comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑii de manu tua. ⁊ postea paruissimo uiues temꝑe
Tuc conu̾sus ꝯtͣ me ludoxoicus: dixit mͥ Imꝑiũ qd̃
actenꝰ teniusti iure heditario debet reciꝑe ludowicꝰ
filiꝰ filie mee. Et hoc dicto: iusum ẽ mͥ affore in p̃sen¬
statuit dñs in medio discipłoꝵ ⁊ dixit. Lalĩ est regnũ
celoꝵ. Dico uobis qa angłi eoꝵ semꝑ uident faciem ꝑa
filũ de pollice dext̾e mee̾. donabam illi monarchiam
omuẽ imꝑii ꝑ ip̃m filũ. Statimq ip̃m glomꝰ fulgi¬
dum ficut iubar solis. coadunatũ est totra ĩ manu
eiꝰ. Sic ꝙ post hoc factũ mirabłe: reuersus sp̃c m̃s est
ĩ corpore meo. ualde fessus ⁊ cont̾ritus. Deniq sciant
Si regnoꝵ particionẽ uerbis quib scͥpta ĩue¬
ni. hic apposui. Hoc gͦ karolo uix duob annis pocesta¬
te integra imꝑii. ⁊ regni functo: successit in regno
harolus filiꝰ illiꝰ ludoxiciqͥ apd̾ compendiũ obiit

Expanded text:
imperii de manu tua, et postea parvissimo vives tempore. imperii de manu tua, et postea parvissimo vives tempore. Tunc, conversus contra me, Lodowicus dixit mihi: Imperium quod hactenus tenuisti, jure haereditario debet recipere Lodowicus filius filiae meae; et, hoc dicto, visum est mihi affore inpraesenstatuit Dominus in medio discipulorum, et dixit: « Talium est regnum coelorum: dico vobis, quia angeli efilum de pollice dextrae meae, donabam illi monarchiam omnem imperii per ipsum filum; statimque 166 ipsum glomus fulgidum sicut jubar solis coadunatum est totum in manu illius: sicque, post hoc factum mirabile, reversus est spiritus meus in corpore meo valde fessus et conterritus. Denique sciant regnorum partitionem, verbis quibus scripta inveni, hic apposui. Hoc ergo Karolo vix duobus annis potestate integra imperii et regni functo, successit in regno Karolus, filius illius Lodowici qui apud Compendium obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. Respice sinistrorsum. Cumq respexissem ii¬
di ibi dolia altissima bullientia. Ista inqͥt tͥ sunt p̃p̃an
ta nisi te em̃daueris ⁊ penitentiã egeris dẽ tuis nefan¬
dis delictis. Cepi q tẽ guanit̾ horrere. Cumq ceri¬
ret comes m̃s ui tanto pariore eẽ spm meũ. dixit ai
me. Sequere.. el dextãm lucułentissime uallis parich
lapidem toparion myre magnitudinis coronatum
diademate p̃cioso. ⁊ iuxta eum filiũ eiꝰ ludowicũ
similit̾ corona coronatũ. Uilens qr me cominꝰ accer¬
suuit blanda uoce dicens. larole fuccessor m̃s nẽ triꝰ¬
in impio romanoꝵ: ueni ad me. Seio qͥa ꝑ penalen
penis. sicut ⁊ nos lib̾ati sumꝰ mitis scĩ pet̾. scĩq remi¬
gii p̃cib. cui d̾s magnũ apla̾tũ dedit suꝑ reges ⁊ suꝑ
gentes francoꝵ. Q nisi quisqͥliis nr̃e ꝓpaginis suffra¬
gatus fuit ⁊ adiuuerit. iã defitiet genealogia nr̃a reg-¬
nando.⁊ imꝑando. Uñde scito q̃a tollet᷑ otins potestaᷤ

Expanded text:
ad me: Respice sinistrorsum: Cumque respexissem, vidi ibi duo dolia altissima bullientia. Ista, inquit, sunt tibi praeparata, nisi te emendaveris, et poenitentiam egeris de tuis nefandis delictis; coepique tunc graviter horrere. Cumque cerneret comes meus in tanto pavore esse spiritum meum, dixit ad me: Sequere me ad dextram luculentissiarium super lapidem topazium mirae magnitudinis, coronatum diademate pretioso, et juxta eum filium ejus Ludovicum similiter coronatum; vidensque me, comiter accersivit, blanda voce dicens: in imperio Romanorum, 165 veni ad me. Scio quod per poenalem poenis, sicut et nos liberati sumus, meritis sancti Petri, sanctique precibus Remigii, cui Deus magnum apostolatum dedit super reges et super gentes Francorum; qui nisi quisquiliis nostrae propaginis suffragatus fuerit et adjuverit, jam deficiet genealogia nostra regnando et imperando: unde scito quoniam tolletur ocius potestas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi. Spetiem corꝑis. ⁊ artificium manuũ. ĩ ea luior
ꝙͦ laudaret. eũ nichil rep̃hendere posset. Igitur
intĩmis medullis uaticinium cõbibens. postero ma¬
ne csilio dixit. Latratꝰ eatuloꝵ ꝙͣ matre qͥessente dede̾
signisicat qdꝰ pt̾ obitũ tuũ qͥescentib illiꝰ qꝗ mͦ ualent
⁊ uinũt. nũdum nati nebulones ꝯtͣ di latb̃t eccłiam.
Sane qd unũ pomũ secutũ ẽ alt̾m. ita qͦd excollisidẽ
secundi in pͥus iuderet᷑. uox sonuisse Weliste:
hoc ĩnuit. qͦd ex te qͥ mͦ arboris totã in umbeas
angliam duo ꝓceclent filii. fautores ficłi extin¬
guent pͥmum. Tũt diuerse partis incentores
minorem implere: ñ poterat. hoc clesignat qͦd gẽ¬
tes aquilonates q̃ numerosiores sũt qmͣ angli.
angłiam post mortẽ tuã impetent. Et qmͣuis cre¬
bro cõpatriotaꝵ aduentu rumas suas suppleant.
nũqmͣ hunc angulũ mundi potert̃ implere. quĩ

Expanded text:
peri. Speciem corporis et artificium manuum in ea livor peri. Speciem corporis et artificium manuum in ea livor quoque laudaret, cum nihil reprehendere posset. Haec igitur, intimis medullis vaticinium combibens, postero mane filio dixit: « Latratus catulorum, quem matre quiescente dedere, significat quod post obitum tuum, quiescentibus illis qui modo valent et vivunt, nondum nati nebulones contra Dei latrabunt ecclesiam. Sane quod unum pomum secutum est alterum, ita ut ex collisione secundi in prius videretur vox sonuisse « Wel his the! » hoc innuit, quod ex te, qui modo arboris totam inumbras Angliam, duo procedent filii; fautores secundi extinguent primum: tunc diversae partis incentores minorem implere non poterat, hoc designat, quod gentes aquilonales, quae numerosiores sunt quam Angli, Angliam post mortem tuam impetent; et, quamvis crebro compatriotarum adventu ruinas suas suppleant, nunquam hunc angulum mundi poterunt implere, quin
Abbreviated transcription (Latin):
tum uoluminibus a gentibus. urceolus suꝑ aquã
aparuit. ⁊ ptꝰ urceolũ urceolus exunclans aqua.
Nam alter uacuus erat. Et quãuis crebro gurgitis
impulsu maior minorem urgeret. ut scilicet aquas
suas in illũ infunderet. numqmͣ tñ optinere potuit
qiun urceolus uacuus recederet. iterumq qͣsi suꝑbo
conuenit eũ mater ut sernaret fortem ⁊ animum
ꝯstudio futurũ: ut appellaret dm̃ qͥ noscet enig¬
mata ĩ spiratione sua pate face̾. Qͦ ammonitie recu
duit mestitiam. ⁊ soliit in ocia curas . Sonscius ma¬
terne sanctitatis cui soleret deus multa reue¬
rib intenta. pietate ⁊ dulcedine predita : ut en¬
am reos quos tͥstis sententia uidicun ꝑalã damp¬
nauerat: ip̃a oxculte redimeret. Preciosus amictꝰ¬
qui plerisq mulieribus est leno soluendi pudo¬
ris. illi erat suppellex munificentie ut quãlibet
operosam uestem conspecto statim largiret᷑ pau¬

Expanded text:
rum voluminibus agentibus, urceolus super aquam rum voluminibus agentibus, urceolus super aquam apparuit, et post urceolum urceus exundans aqua; nam alter vacuus erat, et quamvis crebro gurgitis impulsu major minorem urgeret, ut scilicet aquas suas in illum infunderet, nunquam tamen obtinere potuit quin urceolus vacuus recederet, iterumque quasi superbo convenit eum mater, ut serenaret frontem et animum: sibi studio futurum, ut appeteret Deum, qui posset aenigmata inspiratione sua patefacere. Quo admonitu retudit ille moestitiam, et solvit in otio curas, conscius maternae sanctitatis, cui soleret Deus multa rever intenta, pietate et dulcedine praedita, et ut reos, quos tristis sententia judicum palam damnaverat, ipsa occulte redimeret: pretiosus amictqui plerisque mulieribus est leno solvendi pudoris, illi erat supellex munificentiae, ut quamlibet operosam vestem conspecto statim largiretur pau
Abbreviated transcription (Latin):
uenationis feracem: ut fit plerumq sotiĩs ad
iusequentlas feras ꝑ tleuia disꝑsis solꝰ reman¬
serat. Itaq continuatione cursus ad egressum
nemoris ꝑueniens: constitit sodales oꝑiens
Nec mora gͣuante nutantia lumina somno. pedes
efficit᷑ ut transacti laborem diei tẽꝑaret: modice
qͥetis uoluntas. Iacebat gͦ sub malo siluatica stratus.
ubi penduli ꝑcircuitum rami foliatam effecerant.
cameram. Lassitudine itaq suaclente riuus subter
scatebris loquacib fluens soporẽ inuitabat. cũ sanis
femina cui cura feraꝵ uestigia in seqͥ p̃gnans et uix¬
ta pedes accubans dormitantẽ exterruit. Namq
matre tacente catuli aluo inclusi latratus multi¬
formes ⁊ sonoros recddidere. qͦ damnimu̾̃ sui carce¬
ris gaudio incitati. Hoc monstro attonitꝰ dum acl
sacumen arboris ocłos intendit. iudet poma unũ
post alterũ delapsa uifluuiũ. Quoꝵ in collisione bul¬
lis aquatilib interse trispantib. uox articulata ĩ

Expanded text:
venationis feracem; utque fit plerumque, sociis ad insequendas feras per devia dispersis, solus remanserat: itaque, continuatione cursus ad egressum nemoris perveniens, constitit, sodales operiens. Nec mora, gravante nutantia lumina somno, pedes efficitur, ut transacti laborem diei temperaret medicae quietis 249 voluptas. Jacebat ergo sub malo silvatica stratus, ubi penduli per circuitum rami foliatam effecerant cameram. Lassitudine itaque suadente, rivus subter scatebris loquacibus fluens soporem invitabat: cum canis femina, cui cura ferarum vestigia insequi, praegnans, et juxta pedes accubans, dormitantem exterruit; namque, matre tacente, catuli alvo inclusi latratus multiformes et sonoros reddidere, quodam nimirum sui carceris gaudio incitati. Hoc monstro attonitus, dum ad cacumen arboris oculos intendit, videt poma, unum et alterum, delapsa in fluvium; quorum collisione bullis aquatilibus inter se crispantibus, vox articulata ins
Abbreviated transcription (Latin):
synodꝰ ap̃t uiũtoniam. Quis sibi fuit finis cer¬
taminis: alie litt̾e docent. Dñcam ymaginem
exp̃sse locutam: cłicos eoꝵq fautores confudisse.
S ad huc ñ seclatis aĩs calne conciliũ indictum.
ubi cum in cenaculo ab sente ꝓpter etatẽ rege. cõ¬
sidentib totiꝰ anglie senatorib. magno conflictu
⁊ controu̾sia res ageref᷑. ⁊ ualidissimũ illũ eccłie
murũ dunstannũ dico. mulcoꝵ conuicioꝵ iacła
impeterent nͦ quaterent suas partes cuiꝰq orcli¬
nis uiris sũ mo studio tuentib. solarium totum
repente cũ axib ⁊ trabib dissiluit ⁊ concidit.
Om̃ib ad t̾ram elisis: solus clunstannꝰ stans siᷤᷤ
unã trabem q̃ suꝑstes erat ꝓbe euasit. Reliqͥ uel
oxarimati uł ꝑpetui langoris compede cãpede

Expanded text:
niam ventum. Quis ibi fuerit finis certaminis aliae litterae docent, Dominicam imaginem expresse locutam clericos eorumque fautores confudisse: sed, adhuc non sedatis animis, Calnae concilium indictum; ubi cum in coenaculo, absente propter aetatem rege, considentibus totius Angliae senatoribus, magno conflictu et controversia res ageretur, et validissimum illum Ecclesiae murum, Dunstanum dico, multorum convitiorum jacula impeterent, nec quaterent, suas partes cujusque ordinis viris summo studio tuentibus, solarium totum repente cum axibus et trabibus dissiluit et concidit. Omnibus ad terram elisis, solus Dunstanus, stans super unam trabem quae superstes erat, probe evasit; reliqui vel exanimati, vel perpetui lang
Abbreviated transcription (Latin):
oc temꝑe credit fuisse iohannes scotus iur
ꝑspicatis ingenii. ⁊ multe facundie: qͥ du¬
dum concrepantib unliꝙ belloꝵ fragorib in
francia ad karolum caluum transierat. Quius
rogatu iherarchiã dyonisii ariopagitẽ in latinũ
u̾bum de greco transtulit. Composuit otiãmli
diuisione titulauit. Propt̾ ꝑplexitatẽ necessa¬
riaꝵ questionũ soluendam bene utilen. si tñ
ignoscat᷑ ei in aliquib ĩ quib a latinoꝵ trami¬
te deuiauĩt: dũ in grecos acriter ocłos intẽdit
Succedentib annis munificentia elfredi susiep¬
tus: uenit angliam ⁊ aput monastium nr̃m a
pueris qͦs docebat graphiĩs ut fert᷑ ꝑ foratꝰ. etã
martyr estimat᷑ est. Quõd sub ambiguo adi
iuriam sc̃e anime ñ dixerim. cũ celebrem eius
memoriã sepulchiũ in sinistro latere altaris
⁊ epitaphii ꝓdant u̾sus: scabri quidem ⁊ mo¬
derni temꝑis lima carentes: s ab antiqͦ ñ ad̾¬
deformes. Claudit᷑ in tumulo sc̃s sophista ioħes.

Expanded text:
oc tempore claruit Joannes Scotus, vir erspicacis ingenii, et mellitae facundiae; qui dudum concrepantibus undique bellorum fragoribus per Franciam, ad Carolum Calvum transierat: cujus rogatu Hierar chiam Diobum e verbo transtulit; composuit etiam libdivisione, titulavit, propter perplexitatem necessariarum quaestionum solvendam bene utilem, si tamen ignoscatur ei in aliquibus, in quibus a Latinorum tramite deviavit dum in Graecos acriter oculos intendit. Succedentibus annis munificentia Elfredi allectus venit Angliam, et apud monasterium nostrum a pueris quos docebat graphiis, ut fertur, perforatus, etiam martyr aestimatus est; quod sub ambiguo ad injuriam sanctae animae non dixerim, cum celebrem ejus memoriam sepulchrum in sinistro latere altaris, et epitaphii prodant versus, scabri quidem et moderni temporis lima carentes, sed ab antiquo non adedeformes. Clauditur in tumulo sanctus sophista Johannes,
Abbreviated transcription (Latin):
istitaut. p̃dicande ficdł̃i ⁊ uͥtutis uiuenẽ Ita ꝑsapia
karoli magni millo cessauit. seu qͦd uxor eius ste¬
pilis fuerat. seu qd ꝓ breuitate uite absq ple deces¬
serat. hugo alteiã filiam etheoardi cluxit uxorem
⁊ genuit rob̾tũ. Rob̾tus henricũ. henricꝰ philip¬
pũ philigꝰ ludouuicũ. ludowicꝰ philippũ. qui¬

Expanded text:
instituit, praedicandae fidei et virtutis juvenem. Ita prosapia instituit, praedicandae fidei et virtutis juvenem. Ita prosapia Karoli magni in illo cessavit, seu quod uxor ejus sterilis fuerat, seu quod pro brevitate vitae absque prole decesserat. Hugo alteram filiam Edwardi duxit uxorem, et genuit Rodbertum; Rodbertus Henricum; 203 Henricus Philippum; Phili
Abbreviated transcription (Latin):
ictũ est ut baptisma susciꝑet᷑ ⁊ t̾ram̃ illam de
rege sicut de dño suo cognosceret. ubi consiclerat¬
ii potuit ingenita ⁊ effrenis barbaries uiri. Si¬
quidem dono concesso astantes sũgg̾erent. ut pe¬
dem largitoris oscularet᷑. dedignatus genib ad¬
uolui. app̃hensum pedem regis ados suũ stãs
attraxit. Ilico resupinato secutus ẽ risus normã¬
noꝵ. francis rep̃hendentib fc̃m excusat rollo ĩ¬
pudentiam. allegans ꝓuincie sue morem. Ita re¬
ysembardo qͥ ad paganismũ reu̾sus ficdẽ
luserat iruite᷑ proceres suos de suffragio conue¬
nit. Quib n responsum referentib hugo qͥdã
uemit. Iudo wicus cũ toto exercitu apd̾ ponti¬
nium subsecutꝰ om̃ib barbaris qͦs ille ad duxerat
uł occisis. uł elapsis opimam lauream obtinuit.
S ñ multo pt᷑ ꝑ labore illiꝰ expeditiõis extrema ua¬
litudine ddebilitatus. Heredem regni hugonẽ illã

Expanded text:
ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de rege sicut de domino suo cognosceret. Ubi considerari potuit ingenita et effraenis barbaries 201 viri siquidem cum, dono concesso, astantes suggererent ut pedem largitoris oscularetur, dedignatus genubus advoivi, apprehensum pedem regis ad os suum stans attraxit. Illo resupinato, secutus risus Northmannorum; Francis reprehendentibus factum, excusat Rollo impudentiam, allegans provinciae suae morem: ita reIsambardo, qui ad paganismum versus fidem luserat, irritatus, proceres suos de suffragio convenit; quibus nec responsum referentibus, Hugo quidam, remit. Lodowicus cum toto exercitu apud Pontivum subsecutus, omnibus barbaris quos ille adduxerat vel occisis vel elapsis, opimam lauream obtinuit. Sed non multo post, pro labore illius expeditionis extrema valetudine debilitatus, haeredem regni Hugonem illum
Abbreviated transcription (Latin):
uexerat. ĩ modũ uebilli suꝑ ꝓpugnacła custo¬
dum tͥta pectorib uentis exponunt. hostes
insani redire ⁊ meam ꝑ mane sagittas di¬
rigere ñ inpune. Nam mox ocł̾rs obnubila¬
tis nec retro regredi. nec añ tendere uale̾re.
I opptlimi letis animis conspicati multa eoꝵ
cede qnͣtũ fortuna aspuabat gauliũ suũ satia¬
eunt. Enasit tñ rollo. ꝙͣ sue fidi ds reseruabat.
Neo multo ptꝰ rothomagũ ⁊ confines urbeł ar¬
expulit. At uͦ karolus filiꝰ istꝰ  ludo wici. nepo
baroli calui ex filio ludonico ut pͥus tetigi. intł¬
tociens aduersis bellis expertus. nich il sibi for¬
tunam restituere. qͦd aliis abstuliss: cũ magna¬
tib librato concilio: bonũ ẽẽ lib̾alitatẽ osten¬
tare regiam. cũ ñ posset ꝓpulsare iniuriam. rol¬
lonem pacifice accersiuit. Erat ille iam grande¬
uus ⁊ facile ad concordiam inclinatus ẽ. Ita fedꝰ

Expanded text:
vexerat, in modum vexilli super propugnacula, custovexerat, in modum vexilli super propugnacula, custodum trita pectoribus, ventis exponunt: hostes visam ridere, et in eam per inane sagittas dirigere; non impune, nam mox, oculis obnubilatis, nec retro regredi nec ante tendere valuere. Id oppidani laetis animis conspicati, multa eorum caede, quantum fortuna aspirabat, 200 gaudium suum satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes arexpulit. At vero Karolus frater istius Lodowici, nepos Karoli Calvi ex filio Lodowico, ut prius tetigi, multotiens adversis bellis expertus, nihil sibi fortunam restituere, quod aliis abstulisset: cum magnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsare injuriam, Rollonem pacifice accersivit. Erat ille jam grandaevus, et facile ad concordiam inclinatus est. Ita foedus
Abbreviated transcription (Latin):
multas filias habebat dedit eduam karolo re¬
gi francoꝵ filio ludowici. filio karoli calui. euiiͦ
filiam ut sepe dixi ethenulfus rex roma redi¬
ens acceꝑat. nec lib̾os ꝓuelocitate mortis ex eã¬
susceꝑat. At uͦ karolus iste gener eluuardi ml¬
tis calamitatib a rollone coactꝰ partẽ illi gal
ꝓsequi qͦt annis. ⁊ qͣnta audatia omĩa inqͥe¬
tauerint normanni ab occeano britannico. uͭ
añ memoraui. usq ad iyrrenũ mare. Primo
hasten: mox rollo. Q nobili s ꝑ uetustatem
obsoleta ꝓsapia noricoꝵ ortꝰ. regis p̃cepto pa¬
tͥa carens. multos qͦs uł es alienũ: uł consciẽ¬
tia scelerum exagitabat magnis speb sollici¬
tatos secũ abduxit. Itaq piraticam aggrestꝰ.
cñ tibiq lebeni spaciaret᷑ in sania ap̃t carno¬
tum hesit. Si quidem ciues nec armis nͦ murs
confisi beate dñe suffiagiũ manie adorant.
Camisiam qͦ eiusdem uirginis qm karolus
caliuis cũ aliiᷤ reliquiis a constantinopoli acł¬

Expanded text:
multas filias habebat, dedit Edgifam Karolo regi Francorum, filio Ludovici filii Karoli Calvi, cujus filiam, ut saepe dixi, Ethelwulphus rex Roma rediens acceperat: et quia se occasio inltas filias habebat, dedit Edgifam Karolo reAt vero Karolus iste gener Edwardi, multis calamitatibus a Rollone coactus, partem illi 19persequi quot annis et quanta audacia omnia inquietaverint Northmanni ab oceano Britannico, ut ante commemoravi, usque ad Tyrrhenum mare. Primo Hasteng, mox Rollo, qui nobili sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum ortus, regis praecepto patria carens, multos, quos vel aes alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit. Itaque piraticam aggressus, cum ubique libera spatiaretur insania, apud Carnotum haesit; siquidem cives, nec armis nec muris confisi, beatae dominae Mariae suffragium adorant. Camisiam quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli ad
Abbreviated transcription (Latin):
alto̾ ab ernulfo expulfus ẽ. Bernulfus t̾cio regni
anno ab egbircho rege west saxonũ uictus ⁊ fuga¬
tus: mox ab orientalib anglis occisꝰ ẽ. qͦd ille orien¬
ludecanius ab hiscdem anglis ptꝰ biennẽ potestatẽ
ultioni antecessoris animo intenclens oppressus est.
Uildasius in mitio regni ab eodem eghircho sub
iugũ missus regnauit annis tredecim ⁊ illi ⁊ filio
sapitis ⁊ pecuniaꝵ tͥbuta ꝑsoluens. Eadem sorte
danoꝵ ultra mare ᷤᷤ fugatus. Bulredꝰ accepta ethelspi¬
Da filia regis archulfi filii egbirti. affinitate illiꝰ ⁊
uectigalium pensionẽ ⁊ hostiũ dep̃dationẽ consola¬

Expanded text:
altero a Bernulfo expulsus est: Bernulfus, tertio regni altero a Bernulfo expulsus est: Bernulfus, tertio regni anno ab Egbirhto rege West-Saxonum victus et fugatus, mox ab Orientalibus Anglis occisus est, quod ille OrienLudecanius ab eisdem Anglis post biennem potestatem, ultionem antecessoris animo intendens, oppressus est Withlacus, in initio regni ab eodem Egbirhto sub jugum missus, regnavit annis tredecim, et illi et filio capitis et pecuniarum tributa persolvens. Eadem sorte Danorum ultra mare fugatus est. Burhredus, accepta Ethelspida filia regis Athulfi filii Egbirhti, affinitate illius et vectigalium pensionem et hostium depraedationem consola
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ: ꝙͣ ille cantuaritis regẽ p̃fecerat. Sonabat basi¬
lica pͥausib. platea fremebat discursib. qͦd ibi ĩ cõ
ret᷑ repulsam. om̃s suffarcimatis marsupiis abi¬
rent. Nam p̃t̾ illa xenia q̃ magnates susceꝑant.
ĩ estimabilis scilicet precii ⁊ numeri irutensilib ue¬
stib equis electissimis. omĩb qͥ agros ñ habebant
lib̾am argenti. pbris marcã auri. monachis sol¬
dum unũ. postremo toti ppło multa erogauit.
.iiͦii. regni anno funere suo honorauit. filiꝰ eius
kendmus puer almõdũ a sorore sua quemdrida ĩ¬
nocue cesus. nom̃q ⁊ decus martyrii adeptus ibi¬
dem pausat.
ost illũ regnũ mertioꝵ nutabundũ. ⁊ uti¬
ta dicã exangue. nichil qͦd littr᷑a dignetur
cõmini sci habuit. S nequis nos arguat semimu¬
tulatã hystoriam interrũpe regũ succedentiũ noĩa
transcuriã. Ceouulfus. kenulfi uno anno regnãs.

Expanded text:
dus, quem ille Cantuaritis regem praefecerat. Sonabat basidus, quem ille Cantuaritis regem praefecerat. Sonabat basilica plausibus, platea fremebat discursibus, quod in convenretur repulsam, omnes suffarcinatis marsupiis abirent; nam praeter illa xenia quae magnates susceperant, inaestimabilis scilicet pretii et numeri, in utensilibus, vestibus, equis electissimis, omnibus qui agros non habebant libram argenti, presbyteris mancam auri, monachis solidum unum, postremo toti populo multa erogavit. esimo quarto regni anno funere suo honoravit. Filius ejus Kenelmus, puer admodum a sorore Quendrida innocue caesus, nomenque et decus martyrii adeptus ibidem pausat. § 96. Post illum regnum Merciorum nutabundum, et, ut ita dicam, exangue, nihil quod litera dignetur comminisci habuit; sed, ne quis nos arguat semimutilatam historiam interrumpere, regum succedentium nomina transcurram. Cheolwulfus frater Kenulfi, uno anno regnans,
Abbreviated transcription (Latin):
tumulari fecerit. Itaq cũ spes egregie ĩ dolis pͥ¬
nus annis ecfertiado leret. seua mors u̾nantis e¬
tatis florem messuit. Unde osberto pat̾cio albi¬
mis. Don arbitor qͦd nobilissimꝰ iuiuenis ecfer¬
thos pp ĩ pecẽa sua mortuus sit: ħ qa pat̾ suus
ꝑcinfiruatiõe regni eiꝰ multũ sangumis et¬
sultt. s ost uͦii. gͦ menses regni excedeus ke¬
nulfum anito denũ nepotẽ pende ex fr̃e kenwal¬
rio regem constituit.
enulfus ĩ pͥmis magnꝰ uir ⁊ uirtutib famã
suꝑgrediens: nichil qͦd liuor digne carperet
umqmͣ admisit. dũ domi religiosus. ĩ bello uicto¬
scipiens odium. regionem illam ualide afflixit. re¬
gemq eoꝵ edbrithum cognomine. pren. iunctum
abduxit. s ñ multo pt humana miseratiõe mollitꝰ
soluendũ curauit. Nam apd̃ wincelcombã ubi
eccłiam q̃ adhuc suꝑest do edificauerat ip̃a dedica
pauit memoriale clem̃tie sue spectacłm exibens.
Aderat ibidẽ munificentie regie applausoe gutre¬

Expanded text:
asseverat. Itaque cum spes egregiae indolis primis annis Egferti adoleret, saeva mors vernantis aetatis florem messuit; unde Osberto patricio Albinus: Non arbitror quod nobilissimus juvenis Egfertus propter peccata sua mortuus sit, sed quia pater suus pro confirmatione regni ejus multum sanguinem effudit. Post quatuor ergo menses regni excedens, Kenulfum, quinto genu nepotem Pendae ex fratre Kenwalkio, regem constituit. § 95. Kenulfus, in primis magnus vir et virtutibus famam supergrediens, nihil quod livor digne carperet unquam admisit; domi religiosus, in bello victoscipiens odium, regionem illam valide afflixit; regemque eorum Edbrithtum cognomine Pren vinctum abduxit, sed non multo post, humana miseratione mollitus, solvendum curavit: nam apud Winchelcumbam, ubi ecclesiam, quae adhuc superest, Deo exaedificaverat, ipavit, memorabile clementiae suae spectaculum exhibens. Aderat ibidem munificentiae regiae applausor Cuthre
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to s obligauit.a do ut ap̾ut ciuitatẽ legi¬
ouũ S occurrentes ĩ pompã triumphi ꝑfluiium
illo ᷤ decduceret. Una enĩ naui impositos ip̃e ad ela¬
uũ secdens remigare cogebat. ꝑ hoc ostentans re¬
galem magnificentiã qui subiectã habe̾t cot re¬
gum potentiã. Uñ fcm̃ est ut fama eiꝰ ꝑ ora om̃i¬
um uolitante. alienigene saxones. flandrite. ip̃i
etiã dani huc frequent̾ annauigarent. eclgaro fa¬
nuliaris esfecti. Quoꝵ aduentꝰ magnũ ꝓuincialib
detrim̃tũ peꝑit. qͦd asaxonib animoꝵ in condditã
ferocitatẽ a flandritis corꝑm eueruẽ mollitiem. a
daius potationẽ discerent. homines añ hac ĩ talib
integri ⁊ naturali simplicitate sua defensare altens

Expanded text:
 obligavit; adeo ut, apud civitatem Legionum sibi occurrentes, in pompam triumphi per fluvium De illos deduceret. Una enim navi impositos, ipse ad proram sedens remigare cogebat; per hoc ostentans regalem magnificentiam, qui subjectam haberet tot regum potentiam. um volitante, alienigenae, Saxones, Flandritae, ipsi etiam Dani, huc frequenter annavigarent, Edgaro familiares effecti: quorum adventus magnum provincialibus detrimentum peperit, quod a Saxonibus animorum inconditam ferocitatem, a Flandritis corporum enervem mollitiem, a Danis potationem discerent; homines antehac in talibus integri, et naturali simplicitate sua defensare, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
tus bellieus emarcuit. Nec ullus fere annꝰ ĩ cro¬
nicis p̃titus est: q ñ magnũ ⁊ necessariũ pat̾e
aliqͥt fecit: qͦ ñ monastium nouã funcdauerit.
Nullas insiclias domesticoꝵ: nullũ ext̾minium
alienoꝵ sensit. Regẽ scotoꝵ kinadiũ. crombo¬
nũ malconiũ. archipiratã. in acusiũ om̃sq wa

Expanded text:
Chronicis praeteritus est quo non magnum 236 et necessarium patriae aliquid fecerit, quo non monasterium novum fundaverit. Nullas insidias domesticorum, nullum exterminium alienorum, sensit. Regem Scottorum Rinadium, Cumbrorum Malcolmum, archipiratam Mascusium, omnesque
Abbreviated transcription (Latin):
disti talia totleramtꝰ supplicia. Uno enĩ cdhie sũ i isto
feruentis dolii balneo. ⁊ alto die trans mittor in isto
suauissimo alto aque dolio: ⁊ hoc fit p̃cib scĩ petei
abb̾es ⁊ om̃is ordo ecclesiasticus. missis oblatiõnib
psalmodiis. iugiliis. elemosinis. uelõcit̾ lib̾atus ero
de isto aque bullientis dolio. Nam fr̾m̃s lotharius.⁊¬

Expanded text:
disti, talia toleramus supplicia. Uno enim die 164 sum in isto disti, talia toleramus supplicia. Uno enim die 164 sum in isto ferventis dolii balneo, et altero die transmutor in isto suavissimo altero aquae dolio; et hoc fit precibus sancti Petri abbates, et omnis ordo ecclesiasticus, missis, oblationibus, psalmodiis, vigiliis, eleemosynis, velociter liberatus ero de isto aquae bullientis dolio; nam frater meus Lotharius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra tenebrosam ⁊ flammiuomã partẽ undiq
ibi aliqͦs ueges mei gnis ĩ magnis suppliciis. ⁊ tẽ
uimis ꝯstrictus angustia putaui me statim ĩ ipis
demergi suppliciis agitantib nigerrimis qͥ ipam
uallem inflammabãt. unctis gn̾ib igniũ. Et
ualde tremens glomeris filo illuminante ocłos me¬
os uicli elate̾ uallis paulisꝑ albescere lum̃ ibiq
duos fontes fluere: unꝰ erat nimiũ calidꝰ alt̾ uͤ
clarus ⁊ tepidꝰ ⁊ erant ibi duo dolia. Cumq illuc
irem: filo glomeris regẽte gressus meos intuitus
suꝑ unũ ubi erat feruens aqua udi ibi genitoẽ
mieũ luedoricũ stare usq acfemora ⁊ nimis dolo¬
re aggrauat᷑ ⁊ anguore ꝑculsus dixit ad me. Do¬
mine m̃s karole noli timere. Scio q̾a reu̾tetuiꝰ
riursus sp̃c tiuus ad corpꝰ tuũ ⁊ ꝑmisit te łs hue
uenire. ut uideres ꝓpt̾ q̃ pecẽa ⁊ ego ⁊ om̃s qͦs iu¬

Expanded text:
contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges mei generis in magnis suppliciis: et tunc, nimis constrictus angustia, putavi me statim in ipsis demergi suppliciis a gigantibus nigerrimis, qui ipsam vallem inflammabant cunctis generibus ignium; et valde tremens, glomeris filo illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lumen, ibique duos fontes fluere. Unus erat nimium calidus; alter vero clarus et tepidus: et erant ibi duo dolia. Cumque illuc irem, filo glomeris regente gressus meos, intuitus super unum ubi erat fervens aqua, vidi ibi genitorem meum Lodowicum stare usque ad femora; et nimis dolore aggravatus, et angore perculsus, dixit ad me: Domine meus Karole, noli timere. Scio quia revertetur rursus spiritus tuus ad corpus tuum; et permisit te Deus huc venire, ut videres propter quae peccata ego, et omnes quos vi
Abbreviated transcription (Latin):
animas p̃cipitatas. alias usq ad capillos. alias us¬
ꝑ ad mentũ. alias usq ad umbilicum clamauer̃t¬
ꝙ ad me euilando. Dũ uiximꝰ amauimꝰ tecũ. ⁊ cũ
patre tuo. ⁊ cũ frĩb tius. ⁊ cũ auncłis tuis. facere¬
p̃lia ⁊ homicidia ⁊ rapinas cupiditate t̾rena. Ideo
in ista bullientia flumina ⁊ metalloꝵ diu̾sa gna¬
sustinemꝰ torm̃ta. Et cũ ad hec timidꝰ accetlerem:
audiui uocẽ retͦ me animas clamare. Potentis
potent̾ torm̃ta patient᷑. Et re̾pexi ⁊ uidi suꝑ raꝰ
fluminis bullientis fornaces piceas ⁊ sulphureas
plenas magnis draconib ⁊ scorpionib ⁊ serpentib
diu̾si gni̾s. ubi etiam uidi aliquos pat̾s mei pͥnci
uolentes me in glutire. At ductor m̃s t̾plicauit se¬
erat ex una parte tenebrosa. ardens uelut clybanꝰ
ignis. ex alia uͦ parte: tam amenissima ⁊ splendi¬
dissima. ut nulla ratione dice ualeam. Uicliꝙ me

Expanded text:
meorum praecipitatas, alias usque ad capillos, alias usmeorum praecipitatas, alias usque ad capillos, alias usque ad mentum, alias usque ad umbilicum, clamaveruntque ad me ejulando: Dum viximus, amavimus tecum et cum patre tuo et cum fratribus tuis et cum avuncpraelia, et holadias, et rapinas, pro cupiditate terrena. Ideo in ista bullientia flumina, et metallorum diversa genera torquemur. Et cum ad haec timidus accederem, audivi retro me animas clamantes: Potentes potenter tormenta patientur. Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas et sulphureas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi aliquos patris mei princure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplicavit sin unam vallem, quae erat ex una parte tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogarem qͥd tã gͣuia paterent᷑ torm̃ta: responder̃t¬
illos ⁊ ppłm illoꝵ de pace ⁊ concordia ammone̾ ⁊ p̃-¬
dicare seminauimꝰ discordias. ⁊ ĩcentores maloꝵ fuimꝰ.
Unde nc̃ incendim᷑ in istis tarrareis suppliciĩs. ⁊ nos
⁊ alii homicidioꝵ ⁊ rapinaꝵ amatores. Huc exiã tui epũ
tremebundꝰ auscultarem. ecce nigrimi demones ad¬
uolantes cũ uncis igneis uolebant app̃hendẽ filũ glo¬
meris quẽ ĩ manu tenebã ⁊ ad se attrahe̾: s reu̾beran¬
tib iadis illiꝰ glonieris ñ ualebant filũ ꝯtingere.¬
Deinde pt̾ tergum meũ currentes: uoluerunt me
adiuicinare. ⁊ in ip̃os puteos sulfureos p̃cipitare. S
ductor m̃s qͥ portabat glomerem iactauit suꝑ scapũ
las silũ glomeris. ⁊ cduplicauit illũ. traxit qͦ postse
omĩa metalloꝵ. genera bullientia. ubi repperi in¬
numeras hominũ ⁊ principñ patͥs mei. ⁊ fẽm mai

Expanded text:
interrogarem quid tam gravia paterentur tormenta, responderinterrogarem quid tam gravia paterentur tormenta, responderillos, et populum illorum, de pace et concordia admonere et praedicare, seminavimus discordias, et incentores malorum fuimus; unde nunc incendimur in istis Tartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc etiam 162 tui etremebundus auscultarem, ecce, nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum Deinde post tergum meum currentes voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare; sed ductor meus qui portabat glomus, jactavit super scapulas meas filum glomeris et duplicavit illum, traxitque me post seomnia metallorum genera bullientia Ubi reperi innumeras animas hominum et principum patris mei et fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
desimo. hxẽx uum. ind̾ictiõe sciła: octauo iuł decibu.
Demde karoł rex sueoꝵ filiꝰ lucdoeoici regis noriois
monarchiã totiꝰ imꝑii fumcoꝵ ⁊ romanoꝵ assiuit:
auno u̾bi incarnati octingentesimo. lxxͦx.uͦ. ĩ di
irem repausatioĩs cubitũ. ⁊ uellem dormitionis
caꝑe somiũ: uenit uox ad me t̾ribilit̾ dicens a¬
role exiet ate mͦ sp̃e tuus: ĩ hora ñ moclica. Statĩ¬
nu sua glomerem lineũ clarissime iubar luminis
emittentem sicut solent comete face: qnͣdo apparẽt.
cepit q illũ dissolue̾. ⁊ dixit ad me. Accipe filũ glo¬
merif micantis ⁊ liga ac noda firmit ĩ p̃ollice manꝰ
nas. Et hoc dicto: precessit me me uelocit̾ distorqñs
filũ. luciflui glomeris. tluxit q me in ꝓfundissimaᷤ
ualles. ⁊ igneas q̃ euant plene puteis ardentib pi¬
ce ⁊ suffure. plũbo ꝙ cera ⁊ adipe. Ibi inueni pon¬
tifices pat̾s mei: ⁊. iauoncłoꝵ meoꝵ. Quos cũ pauẽs

Expanded text:
esimo quarto, indictione secunda, octavo idus Decembris. Deinde Karolus rex Suavorum, filius Lodowici regis Noricorum, monarchiam totius imperii Francorum et Romanorum assumit anno Verbi incarnati octingentesimo octogesimo quintoirem repausationis cubitum, et vollem dormitionis carpere somnum, venit vox ad me terribiliter dicens: Karole, exiet a te modo spiritus tuus in hora non modica: statimnu sua glomerem lineum clarissimi jubar luminis emittentem, sicut solent cometae facere quando apparent; coepitque illum dissolvere, et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in pollice tuaenas; et hoc dicto praecessit me, velociter distorquens filum luciflui glomeris; duxitque me in profundissimas valles et igneas, quae erant plenae puteis ardentibus pice, et sulphure, plumboque, et cera, et adipe. Ibi inveni pontifices patris mei et avunculorum meorum; quos cum pavens
Abbreviated transcription (Latin):
catum: in auditis signis circumiat centium
regionium homines excitabat. Cumq ad
q̃ baiuloꝵ onera palparent. ut fieri solet ex pe¬
eunie partitione lis cõmissa. turonicis totã uẽ¬
dicantib qͦd eoꝵ herus oblatores minibilib in¬
uitass: indigenis contra referentib g̾manum
non disparem merito: equalem officio. Et utde¬
ri qͥdem amboꝵ eẽ potentie: s p̃ponderare pre¬
rogatiuam eccłie. Ad laxanclum dubietatis nõ
⁊ inuiuo cacdauere iam p̃mortuus. Arcet᷑ tota
nocte humana custodia: uigilat tñ martini gła.
Nam postera die apparuit cunctis hominis a par¬
te illiꝰ splendida: a parte g̾mani solita deformita
te lurida. Et ne darent euentui miracłm: obu̾¬
tunt martino latus morbidũ. Iam uͦ cũ pͥma au¬
rora in lurẽ prumꝑet: a festinantib ministris. ĩ¬
uenit᷑ uir tota cute integer. tota incolumis. p̃di¬
cans beniuolentiã domestici p̃sulis: qͣ cessit hono¬

Expanded text:
catum, inauditis signis circumjacentium catum, inauditis signis circumjacentium regionum homines excitabat. Cumque adquae bajulorum onera palparent, ut fieri solet, ex pecuniae partitione lis commissa; Turonicis totam vendicantibus, quod eorum herus oblatores mirabilibus invitasset; indigenis contra referentibus, Germanum non disparem merito, aequalem officio, et videri quidem amborum esse potentiae, sed praeponderare praerogativam ecclesiae. Ad laxandum dubietatis noduet in vivo cadavere jam praemortuus; arcetur tota nocte humana custodia, vigilat tantum Martini gloria. Nam postera die apparuit cutis hominis a parte illius splendida, a parte vero Germani solita deformitate 184 lurida. Et ne darent eventui miraculum, obvertunt Martino latus morbidum: jam vero cum primo aurora in lucem proreperet, a festinantibus ministris invenitur vir tota cute integer, tota incolumis, praedicans benevolentiam domestici praesulis, qua cessit hono
Abbreviated transcription (Latin):
talium angloꝵ ⁊ northanĩbroꝵ ut eas sub fule¬
litate regis uire foueret hereditario qͣs ꝑ uaserat
latrocinio. Nerum qͥa ñ mutabit ethiops pellem
suam clatas ille terñs. tyrannico fastu pterens
siuetessionẽ mittens. dõnec anepote: istiꝰ elfridi ethe¬
stamnno subingati regẽ imũ angłie fieri uł iuit
concesserunt: sicut hic cłies inuenit. Ceteri ex da¬
nis qͥ xp̃iani eẽ recusauert̃: tũ hastengo mare tnͣs
Tota ẽnĩ õrã maritima usꝙ ad marẽ tyrrenũ gris¬
sati. parisius̃ ⁊ turdius. ⁊ multas alias urbes ques
ẽuub ũacurunt. Tnc corꝑa multoꝵ scõꝵ ab ant¬
tͣue sẽquietietiõnis sedib eruta. ⁊ acdtutiora lo¬
ta idelatã: peregrinas eccłias usq ad hoc tempꝰ
cinerib nobilitarunt sucs. Tũc ⁊ beati marty¬
ni corpꝰ ut sydonius ait. totis uenerabils terris.
in qͦ post uite temꝑa niuit honos. autisio doꝵ
a dericis sius portatũ. ⁊ in eccłia b̾i g̾mani loca¬

Expanded text:
um et 182 Northanhimbrorum, ut eas sub fidelitate regis jure foveret haereditario quas pervaserat latrocinio. Verum, quia non mutabit Ethiops pellem suam, datas ille terras tyrannico fastu undecim annis proterens,successionem transmittens; donec, a nepote istius Elfredi Ethelstano subjugati, regem unum Angliae fieri vel inviti concesserint, sicut hic dies invenit. Caeteri ex Danis, qui Christiani esse recusassent, cum Hastengo mare transtota enim ora maritima usque ad mare Tyrrhenum grassati, Parisius, et Turonis, et multas alias urbes quae civibus vacuarunt. Tunc corpora multorum sanctorum ab antiquae requietionis sedibus eruta, et ad tutiora loca delata, peregrinas ecclesias, 183 usque ad hoc tempus, cineribus nobilitarunt suis. Tunc et beati Martini corpus, ut Sidonius ait, Totis venerabile terris, In quo post vitae tempora vivit honos, Autisiodorum a clericis suis portatum, et in ecclesia beati Germani lo
Abbreviated transcription (Latin):
statio ad ihełm. Quo cͥca cũ uno illoꝵ dieꝵ gͥbertꝰ
ail missam separaret. ĩ ualitudinis ictꝰ ingemilĩ
eademq crescente decubuit. Consulta siatua. de¬
ceptionẽ ⁊ mortẽ suã cognouit. Nduocatis gͥ car
alinalib diu facm̃ora sua deplorauit. Quib in¬
opinato stupore ꝑcussis. nec aliqͥt referre nalẽ¬
tib. ille ĩsaniens. ⁊ p̃dolore iatiõe ebetata mi¬
nutatiom se dilanar ⁊ menbratim foras ꝓici uissit.ha¬
beat inquit m̃broꝵ officiũ. qͥ eoꝵ q̃suit hominiũ.
nanics auimꝰ m̃s nunqͣm illud adamauit sacram̃tua
nestũ si duã q̃d insaxonia temꝑe regis istiꝰ accitlit ⁊
ignauis ⁊ tstib. Qd̾ ꝑfecto erit iocunddiꝰ: si ab antĩ¬
ñ estimo si multi colori stilo uariet᷑ oratio.

Expanded text:
Statio ad Jerusalem. Quocirca, cum uno illorum dierum Gerbertus ad missam se pararet, invaletudinis ictus ingemuit, eademque crescente decubuit; consulta statua, deceptionem et mortem suam cognovit. Advocatis igitur cardinalibus, diu facinora sua deploravit: quibus inopinato stupore percussis, nec aliquid referre valentibus, ille insaniens, et prae dolore ratione hebetata, minutatim se dilaniari et membratim foras projici jussit; « Habeat, inquiens membrorum officium qui eorum quaesivit hominium; namque animus meus nunquam illud adamavit sacramentumnestum si dicam quod in Saxonia tempore regis istius accidit, eignavis et tristibus. Quod profecto erit jocundius si ab antiqns aestimo si multicolori stylo varietur oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
nistra aure acceptũ. ⁊ edgaro pt᷑ motdicũ sol¬
lempni conluuio uios obiectũ. At ille re suis
celata leĩnacluim quasi magni ministerii con¬
sultandi gr̃a accersuit. longe q ĩ siluam clucto.
unũ eduob qͦs secũ actulerat ensib tradualt.
⁊ nc̃ inqͥt licebiꝰ iures tuas exꝑiare cũ soli simꝰ.
Iam enĩ faco ut appareat. qͥl alt̾i mi̾to supponi
debeat. Tn qͦ ne pedem referas: quĩ mecũ rem
ansus. ad pedes dñi regis ꝓcidit. simplicis ĩoci
ueniam p̃catus. ⁊ confestim consecutus.

Expanded text:
nistra aure acceptum, et Edgaro postmodum sonistra aure acceptum, et Edgaro postmodum solemni convitio in os objectum. At ille, re suis celata, Kinnadium, quasi magni mysterii consultandi gratia, accersiit, longeque in sylvam seducto, unum ex duobus, quos secum attulerat, ensibus tradidit; « et nunc, inquit, licebit vires tuas experiare cum soli simus. Jam enim faxo ut appareat quis alteri merito supponi debeat; tu quoque ne pedem referas quin mecum rem ausus, ad pedes domini regis procidit, simplicis joci veniam precatus, et confestim consecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
rentis ⁊ plis indubitata scĩtas: qͦd alt̾ uiderit
enignia uigilans sñ obstaculo. ⁊ altã soluerit ꝓ¬
blema. de longe porecto ꝓphenie ocło. Sanctitati¬
qͦ moꝵ cõmunicabat seueritatis animositas
ut nullũ cuiuscũq dignitatis hominẽ leges
eludere impune ꝑmitteret. Nemo eiꝰ tempore
pͥuatus latro. nemo ppłaris p̃do: nisi qͥ mallet¬
at
infortunas alienas grassari ꝓpͥe iute dispen¬
dio. Quomͦ enĩ ausus hominũ p̃tiret. qͥ etiã
omĩs generis feras sanguinis auidas ex regno
ext̾minari cogitarit. Woualo ꝙ regi walensi¬
ilis tantas uires in illo corpuscło ilignatio natu¬
re incluserat. ut ultro ad congrediendũ laces¬
seret quẽcumq audacẽ cognoscẽt. Hoc maxime
timens: ne intali colludio timeret᷑. Deniq i
quodã conuiuio ubi se plerumq fatuoꝵ dicaci¬
tas liberiꝰ ostentat. fama ẽ kinnacliũ regẽ scotoꝵ
ludibundũ dixisse mirũ uideri tã uili homũ¬
tioni tot ꝓuintias obici Idq a quodã mimosi¬

Expanded text:
ntis et prolis indubitata sanctitas, quod alter viderit aenigma vigilans sine obstaculo, et altera solverit problema de longe porrecto prophetiae oculo; sanctitatique morum communicabat severitatis animositas ut nullum cujuscunque dignitatis hominem leges eludere impune permitteret. Nemo ejus tempore privatus latro, nemo popularis praedo, nisi qui mallet in fortunas alienas grassari propriae vitae dispendio. Quomodo enim ausus hominum praeteriret, qui etiam omnis generis feras sanguinis avidas ex regno exterminare cogitaret, Judvaloque regi Walensit corpulentiae perexilis, tantas vires in illo corpusculo dignatio naturae incluserat, ut ultro ad congrediendum lacesceret quemcunque audacem nosset; hoc maxime timens, ne in tali colludio timeretur. Denique in quodam convivio, 252 ubi se plerumque fatuorum dicacitas liberius ostentat, fama est Kinnadium regem Scottorum ludibundum dixisse mirum videri tam vili homuncioni tot provincias subjici; idque a quodam mimo si
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Custos ab obuiis sciscitat᷑. illũq uestigiis ĩ¬
secutus. int̾rogat an uidiss asinũ. Refert ille sea¬
sinũ fuisse mͦ hominẽ. omnẽq casũ exponit. Miratꝰ
samulus d idnm̃ detulit: cdñs acl apłicum leonẽ
Dubitantem papã confirmat petrus clamianus
to ꝙ exemplo de symeone mago. qͥ faustinianũ
tiorẽ de cet̾o in talib reddidit.¬
ec aqͥtanici u̾ba ido inserui. necui mirũ
uideat᷑ qͦd gͣberto fama dispsit. fudisses̃
statue capt̾ certa ĩ spectione siclerũ. cũ iudelicet.
om̃s planete exordia cursꝰ sui meditarent᷑. qͦd ñ nͥ
int̾rogatũ loqueret᷑. s uerũ uł affirmatiue uł ne¬
gatiue ꝓnuntiaret. uerbi gr̃a. Dice̾t g̾bert᷑. Ero

Expanded text:
tuit. Custos ab obuiis sciscitatus illumque uestigiis intuit. Custos ab obuiis sciscitatus illumque uestigiis insecutus interrogat, an uidisset asinum. Refert ille se asinum fuisse, modo hominem, omnemque casum exponit. Miratus famulus ad dominum detulit, dominus ad apostolicum Leonem Dubitantem papam confirmat Petrus Damianus, toque exemplo de Symone Mago, qui Faustinianum tiorem de cetero in talibus rediditec Aquitannici verba ideo inserui, ne cui mirum videatur quod de Gerberto fama dispersit; fudisse sibi statuae caput, certa inspectione siderum, cum videlicet omnes planetae exordia cursus sui meditarentur, quod non nisi interrogatum loqueretur, sed verum vel affirmative vel negative pronunciaret
Abbreviated transcription (Latin):
uenũ ꝓponebãt. nũmos inde acceptos abligurri¬
entes. Et forte qͣdã nocte qͦndã ephebũ qͥ morib
histrionicis uictũ exige̾t. excipientos hospitio
asinũ uidi fecert̃. magnũ suiᷤ cõmodis emolum̃¬
tum habentes asinũ qͥ transeuntiũ detineret ocłos.
uebat᷑ asinꝰ. Nec enĩ amiserat ĩ telligentiã ⁊ si ami
serat loq̃lam. Multũ itaq q̃stũ cõflauerãt uetu¬
le. undiq confluente multitutdine uulgi. ad spectã¬
dos ludos asini. Rumor uicinũ cliuitẽ aduocauit.
ut quadrupedem ñ pauculis numinis in suos usus
transferret. ãmonitus ut si ꝑpetuũ uellet hystrionẽ¬
habe̾: arteret eũ aqua. Custos gͦ apposit᷑ mandatũ
seuere exequebat᷑. Peteriit płimũ tẽpꝰ. Nsinꝰ qͣndo¬
temulentia ĩ dñm gandiũ excitass. conuiuas iocis
custodiã abrupto loco effugiens. ĩ pximũ lacñ se
ꝓiecit.⁊ diutiꝰ in aqͣ uolutat᷑. figa̾m s̃ humanã resti¬

Expanded text:
ponebant, nummos inde acceptos abligurientes. Forte ergo quadam nocte quemdam ephebum, qui motibus histrionicis uictum sibi exigeret, excipientes hospicio, asinum uideri fecerunt, magnum suis commodis emolumentum habentes asinum, qui transeuntium detineret oculos uebatur asinus. Non enim amiserat intelligentiam, serat loquelam. Multum itaque quaestum conflaverant vetulae, undique confluente multitudine vulgi ad spectdos ludos asini. Rumor vicinum divitem advocavit ut quadrupedem non pauculis nummis in usus suos transferret; admonitus ut, si perpetuum vellet habere histrionem, arceret eum aqua. Custos ergo appositus mandatum severe exequebatur. Praeteriit plurimum tempus: asintemulentia dominum in gaudium excitasset, conuiuas iocis custodiam abrupto loro effugiens in proximum lacum se proiecit et diutius in aqua uolutatus figuram sibi humanam resti
Abbreviated transcription (Latin):
stallo indusam. tibi soluditatẽ lapidis ocłis pene¬
trans potest tliscerne qͣlis sit ligni color. ⁊ q̃ qnͣ¬
titas. Porciuncłam qͦ sorone spinee eodem mͦ
uãclusam qm ad derisionẽ regnĩ mistaris rabies
sacro sc̃o imposuit capiti.
eoclem ferme numero tenuit. Res euis mul¬
tũ splendide. etiã nr̃o celebrant᷑ temꝑe. Affluxit
annis illiꝰ diuinitatis amor ꝓpitiꝰ. qm ip̃e merca¬
bat᷑ sedulo. deuotione animi ⁊ uiuacitate con¬
cilii. Deniq uulgatũ est. qͦd eo nascente an¬
gelicam uocem clunstamuꝰ accepit. Pax anglie ꝙͣ.¬
cliu puer iste regnauerit. ⁊ dunstannꝰ nr̃ iuxi̾t.¬

Expanded text:
stallo inclusam, ubi soliditatem lapidis oculus penestallo inclusam, ubi soliditatem lapidis oculus penetrans potest discernere qualis sit ligni color, et quae quantitas: portiunculam quoque coronae spineae, eodem modo inclusam, quam, ad derisionem regni, militaris rabies sacrosancto imposuit capiti. eodem annorum numero ferme tenuit. Res ejus multum splendide etiam nostro celebrantur tempore. Affulsit annis illius divinitatis amor propitius, quem ipse mercabatur sedulo devotione animi et vivacitate consilii. Denique vulgatum est, quod, eo nascente, angelicam vocem Dunstanus exceperit, « Pax Angliae quamdiu puer iste regnaverit, et Dunstanus nost
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥ possessoris legebatur. In capło̾ qͦ suꝑ crassaᷤ
auri laminas clauũ ferreũ affixũ c̾neres. unũ ex q̃¬
tuor qͦs iudaica factio dñici corꝑis aptarat supoli¬
cio. lanceam karoli magni: ꝙͣ imꝑator in uictissi¬
mꝰ ꝯtͣ sarracenos exercitũ lucens. si qͣndo ĩ hostem
iubrabat. nũqm nͥ uictor abibat. Ferebat᷑ eadem
ẽẽ q̃ dñico latiᷤ centuriõis manu pacta p̃tiosi uul¬
neris hiatu parachysũ miseris mortalib aꝑuit.
Uexillũ mauricii beatissimi muis ⁊ thebee legiõis
pucipis. qͦ idẽ rex ĩ bello hispano qͦslibet infesto
⁊ confertos inimicoꝵ cuneos disrumꝑe:⁊ĩfugã
solitꝰ erat co ge̾. Diadema uͦ ex auro qͥdem mul¬
toset magis gemmis p̃tiosum. qͣꝵ. splendor ita:
ĩ tuentes faculas luminis iacła̾bat᷑. ut qͣnto qͥs cerꝰ¬
daret irisum intendexe tantomagis reuerb̾at᷑ co¬
geret᷑ cecłe. Particłam scẽ ⁊ adorande erucis cri¬

Expanded text:
antiqui possessoris legebatur; in capulo quoque super crassas antiqui possessoris legebatur; in capulo quoque super crassas auri laminas clavum ferreum affixum cerneres, unum ex quatuor quos Judaica factio Dominici corporis aptarat supplicio: lanceam Karoli magni, quam imperator invictissimus, contra Saracenos exercitum ducens, siquando in hostem vibrabat, nunquam nisi victor abibat; ferebatur eadem esse quae, Dominico lateri centurionis manu impacta, pretiosi vulneris hiatu Paradisum miseris mortalibus aperuit: vexillum Mauricii beatissimi martyris, et Thebaeae legionis principis, quo idem rex in bello Hispano quamlibet infestos et confertos inimicorum cuneos dirumpere, et in fugam solitus erat cogere: diadema ex auro quidem multo, sed magis gemmis pretiosum, quarum splendor ita in intuentes faculas luminis jaculabatur, ut quanto quis certaret visum intendere, tanto magis reverberatus cogeretur cedere: particulam sanctae et adorandae crucis cry