comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet. quod ꝑ hiemem estatemq
ꝑ ea a capite deiectus. pluma pͭ
facere torrentem. non potest autẽ
equali inter rippas suas teuore
labeutem quemi non faciunt mi¬
bres sed mcitant Paulo repe¬
tamus ħ alcius si uidetur. ⁊ scies
te non hr̃e quod queras Cumad
unam om̃i originem accesseris.
ame quomodo aqua fiat. int̾ro¬
gabo inuicem quomĩo aer ficit
aut tena. S si in rer natura ele¬
menta sunt quatuor. non potes
intenogare uude aqua fiat. qrͣ¬
ta enim ps nature est. Quid gͦ
nimus. sirerum nature tam ma¬
gua porcio potest aliquid ee se
semper effundere quomodo aer
⁊ ip̃a quarta ꝑs mundi uentos
et aura moue̾t sic aqua nuos i
flumina. S uentus est fluens
aer et fuumen est fluens aqua
Satis et multum illi nirium dedi
.Cum duxi clementinu est Intel¬
ligas quod ab illo ꝓfiscicitur uõ
posse defficere. Adiciam ut thales
ait. ualentissimũ clementume st
Hoc fuisse primũ putat ex hoc

Expanded text:
licet, quod per hiemem aestatemque licet, quod per hiemem aestatemque par est a capite deiectus. Pluuia potest facere torrentem, non potest amnem aequali inter ripas suas tenore labentem, quem non faciunt imbres sed incitant. Paulo repetamus hoc altius, si uidetur, et scies te non habere quod quaeras, cum ad ueram amnium originem accesseris. a me quomodo aqua fiat: interrogabo inuicem quomodo aer fiat aut terra. Sed si in rerum natura elementa sunt quattuor, non potes interrogare unde aqua sit: quarta enim pars naturae est. Quid ergo miraris, si rerum naturae tam magna portio potest aliquid ex se semper effundere? Quomodo aer, et ipse quarta pars mundi, uentos et auras mouet, sic aqua riuos et flumina: si uentus est fluens aer, et flumen est fluens aqua. Satis et multum illi uirium dedi, cum dixi: "elementum est": intellegis quod ab illo proficiscitur non posse deficere. Adiciam, ut Thales ait, "ualentissimum elementum est." Hoc fuisse primum putat, ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cͥta maguesiam accidisse. s pa¬
ce theophrasti dixisse liceat. nõ
est hoc u̾ismule quia ferc aquo¬
sissima sunt quecumq umbro¬
sissima Quod non euemiret. si
aquas arbusta siccarent quib
uo uis cx uituuo manat. ultra¬
q concipitur quam radicib
euagan liceat Deiide succisse ar¬
bores plus humoris desiderant
Non enim tantum id quo iu¬
uantur sed quo crescant tra¬
hunt Idem ait crͣ archadiam
que uis inc̾ta insula fuit. fou¬
tes et riuos substitisse. quia
desierit celi tera diruta urbe. po¬
ste̾a u̾o quam cultores ꝑcepit
aquas quoq recepisse. ausã
sictitatis hanc ponit. quod ob¬
rigu̾it constucta tellus nec po¬
terat imbres iuagitata trans¬
muttere Quomodo ergo uidemꝰ
pliuimos in locis deẜtissuns
fontes. plura deuiq inuenimꝰ
que ꝓpter siquas coli cepunt
pͣ que siquas hr̃e cepuit quia
pluui alem. que uastissima flum¬
na a fonte statumn acta. magnis
naingiis deffert. ex hoc intelligaᷤ

Expanded text:
et circa Magnesiam accidisse. Sed paet circa Magnesiam accidisse. Sed pace Theophrasti dixisse liceat: non est hoc simile ueri, quia fere aquosissima sunt quaecumque umbrosissima; quod non eueniret, si aquas arbusta siccarent, quibus uero uis ex intimo manat ultraque concipitur quam radicibus euagari licet. Deinde succisae arbores plus umoris desiderant: non enim tantum id, quo uiuant, sed quo crescant trahunt. Idem ait circa Arcadiam, quae urbs in Creta insula fuit, fontes et riuos substitisse, quia desierit coli terra diruta urbe, postea uero quam cultores receperit, aquas quoque recepisse. Causam siccitatis hanc ponit, quod obduruerit constricta tellus nec potuerit imbres inagitata transmittere. Quomodo ergo plurimos uidemus in locis desertissimis fontes? Plura denique inuenimus, quae propter aquas coli coeperunt quam quae aquas habere coeperint, quia pluuialem hanc, quae uastissima flumina a fonte statim magnis apta nauigiis defert, ex hoc intellegas
Abbreviated transcription (Latin):
b flumina oruntur ac foutes.
Quare aliquando siccantur a li¬
quando quib non fuerunt locis
excunt. Sepe motu teiraꝵ itiu̾a
turbantur ⁊ riuna int̾scidit ar¬
sus aquis. Que retente uouos
exitus querunt ⁊ aliquo impe¬
tum faciunt aut ip̃ius cassacõe
tene aliunde alio transferuutur¬
et apud nos solet euenne. ut a¬
misso canali suo flumũa p̾nun.
reffundantur Teinde quia ꝑdide¬
runt uiam faciunt. Hoc ait ac¬
cidisse theo phrastus in corico mõ¬
te In quo post terrarnu tremorẽ
noua uis fouaium emersit Sũt¬
qui alias quoq causas int̾uenue
oppinantur que aliter uocant
aquas aut cursu suo deiciant et
auertant Fuit aliquando aqua¬
rum iops hemiꝰ. S cum gallo¬
rum gens a cassandro obsessa in
illui se contulissz ⁊ siluas cecidis¬
set iugeus aquarum copia ap¬
puit quas uidelicet in aliũtum
suum nemora ducebant Quib
emers humor qui de siit in arbu¬
sta consũm supfusus est Idemait

Expanded text:
bus flumina oriuntur ac fontes, bus flumina oriuntur ac fontes, quare aliquando siccantur, aliquando quibus non fuerunt locis exeunt? Saepe motu terrarum itinera turbantur et ruina interscindit cursum aquis, quae retentae nouos exitus quaerunt et aliquo impetum faciunt aut ipsius quassatione terrae aliunde alio transferuntur. Apud nos solet euenire, ut amisso canali suo flumina primum refundantur, deinde quia perdiderunt uiam faciant. Hoc ait accidisse Theophrastus in Coryco monte, in quo post terrarum tremorem noua uis fontium emersit. Sicut alias quoque causas interuenire opinatur, quae aliter euocent aquas aut cursu suo deiciant et auertant; fuit aliquando aquarum inops Haemus, sed cum Gallorum gens a Cassandro obsessa in illum se contulisset et suas cecidisset, ingens aquarum copia apparuit, quas uidelicet in alimentum suum nemora ducebant; quibus euersis umor, qui desiit in arbusta consumi, superfusus est. Idem ait
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. S: ꝑ uastum celi spa¬
cium lato impetu uadit Quid
li ullam undam supesse uuurens
que supueniat tot fctib frac¬
tis uichil defficit quia in se redit
Dũu elementor um in alterum
recursus sunt Quitqͥ alti pit in
Alteruu trausit. et natura ptes
suas uelud in pondib constitu¬
tas cxauunat. ne ꝓporcionum
equitate turbata: mundus p̃̾pon¬
deret Omma in ounubus sunt
Non taien aer in ignem trã¬
sit S numꝙͣ sine igne est De¬
trahe illi calorem ngescit stabit
cumbitur ⁊ trausiet aer in humo¬
rem. Sed nchilominus sine hu¬
more est. ⁊ aera et a quam facit
tena. sed non magis unꝙͣ sine
nqua est quam siue acie Et idõ
facilior est muicem tumsitus. s¬
quia illis in que transenndu
est. iaui nuxta sunt. hab ergo
terra humorem. huuc eepunt h
aera. hunc umbra hibui fugoris
densat. ut faciat humorem ip̃a
quoq mutabilis est in humdre
Natura sua utitur Quid cigo
inquis. Si ppetue sunt cause qui¬

