comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plũ uͦ. eoꝵ qͥ pͦt incarnationis dnicȩ tẽpꝰ in mundũ
uenert̃: porro domũ interiorẽ. regni cȩlestis gaudia.
quȩ utrisq iustis dant᷑ figurare. Nunc aũt dicamꝰ
parietes lapideos. antiquũ dĩ populũ. cabulata cedri-¬
na nouũ: aureas laminas utriꝰq in cęlis p̃mia desig-¬
nare: cũ idẽ parietes tẽpli & in porcicu & in ppso cẽ¬
plo. & in sc̃ĩs scõꝵs pari fuerint modo. de lapidibꝰ &
lignis & auro cõpacti. Multiplex nanq est in diũ¬
sis rebꝰ. earundẽ repetitio figurarũ. Sed & hoc dicẽ¬
dũ. quod fuerunt & in lege & ante scriptã legẽ pluri¬
mi. qͥ legalit̾ año deseruirent: ñ occidentes. ñ fornicã¬
tes. ñ furcũ facientes. ñ falsũ testimoniũ loquentes:
honorantes patrẽ & matre : & diligentes ꝓximos sic̃
se ipsos. Hi ad parietes porticꝰ lapideos ꝑtinebant.
Fuert̃ alii. qͥ maiori ꝑfectione relictis mundi ne¬
gociis. & assũpta cruce sua sequebant᷑ dñm: qui ut

Expanded text:
plum, eorum qui post Incarnationis dominicae tempus in mundum venerunt; porro domum interiorem regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur, figurare; nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas, utriusque in coelis praemia designare, cum iidem parietes templi, et in porticu, et in ipso templo, et in sanctis sanctorum pari fuerint modo de lapidibus et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in diversis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed hoc dicendum, quod fuerunt in lege et ante scriptam legem plurimi, qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut se ipsos. Hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua sequebantur Dominum, qui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
culũ auro tecta est: quia ꝑfecti qͥq ĩti in hac uita.
ubi necdũ palã cie patre audire. id est necdũ pa-
lam uidere queunt. fidẽ & opꝰ iꝰticiȩ diuino ornant
amore: ꝑ quẽ & plenã dĩ cognitionẽ mereant᷑. La
minȩ aureȩ quibꝰ oꝑta est domꝰ. oꝑationes st̃ mul¬
tifariȩ pietatis: qͣs in obsequiũ uel sui creatoris uel
frat̾nȩ necessitatis. amor castus exhibet. Claui au-¬
rei qͥbꝰ erant affixȩ lamine. ipsa st̃ pͣcepta caritatis.
siue ꝓmissa ȩt̾nȩ claritatis: ꝑ quȩ in exercitio stu

Expanded text:
culum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore: per quem plenam Dei cognitionem mereantur aminae aureae, quibus cooperta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quos in obsequium vel sui Creatoris, vel fraternae necessitatis amor castus exhibet. Clavi aurei quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis
Abbreviated transcription (Latin):
alter ex altera qui plus esset in sagorũ longitu¬
ame: utrunq latus tabernaculi ꝓtegens. Iaber¬
naculũ nanq ꝓprie uocat ipsã cortinarũ faccu¬
ram siue coniuncctionẽ quas uno utiq cubito oͣi¬
siebant saga ab australi lacere domꝰ: altero a
septentrionali. Ideoq ad t̾rã ꝑueniebant: quia
hec.xxx. cubitos longitudinis. ille duo minꝰ ha¬
bebant. Item mensura sagorũ ꝑ songitudinem
bitos in equalitate habens afronte domꝰ usq ad
sũmitatẽ tabularũ in plaga occidentali: & ouͣ.
U dependentes in plaga occidentali. Sicq fuuit us
mensura sagorũ in occidentali latere duobꝰ cubi¬
tis excederet mensurã cortinarũ. quia nimiri¬
corcinȩ desuꝑ uenientes sicuc & supra cõmemo¬

Expanded text:
alter ex altera, qui plus esset in sagorum longitualter ex altera, qui plus esset in sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. Tabernaculum namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga ab australi latere domus, altero a septentrionali. Ideoque ad terram perveniebant, quia haec triginta cubitos longitudinis, illae duo minus habebant. Item mensura sagorum per longitudinebitos in aequalitate habens, a fronte domus usque ad summitatem tabularum in plaga occidentali, et septem  dependentes in plaga occidentali. Sicque fuit ut mensura sagorum in occidentali latere duobus cubitis excederet mensuram cortinarum; quia nimircortinae desuper advenientes, sicut et supra commemo
Abbreviated transcription (Latin):
re domꝰ cubitos quinos: ideoq eadẽ lateralis sũ¬
mitas cortinarũ nequaꝙͣ ad t̾rã usq ꝑtingit. s
quinis cubitis abest a terra altior. Unde necesse
fit ut quini illi cubiti cortinarũ qui cessantibꝰ
parietibꝰ suꝑst̃ in ducant᷑ ad inuicẽ in orientali
simul & occidentali latere sibiq mutuo iungan¬
cur : ac sic fiat ut undiq domũ cortinȩ excep-¬
to uno iuxta t̾rã cubito contegant. Hec de cor-¬
tinis. Porro saga tricenos habebant cubitos lon¬
gitudinis: quaternos laticudinis. Et qͥa .xi. erant
plebant. Pone gͦ & hec in domo. Et quia c̃cor¬
dat longitudo sagorũ cũ funiculo quo domum
meciebaris in transuersũ: fit ut sũmicas eorũ ad
terram usq ꝑtingat. Habebunt enĩ cubitos denoᷤ
equalitatis inter parietes : denos ȩquȩ ascensionis
siue descensionis in utroq latere. Et hoc ẽ. qͦd ait
scriptura quia cubitus ex una parte penderet &

Expanded text:
re domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis sumre domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis summitas cortinarum nequaquam ad terram usque pertingit, sed quinis cubitis habetur terra altior; unde necesse fit, ut quini illi cubiti cortinarum, qui cessantibus parietibus supersunt, inducantur ad invicem in orientali simul et occidentali latere, sibique mutuo jungantur; ac sic fiat, ut undique domum cortinae excepto uno juxta terram cubito contegant. Haec de cortinis. Porro saga tricenos habebant cubitos longitudinis, quaternos latitudinis. Et quia undecim erplebant. Pone ergo et has in domo, quia concordat longitudo sagorum cum funiculo quo domum metiebaris in transversum, fitque ut summitas eorum ad terram usque pertingat. Habebunt enim denos cubitos aequalitatis inter parietes, denos aeque ascensionis sive descensionis in utroque latere. Et hoc est quod ait Scriptura, quia cubitus ex una parte penderet, et
Abbreviated transcription (Latin):
cis tabulas. his gͦ consideratis. intuere ȩciã men-¬
suras cortinarũ quibus tegenda erat domꝰ: qua¬
liter p̃fatis possint conuenire mensuris. Decẽ
erant cortine habentes singulȩ longicudinis. xx¬
uiiiͦ. cubitos. laticudinis. uͦni: quȩ simul iuncce
& in unũ cõposice tabernaculũ implebant de la-¬
nas que habent singulȩ longictidinis. xxuiiͦi.
cubitos. & pone in domo cuius est mensura in tͣns¬
uersum xxx. cubitos: & uidebis quia cortinȩ ha¬
bebunt in ȩqualitate que est incer parietes cubi¬
cos denos: in ascensu aũt siue descensu qui ẽ. uix¬
ta parieces. habebunt cubitos nouenos. Sicq fic
ut sũmitas cortinarũ t̾ram cangere ñ possit: sed
mensura uniꝰ cubiti a terra altior absit. Item
uidebis qͦd cortine habent in ȩqualitate ꝑ longi¬
tudinem domꝰ cubitos .xxͣxͣ: in ascensu aũt siue
descensu qui est in orientali & occidentali late¬

