comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei ad quisite sunt uł infuro¬
ꝓprietas ei tancummodo comi¬
petit pat̾ua uerecimdia. quis
enim cał asfc̃s extͣneus inue¬
matur. ut uincant pac̾miu
uł cui alii credendum ẽ res
liberorum gub̾nandas parẽ
gulari q̃m de castrensi pecuuio
condidit cilli cractatu ꝓpoĩto
indeatur obscure eandem at¬
ꝑtissime introduximus. Sin
autẽ parentes ab hac luce de¬
ced̾e concigit nr̃a constitucõ
testam̃to furioso relinq̃nda
suo robore maneat. ¶Sin
autẽ perpetuus suriosus sui
iuris sit. cunc in pat̾na qui¬
dem hereditate que qͣi debita
ad post̾itatem suam oeuolui¬
tur. nulla ẽ iuris uet̾um du¬
bitacõ. cum ilico aparet. ⁊
suus hpẽs suis existat paren

Expanded text:
uisitae sunt vel in furoproprietas ei tantummodo competit, paterna verecundia. Quis enim talis adfectus extraneus inveniatur, ut vincat paternum? vel cui alii credendum est res liberorum gubernandas parentgulari, quem de castrensi peculio condidit, tali tractatu proposito videatur obscure eandem atpertissime introduximus. Sin autem parentes ab hac luce decedere contigerit, nostra constitutio, testamento furioso relinquenda suo robore maneat. Sin autem perpetuus furiosus sui iuris sit, tunc in paterna quidem hereditate, quae quasi debita ad posteritatem suam devolvitur, nulla est iuris veterum dubitatio, cum ilico apparet et suus heres suis ex
Abbreviated transcription (Latin):
one sacͣmento post iugnitisti¬
pendia soluinitur. ⁊ integrã
famam retinent. ⁊ ad publi¬
ca priuilegia ueteranis con¬
cessa ꝑtinent.
nos cm̃modo conuent̾aui fi¬
liorum seu militum ⁊ quidẽ
unam cucelam seu curam co¬
dem tempore amministrare
compelli eo ꝑtinet ut si aliis
dati fu̾nt intra sollempnia cẽ¬
pora causas excusacõnis ap̃ ꝯ¬
petentem uidicem referant.

Expanded text:
one sacramento post viginti stipendia solvuntur, et integram famam retinent et ad publica privilegia veteranis concessa pertinent. nos tantummodo conveterani filiorum seu militum, et quidem unam tutelam seu curam eodem tempore administrare compelli, eo pertinet, ut, si aliis dati fuerint, intra sollemnia tempora causas excusationis apud competentem iudicem deferant.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cessio. auenui furore qui¬
escente sinit᷑. it̾um mor bo
adueniente rediutegratur.
Nos itaq eius ambiguitatẽ
decidentes sanctimius. cuiu
incertum ẽ in huiusmodi
furiosis hominib qnͣdo re¬
si puint sine ex longo siue
ex propinquo spacio iu pos¬
sibile ẽ ⁊ in confimo suroris
⁊ sanitatis euni sepius consti¬
tui ⁊ ꝑ longum cempus sub
eadem ẽẽ uarietate ut quib¬
dam uideatur etiam pene
furor ẽẽ remissus. ⁊ curato¬
dam. s mauere quidem eũ
donec cał furiosus uiuit. qr
uõ est penecempus in quo
huiusmodi morb desperat᷑
s ꝑ interualla q̃ ꝑfectissima
sunt uicħ curatorem agere¬
s scmet ip̃m posse simosũ
dum sapit. ⁊ hrditatem ad¬
ire. ⁊ omuia alia facͥe que
sanis hominib competũt.
Sin autẽ furor stimur suis
iterum meum accenderit.
curacorem iucontractu suo
comungi: ut nom̃ quidẽ
curatoris in omne demp᷑
antẽ quociens morb redi¬
erit. ne crebra ur qͣi ludibͥ¬
osa fiat curacoris treatõ et

Expanded text:
intercessio, an cum furore quiescente finita iterum morbo adveniente redintegratur. Nos itaque eius ambiguitatem decidentes sancimus, cum incertum est in huiusmodi furiosis hominibus, quando resipuerint, sive ex longo sive in propinquo spatio, et impossibile est et in confinio furoris et sanitatis eum saepius constitui et per longum tempus sub eadem esse varietate, ut quibusdam videatur etiam paene furor esse remotus, curatodam, sed manere quidem eum, donec talis furiosus vivit, quia non est paene tempus in quo huiusmodi morbus desperatur: sed per intervalla, quae perfectissima sunt, nihil curatorem agere, sed ipsum posse furiosum, dum sapit, et hereditatem adire et omnia alia facere, quae sanis hominibus competunt: sin autem furor stimulis suis iterum eum accenderit, curatorem in contractus vocari, ut nomen quidem curatoris in omne te mpus autem, quotiens morbus redierit, ne crebra vel quasi ludibriosa fiat curatoris creatio et
Abbreviated transcription (Latin):
hi uł obliguri ꝓhibitum ẽ.
nõ inuria ⁊̃ ad agnatimi fu¬
riosi porrigitur. sigͥ cͥca decre¬
cum p̾sidis finid̃ mente capti
⁊̃ ab agnato eius tͥ pignori nex¬
us ẽ uinculum pignoris in co
nõ consistit. utiles cantum ad¬
u̾sus eum ꝑsonales acdõnes si
obeuis utiliratem pecuma
mutua accepta ẽ poc̾is hr̃e.¬
dem. Si pater tuus m̃tis
compos nõ ẽ pete ei curatoreᷤᷤ
nocan oporteat possit cã cog¬
nita in pͥstimum restitui statũ.
inp̃r. eQumrepudiante
furiosã sui uiris consututã
maritum qͥd̾ solus repudia¬
re pocuit quedam nirem su¬
riose marito qͦudam eiꝰ iustru¬
m̃ta confecisse significas. in¬
ceuigis nicħ eam cͥc furiosã
dispon̾e potuisse.cum eius ad
mp̃r. i Ne iucrum quidẽ
antea in debite successioiis
emancipato ui emancipatis
deputasse nich u̾o de hon̾ib
cutele ꝓspexisse uideantur.
curatores ichilominus eos
ꝓ dnodecim cabularum le¬
ge furiosis frib ⁊ sororib ut¬
pote logicimos existere hac

Expanded text:
hi vel obligari prohibitum est, non iniuria etiam ad agnatum furiosi porrigitur. Si igitur citra decretum praesidis fundus mente capti etiam ab agnato eius tus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adversus eum personalem actionem, si ob eius utilitatem pecunia mutua accepta est, poteris habe. Si pater tuus mentis compos non est, pete ei curatores, vocari oporteat, possit causa cognita in pristinum statum restitui.nus . Cum repudiante furiosam sui iuris constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius instrumenta confecisse significas, intellegis nihil eam contra furiosam disponere potuisse, cum eius ad . Ne lucrum quidem antea indebitae successionis emancipato vel emancipatis deputasse, nihil vero de oneribus tutelae prospexisse videamur, curatores nihilo minus eos pro duodecim tabularum lege furiosis fratribus et sororibus utpote legitimos existere hac
Abbreviated transcription (Latin):
honere seu curatõnis pupil¬
lorum seu adolescentiii ũ
grauab̾is. finico autẽ officio
pub̾tate pupillorum ueleta¬
te adolescentium. a liesubsti¬
cui possuit. l nõ dum ratõ cu¬
tele suie smiminstrate reddi
debes eiunqui duos filios ht̃ ⁊
ouas cutelas amininistrat ex¬
cusacõem nõ mereri.¬
ip̃r. c Curatores
impleta legitima etate uł ꝓ¬
digis uł fimosis solent tͥbur

Expanded text:
lae vel curationis pupillorum seu adulescentium non gravaberis. Finito autem officio pubertate pupillorum vel aetate adulescentium aliae substitui possunt, licet nondum ratio tutelae sive curae administratae redditdebes eum, qui duos filios habet et duas tutelas administrat, excusationem non mereri. Curatores impleta legitima aetate prodigis vel furiosis solent tr
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Neb quas alius de¬
cinet inprimere signane¬
mini licet etiamsi suas uł
obligatas eͥ eas ẽẽ aliquis
affirmet.