Expanded text:
fertur sed per uastum caeli spafertur sed per uastum caeli spatium lato impetu uadit? Quid, si ullam undam superesse mireris, quae superueniat tot fluctibus fractis? Nihil deficit quod in se redit: omnium elementorum alterni recursus sunt; quicquid alteri perit, in alterum transit, et natura partes suas uelut in ponderibus constitutas examinat, ne portionum aequitate turbata mundus praeponderet. Omnia in omnibus sunt: non tantum aer in ignem transit sed numquam sine igne est detrahe illi calorem: rigescet, stabit, durabitur; transit aer in umorem sed nihilominus non sine umore est; et aera et aquam facit terra sed non magis umquam sine aqua est quam sine aere. Et ideo facilior est inuicem transitus, quia illis, in quae transeundum est, iam mixta sunt. Habet ergo terra umorem, hunc exprimit; habet aera, hunc umbra hiberni frigoris densat, ut faciat umorem; ipsa quoque mutabilis est in umorem: natura sua utitur. Quid ergo?, inquit, si perpetuae sunt causae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
umibra ppetua fugus et̾nuim in¬
cx̃atata deusitas. semp cigo p̾¬
bebit fonti et fiumen causas. pl
nobis trrraniẽe mutabilem. ħ
quoq quit quid efflauit. quiã
non libo aere conapitur crases
ptinus et in humorem coau̾tit
h̾es p̾mani aquarum sub trira
nascencium cãm. Adiaas eciam.
l quod fumt ommia ex omib
ce aqua aer ex aere aqua. iguis
er aere. ce igne aer Quare ci
non ex terra fiat aqua. que si in
Aalia nuitabilis est et in aquam.
ĩmo marime in hanc. utraq eñ
cognata ea res. utraq grauis
utraq deusa. Utraq mextremũ
mũdi compulsa Et aqua t̾ra
Cur non aqua fiat er tena at
magna flimma magna sunt.
Cum uid̃is quauta sinit rursꝰ
er quanto ꝓdeant aspice nira¬
no cum labantur assidue. que¬
dami u̾o conciata. rapuuttur q
presto sit semper illis aqua noua
Quid si mirens ꝙ cumi uenti to¬
tum aera impellant. non deftiat
fluit. nec ut flunuma cto alueo

Expanded text:
umbra perpetua, frigus aeternum, inumbra perpetua, frigus aeternum, inexercitata densitas; semper ergo praebebit fonti aut flumini causas. Placet nobis terram esse mutabilem. Haec quoque quicquid efflauit, quia non libero aere concipitur, crassescit protinus et in umorem conuertitur: habes primam aquarum sub terra nascentium causam. Adicias etiam licet quod fiunt omnia ex omnibus, ex aqua aer, ex aere aqua, ignis ex aere, ex igne aer: quare ergo non ex terra fiat aqua? quae si in alia mutabilis, est etiam in aquam, immo maxime in hanc: utraque enim cognata res est, utraque grauis, utraque densa, utraque in extremum mundi compulsa. Ex aqua terra fit: cur non aqua fiat e terra? At magna flumina sunt. Cum uideris quanta sint, rursus ex quanto prodeant adspice. Miraris, cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit illis aqua semper noua: quid, si mireris, quod, cum uenti totum aera impellant, non deficit fluit, nec ut flumina certo alueo
Abbreviated transcription (Latin):
lic non celestem esse. nec collec¬
tinum humor em. s quod dici
solz uniam aquam. illo quoq
arguũto hec oppuo reffellitur
q quidam moutes in sup̾mo ca¬
illos sursum agi aut ibi cona¬
pi cum om̃is plumalis aqua de¬
cuat. Quidam existuuant q̃¬
admodum in ertiori ꝑte tenar
uaste palludes iacent. maguiq
et uaigabilis lacus. Quemad¬
dulab nec nuns illas stagna¬
re ꝙͣ apud nos occeanum ⁊ sinꝰ
enis. ymo es laaus quia plus
tena in alt̃ pz. eigo cx illa pro¬
funda copia. isti auines eguut
quos quid mirans. li de ten de¬
tractos non sentit Cum adiec¬
tos maria non senciant Quib
tenam intra se recessus sanos
multum spũs. qui nccͣio fuges¬
cit unib a gram. p̾ssus. Deuide
pig̃ et iinotus in aquanicum
re segis diu et grais aliquã¬
do enĩm sole trnuatur. aliquãdo
uentis cepanditur Itaq int̾ualla
magna imbrib sunt. Sub tra
u̾o quitquid est. quod illum in
aquam conu̾tat. ideui semp est

Expanded text:
lic non caelestem esse nec colleclic non caelestem esse nec collecticium umorem, sed, quod dici solet, uiuam aquam. Illo quoque argumento haec opinio refellitur, quod quidam fontes in summo moillos sursum agi aut ibi concipi, cum omnis pluuialis aqua decurrat. Quidam existimant, quemadmodum in exteriore parte terrarum uastae paludes iacent magnique et nauigabiles lacus, quemaddulcibus nec minus illas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo latius, quo plus terra in altum patet. Ergo ex illa profunda copia isti amnes egeruntur: quos quid miraris, si terra detractos non sentit, cum adiectos maria non sentiant? Quibuhabere terram intra se recessus cauos et multum spiritus, qui necessario frigescit umbra graui pressus, deinde piger et immotus in aquam, cum re segnis diu et grauis aliquando enim sole tenuatur, aliquando uentis expanditur, itaque interualla magna imbribus sunt, sub terra uero quicquid est, quod illum in aquam conuertat, idem semper est,
Abbreviated transcription (Latin):
nec trahit saporeui euaporacio
quia clausa prelabitur. Quidã
existimat ꝑ loca sulphure pleua
uł introeuntes aquas calorem
bñficio matĩe p quami fluunt tra¬
here . quod ip̃o odore gustuq te¬
stautur Reddunt eim qualita¬
tem eius qua caluere mati̾e qd̾
ne accidere nureris unie calci aqͥ

Expanded text:
nec trahit saporem e uaporario, quia clausa praelabitur. Quidam existimant per loca sulphure plena uel nitro euntes aquas calorem beneficio materiae, per quam fluunt, trahere: quod ipso odore gustuque testantur; reddunt enim qualitatem eius, qua caluere, materiae. Quod ne acc
Abbreviated transcription (Latin):
non ex uatura sua. s ee humili¬
tate quid̃ ur̃a magnitudo est.
Quid p̾cipnũ in reb humam
est. Non classib mana comples¬
se Nec in rubri maris lutore
signa firisse. N ͨ defficientt ad in¬
uinas t̾m eirasse in occeano
ignota querentem. s aĩo omĩa
uidisse. ⁊ qua nulla maior uicto¬

