comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepta peturia dampnari se
passus sit.⁊ cl̃ dñõ i̾ndicati agã
guebit᷑ se doli mali exceptõne. uͭ hoc
ẜ acceꝑit ꝓcurator auferri ab eo po¬
cest nam turpit̾ accepta pecunia
narea sibi donata aliquid edifi¬
tass plerisq placet doli mali exce¬
ptione opposita rem seruari posse.
de dolo euis excipi nõ d. qr alie¬
nalis est isꝙ rei extraneus ẽ. u
alienus dolus noc̾e alt̾i debet.
Si post litt̾am ⁊testatã dolo quid
fecerit. an exceptio eo noĩe ĩ iudici¬
um obicienda sit. dubitari potest
qr litis cõtestatione res ꝓcurato¬
ris fit. eamꝙ suo iam qͦdã mͦ noit̃
exedturꝰ.⁊ placet de ꝓcuratoris
dolo excipiendũ ẽẽ. Idẽ de tutore
da est ut dolus oĩmodo puniat᷑¬
⁊ si non alicui. s ip̃i qͥ eũ admisit
dampnosus futurus erit.

Expanded text:
amnari se passus sit et cum domino iudicati agatur, tuebitur s‹e› doli mali exceptione. nec hoc, quod acceperit procurator, auferri ab eo potest: nam turpiter accepta pecunia in area sibi donata aliquid aedificasset, plerisque placet doli mali exceptione posita rem seruari posse. de dolo eius excipi non debet, quia aliena lis est isque rei extraneus, neque alienus dolus nocere alteri debet. si post litem contestatam dolo quid fecerit, an exceptio eo nomine in iudicium obicienda sit, dubitari potest, quia litis contestatione res procuratoris fit eamque suo iam quodammodo nomine exequitur. et placet de procuratoris dolo excipiendum esse. idem de tutore, da est, ut dolus omnimodo puniatur, etsi non ali cui, sed ipsi, qui eum admisit, damnosus futurus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾is ex h̾etlitatis qui
ncħ ex patris iudicio ꝑcipere¬
meruerunt rupto testã iussuũ
ꝯseruandũ est. nec opponetur
doli mali exceptõ ꝙ nõ solum

Expanded text:
iberis exheredatis, qui nihil ex patris iudicio meruerunt, rupto testamento ius suum conseruandum est, nec opponetur doli mali exceptio. quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
eum qͥ in alieno solo edificium
exstrux̃it ñ alias sũptus ꝯsequi
posse quãsi possideat. ⁊ ab eo dñs
soli rem uendicet. sçilic opposita
doli mali exceptõne.
noiẽ ꝯdempnatus id p̾diũ qd
euictũ est. ⁊ omĩa p̾stare ꝑatus
est q̃ uire empti ꝯtinentur. q̃ ro

Expanded text:
o solo aedificium extruxerit, non alias sumptus consequi posse, quam possideat et ab eo dominus soli rem uindicet, scilicet opposita doli mali exceptione. nomine condemnatus id praedium, quod euictum est, et omnia praestare paratus est, quae iure empti continentur: q
Abbreviated transcription (Latin):
erit dicere hos sũ pulsent
seu conuiciũ ditẽt᷑ iniuriã uidi
non fecisse. Itaq pati in iuriã
quis ⁊̃ si non sentiat potꝰ̾ fa¬
cere nemo nisi scit qui se ĩiu¬
nam face̾ ⁊̃ siͥne sciat cui faci¬
at. quare sicħs ꝑ iocũ ꝑcutiat
aut dũ certat iniuriaꝵ site¬
cecid̾it du putat seruũ suum
in ea cã est ne iniuriaꝵ teneͤ¬

Expanded text:
erit dicere hos, siue pulsent erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri.Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, etiamsi nesciat cui faciat.Quare si quis per iocum percutiat aut dum certat, iniuriarum non tececiderit, dum putat seruum suum, in ea causa est, ne iniuriarum tene
Abbreviated transcription (Latin):
siquis seruũ hẽditariũ tescõ
manumissũ añ aditã ħe̾dita¬
dem u̾b̾auerit in iuriarũ hr̃dẽ
agere posse. at si post aditam
hereditatẽ u̾beratus sit. sen
se liberum. siue ignorat. ip̃m
agere posse. ¶ Siue autẽ scut
quis filiũ meũ ẽe. ł uxorẽ me¬
am. siue ĩgnorauĩt hr̃e mõ no¬
mine accionẽ nerac̾. scripsit.¬
Idem ait ex una iniuria int̾dũ
trib oriri iniuriaꝵ actionem.
ti ulliꝰ actionẽ ꝑ aliũ cõsums
ut puta uxori mee filie .ẜ. in
iuria factaa ẽ. et michi et pr̃i
eus. et ip̃i iniuriaꝵ actõ inci¬
piet competere.
a facta sit uxor ñ agit. qui¬
a defendi uxores auiris. ñ uiroᷤᷤ
ab uxorib equũ est.
eds iniuriaꝵ pati possunt. ⁊
facere posse. Sane sũt quidã
qui face̾ non possũt. ut puta
furiosus.⁊ inpubes qui dob
capax non est. Namq hui pa¬
ti iniuriam solent non face̾
cũ enĩ in iuria ex affectu fa¬
tientis consistat. cõsequens

Expanded text:
si quis seruum hereditarium testamento si quis seruum hereditarium testamento manumissum ante aditam hereditatem uerberauerit, iniuriarum heredem agere posse: at si post aditam hereditatem uerberatus sit, siue scit se liberum siue ignorat, ipsum agere posse.Siue autem sciat quis filium meum esse uel uxorem meam, siue ignorauerit, habere me meo nomine actionem Neratius scripsit.Idem ait Neratius ex una iniuria interdum tribus oriri iniuriarum actionem neque ullius actionem per alium consumi. ut puta uxori meae filiae familias iniuria facta est: et mihi et patri eius et ipsi iniuriarum actio incipiet competere. a facta sit, uxor non agit, quia defendi uxores a uiris, non uiros ab uxoribus aequum est.qui iniuriam pati possunt, et facere posse.Sane sunt quidam, qui facere non possunt, ut puta furiosus et inpubes, qui doli capax non est: namque hi pati iniuriam solent, non facere. cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens
Abbreviated transcription (Latin):
gat ẽẽ accionẽ dño fundi sege
cormelia dͥ ñ possit u̾biq domi¬
ciliũ hr̃e hoc ẽ per om̃s uillas su¬
licet ibi quis domiciliũ non hãt.
ita fui̾t. cormeliam locũ hrẽ. tm̃
igitur ad r̾uitoria uł stabula ñ
ꝑtinebit. Cetm̃ ad eos ꝑtinobit
qui hĩtant ñ monenti cã licet¬
et ibi domiciliũ nõ hãnt. ¶ Ild̾
quetitur an pat̾ filio .ẜ. inuiriã
passo ex lege cormelia iniuriaꝵ
age̾ posset. et placuit non posse.
t᷑q ea res inter om̃s constat. S
patri quidem p̃toria ũuriarum
actio competit. filio uero legis
cormelie. ¶In lege cormelia fi
Nam nec alias agẽtẽ filiũ iniuri¬
de rato cõpellendũ. Iuł. scrib¬
Hac lege ꝑm̾tit᷑ auctort iusiu¬
raandũ deferre ut reus iuretꝰ ĩ¬
iuriam se non fecisse. S sabinꝰ
in accessorio ⁊̃ p̃tores in exemplũ
legis secuturos ait. et ita ros se ht̃.¬
Siquis librũ ad infamiam ali¬

