comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in loco qui uocatur licidfelth in qͦ ⁊
defunctus ac sepultus est. ibiꝰusq
hodie. sequentiu quoq ꝓuintie
illius ep̃oꝵ sedes est. fecerat u̾o sibi
mansionẽ. nõ longe ab eccła. re¬
motiorem:. in qua secretius cum
pancis. idest sex. siue.uiii. fratriba.
quotiens a labore et ministeno
uerbi uacabat: orare aclegere so¬
lebat. Qui cum in illa ꝓuintia
duobus annis ac dimidio ecca
gloriosissiẽ rexiss: adfuit suꝑno
dispensante iuditio tempꝯ de quo
loquitur eccͣstes. qr tempus mittẽ¬
di lapides. et tempus colligendi.
Suꝑuenit namq clades diuini¬
tus missa:que per mortem car¬
nis: uiuos eccłe lapides de t̾renis
sedibus ad edificium celeste trans¬
ferret. Cumq plurimis de ecc̃a
eiusdem reuerentissimi antistitis
de carne subtractis ueniret hora
ip̃ius ut transiret ex hoc mũdo ad
dnm̃. Contigit die quadam ut
ĩ prefata mansione. forte ip̃e cuz
uno tãmen frẽ. cui uocabulum
erat ouini cõmoraretur. ceteris

Expanded text:
in loco qui vocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus ac sepultus est: ubi usque hodie sequentium quoque provinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; in qua secretius cum paucis, id est, septem sive octo fratribus, quoties a labore et ministerio verbi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dispensante judicio, tempus, de quo loquitur Ecclesiastes: Quia tempus mittendi lapides, et tempus colligendi. Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret hora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
duce hũi. N lono decimo autem
uite mee anno dẏaconatum .xxxͦ.
gradum p̾sbiteratus. utrũ per
ministerium reuerentissimi io
hannis ep̃i. iubente ceolfrido ab¬
bate suscepi. Ex quo tempore ac¬
cepti p̾sbratus usq ad annũ eta¬
scãꝵ. mee meoꝵ q necesfitatiex
opusculis uenerabiliũ patrum
briter ad notare. siue etiam ad for¬
mani sensus et int̾pretationis
eorum suꝑ adicere curaui.

Expanded text:
dulce habui. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverentissimi episcopi Johannis, jubente Chelfrido abbate, suscepi; ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetanonum, meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formam sensus, et interpretationis eorum, adjicere curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
eo tempore hebat penes se. Quidã
de p̾sbitteris eiusdem monasterii
nomine thridred: qui nunc ip̃iꝰ
monasterii abbas est. Qui cum
die quatam ingressus ecclam aꝑ¬
uisset. Thecam reliquiarum:
ut portionem earum roganti a¬
amico p̾staret. Contigit et ip̃m
adolescentem cui cculus laguebat
b̃r portionem quantam uoluit
amico dedisset: residuũ dedit ad¬
olescenti ut suo in loco reponeret.
At ille salubri instĩctu admonitꝰ

Expanded text:
eo tempore habebat penes se quidam eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum die quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, byter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonit
Abbreviated transcription (Latin):
ante triennium per reliqͥas
sum in quo factum est fre inno¬
tuit. Est autem factum in monas¬
terio qd iuxta ãmendacore cõstruc¬
tum: ab eo cognom̾ accepit. Cui
tunc uir religiosus suidberecht
abbatis iure p̾fuit. Ctat in eo qui¬
dam adolescens cui tumor defor¬
mis palpebrã oculi fedauerat. Ꝙ
cum per dies crescens oculo interi¬
tum minaretur: curabant me¬
dici hũc ad̾positis pigientorum
fomentis emollire. nec ualebat̃.
quidam abscidendum esse doce¬
bant. alii hoc fieri metu maioris
periculi uetabant. Cumq tẽpore
non pauco frater p̾fatus taliin¬
comodo laboraret. neq ĩminẽs
cculo excitium humana manus
gesceret. Contigit eum subito di¬
uine pietatis gratia ꝑ scĩssimii
patris cut berechti reliquias sauari.
zlam qñ fratres corpus ip̃ius post
multos sepulture ãnos incorrup
de capillis. quam more reliquiar
rogantibꝰ amicis dare uel osten¬
dere in signum miraculi possẽt.
Harum particulam reliquiaruz

Expanded text:
ante triennium per reliquiasante triennium per reliquiassum in quo factum est, fratrem innotuit. Est autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam abscidendum esse dicebant  Al., docebant; alii hoc fieri metu majoris periculi vetabant. Cumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana manus gesceret, contigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos sepulturae annos incorruptde capillis quam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum
Abbreviated transcription (Latin):
latum. fecit gͥ ut aĩo disposuerat.
et inbecilles artus baculo susten¬
tans intrauit eccłam. ac ꝓsternẽs
se ad corpus uiri dei pia intentio¬
ne per eius auxilium dñm sibi ꝓpi¬
tium fieri p̾cabatur. Atq inter p̾ces
uelut in soporem solutus sensit
ut ip̃e postea referre erat solitus.q.
magnam latamq manũ caput
sibi in parte qua dolebat tetigisse.
eodem q tactu totam illam lan
guore que p̾ssa fuerat corporis sui
partem. paulatim fugiente dolo¬
re ac sanitate subsequẽte. ad pedes
euigilans sanissimꝯ surrexit. ac
psua sanitate dño gratias denuo
referens. quid erga se actum esset
frĩbus indicauit. Cunctis q con¬
gaudentibꝯ administerium qd̾
sollicitus exhibere solebat.q. flagel¬
lo ꝓbante castigatior rediit. Sed
et indum̃ta quibus deo dicatum
corpus cutberecthi uł uiuu antea
Quel postea defunctum uestierant
etiam ip̃a a gr̃a curandi non ua¬
carunt. sicut in uolumine uite ⁊
uirtutum eius quisq legerit in¬

Expanded text:
latum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subsequente, ad pedes evigilans sanissimus surrexit, ac pro sua sanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cunctisque congaudentibus ad ministerium quod solicitus exhibere solebat, quasi flagello probante castigatior rediit. Sed et indumenta, quibus Deo dicatum corpus Cudbercti, vel vivum antea, vel postea defunctum vestierant, etiam ipsa a gratia curandi non vacarunt, sicut in volumine Vitae et virtutum ejus quisque legerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ corpora beatorum petri et pau¬
li apłorum. missarura sollẽpnia
celebrare decreuit. Adquisitis nu¬
merosissimis oluietis quorũ sumã
in tabulis marmoreis ꝓforibus
sepultura iux̃ eccłam. comodũ spe¬
rare ꝓhibuit. Septem ex defenso¬
ribus honore regionario decoran¬
dos indixit. Alla exͣ penthecosten
tpr̃a ad missas fecit. Subdiaconos
expoliatos ꝓcedere statuit. lx irieł
cantari p̾cepit. et orationẽ dñicã

Expanded text:
 corpora beatorum Petri et Pauli apostolorum missarum solemnia celebrari decrevit, acquisitis numerosissimis olivetis, quorum summam in tabulis marmoreis prae forisepultura juxta Ecclesiam, commodum sperare prohibuit. Septem ex defensoribus honore regionario decorandos indixit. Alleluia extra Pentecostes tempora dici ad missas fecit. Subdiaconos exspoliatos procedere statuit. Kyrie eleison cantari praecepit, et orationem Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur ex̾citus dñi ultra citra¬
q greorii preeuntem et audire u̾¬
bum doctrine ĩnumerabiles un¬
diq diu̾si sexus etatis ac ꝓfessio¬
nis uoluntarie confluebant cohor¬
tes. quibus ille ut pote ductor ce¬
lestis militie. cunctis dumntaxat
arma sp̃italia sugg̾ebat. Paupe¬
ribus uero et aduenis qui procõ¬
ditione ipm̃ rome ĩflux̾ant coti¬
diana stipendia ministrabat. Ubi¬

Expanded text:
quebatur exercitus Domini ultra citraque Gregorium praeeuntem, et auditurae verbum doctrinae innumerabiles undique diversi sexus, aetatis ac professionis, voluntariae confluebant cohortes, quibus ille, utpote doctor coelestis militiae, cunctis duntaxat arma spiritalia suggerebat, pauperibus vero et advenis, qui pro conditione temporum Romam influxerant, quotidiana stipendia ministrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Gi stationes per basilicas uel
beatorum martirum ꝑcimi¬
teria. sed̾m qd̾ hactenꝯ plebs rõna
qi eo uiuente certati discurrit. sol¬
licitus ordinauit. per quas ipse
eccłã diu̾so tpre declamauit. Reli¬
quas uero eiusdem num̾i dicta¬
uit quidem. s lassescente stoma¬
cho langore continuo. ab aliis

Expanded text:
 Stationes per basilicas vel beatorum martyrum coemeteria, secundum quod hactenus plebs Romana quasi eo vivente certatim discurrit, sollicitus ordinavit: per quas et ipse Ecclesia diverso tempore declamavit; reliquas vero ejusdem numeri dictavit quidem, sed, lassescente stomach
Abbreviated transcription (Latin):
annis ꝓuintia in errore uersata ẽ:
donec accepit regnum frater eiusd
carpualdi sigberechtus. uir per omĩa
fratre: cum exularet in gallia. fidei
sacramentis imbutus est. Quorũ
participem mox ubi regnare cepit:
totam suam ꝓuintiam facere cura¬
uit.scuius studuis gloriosissime fa¬
uit felix ep̃s. qui de burgundiorum
cum uenisset adhonoriũ archiep̃m.
eiq indicass desiderium suum: mi¬
sit eum ad predicandum uerbum
uite prefate nationi anglorum. ⁊
uota ip̃ius in ca̾sum cecidere: quin
potius fructum in ea multiplicem
credentium populoꝵ. piꝰ agri sꝑͣalis
cultor inuenit. Si quidẽ totam illã
puintiam ux̃ sui nõis sacramentũ
alongainiquitate atq infelicitate
liberatam: ad fidem et opera iustitie
ac ꝑpetue felicitatis dona peduxit.
Accepit q sedem ep̃atus in ciuitate

