comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
respicientes inulcos młcos¬
quid reorum dimitunt.
uendentes eis de lictum psĩ¬
mosaũt ĩnoxioꝵ conde̾p¬
nant ut noxii p̃stent set 
nõ solum in peccumariis
tes sac̃dotes et curiales. et ofi¬
ciales possores populĩ agͥ¬
coleiudicium furta m̃itor
ĩ iusticias acusances ẽt non
cum sedicones et publice
turbe płmq fiuntatq sedã¬
cur. et oĩo una quedam ẽ
rꝑe suffragium aiudicib
tociꝰ nequicie ẽ ꝑrĩcipium
rum eloquorum mirabile
et uerum quod auaricia
om̃ium sit malorum mat̾¬

Expanded text:
respicientes multos quidem reorum dimittunt, vendentes eis delictum, plurimos autem innoxiorum condemnant, ut noxiis praestent: et hoc non solum in pecuniariis tes, sacerdotes et curiales et officiales et possessores et populi et agricolae, iudicum furta merito et iniustitias accusantes. Et non et publicae turbae plerumque fiunt atque sedantur: et omnino una quaedam est ipere suffragium a iudicibus totius nequitiae est principium rum eloquiorum mirabile et verum, quod avaritia omnium sit mater ma
Abbreviated transcription (Latin):
quis nõ lacrocinabitur sñ¬
respiciens. illum nãq ui¬
dens oĩa. auro uendentẽ et
licitum ħ peciũas dando
fusio. et contemptus legũ
et iudicum om̃ib ħ uena¬
lia ꝓposita eẽ putantibus

Expanded text:
quis non latrocinabitur srespiciens? illum namque videns omnia auro vendentem, et llicitum, hoc pecunias dando fusio et contemptus legum et iudicum, omnibus haec venalia proposita esse putantibus
Abbreviated transcription (Latin):
utimur. ursciatis nr̃m
circa uos studium cirea
castitatẽ atq pietatem¬
et labores nrõs ꝑquos
in om̃ib bonis custodi
osissimo magr̃o in quo
ad iectum est ut ergo ħ¬
esta in nr̃a habitantibꝰ
rem pu. cua sublimita

Expanded text:
r, ut sciatis nostrum circa vos studium et circa castitatem atque pietatem labores nostros, per quos in omnibus bonis custodirosissimo magistro, in quo adiectum est: Vt ergo oesta in nostra habitantibus republica, tua sublimita
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo ꝓspic̾e. itaq ilico no¬
bis ẽ a deposito in cohãd̃.
aciłpientis scripture. Hoc
qd ecim ĩudicio quesit̾
est quia em̾ nõ ꝓfessus ẽ
isqui scripsisse dicebatur
suam ẽẽ scͥpturam mag¬
tumultũ erscrib̾e alia coac¬
cus ẽ que uis.l sunt ueluti
turam sine t̃imno cã ꝑ
mansit s is qui de posiẽ
dat adu ocet testes ut pos¬
sibile ẽ honestos et fide dig¬
nos eciam nõ minus treᷤ
ut nõ ĩ sola scͥptura ⁊ eiꝰ
eraminacõe pẽdamꝰ s sic
iudicantib eciam testrã
solatilmm et em̃ tales tes¬
tificatões suscipimꝰ qͣspre¬
sentes testes dicant quia
his p̾sentib subscͥpsit qͥ
docum̃tũ fecit i h̃c noũñt
nam si ĩuenimꝰ et tales
quoidam testes nõ nimꝰ
ꝙͣtres dignos fid̾ exiten¬
tes. neq talem int̾dici¬
mus fidẽ / neq em̃ ut ab¬
reuiemus ꝓ boes ponimꝰ
legem s ut ẽe eas i caute

Expanded text:
ospicere. Itaque ilico nobis est a deposito incohandum. accipientis scripturae hoc quod in iudicio quaesitum est; quia enim non professus est is qui scripsisse dicebatur suam esse scripturam, magtumultum, et scribere alia coactus est, quae visa sunt veluti turam sine termino causa permansit, sed is qui depositum dat advocet etiam testes ut possibile est honestos et fide dignos et non minus tres, ut non in sola scriptura et eius examinatione pendeamus, sed sit iudicantibus etiam testium solacium. Etenim tales testificationes suscipimus, quo praesentes testes dicant, quia his praesentibus subscripsit qui documentum fecit et hunc noverunt: nam si invenerimus et tales quosdam testes non minus quam tres dignos fide existentes, neque talem interdicimus fidem. Neque enim ut abbreviemus probationes ponimus legem, sed ut esse eas et caute
Abbreviated transcription (Latin):
cis retinere conceditur. ¶Ex
singuł quoq rebꝰ que ꝑ tidico¬
missum relinquntur ead̾m
recento ꝑmissa ẽ post ꝙ señtꝰ
consultum ip̃e hrs honera h̾r¬
ditaria sustinebat. Ile autem
qui ex fid̾i comisso recipiebat¬
ꝑtem ħrdicatis legatarii ꝑcia¬
rii loco erat .i. eius legatarii cͥ
pars bonorum legabatur que
spẽs legati parti uocabatur. q
cum ħrde legatariꝯ ꝑciebatũr
hrdicacem. un que solebãt sti¬
pułones inc̾ hrdem ꝓciaruile¬

Expanded text:
editur. ex singulis quoque rebus quae per fideicommissum relinquuntur eadem retentio permissa est. post quod senatus consultum ipse heres onera hereditaria sustinebat: ille autem qui ex fideicommisso recepit partem hereditatis legatarii partiarii loco erat, id est, eius legatarii cui pars bonorum legabatur. quae species legati partitio vocabatur, quia cum herede legatarius partiebatur hereditatem. unde quae solebant stipulationes inter heredem
Abbreviated transcription (Latin):
tus hrs rogatosit restitue cũc
ex crebelliano senatꝰ ꝯsulto re¬
sticuebatur ħrditas⁊ in utra
actones hrditarie ꝓ raca ꝑteda¬
bantur. In h̾rd̾m quid̾ uire cun¬
li. in eum u̾o qui reciebat h̾rdi¬
catem ex senatꝰ ꝯsulto crebelli¬
ano camꝙͣ in h̾rdem. at si ploq̃

Expanded text:
stituere, tunc ex Trebelliano senatus consulto restituebatur hereditas et in utrumque actiones hereditariae pro rata parte dabantur: in heredem quidem iure civili, in eum vero qui recipiebat hereditatem, ex senatus consulto Trebelliano tamquam in heredem. at si pl
Abbreviated transcription (Latin):
Q d̾ autem ad eas res que so¬
Lo continentur expedic. ius ꝓre¬
dit ut si quis ioci uacantis poss¬
essionẽ ꝓp̾absenciam aut neg¬
ligenciam dominiꝰ qr sine succ¬
essore d̾cesserit sine uinancis¬
possidet qr intelligit alienum
fundum occupasse cn si alii bo¬
na fide accipienci crãdidit. pote¬
rit ei longa possõne res acquiri
quia n furtiuun uipossessum
accepit abolita e enim qͦrũdã

