comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Pola quidem liberã
hũit am̃ministrandi prĩmo¬
nii sui facuitatem nec id cͥco
cp pupuius illi her̾es exstitit.
ca crie ab ipa finita sunt reuo¬
cari in disceptatõ em oportet.
S si pupilli nomine fal¬
siun uis d̾icere testam̃tum
de qͣuo ꝑpollam cnsactumẽ.
potes exꝑiri dumi memiu̾is

Expanded text:
. Polla quidem liberam habuit administrandi patrimonii sui potestatem nec idcirco, quod pupillus illi heres extitit, ea quae ab ipsa finita sunt revocari in disceptationem oportet. Sed si pupilli nomine falsum dicere vis testamentum, de quo per pollam transactum est, potes experiri, dum memineris,
Abbreviated transcription (Latin):
forte pocunas cuiuscumq ꝙͣ¬
ficientib ut ⁊ ip̃inec repetici¬
nem pocumiarum confessioni
instͥarimfac̾e possunt. licet ñ
gestafu̾̃t subsecuta. nulla eis
nña danda pecunias ⁊ alias cau¬
sas insi ad ꝑfectõam domorum
crrogare. qd si aliqͣdubita cõor

Expanded text:
forte pecunias cuiuscumque quforte pecunias cuiuscumque quficientibus, ut et ipsi nec repetitinem pecuniarum confessioni insertarum facere possint, licet non gesta fuerint subsecuta: nulla eis licentia danda pecunias ad alias causas nisi ad refectionem domorum erogare. Quod si aliqua dubitatio or
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ni quis ꝙ redempcõe
captiuorum pecunias dederit.
acc̾cõem cancõns posse decli¬
narent pote gestissicut indo¬
nacõmibnõ subsecutis. super
iisinnacõe eius demqnͣtitatis.
couidel quipecumas accep̃
nemnecc̃itatem hũte piissi¬
mam adiuinistracc̃em ad in¬
plere nulla enmolestiauel
in quietudiue inferenda uł
ab eo qui pocuniam p̃buit ł
ab aliisex legum auctoritate
ꝑmissis hoc require. s tantũ¬
modo sacͣm̃tumpr̃are. qd̾ re
iͥa ominem qnͣtitatem sine do¬
lo uł aliqua dimimicõe adre¬
dempcõem dederit captiuoꝵ.
simr ĩ modo gestorum absol¬
unmuis ordinacõenidonacc̃ẽs
rerummobilium. uł se mo¬
uenc iumqͣsuirigloriosissimi
magñ militimi fortissimis p̾s¬
tant ulitibtam ex suasub¬
stancia qmex spolus hostium.
siu̾imp̃abellorum occupacõe.
siũinquib cumq locis degͥe
noscuntur. eandemliberalita¬
demnr̃e legis indulgennus ⁊̃
hiis quormuncendio uł ruma
donnis corrupte sunt auibrdã

Expanded text:
. Si quis pro redemptione captivorum pecunias dederit sactionem cautionis posse declinare, utpote gestis sicut in donationibus non subsecutis super insinuatione eiusdem quantitatis: eo videlicet, qui pecunias accepit nem, necinistrationem adimplere, nulla ei molestia vel inquietudine inferenda vel ab eo qui pecunias praebuit vel ab aliis ex legum auctoritate permissis hoc requirere, sed tantummodo sacramentum praestare, quod re vera omnem quantitatem sine dolo vel aliqua deminutione ad redemptionem dederit captivorum. Simili etiam modo gestorum absolvimus ordinatione donationes rerum mobilium vel sese moventium, quas viri gloriosissimi magistri militum fortissimis praestant militibus tam ex sua substantia quam ex spoliis hostium, sive in ipsa bellorum occupatione sive in quibuscumque locis degere noscuntur. Eandem liberalitatem nostrae legis indulgemus etiam his, quorum incendio vel ruina domus corruptae sunt, quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
tib siumi ꝓpoĩtum defrauda¬
re. cantamq indeuocõem qͣi¬
tis ꝓteg̾e. tantoq magis hec
furma eẽ. sipiis actib uł reu¬
giosis ꝑsonis donacõdeputata
sit monum̃torumobseruacõ¬
neiihismodis secundumꝙ
chinacõnib nõ soluminde¬
uotus s ĩ ippius conatorin¬
tesligntur penasq donatasi¬

Expanded text:
efraudare tantamque indevotionem quitis protegere. 5d . Tantoque magis haec firma esse, si piis actibus vel religiosis personis donatio deputata sit  monumentorum observatione in his modis secundum quchinationibus non solum indevotus, sed etiam impius donator intellegatur poenasque non s
Abbreviated transcription (Latin):
si̾. ꝯm autemhec minine
conator expͥssit. siquidensti¬
pulacõ donacõniincerta sit
nexenis anctoritate tradicõ¬
minus ex lege nr̃aneccitatem
eumponi. ⁊̃ cradere hoc qd̾ do¬
nec confirmetur excradicõe
donacõ. s libertatemplenã
⁊ secundum legem nrãmpro¬
fectissimani constitutamne
omnimodores. uł ꝑtenisub¬
stancie qͣmi nominaunt uel
totam substanciamtradere.
Qum enimin arbignociius¬
cumꝙ sit hoc fac̾e qͥd institinit

Expanded text:
c minime donator expresserit, si quidem stipulatio donationi inserta sit, ex eius auctoritate traditiominus ex lege nostra necessitatem ei imponi etiam tradere hoc quod donec confirmetur ex traditione donatio, sed liberalitatem plenam et secundum legem nostram perfectissimam constitutam neomnimodo res vel partem substantiae quam nominaverit vel totam substantiam tradere. 5c . Cum enim in arbitrio cuiuscumque sit hoc facere quod instituit,
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si doceas
nt affurmas neptitue
eã lege a te õe conatum
dicacõem ⁊̃ inhoc cãu utilẽ
co qõ legi illa obdemꝑare no¬
lu̾it impetrare potes .i. accõcm¬

Expanded text:
. Si doceas, ut adfirmas, nepti tuae ea lege a te esse donatum, dicationem etiam hoc casu utilem eo. Quod legi illa obtemperare noluerit, impetrare potes, id est ac
Abbreviated transcription (Latin):
lidos. ualitiuis. hoc eninitan¬
tummodo ad augendas huis¬
modi donacões addendumeẽ
exp̾sentilege dec̾niimis. antͥi¬
ore tempore nr̃a lege pͥcedende
moderando. quausq ad trecẽ¬
tos solidos fõe donacc̃es ⁊ smne
insinuacõe firmitatem opti¬
n̾e iuissesunt.¬
Dem.Y erbasuꝑflua q̃ indo¬
nacõnib imponi solebant. id
est sextertius unmniunius.
quitur. ¶Sanctimus itaq

Expanded text:
lidos valituris. Hoc etenim tantummodo ad augendas huiusmodi donationes addendum esse ex praesenti lege decernimus: anteriore tempore nostra lege praecedente moderando, qua usque trecentos solidos factae donationes et sine insinuatione firmitatem obtinere iussae sunt. Verba superflua, quae in donationibus poni solebant, id est sestertii nummi unius aquitur? sancimus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
diximnis estimacõ detur. In
seruis autẽ nõ amplius nec
mimis quindecim solid̾ qnͣ
donacõfiat: nulla monu¬
m̃ta requirantur. Om aͥ
amplioris sumine tunc ad
actapublica decurraturata
ut in hisq̃ amplioris fu̾it esti¬
macõnis. secundum nrãm
legem nõ totums solum sr̃

