comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum matre comp̾hensos compelli ab antyocho rege ad esum carni¬
porcine. Quib remientib issit rex coram eis sartagines et ollas
eneas succendi et p̾mogenito linguã amputari. cuiꝰ cute capi¬
tis abstracta et summitate pedũ ⁊ maniuĩ p̃cisa coram mr̃e et fñ¬
bus missus in sartagine torquebatur. In eñ dẽ modũ singłi fratrũ

Expanded text:
cum matre comprehensos compelli ad esum porcinae carnis. Quibus renuentibus, jussit rex coram eis sartagines, et ollas aeneas succendi, et primogenito linguam amputari, cujus cute capitis abstracta, et summitate manuum et pedum praecisa coram matre et fratribus, missus in sartaginem torrebatur. In eumdem modum
Abbreviated transcription (Latin):
stis. Porosꝑa lux oritur lingnuis animisq fauete. Nunc dicenda bono
ppłs paup. dum noua roma fuit. Creu̾unt ⁊ opes et opum furiosa li¬
bido. Et cum possideant płima plura petunt. Quo plus sunt pote
plus sitiũt᷑ aque. In p̾cio p̾cium nũc est dat census honores. Census
aformam. In libro tristiũ. s cilicet ut fuluũ spectatur ignib aurũ
Tempore sic duro est conspicienda fides. dum iunat et nultu ridet
eris felix multos mim̾abis amicos. Tempora si fu̾int nubilia so¬
sem quid tu conced̾e posses. Materiam uenie sors tibi nr̃a dedit. Qd¬

Expanded text:
tuo. prospera lux oritur: linguis animisque favete! nunc dicenda bona summo vertice Roma deos. Creverunt et opes et opum furiosa libido. Et cum possideant plurima, plura petunt. Quo plus sunt pote, plus sitiuntur aque. In pretio pretium nunc est, dat census honores Census oria nulla foret. scilicet ut fulvum spectatur in ignibus aurum, tempore sic duro est inspicienda fides, dum iuvat et vultu ridet eris felix multos numerabis amicos Tempora si fuerint nubila sosem, quid tu concedere posses? materiam veniae sors tibi nostra dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
serri. ¶In libro de officiis. Fundamẽtũ pmũ iusticie est ne cui no¬
ceatur. Deñ ut coĩ utilitati ẜmatur. ¶ Tocius iusticie nulla capita¬
lior qm eoꝵ qui cum maxime fallant id agunt ut bomi um uideãt᷑.
¶ Oim societatũ nulla p̾stancior est nullaq firmor. qmͣ cũ boni
um morib suuiles familiaritate ꝯm̃cti sunt. Nichil enĩ amabi¬
lius est nec copulaciꝰ qm̃ moꝵ siłitudo bonoꝵ. ¶ Fortes ⁊ mag
est ꝯsentaneũ rõm: qui metu nõ frangitꝰ eũ frangi cupiditate
nec qui se ĩuictum a labore p̾stit̾it uinci a uoluptate. Fugienda

Expanded text:
s. In libro De Officiis: Fundamentum primum iustitie est ne alicui noceatur, deinde ut comuni utilitati serviatur. Fortes etlior quam eorum qui, cum maxime fallant, id agunt ut boni viri videantur. Omnium societatum nulla prestantior est, nulla firmior, quam cum boni viri, moribus similes, familiaritate coniuncti sunt. Nihil enim amabilius est, nec copulatius, quam morum similitudo bonorum. In quibus enim sentaneum, qui metu non frangitur, eum frangi cupiditate; nec qui se invictum a labore praestiterit, eum vinci voluptate. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ysaiam. Sabilon fuisse potentissima ⁊ ĩ campestrib ꝓ quadx
storias conscripserunt. arx aut̃ .i. capitoliũ illius urbis ẽ furris q̃¬
latim delato mangustans eo artata ut pondus ĩminens faciliꝰ
altiorib sustentetur. Describuntur ibi templa marmorea ⁊ aurea
statuas plateas lapidib auroq fulgentes et multa alia que ꝑen

Expanded text:
t: « Babylonem fuisse potentissimam, et in campestribus per quadrum torias conscripserunt. Arx autem, id est, capitolium illius orbis est turris qlatim de lato in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describunt ibi templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ ei qui adeptus fu̾it ubicimmq genciũ erit a nob̾ diligetur. A¬
micitiam si ad fructũ nr̃m referimus et nõ ad illius comodũ quẽ
diliginus / nõ est amicicia set mercatura quadã utilitatũ suaꝵ.
urata ⁊ arua et pecudes hoc m̾o diliguntur qd̾ ex eis fructus ca¬
piut᷑ hoĩm autẽ caritas gratuita est. u̾sutos eos appello quoꝵ¬
celit̾ mens u̾satur. In orõne sua ꝓ maxcello. Nulla corporis tanta
uis est. q̃ nõ feiro et uĩrib debilitari frangiq possit. Animũ u̾o uĩ¬
lere iacentẽ set ampliare eius p̾stinam dignitatẽ. ħ qui fec̾it nõ ego
cm siimis uiris comꝑo. set smnullimũ do iudico. ¶ Presentes fructꝰ

Expanded text:
s, quam qui adeptus fuerit, ubicumque gentium erit a nobis diligetur. Amicitia si ad fructum nostrum referrimus; et non ad illius commodum quem diligimus; non est amicitia, sed mercatura quedam utilitatum suarum. Prata et arva et pecudes hoc modo diliguntur, quod ex eis fructus capiuntur: homimi autem charitas gratuita est. Valeriuita est. In oratione sua Pro Marcello: Nulla corporis tanta vis est que non ferro et viribus debilitari frangique possit. Animum vero vinmodo iacentem extollere, sed etiam ampliare eius pristinam dignitatem, hec qui fecerit, non ego eum summis viris comparo, sed simillimum Deo iudico. Et Alin
Abbreviated transcription (Latin):
apposita ioca que tibi misceant risum ⁊ acuant sat igeniũ. u̾bi gr̃a
contra calupniosos fingit. qd̾ agnus et lupus sicientes ad riuilĩ
ex diu̾so uen̾unt sursum bibebat lupus longeq inferior agnus
Lupus ut agnũ uidit sic ait. Tirbasti m aquam bibenti. aguus p¬
ciens dixit. Quonio aquam turbani tibiate ad medecut. Et s
pat̾ tuus multa mala m oñdit. In fine autẽ alt̾cacõnis. lupꝰ imp¬
ba uoce dixit. Et adhuc in loquens latro: Statiq in eum sie¬
it ⁊ innocenti uitam eripuit. Contra illos quoq qͥ aliene saluti ĩsi¬
dias parat fingł. Qd̾ mus ut flumẽ transiret rane auxiliũ peciit. il¬
la grossum lignũ petens inurẽ ad pedem sͥ uigauit ⁊ natare cepit
In medio fluminis rana se iumerit. At mnus ualidus dũteneret
uires Milnus econtra uolans murẽ cum unguib rapuit suuł ⁊

