comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis causa inuitari cognoscit᷑.
It ideo si cõmunẽ fratrẽ Au¬
gustinũ ep̃m ad uos uenire
contigerit: ita illũ dileccio
urã sic̃ dec& affectuose dulci-¬
terq suscipiat: ut & ipsum con
& alios qualit̃ frat̃na caritas
colenda sit doceat. Et qm̃ se¬
pius euenit. ut hi qͥlonge suts
positi. prius ab aliis quȩ sunt
em̃danda cognoscant: si quas
fortasse fraternitati urẽ sa¬
cerdotũ uł aliorũ eulpas intu¬
lerit : una cũ eo residentes. sub
tili cuncta inuefagatione ꝑ¬
quirite: & ita uos in ea quȩ dm̃
offenduns & adiracundiã ꝓ¬
uocañ. diftrietos ac sollicitos ex¬
hibete: ut ad aliorũ em̃datio¬
nẽ & uindicta culpabilẽ feri¬
at. & innocentẽ falsa opinio¬
ñ affligat. Ds̃ te in columẽ
cuscodiat. reuerentissime fr̃
Data die .xͫ. kalendarũ iuli¬
arũ: imꝑante domno nomine

Expanded text:
tis causa invitari, cognoscitur. tis causa invitari, cognoscitur. Et ideo si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum cons alios, qualiter fraterna caritas colenda sit, doceat. Et quoniam saepius evenit, ut hi qui longe sunt positi, prius ab aliis quae sunt emendanda, cognoscant: si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum tili cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Data die X Kalend. Juliarum, imperante domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ma eidẽ delectacioni consen
ne animo nequeat: ipse tam̃
animus carnis uoluptatib re¬
luctans. in delectatione car¬
nałi aliqͦ modo ligat᷑ inuitus.
Uideo aliã legẽ in membris
meis. repugnantẽ legi m̃tis
meȩ: & captiuũ me ducentẽ
in lege peccatiquȩ. ẽ. in men¬
bris meis. Si aut̃ captiuus era
minime pugnabat. Sed & pri¬
in membris.ẽ. repugnat.
Si aut̃ pugnabat: captiuus
ñ erat. Ecce itaq homo. ẽ. ut
ita dixerim: captiuus & liber
Iiber exiusticia quã diligit:
laptuuis ex delctacione quam
Pue usq responsiones bea
Ici pape gregoruus ad
ponsulta reuerentis simi antis¬
titis augustini. Epłam uero
quã se arclatensi cpõ fecis se
o memorat: ad uirgilue qe¬
therii successore dederat:
luiꝰ haec forma est.
euerentissimo & scĩssi¬
mo frĩ uirgilio coepõ:
gregorius seruus seruorũ dĩ.
Quantus sit affectus uenien¬
tib sponte fr̃ib impendendus:
ix eo qͥd plerunq solent carita¬

Expanded text:
ma eidem delectationi consentma eidem delectationi consentne animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat; sed et pugae membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, captivus et liber; liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam Pti papae Gregorii ad consulta reverentissimi antistitis Augustini. Epistolam vero quam se Arelatensi episcopo fecisse commemorat, ad Virgilium Etherii successorem dederat DCI: cujus haec forma est: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Virgilio coepiscopo, Gregorius servus servorum Dei. Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent carita
Abbreviated transcription (Latin):
delectatione : uł qͦd maus ẽ. pec¬
cati consensu acciderit. Tribus
enĩ modis implet᷑ omẽ peccatũ:
iudelic& suggestione. delecta¬
tione. consensu. Suggestio qͥp¬
pe fit ꝑ diabolũ: delectatio ꝑ
carnẽ: consensus ꝑ sp̃m: quia
& primã culpã serpens sugges¬
sit: eua uelut caro delectata
ẽ : adam uͦ uelut sp̃s consensit.
Et necessaria . ẽ. magna discre¬
sui animus pͣsideatiCũ enĩ
malignus sp̃s peccatũ sugge¬
rit inmente : si nulla pecca¬
ti delectatio sequat᷑. peccatũ
om̃ĩ modo ꝑpetratũ. ñ.ẽ. Cũ
uͦ delectareͥ caro cȩꝑit : tunc
peccatũ incipit nasci. Si aut̃
etiã ex deliberatione consen¬
tit: tunc peocatũ cognoscit᷑.
ꝑfici. Insuggestione igit᷑. pec¬
cati simens. ẽ: in delectatio¬
ne. fit nutrim̃tũ: in consensu
ꝑfectio. Et sepe contingit
ut hoc qͦd malignus sp̃s semi¬
nat incogitatione. caro in delec¬
tationẽ trahat. nec tam̃ ani¬