Expanded text:
tis tabulas. His ergo consideratis, intuere mentis tabulas. His ergo consideratis, intuere mensuras cortinarum, quibus tegenda erat domus, qualiter praefatis possint convenire mensuris. Decem erant cortinae, habentes singulae longitudinis viginti octo cubitos, latitudinis quatuor, quae simul junctae, et in ununas quae habent singulae longitudinis viginti octo cubitos, et pone in domo cujus est mensura in transversum triginta cubitos, et videbis quia cortinae habebunt in aequalitate quae est inter parietes, cubitos denos, in ascensu autem, sive descensu qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos: sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensura unius cubiti a terra altior absit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate per longitudinem domus cubitos triginta, in ascensu autem sive descensu, qui est in orientali et occidentali late
Abbreviated transcription (Latin):
ex tabulis & colũnis constabant longicuamẽ ha¬
buisse.xxx. cubicorũ: lacicudinẽ .xͣ. alcitudinem
similit̾.xͣ. Si qͥs gͦ uellet domũ in alcitudine cin¬
gere funiculo uerbi gr̃a abasi cabulȩ uniꝰ meri¬
diani lateris. usq ad basim tabulȩ quȩ essec e
regione in latere septentrionali: constat ꝓfecto
eundem fumculũ .xxͣx. cubitorũ longicudinis
esse debere. Hoc est .xͭ. cubitos habens ascensio¬
nis in meridiano pariete.xͣ. alios equalitatis sur¬
sum inter parietes: x ͤ. cercio descensionis in pa¬
riete septentrionali. Item si ꝑ longitudinẽ domꝰ
extendere funiculũ uelis. hoc est a basibꝰ colũna¬
rum sursũ & ꝑ longicudinẽ totiꝰ domꝰ ad occidẽ¬
talem usq parietem. ac deinde usq ad bases eiꝰ
deorsũ. habebit funiculus ille. U  cubitos longi
lũnas.xxx. equalitatis scd̃m longitudinẽ domꝰ:
.xͦ. rursus descensionis iuxta occidentalis parie¬

Expanded text:
ex tabulis et columnis constabant, longitudinem haex tabulis et columnis constabant, longitudinem habuisse triginta cubitorum, latitudinem decem, altitudinem similiter decem. Si quis ergo vellet domum in latitudine cingere funiculo, verbi gratia, a basi tabulae unius meridiani lateris, usque ad basim tabulae, quae est et e regione in latere septentrionali; constat profecto eumdem funiculum triginta cubitorum longitudinis esse debere, hoc est decem cubitos habens ascensionis in meridiano pariete, decem alios aequalitatis rursum inter parietes, decem tertio descensionis in pariete septentrionali. Item si per longitudinem domus extendere funiculum velis, hoc est a basibus columnarum sursum, et per longitudinem totius domus ad occidentalem usque parietem, ac deinde usque ad bases ejus deorsum, habebit funiculus ille quinquaginta cubitlumnas, triginta aequalitatis secundum longitudinem domus; decem rursus descensionis juxta occidentalis parie
Abbreviated transcription (Latin):
perpendit: canco studiosiꝰ auxiliũ ꝓximi quo con¬
forcetꝰ inquirit. Et bene fibulȩ st̃ ȩneȩ. quia mul¬
cum uocale constat ẽẽ. metallũ: quia nimirũ ma¬
gnam apud dm̃ habec uocem humilis conscienti¬
a iustorum. Unde & pauꝑ ille dauicicꝰ cũ anxia¬
tus essec. & ñ in auribus hominũ uociferaret᷑. sed
in conspectu añi effunderet orationẽ suã: dñe ex¬
audi orationẽ meã inquit & clamor meus ad ce¬
S perueniat. Quod aũt suꝑfuerit in sagis que
S parant᷑ tecto. id est unũ sagũ quod amplius est. ex
medietate eiꝰ oꝑies posteriora cabernaculi: & cubi¬
Stus ex una parte penaebit. & alter ex alteraꝰ qui
plus est in sagorũ longitudine utrũq latꝰ tab̾na¬
culi ꝓcegens. hȩc ut planiꝰ intelligi queant: pau¬
lo laciꝰ de tota ipsiꝰ cabernaculi positione dispu¬
tare necesse est. Diximꝰ parieces cabernaculi qͤ

Expanded text:
perpendit, tanto studiosius auxilium proximi quo conperpendit, tanto studiosius auxilium proximi quo confirmetur, inquirit. Et bene fibulae sunt aeneae, quod multum vocale constat esse metallum, quia nimirum magnam apud Deum habet vocem humilis conscientia justorum. Unde et pauper ille Davidicus, cum anxiatus esset et non in auribus hominum vociferaretur, sed in conspectu Domini effunderet orationem suam, Domine, exaudi orationem meam, inquit, et clamor meus ad te veniat . Quod autem superfuerit in sagis quae praeparantur tecto, id est, unum sagum quod amplius est, ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi; et cubitus ex una parte pendebit, et alter ex altera, qui plus est in sagorum longitudine, utrumque latus tabernaculi protegens. Haec ut plenius intelligi queant, paulo latius de tota ipsius tabernaculi positione disputare necesse est. Diximus parietes tabernaculi quae
Abbreviated transcription (Latin):
quin qͥgenario solet exprimi: corda scõrũ uincu¬
lo pacis adunet. Aut si noui aliqͥd audire delec¬
ccat qm̃ saga humilitatẽ sullimiũ designant ui-¬
rorum qua magis suorũ meminisse delictorum
quã uirtutes pͣdicasse suas cupiunt: ampliꝰ de eis
quas app̃hendere nundũ possunt uircutibꝰ com¬
pungi. quã de illis quas iam appͣhenderant stu¬
dent głari: pocest numero ansarũ siue fibula¬
rum quinquagenario. ipsa cõpunctionis eorũ
humilitas designari. Quinquagesimꝰ nanq pe¬
nicencie psalmꝰ est. Et recte: quia donũ peni¬
tenciȩ ñ nisi sp̃u scõ largiente conceditꝰ. Donũ
ueniȩ: penicentibꝰ non nisi eadem sc̃i sp̃s gr̾a admi¬
nistrante tribuit᷑. Et bene quinquagene ansȩ ł
fibulȩ saga inuicẽ neccunt: quia nulla magis uir¬
cus quã humilitas fideles in unã caritatis copulã
ligat. Nam quanto se quisq ampliꝰ infirmũ esse

