comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa que sensibilitate obruti. nullam neque ledendi neque iuuandi
facultatẽ adepti sunt, Qua ergo mentis deceptione eos deos quibus uo¬
ipsi imaginẽ corporis tradidistis colentes sequimini: iudicio discreto
repperire non possumus: Vnde oport& uos suscepto signo scaẽ crucis
ꝑquod humanum genus redemptũs ẽ. ex secrandam diabolicae uerfi¬
tiae supplantationẽ. quidiuinȩ bonitatis oꝑibus iniudus emulus que
consistit: Decordibus ur̃is abicere. iniectis manibus hos quos eateni
matheriae conpage uobis deos fabricastis confringendos diminuendo¬
que summopere procurate. Ipsa enim eorum dssolutio corruptio
que quȩ numquam uiuentem spm̃ habuit. nec sensibilitatẽ asius fa¬
toribus potiit quo lib& modo suscipere : uobis patenter insinu&: qu
nichil erat quod eatenus colebatis. dum profecto meliores uos quis pm̃
Quippe quos ds̃ omnp̃s ex primi hominis quemplas mauit cograt

Expanded text:
ipsaque insensibilitate obruti, nullam neque laedendi neque juvandi ipsaque insensibilitate obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos quibus vosipsi imaginem corporis tradidistis colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus est redemptum, exsecrando diabolicae versutiae supplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopore procurare; ipsa enim eorum disque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto meliores vos qui spiriquippe quos Deus omnipotens exprimi hominis quem plasmavit cognati
Abbreviated transcription (Latin):
cultu. spretisque fanorum fatuitatibus & anguriorũ decepta¬
bilubris blandiments eredenis iidm̃ patrem om̃i pacentem eus
tiuitatis nexibus. scaẽ & indiuiduȩ trinitatis cooperante. potenti.
absoluti. a& ne uitae positis esse participes Quanta autẽ reati¬
tudinis culpa teneantur obstricti hiquido latriarum ꝑniciosis
exempla ꝑdicionis insinuant. Unde dehis psalmistam dicitur
Om̃s dii gentium dȩmonia dñs autẽ caelos fecit. &iterum
bunt Similes ergo efficiuntur his. qui spem suae confidentiae ponunt
in eis. Quomodo enĩ uuandi quemlib& possunt habere uirtutem.
hii qui ex corruptibile matheria inferiorum &iam subpositorum¬
quae tibi manibus construuntur: Quibus iudelic& astificum huma¬
num ad cõmodans eis in animatã membrorũ similitudinem contulisti:
Quinisi ate morti fuerint ambulare non poterunt. sed tam quam
lapis in uno loco posita. Ita constructi nichilq intellegentuae habentis

Expanded text:
cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptacultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blandimentis, credatis in Deum Patrem omnipotentem, ejustivitatis nexibus, sanctae et individuae Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reatitudinis culpa teneantur obstricti hi qui idolatriarum perniciosissexempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et iterum: bunt. Similes ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis. Quomodo enim juvandi quamlibet possunt habere virtutem hi qui ex corruptibili materia inferiorum etiam suppositorumque tibi manibus construuntur, quibus videlicet artificium humanum accommodans, eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti; qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt, sed tanquam lapis in uno loco positus, ita constructi, nihilque intelligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
colit. Cui& ĩam sũmitates imperii rerumq potestates submiser̃.
quia eius dispositione. om̃ium p̃lato regiorũ conceditur Eius ergo
bonitatis misericordia totius creaturae suae dilatandi. subdi&iã
inex tremitate positarum gentium corda ꝑfrigida scĩ sp̃s feruore
insiu quoq agitione mirabiliter est dignata suc cendere. Quae
enim ingloriosi filunrĩ adulbaldi regis gentibus quae ei subpositis
inlustratione clementia redemptor fuerit operata plenius exiu-¬
ci nitate locorum uram gloriam conicimus cognouisse: Lius ergo
conferri considimus. Cum profecto gloriosam conuigem uram
quae ur̃i corporis pars eẽ dinoscitur. a&ernitatis p̃mio ꝑsacri
baptismatis regenerationẽ inluminatã cogouimus. Unde p̃¬
senti scilo glorioso suos adhor tandos cum om̃i affectu intime
caritis curauimus: Quatenus ab hominatis idolis. eorumquae

