comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
struens. tandem romaniꝰ inter miserias suas
erubescentibꝰ. qm misera ⁊ nana esset in notuit.
Ante enĩ tnsuffragiũ p̃uetuende cladis est. ha¬
ullis saoͥficioꝵ satisfactionibꝰ tantũ rͦa scd̾m m̃¬
surã archani uiditii expleta correptione seda¬
ta ẽ. Qͣmsi artifices illi circumuentionũ aruspi¬
ces sub ip̃a ut assolent declinatione morboꝵ forte
celebͣssent. ꝓcul dubio sub diis et ritibꝰ sius ꝓ ducte
sanitatis gloriam uindicassent. Iam misera et sacͥ¬
lega male religios a cuitas. m̃claciĩs qͥbꝰ liberari
ñ poterat ludebat᷑. Igit᷑ fabiꝰ ꝯsul contͣ lusianos
et ueriatũ dimicañs bustiã oppidũ qd ueriatus
obsideat depulsis hostibꝰ lib̾auit et incdeditionẽ
cum płimis aliis castellis recepit. facit facinus
etiam ultinu barbaris scithie. ñ dicã romane
fid̾i et moderation execbile. Quingentis em̃ pͥn¬
cipib eoꝵ qͥs societate inuitatos deditionis iure

Expanded text:
struens tandem Romanis inter miserias suas struens tandem Romanis inter miserias suas erubescentibus quam misera et uana esset, innotuit. ante enim in suffragium praeueniendae cladis est haullis sacrificiorum satisfactionibus tantummodo secundum. mensuram arcani iudicii expleta correptione sedata est. quam si artifices illi circumuentionum haruspices sub ipsa ut adsolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. ita misera et ad sacrilegia male religiosa ciuitas mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur. Igitur Fabius consul contra Lusitanos et Viriatum dimicans Bucciam oppidum, quod Viriatus obsidebat, depulsis hostibus liberauit et in deditionem cum plurimis aliis castellis recepit. fecit facinus etiam ultimis barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. quingentis enim principibus eorum, quos societate inuitatos deditionis iure
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erat. ut qͥsq qͥnq milia hostiũ ꝑ emisset. tͥumphan¬
d hab̾et potestatẽ. Iste qͦ tͥumphum eipetisset. ꝓptes
suꝑiora uͦ dãpna ñ im petͣuisset. infami ĩpudentia
acq ambitione usus pͥuatis sumptibꝰ tͥumphauit.
Ycio cecilio. qͥnto fabio marimo seruiliano
ꝯsulibꝰ inter cet̃a ꝓdigia androginꝰ rome uisus
iussu aruspicũ ĩ mare mersum ẽ. s nuchil impie
expiationis ꝓcuntio ꝓfecit. Nam tanta subito
pestilentia erorta est. ut ministͥ qͦ faciendoꝵ fu¬
nerũ pͥmũ ñ sufficerent. deide ñ essent. Itaq etiã
magne domꝰ uacue iuiuis plene mortuis reman¬
serunt: largissime introrsum hereditatis.⁊ null
penitꝰ herecles. Deniq iã non solum ĩ urbe uiuendi.
s appropinqͣndi ad urbem negabant᷑ facultas. tã
seui ꝑtotã urbem tabescentiũ sub lectis atq instͣ¬
tis suis cadauerũ fetores exalabant᷑. Eipiatio illa
crudelis. etͥuiã mortibꝰ hominũ morte hominis

Expanded text:
et triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora uero damna non impetrauisset, -infami impudentia atque ambitione usus priuatis sumptibus triumphauit. L. Caecilio Metello Q. Fabio Maximo Seruiliano conaulibus inter cetera prodigia androgynus Romae uisus iussu haruspicum in mare mersus est. sed nihil impiae expiationis procuratio profecit; nam tanta subito pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non sufficerent deinde non essent; iamque etiam magnae domus uacuae uiuis plenae mortuis remanserunt: largissimae introrsum hereditates et nulli penitus heredes. denique iam non solum in Vrbe uiuendi sed etiam adpropinquandi ad Vrbem negabatur facultas, tam saeui per totam Vrbem tabescentium sub tectis atque in stratis suis cadauerum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis et uiam mortibus hominum morte hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sipolum capud ꝑsici regni famosissimã. confer¬
tissimãq opib tociꝰ urbis inuasit. Dariũ uͦ cũ appro¬
pinqͥs suis unctũ ꝯpelib aureis teneri cõperiset.
ꝑsequi statuit. Itaq iuusso ut ꝑsequeret᷑ exercitu. ip̃e
cũ sex muilibꝰ confossum uilneribꝰ. et extͣma uite ꝑuul¬
nera efflantẽ. hunc mortuũ. in ani maisedia referri
in sepulc maioꝵ. sepeliriq p̃cepit. Q uiias ñ mͣdicã
mat̾m uł uxorẽ.s etiã pariulas silias ehucleli capti¬
uitite retinebat. Intanda maloꝵ młtitudine diffi¬
cillima dictis fides. tͥb p̃lus totidemq annis qͥnqͥes
deties centena milia peditũ eqͥtumq consũpta. Et
ñ młto plures decies nouies centena milia ꝓflicta re¬
ferunt᷑. Qͣmꝙͣ extͣhas clades ꝑ eosdem tͤs annos. et
asie cuutates płime opp̃ssesint. ⁊ siria tota uastata ẽ.
Tyrꝰ excisa. cilitia exinanita. cappadocia subacta.
egiptꝰ addictasit. Rhodꝰ qͦ insula. ultͦ ad seruitutẽ

Expanded text:
Persepolim, caput Persici regni, famosissimam confertissimamque opibus totius orbis inuasit; Darium uero cum a propinquis suis uinctum conpedibus aureis teneri conperisset rsequi statuit. itaque iusso ut subsequeretur exercitu ipse cum sex milibnera efflantem. hunc mortuum inani misericordia referri in sepulchra maiorum sepelirique praecepit; cuius non dicam matrem uel uxorem sed etiam paruulas filias crudeli captiuitate retinebat. In tanta malorum multitudine difficillima dictis fides: tribus proeliis totidemque annis quinquiens deciens centena milia peditum equitumque consumpta, et nnos non multo plures deciens nouiens centena milia profligata referuntur: quamquam extra has clades per eosdem tres annos et Asiae ciuitates plurimae oppressae sint et Syria tota uastata, Tyrus excisa, Cilicia exiuanita, Cappadocia subacta, Aegyptus addicta sit, Rhodus quoque insula ultro ad seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
deos hospitis mei. ñ tuneo religionẽ nete mea. non
statuit unitatẽ ab om̃ib et diligit᷑ et timet᷑. Eedẽ
ignotus accessero. repentinã uitã qͣsi destitutꝰ non
blicam. religione ꝯscientiã. ꝯmunione nat᷑am
utor temꝑarie oĩ t̾ra. qͣsi patͥa q̃ñ uera ẽ. Et illa
uͥ nichil amaui. totũq habeo. qͣnͣdo qmͦ diligo me¬
uerũ ⁊ ꝑrimũ facit. nec egentẽ deserit. qr ipiꝰ ẽ t̾ra

