comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
populos priuernatẽ fund anũq: & formianum haud ambigue sollicitar: Obbaeccũlegitos
bant iniurias romanorũ neq eone glegentius eaqͦ ipsis obicerentur pungabanti haudullo publico
ĩsi lo auxilio ueiuuari grecos nec fundanũ formianũue a sesollicititos quippeminime penitere se
uriũ sucrũ sibellũ placeat ceterũ ñ possedissi mulare aegrepaticiuita tẽ sanitiũ qđ fregellas ex
uilscis captas diru tasq absere stituerit romanꝰ populus coloniãq: in sãnitiũ a groinposuerit
quẽ colonieorũ fregellas appellant eã secontumeliã in iuriãq ni sibi abhis qͥ fecerint demat᷑
ipsosominiuu depulsuros eẽ Cũ romanꝰ legatus ad disceptandũ eos ad cõmunes socios atq amicos
uocart quid ꝑplexe agimꝰ in quit nr̃acertamina romani : N uerba legatorũ nec hominũ quis quã
pinde int̃ caꝑuã suessulãq castracastris c̃feramus et scmnis romanꝰ neimperio itadiã regut

Expanded text:
populos, Priuernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari. ob haec cum legatos bant iniurias Romanorum, neque eo neglegentius ea quae ipsis obicerentur purgabant: haud ullo publico consilio auxilioue iuuari Graecos nec Fundanum Formianumue a se sollicitatos; quippe minime paenitere se uirium suarum, si bellum placeat. ceterum non posse dissimulare aegre pati ciuitatem Samnitium quod Fregellas ex Uolscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro imposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; eam se contumeliam iniuriamque, ni sibi ab iis qui fecerint dematur, ipsos omni ui depulsuros esse. cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos uocaret, 'quid perplexe agimus?' inquit; 'nostra certamina, Romani, non uerba legatorum nec hominum quisquam dproinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et Samnis Romanusne imperio Italiam regat
Abbreviated transcription (Latin):
egregiũ exercitũ aduersus sanites duxeñ Castra inhostico incuriose ittcposita tã quã ꝓcul
ab ẽ& hostis cũ subito aduenere samnitiũ legiones tanta ferocia utucllũ usq ad stationẽ
nomanc̃ in ferrent Noxiã ad petebat id phibuit munim̃ ta adoriri neo dissimulabant
ortiduce postero die fuc turo sdictator ubi ꝓpionẽ spedimiationẽ uidit nemilitum
uirtutidamnolocus e& ignib: crebris relictis quicons pectũ hostium frus trarentur suentio legiones
educit nec itm̃ fallere ꝓpt̃ propinquitatẽ castrorum potuit. Eques extẽplo insecutus it& insticit
igmini utdonec luce scer& p̃lio abstiner& nepedestres quidem copieluce castris egresseł ques luce

Expanded text:
egregium exercitum aduersus Samnites duxerunt. castra in hostico incuriose ita posita tamquam procul egregium exercitum aduersus Samnites duxerunt. castra in hostico incuriose ita posita tamquam procul abesset hostis, cum subito aduenere Samnitium legiones tanta ferocia ut uallum usque ad stationem Romanam inferrent. nox iam appetebat; id prohibuit munimenta adoriri; nec dissimulabant orta luce postero die facturos. dictator ubi propiorem spe dimicationem uidit, ne militum uirtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis qui conspectum hostium frustrarentur, silentio legiones educit; nec tamen fallere propter propinquitatem castrorum potuit. eques extemplo insecutus ita institit agmini ut, donec lucesceret, proelio abstineret; ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae. eques luce
Abbreviated transcription (Latin):
tulit ad populũ ut incusculanꝰ anima duerteretur quorũ eorũ opec̃silio uelit̃ni priuernatesq
populo r̃ bellum fecissent populus tusculanꝰ cũ coniugib: acliberis romãuenit . ex multitudo uest
mutata ecspeciereorũ tribus circuit genib: seomniũ aduoluens. plusitaq: misericordiaad
poeneueniã impetrandã quã causã ad crim̃purgandũ ualuit trib: om̃s p̃terpoliã antiquar̃
legem poliae sententia fuit puberes uerberatos necari coniuges liberosq: subcorona legebelliue¬
nire memoriãq: eius iretusculanis in poenatũ a trocis auotores mansisse ad patrũ a etutẽ c̃stut
nec quẽ quã ferme expolia tribu candidatũ ferme datũ papiriũ ferre solitũ In sequentian no
dictacor &m̃ fabius ambustus magist̃ equitũ metu
grauioris insc̃ niobellic̃ductae n p̃tio a finitimis iuuentus dicebatur intentiore dilectuhabito

Expanded text:
tulit ad populum ut in Tusculanos animaduerteretur, quod eorum ope ac consilio Ueliterni Priuernatesque tulit ad populum ut in Tusculanos animaduerteretur, quod eorum ope ac consilio Ueliterni Priuernatesque populo Romano bellum fecissent. populus Tusculanus cum coniugibus ac liberis Romam uenit. ea multitudo ueste mutata et specie reorum tribus circuit genibus se omnium aduoluens; plus itaque misericordia ad poenae ueniam impetrandam quam causa ad crimen purgandum ualuit. tribus omnes praeter Polliam antiquarunt legem: Polliae sententia fuit puberes uerberatos necari, coniuges liberosque sub corona lege belli uenire. memoriam eius irae Tusculanis in poenae tam atrocis auctores mansisse ad patrum aetatem constat nec quemquam ferme ex Pollia tribu candidatum Papiriam ferre solitum. insequenti anno, t M. Fabius Ambustus magister equitum, metu grauioris in Samnio belli—conducta enim pretio a finitimis iuuentus dicebatur—intentiore dilectu habito
Abbreviated transcription (Latin):
defectionẽ sãnitiũ apulũ nouumbellũ accessit utroq exercitus missi sulpicio samnites apuli
emilio sorte euener̃ s̃ quiñ ipsis apulis bellũ in lacũ sed socios eii gentis populos absãnitium
uiatq: iniuriis defensossoribant . Cecerũ fortuna sanitiũ uixa sc̃ipsis eotẽpr ꝓpulsantiubellũ
ꝓpriusucsituero fac̃ ñ apulis ab samnitib: arma in lata secũ utraq simulgente bellũ romanis fuisse nec
tam̃ resulla memorabilis aotacagerapulus sãniũq euastatũ hostes nec hic nec illic inuentirome noctͥnꝰ
terror itaex sono trepidã repenteciuitatẽ exciuit ut capitoliũ atq arxmoeniaq: etportȩ plena
Armatorũ fuerinT &cũ concursatũ clamatũq ad arin a om̃b: locis e& primeducen ec auctor neccausa
terroriscomparuit. Eodẽ an nodetusculanis flauiarogatione populifuit iudiciũ .m̃. fabius t̃rpl¬