Expanded text:
colit: cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, colit: cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus dispositione omnium praelatio regnorum conceditur. Ejus ergo bonitatis misericordia totius creaturae suae dilatandi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida, sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo conferri confidimus. Cum profecto gloriosam conjugem vestram, quae vestri corporis pars esse dignoscitur, aeternitatis praemio per sacri baptismatis regenerationem illuminatam agnovimus. Unde ps  Al., gloriosius vos adhortandos cum omni affectu intimae caritatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
aibus inspiatione clement̃ in sundit: Ad ad nunciandam uol
plenitudinẽ sidei cristiane sacerdotalem curauimus sollici
uator ñr om̃ibus p̃cepit gentibus p̃dicari uris quoque sol¬
bus in serentes. salutis uestrae remedia propinentur. Sub¬
ne ioxtur maiestatis clementia. quae cuncta solo uerbo pi¬
ceptionis suae condidit & creauit: Caelum iudelica
terram mare & omnia quae ineis sunt. dispositis ordins
te dispensans hominem adbimaginem & similitu dines
suam exlimo terrae plasmatuni constituit: eiq tantum p̃mu p̃roga¬
tiuam indulsit: Ut eun cunctis p̃poner& : atq seruato termino
p̃ceptionis ac̃nitatis subsistencia p̃miir&: hunc ergo dm̃pa
trem & silium & spm̃ scm̃ quod est in diuidua trinitas. ab or tu
solis usque ad oc casum. humanũ genus. quippe ut creatorem om¬
nium atq factorem suum salutifera confessione fide ueneratur &

Expanded text:
ntibus inspiratione clementer infundit; ad adnunciandum vobis ntibus inspiratione clementer infundit; ad adnunciandum vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitvator noster omnibus praecepit gentibus praedicari, vestris quoque sensibus inserentes, salutis vestrae remedia  Al., remedio propinentur. Supernae igitur majestatis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, coelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt dispositis ordinibus us unitate dispensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantum praemii praerogativam indulsit, ut eum cunctis praeponeret atque, servato termino praeceptionis, aeternitatis subsistentia praemuniret. Hinc ergo t Spiritum sanctum, quod est individua Trinitas, ab ortu solis usque ad occasum, humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fide veneratur et
Abbreviated transcription (Latin):
ito. uniuersos quosinnecẽ suã conspirasse didicerat. aut occidit
aut inde dicionẽ recepit: Sicq uictor in patriam reuersus non statim &
in consultae sacram̃ta fidei xp̃iane percipere uoluit: quamius nec idolis
ultra serunuit ex quo sexp̃o seruiturũ esse promiserat: Uerum primo
uit conferre quid dehis agendum arbitrarentur sedipse cumessa
ur natum sagacissimus. sepe diu solus residens ore quidem tacto.
sedinintimis cordis multa secum conloquens. quid sibi && facien¬
rum dĩ Lic& sumae diunitatis potencia humane locutionis
officiis explanari non ualeat : quippe qui sui magnitudine itu
inusibili at que inuestigibili acẽ nitate consistit. Uthaec nilla
ingenu sagacitas quanta sit conphendere disserere qu e suffi
quaetam̃ cius humanitas adinsinuationem sui reseratis cor¬
dis ianunis quac desem& ipsa proferetur seer&a humanis e¬

Expanded text:
ito, universos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, ito, universos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occidit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim et inconsulte sacramenta fidei Christianae percipere voluit: quamvis nec idolis ultra servivit, ex quo se Christo serviturum esse promiserat. Verum primo avit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset facienrum Dei. « Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque investigabili aeternitate consistit, ut haec  Al., eam nulla ingenii sagacitas, quanta sit, comprehendere disserereque sufficiat: quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferetur, secreta humanis me
Abbreviated transcription (Latin):
manum. Quoregem anece defender&: mox int̾ posuit corpiis su¬
um ante ictum pungentis. sed tanta ui hostis ferrũ insixit: ut ꝓcor¬
pus militis occisi & regẽ uulnerar& Quicũ mox undique gladus
impaeretur. in ipso tumultu &iam alium demilitibus cui nom̃
nicae paschae peꝑerat regina siliam regi cuinomen eanfl&
Cumquendã rex presente paulino ep̃õ grãs ager& dussius pro
ere quod ipse precibus suis apud illum obtinuerit ut regna sospes
cabsque dolore graui sobolem pro crear&. Cuius uerbis delec¬
tatus rex promisit se abrenunciatis idolis xp̃s seruiturum: siui¬
tam sibi & uictoriam donar& pugnanti aduersus regẽ aquo ho¬
micida ille quieum uulnera uerat missus est & inpignus promis
ep̃o ad signauit. Quacbaptitataẽ die scõ pente costes prima degen
re curatus auulnere sibi pridem inflicto rex. collecto exercitu