Expanded text:
deos hospitis mai, non timeo religionem eius necem meam, non deos hospitis mai, non timeo religionem eius necem meam, non statuit unitatem, ab omnibus et diligitur et timetur; eaedem ubicumque ignotus accessero, repentinam uim tamquam destitutus non blicam, religione conscientiam, communione naturam. utor temporarie omni terra quasi patria, quia quae uera est et illa ubi nihil amavi: totumque habeo, quando quem diligo, meverum et proximum facit: nec egentem deserit, quia ipsius est terra
Abbreviated transcription (Latin):
taurice litora. s magis sacͣ crudelia tͣcia dedit.
cum philemestoꝵe suo usq ad ꝓpͥnqͦs bospites sce¬
lerata. Et ne antiqͥtatibꝰ uidear ĩmorari. testisẽ.
roma cle ponpeio interfecto. testis egyptꝰ de inter¬
fecto rege tholomeo. Michi aũ pͥma qͣlescumq
motꝰ ꝑturbatione fugient. qmͣ defugiendi stati¬
one securo. ubiq patͥa. ubiq lex ⁊ religio meaẽ.
sinu ꝓpͥo. iure ꝯmuns. Deqͣ aliqnͣdo dictũ ꝙ uere
dictum ẽ. hospitio ꝓhiben᷑ arene. bella sonant.
pͥmaq uetant consistere t̾ra. nume ultͦ ad susci¬
piendos socios religionis ⁊ pacis sue beniuolum
late gͣmium paudit. atq ultͦ fessos qͦs foueat in¬
uitat. Latitudo orientiᷤᷤ. septentͥoniᷤᷤ. copiositas me¬
ricdiana. diffusio magnaꝵ insulaꝵ largissime tu¬
tissimeq sedes mei iuris et mei numinis st̃. quia
ip̃ianos et romanos romanꝰ et xp̃ianꝰ aͤcedo ñ tuneo

Expanded text:
Tauricae litora sed magis sacra crudelia, Thracia Tauricae litora sed magis sacra crudelia, Thracia cum Polymestore suo usque ad propinquos hospites scelerata? et ne antiquitatibus uidear immorari, testis est Roma de Pompeio interfecto, testis Aegyptus de interfectore Ptolemaeo. Мihi autem prima qualiscumque motus perturbatione fugienti, quia de confugiendi statione securo, ubique patria, ubique lex et religio mea est. sinu proprio, iure communi, de qua aliquando dictum et uere dictum est hospitio prohibemur harenae, Bella cient primaque uetant consistere terra; nunc ultro ad suscipiendos socios religionis et pacis suae beniuolum late gremium pandit atque ultro fessos, quos foueat, inuitat. latitudo orientis, septentrionis copiositas, meridiana duffusiodiffusio, magnarum insularum largissimae tutissimaeque sedes mei iuris et nominis sunt quia ad Christianos et Romanos Romanus et Christianus accedo. non timeo
Abbreviated transcription (Latin):
munis rei publice conferat ip̃a nobiscũ. Aut si
ab aliqͦ dr᷑. tolerabiliores parentib nr̃is roma¬
nos hostes fuisse qm nob̾ gothos ẽẽ. audiat et ĩ¬
atur. olim cũ bella toto orbe feruebant. qͦ pro¬
uintia sius regib suis legib suisq morib ute¬
batur. Nec erat societas afectionũ. uͥ desidebat diuer¬
sitas potestatũ. Postremo solutas et barbaras gentes.
qͥd tandem ad societatẽ ad duceret. qͣs diu̾sis sacroꝵ
ritibꝰ institutas etiam religio seꝑ abat. Siqͥs gͥ tunc
acerbitate maloꝵ uictus patͥam cũ hoste deseruit.
qͣm tandem ignotũ locũ ignotꝰ adut: Qͣm gentẽ
generalit hostem hostis orauit: Cuise congͦssu pͥ¬
mo credidit: Honsocietate nominis inuitatus.
non ꝯmunione uiris ad ductꝰ. ñ ⁊ eligionis unitate
securꝰ. An parũ exempli dederat bosiridis in e¬
gipto. ꝑegͥnoꝵ in feliciter currentiũ impussimꝰ
unmolator. crudelissima circa aduenas diane

Expanded text:
munis reipublicae conferat ipsa nobiscum. aut si munis reipublicae conferat ipsa nobiscum. aut si ab aliquo dicitur tolerabiliores parentibus nostris Romanos hostes fuisse, quam nobis Gothos esse, audiat et inatur. Olim cum bella toto Orbe feruebant, quaeque prouincia suis regibus suis legibus suisque moribus utebatur, nec erat societas adfectionum, ubi dissidebat diuersitas potestatum; postremo solutas et barbaras gentes quid tandem ad societatem adduceret, quas diuersis sacrorum ritibus institutas etiam religio separabat? si quia igitur tunc acerbitate malorum uictus patriam cum hoste deseruit, quem tandem ignotum locum ignotus adiit? quam gentem generaliter hostem hostis orauit? cui se congressu primo credidit, non societate nominis inuitatus, non communione iuris adductus, non religionis unitate securus ? an parum exempli dederunt Busiris in Aegypto peregrinorum infeliciter incurrentium impiissimus immolator, crudelissima circa aduenas Dianae
Abbreviated transcription (Latin):
uiteq nr̃e electionẽ. cui ad qͥeuimꝰ consulamus.
Maiores nr̃i bella gesserunt. bellis fatigati pacẽ
petenteᷤᷤ tͥbuta obtulert̃. Tributũ. p̃tium pacis
est. Nos tͥbuta dispenclimꝰ ne bella patiamur.
ac ꝑ hoc in portum. ad qũe illi tandẽ ꝓ euadendis
maloꝵ tempestatib confuger̃t. nos consistinius
et manemꝰ. Igit᷑ nr̃a temꝑa uiderim utrũ feli¬
cia. certe feliciora illis ducimꝰ. qr qd̾ illi ultime
elegerunt. nos ꝯtinue possidemꝰ. Inqͥetuto enĩ
belloꝵ qͣilli attritist᷑. nobis ignota ẽ. In otio autẽ
qd̵ illi pꝰ imꝑium cesaris natiuitatẽq xͥ tenuiter
gustauer̃t. nos nascimꝰ et senescimꝰ. Qd̃ illie erat
debita pensio seruitutiᷤᷤ. nob̾ est lib̾a conlatio de¬
fensionis. Tantũq inter est inter p̃terita pre¬
sentiaq temꝑa. ut qd̾ roma in usum luxurie
sue ferro extorquebat a nostͥs. nẽ in usum com¬

