comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine. Quantiscunq autẽ pecca¬
tis qͥsq obligatꝰ fuerit. & in die mor¬
tis suȩ dõ & mahometho credidit:
in die iudicii mahometho int̾ueni¬
ente. saluus erit. Hȩc & alia quam¬
plurima quȩ enumerare longũ ÷.
cũ tunichilominꝰ apuero noueris
scripta. & ab om̃i sarracenoꝵ gente
maxima celebratione habita. eur
potius.xpĩanam quã muralemiti¬
cam sectatꝰ es religionẽ. & pͣsentis ui¬
t melius & futurȩ. parit̾ felicita¬
ce fruiturus: l. Quanuis orationis
tuȩ contextus plurimũ decoriꝰ et
di ilcedinis apud eõs habens & deli¬
cias corporissũmum bonũ putant.
non minorẽ quã si ipse mahomedi
adesset captare beniuolentiã uale.¬
at: de me camen id sꝑare te mitũ
est ut a hoc ꝑsuadendũ institeris.
Certusenĩ es m non incomptũ esse. qͥs
mahomeh fuerit. quomodo callida
simulatione ꝓpħam se confinxeritꝰ
et adhoc machinandũ quis ei consi¬

Expanded text:
sine fine. Quantiscunque autem peccasine fine. Quantiscunque autem peccatis quisque obligatus fuerit et in die mortis suae Deo et Mahometho crediderit, in die judicii Maometho interveniente salvus erit. Haec et alia quamplurima, quae enumerare longum est, cum tu nihilominus a puero noveris scripta, et ab omni Sarracenorum gente maxima celebratione habita, cur potius Christianam quam Musalmiticam sectatus es religionem, et praesentis vitae melius et futurae pariter felicitate fruiturus? PETRUS. Quamvis orationis tuae contextus, plurimum decoris et dulcedinis habens, apud eos qui delicias corporis summum bonum putant, non minorem quam si ipse Mahometh adesset, captare benevolentiam valeat, de me tamen id sperare te mirum est, ut ad hoc persuadendum institeris, Certus enim es mihi non incompertum esse quis Mahometh fuerit, quomodo callida simulatione prophetam se confinxerit, et ad hoc machinandum quis ejus consi
Abbreviated transcription (Latin):
deli ꝓphetȩ credentib legisq eius
mandata complentibus: paradi¬
sum. id ẽ. orcũ deliciarũ. prȩter.¬
fluentib aqͥs irriguũ. in qͦsedes
habebt̃ ꝑpetuas. Proteget eos arboꝵ
umbra. nec frigore asfligent᷑ nec
ealore. Om̃ium fructuũ. om̾ium
ciorũ ueseentur generibus. Acqͥd
appetitꝰ euiq suggereo: coram se
confestim inueniet. Sericis indu¬
entur uestib om̃icoloribis. Accu¬
babunt in deliciis. & angłi pineer¬
narũ ministerio int̾ eos cũ uasis
aureis & argenteis deambulabud.
in aureis lac. in argenteisuinum
offerentes & dicentes. Comedite et
bibite in om̃i lȩticia. & qͦd uobis ds
ꝓmisit: ecce completũ ẽ. Iungent᷑
ͥuirginib qͦs nec humanusne de¬
monicus uiolauit contactꝰ. iacin¬
cti coraliiq splendore forma p̾stan¬
tioribus. hȩc bona dabunt᷑ credenti.¬
bus. Non credentib uͦ dõ & ꝓphetȩ
eiꝰ mahometh: erit infernalis pęna

Expanded text:
deli prophetae credentibus, legisque ejus deli prophetae credentibus, legisque ejus mandata complentibus, paradisum, id est, hortum deliciarum, praeterfluentibus aquis irriguum, in quo sedes habebunt perpetuas. Proteget eos arborum umbra, nec frigore affligentur, neque calore. Omnium fructuum, omnium ciborum vescentur generibus. Quidquid appetitus cuique suggeret, coram se confestim inveniet. Sericis induentur vestibus omnicoloribus. Accubabunt in deliciis, et angeli pincernarum ministerio inter eos cum vasis aureis et argenteis deambulabunt, in aureis lac, in argenteis vinum offerentes, et dicentes: Comedite et bibite in omni laetitia, et quod vobis Deus promisit ecce completum est. Jungentur virginibus, quas nec humanus, nec daemoniacus violavit contactus, hyacinthi coraliique splendore forma praestantioribus. Haec bona dabuntur credentibus, non credentibus vero Deo et prophetae ejus Mahometho, erit infernalis poena
Abbreviated transcription (Latin):
et negator iuram̃to semet ex pur¬
gec. Testes autẽ nullos nͥ ualde
idoneos ꝓbatasq ꝑsonas suscipi¬
unt. & quib sine iuram̃to cre¬
dere possint. In quibusdã etiam
aliis mosaig legis morẽ custodi¬
unt. ut qͥ hominis sanguinẽ fu¬
derit. eadẽ pęna plectat᷑. & quisqͥs
in adulterio dep̾hensus fuerit:
cũ adultera parit̃ lapidet᷑. Qui uͦ
cum qͣlibet fornicatꝰ fuerit: octo¬
ginta flagelliᷤ subiacebit. furi
talis indicta ÷ pęna. ut pͥma et
scđ̾a uicȩ octoginta flagella sus¬
tineat. ccia manũ. quarta pedẽ
amittat. & qͥ cuilibet homini mẽ¬
brum abstulerit: digno p̾cio re¬
dimet. Hȩc un iu̾sa p̃cepta iccir co
st̃ adeo ꝓposita. ne si nimis lar¬
ga quȩlibet faciendi eẽc. licentia :
no semꝑ abstinere iubent᷑. qͣm fo¬
mes ẽ. & seminariũ om̃is peccati.
Hȩc sunt p̾cipua legis p̾cepta. qm lon¬
gum ec̃t. morari in singulis. Promi¬
sit itaq d̾is sibi & mahometh suo fi¬

Expanded text:
et negator juramento semel expuret negator juramento semel expurget. Testes autem nullos nisi valde idoneos probatasque personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum adultera pariter lapidetur . Qui autem cum qualibet alia fornicatus fuerit, LXXX flagellis subjacebit. Furti talis indicta est poena, ut prima et secunda vice octoginta flagella sustineat, tertia manum, quarta pedem amittat, et qui cuilibet homini membrum abstulerit, digno pretio redimet. Haec universa praecepta idcirco sunt a Deo proposita, ne si nimis larga quaelibet faciendi esset licentia, no semper abstinere jubentur, quoniam fomes est et seminarium omnis peccati. Haec sunt praecipua legis mandata, quoniam longum esset morari in singulis. Promisit itaque Deus sibi et Mahometh suo fi
Abbreviated transcription (Latin):
piscere. & ad eoꝵ fidẽ conuertiuo.¬
luerint. aut seruitutis indictum
censũ ꝑsoluerint. absoluta etiã
eis ẽ. om̃is caro prȩc̃ porci carnẽ
et sanguinẽ & morticinũ ad uescen¬
dum. Respuunt qͦq quicqͥd in
consecratũ. Licet prȩt̃ hȩc e is
eodem tẽpore .iiͦii. legitimas ha¬
bere uxores. & qͣlibet repudiata:
hoc obseruat᷑. ut usq t̾cio ei quã.¬
libet repudiare. & eandẽ rursus
ptiuas qͦccunq uoluerit habere.
licitum erit. Sed easdẽ uendendi
denuoq emendi liberã potesta¬
tem habebit. sic tam̃ ut postqͣm
semel grauidã fecrrit: nequaquã
se alceriꝰ seruitutis iugo astr inge¬
t̾e possit. Concedit᷑ insuꝑeis de ꝓ.¬
pria cognatione hab̾e uxores.
ut saguinis ꝓles accrescat: et
fortius int̾ cosamicitiȩ uincłm
uigeat. De possessionib repei¬
dis iudicia talia st̃ apudeo q
lia eẽ. apud hebreos ipse optime
nosti. ut petitor destib comꝓbet.