Expanded text:
gat esse actionem domino fundi ex lege gat esse actionem domino fundi ex lege Cornelia, quia non possit ubique domicilium habere, hoc est per omnes uillas sulicet ibi quis domicilium non habeat. pita fuerit, Corneliam locum habere. tantum igitur ad meritoria uel stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant.Illud quaeritur, an pater filio familias iniuriam passo ex lege Cornelia iniuriarum agere possit: et placuit non posse deque ea re inter omnes constat. sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Corneliae. In lege Cornelia film: nam nec alias agentem filium iniuride rato compellendum Iulianus scribit.Hac lege permittitur actori ius iurandum deferre, ut reus iuret iniuriam se non fecisse. sed Sabinus in adsessorio etiam praetores exemplum legis secuturos ait: et ita res se habet.Si quis librum ad infamiam ali
Abbreviated transcription (Latin):
cormelia deiniuriis cõpetit
ei ei qui inuraꝵ age̾ uolet
ob eam rem ꝙ se pulsatũ. u̾¬
beratũ ue. domũ uesuã ui ĩ¬
tortu ẽẽ dicat. qua lege caue¬
tur ut ñ indicet ei qui agit qui¬
gener. socer. uictricꝰ pͥuignꝰ.
quẽq qui in ea cognatione af¬
finitate ue attinget qui ue eo¬
rum eius parentis ue. cuiꝰ eoꝵ
prõnus erit. ¶lex ita corm¬
elia ex tribus dsis dedit accio¬
nem ꝙ qͥs pulsatus uerbera¬
cus ue. domus ue eius introita
sit. apparet gͥ totam iniuri¬
am que manu fiat lege cor¬
melia continerl. ¶Int̾ pril¬
sationẽ ⁊ u̾b̾ationẽ hoc int̾ẽ
ut off scrib̾. u̾berare est cũ
dolore ced̾e. puisare sine dolo¬
cbemus non ꝓpͥetatẽ domꝰ
domiciliũ. quare siue in
locum habebit quid siquis
ĩuilla hĩtet. ł in ortis. idem
ent ꝓbandũ. et si dñs fundũ
locauerit ĩ quem eũ inpetꝰ fc̃s
sit. colonus aget ñ dominꝰ. si
tñ in fundũ alienũ qͥ dño co¬
lebatur introitũ sit. lab̾. ne¬

Expanded text:
Cornelia de iniuriis competit ei, qui iniuriarum agere uolet ob eam rem, quod se pulsatum uerberatumue domumue suam ui introitam esse dicat. qua lege cauetur, ut non iudicet, qui ei qui agit gener socer, uitricus priuignus, quemquem ea cognatione adfinitateue attinget, quiue eorum eius parentisue cuius eorum patronus erit. lex itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit. apparet igitur omnem iniuriam, quae manu fiat, lege Cornelia contineri.Inter pulsationem et uerberationem hoc interest, ut Ofilius scribit: uerberare est cum dolore caedere, pulsare sine dolodebemus non proprietatem domus, sed domicilium. quare siue in  locum habebit.Quid si quis in uilla habitet uel in hortis? idem erit probandum.Et si dominus fundum locauerit inque eum impetus factus sit, colonus aget, non dominus.Si tamen in fundum alienum, qui domino colebatur, introitum sit, Labeo ne
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. l Cum ex̾ cã dononis ꝓ¬
missa ꝓeitimia ẽ si dubiĩ ꝰ. sit an
ta res eo usq donatõnis facultatem
exhaurire possit ut uix qͥcqmͣ ei in
bonis relictũ sit. accõ in id ꝙ face̾
possit danda est. ita ut et ip̃i donͣ¬
tori aliquid sufficiens relinquatur
ꝙ maxiẽ int̾ lib̾os ⁊ parentes obser
soͣ ꝓrogandi si res exigat. Si qui tm̃
solutõnẽ ꝑignoribꝰ captis ꝯpellendi
sunt ad sat̾faciend̾. ex forma qmͣ
cassio ꝓ consuli diuus piꝰ ĩ ħ u̾ba
rescripsit hiis ꝙͥ fatebũtur debere
aut ex re iudicata nec̃e hẽbunt
redd̾e aut tempus ad soluendũ decͤ
qe suffic̾e ꝓ facultate cuiꝰꝙ iudebr̃.¬

Expanded text:
Cum ex causa donationis promissa pecunia est, si dubium sit, an ea res eo usque donatoris facultates exhaurire possit, ut uix quicquam ei in bonis relictum sit, actio in id quod facere possit danda est, ita ut et ipsi donatori aliquid sufficiens relinquatur. quod maxime inter liberos et parentes obserused et prorogandi, si res exigat: si qui tamesolutionem, pignoribus captis compellendi sunt ad satisfaciendum ex forma, quam Cassio proconsuli diuus Pius in haec uerba rescripsit: 'His, qui fatebuntur debere aut ex re iudicata necesse habebunt reddere, tempus ad soluendum detur, quod sufficere pro facultate cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
minuss posse. ꝙ debitor ignorante cre¬
ditore pactus ec̾t.
uinus creditor pignora accepisset
q̃ro an in fraudẽ cetõꝵ crelitorum
ftm̃ nulliꝰ mom̃ti ẽet. R. creditorẽ¬

Expanded text:
 posse, quod debitor ignorante creditore pactus esset.unus creditor pignora accepisset, quaero, an in fraudem ceterorum creditorum factum nullius momenti esset. respondit cre
Abbreviated transcription (Latin):
lorentiñ.ł. S eruus nec petulia¬
Tem quid̾ obligõnẽ ccͣ uoluntatem
dñi nouare potest. s adicit potius
fratu ubi fari ñ pot̃. debitorẽ suũ
quis potest.
Iauł. Louatõne legittune fa¬
ita liberantur ypothece. ⁊ pignus¬
ꝑ c̾clitoris cui quis delegatꝰ est. Idẽ¬
q est ⁊ in cet̾is similib exceptõnib
ĩmo ⁊ in ea q̃ ex senatus consulto
filio familias datur. Nam ⁊ adu̾sus
creditorẽ cui delegatus ẽ ab eo qͥ mu¬
tuam pecuniã cͣ senatus consultum
dederat non utetur exceptione. qr
nicħ inea ꝓmissione. ccͣ senatus .9.¬

Expanded text:
onum. Seruus nec peculiarem quidem obligationem citra uoluntatem domini nouare potest, sed adicit potius nutu, ubi fari non potest, debitorem suum quis potest.um. Nouatione legitime fta liberantur hypothecae et pignuspersona creditoris, cui quis delegatus est. idemque est et in ceteris similibus exceptionibus, immo et in ea, quae ex senatus consulto filio familias datur: nam aduersus creditorem, cui delegatus est ab eo, qui mutuam pecuniam contra senatus consultum dederat, non utetur exceptione, quia nihil in ea promissione contra senatus
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Quociens cx pure debe¬
tur nouabitur cã sub condicõne
ꝓmitcitur non statim sit nouatõ
s tunc demũ cum condicõ exsti¬
terit. et id̾o si forte stichus fu¬
erit in obligõnẽ ⁊ pendonte ꝯdicõe
decesserit nͨ noueno continget. qr
non subest res eo tp̃r quo ꝯdicõ ĩple¬
tur. Uñ marcelł. ⁊ si post marã stic¬
hus in condicõnalẽ obligatõnẽ de¬
ductus sit purgari moram. nͨ ĩ se¬
ꝙ̃tem deduci obligõnẽ putat. Sec
si ꝙ sub condicõne debetur pure qͥs
nouandi cã scipłetur. nec nũt qͥd̃
statim nouat. licet prira stipulatõ
aliquid exegisse uideatur. si tunc
nouabit eũ exstit̾it conditõ. Et¬
te ꝑͣ ꝓmissoris pendente ꝯdicõne fu¬
crit deportata soẽ Marcelł. scribit.
nec ꝙ exibente condicione ullã ꝯtin¬

Expanded text:
m. Quotiens quod pure debetur, nouandi causa sub condicione promittitur, non statim fit nouatio, sed tunc demum, cum condicio extiterit. et ideo si forte Stichus fuerit in obligatione et pendente condicione decesserit, nec nouatio continget, quia non subest res eo tempore, quo condicio impletur. unde Marcellus et si post moram Stichus in condicionalem obligationem deductus sit, purgari moram nec in sequentem deduci obligationem putat. Sed si quod sub condicione debetur, pure quis nouandi causa stipuletur, nec nunc quidem statim nouat, licet pura stipulatio aliquid egisse uideatur, sed tunc nouabit, cum exstiterit condicio: etpersona promissoris pendente condicione fuerit deportata, Marcellus scribit ne quidem existente condicione ullam contin
Abbreviated transcription (Latin):
aatum solui satis ab co ꝓcuratox
postuletur. neccẽ est ut uin ina¬
pecuniã exigi̾t. ꝓcurator ⁊ domiꝰ
ratam sołonẽ non hũit. s eandẽ
petuniam pccere institu̾it. fidesꝰ

Expanded text:
atum solui satis ab eo procuratore postuletur, necesse ‹e›st, ut iuri mapecuniam exegerit procurator et dominus ratam solutionem non habuerit, sed eandem pecuniam petere in
Abbreviated transcription (Latin):
ri eius qui mortuns erat sñ indi¬
ce soluta fuerint legata. stipło
cõmittetur. nisi ratum heres ha¬
buerit. Utiq si debita fuerintꝰ. tt̃
enĩ non dubie int̾est stipłatoris
ratam sołoem ab hr̃de haberi. ne
bis eadem p̃stet. ¶ Si instipło¬
nem ratam rem hr̃i hactenux.
comp̃hensũ fuit luciũ ticiũ ratũ
hĩturum cũ id aꝑte ageretur
ꝑtineret omitterentur difficie ẽ
estimari doli clausulam cõmtti.
Sane cũ ꝑ inprudentiã hee ꝑsoẽ
ꝯmittantur. actio ex doli cłausu¬
la competit. ¶ Si procurator faltꝰ¬
iudiciũ de hereditate edid̾it. dem̃
dñs fundum ex ea hr̃ditate pe¬
tierit scipło ratam rem haberi
conuttitur. qr si uerus ꝓcuntor
fuiss exceptto pei iudicate dñm sũ

Expanded text:
ri eius, qui mortuus erat, sine iudice soluta fuerint legata, stipulatio committetur, nisi heres ratum habuerit, utique si debita fuerint: tunc enim non dubie interest stipulatoris ratam solutionem ab herede haberi, ne bis eadem praestet. Si in stipulationem ratam rem haberi hactenus comprehensum fuerit 'Lucium Titium ratum habiturum?', cum id aperte ageretur, quos ea res pertineret, omitterentur, difficile est existimari doli clausulam committi. sane cum per imprudentiam hae personae omittantur, actio ex doli clausula competit. Si procurator iudicium de hereditate ediderit, deinde dominus fundum ex ea hereditate petierit, stipulatio ratam rem haberi committetur, quia, si uerus procurator fuisset, exceptio rei iu
Abbreviated transcription (Latin):
rator egiss dño. auo ipo iire. aũ
pp̃ exceptõnẽ accio mutilis eẽ
¶Qui patris noĩe iniuriaꝵ ag
ob eam rem ꝙ filius eus uerbera¬
tus pulsetus ue in stipłone co¬
gendus est. filii quoq ꝑsonam
comp̃hend̾e̾ p̃sertim cum fueri
possit. ut pat̾ añ discedat. qmͣ
saret ꝓcuratore suũ egiss. et ita
iniuriaꝵ accio redeat ad filium.¬
s et si nepoti ĩuinia fcã fuenit
⁊ ꝓcurator aui pp̃ hanc cãm. in¬
iuriaꝵ aget non solũ filii. set
⁊̃ nepotis ꝑsona ꝯphenda erit

Expanded text:
iure aut propter exceptionem actio inutilis esset. Qui patris nomine iniuriarum agit ob eam rem, quod filius eius verberatus pulsatusve sit, in stipulatione cogendus est filii quoque personam comprehendere, praesertim cum fieri possit, ut pater ante decedat, quam sciret procuratorem suum egisse, iniuriarum actio redeat ad filium.Sed et si nepoti iniuria facta fuerit et procurator aui propter hanc causam iniuriarum aget, non solum filii, sed etiam nepotis persona comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit fideussores teneantur.
ꝑ iudicẽ cui nichis mandatũ fuent
pctier̃. mag̃ est ut in solcoũ fide¬
iussores teneantur si dñs ratũ nõ
habi̾it. ¶ Cum aũ ꝓcurator recce
petit. dñs ꝑperam non debet ꝓcu¬
rator p̃stare. nec iniuria iuoras
dominus aliquid consequatur. si¬

Expanded text:
deiussores teneantur. per iudicem, cui nihil mandatum fuerit, petierit, magis est, ut in solidum fideiussores teneantur, si dominus ratum non habuerit. Cum autem procurator recte petit, dominus perperam, non debet procurator praestare, ne iniuria iudicis dominus aliquid consequatur: nu
Abbreviated transcription (Latin):
iniudiciũ fcẽ fid̾usserint. Q st
lberantur. s ab ip̃o dampno do¬
mino eadem petunia ꝑ condicio¬
nem peti potest. ꝙ si procuntor
debitam domino petuniã sine iu¬
dice crigiss. Idem iuris ost. hoc
secus ꝙ si dñs ratã rem habuisset
nulla eus petunie repeticio fut

Expanded text:
in iudicium factae fuissent. quod si liberantur, sed ab ipso domino eadem pecunia per condictionem peti potest. Quod si procurator debitam domino pecuniam sine iudice exegisset, idem iuris est, hoc secus, quod, si dominus ratam rem habuisset, nulla eius p
Abbreviated transcription (Latin):
ad ult̾iũ scuprũ ue passas lex iulra
locũ ht̃. Q autẽ ad seruas ꝑtinet
et legis aqͥlie accio facile tenebit.⁊
iniuriaꝵ quoc cõpetit si ẽ dene¬
ganda p̃toria quoq actio de ser
iulia stuprũ et adult̾iũ ꝓmiscue

Expanded text:
adulterium stuprumue passas lex Iulia locum habet. quod autem ad seruas pertinet, et legis Aquiliae actio facile tenebit et iniuriarum quoque competit nec erit deneganda praetoria quoque actio de seru stuprum et adulterium promiscue
Abbreviated transcription (Latin):
i mulier uentris noĩe ꝑ calũpni¬
am ut ĩ possõnẽ mitti desid̾et petu¬
niam accepit. forte dũ substituto
prõcinatur ut ĩstitutũ aliqͣ rõne ex¬
cludat mortis cã eam caꝑe. Iuliꝰ
sepius scripsit.