Expanded text:
diximus aestimatio detur, in diximus aestimatio detur, in servis autem non amplius nec minus quindecim solidis quadonatio fiat, nulla monumenta requirantur: sin autem amplioris summae, tunc ad acta publica decurratur, ita ut in his, quae amplioris sunt aestimationis, secundum nostram legem non totum, sed solum
Abbreviated transcription (Latin):
utraq partefu̾it m̃cõ. uł adi¬
ciaturcempꝰ uite uł donato¬
ris. uł qui donacõem accipi¬
et. tunc qͣi perpetuam dona¬
cõne ⁊ continuacõne enis
magnam ⁊ opulencõtrem
eam efficuiende ⁊ nuaintel¬
reposcere ⁊ alit̾ minime cõ¬
dem. Siquis argentum
donau̾it certumq pondus
modo p̾ͥfatum pondus argẽ¬
ti dare siueinuasis quibuo
lu̾it nõ cam̃ peiorib estima¬
cõnemasse. siue imp̃a esti¬
locis frecm̃tata : ¶ Sin aut̃
redditum cercum ex possõ¬
trad̾e. tantum debituin¬
ferre ualentes. qnͣtum in
donacõne posu̾it intalib ta¬
men agris. quinec ommnb
t᷑. nec det̾iores omnib sint.
s statu mediociis inueniã¬
tur.¶ꝯmiliq modosiqͥs
c̾tum mi̾nmi seruorum do¬
nau̾it. nõ tam̃ ihic nomina¬
tim su̾os inscͥpsi̾t. ⁊ hic me¬
nem seruorum familiam
donatorisantecellunt. s ⁊ hͥ
mediocr tas expectetur:
macõemin his celebran.
ꝓ eo qd̃ deest ita tam̃nt argẽ¬
tiquidem secidum qd pre¬

Expanded text:
utraque parte fuerit mentio, vel adiciatur tempus vitae vel donatoris vel qui donationem accipiet, tunc, quasi perpetuata donatione et continuatione eius magnam et opulentiorem eam efficiente, et una intelreposcere et aliter minime con. Si quis argentum donaverit certumque pondus imodo praefatum pondus argenti dare, sive in vasis quibus voluerit, non tamen peioribus aestimatione massae, sive in ipsa aestilocis frequentata est. Si vero reditum certum ex possestradere tantum reditum inferre valentes, quantum in donatione posuerit, in talibus tamen agris, qui nec omnibus tur nec deteriores omnibus sunt, sed status mediocris inveniunturcertum numerum servorum donaverit, non tamen et is nominatim servos inscripserit, et hic menem servorum familiam donatoris antecellunt: sed et hic mediocritas spectetur. mationem in his celebrari pro eo quod deest, ita tamen, ut argenti quidem secundum quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
us adlegitimani solidorim
simimam exigaturualidam
eẽ ⁊ sine monumentis cons¬
uari ¶Sinantem ampli¬
oris sinme inueniat᷑. ⁊ mi¬
nime actis comꝓbata ÷ suꝑ¬
aluum cantum nacuau.¬
. Ne audem commnunio¬
nemducta donatorri eiqui
ub̾tatem suscep̾ aliquaon¬
aturcontencõ electoẽm damꝰ
ei quiamplioremsummam
estimacõnis qntitatem offer¬
qͣntitatem utriq particom
ris simme domimus nolu̾it
estimacõem offerre.tuncn
celit eciamei qui minorissũ¬
quis autem ꝑ diu̾sa tempo¬
ra in eadem ꝑsona multas
faciat ub̾tates. qͣrmmusingu¬
lequidemlegitimam qͣntita¬
temnõ excedunt. in uinm
aggerard redimdare uitent᷑.
ant̾eas oportere inumui coad¬
nõ conualeant ⁊ in micumu
deuocentur. s econtrano ⁊ pł¬
ros intelligantur: ⁊ singule
secundum suinaturam opti¬
neant. ⁊ moniñtorum obs¬
cam ẽẽ defimentib nob̾ causa
placuit humnaniorut ⁊ mul¬
de intelligantur. ⁊ omnes uali¬
de ⁊ hiqui liberautates accipi¬

Expanded text:
solidorum summam erigatur, validam eam et sine monumentis conservari: sin autem amplioris summae inveniatur et minime actis comprobata est, superfluum tantum vacuari. Ne autem communione inducta donatori et qui liberalitatem suscepit aliqua oriatur contentio, electionem damus ei, qui ampliorem summam aestimationis quantitatem offerquantitatem utrique parti comris summae dominus noluerit aestimationem offerre, tunc licebit etiam ei, qui minoris sumquis autem per diversa tempora in eandem personam multas faciat liberalitates, quarum singulae quidem legitimam quantitatem non excedunt, in unum aggeratae redundare videntur atur eas oportere in unum coadnon convaleant et in irritum devocentur, sed e contrario et plures isecundum sui naturam obtineant et monumentorum obsnam eas definientibus, nobis causa placuit humanior, ut et multae intellegantur et omnes validae, et hi qui liberalitates accipi
Abbreviated transcription (Latin):
de que nõ excedit iegitimum
donacõnis modumnarieba¬
tur. utru enin ex parcicula¬
ri donacõe multas fecisse dona¬
cõnes existimandum ÷ ⁊ cas
acdis nõ indigere auex tociꝰ
stipula cõnis fimdam̃to ⁊ fõ¬

Expanded text:
mmae, quae non excedit legitimum donationis modum, variabatur, utrum eum ex particulari donatione multas fecisse donationes existimandum est et eas actis non indigere, an ex totius stipulationis fundamento et fon
Abbreviated transcription (Latin):
nacõut intra uitam ꝑsonae
stecur. ue amtis uił accipienti
iuite intelligant᷑ conancõ
nos iubere monum̃torum
obsernacõne. incertus ⁊ enĩ
fortimeeritus hoc nob̾ sugges¬
sit. ut possibile sit imnisam
cantũmodo nr breniorisul

Expanded text:
sonarum stetur vel dantis vel accipientis, multae intellegantur donationes et liberae monumentorum observatione. Incertus etenim fortunae exitus hoc nobis suggessit, ut possibile sit unius anni tantummodo vel brevioris
Abbreviated transcription (Latin):
ti qͣm cominium. si ei fu̾it trã¬
dita posso  iueritur. Euiita¬
q de reb cominunb fratrẽ
patruelem cuimi qĩdam com¬
parasse contendas. de tua pe¬
cͣnͣma hunc conueniendo saci¬
esconsultius. Namin reince
reb ab eo comparatis tͥ contͣ
eum peticõ non competit.¬
Dem. Hichil ꝓhibet alt̾o
pecimiam nuinante in ali¬
umi uł utrius q contrahentiꝰ
consensu uł cerce uenditore
tantummodo uolente domi¬
nium cnͣsferri eo etiam mani¬
feste constituto ut int̾ absen¬
ces ꝑ mediam ꝑsonam uel.¬
batum fu̾it iulianum millo
iure munitum seruostuos sci¬
entib uendidisse restituere
tͥ emptores seruos iubebit.
sint p̾cium corum tͥ soluere
lulianum iubebit. De rebꝯ
iuris cui. si consen ⁊ dephi¬
fraude conquisita sig y pote¬
nau̾is biusmoditamen a¬
comintum emptoriusu¬
capione nõ subsecuta uel
longicemporis pͥscͥptõne nõ
imuito nllam pͥstitisse pot̃
hereditano uire ꝑfectamrec¬
ce uendicõem rescindere ac do¬

