comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosis locis praestamu s utper¬
sonales &hypothecariae ac¬
tiones intantotempore pro¬
pagentur. annali autem ex¬
ceptione ueltrienni uel aliis
huius modi exceptionibus
non derogetur. Haec autẽ
constitutio & in prae teritis
temporibus locum hab&.
nisi quacdam causae amicali
tans actione ueliudiciali
sententia sopita sunt.
es mobiles uel semouen¬
tes uel immobiles litigi¬
osas uolumus appellari
quarum dedominio apudiu¬
dicem. inter actorem & pos¬
sessorem quaestio orta est.
Autiudiciali ad monitione
aut perpraeces imperatori
porrectas & apud iudicem
intimatas acperipsum aduer¬
sarium litigatorimanifesta¬
tas. Nam secundum talem
distinctionem & constitutio¬
nemnos tram intellegiuolu¬
mus inqua cautum est desci¬
ente uel ignorante emptore.
Siquis autem pluribus here¬
dibus derelictis decesserit¬
& illi cum aliis hereditariis
rem litigiosam diuiderint
id quod factum est lege non
reprobatur. Non enim recte
uidetur alienatio esse inter

Expanded text:
ligiosis locis praestamus, ut perligiosis locis praestamus, ut personales et hypothecariae actiones in tanto tempore propagentur, annali autem exceptioni vel triennii, vel aliis huiusmodi exceptionibus non derogetur. Haec autem constitutio et in praeteritis temporibus locum habet, nisi quaedam causae amicali transactione vel iudiciali sententia sopitae sint.es mobiles vel se moventes vel immobiles litigiosas volumus appellari, quarum de dominio apud iudicem inter actorem et possessorem quaestio orta est, aut iudiciali admonitione, aut per preces imperatori porrectas, et apud iudicem intimatas, ac per ipsum adversario litigatori manifestatas. Nam secundum talem distinctionem et constitutionem nostram intelligi volumus, in qua cautum est de sciente vel ignorante emptore. Si quis autem pluribus heredibus derelictis decesserit, et illi cum aliis hereditariis rebus rem litigiosam diviserint, id quod factum est lege non reprobatur. Non enim recte videtur alienatio esse inter
Abbreviated transcription (Latin):
cis priui legia indotibus uel
propternuptias donationib
rpothecarum quae tacita de¬
dimus denegare &omnes
huiuscemodi praerogatiuas
Sin autem paenitentia mege¬
rint & in ea perseuerauerin
non ea careant bene ficiis nos¬
tris. eaq: obseruare procu¬
rent non solum religiosis si¬
miep̃i sed &iam magistratus
CCCLXU DENAURICOFENORE¬
aec constitutio tollit prio¬
rem constitutionem quȩ
denautico fenore posita est.
quae innouationem ut sicacci¬
piatur quasi omnino nec
scripta nec posita ess&.¬
CU CONSTITUTIO
CENTUM ANNORUM SUB¬
INTA QUNES CISCCCLESIIS
CTALIIS IOCIS UENERABI¬
LIBUS COM PETEBA
ubemus ut innegotiis quae
ante hac triginta annorum
libus eccle sus ac monasteriis
exeneonibus necnonor. pha¬
no trophiis acbrephotrofus
& ptociis quadraginta anno¬
rum protelatio conferatur
salua scilic& inter alias per¬
sonas & causas uir tute qua sem¬
per tricennalis sibi praescrip¬
tio uindicauit. quõ hancde¬
cimannorum adicctionem re¬

Expanded text:
cis privilegia in dotibus vel cis privilegia in dotibus vel propter nuptias donationibus, hypothecarum, quae tacita dedimus, denegari et omnes huiuscemodi praerogativas. Sin autem poenitentiam egerint, et in ea perseveraverint, non careant beneficiis nostris. Eaque observare procurent non solum religiosissimi episcopi, sed etiam magistratus CIII De nautico foenoreaec constitutio tollit priorem constitutionem, quae de nautico foenore posita est, per innovationem, ut sic accipiatur, quasi omnino nec scripta nec posita esset. CONSTITVTIO centum annorum sublata, quae sanctis ecclesiis et aliis locis venerabilibus competebat Iubemus, ut in negotiis, quae antehac triginta annorum libus ecclesiis, vel monasteriis, et xenodochiis, nec non orphanotrophiis, ac brephotrophiis, et ptochiis quadraginta annorum protelatio conferatur: salua scilicet inter alias personas et causas virtute, quam semper tricennalis sibi praescriptio vindicavit, quoniam hanc decem annorum adiectionem re
Abbreviated transcription (Latin):
quidem eius nulla pareat.
tresautem uncias consump¬
scrit habens aliunde uiuere
liceat fidei commissario in
remagere & ypothe cariam
actionem utres prorata tri¬
umunciarum cuincat. Ideoq
conueniens est ut scriptus he¬
res generali fidei commissa¬
rio cautionem praest& de
tribus unciis resuauendis nisi
forte testator huius modi sa
pendere autem causa uide tur
si nondumscriptus heres deces¬
sit. Nulla autem discretio
personarum sit nam & inli¬
beris & cognatis & in extraneis
ealex locum habebit.
CII CONSTITUTIO
CIII
DEheRE TICIS
ullus hereticus militet
uel curas publicas gerat.
hereticos autem dicimus &
nestorianos & cuthicianis tas
& ace falos quidioscori & seue¬
ri supersutionem secuti sunt
a quibus manichei &apollina¬
rii sacrilegia renouata sunt¬
& omnino eos qui non commu¬
nicant inecclesia here ticos
uo camus quamuis nomen
xp̃i anorum usurpant ut ta¬
menor chodoxi plus quam he¬
r&ici iuris habeant scien¬
dum est mulicribus hereti¬

