comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Redius uir religiosus ex lemo¬
mano: causa tñ deuocionis turonis
aduenit. Et btm̃n sepulchrum orãdode¬
osculans: ad monasteriũ sanctum ã¬
ne transito ꝑuenit. Qui dum singlã
locat iusitat que uir bt̃s aut orando
depresserat. aut psallendo sc̃ificauãt:
ubi uel fesso corꝑi sompnũ nel me¬
dia deficienti cibum p̾bu̾at: dum ꝙz
cuncta cirtuit. cuncta per agrat ucĩt
ad puteum quem sc̃s dei ꝓprio labore
patefecit. fusa qz orone: aquã haurit.
Impoĩta qz ampultule. domi regredi¬
ens deportauit. Cumqz erinde ĩfurmmi
multis tribuẽt sanitates: quadã uice
renosindus frat eius uifebrium im¬
pulsus decubuit lectulo. Octaua qͦ¬
qz die cum iam oculis clausis ĩ hoc
iaceret ut sp̃m ex halaret: atq om̃is
fammilia per streperet mortem condo¬
sens patrom. nel fimieris necessaria p̾¬
pararet: uenit in mentẽ ꝓbr̃o. ut de aqͣ
btĩ putei in ore functuri guctam ĩfer¬
ret. Qua illata: ubi primũ os eius at¬
tigit: mox oculos egrotus aperuit. Ab¬

Expanded text:
redius vir religiosus ex Lemovicino causa tantum devotionis Turonis advenit, et beatum sepulcrum orando deosculans, ad monasterium sanctum amne transito pervenit. Qui dum singula loca visitat, quae Vir beatus aut orando depresserat, aut psallendo sanctificaverat, ac ubi vel fesso corpori somnum, vel inedia deficienti cibum praebuerat; dumque cuncta circuit, cuncta peragrat, venit ad puteum, quem Sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione aquam haurit, impositamque in ampullula, domum regrediens deportavit. Cumque exinde 1064 infirmis multis tribueret sanitates, quadam vice Renosindus frater ejus vi febrium impulsus, decubuit lectulo. Octava vero die cum jam oculis clausis in hoc jaceret, ut spiritum exhalaret, atque omnis familia perstreperet mortem condolens patroni, vel funeri necessaria praepararet, venit in mentem presbytero, ut de aqua beati putei in ore defuncturo guttam inferret. Qua illata, ubi primum os ejus attigit, mox oculos aegrotus aperuit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
namis. libellum quẽ de nita beati martu scripseram. sceda sua
premere. et ĩtra domesticos parietes cohibere decreueram: quia ut
sum natura infumus. ndicia humana iitabam᷑ ne quod fore
arhitror. sermꝰ inculcior legentib displiceret: oĩrm qz reprehensio¬
ne dignissimus rudicarer. qui materiam desertis meritos criptoribus reseruandam

Expanded text:
is, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua premere et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
constat. Meminerint etiam. salutem
seculo non ab oratoribus sed a pisca tori¬
uus predicatam: cũ utiq si utile fuisset.
id quoqz dominus prestare potuiss et.
Ego enim cum primũ anmũ ad scri¬
dendum appuli. quia nefas putani
tanti uni satere initutes: apud me
ip̃e didici ut soloecisiis nõ erubescerẽ.
quia nec magnam istarum rerum
unqmͣ scienciam contigissem: et si quid
ex his studiis olim fortasse libassem to¬
tum id dissuetudine tanti temporis
perdidissem. Sed tamẽ ne nos marie¬
at tam molesta defensio; suppresso si
tibi uidetur noĩe libellus edatur. Quod̃
ut fieri ualeat. titulum frontis erade:
ut muta sit pagina. et quod sufficit.
loquatur materiam: nõ loquatur auc¬
torem.

Expanded text:
constat. Meminerint etiam, salutem constat. Meminerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti viri latere virtutes, apud me ipse decidi ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem; et, si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. Sed tamen, ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Euerus desiderio
salutem. E go qui¬
dem frater unam¬
mis. libellum quem de uita beati mͣr¬
tim scripseram. sceda sua premere. et
intra domesticos parietes cohibere decte¬
ueram: quia ut sum natura ĩfirmus.
iudicia humana intabam: ne quod
fore arbitror. sermo inculcior legentib
displiceret: oĩum qz reprehensione dig¬
nissimus iudicarer. qui materiam di¬
sertis merito scriptoribus reseruandã.
impudens occupassem. Sed petenti tͥ
sepius. negare non potui. Quid em̃
cẽt. quod non amori tuo uel cum de¬
trimento mei pudoris impenderem:
Uerumptamẽ ea tibifiducia libellũ
edidi. qua nulli ate prodendum reor:
quia id spopondisti. Sed uereor. ne tu
ei ianua sis futurus: et emissus se¬
mel. non queat reuocari. Quod si acci¬
derit: et ab aliquibus eum legi indeis:
bona uenia id a lectoribus postulabis.
ut res pocius quam nerba perpendant.
et equo aĩo ferant. si aures eorum nici¬
osus forsitan sermo ꝑtulerit: quia reg¬
num dei non meloquencia sed infide

Expanded text:
SEVERUS DESIDERIO salutem. Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de vita sancti Martini scripseram, scheda sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreveram; quia, ut sum natura infirmus, judicia humana vitabam, ne quod fore arbitror sermo incultior legentibus displiceret, omniumque reprehensione dignissimus judicarer, qui materiam disertis merito scriptoribus reservandam impudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. Quid enim esset, quod non amori tuo vel cum detrimento mei pudoris impenderem? Verumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, qua nulli a te prodendum reor; quia id spopondisti. Sed vereor, ne tu ei janua sis futurus, et emissus semel non queat revocari; quod si acciderit, et ab aliquibus eum legi videris, bona id venia a lectoribus postulabis, ut res potius quam verba perpendant, et aequo animo ferant, si aures eorum vitiosus forsitam sermo perculerit: quia regnum Dei non in eloquentia, sed in fide
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis ocigit pͥus ip̃i deberẽt fieri sa¬
crificiũ ꝑ cor salicet contrictum et
hũliatum. Alioqͥn cauẽdũ ẽ ne
tali cuilibet dicat᷑. dilectus meue
ĩ domo mea malũ oꝑatus ẽ Nũ¬
quid carnes sc̃e mũdabũt eñ: et
item In t̾ra sc̃õꝵ miq̃ gessit nõ ui¬
debit glĩam dñ. Et rursus. Sua

Expanded text:
ervitutis exigit, prius ipsi deberent fieri saervitutis exigit, prius ipsi deberent fieri sacrificium, per cor scilicet contritum et humiliatum. Alioquin cavendum est, ne tali cuilibet dicatur: Dilectus meus in domo mea malum operatus est: nunquid carnes sanctae mundabunt eum? Et item: In terra sanctorum inique gessit, non videbit gl
Abbreviated transcription (Latin):
rei ĩculcacõne y se ip̃m negociato¬
res erecit de tẽplo: et nõ solũ alros sed¬
etiã ip̃os qͥ colũbas ad usum holocan
honoret Respicit enĩ de celo: si ẽ intelli¬
genis aut reqrens dñ. Et scriptura di¬
cit Acceptus ẽ regi minister ĩtelli g̃le.
Nain si que u̾ibum occiosum ĩ ꝯͣdri¬
uio loquit᷑ in die iudici rõnem
reddet, qnͣto magis qͥ in ip̃o dei tem¬
ꝓlo scurrilitates etiam aut de trat¬
tiones cornitantͤ Cum indisset moy¬
ses ignem, de fecunt ei ũba. nec ande¬
bat respicẽ. Et c̾te maior m aiestas
hic qm̃ illic: cũ ibidẽ sit habitatõ
dei. et paradysus ubi audiantur
archana uͣ que nõ licet hoĩ loqui
id ẽ illis qͥbus dr̃ cũ sint int̾ uos :¬
lus et cõ tentio nonne hoĩes estis:
uel qui nõ refrenat liiguã suã
sed sedens loqͥtur adu̾sus fr̃ez suum.
Uidemus qͥsdam ꝯͥ diuinũ misteri¬
um freꝙtant: sed sic̾ ordo diuine ẜ¬