Expanded text:
quinquagenario solet exprimi, corda sanctorum vincuquinquagenario solet exprimi, corda sanctorum vinculo pacis adunet. Aut si novi aliquid audire delectat, saga humilitatem sublimium designant virorum, quia magis suorum meminisse delictorum quam virtutes suas praedicasse cupiunt, amplius de eis quas apprehendere nondum possunt virtutibus compungi, quam de illis quas jam apprehenderant, student gloriari, potest numero ansarum sive fibularum quinquagenario, ipsa compunctionis eorum humilitas designari. Quinquagesimus namque poenitentiae psalmus est, et recte: quia donum poenitentiae non nisi Spiritu sancto largiente conceditur: donum veniae poenitentibus, non nisi eadem sancti Spiritus gratia administrante tribuitur. Et bene quinquagenae ansae vel fibulae saga invicem nectunt, quia nulla magis virtus quam humilitas, fideles in unam charitatis copulam ligat. Nam quanto se quisque amplius infirmum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam ita fide & sacramentis dnĩcȩ passionis in¬
itiantur. ut in huiꝰ quoq imitatione sibi semper
esse uiuendũ incelligant. Quasi enĩ in ingressu
scũarii nobis sexcũ sagũ duplicat᷑: cũ anĩcȩ passi¬
onis & sacramentis consequim᷑. & exemplis instrũ¬
imur. Dicit nanq de sacramentorũ susceptione
perus. Qui scd̃m magnã miscdđiã suã regenera¬
uit nos in syem uiuã ꝑ resurreccionẽ iħũ xp̃i ex
mor cuis. Dicit de unitatione passionũ. Ap̃o igi¬
cur passo in carne: & uos eadem cogitatione ar-¬
mamini. Facies & quinquaginta ansulas in
ora sagi unius. ut conuingi cũ altero queat: &
Ldansas in ora sagi alteriꝰ ut cũ altero copulet᷑. ⁊
quinqͥginta sibulas ereas quibus iungant᷑ ansȩ.
& unũ ex omĩbꝰ oꝑimentũ fiat. Hȩc ut supͣ in cor¬
tinis exposuimꝰ. ȩciã hic incelligi possunt. qͦd ui¬
delicet recordatio suꝑnȩ requiei quȩ numero

Expanded text:
Ecclesiam, ita fide et sacramentis dominicae passionis inEcclesiam, ita fide et sacramentis dominicae passionis initiantur, ut in hujus quoque imitatione sibi semper esse vivendum intelligant. Quasi enim in ingressu sanctuarii nobis sextum sagum duplicatur, cum dominicae passionis et sacramentis consecramur, et exemplis instruimur. Dicit namque de sacramentorum susceptione Petrus: Qui secundum magnam misericordiam suam regeneravit nos in spem mortuis . Dicit de imitatione passionum: Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini . Facies et quinquaginta ansulas in ora  quinquaginta ansas in ora sagi alterius, ut cum altero copuletur; quinquaginta fibulas aureas, quibus jungantur ansae, ut unum ex omnibus operimentum fiat. Haec ut supra in cortinis exposuimus, etiam hic intelligi possunt: quod videlicet recordatio supernae requiei, quae numero
Abbreviated transcription (Latin):
cestant᷑. Onde recte p̃cipit᷑ sextũ sagũ in fron¬
ce cecti duplicari: ꝓpt̾ confessionẽ uidelicet &
unitationẽ eiꝰdem dnĩcȩ passionis. Neq enĩ suf¬
ficit credentes solũ in confessione morcis dñi
ac resurrectionis baptizari & consecrari: si non
etiam bapcizatus quisq studuerit in quantum
ualet similitudini morcis dñi concinent̾ iunuen-¬
do ac patiendo ꝓ illo assimilari. ut & resurrecti¬
onis eiꝰ particeps existere mereat᷑. Si quidẽ uix¬
ta litceram frontẽ cecti ingressũ tabernaculi di¬
cit: ubi ñ cabulas ut supra breuit̾ diximꝰ. sed co¬
lũnas & ueccem ab angulo tabularũ usq ad an¬
gulum ꝓtentum poni p̾ceptũ est. Ideoq quantũ
ad formam oꝑis ipstꝰ ꝑtinet: ibi magis opus erat
geminato sagorũ munimento ubi solida pariecis
firmicas aberat. Ac uero mystice in fronce tecti
sextum sagum duplicat᷑: cũ om̃s qui scãm intranc

Expanded text:
testantur. Unde recte praecipitur sextum sagum in frontestantur. Unde recte praecipitur sextum sagum in fronte tecti duplicari, propter confessionem videlicet et imitationem ejusdem dominicae passionis. Neque enim sufficit, credentes solum in confessione mortis Domini ac resurrectionis baptizari et consecrari, si non etiam baptizatus quisque studuerit, in quantum valet, similitudini mortis Domini continenter vivendo, ac patiendo pro illo assimilari, ut et resurrectionis ejus particeps existere mereatur. Siquidem juxta litteram, frontem tecti ingressum tabernaculi dicit: ubi non tabulas, ut supra breviter diximus, sed columnas et vectem ab angulo tabularum usque ad angulum protentum poni praeceptum est: ideoque quantum ad formam operis ipsius pertinet, ibi magis opus erat geminato sagorum munimento, ubi solida parietis firmitas aberat. At vero mystice in fronte tecti sextum sagum duplicatur, cum omnes qui sanctam intrant
Abbreviated transcription (Latin):
sio gͦ sagorũ in quinq & sex iuxta illud incelli¬
gi pocest qͦd supra de cortinis in qͥnq &ecͦ diuisis
exposiumꝰ: quia uidelicet aoctores utriꝰq testa¬
menti designant. Quinq & enĩ saga antiqͥs
populi dei magistris apte cõparantꝰ:⁊ uel quia
mosaycȩ tantum legis sacramenta pͣ̃dicabant:
quanuis & exangelicȩ ueritatis archana p̃dice-¬
bant. uel quia in quinq mundi huiꝰ ȩtatibꝰ ui¬
tam ducebant. In sex aũt sagis possunt ñ incon-¬
uenienter noui cestamenti doctores accipi: qͥa
uidelicet omĩa quȩ diuina scriptura in sex ȩ¬
catibꝰ scłi facta siue dicta refert. in aduitoriũ
atq exemplũ suȩ p̾dicationis spũ alit̾ intellec¬
ta assumunt: quia passionẽ dnĩcã ꝑ quã mun-¬
dus sexca sabbati redemptus est palã suis audi¬
toribus credendã conficendãq ꝓnunciant: ac
ꝑ huiꝰ solũm sacramencũ eos saluari posse con-¬