Expanded text:
defectionem Samnitium Apulum nouum bellum accessit. utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli defectionem Samnitium Apulum nouum bellum accessit. utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte euenerunt. sunt qui non ipsis Apulis bellum inlatum sed socios eius gentis populos ab Samnitium ui atque iniuriis defensos scribant; ceterum fortuna Samnitium, uix a se ipsis eo tempore propulsantium bellum, propius ut sit uero facit non Apulis ab Samnitibus arma inlata sed cum utraque simul gente bellum Romanis fuisse. nec tamen res ulla memorabilis acta; ager Apulus Samniumque euastatum; hostes nec hic nec illic inuenti. Romae nocturnus terror ita ex somno trepidam repente ciuitatem exciuit ut Capitolium atque arx moeniaque et portae plena armatorum fuerint; et cum concursatum clamatumque ad arma omnibus locis esset, prima luce nec auctor nec causa terroris comparuit. eodem anno de Tusculanis Flauia rogatione populi fuit iudicium. M. Flauius tr
Abbreviated transcription (Latin):
militib: nec iramagis publicas priuatũ compendiũ in hostema cuebat. hiscladibus subacti
sc̃nites pacẽ abdictator e petiere cumquo pactiut singula uestim̃ tamilitib & anniũ stipendiũ derẽ
Cumireadsenatũ iussieent̃ secuturos sedic tatorẽres ponder̃ uniusei fide uirtutiq: causa sua
cõmittentes Itadeductus ex samnitib exercitus diceator triũ phans urbem ẽ ingressq & cũse
dictatura abolioa reuell& iussupatrũ prius quã abdicar&se coñsereauit c̃sulpiciũ longũ ite¬
rũ. Semiliũ cerre tanũ damnites infecta pace quia de conditionibus agebatur inducias an¬
nuas a burberetuler̃ nec edrũ ipsarũ scã fides fuit. ad eo postquã papiriũ abisse magistratu
nuntiatũ ẽ assuetiꝰ adbellandũ animis sulpicioq: emilio aulũ quidã ã nales habent coñs ad

Expanded text:
militibus; nec ira magis publica quam priuatum compendium in hostem acuebat. his cladibus subacti militibus; nec ira magis publica quam priuatum compendium in hostem acuebat. his cladibus subacti Samnites pacem a dictatore petiere; cum quo pacti ut singula uestimenta militibus et annuum stipendium darent, cum ire ad senatum iussi essent, secuturos se dictatorem responderunt, unius eius fidei uirtutique causam suam commendantes. ita deductus ex Samnitibus exercitus. dictator triumphans urbem est ingressus; et cum se dictatura abdicare uellet, iussu patrum priusquam abdicaret consules creauit C. Sulpicium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum . Samnites infecta pace quia de condicionibus agebatur indutias annuas ab urbe rettulerunt; nec earum ipsarum sancta fides fuit; adeo, postquam Papirium abisse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio Q. Aemilio —Aulium quidam annales habent— consulibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
que cesuctoriae obstar & temperan dumingeniũsuu ee et seueritatẽ miscendam comitati Itaq: adh¬
uis legatis ipse circum sduciosimilite sinserens in tencoria caput singulo sut seseaber& rogitaus
deorũ nominatim legatiscribunisq & p̃fectis demandabat rẽꝑsepopularẽ ita sedulo egau¬
palspdisconporib amimimuleoprius inilitũimperatoris reconcilia rentur neo quic quã adsala¬
britatẽ efficatius fuerit quam quod grato animo eacura acceptaẽ Refecto exercitu cũ hoste congres
haud dubia spe suamilitũq: ita fudit fugauitq: sanites ut ille ultimus eis dies conferendi signacũ
dictatore fuerit: Incessit deinde quadux̃ p̃de spesuictor exercitꝰ ꝑlustrauitq hostium a gros nulla
arma nullãium nec a ꝑtã nec ĩ in sidis exꝑtus addebat alceritatẽ quod dictator p̃dã omnẽ edixent

Expanded text:
quae res uictoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse et seueritatem miscendam comitati. itaque adhquae res uictoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse et seueritatem miscendam comitati. itaque adhibitis legatis ipse circuit saucios milites inserens in tentoria caput, singulosque ut sese haberet rogitans curam eorum nominatim legatis tribunisque et praefectis demandabat. rem per se popularem ita dextere eganimi multo prius militum imperatori reconciliarentur nec quicquam ad salubritatem efficacius fuerit quam quod grato animo ea cura accepta est. refecto exercitu cum hoste congressus haud dubia spe sua militumque ita fudit fugauitque Samnites ut ille ultimus eis dies conferendi signa cum dictatore fuerit. incessit deinde qua duxit praedae spes uictor exercitus perlustrauitque hostium agros, nulla arma, nullam uim nec apertam nec insidiis expertus. addebat alacritatem quod dictator praedam omnem edixerat
Abbreviated transcription (Latin):
timer& Itq srum̃titores cũ arcũ denti ex insidis cesilo qͥmi qͦ eẽnt creditũ uulgo subueniri eis ab legato
potusse nitristia edicta exhorruiss& eoq̃q ira alienciut adicta toremilitũ animos iã anteinfensos
neq ciuibus satis letus aduentꝰ ei : fuit. nec hostib: quic quã actulit terroris Namq posterodie
seugnariuenis sedictator ẽ seuadeẽt. anab eã parui facientes instructa ace ad castra accesser
eenũ tantũ mom̃ti inu nouiro .l. paprrio fuit utsiducis consilia fiuor sub secutus militũ for&
aedollam eodiecum samnitib: potuisse ꝓ haudd ubiohabitũ sit ita in strux aciẽ loco ac subsidus
aommi artebollica firmauitisessatũ amilite acdem dustria ut obtrecturȩtur laudibus dacis
npeditauictoria ẽ plures samnitiũ cecidere plure s romani uulnerati. Sensit peritus dix