Expanded text:
delectatione, vel, quod majus est, pecdelectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discresui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat: nec tamen ani
Abbreviated transcription (Latin):
mis sarũ solemnia celebrandi.
cũ fortasse aut festus dies exi¬
git. aut exhiberi mirsteriũ ꝓ
eo qͦd sacerdos alius in loco
deest. ipsa nec essitas cõpellit.
Nã si assurĩ alii qͥ implere mi¬
nisteriũ ualeant. illusio ꝓcra¬
pula facta aꝑceptione sacri
mrsterii ꝓhiberi ñ deb&: sed
ab immolatione sacrimyste¬
rii abstiuere ut arbitror hu¬
milit̃ debet: si tam̃ dormien
tis mentẽ turpi imaginati¬
one ñ concusserit. Nam sunt
qͥb ita plerunq illusio nasci¬
tur: ut eorũ animꝰ etiã in som¬
no corporis positus. turpib
ra ÷cũ se & si dormiente cor¬
pore nichil meminit uidisse.
tam̃ in iugiliis corporis me¬
miit in ingluiuẽ cecidisse.
Sin uͦ ex turpi cogitatione
uigilantis orit᷑ illusio dormi¬
entis : patae animo reatus suus.
Uidet enĩ a qua radice inqͥna¬
tio illa ꝓcesserit: qͥa qͦd cogita¬
uit sciens. hoc ꝑtulit nesciens.
Sed pensandũ. ẽ ipsa cogita¬
tio utrũ suggestione aN

Expanded text:
missarum solemnia celebmissarum solemnia celebcum fortasse aut dies festus exigit, aut exhibere mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valeant, illusio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet, sed ab immolatione sacri mysterii abstinere ut arbitror humiliter debet, si tamen animum dormientis turpes imaginationes concusserunt. Nam sunt quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus etiam in somno corporis ra, cum se etsi dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an
Abbreviated transcription (Latin):
nisi loto aqua eiuͦsq ad ues¬
perũ. intrare eccłam ñ cona¬
lis intelligens. sub eodẽ intel¬
lectu accipit qͦd p̃fati sumꝰ
qͥa quasi  ꝑsomniũ illu¬
dit᷑ ꝗ tẽptatus immundio
ueris imnaginib
in cogitatione inquinatur
Sedlauandus ẽ aqua. ut cul¬
pas cogitationis laerimis ablu
ae nisi prius ignis cẽptationis
recesserit. reũ se quafi usq ad
uesperũ cognoscat. Sed est no
ea de illufone ualde necessa
na dscretio: qu& subtilit̃ pen¬
sare debeat ex qͣ re accidat
mti dormientis. Aliquando
enĩ ex crapula. aliquando ex
mitate. Aliquando ex cogitati¬
one contingit. Et qͥdem cũ ex na
turȩ suꝑfluitate uł infirmita¬
te euenit: omnino hȩc illusio
ñ .ẽ. tim̃da : qͥa hanc animus ne¬
schens ꝑtulisse magis dolendus
ẽ. quã fecisse. Cũ uͦ ultra modũ
appetitꝰ gulȩ in sum̃dis alim̃tis
rapit᷑. atq: iccirco humorum
receptacula grauant᷑: hab&
exinde animus aliquẽ reatũ.
ñ tam̃ usq ad ꝓhibitionẽ ꝑci¬

Expanded text:
nisi lotum aqua ei usque ad vesperum intrare Ecclesiam non conclis intelligens, sub eodem intellectu accipiet, quo praefati sumus quia quasi per somnium illuditur, qui tentatus immundicia veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat, Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio, quae subtiliter pensare debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex uitate, aliquando ex cogitatione coturae superfluitate, vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda: quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Quum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem perci
Abbreviated transcription (Latin):
Percipietsq alacer rediuiuȩ
p̃mia uitȩ . Barbariẽ rabiem
nom̃ & inde suũ. Conuersus
conuertit ouars : petrũq uo¬
cari: Sergius antistes iussit. ut
ipse pat łonte renascentis
quẽ xpĩ grã purgats. Protinꝰ
ablatũ uex̃ in arce poli: Mi¬
ra fides regis. clem̃tia maxi¬
ma xpi : Cuiꝰ consiliũ. nullus
adire potest Sospes enĩ ueni
niȩ Peruarias gentes. ꝑfreta
ꝑq uias : Urbẽ romuleã iu¬
dit : tẽplũq uerendũ. Aspe¬
xit petri: mistica donaferes
candidus int̃ oues xpĩ sociabilis
uit : Corpore nã tumulũ : m̃te
si ꝑna tenae : Cõmutasse magis
septrorũ insignia credas. Quẽ
regnũ xp̃i. ꝓmeruisse uides:
& ipse relicto regno ac iuuem
torũ apłorũ gregorio pontifi¬
catũ tenente ꝓfectus. ẽ : cupi¬
ens inuicina scorũ locorũ ad tẽ¬
pus peregrinari in t̾ris. quo fa¬
miliarius a sc̃ĩs recipi merere¬
tua in cȩlis. Qđ his tẽporib plu¬

Expanded text:
Percipiensque alacer redivivae Percipiensque alacer redivivae praemia vitae, Barbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit, ut ipse pater. Fonte renascentis quem Christi gratia purgans, Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest. Sospes enim al. ni Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit Petri, mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit: Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. et ipse, relicto regno  Al., imtorum apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plu
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletũ.ẽ. Et enĩ illo ꝑuenieas
pontificatũ agene sergio. bap¬
titatꝰ . ẽ. die scõ sabbati pascha¬
lis : Anno ab an carnatione dnĩ
sexcentesimo octogesimo nono.:
& in albis adhuc positꝰ. languo¬
etiã tẽpore baptismatis papa
memoratus petri nom̃ imposu¬
erat : ut beatissimo apłorũ pͥn¬
cipi ad cuuꝰ sacratissimũ corpus
a finib: t̃rȩ pio ductꝰ amore
uenerat. etiã nominis ipsius
consortio iungeret᷑. Qui in eiꝰ
qͦq eccła sepultus . ẽ: & iubene
scła maner&: & legentes qͦq
uł audientes exẽplũ facti ad
studiũ religionis accenderae
Scriptũ ẽ. gͦ hoc modo. Culma
opes. sobolẽ. pollentia regna.
triũ phos. Ex uuias. ꝓceres. mȩ¬
nia castra. lares : Quȩq patrũ
uirtus. & quȩ congesserat ipse
Cedualla armipotens. liquit
amore dei : Ut petrũ sedẽq pe¬
tri rex cerner& hospes: Cuius
fonte meras sumeret almus
aquas : Splendificũq: iubar
radianti carꝑ et haustu Ex qͥ¬
uiuificus fulgor ubiq: fluit:

