comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a.Det ħ nomine ꝙ libertum
ꝗs non habet. ex uẽclito actionẽ
ht̃. siscie̾rit ueclitor alienum
se uencłe. s si ex cã ficti cõmus¬
si ẽꝑtor coactus fuu̾t manus:¬
muttit. ꝙx ẽpto actionẽ haleb.¬
o: Noc unt utimur. uͥ exceptõ¬
nes exꝑsona emptoris obict¬
tẽ. si obstant. uc̃clitor ei ñ tene¬
aturasi uõ ad ꝑ sonam u̾eclito¬
ris respiciãt. ꝯtra: certe nec exc̃¬
to. nec ex scipulatione cluplec
nȩe simple actio competit ẽp̃to
ri exceptõ ci ex facto ipsius op

Expanded text:
d hoc nomine, quod libertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habeboc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
terponi solẽt. ut ꝙ amplius
cepiss t̃ mnunicipes quam ꝑ
legem falcidiã ucus set rod¬
ca sũma in alios usus ꝯuer¬
teretur.⁊ sciẽtes prutentesꝙ
passi sũt eam pocuniã in opꝰ
aq̃ductus impcc̃lii frustra po¬
stulãt itidi sibi art. pcuenẽ¬
suĩ quasi plus debito declem̃t.
cum sitiutrũꝙ unquĩ. pe¬
cumiam q̃ ad opus aqͥ duc¬
tus data est repeti.⁊ rem puc¬
ptiucam ex corpore patrimo¬
nii sui impendcm̃d opus ꝙ¬

Expanded text:
terponi solent, ut quod amplius terponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re puium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pecuniam, quae ad opus aquae ductus data est, repeti et rem publicam ex corpore patrimonii sui impendere in
Abbreviated transcription (Latin):
ita tomum cuiꝙ nõnocet. si
ñ ei fuma nogligligentia obi¬
ciatur. q̃ enim siomnes ĩ cuu¬
tate sciãt. ꝙ ille solus ignõrat.
⁊ recte labeo disfinuit scientia
neꝙ curiosissimi. neq ngłi¬
gentissim hoĩs accipiendam
S iurs ignorãtiam non ꝓclae
laldo ita accipiẽdum existioat
si ilis ꝯsułti copiam hr̃ti uel
sua prudentia instructuo su
ut cui facile sit scire. ei det̾men¬
to sit iuris ignorãta.ꝙ rãioa¬
cipiãdum est ¶ Qru ignoriũ¬
rei dominumt esse uenditoe..
Iplus u̾t᷑ est quam inestimã¬
ristimet se ñ atomino emeit
tñr siꝰ atomino ei tradaturdo¬
minus efficitur. ¶ Siꝗs ius
ignorãs lege falcidia usus ñ
ti. nocere e̾idic̾ epła diui pii.
s⁊ imꝑatoros seueuerus. et
est. siñȩ ꝑ errorem solutumẽ.
repeti nõ põt. quam obremc
cargiliani hĩtles ꝗ cum exte¬
stõ eius pecimã ad opiis a¬
que ductus rei.p. curnẽsus
relictam soluerĩt. non solũ
cantiones ñ exegerunt. q̃ ĩ¬

Expanded text:
ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, ed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est.Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, plus in re est, quam in existimaxistimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur.Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula diui Pii. sed et imperatores Seuerus et est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem ‹G›argiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae Cirtensium relictam soluerint, non solum cautiones non exegerunt, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
scicnitam altĩus quam suam
noccroł ignorãti m altĩus a
est. factum ignorãtis uec stru¬
pulosa ĩqsitio trigẽcla. scientu
eiũ hoc moto estimanda ẽ. ut

Expanded text:
scientiam alterius quam suam nocere uel ignorantiam alterius alest factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aesti
Abbreviated transcription (Latin):
minanda ẽ. itcoq in ꝑscã cori
explorãda erunt. ĩprimis ꝯditõ
cuiusq utrũ ꝯs decurio. an pleb¬
iũs ñti⁊ an honeste ⁊ inculpate
uite. an uõ notatus ꝗs ⁊ rep̾hi¬
sibił. an locuples łoenus sit¬
ut lucri causa qd facie admit¬
tͣatił an inimicus sit ci adusus¬
quem testimoniũ fcitł. ami¬
cũs ci sit ꝓ quo testimoniũm
dat. nam si catat suspitione
testimonium. ł ꝓpt̾ ꝑ sonam
aqua fertur ꝙ honẽsta sit. e ꝓpt̾
ncꝙ ulimicitie cã sit idmitẽ¬
dus estqutoꝙ diuus adrianus
uinio uaro legato ꝓiĩcie cilitie
ieserpsit. cumꝗ uidicat mꝰ ĩ gis
posse scue. quanta sices iltntuc

Expanded text:
minanda est. ideoque in persona eorum exploranda erunt in primis condicio cuiusque, utrum quis decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae uitae an uero notatus quis et reprehensibilis: an locuples uel ut lucri causa quid facile admittat: uel an inimicus ei sit, aduersquem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dat. nam si careat suspicione testimonium uel propter personam a qua fertur quod honesta sit uel propter nimicitiae causa fit, admittendus est.Ideoque diuus Hadrianus Uibio Uaro legato prouinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat magis posse scire, quanta fides habenda
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩfeminis. ĩ qb dam causis
ꝓpt̾ Reus infirmitatẽ dr ct
iõ si cubi non ẽ deuctum. s
iuris ignorãtu non leclunt̃
les. ius ignorart põt. ⁊ rato
ci dics aditionis non celit¬
¶S infacti uñs ignorantiaꝵ¬

Expanded text:
sis propter sexus infirmitatem dicitur: et ideo sicubi non est delictum, sed iuris ignorantia, non laeduntur. les, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit.Sed facti ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
Tumum interest u fiuat.
trumꝗs de altĩus c̾ã ⁊ facto ñ si¬
ret an de iu̾it si oignoret s cu¬
sius ignoratiam sabinũ ita ac¬
cipic̃dam cristimas se restrt. ñ
de ꝑuiti ⁊ numiũ socuri homĩs