Expanded text:
sio ergo sagorum in quinque et sex, juxta illud intellisio ergo sagorum in quinque et sex, juxta illud intelligi potest, quod supra de cortinis in quinque divisis exposuimus; quia videlicet doctores utriusque Testamenti designent. Quinque etenim saga antiquis populi Dei magistris apte comparantur; vel quia Mosaicae tantum legis sacramenta praedicabant, quamvis et evangelicae veritatis arcana praedicabant; vel quia in quinque mundi aetatibus vitam ducebant. In sex autem sagis possunt non inconvenienter Novi Testamenti doctores accipi; quia videlicet omnia quae divina Scriptura in sex aetatibus saeculi facta, sive dicta refert, in adjutorium atque exemplum suae praedicationis spiritualiter intellecta assumunt; quia passionem dominicam, per quam mundus sexta sabbati redemptus est, palam suis auditoribus credendam confitendamque pronuntiant, ac per hujus solummodo sacramentum eos salvari posse con
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur & datur: significari prediximꝰ. Oꝑi-¬
unt gͦ cectũ tabernaculi saga undecĩ. & hȩc
de pilis facta caprarũ. sed in longicudine cubi¬
cos triginca. in lacitudine quatuor habentia:
quia sũmi illi p̃dicatores qui uicã fideliũ suis
exhortationibꝰ intercessionibꝰ quocidiana solli¬
citudine. uigiliis. ieuiniis. sua nuditate ꝓcegt.
sese quidem bumilit̾ ipsi contẽplata suꝑnȩ pu-¬
ricatis excellentia peccatores ꝓficent᷑. qui camen
quantũ ad humanȩ modũ ꝑfectionis atcinet.
mundi inter homines ac sullimes apparent.
qua erit mensura sagorũ omiũ. E quibus
quinq iunges seorsũ. & sex sibi mucuo coyula¬
bis: ita ut sexcũ sagũ in fronce tecti duplices. U¬
na erit mensura sagorũ omĩum: quia nimirũ
una est fides in qua cota saluat᷑ eccłiaꝰ una ea¬
demq uita ad quã festinat ȩterna. Unde & hi qͥ
in uinea dñĩ diuerso tempore ad oꝑandũ intra¬
uerunt: uno om̃s denario remunerant᷑. Diui¬

Expanded text:
mendatur et datur, significari praediximus. Operiunt ergo tectum tabernaculi saga undecim, et haec de pilis facta caprarum, sed in longitudine cubitos triginta, in latitudine quatuor habentia: quia summi illi praedicatores, qui vitam fidelium suis exhortationibus et intercessionibus quotidiana sollicitudine, vigiliis, jejuniis, sua nuditate protegunt, sese quidem humiliter ipsi contemplata, supernae puritatis excellentia peccatores profitentur. Qui tamen quantum ad humanae modum perfectionis attinet, mundi inter homines ac sublimes apparent: Aequa erit mensura sagorum omnium, e quibus quinque junges seorsum, et sex sibi mutuo copulabis, ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices. Una erit mensura sagorum omnium, quia nimirum una est fides in qua tota salvatur Ecclesia, una eademque vita, ad quam festinat aeterna. Unde et hi qui in vinea Domini diverso tempore ad operandum intraverunt, uno omnes denario remunerantur. Divi
Abbreviated transcription (Latin):
mirum colũnȩ bene quinq st̃ faccȩ : ꝓpt̾ cocidẽ
libros legis quibus necesse est ut scĩ doctores suȩ
uerbo pͣdicationis cõmuniant. & maxime qͥ pri¬
miciuam insticuere eccłiã. quȩ ex hebreorũ popu
lo congregata. sola mosaicȩ legis auctoritate no
effulgeret. Bene eedem colũnȩ de lignis sechĩ qͥdẽ
fieri. sed auro iubent᷑ oꝑiri: ut insinuentꝰ pͣdicato¬
res scĩ & firmitate cordis intꝰ incegri atq in nullo
deficientes. & oꝑũ claricate forinsecꝰ ẽe̾ debere con¬
spicui. Uel certe colũne lignorũ sechim deauran¬
tur: cũ idẽ doctores fortitudinẽ suȩ accionis diuino
semꝑ adiutorio ꝓcegendã docent. cũ in omĩbꝰ quȩ
faciunt głiam patris qui est in celis requirunt. cũ
in uniuersis quȩ loquunt᷑ xp̃m sonare gaudent di¬
centes. Non enĩ nosmec ipsos p̃dicamꝰ: sed i̾mꝯ xp̃o¬

Expanded text:
mirum columnae bene quinque sunt factae propter totidem mirum columnae bene quinque sunt factae propter totidem libros legis, quibus necesse est ut sancti doctores suae verbo praedicationis communiant, et maxime qui primitivam instituerelo congregata sola Mosaicae legis auctoritate noveffulgeret. Bene eaedem columnae de lignis quidem sethim fieri, auro jubentur operiri, ut insinuentur praedicatores sancti, et firmitate cordis intus integri, atque in nullo deficientes, et operum claritate forinsecus esse debere conspicui. Vel certe columnae lignorum sethim deaurantur, cum iidem doctores, fortitudinem suae actionis, divino semper adjutorio protegendam docent, cum in omnibus quae faciunt, gloriam Patris, qui est in coelis, requirant; cum in universis quae loquuntur, Christum sonare gaudent, dicentes: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rat coccus bis tinctꝰ quia dĩ & ꝓximi dilecciõe fla¬
grabat. Inerat & bissus recorta: quia concinencia
carnis & castitate gaudebat. Et quinq colum¬
nas deaurabis lignorũ sechim: ance quas ducet᷑
tentoriũ. Colũne quibꝰ cencoriũ suspendebat᷑. scĩ
sunt doctores: de quibꝰ lucas consequent̾ adiungit.
sunt designari ꝓpc̃ latitudinẽ uel doctrine qua
euntes in mundũ uniuersũ p̃dicant eGangłium
om̃i creacure. uel caricatis quã ñ solũ usq ad
amicos sed usq ad diligendos ȩciã ipsos excendt̃
inimicos. & orationibꝰ ac beneficiis ꝓsequendos
eos qui se odio habent: ita ȩciã ꝓpt̾ in expugnabi¬
le cordis robur & intencionẽ ad celestia sep̃ erec¬
tam non inconuenient̾ uocabulo & faccura co¬
lũnarũ figurant᷑. apło accestance qui ait. Iacobꝰ
cephas & ioħes: qui uidebant᷑ colũne esse. Quȩ ni¬

