comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃am ñ d seruitꝰ constitui s q̃ est̃
declararisplane si ñ utendo amisit
dolo malo dñi edium pꝰ litem conte¬
statam restitui ei opͣ q̃ adm̃ placet
in duo edium ¶Erato cerellio
uitali. hdit. Non putare se ex tab̃¬
na calsiaria fumũ in suꝑiora edifi¬
o cia uire inrnitti pꝰse. nͥ ei rei serui¬
tutem talem admittit. Id̾ q ait ⁊
ex suꝑiore iñ infi̾ora ñ aquã ñ quid
Saliud inmitti licet. in suo .n. alũ ocł¬
tenus fac̾e̾ licet quatenus nicħ in a

Expanded text:
am non debet seruitus constitui, sed quae est declarari. plane si non utendo amisit dolo malo domini aedium post litem contestatam, restitui ei oportet, quemadmodum placet in domino aedium.Aristo Cerellio Uitali respondit non putare se ex taberna casiaria fumum in superiora aedificia iure immitti posse, nisi ei rei seruitutem talem admittit. idemque ait: et ex superiore in inferiora non aquam, non quid aliud immitti licet: in suo enim alii hact
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmuna loco inuitis cet̾is iure
edificare possit. Ioẽm an phibeat᷑ a soci¬
is possit cum his ita exꝑiri ns sibi eẽ e¬
dificare ⁊ an socii cum eo ita ag̾e pꝰ sint
Ius sibi ꝓhibendi ẽẽ ut illius edificandi
ñ eẽ ⁊ si edificatum iam sit ñ possit ẽ
eo ita exꝑii ius sibi ñ ẽẽ ita edificatũ

Expanded text:
in communi loco inuitis ceteris iure aedificare possit, id est an, si prohibeatur a sociis, possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi prohibendi esse uel illi ius aedificandi non esse: et si aedificatum iam sit, non possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sp̃ãlr̃ c̃uenit certe siis cui suitꝰ debe¬
batur alt̾m ex ea diuisione fund̾ re
ꝯ secutur̃ sit ea sentencia fundo alt̾o ma¬
nente ẜuo si m̃õ et abinitõ potuit
augustior c̃stitui uia ꝙͣ lege finita ẽ

Expanded text:
r conuenit: certe si is cui seruitus debebatur alterum ex ea diuisione fundum reonsecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior const
Abbreviated transcription (Latin):
nuud uidear luminib tuis obstatui
si edificanero frust᷑ intendens ius mͥ
ñ eẽ ita edificatum hr̃e inuito tessi
si uiit᷑ tempꝰ statutum rusfus deposiu̾t
edificum suũ niemꝰ renascet᷑ tͥ nen¬
ditio. Sciendum tũ ÷ in his serui.¬
tutib possessorem eẽ eund̾ iuris ⁊ pe

Expanded text:
non uidear luminibus tuis obstaturus, non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere inuito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suum uicinus, renascetur tibi uindicatio.Sciendum tamen in his seruitutibus poss
Abbreviated transcription (Latin):
tione uie ⁊ int̾dc̃o uti possumꝰ qd̾ de
itin̾e̾ actu q reficiendo competit non
cã si silicem cius st̾nere uelit. nͥ no¬
minatim id conuenit s ⁊ de haustu
eꝑ seruitꝰ ⁊ competunt nob̃ in rem
actionesi. ¶Competit aũt aũt de
seruitute actio dño edificũ negantis
seruitutem se uicino debere. cn
odes ñ intotum libere sunt. s ei cũ
seruitutem debeo adu̾sus dominũ se¬
ianũtum uolo exꝑiri altius me tolłe
ꝓhibentem in rem actionera exꝑiar
ucet .n. sermant edes meẽ ei tñ cum
diuo agit᷑ ñ seruiunt. ħ gͥ intendo.
hr̃e me uis altius tollendi iniito eo
cum cnio ago qnͣtim .n. ad eũ ꝑtin
uberas edes habeo:. Si cui om̃ĩo altiͦ
tolse ñ liceat adu̾sus eum recte agit᷑
uis ei ñ eẽ tollere. Hec seruitꝰ ⁊ ei
eimi ult̾iores edes ht̃ deberi pot̾it.¬
sum ticũ ħedib seruitutem imponẽ
ne liceat ei altuis tollere. licet tius ñ
dus ÷. qr seruitutem ñ debebat.
alcius extusit edificia sua ut iam ego

Expanded text:
ne uiae et interdicto uti possumus, quod de itinere actuque reficiendo competit: non tamen si silice quis sternere uelit, nisi nominatim id conuenit.Sed et de haustu, quia seruitus est, competunt nobis in rem actiones.Competit autem de seruitute actio domino aedificii neganti seruitutem se uicino debere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum seruitutem debeo, aduersus dominum Seianarum uolo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione experiar: licet enim seruiant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non seruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo.Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte agetur ius ei non esse tollere. haec seruitus et ei, qui ulteriores aedes habet, deberi potssum Titii aedibus seruitutem imponere, ne liceat e‹i› altius tollere, licet tuis nondius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego
Abbreviated transcription (Latin):
tene ꝗd̾ debi intendit. si alicuuio raͦ uctẽ
ꝑdidit culpa sua. nõ est eciuũ ħ cet̾s
dãpno eẽ s̃ si ꝑ collusione cessit litẽ
adusaĩo. cet̾s dandã esse accõnẽ de do¬
lo celsus cc̾bit id̾ ꝙ ait sabino placa

Expanded text:
bene quidem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite adversario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnitꝰ ÷ reuocabit᷑. quamus ꝑ unum
rum fundis sit qui seruit adu̾sus
dit solidum d pestituere. qr diuisi.¬
onem heres ñ recip. ¶Ei quis mͥ
itin̾s uł actus ut ue cont̾uer siã

Expanded text:
nterest reuocabitur, quamuis per unum rum fundus sit qui seruit, aduersudit, solidum debet restituere, quia diuisionem haec res non recipit.Si quis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam
Abbreviated transcription (Latin):
itinere ht̃ actione deseruitute udetͤ¬
In confessoria actione q̃ de seruitute
monet᷑ fructus etiam ueniunt. S
iudeamꝰ criud eẽ fructus seruitutil
possunt ⁊ est uerius id demũ fruc¬
tũ nomine computand̾.si quid sit
erd̾ int̾ sit agentis seruitutem ñ ꝓhi.¬
beri S ⁊ innegatoria actione ut la¬
beo cit fructus computant̾ qnͣtim
t̃ est potitoris ñ uti fumdi sui itmere
adu̾sarium. ⁊ hanc sui̾am pomp̃ ꝓbat¬