Expanded text:
vel audienti misceant risum, acuunt tamen ingenium. Verbi gratia contra calumniosos fingitur, quod agnus et lupus sitientes ad rivulum e diverso venerunt, sursum bibebat lupus, longeque inferior agnus. Lupus ut agnum vidit, sic ait: turbasti mihi aquam bibenti. Agnus patiens dixit, quomodo aquam turbavi tibi? A te ad me decurrit. C, inquit, tuus multa mala mihi ostendit. In fine autem altercationis, lupus improba voce dixit. Et adhuc mihi loqueris latro: statimque in cum direxit et innocenti vitam eripuit. Contra illos qui aliene saluti insidias parant, fingit quod mus ut flumen transiret, auxilium a rana petiit, illa grossum filum petens, mutem ad pedem sibi ligavit, et natare cepit: in medio vero flumine rana se immersit: at ille validius dum teneret vires, milvus econtra volans, murem cum ungui
Abbreviated transcription (Latin):
temporũtestis. Lux u̾itatis uita memorie. magra bite. nuncia ue¬
ne p̾mũt. tetue libidnns torqueunt. tu die noctuq cruciaris. Cui
nec satis est qd̃ est. ⁊ id ip̾m ne nõ dui futurũ sit tumes. Te conscĩe
stimulant malefõrũ tuoꝵ. te metus examinat iudicõꝵ atq legñ¬

Expanded text:
temporum testis, lux veritatis, vita memorie, magistra vita, nuncia vetemporum testis, lux veritatis, vita memorie, magistra vita, nuncia vene premunt, te tue libidines torquent, tu die noctuque cruciaris; cui nec satis est quod est et idipsum ne non diu futurum sit times, te conscientie stimulant maleficiorum tuorum, te metus exanimant iudiciorum atque leg
Abbreviated transcription (Latin):
mus ne nimis cito dilig̾e mopiamꝰ nene indignos. Digm st̃
amicicia qͥb in ip̃is est cansa cur diligantur.
litudinis. utendũ ẽ ergo excitacõnib modicis. ⁊ tantũ cibi ac po¬
tus adhebendii ut uires reficiantur nõ opp̾mantur. ¶Auancia¬
senũ. quid sͥ uelit nõ intelligo. Quid eĩ absurdius eẽ p̃t qm quo nu¬
nus restat nie / eo plus uiatia querere. frustra sꝑat ad olescens ue
tat. tustius curatur. In hiis enĩ melioris cond̾onis est senex. qr qd
sperat adolescens ipe iam consequntꝰ est. Ille nult din un̾e iste
diu uixit. Mors ⁊̃ contingit adolescentib adũsante et repugnar¬
te natura et ideo granis. Sic̃ ergo pomia ex arborib si cruda sunt
ui auelluntur. si matura et cocta/ decidunt sic uis adolentib uitã
aufert senib matuntas. Non est lugẽda mors qͣm inmortalitas
sequitur. Sapientissimus quisq equissimo animo morit᷑ nec eñ
uixisse penitet qui ita uixit ut nõ frustra de natum extimet. et ex

Expanded text:
mus ne nimis cito diligere incipiamus, neque indignos. Digni sunt amicitia in quibus est causa cur diligantur. aletudinis, utendum ergo est exercitationibus modicis et tantum cibi ac potus adhibendum, ut senilis quid sibi velit non intelligo. Quid enim absurdius esse potest, quam quo minus restat vie, eo amplius viatici querere? Frustra sperat adolescens vitat, tristius curatur. In his enim melioris conditionis est senex, quia quod sperat adolescens, ipse iam consecutus est. Ille vult diu vivere; iste diu vixit. Mors etiam contingit adolescentibus aversante et repugnante natura; et ideo gravis. Sicut enim poma ex arboribus, si cruda sunt, vi avelluntur, si vero matura et cocta, decidunt; sic vis adolescentibus vitam aufert, senibus maturitas. Non est lugenda mors quam immortalitas sequitur. Sapientissimus quisque equissimo animo moritur, nec eum vixisse penitet quoniam ita vixi ut non <frustra me> natum existimem et e
Abbreviated transcription (Latin):
mobilia. untus est una altissins infirma raditib que mul¬
la ui labefactar potest nec dimoneri loco. Omne malũ nascens
Sapiencia siue eloquencia parũ ꝓdest. Eloquencia u̾o sine sapĩa
nitatis decipit. ut cum breuẽ se eẽ putent longissimi sint cum
dent oꝑam ut multas res b̾uit̾ non ut pancas dicant. Libro tu¬

Expanded text:
sunt. Virtus est una altissimis infixa radicibus, que nulla vi labefieri potest nec dimoveri loco. Cicero Marcus em sine eloquentia parum prodest: eloquentia vero sine sapientia vitatis decipit, ut cum breves se esse putent, longissimi sint; cum dent operam, ut multas res breviter, non ut paucas dicant. Part
Abbreviated transcription (Latin):
inimiciciam gerens post multum temporis iradĩ ꝑcussiis ĩ teriit
at sic cũ oĩm iudeoꝵ fauore Inde machabeo sacerdocii dignitas tra¬
ditur. Qui dignitate suscepta legatos romã dirgit. Dec̾uit senatoᷤ
uideos amicos et auxiliatores romanoꝵ hũdos. Eo tempore ꝑublic
terencius carthagiẽsis cõmedia scriptor in archadia moritur. Hinꝰ
terencii legitur hic ephytaphũ. Natus in excelsis tectis carthagis al¬
te. poͣnis dnab bellica p̾̃da fui. Descripsi mores hoñn. inuenũq se¬
nũq. Qualit̾ et ẜm decipiant dnõs. Quid m̾etrix quid leno dolꝰ¬
quid fingat auarus. Hoc quicumq legit sic puto cautus erit. Int̾¬

Expanded text:
i ira percussus interiit; ac sic cum omnium Judaeorum favore, Judae Machabaeo sacerdotium decernitur, qui dignitate suscepta, legatos Romam dirigit: decrevitque senatus Judaeos amicos et auxiliatores Romanorum habendos. P. Terentius Carthaginensis comoediarum scriptor, ob ingenium et reddidit iste mihi. Natus in excelsis tectis Karthaginis altae Romanis ducibus bellica praeda fui. Descripsi mores hominum, iuuenumque senumque. Qualiter et serui decipiant dominos, Quid meretrix, quid leno dolis confingat auarus Haec quicunque leget, hic puto cautus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
de regione ꝑtolomeoꝵ quam subtto inuaserat p̃cepto romanoꝵ
recessisset pudeam ueint ibiq ihu qui et iason fratrionye ponti¬
ficatũ tradidit. Quo demde expulso onyã cognomẽto meueleũ
successionẽ ei tradidit. Ita ob sacerdocii dignitatẽ orta sedicione
int̃ pͥncipes magnaꝵ miẜiaꝵ cause pulularunt. Anthiocus sus¬

