comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
so censon se se iturũ ad cesarem:Item .l. roscius pretor: qui de his
rebus eum doceant. Sex dies ad eam rem conficiendam spacus
postulant. dicuntur etiam ab non nullis sentencie. ut legati ad
cesarem mictantur. qui uoluntatem senatus ei proponant. oĩb
hit uestitur. oñibusq or̃o cons Scipionis catonis opponitur.
catoneni ueteres immicicie cesaris icitant et dolor repulse. len¬
trlus aeris alien magnitudine et spe exercitus Iac proũciar
et regum appellanlorum largiciomibus mouetur. seq altiu fore
sillan̾i niter suos gloriatur. ad quem sũna nuperii redeat.cipio.¬
nem cadem spen prouĩcie atq exercitiũ impellit. quos sepro neces¬
sitate partiturum cum pompeio arbitratur. Simul iudiciorũ metꝰ
tum plurimũ pollebant. Ip̃e pompeius ab mimicis cesaris m¬
citatus. et quod neminẽ dignitate secum ęxequari uolebat: totũ

Expanded text:
so censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his so censor sese iturum ad Caesarem, item L. Roscius praetor, qui de his rebus eum doceant; sex dies ad eam rem conficiendam spatii postulant. dicuntur etiam ab nonnullis sententiae, ut legati ad Caesarem mittantur, qui voluntatem senatus ei proponant. Omnibus his resistitur omnibusque oratio consulis, Scipionis, Catonis opponitur. Catonem veteres inimicitiae Caesaris incitant et dolor repulsae. Lentulus aeris alieni magnitudine et spe exercitus ac provinciarum et regum appellandorum largitionibus movetur, seque alterum fore Sullam inter suos gloriatur, ad quem summa imperii redeat. Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metusiciisque tum plurimum pollebant. ipse Pompeius ab inimicis Caesaris incitatus, et quod neminem dignitate secum exaequari volebat, totum
Abbreviated transcription (Latin):
sinõ faciat: eum aduersus reni .p. facturum iuderi. Intercedit. M antoniꝰ
cassiusq tri. plẽ. refertur confestim de intercessione tribunorum. dicũt ᷑
sentencie graues. ut quisq acerbissime crudelissime q dixit: ita quam
maximie ab iinucis cesaris con laudatur. Misso ad uesperum senatu
om̃s qui sunt cius ordims a pompeio euocãtur. laudat pompeius atq
imposterum: confirmat. Seniores castigat. atq meistat. multi undiq
ex ueteribus pompei exercitibus spe premiorum atq ordimuĩ euocant᷑
Adulto ex duabus legionibus que sunt tradite a cesare arcessuntur.
mnirici consulum necelsarii pompeis atq eorum qui uete ini¬
inicicias cum cesare gerebant: in senatum coguntur. Quorũ uo¬
olbris qet eoo cursi terrerentur infirmiores. ddubm confirmant.
pleresq uero libere decernendi potestas cripitur. pollicetur. ⁊ .pt.¬

Expanded text:
si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri. intercedit M. Antonius Q. si non faciat, eum adversus rem publicam facturum videri. intercedit M. Antonius Q. Cassius tribuni plebis. refertur confestim de intercessione tribunorum. dicuntur sententiae graves; ut quisque acerbissime crudelissimeque dixit, ita quam maxime ab inimicis Caesaris collaudatur. Misso ad vesperum senatu omnes, qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat. multi undique ex veteribus Pompei exercitibus spe praemiorum atque ordinum evocantur, multi ex duabus legionibus, quae sunt traditae a Caesare arcessuntur. catis. omnes amici consulum, necessarii Pompei atque ii, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur. quorum vocibus et concursu terrentur infirmiores, dubii confirmantur, plerisque vero libere decernendi potestas eripitur. pollicetur L. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
non oportere ante cle ea re ad senatum referri: quam delectus tora
A habiti et exercitus conscripti eẽnt. quo presidio tuto et lil
senatus que uellet decerne anderet. Ut. M. caliduis. qui censebat ut
pompenis in suas proiuncias proficisceretur. neq eẽt armorũ caula ti¬
ere cesarem correptis ab eo duabus legionibus. ne ad cius pu
reseruare et retmere eas ad urbem pompeius uideretur. ut .M. rufus
qui sentenciam calidi paucis fere mutatis rebus sequedatur. hi om̃s
conitio. L. lentuli consoulis correpta exagitabantur. Lentulus sentecĩa
calicli prominciaturum se om̃mo negauit. Marcellus ꝑterritus cõuicus
asua sententia discessit. sic uocibus consulis terrore presentis exercitus
minis amncorum pompei pleriq cõpulsi inuiti et coacti Scipionis
sccuntur sententiam. uti ante certam diem cesar exercitum diictat.

