comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio ⁊ Marco ac decimo Brutis tã¬
te cedis ducib. quor primꝰ atq̃
ultimus esuor nũo erant. medi
semꝑ aduerse ꝑtis extiterat. sed
ueĩã donatus ac ꝓuĩtia auctus
aut oblata respuere aut ꝓfc̃o ip̃e
quoq suus ẽẽ debuerat. s uno ⁊¬
modo sui oẽs fuerũt pemptores.
Et multa quidẽ ꝯuiratis fuere
ꝯsilia qualit̾ atq u̾ eũ ꝑderent
tandem senatu idib martiis ĩ
põpeii curiam edicto ⁊ locus pla¬
cuit ⁊ tp̃s. nec ip̃i qdem cesari x¬
mors ignota ẽẽ debuerat. nisi
ꝙ ꝑit̾is oculos obstruit fortuna
omitto tabłam enea forte capiᷤᷤ
regis e sepulcro erutã in qua gce
capis detecta essent fore ut iulo
prognatus manu suoꝵ necaret
magnisq mox italie cladibus
uidicaretur põt enĩ ẽẽ res fa¬
affirmet ⁊ corneliũ balbũ cẽsa¬
ris familiarissiũ ꝓducat autorẽ
omtto cͥges equor ĩtraiciendo
rubicone ꝯsecratos ⁊ uagar siñ

Expanded text:
sio et Marco ac Decimo Brutis tansio et Marco ac Decimo Brutis tante cedis ducibus; quorum primus atque ultimus e suorum numero erant, medius semper adverse partis extiterat, sed venia donatus ac provincia auctus, et aut oblata respuere, aut profecto ipse quoque suus esse debuerat. Sed uno modo sui omnes fuerunt peremptores. Et multa quidem coniuratis fuere consilia, qualiter aut ubi eum perderent: tandem, senatu Idibus Martiis in Pompeii curiam edicto, locus placuit et tempus. Nec ipsi quidem Cesari mors ignota esse debuerat, nisi quod perituris oculos obstruit fortuna. Omitto tabulam eneam forte Capis regis ex sepulcro erutam, in qua grendocumque ossa Capis detecta essent, fore, ut Iulo prognatus manu suorum necaretur, magnisque mox Italie cladibus vindicaretur; potest enim esse res faaffirmet, et Cornelium Balbum, Cesaris familiarissimum, producat auctorem. Om vagari sine
Abbreviated transcription (Latin):
ta laude dignissimũ. S expe di¬
amus illam in expiabłe ut di¬
cũt in uidie cãm senatui se ad¬
cunti ⁊ honorificẽtissis decretis
honestãti nõ assurrex sue ꝓhibi¬
tus ut auĩt acornelio balbo cu
uellet assurgere sine spõte sua ne¬
qr de assurgendo cogitãs. en gra¬
ue crimen cũ nr̃a etate filii rus¬
ticor regib atq principib nõ
assurgãt. s eĩ id maxiẽ in digna¬
cione senatus auxit ꝙ ip̃e ce̾sa
sibi truĩphãti nõ assurrexisse põ¬
tiũ aquila egre tułat en cã. en
Nisi forte eadem impatria na¬
tum ẽẽ pares facit.s nũꝙ̃ odio
cã defuit. Addunt suspitoẽ affe¬
ctati regni ab illo qui utiq regi¬
b oibus maior erat ⁊ maiorez
eẽ se nou̾at. he sũt fere cãe. ħ sũt
crimina que cesarẽ morte digͣ
effecerũt. ⁊ eoꝵ utor u̾bo ut iure
cesus existimet᷑. ¶Coiiratum
ẽ in eum alx. senatorib Gaio Caᷤᷤ¬

Expanded text:
ta laude dignissimum? Sed expedita laude dignissimum? Sed expediamus illam inexpiabilem, ut dicunt, invidie causam: senatui se adeunti et honorificentissimis decretis honestanti non assurrexit, sive prohibitus, ut aiunt, a Cornelio Balbo, quum vellet assurgere, sive sponte sua neque de assurgendo cogitans. En grave crimen; quum nostra etate filii rusticorum regibus atque principibus non assurgant. Sed enim id maxime indignationem senatus auxit, quod ipse Cesar sibi triumphanti non assurrexisse Pontium Aquilam egre tulerat. En causa, en nisi forte eadem in patria natum esse pares facit. Sed numquam odio causa defuit. Addunt suspicionem affectati regni ab illo, qui utique regibus omnibus maior erat, et maiorem esse noverat. He sunt fere cause, hec sunt crimina, que Cesarem morte dignum effecerunt, et eorum utor verbo ut iure cesus estimetur. Coniuratum est in eum a sexaginta senatoribus; Gaio Cas
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩre uł fingere. obicĩt illi ĩso¬
lentia eui derte adũcta solet eẽ
ciudelitas que ut liq̃t ab illo loge
ab fuit. ut sit aũt mitis insolẽtia
corias desierat ẽẽ mirabilis ⁊ge¬
staꝵ rer oscientia leuabat᷑. dicũt
magistratus non sibi tr̃s aliis
preter patrii mois obẜuãtiã ĩꝑ¬
titumnimios ṡ honores usur¬
passe. ꝯtinuũ ꝯsulatũ ꝓpetuam
dietatura ac censurã cognom̃ ĩ¬
patoris ac prĩs prĩe. que p̾ eum
multis longe ĩ parib ꝯtigerũt.
statuã int̾ reges suggestũ ĩ orche¬
stra qui certe nõ petenti imo ⁊
recusanti merito debebat᷑. ñ hua¬
nos tmn s diumnos sedem aurea
in curia. tẽsam pro tribunali. tẽ¬
forsitam aut neptunũ qui certe
pedem cesaris nõ ualebãt. hoiẽs
nitiosi aũt ut scriptũ ẽ oẽs dii gẽ¬
tium demonia. despexisse q̃ feit
aruspitia. ⁊ ꝗd oro dignũ ĩ fami¬
a nedum morte ⁊ nõ potiꝰ mul¬

Expanded text:
vertire vel fingere. Obiciunt illi insovertire vel fingere. Obiciunt illi insolentiam, cui certe adiuncta solet esse crudelitas, que, ut liquet, ab illo longe abfuit. Ut sit autem in illo insolentia, torias desierat esse mirabilis, et gestarum rerum conscientia levabatur. Dicunt eum magistratus non sibi tantum, sed aliis preter patrii moris observantiam impertitum, nimios sibi honores usurpasse, continuum consulatum, perpetuam dictaturam ac censuram, cognomen imperatoris ac patris patrie, que post eum multis longe imparibus contigerunt, statuam inter reges, suggestum in orchestra, que certe non petenti, immo et recusanti merito debebantur, nec humanos tantum, sed divinos, sedem auream in curia tensam pro tribunali, temforsitan aut Neptunum, qui certe pedem Cesaris non valebant, homines vitiosi, aut, ut scriptum est: Omnes dii gentium demonia. Despexisse etiam fertur aruspicia. Et quid, oro, dignum infamia, nedum morte, et non potius mul
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fc̃os. Cum uõ petẽtib sigilla¬
tim ignouisset nouissimo uni¬
usis ⁊̃ nõ petentib ueĩam dedit
ac licentia in italiã redeũdi atq
ad honores ⁊ impia bello p̃clusũ
aditum apiut ostendens u̾bis
⁊ que mẽtiri nesciũt reb nullũ
se hostẽ post bellor exitum hr̃e de
quo cico ⁊ si pꝰ eiꝰ int̾itum obloq̃¬
tur gd inuitus lego tñ añsicut
dix̾at uidimus tuã uictoriam
plioꝵ exitu tͥminatã gladium
uagiã uacuũ in urbe nõ uidimꝰ
Quos amisimꝰ ciues eos matis
uis pculit. nõ ira iuctorie ut du¬
bitare debeat nemo qn multos
si fien posset cesar ab inferis exçi¬
põt ¶hec lenitas ⁊ hi mores cesa¬
ris qui illum tociꝰ humani gnͣis
amore dignissimũ facere debu¬
issent sͥ qd suspicari ꝗdem licet
pnitiẽ abtulerũt uisus ẽ enĩ tu¬
to ledi posse qui oĩa oĩbus ĩdul¬
gere nichil soleret ulcisci. p̃tente
tñ alie cãe sũt. ⁊ facile ẽ cãs uł in¬