Expanded text:
itinere habet, actione de seruitute utetur.In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis seruitute non prohiberi. sed et in negatoria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui it‹i›nere aduersarium: et hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
angustiore usus ÷ retinet seruitutẽ
sicuti qui ꝑ aciuam ex enuia uis ht̃ utñ¬
di alia mixta usus ÷ retinet uis suũ¬
ip̃. li. lxui. ad̾. Si quis diut᷑ no usu
⁊ longa qͣsi poisesione uis aq̃ ducẽ¬
de nactus sit ñ ÷ ei necc̃e docere de ie
cnio aqua constituta ÷ uł uti ex le¬
gato ut alio mͦ. s utilẽ ht̃ actionem
ut ostendat ꝑ annos forte tot se ñ ui.
ñ clam. ñ p̃cario possedisseᷤagi aũt hac
actione pot̾it ñ tm̃ cum eo in cuiꝰ agͦ
aqua ocit᷑ ut ꝑ cuiꝰ finidum ducit᷑ ue¬
rum etiam cum om̃ib agi pot̾it qui¬
cumq aquã dud̾e impediunt exemplo

Expanded text:
angustiore usus est, retinet seruitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet ius suuictum.Si quis diuturno usu et longa quasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non ui non clam non precario possedisse.Agi autem hac actione poterit non tantum cum eo, in cuius agro aqua oritur uel per cuius fundum ducitur, uerum etiam cum omnibus agi poterit, quicumque aquam non ducere impediunt, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ curator uł tutor eras officiat᷑
esficit quãuis ħ qͦ nomine actione.
dip̃e heredes q tenent᷑. qr qd̾ aliũ fa¬
cientem ꝓhibere ex officio necc̃e hũit
id ip̃e cõmitt̃e ñ debuit tñ. ⁊ adu̾sꝰ
Epossidentem easdem edes danda ÷
in pub̾i ut nimori actio. ut eid̃ non
sciente ex causa emptionis initillũ
habeam quero an ex hac cansa actõne
quad̾ uł exceptõe tuendꝰ sĩ respondi
ut᷑ auxilio me usur̃.
binas paries ceñt ꝙ ita uentirẽ fac̾et
ut ĩ uicini domũ seimped aut amipli

Expanded text:
officiatur, efficit: quamuis hoc quoque nomine actione ipse heredesque teneantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et aduersus possidentem easdem aedes danda est impuberi uel minori actio, ut quod non sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usurum.binas paries esset, qui ita uentrem facere‹t›, ut in uicini domum semipedem aut amplius
Abbreviated transcription (Latin):
condessoria quam negatoria. ꝯfesso¬
ria ei ciuii sernitutem sibi compet̾e cõ¬
deudit nẽgatoria dño qui negat hec
aũt in rem actio confessoria nulli a¬
lii quam dño fundi competit. sermi¬
tutem eĩ nemo uendicare potest
quã is qui dominiũ in fundo iuei¬
no ht̃. cui seruitutem dicit deberi
ecte neratius sc̾bit. Si medĩi
fructũ concessit constitueret. qͣtus
⁊ ad fruendum necc̾um. Eiamep
sciendum ÷ it qd̾ fruendi gr̃a fructu¬
ario p̾stat᷑ ñ ẽẽ seruitutem neq n pͭ
debeat᷑ ⁊ ip̃e fructuariꝰ ea utet᷑: pomp̃¬

Expanded text:
confessoria quam negatoria, confessoria ei qui servitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: servitutem enim nemo vindicare potest quam is qui dominium in fundo vicino habet, cui servitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si medii fructum cessit constitueret quatenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse servitutem, neque enim debe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eiuli actione ⁊ int̃dc̃o qd̃ ui aut
sciam. Ioem est ⁊ si lapilli iactu impe¬
dierit. S ⁊ si patiente eo edificauero
ego possessor ero effeñs. etiam de
seruitute q̃ honeris ferendi causa mi¬
s polita grit actio nob competit.ut ⁊¬
honera ferat ⁊ edificia reficiat ad eũ
inodum qui seruitute imposita com¬
p̃hensus ÷. Et gallus putat ñ posse
ita seruitutem imponi ut quis fac̾e
aliqͥd cogat᷑. s ne me fac̾e ꝓhiberet
Nam in om̃ib seruitutib refectio
ad eum ꝑtinet qui sibi seruitutem
adserit ñ ad eum cuiꝰ res seruit. S
p̃ualuit serui snĩa in ꝓposita sp̃e ut
possit cuus defend̾e. ius sibi ẽẽ cog̾e
adu̾sariũ reficere ꝑietem ad honera

Expanded text:
 ciuili actione et interdicto quod ui aut clam: idem et si lapilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificauero, ego possessor ero effectus.Etiam de seruitute quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui servitute imposita comprehensus est. et Gita seruitutem imponi, ut quis facere aliquid cogeretur, sed ne me facere prohiberet: nam in omnibus seruitutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi seruitutem adserit, non ad eum, cuius res seruit. sed eualuit Serui sententia, in proposita specie ut possit quis defendere ius sibi esse cogere aduersarium reficere parietem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ploneni furem non ẽẽ sanum
adiectum pr̃ari multo magis
ualere stipłonem. alioqͥn sti¬
edilium currulium promnttutur
utrum una stipło ẽan plures. ⁊ rõ
facit ut pses sunt. gͦ ⁊ illd̾ ꝓcedit
inquit qñti minoris ꝓpt fugam ẜ¬
iii.deinde agit ꝓpt̾ morbum. id
agendum ẽ inquit. ne lucum
faciat ẽptor ⁊ bis enuidem incu
extimationem concequatur. Fin¬
gamus emptum dece̾ minoris aũ¬
empturum fuiste duob sitantum
fugitiuum ẽẽ scusset emptor hoc
consecuturum ꝓpt̾ fugam moy cõ¬
ꝑuste. quia non eẽt sanus simuit
duobus nunoris empturum fins¬
se.S i de morbo non ignorasset rur¬
sus consequi debebit duo. nam
⁊ si de utroq simnt egisset. quatu¬
or eẽt con secuturus. quia eum for¬
te qui neq sauut ⁊ fugi tiuus eẽt
Sex tm̃ eẽt empturus. scd̾m sepi¬