Expanded text:
i mulier, ventris nomine per calumniam ut in possessionem mitti desideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mortis causa eam capere Iulianus saepius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
atũ mortis cã acceꝑit tm̃ cepisse in¬
telligendus er̃at. qmti s homo ueni¬
re potuiss. ¶Idem in fundo qui est¬
obligatus obseruari pot̾it ut p̾ciũ

Expanded text:
ausa acceperit, tantum cepisse intellegendus est, quanti is homo uenire potuisset. idem in fundo qui obligatus est obseruari poterit, ut pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mensura cutꝰt delicti cõstituẽ¬
dum in eos qͥ ap̃ iudices insttum̃¬
ta ꝓtulerunt que ꝓbari ñ posst̃
aut si plus cos meruisse usde̾turᷤ
qmͣ in forma iuris dr̃ois pati pos¬
sint. ut imꝑatori describatur eͥsti¬
matur quatenus coherceri debe¬

Expanded text:
mensura cuiusque delicti constituendum in eos, qui apud iudices instrumenta protulerunt, quae probari non possint: aut si plus meruisse videatur, quam ex forma iurisdictionis pati possint, ut imperatori describatur aestimaturo, quatenus coerceri debe
Abbreviated transcription (Latin):
dici ẽẽ hoc ⁊ iulianus. et est ueriꝰ¬
ꝙ qͥntus mutiꝰ ait. ꝑtis applłone
remł indiuiso sigͥficari ¶Nam qd
ꝓ diuiso nr̃m sit id non ꝑtẽ. set
totũ c̾e̾. Seruius non ĩ eleganter

Expanded text:
ius esse. hoc et Iulianus, et est uerius. Quintus Mucius ait partis appellatione rem pro indiuiso significari: nam quod pro diuiso nostrum sit, id non partem, sed totum esse. Seruius non ineleganter
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ.ł De quis receptã custodiam
sine cũ dimittat mandatis ita ca¬
uetur. ¶Siquis ex hiis qui ⁊̃ ciui¬
tatib sut celerit᷑. et siue õĩ solu¬
tos a magr̃atib cognou̾is uiricin
iubeb̾it᷑ ex hiis qui soluperĩt multã
dicens. Nam cũ scierint̃ tͥ molestĩt¬

Expanded text:
 Ne quis receptam custodiam sine causa dimittat, mandatis ita cavetur: "si quos ex his, qui in civitatibus sunt, celeriter et sine causa solutos a magistratibus cognoveris, vinciri iubebis et his, qui solverint, multam dices. nam cum scierint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ꝓuincie ÷ hõ qui ex custodia pro¬
ducitur cognosce̾ debeat a qui ei ꝑ¬
uincie p̃est in qua ꝓuincia agiur¬
llud quidẽ aquibdã obseruari so¬
let. ut cũ ꝯgnouit ꝯstituit tem¬
tat illũ cũ elogio ad eũ. qui ei ꝓ¬
uincie p̾est. am̃ is .p. hõ est ꝙ ex
cã faciendũ est.

Expanded text:
uinciae homo, qui ex custodia producitur, cognoscere debeat is, qui ei prouinciae praeest, in qua prouincia agitur.Illud a quibusdam obseruari solet, ut, cum cognouit et constituit, remittat illum cum elogio ad eum, qui prouinciae praeest, unde is homo est: quod ex causa faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
elsus .ł. Inficiendo depositũ ne¬
mo fac̃ furcũ. nec .a. fuitũ ẽ ip̃a
inficiatio. licet ꝓpe furtũ sit. s si
possõnẽ eius adipiscatur int̾u̾tẽ¬
di cũ facit furtum. nec refeit an
in digito hãt anulũ an datus sit¬
ỹpothece quẽ cũ in deposito te¬
neret hrẽt ꝓ iuo destinauerit.¬
¶ui tibi subreptũ est. ꝙ nisi die
certa dedisses penã ꝓmisisti qd̾o¬
ꝙ sufferre eam necesse fuit. fur¬
ti accio in hoc ꝙͦ ne estimabitur.
Infans ap̃ furem adoleuit. tã
ad olescentis furtũ facit ille qmͣ
infantis. et unũ tũ furtũ est. id̾o¬
q dupli tenetur. qnͣti in aqm
ap̃ eum płimi fuit. Nam ꝙ semł
dũ caxat furti agi cũ eo potest
quid refertur ꝓpoĩte q̃stioni ꝗ
quippe si subreptus furiꝰ foret
et Rarsus a fure altero eum
recuꝑass ⁊̃ si duo furta feciss
non amplius qm semel cũ eo
furti agit posse̾. ⁊ nec dubita¬
uerim quin adolescentis potiꝰ
amͣ infantis estuatõnẽ fieri oꝑte¬

Expanded text:
estorum.Infitiando depositum nemo facit furtum nec enim furtum est ipsa infitiatio, licet prope furtum est: sed si possessionem eius apiscatur interuertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito habeat anulum an dactyliotheca quem, cum deposito teneret, habere pro suo destinauerit.Si tibi subreptum est, quod nisi die certa dedisses, poenam promisisti, ideoque sufferre eam necesse fuit, furti actione hoc quoque coaestimabitur. Infans apud furem adoleuit: tam adulescentis furtum fecit ille quam infantis, et unum tamen furtum est: ideoque dupli tenetur, quanti umquam apud eum plurimi fuit. nam quod semel dumtaxat furti agi cum eo potest, quid refert propositae quaestioni? quippe, si subreptus furi foret ac rursus a fure altero eum recuperasset, etiam si duo furta fecisset, non amplius quam semel cum eo furti agi posse‹t›. nec dubitauerim, quin adulescentis potius quam infantis aestimationem fieri oporte
Abbreviated transcription (Latin):
n ad p̃sens tp̃s refertur usus.
qr płmq irinerib uł uia non
semꝑ utimur. nisi cũ unus exe¬
gerit. Itoq annui tꝑris spatõ
oclusit usus. ¶Annuul aũ¬
ex die int̾licti sem orsũ ꝯpu¬
tare debemus. ¶ Siquis ħ ĩter¬
dicto utatur sufficit alt̾um ꝓ
bare uł it᷑ uł accũ ĩ usu hiisse.
¶Iulianus ait quo adusq ingͥs¬
sus ẽ. eo usq ei int̾clictũ Met̾e
ꝙ uerũ est. ¶Iulianus recte
ait esi qͥ pp̃ incõmoditatẽ rui
ꝑ prorimi uicini agrũ iter̃fec̾it
ictũ ñ qi pcario usum. s qĩ nec
usum. ergo scd̾m hoc neut ͦ agro
usus ur᷑. Multo enĩ muꝰ cũ illo
p̃rupta erat. Idẽ erit dicendum
⁊ si non erat uia .p s it̃ priua¬
tum. Iam ⁊ hic eadẽ q̃o est ¶¬