Expanded text:
non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota non oportere ante de ea re ad senatum referri, quam dilectus tota Italia habiti et exercitus conscripti essent, quo praesidio tuto et libere senatus quae vellet decernere auderet; ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit. sic vocibus consulis, terrore praesentis exercitus, minis amicorum Pompei plerique compulsi inviti et coacti Scipionis sententiam sequuntur: uti ante certam diem Caesar exercitum dimittat;
Abbreviated transcription (Latin):
Iteris a fabio .E. cesaris consulibus redditis: egre alo his
imperatum est suma tribunorum plebis edutentione.
ut in senatu recitarentur. Ut uero ex litteris ud seratũ
Sreferrctur impetrari non potuit. Rcferunt consules ele re
p̃. in ciuitate.I. lentulus consul senatui rei .p. se nõ defutm̃
pollicetiu: Si audacter aut fortiter sentencias elicere ueliit. Em ci¬
sareni respiciant. atq eius grãni sequantur ut superioribus fecer̃t
temporibus se sibi consilũ caplurum: neq senatus auctoritati op¬
tempcraturũ. hr̃c se quoque ad celaris grãm atq anncitiam rece̾p¬
tum.In candem sententiam loquitur. Scipio. pompcio esse in aĩo Rei
pnon deesse. si senatus sequatur. Si cunctetur atq agat lenius. ne¬
quicquam cius auxiliũ si postea uelit senatum imploraturũ. hec
Scipiomis oracio quod senatus i urbe habebatur. pompeiisq od¬
erat ex ip̃ius ore pompei nuiti uidebatur. dixerat aliquis lemorẽ
sentenciam. ut primo R. marcellus mgressus in eam orationem

Expanded text:
teris a Fabio C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari non potuit. referunt consules de re publica infinite. L. Lentulus consul senatu rei publicae se non defuturum pollicetur, si audacter ac fortiter sententias dicere velint; sin Caesarem respiciant atque eius gratiam sequantur, ut superioribus fecerint temporibus, se sibi consilium capturum neque senatus auctoritati obtemperaturum; habere se quoque ad Caesaris gratiam atque amicitiam receptum. in eandem sententiam loquitur Scipio: Pompeio esse in animo rei publicae non deesse, si senatus sequatur; si cunctetur atque agat lenius, nequiquam eius auxilium, si postea velit, senatum imploraturum. Haec Scipionis oratio, quod senatus in urbe habebatur Pompeiusque aberat, ex ipsius ore Pompei mitti videbatur. dixerat aliquis leniorem sententiam, ut primo M. Marcellus, ingressus in eam orationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero alteri paulum modo tribuisset fortuna nõ
usurũ conditionib pacis eũ qui suꝑior uideretur neq fore
equa parte cõtentũ qui se omiã habiturũ confideret cõditõ
pacis quã antea cõuenire non potuissent rome absenatu
si uterq in contione statim uirauisset si triduo proximo ex̃citũ
climissurum depositis armis auxiliisq quibus nune cõfiderẽt
necessario populi senatusq iuclitio fore utrũq contentũ hec¬
cum quo facilius pompeio probari possent om̃s suas terrestres
urbiũq copias dimissur̃ S bibulus his expositis corerre nõ
uniil necessariũ esse existimauit de repentino cesari¬
tu pompeiũ fieri cerciorem uti a̾it consiliũ caꝑe posset añ
quam de manclatis agi inciꝑet atq eidem continuato nocte

Expanded text:
si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui superior videretur, neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret. condiciones pacis quoniam antea convenire non potuissent, Romae ab senatu si uterque in contione statim iuravisset se triduo proximo exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi senatusque iudicio fore utrumque contentum. haec quo facilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbiumque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesaris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ante quam de mandatis agi inciperetur, atque ideo continuato nocte
Abbreviated transcription (Latin):
his fuit oppugnationis exitus iãq hiemps ap̃propinquabat
et tantis detrimentis receptis octauuis desperata oppugnaͦ¬
ne oppidi dyrrachiũ sełe ad pompeiũ recipit Demonstra
cesaris atq ab cosemel cdimissum ad corfiniũ iterũ in hispa¬
nia hunc pro sius beneficus cesar ieloneũ udi cauerat quẽ
quẽ cũ mandatis ad .cii. pompeiũ micteret eũ dẽq apud
ompeiũ auctoritatem hr̃e intelligebat Erat autẽ
sũma mandatorũ debẽ utr̃q pertinacie finẽ facere et ab
armis disceclere neq amplius fortunã ꝑielitari satis esse
tis hr̃e possent ut reliquos casus timerent illũ italia expul¬
sum amissa sicilia et sardinia Duabusq hispaniis et cohor
us italia atq hispania ciiũ romanorum centũ
triginta morte curionis et detrimento affraniani excer¬
comoclis sius satis eeñt clocumẽto hoc unũ eẽ tempus cde
pace agendi dũ sibi uterq conficleret et pares ambo uicderẽ

Expanded text:
hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. DemonstraCaesaris atque ab eo esse dimissum, semel ad Corfinium, iterum in Hispania. hunc pro suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad Cn. Pompeium mitteret, eundemque apud Cn. Pompeium auctoritatem habere intellegebat. erat autem haec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exerincommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur;
Abbreviated transcription (Latin):
mulierum crinibus tormẽta effeceriuit Quorũ coguita
sententia octauius qͥui castris oppidũ circũdedit atq uno
tp̃e obsidione et oppugnationibus cos premere cepecepit
Illi omiã perpeti parati maxime are frumẽtaria laborabãt
qui remissis ad cesarem legatis auxiliũ ab eo petebant
eliqua ut poterant in com̃ocla perse sustineba
longo interposito spacio cum duturnitas oppugnatiõis
negligentiores octauianos effecisset nacti occasionẽ mericiit
temporis discessu corũ pueris mulieribusq in muro dispo¬
sitis ne quiel quotiane consuetu dinis desileraretur ip̃i ma¬
nu facta cũ his quos nuper maximi liberauerant ĩ proxima
octaui castra irruperunt his expugnatis eoclem impetu al¬
tera sunt aclorti mele tercia et quarta et demceps reliqua
omnibusq eos castris expulerunt et magno nuo interfecto
reliquos atq ipm octauiũ in naues confugere coegerunt