Expanded text:
onem non esse, sanum adiectum 'praestari', multo magis ualere stipulationem: alioquin stiaedilium curulium promittuntur, utrum una stipulatio est an plures? et ratio facit, ut plures sint. Ergo et illud proceditinquit, quanti minoris propter fugam servi, deinde agit propter morbum: id agendum est, inquit, ne lucrum faciat emptor et bis eiusdem vitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoris aue duobus, si tantum fugitiuum esse scisset emptor: haec consecutum propter fugam: mox comperisse, quod non esset sanus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuturus, quia eum forte, qui neque sanus et fugitiuus esset, sex tantum esset empturus. se
Abbreviated transcription (Latin):
ptori duplam promitti. aũdiͣ. põ¬
re oportet. nisi aliud conuenit. ñ
t̃ ut situdetur. insispeciaut̃ id
actum ꝓpõnatur. S ut repromuta¬
tur ꝙ aut̾ diximus duplam ꝓ¬
nun oportere. Sic enitacapiend
ut non exom̾̃i re id accipiamus.
S de hus rebus qͥ p̃ciosiores eent.
Si marganta forie aut ornam̃ta
p̃ciota uł uestis eyrica. uł quid a¬
liud non contemptibile uenicrit
ꝑedictum aut̃ edilium curruliũ
etiam de ẜuo cauere ũnoitor uibe¬
tur. ¶Si simplam produpia ꝑ
errorem stipłatus sit emptor rẽ
euicta consecutinim eum exep̃¬
to neracius ait. qnͣtominue sti¬
platus sit simodo otm̃a facit emꝑ¬
tor q̃ instipłone continentur. ꝙ
si non deãit ex empto id tñ conce¬
cuturum ut ei promitatur et
ninus instipłone suꝑiori deduc

Expanded text:
ptori duplam promitti a uenditore oportet, nisi aliud conuenit: non tamen ut satisdetur, nisi si specialiter id actum proponatur, sed ut repromittatur. Quod autem diximus duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uenditor iubetur. Si simplam pro dupla per errorem stipulatus sit emptor, re euicta consecuturum eum ex empto Neratius ait, quanto minus stipulatus sit, si modo omnia facit emptor, quae in stipulatione continentur: quod si non fecit, ex empto id tantum consecuturum, ut ei promittatur quod minus in stipulationem superiorem deduc
Abbreviated transcription (Latin):
ed si exutriusq ꝑsõa.. aded̾.¬
⁊ auctoris ⁊ emptoris excepnio¬
nes obicientur. inferit. ꝓptꝙͣ¬
exceptionem uidex contra iu¬
auenan uen diderac a dño re¬
de merim fłm ẽẽ ꝙ nerua respon
ex undito agentem quasi ha¬
bere rem michi liceret celsus
filius agebat quia non bone fi¬
dĩ conueniret ⁊ ego ex alia cã
rem hẽrem. ¶ Si duple stipła¬
tor expossessore petitor facts e
uictus sit. quam rem siposside¬
ret retinere potũit peti autẽ
utilit̾ non pot̾it. uł ip̃o iure pro¬
missor duple tutus erit uł c̾re
doli manexceptione se tueripo¬
tĩt. szita si culpa ł sponte du¬
ple stipłatoris postessio amista
fu̾it. ¶ Quolibet tp̃r uñditori
denunciari pot ut decare agẽ¬
da ad sit. quia non p̃finitur c̃¬
ne ꝓpe ip̃am ꝯdẽpnationem id
noxisq solutum ẽẽ hr̃s extiñt
is cuius suus furtum fecerat ĩ¬
cipit is exstipłatu accõem hr̃e
quem admodum sup̾e al p̃sti¬

Expanded text:
ed si ex utriusque persona et auctoris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, pexceptionem iudex contra iulienam uendideras, a domino redemerim, falsum esse quod Nerua respondex uendito agentem, quasi habere mihi rem liceret, Celsus filius aiebat, quia nec bonae fidei conueniret et ego ex alia causa rem haberem. Si duplae stipulator ex possessore petitor factus et uictus sit, quam rem si possideret retinere potuerit, pet‹i› ita autem utiliter non poterit, uel ipso iure promissor duplae tutus erit uel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa uel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore uenditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur cene prope ipsam condemnationem id noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui seruus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem habere, quemadmodum si ipse alii praesti
Abbreviated transcription (Latin):
iui ex eac̃a ei ꝯpetit tam adũsuc ip̃m
reum ꝙͣ. adu̾sus int̾cessores eiꝰ debiti
ced̾e d nisi aliud accum̃e. ¶Nõis.
uñditor quicquid uł ꝯpñsatõne ł
exactõe fu̾it ꝯsequt᷑ uintegrum

Expanded text:
 ea causa ei competit tam aduersus ipsum reum quam aduersus intercessores huius debiti, cedere debet, nisi aliud actum est.Nominis uenditor quidquid uel compensatione uel exactione fuerit consecutus, integru
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ sic itlligend̾ ẽ nͥ saens ad se
non ꝑtiñe ita mñdid̾it. nam tunc ex
dolo tenebitur. Paulus.¬
uirs hr̃et uñditor emptor hr̃et tr
hr̃dem se ẽe pr̃are debet sillo uͦ adioc¬
to lib̾atur uñditor si ad eum hr̃ di¬
tas non ꝑtincat.dem.¬

Expanded text:
oc autem sic intellegendum est, nisi sciens ad se non pertinere ita uendiderit: nam tunc ex dolo tenebitur. 13 Paulusiuris haberet uenditor emptor haberet, tunc heredem se esse praestare debet: illo uero adiecto liberatur uenditor, si ad eum hereditas non pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne d̾ fc̃o suo unditor sat̃ dare coge̾dꝰ ẽ¬
Inh̾rditate undita utrum eaꝙͣti¬
tas spectatur q̃fuit mortis tp̃r. anea
q̃ fuit cumadit᷑ ħrditas ł ea cumhr¬
agi uidetur ut ꝙ ex hr̾ ditate ꝑuẽit
b̾i sit sb̾stitutus is quiuuñdidit ħ̾r̾
hr̃ditate ꝑuenit exempto actõm lo¬
cũ faciat. ⁊ mag̾ ẽ ne ueniat. qr aua
hr̃ditase. lic .n. nnĩ testaut sit. ali
a tũ atq ala h̾rditas ẽ planesi hoc
actum sit dicend̾ erit ⁊̃ impub̾is
ħ̾r ditat̾e inuenditõem uenire. ma¬
xumc si iam ei delata imꝑnb̾is hr̃di¬
tate uement hrditas. ¶ꝑuenisse
adũnditorẽ ħrditatis quomodo ui¬

Expanded text:
ne de facto suo uenditor satisdare cogendus est.In hereditate uendita utrum ea quantitas spectatur, quae fuit mortis tempore, an ea, quae fuit cum aditur hereditas, an ea quagi uidetur, ut quod ex hereditate peruenit beri sit substitutus is qui uendidit heredhereditatem peruenit, ex empto actioni locum faciat. et magis est, ne ueniat, quia alia hereditas est: lica tamen atque alia hereditas est. plane si hoc actum sit, dicendum erit etiam impuberis hereditatem in uenditionem uenire, maxime si iam delata impuberis hereditate uenierit hereditas.Peruenisse ad uenditorem hereditatis quomodo ui
Abbreviated transcription (Latin):
ue ip̃e m̃iditor ded̾it aliquid ꝓ ht̃¬
ditare siũ ꝓcurator eiꝰ siue alius qͥs
ꝓ eo dum negociũ eius gerit. locus
ent cxũndito accõni. dum modo a¬
liquid ab sit uñditori hr̾ditatis. ce¬
t̃m si nicħ ab sit uñditori ꝯ seqñs e¬
rit dic̃e ñ ꝯpẽte ei hanc actõem. ¶a¬
pd̾ nlianũ ẽ scriꝑtum. si uñditor hr̾
ditatis exceꝑit suimisine pecłio ⁊
euis nõie cum co fu̾it accũd̾ peruli¬
o ⁊ de inremu̾so. id dum taxat eum
ẽp̃torem sequi debeat. aut ꝙ inrem
de functi u̾suẽ. hus .n. cãib es aue¬
nũ ẽptoris soluit. ex cet̾is cãis suo
nomine ꝯdempnatur ¶ quid gͦ siẜ

Expanded text:
ue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditori hereditatis: ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere non competere ei actionem.Apud Iulianum scrditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerso, id dumtaxat eum emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris soluit, ex ceteris causis suo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est totam prior emptã
manere q̃uemad̾m si quis michi to¬
tum fundum ad diem addixiss pos¬
tea uero p̃rio adiecto omuoiim alu
fert mutium brutum labonemq
sabmum existimaret. ip̃e quoci
celsus idem ꝓbat ⁊ addicit mirari
se a nemine animadũsum. ꝙ si
prior emptor ita contraxit. ut nisi
totum fumdum emptum nallet
h̃re. non h̾re eum cam partem c̃p¬
tam quam iuius ex socus posfĩori ad¬
itere noluit. ¶u̾um est aut̃ uł uñ
ex uenditoribus posse menorem ad¬
ferre condic̃om emere eniui c̃ to¬
ta re ⁊̃ ur̃am partem possumus.
meliorem allatani condicõem cum
minoris. uł ⁊̃ iam cancũdem alii
uend̾e̾t. utriq emꝑtorĩ insolidum
erit obligatus. ¶S si emptor ali¬
um non ydoneum sb̾iet̃. eiq fundꝰ
aditus est ñ indeo inquid quenad̾m
priori sit em̃ptus. cum alia uenditõ
⁊ utra postea sb̃secuta sit. s uerum

Expanded text:
dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea vero pretio adiecto dimidium alii fert Mucium Brutum Labeonem quod Sabinum existimar‹e›: ipse quoque Celsus idem probat et adicit mirari se a nemine animaduersum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptum nollet habere, non habere eum eam partem emptam, quam unus ex sociis posteriori icere noluit. Verum est autem vel unum ex venditoribus posse meliorem adferre condicionem: emere enim cum tota re etiam nostram partem possumus. meliorem allatam condicionem, cum minoris vel etiam tantidem alii venderet, utrique emptori in solidum erit obligatus. Sed si emptor alium non idoneum subiecit eique fundus addictus est, non video, inquit, quemadmodum priori sit emptus, cum alia venditio et vera postea subsecuta sit. sed verum
Abbreviated transcription (Latin):
melior conditõ allata que domino
placeat intlłigi nõ potest. cũ is qu
uendat nõ existat ꝙ si nitra diem
adiecc̃oniis ħrel existat melior condi¬
tõ ei adferri potest. ¶ Si fundus ĩ
diem additꝰ fu̾it pluris. ut q̃dam¬
ei accedant que nõ accesserunt pͥo¬
riemptori sinon minoris sint hee
res qͣm qd̾ pluris postea fundus ue¬
lior conditõ allata nõ sit siminoris
uonfint idemq ex istimandũ est. si
dies longior. p̾cii soluenoi datu fuit
ut c̃ratur qͣncum ex usura eius
temparis capi potest. ⁊ c̃ x pͥmre¬
fructus in diem addicte domꝰ cum
nielior ꝯdc̃o fu̾it allata uenditori
restitui necce est itarursus que pͥor
emptor medio tempore nȩct᷑ario ꝓ¬

Expanded text:
melior condicio allata, quae domino melior condicio allata, quae domino placeat, intellegi non potest, cum is qui uendat non exsistat: quod si intra diem adiectionis heres existat, melior condicio ei adferri potest.Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut qei accedant, non quae accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus velior condicio allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit. Vlpfructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emptor medio tempore necessario p
Abbreviated transcription (Latin):
si uẽt̾ sb̾iecit emptorem maiore a
p̾cio addictum est p̾dium aut̃ ei
qui soluendo non est hitum est a
pͥore emptore. quia ea melior int¬
telligitur qͣm uenoitor comꝓba¬
uit cuilicuro nõ addic̃t. ¶ S ⁊ si
pupillus siue tutoris auctoritate
pluris em̾̃t. consenciente uendito¬
re babebitur.a pnore emptore. Id̾
⁊ mẜ̾uo alieno alit atq si ẜnuo suo
uł filio queni in potestate ħnt. ł
dommno rei ꝑ errorem id addix̾io
quia non est emptõ hus casibus
ꝙ sialieno ẜuo quem putai̾it¬
lib̾um esse addix̾it. contͣ se habebit
ꝙ melioreni condicoẽm attunit ¶ ꝑ¬
t̃ corpus nicħ sequitur ꝙ uimẽit nõ
t̃m ideo si tm̃dem p̾cium alius de hoc
ip̃o qd̃ fructus enmi nõ conscãtur qui
secuturi eẽnt priorem eptorem me¬
lior conditio allata uidetur. quia nõ
id agitur int̾ emptorẽ ⁊ uenditorem¬
diem uenditor mortuus sit suie post
oiem his ei cristat. siue omĩo non tx¬
istat pͥori p̃oiuim emptum est quia