Expanded text:
completum est. Etenim illo perveniens, pontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnatione Domini sexcentesimo octuagesimo nono: et in albis adhuc positus, languoetiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente saecula maneret, et legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carvivificus fulgor ubique fluit.
Abbreviated transcription (Latin):
di tercio. cedualla rex
occidentaliũ saxonũ cũ genti
suȩ duob annis strenius sime
rats ad ipisci. ut ad limina
beatorũ apłorũ fonte baptis¬
matis ablueret᷑. in qͦsolo didi¬
cerat generihumano patere
uitȩ cęlestis introitũ: Simul etiã
sꝑans qͥa mox baptitatꝰ. carne
solutꝰ. adȩt̃na gaudia iã mun

Expanded text:
 Al., Cedualla, rex Occidentalium Saxonum, cum genti suae duobus annis strenuissime rans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam
Abbreviated transcription (Latin):
re potua. At cũ sepius huc atq
illuc spectante me & epõ core
citatis in cursũ eqͥs reuerteren¬
tur: & ipse lascuio suꝑatꝰ animo.¬
ñme potui cohib̾e : sed ꝓhibente
lico illo ludentib me miscui. &
simul cur su equi contendere
cȩpi. Qđ dũ agerẽ : audiui illũ
post t̃gũ mͥ cũ gemitu dicentẽ.
O quã magnũ ue facis michi.
sic equitando Et ego audieas:
nichilominꝰ cȩptis insciti uetitis.
Nec mora dũ feruens equus
qͦddã itineris concauũ ualen¬
tiore impetu transilir&. la¬
psus decidi: & mox uelut emo¬
rieos. sensum penitꝰ motũq om¬
nẽ ꝑdidi. Erat nanq illo in
lo colapis t̃rȩ ęqualis. obtectꝰ
cespite tenui: neq ullus alt̃ in
tota campiplanitie lapis inue¬
niri poterat. Casuq euenit. uł
potiꝰ diuina ꝓuisione ad puni¬
endũ in obȩhentiȩ meȩ culpã.
ut hunc capite ac manu quã
capiti rueos supposuerã tange¬
rẽ: Atq infracto pollice capi¬

Expanded text:
re potui. « At cum saepius huc atque re potui. « At cum saepius huc atque illuc spectante me et episcopo, concitatis in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me miscui, et simul cursu equi contendere coepi. Quod dum agerem, audivi illum post tergum mihi cum gemitu dicentem: O quam magnum vae facis mihi sic equitando! Et ego audiens, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inveniri poterat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedientiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capi
Abbreviated transcription (Latin):
iuldus. in se ipso ab eo factũ sol&
narrare miraculũ : qͥ tunc qͥ¬
dem in clero illius conuersatus.
pest. Uitã in qͥt illius quantũ
hominib: ȩstimare fas. ẽ. quod
p̃sens obtime cognoui: ꝑ omia
ipso maxime exꝑtus sũ. Qiuppe
quẽ ab ipso ut ita dicã mortis
limite reuocats. ad irã uitȩ
sua oratione & benedictione
illius degerẽ. Legendi qͥdem ca¬
nendiq studiis traditꝰ. sed ñ ad
quadã nos iter agenes cũ illo
deuenisse in uiã planã & amplã
aptãq cur sui equorũ cȩper̃q
uiuenes qͥ cũ ipso eraN maxime
laici postulare ep̃m. ut cursu
maiore eqͦs suos inuicẽ ꝓbare li¬
cer&e. At ille pͥmo negauit. õcio¬
sũ dicens. eẽ. qͦd desiderabaN : sed
adultimũ multorũ unanima
intentione deuictus. facite in¬
quit si uultis: ita tam̃ ut heri¬
baldus ab illo se certamine fun
tius obsecrans ut & michi certan¬
di cũ illis copia daret᷑. uidebã
nanq equũ quẽ mͥ ipse obtimũ
donauerat : neqͣquã impetra¬

Expanded text:
ld, in seipso ab eo factum solet narrare miraculum, qui tunc quidem in clero illius conversatus, praeest. « Vitam, inquit, illius, quantum hominibus aestimare fas est, quodsens optime cognovi, per omnia ipso maxime expertus sum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratione ac benedictione illius degerem legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuquadam nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima intentione devictus: Facite, inquit, si vultis, ita tamen ut Herebald ab illo se certamine fundtius obsecrans, ut et mihi certandi cum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum donaverat, nequaquam impetra
Abbreviated transcription (Latin):
hebat. lȩtabat᷑: quasi unꝰ e con¬
uus agebat. Et multis post
hȩc annis iuiuers : in eadẽ quã
acceꝑat salute ꝑmansit. Hoc
aut̃ miraculũ memoratꝰ abbas
nsc p̃sente factũ : sed abhis qͥ prȩ¬
sentes fuere sibi ꝑhib&. cẽ. relatũ.¬