Expanded text:
rat coccus bis tinctus; quia Dei et proximi dilectione flarat coccus bis tinctus; quia Dei et proximi dilectione flagrabat. Inerat et byssus retorta; quia continentia carnis et castitate gaudebat. Et quinque columnas deaurtentorium. Columnae quibus tentorium suspendebatur, sancti sunt doctores, de quibus Lucas consequenter adjungit:sunt designari propter latitudinem vel doctrinam, qua euntes in mundum universum praedicant evangelium omni creaturae; vel claritas, quia non solum usque ad amicos, sed usque ad diligendos etiam ipsos extendunt inimicos. Et orationibus ac beneficiis prosequendos eos qui se odio habent, ita etiam propter inexpugnabile cordis robur et intentionem ad coelestia semper erectam, non inconvenienti vocabulo, et factura columnarum, figurantur. Apostolo attestante qui ait: Jacobus, Cephas, et Joannes, qui videbantur columnae esse . Quae ni
Abbreviated transcription (Latin):
ficans. acies & tencoriũ in introitu caberna¬
culi de yacincho & purpura coceoq bis cincco &
bisso recorta oꝑe plumario. Expleca narratione
de uelo qͦd scũ ariũ & scũ arii scũaria diuidebat:
redit exponere de orientali lacere scũ arii qͦ int̾¬
misisse ad tempus uidebat᷑. cũ cȩcera eiꝰ latera. au¬
strale uidelicet. septentrionale & occidentale de¬
seriberet. Tentoriũ gͦ in incroitu tab̾naculi pul¬
chra colorũ uarietate concextũ. pͥmitiue ẽ. decus
eccłiȩ diuersis uirtutũ floribꝰ glorificũ. de quibꝰ
scribit lucas qͥa mulcitudinis credentiũ erat cor
unum & anima una: & ñ erat separatio in eis ul¬
la. nec quisquã eorũ quȩ possidebat aliqͥd suũ ẽẽ.
dicebat. Et cȩc̾ã. Inerat nanq ei yacinchꝰ. qͥa cȩle¬
stia cogitare. cęlestẽ in t̾ris uicã ducere solebat. In¬
erat purpura: quia mori erat parata ꝓ xp̃o. Ine¬

Expanded text:
ficans. Facies et tentorium in introitu tabernaficans. Facies et tentorium in introitu tabernaculi, de hyacintho et purpura coccoque bis tincto, et bysso retorta opere plumario. Expleta narratione de velo, quod sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebat, redit exponere de orientali latere sanctuarii, quod intermisisse ad tempus videbatur, cum caetera ejus latera, australe videlicet, septentrionale et occidentale, describeret. Tentorium ergo in introitu tabernaculi pulchra colorum varietate contextum, primitivae est decus Ecclesiae, diversis virtutum floribus glorificum. De quibus scribit Lucas: Quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una; et non erat separatio in eis ulla; nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, etc. . Inerat namque ei hyacinthus, quia coelestia cogitare, coelestem in terris vitam ducere solebat. Inerat purpura, quia mori erat parata pro Christo. Ine
Abbreviated transcription (Latin):
siuis ds̃ om̃s interiꝰ sicut lux uitȩ illustrat. & sic̃
panis uite satiat: qͦs introducens gaudiũ regni
sui ꝑpecua beaticudine sullimat. Diximꝰ aũt su¬
pra quia latꝰ tab̾naculi meridianũ antiquã dĩ
plebem significaret. quȩ prior lucẽ diuine cog¬
nitionis. prior feruorẽ diuinȩ dilectionis accepit.
pars uero septentrionalis eiꝰdẽ tab̾nacłi c̃gregatã
de gentibꝰ ȩccłiã. quȩ diutiꝰ in tenebris & in umbra
morcis remanserat indicaret. Unde recta distinc
cione eciã candelabrũ qͦd in parte australi collo¬
cat᷑ pocest grãm quȩ priori populo data est insi¬
nuare: mensa uero quȩ in parte aqͥlonis stabat.
ea quȩ nobis st̃ donata dĩ beneficia designare. Re¬
ete candelabrũ contra mensã positũ esse dicit᷑. qr
nimirũ scriptã legis & ꝓpħarũ ꝑ omĩa ad grãm
exangłii respicit. huic uidelicet testimoniũ ꝑhi¬
bens. & ꝑhanc se sensu spũali reuelandã ẽẽ. signi¬

Expanded text:
vitae illustrat, et sicut panis vitae satiat, quos introducens in gaudium regni sui perpetua beatitudine sublimat. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum antiquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, fervoremque divinae dilectionis accepit: pars vero septentrionalis ejusdem tabernaculi, congregatam de gentibus Ecclesiam, quae diutius in tenebris et in umbra mortis tione etiam candelabrum quod in parte australi collocatur, potest gratiam quae priori populo data est, insinuare. Mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis sunt donata Dei beneficia, designare. Recte candelabrum contra mensam positum esse dicitur, quia nimirum Scriptura legis et prophetarum per omnia ad gratiam Evangelii respicit, huic videlicet testimonium perhibens, et per hanc se sensu spirituali revelandam esse signi
Abbreviated transcription (Latin):
cinando locũ dno uero utiq Salomoni in qͦ do¬
mũ edificaret : quia corda auditorũ suorũ fide
ueritatis instituert̃. sedulo admonences. ut uenien-¬
tem in carne dĩ filiũ. fideli ac deuoca m̃te suscipe¬
rent. Hinc senĩ drĩs de paracis ad credendũ sibi po¬
pulis ait discipłis. leuate ocłos ur̃os & indete regi¬
onesqͥa albȩ st̃ ad messẽ: & qͥ metit m̾cedẽ accipit.

Expanded text:
cinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo docinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo domum aedificaret, quia corda auditorum suorum fide veritatis instituerunt; sedulo admonentes, ut venientem in carne Dei Filium, fideli ac devota mente susciperent. Hinc etenim Dominus, de paratis sibi ad credendum populis, ait discipulis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem; et qui metet, mercedem accipit,
Abbreviated transcription (Latin):
one obedienciȩ uideri ab illo meruit. Unde & nom̃
accepit. Deniq ubi dñs ait. colle filiũ tuũ unigeni¬
tũ quẽ diligis isaac. & uade in t̾rã insionis. atq of¬
fer eũ in holochaustũ: ꝓ t̾ra uisionis in hebreo t̾ram
moria habet. Et quia ĩmolatio isaac trpꝰ dñĩcȩ
passionis existit. recte in loco eiꝰdẽ ĩmolacionis tẽ¬
plum ȩdificat᷑: quia ꝑfidẽ & mysteria dnicȩ passi¬
onis eccłia dedicata. crescit in tẽplũ scm̃ in dño. De
quo monte subdit᷑. qui demonstratꝰ fuerat dauio
patri eiꝰ. Ostensus nanq erat dd̾ sic̃ & cȩt̾is ꝓpħis
uenturꝰ in carne dñs: qͥ uocatã de gentibꝰ ȩccłiã
ꝑ sacͣm̃ta eiꝰdẽ sue in carnationis ablueret a pec-¬
catis: atq in domũ sibi fidelẽ dilectãq c̃secraret.
Bene aũt addit᷑ in loco quẽ parau̾at õo. Paraue¬
rat nanq dd̾ psallendo. parauert̾ alii ꝓpħȩ uaci¬

Expanded text:
one obedientiae videri ab illo meruit, unde et nomen one obedientiae videri ab illo meruit, unde et nomen accepit. Denique ubi Dominus ait: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, atque offer eum in holocaustum . Pro terra Visionis, in Hebraeo terram Moria habet. Et quia immolatio Isaac typus Dominicae passionis exstitit, recte in loco ejusdem immolationis templum aedificatur, quia per fidem et mysterium Dominicae passionis Ecclesia dedicata, crescit in templum sanctum Domino. De quo monte bene subditur: Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus namque fuerat David, sicut et caeterisventurus in carne Dominus, qui vocatam de gentibus ecclesiam, per sacramenta ejusdem suae incarnationis ablueret a peccatis, atque in domum sibi fidelem dilectamque consecraret. Bene autem additur: In loco quem paraverat David. Paraverat namque David psallendo, paraverant alii prophetae vati
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽq fide & ueritatis catholicȩ societate c̃sistit.
Nanq in scissura menciũ ds̃ ñ est: sed factꝰ ẽ. in pa-¬
ce locꝰ eiꝰ. & habitatio eiꝰ in syon. Edificat᷑ in mon¬
te: indelicet in ipso dño saluatore. de qͦisaias ait.
Et erit in nouissimis diebꝰ pͣparatꝰ mons domꝰ dr̃i in
uertice montiui. Et ipse de se in exanglio. Non pot̃
est enĩ mons montiũ: qui de t̾ra quidẽ ꝑ originẽ
assũptȩ carnis ortus est. sed omiũ t̾rigenarũ potẽ-¬
tiam ac scĩtatẽ. singularis culmine dignitatis tͣns¬
cendit. In qͦ niirũ monte ciuitas siue domꝰ dñi
constructa est: quia si ñ in illo radicẽ figat. spes &
fides nr̃a. nulla est. Qui recte mons moria. id est
uisionis uocat᷑: quia electos suos qͦs ad et̾nã suȩ cla¬
ritatis uisionẽ c̃seruat. in hac interĩ uita laboran¬
tes. uidere & adiuuare dignat᷑. Ipse enĩ locꝰ est in
quo obtulit abrahã isaac filiũ suũ dño: ac deuoti¬

Expanded text:
eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est; sed « factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . » Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Noest enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. Ipse est enim locus in quo obtulit Abraham Isaac filium Domino, ac devoti
Abbreviated transcription (Latin):
sed ierłm uocata est. Quia nimirũ gentilitas qͣdiu
diuini cultus nescia ꝑdurabat. c̃culcabat᷑ &illudebat᷑
ab ĩmundis spĩbꝰ. ad simulachra muta ꝓut ducebat᷑
sequens: cũ uͦ illã gr̾a sui condicoris respexit. c̃cinu¬
o pacis in se & locũ inuenit & nom̃: dicente de ipsa
dño. beati pacifici qm̃ filii dĩ uocabunt᷑. Cũ gͦ ornã
in hac eiuitate regnũ adhuc haberet iebꝰ uocabat᷑:
at cũ locũ areȩ suȩ cũ bobꝰ ac tribulis dd̾ regi uende¬
ret. nom̃ ierłm accepit: qͥa ꝑsistens adhuc in sua ob¬
stinatione gentilitas. c̃culcabat᷑ ꝙͥsi uilis & abiecca
a malignis sp̃ibꝰ Porro cũ omĩa sua uenderet. ac
uero regi offerre didicit. ñ ultͣ c̃culcari a demonibꝰ
ac uiciis ꝑotuit: sed int̾nȩ pacis quã cũ suo c̃ditore
haberet. magis cõpos effecta est.

Expanded text:
sed Hierusalem vocata est: quia nimirum gentilitas quamdiu sed Hierusalem vocata est: quia nimirum gentilitas quamdiu divini cuab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout ducebatur sequens. Cum vero illum gratia sui Conditoris respexit, continuo pacis in se; et locum invenit et nomen, dicente de ipsa Domino: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Cum ergo Ornan in hac civitate regnum adhuc haberet, Jebus vocabatur; cum autem locum areae suae cum bobus ac tribulis David regi venderet, nomen Hierusalem accepit; quia persistens adhuc in sua obstinatione gentilitas conculcabatur, quasi vilis et abjecta, a malignis spiritibus. Porro cum omnia sua vendere ac vero regi offerre didicit, non ultra conculcari a daemonibus ac vitiis potuit, sed internae pacis, quam cum suo Conditore haberet, magis compos effecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
catione tẽpli diceret. Leuate ocłos ur̃os & uidece
locũ qui paratꝰ ẽ iã ad ȩdificandũ domũ dñi: & qͥ eoi¬
ficat docendo m̃cedẽ accipit. & c̃gregat lapides ꝑͥci¬
osos in uitã ȩc̃na: ut qͥ parat locũ ecificio simul gau¬
ueniente p̃dicans dñm. una simul in illo m̃cede po¬
tiant᷑. Bene idẽ locus in area erat ornã iebuseisis
eccsia aree uocabulo solet aesignari. dicentt iobe
de dño. cuiꝰ uentilabrũ in manu sua. & ꝑmundabit
areã suã. Ornã qͥ int̾ptat᷑ illuminatꝰ. & erat natione
iebuseus. natione qͥdẽ genciles significat: nomine au¬
cem eosdẽ illustrandos a dño. atq in filios ȩccłiȩ cõ¬
mutandos oscendit: qͥbꝰ merito dicat apłs. fuistis ali¬
quando cenebrȩ. nunc aũt lux in año. Lebꝰ eadẽ est
ierłm uisio pacis: in qͦ quãdui ornã gencilis regna¬
ret iebꝰ dicca ẽ. cũ uͦ in ea. dõ. locũ holochausti eme¬
ret. cũ Salomon in ea tẽplũ dño ȩdificaret. ñ iã iebꝰ