Expanded text:
. Rebus, quas alius detinet, imprimere signa nemini licet, etiam si suas vel obligatas sibi eas esse aliquis adfirmet.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si a creditrice iure
pignoris fundes pr̃ tinis cõ¬
parauerat eictis pͥdiis ita de¬
mum peticõem adu̾sus credi¬
nendid̾it de emctõne repmi

Expanded text:
. Si a creditrice iure pignoris fundos pater tuus comparaverit, evictis praediis ita demum petitionem adversus credivendiderit, de evictione rei
Abbreviated transcription (Latin):
sie orimitur. tͥminari. s suta
res suit ut ꝓimuriis eornm ⁊
adius exꝑiundum ⁊ aduindic¬
tam ꝓcesseris aditus pͥses pro¬
uincie suꝑdisceptacõnib qͥ¬
cem pecinnariis consuetum
exͥceri inbebit ordinemiuns.
reu̾enciam autem debitam ex¬
ibere mr̃i filioscoget. ⁊ sipro¬
uectam adindementiores ĩ¬
iuriaᷤ imꝓpbitatem depͥhende¬
rit lesam pietatem senerins
uindicabit.

Expanded text:
siae oriuntur, terminari. Sed si ita res fuit, ut iniuriis eorum et ad ius experiundum et ad vindictam processeris, aditus praeses provinciae super disceptationibus quidem pecuniariis consuetum exerceri iubebit ordinem iuris: reverentiam autem debitam exhibere matri filios coget et, si provectam ad inclementiores iniurias improbitatem deprehenderit, laesam pietatem severius vindicabit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Mouex eo qd̾ duplũ
quia matrecua mancipiũ
cõmparauit enctõns noĩe
stipulatus est. alienereiscie¬
ncie cõm̃cit᷑. nec opinio eiꝰ
ex hocleditur ut male fidei
emptor existimetur aliis nã¬
ꝙ hoc iudiciis siuis ꝓrapede
iussoris rerum ꝓ quib defũc
cus ap̃ emptorem int̾cesse¬
rat ꝓuenditore fc̃m eius cui
successit ex sua ꝓsona domi¬
nium uendicare nonimpe¬
dit̾ .s. einctõnis causa durã¬
de acdõne.
dicoris pp̃sisci debita pͥd̃
obligatum ꝓcuratormẽ
uendidit. eincdõ nõ debetur.
auia ⁊ priuat᷑ creditor eodẽ
iure utitur insinominatim
hoc reꝓmissum a pͥnato fu̾¬
inius alterius creditoris suc¬
cessit emptormõ iustafisci
nomine monetur ꝯtrou̾¬
sia. sine quia potor fuerat
qnͣdo uendebat sine quiain¬
sirmior. qm̃i hocntiq presta

Expanded text:
. Non ex eo, quod duplam qui a matre tua mancipium comparavit evictionis nomine stipulatus est, alienae rei scientia convincitur, nec opinio eius ex hoc laeditur, ut malae fidei emptor existimetur. aliis itaque hoc indiciis, si vis, probare itus apud emptorem intercesserat pro venditore, factum eius cui successit ex sua persona dominium vindicare non impedit, scilicet evictionis causa durante actione. ditoris propter fisci debita praedium obligatum procurator meus vendidit, evictio non debetur, quia et privatus creditor eodem iure utitur, nisi nominatim hoc repromissum a privato fuin ius alterius creditoris successit, emptori non iusta fisci nomine movetur controversia, sive quia potior fuerat, quando vendebat, sive quia infirmior, quoniam hoc utique p
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃. Si siliustuus in pot̃a¬
te tua ÷res ad quiatas tͥanie¬
nare nõ potuit. q̃m si pietatẽ
prĩ debitam nõ agnoscit: cas¬
tigare iure prĩe potestatis nõ
ꝓhibens. arciore remedio nsu¬
rus simpricontumacia per¬
cie oblaturꝰ dicturo sm̃am¬

Expanded text:
ro. Si filius tuus in potestate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore remedio usurus, si in pari contumacia perciae oblaturus dicturo s
Abbreviated transcription (Latin):
uitetue ꝑatas contendisac¬
cie ccͣ filium tiisipietas
⁊ rõ naturał animitui nõ
reuocat intẽn᷑cõem constitir¬
ere potes.

Expanded text:
itae paratas contendis, acciae contra filium tuum, si pietas et ratio naturalis animi tui non revocat intentionem, instituere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
credidimus. ut chauma siꝰ
acc᷑andi eum haberet facul¬
tatem incuius domo eilz
chaumasii mencõ suꝑ con¬
flictu criminau simachoꝯ
amiescat. si qͣmsane ciuilem
peticc̃emidem cainasius
Qͥcompet̾e considit: iudicõ

Expanded text:
credidimus, ut thaumastus accusandi eius haberet facultatem, in cuius domo eum, Thaumasti mentio super conflictu criminali Symmacho conquiescat. si quam sane civilem petitionem idem thaumastus sibi competere confidit, iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nemo exterus religi¬
onis indeorum iudeis p̾cia sta¬
tuet cum uenalia ꝓponentur.
iustum est enim sua cuiq cõ¬
iittere. itaq rectores ꝓuinci

Expanded text:
. Nemo exterus religionis Iudaeorum Iudaeis pretia statuet, cum venalia proponentur: iustum est enim sua cuique committere. Itaque rectores provinci
Abbreviated transcription (Latin):
uiris clarissimis ꝓuinciarum
rectorib ad loca in quib accꝰ¬
a te ꝑsone consistunt perue¬
mendi necc̃ĩtate penitusim¬
ponenda. Enunõ solumile¬
iuri conueniat quosres exe¬
g̾it iudiciali aͣd iudiciumuo¬
cari sũiis nõ ip̃osiudices qd̃ di¬
cietiam iniustum est ad sub¬
iectos deduci. s ꝑ  catos ab his
iudices cause examinacõem

Expanded text:
iris clarissimis provinciarum rectoribus ad loca, in quibus incusatae personae consistunt, perveniendi necessitate penitus imponenda, cum non solum leiuri conveniat, quos res exegerit, iudicialibus ad iudicium vocari sententiis, non ipsos iudices, quod dici etiam iniustum est, ad subiectos deduci, sed per datos ab his iudices causae examinationem
Abbreviated transcription (Latin):
corum qui fimosis utriusq
sexus dantur neccẽ nobis ui¬
sum est constituere q̃madino¬
dum eas celebrareioportet.
⁊qui dem pater curatorem fu¬
rioso uł furiose inultimo elo.¬
gio heredib iustitutis ułꝰ ħe¬
ditatis ded̾it ibr⁊ sideiussionẽ
cessare necc̃e est paternotesti¬
mouio ꝓ satisdacõne suffici¬
ente. ut ip̃e qui datus est ad ca¬
cõem perueniat. Itacauint
in ꝓuinciis ap̾ p̾sides earimi
pͥsentib tamuiro religiosis¬
simo locorum antistite qͣm

Expanded text:
torum, qui furiosis utriusque sexus dantur, necessarium nobis visum est constituere quemadmodum eas celebrari oporteat. Et, si quidem pater curatorem furioso vel furiosae in ultimo elogio haeredibus institutis vel exhaeredatis dederit, ubi et fidejussionem cessare necesse est, paterno testimonio pro ejus satisdatione sufficiente, ipse qui datus est ad curationem perveniat: ita tamen, ut in provinciis apud praesides earum, praesente eis tam viro religiosiss
Abbreviated transcription (Latin):
t̾mitt̾e ea que utilia furioso eẽ¬
cario cum omni subtilitate
publice conscͥptores suscipiat¬
nt eas secnudum sui opinonẽ
disponat. sub ypoteca rerum
ad eum ꝑtinencium ad simi¬
litudinem tutorum ⁊ adulti

Expanded text:
mittere ea quae non utilia furioso etario cum omni subtilitate publice conscripto, res suscipiat, et secundum sui opinionem disponat sub hypotheca rerum ad eum pertinentium, ad similitudinem tutorum et curatorum adulti
Abbreviated transcription (Latin):
enmifiliorum miserandas ĩ¬
Eligunt parentib orbit᷑ates
inetallipena. cumcct̾is aute
cognitis suppliciis cencan:
fu̾it oblatus. postea qm suꝑ
cͥmine clarint. serinis quidẽ
uł ubertate donatꝰ bestiis sub¬
iciatur. Ingenius uogladro

Expanded text:
tium filiorum miserandas infligunt parentibus orbitates, metalli poena cum ceteris ante cognitis suppliciis tenebantur. fuerit oblatus, posteaquam super crimine patuerit, servus quidem vel libertate donatus bestiis obiciatur, ingenuus autem gladio
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu carum com¬
muniones ⁊ differentias
resecautes ⁊ iuinnmm trami¬
dem ex stipulatu actõnis tot̃
rei uxorie ius ꝙ dignium eẽ
ualere censeinus concludentes.

Expanded text:
stipulatu, earum communiones et differentias resecantes et in unum tramitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, c
Abbreviated transcription (Latin):
ueste aliisq specieb ⁊ nõ ẽẽ
expectandum post singulas
extimacõnes unam coaduna¬
cõem cocnis calculi. or satis
scrupulosum ⁊ ꝑniniam
subtilitatem ꝑnicosum ẽ.
¶su autem minime res
mobiles fu̾int extimate ea
post biennium obseruari q̃
leges post litem contestatani
ꝓ omnib huns modireb
disfiniunt. ¶ Siuu̾o resper¬
mixce su̾int. ⁊ partim ĩ au¬
ro ꝑtimin aliis rebr mobi¬
lib ue in mobilib ꝓ iam fac¬
ta diuisione omni a ꝓcedere
lm̃a minime deueganda ma¬
rito qnͣdo uolu̾it dotem pet̾e.
neq is qui debet putet sͥ li¬
cenciam ẽẽ redditꝰ uł pensi¬
ones uł usuras uł auas acces¬
siones soluenti dotis solutõ¬
nem ꝓtelare. s sine aute bi

Expanded text:
este aliisque speciebus, et non esse exspectandam post singulas aestimationes unam coadunationem totius calculi, quod satis scrupulosum et per nimiam subtilitatem perniciosum est. Sin autem minime res mobiles fuerint aestimatae, ea post biennium observari, quae leges post litem contestatam pro omnibus huiusmodi rebus definiunt. Sin vero res permixtae fuerint et partim in auro partim in aliis rebus mobilibus vel immobilibus, pro iam facta divisione omnia procedere. licentia minime deneganda marito quando voluerit dotem petere, ne is qui debet putet sibi licentiam esse reditus vel pensiones vel usuras vel alias accessiones solventi dotis solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
concurrit. s si omẽm rem ille
qui dotem dedit pepig̾it. huius
hat solacium ꝑ actõem dotis.¬
¶ Similiq modo siquis exͣ¬
neorum id est qui eum ꝓ quo
dat nõ in potestate hãt ꝓ alio
ante nuptias donacõeninup¬
ture cedit imilieri. ⁊ neccͣia mo¬
numnita adhibu̾it. cum exce¬
dat sunmam legitimam do

Expanded text:
concurrit, sed sibi omnem rem ille concurrit, sed sibi omnem rem ille qui dotem dedit pepigerit, huiusmhabeat solacium per actionem dotis. Similique modo si quis extraneorum id est qui eum pro quo dat non in potestate habeat pro alio ante nuptias donationem nupturae dedit mulieri et necessaria monumenta adhibuerit, cum excedat summam legitimam do
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. e Cum quidam dotes ꝓ
mulierib dabuant sine matres
siue auicognatiur excranei. rec¬
cequidem eas mariti sine monu¬
ĩtorum obsu̾atõne suscipiebãt.
Eum autẽ mulier redibicõem
casus stipulabatur. ⁊ huiusmo¬
di fortuitꝰ casus eueniss ip̃a mu¬
uerut pote a se nõ facta donacõ
nepp̃ hoc qd̾ monum̃ta deerãt
neccĩtatem habebat actõnes in¬
huiusmodi cãu ad eum qui do¬
tem dedit ꝑcessionem tnͣsferre.
ur ip̃as res reddere ⁊ ita inue¬
niebatur forsitan post ꝓlixa
m̃n̾ni. anuorum curricula.⁊
uberos forte editos. iufelix mu¬
lier incotata. ¶Sanct̾imus
itaq in huiusmodi omub
cãib nullis monum̃tis rem
indigere. s inomniꝑsona ra¬
cas oe huiusmodi conacõnes
⁊ mulierem dotem suam ip̃am
hre. Eum fortuitus casus hoc
lucrum ei addiderit. ⁊ firmitͥ
hoc ap̾ eam ꝑmanere. insup̃e
qui ab incõ dotem dederit. sibi
dan Uuinsmodi casum stipu¬
iatꝰ ẽ. Bunc ⁊ enim cumne¬
q ab iicõ suspicõ aliqͣ lberoꝵ