Expanded text:
uitaeque nostrae electionem, cui adquieuimus, consulamus. uitaeque nostrae electionem, cui adquieuimus, consulamus. maiores nostri bella gesserunt, bellis fatigati pacem petentes tributa obtulerunt: tributum pretium pacis est. nos tributa dependimus, ne bella patiamur, ac per hoc in portu, ad quem illi tandem pro euadendis malorum tempestatibus confugerunt, nos consistimus et manemus. igitur nostra tempora uiderim utrum felicia; certe feliciora illis ducimus, qui quod illi ultime delegerunt nos continue possidemus. inquietudo enim bellorum, qua illi attriti sunt, nobis ignota est. in otio autem, quod illi post imperium Caesaris natiuitatemque Christi tenuiter gustauerunt, nos nascimur et senescimus; quod illis erat debita pensio seruitutis nobis est libera conlatio defensionis, tantumque interest inter praeterita praesentiaque tempora, ut quod Roma in usum luxuriae suae ferro extorquebat a nostris, nunc in usum com
Abbreviated transcription (Latin):
suic diu̾sis urbibꝰ ac locis fractis cede belloꝵ. obsidio¬
nem fame exinaniti. in terfectis ꝯnigibꝰ ac liberis suis
ob remedia miseriau ꝯ cursu misero ac mutua cede ui¬
gulabant. Qd tunc de suis tẽꝑib sentiebat. ip̃a postre¬
contͣclixit. obstitit repugnauit. si eoꝵ felicitas sua in¬
felicitas non erat. romanosq fieri rerũ dños bonis cõ¬
munib ñ obstabat: Non reqͥro de in numeris diu̾sa¬
rũ gentiũ p̾płis. diu ante lib̾is tẽ bello uictis. patͥa
ab ductis p̾tio uenditis. seruitute disꝑsis. Qͥd tẽ
sibi maluerint: Qd deromans opinatist̃. qͥd de
temꝑib iudicarint: Omitto de regib magnaꝵ
opuni. magnaꝵ uirium. magne głe diu poten¬
tissimic. aliqnͣdo captis. seruiliter catenatis. sub
uigum missis. ante currũ actis. incarcerẽ truei¬
datis. quoꝵ tam stulcũ est exquirere sententiã.
qͣm durũ non dolere miseriã. Nos inqͣm ipsos

Expanded text:
suis diuersis urbibus ac locis, fracti caede bellorum, obsidiosuis diuersis urbibus ac locis, fracti caede bellorum, obsidionum fame exinaniti, interfectis coniugibus ac liberis suis ob remedia miseriarum concursu misero ac mutua caede iugulabant, — quid tunc de suis temporibus sentiebat? ipsa postrecontradixit obstitit repugnauit, si eorum felicitas sua infelicitas non erat Romanosque fieri rerum dominos bonis communibus non obstabat? non requiro de innumeris diuersarum gentium populis diu ante liberis, tunc bello uictis, patria abductis, pretio uenditis, seruitute dispersis, quid tunc sibi maluerint, quid de Romanis opinati sint, quid de temporibus iudicarint. omitto de regibus \'magnarum opum, magnarum uirium, magnae gloriae, diu potentissimis, aliquando captis, seruiliter catenatis, sub iugum missis, ante currum actis, in carcere trucidatis: quorum tam stultum est exquirere sententiam, quam durum non dolere miseriam. nos, nos inquam ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ orbis eu̾sio. Aut si ido̾ felicia putant᷑. q uniꝰ ciuis¬
tatis opes aucte st. eur non potiꝰ infelicissima tẽpa¬
iudicent᷑. quibꝰ miserabili uastatione multaꝵ ac bene in¬
stitutaꝵ gentiũ potentissima regna ceciderunt: Anfor¬
te aluid tunc carchagini uidebant᷑. cũ pꝰ annos centum
uiginti quibꝰ mͦ belloꝵ clades. mͦ pacis conditiones per¬
horrescens. nunc rebelli intentione. nunc supplie belliˢ
pacẽ pace bolla mutabat: Nouissime miseris ciuibꝰ
passim se in ignẽ ultima desꝑatione iacientibꝰ. unꝰ rogꝰ
tota ciuitas fuit. Cui etiã nẽ situ parnie menibꝰ desti¬
tute. pars miseriarũ ẽ audire quid fu̾it. Edat hispa¬
nia sententiã suã. cũ ꝑ aunos ducentos ubiq agͦs suos
sangͥne suo rigalit. Inportunũq hostem ult᷑ hostiatun
inqͥetãtẽ. nec repellere poterat. nec sustinere. eunse

Expanded text:
totius Orbis euersio? aut si ideo felicia putantur, quia unius ciuitotius Orbis euersio? aut si ideo felicia putantur, quia unius ciuitatis opes auctae sunt, cur non potius infelicissima iudicentur, quibus miserabili uastatione multarum ac bene institutarum gentium potentissima regna ceciderunt? an forte aliud tunc Carthagini uidebatur, cum post annos centum uiginti, quibus modo bellorum clades modo pacis condiciones perhorrescens, nunc rebelli intentione nunc supplici, bellis pacem, pace bella mutabat, nouissime miseris ciuibus passim se in ignem ultima desperatione iacientibus unus rogus tota ciuitas fuit? cui etiam nunc, situ paruae, moenibus destitutae, pars miseriarum est audire quid fuerit. edat Hispania sententiam suam: cum per annos ducentos ubique agros suos sanguine suo rigabat inportunumque hostem ultro ostiatim inquietantem nec repellere poterat nec sustinere, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ strage crebrescunt. Qͣ qmͣ si diligent̃ ap¬
pendant plꝰ dãpni in ueniunt accidisse. qm cõmod.
Neq enĩ paru pendendast̾ tot bella seruilia. socialia.
eciuilia fugitiuoꝵ. Nulloꝵ utiq fouctuũ. et magnaꝵ
tam̃ miseriaꝵ s cohibeo ut qͣm admodũ uolunt ita
fiusse uideant᷑. Unde arbitror ẽẽ dicturos. et qͥd his
temꝑibꝰ beatiꝰ. quibꝰ ꝯtinui tͥumphi. celebres iictorie
diuites p̃de. nobiles pompe. magni ante currũ rege̾.
⁊ longo ordine uicte gentes agebant. Qͣb breuiter
respondebit᷑. et ip̃a de temꝑibꝰ solere causari. et nos
ꝓhisdem temꝑibꝰ instituisse sermonẽ. que tempora
non unitantũ urbi attributa. s orbi uniu̾so astat
ẽe ꝯmunia. Ecce qͣm felicites roma uincit tã infe¬
liciter qͥcqͥd ȩrtͣ romam ẽ. iuincit᷑. Qnta gͥ urbis
beatitudo intanta mole infelicitatis. ꝑ qͣm agitur

Expanded text:
tatum strage crebrescunt. quamquam , si diligenter aptatum strage crebrescunt. quamquam , si diligenter appendant, plus damni inuenient accidisse quam commodi. neque enim parui pendenda sunt tot bella seruilia, socialia, ciuilia, fugitiuorum, nullorum utique fructuum et magnarum tamen miseriarum. sed coniueo, ut quemadmodum uolunt ita fuisse uideatur; unde arbitror esse dicturos: ecquid his temporibus beatius, quibus continui triumphi, celebres uictoriae, diuites praedae, nobiles pompae, magni ante currum reges et longo ordine uictae gentes agebantur ? quibus breuiter respondebitur et ipsos de temporibus solere causari et nos pro isdem temporibus instituisse sermonem, quae tempora non uni tantum urbi adtributa sed Orbi uniuerso constat esse communia. ecce quam feliciter Roma uincit tam infeliciter quidquid extra Romam eat uincitur. quanti beatitudo in tanta mole infelicitatis, per quam agitur
Abbreviated transcription (Latin):
suspitione emule urbis impenderent. ne uigor roma¬
nꝰ bellis semꝑ exercitatꝰ in languidã segnitiem securi¬
tate atq otio solueret᷑. in columen. carthaginẽ sta¬
tui suo ꝑmictendã ẽẽ censerent. cãm ñ ex ĩ iuria la¬
cessenttũ carthaginensiũ. s in ꝯstantia torpescentũi
romanoꝵ oram in uenio. Qd̃ cũ ita sit. cur. ip̃ianis
temꝑibꝰ imputant hebetationẽ ac rubiginẽ suam.
qͣ foris essi intꝰ ex esi sunt. Qͥ porro ante. de. fere
annos sicut sui prudentes tummentesq p̃dixerunt.
pͥncipatũ illi magnũ splendoris et acuminis sui
carthaginẽ ꝑdiderunt. Itaq finẽ uolumini faciã.
ne forsitan conlidendã uehem̃tiꝰ discussa ad tempꝰ
rubigine uͥ necessariũ acum̃ elicere nonpossum. suꝑ¬
uacuã asꝑitatẽ inueniã. qͣmqͣm obuiantẽ asꝑitatẽ
neqͣ qͣm expasuescerẽ. si interioris spem acuminis mue
cio aliqnͣtos post hec deinceps ꝑmoueri posse:
quia uictorie romane. multaꝵ gentiũ et ciui¬

Expanded text:
suspicione aemulae urbis impenderet, ne vigor Romanus bellis semper exercitus, in languidam segnitiem securitate atque otio solveretur, incolumem Carthaginem statui suo permittendam esse censerent: causam non ex injuria lacessentium Carthaginiensium, sed ex inconstantia torpescentium Romanorum ortam invenio. Quod cum ita sit, cur Christianis temporibus imputant hebetationem ac rubiginem suam, qua foris crassi, intus exesi sunt? qui porro ante sexcentos fere annos, sicut sui 283 prudentes timentesque praedixerant, cotem illam magnam splendoris et acuminis sui Carthaginem perdiderunt. Itaque finem volumini faciam, ne forsitan collidendo vehementius, discussa ad tempus rubigine, ubi necessarium acumen elicere non possum, supervacuam asperitatem inveniam: quamquam obviantem asperitatem nequaquam expavescerem, si interiScio aliquantos post haec deinceps permoueri posse, quod uictoriae Romanae multarum gentium et ciui
Abbreviated transcription (Latin):
copias. maxunasq uires romatu amisit ȩxercitꝰ.
Ueriatꝰ trabeas faces ceteraq isiguia romana. ̃
montibꝰ suis tͦphea p̃fixit. Eodem temꝑe tͥcenti
lusitan ꝯmille romanis: in qͦdam saltu ꝯtͣrere
pugnã. In qͣ.lxx.lusitanoᷤᷤ. romanos autẽ.cccxx.
cecidisse claudiꝰ refert. Et cũ uictores lusitani.
sparsi ac securi abirent. unꝰ ex his longe aceteris
segregatꝰ. cũ acircũ fusis eqͥtibꝰ pedestͥs ip̃e dep̃̾hens¬
esset. uniꝰ eoꝵ eqͦ lancea ꝑ fosso. ip̃iꝰ eqͥtis ad unum

Expanded text:
copias maximasque uires Romani amisit exercitus. copias maximasque uires Romani amisit exercitus. Viriatus trabeas fasces ceteraque insignia Romana in montibus suis tropaea praefixit. Eodem tempore ccc Lusitani cum mille Romanis in quodam saltu contraxere pugnam, in qua LXX Lusitanos, Romanos autem cccxx cecidisse Claudius refert; et cum uictores Lusitani sparsi ac securi abirent, unus ex his longe a ceteris segregatus cum, circumfusis equitibus pedes ipse deprehensus unius eorum equo lancea perfosso ipsius eq
Abbreviated transcription (Latin):
simul metalla fluxissent. nouũ genꝰ metallifac¬
lum ẽ. iuide uͦq ĩ hodiernũ diẽ. siue ex ip̃o siue
cximitatione eiꝰ. es chorintiũ sicut memorie
tͣditum ẽ. et choruitia uasa dicunt᷑. Hisdẽ ꝯsulib̾ꝰ.
ueriatꝰ inhispania gen̾e lusitanꝰ. hõ pastoralis
uincendo. fugando. subigendo. maxino terrori
romani fuit om̃ib. Siqͥdem hiberũ et tagum
maxima ⁊ diu̾sissimoꝵ. locoꝵ flumĩa late tͣns¬
gͣdienti et ꝑuaganti gueciliꝰ p̃tor occurrit.
Qui continuo ceso usq ad iut̾nitionẽ pene om̃i erer¬
citu suo. iux ip̃e p̃tor cũ paucis fuga lapsus euasit.
Deinde gaiũ plauctũ p̃torem. idem ueriatꝰ młtis
p̃lus fractũ fugauit. Poit etiã claudiꝰ uni manimnꝰ
ꝯmagno instructu belli ꝯtͣ ueriatũ nussus. qͣi ab¬
olenda suꝑiore macła. turpiorẽ ip̃e aunt ĩ famiã.
Nam ꝯgͦssus cũ ueriato. uniu̾sas qͣs secũ ad duxerat