Expanded text:
rei inculcatione per seipsum negociatorei inculcatione per seipsum negociatores eiecit de temploetiam ipsos, qui columbas ad usum holocaushonoret. Respicit enim de coelo, si est intelligens, aut requirens Deum. Et Scriptura ait, Acceptus est Regi minister intelligens. Nam si qui verbum ociosum in quadriuio loquitur, in die iudicij rationem reddet, quanto magis qui in ipso Dei templo scurrilitates etiam aut detractiones cornicantur? Cum vidisset Moyses ignem, defecerunt ei verba, nec audebat respicere. Et certe maior majestas hic, quam illic; cum ibidem sit habitatudiantur arcana verba, quae non licet homini loqui, id est, illis quibus dicitur: Cum sint inter vos zelus et contentio, nonne homines estis? Vel qui non refrenat linguam suam, sed sedens loquitur adversus fratrem suum. Videmus quosdam qui divinum mysterium frequentant, sed sicut ordo divinae s
Abbreviated transcription (Latin):
lege ut nõ reqͥratur. Sed hec ⁊ hii
smmilia bonis accidere solent. pra¬
noꝵ tnsgressiones multo gͣuiores
sũt gerites que diligentes ea que ĩ
mũdo sũt. caritatem prĩs amiser̃t:
et ꝑ annciciam mũdi ĩmici dei
constituũt᷑. Pentrẽ illũ quidã hñt
ꝓ deo: quos lugẽs apls ĩmieos sãtte
crucis appellat. hus qui umno estu¬
ant: ne cõminat᷑ nox diuina for¬
incatores et adulteros iudicabit ds̃.
Anarus uit ut̃s gregorius dicit nõ
e ad huc liber a cultu ydoloꝵ. Nam si
quis fornicator aut auanis aut
ebriosus cũ eismodi nec cibũ ꝯͥdẽ
sumẽ uas electõnis ubet. Amare
autẽ ꝓpriam gli̾a tam gnͣde ꝓcc̃m
l: ut idei ꝓpt̾ hoc maxĩe ꝑfidiam ĩ¬
currerint. Caiom ĩquid dr̃ĩs potesti ᷤ
credere ꝓpͥam gliam amãtes: Si qͥs
uiolauerit templũ dei dispdet illũ
dens. Sed quius hoc de spũali do¬
mo ualde cauend ẽ ne quis eam
na dispensacõnez in genti ip̃is

Expanded text:
lege, vt non requiratur. Sed hæc & his lege, vt non requiratur. Sed hæc & his similia bonis accidere solent. Prauorum transgressiones multo grauiores sunt: gentes, quæ diligentes ea quæ in mundo sunt, caritatem Patris amiserunt, & per amicitiam mundi inimici Dei constituuntur. Ventrem suum quidam habent pro Deo, quos lugens Apostolus, inimicos sanctæ Crucis appellat. His qui vino æstuant, Væ comminatur vox diuina. Fornicatores & adulteros iudicabit Deus. Auarus, vt beatus Gregorius dicit, non est adhuc liber a cultu idolorum. Nam si quis fornicator est, aut auarus, aut ebriosus, cum eiusmodi nec cibum quidem sumere vas electionis iubet. Amare autem propriam gloriam tam grande peccatum est, vt Iudæi propter hoc maxime perfidiam incurrerint. Quomodo, inquit Dominus, potestis credere, propriam gloriam amantes? Si quis violauerit templū Dei, disperdet illū Deus. Sed quamuis hoc de spirituali domo, valde cauendum est, ne quis eam na dispensatione, & ingenti ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcc̃m ẽ pro quo tam frcquẽter
ĩ mũdo aduer ficates crebrescãt.
In parũ ẽ in psalomodia cum dõ
ioqui et nescio quid aut iule ãt
etiam turpe sine cordis retina¬
culo cogitare; Sensus in ẽ cũ hoĩ¬
bus reuerent loqui; et cura de est
deuote dõ supplicare. Nã qui de for¬
mica loquitur h̃t eam tunt ĩme¬
moria et tanta res ut ẽ cum deo
loqui: cũ ip̃ius oblione ꝑ agi¬
tur. Quis int̃dũ non aũtĩt aurẽ
acl amore pauꝑis. Sius irascit᷑
pauꝑi᷑ Lam et qͥ exaltat corsuũ
ab hominabilis ẽ a pd̃ dm̃. Quiᷤ
nr̃m uera citer dicat dr̃o. non
ẽ exaltatũ cor meũ Quis di¬
ligit omnẽ ꝓximũ tanqm̃ se¬
ip̃m: Aut quis ĩ solo dño glĩat᷑
sios interdũ in oꝑe textcũ gli̾am᷑.¬
cũ scriptũ sit. Neglieris ĩ uestitu
imiqm. Et certe iĩtas nichil iu¬
uet: nͥ qd̾ equũ et possibile sit.E
tamẽ iũ tas affirmat qr neq unꝰ
aper neq imũ iota p̾teriet a tota

Expanded text:
peccatum est, pro quo tam frequenter peccatum est, pro quo tam frequenter in mundo aduersitates crebrescant. An parum est in Psalmodia cum Deo loqui? Et nescio quid aut vile, aut etiam turpe, sine cordis retinaculo cogitare? Sensus inest, cum hominibus reuerenter loqui: Et cura deest deuote Deo supplicare. Nam qui de formica loquitur, habet eam tunc in memoria, & tanta res, vt est, cum Deo loqui, cum ipsius obliuione peragitur. Quis interdum non auertit aurem a clamore pauperis? quis non irascitur pauperi? Nam & qui exaltat cor suum, abominabilis est apud Deum. Quis nostrum veraciter dicat Domino, Non est exaltatum cor meum? quis diligit omnem proximum tanquam seipsum? aut quis in solo Domino gloriatur? Nos interdum in opere textricum gloriamucuil iubet, non quod æquum, & possibile sit. Quæ tamen Veritas affirmat, quia neque vnus apex, neque vnum iota præteriet a tota
Abbreviated transcription (Latin):
reant. Scriptũ namqz ẽ. Non ẽ ui¬
stus qui riõ peccet. Aaledictus oĩs
qui facit opus dei fraudulenter
et desidiose Fraudem facit pͥua¬
tus amor. desidiam uero cordis
torpor. Fraudem facit in dei ope:
qui pro eo laudari se cupit. Desi¬
diam uõ incurrit: qͥ a deuocõnis
feruoie tepesat. et opus bonũ mac
usu exigente qm̃ denocõe incitarite
ꝑ agit. Qm̃i ergo culpe surrepcõ iux
in ip̃a uona accõne unicitur: suꝑẽ¬
ut in ip̃o bono ope semꝑ timiẽaꝰ
AAn leius reatus ẽ sacro scm̃ mi¬
steriũ sine in genti metu et sol¬
licita reuerẽtia uel confice u el
participare qñ qͥdem iuxta apłz
qui hoc nõ discernt et ad id agẽ¬
dum ꝓ batus nõ ẽ iudiciũ sibi
sumit. Si em̃ ĩ exordio nouelie
xpĩantatis multi ob hoc et ĩbe¬
alles ⁊ mortui erãt corꝑe: qnͣto
magis nũc cũ iã maiifestior
cã ẽ aĩe periculũ in currit᷑. Ot
eiũ in dãs pr̃m ĩuenit᷑. nullũ