Expanded text:
timeret. itaque frumentatores cum circumuenti ex insidiis caesi loco iniquo essent, creditum uolgo est subueniri eis ab legato timeret. itaque frumentatores cum circumuenti ex insidiis caesi loco iniquo essent, creditum uolgo est subueniri eis ab legato potuisse, ni tristia edicta exhorruisset. ea quoque ira alienauit a dictatore militum animos iam ante infensos neque ciuibus satis laetus aduentus eius fuit nec hostibus quicquam attulit terroris. namque postero die, seu ignari uenisse dictatorem seu adesset an abesset parui facientes, instructa acie ad castra accesserunt. ceterum tantum momenti in uno uiro L. Papirio fuit ut, si ducis consilia fauor subsecutus militum foret, debellari eo die cum Samnitibus potuisse pro haud dubio habitum sit; ita instruxit aciem loco ac subsidiis, ita omni arte bellica firmauit; cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita uictoria est. plures Samnitium cecidere, plures Romani uolnerati sunt. sensit peritus dux
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnte fadifelicior hocõ sensuciuitatis aduendũ tequã paulo ante exulitbasuictorie uiuȩ id facinꝰ ausus cui :
abueparens qͥdẽ si eodẽ loco fuissac qͦ fuit .l. papirꝰueniã dediss&e Necũ ut uoles reuerteri singratiã p̃r
inpenapossis Cũ semibilmorcrimagister eqͥtũ ꝓnuntiass& digressũ eũ temploletus senatꝰ letior popułꝰ
irũfuis a cgnatulantes. hino magistrũequit ũbiinedictatorẽ ꝓsecutis firmatũ q imperiũ militare
haudminꝰ pericala q̃ stebii quã supplicio miserabili ado lescentis mnã iuuidebat̃ forteita eo annoeueñ
ue quotien scũq dictator ab exerctu recessi thosces in sani mouerentur ceterũ noculis exemplum
enit. ꝗftabius m̃. uedemiolegato quica stris perat nequã um hostiũ magis quã trucẽ dictatorisirã

Expanded text:
Q. Fabi , felicior hoc consensu ciuitatis ad tuendum te quam qua paulo ante insultabas uictoria; uiue, id facinus ausus, cuius Q. Fabi , felicior hoc consensu ciuitatis ad tuendum te quam qua paulo ante insultabas uictoria; uiue, id facinus ausus, cuius tibi ne parens quidem, si eodem loco fuisset quo fuit L. Papirius , ueniam dedisset. mecum, ut uoles, reuerteris in gratiam; poimperia possis.' cum se nihil morari magistrum equitum pronuntiasset, degressum eum templo laetus senatus, laetior populus, circumfusi ac gratulantes hinc magistro equitum, hinc dictatori, prosecuti sunt, firmatumque imperium militare haud minus periculo Q. Fabi quam supplicio miserabili adulescentis Manli uidebatur. forte ita eo anno euenit ut, quotienscumque dictator ab exercitu recessisset, hostes in Samnio mouerentur. ceterum in oculis exemplum erat Q. Fabius M. Ualerio legato, qui castris praeerat, ne quam uim hostium magis quam trucem dictatoris iram
Abbreviated transcription (Latin):
plina ñ miles centurionis noncenturio tribuni ñ tribunus legaq ñ legatus consuli siñ magist
equitũ dictacoris pareat imperio nemohominũ nemodeorũ uerecundiã habeatoñ edicd im perdeꝵ¬
p̃ uspicit obseruent᷑ sine commeatu uagimilites ubu erre
ꝓclenmi a sacrata militiast. horũ criminũuosreos ĩ om̃ia secła offerte tribuni plebsurã ob noxia capita plicentia
a sibiobicte Stupentes tribunos & suã iã uicẽ magis anxios quã ei : cuiauxiliũ ab sepetebat᷑ libertuit
quoq inclinatãrẽ in p̃cessubsecutiorarediceatorẽ in sistuntiut ueniã errorihum anoueniã ad a lescentiȩ
&fidu daret satis eumpenarũ dedissȩ. lamipsea dolescens iam pat̃ ifabius contentionis oblit ꝓcũbene
adgenua &irã dep̃caridicititoris Iũ dictatorsilentio facto benebab& inquit quiritesuic̃ displina milita¬
risucitim perũ maiestas q̃ indiscrimine fuer̃t anulle post hane diẽ eẽnt Ñ noxe eximit᷑ ẽ fabius qͥẽ tra

Expanded text:
plina non miles centurionis, non centurio tribuni, non tribunus legati, non legatus consulis, non magister equitum dictatoris pareat imperio, nemo hominum, nemo deorum verecundiam habeat, non edicta imperuspicia obseruentur, sine commeatu uagi milites in pacatpro sollemni et sacrata militia sit.—'horum criminum uos reos in omnia saecula offerte, tribuni plebi; uestra obnoxia capita pro licentia Q. Fabi obicite.' stupentes tribunos et suam iam uicem magis anxios quam eius cui auxilium ab se petebatur, liberauquoque inclinatam rem in preces subsecuti orare dictatorem insistunt ut ueniam errori humano, ueniam adulescentiae Q. Fabi daret; satis eum poenarum dedisse. iam ipse adulescens, iam pater M. Fabius contentionis obliti procumbere ad genua et iram deprecari dictatoris. tum dictator silentio facto 'bene habet' inquit, 'Quirites; uicit disciplina militaris, uicit imperii maiestas, quae in discrimine fuerunt an ulla post hanc diem essent. non noxae eximitur Q. Fabius , qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
eomagis quod ꝓpt̃ secreatum crediderant mecuimincussit: Iitq legatos depacemittuntꝰ¬
quib: orantib: dictatorem senatumq: ut ueniam erroris hominib: adulescentib: darent:
Responsum ignoscia dulescentib: posse senib: non posse quibella exbellis sererent. Actũ
tam enẽ depace in petrata quae for&. si quod in pensa factum inbellum erat p̃sta¬
resabiniid enim postulatum erat in animum induxissent bellum indictum.
tacite indutiȩ quietum annum tenuere cons. seruilius sulpicius m̃ mcnlius
tullus nihildignũ memoria actum t. eb utius deinde &c. uecusius hiscons fi

Expanded text:
eo magis quod propter se creatum crediderant, metum incussit. itaque legatos de pace mittunteo magis quod propter se creatum crediderant, metum incussit. itaque legatos de pace mittuntquibus orantibus dictatorem senatumque ut veniam erroris hominibus adulescentibus darent, responsum, ignosci adulescentibus posse, senibus non posse, qui bella ex bellis sererent. actum tamen est de pace, impetrataque foret, si, quod impensae factum in bellum erat, praestare Sabini—id enim postulatum erat—in animum induxissent. bellum indictum: tacitae indutiae quietum annum tenuere. consules Ser. Sulpicius M'. Tullius; nihil dignum memoria actum. T. Aebutius deinde et C. Vetusius. his consuli
Abbreviated transcription (Latin):
traditur parum creditum sit : nec quis primũ dictator creatus sit satis constat. apo
ueterrimos auctores t̃. largim dictatorẽ primũ p̃cassiũ magistrũ equo
creatos inuenio consulares legereitadexiubebati dediciatore crecendo latamto
magis adducor utcredam largiũ qui consularis erat potius quam .m̃. uaderiũ m̃ fue
uole sine potem qui ñdum. cons fuerat moderator ẽ et magistrũ consulibus apposta
qui simaexime exeacfamilia legidictatorẽ uellent patrẽ multo potius m̃ uadere
spectece uircutis & consularẽ uirũ legissent : creato dictatore primũ romȩ pͥq
p̃ferrisecures uider̃ magnus plebẽm ecus incessit ut intentiores eent ad dicopl¬
dũ Neq enimut in consulib: quiparipotes tateeent alterius auxiliũ neq: ꝓuocatiosr
neq ullum us quam ni s uncur& parendi auxiliumsabinis etiam creatus romȩ dicr

