comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rã es acclaretur non peum stecis¬
se quominꝰ suppreme uoluntati
matris tue testatricis satis fier.
ura uos sub ꝯdicione emancĩpacõ¬
nis ħro es instituit. ⁊ priꝰ quamuo¬
luuitati d fueti pareretur. sentẽ¬
qiam patem meriut ł aliter d fũc̃¬
tus ÷ morte eiꝰ ł alio modo patͥa
potestate lib̾ati. iis ad eunã ħreei

Expanded text:
a es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret.er vos sub condicione emancipationis heredes instituit et, priusquam voluntati defunctae pareretur, sententiam pater meruit vel aliter defunctus est, morte eius vel alio modo patria potestate liberati ius adeundae heredi
Abbreviated transcription (Latin):
tib ministerium p̃buit: ꝓuilita¬
te ciꝰ que ui reatun deducitur.
accusacõe exelusa. lib̃i qui accusã¬
tur ab scedant. c̃ ab his feminis
pudicicie rõ requiritur. q̃ uiris ne¬

Expanded text:
tibus ministerium praebuit, pro vilitate ejus, quae in reatum deducitur, accusatione excusa, liberi qui accusantur abscedant, cum ab his feminis pudicitiae ratio requiratur, quae juris ne
Abbreviated transcription (Latin):
nium ꝗͣ ꝯmissum adulteriũ dr̃
potest. Easq prescriptiones legib
adulterĩ accusare uolenti sexa¬
giita dies utiles ꝯputantur. ꝗb
in publico euis facultas fuerit. ap̃
quem reus ł rea postulari pot̾ ⁊
cum preterierint dies isti utiles
marit : Qͦ inre extranei aoses¬

Expanded text:
m commissum adulterium diciusari non potest: easque praescriptiones legibus adulterii accusare volenti sexaginta dies utiles computantur, quibus in publico eius facultas fuerit, apud quem reus vel rea postulari potest. et cum praeterierint dies isti utiles, maritus quoque iure extranei age
Abbreviated transcription (Latin):
riarbonensium. Oracꝰ quem
nõnꝰ in adult̃io noctu dep̃hen¬
sum nt̾fecerit. si ciꝰ ꝯdicionis¬
ne occidi potu̾it ꝗd legitime
factũ ÷. nullã penã inereatur.
P̾q faiis eiꝰ ꝗ patͥ paruerunt
cessãte in ꝯsulto oolore adui¬
icidium ꝓpetrtu sit. qr tarmor

Expanded text:
Narbonensis. Gracchus, quem Numerius in adulterio noctu deprehensum interfecerit, si eius condicionisne occidi potuerit, quod legitime factum est, nullam poenam meretur: idemque filiis eius qui patri paruerunt cessante inconsulto dolore aduicidium p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueĩt lege uilia apudicicia dam¬
pnatã inpenis legitimis ꝑ sen̾are
Qͥ aut̃ ad ilterii  Sampnatam s
qͣuocumq modo penam capitał¬
euaserit. sciens durit uxbrem ł
reduxit᷑ ead̾ lege excã leno cinii

Expanded text:
 pudicitia damnatam in poenis legitimis perseverare. qui autem adulterii damnatam, si quocumque modo poenam capitevaserit, sciens duxit uxorem vel reduxit, eadem lege ex causa lenocinii
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã ⁊ cc̃. uictormo. Dine m̃tu
iulie legis dadult̾iis cohercendis
reuocare urore iniatrmonio
potes. eũ nicħ ampliꝰ ꝗͣ libellosac¬
cusacõis obtuliti qr p ea ꝯꝑisse

Expanded text:
dem AA. et C. Victorino. Sine metu legis Iuliae de adulteriis coercendis revocare uxorem in matrimonium potes, cum nihil amplius quam libellos accusationis obtulisti, quia poste
Abbreviated transcription (Latin):
ublico iudicio ñ hr̃eꝰ nulieres
a dulterii accus acoẽm: ꝗͣnis de
matrimonio suo uiolato queri
uelint. lex nilia dolarat. que c̃
mascuł uire mariti accusandi

Expanded text:
ublico judicio non habere mulieres adulterii accusationem, quamvis de matrimonio suo violato queri velint, lex Julia declarat, quae quum masculis jure mariti accusandi
Abbreviated transcription (Latin):
pͫ niorcem̃ rͣeĩ id crinen instau̾r¬
tiani ut pote senatoris qͥ casiani
furoris sociꝰ fuit bona p mortẽ
fisco uendicari iussit. ⁊ nr̃o tꝑre
torqueri. ¶Marcians libro pͥmo
apublicis uidiciis titulo ad legem
uiliam maiestatis. ł ost diui mar¬
ci ꝯstitucõem ħ iure uti cepimꝰ.
ut ⁊̃ p mortem nocẽcium hoc
mortuo memoria eiꝰ dãpnetur.⁊
bona eiꝰ successori eiꝰ airipiant᷑.
Nam ex qͦ scełatissim: ꝗsq ꝯsiliũ
cep̃. exĩ quodã mͦ sua m̃te pum¬
tz. Sic ⁊ diuuꝰ seuerꝰ ⁊ antoni¬
nus ꝯstituer̃. ex quo ꝗs tał dinen
ꝯtrarit. neꝙ alienare neq mat¬
unute eiin posse. nec ei solu̾e in¬
re cb̃itorem mãgnꝰ autoniꝰ resc̾¬
psit. In hac cã incapd̾ dnĩ serui

Expanded text:
post mortem rei id crimen instaurtiani utpote senatoris, qui Cassiani furoris socius fuerat, bona post mortem fisco vindicari iussit et nostro temomini servos torqueri. Marcianus libro primo de publicis iudiciis titulo ad legem Iuliam maiestatis. 2 Post divi Marci constitutionem hoc iure uti coepimus, ut etiam post mortem nocentium hoc mortuo memoria eius damnetur et bona eius successoribus eripiantur: nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, exit. Sic et divus Severus et Antoninus constituerunt, ex quo quis tale crimen contraxit, neque alienare neque manumittere eum posse: nec ei solvere iure debitorem Magnus Antoninus rescripsit. In hac causa in caput domini servi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsequens ÷ adiri p̃sidẽ ꝓuincie. qui
dca lib̾ali cognoscer ⁊ uire laturꝰ sẽ¬
tenciam. sciens neq huiꝰ mõi matͥs
ꝯdicoe̾m neq captiuitatẽ reu̾sis. dsta¬
tu pͥstino quicquã posse dtraħe.
dos singłos noĩa ꝯꝑata p̃ublico ꝯsen¬
su. obcelandos natales ingenui si mu¬
tentur minune noc natosq lic
uimiiist̾io ẜuitutis. lib̾e ꝯdicionis
ñ ẜuos possessio. s stat: ingenuos
edi ꝑficit.

Expanded text:
sequens est adiri praesidem provinciae, qui de causa liberali cognoscet iure laturus sententiam, sciens neque huiusmodi matris condicionem neque captivitatem reversis de statu pristino quicquam posse detraherdos singulos nomina comparata publico consensu, ob celandos natales ingenuis si mutentur, minime nocet, natosque, licet in ministerio servitutis, liberae condicionis non servos possessio, sed status ingenuos edi
Abbreviated transcription (Latin):
timis modis ostendĩt. siue qͥ mis¬
dũ putauit ¶iulli augustiis tꝑꝵ
huiꝰ modi mĩssione coartanda.s
siue tarduis siuie p̃mat᷑e aliqͥs
missꝰ z. legis tm̃modo arbitũ¬

Expanded text:
 ostenderit, sive qui misdum putavit. Nullis angustiis temporum huiusmodi missione coartanda, sed sive tardius sive praemature aliquis missus est, legis tantummodo arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯoꝑ.Iust᷑ . ã. Menne pp̃. Wuociẽs
cti ꝗd̾ excerta re scripti sunt ħids.
ł certis reb ꝓsua institucõe ꝯtenti
eẽ uissi st̃. quos legatarioꝵ loco abi
ctum ÷. Alii uͦ excerta parte lsine
parte. qͥ ꝓueteꝵ legum tenore ad

Expanded text:
p. Quotiens certi quidem ex certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco haberi certum est, alii vero ex certa parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad
Abbreviated transcription (Latin):
cost̾.aaã. ad tertulbianũ.Inna¬
sor locoꝵ pena tenea tur logitima.
si tm̃ ui loca ead̾ inasisse ꝯstit̾it.
nã.si ꝑ errorẽ aut  incuriã dnĩ.
loca ab aliis possessa s. sine pena po¬

Expanded text:
Constantinus A. ad Tertullianum. Invasor locorum poena teneatur legitima, si tamen vi loca eundem invasisse constiterit. nam si per errorem aut incuriam domini loca ab aliis possessa sunt, sine poena po
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe non poslunt. s hrditas incacã
⁊ in qua ẽẽt. si scripti non fuisset᷑.
q ad nullam partem ħrditatis ꝓpt̃
ꝯdicõem suam adnutti potuit. ex
asse ħrs extitit. Nã residui ꝯm̃mo¬
racio ⁊̃ totum admttit.

Expanded text:
e non possunt, sed hereditas in ea causa est, in qua esset, si scripti non fuissent. que ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum admittit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo uitalẽ pꝰ mortem ã testatoris
uilianũ ẜuum cominẽ fuisse dfuc̃¬
ti militis.⁊ ħ oili fris eiꝰ aparuerit.
antu ex substitu cõe ad mitereris. uo¬
⁊ suũ lib̾tum. ħrdem instituit. nec
tin̾e uolu̾it. extitit ꝯdicio substi¬
tucõis tͥq d lata ħrditas ÷. Qͥosi uba
substitucõis subscͥpte aduis retulit
ut᷑ꝰ si nce ꝑ semetipsum aliũ fecurr̃
ħrdem. ꝓotuit᷑it. quaniuis iuben¬
te dno nolle adire. ita dmũ substi.¬
adiit. substituciomi locus nõ ÷.¬
ꝙꝑ.siord̾. ã. Ulpio. Si pat̃ tuꝰ
eum qͣi filium siumi ħroem iusti¬
tuit. qm̃ falsa opinione ductꝰ suũ
eẽ credebat. non institurꝰ si alie¬
ostensus ÷. auferendam ei successi¬
oñem diui seu̾i. ⁊ antonini placi
uire. ħrs uidetur instituta.ꝙ ñ ux¬
or s ad finis testam̃to noĩata ÷.¬

Expanded text:
o vitalem", post mortem autem testatoris Iulianum servum communem fuisse defuncti militis et Zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voet suum libertum heredem instituit nec ertinere voluit, extitit condicio substitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulit, ut si nec per semet ipsum alium fecisset heredem  potuit enim quamvis iubenno nolle adire, ita demum substiadiit, substitutioni locus non s A. Vlpio. Si pater tuus eum quasi filium heredem instituit, quem falsa opinione ductus suum esse credebat, non instituturus, si alieostensus est, auferendam ei successionem divi Severi et Antonini placitheres videtur instituta, quod non uxor, sed adfinis testamento nominata
Abbreviated transcription (Latin):
elibris nr̃õꝵ digestoꝵ seu instituc̃¬
disposicõib inꝯdendis testam̃tis ca¬
uta s̃ obẜuari. nullãq ex p̃senti
lege fieri innouacionẽ. Inilliꝰ uͦ
locis inquib raro inueniunt hoĩ¬
nes literati. ꝑpsentẽ legẽ rusticamiꝰ

Expanded text:
libris nostrorum digestorum seu institutidispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In illis vero locis, in quibus raro inveniuntur homines litterati, per praesentem legem rusticanis
Abbreviated transcription (Latin):
uuitandas. quib humauitatiᷤ
et legacõnis incuitu extra pͥsi¬
uita ĩ loca m̾candi copiaminõ
gacõnis diucius in qualib ꝓ¬
uincia residenfes ne legati re¬
ditum ad ꝓpriam cominuten¬
cur. hoc enim incature insistẽ¬
ces no ium̾nt̾o una cum his qͥ
bus contraxͥnit. cum resederĩt
pena huius sanctionis ꝑ seqͥt᷑.
õne oui liũa quingentorum
lxe .ii.collegiatorum mninius
mancat. nulli qs addendi uu¬
candiue in defuncti locum sub¬
stituendu pateat copia itaut
iudicõ cue sedis sub ip̃orum p̾

Expanded text:
utandas, quibus humanitatis et legationis intuitu extra praefinita etiam loca mercandi copiam non gationis diutius in qualibet provincia residentes nec legati reditum ad propria comitentur. hos enim mercaturae insistentes non immerito una cum his, cum quibus contraxerint, cum resederint, poena huius sanctionis persequetutione, omni licentia quingentorum collegiatorum numerus maneat nullique his addendi mutandive vel in defuncti locum substituendi pateat copia, ita ut iudicio tuae sedis sub ipsorum pra
Abbreviated transcription (Latin):
in̾iari nõ possiut. ut crim
altera prins accõ intent᷑a sit.
ꝑ alt̾am q̃ suꝑ erit iudicatun
liceat retractan quia iuris
diffinicõe nõ ambigitur ⁊̃ sal¬
sicͥmen de quo ciuiłriam ac¬
tum est. cͥminałr eẽ repetẽd̾.¬
tẽntare nõ potes qnͣdo
cominuuns arche rebusi¬
spectis claues craditas col̃r¬
di ꝓfitearis. s cum de his exi¬
bendis ap̃ iudicem quereret᷑
rõem compsaconis induci ñ
oꝑtuit. ex hibitis enim q̃ desi¬
derantur sins uidicib directa
q̃o derelinq̃nda est.

Expanded text:
ari non possunt, ut, cum altera prius actio intentata sit, per alteram quae supererit iudicatum liceat retractari. Qua iuris definitione non ambigitur etiam falsi crimen, de quo civiliter iam actum est, criminaliter esse repetendutentare non potes, quando communis arcae rebus inspectis claves traditas coheredi profitearis. sed cum de his exhibendis apud iudicem quaereretur, rationem compensationis induci non oportuit. exhibitis enim quae desiderantur suis iudicibus directa quaestio derelinquenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Obtentu expilate
hditatis emolum̃tum lega¬
cõrmu maxime suspensa cog¬
nicõe legatariis. hisdem liber¬
tis defuncti auferinõ opoetet.

Expanded text:
. Obtentu expilatae hereditatis emolumentum legatorum, maxime suspensa cognitione, legatariis isdemque libertis defuncti auferri non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃r. Adusus uxoremq̃so¬
cia rei humane atq diuine
domiis suscipit᷑ mariti diem
sim fucti successores expi¬
late hẽditatis cͥmen intendere
nõ possunt. ⁊ id̾o qͣsres ꝑcandẽ¬

Expanded text:
. Adversus uxorem, quae socia rei humanae atque divinae domus suscipitur, mariti diem suum functi successores expilatae hereditatis crimen intendere non possunt. Et ideo res, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Ros obligatas sͥ cre¬
ditorem inrapientem nõ rem
licitam fac̾e. s cͥmenconut¬
norum raptoruminfra amiũ
utuem inquadruplum post
anmimsimpli accõne conue¬
mire posse nõ ambigitur.

Expanded text:
to. Res obligatas sibi creditorem vi rapientem non rem licitam facere, sed crimen commitnorum raptorum infra annum utilem in quadruplum, post simpli actione conveniri posse non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. U i bonorum rap¬
cormn accõẽm q̃ cum pena
sua ꝑͣtrahit ablata. pocns
mobilia mouencia q. qͣm ad
finidos ꝑmiuriam occuptos
spectare exploratiunis est.

Expanded text:
erio. Vi bonorum raptorum actionem, quae cum poena sua retrahit ablata, potius ad mobilia moventiaque quam ad fundos per iniuriam occupatos spectare explorati iuris est.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si quis
cc̃ cindentissimamis
iussionẽ suscipere ple¬
benri adu̾sus publicam
discipliuam defendere
fortasse demptau̾it: mule¬
tam grauissimai sustine¬
bit.
rib cuius qͣm interpellacõ
contumeliosa ꝓcedat. uͨ ad
solamcinus qͣminuidiam
peculancia u̾ta iactançia.
scituris his qui hunsmodi
tumultꝰ. se quidẽ fructum
ex his q̃postulant nullatenꝰ
hĩturos. subdendis autẽ pe¬
tus auctorib uetustissima
decreta sanxerint.

Expanded text:
. Si quis contra evidentissimam iussionem suscipere plebem et adversus publicam disciplinam defendere fortasse temptaverit, multam gravissimam sustinebunt. iusquam interpellatio contumeliosa procedat nec ad solam cuiusquam invidiam petulantia verba iactentur: scituris his, qui huiusmodi tumultus, se quidem fructum ex his quae postulant nullatenus habituros, subdendos autem poeltus auctoribus vetustissima decreta s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to cumex intͥdcõ de cabuł
exibendis fu̾it actum nicħ¬
omins ex lege corneliates¬
cam̃tana pot̾it cͥmen infer¬
re. ⁊ cum lib̾tus se diẽ in ge¬
iuum tam de oꝑib ciuilit̾
qͣm ⁊̃ lege uiscellia cͥminałr

Expanded text:
to cum ex interdicto de tabulis exhibendis fuerit actum, nihilo minus ex lege Cornelia testamentaria poterit crimen inferri: et cum libertus se dicit ingenuum, tam de operis civiliter q
Abbreviated transcription (Latin):
necessario corrigenda ẽẽ mul¬
tis recro principib uisasũt.
int̾ea tamen nullus eorum
hoc ad effectum ducere au¬
sus est. in pͥsentib reb dõa¬
re commnumib auxilio dei
onimpotentis censuimus ⁊
ꝓlixitatenilicium amputa¬
re. multitudinem quidem
constitucõnum. q̃ trib codi¬
cib gregoriano hermogeni¬
auo. atq theodosiano conti¬
nebantin. Illarumetiam q̃
post eosdem codices atheodo¬
siauo diuine recordacõnis.
aliisq post enmretro prin¬
cipib. ⁊ a nr̃a etiam clemẽ¬
mencia poĩte sunt: resecan¬
do. uno autẽ codice sub felici
nr̃i nominis uocabulo com¬
ponendo. ¶Inq̃m colligi tã¬
trium memoratorum duoꝵ
codicum qmnouellas post eoᷤ
poĩtas constitucões oportet.

Expanded text:
necessario corrigenda esse multis retro principibus visa sunt, interea tamen nullus eorum hoc ad effectum ducere ausus est, in praesenti rebus donare communibus auxilio dei omnipotentis censuimus et prolixitatem litium amputare, multitudine quidem constitutionum, quae tribus codicibus Gregoriano et Hermogeniano atque Theodosiano continebantur, illarum etiam, quae post eosdem codices a Theodosio divinae recordationis aliisque post eum retro principibus, a nostra etiam clementia positae sunt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem colligi tam memoratorum trium codicum quam novellas post eos positas constitutiones oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad ur̃am noticiam ferre ꝓ¬
ꝑauimus. ut sciatis qnͣta noᷤ
diuturna suꝑrerum cõmu¬
ni utilitate cura sollicitat.
studentes. cͥcas ⁊ indubieta¬
tas ⁊ in uuum codicem col¬
lectas eẽ de cet̾o constitucões.
ut ex eo cantianmodo felici
nr̃o nomine nũcupando codi¬
ce. recita cõ consticucõnum in
ominib ad ciciores licium
diuisiones fiat iudiciis. Da¬

Expanded text:
ad vestram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codicem collectas esse de cetero constitutiones, ut ex eo tantummodo nostro felici nomine nuncupando codice recitatio constitutionum in omnibus ad citiores litium decisiones fiat iudiciis. Da
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice. cuitio de stupe
duarumrerum armoꝵ atq
legum ueniens. uimi q suam
ex inde muniens felix roma¬
norum genus ominib aute¬
poni nacõnib omnib q do¬
minari tam p̾c̾itis efficit tẽ¬
porib qͣm deo ꝓpitõ efficiet

Expanded text:
Reipublice tuitio de stirpe duarum rerum, armorum atque legum, veniens vimque suam exinde muniens, felix Romanorum genus omnibus anteponi nationibus omnibusque dominari, tam preteritis effecit temporibus, quam Deo propitio in et
Abbreviated transcription (Latin):
timimuirum illustrem comi
sacrarumq cognicõnum.¬
Theophailum iurum clarissi¬
mum comitem sacrinrĩ con¬
sistorir ⁊ iuris inhac almaur¬
be doctorem. Dios coru ⁊ pre¬
sentinũ disertissimos cogatoᷤ
fori amplissiu pͥtoriam.
Quib speciałr ꝑmisimꝰ re¬
secatistan suꝑ uacus qͣntum

Expanded text:
tinum virum illustrem comitsacrarumque cogniTheophilum virum clarissimum comitem sacri nostri consistorii et iuris in hac alma urbe doctorem, Dioscorum et Praesentinum disertissimos togatos fori amplissimi praetoriani. Quibus specialiter permisimus resecatis
Abbreviated transcription (Latin):
usione adiuuentur. Ił etiã
q̃ in desuetudiuem abierũt.
certas ⁊ breuismone conse̾ptaᷤ.
ex eisdem trib codicib ⁊ nouel¬
lis etiam constitucõuib leges
compon̾e. ⁊ congrius subdere ti¬
tuł. adicientes quideur ⁊ detra¬
hendes inimo ⁊ inmutantes.
u̾ba earumubi hoc rei comino¬
sensum earum clanorem effi¬
cientesn/. ¶Ita cam̃nt ordo
temporum earumn cõstitucõ¬
numinõ solum ex adiectis die

Expanded text:
 etiam, quae in desuetudinem abierunt, certas et brevi sermone conscriptas ex isdem tribus codicibus, novellis etiam constitutionibus leges componere et congruis subdere titulis, adicientes quidem et detrahentes, immo et mutantes verba earum, ubi hoc rei commosensum earum clariorem efficientes, ita tamen, ut ordo temporum earundem constitutionum non solum ex adiectis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ pocius uͥecundiam
ou̾are qͣmullam estimacõis
maculam uidetur asꝑgere
⁊ enim cum non causa cogni¬
ca dcͣm est grece sicosantis s
ad postulat᷑ prõ mint᷑bocuti¬
one indis rensum sit nequa¬
qͣm hoc infamiam irrogauit.
dem. M onͣ dampnatos qͥd̃
dum caxat inuries pactoͣs
qͦ perpetuum insamat edic¬
tum. ũm eos pactõ demum q
mͣala conscĩa m̃tis extnͣsac¬
cõne num̾assent in hac cã
placuit intlłi. cult̾um sim¬
plex eius rei gr̃a integram
tamq conseruat. Oꝵ suure
urando decisa contencõ est.¬
nemo dubitau̾it quin reli¬
gionem absolucõ iudicantũ¬

Expanded text:
rtum potius verecundiam onerare quam ullam existimationis maculam videtur adspergere. Etenim cum non causa cognita dictum est sukophanteis , sed ad postulatum patroni interlocutione iudicis responsum sit, nequaquam hoc infamiam inrogat.. Non damnatos quidem dumtaxat iniuriae, sed pactos quoque perpetuum infamat edictum. Verum pactos eos demum, qui mala conscientia ex transactione numerassent, in hac causa placuit intellegi. Ceterum simplex eius rei gratia integram tamque conservat. Quod urando decisa contentnemo dubitaverit, quin relgionem absolutio iudicant
Abbreviated transcription (Latin):
dumest iudicem siqͥd sup
innegociis assistunt iniui¬
niͥs fũit dẽmid supplere ⁊
ꝓferre ꝙsciat legib .⁊ iuri
publico conuenire. ex oui.

Expanded text:
dum est iudici, si quid a i negotiis adsistunt minus fuerit dictum, id supplere et proferre, quod sciat legibus et iuri publico convenire. DIOCL.
Abbreviated transcription (Latin):
minoren sm̃am dix̾it ⁊ ordĩe
decurionum de biennio absti¬
uere iussit ex tuisacto cempore
remisisse tͥ ꝓhibicõem decͤio¬
natus iudexuidetur.

Expanded text:
sententiam dixerit et ordine decurionum te biennio abstinere iussit, transacto tempore remisisse tibi prohibitionem decurionatus iudex videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis luctu feminarimi de¬
iiuico tristior hĩtus cetͥaq
hoc genus insignia mulieri¬
b renu̾ctuntur nõ etiam in¬
tra temp᷑ quo eis lugere ma¬
ritum mortis ẽ iͥiiii. cont᷑ra¬
here ꝑmittitur. cumetiam
sinuptias alias intra ħ tempꝰ᷑
secuta ẽ cam ea qͣm is ꝙ sc̃iẽs
eam duxit urorem. etiam si
miles sit perpetuo edc̃o labẽ
pudoris cou̾trahit.

Expanded text:
ordinis luctu feminarum deuto tristior habitus ceteraque hoc genus insignia mulieribus remittuntur, non etiam intra tempus, quo lugere maritum moris est, matrimonium contrahere permittitur, cum etiam, si nuptias alias intra hoc tempus secuta est, tam ea quam is, qui sciens eam duxit uxorem, etiam si miles sit, perpetuo edicto labem pudoris contrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si cẽ expillasse hr̃¬
ditatem sũa presidis consti¬
tit nõ ex eo qd̾ nõ ⁊ alia tibi
pena ircogata est furtumpro¬
bioris infamiam euiꝰtasti.

Expanded text:
. Si te expilasse hereditatem sententia praesidis constitit, non ex eo, quod non et alia tibi poena inrogata est, furti improbioris infamiam evitasti.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. E Hurti si condempna¬
ca es citra u̾bera qͦ fusti um
fatue dampnum subisti qdꝰ
sires surcam qͣm alt̾ surri¬
puit ap̃te ignorantem cõ¬
parata est non lesit estia¬
Dem. a dtemp᷑ in opus
publicum dampnati p̃risti¬
num ꝙstatũm retiuent s
dampuoinfaune ⁊ post in¬
plctum cempus subicum¬

Expanded text:
. Furti si condemnata es, citra verbera quoque fustium famae damnum subisti. Quod si res furtiva, quam alter subripuit apud te ignorantem comperta est, non laesit existima. Ad tempus in opus publicum dati pristinum quidem statum retinent, sed damno infamiae et post impletum tempus subiciu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ cogatis amplissime tue
sedis ꝓlata illicani aduoca¬
ti destiuau̾int a nobis ⁊ clarũ
fisilocumetiam cura cos
possit hr̃e siue cum comme¬
acusiue sine comineatu iu¬
dicõ eiusdem sublimitatis
affi̾unt. Sc̃imus itaq talem
corum cenere ut si quis siñ
cõmeatu ultra continuũ
biennium abfuit uł cõme¬
atu ultra quinqnuium de
matricula penitus abolea¬
cur. Nulla lin̾a ei danda gͣ¬
dum suum uendicare. nec
it̾um uiris disscͥissimis coga¬
tis eiusdem sedis assist᷑e ꝑfru¬
antur Ig̃r aduocati enis sub¬
limitatis hac nr̃a gu̾alisanc¬
tione.¬

Expanded text:
r togatis amplissimae tuae sedis prolata Illyriciani advocati postulaverunt a nobis eis clarum fieri, si locum etiam circa eos possit habere, sive cum commeatu sive sine commeatu iudicio eiusdem sublimitatis afuerint. Sancimus itaque talem eorum tenere, ut, si quis sine commeatu ultra continuum biennium afuerit vel cum commeatu ultra quinquennium , de matricula penitus aboleatur: nulla licentia ei danda gradum suum vindicare nec iterum viris disertissimis togatis eiusdem sedis adsistere. Perfruantur igitur advocati eiusdem sublimitatis hac nostra generali sanctione
Abbreviated transcription (Latin):
ciiscum ꝑ concessum temp᷑
nullos executores sportulas
assequine qͥd̃ controu̾siis mo¬
uendis inseruiunt aut exci¬
piendo seu separando uł offõ
quolibr alio quocumq no¬
mine sumptum exigendũ
censere.
dem. ILemo excepta me¬
nandri fisci patroni ꝑsona
speret de cet̾o ꝑniutacõnis
saltib suꝑiore gradu capta¬
cofruiturum se bñficiis q̃ de
patronis errarii seudumos¬
ficium exibẽt causis siscalib
ant post erpletum agnĩe.
iuꝑtita monstrantur.

Expanded text:
ciis, cum per concessum tempusciis, cum per concessum tempusnullos exsecutores sportulas adsequi nec, qui controversiis movendis inserviunt aut excipiendo seu praeparando vel officio quolibet alio, quocumque nomine sumptum exigendum censere.. Nemo excepta Menandri fisci patroni persona speret de cetero permutationum saltibus superiore gradu captato fruiturum se beneficiis, quae patronis aerarii seu dum officium exhibent causis fiscalibus aut post expletum agmen impertita monstrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnium siqͥd uł minimũ
quocumq tempore sũit ui¬
olatumuiginti pͥmates eiꝰ¬
dem ordinis ⁊ qͥd̃ ꝓcempore
sollicitudinem sub acti in
amplicudius cue gerunt
offõadiutores etiam corũ¬
dem denis singulilibris au¬
ri ferientur qd̃ adu̾sus imꝑ¬
ialia consulta serenitatis
ur̃e cendentib nõ statimob¬
gesseruit int̾cessionem le¬
gism pͥsentis huius aut nõ
restituerint. ⁊ omnimodo¬
nõ ꝓhibu̾int nequid tem¬
cetur contrarium. cumnͦ
ĩ administratores sublimiᷤ¬
sime tue sedis siõ incente¬
te custodierint dispoĩta sa
exemplum pͥorum dempo¬
rum ex arca cui iudicii con¬
sulcaturnee post decursũ
celerem aduocacõnis et
labores głosas egenis ere¬
at ut non sepe continoit
octobris ꝑ annos singulos
sine cunctacõne soluentur.
¶Omequid insuper pri¬
inlegiorum retro principũ¬
a sac̾ris affatib uł auctori¬
tate cribunaliis cinꝰ inter¬
est. huic eidem ordini datũ
ostenditur inuiolatumser
onis obtentir hic uł inꝓuin¬

Expanded text:
omnium si quid vel minimum quocumque tempore fuerit violatum, viginti primates eiusdem ordinis et qui pro tempore sollicitudinem ab actis in amplitudinis tuae gerent officio, adiutores etiam eorum denis singuli libris auri ferientur, quod adversus imperialia consulta serenitatis nostrae tendentibus non statim obiecerint intercessionem legis praesentis aut non restiterint et omni nisu prohibuerint, ne quid temptetur contrarium: cum nec in administratores sublimissimae tuae sedis, si non intente custodierint disposita salexemplum priorum temporum ex arca tui iudicii consolatur, ne post decursum celerem advocationis et labores gloriosos egenus exeat, non, ut saepe contigit, octobribus, per annos singulos sine cunctatione solventur. Quidquid insuper privilegiorum retro principum sacris adfatibus vel auctoritate tribunalis cuius interest huic eidem ordini datum ostenditur, inviolatum seronis obtentu, hic vel in provin
Abbreviated transcription (Latin):
tatem amputantes cum ad¬
u̾sarius potest ⁊ minime pre¬
sonte applłatore litemex̾cere.
qr hoc spale pͥuilegiumenis
est qurappellacõniexaminã¬
de p̾sidet possri ex iia ꝑte cãt
dirim̾e. Iubemns eundem ap
eum steterit quominus omĩa
litis cͥcamina impleantur ap¬
pellacõne de refraudari ⁊ smñam
quidem sumna ope insumuo
piente eumcadere de appłłatorio
inuamine disponimus eum
sit ei aꝑtissime facultas nĩrã
adiremaiestatem ⁊ tarditatẽ
indicis in q̃relam deduc̾e ⁊ nr̃o
plissimorum pͥfectorum pͥtorio
⁊ diuino oraculo retractandis.
ꝯm antem partes int̾ se scͥptura
cacõnis auxilium ꝓuenire nł
mullum fatalem obseruateeoꝵ
pactoẽm foͥrmam ẽẽ censemus.
legum ecenimauctoritatẽ inħ¬

Expanded text:
tatem amputantes cum adversarius potest et minime praesente appellatore litem exercere, quia hoc speciale privilegium eius est, qui appellationi examinandae praesidet, posse ex una parte causam dirimere iubemus eundem appeum steterit, quominus omnia litis certamina impleantur, appellatione defraudari et sententiam quidem summa ope nisum vopiente cadere eum de appellatorio iuvamine disponimus, cum sit ei apertissima facultas et nostram adire maiestatem et tarditatem iudicis in querellam deducere et nostro plissimorum praefectorum praetorio ex divino oraculo retractandis eSin autem partes inter se scriptura vocationis auxilium pervenire vel ullum fatalem observare, eorum pactionem firmam esse censemus. legum etenim austeritatem in
Abbreviated transcription (Latin):
reatus collata inuroreni. qr
pudicicie pͥmio cessit obser¬
uanda ẽ. canqͣui simaritum
eius natura nõ pena subtrax̾¬
it. ¶ Smautẽ aqua ugnis
ci incerdictum fu̾it uł cepor¬
cacõillata nõ tam̃ mors er pe
na subsecuta donacõnes am
romuxorem collate ad huc
inpendentimaneant. quia
pus uite suc maritus casnõ
reuocau̾it ex morte eius con¬
firiistͣur. fisco nr̃o ad easdem
res nuillam in post̾um com¬
mmionem hĩturo.
dem. Donacõnes cuas pa¬
rentes in liberos euinscumq
serus inpocestate sua cõstiti¬
cos conferunt uł uror inia
ritum uł marit᷑ in suam uxo¬
remur altͥut corum inaliã
ꝑsonam. eui constance mat̾¬
monio donare nõ licet. uel
ip̃e aue ꝑsone in eam cuico¬
nare nõ pot̾ant. itafirinas cẽ¬

Expanded text:
reatus collata in uxorem, quia pudicitiae praemio cessit, observanda est, tamquam si maritum eius natura, non poena subduxerit. Sin autem aqua et igni ei interdictum erit vel deportatio illata, non tamen mna subsecuta: donationes a viro in uxorem collatae, adhuc in pendenti maneant: quia suae tempus maritus eas non revocarit, ex morte ejus confirmentur: fisco nostro ad easdem res nullam in posterum communionem habituro. . Donationes, quae parentes in liberos cuiuscumque sexus in potestate constitutos conferunt vel uxor in suum maritum vel maritus in suam uxorem vel alteruter eorum in aliam personam, cui constante matrimonio donare non licet, vel ipsae aliae personae in eam cui donare non pot
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Nes uxoris q̃uel sue¬
cessione qualib uel cmp¬
ne uiri incam ante reatũ
in seruilem cõd
ex pene qualitate ded¬
co silibatas eẽ p̾cipio. noca¬
uenicriminis infortumoas¬
tringi uxoreurcum pat̾nis
frui eam incegro legui statu
religiosum sit. ⁊ conacõ ma¬
ricar ante cempꝰ criminis. ac

Expanded text:
. Res uxoris, quae vel successione qualibet vel empne viri in eam ante reatum in servilem condicionem ex poenae qualitate deducto, illibatas esse praecipio nec alieni criminis infortunio stringi uxorem, cum paternis frui eam integro legum statu religiosum sit. Et donatio maritalis ante tempus criminis ac
Abbreviated transcription (Latin):
facta uendicõne ad domin¬
umi cnͣsferendum ꝓdẽe quid¬
qͣm potuit. cum cam ea q̃
suuilate aguncur qm q̃ ĩ
ꝑstite manto reb humam
eremptam ꝓ infectis hãnt̃.¬
dem.. Siꝓpͥis hĩtis con¬
cractib qͣm acceꝑas mutu¬
am pecuniam ꝓ marito
donacõnis causa crogasti.
cum nec ad dignitatem ꝓ¬
suerunt nec locuplecior
sit factꝰ intelligis millartͥ
contra cum compet̾e actõ¬

Expanded text:
factae venditioni ad dominium transferendum prodesse quicquam potuit, cum tam ea quae simulate aguntur, quam quae in perstite marito rebus humanis exemptam pro infectis hae. Si propriis habitis contractibus quam acceperas mutuam pecuniam pro marito donationis causa erogasti, cum nec ad dignitatem profuerit nec locupletior sit factus, intellegis nullam tibi contra eum competere actio
Abbreviated transcription (Latin):
amplior eẽt iuactis insinua¬
ta sit. cunc ⁊ silencium dona¬
toris uł donatricis ⁊ speciał cõ¬
firmatõ. ad illud cempusre¬
feratur quo donatõ conscͥpta
fit. sicut ⁊ alias ratihĩcõnes ne¬
gõrimi ad iula reduci cempora
õportet: in quib contracta sc̃.¬
¶ Nec inceterum subtilem
diuisionem fc̃i uł. iuris intro¬
reginam suam coniugẽ
ur᷑ illa inserenissimiim ma¬
ritum contułit. illico ualere
sanctimmis. ⁊ plenissimãthr̃e
firmitatem. ut pote imperi¬
gis optinentib inmime q. o¬
prtiulatõne quadam extͥisecꝰ
egentib.¬
tͥmonio suerant copulati ii
alium donacõne facta ab hos¬
tib captꝰ ẽ. ⁊ insuitutem de¬
ductꝰ ⁊ postea morte ibiper¬
emptꝰ querebatur an huius¬
modi liberalitas qm autea fe¬
eit. ex hoc roboran uideatur
anuacillare. Et iterum si do¬
nator quidem inciuitate rom̃¬
na constitut᷑ decessit. mortis aͥ
eius cempore qui donatõem ac¬
cepit incaptiuitate degebat¬

Expanded text:
actis insinuata sit, tunc et silentium donatoris vel donatricis et specialis confirmatio ad illud tempus referatur, quo donatio conscripta sit: sicut et alias ratihabitiones negotiorum ad illa reduci tempora oportet, in quibus contracta sunt. nec in ceterum subtilem divisionem facti vel iuris introreginam suam coniugem vel illa in serenissimum maritum contulerit, ilico valere sancimus et plenissimam habere firmitatem, utpote impericem obtinentibus minimemque opitulatione quadam extrinsecus egentibutrimonio fuerant copulati, in alium donatione facta ab hostibus captus est et in servitutem deductus et postea ibi morte peremptus, quaerebatur, an huiusmodi liberalitas, quam antea fecit, ex hoc roborari videtur an vacillare: et iterum si donator quidem in civitate Romana constitutus decesserit, mortis autem eius tempore is qui donationem accepit in capti
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. aAreis sponsaliorum
nomine aitis si inderea sponsus
ur sponsa cecesserit que data st̃
iubenius restitui. nisi cãm ut
nupcie nõ celebrentur desunc¬
ta ꝑsona iam p̾ebuit.
ue nuptiis mnierit i humana
sorte consumptꝰ ad uota non
potu̾it ꝑuenire id init̾ sponsos
firmun racumq ꝑmancat
ꝙ a patre docebitur difinitum
nichil q ꝑmittatur hr̃e mo¬
mĩti ꝙ cum defensore ad qm̃
iinoris commnoda ꝑtinebãt
docebitur fuisse tnͣsactum. ꝑ¬
iniquu ẽ eniuiut contra pa¬
tͥam uoluntacemi redemptifor¬
sitan cucoris ac curatoris admͤ¬
catur aibitrium. cum plerum¬
q etiam ip̃ius femine adu̾sꝰ
commnoda ꝓpriaiueniatur
laborare consiliuu.
stituta arrarum sponsalium
nomine usqs ad dupluui te
arras suscepit. ¶Insimplũ
acccꝑit. ¶patrem u̾ouł ma¬
creui legitime uidelicet etatis
constitutos siue simul siue sepa¬
ratim arras ꝓ filia susceꝑĩt.¬

Expanded text:
. Arris sponsaliorum nomine datis, si interea sponsus vel sponsa decesserit, quae data sunt iubemus restitui, nisi causam, ut nuptiae non celebrentur, defuncta persona iam praebuit. liae nuptiis inierit et humana sorte consumptus ad vota non potuerit pervenire, id inter sponsos firmum ratumque permaneat, quod a patre docebitur definitum, nihilque permittatur habere momenti, quod cum defensore, ad quem minoris commoda pertinebunt, docebitur fuisse transactum. Periniquum est enim, ut contra patriam voluntatem redempti forsitan tutoris aut curatoris admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae adversus commoda propria inveniatur laborare consilium. stituta arrarum sponsalium nomine usque ad duplum tenearras suscepit: in simplum acceperit. Patrem vero vel matrem, legitimae videlicet aetatis constitutos, sive simul sive separatim arras pro filia susce
Abbreviated transcription (Latin):
rerint. si liberos nõ hãnt succe¬
dat curia. bonaq uniu̾sa deti¬
neat. aut ip̃a ꝑse. aut suo or¬
dinatura ꝑiculo mim̾a subdi¬
turune. sui autẽ erit soboles
curiali ⁊ si ea nec dumꝓcreata
est: integris patris fortunis
sulciatur. ¶Si filia uł filie
su̾int.: pars dimudia ad eam.

Expanded text:
rerit, si liberos non habeat, succererit, si liberos non habeat, succedat curia bonaque universa detineat aut ipsa per se aut suo ordinatura periculo munera subiturum. Sin autem erit suboles curiali, etsi ea necdum procreata est, integris patris fortunis fulciatur. Si filia vel filiae fuerint, pars dimidia ad eas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõdempnabuntur. placint
siquid ꝓprium uxor habu̾it ł
a marito datum. aute initum
actum ex quo origo fraudis ac
uicuiiudicium deducta est
si quid deinde inemancipatos
filios donacõne collatum est
ance qͣm cͥmen oriatur intem̾¬
atum ap̃ accipientiumiura
ꝑsiste̾ ¶ Nec quicqͣnfisco m
qualib causa ceneatur obnox¬
ium nisi qd̃ in dominio ꝓprio
cum obligari ortus est. hũit. ł
qd̃ agens. tam suo qͣm uxoris
p̾cera nomine comꝑaruit.
.¶Exceptis duncaxat cesau¬
liciariis qui ab omnimus be¬
nesicõ excluduntur. nisipro¬
bata a me purgataq rõcinia
fu̾int ut qd̾ inuoxii hũerint:
tͣnsinittendi copiam hãnt.
mp̃r. Quando quis quolibet
cͥmine dampnat᷑ capitaleni
penam. uł deportacõem susti¬
neat. si quidem sine liberismor¬
tuus sit. bona eius ad fiscumꝑ
ueniant. Siu̾o filiiuł nepotes
ex desunctis filiis relicti erunt
dimidia ꝑte errario uendicata
alia eis reseruetur. idem est
⁊ si postuos dereliq̃rit ¶ De¬

Expanded text:
et condemnantur, placuit, si quid proprium uxor habuit vel a marito datum ante initium actum, ex quo origo fraudis ac vitii in iudicium deducta est, si quid deinde in emancipatos filios donatione collatum est, antequam crimen oriatur, intemeratum apud accipersistere; nec quicquam fisco in qualibet causa teneatur obnoxium, nisi qcum obligari ortus est habuit vel quod agens tam suo quam uxoris praeterea nomine comparavit. Exceptis dumtaxat caesarlicianis, qui ab omni iuris beneficio excluduntur, nisi probata a me purgataque ratiocinia fuerint, ut, quod innoxie habuerint, transmittendi copiam habeant.p. Quando quis quolibet crimine damnatus capitalem poenam vel deportationem sustineat, si quidem sine liberis mortuus sit, bona eius ad fiscum perveniant: si vero filii vel nepotes ex defunctis filiis relicti erunt, dimidia parte aerario vindicata alia eis reservetur. idem est et si postumos dereliquerit. De
Abbreviated transcription (Latin):
pignus aut intercessoreni utiłr
dare.
ces decidentes saucimus siquis
ut seruo suo manumissionẽ
impouat mulierem acceꝑit
obnoriam se ꝓ cerca qͣntita¬
de facientem. siin lib̾tatem
seruum ꝓdux̾it siue princi¬
palit̾ mulier se se obligauit
siue ꝓsu̾o hoc fecit. teu̾i eani¬

Expanded text:
pignus aut intercessorem utiliter pignus aut intercessorem utiliter dare. tem decidentes sancimus, si quis, ut servo suo manumissionem imponat, mulierem acceperit obnoxiam sese pro certa quantitate facientem, si in libertatem servum perduxerit, sive principaliter mulier sese obligavit sive pro servo hoc fecit, teneri ea
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾senti ꝑ hanc consultissi¬
mnamilegem staciumus ad
p̾ceritos nichilominus con¬
cractus ꝓ negoeiis ⁊ contro¬
u̾siis nec dumn tͣnsactõnib
uł diffinitiuis sũis seu alio
legitimo modo sopitis locũ
habituris.
mnp̃r. Si mulier ꝑfecte eta¬
tis post int̾ cessionem uł cau¬
coẽm conscͥpserit uł pignus
aut int̾cessionem p̾stit̾it.
sancimus antiqua legumi.
uarietate cessante siquidem
intra bienuale iuge temp᷑
post priorem cautionem nu¬
m̾andum ꝓ eadem causa
fecerit cancionem uł pig¬
nus aut incercessorem de¬
derit. nicħ sͥ p̾iudicare qd̃
ad huc ex consequcia sue fra¬
gilitatis in secimdam iactu¬
Lram iciderit. ¶ꝯm aut̃
post bienniuui hec fecerit
sibuimputet. siꝙ sepius
cogitare pocerat. ⁊ euicare
nõ fecit. s ultro firmauit. ui¬
decur ⁊ enim ex huiusmodi
cemporis ꝓlixitate nõ ꝓ alia
obligacõne se illigare. s ꝓ sua
causa aliquit agere.⁊ camex
secunda cauͣcõne se obnoxiã
facere inqͣntum hoc fecit qmͣ

Expanded text:
in praesenti per hanc consultissimam legem statuimus, ad praeteritos nihilo minus contractus pro negotiis et controversiis necdum transactionibus vel definitivis sententiis seu alio legitimo modo sopitis locum habituris.nus . Si mulier perfectae aetatis post intercessionem vel cautionem conscripserit vel pignus aut intercessorem praestiterit, sancimus, antiqua legum varietate cessante, si quidem intra biennale iuge tempus post priorem cautionem numerandum pro eadem causa fecerit cautionem vel pignus aut intercessorem dederit, nihil sibi praeiudicare, quod adhuc ex consequentia suae fragilitatis in secundam iacturam inciderit. Sin autem post biennium haec fecerit, sibi imputet, si, quod saepius cogitare poterat et evitare, non fecit, sed ultro firmavit: videtur etenim ex huiusmodi temporis prolixitate non pro aliena obligatione se illigare, sed pro sua causa aliquid agere et tam ex secunda cautione sese obnoxiam facere, in quantum hoc fecit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Qum ad easctiam ob¬
ugacõnes q̃ ex mulicris ꝑsona
calliditate creditoris sumpse¬
runt primordium decretum
patrum qd̃ de intercessione
feminarum factum ẽ ꝑtin̾e
edcõ perpetuo declaratur. si ta¬
men creditor qui contrahere
cum alio ꝓposuerat mulieris
ꝑsonam elegit excepcõne ccͣ
pecitores secundum ea que
asseueras defendi potes.
Dem. Heredes quoz muli¬
eris adu̾sus creditores eadem
exceptõne q̃ ex senatꝰ consul¬
co introducta ẽ uti posse nõ¬
mp̃r. Iubemus licere mu
tecarum ꝯͥ comnp etentiper
consensum ꝓprium remin¬
ciare. Ꝙcumq ita gestum:
sit hac auctoricate nr̃a sir¬
muni illibatum q custodi¬
ri. Ita cam̃ ut si gn̾alit̾ tali
renunciacõne ꝓ uno ut die¬
cum ẽ contractu seu certis
contractib uł ad unamuł
certas res seu ꝑsonas consen¬
sum ꝓprium accõmodanteᷤᷤ
use sunt uł fuersint. eatẽ
renunciacõ in illos contrac
isquib dam contractib mi¬
nime mulieres consenserãt

Expanded text:
. Cum ad eas etiam obligationes, quae ex mulieris persona calliditate creditoris sumpserunt primordium, decretum patrum, quod de intercessione feminarum factum est, pertinere edicto perpetuo declaratur, si tamen creditor, qui contrahere cum alio proposuerat, mulieris personam elegit, exceptione contra petitores secundum ea quae adseveras defendi potes.. Heredes quoque mulieris adversus creditores eadem exceptione, quae ex senatus consulto introducta est, uti posse no. Iubemus licere multhecarum sibi competenti per consensum proprium renuntiare, quodque ita gestum sit, hac auctoritate nostra firmum illibatumque custodiri: ita tamen, ut, si generaliter tali renuntiatione pro uno ut dictum est contractu seu certis contractibus vel ad unam vel certas res seu personas consensum proprium accommodantes usae sunt vel fuerint, eadem renuntiatio ad illos contractus is quibusdam contractibus, quibus minime mulieres consenserunt
Abbreviated transcription (Latin):
lacet ut iudi¬
cib siqͦs gͣuicas cua disceptato¬
tere adiudicium pͥsidalecog¬
nosca̾nt. maxime cum ⁊ sim
dicacõ alicui litigatorumpar¬
tium ininsta uideatur inter¬
ponende ꝓuocacõins potestaᷤ
asm̃a ex omni cansa plata
libera litigatorib cribu̾atur.
d̾m. Dlacuit quociens pe¬
dmei indicos daci post licem
condestatam uł ad aliud iudi¬
cium noccio dirigantur. uel
publice utilitatis rõne in ali
asꝓuincias ꝓficiscantur ue
diem obierint. acq his rõm¬
b negociis ceptis sinis non
possit adhiberi: alium in lo¬
cum corum iudicem tͥbri qͥ
uegocium examinet. ne. ex¬
hunismodi cãib interuem¬
entib impedim̃tum aliqd̾ ĩ
ꝓsecm̃dis licib afferatur.
up̃r. QQuedam sunt uego¬
cia inquib suꝑsiuum estͦ.
moderatorem expectari pro¬
uincie. Ideoq pedaneos iudĩ¬
ces hoc ẽ qui negocia humili¬
ora disceptent constituendi
damus p̾sidib pot̾atem. ꝯ¬

Expanded text:
lacet, ut iudicibus, si quos gravitas tua disceptatotere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta videatur, interponendae provocationis potestas a sententia ex omni causa prolata libera litigatoribus tribuatur.. Placuit, quotiens pedanei iudices dati post litem contestatam vel ad aliud iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias profiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus impedimentum aliquod in persequendis litibus adferatur.. Quaedam sunt negotia, in quibus superfluum est moderatorem exspectari provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus praesidibus potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc imperiali auxilio indigͥe
ceperunt ita dem̃ etatisueni¬
am impetrare audeant cum
cam etatos ueniam idem ip̃i¬
ꝑse principale bñficim al¬
legantes noͣ solum pͥscͥptoꝵ
annoꝵ uu̾m ꝓbent. s eciam

Expanded text:
t imperiali auxilio indigere coeperint, ita demum aetatis veniam impetrare audeant, cum tam aetatis veniam iidem ipsi principale beneficium allegantes non solum perscriptorum annorum
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis ꝓbacõem nõ est indiciis
aliis ꝯpus. s instrum̃torum
surcum monstrare sufficit.
Dem. Adꝓbacõemuti domi¬
ini aliena subtrahentes instru¬
m̃ta his mimme possunt. Quip¬
pe cum horum lectõnõ recitã¬
cem s qm̃ cenorscͥpcure desig¬
uat adiuuat. cum itaq ne ce¬
cera ꝓ bõnim indicia reꝓben¬
cur uire comp etenti p̾dioꝵ¬

Expanded text:
onis probationem non est indiciis aliis opus, sed instrumentorum furtum monstrare sufficit.d probationem uti dominii aliena subtrahentes instrumenta his minime possunt, quippe cum horum lectio non recitantem, sed quem tenor scripturae designat, adiuvat. Cum itaque nec cetera probationum indicia reprobentur, iure competenti praedio
Abbreviated transcription (Latin):
crem seruilia fecisse miiustia
nõ sufficit. ẜum neq ingemi¬
orum cõniuencia comime¬
tis necĩtudine p̾iudicet. neq
de su̾is ex cadem matre natis
unus lib̾tatem ad ipisci pro

Expanded text:
m servilia fecisse ministeria non sufficit, cum neque ingenuorum coniventia coniunctis necessitudine praeiudicet neque de servis ex eadem matre natis unus libertatem adipisci pro
Abbreviated transcription (Latin):
din.õn id cͥco mimus ie
fẽm cestam̃tum suas optm
uires qoͥ post mortemtestato
testib defuit uł coram cesta¬
core omnes codem lo cotestes
suo uł alieno ce anulo nõ si¬
nau̾ñt iure deficit cestamen¬
tum. ¶ De his autẽ q̃ inter¬
leca siue supra scͥpta dicis uõ
adiuris sollempuitatem s ad
fidẽi ꝑtinent qõncui. ut ap̾pa¬
reat utrum cestatoris uoluu¬
tate emendacõem meruerint
uł ab alt̾o in consulte deleta
sunt an ab aliquo falso hec fu¬
Dem. e estandi causa de
recunia sua logi ceetu face¬
tas nõ iuris ocõnis mutarefor

Expanded text:
Non idcirco minus iure factum testamentum suas obtinet vires, quod post mortem testatortestibus defuerit vel coram testatore omnes eodem loco testes suo vel alieno anulo non signaverint, iure deficiat testamentum. De his autem, quae interleta sive supra scripta dicis, non ad iuris sollemnitatem, sed ad fidei pertinet quaestionem, ut appareat, utrum testatoris voluntate emendationem meruerunt, vel ab altero inconsulte deleta sunt, an ab aliquo falso haec fu. Testandi causa de pecunia sua legibus certis facultas, non iurisdictionis mutare for
Abbreviated transcription (Latin):
asseueratõ nuncupantium
falios quinõ sunt: ĩutati pre¬
indi̾cat ⁊̃ que ut suis cestam̃¬
to relinquntur iuxta ea q̃ a
principib statuta sunt nõ
debi certiiurisẽ.

Expanded text:
adseveratio nuncupantium filios, qui non sunt, veritati praeiudicant: et quae ut filiis testamento relinquuntur, iuxta ea quae a principibus statuta sunt non deberi certi iuris
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. omes omnino quib
cessum c̃. hãnt liñam in ca
tantummodo ultimasuolũ¬
tates condere. secundum no¬
stre coustitucõnis tenorem
q̃ caub cestam̃tis de in offici¬
osi quereia imminitatem

Expanded text:
. Omnes omnino, quibus cessum est, habeant licentiam in ea tantummodo ultimas voluntates condere secundum nostrae constitutionis tenorem, quae talibus testamentis de inofficiosi q
Abbreviated transcription (Latin):
quo cestam̃tum signabatur
oͣmnium cõsensu liborum
loco hĩti sunt nec quisqͣm
eis usqs ad huc status contro
testam̃ti fices cm̃muis ip̃ama¬
tia in qua pͥmum acestato¬
re scͥptum relictum siuit cq¬
su qiui ꝓͥbatur inc̾cidit nich

Expanded text:
quo testamentum signabatur, omnium consensu liberorum loco habiti sunt nec quisquam eis usque adhuc status controvtestamenti fides, quamvis ipsa materia, in qua primum a testatore scriptum relictum fuit, casu qui probatur in
Abbreviated transcription (Latin):
per ꝓmulgauimus in reb
cĩ parentib ad quiri nõ posst̃
estimet ẽẽ aliquid in nouan¬
dum. ⁊ ꝑmissum fuisse fili¬
is filiuilias cuius cumq gra¬
dus ur sexus testam̃tum fac̾e
siue sine prĩs consensu bona
possideant secundum nr̃e le¬
gis distinctõem siue cumcoꝵ
tis cestamĩta facere nullo mͦ¬

Expanded text:
promulgavimus, in rebus, quae parentibus adquiri non possunt, existimet aliquid esse innovandum, et permissum fuisse filiis familias cuiuscumque gradus vel sexus testamenta facere, sive sine patris consensu bona possideant secundum nostrae legis distinctionem, sive cum eorum tis testamenta facere nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ q̃nilicencia ÷ nobis possid̾e
corporałr. uactam posscͥeni.
ciuscumnq rei derelinque qͥ¬
rit. uł alii ꝓdiderit. desidia for
ceuł dolo. ut locus aꝑiatur.
alii eandempossoem detin̾e.
inchpenitꝰ comino pͥiudici¬
um generetur. nec ex alie¬
na malignitate alienum.
dampnum cmergat. S et
siip̃e silibere condicõnis est.

Expanded text:
licentia est nobis possidere, corporaliter nactam possessionem cuiuscumque rei eam derelinquerit vel alii prodiderit, desidia forte vel dolo, ut locus aperiatur alii eandem possessionem detinere, nihil penitus domino praeiudicium generetur, ne ex aliena malignitate alienum damnum emergat, sed et ipse, si liberae condicionis est,