Expanded text:
annis provincia in errore versata est, annis provincia in errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem Eorpualdi Sigberct DCXXXI, vir per omnia fratre cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgundiorum cum venisset ad Honorium archiepiscopum, eique indicasset desiderium suum, misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera justitiae, ac perpetuae felicitatis dona perduxit, accepitque sedem episcopatus in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Antã autem deuotionẽ hedui¬
nus erga cultum ueritatis
huit ut etiam regi orientalium
suaderet. Relictis ydoloꝵ suꝑstitio¬
nibus. fidem et sacramenta xp̃i cũ
sua ꝓuĩtia suscipere. Et quidem
pater eius redualdus. Ian dudum
in cantia sacramentis xp̃iane fid̾i
ĩbutus est: sed frustra. Nam redi¬
ens domum. ab uxore sua et qbus¬
dam puersis doctoribus seductus
est atq a sinceritate fidei depratus.
hũit posteriora peiora pͥoribus. ita
ut in morem antiquoꝵ samarita¬
noꝵ. et xp̃o seruire uidetur et diis
quibus antea seruiebat. Atq in
eodem phano et althare heret ad sa¬
crificium xp̃i: et arulam aduicti¬
mas demonioꝵ. Qd̾ uidelicet fa
um tempus perdurasse. & se in
puericia uidisse testabatur. Erat
autem p̾fatus Rex redualdus na¬
tu nobilis. quãlibet actu ignobił:
filius titili. cuius pater fuit iuffa.
a quo reges anglorumoriẽtaliũ¬
uus fingas appellant. Uerum carpu¬
aldus non multo postꝙ̃fidem accep̃
tempore occisus est a uiro gentili.

Expanded text:
antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritatis habuit, ut etiam regi Orientalium suaderet, relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et altare haberet ad sacrificium Christi, et arulam ad victimas daemoniorum. Quod videlicet fanum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges OrientaliuVuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempore, occisus est a viro gentili,
Abbreviated transcription (Latin):
sił et terribilis aspectu. ħ̾uit autẽ
secum ministerio et iacobum dya¬
conem uirum industrium ac nobi¬
lem in xͦ et in eccła: qui ad nrã usꝙ
tempora permansit. Tanta autem
eotempore pax in brittãnia. quaqua¬
u̾sum imperium regis heduini ꝑ¬
uenerat. fuisse perhibetur: ut si cut
usq hodie in puerbio dicitur etia
si mulier una cum recent̾ nato pariui¬
louellz totam ꝑambulare insulam
locis ubi fontes lucidos ux̃ publicos
marum transitus cõpexit: ibi obre¬
frigerium uiantium erectis stipiti¬
bus ereos caucos suspendi iuberet.
n hos quisꝙ̃ insi ad usum necessa¬
rium contingere. p̾magnitudine
uł timoris eius auderet. uel amo¬
ns uellet. Tantum uero in regno
excellentie huit. ut non solum in
pugna ante illum uexilla gesta¬
rentur: sed et tempore pacis equi¬
tantem inter ciuitates siue uillas
aut ꝓuintias suas cum ministris.
sꝑ antecedere signifer consuescerz.¬
z lec non et incedente illo ubilibet

Expanded text:
simul et terribilis aspectu. Habuit autem simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Ecclesia, qui ad nostra usque tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet
Abbreviated transcription (Latin):
Redicabat autem paulinus
pertingens usq ad mare. p̾fectũ q
lindecoline ciuitatis cui nom̃ erat blac¬
ca: primum cum domo sua conuer¬
tit ad dominum. In qua uidelicet
ciuitate: et ecclam operis egregii de
lapide fecit cuius tecto uł longa in¬
curia uel hostili manu deiecto: parie¬
tes hactenus stare uidentur. et oĩba
annis aliqua miracula sanitatũ.
in eodem loco solent ad utilitatem
eorum qui fideliter querunt õndi.
In qua eccła paulinꝰ transeunte ad
xp̃m iusto: honorium ꝓ eo consecͣ¬
uit ep̃m. ut in conseq̃ntibus suo
loco dicemus. De huius fide ꝓuin¬
tie narrauit michi presbr et albas
quidam uir ueracissimꝰ de mona¬
sterio pͥ artaneu uocabulo deda. retu
lisse sibi quendam seniorum bap¬
trzatum se fuisse die media a pau¬
lino ep̃o presente rege heduino. ⁊
multam populi turbam in fluuio
treenta iuxta ciuitatem que lingua
angloꝵ tiouulfinga cestir uocat᷑.
nigro capillofacie mac ilenta. na¬
so adunco pertenuii. Uenerabilis

Expanded text:
edicabat autem Paulinus pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilitatem eorum qui fideliter quaerunt ostendi. In qua ecclesia Paulinus, transeunte ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir veracissimus de monasterio Peartlisse sibi quendam seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua Anglorum Tiouulfingacaestir  Al., Tnigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Eͣ becti. et duima: quorum ultimꝰ
natione scottus. ceteri fuere deãglis.
Adla autem erat frater uttan p̾s

Expanded text:
et Betti, et Diuma, quorum ultimus natione Scottus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat frater Uttan, p
Abbreviated transcription (Latin):
mam pergit.
pictis puguauit..
¶Anno. dec .xui. osred Rex norda¬
nhimbrorum int̾fectꝰ et ẜex mer¬
mertiorum ceolred defunctus. et
uir dñi ecgberecht huenses mona¬
chiᷤ ad catholicum pascha et ecc̃sti¬
cam correxit tonsuram.
nno. dec .xxu. uictrhed rex can¬
turioꝵ obiit.
ruer. scs ecgberecht transiit. osric
mortuus est.
episcopus obiit.
¶Anno eodem tatuini consecra¬
clesie. Ed ilbaldo rege merciorum

Expanded text:
mam pergit. Pictis pugnavit. Anno 716, Osred rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Meriorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiasticam correxit tonsuram. Anno 725, Uictred rex Cantuariorum obiit. ruerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric mortuus est. episcopus obiit. Anno eodem Tatuini consecraEcclesiae, Aedilbaldo rege Merciorum
Abbreviated transcription (Latin):
siis est ab ecgfrido rege et pro eo
bosa eata. et eadhed. consecrati an¬
.¶Anno. de .lxxx. synodus facta
in campo haee felda. de fide catho¬
lica p̾sidente archiep̃o theodoro.ĩ
quo adfuit ioh̃is abbaᷤ romanus. qͦ
anno ild albastissa instrenaes ba
rum obiit.
occidentalium saxonum romani
de britãnia pergit.
¶XAͦ. de .xc. theodorus archiep̃s o¬
is .i. merciorum p̾matibo. est
interẽpta.
regius nordanhimbrorum a pic¬
tis interfectus.

Expanded text:
sus est ab Ecgfrido rege; et pro eo Bosa, Eata et Eadhaeth consecrati anAnno 680, synodus facta est in campo Haethfeltha de fide catholica, praesidente archiepiscopo Theodoro: in qua adfuit Johannes abba Romanus. Quo anno Hild abbatissa in Streanaesharum obiit. Occidentalium Saxonum Romam de Brittania pergit. Anno 690, Theodorus archiepiscoid est, Merciorum primatibus, interempta. regius Nordanhymbrorum a Pictis interfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ire. et suꝑ frẽm legi eam. Erat at̃¬
ororatio soluens ab excõĩcatõne de¬
functum. uadit ergo dyaconus
sicut p̾ceptum ei fuerat suꝑ tumu¬
defuctum. et dixit ei. Non es mor¬
tuus frater ꝯ ille respondit. Etia
Et iterum interrogauit eũ albas.
absolutus. Notum itaq factum
est om̃ili. qr in hora quadyaconꝰ
orcem dixit suꝑ sepulcrum. in ea
hora o absolutus ẽ ab extõicatione:
et liberata est aĩa eius a dapnatio¬
ne

Expanded text:
ei ire, et super fratrem legi eam. Erat auteei ire, et super fratrem legi eam. Erat autem oratio solvens ab excommunicatione defunctum. Vadit ergo diaconus, sicut praeceptum ei fuerat, et super tumudefunctum, et dixit ei: Non es mortuus, frater? Ille respondit, etiam. Et iterum interrogavit eum abbas: absolutus. Notum itaque factum est omnibus quia in hora qua diaconus orationem dixit super sepulcrum, in ea hora absolutus est ab excommunicatione, et liberata est a dominatione
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe iam diffinata miracula. ĩ¬
terp̾tatus est monachꝰ scribens. En
narrauit nobis p̾sbiter noĩe petro.¬
datum ut nullus monachorum
ꝓprium aliquid heret usq ad unũ
cholum. Frater uero de monasterio
hebat fratrem secularem. et postu¬
lauit eum dicens. Casullam non
hẽo. sed fac karitatem et eme mi¬
chi. Nicit ei secularis frater. Ecte
tria nũmismata suscipiens quał
he̾bat apud se. Alius autẽ frater
uidens eum hntem tria numismͣ¬
ta ꝑgens nũtiauit abbati. Albas
uero audiens uadens retulit beatis¬
simo pape. Beatissimꝰ autem ggͥ
discens hoc ab ab abbate: segregaũ
eum a cõmunione. tanꝙͣ eum qui
soluerat regulam monasterii. Igr̃
spost modicum tp̃ris moritur frat̾
segregatus. nesciente papa. Post
duos autẽ aut tres dies pergens
albas nũtiauit ei quia frater re¬
quieuit. In hoc itaq non medioc¬
ter tristatus est. qr anteꝙͣ exiret de
hac uita non soluit eum ab excõi¬
cationis epitimio. Et scribens or̃oez

Expanded text:
toto orbe jam diffamata miracula interpretatus est, mihi scribens: 61 Enarravit nobis presbyter, nodatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, comptibus, habet ea apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata, pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius discens hoc ab abbate, segregavit eum a communione, tanquam eum qui solverat regulam monasterii. Igitur post modicum temporis moritur frater segregatus, nesciente papa. Post duos ergo aut tres dies pergens abbas nuntiavit ei quia frater requievit. In hoc itaque non mediocriter tristatus est, quia antequam exiret de hac vita, non solvit eum ab excommunicationis epitimio; et scribens orationem
Abbreviated transcription (Latin):
iano orasse. s tantũ fleuisse. sic eĩ
cum non orauerit ggͥ plangendo
potuit exaudiri. sicuti moyses cum
taceret potuit clamasse uideri. Cũ
dñs tacenti labiis. quid clamas ĩ¬
quit ad me ꝯ rlimirum deus oĩpo¬
tens qui corda renesq scrutatur.
et freq̃nter ea misertus concedit.
que homo ꝙͣuis ut carualis deside¬
ret: tñ peteret nõ presumit. Unde
psalmista ait. Desiderium paupe¬
Desideria cordis eorum audiuit
audris tua. Et notanduz qr non
legitur gregorii p̾cibus anima tra
iani ab inferno liberata et in para
tur ꝓpter illud qd̃ scriptum ẽ. nisi
quis renatus fuerit ex aqua et spũ
scõ non intrabit in regnu celoru.
s simpliciter dr̃ ab inferni solumꝰ
cruciatibꝰ liberatam. qd̾ uidelicet
potest uideri credibile quippe cum
ita ualeat aĩa et in inferno cõfiste
sicuti gehẽne ignis ualet omnes
peccatores detinere. s per dei iustitiã
cuctos equaliter non ualet exure.¬
rlam uniꝰ cuiusq ꝙͣ tum meruit

Expanded text:
orasse, sed tantum flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum dolendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium paupedesideria cordis eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paratur propter illud quod scriptum est: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non intrabit in regnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno existes Gehenne ualet omnes peccatores pariter detinere, sed per dei iustitiam cunctos equaliter non ualet exureNam uniuscujusque quantum meruit
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. donec ueluti sõpno correptus
in extasi est raptus. Ubi per reuela¬
ne ulterius iam talia de qiloqua:
sine baptismo sacro defũcto p̾sum̾¬
et petere. promeruit castigari. S¬
cum de superioribꝰ miraculis. romͣ¬
norum nemo quis dubitet. de hoc
ꝙ apird saxones legitur. huius
p̾cibus traiani aĩam ab infernicru¬
ciatibus liberatam. ob id uel ma¬
xime dubitare uidentur. ꝙ tan¬
sus orare. qui quarto dyalogoru
suorum libro docuent eandẽ cãm
esse cur non oretur a sc̃ĩs in futu¬
ro iuditio pro peccatoribꝰ et̾noig¬
ne dapnatis: que nunc etiã cau¬
sa est ut nõ orent homines ꝓ hoĩ¬

Expanded text:
ue veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelane ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigari. cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tansus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a sanctis in futuro judicio pro peccatoribus aeterno igne damnatis; quae nunc etiam causa est ut non orent sancti ho
Abbreviated transcription (Latin):
Questimentis indutus diuina q̃dã
uil tute cõmotus dextera spatã ce¬
pit. Quam uidelz a foro usq ad he¬
neam staruã gladiatoris nirdam cir¬
cum terens. imperatorem gladio

Expanded text:
estimentis, divina quadam virtute commotus, dextera spatham cepit, quam videlicet a foro usque ad aeneam statuam gladiatoris nudam circumferens, imperatorem gladio
Abbreviated transcription (Latin):
eodem anno fuerat defunctus.
dicens ꝙ adueniente diluclo per¬
ennẽ esset exitura ad lucem. Cu¬
exortum diei puelle morte ꝓba¬

Expanded text:
eodem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente diluculo perennem esset exitura ad lucem. Cuexortum diei puellae morte proba
Abbreviated transcription (Latin):
ui statim successit in põtifica¬
tum iustus. qui erat rofensis
facio. quem successorem fuisse deus¬
dẽt. supͣmeminimꝰ cuius aucto¬
ritatis ista est forma.

Expanded text:
ui statim successit in pontificatum Justus, qui erat Hrofensisfacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma
Abbreviated transcription (Latin):
et alii pro illo cõsecrati antistites
quorum supra meminimꝰ. ro¬
mamq iturus et corã aplico pa¬
pa causam dicturus aibi nauem
conicendit. fante fauonio puls

Expanded text:
et alii pro illo consecrati antistites, quorum supra meminimus: Romamque iturus, et coram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio puls
Abbreviated transcription (Latin):
is temporibus rex osuni cũ
aceru̾as atq intolerabiles
pateretur intorruptiones sepedcĩ
regis m̾cioꝵ qui frẽm eius occi¬
derat: ad ultimum necessitate
cogente ꝓmisit se ei innumera
et maiora ꝙͣ credi potest ornamẽ¬
ta ppria regia uel donaria in p̾ciũ
pacis largiturum: dum modo
ille domum rediret. et ꝓuintias
regni eius usꝙ ad int̾uitionez
Quastare desineret. Cum q Rex
perfidꝰ nullatenus precibus illius
assensum p̾beret. qui totam eius
gentem a paruo usq ad magnã
delere atq exterminare decreue¬
rat. respexit ille ad diuine auxi¬
lium pietatis quo ab impietate
barbarica posset eripi. Notoq
se obligans. si paganus inquit
nescit accipere donaria nr̃a. offe¬
ramus ei qui nouit dño deo nr̃o.
uouit ergo qr si uictor existeret.
filiam suam duio satra uirgini¬
tate dicandam offerret. sił et .xii.
possõnes p̾diorum ad construẽ¬
da monasteria donaret. et sic cũ
paucissimo excitu se certamini
dedit. Deniq fertur qr tricies

Expanded text:
is temporibus DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam Domino sacra virginitate dicpossessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies
Abbreviated transcription (Latin):
dixit orationem super illam ac
benedicens egressus est. Cumq
post hec ora cõpetenti consederemꝰ
ad mensam: adueniens quida
men uirginis ut ocius regredia¬
ris ad eam. Qd̃ dum facerem rep¬
peri illam ingrediens. uultu hy¬
lariorem et uelut sospiti silem.
Et dum assiderem illi. dixit. uis
et multum delector si potes. Cũ¬
ꝙ oblato poculo biberemus om̃s¬
ambo. cepit michi dicere. qr ex
quo ep̃s orationem pro me et
benedictõne cõpleta egͥssus est.
statim melius here incipio. Et¬
si necdum uires p̾stinas recepit.
dolor tamẽ omnis et de brachio
ubi ardentior inerat. Et de toto
meo corpore uelut ip̃o ep̃o foras
eum exportante funditus abla¬
tus est. tamẽ et si tumor adhuc
brachio manere uidetur. Abeun¬
tibus aut̾ nobis inde. continuo
fugatum dolorem membrorũ
fuga quoq tumoris horrendi se¬
quta est. et erepta morti ac dolo¬
ribus uirgo laudes dñi saluato¬
ri una cum ceteris qui ibi erãt
seruis illius referebat.

Expanded text:
dixit orationem super illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemus ad mensam, adveniens quidam men virginis, ut ocius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem. Et dum adsiderem illi, dixit: Vis  Volo, inquam, et multum delector, si potes. Cumque oblato poculo biberemus ambo, coepit mihi dicere quia ex quo episcopus oratione pro me, et benedictione completa egressus est, statim melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior inerat, et de toto meo corpore, velut ipso episcopo foras eum exportante, funditus ablatus est, tametsi tumor adhuc brachii manere videretur. Abeuntibus autem nobis inde, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis illius referebat.
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾ces famuli dei: alia die aqua
plena inuenta est. que usq ad hac̃
diem. sufficientem cunctis illo ad
ch̾omĩno non dico spicarum. sed
nec herbe quidem ex eo germinari
usq ad e̾t̾atis tempora contigit. Uñ
uisitantib se ex more fratribus. or¬
deum iussit afferri. si forte. uł nat̾a
soli illius. uel uoluntas ess super¬
ni languoris largitoris. ut illius
frugis ibi potius seges oriretur.
Ꝙ dum sibi allatũ ultra omne
tempus serendi. ultra omnenspẽ
fructificandi eodem in agro sereret:
mox copiosa seges exorta. deside¬
iatam ꝓprii laboris uiro dei refec¬
tionem prebebeͥt. Cum ergo ibidem
multis annis deo solitarius ẜuis

Expanded text:
et preces famuli Dei, alio die aqua et preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem cunctis illo advl omnino, non dico spicarum, sed ne herbae quidem ex eo germinare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius seges oriretur. Quod dum sibi adlatum, ultra omne tempus serendi, ultra omnem spem fructificandi, eodem in agro sereret, mox copiosa seges exorta desideratam proprii laboris viro Dei refectionem praebebat. Cum ergo multis ibidem annis Deo solitarius s
Abbreviated transcription (Latin):
xiN cud derecht crescenti¬
bus meritis religiose in¬
tentionis ad anacoretice quoq
contemplationis que diximus
silentia secreta peruenit. Uerũ
uersibꝰ heroytis et simplici ora¬
tione conscripsimꝰ. Hoc tamẽ
in p̾senti cõmemoratione satis
sit .ꝙ aditurus insulam ꝓtesta¬
tus est fratribꝰ dicens. Si michi
diuina gratia in loco illo donaue¬
rit. ut de opere manuũ mearũ
uiuere quenn. libens ibi mora¬
bor. Sin alias ad uos citissime
deo uolente reuertar. Erat aut
locus & a qz ꝓrsus et frugis et aboris
inops. s et sp̃uũ malignorum fre¬
quentia. humane habitationi mi¬
nus accomodus. Sed ad uotum uiri
des habitabilis per omĩa factus ẽ.
Siquid aduentum eius. sp̃s reces
dem expulsis hostibus mansionẽ
angustam cucumuallante agge.
et domus in ea necessarias iuuan¬
te fratrum manu .i. orationũ et
ħitaculũ cõmune construxisset:
iussit fratres in eiusdem ħitaculi
pauimento foueam facere. Crat
autem tellus durissimã exosa. cui

Expanded text:
xin Cudberct crescentibus meritis religiosae intentionis, ad anachoreticae quoque contemplationis, quae diximus, silentia secreta pervenit DCLXXVversibus heroicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc tantum in praesenti commemorare satis sit, quod aditurus insulam protestatus est fratribus, dicens: « Si mihi divina gratia in loco illo donaverit, ut de opere manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: sed ad votum viri Dei habitabilis per omnia factus est, siquidem ad adventum ejus spiritus recessdem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxosa, cui
Abbreviated transcription (Latin):
Danslato ergo ad celestia osual¬
do. suscepit regni t̾restris sedẽ
citer annoꝵ: et per annos .xxuiii.
laboriosissĩẽ tenuit. Impugnatus
derat pagana gente merciorum.
et afilio quoq suo aluchfrido: Nlec¬
transiit. ad dñm. Sextoyhuum
octobrium die. Qui decem et nouẽ
anos. menses duos. dies. xxi. ep̃a
rofi ciuitate construxit. In cuius lo¬
cum honorius archiep̃s ordinauit
ithamar. Oriundum quidem de
gente cantuarioru sed uita et eru¬
ditione antecessoribus suis eqͣndũ.
huit autem os uuiprimis regni
fui temporibus consortem regie dig¬
nitatis uocabulo osuim. de stirpe
degis hedium hoc est filium ostici
de quo supra retulimꝯ uirum exi¬
mie pietatis et Religionis qui ꝓ

Expanded text:
anslato ergo ad caelestia regna Osualdo, suscepit regni terrestris sedem citer annorum, et per annos viginti octo laboriosissime tenuit. Impugnatus derat pagana gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, nectransivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem annos, menses duos, dies viginti unuHrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis et religionis: qui
Abbreviated transcription (Latin):
quare gregemquem sͥ ip̃e credide¬
rat relinq̃ret. uł cui pastorum oues
xͥ in medio luporum positas fugi¬
ens ip̃e dimitteret. An meiinquit
oblitus es exempli qui propariuilis
xp̃i quos michi in inditium sue di¬
lectionis cõmendauerat: uincula
uerbera: carceres afflictiones: ip̃az
postremo mortem. Mortem autẽ
crucis ab infidelib et inimicis xp̃i.
ip̃e cum xͣ coronandus pertuliꝰ his
beati petri flagellis sił et exhortatio¬
nibus aĩatus famulus xp̃i lauren¬
multum miratus: et inquirens qͥᷤ
tanto uiro tales ausus fuisset plagas
infligere: ut audiuit qr sue cau¬
multum. atq anathematizato
omni ydolatrie cultu. abdicato co¬
nubio nõ legittimo. suscepit fidez
xp̃i. et baptisatus: ecclẽ rebus qͣnt̃
ualuit in om̃ibus consulere ac fa¬
uere curauit. Misit etiam gallia.
et reuocauit mellitum ac iustum.
eos q ad suas ecclãs libere instituẽ
ex quo abierant reuersi sunt. Et

Expanded text:
quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis Christi, quos mihi in indicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurenmultum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset plagas infligere: ut audivit quia suae caumultum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mellitum ac Justum, eosque ad suas Ecclesias libere instituendex quo abierunt, reversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
glorum tradere didicit. Itaq theo¬
dorus perlustrans uniu̾sa. ordina¬
bat locis oportunis ep̃os. et ea que
minus perfca repperit. his quoq
iuuantib corrigebat. In quibus
ceadda ep̃m cum argueret non
fuisse rite consecratu. Rns ip̃e
copatum non rite suscepisse. libẽ¬
ter ab officio discedo. Quippe qui
neq me unꝙ̃ hoc esse dignum
arbitrabar. s obedientie causa ius
At ille audiens humilitatem
responsi eius. dixit non cume p̃a¬
tum dimitt̾e debere. s ip̃e ordina¬
tionem eius denuo catholica ra¬
tione consũma uit. Eo aũt temꝑe
mittebatur. Uilfrid quoq debrit¬
tãnia gallia ordinand̾ est missꝰ.
Et qm̃ ante theodorũ rediit. ip̃e
etiam in cantia presbr̃os et dyacho¬
nos usq dum archiẽps ad sedem
suam perueniret ordinabat. At
ip̃e ueniens mox in ciuitate rof¬
si. ubi defuncto damano ep̃atus iã
diu cessauerat: ordinauit uirũ
magis eccłasticis disciplinis insti¬
tutum. et uite simplicitate con

Expanded text:
glorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea quae minus perfecta reperit, his quoque juvantibus corrigebat. In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; respondencopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussAt ille audiens humilitatem responsionis ejus, dixit, non eum episcopatum dimittere debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore mittebatur, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus est missus: et quoniam ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae
Abbreviated transcription (Latin):
rauerat. inissus est. Et in pignus
lia eius. quotempore curatus a uul¬
nere sibi pridẽ unflicto: Rex collecto
sos quos in necem suam cõspirasse
didicerat: aut occidit: aut in deditio¬
nem recepit. Sicq uictor in patriã
reuersus: non statim et inconsulte sa¬
cramenta fidei xp̃iane percipere uolu¬
it. quãuis nec ydolis ultra seruiuit.
ex quo se xp̃o seruiturum esse ꝓmise¬
rat. Uerum primo diligentius ex
paulino rationẽ fidei discere. et cum
suis primatibus quos sapientiores
nouerat curauit conferre: qͥd dehis
agendũ arbitrarentur. Sed et ip̃e c̃
esset uir sagacissimus: sepe diu solus
residens. ore quidem tacito sed ĩ inti¬
mis cordis multa secum colloq̃ns. qͥd
sibi eẽt faciendum: que religio seruã¬
datractabat. Capłm .x.
fidem lrãs a pontifice sedis apo¬
stolice Bonifacio accepit. Quaruz
ista est forma. Cremplar eplẽ beatis¬

Expanded text:
raverat, missus est: et in pignus raverat, missus est: et in pignus lia ejus. Quo tempore curatus a vulnere sibi pridem inflicto, rex, collectosos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Christianae percipere voluit: quamvis nec idolis ultra servivit, ex quo se Christo serviturum esse promiserat. Verum primo diligentius ex Paulino rationem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabat. CAPUT X. Ufidem literas a pontifice sedis apostolicae Bonifacio accepit, quarum ista est forma: Exemplar epistolae beatis
Abbreviated transcription (Latin):
uilla regalis. intraũ q quasi nũtiũ
dñi sui referens. Et cum simulatã
legationem ore astuto uolueret. ex¬
surrexit repente et euaginato sub
ueste sicca impetum fecit inregem.
Qd cum uideret lilla minister regis
amicissimꝰ. non hñs scutum ad ma¬
num quoregẽ a nece defenderet. mox
ĩterposuit corpus suum ante ictum
pungentis. Sed tanta in hostis fer¬
rum infixit. ut per corpus militis oc¬
cisi etiam regem uulneraret. Qui cũ
mox undiq gladiis impeteretur ĩ
mit. E adem autem nocte sacroscã
dñici pasche. pepererat regina filiam
regi cui nomen eanfled. Cumq
idem rex presente paulino ep̃o grãs
ageret diis suis ꝓnata sibi filia: eꝯͣ
astruere qr ip̃e precibus suis apud il¬
lum optinuerit: ut Regina sospes
et absq dolore graui sobolem ꝓcrea¬
ret. Cuius uerbis delectatus rex:
promisit se abrenuntiatis ydolis xͦ
seruiturũ siuitam sibi et uictoria
donaret pugnanti aduersus Regẽ.
a quo homicida ille qui eum uulne¬

Expanded text:
illa regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum videret Lilla minister regi  Al., regis amicissimus, non habens scutum ad manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, in mit. Eadem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro nata sibi filia, e coadstruere, quod ipse precibus suis apud illum obtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulne
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum.uictor possidet. tanta¬
ergo interrogauit qd̃ esset uocabu¬
lum gentis illius. Ensum est ꝙ
angli uocantur. atille. Bene inqͥt.
Nam et angelicã hẽnt faciem. et
tales angelorum ĩ celis decet esse
isti sunt allati : Ensum est qr de¬
iri uocarentur .i. ꝓuintiales. At
ille. bene inquit deiri. de ira erita¬
ille adludens ait ad nom̃ ait. Alła
laudem dei creatoris. illis in parti¬
bus oportet cantari. Accedensq
ad pontificem romane et.apłice
sedis. nondũ enim erat ip̃e pon¬
tifex factus: rogauit ut gentian¬
gloꝵ inbritãniam aliquos u̾bi
ministros per quos ad xp̃m con¬
uerterentur mutteret. se ip̃m ꝑa¬
tum esse in hoc opus dño cooꝑante
ꝑficiendum. si tamen aplĩco pape
hocut fieret placeret. Qd̾ dum per¬
ficere non poss. qr esi ⁊ si pontifex
concedere illi qd̾ petierat uoluit.
ꝯxxut ip̃e pontificatus officiofẽ
tus est: perfecit opus diu desidera¬
tum. Alios quidem p̾dicatores mi¬

Expanded text:
tenebrarum auctor possidet, tantatenebrarum auctor possidet, tantaergo interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in cisti sunt allati? responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, de ira erille adludens ad nomen ait: « Alleluia, laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. » Accedensque ad pontificem Romanae et apostolicae sedis, nondum enim erat ipse pontifex factus, rogavit ut genti Anglorum in Brittaniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converteretur, mitteret; seipsum paratum esse in hoc opus Domino cooperante perficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret, placeret. Quod dum perficere non posset, quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, ox ut ipse pontificatus officio tus est, perfecit opus diu desideratum: alios quidem praedicatores mi
Abbreviated transcription (Latin):
rima lucra gregis. His que dei con¬
sul factus letare triumphis. rlam
m̾cedem operum: iam sine fiue te¬
nes.
ec silentio pretereunda opinio:
que de beato gregorio traditione
maiorum ad nos per lata est. Qua
uidelicet ex causa admonitus. tam
sedulam erga salutem nr̃e gentis
curam gesserit. Dicunt qr die qua¬
dam cum rouenientibus nuper m̾¬
catoribus multa uenalia in forũ¬
rome fuissent collata. ac multi ad
emendum confluxissent: et ip̃m
gregorium inter alios aduenisse.
acuidisse int̾ alia pueros uenales
positos candidi corporis ac uenusti
miltus. capillorum quoq forma
egregia. Quos cum aspiceret. ĩter¬
rogauit ut aiunt de qua regione ł
terra essent allati. Dictum ꝙ est
lis essent aspectus. Rursus int̾ro¬
gauit: ut̾umi eͣdem insulam xp̃i¬
ani an paganis adhuc erroribus
essent ĩplicati. Dictum ẽ: ꝙ essẽt
pagani. At ille intimo ex corde lõ¬
ga trahens suspiria: heu ꝓdolor in¬
quit ꝙ tani lucidi uultus homines

Expanded text:
rima lucra gregis. Hisque Dei conrima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum fuissent conlata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent adlati. Dictumque  Alis essent aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus essent implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde loga trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Scd̾o autem eiusdem focatis an¬
no transiens ex hac uita. migͣuit
adueram que in celis est uitã. Sepl¬
tus u̾o est corpore in eccła beati petri
apostoli. ante secretariũ. die qͣrto yduũ
marciarum. qͣndoq in ip̃o cum cete¬
rit sc̃e eccłe pastoribus resurrecturꝰ
ingloria. Scriptumq ĩ tumba ip̃iꝰ
epitaphium huiusmodi¶ Suscipe
terra tuo corpus de corpore sũptũ.
Reodere ꝙ ualeas uiuificante deo.
Sp̃s astra petit nil iura nocebunt.
Cui uite alteriꝰ mors mag̃ ip̃a uia ẽ.
pontificis sũmi hoc claudũtur. mẽ¬
bra sepulcro. Qui ĩnumeris sẽꝑ
uuit ubiͣbonis. E suriem dabi¬
bus. superauit frigora ueste. Atq
animas monitis texit ab hoste
sacris. Implebat ꝙ actu quicqͥd
sẽmone docebat. Esset ut exem¬
plum mistica u̾ba loq̃ns. Ad xp̃m
anglos. ꝯuertit pietate magrã.
Adquirens fidei agmina gẽte noua.
hiclabor hoc studium. hec tibi cura. h
pastor agebas. ut dño offerres: plu¬

Expanded text:
tis. Secundo autem ejusdem Focatis antis. Secundo autem ejusdem Focatis anno transiens ex hac vita migravit ad veram quae in caelis est vitam. Sepultus vero est corpore in ecclesia beati Petri apostoli, ante secretarium, die quarto Iduum Martiarum, quandoque in ipso cum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens. Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plu