Expanded text:
mulierum crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita mulierum crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem legatis auxilium ab eo petebant; reliqua, ut poterant, incommoda per se sustinebant. et longo interposito spatio cum diuturnitas oppugnationis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudinis desideraretur, ipsi manu facta cum iis quos nuper maxime liberaverant, in proxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
loris iracunclia crupit om̃sq incendit Eodẽq igne nau¬
tas dñosq nauiũ interfec̃ Magnitudine pene reliquos deter
sꝑans hoc confecto negocio a sasonis ad coryci po
stationes lictoraq omĩa longe lateq classibus occupauit cu¬
stodiisq cliligentuis dispositis ip̃e grauissima hicine in na¬
excubans neq ullum laborẽm aut munus despi
bat nauibus salonas peruenit ibi concitatis dali
liquisq barbaris hissam a cesaris amicicia auertit Cõuẽ
tũ salonis cũ neq pollicitationibus neq clenũciatione
periculi permouere posset oppiclũ oppugnare instituit¬
Est autẽ oppielum et loci natura et colle munitũ sed ce¬
leriter ciues. R. ligneis effectis turribus his sese munierũt
et essent infirmi ad resistendũ propter paucitatem homi¬
nũ crebris confecti uulneribus ad extremũ auxiliũ descẽ¬
derunt seruosq om̃s puberes liberauerũt et p̃fectis om̃iũ

Expanded text:
ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nauac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligentius dispositis, ipse gravissima hieme in naexcubans neque ullum laborem aut munus despicbebat navibus Salonas pervenit. ibi concitatis Dalmatis reliquisque barbaris Issam a Caestumque Salonensem quum neque pollicitationibus neque denunciatione periculi permouere posset, oppuest autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulneribus, ad extremum auxilium descenderunt servosque omnes puberes liberaverunt et praesectis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
stratum est legit.un. pt priclie terrã actigit germaniorũ
saxa niteret alia loca periculosa qui etiã nactus stationẽ et
portus om̃s timens quod teneri ab adũsariis arbitrabantur
ad eum locum qui appellabatur pharsalia omĩbus nauibus
ad unã incolumibus milites exposuit Erat orisci lucreciuᷤᷤ
pillo et numitiis rufus cum asiaticis nauibus xu
quatuor sibi confisi ex portu prodire sunt ausi cũ cesar
naues longas presiclio duxisset in quibus constructe illi neq
bibulus impeditis nauibus dispersisq remigibus satis mafe
cio preposituł erat fufius calenũs legatus qui celeritatẽ traᷤ¬
portanclis legionibus adhiberet eed seruis a terra prouecte
aues neq u̾se nocturna aura in redeundo offende
Bibulus ciũ corcire cercior factus de aduentu cesaris spcrãs
alicuise parcioni istariuum nauium occurrere possit manib
currit et nactus circiter .xxx. in eas diligentie sue

Expanded text:
stratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum stratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xvique hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis maturofficio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
regionibus comparauerat hyemare dyrrachiũ appollonia oĩ¬
bus oppidis maritimis constituerat ut mare transire cesarem
prohiberet eiusq rei causa omi ora marituma classem disposue¬
et .c. triarius siraicis .c. cassauis rhodus .c. marcellus cũ .c. poni¬
ponio liburince atq achaice classis cribonuis libo et.m. octauiꝰ
oti tanien officio maritumo m. bibulus prepositus ci
ministrabat Ad huncsũma imperii respiciebat Cesar ut brũ¬
disiũ uenit concionatus apuel milites q̃m prope ad finẽ labo
ac ꝑiculorum ceñt ꝑuentum equo animo Mancipi
impeclimenta in italia relinquerant ip̃i impediti naues con¬
scenclerent quo maior numerus militũ possẽt imponi oĩa¬
q ex uctoria et exsua liberalitate sꝑarent cõclamantibus oĩb¬
mmi speraret quod uellet quodcũq imꝑauisset se equo ammo
ẽẽ facturos.ii. nõ. iañ. naues soluit imposite ut supra demon¬

Expanded text:
regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnregionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposueet C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demon
Abbreviated transcription (Latin):
n. equites .uii. mił ex quibus de. gallos deiotarus ad duxerat
barzanes ex cappaclocia ad euncdẽ numerũ cotus ext
chia decderat et salalã filiũ miserat ex macedonia .cc. quib
xancdria gallos germanosq quos ibi a gabinuis presidii cã
apuel regem ꝑtolomeum reliquerat Pompeiuis filius ẽ classe
adduxerat. d.ccc. exserus siuis pastorũq suorum cocgerat
ccc. tarcondaruis castor et dõni laus ex gallo grecia dede¬
rant horum alter una uenerat alter filiũ miserãt .ce. ex siria
a cõmageno anthiocho eui magna pompeuis premia tribuit
Missi erant in his pleriq ipotoxote huc cdardanos bessos partim
mercennarios partim imperio aũ grã comparatos Item mace¬
dones thessalos ac reliquarum gentiũ et ciuitatũ adiccerat
atq eũ quẽ supra demonstrauimus nuͣm expleuerat frumẽ¬
ti ium maximã ex thessalia asia egipto creta cirenis reliquisq¬

Expanded text:
ii, equites vii milia. ex quibus dc Gallos Deiotarus adduxerat, d ii, equites vii milia. ex quibus dc Gallos Deiotarus adduxerat, d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, qxandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suorum numero coegerat; ccc Tarcondarius Castor et Domnilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti vim maxima
Abbreviated transcription (Latin):
dibus q in singulis coroyra athenus ponto bithima
siria cilicia plenice egipto classem coegerat magnã omnibus
locis elificandam curauerat magnam imꝑatam asie sirie
regibusq omnibus et clinastis et tetrarchił et liberis achaie po¬
pulis pecumam exegerat magnas societates carũ prouĩciarũ
quas ip̃e optinebat sibi numerare cocgerat legiones effecerat ci
ranam quam factam ex duabus gemellam appellabat unã
ex creta et macedonia ex ueteranis militibus qui dimissi asuꝑiori¬
bus imꝑatoribus in his proiũcus consederant Duas ex asia quas
lentulus consul conscribendas curauerat preterea magnũ nium
ex thessalia boctia achaia epirosq cõplemẽti noĩe ni legiones
distribuerat his anthonianos milites admiscuerat preter
s expectabat cum cipione exsiria legiones duass
os creta lacedemones exponto atq syria reliquisq euu
tatibus .m̃. mĩo habebat funditorum cohortes sex cenarias

Expanded text:
dibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia dibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legiones effecerat civranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque supplementi nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex Ponto atque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohortes sexcenarias
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut ingratus in referenda grã aut arrogans in preripiendo
populi beneficio uideretur his rebus et ferus latinis cõmicusq
omnibus perficundis .xi. dies tribuit cdictaturaq se adducat
et ab urbe proficiscitur Bruclisiũq peruenit eolegionis. xn. eqͥ¬
tatum omẽn uenire uisserat sed tantũ nauiũ reppit ut angu¬
ste .xu. mil. legionariorum militum .d. milites transportare
possent hoc uñ mopia nauiũ cesari ad celeritatem cõficiendi
belli defuit atq he ip̃e copie ħ infrequẽciorł copie imponũtur
quod multi galli tot bellis defecerant longũq iter exhispania
magnũ numerum deminuerat et grauis autũnus ĩ apulia
circũq Brũclisiũ ex saluberrimis galli& et hispanie regio¬
nibus omnẽ excercitum ualitudine temptauerat põpeius
annũ spatiũ ad comparandas copias nactus quod uacuũ
a bello atq ab hoste otiosum fuerat magnã ex asia cycla¬

Expanded text:
ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur. His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycla
Abbreviated transcription (Latin):
Ictarore habente cõmicia cesare cons. creantur Iuł ces et
p. seruilius his enĩ erat annꝰ quo ꝑ leges ei consulẽ fieri
liceret his rebus confectis cũ fides tota italia eẽt angustior
neq credite pecune soluerentur Constituit ut arbitri
clarentur ꝑ cos fierent estimationes possessionũ et rer̃ qͣnti q̃q
carum ante bellum fiusset atq creditoribus traclerentur het
ad timorẽ nouarũ tabularum tollendum minuedũq qui fer¬
re bella et ciuiles dissentiones sequi consueuit et ael debitorũ
apomipei alege lampnatos illi temporibus quibus in urbem p̃si¬
dia legione pompeuis habuerat que uidicia alus audientib uidi¬
cibus alus sententiam ferentibus non nullos ambitus singulic
diebus erant ꝑfecta i integrũ restituit qui se illi m ocio cuulis
belli obtulerant si sua oꝑa i bello uti uellet Promele existimãs
ac si usus eẽt qm̃ suffecissent potestatẽ statuerat eñĩ prius ħui
dicio populi debere restitiu quã suo beneficio uideri receptos

Expanded text:
ictatore habente comitia Caesare consules creantur Iulius Caesar et P. Servilius; is enim erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur, constituit ut arbitri darentur; per eos fierent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum ante bellum fuisset, atque eae creditoribus traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos,
Abbreviated transcription (Latin):
deberent hac habita oratione nullã in partem ab exercitu curions
fit significatio atq ita suas uterq copias reducit Atq in castris cu¬
rionis magnus omniũ incessit tuor Nam his uarus hominũ ser

Expanded text:
deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis deberent. hac habita oratione nullam in partem ab exercitu Curionis fit significatio, atque ita suas uterque copias reducit. Atque in castris Curionis magnus omnium incessit timor animis; is variis hominum ser
Abbreviated transcription (Latin):
dimus libenter et que sentimus ip̃i reliquos sentire sꝑamus confir¬
cultatem Qua oppinione adcluctus uarus preterea die mane legio¬
nes ex castris educit facit curio atq una ualle nõ magna interiec¬
ta suas uterq copia instruit Erat in excercitu uari Sext. quĩtilius
uarus quẽ fuisse corfini supra demonstratũ est hic dimissus a ce¬
sare in affricam uenerat legionesq eas transduxerat Quas curi
superioribus temporibus corfinio receperat acesare ade ut paucis
aciem curionis atq obsecrare milites cepit ne primã sacramenti qͦd
apud clomciũ atq apud se questorem dixissent memoriã depo¬
nerent neu contra eos arma ferrent qui cadem essent usi fortũa
caclemq in obsiclione ꝑpessi Neu pro his pugnarent aquibus con¬
tumelia perfuge appellarentur huc pauca al spem largitionis ad¬
didit que absũa liberalitate sise atq attiũi secuti essent expectare