Expanded text:
interfectos. Quum vero petentibus singillainterfectos. Quum vero petentibus singillatim ignovisset, novissime universis etiam non petentibus veniam dedit ac licentiam in Italiam redeundi, atque ad honores et imperia bello preclusum aditum aperuit, ostendens verbis, et, que mentiri nesciunt, rebus nullum de se hostem post bellorum exitum habere. De quo Cicero, etsi post eius interitum obloquatur, quod invitus lego, tamen ante sic dixerat: Vidimus tuam victoriam preliorum exitu terminatam, gladium vagina vacuum in urbe non vidimus. Quos amisimus cives, eos Martis vis perculit, non ira victorie, ut dubitare debeat nemo, quin multos, si fieri posset, Cesar ab inferis exci quos potest. Hec lenitas et hi mores Cesaris, qui illum totius humani generis amore dignissimum facere debuissent, sibi, quod suspicari quidem licet, perniciem attulerunt. Visus est enim tuto ledi posse, qui omnibus omnia indulgere, nichil soleret ulcisci. Pretente tamen alie cause sunt, et facile est causas vel in
Abbreviated transcription (Latin):
simultatũ tenax anullo unꝙͣ
tam offensus qu facile ⁊ obliu¬
sceret ⁊ pceret. Itaq ⁊ oronez et
aduersus se ab inuidis editoꝵ
laceratões patientissiõ ac ciuili
tulit aĩo. neq grauiores in iuri¬
as sibi nõ u̾bis s reb ip̃is illataᷤᷤ
cũ posset ulcisci uoluit. ⁊ si om̃o¬
iurisiurãdi iunculo cogeretur
ꝙͣto quiuit humaniꝰ ultus est.
cõuiratoes q̃ se dep̃hensas non
puniuit. s sibi notas ẽẽ admo¬
nuit male de se loq̇ntib edixit
ut desinerẽt.statuas sille atq
pompeii aromana plebe deposi¬
tas restituit/ nec passus ẽ extĩctis
hostibus nocere fauorẽ suũ qui
uiuentib nõ noceret.deĩq oẽs
ta semel uenia postmodũ̇ rebel¬
lassent ⁊ de eoꝵ morte ałr scͥpẜĩt
qui rebus int̾fuerũt. ⁊ t̾cius ẜ¬
uos cesaris ae lib̾tos ferrd ⁊ igni
crudelit̾ enecass. S ne hos qdẽ
suo iussu seu ꝯsensu intͥfcõs di¬
cant qui asẜunt post iictoriaz

Expanded text:
simultatum tenax, a nullo unquam simultatum tenax, a nullo unquam tam offensus, quin facile et oblivisceretur, et parceret. Itaque et orationum et librorum adversus se ab invidis editorum lacerationes patienti ac civili tulit animo, neque graviores iniurias sibi non verbis, sed rebus ipsis illatas, quum posset, ulcisci noluit, et, si omnino iurandi vinculo cogeretur, quanto quivit humanius ultus est. Coniurationes contra se deprehensas non punivit, sed sibi notas esse admonuit. Male de se loquentibus edixit, ut desisterent. Statuas Sylle atque Pompeii a romana plebe depositas restituit, nec passus est extinctis hostibus nocere favorem suum, qui viventibus non noceret. Denique omnes ta semel venia, postmodum rebellassent et de eorum morte aliter scripserint, qui rebus interfuerunt, et tertius servos Cesaris ac libertos ferro et igni crudeliter enecasset. Sed ne hos quidem suo iussu seu consensu interfectos dicant, qui asserunt post victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. ip̃e sb̃ diuo nuda iacuit in
humo. ⁊ hec qdem dum fortuna
ad huc esset huiliore. At cũ ad ĩp¬
ium ascendisset nõ nullos obscu¬
rissime natos ad honores ⁊ ma¬
gnifica promouit officia.cũq
de ħ rep̾henderet᷑. Si grassatoꝵ
inꝗt atq sicarior in defenden¬
da dignitate meausus essem
eque illis cẽm gratus nõ eni
quis s qd qsq pro me gesserit
examino. Massinthã gnosum
adolescẽte sua in clientelam
ab in eñte etate suscepat ꝯ̃ illũ
hiẽpsal rex litigiũ hẽbat. ĩ quo
eñ cesar tanta ope ⁊ sie ardent̾
adiunt ut filio iube regis qui
regis alt̾ius cãm fonebat ortis
ut fit in ꝯtẽtõe u̾bis acrioribus
barbam manu uiolentus arri¬
pet. cundẽq massinchã ĩ custo¬
diam ducentib eripet. eũq q̃rẽ¬
tibus occłtaret. deniq p̃tor pͥmũ
in hispaniã proficiscens sua ab¬
ditũ lectica nulli cognitũ aspor¬
taret. At nõ ut amicitiaꝵ sic et

Expanded text:
cavit, ipse sub dio nuda iacuit in cavit, ipse sub dio nuda iacuit in humo. Et hec quidem, dum fortuna adhuc esset humiliore. At quum ad imperium ascendisset, nonnullos obscurissime natos ad honores et magnifica promovit officia, quumque de hoc reprehenderetur: Si grassatorum, inquit, atque sicariorum ope in defendenda dignitate mea usus essem, eque illis essem gratus; non enim quis, sed quid quisque pro me gesserit, examino. Masintham, generosum adolescentem, suam in clientelam ab ineunte etate susceperat. Contra illum Hyempsal rex litigium habebat; in quo eum Cesar tanta ope et sic ardenter adiuvit, ut, filio Iube regis, qui regis alterius causam fovebat, ortis, ut fit, in contentione verbis acrioribus, barbam manu violenter arriperet, eumdemque Masintham in custodiam ducentibus eriperet, eumque querentibus occultaret, denique pretor primum in Hispaniam proficiscens sua abditum lectica, nulli cognitum, asportaret. At non ut amicitiarum, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
rem gallicis oĩbus atq gͥmaĩcis
⁊ britanicis bellis nullã ꝑtulit.
existimo quia iusta bella milites
la ad placẽtiaz dum priore bello
de hortantibꝰ neque dimittendi
tp̃s ẽẽ firmãtib dimitte uoluit
⁊ ꝙͣtum inse esset dimisit. s qͦs
imꝑator dimittebat impatoris
uoxuna detimit ut eñ eĩ eos al¬
loqui incipiens nõ cõmilitones
ut solebat s quirites appellasset
una statĩ uoce responderẽt se no
milites suos eẽ nec ampliꝰ loqui
passi recusantẽ l mafricã seq̃rent
nõ tñ impunes. s pro cuiq cul¬
pa ⁊ increpiti ⁊ multati.⁊ ħ qdẽ
cũ militib. ¶Eamiliaritates a¬
micitias cliẽtelas sũma fide co¬
luit ac pietate. dum siluestre it̾
ageret. Gaũĩq oppiũ qui sͥami¬
tissimus ⁊ illo in itinere comes
erat unicus egritudo repentina
corripusset ⁊ forte ibi tugurio¬
lũ nõ nͥ uniꝰ capax ess in uentu
ibi amicũ agresti in lectulo collo¬