Expanded text:
quidem eius nulla pareat, quidem eius nulla pareat, tres autem uncias consumpserit habens aliud, unde viveret, liceat fideicommissario in rem agere et hypothecaria actione, ut res pro rata trium unciarum evincat. Ideoque conveniens est, ut scriptus heres generali fideicommissario cautionem praestet de tribus unciis restituendis, nisi forte testator huiusmodi satipendere autem causa videtur, si nondum scriptus heres decessit. Nulla autem discretio personarum sit; nam et in liberis et in cognatis et in extraneis ea lex locum habebit. CONSTITVTIO CII De haereticis Nullus haereticus militet, vel curas publicas gerat. Haereticos autem dicimus et Nestorianos, et Eutychianistas, et Acephalos, qui Dioscori et Severi superstitionem secuti sunt, a quibus Manichaei et Apollinarii sacrilegia renovata sunt, et omnino eos, qui non communicant in ecclesia, haereticos vocamus, quamvis nomen Christianorum usurpant. Vt tamen orthodoxi plus quam haeretici iuris habeant, sciendum est, mulieribus haereti
Abbreviated transcription (Latin):
obseruationem quam de huius¬
modi distributionibus pro¬
mulgauimus. Sed &si sine sub¬
scriptione liberorum ipse pa¬
rens suscribat &omnia per
suscriptionem suam manifes¬
ta facit Id quoqueratum habe¬
bitur quodiam & ante fata
constitutione contine tur
haec autem lex in his casibus lo¬
cum habebit quos postea
moueri comeatie¬
CII CONSRITI¬
RIS HeREDITATIBUS
iquis heredem scripsent
& rogauerit cum id quod
ex hereditate super erit
tempore mortissuae alii
restiniere. Nouem quidem
ancias hereditatis scriptus
heres habebit Itaut quo
modo uoluerit eis ute tur
tres autem uncias generali
fidei commissario restitue¬
recogitur ut nullo modo
casdem minuat nisi ul dotis
nomine sialiam substantiam
habeat uel redem ptionis cap¬
tiuorum causa uel sie gestate
laboransexipsis tribus uncus
uiuere sperauerit. quod si
aliam substantiam habens
tresistas uncias diminuatre¬
pleatur id quod diminutum
est exipsius proprio patrimo¬
nio sin autem substantiam

Expanded text:
observationem, quam de huiusobservationem, quam de huiusmodi distributionibus promulgavimus. Sed et si sine subscriptione liberorum ipse parens subscribat, et omnia per subscriptionem suam manifesta faciat, id quoque ratum habebitur, quoniam et hoc antefata constitutione continetur. Haec autem lex in his casibus locum habebit, quos postea moveri contigerit. CONSTITVriis hereditatibus Si quis heredem scripserit, et rogaverit eum, id, quod ex hereditate supererit, tempore mortis suae aliis restituere, novem quidem uncias hereditatis scriptus heres habebit, ita ut quoquo modo voluerit eis utatur. Tres autem uncias generali fideicommissario restituere cogatur, ut nullo modo eas deminuat, nisi vel dotis nomine, si aliam substantiam non habeat, vel redemptionis captivorum causa, vel si egestate laborans ex ipsis tribus unciis vivere speraverit. Quod si aliam substantiam habens tres istas uncias deminuat, repleatur id, quod deminutum est, ex ipsius proprio patrimonio. Sin autem substantia
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere uelit autex rebus
certis heredes quos dam deli¬
berissuis institu eremalit
dicat rerum de monstratio¬
nes & manu propria signifi¬
c& utnulla postea dubitatio
interliberos liberos fiat
Sinauteri extraneis porsonis
ueluxorilude legata uelfider¬
commissa relinquere uelit¬
& hoc manu propria scribat¬
& ante testes nuncup& etua¬
leat quod ita actum est. quam¬
uisc&era testamentorum ob¬
seruationes non habeat. & si
quidem in ea perscuer auerit
uo luntate nihilamplius quae¬
ratur. sin autem dixeritali¬
quis testatorem penituisse
non aliter audiatur nisi pro¬
bauerit de functum postea
uoluntatem suam uelle se inri¬
tamesse & forte cam rupisse
posterius autem testamentum
uel inscriptis uelsine scripuis
conpositum ualidum esse.
uia autem scimus quos¬
dam rerum suarum inter
liberos proprios distributio¬
nem facere & sub eadem libe¬
ros quoq eorum subscribere
hoc quoq ualidumsit secun¬
dumnostrae conscitutionis

Expanded text:
relinquere velit, aut ex rebus relinquere velit, aut ex rebus certis quosdam de liberis suis heredes instituere malit, dicat rerum demonstrationes et manu propria significet, ut nulla postea dubitatio inter liberos fiat. Sin autem extraneis personis vel uxori suae legata vel fideicommissa relinquere velit, et hoc manu propria scribat, et ante testes nuncupet, et valeat, quod ita actum est, quamvis ceteras testamentorum observationes non habeat, et si quidem in ea perseveraverit voluntate, nihil amplius quaeratur. Sin autem dixerit aliquis, testatorem poenituisse, non aliter audiatur, nisi probaverit, defunctum postea voluntatem suam velle se irritam esse, et forte eam rupisse. Posterius autem testamentum vel in scriptis vel sine scriptis compositum validum est. Idem Quia autem scimus, quosdam rerum suarum inter proprios liberos distributionem facere, et sub eadem liberos quoque eorum subscribere, hoc quoque validum sit secundum nostrae constitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
rouocationes a sicilia in
hacciuitate ueniente sapud
excellentissimum quae storem
uentilentur & side fensorem
ciuitatibus creandorum uel
suli spargere arginium
autem liceat siuolit. Siquii
autem descriptionem anoi¬
bis factam trans grediatur
centum libras auripoenae
nomine praest&. aurum
autem soli imperatoriliceat
spargere non liceatautem
uasa maiora spargere.¬
O CONSTITUTIO
CCCIX HENAUIMES PENORE
sta constitutio denautico fe¬
nore loquitur &est pronon
scripta quia ab alia posterio¬
re constitutione penitus de¬
letaest quasi nec scripta nec
promulgata fuiss&¬
GIEONSTITUETIO
TIUM INDISRBUTIONE
PATRIMONIS FACIENDIS
iquis inter liberossuos ul¬
timam uoluntatem con¬
ponere maluerit inprimis
tempus conscribat. postea
autem nomina liberorum
suorum suamanu &uncia¬
rum quantitates quibus here¬
deseos instituit non per nu¬
merorum notas sedit autlit¬
teris numerus exprimatur.
Sed & sires aliquas liberissuis

Expanded text:
rovocationes a Sicilia in rovocationes a Sicilia in hanc civitatem venientes apud excellentissimum quaestorem ventilentur. Et si defensorum civitatis creandorum vel suli spargere, argentum autem liceat, si velit. Si quis autem descriptionem a nobis factam transgrediatur, centum libras auri poenae nomine praestet. Aurum autem soli imperatori liceat spargere, non liceat autem consulibus vasa maiora spargere. CONSTITVTIO XCIX De nautico foenore Ista constitutio de nautico foenore loquitur, et est pro non scripta, quia ab alia posteriore constitutione penitus deleta est, quasi nec scripta, nec promulgata fuisset. CONSTITVTIO tum in distributione patrimonii faciendis Si quis inter liberos suos ultimam voluntatem componere maluerit, inprimis tempus conscribat, postea autem nomina liberorum suorum sua manu, et unciarum quantitates, ex quibus heredes eos instituit, non per numerorum notas, sed ita, ut litteris numerus exprimatur. Sed et si res aliquas liberis suis
Abbreviated transcription (Latin):
simum uirum celebrentur.¬
cCCLUIII. DECON SULIBUS
onsules sportularum
& distributionum alia¬
rumque in pensarum nomi
ne tantum consumant quae
praesentilege permissa fue¬
rint processionis autem ipsius
esse uolumus septem omnes
atro & prima quidem proces¬
sioerit Kalendis ianuariis se¬
cunda autem ea quae mappa
Tertia autemea quae theatro¬
quinegium appellatur ut se¬
mel non biscelebretur. quar¬
ta autem eaquae monimeriũ
dicitur ubi & quod pancarpũ
uocant celebrandum est.
In quinta autem intheatro id
faciat quoda poornas dicitur
Insexta autem incircum pro¬
cedat & faciat mappam Q
inseptima processione faciat
specta culum inqua honorem
suum uxor autem consulis
decoranda cst maritalibus
infulis. Ideoq & deexpensis
cius conpetens discriptio fac¬
ta est quod si non habeat uxo¬
rem matrisuae talem hono¬
rem praesto siuelit. aliae
autem mulieri non habeat li¬
centiam honorom consula¬
riae dignitatis praestare
aurum tamen non liceat con