Expanded text:
ebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem quam acceperat salute permansit. Hoc autem miraculum memoratus abbas non se praesente factum, sed ab his qui praesentes fuere, sibi perhibet esse relatum.
Abbreviated transcription (Latin):
iaptitatũ nouerã dix. At ille.
si ab hoc inqͥt sacerdote bapti¬
atuses: ñ esꝑfecce baptitatꝰ
Noui nanq eũ: & qͥa cũ esset
prbr ordinatꝰ. nulla tenꝰ ꝓpt̃
ingenii tarditatẽ potuit cate¬
euandi uł baptirandi minis¬
teriũ discere. Propt̃ qͦd & ipse
illũ ab huiꝰ p̃sũptione̾ ministe¬
ru qͦdregularit̃ implere ne
tũq ẽ. ut exufflante illo iti
faciẽ meã. confestm me me-¬
lius hab̾e sentirẽ. Uocauit aut̃
medicũ: & dissolutã mͥ emiera
ni iuncturã. cõponere atq al¬
ligare iussit. Iantũq mox ac¬
cẽpta eiꝰ benedictione conua¬
lui: ut in crastinũ ascendeas
equũ. cũ ipso iter in aliũ locũ
facerẽ. Nec multo post plene
curatꝰ: uitali etiã unda ꝑfu¬
sus sum. Mansit aut̃ in epis¬
copatu annos. xxxͣx. tres: & sie¬
ad cȩlestia regna conscendeas.
sepultus. ẽ. in porticu scĩ petri
in monasterio suo qͦd dr̃ insula
derorũ : anno ab incarnatione

Expanded text:
baptizatum noveram, dixi. At ille: baptizatum noveram, dixi. At ille: Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus es, non es perfecte baptizatus: novi namque eum, et quia cum esset presbyter ordinatus, nullatenus, propter ingenii tarditatem, potuit catechizandi vel baptizandi ministerium discere, propter quod et ipse illum ab hujus praesumptione ministerii quod regulariter implere neqtumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem. Vocavit autem medicum, et dissolutam mihi emicra juncturam componere atque alligare jussit. Tantumque mox accepta ejus benedictione convalui, ut in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curatus, vitali etiam unda perfusus sum. » Mansit autem in episcopatu annos triginta tres, et sic caelestia regna conscendens sepultus est in porticu sancti Petri, in monasterio suo, quod dicitur In silva Derorum, anno ab incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
uisco. ferorq domũ a sociis. de
tacitꝰ tota nocte ꝑduro. Uome¬
bã aut̃ sanguinẽ: eo qͦloe ino¬
nea eẽnt ruendo conuulsa.
At ep̃s grauissime de casu et
interitu meo dolebat: eo qͦdi
specialit diliger&e affectu.
Nec uoluit nocte illa iuxta
morẽ cũ clericis suis manera
Uerũ solus in oratione ꝑsifa
noctẽ ducebat ꝑuigilẽ : pri
mea ut reor. sospitate suꝑnę
pietati supplicans . Et mane
primo ingressus ad me. acdi¬
eta suꝑ me oratione. uocant
me nomine meo : & qͣsi de son¬
no graui excitatũ. in t̾rogau
si nossem qͥs ecẽ. qͥ loqueret᷑ ad
me. At ego aꝑiers oculos : au
Etiã. Tu es antistes m̃s amatus
sum inquã ꝑ orationes urãs.
si uoluerit dñs. Qui impones
capiti meo manũ: cũ uerbis be
ualentẽ. Cȩpitq me intrş¬
diuuno ut mox patuit admonitꝰ
ustinctu: an me. eẽ. baptizatũ
absq scrupulo nossem. Cui ego
absq ulla me hoc dubietate
scre resporidi: qͥa salutari fon¬
te in remissionẽ peccatorũ

Expanded text:
sco, ferorque domum a sociis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingressus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui loqueretur ad me. At ego aperiens oculos, aio: Etiam tu es antistes meus amatus.sum, inquam, per orationes vestras, si voluerit Dominus. Qui imponens capiti meo manum, cum verbis benvalentem: coepitque me interrodivino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla me hoc dubietate scire respondi, quia salutari fonte in remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑantes minꝰ animos militũ
trepidare : minꝰ p̃sente du¬
ce quondã screnuis simo &
eximio posse fugã medita¬
ri. Sed ipse ꝓfessionis suȩ
ñ immeinor. dũ opimo eõe
uallatus exercitu. ñ nisi
urgã tantũ habere in
manu uoluit: occisusq. ẽ.
una cũ rege egrice. et
cuncttis eorũ insistentibus
paganis cȩsus siue dispsus
exercitus. Successor aut̃
filius eni. de regio gene¬
re: uir obtimus atq oba¬
mȩ genitor sobolis. de qͥb¬