Expanded text:
piscere et ad eorum fidem converti vopiscere et ad eorum fidem converti voluerint, aut servitutis indictum censum persolverint. Absoluta etiam eis est omnis caro, praeter porci carnem et sanguinem nec non morticinum ad vescendum. Respuunt etiam, quidquid in consecratum. Licet praeter hoc eis eodem tempore quatuor legitimas habere uxores, et qualibet repudiata ahoc observatur, ut usque tertio ei quamlibet repudiare et eamdem rursus ptivas quotcunque voluerit habere licitum erit, sed et easdem vendendi denuoque emendi liberam potestatem habebit, sic tamen, ut, postquam semel gravidam fecerit, nequaquam se alterius servitutis jugo astringere possit. Conceditur insuper eis de propria cognatione habere uxores ut sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repetendis judicia talia sunt apud eos, qualia esse apud Hebraeos ipse optime nosti, ut petitor testibus comprobet,
Abbreviated transcription (Latin):
Demel autẽ ꝑsingulos annos ꝓpt̃
solam recognitionẽ p̃cipiuntur
om̃s ire ad domũ dei quȩ est in
mecha uidendã: & ibi adorare.
eamq in consutilib tegim̃tis induti
circaire. & lapides ꝓut lex prȩcepit̾
iacere. ꝑ media scilicet femora retro:
ꝓlapidando diabolo. Hanc autem
domũ dicunt adã cum de paradiso
exulasset dño extruxisse. & om̃ahi
filus eiꝰ donec abrahã aduent Lo¬
cum orationis fuisse. Abrabamau¬
tem fidelis dĩ seruus ea roborauit
et instaurauit. & in ea dño uotauo¬
uit. & sacrificia obtulit. filioq
suo nomine ismaeli pͦt mortẽ reli.¬
quit. eiq & om̃ib filiiseiꝰ ꝑ multa
annorũ curricula donec maho¬
meth natus ẽ. orandi domꝰ ꝑmansit.
Quonato. eandẽ d̃s sibi cunctisq suis
generationib hereditariã ut iꝑsi
ꝑhibent ꝓmisit. Aduersar ios prȩ¬
uare. int̾ficere. & om̃ibus modis
ꝑsequi atq delere iubent᷑: nͥ resi.¬

Expanded text:
Semel autem per singulos annos propter Semel autem per singulos annos propter solam recognitionem praecipiuntur omnes ire ad Dei domum, quae est in Mecha videndam, et ibi adorare eamque inconsutilibus tegumentis induti circuire, et lapides prout lex praecipit, per media scilicet femora jacere retro pro lapidando diabolo. Hanc autem domum dicunt Adam cum de paradiso exsulasset, Domino exstruxisse, et omnibus filiis ejus donec ad Abraham advenit locum orationis fuisse. Abraham autem fidelis Dei servus, eam roboravit, et instauravit et in ea Domino vota vovit, et sacrificia obtulit, filioque suo nomine Ismaeli post mortem reliquit, eique et omnibus filiis ejus per multa annorum curricula, donec Mahometh natus est, orandi domus permansit; quo nato, eamdem Deus sibi, cunctisque suis generationibus, haereditariam ut ipsi perhibent, promisit. Adversarios praeficere, et omnibus modis persequi atque delere jubentur, nisi resi
Abbreviated transcription (Latin):
ras: inuenies suꝑ inconuiilsȩ ra¬
tionis fundamentũ fundatam.
Cuiꝰ rei uidelicet qđ ds eos dilexit.
et niultis eos p̃ceptis onerari no¬
luit sed peꝑcit: signum c̃. quod
quinquics tantũ in clie orare pix
cepit. qͥn etiam semꝑ anteqͣ orent
ciem. os. nares. autes. ocłos. eapil¬
los decentissime. & adultimũ
pedeslauant. hoc facto. publi
diurno abstinent. ita ut ab ea di¬
ei hora qͣ nigrũ de albo distingue
re ꝑuisũ poterunt filũ usq ad
solis occasũ. nemo comedere .bi.¬
bere. aut uxoris cõmixtione sȩ p᷑¬
sumat fedare. Post solis occalum
donec ad seqͣntis diei crepusculũ:
semꝑeis cibo & potu. ꝓpriisq uxo¬
ribus ꝓut cuiq libet liceat ut rͤdi
tamen aut infirmitate fuerit prȩ¬
grauatus. aut inuia erit: qͣndiu
aut languoris aut itineris tempus¬
uoluerit uescisimul & uti. sic ta¬
men ut uł quod egritudinis uel
uiȩ necessitate minꝰ impleuit :
emendet postea quando licuerit.

Expanded text:
ras, invenies super inconvulsaras, invenies super inconvulsae fundamentum rationis fundatam. Cujus rei videlicet quod Deus eos dilexit, et multis praeceptis eos onerari noluit, sed pepercit, signum est quod quinquies tantum in die orare eos praecepit, quin etiam semper antequam orent, ciem, os, nares, aures, oculos, capillos, decentissime, et ad ultimum pedes lavant. Hoc facto, publicdiurno abstinent, ita ut ab ea diei hora qua nigrum ab albo distinguere per visum poterunt filum, usque ad solis occasum, nemo comedere, bibere, aut uxoris commistione se praesumat foedare. Post solis autem occasum, donec ad sequentis diei crepusculum, semper eis cibo et potu, propriisque uxoribus prout cuique libet, liceat uti. Si tamen aut infirmitate fuerit praegravatus aut in via erit, quandiu aut languoris aut itineris voluerit et vesci simul et uti, sic tamen ut quod vel aegritudinis vel viae necessitate minus implevit, postea emendet quando licuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidde recesseris. & euidentissimis
edidisti. ꝓbastiq rationibus. & mͥ
in quanto ꝑmanserĩ hactenꝰ erro¬
re monstrasti. Seclcũ pateunam
reliqueris fidẽ. miror. cur ap̃ia¬
norũ & ñ potius sarracenorum
cũ quib semꝑ conuersatꝰ atq mi¬
tritus es: delegeris fidem. Libet
enĩ in quẽadmodũ inhebraica:
ita & in hac secta quȩcunq pote¬
ro inferre obstacula. ut sicut de
nra sic & de hac ratione p̾tendas:
qua destrui ualeat. Semꝑenĩut
dixi cũ eis conuersatꝰ atq nucrit
es: libros legisti. linguã intelligis.
Dt enĩ in me eoꝵ ꝑsonã suscipiam:
hanc utiq pͣ ceteris debuisses eli¬
gere: quã constat honestiorẽ reliqͥs¬
et habiliorẽ ex istere. Lex siquidẽ
larga de p̾sentis uitȩ deliciis. mul¬
ta seruans mandata. in qͦ osten¬
ditur diuina circa eos fuisse dile¬
ctio maxima. paritq suisculto¬
ribus gaudia reꝓmittit meffa¬
bilia. Cuiꝰ uidelicet radicẽ si quȩ¬

Expanded text:
fidefideidisti probastique rationibus, et mihi in quanto permanserim hactenus monstrasti errore. Sed cum paternam reliqueris fidem, miror cur Christianorum et non potius Sarracenorum cum quibus semper conversatus atque nutritus es delegeris fidem. Libet enim mihi, quemadmodum in Hebraica ita et hac secta quaecunque potero inferre obstacula, ut sicut de nostra, sic et de hac rationem praetendas, qua destrui valeat. Semper enim ut dixi cum eis conversatus et enutritus es, libros legisti, linguam intelligis, ut enim in me eorum personam suscipiam, hanc utique prae caeteris debuisses eligere, quam constat reliquis honestiorem et habiliorem existere. Lex est si quidem larga, de praesentis vitae deliciis multa servans mandata, in quo ostenditur divina circa eos fuisse dilectio maxima, pariterque suis cultoribus gaudia repromittit ineffabilia. Cujus videlicet legis radicem si quae
Abbreviated transcription (Latin):
tar uocłos meos auobis. & cum
multiplicaueritis orationẽ: non
exaudiam. Ergcea om̃suos sed̾m
enim in uobis ẽ: qͥ mortuoꝵ as¬
cactu pollutꝰ non sit. Quȩ icilicet
macuł a nͥ consꝑsione cineris uae
o fuse non ddelȩcur. quã cumad
presens habere ñ possitis: abĩmun¬
dicia lib̾ari nequitis. Mulieres
pollutȩ. cũ pristini desint sacer¬
dotes. quoꝵ erat relictũ iudicio
pollutã discernere. & filii ur̃i¬
ꝓbetur polluta. mulieres om̃s
pollutȩ. & ideo om̃s filii nati de
di. & eoꝵ orationes nequaquã ad
aures ꝑueniunt dĩ. nec oꝑa pla¬
cẽnt ei: quomͦ quesoullã possunt
securitatẽ habere. qͦd uel malorũ
finẽ habituri. uł apud dm̃ ullius¬
sint precii: Ipsi quiame de eorũ
liberauit errore debitas ago gr̃as.
et ut te etiam liberet deuot exoro. am̃¬
N
litului qͥntꝰ de larracenoꝵ lege
stans in om̃ibus eẽt. eorũꝙ obse¬
quium quã irrationabile dõq
ingratũ existeret. uł eur ab eadẽ

Expanded text:
eos a vobis et cum multiplicaveritis orationem, non exaudiam . Praeterea omnes vos secundum enim in vobis est, qui mortuorum attactu pollutus non sit . Quae scilicet macula, nisi conspersione cineris vaccae rufae non deletur , quam cum ad praesens habere non possitis, ab immunditia liberari nequitis. Mulieres creduntur, cum pristini desint sacerdotes, quorum erat relictum judicio pollutam discernere, et filiiprobetur polluta, mulieres omnes pollutae, et ideo omnes filii de di, et eorum orationes nequaquam ad aures perveniant Dei, nec opera placeant ei. Quomodo, quaeso, ullam possunt securitatem habere, quod vel malorum finem sint habituri, vel apud Deum sint ullius pretii? Ipsa quia me de eorum liberavit errore debitas ago gratias, et ut te etiam liberet devotus exoro. Amen. TITULUS V. De Sarracenorum lege stans in omnibus esset, eorumque obsequium quam irrationabile Deo atque ingratum existeret, vel cur ab ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Herbo dñi cȩlifirmati sc̃.
P ate gͥ quia sapientia dĩ & uerbũ
eius idem ẽ.m. hactenꝰ de expla¬
natione trinitatis satis ꝓhiloso¬
ꝓbari: indeo plures eẽ. ꝑsonas
et ad hoc comꝓbandũ ualentior
qua nominũ dei explanatio. ut
elohim & adonai: Elohim nano¬
nanq: pluralitate demonstrat. cuui
suigulare⁊ eloha. Cũ autem dico
litatem utrorunq signando. et
deori ce ipsorum dicentũ. Quoe
si elohi dicatur: tale⁊ acsi dicere¬
tur dĩ msꝰ. Sed hoc in nulla hebia¬
iea inuenit᷑ scriptura qͦd aliquais
homo dm̃ unquã elohi appellarit.

Expanded text:
t: Verbo Domini coeli firmati sunt . Patet igitur quia sapientia Dei et verbum ejus, idem est. MOYSES. Hactenus de explanatione Trinitatis satis philosobari in Deo plures esse personaet ad hoc comprobandum valentior, quam nominum Dei explanatio, ut Elohim et Adonai? Elohim enim pluralitatem demonstrat, cujus singulare est Eloha. Cum autem dico  pluralitatem utrorumque signando, et deorum et ipsorum dicentium. Quod etsi Elohi dicatur, tale est ac si diceretur, Deus meus. Sed hoc in nulla Hebraica invenitur scriptura, quod aliquis homo Deum unquam Elohi appellaret,
Abbreviated transcription (Latin):
tor dotius extitit popłi. cuiꝰ le¬
gis liber tale testimoniũ ꝑhibec
dicens. Non surrexit ꝓphet a
ultra in iłrł sicut moyses. quẽ
nossec dns facie ad faciẽ in om̃i¬
bus signis atq portentis quȩ mi¬
lesq uiri resuscitati illiꝰ uncti
fuerint iuri subiecti. nontie
queso multo meliꝰ fuisset eis ñ
resuscitari: Prȩt̾ea duo inde
inconuenientia ꝓuen runt.
Sienĩ minor eo ÷ moyses: seri.¬
ptura mentitur. Si autẽ maior:
tanto plus uilibicatur.m. Ipsũ gͦ

Expanded text:
tor totius exstitit populi, cui legis liber tale testimonium perhibet Et non surrexit propheta ultra in Israel sicut Moses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis, quae milesque viri resuscitati illius uncti fuerint juri subjecti, nonne, quaeso, melius fuisset eis ne resuscitarentur? Praeterea duo inde inconvenientia proveniunt. Si enim minor eo est Moyses, Scriptura ergo mentitur; si autem major, tanto plus vilificatur. MOYSES. Ipsum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tua. scilicet reteniua digesti.¬
uia. & expulsiua: Conporibus.
aut̃t huiꝰ modi ꝓcreat isi om̃ib
quidẽ uegetabilis ad hesit ani.
ma. & in eis sua exercuit officia.
crescendo scilicet. nutriendo.
et generando. Subtiliorabus uͦ
bestialis ilincta ẽ. anima. ut
sua in eis erhib̾e posset afficia.
prestand st ilicet sensu
se rationalis animasociauit.
et illa sua quȩ p̃diximꝰ officia
ibi exhibuit. hoc itaq mͦ iuxta
uoluntatẽ dei ac dispositionẽ.
tres illȩ animȩ om̃s conuenert̃
in homine. in animalib uͦ ir¬
rationalib solũ modo duȩ. t̾cia
autẽ sola in arborib & herbis
quȩ nascunt᷑ de tellure.m. be¬
ne cui grã qͦd ignorabã osten¬
disti. sed unũ restat: quod m
postulo aꝑiri. Cum enĩ corꝑa
om̃ia de .iiiiͬ. sint elem̃tis com¬
posita: uehement̾ admiror. qͣre

