comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Intuliloco fecisse conuictus fuerit. ccbox Deiustitus generadib. deiustitus edesia¬
umdĩ uiducrũ or funorũ, & pupillorũ p̃cipimus ut in publicis iudiciis ñ dispiciant
clumantes. sed primo diligent̃ audiant cclxxxi. Decnimalib: ł clus reb: aquib:
emantur. Vt nullus comparet caballũ bouẽ et lum̃tũ ł alia nisi illũ haminẽ cognoscat
uieũ uendit aut dequo pago ẽ. ł ubimanet, Autquis ẽ eius senior .cclxxxii deeoqui¬
intestimoniũ assumatur. quedis ẽẽ debera. optimusquisq inpugo ł ciuitate In
tes timoniũ assumatur et cui is contraquẽ testimoniare deb& nullũ crimenpossit
ndicere cclxxui Deheribannatoris coniecto. Vtilli qui heribannũ soluere debet
coniectũ faciant ad haribannatorẽ. cclox.iui. De colonis etfiscalinis. Vt nec colonus
pecfiscalinus alicubi traditiones facere audeat celxexu. De fulsis testibus. fulsi

Expanded text:
in tali loco fecisse convictus fuerit. 280. De iustitiis generalibus. De iustitiis ecclesiain tali loco fecisse convictus fuerit. 280. De iustitiis generalibus. De iustitiis ecclesiarum Dei, viduarum, orphanorum et pupillorum praecipimus, ut in publicis iudiciis non despiciantur clamantes, sed primo diligenter audiantur. 281. De animalibus vel aliis rebus, a quibus emantur. Ut nqui eum vendit, aut de quo pago est, vel ubiin testimonium assumitur, qualis esse debeat. Optimus quisque in pago vel civitate in testimonium assumatur et cui is, contra quem testimoniare debet, nullum crimen possit indicere. 283. De heribannatoris coniecto. Ut illi qui heribannum solvere debent, coniectum faciant ad heribannatorem. 284. De colonis et fiscalinis. Ut nec colonus nec fiscalinus alicubi traditiones facere audeat. 285. De falsis testibus. Falsi
Abbreviated transcription (Latin):
dem emunitute temerato rib dicatur. ponplis inmuntietis nomin e cruo lecin equear
cdaustru monasterii. Eeter quos quãus aders demeders qlt mnanes lerollgtuin pons¬
lũ duuhima monasteri ł edesiue dtque castitiua ed osiamĩ sibin mnun uieais defensue¬
ne cin sistere udnis ẽtiã domus etuillas et septẽ ullurũ. Etpis catoria manu facta Eequi¬
nomine contineris & qͥuic quid in trabuius modimonumenta adiusea runde ecđsra
uł monasteriorũ ꝑtinentia ciquolib& homine nõcendi uł dã pnũ iferenduau ses pon¬
a neauo lunta te comitti÷: in hoc facto inmunitas facta iudicatur. Quod uero ina gros&ã
pes acsiluas quae sine laborationib: sunt etnullomodo munitio cinguntur ca susicut fieri
solet a quib: liba hominib: aliqađ dampnũ factũ fuerit quãuis id & egenart carnpu
hoc inmunitas fracta iudicanda ẽ. Etideo non sexcentorũ solidorũ conpositionẽ sed
secundũ legẽ quae in eodem loco tenetur simultandus ẽ. quiscandulũ uel dampnũ

Expanded text:
dem inmunitatum temeratoribus dicatur non plus inmunitatis nomine complecti, quam claustra monasterii; caetera quoque, quamvis adlum claustra monasterii vel Ecclesiae, atque castitia ecclesiarum sub immunitatis defensione, consistere, verum etiam domus, et villas, et septa villarum, et piscatoria manufacta: et quinomine contineri. Et quicquid intra huiusmodi munimenta ad ius earundem ecclesiarum vel monasteriorum pertinentia a quolibet homine nocendi vel damnum inferendi causa spontanea voluntate committitur, in hoc facto inmunitas fracta ludicatur. Quod vero in agros et campos ac silvas, quae sine laborationibus sunt et nullo modo munitione cinguntur, casu, sicut fieri solet, a quibuslibet hominibus aliquod damnum factum fuerit, quamvis idem ager aut campus hoc inmunitas fracta iudicanda est; et ideo non sexcentorum solidorum conpositione, sed secundum legem, quae in eodem loco tenetur, is multandus est qui scandalum vel damnum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ex hoc gratiã dĩ habeant et derus ac populus eorũ utilitatib: noncareat qm̃ ualde
sunt utilia haec capitula et scire uolentib oppido pro futura q̃ prolege tam ec desia faca
quam et siculari iure firmis simos tenenda Primoigitur in locoposumus ñn ullos
uersiculos in laadem p̃dic corũ principum metrice compositos. Deinde secunt capi¬
tula primi libelli subicetis numeris siuis ut ficilius inuenire pos sit sentonta q̃ que¬
ritur hisia peractis est in fronte primilbelli posita rachariae pape eplaomi
que dñ amenib pergilliuas et srancorĩ prouineus confaitiris direcca sseu areicenm¬
netur quam secuntur du sino dales conuentus quos seẽ romane es apostolicae
aonos cint oms icopdictorũ principũ capitula maximat a postolica aui uont

Expanded text:
ipsi ex hoc gratiam Dei habeant, et clerus ac populus eorum utilitatibus non careat, quoniam valde ipsi ex hoc gratiam Dei habeant, et clerus ac populus eorum utilitatibus non careat, quoniam valde sunt utilia haec capitula, et scire volentibus oppido profutura, quae pro lege tam ecclesiastica quam et seculari iure firmissimo sunt tenenda. Primo igitur in loco posuimus nonnullos versiculos in laudem praedictorum principum metrice compositos. Deinde sequuntur capitula primi libelli, subiectis numeris suis, ut facilius inveniri possit sententia quae quaeritur. His ita peractis est in fronte primi libelli posita Zachariae papae epistolusque Deum timentibus per Gallias et Francorum provincias constitutis directa, sicut in ea continetur. Quam secuntur duo synodales conventus, quos sanctae Romanae et apostolicae agnoscant omnes haec praedictorum principum capitula maxime apostolica auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
itdemũ ab aut cario secundo ei successore atq: consanguineo inuenta repperimꝰ q̃ in hocopci
tenore supra scripto inserere maluimꝰ Monemꝰ ergo leccores ut si eadẽ capitula dupli¬
cata ueltriplicata reppererint . ñ hocnraẽ imperitiȩ reputent quia ut diximꝰ diuersi ser
inscedulis inuenimꝰ. Et obit tain cito haec emendare nequiuimus. sed cunctis scientia e reple¬
tis lec torib haeccorrigenda dimisimꝰ. in uenimꝰ insuꝑ q̃dã ex hisparia in itababentia et
in parẽ finẽ quaedã uero pares fines sed non paria initia. in quib:dã aut̃ minꝰ. et inqui¬
lidã plus. Et ꝓptea illa sic diximꝰ. sicut inuenimus pcamuretiã om̃s ut si deinceps
plura exhis inuenerint q̃ memorat ansighisus non in seruit necnos potuimus actenu
inuenire ut ea illis in quarto aut in quinto libello distincte inserere ñ pigeat quatinꝰ