Expanded text:
reant. Scriptum namque est, Non est ireant. Scriptum namque est, Non est iustus qui non peccet. Maledictus omnis qui facit opus Dei fraudu, et desidiose fraudem facit privatus amor, desidiam vero cordis torpor. Fraudem in Dei opere facit, qui pro eo laudari se cupit. Desidiam vero incurrit, qui a devotionis fervore tepescit, et opus bonum magis usu exigente, quam devotione excitante, peragit. Quoniam ergo culpae surreptio vix in ipsa bona actione vincitur, supevt in ipso bono opere semper timeamus. An leuis reatus est, sacrosanctum mysterium sine ingenti metu, & sollicita reuerentia, & conficere, vel participare? Quandoquidem iuxta Apostolum, qui hoc non discernit, & ad id agendum probatus non est, iudicium sibi sumit. Si enim in exordio nouellæ Christianitatis multi ob hoc & imbecilles, & mortui erant corpore; quanto magis nunc, cum iam manifestior est causa, animæ periculum incurritur? Vt enim in dictis Patrum inuenitur, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Et si mĩc ẽ babilon qͣi aureus calix
ĩ ehrians ama tores suos: audiet
tũ a suꝑno uidice. Qnͣtum ĩ delicuis
fuit: tñi date ei luctũ et ue. Ierłm
solatoria ab angło qui scat inter
muteca. cũ ei dixit. Parũꝑ abscõ¬
di faciem meã a te: sed nũt in mise¬
nem huiꝰ rei neqͥom̃ reddẽ possumꝰ
hoc tamẽ interim occurrit: qz cũ boĩs
timẽtes millatemis altiora nobis
quer̾e p̾sumamꝰ. Sepe enĩ mẽtis nr̃e
acies quo plus cerne̾ nititur ob scu¬
ratur: quia cũ ĩportime quis radi¬
penes uos bona oꝑa suꝑhabundant
hec uetus consuetudo est qz semper
illius loci in cole meritis btĩ mar¬
timi aduiti. et ip̃a eiuis claritu dine
actracti: cõu̾sari deuote consueuer̃t.
qm̃ eũ quem gentes etiam remoti¬
ores gli̾ficant minis impiũ ẽ ĩ ꝑñ¬
ti hr̃e et nõ pie ac reuerent uenari.
Tamẽ ip̃a bona oꝑa nõ a deo pura
sũt ut penitus cilpe sordibus ca¬

Expanded text:
Et si nunc est Babylon quasi aureus calix Et si nunc est Babylon quasi aureus calix inebrians amatores suos, audiet tamen a superno judice: Quantum in deliciis fuit, tantum date ei luctum et vae . Hiersolatoria ab angelo, qui stat inter myrteta, cum ei dixerit: Parumper abscondi faciem meam a te, sed nunc in mise huius rei nequaquam reddere possumus. Hoc tamen interim occurrit, quod cum bonis timentes, nullatenus altiora nobis quærere præsumamus. Sæpe enim mentis nostræ acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia cum importune quis radipenes vos bona opera superabundant, hoc vetus consuetudo est, quia semper illius loci incolæ meritis beati Martini adiuti, & ipsa eius claritudine attracti, conuersari deuote consueuerunt, quoniam eum quem gentes etiam remotiores glorificant, nimis impium est in præsenti habere, & non pie ac reuerenter venerari. Tamen ipsa bona opera non adeo pura sunt, vt penitus culpæ sordibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
turã intrãs ad disceret qd̃ timẽti dõ
bene crit ĩ nouissĩo. Et ue ĩpio ĩ ma¬
lum: retribucõ eius maniiũ enm
fiet ei. Et qͥ iustus fuit nõ leuabit
caput: sacuracus afflictõne ⁊ mi¬
seria. Qui aut̃ impius fuĩt ficut
illic p̾mictur: ne illi qm̃ ymago
eoꝵ ad nichilũ in tiuitate dei re¬
tum cũ glia suscpiẽtur. et erũt
ãi do. Enͣmus ergo dicant erronei
ꝓplm̃ illum btm̃ quoꝵ filni sunt
sĩc nouella planta tionis. et quorũ
piũ exultãt iusibz in quoꝵ plateis
tamẽ ille ẽ ut ait ꝑsalmista cuius
ẽ dñs de eius. et sic̃ alia scriptura
dicit. bt̃s homo ꝯͥ corriꝑitur a dño. al¬
ta alia sunt huuismodi qͥbus ostẽ¬
ditur qd hec questio ꝙ̃ plurios te¬
neat. et qd ĩnestigati quidẽ non
possit: sed tñ ad finẽ utriusqz par¬
tis returrendũ sit: et indubitant̾ sciẽ¬
dum. qr si uistus hic recipit multo
magis ĩpus et prator recipiet ĩ futo.

Expanded text:
turam, intrans addisceret, quod timenti Deum turam, intrans addisceret, quod timenti Deum bene erit in novissimo . Et: Vae impio in malum. Retributio enim manuum eius fiet ei. Et, Qui iustus fuerit, non leuabit caput, saturatus afflictione & miseria. Qui autem impius fuerit, sicut illic præmittitur, væ illi, quoniam imago eorum ad nihilum in ciuitate Dei retum, cum gloria suscipientur, & erunt cum Deo. Quamuis ergo dicant erronei, populum illum beatum, quorum filij sunt sicut nouellæ plantationes, & quorum pueri exultant lusibus, in quotamen ille est, ut ait Psalmista, cujus est Dominus Deus ejus . Et sicut alia Scriptura dicit: Beatus homo qui corripitur a Domino , multa alia sunt hujusmodi, quibus ostenditur, quod haec quaestio quamplurimos teneat, et quod investigari quidem non possit. Sed tamen ad finem utriusque partis recurrendum sit, et indubitanter sciendum, quod si justus hic recipit, multo magis impius et peccator recipiet in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
nio ꝙ nomẽ ab hoc intposuit ut ĩ ip̃o
suo noĩe cognoscat hõ qd̾ ad dei iudici
a ꝑscrutanda neqͣqmͣ ydoneus sit Si
ergo ait augustinꝰ nõ ius errare:
air ita uel nõ ita sit. noli discutere.
et itẽ. Gregorius ille dultiloqꝰ. Nichil
miserit ãt placatꝰ indulserit. Qd̾ autẽ
pacim᷑ eo ip̃o iustũ ẽẽ constat: qd̾ nõ
fit nͥ ordinãte deo qͥ maul p̃t facere ĩ¬
quaqmͣ uitari ũt: sed hanc sͥ multũ
leuigat qͥ subiecto cordis humio eam
portat. Psalmista quoqz uidens ꝑacẽ
pc̃oꝵ et qd in labore hominũ nõ sũt.
sed obtinent in sclõ diuitias pene
motos cõmemorat gressus suos eo
qd̃ ip̃e fuerit tota die flagellatus et
illoꝵ ĩpietas qͣ̃i ex adipe fluxit. Et na¬
cõnem filioꝵ dei sine cã iustificatã
credẽt: insi ĩ nouissĩs utuso partis
intellexisset. Et hoc illi labor fuãt.
nͥ ĩpotẽtias dñi hoc ẽ in sa crã scrip¬

Expanded text:
quod nomen ad hoc interposuit ut in ipso quod nomen ad hoc interposuit ut in ipso suo nomine cognoscat homo quod ad Dei judicia perscrutanda nequaquam idoneus sit. Si ergo, ait Augustinus, non vis errare, cur ita, vel non ita sit, noli discutere. Et item Gregorius ille dulciloquus. Nihil ermiserit, aut placatus indulserit. Quod autem patimur, eo ipso justum esse constat, quod non sit non ordinante Deo, qui nihil potest facere inquaquam vitari potest, sed hanc sibi multum levigat, qui subdito cordis humero sponte eam portat. Psalmista quoque videns pacem peccatorum, et quod in labore hominum non sunt, sed obtinent in saeculo divitias, pene motos commemorat gressus suos; eo quod ipse fuerit tota die flagellatus, et illorum impietas quasi ex adipe fluxerit. Et nationem filiorum Dei sine causa justificatam crederet, nisi in novissimis utriusque partis intellexisset. Et hoc illi labor fuerat: non in potentias Domini, hoc est in sacram Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
citur: qd̾ impn pualent. et ĩ nocẽtes
affligũtur. Unde ẽ illud ieremie.
Quare ma ĩpioꝵ ꝓsꝑatur bene est
oĩhus qui preuaricant᷑ ⁊ inique a¬
gũt. Item abatuth. Quare inqͥt do ͤ
nõ respitis suꝑ mi q̃ agentes et taces
deuo; ante ipio iusti orẽ se: Eͥ uocẽ
sufferentiũ premiserat. Osq quꝰ doͭ
nociferahor ad te iuim paciens. et non
saluabis. hoc igitur matĩe contier¬
bat. qd iustis multa yuemãt ut sc̃p¬
tum ẽ qͣi oꝑa egerint ĩpioꝵ: et ĩpn
sint seani qͣi heãnt fcã iustoꝵ. S
altior a te ne quesieris, et ni oꝑibz
dei nõ sis curiosus. multos em̃i sup¬
plantauit suspicio. Que p̾cepit dẽ
illa cogita semꝑ: qũi magna paciẽ¬
tia eius et ab humilibz honora tur
id ẽ ab sns qͥ nõ audent contẽplari:¬
sare. Nam iudicia dei abyssus mlta.
Et qͥs sapiẽs incelligit mĩas dõ Dixit¬
Quas idem apłs cũ ꝑ scrutari uetu¬
isset dicit. O homo cũ quis es qͥ respõ¬
deas deo: Lonio namoz uocatur ab hu

Expanded text:
citur, quod impii praevalent, et innocentes affliguntur. Unde est illud Jeremiae: Quare via impiorum prosperatur; bene est omnibus qui praevaricantur, et inique agunt? Item Habacuc: Quare, inquit, Domine, non respicis super inique agentes, et taces devorante impio justiorem se? Qui voce sufferentium praemiserat: Usquequo, Domine, vociferabor ad te, vim patiens, et non salvabis? Hoc igitur maxime conturbat, quod justis multa proveniant, ut scriptum est, quasi opera egerint impiorum, et impii sint securi, quasi habeant facta justorum. Sed altiora te ne quaesieris, et in operibus Dei non sis curiosus. Multos enim supplantavit suspicio. Quae praecepit Deus, illa cogita semper, quoniam magna potentia ejus, et ab humilibus honoratur, id est, ab his qui non audent conte inscrutabilia scire. Nam iudicia Dei abyssus multa. Et quis sapiens intelligit misericordiQuas idem Apostolus cum perscrutari vetuisset, dixit: O homo, tu qui es qui respondes Deo? Homo namque vocatur ab humo,
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ accidit q̃ tam elegant̾ cõstrut¬
ta erat ut nr̃i temꝑis artifices ne¬
ꝯͣqm̃ hanc ĩpriscinum decorẽ na¬
beant repare. Si de illa ĩ qua reqͥe¬
scit bĩssimus marcialis cũ oĩbz
q̃ infra muros erant: noscit᷑ eue¬
nisse. Ante cuiꝰ adustionẽ ciidam
ꝑ sompiiũ insus ẽ isdem sc̃s appa¬
ruisse. Cui udelicet in esto uul¬
tu ꝓtestatus ẽ ꝙ ei domũ illam
suĩtores exosam fecerint: mide
et eius cõcremacio uł stephani
abbĩs ĩterritꝰ mox ẽẽt ad ĩplendꝰ.
Nam et pͥusꝙ̃ illã pdicti domimi

Expanded text:
nuper accidit, quæ tam eleganter construcnuper accidit, quæ tam eleganter constructa erat, vt nostri temporis artifices nequaquam hanc in pristinum decorem valeant reparare. Sic de illa in qua requiescit beatissimus Martialis, cum omnibus quæ infra muros erant, noscitur euenisse. Ante cuius adustionem cuidam per somnium visus est isdem Sanctus apparuisse; cui videlicet mœsto vultu protestatus est, quod ei domum illam seruitores eius, exosam fecerint; vnde & eius concrematio, & Stephani Abbatis interitus mox esset adimplendus. Nam & priusquam illa
Abbreviated transcription (Latin):
ca turꝰ sue mortis abiection em
cũ dicẽt bt̃ qui nõ fuit scanda¬
lizatus ĩ me sue potẽcie miraclã
pͥus enumerauit. Ad hoc etiam
disciplis mortẽ suam apte dicerit:
resurrecturũ se die t̾ciã subiũxit
Stõ quoq petro ꝙͣ sciebat se nega¬
turũ prius se ĩ monte tũsfigura¬
tum ostendit ut cũ ꝓ ab iectõne mor¬
tis diffidentiã incurrẽt ad ostensã
ma iestatẽ recurrẽs robur fidei re¬
simeret Sed aluio ẽ ad huc qd̃ imi¬
racla cessare facit. Pecca tũ uidelicz
ĩ credulitatis ꝓpter qd̃ marchus eu¬
uanglista dicit de omĩpotente ihũ
qd̾ non potuit pla mira cula fa¬
cere in carpharnaum et choroz aĩ.
subiũgens qr miratus ẽ suꝑ in¬
cre dulitatẽ cordis eoꝵ. Quid ergo
quisqͥs es martinus nõ ideo glĩo¬
sus qui a domus eus tociens igni
ꝑ missa ẽ Quod prorsus ĩ aliis sc̃õ¬
rum locis freꝙͣter nouiniꝰ enenire:
sic̃ de illa sc̃e legionis tebeoꝵ domo

Expanded text:
caturus suæ mortis abiectionem, caturus suæ mortis abiectionem, cum diceret, Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, suæ potentiæ miracula prius enunciauit. Ad hoc etiam, cum discipulis mortem suam aperte diceret, resurrecturum se die tertia subiunxit. Beato quoque Petro, quem sciebat se negaturum, prius se in monte transfiguratum ostendit, vt cum pro abitione mortis diffidentiam incurreret, ad ostensam Maiestatem recurrens, robur fidei resumeret. Sed aliud est adhuc quod miracula cessare facit. Peccatum videlicet incredulitatis, propter quod Marcus Euangelista dicit de omnipotenti Iesu, quod non potuit plura miracula facere in Capharnaum & Corozain, subiungens, quia miratus est super incredulitatem cordis eorum. Quid ergo, quisquis es, Martinus non ideo gloriosus, quia domus eius totiens igni permissa est? Quod prorsus in aliis Sanctorum locis frequenter nouimus euenire, sicut de illa sanctæ legionis Thebæorum domo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m suũ usqz quaq minficans per
hoc qd̾ uniuersis uenerãdus ẽ id ostẽ¬
dit. qͣntum hũc eius gratia ꝑfudit.
Et em̃ si innu̾ si reges ac cesares
ꝓmulgatis ubioz edictis iubent
ut omnes eũ uenerarẽtur: nllo
tamẽ patto exigere potant ut eius
ueneracio tam cõmunis tãqz cele¬
bris esset ut nunc ẽ. cũ adeuis ue¬
uerationẽ curicti delectati diĩa
ĩspiratione trahuntur. Oui sã¬
ctum suũ usq q̃o mirificans nõ
solũ q̃libet alia miracula sed etiã
mortuos ad euis gllam cõmendẽ¬
dam post ip̃ius obitũ suscitauit.
Si ergo disponẽte deo fit a liquid
un de eadem gli̾am iudeat᷑ inmi¬
nui: recurrendũ est ad magiritu¬
dinẽ uͥ tutum ꝯͣs aliqũ gessisse di¬
gnoscitur: ut cordis nauem qͣi a
piorra firmit̾ ligatã fluctus dif¬
fidentit qui forte pupi illiserit ne¬
qua ꝯ mͣ possit alictore fidei cõuellẽ.
Ad hanc cautelam uolebat ip̃e
xp̃s mũdum erudire: qͥ signifi¬