Expanded text:
rem gallicis omnibus atque germanicis rem gallicis omnibus atque germanicis et britannicis bellis nullam pertulit, existimo, quod, quia iusta bella milites la ad Placentiam, dum priore bello dehortantibus neque dimittendi tempus esse firmantibus, dimittere voluit, et, quantum in se esset, dimisit; sed, quos imperator dimittebat, imperatoris vox una detinuit, ut, quum enim eos alloqui incipiens, non commilitones, ut solebat, sed Quirites appellasset; una statim voce responderent se vero milites suos esse, nec amplius loqui passi, recusantem licet, in Africam sequerentur, non tamen impunes, sed pro culpa cuiusque increpiti et multati. Et hec quidem cum militibus. Familiaritates, amicitias, clientelas summa fide coluit ac pietate. Dum, silvestre iter ageret, Gaiumque Oppium, qui sibi amicissimus et illo in itinere comes erat unicus, egritudo repentina corripuisset, et forte ibi tuguriolum nonnisi unius capax esset inventum, ibi amicum agresti in lectulo collo
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃is suppliciũ exigẽtes ꝯsola¬
ri eos dux habuerit nõ piure
aliis oĩbus ĩ preliis ingentes
hostiũ excitus semꝑ longe nũo
pauciores uicerĩt atq deleueñt¬
⁊ ibidem una cohors cesaris .iiiiͦ.
põpeianas legiones aliqͦt horar
spatio sic ꝑtusit. ut pene oẽs ꝯfi¬
xi atq obruti sagittis essẽt qͣr
multi quidẽ. &d de singłis lo¬
quar. nota ẽ sceue cẽtunonis
⁊ inbritãnia ⁊ ad durachium
uirtus de qua suo diximꝰ loco.
⁊ qd̃ dicendi locus defuit. Acci¬
lii militis ad massilia qui cũ
prelio nauali hostilẽ ĩpuppim
dextͥam iniecisset illa amputa¬
tanixus alta nauĩq ꝯscendẽs
scuto in adu̾sos impetũ fecit. e¬
quauitq cynigeri fcm qd̾ loq̃¬
cissime gͣcͣie laudib in celũ usq
sb̃ latum est. cũ par urtus roma¬
ni militis pene sit dãnata silẽ¬
tio. Sic uboꝵ illi isti aute reꝵ stu¬
dio dediti erant. seditõe milita¬

Expanded text:
se ipsis supplicium exigentes consolase ipsis supplicium exigentes consolari eos dux habuerit, non punire; aliis omnibus in preliis ingentes hostium exercitus semper longe numero pauciores vicerint atque deleverint. Et ibidem una cohors Cesaris IIII pompeianas legiones aliquot horarum spatio sic perculit, ut pene omnes confixi atque obruti sagittis essent, quamulti quidem. Quid de singulis loquar? Nota est Sceve centurionis et in Britannia et ad Durachium virtus, de qua suo diximus loco, et, quod dicendi locus defuit, Accilii militis ad Massiliam, qui, quum prelio navali hostilem in puppim dexteram iniecisset, illa amputata, nixus altera navimque conscendens, scuto in adversos impetum fecit, equavitque Cinigeri factum, quod loquacissime Grecie laudibus in celum usque sublatum est, quum par virtus romani militis pene sit damnata silentio. Sic verborum illi, isti autem rerum studio dediti erant. Seditionem milita
Abbreviated transcription (Latin):
centuriones legionĩ singłos e¬
quites sibi offerrẽt sua impẽsa
⁊ omẽs pedites comunicatis o¬
nerib ⁊ ditiorib quibusq ultͦ
inopũ curã in se tr̃asferẽtib gra¬
tuitũ illi sine stipendio ac frum̃¬
to pollicent obsequiũ. neq ĩ ta
longo belli spatio ꝗsꝙ̃ fere trãs¬
fugit. ⁊ capti aliqui suor oblata
sibi uitam si ꝯͣ cesarẽ militarent
ꝯstantissime respuerũt difficul¬
tates reꝵ oĩum ⁊ extremã famẽ
uł dum obsiderent᷑ ab hostibus
uł dũ ip̃i illos obsiderẽt tantaꝑ
tulere ꝯstantia ut ad durachiũ
pane ex herbis fco uitam sustẽ¬
tarẽt quo ꝯspecto põpeiꝰ rẽ sibi
nõ cũ hoĩbus s cũ feris aĩanti¬
bus ẽẽ ait. abiciq eum iussit
ne uisus suor aĩos debilitaret
obstinatoe hostiũ intellecta for¬
titudo quoq nõ inferior ꝙ̃ pa¬
tĩam illis erat. uicti semel illis
in locis tam mesti fuerũt ut a

Expanded text:
centuriones legionum singulos ecenturiones legionum singulos equites sibi offerent sua impensa, et omnes pedites, communicatis omnibus, et ditioribus quibusque ultro inopum curam in se transferentibus, gratuitum illi sine stipendio ac fructu pollicerentur obsequium. Neque in tam longo belli spatio quisquam fere transfugit, et capti aliqui suorum oblatam sibi vitam, si contra Cesarem militarent, constantissime respuerunt. Difficultates omnium rerum et extremam famem, vel dum obsiderentur ab hostibus, vel dum ipsi illos obsiderent, tanta pertulere constantia, ut ad Durachium pane ex herbis facto vitam sustentarent; quo conspecto, Pompeius rem sibi non cum hominibus, sed cum feris animantibus esse ait, abiicique eum iussit, ne visus animos suorum debilitaret, obstinatione hostium intellecta. Fortitudo quoque non inferior, quam patientia, illis erat. Victi semel illis in locis tam mesti fuerunt, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã reꝵ ꝑtinerẽt. ut uͦ intẽtos
ad p̃lia requirebat sic post uicto¬
rias int̾dum lascuue militarix
ac leticie frena laxabat. ut adui¬
turno labore recrearent cor pora
militũ atq aĩ. ⁊ si in hoc argue¬
ret̾ respondebat. Milites mei ⁊
unguẽtatibñ possũt ⁊ pugre
⁊ uincere. Illudq eis ꝑmitteba
ut auro ⁊ argento ornarẽt quo
⁊ aspectu pulerior esset ex̾citꝰ et
u̾tuti insite damni metꝰ accede
eos alloq̃ns milites nũcupabat
s cõmilitones suos. neq eos ut
milites s ut amicos carissimos
diligebat. intantũ ut cognita
cede Titurii ⁊ Arũculen de q̃ supͣ
diximus barba ⁊ capillo ĩ tonsuᷤᷤ
atq incultus tam diu fuerit do¬
nec in hostes ulcisceret᷑ quibus
artib ⁊ fortissimos milites ⁊ sͥ
fidissimos fecit usq adeo ut in
ip̃o pͥncipio euuł belli cũ iam a
prĩa stipendia negarent neque
ad cantã rem unus ip̃e sufficẽt