Expanded text:
. Cum quidam dotes pro mulieribus dabant sive matres sive alii cognati vel extranei, recte quidem eas mariti sine monumentorum observatione suscipiebant: cum autem mulier redhibitionem casus stipulabatur et huiusmodi fortuitus casus evenisset, ipsa mulier utpote a se non facta donatione propter hoc, quod monumenta deerant, necessitatem habebat actiones huiusmodi casus ad eum qui dotem dedit per cessionem transferre vel ipsas res reddere: et ita inveniebatur forsitan post prolixa matrimonii annorum curricula et liberos forte editos infelix mulier indotata. Sancimus itaque in huiusmodi omnibus casibus nullis monumentis rem indigere, sed in omni persona ratas esse huiusmodi donationes et mulierem dotem suam ipsam habere, cum fortuitus casus hoc lucrum ei addiderit, et firmiter hoc apud eam permanere, nisi ipse, qui ab initio dotem dederit, sibi dari huiusmodi casum stipulatus est: tunc etenim, cum neque ab initio suspicio aliqua liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
nacõ. uł nõ iinor mater fa¬
milias nupt̾a sit. nõ solum
ad eam cui ante nptias do¬
natur monimũta suam ha
ꝓ quo dedit. ut silucrum ei
ex docaub pact̾is accessit nõ
hoc cedat donatori. s in suũ
lucrum hoc maritꝰ conu̾tat
beat. uisi donator ⁊ hoc sibi
reddi huiusmodi casum fue¬
rit stipulatus. ne ⁊ in p̾fato
cãu simile anteriori uiciũ
oriatur. ¶Sin autem ini¬
nor qnͣtitas sit. uł ita res gesta
sit ut monum̃torum ex omi
parte nullasit utilitas. et
cunc datõ ad utramq ꝑsonã
ualeat.⁊ maritꝰ casum lucre¬
tur. nisi ⁊ hic donator enin
stipuiatꝰ sit. ¶ pt̾ea sanctmmi
si quis indotemur p̾dia. uel.
ccertum redditum ur edes uł
panes ciules spopondit. uel
ꝓmisit. si ex cempore m̾m̾ii
b̾eimium tnͣsactumsit. Iui¬
coredditum uł pensionum.
nec nõ panis ciuił q̃stum eũ
pr̃are ⁊̃ si nõ fu̾int ad huc res
principales cradite. Et si tota
dos in auro sit itidem post bi¬
ennium usuras usq ad cͥciã

Expanded text:
natio, vel non minor mater familias nuptura sit, non solum ad eam, cui ante nuptias dodatur, monumenta suam habillum pro quo dedit, ut, si lucrum ei ex dotalibus pactis accesserit, non hoc cedat donatori, sed in suum lucrum hoc maritus convertat beat, nisi donator et hic sibi reddi huiusmodi casum fuerit stipulatus, ne et in praefato casu simile anteriori vitium oriatur. Sin autem minor quantitas sit sit, ut monumentorum ex omni parte nulla sit utilitas, et tunc donatio ad utramque personam valeat et maritus casum lucretur, nisi et hic donator eum stipulatus sit. Praeterea sancimus, si quis in dotem vel praedia vel certum reditum vel aedes vel panes civiles spopondit vel promisit, si ex tempore matrimonii biennium transactum sit, ilico redituum vel pensionum nec non panis civilis quaestum eum praestare, etiamsi non fuerint adhuc res principales traditae: et si tota dos in auro sit, itidem post biennium usuras usque ad tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
rupcõem inducere qͣi nordi¬
nario iudicõ lis suiss cͥohata¬
¶ Ad hec gu̾alit̾ sancimius
in his q̃ apͥ compromissanos.
acta sunt. si aliquit msectũ
nanis uti iudiciis.

Expanded text:
in ordinario iudicio lis fuisset inchoata. Ad haec generaliter sancimus in his, quae apud compromissarios acta sunt, si aliquod in factunariis uti iudiciis.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ꝓ quo agituruꝰ pluri¬
ma parte uł ydonea uniuer¬
sitatis ꝓcedat. ¶ Qd̾ actorno¬
li̾nt subire sacͣmtum calũp¬
nie. ⁊ hoc legitime funit appro¬
bat᷑umi: nõliceat ei adlitem
instituta actone e improbꝰ
licigator⁊ criticia iudicum
qmͣ lõgissime expellat. Si

Expanded text:
ab ipso pro quo agitur vel plurima parte vel idonea universitatis procedat. Quod si actor noluerit subire sacramentum calumniae et hoc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus instituta actione quasi improbus litigator, et tristitia iudicum am longissime expellat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑint uł susceperint patro¬
ue. ⁊ int̾ lib̾cos suam inter¬
posuerunt audĩam: ab omĩ
iudiciali agm̃ine separariuit
ex carum electõne nulla pe
na pacti exceptõ adu̾sus iustoᷤ
earum ꝯuentores habeatur.
certi eum qui ap̾ acta facda.¬
tus ẽ agentis ꝓcurator nõ cõ¬
pelliratam rem dominũ ha¬
biturum satisdacõne. hoc enĩ
cãuueluti pͥsentis ꝓcuratorẽ
int̾uenire intelligendum ẽ.
Itaq ⁊ si postea mutata uolũ¬
tate ꝓcuratoremẽe noluit.
tam̃ iudicium qͦqͣi ꝓcurator
exꝑtus ẽ iudex ratum hr̃e de¬
bebit. Sin aut̃ ei ab adu̾sario¬
suo oppoita fu̾it inip̃o litis ex¬
orͣdio defensionis allegatõ ĩ ip̃e
qͣi absentis in hac parpte ꝓcu¬
ratorsatisdacõem suꝑ excipiẽ¬
da lite pͥstare cogitur q̃ nõ ꝓce¬

Expanded text:
erint vel, si fuerint patronae, inter libertos suam interposuerint audientiam, ab omni iudiciali agmine separari, ut ex earum electione nulla poena, nulla pacti exceptio adversus iustos eorum conventores habeatur.certi eum, qui apud acta factus est agentis procurator, non compelli ratam rem dominum habiturum satisdare: hoc enim casu veluti praesentis procuratorem intervenire intellegendum est. Itaque etsi postea mutata voluntate procuratorem esse noluerit, tamen iudicium, quo quasi procurator expertus est, iudex ratum habere debebit. Sin autem ei ab adversario opposita fuerit in ipso litis exordio defensionis adlegatio, etiam ipse quasi absentis in hac parte procurator satisdationem super excipienda lite praestare cogitur, qua non
Abbreviated transcription (Latin):
cumibit. sancimus nõ alico¬
ter ꝓ eisdem ꝓbõnes pr̃are
compelli. uisi prius qui eas
exposcit. iuram̃tum de calũp¬
nia pͥstau̾it qd̃ nõ causa dife¬
rendi huiusmodi ꝓposuit al¬
legacõem. Nam samcram̃ti
timore contempcõsa litigan¬
tium instancia compͥescitur.
Iẽ autẽ perperaminq̃stionẽ
seruorum quidam uenien¬
ces sui animi crudelitatem
ex̾ceant. nõ alit̾ concedi eisciͥ
q̃stionem suorum exposcunt
ad hoc uenire. uł a iudicib
audiri. nisi prius cactis sacro¬
scĩs scͥpturis depon̾ant qd̾ nõ
odio seruorum. uł ꝓp̃ offensa ᷤ¬

