comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pottagnatum uocauerit. uel
eo cessantr aut ñ idonco forsi¬
tan existente ex iudiciali elec¬
tione curatorem ei dair neces¬
sc fu̾it. Tunc scilicet in ꝓuin¬
ciis apud p̾sidem cuniscumq
ep̃mciuitatis. nec ñtres pri¬
mates treatio ꝓoedat ĩta ut siq
curator substantiam idoncam
possidet. ⁊ sufficiente ad fidem
gubnatiomis. sinc alqua sa¬
procedat ¶ Sni aũt ñtalis eiꝰ
census mucniatur. Tunc et
fide iussõ inquantum possibi¬
le ẽ abeo exploretur. creatiõe
ommimodo sacroscis scriptis
ꝓpositis momim causa celebrã¬
da. Ip̃o aũt curatore cuiusc̃¬
q substantic uel dignitatis
ẽ p̃fatum sacram̃tum ꝓutili¬
t reb gerendis p̾stant᷑e ⁊ in¬
uentarium publice ꝯscribe̾te.
⁊ypotheca rex curatoris modis
omnib adhibenda: quatenꝯ
possint undiq res furiosi u
ande m̃tis quam furiosi lib̾i
cuiuscumq sexus.possunt le¬
gitinas ꝯtrahere miptias. Tã
dote quam ante nuptias do

Expanded text:
pote agnatum, vocaverit, vel, eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei dare necesse fuerit, tunc scilicet et in provinciis apud praesides cujuscunque episcopum civitatis, necnon tres primates, creatio procedat; ita ut, si quidem curator substantiam idoneam possidet, et sufficientem ad fidem gubernationis, sine aliqua saprocedat. Sin autem non talis eius census inveniatur, tunc et fideiussio in quantum possibile est ab eo exploretur. Creatione omnimodo sacrosanctis scripturis propositis in omni causa celebranda, ipso autem curatore, cuiuscumque substantiae vel dignitasit, praefatum sacramentum pro utiliter rebus gerendis praestante, et inventarium publice conscribente; et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhibenda, quatenus res possint furiosi uTam dementis quam furiosi liberi, cujuscunque sexus, possunt legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias do
Abbreviated transcription (Latin):
gib ꝯtinentur Nulla dubie¬
txte relicta. ꝗn pupillus p̾
impletos septem annos sue
etatis. ip̃c adur hereclitatem.
uł possessionem bonoꝵ pete¬
re ꝯsentiente parentae. si sub
tius potestate sit ul cum tu¬
toris auctoritate.si sui niris
sit pot̾it uł si ñ habeat tuto¬
iem.adne pretorcm ⁊ cius

Expanded text:
gibus continentur, nulla dubietate relicta, quin pupillus post impletos septem annos suae aetatis ipse adire hereditatem vel possessionem bonorum petere consentiente parente, si sub eius potestate sit, vel cum tutoris auctoritate, si sui iuris sit, poterit vel, si non habeat tutorem, adire praetorem et eius
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate parentum. aut si⁊
parentes ñ habi̾t. sua uolũta¬
te maritali affectu ĩ matrimo¬
mum acceꝑit. etiam si dotalia
ĩstrum̃ta ñ in t̾cesserint. nec do
data fu̾t. tamquam sicũ ins¬
trumẽtis dotaub tale matri¬
moniũ ꝓccssisset. firmũ ꝯugi¬
um coꝵ inbeatur. ñ enim dotib

Expanded text:
voluntate parentium aut, si parentes non habuerit, sua voluntate maritali adfectu in matrimonium acceperit, etiamsi dotalia instrumenta non intercesserint nec dos data fuerit, tamquam si cum instrumentis dotalibus tale matrimonium processisset, firmum coniugium eorum habeatur: non enim dotib
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ naturalem imbecillitatẽ
ualeat. possit mulier uł ciꝯ pa¬
rentes sine ꝑiculo dotis amit¬
tende repudium manto mit¬
t̾e Ita tamenut añ nuptias
donatio eidẽ marito suctur.

Expanded text:
propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel eius parentes sine periculo dotis amittendae repudium marito mittere, ita tamen, ut ante nuptias donatio eidem marito servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
siqs sciensul uenditr̃es uł do¬
nationes. scu alioe ꝯtracts ac¬
cesserit. cognoscat se compel¬
lendum. ñ tantum iem ueclhi¬
bere sco ctiam p̾tio eius pͥua¬
ri. Nut lucro cedat ei q uem
alienauit. s ut etiam alia tã¬
ta quantitas ab co fisciumribꝰ

Expanded text:
is sciens vel ad venditiones vel donationes seu ad alios contractus accesserit, cognoscat se compellendum non tantum rem redhibere, sed etiam pretio eius privari, non ut lucro cedat ei qui rem alienavit, sed ut etiam alia tanta quantitas ab eo fisci virib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ copia nundurãdi. E pt¬
quã adiudicẽ uen̾itiad hibi¬
ta aduccatõe eiꝰ debebit exp¬
lorare q̃situm. actã diu pari
cum accusatore fortunare¬
tineri donec reperit cognitio
celebrata discrim. m pp̃. tħi

Expanded text:
 copia nundinandi. Qui posteaquam ad iudicem venerit, adhibita advocatione ius debebit explorare quaesitum ac tamdiu pari cum accusatore fortuna retineri, donec reppererit cognitio celebrata discrimen. Dat. I
Abbreviated transcription (Latin):
Utra latentẽ ꝓ positũ existimeͣ¬
tr̃em eiꝰ ñ lechit. Criminalis uͦ
progͣmatis ttnor hãc tantu
ftrat de iure censurã. ut int̾
cos ad notatiñ  iam pat̾ioĩũ¬
ñ debeat tranfferie. sed famic

Expanded text:
tra latentem propositum existimationem eius non laedit. Criminalis vero programmatis tenor hanc tantum ferat de iure censuram, ut inter reos adnotati non iam patrimonium debeat transferre, sed fam
Abbreviated transcription (Latin):
ctm uliam miscellam quem¬
admodum in frminis sustili¬
mus. ita ⁊ in matulis ec̃ subla¬
tam ꝑtine ꝗdem ad sensumi
m̃r legis quam suꝑhoc ꝓmul¬
men q̃dam ambiguitas sim¬
plices. anmos moucat. etiam
ex presim sancimus legtmn uili¬
ammiscellam ⁊ senatus ꝯsul¬
ta. q̃ circa cam facta sunt. nec
nec ñ mucianam cautiont
q̃ suptalib miptiis introduc¬
ta ẽ. n solum infemimis sctiã
ĩmascul cessare ¶s a apd
ulpiamim inlibris sabimai
ĩ ucnimus q̃dam u̾ba q̃ effu¬
giunt legis miscellac obẜua¬
tau̾it. sancimus cum hinus¬
modi uͥbis mulicribi aliqd
relinquatur. si induaerit. ul
eũ indua crit. uł quotiens in¬
dua crit.uł ecõtrario marb¬

Expanded text:
llam quemadmodum in feminis sustulimus, ita et in masculis esse sublatam pertinere quidem ad sensum nostrae legis, quam super hoc promulmen quaedam ambiguitas simplices animos moveat, etiam expressim sancimus legem Iuliam miscellam et senatus consulta, quae circa eam facta sunt, nec non Mucianam cautionem, quae super talibus nuptiis introducta est, non solum in feminis, sed etiam in masculis cessare. Sed quia apud Ulpianum in libris Sabinianis invenimus quaedam verba, quae effugiunt legis miscellae observataverit, sancimus, cum huiusmodi verbis mulieribus aliquid relinquatur: " si vidua erit" vel "cum vidua erit" vel "quotiens vidua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uctan ea uindicare. uł legi¬
timo modo sumcre que eis
delicta sunt.n enim ut ꝑma¬
neant ui femine inuiduitate.
uł masculi incelibatum relic¬
tum eẽ indctur. ut locum uel

