comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suaue flagrans. Nane qͣnddo cõponet luc̃nas in¬
cendec illud: & qͣndo collocat eas ad uesꝑũ. Mane
& emim aaron incensũ suꝑ altari adolet cũ dñs
corda fideliũ in his quȩ iã incelligere ualent ar-¬
chanis ueritatis. ad grãm cõpunctionis inflãmat.
Incendit illud & ad uesꝑũ qͣndo collocat luc̾nas:
cũ ȩciã ex eis quȩ necdũ caꝑe queunt. qm̃ & hȩc¬
scã qm̃ diuina ẽẽ. ñ ãbigunt. ad amorẽ eos cęlesti¬
um ubi omĩa secreca patefiunt informat. Hlagͣtq
suaue chimiama: cũ subita cõpunccione diuinitꝰ
caciti lacrimis solũ ac p̃cibꝰ uacare dulce habent.
Bene aũt seqͥt᷑. Crec thimiama sẽpit̾nũ corã
oño in gn̾ãtiones ur̃as. Quia nimirũ necesse est ut
animꝰ post orationẽ & flecꝰ ad ociosa uerba siue fa-¬
cca ñ diuertat: sed in eodẽ se uigore deuocionis ꝙͣ.
in oratione suscepit ȩciã finita oratione custodiat.
iuxta exemplũ anne de qua orante diȩcum est.¬

Expanded text:
e fragrans, mane quando componet lucernas, incendet illud, et quando collocat eas ad vesperum. Mane etenim Aaron incensum super altari adolet, cum Dominus corda fidelium in his quae jam intelligere valent arcanis veritatis, ad gratiam compunctionis inflammat. Incendet illud et ad vesperum, quando collocat lucernas, cum etiam ex eis quae necdum capere queunt, qantum divina esse non ambigunt, ad amorem eos coelestium, ubi omnia secreta patefiunt, informat. Fragratque suave thymiama, cum subita compunctione divinitus tacti lacrymis solum ac precibBene autem sequitur: Uret thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. Quia nimirum necesse est ut animus post orationem et fletus, ad otiosa verba sive facta non divertat, sed in eodem se vigore devotionis quem in oratione suscipit, etiam finita oratione custodiat, juxta exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
placationẽ suã. nec p̃ciũ redẽptionis aĩȩ suȩ.Redẽ¬
ptio enĩ animȩ uiri diuitiȩ suȩ ut salomon aic
suie tẽporales scilicet eũ eas distribuerit q paupibꝰ
sa iusticia quã facit. uel miserendo paupibꝰ uel alia
bona faciendo. Dabit aũt om̃is qui transit ad no¬
men aimidiũ sicli hoc est decẽ obolos. qͦd ñ aliud
aptiꝰ qͣ obseruantia decalogi legis a nobis ualec in¬
celligi. Qui enĩ hunc recce incelligere nouit: omẽm
in eo & fiaei atq oꝑis multitudinẽ. & fut̃e ꝓmissi¬
onẽ recributionis in esse cognouit. Deniq in pri

Expanded text:
nec pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim animae viri divitiae suae , ut Salomon ait; sive temporales: scilicet cum eas distribuerit dederitque sa justitia quam fecit, vel miserendo pauperibus, vel alia bona faciendo. Dabit autem omnis qui transit ad nomen dimidium sicli, hoc est, decem obolos; quod non aliud aptius quam observantia decalogi legis, a nobis valet intelligi. Qui enim hunc recte intelligere novit omnem in eo et fidei atque operis plenitudinem, et futurae promissionem r
Abbreviated transcription (Latin):
sed uxta typicã intelligentiã spũalit̾ obseruari asciᷤ
nunꝗͣ cessabunt. cestance illo qui ñ uenit solue¬
re legẽ sed adimplere. quia ioca unũ aut unꝰ a-¬
pex ñ p̃ceribit a lege donec omĩa fiant. Nã &
nr̃a humilitas ad illud semen ꝑtinet de qͦ diccũ
est. quia legitimũ sempit̾nũ erit ipsi & semini eiꝰ
ꝑ successiones. ñ quidẽ de aaron stirpe nascendo:
ꝓmissũ est abrabȩ quia in semine cuo benedicẽ¬
cur om̃s familiȩ t̾rȩ. Quã mentionẽ familiarũ.

Expanded text:
entiam spiritualiter observari a sanctis nunquam cessabunt, testante illo qui non venit solvere legem, sed adimplere: Quia iota unum aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia fiant . Nam et nostra humilitas ad illud semen pertinet, de quo dictum est: Quia legitimum sempiternum erit ipsi, et semini ejus per successiones; non quidem de Aaron stirpe nascendo, promissum est Abrahae, Quia in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae . Quarum mentionem famili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiendã carnẽ cͦpituamis filiis daron dantur illã
castimoniȩ porcionẽ quȩ ab appecitu copulȩ c̃ui¬
galis cohibet ꝓpͥe designant: sine qua nemo uel sa¬
cerdociũ susciꝑe. uel ad alcaris pocest ministeriũ
consecrari. id est si ñ aut uirgo ꝑmanserit. auc c̃¬
tracta uxoriȩ c̃iunctionis fȩdera soluerit. Qͦo uid̃¬
licet genꝰ uirtutis nulli ꝑ legẽ dĩ necessario ĩꝑatũ.
sed uoluncaria est deuocione dño offerendũ: dicen¬
ce ipso de hoc. ñ om̃s capiunt uerbũ istud. Ad quã
camen benigna mox exhorcatione eos qͥ possint in¬
uitat dicens. Qui pocest caꝑe capiat. Et paulopost
eisoẽ qui uel uxorẽ uel alios cognatos & ĩplicam̃
mittit in hac uica p̃miũ: & in scło futo᷑ uitã ȩt̾nã.
Unde cercȩ gr̃a distinccionis ñ moẏses hoc indum̃¬

Expanded text:
iendam carnis turpitudinem fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae ab appetitu copulae conjugalis cohibet, proprie designant, sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris potest ministerium consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut contracta uxoriae conjunctionis foedera solverit. Quod videlicet genus virtutis nulli per legem Dei necessario imperatum, sed voluntaria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: Non omnes capiunt verbum istud . Ad quam tamen benigna mox exhorvitat dicens: Qui potest capere capiat . Et paulo post, eisdem qui vel uxorem, vel alios cognatos, et hujus mumittit in hac vita praemium, et in saeculo futuro vitam aeternam . Unde certe gratia distinctionis non Moyses hoc indume
Abbreviated transcription (Latin):
fruccũ labiorũ confitentiũ nomini eiꝰ. Qd de oĩ¬
bus ȩciã electis mẽbris uidelicet sũmi sac̾docis qui
in sp̃u & ueritate orant patrẽ c̃uenient̾ accipi po¬
cest. Cui aũt meliꝰ quã huic altari c̃uenit qͦd dici¬
tur sc̃m scõrũ erit anoꝰ de qͦ in mundũ nascituro
incensi: suꝑest adhuc descriptio labri ȩnei in quo
lauarent manꝰ suas ac pedes ingressuri in cab̾na¬
culũ sac̾doces. Sed p̃miccit᷑ unũ dñi mandatũ.
quod & nos breuit̾ tangere: ac ꝓ modulo nr̃o ex

Expanded text:
itentium nomini ejus. Quod de omnibus etiam electis, membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem, convenienter accipi potest. Cui autem melius quam huic altari convenit quod dicitur: Sanctum sanctorum erit Domino, de quo in mundum nascituro incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; sed praemittitur unum Domini mandatum, quod et nos breviter tangere ac
Abbreviated transcription (Latin):
sed facies inqͥt feminalia linea. ut oꝑiant carnem
curpicudinis suȩ. Ipsi inqͥt oꝑiant carnẽ cͦpitudi-¬
nis suȩ. Iu feminalia poncifici & filiis eiꝰ facies. cu
casticatis regulã docebis. tu abstinendũ ab uxoreo
cõplexu eis qͥ sac̾docio funccuri sc̃ intimabis. Nulli
camen uiolentũ huiꝰmodi c̃cinentiȩ iugũ impones:
sed quicunq sac̾doces fieri ac ministerio seruire al¬
caris uolunt. ipsi sua sponte uxorũ serui ẽẽ. desis¬
tant. Qoͦ ubi ꝑfecerint. & suscepto semel c̃cinenciȩ
ꝓposito ministros se scũ arii atq altaris fore c̃senti¬
unc: aderit lex diuina quȩ uelut cȩcerũ illis habi¬
cum sac̾dotibꝰ c̃gruũ ĩponens qͦmͦ uiuere uel doce¬
re debeant abundant̾ insticuat. c̃gaudensq sponta¬
nec ipsorũ deuotioni dignũ sac̃dotio decus sapien
nam̃torũ suꝑ addat. Alioqum iniqͥtatis rei mori¬
unt᷑. Mortẽ nanq cercissimã incurrit animȩ. si
qͥs luxuriose uiuens sac̃dotalẽ sibi usurpare gͣ¬

Expanded text:
feminalia linea, ut operiant carnem turpitudinis suae. Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae, tu feminalia pontifici et filiis ejus facies, tu castitatis regulam docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones; sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio servire altaris volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quod ubi perfecerint, et suscepto semel continentiae proposito ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illius habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant abundanter instituat, congaudensque spontaneae ipsorum devotioni, dignum sacerdotio decus sapientnamentorum superaddat; alioquin iniquitatis rei moriuntur. Mortem namque certissimam incurrit animae, si quis luxuriose vivens, sacerdotalem sibi usurpare gr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ annos .c.l. At tunc ueniente ad eos reueren¬
tissimo & sanctissimo patre & sacerdote egb̃to
curis & longe uitȩ ꝑfectione eximius. correc¬
ti sunt ꝑ eum: & aduer um canonicumq pas-
cha translati. Quem tamen & antea non sẽꝑ
quam decebat ebdomada celebrabant. Scie¬
bant enim ut xͥ ani resurrestionẽ cdominicam
quȩ prima sabbi factaẽ pͥma sabbati semꝑ
ẽẽ cȩlebrandam. s ut barbari &e rustici. qnͣ
eadem pͥma sabb̃i ea que nunc dominica di¬

Expanded text:
a. At tunc veniente ad eos reverena. At tunc veniente ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto,turis et longae vitae perfectione eximius, correcti sunt per eum et ad verum canonicumque Paschae diem translati, quem tamen et antea non sempequam decebat hebdomada celebrabant. Sciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quae prima Sabbati facta est prima Sabbati semper esse celebrandam: sed ut barbari et rustici, quando eadem prima Sabbati quae nunc Dominica di
Abbreviated transcription (Latin):
ipse britanniam predicaturꝰ ad iit. fẽcerat arã
post quambritannam ueniret monasterium
nobile inhibernia. qd̾ acopia roborum dearmach
lingua scotorum. hoc ẽ campꝰ roborum cognoĩat᷑:
ceria ꝑdiscipulos eius & in britannia. & iuhi¬
berna ꝓpagata sunt. in quib omnib idem mo¬
nasterium insulanum inquo ipse requiescit
cipulis enis feruntur scripta haberi. Uerum qua-¬
liscumq fuerit: ipsi nos de hoc illo certum tenemꝰ.
quia reliquit successores magna continentia ac
diuino amore regłariq institutione insig¬
nes. In temꝑe quidem sumine festiuitatis
dubios circulos sequentes: ut pote quib longe
ultra orbem positis nemo sinodaua paschalis
obseruantiȩ decreta porrexerat: tantum ea quȩ
in ꝓpheticis. euangelicis & aplĩcis litteris discẽ.
poterant piecatis & castitatis oꝑa diligent᷑ obser¬
tantes. ẜ mansit autem huiusmodi obsernantia
paschaiis apͣ eos temꝑe non pauco. hoc ẽ usq
ad annum dominice incarnationis. dcc .xu.

Expanded text:
ipse Brittaniam praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monasterium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach lingua Scottorum, hoc est, Campus roborum, cognominatur. teria per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse requiescit cipulis ejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique institutione insignes: in tempore quidem summae festivitatis dubios circulos sequentes, utpote quibus longe ultra orbem positis nemo synodalia paschalis observantiae decreta porrexerat; tantum ea quae in propheticis, evangelicis et apostolicis literis discere poterant pietatis et castitatis opera diligenter observantes. Permansit autem hujusmodi observantia paschalis apud eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae Incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾aminis uirum: hñtemq relum dĩ quã¬
us non plene scłm scientiam. Namq diem
seruare solebat: Hoc et enim ordine septem trio¬
nalis scotorum ꝓuincia. & omnis natio pictoꝵ
illo adhuc temꝑe pascha dominicum celebra¬
bat. estimans se in hac obseruatione sancti
ac laude digni patris anatolii scripta secutam:.
farnonsi ubi ipie petebat tribuit. Quruid elicec lo¬
cus accedente ac recedente reumate. bis cotidie instar
insule maris circum luitur: undis bis renudato lit¬
tore contiguus terrȩ redditur. Atq: eiꝰ ad monitio¬
nibꝰ humilit̾ ac libent᷑ in omnib auscultans. ec¬
clesiam xp̃i in regno suo multum diligent᷑ edifica¬
re acoilatare crnauit. Ubi pulcherrimo sepe spec¬
taculo contigit ut euangłirante antistite qui
anglorum linguam ꝑfecte non nouerat. ipse
rex suis ducib ac ministris intͣpres uerbi existe¬
ret celestis. quia minirum tam longo exilii sui

Expanded text:
moderaminis virum, habentemque zelum Dei, quammoderaminis virum, habentemque zelum Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem  ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripta secutam . farnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus ẽ. & reuersis aduesꝑam. sedentibus iam ad
mensam fribꝰ obtulit ei aliquid deueteri musco
quo suꝑficies ligni erat obsita. Qui cum sedens
ad mensam non hrẽt ad manum uͥ oblatum
sibi munus reponeret: misit hoc in sinumsibi:
Et dum iret cubitum oblitꝰ hoc alicubi deꝑon̾e.
ꝑmisit suo insinu ꝑmanere. At medio nostis
temꝑe cum eugilaret: sensit nescio quid fri¬
gidi suo lat̾i ad iacere. Admotaq manu reqͥ
repit. ac si nichil unquam tanti langoris ha¬
buisset.¬
sid̾ans totam cui p̃eẽ cepit gentem fidĩ xp̃iane
grã imbui: cuiꝰ exꝑimenta ꝑ maxima in expug¬
nandis barbaris iam ceꝑat: misit ad maiores na¬
tu scotorum ut̃ quos exulans ipse. baptismatis
sacramenta cum his qui secum erant militib
consecutus erat: petens ut sibi mitteret᷑ antistes.
cuiꝰ dostrina ac ministerio gens quam regebat
anglorum dominice fidĩ & dona disceret: et sus

Expanded text:
rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies ligni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam non haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigilaret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admotaque manu requreperit, ac si nihil unquam tanti languoris habuissetsiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christianae gratia imbui, cujus experimenta permaxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, dominicae fidei et dona disceret, et susc
Abbreviated transcription (Latin):
re. Qui etiam crescente bona consuet udine
fidĩ xp̃iane signum. nulla eccła. nullum
altare in cota bernitiorum gente erectumẽ:
pꝰ quam hoc sacre crucis uexillum nouus
militie ductor. dictante fidĩ deuotione. contͣ
hostem immanissimũ pugnaturus sta¬
tueret. Nam non abreẽ unume płibus quȩ
ad hanc crucem patrata sunt: uirtutis mira¬
culum enarrare sQuidam de frĩbꝰ haugus
usq suꝑ ẽ ante paucos annos dum incautiꝰ
forte noctu in glacie incedẽt: repente corruit:
brachium contriuit: ac grauissima frast᷑a
ipsius cepit molestia fatigari: ita ut ne ad
os quidem adducere ipsum brachium ullate¬
nus dolore arcente ualeret. Qui cum die quadam
mane audiret tinum de frĩbꝰ ad locum enifoem
scẽ crucis ascendere disposuisse: Rogaute nte ali¬
quam sibi partem de illo ligno uenerabili re¬
diens ad ferret. Credere se dicens quia ꝑhoe uo¬
nante dño salutem posset consequi fec̾it ille ut

Expanded text:
re. Qui etiam crescente bona consuetudine, re. Qui etiam crescente bona consuetudine, fidei Christianae signum, nulla ecclesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae crucis vexillum novus militiae ductor, dictante fidei devotione, contra hostem immanissimum pugnaturus statueret. Nec ab re est unum e pluribus quae ad hanc crucem patrata sunt, virtutis miraculum enarrare. Quidam de fratribus Haguusque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad s quidem adducere ipsum brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fecit ille ut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ parate. ad inditium iudelicet et memoriã
regis. Nam et usq hodie multi de ipso ligno
sacroscẽ crucis astulas excidere solent: quascũ
in aquis miseriit. eisq languentes homines
aut pecudes potauerint. siue asꝑserint: mox
sanitati restitinint᷑. Nocatur locus ile lin¬
turorum antiquitꝰ nomen accepie: significaĩs
nimirum quod ibidem cȩleste erigendum
tropheum. cȩlestis inchoanda uictoria. cȩles¬
tia usq hodie forent miracła çelebranda. Ea
lonem quo romani quondam adarcendos
barbarorum impetꝰ. totam amari usq ad
mare precinxere britanniam. ut supradocu¬
nins: in quo uidelicet loco consuetudinem
multo iam temꝑe fecerant friͣ augustalden-¬
sis ȩccłȩ quȩ non longe abẽ. adueniens omĩ
anno pͥdie quam post ea idem rex osuualdꝰ
occisus ẽ: uigilias pro salute animȩ eiꝰ facere.
plurimamq psalmorum laude celebrataͭ
uictimam ꝓeo mane sacre oblationis offer¬

Expanded text:
esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis. Nam et usque hodie multi de ipso ligno sacrosanctae crucis astulas  Al., hastulas excidere solent, quas cum in aquas miserint eisque languentes homines aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille linturorum antiquitus nomen accepit: significans nimirum quod ibidem caeleste erigendum trophaeum, caelestis inchoanda victoria, caelestia usque hodie forent miracula celebranda. Estlonem, quo Romani quondam ob arcendos Barbarorum impetus, totam a mari ad mare praecinxere Brittaniam, ut supra docuimus. In quo videlicet loco consuetudinem multo jam tempore fecerant fratres Hagustaldensis ecclesiae quae non longe abest, advenientes omni anno pridie quam postea idem rex Osuald occisus est, vigilias pro salute animae ejus facere, plurimaque psalmorum laude celebrata, victimam pro eo mane sacrae oblationis offer
Abbreviated transcription (Latin):
hodie & in magna cieneratione habetur
locus ille uͥ uenturus ad hanc pugnam
ostiuald signum scę crucis erexit. ac flexis.
genibus dominum deprecatꝰ ẽ: ut in tan¬
ta rerum necessitate suis cultoribꝰ cȩlesti
succurreret auxilio. Deniq fertur quia
facta creator oꝑe cruce. ac fouea p̃parata
in qua statui deberet: ipse fide feruens. hac
arripuerit. ac fouee imposuerit: atq ut raꝙ
manu erectam teneret: donec acgesto amu¬
ũbꝰ puluere terrȩ figeretur. Et hoc facto.
elata inaltum uoce cuncto exercitui pro¬
clamauert. Fiectamꝰ omues genua. et
clominum omnipotentem uiuum ac ue
ab hoste suꝑbo ac ferocesua miscłia de¬
fendat. Scit enim ipse quia iusta ꝓ sa¬
lute gentis nr̃e bella suscepimus. fecert̃
omnes ut iusserat: & sic incipiente dilu¬
culo. in hostem ꝓgresi uixta meritum
sue fidĩ uictoria potiti sunt. In cuius loco orõ¬
nis. innumere uirtutes sanitatum nosciuitur

Expanded text:
hodie et in magna veneratione habetur hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Osuald signum sanctae crucis erexit DCXXXV, ac flexis genibus Dominum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus caelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata in qua statui deberet, ipse fide fervens hanc arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec adgesto a militibus pulvere, terrae figeretur. Et hoc facto, elata in altum voce cuncto exercitui proclamaverit: « Flectamus omnes genua, et Dominum omnipotentem vivum ac verab hoste superbo ac feroce sua miseratione defendat: scit enim ipse quia juxta pro salute gentis nostrae bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
municipio cemerarie abdidisset: erumpẽs
subito cum suis omnibꝰ imparatũ cũ toto
exercitu deleuit. De in cum anno integro ꝓ¬
uincias nordam hum brorum. non ut rex uic¬
tor possideret. s quasi tirannus seiuens disꝑ¬
deret. ac tragica cede dilaceraret: tandem
eanfredum in consulte ad se cum .xii. lestis
simul sorte dampnauit. Infaustus ille an¬
nus. & omnib bonis exosus. usq hodie ꝑ¬
manet. tam ꝑꝑ apostasiam regum angloꝵ
qua se fidĩ sacramentis exuerant: quã ꝑꝑ
cunctis placuit regum temꝑa computan-¬
tibꝰ. ut ablata de medio regum ꝑfidorũ
memoria. idem annus sequentis regis. idẽ
osuualdi regis dõ dilecti. regno adsignare¬
tur. Quo post occi sionem frĩs eanfredi su¬
ꝑueniente cum paruo ȩxercitu s fide xͥ
munito: infanclus britonum dux cum
inmensis ulis copiis quib nichil resistẽ
posse iactabat: interemptꝰ ẽ in loco qui
lingua anglorum demsesburna. idẽ ri¬
uus denisi uocatur. Ostendit᷑ autem usq

Expanded text:
Municipio temerarie obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum cum suo exercitu delevit. Dein cum anno integro provincias Nordanhymbrorum non ut rex victor possideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret, tandem Eanfridum inconsulte ad se cum duodecim lectsimili sorte damnavit. Infaustus ille annus et omnibus bonis exosus usque hodie permanet, tam propter apostasiam regum Anglorum qua se fidei sacramentis exuerant, quam procunctis placuit regum tempora computantibus, ut ablata de medio regum perfidorum memoria, idem annus sequentis regis, id est, Osualdi, viri Deo dilecti, regno adsignaretur: quo, post occisionem fratris Eanfridi, superveniente cum parvo exercitu, sed fide Christi munito, infandus Brittonum dux cum immensis illis copiis quibus nihil resistere posse jactabat, interemptus est; in loco qui lingua Anglorum Denisesburna, id uore curatus. Ostenditur autem usque
Abbreviated transcription (Latin):
contempni: in trans gressores dignas & com¬
petentes punitiones ꝓposuit. Cuiꝰ filia earcon-¬
gote ut condigna parenti soboles magnarũ
ab abbatissa nobilissima uocabulo fara in
lõco qui dr̃ inbrigesNam eo temꝑe nec dum
multis in regione anglorum monasteriĩs
nasteria adire solebant: S & filias suas eisdem
crudiendas. ac sponso celesti copłandas mitte¬
bant: maxime in brigie & incale. & inandile¬
go monasteriis. Int̾ quas erat setird filia uxo¬
ris anne regis orientalium anglorum cuius
supͣ meminimꝰ: & filia naturalis eiusdem re-¬
gis edilbt. Quȩ utraq cum eẽt ꝑegrina: pro
merito uirtutum eiusdem monasterii bri¬
gensis ẽ abbatissa constituta. Cuiꝰ regis filia
maior sexburg uxor earcon bercti regis can¬
tuariorum. habuit filiam earcon gotam. de
qua sumus dicturi. ¶uius autem uirguuis
hodie narrantur: uerum nos de transitu
tantum illiꝰ quo celestia regna peciit. aliqͥd

Expanded text:
contemni, in transgressores dignas et comcontemni, in transgressores dignas et competentes punitiones proposuit. Cujus filia Earcongota, ut condigna parenti soboles, magnarum ab abbatissa nobilissima, vocabulo Fara, in loco qui dicitur In Brige. Nam eo tempore necdum multis in regione Anglorum monasteriis nasteria adire solebant; sed et filias suas eisdem erudiendas, ac sponso caelesti copulandas mittebant; maxime in Brige et in Cale, et in Andilegum monasterio: inter quas erat Saethryd, filia uxoris Annae regis Orientalium Anglorum, cujus supra meminimus, et filia naturalis ejusdem regis Aedilberg: quae utraque cum esset peregrina, prae merito virtutum, ejusdem monasterii Brigensis est abbatissa constituta. Cujus regis filia major Sexbur uxor Earconbercti regis Cantuariorum, habuit filiam Earcongotam, de qua sumus dicturi. Hujus autem virginis lorum usque hodie narrari. Verum nos de transitu tantum illius quo caelestia regna petiit, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nis sepissime ab hostib afflictꝰ. tandem ad
destituta presidio. Misit gͦ legatarios ingai-¬
liam ad agilb̾tũ summissa illum sanstifica-¬
tione deprecans ad epãcum suȩ gentis redire
At ille se excusans. & uenire non posse con¬
testans: quia epãtu ꝓprie cuuitatis ac par-¬
rochie ceneretur aftrictꝰ: nec tam̃ & obnixe
petenti nichil ferret auxilii: misit ꝓse illo
uellet ordinaretur ep̃c dicens. quod ipse eum
dignum eẽ epatu iudicaret. Quo honorifice
a populo & a rege suscepto. rogauerunt theo¬
dorum tunc archiepͣm doruuernensis eccłȩ.
ipsum sibi antisticem consecrari. Qui conse¬
cratꝰ in ipsa ciuitate: multis animis ep̃atũ
geinsorum ex synodica sanctione solus se¬
dulo mod̾amine gessit.¬
ex hac uita. earconbereto filio regni gub̃¬
nacula reliquit. Quȩ ille suscepta .xx.iiii.
annis & aliquot mensibꝰ nobilissime tenuit.
¶ic pͥmus regnum anglorum intoto regno

Expanded text:
nis saepissime ab hostibus adflictus, tandem ad nis saepissime ab hostibus adflictus, tandem ad destituta praesidio. Misit ergo legatarios in Galliam ad Agilberctum, summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et eo venire non posse contestans quia episcopatu propriae civitatis ac parochiae teneretur adstrictus: ne tamen obnixe petenti nil ferret auxilii, misit pro se ilvellet, ordinaretur episcopus; dicens quod ipse eum dignum esse episcopatu judicaret. Quo honorifice a populo et a rege suscepto, rogaverunt Theodorum, tunc archiepiscopum Doruvernensis Ecclesiae, ipsum sibi antistitem consecrari: qui consecratus in ipsa civitate DCLXX, multis annis episcopatum Gevissarum, ex synodica sanctione, solus sedulo moderamine gessitex hac vita, Earconbercto filio regni gubernacula reliquit: quae ille suscepta viginti quatuor annis et aliquot mensibus nobilissime tenuit. Hic primus regum Anglorum in toto regno
Abbreviated transcription (Latin):
eum acciꝑe ibi sedem ep̃alem. & suȩ genti ma¬
nere pontificem. Qui p̃cibꝰ eius annuens. mul-¬
tis annis eidem genti sacerdotali iure prefuit.
¶Landem rex qui saxonum tantum linguam
nouerat ꝑtesus barbare loquele. sub introduxͣ̃
in ꝓuincia alium suȩ linguȩ epm uocabulo
uine. & ipsum in gallia ordinatum᷑. Duudens¬
q induas parrochias ꝓiunciam. huic inciui-¬
tate uenta quȩ agente saxonm uintancestir
grauit᷑ agilbertꝰ quod hec ipso inconsulto age¬
ret rex rediit galliam: et accepto epãtu parisi¬
ace cruitatis. ibidem senex ac plenus diertu
obiit. Non multis autem aunis post abscessum
eiꝰ abritannia transactis: pulsus ẽ. & uint ab
eodem rege de episcopatu. Qui secedens ad
regem mertiorum uocabulo uulferi: emit
cia occidentalium saxonum temꝑe non pau¬
co absq presule fuit. Quo etiam temꝑe rex
p̃fatꝰ ipsius gentis grauissimis regni sui dãꝑ¬

Expanded text:
eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti maeum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. Qui precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacerdotali jure praefuit. Tandem rex, qui Saxonum tantum linguam noverat, pertaesus barbarae loquelae, subintroduxit in provinciam alium suae linguae episcopum vocabulo Uini DCLXIV, et ipsum in Gallia ordinatum; dividensque in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta, quae a gente Saxonum Uintancaestir graviter Agilberctus, quod hoc ipso inconsulto ageret rex, rediit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania transactis, pulsus est Uini  Al., et Uini ab eodem rege de episcopatu DCLXVI; qui secedens ad regem Merciorum, vocabulo Uulfheri, emit incia Occidentalium Saxonum tempore non pauco absque praesule fuit. Quo etiam tempore rex praefatus ipsius gentis, gravissimis regni sui dam
Abbreviated transcription (Latin):
tam ciuitatem. atq in ȩccła beatorum apłorũ
petri et paulli positꝰ ẽ. De functo autem et re
et fidem ac sacramenta regni cȩlestis susciꝑe
renuit. & non multo pꝰ etiam regni terrestris
potenciam ꝑdidit Repudiata enim sorore pen-¬
dan regis mertiorum quam duxerat. aliam ac¬
cepit uxorem: ideoq bello petitus. ac regno
pͥuatus ab illo. suecessit ad regem orientaliũ
anglorum cui nomen erat anna. Apͣ quem
triennio exulans: fidem cognouit ac suscepit
erat uir bonus. et bona ac sancta sobole felix.
ut insequentibꝰ docebimꝰ ¶Cum nͦ restitutus eẽt
in regnum coinualcb: uenit in ꝓuintiam de
hybernia pontifex quidam nomine agilbertꝰ.
natione quidem gallus. s cunc legendarum
grã scripturarum. in hibernia non paruo
temꝑe demoratꝰ: coniunx̃q se regi sponte mi¬
nisterium p̃dicandi adsumens. Cuiꝰ eruditio¬
nem atq industriam uidens rex: rogauit

Expanded text:
tam civitatem, atque in ecclesia beatorum apostolorum tam civitatem, atque in ecclesia beatorum apostolorum Petri et Pauli positus est. Defuncto autem et regXLIII, qui et fidem ac sacramenta regni caelestis suscipere renuit, et non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans fidem cognovit ac suscepit erat vir bonus, et bona ac sancta sobole felix, ut in sequentibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum Coinualch, venit in provinciam de Hibernia pontifex quidam, nomine Agilberctus DCL natione quidem Gallus, sed tunc legendarum gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demoratus, conjunxitque se regi, sponte ministerium praedicandi adsumens: cujus eruditionem atque industriam videns rex, rogavit
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o: qͥ cũ consilio pape honorii uenerat britan¬
niam: ꝓmittens qͥdem se illo p̃sente in intimis
ultra angloꝵ partib qͦ nullus doctoꝵ p̃cessisset
sc̃ȩ fidĩ semina. eẽ. sparsurum¶ Unde & iussu
eiusdem pontificis ꝑ asteriũ genuensem ep̃m:
ens. ac primũ geuissoꝵ gentẽ ingrediens. cum
om̃s idem paganissimos inueniret: utilius ẽt.
rex ipse cateriratꝰ fonte baptismi cum sua
gente ablueret᷑: contigit tc̃ tẽꝑis scĩssimum
ac uictoriosissimum reg̾e nordanhimbroꝵ¬
osuualdum ad fuisse: eumq de lauacro exeuntem
suscepisse. ac pulcherrimo ꝓrsus & dõ digno
consortio cunis erat filiam accepturus in conui¬
gem. ipsum pꝰ scd̾a gn̾atione dõ dicatum. sibi
accepit in filium: Donauerunt autem ambo re-¬
dedicatisq eccłiis. multisq addñm pio enis la-¬
bore populis aduocatis migrauit ad dnm̃. Se¬
pultꝰꝙ ẽ in eadem ciuitate & post annos multos
hedde ep̃acum agente trans latus. inde inuen-¬

Expanded text:
us cum consilio papae Honorii venerat Brittaniam; promittens quidem se illo praesente in intimis ultra Anglorum partibus quo nullus doctor praecessisset, sanctae fidei semina esse sparsurum. Unde et jussu ejusdem pontificis, per Asterium Genuensem episcoens, ac primum Gevissorum gentem ingrediens, cum omnes ibidem paganissimos inveniret, utilius esse DCXXXV cum rex ipse catechizatus, fonte baptismi cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis sanctissimum ac victoriosissimum regem NordanhymbrorOsualdum adfuisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatione Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt autem ambo rededicatisque ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum agente, translatus inde in Ven
Abbreviated transcription (Latin):
minor. accepit: uenit de hibernia prbr & abbas.
habitu et uita monachus insignis. nomine co
quȩ ardius atq horrentibus montium rugis ab
australibus eorum sunt regionibꝰ sequestrate.
Namq ipsi australes picti qui intra eosdem mõ¬
tes habent sedes: multo ante temꝑe ut phi¬
bent relicto errore idolatrie fidem ueritatisac¬
ceꝑant. Predicante eis uerbum nima ep̃o re-¬
u̾itatis edoctus. Cuiꝰ seclem ep̃ãlem. & sancti mar¬
tini epĩ nomine. & ȩccłainsignem. ubi ipse c̃
anglorum gens optinet. Qui locus ad ꝓuinciã
bernitiorum ꝑtinens uulgo uocat᷑ ad candidã
ca sam: eo quod ibi ȩccłam de lapide insolito.
britonibꝰ moribꝰ fecerit ¶Uenit autem britan¬
niam columba redhiante pictis bridio filio
mei locon rege potentissimo. nono anno regii
eiꝰ: gentemq illam uerbo et exemplo ad fidem
xp̃i conuertit. Vnde &̾ p̾fatam insulam: ab
eis inpossessiotẽ monasterii faciendi accepit:

Expanded text:
minor accepit, venit de Hibernia presbyter et abbas minor accepit, venit de Hibernia presbyter et abbas habitu et vita monachi insignis, nomine Colquae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reveritatis edoctus; cujus sedem episcopalem, sancti Martini episcopi nomine et ecclesia insignem, ubi ipse etiam Anglorum gens obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis in possessionem monasterii faciendi accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ predicare: & credentibꝰ gram baptismi. qui¬
cumq sacerd otali erant gradii prediti. minis¬
trare. Construebantur gͦ eccłȩ ꝑ loca conflrie¬
bant ad aucliendum uerbum populi gauden¬
tes: donabantur munere regio possessiones et
territoria ad instruenda monasteria. imbue¬
bantur preceptoribꝰ scotis. par uuli anglorum:
una cum maioribꝰ studiis & obseruatione dis¬
cipline regłaris. Nam in onachi erant maxi¬
me qui ad predicandum uenerant: monachꝰ
ipse ep̃s ȩdan. ut pote de insula quȩ uocatur lnii
septemtrionalium scotorum et omnium pictoꝵ
monasteriis ñ paruo temꝑe arcem tenebat:
regendisq eorum populis preerat. Quȩ ui¬
delicet insula ad ius quidem britannie ꝑtinet:
non magno ab ea freto discreta: s donatione
pictorum qui illas britannie plagas inco-¬
lunt. iam dudum monachis scotorum tradita.
eo qd̾ illis predi cantibꝰ fidem xp̃i ꝑceꝑinit:¬
incarnationis dnĩce quingentesimo
lx quinto. quo temꝑe gubernaculum

Expanded text:
fidei praedicare, et credentibus gratiam baptismi, quicumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae vocatur Hii, Septentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem ChristIncarnationis dominicae quingentesimo sexagesimo quinto, quo tempore gubernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
T interfesto in pugna
ed uino fuscepit ꝓ illoregnum
deirorum de qua ꝓuincia ille
generis ꝓsapiam et primor.¬
aia regni habuerat filius
patrui eius elfrici uocabu¬
lo osric: qui ad predicatio¬
Porro regnum bernitiorum nam in has duã
ꝓiuncias gens nordan himbrorum antiqͥtꝰ
diuisa erat suscepit filius edilfridi: qui de
illa ꝓuncia generis et regni originem duxe¬
rat. nomine eanfrid ¶Si quidem temꝑe
toto quo regnauit edum̾i. filii p̾fati regis
ed ilfridi. qui ante illum regnauerat cũ
magna nobilium iuuentute ap̃ scotos siue
pictos exulabant: ibiq ad dostrinam sco-¬
torum catecitati. et baptismatis sunt grã
recreati. Qui ut mortuo rege inimico. patri¬
ani sunt redire ꝑmissi: accepit pͥmus eoruim
sordibus polluendõm. ꝑdendum restituit
Nec mora ut̃q rex britonum. ceadualla i¬
pia manu. s iusta ultione ꝑemit: & pͥmo¬

Expanded text:
t interfecto in pugna Aeduino, suscepit pro illo regnum Derorum, de qua provincia ille generis prosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicatioDCXXXIII. Porro regnum Berniciorum, nam in has duas provincias gens Nordanhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit filius Aedilfridi qui de illa provincia generis et regni originem duxerat, nomine Eanfrid. Siquidem tempore toto quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire permissi, accepit primus eorum, sordibus polluendum perdendumque restituit. Nec mora, utrumque rex Brittonum Ceadualla impia manu, sed justa ultione peremit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius cui suscipiendorum in opum erat cura
delegata & indicasse regi quia multicudo pau-¬
ꝑum undecumq adueniens. maxima ꝑplateas
sederet. postulans aliquid elemosine a rege. Qui mox
dapes sibimet ad positas deferri pauꝑibꝰ. s et discum
confringi atq eisdem minutatim diuidi precepit
Quo iuso pontifex qui adsidebat. delectatus tali
facto pietatis apprehendit dexteram eius et ait.
Numquam inueterascat hȩc manus. Qđ ita
iuxta uotum bñdictionis eiꝰ ꝓuenit. Nam cũ
int̾fecto illo in pugna. manꝰ cũ brachio a cetero eent
corꝑe reseccȩ : contigit ut actenꝰ incorruptȩ ꝑdurent.
Deniq in urbe regia qͣ a regina qͦndam uocabulo
bebba cognominabatur. loculo incluse argenteo.
in eccłia sc̃i petri seruant᷑ ac digno a cunctis hono¬
sunt pacẽ & uelut unũ cõpaginate in popłm Erat
au̾t nepos eduini regis ex sorore acha. dignũq fuit

Expanded text:
ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adpositas deferri pauperibus, sed  Al. om. sed et discum confringi, atque eisdem minutatim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inveterascat haec manus. » Quod et ita juxta votum benedictionis ejus provenit. Nam cum interfecto illo in pugna, manus cum brachio a caetero essent corpore resectae, contigit ut hactenus incorruptae perdurent. Denique in urbe regia, quae a regina quondam vocabulo Bebba cognominatur, loculo inclusae argenteo in ecclesia sancti Petri servantur, ac digno a cunctis honosunt pacem, et velut unum compaginatae in populum. Erat autem nepos Aeduini regis ex sorore Acha, dignumque fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
audito omnium qui considebant ad ipsum ho-
bant & ipsum eẽ dignum episcopatu. ipsum ad
erridiendos incredulos & indoctos mitti debere
tempꝰ accepit: sicut pꝰ mod̾amine discretionis. ita
pꝰmodum & ceteris uirtutibꝰ ornatꝰ apparuit.
uiꝰ igit᷑ antistitis doctrina
rex osuuald̃ cum ea cui p̾erat gente an
genitoribꝰ suis regna cȩlorum sꝑare didicit᷑ s
& regna terrarum. plusquam ulli maiorum
ram consecutꝰ ẽ /Demq omnes nationes et pro¬
uincias britannie quȩ in .iiii. linguas .i. bri¬
conum. pictoram. scotorum et anglorum di¬
uise funt: inditione accepit.¶ Quo regni culmi¬
ne sublimatꝰ. nichi lominus quod mirum
dictu ẽ: pauꝑibꝰ & ꝑegrinis semꝑ humilis
benignus. & largus fuit Peniq fertur qͥ a
cemꝑe quodam cumdie scõ pasche cũ p̃fato ep̃o
consediss: ad prandium. positusq eẽt in mensa
coram eo discuis argenteus regalibꝰ epulis refertꝰ :
cendum missuri: intrasse subito ministrum

Expanded text:
audito, omnium qui consedebant ad ipsum ora audito, omnium qui consedebant ad ipsum ora bant, et ipsum esse dignum episcopatu, ipsum ad erudiendos incredulos et indoctos mitti debere tempus accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apparuit.issimi antistitis doctrina rex Osuald cum ea cui praeerat gente Anggenitoribus suis regna caelorum sperare didicit; sed et regna terrarum plusquam ulli majorum ram, consecutus est. Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Pictorum, Scottorum et Anglorum divisae sunt, in ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus, quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore quodam cum die sancto Paschae cum praefato episcopo consedisset ad prandium, positusque esset in mensa coram eo discus argenteus regalibus epulis refertus, cendum missuri, intrasse subito ministrum
Abbreviated transcription (Latin):
usq gradum erudiendo atq instituendo ꝓuexit.
ferunt autem quia cum de ꝓuincia scotorum
rex ostualdꝰ postulasset antistitem qui sibi se¬
quenti uerbum fidĩ ministraret: missus fuerit
pͥmo alius austerioris animiuir. Quicum ali¬
quandiu genti anglorum p̾dicans nichil ꝓficeret.:
nec libent᷑ a populo audiretur. redierit patriam:
atq in conuentu seniorum retulit. quia nichil¬
ꝑdesse docendo genti ad quam missus erat po¬
tuiss: eoquod eent homines & indomabili
& dure ac barbare mentis: at illi ut ꝑhibent
tractatum magnum in concilio quid ȩẽt agen¬
dum hr̃e ceꝑunt̾. Defid̾antes quidem genti quam pe
predicatore dolentes Fum ait edan. Nam & ip̃e
concilio inter erat. ad eum de quo agebatur sacer-
primo lac doctrine mollioris porrexisti. donec
paulatĩ enutriti uerbo ad capienda ꝑfectiora &
ad facienda sublimiora dei p̃cepta sufficerent Q

Expanded text:
usque gradum erudiendo atque instituendo provexit. usque gradum erudiendo atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum de provincia Scottorum rex Osuald postulasset antistitem, qui sibi suaeque genti verbum fidei ministraret, missus fuerit primo alius austerioris animi vir, qui cum aliquandiu genti Anglorum praedicans nihil proficeret, nec libenter a populo audiretur, redierit patriam, atque in conventu seniorum retulerit, quia nil prodesse docendo genti ad quam missus erat, potuisset, eo quod essent homines indomabiles, et durae ac barbarae mentis. At illi, ut perhibent, tractatum magnum in concilio quid esset agendum, habere coeperunt; desiderantes quidem genti quam petpraedicatore dolentes. Tunc ait Aedan, nam et ipse concilio intererat, ad eum de quo agebatur sacerdonam  Al., doctrinam primo lac doctrinae mollioris porrexisti, donec paulatim enutriti verbo Dei, ad capienda perfectiora et ad facienda sublimiora Dei praecepta sufficerent. » Quo
Abbreviated transcription (Latin):
corum deuenissent: Et si forte euenisset quod camen
raro euenit. ut ad regis conunuum uocaretur. in¬
crabat cum uno clerico aut duobus. Et ubi paulu¬
sius siue ad orandum egredi. Cuiꝰ exemplis infor¬
mati temꝑe illo religiosi quiq uiri ac feminȩ con¬
suetudinem fecerunt ꝑ totum annum excepta
remissione quinquagesime paschalis. qͣuarta
et sexta sabbi ieiunium ad nonam usq horam
ꝓtelare. Numquam diuitibꝰ honoris siue timo¬
ris grã si qua deliquissent reticebat: s. illos ĩ uec¬
tione corrigebat. Nullam potentibꝰ scti peccuniã
ex cepta solum esca. si quos hospitio suscepisset
uni quam dare solebat. s eapotiꝰ que sibi aditibꝰ
douaria peccuniarum largiebantur. nel uiusus
pauꝑum ut dixinius disꝑgebat: uel ad redemptio¬
nem eorum qui iniuste fuerant uenditi dispensabat.
Deniq multos quos p̾cio dato redimerat redemptos
pꝰ modum suos discipulos fecit. atq ad sacerdotalem

Expanded text:
corum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen corum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat cum uno clerico, aut duobus; et ubi paulusuis, sive ad orandum egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagesimae paschalis, quarta et sexta Sabbati jejunium ad nonam usque horam protelare. Nunquam divitibus honoris sive timoris gratia, si qua deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum largiebantur, vel in usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel ad redemptionem eorum qui injuste fuerant venditi, dispensabat. Denique multos quos pretio dato redemerat, redemptos postmodum suos discipulos fecit, atque ad sacerdotalem
Abbreviated transcription (Latin):
ab horum collegio monachorumad
ꝓuinciam anglorum instituendam.
& pb̃r pͣfuit. Unde int̾ alia iuuendi do cum̃¬
ta. saluberrimum ab stinenciȩ ł continentie
clericis exemplum reliquit. Cuiꝰ dostrina
id maxime cominendabat omnib quod nͣ
alit᷑ quam uiuebat cum suis ipse docebat. Ni¬
chil enim hurus mundi querere niel amarecu¬
rabat. cuncta quȩ sibi a regibus uel diuitibus
scłidonabantur: mox paupibus qui occurre¬
rent erogare gaudebat: Discurrere ꝑ cuncta
& urbana & rustica loca non equorum dorso.
s pedum incessu uectus. nisi si maior. forte neces¬
sitas compulisset solebat. Quatinus ubicumq
aliquos uel diuites uel pauꝑes incendens aspexis¬
s. confestim ad osdiuertens. uel ad fidĩ suscipi¬
ende sacramentum si infideles eẽnt inuitaret:
uel fideles in ipsa eos fide confortaret: ãtq ad ele¬
mosinas oꝑumq bonorum exsecutionem ꝗuã
qui cum eo incedebant siue attonsi seu laici stu
illiꝰ et omnium qui cum eo erant. ubicumq lo¬

Expanded text:
ab horum collegio monachorum, ad provinciam Anglorum instituendam et presbyter praefuit. Unde inter alia vivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemosynas operumque bonorum executionem, qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu laici, meillius, et omnium qui cum eo erant, ubicumque lo
Abbreviated transcription (Latin):
N terea augustinus adiutorio usus edilbertti
regis. conuocauit ad suum colloquium epõs
siue doctores ꝓxime breconum ꝓuinciȩ. in loco
qui usq hodie lingua anglorum augustine sac.
.i. robur augustini in confinio huicclorum et
fr̃na admonitione suadere. ut pace catholica
secum habita. cõmunem euangelizandi gen¬
tibus pro domino laborem susciꝑent. Non enĩ
pasche dominicum diem suo temꝑe. s aqͣr¬
tadecima usq ad uicesimam lunam obserua¬

Expanded text:
nterea Augustinus adjutorio usus Aedilbercti regis, convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores proximae Brittonum provinciae, in loco qui usque hodie lingua Anglorum Augustinaes ac, id est, robur Augustini, in confinio Huicciorum  Afraterna admonitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum diem suo tempore, sed a quarta decima usque ad vicesimam lunam observa