Expanded text:
simum virum celebrentur.simum virum celebrentur.XCVIII De consulibus Consules sportularum et distributionum aliarumque impensarum nomine ea tantum consumant, quae praesenti lege permissa fuerint. Processiones autem ipsius esse volumus septem, omnes atro. Et prima quidem processio erit Kalendis Ianuariis. Secunda autem ea, quae mappa, tertia autem ea, quae theatroquinegium appellatur, ut semel, non bis celebretur. Quarta autem ea, quae monimerium dicitur, ubi et quod pancarpum vocant, celebrandum est. In quinta autem in theatro id faciat, quod porna dicitur. In sexta autem in circum procedat, et faciat mappam, et in septima processione faciat spectaculum, in qua honorem suum deponat. Vxor autem consulis decoranda est maritalibus infulis, ideoque et de expensis eius competens descriptio facta est. Quod si non habeat uxorem, matri suae talem honorem praestet, si velit; aliae autem mulieri non habeat licentiam honorem consulariae dignitatis praestare. Aurum tamen non liceat con
Abbreviated transcription (Latin):
duas librasauri ut & ipse sola¬
cium habeat quod conuenit
& consilario suo praesta
et officia libus suis distribuat
ut postea principali pragma¬
tica sanctione confirme tur
Iudicat anobis abeo facta dis¬
tribucio. dux autem specta¬
bilis nullam communionẽ
inciuilibus habeat causis.
nampro consulemo port&
& publicas annonas exige
& priuatas lites audire & pu¬
pulares strepitus & seditiones
conpescere liccat autem pro¬
consuli & a secundam palesti¬
nam uenire & seditiones pla¬
care habeat autem & milites
quos nos deputauimus mili¬
tes autem pro consuli subiectos
neq uir ex pectabilis dux neq:
uir in lusiris magistermilitũ
absta here audeat: siquis au¬
tem detentus fuerit apro con¬
sule quasi crimine seditionis
obnoxius neque cinguli prae¬
rogatiua neq dignitatis ute¬
tur neque sacerdotali priui¬
legio sed unum solum eximat
cum demanibus proconsulis
siappareat in nocens.¬
ClUII DEOΡΡICO QUAESIURE
brari apud eundem in lustris¬

Expanded text:
duas libras auri, ut et ipse soladuas libras auri, ut et ipse solatium habeat, quod convenit, et consiliario suo praestet, et officialibus suis distribuat, ut postea principali pragmatica sanctione confirmetur indicata nobis ab eo facta distributio. Dux autem spectabilis nullam communionem in civilibus habeat causis; nam proconsulem oportet et publicas annonas exigere, et privatas lites audire, et populares strepitus et seditiones compescere. Liceat autem proconsuli et ad secundam Palaestinam venire, et seditiones placare. Habeat autem et milites, quos nos deputavimus. Milites autem proconsuli subiectos neque vir spectabilis dux, neque vir inlustris magister militum abstrahere audeat. Si quis autem detentus fuerit a proconsule quasi crimine seditionis obnoxius, neque cinguli praerogativa, neque dignitatis utetur, neque sacerdotali privilegio, sed unum solum eximat eum de manibus proconsulis, si appareat innocens.XCVII De officio quaestoris brari, apud eundem inlustris
Abbreviated transcription (Latin):
nullam communionem habe¬
at in rebusciuilibus. alio quin
honorem quam gerit expella¬
tur publicas autem annonas
quaeducidebent administra¬
ri inde accipiatdux unde ei
moderator delegauerit
Sinautem moderator aduer¬
susea quippiam feceritquinq
sulsit spectabilitate decoran¬
dus & ab aliis palestinis appel¬
lationes audiat sidecim libra¬
rum auri quanti tate none¬
grediatur. Induatur autem
& cebennum idestaliquodge¬
nus uestimenti infestis diebus.
subiciantur autem ei & milites
utea quaerei publicae prosint
non impediantur. Habeatair ͤ¬
TORIS ARABIAE
arabiae praeses modera¬
toris nomine decoretun
& spectabilissit & ducemilita¬
rinonminor in dignitatepu¬
blica tributa exigat sub instan¬
tia priuata damna medicina
sua resarciat. situstitiam si¬
cum habeat nontimeat neq
praest& quae magis tratus
pro innocentia sua & purita¬
te in ipso initio sui honoris so¬
lent praestare & mandata
principis accipiat. Habebit
autem sub iectos sibi milites

Expanded text:
nullam communionem habenullam communionem habeat in rebus civilibus; alioquin honore, quem gerit, expellatur. Publicas autem annonas, quae duci debent administrari, inde accipiat dux, unde ei moderator delegaverit. Sin autem moderator adversus ea quidpiam fecerit, quinqsul sit spectabilitate decorandus, et ab aliis Palaestinis appellationes audiat, si decem librarum auri quantitatem non egrediantur. Induatur autem et tebennum id est aliquod genus vestimenti in festis diebus. Subiiciantur autem et ei milites, ut ea, quae reipublicae prosint, non impediantur. Habeat toris Arabiae Arabiae praeses moderatoris nomine decoretur, et spectabilis sit, et duce militari non minor in dignitate. Publica tributa exigat cum instantia, privata damna medicina sua resarciat. Si iustitiam secum habeat, non timeat neque praestet, quae magistratus pro innocentia sua et puritate in ipso initio sui honoris solent praestare. Et mandata principis accipiat. Habebit autem subiectos sibi milites
Abbreviated transcription (Latin):
rebus implere deb&uuod
sitalis mulier decessetu liqui¬
dem liberos habeat apud ipsos
curiales constitutos resmane¬
bunt. sin autem filiae sint si
quidem iunctae sunt curialib
uel nupturae ipsae iterum ha¬
beant. si autem nontresunci¬
ascapiant. quod sineq filios
neq fibas habuerit maritus
eiuscurialisres habeat & si
quidem ex secundo matrimo¬
nio filios habuerit uel filia scu¬
ria libus nuptas uelnupturas
adipsos ueladipsas nouem
unciae pertineant quod sine¬
mosit curialis nemocuria li
nupta nemo futuro curiali
nuptura nouem unciae ad cu¬
riae adcuriam reuoluantur.
uotionem & quaed iximus
deuiro spectabili moderatori
ponti eadem dicimus & demo¬
deratore arabiae tam in dig¬
nitate spectabilitatis quam in
appellationibus &cceteris ex¬
ercendis & adminis trandis
Habeat autem depublicomo¬
derator quidem quin decim
lbras auri consiliarius autẽ
eius duas libra sauri milites
autem qui ibi sedent modera¬
toritantum subiciantur.
Dux autem eiusdem prouinciȩ

Expanded text:
rebus implere debet. Quod si talis mulier decesserit, si quidem liberos habeat, apud ipsos curiales constitutos res manebunt. Sin autem filiae sint, si quidem iunctae sunt curialibus, vel nupturae, ipsae iterum habeant. Sin autem non, tres uncias capiant. Quod si neque filios neque filias habuerit, maritus eius curialis res habeat. Et si quidem ex secundo matrimonio filios habuerit, vel filias curialibus nuptas vel nupturas, ad ipsos vel ipsas novem unciae pertineant. Quod si nemo sit curialis, nemo curiali nupta, nemo futuro curiali nuptura, novem unciae ad curiam revolvantur. votionem. Et quae diximus de viro spectabili moderatore Ponti, eadem dicimus et de moderatore Arabiae tam in dignitate spectabilitatis, quam in appellationibus et ceteris exercendis et administrandis. Habeat autem de publico moderator quidem quindecim libras auri, consiliarius autem eius duas libras auri. Milites autem, qui ibi sedent, moderatori tantum subiiciantur. Dux autem eiusdem provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
& conditione & siquidemipsi
qui alieniiuris sunt uicensimum
quintum annum egressi fuerint
licentiam habeant quo uoluerint
modo ressibi donatas adminis tra¬
re: Sinautem adhucminoressint
perquem uelit testator ueldona¬
tor administraridebent. licenti¬
am autem habeat testator uel do¬
nator matriuelauiae filii famili¬
as adminis trationem credere
quam uismaritos habeant. sita¬
mennec ipsȩ adminis trationem
reciperint uel dederint quidem¬
ille autem noluerit uel non potu¬
erit uel ante mor tuus fuerit
tunc competens iudex curatorem
eis darecumidon eofide iussore
accatisfiant. Nam in his casibus
uolumus usum fructum patrem
habere inquibus nullatalis con¬
dicio inposita est.
QUO IN STRUMENTO
NOEMINAIS ESPII¬

Expanded text:
et condicione. Et si quidem ipsi, et condicione. Et si quidem ipsi, qui alieni iuris sunt, vicesimum quintum annum egressi fuerint, licentiam habeant quo voluerint modo res sibi donatas administrare; sin autem adhuc minores sint, per quem velit testator vel donator, administrari res debent. Licentiam autem habeat testator vel donator matri vel aviae filiifamilias administrationem credere, quamvis maritos habeant, si tamen et ipsae administrationem receperintille autem noluerit vel non potuerit, vel ante mortuus fuerit, tunc competens iudex curatorem eis dare cum idoneo fideiussore daetatis fiant. Nam in his casibus volumus usumfructum patrem habere, in quibus nulla talis condicio imposita est. quo in instrumento nominatus es
Abbreviated transcription (Latin):
cens satis tibi facio inquanti¬
tatem quam dixerit modisom¬
nibus obligetur utdebitum
soluat. siquis autem constitue¬
rit dicens satistiberit. nonte¬
nebitur quia in personaliter
locutus est quod siquis dixerit
erit tbi sacisame &abillo &
illo eisquidem quos nominauit
non consentientibus non prȩ¬
iudicat. sed neq proipsis obli¬
getur sed prorata partedebiti
tencatur sin autem ita dixerit
illo illis quidem non praeiudi¬
c& ipso autem in toto debito
teneatur. siquas autem aduer¬
suscossibi competere putauerit
actiones easmoueat & auxilio
iuris perfruatur. Haec autem
omnia in his causis sancimus ob¬
tinere quae nondum iudiaciali
liceatei ne potihus ab aprbereaus
aliam substan tiam suam uel
partem cius donare uelrelino¬
quere sub hocmodo & conditio¬
ne ut pater corum in his rebus
necusufructum nocullam omni¬
nohabeat communionem. quod
similiter optinere iubemus. si
extrancus filio famibas relinque¬
rit autdonauerit subeodem modo

Expanded text:
cens: satis tibi facio, in quanticens: satis tibi facio, in quantitatem, quam dixerit, modis omnibus obligetur, ut debitum soluat. Si quis autem constituerit dicens: tibi satis erit, non tenebitur, quia impersonaliter locutus est. Quod si quis dixerit: erit tibi satis a me, et ab illo, et illo, eis quidem, quos nominavit, non consentientibus non praeiudicat, sed neque pro ipsis obligetur, sed pro rata parte debiti teneatur. Sin autem ita dixerit: illo, illis quidem non praeiudicet, ipse autem in toto debito teneatur. Si quas autem adversus eos sibi competere putaverit actiones, eas moveat, et auxilio iuris perfruatur. Haec autem omnia in his causis sancimus obtinere, quae nondum iudiciali claliam substantiam suam vel partem eius donare vel relinquere sub hoc modo et condicione, ut pater eorum in his rebus nec usumfructum, nec ullam omnino habeat communionem. Quod similiter obtinere iubemus, et si extraneus filiofamilias reliquerit, aut donaverit sub eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
hibemus ca& eras poenas sub¬
sisti eos qui obnoxii fuerintre¬
perti. Si qui autem heredes
scripti excertis rebus iussi fue¬
rint ut nihilamplius quaere¬
rint in hoccasu. hoctantum
iubemus fieri ut siquid eis de¬
sit ad legitimam por tionem
hoc quidem repleatur testamen¬
tum autem non rescindatur
Dies aliquem molestapo
propierhor quoo desu¬
iquis inquacumq causa ob¬
Onoxium habuerit aliquem
& illedecesserit Non liceatei neq
parentes de functi. neq liberos
neq uxorem neq agnatos neq
cognatos. neq heredes. neq fide¬
iussores eius conuenire uel moles¬
tare uel iniudicium uocare
antequam nouem dies luctuosi
transeant. sin autemante prae¬
dictos dies contra aliquid fecerit̃
& uelca utionem uel promissio¬
nem uel fidem iussionem abeis
acceperit omnia irrita sint.
Post nouem tamen dies siquas
exerceat. Nulla temporali
praescriptione uel alia alliga¬
tione legitima exhac dierum
trans actione creditori
generanda¬

