comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat. inquantum ius adcrescendi cõp¬
tẽbit. quĩem̃ tales differentus indu¬
cũnt. quis nature accusatores exi¬
stunt: cur nontõtos masculos gene¬
rauit. ut unde generentur nõfut. nĩ
hec corrigentes. ⁊maiorũ nr̃oꝵ. sequi¬
mũr uestigi. qui eandem obẜuatiõẽ
colere manifestissumm sunt. scimus
om̃s interceteros exhereclatos scri¬
bere eẽ consẽnsum. cũ etiãm centũ¬
urri alã differentiã introduxer̃.
⁊ exbac imquitate intiũ cmerfit.
quile exlbris ulpiam. quos adedic¬
tũ fecit p̃toris. inuentum atribu
terisq uiris facundissimis cõpo¬
sitorib uiris emicleati. ad nrãs au¬
res relatumẽ: nãcũultimũ adu¬
tortũ demoffitiosi querella posi
tũc̃. ⁊emo cealio ortus p̾sidioad
hanc cdecurre põssit. inuenta fiuĩt
fult p̃terita minus hbens quãfi¬
lia exherectata cũ em̃ ꝑ contratabu¬
lis bonõrum possessionẽ. uł ius ad¬
crescendi. semissẽ fubstantie filia
p̃terita accipiebat: ⁊ omĩb legata

Expanded text:
bat, in quantum ius adcrescendi competebat. Qui enim tales differentias inducunt, quasi naturae accusatores existunt, cur non totos masculos generavit, ut, unde generentur, non fiant Nam haec corrigentes et maiorum nostrorum sequimur vestigia, qui eandem observationem colere manifestissimi sunt. Scimus omnes inter ceteros exheredatos scribere esse concessum, cum etiam centumviri aliam differentiam introduxerunt Et ex hac iniquitate vitium emersit, quale ex libris ulpiani, quos ad edictum fecit praetoris, inventum a Triboterisque viris facundissimis compositoribus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutorium de inofficiosi querella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. Cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel ius adcrescendi semissem substantiae filia praeterita accipiebat et omnibus legata
Abbreviated transcription (Latin):
tra tabulas bonorũ possessionẽ in
totũ accipicbat filra aũt p̃icriti. uis
adcrescenc  exuire uetere accipie¬
bat. ut codem momento. ⁊ testam̃tũ
patris quodã modo exparte uirt ad¬
crescendi euertel. p̃a qͣsi asscripta.
legitis supponerctur. exp̃tore aũt
habebat. cõtratabulas bonorũ pos

Expanded text:
tra tabulas bonorum possessionem in totum accipiebat, filia autem praeterita ius adcrescendi ex iure vetere accipiebat, ut eodem momento et testamentum patris quodammodo ex parte iure adcrescendi evertat et ipsa quasi scripta legatis supponeretur, ex praetore autem ha
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã. Cumea quetrins actioniᷤᷤ
ciusidari. aut retineri cõuenit:
uelud emptorem cũ quẽ acciꝑe
placuerat optinere p̾scribitur.
his quesimulate geruntur ꝓ
infectis habitis. frustra t̾icti p̃¬
cũ postulatur numenitio.

Expanded text:
sactionis causa dari aut retineri convenit, velut emptorem eum quem accipere placuerat obtinere praescribitur, his quae simulate geruntur pro infectis habitis frustra ficti pretii postulatur numeratio.
Abbreviated transcription (Latin):
torũ cẽ. recta titione placuit. si
umanc quã ci queplicuerant
custodiri: nec em̃ adrescindendũ
pactum sufficit: ꝙ hoc scd̃a hora
noctis intercessisse proponas: cũ
nullum tempus sanc m̃tis. ma¬
ioris quinꝙ ⁊ ugniti annis con¬
sensum repudict.

Expanded text:
ecta ratione placuit, si humanae, quam ea quae placuerant custodiri. nec enim ad rescindendum pactum sufficit, quod hoc secunda hora noctis intercessisse proponas, cum nullum tempus sanae mentis maioris quinque et viginti annis consensum repudi
Abbreviated transcription (Latin):
tionib illud ꝯsultisime cͥtũ ẽ ⁊ ꝑ̃ci¬
pimus obẜuari. ut itaualcañt.
suduins dictionem ꝑtineant
delegantis: ꝙ siquis aliene iu¬
ris dictionis causã crecliderit
delegandã: nec p̃cep̾to cognito¬
rem datũ parientiã ad como¬
dare censemus ⁊ ficontra legeᷤᷤ
optemperauerit deleg̃ati: otã
que ab ea delegatione gerunt᷑
ita ꝓinfectis hab̃i p̃cipꝰimnus:

Expanded text:
tionibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accommodare censemus et, contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
acsitpĩ qui de legauerant atiene
urris dictionis uidices rese dissẽt.
ut nec appellandi quidẽ necessi¬
tis uictis aduersus eas sententũ
imponati hẽc nsi tudices a no¬
bis sp̃ccialit̃ oelegintib datuui¬
is causas delegãuerint tudican¬
das. ñ his delegantil. nullo ꝑ¬
songrũ causaruᷤ ue habĩto tricta¬
tu. appilitionum ad cõs tute
iudicu remcabut̃ Neminẽ ĩfua

Expanded text:
ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus eas sententias imponatur. Haec, nisi iudices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegantibus nullo personarum causarumve habito tractatu appellationum ad eos iure iudic
Abbreviated transcription (Latin):
nues. ut delogita sibi negotula
t̃a sententa dctermincͦnt. ut nͦ
debent ⁊ possũt. facultitẽ sibi
remittendi ꝓretere adiuditiũm
p̃fidale cognoscant: maxime cũ
i iudices dati p̾litem cõtestatã
lad altud iudiniũ neceffario di¬
rigantur ł publice utilitatis ri¬
tione malias ꝓuintias ꝓficiscã¬
tur. ułdiẽ obierint atq his ra¬
tionib negotũs ceptis finis nõ
possit adhiberi: alium inlococ
orũ iudicem tribui: quincgo¬
tiũ cxrminet. ne hunimodi ci¬
sib int̃uementib. impedim̃¬
tum aliq inꝑsequendis litib
gͦitia in quib suꝑfluũ est mo¬
deritorẽ expectart ꝓunitie idõq
pedan̾cos iudices: hoc ẽ quincgo¬
ta humiliora disceptant: costi¬
tuendi damus p̃sidib potestitẽ¬

Expanded text:
gotia lata sententia determinent: nec in debent et possunt, facultatem sibi remittendi patere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, i iudices dati post litem contestatam vel ad aliud iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias proficiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus impedimentum aliquod in persequendis litibus gotia, in quibus superfluum est moderatorem expectare provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus praesidibus potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ullã libertatem adeptus es. quem
hac parte necmilitib remissaest
Quod fudem testator causam ma¬
numattendi te habint que ꝓbabi¬
lis uiuo manumittendi cõcilo fu¬
tura ect̃. quia ꝑfidĩ conmissũ data
ubertas aquoubet minore annis
cicirius causa ꝓb̾ari potuit: p̃starid¬
bere ⁊ extestam̃to militis curs moĩ
ẜuis ustã libertatem conpctere con
huc inmiltia siue intraannũ mis¬
sus honeste decessit: hereditas ⁊ le¬
gata oĩb quib relicta fũt debentur
quia int̾cetera que miutibe cõcessas.
uberũ arbitriũquib uclĩt resĩq̃ di
supp̃mis suis uidiciis. cõ gessũ est. nͥlce¬

