ñ
numerant qui mollius bona dicunt s nõ
amimi horum ꝗcꝗd elegeris siue non bonũ
siue non tuum fuit/ eque nulla tibi est ma

Expanded text:
ecuniam amisi. Et cum illa curas multas periculumque perpetuum. Perdidi pecuniam. Et laborem custodie, et perdendi metum. Sic, perdendo pecuniam, duo bona, unumquodque et prestantius amisso, securitatem et requiem invenisti. Pecuniam perdidi. Bene, si te illa non perdidit, quod iam multis possessoribus suis fecit: noxia enim pecunie forma est, venenosus fulgor ac pestifer, itaque velut serpens squamis aureis placens, mulcendo oculos, animam ferit. Proinde si hinc salvus es, gaude tibi ablatum, unde infici posses, teque illesum inter pericula transivisse, letus stupensque recogita. Sin infectus extirpatam mali causam scito, quo facilior ad salutem reditus sit. Amisi aurum atque argentum. Quid celesti animo cum terrestribus purgamentis? Qui virilius philosophantur, argentum atque aurum inter bona non numerant; qui mollius, bona dicunt, sed non animi. Horum quicquid elegeris, sive non bonum, sive non tuum fuit: eque nulla tibi materia
Abbreviated transcription (Latin):
ta plano calle destituit quosdam ꝑpro¬
pugnacula turrium ꝑ antẽnas naui¬
um. per cõfraga montui᷑ in nocue uo¬
litantes post leui pedis offendiculo ĩ
uia publica. prolapsos extintosq nou¬
it etas nr̃a. anceps est contraq natu¬
ram insueta grauium corporũ hec leui¬
tas uolueremq hoĩe nõ diu factura.
Ilam et si in offensa procesẜit fessa tñ
cito desmet brene robur hoĩs breuiõ
pernicitas. G. Ualde nũc agilis su.¬
R̾. Et Asellus agilis iuuenta. et sẽ¬
nio piger parclus. spatio leuitas ingra¬
uescet. prima etas stimulos habet.
frenos ultima. ꝗcꝗd es non eris diu. et
si ẽẽ cupis.cura ut sis bonus. seniũ uir¬
tus sola nõ metuit..

Expanded text:
ta plano calle destituit, quosdam per prota plano calle destituit, quosdam per propugnacula turrium, per antennas navium, per confraga montium innocue volitantes, post levi pedis offendiculo in via publica prolapsos extinctosque novit etas nostra. Anceps est contraque naturam insueta gravium corporum hec levitas volucremque hominem non diu factura; nam etsi inoffensa processerit, fessa tamen cito desinet: breve robur hominis, brevior pernicitas. Valde nunc agilis sum. Et asellus agilis iuventa et senio piger pardus. Spatio levitas ingravescit. Prima etas stimulos habet, frenos ultima; quicquid es, non eris diu et, si esse cupis, cura ut sis bonus: senium virtus sola non metuit.
Abbreviated transcription (Latin):
G. Pernicitas sũma est. Rx. Eo tend¬
it ubi desinat. G. pernicitas maudi¬
ta est. R. Illuc properat ubi tarditas
multa erit. G. Perncitas infinitaẽ¬
R. Sit quantilibet. Ubi se exerceat ñ
habebit. si quidẽ puncti uicẽ terra oĩs
obtinuit . G. Pernicitas in extimabi¬
lis est .R. Hec ingenii laus ẽ. Cui
maria et celum et etͥmras et nate sp¬
atia recessusq et archana rerum oĩ
patent. Corpus punti momẽti ambitu
circũscͥptũ quo sua ꝑnicitas latura atq
ubi depositura ẽ. Nem ne eĩ ut latiss¬
ime pateat hec spatiũ seu tẽporũ sen
locorum. nichilominꝰ quocũq se flerit
ad sepulcrũ currit᷑. ille saltem angusti¬
e sine ullis aut astrologicis cõiecturis
aut geometͥcis demonstratioĩb note
sunt. ita eo cirutur ubi profecte nõ
currit.G. Incredibilis modo mͥ per¬
nicitas ẽ..Rx. Cum om̃es homines ex¬
cesseris lepuscułũ non equabis .G. ꝑ¬
nicitas stupenda est. Re. Hec plerosq
pendentib et preruptis locis comita¬