Expanded text:
et demum ab Autgario secundo eius successore atque consanguineo inventa repperimus, quae in hoc opusculo et demum ab Autgario secundo eius successore atque consanguineo inventa repperimus, quae in hoc opusculo tenore suprascripto inserere maluimus. Monemus ergo lectores, ut si eadem capitula duplicata vel triplicata reppererint, non hoc nostrae imperitiae reputent, quia, ut diximus, diversis ea in scedulis invenimus, et ob id tam cito haec emendare nequivimus, sed cunctis scientiae repletis lectoribus haec corrigenda dimisimus. Invenimus insuper quaedam ex his paria initia habentia et inparem finem; quaedam vero pares fines, sed non paria initia; in quibusdam autem minus et in quibusdam plus: et propterea illa sic dimisimus, sicut invenimus. Precamur etiam omnes, ut si deinceps plura ex his invenerint, quae memoratus Ansegisus non inseruit, nec nos potuimus hactenus invenire, ut ea illis in quarto aut quinto libello distincta inserere non pigeat; quatinus
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ in uestiga recurauimꝰ. etntrib: subsequentib: libellis distincte cũtituł suis coaduna re
acbludo uuico hlotharioq atq harolo nobilis simis regib filiis uidelicet hludo uuicipussi¬
ni imperatoris habenda et omniũ xpĩanorũ fidelib: tradenda scribere ñ distulimꝰ
ut scirent qualit̃ iuxta normã aui ꝓaui ac genitoris secundũ dñi scilicet uoluntatẽ sic̃
etilli fecer̃ clerũ et pogulũ sibi commissũ d nõ opẽ ferente regere mererent᷑. Haecuero capitu
aq̃ in subsequentib trib libellis coadunare studuimus in diuersis locis etindiuersis sco¬
dulis sic̃ indiuersis sinodis acplacitis generalib: editaerant sparsim inuenimꝰ et maximȩ in
scẽ mogontia censis iet ropolis eccłȩ scrinio arihculfo eiꝰdẽ scȩseđ i et ropolita nor econdita

Expanded text:
liter investigare curavimus et in tribus subsequentibus libellis distincte cum titulis suis coadunare, liter investigare curavimus et in tribus subsequentibus libellis distincte cum titulis suis coadunare, ac Hludowico Hlotharioque atque Karolo nobilissimis regibus, filiis scilicet Hludowici piissimi imperatoris, habenda et omnium christianorum fidelibus tradenda scribere non distulimus; ut scirent, qualiter iuxta normam avi proavi ac genitoris secundum Domini scilicet voluntatem, sicut et illi fecerunt, clerum et populum sibi commissum Domino opem ferente regere mererentur. Haec vero capitula, quae in subsequentibus tribus libellis coadunare studuimus, in diversis locis et in diversis scedulis, sicut in diversis synodis ac placitis generalibus edita erant, sparsim invenimus, et maxime in sanctae Mogontiacensis metropolis ecclesiae scrinio a Riculfo eiusdem sanctae sedis metropolitano recondita,
Abbreviated transcription (Latin):
Contificem tenuit p̃cipiente pio
Pos benedictus ego ternos leuita libellos
Adnex legis quis recitatur opus
Quos patet in uencos p̃fatio pandit ut ipsa
Dis cinctimtitulis suppositisq suis
Hosigitur relegens deuoto partorebiblos
Gratant̃ studeas fundere posco pces¬
Iraecedentes quat tuor libelli non nulla gloriosis simorũ Ru roliatq bludo uuici
limperator̃ continent capitula q̃ eorũ tempr̃ ab ansogiso abbates collecta atq in p̃dicas
coacta libellis sicut in eorundẽ p̃mio continet᷑ sed quia ab eo nec media ut rati sumꝰ
sunt forsitan inuenta uel collecta. necesseeratuta fidelib ubicumq inueniri pocuis set
quaererent᷑ eto brecordationẽ tantorũ principũ uł eorundẽ capitulorũ utilitatẽ coaduna¬
t pippini ac haroli atq bludouici didicimꝰ in ia indictis libellis minimae eẽ insera pri
dĩ omini potentis amore et scaẽ dĩ ecdesiae acseruorũ eius atq totius populi ut litate fide¬

Expanded text:
Pontificem tenuit, praecipiente pio, Pontificem tenuit, praecipiente pio, Post Benedictus ego ternos levita libellos Adnexi, legis quis recitatur opus; Quos patet inventos, praefatio pandit ut ipsa, Distinctim titulis subpositisque suis. Hos igitur relegens devoto pectore biblos, Gratanter studeas fundere, posco, pPraecedentes quatuor libelli nonnulla gloriosissimorum Karoli atque Hludowici imperatorum continent capitula, quae eorum tempore ab Ansegiso abbate sunt collecta atque in praedictis coacta libellis, sicut in eorundem prooemio continetur. Sed quia ab eo nec media, ut rati sumus, sunt forsitan inventa vel collecta, necesse erat, ut a fidelibus ubicunque inveniri potuissent, quaererentur et ob recordationem tantorum principum vel eorumdem capitulorum utilitatem coadunat Pippini ac Karoli atque Hludowici didicimus in iamdictis libellis minime esse inserta, pro Dei omnipotentis amore et sanctae Dei ecclesiae ac servorum eius atque totius populi utilitate fide
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc quid illa babere debeat definiatur¬
uiiii. Uaerelã quã helifachar et haimuinus contra magenariu habent
uolumus ut missi nr̃i secundum iustitiã et aeqͥ tatẽ definiarit
De quaerela hildebrandi comitis qđ pagenses eiꝰ paraueredadere recus un
uolumus ut hoc missi nr̃i abbis hominib: qui in eodem comitatu manent
et cadarenon debent nec ñ et auicinis comitib inquirant
et si in uenerint quod ipsiead indi debitores sint
ex nr̃a iussiene dure p̃cipiant
De conglutinatione istorũ et cõmunione septem librorum
capitulorum uidelicet dominicorum qualiterq quibus
et a quib collecti ordinati atq conscripti c̃ẽ monstrantur sequens
indicat lectio et qu aedã isti panduntur uersiculi
Quatuor explicitis lector uenerande libellis
Quicanonum recitant iura tenenda satis
Quosq pater quendam collegit nobilis apte
Anseghisus ouans ductus amore di
Aut cario demum quem tinc mogontia sumum

