comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dalgisus trrannus dux tridentine ciuitatis.
annitentib: aldone. et grausone brixianis ciuib
et aliis multis ex langobardis contra cunich¬
btũ regẽ rebellat. eũq de regno expellit.
resumptis uirib. cunichbtus p̃satũ trrannũ in
proclio interficit. CPIA M¬
agobtus rex mettis ueniens. cũ c̃silio pontifiq̃
et ꝓcerũ. filiũ suũ sigibtũ in regno austrie
sublimat. eũq cunichbto ep̃o coloniensis ecele
et pippino duci cõmendat. Nuuelle gerdrudis

Expanded text:
dalgisus tyrannus, dux Tridentinae civitatis, adnitentibus Aldone et Grausone Brixianis civibus, et aliis multis ex Langobardis, contra Cunibertum regem debellat, eumque de regno expellit, sed resumptis viribus Cunibertus praefatum tyrannum in praelio interficit. Dagobertus rex Mettis veniens, cum consilio pontificum et procerum filium suum Sigibertum in regno Austriae sublimat, eumque Cuniberto, episcopo Coloniensis ecclesiae, et Pippino duci commendat. Sequenti anno ei
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit sinodũ magnã ep̃orũ gallorũ. ger¬
manorũ. italorũ. Ubi fuer̃ missi apłici. theophi¬
las et stephanus ep̃i. In hac sinodo tertio c̃dem¬
nata ẽ heresis feliciana. Quã dãnationẽ ꝑ aucto¬
ritatẽ scõrũ patrũ in libro c̃scripser̃. Quẽ librũ
om̃s sacerdotes manib ꝓpriis subscripser. Eodẽ
tẽpore obut fastrada regina. et in monasterio
sc̃ĩ albani honorifice sepulta ẽ. Pseudo sinodus
gretorũ. quã ꝓad orandis imaginib fecer̃. a pon¬
tificib reiecta ẽ. Postra rex diuiso induas partes
exercitu. saxoniã in gressus ẽ. ipse ꝑturingiã.
carolus filius eiꝰ ad coloniã renũ transiuit.

Expanded text:
gregavit sinodum magnam episcoporum Galliarum, Gergregavit sinodum magnam episcoporum Galliarum, Germanorum, Italorum; ubi fuerunt missi apostolici Theophilus et Stephanus episcopi. In hac sinodo tertio condempnata est heresis Feliciana, quam dampnationem per auctoritatem sanctorum patrum in libro conscripserunt; quem librum omnes sacerdotes manibus propriis subscripserunt. Eodem tempore obiit Fastrada regina et in monasterio sancti Albani honorifice sepulta est. Pseudosinodus Grecorum, quam pro adorandis imaginibus fecerunt, a pontificibus reiecta est. Post haec rex diviso in duas partes exercitu, Saxoniam ingressus est: ipse per Thuringiam, Carolus vero filius eius ad Coloniam Rhenum trans
Abbreviated transcription (Latin):
iuit. Peruenit aut̃ rex usq ad fluuiũ qui uo¬
cat᷑ raba. omnia cedib ac incendus. rapinisq
deuastans. Et inde reuersus reganesburgh. cele¬
nata ẽ. Quẽ felicẽ. engilbertus in p̃sentiã ad riani
pontificis adduxit. et post c̃fessionẽ. heresim
abdicauit. Codẽ anno nulla expeditio factaẽ.
sed tantũ pons suꝑ naues ad flumina tansire cõ¬
pactus ẽ. anchoris et funib coherens ita. ut iun¬
gi et dissolui posset. Et celebrauit rex natale
dñi in eodẽ loco. iđ reganesburch. CA PIT.¬
bureh ꝓficiscens. ad fossatũ magnũ int̾ alcmoniã
et radenħã uenit. ibiq sũmi pontificis missi cũ
magnis munerib in p̃sentiã eius uener̃. Ibi etiã
nuntiatũ ẽ ei. saxones iterũ more solito. fidẽ et
ꝓmissa uiolasse. Inde nauigio ꝑ radenhã mohin
ingressus. natale dñi celebrauit in vuirhaburth.
Celebrauit rex pascha in franconofurt. ibiq con¬

Expanded text:
ivit. Pervenit autem rex usque ad fluvium, qui voivit. Pervenit autem rex usque ad fluvium, qui vocabatur Raba, omnia cedibus, incendiis rapinisque devastans; et inde reversus Reganasburgh celepnata est. Quem Felicem Engilbertus in presentiam Adriani pontificis adduxit; et post confessionem heresim abdicavit. Eodem anno null a expeditio facta est, sed tantum pons super naves ad flumina transeunda compactus est anchoris et funibus ita coherens, ut iungi et dissolvi possit. Et celebravit rex natalem Domini in eodem loco, id est Reganasburgh. Aburgh proficiscens, ad fossatum magnum inter fluvios Alcmonia et Radenza venit, ibique summi pontificis missi cum magnis muneribus in praesentiam ejus venerunt; ibi etiam nunciatum est ei, Saxones iterum more solito fidem et promissa violasse. Inde navigio per Radenza Mohin ingressus, natalem Domini celebravit in Wurzaburhc. celebravit rex pascha in Franconofurt, ibique con
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ c̃uenire iussit. ibiq. cũ c̃silio optimatum
regni disposuit ire in auarorũ regnũ. ꝓpt̾ma¬
litiã intolerabilẽ. quã in galliarũ populosges¬
serunt. et in eccłis dĩ. Uenit ergo cũ exercitu usq
ad anisã fluuiũ. ubi triduanũ ieuuniũ cũ letani¬
rio dĩ. et uindicta inimicorũ. Rex itaq litora
danubii de australi parte tenuit. saxones autẽ
cũ quibdã francis. et plurima multitudine fre¬
sonũ de aquilonali. et ita ꝑgentes. ꝑuener̃ ubi
iam dicti auares munitiones habebant paratas.
de australi parte ad cuumbrech. deaquilonali uͦ
ripa. in loco qͥ dicit̾ camp. sic enĩ nominat᷑ ille
fluuius. qui ibi influit indanubiũ. Itaq auares
ꝑmediũ fluuiũ uenientẽ. tantus terror dõ fa¬
ciente suꝑ eos cecidit. ut dimissis p̃sidus muni¬
tionũ. fugę latibula quererent. et sic xp̃o du¬
ce. uterq exercitus absq lesione pannoniã intro¬

Expanded text:
itum suum convenire iussit. Ibique cum consilio optimatum itum suum convenire iussit. Ibique cum consilio optimatum regni disposuit ire in Avarorum regnum propter malitiam intolerabilem, quam in Galliarum populos gesserunt et in ecclesiis Dei. Venit ergo cum exercitu usque ad Anisam fluvium; ubi triduanum ieiunium cum letanirio Dei et vindictam inimDanubii de australi parte tenuit, Saxones autem cum quibusdam Francis, et plurima multitudine Fresonum de aquilonali, et ita pergentes venerunt ubi jam dicti Avares munitiones habebant paratas, de australi parte ad Chumberch, de aquilonali vero ripa in loco qui dicitur Camp; sic enim nominatur ille fluvius qui ibi influit in Danubium. Itaque Avares per medium fluvium venientem, tantus terror Deo faciente super eos cecidit, ut dimissis presidiis munitionum fugae latibula quaererent; et sic Christo duce uterque exercitus absque lesione Pannoniam intro
Abbreviated transcription (Latin):
fines baioariorũ disposuit. Inde reuersus ẽ in
franciã. et celebrauit natale dñi in aquis palatio.
et pascha similiter. APIT UI
NIO DOM̃ INCA R̃ .DCCLXXXVIIII. Rex renum
ad coloniã transiit. et saxoniã ingressus. usq ad
albiã fluuiũ uenit. ibiq duos pontes exutraq par¬
te c̃struxit. et ex utraq parte pontis castra ȩdifi¬
cauit ex lignis et terra. Et inde ꝓgressus. sclauorũ
fines intrauit. et sclauos cognom̃to uuilthi suo do¬
minio subiugauit. Euerunt cũ eo in eodẽ exercitu.
franci. saxones. fresones aut̃ nauigio uener̃ ꝑ habo¬
lã fluuiũ. Fuer̃ etiã cũ eo sclaui surui. et auitrixi.
quorũ princeps uocabat᷑ uiuithan. Obsidib itaq
receptis. reuersus ẽ infranciã. et celebrauit natale
in supradicta ciuitate celebrauit natale dñi. et pis¬
cha similiter. CAPIT NLUM¬
rtorũ ꝑrexit et ad rega nesburghuenit. ubi exera¬

Expanded text:
fines Baioariorum disposuit. Indeque reversus est in fines Baioariorum disposuit. Indeque reversus est in Franciam et celebravit natalem Domini in Aquis palatio eionis DCCLXXXVIIII. rex Rhenum ad Coloniam transiit et Saxoniam ingressus usque ad Albiam fluvium venit. Ibique duos pontes construxit et ex utraque p arte pontis castra aedificavit ex lignis et terra; et inde progressus Sclavorum fines intravit et Sclavos cognomento Wilzi suo dominio subiugavit. Fuerunt cum eo in eadem expeditione Franci et Saxones, Fresones autem navigio venerunt per Habola fluvium. Fuerunt etiam cum eo Sclavi Surbi et Abotridi, quorum princreceptis reversus est in Frantiam; et celebravit natalem in supradicta civitate rex celebravit natalem Domini et pascha similiter. Ariorum perrexit et ad Reganasburgh venit, ubi et exerc
Abbreviated transcription (Latin):
ne senserant. in exiliũ sunt missi. Codẽ anno
cõmissũ ẽ bellũ inter grecos et langobardos. du¬
cib ilderando de spoleto. et grimaldo de bene¬
uento. et uii negiso a rege directo cũ francis. et fu¬
gatis greci. et uictores extiter̃ franci et langobar¬
di Per idẽ tẽpus pugna cõmissa ẽ inter auaros
et francos. qui initalia habitabant. et dõ largien¬
te uictoriã obtinuer̃ franci. Pertia pugna cõmis¬
sa ẽ int̃ auaros et baioarios in cãpo ibort. et fue¬
runt ibi missi regis grahamannus. et odacar. cũ
aliquib francis. et dõ auxiliante. uictoria fuit
francorũ seu baio ariorũ. Hȩc omnia supradic
ns tassilo et uxor eius liutbirga terminauerant.
Quarta pugna fuit c̃tra auaros qͥ uoluer̃ uindica¬
re cosqui inpelio superius dicto ceciderant. sed
dõ adiuuante. uictoria xp̃ianis cessit. Post hȩc
carolus ad reganesburghuenit. ibiq marcas et

Expanded text:
ne senserant, in exilium sunt missi. Eodem anno ne senserant, in exilium sunt missi. Eodem anno commissum est bellum inter Grecos et Langobardos. ducibus Hildebrando de Spoleto et Grimaldo de Benevento et Winegiso a rege directo cum Francis: et fugati sunt Greci et victores extiterunt Franci et Langobardi. Per idem tempus pugna commissa est inter Avaros et Francos, qui in Italia habitabant: et Deo largiente victoriam optinuerunt Franci. Tertia pugna commissa est inter Avaros et Baioarios in campo Ibore, et fuerunt ibi missi regis aliquibus Francis; Domino auxiliante victoria fuit Francorum tus Tassilo et uxor eius Liutbirgis terminaverant. Quarta pugna fuit contra Avaros, qui voluerunt vindicare eos, qui in proelio superius dicto ceciderunt, sed Deo adiuvante victoria christianis cessit. Post haec Carolus ad Reganesburgh venit ibique marcas et
Abbreviated transcription (Latin):
Rex receptis obsidib. reuersus ẽ in franciã. et ce¬
lebrauit natale dñĩ in engilinheim. et pascha simil
Rex c̃gregauit sinodũ in prefata uilla. ibiq ue
nit tassilo. Coeper̃ aut̃ eũ baioarii accusare. qđ
fidẽ ꝓmissã uiolasset. suadente uxore liutberga.
et obiecta tassilo denegare non potuit. sed cõp¬
batus ẽ se ad auaros postea transmisisse. et in
uitã fideliũ regis c̃siliasse. Ad ultimũ c̃fessus ẽ
se dixisse. etiã si detẽ filios haberet. om̃s magis¬
uellet amittere. quã ita maneret sic̃ iurauerat.
Exhis et aliis multis. ab omnib diuidicatus ẽ ad
mortẽ. Et cũ om̃s capitalẽ sententiã ꝓclama¬
rent. rex misericordia motꝰ. eo qđ c̃ sanguines
cius ẽẽt. obtinuit ab ipsis dĩ. et suis fidelib ut
petut. ut ibi peccata sua deplorare potuisset.
Similit̃ et filius eiꝰ thiodo fecit. Igit attonsi s. et
in monasteriũ missi. Piucibaioarii qͥ cũ tassilo¬

Expanded text:
Rex, receptis obsidibus, reversus est in Franciam, et ceRex, receptis obsidibus, reversus est in Franciam, et celebravit natalem Domini in Engilinheim, et pascha similiter. rex congregavit synodum in praefata villa, ibiqunit Tassilo. Coeperunt autem eum Baioarii accusare, quod fidem promissam violasset suadente uxore Liutberga. Et obiecta Tassilo denegare non potuit, sed comprobatus est se ad Avaros postea transmisisse et in vitam fidelium regis consiliasse. Ad ultimum confessus est se dixisse, etiam si decem filios haberet, omnes mallet amittere, quam ita maneret, sicut iuraverat. Ex his et aliis multis ab omnibus diiudicatus est ad mortem. Et cum omnes capitalem sententiam proclamarent, rex misericordia motus, eo quod consanguineus eius esset, obtinuit ab ipsis Dei et suis fidelibus, npetiit, ut ibi peccata sua deplorare potuisset; similiter et filius eius Thiodo fecit. Igitur attonsi sunt et in monasterium missi; pauci Baioarii, qui cum Tassilo
Abbreviated transcription (Latin):
regni causas itineris. et qualit uersutia tassilo¬
nis corã sũmo pontifice eẽt dephensa. Misit itaq
cũ c̃sultu fideliũ ad eundẽ tassilonẽ. monens ut
apłicis adhortationib obtẽperaret. Qui cũ nal¬
let oboedire. rex partib baioarie exercitũ mo¬
uit. et in loco qͥ dicit᷑ lechfelt suꝑ ciuitatẽ augu¬
tã. et uener̃ orientales franci. et turingi. et sax
ones suꝑdanubiũ. in loco qͥ dicit᷑ faringa. Porro
pippinus rex de italia cũ exercitu uenit adtri¬
entũ. Tunc ꝑspiciens se tassilo ex omni parte et̃
cireũdatũ. et uidens qđ baioarii magis essent
fideles caro lo quã sibi. undiq coartatus. ue¬
nit ad eũ tradens semanib eius adseruitiũ.
reddens ducatũ sibi cõmissũ apippino rege.
et se in omnib peccasse. et male egisse c̃fessus
est. et denuo renouans sacram̃ta. dedit.xii. ob¬
sides electos. et tertiũ decimũ filiũ suũ thiodonẽ.

Expanded text:
regni causas itineris et, qualiter versutia Tassiloregni causas itineris et, qualiter versutia Tassilonis coram summo pontifice esset deprehensa. Misit itaque cum consultus fidelium ad eundem Tassilonem monens, ut apostolicis adhortationibus obtemperaret. Qui cum nollet obedire, rex partibus Baioariae exercitum movit et venit in loco, qui dicitur Lechfeld, super civitatem Augustam; et venerunt orones super Danubium in locum qui dicitur Faringa. Porro Pippinus rex de Italia cum exercitu venit ad Trientum. Tunc perspiciens se Thassilo ex omni parte esse circundatum, et videns quod Bajoarii magis essent fideles Carolo quam sibi, undique coarctatus venit ad eum tradens se manibus ejus ad servitium, reddensque ducatum sibi commissum a Pippino rege, et se in omnibus peccasse et male egisse confessus est; et denuo renovans sacramenta dedit duodecim obsides electos, et tredecimum filium suum Theodonem.
Abbreviated transcription (Latin):
zauit p̃dictũ tassilonẽ. et om̃s illi fauentes .ni¬
si fidelitatẽ quã regi pippino. et filio eiꝰ carolo
ꝓmiserat. ꝑ omnia obseruaret. contestans ꝑ eos¬
dẽ missos eundẽ uirũ et monens. ne ꝑ eiꝰ obdu¬
rationẽ et ꝑfidiã. sanguis xp̃ia norũ funderet᷑.
et terra deuastaret᷑. Et si ipse dux nullatenus
oboedire uellet. tunc carolus et exercitus eius
absoluti ẽent adõ et sc̃o petro. et quicꝗd induca¬
tu eius ꝑpetratũ ẽẽt. in incendiis et homicidus.
ł qualicũq malitia. totũ hoc suꝑ tassilonẽ. et so¬
cios eius uerteret᷑. et rex et franci ẽẽnt in noxii.
Nis uerbis absolutis missis tassilonis. rex oratione
ad limina apłorũ cõpleta. et benedictione ꝑcep¬
ta. in franciã gressũ dirigit. et uuormatiã ubi
erat fastrada c̃iunx eiꝰ ꝑuenit. Ibi sinodũ c̃gre¬
gauit. et manifestauit sacerdotib et optimatib

Expanded text:
zavit predictum Tassilonem et omnes illi faventes, nizavit predictum Tassilonem et omnes illi faventes, nisi fidelitatem, quam regi Pippino et filio eius Carolo promiserat, per omnia observaret; contestans per eosdem missos eundem virum et monens, ne per eius obdurationem et perfidiam sanguis christianorum funder etur et terra devastaretur. Et si ipse dux nullatenus oboedire vellet, tunc Carolus et exercitus eius absoluti essent a Deo et sancto Petro; et, quicquid in ducatu eius perpetratum esset in incendiis et homicidiis vel qualicumque malitia, totum hoc super Tassilonem et socios eius verteretur, et rex et Franci essent innoxii. His verbis absolutis missis Tassilonis rex oratione ad limina apostolorum completa et benedictione percepta in Franciam gressum dirigit et Wormatiam, ubi erat Fastrada coniunx eius, pervenit. Ubi sinodum congregavit et manifestavit sacerdotibus et optimatibus
Abbreviated transcription (Latin):
elegit.xii. obsides. et tertiũ decimũ filiũ supra¬
dicti ducis grimaldũ. et accepto munere. iura¬
uerunt ei om̃s beneuentani. et reuersus ẽ romã.
ibiq celebrauit pascha cũ p̃sule sedis apłicę.
Uenerunt etiã in eundẽ locũ missi tassilonis. ari¬
nus ep̃s. et hunricus abba. rogantes papã. ut pa¬
cẽ faceret. litẽq terminaret inter carolũ regẽ.
et tassilonẽ ducẽ. Ex qua causa. multũ certatus
ẽ apłicus. Rex aut̃ ad postulata respondit. se
hoc ꝑ multa tẽpora quesisse. sed minime optine¬
re posse. Ne tamen in oboediens uidetur eẽ mo¬
nitis apłicis. asseruit se in p̃sentia eiusdẽ papę
cũ eisdẽ missis pacẽ uelle firmare. Illis autẽ re¬
nuentib atq dicentib. ñ se audere ꝓseniore dif¬
finitiuã ꝓferre sententiã. neq se ad hoc desti¬
natos eẽ. uidens apłicus ficta mendacia. et cog¬
noscens instabilitatẽ ducis. iratus a nathemati¬

Expanded text:
elegit duodecim obsides, et tertium decimum filium supraelegit duodecim obsides, et tertium decimum filium supradicti ducis Grimaldum, et accepta munera, juraverunt ei omnes Beneventani, et reversus est Romam, ibique celebravit pascha cum praesule sedis apostolicae. Venerunt etiam in eodem loco missi Thassilonis Arnus episcopus et Hunricus abba, rogantes papam, ut pacem faceret litemque terminaret inter Carolum regem et Tassilonem ducem. Ex qua causa multum certatus est apostolicus. Rex autem ad postulata respondit, se hoc per multa tempora quaesisse, sed minime optinere potuisse: ne tamen inoboediens videretur esse monitis apostolicis, asseruit se in presentia eiusdem papae cum eisdem missis pacem nuentibus, atque dicentibus non se audere pro seniore diffinitivam proferre sententiam, neque se ad hoc destinatos esse, videns apostolicus facta mendacia, et cognoscens instabilitatem ducis iratus anathemati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexit orationis causa. et ut ibi cũ missis impe¬
ratoris colloquiũ haberet. Et celebrauit natale
uenit. et a pontifice adriano honorifice suscep¬
tus ẽ. Ubi aliquot dies moratus ẽ. Qđ cũ audisset
herigisus dux beneuentanorũ. timore ꝑt̾ritus.
misit romaldũ filiũ suũ cũ magnis munerib
ad regẽ. postulans pacẽ. ꝓmittens se omnẽ uo¬
luntatẽ eiꝰ facturũ. Sed his suasionib. minime
apłicus credidit. sed magis hortatus ẽ regẽ. ut
beneuenti fines intraret. qđ et fecit. Et cũ capuã
uenisset. herigisus reliquit beneuentũ. et in sa¬
lernũ secessit. ibiq se muniuit. Et inde misit¬
filiũ grimaldũ. nã rumaldũ rex secũ retinebat.
cũ magnis munerib offerens obsides. et ꝓmitten
omnẽ fidelitatẽ. tantũ ut ab impugnatione ces¬
saret. Iunc rex cũ c̃sultu fideliũ et sacerdotum.
ne penitus episcopia et monasteria deuastarent᷑.

Expanded text:
perrexit orationis causa et, ut ibi cum missis impeperrexit orationis causa et, ut ibi cum missis imperatoris colloquium haberet; et celebravit natalem venit et a pontifice Adriano honorifice susceptus est; ubi aliquot dies moratus est. Quod cum audisset Herigisus dux Beneventanorum, timore perterritus misit Romaldum filium suum cum magnis muneribus ad regem, postulans pacem et promittens se omnem voluntatem eius facturum. Sed his suasionibus minime apostolicus credidit, sed magis hortatus est regem, ut Beneventi fines intraret, quod et fecit. Et cum Capuam venisset, Herigisus reliquit Beneventum et in Salernum secessit ibique se munivit. Efilium suum Grimaldum nam Romaldum rex secum retinebat cum magnis muneribus, offerens obsides et promittens omnem fidelitatem, tantum ut ab impugnatione cessaret. Tunc rex cum consultu fidelium et sacerdotum, ne penitus episcopia et monasteria devastarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne puenit.suꝑ fluuiũ uuisarã. ubi c̃fluit uuah¬
na. et ꝓpt̃ nimiã inundationẽ aquarũ. inde
reuersus ẽ heresburgh. Ubi uxorẽ suã fastradã
cũ filiis et filiab uenire iussit. et ibi tota hieme
resedit. ibi etiã pascha celebrauit. et multis ui¬
cib scaras suꝑ saxones misit. et eorũ castra de¬
p̃datus ẽ. et in maio sinodũ ad paderbrunna
habuit. et inde iter ꝑgens. nullo c̃tradicente.
totã saxoniã circuiuit. Uenit aut̃ in barden¬
gauui. et inde misit post uuidichindũ et abio¬
nẽ. et utrosq ad se fecit uenire. Quos sacram̃¬
to firmauit. ut infranciã ad eũ uenirent. Quia
acceptis obsidib. ad attinia cũ regẽ uener̃ ibiqͣ
nno doũ inear̃ declxxrui. Carolus misit
exercitũ suũ partib brittanniȩ. una cũ misso
suo odulfo principe cocorũ. Ubi multa castilla
acquisier̃ franci. et eorũ primates rep̃senta uer
uuormatiae regi in publico c̃uentu. lunc rex
uidens se ex omni parte pacẽ habere. romam

Expanded text:
uvium Wisara, ubi confluit Wana, et propter nimiam inundationem aquarum inde reversus est Heresburgh, ubi uxorem suam Fastradanam cum filiis et filiabus venire jussit, et ibi tota hyeme resedit, ibi etiam pascha celebravit, et multis vicibus scaras super Saxones misit, et eorum castra depraedatus est, et in Maio synodum ad Paderbrunna habuit, et inde iter pergens, nullo contradicente, totam Saxoniam circuivit. Venit autem in Bardengawi, et inde misit post Widichindum et Abbionem, et utrosque ad se fecit venire, quos sacramento firmavit, ut in Franciam ad eum venirent. Qui, acceptis obsidibus, ad Attiniacum ad regem venerunt, ibique rnationis DCCLXXXVI. Carolus misit exercitum suum partibus Brittanniae una cum misso suo Odulfo principe cocorum; ubi multa castella adquisierunt Franci et eorum primates representaverunt Wormatiam regi in publico conventu. Tunc rex videns se ex omni parte pacem habere, Romam
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ ib in magni regis. qui a fre pulsus regno. in¬
mauritania exulabat. ipso semetipsũ cõmendan¬
te suscepit. In eodẽ loco et legatus nitrta qͥ tuncsi¬
ciliã regebat. nomine theophilus uenit. impera¬
toris epłam portans. Quẽ honorifice suscipiens
post aliquot dies ab soluit. Ipse uͦ nouembre m̃se
mediante ad hiemandũ cũ exereitu saxoniã in

Expanded text:
filium Ibinmagae regis, qui a fratre regno pulsus in filium Ibinmagae regis, qui a fratre regno pulsus in Mauritania exulabat, ipso semetipsum commendante suscepit. In eodem loco et legatus Nicetae, qui tunc Siciliam regebat, nomine Theophilus, venit imperatoris epistolam portans; quem honorifice suscipiens post aliquot dies absolvit. Ipse vero Novembri mense mediante ad hiemandum cum exercitu Saxoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
legatio pippini regis ad patre̾ in saxoniã. quȩ
dixit qđ auares post interfectionẽ priorũ du¬
cu. suꝑse constituissent regẽ. nomine kaiam . et
pippinus ẽtra eũ certare disponerit. Rex ꝑa¬
graita saxonia. infrantiã se recepit. et in aquis
palatio filiũ suũ pippinũ epannonia redeuntẽ.
it partẽ thesauri quȩ remanserat adducentẽ.
letus aspexit. Et celebrauit in eodẽ loco natale
hispaniȩ. quȩ iam pridẽ a francis disciuerat. ꝑ
thathun p̃fectũ ipsius francis ẽ reddita. Nam ipso
ad palatiũ ueniens. ciuitatẽ cũ semetipso regi tradi¬
dit. Codẽ tẽpore expeditio facta ẽ in sax oniã. et
usq ad oceanũ trans om̃s paludes. et in uia loca ꝑ¬
transut exercitus. Et rex de adulchoo regressus.
hoc enĩ loco nom̃ ẽ. ubi oceanus saxoniã alluit.
tota saxonũ gente inditionẽ ꝑ obsides accepta. in
aquis palatiũ reuersus ẽ. Ibi abdellam sarracenũ

Expanded text:
legatio Pippini regis ad patrem in Saxoniam, quae legatio Pippini regis ad patrem in Saxoniam, quae dixit, quod Avares post interfectionem priorum ducum super se constituissent regem nomine Kaiam et Pippinus contra eum certare disponeret. Rex peragrata Saxonia in Franciam se recepit et in Aquis palatio filium suum Pippinum e Pannonia redeuntem et partem thesauri, quae remanserat, adducentem laetus aspexit. Et celebravit in eodem loco natalemHispaniae, quae iam pridem a Francis disciverat, per Thathun prefectum ipsius Francis est reddita: nam ipse ad palatium veniens civitatem cum semetipso regi tradidit. Eodem tempore expeditio facta est in Saxoniam, et usque ad oceanum trans omnes paludes et invia loca pertransiit exercitus. Et rex de Adulohoc regressus – hoc enim loco nomen est, ubi oceanus Saxoniam alluit, – tota Saxonum gente in deditionem per obsides accepta in Aquis palatio reversus est. Ubi Abdellam Sarracenum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uuonomiro sclauo in pannoniã. ringũ auaro¬
rũ principẽ longis retro tẽporib quietũ . ciuili bl¬
lo fatigatis inter se principib. in ꝓuise expoliaut
Caganus et uigoro intestina clade interempti sun
Phesaurũ priscorũ regũ multa scłorũ plixitate
collectũ idem dux carolo ad aquis palatiũ misit
Quo accepto. ꝑacta largitori omniũ bonorũ grã¬
rũ actione. magnã partẽ inde romã ad limina
apłorũ misit ꝑengilbertũ abbatẽ. Porro reliquã
partẽ optimatib lericis. siue laicis. cęterisq fide¬
lib suis largitus ẽ. Per idẽ tempus. thudun scđm
pmissionẽ suã cũ magna parte auarorũ ad regẽ
uenit. et secũ populo suo et patria regi tradidit.
et ipse et populas eius baptihatus ẽ. et munerib
susceptis. redier ad ꝓpria. Codẽ anno rex cũ
exercitu saxoniã ingressus ẽ. et pippinus rex
in pannoniã cũ exercitu introiuit. Henit aut̃