Expanded text:
sanctum suum vsquequaque mirificans, per sanctum suum vsquequaque mirificans, per hoc quod vniuersis venerandus est, id ostendit quantum hunc eius gratia perfudit. Etenim si vniuersi Reges ac Cæsares peruulgatis vbique edictis iuberent, vt omnes eum venerarentur, nullo tamen pacto exigere poterant, vt eius veneratio tam generalis, tamque celebris esset, vt nunc est, cum ad eius venerationem cuncti delectati diuina inspiratione trahuntur. Qui Sanctum suum vsquequaque mirificans, non solum quælibet alia miracula, sed etiam mortuos ad eius gloriam commendandam post ipsius obitum suscitauit. Si ergo disponente Deo fit aliquid, vnde eadem gloria videatur imminui, recurrendum est ad magnitudinem virtutum, quas aliquando gessisse dignoscitur, vt cordis nauem quasi a prora firmiter ligatam, fluctus diffidentiæ, qui forte puppi illiserit, nequaquam possit a littore fidei conuellere. Ad hanc cautelam volebat ipse Christus mundum erudire, quasi signifi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc syria. hoc ethiops audinit et cet̾a
regna que illic annotãtur: qͦusq
subiũgitur. Quo miserior ẽ regio
habuerit nosse nõ meruit. Quam
iudelicet martim gliam ĩ longiꝯũ
porrectã poeta demonstrare uolẽs
ait. Gallica celsa pharus splendorẽ
mictit ad p̃ndos. Et item. Et quo
up̃s ħt nomẽ in artinus honorem.
An nõ hoc attestantur eius deuoti
qui de longĩqiuis regiombus atqz
lingius ignotis ad hunc adoran¬
dum confluere solẽt. A ritiquorum
sane deuocio qmͣ freꝙ t̾ eius reuerẽtie.
uel amori se se impenderit: uel ĩnuͬe
testantur ecc̃e que tam frequẽt ubi¬
qz locor in euis noĩe repumit᷑ ut
nemo p̾ter dei gentricem uel pa¬
storẽ etce petrũ tam crebias hẽre
uideatur. Certe cũ nichil in t̾ra sine
cã fiat hoc qd̃ ouũ ut ita dixim orbe¬
tam glificandus tamqz p̾ciosus hẽ¬
tur non caũ accidit. sed eius ĩstint¬
tu qui ad mensurã dat gr̃am. Qui

Expanded text:
hoc Syria, hoc Æthiops audiuit, & cætera hoc Syria, hoc Æthiops audiuit, & cætera regna quæ illic annotantur, quousque subiungitur. Quo miserior est regio habuerit, nosse non meruit. Quam videlicet Martini gloriam in longinquum porrectam Poeta demonstrare volens, ait, Gallica celsa pharus splendorem mittit ad Indos. Et item, Et quo Christus habet nomen, Martinus honorem. An non hoc attestantur eius deuoti, qui de longinquis regionibus atque linguis ignotis ad hunc adorandum confluere solent? Antiquorum sane deuotio, quam frequenter eius reuerentiæ & amori sese impenderit, vel innumeræ testantur Ecclesiæ, quæ tam frequenter vbique locorum in eius nomine reperiuntur, vt nemo post Dei Genitricem, & Pastorem Ecclesiæ Petrum tam crebras habere videatur. Certe cum nihil in te ita sine causa fiat, hoc quod omnium vt ita dixerim orbetam glorificandus, tamque preciosus habetur, non casu accidit, sed eius instinctu, qui ad mensuram dat gratiam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
signoꝵ tante rei maiestatẽ tredere
cogererentur. Cum eñ uidebant
od plebeius uel ĩfirmũ sanabat¬
uel mortuũ suscitabat qd̃ net im¬
ꝑator cũ onĩ exercitu suo nec ip̃i
pontifices cũ omnibz diis suis fa¬
cere nullatenꝰ pot̾ant. suꝑbam c̾uicẽ
humili xͥ uigo sũmittebant. Iam
uero cũ reuelata gr̃a iustus ex fide
pocius iiue̾ debeat: miracula su¬
yfluo q̃runt᷑. Oꝑa iusticie magis
gerenda sunt. Multi signa fecerũt
quibz udex dicet. Nescio uos. Qui
pietatis oꝑe egerunt: audiẽt Uenite
benedicti prĩs mei et cet̾a. Et ut ueĩa¬
mus ad hunc eundẽ bm̃ martinum:
placuit de eo diume dispen sa cõm ut
uel iuiuẽs uel pꝰt obitũ tanta ac ta¬
ua miracula gerẽt q̃ ꝑ nomẽ eus
et gliam totus mũdus agnoscẽt
Unde et ubiqz tanta gr̃a ꝑditus est
ut sicut de ip̃o scribitur nõ illi quis¬
sertus quẽ illis ꝑ omĩa consimilẽ
ẽẽ hoc egyptus facetur. cõꝑit hoc yndꝰ

Expanded text:
signorum tantæ rei maiestatem credere signorum tantæ rei maiestatem credere cogerent. Cum enim videbant quod plebeius & infirmum sanabat, & mortuum suscitabat, quod nec Imperator cum omni exercitu suo, nec ipsi Pontifices cum omnibus diis suis facere vllatenus poterant, superbam ceruicem humili Christi iugo summittebant. Iam vero cum releuata gratia iustus ex fide potius viuere debeat, miracula superfluo quæruntur. Opera iustitiæ magis gerēda sunt. Multi signa fecerunt, quibus iudex dicet. Nescio vos. Qui pietatis opera gerunt, audient, Venile benedicti patris mei, & cætera. Et vt veniamus ad hunc eundem placuit de eo divinae dispensationi, ut vel vivens et post obitum tanta ac talia miracula gereret, per quae nomen ejus et gloriam totus mundus agnosceret. Unde et ubique tanta gratia praeditus est, ut sicut de ipso scribitur, non illi quissertus, quem illis per omnia consimilem esse, hoc Ægyptus fatetur, comperit hoc Indus:
Abbreviated transcription (Latin):
salutem: qmͣ id ꝙ faciat plausum
et admira tõem. Iui sane qͥ mͣmurãt
quelantes cur bt̃s martims solita
sͥ miracula iam nõ frequẽtet. hoc
nichilominus adunigũt: qd̾ erga
nos nõ sit pronus ad miserandũ sic̃
nr̃is antecessoribz fuit. Sed hiis uͥ¬
bis cordis sui diffidentiam simul
⁊ insipientia ꝓdunt. hec nͦ quippe
nõ sonant disciplinã: sed ita sonãt
q̃i aut uͥtus btĩ martim aut cani¬
tas defectũ incurrerit. Uirtus ui¬
delicet ut minorẽ patrandoꝵ mira¬
tuloꝵ efficatiã habeat: caritas uo
ut qd̾ ab sit oblitus sit misereri. Qͥ¬
pus hoc pͥmo respondemus: qr uidei
nõ sunt nec signa q̃rendo iudaizare
debent. Que iudelicet signa ĩ exordio
nascentis ecc̃e ad fidem astruendã
necessaria fuerũt. Piscatores nãq
et de iulibz artibus a ssumpti cru¬
cifixi deitatẽ p̾dicabant: ⁊ hoc utiq¬
suꝑhi reges et magr̃atus ualde stul¬
tum putarẽt nͥ ꝑ admira cõnem

