comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuidem in uestris sillis ut fancte nẽcoiᵗ/¬
dacionis pyedecesfor nostep gregerius
constituit Augustino et ommibus successorib
suis imposterum metropolitanam et prunitiꝰ¬
nam fedem in cuntate dorot̾ina ubi aput
totius ghentis auglorũ a diebus pagauorñ
habetur at uero uñc per reuelacionem ĩł
que est radix nobilissuma ibideni collocatut
tas que meruit in se xp̃m habitatorem ha
superna infericordia uisitare non dedigna
tue. quos aute mudi creationem predesti¬
nauerat fibi assõciare Quare absit ab oui
christiano ut ex illa cunitate doroberma
quomodo res guinane quassentur. Sed
magis auctoritate beati petri apostolorũ
principis id ĩp̃m precipientes firmamus
ut in doroberũ cuitate semꝑ imposterum
metropolitanus totius beitannie locus ha¬
beatur. Dumes ꝙ proniucie regi auglor
prefati loci metropolitme ecclesiẽ subitiãt᷑
nnntilata et perpetua stcibilitate decee¬
unus hanc auten ecclesiam utpote fpe¬

Expanded text:
siquidem in vestris syllabis ut sanctae recodationis praedecessor noster Gregorius constituit Augustino et omnibus successoribus suis, in posterum metropolitanam et primitivam sedem in civitate Dorobernia, ubi caput totius gentis Anglorum a diebus paganorum habetur. At vero nunc per revelationem Jesu quae est radix nobilissima, ibidem collocatur,  civitas quae meruit in se Christum habitatorem habsuperna misericordia visitare non dedignata sit, quos ante mundi creationem praedestinaverat sibi sociare! Quare absit ab omni Christiano ut ex illa civitate Doroberniaquoquo modo res humanae quassentur. Sed magis ex auctoritate beati Petri apostolorum principis id ipsum praecipientes firmamus, ut in Dorobernia civitate semper in posterum metropolitanus totius Britanniae locus habeatur, omnesque provinciae regni Anglorum praefati loci metropolitanae ecclesiae subjiciantur, immutilata perpetuaque stabilitate decernimus. Hanc autem ecclesiam, utpote spe
Abbreviated transcription (Latin):
ciluo atento asrege anchiepistoratuo douo
contuririam ues ubi cantuarꝰ Aregtesistono
uisiu fuenit accedet et ab ipso orustren¬
nui canonico more fustipiet
Iic si epistolaui lanfuci ad alexandium pa¬
paiu toto posuero erit ouerbsun pnofe¬
suam cansalu firmandam maccus fuisse iuftra¬
gio ipse asfenerat unde nullus me mis cer¬
mnare debebit quasi talibus scriptis uolte¬
men implendo. alienam in me trausfero elo¬
riam s dabit potius se equũ indicat netessi¬
tati sustepte historie ueniam Qurimo a str¬
dioso lectore habende sunt scriptori gratie
oĩa hec congesta inueniet que et labor
esfet per multa uoliumina scrutari et di¬
bietati si uoꝙͣ forte possent inuemiri sit
ma nec ad hnc cõtronsia inter duos metr¬
politanos conquienit s in magno etiam
nũt uersatur litigio cũ ad istos qui modi
issident ordinate uen̾o nõ gabeo necess¬
rie ostendere que pars ueritate utatus

Expanded text:
gitur accepto a rege archiepiscopatus dono Cantuariam, vel ubi Cantuariensi archiepiscopo visum fuerit, accedet, et ab ipso ordinationem canonico more suscipiet. Hic si Epistolam Lanfranci ad Alexandrum papam totam posuero, erit onerosum profesuam causam firmandam magno fuisse suffragio ipse asseverat. Unde me jure nullus criminari debebit, quasi talibus scriptis volumen implendo, alienam in me transferam gloriam, sed dabit potius si aequum judicat necessitati susceptae historiae veniam. Quinimo a studioso lectore habendae sunt scriptori gratiae, quod omnia hic congesta inveniet, quae et labori esset per multa volumina scrutari, et dubietati, si unquam forte possent inveniri, simul quod nec adhuc controversia inter duos metropolitanos conquievit, sed in magno etiam nunc versatur litigio, cum ad istos qui modo dissident ordine venero, non habebo necesse ostendere, quae pars veritate nitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
apostolica fede per coepistapum uostrui melli¬
tum postulasti libenti animo concedunus.
id est ut uestra benignitas in monasterio
in donoberũ auitate constituto ꝙ sanctus
doctor uester angustuns beate memorie gre¬
ghorii discipiius sancti salnatoris noĩs confe¬
trait cui ad presens preesse dinostitur di¬
lectissimus frater noster laurencaus licenter
per omuia monacgõnũ regulariter uiuencũ
habitacionem statuat. apostolica auctoritate
decernentes ut ipsi uestri predicatores mona /¬
chi monachoru gregem fibui assõcient et eoꝵ
uitam fanctitum moribut exornent Que
nostra decreta si quis fuccessorũ nostcom
siue regum fine epistoporum clericorinu
siue laiconinu irritu facere temptanerit
a panicipe apostolorin petro et a cunctis
successoribus suis mathetis uinculo subiaceat
quoadusꝙ quod tema ͦ aufũ peregit deo pla¬
ata fatisfactione peniteat et h̃uius inquie

Expanded text:
apostolica sede per coepiscopum nostrum Melliapostolica sede per coepiscopum nostrum Mellitum postulastis, libenti animo concedimus, id est ut vestra benignitas, in monasterio in Dorobernensi civitate constituto, quod sanctus doctor vester Augustinus beatae memoriae Gregorii discipulus sancti Salvatoris nomini consecravit, cui ad praesens praeesse dignoscitur dilectissimus frater noster Laurentius, licenter per omnia monachorum regulariter viventium habitationem statuat apostolica auctoritate decernentes, ut ipsi vestri praedicatores monachi monachorum gregem sibi associent, et eorum vitam sanctitatum moribus exornent. Quae nostra decreta, si quis successorum vestrorum, sive regum, sive episcoporum, clericorum, sive laicorum irrita facere tentaverit, a principe apostolorum Petro, et a cunctis successoribus suis anathematis vinculo subjaceat, quoad usque quod temerario ausu peregit, Domino placita satisfactione poeniteat, et hujus inquiet
Abbreviated transcription (Latin):
regibus aliis atq aliis temporib uariis de
canses funt uata aut transinisfa. Reliqua eutu
reliquorũ tam antentica ꝙ eorũ exemplata
in ea combustione atꝙ abolicõe quam ecclefia
nr̃a aute quadrienium perpessa est penitus
fsunt assumipta. hiis atq aliis que perticularitꝰ
olam illam precipne fereus in medin quã
beatus Gregorins londomensem atq ebora¬
censem ecclefiam pares esse nec alterane
alteri fubiatere instituit. Quam scoiptura
cum in remi nich Racere cocordiffiua smna cũ¬
don epistopus essem nec de london ecclesia
esset questro instienta uertit se ad ã egena a
infiema argumenta que post pancam nõa
christo renelante pancis funt abieccõmbus
ꝯmino excellentissimo atq p̾cellentisimo
filio regi Etgelberto Bonefacius episto¬
integritas ita circa conditoris sm cultum ex¬
creuerit ut longe late ꝙ resplendeat et i
excelso prospexit et in tanto uirtutũ culii¬
ne erexit. Quaprapter gloriofe fili quod ab

Expanded text:
regibus aliis atque aliis temporibus uariis de causis sunt data aut transmissa. Reliqua enim reliquorum tam autentica quam eorum exemplaria in ea combustione atque abolitione quam aecclesia nostra ante quadriennium perpessa est penitus sunt absumpta. His atque aliis quae particulatim olam illam praecipue ferens in medium, qua beatus Gregorius Londoniensem atque Eboracensem Ecclesiam pares esse, nec alteram alteri subjacere instituit. Quam scripturam cum in rem nihil facere concordi sententia cundoniensis episcopus essem, nec de Londoniensi Ecclesia esset quaestio instituta, vertit se ad alia egena atque infirma argumenta, quae post paucam moram Christo revelante paucis sunt objectionibus « Domino excellentissimo atque praecellentissimo filio regi Anglorum ETHELBERTO, BONIFACIUS episcointegritas ita circa conditoris sui cultum excreverit, ut longe lateque resplendeat, et iexcelso prospexit, et in tanto culmine virtutum erexit. Quapropter, fili gloriose, quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
legendu porrecta confilia que diner¬
sis temporibus diu̾sis de cansis a meis
antecessoribus celebrata Que cania et
si ecndem sue antistitit non gabuere
materiam eandem tamen de pruatu
et subre gone episto porum tenuere su¬
tentiam Recitate eorundem de quibut
uersabiitoe epistoporũ aute predecessoret
mede facte elertiones et per eos orsma¬
hiones qua deroberuens etlese dfuia

Expanded text:
legendum porrecta concilia quae diuerlegendum porrecta concilia quae diuersis temporibus diuersis de causis a meis sunt antecessoribus celebrata. Quae tametsi non eandem suae institutionis habuere materiam, eandem tamen de primatu et subiectionibus episcoporum tenuere sententiam. Recitatae eorundem de quibus questio uersabatur episcoporum ante predecessores meos factae electiones et per eos ordinationes, qui Dorobernensi aecclesiae de sua
Abbreviated transcription (Latin):
uitam cum omini ẜnitute obedientaui in
confilio ꝙ auglie per uestram auctoritatem
coactum est ubi querele chome episcope pro¬
late et uentilate sunt. allata est ecclesiasti
ca gentis auglorum historia qña ebert
ecclesiẽ prefbiter et auglorũ doctor leda
composut lecte sententie quibus pate ocłis¬
omnirm demonstratum est a tempore beati
augustimi ꝑrimi cantuarꝰ archiepistor
tam insulam quã britannã uocant necũo
et hibermã prunatum gessiise curã pa¬
storalom omnibus impendisse in ipsti eboꝵ
urbe persepe locis ꝙ in fuuctimis uibi ẽis
de suis eos actibus rationem reddere
compulisse Episcopos quoꝙ quorũ fus¬
iectionem in questionẽ ehõme adduxe¬
rat infra illud e. xl. anuorũ spatirͭ
doroberuensis archiepistopos fuissẽ s¬
cratos ad consilia uocatos quosdam cũẜ¬
pit exgentibus ab eis cum romaniã
anctoritate dispositos multa p m hũt
modi que eplaris mõdestia per pr̃t¬
gula explicare non potest diuersa ad

Expanded text:
bitam cum omni servitute obedientiam. « In concilio, quod Angliae per vestram auctoritatem coactum est, ubi querelae Thomae archiepiscopi prolatae et ventilatae sunt, allata est ecclca gentis Anglorum ystoria quam Eboracensis aecclesiae praesbiter et Anglorum doctor Beda composuit; lectae sententiae quibus pace omnium demonstratum est a tempore beati Augustini primi Dorobernensis archiepiscopi tamque insulam quam Britanniam uocant necnon et Hiberniam primatum gessisse, curam pastoralem omnibus impendisse, in ipsa Eboracensi urbe persepe locisque finitimis ubi eis ude suis eos actibus rationem reddere compulisse. Episcopos quoque quorum subiectionem in questionem adduxerat infra illud centum et .xl. annorum spacium per Dorobernenses archiepiscopos fuisse sacratos, ad concilia uocatos, quosdam quoque exigentibus culpis ab eis cum Romanae sedis auctoritate depositos; multaque in hunc modum quae epistolaris modestia per singula explicare non potest. Diuersa ad
Abbreviated transcription (Latin):
niͦ in presentia ipsunt et episcoporũ atq abba¬
tum uentilata est causa de primatu quem
raceñ ecclefiani iurx sue ecclefie proclarabat
et de ordinacõnibus quorundam epistoporũ
de quibus ad quem fuuiliter pertineret certũ
minime constabat et tandem aligũ duhie e¬

Expanded text:
 in praesentia regis et episcoporum atque abbatum ventilata est causa de primatu. Quemracensem Ecclesiam jure suae Ecclesiae proclamabat, et de ordinationibus quorumdam episcoporum, de quibus ad quem specialiter pertinerent certum minime constabat. Et tandem aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
uite conpeo cueo tuarieuf metropositants estre
archiepistoro enis ꝓ succesforibus imperpetiebor
optinere coucesfit Ita ut si cantuarꝰ archiepi¬
lopus consilum cogere uesuerit ubica ui
sum fuerit eberr archiepistonus en¬
ctis epistopis ad utũ eiurrs exhibeat et enis
canonicis dispofitionibus obediens epistat᷑ Quo
utem esorie de chiepistopus professionem
cantꝰ archiepistopo facere etiam cũ facro debeat
s ob amorem regit thome ebonu archiepisto¬
oo sacoamenti celaxauit scriptam ꝑ tnt
puofessione necepit no p̾indicans succesforib
coer gui sotronetõer profestõne a successorib
home exigore uoluerit. fi archiepistopolo
cuntuat uitam finieret Eborimi archiepi¬
stopnis dono beruensis uemet et eñ qu ete

Expanded text:
Cantuariensis metropolitanus Eboracensi archiepiscopo eiusque successoribus in perpetuum obtinere concessit: ita ut si Cantuariensis archiepiscopus concilium cogere uoluerit, ubicunque ei uisum fuerit, Eboracensis archiepiscopus sctis episcopis ad nutum eius exhibeat, et eius canonicis dispositionibus oboediens existat. Quod autem Eboracensis archiepiscopus professionem Cantuariensi archiepiscopo facere etiam cum sacramento debeat it, sed ob amorem regis Thomae Eboracensi archiepiscopo sacramentum relaxauit, scriptamque tantum professionem recepit, non preiudicans successoribus suis qui sacramentum cum professione a successoribus Thomae exigere uoluerint. Si archiepiscopus Cantuariensis uitam finierit, Eboracensis archiepiscopus Do
Abbreviated transcription (Latin):
re subieccionem oun epistoporũ bri-¬
tanie et eorũ qui essent ordinati
per episcopũ eborũ. Exile et omni¬
no angustrun id esfet nuius ꝙ fanui¬
liane ab olt suo nono auglo uir largi¬
retut apostolicus preẜtun cr̃ uino ilu

Expanded text:
re subjectionem omnium episcoporum Brire subjectionem omnium episcoporum Britanniae, et eorum etiam, qui essent ordinati per episcopum Eboracens. Exile et omnino angustum id esset munus, quod familiari ab olim suo, novo Anglo vir largiretur apostolicus; praesertim cum vivo Au
Abbreviated transcription (Latin):
lasses assisteret Opposint tamen foli
ut nou solum epistopos quos ordiuaret
neq hos tantonodo qui per Eborũ episto¬
pum esfent ordiuati fed etiam omnes bei¬
tannie facerdotes haberet domino deono¬
stro iħũ xp̃o auctore fubiectos. Post os¬
tum uero eius esfet inter london et ebo
et foret amplitudo prior honoris auti
ipsum charitate negis Et helberti deli¬
tum refedisse cancie Nlon difficile fuisfe
Gregorio fi competere pideret ut pau¬
culis uerbis controuersĩe ambignitatem
fedaret dicens hec tibi augustine et õm¬
ous fuccesforibus tuis comiendo. Sed
quia sec rationi resultare cerneret
noliusse uerba fua uentis diffundere
et et huinsmodi plura ꝑgenti dr̃e
ꝙet defenfionis neceffitar et au¬
tiquitatis instrentia euis eloqnio miui¬
straret arma. Caufrancus disputatio¬
ins pedem contulit huins uigilantiffi¬
mo responso occurrens Opinio est ue¬
ritatis egena qͥ iciteris centia ut di¬
citur folo angustino concesfum habe¬

Expanded text:
classes ascisceret. Opposuit tamen soli classes ascisceret. Opposuit tamen soli ut non solum episcopos quos ordinavit, neque hos tantummodo, qui per Eborac. episcopum essent ordinati, sed etiam omnes Britanniae sacerdotes haberet, Domino Deo nostro Jesu Christo auctore, subjectos. Post obitum vero ejus esset inter Londinensem etet foret amplitudo prior honoris anticipsum charitate regis Ethelberti delinitum resedisse Cantiae. Non difficile fuisse Gregorio, si competere videret, ut pauculis verbis controversiae ambiguitatem sedaret, dicens: Haec tibi, Augustine, et omnibus successoribus tuis concedo; sed quod hoc rationi resultare cerneret, voluisse verba sua ventusmodi plura pergenti dicere, et defensionis necessitas, et antiquitatis inscitia ejus eloquio ministraret arma, Lanfrancus disputationis pedem contulit hujusmodi vigilantissimo responso occurrens. Opinio est veritatis egena, qua niteris ut dicatur soli Augustino concessum habe
Abbreviated transcription (Latin):
stimq qͣmi indinuenti honor moderati¬
ne acti teemendus erit d honara¬
ti mor̃ũ tnorũ oruata cõuentunt qua/¬
tius airtore deo possis esse conspicuꝰ
ta ut uita tua filiis tuis sit regula
et in illa si qua fit tortitudo illis iest
dirigatur diuu in ea ꝙ muitentur aspi-¬
iant et in fie episcopale fancta toi¬
nitas frateruitatem uestrai gratie
sue proteccione circundet atq ita in
simul mereamur ꝑuenire dulcedinem
et hoc scriptum est per manũ leonis
truualis sedes apostolice in menfe octo¬
bri indict .iiii. die pruno ẜt. octꝰ. Au¬
no ex siumui pontificis chõis
et sacra prmilegia fanctorum
apostolorũ in consilio totius Au
cantuarꝰ ecclesie primatui attrlere
hic quoq infecta lectorum poterunt
enitare nauseam eni incõmodum lo¬
cum obtinebunt Contra quo Thoma
ebocũ archiepistopus pariu uirium
habebat nec ei diffusior caliumarũ
campus patebat. licet fecũ fantoriu

Expanded text:
juscunque, quantum indumenti honor moderatijuscunque, quantum indumenti honor moderatione actuum tremendus erit. Honestati morum tuorum haec ornamenta conveniunt quatenus, Deo auctore, possis esse conspicuus, ita ut vita tua filiis tuis sit regula. Et in illa, si qua fortitudo illis inest, dirigatur, dum in ea quae imitentur aspiciant. Et in fine epistolae, sancta Trinitas fraternitatem vestram gratiae suae protectione circumdet, atque ita in pervenire simul mereamur dulcedinem. Et hoc scriptum est per manum Leonis scrinialis sedis apostolicae, in mense Octobr., indictione IV, die primo no 12 summi pontificis Joannis. » Haec sacra privilegia sanctorum apostolicorum in concilio totius AngCantuariensis Ecclesiae primatui attulere. Hic quoque inserta, si lectorum poterunt evitare nauseam, non incommodum locum obtinebunt. Contra quae Thomas Eboracensis archiepiscopus parum virium habebat, nec ei diffusior calumniarum campus patebat, licet secum fautorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquaetara molitur ꝑpetuo infi resipũt feᵃͣ¬
oaunes epistopus feruus sernorũ dei
ꝯfri dinistano dorobernenẜ ecc le fẽ an¬
chiepistopo uite ppetne ꝑmanendam in chri¬
sto salutem Si pastores omuii solem gelug
pro gregtis suu custodia die ac nocte ferrito¬
teriti funt et oculis conspectant uigilantilus
ue aliqua ex onibus aut ertando perecis
aut feris lamiata morsibus rapiatur qua¬
et ne quafi lupo ueniente territi fugianus
ne in die diini examinis pro defidia uastra
ante simiũ pastor̃e et negligentia nt᷑a
excrutienur Hñ modo houdris renererꝰ¬
tia in sublimiore arce ceteris dundicanur
primatum itaq entumi in quo trbi ex^ mo¬
re autecessorũ tuoru uices apostolice
fedis exercere conuenit ita plenũ tibitõ¬
diuostitur. Pallium uero fraternitati te
ex more ad missirũ solennia celebranꝰ¬
da commnendamius. quo tibi nou aliter uti
in suo statii manentibus Neq tna pru/¬
dentia hoc nicoguitum habet᷑ ut cu¬