Expanded text:
n vetari ea vindicare vel legitimo modo sumere, quae eis derelicta sunt. neque enim ut permaneant vel feminae in viduitate vel masculi in Caelibatu relictum esse videtur, ut locum vel
Abbreviated transcription (Latin):
n enim marciam distinctiom
locum ce. in hoc casu ĩuenimo.
ubi nullius curcĩuentionis
suspectio potest aliquam sibi
undicare licentiã auita ⁊pa¬
uita affectoe. hec oĩa iesecates¬

Expanded text:
 enim Marciani distinctioni locum esse in hoc casu invenimus, ubi nullius circumventionis suspicio potest aliquam sibi vindicare licentiam, avita et proavita adfectione haec omnia resecante
Abbreviated transcription (Latin):
si possunt ꝓuocare cum tam
statum debent optinere. ut
post ꝓuocationem incustodi
si fide issoris idona copiam
ñ habeat ꝑseucrent.

Expanded text:
si possunt provocare, eum tamen statum debent obtinere, ut post provocationem in custodia, si fideiussoris idonei copiam non habeant, perseverent.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e Ergo ⁊ domo ⁊ cet̾a oĩa ĩmobi¬
lia. ĩpatrimoĩo mĩoꝵ ꝑ mancãt
Dullũq hedificii genꝯ q̃ integrũ
heclitas dabit/ collapsui tutoris
fraude deꝑat. ¶S ⁊ si parr̃s uel
tuiꝯcũq heres ẽ mmor. reliq̃rit
deformatũ hedificium tutor tes¬
tificatõe oꝑis ip̃ius ⁊ młtoꝵ fide
id irfic̾e coget̾. ita enĩ annui nd¬
ditus plus minorib ꝯferent.
qͣm ꝑ fraudes p̾tia dimimita. ỹ¬
ui ctiam ꝗ aliqua sunt arte pre

Expanded text:
bre. ergo et domus et cetera omnia immobilia in patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum hereditas dabit, collapsum tutoris fraude depereat. Sed et si parens vel cuiuscumque heres est minor reliquerit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius et multorum fide id reficere cogetur : ita enim annui reditus plus minoribus conferent quam per fraudes pretia deminuta. Servi etiam, qui aliqua sunt arte pr
Abbreviated transcription (Latin):
bstant. aa. Adcatulinũtis.
lurĩni mmmnunitates opũ
publicoꝵ ꝯcessione iudici¬
um adeptis̃ nd̾o iubemus
ĩ post̾um illicitas immun¬
tates nulliuis cẽ momenti
D.ãa. Ad marcellimm

Expanded text:
nstans AA. ad Catullinum. Plurimi immunitates operum publicorum concessione iudicum adepti sunt: et ideo iubemus in posterum illicitas immunitates nullius esse momenti. D.
Abbreviated transcription (Latin):
uuum penitus cum scmel. ad
uidicem q̃m nbet licet ñ sui ia
dicendi grã testimonii fuerit
ĩgͥssus amatam forte militiã
uł quam ubet aliam fori p̾scͥp¬
tõem ad euadendum iudicis motũ
q̃m ul testimom: uerboru im¬
probitas uł rei qualitas flagi¬
tai̾t. posse p̾tend̾e p̾cpimus.
scd om̃s qui ĩ cunli scilicet ca:
suum p̾beant testimoniũ: se¬
parato ⁊ tanquam ante indi

Expanded text:
um penitus, cum semel ad iudicem quemlibet, licet non suum, dicendi gratia testimonii fuerit ingressus, armatam forte militiam vel quamlibet aliam fori praescriptionem ad evadendum iudicis motum, quem vel testimonii verborum improbitas vel rei qualitas flagitaverit, posse praetendere praecipimus, sed omnes, qui in civili scilicet causa suum praebeant testimonium, sepa
Abbreviated transcription (Latin):
donãtõis cã uenditionis simła¬
tus ꝯtractus ẽsemꝑtio sun defecit
substantia. ¶Sane siinpossessi¬
onẽ rei subspecie uendition is.
ca donatioĩs ut te aleret ĩou
le rescindi nõ potestiita legi q
tius reb donans dixisti pareri

Expanded text:
donationis causa venditionis simulatus contractus est, emptio sui deficit substantia. Sane si in possessionem rei sub specie venditionis causa donationis, ut te aleret, indule rescindi non potest, ita legi, quam tuis rebus donans dixisti, parere
Abbreviated transcription (Latin):
mptionẽ ⁊ uenditionẽ sensu
desiderares nec furosi ullum esse
sensum manifestum ẽ. ¶ Int̾¬
missionis aũt tempore furio.¬
sos maiores ingintiqumq an¬
is uenditoem ⁊alios quos libet
tractus posse fac̾e ñ ambigitin.¬

Expanded text:
mptionem et venditionem consensum desiderare nec furiosi ullum esse consensum manifestum est. Intermissionis autem tempore furiosos maiores viginti quinque annis venditiones et alios quoslibet contractus posse facere non ambigit
Abbreviated transcription (Latin):
tractibꝰ ⁊ ẜuos ad hib̾i. ⁊ p̃sẽtes
ẽẽ ꝑsonas ascribi. forte ꝓpter
ꝑsonas dignitate excelsas. ul
mulieres quas natimił pudor
ĩomnib p peram se se manife¬
tare ñꝯceclit.sancimo tales si¬
ptims omĩfariã eẽ credendas
⁊ siue adscriptꝰ fu̾it ẜuus. ⁊ ad
quandã psonam dicitur ꝑtin̾e
ccli omĩmodo ⁊ seruum ad eẽ
⁊ fecisse stipulationẽ.⁊ eam eẽ
scripto dño adquisitam.⁊ nõ
dubitari si seruus p̾sto fuit¬
to ẽ fccisse stipulatrem. Et si
int̾ presentes partes res actaen
dicitur. ⁊hoc ce c̾dendum. sita¬
mẽ meadem cuntate utraq
huiusmõi ĩstrimĩtum scrip¬
tum ẽ. isiis ꝙ dicit se se. uł ad¬
u̾sariũ ab eẽ liꝗdis ac mani
testes undiqz idoneos.⁊ omni
exceptõe maiores. ostend̾it se

Expanded text:
tractibus et servos adhiberi et praesentes esse personas adscribi, forte propter personas dignitate excelsas vel mulieres, quas naturalis pudor non omnibus perperam sese manifestare concedit, sancimus tales scripturas omnifariam esse credendas et, sive adscriptus fuerit servus et ad quandam personam dicitur pertinere, credi omnimodo et servum adesse et fecisse stipulationem et eam esse scripto domino adquisitam et non dubitari, si servus ipse tus est fecisse stipulationem: Et si inter praesentes partes res acta esse dicitur, et hoc esse credendum, si tamen in eadem civitate utraque huiusmodi instrumentum scriptum est, nisi is, qui dicit sese vel adversarium abesse, liquidis ac maniftestes undique idoneos et omni exceptione maiores ostenderit se
Abbreviated transcription (Latin):
płiam q̃stionen ⁊freqnt ĩ
uidicio u̾satam. satis huma¬
num ẽ. saltim inp̃senti dirĩ¬
re. ne diuitius nrãm rem pu-¬
blicam molestare ꝯcedatur.
in multis ⁊ enimotͣctib ima¬
xim̃ infenaticus cautiombus.
solitum ẽ ad scribi stipulatio¬
nes ꝑc̾tre seruos celebrari s
qdã indeuotõe tẽ tiex hoc ma¬
teriam altecationis accepiit.¬