Expanded text:
summam rerum pertinerent. Ut vero intentos summam rerum pertinerent. Ut vero intentos ad prelia requirebat, sic post victorias interdum lascivie militari ac letitie frena laxabat, ut a diuturno labore recrearentur corpora militum atque animi, et, si in hoc argueretur, respondebat: Milites mei et unguentati bene possunt et pugnare et vincere. Illud quoque eis permittebat, ut auro et argento ornarentur, quo et aspectu pulchrior esset exercitus, et virtuti insite damni metus accedeomnes alloquens milites nuncupabat, sed commilitones suos, neque eos ut milites, sed ut amicos carissimos diligebat in tantum, ut, cognita cede Titurii et Arunculeii, de qua supra diximus, barba et capillo intonsus atque incultus tam diu fuerit, donec in hostes ulcisceretur. Quibus artibus et fortissimos milites et sibi fidissimos fecit usque adeo, ut in ipso principio civilis belli, quum iam a patria stipendia negarentur, neque ad tantam rem unus ipse sufficeret,
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimoꝵ res gestas cũ tuis
nec ꝯfẽtõnu magnitudiẽ nec
nũo p̃lioꝵ nec uarietate regioũ
nec cełitate ꝯficiendinec dissi¬
l̾itudine bellor posse ꝯferri. nec
illustrate sũt. Que quidẽ ego nͥ
ita eẽ magͦ fatear ut ea uix ciũꝙͣ
mẽs aut cogitatio cape possit a¬
mẽs sun. ¶Milites nõ urbaĩtate
horis nõ magis diurnis q noc¬
tnus ꝑatos eos ad iterad pugnȧ
exigebat. iõq nũꝙͣ pugne tp̃s
denũtiabat aut itineris ut om̃e
tp̃s sͥ denũtiatũ crederent. ⁊ sẽp
parati quotiens profectoĩs aut
pugne signũ sonuiss inuenirẽ¬
tur. ⁊ sepe nulla cã rei cuꝰpiam
signum dabat ut ꝯdiscerẽt la¬
borare. ⁊ repentinis ĩpiis p̃sto
ee. peccata militũ nõ oĩa castiga¬
bat. ⁊ multa dissimulabat sciẽs
genus hoĩuz adpeccandũ ꝓnũ
nec facile naturã ⁊ ꝯsuetudinẽ
u̾bis extirpari. seditiosos ac deẜ¬
tores seu̾issime puniebat. ꝙ hec
uitia nõ ad singłor mores s ad

Expanded text:
gestas cum tuis nec contentionum magnitudine, nec numero preliorum, nec varietate regionum, nec celeritate vincendi, nec dissimilitudine bellorum posse conferri; nec illustrate sunt. Que quidem ego nisi ita esse magna fatear, ut ea vix cuiusquam mens aut cogitatio capere possit, amens sim. Milites non urbanitate, horis, non magis diurnis, quam nocturnis, paratos eos ad iter et ad pugnam exigebat, ideoque numquam pugne tempus denuntiabat aut itineris, ut omne tempus sibi denuntiatum crederent et semper parati, quotiens profectionis aut pugne signum sonuisset, invenirentur, et sepe nulla causa rei cuiuspiam signum dabat, ut condiscerent laborare et repentinis imperiis presto esse. Peccata militum non omnia castigabat, et multa dissimulabat, sciens genus hominum ad peccandum pronum, nec facile naturam et consuetudinem verbis extirpari. Seditiosos ac desertores severissime puniebat, quod hec vitia non ad singulorum mores, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
tune delib̾atio tam diut̾na ut ĩt
moras p̾lii neutrã imꝑtẽ incli¬
la militũ manus tot probataui¬
ctoriis cesareiis ocłis in suetuz
dedecus sensi retrocederet nec
quo minus palam fugeret taz
uirtute ꝙͣ pudore teneret᷑. qd nũ¬
ꝙͣ añ illũ diem fecerat dubitare
cesar ceꝑit atq diffidere ⁊ solito
mestior an aciem stare ita tamẽ
ut nichil idem de solita ĩꝑatoria
uirtute remitteret. uno equo de¬
siliens ⁊ furẽti sillimꝰ primã pedi¬
tum in aciem euollaret clamãs
ĩcrepans obsecrãs atqr ex hor¬
tans nec tm̃ uoce uł ocłis s ma¬
nu ⁊ pectore fugã sistens. ⁊ fuge̾
incipientes ĩ preliũ ui retorqns.
tanta deniq trepidatio lucis il¬
lius fuit tamq diu ambiguus
pugne finis ut cogitasse cesare
de extremis scriptor płimi tradi¬
derit. ⁊ eo uultu fuisse q̃i ia ia mõ¬
te sͥ ꝯscistere cogitaret. ꝙ ꝙͣ apḋ
cos qui prelio intͥfuerũt nulla

Expanded text:
tune deliberatio, tam diuturna, ut inter tune deliberatio, tam diuturna, ut inter moras prelii, neutram in partem inclirana militum manus tot probata victoriis, cesareis oculis insuetum dedecus, sensim retrocederet, nec, quominus palam fugeret, tam virtute, quam pudore teneretur, quod numquam ante illum diem fecerant, dubitare Cesar ceperit atque diffidere et solito mestior ante aciem stare; ita tamen, ut nichil idem de solita imperatoria virtute remitteret, immo equo desiliens et furenti simillimus primam peditum in aciem evolaret clamans, increpans, obsecrans atque exhortans, nec tantum voce vel oculis, sed manu et pectore fugam sistens, et fugere incipientes in prelium vi retorquens. Tanta denique trepidatio lucis illius fuit, tamque diu ambiguus pugne finis, ut cogitasse Cesarem de extremis scriptorum plurimi tradiderint, et eo vultu fuisse, quasi iam iam mortem sibi consciscere cogitaret. Quamquam apud eos, qui prelio interfurunt, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dicam sꝑare s cogitare que
delectant. quom eĩz ĩpossibłia
spent᷑ nõ intelligo. cogitari aũt
possũt oĩa. dũ se sic pompeus
gna ꝑte noctis instructis staret
acieb. Cesar nescio qͦnaz iter ac¬
turus castris egre diebatꝰ cui cũ
status hostium nũtiatus eẽt ꝯ
stitit ꝯstituitq aciem. Cõc ursũ
ẽ magnis huic inde clamoribꝰ
s maiorib aĩs meffabilib odii
atq ĩ mensis. pugnatũq acrit̾
ac ꝑtinacit̾ ⁊ qd pene pudẽ dũ
dixeris huãne fragilitatis indi¬
cium nusꝙͣ cesari neq cũ hostib
neq cũ ciuib aut tam anceps
euentus. aut ꝓpiꝰ extremo ꝑicło
res fuit usq adeo ut sic̃ elegãtis¬
sime ait florus plane uideretur
nescio qd delib̾are fortuna ⁊ qd
aliud rear. nisi an amicũ suum
usq in finẽ rara ⁊ sibi prsus u¬
solita fide comittaret. an eũ exͨ¬
mo iam calle deẜeret ad alium
transitura. Tantaq fuit hec for¬

Expanded text:
non dicam sperare, sed cogitare, que non dicam sperare, sed cogitare, que delectant; quomodo enim impossibilia sperentur, non intelligo: cogitari autem possunt omnia. Dum se sic Pompeiusgna parte noctis instructis staret aciebus, Cesar, nescio quonam iter acturus, castris egrediebatur. Cui quum status hostium nuntiatus esset, constitit constituitque aciem. Concursum est magnis hinc inde clamoribus, sed maioribus animis et ineffabilibus odiis atque immensis, pugnatumque acriter ac pertinaciter; et, quod pene pudendum dixeris humane fragilitatis indicium, nusquam Cesari neque cum hostibus neque cum civibus aut tam anceps eventus, aut propius extremo periculo res fuit, usque adeo, ut sicut elegantissime ait Florus, plane videretur nescio quid deliberare fortuna. Et quid aliud rear, nisi, an amicum suum usque in finem rara et sibi prorsus insolita fide comitaretur, an eum extremo iam calle desereret ad alium transitura? Tantaque fuit hec for
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã ⁊ metũ cesaris simłabat
Inuente sũt łre eius ꝯtinẽtes ce¬
sarem nõ audere in campũ copiaᷤᷤ
educeresis tyronib diffidentẽ
qui si pugne copiam eꝗs in lociᷤ
aliqñ faceret se rem oĩu opinoe
celeriꝰ ꝯfectur toq se expectare ac
spare. Ibat int̾ca hispaĩas abiẽdo
⁊ ut ip̃e dicebat ciuitates suaru
ueĩt ꝯͣq iubem in oliuieto castͣ
posuit. Iñ alias atq alias adiit.
ad extremũ mũde sb̃stitit quã
sũpmis cladib aleam fortuna
delegerat. eo ⁊ cesar ueĩt. ꝯ̃ q
põpeiũ castra metatus ẽ. põpe¬
ius fausto scͥpẜat qui ꝙͣtu in¬
telligi dat intra oppidum erat
ccsarem mediã inuallem nol¬
le descendere. ꝙ ex̾citus sui ma¬
gna ꝑs tyronu esset. que lit̾re
miis modis oppidanor aĩos
attollebãt cupide eĩ spes arripi¬
unt omẽs mortales ⁊ ea sͥ fin¬
gunt aĩs que nec ẽẽ nec fieri
posse cognoscũt. tam dulce est

Expanded text:
tatem suam, et metum Cesaris simulabat. tatem suam, et metum Cesaris simulabat. Invente sunt littere eius continentes Cesarem non audere in campum copias educere suis tironibus diffidentem; qui si pugne copiam equis in locis aliquando faceret, se rem omnium opinione celerius confecturum, idque se expectare ac sperare. Ibat interea Hispanias ambiendo, et, ut ipse dicebat, civitates suarum ue urbem in oliveto castra posuit, inde alias atque alias adiit, ad extremum Munde substitit, quam supremis cladibus aliorum fortuna delegerat. Eo et Cesar venit, contraque Pompeium castrametatus est. Pompeius Fausto scripserat, qui, quantum intelligi datur, intra oppidum erat, Cesarem mediam in vallem nolle descendere, quod exercitus sui magna pars tironum esset, que littere miris modis oppidanorum animos attollebant. Cupide enim spes arripiunt omnes mortales, et ea sibi figunt animis, que nec esse nec fieri posse cognoscunt: tam dulce est
Abbreviated transcription (Latin):
largiretur se die proxiõ oppidũ
dedituros. Quib cesar hoc linũ
breue respondit. Cesar sum. fidẽ
p̾̃stabo. sic effc̃m ut añ diẽ. xi. kł
Martii oppido potiret᷑. Id cũ põpe¬
io notum esset deposita spe cura¬
qr cordube defẽdende castrisque
motis abscessit. atq ueũbi oppi¬
dum petiit. ibiq cõuocatis quo
sibi fidos arbitrabat᷑ ĩpauit ut sũ¬
mo studio ꝑquirerẽt qui ad euz
qui ue ad cesarẽ ꝓni eẽnt qd̃ cũ
ad se relatũ esset. lxxiiii. ex his q
cesaree fauentes uictorie dicebã¬
tur.qi cesarẽ amare crim̃ ingẽs
eẽt securi ictos occidit. reliquos
intra oppidũ inclusit. e quib
c.xx. clusis custodiis ad cesarez
tr̃asfugerũt. Multa p̃tea ab ip̃is
põpeianis ꝑ cosdez dies crudełr
gesta sũt ceu p̃sagientib fati diẽ
sibi instare. ⁊ qui mos ferus est
quorda inferias sibi p̃mittere
aliena cede q̃rentib. ¶ Põpeius
hoc tp̃re cũ amicis magnanimi¬

Expanded text:
Si eis vitam largiretur, se die proximo oppidum Si eis vitam largiretur, se die proximo oppidum dedituros. Quibus Cesar hoc unum breve respondit: Cesar sum: fidem prestabo. Sic effectum, ut ante diem XI Kal. Martii oppido potiretur. Id quum Pompeio notum esset, deposita spe et cura Cordube defendende, castrisque motis, abscessit atque Ucubim oppidum petiit, ibique convocatis, quos sibi fidos arbitrabatur, imperavit, ut summo studio perquirerent, qui ad eum quive ad Cesarem proni essent. Quod quum ad se relatum esset, LXXIIII ex his, qui Cesaris faventes victorie dicebantur, quasi Cesarem amare crimen ingens esset, securi ictos occidit, reliquos intra oppidum inclusit, e quibus CXX, elusis custodiis, ad Cesarem transfugerunt. Multa preterea ab ipsis Pompeianis per eosdem dies crudeliter gesta sunt, ceu presagientibus fati diem sibi instare, et, qui mos ferus est quorumdam, inferias sibi premittere aliena cede querentibus. Pompeius hoc tempore cum amicis magnanimi
Abbreviated transcription (Latin):
multis ultro citroq dc̃s tũc de¬
ditio nõ processit. ¶Crescebat
ut fit in dies obsidio. nec põpeiꝰ
expectatã opem aut ferebat aut
dixisse ferebat᷑. ut qm̃ eis auxilio
adesse nõ posset ip̃i noctu ⁊ bñfi¬
cio tenebrar e ꝯspectu hostiũ eua¬
derẽt. qd̾ cũ dixiss unũ ex astãti¬
bus respondisse ut pugne potiꝰ
ꝙ fuge signũ daret. cũq qui id
dixiss qiduci ignauiã exꝓbrass
neci datũ hec quoq res ex ꝑfugiᷤ
agnita. Intus quoq ĩ oppido an¬
gu̾stie ita necc̃e ẽ crescebant. Ma¬
trona e muro desiliens dix se cũ
ancilla sua statuisse trasfugẽ. illã
forte cognito ꝓposito igulatam
se fuga p̾recipiti euasisse Tabelle
quoq e muris piecte sũt inuẽte
in quib sic ad łra scriptũ erat
l. Mutiꝰ cesari simͥ nita tribius⁊
qm̃ ⁊ Gneo pompeio sum deytu
qualẽ me illi p̃stiti tali uirtute ⁊
ꝯstantia futuꝵ me inte prestabo.

Expanded text:
multis ultro citroque dictis, tunc demultis ultro citroque dictis, tunc deditio non processit. Crescebat, ut fit, in dies obsidio, nec Pompeius expectatam opem aut ferebat aut concione dixisse ferebatur, ut, quoniam eis auxilio adesse non posset, ipsi noctu et beneficio tenebrarum e conspectu hostium evaderent, quod quum dixisset, unum ex astantibus respondisse, ut pugne potius, quam fuge, signum daret; quumque id dixisset, quasi ducis ignaviam exprobrasset, neci datum. Hec quoque res ex profugis agnila. Intus quoque in oppido angustie ita necesse est crescebant. Matrona e muro desiliens dixit se cum ancilla sua statuisse transfugere; illam forte, proposito cognito, iugulatam, se fuga precipiti evasisse. Tabelle quoque e muris proiecte sunt invente, in quibus sic ad litteram scriptum erat: L. Mutius Cesari. Si michi vitam tribuis, quoniam a Gneo Pompeio sum desertus, qualem me illi prestiti, tali virtute et constantia, futurum me in te prestabo.
Abbreviated transcription (Latin):
soli uos sp̃iustis. atq nt sp̃uisse
sufficeret.ĩ humano illd scelere
molastis. Multa queq in hanc
smnã dix̾ quor uerecudia rep̾ssi
ciues ab hospitũ cedib se ꝯtinu¬
erũt. sic int̾dum uniꝰ boni uiri
multos int̾ malos ualuit or̃o.⁊
int̾ hostes ⁊̃ suũ honorẽ uirtus
inueĩt. ca res relatu trasfuge in
ex̾citu primũ cesaris ĩ notuit die
proxiõ tuliꝰ quidã cũ catone ha
lusitano legatus ex oppido ad
cesarem uenit. huiꝰ pͥma ꝑs or̃o¬
nis fuit optare ut suns potius
fuisset ꝙͣ pompeii miles.suazqz
ꝯstãtiam in huiꝰ potiꝰ felicitate ꝙͣ
in illius miẜia p̾sticisset. ficus a¬
utẽ fuit se apõpeio deẜtos uictos
acesare seq ⁊ oppidũ dedere atõ
erare ut clem̃tia quã uictis gẽ¬
tib p̃buiss sius cuub nõ nega¬
ret. Multa pret̾ hec locutus ẽ que
scriptor uitio ꝯfusa uix intelligi
possint. unũ illud intelligit᷑ qd