Expanded text:
etare molitur, perpetuo, nisi resipuerit, seJOANNES episcopus, servus servorum Dei, onfratri DUNSTANO Dorobernensis ecclesiae archiepiscopo vitae perpetuae permanendam in Christo salutem. « Si pastores ovium solem geluque pro gregis sui custodia die ac nocte ferre contenti sunt, et oculis conspectant vigilantibus, ne aliqua ex ovibus aut errando pereat, aut ferinis laniata morsibus rapiatur, quane quasi lupo veniente, territi fugiamus: ne in die divini examinis pro desidia nostra ante summum Pastorem et negligentia vestra excruciemur, unde modo honoris reverentia in sublimiore arce caeteris dijudicamur. Primatum itaque tuum in quo tibi ex more antecessorum tuorum vices apostolicae sedis exercere convenit, ita tibiitur. Pallium vero fraternitati tuae ex more ad missarum solemnia celebranda commendamus, quo tibi non aliter uti in suo statu manentibus. Neque tua prudentia hoc incognitum habet vel cu
Abbreviated transcription (Latin):
laicos non habitent. Tricesimo pͥmo ut pro
regibus et pricipibus publice oretur:
guis Cuthbertus archiepiscopus statim
per Runebtum diaconũ sũ benefacio ao¬
ontino archip̾fuli mifit unde ipe congratula
lleganter restripfit sic̾ suo loco lector innenit S
ens fe ingessit mencio quiddomi nõ adeo andi¬
tum cunctis et memorabile de ffrederico ꝙ
aures meas attigit stilo mandabo Nam est et¬
sanctitas discipuli ex magistri uirtute potest qui¬
ci ꝙ habuenit ille domi uude addistere poterat
nõ timere mortem comitenniere Wyllebrondut
primuis trecteusi epistopus de quo beda me¬
morat fanctitate et femo emeritus diem clan/¬
irat cure ꝙ et p̾dicationi eius in frifia bone¬
facius fuccesferat apud trarectum banto ep̃o

Expanded text:
laicos non habitent. Tricesimo primo, ut pro laicos non habitent. Tricesimo primo, ut pro regibus et principibus publice oretur. tum tetigimus, Cuthbertus archiepiscopus statim per Kinebertum diaconum suum Bonifacio Moguntino archipraesuli misit; ipse congratulans eleganter rescripsit, sicut suo loco lector inveniet. Stoties se ingessit mentio, quiddam non adeo auditum cunctis et memorabile de Friderico ejus discipulo, quod aures meas attigit, stylo mandabo. Nam et sanctitas magistri ex discipuli virtute potest conjici, quod habuerit ille domi, unde addisceret potentes non timere, mortem contemnere. Willebrordus primus Trajectensium episcopus, de quo Beda memorat, sanctitate et senio emeritus diem clauserat, curaeque et praedicationi ejus in Frisia Bonifacius successerat, apud Trajectum Conabo
Abbreviated transcription (Latin):
Terciodecimo ut uno eodom tempore ubiq do-¬
minice festiitates et sanctorũ natalicia celebiẽ
Quartodemo ut honorabilit᷑ obẜuet᷑ dier doute
nicus. Quĩtodecimo ut feptẽ hore canonics si
decimo feptimo ut festinitas fancti Gregorii¬
ac sancti augristini patris nostri obẜuetue de
males regulariter uestiantur. Uice simo ut
pfi obẜuent ne ista decreta negligantur u¬
cesimo pͥmo ne ecclesiastieus ordo mebrietur
uicesimo stdo ut cõĩo ab ecclosiasticꝭ/ nõ negli¬
itur uicesimo t̾cio ut iddiu a laicis pro tem¬
pore obẜuetur uicesimo quarto ut prins pro¬
bent᷑ laici ꝙͣ monachent᷑. uicesimo qm̃ito ut
mosine non negligant᷑ uicesimo fexto ut gec
p̾cepta singuli episcopi fubditꝭ suis notificent
uicesimiã feptimã de utilitate elemosine disputa¬
nu est uicesimũ ne octanũ y de utilitate
modie. uicesiũ nõnũ ut congre gatio ꝓ m
facultatum constitũ Tricesimo ut mouacqr int̾

Expanded text:
Tertio decimo, ut uno eodemque tempore, ubique DoTertio decimo, ut uno eodemque tempore, ubique Dominicae festivitates, et sanctorum natalitia celebrentur. Quarto decimo, ut honorabiliter observetur Dominicus dies. Quinto decimo, ut septem canonicae Septimo decimo, ut festivitas sancti Gregorii et Augustini Patris nostri observetur. ctimoniales regulariter vestiantur. Vicesimo, ut episcopi observent, ne ista decreta negligantur. Vicesimo primo, ne ecclesiasticus ordo inebrietur. Vicesimo secundo, ut communio ab ecclesiasticis non negligatur. Vicesimo tertio, ut idem a laicis pro temporibus observetur. Vicesimo quarto, ut prius probentur laici, quam monachentur. Vicesimo quinto, ut eleemosynae non negligantur. Vicesimo sexto, ut haec praecepta singuli episcopi subjectis notificent. Vicesimo septimo, de utilitate eleemosynae disputatum est. Vicesimo octavo, de utilitate psalmodiae. Vicesimo nono, ut congregatio pro modo facultatum constituatur. Tricesimo, ut monachi inter
Abbreviated transcription (Latin):
et recitata essent stripta in dnab captꝭ ueneran
pape zacharie quib auglos ãmouebat ut cafa¬
gatius uiuerent et cõtempnentes excoicare mi¬
nabatur. primo capitrilo decreueriut᷑ ut ep̃i foli¬
ciciꝰ amodo uinerent et foliciꝰ subditos amonerẽt
decundo ut pacifico aĩo uiuerent ꝙñis locis distretꝭ
degerent. Tertio ut omni anno pagochias suas
singuli circuirent. Quarto ut quisq in sua dio¬
cefi abbales et mouachos et mouachos moueant
reriter uiuere et p̾latos subectos suos non oppͥmere
s diligere. Quinto ut quifty monasteria que se-¬
culares homines ꝑnaserant nec tunc ab eis
examinetur Septimo ut per monasteria lectro
fanctarum scripturarũ frequentet᷑ Octano ut p̾ss¬
ut p̾sbiteri nõ accipiant pciũ pro ꝓ baptizandis
puenis Decimo ut orationẽ dominicã et simbo¬
lur anglice distant et doceant. Uudecims ut
omnes uno eodem modo sua misteria peragant
duodecimo ut modesta uoce facra in ecc losiis cai

Expanded text:
ripta in duabus chartis venerandi papae Zachariae, quibus admonebat Anglos ut castigatius viverent, et contemnentes excommunicare minabatur: « Primo capitulo decreverunt ut episcopi sollicitius amodo viverent, et sollicitius subditos admonerent. Secundo, ut pacifico animo viverent, quamvis locis discreti degerent. Tertio ut omni anno, parochias suas singuli circumirent. Quarto, ut quisque in sua dioecesi, abbates et monachos moneant regulariter vivere, et praelatos subjectos suos non opprimere, sed diligere. Quinto, ut jam monasteria, quae saeculares homines pervaserant, nec tunc ab eis nisi prius ejus vita examinetur. Septimo, ut per monasteria, lectio sacrarum Scripturarum frequentetur. Octavo, ut pres presbyteri non accipiant pretium pro baptizandis pueris. Decimo, ut Dominicam orationem et Symbolum Anglice discant et doceant. Undecimo, ut omnes uno eodemque modo, sua ministeria peragant. Duodecimo ut modesta voce sacra in ecclesiis canant.
Abbreviated transcription (Latin):
unstano successit anno uno Athelgarꝰ
qui prius in nono monasterio abbas¬
but a beato atheliroldo uouitoñ frictus post
etiam presulatu australiũ saxonũ acce¬
perat cuius fedes tunc apud felem̃ nñt ost¬

Expanded text:
Dunstano successit anno uno Ethelgarus Dunstano successit anno uno Ethelgarus qui primus in novo monasterio abbas a beato Ethelwoldo Wintoniae factus, post etiam praesulatum Australium Saxonum acceperat, cujus sedes tunc erat apud Seleseiam, nu
Abbreviated transcription (Latin):
peata folicitas mollitus palpat feliciter
lutea compage circundatus animalis ca¬
peret auribus hanciret Et credo equidem
et docent angelorũ his gloriosis trmphis
anno exacto translatus est ad superos ingẽti
sua gloria in uiam patrie erupua Siquidẽ
statim leta elementorñ facies emaremt. pax
per enis sapientiam procurata supernentu
amorium enauuit ꝙnis ille maxiunt signit
filiorũ calamitates lemgaret Qnoru illud
scriptam non uidi quod imper quodam ec¬
masse ligatit q oculis a carnificibut retro¬
ictui defiluisseꝰ in p̾rptuni nec lesi
ibi beatum dinistanũ corporaliter cñ eo lo¬
aitin nexus oculorũ foluusse Quo folaco
miẜa cumatum per confragrosas seimĩ/¬
tãt in superiora manus cuiusdam quã nõ
uideret infi pendula pergentis tenga ne re¬
tro laberetur sustdutante ued quia de tẽ¬
por̃u turbine in nr̃is de sancti miracuilit
in aliorũ letetur licteris successionẽ episto¬
porũ repetam

Expanded text:
beata sollicitat molliter, palpat feliciter, ipse beata sollicitat molliter, palpat feliciter, ipse lutea compage circumdatus oculis caperet, auribus hauriret, et credo equidem,et docent Anglorum. His gloriosus triumphianno exacto, translatus est ad superos, ingenti sua gloria, immani patriae aerumna. Siquidem statim laeta elementorum facies emarcuit, pax per ejus sapientiam procurata superventu Danorum evanuit, quamvis ille maximis signis filiorum calamitates levigaret. Quorum illud scriptum non vidi, quod nuper quoddam Ecmasse, ligatisque oculis a carnificibus retroactum, desiluisse in praeruptum, nec laesum: ibi beatum Dunstanum, corporaliter cum eo locutum, nexus oculorum solvisse. Quo solatio miserum animatum, per confragosas semitas in superiora evasisse manus cujusdam quam non videret nisu, pendula pergentis terga, ne retro laberetur, sustentante; sed quia de temporum turbine in nostris, de sancti miraculis in aliorum legitur litteris successionem episcoporum repetam.
Abbreviated transcription (Latin):
rte cũ eo fabulabantur cuius adhnc patri
suspirantꝭ tediu sanctis hortatibus auimantes
regis edgari ortum et felicitatem futura si-¬
phionia anglica edredi decessum ferociũ mbiũ
iprilsũ cognouit. Horissõnũ strepitũ eum¬
uauit mors animalis cui insederat nõ morata
Discipuli felicem ad colos excessum absent ui¬
dit et p̾micianit prophdtia perispicins ut ille
ullius unꝙͣ falsitatꝭ cepulsam passus etqe
redo futurã erũpuã uirgnni editqe et acg̃os¬
woldo autistiti moctẽ predixit. succe sons ꝙ oide
gilanti oculo conspicatus est focias pudoris ut
quas et eiusdom pontificis matre ad cristi lan¬
dem muitare illud ꝙ feduli aĩ modulato ca-¬
noue cõcinere et repitere Cantemꝰ domino
socie cantenus honor̃e dulcis amor christi ꝑ¬
souet ore pio anirũ est prorsũs mirũ oumuinõ
ꝙ dicitur nec tamen a stabilitate ueritatis ali¬
enu ut quod magno domeni nuimere fanctis
in futura uita concedendun nec eos spe

Expanded text:
rte cum eo famulabantur? cujus adhuc patriam suspirantis taedium sanctis hortatibus animantes. Edgari regis ortum et felicitatem futuram symphonia angelica: Edredi decessum ferociori nubium impulsu cognovit; horrisonum enim strepitum probavit mors animalis, cui insederat, non morata. Discipuli felicem ad coelos excessum absens vidit et pronuntiavit, prophetia perspicuus, nec ullius unquam falsitatis repulsam passus. Ethelredo regi futuram aerumnam, virgini Edithae, et Ethelwoldo antistiti mortem praedixit contermigilanti oculo conspicatus est socias pudoris inter quas, et ejusdem pontificis matrem, ad Christi laudem invitare, illudque Sedulianum modulato canore concinere et repetere: Cantemus Domino, sociae, cantemus honorem: Dulcis amor Christi personet ore pio. Mirum est prorsus, mirum omnino quod dicitur, nec tamen a stabilitate veritatis alienum, ut, quod Dei magno munere sanctis in futura vita concedendum, nunc eos spe
Abbreviated transcription (Latin):
epłis ad adriamĩ papam et fortassis numeribus
pontifices eidem subingaret Quoyniui hec fuerũt
nõĩa. denebertus uoigorũ Werenb̾tus legecestren
edulfus cestreñ uilfeard herfordeñ et duos orien/¬
er potentiam fuam offa in m̾ciis fecerat et orie¬
tales anglos occifo rege eorñ Athebberto inaserat¬
uero quidam alias translati ut helinanniers in
nortoit quidam alteris uniti ut douwriceñ in eñdõ
udam ꝯniuino nõ extaent ut legecestoꝰ et fiduaa¬

Expanded text:
epistolis ad Adrianum papam et fortassis muneribusepistolis ad Adrianum papam et fortassis muneribuspontifices ei subjugaret, quorum haec fuere nomina: Denebertus Wigornensis, Werenbertus Legecestrensis, Edulfus Sidnacestrensis, Wlfeard Herefordensis et duos orienpro potentia sua Offa in Merciis fecerat, et orientales Anglos occiso rege eorum Ethelbritho invavero quidam alio translati, ut Helmanensis in Norwicensem; quidam alteris uniti, ut Dammucensis in eumdem; quidam omnino non exstant, ut Legecestrensis et Sidna
Abbreviated transcription (Latin):
integro ẜmone et sensũ expositor. Imposita uel¬
ata per se antiphona Apperite mihi por
p̾ter materĩa exterius lecturis proferre di
alienas illustrant ꝑegrinante etiam fau¬
ctitate
ntbertus post xuii. annos epistopatus mor¬
bo tactus et mori pergens inssit sus ut
apud archiepiscopũ infoderetur et quia
angristimam monachi ex antiqua consuetudine ꝑ¬
ucaces defimietorũ arasiepistaporũ corpora ciu
quadam rapiebant uiolentia iuctuosus ululatus
per curiã et prbem cessare p̾cepit fimbres epe¬
quias palam fieri prohibunt Ita dimi interme ces¬
sante tumeltu alieri arc̾ent᷑ aditu cadaner pslis
eccĩe pͥncipalis finibus illatum uec nõ ab altet
qui se ingenio crxcũceptos uiderent repetitũ h
bregtomꝰ tribus annis substitutus fedem lambrithto
fancti angustini prius abbati uaciue fecit. De iͦ¬
enm pͥmatu spoliare conatus est diiuil regn
merciorinu archiepiscopatu insignire affectans

Expanded text:
integro et sermone et sensu expositor. Imposita igiintegro et sermone et sensu expositor. Imposita igitur per se antiphona, Aperite mihi portpraeter materiam exterius lecturis proferre duxi alienas illustrarint, peregrinante etiam sanctitate. Cuthbertus post XVII annos episcopatus morbo tactus et mori pergens jussit suis ut apud archiepiscopium infoderetur, et quia Augustiniani monachi ex antiqua consuetudine pervicaces defunctorum archiepiscoporum corpora cum quadam rapiebant violentia, luctuosos ululatus per curiam et urbem cessare praecepit, funebresque exsequias palam fieri prohibuit. Ita dum interius cessante tumultu alieni arcerentur aditu, cadaver praesulis ecclesiae principalis sinibus illatum, nec ab alteris, qui se ingenio circumscriptos viderent, repetitum. Huic Breguinus III annis substitutus sedem Lambritho S. Augustini prius abbati vacuefecit, de ieum primatu spoliare conatus est. Simul regnum Merciorum archiepiscopatu insignire affectans
Abbreviated transcription (Latin):
mandat Ingressos iba claritate uifus et uestimentũ
renerentia pertulit ut ãĩs confidentes et man
sicas amitterent. Quo ammaduerfo qui uitam pͥsen¬
em spe future proiecerat ultro ad perficiendina
propter quod uenerant animauit percussores ue
resinuerent animos repararent uires hortatur.
Ita quia nequitia faciłis est ad persnadendiu
dentem adorsi. alter a pectore alter ad inguina altꝰ
per media ilia ficas duxerunt. Tum ille com¬
gendens et constringens ambabus manibus ui¬
talia defluentia abite inquit iniferi dñ res clã¬
iris addentes decurrere ad ad renũ et inde bi¬
chiorũ robore nauẽ ultra impigere. Cubicula
rm̃ ꝙ supernenientem percũtatum ꝙ ꝙͥ ita ex¬
ignis federet turbide abegit. inbens ut c
de mure fpecularetur si imperatritꝭ mĩcii remã
tranfissent. Comperta ꝙ ꝙ longinquitas fuge
comprehende illos difficultatem procuasset
clerũ prope connocari iussit totins tragedie

Expanded text:
mandat. Ingressos ita claritate visus, et vestium mandat. Ingressos ita claritate visus, et vestium reverentia perculit, ut animis concidentes, etiam manibus sicas amitterent. Quo ille animadverso, qui vitam praesentem spe futurae projecerat, ultro ad perficiendum, propter quod venerant, animavit percussores, ut resumerent animos, repararent vires, hortatus: ita quia nequitia facilis est ad persuadendum sedentem adorti, alter, a pectore ad inguina, alter per media ilia, sicas duxere. Tum ille comprehendens et constringens ambabus manibus vitalia defluentia: « Abite, inquit, miseri, abite, timoris addentes decurrere ad Rhenum, et inde brachiorum robore navem ultra impegere. Cubicularium interea supervenientem, percunctatumque quid ita exsanguis sederet, turbide abegit, jubens cito de muro specularetur si imperatricis nuntii Rhenum transissent: compertoque, quod longinquitas fugae comprehendendi illos difficultatem procurasset, clerum propere convocari jussit, totius tragoediae
Abbreviated transcription (Latin):
pretate molliori consilio decretum est ut indicta
peĩa legiltimo de ceters letarentur cõigio Et
Imperator quidem libens cessit fentencie. rancorẽ
aduerfus omnes benignitate mentis eiciens. At Inditi
femmnenm uirus exhalant et in oetu suorũ de m¬
ureiis ffrederici traectensis epistopi conquesta quo
potissimũ auctore pertulit mala duos iuert dũoe
qui ad eiut interfectioni operã suam pollicerent
nec ista p̾sulem latebant cũ esset ipsurt deetterit
facrariũ s uenturos oꝑiebatur intrepidus car¬
infices accusabat ꝙ nebulonũ moras impaciens
martirii cupido. Ita ipso mane quo uenturos iõ
nestiebat ad missam se parat Iamq albam in /¬
duerat cũ ingressus puer erat officiũ admittere
uolens dominũ cõuenire ñciat imperatritꝭ lega¬
tos pre foribus astare. Ille impedimento epcrisato
brata sicut erat sacris uestibus indutus secretariũ
ingressus est illuc ꝙ introduci lictores semotis arbi

Expanded text:
pietate molliori concilio decretum est, uti indicta pietate molliori concilio decretum est, uti indicta poenitentia legitimo de caetero laetarentur conjugio, et imperator quidem libens cessit sententiae, rancorem adversus omnes benignitate mentis ejiciens. At Judith femineum virus exhalans, et in coetu suorum de injuriis Friderici Trajectensis episcopi conquesta, quo potissimum auctore pertulisset mala, invenit duos qui ad ejus interfectionem operam suam pollicerentur. Nec ista praesulem latebant, qui esset ipsius deitatis sacrarium, sed venturos opperiebatur intrepidus carnifices, accusabatque nebulonum moras impatiens martyrii cupido. Ita ipso mane, quo venturos non nesciebat, ad missam se parat. Jamque albam induerat, cum ingressus puer, cujus erat officium admittere volentes dominum convenire, nuntiat imperatricis legatos pro foribus astare. Ille impedimento excusato antata sicuti erat sacris vestibus indutus secretarium ingressus est, illucque introduci lictores semotis arbitris
Abbreviated transcription (Latin):
ma ista iudith quã tuo federasti lateri proximo a
ns est sanguine nec decet ut thorus regnis infamos
libidine hoc dictum licet lodoiricꝰ egre accepisset o¬
desta tamen tacituruitate abfoluit. raptim q episto¬
pum ad fedem suani ire laxauit Uerũtamen fino
u tanta palatinorũ frequentia effusus occultã
non potuit qm̃ om̃u epistoporũ regiõis aures in¬
quietaret corda exulceraret nõ frmolo dolore q¬
ferentiũ ꝙ episcopus nouus clĩa aꝑte promulgassi
libertate qualia eptut neteres episcopi tacito
dampnassent muriure Quare ad andiendume¬
recti frequentib egere confiliis ut deducto cõmibio
celebs uiueret imperator. Illui in ergastulum fe¬
minã in monasteriũ includunt conante ꝙͣmaxi
ut supradixi lothario lodoirici primogenito. ut ib
dictitabat cristianitat¶ iustinctu s renera nundie
obtentu, Posterins uero mediante apostolice se

Expanded text:
quia ista Judith, quam tuo foederasti lateri, proximo tibi quia ista Judith, quam tuo foederasti lateri, proximo tibi affinis est sanguine, nec decet ut torus regius infametur libidine. Hoc dictum licet Ludovicus aegre accepisset, modesta tamen taciturnitate absolvit, raptimque episcopum ad suam sedem ire laxavit. Verumtamen sermo in tanta Palatinorum frequentia effusus occultari non potuit, quin omnium episcoporum regionis aures inquietaret, corda exulceraret, non frivolo dolore conferentium: quod episcopus novus talia aperta promulgasset libertate, qualia veteres ipsi nec tacito damnassent murmure. Quare ad audiendum erecti frequentibus egere conciliis ut deducto connubio caelebs viveret imperator. Itaque ipsum in ergastulum, feminam in monasterium includunt, conante quam maxime, ut supra dixi, Lothario Ludovici primogenito, ut his dictitabat, Christianitatis instinctu, sed revera invidiae obtentu. Posterius vero mediante apostolicae sedis
Abbreviated transcription (Latin):
dixi lullo banco non adeo festiuit fuccessor apt
ferociã gentꝭ apud trarectum fuit frederiens
pote nepotem et discipulum eodoroicus pnus
filius karoli magin er̃ ꝑmouit licet multi pro
se tum pro suis admitterentur Prmaꝙ ori¬
nationis die concessii dextere in praudio nom̃
esulem dignatus est accipere. Multa ergo
edulii perte consimpta ad eũ purpuratur ẜmo
dirigitur. ut receutt professionis menior ante¬
issorũ ꝙ constancie sequax sine acceptione
sonarũ uera ꝓponat contenuentib anathe
inducat at ille pndibundo lm̃e et dimisso capite
recte iuquel doumne iperator agis qui pro¬
fessionis mee temeritudins fanctꝭ examimas
extra petantur utrũ pissem huic meuse appo¬
situm honestius est a capate au a canda aggredi
Ille ꝓpoperus et quantum fe ĩinstaret nestinit a capite
espondit sec moratus fredericus capuit uerbm
iecti audeant spernere quod te uideruit equanunt
tollerasse. Rem̃cia ergo incesto quã contraxisti m̃rmmo

Expanded text:
 al. Banco non adeo festinus successor propter ferociam gentis, apud Trajectum fuit Fridericus: pote nepotem et discipulum, Ludovicus Pius filius Caroli Magni eo promovit, licet multi tum pro se, tum pro suis adniterentur, primaque ordinationis die consessu dexterae in prandio novum praesulem dignatus est. Multa ergo edulii parte consumpta ad eum purpurati sermo dirigitur, ut recentis professionis memor, antecessorumque constantiae sequax, sine acceptione personarum vera proponat, contemnentibus anathema indicat. At ille pudibundo lumine et dimisso capite: Recte, inquit, domine imperator, agis, qui professionis meae teneritudinem sanctis animas exempla petantur, utrum piscem hunc mensae appositum honestius est a capite an a cauda aggredi; ille praeproperus, et quantum se inviscaret nescius, a capite respondit. Nec moratus Fridericus rapuit verbum, jecti audeant spernere, quod te viderint tolerasse. Renuntia ergo incesto, quod contraxisti, matrimonio:
Abbreviated transcription (Latin):
insidias peendebat perfpicacitꝰ et cland ͭᵘ
potenter ffemineas quondam fordes infusurrã¬
tem ignieꝭ forpicibus adurens endem fibi in
oratione infestum suilatos q uel uulpis ue
si idem baculo abigens effrĩsos pro exilii sui les¬
cia cachumos ingẽiantem niiuis argnens: inias ef¬
cti mancipauit dumi ab exilio cegressus inge
diano iaccurã de lucrandis deo auimalibus fece¬
uit Edmũdi regis proxinnte futurũ et sdins¬
teritũ demonũ edoctus leticia illius corpus
stõu sepdlunt istius anmã inricõnũ uiolentis e¬
puit Quid illud Nonne magne renerentre metu
facienti uidet adesse indeq supde marinordam
beatissimi plansibili uolatu adeffr sedisse Qua¬
propter cunctꝭ imposterũ occafionibus accep

Expanded text:
insidias praevidebat perspicaciter, et eludebat potenter, femineas quondam sordes insusurrantem ignitis forcipibus adurens, eumdemque sibi in oratione infestum, simulacroque, vel vulpis, vel ursi indutum, baculo abigens; effusos pro exsilii sui laetitia cachinnos ingeminantem minis arguens, minas effectui mancipavit, dum ab exsilio regressus ingentem diabolo jacturam, de lucrandis Domino animabus, faceret. Edmundi regis proxime futurum et Edwinobitum daemonum edoctus laetitia, illius corpus Glastoniae sepelivit, istius animam inimicorum violentiae eripuit. Quid illud? nonne magnae reverentiae metu facienti vidit adesse, indeque super memoriam beatissimi Odonis, plausibili volatu sedisse? Quapropter cunctis in posterum occasi
Abbreviated transcription (Latin):
quam nos constituit rectos. cibum dare in tem¬
solari et hortari queniꝙͣ. quippe qui solus iudigiiꝰ
et iimerabi liu culparũ reus gandeo et indi¬
geo fraterins ãmoniciomibus fideliter corrobo
stiuctoru quorũ studiis reͣ cristiantatis pͥma
ab hac arcgiepistopali fede cunctꝭ finibus au¬

Expanded text:
qua nos constituit rectores cibum dare in temqua nos constituit rectores cibum dare in temsolari et hortari quemquam, quippe qui solus indignus et innumerabilium culparum reus, gaudeo et indigeo fraternis admonitionibus fideliter corrobarsanctorum, quorum studiis regula christianitatis, primum ab hac archiepiscopali sede cunctis finibus A
Abbreviated transcription (Latin):
archiepiscopi multa deo et feculo digna ut credimꝰ¬
cere s oĩa uetustas obfurduit et delenit incri
diuauit. Quorũ nõĩa et loca ibi qui uolet loget
Habuit ꝙ successorem Athelinũ unũ ox illis quem
eccłie wellẽũ ordinanerat Athelino succesfit¬

Expanded text:
eo et saeculo digna, ut credimnia vetustas obsorduit et delevit; nihilordinavit, quorum nomina et locos ibi qui volet, leget. Habuitque successorem Athelmum, unum ex illis, quem ecclesiae Wellensi ordinaverat. Athelmo successit
Abbreviated transcription (Latin):
echiepiscopum ip̃m woilliu in regem ce¬
cepit et filiu Uerũtamen corona cegui de
eius manu rex detractauit suscipere austu¬
cia qua confuenerat prohibitor es ex parte
apostolici suboruaus. Nec inulto post in nor¬
mamtam naingans sub uelamine gouorit
renitentem fecum traxit ne quid perfidie
se absente per eius auctoritatem in anglia
pomipe procedi faciendo ued quiequid triit
tegebatur inuolucris erupit in clarim
ueniente in angliam Ermenfredo fedi
cian reclamantem Et ꝙͣnis ille se blande
oxcusans preceptun pape obiectaret. non tante
opinionẽ affectate depositionit exclusit ꝙ in¬

Expanded text:
archiepiscopum, ipse Willielmum in regem rearchiepiscopum, ipse Willielmum in regem recepit, et filium. Verumtamen coronam regni de manu ejus rex detrectavit suscipere, astutia, qua consueverat, prohibitores ex parte apostolici subornans. Nec multo post in Normanniam navigans sub velamine honoris illum renitentem secum traxit, ne quid perfidiae, se absente, per ejus auctoritatem in Anglia pompae procedi faciendo. Sed quidquid his tegebatur involucris, erupit in clarum veniente in Angliam Ermenfredo, Seduense tiam reclamantem. Et quamvis ille se blande excusans praeceptum papae objectaret, non tamen opinionem affectatae depositionis exclusit,
Abbreviated transcription (Latin):
sticormn ne gociorũ ficut publicorũ accitari exi¬
tinans Quare ñꝙ palliu a rona merint ꝙͣ¬
ius et ibi uenalitas multum operetur infe ꝙ
indam benedictus apostolice fedis ꝑuasor q̃
nnsit gratulatut ꝙ enm quem a lii archiepi¬
stopi ducebant iudibeio ip̃e papa appellasfet
bed illo non post multum deiecto oĩa eius fact
enacnata decretinu est ꝯfi ͦ falubri non eñ po/
tuisse dare legittime pust pallutiu qui iunste
non gabuissẽt papatum Nou restitit super hiis
stigandus s perstitit parũ cogitans de aminaꝵ
falute tĩ forensi frueretur gonore Interea
armis proniciam per donunt cũ et dei promisfio
suffragaretur et cũ mille cause suppeterent
ion infirmas ip̃e arbitraretur qui et
belli hastingenfis uictoria et castelli doroner¬
uens dedicõne terrorẽ sui nominis sparsisfet
uit auglis processũ et fauore applansit Con¬
fertis ꝙ loquelis Will̃ms enui in pritrem et

Expanded text:
sticorum negotiorum sicut publicorum actitari existicorum negotiorum sicut publicorum actitari existimans. Quare nunquam pallium a Roma meruit, quamvis et ibi venalitas multum operetur, nisi quod quidam Benedictus apostolicae sedis pervasor ipsi misit gratulatus, quod eum quem alii archiepiscopi ducebant ludibrio, ipse papam appellasset. Sed illo post non multum dejecto, omnia ejus facta etuisse eum dare legitime pallium, qui juste non habuisset papatum. Non resipuit super his Stigandus sed perstitit, parum cogitans de animarum salute, tantum forensi frueretur honore. Interea armis provinciam perdomuit, cum et Dei permissio suffragaretur, et nonnullae causae suppeterent, quas non infirmas ipse arbitraretur. Qui cum et belli Hastingensis victoria, et castelli Dofrensis deditione terrorem sui nominis sparsisset,mis Anglis processu et favore suo applausit: consertisque loquelis Willielmus eum in Patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
les restituti Quoru reconfiliacioni ci fibi
nociturani archiepiscopus nou dubitaret in¬
dicii de liberatiomi preuenient roma ut
unde cũ epistolis inmocentie et restitutois
sue allegatricibus rediens finem utea
pud gemeticũ inuenit
unt utigandus quidam qui quondã
patũ fublimiore gradum meditatus iom¬
tõu mnaferat. rapunt accoem defiderataru
ut uocentis regis sumplicitatem arcõ¬
ĩprdens uec inefficex Ceteru adicisus au¬
bitum nicgil dignitati sue consutertaͫ¬
parant istos aliis ligua uonditant or¬
sit mbsicas nundinat ex epistopati bus et
abbatgus fuciens et ibł cupierra ut¬
stiami adiuitens insi ꝙ cuperet di esset
folus ipfe possidebat que fingnia satis¬
ꝙ superficerent alicui probo uiro ded ergo
quitio illum nõ indico fed errore poccusse
ꝙ gomo illicteratus ficut pleriq et pleriq
oumes tunt temporis auglie epi scopt reł¬
stirent quantura deliqueret reui en lesia¬

Expanded text:
les restituti. Quorum reconciliationem cum sibi les restituti. Quorum reconciliationem cum sibi nocituram archiepiscopus non dubitaret, judicii deliberationem praeveniens Romam ivit, unde cum epistolis innocentiae et restitutionis suae allegatricibus rediens finem vitae apud Gemmeticum invenit. Tunc Stigandus quidam, qui quondam patu, sublimiorem gradum meditatus Wintoniensem invaserat, rapuit occasionem desideratam, ut innocentis regis simplicitatem circumimprudens, nec inefficax. Caeterum adversus ambitum nihil dignitati suae consulens, quaeparans, istos aliis lingua vindicans; prorsus publicas nundinas ex episcopatibus et abbatiis faciens, et ibi cupiendi modestiam admittens, ubi quod cuperet deesset. solus ipse possidebat, quae singula satis superque sufficerent alicui probo viro? Sed ego conjicio illum non judicio sed errore peccasse, quod homo illiteratus sicuti plerique et petunc temporis Angliae episcopi nesciret quantum delinqueret, rem ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ctu infirmĩi frandaret iam defignatut fucces¬
irelimiatus est datus ꝙ est ei episcopatus
Roffeñ quo lemaret uenecundiam quo detri¬
mentum confolaretur
uc rex Rodbertum quem ex monacho
gemmeticeusi london fecerat episcopn
archie piscopũ creauit anuis duobus amplissi¬
mo priemio bona fibi quondam in normama
pulanti ab ip̃o impertita recõpenstũs. I.
ergo et amore autiquo et recenti honore pri-¬
mas partes in confiliis regalibus dictabat qͥs
ellet deponeret quos libet fubluaret. Aug
noͣ loquor et alias dicta repeto Augli uero
normanno nundere et regis benenolentiam
temiuar. Ille contra pertinaciter insistere
prodicionis apud negeni accusatos anglia
et alii auctores fient alias non tacuimus
s ille clarius classicũ cecunt instantins ac¬
cufanit Et tunc quidem aniun fententie
blanditus effectus rei ued posteriori anno
canfa in suffragiu populariũ dedincta exu¬

Expanded text:
ctu infirmum fraudaret, jam designatus succesctu infirmum fraudaret, jam designatus successor eliminatus est, datusque ei episcopatus Roffensis, quo leviaret verecundiam, quo detrimentum consolaretur. Tunc rex Robertum, quem ex monacho Gemmeticensi Londoniae fecerat episcopum, archiepiscopum creavit annis duobus, amplissimo praemio bona sibi quondam in Normannia exsulanti ab ipso impertita recompensans. Is ergo et amore antiquo et recenti honore primas partes in consiliis regalibus vindicabat, quos vellet deponeret, quos liberet, sublimaret. Anglis nota loquor, et alias dicta repeto. Angli ergo Normanno invidere, et regis benevolentiam extenuare. Ille contra pertinacius insistere, proditionis apud reges accusatos, Anglia et alii auctores, sicut alias non tacuimus. Sed ille clarius classicum cecinit, instantius accusavit. Et tunc quidem animi sententiae blanditus est effectus rei, sed posteriori anno causa in suffragium popularium deducta, exsu