Expanded text:
mum interest, utrum quis de alterius causa et facto non sciret an de iure suo ignorat.Sed Cassius ignorantiam Sabinum ita accipiendam existimasse refert non deperditi et nimium securi hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcurrit seq̃nda sunt oĩa ttͣstiõu
sin uõ exhis qdan oꝵ aliud di¬
tum aĩ sin exargum̾itis ⁊ testi¬
monus.⁊ q̃ra aptiora.⁊ ueroꝓ
ad sincerãtestimonioꝵ sitẽ ⁊ te¬
stimoria. ꝗb potius lux uerita

Expanded text:
da sunt omnia testimonia. Si vero ex his quidam eorum aliud ditum animi sui, ex argumentis et testimoniis et que rei aptiora et ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux uerita
Abbreviated transcription (Latin):
a. Iestis itoncus pat̾ fui᷑o. aũ
filiũs patri non est.
suã intelligitur.
Pbi mimerus testiũ ñ adi¬
citsm ⁊ duo sufficiũti płalis e̾
testimoniũ iudicio publico ꝑ¬
hiłe possint. s nec legt irmia

Expanded text:
. Testis idoneus pater filio, aut filius patri non est. sua intelligitur.Ubi numerus testium non adicitur, etiam duo sufficient: pluralis enim testimonium iudicio publico perhibere possunt. sed neque lege Remmia
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis nomine lonoꝵ posses¬
sionẽ sibi testrriaũ sesciat scͥp¬
tum hĩtdem. ne sciat. aũt ꝙ scͥp¬
tis hĩdib lonorum possessiocm
p̃tor ꝓmittit. cedit ei tepus qr
tiorem dẽ ¶Siquis nesciat se
cognatũ cnse.intc̃lum in une. in¬
tlum in facto erat.nam ⁊ filibũ
se esse.. ex quily natus fit scaat. sũ¬
sͣlsaũ cognationis hrẽ se nescut
ĩunt crat ãt siquis forte exposi¬
tus. quoꝵ parctum ess ignoret.
fortasse ⁊ ẜuiat alicui putãs sef
uum cẽ. in facto magis quã in
unt crrat. ¶Ittm si ꝗs scuit ꝗdem
ncmmesciat. aũt ci tempus p̾tĩs

Expanded text:
mitatis nomine bonorum possessionem sibi deferri, aut se sciat scriptum heredem, nesciat autem quod scriptis heredibus bonorum possessionem praetor promittit, cedit ei tempus, quia tiorem esse.Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, interdum in facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis quam in iure errat.Item si qui‹s› sciat quidem nem, nesciat autem ei temp
Abbreviated transcription (Latin):
r. Qo camĩ famosũ dampnatus
cũctabile ess. ut si res exigat. nõ
tãtum pͥuatis etiam ndgisitat᷑
si ĩpitscriti suit. testimoriũ dic̃t
item senatus cẽsuit. p̃torem te¬
gtimoniũ dare clebat ĩn uidioo
adultu causa. ¶ Siea reͣs ꝯditio sit
u̾ arcnariũ testem ł similẽ ꝑsca
admittẽ cogomur. sine cormoi¬
tis tcitimonio eiꝰ credẽtium ñ ẽ

Expanded text:
.Ob carmen famosum damnatus cunctabile est, ut, si res exigat, non tantum priuati, sed etiam magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa.Si ea rei condicio sit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Scio quitem tractatũ esse
in ad testam̃tum faciendu
adhib̾i possit. coultii dũpnatus.
⁊ sanc iuste testimonii officiũ
ei ĩtodictũ cxistimo. ergo neꝙ
unre ciuili testam̃tum uałe. ad
ꝙ riuus moĩ testis ꝓcessit. nꝙ¬

Expanded text:
.Scio quidem tractatum esse, an ad testamentum faciendum adhiberi possit adulterii damnatus: et sane iuste testimonii officio ei interdicetur. existimo ergo neque iure ciuili testamentum ualere, ad quod huiusmodi testis processit, n
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant. nullo ccrto m̃o satis dif¬
finiri põt. sicut ñ semꝑ. ita scpt
sinc publicis monimitis cuius¬
ꝙ rei ueritas tepbenditur alias
num̃crus uestium. alias digni¬
tãs ⁊ auctoritas. alias uelut ꝯsẽ¬
tiens fama. ꝯfirmãt rei cc qua
qͣritur fitonħ ergo solum cibi it¬
scriłe possum sũmatim ñ utiqo

Expanded text:
ficiant, nullo certo modo satis definiri potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non utique
Abbreviated transcription (Latin):
dulfiis testimoriuĩ dicere co¬
tempnatã mulierẽ.colligitu
⁊ mulieres testimonium ĩ iu¬
dicio dicendi ius haleĩt.
ñ dicunt publicaniltẽ is. ⁊ nõ
de tractãdi testim omiitã arert¬

Expanded text:
dulteriis testimonium dicere condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonii in iudicio dicendi ius habere. 1n dicunt publicani, item is qui non detractandi testimonii causa aber
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uincłis cusiodiaue pũblicas
pog̾iret se locauit que pulam̃
q̃stum faceret. focerit ue q̃ ue
nołam ⁊ ĩfamiam uite sue.
admittendi ñ sunt ad testimo¬
nii fitem. ¶ testes. ñ tancit e¬
uocandi sunt plgngum iter.
⁊ młto minus milites ad uocã¬
diñ sunt asignis. ł munerib
phibedi istimonii cãaaꝙ diuꝰ

Expanded text:
in uinculis custodiaue publica pugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue notam et infamiam uitae suae admittendi non sunt ad testimonii fidem. Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi testimonii causa, idque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus socerum. gencrum. uit̾¬
cum.p̾iugnum sobnnũ sob¬
gradu sunt.item ne libto ipsuͣs
liłorum eius. parẽtum iiuxdes
ñe adsisus lib̾to. nꝙ lib̾ti ad¬

Expanded text:
sus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobgradu sint. Item ne liberto ipsius, liberorum ejus, parentum, viri, nae, adversus libertos, n
Abbreviated transcription (Latin):
put me alcxancex apio. ⁊ qr nõ
ꝓbaliit. noc testes ꝓducebat. set
testimoniis uti uolebat. qb ap̃
me locus ñ est. nam ipos inte¬
rogart solco quemranisi ad ꝓ¬
uincie p̾sitem ut is te sice te¬
stium quertreti et nisi implas¬
set quod ĩtenderat relegãretur¬
gabinio quoꝙ maximo item pn¬
ceps inħuerm rescripsiti alia est
auctoritas psentium testum. a¬
lia testiomonioꝵ q̃ recitan solent.
tatum ergo tcliba. ut si ntinere e¬
os ulit des cis ĩpencha. ¶ legẽ
iulia te in cauetur ne has lege
in rcĩtestimonium dicere lictt¬

Expanded text:
apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'.Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'.Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere lic
Abbreviated transcription (Latin):
unde obligatio oritur certis locis
administraũ. ⁊ si ibi domicuiu
ñhabuit. ibi se debẽb̾it defẽclere.
et siñdefendat neq si ibi domi¬
cuiũ ht̃. bona possiteri patietur.¬
ꝓͥm̃ ⁊ si merces uenͣdit certolo
coł disposuit ł cõꝑauit. u̾itetur
nisi alio loco ut desenderet que¬
niit. ibitẽ se defend. Inũꝗd dici¬
mus eũ ꝗ amercatorẽ ꝗd compa¬
uit aduena. ł ciuendidit. que
scit ĩde ꝯfestĩ ꝓfectũꝵ. ñ oportet
ibi rõna possider s dom̃iciliũ sco
euis atͤ siqs ab eo ꝗ taris bernasi
uel officinas habuit cẽto loco cõ¬
niatur. ꝙ magis ht̃ rationẽ dͦ
ubi sic uenit ut ꝯftstĩ disceclat.
quis nauigat uł iter facĩes de¬
latus ẽ. tot locis se defendere/ at
si quo ꝯfestĩ ñ dico iure domicilii
s tab̾nulas ꝑ gͦulam oritorũ ar¬
mariũ. officinã comdux̃. ibiꝙ c
distrax̃ oit. desend̾ẽ se coloco teit¬

Expanded text:
unde obligatio oritur, certo loci administrauit: etsi ibi domicilium non habuit, ibi se debebit defendere et, si non defendat neque ibi domicilium habeat, bona possideri patietur.Proinde et si merces uendidit certo loci uel disposuit uel comparauit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium sequi eius? at si quis ab eo qui tabernam uel officinam certo loci conniatur: quod magis habet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim discedat, quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ foctie iegatoꝵ debebit de rato caue. ui
s ⁊ isꝗ quasi cͥcfensor ĩrem actione cõ¬
uenitur p̾ter solitam fatis dacionem
iudicitum solui q̃ de rãto deut cau̾e
ꝗd aum si in ħ iudicio rem meã ẽẽ pro¬
nũtictur ituersus uic cuiꝰ defensor. ex¬
titãt. uelit fũdum uẽcticare ne ñ raz¬
tuĩ non uidebitur hab̾e ꝙ iudicatum
psens causam ogiss quictus cĩt. si ai
me uĩdicaret exceptione re iudicate
nãiudicatur rẽ meam cẽ. simul iudi¬
catur illiꝰ non ẽeRati abhinitiõis
aũ satzdauo. añ utis ꝯtestationẽ aꝓ
curatore exigitur. ceterũ utt ꝯtestatio
ta semel ñ compeuitur ad cautionezc

Expanded text:
infecti uel legatorum, debebit de rato cauere. Sed infecti uel legatorum, debebit de rato cauere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solui etiam de rato debet cauere. quid enim si in hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reuersus ille, cuius defensor extiterat, uelit fundum uindicare: nonne ratum non uidebitur habere quod iudicatum praesens causam suam egisset et uictus esset: si a me uindicaret, exceptione rei iudicatae iudicatur rem meam esse, simul iudicatur illius non esse. Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationem a procuratore exigitur: ceterum semel lite contestata non compelletur ad cautionem.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatum solui ut puta posturata estr
cognicio de mn uit̾ restitucione. cũ minor
ꝓcuraitor existit. tebet cau̾c hic ꝓcuratõ.
et ratãitm dñum habiturũ ne forte do¬
minus itu̾sus uelit. ꝗd petcret itẽ iudi¬
catum solui ut siꝗd forte ꝓpt̾ hanc rodi¬
dictum scribit Itẽ ait ⁊ si suspectus tu¬
tor postulctur defensorẽ eius oporiore q̃
drato caucͣtur ne reu̾sus uie uelit retric¬
tare ꝙ actum esti s ñ ficile p̃ ꝓcuritor̃
quis suspectus accusabitur. qͥsn famec
natim. aut sictiã absẽte tutore q̃i non
defenteretur. p̃tor erat ꝯgniturus.
s ꝓ pͥcuratorem posse quẽ instituere tẽĩ¬
ꝙ ut liberiq ĩpotestate ab sentis dicũt᷑
ducatur. inĩdictũ ñ posse cesiterare ait ͦ ͥ¬
nifi ut uilianus ait cã cognita. idẽ et
si ei nominatim u mandatum sit
et. ualitudine p̾ãt ł aua iusta cã. impe¬
diatur. ¶Si stipuletur ꝓcurator dãpni

Expanded text:
iudicatum solvi. ut puta postulata est iudicatum solvi. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor curator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere, item iudicatum solui, ut si quid forte propter hanc restidictum scribit. Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusabitur, quoniam famnatim, aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus. per procuratorem posse quem instituere. denique ut liberi, qui in potestate absentis dicuntur, ducantur, interdictum non posse desiderare ait nisi, ut Iulianus ait, causa cognita, id est si et nominatim ei mandatum sit et pater valetudine vel alia iusta causa impediatur. Si stipuletur procurator damni
Abbreviated transcription (Latin):
gesimo quarto scribit. ut puta ut¬
ius iurãdum ꝓcuratori retulit. uira¬
uit absẽti dari oport̾e. dit n iudicioe
suo noĩe ꝓpttr suũs ius uirãdume̾¬
neque cͥ ħ ac̃cio dño comꝑetẽ poruit
ri ꝯstitutũ c̾. ⁊ ex ea cã. xit dubitã¬
dum ñ est ꝗn locuis sit de rato cauc¬
uilianũ utrum dnũuĩ solum ratam
dũ nec ulł ub ad quẽ ea res ꝑtĩnet cͤc¬
ditores ꝯtineri. nam nͣe ip̃i dno h ĩ
rant cautio.Si dodote agat pat̾ ca¬
u̾e cebet ratam rem firm habiturã.
s ⁊ desendere eam deret ut ⁊ marctr
scribit. ¶ Si pat̾ fiii noĩe in iuriarũ
agit. cũ due sũt actiones. una patͥs
aitĩ fuii. cefsit de ratocaucio.Sista¬
tus ꝯtrõusiam cuĩ faciat ꝓcuritori
fiue ex ẜuitute ĩlb̾tatem adusus:¬
uitutem petat. deret cau̾e ratam it̃ dñu
lubituru. ⁊ ita eicto scriptuᷤ ut ce utro ꝙ
latert quasi actor halcatur¶Estasũs quo
ꝗs ciustẽ. iccionis nõe ⁊ derito caueit et

Expanded text:
simo quarto scribit. ut puta iusiurandum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter su‹um› ‹i›usiurandum neque enim haec actio domino competere potuitri constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est quin locus sit de rato cauIulianum: utrum dominum solum ratam dum nec illis uerbis 'ad quem ea res pertinet' creditores contineri: nam nec ipsi domino haec incumbebat cautio. Si de dote agat pater, cauere debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersvitutem petat, debet cavere ratam rem dominum habiturum. et ita edicto scriptum est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caveat et
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ncãt cognitione etiã hoc uerfa¬
bitur. ut itademũ trans femi aprocu¬
ratore iudiciũ ꝑmittatur. siꝗs oĩa iuc¬
dicia ab eo trãsserre ꝑatus sit. ceterum
siuelit quecdã tranfferre. quecdam itlin¬
quere. iuste ꝓcurator hanc ĩꝯstanta
recusabit. s ħ ita. si m̃adato dñi ꝓca̾toᷤ
egeriti ceteꝵ si m̾ãdatum ñ est. cũ nap
in iudicium ꝗcquã dectux̾it. nec tuca
cq̃pbastiq̃ inuito te acta sunt. tͥ non
p̃iudicãt. ⁊deoꝙ trãslatio caru litiu
ñ est tͥ necessaria. ne alieno facto hõe¬
ris. ¶ec au̾cognitio ꝓcuratoris ou¬
tandi p̾toris ẽ. ¶Si ex parte actoris
litis trãslatio frat. dicimus cõmittic
utimur scilicet. si dr̃s satis accepit.
s ꝗ si ꝓcurator satis accep ⁊ trãftratũ
iudicium ĩ domirũuenus ẽ cõmit¬
ti ⁊ ex stipulatu actionẽ. ⁊aprocurarocͣ
aprocuratore ĩ procuratorẽ iudiciũ
trãisferatur. ñ dubitat marcellus ꝗn
cõmittatur stipuatio. ⁊ħ uera sunt.

Expanded text:
usae cognitione etiam hoc uersabitur, ut ita demum transferri a procuratore iudicium permittatur, si quis omnia iudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc ‹in›constantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum non est, cum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae inuito te acta sunt tibi non praeiudicant ideoque translatio earum litium non est tibi necessaria, ne alieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutandi praetoris est. Si ex parte actoris litis translatio fiat, dicimus committi iutimur: scilicet si dominus satis accepit. sed et si procurator satis accepit et transferatur iudicium in dominum: uerius est committi et ex stipulatu actionem a procuratore procuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus, quin committatur stipulatio. et haec uera sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Ermũi aũ accionũ nomineõ¬
ret defendere ctiã earũque ĩĩẽ nonc
dãtur unde q̃situm c̃. si adu̾sarius plts
ĩtendat actiones. ⁊ĩsinguias singu¬
liexistãt desensores suscixe pari uidon
cũ recte teferdi uiliañ ait. Quoiurec

Expanded text:
onum nomine debet defendere, etiam earum quae in heredem non dantur. Unde est quaesitum: si aduersarius plures intendat actiones et in singulas singuli existant defensores suscipere parati, uideri eum recte defendi Iulianus ait. quo iure
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratorem dari posse manifestũ est
p̾ublice utile est absentes aqu: cuo¬
ꝙ deferdi . nam qĩcapitalib uidiciiᷤ.
defensio datur ucumꝙ itaꝙ absens.
tẽ audiri equum ẽ. ⁊hordinanum¬
nr̃i apparet. ¶ ait p̾tor. cuiꝰ nomine
actionem ꝗs dari fibi posturabit. is
cum loniuiri arbitritu defendat. q
ei quo noĩe agit. id ratũ eum nr̃e ad
quat ca res ꝑtinet. roniu̾i arbitra¬
sum ẽ. cum ꝗ alicuius noĩe ꝓcuan¬
rator exꝑitur. eĩ dem ⁊̃ defcnsiõe to¬

Expanded text:
curatorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens tem audiri aequum est se videri. Ait pretor: cuius nomine quis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitrasum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cictis. ⁊ ĩ stipulationib debet dõium
defent̾ere. ueꝵ ĩ interrõgationib qͣqt
ut ĩ iure int̾rogatus ex õib causis
respodeãt. ex ꝗb dñs. an igitur m̃s
sit absens. respontere debebit. ⁊ni res¬
ponterit ł tacuent. teniebitur. ¶oui
aueño noĩe agit. qua cũꝙ actione:
id ratũ habiturũ eñ ad qiẽt ea res ꝑ

Expanded text:
ictis et in stipulationibus debet dominum defendere, uerum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus. an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit uel tacuerit, tenebitur. Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, i
Abbreviated transcription (Latin):
tis pͥncipum adicitur. nep̃sides
ꝓuĩciaꝵ. ĩultioꝵẽ famiuaritate
puincialos admitãt nam ex ꝯuor¬
satione cquali. ꝯtẽptio dignitatisc
nascitur. s et ĩ cognaoscendo. neq ex¬
cãtẽscet aduersus cos quos maios
putat. ncꝙ p̃cib calamitosoꝵ illacri¬
mari oportet. id enim ñ est ꝯstãtis q¬
⁊ recti iudicis. cuiꝰ ãĩ motum. iltusd̃¬
teogit. et sũmatim ius rocididebet. ut
auctoritatẽ digͥtatis ĩgenio suo au̾ge

Expanded text:
raesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur. Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo auge
Abbreviated transcription (Latin):
ñt amisse. restituerentim. Siqd tñ
ini̾to acciderit. ueluti si ĩ iuriam
aut furtum passus ẽ. racionus iꝰ
dicedisum ẽ. ut litẽ ꝯtestetur. res¬
ꝙ ablata exmibeatur. ⁊tepon̾atura¬
ut sisti exhib̾iuc satis datio ꝓmit

Expanded text:
t, restituerentur. si quid tamen inuito accidit, ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur aut sisti exhiberiue satisdato promit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphibendiesse. u illiius aasificãdi
non cẽ et sielificatumiam sit. nõ
posit cũ co ita expiriius sibi ñ esse
ita cclificatuhit̃ q̃ritur. ⁊ magis¬
minus ad suũ arbitriũ utiint cõi
futuris ñ ĩmittendis cauẽdum ẽ.
respõdi. iudicis officio ꝯtuier̾i puto

Expanded text:
hibendi esse uel illi ius aedificandi non esse: et si aedificatum iam sit, non possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum habere, quaeritur. et magisminus ad suum arbitrium uti iure comfuturis non immittendis cavendum est? respondi: iudicis officio contineri puto,
Abbreviated transcription (Latin):
bem aucnã furãdicã sustulit. q̃ sin¬
guustrie ñ possẽt. surtiactioẽ õs te¬
neri cristimãtur. quãius subtiliratõ¬
ne dici possit. nominẽ coꝵ tencri. quia
neminẽ ueꝵ siticm sustiuisĩt.
ip̃siexplagis ẜuus od̾tuus cẽt¬
ncq id modici insciẽti. au̾dũmini
nactu supͣ laꝑitẽ lucc̾rã posu̾at. dã

Expanded text:
nam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem uerum sit eam sustulisse.i ex plagis seruus mortuus eneque id medici inscientia aut domini noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ccisus scribit cͥca cum ꝗĩcendii
arẽt igrã uicinas cles int̾cidit. ñ
ħ scͥbit cessare iogis aꝗlie actionem
iusto e̾ inctuductus ne ad se ignas
ꝑueniret. uicinas ecles ĩtercidit.et
siue ꝑuonit igͥs. siue añ exͣtĩctus
c̃. existimat. lcgis aꝗue actõe cessare

Expanded text:
scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae actionem cessare
Abbreviated transcription (Latin):
uł. ctꝰ pͥore iudicio estimatioe
facta postea mortuo ẜuote octiso ag̾e
dñs institucrit exccpͣnedolimali
opdĩta cõpelletur ut exutitq iudi¬
cio nicͥl amplius ꝯsequatur q̃ ꝯ sca
deber. si mitiode occiso hoĩe cͣgisat.

Expanded text:
 si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egisset.
Abbreviated transcription (Latin):
les. ꝙ post mortẽ eius cuiꝰ hr̃s sis d
acciteriti dominũ enim lex aglia
appeliat. ñ u̾tiq cum ꝗtũt fũit .s
cum dãpnũ daretur. nam isto m̃o
nec abgo ꝗtem cui nr̃s quis erit. tͥn¬

Expanded text:
ui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, tran
Abbreviated transcription (Latin):
ictu ꝑiss. õs lige aqua tencriiudica¬
ucrũt. qstimitio aut̃ pcmpti. ñ eitẽ
ĩutriusq ꝑda fict. namq pnor uul¬
nerau̾it tantũ prestabit. quãto in
tis ex die uulnens trecentis sceag̃¬
taquĩq dicb. posterior ĩ id itnerit᷑
quãt hõ płimi ucͣnnt᷑ potĩt ĩ anno
ꝓximo quo uita excessit. ĩquo p̃tiũ
ꝙͦ hitlitatis erit:ciusd̃ ergo ẜui occi¬
si noĩe. alius maiorẽ. alius minorẽ
estimationẽ prtstabit. nec miꝵ. cũ
altum potiu̾s. cũ ncq impim̾ita
maleficia cẽ oporteat. nec facile cõ¬
stitui possit ut potius lege itnetur.
disputãdi ꝓ utilitate coĩrecepta eẽ

Expanded text:
set, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt. Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior uulnerauit, tantum praestabit, quanto in tis ex die uulneris trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cualterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. disputandi pro util
Abbreviated transcription (Latin):
ĩttgrum restitue̾dam moũ q̃ illut i¬
ꝑatorem ꝙ pͥores tutores ꝙ ñ restitiui
isq̃ om̃isissent manc̃tes ĩ pottstate. ttc̃
p̃sidem peticr̃t inintegrũ restitutiõe
minores. et te ctate sua ꝓlauicrũt. c̃¬
dicta ꝓctate snã. adu̾sarii ut ĩpodie¬

Expanded text:
integrum restituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, qui non restitui his, quae omississent manentes in potestate, tunc praesidem petierunt in integrum restitutionem minores et de aetate sua probauerunt: dicta pro aetate s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius interẽ ꝓpter spem iegati. qud̃
ta iu̾s muitie. dicendũ est. posse cum
restitui in integrũnterfuit enĩ cius
ĩ dieb centũ sit emancipatus mox
patrem de buerit ccrtiorars. nec fecẽt
cum posset ꝗ eũ emancipass. si cogͦ¬
issdicendum erit posse cum restitui
in integrum. parato patit cum eman

Expanded text:
ipsius interest pripsius interest prta ius militiae, dicendum est posse eum restitui in integrum: interfuit enim eius in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emancipasset, si cognouisset: dicendum erit posse eum restitui i
Abbreviated transcription (Latin):
conuemat creditor. auxilium cestit
exeepta mutuidãtione. ĩ hac oim
si iussu patris mutuam pecunũ. ac¬
ccpit. ñ ad iuuatur ꝓind̾ et si sine
iussu patris ꝯtrax̾. ⁊captus ẽ siqd̾ pa¬
ter de pecuuo ꝯucruatur. fuius ño
erit restituc̃dus. si fulius ꝯueniatũ.
poͣtit restitui. nec co mouctur qͣi uit¬
tris quam fuii int̾est. uce au quo ca¬
fu ad filiũ poculiũ sicctet. ut puta
sipatris eius bona afisco ꝓpt̾ cebitũ
occupata sũt. nam pocuuum cius ex
ostitutione diui claudii sepãturserc¬
g̾o etiam fiuã. f. in dote captã dum pa¬
tri ꝯsentit stipuãti dotem ñ stãtunc¬
qui dotẽ stipularetur. puto restituen
aput done eum hõie locupletem ã¬
rogatum. dico der̾e cum audiri ĩ inte¬
grum cestituentẽ. ¶ Siꝗd minori fu¬
erit. fiuo familias legatum post mor¬
tem patris. ł fidei cõmissum iructur.
et cđtus ẽ forte dum ꝯsentit patric
pacisccnti ne logatũ pcttctur. põt di¬
ci ĩ integrum restitucndũ. quonuam

Expanded text:
conueniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuuatur. proinde et si sine iussu patris contraxit et captus est, si quidem pater de  si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi inttris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Claudii separatur.Ergo etiam filiam familias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non statqui dotem stipularetur, puto restituenda praedone eum hominem locupletem adrogatum: dico debere eum audiri in integrum se restituentem.Si quid minori fuerit filio familias legatum post mortem patris uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituendum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. ¶actiones siquas posses¬
sor nactus est. euicta hr̃ditate resti¬
tu̾e debet. ueluti si ĩterdictũ un ui a
aut ꝙ p̃cario concessit. ¶eontͣ quoq
si possessor cau̾it dampni ĩ secticauẽ¬
dum ẽ possessori. ad officiũ iudiciᷤᷤ
ꝑtinebunt ⁊ noxales actiones. ut si

Expanded text:
factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, euicta hereditate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, aut quod precario concessit. contra quoque si possessor cauerit damni infecti, cauendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
exposit. pone possitẽtium aũ in iu
coꝵ succdẽtium. ꝓstipulationis ł
uenditionis icgẽ obligãtur. ¶ Si
ꝯstat ĩtuo agrolapidicinras eẽ. in¬
uitott. nec priuato nec publicoc
noĩe. quis quã lapidẽ cołe potest
cui id facic̃diius. ñ eͤst. nisitał con¬
ut siquis uolu̾it exhis cccłe. non
alit̾ hoc facut. nͥprius solitũ solac

Expanded text:
possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis uel uenditionis legem obligantur. Si constat in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis conut si quis uoluerit ex his caedere, non aliter hoc faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
sirccipiede fuitutis graĩ id intri¬
ltatur iõ hoc cxccp̃. non erit ex uẽ¬
dito actio si millã ẜuitutt̃ ꝓmifit¬
crit. auinichil ualcit. qr ĩcertum
sit q̃ ẜuitus excepta sit. ni oĩs s¬
uitus imponideleats ĩtcrpositis
quoꝙ alionis cclib impoĩ põt. ue
cat si mediis edib ẜ uitus postea
imposita fu̾it sicutiꝑplin̾ũ pite¬
dia fuitus imponiq̃diuersis tẽ¬
porib põt eumquã dici põt. si tͥa
p̾dia ꝯtinirimaltã. ⁊ cetremũ tͥ
tradam.ł tuo uł mos p̃diis ser¬
rctincã. qr ⁊ mediũ meũ sit ẜiu¬
tutẽ ꝯsisicre. s sirursus aut idcui
acqsita sit ẜuitus aut medium
ob cotan mom̃to traditero. uitc̃dum
c̃ an ẜuitus altũtris impõĩta ualcit.qr

Expanded text:
si recipiendae seruitutis gratia id in trabeatur, ideo hoc excepit, non erit ex uendito actio, si nullam seruitutem promisiterit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, uelcat, si mediis aedibus seruitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia seruitus imponi etiam diuersis temporibus potest. quamquam dici potest, si tria pdiis serretineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium obus eodem momento tradidero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia
Abbreviated transcription (Latin):
statcm halds nͥ ne id faces cautũsix¬
ut refic̾t michi riuũ liceat ut. id¬
ut quã ꝓxime possim ad rericien¬
dum cum ego fabriq incitom
fũdi qua dextra ⁊ sinistri adric¬

Expanded text:
 si ne id faceres cautum situt reficere mihi rivum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item fundi, qua dextra et sinistra ad ri
Abbreviated transcription (Latin):
est fructuarioł cui pͥignoris noĩe
obligatus ẽ. si p̾sens tominus de¬
fendere nouut/ ne. iltĩus dolus aũ
tsidia. aliis nõctat. ¶ Id p̾standũ.
ẽ in fuo cõmuni que alt̃ exdiũs
p̾scs̃ noluit tefenderes s ⁊ actorirs
caib suc curit̃dum ẽ. q placet do¬
mini acꝗsitione extĩgui actionẽ.
iussu cͥ p̃ot̾is ductus. in lorus fit
cius qui duxit.

Expanded text:
est fructuario vel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in servo communi, quem alter ex dominis praesens noluit defendere. sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus cũ tantũ q dolo sect. quo
minus ĩ potestate hab̾et.actio locũ
hãt norał. si ce dolocius acciterit.
ũ cess noxal actio. forte si ẜuo suo
fugã madauit.an ⁊ si possit rucͥlo
minus cũ al̃ioagi. ꝙ accidit cu
allenatus. manumissus ue ẽ ꝙ
ris. cum quo uelit agere ił art̃t
ait deco ꝗianumint. si pitus sit¬
se desentore seimanumissus. exc¬
ceptionc̃ dandam ciꝗ manumie¬
id erũpictor ĩtrodux̃. ne clutert᷑
actor. ñut q̃ lucrũ faceret. iõq ex¬
ceꝑtioeaseq̃ntib sũmouebitur.¬
his ꝯsequẽs ẽ. ut si płesdoio ficeñt
quominus ĩ potestate rarerẽt. cli¬
io partes suas tesicrĩt possitere. clec¬
tio crit actoris utrũ dirato uelit a¬

Expanded text:
aduersus eum tantum, qui dolo fecit, ‹qu›o minus in potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus manumissusue est. ris, cum quo uelit agere.Iulianus autem ait de eo qui manumissit, si paratus sit defendere se manumissus, exceptionem dandam ei qui manumiid enim praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur.His consequens est, ut, si plures dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, elidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo a
Abbreviated transcription (Latin):
sccntio tencgctur ipõ iure dũrat
cousꝙy doncc ñ utendo ꝯstitutotẽ
peꝑnt. Exiis q̃dixinuo de ẜ¬
uo ꝗ alicui pignoris unt obliga¬
tus est.teq statuubo. ⁊ deco cuius
usus fructus aliemis ẽ. apparet cũ¬

Expanded text:
s denegetur, ipso iure durat eo usque, donec non utendo constituto tempore pereat. Ex his quae diximus de servo qui alicui pignoris iure obligatus est deque statulibero et de eo cuius usus fructus alienus est, apparet eu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi faciat. pimu̾tur atq si presen¬
ton nõ nore dedent. ¶ Sinogmi
tominus ĩ sir potestalt eẽ ẜuum.
ꝑmittit. p̾tor actori arbitriu̾ut
une urãdo it decitae.ã iudiciu
dictare sinc noxe declitioẽ uelit ꝑ
q ui̾cet si ꝓbau̾tit cũ in potestatt
esse ł dolocius factũ quominus

Expanded text:
itur atque si praesentem non noxae dederit. Si negavit dominus in sua potestate esse servum, permittit praetor actori arbitrium, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione velit, per quod vincet, si probaverit eum in potestate esse vel dolo eius factum, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
gauers ẜuum in tua potestate esse
postea fatcripoteris. nͥ iã lis adi̾su
te ꝯtestata ẽ. nu tc̃ audui ñ dcbe¬
bis u̇ lab̾o ait. octauenꝰ ex caetum
lite ꝯtestata tͥ succurrẽclũ utiq sie¬
tas turi ea sit. ut in noscit᷑ deleat. cu¬
Si ab sente ductus sit ẜuus dño. ui

Expanded text:
gaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat.Si
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃. Siseriuis sciente doño matõe
occidit. ĩsolidũ dominũ obligit. sp¬
se crum uidetur dñs eccidine si
autem insciente. noxał est. non
enĩdebuit exmalefitio serium
plus teneri. quã ut nore cũ dedit¬
isqnõ ꝓhibuit. siue du̾smanet¬

Expanded text:
seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui non prohibuit, siue domin
Abbreviated transcription (Latin):
iẜuus cepossitusł cõmos¬
datus sĩt.cũtomino agi põt noxa
rominis. ¶ Io pignori acccp̃.ẽ.
qui p̃cano rogiũ nonttreur. noxa
uactione uect eͥ iusit possit̾cãt. nõ

Expanded text:
us depositus vel commodatus sit, cum domino agi potest noxalhominis. Is qui pignori accepit vel qui precario rogavit non tenetur noxali actione: licet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ꝯtempnatur qͣi contumãcos. cu
Sitũtor ł curator exustãt. ip̃i iuit d̾¬
rẽt inpotostate dñi non esse si aũt
ꝓcurator sit. tominꝰ ip̃ẽ iuret nece
uelit actor exꝑiri.uitẽdum ẽ. an
ex ccpdo iuns iurãditebeat adu̾st
accorẽ duri.  sab̾ putat ñ esse dãda
qͣi de auaͣ re sit uiratũ. hoc est tc̃ non

Expanded text:
emnantur quasi contumaces. Si tutor vel curator extent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesxali velit actor experiri, videndum est, an exceptio iurisiurandi debeat adversus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, q
Abbreviated transcription (Latin):
conseq̃ui. noc noctosse haitat. susciꝑt
iudicium. quãquãr qqius possit.
amittat actionẽ. tominus erũ ꝓpã¬
te factus. Ñ potest cum socio noxali
cxp̃iri. fortassis nec cõmuni diuidũ¬
toagere possit cius maleficii noĩe
ꝙ ante coĩoncm amissũ est. Qd̃ si ñ¬
ctur. s mclius ẽ diccit. cõpetert cicõ
aũ: Ci cõmimis familia ł com¬
nec asocio ꝯc quã tetebit ꝯͣscq. suic
cium factinoĩe ptnam mͣcruit ed̃
si is ꝗ ignor ñ duplũ prostitĩt.aso¬
q̃ admodũ cum quolibet alio ꝗ rẽ
cõmunc̃ dcũorẽ fcciss. cctũm si ĩu

Expanded text:
 ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi dividundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si nietur. sed melius Si communis familia vel comnec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignoravit duplum praestiterit, a soquemadmodum cum quolibet alio, qui rem communem deteriorem feciss
Abbreviated transcription (Latin):
bis dampnũ dełit titiifuus. si cu
coagcinud.crit noxał aqlie actioni
locus. ne dampnitus ĩ soudũ sin¬
guł noxe dode cogatur s põt dici qͣi
unũ dampnũ sit. ⁊una obligatio.
aut uirisq pccuniã susstrt̃dam. aũ
officio iudicis simł utrisꝙ noxe de¬
dendũ. s si altutri nr̃m in soudu
noxe decditus fu̾it. ⁊ obid abutici
dominus sit absolutus. recte dice

Expanded text:
bis dederit Titii servus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroque dominus s
Abbreviated transcription (Latin):
iubenti obtemptrauit. et sinc si
iussit. põt hoc dici.si autcm ñ ꝓbi¬
buit q̃ ad modũ factum Fuic̾ecu¬
sabimus celsus crĩ disserẽtiamc
fĩc̃ interlegẽ aqͣuã ⁊ iegem.xii.t¬

Expanded text:
iubenti obtemperavit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non prohibuit, quemadmodum factum servi excusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aq
Abbreviated transcription (Latin):
bit. si fuus furtũ fecit. noyiam¬
ue nocuit.etiam ad posteriores
leges ꝑtin̾e potĩt. dic̃ etam ẜui
noĩe cum ḋnõagipossẽ noxati
iudicio.ũ ꝙ datur aglia adu̾sꝰ
tominũ. ñ fuum excus s do¬
minũ honeͣt. nos aũt ẜm iuli¬
u̾cumꝙ scientia exigitur drũ.
sic accipiela est. si cu̾m ꝓl iltre
poss ñ ꝓbibuit. aliud ẽ crũ auc¬
torc̃m eẽ ẜuodeliq̃nti. aliud pa¬
tideliquere.

Expanded text:
bit 'si seruus furtum faxit noxiamue nocuit' etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia aduersus dominum, non seruum excuset, sed dominum oneret. nos autem secubicumque scientia exigitur domini, sic accipienda est, si, cum prohibere posset, non prohibuit: aliud est enim auctorem esse servo delinquenti, aliud pati delinquere.
Abbreviated transcription (Latin):
quumammoutroꝙ mõ dominus
tenebitur una aũ pena ex acta quã
actor elegerit. altã tollitur. ¶ Si de¬
tracta noxe deditioc̃. qicum cõscio
dño actum sit. ꝗñerat ꝯscius. al¬
solutione facta ⁊ finito iudicio a

Expanded text:
quum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iu
Abbreviated transcription (Latin):
et ħ intoto elicto intelligendu
neus ẜuus scicit me fec̾it. cũq
redemero. noxał actõ inme da¬
bitur. qr ñ uidebitur dño sciẽte
cum dñs obscientiãtencatur.ã
ẜui quoq noĩe danda sit actõ. ui¬
dendum ẽ. nisi fort p̃torunã pe¬
nam adnõcxigiuoluit. ergo to¬
lus ẜis̃i impusutus erit. ꝙͦ ẽ ini

Expanded text:
in toto edicto intellegendum neus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est ini
Abbreviated transcription (Latin):
ui ex płus noxiis disis tt̃¬
porib eꝑitur. ex una noxa ẜuido¬
simaluit ciñs pͥori iudiciolitis citi¬
cã ꝯucinitur. si nolit suscipe uidic¬
cium in ea cãcst. ut debeat noxc de¬
eore cũ cuius noĩe iudiciũ nonc
suscipitur. qũ sud ñ faciat. iudic¬
ciũ suscipi ͦ oĩmodo.s ñ alras cõ¬
tempͥnabitur. quã sũpõtetaͣ hube¬
at. dolous mulo fcc̃it. quominus¬

Expanded text:
ui ex pluribus noxis diversis temporibus experitur, ex una noxia servi dosi maluit dominus priori iudicio litis aesticausa convenitur, si nolit suscipere iudicium, in ea causa res est, ut debeat noxae dedere eum, cuius nomine iudicium non suscipitur: aut si id non faciat, iudicium suscipiet omnimodo, sed non alias condemnabitur, quam si in potestate habeat dolove malo f
Abbreviated transcription (Latin):
aũt: iboãtite possessor cũ suu
quem ionafice possidelut dimiscit
ne agicũco ex noxali cã possit. ob¬
ugui cum actiõe que datur aduer¬
sus cos ꝗ ẜuum ĩ potestate habtãt a¬
ut dolo stccrit quominus hr̃et. qr

Expanded text:
 bona fide possessor eum seruum, quem bona fide possidebat, dimiserit, ne agi cum eo ex noxali causa possit, obligari eum actione, quae datur aduersus eos, qui seruum in potestate habeant aut dolo fecerint, quo minus haber
Abbreviated transcription (Latin):
aũ Licx duob dñis uno scic̃te¬
et alto ignorãte ẜuus teliqd. si an¬
te cũ aldero ꝗ nesciebat actum sit
tur. cõputato p̾cio hoĩs noxe tt
diti ipĩtam̃ int̾ se sic ddẽt pensut

Expanded text:
um Si ex duobus dominis uno sciente, altero ignorante servus deliquit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit etur computato pretio hominis noxae d
Abbreviated transcription (Latin):
ius quasi senatoris filiusn
non intelugatur quasi nepos
tamen intelligitleat. et mai¬
gis est. ut cdeltat. ut aui ponus
c̾i dignitas prosit. quam obsit
casus pãtro
personarum appllatione con¬
tinentur. clarissimarum femi¬
nirum nom̃ine sanatorum
filie. nisi quriuros clirissioxᷤ
sortiteᷤ iunt. non hab̾eitur. sec¬
minis et enim dignitatem cla¬
rissimam mariti tribu̾unt. pai¬
parentes uero. cõnec plebeis nu¬
ptus fuerint copulite. tandiu
igitur clarissima femina crit.i
quandiu scratori nupta est.u¬
uel clarissimo. aut separata
ab eo alii inserioris dignitai¬
tatis non nupsit.
casus non facit uxor̾est nam
quesita dignitas ultris. prop¬
ter casu̾m patris remoti ascna¬
tu. auferanda est non est.
ipianus: iberos scnatorum
accipere ciclemus non tantu
senatoris filios. uerum omnes
qui geniti ex ipsis ud cx libe¬
ã ris corum dicantur. siue nitus¬
rałis siue acoptiui sint libe̾ri
senatorum ex quibus nati du¬
cuntur. set si ex fiua senatoris

Expanded text:
is quasi senatoris filius non intellegatur, quasi nepos tamen intellegi debeat: et magis est ut debeat, ut aui potius ei dignitas prosit, quam obsit casus patris.personarum appellatione continentur. clarissimarum feminarum nomine senatorum filiae, nisi quae uiros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim dignitatem clarissimam mariti tribuunt, parentes uero, donec plebeii nuptiis fuerint copulatae: tamdiu igitur clarissima femina erit, quamdiu svel clarissimo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit. casus non facit uxorem: nam quaesita dignitas liberis propter casum patris remoti a senatu auferenda non est. ictum. Liberos senatorum accipere debemus non tantum senatorum filios, uerum omnes, qui geniti ex ipsis exue libris eorum dicantur, siue naturales siue adoptiui sint liberi senatorum, ex quibus nati dicuntur. sed si ex filia senatoris
Abbreviated transcription (Latin):
piũs dic̃ il. ⁊si uendicationem non
haleam.ĩterum posse me agere.adixi¬
hitẽtum. qr mea ĩttrest exiltriait pu¬
ta si suus mic̾ legatus sit. quc̃ titius
optassct. agĩm eñĩ ad crhitẽtlum. ꝙ
nnca ĩtcrest gehibi. ut titius optit. et
sic uendicẽ quamuis cxhibitũ ego
optarc ñ possum. ¶si mecũ fucrita¬
tum ad cxhilẽdum. ego obħ ꝙ ꝯuen

Expanded text:
anus, etsi uindicationem non habeam, interim posse me agere ad exhibendum, quia mea interest exhiberi: ut puta si mihi seruus legatus sit quem Titius optasset: agam enim ad exhibendum, quia mea interest exhiberi, ut Titius optet et sic uindicem, quamuis ex hibitum ego optare non possim.Si mecum fuerit actum ad exhibendum, e