Expanded text:
salutem, quam id quod faciat plausum salutem, quam id quod faciat plausum et admirationem. Illi sane qui murmurant querelantes, cur beatus Martinus solita sibi miracula jam non frequentet, hoc nihilominus adjungunt, quod erga nos non sit pronus ad miserandum, sicut nostris antecessoribus fuit. Sed his verbis cordis sui diffidentiam simul et insipientiam produnt. Haec verba quippe non sonant disciplinam, sed ita sonant, quia aut virtus beati Martini, aut charitas defectum incurrerit: virtus videlicet. ut minorem patrandorum miraculorum efficaciam habeat; charitas vero, ut, quod absit, oblitus sit misereri. Quibus hoc primo respondemus, quia Judaei non sunt, nec signa quaerendo judaizare debent. Quae videlicet signa in exordio nascentis Ecclesiae ad fidem astruendam necessaria fuerunt. Piscatores namque et de vilibus artibus assumpti, Crucifixi deitatem psuperbi Reges & magistratus valde stultum putarent, non per admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
tim gerũtur credendũ ẽ qd̃ ip̃uis ob¬
tentu ꝓtegantur ne uidelicet ãt mẽ¬
tes oꝑantiũ iugi ꝓ sꝑitate suꝑ biẽtes
manescant: autsm̃lua flagelli di¬
missa inuiꝰ in sup̾mo ex amnie ex¬
polita reꝑiant᷑. Sat emĩ ille qd om̃s
mẽstruate sũt: et qͥd ip̃a holocausta
sa cerdotũ indigẽt lauari. Hoc sane
qd̾ quidã mirant᷑ qz illic ubi plus
habũdant mala oꝑa et minꝰ fiunt
hona; nõ solet aduersitas euemre nõ
honũ sed deo soli notũ ẽ. Tamtẽ de dia¬
yolo et eius corꝑe ꝙ sunt rexbi scͥptũ
ẽ qz dolus ĩmami eiꝰ dĩgitur. qm̃ ħ¬
iere crebro solent. ut qd nequit appe¬
tunt explere nequius possint: et qd ꝑ
tate consũment, ut tanto eis de adu¬
sitate nichil in pñti obsistat qnͣto
eis ĩ posterum mil de ꝓspitate rema¬
nebit. Magis ergo necessariũ ẽ ma¬
gisqz nobis optandũ ut id imꝑet
id ꝓuideat qd̾ ad aĩa rum ꝓfitiat

Expanded text:
tini geruntur, credendum est, quod ipsius obtini geruntur, credendum est, quod ipsius obtentu protegantur: ne videlicet aut mentes operantium iugi prosperitate superbientes inanescant, aut si non, lima flagelli dimissa, minus in supremo examine expolita reperiantur. Scit enim ille quod omnes menstruatæ sunt, & quod ipsa holocausta sacerdotum indigent lauari. Hoc sane, quod quidam mirantur, quia illic vbi plus abundant mala opera, & minus fiunt bona, non solet aduersitas euenire, non homini, sed Deo soli notum est. Tamen de diabolo, & eius corpore, quod sunt reprobi, scriptum est, quia dolus in manu eius dirigitur, qere crebro solent, ut quod nequiter appetunt, explere nequius possint, et quidem tate consumere, ut tanto eis de adversitate nihil in praesenti obsistat, quando eis in posterum nil de prosperitate remanebit. Magis ergo necessarium est, magisque nobis optandum, id imperet, id provideat, quod ad animarum proficiat
Abbreviated transcription (Latin):
inisitabo suꝑ eas. Et iob de ip̃is do¬
mus eoꝵ secure sũt et pactate, et nõ
ẽ u̾ga dei suꝑ eos. sed qͥd eis restat.
subumgens dicit. Deus seruabit
illis dolorem: et de furore omĩpo¬
tentis bibent. Qua ꝓpt̾ simus uixͣ¬
ꝓ salmistã ad flagella parati. et sĩt
nobis iudicia eius iocũda: ꝯm̃ ut
scaptum ẽ. Gui nõ amat iuditium
niõ pt sanari. Et id circo uibet apls
in tribulatione gliari: ⁊ in omĩbus
grãs age̾. An nõ laudes referende sũt
deo qñ nos affligẽs signũ filiatoĩs
ostendit. Flagellat in qͣt om̃ez filium
quẽ recipit. Magnũ quippe fuerat:
si serui uocarẽtur. Al aguũ ẽ in quit
tibi uocari seruũ meũ. S parum ẽ
ut ẜui uocẽtur: cũ nec amici quedem
appellent᷑. nam ut ppensiorẽ affectum
erga afflictos osteret: hos diuina nox
filios appellat. Dorro autẽ quecũqz sint
illa oꝑa q̃ ĩ ibi sub patrocimo bĩ mar¬

Expanded text:
visitabo super eas. Et Iob de ipsis, Dovisitabo super eas. Et Iob de ipsis, Domus eorum securæ sunt & pacatæ, & non virga Dei super eos. Sed quid eis restat subiungens, dicit, Deus seruabit illis dolorem, & de furore omnipotentis bibent. Quapropter simus iuxta Psalmistam ad flagella parati, & sint nobis iudicia eius iocunda, quoniam, vt scriptum est, Qui non amat iudicium, non potest sanari. Et idcirco iubet Apostolus in tribulatione gloriari, & in omnibus gratias agere. An non laudes referendæ sunt de eo, quando nos affligens, signum filiationis ostendit? Flagellat, inquit, omnem filium quem recipit. Magnum quippe fuerat, si serui vocarentur. Magnum, inquit, est tibi vocari seruum meum. Sed parum est vt serui vocentur, cum nec amici quidem appellentur. Nam vt propensiorem affectum erga afflictos ostenderet, hos diuina vox filios appellat. Porro autem quæcumque sint illa opera, quæ inibi sub patrocinio beati Mar
Abbreviated transcription (Latin):
delictum dõ sine ultione non de serit.
Aut em̃ ip̃e homo ĩse penitendo pu¬
nit aut ds̃ cum hoĩem dãpnat ꝑautit.
Inde ẽ qd resperit qͥdem dñs petrũ:
sed ille flluit amare. Paulus uas
electõms uocatur: sed oportet eũ ĩ ꝯt
multa ꝓ noĩe meo pati Sic ad dd̾
dicitur. dñs tnͣstulit pcc̃m tuũ: sed
tamẽ plorans nudis pedibz filiũ
fugit quo usqz sui reatus ultionẽ
recipẽt. Sic nos ꝑ baptisteriũ lauam᷑
sed merito ꝓͥme u̾uancacõnis etiã re¬
dẽpti obimiꝰ p̾cutit ergo flag ellis ꝓcc̃m
etiam cũ relarat: qm̃ ab electis suis
nũc studet pc̃coꝵ matulas detergere:
ꝯͣs in eis nõ uult in ꝑpetuũ iudẽ In¬
los nõ quibz dicit ꝑ ꝓphãz scio quia
duris es tu et nerũꝰ ferreus cerure
tua: et iterum. Non mutabit ethio¬
ps pellẽ suam: dimictit scom̃ desidĩa
cordis eoꝵ. Quibz ꝓ magna ĩdigna¬
cione dicit. Iam nõ irascar nobis.
Et cũ filie nr̃e formeate fuerint nõ

