comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meodare. ꝓculus ccͣ ut ne ĩ meam ꝑ¬
tem i fundi aliam qm ad qm seruit᷑
c̾tamtͥ uendidero aque ductꝰ eius.
⁊̃ si alteruis ꝑtis cã plerumq duta¬
tur teqͦ seq̃tur. n ibiͦ ut bonitatis
agͥ. aut eiꝰ ulus rõ hñda est. ita ut
eam solam ꝑtem fundi que p̾tiosis¬
sima sit: ut maxĩe usum euis desi
desiderat. aque: ius eis ducende seqͣt᷑¬

Expanded text:
modare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam servitus certam tibi vendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aueam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae seq
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis eẽt futura. semꝑ abscetẽte
usufructu. S tam̃ placuit dandãeẽ
actionem. Uñ sequens clubitatõ est.
quousq tuendi eẽ t in eo usu fructu
municipeᷤᷤ ⁊ placuit .c. anniis: tuendoᷤᷤ
ẽẽ municipes. quia is finis hoĩs uite
ap̃ .ł. uii Dominus fructuario p̾
sessum legatarius restrtuere filio. ꝙ
cãm inoffõsi testamenti recte ꝑtułat
coactusest mansinie t̾ructus ius integr̃
ex post scõ app̾aruit: ¶ ꝑ fidei com¬
missunfructu p̾clioꝵ ob alim̃tã¬
libertis relicto ꝑtium emolum̃tumex
ꝑsona uita decedentium ad dũm ꝓpͥeta¬
tis recurrit.
recembs. iã omnib fructib que ĩ
hiis agris nascintur m̃se octubri
ꝑ colomun sublatis: quesitumest utr̃
pensio hr̃difrutuarie soluideberet.
qmͣius fructuaria ante kalendas mar¬
tias quib pensiones ĩferridebeãt deces.¬
serit. anduuidi debeant inter heredẽ.
fructuarie.: irem publicam. cui ꝓprie¬
tas legata sit. Rrem publicam qui¬
dem cum colono nuilam actiͦnem

Expanded text:
inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis vitae ponsorum Dominus fructuario prasessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimlibertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis recurrit. Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalendas Martias, quibus pensiones inferri debeant, decesserit, an dividi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
onis clissolutum sit edifitium. pꝰqim a
bone fidei emptore possessum sit. Nec .ii.
singula cementausu capiunt᷑. si domꝰ
animn adu̾t̾e debet. an aliquo int̾dicto¬
pencliꝰ ẽ: ip̃m possidere ⁊ adũsairium ad
onisñcã tũ non possideret nec dolo ferisi¬

Expanded text:
onis dissolutum sit aedificium postquam a onis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cementa usucapiuntur, si domus animaduertere debet, an aliquo interdictmmodius est ipsum possidere et adversarium ad oni sine causa, cum non possideret nec dolo fecis
Abbreviated transcription (Latin):
alienum ftm̃ sit. ĩ si in de abiuꝑtum sit
relire ad priorem domimim nonposse.
non idemineo quod ad plumbatum
sit. quia ferumtnatio at ꝑeandem m
facit confusionem plumbatura non
i dem efficit. Ioq in omnib hiis casib
inquib neꝙ ad exhibenclum neq inrẽ
locumht̃. in fcm̃ actio nccĩa est. at in
hiis corporib q̃ exclistantib capitib
eẽ constat singulas ꝑtes retinere. suã
ꝓpriam spẽm ut singuli homines i sing¬
ule oues. Iõq posse me uendicare gre
gem anͣnus anes tuus sit inmixtus. s
⁊ te arietem uendicare posse. quod non
idem incoherentib corporib eueniet.
Nam si statue mee bra chiumaliene
statue addideris non posse dicibrachiũ
bendum agi. nͥ adu̾sus eum qui sciẽs
aliemim ũixit eelib S ÷ actio antiqͣ
de tingno in iuncto que induplumex
lege .xii. tabulanum descend̾. ¶ Sic
item ex alienis cem̃tis insolo suo eli¬
ficauit: domum u quid̃ uendicãe
poterit. Cementa autem resoluta pͥor

Expanded text:
alienum factum sit, etiamsi inde abruptum sit, redire ad priorem dominum non posse. non idem in eo quod adplumbatum sit, quia ferruminatio per eandem materiam facit confusionem, plumbatura non idem efficit. ideoque in omnibus his casibus, in quibus neque ad exhibendum neque in rem locum habet, in factum actio necessaria est. at in his corporibus, quae ex distantibus corporibus essent, constat singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oves: ideoque posse me gregem vindicare, quamvis aries tuus sit immixtus, sed et te arietem vindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eveniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium bendum agi nisi adversus eum, qui sciens alienum iunxit aedibus: sed est actio antiqua de tigno iuncto, quae in duplum ex lege duodecim tabularum descendit. Item si quis ex alienis cementis in solo suo aedificaverit, domum quidem vindicare poterit, cementa autem resoluta prior
Abbreviated transcription (Latin):
rorem insulam ecdificauit nͥ tr̃ ꝑatus
sit petitor pati tolłe eumeclifitium. Q
i marca uxori don ata ꝑiudicem qui
de dote cognoscit fatiendum dixeñt.
S sipueium meum cum possid̾e̾s e¬
rudisses: non idem obseruandum ꝓ¬
culus existimat q n ca rere seruomõ
debeam nec pot̾ remedium idem adhi¬
beri. quod quod in area diximus.
librarium docius dicitur non alit̾
offitioiudicis estumationem hr̃i pos
ump̃ ł. xxxi. Risi siuenalemieum
hẽas iplus ex p̾nio euis executurus sis
propter artificium.
dissimulãte. oppõita sit doli maliexcep
serui petiti quentur. ñ tantum pubertaᷤᷤ
euis spectanda est. qr ĩ in puberis aliq̃
opere eẽ possunt imꝓbe taiem deside¬
rat. petitor fructus extimari qui ex
arnfitio eius ꝑaipi potueriuit. ꝙ artifi¬
tium sumptib possessoris didicit.

