comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fatti ꝓntentem trucidart̃. Aiunc eo loci multa miracła celitꝰ ostensa. qđ suit
uir ille ieiuniis & elemosinis deditꝰ. ⁊ qui in legum tͣnsgressores magis diuinas
qͣm suas ꝓseq̃ retur contumelias. Undezei mr̃is honor consecratꝰ ẽ. a papa roma-¬
no. Posteum homicide ut inuidiam facti aliquobono compensarent: olauũ
auinculis decem milib marcarum argent redemerunt. hic .uiii. annis ignaue imꝑi-¬
tans regnum fr̃i henrico reliquit. Isxxix. annis modeste uiuens ierosolimam abuit
medioq mari sp̃m euomuit. Quintꝰ nunc nicholaus in regno subsistit.
ex igitur danorum ut dixi solus erat obstaculum neWilłs continua feriaret᷑ le-¬
tita. scius respectu tantam multitudinem stipendiarioꝵ conducebat militũ
exomni que citra montes est ꝓuincia ut eorum copia regnum grauaret. Sed ipse ꝓ

Expanded text:
facti promittentem, trucidarunt. Aiunt eo loci multa miracula coelitus ostensa, quod fuerit facti promittentem, trucidarunt. Aiunt eo loci multa miracula coelitus ostensa, quod fuerit vir ille jejuniis et eleemosynis deditus, et qui in legum transgressores magis divinas quam suas persequeretur contumelias; unde et ei martyris honor consecratus est a papa Romano. Post eum homicidae, ut invidiam facti aliquo bono compensarent, Olavum a vinculis decem millibus marcarum argenti redemerunt . Hic, octo annis ignave imperitans, regnum fratri Henrico reliquit . Is, viginti et novem annis modeste vivens, Ierosolymam abiit, medioque mari spiritum evomuit. Quintus tunc Nicolaus in regno subsistit . § 262. Rex igitur Danorum ut dixi solus erat obstaculum ne Willelmus continua feriaretur laetitia , cujus respectu tantam multitudinem stipendiariorum 439 conducebat militum ex omni quae citra montes est provincia, ut eorum copia regnum gravaret; sed ipse, pro
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Eo gͦ defuncto: successit filius haroldus annis trib. Illi enuto quem
pater mangliam miserat. Is ueteris repulse memor classem ut accepimꝰ mille
seeo amplius nauium mangliam parat. Auxilio ei socererat rothercus friso
sexcentarum ratium dñs. S duob pene annis uenti aduersitace coercitꝰ.
uolumtatem mutauit. ꝓnuntians non sine d̾imitu. ẽe. qđ tnsfretare neqͥret.
uerum pͥmodicũ quorũndã colloquiis dep̃uatus qui difficultatem transitus. ani¬
cularuni maleficus imputabant oꝑtimatib quarum femine de hoc insimulabant
pensiones importabiles tudixit. Olauum quoq frẽm fac̾tionis eiusdem pͥncipẽ
accusatum uinculis irretiuit. ⁊ socero inexilium misit. Quappt̾ barbari lib̾catis
sue iniuriam non ferentes intra eccłiam qͣndam altare amplexumr ⁊ em̃dationẽ

Expanded text:
posset. Eo ergo defuncto , successit filius Haroldus annis tribus ; illi Cnuto , quem posset. Eo ergo defuncto , successit filius Haroldus annis tribus ; illi Cnuto , quem pater in Angliam miserat. Is, veteris repulsae memor, classem ut accepimus mille et eo amplius navium in Angliam parat; auxilio ei erat socer Robertus Friso, 438 sexcentarum ratium dominus: sed, duobus pene annis venti adversitate coercitus, voluntatem mutavit, pronuncians non sine Dei nutu esse quod transfretare nequiret. Verum post modicum quorundam colloquiis depravatus, qui difficultatem transitus anicularum maleficiis imputabant, optimatibus, quarum foeminae de hoc insimulabantur, pensiones importabiles indixit; Olavum quoque fratrem, factionis ejusdem principem accusatum, vinculis irretivit, et socero in exilium misit: quapropter barbari, libertatis suae injuriam non ferentes, intra ecclesiam quamdam altare amplexum, et emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
hasten ⁊ siuuanlus regno adhuc diuiso imꝑitant. Quo postior adolescens
speciosus ⁊audar non multum est qđ ierosolimam ꝑangliam nauigant in num̃a
pclara facinora contͣ sarracenos consumans: p̃sertm in obsessione sidonis que pc̃
scientia turchorum immania inxpianos fremebat.
ea scoeanus in regno danorum ut dixi restitutꝰ. egre quietem ferens. mangliã
bis cnutonem filium misit. Primo cumt̾tcentis scđ̃m cum ducentis nauibus
Prioris classis socius fuit osb̾nus fr̃ suani seq̃ntis hacco: Utriq accepta peccima
conatus adolescentes fregere: domum sine effectu repatriantes. Qr̃e a suano rege
grai contumelia iniusti qđ̃ fidem petunia lesissent in exilium acti sunt. Suanꝰ
Ad mortem ueniens omnes ruram̃to ꝓuinciales constrinxit. ut quia xiii. filios
habebat omnib ꝑordinem regnum delegarent. qͣntum ipsa soboles durare

Expanded text:
Hasten et Siwardus, regno adhuc diviso imperitant; quorum posterior, adolescens Hasten et Siwardus, regno adhuc diviso imperitant; quorum posterior, adolescens speciosus et audax, non multum est quod Ierosolymam per Angliam navigavit, innumera et praeclara facinora contra Saracenos consummans, praesertim in obsessione Sidonis, quae pro conscientia Turchorum immania in Christianos fremebat. § 261. Sed Swanus in regno Danorum ut duxi restitutus, aegre quietem ferens, in Angliam bis Cnutonem filium misit; primo cum trecentis, secundo cum ducentis navibus. Prioris classis socius fuit Osbernus frater Swani , sequentis Hacco : utrique accepta pecunia conatus adolescentis fregere, domum sine effectu repatriantes; quare a Swano rege gravi contumelia inusti, quod fidem pecunia laesissent, in exilium acti sunt. Swanus, ad mortem veniens, omnes juramento provinciales constrinxit ut, quia quatuordecim filios habebat, omnibus per ordinem regnum delegarent, quantum ipsa soboles durare
Abbreviated transcription (Latin):
no dudum nuenis militau̾at. Cuius iussu ꝓstupro illustris femine leoni obier¬
tus beluam immanem nudo lacercorum nisu suffocauit. hic inanglia ab herol¬
do filio godwim cesus. filii cius olauus ⁊ magnis regnum pat̾num partitiꝰ.e.
magno premature mortuo: olauus totum occupaint. Illi successit filius magnꝰ
qui nuꝑ inhib̾nia temere dum illuc appuliss: mniserabilit̾ occisus est. ferunt
magnum suꝑiorem filium haroldi. pͦ mortem prĩs ab haroldo rege anglie de-¬
menter domum dimissum. illius beneficii memoria haroldum filiũ harolã
puictortam willelmi ad se uenientem benigne cͣctasse. Eundẽq mexpeditiõe
socum habuisse. qͣm mangliam temꝑore willelmi ninioris duxit qͣndo ⁊ orcha¬
las ⁊ meuanras insulas sibi subiecit ⁊ occurrentes comites. hugonem cestrensem ⁊
hugonem salopesbiensem priorem fugit. sccłm int̾emit filii ultimi magni

Expanded text:
no dudum juvenis militaverat; cujus jussu pro stupro illustris foeminae leoni objecno dudum juvenis militaverat; cujus jussu pro stupro illustris foeminae leoni objectus, belluam immanem nudo lacertorum nisu suffocavit. Hic in Anglia ab Haroldo filio Godwini caesus . Filii ejus, Olavus et Magnus, regnum paternum partiti; sed, Magno praemature mortuo, Olavus totum occupavit. Illi successit filius Magnus, qui nuper in Hibernia, dum temere illuc appulisset, miserabiliter occisus est. Ferunt Magnum superiorem, filium Haroldi, post mortem patris ab Haroldo rege Angliae clementer domum dimissum, illius beneficii memoria Haroldum filium Haroldi, post victoriam Willelmi ad se venientem, benigne tractasse; eumdemque in expeditione socium habuisse quam in Angliam tempore Willelmi junioris 437 duxit, quando et Orchadas et Mevanias insulas sibi subjecit, et occurrentes comites, Hugonem Cestrensem et Hugonem Salopesbiriensem, priorem fugit, secundum interemit. Filii ultimi Magni,
Abbreviated transcription (Latin):
licos ⁊ gothos corrasissẽt rediit ut regnum reformaret. S conspirantib danis qui
potestatem magni dilig̾ent: prioris fortune calamitatẽ exptus est. Ingens illud
⁊inemorabile in ea barbarie pͥlium fuit: qd nunqͣm uel discrimen formidabiliꝰ
uel omen letiusdam uiderunt. Deniq adhoc tempꝰ uotum illibatum custodi-¬
unt quo se ante pugnam construxerunt: ut ugiliam scĩ laurentũ cunctis in
posterum scł̃is ceiunio ⁊ elemosinis sacrarent. Eo enidie certatum. Et t̾c suua¬
nus fugit s non multo pͦ mortuo magno regnum suum integre recepit:
uccessit magno innorica Re anus q̃dam hendhand cognominatꝰ non
de regia ꝓgenie s manu ⁊ calliditate ꝓuectus. Illi olauus patruus magni: quem scm̃
ferunt. Olauo haroldus hauagra fr̃ olaui qui etiam impatori constantinopolita¬

Expanded text:
licos et Gothos corrasisset, rediit ut regnum reformaret; sed conspirantibus Danis, qui licos et Gothos corrasisset, rediit ut regnum reformaret; sed conspirantibus Danis, qui potestatem Magni diligerent, prioris fortunae calamitatem 436 expertus est. Ingens illud et memorabile in ea barbarie praelium fuit, quo nunquam vel discrimen formidabilius vel omen laetius Dani viderunt. Denique ad hoc tempus votum illibatum custodiunt quo se ante pugnam constrinxerunt ut vigiliam sancti Laurentii cunctis in posterum seculis jejunio et eleemosynis sacrarent. Eo enim die certatum, et tunc quidem Swanus fugit; sed non multo post, mortuo Magno, regnum suum integre recepit . § 260. Successit Magno in Norica Swanus quidam, Herdhand cognominatus, non de regia progenie, sed manu et caliditate provectus: illi Olavus, patruus Magni quem sanctum ferunt: Olavo Haroldus Harvagra, frater Olavi, qui etiam imperatori Constantinopolita
Abbreviated transcription (Latin):
Que res ammonuit: ut genealogiam regii danorum. qui pͦ ñrm enutonẽ fuere
strictim abbreuiem: de noricis quoq pauca inserturus.
i ut ante diccum est successit haroldus in anglia hardecnutus indanemar¬
chia filii eius. Nam noricam qͣm subeg̾at recuꝑauit magnꝰ filius olaur: quẽ
ingestis cnutonis dixi aꝓuncialib suis necatum fuisse. haroldo manglia
defuncto: ambo regnatenuit hardecnutꝰ pauco temꝑe. Quo mortuo: fuccessit
eduuardus simplex auitoq regno contentꝰ tͣnsmarinum imꝑium ut labori-¬
osum ⁊ barbarum despuit. Tunc rex danorum leuatus est seanus qͥdam: haut du-¬
bie nobilissimus. Cuiuscum regnum aliquot annis ꝓsꝑaretur magnus rex noricoꝵ
consentientib danis quibdam illum ui bellica expellens. fus animo t̾ram subie-¬
cit. E iectus swanus regem sueuorum adiit. Fiusq auxilio cum sw euos. ⁊ u inde¬

Expanded text:
Quae res admonuit ut genealogiam regum Danorum qui post nostrum Cnutonem fuere Quae res admonuit ut genealogiam regum Danorum qui post nostrum Cnutonem fuere seriatim abbreviem, de Noricis quoque pauca inserturus. § 259. Ei, ut ante dictum est, successit Haroldus in Anglia, Hardecnutus in Danemarchia, filii ejus; nam Noricam, quam subegerat, recuperavit Magnus, filius Olavi quem in gestis Cnutonis dixi a provincialibus suis necatum fuisse. Haroldo in Anglia defuncto, ambo regna tenuit Hardecnutus pauco tempore: quo mortuo successit Edwardus simplex, avitoque regno contentus, transmarinum imperium ut laboriosum et barbarum despuit. Tunc rex Danorum levatus est Swanus quidam, haud dubie nobilissimus; cujus cum regnum aliquot annis prosperaretur, Magnus rex Noricorum consentientibus Danis quibusdam, illum vi bellica expellens, suo animo terram subjecit. Ejectus Swanus regem Suevorum adiit, ejusque auxilio, cum Suevos et Winde
Abbreviated transcription (Latin):
ut inqͣdam assultu apud gibboracum filius patri resultans. eo uulnãto equum
ipsins confodet. W̾ illelmus medius filiorum saucius abiret. multi ex regiis ca-¬
derent. Cet̾m tota uita ita fortunatus fuit: ut extere ⁊ remote gentes. nichil ma¬
gisqͣm nomen eius timerent. Puinciales adeo nutui suo substrau̾at: ut sinc ul¬
la contͣdictione. pimis censum omniu capitum ag̾et. omniũ pͣdiorum reditus
incoca anglia noticie sue ꝑscͥptum adic̾et. omnes lib̃os homines ciuiꝰcunq ẽẽnt sue
fidelitati sacͣm̃to adig̾et. Solus eius maiestatem concuti ebat cnuto rexdanorum:
qui ⁊ affinitate rot̃ti frisonis ⁊ suapte potentia in inm̾sum extollebat᷑: rumore
inpopulos sato qđ angliam inuacdẽt. debitum sibi ꝓasfinitate antiqui cnuto¬
nis solum. Expfecto feciss nisids eius audatiam uento contrario in firmass

