comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ones. uerbis aut uocabuł prepositas
cunc ꝑduci atq portendi. cũ litt̃e¬
sequerentur que prima sunt insa¬
natura s quodam instituto: Indoctꝰ
dicimꝰ breui prima lict̾a. Insan ꝑdu¬
cta. Inhumanꝰ breui. lufelix longa:
& ne młtis quib in uerbis hee prime
lict̾e sunt que insapiente atq felice
ꝓducte dicunt᷑ inceteris omnib bre¬
uit. Itemq composuit. consueiut.
cõtr̃epuit. confecit. consule ueritatẽ
reprehende. ⁊ refer ad auris ꝓbaba¬
int. quere cur ita sit. dicent iiuare.
Uoluptati autẽ aurium morigera¬
ri debet otatio. Manifesta quidem
ratio suauitatis ẽ in his uocib de qͥb
cicero locutꝰ est. S quid dicemꝰ de
prepositione pro. que cum ꝑducer
corripi soleat. obseruationem hanc
tam̃. M. tullii asꝑnata ẽ: Nonenĩ
semꝑ ꝑducit᷑ cum sequitur ea littera
que prima ẽ inuerbo fecit. Quamci¬
cero hanc habere uim significat. ut
ꝓpt̾ eam rem. in. & cõn. prepositio¬
nes ꝓducant᷑. Nam ꝓficisci & ꝑfugere

Expanded text:
ones verbis aut vocabulis praepositas tunc produci atque protendi, cum littersequerentur quae primae sunt in sanatura, sed quodam instituto? Indoctus dicimus brevi prima littera, insanu. producta, immanis brevi, infelix longa et, ne multis, quibus in verbis hae primae litterae sunt quae in sapiente atque felice, producte dicuntur, in ceteris omnibus breviter; itemque conposuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consule veritatem, reprehendet; refer ad auris, probabunt; quaere cur ita sit? dicent iuvare. Voluptati autem aurium morigerari debet oratio. Manifesta quidem ratio suavitatis est in his vocibus de quibus Cicero locutus est. Sed quid dicemus de praepositione pro, quae, cum produci et corripi soleat, observationem hanc tamen M. Tullii aspernata est? Non enim semper producitur, cum sequitur ea littera quae prima est in verbo fecit, quam Cicero hanc habere vim significat ut propter eam rem in et con praepositiones producantur. Nam proficisci et profugere
Abbreviated transcription (Latin):
cuius modi homo est non iuscitia
uidetur partem istam syllogismi
p̃termisisse. neq idei negotium fuit
syllogismum. tanqm̃ in scoł philo¬
sophorum cum num̾is omnib &
cum suis finib dicere est ꝑfecto. q
sepe ratio animi & corporis iumor¬
te euidens est. non ẽ ratꝰ necciam
ẽẽ eius ãmonitionem qd omnib
proisus erat obuium. sicuci etiam
qd̾ conclusionem syllogismi non
infine posuit s in prinerpio. Nã
id quoq non imꝑite factum quis
non uidet: Apud platonem quoq
młtis in locis reperias syllogismos
repudiatos. conu̾soq ordine isto
qui incidendo traditur. cum eli¬
Canti quadam rephensi onis con¬
temptione posicos ẽẽ.
N eod libro idem plutharcꝰ eundem
epicurum reprehendit. qd uerbo us
sit parum ꝓprio & alie ne significati¬
onis. ita enim scripsit epicurꝰ oẜoe¬

Expanded text:
cuiusmodi homost, non inscitia videtur partem istam synlogismi praetermisisse, neque id ei negotium fuit, synlogismum tamquam in scholis philosophorum cum suis numeris omnibus et cum suis finibus dicere, sed profecto, quia separatio animi et corporis in morte evidens est, non est ratus necessariam esse eius admonitionem, quod omnibus prosus erat obvium. Sicuti etiam, quod coniunctionem synlogismi non in fine posuit, set in principio; nam id quoque non inperite factum, quis non videt? Aput Platonem quoque multis in locis reperias synlogismos, repudiate conversoque ordine isto qui in docendo traditur, cum eleganti quadam reprehensionis contemptione positos esse.N eodem libro idem Plutarchus eundem Epicurum reprehendit, quod verbo usus sit parum proprio et alienae significationis. Ita enim scripsit Epicur
Abbreviated transcription (Latin):
da fiunt. aut reprehendenda. ꝓpc̾ea
meismodi omniũ rerum gnib pa¬
tri parendum ẽẽ censent. ueluti si uro¬
rem ducere imperet. aut causas pro
rens dicere. Qd̾ enim utrumꝙ inge¬
nere ip̃o. ꝑ sese neq honestum neq tur¬
pe est. iccirco si pater iubeat obseqͥndꝰ
est. S enu si imꝑet uxorem ducere
infamem ꝓpudiosam criminosam.
aut ꝑ reo catilina aliquo. aut tubulo
aut .ẜ .c. lodio causam dicere. ñ scilicet
parendum. qm̃ accedente aliquo tur¬
picudinis numero. desinunt eẽ ꝑ sese
hec media. atq indifferentia. Nongͦ
integra ẽ propositio dicendum. aut
honesta sunt que imꝑat pat̾ aut tur¬

Expanded text:
da fiunt aut reprehendenda: propterea da fiunt aut reprehendenda: propterea in eiusmodi omnium rerum generibus patri parendum esse censent, veluti si uxorem ducere imperet aut causas pro reis dicere. Quod enim utrumque in genere ipso per sese neque honestum neque turpe est, idcirco, si pater iubeat, obsequendum est. Sed enim si imperet uxorem ducere infamem, propudiosam, criminosam, aut pro reo Catilina aliquo aut Tubulo aut P. Clodio causam dicere, non scilicet parendum, quoniam accedente aliquo turpitudinis numero desinunt esse per sese haec media atque indifferentia. Non ergo integra est propositio dicentium aut honesta sunt, quae imperat pater, aut tur
Abbreviated transcription (Latin):
obsequi non oportet. lenit̾ & uerecunde
ac sine detestatione uimia sine ꝙ obpro¬
bratione acerba reprehensionis. declinã¬
dar sensim & relinquenda ẽẽ dicũt.
quam respuenda. Conclusio uͦ illa qua
colligitur sicuti supradictum ẽ. nichil
patri parendum imꝑfecta est refutari¬
ꝙ ac diliu sic potest. Omnia que in reb
humanis fiunt. ita ut docti censuru¬
intiant honesta sunt aut turpia. Que
sua ui recta aut honesta sunt. ut fidẽ
colere. patriam defendere. ut amicos
diigere. ea fieri oportet siue imperet
pat̾ siue non imꝑet. S que his contra¬
ria queq turpia omnino iniqua sũt.
ea ne si imꝑet quid. Que uͦ in medio
Oẜa appellantur. ut in militiam ire.
rus colere. honores capescere. causas de¬
fendere. uxorem ducere. ut iussum
ꝑficisci. ut accersitum uenire. qm &
hec & his similia ꝑsese ip̃a neq in hone¬
sta sunt. neq turpia. s ꝑinde ut a nob̾
aguntur. ita ip̃is actionib aut ꝓban¬

