comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totius cilici&e nobilissimum fortissimumq est. Qͥbus rebꝰ omnibꝰ
prouinciae et finitimoꝵ ciuitatum constitutis. cupiditate ꝓfici¬
scendi ad bellum gerendum non diutiꝰ moratur. Magnisq iti¬
neribꝰ ꝑ capadociam confectis. biduum mazace commoratus
uenit: omnia uetustissimum et sanctissimum in capadocia bel¬
lonae templum quod tanta religione colit᷑ ut sacerdos eius dee
magis imperio potentia secundus a Rege consensu gentis illius
habeatur. id homini nobilissimo licomedi bythinio adiudicauit
state tamen intermisso sacerdotio id repetebat. Fratrem autẽ
ariobarzanis amarathim cum bñmeritꝰ uterq eorum de re .p.
esset. ne aut regni hereditas amarathim solicitaret. aut heredi¬
ipse iter ceptum simili uelocitate conficere cepit. Cum propius pontũ
finesq gallograeciae accessisset deiotarus tetrarcha gallograeciae tũc

Expanded text:
totius Ciliciae nobilissimum fortissimumque est. Ibi rebus omnibus totius Ciliciae nobilissimum fortissimumque est. Ibi rebus omnibus provinciae et finitimarum civitatium constitutis cupiditate proficiscendi ad bellum gerendum non diutius moratur, magnisque itineribus per Cappadociam confectis biduum Mazacae commoratus Comana venit,1 vetustissimum et sanctissimum in Cappadocia Bellonae templum, quod tanta religione colitur ut sacerdos eius deae maiestate, imperio, potentia secundus a rege consensu gentis illius habeatur. Id homini nobilissimo Lycomedi Bithyno adiudicavit, s intermisso sacerdotium id repetebat. Fratri autem Ariobarzanis Ariarathi, cum bene meritus uterque eorum de re publica esset, ne aut regni hereditas Ariarathen sollicitaret aut hereIpse iter inceptum simili velocitate conficere coepit. § 67 Cum propius Pontum finisque Gallograeciae accessisset, Deiotarus, tetrarches Gallograeciae tum
Abbreviated transcription (Latin):
norum hostium metum deponerent. Haec in syria cilicia asia ce¬
leriter se confecturum sperabat: quod hae prouinciae nullo bello prae¬
mebantur. In bithinia ac ponto plus oneris uidebat impendere sibi
non excessisse enim ponto pharnacem audiebat. neq excessurum pu¬
tabat. cum secundo praelio uehementer ẽẽt inflatꝰ: quod contra domi¬
cium caluinium fecerat. Commoratus fere in omnibꝰ ciuitatibꝰ quae
maiores sunt dignitate. praemia bñmeritis et uiritim et publice tri¬
buit de controuersis ueteribꝰ cognoscit. ac statuit reges. tyrannos dy¬
nastas prouinciae finitimosq qui omnes ad eum concurrerant recep¬
tos infidem conditionibꝰ impositis prouinciae tuendae ac defendẽde
tis. sex. Caesarem amicum et necessarium suum legionibꝰ sẏriaque
prefecit. Ipse eadem classe qua uenerat. proficiscitur inciliciam
cuius prouinciae ciuitates omnes euocatarsum qͦd oppidum fert

Expanded text:
norum hostium metum deponerent. Haec in Syria, Cilicia, Asia cenorum hostium metum deponerent. Haec in Syria, Cilicia, Asia celeriter se confecturum sperabat, quod hae provinciae nullo bello premebantur; in Bithynia ac Ponto plus oneris videbat sibi impendere. Non excessisse enim Ponto Pharnacen audiebat neque excessurum putabat, cum secundo proelio vehementer esset inflatus quod contra Domitium Calvinum fecerat. Commoratus fere in omnibus civitatibus quae maiore sunt dignitate, praemia bene meritis et viritim et publice tribuit, de controversiis veteribus cognoscit ac statuit; reges, tyrannos, dynastas provinciae finitimos, qui omnes ad eum concurrerant, receptos in fidem condicionibus impositis provinciae tuendae ac defendendae tis Sextum Caesarem, amicum et necessarium suum, legionibus Syriaeque praeficit; ipse eadem classe qua venerat proficiscitur in Ciliciam. Cuius provinciae civitates omnis evocat Tarsum, quod oppidum fere
Abbreviated transcription (Latin):
occurrentibꝰ hostio fluminis in ip̃is faucibꝰ cum neq flectere nauim
propter uim fluminis. neq directam tantis fluctibꝰ tenere posset.
demersa naue periit. Cum insyriam Caesar ex aegypto uenisset: atq
abiis qui roma uenerant ad eum cognosceret. lr̃isq urbanis a¬
nimaduerteret. multa romae male et inutiliter ad ministrari. neq
ullam partem .r.p. satis commode geri: qđ est contentionibꝰ tribu¬
nitus. pernitiose seditiones orirentur: et ambitione atq indili-¬
gentia tribunoꝵ militum et qui legionibꝰ praeerant multa con¬
tra morem consuetudinemq militarem fierent: quae dissoluen¬
de disciplinae seueritatisq ẽẽnt: eaq omnia flagitare aduentũ
suum uideret: tamen praeferendum existimabat: quas in prouin¬
cias regionesq uenisset: eas ita relinquere constitutas ut dome¬
sticis dissensionibus liberarentur. uira legesq acciperent: et extẽ¬

Expanded text:
occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum neque flectere navem occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum neque flectere navem propter vim fluminis neque directam tantis fluctibus tenere posset, demersa nave periit. § 65 Cum in Syriam Caesar ex Aegypto venisset atque ab eis qui Roma venerant ad eum cognosceret litterisque urbanis animadverteret multa Romae male et inutiliter administrari neque ullam partem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tribuniciis perniciosae seditiones orirentur et ambitione atque indulgentia tribunorum militum et qui legionibus praeerant multa contra morem consuetudinemque militarem fierent, quae dissolvendae disciplinae severitatisque essent, eaque omnia flagitare adventum suum videret, tamen praeferendum existimabat, quas in provincias regionesque venisset, eas ita relinquere constitutas ut domesticis dissensionibus liberarentur, iura legesque acciperent, exter
Abbreviated transcription (Latin):
do coniungit. Lepidus eodem tempore marcellusq cordubam cũ
suis proficiscitur. Narbonem subidem tempus treboniꝰ proconsul ad
prouinciam optinendam uenit. De cuiꝰ aduentu ut cognouit cassius.
legiones quas secum habuerat. equitatumq inhiberna distribuit lp̃e
omnibꝰ sius rebus celeriter correptis malacam contendit. ibiq aduer¬
so tempore nauigandi naues conscendit: ut ipse predicabat. ne se lepi
do trebonio. et marcello committeret. ut amici eius dictitabãt. ne
per eam prouinciam minore cum dignitate iter faceret. cuiꝰ magna
pars abeo defecerat. ut caeteri existimabant: ne pecunia illa ex infi¬
nitis rapinis confecta in potestatem cuiusꝗͣ ueniret. Progressus se¬
cunda hiberna tempestate: cum in hiberum flumen noctis uitand&e
causa se contulisset: inde paulo uehementiori tempestate nihilo pe¬
riculosius: se nauigaturum credens profectus aduersis fluctibus

Expanded text:
do coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum do coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum suis, Cassius proficiscitur Carmonem. Sub idem tempus Trebonius proconsul ad provinciam obtinendam venit. De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas secum habuerat equitatumque in hiberna distribuit; ipse omnibus suis rebus celeriter correptis Malacam contendit ibique adverso tempore navigandi navis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et Marcello committeret, ut amici eius dictitabant, ne per eam provinciam minore cum dignitate iter faceret cuius magna pars ab eo defecerat, ut ceteri existimabant, ne pecunia illa ex infinitis rapinis confecta in potestatem cuiusquam veniret. Progressus secunda ut hiberna tempestate cum in Hiberum flumen noctis vitandae causa se contulisset, inde paulo vehementiore tempestate, nihilo periculosius se navigaturum credens, profectus, adversis fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
lam castra lepidus. neq habet a marcello qͥcꝗͣ diuisi: nepugnetur
interdicit. ad exeundum cassium inuitat: fidemq suam in re oĩ
interponit. Cum diu dubitasset cassius: qͥd sibi faciendum qͥd ue le¬
pido esset credendum. neq ullum exitum consilii sui reperiret: si
ꝑmaneret in sententia postulat uti munitiones disiicerentur. sibiq
liber exitus daretur. non tantum inducias facerent. sed prope iam
constituta oꝑa complanarent. custodi&eq munitionum essent de¬
ductae auxilia regis in id castellum marcelli quod proximũ erat
reguis castris neq opinantibꝰ omnibꝰ: si tamen in omnibꝰ fuit cassius
nam de huiꝰ conscientia dubitabat᷑. sed impetum fecerũt: complu¬
resq ibi milites oppresserunt. Qd nisi celeriter indignatione et
auxilio lepidi prelium esset direptum maior calamitas ẽẽt accep¬
ta. Cum iter cassio patefactum esset: castra marcellus cum lepi¬

Expanded text:
iam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur iam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur interdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque suam in re omni interponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendum quidve Lepido esset credendum, neque ullum exitum consili sui reperiret si permaneret in sententia, postulat uti munitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tantum indutiis factis sed prope iam pace constituta opera cum complanarent custodiaeque munitionum essent deductae, auxilia regis in id castellum Marcelli quod proximum erat regis castris, neque opinantibus omnibus — si tamen in omnibus fuit Cassius: nam de huius conscientia dubitabatur —, impetum fecerunt complurisque ibi milites oppresserunt. Quod nisi celeriter indignatione et auxilio Lepidi proelium esset diremptum, maior calamitas esset accepta. § 64 Cum iter Cassio patefactum esset, castra Marcellus cum Lepi
Abbreviated transcription (Latin):
Nanq ut in ciuilibus dissensionibꝰ accidere consueuit. ita temporibꝰ illis
in hyspania non nullae ciuitates rebꝰ cassii studebant. plures marcellũ
fouebant. Accedit cum copiis bogus ad exteriores marcelli munitio¬
nes. pugnatur utrinq acriter. craebroq id accidit. fortuna saepe ad
utrunq uictoriam transferente. nec tamen unꝗͣ ab operibꝰ depellitur
marcellus. interim lepidus ex citeriori prouincia cum cohortibꝰ
legionariis.xxxu. magnoq numero eqͥtum. et reliqͦꝵ auxiliorũ
uenit ea mente ullam ut sine ullo studio: tam̃ contentiones cas
marcelliq componeret. Huic uenienti sine dubitatione marcell
se credit atq offert. Cassius contra suis se tenet praesidiis. sine eo
quod plus iuris deberi ꝗͣ marcello existimabat. sine eo qđ ne preoc¬
cupatus animus lepidi ẽẽt obseqͥo aduersarii utebat᷑. ponit ad ul¬

Expanded text:
Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit, ita temporibus illis Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit, ita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, plures Marcellum fovebant. Accedit cum copiis Boguso ad exteriores Marcelli munitiones. Pugnatur utrimque acriter, crebroque id accidit fortuna saepe ad utrumque victoriam transferente; nec tamen umquam ab operibus depellitur Marcellus. § 63 Interim Lepidus ex citeriore provincia cum cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum et reliquorum auxiliorum venit ea mente Uliam, ut sine ullo studio contentiones Cassi Marcellique componeret. Huic venienti sine dubitatione Marcellus se credit atque offert; Cassius contra suis se tenet praesidiis, sive eo quod plus sibi iuris deberi quam Marcello existimabat, sive eo quod ne praeoccupatus animus Lepidi esset obsequio adversarii verebatur. Ponit ad Ul
Abbreviated transcription (Latin):
stra castris confert. Locorumq cognita natura: quo maxime rem dedu¬
cere uolebat. necessitate est adductus. ut neq confligere. cuiꝰ si rei
facultas eẽt resistere incitatis militibꝰ non poterat. neq uagari cas¬
sium latius pateret᷑. ne plures ciuitates ea paterent᷑: quae passi erãt
cordubenses. Castellis idoneis locis collocatis: operibꝰq incircũ¬
itu oppidi continuatis. ullam cassiumq munitionibꝰ clausit. Quae
pͥus ꝗͣ perficerent᷑. Longinus omnem suum eqͥtatum emisit: quem
magis sibi usu fore credebat: si pabulari frumentariq marcellũ nõ
pateretur. Magno autem impedimento fore in clausus obsidione:
et inutilis necessariaꝵ consumeret frumentum. Paucisq diebꝰ cassii
lr̃is acceptis. Rex bogus cum copiis ueĩt. adiungitq ei legionẽ
quam secum adduxerat. Compluresq cohortes auxiliaĩas hyspanoꝵ.