Expanded text:
et tunc, quid illa habere debeat, definiaturet tunc, quid illa habere debeat, definiatur. 9. Querelam quam Helisachar et Heiminus contra Maginarium habent, volumus ut missi nostri secundum iustitiam et aequitatem definiant. 10. De querela Hildebrandi comitis, quod pagenses eius paravereda dare recusant, volumus ut hoc missi nostri ab his hominibus qui in eodem comitatu manent et ea dare non debent, necnon et a vicinis comitibus inquirant; et si invenerint, quod ipsi ea dandi debitores sint, ex nostra iussione dare praecipiant De conglutinatione istorum et communicatione septem librorum, capitulorum videlicet dominicorum, qualiterque, quibus, et a quibus collecti, ordinati atque conscripti esse monstrantur, sequens indicat lectio et qui etiam istis panduntur versiculis. Quattuor explicitis, lector venerande, libellis, Qui canonum recitant iura tenenda satis, Quosque pater quondam collegit nobilis apte Ansegisus ovans, ductus amore Dei, Autcario demum, quem tunc Mogontia summum
Abbreviated transcription (Latin):
Desoreste fiuũ autharius comes habere uult ubiea prius p̃fuisse dr̃ uolum̃ ut missior̃i
reiueritatõ inquirant et iuxta quodiustũ in uenerit ex nr̃a auctoritate ꝑficiant
Decaus frotmundi comitis ut eiliccat hic in palatio sacramentum suũ iurare
quia ppot nr̃m seruitiũ sibi consitutũ placitũ inra patriã obseruare p̃licuit
Bedurib feminis quacindiculos actuler interrogandis heiminus et manno aldus
utrum ecdesiuasticae au fiscales fuissent
Odobutticularius deforestesua interrogandus ẽ
uI Dereb quaes marhio trididit filiobesonis ł alis hominib uolum uthu quib traditae
fuerant uestiurã suã accipiant et in suꝑ confirmationem¬
UIII Pereb quas quaedã femina hildigardi reginae tradidit et portionẽ quã sibi reseruauit
in iuste amisisso dr̃ uolumꝰ ut carta traditionis quȩratur et inspiciatur

Expanded text:
3. De foreste quam Autharius comes habere vult, ubi ea prius non fuisse dicitur, volumus ut missi nostri 3. De foreste quam Autharius comes habere vult, ubi ea prius non fuisse dicitur, volumus ut missi nostri rei veritatem inquirant, et iuxta quod iustum invenerint, ex nostra auctoritate definiant. 4. De causa Rothmundi comitis, ut ei liceat hic in palatio sacramentum suum iurare, quia propter nostrum servitium sibi constitutum placitum intra patriam observare non licuit. 5. De duabus feminis quae indiculos attulerunt, interrogandi sunt Heiminus et Monoaldus, utrum ecclesiasticae an fiscales fuissent. Odo buticularius de foreste sua interrogandus est. 7. De rebus quas marchio tradidit filio Bosonis vel aliis hominibus, volumus ut hi quibus traditae fuerint, vestituram suam accipiant, et insuper confirmationem. 8. De rebus quas quaedam femina Hildegardae reginae tradidit, et portionem quam sibi reservavit iniuste amisisse dicitur, volumus ut carta traditionis quaeratur et inspiciatur,
Abbreviated transcription (Latin):
xii Quicũq lib̵ homo inuentus fuerit anno p̃sente cũ seniore suo in hosteñ fuisse. plenũ heribannũ
et cotheribanni ab eo exigant᷑ qđ homines domiserit. Et q nos anno p̃sente unicuiq seniori
duos homines quos domidimitteret concessimꝰ illos uolumꝰ ut missis nr̃is ostendant
quiatanta modo illis heribanna concessimus¬
eciiꝰ Vt quandocũq nauigiũ mittere uolumꝰ ipsi seniores in ipsis nauib: ꝑgant et ut ad hoc
sint omnes p̃parati iubemus. furta uero et in iusta conubia necñ et fulsa testimonia
sic̃ sȩperogauimꝰ ꝓhibete diligent̃ sic̃ et dñi lex prohibet.
Benedictus desua redamatione in ꝑpetuum sileat
Demanso quem geirfređ ep̃s Aliutrico comite requirit ut simis si nr̃i inuenerint eũ
iustitiã habere ñ ꝑmittant liutricũ ꝑuestiturã domni Karoli iustitiã eiꝰ impedire

Expanded text:
36. Quicumque liber homo inventus fuerit anno praesente cum s36. Quicumque liber homo inventus fuerit anno praesente cum set tot heribanni hab eo exigantur, quod homines domi dimisit. Et quia nos anno praesente unicuique seniorum duos homines quos domi dimitteret concessimus, illos volumus ut missis nostris ostendant, quia his tantummodo heiribannum concessimus. 37. Ut quandocumque navigium mittere volumus, ipsi seniores in ipsis navibus pergant, et ad hoc sint praeparati. 38. Furta et iniusta connubia necnon et falsa testimonia, sicut saepe rogavimus, prohibete diligenter, sicut et Domini lex prohibet. 1. Benedictus de sua reclamatione in perpetuum sileat. 2. De manso quem Gehirfredus episcopus a Liutrigo comite requirit, ut si missi nostri invenerint eum iustitiam habere, non permittant Liutrigum per vestituram domni Karoli iustitiam eius impedire.
Abbreviated transcription (Latin):
lauũ i Si aliquis saxo hominẽ cõp̃henderit absq furto aut absq sua ꝓpria aliqua redicens
qđ illisit dãnũ factũ et hoc contendere uoluerit in iudicio aut ad crucẽ liceniã habete
Si uero hoc noluerit cũ suis iura torib ipse lib̵ homo se idoniare faciat. Et si seruũ cui libe
absqialiqua cõprobatione cõp̃henderit ipse seruus aut ad aquã feruentem
aut ad aliud iudicium seidoniure fuciat
ialiquis saxo caballos in sua messe inuenerit et ipsos cabllos indeduccre ꝓsuodan
ad cõ ꝓbandũ uoluerit siquis libet homo hoc ei contradixerit aut aliqđ malũ ei fecerit
tripla cõpositione secđm legem aut secđm euuã contra eũ emendare studect et in suꝑ
bannũ dominicũ soluat et manũ ꝑdat ꝓ eo qđ in oboediens fuit conra p̃ceptũ duimni
impr̃ qđ ipse ꝓpacestatuereius sit. Si seruus hoc fecerit seđmsuã legẽ omnia intripl
restituat et disciplinae corporalis subiaceat

Expanded text:
 Si aliquis Saxo hominem conprehenderit absque furto aut absque sua propria aliqua re, dicens quod illi habeat damnum factum, et hoc contendere voluerit in iudicio aut in campo aut ad crucem, licentiam habeat. Si vero hoc noluerit, cum suis iuratoribus ipse liber homo se idoniare faciat. Et si servum cuiuslibet absque aliqua conprobatione conprehenderit, ipse servus aut ad aquam ferventem aut ad aliud iudicium se idoniare faciat. 35. Si aliquis Saxo caballos in sua messe invenerit, et ipsos caballos inde ducere pro suo damno ad conprobandum voluerit, si quis liber homo hoc ei contradixerit aut aliquod malum pro hoc fecerit, tripla conpositione secundum legem et secundum ewam contra eum emendare studeat, et insuper bannum dominicum solvat, et manum perdat, pro eo quod inoboediens fuit contra praeceptum domni imperatoris, quod ipse pro pace statuere iussit. Si servus hoc fecerit, secundum suam legem omnia in triplum restituat, et disciplinae corporali subiaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
submagna distrinctione coherendis. Ut latronesuł homicideseu adulteri uel incestuosi sub
uagna distrincti one et oorrectione sint correpti cexlii Demuasione aliorũ rerũ de
b: ꝓprus ut antemis sos et comites et iudices nrõsueman. Eti bi accipiaNTt finitiuã sententiã
et ante a nullus p̃sumat alteriusres ꝓprindere sed magis suã causã querat anteiudices nr̃o sut do¬
ximꝰ et ibi recipiant qđ iustũ est Ccaliiii Pro qua rein p̃sentiã regisueni requis debeat ue sialĩ¬
. uoluerit dicere qđ iuste eiñ iudicetur tunc in p̃sentiã nr̃am ueniat. Alit̃ uero ñ p̃sum¬

Expanded text:
um peragere possint. 5. Ut latrones, vel homicidae, seu adulteri, vel ncestuosi, sub magna districtione et correctione sint correpti secundum eoa Baiuvariorum vel lege. 6. De rebus propresis, ut ante missos, comites seu iudices nostros veniant, et ibi accipiant finitivam sententiam. Et ut in antea nullus praesumat rebus ximus, et ibi recipiant quod iustum est. 243. Pro qua re in presentiam regis venire quis debeat. Ut si aliquis voluerit dicere, quod iuste ei
Abbreviated transcription (Latin):
iodum inueniat qualit̃ congrue emendare et consistere possint. .cclxxvi. Dehis qui¬
Et hoceis denuntietur qđ quicũq hancneglegenti ã iterauerit: beneficũ unde
haecnonaet decima ꝑ solui debuit amisurũ sesciat : Ita eni continet᷑ in capitulure bone memoriȩ

Expanded text:
modum inveniat, qualiter congrue emendari et consistere possint. 4. De uno manmodum inveniat, qualiter congrue emendari et consistere possint. 4. De uno manEt hoc eis denuntietur, quod quicunque hanc negligentiam iteraverit, beneficium unde haec nona et decima persolvi debuit amissurum
Abbreviated transcription (Latin):
degent̃ uiuentib: uuadii non accipiantur. Diccũ ẽ nob qđ inquib: dã locis ep̃i etcomites
bincestuosis et abhis qui decim as nondunt uucdios accipiant et a prbris quib: dũ pro
egle geutiis int̃ se pecuniã diuidant. qđ puenitus abolendũ decreuimus peforte au¬
stiue locus detur Et constituimus ut incestuosi iuxta canonicã sententiã : pepitepi¬
a multentur quiuero decimas post crebrus ammonitiones & p̃dicationes sacer¬
iotũ dure neglȩxerint ex cõmunicentur Iuram̃ to uero eos constringi nolumu
ropt̃ periculũ ꝑ luru. cely Deedesis destructis. de ecđus destructis uc op̃i
tiissi inquisitionẽ faciuT : uerũ ꝑ neglegentiũ aut in possibilitatẽ desteuete
int E cubinegle nentia iniieut fuerit. episcoo cdi auctoriate em̃ dare cogint¬
abhis qui eas restturare debuer̃. Siuero ꝑinpos sibilitatẽ contigit ut aut pluriores sint quam
necesse sit aut maioris magnitudinis quã ut ex reb: ad eas ꝑtinentib: restauraripossint : ep̃s

Expanded text:
 quod in quibusdam locis episcopi et comites ab incestuosis et ab his, qui decimas non dant, wadios accipiant, et a presbiteris quibusdam pro neglegentiis inter se pecuniam dividant: quod penitus abolendum decrevimus, ne forte avaritiae locus detur. Et constituimus, ut incestuosi iuxta canonicam sententiam poenitentia multentur. Qui vero decimas post crebras admonitiones et praedicationes sacerdotum dare neglexerint, excommunicentur. Iuramento vero eos constringi nolumus propter periculum periurii. 275. De ecclesiis destructis. De ecclesiis destructis, ut episcopi et missi inquisitionem faciant, utrum per neglegentiam aut inpossibilitatem dsint. Et ubi neglegentia inventa fuerit, episcopali auctoritate emendare cogantur, qui eam restaurare debuerant. Si vero per inpossibilitatem contigit, ut aut plures sint quam necesse sit, aut maioris magnitudinis quam ut ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: etes adiutorũ adsiũ ministerũ ꝑ ngendũ p̃bertis etutuos psi inminsterus ur̃is pac̃ẽ etiustitiã
dacis et quat nr̃a autoritas publicesieri decernit utd nur̃is minsteriis studiose ꝑficiatur celex
tamimonitioñ adlaicos ꝓhonore edes ustico conseruando Oñs laicos monemusut honorẽ ecde¬
i cĩ conseruent & dignã uenerationẽ ep̃is et dis acerdotib exhibeant : Et ad eorũ p̃dicationẽ cũ sus
Noteo courrent eaeiuncabillis cõmint in ditareuerenter conserient & sues obseruane doceant e pelliat
eqlacita a comitib sicut sepeadmontũ fuit illo diȩ ꝓhibeantur cClxXI Dead monitione

Expanded text:
ministerium peragendum prebeatis, et ut vos ipsi in ministeriis vestris pacem et iustitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in vestris ministeriis studiose perficiatur. 270. De admonitione ad laicos pro honore ecclesiastico conservando. Omnes laicos monemus, ut honorem ecclesiasticum conservent et dignam venerationem episcopis et Dei sacerdotibus exhibeant et ad eorum praedicationem cum suis devote occurrant et ieiunia ab illis communiter indicta conservent et suet placita a comitibus, sicut saepe admonitum fuit, illo die prohibeantur. De pace
Abbreviated transcription (Latin):
Quiinuicis ł possessionib: chorepĩ nominant᷑ quã uismanꝰ inpositionẽ ep̃orũ ꝑceperun
et ut ep̃i c̃secrati sint : tam̃ scaẽspnodo placuit ut modũ ꝓpriũ recognoscant et gubnent subie
etreli quorũ acerdocũ. Igt᷑ q consitit religionẽ xp̃anã ꝑsuccessores apłorũ s alubrit̃ adminis trareo
lisq: ad uitũ a et̃nã ducatũ ex hiberidebere. primo neces sariũ iudicciuimꝰ omnib: p̃cipereut honorẽ de¬
tũ uenerabi lit̃ ep̃s absq: ullasi mulcitione aut decrtictione inpendant. Eisq in omnib: et patrib
diant et quic quid pros a lute animarũ monuerint ꝓ ut melius potuerint adimplere satagant :¬