Expanded text:
soli vos sprevistis, atque utinam sprevisse soli vos sprevistis, atque utinam sprevisse sufficeret: inhumano illud scelere violastis. Multa quoque in hanc sententiam dixit, quorum verecundia repressi cives ab hospitum cede se continuerunt. Sic interdum unius boni viri multos inter malos valuit oratio, et inter hostes etiam suum honorem virtus invenit. Ea res relatu transfuge in exercitu Cesaris innotuit. Die proximo Tullius quidam cum Catone quodam Lusitano legatus ex oppido ad Cesarem venit. Huius prima pars orationis fuit: ut suus potius fuisset, quam Pompeii miles, suamque constantiam in eius potius felicitate, quam in illius miseria prestitisset; finis autem fuit, se a Pompeio desertos, victos a Cesare, seque et oppidum dedere, atque orare, ut clementiam, quam victis gentibus prebuisset, suis civibus non negaret. Multa preter hec locutus est, que scriptorum vitio confusa vix intelligi possint. Unum illud intelligitur, quod,
Abbreviated transcription (Latin):
tie hoc remedii genus ex cogitas¬
se ne quis faciem eius uderet
ut sic nullus euaderet. ¶Cordu¬
bam pompeii tenebãt. cesar ob¬
sidebat. illis tñ ab sentib multis¬
q ibi ⁊ magnis insultib decẽta¬
tum ẽ. cũq die quodã ferro et
flamis solito ⁊̃ graui pugnaret
oppidam ira ĩ furorẽ u̾sa hospiteᷤᷤ
qui securi secũ nre ueteris hospi¬
tii morabant inspectãte cesaris
exercitu iugulatos e muris p̃cipi¬
tare qi crudelitate nõ uirtute in¬
ctoria quereret in ceꝑant. specta¬
culũ miserũ atq horrendũ. Qua
re ex gemitu morientiũ audita
uiniꝰ qui ad tutellã muri sb̃ t̾ra
incunicło erat exclamauit. Te¬
trum scelus ⁊ ĩ mane flagitium
nullaq nõ barbarie detestãdu
cõmisistis absq ulla cã. nich̾ cĩz
mali merebant qr nicħ mali fe¬
cerant. qui ad uos ur̃acq se aras
⁊ focos infansta fidutia ꝯtulis¬
sent. Ius hospitii sc̃m̃ gentibus

Expanded text:
tie, hoc remedii genus excogitastie, hoc remedii genus excogitasse, ne quis faciem eius videret, ut sic nullus evaderet. Cordubam Pompeii tenebant, Cesar obsidebat, illis tamen absentibus, multisque ibi et magnis insultibus decertatum est; quumque die quodam ferro et flammis solito etiam gravius pugnaretur, oppidani, ira in furorem versa, hospites, qui securi secum iure veteris hospitii morabantur, inspectante Cesaris exercitu, iugulatos e muris precipitare, quasi crudelitate, non virtute, victoria quereretur, inceperant: spectaculum miserum atque horrendum. Qua re ex gemitu morientium audita, unus, qui ad tutelam muri sub terra in cuniculo erat, exclamavit: Tetrum scelus et immane flagitium, nullaque non barbarie detestandum commisistis, absque ulla causa. Nichil enim mali merebantur, quia nichil mali fecerant, qui ad vos vestrasque se aras et focos infausta fiducia contulissent. Ius hospitii, sanctum gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ occeanus terris illabr ⁊ medi¬
traneũ hoc pelagus nr̃m parit
int̾ legatos micẽ ꝑtiũ hinc
didiũ illinc uarũ ⁊ ambobus
cũ ip̃a tẽpestate certatũ ẽ. nec
minus auentis ac fluctib quã
ab hostib picłi atq horroris.
diun ⁊ hinc hostes seuirẽt. et
illinc seutiã rabiẽq hoĩu ma¬
na coercerẽt utraq e lasse hello
simul ⁊ naufragio laborãte. due
ꝑtes. duo maria duplex furor
due elem̃tor atqz hoĩuz ꝓcelle
p hos dies acesananis duo pe¬
dites capti sũt qui se ẜuos dice¬
rent. nõ licuit in his cesari suã
ducerent. ꝙ a cesariano ex̾citu
trasfugissent recogniti ⁊ amili¬
tib int̾fecti sũt. ⁊ tabelliones ⁊¬
capti qui ad põpeiũ corduba mi¬
tebant᷑. ⁊ p̃cisis illico manib st̃
remissi. Simiłr speculator põpe¬
ianus captus atq occisus est. cre¬
do ego iratos bello milites et ĩ¬
ꝑatoris sui mor ꝯscios atq clem̃¬

Expanded text:
ubi oceanus terris illabitur, et mediubi oceanus terris illabitur, et mediterraneum hoc pelagus nostrum parit, inter legatos invicem partium, hinc Didium, illinc Varum, et ambobus cum ipsa tempestate certatum est; nec minus a ventis ac fluctibus, quam ab hostibus, periculi atque horroris, dum et hinc hostes sevirent, et illinc sevitiam rabiemque hominum maria coercerent, utraque classe bello simul et naufragio laborante: due partes, duo maria, duplex furor, due elementorum atque hominum procelle. Per hos dies a Cesarianis duo pedites capti sunt, qui se servos dicerent. Non licuit in his Cesari suam ducerentur, quod a cesariano exercitu transfugissent, recogniti et a militibus interfecti sunt; et tabelliones capti, qui ad Pompeium Cordubam mittebantur, et precisis illico manibus sunt remissi. Similiter speculator pompeianus captus atque occisus est. Credo ego iratos bello milites, et imperatoris sui morum conscios atque clemen
Abbreviated transcription (Latin):
me negligendũ ratus cesar eo
rapti proficiscit᷑ duo in hoc iter
uix auditu eredibilia incidenĩt
nã ⁊ ab urbe roma in hispaniam
ultiorẽ ĩ mẽsu t̾re spatiũ cm̃sus
cam ex̾citui celitas optanda. Ma¬
gnũ hoc qd̾ sequit̾ maiꝰ hoꝵ siq¬
dem tam paucor spatio dier taz
multas inter curas poema scͬp¬
sit ꝙ inscͥpsit iter ꝙ illud scilic
in itinere edidisset. sic pyendes
armis in serere ⁊ nũꝙ otiosus
ẽẽ didicerat. primo cesaris ĩ his¬
paniã aduentu ciuitatũ motus
ingens fuit. undiq legati ad eũ
undiq tr̃asfuge. Iam eĩ ⁊ põpe¬
iani iuenes siue modiũ siue ĩ
tediũ uetere cepant. ⁊ ut nulla
esset mneis culpa. mos est tñ ãti¬
quus ppłor semꝑ nouos dṅos
nouas res optare. ⁊ fama cesaĩs
haud ĩ merito suꝑ oẽs excreu̾at
ut uni̾isi hoĩes eius splendore
capent̾. cupentq corã cernere ⁊
quẽ usq adeo mirabilẽ audiebãt
In ħ principio ip̃o manis ĩ hostio

Expanded text:
me negligendum ratus Cesar eo me negligendum ratus Cesar eo raptim proficiscitur. Duo in hoc iter vix auditu credibilia inciderunt. Nam et ab urbe Roma in Hispaniam ulteriorem immensum terre spatium emensus cam exercitui, celeritas optanda. Magnum hoc; quod sequitur, maius. Horum siquidem tam paucorum spatio dierum, tam multas inter curas, poema scripsit, quod inscripsit Iter, quod illud scilicet in itinere edidisset. Sic Pierides armis inserere, et numquam otiosus esse didicerat. Primo Cesaris in Hispaniam adventu civitatum motus ingens fuit: undique legati ad eum, undique transfuge. Iam enim et pompeiani iuvenes sive in odium sive in tedium vertere ceperant, et, ut nulla esset in eis culpa, mos est tamen antiquus populorum semper novos dominos, novas res optare, et fama Cesaris haud immerito super omnes excreverat, ut universi homines eius splendore caperentur, cuperentque coram cernere, quem usque adeo mirabilem audiebant. In hoc principio ipso maris in ostio,
Abbreviated transcription (Latin):
Inauigatõe ꝑuenat. Iñ qͦ discedẽs
tib ĩpeditus uiii. ⁊ xx. dieb mi
git.
pacem. labor reqem
triũphum uictoriefia¬
gitabãt nõ ciuiles dẽ
iste s hostiles ille de quib antea
dix̾amꝰ. quomͦ aũt triũpharet a¬
ut quaroe ꝗescẽt. de quo seriptũ
sit.Nil actum credens cũ ꝗd suꝑ¬
esset agendũ. cũ ad huc ⁊ bellor
⁊ labor mat̾ia suꝑess. põpeii ma¬
gni filii hispaĩas occuparãt.seq̃¬
bat᷑ aũt illos nõ quide patris nͥt̾
s hoĩu fauor ingens ⁊ pat̾nu
nom̃ Gneꝰ ac sext̾. sic pro uno ⁊¬
duos substituerat fortuna põpe¬
ios egeratq Gneꝰ maior natu eui
plus in dustrie inerat atq ꝯsilii
ꝯfugiendo in fidem ac clientel¬
lã õiu hispaĩe ciuitatũ p̃cando¬
q ⁊ fortunã suã miẜando pr̃isq
memoriã renouãdo ut iam sibi
multũ licentie partũ esset nec
decẽtiz qui fauorabłes ab mitio
fuerãt ẽe incipent odiosi. hunc
sibi nouissimũ belli actũ mini¬

Expanded text:
discedens tibus impeditus, VIII et XX diebus in git. pacem, labor requiem, triumphum victorie fagitabant, non civiles quidem iste, sed hostiles ille, de quibus antea diximus. Quamodo autem triumpharet aut qua ratione quiesceret, de quo scriptum sit: Nil actum credens, quum quid superesset agendum, quum adhuc et bellorum et laborum materia superesset? Pompeii Magni filii Hispanias occupabant; sequebatur autem illos non quidem patris virtus, sed hominum favor ingens et paternum nomen; Gneus ac Sextus. Sic pro uno duos substituerat fortuna Pompeios. Egeratque Gneus, maior natu, cui plus industrie inerat atque consilii, confugiendo in fidem ac clientelam omnium Hispanie civitatum precandoque et fortunam suam miserando patrisque memoriam renovando, ut iam sibi multum licentie partum esset. Necdetentim, qui favorabiles ab initio fuerant, esse inciperent odiosi. Hunc sibi novissimum belli actum mini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indigna dicam. delicatis aĩs
ip̃a bñtcentia grauis erat. ⁊ unũ
oĩa posse multis utile s molestuz
oĩb. hĩc in uidie merem̃ta. quid
facerẽt raptori impio qui pati cle¬
m̃te prĩcipem ⁊ munificũ nequi¬
uerũt uñ herde amorẽ õiu mere¬
bat in oium ferme odia ⁊ paucor
insIDias ⁊ ad ultimũ cãm mortis
inuenit de qua in extremo dicã
aꝙ extremꝰ humanor actuum

Expanded text:
et indignam dicam delicatis animis: et indignam dicam delicatis animis: ipsa beneficentia gravis erat, et unum omnia posse multis utile, sed molestum omnibus. Hinc invidie incrementa. Quid facerent raptori impio, qui pati clementem principem et munificum nequiverunt? Unde hercle amorem omnium merebatur, inde omnium ferme odia et paucorum insidias et ad ultimum causam mortis invenit. De qua in extremo dicam eo, quod extremus humanorurm actuum
Abbreviated transcription (Latin):
curia. fastigiũ in domom̃sis in
celo. ip̃e p̾r prĩe. ꝑpetuusq dicta¬
tor Ita ei hec omĩa scripta sũt. ipe
suã oẽ clem̃tia in uictos oẽ sua
potẽcia in ciues effundere. nich
detanto impio suum erat precer
gloriã ⁊ imꝑii nudũ nom̃. pecum¬
as õi etate ꝯtẽpẜat. uoluptates
ut spneret iã sibi etas de uexa p̃¬
stabat. negare nõ possum qn ĩ re¬
p. uiuenis paulo impetuosior ⁊
prĩcipatus semꝑ appetẽtior fuerit
ꝙͣ sat ẽ. ne si hoc negem ip̃e meis
seriptis arguar ⁊ his autoribus
uñ illa decerpẜi. s ꝗs uirtutes ali¬
as uiri h enumet qui illã unicam
ab unde laudaiut qua oẽs uieit pͥn¬
cipes clem̃tiaz. s ꝗdagant. quo¬
tutũ. u̾issimũq illud liricũ. Quid
qsq uitet nusꝙͣ hoĩ satꝰ cautum ẽ.
⁊horas exilio cesẜat africanꝰ in uidi¬
e Cesar bnficiis obstitat. tutiꝰ illd
apparuit. Rem iussimã s mirabilẽ

Expanded text:
curia, fastigium in domo, mensis in curia, fastigium in domo, mensis in celo, ipse pater patrie perpetuusque dictator. Ita enim hec omnia scripta sunt. Ipse suam omnem clementiam in victos, omnem suam potentiam in cives effundere. Nichil de tanto imperio suum erat preter gloriam et imperii nudum nomen. Pecunias omni etate contempserat: voluptates ut sperneret, iam sibi etas devexa prestabat. Negare non possum, quin in republica iuvenis paulo imperiosior, et principatus semper appetentior fuerit, quam sat est, ne, si hoc negarem, ipse meis scriptis arguar et his auctoribus, unde illa decerpserim. Sed quis virtutes alias viri huius enumeret? Quis illam unicam abunde laudaverit, qua omnes vicit principes, clementiam? Sed quid agant, quotutum, verissimumque illum Lyricum: Quid quisque vitet, numquam homini satis cautum est in horas. Exilio cesserat Africanus invidie, Cesar beneficiis obstiterat: tutius illud apparuit. Rem verissimam, sed mirabilem
Abbreviated transcription (Latin):
terciꝰ de pharnaçe ⁊ põto iiii. de
iuiba ⁊ africa.u. de hispaĩa Ego uͦ
addem his .uiͦ. de massilia. nisi qr
forsitan is triũphꝰ sb̃ gallico ꝯtiẽt
nã de massilia illũ triũphasse nõ
ẽ dubiũ cuiꝙ̃ qui ac̾rimã illam
ciceronis de cesare loq̃ntis q̃nõ¬
nia in libris officioꝵ legerit. ue¬
xatis inqt ac ꝑditis extis natõi¬
bus ad exẽplu amissi impiipor¬
tari ĩtriũpho massiliã uidimus
bellis triumphar̃t. de thesalia ⁊
thapso ⁊ muda uictorie ingen¬
tes s triũphꝰ nullus. uet̾i eĩ more
romano nũꝙͣ triũphꝰ cuuli san¬
gune querebat᷑. hic gͥ triũphor
⁊ belloꝵ ⁊ fundẽdi sanguĩs finis
fuit. Ita tandẽ longis bellis pax
alta succesẜat. ¶Ea qdem reruz
magnitudo ⁊ claritas iuctori
gloriã. ext̾is gentib stuporem
sus ciib liuorẽ odiũq pepe¬
tabant cũ honorib onerare. poĩ¬
te ĩtẽplis imagines. sugest in