Expanded text:
traditur parum creditum sit, nec quis primus Dictattraditur parum creditum sit, nec quis primus Dictatueterrimos tamen auctores T. Largium dictatorem primum, Sp. Cassium magistrum equitum creatos inuenio. consulares legere; ita lex iubebat de dictatore creando lata. eo magis adducor ut credam Largium, qui consularis erat, potius quam M'. Ualerium Marci filium Uolesi nepotem , qui nondum consul fuerat, moderatorem et magistrum consulibus appositum; quin si maxime ex ea familia legi dictatorem uellent, patrem multo potius M. Ualerium spectatae uirtutis et consularem uirum legissent. creato dictatore primum Romae, postquam praeferri secures uiderunt, magnus plebem metus incessit, ut intentiores essent ad dicto parendum; neque enim ut in consulibus qui pari potestate essent, alterius auxilium neque prouocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium. Sabinis etiam creatus Romae dictator,
Abbreviated transcription (Latin):
belli iamineo eẽt utiimuros euader& miles : deditio ẽ facta ceterum nibilominus foede
dedit urbe quam sicapta for& Auruncipas sim principes securiꝑcussi subcoronauenen¬
colonialu oppidum dirutũ a geruenut : Consules magis obiras grauit̃ ultus qua mob
magnitudinem ꝑfectibelli trium phar̃ : In sequens annus postumium comuniũ &t lo
gium cons babuit : Eo annoromae cum ꝑludos absabin orumiuuentute ꝑ lasciuiam s cor¬
ta raperentur concursu hominũ rixa acꝓpep̃liũ fuit. paruaq exre ad rebellionẽ
spectare res uidebat᷑ : Su prabellilatini metum id quoq: accesserat q̃uad ringinta
iam coniuras sepopulos concitante octi cuo manilio satis constabat: In hac tan tarum
expeccationererũ sollicita ciuitate diciatoris primum creandim̃tio osta sed nec¬
quo anno nec quibus facti consulib: quia ex fiatione tarquinianieẽnt. id quoq eñ

Expanded text:
belli iam in eo esset ut in muros euaderet miles, deditio est facta. ceterum nihilo minus foeda, belli iam in eo esset ut in muros euaderet miles, deditio est facta. ceterum nihilo minus foeda, dedita urbe, quam si capta foret, Aurunci passi; principes securicoloni alii; oppidum dirutum, ager veniit. consules magis ob iras graviter ultas quam ob magnitudinem perfecti belli triumpharunt. insequens annus Postumum Cominium et T. Largium consules habuit. eo anno Romae, cum ta raperentur, concursu hominum rixa ac prope proelium fuit, paruaque ex re ad rebellionem spectare res uidebatur. supra belli Latini metum. id quoque accesserat quod triginta iam coniurasse populos concitante Octauio Mamilio satis constabat. in hac tantarum expectatione rerum sollicita ciuitate, dictatoris primum creandi mentio ortaquo anno, nec quibus factis Coss. quia ex factione Tarquiniana ut essent id quoque enim
Abbreviated transcription (Latin):
plure serant quam capti. etc aptos passuntrucidauer̃: ne ab obsidibus quidem qui trecent
acceptinumnero erant : ir abelli abstinauit : & hoc anno rom ae triumplatum secuti cõs. opit̃
uerginius sp̃ cassius pometiam primo utdeinde uineis adusq: operib: oppugnarunt:
in quos a uruncimagis iamin expiabiliodioquam spe aliqua aut occasione cohorti. cũ
plure s igni quam ferro armatiex cucurrissent. caede incendioq cunc ta complent
uineis incensis multis hostium uulneratis. etoccisis : consulum quoq: alterũ seduerũ¬
nom̃ auctores n adiciunt grauiuo in ere exequodeieccum ꝓpeint̃ fecer̃ rom ã indemale
gestarereditum int̃multos saucios cõs. speincerta uitȩ relictus: in t̃iecto deinde haud
magno spatio quod uulnerib curandis supplendoq: exercitiui satis eẽt cumiram uore¬
bellum tumuirib: etiam auccis pometia e arma inlata. etcumuineis refectis aliaq mole

Expanded text:
plures erant quam capti, et captos passim trucidauerunt; ne ab obsidibus quidem, qui trecenti plures erant quam capti, et captos passim trucidauerunt; ne ab obsidibus quidem, qui trecenti accepti numero erant, ira belli abstinuit. et hoc anno Romae triumphatum. secuti consules Opiter Uerginius Sp. Cassius Pometiam primo ui, deinde uineis aliisque operibus oppugnarunt. in quos Aurunci magis iam inexpiabili odio quam spe aliqua aut occasione coorti, cum plures igni quam ferro armati excucurrissent, caede incendioque cuncta complent. uineis incensis, multis hostium uolneratis et occisis, consulum quoque alterum—sed utrum auctores non adiciunt—graui uolnere ex equo deiectum prope interfecerunt. Romam inde male gesta re reditum; inter multos saucios consul spe incerta uitae relatus. interiecto deinde haud magno spatio, quod uolneribus curandis supplendoque exercitui satis esset, cum ira maiore, tum uiribus etiam auctis Pometiae arma inlata. et cum uineis refectis aliaque mole
Abbreviated transcription (Latin):
fugit hisciuitis datic agerq trans anienemuetus claudia tribus additis postec nouis tribulib:¬
quiexeouenirent agro appellatte Appius interpatres lectus haudita multt post in prin¬
cipundignationem ꝑuenit : consules infesto exercituin agrum sabinũ ꝓfecti cumitaucs ta¬
None demmplio adflixis sentopes hostium ut diunihil inde rebellionis timerepossent triũ¬
pbantes romaẽ redier̃ : p̃. Valerius omniũ c̃sensu princeps belli pacisq artibus annopꝰ
didt uirra menenio p̃. postumio cos moritꝰ gloria ingenti copis familiarib: adeo exiguis
it funeri sumptus deeet̃ depublico ẽ datus luxerematrone ut brutum: eodẽ annoduce
odlonice latinȩ pometia etcora ad auruncos deficiunt : cum auruncis belluminitum fusoq
poat exercitu quise in gredientib: fines consulib: ferocit̃ obtulerat . omne aurũ cumbellũ
ponetiã compulsum ẽ : Neom agis pꝰplium quat̃ in p̃lioce dib: tẽperatũ ẽ & caces aliquanto

Expanded text:
fugit. his ciuitas data agerque trans Anienem; Uetus Claudia tribus—additis postea nouis tribulibus—qui ex eo uenirent agro appellati. Appius inter patres lectus, haud ita multo post in principum dignationem peruenit. consules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita uastatione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt. P. Ualerius , omnium consensu princeps belli pacisque artibus, anno post Agrippa Menenio P. Postumio consulibus moritur, gloria ingenti, copiis familiaribus adeo exiguis, ut funeri sumptus deesset; de publico est datus. luxere matronae ut Brutum. eodem anno duae coloniae Latinae, Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. cum Auruncis bellum initum; fusoque ingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consulibus ferociter obtulerat, omne Auruncum bellum Pometiam compulsum est. nec magis post proelium quam in proelio caedibus temperatum est; et caesi aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
diem signumdareposs& eo in noctem tractum eratcertam̃ . posteradiedeserta fugucaserebo
et sauncurelicti quideminuent agmenq fugientiũ ab signis cum p̃ter moenia eorũ in freque rt
ferentinumurbem eorumui cepissent reuestentib indeeis tiburtes postas cluusore eulous
tiburtipopulo indiceretur. dic tator ẽ t̃ quintium poenum eo anno fiusse satis constat enũ
tũ ser̃ cornelium maluginen sẽ macerlicinius comitiorũ habendorũ causa et ablicinocosdr
seribit quia collega comitia bello p̃ferre festinante ut continu ar& cõs obuia m eundum pratq
ditati fuerit quace sita ea ꝓpria familiaelaiis leuiorẽ auctorẽ licinium ficcit cũ m̃tioneneran

Expanded text:
meridiem signum dare posset; eo in noctem tractum erat certamen.—postero die deserta fuga castra meridiem signum dare posset; eo in noctem tractum erat certamen.—postero die deserta fuga castra Hernicorum et saucii relicti quidam inuenti; agmenque fugientium ab Signinis, cum praeter moenia eorum infrequentia ro hostibus Ferentinum urbem eorum ui cepissent, reuertentibus inde eis Tiburtes portas clausere. ea ultTiburti populo indiceretur. dictatorem T. Quinctium Poenum eo anno fuisse satis constat et magistrum equitum Ser. Cornelium Maluginensem . Macer Licinius comitiorum habendorum causa et ab Licinio consule dictum scribit, quia collega comitia bello praeferre festinante ut continuaret consulatum, obuiam eundum prauae cupiditati fuerit. quaesita ea propriae familiae laus leuiorem auctorem Licinium facit: cum mentione
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuid armatorũ uelut delegata primoribus pugna euentũ suum inurtutea liena ponit multincr̃q
cadint pluresiulnera a ccpiunt tande me quites aluis aliũ norepantes. quid deindere stur& qua eren¬
dosineq ex euis pepulissene hoscemneq pedites quic quã mom̃t fucerent quã tertiam ex selamoro
pugnã quidante signa feroce spsiluissent & alie nopugnarent loco hisinterseuo cibus coneie el abore
reionu oinfer pedem etprinũ gradumouerunt hostem doinde populerunt postremorã aud dubose
antint negttamures par esq̃ superaueritres fcoiledictũ ẽ nisi quo d ꝑpetua fertana eciueso
popl et ex tollor eauiroo s etrrie uertespotirit usq a d oustrt fugientes hermco stomaꝰ sequitur
castronumoppugnatione quia serũ eriediei abstinuerediu ñ ꝑliatũ tenuerut dictatorẽ ne aoren

Expanded text:
aliud armatorum, uelut delegata primoribus pugna, euentum suum in uirtute aliena ponit. multi utrimque aliud armatorum, uelut delegata primoribus pugna, euentum suum in uirtute aliena ponit. multi utrimque cadunt, plures uolnera accipiunt; tandem equites alius alium increpantes, quid deinde restaret quaerendo, si neque ex equis pepulissent hostem neque pedites quicquam momenti facerent? quam tertiam exspectarent pugnam? quid ante signa feroces prosiluissent et alieno pugnarent loco?—his inter se uocibus concitati clamore renouato inferunt pedem et primum gradu mouerunt hostem, deinde pepulerunt, postremo iam haud dubie auertunt; neque, tam uires pares quae superauerit res facile dictu est, nisi quod perpetua fortuna utriusque populi et extollere animos et minuere potuit. usque ad castra fugientes Hernicos Romanus sequitur: castrorum oppugnatione, quia serum erat diei, abstinuere;—diu non perlitatum tenuerat dictatorem, ne ante
Abbreviated transcription (Latin):
nes qq̃ operũ militariũ erant ut in unũ pugnȩ laborẽ reseruatiplus sibiquam ꝓiurili parte
adnitendum scirent. extraordinẽ &ia in caelo catiquo canspectioriustus ec̃t duũ miliũ planicies
custra romana ab hernicis dirim ebat Ibi pari ferme utrimqi spatio in mediopugnatũe pri¬
mostetit ambi guaspepugna ne quiquã sepeconatis equitibi romanis impetu tunbangboscu
auem posequa equestrs pugnar effectuquam conatib: uaniorerit. consulcoprius dictiatore
equites ꝑmis sadeinde eiu si elictis equis clamore ingenti prouolant ante signae& nouã in¬
tegrint pugnam neq sustineri poterant niextra ordinariȩ cohortes pari corporũ ani¬
morumq nobore seobiecissent tuncinterprimores duorũpopalorũ resgeritur quie qui
bincautillino communism ars bello aufest multiplex quam ꝓnumero damnum ẽ. ualgus

Expanded text:
nes quoque operum militarium erant, ut in unum pugnae laborem reseruati plus sibi quam pro uirili parte nes quoque operum militarium erant, ut in unum pugnae laborem reseruati plus sibi quam pro uirili parte adnitendum scirent; extra ordinem etiam in acie locati quo conspectior uirtus esset. duum milium planities castra Romana ab Hernicis dirimebat; ibi pari ferme utrimque spatio in medio pugnatum est. primo stetit ambigua spe pugna nequiquam saepe conatis equitibus Romanis impetu turbare hostium aciem. postquam equestris pugna effectu quam conatibus uanior erat, consulto prius dictatore equites, permissu deinde eius relictis equis, clamore ingenti prouolant ante signa et nouam integrant pugnam; neque sustineri poterant, ni extraordinariae cohortes pari corporum animorumque robore se obiecissent. tunc inter primores duorum populorum res geritur; quidquid hinc aut illinc communis Mars belli aufert, multiplex quam pro numero damnum est. uolgus
Abbreviated transcription (Latin):
romana cũ haud dubiȩ expugnandis pesuccedentes hortante legato et plenis irae atq in¬
dignitatis militũ animis eruptio ẽ. ftottamultũ abspe ad eundiuallires hernicis a fuit ad eo
turbatis indeordinib: abscessere dicttatoris deinde aduentum nouus ueteri exercitus iungitur
itopae duplicantur & ꝓcontione dictator laudib: legati militũq quorũ uistute castrade¬
fensa erant. Simul audientib: laudes meritas tollitanimos simulceteros ademulandas urtu¬
te sacut neq segnius adhostes bellum apparatur quiet parti ante decoris memores neqi ignars
auet ruiurium bostis suas q̃q uires augent omne hirnicũ nom̃ omnis militaris c&as excitur
quadrigenariȩ coto cohortes lect roborauirorum scribuntꝰ hunc eximiũ florem iuuentuts
eoetiam quodutduplex acciperent scipendium decreuerant speianimorũq impleuere immu¬

Expanded text:
Romana cum haud dubia expugnandi spe succedentes, hortante legato et plenis irae atque inRomana cum haud dubia expugnandi spe succedentes, hortante legato et plenis irae atque indignitatis militum animis eruptio est facta. multum ab spe adeundi ualli res Hernicis afuit; adeo turbatis inde ordinibus abscessere. dictatoris deinde aduentu nouus ueteri exercitus iungitur et copiae duplicantur; et pro contione dictator laudibus legati militumque, quorum uirtute castra defensa erant, simul audientibus laudes meritas tollit animos, simul ceteros ad aemulandas uirtutes acuit. neque segnius ad hostes bellum apparatur, qui et parti ante decoris memores neque ignari auctarum uirium hostis suas quoque uires augent. omne Hernicum nomen, omnis militaris aetas excitur; quadringenariae octo cohortes, lecta robora uirorum, scribuntur. hunc eximium florem iuuentutis, eo etiam quod ut duplex acciperent stipendium decreuerant, spei animorumque impleuere; immu
Abbreviated transcription (Latin):
ferocesin felio consulis plebeiductu p̃munt om̃b locisirent crerent cons sexplebe trist
iuspicia quone fas eẽt potiuis sepatres plebiscito pellihonorib: sius. Nũ etiã indeos inmoritdes inaus¬
picatt̃ legem ualuisse. uindicasse ipsossuũ num̃ sua auspicia qua eut primũ contctt s int abeo aquonec
usnec sts fueriedeletũ cũ duce exercitũ docum̃ ta fuisse nede inde turbato gentiumiure comitia
hberentur his uocib curia et forũ ꝑsonat appiũ claudiũ quiadis sua serat legem ma iore cũ auc¬
toritate euentũ rep̃hensi ab se consiliuncus antẽ dictator ẽ consensu patricioru seriulius consal
dic̃ dilectusq et iustitium indictũ prius quam dictator legiones qm noue inhernicos uenirent dietũ c̃
sulpiculegatres ꝑocacsionem gesticȩgregiȩ ẽ in hernicos morte consulis contẽptimad castrae

Expanded text:
feroces infelici consulis plebeii ductu, fremunt omnibus locis: irent crearent consules ex plebe, traferoces infelici consulis plebeii ductu, fremunt omnibus locis: irent crearent consules ex plebe, transferrent auspicia quo nefas esset; potuisse patres plebi scito pelli honoribus suis: num etiam in deos immortales inauspicatam legem ualuisse? uindicasse ipsos suum numen, sua auspicia, quae ut primum contacta sint ab eo a quo nec ius nec fas fuerit, deletum cum duce exercitum documento fuisse ne deinde turbato gentium iure comitia haberentur. his uocibus curia et forum personat. Ap. Claudium , quia dissuaserat legem, maiore nunc auctoritate euentum reprehensi ab se consilii incusantem, dictatorem consensu patriciorum Seruilius consul dicit, dilectusque et iustitium indictum. priusquam dictator legionesque nouae in Hernicos uenirent, ductu C. Sulpici legati res per occasionem gesta egregie est. in Hernicos morte consulis contemptim ad castra
Abbreviated transcription (Latin):
cura ñ de eẽt siqua ad uerũ uia in quirentẽ ferr& nuno ftmarerum standũ ẽ ibutit̃ dengẽ
uecustas fidem & lacus nom̃ ab hacrecentiore in signitius fabula ẽ pͥttentiꝓdigiqunds
nem eodem anno dehernicisconsultus senatus cum feciales ad resrepetendas ne quiar
mis siss& primo q̃q die ferendum adpopulum depopulo indicendo hernicis censuit poplis
id bellum frequensiussit l. genucio cõs ec ꝓuntia sorte euenit in ex spectatione ciuitas erit e
ꝓbene aut secus consultohabitura forceutatulit casũ sut genucius ad hostes magno conatuꝓftro
ininsidias ꝑcipitaretꝰ legionibi nec opinato pauore fusis consulcircũuentus ab in seus qut nefi¬
occider& qđ ubiẽ romã nuntiatũ nequaquam tantũ publica cadamitate mefapetres quis

Expanded text:
cura non deesset, si qua ad uerum uia inquirentem ferret: nunc fama rerum standum est, ubi certam decura non deesset, si qua ad uerum uia inquirentem ferret: nunc fama rerum standum est, ubi certam derogat uetustas fidem; et lacus nomen ab hac recentiore insignitius fabula est. post tanti prodigii procurationem eodem anno de Hernicis consultus senatus, cum fetiales ad res repetendas nequiquam misisset, primo quoque die ferendum ad populum de bello indicendo Hernicis censuit populusque id bellum frequens iussit. L. Genucio consuli ea prouincia sorte euenit. in exspectatione ciuitas erat, quod onores pro bene aut secus consulto habitura. forte ita tulit casus, ut Genucius ad hostes magno conatu profectus in insidias praecipitaret <et> legionibus necopinato pauore fusis consul circumuentus ab insciis queoccideretur. quod ubi est Romam nuntiatum, nequaquam tantum publica calamitate maesti patres, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Codẽ annoseu motuternȩ seu quaui alia forum medium ferme s pecuuasto conlapsuminimi&
altitudinẽ dr̃ neq: eamuoraginẽ coniectu terrae cũ ꝓsequisqi gerer& explere potusse prteo
deum monituquaere coeptum quo plurimũ pr̃. poss& idenim illilo codicandũ uates cnebar
dubittantes a nullum magisromanũbonũ quã arma uistusq eẽ silentio faccto templa deorins
mortadiũ quae foro inminent capitoliumq intuentẽ & manus nunc incaelũ nuno patentss
hiatus deosmanes porrigentẽ sed euouisse equode inde quã poterat in axime exornas
sidentemarmatũ se in specũ in mississedonaq: ao fuges suꝑ eũ amultitu din eiuirorũ mleñ
congestas lacũq curtium ñ ab antiquo illotittati milite curtiom &tiosed ab hoo apellatun

Expanded text:
egisset. eodem anno, seu motu terrae seu qua ui alia, forum medium ferme specu uasto conlapsum in immensam egisset. eodem anno, seu motu terrae seu qua ui alia, forum medium ferme specu uasto conlapsum in immensam altitudinem dicitur; neque eam uoraginem coniectu terrae, cum pro se quisque gereret, expleri potuisse, priusquam deum monitu quaeri coeptum quo plurimum populus Romanus posset; id enim illi loco dicandum uates canebandubitantes an ullum magis Romanum bonum quam arma uirtusque esset; silentio facto templa deorum immortalium, quae foro imminent, Capitoliumque intuentem et manus nunc in caelum, nunc in patentes terrae hiatus ad deos manes porrigentem, se deuouisse; equo deinde quam poterat maxime exornato insidentem, armatum se in specum immisisse; donaque ac fruges super eum a multitudine uirorum ac mulierum congestas lacumque Curtium non ab antiquo illo T. Tati milite Curtio Mettio sed ab hoc appellatum.
Abbreviated transcription (Latin):
fixurũ minatur. Pauidus tribunus quippe qui ferrũ anteo culos sesolum inermeni
p̃ualidumiuuenẽ & quod haudminus tim̃dũ erat stolide ferocem uirib: suiscerner&ia due
quae ad actus ẽ. uerba & p̃ se deindeculit ea ui subactum seincepto destitisse necꝑinde utn
luisset plebes sibi suffragu ferendi detã crudeli & suꝑboreo potestatẽ fieri : ita egre hadi
filiũ idꝓparente ausu eoq: id laud ab liuserat. quod animũ ei: tanta a cerbitts patria nbl
pietate auertis s&. Itcq nom patrimodo remissae causae dictio ẽ sed ipsietiam adolescente
sic̃ nuc quosrufulos uocant imperatores ipsi facciebant scđm insex locis tenuit nulsibi
militia eq ad conciliendam gratiã meritis. ut quirure & ꝓculco etuhominum uiuentu u

Expanded text:
fixurum minatur. pauidus tribunus, quippe qui ferrum ante oculos micare, se solum inermem, illum fixurum minatur. pauidus tribunus, quippe qui ferrum ante oculos micare, se solum inermem, illum praeualidum iuuenem et, quod haud minus timendum erat, stolide ferocem uiribus suis cerneret, adiurat in quae adactus est uerba; et prae se deinde tulit ea ui subactum se incepto destitisse. nec, perinde ut maluisset plebes sibi suffragii ferendi de tam crudeli et superbo reo potestatem fieri, ita aegre habuit filium id pro parente ausum; eoque id laudabilius erat quod animum eius tanta acerbitas patria nihil a pietate auertisset. itaque non patri modo remissa causae dictio est sed ipsi etiam adulescenti ea t antea, sicut nunc quos Rufulos uocant, imperatores ipsi faciebant—, secundum in sex locis tenuit nullis domi militiaeque ad conciliandam gratiam meritis ut qui rure et procul coetu hominum iuuentam
Abbreviated transcription (Latin):
ls ugoris sit id extinguere uitica gresq & rustico cultu in t̃pecudes habend o bmnũ potius hi seri¬
muationib quami psius iuuenis irritatus ẽ animus quin contra sepñ parenticaus am inuidieale
eriminũ eẽ aegrepas sasut om̃ s duibominesqi scirent separent opemlatũ quẽ inimiais eꝰ malle:
aptionsilium udis quide m atq agretis animi &quã quã ñciulis exemplitam̃ pietate laud ebile¬
inscuentib cumotis cultro saccinetus mane in arbem atq demũ confestimadm̃ pemponlur
dam deferre salute aocepta redditaq: eẽ ait q̃ cũ eo cagere arbritis remotis uelit Dcidinda
abireiussis cultrum stringit & suꝑ lectumstans ferro intento nisuinquaeipse concepiss&ued
iurar& sepatris ei : accũ sandi causa concilium plebiꝰ nonquam babiturũ : seeum extemplotus¬

Expanded text:
lis uigoris sit, id exstinguere uita agresti et rustico cultu inter pecudes habendo. omnium potius his crilis uigoris sit, id exstinguere uita agresti et rustico cultu inter pecudes habendo. omnium potius his criminationibus quam ipsius iuuenis inritatus est animus; quin contra se quoque parenti causam inuidiae atque criminum esse aegre passus, ut omnes di hominesque scirent se parenti opem latam quam inimicis eius malle, capit consilium rudis quidem atque agrestis animi et quamquam non ciuilis exempli, tamen pietate laudabilinscientibus cunctis cultro succinctus mane in urbem atque a porta domum confestim ad M. Pomponium  rem agendam deferre—salute accepta redditaque esse ait quae cum eo agere arbitris remotis uelit. procul inde omnibus abire iussis cultrum stringit et super lectum stans ferro intento, nisi in quae ipse concepisset uerba iuraret se patris eius accusandi causa concilium plebis nunquam habiturum, se eum extemplo trans
Abbreviated transcription (Latin):
genium a trox cognom̃q imperiosi grauelibere ciuitati ab ostentatione saeuitiae ad scitũ
megisinalienis quam in ꝑximis acsanguine ipsosuo exercer& criminiq: ei tribunus intercetera
dabit quod filium iuuenem Niullius ꝓbri conꝑtum extorrem urbedomopenatib foro lace congres¬
si aequdium ꝓhibitum in opusseruilȩ ꝓpeincarcerem atq in ergastulũ dederit ubi sumine lo¬
conacus dicta coriusiuuenis cotidianamiseria discer& uereimperio sopatre seuueriee
dt quam obnox amiquia in fccundior sit & lingua in pmstis quod naturae damnũ utrũ nutrien¬
dimnpatm si quicquã in eohamani ẽ&e ancastigundũ acuexatione in signe ftaciendum fuisse nemu¬
squdembestias minus alere acfouere si quid exprogeniȩ sua parũ ꝓsperũsit. atherculȩ .I.
manlũ malũ malo augere filu et tarditatẽ ingeni in su ꝑ p̃mere & si qud ineo exiguumi atiera¬

Expanded text:
genium atrox cognomenque Imperiosi, graue liberae ciuitati, ab ostentatione saeuitiae adscitum qgenium atrox cognomenque Imperiosi, graue liberae ciuitati, ab ostentatione saeuitiae adscitum quam non magis in alienis quam in proximis ac sanguine ipse suo exerceret. criminique ei tribunus inter cetera dabat quod filium iuuenem nullius probri compertum, extorrem urbe, domo, penatibus, foro, luce, congressu aequalium prohibitum, in opus seruile, prope in carcerem atque in ergastulum dederit, ubi summo loco natus dictatorius iuuenis cotidiana miseria disceret uere imperioso patre se natum esse. at quam ob noxam? quia infacundior sit et lingua impromptus; quod naturae damnum utrum nutriendum patri, si quicquam in eo humani esset, an castigandum ac uexatione insigne faciendum fuisse? ne mutas quidem bestias minus alere ac fouere si quid ex progenie sua parum prosperum sit; at hercule L. Manlium malum malo augere filii et tarditatem ingenii insuper premere et, si quid in eo exiguum natura
Abbreviated transcription (Latin):
op̃t mag̃ dedicauit anno pꝰreges exactos a consulib: postet addiciatores quia maiu simperiũerat
sollem ne claui figenditrans latum ẽ int̃missod einde more dignaetiam ꝑsecus ares ꝓpt̃ quã dictator
crearetur quadecausa creatus .l. manlius ꝑinde acreigerendae acñ soluendae religionis gra¬
tiae oreatus eẽt bellum hernicũ ad fectans dilectu a cerbo iuuentutem agittaut. Tandẽq omnibꝰ
ineum tr̃ p̃l coortis seuui seuuerecundia uictꝰ dictatura abut. neq eominꝰ principio in sequentis
anniq̃ seruilio ahala Igenucio consulib: dies manlio dr̃ a.m̃. pomponio tr̃ p̃l. Acerbitas indi¬
leccunondam nomodociuium sed etiam laceratione corporũlata. partim uirgis caesis qui ad
nomina ñ rȩspondissent partiminuinculaductis inuisaerat. et ante omnia inui sumi psumin-¬

Expanded text:
optimi maximi dedicauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius imperium erat, optimi maximi dedicauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius imperium erat, sollemne claui figendi translatum est. intermisso deinde more digna etiam per se uisa res propter quam dictator crearetur. qua de causa creatus L. Manlius , perinde ac rei gerendae ac non soluendae religionis gratia creatus esset, bellum Hernicum adfectans dilectu acerbo iuuentutem agitauit; tandemque omnibus in eum tribunis plebis coortis seu ui seu uerecundia uictus dictatura abiit. neque eo minus principio insequentis anni, Q. Seruilio Ahala L. Genucio consulibus, dies Manlio dicitur a M. Pomponio tribuno plebis. acerbitas in dilectu, non damno modo ciuium sed etiam laceratione corporum lata, partim uirgis caesis qui ad nomina non respondissent, partim in uincula ductis, inuisa erat, et ante omnia inuisum ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
culorum magis conquisitio animos quam corpora morbi afficerent . repetitum ex seniorũ me mo¬
ria dẽ pescilentiam quondamclauo abdiccotore fixo sedatam ea religione adductus senatus dictatorẽ
daui figendicaus a dicuus sit dictus l. manluis imperiosus .l. pinariũ magistrũ equitum dix̃ lex uetꝰtaẽ
priscis lateris uerbisq: scriptas ut qui p̃tor maximus sitidib: septẽ bribus clauum figat fixus fuit
dextrolateri edisiouis optimi maximi eaqua paste mineruae tẽplum ẽ eum cilauum quiarare ꝑ ea
tempora lit tereerant. Notamnumeri annorum fuisse fer̃ eoqi mineruȩ templodicattm legem quia
numerꝰ mineruȩ inuentumsit. uolsinus qq̃ clauos indices numeriannorum fixos intẽplonortiae etrus cae
deae comparerediligens itliũ monum̃torũ auctor cintius ad firmat horatius cons exlege tẽplum iouis

Expanded text:
culorum magis conquisitio animos quam corpora morbi adficerent, repetitum ex seniorum memoculorum magis conquisitio animos quam corpora morbi adficerent, repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam clauo ab dictatore fixo sedatam. ea religione adductus senatus dictatorem claui figendi causa dici iussit; dictus L. Manlius Imperiosus L. Pinarium magistrum equitum dixit. lex uetusta est, priscis litteris uerbisque scripta, ut qui praetor maximus sit idibus Septembribus clauum pangat; fixa fuit dextro lateri aedis Iouis optimi maximi, ex qua parte Mineruae templum est. eum clauum, quia rarae per ea tempora litterae erant, notam numeri annorum fuisse ferunt eoque Mineruae templo dicatam legem quia numerus Mineruae inuentum sit.—Uolsiniis quoque clauos indices numeri annorum fixos in templo Nortiae, Etruscae deae, comparere diligens talium monumentorum auctor Cincius adfirmat.— M. Horatius consul †ex lege templum† Iouis
Abbreviated transcription (Latin):
in artem paulatim uerterat iuuentus hi scrionibus fabellarũ acturelicto ips autsem
antiquo ridicula intexta uersibus iactitare coepit q̃ inde exodia postea appellata c̃str¬
ta q̃ fabellis potissimũ a tellanis sunt quod genus ludorũ aboscis acceptũ tenut iuatitis t
abhistrionib polliupassa ẽ eo instita tũ man& ut actores atellenarũ neo tribumoututs
et stipendiatũ quã ex ꝑtesantis ludicrefaciant int̃aliarũ parua principia reruludorũ aro
prima origo ponenda uisa ẽ ut apparer& quã absa noinitioresinhancuix opulentas cbo¬
nistoler abilem in saniam uenerit. Nec tam̃ ludorũ primũ initium ꝓcurandis religionib
datũ autreligione animos aut corpora morbis leuauut quin etiam cũ medios for
ludos circustiberis su ꝑfuso in rigatus inpediss& iduerouelut auersisi cmdus asꝑno

Expanded text:
in artem paulatim uerterat, iuuentus histrionibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more in artem paulatim uerterat, iuuentus histrionibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea appellata consertaque fabellis potissimum Atellanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrionibus pollui passa est; eo institutum manet, ut actores Atellanarum nec tribu moueantur et stipendia, tamquam expertes artis ludicrae, faciant. inter aliarum parua principia rerum ludorum quoque prima origo ponenda uisa est, ut appareret quam ab sano initio res in hanc uix opulentis regnis tolerabilem insaniam uenerit. nec tamen ludorum primum initium procurandis religionibus datum aut religione animos aut corpora morbis leuauit; quin etiam, cum medios forte ludos circus Tiberi superfuso inrigatus impedisset, id uero, uelut auersis iam dis asper