comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actio. s mortcio pre. nec ecur
hrs aget nec mulier ¶Simu¬
uer soluto nrimoĩo egenter
reium dotis ꝑnouationẽ oece¬
pta accipiat nicħomi acc̃o do¬
tis ci mancbit. ¶ Sip̃r filia
absence de dote egit. et si omis¬
sa sit de rato satisoatio filie de¬
negari oebet actio siue cõis ex
pit quanitũ dotis satis ẽet.⁊
tũ ei dotis noĩc debetur a ma¬
pp̃ condempnacionem rome
ubicos ꝓctatur ẽẽ non liccat
fiue satisoatio dotis oportet
ita tñut ut caueat ratam esse
prem yiturum. ¶Eo autẽ
tpr consentire filiam pri opor¬
cee quo lis contestatur. ẜ mħ

Expanded text:
actio. sed mortuo patre nec etiam heredes agent nec mulier. Si mulier soluto matrimonio agentem reum dotis per nouationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit. Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres perit, quantum dotis satis esset. tum ei dotis nomine debeatur a mapropter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum. Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis conte
Abbreviated transcription (Latin):
in fundo legato ĩutilem futurã
ocinde ex reliquis ꝑtib fundile
gis portionem decessuram sicut
ex om̃ib legatis cassius ꝙẜuo pͤ¬
lege falcron decedit incipe ỹnu
fĩ cõmunẽ hr̃ois et legitaru con¬
muni aũt ẜuo cum legatum sic
totum ꝓtiñc ad socium qz in ca
psona legatũ consistẽ pocest qui
titur. nam ⁊ ouius pius Repsit.
ẜuo cõmuni frdicõmissũ datur
totum ad socium ptin̾c. ¶Inter¬
dum cuenit ut pp̃ .i. fal. rõnem

Expanded text:
in fundo legato inutilem futuram, deinde ex reliquis partibus fundi legis Falcidiae portionem decessuram, sicut ex omnibus legatis. Cassius, quolege Falcidia decedat, incipere seruum fieri communem heredis et legatarii, communi autem seruo cum legatum sit, totum pertinere ad socium, quia in eam personam legatum consistere possit: qua utimur: nam et diuus Pius rescribsit seruo communi fideicommissum datum totum ad socium pertinere. Interdum euenit, ut propter rationem
Abbreviated transcription (Latin):
pensionib locum hab. s hoc ex p̃
fcõ apparebit ut puta in annos sĩ¬
gulos legatum relictum est qmͣ¬
diu filcrou non locum he integre
pensiones annuc dabuntur. sr eĩ
si annus uenit quo sit. ut contra
legem faicidiam ultra dodrante
aliqurd debeatur euemet ut retͦ
om̃ia legita singulor annoꝵ mi¬
nuntur ñquam legitarius uelfi¬
ocicomissarius l ex trebeli .s. c. re

Expanded text:
pensionibus locum habet: sed hoc ex post facto apparebit. ut puta in annos singulos legatum relictum est: quamdiu Falcidia nondum locum habet, integrae pensiones annuae dabuntur: sed enim si annus venerit, quo fit, ut contra legem Falcidiam ultra dodrantem aliquid debeatur, eueniet, ut retro omnia legata singulorum annorum imminuantur. Numquam legatarius uel fideicommissarius, licet ex Trebelliano se
Abbreviated transcription (Latin):
menta agri aut domus nec nu¬
rum ẽ morib ciuititis. ⁊ usu
nam fictilia aut lignea aut in¬
trea ut erea deniq supiectiu
utebantur nune ex ebore at
custodi ne et argento tam exan¬
ro ecum atq geminis suplecti¬
li utuntur quire spem pocius
rerum quam materiam ĩtueri
an argenti. inuestis sint ẜuius
ftetur sñiam eius qui legine¬
ex aspici oport̾e̾ inquam rõmci
solitus sit referre. um est et si
ea de quib non ambigitur quĩ
ĩaueno genc ẽent ut puta esca¬
num argenteum aut penuas
aut cogas suplectili quis ascri¬
be solitus sit non idcirco estim¬
ri oporte suplectui legate caqͦr
contiñi non enim exopimoi¬
bus singuior. s ex comum u¬
su nomina exairoiri deb̾e ut
cubo parum sibi liqu̾e ait. nair
quire nõi in quro nisiut dem¬
onstrarent uoluntatẽ dicentos
equidem non arbitror quem¬
quam dice̾ qd̾ non sentit ut
marime nõie usus sit quo id
applłari solet. nam ⁊ uocis mi¬
inst̾io utimur ceterum nemo

Expanded text:
menta agri aut domus. nec mirum est moribus ciuitatis et usu nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam ex auro etiam atque gemmis supellectili utuntur. quare speciem potius rerum, quam materiam intueri an argenti, an uestis sint.Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectili legata ea quoque contineri: non enim ex opinionibus singulorum, sed ex communi usu nomina exaudiri debere. id Tubero parum sibi liquere ait: nam quorsum nomina, inquit, nisi ut demonstrarent uoluntatem dicentis? equidem non arbitror quemquam dicere, quod non sentiret, ut maxime nomine usus sit, quo id appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ie. s uel argenteas. ui argẽ¬
to inclusas placet. nam argen¬
ceos lectos. Item argentea cand¬
elabra suplectili cedere post̾iorio¬
etas accepit cum et illuxem ex
auro et argento lectum iuuẽ¬
tis arboris truncis edifficatũ
ornasse quem pemlopem reco¬
gnoscendi uiri signũ accepit
ut uout omerus. ¶Suple¬
ctism om̃i legata acceptum ar¬
gentum pignori non cõtine¬
bitur. qr suplectile suam lega¬
uic utiq si non ĩusu ẽdicoris
ro argentũ uoluntate debito¬
ris fuit. S repositum pp̃ contra¬
ctus fidem ac restituende reru

Expanded text:
t uel argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus.Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitoris fuit, sed propositum propter contractus fidem ac restituendae rei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cius pupilli cui sinc tutoris
anctoritate pecunia c̾clita erat
restituta ex cosenatus consu¬
lto nuchi fu̾it ħ̾rditas si soluã
ob aluro qmͣ quod ab co in me
naturalis obligitio trinslati
intelligitur. et si cius michi re¬
stituta sit hr̃ditis qui pupillo
sinc tutoris auctoritate credi