Expanded text:
simul metalla fluxissent, nouum genus metalli facsimul metalla fluxissent, nouum genus metalli factum est, unde usque in hodiernum diem siue ex ipso siue ex imitatione eius aes Corinthium, sicut memoriae traditum est, et Corinthia uasa dicuntur. Isdem consulibus Viriatus in Hispania genere Lusitanus, homo pastoralis manorum uincendo fugando subigendo maximo terrori Romanis omnibus fuit. siquidem Hiberum et Tagum, maxima et diuersissimorum locorum flumina, late transgredienti et peruaganti C. Vecilius praetor occurrit: qui continuo caeso usque ad internecionem paene omni exercitu suo uix ipse praetor cum paucis fuga lapsus euasit. deinde C. Plautium praetorem idem Viriatus multis proeliis fractum fugauit. pos etiam Claudius Vnimammus cum magno instructu belli contra Viriatum missus quasi pro abolenda superiore macula turpiorem ipse sunt infamiam. nam congressus cum Viriato uniuersas quas secum deduxerat
Abbreviated transcription (Latin):
gitur pꝰ extinct̾a totiꝰ achaieł ¶ uersi ẽ¬
p̃sidia: destitutaꝵ eu̾sionem urbium metello
pretore meditante. consul inunuꝰ repeutinꝰ cũ
paucis uenit incastra. Q dimisso statim metel¬
lo. chorintũ sine mora expugnauit. urbem toto
tunc orbe longe om̃ium opulentissimã. Q ppe
que uelut officina om̃ium artificum atq arcifi¬
tioꝵ. et emptoriũ ꝯmune asie acq europe ꝑmul¬
ta ret᷑ scła fuit. ꝑmissa crudeliter etiã captiuis
p̃dandi licentia. Sic om̃ia ceclibꝰ ignibꝰq ꝯple¬
tasunt. ut demuroꝵ ambitu qͣi ecamino ĩ unũ
apicẽ co artatũ exundaret in cendiũ. Itaq płima
parte ppłi ferro flamm̾q ꝯsumpta. reliqͣ sub co¬
rona uendita ẽ. Urbe incensa. muri funditꝰ rup
tift̾. muralis lapis impulu̾em redactꝰ. p̃da ingenᷤ
erepta est. Dane cũ ꝓpt̾ multitudinẽ ⁊ uarietatẽ
statuaꝵ simulac̾ q qͤ in illo ciuitatis incendio
ꝑ nuxta st̃. ĩ unũ auri argentiq atq eris. om̃iaq

Expanded text:
gitur post extincta totius Achaiae praesidia destitutarum euersionem urbium Metello praetore meditante consul Mummius repentinus cum paucis uenit in castra. qui dimisso statim Metello Corinthum sine mora expugnauit, urbem toto tunc Orbe longe omnium opulentissimam, quippe quae uelut officina omnium artificum atque artificiorum et emporium commune Asiae atque Europae per multa. retro saecula fuit. permissa crudeliter etiam captiuis praedandi licentia sic omnia caedibus ignibusque conpleta sunt, ut- de murorum ambitu quasi e camino in unum apicem coartatum exundaret incendium. itaque plurima parte populi ferro flammisque consumpta reliqua sub corona uendita est; urbe incensa muri funditus diruti sunt; muralis lapis in puluerem redactus, praeda ingens erepta est. sane cum propter multitudinem et uarietatem statuarum simulacrorumque in illo ciuitatis incendio permixta in unum auri argenti atque aeris omniaque
Abbreviated transcription (Latin):
Hannibal om̃ia ⁊ ante p̃liũ ⁊m p̃lio exꝑtus. cũ pau¬
cis hoc est uix .iiiiͬ. equitib inter tumultũ elapsꝰ.
andrumetũ ꝯfugit. Nostea carchagniẽ pꝰsex et
.xxx. annos qͣmuide paruus cũ mat᷑ exierat. ue¬
nit ꝯsul. Tantiq senatꝰ nullã esse refiduã spem.
nͥ inter petenda pace ꝑ suasit. Gaio cornelio lentu¬
lo. publio eliopea consulibꝰ carthaginensib pax
ꝑ scipionẽ uoluntate senatꝰ ppłiq concessa est.

Expanded text:
genti Hannibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, cum paugenti Hannibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, cum paucis, hoc est uix quattuor equitibus, inter tumultum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthaginem post sex et triginta annos, quam inde paruus cum patre exierat, uenit consultantique senatui nullam esse residuam spem nisi in petenda pace persuasit. C. Cornelio Lentulo P. Aelie Paeto consulibus Carthaginiensibus pax per Scipionem uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
deduxit. Qͣm scipio cum ingentib spolus plurmus ꝙ
captiuis ꝑducendũ lelio tͣdidit. hannibal redirẽ
in africam uissus fessis carthaginensib ut sub ue¬
niret flens reliqͥt italiã om̃ib italici generis¬
militib qui sequi nollent interfectis. Q ͦ ad africa¬
num litꝰ ꝓpinqͣnte. uissus qͥdam enauticis ascend̾e
in arborem nauis. atq inde speculari qͣm regionem
teneret. sepulcrum diruptũ se ꝓsperisse respondit.
ab hominatꝰ dictũ hannibal. deflexo cursu ad leptĩ
oppidum copias exposuit. Qͥ ꝯtinuo refecta multi¬
tudine carthaginem uenit. deinde colloqͥum scipio¬
nis petit. Ubi cũ se du antoniti ã huratione mu¬
tua duo clarissim duces suspexissent. interfecto
pacis negotio. p̃lium consertũ est. Qͦd diu magraᷤᷤ¬
ducũ militũq uirib confũmatũ. romanis uicto¬
riam ꝯtulit. Lxxx. ibi elephanti uł capti uł occisi

Expanded text:
deduxit. Quem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque deduxit. Quem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captivis perducendum Lelio tradidit. Hannibal redire in Africam missus, ut fessis Carthaginensibus subveniret, flens reliquit Italiam, omnibus Italici generimilitibus, qui sequi nollent, interfectis, cum ad Africanum littus propinquaret, jussus quidam e nauticis ascendere in arborem navis atque inde speculari quam regionem teneret, sepulcrum dirutum se prospexisse respondit. Abominatus dictum Hannibal, deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. Qui continuo refecta multitudine Carthaginem venit. Deinde colloquium Scipionis petiit. Ubi cum se diu attoniti, admiratione mutua, duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio, praelium consertum est. Quod diu mags militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi
Abbreviated transcription (Latin):
in africam tͣnsit. hannonẽ hanulcaris filiũ ducen
penoꝵ interfecit. exercitũ eiꝰ partĩ cede. partĩ capti¬
uitate disꝑdidit. Nan .tl. milia penoꝵ ui eo p̃lio
occidit. Semꝑniꝰ ꝯsul cũ hannibale cong̾ssus et uictꝰ
romã fugit. Scipio in africa aggͦssus hib̾na penoꝵ.
nocte ꝯcubia incendit. Peni tͤpidi cũ casu accidisse
ignem putarent. inermnes ad extinguendũ ꝯcurrunt.
Qͣre facile ab armatis opp̾ssisunt. ut u utsq castris
qͥnq nulia duces ip̃i miserabilit̾ ab usti egre effugert̃.
hasdrubal imꝑator. carthaginẽ ꝓfusus uenit. Itaq
sifax ⁊ hasclrubal. mox płimũ reparauere exercitũ.
atq it̃m cũ scipione congressi sunt. uictiq fugest̃.¬
Si facem fugientẽ leliꝰ ⁊ maunissa ceꝑunt. cet̾a mul¬
titudo cirtam ꝯfugit. Qm maunissa opugnãtẽ in
deditionẽ recepit. si facẽ adscipionẽ catenis uictũ

Expanded text:
in Africam transiit, Annonem Amilcaris filium, ducem in Africam transiit, Annonem Amilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exercitum ejus partim caede, partim captivitate disperdidit; nam undecim millia Poenorum eo praelio occidit. Sempronius consul cum Annibale congressus et victus, Romam refugit. Scipio in Africa aggressus hyberna Poenonocte concubia fecit incendi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad exstinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. In utrisque castrist, oapta quinque milia, duces ipsi miserabiliter ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugeSifacem fugientem Lelius et Masimissa ceperunt, caetera multitudo Cirtam fugit. Quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Sifacem ad Scipionem vinctum catenis
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ ꝑturbarent. Ab his gͦ uelutib. el ephant ret̾¬
acti cum regi iã asuis ñpossent. fab̾li scalpꝰ uiter aures
ad acto necabant᷑. Id genus occidende cũ op̾ esset belue.
cesena piceni ciuitas. ut uicꝰ ille canensis. Nam qͥnqͣ¬
guita.⁊ niͦiͦi. milia de exercitu hasdrubalis ibi occisa
uium romanoꝵ inter cos reꝑra atq reuocata st̃.
qd̾ uictorib ꝯsulib solatio fuit. Nam et ab exereitu
eoꝵ octo milia cecider̃t̃. H. annibali caput fris su has¬
drubalis ante castͣ ꝓiectum est. Qͦ uiso. et simul cla¬
refugit inbrucios. Nost hec anno ꝯtinuo inter hanni¬
balem ꝙ romanos quies a tumultu belloꝵ intercessisse
uisa est. qr inqͥetudo morboꝵ incast̾s erat ⁊ gͣussima
pestilentia utͥq exercitꝰ agebant᷑. Interea scipio uni¬
uersa hispania apirineo usq ad oceeanũ inꝓuititiã
reclacta. romã uenit. Consul cũ licino crasso creatꝰ

Expanded text:
hostem proturbarent — ab his ergo uelitibus elephanti retrohostem proturbarent — ab his ergo uelitibus elephanti retroacti cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. id genus occidendae cum opus esset beluae et Sena Piceni civitas, ut vicus ille Cannensis: nam quinquaginta et octo millia de exercitu Asdrubalis ibi occisa ivium Romanorum inter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia ceciderunt. Annibali caput fratris sui Asdrubalis, ante castra projectum est. Quo viso et simul clarefugit in Bruttios. Post haec anno continuo inter Annibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intercessisse visa est, quia inquietudo morborum in castris erat, et gravissima pestilentia uterque exercitus angebatur. Interea Scipio, universa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in provinciam redacta, Romam venit: consul cum Licinio Crasso creatus
Abbreviated transcription (Latin):
marcellũ ⁊ cͥspinũ. in iusidus circũuentos interfecit.
Claudio nerone et maro luuo salinatore consulib cũ
hasdrubal haniubalis fr̃ ab hispanis ꝑ gallias ad ita¬
liam ueniret. iususq carthaginensib ut fr̃is copus
uingeret᷑. magna secũ auxilia hispanoꝵ galloꝵq duce̾̃t.
cum mat᷑o aduentu descendisse iam ex alpibꝰ consul ꝓditꝰ
fuisset. ab exercitu romano ignorante hannibale pre¬
uentꝰ. cũ onĩi exercitu suo interfectꝰ ẽ. Diuqdẽ in certꝰ
belli euentꝰ fuit. Elephantis maxime romanã ĩ festan¬
tib acien. qr milicib romanis occisi sunt. qͦs auoli¬
tando uelites uocant. Qd̃ genꝰ militie paulo ante re¬
ꝑcũ fuerat. ut lecti agilitate iuuenes. ꝯarmis fuis
posterga equitũ sederent . ẜ mox cũ ad hostẽ uentũ
esset. equis desilirent. Et continuo pedices ipsi ex
alia parte. equitib ꝑ qͦs ad uecti fuerant dimicintibꝰ

Expanded text:
Marcellum et Crispinum insidiis circumuentos interfecit.- Marcellum et Crispinum insidiis circumuentos interfecit.- Claudio Nerone et M. Liuio Salinatore consulibus cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam ueniret iussusque a Carthaginiensibus, ut fratri cum copiis iungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, cum maturato aduentu descendisse iam ex Alpibus consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeuentus cum omni exercitu suo interfectus est. din quidem incertas belli euentus fuit elephantis maxime Romanam infestantibus aciem: qui a militibus Romanis, quos a uolitando nelites uocant — quod genus militiae paulo ante repertum fuerat, ut lecti agilitate iuuenes cum armis suis post terga equitum sederent et mox, cum ad hostem uentum esset, equis desilirent et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos aduecti fuerant dimicantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã magonẽ frẽm hannibalis cũ cet̾is romã misit.
leunꝰ ꝯsul ex macedonia rediens. agͥgentũ urbẽ sici¬
Hanuibal in italia gneũ fuluium ꝓꝯsulem. undecim
p̃terea tͥbimos ⁊ iiiͬi. milia militũ uit̾fecit. Marcellꝰ
consul cũ hannibale tͥduo ꝯtinuo dimicauit. Pmo
die pari pugnͣ discessumẽ. seqñti uictus consul. t̾cio
uictor. octo milia hostiũ int̾fecit. ip̃m hannibaleu
et cepit. Ibiq ingentes copias haniubalis. cũ ip̃o du
ce eiꝰ carthalone deleuit .xx. milia hominũ captiuor
uendidit p̃cia infiscum retulit. Deqñti anno. ĩ italia
claudiꝰ marcellus ꝯsul. ab hannibale cũ exercitu occi¬
sus est. Scipio in hispania peror cducẽ hasdrubalem ui
cit. et castͥs enut.Pret̾ea. lxxx.ciuitates. aut deditione
aut bello um potestatẽ redegit. Afris cũ corona uenditiᷤ.
fine p̃cio dimisit hispanos. Hannibal utriunq ꝯsulem

