comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidit dumnationem diaboli & sequa cium eius
uidit &ia suum infelix intertales curcenem
quo miscr abilius ipse desperata sclute perir&
Seduiuentibus quihae cognouis sent : ecusam
scdutis sua perditione relinquer&: fuctum
est hoc nuper in prouintia berniciorum: ac
lectione litteurum fut̃ X¬
uotempore plurima pars scoctorum lil
ernia pa nonnulla &iam debr& tonibus inbrit¬
tumia : ratio nabile & ec desiusticum puscha¬
lis obse uantiae tempus dño donante suscepit
Siquidem ad cminan presbit᷑ & abbus mona¬
chorum quierant in insula hu cumlega dotus
gratia missus a suagente ueniss& cedaldfridũ
regem anglorum: & cdiquandiu in ea prouincio
moratus uider &ritus ec lesiae cunonicos
Sed & aplurimis quierant eruditiores esso
sollate admonitus necontra uniuer salem
e desiae morem uel in obseruuntia paschab
uelin cdiis quibus que decr&is cumsuis pacucissimis.
& inextrimo mundi angulo positis. uiuere p̃sume¬

Expanded text:
vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed viventibus qui haec cognovissent causam salutis sua perditione relinqueret. Factum est hoc nuper in provincia Berniciorum; ac lectione litterarum fiat! uo tempore DCCI plurima pars Scottorum in Hibernia, et nonnulla etiam de Brittonibus in Brittania, rationabile et ecclesiasticum Paschalis observantiae tempus Domino donante suscepit. Siquidem Adamnan presbyter et abbas monachorum qui erant in insula Hii, cum legationis gratia missus a sua gente, venisset ad Aldfridum regem Anglorum, et aliquandiu in ea provincia moratus, videret ritus Ecclesiae canonicos; sed et a pluribus qui erant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesume
Abbreviated transcription (Latin):
tacum flammnis ultricibus contrãditum : Inquo¬
rum uicinia. inquitꝰ eumisero mihi. locum despicio
haec frs coeperunt diligenter exhortarĩ ut uel
tunc positus udhuc in corpore : paenitentiam fa¬
cerot Respondebat ille desperans : non est mihi
modo tempus uitã mutandi : cumipse uider im
iuditium meum ia messe conpl&um :ttdia dicens:
sine uictico scdutis obiit & corpus eius inulti¬
mis est moncesterii locis humatum Neque ali¬
quis proeo uel missas facere : uel ꝓsałmos canta¬
re : uel scd timorcre presumebat : O quam
grandi distuntia : diuisit dĩ interlucem & tene¬
bras betus proto martrr stephanus pus
surus mortẽ proueritate : uidit caelos apertos
uidit gloriam di & ihm̃ stantem adextris dĩ:
& ubierat futurus ipse post mortem : sibioculos men¬
tis ante mortẽ quola&ior oc cumber&s missluc
Atcontra faber iste tenebrosae mentis dlactio¬
nis inminente morte uidit a perta tumeu

Expanded text:
ta eum flammis ultricibus contraditum: in quota eum flammis ultricibus contraditum: in quorum vicinia, inquit, heu misero mihi locum despicio hęc fratres ceperunt diligenter exhortari, ut vel tunc positus adhuc in corpore penitentiam faceret. Respondebat ille desperans: 'Non est mihi modo tempus mutandi, cum ipse viderim iudicium meum iam esse completum.' Talia dicens sine viatico salutis obiit, et corpus eius in ultimis est locis monasterii humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere vel psalmos cantare vel saltim orare presumebat. O quam grandi distantia divisit Deus lucem et tenebras! Besurus mortem pro veritate, vidit caelos apertos, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara,
Abbreviated transcription (Latin):
oui utem ipse fratrem que mutinã non nos¬
sem culus &im nomen si hoc aliquid prodesse
dicere possem: positum monusterio nobili:
sedipsum ignobilite uiuentem: corripiebatur
quidem sedulo afratribus ac maloribus loci
cctque ad castigatiorem uitam. conuerti am¬
monebatur : & quamuis eos audire nolius¬
s& : toleraba tur tame ab eis longanimiter.
obneces sitatem operum ipsius exteriorum i
erat erum fubriliarte singular is ser uiebat
cutem multum ebri&ati. &c&eris uitue re¬
missioris in lecebris magisque in officina sua
die noctuque residere  quamad psallendum
atque orandũ in eclesia cudiendum que cum
frectribus uerbum uitae rurnere consuerat : nde
accidit illi quodsolent dicere quidã : qui quinon
uult ecclesiae lanuam sponte humiliatus ino¬
gredi ecesse hab& huanucn inferni nonspon¬
te damnactus hitroduci: Percus susenĩ languo¬
re atque aadextrema perductus: Noqquit feost¬
ba & multum merens acdamnato similis Coeit
ncrrare : quict uider& inferos apertos &sa

