comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um mulier dedõtis repeticione
p solutum matiimoniũ agit
cau̾e᷑ deb̾et manto qui eduir
nominc dapni infecti cauit
siuelit cam recipe ut ꝑiculum
manti amoueatur. ¶Dem.¬
Si quis sic scipulctur im̃anto
si quo casuticia npta eet desi¬
ent docer dabit. hac gen̾ali do¬
memoracione etab hostitibo
enim oceptionos cẽs hucasir
ꝯtinentur. planc quantum
ueniat incipulaçione utrur
qi mortua sit.anqͣi diuo: cii

Expanded text:
Cum mulier de dotis repetitione post solutum matrimonium agit, cauere debet marito, qui aedium nomine damni infecti cauit, si uelit eam recipere, ut periculum mariti amoueat. 56 IdemSi quis sic stipuletur a marito: "Si quo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?" Hac generali commemoratione et ab hostibus enim conceptione omnes hi casus continentur. plane quantum ueniat in stipulatione, utrum quasi mortua sit an quasi diuorti
Abbreviated transcription (Latin):
aluerit. libertus lex eliesẽ¬
tia adimit eiius lberti¬
nitatis causa impoĩtorũ
tam ei quam ip̃i adquez
ea res ꝑtinet. Item prdita¬
tem ip̃i uł liberis eius ni¬
si hr̃s institutus sit et bo¬

Expanded text:
aluerit libertum, lex Aelia Sentia adimit eius libertatis causa imposita tam ei, quam ipsi ad quem ea res pertinet, item hereditatem ipsi et liberis eius, nisi heres institutus sit, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. ticiuis uiuo testatore de¬
cessit. libert.is non ualet qr
conditio ͤ initium accepit.
Pauł. ergo. et si uineret ticl
et capere non potest. idem di¬
cendum est desisse enum non
uidetur qd nec incipit. ¶ ser¬
ni usus fructus mulieri quo¬
ad uidua ẽet legatus. idem ẜ¬
uus si ea npssisset liber esse

Expanded text:
tatore decessit. libertas non ualet, quia condicio nec initium accepit. Paulus. ergo et si uiueret Titius et capere non potest, idem dicendum est: desisse eni‹m› non uidetur, quod nec incipit. Serui usus fructus mulieri, quoad uidua esset, legatus, idem seruus, si ea nubsisset, liber esse
Abbreviated transcription (Latin):
recepcum eẽt ei rei pande suf¬
ficeret ¶ Qu amarto homĩ
tocto certa annna prestabat
testamento canit. dia scissi¬
ma sciote deamicis meis cu¬
ramtuam nequid his desit
uerumptam̃ mato dai actoi¬
genta. Quesitumẽ. an marẽ
presticitiꝰ sipierciusa legatis
etingentis anmuquõqcõ¬

Expanded text:
receptum esset, ei rei parandae sufficeret.Qui Marco homini docto certa annua praestabat, testamento cauit: 'domina sanctissima, scio te de amicis meis curaturam, ne quid his desit: uerum tamen et Marco dari octingenta': quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati octingentis annu
Abbreviated transcription (Latin):
uo legait enisq fideicõmis¬
it in bec uerb ate meini exre¬
ditu fundi paccacũ prestan uo¬
lo atiopamphilo et artiosti¬
cho er diemoitis mec ininio
ser centos quot amis quo¬
ad quium ¶ Quesitum est cũ
meinus anms alim enta p̃¬
stiterit. post mnortem iutem
eius fundum ad hrdem ticie
pleno iure reddierit an ali¬
menta exfideicõmisso pa¬
tiphilo et sticho debentur.Re

Expanded text:
o legavit eiusque fidei commisit in haec verba: "a te, Maevi, ex reditu fundi speratiani praestari volo Arrio Pamphilo et Arrio Sticho ex die mortis meae annuos sescentos quotannis, quoad vivent". quaesitum est, cum Maevius annua alimenta praestiterit, post mortem autem eius fundus ad heredem Titiae pleno iure redierit, an alimenta ex fideicommisso Pamphilo et Sticho debeantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Cum uir uxori qn
liberos habebit fundum le¬
gat. di mulier diuortio fc̃o
liberos ex alio procreauent
de m̃ soluto secundo matri¬
monio ad priorem maritũ
redierit non itelligitur ex¬
pleta conditio quod testa¬
torẽ uerissimi le n non est
de his liberis sensisse qui
se uiuo ex alio suscepti fu
ssent.
li quid facturum. unam cõ¬
ditionem ex pͥmit. haben¬
tentem duas partes q̃r
si quicumq heres scripcus
erit sub conditione si ui¬
rauerit se .x. daturum aut
monim̃tum facturum ꝙͣ
ius uerbis edicti ad heredi¬
tatem uł legatum admita¬
tur tu compellitur facere id
qd̾ feũrum se uirare uissus
est. solo iure uirando remis¬
so. ¶Cum cadem res alt̾i¬

Expanded text:
m Cum vir uxori, quandoque liberos habebit, fundum legat, si mulier divortio facto liberos ex alio procreaverit, deinde soluto secundo matrimonio ad priorem maritum redierit, non intellegitur expleta condicio, quod testatorem verisimile non est de his liberis sensisse, qui se vivo ex alio suscepti fuissent. liquid facturum" unam condicionem exprimit habentem duas partes: quare si quicumque heres scriptus erit sub condicione "si iuraverit se decem daturum" aut "monumentum facturum", quamvis verbis edicti ad hereditatem vel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solo iureiurando remisso. Cum eadem res alt
Abbreviated transcription (Latin):
peccora uiuo testatore mor¬
tua cẽt in eorumq locum ali¬
qua c̃ent sb̃stituta cundem gͥ¬
gͥem iuden et si dmmuniitur ex
eogrege pocus eet uł unꝰ bos
suꝑ eet eum iundicari posse.
qͣuis grer desiss eẽ quẽ admo¬
it ut hoctie fit sine fructib re¬
ntuitur msi mora int̾cesẜit

Expanded text:
pecora uiuo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem uideri: et si deminutum ex eo grege pecus esset et uel unus bos superesset, eum uindicari posse, quamuis grex desisset esse: quemadmoit, ut hodie fit, sine fructibus restituitur, nisi mora intercesserit
Abbreviated transcription (Latin):
tractum cẽt solus is tencaturꝗ
castrencium rerum heres insti¬
tutꝰ eẽt. ¶E⁊tra castra cõtraac¬
to herealieno is solus oblige¬
tur ꝗ cet̾arum perum heros se¬

Expanded text:
tractum esset, solus is teneatur, qui castrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solus obligetur, qui ceterarum rerum heres sc
Abbreviated transcription (Latin):
co cui presentem dederit.
chum oꝑtauero uel leg̾o
nichil agam exceteris ĩn¬
chominus optabo In cod̾
casn. Quesitum ẽ. siopti¬
one seruorum data. añ ꝙͣ
oꝑtaret condicio statnte
set. anstichum optare pos¬
sit puto muciane snĩe as