Expanded text:
tiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. tiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia rediens Agrigentum urbem SiciHannibal in Italia Cn. Fnluium proconsulem, XI praeterea tribunos et XVII milia militum interfecit. Marcellus consul cum Hannibale triduum continuam dimicauit. primo die pari pugna discessum est, sequenti uictus consul, tertio uet cepit, ibique ingence ejus Carthalone delevit, 30,000 hominum captivorum vendidit, et pretia in fiscum retulit. Sequenti anno in Italia Claudius Marcellus consul ab Hannibale cum exercitu occisus est. Sccit et castris exuit; praeterea LXXX ciuitates aut deditione ant bello in potestatem redegit; Afris sub corona uenditis, sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem
Abbreviated transcription (Latin):
nes a fr̃e hasclrubalis in terfecti sunt. In campania
capua capta. a qͥnto fuliuo ꝓ consule. Principescam
etiã ꝓhibente senatu romano. fuluiꝰ supplicus neca¬
uit. Interfectis in hispania scipionib. cũ om̃ib incus¬
so pauore cunctantib. scipiose admodũ adolescens
ultro optulisset. et pudenda penuria eẽt erarii.
claudio. marcello. ⁊ ualerio. leuino auctorib qͥ tẽ
consuiles erant. aurũ argentũq signatũ ad quesitores
palam om̃s senatores in publicũ contulerunt. ita ut nͥl
p̃cer anulos singulos bullasq sibi ac filtis ⁊ deinde ꝑ
filias uyoresq suas singulas tantũ auri uncias. et ar¬
genti ñ ampliꝰ qm singulas libras reliquer̃t. Scipio
sulare sortit᷑. ultionẽ p̃cipue patͥs ⁊ patru animo
intendens. pireneũ tͣnsgressus. pͥmo impetu carcha¬
ginẽ nouã cepit. uͥ stipendia magna. p̾sidia ualida.
copie auri argentiq magne penor habebant᷑. ibi e¬

Expanded text:
nes a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania nes a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Cam Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. Scipiniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur; ibi e
Abbreviated transcription (Latin):
rome mͦ uoluntatẽ. ñ dari nͦ potestatẽ. Respon¬
deant nune mͥ obtctatores ueri dei. hoc loco ab han¬
nibal capessenda subruendaq rona. utrũ roma¬
na obstitit fortitudo. an diuina miseratio. aut
forsitan conseruaf. Isti de dignant᷑ fateri. qͦd han¬
nibal et uictor extimuit. et cadens ꝓbauit. At s
festum ẽ. ip̃am autẽ pluuiã oportunis necessarusq
huiꝰ modi satis certo sciri. nec negari posse existuno.
Maxime nunc qͣndo ad documentũ potentie eiꝰ cũ
siccitate t᷑bant᷑. pluuiã poscere assidue ꝯtingit.
et alternis uicib nune gentiles. nunc ap̾iani ro¬
gant. nec umqͣm etiã ip̃is testib fẽm̃ est ut optati
nis rogare ꝑmittit᷑. Pcul dubio ꝯstat urbẽ romã
ꝑ hunc eundem uerum dm̃ qͥ est ꝓp̃e iħe. ordinantẽ¬
fidei crudelitatẽ seruata fuisse ⁊ nunc ꝓ parte sui
inerudele̾m castigatã. At uͦ in hospania amboscipio¬

Expanded text:
Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. ResponRomae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores ueri Dei hoc loco: Hannibalem a capessenda subruendaque Roma utrum Romana abstinuit fortitudo an diuina miseratio? aut forsitan conseruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit et cedens probauit ac — si festum est, ipsam autehuiusmodi satis certo sciri nec negari posse existimo: maxime nunc — quando ad documentum potentiae eius, cum siccitate turbante pluuiam poscere adsidue contingit, et alternis uicibus nunc gentiles nunc Christiani rogant nec umquam etiam ipsis testibus factum est, ut optatinis rogare permittitur — procul dubio constat, urbem Romam per hunc eundem uerum Deum, qui est Christfidei credulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui incredula castigatam. At uero in Hispania ambo Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
milib ab urbe consedit. In credibili tociꝰ ciuitatis
metu. cũ senatu p̃płoq diuersis curis tͤpido. mat᷑¬
ne qͦ amentes pauore ꝑ ꝓpugnacła currerent. et
conuehere inmuris saxa pͥmeq ꝓmuris pugnare
gestirent. Ip̃e aut̾ẽ cũ expelitis eqͥzibꝰ ad portã coll¬
nam infestus accessit. deinde om̃s copias in aciem
direrit. S et consules fuluiꝰq pro consul. ñ decͤcta¬
uere pugnã. At uͥ exposite utͥmiq acies constiter̃t.
in conspeu roie p̃miũ uictoris fut᷑e. tantꝰ se subico
omber nubib gͣndine mixtꝰ effudit. ut tͣbata ag¬
mina uix armis retentis. in sua se cast᷑ colligerent.
Deinde cũ serenitate redelita incampũ copie acq
ĩ aciem redissent. rursus iuolentior fusa tẽpestas.
maiore metu mortaliũ audaciã coercuit. t̾ritosq
cxercitus refugere intentoria coegit. Tunc ꝯu̾sus
in religionẽ haniubal. duisse fert᷑. potiumde sibi

Expanded text:
milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in muros saxa primaeque pro muris pugnare gestirent. ipse. autem cum expeditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes copias in aciem direxit. sed et consules Fuluiusque proconsule non detrectauere pugnam. at ubi expositae utrimque acies constiterunt, in conspectu Romae praemium uictoris futurae tantus se subito imber e nubibus grandine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ bellum feritui nullo mͦ possit. tͥa suꝑ tnsma¬
rina bella fuisse suscepta. unũ ĩ macedonia contͣ
phrlippũ potentasime macedonie regem. alterũ
carthaginensiũ ducẽ. extͣ hoc qͣrtũ hanuibalis qͦ
ĩicalia p̃mebant᷑. Et tam̃ fortis ĩ alterutrũ desꝑa¬
tio in meliora pro fe cit. Nam uihis om̃ib de¬
sꝑando pugnart᷑. pugnando uicert̃. Ex qͦ euidenter
ostendit᷑. ñ temꝑa tẽ fuisse tͣnqͥlliora otus. s hom̃ies
miserus fortiores.
nno ab urbe ꝯdita .d.xliii. claudiꝰ marcellus sira¬
cusas oppulentissimã urbem sicilie sed̾a oppugnͣ᷑¬
tione uix cepit. Qͣm cum iã pͥdem obsedisset. archiꝰ¬
meclis siracusani cui sᷤ ãmirabil ingenio p̃diti.
machinis repulsus explgnare ñ potuit. Decimo
anno pꝰqm hannibal initalia uenerat. gneo fulino
⁊ suplitio consulib. hannibal de campania mouit
exercitũ. cũ ingenti clade om̃ium ꝑseditionẽ sue¬
sanoꝵ qͥ agrũbatina ꝓfectus ad anienẽ fluiuũ. tͥb