Expanded text:
rorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus rorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhiberi, quod in area diximus: librarium docueris. dicitur non aliter officio iudicis aestimationem haberi posum Mucium. nisi si uenalem eum habeas et plus ex pretio eius consecuturus sis propter artificium, dissimulante posita sit doli mali excepserui petiti quaeritur, non tantum pubertas eius spectanda est, quia etiam impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desiderabit petitor fructus aestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
rem eum fecerit qi nich interest peti¬
toris. s hoc qnͣtum ad intem actionemi
Legis autem aquilie actio cdurat.
S us auiante litem contestatam do¬
lo desiit passidere renitenetur in rem
actione. Idq ex senatus consulto colli¬
gi pot̾. quo cautumẽ. ut diximꝰ ut do¬
lus ptitus inhr̃ditatis petitionem ue¬
niat. Cum en iminhĩtlitatis petitõe
ẽ ab surdum ꝑ conseqñtiam iin spetia¬
li iurem actione dolump̾t̾itum de¬
duci. ¶ Si ꝑfiltum aut ꝑseruum pr̃
uł dominus possideati iis sñ culpa pr̃ĩs
domini ue reuudicande tpr absit. iiͦlͥ
tempus caandum uł cauendumest de
possessione restituenda. ¶In rxpetita
si possessor antelitem contestatama sũp¬
tus fecerit ꝑ doli maliexreptionem rõ
eorum hr̃i debet. Si perseueret actor
petere suamrem non redditis sumptib.
Idemest etiam sinoxal iuditio senuũ
defend̾. ⁊ clampnatus presaitit pecũiã
aut inarea que fuit petitoris perer¬

Expanded text:
rem eum fecerat, quia nihil interest petirem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis auteet is, qui ante litem contestatam dolo desiit rem possidere, tenetur in rem actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim in hereditatis petitione, est absurdum per consequentias et in speciali in rem actione dolum praeteritum deduci.Si per filium aut per seruum pater uel dominus possideat et is sine culpa patris dominiue rei iudicandae tempore absit: uel tempus dandum uel cauendum est de possessione restituenda.In rem petitam si possessor ante litem contestatam sumptus fecit, per doli mali exceptionem ratio eorum haberi debet, si perseueret actor petere rem suam non redditis sumptibus. idem est etiam, si noxali iudicio seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per er
Abbreviated transcription (Latin):
quominus possideret. si actorignoret.
non iim. est absoluendusut marcelt̾
ait. que sententia u̾a est. s hoc post l¬
tem contestatam. Geterũ si ante
uditium acceptum non decipiti ir¬
actorem quisenegat possid̾e cumu̾c
non possideret nec uidetur se leti obtu
ab alios a se decipitur. ⁊ ideoreus ab sol
tere uellem aliquis dixent se posuidere
udeo liti se optulit. ⁊ hoc ip̃m inre a¬
genda testatione ꝓbauera. omnimodo
condempnandꝰ est. ¶ Potũdere autẽ¬
tempore quio ires iudacat᷑. quod si litiᷤ
contestationis tempore possedit. cũ
autem res nidicatur sñ doio malo a¬
misit possessionem absoluenclus est
possesior. Item si litis contestate tp̃re
non possed. quo autem iudicatur por¬
sidet probanda est. ꝓruli sententia ut
omnimodo condempnetur. Eego i frut᷑¬
tuum nomine ex quo tempore cepit poᷤ¬
side campnabitur. ¶ Si homopetitꝰ
dolopossessoris det̾iorfc̃s sit. de inde
sñ culpacius ex aliacã mortuus est.
estimatio nonfiet eius quod deterio¬

Expanded text:
quo minus possideret: si actor ignoret, non est absoluendus, ut Marcellus ait: quae sententia uera est. sed hoc post litem contestatam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulab alio, sed a se decipitur: et ideo reus absolutere uellem, aliquis dixerit se possidere et ideo liti se optulit, et hoc ipsum in re agenda testatione probauero, omnimodo condemnandus est.Possidere aut quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absoluendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est Proculi sententia, ut omnimodo condemnetur: ergo et fructuum nomine ex quo coepit possidere damnabitur. Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deterio
Abbreviated transcription (Latin):
fructuum rõnemtnon hñdam. quidã
recte putant. ¶U̾autem alienum
fundum petii ⁊ uidex smña declaraũ
meum eẽ. delere ⁊̃ defructib possesso¬
rem condempnare. Eodem enimer
ut mauritianus ait. nec rem arbit᷑¬
bitur. uidex mͥ restitui i quarehẽat
quod non eẽt hĩturus possessor. si sta¬
tim possessionem restitiuss. ¶Peti¬
cogitur. rei nomine cuiꝰ estrmationẽ
accep̃. S̾ enimposiessor imputare
debet. quinon restitint rem. Eoꝵ qͦ
que sine int̾itudiuidiũ possut
partẽ petere posse constat.
utitur nefrustra exꝑiatur. require̾
debet anis cum quo ĩ stituat actiõe
ꝑꝯssesior sit: Idolo desitt possidere.¬
Qui in remconueritur ĩ culpe
nomine condempnatur. Culpe aũ¬

Expanded text:
fructuum rationem non habendam quidam recte putant. Vbi autem alienum fundum petii et iudex sententia declaravit meum esse, debet etiam de fructibus possessorem condemnare: eodem enim erut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex mihi restitui, et quare habeat quod non esset habiturus possessor, si statim possessionem restituisset? Peticogitur rei nomine, cuius aestimationem accepit: sibi enim possessor imputare debet, qui non restituit rem. Eorum quoque, quae sine interitu dividi non possunt, partem petere posse constat. utitur, ne frustra experiatur, requirere debet, an is, cum quo instituat actionem, possessor sit uel dolo desiit possidere.Qui in rem conuenitur, etiam culpae nomine condemnatur. culpae au
Abbreviated transcription (Latin):
cere inqntum locuplectior fg̃ ẽ. ꝙ
nontani sollempne est anniĩqd̾:
maritus uxori pendet. ⁊ ꝙ uxor mari¬
toprãt. Immo incongniens est. iceͣ¬
sexꝰ nͣm.⁊ si forte martius abupore fa¬
pulatus sit. d anninim. decesseritq
mulier constante m̾m̾o. diceud̃ ertt
ex orõne donationem conualexe.¬
d. Siuie uxor marito danass is q: eaᷤ
conationem. ꝙͣ inmartumotulrt.
uxor passa ẽ. eum ꝓfilia indotemda¬
re benigne dicipot᷑. ⁊ si pͥma donatõ
nullius momenti Et esti at tñ ex se¬
quentio sensu ualere dotis natio¬

