comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reti ueri similem in uenio id quod constait nudumuidecur ꝓponendum decreuisse uindituis
scđ in seruitutẽ Primostupor om̃s admirationereitam a crocis defixt silentium ind
aliquam diu tenuit. Deincum .i. claudius circum stantibus matronis ir & adp̃hendan
uirginem lam̃ tabilisq eum mulierum comploratio excepisset :ũ frginiu sintentãs in appũ
manus icilio inquit app̃i ñ tibi filiam despondi& adnuptias Ñ adstu prum educaiuplac&
pecudum ferterumq ritu ꝓmiscue ĩ concubitus ruere : passurine haec isti sint nescioñs pero
eẽ passuros illos qui arm a habent. Cum repeller& ad sertor uinginis aglobomulie run
circũ stantiumq: aduocatorũsilentiũ factum ꝑ p̃conẽ decemur alienatus ad libidinem animo
negat hesternotantũ conuicioicili uiolenti aq uerginii cuius testẽ populũ rum orbadnit

Expanded text:
decreti ueri similem inuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias decreti ueri similem inuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias secundum seruitutem. primo stupor omnes admiratione rei tam atrocis defixit; silentium inde aliquamdiu tenuit. dein cum M. Claudius , circumstantibus matronis, iret ad prehendendam uirginem, lamentabilisque eum mulierum comploratio excepisset, Uerginius intentans in Appium manus, 'Icilio' inquit, 'Appi, non tibi filiam despondi et ad nuptias, non ad stuprum educaui. placet pecudum ferarumque ritu promisce in concubitus ruere? passurine haec isti sint nescio: non spero esse passuros illos qui arma habent.' cum repelleretur adsertor uirginis a globo mulierum circumstantiumque aduocatorum, silentium factum per praeconem. decemuir alienatus ad libidinem animo negat ex hesterno tantum conuicio Icili uiolentiaque Uergini, cuius testem populum Romanum habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
solum p̃cariam opem sed ꝓdebitaꝓetere. se ꝓliberis eoꝵ a conugibus cotidie in aciestare ne calĩ¬
uirũ eẽ cui strenuȩ acferocit̃ facta in bello plura memortripossent quid ꝓdesse sunc&lon
urbe qͦ captac ultimatimeantur liberissuis sint patienda: haec ꝓpe concionabunduscrã¬
ibac homines similia his abicilio iactabantur. comitatus mulie bris plus tacito fletuquan
illauox mouebat aduersusq: om̃ a o bstinato animo appius tantauis amentia euerus
quam amorisinentẽ turbauerat in tribunal ascendit et ultro quaerente paua
petitore qđ sibi pridie ꝑ ambitionẽ decͤtum ñ ed̃̃ ꝓrius quã autille postulatũ ꝑagens
aut uerginiores pondendidaret᷑ locus appius int̃ fatur. Quem decreco sermonem p̃tendent
forsan aliquem uerum auctores antiquitradiderint. quianus quã illam intanta feditan

Expanded text:
 non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie in acie stare, nec ali non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie in acie stare, nec aliuirum esse cuius strenue ac ferociter facta in bello plura memorari possent: quid prodesse si, incolumi urbe, quae capta ultima timeantur liberis suis sint patienda? haec prope contionabundus circumibat homines. similia his ab Icilio iactabantur. comitatus muliebris plus tacito fletu quam ulla uox mouebat. aduersus quae omnia obstinato animo Appius—tanta uis amentiae uerius quam amoris mentem turbauerat—in tribunal escendit, et ultro querente pauca petitore quod ius sibi pridie per ambitionem dictum non esset, priusquam aut ille postulatum perageret aut Uerginio respondendi daretur locus, Appius interfatur. quem decreto sermonem praetenderit, forsan aliquem uerum auctores antiqui tradiderint: quia nusquam ullum in tanta foeditate
Abbreviated transcription (Latin):
bad iafainadie ur̃ã operautar sponsorũ nunc satisẽ. It iundicat᷑ uerginia spondentib: ꝓpinqs: Appius
ponisꝑ scorit̾ neei reicausa sedisse uider&e pͥquẽ omissis reb: alus p̃cura unius nemoa dibat
hemiũ so ries p̃ collegisqincastrecscribit neu frginio cõmecctũ dentatq: ecut̃ i nouscodia
uabeta nedapbũ esil it̃ serũ utdlebiut fuit et iã cõmetttu sipto ꝓfectꝰ usrginꝰ primaugilia erateũ
postero diemane deretinendo eo ne quiquã litc̃eredduncur. At inurbe primaluce cũ ciuita sin foroo
peccatione erecca stret uirginius sordidatus filiam secum obsolett cueste comitantib: aliqa
matronis cũingenti aduocatione in forũ deducit circũ ireibi sprensa rebomines coep̃eñ

Expanded text:
st' inquit; 'crastina die uestra opera utar; sponsorum nunc satis est.' ita uindicatur Uerginia spondentibus propinquis. Appius st' inquit; 'crastina die uestra opera utar; sponsorum nunc satis est.' ita uindicatur Uerginia spondentibus propinquis. Appius paulisper moratus ne eius rei causa sedisse uideretur, postquam omissis rebus aliis prae cura unius nemo adibat, domum se recepit collegisque in castra scribit, ne Uerginio commeatum dent atque etiam in custodia habeant. improbum consilium serum, ut debuit, fuit et iam commeatu sumpto profectus Uerginius prima uigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo nequiquam litterae redduntur. at in urbe prima luce cum ciuitas in foro exspectatione erecta staret, Uerginius sordidatus filiam secum obsoleta ueste comitantibus aliquot matronis cum ingenti aduocatione in forum deducit. circumire ibi et prensare homines coepit et
Abbreviated transcription (Latin):
riq puellam in posterũ diem pateret᷑ adnisi pat̃ posterodiȩ ad fius set denuncure seicilio similib: q̃
icilinetplai sue latorẽ neq decẽ uiro c̃stantiã defore nec seutq collegar ãlictores c̃uo aturũ ad coercen¬
dossaltionis a uccoresc̃tentũ sesius lictorib foro. Cũ dilatũtẽpꝰ inuriȩ cẽt secessis sentq aduocat puellȩ¬
puaeatominũ primũfrarẽ icilifiliũqi numitoris̃ in pigrosiuuenes ꝑgere inderecti ad portũ et¬
quortũ a ecelenoriposs& uerginiũ accir e ccestris ineo uertipaellae salatẽ si postero die uindex inuriȩ
diocr esponsoresqid crentatq idipsũ agidicer& icilius sedulo tẽp̃teren sdu p̃ciperent int̃nuntiinissi in
sast ramenꝰtollere undiqimultitudo et seqͥsq paratũ ad spondendũicilio ostendere atq ille lacrimabunđ gratũ ẽ.

Expanded text:
rique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque rique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili neque legi suae latorem neque decemuiro constantiam defore; nec se utique collegarum lictores conuocaturum ad coercendos seditionis auctores: contentum se suis lictoribus forplacuit omnium primum fratrem Icili filiumque Numitori, impigros iuvenesquantum adcelerari posset Uerginium acciri e castris; in eo uerti puellae salutem, si postero die uindex iniuriaeuindicaret sponsoresque daret, atque id ipsum agi diceret Icilius, sedulo tempus terrens dum praeciperent iter nuntii missi in castra, manus tollere undique multitudo et se quisque paratum ad spondendum Icilio ostendere. atque ille lacrimabundus 'gratum e
Abbreviated transcription (Latin):
quã decretum sin ecedenrã referes. postulo appietiam atq: iam consideres quo ꝓgre¬
dia reuirginius uideritdefilia ubi uenerit quidagat. hoc tantũ sciat sibi sihuius un¬
diciis cesserit conditionẽ filia e quaerendam eẽ meuindicantẽ sponsam in lib̵taatẽ uita
citius deseret quã fides Concitaaa multitudo erat cerctm̃ instare uidebatur lictores
icilium circumsteterant nec ultra minas tam̃ ꝓcessum ẽ Cum appius ñu irginiam de¬
fendi ab icilio sed inqui etum hominum et tribunatum etiam nunc spirantẽ locũ seditio¬
nis quaer eredicer& ñ p̃biturum seilli eodiemateriam sedutiam scir& ñidpetulantiȩ
suce sed urginio absent et patrionomini et liberti datum ius eodiȩ se non dicturũ
neq decretũ interpositurũ .a .m. claudio peaturum ut deceder & iuresuo uindica¬

Expanded text:
quam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrequam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrediare. Uerginius uiderit de filia ubi uenerit quid agat; hoc tantum sciat sibi si huius uindiciis cesserit condicionem filiae quaerendam esse. me uindicantem sponsam in libertatem uita citius deseret quam fides.' concitata multitudo erat certamenque instare uidebatur. lictores Icilium circumsteterant; nec ultra minas tamen processum est, cum Appius non Uerginiam defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis quaerere diceret. non praebiturum se illi eo die materiam, sed, ut iam sciret non id petulantiae suae sed Uerginio absenti et patrio nomini et libertati datum, ius eo die se non dicturum neque decretum interpositurum: a M. Claudio petiturum ut decederet iure suo uindica
Abbreviated transcription (Latin):
rent quã quis quac̃ unus recusare auder & .p. numitorius puelle auus etsponsus iclius ined¬
ueniunt dataqiint̃ turbã uiacũ multitudo icilimaximȩ int̃uenture s istiposse appio creder& :
liotors creuis seaituociferantẽq iciliũ submou& placidũ quoq: ingeniũ tam atrox iniuria accen¬
disset ferrohinctibi submouendus sum appiinquit ut tacitũ feras quod celariuis uirginẽ ego
hano sumducturus nupt̃ q pudicã habiaturꝰ Proinde om̃s collegarũ quoq lictores c̃uoca
expediri uirgas et secures iube ñ incnebit extradomũ patris sponsaicili ñ si tribuciniũ
Auxilium et ꝓuocationẽ plebi romane duas arces libertitis tuendae ademistis ideo in
liberos quoq: nr̃osconiugesq regnumurãe libidini datũ ẽ. seui in tergumet inceriuces
nr̃aspudicitias altẽ intuto sit. Huic siuis adferctur ego p̃sentium quiritium ꝓsponsa
ugrginius militũ ꝓunica filia om̃s deorum omniũq: in plorabimus fidẽ neq: tuistud um¬

Expanded text:
rent quam quisquam unus recusare auderet, P. Numitorius puellae auus et sponsus Icilius interueniunt; dataque inter turbam uia, cum multitudo Icili maxime interuentu resisti posse Appio crederet, lictor decresse ait uociferantemque Icilium submouet. placidum quoque ingenium tam atrox iniuria accendisset. 'ferro hinc tibi submouendus sum, Appi' inquit, 'ut tacitum feras quod celari uis. uirginem ego hanc sum ducturus nuptamque pudicam habiturus. proinde omnes collegarum quoque lictores conuoca; expediri uirgas et secures iube; non manebit extra domum patris sponsa Icili. non si tribunicium auxilium et prouocationem plebi Romanae, duas arces libertatis tuendae, ademistis, ideo in liberos quoque nostros coniugesque regnum uestrae libidini datum est. saeuite in tergum et in ceruices nostras: pudicitia saltem in tuto sit. huic si uis adferetur, ego praesentium Quiritium pro sponsa, Uerginius militum pro unica filia, omnes deorum hominumque implorabimus fidem, neque tu istud un
Abbreviated transcription (Latin):
selixomus bellicis bellicis reb: pestilentia grauis ꝓdigusq sollicitus Nam & trãmaltiftariano
oluuss& &inexercitiappuelaudu plerosq fulminibrictos nuntiatũ ẽ. libriq obhaeo aedit focuno q̃
fidius gurgos cõs filius eliquotm atronas ad populũ stupridammatas perunia multa ue seemabecio
aere uenens aedemq̃ ꝓ pecircunẽ : fcciendum curicuut. Suꝑsant &i aen nuno scmn ciunbella quae ẽtinuua
ꝑ quartumiam uolumen annũq sextum& quadr tgissinũ a m̃ uederio a connebioconsule quprum
sumno armacintuler aegimꝰ. & netotannorumdadeutriusq gentis labores q actos nunes resugo
udeiferuns collatibi carpis usepslegionib inreq dienis e qua tuoreeentere quideb¬
qu comipsierant nec iusuiecexenisurib iamn stare poterunt tam̃ bellonen a foreben d
de oneis folicit̃ quidemdofensesibentuts te debitt &uinoi quã ñ temptare ueroriã debiar
quinã ficille quem pigert son ginquitutis bellorũ scribendo legendoq q̃ ge ene suficag¬

Expanded text:
elix annus bellicis rebus, pestilentia grauis prodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurges consulis filius aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multauit; ex multaticio aere Ueneris aedem quae prope Circum est faciendam curauit. supersunt etiam nunc Samnitium bella, quae continuaagesimum quadragensimum a M. Valerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus. et ne tot annorum clades utriusque gentis laboresque actos nunc referam, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibqua ipsi erant; nec suis nec externis viribus iam stare poterant; tamen bello non abstinebant. adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat et uinci quam non temptare uictoriam malebant. quinam sit ille quem pigeat longinquitatis bellorum scribendo legendoque quae gerentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓductus cd populũ medic̃orationẽ b abuit ut nec augeren eominuere iuder & bellifamã megisqu naltero
ad sum̃ do ducealiorũ indulgere timori quã suo dut reip̃periculo consulere ceterũ sisibi adutorẽbelli
saciũq imperudar& quonã modo seobluusci p̃decuconsulis ꝑ totcollegia exꝑtiposse ne minẽ omniũ setã
coniungimalle & copiarũ satissibicũ p̃decio & nũquãnimium bostũ fore. sincollega quid aluid raclor¬
orẽbimniũ rerũ arbitriũ & apopulo & a senatu & abipso collega ftbio ꝑ

Expanded text:
productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere uideretur belli famam magisque in altero productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere uideretur belli famam magisque in altero adsumendo duce aliorum indulgere timori quam suo aut rei publicae periculo consulere: ceterum si sibi adiutorem belli sociumque imperii darent, quonam modo se obliuisci P. Deci consulis per tot collegia experti posse? neminem omnium secum coniungi malle; et copiarum satis sibi cum P. Decio et nunquam nimium hostium fore. sin collega quid aliud malorem. omnium rerum arbitrium et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio pe
Abbreviated transcription (Latin):
ipse adconsultandũ debellor edut siue ipse sponte sua qui abellum eimaiuis in conspectuerat quã quaentũ es̃
feccurũ ducem unũ necexercitũunum aduersus .iͦiͦ populos periculo sum eẽ siue iunctiunũ p̃mant siuediuersi
gerintbellum neadom̃a subireunusñ possit duasielibilegiones romanasreliquisse etminꝰ u peditur. estuq
cũ fabiouenis sẽsibipͥacere .p. deciũ consulem primo q̃q tẽpr in etruriã ad collegã ꝓficisci .l. uolumniosãmũ
ꝓunciã dari sic sulmalit in suẽ puintiaire. uolum ni ũinetruriã ad consule i cũe xereituiusto consilao⁊ pficisen
cũ magnã past̃moueratoratio p̃r p̃deciumcensuissefer ut om a antegra aclibera q̃ fabio seruarentur
inetrur abellic̃et quantisq administraondũ copisethuot ꝑ ducesẽ&̃ : fabiusut romã redut & insenatus̃

Expanded text:
raetore Romam ipse ad consultandum de bello rediit, sive ipse sponte sua, quia bellum ei maius in conspectu erat quam quantum essefecturum ducem unum nec exercitum unum aduersus quattuor populos; periculum esse, siue iuncti unum premant siue diuersi gerant bellum, ne ad omnia simul obire unus non possit. duas se ibi legiones Romanas reliquisse et minus quinque milia peditum equitumque cum Fabio uenisse. sibi placere P. Decium consulem primo quoque tempore in Etruriam ad collegam proficisci, L. Uolumnio Samnium prouinciam dari; si consul malit in suam prouinciam ire, Uolumnium in Etruriam ad consulem cum exercitu iusto consulari proficisci. cum magnam partem moueret oratio praetoris, P. Decium censuisse ferunt, ut omnia integra ac libera Q. Fabio seruarentur,in Etruria belli esset quantisque administrandum copiis et quot per duces esset. Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et
Abbreviated transcription (Latin):
tum quicquam sit ex regia potestate: numeresom̃aiura omnia in signia primi
consules tenuere : Id modo cautumẽ : nesi ambo fasces haberent duplicitus terror
uideretur : Brutus prior concedente collegi fasces habuit : qui non acrioriundex
libertitis fuerat quam de inde custos fuit: Omnium primum auidum nouaebberto
populum nepost modum flectip̃cib: autdonis regus possetiiure iurando ad egit nen¬
nem romȩ passuros regnare deinde quoplus iurium in senatu frequentiã etiun
ordinis stccer& caedibi regis deminutũ patrum numerũ primorib: equestris
gradus electis ad trecentorum summã expleuit traditumq: in defertur. ut in seni¬
tum uocarent᷑ qui patres quiq conscriptieẽnt . Conscriptos iudelic& nouum senao
Appellabant lectos. Idmirum quantum profuit ad concordiã ciuitatis iungendos

Expanded text:
tum quicquam sit ex regia potestate numeres. omnia iura, omnia insignia primi consules tenuere; id modo cautum est ne, si ambo fasces haberent, duplicatus terror uideretur. Brutus prior, concedente collega, fasces habuit; qui non acrior uindex libertatis fuerat quam deinde custos fuit. omnium primum auidum nouae libertatis populum, ne postmodum flecti precibus aut donis regiis posset, iure iurando adegit neminem Romae passuros regnare. deinde quo plus uirium in senatu frequentia etiam ordinis faceret, caedibus regis deminutum patrum numerum primoribus equestris gradus lectis ad trecentorum summam expleuit, traditumque inde fertur ut in senatum vocarentur qui patres quique conscripti essent: conscriptos, videlicet novum senatum, appellabant lectos. id mirum quantum profuit ad concordiam civitatis iungendos
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur : nihiluoceres ponsumẽ : R ex uelut deliberando in hortum a edium transit :¬
Sequentinuntio filis̃ ibi in ambulans taccitus sũmapapauerũ capita dr̃baculo decussisse :
In terrogando expectandoq res ponsumnuntius fessus utre in ꝑfecta redit gabios q̃
dixerit ipse quaeq uiderit refest seuira seuodio seu s u ꝑbia in sita ingenio nullã e ũuocẽ
emisisseS ex toubi quiduell& parens quidue p̃ciper& iaccitis ambagib: patuit primores
cuutatis criminando alios apud populum alios suaipsos inuidicoppugnatos interemit :
multipalam quidã in quib: minus speciosa criminatioerat futura clã int̃feccipatuit qͥ b¬
dam uolentib: fuga aut in exilium actis. absentiumq: bona iuxtaatq: int̃emptorũ
diuisa fuere : largitiones inde p̃deq & dulcedine priuati cõmodisensomalorũ publicoꝵ
A dimi done corba consilio auxilioq gabinares regiroma nos ineulla dimicatione

Expanded text:
uidebatur, nihil uoce responsum est; rex uelut deliberabundus in hortum aedium transit sequente nuntio filii; ibi inambulans tacitus summa papauerum capita dicitur baculo decussisse. interrogando exspectandoque responsum nuntius fessus, ut re imperfecta, redit Gabios; quae dixerit ipse quaeque uiderit refert; seu ira seu odio seu superbia insita ingenio nullam eum uocem emisisse. Sexto ubi quid uellet parens quidue praeciperet tacitis ambagibus patuit, primores ciuitatis criminando alios apud populum, alios sua ipsos inuidia opportunos interemit. multi palam, quidam in quibus minus speciosa criminatio erat futura clam interfecti. patuit quibusdam uolentibus fuga, aut in exsilium acti sunt, absentiumque bona iuxta atque interemptorum diuisui fuere. largitiones inde praedaeque; et dulcedine priuati commodi sensus malorum publicorum adimi, donec orba consilio auxilioque Gabina res regi Romano sine ulla dimicatione
Abbreviated transcription (Latin):
odio consulis quantumin se fuit ꝓdebat : nam cum cosp̃t̃ceteras imperatorias artes
quas parando gerendoq: bello edidit plurimasita instruxiss& aciem in soloens¬
tatu emissos exercitum hostium funder& insequi fusos pedes noluit necillos etsin
adortatio inuiciducisuum saltem flagitium et publicum in p̃sentiaȩ dedecuspmos
periculumsi animꝰ hostis ediss&cogere potuit gradum ad celerare autsi aliuad nis¬
instare instructos: inussi signarefer mestiq eredere suictos execrantes nuncins
ratorem nuncnauatam abequite operam redeunt in castra necꝓ hic tam pestilenti
exemploremedia ulla ab imperatore quaesita sunt ad eo excellentibus ingeniis

Expanded text:
odio consulis, quantum in se fuit, prodebat. nam cum consul praeter ceteras imperatorias artes, odio consulis, quantum in se fuit, prodebat. nam cum consul praeter ceteras imperatorias artes, quas parando gerendoque bello edidit plurimas, ita instruxisset aciem ut solo equitatu emisso exercitum hostium funderet, insequi fusos pedes noluit; nec illos, et si non adhortatio inuisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum, si animus hosti redisset, cogere potuit gradum adcelerare aut si aliud nihil, stare instructos. iniussu signa referunt, maestique—crederes uictos—exsecrantes nunc ratorem, nunc nauatam ab equite operam, redeunt in castra. nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab imperatore quaesita sunt; adeo excellentibus ingeniis
Abbreviated transcription (Latin):
uestalis damnata incesti poenas dederit :q fabius inde &ctullius cõs factieo
Anno ñ segnior discordia domi & bellum foris atrocius fuit abequis arma sumpta ũt¬
ientes a grum quoq romanorũ populuntes inier̃ quorum bellorum crescente
cura caesofabius esp̃ furius consules fiunt: artonã latinã urbem aequio ꝓpugna¬
bant ueientes pleniiam populationum roma namipsam seo ppugnaturos minab ant᷑:
qui terrores cũ compescere deberent auxere in suꝑ animos plebis rediebatq ñ suas pon¬
ultimam nec essitatem legis agrariȩ patribi iniungende susceperat remmilitunt
impediendamceterũ tota inuidia tribuniciae potestatis uersa in auctorẽ .ẽ. necin
eum cõs acrius quã ipsius ei : college coortis auxilioq: eorum dilectũ cõs habent
cuub: quam cumhostib: fuit unus illeuir ipse consulrẽ p̃sus tinuit quam exercit᷑

Expanded text:
Uestalis damnata incesti poenas dederit. Q. Fabius inde et C. Iulius consules facti. eo Uestalis damnata incesti poenas dederit. Q. Fabius inde et C. Iulius consules facti. eo anno non segnior discordia domi et bellum foris atrocius fuit. ab Aequis arma sumpta; Ueientes agrum quoque Romanorum populantes inierunt. quorum bellorum crescente cura, Caeso Fabius et Sp. Furius consules fiunt. Ortonam, Latinam urbem, Aequi oppugnabant: Ueientes, pleni iam populationum, Romam ipsam se oppugnaturos minabantur. qui terrores cum compescere deberent, auxere insuper animos plebis, redibatque non sua sponratus per ultimam necessitatem legis agrariae patribus iniungendae, susceperat rem militarem impediendam. ceterum tota inuidia tribuniciae potestatis uersa in auctorem est, nec in eum consules acrius quam ipsius collegae coorti sunt, auxilioque eorum dilectum consules habent. ciuibus quam cum hostibus fuit. unus ille uir, ipse consul, rem publicam sustinuit, quam exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens modo sed inuenientẽ etiam annum : m̃ fabianum caesonis frem̃ et magis inuisum
Alterũ plebi accusatione sp̃cassu .l. ualerium consdedit certatũ eo quoq: annocum
tribunis ẽ uanalex uaniq: legis auctores iac tando inritũ munus facq: fabium inde
nom̃ ingens postres continuos consulatus unoq: uelut tenore om̃s exꝑtos tribunitis
certaminib: habitum itaq ut bene locatus mansit in ea familia aliquam diuhonos:
bellum indeuegens initũ et uolsci rebellarunt : sed adbella externa ꝓpe suꝑerant
uire sabutebant queiis intersemet ipsos certando accessere adegras iamomnium
mentes ꝓdigia caelestia ꝓpe cotidiana inurbe agrisq ostenti aminas: motiq: ita
numinis causam nullam aliam uatescanebant publice priuatĩq: nunc extis nunc ꝑ
aues c̃sulti quam haudrite sacra fieri qui terrorestam̃ eo eua sere : ut opia uirgo

Expanded text:
praesens modo sed in uenientem etiam annum M. Fabium , Caesonis fratrem, et magis inuisum praesens modo sed in uenientem etiam annum M. Fabium , Caesonis fratrem, et magis inuisum alterum plebi accusatione Sp. Cassi , L. Ualerium , consules dedit. certatum eo quoque anno cum tribunis est. uana lex uanique legis auctores iactando inritum munus facti. Fabium inde nomen ingens post tres continuos consulatus unoque uelut tenore omnes expertos tribuniciis certaminibus habitum; itaque, ut bene locatus, mansit in ea familia aliquamdiu honos. bellum inde Ueiens initum, et Uolsci rebellarunt; sed ad bella externa prope supererant uires, abutebanturque iis inter semet ipsos certando. accessere ad aegras iam omnium mentes prodigia caelestia, prope cotidianas in urbe agrisque ostentantia minas; motique ita numinis causam nullam aliam uates canebant publice priuatimque nunc extis, nunc per aues consulti, quam haud rite sacra fieri; qui terrores tamen eo euasere ut Oppia uirgo
Abbreviated transcription (Latin):
bisu .i. aemilio cae soficbius consulcrearetui: eo infestior facta plebes seditione domestica
rellum externum excuuit bellodeindeciuiles discordiȩ intermis sȩ ũno animo patres ac
pleb srebellantes uolscos etequos duce aemilio psperia pugnauicere: plusta m̃ hostium fuga
que m plium ab sumpsit ãdeoꝑtinacit̃ fusos insecutis ȩquite scastoris edes eodem annoi dib:
qunti lib: dedicata ẽ uota erat latinobello postumio dictatorȩ filius ei : duũ uira dipsum
pisogus dedictuit solliciaq & eo annos dulcedine agrariȩlegis animiplebis: tribumiple¬
bispopulrem potestatem lege popularicelebrbant p̃atres satis suꝑq gracuiti
furoris inmultitudine credentes ẽẽ lagitiones temeritatisq inuitam̃ta horrebant :
Acerrimi patribus duces adresistendum consules fure eaigitur parsregi p̃uicit nec in

Expanded text:
ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur. eo infestior facta plebes seditione domestica ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur. eo infestior facta plebes seditione domestica bellum externum exciuit. bello deinde ciuiles discordiae intermissae; uno animo patres ac plebs rebellantes Uolscos et Aequos duce Aemilio prospera pugna uicere. plus tamen hostium fuga quam proelium absumpsit; adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites. Castoris aedis eodem anno idibus Quintilibus dedicata est; uota erat Latino bello <a> Postumio dictatore; filius eius duumuir ad id ipsum creatus dedicauit. sollicitati et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis. tribuni plebi popularem potestatem lege populari celebrabant: patres, satis superque gratuiti furoris in multitudine credentes esse, largitiones temeritatisque inuitamenta horrebant. acerrimi patribus duces ad resistendum consules fuere. ea igitur pars rei publicae uicit, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
auctorem eius supplicii ferant : eũ cognitadomi caus a uerberasse acnecasse ꝓeculiumq
fllucereri consecrauis se signũ indefactum eẽ et in scriptũ ex cassia familia datum inuenio
apud quosdam idq: ꝓpius fidem ẽ equestorib: caesone fabio & .l. uaderio diem dictm
ꝑduellionis damnatumq: populiiudicio dirutas publicae aedesȩa est area ante telluri s edẽ :
ceterum si ue illuddomesticum siue publicum fuit iudicium damnat᷑ seruio cornelio q. fabu
consulib: haud diuturniura populi incassium fuit: dulcedo a grariȩ legis ipsa ꝑ sedẽpto
auccore s ubibat animos accensaq etcupiditis ẽ malignitate patrum quid eiuctis eo ann
uolscis aquisq militẽ p̃da frauda uere quid quid captũ ex hostib: ũendidit fabius cõs acrede¬
git inpublicum inui sumerat ftibium nom̃plebi ꝓpt̃ nouis simũ consulẽ tenuere tam̃ patres.

Expanded text:
auctorem eius supplicii ferant: eum cognita domi causa uerberasse ac necasse peculiumque auctorem eius supplicii ferant: eum cognita domi causa uerberasse ac necasse peculiumque filii Cereri consecrauisse; signum inde factum esse et inscriptum: 'ex Cassia familia datum.' inuenio apud quosdam, idque propius fidem est, a quaestoribus Caesone Fabio et L. Ualerio diem dictam perduellionis, damnatumque populi iudicio, dirutas publice aedes. ea est area ante Telluris aedem. ceterum siue illud domesticum siue publicum fuit iudicium, damnatur Seruio Cornelio Q. Fabio consulibus. haud diuturna ira populi in Cassium fuit. dulcedo agrariae legis ipsa per se, dempto auctore, subibat animos, accensaque ea cupiditas est malignitate patrum, qui deuictis eo anno Uolscis Aequisque, militem praeda fraudauere. quidquid captum ex hostibus est, uendidit Fabius consul ac redegit in publicum. inuisum erat Fabium nomen plebi propter nouissimum consulem; tenuere tamen patres
Abbreviated transcription (Latin):
ad sumisocios & nom̃ latinum quid attinuis s& hernicis paulo ante hostib: capti agripartẽ
tertiam red dinisiut haegentes procorͥola noducem cassium habeant p̃opularis iam eẽ¬
sedis suasor et int̃ cessor legis a grariȩ coeperat ut̃q: de inde consulcertatim plebi
indulgere uerginius dicere passurum se ad signari agros Dumne cui nisiciui roma no
ad signent᷑ : cassius quia in agraria largitione ambitiosus in socioseoq: ciuib: uiliorerat
ut aliom unere sibi reconciliar& ciuium animos aubere ꝓsiculo frum̃to pecuniam acceptũ
retribui populo : Iduero haud secus quam p̃sentem mercedẽ regnias ꝑnata plebes ad eo
ꝓpt̃ suspicionem in si tam regni uelut habund arentomnia muneraei : in animis hominum
res puebant᷑ que mubi primum magis tratuabiit dampnatũ necatumq: constat : squi patrẽ

Expanded text:
adsumi socios et nomen Latinum, quid attinuisset Hernicis, paulo ante hostibus, capti agri partem adsumi socios et nomen Latinum, quid attinuisset Hernicis, paulo ante hostibus, capti agri partem tertiam reddi, nisi ut hae gentes pro Coriolano duce Cassium habeant? popularis iam esse dissuasor et intercessor legis agrariae coeperat. uterque deinde consul, ut certatim, plebi indulgere. Uerginius dicere passurum se adsignari agros, dum ne cui nisi ciui Romano adsignentur: Cassius, quia in agraria largitione ambitiosus in socios eoque ciuibus uilior erat, ut alio munere sibi reconciliaret ciuium animos, iubere pro Siculo frumento pecuniam acceptam retribui populo. id uero haud secus quam praesentem mercedem regni aspernata plebes; adeo propter suspicionem insitam regni, uelut abundarent omnia, munera eius in animis hominum respuebantur. quem ubi primum magistratu abiit damnatum necatumque constat. sunt qui patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cõs facticum hernicis fedusictum agripartes duȩ ademptȩ: Indedimidium latinis
dimidium plebi diuisurus coscassius erat : A diciebat huic muneri agrialiquantũ
quem publicum possideri a priuatis criminabatur. Idmultos quidem patrũ ipsos
possessores periculorerum suarum terrebat Sed et publica patrib: sollicitudo
inerat largione consulem periculosas libertatiopes struer ecum primũ lex agi¬
ria ꝓmulgataẽ numquam deindeusq: adhanc memoriam sinemaximis motd¬
rerumagitata: Cõs alter largitioniresistebat auccorib: patrib: nec omniplebe
aduers ante quae primoco eperat fastidire munus uulgatum a cuub: isse in socios :
sepedeinde et uerginium cõs incontionib: uelut uaticinantem audiebat p̃estilens college
munus eẽ agros illos seruitutem his quia cceperant laturos. regnouiã fieri quid ita cenim

Expanded text:
consules facti. cum Hernicis foedus ictum; agri partes duae ademptae. inde dimidium Latinis, consules facti. cum Hernicis foedus ictum; agri partes duae ademptae. inde dimidium Latinis, dimidium plebi diuisurus consul Cassius erat. adiciebat hic muneri agri aliquantum, quem publicum possideri a priuatis criminabatur. id multos quidem patrum, ipsos possessores, periculo rerum suarum terrebat; sed et publica patribus sollicitudo inerat largitione consulem periculosas libertati opes struere. tum primum lex agraria promulgata est, nunquam deinde usque ad hanc memoriam sine maximis motirerum agitata. consul alter largitioni resistebat auctoribus patribus nec omni plebe aduersante, quae primo coeperat fastidire munus uolgatum †a ciuibus isse in socios†; saepe deinde et Uerginium consulem in contionibus uelut uaticinantem audiebat pestilens collegae munus esse; agros illos seruitutem iis qui acceperint laturos; regno uiam fieri. quid ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
certe hanc sae peeum exacta ȩtate usurpas seuocẽ multomiserius seni exilium ẽẽ iñ inuder
laudes uamulieribus uiri romani ad eosine obtrectitione gloriae adienȩ uiuebatur
monum̃ to quoq: qđ eẽt templum fordnȩ muliebrie dificatum dedicatumq: redirede¬
inde uulsci adiunctis aequis in agrum romanum sedequi ad titum tulliũ haut ultratu¬
lereducem hinc ex certamine uulsci aequi neimperatorem conuincto exercituidara
seditiodeinde a trox p̃liumortum : Ibi fortunapopuli romani duos hostium exerusꝰ
haudminus ꝑnitioso quam ꝑtinacicertamine confecit: constitus siccinius & c̃ap¬
lius sicinio uulsciaquilio hernici nã huquoq: in armiserant ꝓuincieuenit eo anno
hernicide uicticum uulscis equom arte discessumẽ Spcassius deinde et ꝓculus uergins

Expanded text:
certe hanc saepe eum exacta aetate usurpasse uocem multo miserius seni exsilium esse. non inuiderunt certe hanc saepe eum exacta aetate usurpasse uocem multo miserius seni exsilium esse. non inuiderunt laude sua mulieribus uiri Romani—adeo sine obtrectatione gloriae alienae uiuebatur—; monumento quoque quod esset, templum Fortunae muliebri aedificatum dedicatumque est. rediere deinde Uolsci adiunctis Aequis in agrum Romanum; sed Aequi Attium Tullium haud ultra tulere ducem. hinc ex certamine Uolsci Aequine imperatorem coniuncto exercitui darent, seditio, deinde atrox proelium ortum. ibi fortuna populi Romani duos hostium exercitus haud minus pernicioso quam pertinaci certamine confecit. consules T. Sicinius et C. Aquilius . Sicinio Uolsci, Aquilio Hernici—nam ii quoque in armis erant—prouincia euenit. eo anno Hernici deuicti: cum Uolscis aequo Marte discessum est. Sp. Cassius deinde et Proculus Uerginius
Abbreviated transcription (Latin):
naciꝑueneras ingredienti fines iracetiditm cum in conspecturoma fuit. succurritintra
illa moeniadomꝰ ac penates ieis mat̃ coniunx liberiq: Ergo ego sinon peperis sẽ roma
non oppugnaretur nisi filium haberẽ libera inlibera patria mortua eẽ inSedegonibil
iam patinec tibi turpius quã mihimiserius possum necutsim miserrima diufutura sum de
his uideris quossiꝑgis aut inmaturamors aut longa seruitus man& Vxor deinde a cliben
amplexi fletusq ab omnitur ba mulierumortus & conparatio suipatria eq: fregere
tandem uirum complexus indesuos dimittit ipseretro aburbe castram ouit Abductis
de inde legionib: exagrorom ano inuidia regio pp̃s sumperis secradunt alii alio loetod po
fabium longeantiquissimum auctoremusq ad seneccutẽ uixisse eundem inuenio Rfert

Expanded text:
naci perueneras, ingredienti fines ira cecidit? non, cum in conspectu Roma fuit, succurrit: intra naci perueneras, ingredienti fines ira cecidit? non, cum in conspectu Roma fuit, succurrit: intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique? ergo ego nisi peperissem, Roma non oppugnaretur; nisi filium haberem, libera in libera patria mortua essem. sed ego mihi miserius nihil iam pati nec tibi turpius <us>quam possum, nec ut sum miserrima, diu futura sum: de his uideris, quos, si pergis, aut immatura mors aut longa seruitus manet.' uxor deinde ac liberi amplexi, fletusque ob omni turba mulierum ortus et comploratio sui patriaeque fregere tandem uirum. complexus inde suos dimittit: ipse retro ab urbe castra mouit. abductis deinde legionibus ex agro Romano, inuidia rei oppressum perisse tradunt, alii alio leto. apud Fabium, longe antiquissimum auctorem, usque ad senectutem uixisse eundem inuenio; refert
Abbreviated transcription (Latin):
defenderent biad castrauentum ẽ nuntiatũq coriolano ẽ. ad eẽ ingens mulierũ
anin in primo ut qui necpublicam diestate in legatis nec in sac̃ dotib: tanta offus aoculis
animoq: religione motus eẽt multo obstinatior aduersus lacrimas muliebreserat :
dei familiarium quidam quiin signẽ mestitiamint̃ ceteras cognoueratũ eturiã¬
internurum ne potesq: stantem nisime frustantur inquit ocu litibimat̃ conum
q et liberiad sunt soriolanus propeut amens consternatus. absede suacum ferr&
matriobuiae conplexum mulier in iram exp̃cib uersa sine prius quam conplexun
Accipio sciam inquit adhostem anad filium uenerim captiua mater ne in castris
tuis sim in hoc me longauita et infelix senecta trax̃ ut ex ulem tede inde hostẽ udã
Potuistipopularihancterrã qua etegenuit atq aluit : Non tibiquamuis infesto animo etmi¬

Expanded text:
defenderent. ubi ad castra uentum est nuntiatumque Coriolano est adesse ingens mulierum defenderent. ubi ad castra uentum est nuntiatumque Coriolano est adesse ingens mulierum agmen, ut qui nec publica maiestate in legatis nec in sacerdotibus tanta offusa oculis animoque religione motus esset, multo obstinatior aduersus lacrimas muliebres erat; dein familiarium quidam qui insignem maestitia inter ceteras cognouerat Ueturiainter nurum nepotesque stantem, 'nisi me frustrantur' inquit, 'oculi, mater tibi coniunxque et liberi adsunt.' Coriolanus prope ut amens consternatus ab sede sua cum ferret matri obuiae complexum, mulier in iram ex precibus uersa 'sine, priusquam complexum accipio, sciam' inquit, 'ad hostem an ad filium uenerim, captiua materne in castris tuis sim. in hoc me longa uita et infelix senecta traxit ut exsulem te deinde hostem uiderem? potuisti populari hanc terram quae te genuit atque aluit? non tibi, quamuis infesto animo et mi
Abbreviated transcription (Latin):
ruit leuareplebis animosihisi depace ad marcium oratores a trox responsum retu¬
ler̃ si uo lscis a gerredderet᷑ possea gidepace si p̃dabelliꝑotium fruiuelint me morem se
et ciuium in iuriae & hospitũ beneficii ad nisurũ ut appareat exilio siburritatos ñ frac¬
tos animoseẽ iterumdeinde idemmis si ñ recipiunt᷑ in castras Sac̃ dotes quoq: suis in signib:
uelatosisse supplices ad castra hostium traditũ ẽ nihilo magis quã legatos flexisse animũ
lũmatronȩ aduecuriã matrẽ coriolani uolumnicmq uxorẽ frequentes coeunt. Id pub¬
ltum consilum anmuliebris timor fuerit parum inuenio ꝑuicerecerte : ut et uecuria
ma gnota natumulier : et uolumnaduos paruos ex marcio ferens filios secum in castra
hostumirent ⁊ q̃m armis uiri defendere urbem ñ possent mulieres p̃cib: lacrimisq

Expanded text:
ruit labare plebis animos; missique de pace ad Marcium oratores atrox responsum retturuit labare plebis animos; missique de pace ad Marcium oratores atrox responsum rettulerunt: si Uolscis ager redderetur, posse agi de pace: si praeda belli per otium frui uelint, memorem se et ciuium iniuriae et hospitum beneficii adnisurum, ut appareat exsilio sibi inritatos, non fractos animos esse. iterum deinde iidem missi non recipiuntur in castra. sacerdotes quoque suis insignibus uelatos isse supplices ad castra hostium traditum est; nihilo magis quam legatos flexisse animum. tum matronae ad Ueturiam matrem Coriolani Uolumniamque uxorem frequentes coeunt. id publicum consilium an muliebris timor fuerit, parum inuenio: peruicere certe, ut et Ueturia, magno natu mulier, et Uolumnia duos paruos ex Marcio ferens filios secum in castra hostium irent et, quoniam armis uiri defendere urbem non possent, mulieres precibus lacrimisque
Abbreviated transcription (Latin):
quipatriciorum agros intactos seruarent siue in fensus plebimagis siueut discordia inde
int̃patres plebemq oriret᷑llua ȩ ꝓfecto orta eẽt ad eo tribunii am ferocem ꝑseplebem cri¬
minando in pͥmo res ciuitatis instigabant sed ex ternus timor maximum concordiae un¬
culum quam suspectos infensosq: int̃seiungebat anim os. Idmodo ñ conueniebat qđ senatus
consulesq nusquam a libispem quamin armis ponebant plebesomnia quambellum ma-¬
lebat: S p̃nautius iam et sextus furius consules erant Cos recensentes legiones p̃sidia
ꝑ murosialiaq: in quib: stationes uigiliasq eẽ placuerat. loca distribuentes multitudo
pacem poscentium primũ seditio soclamore conterruit deinde uocaresenatũ referre
delegatis ad c̃.n. martiũ mittendis coegit : Acceper̃ relationẽ patres postquam aꝑpa¬

Expanded text:
qui patriciorum agros intactos seruarent, siue infensus plebi magis, siue ut discordia inde qui patriciorum agros intactos seruarent, siue infensus plebi magis, siue ut discordia inde inter patres plebemque oreretur. quae profecto orta esset—adeo tribuni iam ferocem per se plebem criminando in primores ciuitatis instigabant—; sed externus timor, maximum concordiae uinculum, quamuis suspectos infensosque inter se iungebat animos. id modo non conueniebat quod senatus consulesque nusquam alibi spem quam in armis ponebant, plebes omnia quam bellum malebat. Sp. Nautius iam et Sex. Furius consules erant. eos recensentes legiones, praesidia per muros aliaque in quibus stationes uigiliasque esse placuerat loca distribuentes, multitudo ingens pacem poscentium primum seditioso clamore conterruit, deinde uocare senatum, referre de legatis ad Cn. Marcium mittendis coegit. acceperunt relationem patres, postquam appa
Abbreviated transcription (Latin):
uos ñ hostium ducitis: ubisiunũ diẽ moraties secis morien dũ om̃b: fuit: bellũ uobis indictũs
magno eorũ malo quiindixerẽ siuiriestis : uac et sua sponte irarũ pleniȩt incitatidomos
inde digres sis instigandoq: suosquisq populo effecere utomne uulscũ nom̃ deficeret :
Imperatores a didbellũ deomniũ populorum sententia lectiattius tullius &c. ñ marcius
ex ulromanus in quo aliquanto plus spei repositum Quam spemne quaquã fefellit. ut fa¬
cileapparer& ducib: ualidarẽ quã exerciturẽ romanã eẽ sesceios ꝓfectus primum
colonos inderomanos expulit libertmq: ea murbem uuolcis tradidit In latinã uiã¬
trebium labicospedumcȩpit : Postremũ a durbẽ apedoduc̃ et ad fossas duuillas i aburbe
milia passuum castris positis : Populat᷑ indeagrũ romanũ custodib: int̃populatores missis

Expanded text:
uos non hostium ducitis, ubi si unum diem morati essetis, moriendum omnibus fuit? bellum uobis indictum est, uos non hostium ducitis, ubi si unum diem morati essetis, moriendum omnibus fuit? bellum uobis indictum est, magno eorum malo qui indixere si uiri estis.' ita et sua sponte irarum pleni et incitati domos inde digressi sunt, instigandoque suos quisque populos effecere ut omne Uolscum nomen deficeret. imperatores ad id bellum de omnium populorum sententia lecti Attius Tullius et Cn. Marcius , exsul Romanus, in quo aliquanto plus spei repositum. quam spem nequaquam fefellit, ut facile appareret ducibus ualidiorem quam exercitu rem Romanam esse. Circeios profectus primum colonos inde Romanos expulit liberamque eam urbem Uolscis tradidit; SatriTrebium, Labicos, Pedum cepit. postremum ad urbem a Pedo ducit, et ad fossas Cluilias quinque ab urbe milia passuum castris positis, populatur inde agrum Romanum, custodibus inter populatores missis
Abbreviated transcription (Latin):
ferentinum utquisq: euenir& primores eorum excipiens qua erendo indignandoq: tt
eosipsos sedulo audientes secunda ireuerba & ꝑ eos multitudinẽ alicm in subiectumuae
tis uulscorũ ut omniainquit obliuis camini alia hodiernam hanc contumeliam quotan¬
demanimo fertis quaꝑ nr̃amignominiã ludos cõmissere an non sensitis triumꝓbatũ
hodie deuobis eẽ uos om̃b: ciuib: peregrinis totfinitimis populisspecta culo ab eunts
fuisse uras coniuges ur̃os liberos traductos ꝑorab ominum quideos qui audiuertunt̃
p̃conis quid quinos uidere ab euntis quideos qui huic ignominioso agmini fuere obui
existimas seputatis nisi aliquod ꝓfectone fas eẽ qđ si in t̃simus specitaculo uiolaturisin
ludos piaculum que meriturii dõ nos absed epiorũ coetuc̃silioq abigi: quid deindeillua
ñ succurrit iuuerenos quod matur arimus ꝑficis cisi boc ꝓfeccio et non fuga e & hancurbi

Expanded text:
Ferentinum, ut quisque veniret, primores eorum excipiens querendo indignandoque, et Ferentinum, ut quisque veniret, primores eorum excipiens querendo indignandoque, et eos ipsos sedulo audientes secunda irae verba et per eos multitudinem aliam in subiectum viae tis Volscorudem animo fertis, qua per nostram ignominiam ludos commisere? an non sensistis triumphatum hodie de uobis esse? uos omnibus, ciuibus, peregrinis, tot finitimis populis, spectaculo abeuntes fuisse? uestras coniuges, uestros liberos traductos per ora hominum? quid eos qui audiuere uocem praeconis, quid, qui nos uidere abeuntes, quid eos qui huic ignominioso agmini fuere obuii, existimasse putatis nisi aliquod profecto nefas esse quo, si intersimus spectaculo, uiolaturi simus ludos piaculumque merituri; ideo nos ab sede piorum, coetu concilioque abigi? quid deinde? illud non succurrit, uiuere nos quod maturarimus proficisci? si hoc profectio et non fuga est. et hanc urbem
Abbreviated transcription (Latin):
democcasio absabinorum iuuentute in hacurbe commis sum sit: hor & animus ne quid in¬
consulte actemere fict haeo nr̃a ur̃aq: causa prius dicenda uobeons nactus sum quod
admeacdtin& exemplo hinc domum abire in animo ẽ necui . facti dictiuȩ c̃tagione p̃seas
uoler : Haec locutus abiit consulescumad patres remdubiam sub accore certedetulis sent :
Auctor magis ut fit quamres ad p̃cauendum uelex suꝑuacuo mouit : factoq: senatus consulto
ut urbem excederent uulscip̃cones dimittuntur qui om̃s eosꝓficisci ante noc temiuberent: i¬
genspauor primodis currentes ad suas restollendas in hospitia ꝑculit: ꝓficiscentib: deinde
indignatio obhorta seut c̃scelerictos contuminatosq: abludis festis dieb: coetuquodã modo
hominũ deorũq ab actos eẽ cũ ꝓpe continuato agmine irent : p̃gres sustullius adcaput

Expanded text:
ndem occasionem ab Sabinorum iuventute in hac urbe commissum sit; horret animus ne quid inndem occasionem ab Sabinorum iuventute in hac urbe commissum sit; horret animus ne quid inconsulte ac temere fiat. haec nostra vestraque causa prius dicenda vobis, consules, ratus sum. quod ad me attinet, extemplo hinc domum abire in animo est, ne cuius facti dictive contagione praesens violer. haec locutus abiit. consules cum ad patres rem dubiam sub auctore certo detulissent, auctor magis, ut fit, quam res ad praecavendum vel ex supervacuo movit; factoque senatus consulto ut urbe excederent Volsci, praecones dimittuntur qui omnes eos proficisci ante noctem iuberent. ingens pavor primo discurrentis ad suas res tollendas in hospitia perculit; proficiscentibus deinde indignatio oborta se ut consceleratos contaminatosque ab ludis, festis diebus, coetu quodam modo hominum deorumque abactos esse. cum prope continuato agmine irent, praegressus Tullius ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
in sioi sus exposius s& consensuinde haud dubieomniũ quiadercent inforũ aed consules lectica defest᷑
ende incuricom ius sucons delatus ẽtedẽ illa cũ patrib: ingentiomniũ ad miratione enarrassa
ẽ ceecliudmirtaulum quicaptus omnibi membris delatus incuriamẽ& eũ functũ o fficio pedib:
sius domum redis setraditũ memorie ẽ iudiquã amplissimiut fierent scđnatus decreuit adeos lu¬
dos auctore attiotullio uis magnauuolscorũ uenit prius quam cõmmitterent̃ ludi tullius
ut domi cõpositũ cũ martio fuerat ad c̃sulesuenit : Dic̃ eẽ quae sec reto ageredere. p̃uelit an
bitris remotisinuitꝰ inquit quod sequius sit demeis ciuib: loquor : ñ ticm̃ admis sum quic quam
abhis criminatum uenio sed cautũ net admittant : nimio plus quam uelim nr̃ꝵ ingenia sunt
nahic nunc uuolscorũm ultitudeꝰ .ẽ ludis̃ spec taculo intenta ciuita serit: memini quid ꝑeta¬

Expanded text:
casibus suis exposuisset, consensu inde haud dubio omnium qui aderant in forum ad consules lectica defertur. inde in curiam iussu consulum delatus eadem illa cum patribus ingenti omnium admiratione enarrasset, ecce aliud miraculum. qui captus omnibus membris delatus in curiam esset, eum functum officio pedibus suis domum redisse traditum memoriae est. ludi quam amplissimi ut fierent senatus decrevit. ad eos ludos auctore Attio Tullio vis magna Volscorum venit. priusquam committerentur ludi, Tullius, ut domi compositum cum Marcio fuerat, ad consules venit; dicit esse quae secreto agere de re publica velit. arbitris remotis invitus , inquit, quod sequius sit de meis civibus loquor. non tamen admissum quicquam ab iis criminatum venio, sed cautum ne admittant. nimio plus quam velim nostrorum ingenia sunt na hichie nunc Volscorum multitudo est; ludi sunt; spectaculo intenta civitas erit. memini quid per ea