Expanded text:
manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus sumanum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, in ipso tumultu etiam alium de militibus, cui nomenici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro ere, quod ipse precibus suis apud illum obtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus promissepiscopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de genre curatus a vulnere sibi pridem inflicto, rex, collecto exercitu,
Abbreviated transcription (Latin):
de sicer ent. dnõ adiuuante continer& & aliquos si forte possa
depagous adsidei grãm precdheando conuertene: Sedsicut apt¬
colusait. Quamiuis multo cempore illo laborante inuerlo
di sacculi huius ex caecauit mentes infidelium ne eis sulger& in lu¬
minatio euangelii gloriae xp̃i. Anno autẽ sequente uenit in pro¬
uinciam. quidam sic carius uocabulo eumer missus arege occiden¬
talium saxonum. nomine cuichelmo. speransse regem aed unum
regno simul & uita priuaturũ. qui habebat si cambicipitẽ toxicatam
ut si ferri uulnus minus ad mortem regis sufficer&. peste uiuar& ur
uene Peruenit autem ad regẽ primo paschae iuxta amnem deruuen¬
tionem ubi tunc erat ulla regalis: Intrauitq quasi nuncid̃ dñi sui
referens & cum simulatã legationẽ ore astuto uoluer& : ex surrex̃
repente & euaginata subueste sica imp&um fecit in regẽ Quod cũ
uider& lilla minister regi amicissimus. non habens scutum ad

Expanded text:
derent, Domino adjuvante, contineret, et aliquos, si forte posset, de paganis ad fidei gratiam praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gloriae Christi. Anno autem sequente venit in provinciam quidam sicarius, vocabulo Eumer  Al., Eumerus, missus a rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae, juxta amnem Deruventionem  Al., Boruventionem, ubi tunc erat villa regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum videret Lilla minister regi  Al., regis amicissimus, non habens scutum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit. sepultus que est insecretario beati apłi andreae quã
rex aedilbest a sundamentis in eadem hrosi. ciuitate construx̃
inciuus locum honorius archiep̃s ordinauit hithamar. oriun¬
dum quidem degente cantuariorum. sed uita & eruditione ante¬
cessoribus suis ae quandum: Habuit autẽ osui. primis regni
suitemporibus consortẽ regiȩ dignitatis. uocabulo osumi des¬
tirpe regis aed uini. hoc est silium osrici dequo supra retuli¬
mus uirum eximiae pi&atis & religionis. qui prouinciae derorũ
septẽ anis inmaxima omium rerum affluenta xipse amabi¬
lis om̃ibus p̃siuit. sed nec cum eo ille quic& eram transumbra¬
ne. gentis pastem ab aquilone id est berniciorum prouinciã
regebat habere pacẽ potuit: Qiuin potius in grauescentibus.
causis dissensionũ. miserrima hunc cede peremit: Si quidẽ
congregato contra inuicẽ exercitu. Cumuideret seo sun cũ

Expanded text:
tenuit; sepultusque est in secretario  Al., sacrario beati apostoli Andreae, quod rex Aedilberct a fundamentis in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis et religionis: qui provinciae Derorum  Al., Dierorum in maxima omnium rerum affluentia, et ipse amabilis omnibus praefuit DCLI. Sed nec cum eo ille qui caeteram Transhumbranae gentis partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut boc oleum quod tibido mittas in mare. & statim quiescen¬
tibus uentis serenitas maris uos la&a prosequetur: Acupi¬
to itinere domum remat& quae cuncta ut praedix erat
antestis exordine compl&a sunt & quidẽ in primis furenti¬
bus undis pela qi temptabant naute aneboris in mare mis¬
sis nauem retinere. neque hoc agentes aliquid prosicieban
fluctbus mortem sibi omnes inminere &iam iamque ad¬
esse uiderent: Tandem presbit̃ remuniscens uerba ancesties
ad sumpta ampulla misit deoleo inpontum. & statim ut
praedictum erat suo quieuit a feruore. Sicq factum est

Expanded text:
ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescenut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiebanfluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quievit a fervore. Sicque factum est
Abbreviated transcription (Latin):
rxur in terro gass& & scio inquid quia non multo tẽpore
rapiendum Non enĩ digna est haec gens. talem habe¬
re rectorem: Neo multũ post dira antestis p̃sagia tris¬
traregis funere dequo supra diximus impl&as unt. sed
& ipse antestis aedanl nomplus quam xii post occisionem regis
uicuius meriti suerit. & iam mirac ulorum signis internꝰ
honorabilis: Cummit ter&ur Canta mobad ducentam inde
conuigem regi osiuo. filiam iudelic& ae duini regis eanfledam
quae occiso patre illuc suerat adducta. quiterrestri quidẽ
itinere illo uenire. sed nauigio cumuirgine redire dis pone¬
bat. Accessit ad epis copum aedanum obsecrans eum pro
se suisq quitantum it̃ erant ad gressuri dño supplicare
Quib enedicens illos acdnõ cõmendans dedit &iam oleũ
scĩ ficatum: Scio inquiens. quia ubi nauem ascenderitis. tem¬
pestas uobis & uentus contrarius suꝑueni&: Sed tumemento

