comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quq si niehil de muoculis aucter Mnctut o
potmistris. eũ aqua ceco manũ imposint. Cos¬
sestimꝙ sanguine. ex ocłis ubertun aue ate
multre demepxoribi apd̃ windelsxas plmusi
suuratus fuerat p̃fuit sanatoris an nos Noie¬
uuiate uite dianscendens. Ip̃o ilie ex eademias
tres ceci ⁊ uuꝰ monoculus qui regali. elemis¬
Na pascebmnt sanati sunt ministrie plens
de liomorem saluriferum largientips pras
pasterium assederat. diacdemate casti¬
Satmns. ⁊ aptimatũ turma circũ pallatus
suinct ali longam quadragesime inecłiam
rerentib sibis conp̃esantes aeriterꝰ comede¬
rent. ille at̾rertis euocato animo diuinũ quid¬
dam. speculatus. mentes conuiuantiũ ꝑmouit
ampliorem effusꝰ in risum. Nulloq causam
letitie ꝑ quite p̃sumente: tuc̃ quidem ita taci¬
tum. donec edendi satiẽtas. obsoniis finem ĩ¬
posuit. S remotis mensis cũ in triclinio re¬
galib exueret᷑. tres optimates eũ ꝓsecuti. qͦꝵ

Expanded text:
quam nihil de miraculis auderet, coactus a ministris cum aqua caeco manum imposuit; confestimque sanguine ex oculis ubertim stillante, multis temporibus apud Windeleshores, nam ibi curatus fuerat, praefuit, sanatoris annos longaevitate vitae transcendens. Ipso die, ex eadem aqua, tres caeci et unus monoculus, qui regali eleemosyna pascebantur, sanati sunt; ministris plena fide liquorem salutiferum largientibus. § 2nasterium assederat, diademate fastigatus, et optimatum turma circumvallatus. Cumque alii, longam Quadragesimae inediam recentibus cibis compensantes, acriter comederent, ille a terrenis avocato animo, divinum quiddam speculatus, mentes convivantium permovit, ampliorem effusus in risum; nulloque causam laetitiae perquirere praesumente, tunc quidem ita tacitum, donec edendi satietas obsoniis finem imposuit. Sed remotis mensis, cum in triclinio regalibus exueretur, tres optimates eum; prosecuti quorum
Abbreviated transcription (Latin):
giuĩa fiłias multas. inter quas ⁊ edburgam. Que
dũ t̾ua uix eẽt. spectabile futurs sanctitatis. dedit
ꝑulchrum. Explorare uolebat pater utrũ ad
spentricluuo diuersarum ꝓfessionum orna¬
mena hins calicem ⁊ euñgłica: inde armillis
⁊ prouilia Aluc uieguncła ulnis nutcie blas¬
urenim allcet. genib parentis assecdit. ⁊ uessa

Expanded text:
giva filias multas; inter quas et Edburgam, quae, giva filias multas; inter quas et Edburgam, quae, vix dum trima esset, spectabile futurae sanctitatis dedit periculum. Explorare volebat pater utrum ad que in triclinio diversarum professionum ornamenta, hinc calicem et evangelia, inde armillas et monilia. Illuc virguncula ulnis nutritiae blandientis allata, genibus parentis assedit; jussa
Abbreviated transcription (Latin):
t susiuon u nus posset ꝑ se illustuare anglaori¬
tibra t. il lo memora t ͤ dulctiꝰ. fid est illa se diugen¬
tib nillos surda transiens aure saluti consiln¬
tes anime.
ilburga a pd̃ feneloch requiescit. olim ab
data. Nuꝑ uͦ adunato ibi conuentu monachoꝵ
cluniacensiũ. dũ inchoata noui templi machina
quidã puer ꝑ pauim̃tum concitatꝰ cursitaret. ef¬
fracta mausolei fouea. ꝓpalari corpꝰ uirginis fe¬
cit. Tũc balsamiti odoris aura ꝑ eccłiam spiran¬
te. altiꝰ leuatũ. tot miracła p̃buit. ut cateruatĩ
eo ppłoꝵ turbe confluerent. Uix patuli campi ca¬
piebant ppłoꝵ agmina: dũ equis umbonib di¬
ues ⁊ mendicꝰ se agerent cunctos ĩ cõmune p̃cipi¬
tante fide. Nec cassum euentũ res habuit. a deo
ut nullus inde nisi extincta uel mitigata ualitudi¬
ne discederet. nonͣullosq regius mor: b medicis sa¬
ne incurabilis ꝑ merita uirginis relinqueret.
duarcdus senior de quo
suꝑius multa retuli: suscepit ex uxore elf¬

Expanded text:
strare Angliaamatur et commemoratur dulcius. Adest illa se diligentibus, nullos surda transiens aure, saluti consulens animae. ilburga apud Weneloc requiescit; olim ab data: nuper vero, adunato ibi conventu monachorum Cluniacensium, dum, inchoata novi templi machina, quidam puer per pavimentum concitatius cursitaret, effracta mausolei 370 fovea propalam corpus virginis fecit. Tunc balsamici odoris aura per ecclesiam properante, altius levatum tot miracula praebuit, ut, catervatim eorum populorum unde confluerent, vix patuli campi capiebant viatorum agmina; dum aequis umbonibus dives et mendicus se agerent, cunctos in commune praecipitante fide. Nec cassum eventum res habuit, adeo ut nullus inde nisi exstincta vel mitigata valetudine discederet; nonnullosque regius morbus, medicis sane incurabilis, per merita virginis relinqueret. § 217. Edwardus senior, de quo superius multa retuli, suscepit ex uxore Ed
Abbreviated transcription (Latin):
paludũ uligine. ⁊ stagnoꝵ rapaci uoragine q̃ tͥum ł du¬
simmiliũ spatio laticudine infinitaq longitudine ptẽ¬
sa: incolaꝵ usui piscosam p̃bẽt exuberantiã. Ab aritente
relique insule. cõtinua s defossa humo instar muri ag¬
gere piminita. Precoꝵ pabulis. feraꝵ capturis. humꝰ e¬
gregia. Cenobiis referta cõgregationib monac hoꝵ in
numerosissimis int̾ ip̃as stagnoꝵ insulas institutis.
Gens leta ⁊ lepida. facetaq festiuitate iocoꝵ adpetu¬
lantiã pnior. Hic regnauit emundꝰ uir do̾ deuot̾ auita
psapia regũ excellẽs. Q cũ aliqͦd annis pacifice piũtie
depplaturi ꝑuiatias uene̾. Oͦꝵ pͥmꝰ regẽ ñ resistentẽ s¬

Expanded text:
paludum uligine et stagnorum rapaci voragine, quae trium vel dupaludum uligine et stagnorum rapaci voragine, quae trium vel duum millium spatio latitudine, infinitaque longitudine, protensa, incolarum usui piscosam praebent exuberantiam; ab occidente reliquae insulae continua, sed defossa humo ad instar muri aggere permunita. Pecorum pabulis, ferarum capturis humus egregia; coenobiis referta, congregationibus monachorum numerosissimis intra ipsas stagnorum insulas institutis; gens laeta et lepida, facetaque festivitate jocorum ad petulantiam pronior. Hic regnavit Edmundus, vir Deo devotus, avita prosapia regum excellens; qui, cum aliquot annis pacifice provincidepopulaturi provincias venere: quorum primus regem non resistente
Abbreviated transcription (Latin):
desue eliuls. qͥ fuit patruus reneli. E Ee
lanio te mortificauit. nichil ĩ d̾o̾ puritate tua in noce¬
tius. qͣ iuitatꝰ internꝰ arbit̾ te honorificauit̾. Nã de celo
missa columna lucifera denseq noctis disrumpẽs pallia
ꝓfunde cauee scelus decexit. carnificis neqͥtiam arguit
Q ppter uenerande reliqͥe leuate parentũ offitio repei¬
dune locate sunt. tc̃ tẽꝑis famoso monastio. nẽ est uilla
comitis cestrensis. Cuiꝰ gła ꝓsitu uetustatis exsoleta: nc̃
euesamũ in habitas dignꝰ qͥ fauentũ uotis indulgeas.¬
De scĩtate regũ anstraliũ saxonũ
⁊ orientaliũ angloꝵ: bela multa retulit. Quoy
regnoꝵ genealogiã huiꝰ oꝑis pͥmo libro breuit᷑ interii
Qa plena gesta regũ nusꝙͣ potui repperire. Uerũptañ
de scõ enuindo quẽ scłm bede ñ attigit. amplior ꝓdlice¬
tur oratio. q̃ morientali anglia prĩcipatũ tenuit sro¬
iuintia illa ab austro ⁊ oriente cingit᷑ occeano. ab aqͥlone

Expanded text:
e Chelwulfi qui fuit patruus Kenelmi: te, lanio te mortificaverit; nihil in Deo puritate tua innocentius, qua invitatus internus arbiter te honorificaverit: nam coelo demissa columna lucifera, densaeque noctis dirumpens pallia, profundae caveae scelus detexit, carnificis nequitiam arguit. Quapropter venerandae reliquiae, levatae parentum officio, Rapendune locatae sunt, tunc temporis famoso monasterio; nunc est villa comitis Cestrensis, cujus gloria pro situ vetustatis exoleta. Nunc Eveshamum inhabitas, dignus qui faventium votis sntalium Saxonum t Orientalium Anglorum Beda multa 365 retulit; quorum regnorum genealogiam hujus operis primo libro breviter intexui, quia plena gesta regum nusquam potui reperire. Veruntamen de sancto Edmundo, quem saeculum Bedae non attigit, amplior procudetur oratio, qui in Orientali Anglia principatum tenuit. Provincia illa ab austro et oriente cingitur oceano; ab aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
nichil nimie nichil nͥ uere dicat᷑. Quoꝵ pͥmꝰ
parum qd̃ laudet᷑ egit pret̾ pͥmos regni dies
animũ int̾ aduersa ⁊ ꝓsꝑa rexit. Cuiꝰ si expe¬
ditiones at̾tendas. ignores cantior an auchͣtior
fuit̾. Si fortunas aspicias hesites beatior an
boni euentus indigentior. S de talib tempꝰ e¬
rit. cum lector arbitretoͣe. Nune t̾cũt uolum̃
incepturꝰ satis egisse reoe ut attemlinte dofi¬
com facerem. Ip̃e sibi benigne ꝑsuadebit. ut
.uii. annis glose ducatum normanne
tenuit̃ iherosolimam ꝑegre mentem appuilit
habebat tunc filiũ septeninẽ ex concubiua
susceptum. Cuiꝰ spetiem in choreis salitan¬
d forte conspicatus: non abstinuit quin s
note coniungeret. Oeinceps unice csilexit.
Et ali quondiuoiuste uxoris loco habuitꝰ xiti
enex eareditus. Willelmus a noĩe abauidietꝰ
Suiꝰ magnitudinem futuram mats sonaniũ
portenlebat. quo intestina sua ꝑ totani nor¬
p auilam ⁊ Ancdtam extendo ⁊ dilatati indorat. Sp̃

Expanded text:
nihil nimie, nihil nisi vere dicatur: quorum primus parum quod laudetur egit, praeter primos regni dies;animum inter adversa et prospera rexit: cujus si expeditiones attendas, ignores cautior an audacior fuerit; si fortunas aspicias, haesites beatior, aut boni eventus indigentior, fuerit. Sed de talibus tempus erit cum lector arbitretur. Nunc, tertium volumen incepturus, satis reor egisse ut attentum et docilem facerem; ipse sibi benigne persuadebit ut bseptem annis gloriose ducatum Normanniae tenuit, Jerosolymam pergere mentem appulit. Habebat tunc filium septennem, ex concubina susceptum, cujus speciem in choreis saltitantis forte conspicatus, non abstinuit quin sibi nocte conjungeret; deinceps unice dilexit, et aliquandiu justae uxoris loco habuit. Puer ex ea editus . Willelmus a nomine abavi dictus: cujus magnitudinem futuram matris somnium portendebat, quo intestina sua per totam Normanniam et Angliam extendi et dilatari viderat; ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Qoxibiq ge tiũ disseminati ⁊ cũ farõ ebitara
amer. Snor quisꝙ munire sua opporda tueres
agere. frum̃ta comportare causas ardca purre
siueb qm̃ primũ a pneeo disculiũ meditatent᷑
nter hec ilłe hand equidem reor sñ c auxiio
qut eũ tento princi paturũ p̃uidãt imꝑio tis
adolescebat. eum solus pene gillober tũs e qun
⁊ bonũ armis defensitaret sius. Ceteri stucdiis
partium agebant᷑. Iam uero interfecto gilleb̾¬
to a radulfo patruele suo. ubiq cedes. ubiq ig¬
nes uersabant᷑. Clarissima olim patͥa intestinis
dissensio rub exulcerata. ꝓlaitronum libito diui¬
debat᷑. ut merito posset querimoniã facere. Ne t̾
it. militie in signia a rege francoꝵ accipiens: ꝓ¬
uinciales inspem quietis erexit.

Expanded text:
qua ubique gentium disseminata, cum fato mutatus amor: mox quisque sua munire oppida, turres agere, frumenta comportare, causas aucupari quibus quamprimum a puero dissidium meditarentur. Inter haec ille, haud equidem reor sine Dei auxilio qui eum tanto principaturum praeviderat imperio, tutus adolescebat; cum solus pene Gislebertus aequum et bonum armis defensitaret suis. Caeteri studiis partium agebantur. Jam vero interfecto Gisleberto a Radulpho patruele suo, ubique caedes, ubique ignes versabantur. Clarissima olim patria, 393 intestinis dissensionibus exulcerata, pro latronum libito dividebatur, ut merito posset querimoniam facere, Vae teit, militiae insignia a rege Francorum accipiens, provinciales in spem quietis erexit.
Abbreviated transcription (Latin):
uero amoleruo. Collectaꝙ esummo durn.
bauns uiolentia simul ⁊ temerarii factr consis
fractito. Ie ferebat causam rune. quodiaut¬
depa inposteriorẽ parte oblitus sãt e uo d au
¶isruem huic ꝓpħiam eduard moriene s

Expanded text:
vero amplexus, collectaque e summo turris turbinis violentia, simul et temerarii facti consciefractus. Ipse ferebat causam ruinae quod caudam in posteriori parte oblitus fuerit. § 226. Similem huic prophetiam Edwardus moriens
Abbreviated transcription (Latin):
ponendi aut e conuersio. Ita mox extier so¬
quela duos inquite mͦ uidi monachos mn as¬
sistere̾: qͣs adolescens olim in normannia uide¬
ram religiosissime uixisse. ⁊ xp̃ianissime obisse.
hii se di huntios p̃fati: talia ingressere. Qm̃ pͥ¬
mores angl̃ie. duces. ep̃i abbes. non sunt mini¬
stri di s dyaboli: tradidit ds hos regnum post
obitum tiũ anno uno. ⁊ die uno inmanu in¬
Cumq ego hec me ostensurum ppło dicerem il¬
lum penitentia fc̃a libandum p̃misso exemplo
ninuutarũ ꝓmittem neutrũ auĩt erit. quia
nec ip̃i penitebunt. nec d̾s̃ eis miserebit᷑. Et qnͣ.¬
dõ in quã tantaꝵ calamitatũ remissio sꝑari po¬
tecit ᷤ Tund inquunt. Quasi si arbor uiridis
succulatur in medio. ⁊ pars abscisa de portetur
astipite triũ iugerum spatio. cum sñ quolib
aminidulo. suo iterum conexa trunco. ceꝑit

Expanded text:
ntibus exponendi, aut e converso. » Ita mox expedita loquela, « Duos, inquit, modo monachos sistere, quos adolescens olim in Normannia videram religiosissime vixisse et Christianissime obisse. » Hi se Dei nuncios praefati, talia ingessere: Qumores Angliae, duces, episcopi, et abbates, non sunt ministri Dei, sed diaboli, tradidit Deus hoc regnum post obitum tuum anno uno et dic uno in manu inCumque ego haec me ostensurum populo dicerem, illumque poenitentia facta liberandum, praemisso exemplo Ninivitarum, promitterem, Neutrum, aiunt, erit; quia nec ipsi poenitebunt, nec Deus eis miserebitur. Et quando, inquam, tantarum calamitatum remissio sperari poterit? Tunc, inquiunt, quasi si arbor viridis succidatur in medio, et pars abscissa deportetur a stipite trium jugerum spatio, cum sine quolibet adminiculo, suo iterum connexa trunco, coeperit et
Abbreviated transcription (Latin):
tum habensi s frnctu coniugii carens luxurian¬
ib circa collũ humorib turpem ĩ ualitudinẽ
sontrꝯperat. glandulis ꝓtube.  imitib horrenda.
Iulsa sono se: ataram maniũ tagis exqiuursꝰ

Expanded text:
rum habens, sed fructu conjugii carens, luxurianrum habens, sed fructu conjugii carens, luxuriantibus circa collum humoribus, turpem valetudinem contraxerat, glandulis protuberantibus horrenda. Jussa somnio lavaturam manuum regis exquirere,
Abbreviated transcription (Latin):
hec exerticia continuis dieb post aucłita mane
diuina officia intendebat. Cetera .iir. des uo¬
luntarie deditus. inter regni negotia uiuebat
angłmi pauꝑib hospitibq maxime transmari¬
nis ⁊ religiosis benignus apparendo. munificus
dando. ⁊ ad illoꝵ sanctitatẽ monachos sue patͥe
inuitando. Erat discrete ꝓceritatis. barba ⁊ ca¬
pillis cigneus. facie roseus: toto corꝑe lacteus
menbroꝵ habitudine commoda ꝑidoneus.
scłi illiꝰ felicitatem brituoldꝰ wiltinensis
ep̃c: iuderat ⁊ anñtiauerat. Nam dũ temꝑe re¬
gis emitonis celestib apd̃ glestoniam lucubaret
excubiis subiss illũ cogitatio q̃ frequent̾ ange¬
bat de regia stirpe angloꝵ pene delata. hec medi¬
mannia exulabat. ĩ regem consecrare celibe cle
pntato. Eidemq conquerenti de posteritate re¬
spondere. regnũ angłoꝵ est di: poste ꝓuidet. re¬
gem ad placitum sui.
scentula iuxta paritatem natalium ui¬

Expanded text:
haec exercitia continuis diebus, post audita mane haec exercitia continuis diebus, post audita mane divina officia, intendebat. Caetera, vir Deo voluntarie deditus, inter regni negotia vivebat angelum; pauperibus hospitibusque, maxime transmarinis et religiosis, benignus appellando, munificus dando, et ad illorum sanctitatem monachos suae patriae invitando. Erat discretae proceritatis, barba et capillis cygneus, facie roseus, toto corpore lacteus, membrorum habitudine commoda peridoneussaeculi illius felicitatem Brihtwoldus Wiltoniensis episcopus; viderat et annuntiaverat. Nam dum, tempore regis Cnutonis, coelestibus apud Glastoniam lucubraret excubiis, subissetque illum cogitatio, quae frequenter angebat, de regia stirpe Anglorum pene deleta; haec medimannia exulabat, in regem consecrare, coelibe deum numero regni computato; eidemque, conquerenti de posteritate, respondere, « Regnum Anglorum est Dei: post te providit regem ad placitum sui. scentula juxta parilitatem natalium vi
Abbreviated transcription (Latin):
t qͥa multũ laudnde sũt femine qͣ ilis u¬
lata sȩcus in firmitaite. certantib studiis seruã¬
tes continentiam opimam ad suꝑos euehunt
uictoriam.
lures e familia regia utriusq sexus cq¬
nouisse ad rem referre arbiteor: ut sciat᷑ qd a ur¬
tutib maioꝵ rex eduard̃ de quo suꝑiꝰ digression
⁊̃ ꝓpħie spũ sicut deinceps dicam claruit. In ex¬
actionib uectigalium parcus. quippe qui et exac¬
tores execraret. In cibis ⁊ potib: regalis luxus im¬
munis. In precipuis festiuitatib qm̃iuis amiciret᷑
uestib auro textis quas regina sumptuo sissime
Claborauerat. ita temꝑans erat. ut nec maiestati sie
de cẽt. nec tam̃ suꝑcilium attolleret. magis di de
his munificentiã qͣm muudialem głam m̃te uer¬
sans: Unũ eint qd̾ in scło animũ oblectaret suuĩ
cursꝰ canũ uelorium quoꝵ circa saltꝰ latiatib
solebat letus applaudere. uolatus uoluchiũ qͥb
uatura est de cognatis auib predas agere. Ad

Expanded text:
 quia multum laudandae sunt foeminae quae, dissimulata sexus infirmitate, certantibus studiis servantes continentiam, opimam ad superos evehunt victoriam. § 220. Plures e familia regia utriusque sexus cognovisse, ad rem referre arbitror; ut sciatur quod a virtutibus majorum rex Edwardus, de quo ante digressionem lis et prophetiae spiritu, sicut deinceps dicam, claruit. In exactionibus vectigalium parcus, quippe qui et exactores 374 execraretur; in cibis et potibus regalis luxus immunis; in praecipuis festivitatibus, quamvis amiciretur vestibus auro intextis quas regina sumptuosissime elaboraverat, ita temperans erat, ut nec majestati suae deesset, nec tamen supercilium attolleret; magis Dei de his munificientiam, quam mundialem gloriam mente versans. Unum erat quo in seculo animum oblectaret suum, cursus canum velocium, quorum circa saltus latratibus solebat laetus applaudere; volatus volucrum, quorum natura est de cognatis avibus praedas agere. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
hic digitus. Continuoq in fra missaꝵ agencla
prupit in lacrunas. a deo ꝓfluas: ut singultien¬
te uoce discipłum ꝓꝑe. astantem concuteretꝰ. Feig
causam quesitus cito ait hec florida rosa marces¬
set. cito auis d̾o dilecta aduolabit post .ui. ab hx
die septimanas. Consecuta est e uestigio rerum
ueritas pontificale uaticinium. Namq illa ꝓpo¬
siti nobilis tenax predicta die citra uiuente t̾mi¬
num efflauit sp̃m: cũ eẽt annoꝵ. xxͣ. tͥum. Nec
multo post idem beatus udit lomnii uisione se¬
sanctũ dyonisium uirginẽ amicabilit̾ manu ten¬
tem. ⁊ exoraculo diuino constant̾ iubentem
utꝰ famulis honorificaret᷑ in terris sicut a sponso
& dño uenerabat᷑ in celis. Ita crebrescentib ad
tumbã miraculis. edictum lit corpꝰ uirgineum

Expanded text:
hic digitus. » Continuoque intra missarum agenda hic digitus. » Continuoque intra missarum agenda prorupit in lacrymas, lacrymas adeo profluas ut singultienti voce discipulum prope astantem concuteret; reique causam quaesitus, « Cito, ait, haec florida rosa marcescet, cito avis dilecta Deo avolabit, post sex ab hoc die septimanas. » Consecuta est e vestigio rerum veritas pontificale vaticinium; namque illa, nobilis propositi tenax, praedicta die citra juventae terminum efflavit; cum esset annorum viginti trium. Nec multo post, idem beatus vidit somnii visione sanctum Dionysium virginem amicabiliter manu tenentem, et ex oraculo divino constanter jubentem ut a famulis honorificaretur in terris, sicut a Sponso et Domino venerabatur in coelis. Ita crebrescentibus ad tumbam miraculis, edictum ut corpus virgineum
Abbreviated transcription (Latin):
a maiorib accepi. quo non mediocrit̾ iudiciũ
offendebatꝰ ominum. fallens uidelicet ocłos eoꝵ
aurataꝵ apparatu uestium. Si quidem cultiori¬
sionis sc̃ĩtitudo exposceret. unde a scõ act ebo¬
uoldo palam increpata. respondisseᷤͤ nec inepte
ne in facete. Ueiux ⁊ in refragabile iudicium
sn sola mortalium oꝑit᷑ conscientia: nam et
onsordib lu̾tuosis potest eẽ iactantia. q ꝓpter
ptta qd̾ tam incorrupta mens potest ẽe sub
istis nestib: ꝙͣ sub tuis discissis pellib. ħoc
dicto repcussus pontifex ⁊ ueritatem dicti appro¬
bans taciturnitate sua. letũq erubescens qͦd sep¬
tillante puelle sententia fuit inustus siluit
Uiderat illam sc̃s dunstannꝰ in consecuitione
basilice sc̃i hyonisii. qͣm illa in amorem martyris
edificauerat pollicem dextrum frequent̾ p̃tende¬
re ⁊ signũ crucis fronti eregione pingere. Tet¬
lecłatus q admodũ: nũqͣm inquit putrescat

Expanded text:
a majoribus accepi quod non mediocriter judicium a majoribus accepi quod non mediocriter judicium offendebat hominum, fallens videlicet oculos eorum auratarum apparatu vestium; siquidem cultiorisionis sanctitudo exposceret. Unde a sancto Ethelwoldo palam increpata, respondisse fertur, nec inepte nec infacete, « Verax et irrefragabile 372 judicium Dei, sola mortalium operitur conscientia; nam et in sordibus luctuosis potest esse jactantia. Quapropter puto quod tam incorrupta mens potest esse sub istis vestibus, quam sub tuis discissis pellibus. » Hoc dicto repercussus pontifex, et veritatem dicti approbans taciturnitate sua, laetumque erubescens quod scintillante puellae sententia fuerit inustus, siluit. Viderat illam sanctus Dunstanus in consecratione basilicae beati Dionysii, quam illa in amorem martyris aedificaverat, pollicem dextrum frequenter protendere, et signum crucis fronti e regione pingere; delectatusque admodum, « Nunquam, inquit, putrescat
Abbreviated transcription (Latin):
tus assilentiũ: iuspitium future sc̃itatis ꝑ
puell ꝓroscusatus. Prter ip̃e artiorib bas¬
lu duignatꝰ sobelem. uade inquit qͦ ce udito
cmorem sui in urbe wintonie secdulitate obse¬
quoi iniantabat. Nec resupinabat eam alay
Sipie magriledo: q d̾ generosum puta altui
rbi inclinari seruitio. Crescebat cum etatest̃
lormm soccos furtim noctu subriperet .⁊ n¬
gentere loros ⁊ unctos lectis rursus apponeret
Q ꝓpree licet multis miraculis als uuente
in signi erit. istd̾ exemplũ magis in ea p̃
dico. qd̃ omĩa oꝑa eiꝰ inchoabat caritas ⁊
consũmabat humilitas. Deniq deuotionẽ
pectoris ⁊ integritatem corꝑis eius miracła
in uita ⁊ ꝑost mortẽ cõmendant płima: que
tempoꝵ eiꝰ editui wintonie t ꝑscore nescienti
dgari regis filia beata edita wiltim̃¬
se cenobium sede ossiũ suoꝵ. dulcib ex¬
iuiliis ornat amore fouet. Ubi ab iufantia
sua scola dñice tradita: incorrupta semꝑ uir
tumorem ñtis ingenuitate premens. Unum

Expanded text:
ium, auspicium futurae sanctitatis in puella; exosculatus, pater ipse arctioribus basiis dignatus sobolem: « Vade, inquit, quo te vocat amorem sui in urbe Wintoniae sedulitate obsequii invitabat; nec resupinabat eam alta prosapiae magnitudo, quod generosum putaret in Christi inclinari servitio. Crescebat cum aetate salarum soccos furtim noctu surriperet, et diligenter lotos et inunctos lectis rursus apponeret. Quapropter, licet multis miraculis Deus viventem insignierit, istud exemplum magis in causa praedico, quod omnia opera ejus inchoabat charitas et consummabat humilitas. Denique devotionem pectoris et integritatem corporis ejus miracula, in vita et post mortem, commendant plurima, quae templorum ejus aeditui Wintoniae et Perscore nescientib. § 218. Edgari regis filia, beata Edgitha, Wiltoniense coenobium, sedem ossium suorum, dulcibus exuviis exornat, amore fovet; ubi, ab infantia scholae Dominicae tradita, incorrupta semper vitumorem mentis ingenuitate premens. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
defluit. q̃ fit ł pͥncipũ auaritia. ł circũpositaꝵ getiũ
ferotia. Mortuã ⁊ pene exhͣustam normanniã ingĩ
pecuniis sustent at anglia donec ⁊ ip̃a fortassis sutũ¬
bat actoꝵ uolentia. felix siunqmͣ ĩ libertatẽ respuarte
potit̾. cuiꝰ inanem iã dudũ ꝑseqͥt᷑ umbrã. Nẽ gemit cala¬
qͦꝵ extincta. Causam huiꝰte calamitatis describã sipꝰ
q̃dã dixero ad rẽ ꝑtinentia. Eaenĩ forensia gesta ⁊ne¬
gotia bellica regũ angloꝵ hucusq contexiu. libet ali¬
qͥnͣtisꝑ ĩ sc̃ĩtate qͦrũdam spatiari. Simulq considem̃¬
dũ qnͣtꝰ cliuine pietatis fulgor abinitio ficłi ꝓpłm illi
cirtũ fulserit qͦd nusqmͣ gentiũ uͭ oppinor repperies te
scõꝵ illibata. pt̾ mortẽ cceꝑa. ĩ corruptiõĩs il e extrems
simulacrũ p̃ferentia. Qd̾ id̾o fieri credo celitꝰ uͭ natio pene
extͣ orbem posita. ex cõsideratiõe ĩ corrnptele scõꝵ fidentiꝰ ad