Expanded text:
regione Ptolemaeorum, quam subito invaserat, Senatus praecepto recessisset, in Judaeam venit, ibique Jesu, qui et Jason, fratri Oniae pontificatum tradidit; quo deinde expulso, Oniam cognomento Menelaum successorem ei dedit. Itaque ob sacerdotii dignitatem orta seditione int
Abbreviated transcription (Latin):
de saturnalib. Hic papirius cum esset puer cum prẽ suo ĩcuriam
ierat illum ren̾tentem ꝑcũctari cepit mater quid in senatu egissẽt
prẽs. Puer ixudit tacendũ eẽ neq id dici licere. Mułr auidior au¬
diendi secretũ rei ⁊ silenciũ piũ animũ eius ad inquirend̾ eũberat
dũc urgente mr̃e lepidr atq festini mẽdacii consiliũ capit. Actũ
ĩ senatu dr̃ utrum uid̾etur utilius eẽ unus ne duas urores hr̃et
an una ap̃ duos npta eẽt. Hec illa ut audiuit ad cet̾as matro¬
nas retulit. Post triduo ad senatum confluũt orantes ut una
pocius duob nupta fi̾et qmͣ unidne. senatores q̃ nam eẽt illa
nulieꝵ ĩ tempies ⁊ quid sibi postulacio ħ uellet mirabantꝰ. Et
nõ ut pue ret ꝓdigiuĩ illam uerecundi sexus impudicã ꝑauesce¬
bant insaniam. puer papirius publicum metum demit q̃ mat̾
dix̾at enairat. Senatus fidẽ atq ĩgenũ pm̃i exoscłat᷑ esultũq fac¬

Expanded text:
sius Theodosius Papirius cum esset puer, forte cum patre suo in curiam ierat. Illum revertentem percontari cepit mater, quid in senatu egissent patres: puer respondit tacendum esse, neque id dici licere. Miser avidior audiendi secretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum everberat. Tunc puer urgente matre, lepidi atque festivi mendacii consilium capit: actum in senato dicit, utrum videatur utilius esse, unusne duas haberet uxores, an una apud duos nupta esset. Hec illa ut audivit. Ad ceteras matronas retulit; postridieque ad senatum confluunt orantes, ut una potius duobus nupta fieret, quam uni due. Senatores quenam esset illa mulierum intemperies et quid sibi postulatio hec vellet mirabantur et non ut parve rei prodigium; illam verecundi sexus impudicam pavescebant insaniam. Puer Papirius publicum metum demit, que matri dixerat enarrat. Senatus fidem atque ingenium pueri exosculatur a
Abbreviated transcription (Latin):
sic defedissimũ hominẽ suius narib recalua fronte pilosis hum̃
is reꝑandis crurib disceptarent nouissime u̾terunt eũ ĩ impetũ
crates dicebat multos homines propt̾ea nulle uiuere ut ederẽt
et biberent, se autem edere et bibere ut uiu̾et. ¶Flores socratis.¬
age sic alienĩ ut tuũ nõ obliuiscaris negocim. Amico ita pro-¬
desto ne tibi noceas. Qd̃ hẽs ita utere ut alieno nõ egeas. In
tuo qmͣ alieno labore sarrinam suscipe. Pecume querende ⁊ tu-¬
ende modũ hr̃e oportet. Uelox consiliuĩ sequitur pena. maxĩe ꝯͣ¬
ciasq longas oꝑtet hr̃e. Negat sͥ ip̃e qui qd̃ difficile ẽ petit Ma¬
lum alienum tuum ne facias gaudiũ. Principiũ amicicie bñ lo
amittitur. Nulli ĩponas qd̾ ipẽ pati nõ possis. ħ exhibe qd̾ tib
optaũis exhib̾i. Presentem laudare minime decet. Sepultus
apud te sit sermo quem solus audieris. Si bñ egeris ip̃e tibi ꝑ¬

Expanded text:
se foedissimum hominem simis naribus, recalva fronte, pilosis humeris, et repandis cruribus, disceptassent; novissime verterunt in eum impetum; crates dicebat multos homines propterea velle vivere, ut ederent et biberent; se edere et bibere, ut viveret. Epicurus NoAge sic alienum ut tuum non obliviscaris negotium. Amico ita prodesto ne tibi noceas. Quod habes ita utere ut alieno non egeas. In tuo quam in alieno labore sarcinam suscipe. Pecunie querende et tuende modum habere oportet. Velox consilium sequitur peniteciat intimare. Negat sibi ipsi qui quod difficile est petit. Malum alienum tuum ne feceris gaudium. Principium amicitie est bene loqamittitur. Nulli imponas quod ipse peti non possis. Hoc exhibe quod tibi optaveris exhiberi. Presentem laudare minime decet. Sepultus apud te sit sermo quem solus audieris. vv. 133-135 Et
Abbreviated transcription (Latin):
om optulisset filia eius ut ip̃e eum in filiũ adoptaret. admirans
rex pueri uenustatẽ. coronam qͣm forte gestebat capiti illius ĩpo¬
suit. Erat autẽ in ea ymago amonis fabrefcã. Puer autẽ coronã
ꝓrecit int̾ram et fregit. Sac̾dos autẽ helypoleos a latere regis sur¬
gens exclamauit. Hic est puer quem nobis occidẽdum deus mo¬
strauit ut deceto tumore careamus. Et uoluit nruere in eũ. Set
auxilio regis lib̾atus ẽ. ⁊ ꝑsuasione cuiꝰdam sapientis qui ꝑ igno¬

Expanded text:
mith obtulisset Pharaoni, ut et ipse eum adoptaret, admirans rex pueri venustatem, coronam, quam tunc forte gestabat, capiti illius imposuit. Erat autem in ea Ammonis imago fabrefacta. Puer autem coronam projecit in terram, et fregit. Sacerdos autem Heliopoleos a latere regis surgens, exclamavit: Hic est puer, quem nobis occidendum Deus monstravit, ut de caetero timore careamus, et voluit irruere in eum, sed auxilio regis liberatus est, et persuasione cujusdam sapientis qui per igno
Abbreviated transcription (Latin):
soni. Nullo lingue ꝯm̃cio altĩ genti sociantur. Qum negociatorib alii
ĩ ripam flumĩs m̾ces apponũt. ac iuxͣ complacitas mutuant a etas ill
ultra humanã fragilitatem ꝓlixa est. ut in mature peat qui centena¬
rius moriatur. Nulli ꝑ diem sompnus. Annona eodẽ semꝑ tenore. E¬
dificia humilia ⁊ ꝑua. uitẽ nescinnt. redũdant pomis. culturas ⁊ ue¬
natus amant u̾m tỹgridũ ⁊ elephantoꝵ piscacionib desctantur. p̃ẜ¬
timq testudinũ quoꝵ suꝑficie domos familiaꝵ capaces oꝑũt. In hͣ¬