Expanded text:
 cui sine tutoris auctoritate pecunia credita erat, restituta ex eo senatus consulto mihi fuerit hereditas, si soluam ob aliud, quam quod ab eo in me naturalis obligatio translata intellegitur. et si eius mihi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tut
Abbreviated transcription (Latin):
Si ħrs uetitus sit age̾ cum co
qui negocia defuncti gesẜit ñ
nroctur obligatio ei pr̃e legata.
que doloul ex fraude cius qui
negocia gesẜit cõmissa ͣ et testa¬
tor io urdeatur sensisse. et iõ si
sirs negõr gestoꝵ egiss agens
procurator ex testõ inc̾ti doli. in
exceptione excludi põt. ¶Et
ei lib̾atio recte legatur apiroi
quem deposuo uel cui cõmen¬

Expanded text:
Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id videtur sensisse. ideo si heres negotiorum gestorum egisset, agens procurator ex testamento incerti doli mali exceptione excludi potest. Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero vel cui com
Abbreviated transcription (French):
idre quĩ non petc go̾ antem rcus
deb ticio dare. pacisci or ne a fide¬
iussore petat et adu̾sus reu acti¬
ones suas prare legatarioquez¬
omodũ dampnatus hẽs ne a
reo petat et dampnatus dare ꝙ
fideuissor dare deb et reo acccp

Expanded text:
tem reus debet, Titio dare, pacisci debet, ne a fideiussore petat, et adversus reum actiones suas praestare legatario: quemadmodum damnatus heres, ne a reo petat, et damnatus dare quod fideiussor debet, et reo accep
Abbreviated transcription (Latin):
Ona militis intestiti de fũcti
castrensi afisco non uenroican¬
tur cum ħ̾rs simus ad finem
quinti gradus existit. aut pro¬
ximus cognatus ciꝰ gradus
tra tempus possõm accepit.
quib hõ. ñ cpetit bõꝵ possõ.

Expanded text:
ona militis intestati defuncti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS NON COMPETIT BONORUM POSS
Abbreviated transcription (Latin):
gradu scciptis hroib mox illiᷤ
non petentib sequentib non
admittemus primo aũt gra¬
ou scriptos accipe ocbemus
om̃s qui primo loco scriptist̃
scripẜit. primus ex ꝑte hr̃s e¬
non erit quartus hr̃s esto ⁊ pͥ¬
mus etintius priores ao bo.
institũit hroes ut̃ ex hroibus
meis sciam uxorem oux̾it ex
codrante michi hr̃s esto ut ñ¬
duxit ex qurorante michi es¬
to. si quid̃ mortua fu̾it seia
cquas ꝑtes hĩturos hroes cõ¬
stat. quod si ab altero uxor du¬
cta fuerit. oodrantem et qua
ditio uent̾ petet. ¶Si con

Expanded text:
gradu scriptis heredibus, mox illis non petentibus sequentibus, non admittimus. primo gradu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: scripserit: "Primus ex parte heres non erit, Quartus heres esto", Primus et Tertius priores ad bonoinstituerit heredes: "uter ex fratribus meis Seiam uxorem duxerit, ex dodrante mihi heres esto, utduxerit, ex quadrante heres esto", si quidem mortua fuerit Seia, aequas partes habituros heredes constat: quod si ab altero uxor ducta fuerit, dodrantem et quaddicio, neutrum petere. Si con
Abbreviated transcription (Latin):
si auctor fiat ut fino suo ꝙͥ
tradatur milla auctoritas erͭ
euroent eum sua auctoritate
rem acquirit Eutor si ĩuicus
retentus sit ꝑium non uab
ꝙ agitur. n eĩ presencia coͣr¬
poris sufficit ad auctorititẽ.

Expanded text:
ut filio suo quid tradatur, nulla erit auctoritas: euidenter enim sua auctoritate rem adquirit.Tutor si inuitus retentus sit per uim, non ualet quod agitur: neque enim praesentia corpori‹s› sufficit ad auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
Blius paulus nũphidio quesi¬
tisi ita intestõ cautum c̾et stic¬
hus si rõnes reddrõit tñ contu¬
to aut sticho mortuo anquam
rationes redo̾et uł pariatore ui
reliqua hñte lib̾a c̾ẽt mulier. ⁊
an delegato id accipiamus lib̾¬
tate data si rõnes reddro̾it hanc
conoconem rõnum reddenda
ut iussus uideatur reliqua reo
tam ħroitatem decesẜit cõpetẽ¬
te libtate eciam legitum conse¬
qutũ est. ꝙ si cum adhuc reliq̃
hret decessit sub eadem condcõ¬
ne ⁊ condco alias cius lib̾tatem
accepisse uidebitur et defecta ui¬
debitur coirdcone. s non ĩclegan¬
ter illiro dicetur stichũ quidem
sub condcõne manumissum cõ¬
tub̾nalem autem cius pure i
lam coniunctionem non xocõ¬
iuingendam coidc̃om. s ad nec¬
monstrandã ptinere. cunc enim

Expanded text:
ulius Paulus Nymphidio. Quaesisti, si ita in testamento cautum esset: 'Stichus si rationes reddiderit, cum contu an Sticho mortuo antequam rationes redderet, uel pariatore uel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicionem rationum reddendarum, ut iussus uideatur reliqua reddtam hereditatem decessit, competente libertate etiam legatum eos secutum est. quod si, cum adhuc reliqua haberet, decessit, sub eadem condicione et contubernalis eius libertatem accepisse uidetur et defecta uidebitur condicione. sed non ineleganter illud dicetur Stichum quidem sub condicione manumissum, contubernalem autem eius pure et illam coniunctionem non ad coniungendam condicionem, sed ad necmonstrandam pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
pitoremoueniri posse marime
post ꝯstitutom diuiyn queboc
indurit. ¶ Ruptura ouob fi¬
ius sius quos er pors marto be¬
dabat stipu arent momne ca¬
sũ quo soun posset mumonũ

Expanded text:
i posse, maxime post constitutionem divi Pii, quae hoc induxit. Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habedabat, stipularentur in omnem casum, quo solvi posset matrimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
Ege .xii. tabular pro¬
digo interoicitin bor
suorum ad ministra.¬
ctio q morib quroem ab
initio introouctum ẽ. ¶S
solent hodie p̾tores uł pre¬
sides si talem hoĩem ĩuenc¬
rint qui nr tempus n finẽ
erpensarum h s bona sua
dilacerando et disspensãdo
profunoit curatorem cis i¬
darc exemplo furiosi et tã¬
diu erunt ambo ĩcuratione
temuł ille sanos mores re¬
cepit ꝙ si euenit ip̃o iure de¬
sinunt ẽc ĩ potestate curato¬
rum curitio eiꝰ cui bonis ĩ¬
teroititur filio negabitur
ꝓmittenda. ¶S exstat oi¬

Expanded text:
ecim tabularum prodigo interdicitur bonorum suorum administratio, quod moribus quidem ab initio introductum est. sed solent hodie praetores vel praesides, si talem hominem invenerint, qui neque tempus neque finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, tem vel ille sanos mores receperit: quod si evenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
uitrea estaria et portaria ĩsuꝑle¬
ctili sunt sicut fictaua nec soĩ
uulgaria s eciam que ĩmagno
p̾cio sunt. nam et pelles argen¬
ters. et aquiminiarios argẽteoᷤ
rumsas lectos in argentatos ul
ĩ auratos atq gemiatos ĩ sup¬
lectili e̾c non dubititur us..ado
ut rocm u̾m sit et si tota argen¬
cristallinis dubitiri potest ande¬
reant a numerari suplectili pp̃¬

Expanded text:
.Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam et pelues argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argencrystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili p
Abbreviated transcription (Latin):
uplectui legati ħ continentur
hicci sellia scamia. lecti eciam i ar¬
non porie ee̾nt loco. attributa. pre¬
terta capse et armarias s sunt qͥ
recte putant capsas et armaru

Expanded text:
lectili legata haec continentur:, su‹b›sellia, scamna, lecti etiam inarnon proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas
Abbreviated transcription (Latin):
contra affines et agnatos testi¬
monium inuiti dic̾e non co¬
guntur nõm cognatiõis agre¬
ca uoce dictum urdectur cypen¬
sic cĩ illi uocant quos nos cog¬
natos applłimus. cognati sũt
et quos agnatos lex.xii. tabus¬

Expanded text:
contra adfines et ‹co›gnatos testimonium inuiti dicere non cogimur. Nomen cognationis a Graeca uoce dictum uidetur: συγγενεῖς enim illi uocant, quos nos cognatos appellamus. Cognati sunt et quos adgnatos lex du
Abbreviated transcription (Latin):
mis tabulis ħrs ĩstitutus
tñ et si maxie cohrs fllio
oatus quaorantẽ ĩtegrum
optinet. nam ⁊ cum legatũ
primis tabuus ticio ditur
secundis autem tibuus ca
oem sempronio res sempro¬
nius quandor ticio concurr̃¬
Cum pr ipubi filic que no¬
iussimã diem suum obiss
tabulas securrors feciss et
ĩpubes fiua supstite sorore
pube uita occessiss. irritu
essc fc̃am substitutionẽ pla¬
cuit ĩpsona quro prioris. qr¬
occessit non nouissima in
compleuit. ¶Non uroi cũ uitõ¬
ro fc̃am substitutionem hus
u̾b̾. placuit ille fuius nis

Expanded text:
mis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res Sempronio, Sempronius quandoque Titio concurrit.Cum pater impuberi filiae, quae nouissima diem suum obisset, tabulas secundas fecisset et impubes filia superstite sorore pubere uita decessisset, irritam esse factam substitutionem placuit, in persona quidem prioris, quia non nouissima deccompleuit.Non uideri cum uitio factam substitutionem his uerbis placuit: 'ille filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
um fam̃ testõ suo filio tutore
ocdit. gaius scius sciente et co¬
sentiente pr̃e tuteiam ãminist᷑¬
uit. quero a defuncto guo scio
actio tutele aou̾sus pr̃cm cius
et in quantum competat./ mar
ant actione de peculio et de ĩ
rem u̾so pr̃em teni. nec muic
ud̾i in ħ eau face̾ p̃ris scĩam con¬
cessum ad obligandum cum

Expanded text:
torem dedit: Gaius Seius sciente et consentiente patre tutelam administrauit: quaero, an defuncto Gaio Seio actio tutelae aduersus patrem eius et in quantum competat.Marceloposita essent actione de peculio et de in rem uerso patrem teneri: nec multum uideri in hoc casu facere patris scientiam et consensum ad ob
Abbreviated transcription (Latin):
esto. nam ita prircentes ẜ in¬
tͣprctati sunt ut ad ipubis m
mortem conoco suostitutiois
esset refcrenda. ¶dem.

Expanded text:
esto': nam ita prudentes hoc interpretati sunt, ut ad impuberis mortem condicio substitutionis esset referenda.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate statĩħrdes sunt ex tes¬
tainto nec qd̾ se abstin̾e possũt
quicquam facit quod si sepost¬
ca ĩnusciuunt ex testõ uidentini
hroes nisi abstiniunt quidͥ Restõ¬
rum possõm ħ̾cĩ incroant ĩ edict̃¬
q sub condcone institutus ħes po¬
tuit pere condcoi. nec ꝑuit cñ
condco tił sit. ut in arbitrio sit he¬
redis instituti deurde abintesta¬
co possideat hrditatem debebit e¬
dc̃o tem̃i. qr eius mõi condcõ pro
pura deb ħri. ¶ Ron querimus
qui p̾termissa ca testĩ ab incestato
hr̃ditatem possrocant utrũ uire
simo possideant. a non. nam qͣ¬
quo iure possideant ħrditatem uł

Expanded text:
potestate statim heredes sunt ex testamento nec quod se abstinere possunt, quicquam facit. quod si postea miscuerunt, ex testamento uidentur heredes: nisi si abstinuerint quideim incident in edictum.Qui sub condicione institutus heres potuit parere condicioni nec paruit, cum condicio talis sit, ut in arbitrio sit heredis instituti, deinde ab intestato possideat hereditatem, debebit edicto teneri, quia eiusmodi condicio pro pura debet haberi.Non quaerimus, qui praetermissa causa testamenti ab intestato hereditatem possideant, utrum iure legitimo possideant an non: nam quoquo iure possideant hereditatem u
Abbreviated transcription (Latin):
atq si directo accepiss uoca
tem qui ancilam suam hrd
istituat ignorasse posse ex ca
inst̃one eciam ub̾tatem ei cõ¬
petẽ. et io sine causa postea a

Expanded text:
atque si directo accepisset libetem, qui ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea institutione etiam libertatem ei competere et ideo sine causa postea a
Abbreviated transcription (Latin):
um brditas ex fioĩcomissi cui¬
sum est. puto fidĩcõmissariu
ciu̾e oebe ħrdi. sicut cum ħrs
multa anteqmͣ restitu̾et ad¬
ministrauit. Ꝙam ꝙ dicitur
retine cum oportere non est
ppetuum. Quid enimsi uͭ ẽ

Expanded text:
um hereditas ex fideicommissi causum est, puto fideicommissarium cavere debere heredi, sicut cum heres multa antequam restitueret administravit. nam quod dicitur retinere eum oportere, non est perpetuum. quid enim si
Abbreviated transcription (Latin):
utriq aoierint h̾roitatem et
postea gaius scius defunctus
sic lucia ticia hrde instituta.ã
ħ lucia ticia ptem duntoiam
semissis quam rogitus erat
gaius seius restitue protinꝰ
subcat. an u̾o post suam dem¬
um mortem unuiersum fide¬
icõmissum tam ex sua psõa
quam exgui seu datum re¬
statim statim tem̾ ut ꝑtem
dinroiam semissis ex ꝑsõa
scu resticuit Filiam suam scͥ
psit. et ncpotem quem exs

Expanded text:
utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinus debeat? an vero post suam demum mortem universum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum reTitiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex
Abbreviated transcription (Latin):
am ilic ne quro ucim aut ag̾
aue fructuum occupent. hic
nequid ceterarum res occupẽt
que inuilla continentur ulla
autem si ulla dubitatione ps̃
fudi hetur. Alphenus.¬
Iue instrumento legato suꝑ¬
lectilem non contin̾iu̾ius est¬
umea et instrum̃to eius legi¬
to instrumentum uince m¬
consulebat cornelium sonoi¬
sse aiebat palos ꝑtieas ristroᷤ
fundum uti instructus est ĩ
quo ip̃e ħ̾itit legauit consul¬
tus de mulierib lanificis.an
ĩstrum̃to contin̾entur sendit

Expanded text:
am, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum rerum quae in uilla continentur: uilla autem sine ulla dubitatione pars fundi habetur. 16 Alfenuse instrumento legato supellectilem non contineri uerius est.Uinea et instrumento eius legato instrumentum uineae nconsulebat, Cornelium respondisse aiebat palos perticas rastros ri fundum, uti instructus esset, in quo ipse habitabat, legauit. consultus de mulieribus lanificis an instrumento continerentur, respondit
Abbreviated transcription (Latin):
do in litem estimatur nichil
itiq ge̾re inuentarium fcin
um dilacionem nec modicã
expectare possit. ¶ Si tutor
cessau̾nt in distractione cru
rerum que tempore de peunt
suum piculum facrt. debiis

Expanded text:
do in litem aestimatur. nihil itaque gerere ante inuentarium factum od dilationem nec modicam exspectare possit. Si tutor cessauerit in distractione earum rerum quae tempore depereunt, suum periculum facit: debuit
Abbreviated transcription (Latin):
si in hostium potestate filiꝰ
rumpit enim hus casib
nepos test̾m ꝙ si moriente
Auo filius repudiau̾it nõ
abscisum ut supiori casu fi¬
it.¶ S et si ħrs insticutus o¬
misit hroitatem crit lum¬
lrs qm̃ hec u̾ba si intestat¬
moritur ao to tempus refe¬
runtur quo test̾m cestitui.¬
tur non quo morĩtur. ¶S
si ex ea quam nephas rit
d. epostumum ħroem ĩstituo
non putit rumpi test̾m põ
rorem fc̃am ħam potero pos¬
tumũ ex caħroem institũe
qr adoptione soluta possum

Expanded text:
si in hostium potestate filius rumpit enim his casibus nepos testamentum, quod moriente avo fili ius pependerit, non abscisum ut superiore casu fuerit. sed et si heres institutus omiserit hereditatem, erit lam haec verba "si intestatur" ad id tempus referuntur, quo testamentum destituitur, non quo moritur. Sed si ex ea, quam nefas sit ducere, postumum heredem instituero, non putat rumpi testamentumrorem factam habeam, potero postumum ex ea heredem instituere, quia adoptione soluta possum
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes hroem instituit frdciq
euis cõmisit ne fundum aliena¬
rec. ⁊ ut ĩ familia cum relinqu̾et
filius decedens tres filios scͥpsit
ħrdes quesitum est an oĩo qͣi cre¬
ditores unus quis in rõne .i. fil
aliquro possit deoucẽ. qr in pote¬
state sua hũit pr cui ex hus pociꝰ
relinqueret s hac rõne nemo in
fal. rõne quicqmͣ deducet. qd̃ ui¬
dendum c̃ ne uire constituatur.
utiq enim ĩ alieno ere hĩnc fu̾õ
nc̃citate quippe obstrictus fuiss
filius cum relinqñdi. ¶Dem.¬

Expanded text:
 heredem instituit fideique eius commisit, ne fundum alienaret et ut in familia eum relinqueret: filius decedens tres filios scribsit heredes. quaerendum est, an omnino quasi creditores unusquisque in ratione legis Falaliquid possit deducere, quia in potestate sua habuit pater, cui ex his potius relinqueret. sed hac ratione nemo in Falcidiae ratione quicquam deducet. quod uidendum, ne dure constituatur: utique enim in alieno aere habuit fundum, necessitate quippe obstrictus fuisset filiis eum relinquendi. 55 Id
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam ro conceditur ut petiõe
hat pecume quam se ĩ rõnem
diu impendisse dicit quid tñ si
ħ uoluntas testatoris fu̾ut cui
non possit consequi certe com¬
pensari d ħ quod ĩpendit cũ co¬
co quod dño debetur. ¶An et
qdͥ dñs scripsiss se ẜuo debere
pecuno legato cede̾t negat pe¬
quod ei solutus erat dare biẽ

Expanded text:
tiam id conceditur, ut petitionem habeat pecuniae, quam se in rationem domini impendisse dicit'. quid tamen si haec uoluntas fuit testatoris? cur non possit consequi? certe compensari debet hoc quod impendit cum eo quod domino debetur. an et quod dominus scripsisset se seruo debere, peculio legato cederet? Pegasus neq
Abbreviated transcription (Latin):
fiuo prono defercur. ¶ Si quis
adĩta m̾ris ħroitate ꝑ integrum
restõm fiit abstentus. an ius. ã¬
tiqum possit locum ħre u̾ba ao¬
mittunt᷑ ut possit uellet ad se in
ocftur successio. q tũt simus de

Expanded text:
io patrono defertur. Si quis adita matris hereditate per in integrum restitutionem fuerit abstentus, an ius antiquum possit locum habere? verba admittunt, ut possit: "volet ad se", idefertur successio, qui tunc legitimus de
Abbreviated transcription (Latin):
uare oportibit. ¶ Qio fitet᷑
est ut puta si alien a reslegatas¬
ut neget q dnm eamuende ucl
in mensũ paumeius rei petere at¬
firmet. aut si r̃num brditanum
neget se debere prare forte prem

Expanded text:
ervare oportebit. Qui confitetur est: ut puta si aliena res legata sit negetque dominum eam vendere vel immensum pretium eius rei petere adfirmet, aut si servum hereditarium neget se debere praestare, forte patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ca q̃re si postaditam hrditatem
r̃uus legatus hrcli fu̾turum fe¬
cent ita pr̃ari debebit ut ob hocd¬
lictum qͣi litis estimatõ alega¬
I domus alicinus sĩplicit᷑ sit lega¬
taneqr adiectum q̃z domus coge¬
quas testator h̾ebit legatanioda¬
re quod si nullas edes reliquent
magis derisoriũ ẽ ꝙͣ utile legatũ.¬
De euictone aut cͣaue̾debet is qͥ
suum p̾stat ercausalegati uite¬
amus et regularit dicenctũ est
quociens sñ uiditõ p̾stitares lega¬
ta eumcitur posse eamertestõ pe¬

Expanded text:
 et si post aditam hereditatem servus legatus heredi furtum fecerit, ita praestari debebit, ut ob hoc delictum quasi litis aestimatio a legai domus alicui simpliciter sit legata neque adiectum quae domus, cogequas testator habebat, legatario dare: quod si nullas aedes reliquerit, magis derisorium est quam utile legatum.De euictione an cauere debeat is, qui seruum praestat ex causa legati, uideamus. et regulariter dicendum est, quotiens sine iudicio praestita res legata euincitur, posse eam ex
Abbreviated transcription (Latin):
uono et cquo tuebitu. Decse
tus sit absusticutus nr̃is no
sit exhrdatłis. ticio refunc¬
tonẽc ego qurocm aoire po¬
tero. iam enim pp̃ sstituti per¬
sonam a quo postumus ex¬
hroatus est incuius locum
substitutus uocatur aquo
postumus exħroatus nonẽ
rumptum est test̾m. ¶ Sed
si ego et ticius inuicem sub¬
stituti sumus quamius ĩ p¬
tem substitiõis exħroatus ñ
sit mortuo ur repiante titio
me poise adire puto exassci
et si iuuat ticius n egosinc¬
ire pot̾it. qr inc̃tum est. an
adhuc altero.omitten de r
oportet postea cum ĩuau¬
tudicm adu̾sam ĩctoisset
mente captus. postea easõ

Expanded text:
ono et aequo tuebitur. Scaevtus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem atero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum.Sed si ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse et si uiuat Titius, neque ego sinire poterit, quia incertum est, an adhuc altero omittente rumoportet, postea cum in valetudinem adversam incidisset, mente captus tabulas eas
Abbreviated transcription (Latin):
et possõis ambo unam ꝑtem
h̾ant. ¶ Si sit filius inpotesta¬
te alius emancipatus ex defũc¬
to unus nepos in potestate alr
nepos e emancipatus elegan¬
ter sceuola tractat p̾ruus e̾mã¬
cipatus qnͣtum nepotib quã¬
tum fr̃i suo conferat et ait po¬
sibi unã fr̃i unam istis collatu¬
rum quamuis minus quam
prnus ex ħrditate aui cõcurre¬
s si ouo nepotes ex codem fi¬
uo et hn emancipati sunt ex ex
alt̾o corum pronepos in pote¬
state ocfuncti ꝑtem hebit. ne¬
pos unus. aliam nepos. cum fi¬
uo suo. S si nepos et exauone

Expanded text:
ossessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaeuola tractat, patruus emancipatus quantum nepotibus, quantum fratri suo conferat. et ait posibi, unam fratri, unam istis collaturum: quamuis ‹h›i minus quam patruus ex hereditate aui concurresi sint duo nepotes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, alia‹m› nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio ne
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad test̾m fc̃m sit. in quao
mat̾ia fu̾it scriptum. qd concie¬
neat suppͥ̾mam uoluntatem et
tam principales quam secunde ca

Expanded text:
quasi ad testamentum factum sit, in quacumque materia fuerit scriptum, quod contineat supremam voluntatem: et tam principales quam secundae ta
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli alt̾i pupillo funoꝰ
sit compatus is q pupillo
uł mmnori traditus.an pi¬
gnoris obligõm possit hr̃e
ĩs cuius pecuma fundus
sit emptus magis ẽ ut sai¬
num sit ius pignoris ẜm
pi iussu magratus uł pre¬
srois ur alt̾ius potestatis ⁊
distrahi fundꝰ pupillaris

Expanded text:
pupilli alteri pupillo fundus sit comparatus isque pupillo vel minori traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus et magis est, ut salvum sit ius pignoris secpi iussu magistratus vel praesidis vel alterius potestatis et distrahi fundus pupillaris
Abbreviated transcription (Latin):
predu pocius sit. ¶ Nec usuᷤ
fr̾ pupilli alienari potest.¬
si solus fu̾it ususfr̾. pupilli
au ergohic nec non utendo
admictatur. si tutor c̃am
p̾buit hiꝰ reiet manifestis

Expanded text:
praedii potius sit. Nec usus fructus alienari potest, etsi solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo amittatur, si tutor causam praebuerit huius rei? et manifest
Abbreviated transcription (Latin):
recessit ait enm posse quartĩ ꝑtẽ
ex co sicut ex corporib retin̾i roẽz
ius recte probat s opis Qui legatis

Expanded text:
recessit: ait enim posse quartam partem ex eo sic ut ex corporibus retineri idque Iulianus recte probat. sed operis serui legatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne placuit. labeo existimab¬
at capitis accusationem eĩ
ilium c̃et. qui nõm retunt
accusasse incelugendꝰ ẽn
si abolitionẽ pecut ꝙ cciam
ꝓroculo placuisse ẜuius ei

Expanded text:
 placuit. Labeo existimabat capitis accusationem eam ilium esset. qui nomen detulit, accusasse intellegendus est, nisi abolitionem petit: idque etiam Proculo placuisse Seruilius
Abbreviated transcription (Latin):
Flius seius deceoens testo or¬
omato inter finos suos iuliũ
libtum suum qͣi et ip̃m filiu
exꝑte hrocm noiauit quero
an huiusmodi scriptura pos¬
sit lib̾to statum condc̃ois mu¬

Expanded text:
ius Seius decedens testamento ordinato inter filios suos Iulium libertum suum, quasi et ipsum filium, ex parte heredem nominauit: quaero, an huiusmodi scriptura possit liberto statum condicionis mu
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas ħre non possunt nec
ptem faciunt si ꝑalios com¬
mictatur coictum. qõ .n. ro¬
num est fau̾e cis ut ꝑtem faci¬
ant nichil hicuri. ¶ Ex ħrdi¬
ti uibi quemaomodum edict
non cõmittunt. iti nec cõmis¬
sio palios edicto cum illis ue¬
nuit ao bonor possõm una¬
q eis querela supest. si oc inof¬
ficioso dicant. ¶huq qui pp̃a
lios contra bonorum pecut¬
rum accipiant.um ip̃i quoq
bonorum possom petẽ concra
taibulis possunt. cum .n. semł
bñficio aliorum. ao robñfici
umsunt aomissi iam non cu¬
rant petant illi nec ne bonoꝵ
possessionem. Paulus.¬
⁊ in acoptionem datus sub cõ¬
ocone scriptus sic ħrs a natu¬
rali pr̃e alio cõmittente contͣ
tabulas edictum et ipse ueni¬
ct. s si oefccit conditio repelu¬
tur ab ca possõne. Item puto
et in co qui pure quiõ s non
iure scriptus sit hrs. ¶ Exeir¬
plo iuris simi et bonorũ pos¬
sessio. contra tabulas distribu

Expanded text:
tabulas habere non possunt, nec partem faciunt, si per alios committatur edictum: quo enim bonum est eis fauere ut partem faciant, nihil habituris?Exheredati liberi quemadmodum edictum non committunt, ita nec commisso per alios edicto cum illis uenient ad bonorum possessionem unaque eis querella superest, si de inofficioso dicant.Hi, qui propter alios contra tabulas bonorum pm accipiant, uerum ipsi quoque bonorum possessionem petere contra tabulas possunt: cum enim semel beneficio aliorum ad id beneficium fuerint admissi, iam non curant, petant illi nec ne bonorum possessionem. 11 Paulus in adoptionem datus sub condicione scriptus sit heres a naturali patre, alio committente contra tabulas edictum et ipse ueniet: sed si defecerit condicio, repellitur ab ea possessione. idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres.Exemplo iuris legitimi et bonorum possessio contra tabulas distribu
Abbreviated transcription (Latin):
nentur non c̃c post̾ius cedend̃
legitum. ¶eitius testõ facto ⁊
filiis srdib institutis oc pr̃e tu¬
tore suo quonoam fcd ita locutus
est scium prem ncum lib̾atur
ẽe uolo ab actione tutele. quero
an pecumas quas ex uenditiõi¬
bus rerum fcĩs aut ex nõibus
ex actis in suos usus conu̾tit
ul nõic suo fenauit filiis et hr̃¬
oib testaitoris et nepotibus su¬

Expanded text:
entur, non esse posterius credendum legatum. Titius testamento facto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: "Seium patrem meum liberatum esse volo ab actione tutelae". quaero, an pecunias, quas vel ex venditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus convertit vel nomine suo faeneravit, filiis et heredibus testatoris nepotibus su
Abbreviated transcription (Latin):
de peculio actio erit uib̾atio cesto
legita sit ansi dic quo legata ce
cului. nunquro ergo ĩpenoenti
sit an legaͣius fu̾it pirde atq
si qua ana causa spem legati ou
ẽns eisoem pupillus legiuit

Expanded text:
de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem legati dubens eisdem pupillis legauit
Abbreviated transcription (Latin):
deoi omia fc̃i rata c̃e et que scri¬
pta sunt nolo. quesitum ẽ adia
ex sequenti testõ srditate an debi¬
tores quib priori testo lib̾atio re¬
licta erat consequi possint ut eci¬
am eius quantitatis nomine ꝙͣ
barentur. ec si ab hus ħroes petẽ
cepint. in coli mili exceptione
submou̾entur. Rndi non lib̾ari¬
Ticius seio debitori suo ita lega¬
uit do lego seio denarios.x.item
qr uicim unicuiq quicquid ei l¬
gassent postea seius. iliam pret̾¬
i eã pecumam aticio mutuatus
est. quero an ħ quor pecuma q̃
post testm̃ fc̃m dati ce̾t. seio legͣ¬
ta intelligitur sendi cum ĩ pte¬

Expanded text:
dedi, omnia rata esse et quaequae scripta sunt uolo'. quaesitum est, adita ex sequenti testamento hereditate an debitores, quibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam arentur, et si ab his heredes petere coeperint, an doli mali exceptione summouerentur. respondit non liberari.Titius Seio debitori suo ita legauit: 'do lego Seio denarios decem: rent unicuique, quidquid ei legasset. postea Seius aliam praeterea pecuniam a Titio mutuatus est. quaero, an haec quoque pecunia, quae post testamentum factum data esset Seio, legata intellegitur. respondit, cum in p
Abbreviated transcription (Latin):
gulis alimentorum nomine de¬
narios senos et nestiarii nomie
stra non nũimo dampno rõnc̃
merm afflix̾it a uob autem hẽ¬
des mei peto nequid ex rone tu¬
tele ab hiis crigc̾us ob hoc lega¬
tum cor retine uelitis. quesitu ẽ
sihrs cius ex causa fid̾cuissioĩe.

Expanded text:
gulis alimentorum nomine menstruos denarios senos et uestiarii nominestra non minimo damno rationem meam adflixerit. a uobis autem, heredes mei, peto, ne quid ex ratione tutelae ab his exigere uel ab hoc legato eorum retinere uelitis'. quaesitum est, si heres eius ex causa f
Abbreviated transcription (Latin):
plane argenteum uel si qua
aua supplsex argentea sint
argenti applsone non conti¬
nentur si numo argenti hici
non est ut ĩiunctura argen

Expanded text:
plane argenteum uel si qua alia supellex argentea fuit, argenti appellatione non continetur, si numero argenti habita non est, ut in iunctura argen
Abbreviated transcription (Latin):
tea scio me dixisse quoo nõ¬
nec caroclabra. nec lucerne
mo reposita sunt ues ꝑmagi¬
nes argentee argenti appuo¬
ne continc buntur nec spec

Expanded text:
tea scio me dixisse, quod nonec candelabra nec lucernae mo reposita sunt, uel imagnes argenteae argenti appne continebuntur, nec spec
Abbreviated transcription (Latin):
mucius ait uasa argentea a¬
bulas trullas pelues et hus
lum ea con continentur que
aliquid in se recipunt coendi
et que aluro sustineant. et