Expanded text:
cum Wonomiro Sclavo in Pannonia Iringum gentis Avarocum Wonomiro Sclavo in Pannonia Iringum gentis Avarorum principem longis retro temporibus quietum, civili bello fatigatis inter se principibus, inprovise expoliavit. Caganus et Iuguro intestina clade interempti sunt; thesaurum priscorum regum multa seculorum prolixitate collectum idem dux Carolo ad Aquis palatium misit. Quo accepto peracta largitori omnium bonorum gratiarum actione magnam partem inde Romam ad limina appotolorum misit per Angelbertum abbatem. Porro reliquam partem optimatibus, clericis sive laicis, ceterisque fidelibus suis largitus est. Per idem tempus Thudun secundum promissionem suam cum magna parte Avarorum ad regem venit et se cum populo suo et patria regi tradidit; et ipse et populus eius baptizatus est, et muneribus susceptis redierunt ad propria. Eodem tempore rex cum exercitu Saxoniam ingressus est, et Pippinus rex in Pannoniam cum exercitu introivit. Venit autem
Abbreviated transcription (Latin):
Rexuenit mogontiã. ibiq tenuit placitũ suum.
inuilla quȩ dicitur cusfinstrin in suburbio eiusdẽ
urbis. Audiens uͦ qđ saxones scđm c̃suctudinem
ꝓmissiont̃ suã quã de obseruanda xp̃ianitate. et
fidelitate regis tenenda fecerant. irritã fecissent.
cũ exercitu saxoniã intrauit. et usq ad fluuiũ albiã
ꝑuenit. ad locũ qui dicit᷑ bliuni. In qͦ isdẽ diebus
uuiħħan ab rotidorũ rex a saxonib occisus fu¬
erat. Ibi etiã uener̃ missi thudun. qͥ in gente et
regno auarorũ potestatẽ magnã habebat. affir¬
mantes. qđ idem thudun cũ terra et populo su¬
o se regi dare uellet. et eiꝰ ordinatione xp̃iana
fidẽ suscipere. Rex itaq afflictis magna ex pus¬
te saxonib eorũq terra uastata. acceptis obsi¬
ut . et leo mox in pontificatu suecessit. statimꝙ
misit regi legatos cũ munerib. claues etiã c̃ fessi¬
onis sc̃i petri. et uexillũ romanȩ urbis direxit.
ł einricus dux foro uilanorũ missis hominib suis

Expanded text:
rex venit Mogontia, ibique tenuit placitum suum in villa quae dicitur Cuffinstein, in suburbio ejusdem urbis. Audiens vero quod Saxones secundum consuetudinem promissionem suam, quam de observanda Christianitate et fidelitate regiam intravit et usque ad fluvium Albia pervenit ad locum, qui dicitur Hliuni, in quo hisdem diebus Wizzan Abrotidorum rex a Saxonibus occisus fuerat. Ibi etiam venerunt missi Thudun, qui in gente et regno Avarorum magnam potestatem habebat, affirmantes, quod idem Thudun cum terra et populo suo se regi dare vellet et eius ordinatione christianam fidem suscipere. Rex itaque afflictis magna ex parte Saxonibus eorumque terra vastata acceptis obsiiit et Leo mox in pontificatu successit. Statimque misit regi legatos cum muneribus, claves etiam confessionis sancti Petri et vexillum Romanae urbis direxit. Heinricus dux Foroiulanorum missis hominibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
maldũ. egressus agallia. ad brittanniã insulã
ꝓperare disponit. Interta grimaldus morit᷑.
ũq iam bertarius nauĩ ingressus aliquantulum
pelagus nauigasset. uox alitore audita ẽ. Re¬
uertat᷑ bertarius in patriã suã. quia tertius
dies ẽ hodie. qđ grimaldus rex mortuus est.
Qui statĩ reuersus. regnũ lango bardorũ optinuit.
atq cunibtũ filiũ suũ c̃sortẽ regni facit. CAP¬

Expanded text:
maldum, maldum, properare disposuit. Interea Grimaldus moritur, cumque jam Bertarius navim ingressus, aliquantum per pelagus navigasset, vox a litore audita est: Revertatur Bertarius in patriam suam, quia tertius dies est hodie quod Grimaldus rex mortuus est. Qui statim reversus regnum Langobardorum obtinuit, atque Cunibertum filium suum consorte
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ amplius quã .xl. dies habebat. et cunc¬
tis audientib respondit amen. Nocatus ẽ idem
puer sigibtus. Arnulfus ep̃s et romaricus abba
o anno legati regis dagobti. seruatus et paternꝰ.
a c̃stantinopoli regressi s̃. Petiitq imperator
dagobtũ. ut om̃s iud eos regni sui scđm fidem
catholicã baptihare p̃ciperet. aut de regno ex¬
pelleret. Siquidẽ insiderũ signis cognouerat.
qđ acircũ cisis gentib diuino nutu eiꝰ imperi¬
um eẽt uastandũ. Et rex quidẽ hoc sũmo ꝑe¬
git studio. Sed imperatori ñ iudeis. sed de sar¬
racenis cireũcisis fuerat demonstratũ. CA P¬
ost hȩc heribtus morit᷑. relinquens filiũ par¬
uulũ nomine helpricũ. qui etiã paulo post
morit᷑. Regnũ qđ tenuerat. ad da gobtũ transit
rrimaldus rex langobardorũ. CAꝑIT¬
cũ dagobto pacis firmissimȩ foedus init. Qđ
cũ ꝓfugus bertarius cognouisset. metuens gri¬

Expanded text:
qui non amplius quam XL dies habebat, et cuncqui non amplius quam XL dies habebat, et cunctis audientibus respondit Amen. Vocatus est idem puer Sigibertus. Arnulfus episcopus et Romaricus abba o anno legati regis Dagoberti Servatus et Paternus a Constantinopoli regressi sunt, petiitque imperator Dagobertum, ut omnes Iudeos regni sui secundum fidem catholicam baptizare preciperet aut de regno expelleret, siquidem in siderum signis cognoverat, quod a circumcisis gentibus divino nutu eius imperium esset vastandum. Et rex quidem hoc summo peregit studio, sed imperatori non de Iudeis, sed de Sarracenis circumcisis fuerat demonstratum. Post haec Heribertus moritur relinquens filium parvulum nomine Helpricum, qui etiam paulo post moritur. Regnum, quod tenuerat, ad Dagobertum transiit. Grimaldus rex Langobardorum cum Dagoberto pacis firmissimae foedus iniit. Quod cum profugus Bertarius cognovisset, metuens Gri
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. quotiens de uenabulo ostiũ cuiuscũq domꝰ
ꝑcussiset. tot de eadẽ domo sequenti die homi¬
nes interirent CAP¬
er idẽ tempus. dagoberto rex brunulfũ auun¬
culũ heriberti fratris sui. ꝓpt̃ infidelitatẽ in
terfici iussit. Qui ab amalgario. et arneberto
ducib et uuillibado patricio int̾fectus ẽ. CAp¬
ost discessũ igit᷑ beati arnulfi. ad huc c̃silio
pippini maioris domus. et cunichberti ponti¬
ficis urbis coloniȩ dagobtus utens. ab ipsis for¬
tit̃ admonitꝰ. ꝓsperitatis et iustitię amorẽ cõ¬
plexus. uniuersarũ sibi gentiũ subditarũ fauo¬
ribus extollebat᷑. Nabuit filiũ ex quadã pud¬
la nomine regindruda. quẽ frat̃ ei heriberts
aurelianis ueniens. de saero fonte suscepit. Nãq
dũ eundẽ puerũ amandus ep̃s benediceret.
eũq caticuminũ faceret. finita oratione. cũ
nemo respondisset amen. aperuit dñs os pueri

Expanded text:
ferre, quoties de venabulo hostium cuiuscumque domus ferre, quoties de venabulo hostium cuiuscumque domus percussisset, tot de eadem domo sequenti die homines interirent. Per idem tempus Dagobertus rex Brunulfum avunculum Heriberti fratris sui propter infidelitatem suam interfici iussit; qui ab Amalgario et Arneberto ducibus et Willibado patricio interfectus est. Post discessum igitur beati Arnulfi adhuc consilio Pippini maioris domus et Cunichberti pontificis urbis Coloniae Dagobertus utens, ab ipsis fortiter admonitus, prosperitatis et iustitiae amorem complexus, universarum sibi gentium subditarum favoribus extollebatur. Habuit filium ex quadam puella nomine Regintruda, quem frater eius Heribertus Aurelianis veniens de sacro fonte suscepit. Namque dum eundem puerum Amandus episcopus benediceret eumque caticuminum faceret, finita oratione cum nemo respondisset Amen, aperuit Dominus os pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
unã operationẽ et uoluntatẽ in dño illũ xp̃o
asseuerabat. Ca hora tante a rancarũ telę in
medio populi ceciderunt. ut om̃s mirarent᷑. ac
ꝑhoc significatũ ẽ qđ sordes hereticȩ prauitatiᷤ
depulse eẽnt. Et georgius quidẽ patriarcha con¬
stantino politanus correctus ẽ. Cȩteri uͦ in sua de¬
fensione ꝑ seuerantes. anathematis sunt ultione
ꝑculsi. Recta aut̃ fides et uera hȩc ẽ. ut in dño
nr̃o illũ xp̃o. sic̃ duȩ̨ sunt naturę. hoc ẽ dĩ et ho¬
minis. sic etiã duȩ credant̾ ẽẽ uoluntates siue
operationes. Nis tẽporib solis elypsis facta ẽ.v.
noñ mãĩ. moxq subsecuta ẽ grauissima pestis.
trib mensib iuł. augusto et septẽbri. Iunc uisi¬
bilit̾ multis apparuit. quia bonus et malus an¬
gelus noctu ꝑciuitatẽ ꝑgens. et ex iussu boni an¬
geli. malus angelus qͥ uidebat᷑. uenabulũ manu

Expanded text:
unam operationem et voluntatem in domino Iesu Christo unam operationem et voluntatem in domino Iesu Christo asseverabat. Ea hora tantae aranearum telae in medio populi ceciderunt, ut omnes mirarentur; ac per hoc significatum est, quod sordes hereticae pravitatis depulsac essent. Et Georgius quidem patriarcha Constantinopolitanus correctus est, ceteri vero in sua defensione perseverantes anathematis sunt ultione percussi. Recta autem fides et vera haec est, ut in doro Iesu Christo, sicut duae sunt naturae, hoc est dei et hominis, sic etiam duae credantur esse voluntates sive operationes. His temporibus solis eclypsis facta est V. Non. Mai. moxque subsecuta est gravissima pestis tribus mensibus Iulio, Augusto et Septembri. Tunc visibiliter multis apparuit, quia bonus et malus angelus noctu per civitatem pergerent, et ex iussu boni angeli malus angelus, qui videbatur venabulum manu
Abbreviated transcription (Latin):
talis exercitd uoluntate. Contra quẽ italię
milites. alii ꝑ histriã. alii ꝑ cãpaniã. alii uero
priuar̃. Constantinopoli caput falsi impera¬
toris deportatũ est. Hex audiens gens sarra¬
cenorũ. quȩ iam alexandriã et egrptũ per¬
uaserat. subito cũ multis nauib uenientes. si¬
ciliã inuadunt. si racusas ingrediunt᷑. multas
stragẽ faciunt populorũ. Auferentes qͦq p̃dã
nimiã. et omnẽ illũ quẽ c̃stantinus a roma
abstulerat ornatũ. in ere et diuersis spetieb.
alexandriã reuersi sunt. EAPIT ULN¬
c̃stantini superioris augusti. reg̃ anñ x uii.
Donus p̃p apłicã sedẽ tenet. Quo defuncto. aga¬
tho p̃p ordinat᷑. Constantinus augustus .ei
ep̃os c̃gregari fecit in urbe regia. Int̾ quos etiã
fuerunt legati sẽę romanę ęccłe. missi ab aga¬
thone pp̃. iohannes diaconus et iohannes por¬
tuensis ep̃s. Qui om̃s heresĩdã nauerunt. quę

Expanded text:
talis exercitus voluntate. Contra quem Italiae talis exercitus voluntate. Contra quem Italiae milites, alii per Istriam, alii per Campaniam, alii vero privarunt. Constantinopolim caput falsi imperatoris deportatum est. Haec audiens gens Sarracenorum, quae iam Alexandriam et Egyptum pervaserat, subito cum multis navibus venientes Siciliam invadunt, Siracusas ingrediuntur multamque stragem faciunt populorum, auferentes quoque predam nimiam et omnem illum, quem Constantinus a Roma abstulerat, ornatum in aere et diversis speciebus, ad Alexandriam reversi sunt. 605–611 AConstantini superioris augusti regnavit annos XVII. Donus papa apostolicam sedem tenet; quo defuncto Agatho papa ordinatur. Constantinus augustus CL episcopos congregari fecit in urbe regia, inter quos etiam fuerunt legati sanctae Romanae ecclesiae missi ab Agathone papa, Iohannes diaconus et Iohannes Portuensis episcopus. Qui omnes heresim dampnaverunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nerat coepit. Luteriã usq ad solũ ꝓstrauit.
Dcinde beneuentũ cũ omni exercitu circũ dedit.
ubi rumaldus filius grimaldi regisse incluse¬
rat. Amperator accepta obside p̾dicti rumal¬
di sorore. soluta obsidione. nea polĩ ꝓficiscit᷑.
inde romã ꝑrexit. lui sexto ab urbe miliario.
uitellianus p̃p cũ sacerdotib et populo roma¬
no occurrit. qͥoptulit beato petro palliũ auro
texile. Et manens apud romã dieb.xii. omnia
quȩ fuerant antiquits instituta exare in orna
marie. quȩ aliquando pantheon uocabat᷑. disco¬
operiret tegulasq ȩritis inde auferret. Post hȩc
ncapolĩ reuersus. itinere terreno ꝑrexit in ciui¬
tatẽ regiã. Ingressusq siciliã. habitauit insi¬
racusa. Mansit aut̃ insicilia .vi. annos. ubi
post plurimaset in auditas dep̃dationes. inbal¬
neo a suis extinctus ẽ. Post huius mortẽ. mehe¬
cius in sicilia regnũ arripuit. sed absq orien¬

Expanded text:
nerat, cępit. Luceriam usque ad solum prostravit. nerat, cępit. Luceriam usque ad solum prostravit. Deinde Beneventum cum omni exercitu circumdedit, ubi Rumaldus filius Grimaldi regis se incluserat. Imperator, accepta obside predicti Romaldi sorore, soluta obsidione Neapolim proficiscitur. Inde Romam perrexit; cui sexto ab urbe miliario Vitellianus papa cum sacerdotibus et populo Romano occurrit. Qui optulit beato Petro pallium auro textile; et manens apud Romam diebus XII omnia, quae fuerant antiquitus instituta ex aere in ornMariae, quae aliquando Pantheon vocabatur, discooperiret tegulasque aereas inde auferret. Post haec Neapolim reversus itinere terreno perrexit civitatem Regium ingressusque Siciliam habitavit in Siracusa. Mansit autem in Sicilia VI annos; ubi post plurimas et inauditas depredationes in balneo a suis extinctus est. Post huius mortem Mezecius in Sicilia regnum arripuit, sed absque orien
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ rex in sua fide suscipiens. adulatorũ et de¬
trahentiũ linguis stimulato. dolo occidere
meditat᷑. Sed industria hunoldi fidelissimi
satellitis ꝑ murũ ticinensẽ fune depositus. in
franciã ad dagobertũ fugit. mortisq pericu¬
lũ euasit. Per idẽ tẽpus. theodorus archiep̃s.¬
et adrianus abba doctissimus auitelliano p̃p
missi sunt inbrittanniã. plurimasq ȩccłas an¬
glorũ doctrinę ȩccłasticę fruge foecandar.
Equib theodorus archi ep̃s. petcantiũ iudicia.
quantis scilicet annis ꝓuno quoq petcato qͥs
poenitere debeat. mirabili et discreta conside¬
ratione describit. CAPIT ML UM¬
is dieb c̃stantinus augustus. italiã alangobar¬
dorũ manu eripere cupiens. c̃stanti nopolim
egressus. athenasuenit. Inde mare tansgressus.
tarentũ applicuit. In de beneuentũ intrauit.
om̃sq poene ciuitates langobardorũ ꝑquasue¬

Expanded text:
idem rex in sua fide suscipiens, adulatorum et deidem rex in sua fide suscipiens, adulatorum et detrahentium linguis stimulatus, dolo occidere meditatur. Sed industria Hunoldi fidelissimi satellitis per murum Ticinensem fune depositus in Franciam ad Dagobertum fugit mortisque periculum eet Adrianus abba doctissimus a Vitelliano papa missi sunt in Britanniam, plurimasque ecclesias Anglorum doctrinae apostolicae fruge foecundarunt, e quibus Theodorus archiepiscopus peccantium judicia, quantis scilicet annis pro uno quoque peccato quis penitere debeat, mirabili et discreta consideratione describit. His diebus Constantinus Augustus Italiam a Langobardorum manu eripere cupiens, Constantinopolim egressus venit Athenas; inde mare transgressus Tarentum applicuit, inde Beneventum intravit, omnesque pene civitates Langobardorum per quas ve
Abbreviated transcription (Latin):
operationes in xp̃o diffiniens eẽ c̃fitendas. qua¬
si nihil uelle ł operari eredendus sit xp̃c.
Inde a martino p̃p̃. et . cui ep̃is sub anathema¬
te dãnati sunt supra nominati ep̃i. Hac de re
idẽ martinus p̃p in exiliũ mitttur apud cer¬
sonã. ibiq morit᷑. ubi etiã miraculorũ gła
fulget. Cugenius pp̃ ẽstituit᷑. Quo ulta dece¬
dente. uitellianus in eiꝰ loco subrogat᷑. Rotha¬
ro langobardorũ rege mortuo. grimaldus
er idẽ tẽpus. clotharius rex francorũ morit᷑.
et suburbano parisius inbasilica sc̃i uincentu
sepelit᷑. Dagoberts monarchiã totius imperii
optinuit. excepto qđ fratri suo heriberto ci¬
tra ligerĩ. et limitẽ quotendit᷑ partib uuasco¬
niȩ. pagũ scilicet tolos anũ. caturtinũ. aga nen¬
sẽ. petrogoricũ. et s. anctonicũ ł qđ ab his uer¬
sus pireneos montes excludit᷑ c̃cessit. Grimal¬
dus rex bertariũ uirũ potentẽ ꝑsequit᷑. Quẽ

Expanded text:
operationes in Christo definiens esse confitendas, quaoperationes in Christo definiens esse confitendas, quasi nihil velle vel operari credendus sit Christus. Unde a Martino papa et CV episcopis sub anathemate dampnati sunt supra nominati episcopi. Hac de re idem Martinus papa in exilium mittitur apud Cersonam ibique moritur; ubi etiam miraculorum gloria fulget. Eugenius papa constituitur, quo vita decedente Vitellianus in eius loco subrogatur. Rothario Langobardorum rege mortuo Grimaldus er idem tempus Clotharius rex Francorum moritur et suburbano Parisius in basilica sancti Vincentii sepelitur. Dagobertus monarchiam totius imperii optinuit, excepto quod fratri suo Heriberto citra Ligerim et limitem, quo tenditur partibus Wasconiae, pagum scilicet Tolosanum, Caturcinum, Aganensem, Petrogoricum et Sanctonicum vel, quod ab his versus Pireneos montes excluditur, concessit. Grimaldus rex Bertarium virum potentem persequitur. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
fidei regulis. ex clasticisq disciplinis disputauit.
er idẽ tẽpus. coniunx regis ꝑsarũ nomine ce¬
sara. ꝓxp̃i amore priuato habitu c̃stantinopoli
uenit. et post aliquot dies baptihata. ab augus¬
ta de sacro fonte leuata ẽ. Quã uirieiꝰ requirel
cũ lx militarib uiris pacifice c̃stantinopolĩ
ad imperatorẽ uenit. A quo satis digne susceptꝰ.
cũ omnib quos secũ adduxerat baptihats ẽ.
et ab augusto de fonte leuatis. multisq muneris
mensib .vi. Pirri successor paulus. ñ tantum
uesana doctrina sic̃ decessores eiꝰ. s et aꝑta ꝑ¬
secutione catholicos cructat. Obhoc et ipse
sic̃ ꝓdecessores ei a sede apłita dãnatꝰ ẽ. Cp¬
NNO DOM̃ INCAT̃ DLXXUI. Constantinus
filius c̃stantini filii heraclii regnut annosx
xuiiii. Hic a supradicto paulo deceptus. he¬
reticus efficitur. Exposuitq tipũ aduersus ca¬
tholicã fidẽ. nec unã nec duas uoluntates aut