Expanded text:
retur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore retur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed t ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis ui cujus meriti fuerit, etiam miraculorum signis internushonorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento
Abbreviated transcription (Latin):
est ille filius aequae quam ille filius dĩ quibus dictis intrabant
ad prandendũ & ep̃s quidem residebat in suo loco, Porro rex ue
nistris. & repente int̾cale faciendum. recordans uerbum quod
dixerat antestitis discincxit se gladio suo. & dedit illum minis¬
tro festinus que accedens ante pedes epĩ corruit. postulans ut
sibi placatus ess&: Quia num quam inquid deinceps aliquid
loquar dehoc: aut iudicabo quiduel quantum depecunia nr̃ã
silus dĩ tribuas. Quod uidens ep̃s multum ꝑtimuit. ac statĩ
exurgens leuauit eum. Promittens semultũ illiesse placa¬
tum Dum modo ille residens adepulas tristiciam non depo¬
ner&. Dumque rege iubente acpostulante ut ep̃s la&iciã
reciper&: Coepit econtra ep̃s tristis usque ad lacrimarum
profusionem effici Quendum pres bit̃ suus linqua patria
quam rex & domestici eius non nouerant. quare lacrima¬

Expanded text:
est ille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant est ille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat in suo loco. Porro rex. venistris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
uobilbus amnertorum diguitatẽ ab omnibus dilige atio
&uuliqut ad eius ministerium decunetis prope prouimeu
uimduam nobilis simi concurrerent: Cuuis int eseetra si¬
sut ent e xemplos donauent aequum obtumim ancesseri
sedano in qro ille quamins ambulare solitus uel amnus
and arsansite uel si aliqua quelib& necess tas ins istere pe
ꝑ lagert fossces sc ali cũm paruo int̃ ieto tem pore paupe
qudam occuritne elemosinã peens Desiliens ille pres
acqum ita uterat stratus regalit̃ pauperidari: Erat eni multũ
misericors &cultor panperum acuelud pat̃ miserorum hoc
cumregi ess& irelatum. dicebat ep̃o cum forte ingressuri es¬
sent ad ptandium Quid uoliustidnẽ antestis aequum regum
quenite conueniebat proprium habere pauperi dareo Num¬
quid non habuimus aequos uiliores plurimos. uelaliquas spe¬
cies quae ad pauperum dona. sufficerent quamius illum eis
aequum nondares quẽ tibi specialit̃ possidendum elegi

Expanded text:
us, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujus inter caeteras visat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine antistes, equum regium, quem te conveniebat proprium  Al. om. proprium habere, pauperi dare? Nunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi?
Abbreviated transcription (Latin):
hostilis merciorum exercitus. pendaduce : nordan imbrorũ
regiones impia clade longe lateq deuastans. ꝑuenit adurbẽ
usque regiam quae exbebbe quondam regine uocabulo cog¬
nominatur: eamque quia neque armis neque obsidione ca¬
pere poterat. flãmis absumere conatus est: discissisq uicu
terrae est contigua & dumuentũ opostunum cerner& in¬
lato iqne conburere urbem misus est. Quo tempore reue¬
rentissimus antestis aidan in infula farne qued uobus fer
me milibus passibus aburbe. procul ab est morabatur
consuerat Denique usque hodie Iocum sedis illius solita¬
nae in eadem insula solent ostendere: Quicumuentis
altari cons picer&. fertur eleuatiss ad caelum occulis ma¬
nibus que cum lacrimis. dixisse. uide dñe quanta mala fa¬
cit pendas Quo dicto statim mutati aburbe uentrineos
quiascenderant flammarum incendia r&or serunt Ita
ut aliquot lesi om̃s territi inpugnare ultra urbem cessa¬

Expanded text:
hostilis Merciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur, eamque  Al., cum, quam quia neque armis, neque obsidione capere poterat, flammis absumere conatus est: discissisque vicuterrae est contigua: et dum ventum opportunum cerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antistes Aidan in insula Farne, quae duobus fere millibus passuum ab urbe procul abest, morabatur. consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostendere. Qui cum ventialtari conspiceret, fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessa
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis uitiorũ potius inplicamentis. quadiuinis soleu
seruure mandatis. Inest autẽ animo simuchi pi&eas superu
aliqua uiuendi spatia donauerit uiciosos mores cortigen
at que adimperium diuinae uoluncatis cotam exinteq
mentem uatam que trans strre: Uerum noui non bhoc er pi
menti inei ut in ducia siuuendi uł accipiam ulme acepturꝰ
esse tausidam. nisi forte misero micbi & indigno uenia pai
ingente inã rex nurandae scĩ tatis uocabulo osualda Cius
excellentia fider & uirtutis. & iam post mortem uirtucũ i¬
sitquentium operatione cdaruerit. Prȩcorque sialiquid rel¬
dñs peius meritum miserere uoluerit Atergo res pa¬
di Habet quidem deligno inquo capud eius occisi apaq¬
ius in fixium est. & si firmo corde credideris potest diun
cedere & ingres sumte uitae ꝑbennus dignum reddere
Nec moratus ille integram seinhoc habere sidem respond

Expanded text:
lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi forte misero mihi et indigno venia  Alin gente vestra rex mirandae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid reliDominus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina cedere, et ingressu te vitae perennis dignum reddere. Nec moratus ille  Al., illi, integram se in hoc habere fidem respond
Abbreviated transcription (Latin):
crebro audierit demiraculis quat ad reliquias eiusdem reue¬
rentissimi regis in illa proiunciar gesta suerint marrare. sedbi¬
lateque iam ꝑ crebriuss& ferebat Equibus imum quođ int̃
alia r&ulit miraculum praesenti nrãe historiae in serendũ
credimus. Tempore inquid mor talitatis quae brittaniam
hibernimq lata strage uastauit Percussus est: eiusdem cla¬
de pestis int̾ alios scolasticos quidam degenere scottorũ
doctus quidem ur scudio litterarum sed erga curarũ ꝑpa iue
suae salucationis nichil omnino scudi &industriae gere nso
quicum semorti proxinum uider&. tomero eoepit  pane¬
st nemoe mortuus obmerita sceleru a diuorna elosscus
nolestia adarticulum sub eunde mostis conpellor nec di¬
bedine post mortem corporis statim ad per peeliam ain¬
mat in ostem ea piendum. ac infernalibus subdendum
esse dormentis quia tempore non paueo inter scudis diui

Expanded text:
crebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem revecrebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hilateque jam percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, praesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni claustra nte corporis molestia ad articulum subeundae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt quia tempore matutine laudis sacpius
addiem usque in orationibuis ꝑsteterit. atque obcrebrum morem oran¬
disiue gras agendi dno. semper ubicumque sedens supinas
suꝑ ienua sua manus habere salitus sit Uulgatum est autẽ
& in consu& udinem prouerbii uersum. quod &iam int̃ uerba
animabus exercitus sui Unde dicunt in pro uerbio. Ds̃mise¬
re animabus dixit osualt cadens in terrã Ossa igitur illius
Porro capud & manus cum brachus acorpore precisa iussit
rex quiocciderat instipitibus sus pendi. Quo post annum
ueniens cum exercitu successor regni euis osui abstulit ea
& caput quidem incimitiriolindis farnensis ecclesiae Inregia
uero ciuitate manus cum brachus condidit diii
ec solum incliti fama uire brictaniae fines lustrauit
un iuersos sed &iam trans oceanum longe radio saluti¬
fera lucis spargens. germaniae simul & hiberniae partesa
re quia cum romamtuadens apud sc̃issimum fresonum gentis

Expanded text:
ferunt quia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper ubicunque sedens, supinas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba l. add. ad Dominum pro animabus exercitus sui. Unde dicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens in terram. » Ossa igitur illius porro caput, et manus cum brachiis a corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu successor regni ejus Osuiu  Al., Osuin, abstulit ea, et caput quidem in coemeterio Lindisfarnensis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum brachiis condidit . ec solum inclyti fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae partes at referre, quia cum Romam vadens, apud sanctissimum Fresonum gentis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc benedixi aquam & astulam roboris p̃fati inmittens. ob¬
tuli earo potandum. Nec mora melius habere coepit: & conua¬
lescens ab insirmitate. multo deinceps tempore uixit. totoq
addm̃ corde & opere conuersus. omĩbus ubicumque ꝑ uenie¬
bat clementiam pu conditoris. & fidelis eius famuli gloriam
praedicabat

Expanded text:
Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoque ad Deum corde et opere conversus, omnibus ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat
Abbreviated transcription (Latin):
utroq scelere occasionem dedit ad priorem uomitum reuer¬
tendi his qui subimperio sui parentis uł fauore uł timore rego
sidei & castimoniae uira susc eperant: nec suꝑnȩ flagella
cre bra mentis uȩsania & sp̃s in mundi inuasione p̃mebatur

Expanded text:
utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella defuere: nam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione premebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
M unera la&a capis festiuis sulgida thedis ecceuit sponsus mimem laatis
It noua dulci: fono modulari carmina plectro sponsa hrmno exultas
I& noua dulcis sono.
N ullus ab̃ti trono comitatu segregat agi quã affectu tulerat mul¬
lus ab alti trono

Expanded text:
Munera laeta capis festiva fulgida taedis: Ecce venit sponsus; munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro, Sponsa hymno exultans – et nova dulcisono. Nullus ab altithrono comitatu segregat agni, Quam affectu tulerat – nullus ab altithrono
Abbreviated transcription (Latin):
carnis simul & infirmitatis iunculis ad a&erna gaudia salu¬
tis intrauit:¬
Quccessit autẽ aedilburgi in officio abbatissae deuota dõ¬
Ofamula nomine hildelit. multisq annis edem usque
adultimam senec tutẽ eidem monasterio streniussime
in obseruantia disciplinȩ regularis & in earum quae ad cõ¬
munes usus ꝑtinent. rerum prouidentia& presuit cuicũ
propt̃ angusciam loci in quo monas terium constructum
est placuis s& ut ossa famulorum famularumque xp̃i
quaeibidem suerant tumulata tollerentur. & trans ferren

Expanded text:
carnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salucarnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salutis intravituccessit autem Aedilburgi in officio abbatissae devota Deo famula, nomine Hildilid, multisque annis, id est, usque ad ultimam senectutem eidem monasterio strenuissime, in observantia disciplinae regularis, et in earum quae ad communes usus pertinent rerum providentia praefuit. Cui cum propter angustiam loci in quo monasterium constructum est, placuisset ut ossa famulorum famularumque Christi quae ibidem fuerant tumulata, tollerentur, et transferren
Abbreviated transcription (Latin):
adultimum cum tempus resolutionis eius instar&. mo
uisione spiritali recreata. os & oculos aperuit as pecti
uin caelum sic ad eam quam intuebatur iusionẽ coepis
loqui Gratus michi est multum aduentus tuus. & ba
uenisti & hoc dicto parumꝑ r&icuit. quasi responsum eius
quemuidebat & cui loquebatur expectans rursumque
quasi leuit̃ indignata subiunxit Nequaquam hec l&a
ferre quaeo Rursumq modicum silens. testio dixit dinul¬
latenus ho dĩfieri potest. obsecro nesit longum spacium: In
clusit: Si omnimodis ita desinitum est neq hanc sententiã
lic& inmutari. obsecro neamplius quam haec solum modo
proxima nox int̃ sit quibus dictis: int̃rogata acircum¬
sedentibus cumquo loquere tur: cum carissima inquit mea
matre ȩdilburgae. Ex quo intellexere : qđ ipsa & tempus
suae transmigrationis in proximum nunciare uenis s&:
Nam & ita ut rogabat transacta unadie & nocte soluta

Expanded text:
ad ultimum, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non visione spiritali recreata, os et oculos aperuit; aspectansque  Al., aspiciensque in caelum, sic ad eam quam intuebatur visionem, coepit loqui: « Gratus mihi est multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. » Rursumque modicum silens, tertio dixit: « Si nullatenus hodie fieri potest, obsecro ne sit longum spatium in mclusit: « Si omnimodis ita definitum est, neque hanc sententiam licet immutari, obsecro ne amplius quam haec solummodo proxima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loqueretur: « Cum carissima, inquit, mea matre Aedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis in proximum nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta
Abbreviated transcription (Latin):
Ahonorio cuius emporibus pelagius britto. contra auxilium gratue
superne uenena suȩ ꝑsidiȩ longe lateq disꝑsit. Utens quo opera¬
tore iuliano decam paria quemdudũ ammisit episcopatus intẽperans
cupido ex sagitabat . quibus sc̃s agustinus sicut & c&eri patres ortho¬
doxi multis sententiarum catholicarũ milibus. Responderunt: nec
corum tamen dementiam corgere ualebant. Sed quod grauius est
correpta eorum uesania magis augescere contradicendo quã fauendo
uertati uoluit emundari Quod pulchre uersibus heroicis prosꝑ
praror insinuat cumait. Contra augustinũ narratur serpere quidã
scriptor quemdudum liuor adurit edax. Quis caput obscuris con¬
tectum ut cumq cauernus toller& humo miserum propulit anguiculũ
aut huna fruge sua aequorei pauere brittani aut hic campano gramine
corda tum&.¬

Expanded text:
 Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: ConScriptor, quem dudum livor adussit edax: Qui caput obscuris contectum utcumque cavernis Tollere humo miserum perpulit anguiculum. Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britanni, Aut huic Campano gramine corda tum
Abbreviated transcription (Latin):
diaconum uirũ utique industrium ac nobilem inxp̃o & ecdi¬
sia qui adnrã usque tempora ꝑmansit: Tanta autẽ eotẽ¬
pore pax inbrittania qua quauersum imperiũ regis aedui
ꝑuenerat suisse phib& ur. ut sicut usq hodie in prouerbio
dicitur & iam simulier una cumrecens nato paruulo uella
totam ꝑ ambulare insulam amari ad mare nullo seledente
ut plerisq in locis ubi fontes lucidos iunxta publicos ua¬
rum transitus conspexit. Ibi gob refrigerium uiantium. eres¬
tis stipitibus aereos caucos sus pendi iuber& Neque os
quisquam nisi adusum neces sarium contingere p̃magni¬
tudine uł timoris eius auder& uł amoris uell& tantum
uero in regno excellentiae habuit. ut non solum in pugia
ante illum uexilla gestarentur. sed & tempore pacis cequitan¬
tem int̾ciuitatas siue uillas. aut prouincias suas cumministris
semꝑ ante cedere signifer consueuis s&, Nec non & inceden¬

Expanded text:
diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Eccldiaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Ecclesia, qui ad nostra usque tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo se laedenut plerisque in locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et inceden
Abbreviated transcription (Latin):
redicabat autẽ paulinus uerbum & iam prouintiae lindissy
que est prima ad meridianam umbre fluminis ripam pertin¬
gens usque ad mare: Prefectumq lindo colince ciuitatis. cu nom̃
erat bleca primum cumdomo sua conuestit ad dnm̃: Inquaui¬
delic& ciuitate & eclesiam operis egregu delapide fecit, Cuus
tecto uel longa incuria uel ostili manu deiecto. pari& es actenꝰ
stare uidentur. & om̃ibus annis aliqua sanitatum miracula ine¬
odem loco solent fieri adutilitatem eorũ qui sidelit̃ quaerunt xp̃i
Inqua ec clesia pausinus transeunte ad xpm̃ iusto honorium pn
eo consecrauit epm̃ Ut insequentibus suo loco dicemus. Dehuus
side prouinciae narrauit mich presbit̃ & abbas quidam uir ue¬
quendam seniorẽ baptitatum sefuisse die media cipaulino ep̃o
presente rege aediuno & multam populi turbam influuio tre
capillo facie macilenta naso ad uno ꝑtenui uenerabilis simul
& t̾ribilis as pectu: Habuit autẽ secũ inminis terio & iacobi

Expanded text:
edicabat autem Paulinus verbum etiam provinciae Lindissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilitatem eorum qui fideliter quaerunt ostendi. In qua ecclesia Paulinus, transeunte ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir vequendam seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Trecapillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum
Abbreviated transcription (Latin):
peram semper expectar&: & hac exorta si dñi dies quae
tunc prima sabbati uocabatur: Erat mane uentura. in ipsa
uespera pascba dominicum caelebrare incipiebat. quo mo
do & nos hodie facere solemus: sin autem dominica non
& prȩcedente sabbato uespere sacro scã paschae sollemp¬
nia incoabat Sicq fiebat. ut dominica pas chae dies. non
pl& inqua obseruandum pascha axiiii luna primi¬
dum om̃s beati iohannis successo res inasia post obicũ
ei & omnis ꝑ orbem ecclesia conuersa. & hoc esse uerum pas¬
cha hoc solum sidelibus ccelebrandum. niceno concilio non
statutum nouit̃ : sed consir matum est ut ecclesi astica doc&
historia: Unde constat uos colmane neque iohannis ut autu¬
matis exempla sec tari. neque p&re cuius traditionis scien¬
tes contra dicitis. neque legi. neque euangelio in obseruatione
ur̃i paschȩ conaruere Iohannes enim adlegis morsaicae de¬

Expanded text:
peram semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae peram semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa vespera Pascha Dominicum celebrare incipiebat, quomodo et nos  Al., nos omnes hodie facere solemus. Sin autem Dominica non et praecedente Sabbato, vespere, sacrosancta Paschae sollemnia inchoabat; sicque fiebat, ut Dominica Paschae dies nonniplet, in qua observandum Pascha a quardam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae de
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& nescandalum facerent eis qui int̾ gentes erant iudaeis. hinc
est quod paulus timo tbeum circumcidit: quod hostias intem¬
plo immolauit. Quod cum aquila & priscilla capud chorinti
tondit ad nichil uidelic& utile nisi scandalum uitandum iudae¬
orum. hinc quod eidem paulo iacobus ait: Udes frater quod mul¬
tisunt iniidȩis quicredider̃. & om̃s hi emulatores sunt legis. nec
tamen hodie clarescente permultum euangelio. necesse est im¬
no neclicitũ fidelibus. uel circũcidi uł hoscias dõ iuctimarum
offerre carnalium. Itaq iohannes scđm legis consu&idinẽ.
XIIII diemensis primi aduesperam incipiebat caelebratio¬
nẽ fesci paschalis. nilcurans utrum haec sabbato an alia qua¬
lih& feria prouenir& At uero p&rus cumromae praedica
memor quia dñs prima sabbati surrexit amortuis ac
mundo spem resurrectionis contulit. Ita pascha facienduim
lunam primi mensis. aeque sicut iohannes orientem adues¬

Expanded text:
videlicet ne scandalum facerent eis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victimarum offerre carnalium. Itaque Johannes secundum legis consuetudinem quarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum quartam decimam lunam primi mensis, aeque sicut Johannes Orientem ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
sulis. & his non totis contra totum orbem stulto labore pung¬
nant. Cui haec dicenti. respondit colmanus Mirum qua¬
re stultum appellare uelitis laborem nrm. in quo tanti aps¬
toli qui suꝑsectus dñi recũbere dignus fuit. exempla sectan
Cumipsum sapientissimae uixisse omnis mundus nou¬
rit. At uiul fridus: Ab sit inquit. ut iohannẽ stultiae repi¬
hendamus: Cum scita legis moisaicae iuxta litteram serus
ludaitante adhuc inmultas ecclesiam. nec subito ualerti¬
bus a postolis omnem legis obseruantiam quae adõ institius
est abdicare. quo modo simula chra quae ad oemonibus in¬
uentas unt repudiare om̃s quiad fidem ueniunt necesse ẽ
uidel

Expanded text:
sulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugsulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit. » At Uilfridus: « Absit, inquit, ut Johannem stultitiae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, necesse est: videl
Abbreviated transcription (Latin):
suae obseruationis. unde initium haber&. uł qua hunc aueto¬
ritate sequer&ur res pondit agilbertus: loquatur Obse¬
cro iuce mea discipulus ms uuil frid presbiter. quia unum
ambo sapimus cume&eris quilnic ad sident ecolesiastice tra¬
ditionis cultoribus. & ille melius ac manifestius ipsa linqua
anglorum quamego ꝑ int̾ pr&em potest ex planare quae
sentimus tum uuilsridꝰ iubente rege ut dicer&. ita exorsus
est: Pascha quod facimus in quit uidimus romȩ ubi beati
apłi p&rus & paulus uixere. docuere. passisunt. & sepul¬
ti abomnib calebrari. hoc initalia. hoc ingallia. quas dis¬
cendi. uel orandi studio ꝑ transiuimus  abomnibus aqi cons¬
peximus hoc asricam asiam. aegyͥptum. greciam. & omnẽ
orbem quocumq xp̃i ecclesia diffusa est per diuersas natio¬
nes & linguas. uno ac non diuerso temporis ordine geri conpe
tos dico & brittones. cum quibus deduabus ultimis oceani in¬

Expanded text:
suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctosuae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, quacumque Christi Ecclesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temporis ordine gerere  Alctos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani in
Abbreviated transcription (Latin):
pra docuimus. qui & inter pretes in eo concilio uigilantis simꝰ
utrius que partis extitit: Primus que rex osui premissa pre¬
fatione quo oporter& eos qui uni dõ seruirent unam uiuen¬
di regulam tenere. nec discrepare in caelebratione sa fra¬
mentorum caelestium. quiunum om̃s in caelis regnum
expectarent. Inquiren dum potius quae ess& uerior
traditio & hanc ab omnibus cõmuniter esse sequendã
Iussit primo dicere epõ suo colmanum qui eẽt ritus. &
unde originem. ducens ille quem ipse sequeretur:
Tum colmanus: Pascha inquid quod agere soleo. a mai¬
oribus meis accepis: Quime huc epm̃ miserunt. quod
om̃s patres nr̃i iuri dõ dilecti. eodem modo celebrasse nos
discipulus specialiter dño dilectus. cumomnibus quibus
prae erat ecclesus celebrasse legitur: Quo haec & bissimilia
dicente. Iussit rex & agilbertum proferre in medium morẽ

Expanded text:
pra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus pra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti, eodem modo celebrasse noscdiscipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem