comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usure tenebuntur ꝓ operis serui
traiectitie pecunie grã secuti ¶ ꝙ t le¬
ĩ singuios dies ĩ stipulatum deier ꝙ¬
cũm ẽ ad finemcentesime non
lutra duꝑlum deletur instipiua¬
tione fenoris post ddiem ꝑiculi se nẽ¬
tͣnne usure teerit ꝑ altom stipuiᷤ¬
condictione quarius penau noͣ
existente: recepturus sis quod de¬
d̾is ⁊ in suꝑ auquid pret pecuni¬
amͥ siuido inaliam spcͣm nonca¬
dat. ueluti eana ex quib coclictio¬
nes nasci solent. ut simanumit¬
tas: sinon illud facias: sinon cõ¬
¶ ualuero et c̃snec dubit᷑abis si pis¬
catori errogaturo ĩ aparatus pͣ.¬
gendam obligationẽ prodest.
usuris maritimis mnutua dando
quasdammerces ĩnaue pigno¬
ri accepit. ex quib si ñ potuisset
totum debitum ex solui: aliarũ
mertium aliis nauibus impoĩta¬
rum ꝓpriis q feneratorib obu¬
gatarum siquid sup̾fuss pign¬
ori accepit quesitum ẽ naue ꝓ¬
pria ꝑempta ex quatotum sol¬
ai potuit. auid dampnum ad

Expanded text:
usurae tenebuntur. Pro operis serui traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum det, ad finem centesimae non ultra duplum debetur. in stipulatione faenoris post diem periculi setimae usurae deerit, per alteram stipulcondicione quamuis poenali non exsistente recepturus sis quod dederis et insuper aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: ueluti ea, ex quibus condic‹t›iones nasci solent, ut 'si ‹notas', 'si non illud facias', 'si non conualuero' et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plgendam obligationem prodest. usuris maritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribugatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue pria perempta, ex qua totum soli potuit, an id damnum ad
Abbreviated transcription (Latin):
licẽt ⁊ particulatim quod accep¬
tumẽ ex soluere. non ixtardari
torius tebitiusurarum pr̃ationẽ
esicũ: ceditor paratus eẽt totum
sscipere. debitorqui mea solutte
totius cessabat solamꝑtem de¬
posuit. ¶ alr aulo augerio gai̾i
seius mutuam quamdamquã¬
citatem accepit. ħ cyrographo:
ule rescripsi me accepisses ⁊ ap
quos ei irddam naiendis illis tt¬
proximis cum sius usuris pla e¬
atis int̾ nos: quero anex eo ĩstr¬
usuris conuentõ factasit petieas
cei commissiim dnĩum ex t̾ra ex¬
ꝑticipuntur ad fideiconussar iũ
ꝑtinere. licet᷑ maior pars auni ap̃
diem fideicominissi cedentem: pre¬
terisse dicatur.
poris quod cessit. post fit̾hus debitũ
ẽum quinrãdatis a fisco actiõibꝰ
nemo supra modum usurarum
licitum pot̾
uł uir ex re donata suos fac̾ illos
camenquos siuis operis ad quisi¬
erit. ueluti sereudon si pomum
deceꝑsĩt. uł ex silua cẽdat. nonfit.
eius sicuti nec cuus libet bone fi¬
dei possõris quiañ ex factocius n¬

Expanded text:
liceret et particulatim quod acceptum est exsolvere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit. Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: "ille scripsi me accepisse et accepi quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris placitis inter nos": quaero, an ex eo instrusuris conventio facta sit, peti easdeicommissi dominium ex terra percipiuntur, ad fideicommissarium pertinere, licet maior pars anni ante diem fideicommissi cedentem praeterisse dicatur.poris quod cessit, postquam fiscus debitum eum, qui mandatis a fisco actionibus nemo supra modum usurarum licitum potesuel uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiuslibet bonae fidei possessoris, quia non ex facto eius
Abbreviated transcription (Latin):
omp᷑. Iabeo ait sinemo sit qui
a parte promissoris intpellari
traiecticie pecunie possit. id ip̃m
testatione complecti deb̾e ut pro
petitione id cederet. ĩ eꝓdt  t sõ
die ꝑiculum spectat cͦ reditorem
quo nauemnauigare conueniat.

Expanded text:
o. Labeo ait, si nemo sit, qui a parte promissoris interpellari traiecticiae pecuniae possit, id ipsum testatione complecti debere, ut pro petitione id cederet. 3 Modestinus lidie periculum spectat creditorem, ex quo nauem nauigare conueniat.
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ Maritus uprorisue usumfrue¬
utumtertie ꝑtis et cumlibes habu¬
d.  oremhr̃des falsi testamenti: et
auls. suorum criminimi: accus au̾ũt
quare impedita ẽ legatorum
petitioꝵ inte̾a et filius mulieris ẽ¬
natus ideoq uditio conditio lega¬
ti extitit. quesitum̃ẽ cunitestam

Expanded text:
 Maritus uxori suae usum fruum tertiae partis et, cum liberos habuuxorem heredes falsi testamenti et aliorum criminum accusauerunt, qua re impedita est legatorum petitio: interea et filius ei mulieri natus est eoque condicio legati exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
collectis ⁊ insortem redactis: pcipi
epossunt ergoutrobiq arbitorint᷑¬
cẽ. qua cõtemplatione dos sit da¬
ta ut si obħ dotem maiorẽ nusuer et
dedit. quia fructus uolebat eẽ doti.
contento marito pecuma que ex
usuris rectlituum colligitur. pos¬
se clici conuentionẽ ualẽsnec em̃
uidetur sterilis cẽ dos / singe euim¬
quatriꝰgena annua eẽ rectlitus
aput eum qui non acciperet ĩ dotẽ
iisuħ conueniss: plus crecentis uti
dotem consecutus ẽ qquid licimꝰ
s pactuntaleit̾uenit. ut maritͦ
fructus ĩ dotem conũteret. ⁊ mulier
se suosꝙ ale̾t. cueretur ue. qunũsa
honera sua expedurt. q̃r nonlicus
conuentionem ualere:
quid̃ pacta seruandasunt. ne obres
docͥatas ur ammotas age̾̃turquia
altõ pacto ad furandũ mutes ĩui¬
tantur: alto ius clule impugnat᷑¬
quod si conueĩt. ne obĩpensas nece̾¬
ẜuandum quiataies unpense do

Expanded text:
collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quusuris redituum colligitur, posse dici conventionem valere: nec enim videtur sterilis esse dos. finge quadragena annua esse reditus apud eum, qui non acciperet in dotem, nisi hoc convenisset, plus trecentum: dotem consecutus. et quid dicimus, si pactum tale intervenit, ut maritus fructus in dotem converteret et mulier se suosque aleret tuereturve et universa onera sua expediret? quare non dicas conventionem valere? quidem pacta seruanda sunt, ne ob res donatas uel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres inuitantur, altero ius ciuile impugnatur. Et si conuenerit, ne ob impensas necesseruandum, quia tales impensae do
Abbreviated transcription (Latin):
seruare potiuss tantum eũ qui
a semet ip̃o nonerogit negitioris
gestorum accione p̾stturuma
aliquid habuit ĩpeculio cuius
smpetulio uicħ babuit. ⁊ si postra
kabuit sibipostra soluere debet in
cod̾ actu ꝑ seu̾ouo sicut is qͣm te¬
porali actione tenebaturã post
tempus ex actum negrciorum
gestorum actione idp̾stare cogi¬
tur. ¶Sceuolanr̃ ait putare seꝙ
sabimis scribit deb̾e̾ a capite ratõ¬
nem iedteudã iłi teiliguait appareat

Expanded text:
servare potuisset, tantum eum, qui a semet ipso non exegerit, negotiorum gestorum actione praestaturum, si aliquid habuit in peculio, cuius in peculio nihil habuit, et si postea habuit, sibi postea solvere debet in eodem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur. Scaeuola noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat
Abbreviated transcription (Latin):
nie Eum actumꝰ quis istriutittee
legit manumissuo ñ cogitur nd¬
dere plane si quid cõnexum fu̾it
ut separarirõ eius quod ĩ serutuͤ¬
re gestum est abco qd̾ lub̾tate
gessit non possit constat uenire
ĩ uiditium ur mandati ur ne¬
giciorimigestorumq̃ qd̾ ĩserui¬
tute gestum teniꝙ s̃ tempore
seruitutis aream emant. et ĩ ea
ĩ fulam edifficau̾it. eaq corrurit.
deinde manuimissus sundumlo¬
cau̾it. sola locatio fundorum in
iuditium negirioꝵ gestorum de¬
ducetur quia ex scꝑpioris cempis
amͦnistrationo nicħ amplius ĩ
uiditium decluci potest qͣm id si¬
nc quoralib̾tatis cempore admi

Expanded text:
 Eum actum, quem quis in seruitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat uenire in iudicium uel mandati uel negotiorum gestorum et quod in seruitute gestum est. denique si tempore seruinsulam aedificaverit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locaverit: sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur, quia ex superioris temporis administratione nihil amplius in iudicio deduci potest quam id, sine
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut culpam ĩ scruitute ad¬
missam ĩ obligatoẽm reuocet
itaq siĩueniatur. uł malomo¬
re pecunia inseruitute erogata.
nb̾abitur ¶ Si libo̾ homini qui¬
michi bona fide seruiebat mair¬
derẽ ut aliquid agat: ñ fore cum
co mandati actõem labeo ait qr
ñ lib̃a uoluntate ex sequitur rẽ
sibi mandatam s quasi ex nec¬
essitate seruiliserit igitur ne¬
gociorum gestorum acc̃o quia
⁊ gerendi negirii mei babu̾it af¬
fectõem: ⁊ is fuit q̃m obligare
possẽ ¶ cumme ab sente nego¬
cia mea grr̾es. imprudẽs itm ẜ m¬
meam emisistia ignorans usu¬
cepistrinichi negociorum gesto¬
rum ut restituas obligatus ñ
es. s si añ quamusu capias co¬
gnoscas rẽ meam cẽ. subice̾ de¬
pes aliq̃m qui a te petat meo no¬
mine. ut ꝯmichi rem ⁊ tibi sciꝑ¬
ulatõnem euictõis comimittat
nec uid̾is dolum malum facẽ
ĩ hac subiectõne / ideo aũt facere
debes. ne actione negitiorimi
gestorum tenearis. ¶ñ tantum

Expanded text:
um aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur. Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate seruili: erit igitur negotiorum gestorum actio, quia et gerendi negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereres, imprudens rem meam emisti et ignorans usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut restituas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui a te petat meo nomine, ut et mihi rem et tibi stipulationem euictionis committ‹a›t: nec uideris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus. Cumĩdiem duobus
scriis fundus sit ad dictus imo ex
hiis pretium adicientes etiam pro
ip̃ius parteᷤ aprioreuenditione
discedi rectius cxrstimatur
posteã prium ad dictumsit. et uẽ¬
ditoraus sunto appucito eñ ip̃m
fundum postĩori emptori ad cli¬
x̾it. a id sine tolomalo fecĩt: prio¬
e riemptori obligatus ñ erit. Ina
quaniuis ñ id tm̃ quod in dien
ad dictum erat. s aliuud quoq
cumeo uenierit. tñ siuenditor
dolocaret. prioris emptoris cã ab¬
solutae. idem̾̃solũ ĩ tuendum ẽ.

Expanded text:
ionum. Cum in diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his pretium adiciente etiam pro ipsius parte a priore uenditione discedi rectius existimatur.postea pretium adiectum est et uenditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori adxit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: nam quamvis non id tantum, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo venierit, tamen, si venditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ratur quãtum ex usum eiustem¬
poris capi poñt
sicut fructus ĩdiem adlicte domꝰ
cum melior cõdictio fu̾it auata:
uenditori restituinecesse e. ĩta rr¬
sus que prioremptor mediotem¬
pore necessario probau̾it erogata.
de rectlitu retin̾iur siñ suffitiat:
soliuequuiẽ et credo senssissẽ
separatim denis ĩ diem ad dictist̃
⁊extit̾i̾t qui pro utitq trignita d:
refert unius pretio decem: an sin¬
gulorum quina adiciat secund̾
suꝑiorem adiectionem: is scriuiᷤ
ĩ emptus erit. cuiius pretio adier¬
tio facta fu̾it. et scłm posti̾orem
ad iectionẽ ut̾q ad postĩorem emp¬
torem ꝑtinebit. quod sũ certu

Expanded text:
ratur, quantum ex usura eius temporis capi potuer'Sicut fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emptor medio tempore necessario probauerit erogata, de reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse prseparatim denis in diem addicti sint et exstiterit qui pro utroque triginta det, refert, unius pretio decem an singulorum quina adiciat: secundum superiorem adiectionem is seruus ‹i›nemptus erit, cuius pretio adiectio facta fuerit, secundum posteriorem adiectionem uterque ad posteriorem emptorem pertinebit: quod s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̾ et siuumimul oleumł quid
aluid effud̾it uł confregĩt. ad ex hi¬
bendum tenebitur. ¶ glans ex
arbore tuaĩsundum meum de¬
cidit eamq ego ĩmissopetore de¬
ep asco. qua actione possutenr
pompomius scribit competẽ actio¬
nem ad exhibedumsi dolo malo¬
pecus mimissi ut glandes come¬
deictinamet si glans extaret. nec
patieris me tollere: ad ex hibend̾
teneb̾is quem ad modum sima¬
teriam delatamĩ agrum suum
quis auferri nõ patẽtur et plac
nob̃ pomponnis sententia siue
glans extat siue cõsumptasit s
si extet. q̃ int̾clicto de glandelegẽ¬
da: ut michi t̾cio quoq die. legẽ¬
de glandis facultas eẽt utipotõ
sidampni ĩfecti caueror ¶Si
quis remfecit ad alium ꝑuenr:
uidetur dolo fecisse qnominus.
sõ s itautiq u̾nẽ si dolo malo nͣ¬
ĩ aliud corpus res sit translata
uelutisi ex scipho massa sit fcã
quamquã enimmnassã ex bibcat.
ad ex hibendum tenebitur. nam
mutata forma ꝓ pe int̾ĩm sub¬

Expanded text:
 et si uinum uel oleum uel quid aliud effuderit uel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? Pomponius scribit competere actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur. et placet nobis Pomponii sententia, siue glans extet siue consumpta sit. sed si extet, etiam interdicto de glande legenda, ut mihi tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero. Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus oc ibi utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit translata, ueluti si ex scypho massa facta sit: quamquam enim massam exhibeat, ad exhibendum tenebitur, nam mutata forma prope interemit sub
Abbreviated transcription (Latin):
aptau̾is: teneb̾is ad ex hibend̃
a ita pomp̃scribit. quamuus tuͣc
cuulit̾ nõ possideã ¶ idem et si
armanouł naui tabulam me¬
am. uł ansam scipho iunx̾is uel
emblinatam fidle ur purpuram
uestimento ĩtexuexis aut brac¬
hium statue coadunau̾is ¶itez
municipes ad ex hibendum con¬
ueniripossunt. quia facuitas est
restituendi: nam et possidere ⁊
usu capere eos constat posse i de̾
⁊ ĩcollegiis cetĩs q corporibus
dicendum erit. ¶ Siquis non
possideat litis contestate tempe
postea añ sententiampossidere
ceperit. oporere dici putamus
debere condempnarinisi resti¬
tuat. ¶ Siqͣuis cuminditii ac¬
cepti tempore possid̾et. postea si¬
ne dolo malo possid̾e desierit. ab¬
soluieum oꝑtet. quaniuis sit ĩ¬
quit pomp̃. quod ei impntetin
cur non statim restituit s pasꝰ
est secum litem contestari¶ id̾
scribit. si quis utis contestate tẽ¬
pore possic̾et deinde desierit pos¬
sidere. mox ceꝑit siue ex eadem¬
qui causa siue ex alia condemp¬

Expanded text:
aptaueris, teneberis ad exhibendum et ita Pomponius scribit, quamuis tunc ciuiliter non possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris.Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non possideat litis contestatae tempore, sed postea ante sententiam possidere coeperit, oportere dici putamus debere condemnari, nisi restituat. Si quis, cum iudicii accepti tempore possideret, postea sine dolo malo possidere desierit, absolvi eum oportet: quamvis sit, inquit Pomponius, quod ei imputetur, cur non statim restituit, sed passus est secum litem contestari. Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit sive ex eadem causa sive ex alia, condem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtigno iuncto edib de quo nec ad
ex bibendum agipot quialex . xii.
tabularimm solin uetaret. s accoe
de tigno ĩm̃cto ex ead̾ lege indup
mat̾iam ĩ lege .xii. tabularũ accipi¬
mus ut quib dã recte uidetur ¶ S¬

Expanded text:
ec ad exhibendum agi potest, quia lex duodecim tabularum solvi vetaret: sed actione de tigno iuncto ex eadem lege in duplmateriam in lege duodecim tabularum accipimus, ut quibusdam recte videtur. S
Abbreviated transcription (Latin):
restituit ad exbibadum teneri
ĩ quantum ^ item ĩ uirau̾o s ibi
adicit si emptor possideat. aut do¬
lo malo fecit quominus posside¬
at. ¶ item celsus scribit. stercusq
ĩ area mea congesisti ꝑ ad exhibẽ¬
dum accem possete consequiut
touas tamen sic ut totumtoslas ce¬
terumalias ñ posse¶S et siratis
delata sit fluminis ni ĩ agrum
alt̾ius posse eum comieniri ad ex¬
hibendimineratius scribit. inde
querit neratius utrum de futuao
dum taxat dampno an et ip̃e. ⁊de¬
set si de ruina aliquid ĩtuam a¬
reamur ĩtuas edes decid̾et. teneb̾¬
ris ad exhibendum licet ñ possi¬
deas. ¶itemsiquis facultatem
restituendinõ hãt. licet possideat.
tamen ad exhabendũ ñ tenebr̃.
ut puta si ĩ fugaseruus sit. ad ħ¬
plane solun tenebr̃ ut caueat se
exhibitur ũsim potestate eius ꝑ¬
uenerit. s ꝯsiñ sit ĩ fuga ꝑmisis
aũt enimubi uelit morari: id̾
erit dicendum aut si ꝑegre ate
missus sit. nł inp̃cliis cius agat:

Expanded text:
eri in quantum in litem iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praetere. Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fugaplane solum tenebitur, ut caueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. ¶ elsus scribit. siquis m̃ces¬
quas uehendas concluxit. ĩ horreo¬
posuit. cumconductore ad exhi¬
bendum agipot᷑ item si mortuo¬
conductore hr̃s existit. cumhr̃dẽ
agendimis si nemo hr̃s sit. cu¬
horreario agendum:namsi a
nullo ĩquit possidentur.a̾ĩum ẽ¬
aut horerearium possid̾e. aut c̃¬
te ille est qui possit exhibe̾ idem
ait quomodo aũt possidet ꝙ ue
hendas conduxit. anquiapignũ
tenet. que sp̃es ostendit. etiã eos
qui facultatem exhibendi hñt. ad¬
ex hibendumteneri: ¶uilianus
autemita scribit ad ex hibendũ
actione tencri quirerumul lega¬
toriiseruandorum causa ĩpos¬
sessõne sit s et cum quiusus fr¬
uctus nomine rem teneat. qm¬
ius nec hicutiq possideat ¶i de
uiliamis querit quatens heS op¬
orteat ex hibẽ ⁊ ait priorem quid̾.
sic. ut actor possiõnem bãt is aũt
cumeo quo agetur. rei seruande
cã sit ĩpossiõnem . eñ u̾o qui usu
fructum hãt. sicutactor rem pos¬

Expanded text:
 Celsus scribit: si quis mequas exvehendas conduxit, in horreoposuit, cum conductore ad exhbendum agi potest: item si mortuconductore heres existat, cum agendum: sed si nemo heres sit, cuhorreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, verum eaut horrearium possidere aut cte ille est, qui possit exhibere. idem : quomodo autem possidet qui hendas conduxit? an quia pignus quae species ostendit etiam eos, qui facultatem exhibendi habexhibendum teneri. Iulianus autem ita scribit ad exhibendum actione teneri eum, qui rerum vel legatorum servandorum causa in possessione sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem teneat, quamvis nec hic utique possideat. inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, is autem cum causa sit in possessione: eum uero qui usum fructum habeat sic, ut actor rem pos
Abbreviated transcription (Latin):
siquid̃ ame cetiorsit factus: po¬
teris metun e x piri situ fecens:
ego agere utili actione possum
ad omnes enim corruptelas ħ
actio ꝑtinet ⁊int̾eẽ fructuarii
iundetur bone frugiseriumcẽ ĩ
quousum fructum b̃tͥ aisi forte
alius cumtrepent ił corruꝑit
utilis actio frucinaroconit¬
¶datur autem actio quanti ea
res erit eius duplis q̃stioniosma
estimatio utrumeius dũ tarat
fieri debeat q d̾ seruus ĩ corpore
quanto uilior seruus factus si
anu̾o cetõrum et neratius ait
tanticondempnand̃ corruptorẽ.¬

Expanded text:
si quidem a me sit deterior factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit.Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli.Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri debeat, quod seruus in corpore quanto uilior seruus factus sit, an uero et ceterorum. et Neratius ait tanti condemnandum corruptore
Abbreviated transcription (Latin):
possit a ait cenerieum prosocio:
pret̾ea potĩt. ⁊ comimuni cliuidũ¬
do aprosccio: si scriisint cen̾i ut
uilianus ait s cur detĩorem fa¬
cit iuli anus conditionẽ socii si
cum socio agat. qũasi cum extr¬
ancoagif᷑: namquicum extra¬
neo agit siue receꝑit. siue corru¬
perit. agere potĩt quin̾o cũ sccio
sine alt̾natione id ẽ ẽ tantum
sicorruꝑit insi forte ñ putau̾it
uilianus ħ insecium cad̾e̾ nemo

Expanded text:
: praeterea poterit et communi diuidundo et pro socio, si socii sint, teneri, ut Iulianus ait. sed cur deteriorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si corrupit. nisi forte non putauit Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scisiquis rem alienammichi
pignori deb̃it sciens: prudens q
uł si quis alii obłigatammnichi
obligauit. nec me de ł cerniora¬
uerit. eotem cͣrmine plectetur
ad inclicumꝰ eris fint piguoras¬
ta. dia debebit᷑ cessare. ñ souim
¶stelliotiꝰatus crimen. s euampi¬
gnoraticiam ⁊ de dolo actionem̃.
quasi ĩ nullo captus sit qui pign¬
gͣnus michi traditum locassẽ
domino ꝑlocationẽ rrimco pos¬
pp̃ metum pignoratitie accõis
necessaria ẽ tutoris auctoritas.
mutuam fundum siumm lutõ
titio pignori dedit. postea pac¬
tumint᷑ eos factum ẽ. ut cred¬
itor pignus sumĩ compensa¬
tionem ꝓecunie sue. c̾to  repore
posside̾t uum ante expletum
tempus creditor cum sup̃ma
sua ordinaret testamento cauit.
ut alt̾ ex filiis suis hr̃et eum fin¬
dum. ⁊ ad didit quem delitio tiͣ¬
tio emiñ cuminon emiss. ħ te
⁊ stamentum int̾ cetõs signauit
gan̾is seius qui fuit debitor
quero an ex ħ quod signauit. p̃¬

Expanded text:
si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellionatus crimen, sed etiam pigneraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus sit, qui pigngnus mihi traditum locassem domino, per locationem retineo pospropter metum pigneraticiae actionis necessaria est tutoris auctoritas. mutuam fundum suum Lucio Titio pignori dedit: postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in conpensationem pecuniae suae certo tempore possideret: uerum ante expletum tempus creditor cum suprema sua ordinaret, testamento cauit, ut alter ex filiis suis haberet eum fundum et addidit 'quem de Lucio Titio emi', cum non emisset: hoc testamentum inter ceteros signauit et Gaius Seius, qui fuit debitor. quaero, an ex hoc quod signauit pr
Abbreviated transcription (Latin):
rit qlitis estimationem consecu¬
tus sit postea debitor eantõ rei
ltens ee ceptione submouetur
nisi forte offerat ei debitor quod
pro eo solutuiẽ. ¶ Si seruus pro
petuhari nom̃ne pignus acceꝑit.¬

Expanded text:
itis aestimationem consecutus sit, postea debitor eandem rem petens exceptione summovetur, nisi offerat ei debitor, quod pro eo solutum est. Si servus pro peculiari nomine pignus acce
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑsecutio concedenda ñ ẽ credi¬
torinec utiq fufficiat ad competẽ¬
damutilem pis noratitiam actio¬
nem: cund̾ eẽ domiiii qͣui etiã
pecuniam deret. ¶ Sz si conueniss
de pignore ut er suo mendatio
arguatur. imꝑrobe resistit quo

Expanded text:
ris persecutio concedenda non est crediris persecutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. sed si conuenisset de pignore, ut ex suo mendacio arguatur, improbe resistit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
debitor testamentum creditoris
in quo emisse pignus expressit.
sue nula empno sit. nec simino¬
Ns emit apignus petat. aut do¬
ogetur. ¶ debitoris filius qui¬
s manet ĩ pr̃is potestate frustr a ᷤ p¬
gnͣus acreditore pr̃is petuliarib
ninims cõmparat et iceoͣnͣ pa¬
tronus debitoris contratabulas
eius possĩonem acceperit. domini
ꝑtem obͥnebit nam recuniañ
quam filius ex re pr̃is ĩ pretium
delit pignus lib̾atu. ¶ Solut̾
pecunia creditor possiõnem pign¬
oris que corporalis aput cum fu̾it
restituere debet. nec quicquam p̾¬
dio tempore ꝑignus creditoe pi¬
gnorided̾it. domnio soluente pe¬
cuniam quam debuit secundi pi¬
gnoris neq ꝑsetuno d̾abitur. naꝵ
retenno relin quetur.
aulus Si alenamrem pignori
declisti. deinde dominus reieius
cẽ cepeisti. datur utilis acno pigno¬
ratitia creditorisnon ẽ idem clicen¬
dimi siego titio qui iem qui xẽ me¬
amobligan̾at sine mea uolunta¬
te. hr̃s exntõ l enim modo pigno¬

Expanded text:
debitor testamentum creditoris, in quo se emisse pignus expressit, suae nulla emptio sit: nec si minoris emerit et pignus petat aut donem restituere cogetur. Debitoris filius, qui manet in patris potestate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus nummis comparat: et ideo si patronus debitoris contra tabulas eius possessionem acceperit, dominii partem optinebit: nam pecuex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. Soluta pecunia creditor possessionem pignoris, quae corporalis apud eum fuit, restituere debet nec quicquam amdio tempore pignus creditor pignori dederit, domino soluente pecuniam quam debuit secundi pignoris neque persecutio dabitur neque retentio relinquetur.ionum Rem alienam pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligaverat sine mea voluntate, heres extitero: hoc enim modo pigno
Abbreviated transcription (Latin):
arcionus. Quͣm debiore qui
alienam iempignoridedit. po¬
gest creditor contraria pignora¬
titia age̾ ⁊ si soluendo debitor su.
uerit. potest pignoxatitia accc̃e
mam cumpignus sit. ħ uerto
poterituti.

Expanded text:
Cum debitore, qui alienam rem pignori dedit, potest creditor contraria pigneraticia agere, etsi soluendo debitor sit.uerit, potest pigneraticia actione nam cum pignus sit, hoc uerbo poterit uti.
Abbreviated transcription (Latin):
Pͦctenti mutuam recipna
creditori cum ꝑmanum debitoꝵ
nonhr̃et. sp̃es auri delit ut pi¬
gnori aput alium creditorem
poneret. si iam solutione libatas
receptasq eas is qui susce perat¬
e tenet. ex hibe̾ iubendus ẽ. quod
sietiam ninc aput creditorem¬
creditoris sunt. uoluntate dñi
nere uidentur s ut lib̾ate tradã¬
tur domino ⁊ ariuiꝓpria acto
adu̾sus sinuim creclitorẽ cõpetit.

Expanded text:
Petenti mutuam pecuniam creditori, cum prae manu debitor non haberet, species auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. si iam solutione liberatas receptasque eas is qui susceperat tenet, exhibere iubendus est: quod si etiam nunc apud creditoremcreditoris sunt, uoluntate domini nexae uidentur, sed ut liberatae tradantur, domino earum propria actio aduersus suum credi
Abbreviated transcription (Latin):
lorentinus. ¶ũm et sorns
nomine. iusurarum aliquid
debeatur ab eo qui subꝑignori¬
bus petimiam debet. quic ꝗd
ex uenditione ꝑignorim ne¬
cipiatur. primu ĩusuris qsͣ
iantunc deb̾i constat. deinde
si quid suꝑẽ. sorti accepto ferẽ¬
dimenec audiendus ẽ debi¬
tor sicum parimm ydoneum
se eẽ sciar eligit quo nomine ex¬
honerari pignus siniminalit
pignus manente ꝓprietate de¬
bitoris solam possionem tras¬
fert ad creditorem potest tñ
ci precario ⁊ proconducto debi¬
.tor re suauti.
teneati. quesitinne. inqua
sp̃e rectissime sabinus scrtd
ssiquix̃ dato auro es subietims
furti qͣ teneri. quod sundanto¬

Expanded text:
onum. Cum et sortis nomine et usurarum aliquid debetur ab eo, qui sub pignoribus pecuniam debet, quidquid ex uenditione pignorum recipiatur, primum usuris, quas iam tunc deberi constat, deinde si quid superest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest tamen et precario et pro conducto debitor re sua uti.teneatur, quaesitum est. in qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes subiecisset, furti
Abbreviated transcription (Latin):
eet. iit listraheret id credicor
cemr pent acreditore ut sina¬
dum ctopretio emptum hrei
sicum inuetrass epistolam
quase uendidisse fundum
airelitorisignificart. emisit q̃n
anhanc uenditionẽ debitoꝵ
reuccare possit. offendo possit.
sortem in sums que delrutin
marcellus respondit. secund̃
que eaꝓpoita eẽnt reucrare ñ

Expanded text:
et, ut distraheret eam creditor, retur, petit a creditore, ut fundum certo pretio emptum habere‹t› et cum impetrasset, epistulam, qua se uendidisse fundum creditori significaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae debentur. Marcellus respondit secundum ea, quae proposita essent, reuoca
Abbreviated transcription (Latin):
ac precario rogaũis. dem̃ me
dommus hrdem institu̾it desi¬
net pignus cẽt et sola precariĩ
rogatio superit id circo uiu ca
rit cum ad diem pecunia solue¬
itur ratem influmine suad
auctoritate detinuit posteaq
fiumen creuit ⁊ratem abstu¬
iit sunuto ratiario retimuss.
eus ꝑiculoratem fuisse.n S¬
s debitor iua uoluntate conces¬
datus creditori furtum faciat
nb̾umẽ debitori seruump noxe
deditione relinquere quod si
sciens furem. pignori michide¬
derit.  si paratus fu̾it pronote

Expanded text:
ac precario rogaueris, deinde me dominus heredem instituerit, desinet pignus esse et sola precarii rogatio supererit: idcirco usucaprat, cum ad diem pecunia non solueretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen creuit et ratem abstulit. si inuito ratiario retinuisset, eius periculo ratem fuisse i debitor sua uoluntate concesdatus creditori furtum faciat, liberum est debitori seruum pro noxae deditione relinquere: quod si sciens furem pignori mihi dederit, etsi paratus fuerit pro noxae
Abbreviated transcription (Latin):
aius Quod sepe arre nomine ꝓ
emptionẽ datur. non eo ꝑtinet
quasi sine arra conuentio nicħ
profitiat. sͣut e̾uidentius ꝓbari
possit conuenisse de pretio ¶liud
constat imꝑfectum eẽ negociñ:
cumemere uolenti sic uenditor
dicit. quantiuelis quanti equũ
ꝑutan̾is: quanti existiman̾is:
balebis emꝑtum. ¶ ueneniñ
mali quidom putant ñ contra¬
hitur c̾mptionem quiauec soci¬
etas aut mandatum flagitio se
reuillas iires hñt. que sentẽna
pot̾ saneuerauidi de hiis que ñ¬
altĩus matĩe usui nob̾ ẽẽ possũt
de husu̾o que mixta aliis mate¬
rus adeoncrendi naturam depo¬
nunt. ut ex hiis anͣtidota e t᷑ alia
quedam salubria medicanita
conficiantur. aliud dici potest.¬
¶ Sicuus amico ꝑegre cunti mã¬
dau̾it ut fugitiuu suum que¬
rat. et si ĩuem̾t uendat nec ip̃e cõ¬
crasenatus consuitum cominit¬
cit. quia uec uendidit. neq ami¬
cus cius quia presentẽ uendidit.
emptor quoq ^ presentẽ enut. ĩ¬

Expanded text:
ale.Quod saepe arrae nomine pro emptione datur, non eo pertinet, quasi sine arra conuentio nihil proficiat, sed ut euidentius probari possit conueniss‹e› de pretio.Illud constat imperfectum esse negotium, cum emere uolenti sic uenditor dicit: 'quanti uelis, quanti aequum putaueris, quanti aestimaueris, habebis emptum'.Ueneni mali quidam puta‹n›t non contrahi emptionem, quia nec societas aut mandatum flagitiosae rei ullas uires habet: quae sententia potest sane uera uideri de his quae nalterius materiae usu nobis esse possunt: de his uero quae mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria medicamenta conficiantur, aliud dici potest.Si quis amico peregre eunti mandauerit, ut fugitiuum suum quaerat et si inuenerit uendat, nec ipse contra senatus consultum committit, quia non uendidit, neque amicus eius, quia praesentem uendiemptor quoque, qui praesentem emit,
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Simandato meo fundũ
emeris: utrumcum ded̾̃is pre¬
tium ages mecum mandati
an et ante quam des: ueneces

Expanded text:
autium Si mandatu meo fundum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati, an et antequam des, ne neces
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Simandauero tibi u̾t excute¬
res iuires hr̃ditatis eͣt tu quasi mi¬
nor sit eam ame emeris manda¬
ti michi teneb̾is cantumd̃ est et
sitibi mandam mandatũ ut iuires
excuteres eius: cuis cram crrditu
ut pecunias ĩ diem collocaret is

Expanded text:
 Si mandavero tibi, ut excuteres vires hereditatis, et tu, quasi minor sit, eam a me emeris, et mandati mihi teneberis. tantundem et si tibi mandavi, ut vires excuteres eius cui eram crediturut pecunias in diem collocaret, is
Abbreviated transcription (Latin):
ermoꝰ Petteaque longa consue¬
cudine compbata sunt ac perͥ
anos pluu uos obicruata ue¬
lut tacitaciuium comuentõne¬
ñ mimus qm ea scripta sunt

Expanded text:
ed et ea, quae longa consuetudine comprobata sunt ac per annos plurimos obseruata,lut tacita ciuium conuentio no ea quae scripta sunt
Abbreviated transcription (French):
siam ꝑtim prctuliani que origo.
a capitone a laboone ceꝑat. cassio
cellius. sabinus successit᷑ pluri᷑¬
mum temꝑib uespasiani potu¬
it prcculo pegasus qui temꝑib
nespasiam p̾fectus urb̾ fut ce .¬
lio sabino priscus i abolemus pefa̾¬
gaso. cellsus prĩ celso celsus filius
priscus n̾atius qui utriq cõsules
fu̾nt celsus quid̾ ⁊ icum laboleo ad
prisco aburimus ualens ⁊ tusiaꝰ¬
mis item saluius uilianus .iiii.
de legib a senatus confultis et¬

Expanded text:
ani, quae origo a Capitone et Labeone coeperat.Cassio Caelius Sabinus successit, qui plurimum temporibus Uespasiani potuit: Proculo Pegasus, qui temporibus Uespasiani praefectus urbi fuit: Caelio Sabino Priscus Iauolenus: Pegaso Celsus: patri Celso Celsus filius Priscus Neratius, qui utrique consules fuerunt, Celsus quidem et iterum: Iavoleno Prisco Aburnius Valens et Tuscianus, item Salvius Iulianus. III DE LEGIBVS SENATVSQVE CONSVLTIS
Abbreviated transcription (Latin):
ulianus. n ꝓeq leges neq seña¬
tus consulta ita scrbi possunt ur
omines casus qui quantoq ĩ ci¬
derint comp̾hendant s sufficit
ea que plerũq accidunt contin̾i.
stitutione optimi principis cer
singillatim ał legib aut senatus
consuitis comp̾bendi s cuminã¬
liquo cãu siña eorum inanifesta
c̃ is qui iurs dictõi p̃estad simłia
prcced̾e̾. atq ita ius dicere. debet.
iege aliquid uum uł altum in¬
trcductum õ bonacerasio ẽ a cetã
qͣue tencunt ad eamd utuitatem
uł int ꝑretatõne uł certe iiriꝰ dic

Expanded text:
um.Neque leges neque senatus consulta ita scribi possunt, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur, sed suffic‹it› ea quae plerumque accidunt contineri.one aut constitutione optimi principis certsingillatim aut legibus aut senatus consultis compraehendi: sed cum in aliqua causa sententia eorum ‹m›anifesta est, is qui iurisdictioni praeest ad similia procedere atque ita ius dicere debet. 1lege aliquid unum uel alterum introductum est, bona occasio est cetera, quae tendunt ad eandem utilitatem, uel interpretation
Abbreviated transcription (Latin):
tĩsus. Ex hiis que forte uno a¬
liquo casu accidere possunt. iu
dem. Nam ad ea pot̾us debet᷑a¬
ptar ius q̃ ⁊ freq̃nt᷑. ⁊ facue qͣm
que ⁊ ꝑ raro eueniunt¬

Expanded text:
torum: Ex his que forte uno aliquo casu accidere possunt, iurdem in libro VI: Nam ad ea potius debet aptari ius, que et frequenter et facile, quam que per raro eveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.urris ignorantiã ĩ ussicapi¬
r̃one negatur ꝓdesseffacti u̾o igno¬
quam sentennam alt̾ĩus quam
suam nocere ur ignorantiam al¬
est fa c ͥ ͣliim ignorantis. nec scrup̃¬
ulosa inquisitio exigendassciem¬
tia eninħ modo extimanda estia¬

Expanded text:
Iuris ignorantiam in usucapione negatur prodesse: facti uero ignoquam scientiam alterius quam suam nocere uel ignorantiam alest factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est
Abbreviated transcription (Latin):
re. a ualitudine sis impelitus
quo minus accipias. aut alia
iusta ex causa: proculum exisa¬
mare ꝓcenam ñ commiti a
necꝰ si post kalendas ce parato
accipero nontenis ip̃e recte p̾u¬
tat duo eẽ arbitri precepta unũ
pocumam dari: aluid intra ralẽ¬
¶ idem ait nicħ aliud cẽ sũie
stare posse quam it agere
quantum nupo sit ut arbitri
pareatur sententie. ¶ id̾ celsus
ait si arbiter tibi me c̾tadie pecu¬
niam dare uissĩt. cu accipere no¬
luisti posse defendi ip̃o uire ꝑenã
non commiti.

Expanded text:
re et ualetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra kalen. Idem ait nihil aliud esse sententiae stare posse, quam id agere, qupareatur sententiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die pecuniam dare iusserit, tu accipere noluisti, posse defendi ipso iure poenam non committi.
Abbreviated transcription (Latin):
cran rome eẽt in eͣum compinis¬
sum an ei impũne ñ pareatur.
so ⁊ in eẽ: de quo actum sitꝰ ut ꝓ¬
mitt̾etiu impune igitur ei nõ
parebitur si alioloco ad eẽ uissũ:
sp ergo sino apparrat de quoloco
actumsit. melius dicetur eum
lccum contin̾i: ubi comproms¬
sum ẽ. q̃uid tñ sũ eoloco qui sit
circa urbem ad eẽ iussĩt: pegassꝰ
ammnictit ualere iussum quod
puto itau̾um ẽe: sia eius sit auc¬
toritastis arbit᷑. ut insecessibus
soleat agere qlitigatores facile eo
loco uenire possunt s si ĩ aliq̃ns
iocum ĩ honestum ad eẽ iussĩt.
ut ulianus ait sine lubio ĩ¬
pune ei non parebitur. quam seꝰ¬

Expanded text:
cum Romae esset in eum compromissum, an ei impune ‹non› pareatur, so inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iusserit? Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita uerum esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, Uiuianus ait, sine dubio impune ei non parebitur: quam sen
Abbreviated transcription (Latin):
ueuit ĩ compromissũm de quo
hactumsit ut uenuet s ẽ tutius¬
siquis dec̾tare compromissum¬
facturus sit. de ea sola exprim̃e
¶e dbtemperare utigatores arbiter
aliquit non honestum ussĩt ¶ Si
intradiem compromissi aditus¬
dẽ arbit᷑. post diem compromissi ad¬
eẽ iuissĩt: pena ñ connnttetur. si¬
quis ex litigatorib ideo ñ affuit
quod ualitudine. uł reipublice cã¬
ab sentia impeclitus sit. aut ma¬
gistratu. aut alia iustacã de cã. pe¬
nam cominitti proculus ⁊ atilici¬
us auiͣnt s si paratus i eumdem
cõpromittẽ accc̃em denegari aut

Expanded text:
it in compromissum, de quo est ‹ut› ueniret. sed est tutiusquis de certa re compromissumfacturus sit, de ea sola exprim‹e›re m obtemp‹e›rare litigatores, si arbiter aliquid intra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod valetudine vel rei publicabsentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta de canam committi Proculus et Atilicus aiunt: sed si paratus sit in compromittere, actionem denegar
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Si cum dies comproiisis a e¬
fimetur. prolato dielitigatores
demo meum compromisint. noc¬
secundi compromissi arbitrium
recẽ pxrit. non eẽ cogendum recipe¬
re. su p̃e iurniora nonfuit. quo mi¬
factuinẽ cquissimum eẽ cogi eũ¬
sso de die profẽndo cauebatur de¬
cerum si cauebatur aũx protunt
mansit arbit᷑. ¶ plenum com¬
ꝓmissum applłatur. quod de¬
aeb omnibus. controu̾siis ue cõ¬
poĩtumẽ nam ad omnes con¬
trou̾sias ꝑtinet s si forte deuna¬
Ie sił diiputato ucet plenum cõ¬
proniissum actum sit tamen

Expanded text:
ait, si cum dies compromissi etur, prolato die litigatores denuo in eum compromissecundi compromissi arbitrium receperit, non esse cogendum recipeipse in mora non fuit, quo mifactum est, aequissimum esse cogi eusso de die proferendo caveaturterum si cavebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum commissum appellatur, quod 'rebus controuersiisue' cost: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte dere sit disputatio, licet pleno com‹promisso› actum sit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃. Celsus ait si arbit intra
ralendas seꝑtembris dariius¬
serit nec datũ erit ncet postea
tofferratur: at tam̃um semeb
cominissam peuam comꝑini¬
n̾um ẽ intra raiendas dati
noñ cẽsm autem oblatum acies¬
sebit᷑ ꝓrenam pcte nonpocest. doqt᷑¬
Li exceprõne remonendus con¬
traubi dumtarat᷑ d aix uissus
Cidem ait siuuserit metibidat¬