Expanded text:
Mucius ait uasa argentea bula trullas pelues et his lum ea continentur, quae aliquid in se recipiant edendi et quae aliquid sustinea‹n›t: et
Abbreviated transcription (Latin):
rona lib̾ti om̃im̃o non admit¬
tur que in castris sunt quesita
Si ceportatus pr̃onus restitu¬
cipe potest. ⁊demq et in libco
deportato et restituto dicenõ
est. si quis filius fam̃. ẜuum
oe castri peculio manumiẜiti
ex constone dun adrian pr̃on
est admitti q pot̾it. ad contra
accusau̾tis at cui assignatus
petent. quemaomodum pete¬
rent. Si ex alco filio nepotes
c̃ent. lib̾tus .n. qui altĩ ex filii
assignatur non desut alt̾iur

Expanded text:
ona liberti omnino non admittitur, quae in castris sunt quaesita. Si deportatus patronus restitucipere potest. idemque et in liberto deportato et restituto dicendum est. Si quis filius familias servum de castrensi peculio manumiserit, ex constitutione divi Hadriani patronus est admittique poterit ad contra accusaverit is, cui adsignatus petent, quemadmodum peterent, si ex altero filio nepotes essent: libertus enim, qui alteri ex filiis adsignatur, non desinit alterius
Abbreviated transcription (Latin):
lritus face̾ posse Pulus.¬
c̾ditur nullo dedrictõ ere au¬
ue. aut̃ is qui ex donatione cõ¬
uenietur om̃i ere alieno de¬
ducto fice̾ posse inteiugitir.

Expanded text:
Maritus facere posse creditur nullo deducto aere alue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩ pecuniam docalem hãt. nͣ
ne. Sr quatenus face̾ potest. is
quor condempnandus est. intlłi¬
gitur. autem de peculio tenus fa¬
cẽ posse quod h̃t rei uidicande
tp̃e.at quin sicum pr̃e agatur
deducetur ex peculio qd̾ p̾ris
ui subiectis ci psonis filius de¬
betiat si cum ipo filio agatu.
altius debiti non fiet octracti¬
o ini computatione quintum

Expanded text:
dotalem habeat nec ne. sed quatenus facere potest, hic quoque condemnandus est: intellegitur autem peculio tenus facere posse, quod habet rei iudicandae tempore. atquin si cum patre agatur, deducuel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatione quantum
Abbreviated transcription (Latin):
umi mulier iuri lenocimo ao¬
ulterata fu̾it nicħ ex dote reti¬
nctur.cur ĩprobes maritusi
mores quos ip̃e aut an̾ corru¬
pit. aut postea aꝓpbaunt acc
usat. si cñ ex mente legis sum¬
at quis ut nec accusare possit
qui lenocinium uxori p̾buit
mentiet diminutionis bõi

Expanded text:
um mulier uiri lenocinio adul terata fuerit, nihil ex dote retinetur: cur enim improbet maritus mores, quos ipse aut ante corrupit aut postea probauit? si tamen ex mente legis sumet quis, ut nec accusare possit, qui lenocinium uxori praebuerit, enti et deminutionis uiri
Abbreviated transcription (Latin):
siẜuus cum omno delib̾tate pa¬
ctus fuit et ꝑtem pecume de¬
to an ꝙ dño ded̾it ĩpeculium
sit ĩpensum et ait labeo de pe
depõito apud eum fu̾it rom
peculio ẽẽ placuit. ¶Item siẜ
uo peculium sit legatum.⁊ a
debitore eius peculiari hes ue¬
titus sit pete̾.u̾m est ininus

Expanded text:
seruus cum domino de libertate pactus fuerit et partem pecuniae deto, an quod domino dederit in peculio sit imputandum. et ait Labeo de pecdeposito apud eum fuerit, id in peculio esse placuit.Item si seruo peculium sit legatum et a debitore eius peculiari heres uetitus sit petere, uerum est hoc minus
Abbreviated transcription (Latin):
emancipationis ꝓ ꝑte ħroẽ
insticuit. et postea codicillis
scriptis hoc amplius ei leg̃¬
uit. quam quod ħroem cũ ĩ¬
stituit repetitam uroĩ condi¬
ctionem emancipationis.⁊̃
ĩ legato quamuis ĩ legito.
nullam ut in hrditate substi

Expanded text:
emancipationis pro parte heredem instituit et postea codicillis scriptis hoc amplius ei legauit quam quod heredem eum instituit, repetitam uideri condicionem emancipatonis etiam in legato, quamuis in legato nullam, ut in hereditate, subst
Abbreviated transcription (Latin):
mrimonio erspirat uroicui
et om̃ia instatu pristino ma
te m̾mio dotem ut es alienu
soluat aut predia ydonca emt
si ut lib̾is ex alio iuro egenti¬
bus aut pribr.aut pentibusi¬
ex hostib redim̾et. qr et iusta⁊
honesta causa non uidetur ma

Expanded text:
rimonio exspirat iudicium et omnia in statu pristino mante matrimonio dotem, ut aes alienum solvat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio viro egentibus aut fratribus aut parentibusex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non videtur ma
Abbreviated transcription (Latin):
titem ocsroe̾nt. in soluento
ut ẜrditas et om̃ibus ub̃is
ft̾is restitiu deb̾et apiro pre¬
⁊torem queretur. ¶Absente
autem primo sequens desroe¬
sid̾ans adiri hrditatem non
est airdienons qr si primus
uent sibi restitui heditatem
p̾fenous est hic ẜuus futu¬

Expanded text:
tatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit sibi restitui hereditatem, praeferendus est et hic seruus futu
Abbreviated transcription (Latin):
te cõmodo ħrs in restõne ute¬
tur. nam cum alieno piculo
adierit ħrditatem m̾ito cõmo
co om̃i arcebitur. nec int̾est
soluendo sit hrditas nec ne
sufficit enim recusari ab here¬
de. Institutio n illuo ĩ quint

Expanded text:
e commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab herede instituto. neque illud inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ro huc rocm dicemns. ¶si¬
gnum autem utrum cum¬
anulo cm̃ in pͥsso adhibe¬
mus an nõm et sinc anulo
u̾m alio quodam imp̾sso
uarie eium homines sign¬
ant et magis est tm̃ anulo