Expanded text:
d autem ad eas res quae solo continentur expeditius procedit: ut si quis loci vacantis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia sine successore decesserit, sine vi nancispossidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adquiri, quia neque furtivum neque vi possessum accepit; abolita est enim quorunda
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ aliquod inchoare
bonum. nõ em̃ ea que aq¬
bdam p̃existant destrue¬
c̾sticucionẽ. temꝑace quid̾
introductam. ec ornate po¬
sicam que adopciones nac¬
alium ꝓhibint mulcea¬
ab surditatem habentes⁊
indiscrete uelut.Iduenas
quosdam legitimis natu
onẽ nõ laboraumnꝰ. semel
em̃ eos efficientes legicimo
damꝰ hab̾e eciam successi¬
ones illas q̃s habent hui qͥ
ab nncio legitum sunt.
si quis igͥ docalia scͥpserit
ad lib̾am in principio. siue
lib̾cam mulierẽ ci om̃ns
licet copulati inc̾cub ine
sccinace sibi: aut legitim¬
oꝵ filioꝵ.iam pat̾ existens.
aut ã filior naturalium
ƿat̾ legicimas ẽẽ nuptias
et filios p̃cedentes. uł conce¬
pcos legitimos ei ee sanci¬
mꝰ: eclicet nõ nascantur
postea filii ei. aut eciam¬
ei nati moriantur. inch̾oiꝰ
por soboles legitima con¬
futit. affectus em̃i cirea fi¬
lios ita ei ꝓcedens qͥ eum
eciam ad dotale ꝓuocauit
instrum entũ ip̃e dedit se¬
cłis filiis occasionẽ qui p̃¬

Expanded text:
semper aliquod incohare bonum, non ea quae a quibusdam praeexistant destrueconstitutionem temperate quidem introductam et ornate positam. quae adoptiones naturalium prohibuit mulabsurditatem habentes et indiscrete velut advenas quosdam legitimos naturonem non laborabimus: semel enim eos efficientes legitimos damus habere etiam successiones illas, quas habent hi qui ab initio legitimi sunt. Si quis igitur dotalia scripserit ad liberam in principio sive libertam mulierem, cui omnino licet copulari in concubinae schemate sibi, aut legitimorum filiorum iam pater existens aut etiam filiorum non talium pater, legitimas esse nuptias et filios vel praecedentes vel conceptos legitimos ei esse sancimus. Et licet non nascantur postea filii ei, aut etiam nati moriantur, nihilominus prior soboles legitima consistit. Affectus enim circa filios ita ei procedentes, qui eum etiam ad dotale provocavit instrumentum, ipse dedit secundis filiis occasionem, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem uim maioresqͦ casꝯ
non cenetur.si modo nõ huo¬
ipiꝯ culpa is casꝯ int̾uenit ali
nõ e quin d̾ restituenda ea re
cenearis. ¶Comodata autẽ
utenda data ẽ. alioquin ĩce¬
de int̾uemente locatꝯ tͥ usꝯ rei
uid̾r. Gratuitũ enim d ẽẽ ꝯm¬
odatum. ¶¶ Preterea ⁊ hus
apud quem res aliq̃ d̾ ponitur.
re obligatur. ⁊ actione d̾positi.
qr ⁊ ip̃e d ea ̃ re quam acceperit
restituenda tenetur. S is er eo
solo cenetur siquid dolo comi¬
serit culpe autem nomine .i.
d̾sidie acq negligencie nõ te¬
netur itaq secumꝰ ẽ is qui pa¬
rum diligent custoditã re fur¬
to ãmiẜit quia qui negligenci
amico rẽ custodiendam cradi¬
dit sue facilitati id impucare
d ¶Credicor quoq qui pig¬
noaccepit re obligaturq ⁊ np̃e

Expanded text:
maiorem vim maioresve casus non tenetur, si modo non huius culpa is casus intervenerit: alionon est quin de restituenda ea re tenearis. commodata autem utenda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei videtur: gratuitum enim debet esse commodatum. Praetapud quem res aliqua deponitur, re obligatur ex actione depositi quia et ipse de ea re quam acceperit restituenda tenetur. Sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit. Culpe autem nomine, id est desidie ac negligentie non tenetur: itaque securus est qui parum diligenter custoditam rem furto amisit, quia, qui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare debet. Creditor quoque qui pignus accepit re obligatur, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
situdinẽ ec incħ tale a¬
eri conced̾e. ¶scito em
quia si didicĩmꝰ qr tibi
cale aliquid nũciatũ
deinde nõ ꝑ hibiusti
aut tu auc successoreᷤ tu
fuerint. pare̾s aũt cibi
dapnũ quia rem nobis
studiosam et sc̃i ssime
ec̃ce custodi ẽtem unita¬
dẽa sut agi latent̾ passũ
ca ip̃m cĩgulum ꝑ icłita¬
b̃r in sr̃ et ip̃am domũ¬

Expanded text:
situdinem et nihil tale fieri concedere. Scito enim, quia si didicerimus, quia tibi tale aliquid nuntiatum deinde non prohibuisti aut tu aut successores tui fuerint, parens autem tibi damnum, quia rem nobis studiosam et sanctissimae ecclesiae custodientem unitardicta sunt agi latenter passum ca ipsam cingulum periclitabitur; insuper et ipsam domu
Abbreviated transcription (Latin):
inficare nr̃os subiectos ñ
enĩ uolumus nec ꝑta
lem cãm ullũ eis infereri
dampnũ ip̃e ũo oĩum hor
puidebis sine dampno
om̃i gestimssiquis aũt cͥ
tale aliquid issũ ẽ ueni¬
ant oĩo nõ respicias eu
nisi sacram nr̃am prag¬
macicamostendat formã
ꝓ hoc sctiptam. tr̃ suscrpi¬
es quid̃ talem formã. nõ

Expanded text:
re nostros subiectos. Non enim volumus nec per talem causam ullum eis inferri damnum. Ipse vero omnium horum providebis sine damno omni gestum. Si quis autem, cui tale aliquid iussum est, veniat, omnino non respicias eum nisi sacram nostram pragmaticam ostendat formam pro hoc scriptam; tunc suscipies quidem talem formam, non
Abbreviated transcription (Latin):
cessaĩnt et lat̾e fec̾it qd
maugne ut forte nũc iã
nõ curator eristens cessioe̾ e
accipiat et rem maligne di¬
ponat. et tinic in firmũ ee
uolumirs qd̃ agr̃ et nõ poᷤ¬
seullam actõnẽ ualere ce¬

Expanded text:
cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem accipiat et rem maligne disponat. Etiam tunc enim infirmum esse volumus quod agitur, et non posse ullam actionem valere ce
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ neq public̃ minuit
neq fortuna n consue¬
tis ei fu̾ccõibꝰ pͥuans curi¬
alem et ei qui ħ ꝓ meru¬
it etiam ẜ̃sencẽ addens

Expanded text:
d neque publicum minuit, neque fortuna neque consuetis ei functionibus privans curialem, et ei qui hoc promeruit etiam praesentem addens
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuabãt ꝑcim eam p̾graũ¬
bant. ⁊ non in solidum eam
uocabãt. s in quibꝯda ꝑtibꝰ ca¬
sibꝰ t̾ciam ei ꝑtem abstrahẽces
c̃tie ⁊ legitimis dabat ꝑsonis ĩ
uisum ẽ. recta ⁊ simplici uia m̃