Expanded text:
um. Celsus ait, si arbiter intra kalendas Septembres dari iusserit nec datum erit, licet postea offeratur, attamen semel commissam poenam compromierum est intra kalendas datum non esse: sin autem oblatum accepit, poenam petere non potest doli exceptione remouendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi da
Abbreviated transcription (Latin):
crelitoris uerisiule ẽ eñm qui
fractumoliue pententis uendi¬
diss a scipinatus ẽ pro decem pon¬
to olei quod̾ natumec̃t. pretium
constitusse ex eo quod natumñ
eẽt usq ad decem pondo olei ⁊̃ d¬
circo solis quinq collectis ñ amp¬
uus emptor petẽ pot̾. quã quinq
pondo olei que colecta eent. a pie¬
risq responsumẽ.¬
auius. ¶iu fundum uendebat ĩ
iege ita clix̾at ut emptorĩ diebus.
Axx. proximis: fimdum metiere¬
tur. et de modo remintiaret a nã
ante eamcdiem ñ rrnutiass: ut
uenditoris fices soluta eet ẽmptor
intra diem mensure quominorẽ
modum eẽ crediclit renuntiauit a
pecuniam pro eo accepit postra eũ
fundum uendidit et cum ip̃e em¬
ptori suo ad metiretur multo mi¬
norem modum agri quam puta¬
uerat. inuenit. querebatur anid qd̾
minoris eẽt. consequi a suo uendi¬
tore poss respondi ins quemadino¬
dum iex dicẽtur. nam siita dictu
ec̃t. ut emptor diẽbus triginta pro¬
ximis funclu metietur. et dño

Expanded text:
creditori. Uerisimile est eum, qui fructum oliuae pendentis uendidisset et stipulatus est decem pondo olei quod natum esset, pretium constituisse ex eo quod natum esset usque ad decem pondo olei: idcirco solis quinque collectis non amplius emptor petere potest quam quinque pondo olei, quae collecta essent, a plerisque responsumQui fundum uendeb‹at›, in lege ita dixerat, ut emptor in diebus triginta proximis fundum metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore posset. respondit interesse, quemadmodum lex diceretur: nam si ita dictum esset, ut emptor diebus triginta proximis fundum metiatur et domino
Abbreviated transcription (Latin):
redimas. Sĩon sub condictione
facta emptio ẽ. non potit agr ut cõ¬
ditioimpieatius mensam argẽ¬
to coapertam michi ignorantiꝓ
solidauendidisi impꝰrutẽns uulia
emptio ẽ. pecuniaq eonomine ñ¬
data condicetur.
minosos seruos uendeut cum besti¬
di cansa ĩ uenditionibs dituntur.
si palam appareant uenditiorem
non obuigant ueluti sidicat ser
uũ speciosum: domumbñ eclifi¬
catam: at sidix̾it hominem littera¬
cumuł artitice m prestare debet nã
b̃ ip̃o pluris uendidit. ¶ quedam
etiam pollicitationes uenditorem
ut eam emptor ñ ignorauit. ueluti
siquis homine luminib effossis
emas q de sanitate stipuletur nain
de cetã ꝑte corporis stipulatus uide¬
tur quamde eo potius ĩ quo se ip̃e
decipiebat. ¶dolunmalum a se
abeẽ prestare uenditor debet.qiis
ñ tantinm inẽo ẽ. qui falendi cã
obscure loquitur. s etiam᷑ qui ĩ sidi¬
ose obscure dissimulat.
erit parit̾ umo pretio. quorum alt̾
ante uenditionẽ mortuus ẽ. neq

Expanded text:
redimas'. si uero sub condicione facta emptio est, non poterit agi, ut condicio impleatur. Mensam argento coopertam mihi ignoranti pro solida uendidisti imprudens: nulla est emptio pecuniaque eo nomine data condicetur. minosos seruos uendere, ut cum bestidi causa in uenditionibus dicuntur, si palam appareant, uenditorem non obligant, ueluvum speciosum, domum bene aedificatam: at si dixerit hominem litteratum vel artificem, praestare debet: nam hoc ipso pluris vendit. Quaedam etiam pollicitationes venditorem  eam emptor non ignoraverit, veluti si quis hominem luminibus effossis emat et de sanitate stipuletur: nam de cetera parte corporis potius stipulatus videtur, quam de eo, in quo se ipse decipiebat. Dolum malum a se abesse praestare venditor debet, qui non tantum in eo est, qui fallendi causa obscure loquitur, sed etiam qui insidiose obscure dissimulat. erit pariter uno pretio, quorum alter ante venditionem mortuus est, neque
Abbreviated transcription (Latin):
mus quid int̾ ementem auẽtente
actumsit uanisi idactum ẽ ut om̃i
modo intra nłas uilias uenditor fũ¬
dum libaret. exempto erit actio ut li¬
heretn e sub conditione emptio fcã
intelligetur ucluti si ħ modo emp¬
tor introgau̾it erit michi fuudus

Expanded text:
mus, quid inter ementem et vendentem actum sit. nam si id actum est, ut omni modo intra kalendas Iulias venditor fundum liberaret, ex empto erit actio, ut liberet, nec sub condicione emptio facta intellegetur, veluti si hoc modo emptor interrogaverit: "erit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ipꝰ Et quam quam ius aque ñ
sequatur. quod amimissume. at¬
t᷑antim̃i fistiue ⁊ canales lũ sibi
socuntur. quasi pars edium ad
emptorem ꝑueniunt. aita pompo¬
nius libro decimo putatꝰ ⁊laa
si decuriones ita campanilocum
michi uendidissent ĩ quo eam
ponem et ꝑmestet. quominus id
acampanis impetrem: non esse
dubitandumqum prescriptis
u̾bis ag̾ipoͣssit. et ego enim ex uẽ¬
dito agiposse puto quasi ĩpleta co¬
dictione cũ ꝑ emptorẽ stet quomi¬
nus impleatur
aulus Nittora que funto uendi¬
co coniuncta sunt. ĩ mnclu ũ com¬
putanͣtur quia nullius sunt. s
iire gentium om̃ib uacant necie
publice aut loca. religiosa. uł sacra.
itaꝙ ut ꝓficiant uenditori: caũi¬

Expanded text:
 et quamquam ius aquae non sequatur, quod amissum est, attamen fistulae et canales dum sibi sequuntur, quasi pars aedium ad emptorem perveniunt. et ita Pomponius libro decimo putat. Idem si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non esse dubitandum, quin praescriptis verbis agi possit. ego etiam ex vendito agi posse puto quasi impleta condicione, cum per emptorem stet, quo minusum. Litora, quae fundo uendito coniuncta sunt, in modum non computantur, quia nullius sunt, sed iure gentium omnibus uacant: nec uiae publicae aut loca religiosa uel sacra. itaque ut proficiant uenditori, cau