comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ prõnus cũ lib̃to ꝓ sors̃ agat. an
hec exceptõ sit necc̃ia ⁊ puto ip̃o
iure tutũ ẽe libtũ adusus exic¬
tionẽ patroni. ¶ Exceptiones
honerande lib̾tatis cã sic̃ ⁊ cet̾as
exceptõnes fideussori ñ et deneg¬
andas. sciendũ est nͨ ei quidem a
rogatu liberti reus factus est. set
⁊ ipĩ lib̾to siue ꝓcurator ad deft̃¬
dendũ areo datus fuerit siuen
heres exsticĩt᷑ cũ enĩ id ꝓpositum
sit p̃toris in hiꝰ obligationib io
succurrere non seruatĩtrũ ꝓposi¬
tũ suũ nͥ fideiussorẽ quoq ⁊ tum

Expanded text:
o socio agat, an haec exceptio sit necessaria? et puto ipso iure tutum esse libertum adversus exactionem patroni. Exceptionem onerandae libertatis causa, sicut et ceteras fideiussori non esse denegandas sciendum est, nec ei quidem, qui rogatu liberti reus factus est: sed et ipsi liberto, sive procurator ad defendendum a reo datus fuerit sive heres ei exstiterit. cum enim propositum sit praetori in huiusmodi obligationibus reo succurrere, non servaturum propositum suum, nisi fideiussorem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dauł.e. Nem de qua ꝯtrou̾sia est
ꝓhibemꝰ in sacrũ declicare. alioqͥn
dupli ponam patimurꝰ. nͨ ĩ merito
ne uceat quoquo mͦ duriorẽ adu̾sa¬
rii odicõnẽ face̾. S duplũ utrũ fisco
an adu̾sario prãndũ sit nicħ expri¬
mitur.fortassi s aũ mag̾ adu̾sario
ut id ueluti solatiũ hãt. ꝓ eo qd̾
potentiori adu̾sario traditus ẽ.

Expanded text:
um.Rem de qua controuersia est prohibemur in sacrum dedicare: alioquin dupli poenam patimur, nec immerito, ne liceat eo modo duriorem aduersarii condicionem facere. sed duplum utrum fisco an aduersario praestandum sit, nihil exprimitur: fortassis autem magis aduersario, ut id ueluti solacium habeat pro eo, quod potentiori aduersario traditus e
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł. ł. E gisti Peculio serui no¬
mine cũ dño ñ eẽ liberatos. fid̾usso¬
res eiꝰ redeli. at si idem seruuis ex pe¬
cubio suo ꝑmissa ãmĩstratõne pcculi

Expanded text:
larum. Egisti de peculio serui nomine cum domino: non esse liberatos fideiussores eius respondit. at si idem seruus ex peculio suo permissa administratione peculi
Abbreviated transcription (Latin):
ti si donatõnis cã cũ debitore meo
paciscar. nc añ c̾tũ tempꝰ ab eo pe¬
tam. ¶ Ex reb donatis fructus
receptus in rõne donationis ñ ꝯputa¬
tur.si uõ ñ fundũ. s fructuũ ꝑcep¬
tionẽ tibi donc̾ fructus ꝑcepti ueni¬
unt ĩ cõputatõnc̾ donatõnis. ¶ Ꝙ¬
filiꝰ.f. patͥs uissu an̾ uoͭ ͤ donauit
ꝑiñ est ac si pr̃ ipẽ donau̾it aut si
mea uolũtate rẽ mea̾ tu noĩe tuo.
qui ferat suie ꝙ ipẽ hẽt sibi hr̃e
ipm̃ ubeas donari recte potest̾
s si nescit rẽ q̃ aput se est sibi ẽẽ
donatam uł missam sibi non acce¬
seruũ eius cui donabat᷑ missa fu¬
erit nisi es mente seruo eiꝰ data fue¬
nt ut statim eius flat.

Expanded text:
ti si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam. Ex rebus donatis fructus perceptus in rationem donationis non computatur: si uero non fundum, sed fructus perceptionem tibi donem, fructus percepti uenient in computationem donatilias patris iussu aut uoluntate donauit, perinde est, ac si pater ipse donauerit aut si mea uoluntate rem meam tu nomine tuo qui ferat, siue quod ipse habeat sibi habere eum iubeas, donari recte potest. sed si nescit rem quae apud se est sibi esse donatam, uel missam sibi non acceseruum eius cui donabatur missa fuerit, nisi ea mente seruo eius data fuerit, ut statim eius fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .l. P reuaricator est. q̃i uari¬
cator qui diu̾sam ꝑtẽ adiuuat. pro¬
luaricatõne tractũ ait. nam qͥ p̾uari¬
catur ex utͣq parte cõsistit qͥnĩmo
ex alt̾a is autẽ p̃uaricator ꝓprie dr̃.¬

Expanded text:
 2. Praevaricator est quasi varicator, qui diversam partem adjuvat provaria certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinimo ex altera. Is autem praevaricator proprie d
Abbreviated transcription (Latin):
ergo de eo fiet sine pͥuato iudicio
sũ puͦ. p̃uaricatus sit. hoc ẽ ꝓdide¬
rit cãm hu exͣ ordinẽ piiri sol.
stroductũ. nam si reus accusatori. p iu
ab alio accusatũ ⁊ absolutũ cauetar
lege aqͥlia puͣ iudicioꝵ. ut ñ prius
accusctur qmͣ de pͥoris accusatoris
p̃uaricatione ꝯsticerit ⁊ ꝓnũciatũ
tionis uidicii .p. intelligitur. ¶Q
si aduocato p̃uaricationis cͥmen at¬
dicatur crimen iudicii .p. destituis¬

Expanded text:
ergo de eo fiet? sive privato iudicio sive publico praevaricatus sit, hoc est prodiderit causam, hic extra ordinem solet s inductum est. Nam si reus accusatori publicab alio accusatum et absolutum, cavetur lege Iulia publicorum, ut non prius accusetur, quam de prioris accusatoris praevaricatione constiterit et pronuntiatum lici iudicii intellegitur. Quod si advocato praevaricationis crimen dicatur crimen iudicii publici destituis
Abbreviated transcription (Latin):
uue. ł. Diulsum est si postea ꝑs
legato accreuerit. nam hoc noĩe tenẽ¬
tur fidenissores intotũ. ¶Qd ait
p̃tor si ꝑ bonoꝵ possõres ñstat ut sat̃¬
detur sic accipimꝰ si ꝑatus sit sat̾dare.
Non gͦ offerre debet satdatõnẽ. s pe¬

Expanded text:
um.Diuersum est, si postea pars legato adcreuerit: nam hoc nomine tenentur fideiussores in totum Quod ait praetor 'si per bonorum possessorem non stat, ut satisdetur', sic accipimus, si paratus sit satisdare: non ergo offerre debet satisdationem, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
legatarius reꝑmissione cõtentꝰ fũit
dadũ ẽ int̃tlictũ. ¶ Idem dicẽclum
ẽ si legatarius ꝑignorib uoluit sibi
caueri. ¶ Si ꝑ legatariũ fcm̃ sit qͣ
minus detur. licet cautũ ñ sit tenctur.¬
hoc int̾licto.s si forte fcm̃ sit ꝑ lega¬
tariũ quominus sat̃detur. eo aũ tẽpe
quo editur int̃tlictũ sat̾acciꝑe ꝑatus
sit ñ cõpetit int̾ctictũ nͥ saf̃datũ sit.
Item si ꝑ bonoꝵ possõrem steterit

Expanded text:
missione ‹con›tentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus noluit sibi caueri.Si per legatarium factum sit, quo minus satisdetur, licet cautum non sit, tenetur interdicto. sed si forte factum sit per legatarium, quo minus satisdetur, eo autem tempore, quo editur interdictum, satis accipere paratus sit, non competit interdictum, nisi satisdatum sit. item si per bonorum possessorem
Abbreviated transcription (Latin):
multis ꝓuinciis interdice possĩt
indultum est. uti p̃sidibus siria¬
rum. Seti ⁊ dariarum constitutũ¬
est. ¶ Eum cui patria inter¬
dictunt: etiam urbe abstinere
debere. Contra autem si cui urbe
fuerit interdictum patri sua in¬
terdictum non uidetur. eti ita
multis consiitutõnibus cauetur.
Si cui plant non patria sua s
aliqua ciuitate interdic dum sit.
uidenduman etiam patria sua.
Itemq urbe interdictum dicamꝰ
qui legatur dies ercedendi apre¬
sidibus dari. et pot̾ ⁊ solet. et .n.
moris ita pronunciari illum pro¬
uincia uia insulis ꝙ eis relego ex¬
cedere que debebit inter illum
diem relegatum plane libellũ
dare principis ⁊ diui fragres res¬
cripserunt. ¶Solẽt p̃t̃a inter¬
dici sententia cͥttibusdam ue intͣ
patre tritoꝵ uł muros morent᷑
ne excedant pat̾am. uel in uscis
quibusdam morent᷑. Solet de¬
curionibus ordine int̾tlici. uelad
tempꝰ. uel in perpetuũ. Itẽ pot̃

Expanded text:
multis prouinciis interdicere possint, multis prouinciis interdicere possint, indultum est: ut praesidibus Syriarum, sed et Daciarum. Constitutum eum, cui patria interdictum est, etiam urbe abstinere debere: contra autem si cui urbe fuerit interdictum, patria sua interdictum non uidetur. et ita multis constitutionibus cauetur. Si cui plane non patria sua, sed aliqua ciuitate interdictum sit, uidendum est, an etiam patria sua itemque urbe iqui relegantur, dies excedendi a praesidibus dari et potest et solet: etenim moris est ita pronuntiari "illum provincia illa insulisque eis relego excedereque debebit intra illum diem". Relegatum plane libellum dare principi posse divi fratres rescripserunt. Solet pradici sent‹ent›ia quibusdam, ne intra patriae territorium uel muros morentur: ne excedant patriam uel in uicis quibusdam morentur. Solet decurionibus ordine interdici uel ad tempus uel in perpetuum. Item potest
Abbreviated transcription (Latin):
tempus manũmtẽt᷑ cũ dies p̃stande
libertatis uen̾it uiuẽte uenditore
⁊ ꝑseuerarite ĩ eadẽ uolũtate ꝑinde
haberi. ac si ab eo a qͦ debuit man¬
umitti. manum issus ẽẽt. mortuo aũ
uenditore non ẽẽ heredis uolũtatẽ¬
euis explorandam diuus marcꝰ cum
filio suo rescripsit.
tatur statĩ mortuo eo ꝯpetit lib̾¬
tas.

Expanded text:
tur, cum dies praestandae libertatis uenerit uiuente uenditore et perseuerante in eadem uoluntate, perinde haberi, ac si ab eo, a quo debuit manumitti, manumissus esset: mortuo autem uenditore non esse heredum eius uoluntatem explorandam diuus Marcus cum filio suo rescripsit. tatur, statim mortuo eo competit libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. A ger est locus qͥ sine
uilla est. ¶ Stipendiũ a stipe ap
era colligatur. Q dẽ hoc ẽ tributũ
applłari põp ait. et sane applł
a conttibutione tributũ. ł ex eo ꝙ
milttib tribuitur.

Expanded text:
m. 'Ager' est locus, qui sine uilla est. 'Stipendium' a stipe appera, colligatur. idem hoc etiam 'tributum' appellari Pomponius ait. et sane appellatur ab intributione tributum uel ex eo quod militibus tribuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur qmͣuis non idẽ. s alius ꝓ dño
ꝯueniretur. qͥ ꝯueniri ñ poss si ra¬
tũ huĩss cõmitti stipłonẽ placu¬
it. ueluti si cũ fid̾iussor. aut alter
non ẽ cogitandũ rei ꝓmittendi

Expanded text:
uis non idem, sed alius a domino conueniretur, qui conueniri non posset, si ratum habuisset, committi stipulationem placuit, ueluti si cum fideiussor aut alter non est cogitandum rei promittendi
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ eiusdeq ꝑsona ñ posse ꝯmit¬
ti has duas clausulas crechitur. ⁊ nõs
dicimus semꝑ p̃ualere rei iudica¬
te. clausulã eamq solam omicti. tẽ
ratam haberi. ⁊ de niti habitione. R¬

Expanded text:
us eiusdemque persona non posse committi has duas clausulas creditur et nos dicimus semper praevalere rei iudicatae clausulam eamque solam committi. VIII RATAM REM HABERI ET DE RATIHABITIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ditor petimiã recuperare uellet̾
int̾positis ꝓcurator debitori de
rato hñdo cauit restitutõne ĩ ĩte¬
grum data n indebiti cõdicõnẽ
n stipulatõnes cõmitti ꝯstabit.
Idẽq eueniret si falsi ꝓcuratoris
actum minorantratũ ħiũt. ⁊ Id̾o
ita cauendũ erit p̃cedente man¬
dato si ille in integrũ restitutus
fu̾it. heres ue euis. aut isad quẽ
ea res de qua agitur ꝑtinebit
mandato aõ int̾uensente nulgarib
u̾bis de rato hñdo hoc qͦq prudẽtiꝰ
int᷑ ꝯsentientes astruct᷑. aliodn si fi
oueniat. nec creditor minor ꝯsenti¬
at accõnẽ dari oꝑtebit. ¶ Falsu
ꝓcurator de rato hñdo cauit. atq
cisse cõdicõnẽ apparuit. cũ ad aux¬
iliũ cõe suꝑatus confugiss. ¶ Be
si dñs qui ratũ ñ hũit petuniã exe¬
gerit stipło de rato ꝯmuce᷑ ĩ eam
cħ ꝓcurator accepit.

Expanded text:
editor pecuniam reciperare uellet, interpositus procurator debitori de rato habendo cauit: restitutione in integrum data neque indebiti condictionem neque stipulationem committi constabat. idemque eueniret, si falsi procuratoris actum minor annis ratum habuerit. et ideo ita cauendum erit praecedente mandato: 'si ille in integrum restitutus fuerit heresue eius aut is, ad quem ea res, qua de agitur, pertinebit, mandato vero non interveniente vulgaribus verbis de rato habendo haec quoque prudentius inter consentientes adstruentur: alioquin si non conveniat nec creditor minus consentiat, actionem dari oportebit. Falsus procurator de rato habendo cavit atque cisse condicionem apparuit, cum ad auxilium commune superatus confugisset. quod si dominus, qui ratum non habuit, pecuniam exegerit, stipulatio de rato committetur in eam hil procurator acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Uir bonus uon arbit᷑¬
catum solui stipłonis dolũ .m. ab¬
fe abfuturũ q et̾. et in futarũ
ũc ĩpẽ ꝑmanens fcm̃ demonstrat
Itaq ⁊ si forte decesserit. is qui do¬
lo fecerit tenebitur heres etꝰ. u̾bs̃
enĩ ab futurũq ẽẽ plenissimũ ẽ
ad om̃e tp̃s refertur. ut si aliqͦ
tp̃r non affuit dolus am̃ uerum
sit non abfuisse. ꝯmitratur hec
clausula. si autẽ adiectũ sio. s̃. ip
rei dolus.m. non aberit qnͣti ea
res est. qnͣti dare spondes. ⁊ ab
nebiturꝰ. doli aũ mali clausula sic̃
reliq̃ stipłones in quib tp̃s non¬
noĩatim adiectũ est ad pͥncipiũ
stpłonis refertur.

Expanded text:
m Vir bonus non arbitracatum solvi stipulationis "dolum malum abesse afuturumque esse" et in futurum tempus permanens factum demonstrat. itaque et si forte decesserit is, qui dolo fecerit, tenebitur heres eius: verbum enim 'afuturumque esse' plenissimum est et ad omne tempus refertur, ut, si aliquo tempore non afuerit dolus, quoniam uerum sit non afuisse, committatur haec clausula. Si autem adiectum sit: 'si huius rei dolus malus non aberit, quanti ea res est, dari spondes?', et nebitur. Doli autem mali clausula, sicut reliquae stipulationes, in quibus tempus nominatim adiectum non est, ad principium stipulationis refertur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ ad hoc ei concedt̃. lib̾a peculi¬
i admĩstratõ ut ꝑdat. quid ergo si
dici locũ e̾t̾ donatõnis ꝙ magis ẽe¬
ꝓbabitur. Idẽ uideamꝰ si quiis filio.p̾.
lib̾am pecculii admĩstratõnẽ ocesse¬
dit ut et noĩatim addice̾t. sic se ei
ꝯced̾e ut et donare quocꝙ possit. an
locũ hat donatio. ⁊ ñ dubito donare
mortis cã donare ħ omĩa locũ hẽ¬
burt in pagimis cet̾m qui habent
ꝯditõne sunt ut donar̾e ⁊ ĩ mortis cãtũm¬

Expanded text:
n enim ad hoc ei conceditur, libera peculii administratio, ut perdat. Quid ergo, sidici locum esse donationi? quod magis probabitur. Item videamus, si quis filio familias liberam peculii administrationem concesserit, ut nominatim adiceret sic se ei concedere, ut donare quoque possit, an locum habeat donatio: et non dubito donare mortis causa donare.Haec omnia locum habebunt in paganis: ceterum qui habent  in ea condicione sunt, ut donare et mortis cau
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tutores datur. s cũ tutor sit nͥ
ꝓhibitũ sit ei solui. puto libetatio¬
nẽ conting̾e. ¶ Curatori quoc fu¬
nosi recte soluitur. It̃ curatori sibi.
recte solui cõstat. ¶ Pupillũ sine
tutoris autͭ ͤ nec soluere posse palã
est. s si ded̾it nũmos non fient sta¬
tim accipientis uendicariq potes̃st
plane si fiunt cõsũpti lib̾abit᷑

Expanded text:
contutores datur. sed cum tutor sit, nisi contutores datur. sed cum tutor sit, nisi rohibitum fuerit ei solui, puto liberationem contingere. Curatori quoque furiosi recte soluitur, item curatori sibi nrecte solui constat. Pupillum sine tutoris auctoritate nec soluere posse palam est: sed si dederit nummos, non fient accipientis uindicarique poterunt. plane si fuerint consumpti, liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
respondi si de ꝓprietate fundi liti¬
gatum ⁊ scd̃m actorem ꝓnũciatũ
fuiss. drẽmꝰ petenti ei qͥ in pͥo¬
uictꝰ ri iudicõ detentus est obstaturs
rei iudicate exceptõnẽ. qm̃ de
eusdem quoq iure q̃sitũ uideͤ¬

Expanded text:
respondi: si de proprietate fundi litirespondi: si de proprietate fundi litigatur et secundum actorem pronuntiatum fuisset, diceremus petenti ei, qui in priore iudicio victus est, obstaturam rei iudicatae exceptionem, quoniam de eius quoque iure quaesitum vide
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno ex institutis dimidiã ꝑtẽ
hereditatis petiit nec obtinuit
uidetur̾ in illa peticõne ⁊̃ ꝑtem
sextantis uendicasse. ⁊ ideo sice¬
ꝑit ab eodem ex testõ eandem
portõnẽ pet̾e obstabit exceptõ
rei iudicate. ¶Latis largꝰ¬
ait cũ de he̾ditate int̾ memum
ad cx̃ ꝑtinebat ⁊ ticiũ qui ꝯtrou̾si¬
ani mouerat tnͣsig̾etur̾. tiiditio
rerũ hb̃ditariarum mebio h̾edia
nos auo einsclem menii heredis¬
hiis gestis. post̾ioꝵ tirii creditor
ius suũ ꝑsecutus est ⁊ obtinuit
post hoc aũ iudiciũ. Menius
Heres reꝑit in bonis a uitis ꝙro¬
grapħ. eiusdẽ ticii ante multos
annos conscriptũ. ꝑ ꝙ apparuit
eum fundũ qui in cam tnͣsactioĩs
uenerat. ⁊̃ auo suo ab eodẽ ticio
fuisse obligatũ. Cum ergo cõstant
prius auo meiui heredis mobli¬
gationẽ eumdem fundũ datum
de quo meuius suꝑatus est q̃ro
an ius aui sui ꝙ tunc cũ de eodẽ
fundo age̾tur ignorabat nulla ex¬
ceptione opposita exequi possit

Expanded text:
ab uno ex institutis dimidiam partem hereditatis petiit nec optinuit. uidetur in illa petitione etiam partem sextantis uindicasse et ideo, si coeperit ab eodem ex testamento eandem portionem petere, obstabit ei exceptio rei iudicatae.Latinus Largus: cum de hereditate inter Maeuium, ad quem pertinebat, et Titium, qui controuersiam mouerat, transigeretur, traditio rerum hereditariarum Maeuio heredi anos auo eiusdem Macti tradidit. his gestis posterior Titii creditor ius suum persecutus est et optinuit. post hoc iudicium Maevius heres repperit in rebus avitis chirographum eiusdem Titii ante multos annos conscriptum, per quod apparuit eum fundum, qui in causam transactionis uenerat, etiam auo suo ab eodem Titio fuisse obligatum. cum ergo constet prius auo Maeuii heredis in obligationem eundem fundum datum, de quo Maeuius superatus est, quaero, an ius aui sui, quod tunc, cum de eodem fundo ageretur, ignorabat, nulla exceptione opposita exsequi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
soris q̃sitũ non ẽ. s de sola oblgͥa¬
tione in ꝓposita autẽ qõne magi
magis illud me moriet nũquid
pignoris iuis extinctũ sit dnõ ac¬
quisito. n enĩ pot̾ pignꝰ ꝑseuera¬
re dño ꝯstituto creditore. actõ aut̃
qͣre puto non obirare rei iudicate
set. nec tenuiss. postea cã dicẽti
non obstare exceptõne̾ rei iudicate¬
Io .l. Quia tractatus de uti¬
sib reb dieb frequens ẽ. iuidea¬
mus quid sit exꝑiundi pot̾atem
hre. et qͥdẽ in pͥmis exigendũ est
ut sit facultas agendi. n suffi¬
cit reo exꝑiundi secũ fac̾e pͥtatẽ.
up hr̃e eũ qui se ỹdonee defendat
nͥactor ꝙͦ nalla ydonea cã ĩpedia

Expanded text:
oris quaesitum non est, sed de sola obligatione. in proposita autem quaestione magis me illud movet, numquid pignoris ius extinctum sit dominio adquisito: neque enim potest pignus perseverare domino constituto creditore. actio tamen quare puto non obstare rei iudicataeset nec tenuisset, postea condicenti non obstare exceptionem rei iudicatictum Quia tractatus de utilibus diebus frequens est, videamus, quid sit experiundi potestatem habere. et quidem in primis exigendum est, ut sit facultas agendi. neque sufficit reo experiundi secum facere potestatem, vel habere eum qui se idonee defendat, nisi actor quoque nulla idonea causa imped
Abbreviated transcription (Latin):
quo uł in regiont detineat᷑. ut
n exꝑiri n mandare possit in¬
ñ hãt. plane is qui ea ualitudĩe
impediturꝰ. ut mandare possit ĩ
ea cã ẽ. ut exꝑiund hãt potãtẽ.
Illud utiqs neminẽ fugit. exꝑrũ¬
di pot̾atẽ ñ hr̃e eũ qui p̃torit
copiam non hu̾it. ꝓm̃ hii dies
cedunt quib uis p̃tor reddit.
cere iudicato nec nei debeat qr̃.
Item de qr᷑ lis quo perit sic sine
dubio existimandum est ut actum
litis tempus int̾ callari die existime¬
turꝰ ueluti si de usucapiõe sit questio
q̃ tp̃r ꝯstituto expleri sol. aut deac¬
tionib ã certo temꝑe finiunt᷑ ut
ediliscie. plereq actiones. ⁊ siquis
fundũ ea legeuendid̾it ut ttisi in
ẽet solutũ fundus dies int̃ calariꝰ
onem tam in p̾dus qmͣ ĩ mancipilꝰ¬

Expanded text:
uo vel in regione detineatur, ut neque experiri neque mandare possit,non habet. plane is, qui valetudine impeditur, ut mandare possit, in ea causa est, ut experiundi habeat potestatem. illud utique neminem fugit experiundi potestatem non habere eum, qui praetoris copiam non habuit: proinde hi dies cedunt, quibus ius praetor reddit. cere iudicato nec ne debeat, quaeritur. item de tempore, quo lis perit, sic sine dubio existimandum est, ut auctum litis tempus intercalari die existimetur, veluti si de usucapione sit quaestio, quae tempore constituto expleri solet, aut de actionibus, quae certo tempore finiuntur, ut aediliciae pleraeque actiones. et si quis fundum ea lege vendiderit, uts esset fundus, dies intercalaris onem tam in praediis quam in mancipi
Abbreviated transcription (Latin):
herecli qui non litigauit. obstare
non potꝰ. nec in seruitutẽ uideᷤ
peti. post rem ꝓ lib̾tate iudicatã
non dũ ex cã fid̾i ꝯmissi manum¬
issus. s p̃toris oꝑ in ea resentẽ¬
tiam seruari quam ꝓ parte uicii
seruare non potestꝰ. nam ⁊ cũ
alt̾m ex̾ coheredib in officiosi q̃s¬
tio tenuit. aut ⁊̃ duob seꝑatim
agentib alt̾ obtinuit liberta¬
tes compet̾e placuit. ita tñ necu
officio iudicis indempnitati uic¬
toris futuriq manumissoris cd̾¬
sulatur. ¶Si debitor de dño rei
quã pignori declerit. non ad mo¬

Expanded text:
heredi, qui non litigauit, obstare non potest, nec in seruitutem uidetur peti post rem pro libertate iudicatam nondum ex causa fideicommissi manumissus: sed praetoris oportet in ea re sententiam servari, quam pro parte victi praestari non potest: nam et cum alterum ex coheredibus inofficiosi quaestio tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati victoris futurique manumissoris consulatur. Si debitor de dominio rei, quam pignori dedit, non admo
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ¶ Ex fcõ ꝓpositũ est
quĩdam cum rem pignori dedis¬
s eandem ꝙ distraxiss. h̾edẽ ꝙ
eius redimiss qrͣ an heres adu̾sꝰ
pignoris ꝑsecutione̾ ex ceppõne
longe possõnis uti possit. ¶ Dice¬
bam hunc heredem qͥ pignꝰ ab
extremo redemit posse exceptoẽ
uti qr inextranei locũ successit
ñ ineiꝰ qui pignoris dederat

Expanded text:
potuit.Ex facto propositum est quendam, cum rem pignori dedisset, eandem distraxisse heredemque eius redemisse: quaeritur, an heres aduersus pignoris persecutionem exceptione longae possessionis uti possit. dicebam hunc heredem, qui pignus ab extraneo redemit, posse exceptione uti, quia in extranei locum successit, non in eius qui pignori dederat
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾o.ł Si seruus hereditartꝰ
aut eus qui in hostiũ pot̾ate sit
satis acceꝑit cõtinuo dies satdati¬
onis ced̾e incipiet. Intueri enĩ debe¬
eũ qui obligatus ẽ ñ an is ag̾e pot᷑
qͥrem ĩ oblgatõnẽ declux̾it alioqͥn¬

Expanded text:
arum Si servus hereditarius aut eius, qui in hostium potestate sit, satis acceperit, continuo dies satisdationis cedere incipiet: intueri enim debeeum, qui obligatus est, non an is agere potuerit, qui rem in obligat
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut. ł Deuno qͦ negotio p̃sen¬
tib om̃ib quos cã ꝯtingit iudicari
op. aliter enĩ iudicatũ tm̃ int̾
p̾sentes tenet. ¶ Qui ap̃fiscũ cãm
defend̾e sepiꝰ ꝯuenti neglexerunt:
reb iudicatis subiciendi sunt qd̾
eo apparet si sepe ꝯuenti p̾senttam
suam fac̾e nolucrunt:

Expanded text:
t. De unoquoque negotio praesentibus omnibus, quos causa contingit, iudicari oportet: aliter enim iudicatum tantum inter praesentes tenet. Qui apud fiscum causam defendere saepius conuenti neglexerint, rebus iudicatis subiciendi sunt. Quod eo apparet, si saepe conuenti praesentiam suam facere noluerint
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t hoc .S. c ten̾i qͥ a morte rei iudici¬
um soluitur nisi tale crimen fuĩt
cuiꝰ accusatio. et adu̾sus heredes
durat uł uti maiestatis. Idẽ in
accusatione repetundarum ẽ qr
hoc quoq morte non soluiturꝰ
Cetm̃ si postea qmͣ accusator desti¬
tit. reus recesserit ñ id̾o magis de¬
lutũ accusatoris reuelatur nã eum
nem ante lite̾ ꝯtestatani. antigro
uł biennio ag̾e ñ potuert̃ uariis
p̃sidũ occupationib uł ⁊̃ ciullium
officioꝵ necc̃tutib detrͣnti in .s.¬

Expanded text:
 consulto teneri, quia morte rei iudicium soluitur, nisi tale crimen fuit, cuius actio et aduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in accusatione repetundarum est, quia haec quoque morte non solvitur. Ceterum si, postea quam accusator destitit, reus decesserit, non ideo magis delictum accusatoris relevatur. nam eum nem ante litem contestatam anno vel biennio agere non potuerint variis praesidum occupationibus vel etiam civilium officiorum necessitatibus districti, in s
Abbreviated transcription (Latin):
ũ p̃cepto ñ p̾sidi n curatori neꝙ
curie consittuere n p̾cedentia refor¬
mare ⁊ hus uel add̾e uł diminu̾e licet.¬
Non solutis uectigaliũ pensionib

Expanded text:
um praecepto neque praesidi neque curatori neque curiae constituere nec praecedentia reformare et his uel addere uel deminuere licet.Non solutis uectigalium pensionibus
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ⁊ nec manifestũ.
henditur cũ furto ⁊ ꝑui refert a
quo dep̾hendatur utrũ ab eo cuius
res furo an ab alio. s utrum demũ¬
ita fur sit manifestus. si in facien¬
do fuito dep̃hendat᷑. an uõ ⁊ si ali¬
cubi fuit dep̾hensus. et mag̃ ẽ ut
et iuł. scͥpsit. ⁊ si ñ ibi dep̃hendat᷑
lͥ furtũ fecit accħi ẽẽ furem maĩfes¬
tum sicũ re furtiua fu̾it dephentꝰ
re sic actipiendũ est qͦ destinauerit
co die man̾e csi eo furto.¬
to dephendaturꝰ añ qmͣ ad locũ desti¬
natum tem ꝑferret in ea cã est
ut fur manifestus sro. Nec cũ re
furtiua dep̃hendatur. et ita cassiͦ
scripsit. s si ꝑtulerit quo destinaũ
tam̃ ⁊ si deprehendatur cũ re fur¬
tiua ñ ẽ manifestus fur:

Expanded text:
anifestus, ehenditur cum furto.Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio.Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus? et magis est, ut et Iulianus scripsit, etsi non ibi deprehendatur, ubi furtum fecit, adtamen esse furem manifestum, si cum re furtiua fuerit adprehensus, re' sic accipiendum est 'quo destinauerit eo die manere cum eo furtoto deprehendatur, antequam ad locum destinatum rem perferret, in ea causa est, ut fur manifestus sit, si cum re furtiua deprehendatur: et ita Cassius scripsit.Sed si pertulit quo destinauit, tametsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus fur
Abbreviated transcription (Latin):
sine tutoris aut ͤ mutuã pecuniam
accepit. legatũ a creditore fiuĩt tb
en condicione si eam pecuniã nũqu¬
uerit in duas cãs uideri eũ nũas¬
se. et in debitũ suũ ut in falcidiam
heredi imputet᷑. ⁊ cõdicõnis gr̃a
ut legatũ consequatur. ¶ It̃ si
usus fructus pecunie nũate legu¬
tus fuerit. euenit ut una insano
ne lib̾etur heres ex testõ ⁊ ut ob¬
liget sibi legatariũ tiñd̾. e. ⁊ si dap̃¬
natus fuĩt alicui uend̾e uł locait.
Nam uendendo. ꝑ locando. ⁊ ube¬
ratur ex testõ heres. ⁊ obligat si
lanti uxori uir spopond̾it duep

Expanded text:
itate mutuam pecuniam accepit, legatum a creditore fuerit sub ea condicione, si eam pecuniam numerauerit, in duas causas uideri eum numerasse, et in debitum suum, ut in Falcidiam heredi imputetur, et condicionis gratia, ut legatum consequatur. item si usus fructus pecuniae numeratae legatus fuerit, euenit, ut una numeratione et liberetur heres ex testamento et obliget sibi legatarium. tantundem est et si damnatus fuerit alicui uendere uel locare: nam uendendo uel locando et liberatur ex testamento heres et obligat siblanti uxori uir spoponderit d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibens ire fideuissor stipłonẽ ñ cõ¬
mittit. et si pacĩam p̃stet ñ efficiet
credid̾it ei q debitor cũ ignoraret
dñm mortuũ eẽ. añ aditam hr̃dia¬
tem. soluerit liberabr̃. Idẽq iuri
erit. ⁊ si manumisso seruo debitor
petuniã solu̾it cũ ignoraret ei peu
an mortuo dño pecunia nũata sit.
Nam hoc cẜ casu debitor liberatur.
sic̃ is qui iussus est a creditore pec¬
uniã ticõ solu̾e cyͣuis c̾ditor mortu¬
us fu̾it. nicħominꝰ recte ticõ soluit.

Expanded text:
hibens ire fideiussor stipulationem non committit et, si patientiam praestet, non efficiet, crediderit eique debitor, cum ignoraret dominum mortuum esse, ante aditam hereditatem soluerit, liberabitur. idem iuris erit et si manumisso seruo debitor pecuniam soluerit, cum ignoraret ei pecuan mortuo domino pecunia numerata sit: nam hoc quoque casu debitor liberatur, sicut is, qui iussus est a creditore pecuniam Titio soluere, quamuis creditor mortuus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
um soluitur nisi tale crimen fuĩt
cuiꝰ accusatio. et adu̾sus heredes
durat uł uti maiestatis. Idẽ in
accusatione repetundarum ẽ qr
hoc quoq morte non solusturꝰ
Cetm̃ si postea qmͣ accusator desti

Expanded text:
um soluitur, nisi tale crimen fuit, cuius actio et aduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in accusatione repetundarum est, quia haec quoque morte non soluitur. Ceterum si, postea quam accus
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł. omicianꝰ rescripsit ꝙy
de feriis abolendis reis dicitur non
ꝑtinere ad seruos qui accusati in
uinculis ẽẽ iubentur ne iudiciũ
fimaturꝰ.
indulgentia reoꝵ cͥmina abolita
Isunt. quero si postea eũ iterato
reũ non fecerit. an inturpilianũ¬

Expanded text:
is. Domitianus rescripsit, quod de feriis et abolendis reis dicitur, non pertinere ad seruos, qui accusati in uinculis esse iubentur, ne iudicium finiatur. lgentia reorum crimina abolita sunt. quaero, si postea eum iterato reum non fecerit, an in Turpillianu
Abbreviated transcription (Latin):
ac ł. In senatꝰ cõsultũ turpili¬
aũ incidunt qui subiecissent acca¬
satores aut subiecti postulassent:
nec ꝑegissent reos alit̃ qmͣ abolitõ¬
nem facta destitissent q cỹrogͣphũ
ob accusandũ dedissent ꝑ accionem¬
ne aliq̃mͣ int̃posuissent. hoc autẽ
qui hodie de indicus ꝓubtass extra

Expanded text:
 In senatus consultum Turpillianum incidunt, qui subiecissent accusatores, aut subiecti postulassent nec peregissent reos, aut aliter quam abolitione facta destitissent: quique chirographum ob accusandum dedissent pactionemve aliquam interposuissent. hoc autem qui hodie de iudiciis publicis extra
Abbreviated transcription (Latin):
nequis ab sens puniat᷑. ⁊ hoc u¬
re utimur ne absentes dampnẽ¬
tur. n enĩ mandata cã quẽqm¬
dampnari equitatis ratõ patit᷑
Si autẽ grauius quis pumatur᷑
puta in opus metalli. ur siłem
penam sine capitalẽ hoc casuñ
est irroganda in absentẽ penã
s ab sens requirendus adnotandꝰ
est ut copiam subp̃stet. p̃sides aũ
puinciaꝵ curca requitendos ad no¬
tatos. et hoc debent facere ut eoᷤ
quos ad notau̾nt edictis ad ẽe iu¬
beant. ut possuit ĩnotestere eos
qui adnotati sunt. s licteras ad
magr̃atus nisi consistũt ĩure
ut ꝑ eos possint ignosc̾e eos ret̾¬
rendos ẽẽ adnotatos. ⁊ex hoc annꝰ
ꝯputeturꝰ ad se purgandos. Ses¬
annũ adierit. et sat̃ obtulerit
ñ ẽe locũ mandatis. ut bona fis¬
co uendicentur. Nam ⁊ si int᷑ an

Expanded text:
ne quis absens puniatur: et hoc iure utimur, ne absentes damnentur: neque enim inaudita causa quemqdamnari aequitatis ratio patitur. Si autem grauius quis puniatur, puta in opus metalli uel similem poenam siue capitalem: hoc casuest irroganda in absentem poena, sed absens requirendus adnotatus est, ut copiam sui praestet. Praesides autem provinciarum circa requirendos adnotatos hoc debent facere, ut eos quos adnotaverint edictis adesse iubeant, ut possit innotescere eis quod adnotati sunt, sed et litteras ad magistratus, ubi consistunt, mittere, ut per eos possit innotescere requirendos eos esse adnotatos. Ex hoc annus computatur ad se purgandos. Seannum adierit et satis obtulerit, non esse locum mandatis, ut bona fisco vindicentur. nam et si intra an
Abbreviated transcription (Latin):
auł. L. Eum qui notentẽ in¬
famauit non eẽ bonũ ct egũ ob
eam rem condempnari. Pectata
cñ nocẽtũ uota eẽ. et oporte ex¬
pedire. ¶ Si serpus seruo fecerio.
iniuriam. ꝑiñ agendũ ꝙ̃r si dño
prĩ cõdempnandũ ẽẽ reũ. qnͣ¬
ti condempnaretur si ea uidu¬
a eẽt uiro tanti qnͣti cõdẽpna¬
retur. si ea in nulliꝰ pot̃ate ñ eẽt
qr ꝓ sua cuiꝰq ĩiuna ꝓpriã estimatõ¬
nẽ hrẽt. Et ideo si nuipta ĩ nulliꝰ po¬
testate sit. ñ id̾o minus eam iniuria¬
rum ag̾e posse. qr et uir suo noĩe
agat. ¶Si ĩiuria mͥ fiat ab eo cͥ
sim ignotus. aut sicͥss putet me
lutiũ ticiũ ẽẽ cũ sim gaiꝰ seiꝰ pre¬
ualet ꝙ pͥncipale ÷. ĩuiriã eũ mi¬
chi facẽ uelle. Nam c̾tus sũ ego. licet
ille putet me aliũ eẽ qmͣ sim. ⁊ so

Expanded text:
infamavit, non esse bonum aequum ob eam rem condemnari: peccata enim nocentium nota esse et oportere et expedire. Si servus servo fecerit iniuriam, perinde agendum, quasi si domino patri condemnandum esse reum, quanti condemnetur, si ea vidua esset, viro tanti, quanti condemnaretur, si ea in nullius potestate esset, quod sua cuiusque iniuria propriam aestimationem haberet. et ideo si nupta in nullius potestate sit, non ideo minus eam iniuriarum agere posse, quod et uir ‹suo› nomine agat. Si iniuria mihi fiat ab eo, cui sim ignotus, aut si quis putet me Lucium Titium esse, cum sim Gaius Seius: praeualet, quod principale est, iniuriam eum mihi facere uelle: nam certus ego sum, licet ille putet me alium esse quam sum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Saur. R. Cum uiis ex credi¬
torib postulat ĩ bona debitoris
se mitti. qrͣ utrũ solũ is qui pe¬
tit possid̾e pot̾̃. an cũ unus petit
⁊ p̃tor ꝑmiserit omĩb creditoribꝰ
aditus sio ⁊ cõmodiꝰ dr̃ cũ p̾̃tor ꝑ
tentis qmͣ creditorib. ⁊ ĩ rem̃. ꝑ¬
missũ iud̃i. ꝙ et lab̾o putat. nec
iudebitur lib̾a ꝑsona acquirere
alii qr nec sibi quicqmͣ ad quir̃
cui p̃tor ꝑmirtit. S si aliquid
ex ordineᷤ facit ⁊ ido cet̾is quo
ꝑdesb. ¶ Plane siis postulau̾it qui
geditornon ẽ. minime dicendũ est
ut eũ qui creditor est possid̾e̾ posse qͥa
nicħ egerit talis pꝰtulatõ. alit̾ atq si
debitũ suũ. cet̾i enĩ pot̾unt᷑ patẽ bõ
uendicõnẽ. ¶ IS qui possidere iube¬
turꝰ. co loco iussus uidetur cuiꝰ curiad
ubentẽ ꝑtin. ¶ Si pp̃ natam rei
ueluti si p̃diũ mundatũ sit aũ pp̃
latronũ potentiam ñ pot̾ possideri

Expanded text:
um Cum unus ex creditoribus postulat in bona debitoris se mitti, quaeritur, utrum solus is qui petit possidere potest, an, cum unus petit et praetor permisit, omnibus creditoribus aditus sit. et commodius dicittentis, quam creditoribus et in rem permissum videri: quod et Labeo putat. nec videbitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi quicquam adquirit, cui praetor permittit, sed aliquid ex ordine facit: et ideo ceteris quoque prodest. plane si is postulaverit, qui creditor non est, minime dicendum est vel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si debitum suum: ceteri enim poterunt peragere bonorum uenditionem. Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, cuius cura ad iubentem pertinet. Si propter naturam rei ueluti si praedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Iam eam penam qmͣ cõsecutus ẽ⁊
se noĩe sine dolo malo fccit ei ñ p̃sta¬
bitur. hoc cos spectat ut siquid ip̃t ero¬
gau̾it creditor si mͦ sine dolo malo e¬
rogauĩt ei hoc p̃stetur. Sufficit igit᷑
sine dolo malo erogasse. ⁊̃ si nich pro¬
fuit erogatõ eius rei debitori ¶ Hi
bonis distiahendis datis continebitur
⁊ ipẽ debitor si contig̾it ne bona eius
ueneant. ⁊ ip̃i itaq crelitori adu̾sus
hos dabit᷑. accb̃ qͦs enũauimꝰ. siũ ꝙ in
fructib recipiendis erogau̾it. sũ s fa¬
milia alenda curã dare. uł p̃diis ful¬
cendis uł reficiendis. uł in damꝑno
infecto ꝑmutendour seruo iudicõ uax¬
ali defenso. Si u̾o nõ magis eũ expe

Expanded text:
m consecutus est, sae nomine sine dolo fecit, ei non praestabitur', hoc eo spectat, ut, si quid ipse erogauit creditor, si modo sine dolo malo erogauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine dolo erogasse, etiamsi nihil profuit erogatio eius rei debitor‹i›. Hibonis distrahendis datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. cet̾osq succõres. ¶ Si possõ¬
nis cã deterior facta ẽe dict᷑. dolo
eius qͥ in possonẽ missus sit. accõ
in eũ ex dolo datur q̃ n post ãnu
n in heredes. cetõs ꝙ succõres
dabitur. cum ex delicto oriatur
peneꝙ noĩe concipiatur.¬

Expanded text:
buntur ceterosque successores. Si possessionis causa deterior facta esse dicetur dolo eius, qui in possessionem missus sit, actio in eum ex dolo datur, quae neque post annum neque in heredes ceterosque successores dabitur, cum ex delicto oriatur poenaeque nomine concipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
afu̾it̾ sñ dolo malo creditoris uł iu¬
ra eorum amissa uł edificia diup¬
ta uł exusta. Item familie pecoꝵ¬
q acta cura non sit aut possõ alii
traditia sine dolo tnĩ malo creditor
an teneatur. et apparet eũ non
teueri qr dolo malo caret. eritts
melior eius condicõ qmͣ inpignore
creditoris ꝙ non tm̃ dolũ malum
ũm culpam quoq deb. eadẽ cau¬
sa. ⁊ in curatorib bonoꝵ. nã et
istitenentutꝰ ut creclitores ¶ In
qnͣto minus pp̃ hoc ꝑceptũ est. qr
n uendidit n locanit. cetm̃ si trs̃

Expanded text:
fuerint sine dolo malo creditoris vel iura eorum amissa vel aedificia diruta vel exusta, item familiae pecorumque acta cura non sit aut possessio alii tradita, sine dolo tamen malo, an teneatur. et apparet eum non teneri, quia dolo malo caret, eritque melior eius condicio quam in pignore creditoris, qui non tantum dolum malum, verum culpam quoque debet. eadem causa est curatoris bonorum: nam et is tenetur ut creditores. In equanto minus propter hoc perceptum est, quia neque vendidit neque locavit. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
chi abest. qnͣtũ lucrari potui.
Si sine iudice ꝓcuratori legatũ
serit re̾ ratam dũm hĩturum.
aut amplius cam non peti. dicẽd̾
est stipłonẽ ꝯmitti. si ab eo ꝑc¬
tatur qui eiusdem obligõnis so
iudicõ petitũ ñ ẽẽt. sm aũ in uis
eũ ꝓuocauit. ⁊ sat̾ i̾dicõ sistendi
causa acceꝑit iidiciũ tam̃ accep

Expanded text:
hi abest quantumque lucrari potui. Si sine iudice procuratori legatum serit rem ratam dominum habiturum aut amplius eam non peti, dicendum est stipulationem committi, si ab eo petatur, qui eiusdem obligationis sociudicio petitum esset. si autem in ius eum vocaverit et satis iudicio sistendi causa acceperit, iudi
Abbreviated transcription (Latin):
acceperit. pena legis cormelie afficit᷑
⁊ qui iudicẽ corruꝑit corrũpendũ¬
ue curau̾it. S et si iudex constitu¬
tõnes pͥntipũ neglexerit punitur.¬
¶Qui in rõnib tabulis cerers¬
ile. uł alia quãre. siue cõsignatõe
falsum fecĩt. ł rẽ amoui̾t ꝑ uiiͦ ex
hiis causis. atꝙ si errant falsarii
puniuntur. Sic a diuus seuerus
dita ẽẽ adu̾sariis sui̾s dicit accusa¬
ri eum falsi pͭ. ¶ Ad testã militũ¬
sibi legatũ fid̾ cõmissũ adscͥpse¬
rint. ¶Int filiũ ⁊ seruũ. ⁊ extra¬
ueũ testm̃ scribentes hoc int̾est
quoᷤ me exͣneo si specialit̾ subscͥp¬
tio facta est ꝙ illi dictaui ⁊ reco¬
gnoui pena cessat. ⁊ capi pot̾ in
filio ui seruo uł gu̾alis subscͥptõ
sufficẽt ad penam ouitandam¬
et ad canendũ. ¶ Ex illa cã quoq

Expanded text:
acceperit, poena legis Corneliae adficitur. et qui iudicem corruperit corrumpendumue curauerit.Sed et si iudex constitutiones principum neglexerit, punitur.Qui in rationibus tabulis cer‹i›sue uel alia qua r‹e› sine consignatione falsum fecerint uel rem amouerint, perinde ex his causis, atque si erant falsarii, puniuntur. sic et diuus Seuerus rodita esse aduersariis suis dicit, accusare eum falsi potest.Ad testamenta militusibi legatum fideicommissumue adscripserint.Inter filium et seruum et extraneum testamentum scribentes hoc interest, quod in extraneo, si specialiter subscriptio facta est 'quod illi dictaui et recognoui', poena cessat et capi potest, in filio uel seruo uel generalis subscriptio sufficit et ad poenam euitandamet
Abbreviated transcription (Latin):
ciauit obicit. S et si ꝑ procura¬
torẽ denũciauerit puto pose eũ
accusatõnẽ si uelit instituere. suf¬
ergo. et si ꝑ accorem denũciau̾it
erit detũciatio.¶ Qrͣ an alius
adult̾am. et alius adult̾ũ postu¬
lare possit ut qmͣuis ab eodẽ am¬
bo sirul postulari nõ possut᷑. ab
a diu̾sis tñ singuli possunt hoc
posse. dũ ante demĩciationẽ impse.¬
ritipͥor mulier accusati non potest.
et spoctabit gͥ mulier sñiam de adul¬
t̾io latam si absolut᷑ fu̾it mulier
ꝑ eũ uincet. nec ult᷑ accusari pot̃
si condempnatus fiũt mulier ñ ẽ
condempnata. s aget cãmsuam
fortassis et optin̾e. ł grãm uł iusti¬
cia uł legis auxilio possit. Q ud .ni.
si aduit̾ ininicitiis opp̃ssus est .ł. fai¬
sis argumentis testib q suborna¬
tis apud p̾sidem granatus qr aũ no¬
luit aut s̃ potuit ꝓuocare. mulier
uero iudicẽ religiosũ sortita pudr¬
dłm suam defendet. s si añqmͣ cõ¬

Expanded text:
tiavit obicit. Sed et si per procuratiavit obicit. Sed et si per procuratorem denuntiaverit, puto posse eum accusationem si velit instituere sufErgo et si per actores denuntiaverit, erit denuntiatio. Quaeritur, an alius adulteram, alius adulterum postulare possit, ut, quamvis ab eodem ambo simul postulari non possint, a a diuersis tamen singuli possint. sedposse, dum, si ante denuntiationem nupserit, prior mulier accusari non possit. exspectabit igitur mulier sententiam de adultero latam: si absolutus fuerit, mulier per eum uincet nec ultra accusari potest: si condemnatus fuerit, mulier non est condemnata, sed aget causam suam, fortassis et optinere uel gratia uel iustitia uel legis auxilio possit. quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet? Sed si antequam con
Abbreviated transcription (Latin):
uerat in accusatoris est arbito
a quo uelit incipere utrsi ab ad¬
ult̾o. an ab aduitera. ¶ Siq̃s
et ad ult̾m. et ad ult̾am simul detu¬
lit nicħ agit. pot̾itq qĩ neutrũ de¬
tulerit rursas a quo uelit initium
miserit pot̾ denũciare ne seio tu¬
denũciau̾it. quid ergo si non qͥdem
denũciau̾it uer libellos accusato¬
rios dedit añ qmͣ iube̾t eeq cum
id agnouiss nupsit uł ignorans
puto non usderi ei denunciatum
idcuro non posse accusatorẽ ab ea
te nupsisse uideatur. s melĩ est
illud sequi ut eiꝰ denũciatõ uide.¬
aturꝰ electõnẽ accusatorĩ qͥ c̾men᷑¬
tione ẽ. et si iudicem nons monst᷑¬
uit mag̾ putamꝰ muliere̾ qi de¬
nsiciatio precesserit posse accusa¬
ri quiꝰ tñ si specialit᷑ eũ cũ quo
adult̾iũ fecerit densiciatõne cõpl¬
exius est mox uelit eam er att̾s
ꝑsona accusare. Mag̾ est nõ debeat
audiri.n enĩ crimen qͥdẽ ꝙ denũ¬

Expanded text:
uerat, in accusatoris est arbitrio, uerat, in accusatoris est arbitrio, a quo uelit incipere, utrum ab adultero an ab adultera. Si quis et adulterum et adulteram simul detulit, nihil agit poteritque, quasi neutrum detulerit, rursus a quo uelit initium miserit, po‹st›ea denudenuntiaverit. Quid ergo, si non quidem denuntiavit, verum libellos accusatorios dedit, antequam nuberet, eaque, cum id cognovisset, nupsit, vel ignorans? puto non videri ei denuntiatum: idcirco non posse accusatorem ab ea te nupsisse videatur? sed melius est illud sequi, ut eius denuntiatio videatur electionem accusatori retione, etsi iudicem non monstrauit, magis putamus mulierem, quasi denuntiationem praecesserit, posse accusari. Quid tamen si specialiter, cum quo adulterium fecerit, denuntiationi complexus est, mox uelit eam ex alterius persona accusare? magis est, ut non debeaudiri: neque enim crimen quod denun
Abbreviated transcription (Latin):
.p. oã abẽẽt nicħ alli mm̃tum hoc ꝑfitĩ¬
at. Ꝙsiquis p̃sens si uicȩ tñ absẽ¬
tis hãtur. ut puta qui inuigilib
ues urlanis castris militat dicend̾
est deferri hũt posse. n enĩ laborã¬
re ht̃ ut se rep̃sentet. ¶ Et gn̾alit᷑
dicendũ eoꝵ demũ absentiam ertu
inde siquis in ꝓuincia in qua agitꝰ qo¬
ult̾ium cõmierit iudicaꝵi ⁊ accusari
pomp̃ putat admitti ad accusatõ¬
nem extrancũ posse. statim atq ne
turũ postea non audiendũ. ¶Lex
iuł. de adult̾iis specialit᷑ quosda̾ ad¬
ulterii accusare ꝓhibet ut mino
di. Sane si in iuuenili facalita¬
te ductus. uł. ⁊̃ feruore etatis¬
ductus accensus ad accusationẽ
ꝓsilit accusanti ei non facile ca¬
lumpnie peã irrogabitur ĩ mb̃̾
scriptiones quoꝙ obici solent ac¬
cusantib adulterii ante solent
tractari ꝙͣquis int̾ eos recipiat᷑.
Cet̾m postea ꝙͣ semeĩ receptus
esꝑ non pot᷑ p̃scriptõnẽ obicere.
¶Si in uiduttate mulier ꝑse¬

Expanded text:
a abesset, nihil illi commentum hoc proficiat. Quod si quis praesens sit, uice tamen absentis habetur ut puta qui in uigilibus uel urbanis castris militat, dicendum est deferri hunc posse: neque enim laborare habet, ut se repraesentet. Et generaliter dicendum est eorum demum absentiam excuroinde si quis in provincia, in qua agit, adulterium commiserit, accusari Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque isti turum, postea non audiendum. Lex Iulia de adulteriis specialiter quosdam adulterii accusare prohibet, ut minoti. sane si iuuenali facilitate ductus uel etiam feruore aetatis accensus ad accusationem prosilit, accusanti ei non facile calumniae poena irrogabitur. minoremscriptiones, quae obici solent accusantibus adulterii, ante solent tractari, quam quis inter reos recipiatur: ceterum posteaquam semel receptus est, non potest praescriptionem obicere. Si in uiduitate mulier perse
Abbreviated transcription (Latin):
disit̾ diem suũ obierit cõscitutũ
est̃ ⁊̃ mortuo adult̾o sinõ p̃scͥptõ¬
ne mulierẽ posse accusari. s si nõ
mors. s pena alia reũ subtraxit
ad huc dm̃s posse ad muliorẽ ueni¬
sincri. ¶Si eo temꝑe quo eligebat᷑
reus adulta imp̾ta ñ fuit quo ant̃
absoluaturꝰ nupta inuenitur di¬
cendũ est hiͣc absoluto quot ad¬
ultõ posse accusari. qr eo tp̃r quo
adulter eligebatur nupta ñ fu̾it.
¶supta non pot̾ accusari sĩ tin
ab eo qui adulteriũ accusaũ si oꝑ¬
tinuit. s nec ab alio quidẽ si adul¬
ter absolutus esb. ꝑinde si ꝑ collisi¬
onẽ cũ adult̾o cõstitũit. fu̾it q ab¬
solutus. declit mulieri nupte adu̾

Expanded text:
dulter diem suum obierit, constitutum est etiam mortuo adultero sine praescriptione mulierem posse accusari. Sed et si non mors, sed poena alia reum subtraxerit, adhuc dicimus posse ad mulierem ueniri. Si eo tempore, quo eligebatur reus, adultera nupta non fuit, quo autem absoluatur, nupta inuenitur: dicendum est hanc absoluto quoque adultero posse accusari, quia eo tempore, quo adulter eligebatur, nupta non fuit. Nupta non potest accusari, non tantum ab eo, qui adulterum accusauit nec optinuit, sed nec ab alio quidem, si adulter absolutus est. proinde si per collusionem cum adultero constituerit fueritque absolut
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑ. et putat põp̃. debere dici qͣ¬
ad maritus magrãtũ gerit.prĩs
quoq accusatõnẽ inpediendam
cũ actusatore non pof. Cegis
iulie de adult̾is. capite .uii. ita
cauetur nequis int̾ eos referat
reũ qui sine detractione rei .p. cã¬

Expanded text:
oportet. et putat Pomponius debere dici, quoad maritus magistratum gerit, patris quoque accusationem impediendam,cum accusare non potest. Legis Iuliae de adulteriis capite septimo ita cauetur: 'ne quis inter reos referat eum, qui tum sine ‹d›etrectatione rei p
Abbreviated transcription (Latin):
sus c̾et alienatũ atestatore. si añ adi¬
tam hr̃oitatẽ eiꝰ nitsus hr̃ditarius
fiat. mor cũ adiret᷑ hr̃ditas ad uler¬
tatẽ ꝑuenire.

Expanded text:
sus esset, alienatum a testatore, s‹i› ante aditam eius hereditatem rursus hereditarius fieret, mox adiretur hereditas, ad libertatem peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
auis .l. Siquis locuplex egenti
heres ertiterit iudeamꝰ. an ea irst
testõ datis lib̾tatib ꝓficiat ut c̾dito¬
ies fraudari ñ uideant᷑. ⁊ sane sunt
quidam qui cũ hr̃es locuplox ertatet
tales e̾ẽ creoiderunt quale̾ si ip̃e testa¬
tor adiunctis postea facultatib de¬
cessiss S mͥ traditũ ẽ hoc uut nõ
uti ut ad rẽ̾ ñ ꝑtineat locuplex an

Expanded text:
us.Si locuples egenti heres exstiterit, uideamus, an ea res testamento datis libertatibus proficiat, ut creditores fraudari ‹non› uideantur. et sane sunt quidam, qui, cum heres locuples existeret, tale esse crediderunt, quale, si ipse testator adauctis postea facultatibus decessisset. sed mihi traditum est hoc iure nos uti, ut ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Siub u.n illa stipulatõne
expectandũ diẽ accõis putant ꝙ e̾
uerius. tota enĩ obligatõ sud ꝯdcõ¬
ne. ⁊ in duem collata est. ⁊ licet a
condicõne ꝯmitit uideat᷑ . dies tñ
suꝑẽ. s cñ eo qͥ ita promisit. si initͣ
hł. digito celũ non tetigerit agi
omp̃.ł. Si ticiꝰ ⁊ seiꝰ seꝑatĩ ita
stipulati eẽnt fundũ illũ si illi ñ
dederis mͥ dare spondes fidem dan¬
di alt̾i fore ad iudiciũ acciperet᷑
⁊ iõ occuꝑantis fore actõnẽ.
in italia uenire ticiũ non posst
n uenisse. sul uiuosiũ mortuo id
accid̾it.

Expanded text:
um.In illa stipulatione: exspectandum diem actori putant, quod est uerius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet ad condicionem committi uideatur, dies tamen superest. sed cum eo, qui ita promisit: 'si intra kalendas digito caelum non tetigerit', agi m.Si Titius et Seius separatim ita stipulati essent: 'fundum illum, si illi non dederis, mihi dare spondes?', finem dandi alteri fore, quoad iudicium acciperetur, et ideo occupantis fore actionem. in Italiam uenire Titium non posse neque uenisse, siue uiuo siue mortuo id acciderit.