comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uon illos castigare mollius potuit. Emissem inquit pallium si nũmos
haberem. Post hoc quisquis properauit serodat iam socrati defuit.
propter acerbos exactores repetere prohibemus: non ut nunquam
fiat sed ut parce. Aristippus aliquando delectatus unguento: ma¬
le inquit istis effeminatis eueniat: qui rem tam bellam infamaue¬
runt. Idem dicendum est. Male isti improbis & importunis bene¬
ficiorum suorum qua druplatoribus eueniat: qui tam bellam ad
monitionem inter amicos sustulerunt. Ego tamen utar hoc iure¬
amicitie: & beneficium ab eo repetam a quo petissem qui alteri¬
us loco beneficii accepturus est potuisse reddere. Nunquam ne
querens dicam eiectum litore egentem excepi: & regni demens
in parte locaui: non est ista admonitio conuitium est.Hoc est in
odium beneficia perducere: hoc est efficere ut ingratum esse aut li¬

Expanded text:
Num illos castigare mollius potuit ? " Emissem," inquit, " pallium, si nummos Num illos castigare mollius potuit ? " Emissem," inquit, " pallium, si nummos haberem." Post hoc quisquis properaverit, sero dat ; iam Socrati defuit. Propter acerbos exactores repetere prohibemus, non, ut numquam fiat, sed ut parce. Aristippus aliquando delectatus unguento : " Male," inquit, " istis effeminatis eveniat, qui rem tam bellam infamaverunt." Item dicendum est : " Male istis improbis et importunis beneficiorum suorum quadriplatoribus eveniat, qui tam bellam rem, admonitionem inter amicos, sustulerunt! " Ego tamen utar hoc iureamicitiae et beneficium ab eo repetam, a quo petissem, qui alterius beneficii loco accepturus est potuisse reddere. Numquam ne querens quidem dicam : eiectum litore, egentem excepi et regni demens in parte locavi. Non est ista admonitio, convicium est ; hoc est in odium beneficia perducere, hoc est efficere, ut ingratum esse aut li
Abbreviated transcription (Latin):
non putauit aliquem tam immobilem esse ꝗͣ scopulum.Nunquã
tantum sperat yperbole quantum audet. sed in credibilia suadet
& ad credibilia sed magna perueniat. Cum dicimus qui beneficiũ
dedit obliuiscatur: hoc dicimus similis sit oblito: memoria eius nõ
appareat nec incurrat. Cum dicimus beneficium repeti non opor¬
tere non ex toto repetitionem tollimus. Sepe enim opus est malis
exactione: etiam bonis exactione admonitione. Quid ergo: occa¬
sionem ignoranti non ostendam: necessitates illis meas non dete¬
gam: Quare nescisse se aut mentiatur aut doleat: interueniat
aliquando ad monitio: sed uerecunda que non poscat nec inius uo-¬
cet. Socrates amicis audientibus: emissem inquit pallium si num¬
mos haberem. Neminem poposcit omnes ad monuit: a quo accipe¬
ret ambitus fuit. Quid ni esset: quantulum enim erat quod socrates
accipiebat. aut multum erat eum fuisse a quo socrates acciperet:

Expanded text:
 putavit aliquem tam immobilem esse quam scopulum. Numquam  putavit aliquem tam immobilem esse quam scopulum. Numquam tantum sperat  ad credibilia, sed magna perveniat. Martidedit, obliviscatur," hoc dicimus : " Similis sit oblito ; memoria eius non appareat nec incurrat." Cum dicimus beneficium repeti non oportere, non ex toto repetitionem tollimus ; saepe enim opus est malis exactore, etiam bonis admonitione. Quid ergo ? Occasionem ignoranti non ostendam ? Necessitates illi meas non detegam ? Quare nescisse se aut mentiatur aut doleat ? Interveniat aliquando admonitio, sed verecunda, quae non poscat nec in ius vocet. Socrates amicis audientibus : " Emissem," inquit, " pallium, si nummos haberem." Neminem poposcit, omnes admonuit. A quo acciperet, ambitus fuit; quidni esset ? Quantulum enim erat, quod Socrates accipiebat ! At multum erat eum fuisse, a quo Socrates acciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus eum qui beneficium dedit obliuisei oportere: excutere
nosilli memoriam rei presertim honestissime. Quedam precipi¬
mus ultra modum ut aduerum & suum redeant. Cum dicimus
meminisse non debet: hoc uolumus intelligi: predicare non de¬
bet. nec iactare nec grauis esse. Quidam enim beneficium qͦd
dederunt omnibus circulis narrant. Hoc sobriis loquuntur: hoc
ebriis non continent: hoc ignotis ingerunt: hoc amicis commit¬
tunt. Ut hec nimia & exprobratrix memoria subsideret: obliui¬
sci eum qui dedit iussimus: & plus imperando ꝗͣ prestari poterat
silentium suasimus. Quotiens fiducie parum est in his quibus im¬
tenditur ut aduerum mendacio ueniat. Itaq ille cum dixit. Qui
candore niues anteirent cursibus auras: quod non poterat dixit
fieri: ut crederetur quantum plurimum posset: & qui dixit: his
immobilior scopulis uiolentior amne. hoc quidem persuasurum¬

Expanded text:
dicimus eum, qui beneficium dedit, oblivisci oportere, excutere dicimus eum, qui beneficium dedit, oblivisci oportere, excutere nos illi memoriam rei praesertim honestissimae ; quaedam praecipimus ultra modum, ut ad verum et suum redeant. Cum dicimus : " Meminisse non debet," hoc volumus intellegi : " Praedicare non debet nec iactare nec gravis esse." Quidam enim beneficium, quod dederunt, omnibus circulis narrant ; hoc sobrii locuntur, hoc ebrii non continent, hoc ignotis ingerunt, hoc amicis committunt ; ut haec nimia et exprobratrix memoria subsideret, oblivisci eum, qui dedit, iussimus et plus imperando, quam praestari poterat, silentium suasimus. Quotiens parum fiduciae est in iis, quibus imtenditur, ut ad verum mendacio veniat. Itaque ille, cum dixit : Qui candore nives anteirent, cursibus auras, quod non poterat fieri, dixit, ut crederetur, quantum plurimum posset. Et qui dixit : His inmobilior scopulis, violentior amne, ne hoc quidem se persuasurum
Abbreviated transcription (Latin):
tor ille quem queris eiectus combustus est: quod nobis fortasse mo¬
lestum est. qui in eternum nostros amittimus: tibi uero minime.
qui scis futurum ut renascantur: iocatus inpithagoricum: at
philosophus noster tres aut quattuor denarios non inuita manu
domum retulit. subinde concutiens. Deinde cum reprehendisset
hanc suam non reddendi uoluptatem intelligens arrisisse sibi¬
illud lucellum: rediit ad eandem tabernam & ait: ille tibi uiuit.
redde quod debes.Deinde per hostium qua se commissura laxa¬
uerat quattuor denarios intabernam in seruit ac misit: penas
a se exigens improbe cupiditatis ne alieno assuesceret. Quod de¬
bes quere cui reddas: & si nemo poscet ipse te appella: malus an
bonus sit ad te non attinet. Redde & accusa oblitus quemadmo¬
dum inter uos offitia diuisa sint: illi obliuio intemperata est:ti¬
bi meminisse mandauimus. Errat tamen siquis existimat. cum