Expanded text:
. Pernicitas summa est. Eo tendit ubi desinat. Pernicitas inaudita est. Illo properat ubi tarditas multa erit. Pernicitas infinita est. Sit quanta libet: ubi se exerceat non habebit, si quidem puncti vicem terra omnis obtinuit. Pernicitas inextimabilis est. Hec ingenii laus est, cui maria et celum et eternitas et nature spatia recessusque et arcana rerum omnium patent: corpus puncti momentique ambitu circumscriptum quo sua pernicitas latura atque ubi depositura est? Nonne enim, ut latissime pateat hoc spatium seu temporum seu locorum, nichilo minus, quocunque sese flexerit, ad sepulchrum currit? Ille saltem angustie sine ullis aut astrologicis coniecturis aut geometricis demonstrationibus note sunt; ita eo curritur, ubi profecto non curritur. Incredibilis modo michi pernicitas est. Cum omnes homines excesseris, lepusculum non equabis. Pernicitas stupenda est. Hec plerosque pendentibus et preruptis locis comita
Abbreviated transcription (Latin):
nem regie filiisq suis inmiserit. quos et¬
simoriẽs hortetur ita uiue̾ ne ip̃e meliores
filios adoptasse uideatur ꝙͣ genuisse. sepe tñ
meliores adoptant᷑ꝰ q̃ gignuntur neq idmi¬
rum cã illd̾ exꝑientia et consilio muniat᷑
Hit neutio sepe aũt contͣ nõ peiores mͦ s pessi¬
mi oĩu adoptãtur fusca eĩ et ambigua merx
est homo. Ẽ. Priuignũ bonũ habeo .R. Ra¬
rus est priuignus bonus rarior surtricus¬
.Gͦ Rernus est priuignus mͥ. R. Ut sit
bonus quid adte nisi forsam ut ꝯuigis pro¬
curator gaudes tibi eĩ ꝗd u̾tus aliena contu¬
lerit nisi ur tuoꝵ si quos genueris pandat
ignauia ̃. priuignus mͥ est optimus atq fi¬
dissimus ⁊ nulli filio secundus. Ei fieri id ꝗdã
pot talis augusto fuit drusus s nõ claudio tal¬
¶D excellenti preceptore .G.

Expanded text:
nem regie filiisque suis immiserit, quos etnem regie filiisque suis immiserit, quos etsi moriens hortetur ita vivere, ne ipse meliores filios adoptasse videatur quam genuisse, sepe tamen meliores adoptantur quam gignuntur. Neque id mirum, cum illud experientia et consilio mutatur, hoc neutro; sepe autem contra non peiores modo, sed pessimi omnium adoptantur. Fusca enim et ambigua merx est homo. Privignum bonum habeo. Rarus est privignus bonus, rarior est vitricus. Bonus est privignus michi. Ut sit bonus, quid ad te? Nisi forsan ut coniugis procurator gaudes. Tibi enim quid virtus aliena contulerit, nisi ut tuorum si quos genueris pandatur ignavia? Privignus est michi optimus atque fidissimus et nulli filio secundus. Fieri id quidem potest: talis Augusto fuit Drusus, sed non Claudio talDE EXCELLENTI PRECEPTORE
Abbreviated transcription (Latin):
Aoptam mͥ filium. R̃. Adoptio pe¬
dissequa est nature. et cũ siti illa no¬
bilior hot cauctior qd̾q illa consilio¬
sine gignetis casu quodã. hec adoptantis cer¬
to iuditio oꝑatur . S. Adoptione bonũ filiũ
quesiui. R. ddebuisti id quidẽ si neglectũ
nõ ut genitura sit electio excusabilis. dich̃
habes inꝯiuge̾ nicħ infortuna. qd̾ retorqueas¬
ã. ẜilium ad optaui. Ri. Opportunũ hoc na¬
ture subsidiũ ciuili repertũ iure mults un¬
le mulns fuisse pestiferũ cõstat. bonum filiũ
adoptauit nerua. ẜ traiañũ in sua adopnc̃e
deceptũ quibusoã sc̃ͥptorib iusum stio. nã au¬
gustum in agrippe nepots adoptiõe circũuẽtũ
mox secuta testatur abdicatio. intyberii autẽ
uł adoptiõẽ uł suctessione nõ deceptũ s suorũ
mortibus pene coactũ uideo. qd̾ ⁊ fimo eius
iuidicat et prefatio testamẽti. At miciꝑsa.
ille cuiꝰ paulo an̾ memini prorsus infetix a¬
doptator fuit. qui nõ filiũ s funestũ draco¬

Expanded text:
optavi michi filium. Adoptio pedissequa est nature et cum sit illa nobilior, hec cautior quodque illa sine consilio gignentis casu quodam, hec adoptantis certo iudicio operatur. Adoptione bonum filium quesivi. Debuisti id quidem; si neglectum, non ut genitura sic electio excusabilis. Nichil habes in coniugem, nichil in fortunam quod retorqueas. Filium adoptavi. Opportunum hoc nature subsidium, civili repertum iure, multis utile multisque fuisse pestiferum constat. Bonum filium adoptavit Nerva, sed Traianum in sua adoptione deceptum quibusdam scriptoribus visum scio. Nam Augustum in Agrippe nepotis adoptione circumventum mox secuta testatur abdicatio, in Tiberii autem vel adoptione vel successione non deceptum, sed suorum mortibus pene coactum video, quod et sermo eius indicat et prefatio testamenti. At Micipsa ille cuius paulo ante memini, prorsus infelix adoptator fuit, qui non filium, sed funestum draco
Abbreviated transcription (Latin):
ingens elicis. hec nimium eaꝵ una est reꝵ
que comtemptũ corporis maxime pariunt / qͦ
nichil est melius mortali. D. Tõtum me
scabies occupat. R. Totum te uerum ẽ
id. quidem metuo. s plus est forsitam ꝙͣ qd̾
dicere uoluisti. totũ eĩ corpus intelligis. s
est uobis iniuisibilis animoꝵ scabies cupidi¬
tas ac libido et pueritus quidam ulcisten¬
di. querendiq qui quo magis stalpitur acrius
estuat. hũc nec tolli nec leniri postins nec
sentitis quidem tanto minor uobis est seraꝑ
ur̃i cura ꝙͣ corporis...¬
¶ De uigilia dolor.

Expanded text:
ingens elicis? hec nimirum una est rerum ingens elicis? hec nimirum una est rerum que contemptum corporis maxime pariunt, quo nichil est melius mortali. Totum me scabies occupat. Totum te, verum est; id quidem metuo; sed plus est forsitan, quam quod dicere voluisti, totum enim corpus intelligis. Sed est vobis invisibilis animorum scabies, cupiditas ac libido, et pruritus quidam ulciscendi querendique, qui quo magis scalpitur, acrius estuat. Hunc ne tolli nec leniri poscitis, nec sentitis quidem, tanto minor vobis est semper vestri cura quam corporis. 86 DE VIGILIA Dor
Abbreviated transcription (Latin):
qn id luges cui dulce aliquid in mixtã. estia
oraui uexor stabie. AIunt ꝗ hanc salu¬
brem dicant ego au̾t ne tam meste rei letum
nomen cribuã arram potius salutis siue adsa¬
lutem uiam dico. mollis est qui asperitate
uie breue̾ respuit curꝰ exitus sit iccundus.¬
D. Arida me stabies exercet/. R. Sam ho¬
rologio non egebis erit tecum que te noctib
excitet teq honesto cuipiam forrassis offitio
uigilem xeddat. nemo tam piger quẽ non
scabies solicitum faciat/. D. Scabie torque¬
or. R. Morbus ygnobilis s nobilis cura
est. labor estas balnea ꝑiugiliũ. dieta si nec
ista profennt ad patientie medicinã recuere¬
ndum. erit illa om̃ibus morbus. utilissimꝰ
esty. dD. Scabie crucior tediosa et feda. R.¬
Neurrum nego. Ubi ergo publius molestum
odium podagrici pedes dixit. me sinente po¬
tes addere mestum negotiũ scabiosi manus
s ꝗd dices siquo fedior. morbus eo pulcrior
prtientia est Quid si paruo ex malo bonũ

Expanded text:
 id luges cui dulce aliquid immixtum est. Gravi vexor scabie. Sunt qui hanc salubrem dicant; ego autem ne tam meste rei letum nomen tribuam, arram potius salutis sive ad salutem viam dico. Mollis est qui asperitatem vie brevem respuit, cuius exitus sit iucundus. Arida me scabies exercet. Iam horologio non egebis: erit tecum que te noctibus excitet, teque honesto cuipiam fortassis officio vigilem reddat. Nemo tam piger, quem non scabies sollicitum faciat. Scabie torqueor. Morbus ignobilis, sed nobilis cura est: labor, estas, balnea, pervigilium, dieta. Si nec ista profuerint, ad patientie medicinam recurrendum erit: illa omnibus morbis utilissima est. Scabie crucior tediosa et feda. Neutrum nego. Ubi ergo Publius molestum otium “podagrici pedes” dixit, me sinente potes addere, mestum negotium scabrosi manus. Sed quid dices, si quo fedior morbus, eo pulchrior patientia est? Quid, si parvo ex malo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑. quãto igit᷑ magis uitupatio. de inceps
itaq adlaudandũ tardus adiutuꝑandũ tar¬
dior ueni. cũ utq eĩ ut dixi malus ercor
sit. peior est ultimꝰ. D. Laudando imm̾¬
itum erraui/ R. Eexando distiture sepe
exror unus multis obstat errorib. dumq
errasse semel pudet ne similis it̾m exror
obrepat occuxrit᷑. laudasti incaute. limguã
frena hoa boni saltẽ illi insit malo. d In¬
dignum laudasse pudet ac penitetz.R.
Pudor et penitentia et dolor stale sũt ⁊gͥdus.
quidam ad rosipistentiam et salutem. pauci
sunt qui ad rectum iter nͥ per deuia multa ce¬
spitando peruentant multosq ideo uoluptatiy
seruos in iuuentute uidimus. qui uͥtutis amici
insenio euaserunt.3.¬
¶ De amicis infidelib dolor.

Expanded text:
betur. Quanto igitur magis vituperatio? Deinceps betur. Quanto igitur magis vituperatio? Deinceps itaque ad laudandum tardus, ad vituperandum tardior veni, cum uterque enim, ut dixi, malus error sit, peior est ultimus. Laudando inmeritum erravi. Errando discitur. Et sepe error unus multis obstat erroribus, dumque errasse semel pudet, ne similis iterum error obrepat occurritur. Laudasti incaute, linguam frena. Hoc boni saltem illi insit malo. Indignum laudasse pudet aut penitet. Pudor et penitentia, et dolor scale sunt et gradus quidam, ad resipiscentiam et salutem: pauci sunt qui ad rectum iter nisi per devia multa cespitando perveniant, multosque ideo voluptatis servos in iuventute vidimus, qui virtutis amici in senio evaserunt. 27 DE AMICIS INFIDELIBUS D
Abbreviated transcription (Latin):
mare põt inquietũ malũ/.Admentiendũ ergo
quotidie uos illa precipitat quos hinc suus
urget inpetus in falsa rerum spẽs trahit. sũt
eĩ qui aspectu uł eloquio uitia morũ tegũt qd̾
de alçibiade accepimus demultis uidimus. sũt
qui u̾tutes/ uelo atulant contrario/ seu id na¬
tura uultus salicet aut ẜmonis aust̾itate
insita seu etiam arte quadam studioq adu̾sus
id qd̾ uulgo concupistitur adhibito. Nam
ut multi qui se bonos sic aliqui qui se malos
fingerent sũt reperti quo ul humani fauoris
pestilentem auram uł inuisam honorum ip̃o¬
ralium sartinam declinarent. quod deum¬
brosio lectum est. Uccedit amor atq odiu
Accedit ira et inuidia. spes et metus. asfec¬
tusq animi uarii. et occulti.bisq ip̃is int̾ͥ¬
dum quorũ sũt incogniti. semꝑaut iuditii
ueri hostes. Accedit ꝙ iuue̾tus laus diuino
eloquio ꝓt̾ uite mortalis ĩn constantiã prohi¬

Expanded text:
mare potest: inquietum malum.” Ad mentiendum ergo mare potest: inquietum malum.” Ad mentiendum ergo quotidie vos illa precipitat, quos hinc suus urget impetus, inde falsa rerum species trahitur. Sunt enim qui aspectu vel eloquio vitia morum tegunt. Quod de Alcibiade accepimus, de multis vidimus. Sunt qui virtutes velo occultant contrario, seu id natura vultus scilicet, aut sermonis austeritate insita, seu etiam arte quadam studioque adversus id quod vulgo concupiscitur adhibito. Nam ut multi qui se bonos, sic aliqui qui se malos fingerent sunt reperti, quo vel humani favoris pestilentem auram, vel invisam honorum temporalium sarcinam declinarent. Quod de Ambrosio lectum est. Accedit amor atque odium, accedit ira et invidia, spes et metus, affectusque animi varii et occulti, hisque ipsis interdum, quorum sunt incogniti, semper autem iudicii veri hostes. Accedit quod viventis laus, divino eloquio, propter vite mortalis incostantiam, prohi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt tales alios opinantꝰ hic ad laudandum
equo etiam proniores sut et qͣ uis indignũ
laudare mãlu fatear uitupare tñ inm̾ituz
multo est peius/. D. Laudaui indignũ¬
R. Suid sciens reheprensibilis at si¬
gnorans excusabilis minus est malũ falli
q̃ fallere. falli eĩ alienũ. fallere aũt pro¬
prium fallentis est crimen. D. Aliena
laus meam u̾git infamiã. R. U̾mo qdẽ
tua. uł culpa ul ignorantia ex alieno enĩ ut
laus sic infamia nulla est. D. laudasse ĩ¬
dignum ualde doleo/. R. Uide ergo ne id
ip̃m sepe doleas/. Caue ne temẽ ad laudandũ
iuntuꝑandũq prosilias est ei utriusq rei li¬
bido/. et ut dicam proprie morbus ac pueri¬
tus quidam lugue mobilis et quietis instie
cuiꝰ frenũ ac custodia int̾ oꝑa ꝑfectiois / exi¬
mie num̾ant᷑ dicente stͥptura. siquis in u̾bo non
offendit. hic perfectus est uir/ Qua inre ni¬
mis sepe fallimim et eu nimis illo eiusdem
apostoli uerũ fit ꝙ lugua̾ nullus hoĩu do¬

Expanded text:
sunt, tales alios opinantur; hinc ad laudandum equo etiam proniores sunt, et quamvis indignum laudare malum fatear, vituperare tamen inmeritum malo est peius. Laudavi indignum. Si id sciens, reprehensibilis, at si ignorans excusabilis; minus est malum falli, quam fallere: falli enim alienum, fallere autem proprium fallentis est crimen. Aliena laus in meam vergit infamiam. Immo quidem tua, vel culpa, vel ignorantia: ex alieno enim ut laus, sic infamia nulla est. Laudasse indignum valde doleo. Vide ergo ne id ipsum sepe doleas: cave ne temere ad laudandum vituperandumque prosilias; est enim utriusque rei libido, et ut dicam proprie, morbus ac pruritus quidam lingue mobilis et quietis inscie; cuius frenum ac custodia, inter opera perfectionis eximie numerantur, dicente scriptura: “si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir.” Qua in re nimis sepe fallimini, et heu nimis illud eiusdem Apostoli verum sit, quod “linguam nullus hominum do
Abbreviated transcription (Latin):
se ast quid sitam pro̾ptis ingertu ple¬
lifices scelerum ac mazistia etrorũ ples
attesserfut. multos quos natura mites
fecerat seuitia spectatula docuero uaher¬
tis hominis inutium prona nouagen¬
da utiq ẜ frenanda est si sibi lionquit
ogro stabit sĩ inpellit preceps met nuo¬
icũ mali aurib inuchit. s multo plus o¬
clis allis qi fenestas bipatentib inara
mors irrumpit. nil potentius in mene¬
oriam descendit q̃ qd̾ iuisũ subit. fucile
audita pͥt̾uolant. cospectarũ imagines tẽ¬
ruon horent. etia inuitis. nec seginisi
abitue. Quo pgis igit quio te ferpit
itnpetus ut ad hora gaudere iende sentie
dolereiut udens semel qd iidisse nisẽ
peniteat iugulari fero hortione auprat¬
renum dentib umguibusq discerpiat
tale aliquid q̃uod et inzilem gurbetet

Expanded text:
sse est. Quid si tam promptis ingeniis arsse est. Quid si tam promptis ingeniis artifices scelerum ac magistra errorum plebs accesserint? Multos quos natura mites fecerat sevitiam spectacula docuere. Mens hominis in vitium prona non urgenda utique sed frenanda est: si sibi linquitur egre stabit, si impellitur preceps ruet. Multum mali auribus invehitur, sed multo plus oculis: illis quasi fenestris bipatentibus in animam mors irrumpit; nichil potentius in memoriam descendit quam quod visu subit. Facile audita pretervolant, conspectarum imagines rerum herent etiam invitis nec se tamen nisi abiture. Quo pergis igitur, quis te rapit impetus, ut ad horam gaudeas unde semper doleas, ut videas semel quod vidisse milies peniteat, iugulari ferro hominem aut ferarum dentibus unguibusque discerpi aut tale aliquid quod et vigilem turbet
Abbreviated transcription (Latin):
unius l magni exulis aĩu flectere potu¬
isse qui oculoꝵ breui leuiq uoluptate ꝓ¬
posita tot milia ciuium uolubili specta¬
culo çircũuoluit. At nemo ibi perit di¬
cat aliquis. Sed perire potuere et perne
alibi innum̾i. Ne ue attigam nouas si¬
mul ac ut̾es ruinas quib sẽpe multi mõ¬
tem siml ac tumulu in uen̾e̾. sub tyberio
pͥncipe celebri spectaculo ad pud fidenam
urbem amphiteatri lapsũ op̃pssa uiginti
hominũ milia meministi. Hic opecta¬
culorũ fuictus hi sunt exitus. G. Opet¬
taculis cũm uoluptate detneor. R. uesic¬
tio amorib Nut uers odiis. primũ equidẽ
nõ est uiri. Sectin uo nec hominis. ste¬
ctare quis ferium iugulo lentos exceꝑit o
feruudo uulnere plus cuioris essucerit. quis
founos conespetttu morte palluerit. Qind
crudelitatis ad stosam ne iuuaf. Nonoe¬
getis preceptorib nimis dociles maloꝵ
estis plura ꝑuos domi distitis ꝙͣp nece¬

Expanded text:
unius licet magni exulis animum flectere potuunius licet magni exulis animum flectere potuisse, qui oculorum levi brevique voluptate proposita tot milia civium volubili spectaculo circumvolvit? At nemo ibi periit, dicet aliquis; sed perire potuere et periere alibi innumeri: neve attingam novas simul ac veteres ruinas, quibus sepe multi mortem simul ac tumulum inveniere, sub Tiberio principe celebri spectaculo apud Fidenam urbem amphitheatri lapsu oppressa viginti hominum milia meministi. Hic spectaculorum fructus, hi sunt exitus! Spectaculis cum voluptate detineor. Aut fictis amoribus aut veris odiis. Primum equidem non est viri, secundum vero nec hominis spectare, quis ferrum iugulo letus exceperit, quis fervido vulnere plus cruoris effuderit, quis minus conspecta morte palluerit. Quid crudelitatis ad scholam ire iuvat? Non egetis preceptoribus: nimis dociles malorum estis, plura per vos domi discitis quam nece
Abbreviated transcription (Latin):
neas uelim pudicitiam spectaculis sẽpe stra
is scelerum furor est ut pene iam adulte¬
rio glorientur multarũ ibi fama perit. pu¬
dorq multe inde domũ inpudiçe plures a¬
mbigue rediere. castior aũt nulla. Iam u̾o
que corporũ clades neꝗd prorsus. desit in¬
fortunii que ue nõ singloꝵ mͦ s populoꝵ
strages inditio sũt. Et rursus subito uer¬
sũs ingemitũ elataq funera et theatrrs
et paludentiũ choris mixte lugentiũ cohor¬
tes andisti ut curio is qui cuuli bello ꝓ
cesaris partib in affrica occubuit ut᷑
staurum que opib equare nõ poterat/ in¬
genio suꝑaret. nõ marmoreũ ut ille s
ligneu theatrum diplex tñ ac pensile⁊
meditatus populũ uictorẽ gentii ludix
uictũ et periculis p̾laudentẽ suis mira ar¬
te suspendit ut ridentes ĩ terius stupente¬
sq ip̃i ext̾ius spectatorib risui fierent
lit stupori et miramꝰ imperii spe obiecta

Expanded text:
neas velim: pudicitiam spectaculis sepe stratneas velim: pudicitiam spectaculis sepe stratis scelerum furor est ut pene iam adulterio glorientur — multarum ibi fama periit pudorque: multe inde domum impudice, plures ambigue rediere, castior autem nulla. Iam vero que corporum clades, nequid prorsus desit infortunii, queve non singulorum modo, sed populorum strages! Indicio sunt et risus subito versus in gemitum elataque funera e theatris et plaudentium choris mixte lugentium cohortes. Audisti ut Curio, is qui civili bello pro Cesaris partibus in Africa occubuit, ut Scaurum, quem opibus equare non poterat, ingenio superaret, non marmoreum, ut ille, sed ligneum theatrum, duplex tamen ac pensile, meditatus, populum victorem gentium ludis victum et periculis plaudentem suis mira arte suspendit, ut ridentes interius stupentesque ipsi exterius spectatoribus risu fierent ac stupori. Et miramur imperii spe obiecta
Abbreviated transcription (Latin):
abdite. au̾si amnes et infistulas cohacti.
inclusum aut exclusum molib tratum
equor suspensa uiga montiũ tentatiq
maniu recessus. deniq statũ late sig᷑¬
tumq nepotib iter insaniendi ⁊ ĩ pleta:
in nobis spes auorum nũq stilidet de futu¬
ram esse luxuriam et ut cumulatiꝰ malũ
sit pp ᷤ damnis accedit calamitas pͥuatorũ
qui spectandi cupidine compediti et quotidi¬
ami int̾im questus immemores ne diem
labi sentiũt neq armatã tergoq instantẽ
respiciunt egestatem. Oic uicissim et priua
ubi libido. discitur humanitasq didistitur.
Pro inde quid despectaculiȩ speratis. iam
inde abexordio primus regũ uestrorũ rom¬
ulus omen fuit qui inhis rigidam tetri¬
camq illam sabinaꝵ pudicitiam circun¬
uenit et si uirũq matrimonii honor te¬
xit iniuriam. At q multis hec posmodũ
nõ adconiuigiũ s ad stuprum uagamq
licentiã fuit uita/. Ad sumam eĩm hoc te¬

Expanded text:
abdite, aversi amnes et in fistulas coacti, abdite, aversi amnes et in fistulas coacti, inclusum aut exclusum molibus iratum equor, suspensa iuga montium tentatique marium recessus, denique stratum late signatumque nepotibus iter insaniendi, et impleta in vobis spes avorum, nunquam scilicet defuturam esse luxuriam. Et ut cumulatius malum sit publicis damnis, accedit calamitas privatorum qui, spectandi cupidine compediti et quotidiani interim questus immemores neque diem labi sentiunt neque armatam tergoque instantem respiciunt egestatem. Sic vicissim et privatubi libido discitur humanitasque dediscitur. Proinde quid de spectaculis speraretis iam inde ab exordio primus regum vestrorum Romulus omen fuit, qui in his rigidam tetricamque illam Sabinarum pudicitiam circumvenit, etsi utcumque matrimonii honor texit iniuriam; at quam multis hoc postmodum non ad coniugium, sed ad stuprum vagamque licentiam fuit via? Ad summam enim hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
insãnie nominandus ẽ. scaurus. is qui
edilis intheatri stenam opus dierum pa¬
ucorum et qd̾ paucis limguis ac funib
actolli pot̾at suffecturu oculis ppłi tali¬
bus gaudentis trecentarũ sexaginta talu
monstea colũpnaꝵ intulit fecitq opus
ut scͥptum tenes maximũ oũi que ũquͣ
fuere humana manu stã nõ tp̃alia. mora
uerum etram et̾nitatis destinatione quo
promeruit ut uerissime diceret᷑ proscͥo¬
tione pͥmũ graui cuies idem post edilita¬
te leuissima mores bonos ineyaliũ pep¬
ulisse ut qui multi perditi tpr̃is ĩ any
phebecule multarũq inutiliũ inpensarũ
reiꝰ . p. auctor et exemplũ fuit s o mirũ
dictu mox furorẽ hũc uicere sequẽtium
furores quib effectũ ẽ ut miraculo ope¬
rum. ac num̾o fateri opporteat p̾t̾ romã
nich mirandũ fuisse. in toto orbe t̾rarum.
Nam et hoc itidem scͥptũ uides penetra¬
ta t̾re intima ꝑfosse silices. egeste rupes

Expanded text:
insanie nominandus est Scaurus, is qui insanie nominandus est Scaurus, is qui edilis in theatri scenam, opus dierum paucorum et quod paucis lignis ac funibus attolli poterat suffecturum oculis populi talibus gaudentis, trecentarum sexaginta talium columnarum monstra intulit fecitque opus, ut scriptum tenes, maximum omnium que umquam fuere humana manufacta, non temporaria mora, verum etiam eternitatis destinatione: quo promeruit ut verissime diceretur proscriptione primum gravi cives, idem post edilitate levissima mores bonos in exilium pepulisse, ut qui multi perditi temporis inani plebecule multarumque et inutilium impensarum reipublice auctor et exemplum fuit. Sed, o mirum dictu!, mox furorem hunc vicere sequentium furores, quibus effectum est ut miraculo operum ac numero fateri oporteat preter Romam nichil mirandum fuisse in toto orbe terrarum. Nam et hoc itidem scriptum vides: penetrata terre intima, perfosse silices, egeste rupes
Abbreviated transcription (Latin):
Amphyteatri spectaculis delector . łx. D
delectatio qd̾ facile colliges si in aĩu rede¬
at ex historiis rei huiꝰ mitiu progress¬
usq quanto ppͣ census inpendio q̃ͣta qͣq
insanie proxima ducum cura q̃r̃to demu
ppłi studio ac labore ꝯstiterit. equide et tot
trana dinumerare difficile est/. et tam u¬
ulgata suꝑ fluu mille simul gladiatorus
paria nõ ludo tm satis multa s prelio ele¬
phantorũ tygadũq et leonũ at pardorũ
greges. onagrorũ quoq equoꝵq ferotiu
atq aĩaliu diu̾sissimi gnĩs et toto orbe
trasmissos oĩu te̾raru siluis om̃iũq ge̾¬
tiu uenatib romano famulantib the¬
atro. Adde illam hedificandi luxurie ex¬
emplo carentem nõ imitatione caritura
conuectas fẽra pelagoq marmoreas colõ¬
mnas inludorum usum et artificum sũ¬
mis ingeniis expolitas et u̾ticib suꝑbas.
auro rutibante frondentibi. Cuius pͥncepᷤᷤ

Expanded text:
Amphitheatri spectaculis oblector. DamnosaAmphitheatri spectaculis oblector. Damnosadelectatio! Quod facile colliges, si in animum redeat ex historiis rei huius initium progressusque quanto publici census impendio, quanta quamque insanie proxima ducum cura, quanto demum populi studio ac labore constiterit. Equidem et tot vana dinumerare difficile est et tam vulgata superfluum: mille simul gladiatorum paria — non ludo tantum satis multa, sed prelio — elephantorum tigridumque et leonum ac pardorum greges, onagrorum quoque equorumque ferocium atque animalium diversissimi generis e toto orbe transmissos, omnium terrarum silvis omniumque gentium venatibus Romano famulantibus theatro. Adde illam edificandi luxuriem exemplo carentem, non imitatione carituram, convectas terra pelagoque marmoreas columnas in ludorum usum et artificum summis ingeniis expolitas et verticibus superbas auro rutilante frondentibus. Cuius princeps
Abbreviated transcription (Latin):
animos theatzalis furor ille ꝑurafet. lit
non m coniuges cesarũ aut filias siuir¬
gines quoq uestales inpublicũ atqm
nirbas educeret quarũ pudicitia nich
exactius. nicħ fania tenerius. nich con¬
uersatione secretius usq adeo ut meis
oĩs motus . oĩs cultus. oĩs ẜmo. lasti¬
uior nota dignus. ac supplitio haberet᷑
et m̃ his ip̃is intheatro locum assignass
legitur. nõ quicũq s sũmus atq optini
pͥncipũ augristus Cesar. Neq minor io
est error his quo magni erant EEt ma¬
ior potius atq ꝯfẽcti cõspectior. G. Libe¬
nter stenicos ludos specto.R. Rem que
net honeste gerit. Nec honeste cernit᷑
nec facile dictũ est. Ao lusor infamior
An epectator. et un scena sit turpior
An orchestra nͥ ꝙ in illam sepe quidẽ pauꝑ¬
tas in hanc u̾o semꝑ uanitas trahit inoi
sane delicto plurimũ int̾est uirũ in opia an
Libidine seu suꝑbia quis delinquat. G.¬

Expanded text:
animos theatralis furor ille pervaserat, ut animos theatralis furor ille pervaserat, ut non modo coniuges Cesarum aut filias sed virgines quoque Vestales in publicum atque in turbas educeret, quarum pudicitia nichil exactius, nichil fama tenerius, nichil conversatione secretius, usque adeo ut in eis omnis motus, omnis cultus, omnis sermo lascivior nota dignus ac supplicio haberetur; et tamen iis ipsis in theatro locum assignasse legitur non quicumque, sed summus atque optimus principum Augustus Cesar. Neque minor est ideo error is quo magni errant, sed maior potius atque conspectior. Libenter scenicos ludos specto. Rem que nec honeste geritur nec honeste cernitur! nec facile dictu est an lusor infamior an spectator et an scena sit turpior an orchestra, nisi quod in illam sepe quidem paupertas, in hanc vero semper vanitas trahit. In omni sane delicto plurimum interest utrum inopia an libidine seu superbia quis delinquat.