Expanded text:
obsequi non oportet, leniter et verecunde obsequi non oportet, leniter et verecunde ac sine detestatione nimia sineque obprobratione acerba reprehensionis declinanda sensim et relinquenda esse dicunt quam respuenda. Conclusio vero illa qua colligitur, sicuti supra dictum est, nihil patri parendum, inperfecta est refutarique ac dilui sic potest: Omnia, quae in rebus humanis fiunt, ita ut docti censuerunt, aut honesta sunt aut turpia. Quae sua vi recta aut honesta sunt, ut fidem colere, patriam defendere, ut amicos diligere, ea fieri oportet, sive imperet pater sive non imperet; sed quae his contraria quaeque turpia, omnino iniqua sunt, ea ne si imperet quidem. Quae vero in medio φορα appellantur, ut in militiam ire, rus colere, honores capessere, causas defendere, uxorem ducere, ut iussum proficisci, ut accersitum venire, quoniam et haec et his similia per sese ipsa neque honesta sunt neque turpia, sed proinde ut a nobis aguntur, ita ipsis actionibus aut proban
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾a ẽ. In quib dã parendũ quibdam
n obseqñdum. Tercia ẽ. Nicħ neces¬
sum ẽẽ patri obsequi & parere. Hec sen¬
tencia qm̃ pͥmore aspectu miis infa¬
mis est. suꝑ ea priꝰ que dicta sunt dice¬
mus. Aut recete inquiunt imꝑat pat̾
aut ꝑperam. Si recte imꝑat. nõ quia
imꝑat parend̾. s qm id fieri ius est. fa
cendum ẽ. Si ꝑperam nequaqm scilicet
faciend̾ qd fieri non oportet. deinde ita
concludunt. Numqm̃ ẽ gͥ patri parend
que imꝑat. S neq istam sentenciam ꝓ¬
bari accepimꝰ. Argutiola quippe hec sicu¬
timox ostendemꝰ friuola & inanis ẽ. Neq
autem illa quam primo in loco dixi¬
mus uera & ꝓba uidi potest. omnia eẽ
que pat̾ iusserit parend. Quid enim
si ꝑditionem patrie. si matris necem. si
alia quedam imꝑauit turpia aut im¬
pia: Media gͥ sentencia optima atꝙ
tutissima uisa est. quedam ẽẽ parend.
quedam ñ obseqñdum. s ea tam̃ que

Expanded text:
altera est: in quibusdam parendum, quibusdam altera est: in quibusdam parendum, quibusdam non obsequendum; tertia est: nihil necesse esse patri obsequi et parere. Haec sententia quoniam primore aspectu nimis infamis est, super ea prius quae dicta sunt dicemus. Aut recte, inquiunt, imperat pater aut perperam. Si recte imperat, non quia imperat parendum, sed quoniam id fieri ius est; si perperam, nequaquam scilicet faciendum quod fieri non oportet. Deinde ita concludunt: Numquam igitur est patri parendum quae imperat. Set neque istam sententiam probari accepimus—argutiola quippe haec, sicuti mox ostendemus, frivola et inanis est—neque autem illa quam primo in loco diximus vera et proba videri potest, omnia esse quae pater iusserit parendum. Quid enim? si proditionem patriae, si matris necem, si alia quaedam imperabit turpia aut impia? Media igitur sententia optima atque tutissima visa est, quaedam esse parendum, quaedam non obsequendum. Sed ea tamen, quae
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat. quem pellis inquit ahe¬
nis in plumã squamis auro conserta
tegebat. & alio loco. iamq adeo ruti¬
lum thoraca indutꝰ ahenis horrebat
squamis. Accius in pelopodis ita scbit.
Eius serpentis squame squalido au¬
ro & purpura ꝑtexte. Quicqͥd igit᷑
nimis inculcatum obsitumq aliq̃
re erat & incutet uisentib facie no¬
uaꝰ orrorem. id squalere dicebatur.
Sic in corporib incultis squamosis¬
que alta congerie sordium squalor
appellatur. cuiꝰ significationis młto
assiduoꝙ usu totum id uerbum ita
contaminatum ẽ ut iam squalor
de re alia nulla qm de solis inquina¬
mendis dici ceꝑit.
ueri solitum ẽ in philosophoꝵ di¬
sceptationib an semꝑ inq om̃ib
iussis patris parendum sit. Suꝑ ea
re greci nr̃iq qui de officiis scripsert
qes sentencias ẽẽ que spectande con¬
sdandeꝙ sint tradiderunt. easq sub¬
cilissime diudicarunt. Earum una
est. Ommnia que pat̾ imꝑat. parend.

Expanded text:
demonstrat: Quem pellis inquit ahedemonstrat: Quem pellis inquit ahenis In plumam squamis auro conserta tegebat, et alio loco: Iamque adeo rutilum thoraca indutus ahenis Horrebat squamis. Accius in Pelopidis ita scribit: Éius serpentis squámae squalido aúro et purpurá pertextae. Quicquid igitur nimis inculcatum obsitumque aliqua re erat, ut incuteret visentibus facie nova horrorem, id squalere dicebatur. Sic in corporibus incultis squamosisque alta congeries sordium squalor appellabatur. Cuius significationis multo assiduoque usu totum id verbum ita contaminatum est, ut iam squalor de re alia nulla quam de solis inquinamentis dici coeperit.QUAERI solitum est in philosophorum disceptatio nibus, an semper inque omnibus iussis patri parendum sit. Super ea re Graeci nostrique, qui De Officiis scripserunt, tres sententias esse quae spectandae considerandaeque sint tradiderunt easque subtilissime diiudicarunt. Earum una est: omnia quae pater imperat parendum;
Abbreviated transcription (Latin):
quoq simili modo maximam uolup¬
tatem priuationem de tractationẽ¬
detractionemq omnis doloris defini¬
idem uirgilius in amabilem dixit
stigiam paludem nam sicut illau¬
ita in amabilem li a Ta. amoris. ct¬
Pn ciui detestatꝰ est. Alt̾o modo il¬
laudatꝰ ita defendicur. Laudare sig¬
nificat prisca lingua nominate ay¬
pellareq. Sic in actionib ciuilibus
autẽ laudari dicitur. qd ẽ nominatꝰ
lllaudatꝰ autem ẽ quasi illaudabilis
qui neq mentione aut memoria di
gnꝰ neq unqm̃ nominandꝰ est. sicuti
quondam a cõmuni consilio asie decre¬
tum ẽ. uti nom̃ eiꝰ qui demplum dia¬
ne ephesi incenderat nequis ullo in
temꝑe nominaret. Tercium restat
ex his que reprehensa sunt. qd tuni¬
cam squalentem auro dixit. Id autẽ
significat copiam densitatemq auri
insquamarum speciem intexti. Sqͣ¬
lere enĩ dictum a squamarũ crebri¬
tate asperitateq que inserpentium
piscium ue coriis uisuntur. Quam
rem & alii & hic quid poeta locis aliqͦt