Expanded text:
hibemus ceteris poenis subhibemus ceteris poenis subiici eos, qui obnoxii fuerint reperti. Si qui autem heredes scripti ex certis rebus iussi fuerint, ut nihil amplius quaererent, in hoc casu hoc tantum iubemus fieri, ut si quid eis desit ad legitimam portionem, hoc quidem repleatur, testamentum autem non rescindatur.dies aliquem molestare propter hoc, quod defuSi quis in quacumque causa obnoxium habuerit aliquem, et ille decesserit, non liceat ei neque parentes defuncti, neque liberos, neque uxorem, neque agnatos, neque cognatos, neque heredes, neque fideiussores eius convenire vel molestare vel in iudicium vocare, antequam novem dies luctuosi transeant. Sin autem ante praedictos dies contra aliquid fecerit, et vel cautionem vel promissionem vel fideiussionem ab eis acceperit, omnia irrita sint; post novem tamen dies, si quaiones, eas exerceat, nulla temporali praescriptione vel alia allegatione legitima ex hac dierum transactione creditori generand
Abbreviated transcription (Latin):
rit eadem tene ant quaedepa¬
rentibus captiuis supra consti¬
tuimus. Item si filius or tho¬
doxus fuerit & parentem suum
senserit her&icum esse. Eadem
iura teneant quae supra depa¬
rentbus diximus sugitur libe¬
riomnes istas causas uelunam
ex his contra suos parentes scrip¬
serint & heredeseorum omnes
auttertas aut unam ex his proba¬
uerint testamentum insuo robo¬
re permanere praecepimus
enim uero si haec non fuerintob¬
seruata testamentum quidem
refutetur. iura autem ab intes¬
tato successionis locum habeant
legatis scilic& & fidei commissis
& libertatibus & tutorum dati¬
onibus & aliis capitulis intesta¬
mento conscriptis insua firmita¬
tedurantibus quidquidautem
huic constitutioni in aliis legib
contrarium inueniatur hocir¬
ritum atque inutilesit. & haec
quidem ex heredationis & prae¬
teritionis poenae quantum ad
ingratitudinis causas aduersus
praedictas personas dispositae
suni siquae autem exhis ad
uumina referuntur non pro¬

Expanded text:
rit, eadem teneant, quae de parit, eadem teneant, quae de parentibus captivis supra constituimus. Item si filius orthodoxus fuerit, et parentem suum senserit haereticum esse, eadem iura teneant, quae supra de parentibus diximus. Si igitur liberi omnes istas causas vel unam ex his contra suos parentes scripserint, et heredes eorum omnes, aut certas, aut unam ex his probaverint, testamentum in suo robore permanere praecipimus. Enimvero si haec non fuerint observata, testamentum quidem refutetur, iura autem ab intestato successionis locum habeant, legatis scilicet et fideicommissis et libertatibus et tutorum dationibus et aliis capitulis in testamento conscriptis in sua firmitate durantibus. Quidquid autem huic constitutioni in aliis legibus contrarium inveniatur, hoc irritum atque inutile sit. Et hae quidem exheredationis et praeteritionis poenae, quantum ad ingratitudinis causas adversus praedictas personas, dispositae sunt. Si quae autem ex his ad crimina referuntur, non pro
Abbreviated transcription (Latin):
turi sumus id est siui taelibe¬
rorum parentes insidientur
excepto crimine maiestatis
siue nenis aut susurris magis
uita ecorum insidiarentur &
hoc ipsum probatum postea
fuerit. Si pater cum nurusua
uel concubina filii sui commix¬
tus fuerit. si parentes liberos
suos testamenta facere prohi¬
buerint in his rebus inquibus
testari possunt quae diximus
de parentibus in hoccasu simili¬
terteneant. Simaritus uxo¬
risuae uenenum dederit. siue
ut occidatur siue ut mentem eius
cognoscat uel ex contrario. si
uxor marito dederit huiusmo¬
diuenenum moueatur quidem
intereos crimenpublicum & con¬
petenti uindictatale facinus
reme diumta praia liburi saute
liccateum qui tale aliquid por¬
petrauerit nih lomninore A¬
linquere Item si furiosus fili¬
us uel quacdimq persona libe¬
rorum sit infurore eadem ce¬
neant quae superius defurio¬
sis parentib diximus. Item
siunus ex liberis incaptiuitate
sit eumq parens non redeme¬

Expanded text:
turi sumus: id est, si vitae libeturi sumus: id est, si vitae liberorum parentes insidiarentur, excepto crimine maiestatis. Si venenis aut susurris magicis vitae eorum insidiarentur, et hoc ipsum probatum postea fuerit. Si pater cum nuru sua vel concubina filii sui commixtus fuerit. Si parentes liberos suos testamenta facere prohibuerint, in his rebus, in quibus testari possunt. Quae autem diximus de parentibus, in hoc casu similiter teneant. Si maritus uxori suae venenum dederit, sive ut occidatur, sive ut mentem eius cognoscat, vel e contrario si uxor marito dederit huiusmodi venenum, moveatur quidem inter eos crimen publicum, et competenti vindicta tale facinus remedium capiat, liberis autem liceat, ei, qui tale aliquid perpetraverit, nihil omnino relinquere. Item si furiosus filius, vel quaecumque persona liberorum sit in furore, eadem teneant, quae superius de furiosis parentibus diximus. Item si unus ex liberis in captivitate sit, eumque parens non redeme
Abbreviated transcription (Latin):
cos & nestorianos atq acepha¬
los &omnes qui non commu¬
nicant catholicae eccle siae
positae sunt.
TESIAMENTO
iue igitur omnes praedic¬
tascausas siue unam ex his
parentes in suo scripserint
testamento & filiossuos exhe¬
redauerint. siquidem scripti
heredes probauerint causam
ingratitudinis ueram esse ua¬
leat testamentum. Sin autem
probare non potuerint insti¬
tutiones eorum infirmentur
& parentium hereditatem fi¬
lios ab intestato peruenien¬
tes ex acquis portionib capere:
legata auiem uel side commis
uolliber tates uel tutorum
dationes uel alia legibus cog¬
nita capitula intestamento
conscripta ut sola institutio
heredum tollatur. Haec de
testamentis parentium con¬
scituimus modo uideamus de
testamentis liberorum.¬
SAEPAueΝTIuen exheRe¬
DATIONIS¬
ancimus itaq: non licere li¬
beris parentes suos prete¬
rire uel alienos a substantia
sua quocumq: modo facere
nisi specialitercausas testamen¬
tissuis scripserint quas ex posi¬

Expanded text:
cos et Nestorianos atque Acephacos et Nestorianos atque Acephalos, et omnes, qui non communicant catholicae ecclesiae, positae sunt. testamento Sive igitur omnes praedictas causas sive unam ex his parentes in suo scripserint testamento, et filios suos exheredaverint, si quidem scripti heredes probaverint, causam ingratitudinis veram esse, valeat testamentum. Sin autem probare non potuerint, institutiones eorum infirmentur, et parentum hereditatem filii ab intestato venientes ex aequis portionibus capiant. Legata autem, vel fideicommissa, vel libertates, vel tutorum dationes, vel alia legibus cognita capitula in testamento conscripta valeant, ut sola institutio heredum tollatur. Haec de testamentis parentum constituimus; modo videamus de testamentis liberorum.sae parentium exheredationis Sancimus itaque, non licere liberis parentes suos praeterire, vel alienos a substantia sua quocumque modo facere, nisi specialiter causas testamentis suis scripserint, quas exposi
Abbreviated transcription (Latin):
errorem per seuer auerint
usque ad mortem nihilom¬
nino accipiant. sed mortuis
sine pacnitentia liceator tho¬
doxis partes eorum alienare:
si autem paenitentiam ege¬
rint portiones suascapian
sine fructibus tamen medu
temporis & sineulla dead¬
ministratione rerum moles¬
tia quod siomnes liberi he¬
r&ici fuerint. alii autem
cognatidefunctior diodoxi
existant ipsiliberis ante ponan¬
tur in successione quadsi &
ipsi herotici fuerint. Siqui¬
demis quide functus est habi¬
tum clerici habeat ecclesi a eoui¬
tatis inqua domicilium habuit
substantia cius deferatur. sic
tamen utsi intraannum non
uindi cãuerint ecclesi astici hu¬
iusmodi personarum patri¬
monia ad fiscum nostrum deuol¬
uantur. Sin autem la ici fue¬
rint sine ulla discretione res
corum fisciuiribus uindicentꝰ
quae non solum sites tamento
scripto hereticus decesserit
locum habere sancimus sed
&iam si intestatus de functus
sit omnibus scilic& legibus
ualituris quae contrahereti¬

Expanded text:
errore perseveraverint errore perseveraverint usque ad mortem, nihil omnino accipiant, sed mortuis eis sine poenitentia, liceat orthodoxis partes eorum alienare. Sin autem poenitentiam egerint, portiones suas capiant, sine fructibus tamen medii temporis et sine ulla de administratione rerum molestia. Quod si omnes liberi haeretici fuerint, alii autem cognati defuncti orthodoxi exsistant, ipsi liberis anteponantur in successione. Quod si et ipsi haeretici fuerint, si quidem is, qui defunctus est, habitum clerici habeat, ecclesiae civitatis, in qua domicilium habuit, substantia eius deferatur, sic tamen, ut si intra annum non vindicaverint ecclesiastici, huiusmodi personarum patrimonia ad fiscum nostrum devolvantur. Sin autem laici fuerint, sine ulla discretione res eorum fisci viribus vindicentur. Quod non solum si testamento scripto haereticus decesserit, locum habere sancimus, sed etiam si intestatus defunctus sit: omnibus scilicet legibus valituris, quae contra haereti
Abbreviated transcription (Latin):
berossuos uelunum exhis here¬
ticum habeat. Ipscuero ortho¬
doxus constitutus liccateos uel
cum intestamento suo exhereda¬
re quoniam non minima haec
causa in gratitudinis est ortho¬
doxos autem dicimus eos qui com¬
canbulita in quo omnes patri¬
archae una conspiratione &
concordia colliguntur. & quat¬
tuor scã concilia praedicantur.
Nichenum & constantinopoli¬
tanum &ephesenum primum
& calcedonensem. hereticos
autem dicimus qui catholicis
non conueniunt quibus con¬
numerari necesse est. Nestoria¬
nos atq achephalos sedutple¬
nius de hac parte loquamur.
sciendum est non posse here¬
ticos parentessior thodoxos
liberos habeantalios quam
ipsos heredes in sutuere uel
liberis non exstantibus cogna¬
tossuos catholicos scilic& he¬
redes instituant. quod siexli¬
beris suprestitibus. alii quidem
orhodoxi. alii autem hereti
apparent omnem substanti¬
am parentis ador thodoxos
peruenire uolumus ut fra¬
trescorum hereuci si in codẽ

Expanded text:
beros suos vel unum ex his haereberos suos vel unum ex his haereticum habeat, ipse vero orthodoxus constitutus, liceat eos vel eum in testamento suo exheredare, quoniam non minima haec causa ingratitudinis est. Orthodoxos autem dicimus eos, qui comcatholica, in qua omnes patriarchae una conspiratione et concordia colliguntur et quatuor sancta concilia praedicantur: Nicenum et Constantinopolitanum, et Ephesinum primum, et Chalcedonense. Haereticos autem dicimus eos, qui catholicis non conveniunt, quibus connumerari necesse est Nestorianos atque Acephalos. Sed ut plenius de hac parte loquamur, sciendum est, non posse haereticos parentes, si orthodoxos liberos habeant, alios quam ipsos heredes instituere, vel liberis non exstantibus, cognatos suos, catholicos scilicet, heredes instituant. Quod si ex liberis superstitibus alii quidem orthodoxi, alii autem haeretici appareant, omnem substantiam parentis ad orthodoxos pervenire volumus, ut fratres eorum haeretici, si in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
abhereditate repellatur ce¬
teris testamenti capitulis uali¬
cedente niss ad captiuorum re¬
demptionem. & si extrancus
heres antecaptiuitatem scrip.¬
tusest & ille sciensse heredem
scriptum noncura uerit eum re¬
demere simili poena afficiatur.
quam in illis personis uolumus
obunere qua eoctauum deci¬
mum annum suae a&atis im¬
pleuerunt. ubi autem dere¬
demptione captiuorum neces¬
sarium sit pecuniam dari facul¬
tatem habeat si pracdictae acta¬
tissit mutuam pecuniam sume¬
re & resmobiles uelimmobiles
obligare hypothecae titulo siue
suas proprias habeat. siue illius
qui incaptiuitate tenetur. Ta¬
lesenim contractos qui in re¬
demptionem captiuorum in
praedictis casibus fiunt. ualere
uolumus quasi suiiuris & legia¬
mae a &atis fuiss& is qui contrax¬
iss& redempto autem captiui¬
tate necessitas inponeturratũ
contractum habere. &id quod
dedit creditorei per soluere
& quasi suo debito respondere
atq obligari. Item si parens li¬

Expanded text:
ab hereditate repellatur, ceab hereditate repellatur, ceteris testamenti capitulis valicedente, nisi ad captivorum redemptionem; et si extraneus heres ante captivitatem scriptus est, et ille sciens se heredem scriptum non curaverit eum redimere, simili poena adficiatur, quam in illis personis volumus obtinere, quae octavum decimum annum suae aetatis impleverint. Vbi autem pro redemptione captivorum necessarium sit pecuniam dari, facultatem habeat, si praedictae aetatis sit, mutuam pecuniam sumere, et res mobiles vel immobiles obligare hypothecae titulo, sive suas proprias habeat, sive illius, qui in captivitate tenetur. Tales enim contractus, qui in redemptionem captivorum in praedictis casibus fiunt, valere volumus, quasi sui iuris et legitimae aetatis fuisset is, qui contraxisset; redempto autem a captivitate necessitas imponetur ratum contractum habere, et id quod dedit creditor, ei persolvere, et quasi suo debito respondere atque obligari. Item si parens li
Abbreviated transcription (Latin):
stitutione testa mentieius &
heredibus scriptis ut pote in¬
dignis repellendis c&ceri suide¬
lic& capitulis testamenti in sua
infirmitate duraturis. Item
siunus exparentibus incaptiui¬
tatesit & liberieius uelunus ex
his noncura ueriteum redemere
siquidem redierit ille ab hostb
liceatei in officiosos liberos.
ingratos insuoscribere testa¬
mento sin autem apud hostes
decesserit & omnes libericius
redemptionem facere contemp¬
serunt Omnes resipsius ecde¬
si aeciuitatis addicantur qua
oriundus est inuentario scilic&
cumpublica testatione faciendo
ut nihilex substantia eiuspereat.
sicta menutomne quodex hac
causa ad ecclesiam peruenerit
in redem ptionem captiuorũ
expendatur. & generaliter
dicimus quotiens aliquis ex
his quiab intestato uocantur
ad successionem eius qui in cap¬
tiuitate est. noncur aueriteũ
redimere. Nullatenusei he¬
res existat. & sitestamento
heres scriptus est ante captiui¬
tate forte composito similiter

Expanded text:
stitutione testamenti eius et stitutione testamenti eius et heredibus scriptis, utpote indignis repellendis, ceteris videlicet capitulis testamenti in sua firmitate duraturis. Item si unus ex parentibus in captivitate sit, et liberi eius vel unus ex his non curaverit eum redimere, si quidem redierit ille ab hostibus, liceat ei inofficiosos liberos ingratos in suo scribere testamento. Sin autem apud hostes decesserit, et omnes liberi eius redemptionem facere contempserint, omnes res ipsius ecclesiae civitatis addicantur, qua oriundus est, inventario scilicet cum publica testatione faciendo, ut nihil ex substantia eius pereat, sic tamen, ut omne, quod ex hac causa ad ecclesiam pervenerit, in redemptionem captivorum expendatur. Et generaliter dicimus, quotiens aliquis ex his, qui ab intestato vocantur ad successionem eius, qui in captivitate est, non curaverit eum redimere, nullatenus ei heres exsistat, et si testamento heres scriptus est ante captivitatem forte composito, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
norum a&atis facta a parentib:
suis marito non sit copulata
& exhoc contigeritcam incorpo¬
resuo peccasse uel sineconsensu
parentium marito selibero
tamen coniunxisse hocnolu¬
mus ad ingratitudinem filiae
reputari. Item si furioso pa¬
rentiliberi curam non adhi¬
beant. sed alii cognati qui ab
intestato uocantur. siquidem
resipuerit liccatei siuelit in of
furore decesserit & liberis nul¬
lamcuram adhibentibus unus
ab extraneis uel hisquiab in¬
testato uocantur misericor¬
diam ductuscurarecum uolue¬
rit. Testatione inscriptis uta¬
tur ad eos quiextes tamento uo¬
cantur ante furorem forte
onposito uelab eis qui ab intes¬
tato existunt ut curam adhibe¬
ant furoso Sin autem & post
huiusmodi testationem in ea¬
dem ne glegentiam perseue¬
rauerint & extrancus insuam
domum furiosum sus ceperit
x inpeisusuis usqad mortem
nuscuram fecisse probatus fu¬
erit Ipsumquam uis extrane¬
ussit ad successionem furiosisan¬
cimis peruenire refutata in¬

Expanded text:
norum aetatis facta a parentibus norum aetatis facta a parentibus suis marito non sit copulata, et ex hoc contigerit eam in corpore suo peccasse, vel sine consensu parentum marito, libero tamen, se coniunxisse, hoc nolumus ad ingratitudinem filiae reputari. Item si furioso parenti liberi curam non adhibeant, sed alii cognati, qui ab intestato vocantur, si quidem resipuerit, liceat ei, si velit, inofffurore decesserit, et liberis nullam curam adhibentibus unus ab extraneis vel his, qui ab intestato vocantur, misericordia ductus curare eum voluerit, testatione in scriptis utatur ad eos, qui ex testamento vocantur ante furorem forte composito, vel ad eos, qui ab intestato exsistunt, ut curam adhibeant furioso. Sin autem et post huiusmodi testationem in eadem negligentia perseveraverint, et extraneus in sua domo furiosum susceperit, et impensis suis usque ad mortem eius curam fecisse probatus fuerit, ipsum, quamvis extraneus sit, ad successionem furiosi sancimus pervenire, refutata in
Abbreviated transcription (Latin):
tes tamentum ordinare. liocat
eis propterhanccausam exhere¬
darecum sin auteminipsam pro¬
hibitionem decesserint omiessi¬
ueheredes futuri uellegatari
uel aliam qualem cumque lesi¬
onem passi secundum priora
iura sua aduersus cum exerce¬
ant actiones. Item si contra
exHeREDΛIONIS
eq pater aut materneq
auus aut auia neq proa¬
uus uel pro auia liberos suos
prae teritos uel exheredatos
in suo testamento faciant quã¬
uis perdonationem uel persi¬
dei commissum uelalium mo¬
dum legitimam portionemeis
dere liquerint nisi forte ingra¬
ti probentur. &ipsas ingratitu¬
dinis causas parentes proprio
scripserint testamento. Causȩ
autem in gratitudinis iustȩ suñ
hae. Siquis paremibus suis au¬
dacesmanus inponat. Si grauẽ
atq in honestam contum eliam
rentes ipsius hare narii uelmi
mi fuerunt. Item si pater
quidem uel auus filiam suam
uel ne potem marito uoluerit
conlocare &illa non consense¬
rit sed turpiter uiueremalit.

Expanded text:
testamentum ordinare, liceat testamentum ordinare, liceat eis propter hanc causam exheredare eum. Sin autem in ipsa prohibitione decesserint, omnes sive heredes futuri, vel legatarii, vel alii qualemcumque laesionem passi secundum priora iura suas adversus eum exerceant actiones. Item si contra exheredationis Neque pater aut mater, neque avus vel avia, neque proavus aut proavia liberos suos praeteritos vel exheredatos in suo testamento faciant, quamvis per donationem vel per fideicommissum vel alium modum legitimam portionem eis dereliquerint, nisi forte ingrati probentur, et ipsas ingratitudinis causas parentes proprio scripserint testamento. Causae autem ingratitudinis iustae sunt hae. Si quis parentibus suis audaces manus imponat. Si gravem atque inhonestam contumeliam rentes mi fuerint. Item si pater quidem vel avus filiam suam vel neptem marito voluerit collocare, et illa non consenserit, sed turpiter vivere malit.
Abbreviated transcription (Latin):
iubeatur aiudice ut quoduult
dicat & sidicat se iterum dilatio¬
ne opus habere praeste turei
tosinihil dixerit omnib modis
iud ex legitimam sententiã dicat
aduersus principem uel rem¬
publicam. sicum maleficiis
sicum maleficos conuerse tur
siuitae suorum parentium per
uenenum uel aliomodo insidi¬
ari temptauerit. sinuuercae
suae uel concubinae patris sese
turpiter misceat. si calumniatur
contraparentes filius fiat. & per
delationem suam grauissimum
damnum eis ad fixerit. Si indu¬
sus in carcere parens liberossu¬
os uel unum ex his qui ad succes¬
sionem cius ab intestato uocan¬
tur rogauerint ut infidem suã
ipsum recipiant. & illi uelillae
non uoluerint fide iubere. siue
propersona siue prodebito in
quantum idon cum esse isquiro¬
gatus est prob&ur. hoc autem
quod dofide iussione diximus
ad masculos liberospertinere
uolumus Item si conuictus fue¬
rit filius non prohibuisse paren¬
tessuos testamentum facere
Si quidemilli postea potuerint

Expanded text:
iubeatur a iudice, ut quod vult iubeatur a iudice, ut quod vult dicat, et si dicat, se iterum dilatione opus habere, praestetur ei to, si nihil dixerit, omnibus modis iudex legitimam sententiam dicatadversus principem vel rempublicam. Si cum maleficis quasi maleficus conversetur. Si vitae suorum parentum per venenum vel alio modo insidiari tentaverit. Si novercae suae vel concubinae patris se turpiter miscuerit. Si calumniator contra parentes filius fiat, et per delationem suam gravissimum damnum eis inflixerit. Si inclusus in carcere parens liberos suos vel unum ex his, qui ad successionem eius ab intestato vocantur, rogaverit, ut in fidem suam ipsum recipiant, et illi vel ille noluerint fideiubere sive pro persona, sive pro debito, in quantum idoneus esse is, qui rogatus est, probetur. Hoc autem, quod de fideiussione diximus, ad masculos liberos pertinere volumus. Item si convictus fuerit filius prohibuisse parentes suos testamentum facere, si quidem illi postea potuerint
Abbreviated transcription (Latin):
PROMUL GETUR
i contra sententiam prouo¬
catio porrecta fuerit. &
postcalex noua sit promulga¬
ta de inde iudices appellatio¬
nis dubitent quomodo causa
definirent utrum secundum
leges quae posita eerant rei
iudicatae tempore. ansecun¬
dum legem quae postea secun¬
dum innouationem introducta
est. aequum nobisuidetur illa
obseruarilege quae tempore
rei iudicatae aleuat. quamuis
lex postea latare trorsum se
rectulit. Id que non solum in
prouocanonibus iubemus obti¬
nere. sed &iam inre tractatio¬
nibus uelinrelationibus. ubi
iudices posiquam litigatores
alligationibus renuntia uerint
ignorantes quid statui o port&
nostramintetiogam pit eam¬
ATIONU AD UERSARIONU
HABERESEDICUNI
ALLEGATIONES
unt quidam malitiosi liti¬
gatores qui postrenuntia¬
tionem aduersariae partes
& tempora probationum sta¬
tuta tamendicunt ipsi aliquas
habere se alligationes. utnul¬
lus scilic& liti terminus in po¬
natur. Ideoq iubemus unum
mensem ei ad indutias dari. &

Expanded text:
promulgetur promulgetur Si contra sententiam iudicis provocatio porrecta fuerit, et postea lex nova sit promulgata, deinde iudices appellationis dubitent, quomodo causam definirent, utrum secundum leges, quae positae erant rei iudicatae tempore, an secundum legem, quae postea secundum innovationem introducta est, aequum nobis videtur, illas observari leges, quae tempore rei iudicatae valebant, quamvis lex postea lata retrorsum se retulit. Idque non solum in provocationibus iubemus obtinere, sed etiam in retractationibus vel in relationibus, ubi iudices, postquam litigatores allegationibus renuntiaverint, ignorantes, quid statui oportet, nostram interrogant pietationem adversariorum habere se dicunt allegationes Sunt quidam malitiosi litigatores, qui post renuntiationem adversariae partis et tempora probationum statuta tamen dicunt ipsi, aliquas habere se allegationes, ut nullus scilicet liti terminus imponatur. Ideoque iubemus, unum mensem ei ad inducias dari, et
Abbreviated transcription (Latin):
utunus quisq generaliter lege
fiduciam habcat non ambitio¬
sis rescriptionibus finita autem
iam negotia refricare nullouo¬
lumusmodo. finitum autemui¬
detur idde quo sententia finiti¬
ua prolata est. quamuis appel¬
latio uelretractatio contraeam
sperctur. excipimus aute milla
rescripta qua eiudices iubent
sine tarditate & mora causas
dirimere uellegibus calculum
consentaneum proferre uel ac¬
ta litigatoriae dere uelsiius se¬
rint eum cum alio iudicare.
tales enimiussiones siue inscrip¬
tis siue sine scriptis fieri non
prohilemus liudexautem
quigeneralemlegem contemp¬
scrit & inlicitam rescriptionem
admiserit. Decem librarum au¬
ri pocna &alia grauissima in¬
dignatione nostra plectetur.
sed ut nemo haec saluberrima
nostra statuta ignor&. Iube¬
mus inipsolitis exordio anteip¬
sa personarum confirmatione
praesentem legem inseri. ut
nemopossit contra generales
leges aliquidsibi praecipuum
sperare
SI QUANOUALEX PERPOR¬
RECIAO PROUOCATIONE

Expanded text:
ut unusquisque hac generali lege ut unusquisque hac generali lege fiduciam habeat, non ambitiosis rescriptionibus. Finita autem iam negotia refricari nullo volumus modo. Finitum autem videtur id, de quo sententia definitiva prolata est, quamvis appellatio vel retractatio contra eam speretur. Excipimus autem illa rescripta, quae iudices iubent sine tarditate et mora causas dirimere, vel legibus calculum consentaneum proferre, vel acta litigatori edere, vel si iusserint eum cum alio iudicare; tales enim iussiones sive sine scriptis, sive in scriptis fieri non prohibemus. Iudex autem, qui generalem legem contempserit, et illicitam rescriptionem admiserit, decem librarum auri poena et alia gravissima indignatione nostra plectetur. Sed ut nemo haec saluberrima nostra statuta ignoret, iubemus, in ipso litis exordio ante ipsam personarum confirmationem praesentem legem inseri, ut nemo possit contra generales leges aliquid sibi praecipuum sperareSi qua nova lex post porrectam provocationem