Expanded text:
icis vel possessionibus chorepiscopi nominantur, quamvis manus impositionem episcoporum perceperint, et ut episcopi consecrati sint; tamen sanctae synodo placuit, ut modum proprium recognoscant, et gubernent subianam per successores apostolorum salubriter administrari, populisque ad vitam aeternam ducatum exhiberi debere, primo necessarium iudicavimus omnibus praecipere, ut honorem debitum venerabiliter episcopis absque ulla simulatione aut detractione impendant, eisque in omnibus ut patribus oboediant, et quicquid pro salute animarum monuerint, prout melius potuerint adimplere satagant
Abbreviated transcription (Latin):
rius uidicũ sustineat qdantea sustinere debuit Etsialiqus aduersas eũ alia ua mala
ftce di secuinduaequtatisordinẽ licentiã habeat suũ iustitiã requirendi decauusis
epetratis postquã ad mortẽ deiudicatus ẽ. Dep̃teritis maneat sicut supra de¬
sudicatũ fuit claxxuiii. deliberis hominib qui admallũ uenire cogenede pn
iduasus falius deliberis hominib adplacitũ ł a diallã uenire cogatut exceptis scabi¬
nis duus sis comatũ insi quicausã suã ad quirere debent aut respendere tescimonuu¬

Expanded text:
aliqua mala fecerit, secundum aequitatis ordinem licentiam habeat suam iustitiam requirendi de causis perpetratis, postquam ad mortem iudicatus est. De praeteritis maneat, sicut supra iudicatum fuit. 288. De liberis hominibus, qui ad mallum venire cogendi sunt. Ut nullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur, exceptis scabinis vel vassis comitum, nisi qui causa
Abbreviated transcription (Latin):
rem secđ legem reddat. Et si hoc defensor ei is ꝑpetrari consensit. Eti deera ptorinihil que¬
reuoluerit comes singula deunaquaq: refreda nr̃a ab eo ex actare faciat. sponsoue¬

Expanded text:
rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consensit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comes singula de unaquaque re fre a nostra ab eo exactare faciat: sponso ve
Abbreviated transcription (Latin):
de predicta heredi tate habeat quãcũ illo coherede suohabere debet. Et hoc obser uetur er¬
ta pacreme filiũ et nepotẽ usq: ad annos legitimos postea ipseres ad emunita tem i psius
đe redea nt CCMXIII De homicidiis probibendis. Quicũq hominẽ aut ex leuicausa aut sin
causa inc̃ fȩcerit uuirgildũ eiusis ad quos illepertinet componat. Ipse uero ꝓp̃t̃ talẽ p̃sebtio¬
nem in exiliomittatur : ad quantũ tempus nobis placuerit rescam̃ suas non amittat¬
CCxxxii Quidin cõpositione uuir gldidari non debeat Incompositionemuuirgildiu
lumus ut eadentꝰ quȩ in legecontinentur excepto accipitre et spada quia propterilla duo
ali quoties periuriũ committitur quando maioris preciiquã illa sint eẽ iuranđar .cCxuii
deraptualienarũ sponsarũ ÷siquis sponsam alienã rapuerit aut patrieius aut eeiquileg¬
bus eius defensor eẽ debet Cũ sualegȩ eã reddat Et quic quid cũ eatulerit sem otim unã quã q

Expanded text:
de praedicta hereditate habeat, quam cum alio coherede suo habere debet. Et hoc observetur erga patrem et filium et nepotem usque ad annos legitimos. Postea ipsae res ad emunitatem ipsius ecclesiae redeant. 236. De homicidiis prohibendis. Quicunque hominem aut ex levi causa aut sine causa interfecerit, wirgildum eius his, ad quos ille pertinet, conponat. Ipse vero propter talem praesumptionem in exilium mittatur ad quantum tempus nobis placuerit. Res tamen suas non amittat. 237. Quid in conpositionem wirgildi dari non debeat. In conpositionem wirgildi lumus ut ea dentur, quae in lege continentur, excepto accipitre et spata; quia propter illa duo aliquoties periurium committitur, quando maioris pretii, quam illa sint, esse iurantur. 238. De raptu alienarum sponsarum. Si quis sponsam alienam rapuerit, aut patri eius aut ei qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat. Et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque
Abbreviated transcription (Latin):
tam ep̃i monachi et monache at q ca nonici atq corũ in fraca sati homines uel qui poter¬
tes surꝰ. Et unus quisque ep̃s abbaset abbatis sisqui facerepotest librã donet doar gento
Autet ualente in elemosinã Mediocresuero dim̃ librã Minoresuero soły et ep̃i abbates¬
ibbatisse pauperes famelicosini proistastrictitate mutrire debeant usqi tẽ pr̃ mes siu Et
tanti non possunT lixta qđ pos sibilita s est aut .iii. uł i. aut : Comites fortiores librã dear gento
uel quiho fac grepossunt Ec quiredinere ipsamtridua nã uoluerit. fortiores comite s uncias

Expanded text:
am monachi et monachae atque canonici atque eorum infra casati homines, vel qui potentes sunt. Et unusquisque episcopus, abbas et abbatissa, qui facere potest, libram donet de argento aut eam valente in elymosinam, mediocres vero dimidiam libram, minores vero solidos quinqueabbatissae pauperes famelicos quatuor pro ista striccitate nutrire debent usque tempore messium. Et qui tantum non possunt, iuxta quod possibilitas est, aut duos, aut unum. Comites vero fortiores libram unam de vel qui hoc facere possunt et qui redimere voluerit, fortiores comites uncias
Abbreviated transcription (Latin):
adatur. hereditas camen liberi hominis qui propt̃ tale facinus ac m ertem suerit
iudicatus ad legitimos heredes illius perueniat siinatrio cuiusporta reliqui is sccrũ
consecrata est. huius cemo dihomicidiũ ꝑpetratũ fuerit simili mod .e. ñ ditur uel
componatur. siuero porta eccles ae non est. corseerata eomodo coripo iatur

Expanded text:
tradatur. Hereditas tamen liberi hominis, qui propter tale facinus ad mortem fuerit tradatur. Hereditas tamen liberi hominis, qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, ad legitimos heredes illius perveniat. Si in atrio ecclesie cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiusscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel componatur. Si vero porta ecclesię non est sacrata, eodem modo componatur
Abbreviated transcription (Latin):
sa hominem inter fecerit in ecdesia : deuita componat. Si uero foris rixati fuerint et unus alte¬
rum in ecclesia fugerit et ibi sedefendendo eum interfecerit si huius sihuius facti testes ñ ha¬
ierit cũ xiiͦ coniuratoribus legitimis iura recogatur Isuero qui intersec uisẽ absq con
sitione iaceat. acdeinde interfector scđm iudicium ca nonicũ congruar. sacinori qđ amisic
penitentiã accipiat : si proprius hoc amiserit iuditio aquȩ feruentis ex aminetur
trũ hoo sponte ansede fendendo fecis set. Ecsimanus eius exusta fuerit inẽ ficiatur
si autem non fuerit dominus eius iuxta qđ uuir gilđ illius ẽ adec desiã ꝓsoluat auteum
si uo luerit eidẽ eccłȩ tradat : Deec des astico et fiscalino et beneficiario seruo uolumꝰ
ut prounauice uuir glđ eius ẽ proeo componatur. Alterauice ipseseruus ad suppliciũ

Expanded text:
sa hominem interfecerit in ecclesia, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint et unus altesa hominem interfecerit in ecclesia, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint et unus alterum in ecclesiam fugerit et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cum duodecim coniuratoribus legitimis iurarsitione iaceat, ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod amisit penitentia accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aque ferventis examinetur utrum hoc sponte an se defendendo fecisset, et si manu eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius iusta uuirgildum || illius est ad ecclesiam persolvat, aut, si eum voluerit, eidem ecclesie tradat. D ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo volumus ut pro una vice uuirgildus eius pro eo componatur, altera vice ipse servus ad supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
sint et ut operamdent quatenus prbimis salẽ edectionariũ siueceteros lihellos sibi neces sa¬
os benecor rectos habeant et qualiter ec desias destructas sibi pertinentes iux tau
emeaident qualit̃ etiamuiduas diligenter instruant. que modo etiam securidum
a postolicam Aucteri tatem conuersari debeant edoceant et ut superstitiones quas quib: dũ
locis in exquiis mortuorũ non nulli faciunt eradicent. Et ut exemplosueln ocentiae ao
ad beneui uendum prouocent et cunctis ec desiasticis Negotus quanitum dñs iu uerit
totis uiribus consulere satagant diligent̃ ad monuimus. Etutliberius ex sequi aleanit
sinquantum dñspos sedederit opem ferre modi somnibus opta as. CCXo
De homicidis inecclesuis uel in atriis earum ꝑpetratis siquis aut ex leui ausa aut sineca

Expanded text:
sint. Et ut operam dent, quantinus presbiteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarisint. Et ut operam dent, quantinus presbiteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant; et qualiter ecclesias destructas sibi pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones, quas quibusdam in locis in exsequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent. Et ut exemplo suae innocentiae alios ad bene vivendum provocent; et cunctis ecclesiasticis negotiis, quantum Dominus iuverit, totis viribus consulere satagant, diligenter admonuimus. Et ut liberius exsequi valeant, nos in quantum Dominus posse dederit opem ferre modis omnibus optamus. 230. De homicidiis in ecclesiis vel in atriis earum perpetratis. Si quis aut ex levi causa aut sine
Abbreviated transcription (Latin):
beust ari pan uor poters uł raptor aliquis formidatur ud sietiano alntuo s cortis
uericuloso scrupilo conpunc ta fuerat. ne non uelata moriat autexigentibu s parentib
Aidis as quorum cur⁊ ꝑtinet ueliuert uir ꝓ nẽ seuuelauit anteati an aiaseaxes¬
non eiob seronabum qł deisto annoꝵ omero confitutũ ẽ undetolligtor qua loxas
anteid fieri compulerint nullũ posse ep̃o afferre p̃iudiciũ consecratiC CXXVII. De examina¬
ne scȩ̃ crucis ñ facienda. Sanccitũ ẽ ut nullus deincepsquã libet examis ationẽ scẽ crucis
facere p̃sumat nexp̃ipassio neq glorificatio cuius libet temeritate contiptui habeatur¬
sed ulepopulis ad nuntiet quiaut ait heatus gregorius iram contra seoccult. iudicis excitat.
sacerdossi sine p̃dicationis sonitu incedit : Etut clerti sibi cõmis sũ in sobrietate et castitate
nutriat diuinisq officii simbuat quirite ad sacrosscõseo desiasticosordiues ꝓmoueripos¬

Expanded text:
um vel petitor potens, vel raptor aliquis formidatur, vel si aliquo etiam mortis scrupulo periculoso compuncta fuerit, nec non velata fuerit, aut exigentibus parentibus, aut his ad quorum curam pertinet, velaverit virginem, seu velavit intra vigioncilium, quod de isto annorum numero constitutum est. Unde colligitur, quia iuxta ante id fieri compulerint, non ullum possint episcopo afferre praeiudicium consecranti. 228. De examinatione sanctae crucis non facienda. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem sanctae crucis facere praesumat, ne Christi passio neque glorificatio cuiuslibet temeritate contemptui habeatursedule populis adnuntiet; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutriat divinisque officiis imbuat, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri pos
Abbreviated transcription (Latin):
consuluit populis plebib: at q sus
Scilicet ut regnum renouans anctasra prior
Orudent titulos adderet ipsipus
Qua propt̃ moriens penetraut sumderacae
Soluens p̃celso cantica dignadõ
Ex quo prosequitur soboles ueneranda ꝑorbẽ
ipsius insigni nomine digna patris

Expanded text:
Consuluit populis plebibus atque suis. Consuluit populis plebibus atque suis. Scilicet ut regum renovans sancita priorum, Prudenter titulos adderet ipse pios. Quapropter moriens penetravit sidera coeli, Solvens praecelso cantica digna Deo. Hinc etiam sequitur soboles veneranda per orbem Ipsius insigni nomine digna patris
Abbreviated transcription (Latin):
Aurea progenies felicistem mue pda llins
Eran corum uirtus. perpetuimqdi⁊ dicus
sippinus quondam mucuit sublimĩ axt̃ atq
carlomanus agens quae placueredo
Cessores etenim ueripietatis amort e¬
ecdesiȩ leges infatuere sacras
Quas dumlector ouans descripta s ligimseot stic
Necminus etiura posteriora lent
H inc caesarca rolus diuino munifro
Nobilit proceres rexit in orbesus pos
Quorum sceptra piis una modrailt̃ abenis
cunctorũ uicit in drta gesta patrinm
Virtutum gemmis dauid reliquos qlar secuitꝰ
insigni fama fulsit ubiq sui
Quid memore multas domuit quisdanqituiqgetes
equis et remeans claratropheatulit nt
Nec murũ coluit dum regis iussi simi ꝑni
Decernens scĩ siura tenenda uins
obquae promeruit caelestia scander maerigna
qua quoq ꝑcepit p̃mia larga sitis
Inde bluduuuicus regno succes st auo iato
eximius princeps diuus et orbis appo ex
uigustonituit sub quo germanalsultu
cultori tribuens commoda mitta si suo
Pacis a mator enim caesar pitatseñ etalme

Expanded text:
Aurea progenies, felici stemmate pollens, Francorum virtus, perpetuumque decus, Pippinus quondam micuit sublimiter atque Karlomannus agens, quae placuere Deo. Censores etenim veri pietatis amore Ecclesiae leges instituere sacras. Quas dum lector ovans descriptas legerit istic, Nec minus et iura posteriora legat. Hinc cesar Karolus divino munere fretus Nobiliter proceres rexit in orbe suos: Quorum sceptra piis una moderatus habenis Cunctorum vicit inclyta gesta patrum; Virtutum gemmis David reliquosque secutus, Insigni fama fulsit ubique sui. Quid memorem multas domuit quas denique gentes, E quis et remeans clara trophea tulit? Nec mirum, coluit dum regis iussa superni, Decernens sanctis iura tenenda viris; Ob quae promeruit celestia scandere regna, Qua quoque percepit praemia larga satis. Inde Hludowicus regno successit avito, Eximius princeps, divus et orbis apex: Augusto nituit sub quo Germania cultu, Cultori tribuens commoda multa suo. Pacis amator enim caesar pietatis et almae
Abbreviated transcription (Latin):
se filsi ẽẽ dicturos cccxu. ut contra ep̃os millus gytauit̃ adeuit agit. P̃cipinis atq ubenus ne
forte qđ absit aliquis circa ep̃os leuit̃ aut griaut̃ agat qđ ud periculũ totius imperi nr̃i ꝑtinet e

Expanded text:
se falsi esse dicturos. 315. Ut contra episcopos nullus graviter aut leviter agat. Praecipimus atque iubemus, ne se falsi esse dicturos. 315. Ut contra episcopos nullus graviter aut leviter agat. Praecipimus atque iubemus, ne forte, quod absit, aliquis circa episcopos leviter aut graviter agat: quod ad periculum totius imperii nostri pertinet. E
Abbreviated transcription (Latin):
tur Etdem aioribus nr̃a aut successorũ nr̃orũ expectetur sententia cccviui. ut quis ocucrimins
sn admittantur testes placuit uttestes ñ admititent᷑ quis socu criminis nec in fames neq cali¬
nuatores ł ceteri quos canet etlexꝓbibet ccex. Denuptus incestis. ꝓlibendis Nuptus plilemꝰ
incestus id ẽ usq adfinitatis linec ł quã diu int̃ se hereditare potuerint ñ coniungant᷑ quiahuec
potius incestiua quã coniugias. iudicanda cCcxi. Vt deibsentib: ñ udicet. placuitut aduer
absentes ñ udict qđ si faccũ suerit plita sententia ñ ualebit cccxii utclem̃tior seuerior p̃feratur
sentencia placuit ut int̃ pares sententias dem̃tior semꝑ seueriori p̃feratur. ccexii. ut quidesecon¬
hominis ñ accipiendo ut testimoniũ unius hominis ñ accipiatꝰ. Nã siexutruq parte plures sint
ueraciores atq religiosiores et honestiores eligent᷑. qus acram̃to suũ confirment testimnonũ niblq

Expanded text:
tur. Et de maioribus nostra aut successorum nostrorum expectetur sententia. 309. Ut qui socii criminis sunt, non admittantur testes. Placuit ut testes non admittantur, qui sunt socii criminis, nec infames nec calumniatores vel caeteri, quos canon et lex prohibet. 310. De nuptiis incestis prohibendis. Nuptias prohibemus incestas, id est usque ad affinitatis lineam vel quandiu inter se hereditare potuerint, non coiungantur, quia haec potius incestiva quam coniugia sunt iudicanda. 311. Ut de absentibus non iudicetur. Placuit, ut adversus absentes non iudicetur. tentias clementior semper severiori praeferatur. 313. Ut qui de se conestimonio unius hominis non accipiendo. Ut testimonium unius hominis non accipiatur. Nam si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores elegantur, qui sacramento suo confirment testimonium nihilque
Abbreviated transcription (Latin):
redecespria in fra monasterium exerceantur ut norisit necessitas senrn¬
chis siel dericis uagan diforas quia omnino non expedit anima bus eorum
Sinliter quo que dodificationes monasteriorum supradictimiss eicumeis ep̃
perduersulo da preuide ant siaptesint et congruenter scẽ prosessiomi comnposie
uelsicdu strum firmum habeant in quosaluari possint ani mȩineiscom morantiue

Expanded text:
diversae infra monasterium exerceantur, ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animSimiliter quoque aedificationes monasteriorum supradicti missi et cum eis episcopi per diversa loca praevideant, si aptae sint et congruenter sanctae professioni compositae, vel si claustrum firmum habeant, in quo salvari possint animae in eis commorantium
Abbreviated transcription (Latin):
clientur ab acuita recesserint quã quã diuersitas p̃ceptorũ dehoc dprenlohas cuti
illorũ camen nos sententia placuit. quimlt plices namero deliuus nodi bemanuslreo¬
uerunt ucetie noriuataliũ inetclesis cõmendetur. etoblacio procorũ dediferesoirae¬

Expanded text:
ita recesserint, quamquam diversitas praeceptorum de hoc capitulo habeatur, ita recesserint, quamquam diversitas praeceptorum de hoc capitulo habeatur, illorum tamen nobis sententia placuit, qui multiplici numero de hujusmodi humanius decreverunt, ut et memoria talium in ecclesiis commendetur, et oblatio pro eorum dedicata spir
Abbreviated transcription (Latin):
sicut anccoritasi abet eccle astica cxa. Nein confinio morus penitens areccilta tio ie
diutine suspeudatur et ut oblatio eiꝰ qui pȩniters nec dũ recciliacus deac uitaexiertu
abecoła receptatur. Quipenitenciã in mortis at pericilo non diucine a recciliationis
graitiadifferen đ est. Sedsi prolecto mortis urgoet periculũ pȩnitentiã ꝑmanꝰ in posi¬
tionẽ acceptã statĩ et recciliatio a dhibenda ẽ. Neprius ab harianis reb degor abscedat
quãdonũ recciationis accipiaet. Sicq sub prestib: quodã modo doleris uidet᷑ ẽẽ ꝑpecuũ
si p̃cisũ ab ecđȩ mẽbris eũ quiutiq rec̃ciliationis ñ neruit gratiã raptĩ ap̃senti uita mor
tis uatura sub duxerit. Vnde ixta papȩleonis edictũ l :̃ qui intẽpore necessitatis et in
periculi urguentis instantia p̃sidiũ penitentiȩ et mox rec̃ciliationis remediũ inplorant
Nec satis factio int̃ dicenda ẽ nec rec̃ciliatio denieganda quia miscd ȩdi nec m̃suras possumꝰ

Expanded text:
i pristinae reformare. XII. Ne in confinio mortis poenitens a reconciliatione diutine suspendatur, et ut oblatio ejus qui poenitens, nec tamen reconciliatus de hac vita exierit, ab Ecclesia receptetur. Qui poenitentiam in mortis agit periculo non diutine a reconciliationis gratia differendus est, sed si pro certo mortis urget periculum, poenitentia per manus impositionem accepta statim et reconciliatio adhibenda est, ne prius ab humanis rebus aeger abscedat quam donum reconciliationis percipiat, sicque superstitibus quodammodo doloris videatur esse perpetui, si praecisutis natura subduxerit. Unde juxta papae Leonis edictum : « His qui in tempore necessitatis, et in periculi urgentis instantia, praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpri ep̃ licentiã comiun care p̃supserit simli ex comiu n catione s uabier ceat. Da qordo¬
tes auit᷑ aidquos pertnerenoscuntur si eos quelibet minere uel fauore aut neglegentia a ni menere
nosluerint aut ꝑ fetis saationem reuerientes non susceperint aut contem pnentes  sententia¬
pmulgetur. Ceceyui: Es peritentibus absque ꝑ sonarum acceptione penitenti caeges
inungii. Cexeuui Deneglerentioribus penitentibus. Vt noglegentiores penitentes tardus
recipiantur Cł Deco qui penitentiam in li firmitatepetit is quipenitentiam ini lu fir utate
petit sicasodũ ad eum sacerdos inuitatus uenit obpressus in in firmitate obmutuut¬
nuimpenten tiae tempus quam diisicer dos quipenitentiã dedi probauerit CXLi. Vltpen

Expanded text:
communicare praesumpserit, simili excommunicationi subjaceat. Sacerdotes autem, ad quos pertinere noscuntur, si eos quolibet munere, aut favore, vel negligentia admonere noluerint, aut per satisfactionem revertentes non susceperint, aut contemnentes de eacceptione poenitentiae leges iniungat. 139. De neglegentioribus poenitentibus. Ut neglegentiores poenitentes tardius recipiantur. 140. De eo, qui poenitentiam in infirmitate petit. Is qui poenitentiam in infirmitate petit, si castis poenitentiae legibus, quoniam diu sacerdos qui per poenitentiam dedit, probaverit. LXXVII. Poen
Abbreviated transcription (Latin):
et sine causa ł sine aliqua culpa non fiant eiect: fugitiui uero seru etlatrones redecant ad pro¬
prialoca Xuiii. Dehis qui beneficia habent regolia. Auditũ habemꝰ qualiter comites et alii
lomints quinr̃a benefica hn dertiuidentur compiten sili progrietuiaes deapsoenteletefer e⁊ faubisenu pr¬

Expanded text:
et sine causa et sine aliqua culpa non fiant eiecti. Fugitivi vero servi et latrones redeant ad proet sine causa et sine aliqua culpa non fiant eiecti. Fugitivi vero servi et latrones redeant ad propria loca. 19. De his qui beneficia habent regalia. Auditum habemus, qualiter et comites et alii homines, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Deliberis bominib: uxores fiscalinas habentib Deliberis bominibi quiuxores fiscalinas regias et de
feminis liberis q̃ homines similit̃ fiscidinos regios accipiunt ut nec debereditate parentũ ł decausa
sua quaerenda nec detestimonio prohacre abiciant᷑ sed tidis etiã nobis in hacceiusa honor seruetur
quadis et antecessorib nr̃is regib: ł impera torib seruatis eẽ cognoscit᷑ xVIi. Decura missorum domni¬
corum Vnus quisq in suomis satico maximã habect curũ ad p̃uidendũ et ordinandũ acdisponendum
secundũ uolunatẽdi et secundũ iussi onẽ nr̃am .X.VIII. De ae queditate amissis dominicis facienda
mus ut aequedit̃ missi nm̃ faciant de singulis causis. si ue deheribanno siue de aduenis siue
ceteris quibus bbet causis. De aduenis uolumus iã diu coniugatis ꝑsingulu loca ut ibi manecert

Expanded text:
De liberis hominibus uxores fiscalinas habentibus. De liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias, et de De liberis hominibus uxores fiscalinas habentibus. De liberis hominibus qui uxores fiscalinas regias, et de feminis liberis quae homines similiter fiscalinos regios accipiunt, ut non de hereditate parentum, vel de causa sua quaerenda, nec de testimonio pro hac re abiciantur; sed talis etiam nobis in hac causa honor servetur, qualis et antecessoribus nostris regibus vel imperatoribus servatus esse cognoscitur. 17. De cura missorum dominicorum. Unusquisque in suo missatico maximam habeat curam ad praevidendum et ordinandum ac disponendum, secundum voluntatem Dei et secundum iussionem nostram. 18. De aequalitate a missis dominicis facienda. Volumus, ut aequaliter missi nostri faciant de singulis causis, sive de heribanno, sive de advenis, sive de caeteris quibuslibet causis. De advenis volumus iam diu coniugatis per singula loca, ut ibi maneant
Abbreviated transcription (Latin):
discutiant ꝑsuas parroechias prborũ fidem et baptis macatholicũ : et missa¬
rum celebrationes ut fidem rectã teneant et baptisma catholicũ obseruent
etmissarum p̃cesbene intelligant . et ut psalmi digne secundum diuisiones
uersuum modulentur. et dominicã orationẽ ipsi intelligant et omnib: p̃dicent
intelligendã ut quisq sciat quid pecat adõ et ut gloria patricũ omni ho¬
nore apud omnes cantetur. Et ipse sacerdos cũ sc̃is angelis et populodĩ cõ
muni uoce sc̃s sc̃s sc̃s decantet et omnimodis dicendum .ẽ prbis et diaco¬
nibus ut arma non portent. sed magis confidant in defensionedĩ quã in armis¬

Expanded text:
discutiant per suas parrochias presbyterorum fidem, baptisma catholicum, et missadiscutiant per suas parrochias presbyterorum fidem, baptisma catholicum, et missarum celebrationes, ut fidem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem ipsi intellegant et omnibus praedicent intellegendam, ut quisque sciat quid petat a Deo. Et ut Gloria Patri cum omni honore apud omnes cantetur; et ipse sacerdos cum sanctis angelis et populo Dei communi voce Sanctus, Sanctus, Sanctus decantet. Et omnimodis dicendum est presbyteris et diaconibus, ut arma non portent, sed magis confidant in defensione Dei quam in armis