Expanded text:
it emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere.Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem et de seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate habet, uel domino rei per errorem id addixerit, quia non est emptio his casibus. quod si alieno seruo, quem putaesse, addixerit, contra se habebit  meliorem condicionem attulerit, praeter corpus nihil sequitur quod uenierit.Non tamen ideo, si tantundem pretium alius det, hoc ipso, quod fructus eum non sequantur, qui secuturi essent priorem emptorem, melior condicio uidetur allata, quia non id agitur inter emptorem et uenditorediem uenditor mortuus sit, siue post diem heres ei exsistat siue omnino non exsistat, priori praedium emptum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iẽit int̾tid̾it. uł ancilia decesẜ̾it.
an partus uł fructus eius nom̃ne
adiectio admitti possit ⁊ negat᷑ ad¬
mittendam adieccõem quia alt̾uis
rei qͣm euis que oistracta est non so¬
let adiectõ admuiti. ¶ Idemiuł. e
emptor extit̾it qui supra ugniti ꝓ¬
nutt̾et an oiscedat a pͥore contractu
⁊̃ ait dissmilem cẽ hnͣc spẽm par¬
tus spẽi ⁊ d̾o hic didisceoi ⁊ priore
dito ⁊ idiem addito fundo. si meli¬
or conditio allata sit iem pignori
esse desinere. si emptor eum fund̃
pignori deoiss ex quo colligitur
ꝙ emptor meoio cempore dñsess¬

Expanded text:
icta interciderit uel ancilla decesserit, an partus uel fructus eius nomine adiectio admitti possit. et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non solet adiectio admitti.Idem Iulianus emptor extiterit, qui supra uiginti promitteret, an discedatur a priore contractu? et ait dissimilem esse hanc speciem partus specie et ideo hic discedi a priore dito et in diem addicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desinere, si emptor eum fundum pignori dedisset: ex quo colligitur, quod emptor medio tempore dominus
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Si conuem̾it ut nom̃ debi¬
toris mei tibi sit pignori tuenda ẽ
ap̾tore s conuentio. ut ⁊ te mexi¬
genda petiua. ⁊ debitorem adusꝰ
me si cũ ed exꝑiar. tueat᷑. g sud no¬
mẽ pecimia. ⁊ fu̾̃it eractam petum¬
am te cumpesabisis. si uo corporis¬
q̃ d̾sr alituiꝰ id qd̾ acceꝑis er̃ tibi inpig¬
noris loco. ¶Simida ꝓprietai ꝑ¬
pĩgnori data sit ususfr. qui postta¬
aliͫ. accreu̾it pignori cedit. eademc̃ã
auunonis. ¶Si fundꝰ pignoratꝰ.
uenieritmane cãm pignoris. qr
cums na causa fundꝰ transeat si¬
tut in partiꝑ antille. qui post uẽ¬
ditõm natus sit᷑. ¶ Sicͥs cauerit
nt silũa s̃ pignoridaret nauem¬
ex ea mat̾ia ft̃am nõ esse pigno¬
ris cassinl ait. qi aliud sit mat̾ia
aliud nauis. ⁊ it̃o nominatim ĩ

Expanded text:
um.Si conuenerit, ut nomen debitoris mei pignori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si uero corporis alicuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco. Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis. Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit. Si quis cauerit, ut silua sibi pignoriex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in
Abbreviated transcription (Latin):
lpͣ. Pipignore sbrepto furti
tum fc̃m sit multomagꝰ ħ erit di¬
cendum. ieo qd̾ tonditone conse¬
curoꝰ est. ¶ S ad̾ ip̃e deditoi turti
actionc p̃stitit creoitori uł codui¬
one an debito sit mputandũui¬
deamꝰ ⁊ auid̾ non oꝑtere id ei resti¬
tui ad̾ ex furti actione pstĩait cre¬
ditori. ꝑ eque relatum est. ⁊ tradi
pignoiatam debitor tradid̾it. q̃
bona fide pignori acciꝑat nami si
eg̃it ad metꝰ causa fc̃m est ⁊ qua

Expanded text:
tum.Si pignore subrepto furti tum factum sit. multo magis hoc erit dicendum in eo, quod ex condictione consecutus est. sed quod ipse debitor furti actione praestitit creditori uel condictione, an debito sit imputandum uideamus: et quidem non oportere id ei restitui, quod ipse ex furti actione praestitit, peraeque relatum est et traditpigneratum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceperat: nam si egerit quod metus caus
Abbreviated transcription (Latin):
at. uł in qͣntum eiꝰ int̾sit. ⁊ com¬
pensatõm h̃rt pot̃ creditor. si for¬
te pignorantia. uł ex ana causa
cum eo agetur. ¶ Q repbos nuĩ¬
mos sount creditorianħt pig¬
noratitia accõm cnͣ soluta petu¬
na querit᷑. ⁊ cõstat neq pigno

Expanded text:
at uel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur.Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam actionem quasi soluta pecunia, quaeritur: et co
Abbreviated transcription (Latin):
pignori acceꝑat amissa eius ros¬
sessione. ẜurana actione petiẽit
⁊ litis estimatõm consetutus sit
poste debitort eandemrem pe¬
tens exceptõne sb̃monetur insi
offerao ei debitor ꝙ ꝓ eo solutu
est. ¶Si serus ꝓpecubarino¬
mine pignus atceꝑt actio pig¬
noraticia adũsus dñm debitori
compecit.

Expanded text:
amissa eius possessione Seruiana actione petierit et litis aestimationem consecutus sit, postea debitor eandem rem petens exceptione summouetur, nisi offerat ei debitor, quod pro eo solutum est.Si seruus pro peculiari nomine pignus acceperit, actio pigneraticia aduersus dominum debitori competit.
Abbreviated transcription (Latin):
et ⁊ de fructib pignoraticia acto
qͣmiuis ip̃ẽ fructus suos nõ faud/ ⁊¬
a p̃done erũ fructus ueneicari ex¬
possessor fuit. ¶ Si post distratu
pigniis debitor qui p̾cario roga¬
uit uł conduxit pignus possefsi¬
onẽ nõ restituat. contrario udc̃o
tenetur. ¶Si creoitor tumuen¬
deret pignus duplam pͥiisit.
nani usu ħ euenerat. ⁊ cõuentut
ob euictõm trat. ⁊ condẽpnatus
au ħret regressum pignoraticie

Expanded text:
et de fructibus pigneraticia actio, quamvis ipse fructus suos non faciet a praedone enim fructus et vindicari expossessor fuit. Si post distractum pignus debitor, qui precario rogavit vel conduxit pignus, possessionem non restituat, contrario iudicio tenetur. Si creditor, cum venderet pignus, duplam promisit nam usu hoc evenerat et conventus ob evictionem erat et condemnatus, an haberet regressum pigner
Abbreviated transcription (Latin):
auliis. E uena res pignori dareͥ
uoluntate domini pot̾. s i si ĩg¬
norante eo datummsit.⁊ ratũ ha¬
bĩut pignus ualebit ¶ Si płib
res simł ꝑignori detur. equalis
omniũ causa ẽ ssĩ ꝑ creditorem ste¬
tit. quo minꝰ ei soluatur recte agi¬
tur pignoraticia. ¶ Int̾dũ ⁊ siso¬
lutasit petunia. tam̃ pignorati¬
qa actio nihibenda est : ueluti si t̃¬
ditorpignꝰ suũ em̃t. a debitoie.