Expanded text:
ptimam quaestionem et frequenter in iudiciis versatam satis humanum est saltem in praesenti dirimere, ne diutius nostram rem publicam molestare concedatur. In multis etenim contractibus et maxime in feneraticiis cautionibus solitum est adscribi, stipulationes per certos servos celebrari. Sed quidam indevotione tenti ex hoc materiam altercationis accep
Abbreviated transcription (Latin):
titate aliam possessionem declit.
idq q̃ comparait ñ inniriani¬
dicis nec patris tu culpa cuictũ
ẽ. ad exemplum exempto actio¬
nis ñ immerito id q̃ tua int̾ est
si inpatris nira successisti conse¬
qui desideras. ¶ At cium sicũ ue¬
nalis possessio ñ ẽet. ꝓmutatio⁊
facta ẽ.idq q̃ ab aduersario p̾s¬
titutum ẽ euctum ẽ. q datum

Expanded text:
titate, aliam possessionem dedit, idque quod comparavit non iniuria iudicis nec patris tui culpa evictum est, ad exemplum ex empto actionis non immerito id quod tua interest, si in patris iura successisti, consequi desideras. at enim si, cum venalis possessio non esset, permutatio facta est idque, quod ab adversario praestitum est, evictum est, quod datum
Abbreviated transcription (Latin):
lasti. si sine uitio negligenne¬
or prescriptum c̃. exemptum
ẽẽ animaduert̾it. sed exfatał
casus necessitate.dicin. func¬
to eo q coc ꝑfcrebat. id accidis:¬
se cognou̾it. iuxta ppetin niro
formã desidio ur̃o inedebitur
Us ꝗde appellationib cognosoẽt
Iac ndicabunt. ita nidicium
suum prebe ꝯuenit. ut intel¬
ligant qcum appellatio post
decisam ꝑsententiã litem int̃¬
posita fucrit. ñ ex eccasione
auqua remitte negotium ad

Expanded text:
lasti, si non vitio neglegenstolos praescriptum est, exemptum esse animadverterit, sed ex fatalis casus necessitate, diem functo eo qui eos perferebat, id accidisse cognoverit, iuxta perpetui iuris formam desiderio vestro medebitureos, qui de appellationibus cognoscent ac iudicabunt, ita iudicium suum praebere conveniet, ut intellegant, quod, cum appellatio post decisam per sententiam litem interposita fuerit, non ex occasione aliqua remittere negotium ad
Abbreviated transcription (Latin):
um qdam rei stipiilandi c̾tor
haleant ireoc ꝓmittendi. uelimꝰ
forte c̾clitor. duce uł pliures de¬
bitores habeat.uł trano mul¬
ti cͥclitores. unum debitorem ⁊
aliz ex reis ꝓmittencti ad c̾tos
cchitores debitum. agnouerũ.
ruptionis ĩuemimꝰ positor. et
nos amplunmus uł forte ad
unũ c̾clitorem qdã exdebitii¬
b teuotiont̃ suam ostendet.
bitor q sols existent. adunuz
exhis uł quosdam debitum̃
agnouit. ⁊ q̃rebat si cis uł ei

Expanded text:
um quidam rei stipulandi certos habebant reos promittendi, vel unus forte creditor duos vel plures debitores habebat, vel contrario multi creditores unum debitorem, et alii ex reis promittendi ad certos creditores debitum agnoverint rruptionibus et invenimus positos et nos ampliavimus, vel forte ad unum creditorem quidam ex debitoribus devotionem suam ostenderunt, bitor qui solus existeret ad unum ex his vel quosdam debitum agnovit, et quaerebatur, si eis vel ei
Abbreviated transcription (Latin):
rritum qui dẽ ꝓpt̾ra testam̃tũ
frĩs tu esse npotestq̃ ex causa
fidei comissi obligatus fuerit
ut si sine liberis prior decederet
pat̾na tibi hr̃ditatem redderet
Sid ncet te leredẽ scripserit᷑.
inĩponenda tamen legatoꝵ ra¬

Expanded text:
m quidem propterea testamentum fratris tui esse non potest, quod ex causa fideicommissi obligatus fuit, ut, si sine liberis prior decederet, paternam tibi hereditatem redderet. Sed licet te heredem scripserit, in ponenda tamen legator
Abbreviated transcription (Latin):
ctiai uita mĩoꝵ sepnus ꝓdebatur
Nec ño domũ uende liceat. inqua
defccit pat̾. minor creuit. in qua
maioꝵ imagines. aut uide firas
aut reuilsas ñ uid̾e satis ẽ lugu

Expanded text:
tiam vita minorum saepius prodebatur. Nec vero domum vendere liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua maiorum imagines aut videre fixas aut revulsas non videre satis est lugu
Abbreviated transcription (Latin):
uł solutis pocumis. uł si ꝑ crecdito¬
rem stet̾it quommus soluant. d̾
ctiam intraiecticus seruari oportet
Creclitori scilioet actione utili ad
exactionẽ eaꝵ ñ adu̾sus debitorẽ.
nͥ forte eas receꝑit. s ł ꝯtra deposita¬
rumuł ip̃as competente pecumas.

Expanded text:
 solutis pecuniis vel si per creditorem steterit, quominus solvatur. Quod etiam in traiecticiis servari oportet. Creditori scilicet actione utili ad exactionem earum non adversus debitorem, nisi forte eas receperit, sed vel contra depositarium vel ipsas competente pecunias.
Abbreviated transcription (Latin):
picio.
mñ frum̃tum sedpecunã feno¬
ritt acccpisse alleges. ut certa mo¬
diatio tritici prestaret᷑. ac msiis mo¬
D sua dic fuiss oblato. mensuaꝵ
additamentis. infraudẽ usurari
legitimaꝵ grauatum te cẽ ꝯtẽdis.
potes adu̾so impbam petitione
cõpetenti inti deft̾nsione. Mp.
philipp̃.ã. ⁊philipp̃. c̃. suxeno.¬

Expanded text:
picio. Cum non frumentum, sed pecuniam fenori te accepisse adleges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in fraudem usurarum legitimarum gravatum te esse contendis, potes adversus improbam petitionem competente uti defensione. PP. Imp. Philippus A. et Philippus C. Aurel
Abbreviated transcription (Latin):
cditorib pignus ꝑseqntib ict¬
ficacem actrem ꝯstitint. Prcter¬
quam si debitores uł q mira
gi tp̃ns p̾sciptio obicitr per

Expanded text:
ditoribus pignus persequentibus inefficacem actionem constituit, praeterquam si debitores vel qui ingi temporis praescriptio obicitur, per
Abbreviated transcription (Latin):
inde si substituts h̃ditatem
amplexus ẽ actionib q̃ adu̾s
matrem competebant ip̃m
ucnur ñ successionẽ ab utes¬
tato potes uindicare.B.

Expanded text:
inde si substitutus hereditatem amplexus est, actionibus quae adversus matrem competebant ipsum convenire, non successionem ab intestato potes vindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
plesse custodia dep̾hendit. sol
dare miserias ullas cxilu. sit
satis mmñsoꝵ cruciatum suũ
semcl luisse supplicia. neꝗ diu
priuati sunt aure comunis
naustu. ⁊ lucis aspectu ñ ĩt̾
breuc spatium catenaꝵ podibꝰ
p̃grauati. etiam exili penam
sustiñc iteꝵ cõpellat. S̾.ã.¬

Expanded text:
plesse custodia deprehendit, soludare miserias ullas exilii. Sit satis immensorum cruciatuum semel luisse supplicia, ne, qui diu privati sunt aurae communis haustu et lucis adspectu non intra breve spatium catenarum ponderibus praegravati, etiam exilii poenam sustinere iterum compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uma liboꝵ tunela susccpta. ad sc¬
cundas ꝯtra sacranctum p̾stitũ
ad spiriucrit nuptias. antrꝙp̃
⁊ tutorom alium fec̾it ordinari.
eiq d̃ debeturex ratioe
tutele gestt solucrit. Mp̾

Expanded text:
ma liberorum tutela suscepta ad secundas contra sacramentum praestitum adspiraverit nuptias, antequam ei tutorem alium fecerit ordinari eique quod debetur ex ratione tutelae gestae persolverit.
Abbreviated transcription (Latin):
ces. apparitionib siqua cõpetit
actione. quam certum c̃. post¬
qͣm fiscipatronatus officior
pleti exicrint cuanesecre. pat

Expanded text:
s apparitionibus si qua competit actione, quam certum est, postquam fisci patronatus officio impleto exierint, evanescere: p
Abbreviated transcription (Latin):
stato fu̾it delictum. nec iñmor¬
tis cã donationib. Tantũ ⁊ cnĩ
nob̾ suꝑ ẽ clementie. q̃ scientes
etiam fiscum nm̃ ultimũ. ad
caducoꝵ umdicationẽ uocaru
tam̃ nec illi pepcimus. nec augo¬
tũ prunlegium exercemus. Set
q̃ cõmint omĩb ꝑ dest. hoc rei
priuatt m̃r utilitati preferẽdũ
subicctoꝵ cõmodũ impialiten
cxistimãtes. ¶Locum aũt huic
legi ꝯstitumus inhis defucto¬
rum elogus qͥ post hanc compo¬
sita fu̾int. anteriores ⁊ em̃ cass
suo marte discurrere dechimus.
ti duximus ẽẽ sanciendaut ne¬
lramim mancat incegnitus m̃r¬

Expanded text:
stato fuerit derelictum nec non in mortis causa donationibus. Tantum etenim nobis superest clementiae, quod scientes etiam fiscum nostrum ultimum ad caducorum vindicationem vocari, tamen nec illi pepercimus nec Augustum privilegium exercemus, sed quod communiter omnibus prodest, hoc rei privatae nostrae utilitati praeferendum subiectorum commodum imperialiter existimantes. Locum autem huic legi constituimus in his defunctorum elogiis, quae posthac composita fuerint: anteriores etenim casus suo Marte discurrere concedimus. ti, duximus esse sancienda, ut nemini maneat incognitus
Abbreviated transcription (Latin):
aũt tandũmodo dandam eẽ
restitutionẽ putauerũt. cum
minor ex sua simplicitate se
deceptum. ñ exdolo pitris uel
patrom circum scriptum ẽẽ di¬
cat. Od ut maneat momib
honor parr̃tib patrono ul pa¬
trone illibatus atq ĩtactus
Sincimus nullomodo neq
adu̾sus parẽtes utriusq sexus
n adu̾sꝯ patronũ uł patronã
dan yestitutionẽ. Nam ꝑsona¬

Expanded text:
autem tantummodo dandam esse restituionem putaverunt, cum minor ex sua simplicitate se deceptum, non ex dolo patris vel patroni circumscriptum esse dicat: quod, ut maneat in omnibus honor parentibus et patrono vel patronae illibatus atque intactus, sancimus nullo modo neque adversus parentes utriusque sexus neque adversus patronum vel patro nam dari restitutionem. Nam persona
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ꝓbasti. mitegrũ restituti¬
onẽ intra statutum legib tẽ¬
po ctiã post impletã etatem
de oĩb intra eam adu̾sus te
gestis postulare  apud eũ de
care cuius iuris dictio ẽ potes

Expanded text:
cepta probasti, in integrum restitutionem intra statutum legibus tempus etiam post impletam aetatem de omnibus intra aetatem adversus te gestis postulare apud eum, cuius de ea re iurisdictio est, potes
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. abuntio fuit. utl
suppositam eam habebat. ⁊ me¬
morate exceptionis necessita¬
te expulsus ẽ. cõmodum de¬
tentionis sibi adquirat. ¶Si
u̾o nullum nus ineadem re
quocumq tp̃r habuit. tunc
ncentia sit priori dño. uł cre¬
ditori ꝗ nomme hypothece
rẽ obligatam lubint:⁊ hr̃dib
coꝵ ab ĩ iusto decentatore cã
undicare. ñ obsistẽteħ. quocd
prior possessor triginta us qu¬
draginta annoꝵ exceptr̃e cũ
remou̾at nsi ip̾e iniustus po¬
sessor. triginta. uł quadragĩ¬
ta amioꝵ ex co tp̃r computa¬
dor erquo prior possessor q
eiucit ea possessiont cxcepti¬
one munitussit. ¶ Sco hec
mus ꝗsinc uiolentia eandẽ
rem nancti sũt.nam siquis:
uiolent cam abstuuit . omm¬
modo licebit pnori posse sori.
sinc ulla distinctione eam iũ¬
s sententia iudicis eam deti¬
nuit. ea tamen occasione qd̃
absens pnor. possessorniad
litẽ uecat minime respon¬
dit licebit ei ad sumilitudi
litis danti. eandem rem reci¬

Expanded text:
dominus ab initio fuit vel suppositam eam habebat et memoratae exceptionis necessitate expulsus est, commodum detentionis sibi adquirat. Sin vero nullum ius in eadem re quocumque tempore habuit, tunc licentia sit priori domino vel creditori, qui nomine hypothecae rem obligatam habuit, et heredibus eorum ab iniusto detentore eam vindicare, non obsistente ei, quod prior possessor triginta vel quadraginta annorum exceptione eum removerat, nisi ipse iniustus possessor triginta vel quadraginta annorum ex eo tempore computandorum, ex quo prior possessor, qui et vicit, ea possessione cecidit, exceptione munitus sit. Sed haec mus, qui sine violentia eandem rem nancti sunt. Nam si quis violenter eam abstulit, omnimodo licebit priori possessori sine ulla distinctione eam vin sententiam iudicis eam rem detinuit, ea tamen occasione, quod absens prior possessor et ad litem vocatus minime respondit, licebit ei ad similitudinlitis danti eandem rem reci
Abbreviated transcription (Latin):
re. qua ñ precedente lis que
ei mandata ẽ ult̾nis ꝓcedere
aiudice ñ ꝯceditur. ¶ Nei auͣt
procurator uł defensor. etiam
subgetoꝵ testifieatione fact

Expanded text:
r, qua non praecedente lis quae ei mandata est ulterius procedere a iudice non conceditur. Rei autem procurator vel defensor, etiam sub gestorum testificatione fact
Abbreviated transcription (Latin):
ommatões libellis uł eclictis
fecte. atra ꝯsilium publicum
nualent. dequꝰ nec appellare
necesse c̃. si sollẽpnitas de est.

Expanded text:
ominationes libellis vel edictis factae citra consilium publicum non valent: de quibus nec appellare necesse est, si sollemnitas deest.
Abbreviated transcription (Latin):
irepetendi q donabasuxori
cius quem ad ꝓfiscendum te¬
cum hunis mõdi liberalitatr ꝓ¬
uccair ꝓposucras nullam addis¬
ti ꝯdicionc̾hremanet integra
donatio cum leuitati ꝑfectã
donationc̃ iruccare cupientiũ
nur occurrat.¶S. aac⁊cẽ.
ctam legrm donatiom sme
impossibilem ꝯtineat causam
abec hunc suscepit ñ imple¬
tam condictiom fac̾e locumi

Expanded text:
repetendi, quod donabas uxori eius, quem ad proficiscendum tecum huiusmodi liberalitate provocare proposueras, nullam addidisti condicionem, remanet integra donatio, cum levitati perfectam donationem revocare cupientium iure occurratur. S. VII k. ctam legem donationi, si non impossibilem contineat causam, ab eo qui hanc suscepit non impletam condictioni facere locum
Abbreviated transcription (Latin):
au̾it infante filio ꝯstituto ip̃e
aut filius postea. ul ad huc ĩ
sacris ꝯstituts uł patria potes¬
tate lib̾uto ad eund am ec̃ t̾¬
didit eandem hereditate uice¬
tiam damus ei ui i fin niris
efficiatur. tutorib uł curato¬
rib eius hecditatem adux nĩ¬
llo p̾nidicio ex recusatõe pat̾¬
na ei generando Simnilimodo¬

Expanded text:
e autem filius postea vel adhuc in sacris constitutus vel patria potestate liberatus adeundam esse crediderit eandem hereditatem, licentiam damus ei vel, si sui iuris efficiatur, tutoribus vel curatoribus eius hereditatem adire, nullo praeiudicio ex recusatione paterna ei generando: simili
Abbreviated transcription (Latin):
rib uł curatorib cus licẽtia
ꝯcedenda ꝯtrapriorẽ suam uo¬
luntatem integru restitutẽ
pet̾e Que iin leg atis ⁊ fidei¬
cõmissis tam specialib quar
pumu̾sitatẽ relictis ⁊ ̃. aliis
causis quas supra enumera¬
uimus. similimͦ eis obsuãda
abo familias donantur. siue

Expanded text:
icentia concedenda contra priorem suam voluntatem in integrum restitutionem petere. Quae et in legatis et fideicommissis tam specialibus quam per universitatem relictis et in aliis causis, quas supra enumeravimus, similibusque eis observanda is familias donantur, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tantib. tum ꝑaliam restitutr̃ẽ
adur prephata hereclitatem
ne ludibrio leges ei fiant se¬
pius eandem ⁊ amplectiri res¬
emĩ qd̃ pat̾ fecit ratum ñ habu¬
it. ⁊ ꝓpt hoc restitutꝰ ẽ ⁊ quomͦ
ferendo iudeatur iteru idici¬
u amplectens. qd ⁊ post patͦs
uolipitatem ꝯtraria affectõe

Expanded text:
tantibus iterum per aliam restitutionem adire praefatam hereditatem, ne ludibrio leges ei fiant saepius eandem et amplecti et resenim quod pater fecit ratum non habuit et propter hoc restitutus est, quomodo ferendus videatur iterum iudicium amplectens, quod et post patris voluntatem contraria adfectione
Abbreviated transcription (Latin):
ido aut peti qd̃ solutum ẽ nõ
potest.aut ex cã fidei cõmissii
ut debitor lib̾arturagendu
c. Iisi liqdo ꝓbari possit. cum
librran debitorẽ noluisse. sed:
crrore lapsum soluta sibi pe¬
cumiar cristimasse.Mp̃. Alex̃

Expanded text:
ideo aut peti quod solutum est non potest aut ex causa fideicommissi, ut debitor liberaretur, agendum est, nisi liquido probari possit eum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum solutam sibi pecuniam existimasse. PP. VII
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ fuerat. ascriptus aut ad
curias ꝓtenore dudum late ꝯs¬
titutioms subcerta forma ꝑ¬
tincre noscuntur. ab eccłiis au
monastiis detincri. ¶Actioĩb
indelicet comͣpetentib. sacro¬
scĩs cccłiis ui monastiis sua

Expanded text:
 fuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntur, ab ecclesiis vel monasteriis detineri: actionibus videlicet competenter sacrosanctis ecclesiis vel monasteriis
Abbreviated transcription (Latin):
portet cum ñ exeplis s legib
iudicandum ẽ nec si cogniti¬
onales sinti amplissime pre¬
fecture. uł alicuius maximi
magistratꝰ ꝓlate sententie: s
om̃s iudices nr̃s u̾itate ⁊ le¬
gum ⁊ iustitie seq uestigia:
sancimꝰ. D.ã. Pemosthem
pp̃¬
sum papimanus sũ ĩgeni
uir. inquestionib sins rite dis¬
posint. ñ solum iudicem de ab¬
solutione rei iidicare. sed et¬
ip̃m auctorẽ si ecõtrario obno¬
mõi sententiam ñ solũ roborã¬
dam. s cria augendam eẽ sã¬
cimus ut liceat nidici uł ꝯtͣ
actorẽ ferre sententiã. ⁊ aliqd
eum daturũ uł facturum pro¬
nũtiare. nulla ei opponenda
exceptione. qd̃ ñ competens
nidex agentis ẽẽ cognoscit᷑
Cuius enim magendo obr¬
uauit arbitrium eum hab̾e
⁊trase iudicem in eodem ne
dicum. sic int̾ locutionẽ ꝓfer¬
ri. ut ñ licẽt partib. ante dif¬
finitiuam sententiam.ad ap¬
pellationis uł recusationis
uenire auxilium. ꝗdam pu¬
tabanti.ñ lic̾e ante litem ꝯtes¬

Expanded text:
portet, cum non exemplis, sed legibus iudicandum est, nec si cognitionales sint amplissimae praefecturae vel alicuius maximi magistratus prolatae sententiae: sed omnes iudices nostros veritatem et legum et iustitiae sequi vestigia sancimus. IUST. A. DEMOSTHENI PPCum Papinianus summi ingenii vir in quaestionibus suis rite disposuit non solum iudicem de absolutione rei iudicare, sed ipsum actorem, si e contrario obnousmodi sententiam non solum roborandam, sed etiam augendam esse sancimus, ut liceat iudici vel contra actorem ferre sententiam et aliquid eum daturum vel facturum pronuntiare, nulla ei opponenda exceptione, quod non competens iudex agentis esse cognoscitur. Cuius enim in agendo observavit arbitrium, eum habere et contra se iudicem in eodem negdicum sic interlocutionem proferri, ut non liceat partibus ante definitivam sententiam ad appellationis vel recusationis venire auxilium, quidam putabant non licere ante litem contes
Abbreviated transcription (Latin):
tes auctorib nõb̾ adu̾sus fis¬
cum qͦq̃ patrocinium exhibeix
prniatis. dum eam scilicet cã
qua tu cum fisci aduocatus:
fueras forte tractasti. suscipe de¬

Expanded text:
tes auctoribus nobis adversus fiscum quoque patrocinium exhibere privatis, dum eam scilicet causam, quam tu, cum fisci advocatus fueras, forte tractasti, suscipere de
Abbreviated transcription (Latin):
seu ꝑsonas quibꝰ ꝯsensum ꝓ priuz
accommodauerunt uł acc̃ommoda¬
uerint coartetur. nec aliis quibydã
ꝯtractib ꝗb minime mulicres ꝯsen¬
serunt. uł ꝯsenserint. p̃tendentiby eã
opponendi licentia p̾beatur. His sa¬
licet omnibo que ĩ p̃senti ꝑ hanc
ꝯsiutissimã legem statimmus ad p̃¬
torito nichilomimus ꝯtracto ꝓne

Expanded text:
personas quibus consensum proprium accommodaverunt vel accommodaverint coartetur, nec aliis quibusdam contractibus, quibus minime mulieres consenserunt vel consenserint, praetendentibus eam opponendi licentia praebeatur: his scilicet omnibus, quae in praesenti per hanc consultissimam legem statuimus, ad praeteritos nihilo minus contrac
Abbreviated transcription (Latin):
par ꝓfilio at mancipato ul¬
Mp. sorid̃. ã. Candido militi
eq ex eius filii ꝑsona ꝗ cũ an¬
niris ess mutuaz pecumã ac¬
cepit: pat cius siñ fidem suam¬
ci& ꝑsona quem in potestate
habet si sine eius iussu ꝯtractũ
ẽs amplius dumn taxat ꝙͣ depe¬
cullo acnonẽ sustinc cogitur.¬

Expanded text:
PRO FILIO EMANCIPATO mp. Gordianus A. Candido militi. Neque ex eius filii persona, qui, ciuris esset, mutuam pecucepit, pater eius, si non fidem suameius quem in potestate habet, si sine eius iussu contractudata est, amplius dumtaxat de peculio actionem sustinere cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
etor aptissime ⁊ ex p̾ssum dispo¬
suerit. ut uiqdem ꝑsolida alip
aũt existimatio rei singulis ĩ so¬
legatan quib sc̃p̃aratim ies re¬
licta sit. in cius ad ꝗsitr̃e ꝯcurrãt.
scd unus forte cam accipiat. hxc
solidã enis sit ꝗa sermo testato¬
ris oĩby prima facic solidum ad¬
signar indeuim: alus supuemẽ

Expanded text:
tor apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio rei singulis in som res relicta sit, in eius adquisitionem concurrant, sed unus forte eam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima facie solidum adsignare videtur, aliis supe
Abbreviated transcription (Latin):
i uł matre subsistente. natura¬
iem. uł naturales filio. matrẽ¬
q coꝵ ñ tantu extrib unciis
d pret̾ite leges ꝑmittebant. sed
ctiam exduplici portione id est
sex uncuis heredes scribere: ut li¬
cet ab intestato nullam cõmu¬
monẽ ad patris naturalis suc¬
cessionem haberent. ex suppre¬
ma tamen cius uoluntate ꝑ¬
nuttatur eis usq ad p̾dictas
sex uncias. si hoc scllicet natura¬
lis pat̾ uoluerit hereditatem ei
capere: ita tamen utmemoratã
sex unciaꝵ quantitatẽ momib
naturalib filiis. ⁊ matre coru
minime testator excedat. Quã
⁊ inlegatis ⁊ fidei cõmissis eis
relinqndis:⁊ dotib ⁊ donatioĩ
btam aliis quani añ nuptias
usq ad estrmationes sex unciar
libam similit̾ naturalib eoꝵ pa¬
tribs  damus potestatem. ¶Hec
aũt infuturis tantũmodo tc̃sta¬
mentis. ul ulimus uolũtatib¬

Expanded text:
ralem vel naturales filios matremque eorum non tantum ex tribus unciis, quod praeteritae leges permittebant, sed etiam ex duplici portione, id est sex unciis, heredes scribere, ut, licet ab intestato nullam communionem ad patris naturalis successionem haberent, ex suprema tamen eius voluntate permittatur eis usque ad praedictas sex uncias si hoc scilicet naturalis pater voluerit hereditatem eius capere, ita tamen, ut memoratam sex unciarum quantitatem in omnibus naturalibus filiis et matre eorum minime testator excedat. Quam et in legatis et fideicommissis eis relinquendis et dotibus et donationibus, tam aliis quam ante nuptias, usque ad aestimationem sex unciarum liberam similiter naturalibus eorum patribus damus potestatem. Haec autem in futuris tantummodo testamentis vel ultimis voluntatib
Abbreviated transcription (Latin):
ommuiũ ueꝵ ẽẽ utilitatẽ recte
iudicantes luciois ⁊ ex oĩ abi¬
guitate segregatis legib uti nos¬
tro subiectiss imꝑio adp̃sentez
sanctionẽ uenimus ꝑ quã omĩ
dubitatione amputata. q̃ usq
ad hix optinebat. certissimum
facimus. ut quoties naturales
filii curiali fortune patrie sui ge¬
itoris ad signantur. uł adhuc

Expanded text:
Communium rerum esse utilitatem recte iudicantes lucidis et omni ambiguitate segregatis legibus uti nostro subiectos imperio, ad praesentem sanctionem venimus, per quam omni dubitatione amputata, quae usque adhuc obtinebat, certissimum facimus, ut, quotiens naturales filii curiali fortunae patriae sui genitoris adsignantur, vel adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ier capto.ab hostib:⁊ comer¬
cio welẽpts: tunc demũ cu
p̾tium solu̾it. uł hoc ei qui¬
licũq remittatur indicio
statum pristinũ recip̃. quor
gn̾e matre filium reclim̃te.
sed detiistitia repudianda co¬
gitatur. uoti recipiendi fili¬
um cogitatio cũ obtabuli
ditõe filiũ illico mat̾ restitu¬
ituta ut ⁊ cunliũ obsequio
ñ excusetur. Uropiecatis ita¬
q ratõe a hostib redẽptosi¬
lio facti te penitẽ ac dẽptio:
qcquam tractare ñꝯuenit.

Expanded text:
er captus ab hostibus et commercio redemptus tunc demum cum pretium solverit vel hoc ei qualicumque remittatur indicio, statum pristinum recipit. Quo genere matre filium redimente, sed de tristitia repudianda cogitatur, voti recipiendi filium cogitatio cum optabili condicione filium ilico matri restituit, ita ut et civilium obsequio non excusetur. Pro pietatis itaque ratione ab hostibus redempto filio facti te paenitere ac de pretio quicquam tractare non
Abbreviated transcription (Latin):
ce adheroclitatem. ambo legat᷑
similit̾ accipiant. fidei cõmis¬
sum mutrumq diuidatur. li¬
b̾tas utrumq capiat. tutoris
ambo fungatur offĩciis. sic
nemo  defraudatur a cõmodo
testatoris. sic maior ꝓuidentia
pupillis inferetur. Nx dum du¬
bita tur apud qriem debet cẽ
tutela: in meclio res pupilloꝵ
depeant S hec quidem sancimꝰ
cum ĩpsonas hunismõi ꝓfera

Expanded text:
ce ad hereditatem, ambo legata similiter accipiant, fideicommissum in utrumque dividatur, libertas utrumque capiat, tutoris ambo fungantur officio. 1c . Sic nemo defraudetur a commodo testatoris, sic maior providentia pupillis inferatur, ne, dum dubitatur, apud quem debet esse tutela, in medio res pupillorum depereant. Sed haec quidem sancimus, cum in personas huiusmodi profera
Abbreviated transcription (Latin):
s aͣlmmicutis p̾t̾itis si q̃stio dese¬
tur. transigi potest. ¶Defutĩ
aũt sinc prctore scu p̾side int̾¬
posita transactio. nulla aucto¬
ritate uiris censetur.

Expanded text:
 alimentis praeteritis si quaestio defertur, transigi potest, de futuris autem sine praetore seu praeside interposita transactio nulla auctoritate iuris censetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ibertum ꝗ̃ patronam scu patiomi
proneptem uxorem ducere nss
ẽ lapł petentem indicem accusa¬
re potens. morib tempoꝵ mcoꝵ
igrucnttm sententiam diturum.
q̃ hunismodi ꝯunictiones odio¬
sas ẽt̃ mento duxerunt. Mp̃¬

Expanded text:
ibertum, qui patronam seu patroni proneptem uxorem ducere ausus est, apud competentem iudicem accusare poteris moribus temporum meorum congruentem sententiam daturum, quae huiusmodi coniunctiones odiosas esse merito duxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Si ut ꝓpoins pat quondam manti
tui incunis fuit potistate. cegi¬
tis miptus ur̃is non ꝯtradiuit. ue¬
reri ñ gebes. ne nepotem suum nõ
ctum sit inpunicia ꝯsentiente
mulicre matrimonium. tamen
post depositum officium. si intadi
nuptie efficiut. Et ido postta liła¬
iusceptos natieq ex iusto mat̾mno.¬
mo legitime ee responsum nin¬
prudentissum pauli declarat.d
afina adte delatam dissecialumẽ
matrimonium. nec te ꝯsenuente
ad eundem regssa ẽ. minus legiti¬
ma ꝯumctio est. cessante patriis uo¬
ido ñ petente filia pentionem do
Incopulandis niptiis. ue curu¬
tons qui solam rei familiaus iui¬
tet administrationem nte cos

Expanded text:
ondam mariti tui, in cuius fuit potestate, cognitis nuptiis vestris non contradixit, vereri non debes, nepotem suum ne nctum sit in provincia consentiente muliere matrimonium, tamen post depositum officium si in eadem nuptiae efficiuntur: et ideo postea libsusceptos natosque ex iusto matrimoio legitimos esse responsum viprudentissimi Pauli declarat. Xa filia ad te delatam dissociatum est matrimonium nec te consentiente ad eundem regressa est, minus legitima coniunctio est cessante patris voideo non paenitente filia petitionem dotIn copulandis nuptiis nec curatoris, qui solam rei familiaris sustinet administrationem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ta quidem fuit talis donatio que
antra q̃ ante nuptias uecabatur.
ñc aũt ꝓpt̾ nptias. ñ aut ante
nuptias fuit actis int̾ uementib
ĩsinuata. licebit pstante mat̾ino¬
mo cam insinare. nullo obstacło
penitus exmiptiaꝵ int̾uẽntu faciẽ¬
do. si enim ficti cas post nuptias
cedat᷑. multo magis insimiarisĩ.¬
miliq modo ⁊ ea ꝯstitutio quan
proaugendis tam dotib quam
ante nptias donationib fiamꝰ.
intacta illibaraq ꝯstructur..Om¬
nibꝰ indelicet que desimplicibus

Expanded text:
ta quidem fuerit talis donatio, quae antea quidem ante nuptias vocabatur, nunc autem propter nuptias, non autem ante nuptias fuerit actis intervenientibus insinuata, licebit et constante matrimonio eam insinuare, nullo obstaculo penitus ex nuptiarum interventu faciendo: si enim fieri eas post nuptias concedatur, multo magis insinuari. Similique modo et ea constitutio, quam pro augendis tam dotibus quam ante nuptias donationibus fecimus, intacta illabataque conservetur: omnibus videlicet, quae de simpli
Abbreviated transcription (Latin):
donatio. ¶Ita tam̃ut lcomana
ꝯstitutio que super ercquatione
pactionum loqtir. ñ inquantita¬
te sed mpartib. maneat ihiscasi¬
b intacta. ⁊ ñ solum ea mintila¬
ta custodiatur. sed ctiam nr̃a q
de intprctationc enis fecimus am¬
ambiguitatem eus tollentes. Dy¬
parib ⁊enim pactionib factis.
maiorem lucri partem adminore
deducendam ce censemus. ut co

Expanded text:
donatio. Ita tamen, ut leoniana constitutio, quae super exaequatione pactionum loquitur non in quantitate, sed in partibus, maneat in his casibus intacta, et non solum ea immutilata custodiatur, sed etiam nostra, quam de interpretatione eius fecimus ambiguitatem eius tollentes: disparibus etenim pactionibus factis maiorem lucri partem ad minorem dedu
Abbreviated transcription (Latin):
u ad cunlia munera uł decio¬
natum. us honores deuccant
licet uacationem aprincipib
acccpint. si appellationis au¬
xilio ñ utantur. consensu su¬
o nommationem ꝯ firmant.
Cum igitur admumus uoca

Expanded text:
 ad civilia munera vel decurionatum vel honores devocantur, licet vacationem a principibus acceperint, si appellationis auxilio non utantur, consensu suo nominationem confirmant. Cum igitur ad munus voca
Abbreviated transcription (Latin):
aa ⁊cc̃. Aur̃.
Uipillus agere uob cum actõe tu¬
tele cõpelli ñ potest.acruz. adu̾sꝰ
futura calupmã. ⁊ut siꝗd ei de¬
betis cursꝰ cis mhibeat᷑ usuraru.
denuntiatiombi fieqͥnt̾ int̾ pos¬
tis ad iudicu ꝓuecate. ac si rem
dissimulatõe ꝓferat. actis apuo
p̃sidem ꝓuincie factis. uoluntati
ur̃e rationẽ declarate. quo facto
tam uob̾ ip̃is quam sccurtati

Expanded text:
 CC. Aurelio. Pupillus agere vobiscum actione tutelae compelli non potest. Verum adversus futuram calumniam et ut, si quid ei debetis, cursus eius inhibeatur usurarum, denuntiationibus frequenter interpositis ad iudicium eum provocate ac, si rem dissimulatione proferat, actis apud praesidem provinciae factis voluntatis vestrae rationem declarate: quo facto tam vobis ipsis quam securitati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apud priorem dominum fugi¬
se mancipnim ñ deceatur. fuga pꝰ
uenditionem int̾ uemens. ad dãp¬
num emptoris ꝑtinet. ¶ Sin at
uenditor ñ intiosum etiam ĩ post̾¬
um fieri ẜuum temere ꝓmiserit.
quamins hoc impossibile esse
duidet. Em fidem tamen ante cedẽ¬
tis uł iotmenti secuti pacti exꝑiri
posse ñ ambigit. Posteriores enĩ
casus ñ uenditoris sed emptoris
dex cõpetens ꝓspectis omnib ꝓ
reꝑte rei qualitate ꝓferre curabit
sententiam. N.aa.

Expanded text:
 apud priorem dominum fugisse mancipium non doceatur, fuga post venditionem interveniens ad damnum emptoris pertinet. Sin autem venditor non vitiosum etiam in posterum fieri servum temere promiserit, quamvis hoc impossibile esse videtur, secundum fidem tamen antecedentis vel in continenti secuti pacti experiri posse non ambigitur: posteriores enim casus non venditoris, sed emptoris dex competens perspectis omnibus pro repertae rei qualitate proferre curabit sententiam. PP.
Abbreviated transcription (Latin):
ut responsuro principiuera p̾¬
catio rem. apiat cognoscendam.
Solis. hns cum necessitas erege¬
rit u̾bis p̾cib inserendis. qͦr
desensu int̾ partes ita dubitan
ꝯtig̾it. ut iam mito nr̃m ex pec¬
tetur indicium. Dñ li bellus¬

Expanded text:
ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de sensu inter partes ita dubitari contigerit, ut etiam merito nostrum expectetur iudicium. D. VI
Abbreviated transcription (Latin):
ugnõrante uł into ĩ te de¬
bitor tuus q umu̾sa bona
sua obpecumã debitã tͥ obli¬
Ium tẽ adebitore mercatũ
ponas eã rem q̃ ali pigͦra¬
ta erat sisciente eo ac pignꝰ
suum remittente: eam mo¬
cato es. cum cius ꝯsensune¬
ñ noua uoluntas intressit.
q̃ demio obligatr̃e pigno¬
ris ꝯstitint ⁊ ea res ucludi

Expanded text:
ignorante vel invito te debitor tuus, qui universa bona sua ob pecuniam debitam tibi obliCum te a debitore mercatum proponas eam rem, quae alii pignerata erat, si sciente eo ac pignus suum remittente eam mercatus es, cum eius consensu nenon nova voluntas intercessit, quae denuo obligationem pignoris constitueret, ea res veluti
Abbreviated transcription (Latin):
uenire curaiit. ⁊os itaq ĩ hac
specie papimani dubitatõem
resecantes: substitutõem ꝗdem
ĩ huuismõi casu ubi postum
nato.ad huc mpubes uiua
m̃tre decesserit. respuendam
ẽẽ censemus. Tunc aut tan¬
tum modo substitutionem
admittimus. cum posthumi
minime editus fu̾it. uł post
cius pntum mat̾ prior dece¬

Expanded text:
venire curavit Nos itaque in hac specie Papiniani dubitationem resecantes substitutionem quidem in huiusmodi casu, ubi postumus natus adhuc impubes viva matre decesserit, respuendam esse censemus. Tunc autem tantummodo substitutionem admittimus, cum postumus minime editus fuerit vel post eius partum mater prior dece
Abbreviated transcription (Latin):
aut. ꝓet accipi ut indeatur:
copulatiuo modo c̾ẽ ꝓlata⁊
magis sit.tia padia Reyzic.
ut ⁊ prima pͥsonam induca.

Expanded text:
 "et" accipi, ut videatur copulativo modo esse prolata et magis sit paradiazeuxis, ut et primam personam inducat
Abbreviated transcription (Latin):
quam rectores ꝓuinciaꝵ ad
scientiam principum putẽt
ẽẽ referendum. nst ediderint
pͥus ꝯsultationis exemplum
ꝗꝓpe tunc demum relatioĩb
plena ueritas ẽ. cum uel alle¬
gationib repelluntur: uł ꝓbã¬
tur asensu

Expanded text:
quam rectores provinciarum ad scientiam principum putent esse referendum, nisi ediderint prius consultationis exemplum. Quippe tunc demum relationibus plena maturitas est, cum vel allegationibus refelluntur vel probantur adsensu
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ptetur ꝯtranum. cum nec ĩ ad¬
minstratores sublimissime tu¬
e sccdis. sinon intente custodie¬
nut disposita salut.aria. ⁊ ut nõ
temerentur ꝓspererint. pena de¬
enit decem libraꝵ auri. ¶ Sexoẽ¬
tfaut aurei quib ꝓtempore:
fisci patronus foritue celsitudi¬
nis. ad exemplum prioꝵ tẽpor
ex artu tin uidicii ꝯsulatur. nc.
post discursum eclebrẽ aduoci¬
tiomis ⁊ labores glorioso egrnꝰ
creat. ñ ut sepe ꝯtigit certo dic

Expanded text:
temptetur contrarium: cum nec in administratores sublimissimae tuae sedis, si non intente custodierint disposita salutaria et, ut non temerentur, prospexerint, poena deerit decem auri librarum. Sescenti autem aurei, quibus pro tempore fisci patronus fori tuae celsitudinis ad exemplum priorum temporum ex arca tui iudicii consolatur, ne post decursum celerem advocationis et labores gloriosos egenus exeat, non, ut saepe contigit, incerto die
Abbreviated transcription (Latin):
fumiCumq litem quisqua:
coꝵ pulsatus fucrit. scu crnlis
cause certamims. aut crimina¬
aut excipiendo seu p̾parando
uł officio quolibet alio quocũ¬
q nominc sũptum cxigc̾tu.

Expanded text:
Cumque lite quisquam eorum pulsatus fuerit seu civilis causae certaminis aut criminaaut excipiendo seu praeparando vel officio quolibet alio, quocumque nomine sumptum exigendum
Abbreviated transcription (Latin):
copis nomi nuntiatr̃e. qͣn¬
dam antiqs ortam fuisse
dubitatõem. nr̃a cognouit
tranquillaitas. dicentibus
siꝗs demuntiatõe ad hini¬
uendum opꝰ miserit ñ poc¬
se eum post. annum elapsũ
ex quo demntiatio missac̃
iteꝵ edificatr̃em ꝓhib̾e. Qd̾
dupplicit̾ iniquum nobis
ẽẽ indetur. siue cram ñ rec¬
ti mi annũ hoc impediri. si¬
ue recte denuntiatõem emi¬
serit. etiam post annũlice¬
bere. Talem igit᷑ miqtatez
mhibentes.sancimo.siꝗs
denuntiatõem emisit ĩ hac
ꝗdem regia urbe p̃f urbu
festinaretInꝓuicia uo. rec¬

Expanded text:
ris novi nuntiatione quandam antiquis ortam fuisse dubitationem nostra cognovit tranquillitas, dicentibus, si quis denuntiationem ad inhibendum opus miserit, non posse eum post annum elapsum, ex quo denuntiatio missa est, iterum aedificationem prohibere. Quod dupliciter iniquum nobis esse videtur. sive etenim non rectotum annum hoc impediri, sive recte denuntiatioem emiserit, etiam post annum licebere. Talem igitur iniquitatem inhibentes sancimus, si quis denuntiationem emiserit, in hac quidem regia urbe praefectum urbi festinare, in provincia vero rec
Abbreviated transcription (Latin):
sinc aliquo obstuculo facere.
cem iecipientes. sigua autem
penittus prepedita licet aucti¬
bo auctorib sipins de hoc uan¬
atum ẽ. artam̃ si ⁊ hunc ꝑitũ
litt̾aꝵ cẽ ꝓ ponamus nichil
prohbet. ⁊i cum scribentem oũ

Expanded text:
sine aliquo obstaculo facere. cem recipientes, lingua autem penitus praepedita, licet a veteribus auctoribus saepius de hoc variatum est, attamen si et hunc peritum litterarum esse proponamus, nihil p
Abbreviated transcription (Latin):
siu intp̃alongiora ꝯẜuct: hox cĩ
scriptum est cnm. labus regit
iexttrum. Cor regis in manu
dei. ubi uoluerit melinabit il¬
lud:. Hoc est crumi qd̃ ur̃m fin¬
mat impium. Hoc quod ur̃a re

Expanded text:
longiora conseruet: hoc enim scriptum est enim: labiis regit rex, et iterum: cor regis in manu dei et, ubi uoluerit, inclinabit illud. hoc est enim, quod uestrum firmat imperium, hoc, quod uestra re