Expanded text:
rtatem dederit: chum optauero uel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo. In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae set, an Stichum optare possim. puto Mu
Abbreviated transcription (Latin):
diuo seũo rescripsit. S ꝑinde
habenclum ẽ. ac si eidẽ ẜuo li¬
btas simul et hrditas durecto
data eẽt que utraq adeum ꝑ¬
uenire testatorẽ no
paganor tectam̃tis ĩduigen¬
dum ẽẽt et placet nõ sinedis¬
tinctione hoc fiꝰ. s si quidẽ in¬
uotestatore et sciente decessis¬
sent nich̃ noui statuendum.
¶Sin autẽ ignorante aut
miles ampliꝯ quam unum
necessariu face pot̾it. ¶ Sic̾ãt
hereditate miles nuda uo¬
luntate dare pot̾. ita et ad im̃¬

Expanded text:
diuo Seuero rescripsit: sed perinde habendum est, ac si eidem seruo libertas simul et hereditas directo data esset, quae utraque ad eum peruenire testatorem uolpaganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem uiuo testatore et sciente decessissent, nihil noui statuendum, si autem igmiles amplius quam unum necessarium facere poterit. Sicut autem hereditatem miles nuda voluntate dare potest, ita et adime
Abbreviated transcription (Latin):
Eq eĩ ia potuit deꝑte bonorũ
testan etiam deportati et fere
amilite h̾rdes ĩstitui possunt.
¶ S si ẜuũ pene h̃rder scribat in¬
stitucio nõ ualebit. S si mor¬
tis tp̃r ĩcinitate ĩueniatur ĩsti¬
tucio incpit ꝯualesde̾ qi nũt
data hr̃ditate et gn̾ałr ĩ oĩbo
id pot̾it dici quos miles scrib̃
aturut amilite institui pot̾it.
diss milos hrdem sincub̾tate
ĩstituit ĩ ea ꝯdicione est ut ĩsti¬
tucio nõ ualeat. ¶Cum mile
intestõ suo ẜuo lib̾tatem ded¬
it eidemq etaprimo et ẜo hr̃¬

Expanded text:
e enim iam potuit de parte bonorum testari. Et deportati et fere a milite heredes institui possunt. sed si servum poenae heredem scribat, institutio non valebit: sed si mortis tempore in civitate inveniatur, institutio incipit convalescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribite talis inveniatur, ut a milite institui potuerit. disset, miles heredem sine libertate instituit, in ea condicione est, ut institutio non valeat. Cum miles in testamento suo servo libertatem dederit eidemque et a primo et a
Abbreviated transcription (Latin):
Ilium que in potestate hẽb¬
xi si sccipti hr̃des ex̃nei adic¬
rint hrditatem it pellendũ
eẽ filium qui mansit ĩ pot̾a¬
te. ꝙ si hu repudiaũint hr̃di¬
tate qd̃ facile sũt facturi ni¬
ch fatur ex hr̃ditate p̃ter eũ¬

Expanded text:
ilium quem in potestate habebxi, si scripti heredes extranei adierint hereditatem, repellendum esse filium, qui mansit in potestate. quod si hi repudiauerint hereditatem quo‹d› facile sunt facturi nihil laturi ex hereditate propter eu
Abbreviated transcription (Latin):
berti bouorum. pos. ex edi¬
cto precoris dari .p. aulꝰ
immo. ẽẽ. accidet si quem
ẜuum accusauerit deind̾
patris tui fuerit fẽs ⁊ is
post ea eum manumis
it. deliber ꝓtis uniu̾sitati

Expanded text:
berti bonorum possessio ex edicto praetoris dari. Paulus: immo contra accidet, si quem servum accusaveris, deinde is patris tui fuerit factus et is postea eum manumisit. III DE LIBERTIS VNIVERSITATI
Abbreviated transcription (Latin):
t si transferam meum
testamenti factio nõ est sũ
inẜuum ꝓpriumcin sine
lib̾tate legaero licet eis nõ
debeatur nec alii tantumde¬
bebitur cui fuerit ad emptũ¬
egatum uiłi Larẽ.
aduni. pot̾ quam cuni
datum ẽ. qua pp̃ si filio aut
seruo alieno legatum fuerit
dounno aut patrilegatum

Expanded text:
ransferam legatum testamenti factio non est, siue in seruum proprium, cui sine libertate legauero, licet eis non debeatur, nec illi tamen debebitur, cui fuerit ademptuegatum nulli alii adimi potest quam cui datum est: quapropter si filio aut servo alieno legatum fuerit, domino aut patri legatum
Abbreviated transcription (Latin):
I
uolo fuono usq dumm
quorum recditu qumqu ge¬
sima reuctiest. quesitimeti
an urecu usureque ex snetu

Expanded text:
i uolo Philoni, usque dum quorum reditu quinquagesima relicta est: quaesitum est, an pretii usurae, quae ex consu
Abbreviated transcription (Latin):
retditus dumtarat quinqũ¬
gesimas legatas licet et pou
uenditi sunt Ca liberto cinfũ¬
dum legauerat ferenter aum¬
dederat panph ile amuua dena
Quesitum ẽ si ler falcidinb¬
hile quor annimtidei mi¬
sum miucum indeitur cpn
erreoiegata sint er ligic¬

Expanded text:
reditus dumtaxat quinquagesimas legatas, licet praedia vendita sunt. A liberto, cui fundum legaverat ferentem anndederat Pamphilae annua dena: quaesitum est, si lex Falcidia libhilae quoque annuum fideicommissum minutum videatur, cum ex reditu legata sint, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes trecentas et duo in
potestate eque dicendum
est singulos singulis qui
sunt in potestatẽ. cencen a
conferre. centena retinere
set ip̃os inuicem nich con¬
ferre dotis quoq collatio in

Expanded text:
ntes trecena et duo in potestate, aeque dicendum est singulos singulis, qui sunt in potestate, centena conferre, centena retinere, sed ipsos invicem nihil conferre. dotis quoque collatio in
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmittatur. est qͥdẽ
libertus manumissioĩs
tam contra tabulas bo¬
testato ad bona eius
uenire pot̾ quasi pr̃o

Expanded text:
i manumittitur, est quidem libertus manumissoris et tam contra tabulas testato ad bona eius uenire potest quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
d̾abit. legata quoq q̃ asb̃stitu¬
to cio filu data sunt. qii prio
intestato decessit ad irritu de¬
cidunt. Daiii.

Expanded text:
derabit: legata quoque, quae a substituto eius filii data sunt, qui prior intestato decessit, ad irritum reccidunt. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ichominus eogendus erit.
hrditatem pupilli restituere.
¶Si uõ cohrdem huit retine¬
bit pupilli hr̾ditatem. quia
potuit cob̾rde adeunte. quã¬
ins ip̃e pacris omisiss hrdica¬
tem ex substitutione a dire.¬
¶ Si pacer filium quem in potes¬
tate habebat hr̾dem scripserit
et ab eo pecierit ut b̾rditatem
ĩ emꝑnio resticueret: Isq sus¬
pect᷑am sibi ẽet dicẽt. pocerit
ex tretelli ano señ. consulto.
hrdicas resticin. ¶Qr. et
si nou inmiscuerit se h̾rditati
ieh ominus acciones que ei:
et in eum competebant: ad sẽ¬
ꝓuum cransferrentur. ¶Apa¬
cre hr̃s scriptus ex brdato fiuo
substitucus. si rogatus fuerit
h̾rditatem que ad eum ex sub¬
stitutione ꝑuenerit ticio resti¬
cuere cogendus non est iniuo

Expanded text:
ilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire. Si p‹a›ter filium, quem in potestate habebat, heredem scripserit et ab eo petierit, ut hereditatem Sempronio restitueret, isque suspectam sibi esse dicet, poterit ex Trebelliano senatus consulto hereditas restitui. quare et si non inmiscuerit se hereditati, nihilo minus actiones, quae ei et in eum competeba‹n›t, ad Sempronium transferentur. A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum ex substitutione peruenerit, Titio restituere, cogendus non est uiu
Abbreviated transcription (Latin):
dedit rel admĩstratõem qͣre
sua dencdum erit hrdi ut m
asse satisdet neadmĩstratõ
ei inpecliatur. ¶si ab ĩpub̃¬
is substituto legata sint re¬
licta et inꝑubes decesẜit n
missio nõ solum ĩ ea bõa q̃
testatoris fũint ueru ad ca
quoq que inpubes acqui
siuit locum hẽbit. Nam he¬
e queq hr̃ditane sut iuno
aũt inipuse n missio neq
satisdatio locum ht.¶Si he¬
res nõ sit aquo fidei cõmis¬
sum relictumẽ. Sed alt̾uis
nominis successor dicẽduẽ
ut edicto locus sit et dolus
en sit estimand. S et si hr̃¬
dis sit hrs qui dolo fecit eq̃
nocere debebit. ¶Dolu ac¬
ciꝑe debem etcuipam latã
S nõ om̃e dolum. S qui ĩ
legatarioꝵ nece et fidei cõm¬
issarioꝵ fc̃s est Imp̃r ant̃
psit c̃tis ex cãis eẽ inꝓpria
bona hr̃dis legataros et fi¬
dei cõmissanios ẽc̃ mittendo
soluend̃ legatum refertur.¬
¶Pro uide et si ꝓmissa fit
qr mora fit solutoi.Sex
aũt mensiu puto ꝯtimũ

Expanded text:
dedit, rei administratione: quare suadendum erit heredi, ut in assem satisdet, ne administratio eius impediatur. Si ab impuberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, uerum ad ea quoquet: nam haec quoque hereditaria sunt: uiuo autem impubere neque missio neque satisdatio locum habet.Si heres non sit, a quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dol‹us› eius sit aestimandus.Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque nocere debebit.Dolum accipere debemus et culpam latam, sed non omnem dolum, sed qui in necem legatariorum et fideicommissarpsit certis ex causis etiam in propria bona heredis legatarios et fideicommissarios esse mittendos, soluendum legatum refertur.Proinde et si remissa sit quia mora fit solutioni.Sex autem mensum puto continuum
Abbreviated transcription (Latin):
erit aliquo tp̃r hoc tp̃s deme¬
dio detrahendumi ẽ. Quen po¬
t̾it an inioem usuraꝵ hus
fructus cedãt que infidei c̃o¬
missis debentur. Et cum ex¬
emplum pignoꝵ ꝑsequim̃
id qd exfructib ꝑcipitur pri¬
mu inusuris mox siquid
suꝑ fluu est insortem d ĩpu¬
Itari. Quin ĩmo et si amplius
ꝙͣ sibi debet ꝑcipit legatariꝰ
exemplo pignoraticie acc̃o¬
ns etlam utił acc̃o adid ied¬
dendum dari debebit. ¶S ⁊
pignora quidez quis distra¬
he pot̾. hic aũt frui tm̃ mõ ei
cõstirucio cõmisit ut festine¬
tur adsmñam Qui legatoꝵ¬
ẜuandoꝵ cã in possc̃e mittit᷑
et fructus custodire et cet̾ade¬
S custodire legatariũ fructo
oportebit ne abhrde cõsum¬
antur. Qd si h̃rs fructo noli¬
t coge ꝑ mittendum erit le¬
gatario cog̾it fructus et co¬
qͥctos ẜuare quin ĩmo sitaleᷤ
sint fructo quos prior quoq
tp̃r uenire expediat. uendẽ
ficiu ut umiũsas res hr̃dita¬
rias cosligat et ubi custodi¬

Expanded text:
‹e›rit aliquo tempore, hoc tempus de medio ‹d›etrahendum est.Quaeri poterit, an in uicem usurarum hi fructus cedant, quae in fideicommissis debentur. et cum exemplum pignorum sequimur, id quod ex fructibus percipitur primum in usuras, mox, si quid superfluum est, in sortem debet imputari: quin immo et si amplius quam sibi debetur perceperit legatarius, exemplo pigneraticiae actionis etiam utilis actio ad id refundendum dari debebit. sed pignora quidem quis et distrahere potest, hic autem frui tantum ei constitutio permisit, ut festinetur ad sententiam. Qui legatouandorum causa in possessionem mittitur, et fructus custodire et cetera de sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fructus nolit cogere, permittendum erit legatario cogere fructus et coactos seruare. quin immo si tales sint fructus, quos primo quoque tempore uenire expediat, uendereficium, ut uniuersas res hereditarias colligat et ibi custodi
Abbreviated transcription (Latin):
Si satis dederit: res que tẽ¬
pore petiture aut de t̾iores
future sunt distrarere debet
item a debitoribus qui tp̃r
liberabuntur exigere debẽt

Expanded text:
si satis dederit, res, quae tempore periturae aut deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩs nunicipibꝰ sit legato.an
legatum cõsistat petiq possit
lis mumnicipum sit attñ qr a
liqd̾ insineo is qui legauit h̃t
ualere legatu sisinon min̾¬
cpibo. S alii fimd̾ uectigalẽ

Expanded text:
ipsis municipibus sit legatus, an legatum consistat petique possitlis municipum sit, attamen quia aliquod ius in eo is qui legauit habet, ualere legatum.Sed et si non municipibus, sed alii fundum uectigalem
Abbreviated transcription (Latin):
Ihrs iuss sit᷑ fac̾e ut lu auł.¬
cius centum hat cogend est
ut ego habeam .c. nisi mͥ de de¬
nt. Uicis legata ꝑindelicẽ

Expanded text:
heres iussus sit facere, ut Lucius centum habeat, cogendus est ut ego habeam centum, nisi mihi dederit.Uicis legata perinde lice
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ne et filius liberetur. Et
parm in quidrefeit. fisit ali¬
qud ipecculio dielegatice¬
dente nec ne secun tatem
sequitur mauime nquid
cim renudicande tempr

Expanded text:
e, ne etiam filius liberetur. et parui, inquit, refert, si sit aliquid in peculio die legati cedente necne: securitatem sequitur: maxime, inquit, cum rei iudicandae temp
Abbreviated transcription (Latin):
proam uł ꝓaine eius proame
enis deciis oognatione querit᷑
pronepotes et proneptes enistẽ
aui. auieue. fratres soreeos. ue
nepotes. neptisue. et contra eoꝵ
enusdem ais auia pattius mͣs¬
nus. amita magna. auumculus
magnus. matertera magna.
¶Erunt autem pater mat̾ne eore
enudem fratresqz et sorores utͥ¬
usq eorum proprii sobrim. his
ip̃e sobrmnus est et mincem nic
illis sobrim. ¶ Patrin pro¬
nepos patrui proneptis conti¬
nent ꝑsonas.uii. Nam utrius¬
q sexus aunt.xui. sic pater au¬
nepote filio nato:Itemq pro

Expanded text:
ut proauiae eius, de cuius cognatione quaeritur, pronepotes et proneptes, eiusdem aui auiaeue fratr‹i›s soror‹i›sue nepotes neptesue: et contra horum eiusdem auus auia patruus magnus amita magna, auunculus magnus matertera magna: erunt autem pater materue eiusdem fratresque et sorores utrius eorum propii sobrini: ipse his sobrinus est et inuicem h‹u›ic illi sobrini. patrui pronepos patrui proneptis: continent personas octo: nam utriusque sexu‹s› fiunt sedecim sic: pateraunepo
Abbreviated transcription (Latin):
uumeratione. hic quoq .uiii.¬
ꝑsonas computabimꝰ. hoc
uie. ponatur. ꝓfre. Amita
maior ea est ꝓauia. soror pa¬
trisuł matris ẽ ita maior ea¬
tione ꝑsonaꝵ eadem erunt
in mutato hoc ut ꝓaui soror
ad extremu ponatur. Mat̾¬
tera maior est soror pro auie
prĩs uł matris mat̾tera magna mi¬
inerus ꝑsonarum idem est ut ĩno¬
uissimo imponatur. paine soror.
hos omnes patruo maiore quos
retulunus quidam. appeslant ita
ꝓpatruus. proaumeulus pro¬
amita ꝓ mat̾tera. quos tñ egoi¬
ta uomino illi contra frats uł so¬
roris ꝓ nepotem me demonstra
nas. et hic computabimus. Q
auus et frat̾ ut iam dictum est
duplicit̾ acci piuntur. et ideo pͣ¬
trui magui filius.iiii. implecto¬
tidem filia. amite mague filiꝰ

Expanded text:
numeratione hic quoque octo pnumeratione hic quoque octo personas computabimus, hoc viae ponatur. Amita maior: ea est proavi soror, patris vel matris amita magnationem personarum eadem erunt immutato hoc, ut proaui soror ad extremum ponatur. matertera maior: haec est soror proauiae, patris uel matris matertera magna: numerus personarum idem est, ut in nouissimo ponatur proauiae soror. hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus proauunculus, proamita promatertera: quos tamen ego ita nomino, illi contra fratris uel sororis pronepotem me demonstrannas et hic computabimus, quod auus et frater, ut iam dictum est, dupliciter accipiuntur et ideo patrui magni filius quattuor implet, totidem filia. amitae magnae filius
Abbreviated transcription (Latin):
ad singulas personas gradu
descendamus sic filuis ne¬
pos pronepos ab nepos filiꝰ
nepos pronepos ab ueptis fi¬
tis ab neptis similit̾ hec per¬
sone nuimerabuntur. ꝓpo̾ita
filia et sic fient.xui. ¶ Qnto
gradu persone continentur
ab aie pater. ꝓami .ł pauie
auus auii. auieq ꝓ auus
Huius appeuatio personas
plectitur .xui. emuneratioe
facta.tam per mares quam
per feminas. ut sic ad singl¬
as personas perueniamus
attauus pater.auus ꝓ auia¬
pater auia pro auus. ab a
pater pro auia. ab auia at¬
ior est proaui frater patris
uel matris patruus mag¬
mis sub hoc nomine. erũt
tur. pater auus proauus¬
auia.proauus ab auia fr̃¬
pro. nue. Got idem erunt in¬
matris ꝑsona.⁊ proauo erꝰ
numerantes aute ab a uũ
pouimus ꝙ ut supͣ sigͥfica¬
mus non alit ꝑueniemus
ad eum de quo queritur uͥ
per eos transitum fuerit ex qͥ¬
bus nascitur. ¶ab. auu̾c¬
ie fr̃ patris. uł matris. auim¬
culus magnus. Eadem di¬

Expanded text:
ad singulas personas gradu ad singulas personas gradu descendamus sic. filiusne– pronepos – abneptis filius – neptis – proneptis – abnepos fitis – abneptis similiter hae personae enumerabuntur proposita filia et sic fient sedecim. uinto gradu personae continentur auiae pater, proaui uel proauiae auus, aui auiaeque proauus, huius appellatio personas complectitur sedecim, enumeratione facta tam per mares quam per feminas, ut sic ad singulas perueniamus. satauus paterauusproaupaterauusproapaterauiaproauiaabauiaaior est proaui frater, patris uel matris patruus magnus: sub hoc nomine erunt tur: paterauusproauusproauusabauiafrproau‹i› totidem erunt matris persona et proauo eius numerantes ante abauum ponimus, quod, ut supra significauimus, non aliter peruenietur ad eum de quo quaeritur, nisi per eos transitum erit, ex quibus nascitur. Avunculiae frater, patris vel matris avunculus magnus: eadem de
Abbreviated transcription (Latin):
brinas quasi consororinos
s pluriq hos omnes conso¬
brinos uocant sicut trebatiꝰ
subhac apellatione nomin
persone cadunt .xui. hec pa¬
trui filius. Item filia bipha¬
riam sicut supra num̃ antur
nam patris mei frat̾ ẽe potͦ
exeadem matre sola amite fi¬
lius. Item fili.a amite auucło¬
rõnem patrui nomen fratris
sororis ꝙ nepos ic ueptis e¬
odem gradu sunt. s et si frait
Item soror nepos ue et nep¬
tis dupliciter acceptis contini¬
tis ex fili.a. eademq causa .uiii.
persone efficient. ut.alie. uiii.
accedant. et ex sorore natorũ
nepotes neptes ꝙ et suniliter¬
ua. iuierantur a nobis frĩs
aut mei nepos neptisq me pͣ¬
truum magnum appellant so¬
rorum frritrum meorum nep¬
otes q. Item mei inter se con¬
sobrim sunt. ab nepos ab ne¬
ptis. Hii sunt ꝓ nepotis pro¬
neptis fuius fiua. nepotis
nepcis ue nepos ꝓ neptis fi¬
lium filu firie ue ꝑnepos pro¬
neptis nepote. uł ex fiuo na¬
to. uelex filia nepte ułex fui¬
onato uł ex fina acceptis. ut

Expanded text:
brinas quasi consororinos: sed plerique hos omnes consobrinos uocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam patris mei frater esse potest ex matre sola: amitae filius, item filia: auuem rationem. fratris sororisque nepos ac neptis eodem gradu s‹u›nt: sed et frater, item soror, neposue et neptis dupliciter accepti contines ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. Fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appellant: sororum fratrumque meorum nepotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. Abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotisneptisue nepos neptis, filii filiaeue pronepos proneptis, nepote uel ex filio nato uel ex filia, nepte uel ex filio nata uel ex filia acceptis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tritaui. Item tritauis pat̾ mat̾
merus tritatue patris matris¬
matrisq frater soror ue hust̃
tritam filius filia ab aui ab¬
aina patruus auum culus
na aui. aie propatruus.pro
necͣcͣe esse. Nam .xui. fratres
attain expatre computentur
lia. auimiculi magni filius
filia hon sunt atam nepos. nep¬
cis ex filio ab aine sororis filius
filia. Matertere maxime filiꝰ
fili.a. hii sunt ab aui nepos
ueptis exfilio ab aiue sororis
filius filia hec omnes perso¬

Expanded text:
tritaui itemque tritauiae pater mater: merus tritauiae patris matrisae frater sororue: hi sunt tritaui filius filia, abaui abauiaeue patruus auunculus na, aui auiaeue propatruus proanecesse est nam sedecim fratres ataui ex patre computentur, lia. auunculi maximi filius filia: hi sunt ataui nepos neptis ex filio, abauiae ‹fratris› filius filia. materterae maximae filius fili‹a›: hi sunt a‹t›aui nepos neptis ex fili‹a›, abauiae sororis filius filia. h
Abbreviated transcription (Latin):
Auunculus maioris filius filia
hni s̃ proam pro ame.fratris filiꝰ
filia ab aina ab aine. per ꝓainam
nepos neptis ex filio eadem hic di¬
numeratio facienda est que in pa¬
tru maioris filio filia. ¶ Mater¬
tere maioris filius filia hii sunt
proaine sororis filius filia abain
ab auie. ꝑ proainam nepos neptis
ex filia circa numerum ꝑͣꝵ expoĩ
posuimus apatrui maioris filio
queritur fratribus et sororibus
earum consobrini consobrie sũt
at patri matriq eiusdem tribus ⁊¬
que et sororibus ucrius prius sob̾¬
amite magne nepos nepti auum¬

Expanded text:
aioris filius filia: hi sunt proaviae fratris filius filia, abavi abaviae per proaviam nepos neptis ex filio. Eadem hic dinumeratio facienda est, quae in patrui maioris filio filia. Materterae maioris filius filia: hi sunt proaviae sororis filius filia, abavi abaviaeve per proaviam nepos neptis ex filia: circa numerum personarum posuimus a patrui maioris filio,us cognatione quaeritur, fratribus et sororibus eorum consobrini consobrinaeve sunt: at patri matrique eiusdem fratribusque et sororibus utrius eorum proprui magni nepos vel neptis, am
Abbreviated transcription (Latin):
fiius filia numm̃ius idem est a¬
uunculus nepos neptis. hu st̃
aui mat̾ri uel ame mat̾ne pro¬
nepos proneptis. Cetera eadẽ
q inpatrui nepote uł nepte.
his omnibus quos de patriu
nepote ꝓposuimis de cuius soꝵ¬
natione queritur ꝓprior sobri¬
nus est. Nam patris et matris
eorum consobrimuis est fratris
pro nepos proneptis similiter
us filia pronepotis ur pronep¬
tis uepos neptis. Nepotis uł
neptis. pronepos proneptis fi¬
lii et filie ab nepos ab neptes.
¶Nũabuntur sub hac applłone.
tritauus patris et matris. at¬
tanus ai uł ame ab auus. ac¬

Expanded text:
filius filia: numerus idem est. auunculi nepos neptis: hi sunt aui materni uel auiae maternae pronepos proneptis: cetera eadem, quae in patrui nepote uel nepte. his omnibus, quos a patrui nepote proposuimus, is, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrino est: nam patris uel matris eorum consobrinus est. fratris pronepos proneptis similiter neptis filius filia, pronepotis uel proneptis nepos neptis, nepotis uel neptis pronepos proneptis, filii uel filiae abnepos abneptis: numerabuntur sub hac appellatiotritauus patris et matris atauus, aui uel auiae abauus,
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbi gratia ꝑͣ quadrifariam
intelligatur nepotis bifariam ge¬
minaturis iuĩs. Nepote dum ta¬
xat amimerata et qua druplatur¬
is qui geminatus duplicatur et
nepte computatur et tm̃ unius
dimimeratione propomimus exẽ¬
pligr̃a pater auus ꝓaius frat
au qui est patrius magnus fili
enis nepos eiusdem exfilio. Item¬
nepos neptis pater auus proama

Expanded text:
ni verbi gratia persona quadrifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur is numerus nepote dumtaxat adnumerato et quais qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computat‹a›. et tantum unius denumerationem proponimus exempli gratia: paterauusproauusfrater aui qui est patruus magnusfilius eius nepos eiusdem ex filioitem neptis paterauu
Abbreviated transcription (Latin):
las ꝑsonas actain iam fca. ut
xui. tritauus intelligatur acta¬
ua pater et tociens atame tri¬
tama similiter enumerata fa¬
ciet personas .xxx. duas. P̾a¬
frater atami. et ataine filius
uel matris patti enis maior ꝑ¬
sonas continẽt .xui. sic pater¬
auus pro auus ab auus ata

Expanded text:
as propter atauiam facta, ut sedecies tritauus intellegatur ataui pater et totiens atauiae. tritauia similiter numerata faciet personas triginta duo. pafrater, ataui et atauiae filius, patris uel matris patruus maiorsonas continebit sedecim sic. paterauuspr
Abbreviated transcription (Latin):
acciomi et sic̃ ꝑto ancillarum si¬
cut fructo fundoꝵ int̾im ꝑcep¬
ti in hoc indicio delucuntur. at
qd ẜuolegator uł hr̃clitatis
noĩc intim obuen̾it p̾stand̃
est petitori.uł.

Expanded text:
actori et, sicut partus ancillarum, sicut fructus fundorum interim percepti in hoc iudicium deducuntur, ita quod seruo legatorum uel hereditatis nomine interim obuenerit praestandum est petitori.
Abbreviated transcription (Latin):
si indiem debitor fuit iste tir¬
tor quibdam iudetur nõ neł¬
ir intutele indicium. si modo
is dies prtutelam finitam sr̃¬
uenit. Q si dies ad huc duran¬
te tutelauenit. putant oĩo
deuolui intutele iidiciũ sego
et ħ supiꝰ itaueru puto sita¬
cuitatibo labi trtor cepiioet¬
um si idoneus tutor fuit nch̾
uenur intutelemdicio. nec ꝙͥ¬
quiam prs et nullu effectur
s debe namq siquis dix̾it ut
utere iudrcium denolm. et pri

Expanded text:
si in diem debitor fuit iste tutor, quibusdam uidetur non uenire in tutelae iudicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, putant omnimodo deuolui in tutelae iudicium. ego et hoc et superius ita uerum puto, si facultatibus labi tutor coepit: ceterum si idoneus tutor fuit, nihil uenire in tutelae iudicio. nec quisquam putet nullum effectum hoc habere: namque si quis dixerit in tutelae
Abbreviated transcription (Latin):
uociens tũtor peccumam pup¬
allarem fenori dati. stipinlato
hoc orome facienda est. Stipła¬
n enumd aut pupilhaut scr¬
eetatis ent ut stipulan ros¬
sit n̃ snum habebit. tunc nr̃t
potestate erit. quo casu iuił. se¬

Expanded text:
uotiens tutor pecuniam pupillarem faenori dat, stipulatio hoc ordine facienda est. stipulari enim debet aut pupillus aut seraetatis erit, ut stipulari possit, neque servum habebit, tunc ipse potestate erit, quo casu Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
sit hr̃s mens dato. ad omne
gradus. hic ẜmo ꝑtinet sicuti
sicuti ħ uerba quis quis mͥ
hr̃s erit. Ita ꝙ si quis uelit ñ
omnes hrdes legatorum p̾sti¬
tione onerate s aliquos ex his
nonnuatim dampnare debet

Expanded text:
s meus dato', ad omnes gradus hic sermo pertinet, sicuti haec uerba 'quisquis mihi heres erit'. itaque si quis uelit non omnes heredes legatorum praestatione onerare, sed aliquos ex his, nominatim damnare debet
Abbreviated transcription (Latin):
ita res. per applłonem ex ceͣ.¬
ca. ẽẽt definicta medio tp̃r
patroni filia qmͣ libertus
h̾dem institũit filio muli¬
eris ẜuauit duuus marẽ
eam partem bonorum qͣm
fina patroni uł uir intes¬
tati siuixiss hr̃e potuit

Expanded text:
ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris servavit divus Marcus eam partem bonorum, quam filia patroni vel iure intestati, si vixisset, habere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
acci piebat aureos.c. dori uo¬
lo annuum indetur et semel
.c. aureos reliquisse ¶libertis
dan nolo queuiua prestabam
et habitacio prestabitur sup¬
tus iumencorum non debe̾

Expanded text:
accipiebat, aureos centum dari uolo': annuum uidetur et semel centum aureos reliquisse. 'Libertis dari uolo quae uiua praestabam': et habitatio praestabitur: sumptus iumentorum non debe
Abbreviated transcription (Latin):
Eio aico fidelissimo si
uoluent sicut meis nego¬
ciis int̾uembat. eodem mnodo
filiorum meorum int̾uem¬
re. annuos senos aureos et
habitacionẽ quam inter uti¬
tur prestari uolonon iõ mi
nus annua seio pro parte hr̃¬
dicana uiuentis filie deberi
placint. ꝙ extribus filii ᷤᷤ ticie
duo aliis hrdibus institutis
iuta decesserunt cu tam̃ libor
ꝙ pecunia. diuisionem re¬
cepenĩt Mxclico sempromo
que uinus prestabam dan nolo
ei udentur relicta que certam
formam errogationis annue
non incertam lib̾tatis nolum¬
tatem habuerunt Utori p̾t̾
id q. amenio nnui nomine

Expanded text:
eio amico fidelissimo, si voluerit, sicut meis negotiis interveniebat, eodem modo filiorum meorum intervenire, annuos senos aureos et habitationem qua utitur praestnus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'Medico Sempronio quae uiua praestabam, dari uolo': ea uidentur relicta, quae certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori praeter id, quod a me uiuo annui nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ssionem ab intestato i
plures diuisit fecit enir
gradus uarios pͥmum n¬
berorum secundum legitti¬
morum tercium cognato¬
rum. dem̃ uiri et uxoris
¶Ita au̾t ab intestato
pot̾ competere bonorum

Expanded text:
ssionem ab intestato in plures partes diuisit: fecit enim gradus uarios, primum liberorum, secundum legitimorum, tertium cognatorum, deinde uiri et uxoris. Ita autem ab intestato potest competere bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
me scribit ecq ire utimur.
Diu̾sitatis aũt ea rato est qͣ¬
ciens infraudem legis fit. alie¬
nato nõ ualet qd fc̃m est. in
fraudem aũt fu cum ꝗ se mi¬
norem centenano facitadħ
ut legis p̾ceptum eu̾tat cu
alienatone fr̃a nichomimꝰ
centenariꝰ est. nõ ur mnłgis¬
caluisiano idico reuocab̾r
idꝙ alienatum est. ¶Si quis
płes res simul alienando
minorem se centenano fece¬
rit qͣr una renocata momu
ba ꝑtili maiorem centena¬
no efficitur. utrum om̃s re¬
uocamꝰ an ꝓrata ex singuis
ut centenanum cum facia¬
mus. magisq est ut õui
rerum alienatõ fc̃a ullius
mom̃ti sit. siquis plane no
semnei alienau̾it s quasdar
res an quasdam postea alie

Expanded text:
me scribit eoque iure utimur. Diuersitatis autem ea ratio est. quotiens in fraudem legis fit alienatio, non ualet quod actum est: in fraudem autem fit, cum quis se minorem centenario facit ad hoc, ut legis praeceptum euertat. at cum alienatione facta nihilo minus centenarius est, non uiCaluisiano iudicio reuocabitur id quod alienatum est. Si quis plures res simul alienando minorem se centenario fecerit, quarum una reuocata uel omnium partibus maior centenario efficitur: utrum reuocut centenarium eum faciamus? magisque est, ut omnium rerum alienato facta nullius momenti sit. Si quis plane non semel alienaverit, sed quasdam res ante, quasdam postea, alie
Abbreviated transcription (Latin):
rõne alienauit c̃ auenato
nlũo morñti est. ¶planes
qͥalienauit infraudẽ patro¬
m adhuc tñ post alien ato
maior centenano remane¬
at. auenato quid̃ uires he¬
calusianam accoem reuoca

Expanded text:
tione alienauit, ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienauerit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem uires habeCaluisianam
Abbreviated transcription (Latin):
Uo nictu nestituq oꝑas pͥs¬
tare debere libertum.sab̾. ad
sit prestanda ei a patrono a
ab eo oꝑe. ut hns quoq die

Expanded text:
uo uictu uestituque operas praestare debere libertum Sabinus asit, praestanda ei a patrono alab eo operae, ut his quoque die
Abbreviated transcription (Latin):
pinide m p̾cor accomodat in¬
t̾clictũ quo uideant discedere
legatarui depossce ac siego ca
testõ scripta fu̾it nõ iudet cõ¬
dicio ⁊ ido licet desid̾au̾it qs

Expanded text:
ihi praetor accommodat interdictum, quo iubeantur discedere legatarii possessione, ac si ego cautestamento scripta fuerit, non uidetur condicio: et ideo licet desiderauerit q
Abbreviated transcription (Latin):
Egatum delib̾atio hr̃ditatis
quam testator ex eo ꝙ uiu̾¬
sum h̃rdis foret etalicui qd
ĩstitutꝰ est. et duob extran¬
cis adhrdem cui legatt est.
cõcurrentibo nõ amplius t̾¬
cia ꝑte. Extranels aũt ex
ab ip̃o hrde cui legatum est
semissem et abalio hr̃de tri¬
ente uendicabunt. ¶alienꝰ
ẜuus hr̃s inscitutꝰ legari
ip̃e ase nec dotꝰ nec ꝓ ꝑte pot̃.¬
ua Seruo hrditano recte lega¬

Expanded text:
t delibatio hereditatis, qua testator ex eo, quod uniuersum heredis foret, alicui quid institutus est et duobus extraneis, ad heredem cui legatus est concurrentibus non amplius tertia parte: extranei autem et ab ipso herede cui legatsemissem et ab alio herede trientem vindicabunt. Alienus servus heres institutus legari ipse a se nec totus nec pro parte potest. Servo hereditario recte lega
Abbreviated transcription (Latin):
magrãtum amĩstraint. at¬
tñ nõ oport̾e patrẽ ultra quã
depectulio cõ ueniri quasi uez
publicam saluam fore ꝓmit
magrãtib mumcipanb da

Expanded text:
travit, attamen non oportere patrem ultra quam de peculio conveniri, quasi rem publicam salvam solam fore promittmagistratibus municipalibus da
Abbreviated transcription (Latin):
pore fũit. quo cutele agi pot̾s
sufficit. ¶Probacio aũt nõ pu¬
pillo incumbit ut doceat fide¬
iussores soluendo nõ fuisse cũ
acciꝑentur. S magistratilꝯ ut
doceant eos soluendo fuisse.
¶priuilegium in bonis magis¬
tratꝰ pupillus nõ ht. S cum
cet̾is creditoribꝰ ꝑtẽ hĩ turꝰ ẽ.
¶Exige aut caucionẽ magra¬
pipillus ip̃e si fari pot̾. et ĩ pre¬
sentiarum ẽ scipuletur atuto¬
nbꝰ. Item fideuissorim eorũ rẽ
saluam fore pupillo aut si ne¬
mo est qui stipuletur ẜu pu¬
blicꝰ stipulan d rẽ saluam fo¬
re pupillo aut c̾te ip̃e magrat᷑
plane ubi ẜuus pupilu uł
ip̃e magr̃ãto scipulatur. dice̾¬
clum ẽ utile accc̃em pupillo
dandam. ¶Si filiꝰ fam̃ fuit
magistrato et cam̾ pupillo
nõ curau̾it. aũ nõ idonce cau¬
tum sit culpa en. an et quaten

Expanded text:
pore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit. Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse. Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magpupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi seruus publicus uel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius familias fuit magistratus et caueri pupillo non curauerit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾um in opem decessisse alt̾m
in solid̃ cõuentu satis pupil¬
lo fecisse. et querebatur. an tu¬
tor iste ad ũsus magistratur
municipalem hr̃e possit ali¬
quam accionẽ cum sciret atu

Expanded text:
alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a
Abbreviated transcription (Latin):
eñ. Ergo si senatus con¬
sultum locum non ht cessat
fauiana cũ exigi possit.
xxu. añ. natu filio .f. credi¬
derit causa cognita ei succu¬
rri debet

Expanded text:
. Ergo si senatus consultum locum non habet, cessat Fauiana, cum exigi possit.nque annis natu filio familias crediderit, causa cognita ei succurri debet
Abbreviated transcription (Latin):
uere exigit. S an decedant lega¬
ta cet̾aq hona hr̃ditatis. udẽ¬
dumẽet michi uidr᷑ posse dici
legatarios pocius cum mulre.
ne subueniend̾ erit adũs cur

Expanded text:
liere exiget.Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, uidendum. et mihi uidetur posse dici legatarios potius cum mulierene subueniendum erit aduer
Abbreviated transcription (Latin):
mͥtam pat̾ tum p̾sens quam
codius uistꝯ frat patris yeliq̃¬
runt. Quesitum est cum fund
gargaliam testatrici am irito

Expanded text:
tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito
Abbreviated transcription (Latin):
abeodem hr̃de meo cõcedi uo¬
lo. Quesitum ẽ an hr̃s testato¬
ris hoñatus uideatur in p̃stã¬
do legato fortunato quã ius
cõfirmatis ita cauit omĩbo
artẽ lib̃tis meis et quos uiuͦ
et quos his codiculis manu¬
missi uł postea manumisẜo
cõtubernal es suos. Iteni fili¬
os et fiuias lego nisi quos qͣs¬
ue ad uxore meam intestõ
ptin̾e uolui uł ci nominatĩ
legani uł legau̾o. ⁊ dem post¬
ea pecut ab hrdib sius ut ir¬
ligionẽ umbric tussie piceno
cohrdis uxoris sue irstitũet.
cum omĩbꝰ que ibicrũt. et mã¬
cipus rusticis et urbans etac¬
toribꝯ exceptis manmissis.
Quesitu ẽ cumheros ⁊stichꝰ
ẜui indiem uite testatoris in
imbriam inpiceno actu am¬
tator uuꝑ manumisat filu:
natura les utruz eidem dãmc
exuibis codicilł ab br̃dib p̾s¬
tandi sint. anu̾o ad sciam ux¬
orem exũbis epstole ꝑtincãt.

Expanded text:
cedi uolo'. quaesitum est, an heres testatoris oneratus uideatur in praestando legato Fortunio, quamuis confirmatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem meam testamento pertinere uolui uel ei nominatim legaui legauero'. idem postea petiit ab heredibus suis, ut regionem Umbriae Tusciae Piceno coheredes uxori suae restituerent cum omnibus, quae ibi erunt, et mancipiis rusticis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quaesitum est, cum Eros et Stichus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum adtestator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an uero ad Seiam uxorem ex uerbis epistulae pertineant.
Abbreviated transcription (Latin):
cuidatum ẽ. ad eumres
reddit qui donanerat q
si sumil tamis cun doacũ
ẽ quam is quidonauent
questionis decidende gr̃a
magis placuit ualere do¬
nacionem eo maximeꝙ

Expanded text:
cui donatum est ad eum res redit qui donauerat: quod si simul tam is cui donatum est quam is qui donauerit, quaestionis decidendae gratia magis placuit ualere donationem, eo maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.estimaturum p̃sumptio
enim pot̾ natiiralem affectũ
fecit oninia patriuiden con¬
cessa nisi aliud sensisseci sta¬
toremab hr̃dibus approbetꝰ¬
¶ Menia testamento Mo alci
exbr̾oibus sus accione tute¬
leuoluit ligarchis uerbis
ratio nem tutelem quam es¬
ypcialis paulus cumantistio
extuteli a pud cum reman¬

Expanded text:
est, aestimaturum. praesumptio enim propter naturalem affectum facit omnia patri videri concessa, nisi aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur. Maeuia testamento suo alterum ex heredibus suis actione tutelae uoluit liberari his uerbis: 'rationem tutelae, quam egit Iulius Paulus cum Antistio ex tutela apud eum reman
Abbreviated transcription (Latin):
ntu reluiquat eloqui pot
nisi suꝑuenies morhꝰ in pedi¬
mẽto ei sit. Fidei comissum
relictum ẽẽ ap̃cum cui relict̃
ẽ ex cã uicratina inuentũ. ex¬
tingri placuit. nisi defuntꝰ

Expanded text:
t, qui et loqui potest, nisi superveniens morbus ei impedimento sit. Fideicommissum relictum et apud eum, cui relictum est, ex causa lucrativa inventum extingui placuit, nisi defun
Abbreviated transcription (Latin):
nbertos fiuis tributos filiiᷤ
assignatos non uideri.R.
cum ea ratione libertis con¬
suli patronum uoluerit qͦ
facilius uoluntatis emo¬
lumentum con sequantur¬

Expanded text:
bertos filiis adtributos filiis adsignatos non videri respondi, cum ea ratione libertis consuli patronus voluerit, quo facilius voluntatis emolumentum consequant
Abbreviated transcription (Latin):
cuius fili. am quam alũ¬
n.am testõ cassi. mus nep¬
ti coheredem datam appella¬
uerat. ¶Ur ulgo quesitũ
apparuit. cum heredis no¬
men uuit at.a noluntate.
pater familias in secundiᷤ
intabuł induxisset: eam¬
iem legataruis non obesse
qui retumerant uoluntatẽ.
diuo marco placuit. et iõ
cum suo honore fiscum
succedere.
defimeti uindictam omi¬
sit. in super habuit fru¬
ctus. omnes. restituere co¬
gendum existim.iui. nec
probe desider.iturum acti¬
onem confirsam restitui.
deceptum aũt ignoratio¬
ue facti. bone fidei posses

Expanded text:
cuius filiam quam alumnam testamento Cassianus nepti coheredem datam appellauerat, uulgo quaesit‹a›m apparuit. Cum heredis nomen mutata uoluntate pater familias incisis tabulis induxisset arem legatariis non obesse, qui retinuerant voluntatem, divo Marco placuit, et ideo cum suo onere fiscum succedere. defuncti vindictam insuper habuit, fructus omnes restituere cogendum existimavi nec probe desideraturum actionem confusam restitui: deceptum autem ignoratione facti bonae fidei posses
Abbreviated transcription (French):
uonorum quis. anrerami
tertie partis usum fiegui
rit. nam si bonorumuens
ex uonis deduce̾tur. et quod
at sicertanmi remuius

Expanded text:
bonorum quis an rerum tertiae partis usum fructum legauerit: nam si bonorum usus ex bonis deducetur, et quod at si certarum rerum us
Abbreviated transcription (Latin):
tuntas naturaus ic specta¬
cosono dñone emn fractm
tollere ex pedit.Icemq cirr¬
oiean matirra plus hat re¬
dlitus quam sinmitims
gatur. non pot indensimer

Expanded text:
turitas naturalis hic spectacolono dominoue eum fructum tollere expedit. iolea immatura plus habeditus, quam si matura legatur, non potest uider
Abbreviated transcription (Latin):
dompotestate sunt. tutores tu
tam̃todare. Item scire debemu
etiam postumis fius uł nepoti¬
bo. uł cetis lib̃is ucc parentis
testõ tutores dare. qui modo
mea cã sint. ut siuo eogna¬
ti fũnt inpotestate en futu
sint. n testam̃tum ruptun¬
⁊tem ignorand̾ ẽ cum qui fi¬
potem hebit sinepoti tutore
ded̾it ita ircte dedisse uidi si ne¬
pos post mortẽ eh in pr̃is sui
potestatem iecasum nõ sit. ꝙ¬
deuenit inniuo testatore fili
in potestate eius eẽ desicrit.

Expanded text:
in potestate sint, tutores testamento dare.Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis licere parentibus testamento tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate eius futuri sint neque testamentum rupturi.Item ignorandum non est eum, qui fipotestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse videri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod evenit, si vivo testatore filius in potestate eius esse desierit.
Abbreviated transcription (Latin):
buat cum octidetur nec prerr
cedemeiꝰ ꝓdidat ut enĩ opẽ fer¬
re cum nõ potuisse. cõstabat.
ita similẽ sine p̾stitisse etia pͦ¬

Expanded text:
buerat cum occideretur nec postea caedem eius prodiderat. ut enim opem ferre eum non potuisse constabat, ita silentium praestitisse etiam po
Abbreviated transcription (Latin):
Hr̾dis. recte ex trebelli ano resti¬
cuat. ueluti hr̃s rõrimi. ue. pos¬
ẜor. uł pater. dominus ue etus
quibus acquisita est hrditas.

Expanded text:
redis recte ex Trebelliano restituat, ueluti heres bonorumue possessor, uel pater dominusue, quibus adquisita est hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
dib erigendam. ¶S si nomĩ
quis debitoris cxeg̃it qd̃ ꝑfi
dei comissum irliqd nõ tñ hec
ammo qiͣ uellet exting̾e fidcr¬
comissum pot̾it dici deberi insi
forte int̾hoc int̾est. hͥ eĩ exting¬
itur ip̃a suba debiti ibi res du¬
sit.cum tñ quida nom̃ debito¬
ris exegiss et ꝓdeposito poctĩ¬
am habuiss putauit fidcico¬
missi peticione supeẽ. maxir
qr nõ ip̃e exeg̃at. S debitor ul

Expanded text:
dibus exigendam. Ergo et si nomen quis debitoris exegerit, quod per fideicommissum reliquit, non tamen hoc animo, quasi uellet extinguere fideicommissum, poterit dici deberi: nisi forte inter haec interest: hic enim extinguitur ipsa constantia debiti, ibi res dusit. cum tamen quidam nomen debitoris exegisset et pro deposito pecuniam habuisset, putaui fideicommissi petitionem superesse, maxime quia non ipse exeg