Expanded text:
sperantes minus animos militum sperantes minus animos militum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi virgam tantum habere in manu voluit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus exercitus. Successor autem DCXXXV, filius Eni, de regio genere, vir optimus, atque optimae genitor sobolis
Abbreviated transcription (Latin):
entaliũ anglorũ
post earpualdũ redual¬
di suecessorẽ. sigbertus
frat̃ eiꝰ p̃fuit. homobonus a
religiosus. qui dudũ inea ieis
inumicicias redual difuesors
ubi regno pottus .ẽ mox ea
que ingallus bene disꝑosita
uidit imitari cupiens infi¬
tuit scolã in qua puerilit¬
teris imbuerent᷑: iuuante
se ep̃ofelice quẽ de canos
acceꝑat. eisq peda gogos
ac magistros uxta morẽ
cantuariorũ p̃bente ln¬
tũq rex ille cȩlefas regiu
amator factus . ẽ. ut ad
ultimũ relicas regni nego
partẽ eidẽ regni tenebat:
intraret monaeeriũ qͥlsi¬
bi fecerat. atq accepta
tonsura: ꝓ aet̃no magis
regno militare curarse
qđ dũ multo tẽpore fa¬
cer&: contigit gentem
merciorũ duce regepes¬
aer ailuersus orientales
anglos in bellũ ꝓcedere.
Quidũ se inferiores inbello
hostib conspicerent: roga¬
uer̃ sigbertũ ad confirma¬
ndũ militẽ fecũ uenire in
pliũ. Ilto nolente ac contra
eruentes. duxer̃ incertam̃:

Expanded text:
entalium Anglorum , post Earpualdum Redualdi successorem, Sigberct frater ejus praefuit, homo bonus ac religiosus: qui dudum in Gallia, dum inimicitias Redualdi fugiens ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultpartem ejusdem regni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac contraderuentes duxerunt in certamen,
Abbreviated transcription (Latin):
contemptorẽ : industru
faciendi simuloe cdocena
data cȩlestia: sollertiã
onis & iugiliarũ. auctor¬
tẽ sacerdote dignã. rel¬
guendi suꝑbos ac potent
parit̃ & infirmos conso¬
di. ac pauꝑes recreandi
defendendi clem̃tiã. Qu
ut breuit̃ multa cõpre¬
dã: quantũ ab eis qͥ illũ
uere didicimꝰ. nil ex or
quȩ in euangłicis uł ap

Expanded text:
contemptorem; industriam contemptorem; industriam faciendi simul et docendi mandata caelestia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex omnibus quae in eva
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa eiꝰ foramina in grediens
qͥb edificio erat affixa ꝑdere:
ibi ecła. destinã illã ñ ut an¬
tea deforis in ful cimentum
domus apposuer̃: sed intrlip¬
sam eccłam in memoriã mira¬
culi posuer̃. ubi intrantes
genu flectere. ac miscđiae
celesti supplicare deberent.
Constatq multos ex eo tẽpo¬
re grãm sanitatis in eodem
loco consecutos: quin etiam
& in aquã missis. plures sibi
siusq languorũ remedia
conquisiere. Scripsi autẽ
uł eligens hoc qͦd de obser¬
uatione paschȩ minus ꝑfe¬
ete sapiebat : immo hoc
multũ decestans. sic̃ in libro
quẽ de tẽporib cõposui
manifestissime ꝓbaui: sed
quasi uerax historicus sim¬
plicit̃ ea quȩ de illo siue
ꝑ illũ sunt gesta describens.
& quȩ laude surTdigna ita
eiꝰ actib laudans. atq ad
utilitatẽ legentiũ memo¬
riȩ cõmendans. studiũ u¬
delic& pacis & caritatis.
continentiȩ & humilitatis
animũ irȩ & auariciȩ ia¬

Expanded text:
ipsa ejus foramina ingrediens, ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificio erat adfixa, peredeibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem vel eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videlicet, pacis et caritatis, continentiae et humilitatis; animum irae et avaritiae vic
Abbreviated transcription (Latin):
to tẽpore aliquanto. cum
bricata eoe ibibafilica ma
atq in honorẽ beatissi¬
n apłorũ principis dedica¬
a. illoossa eiꝰ translata atꝙ
adexterã altaris uixta uẽ¬
ierationẽ tanto pontifice
dignã condita surs Succes¬
st̃ uͦ ei in episcopatũ finan.
ipse illo ab hii scottorũ
insula ac monasterio desti¬
natus: ac tẽpore ñ pauco
in episcopatu ꝑmansit. Con¬
tigit aut̃ post aliqͦt annos ut
penda merciorũ rex cũ hofa
berer eitu hȩc inloca pueniess.
cu cuneta quȩ poterat ferro
la destina cu incũbens obit:
abignib circũ cuncta uoran¬
tib ab sumi ñ potuit. Quo cla¬
rescente miraculo: mox ibidẽ
eccłã refaurata & hȩc eadẽ
defana in munim̃tũ ẽ. pariets
ut ante fuerat forinsecus ap¬
posita. Rursũq ꝑacto tẽpo¬
re aiquanto. euenit ꝑculpã
incuriȩ uicũ eundẽ & ipsam
eccłam. ignib consumi: sed
nec tunc qͥdem eandẽ tange¬
re flamma defcnã ualebat.
It cũ magno utiq: miraculo

Expanded text:
pore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Successit vero ei in episcopatum Finan DCLII, et ipse illo ab Hii Scottorum insula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro la destina cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsamesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
unc cũ dies mortis ess¬
di ecorpore cogere
pletis annis episcopatus su
sumꝰ: In hac enĩ habens eccła
& cubiculũ. sepius ibidẽ diue¬
ti ac manere. atq inde adys¬
dicandũ circunqͣq exire co¬
sueuerat. Qđ ipsũ & in aliis
uillis regis facere soleba
ut pote nil ꝓpriȩ possesl¬
Iagellis habens. Tetendes
dentalẽ eccdȩ parcẽ lia

Expanded text:
unc cum dies mortis egredi e corpore cogeret DCLII, completis annis episcopatus suisumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessagellis habens. TetenderuOccidentalem ecclesiae pa
Abbreviated transcription (Latin):
examinata a prudentib
sanctior ac dõ dignior posse
st qͥd dispositũ fuerat: Ordi¬
nat ep̃s iur dõ dilectus pauli¬
nus. qui cũ illa ueniret. eãq
& comites eiꝰ ne paganorũ pos¬
sent societate pollui. qͦadiatia¬
&e exhortatione & sacramen¬
torũ celestiũ celebratione
confirmar&. Ordinatus ẽ

Expanded text:
examinata a prudentibus examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset xta quod dispositum fuerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentorum caelestium celebratione confirmaret. Ordinatus est
Abbreviated transcription (Latin):
t anglorũ. Quarũ prior
uȩ ad austrũ .ẽ. & situam¬
uertate felicior: nongen¬
Dreũ sexaginta familiarũ
Mensura iux̧ta ȩfaimationẽ
anglorũ: scđa trecentarũ
Quitra spaciũ tenoe. Hiuc
auit̃ genti occasio fuit ꝑcipi¬
Iide fidei. qͦd p̃fatus rex eiꝰ
gͥnatione iunctus ẽ. regib
eantuariorũ. accepta in con¬
nige edilberga filia edil¬
berea regis: quȩ alio nomi
sis procis afrẽ eiꝰ eadbau¬
do qui tunc regno cantuari
dari: ne fides & sacramenta
cȩlesas regis. consortio pro¬
fanarent᷑ regis qui ueri dĩ
cultus ẽe prorsus ignarus.
que eũ eduino uerba nuncui
referren ꝓmisit se nichil
omĩmodis contrariũ xpĩanȩ
fidei quã uirgo colebat. ee
faccurũ.: quiñ potius ꝓmissu¬
rũ ut fidẽ cultũq suȩ reli¬
gionis cũ om̃ib qͥsecũ uenis¬
sent iuiris siue feminis. sacer¬
dotib seu ministris. more
xpĩano seruaree. Neqab¬
negauit se eandẽ etiã subi¬
turũ cẽ. religionẽ: si tam̃

Expanded text:
vit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram, juxta aestimationem Anglorum; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Huic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbergae filia Aedilbercti regis, quae alio nominsis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc regno Cantuariodari, ne fides et sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tata ñ minima. atq ad epis¬
copiũ furens se flamma di¬
latarce : confidens ep̃s in diui¬
nũ. ubi humanũ deerat auxi¬
liũ. iussit se obuiã sȩuientib
& huc illueq uolantib igniũ
globis efferri. Erat aut̃ eo
loci ubi flammarũ impetus
maxime incumbebat : martr¬
riũ beatorũ quattuor coro¬
natorũ. Ibi ꝑlatus obsequen¬
tiũ manib ep̃s. cępit orando
ꝑiculũ infirmus abigere.
qͥd firma fortiũ manus mu¬
tũ laborando nequi uerat.
Nec mora uentus qui a meri¬
die flans urbi incendia sparse¬
rat. contra meridiẽ reflexis
primouim sui furoris alesio¬
ne locorũ quȩ contra erant
abstra x̃ : ac mox funditus qr¬
escendo. flammis parit̃ sopi¬
tis atq extinctis cõpescuit.
arũ a sua suorũq: lesione en¬
bris orationib uł exhorta¬
tionib repellere consuera
merito uentis flammisq
mundialib pͣualere. & ne
sibi suisq nocerent obtinere
poterat. Et hic gͦ postquã

Expanded text:
tata non minima, atque ad epistata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flammarum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a meridie flans, urbi  Al., ubi incendia sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. arum a sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam
Abbreviated transcription (Latin):
oc enĩ regnante rege.
beatus archep̃s lau¬
rentius regnũ cȩleste conscen¬
dit : atq in eccła & monasterio
sc̃i apłi petri iuxta p̃decesso¬
rẽ suũ Augustinũ sepultus.ẽ.
erat lundoniȩ ep̃s: sedẽ dor¬
uuernensis eccłȩ tercius ab
Augustino suscepit: iustus au¬
tẽ adhuc suꝑstes hrofensem
regebat eccłam. Quicum
magna eccłam anglorũ cura
ac labore gubernareñs: sus¬
ceper̃ scripta exhortatoria
apontifice romanȩ &apos¬
tolicȩ sedis bonefacio. qui
post deusdedit eccłȩ p̾fuit.
Anno incarnationis dnicae
firmitate. idest podagra
grauatus: sed mentis ẽ essi¬
Ibus
amanda. petenda & quȩren¬
da ꝑuolans. Erat carnis ori¬
gine nobilis: sed culmine men¬
tis nobilior. Demiq ut unũ
uir tutis eiꝰ unde cȩtera in¬
telligi possint. testimonium
referã: tẽpore quodã ciui
centib cȩpit flammis consu¬
mi. Quib: cũ nullo aquarũ
iniectu posset aliqͥs obsistere:
iamq ciuitatis. eõ. pars uas¬

Expanded text:
oc enim regnante rege DCXIX beatus archiepiscopus Laurentius regnum caeleste conscendit, atque in ecclesia et monasterio sancti apostoli Petri juxta praedecessorem suum Augustinum sepultus est erat Lundoniae episcopus, sedem Doruvernensis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: Justus autem adhuc superstes Hrofensem regebat Ecclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, anno incarnationis dominicae firmitate, id est podagra, gravatus, sed mentis gressibus amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium referam; tempore quodam civitcentibus coepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vas
Abbreviated transcription (Latin):
uo tẽpore etiã nor¬
danhimbrorũ. hor
ẽ. ea natio anglorũ quȩ ad
aqͥlonalẽ humbre flumit
plagã habitabat cũ reoi
fuo eduuni uerbũ fidei. pn¬
piendȩ fidei & regni celes¬
tis. potestas etiã terreni
creuerat imꝑii: ita ut qͦd
nemo anglorũ ante eum

Expanded text:
Quo tempore etiam gens NorQuo tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege suo Aeduino, verbum fidei prpiendae fidei et regni caelestis, potestas etiam terreni creverat imperii: ita ut, quod nemo Anglorum ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
confessio suscepto xpĩanȩ sa¬
cram̃to fidei ꝓtestec᷑. Palli¬
um p̃terea ꝑlatorẽ p̃sentiũ
frat̾nitatituȩ. benignitatis
studiis inuitati direximꝰ: qͦ
uidelic& tantũ in sacrosc̃is cele¬
brandis mỹsteriis utendi licen¬
tiã imꝑauimꝰ: concedentes
etiã tibi ordinationes epõrũ
exigente oportunitate. dnĩ
p̃ueniente miscđia celebrare:
ita ut xpĩ euangłm plurimo¬
rũ annunciatione. in omĩbus
gentib quȩ needũ conuersȩ
sunt cdilatet᷑. Studeat gͦ tiua fis¬
ternitas. hoc qͦd sedis apłicȩ hi¬
manitate ꝑcepit. intemerata
m̃tis sinceritate seruare : i¬
tendens cuiꝰ rei similitudine
tã p̃cipuũ indum̃tũ humer
tuis baiulandũ susceꝑis: a¬
lẽq: te dñi implorata cla¬
tia ex hibendũ ftude. ut u¬
dulti muneris p̃mia. ñ cũ
atitudine. sed cũ cõmodisi¬
marũ. ante tribunal sumn
& uenturi udicis rep̃sentes
Ds̃ te incolumem custodia
dilectissime frater

Expanded text:
confessio suscepto Christianae saconfessio suscepto Christianae sacramento fidei protestetur  Alum praeterea per latorem praesentium fraternitati tuae, benignitatis studiis invitati direximus, quod videlicet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavimus: concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia celebrare: ita ut Christi Evangelium plurimorum adnunciatione, in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris praemia non cum reatitudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illa uobis repensatione col
rent meritis. eorũ. ẽ. saluatio
ꝓpinata : dicente dño. Qiu ꝑ¬
seuerauerit usq infinẽ: hic
saluuserit. Saluati gͦ estis
spe pacientiȩ & tolerantie
uirtute : ut infideliũ corda.
nacurali ac suꝑscitioso mor¬
bopurgata sui consequeres
miscđiam saluatoris. Suscep¬
tis nanq apicib filii nrĩ adu¬
aldi regis. repperimꝰ quatda
sacri eloquii eruditione eiꝰ
animũ aduerȩ conuersionis.
&̾ indubitatȩ fidei creduli¬
tatẽ
fraternitas ur̃ã ꝑduxerit.
Qua exre de longaniontate
clem̃tiȩ cȩlestis certã assum̃¬
tes fiduciã : ñ solũ supposita¬
rũ ei gentiũ plenissimã salutẽ
cationis ministerio credimus
subsequendã : quatinus sic̃ scri¬
ptũ. ẽ. consũmati oꝑis uobis
merces a retributore omniũ
bonorũ dño tribuat᷑. & uere
ꝑ omnẽ terrã exisse sonũ eor¬
rũ. & infines orbis terrȩ uer¬
ba ipsorũ. uniuersalis gentiũ

Expanded text:
etiam illa vobis repensatione colletiam illa vobis repensatione collrent meritis, eorum est salvatio propinata; dicente Domino: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spe patientiae, et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata, sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adualdi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione, ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae caelestis certam adsumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, cationis ministerio credimus subsequendam: quatenus, sicut scriptum est, consummati operis vobis merces a retributore omnium bonorum Domino tribuatur. Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum, universalis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ui statim successit it
pontificatũ iustus: qͥ
andi ep̃os auctoritate a pon¬
fice bonefacio. que succes¬
seẽ fuisse deusdedit supra
neminimꝰ. Cuꝰ auctoritatis
sta. ẽ. forma. Dilectas simo
t iusto: bone facius. Quã
deuote. quãq etiã uigilanter
pxpĩ euangłio elaborauerit
ra frat̾nitas: ñ solũ epłae
Quobis directȩ tenor. immo
indicauit. Nec enĩ omp̃s deus
aut sui nominis sacram̃tum.
lut urĩ fructũ laboris dese¬
fuit: dũ ipse p̃dicatoribus
euangłii fidelit̃ reꝓmisit. ec¬
de ego uobiscũ sũ om̃ib dieb
Qđ specialit̃ imuncto uobis
minis terio eiꝰ clem̃tia demors¬
trauit : aꝑiens corda gentiũ
ad suscipiendũ p̃dicationis
urȩ singulare mrsteriũ. Mag¬
no enĩ p̃mio fastigiorũ urorũ
delectabilẽ cursũ bonitatis
suȩ suffragiis illustrauit : dũ
ereditorũ uobis talentorũ fi¬
delissimȩ negociationis offi¬
cus. uberẽ fructũ impendens ei
qd signare possetis multiplicats
generationib: p̃paraut. Hloc

Expanded text:
ui statim successit in pontificatum Justus, qui nandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, Bonifacius. Quam devote, quamque etiam vigilanter pro Christi Evangelio elaboraverit vestra fraternitas, non solum epistolae a vobis directae tenor, immo indicavit. Nec enim omnipotens Deus, aut sui nominis sacramentum, aut vestri fructum laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei qgenerationibus praeparavit. Hocque
Abbreviated transcription (Latin):
ui. te sic cũ p̃fata uirgine ad
regẽ ediunũ quasi comes copu¬
lȩ carnalis aduenit: Sed ipse
potius toto animo intendens. ut
tũ ut & eos qͥ secũ ueneraNt ne
cando conuerter&. Sedsic̃ apłs
ait. quãuis multo tẽpore illo la¬
borante in uerbo ds̃ scłi huius
excȩcauit m̃tes infideliũ. ne eis
fulgera&e illuminatio euangelii
lumine xp̃i. Anno aut̃ seqͥ en¬
te uenit in ꝓiunciã quidã ficca¬
a rege occidentaliũ saxonũ no¬
mine quichelmo: spans se regẽ
ediunũ regnosimul & uita pri¬
uaturũ. Qui habebat siccã bi¬
cipitẽ coxieatã : ut siferriuil¬
Inus
minꝰ admortẽ regis sufficeras
peste uuaret᷑ ueneni. Peruen
aut̃ ad regẽ primo die paschan
uitq qua si nunciũ dni sui refen
Et cũ simulatã legationẽ ore
tuto uoluer&e: exurrexit re¬
te. & euaginata sub ueste sig
impetũ fecit in regẽ. Qđ cũi¬
regẽ A nece defender&: mor
t̃posuit corpus suũ ante ietu
pungentis. Sed tanta un hos
ferrũ infixit: ut ꝑ corpus mie

Expanded text:
to: et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut tum, ut et eos qui secum venerant, ne cando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gloriae Christi. Anno autem sequente venit in provinciam quidam sicaa rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae,vitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum viregem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis
Abbreviated transcription (Latin):
sicca nefanda ꝑemit. Laden
chȩ. peperit regina filiã re
cui nom̃ eanfled. Cũnq iden
rex p̃sente paulino ep̃o grãs
ger& his suis ꝓnata sibi filus
Ft utt regina sospes & absqr
lore graui sobolẽ perear&e.
uis uerbis delectatus rex:
misit se abrenunciatis idolis
põ seruiturũ. si uitã sibi et
etoriã donaret. pugnanti
Quersus regẽ. a qͦ homicida
qͥ eũ uul nerauerat missis
Et in pignus ꝓmissionis im¬
endȩ: candẽ filiã sua xpo¬
secrandã paulino ep̃o as¬
nauit. Quȩ baptizata est
e sco pentechostes: prima
pore curatus a uulnere sibi
ecẽ suã conspirasse didicerat
ut occidit. aut in deditionẽ
fecepit. Sicq uietor in patri¬
Im reuersus : ñ statĩ & incon¬
ulte sacram̃ta fidei xp̃ianȩ¬

Expanded text:
sica nefanda peremit. Eadem chae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro nata sibi filia,erit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus promissionis implendae, eandem filiam suasecrandam Paulino episcopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima tempore curatus a vulnere sibi necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Chri
Abbreviated transcription (Latin):
II Ut cheo doro cuncta per missis¬
a granse. anglorũ eccłȩ cũ catholica
ueritate. literarũ qͦq: scã rũ cȩpit
scudus imbui.ee it putta prodamtiro¬
pensis ecclȩ sie factus antistes er

Expanded text:
I. Ut Theodoro cuncta peragrante, Anglorum Ecclesiae cum catholica veritate, literarum quoque sanctarum coeperint studiis imbui; et ut Putta pro Damiansis Ecclesiae sit factus antistes. Per
Abbreviated transcription (Latin):
uocandãq: ad fidẽ ueritatis pro¬
uinciã iaruman ep̃m. qͥ successor
erat trumheri. Qui multa agers
sollertia uxta qͦd mͥ prbr qui
comes itineris illi. & coopati
uerbi extiterat referebat.
erat enĩ religiosus &e bonus un
longe lateq omĩa ꝑuagatis
iusticiȩ redux̃: adeo ut relio¬
tis siue destructis fanis ariss
cũ fide resurrectionis in illo
mori quã in perfidiȩ sorde
int̃ idola uiuere. cupientis
Quib ita gestis: & ipsi saco¬
dotes doctoresq eorũ domi

Expanded text:
vocandamque ad fidem veritatis provocandamque ad fidem veritatis provinciam Jaruman episcopum, qui successor erat Trumheri: qui multa agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisqucum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque