comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duo teterrimi immanes ethyopum
uultu similes. apphensos singuli pueros
abeccłia iuolenter trahere intebantur.
Tandem uir di post tergum magnis cla¬
morib eiulantes repꝑit suos. Intuetur
tetros: manum eleuat contra aduersarios
Iamq pueros ui abstrahentes cum foris
gressum p̃riꝑent: d̃i sacer uexillum depͥ¬
mit crucis. Nico tetris cruentisq elapsis.
pueri sospites remanserunt. Preo igitur
tempore ille totuis bonitatis emulus
et ueritatis inimicus salutisq humane
hostis omnia molimina contra di militẽ
uersans: quẽ mente corrumꝑe non ualu¬
it minis fanstasticis nititur deterrere.
De quo siquis exploratius discere uult.
breuiter. post paululum in suis osten¬
demus locis. Clarescere interea signis
et uirtutum cepit miraculis ad ornari
bitu oratione fugabat: et egros uerbo
aura fauoris erumꝑet. et aures suas ar¬
rogantie pollutione macularet. Igitur
cum hec abeodem gererentur. et ꝑgestoꝵ

Expanded text:
duo teterrimi immanes, Aethiopum duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari.bitu oratione curabat, et daemones verbo aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
officiis ac ministerus multos eiunculoꝵ
penis et squalorib liberare.
ccłia erat quedam parentum haud
longe posita domo ut pote ab
hostib pene diruta: ubi clericorum et
populi nulla erat frequentia. Ibi cum
beati uiri crebra fierent orationum lucra.
qui quidem iaccandie uitans attingere
fomitem: silentia noctium ꝓfunda cum
fierent: clam uestimentis indutus quib
moris ẽ uti penitentib. in ermis sacris ora¬
tionib ꝑ noctare ꝑgebat. R labore sc̃õ
somnis spretis mertib dulci meditatiõe
transacta cum rosee lucis splendor mun¬
dum iradiaret: rursum scłarium teg¬
minib ornabatur. et ita scm̃ elaborabat
ꝓpositum ocultare. hec prima puerilia
rudimenta: hic lu dus eius infantie.
Talis ineo coaluit erga dm̃ affectus. Noc¬
te quadam ineccłia de qua diximus cũ
duob pnerulis uigilanti atq inoratiõe
ꝓnius incumbenti: cum mentis in ꝓfun¬
diorib tota dependeret delectatio. sp̃s

Expanded text:
officiis ac ministeriis multos e vinculis, officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coadolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
pucaut. Ante omĩa: p̃cepta euangelica
et uoce saluatoris summo amore et studio
mplenda ẽe censebat. Lam et si ruuenis
quidem et minus ꝑfecti sensus fortasse
maeretur. s̃ ꝑfectissime castitatis indiciũ
continens uelut fundamentum quodda
Ita demum reliqu as suꝑ hanc ꝑrexit
uisficare uuitutes. R scm euangłiorum
saluet fidem qua uoce saluatoris deꝓmit᷑¬
chartatio quia sunt eu nuchi qui se cas¬
pauetunt ꝑꝓ regno di: sp̃ta conuigi co¬
pili postum optinut castitatis. Certe¬
quantum eorum telatione cognouimꝰ
qui el apueritia usq intempora nr̃a
comites ministri ue fuerunt: nichil
aliud inscłari ad huc positus habitu
iusus ẽ agere quam monasteria con¬
struere. basilicas extollere oꝑe nouo.
excłias restaurare dirutas: miseris au¬
xilium. ferre pauꝑ ib egentib e suy
opib necessaria ministrare: ꝓfligatis
non solum serione et cohortatione ꝑ¬
fecte et sp̃italis doctrine uerum sius

Expanded text:
provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitqui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis
Abbreviated transcription (Latin):
cuis ortus aclaris parcua
custais regalib altus be¬
tus fuit urbis egreguis pastor: et nunc
qlio excesiu patronus efectus. Qui in
fus etatis primeue: xp̃i militiam laquesᷤ
sd̃i turtis ꝑseuerantie diffinitione susce¬
t & intantum capessende religionis ꝓ¬
poito ad huc puerulus uir beatus exar¬
stat. it ita dicam si ꝑsecutionis tempus
nondefuisset. ꝑiculis se sponte p̃ceps in¬
giret. hic iam lectionib cepit diuinoꝵ
ndiminum maincipari: et ineruditi¬
en fidei semet ipsum non segniter
grcere. Deniq ꝓuiuenilib reprimen¬
ds cupiditatib et sapientie ꝓfectib ad¬
mscendis: orationib se et abstinentie fre¬
ni constringebat. R ita ei abipsis cuna¬
unlis etcłiastica regula in obseruantia
honorbilis fuit: ut multorum uiuenũ
at sonum ad eum confluentium turbas
adsidem conuerteret uerum etiam ꝑfec¬
te uite institutionib informaret. Mani¬
fai autẽ aderat diuina gr̃a: ꝑ quam in¬
nimerabiles ad imitationẽ sui infide di

Expanded text:
cius ortus claris parentibus, castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ qui me confortauit et recreauit
uiscera mea. Cumq complesset ora¬
tionem suam. repiciens ad omnes
maculas corporis sui iudit quod¬
saluata ecũt omnia membra euis

Expanded text:
tuum qui me confortauit et sana| uit uiscera mea. Et dum conplisset oracionem suam| respiciens ad omnes maculas corporis sui. Et saluata| sunt omnia membra eius .
Abbreviated transcription (Latin):
duis subiacebis. Tunc iratus quintianus.
uissit eam ineculco suspendi et dorque¬
nanus. Relinque intentionẽ animi
tui: ut uite tue possit c̃ẽ consultum.
Agatha respondit. Ego inhis penis ita
delector ficut qui bonum niuitium
audit aut sicut qui udet quem diu
desiderait. aut sicut qui inuenit thes¬
auros multos. ita ego delector uihis pe¬
nis corꝑalib posita. Neq enim pot̾it
inparadissum dñi cum palma intrare
crudelis et dire tyranne non es confusus
hoc amputare infemina quod ipse in
matre subxisti: S ego habco mamuillas
integras intus anuna mea. exquib nu
trio omnes sensus meos: quas abiufan¬
tia dũo consecraui. Tunc crudlissimꝰ¬
quintianus uissit eam iterum incarce

Expanded text:
diis| subiacebis. Tunc iratus quintianus diis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torquetianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibus| posita. Non enim post in paradyso domini cum| palma intrare crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| ui. Tunc quintianus iussit eam in carce
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i nomine mansuescunt. Si ignem
adibeas: decelo mͥ rorem saluificam an¬
głi ministrabunt. Si plagaᷤ et uerba
uniuersa tua tormenta despiciam.
Iunc quintianus agitans caput. iul¬
sit eam incarcerẽ teuebrosum rectpi
dicens ei. Cogita tecũ agatha et pem¬
tere: ut possis euadere tormenta ha¬
rifica. que te forticer laniabunt.
agatha respondit. Tu minnster satha¬
ne tu penitere: ut possis euadere ct̃¬
quintianus. uissit eam celerius trihi
ad carcerẽ: quia uoce eũ publica
confutabat. Agatha autẽ leassima
a igtur die impussimus quintiantis
suis eam aspectib uissit aptari. Cui
⁊ dixit. Quid tractasti cuta salutem
tiamꝰ Agatha ueneranda respondit.
S alis mea: xp̃c ẽ. Quintianus dixit.
onẽ uanam: Denega xp̃m. et deos
acerba morte consunias. Agatha dixit¬
su negi tu in felix deos tuos qui sunt
lipides et ligna: et ercatorẽ tuũ qui de
ficit dm̃ uerum adora. Quẽ si contem¬
sens: penis et̃nis et perpetuis in cen¬

Expanded text:
hristo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| tum . per quem uniuersa tua| tormenta dispiciam. Tunc quintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis euadere aetequintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe autem| laetissiti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit onem uanam. Denega christum et deos uentutis ne acerba morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incen
Abbreviated transcription (Latin):
auttẽ dicebat adeum. Nisi dignitatẽ
prefecture ad ministraueris: nullo mo
fitium prefecture. Cransactis paucis
dieb. denuo misit ad eam. Tunc u
deo meo et adoraueris patrẽ et filium
Quod si nolueris:. quete tͥ aliam uro
rem. Audiens hec eleusius. uocauit
patrẽ eius: et dixit ei omnia uerba
que ei mandauerat uiliana. Pater
uero eus hec audiens: dixit. Enuscad̾es
et amatores hominum deos quod si

Expanded text:
a . dico . Nisi dignitatem prae| fecturae administraueris nullatinusfi| cium praefecturae . transactis uero paucis diebus .| Dinuo misit ad eam . uolensin deum meum| et adoraueris patrem et filium quod si nolueris . queri tibi aliam uxo| rem. Ista audiens praefectus . uocauit patrem puel| le et narrauit ei omnia uerba ore ei . mandauerat| Iuliana pater uero eius haec audiens . dicit . Per miseri| cordes deos quod si
Abbreviated transcription (Latin):
fimulam impus cruciatib ageret
uefindissimus quintianus fugiens
cxuno latere terremotum metue¬
lut: ex alio autẽ seditionẽ populi
giiẽ incarcerẽ recipi. Ipse autẽ ꝑ
postetulam sectetarii oculte cxiens.
populum in ianuis dereliquit
abinfantia mea. et fecisti me in ui¬
uentute iuriliter agere qui tulisti
a me amorẽ scłi huuis. qui corpus
meũ apollutione seꝑasti: qui fecis¬
ti me uincere tormenta carnificis.
ferrum. ignẽ. et iuncula. qui michi
in tormentis uirtutẽ patientie tri¬
biuisti: te dep̃cor ut accipias sp̃m¬
ẽ ut me iubeas istud scłm dereli¬
quere: et ad tuam głiam ꝑuenire

Expanded text:
famulam im| piis cruciatibus ageret unc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio autem latere . seditionem| populi eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in ianuis dereliquid. ab infancia mea| et fecisti me a iuuentute mea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae tribuisti te praecor . ut accipias| spiest ut me iubeas istum| saeculum derelinquire . et ad tuam mise
Abbreviated transcription (Latin):
tianus. Et quis ẽ qui te curauut:
t corde inuocare non cesso. Quin¬
tianus dirit. Nunc iudebo: si xp̃c¬
testas carbones iguitos mtti: et¬
corpore uolutari. Cuinq hoc fieret
ginis corpus uolutabatur exagita¬
tus c̃: et pars parietis ipsius ceci¬
dit. et oppressit consiliarium uidi¬
cis nomine siluanum et amicum
cuis nouune falconium. quorum
ꝑpetrabat. S et omnis cuutas ca¬
chanensium numa ui terremotus

Expanded text:
tianus . et quis est qui te curauit| . et corde inuocare non cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo si chrtestos carbones uiuos inmitcorpore uolutare Cumque hoc fieret tum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum eram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus
Abbreviated transcription (Latin):
relinquerent. Cunc ꝑsone que ibi erant¬
Ibsit ame. ut et ego coronam meam
ꝑdam et cos qui custodes sunt tri¬
confessione euis: qui me saluam fect
et consolatus ẽ me. Factum ẽ autẽ post
quatuor dies iussit eam itetum quin¬
Sinautẽ: scito te acriorib tormentis
atq iniqua p̃cepta tua: acrem ctiã¬

Expanded text:
sonae qui ibi erantabsit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt triconfessione| eius . qui me saluam fecit et consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quinsin autem scias te acrioribus tormentis et iniqua precepta tua. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa medicamenta inmaii sua.
te minis corꝑalib penis affecerit con¬
sulatis insanus. tu tamen eum gra¬
uiorib supplicus ctuciasti responsio¬
uib tuis. & licet ubera tua torserit
uero ibi eram qua hora hec pacieba¬
ris: consideraui et uidi. quia potest
curam saliitis tua mamilla suscipere
medicinam carnalem corꝑi meo nun¬
quam exhibui: et turpe ẽ ut quod
nunc ꝑdam. Dicit ei sengor ille. filia¬
et ego xp̃ianus sum: et noui medici¬
nam. Poli me uerecondctis. Dicit aa
gatha. R̾ que postest uerecundia mea
uus. ego uero licet puella sim ita to¬
tum corpus meum uaris laceratum¬
ad corpus meum medicam̃ta abhomi te¬
ne facta nunquam accedent. Dicit ei
ille senior. E quare non ꝑmitis ut cu¬
rem te: Agatha dixit. Quia habco