Expanded text:
cere, in quantum locupletior factus est, quia non tam sollemne est annuum, quod maritus uxori pendit et quod uxor marito praestat, immo incongruens est eEt si forte maritus ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier constante matrimonio, dicendum erit ex oratione donationem conualeue uxor marito res donasset isque eas donationem, quam in maritum contulit, uxor passa est eum pro filia in dotem dare, benigne dici potest, etsi prima donatio nullius momenti est, attamen ex sequenti consensu ualere dotis datio
Abbreviated transcription (Latin):
certe eares tuo ꝑiculo cẽ nondebet. Iz tota
res ea ad dolum malum clumtaxat icł
para uenditoris clirigenda est. ¶ Sido¬
lia octoginta accedere in fundo que in¬
fossa eẽnt. dictumerit ⁊ pluraerant.ꝙͣ
ad eum numerum dabit emptori ex oĩ¬
busque uult. dũmͦ integͣ det. si sola oc¬
tognita sint: qualia cumq sint empto¬
rem seqñtur: nec ꝓnon uitegris quicꝙͣ
octauenus magũ putat ualere empti¬

Expanded text:
certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est. Si dolia octoginta accedere fundo, quae infossa essent, dictum erit, et plura erunt ad eum numerum, dabit emptori ex omnibus quae vult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quicquaOctavenus magis putabat valere empti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinarias eo nomine quas hrẽt prãre
debere. ¶Añ domum mari inuictã
molib iactis pirã constituit. uitiab
ea possessa domus: fint. gaio seio uen¬
didit. quero an pira q̃ ab auctore domui¬

Expanded text:
raordinarias eo nomine quas haberet praestare raordinarias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore dom
Abbreviated transcription (Latin):
pecimiam. kał. uliis. isi ip̃ius kał ꝑ¬
te lege sua uenditoreinlixi. qr inuen¬
torem fr̃m sit: quominus petuniam sol¬
uat legis pe nampatiatur. ħ ĩ u̾m
putonisi quidĩ ea reuenditor dalo fec̃.¬
ceu.ł. reclitor fundum sibi obliga¬
tum cuius cy rographatributoꝵ adelu¬
tore retro souitorum. ap̃se depoĩta ha¬
bebat uendiclit ineuio ea lege. ut si qͥd
tributorum nomine debitum eẽt. ep̃¬
tor solueret. Idem fundus ob cãm fundo
eorum tributorum que iam soluta erãt
ei dentur.ix. posse emptorem emptiui¬
liio consequi. ut in strumenta deqͥb
qiuereretur ut exhibeant᷑. ¶ p̾dium
estimatum in dotem aprẽ filiesue noĩe
datum. obligatum creclitori de p̾ hendi¬
tur. quesitum est anfilius quihiłitatẽ
pr̃is retinet. cum ab ease filia abstun¬
uisset dote contenta. actõne exep̃to
ut salarium q debebatur. ab alia ꝑso¬
na emptori cẽd̾et. q̃situmẽ: emptor
quid ex hiꝰ pacto uenditor emptori prã
redebeat.R. uenditorem actiones exͣ¬

Expanded text:
uliis, et si ipsis cate lege sua uenditorem dixi, quia in uentorem factum sit, quo minus pecuniam soluat, legis poenam patiatur. hoc ita uerum puto, nisi si quid in ea re uenditor dolo fecum. Creditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant,ei dentur. respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex emptout salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor quid ex eiusmodi pacto uenditor emptodit uenditorem actiones ext
Abbreviated transcription (Latin):
id im̃perast qd̾ solebat ante uenditõem
facere. q̃ s isi imperastiquod ĩ nonuen¬
tuto senio imꝑaturus eras. pauł munime.
Nam si ꝑiculosamrem anteuenditionẽ
facere solitus est. culpatua id fr̃m eẽ iu¬
debitur: puta enim eum fuisse seruum
qui ꝑcastradomum descende̾ aut inclo¬
acam climitti solitus eẽt. Idemiuris enit.
si eam remimipe tare solitus fũas qͣmpͣ¬
dens ⁊ diugens pr̃famił. impe raturus
ei seruo non fu̾it. Qd si hoc exceptumñ
fu̾it tñ potes ei seruononamrem impe¬
rare. qm impe raturus non fuisses. si
non uenisti uenisset. ueluti siei imꝑasti.
ut a demptorem uet qui pegre eẽt. Naniꝰ¬

Expanded text:
id imperasti, quod solebat ante uenditionem id imperasti, quod solebat ante uenditionem facere, et si id imperasti, quod etiam non uendito seruo imperaturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum fuiss‹e› seruum, qui per catadromum descendere aut in cloacam d‹e›mitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit. quid si hoc exceptum fuerit? tamen potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si ‹non› uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: na
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝑtineat.R. eo demiure fore uendi¬
ramẽe emptori dc̃m est. qnͣtum insula
locata esti tmemptori pt̾etur. paulus
immo si insulam totam uno nomnne
locau̾is. ⁊ pluris conductor locau̾it. et
inuendenda insuiam̾cedẽ emptori. acces¬
suramẽẽ clixeris. id accedet. ꝙ tibitocius
miule conductor debebit. ¶Si eumfit̃¬
dlumuendidisti in quose puichru mha-¬
biusti nec nominatum ibi sepulchrũ
excepisti parum est eonomine cautũ
pauł minime si modo insepulthrum
iter publicumtransit. ¶Siħitatorib
hĩtatio lege uenditionis recepta est:
omnib in ea hĩtatorib p̾ter dñm recte
recepta hĩtatio est. pauł. immo sicuis
inea insula qͣm uendis: gratis hĩtatio¬
nem dederis. ⁊ sic receꝑis. hĩtatorib aũ
inqͣm quisq diem conductam ht̃ ꝑũ
cau̾is. Nommat im enim de hiis recipi
oportuit itaq eos hĩtatores emptor in¬
uissuto tuo alquid fecit iex eo crus freg̃
ita demum ea res ꝑiulotuo nonest. Si

Expanded text:
ondit eodem iure fore uendiram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: ‹i›mmo si insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum uendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepist‹i›, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege uenditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis: 'habitatoribus aut quam quisque diem conductum habet', parum caueris nominatim enim de his recipi oportuit itaque eos habitatores emptor iniussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾o.l. Bonafides non patitur. cum
emptor alicuiꝰ legis benefitio pecuniam
reiuendite debere desisset. añqͣmres ei
tradatur. ut uenditortradere compel¬
lanr: ire sua carere. pꝰ sessione autẽ
traclita futurumest: ut remuenditor
eque ad mitteret. ut ꝓuta cum penitẽti
cam rempetĩtor ein uendidiss n tra e¬

Expanded text:
atorum. Bona fides non patitur, ut, cum atorum. Bona fides non patitur, ut, cum emptor alicuius legis beneficio pecuniam rei uenditae debere desisset antequam res ei tradatur, uenditor tradere compelletur et re sua careret. possessione autem tradita futurum est, ut rem uenditor aeque amitteret, utpote cum petenti eam rem petitor ei neque uendidisset neque tra
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri possit. p̾senim cumemptor mutu¬
atus pecimiam usuras gͣuissimas. expẽ
⁊ heredem uenditoris inpenam conuem̾
posse. in actõe ꝙͦ exempto osffõ iudicis pꝰ
septitio uendidit i. fundus semꝑnianꝰ
quicquid semꝓnii iuric fu̾it. erit tͥ emp¬
tus tot nũmis uacuamq pꝰsessionemt᷑ E¬
clidit. n fines eius demonstrauit. Qͤt᷑
anempti uiclitiocagendus sit ostendere
ex iustrum̃tis hĩlitariis quidiuris de¬
functus habu̾it. ⁊ fines ostende̾ .R. idex
eius scͥpͥtura prãndum. quod sensisse
intelligunt᷑. ꝙ si non appareat debere
uenlitorem ⁊ instrumenta fundi i fines
ostendere. ħ̃ ienim contractui bone fidei
osonat.
Permog̃ ⁊ Qui ꝑ collusionem yma¬
gina colomm circumueniendi emp¬
toris cã subposuit. exemptotenetur nͤ
defenditur. si quo fa ciliuis excogitata
frausocultetur: colonum recipiat.¬
¶p̾ciisorte licet post moramsoluta
usure peti non possunt cum hee non sĩt
in obligõne. s offõ iudicis prentur.

Expanded text:
ueniri possit, praesertim cum emptor mutuatus pecuniam usuras grauissimas expendietiam heredem uenditoris in poenam conueniri posse. in actione quoque ex empto officio iudicis post Septicio uendidit ita: 'fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot num mis' uacuamque possessionem tradidit neque fines eius demonstrauit: quaeritur, an empti iudicio cogendus sit ostendere ex instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus habuerit et fines ostendere. respondi id ex ea scriptura praestandum, quod sensisse intelleguntur: quod si non appareat, debere uenditorem et instrumenta fundi et fines ostendere: hoc etenim contractui bona‹e› fidei consonat.m. Qui per collusionem imaginarium colonum circumueniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus occultetur, colonum etPretii, sorte licet post moram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis praestentur.
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł .xxix. Sed isialia die offerat.
nec actor accipere uoluit. nec ulla cãiꝰ
ta fuit nẽ accipiendiequum est suc
currireo. aiͭ exceptione aut iusta int̾¬
pretatione ut ft̃m actoris uic ad tp̃s
irclicii ip̃i noceat. ut illa u̾ba noneq:
fecisse hoc sigͥficerit. ut neq in diem

Expanded text:
um Sed et si alia die offerat nec actor accipere voluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendicurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba 'neque fecisset' hoc significent, ut neque in diem
Abbreviated transcription (Latin):
iubere: ppͣto ten̾i enm ciui constituit
nͥ aliud actumest. Eꝑsi ante decesierͤ
si mora int̾neniente equumest tem̾i
eum qͥ constituit. uł in id qd int̾est.
ł ut aliam ꝑsouaminon minus ydone¬
am fideminbentem prẽt. Si nullamo¬
ra int̾uentͣte mag̾ puto nõ teñi. ¶Cõ¬
stituere autem ⁊ presentes ⁊ absentes

Expanded text:
iubere? puto teneri eum qui constituit, nisi aliud actum est. quid si ante decessit? si mora interveniente, aequum est teneri eum qui constituit vel in id quod interest vel ut aliam personam non minus idoneam fideiubentem praestet: si nulla mora interveniente, magis puto non teneri. Constituere autem et praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł.xxix. Sicluo. qiͣ duo rei constitu¬
crimus uł cum altero agi pot̾it in so¬
lidum. s icerto loco ⁊ temꝑe constitũe
quis pͭ. nec solum eo loco posse pet̾e
ilei constitutum est. S exemplo arbit᷑¬
rie actionis uͥq pot̾. ¶ Ait p̾tor si
appareat eum qui conffitint neq sol
dicenclumest subuẽi reo deł̾e. ħ aũ¬

Expanded text:
i constituerimus, vel cum altero agi poterit in solidum. Sed et certo loco et tempore constituere quis potest, nec solum eo loci posse eum petere, ubi ei constitutum est, sed exemplo arbitrariae actionis ubique potest. Ait praetor: "si appareat eum qui constituit neque soldicendum est subveniri reo debere. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
nem. non solum cum debonis eoꝵ
aliquid minuit᷑. s ĩ cum intersit
¶ Gestum sic accipimus. qualit̾ cũq
sine contractus sit. sũ quid aliudcõ¬
tingat. ꝓinde siemit aliquid siuẽ¬
ditlit: si societatem coegit: ⁊ simu
tuam pecinam accep̃ icaptus est:
succurretur ei. ¶S i sicipecũia a
debitore pro pat̾no soluta sit.
uł ꝓprio: ⁊ hanc ꝑdidit dicendũ ẽ
ei subueniri. qiͣ gestumsit cumeo.
uõ siminor conuernat debitorem.
a dhibere debet curatores. ut ei sol

Expanded text:
nem non solum, cum de bonis eorum aliquid minuitur, sed etiam cum intersit . gestum sic accipimus qualiterqualiter, sive contractus sit, sive quid aliud contigit. Proinde si emit aliquid, si vendidit, si soctuam pecuniam accepit, et captus est, ei succurretur. Sed et si ei pecunia a debitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei sol
Abbreviated transcription (Latin):
gendi. Item fluminum et stillicidioꝵ
seruitutes impelit. qr celum qd
supͣ id solum interced̾. hberuisi ec̃
debet. ¶Siu̾sus fructus tinuis sit ecli¬
um ꝓpetas mea que honerauicimi s̃ti¬
nere debeãt: mecum in soliclum agi
altꝰ tollendriofftiendi luͣ rum p̾di¬
nib uiciniaut non extollendroꝵ
Item stillicidium adu̾tendi ntendi
intectum. uraream uitini aũ non
adu̾tendi. Item ĩ mitendi tigna ĩ
gendiue. ⁊cetera hiis similia.

Expanded text:
hibendi, item fluminum et stillicidiorum seruitutem impedit, quia caelum, quod supra id solum intercedit, liberum esse debet.Si usus fructus tuus sit, aedium proprietas mea, quae onera uicini sustinere debeant, mecum in solidum agi altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item immittendi tigna in gendiue ceteraque istis similia.
Abbreviated transcription (Latin):
ifrui dominum ꝓhibebit. ita nec heres
quicqmͣ fac̾e debet quo minus is cui
usus legatus est utatur. ut bonus pr̃
fanuł uti debet.

Expanded text:
frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, ut bonus pater familias uti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
dema. Sipatronatam ignobilis: sit
ut honeste sint ei saltem lib̾ti sui mip¬
¶tie: offõ iuidicis suꝑ ħ cognoscentis hee
eamq̃ pris adoptiui uxor fuit. cducere
non potest. qr nou̾ce locum ht̃. Itemsi
quis filium adoptau̾it. eu uxorẽ eiꝰd̾ q̃
mirus locoest. nͨ quidẽ pꝰ emantipati¬
onem filii clucere potest. esm qm̃ aliqũ¬
einurus fuit. ¶Seruiles quoz cogna¬
tiones in hoc iure obseruande sunt. gͥ su¬
ammrẽm manumissus non clucet uxorẽ¬
tandem tantunidem uiris est. insorore.
⁊ insororis filia. id̾ eõrio clicendum est.
ut pr̃ filiam non possit clucere. si ex ser¬
uitute manumissi sint. ⁊ clubitetur. pa¬
tremeum eẽ. Uñ nec uulgo q̃sitam filiã¬
pr̃em eum eẽ pr̃ naturał potest uxorẽ
clucere. qm in contrahendis mat̾moniis
naturale uis ipudorinspiciendus est.

Expanded text:
m.Si patrona tam ignobilis sit, ut ei honestae sint uel saltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cognoscentis hae eam quae patris adoptiui uxor fuit ducere non potest, quia nouercae locum habet.Item si quis filium adoptauerit, uxorem eiusdem quae nurus loco est ne quidem post emancipationem filii ducere poterit, quoniam aliquando nurus ei fuit, Seruiles quoque cognationes in hoc iure obseruandae sunt. igitur suam matrem manumissus non ducet uxorem: tantundem iuris est et in sorore et sororis filia. idem e contrario dicendum est, ut pater filiam non possit ducere, si ex servitute manumissi sint, etsi dubitetur patrem eum esse. unde nec volgo quaesitam filiam pater naturalis potest uxorem ducere, quoniam in contrahendis matrimoniis naturale ius et pudor inspiciendus est:
Abbreviated transcription (Latin):
auis.ł. Per adoptoẽm q̃sita fr̃ui¬
tas eo usꝙ impecliat nuptias. donec
manet adoptio. ideoq eã qmͣ pr̃ meus
adoptauit ut emancipauit potero ux¬
orem clucere. eq̃ isi me emancipato
illam inpotestatem retim̾ut: potimꝰ.
iinigi inrĩmonio. Ita uolenti gener̃¬
adoptare: suadetur ut filiameman¬
cipet. Sinułr suadetur ei quinurum
uelit adoptare. ut emancipi flium.
magnam i amitam magnam ꝓhi¬
bemur uxorem ducere. ⁊ si ꝑ adoptio
nas insi uolentib ꝑentib renouate
uste non hñtur.

Expanded text:
ur. « Per adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti generadoptare suadetur, ut filiam emancipet: similiter suadetur ei, qui nurum velit adoptare, ut emancipet filium. mitam et amitam magnam prohibemur uxorem ducere, etsi per adoptionnas nisi volentibus parentibus renovatae iustae non habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitisset consequiposset: ⁊ sicum
titio post anniun qͣm uendidissem:
agͥet᷑. Similit̾ non eẽ ꝯputandum pe¬
culium ꝙ apud me est.q iam mecũ
agide pec̃ nonposset. Sin aũ intͣañ
ꝑmitend̾ creclitori. ⁊ cum uenditõe
⁊ cumemptore ag̾e. ¶ Si actũ sit
de pet̃. cumeo quiusum fructũ uiser
uoht̃ ⁊ minꝰ ꝯsecutus sit creclitor. Nõ
est iniquũ ut uniu̾so euis eui pec̃. sũ
ap̃fructu arium suͥ ap̃ꝓprietãiumerit

Expanded text:
praestitisset consequi posset. sed et si cum Titio post annum quam vendidissem ageretur, similiter non esse computandum peculium quod apud me est, quia iam mecum agi de peculio non posset. sin autem intra permittendum creditori et cum venditore et cum emptore agere. Si actum sit de peculio cum eo qui usum fructum in servo habet et minus consecutus sit creditor, non est iniquum, ut ex universo eius peculio, sive apud fructuarium sive apud proprietarium erit,
Abbreviated transcription (Latin):
inte de pect̃ acẽ. dãi debeat ut dedu¬
cat᷑ idꝙ ap̃me ex eo remansent.
ꝙ quid̾ minime uerum est net
int̾ erit intra anñ qm uendiderĩ
ampostea exꝑrar. Nam cetisquid̃
quitunc cumeo contrax̾int in me
actõ datur. In contrarum ciuid̾ agẽ¬
tib mecum᷑ is qui ante cum eo suo
contraxisẽt non declucam id ad̾ pꝰ

Expanded text:
 de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex eo remanserit. quod quidem minime uerum est, nec interit, intra annum quam uendiderim an postea experiar: nam nec ceteris quidem, qui tunc cum eo contraxerint, in me actio datur. in contrarium quoque agentibus mecum his, qui antea cum eo seruo contrax
Abbreviated transcription (Latin):
si ex testam̃to agat cogendꝰ ñ ẽ
eius quod uica̾nis suus d aliter ꝙͣ
ex pec̃ ip̃us decluctõem pati. cilio¬
qͥn futrum ut si tantũ d̾ uitãnus
domino debeat ip̃t nich̃in pet̃. hr̃e
intelligat᷑. quod certe ab surclum¬

Expanded text:
si ex testamento agat, cogendus non est si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod uicarius suus debet, aliter quam ex peculio ipsius deductionem pati: alioquin futurum, ut, si tantundem uicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habere intellegatur, quod certe est absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
nicħo magis tam̾ prẽm dampuan¬
dum estimaui si malum p̾terea
pec̃ sit. hanc eium pecuniam cum
mea maneat non ẽẽ pec̃ deniq qͦ¬
lidi alio agente de peculio minime
clubitandum ait computari nõ
oport̾e. Itaq ad exhibend̾ agere
me iexhibitam uendicare debere.¬
¶ Sinuptura filio familias dotiᷤ
nomine c̾tam pecinuam ꝓ miserit
⁊ cliuortio fcõ ht̃ de dote agat cum
pr̃e utrum de tota ꝓmiss̃ione an
eam liberandam ẽẽ. cum certeisiex
ꝓmissione cum ea ag̾et exceptõe
toli malitueri posset. ¶ Stichus
ht̃ in peculium pamphilũ qui ẽ
.x. idem pamphilus debet dño.
U. Si agatur de pec̃ eius nominẽ
placebat estimari debere. p̾num
ꝑampħ. ⁊ quidem totum non de¬
clucto eo ꝙ domino pampħ debet.
Neminem enunposse intelligi ip¬
sum in suo peculio eẽ. hoc tͦt n cãu
clapnuͦm dñm passurum ut pat̾et᷑
si cuiilib alii seruorum snoꝵ peti¬
lium non hñti creclidiss idq ita se
hr̃e euidentius apꝑiturum ait. Si

Expanded text:
nihilo magis tamen patrem damnandum existimauit, si nullum praeterea peculium sit: hanc enim pecuniam, cum mea maneat, non esse peculii. denique quolibet alio agente de peculio minime dubitandum ait computari non oportere. itaque ad exhibendum agere me et exhibitam uindicare debere. Si nuptura filio familias dotis nomine certam pecuniam promiserit et diuortio facto agat de dote cum patre, utrumne tota promissione an romissione eam liberandam esse, cum certe et si ex promissione cum ea ageretur, exceptione doli mali tueri se posset. Stichus habet in peculio Pamphilum qui est decem, idem Pamphilus debet domino quinque. si agatur de peculio Stichi nomine, placebat aestimari debere pretium Pamphili et quidem totum non deducto eo, quod domino Pamphilus debet: neminem enim posse intellegi ipsum in suo peculio esse: hoc ergo casu damnum dominum passurum, ut pateretur, si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si
Abbreviated transcription (Latin):
possessores nnus conuentus ce teros
liberabit qmͣuis non maioris pec̃ ꝙͣ
penes se est. condempnari debeat.
S licet hoc iute contingat tñ equitaᷤ
clictat iudicium in codãi qui occõne
iuris lib̾antur. ut mag̃ eum ꝑ ceptõ
qͣmͣ intentioliberet. Nam qui cum
seruo contrahit uniu̾sum pet̃ eius
presens status petulii spectandus est
Quare circa uenditorem qͦ ⁊ emp¬
re. nec retrorsum uelud in uno iudi¬
tio ad id tp̃s ouentionem reclucere. ep̃¬
toris. quouenditor conuentꝰ sit. ¶ uĩ¬
clitor serui sicum pec̃. seruum uendid̾

Expanded text:
possessores, unus conuentus ceteros liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui cum seruo contrahit, uniuersum peculium iquid, praesens status peculii spectandus est. quare circa uenditorem quoque et emponsequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit. Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit
Abbreviated transcription (Latin):
an de pec̃ an insolid̾ pr̃ uł dominus te¬
nerent᷑ ut ẽ in actionib de dote agita¬
tum. si filio famuł dos data sit anp̃rdũ¬
tarat de pec̃ ꝯuecniret᷑. Ego autem
arbitror non solum de pec̃ conuen̾.
S i siquid p̾terea dolomalo prĩscapta
fraudataꝙ: est mulier. ꝯpetere actõẽ.
Nam si habeat res uet testituere sit
ꝑatus. equũ est eum qnͣtica res est o¬
dempuar. Namqd inseruo cui res
pignori data sit non solum de pec̃ et
de inremu̾so competit acc̃. Uerum
hanc quo ht̃ a diectionem ut siquid
dolo malo domini saptus fraudatus¬
dominus qui cum hr̃et restituendi
facultatem nonuult restituere.
d̾ .ł. xu. Di creditor filii tui hr̃demte
institu̾it ⁊ tu hr̃ditatem euis uendi¬
pet̃. ¶ Si seruo tuo ꝑmiseris uica¬
rum eniere aureis octo. ille.x. em̾
ei ꝑmiseris eos octo extua pec̃. solu̾e
et is .x. solu̾it. hoc nomine duos au¬
t̃m̃ reos t᷑ñ uendicab. s hii uenditori
pr̃abunt᷑ cluntaxat de pec̃ sui. ¶ S̾¬

Expanded text:
an de peculio an in solidum pater uel dominus tenerentur: ut est in actione de dote agitatum, si filio dos data sit, an pater dumtaxat de peculio conueniretur. ego autem arbitror non solum de peculio, sed et si quid praeterea dolo malo patris capta fraudataque est mulier, competere actionem: nam si habeat res nec restituere sit paratus, aequum est eum quanti ea res est condemnari. nam quod in seruo, cui res pignori data sit, non solum de peculio et in rem uerso competit actio, ue‹r›um hanc quoque habet adiectionem 'et si quid dolo malo domini captus fraudatusdominus, qui, cum haberet restituendi facultatem, non uult restituere.digestorum Si creditor filii tui heredem te instituerit et tu hereditatem eius vendipeculio. Si servo tuo permiseris vicarium emere aureis octo, ille decem eei permiseris eos octo ex tua pecunia solvere et is decem solverit, hoc nomine duos aureos tantum vindicabis, sed hi venditori praestabuntur dumtaxat de peculio s
Abbreviated transcription (Latin):
si uelit ꝓꝑte nom̃ coh̾rlis reclirere
audiendus est. Quid. ti. si in rem
prĩs u̾sumsit cur non conseqͣtur
filuis a cohrde ꝙ in pr̃is re est. id̾ isi
pec̃ iocuplex sit isquis. ¶ Is qui se¬
mel de pec̃ eg̃ rursus de pec̃ aucto de
residuo debiti agere potest. ¶ Si ã¬
nua exceptione sit expulsus a uendi¬
tore creclitor subuen̾i el adu̾sus emp¬
torem debet. S si alia exceptõe hacte¬
bere ut declucta ea qntitate qm auẽ¬
ditore consequi potuisset abempto¬
re residuum conseqͣtur: Indoio ꝯbiti¬
a datemporis iõ hẽtur. fortassis post
tempꝰ dedoo actionis non panietur
dolu malam obici p̾tor. qm̃ nec de

Expanded text:
si uelit pro parte nomen coheredis redimere, audiendus est: quid enim si in rem patris uersum sit? cur non consequatur filius a coherede, quod in patris re est? Idem et si peculium locuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hacteeducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur. In dolo obiciendo temporis ratio habetur: fortassis enim post tempus de dolo actionis non patietur dolum
Abbreviated transcription (Latin):
incipit ꝙ ita decłit dominus ut eo uesti¬
mento seruũ ꝑꝑetuo uti uellet eoꝙ
nomine ei trad̾et necs alius eout̾ẽt᷑
idq ab eo eius usus gr̃a custodiret᷑.
S qd̃ uestimentum seruo dominus
utradid̾it ut end̾ ut ñ semꝑs ad
cerum isum c̾cisq demꝑib eo ut̾et᷑¬

Expanded text:
incipit, quod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. xiQuare isi sotio nec ħres
n bonoꝵ poses̃or extitiss̃ eatenł
dampnari debet is cum quo acda
fu̾it quatenꝰ peculiũ ap̃ eũ erit̾ et
qnͣtum ex bonis conseqͥ potest.
qui cum seruo contraxerunt posit᷑
int̾ se cohr̃oes uł de pec̃ agere qr

Expanded text:
. Quare et si socio neque heres neque bonorum possessor exstitisset, eatenus damnari debet is cum quo actum fuerit, quatenus peculium apud eum erit et quantum ex bonis consequi potest.qui cum seruo contraxerunt, possunt inter se coheredes uel de peculio agere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
acturum a lio pec̃ au̾tat. dolo ñ caret.
curatoris fr̃m sit anpupillus uł furiosͤ
uendo sit prãre pupillum exdoloeiꝰ
lo uenditoris non tenebit᷑. nec hũs ł
alius successor nisi inid ꝙ ad se ꝑuer̃¬

Expanded text:
acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. curatoris factum sit, an pupillus uel furiosus praestare pupillum ex dolo eius, lo venditoris non tenebitur nec heres vel alius successor, nisi in id quod ad se per
Abbreviated transcription (Latin):
dem seruuf ei debeat qnͣtumdolomi¬
nuit non erit condempnandꝰ. hiis cõ¬
seqñs erit. ut manumisso qͦ uł alie¬
nato seruo etiam ex cã doli intra an
filiaꝵ familias inpec̃. acc̃ dat᷑. Maxĩe
siqua sarcinatrix autextrix enit aut
aliquod offm̃ uulgare exerceat dat᷑
prcterea actio depõiti qq̃ i commoda¬
ti actionemdandam eoꝵ nomine. Iuł
ait. s i tributoriam acc̃. si in pecł̾iari
merce sciente cdũo uł pr̃e negotien¬
tur dandã eẽ longe mag̃ non dubi¬

Expanded text:
dem seruus ei debeat quantum dolo minuit, non erit condemnandus. his consequens erit, ut manumisso quoque uel alienato seruo ex causa etiam doli intra annfiliarum familias in peculio actio datur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit aut aliquod artificium uulgare exerceat, datur propter eam actio. depositi quoque et commodati actionem dandam earum nomine Iulianus ait: sed et tributoriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominoue negotientur, dandam esse. longe magis non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
dotał p̾ hr̃e peculiũ ꝙ ad me respici¬
at. pͭ ⁊ quod admulierẽ. Namqd̾ ex
re mariti q̃ siit uł ex oꝑis s̃. id adma¬
ritum ꝑtinet udõsi respectu maritħes
sit institutus uł ei legatum daturms
id eum non debere restitutuere. põ¬
p̃. scripsit. G̃ simetum agatur ex
spicit. amĩo seꝑamus cãs qi in duob
fructuarium ten̾iscrib. ⁊ ex om̃iꝯtractu
Lumeñi qui otraxit tot̃ senu pecunũ
uelud pr̃inonium intuitum. Ceite ĩ
amittend̾ õmͦ dic̃ ut pͥore conuẽto adq̃
res respicit᷑ in suꝑflitũ is cui q̃sit̃ ñ ẽ oue

Expanded text:
habere peculium, quod ad me respiciat, potest et quod ad mulierem. nam quod ex re mariti quaesiit uel ex operis suis, id ad maritum pertinet: et ideo, si respectu mariti heres sit institutus uel ei legatum datum, id eum non debere restituere Pomponius scribit. si igitur mecum agatur ex spicit? an uero separamus causas quasi in duobus fructuarium teneri scribit et ex omni contractu: eum enim qui contrahit totum serui peculium uelut patrimonium intuitum. certe illud admittendum omnimodo dicit, ut priore conuento, ad quem res respicit, in superfluum is, cui quaesitum non e
Abbreviated transcription (Latin):
dedere exquo intelligi potest si ad al¬
terutrum pet̃ ꝯtractus ꝑtinebit mͦ so¬
liuxori detramͦ non detrahi. s ad pec̃.¬
ꝑtinuut otractꝰ ꝙ a p̃ maritũ reseclit
Intͥclum up̃i fructuano adu̾sus da¬
minum daturactõ de pet̃. ut putasi
apud eum habeat pet̃. ap̃ ip̃m uero
aut nicħ au minus qmfructuario
debetur. id̾ ĩ contra euemet qmͣuis in

Expanded text:
debere. ex quo intellegi potest, si ad alterum peculium contractus pertinebit, modo soli uxori detrahi, modo non detrahi, si ad tinuit contractus, quod apud maritum resedit. Interdum et ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum habeat peculium, apud ipsum uero aut nihil aut minus, quam fructuario debetur. idem etiam contra eueniet, quamuis in
Abbreviated transcription (Latin):
lio familias dicenda erũt i puto ueram
iiii. sũiam. Naturalia enim debita spec¬
tamus inpetulii decluctione. Est aũ nat᷑a
equum lib̾ari filiũ uł suũ obligõe eoqd̾ĩ¬
debitum uident᷑ exegisse. Est ã cõ au idqꝙ¬
dominus semel decluxerit cum ꝯueniret᷑
tursus siueniat᷑ de peculio exim̾e debeat.
an uͦułuti solutũ eiuideat᷑ semel fc̃a de¬
cluctione ⁊ ner̃. i nerua putant. It̃ Iuł
de petulio ñ debere decluci. Si uero eand̾¬
n posiessionẽ peculii reliquid debere eũ
nͥforte cũ eũ s̾uo ademisset isibisolinss
tunc decligt. Id̾ recte ait. Si cum uicãuiᷤᷤ
ualeret .x. dominꝰ ꝯuentus. de pet̃ .u.¬

Expanded text:
lio familias dicenda erunt. et puto veram Iuliani sententiam: naturalia enim debita spectamus in peculii deductione: est autem natura aequum liberari filium vel servum obligatione eo quod indebitum videtur exegisse. Est autem qdominus semel deduxit cum conueniretur, rursus si conueniatur, de peculio eximere debeat, an uero ueluti solutum ei uideatur semel facta deductione. et Neratius et Nerua putant, item Iulde peculio, non debere deduci, si uero eandem positionem peculii reliquit, debere eum nisi forte, cum eum seruo ademisset et sibi soluisset, tunc decesserit. Idem recte ait, si, cum uicarius ualeret decem, dominus conuentus de pecu
Abbreviated transcription (Latin):
te ait posse. Nam ⁊ quiuis alius pot̾ e
lig̾e uirum cũ emptore ancũ uenditõe
ageret. hũc gͥ elig̾e̾ ꝓ actione decluctĩõẽ
net uideo quoͣd hẽant crelitores quod
queraut᷑ cũ pꝰsinit uenditorẽ conuem¬
re si quid forte in pet̃ putant eẽ. ¶ Nso¬

Expanded text:
te ait posse: nam et quiuis alius potest eligere, utrum cum emptore an cum uenditore ageret: hunc igitur eligere pro actione deductionem. nec uideo quid habeant creditores quod querantur, cum possint ipsi uenditorem conuenire, si quid forte putant esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dño debet᷑. pͭ inqͥt ĩ ex uendito agere
ꝙ ita erit ꝓband̾. si tm̃fuit in pec̃ cum
uend̾et ut satisfacere debito dominus
posit. Eeterumi si postea ꝙ acesit cõ¬
ditionib debiti existentib qd̾ dñsũ¬

Expanded text:
 potest, inquit, etiam ex uendito agere. quod ita erit probandum, si tantum fuit in peculio cum uenderet, ut satisfacere debito dominus possit: ceterum si postea quid accessit codicionibus debiti existentibus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
declucetur de peculio ordinarii serui. q
Domuius seruo suo debeat.
peculiuinsuũ legatum sit isq exte¬
stamento agit e. non alit̾ cogetur id
qd̾ uicarius eius testatori debet relin
Li noĩe actũ sit. an de peculio agi pꝰs.
⁊ uicãioꝵ. ⁊ puto nonposse. S fi actũ
sit de peculio uicarii agi poterit ⁊ de

Expanded text:
 Seruius dominus seruo suo debeat. peculium suum legatum sit isque ex testamento agit, non aliter cogetur id, quod uicarius eius testatori debet, relinerui nomine actum sit de peculio, an agi possit et uicariorum: et puto non posse. sed si actum sit de p
Abbreviated transcription (Latin):
mit incarium ut sͥ solu̾et. Q añ decluci
deb̾e cdlm̃s idꝙ debet᷑ ei: qui de pec̃ ouenit᷑.
ita accipiendum est siñ ħ aliunde con¬
sequi potuit. deniq uił scrib̾. Uenditoeẽ
qui seruum cum petulio uencliclit si de
peculio conueniatur uon debe decluc̾e

Expanded text:
mit uicarium, ut sibi solueret. Quod autem deduci debere diximus id quod debetur ei qui de peculio conuenitur, ita accipiendum est, si non hoc aliunde consequi potuit. Denique Iulianus scribit uenditorem, qui seruum cum peculio uendidit, si de peculio conueniatur, non debere dedu
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur ut si leuande nains grã iac¬
tus m̾ciumi fis̃ est omnium contribu¬
iactus fc̃s est: ammissarum m̾cium
domini simertes uehendas locau̾at̃
ex locato cum magrõ nauis agere
ꝓportione communi cetur agere pot̾.¬
S suiusꝙͣ respond̾ ex locato agere.
cum magrõnauis debere. u̾ cet̾orum
uectorum merces retineat donec por¬
tionẽ dampm p̾stent. Ĩmo⁊ si ñ retine¬
at merres magr̃ ultro ex locato hĩtu¬
uis estactionem cuinucct orib. Qͥd

Expanded text:
auetur, ut, si leuandae nauis gratia iactus mercium factus est, omnium contribuiactus factus est, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere pro portione communicetur, agere potest.Seruius quidem respondit ex locato agere cum magistro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem c
Abbreviated transcription (Latin):
an melo mneo loco petuina creclita
sit. in quo pp̃ quod credebatur com¬
ꝑari potu̾it. Qiuidenim in quid si
ad uelum em̃dum in ensmodi¬
eui in sula pecimiam quiscredidꝰ¬
it inqͣ ommno uelum compariñ¬
pͣ.imsumma aliqũã diligentiã in
eam rem creclitorem de bere prestare.
cadem fere dicenda ait. ⁊ si denistͥoria
acdione queratur. A amtunc cͦs cre¬
ditorem scire debere nccĩam eẽ m̾cis
comꝑationem cui emende s̾uus sit
p̾põitus i sufficere simhoc creclidit
suscipiat. In hanc rempecuiname

Expanded text:
an in eo loco pecunia credita an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit: quid enim, inquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparsumma aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare. Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis comparationem, cui emendae seruus sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, suscipiat, an