Expanded text:
o linguae commercio genti alteri sociantur. Cum negotiatoribus aliis in ripa fluminis merces apponunt ac uix complacitas mutant. Aetas illis ultra humanam fragilitatem prolixa, ut mature pereat qui centenarius moritur; nulli per diem somnus; annona eodem semper tenore; aedificia humilia paruaque; uitem nesciunt; redundant pomis. Herculem natus amant, uerum tigridum aut elephantorum; piscationibus delectantur praesertimque testudinum, quarum superficie domos familiarum capaces operiunt. Deh
Abbreviated transcription (Latin):
deo alapas manib ĩcestis. ⁊ inpuro ore expuent uenenatos spu¬
piens tacebit. Ne quis agnoscat qd̾ u̾bũ sit uł uñ uenit ⁊ ut in¬
feris loquatur ⁊ corona spinea coronetur. ad cibum ã fel ⁊ ad sitiz
acetũ dabunt. Templi uero uelum scindetur ⁊ ĩmedia die nox
erit tenebrosa nimis in trib horis. et morte morietur / trib dieb
sompno suscepto ⁊ tñc ab inferis reg̾ssus ad luce̾ ueniet.¶ Eo tem

Expanded text:
Deo alapas manibus incestis, et impurato ore expuent venenatos spipiens tacebit, ne quis agnoscat quod verbum, vel unde venit, ut inferis loquatur, et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel, et ad sitim scuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet prim
Abbreviated transcription (Latin):
admtitũ uoluntarũ. dũ nõ nulli eoꝵ prtant obemitiũ animas reu̾ti
aliinõ extingi. s beatus fĩ magis. ap̃ płimos luctuosa sũt pũpia. de¬
nq recens natũ fletu parens excipit. Eaͣ leta sunt fim̃a ad eõ ut ex¬
da etate. E dificia modice hñt ab humo eleuata. annona eodẽ semꝑ
nobłitas p̾ualet. s suffragium uniu̾soꝵ. ppłus eĩ eligit spectatũ mo¬
dos g̾mosophistas pħos diuidit. Quoꝵ unũ appellat brachanas. alt̾m
lamaneos quitante ꝯtinencie sunt ut uł pomis arboꝵ uixͣ gangẽ flu¬
mẽ. uł publice orace et fariue alantur cibo. Et cũ rex ad eos uen̾it ado¬

Expanded text:
tarium, dum nonnulli eorum putant obeuntium animas reverti, alii non extingui, sed beatas magis fieri. Apud plurimos luctuosa sunt puerperia, denique recens natum fletu parens excipit: contraversum laeta sunt funera adeo, ut ex Aedificia modice ab humo eleuata. Annona eodem sempenobilitas praeualet, sed suffragium uniuersorum. Populus enim eligit spectatum modos ginnosophistas diuidit, quorum unum appellat bragmanas, alterum samoneos; qui tantae continentiae sint, ut uel pomis arborum iuxta Gangim fluuium uel publico orizae et farinae alantur cibo. Et cum rex ad eos uenerit, ado
Abbreviated transcription (Latin):
c̾uitas serpentib q̃ aspicientes conũtebant inlapides. hñtes unũ ocu¬
in quo snnicem otebantur. fu̾t eĩ tres sorores uiꝰ pulcritudinis
qiͥ omus otsi qͣ ita spectatores stupesc̾e̾ taciebant. ut u̾fe cos putare¬
turmuapides. ¶Syrenas tres fingũt fuisse. Ex ꝑte uirgines. ⁊ ex ꝑte
pouicres hñtes alas et ungulas. Quaꝵ una uoce alt̾a tibiis t̾tia
ua canebat. Qrue illectos naigantes sb̃ cantu ĩ nautragiũtrah¬
od egestatem. Hiis fute sunt interre naufragia. alas aute̾ huuilłe et
ꝓnenuas. qr amor et uolat et uuln̾at. Que io influctib comorasse dĩ¬
pructus uen̾is cauere. ¶ Scillam quoq fere teminã capitib iucanta
rorbentis estus uorago collidit. fingñtur et monstra qͥdam irõnabi¬
lum aĩanciũ. ut cereb̾cũ inferũ canem tria capita hñtem signitican¬
tos ꝑ eũtres etates ꝑ quas mors homines deuorat .i. infanciam.

Expanded text:
crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinisus oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahgestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse diunt. 32. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam sorbentis aestus vorago collidit. 33. Fingunt et monstra quaedam irrationalium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est, infantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciut et ỹpocentauros qd̾ equoꝵ hoĩmq ĩ eis cõiũcta natura fuisse¬
lla magna ⁊ famosissima tyrce q̃ socios quoq ulixis mutasse fertur
ibestias. Et de archadib que forte ducti tnͣsnatabant qd̾dã stagnũ
atq ibi comĩtebant in lupos. Ram et dromedis socios in polucres
¶Det et quidã asserunt stagas ex homib fi. ad multa eĩ latrocma figu¬
re sceiatoꝵ muutantur sũ magicis cantib sine har uen etitro cmprsurti

Expanded text:
cut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, toti
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis contegant ꝑan. enĩ g̾co serone õe. othi aures dñtur. sarch¬
batie in ethyopia ꝓui ut pecora ambulare dicut᷑ͣ enadragem᷑ nã¬
q ãnũ millus suꝑꝰg̾ ditur. ¶ Sathyri homũcõnes sũt ad iuicis naub
tonius scũs uidit. Qui ⁊̃ int̾rogatus dĩ ẜuo respondisle fertur diceais
Mortus ego sum unus ex accolis ħemi quos uano erore deluia ge¬
ethyopia. singłis crurib ⁊ sccłitate mirabili. quos incõpadas gti
uocant eo qd̃ ꝑ estum int̾ra resupim iacentes. pedũ suoꝵ magni¬
tudine adumbrent. ¶Antiopedes ĩ india plantas u̾sas hnt post
crura et octenos digitos inplantis. ¶Ippodes in sithia sunt himan
tormam et equinos pedes hñt. ¶In India quoq sunt gẽtes ut dr̃ q̃
macrobii iumcupantur .xii. pedũ sdaturam hñtes. Maccon. enĩgͥte¬

Expanded text:
ex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Artaex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Artabalitae in Aethiopia, proni, ut pecora, ambulare dicuntur. Quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. 21. Satyri, homunciones sunt aduncis naribus, tonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore geAethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili, quos inde sciopodas Graeci vocant eo quod per aestum in terra resupini jacentes pedum suorum magnitudine adumbrantur. Antipodas in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. Ippodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem, qui Macrobii nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ña capita heant. quosq ipẽ latratus. mag̃ bestias qͣmͣ homĩes confi¬
tetur. hii ĩ india nascuntur Eydopes eadem India gignit dcos sỹ¬
clopes eo qd̃ unũ hr̃e ocłm in fronte media ꝑhibentur. hii ⁊ agͥopa¬
gite nũcupantur. pp̾ ħ qd̾ solas ferarũ cames edunt ¶Leminas ĩ lidia
ciedũt truicos sine capite nasci ⁊ os ⁊ ocdos h̾re mpectore alios sine cin¬
cib gigniꝰ ocłos hñtes in huiis. ¶ñ ultimo a orientis morfruose
gencium facies scribũtur. Alie sine narib equali tocius oris planitie
informes hñtes nultꝰ. Alie labio sb̃t̾iori ad eo ꝓnmẽti. ut m ołardor¬
b totam ex eo faciẽ contegant dormẽtes. alis concta oa ec̃ moouo
tũ foromine calamis aduenarũ pastus hamiẽtes. nõnulse sine lingo
eẽ dicunt ᷑ ĩnucẽ ꝓ ẜmonib utentes mitu sine motu ¶ dano fhios ap̃o
sathiam eẽ ferunt tam diffusa magnitudine aũ. ut ome coꝵpus