Expanded text:
ti quam dominium, si tamen ei fuerit tradita possessio, quaerit. Cum itaque de rebus communibus fratrem patruelem tuum quaedam comparasse contendas, de tua pecunia hunc conveniendo facies consultius: nam in rem de rebus ab eo comparatis tibi contra eum petitio non competit. Nihil prohibet altero pecuniam numerante in alium vel utriusque contrahentis consensu vel certe venditore tantummodo volente dominium transferri: eo etiam manifeste constituto, ut inter absentes per mediam personam velbatum fuerit Iulianum nullo iure munitum servos tuos scientibus vendidisse, restituere tibi emptores servos iubebit. sunt, pretium horum tibi solvere Iulianum iubebit. D. VIIIIiuris tui, si consenfraude conquisita signaveris, eiusmodi tamen commentum emptori usucapione non subsecuta vel longi temporis praescriptione non munito nullam praestitisse poteshereditario iure perfectam recte venditionem rescindere ac do
Abbreviated transcription (Latin):
Deñ. Decuriones iuop̃ pub¬
licum dari nõ oportere mani
puer de quo libellos de distiꝙͣ
materenis in metallum dãp¬
naretur: natus eiꝰ cõdicõnis
est. cuius aute condempnacõ¬
nemmater eius fuit.
usq ad primum dumitaxat
gradum pena metalliuł oꝑis
publicinõ afficiantur. s in ĩ¬
sulamrelegentur.¬
Dem. Incredibile est qd̾ alle¬
gas lib̾um hominenuit iniĩ¬
culis perpetuis contin̾etur:
ẽẽ dampnatum. hoc enimnix
insola seruili condicõne ꝓce¬
de potest.
mp̃r. Impnutas delicti pp̃
ecatem nõ datur smodo in ea
ẽrat bona fisco uendicanturre¬

Expanded text:
io. Decurionem in opus publicum dari non oportere manifpuer, de quo libellos dedisti, quam mater eius in metallum daretur, natus condicionis eius est, cuius ante condemnationem mater eius fuit. usque ad primum dumtaxat gradum poena metalli vel operis publici non adficiantur, sed in insulam relegentur. Incredibile est, quod adlegas liberum hominem, ut vinculis perpetuis contineretur, esse damnatum: hoc enim vix in sola servili condicione procedere potest.. Impunitas delictis propter aetatem non datur, si modo in ea ius erat, bona fisco vindicantur
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Simatrem tuam dec᷑i¬
onis siliam fuisse ꝓbatum fuit
apparebit camnõ oportuisse
in uinistͥnmietallicorumuͦ
inop̾metalli dari.
lorum. sine temporis pͥfinicõe

Expanded text:
. Si matrem tuam decurionis filiam fuisse probatum fuerit, apparebit eam non oportuisse in ministerium metallicorum nec in opus metalli dari. lorum sine temporis praefinitione
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Ei absentis pocum¬
amnonie eiꝰ fenori dedisti
ac reꝓluto uoine manda¬
tis acdõnib exꝑiris. pͥses pro¬
uincie iurisdcõem suam pͥ¬
bebit. Idemsicessare manda¬
tum animadu̾terit utilemtͥ
adu̾sus debitorem co nomĩe
acdõẽm compedere. nõ nega
guli insolidum acceptamu¬
cua qnͣtitate uł stipuulantei
creditorisponte uos obligas
hanc ꝓreo suscepistis obliga¬
cõem frustra ueremini ne eiꝰ
pecume nomine uos cõue¬
nire possit. qm alu iure mu¬
cuo dedit. si intra p̾ͥstit᷑utum
temp᷑ rei geste questionem de

Expanded text:
. Si absentis pecuniam nomine eius fenori dedisti ac reprobato nomine mandatis actionibus experiris, praeses provinciae iurisdictionem suam praebebit. Idem, si cessare mandatum animadverterit, utilem tibi adversus debitorem eo nomine actionem competere non negaguli in solidum accepta mutua quantitate vel stipulanti creditori sponte vos obligasthanc pro rea suscepistis obligationem, frustra veremini, ne eius pecuniae nomine vos convenire possit, quam alii mutuo dedit, si intra praestitutum tempus rei gestae quaestionem de
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qum de ingallia c̃¬
sintropho certum airi pondꝰ.
itemq num̾atam pecumiã
mutuo dedisse ut rome solũ¬
etur p̾cib asseueras aditus
compeus iuder ¶duos reos
mmadu̾terit. cotum debitũ.
alioqum qd̾ dedisti solum tͥ res¬
titui iubebit.
Dem. Eo ꝙ a multis ꝓprii
debiti singulorum obligacõ¬
uis uno cantum instriũto
ꝓbacõ continetur. ẽxacõnõ
int̾ peuetur. sia̾msi ꝓpecu¬
nia qmmutuo dedisti tͥ innũ
stipulanti qui debuerant spo¬
ponderunt negocii gesti pẽ¬
intencia contractum rccte
hĩti nõ constituit irritum.¬

Expanded text:
. Cum te in Gallia cSyntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos nimadverterit, totum debitum, alioquin quod dedisti solum restitui tibi iubebit.Eo, quod a multis proprii debiti singulorum obligationis uno tantum instrumento probatio continetur, exactio non interpelletur. Nam si pro pecunia quam mutuo dedisti tibi vinum stipulanti qui debuerant spoponderunt, negotii gesti paenitentia contractum habitum recte non constituit irritum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃. Si ꝓmutua pecum¬
a qnͣ a creditore poscebasar
tas accepistralto auro pigno
co partium diffinita est. et u¬
surarum citulo legitimaxan¬
cum recde petit᷑. nẽ quicqmͣ
tͥ ꝑdeẽ potest qd̾ minoris cẽ¬
p̾cupignus q dedisti propoĩs¬
cõni pareas.¬

Expanded text:
. Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, atas accepisti, dato auro pignoum placito definita est, et usurarum titulo legitima tantum recte petitur. Nec quicquam tibi prodesse potest, quod minoris epignus quod dedisti proptioni pareas
Abbreviated transcription (Latin):
uis pocimiam cuͣam ascle¬
piades suo nomine cͥcedidit
stipulando tam̃ sibi nis obli¬
gacõuis q̃siuit. qͣm pecumã
ut possis petere maudatis tͥ
ab eo  acconib consequeris.

Expanded text:
is pecuniam tuam asclepiades suo nomine crediderit, stipulando tamen sibi ius obligationis quaesivit. Quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequeris
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r.. Si contra com̃prouuᷤ¬
sum adusarius tuus apud e¬
lectum arbitͥum p̾senciam
sui fac̾e̾ decractauit: placite
pene uidebitur obnorius.
ꝓmisso siñe nõ obtemperãs.
si sordes uł ciuidens grã eoꝵ qͥ
arbitrati sunt intercessit ad¬
u̾sus siliam tuam agentem
ex stipulatu ex ceptõne doli
malinti pot̾is. ¶ S ⁊ exdoli
clausula q̃ ex compromissisti¬
pulacõnei subici solet. filiã
tuam comuienire nõ uetab̾is.
mp̃r. Ne inarbitris cum sa¬
eͣmenti religione eligendis
ꝑiurium conintt᷑atur. et
decux liũa ꝓfidis hominib
passim diffinicõnes indĩcum
eludere sanctissimo arbitrio
ut cum sacm̃ti religione lis
ꝓcedat. ⁊ ip̃i quidemlitigato¬
res scͥptis hoc suis mambruł
ꝑ pnblicas ꝑsonas scͥpseruit
uł apͥ ip̃m arbitrum inactis
ꝓpria noce deposuerint. qd̾ sa¬
cram̃tis p̾stitis arbit electus
est. hoc etiam addito qd̾ et
ip̃e arbit iuram̃tum p̾stitit
suꝑlite cumomini u̾itate diri¬
mñta. enus diffinicõem ualidã

Expanded text:
. Si contra compromissum adversarius tuus apud electum arbitrum praesentiam sui facere detrectavit, placitae poenae videtur obnoxius. promisso sententiae non obtemperans, si sordes vel evidens gratia eorum qui arbitrati sunt intercessit, adversus filiam tuam agentem ex stipulatu exceptione doli mali uti poteris. Sed et ex doli clausula, quae compromissi stipulationi subici solet, filiam tuam convenire non vetaberis.. Ne in arbitris cum sacramenti religione eligendis periurium committatur et detur licentia perfidis hominibus passim definitiones iudicum eludere, sanctissimo arbitrio ut cum sacramenti religione lis procedat, et ipsi quidem litigatores scriptis hoc suis manibus vel per publicas personas scripserint vel apud ipsum arbitrum in actis propria voce deposuerint, quod sacramentis praestitis arbiter electus est, hoc etiam addito, quod et ipse arbiter iuramentum praestitit super lite cum omni veritate dirimenda, eius definitionem validam
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus eum̃ qͣu edificium contͣ
netem formam extruxit ut
liuminib cuis officeret con¬
pet̾e tͥ estimas more sołito exͥ¬
cere nõ ꝓħib̾is. ⁊ is qui index
erit longi temporis consuetu¬
dinem incem seruititis opm̾e
sciet. modo. si is qui pͦus atur
nec ui nec clauinec pͥcariopoᷤᷤ¬
Dem. Si aquã ꝑ possõem
martial cosciente duxistiser¬
uitutem eremplo rerum ĩo¬
biliu tempore q̃sisti. Q siã¬
te id spacium eius usus tͥ int̾¬
doͣs ẽ: frustra sumptꝰ in care
fuctos pr̃aritͥ postulas. cumĩ
alicna possõne oꝑis facti domi¬
inun quo ad ineadem causa mã¬
net ad eum ꝑtinet cuiꝰ posso̾
initalico pͥdio constitu serinitꝰ
aque ductus uł alie seruitutes
possu̾t. sica p̾cesserint q̃ ser¬
uitutem constituunt. Tueri
enim placita int̾ contrahentes
debent. quare nõ ignorabis si
priores possores aqm̃i duci ꝑ pͥdi
a ꝓhibere iure nõ potu̾int cũ
codem honere ꝑferende scruitu¬
tis cͣnsire ad emptores eadem pͥ

Expanded text:
ersus eum, qui aedificium contra veterem formam extruxit, ut luminibus tuis officeret, competere tibi existimas, more solito exercere non prohiberis. is, qui iudex erit, longi temporis consuetudinem vicem servitutis obtinere sciet, modo si is qui pulsatur nec vi nec clam nec precario poali. Si aquam per possessionem Martialis eo sciente duxisti, servitutem exemplo rerum mobilium tempore quaesiisti. quod si ante id spatium eius usus tibi interdictus est, frustra sumptus in ea re factos praestari tibi postulas, cum in aliena possessione operis facti dominium, quoad in eadem causa manet, ad eum pertinet, cuius inciali praedio constitui servitus aquaeductus vel aliae servitutes possunt, si ea praecesserint, quae servitutem constituunt: tueri enim placita inter contrahentes debent. quare non ignorabis, si priores possessores aquam duci per praedia prohibere iure non potuerunt, cum eodem onere perferendae servitutis transire ad emptores eadem pra
Abbreviated transcription (Latin):
re enimsifilius familias fu̾¬
it is qui usumfructum ht̃
forte ex castrensi peculio uͥuͭ
usus fructus patri ad quiritꝰ
ei possessum ꝑemancipacõ¬
uem enui amittͤat. s secun¬
dum ꝙ disfinitum ẽ cue cã
usufruct̾uarius uł respereat
⁊ tantimimodo eum cumꝰaĩa
uł rei sub̾a expirare nisi p̾dc̃e
excepcõnis uigor reflamari¬
it excepta uidel. cali capitis di¬
minucõne que uł lib̾tatem
uł ciuitatem romanam pos¬
sit adit̾e timc enĩ ususfrue¬
tꝰ omnimodo eceͣptꝰ. ad suam
ren̾tatur ꝓprietatem.

Expanded text:
amilias fuerit is qui usum fructum habet, forte ex castrensi peculio, ubi nec usus fructus adquiritur ei, possessum, per emancipationem eum amittat? sed secundum quod definitum est tunc usufructuarius vel res pereat, et tantummodo eum cum anima vel rei substantia expirare, nisi praedictae exceptionis vigor reclamaverit. Excepta videlicet tali capitis deminutione, quae vel libertatem vel civitatem Romanam possit adimere: et tunc enim usus fructus omnimodo ereptus ad suam revertatur proprietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
demi. I õ subscͥpsisticuͣ
fide iussor frustra uereris ne
erea int̾cessione quasignasti
ut curator olim liberatusut
turatoris comuieniri possis.
demi. ⁊on omn ciculores¬
rura pupilli pocestatem ali¬
enandi cucores hũt. Si auum¬
instracõiuis cantum causadis¬
crahentes q̃ nenundare licet
iustam cãm possidendi com¬
donare muilla rõne res coꝵ qͦe
ammnistrant negocia poc̾a¬
temhñt uendicare dominiũ
apossidentib nõ ꝓbaberis.

Expanded text:
i non subscripsisti quasi fideiussor, frustra vereris, ne ex ea intercessione, qua signasti ut curator, olim liberatus ut curatoris conveniri possis.. Non omni titulo rerum pupilli potestatem alienandi tutores habent, sed administrationis tantum causa distrahentes, quae venum eis dare licet, iustam causam possidendi comdonare nulla ratione res eorum quorum administrant negotia potestatem habent, vindicare dominium a possidentibus non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
cessisti allegas agͥe debes. simo¬
do annos legitunc etatis imples¬
ti. Neq emm ignoras nõ mul¬
cum prõcinar fecunditadẽ
uberorum feminis ad rerum
suarum ad nuistracõem ii
intra ecatemilegitimam sunt
constitute.

Expanded text:
cessisti adlegas, agere debes, si modo annos legitimae aetatis implesti. neque enim ignoras non multum patrocinari fecunditatem liberorum feminis ad rerum suarum administrationem, si intra aetatem legitimam sunt constitutae.
Abbreviated transcription (Latin):
scit se filium hr̃e aliosqs scͥp¬
sit heredes cacite enm ex here¬
dare in telligrta sugnoraus se
filium hr̃e alios scribat here¬
des nõ eẽ funo ad ẽptam heredi¬
catem s miͣine ualente ces¬
camto si st ii potͣate eum ad
successionem uenire uiius du¬
bium nõ hẽtur.

Expanded text:
scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
retur fulia in scio prẽ milite
ab eo pͥterita sit uł cum iure¬
b humauis cam nõ cẽ falso ru¬
more ꝓlato pr putauit nul¬
lam enis testam̃to fecerit mẽ¬
cionen: sulentium huiusmo
ex heredatõnis notam neqͣu̾a¬
qmͣ infligit is autẽ miles qui
cestam̃to filiam suam applł¬
auit. ei q lega᷑tum dedit nõ¬

Expanded text:
retur filia inscio patre milite, ab eo praeterita sit, vel cum in rebus humanis eam non esse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit mentionem, silentium huiusmodi exheredationis notam nequaquam infligit. Is autem miles, qui testamento filiam appellavit eique legatum dedit, no
Abbreviated transcription (Latin):
dem. e Ex his u̾bis fortuna¬
ço lib̾to meo doͭ lego uendicare
tͥ lib̾tatem nõ potes si pagam
testaĩntum ꝓponatur: at᷑ ei
cum testatorem militem suᷤ¬
se ꝓpouas. si nõ err̃ore ductꝰ u¬
b̾tum de credidit. s daude li¬
bertatis anmum hũit liber

Expanded text:
. Ex his verbis: " fortunato liberto meo do lego" vindicare tibi libertatem non potes, si pagani testamentum proponatur. At enim cum testatorem militem fuisse proponas, si non errore ductus libertum te credidit, sed dandae libertatis animum habuit, li
Abbreviated transcription (Latin):
donatum ⁊ alii restituatur
uetͥis iuris auctoritate rescͥp¬
tum ÷ si is inq̃mliberalitatis
compendium conferebatur
stipulatus nõ sit. placitifide
nõ impleta ei qui decemub̾¬
alitatis auctor int̾fuit uł hr̃¬
dib eius conditicie accõnis
postea benigniiuris interpͥ¬
tacõe diuiprincipes ei qui sti¬
pulatus nõ sit utilem acdõm
iuxͣ donatoris noluntatem cõ¬
pet̾e admiserunt: actõ q̃sorori
tue. si nireb humanis ag̾et cõ

Expanded text:
donatum est alii restituatur, veteris iuris auctoritate rescriptum est, si is in quem liberalitatis compendium conferebatur stipulatus non sit, placiti fide non impleta, ei qui liberalitatis auctor fuit vel heredibus eius condicticiae actionis postea benigna iuris interpretatione divi principes ei qui stipulatus non sit utilem actionem iuxta donatoris voluntatem competere admiserint, actio, quae sorori tuae, s
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Prefecta donacõcondi¬
oões posteanõ capit qͣre sipat̾
tinis conacõefacta quasdam
postaliqͣntum temporis fecis¬
se condicõnes uidetur offic̾e
hoc nepotib eius fũs tui fuiis
sue in pot̾ãte prĩs constitute
sub hac cõdicõe sifu̾it intͣ bi¬
emnum emancipata dona¬
uit l hec matrisuolutate
siniris effecta nõ tenuit ca¬
menprius marito defuncto
siunuus qͦcumq modo effec¬
ta ad similitud menilegati
relictirem conatamfiuut᷑
hr̃e uł uendicare potest.

Expanded text:
. Perfecta donatio condiciones postea non capit. quare si pater tuus donatione facta quasdam post aliquantum temporis fecisse condiciones videtur, officere hoc nepotibus eius fratris tui filiis suae in potestate patris constitutae sub hac condicione, si fuerit intra biennium emancipata, donavit, licet hoc matris voluntate sui iuris effecta non tenuit, tamen prius marito defuncto sui iuris quocumque modo effecta ad similitudinem legati ita relicti rem donatam firmiter habere vel vindicare potest.
Abbreviated transcription (Latin):
fraudemce alterius donasse.
ꝑfessionemiuh onestam cõ¬
tin̾eintelligis. Icaq sidona¬
coẽm ꝑsecisti eam reuocare
nõ potes ex memorata alle¬
gacõe sub optentu piñe.¬

Expanded text:
fraudem te alterius donasse professionem inhonestam continere intellegas. itaque si donationem perfecisti, eam revocare non potes ex memorata adlegatione sub obtentu pae
Abbreviated transcription (Latin):
tam subtracta instriũta co¬
nacõmim igni exussisse con¬
stiterit. u̾eri nõ oportet nei
qd̃ une uires acceperat. expost
facto possit indubium reno¬
cari.

Expanded text:
tam subtracta instrumenta donationum igni exussisse constiterit, vereri te non oportet, ne id, quod iure vires acceperat, ex post facto possit in dubium revocari.
Abbreviated transcription (Latin):
ca sunt pleno uire ut domnꝰ
possederit. camensigͥrat᷑ sit oĩs
conacõmutata pr̃onorimino¬
iluntate reuocandasit. qd̾ obsꝰ¬
pecumia tamen prõnorum ⁊
bñficõ comparata sunt. nam
qni obsequiis suis liberalita¬
cem prõnorum ꝓuocau̾nt. nõ
sint digiti. quo eam retineãt
eumcẽꝑĩt obsequia neglig̾e.
cummagis in eos collataub¬
antas. ad obsequium inclina¬
re debet: qm ad insolenciam
exigͥe. hoc camenius stabit int̾

Expanded text:
a sunt pleno iure ut dominus possederit, tamen, si ingratus sit, omnis donatio mutata patronorum voluntate revocanda sit. Quod obsepecunia tamen patronorum et beneficio comparata sunt. Nam qui obsequiis suis liberalitatem patronorum provocaverunt, non sunt digni, qui eam retineant, cum coeperint obsequia neglegere, cum magis in eos collata liberalitas ad obsequium inclinare debet quam ad insolentiam erigere. Hoc tamen ius stabit intra
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. U euos ne fiuio tuo pͥdi¬
a. idemꝙ mancipia donare.
fuit ininicõtͥ liberum. desi¬
neitaq postulare ut donacõ
qͣmꝑfeceras renocetur. sub
p̾texcumãmi ac liberorum
absencie. eninhuins firmitaᷤ
ip̃orum p̾sencia nõ indig̾et.
mp̃r. Hiis sor matrib q̃ ñ
inipsint. s uius tancum ma¬
tͥmonii sunt renocandarum
donacõminiqͣs infilios fece¬
rintica dec̾minus facultatẽ.
si cosingratos cͥca se ẽẽ osten¬
derint. Qincqͥd ig̃r is qui a
mr̃e impiecatis argnitur
ex cytulo donacõnis tenet.¬
ex eo die quo controu̾sie qͣie c̃:
principium iussuiudican¬
tis datur matri cogatur red¬
dere. cet̾umq̃ aute adhuc ma¬
tre pacifica nire ꝑfecta sunt¬
⁊ ante inchoatuinceptum¬
q iurgium uendita donata
ꝑmutata indotem datacetͥiᷤ¬
q: cansis legitime alienata
iiuime reuocamuis. accõem
lumus. ut uendicacõnis tan¬
tumhãt esfẽm. nec in hr̃dem
daturnec cͥbuatur h̃di. de
cet̾is autẽ q̃ portentuose uili¬

Expanded text:
es nec ne filio tuo praedia itemque mancipia donare, fuit initio tibi liberum. desine itaque postulare, ut donatio quam perfeceras revocetur sub praetextu mariti ac liberorum absentiae, cum huius firmitas ipsorum praesentia non indigeret.p. His solis matribus, quae nupserint, sed unius tantum matrimonii sunt, revocandarum donationum quas in filios fecerint ita decernimus facultatem, si eos ingratos circa se esse ostenderint. Quidquid igitur is qui a matre impietatis arguitur ex titulo donationis tenet eo die, quo controversiae qualecumque principium iussu iudicantis datur, matri cogatur reddere. Ceterum quae ante adhuc matre pacifica iure perfecta sunt et ante inchoatum coeptumque iurgium vendita donata mutata in dotem data ceterisque causis legitime alienata, minime revocamus. Actionem lumus, ut vindicationis tantum habeat effectum nec in heredem detur nec tribuatur heredi. De ceteris autem, quae portentuosae vili
Abbreviated transcription (Latin):
Pem. ⁊Hilie oiuortium in
qui inicõ consensit m̾n̾io cũ
iarito concordante urore fili¬
a familias ratam nõ hr̃i uolũ¬
catem diuus mareus pr̃ nr̃ re¬
ligiosissimus imp̃r constituit
insi magna ⁊ iusta causa int̾¬
ueniente hoc pater fecerit.
Inuitaui autẽ ad maritiun
redire uulla iuris p̾cepit cõ¬
stitucõ. emancipate u̾o filie
pat̾ duuorcͥum in arbitrio

Expanded text:
. Filiae divortium in qui initio consensit matrimonio, cum marito concordante uxore filia familias ratam non haberi voluntatem divus Marcus pater noster religiosissimus imperator constituit, nisi magna et iusta causa interveniente hoc pater fecerit. Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
parcem dimidiam niuseus
ab herede scͥpto qõnis illate
nõ iguarus comparauit. cam
ip̃e qͣiuale fidei possõr qͣm
heredes eius fructus resticu̾e
coguntur. Si u̾o uendicõem
lide antiquiorem ẽẽ liquido ꝓ¬
barctur. ex eo die fructus resti

Expanded text:
partem dimidiam musaeus partem dimidiam musaeus ab herede scripto quaestionis illatae non ignarus comparavit, tam ipse quasi malae fidei possessor quam heredes eius fructus restituere coguntur. Si vero venditionem lite antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus resti
Abbreviated transcription (Latin):
inpt̾um ẽ. ut ad exemplum
in officiosi testam̃ti adu̾susu
dodeminmodicam excercen¬
de acdõnis copia tͥbuatur. et
filiis conq̃rentib emolum̃ta
debita deferantur. De pcecio¬
sultum auctore diuoditatis¬
adriauo auo ineo factum o
quo cautumẽ quid ⁊ ex quo o¬
cempore euicta hereditate res¬
titui debeat nõ solum ad fisci
causas. s etiam ad pͥuatos he¬
reditatis petitores ꝑtͣmet. usu¬
ras u̾o pecuniarum aute litis
contestacõemex die uendicõ¬
nis hereditariarumrerumm
abeo facte qui autea posside¬
bat colle̾ctas. nec nõ ⁊̃ fructꝰ
bone si dei possõres reddere co¬
gendinõ sunt. nͥ ex his locup¬
lecio̾res extiterunt. post litẽ
autẽ contestatam tam fructꝰ
nõ uenditarimrerum nõ so¬
lum qͦs ꝑceꝑunt. s etiam qͦs
ꝑcipere pot̾ant qͣmusuras pͥ¬
ciirerum aude litis conͦdesta¬
cõem uenditarum ex die cou¬
cestacõnis computandas omĩ¬
modo reddere compellantur.
u̾siam menecratis bonoru.

Expanded text:
romptum est, ut ad exemplum romptum est, ut ad exemplum inofficiosi testamenti adversus dotem inmodicam exercendae actionis copia tribuatur et filiis conquerentibus emolumenta debita deferantur. Dat. XIsultum auctore divo hadriano avo meo factum, quo cautum est, quid et ex quo tempore evicta hereditate restitui debeat, non solum ad fisci causas, sed etiam ad privatos hereditatis petitores pertinet. Usuras vero pecuniarum ante litis contestationem ex die venditionis hereditarium rerum ab eo factae qui antea possidebat collectas nec non etiam fructus bonae fidei possessores reddere cogendi non sunt, nisi ex his locupletiores extiterunt. Post litem autem contestatam tam fructus non venditarum rerum, non solum quos perceperunt, sed etiam quos percipere poterant, quam usuras pretii rerum ante litis contestationem venditarum ex die contestationis computandas omnimodo reddere compellantur. oversiam menecratis bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ficõsi causa. patrimonium su¬
um donacõnib in unuĩ filiũ
collatis exhausisse. cum adu̾¬
sus corum cogitacõnes qui ꝯ¬
siliis sup̾mum iudicium an¬
ticipare contendunt. ⁊ actões
filioꝵ exhauriunt: aditum
q̃rele racõ deposcat. ꝙ donatũ
ẽ ꝓracõne qͣrte adiustarinof¬
ficõsi cestam̃ti couuti onni¬
nuitur Nam ꝙ uxor a mari¬
to inse matͥmonii cempore
donacõnis causa collatum et¬
emancipato filio conumini
consenciente domino donañ
uelud ex bonis patris de cuius
sub̾a ꝓhibente matͥmonio ñ
potuit exigere datum accipi
racõnis ẽ. Inciũus bonis sudẽ
consilium ⁊ euentus dep̾hen¬
datur. lex qͣm pacͥmronio ma¬
tris diͣcimus obseruabitur.¬
cari ꝙ inmodicarum donacõ¬
num ominibr querela ad simi¬
licudiuẽ in officõsi cestam̃ti
legib fu̾it introducta ut sit
in hoc acdõnis utrius qr uł u¬
na causa uł sumił existiman
daułidem ⁊ tẽmporib ⁊ mo
erhausta concordare legib ꝓ¬

Expanded text:
ficiosi causa patrimonium suum donationibus in unum filium collatis exhausisse, cum adversus eorum cogitationes, qui consiliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones filiorum exhauriunt, aditum querellae ratio deposcat, quod donatum est pro ratione quartae ad instar inofficiosi testamenti convicti deminuetur. Nam quod uxor a marito in se matrimonii tempore donationis causa collatum emancipato filio communi consentiente domino donavit, velut ex bonis patris, de cuius substantia prohibente matrimonio non potuit exire, datum accipi rationis est: in cuius bonis si idem consilium et eventus comprehendatur, lex, quam patrimonio matris ediximus, observabiturtari, quod immodicarum donationum omnis querella ad similitudinem inofficiosi testamenti legibus fuerit introducta et sit in hoc actionis utriusque vel una causa vel similis aestimanda vel idem et temporibus et moexhausta, concordare legibus p
Abbreviated transcription (Latin):
deduͣcta ẽ. Fructib enim au¬
getur hereditas. cum ab eo pꝰ¬
sidecur a quo peti potest.
łmptor aut̃ qui ꝓprio citulo
possõnis muuitus ẽ. etiam sm¬
gularisin rerumimre cobiiue

Expanded text:
deducta est. Fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest Emptor autem, qui proprio titulo possessionis munitus non est, etiam singularum rerum iure conve
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Simatertua ita patͥ¬
momum suum ꝓfunda lib̾¬
alitate in fr̃em tuum euisce¬
ratis opibr suis exausit. ut qͣr¬
ce partis diudium ꝙ ad ex¬
cludendam mosficõsi cestaĩ¬
ci q̃relam adu̾sus ce suffic̾et¬

Expanded text:
. Si mater tua ita patrimonium suum profunda liberalitate in fratrem tuum evisceratis opibus suis exhausit, ut quartae partis dimidium, quod ad excludendam inofficiosi testamenti querellam adversus
Abbreviated transcription (Latin):
mittendamint bienmi tempꝰ
ciuł eis intimiare. post exces¬
sum enim memoratitempo¬
ris huiusmodiliũam ampu¬
camus. Ꝙ u̾o fu̾int ab eo uel
decreta nuilla ꝓuocacõne sus¬
pendantim: nouas etiam asser¬
ciones a partib ap̾ enudem
ułcosdem iudices addi ad ex

Expanded text:
mittendam intra bienni tempus ei vel eis intimare: post excessum enim memorati temporis huiusmodi licentiam amputamus. Quae vero fuerint ab eo vel eis decreta, nulla provocatione suspendatur. Novas etiam adsertiones a partibus apud eundem vel eosdem iudices addi ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
nib ex quib consultacõmum
morenegociumin nr̃isacrum
palaciumintroducisolebat. ħ
addendum eẽ censennis. ut sicͥ¬
demnõ excedat litis exstima cõ
nenda. nõ duob sieut anteai
magificis iudicib s unitan¬
tum modo disceptacõ uegocii
deputetim sinu̾o memoratã
exoedens qntitatem iutrauigĩ¬
tilibras auritͥminetur discep¬
tacõ. duob tradatur magnisi¬
cisiudicib uirisscil deuotise
peistolantib coguicion alia
cercamina excipientib. itata¬
niẽ ut si discenͣtirent uiriu
illustrem ꝓtempore questorẽ
adhibeant. ut eo dubietatem
diximente fimatur negocium.
his uidelilitibrauarumesti¬
macõ uignitilibrarum auriqͣu¬
citatem excedat in comimune
auditorium florentissimorinu
sacriũ palacii ꝓcerumintro¬
ducendis. ut tam̃ secundumiã
statutaliceat quidem nõ soluu
uictos etiam uictori consultacõ¬
nem adu᷑mul duos iudices

Expanded text:
nibus, ex quibus consultationum more negotium in nostrum sacrum palatium introduci solebat, hoc addendum esse censemus, ut, si quidem non excedat litis aestimatio dnenda, non duobus, sicut antea, magnificis iudicibus, sed uni tantummodo disceptatio negotii deputetur. Sin vero memoratam excedens quantitatem viginti libris auri terminetur, duobus tradatur magnificis iudicibus, viris scilicet devotis epistularibus cognitionalia certamina excipientibus, ita tamen ut, si dissentirent, virum illustrem pro tempore quaestorem adhibeant, ut eo dubietatem dirimente finiatur negotium: His videlicet litibus, quarum aestimatio viginti librarum auri quantitatem excedit, in commune auditorium florentissimorum sacri nostri palatii procerum introducendis: Ut tamen secundum iam statuta liceat quidem non solum victo, sed etiam victori consultationem ad unum vel duos iudices
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃. Iubemus si quasugges
feraturclemenciam. denega¬
cõ qd̾ iudicandum ei tradidimꝰ.
uł de quo ꝓ sua iurisdictõne
iudicau̾it petentis a nr̃o noĩe
finemeidem imponinegõ.
qd̾ ab eodisceptatun ⁊ siue
additum sit eidem suggestio¬
ni qd̾ referentiplãceat dimi
magnifici uiriuł patricii. ł
consulares uł p̾fectoriiquoᷤ
discem̾e sine pͥsentib partib
si hoc ꝓspexĩt siue absentib.
⁊ responsum relacõm dand̾
sua smamanifestare. ut cam̃
dispõicõ huinsmodiexcellen¬
tissimorum iudicum omni¬
modo ratasit. nullidandalicẽ¬

Expanded text:
. Iubemus, si qua suggestferatur clementiam de negotio, quod iudicandum ei tradidimus vel de quo pro sua iurisdictione iudicaverit, petentis a nostro numine finem eidem imponi negotio, quod ab eo disceptatum est, sive additum sit eidem suggestioni, quid referenti placeat  dummagnifici viri vel patricii vel consulares vel praefectorii, quos discernere  sive praesentibus partibus, si hoc prospexerint, sive absentibus et responsum relationi dandum sua sententia manifestare: ut tamen dispositio huiusmodi excellentissimorum iudicum omnimodo rata sit, nulli danda lice
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝓuocacõem ccͣ eorum offer
dubitacõemintroduo̾e. qmͣ
obseruacõem ñ solum siumus
iudex suggestione uł relacõ
uensus fuit cenere censemꝰ.
s eciam si duobuł ampliori¬
buł datis indicib inunam
sinam minime ou mes conue¬

Expanded text:
ia provocationem contra eorum offerre dubitationem introducere. Quam observationem non solum, si unus iudex suggestione vel relatione usus fuerit, tenere censemus, sed etiam si duobus vel amplioribus datis iudicibus in unam sententiam minime omnes conve
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Hec̃o cãu quo apparitor
magist̾ie potestatis curia uł
cia patitur controu̾siamue¬
lut tributa uł fimctiones de¬
bens. inꝓuincia detinetur. si
cause iubennis m̾tapondera

Expanded text:
pp. Eo casu, quo apparitor magisteriae potestatis a curia vel cia patiatur controversiam vel ut tributa vel functiones debens in provincia detinetur, si causae iubemus merita pondera
Abbreviated transcription (Latin):
i iure postponatur.ideintam̃
dem. Niqui adult̾iisu̾nt
tatis intemptata depusint.
ꝑ cominemoraccẽmnecessi¬
fudinis fidem cͥminiderogã¬
do dimnexistimatur nõ debͥe
crediad anegatur nopotuisse
coͣmmitti. hrisipost modu
iptias suas consortiumꝙ
conuen̾int. facims illud in
anofu̾int accusati. manifes¬
tafide atq iudiciis enidenti¬
b pͥublicabunt. unde si qui
huiusmodireꝑtifu̾int iussi¬
imus in eosdem seuerissime
nindicari. ⁊ ueluticoᷤmictũ
facimus confessumq puniri.
dem. Simuilier repudii ob¬
ia cõe sine ulla legitima causa
ase dati discessit. ne uiduita¬
cem stmpriꝓcacitate cõma¬
cuiet acc̾accẽm repudiatomã¬
nto iure deferrimus.
qui ad dominum ꝑtinent
uxoris ł mantust parentum
eoꝵ repudio misso sp̃suspicio¬
nem cͥminis adulterulegum
conditoros intra duorum mẽ¬
sumi spacium post missionẽ
repudii miuerandimmsis¬

Expanded text:
i iure postponatur, idem tame. Si qui adulterii fuerint itatis intentata depulerint, per commemorationem necessitudinis fidem crimini derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas consortiumque convenerint, facinus illud, in quo fuerint accusati, manifesta fide atque indiciis evidentibus publicabunt. Unde si qui eiusmodi reperti fuerint, iussimus in eosdem severissime vindicari et veluti convictum facinus confessumque puniri.. Si mulier repudii oblatione sine ulla legitima causa a se dati discesserit, ne viduitatem stupri procacitate commaculet, accusationem repudiato marito iure deferimus. qui ad dominium pertinent uxoris vel mariti vel parentium eorum, repudio misso propter suspicionem criminis adulterii, legum conditores intra duorum mensum spatium post missionem repudii numerandum sus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. utrumiulucro ma¬
ritocedat isł hĩdibrimiliens.
restituatur. ꝯ auctumis itadu¬
osetiam mensos post mortem
mlieris seruarint intracos ã¬
te dcĩ sernꝑmaneant. ⁊ facul¬
tatem mautus hat ꝓu̾ones ad¬

Expanded text:
tionem, utrum in lucrum marito cedat an heredibus mulieris restituatur. Sancimus itaque duos etiam menses post mortem mulieris servari, ut intra eos ante dicti servi permaneant et facultatem maritus habe
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝯuoniam indignũ
est ob ñn em obseruacõem
irritas si cabulas ⁊ iudicia mor¬
cuorum placuit ademptis
his quorum ymiaginars
usus ẽ institucõm hr̃ois uer¬
borum nõ eẽ necessariam ob¬
scruantiam. utrimi impera¬
titius ⁊ directis u̾bis fiat an ĩ¬
slexis. Nec euim int̾ est sidica¬
cur heredem facio uł institu
lib confecta siñis quolib lo

Expanded text:
. Quoniam indignum est ob inanem observationem irritas fieri tabulas et iudicia mortuorum, placuit ademptis his, quorum imaginarius usus est, institutioni heredis verborum non esse necessariam observantiam, utrum imperativis et directis verbis fiat an inflexa. Nec enim interest, si dicatur " heredem facio" vel " instituo" slibet confecta sententi
Abbreviated transcription (Latin):
cõ. nec neccͣia sint mom̃tau̾¬
borum q̃ forde seminetis. et
balbuciens lingua ꝓfudit.⁊
in postremis ͦ iudiciis ordinã¬
dis amota erit sollempniũ
simonum necc̃itas. ⁊ qui fa¬
cultates ꝓprias cupiunt ordi¬
nare. inquacumq instru¬
m̃ti matia conscribere quib¬
cumq u̾bis uti liberaui hant¬
hant facultatem.

Expanded text:
 nec necessaria sint momenta verborum, quae forte seminecis et balbutiens lingua profudit. Et in postremis ergo iudiciis ordinandis amota erit sollemnium sermonum necessitas, ut, qui facultates proprias cupiunt ordinare, in quacumque instrumenti materia conscribere et quibuscumque verbis uti liberam habeant facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝯ Quecumq res ad
filium uł ad filiam nepotes.
siue ꝓ nepotes utriusq sex¬
sus in pot̾ate constitutos ex
priore uł secundo aut certõ
sen coniugio. seunuõsiore per¬
uen̾int ex dote uł quacumq
donatõne seu hereditate le¬
hato uł fidei cominisso erar̃
usq uidiem uite sue pater l
aiiuis uł ꝓauus usum fructũ

Expanded text:
mius . Quaecumque res ad filium vel filiam, nepotes sive pronepotes utriusque sexus in potestate constitutos ex priore vel secundo aut tertio seu coniugio numerosiore pervenerint ex dote vel quacumque donatione seu hereditate legato vel fideicommisso, earum usque in diem vitae suae pater vel avus vel proavus usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Pd̾ scitis priorib cõci¬
netur nec afilia q̃ in pot̾ate
ẽ donacõnem añ nuptias prĩ.
nec afilio dodem ad quiri co ad¬
ito consirmamus. ut desuncti
luis adhuc in pot̾ate pr̃ĩs. silib̾¬
is ex cantib moriantur: ad
liberos eorum eedem res iure
hcreditatis nõ ad prẽs iure pe¬
culii tnͣsmittanturnec ꝑue
¶ Sin autẽ idem nepos suꝑ¬

Expanded text:
Quod scitis prioribus continetur nec a filia quae in potestate est donationem ante nuptias patri nec a filio dotem adquiri, eo addito confirmamus, ut, defunctis his adhuc in potestate patris, si liberis extantibus moriantur, ad liberos eorum eaedem res iure hereditatis, non ad patres iure peculii transmittantur nec per ae. Sin autem idem nepos sup
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eins qm incognitum
erat abhostibrinterfcam an
captamẽe a filio adiri nõpo¬
tutisse. qnͣdo corumbonaqui
nihostium pot̾ate redigunt᷑
eo demum cempore iure sue¬
cessionis acquiri possunt eñ¬

Expanded text:
tatem eius, quam incognitum erat ab hostibus interfecta an capta esset, a filio adiri non potuisse quando eorum bona, qui in hostium potestatem rediguntur, eo demum tempore successionis
Abbreviated transcription (Latin):
ntilitatempublicamemp¬
do enim dampniconsideracõ
ntal noccitate poĩtis negare¬
faciat empcõem decet redemꝑ¬
tos. aut dacum ꝓ se pͥciumẽp¬
corib restituere. aut laboris
nicem referre beneficirhĩtu¬
ros incolumem. si in ea nati
sunt ubertatem. reddantur
gͥ edib ꝓpriis submoderatõne
qmiussumis. quib iuirepost¬
lininueciam uet̾um respon¬
sis incoloma cuncta seruanda
sinit. si quisitaq huic pͥcepto
fi̾nt conatus obsist̾e. actor cou¬
ductor ꝓcurator datisemetal¬
lis eumpena deportacõis nõ
ambiget. ꝯiu̾o posso̾nis comi¬
nus rem suamfiscouoint uen¬
dicandam. se ꝙ deportandum
tianosꝓxinori locorumiuo¬
lumius huins reisolicitudiunẽ
ꝯͥcre cimiales quo prinarum
ciuitatum placint ad mou̾i
ut emergentib talib causis
sciant iogis nr̃e auxiliiunde¬
ferendum ita ut nou̾int rec¬
cores uinu̾si decem libras auri
a se ⁊ tantum asuis pantorib
crigcndum si pͥceptum negbe

Expanded text:
tilitatem publicam empdo enim damni consideratio in tali necessitate positis negafaciat emptionem, decet redemptos aut datum pro se pretium emptoribus restituere aut labore vicem referre beneficii, habituros incolumem, si in ea nati sunt, libertatem. Reddantur igitur sedibus propriis sub moderatione qua iussimus, quibus iure postliminii etiam veterum responsis incolumia cuncta servata sunt. Si quis itaque huic praecepto fuerit conatus obsistere actor conductor procuratorque, dari se metallis cum poena deportationis non ambiget: si vero possessionis dominus, rem suam fisco noverit vindicandam seque deportandum. tianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere: curiales quoque proximarum civitatum placuit admoneri, ut emergentibus talibus causis sciant legis nostrae auxilium deferendum: ita ut noverint rectores universi decem libras auri a se et tantundem a suis apparitoribus exigendum, si praeceptum negle