Expanded text:
ena res pignori dari uoluntate domini potest: sed et si ignorante eo data sit et ratum habuerit, pignus ualebit.Si pluribus res simul pignori detur, aequalis omnium causa est.Si per creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia.Interdum etsi soluta sit pecunia, tamen pigneraticia actio inhibenda est, ueluti si creditor pignus suu
Abbreviated transcription (Latin):
ram mbutos uł nounntate de¬
bitoris er̃ actio contrana. ¶ S
artificus necessariis er̃ actio co¬
traria. nõ tñ sic ut gogatur sei¬
uus carere ꝓ qͣntitate suptium
debitor. sicut enĩ neglig̾e c̃oito¬
rem dolus ⁊ culpa quam ꝑstat
non ꝑatitur. ita nec talem effi
ce pͣignoratiçia. ut gͣuis sit de¬
bitori ad recuꝑand̾. puta saltũ
gr̃adẽ pignori datum ab homi¬
ne. qui iux luere pot̃. nedun
excolere. tu accepum pignori
ex comisti sicut magni pretu
fac̾es aliocͥm nõ est aut quere¬
re  Alios creoitores. aut cogi dis¬
trahẽ. qd̾ nelim receptũ aut tͥ
penura coactum de relinq̃re.
rem. Pon est miy
si ex quacumq cansa magistͣ¬
sus in possõm aliq̃m mis it
pignus constitui cum testõ qͦ
pignus constitui posse. impr̃
nost̾ cum pr̃e sepissime rescͥp¬
serunt. ¶ Sciend̾ est uba ussu
magrãtus pignus comlituit
non ał. constitui nisi uentum
fu̾it in possõm¬
uem. Petent mutuã pecu¬
mam credidori cum ꝑͣmanum¬

Expanded text:
mbutos uel uoluntate debitoris, erit actio contraria: si artificiis necessariis, erit actio contraria, non tamen sic, ut cogatur seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui uix luere potest, nedum excolere, tu acceptum pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres: alioquin non est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod uelim receptum aut tibi paenuria coactum derelinquere. m.Non est mirum, si ex quacumque causa magistratus in possessionem aliquem miserit, pignus constitui, cum testamento quoque pignus constitui posse imperator noster cum patre saepissime rescripsit.Sciendum est, ubi iussu magistratus pignus constituitur, non alias constitui, nisi uentum fuerit in possum.Petenti mutuam pecam creditori, cum prae m
Abbreviated transcription (Latin):
uboram peculii admmistrationẽ
ꝑmittit ⁊ iõ uindicationem nũ¬
moꝵ patͥ suꝑẽẽ ait.s autem
solus senatus consultum osfendit
qui nuituam pecimiam filiofam̃¬
dͥdedit. ñ ciui alias contͣrit puta
uendidit. locauit. uł alio mͦ contͣ¬
xit. Nam pecuie datio ꝑnitiosa
ditum habũ filiofam̃. ut ex causa
emptionis. ut ex alio contͣctu i
quo pecumiã ñ numeraui ⁊ si sti¬
pulatus sim licet ceꝑit ẽẽ mutua
concurrit cessat senatꝰ consultũ
qd̾ ita demũ erit dicend̾ si ñ frans
senatꝰ consulto sit cognita ut qui
cred̾e ñ potint mag̃ ei uend̾e ut
ille eiꝰrei p̃tiu hr̃et in muturui¬
cem.⁊ filiofam̃. shpulatꝰ sim

Expanded text:
um peculii administrationem permittit: et ideo uindicationem nummorum patr‹i› superesse ait.Is autem solus senatus consultum offendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta uendidit locauit uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa um abi‹i› filio familias uel ex causa emptionis uel ex alio contractu, in quo pecuniam non numeraui, etsi stipulatus sim: licet coeperit esse mutua concurrit, cessat senatus consultum. quod ita demum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretium haberet in mutui uicem.Si a filio familias stipulatus sim
Abbreviated transcription (Latin):
tatem castrensis peculũ. cum filius
familias in caitrensi peculio ince
patrum familiarũ fingat᷑.
plicitade deceptus nec uiris igno
sic mun̾ib fungebat᷑ cessabit se¬
natus consultum. Uñ uilianꝰ. li
tum ÷ cessire senatꝰ consultũ ꝓm̃

Expanded text:
tatem castrensis peculii, cum filii familias in castrensi peculio uice patrum familiarum funganturplicitate deceptus nec iuris ignorsic muneribus fungebatur, cessabit senatus consultum.Unde Iulianus litum cessare senatus consultum.Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
eum nit̾ ꝑtãs cełis causas ma¬
eedo quas illi nata administrabat ⁊̃
es alienũ adhibuisset. ⁊ sepe mati̾am
peccandi malis morib p̃staret quipe.¬
cuniam ne quid amplius dic̾etur. inc̃¬
tis nominib c̃d̾et placere ne cui filio
famulias mutuam pecuniam dediss
qui pessimo exemplo fenerarent. nul.¬
lius posse filufamilias bonũ nom̃ ex e.¬
pectata pat̾s sui morte fiꝰ  pende¬
at an sit inp̾ate filius. U̾ puta qm̃ pa ͣ¬
trem ap̃ hostes ht̃ in pendñti ÷ an m

Expanded text:
teras sceleris causas Macedo, quas illi natura administrabat, etiam aes alienum adhibuisset, et saepe materiam peccandi malis moribus praestaret, qui pecuniam, ne quid amplius diceretur incertis nominibus crederet: placere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedissetqui pessimo exemplo faene rarent, nullius posse filii familias bonum nomen exspectata patris morte fieri.' Si pendeat, an sit in potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti
Abbreviated transcription (Latin):
ui auienam rem uendid̾it post
longi tpr̃s p̃scuptionem uł usu¬
capionem desiuit ẽptori tenen.
de euictione. ¶ Sihrs statulis in
qui sb̾ conditione pecume dande
liber ẽe iussus ẽ undidit ⁊ maio¬
rem pecumam inconditione ẽe
dix̾it quam dare ei iuissus ẽ ex ẽp̃¬
to tenetur. simodo tal ẽ condici¬
out ad ẽptorem transiret. idẽ si
hr̃didare iissus ẽ ẜuus. nam si alu
dare uissus ẽ quamius ueram petu¬
me qnͣtitatem dix̾it tm̃i siñ amo¬
nũit aludare iussum emctionus