Expanded text:
dimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirdimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confircultatem. qua opinione adductus Varus postero die mane legiones ex castris educit. facit idem Curio, atque una valle non magna interiecta suas uterque copias instruit. Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur. huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti essent, expectare
Abbreviated transcription (Latin):
equuites ex statione nunciant magna auxilia equitũ peditũq ab
rege missa utiqͣ uticã uenire. Eocdemq tp̃e us magna pulue¬
rił cernebatur et uestigio temporis pͥmũ agñ erat in cõspectu
nouitate rei curio permotus premictit equites qui pͥmũ impe¬
tum sustineant ac morentur ip̃e celeriter ab opere clecluctis
legionibus aciem instruit equitesq cõmictũt preliũ et prius
ꝙͣ legiones plane explicari et consistere possent tota auxilia regis ĩpe¬
dita ac perturbata quod nullo ordine et sine timore iter fecerant in
uigã se coiciũt equitatuq oĩ fere incolumi quoel se ꝑ littoi
dũ recipit magnũ peditum nuͣm interficiunt proxima nocte cẽ¬
turiones marsi duo ex castris curionis cũ mamipularibus sius
. ad attiũ uarũ ꝑfiguint hi siue uere quã habuerant
nẽ aed eum ꝑfert̃ siue et auribus uariseruint Nam q̃ uolumꝰ et cre¬

Expanded text:
equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu. novitate rei Curio permotus praemittit equites, qui primum impetum sustineant ac morentur; ipse celeriter ab opere deductis legionibus aciem instruit. equitesque committunt proelium, et, priusquam plane legiones explicari et consistere possent, tota auxilia regis impedita ac perturbata, quod nullo ordine et sine timore iter fecerant, in fugam coiciunt equitatuque omni fere incolumi, quod se per litora celeriter in oppidum recipit, magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marsi duo ex castris Curionis cum manipularibus suis xxii ad Attium Varum perfugiunt. hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribus Vari serviunt — nam quae volumus, ea cre
Abbreviated transcription (Latin):
paternũ hospiciũ cũ pompeio et si multas cũ curione ĩtercedebat
quod tr̃ .pl. legem promulgauerat qua lege regnũ uibe publicaue¬
rat concurrunt equites interse neq uoͣ primũ impetũ nr̃orũ nu¬
mide ferre potuerunt sed interfectis circiter exx reliqui se ĩ castra
l oppidum receperunt Interim aduentu longarũ nauiũ curio
prouinciare honerariis nauibus iubetq stabant ad utcã nũo
circiter.cc. sem hostiũ habitaturũ loco qui nõ ex uestigio ad castra
corneliana uela duxisset qua pronũciatione facta tp̃is puncto sb̾¬
latis anchoris om̃s uticã relinquũt et quo imꝑatũ est transeunt
Que res omniũ rer̃ copia compleuit exercitum his rebus gestis crio
se in castra ael bagraclam recipit atq unuiersi excercitus cõcla¬
matione imperator appellabatur Posteroq die uticã excercitu
ducit et prope oppidũ castra ponit ñcdũ opere castrorum ꝑfecte

Expanded text:
paternum hospitium cum Pompeio et simultas cum Curione intercedebat, paternum hospitium cum Pompeio et simultas cum Curione intercedebat, quod tribunus plebis legem promulgaverat, qua lege regnum Iubae publicaverat. concurrunt equites inter se; neque vero primum impetum nostrorum Numidae ferre potuerunt, sed interfectis circiter cxx reliqui se in castra ad oppidum receperunt. interim adventu longarum navium Curio pronuntiari onerariis navibus iubet, quae stabant ad Uticam numero circiter cc, se in hostium habiturum loco, qui non ex vestigio ad Castra Cornelia naves traduxisset. qua pronuntiatione facta temporis puncto sublatis ancoris omnes Uticam relinquunt et, quo imperatum est, transeunt. quae res omnium rerum copia complevit exercitum. His rebus gestis Curio se in castra ad Bagradam recipit atque universi exercitus conclamatione imperator appellatur, posteroque die Uticam exercitum ducit et prope oppidum castra ponit. nondum opere castrorum perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑm sed tamen paulo leuiore fastigio ab ea ꝑte q ael uticã uergit
ab est decreto itinere ab utica paulo ampluis pass. mille. seł ħ
itinere est fons quod mare succedit longuis lateq hic locus re¬
stagnat quẽ si qui uitare uoluert sex miliũ circuitu in oppidũ
perueniuĩt hoc explorato loco curio castra Uari conspicit muro
munita nͥ loci una ex parte ip̃o oppido utica altera a theatro
quod ante oppiclũ subtractionibus eius operis maximis alitu
aed castra clifficili et anguto simul aiãdũtit multa uncdi porta¬
ri atq agi plenissimis uus que repentini tumultꝰ timore ex agris
in urbeni conferantur hunc equitatũ mictit ut cliriperet atͥq
haberet loco prede Eodemq tp̃e his rebus subsidio. dc. equites
numielie ex oppido pelitesq cccc. nuctuntur a uaro quos au-¬
xilii causa rex uba paucis cliebus ante utiꝙͣ miserat huic et