Expanded text:
i diceret: Levate oculos vestros, et videte locum, quia paratus est jam ad aedificandum domum Domini, et qui aedificat, docendo mercedem accipit, et congregat lapides pretiosos in vitam aeternam; ut et qui parat locum aedificio simul gauvenientem praedicans Dominum una simul in illo mercede potiantur. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia ecclesia areae vocabulo solet designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur Illuminatus, et erat natione Jebusaeus, natione quidem gentiles significat, nomine autem eosdem illustrandos a Domino atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est em Visio pacis. In qua quamdiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est; cum vero in ea David locum holocausti emeret, et cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus,
Abbreviated transcription (Latin):
carnationẽ dñicã & tempus reuelatȩ gr̃ȩ. ñ defue
re uiri qui in lege constituti. exangłicã ꝑ omĩa ꝑ¬
feccionẽ mente & oꝑe seruarent: ñ defuit scrip¬
tura quȩ grãm noui cestam̃ti in ueteri. ꝓpħicis
intimaret eloquiis. Quod aũt quarto anno regi
Salomonis ȩdificari cepta ẽ. domꝰ dñi: potest eo re¬
ferri mistice. qͦd post explecã dispensationẽ dñicȩ
incarnationis quȩ in quatuor libris exangłii scrip¬
tiũ referri: quia scd̃o loco post isrł ȩdificationẽ
in se susceperit creatoris. Unde & scd̾s mensis in
lege concessus est ad faciendũ pascha: his qͥ ĩmundi
in anima. uel in uia ꝓcul positi. ad faciendũ in pri¬
mo m̃se pascha occͦrere nequirent. Ubi nos aꝑtis
pascha facere. qͦd in carne & sangiune agni fie¬
bat. Celebramꝰ aũt hodie pascba secundũ: qͦd in
corpore & sanguine redẽptoris nr̃i a qͦ quesiti &

Expanded text:
carnationem Dominicam et tempus revelatae gratiae, non defcarnationem Dominicam et tempus revelatae gratiae, non defre viri qui in lege constituti, evangelicam per omnia perfectionem mente et opere servarent; non defuit scriptura, quae gratiam Novi Testamenti in Veteri propheticis intimaret eloquiis. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest eo referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scriptium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se susceperit creatos. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui immundi super anima, vel in via procul positi ad faciendum in primo mense Pascha, occurrere nequirent. Ubi nos apertiPascha facere, quod in carne et sanguine Agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. iure sp̃s eiꝰ gr̃a replent᷑: qui in caritate eiꝰ¬
ampliꝰ ignescant. Diximꝰ aũt ꝑ tab̃nacłm qͦd fecit
moyses & filii isrł in deserto. synagogã: ꝑ cẽplum
uero qͦd Salomon & filii isrł cũ ꝓselicorũ & gentili¬
um auxilio construxit. eccłiã gentiũ posse designa¬
ri. Permansit aut cultus & religio tabernaculi an¬
nos quadringentos & occoginta. ac sic tẽplũ ȩdificari¬
incipit: qͥa scriptura ueceris cestam̃ti canta ꝑfectione
redundat. ut si qͥs eã bene incellexerit. cuncta in se
noui testam̃ti mysteria contineat. Patres qͦq uet̾is
nuerunt: ut in nullo apłis uirisq apłicis pucandi
sint ẽẽ. dispares. Permanebat cab̾naculũ legis usq
ad constructionẽ templi in popło dei ꝑ annos qͣdrin¬
gentos & occoginta. id est centũ uginti ꝑ quatuor
multiplicatos: quia ex cẽpore datȩ legis usq ad in¬

Expanded text:
tuntur, jure Spiritus ejus gratia replentur, qua in ctuntur, jure Spiritus ejus gratia replentur, qua in camplius ignescant. Diximus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et ocincoepit, quia Scriptura veteris Testamenti tanta perfectione redundat, ut si quis eam bene intellexerit, cuncta in se novi Testamenti mysteria contineat. Patres quoque veternuerunt, ut in nullo apostolis virisque apostolicis putandi sint esse minores. Permanebat tabernaculum usque ad constructionem templi in populo Dei per annos quadringentos et octoginta, id est, centum viginti per quatuor multiplicatos: quia ex tempore datae legis usque ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ordo sensꝰ est. In anno qͣrco regis Salomonis m̃se No ipse est
m̃sis scd̃s. Mensẽ aũt scdm. arim dicit. Nanq aprilis qͦ pascha
celebrat᷑ principium apud hebreos: primus erat in m̃sibꝰ an¬
ni. Ex qͦ manifeste claret. quia mox ꝑacto pascha
cepit ȩdificare domũ dño: & consecratꝰ mystica solẽ¬
nitate popłs. manꝰ ad mysticũ opꝰ misit. Hit aũt cõ¬
memoratio egressionis de egẏpto. quando tab̾nacłm
ȩdificari ceptũ est: ut admoneatꝰ lector quot annors
cempꝰ int̾ edificationẽ utriꝰq domꝰ transierit᷑: & huic
quoq sũmȩ tẽporis sacramentũ spũale cognoscat. Qͥ
ter nanq centũ & uiceni. qͣdringentos & occoginta
faciunt. Quatuor aũt exangłicȩ ꝑfeccioni apte con-¬
ueniunt : ꝓpt̾ ipsũ ecangłistarũ numerũ. & centũ ui¬
ginti doctrinȩ legali. ꝓpt̾ annos legis totidẽ latoris.
tunt᷑. id est qui xp̃i in ea grãm cognoscentes ãplec-¬

Expanded text:
nis, mensa Zio, ipse est mensis secundus: mensem autem secundum, Maium dicit: nam Aprilis, quo Pascha celebratur, principium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret quia mox peracto Pascha coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solemnitate populus manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis de Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedificationem utriusque domus transierit, et hujus quoque summae temporis sacramentum spater namque centeni et viceni quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem evangelicae perfectioni apte conveniunt, propter ipsum evangelistarum numerum. Centum doctrinae legali, propter annos legislatoris tuntur, id est, qui Christi in ea gratiam cognoscentes amplec
Abbreviated transcription (Latin):
lis quiece remunerant᷑. & alios pꝰse in idẽ opꝰ laboran¬
ai in uerbo sub eiꝰdẽ spe recributionis derelinquunt.
Sicq fic ut mensa dñi nunquã panis in ops rema¬
neat: uerũ mox uno sublato pane. aliꝰ loco eiꝰ subs¬
ticuat᷑. dũ succedentibꝰ sibi ꝑ ordinẽ ministris uer¬
hi. nunquã ȩccłiȩ dest̃ apłicȩ. qui siue fidẽ piecatiᷤ¬

Expanded text:
quiete remunerantur, et alios post se in idem opus laborandi in verbo, sub ejusdem spe retributionis relinquunt. Sicque fit ut mensa Domini nunquam panis inops remaneat, verum mox uno sublato pane, alius loco ejus substituatur, dum succedentibus sibi per ordinem ministris verbi, nunquam Ecclesiae des
Abbreviated transcription (Latin):
enim diligenter exemplar monstratum. & scd̾m
hoc ad inferiora rediens facit: quando ea quȩ ꝑ
sullimicatẽ diuini sermonis incus credenda siue
agenda intelligit. sedulo corde scrutat᷑. horũq
semꝑ exemplar auditoribꝰ suis. & exequutione
recti operis. & uerbo doccrinȩ salutaris ostendit:¬