Expanded text:
ui alienam rem uendidit, post longi temporis praescriptionem uel usucapionem desinit emptori teneri de euictione.Si heres statuliberum, qui sub condicione pecuniae dandae liber esse iussus est, uendiderit et maiorem pecuniam in condicione esse dixerit quam dare ei iussus est, ex empto tenetur, si modo talis est condicio, ut ad emptorem transiret, id est si heredi dare iussus est seruus: nam si alii dare iussus, quamuis ueram pecuniae quantitatem dixerit, tamen, si non admonuerit alii dare iussum, euict
Abbreviated transcription (Latin):
ducenta iugera ꝑ alluuionem
accesẜunt ac postea pro induuio
part qͥnta tocius eucta sit ꝑ inde
pars quĩta pr̃abitur ac sisola
ducenta de uł nuille iugĩb qͥ tra¬
dita sunt fuigent enicta. quia al¬
luiuonis ꝑicłm nonp̃stat uũditar
Qsituc̾ si nulle ig̾ib traditis
aliam ꝑtem fundi ducenta. artu¬
lisset ac postea pro indiuico qͥn¬
ta part eiucta eẽt pro qua ꝑte
auctor teneretur dixi consequẽ
nulle iugenim neq quarta de be¬
atur. eiuctionis nonune. S ꝑinde
tor ac si d̾ octĩgentis uł. residua¬
us cola centum sexaguita fuistẽt
fundo decessunt pro rata none
regiouis eẽ intłligi. ccfm cũ pro di¬
uiso pars auquafundi eiuincatur
gerum traditus sit. tñ nõ ꝓmodo
s proronitate regionis pr̃aturemt¬
tio .s. qui unũ iugerum pro indi¬
inco colum hũit tradidit scd̃m
om̃i sentẽtias. nontotum dm̃ium
tranctulit. si ꝑtemdimidiam i¬
geri quem ad mod silocum c̃tũ

Expanded text:
ducenta iugera per alluuionem ducenta iugera per alluuionem accesserunt ac postea pro indiuiso pars quinta totius euicta sit, perinde pars quinta praestabitur, ac si sola ducenta de illis mille iugeribus quae tradita sunt fuissent euicta, quia alluuionis periculum non praestat uenditorest, si mille iugeribus traditis aliam partem fundi ducenta attulisset ac postea pro indiuiso quinta pars euicta esset: pro qua parte auctor teneretur. dixi consequens mille iugerum neque quarta debeatur euictionis nomine, sed perinde ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent fundo decesserunt, pro rata nouae regionis esse intellegi.Ceterum cum pro diuiso pars aliqua fundi euincitur, gerum traditus sit, tamen non pro modo, sed pro bonitate regionis praestatur euictio.Qui unum iugerum pro indiuiso solum ha buit, tradidit, secundum omnium sententias non totum dominium transtulit, sed partem dimidiam iugeri, quemadmodum si locum certu
Abbreviated transcription (Latin):
cio ius ẽẽ utndi fruendi.
to agenti ꝙ denliciatio proeuic¬
tõne int̾połta non eẽt. sipacto
ei remuta eẽt denunciandi ne¬
cessitas. ¶ Caia scia fundũ
alucio ticio emerat. ⁊ qõne mo¬
ta fisci noĩe auctorem laud aue¬
rat. ⁊ einctione secuta fundus i¬
ablatus. ⁊ fisco ad iudicatus est.
non pro uocauerat annenditorem
pofit conuenire. herenmuc modꝰ.
ueꝙ tunc obligatus ẽ euictusẽ. in¬
chũ ꝓponi cur ẽꝑtricai adu̾sus uen¬
ditoremactõ non ꝯpetat. heren
⁊ bonam causam iciosuo exp̃scp¬
flum̃ abstulit. si postea pro indi¬
inco ducenta euicantur. dupse
bitur. naniq ꝙ ꝑit dampnũ ep̃¬
tori nonuũditori attulitisi totus
fuduc quem diminuerat flum̃¬
euictus sit iure non diminuetur.
eictionis obligõ non magas quã
si incuria finidus aut suus tradit᷑
det̾ior factus sit. nam ⁊ econtrari
o non augetur qnͣtitasenctõis
si res merior fu̾it effecta. ꝙsio¬
dot̾re inte gro qui fuerat tradit᷑

Expanded text:
tio ius esse utendi fruendi. tio ius esse utendi fruendi. to agenti, quod denuntiatio pro euictione interposita non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas.Gaia Seia fundum a Lucio Titio emerat et quaestione mota fisci nomine auctorem laudauerat et euictione secuta fundus ablatus et fisco adiudicatus est non prouocauerat, an uenditorem poterit conuenire.Herennius Modestquod tunc obligatus, euictus est, nihil proponi, cur emptrici aduersus uenditorem actio non competat.Herenni bonam causam uitio suo ex praescripflumen abstulit. si postea pro indiuiso ducenta euincantur, duplae bitur: nam quod perit, damnum emptori, non venditori attulit. si totus fundus quem flumen deminuerat evictus sit, iure non deminuetur evictionis obligatio, non magis quam si incuria fundus aut servus traditus deterior factus sit: nam et e cono non augetur quantitas euictionis, si res melior fuerit effecta.Quod si modo terrae integro qui fuerat traditus
Abbreviated transcription (Latin):
gata sit ame. non pot̾ iegaͣrius
qͣntum unditorem pro enutiõe
pr̃are oporteat. nichil ĩditor
pr̃abit p̃t̾ simplameictionis
nomine et ex natura exempto
luntate icaticio tradid̾is d̾eme¬
tione te michi tem̾ sicuti siac¬
tibi quia pro tradita hetur. ciuic¬
tionis noĩe me obligari placet¬
Si ci qui michi undidit płes hr¬
des extitint. una ce eiuccione ob¬
ligatio nonẽ. om̃ib q de numa¬
ari. ⁊ om̃s defendere debent si ce
industria inueneruit iniudici¬
um. unus tam̃ exhus liti cb̾ stnt
dictam absenciam om̃ib unat̃
aut iuincitur. Recte q cumcet̾is
agam ꝙ eiuctionis noĩe uicti
sunt. ¶Sifundum in quo u¬
sufnictus ticuerat qui ei renot᷑
ẽ quo adiunueret. ⁊ detractonsu
fructu ignoranti mͥ ũdidi ⁊ ti¬
cius capite deminutus fm̃ͣt. ⁊ a¬
get ticius ius sibieẽ utñdi fruẽ¬
di ꝯpetit michiad ũsucte exsti¬
płatõne de euictione actio qͥppe
s uerum erat ꝙ michi dixistes
inuenditione. recte negareinti¬

Expanded text:
gata sit a me, non potest legatarius cquan tum uenditorem pro euictione praestare oporteat, nihil uenditor praestabit praeter simplam euictionis nomine et ex natura ex emptoluntate mea Titio tradideris, de euictione te mihi teneri, sicuti si actibi: quia pro tradita habetur, euictionis nomine me obligari placet.Si ei qui mihi uendidit plures heredes exstiterunt, una ligatio est omnibusque denuntiari et omnes defendere debent: si de industria non venerint in iudicium, unus tamen ex is liti substitit, dictam absentiam omnibus vincit aut vincitur, recteque cum ceteris agam, quod evictionis nomine victi sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad vivet, detracto usu fructu ignoranti mihi vendideris et Titius capite deminutus fuerit et aget Titius ius sibi esse utendi fruendi, competit mihi adversus te ex stipulatione de evictione actio: quippe si verum erat, quod mihi dixisses in venditione, recte negarem Ti
Abbreviated transcription (Latin):
cum petierat defuncto utcũ
suus post mortem emptoris
hr̃s instirutut est uissliq ẽp
toris hr̃dis adiit hr̾ ditatem
nam accõne exempto prãrc
cebet hr̃ditatem quam uis
defuncto uħoc tm̃ fuit utiris
exempto actio ut ẜuus trade¬
retur. sipłes mͥ insolidum ꝓ
e iuccione teneantur. deinde
post eictionem cum uno
fũo exꝑtus si agam cumce¬
tis exceptione me ẽe repel¬
lendum labeo ait. d̾ ł.¬
causaduple stipło fu̾it int̾¬
põĩta. utrum ex causa emp
i fundo tradito pars enmca¬
tur si singła uenierĩt cto p̃ci¬
o prouonitate tunc non pro
bonitate. s qñti singula uenierint
q̃ euicta fui̾nt p̃standum etiam¬
siea q̃ meliora fũnt eucta sint¬
¶Sicum possit emꝑtor auctoride¬
nunciare non denunciasset idẽqi
uictus fuistet qm̃ parum instruc¬
tus eẽt. Hoc ip̃o indetur dolo fecis¬
se. ⁊ ex stipłatu agere non pos.¬

Expanded text:
competierat defuncto: ut cum competierat defuncto: ut cum seruus post mortem emptoris heres institutus est iussuque heredis emptoris adiit hereditatem: nam actione ex empto praestare debet hereditatem, quamuis defuncto in hoc tantum fuit utilis ex empto actio, ut seruus traderetur.Si plures mihi in solidum pro euictione teneantur, deinde post euictionem cum uno fuero expertus, si agam cum ceteris, exceptione me ‹e›sse repellendum Labeo ait. 52 causa duplae stipulatio fuerit interposita, utrum ex causa emptad edictum.Si fundo tradito pars euincatur, si singula iugera uenierint certo pretio, tunc non pro bonitate, sed quanti singula uenierint quae euicta fuerint, praestandum, etiamsi ea quae meliora fuerint euicta sint.Si cum possit emptor auctori denuntiare, non denuntiasset idemque uictus fuisset, quoniam parum instructus esset, hoc ipso uidetur dolo fecisse et ex stipulatu agere non po
Abbreviated transcription (Latin):
Iab emptore usu fructus peta¬
tur pro indei mñditori demũci¬
exeqñtes nemo imqͣ. dixit dã¬
dam in eos actoẽm. re enicta
s si dolo rem unilori p̃cio ꝓie¬
enrorem ẽptor reiictus ẽ ne¬
gamus auctoris dãpnum ed
deł̾r at ꝗd refert sordib uidi¬
cis anstunticia res ꝑierit iniu¬
ria emi q̃ fit ẽp̃tori mm̃ditore
ciusstichum post mortem su¬
am lib̾m iussum e̾t uñdid̾it
mortuo deinde eo stichus ad
de cuicitone infpõira. tencat ⁊
ait iulianus conuiti stipłoeni
quamiuis enim ticio ħ caũ ide¬
nuncian pro eitione n̾ po¬
ti potuusset. ¶ Siquis locũ uẽ¬
dĩd̾it ⁊ id̾ uliditor abhr̃ de su¬
o uoluntate emptoris ineo ce¬
piutus fiat accio de euictione
uat̃cidit. hoc caũ enim emptor
ꝓprictatem anutret. ¶Nõ mir᷑
aut̃ ẽ ut eicro homrne de e¬
iuctione teneatur hr̃s ꝗͣ aus
de functus non simit᷑ fũit õb¬
strictus. cum ⁊ alus quib dam
cãib plemoꝵ adũsus hr̃dem.
⁊ hr̃di cõpetat obligatio ꝗͣ.

Expanded text:
ab emptore usus fructus petatur, proinde is uenditori denuntisequentes, nemo umquam dixit dandam in eos actionem re euicta: sed si dolo rem uiliori pretio proieerrorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem ius Stichum post mortem suam liberum esse iussum uendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad de euictione interposita teneat? et ait Iulianus committi stipulatiquamuis enim Titius hoc casu denuntiari pro euictione non pori potuisset.Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet.Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior aduersus heredem uel heredi competat obligatio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
daẽ. adu̾sus m̃iditorem nulla eĩ¬
cogute id feci. Instipłone duple
cum homo uentur ꝑtis ad iectio
nccͣia ẽ. quia non pot̾ iud̾i homo
e iuctus. cumpart eius cuictat .s. gi
pit cualpasua h ferute uidetur añ¬
Si euittus ẽ fuus noutenetur uẽ¬
ditor. ¶Sip̃sente promissore qͥ
de euictione promisit. ⁊ non ig¬
norante procuratore denunci¬
atum sit promissor uichominꝰ
teuetur. simili modo tenetur
qui curauit ne sibi denũciari
possit. S ⁊ sinichil uñditore fa¬
ciente emptor cognoscere ubi
eẽt non potuit. incħ omnus ꝯ¬
mittitur stipło. ¶ pupsllo enã
sine tutoris aucroritate poste de

Expanded text:
da est aduersus uenditorem: nulla eda est aduersus uenditorem: nulla ecogente id feci.In stipulatione duplae cum homo uenditur partis adiectio necessaria est, quia non potest uideri homo euictus, cum pars eius euicta est.Si, pit, culpa sua hoc fecisse uidetur: unsi euictus est seruus, non tenetur uenditor.Si praesente promissore qui de euictione promisit et non ignorante procuratori denuntiatum sit, promissor nihilo minus tenetur.Simili modo tenetur et qui curauit, ne sibi denuntiari possit.Sed et si nihil uenditore faciente emptor cognoscere ubi esset non potuit, nihilo minus committitur stipulatio.Pupillo etiam sine tutoris auctoritate pos