Expanded text:
cumbit, sancimus non aliter easdem probationes praestare compelli, nisi prius qui eas exposcit iuramentum de calumnia praestaverit, quod non causa differendi huiusmodi proposuit adlegationes: nam sacramenti timore contentiosa litigantium instantia compescitur. Ne autem perperam in quaestionem servorum quidam venientes sui animi crudelitatem exerceant, non aliter concedi eis qui quaestionem servorum exposcunt ad hoc venire vel a iudicibus audiri, nisi prius tactis sacrosanctis scripturis deponant, quod non odio servorum vel propter offensa
Abbreviated transcription (Latin):
quidam collusione aliqua a¬
butentes remitcere indeant᷑
d huiusmodi sacram̃tum.⁊
ex p̾dc̃a dissimula cõne nr̃am
santtionem deludant: san¬
cim̃ itaq omnes iudices l ex
compmisso cognoscant uigo¬
rem sinmi ex̾centes quia nõ¬
acomodo prinatorum. s pro
comimnum ucilitate pͥsendem
legem posuimus: minime ꝑa¬
ti cale sacram̃tum remitti.s
omnimodo hoc i abactore et
sacram̃tum uł principalium
ꝑsonatumuł aduocatorum
ex quacumq causa mutilari.
hoc ⁊̃ huic legi addendũ
eẽ sancimus ut si qius ꝓ alio
licemmou̾e uolu̾it: millomã¬
daco ꝓ lato. s ꝑ fideiussionem
ratam rem dominum habi¬
turum suam ꝑ sonamfirma¬
u̾it. ne uł ex hac machina¬
cõne lex cͥcuniscribi uideat᷑:
sancimus siquid taleͥ poste¬
rum enaserit siue ꝓ una per¬
sona quis litem monere uo¬
lu̾it. siũ ꝓ aliquo corpore. uł
uico uł alia uniu̾sitate fide¬
nissionem quidem solitam
prare. lidem autẽ ulterius

Expanded text:
quidam collusione aliqua quidam collusione aliqua utentes remittere videantur sibi huiusmodi sacramentum et ex praedicta dissimulatione nostram sanctionem deludant, sancimus omnes iudices, licet ex compromisso cognoscant, vigorem suum exercentes, quia nocommodo privatorum, sed pro communi utilitate praesentem legem posuimus, minime pati tale sacramentum remitti, sed omnimodo hoc et ab actore et sacramentum vel principalium personarum vel advocatorum ex quacumque parte mutilari. Hoc etiam huic legi addendum esse sancimus, ut, si quis pro alio litem movere voluerit nullo mandato prolato, sed per fideiussionem ratam rem dominum habiturum suam personam firmaverit, ne vel ex hac machinatione lex circumscribi videatur, sancimus si quid tale in posterum emerserit, sive pro una persona quis litem movere voluerit sive pro aliquo corpore vel vico vel alia universitate, fideiussionem quidem solitam praestare, litem autem ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
i ip̃os iure iur᷑ando affici. qd̾
ip̃icãm scientes ita ad eam
ꝑueniunt. Neq enim pupil¬
lius. neq adultus. uł alie hiuiꝰ¬
modiꝑsone. s ip̃i qui ꝓ his
tutelam uł curam uł aliam
legitimam gerunt admuinis¬
tͣcõem scĩre possunt cãm: uita
ad iudicium ꝑuenire. co qd̃
sitan est.cam̃ qd̾ quisq credit
⁊ existimat hoc ẽẽ iuranduu.
omnib aliis iuram̃tis q̃uel
ex pͥteritis descendunt legib.
uł a nob̾ dispoĩta sunt insua
firmitate duraturis. ¶ Sin
autẽ abfu̾it alterũtra pars.
⁊ ꝑ ꝓcuratorem causa eius¬
agatur nõ ande liñam ha¬
beat actorlitem excendam
suo ꝓcuratori uiandare. ni¬
si prius actis interuenienti¬
b inꝓuincia qͣ degit sacra¬
iñtum calumpnie subeat.
¶Similiq modo sirens ab¬
fu̾it ⁊ forsitan uł ꝑ iudicatũ
solui stipulacõem ꝓcurat᷑o¬
rem ordinau̾it. uł defensor
sentȩ actore ꝑ se uł ꝑ instituͣ¬
eo si hoc iudex ꝑspex̾it inter
S quia ueremur ne forsitã

Expanded text:
 ipsos iureiurando adfici, quia ipsi causam scientes ita ad eam perveniunt. Neque enim pupillus neque adultus vel aliae huiusmodi personae, sed ipsi, qui pro eis tutelam vel curam vel aliam legitimam gerunt administrationem, scire possunt causam et ita ad iudicium pervenire eo, quod sitan est, tamen quod quisque credit et existimat, hoc esse iurandum: omnibus aliis iuramentis, quae vel ex praeteritis descendunt legibus vel a nobis disposita sunt, in sua firmitate duraturis. Sin autem afuerit alterutra pars et per procuratorem causa agitur, non ante licentiam habeat actor litem exercendam suo procuratori mandare, nisi prius actis intervenientibus in provincia qua degit sacramentum calumniae subeat, similique modo si reus afuerit et forsitan vel per iudicatum solvi stipulationem procuratorem ordinaverit vel defensor sente actore per se vel per instruceo, si hoc iudex perspexerit, inter Sed quia veremur, ne forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
suĩa nõ solum reo excepcõẽm
ueluti pacti gn̾ari. s etiam
actori ex nr̃o nomme in fac¬
cum actõem. quatenus pos¬
sit siña eius execucõni man¬
dari. S inhac quidem regia
ciuitate ab offõ clementissĩe
p̾fecture. uł eius ciũ fomm
pare ꝑsequitur fugientis ĩ
ꝓuinciis autem tam ꝑ mo¬
arbitri formam amplocti. set
silencio cam roborau̾nit. et
nõ initra decem̾ dies ꝓximos
ac̾cestatoᷤ missa fu̾it. uł uditi
uł adu̾sariis ab alderutrapar¬
te ꝓ qͣm manifestum fiat
diffinicõemnõ ẽẽ amplectã¬
dam. cunc silencõ partium
suñam roboratam ẽẽ. ⁊ fugi¬
enti excep̾cõem ⁊ agenti m̾e¬
moratam actõem compet̾e¬
cem. Alt̾a autem parte
recusante secundum pre¬
fatum modum ⁊ implere
statuta miuime cupiente
nich̾ fi p̾iudiciumneq pari
uł excepcõem reo uł actori
acdõem. exceptis uidel arbi¬
cris quicum sacͣm̃ti religioe
electi sunt. secund̾ nouellã
Tunc ⁊ enimea omnia ser
pinoneni ⁊ aliorum pruden¬

Expanded text:
ia, non solum reo exceptionem veluti pacti generari, sed etiam actori ex nostro numine in factum actionem, quatenus possit sententia eius exsecutioni mandari, sed in hac quidem regia civitate ab officio eminentissimae praefecturae vel eius, cuius forum pars sequitur fugientis, in provinciis autem tam per moarbitri formam amplecti, sed silentio eam roboraverint et non intra decem dies proximos attestatio missa fuerit vel iudici vel adversariis ab alterutra parte, per quam manifestum fiat definitionem non esse amplectendam, tunc silentio partium sententiam roboratam esse et fugienti exceptionem et agenti memoratam actionem competere. Altera autem parte recusante secundum praefatum modum et implere statuta minime cupiente nihil fieri praeiudicium neque pari vel exceptionem reo vel actori actionem, exceptis videlicet arbitris, qui cum sacramenti religione electi sunt secundum novellam tunc etenim ea omnia servpinionem et aliorum pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ꝓpetrare. ad iudiciũ
rectoris ꝓuincie uenire co¬
gendus est. sic uidel ut pͥsen¬
te rõnali uł ꝓcuratore domꝰ
nr̃e int̾ enm ⁊ accusatorem
cansa tractetur: ⁊ si facimis fu̾