Expanded text:
ina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et ἀγριοφαγῖται dicuntur, propter quod solas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive Scythiam esse ferunt, tam diffusa aurium magnitudine, ut omne corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ram ocaidisse dr̃. ¶ Centamis aut̃ sp̾es uocabłm indidit .i. hominẽe
quomiitũ quos quidã fuisse equites thessaloꝵ dñt. Set ꝓ eo qd̃ discu¬
rentes ĩ belo uelud unũ corpus equoꝵ et homi uid̾entur inde cen¬
thanros fictos asẜueruĩt. ¶Monocentaurũ u̾o nomẽ sũpsisse ex tau¬
to et homine dũt. qualẽ bestiã dũt fabłose in laberintho inlusam
finssẽ. de qua ouidiꝰ Semibouẽq uirũ. semiuirũq bonẽ ¶ Onocen

Expanded text:
r occidisse: Centauris autem species vocabulum indidit, id est, hominem mistum equo. Quos quidem equites Thessalorum dicunt: sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde centauros factos asseverant. Porro Minocentaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine: qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusum fuisse. De qua Ovidius: Semib
Abbreviated transcription (Latin):
taliam easdẽ alpes aperiut. ¶ Ethuas ex igne et sulphure dcũs est
unde gehenna. Constat autẽ hunc ab ea ꝑte qua eurus uł africꝰ
flat habere spelinicas plenas sulphure et usq ad mare deductas
que spelũce recipientes in se fluctus uentum creant qui exagitatꝰ
ignem gignit ex sulphure. unde est qd̃ ur̃ incendiũ. ¶ Ephyrenens

Expanded text:
inae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendium. Pyrenaeus
Abbreviated transcription (Latin):
tore maris rubri suꝑ petras solis ardore feruentes assant pisces ⁊
h̃ solo alimeto uictitant. ¶ Sarmate. qͣduiandali et ĩ num̃abiles a¬
lie gentes equorũ et uulpiũ camib delctant᷑. ¶ Scothoꝵ nacõ ꝓpͥas uxores¬
nõ hñt. set ut cuiq libitum fu̾it pecudum more lasciuiũt. ¶Perse medi
Indi ethyopes regna nõ modica et romano ĩꝑio ꝑia. cũ matrib ⁊ auiis¬
et cum filiab ⁊ nepotib copulant: ¶ M assa gete ⁊ derbites illos mifri
mos putant qͥ egrotacõne moriunt. Et ꝑentes cognatos ꝓpinquos cũ
cid senectam uen̾int ingulatos deuorant. Rectius ẽẽ dicentes ut a se po
dũt in patibulo. Nyrram u̾o eos uolucrib et canib semiuiuos ꝓicuĩt.

Expanded text:
tore maris Rubri, super petras solis calore ferventes assant pisces, et hoc solo alimento victitant. Sarmatae, 335 Quadi, Vandali, et innumerabiles aliae gentes, equorum et vulpium carnibus delectantur. Quid loquar de est, sed ut cuique libitum fuerit, pecudum more lasciviunt. Persae, Medi, Indi, et Aethiopes, regna non modica, et Romano regno paria, cum matribus et aviis, cum filiabus et neptibus copulantur. Messagetos putant, qui aegrotatione moriuntur, et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectam venerint, iugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se podunt in patibulis. Hircani volucribus et canibus semivivos proiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gio fortis ⁊ solo leta. ¶ystriã hyster ammis uocauit qͥ eius t̾ram in¬
fuunit. ip̃e dãnubiñ. ht̃ autẽ hystria a septent᷑one pannoniã. ¶Ytalia
olim a gas occupata. magna g̾cia appellata ẽ. Deinde a regis noĩe
dine amplius qmͣ latitudine a circõ in eurũ extenditur. am̃idie cire¬
no mari. ab aquilone adriatico clauditur. Ab occiduo alpiũ iugis
finitur. t̾ra omĩb reb pulchrima soli fertilitate / pabuli ub̾tate gͣ¬
tissima. ht̃ lacus uenatũ. arupnũ atq ludm̃. flunios egͣdanũ. tỹ¬
b̾im. ⁊ tepẽtes fontib baias. ¶ Tuicia ꝑs est ytalie. Umbra u̾o ꝑs

Expanded text:
t. 17. Istriam Ister amnis vocavit, qui ejus terram influit, ipse est Danubius. Habet autem Istria a Septentrione Pannoniam. 18. Italia olim a Graecis populis occupata, magna Graecia appellata est; deinde a regis nomine dine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a meridie Tyrrheno mare, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab occiduo Alpium iugis finitur, terra omnibus in rebus pulcherrima, soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima. Habet lacus Benacum, Avernum atque Lucrinum; fluvios Eridanum et Tiberim; et tepentes
Abbreviated transcription (Latin):
unt et alie insule que abelles ponto uiq ad gades in mari mi.¬
gno sũt constitute. Cyprus Insula aciuitate insula cỹpro que
lis dcã est. pͥma eĩ remis ⁊ sagittis claruit. p̾ma lñs uira fixit equistre
tĩas p̾ma docuit. Scudiũ musicũ ab ydeis dactilis ĩ ea ceptum est.
Capris copiosa. c̃ius eget. lupos ⁊ nlpes. aliaq feraꝵ noria nũꝙͣgig¬
nit. serpens nulla ibi. nulla nocua. ⁊ si inueniatur statim moritur.

Expanded text:
ulae. Item insulae, quae ab Hellesponto usque ad Gades in mari Magno sunt constitutae. Cyprus insula a civitate Cypro, quae lis dicta est. 16. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris jura fixit, equestres turmas prima docuit. Studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum; capris copiosa, cnit; serpens nulla ibi, nulla noctua, et si inveniatur, statim emoritur.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Hanc ab oriente alpiũ iuga tuentur. Ab occasu occeanus ĩcludit
a mioie prupta pprenei. a leptentrione reni fluenta atq gͥmania
Cuiꝰ miciũ belgica finis aq̃tama est. Regio est gleba uben ac ꝑabu¬
losa. ⁊ adusũ aĩanciũ apta. flim̃b quoq et fontib urigua. ꝑfusa
duob magnis reno ⁊ rodano fluniis. Selgis autẽ ciuitas est gallie.
a qua beigica ꝓuuicia dcã est. Cisalpina quasi atͣ alpes. Transalpi
na transalpes contͣ septentrionẽ. Reatina u̾o qd̃ sit iuxͣ renũ ¶ Hys¬
cognominata ẽ. Sita est autẽ int̾ africam et galliam a seꝑtentrione

Expanded text:
r. Hanc ab Oriente Alpium juga tuentur, ab Occasu Oceanus includit, a Meridie praerupta Pyrenaei, a Septentrione Rheni fluenta, atque Germania, cujus initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi, ac pabulosa ad usum animantium apta, fluminibus quoque, et fontibus irrigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquicta. Sita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione
Abbreviated transcription (Latin):
dens sanguiẽ siciens. cũ oñs quos ocubitu oblectaaet oid̃ẽt. taneẽ
niã publico scełe obterit. Precepit eĩ ut intꝑentes ⁊filios iila deia¬
ta reu̾encia nature de ꝯuigiis appetendis. cui libitũ eẽt libum fieret
ualius maximꝰ. Semiranus cũ eiccͣ caltam capitis sui occupate mĩa¬
atũ eẽt babiloniam defecisse alt̾a ꝑte crmũ adhuc soluta ad eamex¬
pugnandã currit nec pͥus decorẽ capilloꝵ ĩ oromẽ posuit qm tanta
urbem ĩ potestatem redegit eius ibiposita est in ip̃o hĩtuctatua.

Expanded text:
dens, sanguinem sitiens, cum omnes quos concubitu oblectasset occideret, tandem niam publico scelere obtexit. Precepit enim ut inter parentes et filios, nulla delata reverentia nature de coniugiis appetendis cui libitum esset liberum fieretAssiryorum regina, cum ei circa cultum capitis sui occupate nuntiatum esset Babiloniam defecisse, altera parte crinium adhuc soluta, protinus ad eam expugnandam cucurrit; nec prius decorem capillorum in ordinem quam tantam urbem in potestatem suam redegit. Quocirca statua
Abbreviated transcription (Latin):
excedunt. ¶ Appolouides ꝑhibent in sychia feminas nasci. que bi¬
thie uocantur. Hasq in ocłis pupillas geminas hr̃e. et piie uisu
capitib cannus armate unguib amicte uestitu gͥcoꝵ. ad ẜmonẽ
lius ad escam oꝑis indigent. odore pomoꝵ uinũt siluestuũ. longiꝰ¬
q ꝑgentes. eadẽ illa in presidiũ gerunt ut olphatu alantur qd̾ si

Expanded text:
erit. Apollonides perhibet in Scythia feminas nasci, quae bitiae uocantur: has in oculis pupillas geminas habere et perimere uisu capitibus caninis, armatas unguibus, amictas uestitu tergorum, ad sermonem lius ad escam opis indigi odore vivunt pomorum silvestrium longiusque pergentes eadem illa in praesidio gerunt, ut olfactu alantur. Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
ñt̃im dnriͣt uxorem eydochante. quiño du¬
nĩt eẽqͣclrante hr̃s esto. aut alt̃i nubit. arui
duxit uxorẽ. habeb̾ doclrantẽ. erit alt̾nis
quad̾ans. sineut̃ eam duxit uxor̃e: nõ quia
ambo inpartes equales admittuntur: ple¬

Expanded text:
odrante, qui non duxerit, ex quadrante heres esto.' aut nubi‹t› alteri duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans. si neuter eam duxerit uxorem, non quia ambo in partes aequales admittuntur: ple
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo ille m̾ hr̃s esto. pari rõe dicũdum ent
institunoẽm ualẽ. millo iure inpediente.
¶Siquẽ ita institutum ponamꝰ alle si eũ
codieilł hr̃edm̃ scͥpsi. hr̃s esto. uale̾t insu¬
tutio. ⁊ infilio quimpotestate ẽ. cum mil¬
la sit ꝯditio: que inp̃titum ꝯferatur. uł
que inp̃sens. ueluti si rex ꝑtoꝵ niuit. sina¬

Expanded text:
 ille mihi heres esto', pari ratione dicendum erit institutionem ualere nullo iure impediente. Si quem ita institutum ponamus: 'ille, se eum codicillis heredem scripsi, heres esto', ualet institutio etiam in filio qui in potestate est, cum nulla sit condicio, quae in praeteritum confertur uel quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Utrumẽ ⁊ icum manuimississe. s pꝰ ad¬
iectioñe. lib̾tas seruo tata. ẜ uoluntatẽ
restatoris ꝯualescit ¶Siquis ħrdem
ita ĩstituit. si sese hĩcłmi instituisses. aut
quid sͥ legasses. nicħ it̃ ẽ quo gradu
is ate hr̃s institutus ͥ. ł quid ei leganim
sit. dũ mͦ aliqͦ gradu id te fecisse ꝓbes.

Expanded text:
uerum est enim eum manumississe: sed post aditionem libertas seruo data secundum uoluntatem testatoris conualescit. Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus uel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probes.
Abbreviated transcription (Latin):
nõn mpbum ẽ. actiones hĩ ditarias
non alias habebit: qũa si d̃ dĩt uefeãit
id quod erit iussus iurare. mortuo ãt¬
ut uł manumisso sticho. uno testato¬
chum manumssurũ. non uidebitur
defectus ꝯditiõe hr̃s. quamius uerũ
sit ꝯpellendum eũ manumittẽ si unict.
Io̾ est ⁊ suta hr̃s institutꝰ cẽt quis. tinꝰ
hr̃s esto ita ut stichũ mamunttat.
aut titio cẽtũ ita lego. ut stichũ ma¬
nuiitat. llam mortuo sticho. nem¬
o dior sumoundum eum. nõ uidtur
enĩ d̃fectus ꝯditice̾ si pare conditioĩ
non possit. implẽcla ẽ enĩ uoluntas
imipetuũ ap̃eore remisum est noc ẽ¬

Expanded text:
non improbum est, actiones hereditarias non alias habebit, quam si dederit vel fecerit id, quod erat iussus iurare. Mortuo autem vel manumisso Sticho vivo testatochum manumissurum, non videbitur defectus condicione heres, quamvis verum sit compellendum eum manumittere, si uiueret. idem est et si ita heres institutus esset quis: 'Titius heres esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non uidetur enim defectus condicione, si p‹ar›ere condicioni non possit: implenda est ‹enim› uoluntas,in perpetuum a praetore remissum est nec
Abbreviated transcription (Latin):
tał iuris uuandioditioni ingeriur. s
rate. cun eñ faciles sũt non ulli bõiũ
id uirandum ꝯtẽpru relagionis. aliiͭ quã
ꝑtimidi metu ouani numinis us adsu¬
ꝑstitioñe: ne hii uł illi aut ꝯsequerent̃
ut ꝑoennt. quod relictũ ẽ. p̃tor. ꝯsultis¬
sime nnt̃uenit. Et cnam poruit is qui
uoluit factum ħe. quod religionis ꝯdu¬
one astagit: sub ꝯdiuone ficiendi relĩ
qũsata i homines aut fatientes ad mi

Expanded text:
iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles sint nonnulli hominum ad iurandum contemptu religionis, alii perquam timidi metu diuini numinis usque ad superstitionem, ne uel hi uel illi aut consequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissime interuenit. etenim potuit is, qui uoluit factum, quod religionis condicione adstringit sub condicione faciendi reli‹n›quere: ita enim homines aut facientes admi
Abbreviated transcription (Latin):
scqui p̃toris ochictum ea ꝑp᷑ uice legato¬
roum funguntius⁊ inmortis cã dõa¬
nonisb dicñdum ẽ clicto locum ẽẽ. Si
bit itaq remitti caunione. ¶ Siquis
sub uiris nirandi ꝯditione. ⁊ p̃t̾ea sub
alia sit institutus. buic udñdũ ẽ an¬

Expanded text:
uia uice legatorum funguntur. Et in mortis causa donationibus dicendum est edicto locum esse, si bit itaque remitti cautionem. Si quis sub iurisiurandi condicione et praeterea sub alia sit institutus, huic u
Abbreviated transcription (Latin):
ñam dirit uxoren exdochante. quiño du¬
xĩt exqͣclrante hr̃s esto. aut alñ nubit. ant
duxit uxorẽ. habeb̾ dochrantẽ. ent alm̾s
quad̾ans. sineut̃ eimi duxt uxorẽ: nõ quia
ambo inpartes equales admittuntur. ple¬
rumq enim ⁊ s ꝯditio siuxorẽ duxĩt. sid̾dĩt

Expanded text:
ex dodrante, qui non duxerit, ex quadrante heres esto.' aut nubi‹t› alteri duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans. si neuter eam duxerit uxorem, non quia ambo in partes aequales admittuntur: plerumque enim haec condicio: 'si uxorem duxerit
Abbreviated transcription (Latin):
petiss. neq exegiss. ꝓuit siuir d̾nũ¬
trass⁊ cet̾is hĩdib ꝑse nõ staret qͦmi.¬
nus accepium face̾t it ꝙ ex dott sͥ
d̾beretur. statir: eũ ħĩdm sutuꝵ. Ꝙ
si solus hr̃s institunis eẽt. itali gora
cipienda est. ¶sisuis hr̃chitanum ẜu¬
um uissus ẽ manumut̃e. et hr̃s ẽe. q̃ius
simanuniẜit. nicħ agat. tñ hr̃s ent.¬
iectioñẽ. lib̾tas seruo tata. ẜ uoluntat̃e
testatoris ꝯualescit Siquis hĩdem
ita ĩstituit. si sese hĩtłm instituisses. aut
quid sͥ legasses. nicħ̾ int̃ ẽ quo gradu
is ate hr̃s institutusͥ. ł quid ei leganim
sit. dũ mͦ aliqͦ gradu id te fecisse ꝓbes.

Expanded text:
. puto, si uir denuntiasset ceteris heredibus per se non stare, quo minus acceptum faceret id quod ex dote sibi deberetur, statim eum heredem futurum. quod si solus heres institutus esset in tali con cipienda est.Si quis hereditarium seruum iussus est manumittere et heres esse, quamuis, si manumiserit, nihil agatitionem libertas seruo data secundum uoluntatem testatoris conualescit.Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus uel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse probes.
Abbreviated transcription (Latin):
bat eo tempe scismaticoꝵ opp̾ssione
coca bui degaleusis puucia ⁊ nõ erat
ĩ aqͥtania qui poss resist̾e principi cui
aĩm ĩdurau̾at d̾s qui ꝑsuadente gi¬
rardo engolism̃esi ep̃o ⁊ ĩstillante in
cor esꝰ semma dissensionit Rõs ẽ scisia
ticis deẜensor ⁊ anctor hic garmdus
msit ad petrũ loonis ut ei legacõm
ꝯcede̾t ⁊ ip̃e oi fidelitate iurata obedi
dicõnis locũ se ĩuenisse ĩ qͦ dilatarit
maliciã suã cito annuit ⁊libent̾. ⁊
misit ad eũ gilonẽ thustulanũ cardi¬
na lõ ep̃m q̃ solus de ions cũ petro
portuensi ei ad hesat. Igit᷑ girardue
resũptis cornib ꝙ añ nõ fece̾rat puibli¬
ce poxdebat inicratꝰ. ab hũs gͦ duob
mõlent̾ depellit ᷑ łifide sua guilłus ep̃c

Expanded text:
bat eo tempore sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis provincia; et non erat in Aquitania, qui posset resistere principi, cujus animam induraverat Deus: qui, persuadente Girardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus semina dissensionis, fatis defensor et auctor. Hic Girardus misit ad Petrum Leonis, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obedirerditionis locum se invenisse, in quo dilataret malitiam suam, cito annuit, et libenter: et misit ad eum Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portuensi ei adhaeserat. Igitur Girardus, resumptis cornibus, quod ante non fecerat, publice procedebat mitratus. Ab his ergo duobus violenter expellitur a sede sua G
Abbreviated transcription (Latin):
ne in ecc̃a bi iadobi morit ᷤ. ⁊ aute alt̾are
sepelitͣ. E ui moriturus ꝓcẽs suos quos
secũ hẽbat ꝯtestat᷑ ut filia sua maice
tãme ducatu uxor tradatur. qmi p̾drus
ludonicus apd̾ burdegalam cũ optima¬
solłemꝑnib. Quꝰ pr̃ ludonicus itra eñaũ

Expanded text:
esia beati Jacobi moritur, et ante altare sepelitur. Qui moriturus proceres suos, quos secum habebat, contestatur, ut filia sua major  cum Aquitaniae ducatu uxor tradatur. Quam predictus Ludovicus apud Burdegalam, optimasollempnib
Abbreviated transcription (Latin):
fridns uenerabił carnotesis ep̃e cui a
ppͥ ĩnocencio aqͥtauie legacõ t̾u̾at cõ¬
mẽdata duxit secũ scm b̾nar dñ
Euerũt gͦ nã uetũ. ibi sanata eit

Expanded text:
fridus venerabilis Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, duxit secum S. Bernardum. Venerunt ergo Nannetum. Ibi sanata est
Abbreviated transcription (Latin):
bus de Ppͥtu ꝯtendentib mantue sy¬
de apłica wb̾rogatur. cadelo ut symo¬
eus comes tren̾oꝵ martyriato conone
ap̃ deũ ⁊ hoĩes rens exiliatur nb im¬
mũ eniat qͥd de eo ⁊ de oĩb qui ĩ comi

Expanded text:
bus de papatu contendentibus, Mantuae syde apostolica subrogatur, Cadelo vero ut symocus comes Trevirorum, de martyrizato Conone apud Deum et homines reus, exiliatur ab immam eundi, quid de eo et de
Abbreviated transcription (Latin):
pugnãtis figura auro ⁊ lapidib arte
sup̃tuosa contextũ. urbem exomani re¬
bellantẽ sb̾egit lem negotio᷑. illidaute
ꝙͣ ille audacius assilierat: ꝑte muri ult¬
uente deiciendos dei anxilio. qr unus eo¬
rũ sup̾ murũ staus nudaco inguine au¬
ram sonitu infi̾oris ꝑtis turban̾at ĩ con¬

Expanded text:
pugnantis figura, auro et lapidibus arte pugnantis figura, auro et lapidibus arte sumptuosa contextum. Urbem Exoniam rebellantem subegit levi negotio, partequam ille audacius assilierat, protverentes dejiciendos Dei auxilio; quia unus eorum supra murum stans nudato inguine aurem sonitu inferioris partis turbaverat in con
Abbreviated transcription (Latin):
poscit᷑. ⁊ casu loricam inu̾sam indinit
mistris tumłtuantib. O ñe casũ risu cor¬
rigens. U̾tetur inqͥt comitatus m̃s ĩ reg¬
nũ. Tũc cantibena de rollando inchoata
p̾liũ ꝯmissũ ẽ. pugnatũ ẽ utliq acrit̾
fossatũ ꝙdam p̾ruptũ angli fugientes
noto sͭ ꝯpendio ĩuaserũt ubi cot uor¬
manos conculcau̾e̾ ut cumulo cadaue¬
rũ plauiciem campi eqͣrent. Arolius
a longe ictu sagite in cẽbro ꝓcussus
occubint. iacentis femur unu̾s militũ
gladio ꝓscidens ignomimose uocat᷑
est a gmlło ⁊ milicia pulsus. Idem gui¬
łmns ead̾ die discurrendo pugnãdo.
hortando tres equas fortissimos sb̾ se
confossas amisit. Susurrabunt ei cus¬
todes corꝑis ut se a ꝑitulo sbstrahet.
nii ex eius corꝑe retractũ ẽ ꝙͣuis ia
culis młtis imp̃et̾etur. Torpus aroldi
mr̃i repetenti sũ p̾cio remisit. licer
illa mlta ꝑ legatos obtulit Bie na¬
talis drũ toronatus ẽ ab aredo ebora¬
di romã unsit ad ppm qd̾ erat in hõis

Expanded text:
poscit, et casu loricam inversam induit, ministris tumultuantibus. Quem casum risu corrigens: « Vertetur, inquit, comitatus meus in regnum. » Tunc cantilena de Rollando inchoata, praelium commissum est; pugnatum est utrinque acriter. Fossatum quoddam praeruptum Angli fugientes noto sibi compendio invaserunt: ubi tot Normannos conculcavere, ut tumulo cadaverum planitiem campi aequarent. Aroldus a longe ictu sagittae in cerebro percussus interiit. Jacentis femur unus militum gladio proscindens ignominiae notatus est a Willelmo, et militia pulsus. Idem Willelmus ea die discurrendo, pugnando, hortando, tres equos fortissimos sub se confossos amisit. Susurrabant ei custodes corporis, ut se a periculo subtraheret; inis ex ejus corpore trculis impeteretur. Corpus Aroldi matri repetenti sine pretio remisit, licet illa per legatos multa obtulerit. Die Natalis Domini coronatus est ab Alredo Eboradi Romam misit ad papam; quod erat in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
di ult̾iora tnͣsitũ matutabam Qũc co¬
mites mrͣi dnm p̾ cepisse referũt ut
qñ demonũ uisione t̾ rificater. qͣtenꝰ
Uenia les culpe quas ꝯfõne nõ dilue
acuta mbranciũ ⁊ igneis efflanciũ
ut ag̾ f̾reus ⁊ aer flãmeus uax̾tur.
in t̾ra tutũ mͥ refugiũ estimarem.
Ita meticulosus ego dũ quo euadam
effusurns. dixit. ⁊ pene cũ u̾bo sp̃m
emisit. Corpus eiꝰ ĩ ecc̃a sc̃e marie in
sepultũ miraculo ut aiũt dino tͥbꝰ dix¬
bus alcius suꝑ t̾ram eleuatũ ẽ. xli. qͣ¬
lex and̾ nõ ppͣ audita cã quisiut

Expanded text:
 maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueracuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. in terra tutum refugium aestimarem. Ita meticulosus ego dum quo evadam effusurus. » Dixit, et pene cum verbo spiritum emisit. Corpus ejus in ecclesia Sanctae Mariae sepultum, miraculo, ut aiunt, divino tribus diebus altius super terram elevatum est. Alexandvex
Abbreviated transcription (Latin):
guilli uexillũ ei ĩ õe regnũ an¬
glie misit. ednentũ ẽ ap̾ sc̃m W̾ali¬
cũ. expectat᷑ q aura uiłtis dieb ad
tũsẜretand. eua tardante mmis ⁊
sc̃i Walerici foras efferri ꝓ uento pos¬
cumulaudo. mox ꝓsper uentus carbasa
implenit. ⁊ hastiugas appulerũt iug̾ssi
uanis pede lapsus andut acclamari sibe
aꝓximo nulcte. Tenes angliam comes
rex futurus. Aroldus reu̾tens a bello qͦ
cͥcũduei ꝑ tentoria. ⁊ mox large pasti ao
dũmu suũ incolumes remicti. Redenuter
nũciant ducis magnificam ꝯfidenciam
cessant᷑ fructificantib intonsũ dnuit¬
c̾te spectante utroꝵ ex̾citu gladio rem
uentilaret. Aroldus legatũ nͨ Ruso dig¬
natus turbide abegit. Illam noctẽ ut
accipimuꝰ angli totã in cantib ⁊ potile
nisompnẽ duxerũt. Normãni aũt toca¬

Expanded text:
gnum Angliae misit. Conventum est apud Sanctum Walaricum, exspectaturque aura multis diebus ad transfretandum. Qua tardante nimis, Sancti Walarici foras efferri pro vento posulando. Mox prosper ventus carbasa implevit, Hastingis appulerunt. In egressu navis pede lapsus, audivit acclamari sibi a proximo milite. Tenes Angliam comes rex futurus. Aroldus revertens a bello, qucircumduci per tentoria, et mox large pasti ad Dominum suum incolumes remitti. Redeuntes nuntiant ducis magnificam confidentiacessanter fluctuantibus intrusum dimitcerte spectante utroque exercitu, gladio rem ventilaret. Aroldus legatum nec responso dignatus turbide abegit. Illam noctem, ut accepimus, Angli totam in cantibus et potibus insomnem duxerunt; Normanni autem c
Abbreviated transcription (Latin):
puis intendens ⁊ gazas ecc̃asticas ꝯni¬
nus ꝓfusiorib insumens. Quiꝰ rei fama
crebrescente tota int̃a sua usu pallu
caruit qd̾ negaret sedes apłica hono
ficiũ. Uñ crebro ꝯuentus expostulante
te degͣdatus est. fut quidã de põitõnis

Expanded text:
justo intendebat, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumebat: cujus rei fama crebrescente, tota vita pallii usu caruit, quod negaret sedes apostolica honorficium. Unde crebro conventus, expostulante te degradatus est. Ferunt quidam esse