comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usqr ⁊ dolum ⁊ culꝑam mͥ prandam eẽ
dico. pp̃. utilitatẽ. ꝑiculũ ñ Si u̾o mei
dũtaxat tĩ datum ÷. dolum solum. ar
ꝓpe depositum hoc accidit:
Sicũ unum bouem hrẽm ⁊ uitiuꝰ un¬
um placuit int̾ nos ut ꝑ denos dies ego
ei ÷ ille mͥ bouem ꝯmodaremnis ut opus
fac̾ent. ⁊ apud alt̾um bos piit. ⁊moda¬
ti ñ ꝯcerit actio. qr ñ fuit gratuitum. E
ut eas ap̃ me relinanas ut ꝑiciorib ost¬
enderem mor her pierunt ui ignisau
alta ui maiore. ꝑiculum me munne p̾¬
staturumex quo aꝑetutiq custodtã adme
ꝑtine. ¶ Si quis sponsionis cã inmiłoᷤ
accepit. nec reddit uictori p̾scͥptis u̾bis
actio ĩ eum ꝯpecit. nec .ii. recipienda ÷¬

Expanded text:
andam esse dico propter utilitatem, periculum non: si vero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit. Si, cum unum bovem haberem et vicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bovem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum comut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere. Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ea peccã sũ penes eimi qui ꝓcurato fu¬
iss resid̾et. ut om̃s ꝑ iudicẽ. ib eo recuꝑi¬
rent sũ is ꝗ ꝑtem dimiduã coh̾roi suo red¬
didiss ip̃m ex dimidia ꝑte. ⁊ exdimidia
Ap̃ Rum ħ̾rois ex ꝑte ĩstituti fił.ni
patrẽ siuĩ ĩgnorabat. uiuo testitoee deccs¬
sisse. ꝑtem hiocatis uoic patͥs ut absentis
hroib ad quos portio defimcti ꝑtinet da
ris a quo forte exhroatus ÷ tenertir ex¬
id quos administrauit. ñ. fu̾it rat̾uie hi

Expanded text:
m qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue is partem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia um heredis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis ad quos portio defuncti pertinet, daris, a quo forte exheredatus est, teneatur heid quod administrauit non fuerit pat
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur uidend̾ ÷. ⁊ placuit posse ut
fuit successoĩ lacus: ¶ Qnantũ ad ĩ¬
nͣl int̾÷ dͥs sit ħrs scͥptus ex lib̾is anex¬
traneis .ł. municipib ͥ Si ħrs exflit̾¬
ini ei qui eotestam̃to ĩstitutꝰ : ꝙ de ĩ oftõ¬

Expanded text:
mittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus.Quantum ad interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis vel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rel humanis eẽ nc̃ cũ fac̾et ĩtestatum
credid̾int.:Cum et̃ testam̃tum ut in¬
offõsũ iudicatur.testam̃tifactõm hũtise¬
creditur uis ex smiã iudicis fĩ. ⁊ ideo lib̾ta¬
des ꝯpetunt. ⁊ legata petuntur.

Expanded text:
in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint.Cum contra testamentum ut inofficiosum iudicatur, testamenti factionem habuiscreditur ius ex sententia iudicis fieri: et ideo libertates competunt et legata petuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ si expediebat. tutori id debitũ ee̾ sol¬
utũ. pp̃. penã .ł aliam cãm. pot̾ dici
ip̃m sibi .ł. soluisse .ł debuisse solu̾e.¬
Iustus ã. possor̃ ꝓculoubio debebit
deduc̾e qd̾ sibi debetur Sicut a sũp¬
tum qñ fecit deducit. ita si fac̾e debũ
it. nͦ foc̾. culpe eiꝰ reddat rõm. nͥ bone fi¬
nlłi q̃rele subiectus ÷ añ petitã ħ̃roita¬
tẽ postea uero ⁊ ip̃e ẜdo est:¬
Illud plane ẜdoni ĩputari ñ pot̃. cur
passus ÷ debitores lib̾ari. ⁊ paꝑiores fi
Qͦd ã. possori solutũ ÷ an restitue debe¬

Expanded text:
 si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse uel debuisse soluere.Iustus autem possessor proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone finulli querellae subiectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est.Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri Quod autem possessori sol
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Atrũ aũt oẽ p̾ciũ restitu̾e debeb¬
it bonefidei possor au xuida deinũ sifa¬
ct᷑ sit locupletior uidend̾. finge pͥtiũ
acceptũ ł ꝑdidisse ł ꝯssipsisse ł donas¬
se et u̾bum ꝗdem ꝑuei̾sse anibiguũ÷¬

Expanded text:
um.Utrum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum, si factus sit locupletior, uidendum: finge pretium acceptum uel perdidisse uel consumpsisse uel donasse. et uerbum quidem peruenisse ambiguu
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ndi qd cestatari deb̾ent. iuditiũ defũ¬
di ꝯgnosd̾e ndent᷑ ⁊ a qrela excludũt᷑.¬
Si duo sint filu exłĩrdati. ⁊ ambo de in¬
offõso destam̃to eg̾int. ⁊ unus poster
ꝯstituit non ag̾e̾ ꝑs eius alt̾i acresct
i dẽ q er̃ ⁊ si tre exclusus sit.

Expanded text:
ri debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur.Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dã l̃um̃ ĩ eis ddes deuoliatur ¶ħlextra¬
ditoĩs stillicidia uti mĩc slĩt itasint. ł
siđ inficat ĩpositã uicinis necessitatẽ.
stillicidior. excipiendoꝵ. ñ illoꝰ ⁊̃ ut ep̃tor
cidio. saruitutẽ deb̾i se a nlłi ded̃e.¬
Q ͤ destillicidio scͥpta sũt. ⁊̃ ĩcat̾is serui¬
utib accipienda sũt. si ĩ cõtũ nͥl. actũ¬

Expanded text:
 eas aedes deuoluatur.Haec lex traditionis 'stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitatem stillicidiorum excipiendorum, non illud, ut etiam emptor cidiorum seruitutem deberi, se autem nulli debere.Quae de stillicidio scripta sunt, etiam in ceteris seruitutibus accipienda sunt, si in contrariu
Abbreviated transcription (Latin):
uianũ ĩ tuum ĩmissũ habu̾o antstilli¬
icidiũ in tuo ꝓiecõ. qr ĩ tuo: aͥd quo utor.
⁊ qĩ fcm̃ qd̾dam possideo:Si domo nũ
altior arrea tua ẽẽt tuq mͥ ꝑ arreãtiũ
ĩ domũ meã ire ag̾e cessisti nec expla