Expanded text:
tertius de Pharnace et Ponto, quartus de tertius de Pharnace et Ponto, quartus de Iuba et Africa, quintus de Hispania. Ego vero adderem his sextum de Massilia, nisi quia forsitan is triumphus sub Gallico continetur. Nam de Massilia illum triumphasse non est dubium cuiquam, qui acerrimam illam Ciceronis de Cesare loquentis querimoniam in libris Officiorum legerit: Vexatis, inquit, ac perditis externis nationibus, ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus bellis triumpharunt. De Thessalia et Tapso et Munda victorie ingentes, sed triumphus nullus. Veteri enim more romano numquam triumphus civili sanguine querebatur. Hic igitur triumphorum et bellorum et fundendi sanguinis finis fuit: ita tandem longis bellis pax alta successerat. Ea quidem rerum magnitudo et claritas victori gloriam, externis gentibus stuporem, suis civibus livoretabant eum honoribus onerare. Posite templis imagines, suggestus in
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝯfusa p̃tͥeo. ad finẽ ꝓperãs. hic
gͦ bellor cuuliũ ĩ hispania finis
esto.
Is tot bellis ex actis
tot laborib exam¬
clatis quos nedũ
pati s seribere s le¬
gere s audire dif¬
ficile ẽ uictor cesar
romã redut. felix meo uidicio
ꝗdam uir felicitate bellica ⁊ ẜm
⁊ patriã niciss. ea c̾te fiit u̾ecũ¬
dia eaq romani moris obẜuã¬
tia ut tm̃ de hostib triũpharet. ⁊
scribi memorieq mandari pat̾e¬
tur. nũm nõ cuiĩ occisoꝵ scribi
uetiut ne domesticas elades at¬
q miẜias prĩe ex probraret. ꝙͣniꝰ
⁊ ĩnuõ cesor hostiu ⁊ si nõ roma¬
nus at huãno gni ex ꝓbratio in¬
gens fieret. Siꝗdẽ eius ductu nt
undeties centena ⁊ nonaginta
duo milia hostĩ cesa sũt. ⁊ seqt̃¬
nam ꝙͣ tum belł cnulib fuderit
tradunt qnquies primꝰ triũ phꝰ
fuit de gallia atq britãnia isq
oĩum clarissimꝰ. Scds de egipto

Expanded text:
confusa pretereo ad finem properans. Hic confusa pretereo ad finem properans. Hic ergo bellorum civilium in Hispania finis esto. Caput 27 His tot bellis exactis, tot laboribus exantlatis, quos nedum pati, sed scribere, sed legare, sed audire difficile est, victor Cesar Romam rediit, felix meo iudicio quidem vir felicitate bellica, et set patriam vicisset. Ea certe fuit verecundia eaque romani moris observantia, ut tantum de hostibus triumpharet, et scribi memorieque mandari pateretur. Numerum civium occisorum scribi vetuit, ne domesticas clades atque miserias patrie exprobraret; quamvis et numero cesorum hostium, etsi non Romanis, humano generi exprobratio ingens fieret. Siquidem eius ductu, ut undecies centena nonaginta et duo millia hostium caesa sunt. Nam quantum bellis civilibus fuderit, tradunt, quinquies. Primus triumphus fuit de Gallia atque Britannia, isque omnium clarissimus, secundus de Egypto,
Abbreviated transcription (Latin):
pali digressus ydib aprilis ga¬
des petiit. inde rursũ hispalĩ redi¬
Itut hispanas res uelut ultima
uolũtate disponeret quo reu̾sur
amplius nõ erat. Ibi uero ꝯtiõẽ
ad uocata bñficia sua in eã urbẽ
cõmemorauit ⁊ antiqua ⁊ no¬
ua. infinẽ eos arguit tãꝙͣ mala
pro bonis oĩ tp̃re reddidissẽt. in
auxilio/ cesis cruioo sagros ⁊ uici¬
se fasces ⁊ ĩpiũ suscebiss. imo uõ
ꝗd eĩ crederẽt ne forsit᷑a hispalen¬
ses romanos uincere ꝙ eor pro¬
uĩtiã ppłati eẽnt. An extincto ce¬
sare qui mortalis esset no senti
lẽsib resistere s celum ip̃m dini¬
ere sint potẽtes Quo ĩ uerbo nõ
solũ illa inest altitudo que oĩb
patet. s illa ⁊̃ occultior ꝙ ĩ recen¬
sendis uirib romanis nõ oẽs s
Osuas tm̃ dinumat legiones qi
reliq̃s nullius p̾cii.⁊ ne memo¬
ria quidẽ dignas censeat. Mul¬
ta ħ historie in loco seriptoꝵ uiti

Expanded text:
pali digressus idibus Aprilis Gapali digressus idibus Aprilis Gades petiit; inde rursum Hispalim rediit, ut hispanas res velut ultima voluntate disponeret, quo reversurus amplius, non erat. Ibi vero concione advocata, beneficia sua in eam urbem commemoravit, et antiqua et nova. In finem eos arguit, tamquam mala pro bonis omni tempore reddidissent, in auxilio, cesis civibus, agros et vicise fasces et imperium suscepisset, immo Quid enim? crederentne forsitan Hispalenses Romanos vincere, quod eorum provinciam populati essent? An extincto Cesare, qui mortalis esset, non sentlensibus resistere, sed celum ipsum diruere sint potentes? Quo in verbo non solum illa inest altitudo, que omnibus patet, sed illa etiam occultior, quod in recensendis viribus romanis non omnes, sed suas tantum dinumerat legiones, quasi reliquas nullius pretii, et ne memoria quidem dignas censeat. Multa hoc historie in loco scriptorum vitio
Abbreviated transcription (Latin):
uti posset ne morosa auia penetͣn¬
tem fuga hiũli ⁊ occulta atq in
speluncis latitãtẽ cesoniꝰ cesaris le¬
gatus resistentez ad huc ⁊ misere
spei reliquias refouentẽ assecutꝰ
ad lauionẽ id ẽ loco nom̃ obtrun¬
cat caput ad cesarem refert̾ tali¬
bus assuetũ munib nõ gaudẽte
ħ germanũ sextũ põpeiu ĩ celti¬
beria abscõdisse fortunã tradunt
ne qñ scil deessent bellis ciuilibꝰ
alimenta. munda post p̃liũ expu¬
gnata quidẽ ẽ acesaree. s ingen¬
ti prius sanguĩs ꝑfusa diluuio
¶ꝑ eosdez dies oppugnata rursuz
corduba que qualit defeciss nõ
in ueĩo. mag̾ iͥ motꝰ. ingens ĩ ci¬
uitate dissensio ꝑte unã ad cesa¬
rem. altera in ꝯͣriu inclinante.
cũq eẽt ad arma discursũ uicit ⁊¬
ꝑs que cesarẽ colebat. sibiq oppi¬
dũ cessit de ꝑte ad u̾sa .ii. ⁊ xx. mi¬
lia cecidere ꝙͣuis magne urbi cu¬
ilibet insignus strages Cesar his¬

Expanded text:
uti posset, nemorosa avia penetranuti posset, nemorosa avia penetrantem fuga humili et occulta atque in speluncis latitantem Cesonius, Cesaris legatus, resistentem adhuc et misere spei reliquias refoventem assecutus ad Lauronem id est loco nomen obtruncat. Caput ad Cesarem refertur, talibus assuetum muneribus non gaudentem. Huius germanum, Sextum Pompeium in Celtiberia abscondisse fortunam tradunt, ne quando scilicet deessent bellis civilibus alimenta. Munda post prelium expugnata quidem est a Cesare, sed ingenti prius sanguinis perfusa diluvio. Per eosdem dies oppugnata rursum Corduba, que qualiter defecisset, non invenio. Magni ibi motus, ingens in civitate dissensio, parte una ad Cesarem, altera in contrarium inclinante; quumque esset ad arma discursum, vicit pars, que Cesarem colebat, sibique oppidum cessit. De parte adversa II et XX millia cecidere, quamvis magne urbi cuilibet insignis strages. Cesar His