Expanded text:
ratur perpetrare, ad iudicium rectoris provinciae venire cogendus est, sic videlicet, ut praesente rationali vel procuratore domus nostrae inter eum et accusatorem causa tractetu
Abbreviated transcription (Latin):
oportere retractari eius ag¬
quisignorat. nec bo antur.¬
na afisco peti posse uł co co¬
quicqͣm si de cͥmiue con ooo¬
stit̾it ap̃ eum cui conine o¬
tis penam irrogare licet. pla¬
ne defunctis homuicidi reis
ap̾ ꝓcuratorem qͦ cãm agen¬
dam ẽẽ rõ ꝑmittit.
nr̃orum ꝑtinentem ad pro¬
consuł nocõem aduocare ue¬
lis. Namͣ hoc q̃ratur an patꝰ
tuus mortem sͥ consciu̾it me¬
tu alicuius pene ac ꝓp̃ea bo¬
na fisco debeant uendicari. iã
nõ de cͥmine aut pena mortui
s de bonis q̃rendum est.

Expanded text:
oportere tractari quis ignorat, nec bona fisco peti posse, quam si de crimine constiterit apud eum , cui convictis poenam inrogare licet? plane defunctis homicidii reis apud procuratores quoque causam agendam esse ratio permittit. trorum pertinentem ad proconsulis notionem advocare velis. nam cum hoc quaeratur, an pater tuus mortem sibi consciverit metu alicuius poenae ac propterea bona fisco debeant vindicari, iam non de crimine aut poena mortui, sed de bonis quaerendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uinciam se contulit li cet.¬
bertatem mndicans. ñ coco
iniuria eo locolitigare c¬
compellenda ẽ ¶qͣi fugiti¬
na recessit. ideoq remitt̾e
eami in ꝓuincia quaseruiret
p̾ses ꝓnincie qui eo łoconis
rep̾sentat cure habebit.S:

Expanded text:
inciam se contulit, libertatem sibi vindicans non iniuria eo loco litigare compellenda est, unde quasi fugitiva recessit. ideoque remittere eam in qua serviret praeses provinciae qui eo loco ius repraesentat curae habebit:
Abbreviated transcription (Latin):
nice pͥsidis ꝓuincie nõ sim¬
gitur. sicut exigere penam
deserte acc̾acõnis nõ potest.
ita iudicare ut ea mferatur sẽ¬
dencia sua nõ pͣotẽst.
core moo emisse ce p̾dia dicar
pͥcnm corum neccio soluere
debos cimihis quib mandan¬
tib cadem p̾dia cͣmisse de et
tradidisse dicas agentete. ꝓcͤa¬
cor meus sicuis andienciam
elegͣns coͣ gnosc̾et. ut pocumã¬

Expanded text:
ice praesidis provinciae non fungitur, sicut exigere poenam desertae accusationis potest, ita iudicare, ut ea inferatur sententia sua, non potest. dia dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audientiam elegeris, cognoscet, ut pecu
Abbreviated transcription (Latin):
gistri officõrum. Quociensca¬
uẽ ad eiis iudicium sp̃ał nr̃e
pietatis manau̾it uissio: sen¬
cenciis respond̾e cec̾mmꝰ. itaut
huiusmodi uir sedendi quid
incognicõnib dicendis mini¬
me sibi iundicent facultatẽ.
pietatem retusint posse statũe.¬
¶ Quociens antẽ uin ullust¬
res inꝓuinciis constitutiuon
hii cam̃ quorum cognicõ ad
nr̃am maiestatẽ. uł uice nrĩ¬
ninuinis auditoramm ꝑtincat.
inq̃rimoniis fu̾int cͥminalib
uocati: s sedendicum celebra¬
tur cogincõ in secretariis iudi¬
cantium ius conseqͣntur. ⁊ iu¬
dices patefactis quo cͥminib
ferendis contͣ huĩmodi uiros
us fucultates corum siñis ab¬
stineant. dum nr̃e pietatis ad
suas meru̾it relacõnos respõ¬
sum. Supplicõ uidel ꝙ accusa¬
torib padefc̃a corum calump¬
nia ingerendum ẽ ne ap̃ ꝓuin¬
ciales iudices si nõ sic̃ suꝑius
dcm̃ est similem dignitatem
hant differendo. In quib cãi¬
tenditur milicia uł dic¬

Expanded text:
quotiens tamen ad eius iudicium specialis nostrae pietatis emanaverit iussio sententiis respondere decernimus, ita ut huiusmodi viri sedendi quidem in cognitionibus dicendis minime sibi vindicent facultatem. pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri illustres in provinciis constituti non hiam maiestatem vel ad vice nostri numinis auditurum pertineat in querimoniam fuerint criminalem vocati, et sedendi, cum celebratur cognitio, in secretariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque criminibus ferendis contra huiusmodi viros vel facultates eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint relationes responsum: supplicio videlicet, quod accusatoribus patefacta eorum calumnia ingerendum est, nec apud provinciales iudices, si non, sicut superius dictum est, similem dignitatem habeant, differendo. D. Constaenditur militia vel di
Abbreviated transcription (Latin):
cratꝰ officiorum qͦciens caiẽ
ad eum nr̃e pietatis emana¬
u̾it iussio. Inpuinciis u̾oubi
larem fouent. aut ubi maio¬
rembonorum parcempossi¬
dent. ⁊ assidue u̾santur res¬
pondebunt.

Expanded text:
tri officiorum quotiens tamen ad eum nostrae pietatis emanaverit iussio, in provinciis vero ubi larem fovent aut ubi maiorem bonorum partem possident et adsidue versantur respondebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
publicis respondere nulla fori
pͥscͥptõne ualitura sancimꝰ.
sihac qui exiguntur publica
debita uti temptau̾iut iuimo
⁊ maliis priuatis accõnib oc¬
cupatos nolumus respondereᷤ
conductorumno cabuł cum
nõ armata milicia pͥditisũt.
defenduntur siue domorum
diuinarum. siue uirorum po¬
centium seu cuiuslib condi¬
cõnis s conductores. insi for¬
te cõmeatum ad rem ꝓpͥam
componendam unius aui
iducias ostenderint se ac¬
cepisse. Cadem forma seruã¬
da in his etiam qui m̾candi
uł militandi sacra bñficia
meruerunt. ut ⁊̃ ip̃i rector¬
b ꝓuinciarum respondeãt.¬

Expanded text:
publicis respondere nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur publica debita uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos volumus respondere, conductorum vocabulis, cum non armata militia praediti sunt, defenduntur, sive domorum divinarum sive virorum potentium seu cuiuslibet condicionis sunt conductores, nisi forte commeatum ad rem propriam componendam unius anni indutias ostenderint se accepisse. Eadem forma servanda in his etiam, qui mercandi et militandi sacra beneficia meruerunt, ut etiam ipsi rectoribus provinciarum respondeI
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̾scͥpcõm post qͣm diuino
adincorio opͦ eẽ uet̾es legos
pͥcipiebant. in post̾i cessare.
scĩmus ⁊̃ huiusmodilites post
inemoratum dempꝰ ad exem¬
plum ceterarumue in prouĩe¬
iis ap̃carum moderatores uel
inhac alma urle ap̃compe¬
dencia maxima iudicia exami