Expanded text:
 in tuum inmissum habuero aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo aliquid utor et si quasi facto quodam possideo.Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex pla
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ ĩ locũ ip̃o. successtrũt. aufficos lic
ñ uectigales sĩt. qr ita colendi dantur.
ut pͥratis agros nr̃os colendos dare solemꝰ
Qͥ ĩ ꝑpetuũ fundũ fruendũ ꝯdur̾int.
a municipib quã ñ effittirur dñi. dñ¬

Expanded text:
i in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non vectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros nostros colendos dare solemus. Qui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamvis non efficiantur domin
Abbreviated transcription (Latin):
ni is ꝗ p̾cirio roganit. eo aĩo nascissitur
possõm ut credat se dñm ẽẽ.¶ Qͥ a pupil¬
lo emit. ꝓbare d auctore tutore. legce ñ ꝓ¬
lubente se emisse. S ⁊ si decertꝰ fło tutoere
auctore em̃it. bona fide emisse uidetur.

Expanded text:
neque is qui precario rogavit eo animo nanciscitur possessionem, ut credat se dominum esse. Qui a pupillo emit, probare debet tutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona fide emisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
frui nͥi liceat. quãuis ꝑ de ñ stet quo¬
minus id p̾stes. quead̾ ĩ quid si ĩsulĩ
edificandã socass ⁊ solũ corruiss uͥl¬
omimuis deneberis. nĩ ⁊ si uendid̾is
mͥ fundum is q pͥus quam uacuns
traderetur. puplicatus fu̾it den̾isex
empto q. actemis nel. ait ut p̾tiũ

Expanded text:
i liceat, quamvis per te non stet, quominus id praestes: quemadmodum, inquit, si insulam edificandam locasses et solum c‹o›rruisset, nihilo minus teneberis. nam et si uendideris mihi fundum isque priusquam uacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus uerum erit, ut pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ayus Derinde ac si latronũ incur¬
su id acciderit:
a seruo ÷ introducta ⁊ ab oĩb fere ꝓptu
ta ÷ ne si adu̾soẽ insulam locatã dñs ref¬
itiendo ne ea ꝯductõe frui possit effec̾it.
añdu̾tatur necc̃o. nec ne id opus demolli
letustatem cogatur eĩ refice̾. an locatar
fundi cogatur fie inuiriam eiꝰ quem
ꝓhibere ũ possit. ĩ telligendũ aũt÷ nos
hac distinccoe̾ uti de co ꝗ ⁊ suum p̾dñ
fruendum locau̾tit. ⁊ bona fide negoti¬
um cc̃rit. ñ de co qui alienũ p̾diũ ꝑ frau¬
dem locau̾it. nec resist̾e dño possit. quom¬
mus is colonum frui ꝓhibeat:
decum duab actoĩb una ex ⁊ducto alt̾a
ex locito. locati .N. uoitio mea ꝑs ꝓpͥa. aduc¬
ti aũt actoẽ tua ꝑs dunitarat. ꝓpͥa ĩ uidi¬
tium ueniet. deinde ita notat none qd̾
ad meam ꝑtem attinebit. coĩdõ iuditio
p̃rabitur a de mͥ dampnum rocte ꝗdam

Expanded text:
ale. perinde ac latronum incursu id acciderit. a Seruio introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, eff‹e›cerit, animaduertatur, necessario necne id opus demolituae propter uetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et suum praedium fruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat. tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autcium venient. deinde ita notat: nonne quod ad meam partem attinebit, communi dividundo praestabitur a te mihi damnum? recte quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerant. is fuit cesari fanuliarissimꝰ
⁊ libros de nire cuili płimos. ⁊ qui om̃
ꝑtem oꝑis fundaret. reliquid. nam de
legib uicesimnus pͥmus ꝯscd̾it de iur̃dcoẽ
it. nam antc eum serinus duos libeos ad
brutum ꝑ quim boeuusimos ad edcm̃
subscriptos reliquid:fint eadei
or fuit. aissus. casellus. antus. unicuis.
notusũ auoitor ¶Demq in illius hon¬
orem cenam̃to ꝑuplium miniũ nepoct̃

Expanded text:
s fuit Caesari familiarissimus et libros de iure ciuili plurimos et qui omnem partem operis fundarent reliquit. nam de legibus uicensimae primus conscribit: de iurisdictione it, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad edictum subscriptos reliquit.Fuit eodem or fuit: Aulus Cascellius, Quintus Mucius Uolusii auditor, denique in illius honorem testamento Publium Mucium nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ quampłimũ studiis operam dedit.
et tocum annum ita diuistut. ut rome¬
sex m̃sib cum studiosus ẽẽt .℥.xi. m̃sibe
sd cederet. ⁊ ꝯscribendis libeis operam daret¬
im uit̾ mamis u̾fintur. Ini duo pͥmũ
ult̃i duis sectas fecerunt. nm atcyus
capito in hiis que eis cradide fu̾nt ꝑseu¬
ersutt. labͥeo ingeni calitate fidutta¬

Expanded text:
sed plurimum studiis operam dedit: sed plurimum studiis operam dedit: et totum annum ita diuissex mensibus cum studiosis esset et sex mensibus secederet et conscribendis libris operam darerima inter manus uersantur. hi duo primum ueluti diuersas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradit‹a› fuerant, perseuerabat, Labeo ingenii qualitate et fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
finse dicitur. offił ut inq doctioe. caselli
scͥptura non exstat. nͥ umus libri. dcõ.
trebatii quam plures s minus freqñta¬
ntur. post hos quo dib̾s fuit quioffilio
oꝑam dedit. fuit ⁊ paritnis. ⁊ transit a
du̾s agendis adtus ciule. maume.
postea quintum legarnum acciauit.
nec optinint apud gayum cesarem is
est entus legarius ꝗcum affrice horam
ten̾et. infirinum ciberonem aplicare
non ꝑmisit. nec aquam hiuirire. quo
noĩe ennacẽunt. ⁊ ciceto defendit. ex¬
stat ei ocitio satis pulcherima. que ĩ scd¬
itur ꝓ quinto legario. tubero doctusimꝰ
ꝓdem hĩtus ÷ unis puplici aut pͥuiti ⁊
compłes utͥus a oꝑis libros roliquit.
post hunc maxime auctortatis fu̾nt
antorũ cipito qui offiliũ secutus ÷. antis¬
tiuis labeo qui omnes hos andunt. insti¬
cutus ÷ autem a tcedatio exhiis a teguis
consia finit. labeo uoliit eum offendere¬
offenderetur ea ab augusto ꝯsisatus auo
suffectiis fieret ⁊ honorem susciperet.

Expanded text:
doctior.Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus frequenta‹n›tur.Post ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario.Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et priuati et complures utriusque operis libros reliquit: Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, institutus est autem a Trebatio. ex his Ateius consul fuit: Labeo noluit, cum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fier‹et›, honorem suscipere,
Abbreviated transcription (Latin):
atoẽ prudentũ ꝯsistit. aut sunt legis acci¬
ones que formam agendi xment. aut pl¬
ebiscitum quod sñ ancctertate patrũ est cõ¬
sticutum aut ÷ magm̃tum edcm̃ uñ ius
honerarium nascitur aut senatus ꝯfult̃
quod solũ senatu ꝯstituente inducitur sñ
tͥnceps ostitinit ꝓ lege tenetur:
post originiem niris ⁊ ꝓcessum cognitum
et origniem cognoscamus. qr aut exposui¬
mus ꝑ eos qui uiridicendo p̃sunt effectus
rei accipnunt. qñtum÷ .N. uis inciuitate
post hec demde de auctoꝵ successõẽ. dicemis
quod cũ stare ñ potest uis nͥ sit aliquis iu¬
ris ꝑitus x auem possit cotidie ĩ melius ꝓ¬
duci quod ad magistratum ꝯtinet.¬
In initio ctuitatis hꝰ ꝯstat regem omnẽ
pot̾ tem habunse hnsdem tp̃rib ⁊ tͥbim¬
um celerum fitisse ꝯstat. is autem erat ꝗ
bͥntib p̃erat ÷ ueluti scom locum a regi¬
b optinebait. quo in nũro fuit pͥmus b¬
ntus qui auctor fuit legis eitiendi:¬
Fractis exinde regib ꝯsules ostituti sunt

Expanded text:
atione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum est constitutum, aut est magistratuum edictum, unde ‹ius› honorarium nascitur aut senatus consultum, quod solum senatu constituente inducitur sine princeps constituit pro lege servetur. Post originem iuris et processum cognitum et origine cognoscamus, quia, ut exposuimus, per eos qui iuri dicundo praesunt effectus rei accipitur: quantum est enim ius in civitate post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius produci. Quod ad magistratus attinet, initio civitatis huius constat reges omnem potestatem habuisse. Isdem temporibus et trium celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi.Exactis deinde regi
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq sibri quam plures eius eistant. cer¬
enie ꝯfecti. Hic cum in legittẽ ꝑusset.
statum ei ppłs romamis. ꝓ rost̾s posu¬
it. et hodie erstait. ꝓ rostris angusti.
ħͥ uolumini auã plura exstant. reliꝗt
autem ꝓpe centium ⁊ ataguta libros.¬
hii libros ꝯsc̾pserunt. Alfers. irus.

Expanded text:
itaque libri complures eius extant Ceritaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque exstat pro rostris Augusti. huius uolumina complura exstant: reliquit autem prope centum et octaginta libros.hi libros conscripserun
Abbreviated transcription (Latin):
irilit̾ ĩ libros .x. ⁊ ui .i. redigendo imitii
auitores funt. quã plures. S p̃cipue au¬
ctoritatis eninlus gallus. bałb lucalus.
Ecitus inpirtus. guieiꝰ. iiuentius ex qͥ¬
b gallimi mamine auctantatis ap̃ pplm̃
funde seruuis dicit. omnes tñ hii a ser¬
uo suplitio nominantur.. alioqum ꝑ se¬
ip̃m eor. scripta talia ñ erstant. ut ea õt
apetant: demq ñ u̾santur oumino seͥ¬
pta eor. int̾ mimuis hominm s ser¬
inus libros suos ꝯpleuit ꝓ eiꝰ scͥptum.
iriorum quoq memoria habetur.¬
Serius aũt suplicuis cum ĩ caĩr ora¬
nois pͥmũ locum aut ꝓ c̾to post marc̾
uilncm optin̾et. traditur .ł. ad consulẽ¬
dum iuincium qntũ de re amici sui suꝑ¬
uemide. cumq eum sibi Risse de uire
etita odturgatum dẽ a quinto mutio
nam qi eum duisse. turpe eẽ patͥcio ⁊ ro¬
bsli cat ⁊ cãs oranti uis uniauo uenaret᷑
ignorne ei ueluti ꝯcumelia. Seruius
nistitutus. ab albo lucillo. Instruct᷑

Expanded text:
 in libros decem et octo redigendo.Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius ‹G›allus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuuentius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Seruius dicit. omnes tamen hi a Seruio Sulpicio nominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea ‹om›nes appetant: denique nec uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Seruius libros suos compleuit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.Seruius ‹autem Sulpicius› cum in causis orandis primum locum aut pro certo post Marcum Tullium optineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium de re amici sui peruenisse cumque euet ita obiurgatum esse a Quinto Mucio: namque eum dixisse turpe esse patricio et nobili et causas oranti ius in quo uersaretur ignorare. ea uelut contumelia Seruius  audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit post eos maxime scĩei faffrontias
quem ppłs romanus. Ẽt̃ apellauit.
uoc asauam ante hunc. aut post hũc
isica qui optius a senatu apłiatus est.
cui ⁊̃ puplice domus ĩ sacpa ina data ÷ quo
facũnis ꝯsuli possit.: ¶ Deinde qututur
inutiꝰ. iin ad carcaginenses missus cun
alt̾a belli. arbitͥo sibidato utram uellet
referre. roim utram qr sinlułt. ⁊ ait.
entiginenses pet̾e debere utrã mallẽt actipe¬
post hec fint tibernuis cornicularius ut
dui. qui pͥmus ꝓfit̾i cepit. cimis tñ scͥp¬

Expanded text:
Fuit post eos maximae scientiae Sempronius, quem populus Romanus σοφὸν appellauit, nec quisquam ante hunc aut post hunc Nasica, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere.Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius tamen sc
Abbreviated transcription (Latin):
siquis fidutiam sin haberet. delectari
se ppłõ ad R̾dendum se p̾paret. gͦ sab¬
ino uessum ÷ a tibero cesare ut ppło
huic nec ampse facultates fu̾nt. set
płimũ a suis auditorib sustentatus
est. huic successi. gayus casius. longiꝰ
natus. ex filia tuberonis que fuit nep¬
tis seru suplitii ⁊ idõ ꝑ aium suum
serinim suplittum apllãunt. is⁊ ꝯsul.
fuit. cum quntmno tp̃rib tiberii. s płi¬
mũ incantate auctoritatis hũit. co isai
donet cum cesar ctiutate polleret expil
alius longuns ex equestͥ ꝗdem ordiẽ
qui postea ad p̾turam usq ꝑuenit.
si ꝓculi anctoritas maior fuit. nam ⁊̃
płimum potuit. apllati qr sunt ꝑtim
ciiani ꝑtim ꝓculiani que origo a ca¬
pitone ⁊ labeone ceꝑat. caslo celins
siburus suctessit. qui płimum tprsb

Expanded text:
beret, delectari se populo ad respondendum se praepararet.Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, ut populo receptus est. huic nec amplae facultates fuerunt, sed plurimum a suis auditoribus sustentatus est.Huic successit Gaius Cassius Longinus natus ex filia Tuberonis, quae fuit neptis Seruii Sulpicii: et ideo proauum suum Seruium Sulpicium appellat. hic consul fuit cum Quartino temporibus Tiber‹ii›, sed plurimum in ciuitate auctoritatis habuit eo usque, donec eum Caesar ciuitatalius Longinus ex equestri quidem ordine, qui postea ad praeturam usque peruenit. sed Proculi auctoritas maior fuit, nam etiam plurimum potuit: appellatique sunt partim Cassiani, partim Procul‹i›ani, quae origo a Capitone et Labeone coeperat.Cassio Caelius Sabinus successit, qui plurimum temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
augenteis ẽẽt ⁊ ꝯsules s̃ suffic̾ent ħmc
quor offõ censores ꝯstituti sunt¬
sppło demde aucto cum crebra ortrentur
beua ⁊ quedam acriora afuntimis ĩfer¬
untur Int̾dum re eugente placuit
mnoris pot̾atis magrãtuum ꝯstitui:
¶Itaq dictatores ꝓditi sunt. a ꝗb nec ꝓuo¬

Expanded text:
agendus esset et consules non sufficerent huic quoque officio, censores constituti sunt.Populo deinde aucto cum crebra orerentur bella et quaedam acriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a quibus nec prouo
Abbreviated transcription (Latin):
Capta deinde saranna. mox cicibia. item
inspania deinde arbonensi ꝓuntta coci¬
dem p̾tores auot ꝓuintie inditõm uen̾ãt.
creati sunt. ꝑtim qui urbanis ueb ꝑtĩ
De inde grauis uilius cesar duos iͥtor¬
es ⁊ duos eoiles qui frumĩto peẽnt ⁊ a
stitint. ⁊ sex ediles sunt craiti.
Dims deinde augustus .iui. p̃cores ꝯsti¬
cuit. post deinde diuus clmdnuis duos
⁊ p̾uatum uis diceret. Ita .i. et .uiii.
ptores mcnutate nis dicunt. ⁊ hoc oĩã¬
auociens in re puplica sunt migrãtꝰ
obseruertur. Qotiens aũt ꝓficiscunt᷑
utuis resinquitur qui uis dicelut. is¬
qi uocatur p̾foctus urbis. Qͥ qr p̾fectus
olim ꝯstituebanttr. postea fere latira:
feraa. cã intraductus auot amns obe¬
ruatur. nam p̃fectus annone ⁊ ingili
ñ sunt magrãtus. s extra ordinem ita¬
lititis cã ꝯstituti sunt. et tamen lui aͦs

Expanded text:
a, mox Sicilia, item Hispania, deinde Narbonensi prouincia totidem praetores, quot prouinciae in dicionem uenerant, creati sunt, partim qui urbanis rebus, pardeinde Gaius Iulius Caesar duos praetores et duos aediles qui frumento praeessent et a praetores, sex aediles sunt creati. diuus deinde Augustus sedecim praetores constituit. post deinde diuus Claudius duos et priuatos ius diceret. ita decem et octo praetores in ciuitate ius dicunt.Et haec omnia quotiens autem profi‹cis›cuntur, unus relinquitur, qui ius dicat: is uocatur praefectus urbi. qui praefectus olim constituebatur: postea fere Latinarum feriarum causa introductus est et quotannis obseruatur. nam praefectus annonae et uigilum non sunt magistratus, sed extra ordinem utilitatis causa constituti sunt. et tam
Abbreviated transcription (Latin):
Seinde cum placuiss creari ⁊̃ expłebecõ¬
sules ceperunt. ex utraq corpore ꝯstituti
cunc ut in aliquo płis patres lirẽnt
placuit duos ex ño patrum ꝯstitui et
ita facti sunt ediles. cirrules¬
Cum q ꝯfules uocarentur a bellis finiti
ꝯpellatus ÷ eo quod ĩ inte uis diceret.¬
post aliquot deinde aimos ñ fustiiente co
tpr quod mulda turd̾a ⁊̃ pegrino in ciui¬
tate ueniret. creitus ⁊ alius pͥtor qui¬

Expanded text:
creari etiam ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules.Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimappellatus est, quod in urbe ius redderet.Post aliquot deinde annos non sufficiente eo praetore, quod multa turba etiam peregrinorum in ciuitatem ueniret, creatus est et alius p
Abbreviated transcription (Latin):
cec̾atã adlnic ut in latenti uis cuisle reti¬
n̾e caxitabant. soł qr ꝯsiltatorib uocare
potius quam drẽ uolentib se pr̃abant.¬
fuit a in pͥmis peritus puꝑtiut papiraꝰ
qui leges regias in unum ꝯtilit: ad s
apius claudius unus ex .x. iiris cunit
maumum ꝯsilium in .iii. tabia strisen¬
dis fuit. post hunc apius clauonis ebẽ

Expanded text:
latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemuiris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
As̃ . c ¶tiam atq unuriam ꝓpulsemus
ram uire ħoc enenit. ut quod quisq ob
tutelam sui corporis foc̾it. iure fecisse esti¬
metur. et cum int̾ nos congnatõn anã¬
dam natum ꝯstitinit. ꝯ sequens ÷ hominẽ
honimi insidiari nefas ee¬

Expanded text:
 ut uim atque iniuriam propulsemus: nam iure hoc euenit, ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognationem quandam natura constituit, consequens est hominem homini insidiari nefas e
Abbreviated transcription (Latin):
comune ⁊ hinc desdenoit mris ac femine
ꝯtugatio quam nos matͥmoniũ apellamꝰ.
hinc liberoꝵ. ꝓcreatio. ħinc educatio. uide
tes humane utuntur: quoda niturali rece¬
dere facile intellig̾e̾. lic qr istus omnib¬

Expanded text:
une est. hinc descendit maris atque feminae coniunctio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: uidemtes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnib
Abbreviated transcription (Latin):
cerce multo difficilius intinta turba ho¬
munum necessitas ip̃a curam rei .p. ad se¬
natum dediuit. ⁊ ita cepit seuatus se intͥpo¬
nert. ⁊ quicquid ꝯstititiss obscruabatur.
id q uis apellidatur seratus ꝯsicitum:¬
Eodem tp̃r ⁊ magistratus una reddebunt.
⁊ ut sairent ciues quod ius de quiq re ꝗsq

Expanded text:
certe multo difficilius in tanta turba hominum, necessitas ipsa curam reipublicae ad senatum deduxit: ita coepit senatus se interponere et quidquid constituisset obseruabatur, idque ius appellabatur senatus consultum.Eodem tempore et magistratus iura reddebant et ut scirent ciues, quod ius de quaque re quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tio suo detȩierat. ⁊ castitadem filie sue
uite quor eiꝰ p̾ferendam putaret. arrerto
cisstro de taberna lamonis filiam int̾fec̾
in hoc .s. ut mortem fllie uirgnus ⁊tum¬
elum stupri arceret. ac ꝓtinus recens a ce¬
de madens ꝙ ad huc filie cruore ad comi¬
litones ꝯfugit. ami unu̾si de alligido uͥ.
tunt bellig̾adi cã legiones erant. relic¬
tis duob pͥstinis signis sigra maduent¬
itium transtułunt. omnisq plebs ur¬
bana mor eodem se ꝯtulit. ppłiq ꝯsen¬
su ꝓtini in carcere nocati ⁊ itarursut re
ꝓupica statum suum recepit:
Rinde post ali quot annos .iii. tabule
late sunt. ⁊ plebs xenderet cum patͥb
et uellet exsuo quor corpore ꝯsules crtare.
et ꝑtes rocusarent. faccum est ut tͥbini

Expanded text:
cio suo detexerat et castitatem filiae uitae quoque eius praeferendam putaret, arre‹p›to cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilicet, ut morte uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui uniuersi de Algido, ubi tunc belli gerendi causa legiones erant, relictis ducibus pristinis signa in Auentinum transtulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliquot annos duodecim tabulae latae sunt et plebs contenderet cum patribus et vellet ex suo quoque corpore consules creare et patres recusarent: factum est, ut tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
ent ⁊ tres uiri monetales. eris. argenti
auri flatores. ⁊ tres uiri capitales qinca¬
rceris custodiam brẽnt. ut cum aũdĩiti de¬
berent int̾uentu ea fieret. ⁊ q magrãti¬
puplicum ẽẽ. quinq uiti ꝯstituti sunt.

Expanded text:
ent, et triumuiri monetales aeris argenti auri flatores, et triumuiri capitales qui carceris custodiam haberent, ut cum animaduerti oporteret interuentu eorum fieret.Et quia magip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos pet̾ent leges a grecis cruitatib et
ciuitas fundaretur legib quas in tabul¬
.as el̃oreas ꝑ scͥptas. ꝓ rostris ꝯposuerunt.
ut possint leges aptiis ꝑcipi ¶Ettñ qd̾
est uis i eo anno incuntate stimum uti
lectes ⁊ congerunt.⁊ si opus oẽt int̾pretar¬
entur. neq ꝓuocatio ab eis sicut a reliquis
magistratib fieret: qui ip̃i auãduterunt
aliquid de eẽ istis pͥmis legib idoo q seque¬
nti anno. alias duas eisdem cabulis adiec
tatem fuille ꝓ. uiris ħrmoderum quendã
pͣflum erulintem in italia ꝗdã retusunt.
Hiis legib latis cepit ut iraturalit̾ euen¬
ire solet ut int̾p̃tatio decsararẽt. prudenti¬
um auccoritatem necciãm eẽ disputatõm fo¬
ri cẽt. ħ disputatio⁊ hoc tus quos sũ p̾cepto
ñ apellatur. ut cet̾e ꝑtes mris sius noĩb

Expanded text:
per quos peterentur leges a grecis civitatibus et civitas fundaretur legibas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabulem fuisse decemviris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter evenire solet, ut interpretatio desideraret prudentium auctoritatem necessarium esse disputatione fori. haec disputatio et hoc ius, quod sine scripto non appellatur, ut cetere partes iuris suis nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
leges .iii. tibularu. ⁊ exhiis fluere cepit
ius cuule. exhusdem legͥ actoẽs composite
sunt. omnum dñ ea ⁊ intͥpretandi scien¬
ta ⁊ accoẽs apud coliegium pontificum
erant. ex quib ꝯstituebatur quis quo anno
p̃cẽt pͥuatis ⁊ fere ppłs annis. ¶re centũ
huc ꝯsuetudine usus :¶ post ei autem cũ

Expanded text:
bularum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis. et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est.Postea cum
Abbreviated transcription (Latin):
dom̃ nect̾io pͥus ab urbis miciis repetendũ
existimaui noti qr uelim u̾bosos com̃tarioᷤᷤ
fac̾e. s quod ĩ oĩo reb ar̃iduto id ꝑfectũ
rei pocentissima ꝑs pͥncꝙnim ÷ ¶ Demoe
si in foro caĩs dicentib neplus ut itaduim¬
ẽẽ uidetur. nllã p̾fatoẽ facta uidici rem expo
ne non repetita atq non lotis ut ita op̾mi
manib ꝓtinus mat̾iam int̾ pcatoĩs trac¬
tare.nam nͥ fallor iste p̾fationes ⁊ libetrut
nos ad lectom̃ ꝓposite mat̾ie ꝑducunt. ⁊ cũ
originematar ꝓcessũ demonstrare. ⁊ que
initio cuutatis nr̃e ppłs sũ lege cerca. sine
uire cto pͥmum ag̾e institint. omma qr
manu a regib gubernantur. postei ad
aliquem modum aucta ciuitate ipm romi¬
ad ppłłm̃ tulit. ¶tulerunt ⁊̃ seañtes reges
que om̃s ꝯscͥpte etstant. in libris sexti papi¬
de suo ͥ quicquã adiecit. s quod leges .ẜ. ordi¬
nem latas in inium composuit.
Eractis de inde regib leges demde tͥbutiare

Expanded text:
io prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarios facere, sed quod in omnibus rebus animaduerto id perfectum rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponne non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum strare. Et quidem initio civitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum civitate ipsum Romad populum tulit: tulerunt et sequentes reges. quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papide suo quicquam ibi adiecerit, sed quod leges sine ordine latas, in unum composuit. Exactis deinde regibus, lege Tribunitia
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. posse uend̾e. ⁊ accepta pectã solu̾e.
id qd̾ debebatur. ita tñ ut creditor neces¬
sitatẽ hũt ostend̾e rem pignoratã si mo¬
bił sit. pͥus idonea cautela a debitore ꝓ
ĩdempnitate ei p̾standa ĩuitũ .ii. credit¬
orem cogi uend̾e sat̃ inbumanũ est:
Si creitor płis fumdũ pignoratũ neros̾it.

Expanded text:
 posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendi
Abbreviated transcription (Latin):
sepestrã dimisit. exceptino eo q̃ de ĩdust̾a ad
id posu̾it. labeo ait. fiti teag̾e cum debit¬
ore posse ⁊ adexhibend̾. ⁊ siagente te. cc̃ia
pign̾itita accõe. excixiat debitor de psanore
sibi redito. replicabitur de dolo ⁊ frande. ꝑ¬

Expanded text:
epturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓcuradori suo debitum redd̾etur in un¬
dauit maiore peccã soluta ꝓciradoe in¬
ut maioe peccã soluetur delegauit. ĩ debi¬
ti cum eo qui delegaut erit actio q̃. ñ
uidetur ad epta si frustra cũ ꝓcuratore
lis fu̾it instituta.

Expanded text:
ut procuratori suo debitum redderetur, mandavit: maiore pecunia soluta procurator inut maior pecunia solveretur, delegavit, indebiti cum eo qui delegavit erit actio, quae non videtur perempta, si frustra cum procuratore lis fuerit instituta.
Abbreviated transcription (Latin):
citrono sunt solute s cum offiñ ab eo des¬
ideratur cum patrono decidit pectã et sol¬
uit. repete ñ pot̃ ¶S si oꝑis patrono exl¬
buit ñ officiales s fibribes ułti pictor¬
as .l. alias dũ putet se deb̾e. uidend̾ an
possit ⁊drẽ et ceł .ł. dig̃ ꝓbat eĩ et̃ cañi¬

Expanded text:
ae patrono sunt solutae, sed, cum officium ab eo desideraretur, cum patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias uel alias, dum putat se debere, uidendum an possit
Abbreviated transcription (Latin):
transactoĩs noiẽ datur. lic ues nlła med¬
ia fu̾it .ñ. repetitur. nã si fił ^ fu̾it ħ ipũ
qd̾ a lide discedatur cã indetur õe sinañt
euidens calũpnia decegit᷑. ⁊ timisacto in¬
ꝑfecta ÷ ⁊ repetitio dabitur: Id quaq:
qd̾ ob cãm datur. puta qr negotia mei ad¬
iuta ab eo putaui lic nonsit fcm̃ qr do

Expanded text:
edia fuerit, non repetitur: nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa uidetur esse. sin autem euidens calumnia detegitur et transactio imperfecta est, repetitio dabitur. Id quoque, quod ob causam datur, puta quod negotia mea adiuta ab eo putaui, licet non sit factum, quia do
Abbreviated transcription (Latin):
luic iuditio negabat soluentẽ pet̾e posse. qr
nec absolutus nec xempnatus pet̾e pot̾. lic
.ni. absolutus sit. nͥ tñ debitor ꝑinanet Si¬
milẽ q eẽ ei dicit ꝗ ita ꝓmisit. sũ nuis ex
utoĩs origo ꝓficisciturubi aũt ꝗs quod
pure d sub ꝯdcõe nouandi aiõ ꝓmnsit. pleri¬
q putint pendente nouatõe solutũ pet̾e possi
qr ex qua obligõe soluit adluc ĩcertim sit.¬

Expanded text:
huc iudicio negabat solventem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolutus sit, natura tamen debitor permanet: similemque esse ei dicit, qui ita promisit, sive navis ex utionis origo proficiscitur. Ubi autem quis quod pure debet sub condicione nouandi animo promisit, plerique putant pendente nouatione solutum repetere posse, quia ex qua obligatione soluat, adhuc incertum sit
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑ ip̃m fu̾it locate.Nã si seruus ñ lo¬
citus u̾icedem ut dño pͥdoni recilit. ñ fict
accipientis peccã.¶ Ꝙ si uecturas naui¬
um quas dñs ĩocau̾it. itẽ perssiones ĩ sulaᷤ¬
rum acceꝑit. ob indebitum ei tenebitur
cum diũ fructus sint .¬
dẽ Sufficit ad cãm indebiti ĩc̾tũ ẽẽ tẽpꝑ¬
ił sit an ꝑpetre exceptõis defensio. nuĩ ꝙ ne
ab eo ꝯueniatur. donet citius ꝯsul fiat pa¬
iscatur. qr pot̃ titio decedende ipetua fi̾ ex¬
ceptio que ad tẽs ÷ titio ꝯsulatũ adeurte
sũmi rõe dicctur qd̾ int̾im solu̾etur. repti

Expanded text:
t locatae. nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur,cum domini fructus  Sufficit ad causam indebiti incertum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis defensio. nam si qui, ne conveniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tempus est Titio consulatum ineunte, summa ratione dicetur, quod interim solvitu
Abbreviated transcription (Latin):
Nouci pͥuĩgno. ninus soco reccãm aotis ro¬
mine dedit. nͥ: mipsit᷑. cesdre idictio pͥma
fatie uidetur. qm̃ iure gentiũ incestum
comittitur. atquin uł magis inei sp̃e
nlła cĩ dotis daade fuit. ⁊ dictio gͥ ⁊petit:¬

Expanded text:
Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin uel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igit
Abbreviated transcription (Latin):
acceri ⁊ cum feciussor nͥi soluiss axuit
ĩ debitũ fuisse legatum posse eumi repe
cau̾e pot̾at ñ cu̾iit. qĩ indebitum płs
debito eũ solutam repit̾e possi. dix. sey
⁊ antoninus Rplerunt¬

Expanded text:
accepi et cum fideiussor mihi soluisset, apparuit indebitum fuisse legatum: posse eum repetcauere poterat, non cauerit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse diui Seuerus et Antoninus re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tegre manet. ⁊ obligõ ĩ corupta ager ã
retinebitur. donoc debita peccã soluatur
Idx̃ marcił.ait. si pecumam debens oleũ
ded̾is płis pͥtu q̃i płs debens .ł. cum olcũ
deberet oleum dod̾it qĩ maiorẽ modũ de¬
bens. sr̃fluum olei eẽ repetend̾ . ñ. totũ
fundi factasit repeti posse. ñ totũ ptiũ
s ꝑtis indebite pͥcium. Adeo aũt ꝑꝑe
emptor fundi dampniĩtit hrdẽ susi ut
ueroitorẽ suum neni uenditi lib̾aret.
mor uenditor ignorans rem drdiit. u̾se¬

Expanded text:
 rei manet et obligatio incorrupta: ager autem retinebitur, donec debita pecunia solvatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oleum dederit pluris pretii quasi plus debens, vel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis indebitae pretium. Adeo autem peremptor fundi damnaverit heredem suum, ut venditorem nexu venditi liberaret, mox venditor ignorans rem tradi
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut ꝑuta fund̾ indebitũ deoi ⁊ fructꝰ
odico .ł. hoiẽm indebitũ ⁊ huc sñ fr¬
aude modico distrausti. neꝑe ħ solũ refũ¬
dere debes qd̾ ex p̾cio hẽs .s. si meis sũpt¬
ib p̾ciosiorem hoiẽm feci ñ eustamiri ͤ¬
sit a patrono ĩ offitiales oꝑas ap̃ marcd¬

Expanded text:
cimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: vel hominem indebitum, et hunc sine fraude modico distraxisti, nempe hoc solum refundere debes, quod ex pretio habes: vel meis sumptibus pretiosiorem hominem feci, nonne aestimari sit a patrono officiales operas, apud Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ratre suoꝵ ꝓsit. retu̾ntũ atq ꝯpensari ĩ
cam̃ udicati qd̾ ob talẽ transactom solu¬
tum ÷ pot̃. Qͥd gͦ si aplłatũ sit. uł
centia indubitata que ulło remedio atẽp¬
tari pot̃ transgi: tur.: ¶Idẽ siob tr
senitus .ꝯ. infirmatur ¶ Siꝗs posttr¬

Expanded text:
i in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel  est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob trsenatus consulto infirmatur. Si quis post tr
Abbreviated transcription (Latin):
lint repet̾e ñ pot̾it. si sortis debite solu̾tt.
s si supri legitimũ modũ solu̾it. dix. sex.
scͥpsit. quo iure utimur repeti ꝗdẽ ñ possit
s sorti ĩ putand̾. S si sortẽ postea solstit.
sortẽ q̃i indebitam repeti posse. ꝓ iñ ⁊ si soet
anã fu̾it soluta. usure supra legitimun
modũ solute. qĩ sors indebita repetunt᷑
Q si si mł solu̾it. pot̾ dici ⁊̃ tunc repetõm
locum hr̃e: ¶Supraduplũ aũt usure ⁊
lusura usure nec ĩstipnlatum deouti nͦ
exgi possunt. ⁊ solute repetuntur. q̃ ad̾¬

Expanded text:
it, repetere non poterit, si sortis debitae solvit: sed si supra legitimum modum solvit, divus Severus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem solvit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul solverit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝑte alieri. ꝓ ꝑte mei fu̾int. ei fũme
btem dimidiam ñ corpo. ꝯdicam
Si putem me sthicum nit pamphilũ
debere. cũ stichũ debeam ⁊ pomplulum
soluam repetam qĩ indebitũ solutum fi
n. ꝓ eo qd debeo indeor id soluisse.
Si duo rei qui .x. debebant pt̾ soliũt xͥ

Expanded text:
te alieni, pro parte mei fuerunt, eius summae partem dimidiam, non corporum condicam. Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitum solutum: nec enim pro eo quod debeo uideor id soluisse. Si duo rei, qui decem debebant, uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
reminebit ĩsolutũ qd̾ sr̃÷: fideius¬
sor cum pascissitur ne ab eo pectã petat᷑
⁊ x ĩprudentiã solu̾it. ꝯdiẽ scipłatori pot̾it
et ꝑdeo reus ꝗdẽ mauet abligatus. ip̃e aũt
sua erceptoe̾ tutus ÷. nͥl aũt int̾ an fi¬
solatũ rereti ñ pot̾it.: Qͥ hoiem ge¬
n̾alit̾ ꝓmisit. simił ÷ ei qui hoẽm aut¬

Expanded text:
remanebit in soluto quod superest. Fideiussor cum paciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fisolutum repeti non potest. Qui hominem generaliter promisit, similis est ei, qui ho
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstiplłatoc̃ ꝯpͥhensa ñ sit ⁊ titio sollio. repe¬
t̾e a titio poto ¶Cũ it̾ crtixe deberẽ. fũ¬
dum lberum ꝑ errorem tradidi. ĩc̾ti doitꝰ¬
ransactom factã .ł. ab eo cuius ħrs est
uł ab eo cinꝰ ꝓcuratoe ÷ ⁊ qĩ ex transactõe
ded̾it que fcã ñ ÷ an locus sit peretoĩ ⁊ ait

Expanded text:
stipulatione comprehensa non sit, et Titio solvero, repetere a Titio potero. Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti cotransactionem factam vel ab eo cui heres est vel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua nsta cã ĩpeditus colledã pͥosse man¬
iumsdm expedire. senatus censuit¬
Conͣsules ap se seruos suos manumitee
posse nlła dubitatio ÷ S si euen̾it ut
minor .x. annis osul sit. ap̃ se manun

Expanded text:
aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit.Consules apud se seruos suos manumittere posse nulla dubitatio est. sed si euenerit, ut minor uiginti annis consul sit, a
Abbreviated transcription (Latin):
io in ꝓuiciis funguntur. ¶ ꝓficis¬
tum cocta⁊ messale ꝯslilib censuisse
futurum ut si ꝗd iores eor. qui adostã
is mnitt iatio et uinduti erigati.¬
Añauam uͥo fines ꝓruintie. decrete Sͥ
ꝓconsul eg̾ssis sit. eadeim debet de adu¬
entu suo mitt̾i tinens ꝯmendacõm aliq̃
sui si qua ei familiaritas sit cũ ꝓiunci¬

Expanded text:
rio in prouinciis funguntur.Proficistum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia is ratio et uindicta exigatur.Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouinci
Abbreviated transcription (Latin):
sibi edificĩt s ⁊ quĩdiu edificium manet.
alio quin edifitio delapso qĩ iure postlimi¬
nii reu̾tatur locus in pͥstarram cãm ⁊ si
iluis in eodem loco edificau̾it eiꝰ fiet.¬
Uniu̾sitatis sunt . ñ. singłor. ult̃i qne in¬

Expanded text:
ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii reuertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificauerit, eius fiet.Uniuersitatis sunt, non singul
Abbreviated transcription (Latin):
pbe se agant circa om̃e netotium suum
⁊ tẽxent hiis que sũt ꝓhibita¬
Cum patronus ꝯcempni se a lib̾to dix̾it.
uł xtumeliosum sibi libertũ q̃ritur..
ꝯuitium se ab eo passum lib̾os q suos. ł
urorem uł ꝗ huic simile obicit. pfectꝰ
urbis a diri solet ꝓ modo qrele corig̾ẽ eĩ
doceit ⁊̃ metalli pena ĩ eũ statui debet.¬
Cura carnis ominis ut uisto p̾tio pͥbe¬
atur ad curã p̾fectr ꝑtiret. ⁊ ideo fa.

Expanded text:
be se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prohibita.Cum patronus contemni se a liberto dixerit uel contumeliosum sibi libertum queratur uel conuicium se ab eo passum liberosque suos uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. doceat, etiam metalli poena in eum statui debet.Cura carnis omnis ut iusto pretio ‹p›raebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et
Abbreviated transcription (Latin):
optatus ÷ audiendus erit. Sipubes fact᷑
emancipari desideret. idq cĩ canita ꝑ iu¬
cipari eum a patre adoptunio atar ita pͥst¬
nnum nis recipere:¬
mͥ in adoptõm des. an actõ ulla sit et

Expanded text:
optatus est audiendus erit, si pubes factus emancipari desideret, idque causa cognita per iuaequum esse emancipari eum a patre adoptiuo atque ita pristinum ius recipermihi in adoptionem des, an actio ulla sit. et
Abbreviated transcription (Latin):
rissima. ꝑsona femina. noĩe seuado. fi¬
licͣ si que unos cliisimos sortite sunt. ũ.
hũtur. femimis. N dignitatẽ cdirisimã
femina erit. quã diu senattei nupta est.
uł clarissimo aut seꝑati ab eo alii ĩ ficeis
diguitatis non mipsit:

Expanded text:
rissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae uiros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim dignitatem clarissimam ur clarissima femina erit, quamdiu senatori nupta est uel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ales ⁊ accus inpediant. Ing̾sius tã
hoc eum seruare oportet. ut ꝑenn ꝑtẽ pu¬
suitiã ĩgrediat᷑. ꝑ anam ingrodi moris est.
tem ueniat .ł. aplic magm .uiͦ. facunt
ꝓuinciales seruare si ͣsuectidinẽ istã
et hiꝰ pͥrogatiuas quedã ꝓuinie ħ ha¬

Expanded text:
us impediunt.Ingressum etiam hoc eum obseruare oportet, ut per eam partem prouinciam ingrediatur, per quam ingredi moris est, tem ueniat uel applicet: magni enim facient prouinciales seruari sibi consuetudinem istam et huiusmodi praerogatiuas. quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
minis q̃rentes. audict. S ⁊ pitronos mͦ¬
agentes de suis lib̾tis q̾rentes audict. ma¬
anne si egras se cẽ dicant. desid̾e̾nt q alib̃¬
tis exbiberi:Relegior deportandiq
Cum urbem ut̃am fidei tue ꝯmiserimus
ꝯcniuid gͥ intra uroẽ adinittur ad p̾fectũ
nrbis indetur ꝑtinere. s siꝗs intra cent
estinum miliarium adimssũ sit. ad p̾fect¬
inurbis ꝑtinet. Si ultra illum lapidẽ
eg̾iiũ ÷. pfecti urbis nocio ñ ÷ Siquis
seruum suum adult̾ium ꝯmisisse dicat ĩ
lporẽ suam ap̃ p̾fectũ urbis erit audie¬
ndus. S er int̾dcis quod ui aut clam au̾
int̾dcõ unde ui anomi pot̃. Itẽ solentap̃
p̃fectũ urbis remtti ⁊̃ tutores ⁊ curatores.

Expanded text:
minis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique"cum urbem nostram fidei tuae commiserimus": quidquid igitur intra urbem admittitur, ad praefectum urbi videtur pertinere. sensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbi pertinet: si ultra ipsum lapidem, egressum est praefecti urbi notionem.Si quis seruum suum adulterium commisisse dicat in uxorem suam, apud praefectum urbi erit audiendus.Sed et ex interdictis quod ui aut clam aut interdicto unde ui audire potest.Solent ad praefecturam urbis remitti etiam tutores siue curatore