Expanded text:
enim diligenter exemplar monstratum, et secundum enim diligenter exemplar monstratum, et secundum hoc ad inferiora rediens facit, quando ea quae per sublimitatem divini sermonis intus credenda sive agenda intelligit, sedulo corde scrutatur: horumque semper exemplar auditoribus suis et exsecutione recti operis, et verbo doctrinae salutaris ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
tensum nanq est in monce moysi exemplar cã¬
delabri qͦd faceret: quia in altitudine intimȩ
contẽplationis didicit aꝑte multifaria xp̃i &
eccł̃iȩ sacramentaꝰ quȩ tamen ñ aꝑte populo
quẽ erudiebat ꝓferre ualebat: sed typice potiꝰ
ꝑfigurã & opꝰ candelabri & uasorũ eiꝰ signabat.
donec ueniret ipse dñs ac redẽptor n̾r in car-
in cruce uelũ cẽpli disciait: atq ea quȩ tecta
fuerant archana scõrum patefecit: & post resur-¬
rectionẽ discipulis apparens aꝑuit illis sensum.
ut hȩc & alia scripturarũ secreta sp̃ualit̾ reue
latis oculis mentis ꝑspicere possent. Sed & omĩs
scriba doctus in regno cȩlorũ cũ ea quȩ in lit¬
teris scĩs de fide catholica uel pia accione didi¬
cerit. & ipse diligenter sequi & alios docere p̃ci¬
pitur: qͥd aliud quã inspicere & facere scd̃m exẽ¬
plar qͦͥd sibi in monte ostensũ est iubet᷑: Inspicit

Expanded text:
tensum namque est Moysi in monte exemplar cantensum namque est Moysi in monte exemplar candelabri quod faceret; quia in altitudine intimae contemplationis didicit aperte multifaria Christi et Ecclesiae sacramenta; quae tamen non aperte populo, quem erudiebat, proferre volebat; sed typice potius per figuram et opus candelabri ac vasorum ejus signabat, donec veniret ipse Dominus ac Redemptor noster in carnein cruce velum templi discidit, atque ea quae tecta fuerant arcana sanctorum patefecit: et post resurrectionem discipulis apparens, aperuit illis sensum, ut et haec et alia Scripturarum seclis mentis perspicere possent. Sed et omnis scriba doctus in regno coelorum, cum ea quae in litteris sanctis de fide catholica vel pia actione didicerit, et ipse diligenter sequi, et alios docere praecipitur, quid aliud quam inspicere et facere secundum exemplar quod sibi in monte ostensum est, jubetur? Inspicit
Abbreviated transcription (Latin):
operibus reddit. Cui contra zacharias ꝓpheta
iniquicatẽ suꝑ talentũ plumbi sedere descri-¬
bit: quia & reꝓbis in eodẽ iusto examine iux¬
ta actus ipsorũ restituit: quia tu reddes in qͥt
singulis scd̃m oꝑa ipsorũ. Sed distat utrũ qͥs
aurum an plũbũ: ad examen diuinũ afferat.
Qui enim instar auri. bonis fulgent oꝑibꝰ in cã¬
delabrũ dm̃ ꝑficiunt: quia głe sui conditoris
participes existunt. At qui peccatis graues in
districto examine apparent: demergunt᷑ tanqͣm
plumbum in aqua ualidissimaͥ quia merito sce-¬
lerum in abyssum pęnȩ grauantis deciat᷑. Utrũ¬
q: tamen & plũbũ scilicet & aurũ calenti habet
mensurã: quia & in dãnando impios. & in saluã¬
do ac coronando electos: iusta est nr̃i sententia
Sconditoris. Inspice & fac scd̃m exemplar qͦd tͥ
in monce monstratũ est. Huiꝰ mysteriũ p̃cepti.
facillime ex eis que suꝑiꝰ exposita st̃ patet. Os¬

Expanded text:
operibus reddit. Cui contra Zacharias propheta operibus reddit. Cui contra Zacharias propheta iniquitatem super talentum plumbi sedere describit; quia et reprobis in eodem justo examine, juxta actus ipsorum restituet: Quia tu reddes, inquit, singulis secundum opera ipsorum . Sed distat, utrum quis aurum an plumbum ad examen divinum afferat. Qui enim instar auri bonis fulgent operibus, in candelabrum Domini proficiunt, quia gloriae suae Conditoris participes existunt. At qui peccatis graves in districto examine apparent, demerguntur tanquam plumbum in aqua validissima; quia merito scelerum in abyssum poenae gravantis decidunt. Utrumque tamen, et plumbum scilicet et aurum, talenti habet mensuram; quia et in damnando impios, et in salvando ac coronando electos, justa est nostri sententia Conditoris. Inspice, et fac secundum exemplar quod tibi in monte monstratum est. Hujus mysterium praecepti facillime ex eis quae superius exposita sunt, patet. Os
Abbreviated transcription (Latin):
cum uniuersis uasis suis: habebit talentũ auri mũ:¬
dissimi. O me pondus candelabri cũ uniuersis ua¬
sis suis: om̃e est corpus xp̃i cũ ipso capite nr̃o me¬
aiatore dei & hominũ & uniuersis electis suis a sũ¬
mis usq: ad infimos:⁊ ab his quibꝰ maior int̾ natos
mulierũ nemo est. usq ad eos de quibꝰ dicit. Uis¬
ce ne concẽpnatis unũ de pusillis istis:qͥ i me tre¬
aunt. Qui nimirũ om̃s in diuersis licet gradibꝰ
etatibꝰ. sexibꝰ conditionibꝰ. ingeniis. temporibꝰ.
uni eidẽq auctori ac datori ꝑpetue lucis suo
quiq tempore ac loco quasi candelabro aureo
fyra radice mentis iherent: quo eidẽ participes
lucis fieri possint. Quod uidelicet candelabrum
recce talencum auri mundissimi habere debere
monstrat᷑. Talentũ nanq pondus plenũ ac ꝑfectũ
est: quia iustꝰ dñs in om̃ibꝰ uiis suis: & qui suam
grãm in hac uita fidelibus ut bene oꝑent᷑ tribu¬
it: ipse coronã iusticiȩ in illa uita bonis eorum

Expanded text:
cum universis vasis suis, habebit talentum auri mundissimi. Omne pondus candelabri cum universis vasis suis, omne Christi corpus est, cum ipso capite nostro mediatore Dei et hominum, cum universis electis suis, a summis usque ad infimos, ab his quibus major inter natos mulierum nemo est, usque ad eos de quibus dicit. Videte ne contemnatis unum de pusillis istis, qui in me credunt . Qui nimirum omnes, in diversis licet gradibus, aetatibus, sexibus, conditionibus, ingeniis, temporibus, uni eidemque auctori ac datori perpetuae lucis, suo quique tempore ac loco, quasi candelabro aureo fixa radice mentis inhaerent, quo ejusdem participes lucis fieri possint. Quod videlicet candelabrum, recte talentum auri mundissimi habere debere memoratur, talentum namque pondus plenum ac perfectum est: Quia justus Dominus in omnibus viis suis ; et qui suam gratiam in hac vita fidelibus, ut bene operentur, tribuit, ipse coronam justitiae in illa vita bonis eorum