Expanded text:
tor ille, quem quaeris, elatus, combustus est ; quod nobis fortasse motor ille, quem quaeris, elatus, combustus est ; quod nobis fortasse molestum est, qui in aeternum nostros amittimus, tibi minime, qui scis futurum, ut renascatur," iocatus in Pythagoricum. At philosophus noster tres aut quattuor denarios non invita manu domum rettulit subinde concutiens ; deinde, cum reprehendisset hanc suam non reddendi tacitam voluptatem, intellegens arrisisse illud lucellum sibi redit ad eandem tabernam et ait : " Ille tibi vivit ; redde, quod debes." Deinde per clostrum, qua se commissura laxaverat, quattuor denarios in tabernam inseruit ac misit poenas a se exigens improbae cupiditatis, ne alieno adsuesceret. Quod debes, quaere, cui reddas, et, si nemo poscet, ipse te appella. Malus an bonus, ad te non pertinet ; redde et accusa. Oblitus es, quemadmodum inter vos officia divisa sint : illi oblivio imperata est, tibi meminisse mandavimus. Errat tamen, si quis existimat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lusorias & cubiculatas & alia ludibria regum in mari lasciuien¬
tium mitam: & si ex toto eius sanitas desperata fuerit: eadem¬
manu beneficium dabo: illi reddam quoniam ingeniis talibus
exitus remedium est: optimumq & obire ei qui ad se nunquam
rediturus est: sed hoc rara nequitia est semper portenti loco habi¬
ta: sicut hiatus terre & ecauernis maris ignium eruptio. Itaq ab
ni malo quem inuenire in quolibet foro possum quem singuli ti¬
ment reddam beneficium quod accepi. Non oportet mihi nequi¬
tiam eius prodidisse: quod meum non est redeat addominum: bo¬
nus fit an malus.Quid: diligenter istud excuterem si non red¬
derem sed darem. Hic locus fabulam poscit. Pythagoricus qui¬
dam emerat a sutore phetasia rem magnam: non presentibus nũ¬
mis: post aliquot dies uenit ad tabernam redditurus: & cum clau-¬
sam diu pulsaret: fuit qui diceret: quid perdis operam tuam: su-¬

Expanded text:
lusorias et cubiculatas et alia ludibria regum in mari lascivienlusorias et cubiculatas et alia ludibria regum in mari lascivientium mittam. Et si ex toto desperata eius sanitas fuerit, eademmanu beneficium omnibus dabo, illi reddam ; quoniam ingeniis talibus exitus remedium est optimumque est abire ei, qui ad se numquam rediturus est. Sed haec rara nequitia est semper portenti loco habita, sicut hiatus terrae et e cavernis maris ignium eruptio ; itaque ab ni malo, quem invenire in quolibet foro possum, quem singuli timent, reddam beneficium, quod accepi. Non oportet mihi nequitiam eius prodesse ; quod meum non est, redeat ad dominum. Bonus sit an malus, quid differt ? Diligenter istud excuterem, si non redderem, sed darem. Hic locus fabulam poscit. Pythagoricus quidam emerat a sutore phaecasia, rem magnam, non praesentibus nummis. Post aliquot dies venit ad tabernam redditurus et, cum elusam diu pulsaret, fuit, qui diceret : " Quid perdis operam ? Su
Abbreviated transcription (Latin):
cit. priorq mihi ac potior eius officio ratio est: quod humano
generi: ꝗͣ quod uni homini debeo. Sed quanuis hoc ita sit: & ex
eo tempore omnia mihi in illum libera sint ex quo corrumpen¬
do fas omne ut nihil in eum nefas esset effecerit: illum mihi ser¬
uandum modum credam: ut si beneficium illi meum neq uires
maiores daturum est in exitium commune nec confirmaturũ
quas habet ita autem erit quod illi reddi sine pernitie publica
possit reddam. Seruabo filium eius infantem. Quid hoc bene¬
ficium obest cuiquam eorum quos crudelitas eius lacerat: Pe¬
cunam que satellitem stipendio teneat non subministrabo.Si
marmora & uestes desiderauerit nihil oberit cuiquam: id quod
luxuria eius instruitur: militem & arma non suggeram. Si pro-
magno petet munere artifices scene & scorta & que feritatem
emolliant: libens offeram. Cui triremes & ceratas non mitterẽ.

Expanded text:
cit, priorque mihi ac potior eius officii ratio est, quod humano cit, priorque mihi ac potior eius officii ratio est, quod humano generi, quam quod uni homini debeo. Sed quamvis hoc ita sit et ex eo tempore omnia mihi in illum libera sint, ex quo corrumpendo fas omne, ut nihil in eum nefas esset, effecerit, illum mihi servandum modum credam, ut, si beneficium illi meum neque vires maiores daturum est in exitium commune nec confirmaturum, quas habet, id autem erit, quod illi reddi sine pernicie publica possit, reddam. Servabo filium eius infantem ; quid hoc beneficium obest cuiquam eorum, quos crudelitas eius lacerat ? Pecuniam, quae satellitem stipendio teneat, non subministrabo. Si marmora et vestes desideraverit, nihil oberit cuiquam id, quo luxuria eius instruitur ; militem et arma non suggeram. Si pro magno petet munere artifices scenae et scorta et quae feritatem eius emolliant, libens offeram. Cui triremes et aeratas non mitterem,
Abbreviated transcription (Latin):
rum: quorum si naturam habet intra se malus: quid ni ego isti
beneficium suum reddam: nequid mihi cum illo cure sit ampli¬
us : Si uero sanguine humano non tantum gaudet sed & sup¬
pliciis omnium etatum crudelitatem in satiabilem exercet nec
ira sed auiditate quadam seuiendi furit: si in ora parentum li-¬
beros iugulat si non contentus simplici morte distorquet: nec
urit solum perituros sed excoquit: si arsit eius cruor & semper
recenti madet. parum est huic beneficium non reddere. Quicꝗd
erat quo mihi cohereret intercisa iuris humani societas abscidit.
Si prestitisset quidem mihi aliquid: sed arma patrie mee inferret,
quicquid meruisset perdidisset & referre illi gratiam scelus ha¬
beretur. Si non patriam meam impugnat sed sue grauis est &¬
sepositus ameagente suam exagitat: abscindit nihilominus illũ
tanta prauitas animi: etiam si non inimicum inuisum mihi effi¬

Expanded text:
num, quorum si naturam habet intra se malus, quidni ego isti num, quorum si naturam habet intra se malus, quidni ego isti beneficium suum reddam, ne quid mihi cum illo iuris sit amplius ? Si vero sanguine humano non tantum gaudet, sed pascitur, sed et suppliciis omnium aetatium crudelitatem insatiabilem exercet nec ira sed aviditate quadam saeviendi furit, si in ore parentium liberos iugulat, si non contentus simplici morte distorquet nec urit solum perituros, sed excoquit, si arx eius cruore semper recenti madet, parum est huic beneficium non reddere ! Quidquid erat, quo mihi cohaereret, intercisa iuris humani societas abscidit. Si praestitisset quidem aliquid mihi, sed arma patriae meae inferret, quidquid meruerat, perdidisset, et referre illi gratiam scelus haberetur. Si non patriam meam impugnat, sed suae gravis est et sepositus a mea gente suam exagitat, abscindit, nihilo minus illum tanta pravitas animi, etiam si non inimicum, invisum mihi effi
Abbreviated transcription (Latin):
us id quod accepi reddam: sed per illum cui si ad sapientiam redie¬
malus factus est sed ferus sed immanis: qualis apollodorus aut
phalaris: & huic beneficium quod acceperis reddes : Mutatio¬
nem sapientis tantam non patitur natura: non in pessima ab op¬
timis lapsus: necesse est etiam inmalo uestigia boni teneat. Nun¬
quam tantum uirtus extinguitur ut non certiores animo notas
imprimat: ꝗͣ ut illas eradat ulla mutatio: fere internos educate
sunt: in siluas eruperunt: aliquid mansuetudinis retinent: tan¬
tumq a placidissimis absunt quantum aueris feris & nunquam
humanam manum passis. Nemo in sum mam nequitiam incidit :
qui unquam hesit sapientie. Altius infectus est ꝗͣ ut ex toto elui
& transire in colorem malum possit. De inde interrogo utrum
iste ferus sit animo tantum an inpernitiem publicam excur¬
rat : Proposuisti enim mihi phalarim & tirannum apollodo¬

Expanded text:
us id, quod accepi, reddam, sed per illum, cui, si ad sapientiam redieus id, quod accepi, reddam, sed per illum, cui, si ad sapientiam rediemalus factus est, sed ferus, sed immanis, qualis Apollodorus aut Phalaris,et huic beneficium,quod acceperas,reddes ?" Mutationem sapientis tantam natura non patitur. Non in pessima ab optimis lapsus ; necesse est etiam in malo vestigia boni teneat ; numquam tantum virtus extinguitur, ut non certiores animo notas imprimat, quam ut illas eradat ulla mutatio. Ferae inter nos educatae si in silvas eruperunt, aliquid mansuetudinis pristinae retinent tantumque a placidissimis absunt, quantum a veris feris et numquam humanam manum passis. Nemo in summam nequitiam incidit, qui umquam haesit sapientiae ; altius infectus est, quam ut ex toto elui et transire in colorem malum possit. Deinde interrogo, utrum iste ferus sit animo tantum, an et in perniciem publicam excurrat ? Proposuisti enim mihi Phalarim et alterum tyran
Abbreviated transcription (Latin):
beas ei cuius est uolenti dare: hoc unum mihi prestandum est ut
quidam debeat quod a me accepit. Iam ulterioris cure est non
tutelam illi sed fidem debeo: multo satius est illum non habere ꝗͣ
me non credere: & creditori statim in macellum laturo quod ac¬
ceperim: reddam etiam si mihi adulteram cui numerem delega¬
uerit soluam: & si nummos quos accipiet insinum suum discin¬
ctus fundet dabo. Reddendum enim mihi est:non seruandum:
cum reddidero ac tuendum: beneficii accepti non redditi custodi¬
am debeo: Dum apud me est saluum sit. Ceterum licet accipien¬
tis manibus effluat: dandum est reposcenti. Reddo bono cum ex¬
pediet: malo cum petet. Tale inquit beneficium quale accepisti
non illi potes reddere: accepisti enim a sapiente: stulto reddis: nõ
reddo illi nunc quale potest accipere: nec per me fit quid deteri¬

Expanded text:
beas, ei, cuius est, volenti dare. Hoc unum mihi praestandum est. Ut beas, ei, cuius est, volenti dare. Hoc unum mihi praestandum est. Ut quidem habeat, quod a me accepit, iam ulterioris est curae ; non tutelam illi, sed fidem debeo, multoque satius est illum non habere, quam me non reddere. Et creditori statim in macellum laturo, quod acceperit, reddam ; etiam si mihi adulteram, cui monerem, delegaverit, solvam ; et, si nummos, quos accipiet, in sinum suum discinctus infundet, dabo. Reddendum enim mihi est, non servandum, cum reddidero, ac tuendum; beneficii accepti, non redditi, custodiam debeo. Dum apud me est, salvum sit ; ceterum, licet accipientis manibus effluat, dandum est reposcenti. Reddam bono, cum expediet, malo, cum petet. " Tale," inquit, " illi beneficium, quale accepisti, non potes reddere ; accepisti enim a sapiente, stulto reddis." Non ; reddo illi, quale nunc potest recipere, nec per me fit, quod deteri
Abbreviated transcription (Latin):
cium proici abono: reddam huic quia debeo: illi ne debeam. De altero
beneficii genere dubitatur: quod si accipere non potuinisi sapiens:
nec reddere quidem nisi sapienti possum. Puta enim me reddere: ille
non potest recipere: non est iam huius rei capax: scientiam utendi
reddidit. Quid si me remittere manco pilam iubeas: Stultum est
dare alicui quod accipere non possit. Ut respondere abultimo incipi¬
am non dabo ulli quod accipere non poterit. Reddam etiam si re¬
cipere non poterit. Obligare enim non possum nisi accipientem: li¬
beraritantum si reddidi possum. Ille uti illo non poterit: uiderit
penes illum erit culpa non penes me. Reddere est inquit acceptu¬
ro tradidisse. Quid enim: sicui uinum debeas & hoc ille te infunde¬
re reticulo iubeat aut cribro reddidisse te dices: aut reddere uo¬
les quod dum redditur inter duospereat: Reddere est id quod de¬

Expanded text:
cium proiciam, bono reddam, huic, quia debeo, illi, ne debeam. De altero cium proiciam, bono reddam, huic, quia debeo, illi, ne debeam. De altero beneficii genere dubitatur, quod si accipere non potui nisi sapiens, ne reddere quidem nisi sapienti possum. " Puta enim me reddere : ille non potest recipere, non est iam huius rei capax, scientiam utendi perdidit. Quid, si me remittere maneo pilam iubeas ? Stultum est dare alicui, quod accipere non possit." Ut respondere ab ultimo incipiam : non dabo ulli, quod accipere non poterit ; reddam, etiam si recipere non poterit. Obligare enim non possum nisi accipientem ; liberari tantum, si reddidi, possum. Ille uti illo non poterit ? Viderit ; penes illum erit culpa, non penes me. " Reddere est," inquit, " accepturo tradidisse. Quid enim ? si cui vinum debeas et hoc ille te infundere reticulo iubeat aut cribro, reddidisse te dices ? Aut reddere voles, quod, dum redditur, inter duos pereat ? " Reddere est id, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium quis a sapiente accipit reddere debeat: si ille desiit es¬
se sapiens: & in malum uersus est:redderes enim & depositum quod
a sapiente accepisses etiam malo redderes crediturum. Quid est
cur & non beneficium: quia mutatus est ille temutat. Quid si ꝗd
a sano accepisses egronon redderes: cum plus semper imbecillo ami¬
co debeamus: & hic eger est animo: adiuuetur feratur: Stultitia
morbus est animi. Distinguendum hoc quo magis intelligatur exi¬
stimo. Duo sunt beneficia. Unum quod dare nisi sapienti non potest
hoc est ab solutum & uerum beneficium: alterum uulgare plebeiũ
cuius inter nos imperitos commertium est. De hoc non est dubium
quin illi qualiscunque est reddere debeam: siue homicida: siue fur.
siue adulter euasit. Nabent scelera leges suas: melius istos uidex ꝗͣ
ingratus emendat. Nemote malum quia est faciat. Malo benefi¬

Expanded text:
beneficium quis a sapiente accepit, reddere debeat, si ille desiit esbeneficium quis a sapiente accepit, reddere debeat, si ille desiit esse sapiens et in malum versus est. Redderes enim et depositum, quod a sapiente accepisses, etiam malo, redderes creditum. Quid est, cur non et beneficium ? Quia mutatus est, ille te mutet ? Quid ? Si quid a sano accepisses, aegro non redderes, cum plus semper imbecillo amico debeamus ? Et hic aeger est animo ; adiuvetur, feratur. Stultitia morbus est animi. Drstinguendum hoc, quo magis intellegatur, existimo. Duo sunt beneficia : unum, quod dare nisi sapiens sapienti non potest ; hoc est absolutum et verum beneficium ; alterum vulgare, plebeium, cuius inter nos imperitos commercium est. De hoc non est dubium, quin illi, qualiscumque est, debeam reddere, sive homicida sive fur sive adulter evasit. Habent scelera leges suas ; melius istos iudex quam ingratus emendat. Nemo te malum, quia est, faciat. Malo benefi
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia feci: fac etiam nunc. Quid tu tam imprudentes iudicas ma¬
iores nostros fuisse: ut non intelligerent iniquissimum esse eodẽ
loco haberi eum qui pecuniam quam a creditore acceperat libi-¬
su tristiore aliena cum suis perdidit : Nullam excusationem re¬
ceperunt ut homines scirent fidem utique prestandam. Satius
enim erat a paucis etiam iustam excusationem non accipi: ꝗͣ ab
omnibus aliquam tentari. Omnia fecisti ut redderes. hoc illi sa-¬
tis sit tibi parum. Nam quemadmodum ille si enixam & sedulã
operam transire pro irrita patitur: cui gratia referatur indign¬
us est: ita tu ingratus es nisi ei qui uoluntatem bonam in solutũ
accipit: eo libentius debes quia dimitteris. Non rapias hoc nec ste¬
teris: occasiones nihilominus reddendi queras. Redde illi quia re¬
petit: huic quia remittit: illi quia petit: huic quia non malus. Ide
oq non est quod ad te hanc questionem iudices pertinere: an quod

Expanded text:
" Omnia feci." Fac etiamnunc. Quid ? tu tam imprudentes iudicas ma" Omnia feci." Fac etiamnunc. Quid ? tu tam imprudentes iudicas maiores nostros fuisse, ut non intellegerent iniquissimum esse eodem loco haberi eum, qui pecuniam, quam a creditore acceperat, libisu tristiore aliena cum suis perdidit ? Nullam excusationem receperunt, ut homines scirent fidem utique praestandam ; satius enim erat a paucis etiam iustam excusationem non accipi quam ab omnibus aliquam temptari. Omnia fecisti, ut redderes ; hoc illi satis sit, tibi parum. Nam quemadmodum ille, si enixam et sedulam operam transire pro irrita patitur, cui gratia referatur, indignus est, ita tu ingratus es, nisi ei, qui voluntatem bonam in solutum accipit, eo libentius debes, quia dimittens. Non rapias hoc nec testeris ; occasiones reddendi nihilo minus quaeras. Redde illi, quia repetit, huic, quia remittit ; illi, quia bonus est, huic, quia malus. Ideoque hanc quaestionem non est quod ad te iudices pertinere, an, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed non potest efficere. Utrunque enim prestat quantum in se est.
Deinde non sempernumerus numero equandus est. Aliquando
una res pro duabus ualet. Itaq in locum rei succedit tam propensa
uoluntas & cupida reddendi. Quod si animus sine re ad referendã
gratiam non ualet: nemo aduersus deos gratus est: in quos uolun¬
tas sola confertur.Diis inquit nihil aliud prestare possumus: sed
si huic quoque cui referre gratiam debeo nihil aliud prestare pos¬
sum. quid est quare non eo aduersus hominem gratus sim: quo ni¬
signare responsum: hic beneficium se recepisse iudicet: ille se sciat
non reddidisse: hic illum dimittat: ille se teneat: hic dicat habeo:
ille respondeat debeo: In omni questione propositum sit nobis bo¬
num publicum. Precludende sunt excusationes ingratis ad quas
refugere non possint: & sub quibus inficiationem suam tegere.

Expanded text:
id non potes dicere ; utrumque enim praestat, quantum in se est. id non potes dicere ; utrumque enim praestat, quantum in se est. Deinde non semper numero numerus aequandus est, aliquando una res pro duabus valet ; itaque in locum rei succedit tam propensa voluntas et cupida reddendi. Quod si animus sine re ad referendam gratiam non valet, nemo adversus deos gratus est, in quos voluntas sola confertur. " Dis," inquit, " nihil aliud praestare possumus." Sed si huic quoque, cui referre gratiam debeo, nihil aliud praestare possum, quid est, quare non eo adversus hominem gratus sim, quo nisignare responsum, hic beneficium recepisse se iudicet, ille se sciat non reddidisse ; hic illum dimittat, ille se teneat ; hic dicat : " Habeo," ille respondeat : " Debeo. " In omni quaestione propositum sit nobis bonum publicum ; praecludendae sunt excusationes ingratis, ad quas refugere non possint et sub quibus infitiationem suam tegere.
Abbreviated transcription (Latin):
rem: tandem ad piratas perueni: iam te alius redemerat.Nega¬
bis me gratiam retulisse: etiam: nisi in illa nauigatione pecuniã
quam saluti tue contraxeram naufragus perdidi: etiam nisi uincu¬
la que detrahere tibi uolui ipse incidi: negabis me retulisse gratiam:
At me hercule athenienses harmodium & aristogitonem tirannici¬
das uocant: & mutio manus inhostili ara relicta: instar occisi porsen¬
ne fuit: & semper contra fortunam luctata uirtus etiam citra effe¬
ctum propositi operis enituit: plus prestitit qui fugientes occasiones
secutus est & alia atq alia captauit per que referre gratiam posset:
ꝗͣ is quem sine ullo sudore gratum prima fecit occasio. Duas inquit
res ille tibi prestitit uoluntatem & rem: tu quoque illi duas debes:
merito istud diceres ei qui tibi reddidit uoluntatem ociosam. hu¬
ic uere debes: & qui uult & conatur & nihil intentatum relinquit:

Expanded text:
rem, tandem ad piratas perveni ; iam te alius redemerat : negarem, tandem ad piratas perveni ; iam te alius redemerat : negabis me gratiam rettulisse ? Etiamne, si in illa navigatione pecuniam, quam saluti tuae contraxeram, naufragus perdidi, etiamne, si in vincula, quae detrahere tibi volui, ipse incidi, negabis me rettulisse gratiam ? At mehercules Athenienses Harmodium et Aristogitonem tyrannicidas vocant, et Mucio manus in hostili ara relicta instar occisi Porsinae fuit, et semper contra fortunam luctata virtus etiam citra effectum propositi operis enituit. Plus praestitit, qui fugientes occasiones secutus est et alia atque alia captavit, per quae referre gratiam posset, quam quem sine ullo sudore gratum prima fecit occasio. " Duas," inquit, " res ille tibi praestitit, voluntatem et rem ; tu quoque illi duas debes." Merito istud diceres ei, qui tibi reddidit voluntatem otiosam, huic vero, qui et vult et conatur et nihil intemptatum relinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
a te habeo: in iuriam mihi facis si me quicquam amplius deside
rare iudicas. Plenissime ad me peruenit animus tuus: dic mihi
se: Eodem ergo loco est qui reddidit & qui non reddidit. Con¬
tra nunc illud pone. Si oblitus esset acceptibeneficii: si nec tentas¬
set quidem esset gratus: negares illum gratiam retulisse: at hic
diebus nodtibusq se lassabit & omnibus aliis renuntiabit officiis.
huic uni imminens & operatus ne qua se fugeret occasio. Eodem
ergo loco erit ille qui curam referende gratie abiecit: & hic qui
nunquam ab illa recessit. Iniquus es sirem ame exigis cum uide¬
as animum non defuisse ad summa: puta cum captus esses me pe¬
cuniam mutuatum: rebus meis in securitatem creditoris oppositis:
nauigasse. hieme tam seua per infesta latrocinus litora emensũ¬
quicquid periculi afferre potest etiam pacatum mare: peragratis
omnibus solitudinibus: cum quos nemo non fugiebat ego quere¬

Expanded text:
a te habeo; iniuriam mihi facis, si me quicquam desiderare a te habeo; iniuriam mihi facis, si me quicquam desiderare amplius iudicas ; plenissime ad me pervenit animus tuus." " Dic," se ; eodem ergo loco est, qui reddidit et qui non reddidit ? " Contra nunc illud pone : si oblitus esset accepti beneficii, si ne temptasset quidem gratus esse, negares illum gratiam rettulisse ; at hic se diebus noctibusque lassavit et omnibus aliis renuntiavit officiis huic uni imminens et operatus, ne qua se fugeret occasio ; eodem ergo loco erunt ille, qui curam referendae gratiae abiecit, et hic, qui numquam ab illa recessit ? Iniquus es, si rem a me exigis, cum videas animum non defuisse. Ad summam puta, cum captus esses, me pecuniam mutuatum rebus meis in securitatem creditoris oppositis navigasse hieme tam saeva per infesta latrociniis litora, emensuquidquid periculorum adferre potest etiam pacatum mare ; peragratis omnibus solitudinibus, cum, quos nemo non fugiebat, ego quaere
Abbreviated transcription (Latin):
mnato reo: oratori constat eloquentie officium: si omni iure
usus est. Laus imperatori etiam uicto duce redditur: si & prudẽ¬
tia & industria & fortitudo muneribus functa suis est. Omnia fe¬
cit ut beneficium redderet: obstitit illi felicitas tua: nihil incidit
durius. quod ueram amicitiam experiretur. Locupleti donare
non potuit: sano assidere felici succurrere. Gratiam retulit eti¬
am si tu beneficium non recepisti.Preterea huic intentus semper
& huius rei semper tempus operiens: qui in hoc multum cure mul¬
tum sedulitatis impendit: plus laborauit ꝗͣ cui cito referre gratiã
contingit: debitoris exemplum dissimile est: cui parum est pecuni-¬
am quesisse nisi soluit: illic enim stat acerbus super caput credi-¬
tor: qui nullum gratis patiatur occidere. hic benignissimus fuit:
qui te cum uiderit concursantem & sollicitum atq anxium dicat.
Mitte hanc de pectore curam: desine tibi molestus instare: omnia

Expanded text:
mnato reo oratori constat eloquentiae officium, si omni vi mnato reo oratori constat eloquentiae officium, si omni vi usus est ; laus imperatoria etiam victo duci redditur, si et prudentia et industria et fortitudo muneribus suis functa est. Omnia fecit, ut beneficium redderet, obstitit illi felicitas tua ; nihil incidit durius, quod veram amicitiam experiretur ; locupleti donare non potuit, sano adsidere, felici succurrere : gratiam rettulit, etiam si tu beneficium non recepisti. Praeterea huic intentus semper et huius rei tempus opperiens, qui in hoc multum curae, multum sedulitatis impendit, plus laboravit, quam cui cito referre gratiam contigit. Debitoris exemplum dissimile est, cui parum est pecuniam quaesisse, nisi solvit ; illic enim stat acerbus super caput creditor, qui nullum diem gratis occidere patiatur ; hic benignissimus, qui, te cum viderit concursantem et sollicitum atque anxium, dicat : " Mitte hanc de pectore curam ; desine tibi molestus instare. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
neficium maius esse non potest. Ea per que beneficium datur
possunt esse maiora & plura. Plura inquam: sed si beniuolentia
infundat: & sic sibi indulgeat: quem admodum amantes solent:
quorum plura obscula & complexus artiores non augent amorẽ
sed exercent. Hec quoque que uenit questio profligata est in
prioribus. Itaꝙ breuiter perstringetur: possunt enim in hanc
que aliis data sunt argumenta transferri. Queritur an qui fe¬
cit omnia ut beneficium redderet. reddiderit. Ut scias inquit
illum non reddidisse omnia fecit ut redderet. Apparet ergo non
esse id factum cuius faciendi occasionem non habuit: & creditori
suo pecuniam non soluit is qui ut solueret ubique quesiuit nec in¬
uenit.Quedam eius conditionis sunt ut effectum prestare de¬
beant. Quibusdam proeffectu est omnia tentasse ut efficerent:
si omnia fecit ut sanaret. peregit medicus partes suas: etiam da-¬

Expanded text:
neficium maius esse non potest ; ea, per quae beneficium datur, neficium maius esse non potest ; ea, per quae beneficium datur, possunt esse maiora et plura, in quae se denique benevolentia effundat et sic sibi indulgeat, quemadmodum amantes solent, quorum plura oscula et complexus artiores non augent amorem, sed exercent. Haec quoque, quae venit, quaestio profligata est in prioribus ; itaque breviter perstringetur; possunt enim in hanc, quae aliis data sunt, argumenta transferri. Quaeritur, an, qui omnia fecit, ut beneficium redderet, reddiderit. " Ut scias," inquit, " illum non reddidisse, omnia fecit, ut redderet ; apparet ergo non esse id factum, cuius faciendi occasionem non habuit. Et creditori suo pecuniam non solvit is, qui, ut solveret, ubique quaesivit nec invenit." Quaedam eius condicionis sunt, ut effectum praestare debeant ; quibusdam pro effectu est omnia temptasse, ut efficerent. Si omnia fecit, ut sanaret, peregit partes suas medicus ; etiam da
Abbreviated transcription (Latin):
prius quem occupaui: hoc sicui cessi quanuis illi communi re ces¬
serim: tamen aliquid dedisse uideor. Quedam quorundam sub
certa conditione sunt. Habeo in equestribus locum non ut uen-¬
dam non ut locem non ut habitem: in hoc tantum ut spectem.
Preterea non mentior si dico me in equestri locum habere: sed cũ
cum quibus mihi ius loci commune est occupatus est. Idem inter
amicos puta fieri. Quicquid habet amicus commune est nobis:
sed illius proprium est quia tenet. Uti his illo nolente non possum:
Derides me inquis: siquod est amici meum est liceat mihi uendere
non licet. Nam nec equestria. & tamen communa tibi cum ce¬
teris equestribus sunt. Non est argumentum: ideo aliquid tu¬
um non esse quia uendere non potes: quia consumere: quia mu¬
tare in deterius aut melius. Tuum enim est etiam quod sublege
certa tuum accepi. Sed certe non minus ne traham longius: be¬

Expanded text:
prius locus, quem occupavi; hoc si cui cessi, quamvis illi communi re cesprius locus, quem occupavi; hoc si cui cessi, quamvis illi communi re cesserim, tamen aliquid dedisse videor. Quaedam quorundam sub certa condicione sunt. Habeo in equestribus locum, non ut vendam, non ut locem, non ut habitem, in hoc tantum, ut spectem ; propterea non mentior, si dico habere me in equestribus locum. Sed cum cum quibus mihi ius loci commune est, occupatus est. Idem inter amicos puta fieri. Quidquid habet amicus, commune est nobis, sed illius proprium est, qui tenet ; uti iis illo nolente non possum. " Derides me," inquis ; " si, quod amici est, meum est, liceat mihi vendere." Non licet ; nam nec equestria, et tamen communia tibi cum ceteris equitibus sunt. Non est argumentum ideo aliquid tuum non esse, quia vendere non potes, quia consumere, quia mutare in deterius aut melius ; tuum enim est etiam, quod sub lege certa tuum est. accepi, sed certe non minus. Ne traham longius, be
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpere: Reddendum egregio uiro testimonium est. Ingen¬
tem rem ab illo dici audiui: cum miraretur cesaris dementiam:
quod seputasset tanti posse mutari. Si tentare inquit constitue¬
rat toto illi fui experiendus imperio. Sapienti ergo aliquid do¬
nari potest etiam si sapientis omnia sunt. Eque nihil prohibet cũ
omnia amicis dicamus esse communia: aliquid amico donari: nõ
enim sic cum amico mihi omnia communia sunt. quomodo cum¬
socio: ut pars mea sit pars illius: sed quomodo patri matriq com¬
munes liberi sunt. quibus cum duo sunt non singuli singulos
habent sed singuli binos. Primum omnium iam efficiam ut⁊
quisque est iste qui me insocietatem uocat: sciat se nihil mecum
pientes est inter quos amicitia est. Ceteri non magis amici sũt
ꝗͣ socii. Deinde pluribus modis communia sunt. Equestria omni¬
um romanorum equitum loca sunt: in illis tamen meus fit pro¬

Expanded text:
corrumpere ! Reddendum egregio viro testimonium est ; ingencorrumpere ! Reddendum egregio viro testimonium est ; ingentem rem ab illo diei audivi, cum miraretur Gai dementiam, quod se putasset tanti posse mutari. " Si temptare," inquit, " me constituerat, toto illi fui experiendus imperio." Sapienti ergo donari aliquid potest, etiam si sapientis omnia sunt. Aeque nihil prohibet, cum omnia amicis dicamus esse communia, aliquid amico donari. Non enim milli sic cum amico communia omnia sunt, quomodo cumsocio, ut pars mea sit, pars illius, sed quomodo patri matrique communes liberi sunt, quibus cum duo sunt, non singuli singulos habent, sed singuli binos. Primum omnium iam efficiam, ut, quisquis est iste, qui me in societatem vocat, sciat se nihil mecum ortium est, inter quos amicitia est ; ceteri non magis amici sunt quam socii. Deinde pluribus modis communia sunt. Equestria omnium equitum Romanorum sunt ; in illis tamen meus fit pro
Abbreviated transcription (Latin):
tationes & uenale tempus & sanguinolente centesime: Uolunta¬
ria mala ex constitutione nostra pendentia in quibus nil est quod
subici oculis quod teneri manu possit inanis auaritie summa.
Omiserum siquem delectat patrimonii sui liber magnus & uasta
spatia terrarum colenda peruinctos & immensi greges pecorum
per prouincias ac regna pascendi: & familia bellicosis nationibus
maior: & edificia priuata: laxitatem urbium magnarum uincẽ¬
tia. Cum bene ista per que diuitias suas disponit ac fundit circũ¬
spexerit: superbumq se fecerit: si quicquid habet ei quod cupit cõ¬
paret pauper est.Dimitte me & illis diuitiis meis redde. Ego sa
pientie regnum noui magnum securum. Ego sic omnia habeo ut
omnium sint. Itaq cum cesar illi ducenta donaret ridens reiecit:
ne dignam quidem summam iudicans: qua non accepta gloriare¬
tur. Dii deeq ꝗͣ pusillo illius animum aut honorare uoluit aut

Expanded text:
tationes et venale tempus et sanguinulentae centesimae ? Voluntatationes et venale tempus et sanguinulentae centesimae ? Voluntaria mala ex constitutione nostra pendentia, in quibus nihil est, quod subici oculis, quod teneri manu possit, inanis avaritiae somnia. O miserum, si quem delectat patrimonii sui liber magnus et vasta spatia terrarum colenda per vinctos et immensi greges pecorum per provincias ac regna pascendi et familia bellicosis nationibus maior et aedificia privata laxitatem urbium magnarum vincentia ! Cum bene ista, per quae divitias suas disposuit ac fudit, circumspexerit superbumque se fecerit, quidquid habet, ei, quod cupit, comparet : pauper est. Dimitte me et illis divitiis meis redde. Ego regnum sapientiae novi, magnum, securum ; ego sic omnia habeo, ut omnium sint." Itaque cum C. Caesar illi ducenta donaret, ridens reiecit ne dignam quidem summam iudicans, qua non accepta gloriaretur. Di deaeque, quam pusillo animo illum aut honorare voluit aut
Abbreviated transcription (Latin):
nostra caligat. At me hercule terra que quicquid utile nobis fu
turum erat protulit. ista defodit & mersit: & ut noxiis rebus ac
malo gentium in medium prodituris. toto pondere incubuit.
Uideo ferrum ex iisdem tenebris esse prolatum quibus aurum &
argentum: ne aut instrumentum incedes mutuas deesset aut
pretium: & tamen ista adhuc aliquam materiam habent. Est
in quo errorem oculorum animus subsequi possit. Uideo istic di¬
plomata & singraphas & cautiones uacua habendi simulachra: um¬
bra auaritie quedam laborantis per que decipiant animum ina¬
nium opinione gaudentem. Quid enim ista sunt: quid fenus & ka-¬
lendarium & usura nisi humane cupiditatis ex tra naturam que¬
sita nomina: Possum de rerum natura queri quod aurum argen¬
tumq: non interius absconderit. quod non illis maiusꝗͣ quod de¬
trahi posset pondus iniecerit. Quid sunt iste tabule: quid compu¬

Expanded text:
nostra caligat. At mehercules terra, quae, quidquid utile futurum nostra caligat. At mehercules terra, quae, quidquid utile futurum nobis erat, protulit, ista defodit et mersit et ut noxiosis rebus ac malo gentium in medium prodituris toto pondere incubuit. Video ferrum ex isdem tenebris esse prolatum, quibus aurum et argentum, ne aut instrumentum in caedes mutuas deesset aut pretium. Et tamen adhuc ista aliquam materiam habent; est, in quo errorem oculorum animus subsequi possit. Video istic diplomata et syngraphas et cautiones, vacua habendi simulacra, umbracula avaritiae quaedam laborantis, per quae decipiat animum inanium opinione gaudentem. Quid enim ista sunt, quid fenus et calendarium et usura, nisi humanae cupiditatis extra naturam quaesita nomina ? "Possum de rerum natura queri, quod aurum argentumque non interius absconderit, quod non illis maius, quam quod detrahi posset, pondus iniecerit : quid sunt istae tabellae, quid compu
Abbreviated transcription (Latin):
luxurie magno fuerint nisi quod uomant capacibus gemmis in¬
ter sepronuntiauerint. Uideo uniones non singulos singulis au-¬
ribus comparatos: iam enim exercitate aures oneri ferendo sunt.
Iunguntur interse & insuper alii binis superponuntur. Non sa¬
tis muliebris insania uires superiecerat: nisibina ac terna patri¬
monia auribus singulis suspendissent. Uideo sericas uestes si ue¬
stes uocande sint in quibus nihil est quo defendi aut corpus aut
denique pudor possit: quibus sumptis mulier parum liquido nu-¬
dam se non esse iurabit. Hec ingenti summa ab ignotis etiam gen
tibus ad commertium accersuntur ut matrone nostre ne adul¬
teris quidem plus sui incubiculo ꝗͣ inpublico ostendant.Quid agis
auaritia. quod rerum caritate aurum tuum uictum est: Omnia
ista que retuli in maiore honore pretioq sunt. Nunc uolo tuas
opes recognoscere. Laminas utriusque materie ad quas cupiditas

Expanded text:
luxuria magno fuerit, nisi, quod vomant, capacibus gemmis inluxuria magno fuerit, nisi, quod vomant, capacibus gemmis inter se propinaverint. Video uniones non singulos singulis auribus comparatos ; iam enim exercitatae aures oneri ferundo sunt ; iunguntur inter se et insuper alii binis superponuntur. Non satis muliebris insania viros superiecerat, nisi bina ac terna patrimonia auribus singulis pependissent. Video sericas vestes, si vestes vocandae sunt, in quibus nihil est, quo defendi aut corpus aut denique pudor possit, quibus sumptis parum liquido nudam se non esse iurabit. Hae ingenti summa ab ignotis etiam ad commercium gentibus accersuntur, ut matronae nostrae ne adulteris quidem plus sui in cubiculo, quam in publico ostendant. " Quid agis, avaritia ? Quot rerum caritate aurum tuum victum est ! Omnia ista, quae rettuli, in maiore honore pretioque sunt. Nunc volo tuas opes recognoscere, lamnas utriusque materiae, ad quam cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
adme fers populorum omnium mala: que ne daturus quidem
acciperem: Quoniam multa uideo que me donare nondeceat.
Uolo sub conspectu meo ponere que gentium oculos regumq prest¬
ringunt. Uolo intueri pretia sanguinis animarumq nostraꝵ.
rima mihi luxurie spolia propone siue illa uis per ordinem ex¬
pendere: siue ut est melius in unum aceruum dare. Uideo elabo¬
ratam scrupulosa distinctione testudinem: & fedissimorum pi-¬
gerrimorumq animalium testas ingentibus pretiis emptas: in
quibus ipsa illa que placet uarietas subditis medicamentis insimi¬
litudinem ueri coloratur. Uideo istic mensas & extimatum lignũ
senatorio censu eo pretiosius quo illud in plures nodos arboris infe¬
licitas torsit. Uideo inquit cristallina quorum accendit fragilitas
pretium. Omnium enam rerum uoluptas apud imperitos ipso quo
fugari debet periculo crescit. Uideo myrrina pocula parum sed

Expanded text:
ad me defers populorum omnium mala ? Quae ne daturus quidem ad me defers populorum omnium mala ? Quae ne daturus quidem acciperem, quoniam multa video, quae me donare non deceat. Volo sub conspectu meo ponere, quae gentium oculos regumque praestringunt, volo intueri pretia sanguinis animarumque vestrarum. Prima mihi luxuriae spolia propone, sive illa Vis per ordinem expandere sive, ut est melius, in unum acervum dare. Video elaboratam scrupulosa distinctione testudinem et foedissimorum pigerrimorumque animalium testas ingentibus pretiis emptas, in quibus ipsa illa, quae placet, varietas subditis medicamentis in similitudinem veri Coloratur. Video istic mensas et aestimatum lignum senatorio censu, eo pretiosius, quo illud in plures nodos arboris infelicitas torsit. Video istic crystallina, quorum accendit fragilitas pretium ; omnium enim rerum voluptas apud imperitos ipso, quo fugari debet, periculo crescit. Video murrea pocula ; parum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros magnos quidem uiros. maiores autem quia in laudem ue¬
tustorum inuidia non obstat. Paulo ante demetrium retuli
quem mihi uidetur rerum natura nostris tulisse temporibus: ut
ostenderet nec illum a nobis corrumpi: nec nos ab illo corripi posse:
uirum exacte licet neget ipse sapientie: firmeq inhis que propo¬
suit constantie eloquentie uero eius que res fortissim as deceat
non concinnate nec in uerba concitate: sed ingenti animo prout
impetus tulit ressuas prosequentis. Nuic non dubito quin proui¬
dentia & talem uitam & talem dicendi facultatem dederit: ne
aut exemplum seculo nostro aut conuitium deesset.De metrio
si res nostras aliquis deorum possidendas uellet tradere sub lege
certa ne liceat donare affirmauerim repudiaturum dicturũ
ue. Ego uero me ad istud in extricabile pondus non alligo:. nec¬
in aliam fecem rerum hunc expeditum hominem demitto. Qd

Expanded text:
ceteros magnos quidem viros, maiores quidem, quia in laudem veceteros magnos quidem viros, maiores quidem, quia in laudem vetustorum invidia non obstat. Paulo ante Demetrium rettuli, quem mihi videtur rerum natura nostris tulisse temporibus, ut ostenderet nec illum a nobis corrumpi nec nos ab illo corripi posse, virum exactae, licet neget ipse, sapientiae firmaeque in iis, quae proposuit, constantiae, eloquentiae vero eius, quae res fortissimas deceat, non concinnatae nec in verba sollicitae, sed ingenti animo, prout impetus tulit, res suas prosequentis. Huic non dubito quin providentia et talem vitam et talem dicendi facultatem dederit, ne aut exemplum saeculo nostro aut convicium deesset. Demetrio si res nostras aliquis deorum possidendas velit tradere sub lege certa, ne liceat donare, adfirmaverim repudiaturum dicturumque : " Ego vero me ad istud inextricabile pondus non adligo necin altam faecem rerum hunc expeditum hominem demitto. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
enim illi non exhis que uniuersa habet: sed exhis quibus domi¬
nus inscriptus est: que uiritim ei seruiunt. Illam alteram pos¬
sessionem agnoscet. hanc uolet habere si poterit: emittetꝙ illã
uocem quam romanus imperator emisit: cum illi obuirtutem &
bene gestam rempublicam tantum agri decerneretur quantũ
arando uno die circuire posset. Non opus est inquit uobis eo ci¬
ue cui plus opus sit ꝗͣ uni ciui. Quanto maioris uiri putas respu¬
isse hoc munus ꝗͣ meruisse: Multi enim fines aliis abstulerunt:
sibi nemo constituit. Ergo eum animum sapientis in tuemur
potentem omnium & per uniuersa dimissum omnia illius esse di¬
cimus: tamen ad hoc ius quotidianum si ita res tulerit capite cen¬
sebitur multum interest possessio eius animo ac magnitudine esti¬
metur an censu.Nec omnia habere de quibus loqueris abhomi¬
nabitur. Non referam tibi socratem: chrisippum: ⁊enonem &

Expanded text:
enim illi non ex iis, quae universa habet, sed ex iis, quibus domienim illi non ex iis, quae universa habet, sed ex iis, quibus dominus inscriptus est, quae viritim ei serviunt. Illam alteram possessionem adgnoscet, hanc nolet habere, si poterit, emittetque illam vocem, quam Romanus imperator emisit, cum illi ob virtutem et bene gestam rem publicam tantum agri decerneretur, quantum arando uno die circumire potuisset : " Non opus est," inquit, " vobis eo cive, cui plus opus sit quam uni civi." Quanto maioris viri putas respuisse hoc munus, quam meruisse ! Multi enim fines aliis abstulerunt, sibi nemo constituit ! Ergo cum animum sapientis intuemur potentem omnium et per universa dimissum, omnia illius esse dicimus, cum ad hoc ius cotidianum, si ita res tulerit, capite censebitur. Multum interest, possessio eius animo ac magnitudine aestimetur an censu. Haec universa habere, de quibus loqueris, abominabitur. Non referam tibi Socraten, Chrysippum, Zenonem et
Abbreviated transcription (Latin):
capitolium iubet: dicit nullum sacrilegum esse: quia quicquid
sublatum est ex eo loco qui deorum erat. in eum transfertur qui
deorum est. hic respondetur: omnia deorum esse: sed non omĩa
diis dedicata: in his obseruari sacrilegium que religio numini
adscripsit: sic & totum mundum deorum esse immortalium tẽ¬
plum solum quidem illorum amplitudine ac magnificentia di-¬
gnum: tamen asacris profana discerni: & non omnia licere in
angulo cui fani nomen impositum est que sub celo & conspectu
siderum licent. In iuriam quidem sacrilegus deo non potest fa¬
cere: quem extra ictum sua diuinitas posuit: sed tamen ponit᷑
quia tanquam deo fecit. opinio illum nostra ac sua obligat pe¬
ne. Quomodo ergo sacrilegus uidetur qui aliquid aufert sacri
etiam si quocunque transtulit quod surripuerat intra termi¬
nos est mundi: sic & sapienti furtum potest fieri. Auferetur

Expanded text:
Capitolium iubet, dicit nullum sacrilegum esse, quia, quidquid Capitolium iubet, dicit nullum sacrilegum esse, quia, quidquid sublatum est, ex eo loco, qui deorum erat, in eum transfertur locum, qui deorum est. Hic respondetur omnia quidem deorum esse, sed non omnia dis dedicata ; in iis observari sacrilegium, quae religio numini adscripsit. Sic et totum mundum deorum esse immortalium templum, solum quidem amplitudine illorum ac magnificentia dignum : tamen a sacris profana discerni; non omnia licere in angulo, cui fani nomen impositum est, quae sub caelo et conspectu siderum licent. Iniuriam sacrilegus deo quidem non potest facere, quem extra ictum sua divinitas posuit, sed punitur, quia tamquam deo fecit : opinio illum nostra ac sua obligat poenae. Quomodo ergo sacrilegus videtur, qui aliquid aufert sacri, etiam si, quocumque transtulit, quod surripuerat, intra terminos mundi est, sic et sapienti furtum potest fieri ; auferetur