Expanded text:
ut in quodam assultu apud Gibboracum filius patri resultans, eo vulnerato, equum ut in quodam assultu apud Gibboracum filius patri resultans, eo vulnerato, equum ipsius confoderet, Willelmus medius filiorum saucius abiret, multi ex regiis caderent. Caeterum tota vita ita fortunatus fuit, ut exterae et remotae gentes nihil magis quam nomen ejus timerent. Provinciales adeo nutui suo substraverat, ut sine ulla contradictione primus censum omnium capitum ageret, omnium praediorum redditus in tota Anglia notitiae suae per scriptum adjiceret, omnes liberos homines, cujuscunque essent, suae fidelitati sacramento adigeret. Solus ejus majestatem concutiebat Cnuto rex Danorum, qui et 435 affinitate Roberti Frisonis et suapte potentia in immensum extollebatur; rumore in populos sato quod Angliam invaderet, debitum sibi pro affinitate antiqui Cnutonis solum: et profecto fecisset nisi Deus ejus audaciam vento contrario infirmasset.
Abbreviated transcription (Latin):
de abrupit: Karolo illi dequo supͣdiximꝰ pͥncipatu tradito.
T uero rex Wilł̃s insubiectos lenit̾ turbide mrebelles agens felicit̾ om̃i angłra potie¬
bat᷑ ealensesom̃s tributarios habens. Iam uero tͣnsmare nunqͣm ociostis cenoman¬
nico solo pene ext̾mmium indixit: ducta expeditione illuc de angłis. Qui sic̃ facile inso¬
lo suo potuerunt oppͥmi: ita inalieno semꝑ apparuere inuicti Ap̃ dolũ castellũ tͣnsma¬
rine britannie dum nescio qua simultate irritatiismanũ illuc militarẽ dux isset. in¬
numõs ex suis desid̾auit. Philippũ regem francoꝵ cuius amite filiam uxorem dux̃at
semꝑ infidum habuit: qđ scił ille tantũ głam utro inuidẽt quem ⁊ pacͥs sui ⁊ suum
hominem constaret. S W illelmꝰ nichilo secius eius conatib imꝑbeobinabat: qͣm¬
tus pͥmogenitꝰ filius eiꝰ rocb̃tus fatuo confilio conatib eius assisteret. Uñ c̃cigit:

Expanded text:
ae abrupit , Karolo illi de quo supra diximus principatu tradito. § 258. ae abrupit , Karolo illi de quo supra diximus principatu tradito. § 258. At vero rex Willelmus in subjectos leniter, turbide in rebelles agens, feliciter omni Anglia potiebatur; Walenses omnes tributarios habens. Jam vero trans mare, nunquam otiosus , Cenomannico solo pene exterminium indixit, ducta expeditione illuc de Anglis, qui sicut facile in solo suo potuerunt opprimi, ita in alieno semper apparuere invicti. Apud Dolum, castellum 434 transmarinae Brittanniae, dum nescio qua simultate irritatus manum illic militarem duxisset, innumeros ex suis desideravit . Philippum regem Francorum, cujus amitae filiam uxorem duxerat, semper infidum habuit, quod scilicet ille tantam gloriam viro invideret quem et patris sui et suum hominem esse constaret; sed Willelmus nihilo secius ejus conatibus improbe obviabat, quamvis primogenitus filius ejus Robertus fatuo consilio conatibus ejus assisteret; unde contigit,
Abbreviated transcription (Latin):
sis comitis contͣ fas & iussibi coniunxit. Corum affinitate tutus rodb̃tus nich qđͣ de¬
ploraret suo cempore uidit: licet baldi inꝰ frͣ arnulfi qui inhanoea ꝓuincia
& castello ualentianis comitatum habuit. regis & illelmi auxilio plures assultꝰ
mundanis in uolucris renuntiauit finem uite quietꝰ anegociis xp̃iana sollicitu.¬
dine oꝑiens. filius eius rotb̃tus ille fuit qui in expeditione assiatica qͣm nr̃is dieb
europa contͣ tuithos mouit. mirandus in notuit. S nescio quo infortunio pꝰqͣm
domum reuersꝰ ÷ nobilem illum laborem decolorauit inqdam qđ uocant torma¬
ĩnto ad mortem lesus. Nec filium eiꝰ balduumũ fortuna excepit felicior: qui ultro
innormannia regis angloꝵ henrici uires lacessens. iiuenilis audatie tem̃itatẽ
luit. Namq conto incapite ꝑcussus: multoꝵ:q medicoꝵ ꝑmissis illusus metã ui-¬

Expanded text:
sis comitis contra fas et jus sibi conjunxit. Eorum affinitate tutus, Robertus nihil quod desis comitis contra fas et jus sibi conjunxit. Eorum affinitate tutus, Robertus nihil quod deploraret 433 suo tempore vidit; licet Baldwinus frater Arnulfi, qui in Hanoea provincia et castello Valentianis comitatum habuit, regis Willelmi auxilio plures assultusmundanis involucris renunciavit, finem vitae quietus a negotiis Christiana sollicitudine operiens. Filius ejus Robertus ille fuit qui in expeditione Asiatica quam nostris diebus Europa contra Turchos movit mirandus innotuit; sed nescio quo infortunio, postquam domum reversus est, nobilem illum laborem decoloravit, in quodam quod vocant torniamento ad mortem laesus. Nec filium ejus Baldwinum fortuna excepit fecilior, qui, ultro in Normannia regis Anglorum Henrici vires lacessens, juvenilis audaciae temeritatem luit; namque conto in capite percussus, multorumque medicorum promissis illusus, metam vit
Abbreviated transcription (Latin):
onib conturbata. Id filius ofb̾ni qui cotus mamorem mulieri s concesserat patina¬
quiuit. quin militari manu coacta.flandriam intraret. Susceptq pͥmo abhisqusᷤᷤ
tutari uenerat p̾paucosdies securus de castello in castello aliud equitabat expealt
cum paucis. Contͣ friso quem huimodi fatuitas non lacebat. occultacis insidĩs in¬
opium excepit. ⁊ neqͥ qͣm fortit̾ agentem ipsum ⁊ nepotem suum arnultum cea-
ait. It̾a flandria potitus: sepe Willelmũ regem normannicis p̃dis irritauit.
filia eius enuconi regi danorum nupsit: de qua genitus est haroldus. qui mͣ pͥnci¬
patur in flandria. Pacem cum philippo rege comparauit. data sͥ inuporem pͥuig¬
na de qua ille budouicum tulit. quimͦ regnat in srancia. Nec multo pͦ ꝑtesusco¬
nubii. qd illa p̃ pinguis corpulentie ẽet alccto remouit: uxoremq andegauen¬

Expanded text:
ionibus conturbata. Id filius Osberni, qui totus in amorem mulieris concesserat, pati neionibus conturbata. Id filius Osberni, qui totus in amorem mulieris concesserat, pati nequivit, quin, militari manu coacta, Flandriam intraret: susceptusque primo ab his quos tutari venerat, post paucos dies securus de castello in aliud equitabat, expeditus cum paucis: contra, Friso, quem hujusmodi fatuitas non latebat, occultatis insidiis inopinum excepit, et, nequicquam fortiter agentem, ipsum et nepotem suum Arnulfum cecidit § 257. Ita Flandria potitus, saepe Willelmum regem Normannicis praedis irritavit. Filia ejus Cnutoni regi Danorum nupsit, de qua genitus est Karolus, qui modo principatur in Flandria. Pacem cum Philippo rege comparavit, data sibi in uxorem privigna, de qua ille Lodowicum tulit qui modo regnat in Francia; nec multo post, pertaesus connubii, quod illa praepinguis corpulentiae esset, a lecto removit, uxoremque Andegaven
Abbreviated transcription (Latin):
ille dequo suꝑius dixi. pat̾ matildis duos habuit filios. Rodb̾tum qui patre sup¬
stite comitissam friie urorem nactus frisonis cognomen accepit. Balduumũ qup
patrem aliquot annis flandric p̃fuit. Inmatureq faco functus est suꝑstitib duob
lib̾is. arnulfo ⁊ balduurno de richelde uxore. quorum tutelam regi francorum phi¬
lippo cuius amite filius erat.⁊ Willelmo filio osberni comm̃dau̾at. Libens uͭnus iã
suscepit & illelmus ut fed̾atis cum richelde nuptiis altius nomen sibi pararet. At illa
feminco fastu altiora sexu spirans nouaq apuincialib tributa exigens inꝑsidiam
illosexcitauit. oisso quippe ꝓpt̃ rotb̃tum frisonem nuntio. ut supplicantis patrie
habenas acciꝑet onine fidelitatem arnulfo qui tam comes dicebat᷑ adiuratuit. Necũ
uero defuere qui pupilli partes fulcent. Ita multis dieb. flandria incestinis dissens¬

Expanded text:
ille de quo superius dixi, pater Matildis, duos habuit filios: Robertum, qui, patre superille de quo superius dixi, pater Matildis, duos habuit filios: Robertum, qui, patre superstite comitissam Frisiae uxorem nactus, Frisonis cognomen accepit; Baldwinum, qui post patrem aliquot annis Flandriae praefuit, immatureque fato functus est; superstitibus duobus liberis Arnulfo et Badwino, de Richilde uxore, quorum tutelam regi Francorum Philippo, cujus amitae filius erat, et Willelmo filio Osberni, commendaverat. 432 Libens id munus suscepit Willelmus, ut foederatis cum Richilde nuptiis, altius nomen sibi pararet. At illa, foemineo fastu ampliora sexu spirans, novaque a provincialibus tributa exigens, in perfidiam illos excitavit; misso quippe propter Robertum Frisonem nuncio, ut supplicantis patriae habenas acciperet, omnem fidelitatem Arnulfo, qui jam comes dicebatur, abjurant. Nec vero defuere qui pupilli partes fulcirent; ita multis diebus Flandria intestinis dissens
Abbreviated transcription (Latin):
uenis nec morib patrissans.
scio anetiam p̃ponendꝰ. Eiuis confilio rex &ills pͥmo animatꝰ adinuadendã angli¬
am. mox uirtute adiutus ad manu tenendam. Erat ineo m̃tis animositas qͣm cõm̃¬
dabat manus pene ꝓdiga lib̾alitas. Unde factum. ẽ. ut militũ multitudine quib
lana stipendia dͥabat hostium auiditatem arceret. cuuum fubtilitatẽ haberet.
Quair ꝑesfusis sumptib asꝑrimam regis offensam
eius ap̃ herefordum legumi
quas statuit in concussa firmicas. ut nullus miles
ꝑ qualicũq commisso plus
septem solidis soluat: cum inaliis ꝓuiciis obparuã occasiunculam int̃ngredio
p̃ceptiherilis uigntiułiugintiqu̾inq pendantur. S tam scd̾os euentiis turpifine for¬
ua conclust. dumtanti regni sustentator anglie ⁊ normannie confiliariꝰ ꝓfeminea cupi¬
diue flandriamꝑgens ab infidiatorib impetitꝰ interuit. Nam balduuinꝰ antiquin

Expanded text:
enis, nec moribus patrissans. enis, nec moribus patrissans. scio an etiam praeponendus. Ejus consilio rex Willelmus primo animatus ad invadendam Angliam; mox, virtute adjutus, ad manutenendam. Erat in eo mentis animositas quam commendabat manus pene prodiga liberalitas: unde factum est, ut militum multitudine, quibus larga stipendia dabat, hostium aviditatem arceret, civium sedulitatem haberet; quare pro effusis sumptibus asperrimam regis offensam pud Herefordum, legum quas statuit inconcussa firmitas, ut nullus miles pro qualicunque commisso plus septem solidis solvat; cum in aliis provinciis, ob parvam occasiunculam in transgressione praecepti herilis, viginti vel viginti quinque pendantur. Sed tam secundos eventus turpi fine fortuna conclusit, dum tanti regni sustentator, Angliae et Normanniae consiliarius, pro foeminea cupidine Flandriam pergens, ab insidiatoribus impetitus interiit. Nam Baldwinus antiquus
Abbreviated transcription (Latin):
biogerius comes herefordensis uxoris radulfi fr̃ ibi & eldeorꝰ ibi p̾terea qͣm plurimi
mnecem regis comurant. S post̾õ die cum digesto calore uni temꝑatior aura corda
quorũdam afflasset. maior pars fapꝰti penitens a conuiuio dilapsa. Unus eorũ Wel¬
dcof fertur qui consilio lanfranci archiep̃i normanniam ultꝰ enauigans rem regi
causa sua ddum taxat celata detulit. At comites in incepto ꝑsistere: ꝓninciales suoᷤᷤ
quisq intumultum excitare. S obsistebat eis d̾s om̃s conatus eorum inirritũ dedu¬
cens. Mox enimre comꝑta duces regis qui custodiam p̃tendebant: radulfũ ad hoc
calamitatis compulere. ut arrepta naue apud noripic marise cõmitt̾et. Uxor eus
pacta membrorũ salutem traditoq castello maritum secuta. Rogerius arege in uĩ-¬
culis irretitꝰ. tota uita cairerẽ freq̃ntauit. uel potius incoluit. Detestanti ꝑfidie iu-¬

Expanded text:
Ibi Rogerius comes Herefordensis, uxoris Radulfi frater, ibi Weldeofus, ibi praeterea quamplurimi, Ibi Rogerius comes Herefordensis, uxoris Radulfi frater, ibi Weldeofus, ibi praeterea quamplurimi, in necem regis conjurant; sed postero die, cum, digesto calore vini, temperatior aura corda quorundam afflasset, major pars facti poenitens a convivio dilapsa. Unus eorum Weldeof fertur, qui consilio Lanfranci archiepiscopi Normanniam ultro navigans, rem regi, causa sua duntaxat celata, detulit: at comites in incoepto persistere, provinciales suos quisque in tumultum excitare; sed obsistebat eis Deus, omnes conatus eorum in irritum deducens. Mox enim re comperta, duces regis, qui custodiam praetendebant, Radulfum ad hoc calamitatis compulere, ut, arrepta nave apud Norwic, mari se committeret: uxor ejus, pacta membrorum salute, traditoque castello, maritum secuta. Rogerius, a rege vinculis irretitus, tota vita carcerem frequentavit vel potius incoluit; detestandae perfidiae juv
Abbreviated transcription (Latin):
uictis honores integros exhibuit. Unde factum est. ut co defuncto indigene aduenas
leuiter expelłent. sibiq antiquum us uendicarent: At iste certis decausis uiuences qͦsdã
canonice depofuit. & in locum illorum quimoreret᷑ cuiꝰcunq gencis industrium. p̃t̃ an¬
gligenam imposuit. Exigebat hoc insi fallor indurata in regem ꝑuicatia cum sint
normanni ut ante dixiinconuiuentes ad uenas naturali benignitate ꝓdiues.
I acdulrꝰ de quo prius tetigi. erat ꝑdonum rrgis comes northfolkr ⁊ suthfollu brito¬
N expatre distorti adomnebonum animi. It qđ cognatam regis filiam Willi fili osb̾n
die magnis apparatib conuiuiũ agitatum. qđ normannoꝵ: gule iam anglorũ. luxꝰ
influx̾at. Ebriis conuiuiis ⁊ uino tum̃tib. amplo u̾borum ambitu ꝓpositũ suũ aꝑit.
lliquia mneorum animo ꝓpotu omnistatio caligabat. ingenti plausu dicenti acclamãt

Expanded text:
victis honores integros exhibuit; unde factum est, ut, eo defuncto, indigenae advenas victis honores integros exhibuit; unde factum est, ut, eo defuncto, indigenae advenas leviter expellerent, sibique antiquum jus vendicarent. At iste certis de causis viventes quosdam canonice deposuit , et in locum illorum qui morirentur, cujuscunque gentis industrium, praeter Angligenam, imposuit. Exigebat hoc, nisi fallor, indurata in regem pervicacia; cum sint Normanni  ut ante dixi in conviventes advenas naturali benignitate proclives. § 255. Radulfus, de quo prius tetigi, erat per donum regis comes Northfolki et Suthfolki; Brito ex patre, distorti ad omne bonum animi. Is, quod cognatam regis, filiam Willelmi filii Odie magnis apparatibus convivium agitatum, quod Normannorum gulae jam Anglorum luxus influxerat, ebriis convivis, et vino tumentibus, amplo verborum ambitu propositum suum aperit: illi, quia in eorum animo pro potu omnis ratio caligabat, ingenti plausu dicenti acclamant.
Abbreviated transcription (Latin):
Wilłs in anglos egit. Nam contͣ qͦsdam qui pͦ pͥmamĩ¬
felicis ominis pugnam danemarchiã ⁊ hib̾niã ꝑfug̾ant. ⁊ ualida c̃gregata manu t̾cio an-¬
noredierant. angligenã exercitum ⁊ducem obiecit. normannos feriari ꝑmittens. Ingens
sibi leuamen ꝓuidens utrilib unteret. Neceum cogitatio lusit. Nam utriq angli aliqͣn-¬
dii digladiati int̾ se palmam ociosam regi refucgere. Aduene inb̃niã fugati regũ maxima
sinclade. nomen inane uictorie amisso duce mercati. Uocabat᷑ is ednodus. domi belloq
anglorum temꝑib iuxta insignis. pater hardingi. qui adhuc suꝑ est magis consuetꝰ lin-¬
guam inlites acuere qͣm arma inbello concutere. Ita laicorum potentia subruta. sta¬
bili quoq obfirmauit edicto: ut nullum eiꝰ gentis monachum uł clericum ad aliqͣm
dignitatem conari pateret᷑. Acnutonis qͦndam regis facilitate immanit̾ abhorrens: qͥ

Expanded text:
Willelmus in Anglos egit : nam contra quosdam, qui post primam inWillelmus in Anglos egit : nam contra quosdam, qui post primam infelicis ominis pugnam Danemarchiam et Hiberniam profugerant, et valida congregata 429 manu tertio anno redierant, Angligenam exercitum et ducem objecit, Normannos feriari permittens; ingens sibi levamen providens, utrilibet vincerent. Nec eum cogitatio lusit; nam utrique Angli, aliquandiu digladiati inter se, palmam otiosam regi refudere: advenae Hiberniam fugati; regii, maxima sui clade, nomen inane victoriae, amisso duce, mercati. Vocabatur is Ednodus, domi belloque Anglorum temporibus juxta insignis, pater Herdingi qui adhuc superest, magis consuetus linguam in lites acuere, quam arma in bello concutere. Ita laicorum potentia subruta, stabili quoque obfirmavit edicto ut nullum ejus gentis, monachum vel clericum, ad aliquam dignitatem conari pateretur: a Cnutonis quondam regis facilitate immaniter abhorrens, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum. infidelitatis saciam̃tum agitasse. Anglorum est ista excusatio nam cet̃a nor-¬
manni afferunt. anglorum qͥ płimum pr̃ent. Quoꝵ astipulationi diuinitas suffira¬
gari uidetur. miracła multa.⁊ ea ꝑmaxima adtumbã illiꝰ oftendens. Aiunt enim
incatenas coniectum: cotidianis singultib ꝑperam commissa diluisse:
Nde ꝓpositum regis fortassis m̃to oxcusat᷑: si aliqͣnto durior in anglos fuĩt qdđ
pene nullũ eorum fidelem inuen̾it. Que res ita ferocem animũ exasꝑabant ut
potentioresammũ pͥmum pecuniis mox cerris ñ nullos etrã uita exueret. Qn&̃
cesarianum secutus ingenum qui germanos in ardenna maxima silua abdtos
⁊ inde crebris eruptionib ex¬
ercitum suum affligentes non ꝑromanos suos sed ꝑ
gallos fed̾atos expulit. ut dum
alienigene alt̾utros transfodent. ipse sine sanguine
triumphumducent: idem ĩqͣm

Expanded text:
tum, infidelitatis sacramentum agitasse. Anglorum est ista excusatio; nam caetera Nortum, infidelitatis sacramentum agitasse. Anglorum est ista excusatio; nam caetera Normanni asserunt, Anglorum qui plurimum praestent. Quorum astipulationi Divinitas suffragari videtur, miracula multa, et ea permaxima, ad tumbam illius ostendens. Aiunt enim, in catenas conjectum, quotidianis singultibus perperam commissa diluisse. § 254. Inde propositum regis fortassis merito excusatur, si aliquando durior in Anglos fuerit, quod pene nullum eorum fidelem invenerit. Quae res ita ferocem animum exasperabant, ut potentiores primum pecuniis, mox terris, nonnullos etiam vita exueret: quin etiam Caesarianum secutus ingenium, qui Germanos in Ardenna maxima sylva abditos, t inde crebris eruptionibus exercitum suum affligentes, non per Romanos suos, sed per Gallos foederatos expulit; ut, dum alienigenae alterutros transfoderent, ipse sine sanguine triumphum duceret. Idem inquam
Abbreviated transcription (Latin):
qd ille p̃t̾itarum offensarum immemor magis illas uirtuti q̃m ꝑfidie attbue¬
bat. Siqͥdem Weldeofus ineboracensi pugna plures normannoꝵ solus obtrunca¬
uerat unos ⁊ unos ꝑportam egredientes decapitans. Heruosus lacertis chorosus pec¬
tere robustus ⁊ ꝓterus toto corpore.filius sicardi magnificentissim comitis quẽ
digera danico uocabulo id ⁊ fortem cognominabant. pꝰmodũ ũ uictis partib se se spõ¬
de dederis ⁊ udithe neptis regisconubio. pͥuataq amicitia donatꝰ. non ꝑmansit in
side: p̃uum ingemum cohibe inpocens. Compatotisenim om̃ib qui existimarãt
resistendum. cesis uł subiectis. etiam imadulsi de uaher ꝑfidia se mmiscuit. Sed
comuratione dececta comp̃ħnsꝰ diuq inuinculis tentꝰ ultimo spoliatꝰ capite. sero¬
lando sepultꝰ ⁊. qͣmuis quidam dicant necesfitate int̾ceptum non uoluntate ad dic̃¬

Expanded text:
quod ille, praeteritarum offensarum immemor, magis illas virtuti quam perfidiae attribuequod ille, praeteritarum offensarum immemor, magis illas virtuti quam perfidiae attribuebat. Siquidem Weldeofus in Eboracensi pugna plures Normannorum solus obtruncaverat, unos et unos per portam egredientes decapitans: nervosus lacertis, thorosus pectore, robustus et procerus toto corpore, filius Siwardi magnificentissimi comitis, quem Digera Danico vocabulo, id est fortem, cognominabant. Postmodum vero, victis partibus, sese sponte dedens, et Judithae neptis 428 regis connubio privataque amicitia donatus, non permansit in fide, pravum ingenium cohibere impotens: compatriotis enim omnibus, qui existimarant resistendum, caesis vel subjectis, etiam in Radulfi de Waher perfidia se immiscuit, sed conjuratione detecta, comprehensus diuque in vinculis tentus , ultimo spoliatus capite, Crolando sepultus est; quamvis quidam dicant, necessitate interceptum, non voluntate addic
Abbreviated transcription (Latin):
it sup scpsi cesus est. Catauer eius inditio uerruce int̃ duas scapulas agnitum. sepus¬
turam eborati meruit: Tunc ed uinus ⁊ morchardꝰ haroldo iubente manubiales pͥ¬
das lundoniam tulere. Ham ipse ad hastingensem pugnam festinabat. unde ram par¬
tam uiccoriam fallo p̃sagus somniabat. At eo int̾empto: germani ad t̾ras hele po¬
testati sꝑ fugientes aliquot annis pacem & illeli turbauert̃ clandestinis latmus
siluas infestantes. nec unqͣm cõminus ⁊ aꝑte martem agentes. Sepe etiam capti pli¬
rumq se dedid̃e. s miseratione uitienilis decoris.⁊ gr̃a nobilitatis impune dimissi po¬
stremo nec uinec dolo hostium s suorum hostium ꝑfidia trucidati. regem ad ladͥma
sereie. quib tapse ⁊ciugia cognatarũ. ⁊ amiticie dignationẽ iam pͥdem induliss
eldeofus ample ꝓsapie comes. multam familiaritatem noui regis nactus fuat

Expanded text:
ut supra scripsi caesus est: Cadaver ejus, indicio verrucae inter duas scapulas 427 agnitum, sepulut supra scripsi caesus est: Cadaver ejus, indicio verrucae inter duas scapulas 427 agnitum, sepulturam Eboraci meruit. Tunc Edwinus et Morcardus Haroldo jubente manubiales praedas Londoniam tulere: nam ipse ad Hastingensem pugnam festinabat, unde jam partam victoriam falso praesagus somniabat. At, eo interempto, germani, ad terras suae potestatis perfugientes, aliquot annis pacem Willelmi turbaverunt, clandestinis latrociniis sylvas infestantes, nec unquam eominus et aperte martem agentes; saepe etiam capti plerumque se dedidere, sed miseratione juvenilis decoris, et gratia nobilitatis, impune dimissi. Postremo nec vi nec dolo hostium, sed suorum perfidia trucidati, regem ad lachrymas flexere; quibus ipse et conjugia cognatarum et amicitiae dignationem jam pridem indulsisset, E WELDEOFO COMITE. § 253. Weldeofus, amplae prosapiae comes, multam familiaritatem novi regis nactus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
iudine temptassent: omnia ꝓnatalis soli desidĩo spreuit. Quosdã enĩ ꝑfecto fal¬
lt amor patrie: ut nichil eis undeatur iocundũ nisi consuetum hauserinc oelũ
Unde edgarus fatua cupidine illiusus: angliam rednt. Unde tit suꝑnus dͥrei diu̾so fortine lu¬
drioo rodatus nunc remotis ⁊ tacitꝰ canos suos inagro consumit. Edyinus ⁊ mothar enan
rebelionem surrerant: ⁊ tostinum comitem suum expulerant. Pecierantq ⁊ accepant
unum e fr̾ib dũm: ainttente haroldo. fiẽbant ista ut aconsciis acepimꝰ infenso rege q
costinum dilig̾et. S morbo mualidꝰ seniogaius pene iam despectui habi ceꝑnt: ut a
trahens non multo pͦ decessit. ꝑsttut in incepto haroldus ut frem ȩxlegaret. Quo dea
ille priuspiratius excursib auitos triumphos polluens. mox cum rege noricorum

Expanded text:
tudine tentassent, omnia pro natalis soli desiderio sprevit; quosdam enim profecto faltudine tentassent, omnia pro natalis soli desiderio sprevit; quosdam enim profecto fallit amor patriae, ut nihil eis videatur jocundum nisi consuetum hauserint coelum. Unde Edgarus, fatua cupidine illusus, Angliam rediit, unde ut superius dixi diverso fortunae ludicro 426 rotatus, nunc remotus et tacitus canos suos in agro consumit. DE EDWINO ET MORCARDO rebellionem surrexerant, et Tostinum comitem suum expulerant, petierantque et acceperant unum e fratribus dominum, annitente Haroldo. Fiebant ista, ut a consciis accepimus, infenso rege, quia Tostinum diligeret: sed morbo invalidus, senio gravis, pene jam despectui omnibus haberi cotrahens, non multo post decessit. Perstitit in incoepto Haroldus ut fratrem exlegaret: quocirca ille, prius piraticis excursibus avitos triumphos polluens, mox cum rege Noricorum
Abbreviated transcription (Latin):
cͥe instipendio accipiebat regi ꝓuno equo ꝑdonaret: Subseq̃nti tempore cũ rod¬
b̾to filio godx ini milite audacissimo ierosolimam ꝑtendit. Illud fuit tempꝰ quo
turchi bala inum regem apuid ramas obsederunt. Qui cum obsidionis inuriam
ferre nequiret: ꝑmedium hostiũ acies effugit. solius iodb̃ti oꝑa lib̾atus p̃euntis &
euaginato gladio dextra leuaq turchos cedentis. S cum succefsu ipso truculentior
Alacritate nimia ꝓcurreret ensis manu excidit. Ad quẽ recolligendũ cum se incli¬
nass omniũ incursu opp̃ssus. uinculis palmasdedit. Inde babilonem ut auint duc
tus xp̃m abnegare nollz inmedio foro ad signum positus. ⁊ sagittis tenebratꝰ mar¬
tirium sacrauit. Edgarꝰ amisso milice regressus. multaq beneficia ab imꝑatorib
grecorum ⁊ alamannoꝵ adeptus. quippe qui etiam eum retinere ꝓgen̾is ampli¬

Expanded text:
die in stipendio accipiebat, regi pro uno equo perdonaret? Subsequenti tempore cum Robdie in stipendio accipiebat, regi pro uno equo perdonaret? Subsequenti tempore cum Roberto filio Godwini, milite audacissimo, Jerosolymam pertendit. Illud fuit tempus quo Turchi Baldwinum regem apud Ramas obsederunt; qui, cum obsidionis injuriam ferre nequiret, per medias hostium actes effugit, solius Roberti opera liberatus praeeuntis, et evaginato gladio dextra laevaque Turchos caedentis: sed cum, successu ipso truculentior, alacritate nimia procurreret, ensis manu excidit; ad quem recolligendum cum se inclinasset, omnium incursu oppressus, vinculis palmas dedit. Inde Babylonem ut aiunt ductus, cum Christum abnegare nollet, in medio foro ad signum positus, et sagittis terebratus, martyrium sacravit. Edgarus amisso milite regressus, multaque beneficia ab imperatoribus Graecorum et Alamannorum adeptus, quippe qui etiam eum retinere pro generis ampli
Abbreviated transcription (Latin):
cum filio cesus est. humatusq multis annis ap̃ tinemuthe nuꝑ abalexandro filio
scoitiam ad dunfermelin portatus est.
tum tͣnsfugio iusiurandum maculauit. S cum ibi aliqͥt annis degens. nichil
Adp̃sens cõmodi nichil adfut᷑um spei. p̃ter cotidianam stipem nactusẽet: normanni
lib̾alitatem exꝑiri ꝑgens adeum tunc ultra mare degentem nauigauit. Qđ regigͣtis¬
simum fuisse ferunt: ut incentore bellorũ anglia uacaret. Nam tultro solituserat
quoscũq anglos suspectos habebat. quasi honoris causa normannram duc̃e nec qͥcqͣ
se absente inregno turbarent. Receptꝰ gͦ edgarus ⁊ magno donatiuo donatꝰ: plu¬
ribq annis incuria manens pedecẽptim ꝑignauia ⁊ ut mitiꝰ dictũ sit. ꝓsimpli-¬
citate contẽptui hab̃i cepit. Quantula enim simplicitas ut libram aigenti qͣm coti¬

Expanded text:
cum filio caesus est; humatusque multis annis apud Tinemuthe, nuper ab Alexandro filio cum filio caesus est; humatusque multis annis apud Tinemuthe, nuper ab Alexandro filio Scotiam ad Dunfermelin portatus est. tum transfugio, jusjurandum maculavit; sed cum ibi aliquot annis degens, nihil ad praesens commodi, nihil ad futurum spei, praeter quotidianam stipem nactus esset, Normanni liberalitatem experiri pergens, ad eum, tunc ultra mare degentem, navigavit. Quod regi gratissimum 425 fuisse ferunt, ut incentore bellorum Anglia vacaret; nam et ultro solitus erat quoscunque Anglos suspectos habebat, quasi honoris causa, Normanniam ducere, ne quicquam se absente in regno turbarent. Receptus ergo Edgarus, et magno donativo donatus est; pluribusque annis in curia manens, pedetentim pro ignavia, et, ut mitius dictum sit, pro simplicitate, contemptui haberi coepit. Quantula enim simplicitas, ut libram argenti, quam quoti
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cum ꝓpt̾ recentem iram. cum quia cnutonem danorum regem filium siyani
aqduentare rumor sparserat. Pã p̾cepti ratio ut nichil circa oram maritimam p̃do pirati¬
cus inueniret secum asportaturus si citius remeandum uł fami consulturꝰ si durtiꝰ
manendum putaret. Itaq ꝓuintie quondam fertilis ⁊ tirannorũ nutricule. incen¬
dio p̃da sanguine nerui succisi. humus ꝑ sexaginta ⁊ eo amplismiliaria. õifari¬
am inculta nudum omnium solum usq ad hoc etram tempꝰ. Urbes olim p̃clar̾
turres ꝓceritate sua incelum minantes agros letos pascuis irriguos fluums. siqͥs
certis ⁊ sepe fractis fed̾ib eum egit. S filio Willelmi willelmo regnante. simi¬
limͦ impetitus. falso satram̃to inseq̃ntem abegit. Nec multop᷑ dum fic̃i ĩmemor
suꝑbius ꝓuintiam mequitaret. a rodb̃to de molbrera comite northamhimbrie

Expanded text:
maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, adventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ut nihil circa oram maritimam praedo piraticus inveniret secum asportaturus, si citius remeandum; vel fami consulturus, si diutius manendum putaret. Itaque provinciae quondam fertilis, et tyrannorum nutriculae, incendio, 424 praeda, sanguine, nervi succisi; humus, per sexaginta et eo amplius milliaria, omnifariam inculta; nudum omnium solum usque ad hoc etiam tempus: urbes olim praeclaras, turres proceritate sua in coelum minantes, agros laetos pascuis, irriguos fluviis, si quis certis et saepe fractis foederibus aevum egit; sed, filio Willelmi Willelmo regnante, simili modo impetitus, falso sacramento insequentem abegit. Nec multo post, dum fidei immemor superbius provinciam inequitaret, a Roberto de Molbreia, comite Northanhimbriae,
Abbreviated transcription (Latin):
disermen inmineat. dumrelatori si forte scđm dictores sios mentiat᷑ aifficlis
alcolmus om̃s anglorum ꝑfugas libenter reci priebat: tutam̃tũ singulis qͣntũ
potat impendens. Ed garum p̾cipue. cuius sororem ꝑantiqͣ memora nobilitanꝰ
iugalem sibi fecerat. Cius causa cont̾minas anglie ꝓuincras. rapinis: aincendius in¬
testabat.Non qđ aliqͥd ad regnum illi ꝓfuturum arbitraret᷑. s ut Willeloni ammũ
omistaret qͥ scotticis p̾dis tras suas obnoxias indignaret᷑. Qppt̃ cilło pedi
q̃mn angli cumn dams ⁊ scottis obstinat cencbant mnleditione auopit. cnub songi
media consũptis. Maximũ quoq hostium numerũ qui obsessis inauxiliũ c̃uen̾ant ingen¬
ti ⁊graui p̾lio fudit. non incruenta sibi uuiccoria multos suorum amittens. Tunctociꝰ re¬
gionis uicos ⁊ agros corrumpi fructus ⁊ fruges igne uł aqua labefactari iubet. Maritima

Expanded text:
discrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis discrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis alcolmus omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis quantum poterat impendens; Edgarum praecipue, cujus 423 sororem, pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum istaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quapropter Willequam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civibus longa inedia consumptis; maximum quoque hostium numerum, qui obsessis in auxilium convenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima
Abbreviated transcription (Latin):
estectum. Ita angli qui inunã ocuntes sententiam potuissent pate reformare tunã.
dum nullum ex sinsuolunt alienum induberunt. luncille haute ibie terxe omla¬
iratꝰ. de natalis dm̃ coronatꝰ : ab aldredo archiep̃o Cauebat enm ul minis neto¬
subegit. diumo scilc⁊ intis auxilio qdđ pars muralis ultro decicdens angresu
ili patefec̃it. Nam tipse audacius eam asilierat. ꝓtestans homine sirte reates ai
deliuiend os suffagio. quia umiscorum supͣmurum stans mudato inguine au-¬
ras sonitumterioris parcisturbau̾at ꝓcontemptu uidelict norm annoꝵ. ⁊boracũ
unicum rebellionum suffragium cuib pene delcunt fame a terap neatis. Incñ
rer scottorum malcolmis cum suis ibi cagarus ⁊ maitheriꝰ ⁊weldeosus cuman¬
gusrdanis nndumtiranndis sepe fõuebant. sepedices illius ruciaabant. Nuo
sinrgulatim exitus si commemorauero fortasie suꝑfiuiss non eroclaat. fatidu

Expanded text:
effectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, effectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, dum nullum ex suis volunt, alienum induxerunt. Tunc ille, haud dubie rex conclamatus, die Natalis Domini coronatus est ab Aldredo archiepiscopo ; cavebat enim id munus a Stisubegit, divino scilicet jutus auxilio, quod pars muralis ultro decidens, ingressum illi patefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destituendos suffragio; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normannorum. Eboracum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edgarus gelis et Danis, nidum tyrannidis saepe fovebant; saepe duces illius trucidabant, quorum sigillatim exitus si commemoravero fortasse superfluus non ero, licet fastidii
Abbreviated transcription (Latin):
Ls ubi pfecta nictorra potitus : fuos sepeliendos mirifice curauit hostib qͣ si quiue¬
lent idem exeq̃ ndi licentiam p̃buit. Eorpus haroldi matri repaten ti. fine p̃cio qulue
licet illa multum ꝑlegatos obtuliss acceptum itaq ap &altam sepeluit. qmibse
eccłiam exppͥo c̃structam. in honore sc̃e erucis canonicis impleuat: seustin qr upiss¬
ut ce ium̃phacorem dcebat: cumetercitu ñ hostili s regali m ꝑ grediens uruẽ rai
maximiam lundoniam petit. Moxe cum gͣculatione cuies. om̃s effusi obinã uatt
Frupitomnib portis unda salutantũ auctorib magnatib p̃cipuie sts andoaue¬
ep̃o cantuariensi ⁊ aldredo eboracensi. Nam p̾̃cedentib dieb: ed &inus ⁊ mochacdram
ple spei firs apud lumdoniam audito interitus haroldinuntio inbanos solicitauis.

Expanded text:
 ubi perfecta victoria potitus est, suos sepeliendos mirifice curavit; hostibus quoque si qui vel ubi perfecta victoria potitus est, suos sepeliendos mirifice curavit; hostibus quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Haroldi matri repetenti sine pretio misit, licet illa multum per legatos obtulisset: acceptum itaque apud Waltham sepelivit, quam ipse ecclesiam, ex proprio constructam in honore 421 sanctae Crucis, canonicis impleverat. Sensim erut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali modo progrediens, urbem regni maximam Londoniam petit; moxque cum gratulatione cives omnes effusi obviam vadunt. Prorupit omnibus portis unda salutantium, auctoribus magnatibus, praecipue Stigando archiepiscopo Cantuariensi et Aldredo Eboracensi: nam praecedentibus diebus, Edwinus et Morcardus, amplae spei fratres, apud Londoniam audito interitus Haroldi nuncio, urbanos sollicitaverant
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere nescia. In hostem inpigre ꝓcurrere ⁊ ubi iures ñ succissent. n minꝰ dolo &
pecunia corrumꝑe. Domi ingentia ut dixi edificia. modatas sũptꝰ moliri. Parib ĩ¬
iudere. suꝑiores p̃t̾gredi uelle. Subiectos ipsi uellicantes abaliens tutari. Dñis fi¬
deles: moxq leui offensa infideles. Cum fato pondare ꝑfidiam:cũ nummo
mutare sententiam. Cet̾um om̃iũ g̃ntium benignissimi. ad uenas ei¬
secum honore colunt. matrimonia quoꝙ cum subditis iung unt. Religionis
normam usqq̃q in arglia emortuam aduentu suo suscitarunt. Nideas ubiq in uillis erchias
iuicist urbib monasteria nouo edificandi gene consurgere. recenti ritis patam fcorõns
itaut fibiꝑisse diem quisq opulent᷑ existimet : quem ñ aliqua p̃clara nagniticieoner
illustret. S quia de his satisdictum Uillelmi gesta ꝓsequamuꝵ.a¬

Expanded text:
vivere nescia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non minus dolo et vivere nescia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non minus dolo et pecunia corrumpere. Domi ingentia, ut dixi, aedificia moderatos sumptus moliri, paribus invidere, superiores praetergredi velle, subjectos sibi vellicantes 420 ab alienis tutari; dominis fideles, moxque levi offensa infideles. Cum fato ponderare perfidiam, cum nummo mutare sententiam. Caeterum, omnium gentium benignissimi advenas secum honore colunt; matrimonia quoque cum subditis jungunt; religionis normam, usquequaque in Anglia emortuam, adventu suo suscitarunt; videas ubique in villis ecclesias, in vicis et urbibus monasteria novo aedificandi genere consurgere; recenti ritu patriam florere, ita ut sibi perisse diem quisque opulentus existimet quem non aliqua praeclara magnificentia illustret. Sed, quia de his satis dictum, Willelmi gesta prosequamur.