Expanded text:
diuersa medicamenta in manu sua te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit quia ibi eram qua hora haec| paciebaris . consideraui et uidi quia potest cura sa| lutis tua mammellas suscipere. Medicina carnale meo corpore numquam exhibui . et tur| pe est . quod nunc| perdam. Dicit ei ille senior. Ego christianus sum . et noui me| dicinam. Nolo me ueriaris. Dicit ei agate. Quid potest| uerecundia mea natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratumad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
ali fructum pii laboris adño suo ꝑceptu¬
sul. abistis presenti uite laqueis ad eterna
st deberet conscenderae regna. Itaq ꝓ¬
pauante uocationis suc die: secedit
ancum in quo nunc beati marcialis
atłu sita ẽ. In qua cum non plurib dege¬
a dic. et in stanter celestis uite dulcedi¬
ĩ lus ꝓpinaret auditorib: leui tactus in¬
rnmodo. letus et alacer prestolabatur ho¬
toqua laborum certaminumq suorũ
mpsitam a iusto uidice reciꝑet coronã.
le qua nauis sc̃e eccł̃ie absq gubetnatore

Expanded text:
cola fructum pii laboris a Domino suo perceptucola fructum pii laboris a Domino suo percepturus, ab istis praesentis vitae laqueis, ad aeterna felix deberet conscendere regna. Itaque propinquante vocationis suae die, secedit ad vicum, in quo nunc B. Martialis ecclesia sita est. In quo cum pluribus degeret diebus, et instanter coelestis vitae dulcedinem suis propinaret auditoribus, levi tactus incommodo, laetus et alacer praestolabatur horam qua laborum certaminumque suorum repositam a justo judice reciperet coronam. Et quia navis sanctae Ecclesiae absque gubernatore
Abbreviated transcription (Latin):
cos quos inquitas ꝓpria fecerat reos.
ad uentus sui gr̃a redderet absolutos. S
uecordes neq reuerentia pontificis prese¬
tis. neq predicabile tanti uiti mertum
ꝑmouit: ut facerent que sc̃s non moddo
imꝑauerat. s etiam uoce supplici postula¬
tedidit. Deinde ꝓprie domtis holptais se¬
se recepit. Cumq ei appositus ec̃t pans
discumbere noluit: s tacitus et gineus
cathene confracte sunt: et hi qui uicll¬
ralib priuatisꝙ tenebris residedant ass
absq humano auxilio ad cominunem
onere sc̃i uuri conspectib seĩe opculete
atille gauacus incdũo iam lecuis cibuũ
acccpit: et quos metito soluctas cum¬
si amuiui participatione donat. Nec
fust qui absolutos repeteret: cum mani¬
fsssime hoc diuine iuraitis potentia
nonhumanum auxilium scõ antistiti con
nio duuni cultus unca. abrasisq de ca
gbleum crrorumq omnium tribulis:
impus imminebat. quo beatus ille agri¬

Expanded text:
eos quos iniquitas propria fecerat reos, eos quos iniquitas propria fecerat reos, adventus sui gratia redderet absolutos. Sed vecordes neque reverentia pontificis praesentis, neque praedicabile tanti viri meritum permovit, ut facerent quae sanctus non modo imperaverat, verum etiam voce supplici postulareddidit; deinde propriae domus hospitio sese recepit. Cumque ei appositus esset panis, discumbere noluit, sed tacitus et gemens catenae confractae sunt, et hi qui in carceralibus privatisque tenebris residebant, absque humano auxilio ad communem donere sancti viri conspectibus sese obtulere. At ille gaudens in Domino jam laetus cibum accepit, et quos merito solverat, saconvivii participatione donat. Nec fuit qui absolutos repeteret, cum manifestissime hoc divinae virtutis potentia, non humanum auxilium sancto antisti contico divini cultus vinea, abrasisque de ea idolorum errorumque omnium tribulis, tempus imminebat quo beatus ille agri
Abbreviated transcription (Latin):
bo predicationis illuminatos ꝓprio resti¬
tuit creatori. Diem ergo illi felici exor¬
nantes letitia. inter ipsa saer& mense
conuiiua totus scrmo illius etat de
xp̃i głia de interitu sathane dehis
quoq que ꝑtinent ad ueram dm̃ tim̃i¬
tium animarum curam. Post ghiosus
ille uir omni suppellectũis sue copia
sc̃o uiro exhibita supplex cxorat: ut
cuncta beiigne suscipiens ad quoscũcs
placuerit usus ꝓfutura retentit. Siur
beatissimus nichil horum suscipiens be¬
nedictione suꝑ eum tradita omniq domo
cuis in fide coroborata: festinabat ad ppria.
Cumq iam portam ado sibi commendate
subiret urbis. hi qui in carceralȩ custocdia
nȩxibq duris mancipati erant: ingenti
clamore scm̃ uirum ut sui misertittur
ex orant. At ille benignissimus qui totus
semꝑ in dño uiscerib pietatis affiucbit.
ad eos quib id officii commissum erat
supplex accessit: precaturq humiliter ut

Expanded text:
bo praedicationis illuminatos proprio restibo praedicationis illuminatos proprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornantes laetitia, inter ipsa sacrae mensae convivia totus sermo illis erat de Christi gloria, de interitu Satanae, de his quoque quae pertinent ad veram Deum timentium animarum curam. Post gloriosus ille vir omni supellectilis suae copia sancto viro exhibita supplex exorat, ut cuncta benigne suscipiens, ad quoscunque usus placuerit profutura retentet. Sed vir beatissimus nihil horum suscipiens, benedictione super cum tradita, omnique domo ejus in fide Christi corroborata festinabat ad propria. 28. Cumque jam portam a Deo sibi commendatae urbis subiret, hi qui incarcerati custodia nexibusque duris mancipati erant, ingenti clamore sanctum virum, ut sui misereretur, exorant. At ille benignissimus, qui totis semper in Domino visceribus pietatis affluebat, ad eos, quibus id officii commissum erat, supplex accessit, precaturque humiliter, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pente pedes ac brachia corpusq tocum
spiris ipercis colligatum. ꝑ territis autẽ
a paraddisi głia ꝑsetpentẽ deiectum ꝑcru¬
cis tue reparasti uexillum. tu libera hanc
cieaturam tuam abhoc quo tenetur an¬
gue: ut et serpens inttreat. et ꝑte puer
incolumis euadens cognoscere presentes
faciat quia tu es liberator et ꝓtector om̃i¬
um fꝑantium inte. Cumq talia ꝑ orasset
uir do plenus et qui aderant dixissent
amen: serpens crt. puit medius. et cunc¬
tis dm̃ laudantib. puer euasit sanus.
Interea cum ad domum principis ꝑue¬
nissent: sumino excipitur gaudio. fit
concurfus omnis etatis omnisq sexus
ad uidendum tantum uirum: cuius.
nom famaq iuitutum tanto uibare
coruschatet. ut etiam quosq remotissi¬
mos eum uidendi desidetio succendete
posset. Subsequuntur euestigio scm̃n
ep̃m inetgumini duo. salutis remediũ
flagitautes abeo. At ile inuocato nomi¬
ne xp̃i: et inimicum fugautt. et eos uer¬

Expanded text:
ingente serpente pedes et brachia corpusque totum ingente serpente pedes et brachia corpusque totum spiris vipereis colligatum. Perterritis autem a paradisi gloria, per serpentem dejectum, per crucis tuae reparasti vexillum, tu libera hanc creaturam tuam ab hoc quo tenetur angue, ut et serpens intereat, et per te puer incolumis evadens cognoscere praesentes faciat, quia tu es liberator et protector omnium sperantium in te. Cumque talia perorasset vir Deo plenus, et qui aderant, dixissent Amen, serpens crepuit medius, et cunctis Deum laudantibus, puer evasit sanus. 27. Interea cum ad domum principis pervenisset, summo excipitur gaudio, fit concursus omnis aetatis omnisque sexus ad videndum tantum virum, cujus nomen famaque virtutum tanto jubare coruscaret, ut etiam quosque remotissimos eum videndi desiderio succendere posset. Subsequuntur e vestigio sanctum episcopum energumeni duo salutis remedium flagitantes ab eo. At ille invocato Christi nomine, et inimicum fugavit, et eos ver
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Ad cuius imꝑium draco seuissimus
ulterius fraudem exercere ꝑmissus non
c̃ seducendi. Cunc uniuersi cum gau¬
dio iam sunt socii ineuertendo falsita¬
tis fano: ac demum sc̃o renati lauachro.
ꝑmanus sc̃i pontificis doginate beatifi¬
cantur. xp̃iano. Cuius facti fama uelox
ꝑomnes totius ꝓuinitiȩ ꝑcurtens popłos
ita pristin erroris cunctas abrasit nebu
huius igitur tam celebri facti nuncio
defensor uit głiosus cuius memoriam¬
supra fecimus adse ꝑlato ingenti affectꝰ
gaudio benedixit dñm:. et festinis ac-¬
cedens adbeatum uitum suppliciter
petebat ut ad domum eius accedere dig¬
naretur. lit ꝓtriumphati hostis uctoria
largitori onniũ bonorũ. xp̃o cominu¬
uiter gras referentes. casto it scõ simul
participarentur conunuo. Cuiis petitio¬
nẽ uir beatus non renuens. quippe que
merito religionis uera sibi nęxuerat ca¬
ritas: ut cius desiderio satisfaceret ꝓpera¬
bat. S cum iter carperent inucuunt

Expanded text:
tat. Ad cujus imperium draco saevissimus tat. Ad cujus imperium draco saevissimus ulterius fraudem exercere permissus non est seducendi. Tunc universi cum gaudio jam fiunt socii in evertendo falsitatis fano, ac demum sancto renati lavacro per manus sancti pontificis dogmate beatificantur Christiano. 26. Cujus facti fama velox per omnes totius provinciae percurrens populos, ita pristini erroris cunctas abrasit nebulHujus igitur tam celebris facti nuntio, Defensor, vir gloriosus, cujus supra memoriam fecimus, ad se perlato, ingenti affectus gaudio benedixit Deum, et festinus accedens ad beatum virum suppliciter petebat, ut ad domum ejus accedere dignaretur, ut pro triumphati hostis victoria largitori omnium bonorum Christo communiter gratias referentes, casto simul et sancto participarentur convivio. Cujus petitionem beatus vir non renuens quippe quem merito religionis vera sibi nexuerat charitas ut ejus desiderio satisfaceret properabat. Sed cum iter carperent, in parte
Abbreviated transcription (Latin):
reclus. gladio sp̃s sc̃i preciuctus p̃pa¬
aur: ediuerso rusticana et ignobilis
aimis ꝓdefenssione deorũ qui sibi au¬
li. opem ferre nequibant obstinatis¬
sme resistens armatur. S uilianus mi¬
prteius inter frementes et garricutes
insamentium uoces. templum ingressus:
nuxato ueri dei ihu xp̃i nomine. simu¬
uchtum enorme ipsoq uisu tertibile
mcmerem resoluit. sola sc̃e iussionis aue¬
tentati. Ut uero insani populi cognos¬
aent cui eatenus cultutam deitatis
cribussent ex cuerso simulachro imma¬
plureo et atrocis uerbere caude deuo¬
drum sibi phalanges inmortẽ cepit
ulanter urgere. At illi eius eus con¬
ta dm̃ suum petunt auxilium: quẽ
puiso ante uociferantes maleficum totis
nisib elaborarent ut eum incenderẽt
uiuum. Porro uilianus uerus dei ach¬
leca eleuata cum signo crucis insub¬
lune dextera: draconi imꝑat ut nullũ
amplius ledens concitus fugiat. et lo¬
ca humana cultura prorsus carentia pe¬

Expanded text:
protectus, gladius Spiritus sancti praecinctus praepaprotectus, gladius Spiritus sancti praecinctus praeparatur, e diverso rusticana et ignobilis manus pro defensione deorum, qui sibi auxilii opem ferre nequibant, obstinatissime resistens armatur. Sed Julianus imperterritus inter frementes et garrientes insanientium voces templum ingressus, invocato veri Dei Jesu Christi nomine, simulacrum enorme ipsoque visu terribile in cinerem resolvit, sola sanctae jussionis auctoritate. 25. Ut vero insani populi cognoscerent, cui eatenus culturam deitatis exhibuissent, ex everso simulacro immasulphureo et atrocis verbere caudae, devotorum sibi phalanges in mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficum, totis nisibus elaborabant, ut eum incenderent vivum. Porro Julianus Dei athleta, elevata cum signo crucis in sublime dextera, draconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia pe
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pictatis uanis prestigis euertũ
corda populorum: ipsosꝙ uidentiuã oc̃os
ftustraretur. falla ꝓuetis asseretet. homa¬
neui ctucifixum dm̃ affirmant. deoꝰ
immortalium quos romanus eebil a
scło colit culturam et toneus euacuus
iinum exuri. debere ut cius matttus
exemplo aliquis inpostor et temctar ũ
terteretur: ue centta tem publcam a¬
mendorumq numinum reuerentiam
quib orbis constat et alitur quoquonio¬
do ulteruis oblatrare niteretur. his uilia¬
nis nuillomodo territus. uerum ad pug¬
nam contra diabolum alacrius accunctus
adlocum iter accelerat. quo capud erroris
coruim male suada religio detinebat. Nã
miuco cui artinas uocabulum ẽ templũ
trat et uico iouis simulachrum falsorũq
innumera portenta deorum: que uario
anore delusa gentilitas priscis temporib
acierat. ad suam et sequentiuum ꝑniciem
populorium. Ad que destruenda cum ui
lumis lorica fidei udutus. galea salutis

Expanded text:
nomine pietatis vanis praestigiis everteret nomine pietatis vanis praestigiis everteret corda populorum, ipsosque videntium oculos frustraretur, falsa pro veris assereret, hominem crucifixum Deum affirmaret, deorum immortalium, quos Romanus orbis a saeculo colit, culturam erroneus evacuaret; vivum exuri debere, ut ejus interitus exemplo aliquis impostor et temerarius terreretur, ne contra rempublicam mendorumque numinum reverentiam, quibus orbis constat, et alitur quoquomodo ulterius oblatrare niteretur. 24. His Julianus non modo non territus, verum ad pugnam contra diabolum alacrius accinctus, ad locum iter accelerat, quo caput erroris eorum malesuada religio destinebat. Nam in vico cui Artinas vocabulum est, templum erat, et in eo Jovis simulacrum falsorumque innumera portenta deorum, quae vario errore delusa gentilitas priscis temporibus erexerat ad suam et sequentium perniciem populorum. Ad quae destruenda cum Julianus fidei lorica indutus, galea salutis
Abbreviated transcription (Latin):
stir siqudꝰ ad uerli emundo emerge¬
bat retunderet: his tamen qui adipsum
sumpsetat. contra hunc quoq qui illuis
summi capitis membrum erat machinas
diuersarum temptationum quasi aduer¬
sum ualidissimum inurum calidus m¬
pugnator ad mouere non desinebat. Ut
enim nouus agricola opacam siluam in¬
gressus nunc fetro nunc igne utitur qͥ
iaciendis seminib tellus catenus sterilis
s̃parctur: sic uilianis cenomannicum
penitrans solum ueteres querctis amo¬
sasq fagos. id ẽ uetuste gentilitatis sta¬
lia uanaq fignienta eucitere nisus. et tr¬
ro correptionis usus ẽ. quo peccata delu¬
quentium feriret: et igne adustionis qu
iam emundatum solum ad ꝓferenda di¬
uini amoris semina apenm exhibetet Se
reliquie pagauorum que quasi fragnus
tabularum denaufragio euaserant ctur
indigne fetentes liudem nomuns xp̃l
dilatari et simulachiorĩ suorũ portenta
pessuindari: unanumiter insurgunit
contra sc̃m̃. in aleficum clamantes qui sib

Expanded text:
si quid adversi e mundo emergebat, retunderet, is tamen qui ad ipsumsumpserat, contra hunc quoque, qui illius summi capitis membrum erat, machinas diversarum tentationum quasi adversus validissimum murum callidus impugnator admovere non desinebat. Ut enim novus agricola opacam sylvam ingressus, nunc ferro, nunc igne utitur, quo jaciendis seminibus tellus eatenus sterilis praeparetur; sic Julianus Cenomanicum penetrans solum, veteres quercus annosasque fagos, id est, vetustae gentilitatis sterilia vanaque figmenta evertere nisus; et ferro correctionis usus est, quo peccata delinquentium feriret, et igne adustionis, quo jam emundatum solum ad promerenda divini amoris semina aptum exhiberet. 23. Sed reliquiae paganorum, quae quasi fragmina tabularum de naufragio errorum evaserant, indigne ferentes laudem nominis Christi dilatari, et simulacrorum suorum portenda pessumdari; unanimiter insurgunt contra sanctum, maleficum clamantes, qui sub
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. xp̃iane subiectus. huuis filius
graui aͬreptus in conimodo: ad extrenia-
deductus. et adultumum extuctus ẽ.
Pater uero orbitatis dolorem non fustinens
ad uirũ di cucutrit: clamans et diceus.
Serue di uiliane. qui confiteris. xp̃m¬

Expanded text:
s. Hujus filius gravi arreptus incommodo, ad extrema deductus, et ad ultimum exstinctus est. Pater vero orbitatis dolorem non sustinens, ad virum Dei cucurrit clamans et dicens: Serve Dei Juliane, qui confiteris Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ommpottus: anima mea inexitu est
posita. Confirma me et exaudi me et
muserere mei: et ueniat suꝑ me mise¬
ticordia tua. ficut mom̃ib qui tͥ pla¬
cuerunt. Dñe deus meus suscipe me
duc me inportum uoluntatis tue
et extingue minas tyranni. que con¬
tra ine exsurgunt: et fac erubescere
tu dñe scis naturam humanam. esto

Expanded text:
omnipo- tens, anima mea in exitu posita est, confirma me, et exaudi me, et miserere mei: et ueniat in me misericordia tua, sicut omnibus, qui tibi placuerunt. Domine Deus, suscipe me, et duc me in portum tuum . quo| et extinguae tirannum qui contra me insur| rexit . et fac erubiscire e tu domine scis naturam humanam .
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscens suã opinionẽ extendere.
nobilissimis ortã natalib di famulã
fecit artari: ut qui erat degener et igno¬
tus ꝑ hoc resonaret apud aures unlgi
quod tantus ẽẽt ac talis qui posset cũ
expectabilium sibi subuigare ꝑ sonis

Expanded text:
cupiens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas
Abbreviated transcription (Latin):
suorum concupiscentiã commouere¬
facultates eius cupiditatis sue frena
demonum seruus. feruore impietatis
audire omnino non poterat. his et hul¬
tcham asuis iubet aparttorib coartari.
ati eam cuidam matrone nomine afro¬
belut nouem filias turpissunas: sicut
erit et mater earum. hoc autẽ ideo fe
it ut ꝑ dies triginta cotidie blandirent᷑

Expanded text:
suorum concupiscentia commouebfa| cultates eius cupiditatis suae frena daemonum seruus feruorem inpietatis| audire non poterat . | his et huiparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae trhabebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat si diligitis dñm dm̃ utm
de toto corde ur̃o. et detota anima
ur̃a. Intribulationib et angustiis.
ysaie replicabat eloquia. Qui ablac¬
titi estis lacte. qui abstracti abub̾e
tute testimoniũ in consolationẽ suã
dissetebat ablactatorũ ẽẽ et eoꝵ qui
ad uiriłe etatẽ ꝑ uenissent ttibula¬
tionẽ suꝑ tribulationẽ sustinete.
ut sp̃e suꝑ spem meterentur acciꝑe:

Expanded text:
ut sciat, si diligitis dominum deum uestrum ut sciat, si diligitis dominum deum uestrum de toto corde uestro et de tota anima uestra. in tribulationibus et angustiis Isaiae replicabat eloquia: qui ablactati estis a lacte, qui abstracti ab uberturae testimonium in consolationem suam disserebat: ablactatorum esse — eorum, qui ad uirilem aetatem peruenissent — tribulationem super tribulationem sustinere, ut spem s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdño sunt passi contumeliamꝰ
Nonne ipse saluator humiliauit
se formam serui accipiens et factus
obediens patri usq ad mortẽ et
mortẽ crucis: ut nos sua passione
saluaret: Iob nisi ceitasset et ui¬
cisset in prelio: non accepisset coro
nam iustitie. uet audisset adño.¬
Putas me aliter tibi locutum quã
ut pareres iustus. Beati dicuntur
ineuangłio: qui. ꝑsecutionẽ patum¬
tur ꝓpter iustitiam. Secura sit cons¬
cientia quod non ꝓpter peccata pati¬
mur: et afflictio inscło materia pre¬
miorum ẽ. Si quando ꝓcatior fuisset
immicus et usq ad uerborũ uirgia
ꝓsilisset illud psalterii decantabat.
Cum consisteret peccator aduersum
me: obmuitui et humiliatus sum et
silu abonis. W rursum. Ego autẽ
quasi surdus non audiebam. et quasi
mutus non aꝑiens os suum: et factus
sum quasi homo non audiens nec
habens inore suo increpationes. In
temptationib de uteronomii uerba
uoluebat. Temptat uos dñs ds ũr:

Expanded text:
pro domino sunt passi contumeliam ? pro domino sunt passi contumeliam ? nonne ipse saluator humiliauit se formam serui accipiens et factus , oboediens patri usque ad mortem et mortem. crucis, ut nos sua passione seruaret? Iob, nisi certasset et uicisset in proelio, non accnam justitiae, nec audisset aPutas me aliter locutum tibi, quam ut appareres justus ? Beati diin euangelio, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. secura sit conscientia, quod non propter peccata patiamur; et adflictio in saeculo materia praemiorum est. si quando procacior fuisset inimicus et usque ad uerborum iurgia prosilisset, illud Psalterii decantabat: cum consisteret aduersum me peccator, obmutui et humi- u liatus sum et silui a bonis et rursum: ego autem quasi surdus non audiebam et quasi mutus non aperiens os suum. et factus sum quasi homo non audiens nec habens in ore suo increpationes. in temptationibus Deuteronomii uerba uoluebat: temptat uos dominus deus uester,
Abbreviated transcription (Latin):
dia mors introuiit inorbem tercarũ
Suscitauit ei autẽ dũs adar idume¬
um qui eam colafitaret ne se extol¬
leret: et quasi quodam stimulo car¬
nis sepuis ad monebat ne magnitu¬
dine uututũ altius saperet et alia¬
rum uiciis feminatum se iexcelso
crederet constitutã. Ego aiebam liuori
ẽẽ cedendum: et daudum insanie
locum. Quod fecisset ia cobin fr̃e suo
esau: et dauid in ꝑtinacissi municorũ
saul. Quorum alter mesopotamiã
fugerit: alter se allophilis tradiderit
malens hostib quam in uidiis subiace¬
te. At illa iuste respondebat hoc dice¬
res. si dabulus contra scruos dei et ancil¬
las non ubiq pugnaret: et ad omina
loca fugientes precederet si non sc̃õꝵ
locorum amore retinerer. et betbleem
meam in alia reperire possim paite
tetratum. Cur enim non paticntia
luiorẽ suꝑem : Cur non humilitate
frangam suꝑbiã: et ꝑcutienti maxil¬
lam alteram. offeram malam. diceu¬
te paulo. uincite mbono malum:
Nonne apłi głiabantur quando

Expanded text:
dia mors introiu.it in orbem terrarum! suscitauerat ei dominus Adar Idumaeum, qui eam colafizaret, ne se extolleret, et quasi quodam stimulo carnis saepius admonebat, ne magnitudine uirtutum altius saperet et aliarum uitiis feminarum se in excelso crederet constitutam. ego aiebam liuori esse cedendum et dandum insaniae locum, quod fecisset Iacob in fratre suo Esau et Dauid in pertinacissimo inimicorum Saul, quorum alter Mesopotamiam fugerit, alter se allophylis tradiderit malens hostibus quam inuidiis subiacere. at illa: \'iuste\', respondebat, \'hoc diceres, si diabolus contra seruos dei et ancillas non ubique pugnaret et ad omnia loca fugientes praecederet, si non sanctorum locorum amore retinerer et Bethleem meam in alia repperire possem parte terrarum. cur enim non patientia liuorem superem? cur non humilitate frangam superbiam et percutienti maxillam alteram offeram malam dicente Paulo: uincite in bono malum ? nonne apostoli gloriabantur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ea uenerantissimis moritur exequiis
ignis infanti sppositus calescens us s
ambit: imimensos calores efficit. et elstt¬
uerites ui se ipsum refundit uapores.
Quis putaret intali discrimine diuis
posse: Porto beata mater cuml̃e ual
neris su pauida accuitit. estimanl ul¬
ter uapores ignifcros liquefatum.
tenera pueri aistibiusse membra. Sq̃¬
ardox fidei que illam sco corꝑi exire
obiuiam compulit: restincta ẽ ardeu¬
tis flamina camini. Subito terrore
ꝑculsa filium non a mouet: donec
grandi clamore multos compelleret ad¬
unare. Beati porro iuri corpuis humane
conditionis lege sepultum: uere se in¬
xp̃o uiuere demontirat frequentissima
consolatione uiuentium. Nam ibi re¬
cipit cecitas usum. debilitas gressũ.
effugantur demonia. donantur cũ
fide petentib congrua uota: p̾stan

Expanded text:
ea venerantissimis moratur exsequiis, ea venerantissimis moratur exsequiis, ignis infanti suppositus calescens, vas ambit, immensosque calores efficit et efferventes in seipsum refundit vapores. Quis putaret in tali discrimine vivere potuisset? Porro beata mater cum jam sannoris sui pavida accurrit, aestimans inter vapores igniferos liquefactum, et tenera pueri distabuisse membra. Sardore fidei, quae illam sancto corpori exire obviam compulit, restincta est ardentis flammas camini. Subito terrore perculsa filium non admovet, donec grandi clamore multos compelleret adunari. 34. Beati porro viri corpus humanae conditionis lege sepultum, vere in Christo se vivere demonstrat frequentissima consolatione viventium. Nam ibi recipit caecitas visum, debilitas gressum, effugantur daemonia, donantur cum fide petentibus congrua
Abbreviated transcription (Latin):
Maitim corpus hi qui ductu eius
intudum uicerant ꝓsequiuntur: iuli¬
aui exequiis hi qui eo duce celestia
iam tenebant famulantur. Quid
plura: Uni regi militarunt: uni dño
seriuierunt. Uno sp̃u scĩficati sunt: su¬
pra petram uiius fidei scĩficati sunt.
Restat ergo ut par sit eis honor et głu.
quos uirtutis actio pares inxp̃i constitu¬
it disciplina. Hoc igitur beati cdipus iuru
cum adurbemi ꝓpriam de portaretur
uentum ẽ ad transitum fluiuz cui sar¬
ta uocabulũ ẽ. Ad declarandum ergo
quanti metiti eẽt cuius reliquie fereluit
equi qui lecticam scãrũ gestalunt çcu¬
iuarum. ceteris uix enatantib uiter nu¬
das ualidas. et ꝓfunde cecitatis guigiel
nec genib aqua tactis litus alterincie¬
tis mirantib subietunt. Cum uero toti
imposuerat suppositoq igne menibra
infantuli aqua tepenti lauabat. Que
uoce psallentium attonita officium
ceptum desetit: oblitaq nfantuli cũ
ceteris obuiam scõ accurrit. Igitur dũ

Expanded text:
Martini corpus ii qui ductu ejus Martini corpus ii qui ductu ejus mundum vicerant prosequuntur: Juliani exsequiis hi, qui eo duce coelestia jam tenebant, famulantur. Quid plura? Uni Regi militarunt, uni Domino servierunt, uno Spiritu sanctificati sunt, supra petram unius fidei fundati sunt. Restat ergo ut par sit eis honor et gloria quos virtutis actio pares in Christi constituit disciplina. 32. Hoc igitur beati viri corpus cum ad urbem propriam deportaretur, ventum est ad transitum fluvii, cui Sartae vocabulum est. Ad declarandum ergo quanti meriti esset cujus reliquiae ferebantur equi, qui lecticam sanctarum gestabant exuviarumcaeteris vix enatantibus, inter undas validas et profundae caecitatis gurgites, nec genibus aqua tactis littus alterum, cunctis mirantibus subierunt. 33. Cum vero tota imposuerat, suppositoque igne membra infantuli aqua tepente lavabat: quae voce psallentium attonita officium coeptum deserit, oblitaque infantuli, cum caeteris obviam sancto accurrit. Igitur dum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmicines clericorũ falanges. illinc
sacrartim uirginum pre parsimonia
turme psallentes: hinc plebs urbana
nobilib conserta uiris. illinc manus a¬
grestis sc̃ĩs beati uiri famulatur exe¬
quiis. S nquis forte moucatur quod
uilianum martino cquiperauerim.
qui hoc dicis nosi recte ꝑcenscas pene
similia abutroq potes uidere comple¬
ta. Martinus adhuc caticuminus
algentẽ pauꝑẽ diuisa clamide uesti¬
uit. iulianus fide robustus tot milia
ueterem hominẽ exuta fidei ueste conte¬
cit. Martinus primo solitariam de¬
legit uitam. ut xp̃i dulcedine singu¬
ritet fsueretur: uilianus aꝑtam ex¬
peciit pugnam ut multorum ani¬
mas lucre᷑retur. Martimis adẽpatũ
aturonensib raptus ẽ: uilianus ceno¬
mannensib adeo pontifex. quin un¬
mo et apłs destinatus est. Martinus
inurtute triuitatis deifice trium
mortuorum ẽ magnificus suscitator:
uilianus totidem ad uitam reuocais
mortuos totiens mortis extitit uictor

Expanded text:
psalmicines clericorum phalanges, illinc psalmicines clericorum phalanges, illinc sacrarum virginum prae parcimonia turmae pallentes, hinc plebs urbana nobilibus conserta viris, illinc manus agrestis sanctis beati viri famulantur exsequiis. 31. Sed ne quis forte moveatur, quod Julianus Martino aequiparaverim, qui hoc dicis, si recte percenseas pene similia ab utroque potes videre completa. Martinus adhuc catechumenus algentem pauperem divisa chlamide vestivit; Julianus fide robustus tot millia veterem hominem exuta, fidei veste contexit. Martinus primo solitariam delegit vitam, ut Christi dulcedine singulariter frueretur. Julianus apertam expetiit pugnam, ut multorum animas lucraretur. Martinus ad episcopatum a Turonensibus raptus est; Julianus Cenomanensibus a Deo pontifex, quinimo et apostolus, destinatus est. Martinus virtute Trinitatis Deificae trium mortuorum est magnificus suscitator: Julianus totidem ad vitam revocans mortuos, toties mortis exstitit victor.
Abbreviated transcription (Latin):
comptum cum trib diaconib suis et
trib cercis uenientem adse. Qui cercos
quos portalunt posuerunt suꝑ mensam
ante eum et abierunt. Dixit ergo predictꝰ
defensor ad considente. Udetis głiam
quã ego uideo: Qui nichil se iuidere tes¬
tati sunt. At ille dixit. Nunquid non
hic uidistis patr̃e nr̃m uilianum. qui
tot bona nobis ostendit. tot miraculis
lctificauit: Ecce enim nunc cum trib
diaconib siuis. et trib cercis huc ante me
uenit: et letissimo uultu subridens bene¬
dirit nos relictisq cercis abscessit. Unde
ficia pietatis sue uiuens uixp̃o impcn¬
dere uunquam cessabit. Surgamus gͦ
habuunus interris. Hec eo dicente: om̃s
ad mirati sunt. Patiterq surgentes: ad
crequias sc̃ĩ feltiunanter accurrunt:
Iam uero ut demartino illo pontificũ
speculo legitur impossibile dictum est.
quanta hominum multitudo conuene¬
rit. Cunctis exagris et uicis: non nulli
etiam ex uicinis affuere castellis. Hinc

Expanded text:
comptum cum tribus diaconibus suis et comptum cum tribus diaconibus suis et tribus cereis venientem ad se, qui cereos, quos portabant, posuerunt super mensam ante eum, et abierunt. Dixit ergo praedictus Defensor ad consedentes: videtis gloriam quam ego video? Qui nihil se videre testati sunt. At ille dixit: Numquid non hic vidistis patrem nostrum Julianum, qui tot bona nobis ostendit, tot miraculis laetificavit? Ecce enim nunc cum tribus diaconibus suis et tribus cereis huc ante me venit, et laetissimo vultu subridens benedixit nos, relictisque cereis abscessit. Unde ficia pietatis suae vivens in Christo impendere nunquam cessabit. Surgamus ergo, habuimus in terris. Haec eo dicente, omnes admirati sunt; pariterque surgentes ad exsequias sancti festinanter accurrunt. Jam vero, ut de Martino illo pontificum speculo legitur, impossibile dictu est quanta hominum multitudo convenerit, cuncti ex agris et vicis, nonnulli etiam ex vicinis adfuere castellis. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
omnuni deti plebisq consilio sc̃õ delega¬
as cutibio. quẽ aduitorẽ et sotium insc̃e
rtaluaationis catenus habuerat officio. Icde
cum turibius prb̃rii officio głiosus: cũ
li pauatio diacono ad reuelandam ce¬
uonannensib rp̃i grãm ut abantiquis
liscpinus comes et aduitor sco uiliano
lemans urbis antistite destinatus ẽ. Cilio¬
ssimus igitur pastor cominum omniũ
Aiułis conscusu. frẽs filiosq suos euocat:
s conlignato successore occłis ac manib
nilmn elcuitis duitisime gras agens
et collaudans dñm. ouesq quas. xp̃o
ad quisuerat eidem summo pastori cõ¬
mendans. letus et alacer beatis incritis
ditatum celo reddidit sp̃m. Quo celes¬
tia regna petente. ille cuis merito ficdi
et bonorum actuum diletissimus defen¬
sor uir głiosus prescus non erat: s euis
scĩssimi obitus tali ordine cognouit diem.
Sedeute eo admensam aꝑti sunt intel¬
lectuales ocłi cuis. et ccoc uidet beatis¬
simum itilianum sacerdotali infula

Expanded text:
eri plebisque consilio, sancto delegavit Turibio, quem adjutorem et socium in sanctae praedicationis eatenus habuerat officio. Idem enim Turibius presbyterii officio gloriosus cum S. Pavatio diacono ad revelandam Cenomanensibus Christi gratiam, ut ab antiquis suscepimus, comes et adjutor S. Juliano a Romanae urbis antistite destinatus est. 30. Gloriosissimus igitur pastor communi omnium allectus consensu, fratres filiosque suos evocat, et consignato successore, oculis ac manibus in coelum elevatis, diutissime gratias agens, et collaudans Dominum, ovesque, quas Christo acquisierat, eidem summo pastori commendans, laetus et alacer beatis meritis ditatum coelo reddidit spiritum. Quo coelestia regna petente, ille ejus merito fidei et bonorum actuum dilectissimus Defensor, vir gloriosus, praesens non erat, sed ejus sanctissimi obitus tali ordini cognovit diem. Sedente eo ad mensam, aperti sunt intellectuales oculi ejus, et ecce vidit beatissimum Julianum sacerdotali infula