Expanded text:
 ad praesens tempus refertur usus, quia plerumque itineribus uel uia non semper utimur, nisi cum usus exegerit ita. Annui temporis spatio conclusit usum. annum ex die interdicti retrorsum computare debemus. Si quis hoc interdicto utatur, sufficit alterutrum probare uel iter uel actum in usu habuisse. Iulianus ait, quoad usque ingressus est, eo usque ei interdictum competere: quod uerum est. Uiuianus recte ait eum, qui propter incommoditatem riui per proximi uicini agrum iter fecerit, ictum, non quasi precario usum, sed qusum. ergo secundum hoc neutro usus videtur: multo enim minus illo rea, quia via praerupta erat. idem erit dicendum et si non erat via publica, sed iter privatum: nam et hic eadem quaest
Abbreviated transcription (Latin):
mart̃. ꝓbat. ¶ Pterea ⁊ alis
casib int̾clictũ repetita die tõ¬
pecit ex quib quis in integrũ
restitutõneꝰ inpetrare solet. ¶ p̃¬
terea sciendum ẽ si dilatõne da¬
ta adu̾sario futurum est. ut cã
int̾cluti mei deterior fiat eqͥssi¬
mũ ẽe repetita die reddi int̾lcm̃.¬
¶Si tibi fundũ p̃cario cõcesse¬
ro cui uia debebatur. deinde
tua dño fundi p̃cario iogau̾is
ut ⁊ hc̃. uia ad eũ fundr̃ utaris.
an noceat tibi exceptõ si adu̾sus
eũ uelis int̾licere a quo p̃cario ui¬
am rogasti. ⁊ magis ẽ ut noce¬
at idq colligi potost ab eo q̃ͣmꝙ
siego tibi fundum precano dedero
cui uia dedebatur. et tu rogauĩs
gor. Quociens enĩ colonꝰ m̃s aut
is cui p̃cario fundũ decli. uia uti¬
turꝰ. ego ire intelligor. pp̃ ꝙꝑ et
recte dico itin̾e meusum. q̃ rõ
inquid effĩcit ut si ego uiam
ded̾o qmͣuis hac mente ieris
nio tua s mea q̃renda est tu tñ
credo potis int̾cicto uti. ⁊ si de l

Expanded text:
terea et aliis casibus interdictum repetita die competit, ex quibus in integrum quis restitutionem impetrare solet.Praeterea sciendum est, si dilatione data aduersario futurum est, ut causa interdicti mei deterior fiat, aequissimum esse repetita die reddi interdictum.Si tibi fundum precario concessero, cui uia debebatur, deinde tu a domino fundi precario rogaueris, ut ea uia ad eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis interdicere, a quo precario uiam rogasti? et magis est, ut noceat, idque colligi potest ex eo, quaerit enim, si ego tibi fundum precario dedero, cui uia debebatur, et tu rogaueris gor: quotiens enim colonus meus aut is, cui precario fundum dedi, uia utitur, ego ire intellegor, propter quod et recte dico me itinere usum. quae ratio, inquit, efficit, ut et, si ego uiam dedero, quamuis hac mente ieris, nio tua, sed mea quaerenda est. tu tamen, credo, poteris interdicto uti, etsi de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
interclicto p̾tor ñ ingͥrit utrum
huit iure seruitutẽ impositam
an non. S hoc tm̃. an itin̾e actu
q anno hoc usus sit non ui. nõ
clam. non p̃cario. ⁊ tueturꝰ eũ lic
eo tp̃r quo int̾clt̃m redlr᷑ usus
non sit. siũ igitur hisit uis cre

Expanded text:
interdicto praetor non inquirit, utrum habuit iure seruitutem impositam an non, sed hoc tantum, an itinere actuque hoc anno usus sit non ui non clam non precario, et tuetur eum, licet eo tempore, quo interdictum redditur, usus non sit. siue igitur h
Abbreviated transcription (Latin):
quis alius fecit it̃ ad funduĩ usus
uidetur crinere. uł accu uł uia¬
hec ita pedius scribit ⁊adicit ⁊̃¬
si ignoraui̾t cuiꝰ fundus ẽẽt ꝑ
ꝙͣ itet recin̾e eũ seruitutẽ. Si qͥs
autẽ eũ putaret fundũ ad se ꝑti¬
nere suo noĩe iter fec̾it. Am itus
meus utiq fecit sibi ñ mͥ inter¬
dictũ adquisissẽ intellł. ¶ Siqͥs̃¬

Expanded text:
ius iter ad fundum fecit, usus uidetur itinere uel actu uel uiahaec ita Pedius scribit et adicit etiamsi ignorauit, cuius fundus esset, per quem iret, retinere eum seruitutem.Si quis autem, cum putaret fundum ad se pertinere, suo nomine iter fecerit amicus meus, utique sibi, non mihi interdictum adquisisse intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ constittõnes aũ iudicat᷑. ⁊᷑ in de ĩe
ꝯstitutõnis non de iũe litigatoris pro¬
nũciatur. Nam si iudex uolenti se exͣ
cura muneris ur tutele bñficõ lib̾oꝵ
uł etatis aut pͥuilegii excusare dix̃it
um ad mũis uł tutele excusatõnem
ꝓdesse de iure constitutõnis ꝓ mĩcias¬

Expanded text:
 constitutiones autem iudicatur, cum de iure constitutionis, non de iure litigatoris pronuntiatur. nam si iudex uolenti se ex cura muneris uel tutelae beneficio liberorum uel aetatis aut priuilegii excusare, dixerit um ad muneris uel tutelae excusationem prodesse, de iure constituto pronuntias
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ erit innouandũ qmͣ dui de appł¬
pp̃ eandẽ rõnẽ. ⁊ siquis deportat᷑ fuit
ab eo cui deportandi iuis nt̃. ut aduo¬
tatꝰ.n iuĩcula paciet᷑ n ullam aliam
inuiriam qmͣ patitur qui siũe non
ad quicuerat. Integ̾.N. status uider᷑¬
ẽt ꝓuocatõne int̾poĩta ergo. ⁊ si ab¬
stin̾e ordine iussus sit ⁊ ꝓuocau̾it᷑
te applłone nouetur. ¶Sicis ex plibꝰ
sint cͥmina. obã applło int̾po̾i̾a ẽ. leut̾¬

Expanded text:
uit et appePropter eandem rationem et si quis deportatus fuit ab eo, cui deportandi ius est, uel adnotatus, neque uincula patietur neque ullam aliam iniuriam, quam patitur, qui sententiae non adquieuerat: integer enim status esse uidetur prouocatione interposita.Ergo et si abstinere ordine iussus sit et prouocauerte appellatione nouetur.Si quis ex pluribsint crimina, ob quae appellatio interposita est, leu
Abbreviated transcription (Latin):
Saul .l. Nonores ⁊ muuerañor
da st̃. ¶ Surdũ ⁊ mutꝰ si ĩ cotum
honorib fungi non potꝰ. qr decurio¬
nuĩ honorib pleben fungi ꝓhnr.¬
¶ Ad decurionatũ fiu ita denum

Expanded text:
Honores et munera non da sunt. Surdus et mutus si in totum honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii fungi prohibentur. Ad decurionatum filii ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
mea re. ꝙ meus stipulatur sibi
adquiret. ¶ Apud labeonem
ita scriptũ est filu ⁊ filiã in
sua potate. pat̃ intestatus reli
filia coaĩo fuit. semꝑ ut ex¬
timaret nicħ ad se exͣ hedita¬
te pactis ꝑtinere. deind̃ frat᷑
euis filiam ꝓc̾anit. ⁊ eam in¬
fantem reliquid᷑. tutores seruo
auito elus imꝑauerũt. ũ ab
eo ai tes qui hereditatis uendidet᷑
stipilt᷑. Qnͣta petunia ad eum
ꝑuenisset ex ea stipułone. nequid
pripine adquisitũ sit. peto rescibas
pnił. ẽ ꝙͥdem uerũ bona fide pos¬
fessum seruũẽ ex re cius cai seratt
stipulantem possõri adquirere.s
ss res q̃ ex heroditate aui donnineᷤ
fuerunti inuendicõnẽ he̾ditatis ut¬
nierũt᷑. non uidetur ex re pupil

Expanded text:
meus est, stipulatur, sibi adquiret.Apud Labeonem ita scriptum est: filium et filiam in sua potestate pater intestatus rel‹i›quit: filia eo animo fuit semper, ut existimaret nihil ad se ex hereditate patris pertinere: deinde frater eius filiam procreauit et eam infantem rel‹i›quit: tutores seruo auito eius imperauerunt, ut ab eo, cui res aui hereditatis uendiderunt, stipularetur, quanta pecunia ad eum peruenisset: ex ea stipulatio‹ne› quid pupillae adquisitum sit, peto rescribas. Paulus: est quidem verum bona fide possessum servum ex re eius cui servit stipulantem possessori adquirere: sed si res, quae ex hereditate avi communes fuerunt, in venditionem hereditatis venerunt, non videt
Abbreviated transcription (Latin):
clam. ꝙ ui. cenetur si u̾o maturã
similit̾ ceduam. n dampno dñs
affectus est nicħ p̃stabit. ¶ Non
absurde responsum est si mag̾stra¬
tum rogasses ut adu̾sariũ tuum
adẽc ad iudiciũ iubẽt nc opus no¬
uũ tibi nũciaret clam uideris
opus fecisse ꝙ int̾im feceris¶In¬
terdictũ ꝙui aut clam ꝯpetere
filio famił. colono arborib succisis
ꝓhibitus fecit qm is qui qͦmutꝰ
phibeaturꝰ consecutus ẽ. ꝑiculũ
puta adu̾sario densĩciando aut
ianua puta p̃clusa ꝓhibitus
tantis ꝓhñdi gr̃ã. ¶ Tam diu aũ
ui facit ꝓhibitus. qmͣ diu res
in eodem statit᷑manebit. Nam
si postea ꝯuenerit cũ aduersario
desunit uim facere. Itẽ si ꝓhĩti
heredes i is ani ab co emerit
ignorans cãm p̾cedentẽ fec̾it :
dicend̾ eẽ põp̃. ait. ñ incid̾e eum
int̾clictũ ꝙ in naue fit uꝑ in
alia qualib re uł ĩ amplissiã
mobili tũ non continetur hoc
int̾tdicto¬
Siue ĩ pͥuato
siue in puͣ opus fiat. Siue in loco

Expanded text:
clam tenetur: si maturam similiter caeduam neque damno dominus adfectus est, nihil praestabit.Non absurde responsum est: si magistratum rogasses, ut aduersarium tuum adesse ad iudicium iuberet, ne opus nouum tibi nuntiaret, clam uideris opus fecisse, quod interim feceristerdictum quod ui aut clam competere filio familias colono arboribus succ‹i›siprohibitus fecit quam is qui, quo minus prohibeatur, consecutus est periculo puta aduersario denuntia‹to› aut ianua puta praeclusa.Prohibitus tantis prohibendi gratia.Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere.Item si prohibiti heres uel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum esse Pomponius ait non incidere eum in interdictum.Quod in naue fit uel in alia qualibet re uel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto.Siue in priuato siue in publico opus fiat siue in loco
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ ir̾ ꝑ uoluntatẽ ⁊ gestationem
⁊ eẽ huic int̾dicto locum. ¶ In sũ¬
naqui ui aut clam fecit si possi¬
det pacientiam. et impensam tollẽ¬
sidet impensam. qui possid nͨ fect
pacientiam tm̃n᷑ d.
dem.s nt̾dcm̃ ꝙ uiaut clam

Expanded text:
ter voluptatem et gestationem et esse huic interdicto locum. In summa qui vi aut clam fecit, si possidet, patientiam et impensam tollensidet, impensam: qui possidet nec fecit, patientiam tantum d
Abbreviated transcription (Latin):
arc̃ .l. Set si alienare quidẽ
sit paritus ñ añ fcm̃ iduelit fa¬
cere qmͣ sibi in p̃ciũ sat̾ faciat nõ
erit manunit̾e cõpellendꝰ. ne ⁊ suũ
manumittat. ⁊ integrũ nͭ. aũ mi¬
dnõ eam rem ꝑseqͥ cõcedendum
qr nõ tale sit hoc fid̾i cõmissum
ex quo dño eius aliꝙͥ ad qͥratur
alioqͥn ipi datũ uideretur ꝙ po
t̾te conting̾e si testator pluris
eũ seruũ qmͣ qnͣti ẽ redimi ac ma¬
numitti uoluit. nã ⁊ tũt dño erit
fid̾i omissi ꝑsecutõ cuiꝰ int̾est p̃¬
ter uerũ p̃ciũ id ex plus ei iussuᷤ
ẽ dare consequi ait et seruus ad
lib̾tatẽ ꝑueniat ꝙ eueniet. ⁊ si
rem alienam c̾ta pecunia redim̾e
atꝙ alii p̃stare heres uł legata¬

Expanded text:
rum. Sed si alienare quidem sit paratus, non ante tamen id uelit facere, quam sibi in pretium satisfiat, non erit manumittere compellendus, ne et seruum manumittat et interdum nihil aut midomino eam rem persequi concedendum est, quia non tale sit hoc fideicommissum, ex quo domino quid adquiratur: alioquin ipsi datum uideretur. quod potest contingere, si testator pluris eum seruum, quam quanti est, redimi ac manumitti uoluit: nam tunc et domino erit fideicommissi persecutio, cuius interest praeter uerum pretium id, quod plus ei iussus est dare, consequi, et serui, ut ad libertatem perueniat. Quod eueniet et si rem alienam certa pecunia redimere atque alii p
Abbreviated transcription (Latin):
honoꝵ grã ad colones pdioꝵ se
transtuderist. ut in minorib sb̃i¬
ciuntur hnͣc excusationẽ sibi non¬
rum aliquis st. et tres liberos
agentẽ ad minus scitome noca¬
nerib hiis coherentib excusati¬
onẽ non p̾stat. s a mun̾ib tamẽ
ciuilib ad optiui filii ĩ numerã ẽ
ꝓficiũnt eoꝵ liberoꝵ qui extusa¬
re solent parentes. ¶ Qui ad mu¬
nera uotantur unioꝵ se libero
siumerus liberoꝵ post eampletit
susceptis aña munĩb non liberat.
¶Que patrimonioꝵ honera sift

Expanded text:
onerum gratia ad colonos praediorum se onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationerum aliquis sit et tres liberos agentem ad munus sitoniae uocaneribus his cohaerentibus excusationem non praestat, sed a muneribus tantum ciuilibus. Adoptiui filii in numerum non proficiunt eorum liberorum, qui excusare parentes solent. Qui ad munera uocantur, uiuorum se liberornumerus enim liberorum postea impletus susceptis antea muneribus non liberat. Quae patri
Abbreviated transcription (Latin):
excusatio ꝙ sua equitate niti¬
tur. s p̃tendentib aliꝙ sine iũ¬
dice crodatur. aut passira sine
temporis p̃finitione. ꝓut cuiq
libueret ꝑmissũ fuit. se excuta¬
re non erto. qͥ mun̾a necc̃ia ĩ reb .p.
subeant. Cum ⁊ qͥ liberoꝵ ĩcolu¬
mium inte a muñib ciuilibus
sibi uendicant excusationẽ. uel¬
debent. ⁊ qui temꝑa p̃finita in
ordinẽ hiꝰ applłationẽ ꝑagendo
non seruauerit. m̃ito p̃scriptõe
repesluntur. ¶Quia excusatiõe
.a. utuntur quotienscũcy creati fu¬
erint. ⁊ si iam absoluti suntto ne¬
cessarie hãnt appellare. setͭ per
calupniam. et sepius idem ad u̾¬
sarius uexan michi grã eius
quẽ sit perpetua uacatõne sub¬
nixũ ut facere ꝓbatus erit sũp¬
tiis. litis exemplo. litis decretoꝵi
pͥntipalium p̃stare iubeatur ei quẽ
sine causa sepius indetabat̃. ¶ Qi
in fraudem ordinus in honoribus
gerendis cum int̾ cos ad pͥmos
honores creari possunt qͥin tiui¬
tate nũantur euitandoꝵ maioꝵ

Expanded text:
excusatio sua aequitate nititur. sed si praetendentibus aliquod sine iudice credatur, aut passim sine temporis praefinitione, prout cuique libuerit, permissum fuerit se excusare, non erunt, qui munera nebeant. quare et qui liberorum incolumium iure a muneribus ciuilibus sibi uindicant excusationem, debent: et qui tempora praefinita in ordin‹e› eiusmodi appellationum peragendo non seruauerint, merito praescriptione repelluntur. Qui excusatione aliqua utuntur, quotienscumque creati fuerint, etsi iam ante absoluti sunt, necesse habent appellare. sed si per calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit. Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum
Abbreviated transcription (Latin):
excusagiont̃. ¶Mimis audiens
ĩmunitatẽ culiũ munerum
ñ ht̃ quẽ ita seno. ⁊ corporum
in betillitate uexari p̃sens ad a¬
nimadu̾terit ut nũi ꝑferonde
pecurue non sufficiat dim ittat
⁊ aliud cõstituat. ¶Corꝑis de¬
bilitas eoꝵ munerũ excusatio¬
nem p̾stat que tm̃ corpore ĩ¬
implenda sunt. ccumꝙ consilio pru¬
dentis uiri. uł pr̃ĩmonio sufficien¬
tis in homines obiri possũt. ñ cer¬
tis ⁊ receptis ꝓbabilib causis nõ
remittuntur. ¶ Qui pueros pͥmas
luteras docent ĩmunitate a ciuili¬
bus muneribus non hñt. s ne cui e¬
orum id ꝙ supra uires sit uidicatur
ad p̃sidis religionẽ ꝑtinet siũe in ei¬
uitatib siue in uicis pͥmas lict̃as

Expanded text:
estant. Minus audiens inmunitatem ciuilium munerum non habet. Quem ita senio et corporis inbecillitate uexari praeses animaduerterit, ut muneri perferendae pecuniae non sufficiat, d‹i›mittat et alium constituat. Corporis debilitas eorum munerum excusationem praestat, quae tantum corpore implenda sunt. ceterum quae consilio prudentis uiri uel patrimonio sufficientis in homines obiri possunt, nisi certis et receptis probabilibus causis non remittuntur. Qui pueros primas litteras docent, inmunitatem a ciuilibus muneribus non habent: sed ne cui eorum id quod supra uires sit indicatur, ad praesidis religionem pertinet, siue in ciuitatibus siue in uicis primas littera
Abbreviated transcription (Latin):
aur .ł. Quod ccͣ legẽ repete¬
darũ ꝓconsuli uł p̾tori donatũs
ñ poterit usu capi. ende iex ue¬
diciones. locationes eiꝰ rei cã pl̃¬
uris minõis fc̃as irritas facto.
Impeditq usucapionẽ pͥusꝙꝓͣ in
potestate eius a quo ꝑfecta tes
sit heredis ue eius ueniat.

Expanded text:
tum. Quod contra legem repetundarum proconsuli uel praetori donatum est, non poterit usu capi. Eadem lex uenditiones locationes eius rei causa pluris minorisue factas irritas facit impeditque usucapionem. priusquam in potestatem eius, a quo p‹ro›fecta res sit, heredisue eius ueniat.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Lege uilia de annona
p̃ena statuitur adu̾sus cũ qͥ contͣ
annonã fecent societatẽ de quꝗ¬
ierit quo aunona carior fuat. ¶E¬
adem sege continct᷑ ne quis nau¬
tam nauem retineat. aut . d m.
faciat quo mag̃. detincatur. ⁊ pe

Expanded text:
lis. Lege Iulia de annona poena statuitur aduersus eum, qui contra annonam fecerit societatemue coierit, quo annona carior fiat. Eadem lege continetur, ne quis nauem nautamue retineat aut dolo malo faciat, quo magis detineatur, et poena
Abbreviated transcription (Latin):
tior sit qui teneat qmͣ qui ꝑseqͥt᷑¬
Nunc uideamus in quib ꝑsos̃s
hec constitutõ locũ hat᷑ que inspec¬
tio duplex est ut pͥmo q̃ramus q̃
ꝑsone efficiant ꝑpetuam obligonẽ
deiñ quib eam ꝑducant. utiq aũ
principalis debitor ꝑpetuat obligõ¬
nẽ accessiones. an ꝑpetuent dubi¬
um est. pomp̃. ꝑpetuari placet
qͣre enĩ fcõ suo fideiussor suam ob
idem fideiussorib ꝓpetuant obligõ¬
ne̾ qr ĩ totã cãm spoponderũt.¬
an filiꝰ famił. qui iussu patris
ꝓmisit occidendo seruũ producat.
prĩs obligationẽ uidendũ ẽ. põp̃.¬

Expanded text:
on potentior sit qui teneat, quam qui persequitur?Nunc uideamus, in quibus personis haec constitutio locum habeat. quae inspectio duplex est, ut primo quaeramus, quae personae efficiant perpetuam obligationem, deinde quibus eam producant. utique autem principalis debitor perpetuat obligationem: accessiones an perpetuent, dubium est.Pomponio perpetuar‹e› placet: quare enim facto suo fideiussor suam oblid est fideiussoribus, perpetuant obligationem, quia in totam causam spoponderunt.An filius familias, qui iussu patris promisit, occidendo seruum producat patris obligationem, uidendum est.Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ sit. ⁊ quidẽ si esterent
ꝓmissor quominus solu̾e possto o¬
peditũ intellectũ ht̃ constituti si
uero moratus sit tm̃ hesitat᷑. an si
postea minora ñ fiu̾t. an extingua¬
tur suꝑior mora. ⁊ celsus adolescens
scribit eũ qͥ moram fecerit ĩ soluẽ¬
do sticho ꝙ̃ ꝓmiserat posse enĩdare
eam moram postea offerendo ẽe.Ni.
nere. plerũq sub auccoritate. scse¬

Expanded text:
intellegendum sit. et quidem si effecerit promissor, quo minus soluere possit, expeditum intellectum habet constitutio: si uero moratus sit tantum, haesitatur, an, si postea in mora non fuerit, extinguatur superior mora. et Celsus adulescens scribit eum, qui moram fecit in solvendo Sticho quem promiserat, posse emendare eam moram postea offerendo: esse ennere plerumque sub auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
ubtatẽ ⁊ plerũꝙ postea scripti nͥ
li qñ maioris p̃cii sit is qui ante no¬
inu̾atus sit nec sufficiat post̾iorẽ
retrahi in seruitutẽ. p̾or suffici¬
tum solim solum ad lib̾tatem ꝑuentur̃.

Expanded text:
libertatem et plerumque postea scripti, nisi si quando maioris pretii sit is qui ante nominatus sit nec sufficiat posteriorem retrahi in servitutem, prior sufficiptum solum ad libertatem perventurum.
Abbreviated transcription (Latin):
sandi ius hãm dubitari pot̃. icuro
qr non manumissi. s ꝓ eo hñdus
sum ac si manumisissẽ. s si castrẽ¬
sen seruũ filius ms̃ manumittat᷑¬
ꝓcul dubio hoc ius non habebo. qr nõ
ipẽ manumissi. Ip̃e plane filiꝰ accu¬
sare pot̾. tam dili aũ accusare quis
ciens autẽ pr̃om lib̾tũ uolũit accusa¬
re utrũ om̃ consensus necͣcius sit:
an uo̾ ⁊ uns possit uideamꝰ ⁊ est ue¬
riꝰ si saltem nimiũ ħ ꝯmiserit eũ

Expanded text:
sandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, sandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, quia non manumisi: sed pro eo habendus sum, ac si manumississem. Sed si castrensem seruum filius meus manumittat, dubio ipse manumisi: ipse plane filius accusare poterit. Tamdiu autem accusare quis otiens autem patroni libertum volunt accusare, utrum omnium consensus necessarius sit an vero et unus possit, videamus. et est verius, si saltem in unum hoc commiserit
Abbreviated transcription (Latin):
diem .i sub ddicons sit debitr̾ diũ
sa est legati sub ꝯdicõne relicti nam
añcꝑͣ condicõ exstit̾it int̾ creditores
legatariꝰ iste non habetur.¶Ex
sine consensu creditoꝵ manuͭ. non
potest. s pupilli creditoris cicͣ turo
aub.ł. Heres seruũ ꝓpͥum ꝙ̃ testa¬
tor delegauerat manumitendo nicħ agit
qr scientitur ignorantie eius nullam
potest si lex eliescentia non impedi¬
at libertatẽ .i. si soluendo sit. nͨ ob id
creditores uideantur fraudare. ¶ Sub
ꝯdicõne seruus legutus pendente̾ cõ¬
dicõne pleno iure heredis e. s nuliã
lib̾tatẽ ab eo consequi potest ne lega¬
tario iniuria fieret.
lp̃. ł. Siquis hac lege seruũ em̃it
st manumtat ⁊ ñ manumͣtente eo
seruus ad lib̾tatẽ ꝑuenerit er osti¬
tutõne diui marci an possit ut ĩgͣ¬
tum accusare uideamꝰ ⁊ dici p̾ cũ non
sit manumissor ħ ius cũ non hab̾e.¬
¶ Si filiꝰ meus ex uoluntate mea
manumiserit. an ut ingratũ eũ accu¬

Expanded text:
diem vel sub condicione sit debitum. diversa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legatarius iste non habetur. ex sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutoarum. Heres seruum proprium, quem testator legauerat, manumittendo nihil agit, quia scientiae uel ignorantiae eius nullam qui potest, si lex Aelia Sentia non impediat libertatem, id est si soluendo sit nec ob id creditores uideantur fraudari. Sub condicione seruus legatus pendente condiclibertatem ab eo consequi potest, ne legatario iniuria fieret.. Si quis hac lege seruum emerit, ut manumittat, et non manumittente eo seruus ad libertatem peruenerit ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus. et dici potest, cum non sit manumissor, hoc ius eum non habere. Si filius meus ex uoluntate mea manumiserit, an ut ingratum eum accu
Abbreviated transcription (Latin):
ent ee soluendo lib̾tas a testatore
in fraudem treditoꝵ reluta non
opecit. Nim sicut actai herebitas ꝓ¬
dẽ ub̾tatib ita nocet diminut a.¬
¶ Si is cui libertas relicta ẽ uissus
rum qr heres mertis cã accepturus est
in uero si alius ꝓ eouł ip̃e non depeca¬
dho det nulla sit: Si si heres locuplex
non ꝓficit ad lib̾tatẽ nec qui dat
non consentiente dnõ data est ua¬
postea manumissor dno herrs eysti¬
tit. Nam licet eiꝰ iure ignatõnis
qͥ manumiserit heres exstitit non
id̾o aditõnẽ hereditatis libertatis: dño¬
pdatio confirmatur.

Expanded text:
tatore in fraudem creditorum relicta non competet: nam sicut aucta hereditas prodest libertatibus, ita nocet deminuta. Si is, cui libertas relicta est, iussus rum, quia heres mortis causa accepturus est, an vero, si alius pro eo vel ipse non de peculio det, nulla sit fraus. sed si heres locuples non proficit ad libertatem, nec qui dat non consentiente domino data est, vapostea manumissor domino heres extitit, nam licet eius iure cognationis qui manumisit heres extitit, non ideo aditione hereditatis libertatis datio confirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Saiꝰ.ł E ia reo sub ꝯdicõne fuero
stipulatus. pot̃o fideussorẽ ⁊ in hnͣc
⁊ in aliam condicõnẽ obligare. si mͦ
eas coniungam. nͥ enĩ utraq ertit̃it
ñ tenebitur. cũ reus ex unã sdicõne
teneatur ꝙ si eas disiungam durior

Expanded text:
Si a reo sub condicione fuero stipulatus, potero fideiussorem et in hanc et in aliam condicionem obligare, si modo eas coniungam: nisi enim utraque exstiterit, non tenebitur, cum reus ex una condicione teneatur. quod si eas disiungam, durior
Abbreviated transcription (Latin):
ex delicto ꝙ in pͥore mͦmͦ admisit
accusari possit. ⁊ puto non posse ab¬
oleuit enĩ pͥoris mͦmͦii delicta re¬
ducendo eam. idẽ dicendũ est si stu¬
pri uelit accusare eam ꝙͣ postea
duxit uxorem. Sero enĩ accusat
mores quos uxorẽ ducendo ꝓbane

Expanded text:
 quod in priore matrimonio admisit, accusari possit. et puto non posse: aboleuit enim prioris matrimonii delicta reducendo eam. Idem dicendum est, si stupri uelit accusare eam quam postea duxit uxorem: sero enim accusat mores, quos uxorem ducendo
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. Si ticus ⁊ scuis seꝑatim. iͣ.
stipulati ee̾nt fũclum illũ si illi nõ de¬
deris mͥ dare spondes fidem dandi altĩ
fore quo ad iudiciũ acciꝑotur. ⁊ iõ oc¬
cupantis fore actionem
ĩ ytaliam ñ uen̾it .xͥ. dare spondes. nõ
aũ peti qͥcqmͣ possit qmͣ exploratum
sit añ eã diẽ ĩ italiã uenire ticiũ nõ
posse. n uenisse siue uiuo sui mor¬
tuo idaccid̾it.

Expanded text:
m. Si Titius et Seius separatim ita stipulati essent: 'fundum illum, si illi non dederis, mihi dare spondes?', finem dandi alteri fore, quoad iudicium acciperetur, et ideo occupantis fore actionem.in Italiam non uenerit, decem dare spondes?' non ante peti quicquam possit, quam exploratum sit ante eam diem in Italiam uenire Titium non posse neque uenisse, siue uiuo siue mortuo id acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. aut plures singulas non mino¬
res .x. miliũ modioꝵ donec hee na¬
ues nauigant aut alie meaꝵ lo¬
cum muneris. p. uacationem hrẽ¬

Expanded text:
orum aut plures sin gulas non minores decem milium modiorum, donec hae naues nauigant aut aliae in earum locum, muneris publici uacatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Si creditores hr̃clita¬
rii seꝑationẽ bõꝵ ĩpetrau̾i̾nt. ⁊
ĩueniatur.ñ ỹdonea h̾editas. hr̃s
aũ ỹdoneus non pot̾ilit reu̾ti ad
hẽdem. s eo cꝑ semel postulauint
stare debent. S si post impetra
ex hr̃clitate admitti debebunt ad
impetrau̾int. S si illis satiftm̃
hr̃clis creditorib. at si alia ex cã
heres acquisierit ñ admittuntur

Expanded text:
creditores hereditarii separationem bonorum impetrauerunt et inueniatur non idonea hereditas, heres autem idoneus: non poterunt reuerti ad heredem, sed eo, quod semel postulauerunt, stare debent. sed si post impetratex hereditate, admitti debebunt ad impetrauerunt: sed si illis satisfactum heredis creditoribus. at si ex alia causa heres adquisierit, non a