Expanded text:
delictum Deus sine ultione non deserit; aut enim ipse homo in se poenitendo punit, aut Deus, cum hominem damnat, percutit. Inde est, quod respexit quidem Dominus Petrum, sed ille flevit amare. Paulus vas electionis vocatur, sed oportet eum, inquit, multa pro nomine meo pati . Sic ad David dicitur: Dominus transtulit peccatum tuum, sed tamen plorans nudis pedibus filium fugit, quousque sui reatus ultionem reciperet. Sic nos per baptisterium lauamur, sed merito primæ præuaricationis etiam redempti obimus. Percutit ergo flagellis, peccatum etiam cum relaxat, quoniam ab electis suis nunc studet peccatorum maculas detergere, quas in eis non vult in perpetuum videre. Illos vero, quibus dicit per Prophetam, Scio quia durus es tu, & neruus ferreus ceruix tua: Et iterum, Non mutabit Æthiops pellem suam, dimittit secundum desideria cordis eorum, quibus pro magna indignatione dicit, Iam non irascar vobis. Et, Cum siliæ vestræ fornicatæ fuerint, non
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uidelicet fim hoc adiciamꝰ
quia ualde nobis neccesse ẽ ut fla¬
gello ꝑ territi conu̾̃tamus uias no¬
stras in mias testimomor dei ne
forte dicatur de nobis cura uimꝰ
habilonẽ et nõ ẽ sanata neq ꝑ
ignem: et iam non ut in inatẽri¬
sanctus effugatur sp̃s celestis ĩdi¬
gnatio seuiat. Martinũ ir̃is p̾¬
cibus deductum offensis xp̃i ocu¬
lis opponamus. A ꝓp̾hendentes si c̃
in zacharia scriptum ẽ. fimbriã
uestim enti uonini martim ueris¬
sumi confessoris a deamus cũ tali
aduocato iuxta pauli uocẽ thro¬
mĩam ꝓmereri. Et sicut iob atte¬
statur. nos qui non hẽmus ĩdu¬
menta iustitie lapidem hunt ã¬
plectamur supplicit ob secrantes¬
ut nuditatem nr̃am sius meritis
contegat ne nr̃a coram suꝑno iu¬
dice curpitudo reueletur. Si quidẽ
iste non obluuscetur misereri: sed
caritas que illum toegit ut diui sa
dami de pauperem cum sua iuidi¬
tate uestiret. multo minc facili¬

Expanded text:
Cuius videlicet fini hoc adiiciamus, Cuius videlicet fini hoc adiiciamus, quia valde nobis necesse est, vt flagello pertriti, conuertamus vias nostras in vias testimoniorum Dei, ne forte dicatur de nobis, Curauimus Babylonem, & non est sanata, neque per ignem, & iam non vt in materis sanctus Spiritus effugatur, cælestis indignatio sæuiat, Martinum nostris precibus deductum, offensis Christi oculis opponamus. Apprehendentes, sicut in Zacharia scriptum est, fimbriam vestimenti domni Martini verissimi confessoris, adeamus, cum tali aduocato, iuxta Pauli vocem, thromisericordiam promereri. Et sicut Iob attestatur, nos qui non habemus indumenta iustitiæ, lapidem hunc amplectamur, suppliciter obsecrantesvt nuditatem nostram suis meritis contegat, ne nostra coram superno iudice turpitudo reueletur. Si quidem iste non obliuiscetur misereri; sed caritas quæ illum coegit, vt diuisa chlamyde pauperem cum sua nuditate vestiret, multo nunc facili
Abbreviated transcription (Latin):
xit sed t̾ram qmͣ oꝑaturus erat.
Ronne ex ip̃o rerum accidentium
euẽtu apparet cũ sola donius illa
combusta ẽ dominiculis dĩcorũ
illesis ꝑgirum remauẽtib. Qd̃
si mactim u̾tus ob hoc miora¬
ta iudetur: iam nõ erit ille solꝰ
au sub hac occasione de tractores
insultent. Sed etiam pleria alii
sancti quoꝵ domus quaq̃ uersum
indifferent ardent Immo quod dittu
nefas ẽ contra ip̃m dominũ musi¬
tare possunt quia templũ illud solo¬
monitum nõ sema aut bis sed uix
egesipum frequent adustũ ẽ Stĩs
itaqz iocis despectio nr̃is ꝓcc̃is exigen¬
tibus accidit nõ defectu diume ictu¬
tis. qua sc̃i repleti sunt. Nain si ptas
martum ex hoc forte uidetur in sa¬
num sapientibrmitilari: tamen
er aliis sanctis eus locis nec nõ et
miraculis ab ip̃o nuꝑ gestis. si lon¬
gum non eẽt potãt eadem ptãs decẽ¬
ter comm endari. Sed iam ista qͣ¬
liscũq de latratio debet terminari.

Expanded text:
xit, sed terram quam operaturus erat. xit, sed terram quam operaturus erat. Nonne ex ipso rerum accidentium euentu apparet, quod sola domus illa combusta est, domunculis clericorum illæsis per gyrum remanentibus? Quod si Martini virtus ob hoc minorata videtur, iam non erit ille solus cui sub hac occasione detractores insultent. Sed etiam plerique alij sancti, quorum domus quaquaversum indifferenter ardent, imo, quod dictu nephas est, contra ipsum Dominum musitare possunt, quia templum illud Salomonicum non semel aut bis, sed iuxta Egesippum frequenter adustum est. Sanctis itaque locis despectio nostris peccatis exigentibus accidit, non defectu Dominicæ virtutis, qua sancti repleti sunt. Nam si potestas Martini ex hoc forte videtur insanum sapientibus mutilari, tamen ex aliis sanctis eius locis, necnon & miraculis ab ipso nuper gestis, si longum non esset, poterat eadem potestas decenter commendari. Sed iam ista qualiscumq. delatratio debet terminari.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ intritelensi ecc̃a isdem santiꝰ
m̃tinus cũ scõ michaele staret.
eũqz de cura ip̃iris ceno bn p̾can¬
do ionuerit et qͣi sub tristis ad¬
iunget ꝯz seruitores eus nõ sinerẽt
eum apud turonũ qui etẽ here pe¬
rum si sompniis uel nulla forte uł
rara fides adhibenda ẽ. hoc tamien
certũ constat. quia deus iuxta
gliam domini. Et nõ solum qriẽ¬
libet scin cui forte locus consecrat᷑
ẽ sed ip̃m dei spm̃ testante apło
contristat: qui peccando templũ
eus contaminat. Cum eñ ab
ociosis u̾bis et scurrilitate fideles
compescẽt subumxit. Et nolite cõ¬
tristare spũi dei. At quod nr̃a pace
dixerim si ĩ istius donni pnͣtia
contimuari soleat ip̃i melius no¬
stis. Ceterum quibz cũqz ex causis
hoc acciderit: n on aliud oꝑmand̃
uide tur qmͣ qd isdem pissimus
p̃r flagellum hoc in suã domũ
pocius qm̃ in subiectos maluit ia¬
culari exemplum iudelicet piis¬
summ conditoris mutatus. qui pͥ¬
cante pͥmo hoĩe non ip̃m maledi¬

Expanded text:
d in Tutelensi Ecclesia isdem sanctus Martinus cum sancto Michaele staret, eumque de cura ipsius cœnobij precando monuerit, & quasi subtristis adiungeret: Quia seruitores eius non sinerent eum apud Turonum quietem habere. Verum si somnis & nulla forte, vel rara fides adhibenda est; hoc tamen certum constat quod Deus, iuxtagloriam Domini. Et non solum quemlibet Sanctum, cui forte locus consecratus est; sed ipsum Dei spiritum, testante Apostolo, contristat, qui peccando templum eius cōtaminat. Cum enim ab ociosis verbis & scurrilitate fideles compesceret, subiunxit. Et nolite contristare spiritum Dei. At quod vestra pace dixerim, si in istius domni præsentia continuari soleat, ipsi melius nostis. Ceterum, quibuscumque ex causis hoc acciderit, non aliud opinandum videtur, quam quod isdem piissimus Pater flagellum hoc in suam domum potius, quam in subditos maluerit iaculari: exemplum videlicet piissimi Conditoris imitatus, qui peccante primo homine, non ipsum maledi
Abbreviated transcription (Latin):
comisasio, q̃ sĩ sus merato sint ĩf
externos cõputandi. tamẽ contͣ int̾¬
dictũ dei ad scũ arium accedũt. Sui¬
cũoz inqͣt ext̾iis accesserit morietur.
Sbi aũt aut hec ant alia hui modi ge¬
rũtur uel cauẽtur suꝑnus arbit ta
centẽ et impiũ consimnt. ĩnocentẽ
hic affligens. ĩpiũ in futuro ꝑn¬
mẽs. Ubi antẽ impietas plus ha-¬
bundat ibi frequẽt nmꝰ in trepatio
diuma seuit: et quo pietas plus re¬
gnat. ibi se u̾i̾tas diuin a plus in¬
aĩbit. Qd isdem b̃s̃ iob ostendẽs ait
Si ĩpius fuero ne mͥ ẽ et si iuftꝰ
nõ leuabo capd̃ sat᷑atus afflictõne
et miseria. Impius nãq ueht̾ iu¬
stus miseriã. Qm̃ illũ et̾nã dãp¬
natio sequit᷑ iustus uo tñsitorio
dolore expiat᷑ impius capd̃ hic le¬
uat. sed ne qd sequit᷑ nõ euadit: qr
dum se ĩuolutatibz eleuat suppli¬
ciis seꝙͣ tibus in ergit iustus u̾o ca¬
put leuare nõ ꝑmittitur. sed ꝓ mise¬

Expanded text:
conversatio, qui cum suo merito sint inter conversatio, qui cum suo merito sint inter externos computandi; tamen quasi interdictum Dei ad sanctuarium accedunt: Quicunque, inquit, externus accesserit, morietur . Ubi autem aut haec, aut alia hujusmodi geruntur et ccentem & impium consumit; innocentem hic affligens, impium in futuro puniens. Vbi autem impietas plus abundat, ibi frequenter minus increpatio diuina sæuit: & quo pietas plus regnat, ibi seueritas diuina plus incumbit. Quod isdem beatus Iob ostendens, ait, Si impius fuero, væ mihi est; & si iustus, non leuabo caput, saturatus afflictione & miseria. Impius namque væ habet, iustus miseriam: quoniam illum æterna damnatio sequitur, iustus vero transitorio dolore expiatur. Impius caput hic leuat, sed vę quod sequitur, non euadit, quia dum se in voluptatibus eleuat, suppliciis sequentibus mergit. Iustus vero caput leuare non permittitur, sed per mise
Abbreviated transcription (Latin):
oĩonem non craudiã. Manus ur̃e
sangiũe plene sũt. Isdem namqz¬
y saras uidens dũm. hoc pͥmo doluit
qd polluta labia habẽt. De mͥ inqͥt
qr uir po llucis labiis ego sum. et
dominũ exercituũ iudi. Sed si ille
qui ꝓphetali oculo dũm iudit labia¬
sua polluta ẽẽ doluit: qnͣto magis
dolendũ ẽ nobis qͥ corpus ip̃ius doͥ
intra polluta labia sumimus. uł¬
si qd̃ ab sit manibz sanguĩe ꝓlenis
illud cõtigerimus. Psaliista fili¬
os alieu os uocat. quoꝵ os locutũ est
uantatẽ. Qu od si de labiis tã ingẽs
ꝑiculũ sacricolis ĩninet: qnͣto i a¬
gis de renibz. Nam qd illud ꝑicu¬
lum ꝑcipue cauendũ sit: ꝑ hõc ap¬
paret qd̵ illis qͥ ad esum ag̃mi uocã¬
tur iussũ ẽ in pͥmis ut renes accĩ¬
gant. Ad hoc etiam cõmendẽ dum
zacharias de eo loꝯuit᷑: qd̃ pulchrũ
eius et p̾ciosum eiꝰ sit frumẽtũ et
iã ꝓgredim᷑ sed effari nos faͭ in di¬
sciplmnata et irreligios a quordã

Expanded text:
nem, non exaudiam. Manus vestrae sanguine plenae sunt . Idem namque Isaias videns Dominum, hoc primo voluit, quod polluta labia haberet: Vae mihi, inquit, quia vir pollutus labiis ego sum, et Dominum exercituum vidi . Sed si ille qui prophetali oculo Dominum vidit, sua laa polluta esse doluit; quanto magis dolendum est nobis, qui corpus ipsius Domini intra polluta labia sumimus, etsi, quod absit, manibus sanguine plenis illud contigerimus? Psalmista filios alienos vocat, quorum os locutum est vanitatem. Quod si de labiis tam ingens periculum sacrocolis imminet, quanto magis de renibus? Nam quod illud periculum præcipue cauendum sit, per hoc apparet quod illis qui ad esum agni vocantur, iussum est in primis, vt renes accingant. Ad hoc etiam commendandum Zacharias de eo eloquitur, quod pulchrum eius, & pretiosum eius sit frumentum & jam progredimur, sed effari nos facit indisciplinata et irreligiosa quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
mulcitudin ẽ doloꝵ eus conso¬
la cões quoqz letifi cẽt eam. Que¬
scio sane que illos mouet ꝯͥ dicũt
cur ĩ eo loco ubi plus bona et imi¬
mis mala fiũt ulcio freꝙͣ euis
seuit amultis sepe uentilata ẽ sed
a nullo penitus expoĩta. Nam qñ
malis bene ẽ et homis male: ob hoc
fortasse fit ut bona mali pnͣtia
ta te excudant᷑᷑ hom uero qͥ hic fe¬
lices eẽ nõ turant p̃p quedã pcc̃a si¬
ne quibz hant uitã duce̾ neq̃ũt
int fiagellẽtur ut pꝰt hec mãsuris
gaudiis ĩserantur. Camẽ ĩ differẽt¬
et boiis uene ⁊ malis male ẽ. et
tunt quooz nescitur utrũ bonis ꝓ
remuacõe bona reddant᷑: et mali
mala ut corrigant᷑ eur autẽ hec
uarietas ꝓuemat mortalibz int̾¬
tum ẽ. Echoc ẽ pessimũ ut ait ec

Expanded text:
multitudinem dolorum eius, consomultitudinem dolorum eius, consolationes quoque lætificent eam. Quæstio sane, quæ illos mouet, qui dicunt, cur in eo loco vbi plus bona, & minus mala fiunt, vltio frequentius sæuit, a multis sæpe ventilata est, sed a nullo penitus exposita. Nam quando malis bene est, & bonis male, ob hoc fortasse fit, vt bona mali præsentia tate excludantur: boni vero qui hic felices esse non curant, propter quædam peccata, sine quibus hanc vitam ducere nequeunt, hic flagellentur, vt post hoc mansuris gaudiis inserantur. Tamen indifferenter & bonis bene, & malis male est; & tunc quoque nescitur vtrum bonis pro remuneratione bona reddantur, & malis mala vt corrigantur. Cur autem hæc varietas proueniat mortalibus incertum est. Et hoc est pessimu