Expanded text:
eruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit. eruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit. abest derecto itinere ab Utica paulo amplius passus mille. sed hoc itinere est fons, quo mare succedit longius, lateque is locus referebat sermonibus neque se in ullam partem movebat. postea vero pervenit. Hoc explorato loco Curio castra Vari conspicit muro dum munita natura loci, una ex parte ipso oppido Utica, altera a theatro, quod est ante oppidum, substructionibus eius operis maximis, aditu ad castra difficili et angusto. simul animadvertit multa undique portari atque agi plenissimis viis, quae repentini tumultus timore ex agris in urbem conferebantur. huc equitatum mittit, ut diriperet atque haberet loco praedae; eodemque tempore his rebus subsidio dc equites Numidae ex oppido peditesque cccc mittuntur a Varo, quos auxilii causa rex Iuba paucis diebus ante Uticam miserat. huic et
Abbreviated transcription (Latin):
p. attus reficiendas huuis belli caula curauerat ueritusq na
ũ multitudinẽ ex alto refugerat appulsaq ad prox
trireme constrata et in littore relicta peclibus hacdrumetũ per¬
fugerat Id oppidum .c. consicluis longꝰ unuis legionis presi¬
o tuebatur relique cesaris naues eius fuga sed aed di
receperunt hunc sequutus .m. fabius questor nauibubus .xn. qͥs
presiclio honerariis nauibus curio exsicilia eluxerat postꝙͣ i
tore relictam nauẽ conspexit hanc remulgo abstra
ad .c. curionem cũ classe redit curio martiura uticam nauib pre¬
mictit ip̃e eodem cũ exercitu proficiscitur bicduiq iter progressꝰ
flum̃ bagradam perueĩt ibi .c. caniniũ rebilum legi
ligionibus reliquit ip̃e cũ equitatu antecelit ad castra explorã¬
cda corneliana quid his locus per idoneus castris habebatur Iel

Expanded text:
sperassent, paucorum dierum opera et labore ita refecta, ut nullus sperassent, paucorum dierum opera et labore ita refecta, ut nullus vium multitudinem ex alto refugerat appulsaque ad proximum litus trireme constrata et in litore relicta pedibus Hadrumetum perfugerat. id oppidum C. Considius Longus unius legionis praesidio tuebatur. reliquae Caesaris naves eius fuga se Hadrumetum receperunt. hunc secutus Marcius Rufus quaestor navibus xii, quas praesidio onerariis navibus Curio ex Sicilia eduxerat, postquam in litore relictam navem conspexit, hanc remulco abstraxit; ipse ad C. Curionem cum classe redit. Curio Marcium Uticam navibus praemittit; ipse eodem cum exercitu proficiscitur biduique iter progressus ad flumen Bagradam pervenit. ibi C. Caninium Rebilum legatum cum legionibus relinquit; ipse cum equitatu antecedit ad Castra exploranda Cornelia, quod is locus peridoneus castris habebatur. id autem
Abbreviated transcription (Latin):
massilienses arma tormentaq ex oppielo ut est mi̾atum profer̃
naues exportu naualibusq eclucunt pecuniã expublico tradũt
Quibus rebus confectis cesar magis eos pro noiẽ et uetustate ꝙͣ
pro meritis inse ciuitatis conscruans duas ibi legiones presidi
relinquit Ceteras in italiam mictit ip̃e ad urbem proficiscitur
Isdem temporibus.c. curio in africam profectus ex sicilia etiam ab
initio copias .p. atti uarri despiciens duas legiones ex .im. qͣs a
cesare acceꝑat .d. equites transportabat bicluoq et noctibus tͥbus
iugatione cõsumptis appellit ad illum locũ qui appella
quillaria hic locis abest ac lupeis pass xxni. milia habetq non
incõmola estate stationẽ et luobus eminentibus promunturiis
itinetur huiꝰ aduentum .l. cesar fil. cũ .x. longis naui
clipea prestolans quas nauis uaice ex predonũ bello subeluctas

Expanded text:
Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, Massilienses arma tormentaque ex oppido, ut est imperatum, proferunt, navis ex portu navalibusque educunt, pecuniam ex publico tradunt. quibus rebus confectis Caesar magis eos pro nomine et vetustate quam pro meritis in se civitatis conservans, duas ibi legiones praesidio relinquit, ceteras in Italiam mittit; ipse ad urbem proficiscitur. Isdem temporibus C. Curio in Africam profectus ex Sicilia et iam ab initio copias P. Atti Vari despiciens duas legiones ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque et noctibus tribus navigatione consumptis adpellit ad eum locum qui appellatur Anquillaria. hic locus abest a Clupeis passuum xxii milia habetque non incommodam aestate stationem et duobus eminentibus promunturiis continetur. huius adventum L. Caesar filius cum x longis navibus ad Clupeas praestolans, quas navis Uticae ex praedonum bello subductas
Abbreviated transcription (Latin):
uali suꝑatis crebris cruptionibus fusi graui etiam pestile
flictati ex clutina conclusione et mutatione uictus pau̾co enĩ
uetere atq orcleo corrupto om̃s alebantur quod ael huiꝯmõi mõi¬
asus antiquitus paratum in publicũ contulerant cleie
magna parte muri auxilus proiũciarum et excercituũ desperatis
quos in cesaris potestatem uenisse cognouerant sese declere sine frau¬
de constitiũt sed paucis ante liebus. L. clomitius cognita massili¬
ensiũ uoluntate nauibus tribus comꝑatis ex quibus duab fami¬
liaribus suis attribuerat unã ip̃e conscenderat nactus turbielã
tempestatem est perfectus hunc conspicate naues que missu ius¬
su bruti consuetudine coticliana aed portũ excubabant sublatis
anchoris sequi ceperunt Exhis unũ ipũis nauigiũ contendit
et fugere perseuerauit auxilioq tempestatis ex conspectu abit
duo perterrita concursu nr̃arũ nauiũ sese in portum receperunt