Expanded text:
ullam libertatem adeptus es, quae in ullam libertatem adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator causam manumittendi te habuit, quae probabilis vivo manumittente consilio futura esset, quia per fideicommissum data libertas a quolibet minore annis ei, cuius causa probari potuit, praestari debet, et ex testamento militis eiusmodi servis iustam libertatem competere conshuc in militia sive intra annum missus honeste decessit, hereditas et legata omnibus quibus relicta sunt debentur, quia inter cetera, quae militibus concessa sunt, liberum arbitrium quibus velint relinquendi supremis suis c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.a. i Intestim̃to quidẽ cius qui
nõmiles fuit. si duob heredib in¬
stitutis alto cui potuit usq adtẽ¬
pus pud̾tatis: parens facere testam̃¬
tũ. alto cuiposte a quã heres extitit
substituere nõ potuit. ĩuicẽ substi¬
tutio is dẽ uerbis factacc̃t. incũ so¬
lũ casũeã locũ habere ⁊ sententus
prudent ũ uiroꝵ ⁊ cõstitutiotib
cliuorũ parẽtũ meorũ placci qͣ no u¬
triq pari ratione potuit substitiũ
S⁊ cũ extestam̃to militis cõtrouer¬
siã eẽ ꝓponas: defuc̃ta parula cĩ
filia postea quãheres extitit pari
cũqua simul equis partibus heres
ĩstitutus eras. substitutione ĩuicẽ
facta. ⁊ nat̃ quidẽ intestate filie
sibi fuccessionẽ defendat: tuaut̃ cx
sub stitut᷑ione adte ꝑtincre cõtẽ¬
das: turis quidẽ tatio manifestac̃.
licere militib ꝓͥo pͥmlegio etiãhe¬
redib extrancis. poste a quã heredeᷤᷤ

Expanded text:
. In testamento quidem eius, qui non miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis parens facere testamentum, altero, cui posteaquam heres extitit substituere non potuit, invicem substitutio eisdem verbis facta esset, in eum solum casum eam locum habere prudentium virorum et constitutionibus divorum parentium meorum placet, quo utrique pari ratione potuit substitui. Sed cum ex testamento militis controversiam esse proponas, defuncta parvula eius filia, posteaquam heres extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres institutus eras substitutione invicem facta, et mater quidem intestatae filiae sibi successionem defendat, tu autem ex substitutione ad te pertinere contendas, iuris quidem ratio manifesta est licere militibus proprio privilegio etiam heredibus e
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. N ẽ ñ nouã neq insolitam
aggredimur: s antiquis quidẽ
legũ latorib placitã. cũuõ con¬
temtastt nõleue detrim̃tum ca¬
usis inferentẽ: Cui em̃ ñest i co¬
gnitum antiquos iudices nõa¬
lit̃ iudictalẽ calculũ acciꝑe: m
si pͥus sacram̃tum p̃stitissent: oĩ¬
modo sese cũ u̾eritate:⁊ lcgum
obẜuatione: iuditium disposi¬
tirros. Cumigitur ⁊utã nõmu¬
sitatã inuenimus am bulandã.
⁊anteriores ⁊ anteriores leges
nr̃e quede uram̃tis pofitesũt
nõmintmã sue utilitatis expe

Expanded text:
insolitam adgredimur, sed antiquis quidem legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. Cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum praestitissent omnimodo sese cum veritate et legum observatione iudicium esse disposituros Cum igitur et viam non inusitatem invenimus ambulandam et anteriores leges nostrae, quae de iuramentis positae sunt, non minimam suae utilitatis exp
Abbreviated transcription (Latin):
quidem nĩchilominus suum ha
⁊curatores ⁊ fidĩ ussores eoꝵ he¬
redesq ⁊ res corũ om̃s quoꝵ inh¬
accausa legitime inter ẽ redun¬
dãre Simaut nõsuffitat pupil¬
lis uł minorib coꝵ substintu:
tuc inqͦ fuerint dctrim̃tum ꝑ

Expanded text:
quidem nihilo minus suum habet curatores et fideiussores eorum heredesque et res eorum et omnes, quorum in hac causa legitime interest, redundare: sin autem non sufficiat pupillis vel minoribus eorum substantia, tunc in quo fuerint det
Abbreviated transcription (Latin):
ã  ¶ ũ patrẽ tuũ minetallũ dãpna¬
tum fuisse ꝓponasẽiusq bona mei̾to afi¬
sco occupata funt. nõ idõꝓ exindulgentia
mea. pena tantũmõ metalli libatus eẽt.:iã
bõꝵ restitucionẽ impet̾uit. nis

Expanded text:
 Cum patrem tuum in metallum damnatum fuisse proponas eiusque bona merito a fisco occupata sunt, non ideo, quod ex indulgentia mea poena tantummodo metalli liberatus esset, etiam bonorum restitutionem impetravit, nis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliã quã incomune oĩb tribuit indu¬
lgentia pͥncipalis. p̃irili diuidãt porti¬
one. excepta sola maiestatis q̃stione. quã
siꝗͣ iacrilego anmo assũpserit. iuste pe¬
encia d̾licti. admissiq criminis. metuq
future sentẽcie: manus sibi intuleñt.
ea ꝓpt̃ frem̃ ł patrẽ tuũ si nullo dlatocti¬
mine dolore aliquo corꝑis. aut tedio ui¬
te. aut furore: aut ĩsania: aut aliquo ca¬
su suspendio uitã finisse cõstiterit. brã eo¬
rũ. tam extestam̃to. quã ab intestato. ãd
successores ꝑtinebũt:¬

Expanded text:
et aliam, quam in commune omnibus tribuit induet aliam, quam in commune omnibus tribuit indulgentia principalis, pro virili dividant portione. Excepta sola maiestatis quaestione: quam si quis sacrilego animo adsumpserit, iuste poeentia delati admissique criminis metuque futurae sententiae manus sibi intulerint. Eapropter fratrem vel patrem tuum si nullo delato crimine, dolore aliquo corporis aut taedio vitae aut furore aut insania aut aliquo casu suspendio vitam finisse constiterit, bona eorum tam ex testamento quam ab intestato ad successores
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ea noĩe conꝑauit. exceptis dũ taeat cesa¬
nefitõ. excludũt᷑. nͥ ꝓbata ame purgataꝙ
rõcima fu̾erĩt. ut ꝙ m̃oxie habuerit᷑. trãs¬
mittendi copiam habeat̃.
orp̃ theo NI. uando ꝙ̃ quolib amine
dap̃natuᷤ. capitalẽ penam ł deportatio¬
nem sustineat. si quidẽ sine uib̾is moitũ
fit bona cius ad fiscum ꝑueĩant. Sĩ uero
filũ ł nepotes exdefũctis filiis relicti erũt:
diidu parte ẽraio uendicata alia cisie¬
ꝥuetun idem ẽ ⁊ si postumos d̾reliquerit:
Decurioni uõ quib incurrent. si libos non
h̃t. fuccedat cuĩa: bõãꝙ umiuersa d̾tine¬
at. aut ip̃a ꝑse. aut sũo ordina̾tura ꝑiculo.
munẽra subiturũ: Sĩ aut̃ erit soboles cuĩ¬
alis⁊ sica necdũ ꝓcreata ẽ. integnis patris
fortuns. fulciatur: sifilia ł filie fuerit̃.
pars dumdia ad eas deueĩat facultatũ. pͣs
ad curiã: Sĩ ma̾res curiales fueñt int̾mi¬
esti. dimidia paĩs eis cume noĩe d̾feratur.