Expanded text:
quoque simili modo maximam voluptatem privationem detractionemque omnis doloris definiidem Vergilius inamabilem dixit Stygiam paludem. Nam sicut inlauita inamabilem κατὰ amoris στέρησιν detestatus est. Altero modo inlaudatus ita defenditur: Laudare significat prisca lingua nominare appellareque. Sic in actionibus civilibus auctor, laudari dicitur, quod est nominari. Is inlaudatus autem est, quasi inlaudabilis, qui neque mentione aut memoria ulla dignus neque umquam nominandus est, sicuti quondam a communi consilio Asiae decretum est uti nomen eius qui templum Dianae Ephesi incenderat ne quis ullo in tempore nominaret. Tertium restat ex is quae reprehensa sunt, quod tunicam squalentem auro dixit. Id autem significat copiam densitatemque auri in squamarum speciem intexti. Squalere enim dictum a squamarum crebritate asperitateque, quae in serpentium pisciumve coriis visuntur. Quam rem et alii et hic quidem poeta locis aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
quens apud grecos adagium. ꝓubiũ¬
corinthũ ad Laidem. qui ñ quiret da¬
re qd posceretur. Ad hanc ille demoste¬
nes clanculũ adit. & ut sibi copiam
sui faceret petit. At lais ui pi ac l¬
Pa x ac poposcit. hoc facit nummi
nostratis denariũ decẽ milia. Tali pe¬
tulantia mulieris atq pecunie ma¬
gnitudine ictꝰ expauidꝰq demosthe¬
nes auertitur. & discedens: ego inqͥt
penitere tanti non emo huc usq. s¬
greca ip̃a quȩ fertur dixisse lepidiora

Expanded text:
quens apud Graecos adagium: Οὐ πquens apud Graecos adagium: Οὐ πCorinthum ad Laidem qui non quiret dare quod posceretur. Ad hanc ille Demosthenes clanculum adit et ut sibi copiam sui faceret petit. At Lais μυρίας δραχμὰς poposcit— hoc facit nummi nostratis denarium decem milia. Tali petulantia mulieris atque pecuniae magnitudine ictus expavidusque Demosthenes avertitur et discedens ego, inquit, paenitere tanti non emo. Sed Graeca ipsa, quae fertur dixisse, lepidiora
Abbreviated transcription (Latin):
da nec iacenti sicutiẽ hercle qd ex¬
plicauit dicere maluit qmͣ explicu¬
rit qd ẽe. iam usitacius ceꝑat. Uer¬
ba sunt hec ipsius exhortatione. qmͣ
de imꝑio. G .N. pompei habuit. Te¬
stis est sicilia quam młtis undiq cin¬
ictam periculis. non terrore belli
s consilii celeritate explicauit.
Adsi explicauit diceret. imꝑfecto &
debili num̾o uerboꝵ sonꝰ clauderet
ocion ex peripatetica disciplina
haud sane ignobił uir fuit. I lir̃
multe uarieq hystorie refertum com¬
posuit. eumq inscripsit. ħ E p a c̃¬
let. tanqm si dicas. cornũ cepie. In eo
libro suꝑ demosthene rechore & laide
meretrice. Hystoria hec scripta ẽ. Lais
inquit corinthia obeligantiam uenu¬
statemq forme. grandem pecuniam
demerebat. Conuentꝰq ad eam dicior
hominũ ex omni grecia celebres erant.
neq admittebatur nͥ qui dabat quod
poposcerat. Poscebat autẽ illa nimiũ
qntum. hinc ait natum ẽẽ. illud fre¬

Expanded text:
da nec iacenti; sicuti est hercle quod exda nec iacenti; sicuti est hercle quod explicavit dicere maluit quam explicuit, quod esse iam usitatius coeperat. Verba sunt haec ipsius ex oratione, quam De inperio Cn. Pompei habuit: Testis est Sicilia, quam, multis undique cinctam periculis, non terrore belli, sed consilii celeritate explicavit. At si explicuit diceret, inperfecto et debili numero verborum sonus clauderetSOTION ex peripatetica disciplina haut sane ignobilis vir fuit. Is librum multae variaeque historiae refertum composuit eumque inscripsit Κέρας let, tamquam si dicas Cornum Copiae. In eo libro super Demosthene rhetore et Laide meretrice historia haec scripta est: Lais, inquit, Corinthia ob elegantiam venustatemque formae grandem pecuniam demerebat conventusque ad eam ditiorum hominum ex omni Graecia celebres erant, neque admittebatur nisi qui dabat quod poposcerat; poscebat autem illa nimium quantum. Hinc ait natum esse illud fre
Abbreviated transcription (Latin):
bat. atq ipse ita lectitabat. Cũ uros
portꝰ atq eos portꝰ quib uitam ac spi¬
ritum ducitis in predonũ fuisse po¬
destatem sciatis. Neq soloecismum
ẽẽ aiebat in potestatem fuisse ut uul¬
gus semidoctum putat. s rationem
dictu certa & ꝓba contendebat. qua
& greci ita uterentur. Et plautꝰ uer¬
borum latinoꝵ elegantissimus in am
te. S enim pret̾ plautum cuiꝰ ille
in presens exemplo usus ẽ. multã noᷤᷤ
quoq apud uet̾es scriptores locuti¬
onum talium copiam offendimus.
atq his uulgo annotaiñtis inspersi¬
mus. ut & rationẽ autẽ istam mis¬
sam facias & auctoritates sonꝰ tamen
& positura ip̃a uerboꝵ satis declarat
⁊ e c .N. Modulamentis q oratioĩs
Mi. tulli conuenisse. ut qm̃ utr̃ uis
dici latine poss podestatẽ dicere mal¬
let. non potestate. Illud enĩ si com¬
positꝰ iocundiꝰ ad aurem complectiꝰ¬
ita explorata aure homo sit ñ sur¬

Expanded text:
bat atque ipse ita lectitabat: Cum vestros bat atque ipse ita lectitabat: Cum vestros portus, atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis, in praedonum fuisse potestatem sciatis, neque soloecismum esse aiebat in potestatem fuisse, ut vulgus semidoctum putat, sed ratione dictum certa et proba contendebat, qua et Graeci ita uterentur; et Plautus, verborum Latinorum elegantissimus, in Amte. Sed enim praeter Plautum, cuius ille in praesens exemplo usus est, multam nos quoque apud veteres scriptores locutionum talium copiam offendimus atque his vulgo adnotamentis inspersimus. Ut et rationem autem istam missam facias et auctoritates, sonus tamen et positura ipsa verborum satis declarat ν λέξεων modulamentisque orationis M. Tullii convenisse, ut, quoniam utrumvis dici Latine posset, potestatem dicere mallet, non potestate. Illud enim sic compositum iucundius ad aurem completiuita explorata aure homo sit, non sur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlitate eẽnt. aruspices dixerunt omĩa
ex sentencia ꝑcessurum ẽẽ. Plautꝰ etiã
in casina cum de puella loqueretur.
occisurum dixit non occisuram his uer¬
bis. E tiam ne habet casina gladiũ:
habet s duos. quib alt̾o te occisurũ
ait. alt̾o uilicum. Item laberiꝰ ingemel¬
lis ñ putaui inquit hoc eum facturũ.
Nong istiomines soloecismꝰ quid eẽt ig¬
norarunt. S & gracchus dicturum
& laberius facturum. in definito modo
dixerunt. qui modꝰ neq innumeros.
neq in ꝑsonas. neq in temꝑa. neq in
gña distrahitur. s omnia istec una e¬
ademꝙ declinatione complectitur.
sicuti mauro cicero futͦni dixit non
uirili gn̾e. neꝙ neutro. sol oecismꝰ enĩ
plane foret. s ubo ususẽ ab om̃i ne¬
cessitate generum absoluto. Idem
autẽ ille amicꝰ nr̃ in eiꝰdem. Al. tullii
oratione quȩ ẽ de unꝑio .c.N. pom¬
pei. ita scriptum ẽẽ. a cicerone dice¬

Expanded text:
perlitatae essent, haruspices dixerunt omnia perlitatae essent, haruspices dixerunt omnia ex sententia processurum esse. Plautus etiam in Casina, cum de puella loqueretur, occisurum dixit, non occisuram, his verbis: Etiamne habet Casina gladium? Habét, sed duós.—Quid duós? —Alteró te Occísurum aít, alteró vilicum. Item Laberius in Gemellis: Nón putavi inquit hoc eám facturum. Non ergo isti omnes soloecismus quid esset ignorarunt, sed et Gracchus dicturum utus occisurum et Laberius facturum indefinito modo dixerunt, qui modus neque in numeros neque in personas neque in tempora neque in genera distrahitur, sed omnia istaec una eademque declinatione complectitur, sicuti M. Cicero futurum dixit non virili genere neque neutro, soloecismus enim plane foret, sed verbo usus est ab omni necessitate generum absoluto. Idem autem ille amicus noster in eiusdem M. Tullii oratione, quae est De imperio Cn. Pompei, ita scriptum esse a Cicerone dice
Abbreviated transcription (Latin):
Neq num̃is neq gn̾ib preseruiens s
lbm undiq & inꝑmiscuum. quali .c.
gracchus uerbo usus e in oratione cuiꝰ
tuulꝰ e de quo pompilio cireũ concili¬
ego numicos meos hoc dicturum. Ini¬
micos dicturum inquit. ñ dicturꝰ.
Uidetur ne ea ratione positum eẽ.
apud gracchum dicturum qua est
apud ciceronem fut᷑m. sicut ingreca
oratione sine ulla uicii suspicione
omnib numis generibq sine discri¬
mine attribuuntur huiꝰ demodi uer
Similia: In.cl. quoq quadrigarii
tercio annali libro uerba hec ẽẽ dixit.
Dum hii concidentur. hostium copia¬
sibi occupatas fuc᷑m. In duo deuicesi¬
mo annali eiusdem quadrigarii pͥn¬
cipium libri sic scriptum. Si ꝑtua bo¬
nitate & nr̃a uoluntate tibi ualicudo
suppetit. est qd sꝑemꝰ deos bonis bene¬
facturum. Item in ualerii antiatis li¬
bro quarto uicesimo simili modo serip¬
tum ẽẽ. Si ea res diuine facte recteq

Expanded text:
neque numeris neque generibus praeserviens, set neque numeris neque generibus praeserviens, set liberum undique et impromiscum, quali C. Gracchus verbo usus est in oratione cuius titulus est De P. Popilio circum Conciliest: Credo ego inimicos meos hoc dicturum. Inimicos dicturum, inquit, non dicturos; videturne ea ratione positum esse aput Gracchum dicturum, qua est aput Ciceronem futurum? Sicut in Graeca oratione sine ulla vitii suspicione omnibus numeris generibusque sine discrimine tribuuntur huiuscemodi verbι et similia. In Claudi quoque Quadrigarii tertio Annali verba haec esse dixit: I dum conciderentur, hostium copias ibi occupatas futurum ; in duodevicesimo Annali eiusdem Quadrigarii principium libri sic scriptum: Si pro tua bonitate et nostra voluntate tibi valitudo subpetit, est quod speremus deos bonis benefacturum; item in Valerii Antiatis libro quarto vicesimo simili modo scriptum esse: Si eae res divinae factae recteque
Abbreviated transcription (Latin):
qui de legum & existimationis piełm
continent᷑. neq apud ciues soluniro¬
manos qui & sermones & iuris & mł¬
tarũ rcrum societate iuncti sunt fo¬
re se tutos arbitrantur. s quocumꝙ
uen̾int hanc sibi rem presidio sꝑant
sutm. Uidebatur compłib in extre¬
mo uerbo menda eẽ. Debuisse enim
seribi putabant ñ fut᷑m s fut᷑am. neq
dubitabant quin liber em̃datꝰ eẽt ne
ut inplauti comedia mechus. sic enĩ
menda ẽ sue illudiabant. ita in cice¬
ronis oratione soloecismꝰ ẽ & manife¬
stariꝰ. E derat forte ibi amicꝰ nr homo
lectione młta exercitꝰ. cui pleraq oĩa
ueterũ literarum quesita meditata.
euigilataꝙ: erant. Is libro inspecto ait.
nullum ẽẽ in eo u̾bo. neꝙ mendum
neq uicium. ciceronem ꝓbe ac uetu¬
ste locutum. Nam fut᷑m inquit non
nfertur ad rem sicut legentib teme
& incuriose uidetur. neq ꝓ participio
positum ẽ. s u̾bum ẽ indefinitum qd

Expanded text:
ationis periculo ationis periculo continentur, neque apud cives solum Romanos, qui et sermonis et iuris et multarum rerum societate iuncti sunt, fore se tutos arbitrantur, sed quocumque venerint, hanc sibi rem praesidio sperant futurum. Videbatur compluribus in extremo verbo menda esse. Debuisse enim scribi putabant non futurum, sed futuram, neque dubitabant quin liber emendandus esset, ne, ut in Plauti comoedia moechus, sic enim mendae suae inludiabant, ita in Ciceronis oratione soloecismus esset manifestarius. Aderat forte ibi amicus noster, homo lectione multa exercitus, cui pleraque omnia veterum litterarum quaesita, meditata evigilataque erant. Is, libro inspecto, ait nullum esse in eo verbo neque mendum neque vitium et Ciceronem probe ac vetuste locutum. Nam futurum, inquit, non refertur ad rem, sicut legentibus temere et incuriose videtur, neque pro participio positum est, set verbum est indefinitum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
q cõmeritꝰ. tum deniq facile & ꝓcliuit
qd fuit rerum omniũ ualidissimũ ato
sine matrimonioꝵ freqũtia ñ posse. Hoc
quoq aliud ex ead oratione metelli di¬
gnum ẽẽ existimauimꝰ assidua lectio¬
ne. non herdeminꝰ quãque agrauisi¬
mis philosophis scripta sunt. Uerba
metelli hec sunt. Dii immorta les płi¬
mum possunt . s non plus uelle nobis
debent qm parentes. Ad parentes
si ꝑgunt liberi errare. bonis ex here
finem facimꝰ: Isden deos ꝓpicios eẽ e
quum ẽ qui sibi adu̾sarii non sunt. di
immortales uirtudem approbare non
adhibere debent.
ꝗoratione ciceronis quinta inueriẽ
uro specte fid̾i trromana cura atꝙ
dsciplina ita facto. ita seriptũ fuie
homi nes tenues obseuro loco natina¬
ugant. adeunt ad ea loca que nũ¬
q ante adierant. neq nodiesseos
quo uenerunt. neq semꝑ cum cogni¬
corb ẽẽ possunt. ac una tam̃ fiducia
ciuitatis. ñ modo apud nr̃os mags.

Expanded text:
que commeritus, tum denique facile et procliviter, que commeritus, tum denique facile et procliviter, quod fuit rerum omnium validissimum atquesine matrimoniorum frequentia non posse. HocHoe quoque aliut ex eadem oratione Q. Metelli dignum esse existimavimus adsidua lectione non hercle minus quam quae a gravissimis philosophis scripta sunt. Verba Metelli haec sunt: Di immortales plurimum possunt; sed non plus velle nobis debent quam parentes. At parentes, si pergunt liberi errare, bonis exheredfinem faciamus? Is demum deos propitios esse aecum est, qui sibi adversarii non sunt. Dii immortales virtutem adprobare, non adhibere debent.oratione Ciceronis quinta In Verrem, libro spectatae fidei, Tironiana cura atque disciplina facto, ita scriptum fuit: Homines tenues, obscuro loco nati, navigant; adeunt ad ea loca quae numquam antea adierant. Neque noti esse iis quo venerunt neque semper cum cognitoribus esse possunt, hac una tamen fiducia civitatis, n
Abbreviated transcription (Latin):
demq ip̃as neq omnib neq nature
uicio. s quorumdã maritoꝵ culpa &¬
iniusticia euenire. Tytꝰ autẽ castricus
recte atq condigne metellũ ẽẽ locutũ
existimabat. Aliter inquit censor loqui
deb. alit̾ rhetor. Rhetori concessum ẽ
sentencus uti falsis. audacib uł subdo¬
lis capciosissiueri modo similes sint. &
qualicumq astu inrepere. Prec̾ea tur¬
pe ẽẽ ait rhetori siquid in mala causa
destitutum atq impugnatũ relinquat.
S enĩ metellum inquit sc̃m uirũ. illa
grauitate & fide preditum cum tanta
honorũ atq uite dignitate apud po¬
pulum romanũ loqñtem. nichil decuit
aliud dicere quam qd u̾m ẽẽ. sibi atq
omnib uidebatur. presertim cum suꝑ
ea re diceret que cotidiana intelligen¬
tia & cõmuni ꝑuulgatoq uite usu cõ¬
prenderentur. De molestia gͥ cunc¬
tis hominib notissima confessus. eaq̃¬
confessione fidem sedulitatis ueritatis¬

Expanded text:
demque ipsas neque omnibus neque naturae demque ipsas neque omnibus neque naturae vitio, set quorundam maritorum culpa iniustitia evenire. Titus autem Castricius recte atque condigne Metellum esse locutum existimabat. Aliter, inquit, censor loqui debet, aliter rhetor. rhetori concessum est, sententiis uti falsis, audacibus, versutis, subdolis, captiosis, si veri modo similes sint et qualicunque astu inrepere. Praeterea turpe esse ait rhetori, si quid in mala causa destitutum atque inpropugnatum relinquat. Sed enim Metellum, inquit, sanctum virum, illa gravitate et fide praeditum cum tanta honorum atque vitae dignitate aput populum Romanum loquentem, nihil decuit aliud dicere quam quod verum esse sibi atque omnibus videbatur, praesertim cum super ea re diceret quae cotidiana intellegentia et communi pervolgatoque vitae usu comprenderetur. De molestia igitur cunctis hominibus notissima confessus, fidem sedulitatis veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ultis & eruditis uiris audientib
legebatur oratio metelli numi¬
dici grauis ac diserti uiri quam incen¬
sura dixit ad ppłm de ducendis uxoribꝰ.
cum eũ ad matrimonia capessenda hor¬
taretur. in eo ratione ita scriptũ fuit.
Sisine uxore possemꝰ quirites. omnes
ea molestia careremꝰ. S qm̃ ita nat᷑a
cradidit. ut nec cum illis satis cõmode.
nec sine illis ullo modo uiui possit. sa¬
luti ꝑpetue pociꝰ qm breui uoluptati
consulendũ uidebatur quibdã me¬
tellum censorem cui consilium eẽt ad
uxores ducendas ppłm hortari ñ opor¬
tuisse de molestia incõmodeq ꝑpetu¬
is res uxorie confit̾i neq adhortari ma¬
gis ẽẽ quam dissuadere absterrereq.
s contra in id potiꝰ orationem debuisse
sumi dicebant. ut & nullas plerumq
ẽẽ in matrimoniis molestias asseuera¬
ret. & sique tam̃ accidere ñ nunqm
uid̾entur paruas & leues facilesq ẽẽ
coleratu diceret maioriq eas emolu¬
mentis & uoluptatib obliterari. eas¬

Expanded text:
ULTIS et eruditis viris audientibus legebatur oratio Metelli Numidici, gravis ac diserti viri, quam in censura dixit ad populum de ducendis uxoribus, cum eum ad matrimonia capessenda hortaretur. In ea oratione ita scriptum fuit: Si sine uxore pati possemus, Quirites, omnes ea molestia careremus; set quoniam ita natura tradidit, ut nec cum illis satis commode, nec sine illis ullo modo vivi possit, saluti perpetuae potius quam brevi voluptati consulendum est. Videbatur quibusdam, Q. Metellum censorem, cui consilium esset ad uxores ducendas populum hortari, non oportuisse de molestia incommodisque perpetuis rei uxoriae confiteri, neque id hortari magis esse quam dissuadere absterrereque; set contra in id potius orationem debuisse sumi dicebant, ut et nullas plerumque esse in matrimoniis molestias adseveraret et, si quae tamen accidere nonnumquam viderentur, parvas et leves facilesque esse toleratu diceret maioribusque eas emolumentis et voluptatibus oblitterari eas
Abbreviated transcription (Latin):
Poc N al ac. Nam preter misit
inquit qd̾ in prima parte sume re
rat quasi posito concessoq ad confir¬
mandum aliud utitur. Progredi
autem hic inquit syllogismꝰ. Nisi il¬
lo priꝰ posito non potest. Uere hoc
quidem plutharcꝰ de forma atq or¬
dine syllogisii scripsit. Nam sicut
in disciplinis traditur. ita colligere
& rationari uelis. sic dici oportẽt. o¬

Expanded text:
 ἡμᾶς. Nam praetermisit, inquit, quod in prima parte sumere drat, quasi posito concessoque ad confirmandum aliud utitur. Progredi autem hic, inquit, synlogismus, nisi illo prius posito, non potest. Vere hoc quidem Plutarchus de forma atque ordine synlogismi scripsit. Nam si, ut in disciplinis traditur, ita colligere et ratiocinari velis, sic dici oportet:
Abbreviated transcription (Latin):
diq inetate pretexte prudentiam.
rium poetarum illustrium epy¬
grãmata .c.xi. ne uii. plauti.m.
pacuuii. que ip̃i fecerunt & inciden¬
da sepulchro suo reliquerunt. nobili¬
tatis eoꝵ gr̃a & uenustatis scribenda
in his cõmentariis ẽẽ duxi. Epygram¬
ma neui plenũ suꝑbie cãpane. Qd̃ testi¬

Expanded text:
ndique in aetate praetextae prudentiam. ndique in aetate praetextae prudentiam. RIUM poetarum inlustrium epigrammata, Cn. Naevii, Plauti, M. Pacuvii, quae ipsi fecerunt et incidenda sepulcro suo reliquerunt, nobilitatis eorum gratia et venustatis scribenda in his commentariis esse duxi. Epigramma Naevi plenum superbiae Campanae, quod testi
Abbreviated transcription (Latin):
puer matre urgente lepidi atq festi¬
ui mendacii consilium capit. actum
in senatu dixit utrum uideretur u¬
tilius exq re .p̃. ẽẽ unꝰ ne ut duas uxo¬
res haberet. an ut una apud duos nup¬
taeẽt. hoc illa ubi audiuit. animus
compauescit. domo trepidans egre¬
ditur ad ceteras matronas. ꝑuenit ad
senatum post tridie matrũ familias ca¬
terua lacrimantes atq obsecrantes orãt
una potiꝰ ut duob nupta fieret. quã
ut uni due. Senatores ingredientes
in curiam que illa mulierum intẽ¬
peries. & quid sibi postulatio istec uel¬
let. murabantur. Puer papiriꝰ in me¬
dium curie ꝓgressus. quid mat̾ audi¬
re institiss. quid ip̃e matri dixisset
rem sicut fuerat denarrat. Senatuᷤ
fidem atq ingenium pueri exoscu¬
latur. consultum facit uti post hac
pueri cum patrib incuriam ne in¬
troeant pret̾ ille unꝰ papiriꝰ. atq pu¬
ero postea cognom̃tum honoris gr̃a
indictum pretextatꝰ obtacendi loqñ¬

Expanded text:
puer, matre urgente, lepidi atque festipuer, matre urgente, lepidi atque festivi mendacii consilium capit. Actum in senatu dixit, utrum videretur utilius exque republica esse unusne ut duas uxores haberet, an ut una apud duos nupta esset. Hoc illa ubi audivit, animus compavescit, domo trepidans egreditur, ad ceteras matronas perfert. Venit ad senatum postridie matrum familias caterva. Lacrimantes atque obsecrantes orant una potius ut duobus nupta fieret quam ut uni duae. Senatores, ingredientes in curiam, quae illa mulierum intemperies et quid sibi postulatio istaec vellet, mirabantur. Puer Papirius in medium curiae progressus, quid mater audire institisset, quid ipse matri dixisset, rem, sicut fuerat, denarrat. Senatus fidem atque ingenium pueri exosculatur, consultum facit uti posthac pueri cum patribus in curiam ne introeant, praeter ille unus Papirius, atque puero postea cognomentum honoris gratia inditum Praetextatus ob tacendi loque
Abbreviated transcription (Latin):
Istoria de papyrio pretextato dicta
scriptaq est a .M. catone in orati¬
one qua usus est ad milites contra gal¬
bam. cum młta quid uetustate atꝙ
luce atq mundicia uerboꝵ. Ea cato¬
nis u̾ba huic ꝓrsus cõmentario indidis¬
sem. si libri copia fuiss: id demꝑis cumhec
dictaui. Qd si non uirtutes dignitateᷤᷤ¬
ꝙ uerboꝵ. s rem ip̃am scire queris res
res ferme adhunc modume. Mosan¬
tea senatorib roie fuit incuria cũ
precextatis filiis introire. tum cum
insenatu res maior que piam consulta¬
ta. eaq in diem posterum prolata est
Placuitq ut eam rem suꝑ qua tracta¬
uissent. ne quis enuntiaret. priꝰqͣm de¬
creta eẽt. Mat̾ papirii pueri qui cura
parente suo in curia fuerat. ꝑcontaca
est filium quidnam insenatu patres
egissent. Puer respondit tacendũ eẽ
neꝙ id dici licere. Mulier fit audiendi
cupidior. secretum rei & silentiũ pue¬
ri. animũ eiꝰ adinquirendũ euerb̾at
Querit gͥ compressius uiolentiꝰꝙ. Tũ

Expanded text:
ISTORIA de Papirio Praetextato dicta scriptaque est a M. Catone in oratione qua usus est Ad Milites contra Galbam, cum multa quidem venustate atque luce atque munditia verborum. Ea Catonis verba huic prorsus commentario indidissem, si libri copia fuisset id temporis, cum haec dictavi. Quod si non virtutes dignitatesque verborum, sed rem ipsam scire quaeris, res ferme ad hunc modum est: Mos antea senatoribus Romae fuit in curiam cum praetextatis filiis introire. Tum, cum in senatu res maior quaepiam consultata eaque in diem posterum prolata est placuitque ut eamearn rem super qua tractavissent ne quis enuntiaret priusquam decreta esset, mater Papirii pueri, qui cumcuim parente suo in curia fuerat, percontata est filium quidnam in senatu patres egissent. Puer respondit tacendum esse neque id dici licere. Mulier fit audiendi cupidior; secretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum everberat; quaerit igitur compressius violentiusque. tumTurn
Abbreviated transcription (Latin):
serium ꝓbum grãmaticum illustrem
ex familiari eiꝰ docto uiro. comperi sal¬
iustianũ illud satis eloqñtie. sapientie
parum. breuiante quam uita decede¬
ret sic legere cepisse. & sic a salustio re¬
lictum affirmauisse. Satis eloquentie
sapientie parum. quod loquentia noti¬
atori uerboꝵ salustio. maxime congrue¬
ret. eloquentiam cum insipientia mi¬
nime conueniret. Huiꝰcemodi autem
loquacitatem uerboꝵ ꝙ turbam. ma¬
gnitudine inani uastam facetissimus
poeta aristophanes insignib uocabuł
denotauit in his uersib a ASꝑωTI¬

Expanded text:
lerium Probum, grammaticum inlustrem, lerium Probum, grammaticum inlustrem, ex familiari eius, docto viro, comperi, Sallustianum illud, satis eloquentiae, sapientiae parum, brevi antequam vita decederet, sic legere coepisse et sic a Sallustio relictum affirmavisse: satis loquentiae, sapientiae parum, quod loquentia novatori verborum Sallustio maxime congrueret, eloquentia cum insipientia minime conveniret. Huiuscemodi autem loquacitatem verborumque turbam magnitudine inani vastam facetissimus poeta Aristophanes insignibus vocabulis denotavit in his versibus:
Abbreviated transcription (Latin):
duci potest ueluti taceat. ueluti
loquatur. Neq ñ m̾ito homerꝰ unũ
ex omnib thersitam. a ME T̃ poe
pellat. uerba que illius młta. & a łioe¬
ua strepentium sine modo gracculoꝵ
similia eẽ dicit. Quid enĩ est aliud
elo auia: Eupolidis quoq uersus
de id genꝰ hominib consignatissime
linguam ñ uulgandam s reconden¬
dam ẽẽ dicit. ꝑinde ut thesaurum
eiꝰ que ẽẽ in ꝓ̃mendo grãm płimam
si modesta & parca & modulata sit.
Ay nato. Ex quo hoc ꝑtecto sump¬
tum est. qui cum loqui non posset.
cacere ñ potuit. Fauornũ ego audiui
dice uersus istos euripidi. a aad ei
Nonde his tantum factos accipi debere
qui impia aut inlicita dicerent.s uel
maxime de hominib quoq posse dici
stulta & ĩmodica olaterantib. quoꝵ
lingua tam ꝑdiga in frenis que sit. ut
fluat semꝑ & estu & conluuione uer¬
borum teterrima. Quod genꝰ homi¬
nes a grecis significatissimo uocabulo

Expanded text:
duci potest, vel uti taceat vel uti duci potest, vel uti taceat vel uti loquatur. Neque non merito Homerus unum ex omnibus Thersitam ἀμετροεπῆ pellat verbaque illius multa et ἄκοσμα strepentium sine modo graculorum similia esse dicit. Quid enim est aliud ἐκολώα? Eupolidis quoque versus de id genus hominibus consignatissime linguam non vulgandam, sed recondendam esse dicit proinde ut thesaurum, eiusque esse in promendo gratiam plurimam, si modesta et parca et modulata sit: δύνατος, ex quo hoc profecto sumptum est: Qui cum loqui non posset, tacere non potuit. Favorinum ego audivi dicere versus istos Euripidi: Ἀχαλίνων non de his tantum factos accipi debere, qui impia aut inlicita dicerent, sed vel maxime de hominibus quoque posse dici stulta et inmodica blaterantibus, quorum lingua tam prodiga infrenisque sit, ut fluat semper et aestuet conluvione verborum taeterrima, quod genus homines a Graecis significantissimo vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
tat uerba non desint ẽẽ laudandã.
Quoꝵ si alt̾m sit optandum. malũ
equid indissertam prudentiã. quam
stultam loquacitatem. Item in libro
de oratore primo u̾ba hec posuit. Qͥd
enim ẽ tamturiosum quam uerboꝵ
uel optimoꝵ atq ornatissimoꝵ sonitꝰ
inanis. nulla subiecta sentencia ne sci¬
entia: Cum primis autẽ .m. cato a¬
trocissimꝰ huiꝰce uicii insectator : Nãq
in oratione que inscripta ẽ. sic selius
tribunum pleb̾ appellass. nũqmͣ
inquit tacet quem morbꝰ tenet lo¬
quendi. tanqͣm uet̾nosum uiuendi
atq dormiendi. Quodsi ñ conuenia¬
tis cum conuocari iub. ita cupidus
orationis conducat qui auscultet.
Itaq auditis ñ auscultatis. tanquã
arma copulam. Nam eiꝰ uerba audi¬
untur. Uerum se nemo cõmittit
si ager est. Idem cato in ead oratione
eidem. M. celio tribuno plebi. uilita¬
tem obꝑbans non loqñdi tantũ uerũ
etiã tacendi. frusto inquit panis con¬

Expanded text:
tat, verba non desint, esse laudandam; tat, verba non desint, esse laudandam; quorum si alterum sit optandum, malim equidem indisertam prudentiam quam stultam loquacitatem. Item in libro De Oratore primo verba haec posuit: Quid enim est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis, nulla subiecta sententia nec scientia? Cumprimis autem M. Cato atrocissimus huiusce vitii insectator est. Namque in oratione, quae inscripta est Si se Caelius tribunus plebis appellasset, Numquam, inquit, tacet, quemquern morbus tenet loquendi tamquam veternosum bibendi atque dormiendi. Quod si non conveniatis, cum convocari iubet, ita cupidus orationis conducat, qui auscultet. Itaque auditis, non auscultatis, tamquam pharmacopolam. Nam eius verba audiuntur, verum se ei nemo committit, si aeger est. Idem Cato in eadem oratione eidem M. Caelio tribuno plebi vilitatem obprobrans non loquendi tantum, verum etiam tacendi: Frusto, inquit, panis con
Abbreviated transcription (Latin):
gam. s uinclis de pectore umo ac de¬
IE
Sed enĩ uideas quosdam scatere u̾bis
sine ullo iudicii negotio. cum securi¬
tate młta & ꝓfunda. ut loqntes ple¬
rumq uideantur loqui se se nescire
Ulixem contra homerꝰ uirum sapien¬
ti facundia preditum uocẽ mittere
ait. non ex ore s ex pectore quo scili¬
cet ñ ad sonũ magis habitum que
uocis. quam ad sentenciarum peni¬
tus conceptarum altitudinem ꝑti¬
neret petulantie q uerboꝵ cohercen¬
de. uallum eẽ oppositum dentiũ lu¬
culente dixit. ut loqñdi temeritas
non cordis tantum custodia atq ui¬
gilia cohibeatur. s ⁊ quibdam q̃si
excubiis in ore positis sapiatur. ho¬
merica de quib supra dixi hec sunt.
ba posui. quib stultam & inanem
dicendi copiam grauiter & uere de¬
testatꝰ est. dum mͥ inquit hoc con¬
stet. neq infantiam eiꝰ qui rẽ norit.
s etiam explicare dicendo ñ queat.
neꝙ inscientiam illiꝰ cui res ñ suppe¬

Expanded text:
gam, sed vinclis de pectore imo ac dgam, sed vinclis de pectore imo ac de Sed enim videas quosdam scatere verbis sine ullo iudicii negotio cum securitate multa et profunda, ut loquentes plerumque videantur loqui sese nescire. Ulixen contra Homerus, virum sapienti facundia praeditum, vocem mittere ait non ex ore, sed ex pectore, quod scilicet non ad sonum magis habitumquehabitunmque vocis quam ad sententiarum penitus conceptarum altitudinem pertineret, petulantiaeque verborum coercendae vallum esse oppositum dentium luculente dixit, ut loquendi temeritas non cordis tantum custodia atque vigilia cohibeatur, sed et quibusdam quasi excubiis in ore positis saepiatur. Homerica, de quibus supra dixi, haec suntba posui, quibus stultam et inanem dicendi copiam graviter et vere detestatus est: Dummodo, inquit, hoc constet, neque infantiam eius, qui rem norit, sed eam explicare dicendo non queat, neque inscientiam illius, cui res non subpe
Abbreviated transcription (Latin):
se. & memoratis młtis magnisq rebus
que bene ac beniuole post redditam
pacem samnitib fecisset obtulisse
dono grandem pecuniam orasse q u¬
ti acciperet. utereturq atq id facere
samnites dixisse qd uid̾ent̾ multa
ad splendorem domꝰ atq uictꝰ defieri.
Neq ꝑ amplitudine dignitateq lau¬
tum pͥaratumq ẽẽ. & tum fabriciũ
planas manꝰ ab aurib ad oculos. &
infra deinceps ad nares. & ad os. &
ad gulam. atq inde porro ad uen¬
trem imũ deduxisse. & legatis ita
respondisse. Dum illis omnib mbris
que attigiss obsistere. atq imperare
poss nunqm̃ quicqm defut᷑m ꝓptea
se pecuniam qua nicħ sibi eẽt usus
ab his quib eam sciret usui ẽẽ non
accipere.
Uisunt leues & fuciles. & impor¬
tuni locutiros. quiq nullo rerũ
ponde innixi uerbis ubi d̾is & lap¬
santib diffluunt. eoꝵ orationem
bene existimatum est in ore nasci
non inpectore. Linguam autẽ de¬
bere aunt non ẽẽ liberam nec ua¬

Expanded text:
et memoratis multis magnisque rebus que bene et benivole post redditam pacem Samnitibus fecisset, obtulisse dono grandem pecuniam orasseqti acciperet utereturque, atque id facere Samnites dixisse, quod viderent multa ad splendorem domus atque victus defieri neque pro amplitudine dignitateque lautum paratum esse. tumTurn Fabricium planas manus ab auribus ad oculos et infra deinceps ad nares et ad os et ad gulam atque inde porro ad ventrem imum deduxisse et legatis ita respondisse: dum illis omnibus membris quae attigisset obsistere atque imperare posset, numquam quicquam defuturum; propterea se pecuniam qua nihil sibi esset usus ab his quibus eamearn sciret usui esse non accipere.UI sunt leves et futiles et importuni locutores quique nullo rerum pondere innixi verbis uvidis et lapsantibus diffluunt, eorum orationem bene existimatum est in ore nasci, non in pectore, linguam autem debere aiunt non esse liberam nec va
Abbreviated transcription (Latin):
et appellatam putant. qm̃ cũ accu¬
satoi & reus due res quasi cognite ꝯ¬
iuncteq sunt. neq utra sinẽ altera
constare possit. in hoc tam̃ gn̾e cau¬
se reus quid iam ẽ. s accusator n̾dũ
est. & iccirco qd adhuc usꝙ de est. &
latet diuinatione supplendum es qͥs

Expanded text:
esse appellatam putant quoniam, cum accuesse appellatam putant quoniam, cum accusator et reus duae res quasi cognatae coniunctaeque sint neque utra sine altera constare possit, in hoc tamen genere causae reus quidem iam est, sed accusator nondum est, et idcirco quod adhuc usque deest et latet
Abbreviated transcription (Latin):
uidimꝰ .h. litt̾am & ahenam factum.
Sic in illo quoq uirgilii uersu inop¬
foliis undam trepidi despumat aheni
uin de constituendo accusatore
queritur iudicium que suꝑare
redditur. cui nam potissimũ ex duob
płib ue accusatio subscriptio ue in reũ
ꝑmnittatur. ea res atq iudicum cogni¬
tio diuinatio appellatur. id uocabłm
quani ob causam ita factum sit queri
q̃m diuine quodã mͦ iudex oportet
quam sentenciam se se ferre par sit.
Nimis quidaͤm ẽ. in uerbis gauii bassi
ratio imif. ta uł magis inops & ie¬
iuna. s uidetur tam̃ significare uelle
iccirco dici diuinationem. qd in alis
quid causis uidex ea didicit queꝙ
arguin̾tis uel testib demonstrata fc
seu solet. In hac autẽ re cum eligen¬
ouis accusator ẽ. parua ad mod & exi¬
ua sunt quib moueri iudex possit.
&ꝓptea quinã magis ad accusand̾
doneꝰ sit quasi diuinandũ ẽ. hoc
bassiis. S alii quidã diuinationem

Expanded text:
vidimus h litteram et ahena factum. vidimus h litteram et ahena factum. Sic in illo quoque Vergili versu in opfoliis undam trepidi despumat aheniUM de constituendo accusatore quaeritur iudiciumque super ea re redditur cuinam potissimum ex duobus pluribusque accusatio subscriptiove in reum permittatur, ea res atque iudicum cognitio divinatio appellatur. Id vocabulum quam ob causam ita factum sit, quaeri quoniam divinet quodammodo iudex oportet quam sententiam sese ferre par sit. Nimis quidem est in verbis Gavi Bassi ratio inperfecta vel magis inops et ieiuna. Sed videtur tamen significare velle idcirco dici divinationem, quod in aliis quidem causis iudex ea quae didicit quaeque argumentis vel testibus demonstrata sunt sequi solet, in hac autem re, cum eligendus accusator est, parva admodum et exilia sunt quibus moveri iudex possit, et propterea quinam magis ad accusandum idoneus sit quasi divinandum est. Haec Bassus. Sed alii quidam divinationem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt uiridior uegetiorq atq id uident᷑
fecisse studio & exemplo lingue attice.
Satis notum ẽ atticos ix e y n & ip¬
Por. & młta itidem alia contra morẽ
gentiũ grecie ceterarum inspirantis
prime littere dixisse. Si lac rums
Sic sepulcrum. Sic ahenum. Sie ue¬
hemens. Sic inchoare. Sic helluari.
Sic halucinari. Sic honera. Sic ho¬
nustum dixerunt. In his enim uerbis
omnib litt̾e seu sp̃c istiꝰ nlła ratio uisa
est. nͥ ut firmitas & uigor uocis quasi
quib dam neruis additis intenderet᷑.
S qm̃ aheni quoq exemplo usi sumꝰ.
uenit nob in memoriam fidum optatũ
młti nominis rome grãmaticum osten¬
disse mͥ librum eneidos scd̃m mirande
uetustatis emptum in sigillariis ui¬
ginti aureis. quem ipsiꝰ uirgilii fuisse
credebatur. in quo duo isti uersus cũ
ita scripti forent. uestibłm ante ip̃m
pͥmoꝙ in limine pirrhus exaltat de¬
lis. & luce coruscꝰ ahena. additam supͣ

Expanded text:
esset viridior vegetiorque; atque id videntur esset viridior vegetiorque; atque id videntur fecisse studio et exemplo linguae Atticae. Satis notum est Atticos ἱχθὺν et ἵππον et multa itidem alia contra morem gentium Graeciae ceterarum inspirantis prime litterae dixisse. Sic lachrumas, sic sepulcrum, sic ahenum, sic vehemens, sic incohare, sic helluari, sic halucinari, sic honera, sic honustum dixerunt. In his enim verbis omnibus litterae seu spiritus istius nulla ratio visa est, nisi ut firmitas et vigor vocis quasi quibusdam nervis additis intenderetur. Sed quoniam aheni quoque exemplo usi sumus, venit nobis in memoriam Fidum Optatum, multi nominis Romae grammaticum, ostendisse mihi librum Aeneidos secundum mirandae vetustatis, emptum in Sigillariis viginti aureis, quemquern ipsius Vergili fuisse credebatur. In quo duo isti versus cum ita scripti forent: Vestibulum ante ipsum primoque in limine Pyrrus Exultat, telis et luce coruscus aena, additam supra
Abbreviated transcription (Latin):
uenistis. qd̾ colloquim᷑ nẽ qd de officiis
disceptamꝰ. priuata actio est. Itaq ut̾e
apud me his honorib priꝰ huc usq qͥb
domi quoq ur̃e te uti priorem decet.
Hec atq alia in eandem sentenciam
taurꝰ grauit̾ sinił & comit̾ disseruit.
filii officio apud claudiũ legerimus.
ñ ẽẽ ab re uisum ẽ. ut asscriberemus.
Posuimus gͥ uerba ip̃a quadrigarii
ex annali eiꝰ sexto transcripta. De¬
it̾mq fabiꝰ maximꝰ filius eius qui pͥore
eos sciebant maxima concordia conue¬
nire lictores ñ ausi sunt. descendere
iubere ubi iuxta uenit tũ ꝯsul ait.
Quid postea lictor ille qui apparebat
cito intellexit maximum ꝓ cõs. de¬
scendere iussit. Fabiꝰ imꝑio paret. &¬
filium collaudauit cum imꝑrum qd
ppłi eẽt retineret.
.Litt̾am siue illa sp̃m magis qmͣ
litt̾am dici oportet. inserebant
firmandis roborandisq. ut sonꝰ earũ

Expanded text:
venistis, quod colloquimur nunc, quod de officiis venistis, quod colloquimur nunc, quod de officiis disceptamus, privata actio est. Itaque utere apud me his honoribus prius, quibus domi quoque vestrae te uti priorem decet. Haec atque alia in eandem sententiam Taurus graviter simul et comiter disseruit. filii officio apud Claudium legerimus, non esse ab re visum est ut adscriberemus. Posuimus igitur verba ipsa Quadrigarii ex Annali eius sexto transscripta: Deiterum, Q. Fabius Maximus, filius eius qui priore at, et quod inter eos sciebant maxima concordia convenire, lictores non ausi sunt descendere iubere. Ubi iuxta venit, tum consul ait: Quid postea? ; lictor ille qui apparebat cito intellexit, Maximum proconsulem descendere iussit. Fabius imperio paret et filium collaudavit, cum imperium, quod populi esset, retineret.LITTERAM, sive illam spiritum magis quam litteram dici oportet, inserebant umverborLum firmandis roborandisque, ut sonus earum