Expanded text:
navali superati, crebris eruptionibus fusi, gravi etiam pestilentia navali superati, crebris eruptionibus fusi, gravi etiam pestilentia conflictati ex diutina conclusione et mutatione victus — panico enim vetere atque hordeo corrupto omnes alebantur, quod ad huiusmodi casus antiquitus paratum in publicum contulerant — deiecta turri, labefacta magna parte muri, auxiliis provinciarum et exercituum desperatis, quos in Caesaris potestatem venisse cognoverant, sese dedere sine fraude constituunt. sed paucis ante diebus L. Domitius cognita Massiliensium voluntate navibus iii comparatis, ex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est. hunc conspicatae naves quae iussu Bruti consuetudine cotidiana ad portum excubabant, sublatis ancoris sequi coeperunt. ex his unum ipsius navigium contendit et fugere perseveravit auxilioque tempestatis ex conspectu abiit, duo perterrita concursu nostrarum navium sese in portum receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ditanis quod conatiis aduesariorum infregissent seseq in lib̾ti
erant in publicum uarroni ciui .x. polliciti remictit bona restituit
His quos liberius locutos hanc penam tulisse cognouerat tributis
quibuclã populis priuatisq premiis reliquos in posterũ bona spe cõ¬
plet bicliiũ q cordube cõmoratus gilis proficiscit᷑ pecunias moni¬
mentaq que ex fano herculis collata erant in priuatam domum¬
ferr in templũ iubet prouincieq cassiũ preficit huic.mi
uarronis fecerant tarroconem paucis diebus peruenit ibi tocius fe¬
e citerioris prouincie legationes cesaris acluentũ expect
Fadem ratione priuatim ac publice quibus quedam ciuitatibus
habitis honeribus tarracone cliscedit pedibusq narbonẽ atq in
massiliam peruenit ibi legẽ cledictatore latam seseq di
silienses malis reifrum̃tarie adsumã in opiam acdcluctibis plio

Expanded text:
ditanis, quod conatus adversariorum infregissent seseque in libertditanis, quod conatus adversariorum infregissent seseque in liberterant in publicum Varroni cives Romani polliciti, remittit; bona restituit iis quos liberius locutos hanc poenam tulisse cognoverat. tributis quibusdam publicis privatisque praemiis reliquos in posterum bona spe complet biduumque Cordubae commoratus Gadis proficiscitur; pecunias monifide tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerunt, interiectisque alireferri in templum iubet. provinciae Q. Cassium praeficit; huic iiaditani iussu Varronis fecerant, Tarraconem paucis diebus pervenit. ibi totius fere citerioris provinciae legationes Caesaris adventum exspectabant. eadem ratione privatim ac publice quibusdam civitatibus habitis honoribus Tarracone discedit pedibusque Narbonem atque inde Massiliam pervenit. ibi legem de dictatore latam seseque dimalis, rei frumentariae ad summam inopiam adducti, bis proelio
Abbreviated transcription (Latin):
appellabatur ex castris uarronis astante et inspectante ip̃o signa
sustulit seseq hisꝑali recepit atq in foro et portibus sine male¬
ficio consedit Quod factus adeo eiuus conuentus auesR. com¬
probauerunt ut domũ ad se quisq hospicio cupiclisime recipe¬
ret Quibus rebul perterritul uarro cum itmere conueso sese ita¬
m uenturũ promisisset cercior absis factus est p¬
sas esse portas Tum uero onĩ interclusus itinere ad cesarem
mictit ꝑatum se ẽẽ legionem cui uisserit tradere ille ad eũ sex¬
tum celarem mictit atq hiuic tracli uibet Tradita legione uar¬
ro corlubam ael cesarem uenit relatis ad eũ publicis cũ fide
rationibus quod penes eum elt pecunie tradit et quid ubiq ha¬
at frumenti ac nauiũ ostendit Cesar contione habit
be omibus gnͣatim grãs agit ciuibus rom̃. quod oppielũ in sua
potestate studiussent habere hispanis quod presidia expulissent gra¬

Expanded text:
appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante ipso signa appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in foro et porticibus sine maleficio consedit. quod factum adeo eius conventus cives Romani comprobaverunt, ut domum ad se quisque hospitio cupidissime reciperet. quibus rebus perterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas. tum vero omni interclusus itinere ad Caesarem mittit paratum se esse legionem, cui iusserit, tradere. ille ad eum Sex. Caesarem mittit atque huic tradi iubet. tradita legione Varro Cordubam ad Caesarem venit; relatis ad eum publicis cum fide rationibus, quod penes eum est pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, ostendit. Caesar contione habita Cordubae omnibus generatim gratias agit: civibus Romanis, quod oppidum in sua potestate studuissent habere, Hispanis, quod praesidia expulissent, Ga
Abbreviated transcription (Latin):
sibi esse presto cordube uellet Quo edicto tota proĩcia ꝑuulga
simul ip̃e corclube conuentiis ꝑ se portas uarroni clausit custoclias
ncic ciuitas cleductis tribus in arcem oppili cohortibu
rone presilio ꝑse cohortes miccit portas preclusit ħ uero magis prope¬
rare Uarro ut cũ legionibus quã pͥmũ gades conteneleret ne itine
aũ traiectu intereluderetur tanta aut tam scclã in cesa
luntas proũcie reꝑiebatur progresso ei paulo longuis litere gaclib
relduntur simul atq sit cognitum de eclicto cesaris consensisse
itanos principes cum tribunis cohortiũ que eent ibi in p
ut gallonium exoppielo expellerent urbem insulamq cesari serua¬
rent hoc mito consilio clenũciauisse gallonio ut sua sponte dũ
sine periculo liceret excederet gaclibus si ied non fecisset sibi con¬
siliũ capturos hoc tnnore adeluctum gallonium gadibus exces¬
sisse his cognitis rebus altera exduabus legionibus que uernaclã

Expanded text:
sibi esse praesto Cordubae vellet. quo edicto tota provincia pervulsimul ipse Cordubae conventus per se portas Varroni clausit, custodias ae civitas, deductis tribus in arcem oppidi cohortibus a Varrone praesidio, per se cohortes eiecit portasque praeclusit. Hoc vero magis properare Varro, ut cum legionibus quam primum Gadis contenderet, ne itinere aut traiectu intercluderetur; tanta ac tam secunda in Caesarem voluntas provinciae reperiebatur. progresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, simulatque sit cognitum de edicto Caesaris, consensisse Gaditanos principes cum tribunis cohortium quae essent ibi in praesidio, ut Gallonium ex oppido expellerent, urbem insulamque Caesari servarent. hoc inito consilio denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte, dum sine periculo liceret, excederet Gadibus; si id non fecisset, sibi consilium capturos. hoc timore adductum Gallonium Gadibus excessisse. his cognitis rebus altera ex duabus legionibus, quae vernacula
Abbreviated transcription (Latin):
territi subito opidanisaxa ꝙͣ maxima possunt ue¬
tibus promouent precipitataq: mnuro ĩ musculũ
deuoluunt. Ictum firmitas materiȩ sustinet. et q¬
quid in eidit fastigio musculi delabitur. I dubi u¬
dent mutant consilium. Cuppas teda ac pice re¬
fertas incendunt easq demuro ĩ musculum de uolu¬
unt in uolute labuntur delapse a lateribus longus¬
riis furcisq ab opere remouẽtur. In terim sub muscu¬
lo milites uectibus infima saxatireris hostium qui¬
bus fundamenta continebantur con uellunt. mu¬
sculus exturexi latericia a nostris telis tormentisq
defenditur. hostes ex muro ac turribus submouen¬
q non datur libera muri defendendi facultas. com¬
quabusiam lapidibus ex illa quȩ suberat turri sũb¬
ilbepentina ruina pars eius turris concidit.
ue reliqua consequens ꝓcumbebat tum hostes

Expanded text:
territi subito oppidani saxa, quam maxima possunt, veterriti subito oppidani saxa, quam maxima possunt, vectibus promovent, praecipitataque muro in musculum devolvunt. ictum firmitas materiae sustinet, et quidquid incidit, fastigio musculi elabitur. id ubi vident, mutant consilium; cupas taeda ac pice refertas incendunt easque de muro in musculum devolvunt. involutae labuntur, delapsae ab lateribus longuriis furcisque ab opere removentur. interim sub musculo milites vectibus infima saxa turris hostium, quibus fundamenta continebantur, convellunt. musculus ex turri latericia a nostris telis tormentisque defenditur; hostes ex muro ac turribus submoventur; non datur libera muri defendendi facultas. compluribus iam lapidibus ex illa quae suberat turri subductis repentina ruina pars eius turris concidit, pars reliqua consequens procumbebat, cum hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ altitudinem .u. defigũtur. has interse capoolidu
li fastigio conuumgit ubi tignaquȩ muscula ieoons
causa ponant collocentur: eo super tigna in pedauadi
iniciunt: eaq laminis clauisq religant adeactiem̃¬
ꝙ musculi tectum teabesꝙ extremas quadratao teou¬
las quatuor patentes digito defigunt: quȩ laterea
qui suꝑmusculum statuantur contineant ita fasi¬
giato atq orcdinatim structo ut trabes quȩ eramti
capreolis collocate lateribus et luto musculus uta
igni qui exmuro iaceretire tutus ẽẽt contegitu du¬
per lateres coria inducuntur ne canalibus aqua
ĩ missa lateres diluere posset.coria aut̃ ne rursus
igni ac lapidibus corrumpantur. centonib contei¬
tur. Noc opus omne tectum uineis ad ipam turomn
ꝑficiunt subitoq in opinantibus hostibus machini¬
tione nauali phalangis subiectis adtureem hosti¬
um ãmonent ut edificio uingatur. Quo malop¬

Expanded text:
in altitudinem v defiguntur. has inter se capreolis in altitudinem v defiguntur. has inter se capreolis molli fastigio coniungunt, ubi tigna quae musculi tegendi causa ponant collocentur. eo super tigna bipedalia iniciunt eaque aminis clavisque religant. lad extremum musculi tectum trabesque extremas quadratas regulas iiii patentis digitos defigunt, quae lateres, qui super musculo struantur, contineant. ita fastigato atque ordinatim structo ut trabes erant in capreolis collocatae, lateribus lutoque musculus, ut ab igni qui ex muro iaceretur tutus esset, contegitur. super lateres coria inducuntur, ne canalibus aqua immissa lateres diluere posset. coria autem ne rursus igni ac lapidibus corrumpantur, centonibus conteguntur. hoc opus omne tectum vineis ad ipsam turrim perficiunt subitoque inopinantibus hostibus machinatione navali phalangis subiectis ad turrim hostium admovent, ut aedificio iungatur. Quo malo per