Expanded text:
 post quod divino auditorio opus esse veteres leges praecipiebant, in posterum cessare sancimus et huiusmodi lites etiam post memoratum tempus ad exemplum ceterarum vel in provinciis apud earum moderatores vel in hac alma urbe apud competentia maxima iudicia examin
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Summe regis donn¬
mͦcis colonis ⁊ patrimonia¬
lib gͣuitatem tuam censui¬
inus disceptͥatoem c̃ẽ debere.
Duces enim ⁊ pͥpoĩtos militũ
⁊ castrorimi ⁊ rectores ꝓum¬
cianiun. enocandis ⁊ arces¬
cendis colonis abstiu̾e opor

Expanded text:
em summae rei. Dominicis colonis et patrimonialibus gravitatem tuam censemus disceptatricem esse debere. Duces enim et praepositos militum, et castrorum, et rectores provinciarum evocandis et arcessendis colonis abstinere opor
Abbreviated transcription (Latin):
functus. aut sacre nr̃e pieta¬
tis cubiculi pͥpoĩt᷑. post depoĩ¬
tam amministracõem sena¬
torio ordiui sociatus ẽ. aut cͥ
nr̃a serenitatis domesticor sco¬
lai regendam mandaut.
cuiue sacros nr̃i nominis chis¬
auros. aut res pͥuatas. uel ñre piecat
serenissime auguste nr̃e cõ¬
iugis gub̾nandas imiuixit.
post depoĩtaui uidelz amini¬
licum pͥuatumue. cui cam̃
nõ ꝑꝓcuratorem respond̾e
liceat in hac alina urbe uel
inꝓuinciis commnoranti in¬
geratur. nullius alterius iudi¬
cis nͥ nr̃e pietatis huiusmodi
ẽẽ cognicõem. uł sacri tantũ¬
modo cognitoris cunr̃a sere¬
uitas huiusmodinegocii au¬
dienciam uice sucisacris api¬
cib mitcendis mandau̾it. ita
tam̃. ut ap̾ tillem iudicem nl¬

Expanded text:
functus aut sacri nostrae pietatis cubiculi praepositus post depositam administrationem senatorio ordini sociatus est, aut cui nostra serenitas domesticorum scholam regendam mandavit cuive sacros nostri numinis thesauros aut res privatas nostrae pietatis vel serenissimae Augustae nostrae coniugis gubernandas iniunxit, post depositam videlicet adminlicum privatumve, cui tamen non per procuratorem respondere liceat, in hac alma urbe vel in provinciis commoranti ingeratur, nullius alterius iudicis nisi nostrae pietatis huiusmodi esse cognitionem vel sacri tantummodo cognitoris, cui nostra serenitas huiusmodi negotii audientiam vice sua sacris apicibus mittendis mandaverit, ita tam
Abbreviated transcription (Latin):
tata eĩ iudicis nocõne sub qͦ
ꝑ ambitum ceꝑit muilitare.
penit᷑ qͦ iũdicati honoris pͥscͥp¬
cõne sub mota: aiudice quiĩ
locis aditus fu̾it: audiatur.
maifestarum q rerumꝓba¬
cõne conuictus: corum societa¬
ti qͦs declinauerat aggregetur.

Expanded text:
tata eius iudicis notione, sub quo per ambitum coeperat militare, penitusque emendicati honoris praescriptione submota ab iudice, qui in locis aditus fuerit, audiatur manifestarumque rerum probatione convictus eorum societati quos declinaverat adgregetur.
Abbreviated transcription (Latin):
firment᷑ exceptis indel his qͥ.¬
qui speciali bñficõ principali
sese defendant. itacam̃ut cui
ratur rector ꝓuincie suꝑ eiꝰ
nomine cam ad sedem cuema¬
guificencie qͣm ad magisteri¬
amuł ad competentem refe¬
rat maiestatem. uł pot̾ãtem.
ut hii qui uelut ꝓ debiti postu¬
ientim. ꝓuinciali iudicõdesti¬
uatiiͥeuentum iudici expec¬
tent. ubi iura moñi p̾cipiñt
hiũmodi q̃stõnes Suꝑ pub¬
licis autẽ fuctionib ⁊ debitiᷤ
neminiliceat fori pͥscͥptõem
oppon̾e p̾ter eos quispecialit᷑
excepti sunt: cetͥos excelsetue
sedisndum ⁊ rectorum ꝓuin¬
ciarum in quolib negõ decli¬
nare mimime possemdiciũ
decͥumus itaut quitauisalu¬
b̾imam legemꝑtinacitꝰ uio¬
lare cemptau̾int. Sciant amo¬
deratorib ꝓuinciarumm adu̾s
se canqͣm incontumaces sen¬
denciam ꝓferendam. uͥ sena

Expanded text:
his qqui speciali beneficio principali sese defendant, ita tamen ut, cui ratur, rector provinciae super eius nomine tam ad sedem tuae magnificentiae quam ad magisteriam vel ad competentem referut hi, qui velut debiti postulentur, provinciali iudicio destinati ibi eventum iudicii expectent, ubi iura moveri praecipiunt huiusmodi quaestiones. Super publicis autem functionibus et debitis nemini liceat fori praescriptionem opponere praeter eos qui specialiter excepti sunt. Ceteros excelsae tuae sedis et rectorum provinciarum in quolibet negotio declinare minime posse iudicium decernimus, ita ut, qui tam saluberrimam legem pertinaciter violare temptaverint, sciant a moderatoribus provinciarum adversus se tamquam in contumaces sententiam proferendam. D. XI
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ꝓtimis absoluendo
inconsulta qͦ nr̃a serenitate
ꝓut leges sanciunt coher¬
ceri. nͥ forte acc̾ator qͦ non
iinoris qm reus sit dignita¬
tis in hoc nauiq cãu super
cohercenda huiusmodi accꝰa¬
sine amministracõe honoriᷤᷤ
decoratifiunt codicur. licet
cam̃ pͥrogatinam nr̃e iussionis

Expanded text:
videlicet protinus absolvendo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusasine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾io more atq hĩtu sa¬
crarum consultacõnum abs
ulla uidel obseruacõne die¬
rum fatalium introducte
cause uiris denotissimeis sa¬
cris nr̃s sermii libellensib
sollempnia implentib au¬
diantur. eo qui incͥmine uo¬
catus fu̾it. neqͣs ante ꝓb̾onẽ
imuriaᷤᷤ paciatur. Sedendi
quo in aliqua secretarii par¬
te q̃ iudicib inferior altercã¬
tib u̾o suꝑior eẽ uideatur hĩ¬
curo liñani. ad co autẽ canta¬
rum honoros diguitatumi
duximꝰ augendos ut neͤ sacro
quidem cognitori. nec post¬
qmͣ cͥmen fu̾it patefactum
contra huimodi uiros uel co¬
rum sub̾am statuendi aliqͥd
concedimis facultatem.
s hoc solummodo in hiui mo¬
diuiros uice qͦ principis au¬
ditori licebit ut intentatũ
ap̾ se cͥmẽ siꝑatefactun fins¬
s ad principalem referat no¬
cõem. ultõnes autẽ cantis
inferende dignitat᷑is modiss nõ
nͥ inprincipis residebit arbi¬
tͥo cum sit certum oportere
accusatoris calumpniam reo