Expanded text:
adiuvabant, partim eam praegravabant et non in solidum eam vocabant, sed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis dabant personis, in visum est, recta et simplici via m
Abbreviated transcription (Latin):
ic tratas a p̾senti sancti¬
oue. cassamus ꝗ in
irritum deducimus
nullius temporis p̾¬
scͥptione impedien¬
Ite. quia quod ab ini¬
cio de iuire non ualu¬
Sit tractu temporis¬
de uire conualescere
petente. ¶Callidis
uiantes qui pretio
accepto quasi sbcolo¬
re inuestiture qͣm
sibi lic̾e dicunt feu¬
dauendunt ⁊ in ali¬
os tnfferunt. ne tale
figmentũ uel aliud
gitetur om̃ib mõis
nr̃a ĩminente ut uẽ¬
ditor ⁊ emptor qui tã
illicitas cͣcxisse reꝑti
feudũ amittant et
ad dũm lib̾e reu̾tatur.¬
¶ Scriba ũo qui suꝑ
hoc instrum̃tũ sciens
conscripserit postea¬
missionem officii cũ
infamie ꝑiculo ina¬
nũ amittat. ¶ Poret̾¬
ca si quis infeudatu¬
rus maior .xiiii. ã¬
nis sua incuria uł
negłia per annũ
⁊ diem steterit qd̾
feudi in uestiturã
⁊ꝓprio dño nõ pe¬
cierit tͣnsactio hor

Expanded text:
rpetratas hae presenti sanctione cassamus et in irritum deducimus nulla temporis prescriptione im pediente, quia, quod ab initio de iure non valuit, tractu temporis convalescere petente. Callidis viantes, qui pretio accepto quasi sub colore investiture, quam sibi licere dicunt, feuda vendunt et in alios transferunt, ne tale figmentum vel aliud gitetur, omnibus modis nostra imminente, ut venditor et emptor, qui tam illicita contraxisse reperti feudum ammittant et ad dominum libere revertatur. Scriba vero, qui super hoc instrumentum sciens conscripserit, post amissionem officii cum infamie periculo manum amittat. Preterea si quis infeudatus maior XIIII cimp annis sua incuria vel negligentia per annum et diem steterit, quod feudi investituram a proprio domino non petierit, transacto ho
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ qui predic¬
tam pacem u¬
iolau̾int. et
indignationẽ
sb̾itinis ⁊ eadẽ
pena feriendis.
p̾terea bona eiꝰ
publicentur ⁊
destruatur qͥ
pacem iurare
⁊ lege pacis nõ
fruatur. ¶Illi¬
citas aũt exac¬
tiones ⁊ maxi¬
me ab ecͣcͣruis
quaꝵ abusus
iam per longa
tp̃ra moleuit.
per cuuitates
et castella om¬
imodo condẽp¬
namus ⁊ phibe¬
mus. ⁊ si facte
fu̾int induplũ
reddantur. ¶t̃
satram̃ta pub̾ũ
sponte facta suꝑ

Expanded text:
ui predictam pacem violaverint, et indignationem subituris eadem pena feriendis. Preterea bona eius publicentur et destruatur, qui pacem iurare  lege pacis non fruatur. Illicitas etiam exactiones maxime ab ecclesiis, quarum abusus iam per longa tempora inolevit, per civitates et castella omnimodis condempnamus et prohibemus. Et si facte fuerint, in duplum reddantur. Item sacramenta puberum sponte
Abbreviated transcription (Latin):
spatio competenti
se dño acceptabilem
mitt̾ente contemp¬
serit uel dimidiũ
redditus feudi ui unis¬
ris anni dño non
sb̾ministrauit feu¬
o dño hũit amittas
⁊ dñs feudũ in usus
suos illud redigendi
¶Pret̾ea ducatus
marchia. comitatꝰ.
decet̾o diuidatur ã¬
liud aũt fendũ si ꝯ¬
sortes uoluint di¬
uidatur ĩta ut om̃s
qui partem feudi
lnt iam diuisus
uł diuidendi fide¬
litatem faciantsita
tñ ut uassallus ꝓ
uno feudo plures

Expanded text:
spatio competenti se domino y′ acceptabilem mittere contempserit vel dimidium redditus feudi unius anni domino non subministraverit, feudomino habet, amittat et dominus feudi in usus suos illud redigendi Preterea ducatus, marchia, comitatus de cetero non dividatur. Aliud autem feudum, si consortes voluerint, dividatur ita, ut omnes, qui partem feudi habent iam divisi vel dividendi, fidelitatem domino faciant, ita tamen, ut vassallus pro uno feudo plures
Abbreviated transcription (Latin):
machinari temptam̾it p̾tõ
ac beneficio se cariturũ cognos¬
cat notariũ uo qui super tali
cͣctu libellũ uel aliud instr̃m
conscripserit post amissionem
officii infamie periculum
sustinere sanctimus. Iapp̃r¬

Expanded text:
machinari temptaverit, pretio ac beneficio se cariturum agnoscat. Notarium vero qui super tali contractu libellum vel aliud instrumentum conscripserit, post ammissionem officii infamie periculum sustinere sanctimus. Da
Abbreviated transcription (Latin):
securi sint quacuq parce ter¬
raꝵ. Ioͣaut si ullus inueniat᷑
tam audar ut personas. po¬
ues agroꝵ instr̃a aut si quio
aluro sit quod ad oꝑam rustua¬
lem pertiueat. inuad̾e capere.
aut molenter au ferre presu¬
mat ssi quis aũt statutũ mꝰ au¬
su temerario uioiare p̾sump¬
ẜit in quadruplũ illum resti¬
tuat ⁊ infame notam ip̃o

Expanded text:
e terrarum, ita ut nullus inveniatur tam audax, ut personas, boves, agrorum instrumenta, aut siquid aliud sit, quod ad operam rusticanam pertineat, invadere, capere aut violenter auferre presumat. Siquis autem statutum hmoi ausu temerario violare presumpserit, in quadruplum ablata restitu
Abbreviated transcription (Latin):
cium seculare p̾sumat ꝯͣ
constitutiones imꝑiales
⁊ canoĩtas sanctiones . qd̾
si fer̾it actor deuire suo cadat
urdicatum non teneat. ⁊ ni¬
dex sit extunt idicandi po¬
testate pͥuatus sc̃imꝰ etiam
Tut si qui cl̾icis. uel persouis
ecc̃astitis iusticiam denega¬
re p̾sũpfint t̾cio requisiti.
stas ⁊ speronistas et arnaldi
infamia defidamꝰ atq ban¬
nimꝰ censentes. ut bona ta¬
liũ confiscentur. nec ad cos
ulterius reuertantur. ita tp
filii ad successionẽ eoꝵ per¬
ueuire non possint cũ lõge
sit taiiꝰ et̾nam qͣm tp̃ralem
offend̾e maiestatem. q̃ui au¬
tem ĩuenti fu̾int sola suspi¬
tione notabiles nisi admã
cenciam congrua purgatio¬
ne monstrau̾t tanꝙͣ infam¬
extunc eos sicut ħrticos con¬
dempnamꝰ statuimꝰ in hoc
testates ⁊ consules. s rationa sũ¬

Expanded text:
cium seculare presumat contra constitutiones Imperiales, et canonicas Sanctiones; quod si fecerit actor, a jure suo cadat, judicatum non teneat, et Judex sit ex tunc judicandi potestate privatus. Sancimus etiam, ut si qui clericis vel personis Ecclcis justitiam denegare presumpserint, tertio requisiti, istas, Sporonistas, Arnaldisinfamia, diffidamus atque bannimus, censentes, ut bona talium confiscentur, nec ad eos ulterius revertantur, ita, quod filii ad Successionem eorum pervenire non possint, cum longe sit gravius, eternam, quam temporalem offendere majestatem. Qui autem inventi fuerint sola suspicione ncentiam congrua purgatione monstraverint, tamquam infamex tunc eos sicut hæreticos condemnamus. Statuimus etiam hoc testas, & Consules, seu R
Abbreviated transcription (Latin):
.l. irritanius ⁊ p̾cipiniꝰ irritañ¬
tiari omiua statuta et consue¬
tudines que ciitates nel lo¬
ca potentes consules. uel q̃cũq
alie ꝑsone contra lib̾tates ecc̃e
edc̃i penitus aboleri. ⁊ si decet̾o
siłia aũt attemptau̾t ip̃o iure
detreumꝰ esse nulla ⁊ cos sua
uiĩ dc̃one pͥnatos. nec non locũ
ubi deinceps talia p̃sũpta fu¬
erint bauno mille marthaꝵ pre¬

Expanded text:
lege irritamus et precipimus irrita nuntiari omnia Statuta et Consuetudines, que Civitates, vel loca, potestates, consules, vel quecunque alie persone contra libertates Ecclie Edicti penitus aboleri; et si de cetero simlia attemptaverint, ipso jure decernimus esse iurisdictione privates necnon locum, ubi talia deinceps presumpta fuissent, banno mille marchar
Abbreviated transcription (Latin):
nich udetur acced̾e qͣm ex pur¬
gatis quibrdam errorib ini¬
destitutis decet̾o dei plena qui¬
cte ni geat.⁊ setura gaudeat
nb̾tate sat᷑ ad̾o et infidelium
tas habundauit ut non du¬
bitent contra apłicam disci¬
plinam ⁊ sacros canones sua
statuta confing̾e̾ contra ec̃ca¬
sticas personas. ⁊ ecc̃e lib̾tatẽ

Expanded text:
idetur accedere, quam ut expurgatis quorundam erroribus, et inidestitutis de cetero Ecclesia plena quiete vigeat, et secura gaudeat libertate. Sane adeo infidelium tas habundavit, ut non dubitent, contra aplcam disciplinam et sacros Canones sua Statuta confingere adversus Ecclcas personas et Ecclesie libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ⁊ extra ordin᷑aria collatio ad
felicissimam regał nuunimᷤᷤ
expeditionem põtas constitu¬
endoꝵ magr̃atuũ ad iustitiam
expediendam argentarie. et
palacia inciuitatib consuets.
p̃iscationũ redditus ⁊ salmarũ
⁊ bona cõnuttenciũ cͥmen ma¬
gestatis ⁊ dimidiũ thesauri ĩ
gioso si data oꝑa totũ adeum

Expanded text:
nes, et extraordinaria collatio ad felicissimam regalis numinis expeditionem, potestas constituendorum magistratuum ad iustitiam expediendam, argentarie, et palatia in civitatibus consuetis, piscationum redditus et salinarum, et bona commitentium crimen maiestatis, et dimidum thesauri inventi in gioso ; si data opera, totum ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
muI¶ s̃ ũo dñs temporał requi¬
situs ⁊ amonitꝰ ab ecc̃a t̾ram
suam purgare neglex̾it ab ħ̾r¬
tica prauitate post annũ atpr
ip̃is cõponimus catholicis octu¬
pandam q̃uod eam ext̾mina¬
tis h̾rtitis absq ulla contradic¬
tione possideant.⁊ ĩ fidei puri¬
tatem conseruent ssaluo iuire
dm̃i principalis dũ modo suꝑ
ħ nullum prestet obstaculũ.
net aliquos impedim̃tũ oppo¬
nat eadem nicħommꝰ lege ser¬
uata contra cos qui non hñt
dños pͥncipales crẽdentes p̾t̾ea
satiffacere contempserit infra
annũ extunc ip̃o ip̃o uire sit
factus infamis. aec ad puͣ. offi¬
cia. seu contilia uel eligendu¬
aliquos ad inꝰ nec ad testm̃ ad¬
miitatur. sit ⁊̃ detestabil ut
nec testĩ lib̾am hãc factionem
net ad ħ̾rditatis sussessionem
accedat uł nullus. p̾t̾ea ei suꝑ¬
̃ suꝑ alis quocũqͣ negõ. s ip̃e aliis sen¬
dere cogatur./quod si forte iu¬
dex extrt̾it cius siña nlłam op¬
tineat firmitatem snec cause

Expanded text:
nes. Si vero dnus temporalis requisitus et amonitus ab Ecclia terram suam purgare neglexerit ab heretica pravitate, post annum a tempore ipsius exponimus Catholicis occupandam, qui eam exterminatis hereticis absque ulla Contradictione possideant, et in fidei puritate conservent, salvo jure dni principalis, dummodo super hoc nullum prebeat obstaculum, nec aliquod impedimentum apponat, eadem nihilominus lege servata contra eos, qui non habent dnos principales, credentes preterea,satisfacere contempsit infra annum, ex tunc ipso jure sit factus infamis, nec ad publica officia seu consilia, vel ad eligendaliquos ad hmoi, nec ad testimonium admittatur, sic etiam intestabilis, ut nec tesnem accedat. Nullus preterea ipsi super quocunque negotio, sed ipse aliis respondere cogatur. Quod si forte iudex extiterit, eius sententia nullam obtineat firmitatem, nec cause
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑialem decet
solerciam ita rei
puplice curam
ꝯmoda inuesti¬
gare ut regn uti¬
ntas in corrupta
status iugiter
seruetur illesus
q̃uappter dum ex
talicis tam rectoꝵ
modicas accepimꝰ
tenebantur sine
dñoꝵ licencia pig¬
nori obligau̾ant.
uendiderant et qͣ¬
dam collusione no¬
mine li belli uen¬
did̾ant. uñ debita
seruicia admitteb¬
antur honor im¬
pii ⁊ nr̃e felicis ex¬
peditionis ꝯplem̃¬
tum minuebatur.
ħito gͥ consilio ep̃o¬
rũ ducum. marchi¬
onum ⁊ comitum
dicum ⁊ alioꝵ ꝓ
ceꝵ hac edictali le¬
ge deo ꝓpitõ ꝑpetu¬
oualitura sc̃imꝰ.
ut nlłi liceat feu¬
dum totum uel
partem aliquam
uendere. uel pig¬
norare. uel quocũz

Expanded text:
ialem decet sollertiam ita rei publice curam commoda investigare, ut regni utilitas incorrupta status iugiter servetur illesus. Quapropter dum ex talicis tam rectorimodicas accepimustenebant, sine dominorum licentia pignori obligaverant, vendiderant et quadam collusione nomine libelli vendiderant, unde debita servitia amittebantur et honor imperii et nostre felicis expeditionis complementum  minuebatur. Habito igitur consilio episcoporum, ducum, marchionum, comitum, dicum et aliorum procerum hae edictali lege deo propitio perpetuo valitura sancimus, ut nulli liceat feudum totum vel partem aliquam vendere vel pignorare vel quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
lantur nec dñsn feu¬
dũ sine uonintate
uassalloꝵ ad alium
tranfferat. ¶In su¬
per si filius uassal¬
li dñm offenderit
pater a dño reꝗsitꝰ.
dedurat filiũ to sat̃¬
faciendũ dũo. uel¬
a se filiũ semparet
alioqͥn feudo pͥuet᷑.
Sin aũt pater uult
eum deduc̾e. ut sat̃¬
faciat ⁊ filius con¬
tempuit pr̃e mor¬
tuo: in feurdũ nou
succedat nisi pͥus
dũo sat̾fecerit p̃ari¬
q modo uassallus
ꝓ om̃ib suis dome¬
sticis faciat. isi¬
de feudo suo alm̃
uassallum hu̾it ⁊
uassallus uassalli
dominũ domini
sub offenderit ꝙ̃¬
sine fraude qñ hã¬
suũ a quo ip̃e te¬
uebat reu̾tatur.
nisi requisitus ab
co paratus fuit sa¬
ri quem offenderit.
⁊ isi uassallus id¬

Expanded text:
latur nec dominus feudum sine voluntate vassallorum ad alium transferat. Insuper si filius vassalli dominum offenderit, pater a domino requisitus deducat filium ad satisfaciendum domino vel se filium separet, alioquin feudo privetur. Si vero pater vult eum deducere, ut satisfaciat, et filius contempnit, patre mortuo in feudum non succedat, nisi prius domino satisfecerit. Parique modo vassallus pro omnibus suis domesticis faciat. Ide feudo suo alium vassallum habuerit et vassallus vassalli dominum domini sui offenderitsine fraude ante hasuum, a quo ipse tenebat, revertatur, nisi requisitus ab eo paratus fuerit sao, quem offendit, et nisi vassallus id
Abbreviated transcription (Latin):
niam dignos¬
citur laborare
sui corꝑis coh¬
tionem cum u̾¬
berib paciat᷑
⁊ ꝓcul abeo lo¬
co quem inh̾i¬
tat.i uiliana
uitã agat.
¶Conuenticu¬

Expanded text:
ia dinoscitur laborare, sui corporis coercionem cum verberibus patiatur et procul ab eo loco, quem inhabitat, L miliaria vitam agat. Conventicu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ leges sartiant.
¶Inuina seu fu¬
rtum iegittime
puniantur ho¬
micidium quo¬
⁊ menbroꝵ dimi¬
mitio uelaliud
quodl delictum
legalit̾ uindite¬
tur ¶Indices uo
locoꝵ defensoreᷤ
uel quitũq ma¬
gistratus ab mi¬
peratore. uel eiꝰ
uoluntate. con¬
stituti. seu con¬
firmati qui ius¬
titiam facere
neglex̾int et
pacem uiolatã
non super sede¬
runt dampnũ
om̃e inuriam
passo resartire
ꝯpellantur. in

Expanded text:
 leges resarciant. Iniuria seu furtum legittime puniatur. Homicidium et membrorum diminutio vel aliud quodlibet delictum legaliter vindicetur. Iudices vero et locorum defensores vel quicumque magistratus ab imperatore vel eius voluntate constituti seu confirmati, qui iustitiam facere neglexerint et pacem violatam ittime supersederint, dampnum omne iniuriam passis resarcire compellantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
a ip̃a qͣm nauigantũ bonailł
integra reẜuentur ad quos
spectabant ante qͣm naui¬
giũ hiꝰ ꝑiculũ incurrisset
sublata penitus oĩo locoꝵ cõ
a que ꝑ utaritam ex̾ceant.
transgressores. aut lnꝰ ñe con¬
aliis compescantur. ¶Qm̃s
tati si testari uoluerint dere¬
b suis ordinandis lib̾am ha¬
beat facuitatem quoꝵ ordina¬
tio inconcussa seruetur s ũo
intestati decesserint ad hospitẽ
si fieri potest ħ̾idib uel mi
pias causas erogentur. hospeᷤᷤ
uero si aliquid de bonis tali¬
um contra hanc nr̃am consti¬
tutionem hu̾it triplum ep̃o
quo. aut consuetudine. seu
etiam pͥułus que hactenus
cͣcͣrium in ducebant / si quid
aũt consũpserint eis de reb
suis testandi int̾dicimꝰ facul¬
tatem. ut in eo puniamturet̃
in quo deliquerunt aliter ꝓ¬
ut culpe qualitas exigit. pu¬
mendisagricultores ⁊ cͥta rẽ
rusticam occupati dumi uill

Expanded text:
a ipsa, quam navigantium bona illis integre reserventur, ad quos spectabant, antequam navigium hmoi periculum incurrisset, sublata penitus omni Consuetudia, que piraticam exerceant, Transgressores autem hujus nre Conaliis compescatur. Omnes tati si testari voluerint de rebus suis, ordinandi liberam habeant facultatem, quorum Ordinatio inconcussa servetur. Si vero intestati decesserint, ad hospitemsi fieri potest heredibus, vel in pias causas erogentur; hospes vero, si aliquid de bonis talium contra hanc nram Constitutionem habuerit, triplum Episcopo quo aut Consuetudine, seu etiam privilegio, que hactenus contrarium inducebant. Si qui autem contra presumpserint, eis de rebus suis testandi interdicimus facultatem, ut in eo puniantur, in quo deliquerunt, alias prout culpe qualitas exegerit puniendi. Agricultores et circa rem rusticam occupati, dum Vill
Abbreviated transcription (Latin):
tis imperio.
Ac edc̃ali lege inꝑꝑetuum
iecti imꝑio ueram ⁊ ꝑpetuam pa¬
duces. marchiones comites ca¬
pitanei ualuassores et oĩm loco¬
rum rectores cum om̃ib locoꝵ
pͥmatib ⁊ plebeis ade cͣiiro oc¬
tauo anno usq ad septuagesim̃
iureuirando astringatur. Ut pa¬
cem tencant. ⁊ rectores locoꝵ ad¬
iuuent in pace tuenda atq
iudicanda ⁊ in fine mmiscui¬
renouentur si quis ũo aliqd̾
iiis de quacũq re. uł facto con¬
tra aliquem se habere putaũit¬
⁊ iuditialem ħ̾at potestatem ⁊
peream sibi uis competens exe
quatur. si quis u̾o temerario au¬
su p̾dictam ꝑatem uiolare p̾sũp¬
serit ssiciuitas est pena .c. libraꝵ
auri cam̃e nr̃e inserenda puni¬
atur. opidũ ño .xx̾.l. auri młcte¬
tur. duces ño marchiones ⁊ co

Expanded text:
tis imperio hac edictali lege in perpetuum iecti imperio veram et perpetuam paDuces, marchiones, comites, capitanei, vavassores et omnium locorum rectores cum omnium locorum primatibus et plebeis a decimo octavo anno usque ad septuagesimum iureiurando obstringantur, ut pacem teneant et rectores locorum adiuvent in pace tuenda atque vindicanda, et in fine uniuscuiurenoventur. Si quis vero aliquod ius de quacumque causa vel facto contra aliquem se habere putaverit, iudicialem adeat potestatem et per eam sibi competens ius quatur. Si quis vero temerario ausu predictam pacem violare presumpserit, sicivitas est, pena C librarum auri camere nostre inferenda puniatur. Oppidum vero XX libris auri multetur. Duces autem et marchiones et co
Abbreviated transcription (Latin):
et scriptores dictoy statutoꝵ
tudines memoratas iudica¬
u̾int. sint ex tunc ip̃o iure
si per annũ huiꝰ nr̃e constitu¬
tionis inuenti fu̾int cõtemp
occupari ĩ aluis nichomimꝰ
alus penis contra tales in
gen̾ali concilio ꝓmulgatiᷤ.
¶Item nulla ꝯĩtas. uel ꝑsõa
pu. uel pͥuata collectas siue
ex actiones angarias ccͣcͣiis.

Expanded text:
et scriptores dictorum statutorum, ta vel consuetudines memoratas judicaverint, sint ex tunc ipso jure si per annum hujus nre Constitutionis inventi fuerint contemptoccupari, salvis nichilominus aliis penis contra tales in generali Concilio promulgatis. Item nulla Communitas vel persona publica vel privata collectas sive Exact
Abbreviated transcription (Latin):
clnonũ. comitũ palatinoꝵ cet̾o¬
rũq nobiliũ sił ⁊̃ uidicum hac
edc̃ali loge mom̃e enũdeo ꝓpi¬
tio ualitura dec̾imꝰ nemini
lic̾e bñficia que a suis semorib.
norem nr̃e ꝯstitutõis excogita¬
iniuatur utilitas. si quis ꝯͣ
huꝰ saluberrime nr̃e legis p̾¬
cepta adhiꝰ illicitũ ꝯm̾tiũ acces¬
serit. uel aliquid ĩ frande legĩ

Expanded text:
onum comitum palatinorum ceterorumque nobilium simul etiam iudicum hae edictali lege in omne evum deo propitio valitura decernimus, nemini licere beneficia que a suis senioribus norem nostre constitutionis excogitaminuatur utilitas. Si quis vero contra saluberrime nostre legis precepta ad huiusmodi illicitum commertium accesserit vel aliquid in fr
Abbreviated transcription (Latin):
antiquoꝵ consuetudinẽ ꝓiusti
uat pote regis imͦponenda cõ¬
si d̾emus onnnia que ad honorẽ¬
tomam imperii spectare uiden¬
tur sollicite indagautes ꝑnitõ¬
sissimã pestem ⁊ rei .p. non me¬
diecte detͥmentũ inferentem
resecare ꝓposumiꝰ. ꝑ multas ⁊¬
enĩ int̾pellationes. id nos fc̃as
didicuus milites beneficia
sua passini distrahere. ãc ita oĩ¬
b exhanstis suoꝵ semoꝵ ser¬
uicia sb̃t̾ fug̾e. ꝑ quos uires im¬
nouimus dũ ꝓtͤeiᷤ nr̃i militeᷤ

Expanded text:
atorum consuetudinem pro iusticia ac pace regni componenda consederemus, omnia que ad honorem imperii spectare videntur sollicite indagantes, pernitiosissimam pestem et rei publice non mediocre detrimentum inferentem resecare proposuimus. Per multas etenim interpellationes ad nos factas 2 didicimus, milites beneficia sua passim distrahere ac ita omnibus exaustis suorum seniorum servitia subterfugere, per quod vires imno
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem c̃cedimꝰ. ¶p̃crpue¬
m: quidẽ iubemꝰ ꝓunci¬
ar rectores firecte ꝯũsari
au̾ res gub̃nãe anͣ necefsi¬
tas fiat. dequalib redre¬
b̾ntẽ q̃ri añgubnãi ad ꝓ¬
uincias aliq̃ destinãe.si
u̾o opꝰ fu̾t transmitti ali¬
quos in ꝓuiicus occasione
ƿublicaꝵ exactionũ. auqͣ
uatoris destin ⁊tus u̾oĩ pro¬
uncits nillũ qͥ dẽ sub iec¬
tis ĩferat dispendiũ. Credi¬
tui u̾o sibi o p̃ impleat.siu¬
dice ꝓuincic eũ et eiꝰ offõ

Expanded text:
rem concedimus. Praecipue quidem iubemus provinciarum rectores sic recte conversari et res gubernare, ut non necessitas fiat de qualibet re debente quaeri aut gubernari ad provincias aliquem destinari. Si vero opus fuerit transmitti aliquos in provinciis occasione publicarum exactionum aut servatoris; destinatus vero in provinciam nullum quidem subiectis inferat dispendium, creditum vero sibi opus impleat, iudice provinciae eum et eius officio
Abbreviated transcription (Latin):
largicionib.⁊ comiti pri¬
uatax ꝓ inferendis p̾ciũ¬
is. unicuiq p̃dictar dig¬
canꝗͣ facientes cautelam
ita iubemꝰ eos et eoꝵ offic¬
a subiac̃e. p̃dictis dignita¬
tib. ¶ Illis u̾o ꝓ uincus et
cuutitib uolumꝰ iudices
inquib n scrinaru n ui

Expanded text:
comiti privatarum pro inferendis pecuniis unicuique praedictarum digtamquam facientes cautelam ita iubemus eos et eorum officia subiacere praedictis dignitatibus. In illis vero provinciis et civitatibus volumus iudices in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
carus inꝓuuncisab aliꝗb
cuulib et mulita ib ud ici¬
driec de hocdudũ legem
scͥpsimꝰ pãticularẽ aliq̃
facientes rei emendacd̃e
tunꝰ nulla licenciam hr̃e

Expanded text:
ncias ab aliquibus civilibus et militaribus iudicibus, et de hoc dudum legem scripsimus particularem aliquam facientes rei emendationeimus nullam licentiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
dens iesis dãpuũ medebitur.
ec supplicus subiectis exiuo
le sustmebit suppliciũ si fc̃is
auidice ccͣria legib ĩ scͥptis
obsecundat nõ solum dã¬
pna lesis compeslent᷑ susti¬
ñe: s culpabiliores eoꝵ ie

Expanded text:
dens laesis damnum medebitur et suppliciis subiectus exilio le sustinebit supplicium, si factis a iudice contraria legibus in scriptis obsecundant, non solum damna laesis compellentur restituere, sed culpabiliores eo
Abbreviated transcription (Latin):
et oͣis ĩ iusticra et lesio sus¬
pendatur. In quib ũo ꝓ¬
uincuis. auͭ uidices an epi¬
ditores sunt fiscaliũ sẽc opꝰ
habũit aliꝙadiutoriũ in¬
bemꝰ uidicẽs ꝓuinciaru

Expanded text:
ut omnis iniustitia et laesio suspendatur. In quibus vero provinciis aut vindices aut ecleptores sunt fiscalium, et opus habuerint aliquod adiutorium, iubemus iudices provinciarum
Abbreviated transcription (Latin):
hib̾e. et stud̾e ñ ħ oĩa sine
inpedimento et siñ dispẽ¬
dio scd legum uirtutẽ ꝓce¬
dat. et d̾ his nob̾ nũciare
Iuas ũo que scd̾ leges of¬
ferunt appenationes ⁊ sui¬
cipe uolumꝰ oĩo iudices. et
sint.et deregesta sine aliq̃
duatione litigantib : ut
q̃stio legitima d̾ his ꝓcẽdat
Nͣ ħ iubemꝰ appenatione por¬
recea scd̾ leges n exactioẽ
fieri u possessiones rex tñs
ulteria. aũ raptus mulier̃
ai honnicidia aũ alia q̃li¬
b cͥmina ĩ ꝓ uincus cõmit¬
ti. iubemꝰ ꝓuinciaꝵ iudi

Expanded text:
hibere, et studere ut haec omnia sine impedimento et sine dispendio secundum legum virtutem procedant, et de his nobis nuntiare. Illas vero quae secundum leges offeruntur appellationes et suscipere volumus omnino iudices et et edere gesta sine aliqua dilatione litigantibus, ut quaestio legitima de his procedat iubemus appellatione porrecta secundum leges neque exactionem fieri neque possessiones rerum transfeulteria aut raptus mulierum aut homicidia aut alia quaelibet crimina in provinciis committi, iubemus provinciarum iud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ui aut iuire ꝓhibet᷑. ¶ Seruico
autem ẽ ꝯstitutõ uiris gẽcium
q̃ quis dnĩoalieno ꝯtra natura
subicitur: Serui autẽ ex co app
occid̾e solent. qui ⁊ ma̾cipiadris̾ eo

Expanded text:
vi aut iure prohibetur. Servitus autem est constitutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subicitur. Servi autem ex eo appeoccidere solent: qui etiam mancipia
Abbreviated transcription (Latin):
quancoscumq eos ĩuem¬
re contigitisi u̾o cum ascẽ¬
dentib ĩueniant fres aut
sorores exucrisq ꝓ. irẽtib
ĩcti defimcto cũi ꝓrimis
gͣduascendentib u̾ocabũ¬

Expanded text:
quantoscumque eos inveniri contigerit. Si vero cum ascendentibus inveniantur fratres aut sorores ex utrisque parentibus coniuncti defuncto, cum proximis gradu ascendentibus vocabun
Abbreviated transcription (Latin):
patrib nõ ⁊cquirũtm.
nam nã ĩusu har rerũ
quilib acquii. aut ser¬
uari m̃ns dehus leges
parentib custodimus.
sic cñ ut si ꝙͣ horum descẽ¬
dentiũ filios ielinꝙ̃tem
succedere sũ sub pot̾ite
de functi sũ sue pot̾atis
iuenicantun canta õ hr¬
ditatẽ morientis accipi¬
entes p arte̾ ꝙͣticũ q st̾
quãtam eoꝵ pares suu
ueret hiuss. quã succes¬
sionẽ instirpes uacauit
antiquitas in hoc em̃nor
fina nepotes uacar sãc¬
cimꝰ nisa introducend
diffencio sũ masculiNi
femnne sint. et seu cr
masculor ꝓle seu fem

Expanded text:
patribus non adquiruntur. Nam in usu earum rerum, qui debet adquiri aut servari, nostras de his leges parentibus custodimus, sic tamen ut si quem horum descendentium filios relinquentem succedere, sive sub potestate defuncti sive suae potestatis inveniantur, tantam de hereditate morientis accipientes partem, quanticumque sint, quantam eorum parens si viveret habuisset: quam successionem in stirpes vocavit antiquitas. In hoc enim orfilia nepotes vocari sancimus, nulla. introducenda differentia sive masculi seu feminae sint, et sive ex mascu
Abbreviated transcription (Latin):
mis digmeatib decorati
sunt usq ad inuscres nõ
aũt imptias celebrare ni¬
si dotalia scribant in sira
reretus huiꝰ modi digni¬
rates ex. iffectu solo dux

Expanded text:
mis dignitatibus decorati sunt usque ad illustres non aliter nuptias celebrare nisi dotalia scribantur instrureretur huiusmodi dignitates ex affectu solo dux
Abbreviated transcription (Latin):
legatur ut requiramꝯ an quo
cemꝑe diesn legati cedit ĩ poc̾a¬
te ħ̾rdis non sit. ¶ Ex diu̾so he¬
de instituto ħ seruo que in dño
recte ⁊ sirie condicõne legetur
legati ced̾e incelłr. cum hrditas ̃¬
alegato separata sit ⁊possit per
eum ẜuum aliꝯ hrs efficisi priꝯ
quãuissudin adeat in alt̾iꝯ pota¬
te cranslato sit ul manumissus
⁊ iussu legatarii adieric euans¬
cit legatum. ¶Ance h̾rdis in

Expanded text:
legatur, ut requiramus, an, quo tempore dies legati cedit, in potestate heredis non sit. Ex diverso herede instituto servo, quin domino recto etiam sine condicione legetur,legati cedere intellegitur, cum hereditas a legato separata sit et possit per eum servum alius heres effici, si prius quam iussu domini adeat in alterius potestatem translatus sit, vel manumissus  iussu legatarii adierit, evanescit legatum. Ante heredis in
Abbreviated transcription (Latin):
tate tp̃ꝵ captat.l ad quoᷤᷤ¬
aim feneracicios fecisse
ꝯͣctus et paucam mẽsurã
fructuũ dantes t̾rulas eor
abstraxisse ec exhac cau¬
saquosdã colonũ fugela¬
tebras petisse ilios fame

Expanded text:
tate captata ad quosdam feneraticios fecisse contractus, et paucam mensuram fructuum dantes totas terrulas eorum abstraxisse, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse, alios fame
Abbreviated transcription (Latin):
asculi quidem ⁊ femine c̃ato¬
cesimum quintũ annum
completum curacores accip
eri non possint. ¶Dantur
autẽ cutores ab husd magr̃a¬
cibꝰ a quibꝰ ⁊ cutores S curacor
testam̃toꝰdatur s datꝯ̃ confir¬
matur. decreto pcoris uł presi¬
dis. ¶It inuiti adolescentes
curatores nõ accipiunt pc ꝙ̃
in licẽm. Curator enĩ ad c̾tam
cam dari pot. ¶Furiosi qͦcr
⁊ prodigil maiores. xxu. anis¬

Expanded text:
asculi puberes et feminae vcesimum quintum annum completum curatores accipieri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, licet maiores vi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩmilicus constituti sũ
milites sint sine feide¬
rati sñ scolares me alu
quidam subalia quae
milici armata cõstitu
annos in expedicõne
manẜint suctiñe horũ
uxores licet nec lr̾as n
respõsũ aliꝙasius ma¬
ricłs suscepint si quañ¬
o erhimodi mulierib
suil maritũ audierint
mortuũ neq cunc ad
ał ea uenire nuptias
sinimꝰ nisi priꝰ accesẜ¬
 it mułr pse aut ꝑ suos
parentes aut ꝑ aliam
numeri entulanos in
quohꝰ maritus milica¬
bat et eos solitribumi
si ꝓũitate mortuꝰ ẽ ens
gelus ꝓpositis subgesas
monimẽtor deponant
confecta mułx ꝓ suo cti¬

Expanded text:
 militiis constituti, sive milites sint sive foederati sive scholares sive alii quidam sub alia quacumque militia armata constituttoscumque annos in expedito manserint, sustinere horum uxores, licet nec litteras nec responsum aliquod a suis maritis susceperint. Si qua vero ex huiusmodi mulieribus suum maritum audierit mortuum, neque tunc ad alias eam venire nuptias sinimus, nisi huius accesserit mulier per se aut per suos parentes aut per aliam numeri et cartularios, in quo huius maritus militabat, et eos seu tribunum, si pro veritate mortuus est eius geliis propositis sub gestis monumentorum deponant,confecta mulier pro
Abbreviated transcription (Latin):
corpo pat̾ magis quã filiꝯ peri¬
clitetur. cumĩ filiabꝰ ⁊̃ pudici¬
cie fauor ħ bene excludit. ⁊ ideo
placuit in ẜuos cĩnmodo nora¬
ił. ꝓ suis d̾lictis posse ꝯueni. Si
nimaliũ no quadrupes paupi
aut feruore aut feritace paupi¬

Expanded text:
 pater magis quam filius periclitetur, cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? et ideo placuit, in servos tantummodo noxailias pro suis delictis posse conveniri. TIT. 9 SI QUADRUPES PAUPERaut fervore aut feritate pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ. ¶ It̾imiltud pͥus sc¬
end̾ ẽ ut nilli hõĩ sit
licencia de fensoris ordi¬
nacõnẽ dedinare s ĩui¬
cem uniũsis nobilioribꝰ
ciuitatum habitatores
hoc minist̃ium ens ad ĩ¬
pleant.hoc enĩ in prio¬
rib cemporib u aluisse
intatem. hoc declinare
concedimusnec si mi¬
lic̾am hãt honestam.
neq si ꝓ ferat pͥuiłgi¬
um suũ exdiuinis for¬
mis uł si pragm̃tici sĩt
colati.s scd̃ circulum
habiratorib ciuitatis
quoꝵ aliqua rõnẽ hoc
ĩplentib ec dũ circulꝰ
Exple rursus reũtenti¬
b ad sollicitudinẽ et