Expanded text:
huc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, u
Abbreviated transcription (Latin):
Ps autem. ad que brditas erepti &¬
one ẜuibrlis scripti perueniti¬
uendo nent. Gicui stichus aut
dãma legatus eẽt electõne lega¬
tanodata ⁊ eus fid̾iꝯ. eẽt ut sti
chum alt̾i p̾staret si dam. im uẽ¬
dicare uolu̾it. tñ nichonumis
stichum ercausa fidicomissi pres¬
tare debebit siue eĩ pluris est dã¬
ma ꝯpellendus ẽ stichum redi¬
me sũ minoris eque stichũ uste
dare cogit᷑ cũ ꝑeum stet̾it quo
minus legatum eytestõreat qd

Expanded text:
s autem, ad quem hereditas ex emptione servi heredis scripti pervenvendo non erit. Si cui Stichus aut dama legatus esset electione legatario data et fidei echum alteri praestaret: si Damam uindicare maluerit, nihilo minus Stichum ex causa fideicommissi praestare debebit. siue enim pluris est Dama, compellendus est Stichum redimere, siue minoris, aeque Stichum iuste dare cogetur, cum per eum steterit, quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Ei fũdum ꝑfidicõmis¬
sum reuctum unus erh̾rdibus
ercusso p̾cio scõm reoditum eius
fundi iicatus sit pp̃es alienumb̾r¬
dit.aium psente ⁊ assignante eo
S p̾cium eius resticui debe marca¬
lus notat. si fundũ restituere ma¬
lit hrs audiend̾ eristimo. ¶uł. si ti¬
cio pecuma legata fu̾it ⁊ cius fidio.¬

Expanded text:
m.Si fundum per fideicommissum relictum unus ex heredibus, excusso pretio secundum reditum eius fundi, mercatus sit propter aes alienum hereditarium praesente et adsignante eo,sed pretium eius restitui deberi.Marcellus notat: si fundum restituere malit heres, audiendum existimo.Iulianus Si Titio pecunia legata fuerit et eius fid
Abbreviated transcription (Latin):
ile dan uoloitant infra script est
auilio auctore aureos tot ⁊ tncast¬
ris quas heo tot et innum̾ato qͦs
heo tot. ¶Post multor annos¬
in e ade uolutate manete decessit
cũ om̃s sumc in auo usus tnsla¬
te eent quero an debeat᷑ fidico. q¬

Expanded text:
ilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae in alios usus translatae essent: quaero, an debeatur fideico
Abbreviated transcription (Latin):
si post aditam hraitatem capitoli¬
um ascendit inutile legatũ efficiẽt᷑.
Ncc̾o aut erasse hroe scripto etiam
hee condoes que añ aditam h̾rdi¬
tatem ĩn pleri possũt inutue lega¬
tum efficient. Quobh̾rdib m¬
stitutis aiti stichum legauit ⁊ ci¬
dem sticho .r. cumstichus iuuote¬
statore adlib̾tatem ꝑuenisset to¬
tum legatum ei debebitu. fiam
in solicum constitisse cam iegatũ
eius psona hoc quo argumneto est
quod si br̃s cuilegatus fuerat h¬
ditatem ũ adisset soudũ ab alt̾o
hr̾de ꝯsequi possit ¶Seruo legato
legatumdatum est si alienatus ẽ
ptorem ꝓtincbit. ¶ Cum ruus ci¬
cio ⁊ eidem. aliquid legat fideitici

Expanded text:
'si post aditam hereditatem Capitolium ascenderit', inutile legatum efficient. necessario autem ex asse herede scripto etiam hae condiciones, quae ante aditam hereditatem impleri possunt, inutile legatum efficient. Duobus heredibus institutis alteri Stichum legaverat et eidem Sticho decem. cum Stichus vivo testatore ad libertatem pervenisset, totum legatum ei debebitur: nam in solidum constitisse causam legati in eius persona hoc quoque argumento est, quod, si heres, cui legatus fuerat, hereditatem non adisset, solidum ab altero herede consequi possit. Servo legato legatum datum est: si alienatus a ptorem pertinebit. Cum servus Titio et ei
Abbreviated transcription (Latin):
nem et si tr̃ promissa sit coᷤ
collatio eius fict. ¶Si sit ne¬
pos et neptis ex codem filio
et do tata neptis sit et filius
non pater corum neptis om̃ẽ
cotem soli fri collatura est. e¬
mancipata autem neptis do¬
tem et bona sua soli nepoti. nͥ
eciam p̃rno confe̾t. s si sit nc¬
ptis soli non eciam nepos ex
eodem tunc confertur pr̃uo
rocm q nepoti uł nepti ex ali¬
o. sr et si due neptes sit exoi¬
uersis filiis confent. et uucẽ
et p̾rno. Si ex eod̃ pr̃e tñ ĩui¬
cem conferent. ¶Cum tos
cõfertu. ipensarum nccͣlarũ
fit ceductio. ceterarum non
quod si im fc̃m oiuorcium
est et maritus non sit soluẽ

Expanded text:
nem. etsi tantum promissa sit dos, collatio eius fiet. Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotata sit neptis, sit et filius non pater eorum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eodem patre, tantum invicem conferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non. Quod si iam factum divortium est et maritus non sit solve
Abbreviated transcription (Latin):
piu si eciam successores co¬
rum subsidiaria possut¬
age si curatores fuerint mi¬
nꝰ ydoner oati dicenoum
est tem̾ magr̃atus oportẽ
si ex suggesfu corum nel
nominis ab eis acceptis

Expanded text:
ccessores eorum subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum vel nominibus ab eis acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
cum quor qui pp̃ rerum notic¬
am tutor datus est pinde ĩoib
et roministronis et accessiomis
iure conuenire posse atq cetos
tutores qui cod̾ testõ dati sunt
ucius ticiꝰ ħrdes insticuit fib¬
uius et lucius heros cui heroti¬
non lib̾titem dedit. fuit aucer

Expanded text:
quoque, qui propter rerum notitiam tutor datus est, perinde in omnibus et administrationis et accessionis iure conueniri posse atque ceteros tutores, qui eodem testamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit fili Maevius et Lucius Eros", cui Eroti libertatem non dedit: fuit autem
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam relictam ad alimenta
pũor falcroie subiectam c̃ẽ. et
ut ydoneis hominib collocet᷑
pecunia et ad curam suam reuo
ras pͥ̾staturum cum qui frustra¬
tionis causa bñficium legis fal
implorauis. ¶or.¬

Expanded text:
cuniam relictam ad alimenta puerorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam reuocras praestaturum eum, qui frustrationis causa beneficium legis Falcidiae implorauit.