Expanded text:
ministerio, more atque habitu sacrarum consultationum absque ulla videlicet observatione dierum fatalium introductae causae, viris devotissimis sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocatus erit, ne quas ante probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercantibus vero superior esse videatur, habituro licentiam. Adeo autem tantarum honores dignitatum duximus augendos, ut nec sacro quidem cognitori, nec postquam crimen fuerit patefactum, contra huiusmodi viros vel eorum substantias statuendi aliquid concedamus facultatem, sed hoc solummodo in huiusmodi viros vice quoque principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen, si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. Vltionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumniam reo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃one actorrei forum sequide¬
beat. icãm liberalem agiopor¬
cet. iͥ consistit q̃ aucilla dr̃.
licet senatoria dignitate actor
decoretur.
Dem. Si ex possõne suitu¬
tis inlib̾tatem quis ꝓclamat.
ibi agi oportere status cãmu
domicilium constitutum ht̃
qui dominum dicit: nõ est
statutum ẽ ut sique cause li¬
b̾tinitatis ⁊ suitutis in puin¬

Expanded text:
tione actor rei forum sequi debeat, ibi causam liberalem agi oportet, ubi consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate actor decoretur.e. Si ex possessione servitutis in libertatem quis proclamat, ibi agi oportere status causam, ubi domicilium constitutum habet qui se dominum dicit, non est statutum est, ut, si quae causae libertinitatis est servitutis in prov
Abbreviated transcription (Latin):
sa uideantur suꝑ fidei cõmis¬
so p̾ses ꝓuincie cognoscet.
⁊ si id tͥ relictui ẽẽ constit̾it
reddi tͥ efficiet. i deͤi ĩ simsici¬
sideras cutorem adiget.

Expanded text:
ideantur, super fideicommisso praeses provinciae cognoscet et, si id tibi relictum esse constiterit, reddi tibi efficiet. idem, si infitisideras, tutorem adiget.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. N ctori deliat᷑o uł rela¬
co iurenirando suurau̾it uel
eiremissum sit sacram̃tum:
ad similicudinem iudicati in
factum acdõ competit.
dem. Delata cõdicõne uiris¬
uirandi reussinõ ꝑ actorẽm¬
stec̾it quo minus de calump
uł iurare. nisi referat iusiurã
poĩti q̃ suꝑ reb quasi siue scͥp¬
tis datis mouetur insiurand̾
ad exemplum cetͥoru bonei
fidei iudicõrum deferri post̃.¬
inp̃r. Siquis iusiurandũ
incułit. ⁊ nec dum eo p̾stito
pstea ut pote sibi allegilcõni¬
b hũndantib hoc reuocau̾it.
sancimus nemini licere pe¬
uitꝰ it̾m ad sacͣm̃tum ꝑcuĩre:
Satis enim absurdum ẽ redi¬
re ad hoc cui renunci andum
putauit. ⁊ cum desperauit a¬
liamꝓbõnẽm cunc deuuo ad
religionen conuolare. ⁊ iu¬
dices nullo modo cos audire
ad cales iniqmtates uenien¬
ces. ¶Siquis aucem sacram̃¬
trm intułit. ⁊ hoc reuocare
malu̾it. licere ei hoc facere.
ita tam̃ ut huiusmodi liũaus¬
q ad litis tantuminodo cermi¬

Expanded text:
dro. Actori delato vel relato iureiurando, si iuraverit vel ei remissum fuerit sacramentum, ad similitudinem iudicati in factum actio competit.. Delata condicione iurisiurandi reus si non per actorem, quominus de calumnivel iurare, nisi referat iusiurandpositi, quae super rebus quasi sine scriptis datis movetur, iusiurandum ad exemplum ceterorum bonae fidei iudiciorum deferri poti pp. Si quis iusiurandum intulerit et necdum eo praestito postea, utpote sibi adlegationibus abundantibus, hoc revocaverit, sancimus nemini licere penitus iterum ad sacramentum recurrere satis enim absurdum est redire ad hoc, cui renuntiandum putavit, et, cum desperavit aliam probationem, tunc denuo ad religionem convolare et iudices nullo modo eos audire ad tales iniquitates venientes. Si quis autem sacramentum intulerit et hoc revocare maluerit, licere quidem ei hoc facere ita tamen, ut huiusmodi licentia usque ad litis tantummodo termi
Abbreviated transcription (Latin):
o inferente delato ⁊ p̾stito uł
remisso decisa: nec ꝑumi pͥ¬
textu retractari potest. nisi
p̾aliter hoc lege excipiatur.
ca religiosatis dm̃ ulcͣoremht̃.¬
ꝑiculum aͦntẽ corporis uͥł ma

Expanded text:
o inferente delato et praestito vel remisso decisa nec periurii praetextu retractari potest, nisi specialiter hoc lege excipiatur. eligio satis deum ultoremriculum autem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si ad excludendam¬
cutele accõem pupillusius¬
iurandum cutori dedit post¬
ea eandem litem excere nõ
ꝓhibetur.

Expanded text:
e. Si ad excludendamtelae actionem pupillusiurandum tutori dedit, postea eandem litem exercere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
deferende p̾ciscapax nõ sit
tam̃ admissi scełis atrocita ᷤ¬
⁊ laudabił fidei exemꝰplum
suꝑuindicanda cede domi¬
ni cui hortam̃dofuit. ut p̾¬
fecto pͥcorio iuxta ann̾otacõ¬
nis nr̃e cecretum mandare¬
mus q̃m a dire cura ut audi¬
cis his q̃ in libello contulisti
⁊ reos inuestigare ⁊ seu̾issi

Expanded text:
e precis facile capax non sit, tamen admissi sceleris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut praefecto praetorio iuxta adnotationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissi
Abbreviated transcription (Latin):
uuitandas. quib humauitatiᷤ
et legacõnis incuitu extra pͥsi¬
uita ĩ loca m̾candi copiaminõ
gacõnis diucius in qualib ꝓ¬
uincia residenfes ne legati re¬
ditum ad ꝓpriam cominuten¬
cur. hoc enim incature insistẽ¬
ces no ium̾nt̾o una cum his qͥ
bus contraxͥnit. cum resederĩt¬
pena huius sanctionis ꝑ seqͥt᷑.
õne oui liũa quingentorum
lxe .ii.collegiatorum mninius
mancat. nulli qs addendi uu¬
candiue in defuncti locum sub¬
stituendu pateat copia itaut
iudicõ cue sedis sub ip̃orum p̾

Expanded text:
utandas, quibus humanitatis et legationis intuitu extra praefinita etiam loca mercandi copiam non gationis diutius in qualibet provincia residentes nec legati reditum ad propria comitentur. Hos enim mercaturae insistentes non immerito una cum his, cum quibus contraxeripoena huius sanctionis persequetutione, omni licentia quingentorum collegiatorum numerus maneat nullique his addendi mutandive vel in defuncti locum substituendi pateat copia, ita ut iudicio tuae sedis sub ipsorum pra