Expanded text:
t I Interim illud prius sanciendum est, ut nulli omnium sit licentia defensoris ordinationem declinare, sed invicem universi nobiliores civitatum habitatores hoc ministerium eis adimpleant; hoc enim et prioribus temporibus valuisseitate, hoc declinare concedimus, nec si militiam habeat honestam neque si proferat privilegium suum ex divinis formis, vel si pragmatici sint collati; sed secundum circulum habitatoribus civitatis, quorum aliqua ratio est, hoc implentibus, et dum circulus expletur, rursus revertentibus ad so
Abbreviated transcription (Latin):
capiãtur. s⁊ his modis nõ solũ
in italia s inom̃i terra
que nr̃o inperio gubnatur: do¬
minia rerum iusta ca possõnie
p̾cedente acquirantur. ¶ S.
aliquando ⁊ simaxime quie rẽ¬
bona fide possederit. non tame
illi usucapio ullo cemꝑe ꝓcedic.
uluti siquis liberum hominẽ.
uł sacram remul religiosam
⁊ ẜum fugiciuum possideat.⁊
¶furtiue quoq res.⁊ que ui poss¬
⁊ si pͥdicto longo cemꝑe bona fi¬
de possesse fuerint. Lam furtiuͣ¬

Expanded text:
capiantur, et his modis, non solum in Italia sed in omni terra quae nostro imperio gubernatur, dominium rerum iusta causa possessionis praecedente adquiratur. Sed aliquando etiamsi maxime quis bona fide rem possederit, non tamen illi usucapio ullo tempore procedit, veluti si quis liberum hominem vel rem sacram vel religiosam vel servum fugitivum possideat. Furtivae quoque res et quae vi possi praedicto longo tempore bona fide possessae fuerint, usu
Abbreviated transcription (Latin):
icx acilia iihibent usucapionẽ.
uipossessarum rerum lex uilia
furtiuarum ⁊ ui possessarum
rerum usucapionem pleges ꝓ¬
hibitam ẽe: nõ co ꝑtui ut nec
ip̃e fur. qui ue ꝑ ium possid usu¬
caꝑe possit. Nam hiie alia rõne
usucapio nõ competit. qr scił m
la fide possident s nec ullo alius
quamuine ab eis bona fide emerit.
ul ex alia cã exceperit usucapien¬
diiue h uñ in rebo mobilibus
non facile procedit ut bone fid̾i
possoͬ usucapio competat. Nam
qui auenam rem uendidit uł
exaua cãcradidit. furtum eius n
odatam aut locatam. uł apd̾ eũ
d̾poitam existimanc hrditariã
ee bona fide accipienti uendid̾it.

Expanded text:
usucapionem, vi possessarum lex Iulia furtivaram et vi possessarum rerum usucapionem per legem prohibitam esse, non eo pertinet ut ne ipse fur quive per vim possidet usucapere possit: nam his alia ratione usucapio non competit, quia scilicet mala fide possident: sed ne ullus alius, quamvis ab eis bona fide emerit vel ex alia causa acceperit, usucapiendi ius habeat. unde in rebus mobilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat. nam qui alienam rem vendidit vel ex alia causa tradidit, furtum eius coodatam aut locatam vel apud eum depositam existimans hereditariam esse, bona fide accipienti vendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliquo petere si paret eum dare oportere
.s. dari cuiquam id intellr ꝙ ita datur u̾ cio
plane odio furum quo magis pluribus
acconiba ceneantur effc̾um e. ut ex̃ pena

Expanded text:
ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere uia scilicet dari cuiquam id intellegitur quod ita datur ut eius eri potest. plane odio furum, quo magis pluribus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poena
Abbreviated transcription (Latin):
tenisħ tam capite nõ quanti
criginta ꝓrimis res fu̾it. oblig¬
atur is quidampnũ deditãc ne
plurimi quid ũbim addicitur.
S sabino recte placiit ꝑ inde
corpors corꝑe suo damonudedithio¬
q ineum qui alio modo dapnũ
dedit utules actones dari solẽt
ulucisiquis homine auenũ aut
pecꝰ ita incluser ut fame neca¬
returaut muncũ ta ueheniter
eg̾it ut rũpeturz aut perꝯ ĩ tm er¬
agitauit ut p̾cipitaretur aut
siquis alieno suo ꝑsuaser uti
arborem ascendet ul ĩ puceum
tescend̾et. ⁊ is ascend̾ndo ul d̾scẽ¬
dndo mortuꝯ fi̾nt ai ex aliqua

Expanded text:
 capite non quanti triginta proximus res fuerit, obligatur is qui damnum dederit. Ac ne ‘ plurimi ’ quidem verbum adicitur. sed Sabino recte placuit, perindcorpore suo damnum dederit. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necaretur, aut iumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in tantum exagitaverit ut praecipitaretur, aut si quis alieno servo persuaserit ut in arborem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo vel descendendo aut mortuus fuerit aut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ubcatem cep̾ non stati exti¬
guitur fidei comissaria libta
s differtur qr possit tempore
rcedente ubicuq occasio redi

Expanded text:
atem percepit, non statim extinguitur fideicommissaria libertas, sed differtur, quia possit tempore procedente, ubicumque occasio redi
Abbreviated transcription (Latin):
intalib fiat duob ꝑ tp̃ra
primatib mecanichiaut
arctecͣtis. siuc in hac regia
et maxim̃ ciuitate.unã c̃ dõ
amabilib yconomis. et
obꝰ diaconib p̃sentẽ quo

Expanded text:
in talibus fiat, duobus per tempora primatibus mechanicis, aut architectis, sive in hac regia et maxima civitate una cum Deo amabilibus oeconomis, et obus diaconis, praesent
Abbreviated transcription (Latin):
et m.ichinacõnẽ ꝑpetuas cis
eccasticaragi rerum. s et si
quid fcm̃ ẽ tale nullã necc̃¬
itatem ẽẽ reuẽtissims y̾co¬
nomis duob hẽdib cessã¬
cib cet̾is tradesi quis aũt

Expanded text:
et machinationes perpetuas eis ecclesiasticarum agi rerum. Sed et si quid factum est tale, nullam necessitatem esse reverendissimis oeconomis, duobus haeredibus cessantibus, caeteris tradere. Si quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
aut septẽtonasib aut
tib legib latorib suffi¬
cp̃s dec̾minatum hocei
ip̃i nũcianti ẽdit littẽ il¬
li eam cõmittat siũo a¬
luid aliqͥd de illo sapit.
aliũ dirigat susceptur̃
mõis oĩb actõe comple¬
turum oĩo que disc̃nẽda
sunt nisi appellacõ fi̾nt
sub sequuta siũ ĩ maio¬
ille quid̃ mĩciet ille ũo
nõ ordinet ire a cutũ cñs
cem eũ qui ꝯuentus ẽ
et ꝓabsẽte ꝑsonaecia
ĩuitũ p̾sentet negocui
i dex a put suũ cribun¬
al ec c̾a eraminans p̃sẽ¬
te eo qui conuencõẽ sus¬
cepit et condeyn ĩ eu
in quo obnorius a par¬

Expanded text:
alibus aut tibus legislatoribus suffimpus determinatum, hoc est ipsi nuntianti credit, litem illi eam committat, si vero aliud aliquid de illo sapit, alium dirigat suscepturum modis omnibus actionem et completurum omnino quae decernenda sunt, nisi appellatio fuerit subsecuta, sive in maioille quidem nuntiet ille vero non ordntem eum qui conventus est et pro absente persona etiam invitum praesentet negotii iudex apud suum tribunal et causam examinans praesente eo qui conventionem suscepit condemnet etiam eum, in quo obnoxius appar