Expanded text:
non ex natura sua sed ex humilinon ex natura sua sed ex humilitate nostra magnitudo est. Quid praecipuum in rebus humanis est? Non classibus maria complesse nec in Rubri maris litore signa fixisse nec, deficiente ad iniurias terra, errasse in oceano ignota quaerentem, sed animo omne uidisse
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum sit ꝙͣ quis factum que¬
rere ac docere eos qui sua ꝑmi¬
sere fortuue Nichil stabile ab
illa datum fuisse eius om̃ia au¬
ra fluere mobilius Nescit em̃
quiescere Gaudet letis tnsticia
substituere utiq nuscere Itaq
secuudis nemo confidat adu̾sis
nemo defficiat alt̾ne sunt uici
rerum Quid exultas Ista quib
uehens in sũmũ nescs ubirelis¬
tura suit. h̾ebunt suum nontuũ
finem Quid iaces. ad imũ delatꝰ
es Nunc locus est resingendi.
In meliuis adu̾sa. indetenus op¬
tata flectuntur Ista est concipiẽ
da amio uarictas non priuataꝵ
tantum domus quas leis casꝰ
impellit sed publicaꝵ. regna ce
infimo cohorta supra impenan¬
tes coustiterant. uetera mpia in
ip̃o flore cecidunt. inueniri non
potest munerus ꝙͣ multa ab
aliis fracta sunt Nunc cum ma¬
xime deus ectruit alia. alia sũ¬
uctit Nec molliter pouit sed
ce fastigio suo. nulla ħĩtur reli¬
quias iactat Cagna ista q
pui sumꝰ credimus Multis reb

Expanded text:
ciendum sit quam quid factum quaeciendum sit quam quid factum quaerere, ac docere eos, qui sua permisere fortunae, nihil stabile ab illa datum esse, munus eius omne aura fluere mobilius! Nescit enim quiescere, gaudet laetis tristia substituere, utique miscere; itaque secundis nemo confidat, aduersis nemo deficiat: alternae sunt uices rerum. Quid exultas? Ista, quibus eueheris in summum, nescis ubi te relictura sint: habebunt suum, non tuum finem. Quid iaces? Ad imum delatus es: nunc locus est resurgendi; in melius aduersa, in deterius optata flectuntur. Ita concipienda est animo uarietas non priuatarum tantum domuum, quas leuis casus impellit, sed publicarum. Regna ex infimo coorta supra imperantes constiterunt, uetera imperia in ipso flore ceciderunt; iniri non potest numerus, quam multa ab aliis fracta sint: nunc cum maxime deus extruit alia, alia summittit, nec molliter ponit sed ex fastigio suo nullas habitura reliquias iactat. Magna ista, quia parui sumus, credimus: multis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
runt uelocitate peusant moraui.
festiuenuis et opus nescio au
superabile magnum certe. sine
etatis excusacione tractenius
Crescit aummiꝰ quotiens cepti
magnitudinem ostendit ⁊ co¬
gitat quantum ꝓposito non qnͣ¬
tum sibi supsit Consumpsere
se quidam. dum acta regumeter¬
norum componunt queq passĩ
inuicem ausiq ppłi sunt. quã¬
to sacius est sua maia extingue
ꝙͣ alieua postĩs tradere. quanto
pocuis deorum oꝑa celebrare ꝙͣ
philippi aut alexandri latroci¬
nia. cet̾orum q qui exicio gen¬
crum clar. non iumores fuere
pestes mortalium ꝙͣ in nudacio
qua planũ omine pfusum est
quam conflagracio qua ps¬
magua aumancium exaruit.
Quemadinodum h uibal alpes
subiecit. scribunt. Quemadino¬
dum confirmatum hispanie cla¬
dib bellum. y̾talie mopinatus
iitulerit fractis q reb eciam
non desierit omnib angelis bel¬
lum seuer querere A deo sine ptĩ¬
a pati potat. sine bello non pote¬
int Quanto sacus est quid fa¬

Expanded text:
erunt, uelocitate pensant moram. erunt, uelocitate pensant moram. Festinemus et opus nescio an superabile, magnum certe, sine aetatis excusatione tractemus. Crescit animus, quotiens coepti magnitudinem attendit, et cogitat quantum proposito, non quantum sibi supersit. Consumpsere se quidam, dum acta regum externorum componunt quaeque passi inuicem ausique sunt populi. Quanto satius est sua mala extinguere quam aliena posteris tradere! Quanto potius deorum opera celebrare quam Philippi aut Alexandri latrocinia ceterorumque, qui exitio gentium clari non minores fuere pestes mortalium quam inundatio, qua planum omne perfusum est, quam conflagratio, qua magna pars animantium exarsit! Quemadmodum Hannibal Alpes superiecerit scribunt, quemadmodum confirmatum Hispaniae cladibus bellum Italiae inopinatus intulerit fractisque rebus, etiam non desierit omnibus angulis bellum senex quaerere: adeo sine patria pati poterat, sine hoste non poterat! Quanto satius est quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
Dn pretĩt me lucilẽ
uiror u optime quͣi¬
magnarum rerum fũ¬
damenta pouain. se¬
nex qui mundum arciure consti¬
tin ⁊ causas secictaq eius eru¬
ere atq aliis nocenda ꝓdere. Qnͣ¬
do tam multa consequar tam
sparsa colligam. tam occulta pro¬
spiciam. Premittat ergo senec¬
tus ⁊ obiciat anuos inter uana
studia consumptos .Tauto ma¬
gis uigeauuis ⁊ dampna etatis
male cxempte labor saran ał¬
sarinet. Nor ad dieui acredat
occupacione recidantur. Prĩ¬
monii longe a dno iacentis c̃
soluatur Si totus am nus
uacet ⁊ ad contemplacionem
sui saltem in ip̃o fine respiciat
faciet ac sibi stabit ⁊ cotidie
breuitatem temporis mecietur
lissuus est ad honecta ex peni¬
tencia trausitus. lib nuchi igit
exclamare illum poete inaliti u̾¬
siculum Tollimus ingentes am
lirer. Nullum enon non tam ma¬
guis reb tempus augustume.
Nunc u̾o ad rem seriam grauẽ
ĩmiensam post m̾idiauas hora
accessimus. Facia nus quod in
ttuiere fi solet qui ta:dius ei¬

Expanded text:
n praeterit me, Lucili uirorum optime, quamagnarum rerum fundamenta ponam senex, qui mundum circuire constitui et causas secretaque eius eruere atque aliis noscenda producere: quando tam multa consequar, tam sparsa colligam, tam occulta perspiciam? Premit a tergo senectus et obicit annos inter uana studia consumptos. Tanto magis urgeamus et damna aetatis male exemptae labor sarciat; nox ad diem accedat, occupationes recidantur, patrimonii longe a domino iacentis cura soluatur, sibi totus animus uacet et ad contemplationem sui saltem in ipso fine respiciat. Faciet ac sibi instabit et cotidie breuitatem temporis metietur;lissimus est ad honesta ex paenitentia transitus. Libet igitur mihi exclamare illum poetae incliti uersum: "tollimus ingentes anilirer nullum enim non tam magnis rebus tempus angustum est: nunc uero ad rem seriam, grauem, immensam post meridianas horas accessimus. Faciamus quod in itinere fieri solet: qui tardius exi
Abbreviated transcription (Latin):
cib hausit ut idem poeta ait
Aut funt. aut patun miru gͣ¬
uitate soporem Suiulem unu
hñt mero s uehemenciorem
Nam quemadiuodum ebrictas
donec ersiccetur dem̃cia est. Et
niuua grauitate deffertur in
sompnũ. sic huuis aque sul¬
phurea uis ⁊ hñs quiddam acͥ¬
us ex aere norio uirus mentẽ
aut furorem mouet aut sopo¬
re oppriut. ħ h mali luicerus
aumis Queui quicumq pum

Expanded text:
ausit", ut idem poeta ait, "aut furit aut patitur mirum grauitate soporem;" similem habent uim mero, sed uehementiorem nam quemadmodum ebrietas, donec exsiccetur, dementia est et nimia grauitate defertur in somnum, sic huius aquae sulphurea uis habens quoddam acrius ex aere noxio uirus mentem aut furore mouet aut sopore opprimit. Hoc habet mali "Lynceius amnis, quem quicumque p
Abbreviated transcription (Latin):
itla quidem que uelementissiua st̾
ualent ignem spũs concitat. aque.
sinentum detrahas mħtes siuit. tũc
denum impetum sinũt. cum illas¬
flagit agit flatus. i potest dissipare
montes subiectus extollere ⁊ insu¬
las non aute uisas in medio man
ponere ẽ heram et thesulas iram
⁊ hanc mẽ etatis insulam spectañ
dubitat quin in lucem spũs uer̾it.
Duo sunt gen̾a ut possidonio pl
quib mouetur terra. utriusq no¬
men es ꝓprium altera succussio est
cum tena quatitur ⁊ sursum ac
deorsum monetur Altera incluacõ
qua in lat̾a mutat alt̾mi uaiign
morẽ. Ego et t̾cium illud existimo.
quod nr̃o nocabulo signatum ẽ.
⁊Ion cnim sine cnusa tremoreni
tene dir̾e. maiores: qui utriq dissi¬
mlis est NIaui nec succutiuntur
tiuit onimia. neq ineliantur nez
uibrantur Res iuinime in hiõi ca¬
su noria. sicut longe puiciosiorẽ
inclinacio conasione Nam insi ce¬
lenter ex altera pte ꝓpauent mot̾

Expanded text:
illa quidem quae uehementissima sunt illa quidem quae uehementissima sunt ualent: ignem spiritus concitat; aquae, si uentum detrahas, inertes sunt: tunc demum impetum sumunt, cum illas agit flatus. Et potest dissipare montes subiectus extollere et insulas non ante uisas in medio mari ponere: Theren et Therasiam et hanc nostrae aetatis insulam, spectantibus dubitat quin in lucem spiritus uexerit? Duo genera sunt, ut Posidonio placet, quibus mouetur terra. Utrique nomen est proprium: altera succussio est, cum terra quatitur et sursum ac deorsum mouetur, altera inclinatio, qua in latera nutat alternis nauigii more. Ego et tertium illud existimo quod nostro uocabulo signatum est; non enim sine causa tremorem terrae dixere maiores, qui utrique dissimilis est; nam nec succutiuntur tunc omnia nec inclinantur sed uibrantur, res minime in eiusmodi casu noxia; sicut longe perniciosior est inclinatio concussione: nam nisi celeriter ex altera parte properabit motus
Abbreviated transcription (Latin):
ex istis eẽ affirmauerunt corupit
Cuii sit aiduumde hiis que couiec¬
tura sequenda sunt aliquid c̃ti ꝓuut¬
tere. gͦ ut ait potest tenam mou̾e
aquã. si ꝑtes alias eluit ⁊ abiasit
quib desut posse ertruuatis susm̃
quod integris ferebatur potest ter¬
ram conmou̾e imp̾ssio spũs. for¬
tasse enim aer extimsecus auo u¬
trante aere agitatur. fortasse aliqͣ
pte subito decidente ꝑcucitur ⁊ indẽ
motum capit fortasse aliqua ꝑs
terre uelud columpius quib dam.
ac pilis sustinetur. Quibus ma¬
atis ac recedentib tremit pondus
impoĩt̾ fortasse calida ius spũs in
iguem uersa. ⁊ fulmim sumlis cũ
m̃agua strage obstancium fertur
Fortasse palustres ⁊ iacentes a q̃s
aliquis flatus impellit ⁊ iude aut
ictus teniu quatit. aut spũs agi¬
tatio ip̃o motu crescens se matans
ab ymo insũuia usq profertur
Lullam tamen illi plz causam mo¬
nan. Quo nichil est in rerum natura
potencius nichil acrius sine quo n ͨ

Expanded text:
ex istis esse affirmauerunt corripit, ex istis esse affirmauerunt corripit, cum sit arduum de his quae coniectura assequenda sunt aliquid certi promittere. Ergo, ut ait, potest terram mouere aqua, si partes aliquas eluit et adrosit, quibus desiit posse extenuatis sustineri quod integris ferebatur. Potest terram mouere impressio spiritus: fortasse enim aer extrinsecus alio intrante aere agitatur, fortasse aliqua parte subito decidente percutitur et inde motum capit. Fortasse aliqua pars terrae uelut columnis quibusdam ac pilis sustinetur, quibus uitiatis ac recedentibus tremit pondus impositum. Fortasse calida uis spiritus in ignem uersa et fulmini similis cum magna strage obstantium fertur. Fortasse palustres et iacentes aquas aliquis flatus impellit et inde aut ictus terram quatit aut spiritus agitatio ipso motu crescens et se incitans ab imo in summa usque perfertur. Nullam tamen illi placet causam monari, quo nihil est in rerum natura potentius, nihil acrius, sine quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuau potest sine motueius in
quod nupingitur eciam nũc qũo
de spũ dicebamius De aqua quoq
dicendum est. nbi i unũ locum
comecta est ⁊ cape se desut. aliquo
iucumbit ⁊ pͥmo mani poude apit
eeuide impetu. Nec enim exire iisi
ꝑ deuexum potest dui inclusa. nez
indirectum cadere moderate aut siue
concussione eorum ꝑ que ul̾ iuque
cadit Si u̾o cum iaui rapicepit
aliquo loco substitit ⁊ illa bis flu¬
nũs in se reuoluta est incontinen¬
teu terran repellitur ⁊ illau qua
ꝑte maxime pendet eragitat pͥ¬
terea aliquando madefcã tellus¬
li quore penitus acrepto alaius sedit
i fundus ip̃e uiciatur tune ea pais
u̾gencium poudus inclinat. Sp̃s
uero non nũꝙͣ impellit undas. ⁊ si
tenemouet in quam coactas aq̃s
ut possit extludi uchementior qͣ
ut sustiner conctatus rapidus.
Ouiues istas posse esse causas epi¬
turus ait. pluresq alias temp¬
tat et alios qui aliquod unum

Expanded text:
fluctuari potest sine motu eius in fluctuari potest sine motu eius in quod impingitur. Etiamnunc quomodo de spiritu dicebamus, de aqua quoque dicendum est. Ubi in unum locum congesta est et capere se desiit, aliquo incumbit et primo uiam pondere apdeinde impetu; nec enim exire nisi per deuexum potest diu inclusa nec in directum cadere moderate aut sine concussione eorum per quae uel in quae cadit. Si uero, cum iam rapi coepit, aliquo loco substitit et illa uis fluminis in se reuoluta est, in continentem terram repellitur et illam, qua parte maxime pendet, exagitat. Praeterea aliquando madefacta tellusliquore penitus accepto altius sedit et fundus ipse uitiatur: tunc ea pars uergentium pondus inclinat. Spiritus uero nonnumquam impellit undas et, si  partem terrae mouet in quam coactas aquas ut possit excludi, uehementior quam ut sustineri concitatus ac rapidus. Omnes istas esse posse causas Epicurus ait pluresque alias temptat et illos qui aliquid unum
Abbreviated transcription (Latin):
Etrodorunchium. quia noc̃e¬
Eest audiamus ꝙ uult loco
sentencie dicentem. Non enĩ
ꝓmicto michi ne eas quid opimo¬
nes p̃terre quas imꝓbo Cmusa¬
tis sit oĩm coꝑiam fr̃ i que im ꝓbaꝰ
dampnare pocius quam preterire.
Quid ergo dicit Quomodo cũ in
dolio cautantis uox illa ꝑ totinu
cuui quadaiidiscussiaone pcunt
ac resouat ⁊ tam leuiter mota tũ
c̾tum. id non sine tactu eius tumuł¬
tuqz quo nclusa est. sic speluncaꝵ
sub terra pendencium uastitas h
aera sium. Quem sunul alius sr¬
ne icideus ꝑcussit agitat nõ alit̾
ꝙͣ illa de quibus paulo ante retuli
mama inclito clamore sonuerunt
uemanius nunc ad eos qui omĩia
ista queretuli in causa esse dix̾unt
motum aliquando spũ fĩ. aliquan¬
do aqua aliquando utroq. Et id ii
modo ꝓsequitur. Aliqua ꝑs terre
concaua est In hanc aque ius ma
gna confluit ex hac est aliquid te¬
nue ⁊ cetis liquidius. tum supueni¬
eute grauitate reiectum est t̾ris il¬
liditur ⁊ illas mouet Neq enini

Expanded text:
etrodorum Chium, quia nee est, audiamus, quod uult sententiae loco dicentem. Non enim permitto mihi ne eas quidem opiniones praeterire quas improbo, cum satius sit omnium copiam fieri et quae improbamus damnare potius quam praeterire. Quid ergo dicit? Quomodo, cum in dolio cantatur, uox illa per totum cum quadam discussione percurrit ac resonat et tam leuiter mota tamen circumit non sine tactu eius tumultuque quo inclusa est, sic speluncarum sub terra pendentium uastitas habet aera suum, quem, simul alius superne incidens percussit, agitat, non aliter quam illa, de quibus paulo ante rettuli, inania indito clamore sonuerunt. Ueniamus nunc ad eos qui omnia ista quae rettuli in causa esse dixeruntmotum aliquando spiritu fieri, aliquando aqua, aliquando utroque, et id hoc modo prosequitur. Aliqua pars terrae concaua est; in hanc aquae magna uis confluit. Ex hac est aliquid tenue et ceteris liquidius. Hoc, cum superueniente grauitate reiectum est, illiditur terris et illas mouet, nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
flãma. Quid in arma cogiunus po¬
pulos Quid ex̃atus saibunus di¬
recturos aciem in mediis fluctib
Quid mana inquietamus. par uidel
ad mortes m̃ns tenalate patet. Ni¬
suos ex cõmodolicet ⁊ ad senectutẽ
deciurere Itaqr eauus in pelagus
⁊ uocenius iniuos facta cessancia
Miseri quid quentis mortem. que
ubiq supest. peter ⁊ illa uos ex
lectulo sed innocentes petat Ocu¬
pabit uos in nostin domo. s occu¬
pet nullum mollientes malum.
Hic u̾o quid auud quis dixent ꝙͣ
in iguotos iratum sine iururia oc¬
cuirencia deuastantem ac ferarimi
more accidere que non od̾is Illis tũ
i ulcioneu aut ex fraue morsus ẽ.
⁊Ios sine utla psimonia mĩ alien
qr sauguinis mouemus manum
⁊ naiigia deduamus. saluten cõ¬
nuctunus fluctib. secundos opta¬
uius uentos quormuu feliatas est
ad besia ꝑfemi. quousq nos mala
uostia rapuerunt. parum est intra
ortem suum fiutre Sic psaru rex
stolidissimus in gͥciam tuuesct quẽ

Expanded text:
flamma. Quid in arma cogimus poflamma. Quid in arma cogimus populos? Quid exercitus scribimus directuros aciem in mediis fluctibus? Quid maria inquietamus? Parum uidelicet ad mortes nostras terra late patet. Nisuos ex commodo licet et ad senectutem decurrere: itaque eamus in pelagus et uocemus in nos fata cessantia. Miseri, quid quaeritis? mortem, quae ubique superest? Petet illa uos et ex lectulo, sed innocentes petat; occupabit uos in uestra domo, sed occupet nullum molientes malum. Hoc uero quid aliud quis dixerit quam in ignotos, iratum sine iniuria occurrentia deuastantem ac ferarum more occidere quem non oderis? Illis tamen in ultionem aut ex fame morsus est: nos sine ulla parsimonique sanguinis mouemus manum et nauigia deducimus, salutem committimus fluctibus, secundos optamus uentos, quorum felicitas est ad bella perferri. Quousque nos mala nostra rapuerunt? Parum est intra tra orbem suum furere: sic Persarum rex stolidissimus in Graeciam traiciet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
plures nusꝙͣ sunt. sic casus ser di¬
cunus. non quia omne nomen .ui.
reapit. s quia nullum plures ꝙͣ .ui.
sunt totidem uentos ẽẽ quot celi disca¬
nus septeuitrionali his sextus acce¬
dit qui supiorem ꝑtem mundi ab

Expanded text:
plures nusquam sunt. Sic casus sex diplures nusquam sunt. Sic casus sex dicimus, non quia omne nomen men sex recipit, sed quia nullum plures quam sexsunt, totidem uentorum esse quot caeli discrrius septemtrionali. His sextus accedit, qui superiorem partem mundi ab
Abbreviated transcription (Latin):
cx̾citum nostrum ⁊ contra uentum
coustituit. tum uenti adintorio ac
fulgoris p̾stringentis oculos hosti¬
um uicit. Dano q ħ nomeu usur¬
pat. S et eurus iam cuntate do¬
natus est Et nr̃o sermoni nou tñꝙͣ
alieuus uiteruenit Ab oriente sol¬
sticiali excitatum kaiekian greci
appellant. apud nos sũ nomine ẽ
Equinoctialis occideus fanonum
nuctit queuizephirum esse dicent
tibi eciau qui grece uesciunt loqui
disolsticiali ocridente chorus uenit
quiapud quosdam ergnstes dicitur
Michi nou indetur quia chon mo¬
leuta ius est et in unam ꝑtemi r¬
par. Ergnstes frie mollis ẽ i tã eñtib¬
latere sũuius est aquelo. Medius
septenitris ymus tharsias. huic de¬
est apud nos uo cabłui amendians
are euronothꝰ est. deuide nothus ẽ
latine auster Oemde leuchouothꝰ¬
est ꝯuiapud nos sine nouuue est
Placet autem xii. uentos esse nõ
quia ubiq tot sinit Quosdam enui
inclinacio tenurum excludit. s qm̃

Expanded text:
exercitum nostrum,et contra uentum exercitum nostrum,et contra uentum constitutum uenti adiutorio ac fulgoris praestringentis oculos hostium uicit; Uarro quoque hoc nomen usurpat, sed et eurus iam ciuitate donatus est et nostro sermoni non tamquam alienus interuenit. Ab oriente solstitiali excitatum G–kaikian Graeci appellant, apud nos sine nomine est. Aequinoctialis occidens fauonium mittit, quem zephyrum esse dicent tibi etiam qui Graece nesciunt loqui. A solstitiali occidente corus uenit, qui apud quosdam argestes dicitur: mihi non uidetur, quia cori uiolenta uis est et in unam partem rapax, argestes fere mollis est et tam euntiblatere summus est aquilo, medius septemtrio, imus G–thrascias: huic deest apud nos uocabulum. A meridiano axe G–euronotos est; deinde G–notos, Latine auster; deinde G–leukonotos, qui apud nos sine nomine est. Placet autem duodecim uentos esse, non quia ubique tot sunt quosdam enim inclinatio terrarum excludit, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
direrunt. Alii fuuentem adiciendus
est ad huc mendumus c̾culus. qui
orizouta rectis angulis secat. Ex hi¬
is quidam cerculi in transuersa cur¬
runt et alios int̾uentusuo scndũt.
Nlc̃e est autemi tot siens discrunna
ee quot ꝑtes. Ergo orion sine fini¬
eus cailus quiuq illos orles quos

Expanded text:
dixerunt, alii finientem. Adiciendus est adhuc meridianus circulus, qui horizonta rectis angulis secat. Ex his quidam circuli in transuersa currunt et alios interuentu suo scindunt; necesse est autem tot aeris discrimina esse quot partes: ergo G–horizon, siue finiens circulus, quinque il
Abbreviated transcription (Latin):
tem que ad lommes ⁊ hanc que
ad deos ꝑtiuet. alcior est is ⁊ am
mosior Multis ꝑmisit sͥ noufuit
ocruł contenta. manis esse qd¬
dami suspicata est ac pulciuis
quod ex̃ conspectum natura posu
Alt̾adocet quid unitenis agend̃
sit. Altã quid agatur in celo al¬
tã ewores nr̃os discctit ⁊ lumen
nem excedit ⁊ tenebris enitos
illam nõ ab hac ꝑte uideo que
publica est. s cum secreciora aus
iutraui. curi disto que uniu̾si
matia sit. quis aucaꝵ aut austo
Quid sit d̾s totus inse tendat
an et ad nos aliquando respiciat
faciat cotidie aliquid an semel
fecit ꝑs mundi sit annuumdus
liceat illi hodie q disc̾uere i
ex lege fator aliquid derogare an
maiestatis diuimucio sit ⁊ confes¬
placere nou possunt nec ob ni
muius lib̾ est et potens ip̃e enĩ ẽ
ncc̃itas sua nͥ ad ħ admitt̾er nõ

Expanded text:
artem quae ad homines, et hanc quae ad deos, spectat. Altior est haec, et animosior: multum permisit sibi: non fuit oculis contenta. Maius esse quiddam suspicata est, ac pulchrius, quod extra conspectum natura posuiAltera docet, quid in terris agendum sit: altera, quid agatur in coelo. Altera errores nostros discutit, et lumen t, et e tenebris ereptos illam non ab hac parte uideo, quae publica est, sed cum secretiora eius intraui: cum disco, quae uniuersi materia sit, quis auctor sit aut custos ; quid sit deus ; totus in se intendat, an ad nos aliquando respiciat ; faciat quotidie aliquid, an sernel fecerit ; pars mundi sit an mundus ; liceat: illi hodieque decernere, et ex lege fatorum, aliquid derogare, an maiestatis deminutio sit et confesplacere non possunt ; nec ob hoc minus liber et potens est: ipse enim est necessitas sua. Nisi ad haec admitterer, no
Abbreviated transcription (Latin):
eb maiores iinores ne fierent
suguis ess collectiarꝰ ⁊ ee aliqua
causa repentinus. Mmor eni ẽet
ac maior ꝓ ut plemus aleretur
ac maliguns Dicebam modo in¬
chil diuituruũ ẽẽ quod exarsit ac¬
ris uicio Nunc amplius adicio mo¬
ran ac stare nullo modo potest Nã
et far et fuluieu ⁊stella trauscuirẽs
i quis quis alius est. igus aere er¬
p̃ssus infuga est nez app ubidimu
cadit Cometes lz suauisedem ⁊
ideo non ato expellitur si emetitur
spacium sumui nec extinguitur s
excedit. siematica in quit stella eẽt
in siguifero esset quis unu stellis
luiitem po suit. quis in augustũ
diuina compellit Nempe hec ipã
sidera que sola mouen creditis au¬
os.⁊ alios arculos hũt Quare
g ͦ non aliqua sunt que in ꝓp̾uni

Expanded text:
ebus maiores minoresue fierent, ebus maiores minoresue fierent, si ignis esset collecticius et ex aliqua causa repentinus? Minor enim esset ac maior, prout plenius aleretur aut malignius. Dicebam modo nihil diuturnum esse quod exarsit aeris uitio; nunc amplius adicio: morari ac stare nullo modo potest; nam et fax et fulmen et stella transcurrens et quisquis alius est ignis aere expressus in fuga est nec apparet, nisi dum cadit: cometes habet suam sedem et ideo non cito expellitur sed emetitur spatium suum, nec extinguitur sed excedit. Si erratica, inquit, stella esset, in signifero esset. Quis unum stellis limitem ponit? Quis in angustum diuina compellit? Nempe haec ipsa sidera quae sola moueri creditis, alios et alios circulos habent; quare ergo non aliqua sint quae in
Abbreviated transcription (Latin):
tur modo digeruatur. non nũꝙͣ i¬
nuuote iacent fi nou potest ut igͥs
c̾tus in corpore uago sedeat ⁊ tam
si alnũto suo hereret semper descẽ¬
deret Eo enuu crassiorest aer quo
tertis ꝓpior. Numqͣ cometes in
ymum ul dimttitur neq appin
it quo illum natura sua durit .i.
sursum aut eo quo trabit mꝰͣ cui
adhesit. ⁊ quaidepasctur Nuilis
ignib ordiuariis ⁊ celestib iter fie¬
xuiest. si dis ꝓpriui est ducere or¬
bemi at quil oc au comete fecerunt¬
alii. uescio duo ur̃a etate fecerunt
Demũ omne q causa temporalis
acceudit cito interadit. sic faces ar¬
dent dum transeunt. sic fuliuma
ni unum ualent ictum. sicqz traus¬
uerse dicitur stelle ⁊ cadentes p̃t¬
uolant et secant aera. nulłꝰ iguibz
uisi ini suo mora est. illis dico diuiͥ ᷤ
quos h mundus et̾uos quia eius
sunt ptes ⁊ opa. hii autemi aliquid
agunt ⁊ uadunt ⁊ tenorem sumu
euant. pes q sunt Non alt̾uis di¬

Expanded text:
tur, modo digeruntur, numquam itur, modo digeruntur, numquam immotae iacent. Fieri non potest ut ignis certus in corpore uago sedeat et tam si alimento suc, haereret, semper descenderet eo enim crassior est aer quo terris propior: numquam cometes in imum usque demittitur neque appropinqit quo illum natura sua ducit, id est sursum, aut eo quo trahit materia cui adhaesit et quam depascitur: nullis ignibus ordinariis et caelestibus iter flexum est; sideris proprium est ducere orbem: atqui hoc an cometae alii fecerint nescio, duo nostra aetate fecerunt. Deinde omne quod causa temporalis accendit cito intercidit: sic faces ardent, dum transeunt, sic fulmina in unum ualent ictum, sic quae transuersae dicuntur stellae et cadentes praeteruolant et secant aera: nullis ignibus nisi in suo mora est, illis dico diuinis quos habet mundus aeternos, quia partes eius sunt et opera. Hi autem agunt aliquid et uadunt et tenorem suum seruant paresque sunt. Non alternis di
Abbreviated transcription (Latin):
ciuactus Ille eium a septenituo¬
ne in u̾ticemsingens orientem pe¬
ciit semper obsamorum. hic ab ead̾
pte cepit. s moccidentem tendens
ad mendiem flexit ⁊ ibi se subdux
oculis. Uidelz ille humidiora ⁊ aꝑ¬
est. huic cursus ub̃ior fuit ⁊ plemor
regio. huc itrq descendit murtante
m ͣ non itiuere Quod app duob
quod spectauimus fuisse diu̾sum.
Cuu hic in dertrum motus sit ille
in sustrum Omĩb autem stetuis
mundo. hic enum ab ortu noluitur
in ocrasin ille ab ocrasu in ortum
eunt Et ob ħ duplex motus esthis.
exĩstimo cometem subitaneum
ignem. s ut̾ et̾na oꝑa nature. p̾¬
mum quecumq aer creat brema
sunt. nascuntur enim in refugaa
at fluit semper ⁊ b̃iuis issi quies
est. Intra erignũ momentum in
alium quam in quo fuerat statum
utitur Nunc pluuius muic serem
uinc iuter utrumq uarius. nubes
qz illi fauulianssume sunt in quas co¬
it ⁊ ex quib soluitur modo cong̾gã¬

Expanded text:
cumactus: ille enim a septentriocumactus: ille enim a septentrione in uerticem surgens orientem petiit semper obscurior, hic ab eadem parte coepit sed in occidentem tendens ad meridiem flexit et ibi se subduxit oculis. Videlicet ille fumidiora habest; huic rursus uberior fuit et plenior regio, huc itaque descendit inuitante materia, non itinere. Quod apparet duobus quos spectauimus fuisse diuersum, cum hic in dextrum motus sit, ille in sinistrum; omnibus autem stellis mundo hic enim ab ortu uoluitur in occasum, illae ab occasu in ortum eunt, et ob hoc duplex his motus est: or: non enim existimo cometen subitaneum ignem sed inter aeterna opera naturae. Primum, quaecumque aer creat, breuia sunt: nascuntur enim in re fugaci at? Fluit semper, et breuis illi quies est; intra exiguum momentum in alium quam in quo fuerat statum uertitur, nunc pluuius, nunc serenus, nunc inter utrumque uarius. Nubes, quae illi familiarissimae sunt, in quas coit et ex quibus soluitur, modo congregan
Abbreviated transcription (Latin):
radus solis. Quo defficiente quõd̾
cometem appuisse. quem sol uicuiꝰ
tex̾at possidomus tradit. sepe aut
cumoccidit sol. sparsi ignes non
ꝓcul ab eo uidentur. indelicet ipa
scella sole pfunditur ⁊ iõ aspici
non potest Comete autem radi¬
os solis effuguint.
sicut faces sicut tubas tra¬
besq ⁊ alia ostenta celi
deuso aere crean Iõ cͣ septemtrio¬
nem frequentissime appent quia
illic plunmum est aeris pigri.
Quare aitem non stat cometes
s ꝓcedit dicam Iginũ modo alim̃¬
tum suum sequitu. Quamius
tamen matena retroiens ip̃e descẽ¬
dit. Inacre quoqz nondextram leuã¬
qz preunt ptem. Nulla est eum
ei uia. sed contra illum nena pabu¬
li sui dueit. ille repit n ͨ ut stella ꝓce¬
dit. sedut ignis pastitur Quare g ͦ
p longuin tempus appr. et non
tito extiuguitur. ser enum mensib
hic quemi uos neronis principatu
letissimo uidimus spectandum se
p̾buit Indulsum illi clandiano ar¬

Expanded text:
radiis solis: quo deficiente quondam radiis solis: quo deficiente quondam cometen apparuisse, quem sol uicinus obtexerat, Posidonius tradit; saepe autem cum occidit sol, sparsi ignes non procul ab eo uidentur: uidelicet ipsa stella sole perfunditur et ideo aspici non potest, comae autem radios solis effugiunt. s cometas, sicut faces, sicut tubas trabesque et alia ostenta caeli, denso aere creari. Ideo circa septentrionem a frequentissime apparent, quia illic plurimum est aeris pigri. Quare ergo non stat cometes sed procedit? Dicam: ignium modo alimentum suum sequitur; quamuis te materia retro iens ipse descendit. In aere quoque non dextram laeuamque premit partem nulla est enim illi uia, sed, qua illum uena pabuli sui duxit, illa repit nec ut stella procedit sed ut ignis pascitur. Quare ergo per longum tempus apparet et non cito extinguitur? Sex enim mensibus hic quem nos Neronis principatu laetissimo uidimus spectandum se praebuit, in diuersum illi Claudiano cir
Abbreviated transcription (Latin):
ra similis ⁊ p̾strngunt aciem ⁊
reluiquunt Igues sunt aens tai¬
ti et impetu iuter se maiore cosli¬
si Ideo nec resistunt quidͥ s cxp̃s¬
si fluunt ⁊ ꝓtiuus peunt alii uo
ignes diu manent nec aute di¬
scedunt ꝙͣ consumptum est om̃e
la Columpne clipeiq flagrantes
alii q insigni nouitate flãme
que non euerterent aumos siex
consuetudine ⁊ lege deciurerent ad
ħ stupent. om̃s q repentinum ignẽ¬
ex alto efferunt. siue enucuit alisyͣ
et fugit. sine compresso aere ⁊ m ar¬
dorem coacto loco munculi sretit
Quid ergo. Non aliquando laci¬
ua. si cedentis eth̃is retro patuit¬
⁊ uastum in concauo lumen excla¬
mare posses. Quid h̾ est. mediuu
indeo discedere celum palantes q
poslo stellas que aliquando non
cepectata uocte fulẜunt. et ꝑ medi¬
um crupunt diem. s alia huius
rei rõ est Quare a lieuo tempore
appent aere. quas ẽẽ eciam cum
latent coustat multos cometas
non iudenus quia obscurantur¬

Expanded text:
ra simul et praestringunt aciem et ra simul et praestringunt aciem et relinquunt, ignes sunt aeris triti et impetu inter se maiore collisi: ideo ne resistunt quidem sed expressi fluunt et protinus pereunt. Alii uero ignes diu manent nec ante discedunt quam consumptum est omne la, columnae clipeique flagrantes aliaeque insigni nouitate flammae, quae non aduerterent animos, si ex consuetudine et lege decurrerent: ad haec stupent omnes, quae repentinum ex alto ignem efferunt, siue emicuit aliquid et fugit siue compresso aere et in ardorem coacto loco miraculi stetit. Quid ergo? Non aliquando lacuna secedentis retro aeris patuit et uastum in concauo lumen? Exclamare posses: "quid hoc est? Medium uideo discedere caelum palantesque polo stellas", quae aliquando non expectata nocte fulserunt et per medium eruperunt diem. Sed alia huius rei ratio est, quare alieno tempore appareant in aere, quas esse, etiam cum latent, constat. Multos cometas non uide
Abbreviated transcription (Latin):
spiciat supiora. ꝑ cometem autẽ
non aliter quam ꝑ nubem ultĩora
c̾uutur Ex quo app illum uõ ẽẽ
sidus. s leuem ignem actumultu¬
arium. zeno nr̃ iu illa siña est cõ¬
grue. iudicat stellas ⁊ iadios inter
se conunttere. hac societate lumĩs
eristere ymaginem stelle longio¬
ris Ergo quid̃ missos cẽ cometas
existimant. s spẽm illorum ꝑ reꝑ¬
cussionem uicnorum sid̾iui. aut
ꝑ coniunctionem coh̾encium red¬
di Quidam auñt eẽ quid. s hr̃e
cursus suos. ⁊ pꝰ c̾ta lustra in cõ¬
spectum mortalium exire. Quidã
eẽ quid̃ s non quib sid̾um nouĩ
imponas. quia dilabuntur enĩ
dui durant ⁊ exigni tempis mo¬
ra dissipantur. In hac suĩa sunt
pliiq nr̃orum nec id putant
uitati repugnare. uidemus cm̃
in sublum uaria ignium concipi
gũa ⁊ mõ celum ardere. modo lon¬
gos a t̾go flammaꝵ asbesc̾e tractꝰ
modo faces aimngue uasto rapi
Iam ip̃a fuliuma ⁊̃ siuelocitate ni¬

Expanded text:
r cometen autem r cometen autem non aliter quam per nubem ulteriora cernuntur: ex quo apparet illum non esse sidus sed leuem ignem ac tumultuarium. Zenon noster in illa sententia est: congruere iudicat stellas et radios inter se committere; hac societate luminis existere imaginem stellae longioris. Ergo quidam nullos esse cometas existimant sed speciem illorum per repercussionem uicinorum siderum aut per coniunctionem cohaerentium reddi; quidam aiunt esse quidem sed habere cursus suos et post certa lustra in conspectum mortalium exire; quidam esse quidem sed non quibus siderum nomen imponas, quia dilabuntur nec diu durant et exigui temporis mora dissipantur. In hac sententia sunt plerique nostrorum nec id putant ueritati repugnare. Videmus enim in sublimi uaria ignium concipi genera et modo caelum ardere, modo "longos a tergo flammarum albescere tractus," modo faces cum igne uasto rapi. Iam ipsa fulmina, etiamsi uelocitate mi
Abbreviated transcription (Latin):
ram diei em̾sit multi uariiꝙ sunt
dispares maguitudine dissumlis
colore aliis iubor est sine ul a lute
aliis caudor et purum liquidum¬
qz lumeu. aliis flãma et hec non
sincera nec tenuis s multis ccͣ se
uoluens fiundi ardoris eruenti
quidam enuaces qui oume post se
futuri sangunus ferunt hni euim¬
ũt augent q lumen suum quem¬
admodum alia sid̾a que clano ra
cuindescendunt sunt maioraqz qr
ex loco ꝓpiore uisiuitur iumora
redeunt ⁊ obsamora quia abdu¬
metis auod incetiͣs Comete enĩ
quo primum diem appuerunt ma¬
xiu sunt at qui deberent crescere
quo ꝓpius accedent Nunc autem
manet illis prima facies donec
iaipiant extingin Deinde quod
adu̾sus priores eciam adu̾sus
huuc diatur. si euaret cometes
eẽt q sidus. iutra signifi t̾miuos
moueretur iuterqz om̃e sidus cur¬
sus suos colligit. Numꝙͣ app stel¬
la ꝑ stellam acies urã non potest
ꝑ medumi sidꝰ eeire. ut ꝑ illud ꝓ¬

Expanded text:
ram diei emersit. Multi uariique sunt, ram diei emersit. Multi uariique sunt, dispares magnitudine, dissimiles colore: aliis rubor est sine ulla luce, aliis candor et purum liquidumque lumen, aliis flamma et haec non sincera nec tenuis sed multum circa se uoluens fumidi ardoris; cruenti quidam minaces, qui omen post se futuri sanguinis ferunt. Hi minuunt augentque lumen suum quemadmodum alia sidera, quae clariora cum descendere sunt maioraque, quia ex loco propiore uisuntur, minora cum redeunt et obscuriora, quia abdumetis quod in ceteris. Cometae enim quo primum die apparuerunt, maximi sunt; atqui deberent crescere, quo propius accederent: nunc autem manet illis prima facies, donec incipiant extingui. Deinde quod aduersus priores, etiam aduersus hunc dicitur: si erraret cometes essetque sidus, intra signiferi terminos moueretur, intra quos omne sidus cursus suos colligit. Numquam apparet stella per stellam; acies nostra non potest per medium sidus exire, ut per illud
Abbreviated transcription (Latin):
quia ngentis rei traxit euentum
cum helicem et burim ortu suo mer¬
sent. ait illum discessisse in duas
stellas quod preter illum uemo
tradidit Quis enim poss obẜua¬
re illud monientum quo cometes
solutus induas ꝑtes redactus ẽ
Quomodo autemi si est qui uid̾it
cometam induas dram. neuio
uidit fieri ex duab. Quare aũt
non adiecit in quas stellas diui¬
sus sit cum aliqua ex quinque
tis eiraticis effia. s multos co¬
metas errancos este. non est ĩꝙͥ
spenes falsa nec duarum steslarum
confimo igis extentus. s ꝓprium
sidus couietes est. sicut solis aut
lune talis illi forma est. nou i ro¬
tundum restricta s ꝓcĩor in longũ
ꝓducta Cet̾um nõn est illi palaam
cursus alniom mundi secat ⁊ tũc
deuium app. tũ in nĩ cursus sui
uenit Nec est quod putemus eũ¬
deu iusũ eẽ. sub claudio. quem
sub augusto iudimus. Nec hunc
qui sub uerone cesare appuit ⁊ co¬
metis detraxit infanuani illi sum

Expanded text:
quia ingentis rei traxit euentum, quia ingentis rei traxit euentum, cum Helicen et Burin ortu suo merserit, ait illum discessisse in duas stellas, quod praeter illum nemo tradidit. Quis enim posset obseruare illud momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est? Quomodo autem, si est qui uiderit cometen in duas dirimi, nemo uidit fieri ex duabus? Quare autem non adiecit in quas stellas diuisus sit, cum aliqua ex quinque tis erraticis effici sed multos cometas erraticos esse. Non est, inquit, species falsa nec duarum stellarum confinio ignis extentus, sed proprium sidus cometae est, sicut solis ac lunae. Talis illi forma est, non in rotundum restricta sed procerior et in longum producta. Ceterum non est illi palam cursus: altiora mundi secat et tunc demum apparet cum in imum cursus sui uenit. Nec est quod putemus eundem uisum esse sub Claudio quem sub Augusto uidimus, nec hunc qui sub Nerone Caesare apparuit et cometis detraxit infamiam illi simil