Expanded text:
stra castris confert locorumque cognita natura, quo maxime rem dedustra castris confert locorumque cognita natura, quo maxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cuius se rei facultas esset, resistere incitatis militibus non poterat — neque vagari Cassium latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae passi erant Cordubenses. Castellis idoneis locis collocatis operibusque in circuitu oppidi continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clausit. Quae prius quam perficerentur, Longinus omnem suum equitatum emisit; quem magno sibi usu fore credebat, si pabulari frumentarique Marcellum non pateretur, magno autem fore impedimento, si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumentum. § 62 Paucis diebus Q. Cassi litteris acceptis rex Boguso cum copiis venit adiungitque et legioni quam secum adduxerat compluris cohortis auxiliarias Hispanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus castra betim transfert: craebreq uterq legiones in acie
educit. neq tamen confligitur ꝑꝑ locoꝵ difficultates. Erat copiis
pedestribꝰ multo firmior marcellus. habebat enim ueteranas: mul¬
tioq praelus expertas legiones. Cassius fidei magis ꝗͣ uirtuti legio¬
num confidebat. Itaq cũ castra castris collocata ẽent: et marcellꝰ
locum idoneum castello cepisset. quo prohibere aqua cassianos
posset: longius ueritus: ne genere quodam obsidionis clauderet᷑
in regionibꝰ alienis: sibiq infestis: noctu silentio ex castris ꝓficiscit᷑.
celeriq itinere ullam contendit: qͦd sibi fidele ẽẽ oppidum credebat.
bi adeo coniuncta ponit moenibꝰ castra ut est loci natura. nãq ulla.
in edito monte posita est: ut ipsa munitione urbis undiq ab oppugna¬
tione tutus esset. Hunc marcellus insequit᷑. et qͣ maxime potest ullam ca¬

Expanded text:
Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem educit; neque tamen confligitur propter locorum difficultates. § 61 Erat copiis pedestribus multo firmior Marcellus; habebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. Cassius fidei magis quam virtuti legionum confidebat. Itaque, cum castra castris collata essent et Marcellus locum idoneum castello cepisset quo prohibere aqua Cassianos posset, Longinus, veritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus alienis sibique infestis, noctu silentio ex castris proficiscitur celerique itinere Uliam contendit, quod sibi fidele esse oppidum credebat. Ibi adeo coniuncta ponit moenibus castra ut et loci natura — namque Ulia in edito monte posita est — et ipsa munitione urbis undique ab oppugnatione tutus esset. Hunc Marcellus insequitur et quam proxime potest Uliam ca
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ut in aciem educerent᷑ orant. priusq confligendi sibi potestas
fieret ꝗͣ cum tanta contumelia nobilissimȩ carissimaeq possessiões
rdubensium in conspectu suo rapinis. ferro. flammaq consume¬
entur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret: qđ et
uictores et uicti detrimentum ad eundem caesarem eẽt redunda¬
turum:. neq suae potestatis ẽẽt legiones betim traducit. atq aciẽ
instruit. Cum cassium contra pro suis castris aciem instruxisse
loco superiore uideret: causa interposita. quod is in equum non di¬
scederet marcellus militibus persuadet ut se incastra recipiant. ltaq:
copias reducere cepit. cassius quo bene ualebat. marcellumq infir¬
mum ẽẽ sciebat. aggressusq eqͥtatum legionaĩos se recipientes com¬
plures nouissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento
quid transitus fluminis uitii difficultatisq haberet cognitum esset.

Expanded text:
runt, ut in aciem educerentur orant, priusque confligendi sibi potestas runt, ut in aciem educerentur orant, priusque confligendi sibi potestas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimaeque possessiones Cordubensium in conspectu suo rapinis, ferro flammaque consumerentur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret, quod et victoris et victi detrimentum ad eundem Caesarem esset redundaturum neque suae potestatis esset, legiones Baetim traducit aciemque instruit. Cum Cassium contra pro suis castris aciem instruxisse loco superiore videret, causa interposita, quod is in aequum non descenderet, Marcellus militibus persuadet ut se recipiant in castra. Itaque copias reducere coepit. Cassius, quo bono valebat Marcellumque infirmum esse sciebat, aggressus equitatu legionarios se recipientis compluris novissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento quid transitus fluminis viti difficultatisque haberet cognitum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cassium persequendum nihil opus ẽẽ. Qt pompeii noĩe et memoĩa
tamq omnibꝰ caesarianis ꝗͦ pompeianis longinum esse in odio. neq se
conuentum. neq.M. marcellum contra caesaris causam posse ꝑduce̾.
nomen pompeii ex scutis detraxerunt. Marcellum qui se caesaris cau¬
sam defensurum profitebatur. ducem asciuerunt. praetoremq ap¬
pellant: et conuentum sibi adiunxerunt. castraq ad cordubam
posuerunt. Cassius eo biduo circiter. uũ passuum a corduba citra
flumen betim in oppidi conspectu loco excelso facit castra. litteras
ad regem begudem in mauritaniam. et M. lepidum ꝓconsulem in
hyspaniam citeriorem mittit: subsidio sibi prouinciaeq caesaĩs causa
ꝗͣ pͥmum ueniret: ipse hostili modo cordubensium in conspectu suo agros
uastat aedificia incendit. Cuius rei deformitate atq indignitate
legiones quae marcellum sibi ducem ceperant: ad eum concurre¬

Expanded text:
ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum neque M. Marcellum contra Caesaris causam posse perducere, nomen Pompei ex scutis detraxerunt, Marcellum, qui se Caesaris causam defensurum profitebatur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuerunt. Cassius eo biduo circiter IIII milia passuum a Corduba citra flumen Baetim in oppidi conspectu loco excelso facit castra; litteras ad regem Bogudem in Mauretaniam et ad M. Lepidum proconsulem in Hispaniam citeriorem mittit, subsidio sibi provinciaeque Caesaris causa quam primum veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 Cuius rei deformitate atque indignitate legiones quae Marcellum sibi ducem ceperant ad eum concurre
Abbreviated transcription (Latin):
dubam ueteres legiones adducit. ac ne dissensionis initium natũ
sediciosa militum suaq natura uideretur: simul ut contra .q. cassi¬¬
um qui caesaris nomine maioribꝰ uti uiribꝰ uidebatur eque se po¬
tentem opponeret. et dignitatem. cN.pompeio se prouinciam re¬
cuperare uelle palam dictitabat. et forsitan etiam hoc fec eĩt odio
poterat apud eas regiones quas.M. uarro optinuerat. sed id qua
mente cõmunis erat coniectura. Certe hoc prae se thorius ferebat.
milites adeo fatebantur: ut. CN. pompeii nomen in scutis inscriptum
haberent. Frequens legionibꝰ conuentus obuiam prodit: neque
tantum uiroꝵ. sed etiam matrum familias: ac praetestatoꝵ. Depre¬
caturq ne hostili aduentu cordubam diriperent. Nam se contra¬
cassium : sentire cum omnibꝰ contra caesarem ne facere cogerentur orare.
Tante multitudinis p̃cibꝰ et lacrimis exercitꝰ commotus: cum uideret

Expanded text:
dubam veteres legiones adducit ac, ne dissensionis initium natum dubam veteres legiones adducit ac, ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provinciam reciperare velle palam dictitabat. Et forsitan etiam hoc fecerit odio poterat apud eas legiones quas M. Varro obtinuerat. Sed id qua mente, communis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferebat; milites adeo fatebantur, ut Cn. Pompei nomen in scutis inscriptum haberent. Frequens legionibus conventus obviam prodit, neque tantum virorum sed etiam matrum familias ac praetextatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contraCassium consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis precibus et lacrimis exercitus commotus cum videret
Abbreviated transcription (Latin):
tes a uernaculis oppressas: ad obueulam: cum his ad secundam ꝑue¬
nisse legionem: omnesq ibi se coniunxisse. et .T. thorium italicẽ¬
sem ducem elegisse. Celeriter habito consilio. Marcellũ cordu¬
bam ut eum in potestate retineret. Q cassium legatum hispalim
mittit. paucisq ei diebꝰ ut affertur conuentum cordubensem hi¬
spalim mittit ab eo defecisse. Marcellumq aut uoluntate: aut
necessitate adductum. nanq id uarie nuntiabatur: consentire cũ
cordubensibꝰ. duas cohortes legionis .u. quae fuerant cordubae in
praesidio idem facere. Cassius iis rebus incensus mouet castra: et
postero die sogoniam ad flumen siciliense uenit. ibiq habita con¬
cione militum tentat aĩos. qͦs cognoscit non sua: sed caesaris absen¬
tis causa sibi fidissimos ẽẽ: non nullumq ꝑiculum deuitaturos.
dum per eos caesari prouincia restitueretur. Interim thoriꝰ ad cor¬

Expanded text:
tis a vernaculis oppressas ad Obuculam cum his ad secundam pervetis a vernaculis oppressas ad Obuculam cum his ad secundam pervenisse legionem omnisque ibi se coniunxisse et T. Thorium Italicensem ducem delegisse. Celeriter habito consilio M. Marcellum quaestorem Cordubam, ut eam in potestate retineret, Q. Cassium legatum Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubensibus; duas cohortis legionis V., quae fuerant Cordubae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa sibi fidissimos esse nullumque periculum deprecaturos, dum per eos Caesari provincia restitueretur. § 58 Interim Thorius ad Cor
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e classem quam parabat ut inspiceret hispalim accedit. ibiq mora¬
tur. propterea quod edictum tota ꝓuincia proposuerat. quibꝰ pecuna¬
as imperasset. neq contulissent se adirent: quae euocatio uehemen
omnes turbauit. Interim Ltitius: qui eo tempore tribunꝰ militum le
gione uernacula fuerat nuntiat fama legionem .xxx. quamq cassius
legatus simul ducebat. cum ad oppidum leptim castra hr̃et seditiõe
facta. centurionibꝰ aliqͦt occisis: qui signa tolli non patiebantur disces¬
sisse. et ad secundam legionem contendisse: quae ad fraetum alio itinere
ducebatur. Cognita re noctu cum .v. cohortibꝰ unde uicesimanorũ
egreditur manus perueĩt. ibi eum diem ut qͥd ageret᷑ respiceret mo¬
ratus. carbonam contendit. Hic cum legiones xxx. et xxi. et cohõtes
iii. ex secunda legione totusq conuenisset equitatus audit. iiii cohõͣ¬

Expanded text:
Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moraIpse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moratur, propterea quod edictum tota provincia proposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulissent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit. § 57 Interim L. Titius, qui eo tempore tribunus militum in legione vernacula fuerat, nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet, seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fretum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu cum V cohortibus unetvicesimanorum egreditur, mane pervenit Naevam.5 Ibi eum diem, ut quid ageretur perspiceret, moratus Carmonem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes IIII ex V. legione totusque convenisset equitatus, audit IIII cohor
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cum auaricia certasse significabat. Aliquot post diebꝰ lrãs a cae¬
sare missas accipit. qͥbus cognoscit pompeium in acie uictũ amissis
copiis fugisse. Quare cognita dolorem mixtam uoluptatem capie¬
bat uictoriae. Huntius laeticiam expͥmebat. Confectum bellum li¬
centiam tempoꝵ intercludebat. Sic erat dubius animꝰ utrũ nihil
timere: an omnia licere mallet. Sanatis uulneribꝰ accersit omnes
qui sibi pecunias expensas tulerant: acceptasq eas iubet referri qͥbꝰ
parum uidebat᷑ imposuisse oneris: ampliorem pecuniam imperat.
quem aũt romae delectum instituit: qͦs ex oĩbꝰ conuentibꝰ coloniisq
conscriptos habebat: transmarina militia ꝑterritos ad sacramenti
religionem uocabat. magnum hoc fuit uectigal. maiuis tamen cre¬
scebat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat: legi¬
ones quas in africa ducturus erat. et auxilia mittit ad traiectũ

Expanded text:
tatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caetatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quibus parum videbatur imposuisse oneris, ampliorem pecuniam imperat. Equitum autem Romanorum dilectum instituit; quos ex omnibus conventibus coloniisque conscriptos transmarina militia perterritos ad sacramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum.
Abbreviated transcription (Latin):
gio uernacula. nec ullo timore de gradu deiecta est. Cassius eos
qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi. Legionem¬
scit. L racilium et. L. Laterensem. et annium scapulam maxĩȩ
dignitatis et gloriae ꝓuincialem hoĩem: sibiq tam familiarẽ ꝗͣ la¬
terensem et racilium in eadem fuisse coniuratione. Nec diu mo¬
ratur dolorem suum qͥn eos interfici iubeat: minutium libertis
tradit excruciandum. item calfurnium saluianum: qui ꝓfitet᷑
initium coniuratorumq numerum auget: uere ut qͥdam estimãt.
ut non nulli querunt᷑ coactus. iisdem cruciatibꝰ affetꝰ .L. merge
liosquillus noĩat plures: qͦs cassius iubet interfici: exceptis his qͥ
se pecunia redemerunt. Nam palam sextertiis .x. cum calfurnio
paciscitur. et cum .q. sextio.L. qui si maxime nocentes sunt: mulctati
tamen ꝑiculum uit &: dolorq uulnerum pecunia remissus crudeli¬

Expanded text:
gio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos gio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi; legionescit L. Racilium et L. Laterensem et Annium Scapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum auget, vere, ut quidam existimant, ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus L. Mercello.3 . . . Squillus nominat pluris; quos Cassius interfici iubet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remissus crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat praecipue cassium ẽẽ gratulat᷑. Tollitur a multitudine in
tribunal praetor appellat᷑. Nemo enim aut in prouincia natꝰ aut
uernaculae legionis milites. aut diuturnitate infectus ꝓuincia¬
lis quo in numero erat secunda legio non cum omni prouincia
consenserat in odio cassii: nam legiones .xxxx. et xxi. paucis mensibꝰ
in italia scriptas caesar attribuerat longino.u. legio nuper ibi erat
confecta. interim nuntiatur laterensi iuuere cassium: qͦ nun
dolore magis permotus ꝗͣ aĩo ꝑturbatꝰ reficit se celeriter: et ad
cassium uisendum ꝓficiscit᷑. Re cognita .xxx legio signa cõdu¬
bam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem
xxii. subseqͥtur has .u. Cum enim legiones reliquae ẽẽnt in castris se¬
cundam ueriti ne soli relinquerent᷑. atq ex eo quid sensissent indi¬
caretur. secuti sunt factum superiorum: permansit insententia le¬

Expanded text:
sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in tribunal, praetor appellatur. Nemo enim aut in provincia natus, ut vernaculae legionis milites, aut diuturnitate iam factus provincialis, quo in numero erat secunda legio, non cum omni provincia consenserat in odio Cassi: nam legionem XXX. et XXI. paucis mensibus in Italia scriptas Caesar attribuerat Longino, quinta legio nuper ibi erat confecta. § 54 Interim nuntiatur Laterensi vivere Cassium. Quo nuntio dolore magis permotus quam animo perturbatus reficit se celeriter et ad Cassium visendum proficiscitur. Re cognita XXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur has V. Cum duae legiones reliquae essent in castris, secundani, veriti ne soli relinquerentur atque ex eo quid sensissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia le
Abbreviated transcription (Latin):
set sinistra corripit eum. dextraq bis ferit pugione. Clamore
sublato fit a coniuratis impetus uniuersis. Munatius flaccus
proximum gladio traiecit littorem. hoc interfecto cassium. Q¬
legatum uulnerat. Ibi .T. uasius. et.L. mergerio simili confiden¬
tia flaccum municipem suum adiuuant. Erant enim omnes ita-¬
licenses. Ad ip̃m longinum. L. licinus squillus inuolat: iacentẽq
leuibꝰ sauciat plagis. Concurritur ad cassium defendendum
a quibus caeteri intercludunt᷑. qui ad caedem faciendam subse¬
quebantur. quo innumero fuit calfurnius saluianus: et manilius
tusculus. Minutiꝰ inter saxa qua& iacebant in itinere fugiẽs oppͥ¬
mitur. et relato domum cassio ad eum deducitur. raciliꝰ in pro¬
ximam se domum familiaris sui confert. dum certum cognoscẽt
confectus ne cassius eẽt.L. laterensis cum id non dubitaret accũ¬
rit laetus in castra. militibꝰq uernaculis et secundae legiõis qͥb odio

Expanded text:
set, sinistra corripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore set, sinistra corripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore sublato fit a coniuratis impetus universis. Munatius Flaccus proximum gladio traicit lictorem; hoc interfecto Q. Cassium legatum vulnerat. Ibi T. Vasius et L. Mercello simili confidentia Flaccum, municipem suum, adiuvant: erant enim omnes Italicenses. Ad ipsum Longinum L. Licinius Squillus involat iacentemque levibus sauciat plagis. § 53 Concurritur ad Cassium defendendum: A quibus ceteri intercluduntur qui ad caedem faciendam subsequebantur; quo in numero fuit Calpurnius Salvianus et Manilius Tusculus. Minucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur et relato domum Cassio ad eum deducitur. Racilius in proximam se domum familiaris sui confert, dum certum cognosceret confectusne Cassius esset. L. Laterensis, cum id non dubitaret, accurrit laetus in castra militibusque vernaculis et secundae legionis, quibus odio
Abbreviated transcription (Latin):
lissimi regni tanta oblata eẽt facultas. Itaq ipse in lusitaniam
proficitur ad legiones accersendas: auxiliaq adducenda. Cer¬
tis hominibus dat negocium ut frumentum nauesq.c. praeꝑarent᷑ pecu¬
niaeq describerentur: atq imperarentur. nequa res cum redisset mo-¬
raretur. Reditus eius fuit celerior omnium opinione. nõ enim la¬
bor aut uigilantia cupienti praesertim aliqͥd cassio deerat. Ex
exercitu coacto in unum locum castris ad cordubam positis ꝓcon¬
cione militibus exponit quas res caesaris iussu gerere deberet. pol¬
liceturq iis cum in mauritaniam traiecisset sextertia se daturũ.
qͥntam fore in hispania legionem. Ex concione se cordubam recepit
tius silo cliens. L. racilii libellum quasi aliqͥd ab eo postularet. ut
miles ei tradit. Deinde post racilium. nam is latus cassii tegebat:
quasi responsum ab eo peteret. celeriter dato loco cum se insinuas¬

Expanded text:
lissimi regni tanta oblata esset facultas. Itaque ipse in Lusitaniam lissimi regni tanta oblata esset facultas. Itaque ipse in Lusitaniam proficiscitur ad legiones arcessendas auxiliaque adducenda; certis hominibus dat negotium ut frumentum navesque C praepararentur pecuniaeque describerentur atque imperarentur, ne qua res cum redisset moraretur. Reditus eius fuit celerior omnium opinione: non enim labor aut vigilantia cupienti praesertim aliquid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in unum locum castris ad Cordubam positis pro contione militibus exponit quas res Caesaris iussu gerere deberet, polliceturque eis, cum in Mauretaniam traiecisset, sestertios centenos se daturum; quintam fore in Hispania legionem. Ex contione se Cordubam recepit cius Silo cliens L. Racili libellum, quasi aliquid ab eo postularet, ut miles ei tradit, deinde post Racilium — nam is latus Cassi tegebat —, quasi responsum peteret, celeriter dato loco cum se insinuas
Abbreviated transcription (Latin):
nus imperator eadem faceret. qu&e fecerat questor similia
rursus de morte eius prouinciales consilia inirent. Hoꝵ
odium confirmabant non nulli familiares eius qui cum in
illa societate uersarentur. rapinarum nihilominꝰ tamen o-¬
derant eum cuius nomine peccabant: sibiq qđ rapuerant ac¬
ceptum ferebant. Quod intexcederat aut erat interpellatũ
cassio assignabant. qͥntam legionem nouam conscribit. Auge¬
tur odium et ip̃o delectu et sumptu additae legionis complẽ¬
tur eqͥtum. iiĩ. maximisq ornantur impensis nec ꝓuinciae dat᷑
ulla reqͥes. interim litteras accepit a Caesare ut in africam
exercitum traiiceret. perq mauritaniam ad fines numidi&e
perueniret. quod magna. cti. pompeio iuba miserat auxiliaq
maioraq missurus existimabatur. Obus lr̃is acceptis in soiẽ¬
ti uoluntate efferebatur: quod sibi nouaꝵ ꝓiunciaꝵ et ferti¬

Expanded text:
nus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia nus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia rursus de morte eius provinciales consilia inirent. Horum odium confirmabant non nulli familiares eius qui, cum in illa societate versarentur rapinarum, nihilo minus oderant eum cuius nomine peccabant, sibique quod rapuerant acceptum referebant, quod interciderat aut erat interpellatum Cassio assignabant. Quintam legionem novam conscribit. Augetur odium et ex ipso dilectu et sumptu additae legionis. Complentur equitum III milia maximisque ornantur impensis: nec provinciae datur ulla requies. § 51 Interim litteras accepit a Caesare, ut in Africam exercitum traiceret perque Mauretaniam ad finis Numidiae perveniret, quod magna Cn. Pompeio Iuba miserat auxilia maioraque missurus existimabatur. Quibus litteris acceptis insolenti voluptate efferebatur, quod sibi novarum provinciarum et ferti
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus amorem: paulatim tamen et occulte militarem di¬
sciplinam. seueritatemq minuebat. Cassius legionibꝰ in hiber¬
na dispositis ad ius dicendum corduba se recepit. contrac¬
tumq in ea es alienum grauissimis oneribꝰ prouincia cõsti¬
tuit exsoluere: et ut largitionis postulat cõsuetudo. ꝑ causam
liberalitatis speciosam plura largitori q̃rebantur. pecunie
locupletibꝰ imperabantur. Quas longinus expensas ferri non
tantum patiebatur. sed etiam cogebat ui gregem locupletũ
simultatum cause tenues conuciebantur. neq ullum genꝰ
questus aut magni et euidentis. aut minimi et sordidi pre¬
termittebatur quo domus et tribunal imperatoris uacaret.
Nemo erat qͥ domo aliquam iacturam facere posset. qͥn aut ua¬
dimonio teneretur. aut inter reos referret᷑. ita magna etiã
solicitudo periculorum ad iacturas et detrimenta rei fami¬
liaris adiungebatur. Quibꝰ de causis accidit ut cum longi¬

Expanded text:
exercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem diexercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem disciplinam severitatemque minuebant. § 49 Cassius legionibus in hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se recepit contractumque in ea aes alienum gravissimis oneribus provinciae constituit exsolvere; et ut largitionis postulat consuetudo, per causam liberalitatis speciosam plura largitori quaerebantur. Pecuniae locupletibus imperabantur, quas Longinus sib expensas ferri non tantum patiebatur sed etiam cogebat, in gregem locupletium simultatium causa tenues coiciebantur, neque ullum genus quaestus aut magni et evidentis aut minimi et sordidi praetermittebatur quo domus et tribunal imperatoris vacaret. Nemo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimonio teneretur aut in reos referretur. Ita magna etiam sollicitudo periculorum ad iacturas et detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de causis accidit ut, cum Longi
Abbreviated transcription (Latin):
magno tum etiam maiore periculi fama dimicabat. ꝗ cassiꝰ
longinus in hyspania propretore prouinciae ulterioris opti¬
nende causa relictus: siue consuetudine nature suae. siue
odio quod in illam ꝓuinciam susceperat. questor ex insidis
uulneratus. ibi magnas odii sui fecerat accessiones: qͦ uel ex
conscientia sua. cum de se mutuo sentire prouincias credẽt
uel mutuis signis et testimoniis eorum qui difficultatꝰ odia
dissimulabant aĩaduertere poterat et compensare offensionẽ
prouinciae exercitus amore cupiebat. Itaq cum pͥmum in
unum locum exercitum conduxit. sextertia .c. militibus
est pollicitꝰ. Neq multum postꝗͣ in lusitania medobrigam
oppidum. montemq herminium expugnasset quo medo¬
brigenses confugerant: ibiq imperator ẽẽt appellatꝰ iten
sextertiis.c milites donauit. Multa praeterea et magna p̃¬
mia singulis concedebat qua&e speciosum reddebant presentẽ

Expanded text:
magno tum etiam maiore periculi fama dimicabat, Q. Cassius magno tum etiam maiore periculi fama dimicabat, Q. Cassius Longinus, in Hispania pro praetore provinciae ulterioris obtinendae causa relictus, sive consuetudine naturae suae sive odio quod in illam provinciam susceperat quaestor ex insidiis ibi vulneratus, magnas odi sui fecerat accessiones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sentire provinciam crederet, vel multis signis et testimoniis eorum qui difficulter odia dissimulabant animum advertere poterat, et compensare offensionem provinciae exercitus amore cupiebat. Itaque, cum primum in unum locum exercitum conduxit, sestertios centenos militibus est pollicitus, nec multo post, cum in Lusitania Medobregam oppidum montemque Herminium expugnasset, quo Medobregenses confugerant, ibique imperator esset appellatus, sestertiis centenis milites donavit. Multa praeterea et magna praemia singulis concedebat; quae speciosum reddebant praesentem
Abbreviated transcription (Latin):
columibus: in eum se portum uictor recepit. quo ex portu classis oc
tauiana processerat. Capit ex eo praelio pentiremem unam triremes
duas: dierotas.uiii. compluresq remiges octauianos. Fosteroq ibi die
in in sulam illam qđ eo se recepisse ex fuga credebat octauium. Frat
in ea nobilissimum regionum earum oppidum coniunctissimumq
oct auio. quo ut peruenit: oppidani supplices se uatinio dediderũt.
comperitq ipsum octauium paruis paucisq nauigiis. uento secũdo
regionem graeci ae petisse. inde ut siciliam deinde africam peteret.
lta breui spatio re praeclarissime gesta. prouincia recepta: et cor¬
nificio reddita classe aduersarioꝵ ex illo toto sinu expulsa uic¬
tor se brundusium incolumi exercitu et classe recepit. His aũt
temporibꝰ quibꝰ cesar ad dyrachium pompeium obsidebat: e
palepharsali rem feliciter gerebat: alexandriae quae cum ꝑiculo

Expanded text:
columibus in eum se portum victor recepit, quo ex portu classis Octcolumibus in eum se portum victor recepit, quo ex portu classis Octavi ad dimicandum processerat. Capit ex eo proelio penterem unam, triremis duas, dicrotas VIII complurisque remiges Octavianos posteroque ibi die, in insulam Issam, quod eo se recepisse ex fuga credebat Octavium. Erat in ea nobilissimum regionum earum oppidum coniunctissimumque Octavio. Quo ut venit, oppidani supplices se Vatinio dediderunt, comperitque ipsum Octavium parvis paucisque navigiis vento secundo regionem Graeciae petisse, inde ut Siciliam, deinde Africam caperet. Ita brevi spatio re praeclarissime gesta, provincia recepta et Cornificio reddita, classe adversariorum ex illo toto sinu expulsa victor se Brundisium incolumi exercitu et classe recepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrachium Pompeium obsidebat et Palaepharsali rem feliciter gerebat Alexandreaeque cum periculo
Abbreviated transcription (Latin):
concurriturq ad duces maxime. Nam cum suo quisq auxilium ferret
nagnum cominus in angusto mari praelium factum est. qͣntoq cõuna
magis nauibꝰ confligendi potestas dabatur. tanto suꝑiores erant uati¬
niani. qui admiranda uirtute et suis nauibus in hostium naues transi¬
lire non dubitabant. et dimicatione ae quata longe suꝑiores uirtute
rem feliciter gerebant. Deprimitur ipsius octauii quad riremis: mul¬
tae praeterea capiuntur. aut rostris perforatae merguntur. propugnato¬
res octauiani. partim in nauibꝰ ugulantur. partim in mare praecipitã¬
tur. ipse octauius se inscapham confert. in quam plures cum fugerent
depresa scapha uulneratus tamen annatat ad suum mioparonem. Fo
receptus. cum praelium nox dirimeret tempestate magna uelis ꝓfugit.
Sequuntur hunc sua& naues non null&e. quas casus ab illo ꝑiculo uendi¬
carat. At uatinius re bene gesta receptui cecinit. suisq omnibꝰ in¬

Expanded text:
concurriturque ad duces maxime: nam cum suo quisque auxilium ferret, concurriturque ad duces maxime: nam cum suo quisque auxilium ferret, magnum comminus in angusto mari proelium factum est. Quantoque coniunctis magis navibus confligendi potestas dabatur, tanto superiores erant Vatiniani; qui admiranda virtute ex suis navibus in hostium navis transilire non dubitabant et dimicatione aequata longe superiores virtute rem feliciter gerebant. Deprimitur ipsius Octavi quadriremis, multae praeterea capiuntur aut rostris perforatae merguntur; propugnatores Octaviani partim in navibus iugulantur, partim in mare praecipitantur. Ipse Octavius se in scapham confert; in quam plures cum confugerent, depressa scapha vulneratus tamen adnatat ad suum myoparonem. Eo receptus, cum proelium nox dirimeret, tempestate magna velis profugit. Sequuntur hunc suae naves non nullae, quas casus ab illo periculo vindicarat. § 47 At Vatinius re bene gesta receptui cecinit suisque omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
te aduersam ad se uenientem nauem antennis ad medium malum de¬
missis instructam propugnatoribus aĩaduertit. Quod ubi conspexit
celeriter uela subduci. dimittiq antennas iubet. et milites armari. et
uexillo sublato. quo pugnandi dabat signum. quae pͥme naues subse¬
que bantur idem ut facerent significabat. parabant se Uatiniani repen¬
te oppressi. parati de inceps octauiani ex portu ꝓcedebant. Instruitur
utrinq acies ordine disposita. magis octauiana paratior militũ aĩs
uatiniana. Uatinus cum aĩaduerteret. neq nauium se magnitudine.
neq numero parem esse fortunae dimicationi. fortun&e rem commutere
maluit. Itaq pͥmus sua qͥnqueremi. in quadriremem ip̃ius octauii im¬
petum fecit. Celerrime. fortissimeq contra illum remigantem naues
aduerse nostris concurrunt. adeo uehementer. ut nauis octauiana rostro
discusso ligno contineretur. Committitur acriter reliqͥs locis praeliũ:

Expanded text:
te adversam ad se venientem navem antemnis ad medium malum dete adversam ad se venientem navem antemnis ad medium malum demissis instructam propugnatoribus animum advertit. Quod ubi conspexit, celeriter vela subduci demittique antemnas iubet et milites armari et vexillo sublato, quo pugnandi dabat signum, quae primae naves subsequebantur idem ut facerent significabat. Parabant se Vatiniani repente oppressi; parati deinceps Octaviani ex portu procedebant. Instruitur utrimque acies, ordine disposita magis Octaviana, paratior militum animis Vatiniana. § 46 Vatinius cum animum adverteret neque navium se magnitudine neque numero parem esse fortuitae dimicationi, fortunae rem committere maluit. Itaque primus sua quinqueremi in quadriremem ipsius Octavi impetum fecit. Celerrime fortissimeque contra illo remigante naves adversae rostris concurrerunt adeo vehementer ut navis Octaviana rostro discusso ligno contineretur. Committitur acriter reliquis locis proelium
Abbreviated transcription (Latin):
quorum magnam copiam habebat. ex omnibꝰ legionibus qui numero
aegroꝵ relicti erant brundusii: cum exercitus in greciam transporta¬
retur. profectus est in illyricum: maritimasq non nullas ciuitates quae¬
fecerant. octauioq se tradiderant. partim recipiebat. partim rema¬
entes in suo consilio praeteruehebat. nec sibi ullius rei moram necessi¬
itemq uingebat. qͥn ꝗͣcelerrime posset ipsum octauium persequeret᷑
um aduentu suo discederet coegit. praesidiumq nostrum recepit. Oc
tauius enim uatinium cum classem magna ex parte confectam ex
nauiculis actuariis hr̃e cognouisset. confisus sua classe consubsistit.
ad insulam tauridem. Qua regione uatinius insequens nauigabat: nõ
qđ octauium ibi resistere sciret: sed qđ Longius eum progressum inseqͥ
decreuerat. Cum propius tauridem accessisset. discessis suis nauibus:
quod et tempestas erat turbulenta. et nulla suspicio esset hostis. repen¬

Expanded text:
quorum magnam copiam habebat ex omnibus legionibus, qui numero quorum magnam copiam habebat ex omnibus legionibus, qui numero aegrorum relicti erant Brundisi, cum exercitus in Graeciam transportaretur, profectus est in Illyricum maritimasque non nullas civitates, quae defecerant Octavioque se tradiderant, partim recipiebat, partim remanentis in suo consilio praetervehebatur nec sibi ullius rei moram necessitatemque iniungebat quin quam celerrime posset ipsum Octavium persequereturum, adventu suo discedere ab oppugnatione coegit praesidiumque nostrum recepit. § 45 Octavius cum Vatinium classem magna ex parte confectam ex naviculis actuariis habere cognosset, confisus sua classe substitit ad insulam Tauridem; qua regione Vatinius insequens navigabat, non quo Octavium ibi restitisse sciret, sed quod eum longius progressum insequi decreverat. Cum propius Tauridem accessisset distensis suis navibus, quod et tempestas erat turbulenta et nulla suspicio hostis, repen
Abbreviated transcription (Latin):
esset cognitis rebus quae gestae erant in illyricum cũ craebris
litteris cornificii ad auxilium ꝓuinciae ferendum euocaretur.
et .M. octauium audiret cum barbaris federa ꝑculisse. complu-¬
ribusq locis nostrorum militum: oppugnare presidia partim clas¬
se per se. partim pedestribꝰ copiis per barbaros. etsi graui ualitudĩe
affectus uix corporis uiribꝰ animum sequebatur: tamen uirtute
uicit in commodum naturae. difficultatesq et hyemis: et subit&
praeparationis. Nam cum ipse paucas in portu naues longas hr̃ẽt.
luteras in achaiam. atq calenum misit. uti sibi classem mitterent.
Quod cum tardius fieret ꝗ̃ periculum nostroꝵ flagitabat. qui sustinere impe¬
tum octauii non poterant. nauibꝰ actuariis. quarum numerus erat satis ma-¬
gnus magnitudine satis iusta ad preliandum rostra imposuit. Has adiun¬
ctas nauibus longio et numero classis aucto. militibꝰ ueteranis impositis.

Expanded text:
esset, cognitis rebus quae gestae erant in Illyrico, cum crebris esset, cognitis rebus quae gestae erant in Illyrico, cum crebris litteris Cornifici ad auxilium provinciae ferendum evocaretur et M. Octavium audiret cum barbaris foedera percussisse compluribusque locis nostrorum militum oppugnare praesidia partim classe per se partim pedestribus copiis per barbaros, etsi gravi valetudine adfectus vix corporis viribus animum sequebatur, tamen virtute vicit incommodum naturae difficultatesque et hiemis et subitae praeparationis. Nam cum ipse paucas in portu navis longas haberet, litteras in Achaiam ad Q. Calenum misit, uti sibi classem mitteret. Quod cum tardius fieret quam periculum nostrorum flagitabat, qui sustinere impetum Octavi non poterant, navibus actuariis, quarum numerus erat satis magnus, magnitudo nequaquam satis iusta ad proeliandum, rostra imposuit. His adiunctis navibus longis et numero classis aucto militibus veteranis impositis,