Expanded text:
ilicet, retentiva, digestiva et expulsiva. Corporibus autem hujusmodi procreatis omnibus quidem vegetabilis adhaesit anima et sua in eis exercuit officia, crescendo scilicet, nutriendo et generando. Subtilioribus autem bestialis juncta est anima, ut sua in eis exhibere posset officia, praestando scilicet sensum se rationalis anima sociavit et illa sua quae praediximus officia ibi exhibuit. Hoc itaque modo juxta voluntatem Dei ac dispositionem, tres illae animae omnes convenerunt in homine, in animalibus irrationalibus solummodo duae. Tertia autem sola in arboribus et herbis quae nascuntur de tellure. MOYSES. Bene tui gratia quod ignorabam ostendisti, sed unum restat quod mihi postulo aperiri. Cum enim corpora omnia de quatuor sint elementis composita, vehementer admiror quare
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens quidẽ minime huiꝰmo¬
diparadisũ credit: nec talibus
decipitur uerbis. Homines autẽ
temporis mahomehi sine lege
sine scriptura. totiꝰ boni inscii prȩ¬
ter militiã & aratrũ. appetentes
luxuriam deditiq gulȩ. facile
prȩdicari. Si enĩ aliter faceret:
non ad legẽ suam eos impelleret
M. absq dĩ adiutorio calis tãq ma¬
gna gens in eũ non crederet.ł. Si
cum dĩ adiutorio cuncta ꝑegisset:
ñ multociens deuictꝰ fuisset nec
ut supra diximꝰ dentes eiꝰ mn bello
crepuissent. qͥ ut &teri reges uince¬
batur & uincebat aliqͥndo. Sedpͦt
mortem ipsiꝰ om̃s ab ipsius lege
discadere uoluert̃. Ipse enĩ dixerat.¬
De tercio die corpus suũ deferendũ¬
dofesse adcelũ. Ut uͦ illũ mendae̾¬
he cognouer̃t̃. & cadauer fetere ui¬

Expanded text:
Sapiens minime hujusmodi paradisum credit, nec talibus decipitur verbis. Homines autem temporis Mahomethi, sine lege, sine scriptura, totius boni inscii, praeter militiam et aratrum, appetentes luxuriam, deditique gulae, facile poterant. Si enim aliter faceret, non ad legem suam eos impelleret. MOYSES. Absque Dei adjutorio talis namque magna gens non in eum crederet. PETRUS. Si cum Dei adjutorio cuncta peregisset, non multoties devictus fuisset, nec ut supra diximus, dentes illius in bello crepuissent, qui ut caeteri reges vincebatur, et vincebat aliquando. Sed post mortem ipsius omnes ab ejus lege discedere voluerunt. Ipse enim dixerat tertio die corpus suum deferenduesse ad coelum. Ut vero illum mendacem cognoverunt, et cadaver foetere
Abbreviated transcription (Latin):
legis obseruetis p̾ceptis. et Nec
ipsa ꝓut lex pͣcepit ex doto custo.¬
diatis qͣndoquidem nec in sabba¬
tis. nec in sollennitatib aut ieiu¬
niis ur̃is: aut uictimas aut alia
quȩ necessaria st̃ prȩcepta habe̾¬
atis. Orationes etiã quas loco sa¬
crificioꝵ dño funditis: ñ ut ex¬
audiant᷑ ad eiꝰ aures conscendt̃.
Nec hoc maliuolentiȩ meȩ potes
uel audes ascriberẽ. cũ ip̃simet
centis. Cũ clamauero & rogauero
exelusit orationẽ meam. Et ite¬
p n. dpposuisti nubẽ tibiꝰ ne

Expanded text:
legis observetis praeceptis, et nec legis observetis praeceptis, et nec ipsa prout lex praecipit ex toto custodiatis, quandoquidem nec in Sabbatis, nec in solemnitatibus, aut jejuniis vestris, aut victimas aut alia quae necessaria sunt et praecepta habeatis. Orationes etiam quas loco sacrificiorum Domino funditis, non ut exaudiantur ad ejus aures ascendunt. Nec hoc malevolentiae meae potes aut audes ascribere, cum ipsimet centis: Cum clamavero et rogavero, exclusit orationem meam . Et iterum: Opposuisti nubem ti
Abbreviated transcription (Latin):
debuert instituta seruare. qm̃
Qui legẽ dederat. melius quã
ꝓphetę qͥ auditores fuerant
intelligebat. Qͦd quia facere
neglexerunt: idõ antiquas eorũ¬
obseruationes ds suscipe renu¬
it. quẽ admodũ ueteres ritus qͦs
ante susceptã ꝑ manũ moysi legẽ
excolebant: post eandẽ susaeptã
ꝓhibitist̃ exerceri duasu
cet aliquẽ sorores simul d
uxores: uł amitã uxorem accrꝑe
om̃ib animalib uesci. Hȩc & his
similia ante legẽ habentes rei ñ
habebant᷑. sed postea nemosinie
peccato facere potuit .m. Legem
nr̃am ꝓut moyses dedit & om̃is
patrũ nr̃orum generatio antioᷤ¬
tus coluit: sic etiam a nob̃ ꝑ om̃ia
seruandã & credo & censeo .P. Si
ueteres legis obseruationes dño
acceptabiles fuissent. dũ eas opere
compleretis: nequaquã uos de tẽ¬
plo & patria eiecisset. Sed ut tu.¬
is adquiescã sermonibus. tuo te
reclarguendũ ẽe. ostendã iudicio.
cũ sicut dixi nichil nͥ pauca de

Expanded text:
debuerunt instituta servare, quoniam debuerunt instituta servare, quoniam qui legem dederat, melius eam quam prophetae qui auditores fuerant intelligebat. Quod quia facere neglexerunt, ideo eorum antiquas observationes Deus suscipere renuit, quemadmodum et veteres ritus quos ante susceptam per manum Moysi legem excolebant , post eamdem susceptam prohibuit exercere, duas videlicet sorores simul ducere uxores, vel amitam uxorem accipere, omnibus animalibus vesci . Haec et similia ante legem agentes, rei non habebantur, sed postea nemo sine peccato facere potuit. MOYSES. Legem nostram prout Moyses dedit, et omnis patrum nostrorum generatio antiquitus coluit, et sic etiam a nobis per omnia servandam et credo et censeo. PETRUS. Si veteres legis observationes Domino acceptabiles fuissent, dum eas opere compleretis, nequaquam vos de templo et patria ejecisset. Sed ut tuis acquiescam sermonibus, tuo te redarguendum esse ostendam judicio, cum, sicut dixi, nihil nisi pauca de
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. M. Omĩa quȩ induxisti pro¬
pħarum uerba: de babisoni&
captiuitate & dicimꝰ et credimus
fuisse p̾di ta. & in eadem cõple¬
ta. Nã post ipsã. & nos dunita
resperit. & sacrificia nr̃a susce
pit .P. Explanationituȩ. m̃s op¬
time intellectꝰ concordat. Cum
enĩ ds nos de captiuitate eductos
ad tẽplum patriãq reduxit:
patet qͥa & ꝓpħarum minas cõ¬
pleuit: & culpis indultis uicti
mas acceptabiles habuit. Sedcũ
postea in pristina scelera redisse¬
tu. pristinis denuo penis mul¬
tatiestis. & qͣnto seđa captiuitã
maior grauiorq fuit quã pri¬
ina: tanto maiorẽ in haequã
in illa dĩ suꝑ uos liquet indigna¬
tionem fuisse.ꝙ. In hoc uerbo
tibi ipsi contrariꝰ ostenderis.
cum suꝑius dixeris homines
illius temporis religiosos& iu¬
stos fuisse. & legis p̾cepta fideli¬
ter custodisse: nunc autẽ eorũ
oꝑa dõ displicuisse confirmes.
gne seruasse ñ de nego. Sed pt¬
diarum archana reuelauit.
et legis sublato uelamine spua¬

Expanded text:
tra. MOYSES. Omnia, quae induxisti prophetarum verba, de Babyloniae captivitate et dicimus et credimus fuisse praedicta, et in eadem completa. Nam post ipsam et divinitas nos respexit, et sacrificia nostra suscepit. PETRUS. Explanationi tuae meus optime intellectus concordat. Cum enim Deus vos de captivitate eductos ad templum patriamque reduxit, patet quia prophetarum minas complevit, et culpis indultis victimas vestras acceptabiles habuit. Sed cum postea in pristina scelera redissetis, pristinis denuo poenis multati estis, et quanto secunda captivitas major graviorque fuit, quam prima, tanto majorem in hac quam in illa Dei super vos liquet indignationem fuisse. MOYSES. In hoc verbo tibi ipsi contrarius ostenderis, cum superius dixeris homines illius temporis religiosos et justos fuisse, et legis praecepta fideliter custodisse, nunc autem eorum opera Deo displicuisse confirmas. gne servasse non denego. Sed posttarum arcana revelavit, et legis sublato velamine, spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ & ipse de fructu eiꝰ comedit.
et brachiũ ouis qd inuenenatũ sibi
erat in scutella appositũ. cum eo lo
digna ꝓbant᷑. maxime cũ ipse ma¬
homet in alcoranosuo nichil tale
retulit: sed potiꝰ quicqͥd in alcorauo
de ipsoscriptũ non fuerat. om̃ino
uerũ credi ꝓhibuit. De om̃ib in qͥt¬
ꝓpħis multi multa mentiti sunt:
qͦd ne me contingat. illud solũ dde
me uerũ teneatur. qͦd alcorani ful¬
tum auctoritate ꝓbatur. Qͥ cur mi¬
raculũ non faceret ostendere uolens:
loquentẽ ad se dñm introducit di¬
cens. Dixit dñs ad ine. Idõ tefacere
miracula ñ ꝑmitto. quia netͥ sicut
aliis ꝓphecis in muiticulis cont᷑¬
dicatur cimeo. Suogͦ testimonio
nullũ fecisse uirtutis signũ mon¬
stratus. quib aliis indiciis uerꝰ
ꝓpħa ꝓbatur: Indicia nanq ue¬
ri ꝓphete st̃ : ꝓbitas uitȩ. mira¬
culoꝵ erhibitio. diccoꝵ om̃ium
firma ueritas. Ponitas uitȩ in ma¬
hometho uiolentia erat. qua se ꝓ¬

Expanded text:
ipse de fructu ejus comedit, et brachium ovis quod invenenatum sibi erat in scutella appositum cum eo locdigna probantur, maxime cum ipse Mahometh in Alcorano suo nihil tale retulit, sed potius quidquid in Alcorano de eo scriptum non fuerat, omnino verum credi prohibuerit. De omnibus, inquit, multi multa mentiti sunt, quod ne mihi contingat, illud solum de me verum teneatur, quod Alcorani fultum auctoritate probatur. Qui cur miraculum non faceret ostendere volens, loquentem ad se Dominum introducit dicens: Dixit Dominus ad me: Ideo te facere miracula non permitto, quia, ne tibi sicut aliis prophetis in miraculis contradicatur timeo. Suo ergo testimonio nullum fecisse virtutis signum monstratur; quibus aliis indiciis verus propheta probatur? Indicia namque veri prophetae sunt probitas vitae, miraculorum exhibitio, dictorum omnium firma veritas. Bonitas vitae in Mahometho violentia erat, qua se p
Abbreviated transcription (Latin):
aubadaro itio. Siquis
hꝯminis mortui tentoriũ in¬
troiret. aut cadauer occisi te¬
tigisset. siue os illiꝰ aut sepul.¬
chrum: tam ipse quã uniu̾sa
uasa tentorii ĩmunda erant:
donec cõbustȩ uitulȩ cineribus
asꝑsa mundarentur. Prxterea
alia quã plurima in lege p̃ce¬
pta st̃̾.: quȩ a uobis iã dudum oĩ no
prx̧t̾missa sunt .m. De legis pix¬
ceptis quȩ minime obseruamꝰ.
nequaquã redarguendisumꝰ:
cũ & a patria nĩa exules simꝰ.
temploq & legitimis sacerdo¬
causã inualidam ꝓtulisti.
Nam si dõ sacrificia ur̃a eẽnt.
accepta: ñ uos ita de t̾ra eiecis¬
sec ut hȩc quȩ iusserat minime
ualeipmnus. qm̃ non e̾et opus si¬
pientis t iusti: aliqͥd iubere qͦd
telem pͦtmodũ fieri ꝓhiberet
et iterũ cur eañ fecerimꝰ rationẽ
habeat anobis exigere: sed quia
deliquimꝰ in compesus¬

Expanded text:
arbitrio. Si quis hominis mortui tentorium introiret, aut cadaver occisi tetigisset, sive os illius aut sepulcrum tam ipse quam universa vasa tentorii, immunda erant, donec combustae vitulae cineribus aspersa mundarentur . Praeterea alia quamplurima in lege praecepta sunt , quae a vobis jam dudum omnino praetermissa sunt. MOYSES. De legis praeceptis quae minime observamus nequaquam redarguendi sumus, cum et patria nostra exules simus, temploque et legitimis carcausam invalidam protulisti. Nam si Deo vestra sacrificia accepta essent, non vos ita de terra ejecisset, ut haec quae jusserat minime valeremus quoniam non esset opus sapientis et justi aliquid jubere, quod idem postmodum fieri prohiberet. Et iterum cur ea non fecerimus, rationem habeat a nobis exigere, sed quia deliquimus in cons
Abbreviated transcription (Latin):
uobis furari. occidere. adulde¬
rari. iurare mendacit. Ulore
baasi. & ire pͦt deos alienos as
ignorastis. & uenistis et stecistis
corã me in domohac inqualri¬
uocatum ẽ. nomenmeũ. & dixi¬
stis. Liberatilumꝰ eo qͦd fecerimꝰ
om̃s ab ominationes istas. Abo
litq uos de tẽplo suo & de terra.
sicut isaias ꝓpħa aꝑtissime
talib u̾bis insinuat. quo michi
multitudinẽ uictimarũ ur̃arũ
dicit dñs: Plenus sũ. Holo cau.¬
sta arietũ. & adipem pinguiũ.

Expanded text:
uobis, furari, occidere, adulteuobis, furari, occidere, adulterare, iurare mendaciter, libare Bahalim et ire post deos alienos, quos ignoratis. et uenin domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus, eo quod fecimus omnes abominationes istas . Abolitque vos de templo suo, et terra sicut Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? Plenus sum, holocausta arietum et adipem pingu
Abbreviated transcription (Latin):
complebimꝰ. eiq sacrificiũ nr̃m
acceptablle erit. quẽ admodum ꝓ¬
pheta testatur malachias dicens
Et placebit dõ sacrificiũ iuda et
ierłm sicut dies scłi & sicut anni
nium: nichil ad nr̃m attinet ꝓpo
si tum. Nã si prȩcedentẽ discussers
tẽꝑli qͦd ez rȩ cemporib edificati
est: dictam inuenies. De exilio
autem ur̃o qͦd dixi idem confirm
scilicet qđ ideo uos de t̾ra eiecit
ne sacrificia facere. seu neome
tereretis. Cũ enim dĩ ꝑ moyser
sacrificia fieri pͣcepit. idõ utis
fecit. ut in eũ recte credentes &t
ta mente eũ diligentes: legis sis
prȩcepta. cũ quanta decebat sol¬
licitudine & mundicia custod¬
rent. ñ quod furta. homicidꝰ
rapinas. & cȩtera execendo uitia:
necnon idolis sacrificando. dei
legẽ indigne tractarent: & mul¬
tis polluti contagiis. dõ uerosaeri¬
ficaturi semeius cẽplum indigni
inp tederet quẽadmodũ ꝓpħa¬
uos confidicis uob̾ in sernoni.¬
bus mendacii: qͥ non ꝓderunt

Expanded text:
complebimus, eique sacrificium nostrum acceptabile erit, quemadmodum propheta testatur Malachias dicens: Et placebit Deo sacrificium Juda et Hierusalem sicut dies saeculi, et sicut anni statur Malachias dicens: Hierusalem sicut dies saeculi, et sicut anni templi quod Esdrae temporibus aedificatum est, dictum esse invenies . De exilio autem vestro quod dixi idem confirmo, scilicet quod ideo vos de terra ejecit, ne sacrificia faceretis, neomenias, tereretis. Cum enim Deus per Moysen sacrificia fieri praecepit, ideo utique fecit, ut in eum recte credentes, et tota eum mente diligentes, legis suae praecepta cum quanta decebat sollicitudine et munditia custodirent, non quod furta, homicidia, rapinas, et caetera exercendo vitia, nec non idolis sacrificando, Dei legem indigne tractarent, et multis polluti contagiis, Deo vero sacrificaturi, sanctum ejus templum indigni ingrederentur, quemadmodum propheuos confiditis uobis in sermonibus mendacii, qui non proderunt
Abbreviated transcription (Latin):
alibi. Cũ icunauerint ñ eraudi¬
am p̾ces eorum. & si obtuler
holo caustomata & uictimas n
suseipiamea. De hec etiam amos
caustomata & mimera urã nsus.¬
cipiam. & uota pinguiũ ur̃orum
ñ recipiã. Auferã tumultũ car

Expanded text:
alibi: Cum jejunaverint non exaudiam preces eorum, et si obtulerint holocaustomata, et victimas, non suscipiam ea . De hoc etiam Amos caustomata, et munera vestra non suscipiam, et vota pinguium vestrorum non respiciam. Auferam tumul
Abbreviated transcription (Latin):
claude ostia tua suꝑ te abscon¬
dere modicũ ad momentũ: do¬
nec ꝑtranseat in dignatio. Hȩc¬
quippe ad captiuitatẽ congru¬
enter referunt᷑. M. Nunqͥdnã
aliqͥd tale inuerbis danielispo¬
teris obicere: Ait enĩ. Multi de
iis qͥ dormiunt in t̾rȩ puluere
uigilabunt: alii inuicã ecernam.
PTanto longius auctoritas hec atua
discrepat intentione: qͣnto eui den¬
tius de ultimo iudicio intelligitur
dicta fuisse. In illa enĩ resur recti¬
one ibunt uł inuitã ecernam. ues
in eternũ opprobrtũ. ꝙ. Inueulos ne
aliqͥd. qd̾ contra erechidisꝓphe.

Expanded text:
 te, abscondere modicum ad momentum, donec pertranseat indignatio . Haec ad captivitatem congruenter referuntur. MOYSES. Nunquidnam aliquid tale in verbis Danielis objicere poteris? Ait enim: Multi de his qui dormiunt in terrae pulvere vigilabunt, alii in vitam aeternam, . PETRUS. Tanto longius auctoritas haec a tua discrepat intentione, quanto evidentius de ultimo judicio intelligitur dicta fuisse. In illa enim resurrectione, ibunt vel in vitam aeternam vel in aeternum opprobrium . MOYSES. Inveniesne aliquid quod contra Ezechielem
Abbreviated transcription (Latin):
et S iusti cui fulgebant in
tur raducti ad corpora. Item adi¬
ud. Om̃e enim qͦd comedit. bibit
et gignit. delectat᷑ ac tristatur:
ꝓculdubio ex. iiͦii. elementis cõpo¬
situm credit᷑. Quomͦ autẽ qͦdex eis
componit᷑ & passionib pͣdictis
afficitur. cũ eisdem affectib sine
mutatione in regnũ illud trani¬
feretur: Sed ut omĩa concedamꝰ
quidnã de iis qͥ adueniente uncto
et pͦt nascituri st̃ es dicturus:
Moriturosne eos eẽ. asseris necne:
A. Morient᷑ sane in xp̃i regnifine.
P. Quid gͥ facient parentes eoꝵ in
morte ipsorũ : Aelius nanq fo.
ret ñ resurgere: quã tantũ do¬
lorem ex eorũ morte sustinere.
M. Dicamus gͦ eos non ẽe. morituros
P. Tunc mentit᷑ scriptura quȩ dicit.
dauid scilicet. qͥs ẽ. homo &ͥ uiuet¬
das st̃ tibi semitȩ rationis & dissu¬
giĩ clausȩ. qͥa nullatenꝰ eo qͦ dicis
modo fieri potest mortuorũ re¬
sur reccio ꝓpt̃ quod idem suꝑius
destruxeramꝰ legis destimon ellio¬

Expanded text:
ti, qui jam fulgebant in tur reducti ad corpora. Item aliud: Omne enim quod comedit, bibit et gignit, delectatur etiam ac tristatur, procul dubio ex quatuor elementis compositum non dubitatur. Quomodo autem quod ex eis componitur, et passionibus praedictis afficitur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Moriturosne esse asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni fine. PETRUS. Quid igitur facient parentes eorum in morte ipsorum? Melius namque illis foret non resurgere, quam tantum dolorem ex eorum morte sustinere. MOYSES. Dicamus ergo eos non esse morituros. PETRUS. Tunc mentitur Scriptura quae dicit, Dadas, sunt tibi semitae rationis et diffugii clausae, quod nullatenus eo quo dicis modo fieri possit mortuorum resurrectio, propter quod idem superius destruxeramus legis testimonio. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cecitatis denebras & sisero unio
Depulis animo. Tibi qͦq non in¬
qui&e aꝑtissimarũ & in expugna¬
piliũ luce rationũ huiꝰ ame inti¬
delitatis errorẽ culisti. Nc̃ si pla.¬
cet ceptũ ex ordine ꝓsequens. se
placere.Qd quare uł qua dixeri¬
intentione: in hiant̾ audire de.¬
sidero .P. Aͦd dixi uos de legis
mandatis minimũ qͥd conser.¬
uare: nec auctoritatis nec ratio¬
nis cũ liquido pateat indiget
celebratis. Nã nec agni uictimam
ꝓut olim matutino & uesꝑtino tẽ.¬
sabbatoꝵ. cer imoniarũq holo¬
causta celebratis. nec panis. uini
Gipanes ministrare ꝓnosa¬
cionis. Luminari a qiuoo ma¬
tutino tepore p̾parato uespti¬
no accen debant. eisae epo¬
ribus chimi ama churibuli
impositũ in cẽplocremaria¬
ciebant. Ordinationes ecam

Expanded text:
ecitatis tenebras, etsi sero, a nostro depulit animo. Tibi quoque non inqui et apertissimarum et inexpugnabilium luce rationum, hujus a me infidelit tis errorem tulisti. Nunc si placet coeptum ex ordine prosequens, seqplacere. Quod quare vel qua intentione dixeris, inhianter audire desidero. PETRUS. Quod dixi vos de legis mandatis minimum quid observare, nec auctoritatis, nec rationis, cum liquido pateat, indiget celebratis. Nam nec agni victimam prout olim matutino et vespertino imSabbatorum, caeremoniarumque holocausta celebratis, nec panis, vini itionis ministrare vesnt . Luminaria quoque matutino tempore praeparata, vespertino accendebant, eisdemque temporibus thymiama thuribulis impositum in templo cremari faciebant, ordinationes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
corais cui duriciã. sed tamerm
auio t ostendã. ꝑ hoc enĩforsitan
boni a licuiꝰ memoreris. In libro
itãq samuelis scriptũ est qͥa cum
philistiim arcã dnĩ contra se ueni¬
re uiderent : dixer̃t. elehem elohim.
nomen di &e actꝰ pluraliter ꝓfert᷑.
M. ẜgosane ꝑ hoc: qd̾ ꝓposueras te
ꝓbasse ñ concedo. hoc enĩ dicebat
gens ñ unum sed plures deos cre¬
dens. & opinabat᷑ qđ plures e̾ent.
dii isrł: quẽ admodũ & sui erant.
P. Quando quidẽ hoc non concedis: iã
tibi consimilẽ in ꝓpħarũ libris
oscendã sermonẽ. Est enĩ scriptũ
in genesi. Locutꝰ ÷ dñs ad iacob.
Durge & ascende bethel & habita
ibi. facq altare dõ qͥ apparuit
tibi quando fugiebas frẽm tuũ.
H ic qͥppe & nom̃ dei & actꝰ singu¬
lariter ꝓfertur. Deinde scriptũ
est in eodẽ libro: p̾ceptum dñi
lacob implessẽ. Sequitur enim.
dsr lana nonten loci domꝰ dei. Ibienĩ¬
ida suũ. He autẽ & ds̃ et apparuit¬

Expanded text:
cordis tui duritiam, sed tamen jam illud tibi ostendam, per hoc enim forsitan boni alicujus memor eris. In lib. itaque Samuelis scriptum est, quia cum Philisthiim arcam Domini contra se venire viderent, dixerunt. Elehem Elohim ,nomen Dei et actus pluraliter profertur. MOYSES. Ego sane per hoc quod proposueras te probasse non concedo. Haec enim dicebat gens non unum, sed plures deos credens, et opinabatur quia plures essent dii Israel, quemadmodum et sui erant. PETRUS. Quandoquidem hoc non concedis, jam tibi consimilem in prophetarum libris ostendam sermonem. Est enim scriptum in Genesi: Locutus est Dominus ad Jacob: Surge, et ascende Bethel, et habita ibi, facque altare Deo, qui apparuit tibi quando fugiebas fratrem tuum . Hic quippe et nomen Dei et actus, singulariter profertur. Deinde scriptum est in eodem libro praeceptum Domini Jacob implesse. Sequitur enim: lavit nomen loci domus Dei. Ibi enirem suum. Hic autem et Deus et apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
retatur: ergo ẽ. unus. Et
rielohin & adonaiod plurali¬
tatem significat: plures de¬
monstrantur dii. Quod uidet᷑
contrariũ. Qut enĩ unus erit
ds̃: aut plures. In dõ autem hoc
non ẽ. contrariũ. Qd eñĩ se sin¬
gulari nomine appellauit: ad
unam ꝓfecto respicit substan¬
tiam. Qđ uͦ plurali: ad plures
ꝑsonas. Est enĩ ds̾ unus: in plu¬
ribus ꝑsonis .m. Qͦd hȩc nomi¬
na dĩ elohim scilicet & adonal.
pluralitatẽ significant. seđin
regulas artis literatoriȩ contin¬
git. Quoduͦ se ita dĩ appellauit:
nullis coactꝰ regulis sed iuxta pla¬
citum suũ fecit. & placitũ quide
suum nullis debet regulis subla¬
cere .P. Uerũ quippe ⁊ nomina
illa nullis debereregulis supponi
seq̃ hoc si ꝓpriae̾ent. ñ appel¬
idõ rerte regulis debent suppon
sicut suꝑus ex planatumꝰ. Itaqus
singularit᷑ ꝓferunt᷑ singular¬

Expanded text:
retatur, ergo est unus. Et ri Elohim, et Adonai, quod pluralitatem significat, plures demonstrantur dii. Quod videtur contrarium. Aut enim unus erit Deus, aut plures. In Deo autem non est hoc contrarium. Quod enim se singulari nomine appellavit, ad unam profecto respicit substantiam, quod vero plurali, ad plures personas. Est enim unus Deus in pluribus personis. MOYSES. Quod haec nomina Dei Elohim scilicet et Adonai pluralitatem significant, secundum regulas artis litteratoriae contingit. Quod vero Deus se ita appellavit, nullis coactus regulis, sed juxta placitum suum fecit, et placitum quidem suum nullis debet regulis subjacere. PETRUS. Verum quippe est nomina illa nullis debere regulis supponi, sed hoc, si propria sint, non appelideo regulis recte debent supponi, sicut superius explanavimus. Itaque, ubi singulariter proferuntur, singular
Abbreviated transcription (Latin):
one in die iudicii.ꝙ. Side sllo
intelligi uoluisset iudicio. ñ de¬
buerat in lententiȩ fine dicere:
reqͥescere uos faciã suꝑ humũ
es ista hoc m accipi potest: ut ani¬
mam significet reqͥescere in corꝑͦe.
qͦd ñ immerito t̾rȩ nomine de qt
sũptum ÷ expͥmitur. teste etiam
scriptura. quȩ frequent᷑ illud no¬
mine t̾rȩ appellat. Ait enĩ moyse.
Formauit ds hominẽ de limo t̾rȩ.
Ecce homo cũ. iiiͬi. elem̾̃toꝵ sit con¬
iunctione ꝑfectꝰ: de t̾ra tantum
quȩ unũ ÷ tantũ elementũ dicit᷑
factus. sed ñ inconuenient̃. qͥa t̾rȩ
nomine significat corpꝰ. Possum¬
anima redibit ad corpus. & iudica¬
bitur utrunq. Hic autẽ sensus
in illiꝰ ꝓphetiȩ explanatione sano
intellectu concipi pocest. ita ut nec
scriptura aliqua. neciatlo.
dis. ita ut qͥsea exponens nes
ã scripture catimonio. nec
a rationis exorbitet semita: ni¬
chil ẽ. inconueniens. siqͥs ea
diuerso sedausto exposuerit

Expanded text:
one in die judicii. MOYSES. Si de illo intelligi volebat judicio, non debuerat in sententiae fine dicere requiescere vos faciam super humum PETRUS. Requies ista hoc modo accipi potest, ut animam significet requiescere in corpore, quod non immerito terrae nomine de qua sumptum est exprimitur, teste insuper Scriptura, quae frequenter illud nomine terrae appellat. Ait enim Moyses: Formavit Deus hominem de limo terrae . Ecce homo cum quatuor elementorum fit conjonctione perfectus, de terra tantum quae est unum elementum dicitur factus, sed non inconvenienter, quia terrae nomine significat corpuanima redibit ad corpus, et judicabitur utrumque . Hic autem sensus in illius prophetiae explanatione sano intellectu concipi potest, ita ut nec Scriptura aliqua vel ratio udis, ita ut quis eam exponens, nec a Scripturae testimonio, nec a rationis exorbitet semita, nihil est inconveniens si quis eam diverso, sed justo exposuerit
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ amore se adepturũ esse
orabatꝰ In magnosiattendas
discrimine estis. Sed uolo ut
di Cassinost. nunqͥdnã illiq̾
tunc suscitandist̃ iqrtui na¬
bo.Lrispondeas. si gene¬
rationis ciiciũ in eis natura ne¬
gabit: aut legis iussũ ꝓhibebit.
M. Legisꝰ pͣcepto eos c̃stringen
lex filios ꝓcreari p̾cipiat: nouã
uos legẽ habituros demonstrad.
qͦd ẽ. contra fidem urãm.M.
Natura eis ñ lege. generationẽ
inhibitã mutata uoçe ꝓbabo

Expanded text:
eorum amore se adepturum esse orabat? In magno si attendas discrimine estis. Sed volo ut dicas, si nosti, nunquidnam illi qui tunc suscitandi sunt mortui, napondeas, si generationis officium in eis natura negabit, aut legis jussum prohibebit. MOYSES. Legis praecepto eos constringendlex filios procreari praecipiat, novam vos legem habituros demonstras, quod est contra fidem vestram. MOYSES. Natura eis non lege generationem inhibitam esse mutata vice probabo
Abbreviated transcription (Latin):
explanatio tuaa soripturat
quã rationi inuemt᷑ contraria:
equitatis ẽ. iudicio repellenda.
M Quonã mͦ sententiamea sit scri¬
pture contraria: audire dele
taliter inqͥt. Sepulchraeorũ
domꝰ illoꝵ inȩt̾̃num. tabnacula
eorum in ꝓgenie. Itẽ de eadẽ
re. Introibit usq in ꝓgenies
patrũ suorũ. & usꝙ inȩternũ
non uidebit lumen. Itẽ alibi.¬

Expanded text:
tam Scripturae quam rationi invenitur contraria, aequitatis judicio est repellenda. MOYSES. Quonam modo sententia mea sit Scripturae contraria, audire delectaliter inquit: Sepulcra eorum domus illorum in aeternum; tabernacula eorum in progenie . Item de eadem re: Introibit usque in progenies patrum suorum, et usque in aeternum non videbit lumen . Item alibi
Abbreviated transcription (Latin):
or line eqͣles futuros ẽẽ. conces¬
si s.R onorẽ suũ aaron adimis.
qui sullusant̃ complures ȩqua¬
norem. Prȩtea n snontiti¬
p̃cipientis. nec plusquã sacerdo¬
tem unũ: nec plusqͣm unũ exi.¬
stere templũ.M. argumentũ
sane qͦd tuȩ obstet rationi: non
habeo. Uideo enĩ aut nouã nos
legem habituros concedere opor¬
tere. aut moysi legẽ nequa qͣm
plures reges habituri estis an
unũ: m. Unũ utiq habere de¬
bemus. sic̃ ꝓpħa ezechiel ꝑhi¬
bet dicens. Unũ pastorem om̃s
habebunt. Si enĩ fuerint plu¬
res: cũ concordes ẽẽ. non poter̃t̃ :¬
regni pacẽ destituent . E. Sapien¬
ter respondere incoasti. sed
quisnã ille rex erit. potes edice¬
re: m. Unccus. in cuiꝰ aduentu
captiuitatẽ sumus euasuri. nr̃iq¬
moderamen h abere debet imꝑii.
P. Bene qd dicis eẽ. posser. si un¬
creditis homo tantũ futurus
sit. qͥd tẽ abraham isaec & ia¬
rint potestati. Sic enĩ& sandel

Expanded text:
ordine aequales futuros esse concesordine aequales futuros esse concesseris, honorem suum Aaron adimis, quia nullus inter complures aequanorem. Praeterea multis pontifipraecipientis, nec plus quam unum sacerdotem, nec plus quam unum existere templum. MOYSES. Argumentum quod tuae obstet rationi non habeo. Video enim aut novam nos legem habituros concedere: aut Moysi legem nequaquam plures reges babituri estis, an unum? MOYSES. Unum utique habere debemus, sicut propheta Ezechiel perhibet dicens: Unum pastorem omnes habebunt . Si enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PETRUS. Sapienter respondere inchoasti. Sed quisnam ille rex erit potes edicere? MOYSES. Unctus, in cujus adventu captivitatem sumus evasuri, moderamen habere debet imperii. PETRUS. Bene quod dicis esse posset, si uncreditis homo tantum futurus sit, quid tunc Abraham, Isaac et Jarint potestati. Sic enim et Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
eriua prttercũ eis sint resur¬
reccuri. & omĩa humani corꝑͦis
osficia. agentes & patientes. pri¬
stinosq motꝰ recolentes. antiqͦ
more terras denuosint inhabi¬
taturi. & aaron ac filueiꝰ sacrifi¬
cium ut olim oblaturi. & a mo¬
yse sacerdotalib uestimentis
induendi sint: .m. Ita doctores
ualeo .P. Quisnã rogo t̾c maximꝰ
erit pontifex: m. Qͥs aaron ma.¬
ior ẽẽ. poterit: P. Quid gͥ de ele¬
ataro. finee. multisq aliis tunc
fiet. qͥ olim om̃s sũmi fuere pon¬
tificess Fruntne simul om̃s uno
illius dignitate priuabuntur:
Si dixeris uiuente aaron eos sũ¬
mo sacerdotio fungi ñ posse. qͥd
ergo ꝓder it resurrectio: Plus
enim ad dedecus & incõmodũ
quã ad decus & utilitatẽ erit
eis resurgere. meliusq eis fuis¬
set in morte ꝑmanere. quam
moysi lex in hoc facto destrua.¬
tur: qua pͣceptum habet᷑. ne
quis inaiorl sullimatꝰ ordine
ulteriꝰ ad ipinorẽ reducatur.
Si autẽ om̃s insium sacerdotii

Expanded text:
erunt, pariter cum eis sint resurerunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis induendi sint? MOYSES. Ita nostros maximus erit pontifex? MOYSES. Quis Aaron major esse poterit? PETRUS. Quid igitur de Eleazaro multisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne simul uno dinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si autem omnes in summi sacerdotii