Expanded text:
. Exceptis duntaxat Caesaneficio excluduntur, nisi probata a me purgataque ratiocinia fuerint, ut, quod innoxie habuerint, transmittendi copiam habeant.rio pp. Quando quis quolibet crimine damnatus capitalem poenam vel deportationem sustineat, si quidem sine liberis mortuus sit, bona eius ad fiscum perveniant: si vero filii vel nepotes ex defunctis filiis relicti erunt, dimidia parte aerario vindicata alia eis reservetur. idem est et si postumos dereliquerit. Decurioni vero, qui hoc incurrerit, si liberos non habeat, succedat curia bonaque universa detineat aut ipsa per se aut suo ordinatura periculo munera subiturum. Sin autem erit suboles curiali, etsi ea necdum procreata est, integris patris fortunis fulciatur. Si filia vel filiae fuerint, pars dimidia ad eas deveniat facultatum, pars ad curiam. Sin mares curiales fuerint intermixti, dimidia pars eis curiae nomine deferatur,
Abbreviated transcription (Latin):
amntat: s quomagis unus cis¬
ꝙ cõtentus suo: rẽ non expetar
uiris alicm: qui ir reptor agroꝵ
fuit mlite suꝑatus tintũ agr
modum: quantum adinte t̃p¬

Expanded text:
amittat, sed quo magis unusquisque contentus suo rem non expetat juris alieni, is, qui irreptor agrorum fuerit in lite superatus, tantum agri modum, quantum diripere ten
Abbreviated transcription (Latin):
uoraĩ ñ opõt s adũsꝰ eum cũ quo tͥ idem
p̃dium cõmunc eẽ cepit con¬
rmdiuidundo iuditio coti¬
siste. ea actione: aut unnuer¬
sum p̃ctrm filicitatione inoc¬
ris exsolita socio parte p̃tu op¬
ria commode fieri poterit.
postionẽ fiuis finib tibi adu¬
dicatã poffidebis: hoc indelie
custodiendo ut post litis con¬
testationẽ nemo partẽ suam:
cctͣ enis dem rei domiiis non
consentientil a lie tnte posfĩz¬

Expanded text:
ri non oportet, sed adversus eum, cum quo tibi idem praedium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem suam ceteris eiusdem rei dominis non consentientibus alienare possi
Abbreviated transcription (Latin):
a dotiasi ties u docis milti¬
e causa quis ut pote restim̃do e¬
xisberte uõt guntur inferre
que ad patrem reuersesunt ut ꝑ¬
uenerint. habeant p̃cipiras: adsi¬
mile tam̃ lucrum conputandis
fũt. ut inp̃senti cisutintũ habe¬
at ipã uł ipc̃ quantũ eis fr̃s̃ ex
patresunt consecuti scłm ces

Expanded text:
militiae causa, quas utpote testamento existente non coguntur conferre, quae ad patrem reversae sunt vel pervenerunt, habeant praecipuas, ad simile tamen lucrum computandas, ut in praesenti casu tantum habeat ipsa vel ipse, quantum eius fratres ex patre
Abbreviated transcription (Latin):
rus restauere sanxit testatorꝰ.
post᷑ cui euentum heredita¬
riã parte p̃ctũ inquarte rati¬
one retenta: cõpenfato p̃tere
a ꝙ acoheretib uict mutua
ꝑcepit. ⁊siquid de est infupple¬
m̃tum deducto: ꝙ accteris in
cofundo soluetur: supͣ quãtã
habens reddere compcilitur

Expanded text:
s restituere sanxit testator, post eius eventum, hereditaria parte praedii in quartae ratione retenta, compensato praeterea quod a coheredibus vice mutua percepit et, si quid deest, in supplementum deducto, quod a ceteris in eo fundo solvitur supra quartam habens, reddere compelletur
Abbreviated transcription (Latin):
creduorei frĩs un cognoscet.
⁊tubebit cũ accepta pecunia qͣn¬
tistatuerit partẽ fratris tiuualere.:e¬
ampartẽ quã defr̃ẽ tuo accepit: tͥ resti¬
tuere. aut extimata tua parte: ad credi¬
torem fratris tui. datapecunia qͣnti
extimaurrit eam transferre.
que manet cominiuaa ubr
illi. nc̃ata quon pritẽ is uendi¬
⁊ iduerfus singulos arbitrun
petere debes: si abillorũ q̃q so¬
cietate discedi placeat cũ alit̃
regionit: ⁊.in di aliquis ager
uter socios non potist: ueldx
plurib finguli estimatione
iusta facta unicuiq sociorum
abtudicanti: cõpensatione
imucem p̃tũ facta eoq cui rͤ¬
condemnato. adlicitationẽ nõ¬
nũquã etum extranco emptor̃
admisso. maxime si se nõ sufficẽ
adpisti p̃tia alt̃ exsocĩs̃ fui pę¬

Expanded text:
creditorem fratris tui cognoscet et iubebit eum accepta pecunia, quanti statuerit partem fratris tui valere, eam partem quam de fratre tuo accepit tibi restituere aut aestimata tua parte ad creditorem fratris tui data pecunia quanti aestimaverit eam transferre. quae manent communia tibi et illi. nam ea, quorum partem is vendi adversus singulos arbitrum petere debes, si ab illorum quoque societate discedi placeat. Cum autem regionibus dividi aliquis ager inter socios non potest, vel ex pluribus singuli aestimatione iusta facta unicuique sociorum adiudicantur, compensatione invicem pretii facta eoque, cui condemnato, ad licitationem nonnumquam etiam extraneo emptore admisso, maxime si se non sufficere ad iusta pretia alter ex sociis sua pe
Abbreviated transcription (Latin):
coeptũ neq inpictũ testam̃tũ
ł cocacillus suit epła parctis
cẽ memoretur: iue quocũq
aliomodo scriptuit quib cũ¬
q uerb uł indĩtũs inuenian¬
tur renicte. iuditio fanilch
erciscunde. licct᷑ in testato ad
succestionem libiuocentur.ẜ
uatosenatus cõfuiti auxilio:
moĩ disposctio fuiͣt destituta
Stuõ inbitius moĩ uoluntate
designatis lib̾is alia sit mixta
tũ adillã dũtxit ꝑmixtã pso

Expanded text:
coeptum neque impletum testamentum vel codicillus seu epistula parentis esse memoratur sive quocumque alio modo scripturae quibuscumque verbis vel indiciis inveniantur relictae, iudicio familiae erciscundae, licet intestato ad successionem liberi vocentur, servato senatus consulti auxilio dmodi dispositio fuerit destituta. Si vero in huiusmodi voluntate designatis liberis alia sit mixta antum ad illam dumtaxat permixtam personam
Abbreviated transcription (Latin):
penam inferre: quib uoluit tã
madim̃dis heditatib ł legatis
ł fidĩ conmissis ł libtatib quã
inp̃cipiendo adalus ꝑsonas ca
trans ferri. abeo cui relicta abi
intiosunt. ł aliꝗd alus ab coda¬
ri srminus dispositionib fui

Expanded text:
m inferre quibus voluerit, tam in adimendis hereditatibus vel legatis vel fideicommissis vel libertatibus, quam in praecipiendo ad alias personas ea transferri ab eo, cui relicta ab initio sunt, vel aliquid aliis ab eo dari, si minus dispositionibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
uacuam obẜiationem ueterũ
legũ ꝑquã uoluntites testitois
ad effectum duci inpedicbant̾ũ
amputimus p̃cipientes nullũ ĩ¬
ualere. dicendo pen̾e noic̃ q̃dã
testantiam uoluntitib ei infir¬
mare scdlice testanti ꝓ implẽ

Expanded text:
acuam observationem veterum legum, per quam voluntates testatorum ad effectum duci impediebantur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam testantium voluntatibus, ea infirmare, sed li
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt obligata ⁊ postea resalu peciali¬
t̃pignoridentur. qĩn exgenera¬
liobliganone potior habeturẽdi¬
tor quiãte cõtrax̃. siabillopͥore
tp̃rtuconparasti: ñ oportet
abeoquiposteacredidit. inquie¬
tari:¬
impp̃ dict. Licet insdem pi.¬
gnorib mintis c̾ditorib diuer¬
sis tp̃ib datis pͥores hãntur potioes.: tñ
eũ cuiꝰ pecunia p̃diũ cõꝑatũ conp¬
batur: ꝙͣ ei pignoi eẽ spałr obligatũ
statĩ conuenit om̃ib añferri uinꝰ¬

Expanded text:
sint obligata et postea res alii specialiter pignori dentur, quoniam ex generali obligatione potior habetur creditor qui ante contraxit, si ab illo tu comparasti, non oportet te ab eo qui postea credidit inquietariianus . Licet isdem pignoribus multis creditoribus diversis temporibus datis priores habeantur potiores, tamen eum, cuius pecunia praedium comparatum probatur, quod ei pignori esse specialiter statim con
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ aᵈ Duisis tp̃rib eade reduob
iurepignoris obligata eũ qui pͥor
data mutua pecunia pignis accep̃
potiorẽ hr̃ictiacmanifestuuriᷤest.
Nec alias scm dista hencdi potestatẽ¬

Expanded text:
ersis temporibus eadem re duobus iure pignoris obligata eum, qui prior data mutua pecunia pignus accepit, potiorem haberi certi ac manifesti iuris est, nec alias secundum distrahendi potestate
Abbreviated transcription (Latin):
crris contrictib saticiius. fi
quidt̃ ane pacuoͬnes inenpbi¬
teoucis instrumentis fuerint
conscripte: eis dcm ⁊ malus oĩ¬
tione cius qui emphytrositi fu¬
sccpiͣt: fisolitam pensionemut
publicarum functionum apo
ꝑtotum triemntum neq pecu¬
nias soluert. neq ap̃ocas dnõ
t̃ributorũ reddiderit. uolenti.

Expanded text:
cariis contractibus sancimus, si cariis contractibus sancimus, si quidem aliae pactiones in emphyteuticis instrumentis fuerint conscriptae, easdem et in aliis omnibtione eius, qui emphyteusin suscepit, si solitam pensionem vel publicarum functionum apocper totum triennium neque pecunias solverit neque apochas domino tributorum reddiderit, vo
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r.ã. Ius ẽphideoticariũ neq cõ¬
dlictõis neq auenãtiois cẽ titu¬
us ad oicͥendum sed hoc uis ter¬
tiunisit constitutum abutri¬
usq memoritorum contractu¬
um socictate : seufimulituditie
separatum: conceͣptionem de fi¬
nitionẽmq habere ꝓpͥam nu¬
stũcẽ ualidumq contractitm ĩ
quo cuncta que inter utrisq c̃¬
trahentium partes suꝑ orm̃bł
s. etiam fortuitis cafib paccionib
scripturi interuemente habi¬
tis placiũt. firma tnlibatiq ꝑ¬
petua stabilitite modis orỹb
debenit custoditi itaut sunter¬
dũ eaq̃ fortuitis cifib ficut e¬
uentunt pactorũ nonfurͣnt cõ¬
uentione concepti. fiquidẽ
tintaemerserit cladesq̃ ꝓrau̾
ipsius etiam rei quepemphi¬
teosin data est ficit interitũ.
hoc nõ enphiteoticro cuique
nichil reliqitum mansit. sedici
non ipã rei penitus ledatur fuo¬
stintia. hoc enphtteoticirtus
fius partid ñ dubitet asscribẽdũ

Expanded text:
o . Ius emphyteuticarium neque conductionis neque alienationis esse titulis addicendum, sed hoc ius tertium sit constitutum ab utriusque memoratorum contractuum societate seu similitudine separatum, conceptionem definitionemque habere propriam et iustum esse validumque contractum, in quo cuncta, quae inter utrasque contrahentium partes super omnibus vel etiam fortuitis casibus pactionibus scriptura interveniente habitis placuerint, firma illibataque perpetua stabilitate modis omnibus debeant custodiri : ita ut, si interdum ea, quae fortuitis casibus sicut eveniunt, pactorum non fuerint conventione concepta, si quidem tanta emerserit clades, quae prorsus ipsius etiam rei quae per emphyteusin data est facit interitum, hoc non emphyteuticario, cui nihil reliquum mansit, sed reinon ipsa rei penitus laedatur substantia, hoc emphyteuticarius suis partibus non dubitet adscribe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ hac ciusa inquietitus: cum
neminem portet cõuc̃toẽm.
ł ãmonitõem expettare s ultro sese
offerre. ⁊ debitũ spontantauo
autirme ne aut̃ cxmtic causa
dñs facultis oriatur. emphi¬
teotas suos repellere. gredoi¬
tum mimme ut le fuscipere:
ut exhutus moĩ machinatione
trienmo elapso: fuontre is qui
eiphyteostii suscepit cioit:
licentiã ci cõ cectimus adtesta¬
tiones p̃missi pecunias offer¬

Expanded text:
r hac causa inquietatus, cum neminem oportet conventionem vel admonitionem expectare, sed ultro sese offerre et debitum spontanea voautum est. Ne autem ex hac causa dominis facultas oriatur emphyteutas suos repellere et reditum minime velle suscipere, ut ex huiusmodi machinatione triennio elapso suo iure is qui emphyteusin suscepit cadat, licentiam ei concedimus attestatione p
Abbreviated transcription (Latin):
emphyttoti debeat cũsine dñi
uoluñtit᷑e suas melioritiones
queg̃co uocabulo emponema¬
ta dicuntur alienare: ut ius
emphiteoticum in alium tr̃s¬
ferre.anctus expectare cõsen¬
fum saticrmus siquid emphete¬
oticum instrum̃tum suꝑ hoc
cifum aliquas pactiones tabe¬
modo huusmodi pactio postra
est. ut forte instrum̃tum em¬
phyteoseos ꝑditu mest. mi¬
nime licere emphyteote fi¬
tiones aliis ucnidcre uł iuscm¬

Expanded text:
emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes, quae Graeco vocabulo emponemata dicuntur, alienare vel ius emphyteuticum in alium transferre, an eius expectare consensum, sancimus, si quidem emphyteuticum instrumentum super hoc casu aliquas pactiones habemodo huiusmodi pactio posita est vel forte instrumentum emphyteuseos perditum est, minime licere emphyteutae sitiones aliis vendere vel ius
Abbreviated transcription (Latin):
inter dixitinus apublico fuscc¬
perint. ⁊ hoc sine aliqua moti
uł ꝓcͣstinatione reddere cõpel¬
lantut scituris ⁊ ipĩs qui fuaᷤ
facultates posthane legẽ cis
addconductionẽ ꝑmiscrint
nr̃a lege corum conamne itio¬
lati ꝙ nulla eis exactio contri
ciͦs concedatim u̾t qui auema¬
ppetens constitutus ntilitẽ ꝓ¬
curatorẽ elegit. ⁊ sius cadat redditib

Expanded text:
interdiximus, a publico susceperint, et hoc sine aliqua mora vel procrastinatione reddere compellantur. Scituris et ipsis, qui suas facultates post hanc legem eis ad conductionem permiserint nostra lege eorum conamine violata, quod nulla eis exactio contra eos concedatur, ut, qui alieni appetens constitutos militem procuratorem elegerit, et suis cadat reditibus.
Abbreviated transcription (Latin):
citit ei ꝯfirmauit: corũ uendica¬
tionem hibe potes:. sipatrituo
successisti siuõ placitũ liuifi¬
ons usq ad pactum stetit: arbi¬
uer familie herciscunde iuditi
ouobdatuf: cõmunionem tu¬
t̃uos finiti. ꝓuidebit

Expanded text:
cuit, ei firmavit, earum vindicationem habere potes, si patri tuo successisti. Si vero placitum divisionis usque ad pactum stetit, arbiter familiae erciscundae iudicio vobis datus communionem inter vos finiri providebit
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã.  ilic cuius pat̾ nõc tes
um cius iuditium ꝓbetur: ꝑ
arbitrium diuidende heredi¬
titis. p̃cipuas ad iudicari sepe
rescriptũ ẽ hĩs itiq sipatri
succeffisti. quẽ nõc tuo quedã
comparifie dicis. aduerfus so
esires integraest uti potes Iu
cominum aut̃ hereditate quĩ
sũptus ab uno ficti bonafide:
fimilie herciscunde uditõ. ł
negotiorũ gestoꝵactione. ẜui¬
ri possint. nõ est ambiguum:

Expanded text:
res um eius iudicium probetur, per arbitrium dividendae hereditatis praecipuas adiudicari saepe rescriptum est. His itaque, si patri successisti, quem nomine tuo quaedam comparasse dicis, adversus sornciae, si res integra est, uti potes In communi autem hereditate quin sumptus ab uno facti bona fide familiae erciscundae iudicio vel negotiorum gestorum actione servari possint, non est ambiguum.
Abbreviated transcription (Latin):
peculia post mortẽ patris inbe¬
rectitite quudenda: ad comnum¬
heres tuus: ob contractus quib
uiuente patre cit̃ ignorut
ipo obligatus fuit: conueniit

Expanded text:
peculia post mortem patris in hereditate dividenda ad communheres tuus ob contractus, quibus vivente patre etiam ignorante ipso obligatus fuit, convenire
Abbreviated transcription (Latin):
indantur impetrabis:
titulus: int̾ bõẽ fidĩ uidina nuẽtur: põtõẽ
des testator succesionẽ cindit.
acsiagiis orcts pouessionib
cum mancipus que mhisde iut

Expanded text:
s titulus inter bonae fidei iudicia numeretur, portionem des testator successionem dividit ac singulos certis possessionibus cum mancipiis, quae in isdem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
repien rasi hoc specralit̃ siuc
iapoca: siue intrins actione
scripserit: uł pactus fuit. ꝙ con¬
tentus relicta uł diti parccd
co ꝙde c̃ nullam habet que¬
stionem tuc̃ ⁊ enim oira exclu¬
sa quere la pat̃num ãpiecticõ¬
pellitur tudiciũ: q̃omĩs fancio
suas radices extendat. nõsolum
ad filium ut filiã. s ctiã ad õs
ꝑsonas. que de ioffitioso q̃¬
re lã contra moituorũ ultrmm
clogia pofsũt mouert.
dã. S ctmus aña constitutio¬
nem fecifse: quacautum ẽ: sipa¬
t̃ minorem debiti portione
filio suo reliquisset. om̃imodo
⁊sinõ adiciatur. un bomi arbi¬
tritu. repleri filio. attarõ ipõ
uire tneẽ eindẽ repletionẽ:
querebaturitaꝙ siquis remdo¬
tis ciuisi: uł intest m̃to reuc

Expanded text:
repleri, nisi hoc specialiter sive in apocha sive in transactione scripserit vel pactus fuerit, quod contentus relicta vel data parte de eo quod deest nullam habet quaestionem: tunc etenim omni exclusa querella paternum amplecti compellitur iudicium. Quae omnis sanctio suas radices extendat non solum ad filium vel filiam, sed etiam ad omnes personas, quae de inofficioso querellam contra mortuorum ultima elogia po. Scimus ante constitutionem fecisse, qua cautum est, si pater minorem debita portionem filio suo reliquisset, omnimodo, etsi non adiciatur viri boni arbitratu repleri filio, attamen ipso iure inesse eandem repletionem. Quaerebatur itaque, si quis rem dot
Abbreviated transcription (Latin):
ñi quercla ab aditi hercditite
scd̾m ulprini opimonẽ currãt
berẽmi mod̾stim sententia re¬
cufati. qui a morit testatoris
ilico cursũ de ioffitioso que¬
reue tẽporib dabat: ut nec lĩcȩ¬
at herecdi qñdo uoluit adigane
ꝑhuiusmodi tramitẽ iterum
filius d̾fraudet᷑ debito naturi¬
li Sancimus itiq ubitestitor
decesserit alio scͥpto berede: ⁊spe¬
ratur demoffitiosi quere li.
neceffititẽ habere scͥpͥtũ here¬
dem. siquidẽ p̃sto ẽ. ineadem
commanens ꝓuintia: intra sex
tẽ Sinaũt scorsum utraq pãs
annile tintũ modo spatiũ simi¬
li modo ꝑcontinuum amorte te¬
stitons numerandũ: omi modo
adire huius modi hereditatẽ.
uł minifestoe suã sententiã.
ꝙ hereditatẽ minime ad mutit:

Expanded text:
si querellae ab si querellae ab secundum Ulpiani opinionem currant, Herennii Modestini sententia recusata, qui a morte testatoris ilico cursum de inofficioso querellae temporibus dabat, ut non liceat heredi quando voluerit adire, ne per huiusmodi tramitem iterum filius defraudetur debito naturali. Sancimus itaque, ubi testator decesserit alio scripto herede et speratur de inofficioso querella, necessitatem habere scriptum heredem, si quidem praesto est in eadem commanens provincia, intra sex tem seorsum utraque pars annale tantummodo spatium simili modo per continuum a morte testatoris numerandum omnimodo adire huiusmodi hereditatem, vel manifestare suam sententiam, quod hereditatem minime admittit:
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Eiguindo talis conceffio
impcruls ꝓcesserit. ꝑ qͣm libã testa¬
m̃ti factio concedatur: nchil ali¬
ud uideri pͥncipẽ concedere nifi
ut habeat consuctim ⁊ legitimã
testam̃ti factionẽ neq enĩ cre¬
dendum ẽ romanim proncipẽ
quitucra tuctur: buius modi uer¬
bo totã obẜuationem testim̃to¬
rũ multis ugilus excogitatam
atq inuentam: uł le euti. ilud
ctiam sinctinus. ut siquis apatre
certis res uł pecumas acccpifs:
⁊pactus fuisset: quatenus d̾ in¬
ossitiosi querella aduersus testi¬
m̃tum prt̃num mintme ab eo
moueretur. ⁊post obitũ patre
filius cognito pat̾no testmmĩto
nõ agnõuit eiꝰuditiũ. s oppugnan¬
dũ putauit uetert uirgio ex¬
pulso. hutusmodi pacto filiũ
minme griuari: scdm papia¬
ni respõsum. in quodifinuit
ꝓuocindos: quãpat̃tiõnib ad¬
stringendos. s hoc ita admitti¬
mus naisi trans actiones ad hete¬
des pit̃nos filiu celebrauiͣt. ĩ
quib aꝑtissime iudittũ patrĩ

Expanded text:
. Si quando talis concessio imperialis processerit, per quam libera testamenti factio conceditur, nihil aliud videri principem concedere, nisi ut habeat consuetam et legitimam testamenti factionem. neque enim credendum est Romanum principem qui iura tuetur huiusmodi verbo totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventam velle everti. Illud etiam sancimus, ut, si quis a patre certas res vel pecunias accepisset et pactus fuisset, quatenus de inofficiosi querella adversus testamentum paternum minime ab eo moveretur, et post obitum patris filius cognito paterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto filium minime gravari secundum Papiniani responsum, in quo definivit provocandos quam pactionibus adstringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iudicium patris
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ĩ. Extrib untũs herede in¬
stituto fiuo intrapub̾titis ãnoͦ
directã nõimitiliter apatre fie¬
ri substitutionem certũ est¬
utcrim: ab inoffitiosi actione cõ¬
tra testim̃tum frĩs uł sororis pe¬
nitus arceantu cõsangumciau¬
tem dutante: uł ñ aghationc:
contratestam̃tum fris si. ł soro¬
ris: moffitiosi questionẽ: moue¬
re possunt: siscripti heredes. in¬
ius nota macule: asparguntut.
uł lib̃ti. quiper perã. ⁊ nonbene
merentes maximisq bencfitũs.
fuũ patronum ad secuti: arstitu¬
tisunt: excepto  ẜuo necefsanoh
erede instituto¬

Expanded text:
. Ex tribus unciis herede instituto filio intra pubertatis annos directam non inutiliter a patre fieri substitutionem certum estuterini ab inofficiosi actione contra testamentum fratris vel sororis penitus arceantur: consanguinei autem durante vel non agnatione contra testamentum fratris sui vel sororis de inofficioso quaestionem movere possunt , si scripti heredes invis notae macula adsparguntur vel liberti, qui perperam et non bene merentes maximisque beneficiis suum patronum adsecuti instituti sunt, excepto servo necessario herede instituto
Abbreviated transcription (Latin):
neppter diuini amoris electionem pa¬
terna uł materna fuerint libi ꝓuisi¬
one defraudati. omibus iudelicet

Expanded text:
pter divini amoris electionem paterna vel materna fuerint liberi provisione defraudati. Omnibus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
hitantũ modo libi ad coꝵ fuccessionẽ
siue testam̃to stue ab intestato uocen¬
tur ⁊ donationes seu alialibalitates
abhis acciꝑe possira. quiortho doxoꝵ
uenerabili noĩe sunt decorati. cet̾is li¬
dis corum quinondĩ om̃ipotentis amo¬
rẽ. s paternã uł mat̾nã impram af¬
fectionem secutisunt: ab oĩ bñfitõ re
pellendis. lib̾is aũt orthodoxis nõ cxi¬
tunc cis dres fiscinrĩ uiribũs uendi¬
cari. S neuideamur morientibusꝗ
quod ettã exfacto nobis cognitum
est. necessitatem imponimus talib
genitorib ortho doxos libos scđm fui
patri monu qͣntiratem alere: Etomũ
cis p̃stare quead cotidiaam uite con¬
uersatre suffitiãt. S ⁊ dotes ꝓfiliab
uł neptib dare ⁊ ante nuptias dona

Expanded text:
modo liberi ad eorum successionem sive ex testamento sive ab intestato vocentur et donationes seu alias liberalitates ab his accipere possint, qui orthodoxorum venerabili nomine sunt decorati: ceteris liberis eorum, qui non dei omnipotentis amorem, sed paternam vel maternam impiam adfectionem secpellendis. Liberis autem orthodoxis non exitunc easdem res fisci nostri juribus vindicari.--§ 1. Sed ne videamur morientibus qquod etiam ex facto nobis cognitum est, necessitatem imponimus talibus genitoribus orthodoxos liberos secundum sui patrimonii quantitatem alere et omnia eis praestare, quae ad quotidianam vitae conversationem sufficiant: sed et dotes pro filiabus vel neptibus dare
Abbreviated transcription (Latin):
postulantur alienas. si socũ. ⁊a¬
ticͣipes criminis nõdicuntus
incrhibitionem. nocessanarum
psonatum hoc est testium. talis
debet cẽ cuitio tudicantis: ut
bis uc̃turis adiuditium. daccu¬
sitorem aut abhis ꝑquos fu¬
erint postuliti: sup̃tus compe¬

Expanded text:
postulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, in exhibitione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium, per accusatorem aut ab his, per quos fuerint postulati, sumptus conpe
Abbreviated transcription (Latin):
subdole preterei nillũ cũeo liti¬
gatore cõtractũ quẽ inpͥa recipit
fidc ineit᷑ ad uocatus. nuillam
conferat pactionẽ. nemo eehĩs ꝙ¬
uelicebit acciꝑe. uel deceb̾ĩt. afꝑer¬
rãt̃ habeit. quod sibi semel offiti
igñ libero arbitrio obtulerit li¬
tigator nẽmo cxindustra ꝓtra¬
rat uirgiũ. apud urbẽ aũt romã.
etiã honot̾atis. qui hoc putiuerĩt
eligendũ: eousq licert ortre. qũo¬
usq malucrint. indelicet ut nõ
adturpc cõpendium. stipemq d̾¬
formẽ hec corripiatur occifio.s
Nãfilucro pecumiq ciprãtur: ue¬
luti ab iecti atq degtneres. inter
uilissimos numerabuntur ꝗ uiᷤ¬
quis igitur cebis quos agcͣ ꝑmisi¬
mus. uult cẽ caisi dicus. et solim
quãfum̃nt cẽport agendi. sibi sci¬
at cẽ ꝑsonã: quousqͦ causidicus
q̃ necputet quisquã honori suoa¬
iquid cẽ actractũ. cũ ipẽ neceffi¬
tatẽ clegerit stm̃di: ⁊ cõtemp¬

Expanded text:
subdole. Praeterea nullum cum eo litisubdole. Praeterea nullum cum eo litigatore contractum, quem in propria recepit fide, ineat advocatus, nullam conferat pactionem. Nemo ex his, quos licebit accipere vel decebit, aspernanter habeat, quod sibi semel officii gratia libero arbitrio obtulerit litigator. Nemo ex industria protrahat iurgium. Apud urbem autem Romam etiam honoratis, qui hoc putaverint eligendum, eo usque liceat orare, quousque maluerint, videlicet ut non ad turpe compendium stipemque deformem haec adripiatur occasio, sed Nam si lucro pecuniaque capiantur, veluti abiecti atque degeneres inter vilissimos numerabuntur. Quisquis igitur ex his, quos agere permisimus, vult esse causidicus, eam solam , quam sumit tempore agendi, sibi sciat esse personam, quousque causidicus est, nec putet quisquam honori suo aliquid esse detractum, cum ipse necessitatem elegerit standi et ipse contemp
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. exstimationis fuc mm̃siat¬
ꝙ ilicita cõpendia p̃tulifse: fubno¬
mine honoririorił exipĩs negoti¬
is quetuenda susceperĩt emolum̃¬
tũ sibicẽte pnͣtis cũgrłui damnoli¬
tigitors: ⁊dcp̃datione poscentes
fuerint inuenti: placuitut om̃s
qui inhuuisscemodi seuitite per¬
mãscrĩt. ab hac ꝓfessio̾ne penitus
arceint᷑.
op̃. ualeñ. Quisquis uult ec̃ ciui¬
sidicus: nõidẽ in eodẽ negotiosit
ubitros. ⁊ patronos opõtet et̃ de¬
bectum. ante omĩa aut̃ untuersiad¬
uocati iti p̃beint patrocima tur¬
gĩtib: ut nõuitri quãlitiũ poscit
u̾tilitis̃ liceñtã cõuiciandi. ⁊ rile¬
dicendi temeritatẽ ꝓrũpant agãt
quodcaust defiderant. temperent
ab imuna. Nansiquis adõ pro¬
cꝑe fuerit: ut nõratione. sed ꝓbris
putet eẽ certandũ. oppĩmonis
suc inminitionẽ pacictur. nec
cm̃ conniũtia commodanda e̾.: ut q¬
quã negotio derelicto: ⁊naduersanii
cõtumdiam aut palã ꝑagat. aut

Expanded text:
torum existimationi suae immensa atque illicita compendia praetulisse sub nomine honorariorum ex ipsis negotiis quae tuenda susceperint emolumentum sibi certae partis cum gravi damno litigatoris et depraedatione poscentes fuerint inventi, placuit, ut omnes, qui in huiusmodi scaevitate permanserint, ab hac professione penitus ar Valens . Quisquis vult esse causidicus, non idem in eodem negotio sit arbitros et patronos oportet esse delectum. Ante omnia autem universi advocati ita praebeant patrocinia iurgantibus, ut non ultra, quam litium poscit utilitas, in licentiam conviciandi et maledicendi temeritatem prorumpant: agant, quod causa desiderat: temperent ab iniuria. Nam si quis adeo procax fuerit, ut non ratione, sed probris putet esse certandum, opinionis suae imminutione quatietur. Nec enim coniventia commodanda est, ut quisquam negotio derelicto in adversarii sui contumeliam aut palam pergat aut
Abbreviated transcription (Latin):
ticia cõditione mouendis: trans¬
actiones celebrandas. uel iã cele¬
brats. siñ ilio nire cognito modo
eis incillari cõtigerit: utres suas
obtinere necobhoc uideri tenorẽ eau
adscripticia cõfectestnt. E calculi¬

Expanded text:
ticia condicione movendis transactiones celebrandas vel iam celebratas , si non alio iuri cognito modo eas vacillare contigerit, vires suas obtinere nec ob hoc videri tenorem earum adscripticia confectae sint. A
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. gorł. Sisub s pctic: honori¬
ru: qd aduocato usq adccrtũ mo¬
dui deben potuisset. cã quãtititem
quã desiderio complecteris tectitiñ
cuustiꝰ ⁊ quasi mutuã pecumĩ acce¬
pifsc̾ cĩ teredditirrũ ꝓmisisti: ncc¬
 temporis spitio gͥesto negotiocõsẽ¬
sũ. acfidẽ ac cõmodasti. conpetenti
exccpͣtione nõnuimerite pecum¬
e tũtuses. ⁊ exhic caursa critionẽ
int̃posit̃ĩ usitito more potes con

Expanded text:
sub specie honorarii, quod advocato usque ad certum modum deberi potuisset, eam quantitatem, quam desiderio complecteris, te daturum cavisti et, quasi mutuam pecuniam accepisses, eam te redditurum promisisti nec temporis spatio gesto negotio consensum ac fidem accommodasti, competenti exceptione non numeratae pecuniae tutus es et ex hac causa cautionem interpositam usitato more potes con
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã. E ip̃anos ꝓximorum locorum
uolumus sollicitudinem gerere: ut
romanos captiuos quircuersi fuerĩt
nemo teneat nemo inuriis uł dap̃

Expanded text:
. Christianos proximorum locorum volumus sollicitudinem gerere, ut Romanos captivos qui reversi fuerint nemo teneat, nemo iniuriis aut da
Abbreviated transcription (Latin):
eius estimationem consequatirz an
ctiam sumirã penalem: ⁊licet ab an¬
tiquis uariatum c̃ ⁊ abip̃o papini. ĩ
contrarias decdinante sententia tn
nobis hec datidentibus papranus licct.
uaraiit eugendus c̃: non inpͥma. sed
in scoa cius daffinitione inqua lucrũ
statuit mimime ad dmmñ pcruenire uͥ¬
bicram ꝑicutum. ĩbi ⁊ lucrum collo¬
cetur: nec sit damno tantumm̃o de¬
ctitus: quirem commodatam acccpit.
sedliceat cietiam lucru spcrãt. ¶Cũ aut
inconfimo earum dubitationũt. t̃tia
cum enim apertissimi uiris est non
posse maritum constante matri¬
monio furtiactionem contra suam
uxorem habere quialex itiatrocem
actionem dire inpersonã ita sibi con¬
iunctam erubuit. eius modi incidit
ueterũ sensib questio Quidam ⁊ cm̃
resibi comodati. huius modi rei fur¬
tum asira muuere passus est ⁊ dubi¬
tabatur utrum nednd̃ rei. furtiactio
contramiuerem p̃stetur: anpoter
necessitatem cause. ⁊ maritꝰoꝰ ciusut¬

Expanded text:
tionem consequatur, an etiam summam poenalem. Et licet ab antiquis variatum est et ab ipso Papiniano in contrarias declinante sententias, tamen nobis haec decidentibus Papinianus, licet variavit, eligendus est, non in prima, sed in secunda eius definitione, in qua lucrum statuit minime ad dominum rei pervenire: ubi enim periculum, ibi et lucrum collocetur, nec sit damno tantummodo deditus qui rem commodatam accepit, sed liceat ei etiam lucrum sperare. Cum autem in confinio earum dubitationum tertia cum enim apertissimi iuris est non posse maritum constante matrimonio furti actionem contra suam uxorem habere, quia lex ita atrocem actionem dare in personas ita sibi coniunctas erubuit, huiusmodi incidit veterum sensibus quaestio. Quidam etenim re sibi commodata huiusmodi rei furtum a sua muliere passus est: et dubitabatur, utrumne domino rei furti actio contra mulierem praestatur, an propter necessitatem causae et maritus eius ut
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝙ aptauoce caducũ nũcupa¬
batͣs In pͥmoitaꝙ ordine ubi ꝓñ
scͥptis eficiebãt᷑ ea q̃ ꝑsoĩs iã antͥea
testam̃tũ mortius testatordõnaset
statutũ fuerat ut ea oĩamaneãt.
aput eos aquib fuerãt derelicta nͥ
maiestis quasi annque beĩuolẽtie cõ¬
fentaneũ ⁊ naturaliraõe subnixum
intactũ at ꝙ illibatũ p̾ceꝑit custodiri
ne in quo eau̾tũt᷑ que incausã cadu¬
cifieĩ conngebant uerus iuscorigẽ¬
tes Ganccimus eaq̃ itaeuenẽiͣt
simili quidẽ modo manere aput eoᷤ
aquib sunt derelicta heredes forte
łlegat᷑arios ł aliõs quifidei cõmisso
gͣuaĩpossũt nisi ⁊̃hunc casũ ł sub¬
stitutus ł coumctus eos añcedat:

Expanded text:
pabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos, a quibus fuerant derelicta, nisi maiestas quasi antiquae benevolentiae consentaneum et naturali ratione subnixum intactum atque illibatum praecipit custodiri ne, in quo ea vertuntur, quae in causa caduci fieri contingebat, vetus ius corrigentes sancimus ea, quae ita evenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, nisi et in hunc casum vel substitutus vel coniunctus
Abbreviated transcription (Latin):
Xissc noscitur. antequã qũqui¬
ginti dicrũ cõstitutus numeruᷤ
fimitur. s pidtempus p̃fides ꝗ¬
dc̃ ⁊ cõsulares necnõ correctores
in metropoli spectabiles uõ uidi¬
ces tãcnules quãmilitires ĩcuu¬
titib ad ministrate dioceseos ĩ¬
iustriͦb. publict ut domi uł intͣ
sanctos t̃minos uł regiones. aut
potentes domos latitantes. s in
celeberimis locis ante om̃iũ quõ
nuꝑ gub̃mucrãt ori uersentur
ut patcat omĩb ficuits liba fu¬
ꝑ funrtis aut criminib quertmo¬
nus cõmouendiitiut iboñ de¬
fensus inuiria ꝓuisione post cũ
minus curuliũ ⁊ defensoris crui¬
ticiũ iuritoric tintũ citiom
cõmissus postquã fui̾t inq̃ rimo¬
ntã deuocitus pulfart uolentib
ut dictũc̃. ꝓlegũ ratioe respon de¬
at. nccullã ante p̃finitũ tẽpus

Expanded text:
xisse noscitur, antequam quinquaginta dierum constitutus numerus finiatur. Sed per id tempus praesides quidem et consulares nec non correctores in metropoli, spectabiles vero iudices tam civiles quam militares in civitatibus administratae dioeceseos illustrioribus publice, nec domi vel intra sancrosanctos terminos vel regiones aut potentes domos latitantes, sed in celeberrimis locis ante omnium quos nuper gubernaverant ora versentur, ut pateat omnibus facultas libera super furtis aut criminibus querimoniam commovendi, ita ut ab omni defensus iniuria provisione post eum minus curialium et defensoris civitatis, iuratoriae tantum cautioni commissus, postquam fuerit in querimoniam devocatus, pulsare volentibus ut dictum est pro legum ratione respondeat: Nec ul
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. cum enim religio se edes nõ
desunt: pofsunt ibi consultus pͥus
ut oportet reugiossiffimais epĩs re¬
liquias sc̃oꝵ martixum. non quorũ

Expanded text:
ta sunt. Cum enim religiosae aedes non desunt, possunt ibi, consultis prius ut oportet religiosissimis episcopis, reliquias martyrum non quoru
Abbreviated transcription (Latin):
bitacius que intradomũ cõfidcri¬
to sceu semz contincit. domuse¬
ius uł cuius cũq rei habita distrac¬
tionc publicis necesfitatib pofsc̃
fuiri. ꝙ siquis inpublicũ matrẽ¬
fimilus posthac crediderit pro¬
tribundã int̃ maximos reos citri
ullĩ indulgentiã cipitali pemap

Expanded text:
debita ejus, quae intra domum, considerato sexu, semet contineat, domus ejus vel cujuscumque rei habita distractione, publicis necessitatibus posse servari. Quod si quis in publicum matremfamilias posthac crediderit protrahendam, inter maximos reos, citra ullam indulgentiam, capitali poena
Abbreviated transcription (Latin):
uł cxp̃teritis descendunt legi¬
b. ła nobis dispõsiti sunt: insu¬
a firmitate duraturiss Sin aut̃
ab fuerit alterutri pars: ꝑꝑ pro¬
curatore ciusacius agitur: nõan¬
te ucentiã hubeat acdoratem c¬
xer̾cendã. suo ꝓcuittͦori. m̾indare:
nis pͥus actis intuenientib. iꝓ
uitri quidegit: sacram̃tum ca¬
lup̃mie fubett similique modo
sireus ab fuit:. ⁊ forsitan ł ꝑ iudi¬
citũ solui stipulationem ꝓcurito¬

Expanded text:
vel ex praeteritis descendunt legibus vel a nobis disposita sunt, in sua firmitate duraturis. Sin autem afuerit alterutra pars et per procuratorem causa agitur, non ante licentiam habeat actor litem exercendam suo procuratori mandare, nisi prius actis intervenientibus in provincia qua degit sacramentum calumniae subeat, similique modo si reus afuerit et forsitan vel per iudicatum solvi stipulationem procurato