Expanded text:
ipum avaritia, vel circumpositarum gentium ferocia: mortuam et pene exhaustam Normanniam vigens pecuniis sustentat Anglia, donec et ipsa fortassis succumbat exactorum violentia; felix si unquam et libertatem respirare poterit, cujus inanem jamdudum persequitur umbram. Nunc gemit calaicta: causam hujusce calamitatis describam, si prius quaedam dixero ad rem pertinentia. Quia enim forensia gesta et negotia bellica regum Anglorum huc usque contexui, libet aliquantisper in sanctitate quorundam 359 spatiari: simulque considerandum quatenus divinae pietatis fulgor ab initio fidei populum illum circumfulserit, quod nusquam gentium, ut opinor, reperies tot sanctorum illibata post mortem corpora, incorruptionis illius extremae simulachrum praeferentia. Quod ideo fieri credo coelitus, ut natio pene extra orbem posita, ex consideratione incorruptelae sanctorum, fidentius ad
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosum certe qd̃ ambe sorores sicut concupiscẽ¬
tiam carnis in se uiue domuerant. ita defuncte
t̃ cceruptam eandem preferũt. illa ĩ anglia. ista ĩ
gallia: ut eaꝵ sc̃itas q̃ abunde fulserat sufficiat ge-¬
minos ir radiare polos. Sexburga excomberto regi
santuarioꝵ ĩ mat̾monium data.⁊ post eiꝰ mortẽ
uelata in eodem monastio qͦ soroe etheldridya pee¬
disat᷑ sancta. habuit ex illo filias ercongotã. ⁊ er¬
menchildam. De ercongota scire uolentes: lectio
bede informabit. Ermenchilda walferio regi m̾¬
tespn locata: habuit filiam werburgam. uirgi¬
tedua legrionũ pͥusant. in monasti̾o euisdẽ urbs
es consteurert nouit hugo comes cestrensied
eiectis iide pauelis elicio: q ibidem febo ban¬

Expanded text:
speciosum certe quod ambae sorores, sicut concupiscenspeciosum certe quod ambae sorores, sicut concupiscentiam carnis in se vivae domuerant, ita defunctae incorruptam eamdem praeferunt, illa in Anglia, ista in Gallia, ut earum sanctitas, quae abunde fulgurat, « sufficiat geminos irradiare polos. » Sexburga, Ercomberto regi Cantuariorum in matrimonium data, et post ejus mortem velata in eodem monasterio quo soror Etheldritha, praedicatur sancta. Habuit ex illo rege filias Ercongotam et Ermenildam. De Ercongota scire volentes lectio Bedae informabit. Ermenilda, Wulferio regi Merciorum locata, habuit filiam Werburgam, virgitem Legionum, pausant, in monasterio ejusdem urbis quod construxit noviter Hugo comes Cestrensis, ejectis inde pauculis clericis qui ibidem foedo
Abbreviated transcription (Latin):
britannie᷑ cͥolas. ut beatũ se in pͥmis astruat qui
cenobium illiꝰ uł minimo uł ualenti in lustrat.
Ip̃i qͦ reges alioꝵ dñi feruos se illiꝰ głant᷑ ⁊ coronã ei
regiam missitant magno siuti uolunt. redira entes
cõmertio. Exactores uectigalium qui alias deba¬
cant᷑ fas nefasq iuxta mentientes: ibi supplices
citra fossatum sancti emundi litigationes si stin
experti multorum penam qui perseuerandl̃
putarunt
aliquaꝵ oris mei ꝑstringet. p̃conium p̃fata
breuitate uenia: qmͣ ñ fastidii nausaa. s miraculoꝵ
facit iułcia. fluna rex orientaliũ angloꝵ abuit fi̾¬
lias tres. etheldridam. ethelburgã. sexburgam.
Etheldrida duob uiris nupta: felici ut beda au¬
ctori est continentia. sine ulla pudoris iactum sine
ulla libidinis urtica. ꝑpetue uirginitatis laurẽa
celo uictix exibuit. Ethelburga in monasterio gal¬
lie qd̵ dicit᷑ beigis scimonialis primũ. de hinc ab¬
batissa: illibate uirginitatis signaculo floruit. &

Expanded text:
it incolas, ut beatum se in primis astruat qui coenobium illius vel nummo vel valenti illustrat. Ipsi reges aliorum domini servos se illius gloriantur, et coronam ei regiam missitant, magno, si uti volunt, redimentes commercio. Exactores vectigalium, qui alias bacchantur, fas nefasque juxta metientes, ibi supplices citra fossatum sancti Edmundi litigationes sistunt, experti multorum poenam, qui perseverandum putaruntaliquarum oris mei perstringet praeconium; praefata brevitatis venia, quam non fastidii nausea, sed miraculorum facit inscitia. Anna rex Orientalium Anglorum habuit filias tres, Etheldritham, 368 Ethelburgam, Sexburgam Etheldritha, duobus viris nupta, felici  ut Beda auctor est continentia, sine ulla pudoris jactura, sine ulla libidinis urtica, perpetuae virginitatis lauream coelo victrix exhibuit. Ethelburga, in monasterio Galliae quod dicitur Brigis, sanctimonialis primum, dehinc abbatissa, illibatae integritatis signaculo floruit: et
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ⁊ larcoꝵ a lacei plansu parricidalis femina cõmota.
fenestra cenacłi in qͦ stabat caput extulit. Et forte psalte¬
tĩ pes manib habens: continuatioe lectiõis acd psalmu
puenerat Os laulem meã ne tacueris. Quẽ asine nescio
d estigio retrograde dicens. nitelatur leticiã cantantiũ
iumare. Lũ uero ĩ diuina liumina uenifice sauis qrbib
enulls cruore u̾sum polluert. H oxopꝰ eoꝵ qͥ detrahunt¬
n apd̾ tlum: ⁊  locunt᷑ mala aduers aiãm meã. Qroris
sina extant hodie ĩ manitatẽ mulierełe. ⁊ di ultione spi¬
iania. Sor puscłm sci celebrit̾ colit᷑ nec ullus fere locus
ĩenglia maiori ad festũ aluentantiũ uenerat᷑ srequen¬
bra exibitio.

Expanded text:
et laicorum alacri plausu, parricidalis foemina commota, e fenestra coenaculi in quo stabat caput extulit; et, forte psalterium prae manibus habens, continuatione lectionis ad psalmum pervenerat, « Deus laudem meam, » quem a fine, nescio quo praestigio, retrograde dicens, nitebatur laetitiam 364 cantantium infirmare. Tum vero vi divina lumina veneficae, cavis orbibus evulsa, cruore  et qui loquuntur mala adversus animam meam. » Cruoris signa exstant hodie, immanitatem mulierculae et Dei ultionem spirantia. Corpusculum sancti celebriter colitur, nec ullus fere locus in Anglia majori ad festum adventantium veneratur frequenbra exhibitio
Abbreviated transcription (Latin):
cõpaginatõ signũ tã mũtỹrũ coccinea cicat̾ce p̃teno
nes ⁊ ungues sensim pullulare. qͦs osmien qda sare
tiõe posteris futõs. Sc̃ẽ temeritatis femina q̃ corl
neret ⁊ cõtectaret artꝰ. qͥb oĩs inferior hic ẽ muns
Arnita lesstanꝰ pͥncipis ⁊ estrenate audatie adolesces i¬
corpꝰ nr̃is minis ĩ flatiorib ostẽcli exegerat. fame
uͥ elicebat incertũ fide oołoꝵ ponderare deliboris
Idõq p̾rupti ausꝰ penã tulit amẽs. effectꝰ. ⁊ ptuo¬

Expanded text:
compaginatum, signum tamen martyrii coccinea cicatrice 367 prrines et ungues sensim pullulare, quos Oswen, quaedam ratione posteris futuros: sanctae temeritatis foemina, quae coram cerneret et contrectaret artus quibus omnis inferior hic est mundus. At non ita Lefstanus, praecipitis et effrenatae audaciae adolescertyris minis inflatioribus ostendi exegerat; famae, ut dicebat, incertum fide oculorum ponderare deliberans. Ideoque praerupti ausus poenam tulit, amens effectus; et
Abbreviated transcription (Latin):
Qes doũ riies q̃berẽt hostem alxuntẽ uestigiis ilecue aiit
regio uistas solutͣi inferias. iocũdadi muna hausere exani¬
min capitis uocẽ exp̃ssam. os̃ acd se lustratores ĩuicãtis senm
sera aulaui assuetã: lactis illud cirtũ plexũ ĩnoxiã pexpẽ¬
iere custoliã. Fundẽ more domestici animalis rrplos
uiitiũ modeste ad cũbã secutũ: nullĩ lesisse a nuliole¬

Expanded text:
um cives quaererent, hostem abeuntem vestigiis insecuti, funeri regio justas soluturi inferias, jocunda Dei munera hausere; exanimati capitis vocem expressam, omnes ad se lustratores invitantis. Lupum, feram cadaveri assuetam, lacertis illud circumplexum, innoxiam praetendere custodiam: eumdem, more domestici animalis, bajulos post tergum modeste ad tumbam secutum, nullum laesisse, a nullo lae
Abbreviated transcription (Latin):
gbertꝰ rex cantuarioꝵ¬
filiꝰ ercõberti de qͥb supͣ dixi. habuit cognatos
iuenes uicino cõsanguitatis gradu lineã regũ cõtĩgẽtes.
etheladredũ ⁊ egelbirtũ. filios scilicet erm̃redi patrui sii.
Hosille ĩ spẽ regni adolesc̾e̾ metuẽs. salutiꝙ sue timẽs.
egro ⁊ miserabłi uic̾tu circa se habitos aliqͣmdiu tãdẽ
sontuitũ suũ eis inuidens. ab aule freq̃ntia remouit.
oxo ꝓministrũ suũ noie thunre. qͦd tonitruũ sonat
occulte int̾emptos. scrobi ꝓ funcde ĩ mersit arbitratꝰ
donte ile ocl̃o. P orchana cordiũ ñ fallũs. ⁊ usot ilice

Expanded text:
gbertus rex Cantuariofilius Ercomberti, 362 de quibus supra dixi, habuit cognatos juvenes, vicino consanguinitatis gradu lineam regum contingentes, Ethelredum et Egelbirtum, filios scilicet Ermenredi patrui sui. Hos ille in spem regni adolescere metuens, salutique suae timens, aegro et miserabili victu circa se aliquandiu habitos, tandem contuitum suum eis invidens, ab aulae frequentia removit; moxque per ministrum nomine Thunre, quod tonitruum sonat, occulte interemptos, scobi profundae immersit, arbitratus divinus ille oculus, quem arcana cordium
Abbreviated transcription (Latin):
tstupore omĩũ: qͦt tot scła ĩ corruptiõe sua suꝑauit.
Qd̾ ea sit nat᷑a cõclitoꝵ corpoꝵ ĩ sarne tabescente ͥ eutis
extior neruos: nerui ossa contineant. Hiatꝰ uulneris
qͥd ĩmedio pectore turnus fecat. qͣtuor pedib ⁊ semis
mensuratꝰ ẽ. Epitaphũ huiꝰmodi reꝑtũ. filiꝰ euandri
pallas. quẽ lancea turni militis occidit: more suo ia¬
cet hic. Qd̾ ñ tẽ crediderim fc̃m. licet dicat᷑ carm̃tis mat̾
euandri latinas litt̾as inuenisse. s ab ennio uł alio
aliqͦ antiqͦ poeta cõpositũ. Ardens luc̾na acd cap̃ inuẽ¬
ta arte mec anica: ut nulli flatꝰ molentia. nulliꝰ liquoriᷤ
aspgine ualet̾ extingui. Qd̃ cũ multi mirarent᷑. unus
ut semꝑ aliqͥ sollertiꝰ ingeniũ ĩ malis habẽt stilo subtus
flãmã foramẽ fecit. Ita ĩtroducto aere: ignis euanuit.
Corpꝰ muro applicitũ. uastitate sui meniũ altitudinem
cõ muinẽ mortaliũ corruptionẽ agnouit. cute soluta ⁊
neruis fluentibus

Expanded text:
stupore omnium quod tot secula incorruptione sui superavit: quod ea sit natura conditorum corporum, ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa contineant. Hiatus vulneris quod in medio pectore Turnus fecerat, quatuor pedibus et semis mensuratum est. Epitaphium hujusmodi repertum: Filius Evandri Pallas, quem lancea Turni Militis occidit more suo, jacet hic. Quod non tunc crediderim factum, licet Carmentis, mater Evandri, Latinas literas dicatur invenisse; sed ab Ennio, vel alio aliquo antiquo poeta compositum. Ardens lucerna ad caput inventa arte mechanica, ut nullius flatus violentia, nullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur, unus, ut semper aliqui solertius ingenium in malis habent, stylo subtus flammam foramen fecit; ita introducto aere, ignis 358 evanuit. Corpus, muro applicitum, vascommunem mortalium corruptionem agnovit, cute soluta, membrisque fluentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tacito uilitio rẽ examinãs. Elapsũ ĩ hoc ẽ mltũ tẽpꝰ.
uͥ qͣcũq ille hora gremio coniugis uellet ĩ combe̾. il¬
lut idem sentiret ⁊ audiret. alias sane ualens. ⁊ do
mi ⁊ militie. Tandẽ q̃relis uxoris cõmonitꝰ. rem pa-¬
rentib detulit. Illi habito cõsilio palũbo cuidã sub¬
urbano pƀro negotiũ pandt̃. Erat is nigromãticiᷤ
tritare. ⁊ ad qͦdlibet officiũ impellere. Pactꝰ gͦ gͣnde
mercimoniũ: ut si amantes coniũget. młto ere ful¬
caret marsupiũ. in om̃e se ĩ geniũ. notis axtib exci¬
cauit. cõpositãq epłam iuueni dedit. Nade ĩqui

Expanded text:
tacito judicio rem examinans. Elapsum est in hoc multum tempus, tacito judicio rem examinans. Elapsum est in hoc multum tempus, ut quacunque ille hora gremio vellet conjugis incumbere, illud idem sentiret et audiret; alias sane valens, et domi aptus et militiae. Tandem, querelis uxoris commonitus, rem parentibus detulit: illi, habito consilio, Palumbo cuidam suburbano presbytero negotium pandunt; erat is nigromanticis territare et ad quodlibet officium impellere. Pactus ergo grande mercimonium, 356 ut, si amantes conjungeret, multo aere fulciret marsupium, in omne se ingenium notis artibus excitavit, composita
Abbreviated transcription (Latin):
lreques pauuãt. Ptꝰ cibũ cũ minutiorab poclorhĩ¬
rent Ip̃o uex coniuiuis lucdi signifer pilam poposeit
stim anulĩ sponsalitiũ digito excento statur oree
⁊. prime astabat cõposuit. S cõpene om̃s solũ ĩpete¬
tent suspio sis extis ĩ calescentib pͥm: sealusu rens¬
uit. Anulũ repetẽs: inuenit statue digitũ usq ad uo¬
lam curuatũ. Du ibiluctatꝰ qͦd uͨ anulũ eice̾ nͨ digitũ
ualet frangẽ. tacite dicessit. re socdalib celata ne uł
p̃sentẽ riderent. uł absentẽ anulo pͥuarẽt. Ita nocte
collocass. sensit qͥddã nebulosũ ⁊ densum int̾ se ⁊ illã
uolutari. qͦd poss sentiri. nͨ uicl̃i poss. Hoc obstacłõ ab
ãplexii ꝓhibitꝰ: uocẽ etiã audiuit. Mecũ cõcurbe: q̾a
hodie me desponsasti. Ego sũ uenꝰ cuiꝰ digito apposisti
anulũ: habeo illũ nͨ reddã. Territꝰ illetãto ꝓdigio. ni¬
chil referre ausꝰ ẽ. nͨ ualuit. In somnẽ illã noctẽ cluxit

Expanded text:
requens paraverat. Post cibum, cum minutioribus poculis hilrent. Ipse rex convivii, ludi signifer, pilam poposcit: interim annulum sponsalitium digito extento statuae aereae, quae proxime astabat, composuit. Sed cum pene omnes solum impeterent, suspiriosus, extis incalescentibus, primus se a lusu revit: annulum repetens, invenit statuae digitum usque ad volam curvatum. Diu ibi luctatus, quod nec annulum ejicere, nec digitum valeret frangere, tacite discessit; re sodalibus celata, ne vel praesentem riderent, vel absentem annulo privarent. Ita nocte collocasset, sensit quiddam nebulosum et densum inter se et illam volutari, quod posset sentiri, nec posset videri. Hoc obstaculo ab amplexu prohibitus, vocem etiam audivit, « Mecum concumbe, quia hodie me desponsasti: ego sum Venus, cujus digito apposuisti annulum; habeo illum, nec reddam. » Territus ille tanto prodigio, nihil referre ausus est nec potuit; insomnem illam noctem duxit,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atũ qͥ pͥmꝰ ĩ imꝑio meo uacauit̾ tãtum inclecẽti
amori renunties.
ł qͥa nichil constans ẽ in humanis gaudi¬
to i Rodã tͥste portentũ tẽꝑe eiꝰ accidit. qͥd ñ tacebo.
seraginta milia bellatoꝵ imꝑatori p̃bet ĩ hostem.
habet ꝙ exantioͦ pͥuilegiũ. ut ĩp̃sellentib festiui¬
totib ad u̾exterã eiꝰ consicieat. Hic gͦ henricꝰ pente

Expanded text:
episcopatum qui primus in imperio meo vacaverit, tantum indecenti episcopatum qui primus in imperio meo vacaverit, tantum indecenti amori renuncies. » § 192. At, quia nihil constans est in humanis gaudiis, quoddam triste portentum tempore ejus accidit, quod non tacebo. sexaginta millia bellatorum imperatori praebet in hostem, habetque ex antiquo privilegium ut in praecellentibus festivitatibus ad dextram ejus consideat. Hic ergo Henri
Abbreviated transcription (Latin):
gito: qd tiuinitꝰ putabãt inspiratũ cdño¬
naon corpis uitio de formabat qd mneretcł mi uile be¬
ment ardebit. Cũ qͣ nocte q̃dam sollepmi uolutatus
mane ad missam imꝑatoris aꝑta fronte astabat. Dill¬
mulata scienta mnandat ei cesar ut paret se ad eoñ¬
gliũ eͥd eiꝰ melodia delectaret᷑. Erat enĩ diacore qle
ꝓpeccati conscientia młtis p̃stigiis subt̾siuge ime
sequio. ego te extorrẽ totiꝰ t̾re mee ẽẽ p̃cipio.
Clicus amplexꝰ sententiã: abcessit continuo.
Missi pedisseqͥ. qͥ eũ ꝑseq̃rẽt᷑. ut si ꝑseuerandũ
putaret. iã urbẽ egͦssum reuocarent. Ita ĩcũc¬
tant̾ cõpilatis om̃ib suis. ⁊ ĩsarcinnulas cõpositi ᷤ
iã ꝑfectũ magnaq uiolentia retractũ. henrici p̃sen¬
tia sistũt. Q letũ subridens. ꝓbeait fecisti ⁊ gͣtulor
pbitati tue. qͦd pluripendis cl̃i timorem ꝙͣ patͥam.
respectũ celestis ire qm meas minas. Qͣ ꝑpt̾ habeto

Expanded text:
agitio quod divinitagitio quod divinitvitio corporis deformabat, quod meretriculam villae dementer ardebat; cum qua nocte quadam solenni volutatus, mane ad missam imperatoris aperta fronte astabat. Dissimulata scientia, mandat ei Caesar ut se paret ad evangelium, quod ejus melodia delectaretur; erat enim diaconus. Ille, pro peccati conscientia, multis praestigiis subterfugere; isequio, ego te extorrem totius terrae meae esse praecipio. » Clericus amplexus sententiam abscessit continuo; missi pedissequi qui cum persequerentur, ut, si perseverandum putaret, jam urbem egressum revocarent. Ita incunctanter compilatis omnibus suis et in sarcinulas compositis, jam profectum, magnaque violentia retractum, Henrici praesentiae sistunt; qui laetum subridens, « Probe, ait, fecisti, et gratulor probitati tuae, quod pluripenderis Dei timorem quam patriam, respectum coelestis irae quam meas minas; quapropter habeto
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cubicło eiꝰ ꝓtelabat uigilias. ⁊ qͣmlibet młtimodi ᷤᷤ
t̾gi u̾sationib neqͥtiã palliaret. adu̾tit illut aliqͥs
qͦd difficile sit crimẽ ꝓdere uultu uł gestu. Et iam
uulgo rem uẽtilante. solꝰ nesciebat imꝑtor ⁊sororẽ
suã pudicã crecdẽ audebat. S cũ qͣdã nocte: cupitis
fruerent᷑ amplexib ⁊ diutiꝰ se uoluptas ꝑtrahẽt.
illuxit mane. Et ecce omẽm t̾rã nix oꝑuerat. Tc̃
elcus qͥ se dephendendũ ꝑuestigia inniue time̾t
psuadet amice. uͭ dorso eiꝰ impositꝰ angꝰtias illas ena
te cũ tnpator minctũ surrexãt. ⁊ ꝑ fenestrã conacli
respisieno uidit clicũ ecqͥtantẽ. Primo qͥdem uistb
obmituit. Pntã hesetanti intrũ peccatũ in punitũ
dumittet uł pecratores honeste redarguet obuenit
sto mqt abbaitisa: ni ult᷑ patiaris clicũ eqͥtante. Coni¬
si illi qͥ ta gui dicto so sentirẽt lapitatos descareet Cout¬

Expanded text:
in cubiculo ejus protelabat vigilias; et quamlibet multimodis in cubiculo ejus protelabat vigilias; et quamlibet multimodis tergiversationibus 324 nequitiam palliaret, advertit illud aliquis quod difficile sit crimen non prodere vultu vel gestu; et jam vulgo rem ventilante, solus nesciebat imperator, et sororem suam pudicam credere audebat. Sed, cum quadam nocte cupitis fruerentur amplexibus, et diutius se voluptas protenderet, illuxit mane, et ecce omnem terram nix operuerat; tum clericus, qui se deprehendendum per vestigia in nive timeret, persuadet amicae suae ut dorso ejus impositus angustias illas evadrte tum imperator minctum surrexerat, et per fenestram coenaculi despiciens videt clericum equitantem: primo quidem visu obmutuit. Interea haesitanti utrum peccatum impunitum dimitteret, vel peccantes honeste redargueret, obvenEsto, ait, abbatissa, nec ultra patiaris clericum equitem. » Confusi illi, qui tam gravi dicto se sentirent lapidatos, desiverunt a fl
Abbreviated transcription (Latin):
sonintleliciũ sortunã eidorat cuiꝰ ydolũ loco noiati¬
sirio ponentescornu illiꝰ dext̾e̾ cõponunt. plenũ
potuillo. cͦio greco uacabulo ex aqua ⁊ meile yairo¬
sircurtu secdentes:⁊ cõ mune p̃gustant. Et si cormu
plenũ ĩuenerint. magno instrepitu applaudt. qͦd eis
fut᷑o ãno pleno copia cornu responsura sit ĩ oĩb si ꝯtͣ
gemũt. Hos gͦ henricꝰ tͥbutarios effecerat. ut om̃ib
sollẽpnitatib qͥb coronab̾at᷑ reges eoꝵ uͦiͬ. lebetẽ qͦ
carnes condiebant᷑ ĩ humeris suis ꝑ anulos . iiͦuͭ. uec¬
tib ad coquinam uectitarent.
cõmuniõi ⁊ hylaritati dediss. ioci plenꝰ: uͭ sat
erit duob ꝓbare exemploͣ. Sororẽ scĩmonialem u¬
nice diligebat: ut suo eã lati̾ deẽẽ ñ patẽt ᷑: s semꝑ tͥ¬
iliniũ eiꝰ suo cõiunget. Dũ gͥ qͣdã hyeme q̃ niuib ⁊
prumis asꝑa ĩ horruerat uno diu loco detineret᷑. clicꝰ

Expanded text:
. Vindelici vero Fortunam adorant; cujus idolum loco nominatissimo ponentes, cornu dextrae illius componunt plenum potu illo quem Graeco vocabulo, ex aqua et melle, Hydrocircuitu sedentes, in commune praegustant; et si cornu plenum invenerint, magno strepitu applaudunt, quod eis futuro anno pleno copia cornu responsura sit in omnibus; si contra, gemunt. Hos ergo ita Henricus tributarios effecerat, ut, omnibus solemnitatibus quibus coronabatur, reges eorum quatuor, lebetem quo carnes condiebantur, in humeris suis, per annulos quatuor vectibus ad coquinam vectitarent. communioni et hilaritati dedisset, joci plenus, ut sat erit duobus probare exemplis. Sororem sanctimonialem unice diligebat, ut suo eam lateri deesse non pateretur, sed semper triclinium ejus suo conjungeret. Dum igitur quadam hyeme, quae nivibus et pruinis aspera inhorruerat, uno diu loco detineretur, cleri
Abbreviated transcription (Latin):
monacho astante. ⁊ p̃ metu pene exanimato rẽ ꝓceri¬
b exponit. atrocitatẽ fc̃i ꝑ amplificatioẽm exaggerãs
dit. Postremo ut iocundior eẽt miseratiõis materia.
ab obtimatib iudicatũ. olem̃ter absoluit. totũq ui¬
cũ illũ qͥ optimi uini ferax eẽ dicit᷑. cũ appenditiis sin

Expanded text:
monacho astante, et prae metu pene exanimato, rem procerimonacho astante, et prae metu pene exanimato, rem proceribus exponit, atrocitatem facti per amplificationem exaggerans; dit. Postremo, ut jocundior esset miserationis materia, ab optimatibus judicatum clementer absolvit, totumque vicum illum, qui optimi vini ferax esse dicitur, c
Abbreviated transcription (Latin):
sãsniuisnt lacessentiũ c̃uicositates patientiars lub
fallens. ĩ comitatꝰ acdmatutinas monachoꝵ uenire
soluꝰ fuit. genuflexionib usq ad luõẽ in combens Id
p̾sertim apt fiscannũ exercens: qͣdã nocde maturiꝰ
se agebat. Cũꝙ ĩueniss ostiũ obseratũ: excusso iõ¬
lenteꝰ pessulo.soporẽ sacriste t᷑bauit. Ille miratꝰ ĩtali
noctis horrorre pulsantis strepitũ: surrexit ał uides
tã audacis foi conscnĩ. Repperiensq ut uidebat᷑ nsi¬
cũ plebe iotectũ amictu: ñ potuit aĩo suo imꝑare.
ut manib tẽꝑaret. s uehem̃ti felle cõmotꝰ. crimen
ĩuadit. multos illustri niro colaphos ĩ fringẽs. Du¬
iar ille incredibłi pacientia. nͨ mutire dignat᷑. Po¬
stero die ĩ capło q̃relam deponit.simulataq ira mo¬
nachũ ad uicũ argẽtias sͥ p̃cepit occurre minitans
seultͣm ĩ eiꝰ ꝑuicatia. qͦd tota loq̃ret᷑ gallia. Die dicto

Expanded text:
cernuus, ut lacescentium cervicositates patientia 293 sicernuus, ut lacescentium cervicositates patientia 293 sifallens, incomitatus ad matutinas monachorum venire solitus fuerit, genuflexibus usque ad lucem incumbens. Id praesertim apud Fiscannium exercens, quadam nocte maturius se agebat; cumque invenisset ostium obseratum, excusso violentius pessulo, soporem sacristae turbavit. Ille, miratus in tali noctis horrore pulsantis strepitum, surrexit, ut videret tam audacis facti conscium; reperiensque ut videbatur rusticum, plebeio tectum amictu, non potuit animo suo imperare ut manibus temperaret, sed, vehementi felle commotus, crinem invadit, multos illustri viro colaphos infringens: durat ille incredibili patientia, nec mutire dignatus. Postero die in capitulo querelam deponit; iraque simulata, monachum ad vicum Argentias sibi praecepit occurrere, minitans se ulturum in ejus pervicacia, quod tota loqueretur Gallia. Die dicta
Abbreviated transcription (Latin):
rentissins uir elfegꝰ. ab̾ductus ⁊ ĩ uincłis tent᷑. fd
uiimonũ cũ rusticos suos expilare ad se cõgeret᷑ re¬
dbimenilũ ⁊ ab nueret: lapidat̾ ⁊ securi ꝑcussus: aĩa
celũ glificauit. Occisum cłs sublimat a do uo clani
dum sanguine pꝰ litũ sub nocte una reuiruerat ies¬
a ehtãli ceruicositate substrata saccũ corꝑ lũciori
enehipatiunt᷑ Ibngłifice sepultũ. ⁊ pt̾ .x. annos abs
cperuptioĩs labe ĩmune leuatũ archiep̃m suũ nobilra¬
uit . Burat ad̃ hoc tẽpꝰ ⁊ retẽs sanguuis ⁊ illibata in es¬
tas muaclo c ducit posse cacdauer exanimari. ⁊ n pos¬
tabefieri.
seslulitate hospitis consolatꝰ est. Erat ibi cc̃ cẽpis ric hus
di rebi maior: benobiũ fiscãnense qͥd pat ĩchoaueñt a
sumã manũ euexit. Oratiõi ⁊ feugalitati ado intent. i
nullũ monachũ uillũ hemitã desilerares. humilitat

Expanded text:
rentissimus vir, Elfegus, abductus et in vinculis tentus; ad rentissimus vir, Elfegus, abductus et in vinculis tentus; ad extremum, cum rusticos suos expilare ad se cogeretur redimendum et abnueret, lapidatus et securi percussus, anima coelum glorificavit. Occisum Deus sublimat; adeo ut Daniridum sanguine ipsius litum sub nocte una reviruerat, cerurali cervicositate substrata, sacrum corpus Londoniam evehi patiuntur. Ibi glorifice sepultum, et post decem annos ab omni corruptionis labe immune levatum, archiepiscopium suum nobilitavit. Durat ad hoc tempus et recens sanguis et illibata integritas, miraculoque ducitur posse cadaver exanimari, et notabefieri. sedulitate hospitis consolatus est. Erat ille Ricardus i rebus major. Coenobium Fiscannense, quod pater inchoaverat, ad summam manum evexit. Orationibus et frugalitati adeo intentus, ut nullum monachum, nullum heremitam desiderares. Humilitate