Expanded text:
diximus, ferri nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta? unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem, alterum Carthaginiensium ducem: extra hoc quartum Annibalis, quo in Italia premebantur: et tamen fortis in alterutrum destio in meliora profecit. Nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando vicerunt. Ex quo evidenter ostenditur non tempora tunc fuisse tranquilliora otiis, sed homines miseriis fortiores. Anno ab Vrbe condita DXLIII Claudius Maroellus Syracusas opulentissimam urbem Siciliae secunda oppugnatione uix cepit, quam cum iam pridem obsedisset, Archimedis Syracusani ciuis admirabili ingenio praediti machinis repulsus expugnare non potuit. decimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis paucis pͥncipibꝰ uendita ẽ. Ita qͣrto qͣm ceptum
fuit antio bellum punicũ. t̾cium t̾minatũ ẽ. S mͥ
qͣm libet studiose querenti. uerũptam̃ homini tar¬
dioris ingenu. nusqͣm omĩno causa t̃eu belli puniei
qͣm intantũ carthago accenderit. ut iuste euerti
discerneret᷑ eluxit. Illudq uł maxime mouet. qͥa
si ita ut in suꝑiorib bellis euidens in adsurgentẽ causa
⁊ dolor accendebat. consultatione ñ opꝰ erat. At uͦ cũ
alii romanoꝵ ꝓpt̃ ꝑpetuam rome securitatẽ delendã¬

Expanded text:
ceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum ceptis paucis principibus uenundata est. ita quarto quam coeptum fuit anno bellum Punicum tertium terminatum est. Sed mihi quamlibet studiose quaerenti uernmtamen homini tardioris ingenii nusquam omnino causa tertii belli Punici, quam in tantum Carthago accenderit, ut iuste euerti decerneretur, eluxit, illudque me uel maxime mouet, quod, si ita ut in superioribus bellis euidens in adsurgentem causa et dolor accendebat, consultatione non opus erat. at uero, cum alii Romanorum propter perpetuam Romae securitatem delenda
Abbreviated transcription (Latin):
post bellũ punicũ scd̃m. gneo cornelio lentulo lucio ꝯ¬
nũmio ꝯsulib. publio scipio suꝑioris anni ꝯsul. delere
carthaginẽ supp̾̃ma sorte molitꝰ. cothonẽ ingͤditur. Ubi
dũ ꝯtinius sex diebꝰ noctibꝰq pugnat᷑. ultima cartha¬
ginenses desꝑatio ad declitionẽ tͣrit. petentes ut qͦs
belli clades reliqͦs fecit. saltẽ seruire liceat. Pmuni
agnien mulierũ satis mirͤabile. post uiroꝵ magis
de forme descendit. Nam fuisse mulierũ .xxu. milia.
uiroꝵ .xxx. milia. memorie tͣclitum est. Rex hasdru¬
bal se ult᷑ dedit. Ttansfuge qͥesculapii templum oc¬
cupauerant. uoluntario p̃cipitio dati igne ꝯsumpti
sunt. Uxor has drubalis se duos qͦ filios secũ. uiri dobre
et furore femines. in mediũ icecit ĩ cendiũ. Eundem
nunc mortis exicũ faciens. nouissuna regura cartha
humane uictoribꝰ suis p̃buit. Diruta est aũ carthago

Expanded text:
post bellum Punicum secundum Cn. Cornelio Lentulo L. post bellum Punicum secundum Cn. Cornelio Lentulo L. Mummio consulibus P. Scipio, superioris anni consul, delere Carthaginem suprema sorte molitus Gothonem ingreditur. ubi dum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienses desperatio ad deditionem traxit petentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia, uirorum xxx milia memoriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaghumanae uictoribus suis praebuit. diruta est autem Carthago
Abbreviated transcription (Latin):
parte murꝰ ꝯmunis ẽ. urbis. ⁊ burse inminene mari.
Qd̾ mare stagnũ uocant qm̃ obiectu ꝓtente. liugue
stͣgulat᷑. Consules gͥ qͣm uis aliqͣntam muri partẽ
qͣssat̾a machim̾ diruissent. tam̃ carthaginensib uic¬
ti ac repulsi st̃. Qͦ fugientes. scipio repulso intͣ muro
hoste cdefendit. censoriꝰ in urbem redut. Manlius
omissa carthagine. ad hasdrubalem arma ꝯuertit.
Scipio masinissa mortuo. inter massinisse filios tͦs
numidie regnũ diuisit. Qͦ circa carthaginẽ reu̾so
manliꝰ ciricã urbem expugnauit. atq diripuit.
Quadraginta milia ibi afroꝵ cesa.ui. milia capta st̃.
hasdrubal penoꝵ imꝑator. massinisse nepoe. subsellioꝵ
fragm̃tis in curia asuis ꝓpt̾ suspitionẽ ꝓditionis octisẽ.
uuentuꝰ p̃tor ĩ macetlonia adu̾sus seudo philippũ con¬
gressꝰ cũ mnagna clade totiꝰ romani exercitꝰ int̾fectꝰ ẽ.
nno aburbe ꝯdita. de.ui. id est anno qͥnqͣgesimo

Expanded text:
parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens mari, parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. consules igitur quamuis aliquantam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus uicti ac repulsi sunt : quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Vrbem rediit. Manlius omissa Carthagine ad Hasdrubalem arma conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter Masinissae filios tres Numidiae regnum diuisit. quo circa Carthaginem reuerso Manlius Tezagam urbem expugnauit atque diripuit; duodecim milia ibi Afrorum caesa, sex milia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Iuuentius praetor in Macedonia aduersus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectus est. Anno ab Vrbe condita DCVI id est anno quinquagensimo
Abbreviated transcription (Latin):
maioris africani castͣ tenuer̃t. Ibi carthaginensib e¬
uocatis iussisq ut arma et naues tͣderent. nec moratiᷤᷤ.
tanta uis armoꝵ repente tͣcuta est. ut facile tota ex
his afriea potuisset armari. S carthaginenses pꝰqͣm
arma tͣdiderunt. et relicta urbe rececłe ꝓcul ama¬
ri. decẽ milibꝰ passuũ uissi st̃. dolorem ad desꝑationẽ
ꝯtulert̃. aut defensuri ciuitate. aut cũ ip̃a et per
ip̃am sepeliendi ducesq sibi duos hasdrubales cͤauert̃.
Arna pͥmũ facere agͥssi eris ferr in opiam. auri argñ¬
tiq metallis suppleuer̃t. Consules oppugnͣre cartha¬
ginem stacuunt. cuiꝰ sitꝰ fuisse huiꝰ mͦ dicit᷑. Uiginti
duobꝰ milibꝰ passuũ muro amplexa tota pene mari
cingebat᷑. absq faucibꝰ que tͥb nuilibꝰ passciũ aꝑiebau¬
tur. Is locꝰ murũ.xxx. pedes latũ habuit. saxo qͣdrato
paulo ampliꝰ qͣm duo milia passĩ tenebat. Ex una

Expanded text:
maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus emaioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi, ducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem statuunt, cuius situs fuisse huiusmodi dicitur: uiginti duo milia paasaum muro amplexa, tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quadrato paulo amplius quam duo milia passuum tenebat. ex una