Expanded text:
fidei regulis ecclesiasticisque disciplinis disputavit. fidei regulis ecclesiasticisque disciplinis disputavit. Per idem tempus coniux regis Persarum, nomine Cesara, pro Christi amore private habitu Constantinopolim venit et post aliquos dies baptizata ab augusta de sacro fonte levata est. Quam vir eius requirens cum sexaginta militaribus viris pacifice Constantinopolim ad imperatorem venit; a quo satis digne susceptus cum omnibus, quos secum adduxerat, baptizatus est et ab augusto de fonte levatus; multisque muneribmensibus VI. Pirri successor Paulus non tantum vesana doctrina sicut decessores eius, sed et aperta persecutione catholicos cruciat; ob hoc et ipse sicut predecessores eius a sede apostolica dampnatus est. nationis DLXXVI. Constantinus filius Constantini filii Heraclii regnavit annos XXVIII. Hic a supradicto Paulo deceptus hereticus efficitur exposuitque tipum adversus catholicam fidem, nec unam nec duas voluntates aut
Abbreviated transcription (Latin):
alexandriȩ sergius et pirrus regiȩ urbis ep̃iamã
operationẽ in xp̃o diuinititis et humanitatis. et
unã uoluntatẽ dogmatihant. et obhoc atheodo¬
io p̃p̃. et aliis cp̃is ẽdẽnati sunt. Dagobertus filius
clocharii cũ saxonib: dimicans. grauit̃ ab eis uud¬
nerat᷑. patrẽq ꝑ legatũ in auxiliũ uocat. Qui festi¬
nus cũ exercitu aduenit. et interfecto eorũ duce
bertallo. ita saxones armis ꝑdomuit. ut om̃s uiri¬
lis sexus eiusdẽ terrȩ in colas. qui gladuquẽ tũ for¬
te gerebat longitud inẽ excessissent. ꝑemerit. Cap¬
irca hȩc tẽpora. sisenandus. et posteũ chintilla
in hispania regnauer̃. Norũ tẽporib. sinodus
bis habita ẽ in urbe toletana. ubi plurima de
fide catholica. et religione xp̃iana ꝑmulgata
sunt. et seripto roborata. Sub his etiã regibus.
isidorus hispalensis eccłe ep̃s floruit. nulli mo¬
dernorũ doctorũ postponendus. qui multa de

Expanded text:
Alexandriae, Sergius et Pirrus regiae urbis episcopi unam Alexandriae, Sergius et Pirrus regiae urbis episcopi unam operationem in Christo divinitatis et humanitatis et unam voluntatem dogmatizant et ob hoc a Theodoro papa et aliis episcopis condempnati sunt. Dagobertus filius Clotharii cum Saxonibus dimicans graviter ab eis vulneratur patremque per legatum in auxilium vocat. Qui festinus cum exercitu advenit et interfecto eorum duce Bertaldo ita Saxones armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tunc forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit. Circa haec tempora Sisenandus et post eum Chintilla in Hispania regnaverunt. Horum temporibus sinodus bis habita est in urbe Toletana, ubi plurima de fide catholica et religione christiana promulgata sunt et scripto roborata. Sub his etiam regibus Isidorus Hispalensis ecclesiae episcopus floruit, nulli modernorum doctorum postponendus, qui multa de
Abbreviated transcription (Latin):
positus traditꝰ ẽ agenitore. ut eũ scđm suã sapi¬
entiã enutriret. eiq tramitẽ xp̃ianę religionis
ostenderet. Hic postquã ad uirilẽ ętatẽ ꝑuenit
sandragisilũ ducẽ aquitaniȩ. et ꝑcarũ c̃siliarĩ
patris. eo qđ se quadã contumacia despiceret.
uerberib affecit et barbȩ rasione deturpauit.
Qđ cũ pat̾ cognouisset: eũ ad supplicia requirit.
Iue furorẽ patris timens. inbasilica sc̃orũ dionisu
et sociorũ cius c̃fugit. eorũq tutelã supplex ex¬
poseit. Quorũ suffragantib meritis. anullo potu¬
it inde extrahi. quousq cõmissũ facinus pat̃ in¬
dulgerit. Unde et illũ potissimũ p̃ceteris dilex¬
it locũ ubi postmodũ ingentia dona c̃tulit et
numerosa p̃dia dedit. Post hec dagobertus cum
pippino duce in austria regnaturus a patre diri¬
gitur et sc̃i a mulfi metensis ep̃i consiluis cõmen¬
dat᷑. Rodo aldo lango bardorũ rege mortuo ro¬

Expanded text:
positus, traditus est a genitore, ut eum secundum suam sapipositus, traditus est a genitore, ut eum secundum suam sapientiam enutriret, eique tramitem christianae religionis ostenderet. Hic postquam ad virilem aetatem pervenit, Sandragisilum, ducem Aquitaniae et carum consiliarium patris, eo quod se quadam contumacia despiceret, verberibus affecit, et barbae rasione deturpavit. Quod cum pater cognovisset, eum ad supplicia requirit. Ille furorem patris timens in basilicam sanctorum Dionysii et sociorum eius confugit eorumque tutelam supplex exposcit. Quorum suffragantibus meritis a nullo potuit inde extrahi, quousque commissum facinus pater indulgeret. Unde et illum potissimum pre ceteris dilexit locum, ubi postmodum ingentia dona contulit et numerosa predia dedit. Post haec Dagobertus cum Pippino duce in Austria regnaturus a patre dirigitur et sancti Arnulfi Metensis episcopi consiliis commendatur. Rodoaldo Langobardorum rege mortuo Ro
Abbreviated transcription (Latin):
fus rex langobardorũ morit᷑. et rodo aldus
filius eius in regnũ stabilit᷑. CPIT XLU.¬
NNO DOM̃ INCΛR̃ OXLUI. Heraclius reg̃ anñ
xxIII. Qui aduersus ꝑsas bellũ aggressus occi¬
so chosroe eorũ rege. ꝑsas inditionẽ recepit. et
lignũ sc̃ȩ crucis hierosolimã unde sublatũ fue¬
rat. cũ magna ueneratione restituit. Bonifacius
tertius. et honorius. seuerinus et iohannes. ro¬
manã regunt ȩxcłam. Heduin rex anglorum
p̃dicante paulino ep̃o. ad xp̃i fidẽ cũ sua gen¬
te c̃uertit᷑. Hon orius p̃p scottos in obseruatione
pasche errantes. ꝑ epłam redarguit. Similiter
et iohannes successor seuerini facit. CAPIT̃.¬
er idẽ tempus. fuit maior domus in palatio elo¬
tharii regis. arnulfus uir ut postmodũ claruit.
dõ a mabilis. Qui post gloriã scłi. xp̃i se seruitio
subdens. mirabilis in episcopatu extitit. Huic
dagobertus filius clotharii in annis puerilibus

Expanded text:
fus rex Langobardorum moritur et Rodoaldus fus rex Langobardorum moritur et Rodoaldus filius eius in regnum stabilitur. nationis DXLVI. Heraclius regnavit annos XXVI. Qui adversus Persas bellum adgressus occiso Chosdroe eorum rege Persas in deditionem accepit et lignum sanctae crucis Ierosolimam, unde sublatum fuerat, cum magna veneratione restituit. Bonifacius tertius et Honorius, Severinus et Iohannes Romanam regunt ecclesiam. Heduin rex Anglorum predicante Paulino episcopo ad Christi fidem cum sua gente convertitur. Honorius papa Scottos in observatione paschae errantes per epistolam redarguit, similiter et Iohannes successor Severini facit. Per idem tempus fuit maior domus in palatio Clotharii regis Arnulfus, vir, ut postmodum claruit, Deo amabilis, qui post gloriam seculi Christi se servitio subdens mirabilis in episcopatu extitit. Huic Dagobertus filius Clotharii in annis p