Expanded text:
ovi autem ipse fratrem, quem utinam non nossem, cujus etiam nomen, si hoc aliquid prodesset, dicere possem; positum in monasterio nobili, sed ipsum ignobiliter viventem. Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac majoribus loci, atque ad castigatiorem vitam converti ammonebatur. Et quamvis eos audire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter, ob necessitatem operum ipsius exteriorum: erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem multum ebrietati et caeteris vitae remissioris inlecebris; magisque in officina sua die  Al., diu noctuque residere, quam ad psallendum atque orandum in ecclesia audiendumque cum fratribus verbum vitae concurrere consuerat. Unde accidit illi, quod solent dicere quidam, quia qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet in januam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus vocavit fratres, et multum moerens ac damnato similis coepit narrare, quia videret inferos apertos et S
Abbreviated transcription (Latin):
minimai quodefuncto epis cope tas prouuatae
ius srduas oae rochias diuisusesi⁊ una dado heln¬
enidesiusticis &inscientia scriptur urun: safficien¬
cter instruati denique aldhelm cum cadnue
suifi urbenr nuncuscent scribsit lubente sinod
suciertentis libirum egregium eeduo susocrorẽ

Expanded text:
minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Decclesiasticis et in scientia Scripturarum sufficienter instructi. Denique, Aldhelmus, cum adhuc dufi urbem nominant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errore
Abbreviated transcription (Latin):
danhr̃m defunctus est : anno regnisui .xx. necdũ
inpl&o: cui succedens in imperium filius suus.
orr& puer octo circiter annorum : regnauit
aI .XI. : huius regni principio : antis tes occidenta¬
lium sax̃ haeddi cuelestem mi grauit aduitũ:
bonus quippe erat uir aciustus : & epis copalem
uitã siue doctrinã magis insito sibi uir tutum
ccmore: quam lectionibus institutus ex ercebat:
denique reuerentissimus antis tes pecthelm.
dequo insequentibus suoloco dicendumest
Quicum successore eius aldhelmo multo tẽpore
cdhuc dici conus siue mona chus fuit. referre
est solitus : quod in loco quo de functus est. obme¬
ritum scĩtatis eius imulta sanitatum sinpa¬
trccta mira culit: hominesque prouintiae
illius. solitos cblatum indepuluerem propter
languentes inccquẽ mittere: eet quehuicas fomi uibi
siue asbersione multis scenitateege sis u leomunibis
aoe cossibus confirrez pr opter quodo fir equete caban¬
tione pulueris sec eri fosisesit ibidem funttianon

Expanded text:
rum, defunctus est, anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osredus, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes Orientalium Saxonum Hedda coelestem migravit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter langis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sacri fossa sit ibidem facta non
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc tempore uiuendum est: statimque surgens
cibut aduillulae oratorium : &us que caddiem
inoratione per sistens: mox omnem quã pos sederat
substantiam intres diuisit portiones: e quibus
uncam conlugi dd teram filiis tradedit Tertiam
sibi ipse r&entans statimpccuperibus distribuit
Nec multo post scł curis absolutus admoniesteri¬
um iculros quod tuidi fluminis circum flexũmaxi¬
ma exparte clauditur. peruenit acceptaque ton¬
sura locum secretae mansionis quam preuiderat

Expanded text:
ex hoc tempore vivendum est. » Statimque surgens abiit ad villulae oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones, e quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibi ipse  Al., sibi ipsi retentans, statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailros, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit; acceptaque tonsura, locum secretae mansionis quam praeviderat
Abbreviated transcription (Latin):
plures uirgineos flo ueares huue honor gbnut
ignibus hustaferis uirgo noncessit agãt ha
eulalio. & perfert ignibur husta feris:
astaseras superat mentis proculmine tecla:
eusȩmia sacra. Rasta feras superat:
la&arid& gladios ferro robustior agnes:

Expanded text:
plures, Virgineos flores hujus honor genuit. plures, Virgineos flores hujus honor genuit. Ignibus usta feris virgo non cessat Agatha, Eulalia et perfert ignibus usta feris. Casta feras superat mentis pro culmine Tecla, Euphemia sacra casta feras superat. Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes
Abbreviated transcription (Latin):
se desiderauit memorataxp̃i famula: qm̃de prouin¬
cia eorundem orientalis anglorum: ipsaut p̃fat
ginitatis inserere que mante annos plurimor In
lacũdẽ acp̃conũ eus demreginȩ ac sponsexp̃i.¬
tro conposuimus : &imi tarimorẽ stecrae scrip¬
tuse cunis historice carmina plurima indita &
hȩc m&ro acuersibus constata es seconpositay
lam ceptis: Almadr̃ trinitas:
Bella maroseson& nos pacis dona canamur : mune¬
ranor xp̃i bellamaro sesone i
asmina casttmihi: foede non raptus elaene lu¬
xuserit lubrici : carmina casta mihi :
Dona suꝑna loquar : miserȩ non proelia trolae
terra quibus gaud& : dona suꝑnalo quar
Endraltus ad ituenescendȩ uirginis aluũ : łiber& ut
hominer en dr̃ altus adit :
Temina uirgo parit mundideuota paserlem: porta
maricdĩ. fennto uirgo parit :
ꝗ aud& amica cohors deuirgine matre tonanłis:
uirginita temicans
gicud& amica cohors:
Huius honor genuit
casto de gesmine

Expanded text:
re desideravit memorata Christi famula, quoniam de provinre desideravit memorata Christi famula, quoniam de provincia eorumdem Orientalium Anglorum ipsa, ut praefati ginitatis inserere, quem ante annos plurimos in laudem ac praeconium ejusdem reginae ac sponstro composuimus, et imitari morem sacrae Scripturae, cujus Historiae carmina plurima indita: et haec metro ac versibus constat esse composita. jam coeptis, alma Deus Trinitas. Bella Maro resonet, nos pacis dona canamus: Munera nos Christi, bella Maro resonet. Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi. Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. En Deus altus adit venerandae Virginis alvum: Liberet ut homines, en Deus altus adit. Femina Virgo parit mundi devota parentem, Porta Maria Dei, femina Virgo parit. Gaudet amica cohors de Virgine matre Tonantis: Virginitate micans gaudet amica cohors. Hujus honor genuit casto de germine
Abbreviated transcription (Latin):
mitates alias aliquoties eẽ curactas: sed& loculũ in
quo primo sepulta est : non nullis oculos doletibus
saluti fuis seꝑhibent : Quicum suũ catput eidemlo¬
culo adponentes oras sent : moxdoloresiuecaliginis
Incommnodum. ab oculis amoueren : Lauerit igitur
lerunt inec clȩsiam : atq: in eo quod ad lactum
efact scergo fago posuerunt ubi iusq: hodie Inmag¬
naueneratione hab&ur : Mirum uero inmodũ
it aptũ corpori uirginis sargo fecgum inuenũ
est: acsiei specialit̃ p̃sȩparatũ fuis sel: & locus
quoque capitis seor sum fabrefacctus ad mensuram
capitis illius. aptissime figuratus apparuit: Est
aũt elge hipiuncio orientalusᷤ sanglorũ regiofa¬
miliarũ cireit̃ sexcenarum : Insimilitudinem in¬
sulaȩ uel paludibus ut diximus circumdita uelaquis
nde &acopia anguilarum. quȩ ineisdem palũdib
capiuntur : nome naccepit : Vbi monasterium habe¬

Expanded text:
bus, et infirmitates alias aliquoties esse curatas. Sed et loculum in bus, et infirmitates alias aliquoties esse curatas. Sed et loculum in quo primo sepulta est, nonnullis oculos dolentibus saluti fuisse perhibent; qui cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive caliginis incommodum ab oculis amoverent. Laverunt igiturm vestibus intulerunt in ecclesiam, atque in eo quod adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum vero in modum ita aptum corpori virginis sarcophagum inventum est, ac si ei specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque capitis seorsum fabrefactus, ad mensuram capitis illius aptissime figuratus apparuit. Est autem Elge in provincia Orientalium Anglorum regio familiarum circiter sexcentarum, in similitudinem insulae, vel paludibus, ut diximus, circumdata, vel aquis: unde et a copia anguillarum quae in iisdem paludibus capiuntur, nomen accepit; ubi monasterium habe
Abbreviated transcription (Latin):
melntus reserato hostio papilionis: uidiꝰ eleuatũde
tumdlo & positum in lectulo corpus sacr&edõ uirginis qua¬
sidormientis simile sed& disco oꝑtouultus indum̃to :
monstrauerunt mihi&iã uulnus incisurae quod se¬
ceriẽ curatum. It autmirũ in modũ paꝑto & hi anteuul.¬
nese cũ quosepultaerat. tenuissima tuncci¬
quibus inuolutũ ereot corpus integra apparuerunt:
& ita noua: ut ipso die uiderentur : casti seius membris
esse circumdatut̃: ferunt aũt: quiacũ pfato tumore
acdolore maxillȩ siue collip̃mȩs&ur : multũ deletata
sit hoc genese infirmitatis: acsolitadicere : scio cer¬
aissime: qui a merito incollopondus languoris
posto in quo iuuenculam me mem
pia&as. dolore colliuoluit grauari : ut sic absoluar
reatu suꝑuacuȩ leuitatis : dũmihi nunc ꝓauro &
masgartur. de collorubor tumoris ardor quȩ ꝓmine¬
at: Contigitaut tactu indumeNorũ eorũndem.

Expanded text:
e reserato ostio papilionis: vidique elevatum de e reserato ostio papilionis: vidique elevatum de tumulo, et positum in lectulo corpus sacrae Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indumento, monstraverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc ciquibus involutum erat corpus integra apparuerunt, et ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus membris esse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memipietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem tactu indumentorum eorumdem,
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt admonast erium:: Cumq corpus sacrae
uirginis aospon sexp̃i. apesto sepulcro e& prolatũ
inlucemita in corruptum inuentum ÷ : acsieodem
diefuiss& defuncta : siue humocondita : sicut & p̃tus an¬
tistes uiuilfrid & multialii quinouere testantur sed certio¬
ri notitia medicus cymfrid: qui& morienti illi &eleu¬
mata habuerit tumorem maximum submax illalus
seruntq me inquid incidere tumosẽillũ : uteffiuer&
noxius humor qui ineraet : qđ dũ facerẽ : iuidebatꝰ illa ꝑbi
diũ aliquanto leuius habere. staut multi putarent
ad grauatã doloribus: & rapta confestim demundo: dolo¬
rẽ omnẽ acmostem: ꝑ p&uasalute acuita mutauit
Cũq pꝰ todannos eleuan daeeT ossade sepulchro. &oxten¬
todesuꝑ papilione. Omnis congregatio hinofratrũ
inde sororũ psallens circumstar&  Ipsa aut̃ abbatiss
pente audiuimus abbatissa intus clarauoceꝓlama¬
re srogloria nomini dñi : Nec multopꝰ  damauerun

Expanded text:
tulerunt ad monasterium. Cumque corpus sacrae tulerunt ad monasterium. Cumque corpus sacrae virginis ac sponsae Christi aperto sepulcro esset prolatum in lucem, ita incorruptum inventum est ac si eodem die fuisset defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui et morienti illi, et elevmata habuerit tumorem maximum sub maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem illum, ut efflueret noxius humor qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita ut multi putarent adgravata doloribus, et rapta confestim de mundo, dolorem omnem ac mortem perpetua salute ac vita mutavitultos annos elevanda essent ossa de sepulcro, et extento desuper papilione, omnis congregatio, hinc fratrum, inde sororum, psallens circumstaret; ipsa autem abbatissa pente audivimus abbatissam intus voce clara proclamare: Sit gloria nomini Domini. Nec multo post clamaver
Abbreviated transcription (Latin):
plios quam semol ꝑ diem manduca ueratte sebarer siũ
infirmitas grauior proibur s ol Ste  poss bis¬
dixerit & numerũ quoquȩ eorum qui desuomo
praesentibus Intimauerit: Rapta est aut̃ ceddnm̃
dum susceperat : &aeque ut iꝑsaus serat non
alibi quam inmedio eorum Iuxta ordinem quotien¬
si erat ligno in locello sepulta : Cui succes sit in mi¬
nisterium abbatis sȩsoro reuis sexburg: quam ha
buerat in coniugem ear conberit rex cantuariori r̃
desiam transferri : Iussitq: quosdam efratribus
quȩrere lapidem de quo locellum in hoc facese pos¬
sent÷ Quiaes censa naui: ipsaemm regio el geundiq ÷
aquis ac paludibus circumdata. nequelapides ma¬
desolatam non ꝑcul indesitam. quȩ lingua cen¬
glorum grantacaestiruocatur. ⁊ & moxinuene¬
runt iux tamuros ciuitatis locellum demarmose
albo pulcherrime factum : operculo quoque similis
lapidis aptissimȩ tectum: Vn de intelle gentes
ad nõ suũ rt̃es se prosperatum : grauas agentes se¬

Expanded text:
plus quam semel per diem manducavit: semper, si non infirmitas gravior prohibuisset, ex tempore mataedixerit, et numerum quoque eorum, qui de suo mpraesentibus intimaverit. Rapta est autem ad Dominum dum susceperat: et aeque ut ipsa jusserat, non alibi quam in medio eorum, juxta ordinem quo transierat; ligneo in locello sepulta. Cui successit in ministerium abbatissae soror ejus Sexburg DCXCV, quam habuerat in conjugem Earconberct rex Cantuariorum. clesiam transferri; jussitque quosdam fratribus quaerere lapidem, de quo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa navi, ipsa enim regio Elge undique est aquis ac paludibus circumdata, neque lapides madesolatam, non procul inde sitam, quae lingua Anglorum Grantacaestir vocatur: et mox invenerunt juxta muros civitatis locellum de marmore albo pulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. Unde intelligentes a Domino suum iter esse prosperatum, gratias agentes re
Abbreviated transcription (Latin):
fieripotuis se: qđ ȩuo p̃cedente aliquotes factum fi¬
deles inistoriae narrant don ante uiꝰ eodem qued ño
quise nobiscumusque in finem sđi mane sopollieolir
Namaiam signum diuim miraculi. quoeuis d uouiose¬
mine sepulta caro. corrumpi non potutie Indisuoe
tum diu regem postulans ut selicuras relnqie¬
tarauis necg fridi positum in loco quem colis du brtes
nominant acceptouelarimne somoni ales liaebios
apsato antiftite lulfrido. Postarna uesta. ipsib

Expanded text:
fieri potuisse, quod aevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant: donante uno eodemque Domino, qui se nobiscum usque in finem saeculi manere pollicetur. Nam etiam signum divini miraculi, quo ejusdem feminae sepulta caro corrumpi non potuit, indicio etum diu regem postulans ut saeculi curas relinqueta regis Ecgfridi, positum in loco quem Coludi urbem nominant, accepto velamine sanctimonialis habitus a praefato antistite Uilfrid
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. orrescere quidẽ scłi in lecebras. sectariuero quietẽ. & pie¬
in humanis absconditũ uasculis Quẽq thesaurũ reꝑtũ : nolui tan¬
quã inuidus occultare. sed quasi ꝓmultis inuentũ ꝓferre in me¬
diũ. & facere cõmunẽ: Certꝰ qđ quanta plures exeo fuerint dita¬
ti: tanto mihi amplius ad quiretur: Ego enĩ fiã locupletior:
cĩ aliorũ salus. minis teri mei fuerit mercimonio. In principioergo narratio

Expanded text:
exemplis, horrescere quidem saeculi illecebras, sectari vero quietem, et ad pieexemplis, horrescere quidem saeculi illecebras, sectari vero quietem, et ad piein humanis absconditum vasculis, quemque thesaurum repertum nolui tamquam invidus occultare, sed quasi pro multis inventum proferre in medium, et facere communem: certus quod quanto plures ex eo fuerint ditati, tanto mihi amplius acquiretur. Ego enim locupletior cum aliorum salus ministerii mei fuerit quaesita mercimonio. In principio ergo narratio
Abbreviated transcription (Latin):
homines sal uos fieri. & ad agnitionẽ uerita¬
tis uenire. qui etiã it̃ nr̃m direxit ad egip¬
tũ. & ostendit nobis mirabilia magna ad
posteritatis memoriã ꝓfutura: Ex quib
nonsolũ nobis causa salutis oriretur : uerũ
Quae uirtutis iter agere uolentib gestorũ praecedentiũ fide.
amplissimã tramitẽ pandat Quãuis ad tantarũ rerũ narrationẽ.
minꝰ idonei simus. nec dignũ uideatur ingentiũ rerũ exiguos ac par¬
uos fieri auctores. p̃celsasq uirtutes humili narrare sermone: tam̃
qm̃ frm̃ caritas eoꝵ qui in monte scõ oliueti cõmanent. hoc a nobis
fre quent̃ exposcit. ut egiptiorũ monachorũ uitã uirtutesq ani¬
mi et cultũ pietatis atq abstinentiȩ robur. qđ in eis corã uidimꝰ ex¬
plicem. p̃cib ipsorũ qui hoc imperant iuuandũ me credens. aggredi¬
ar. nontã exstilo laudẽ requi rens. quã ex narratione rerũ dedifi¬
cationẽ futurã legentib sperans. dũ gestorũ unquisq in flãmatꝰ

Expanded text:
omnes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire : qui etiam nostrum iter direxit ad Aegyptum, et ostendit nobis mirabilia magna ad posteritatis memoriam profutura: ex quibus non solum nobis caussa salutis oriretur, verum equae virtutis iter agere volentibus, gestorum praecedentium fide amplissimum tramitem pandat. Quamvis ad tantarum rerum narrationem minus idonei simus, nec dignum videatur, ingentium rerum exiguos ac parvos fieri auctores, praecelsasque virtutes humili narrare sermone: tamen quoniam fratrum caritas, eorum qui in monte sancto Oliveti commanent, hoc a nobis 117-118 frequenter exposcit, ut Aegyptiorum monachorum vitam, virtutesque animi, et cultum pietatis, atque abstinentiae robur, quod in eis coram vidimus, explicemus: precibus ipsorum qui hoc imperant, juvandum me credens, aggrediar, non tam ex stylo laudem requirens, quam ex narratione rerum aedificationem futuram legentibus sperans, dum gestorum unusquisque inflammatus
Abbreviated transcription (Latin):
nem gentis anglorum aidanum miserant an¬
tistitem : inausit autem uirdnĩ ecgberet annos
.xiii. inp̃fecta insula. quamipse uelut noua
quadam relucente gratia: ecclesicosticae soci¬
octauo Rr marum dte caelebra batur: Cum mis¬
sccrum sollemnia in me moriã eius dem dñicae
resurrectionis celebris s& eodem die &ipse
migrauit addnm: ac gaudiũ summae festiuita¬
tis. quod cum fratribus quos adunitatis gratiã
conuerterat Inchoauit : cum d nõ &apostolis
celerisque caeli ciuibus conpleuit Itemordip¬
sum ed brare sine fine non desinet ⁊ crigale ut̃
Smiinat  dis pensectio prouisionis ercct snileue¬
ne rabilis cure non solum inpcescha transucumeo

Expanded text:
nem gentis Anglorum Aldanum miserant antistitem. Mansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae socidarum Maiarum die celebrabatur, cum missarum sollemnia in memoriam ejusdem Dominicae resurrectionis celebrasset, eodem die et ipse migravit ad Dominum, ac gaudium summae festivitatis quod cum fratribus quos ad unitatis gratiam converterat, inchoavit, cum Domino et apostolis aeterisque caeli civibus complevit, immo idipsum celebrare sine fine non desinit. Mira autem divinae dispensatio provisionis erat, quod venerabilis vir non solum in Pas
Abbreviated transcription (Latin):
curam illius p̃fatus paulinus inuitatione honorii
antistitis &eadbaldi regis suscepit actenuit :usque¬
dum& ipsesuo tempore ad cad estia regna cumglo¬
riosi fructu laboris ascendit : Inqua ec desia morienss
pallium quoque quodaromano papa aacceperat re¬
liquit: Reliquerat aut̃ in ȩcclesia sua eborocer iaco¬
bum diaconumeuirũ utique ecđasticum & scm̃ qui
multo & hinc tempore in ecclesia manens. magnas
antiquo hosti p̃das docendo & baptizando eriput.
cuus nomine uicus in quomaximesolebat habitare
ur̃data racta usque hodie cognominatur : quiqm̃ car¬
undi inec clesiaerat peritissimus trecuperata post¬
nodum spaccinprouincia & crescentenumero fidliũ
&uam magister ecdesiasticȩ cantionis iuxtaromano¬
rum siue cantuariorum multis coepit & sistere: Sp
sesen& ac plenus dierũ Iux ta scripturas patrum uam

Expanded text:
curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam
Abbreviated transcription (Latin):
xerat : R edit cantiam nalugio atque ab honorio
archiep̃o & rege eatbaldo multum honorificesus¬
ceptus ẽ : Venit aũt illuc ducebas somilite regis ae¬
dumo fortissimo : habens secum eanfledam filiam
offridi filii eius ⁊ quos postea mater m&u eadbaldi
& osuaddi regum misit ingalliam nutriendos reg
dec egbercto quierat amicus illius. ibi que ambo
infantia de functi & iux honorem uel regus pueris
uel in nocentibus xp̃i congruam : in ec clesia sẽpulti
sunt: Attudit quoque secumuas ap̃tios c aediuni re¬
gis perplura: Inquibus & crucem magnam auream
& calicem aureum. consecratum administerium al¬
taris : quȩ hactenus in ec desia cattae conseruacta
monstanur: Quoin tempore  rofensis ec clesia pas¬
torem minime habebat : eo quod romanus p̾sul illius
adhonorium papam aiusto archiepõ legatarius
misus cobsortus fuerot fluctibus italicimaris Ac ꝑ hoc

Expanded text:
xerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio xerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens secum Eanfledam  Al., Eanfredam filiam, Osfridi filii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit in Galliam nutriendos regi Daegberecto  Al., Dagbercto qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uulorum parcer& a&ati : quin uniuersõ satro¬
citate ferina morti pertor mena c̃trader& : Mul¬
totempore totascorum prouincias debachando
peruagatus : Ac totum genus anglorum brittaniȩ
finibus era surum secẽ deliberans: sed nec religio
nixp̃ianȩ quȩ apudeos ghortaerat : aliquid inpende¬
bat honoris : Quppe cumus que hodie moris sitbr¬
tonum fidem religionenque anglorum pronihilo
habere : neque in alicocis magis communicare quã
paganis: Adlatumẽ aũt caput haedium regis uebo-¬
racum : & mnlatum postea inȩcdesiam beati a pos¬
toli petri quamipsecoepit : sed suc cessor eius osuald
perfecit ut supra docuimus positum ẽ inposticu
scĩ papȩ gregoriiacuius ipse discipulis. uerbum ui¬
tȩ susciperat : Turbatis itaquerebus nordan hym¬
brorum huius asticulo cladiscumnil alicubi p̃si¬
dii nisiinfuga eẽ uider&ur. Paulinus ad sumta
secum regina aedilberga quam pridem addu¬

Expanded text:
vulorum parceret aetati, quin universos atrovulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem addu
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium p̃bente pendauiro strenuis simo deregio
genere merciorum : qui & ipse eotempore gentiseius
sesto grauiplio incampo quiuocatur hahi felihbo¬
cisus ÷ aedumꝰ die iiii iduum octbrã nodnĩcȩ in carns¬
uel int̃enitus ÷ uel dis persus gercitus : In quo &iam
bello anteillum unus filius eius osfrid iuuenis
bellico suscecidit : Alter eatfrid nec essitatecoger¬
te ad penda regemtrrens fugit : & abeo postmodũ
regnante osualdo. contrasidem iuris iurandi ꝑ¬
enitus ÷ : Quo tmpore maxima est facta strages
inecdesia uelgente nordan hymbrorum : maxne¬
quodunus educibus a quibus acta ẽpaganus alt̃
quiaberbarus erat pagano sacinor: siqui dem pen¬
da cumomni merciorum gente idolis deditus:
cx p̃iaamerat nominis ignarus: Atuero cedual¬
la quamius nomen & professionẽ habes& xp̃ia¬
ni : Adeo tñ erat animo ac moribus barbarus:
ut ne sexui quiden muliebri uel in nocuae par¬

Expanded text:
auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdserto gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobrvel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxiquod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae par
Abbreviated transcription (Latin):
& secrandaheresis damnataẽ. latereuos non deb& :
quia non solum peristos. ce annos abolita est ⁊ sed &co-¬
tidie a nobis ꝑ p&uo anathemate sepulta damnatur :
& hortamur nequorum arma conbustasurt : apuduos
corum cineres suscitantur: nam quis non e secr& ur
posse sine peccato hominon & istere & propria
uoluntate & non exgratiadĩ & primum quidemblas¬
phemiae stultiloquium est. dicereee hominem sine
peccato : quod omnino non potest: nisiunus media¬
tar dĩ & hominum homo ihş xp̃s . quisine peccato e
conceptus & partus : namceleri homines cum pecca¬
tooriginali nascentes testimonium p̃uaricationis
adae &iamsine actuali peccato e luistentes portare:
noscuntur: secundũ proph&am dicenem: Ecceenim
miquitatibus conceptus so& c&lera¬
simul abrtonum gloriosissimȩ p̃eõ: equibus
s& &iam ipse ut diximus xpĩ regnomilitauit : Re¬
bellauit aduer̃ suseũ caedualla rebreltonum

Expanded text:
execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur sposse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est conceptus et partus. Nam caeteri homines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existentes, portare noscuntur, secundum Prophetam dicentem: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum esimul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus eum Caedualla rex Brittonum,
Abbreviated transcription (Latin):
a postolicȩ sedis : scripta q̃ ꝑlatores adscãẽ memori¬
de seuerinum papã adðuxerunt. eo de hac luce
migrante . reciprocare sponsa adeciquȩ postula¬
ta fuerant siluerunt : quibus reseratis nediu
tantȩ quaestionis caligomñdis cussa remaner& Crep¬
perimus quosdam prouinciae uraẽ contrahorto¬
doxam fidem nouam e u&eri heresim renouare
conates: Paschanrmn in quo immolatus ẽ xp̃r ne¬
bulosa caligine refutantes &ximi luna cmebrȩ
o manifestededaratur. & nuperrime timpori¬
bus illis hancapudeos heresim & hortam : & non
totam eorum genem: sed quos dam̃ ineis hac fuisse
inplicitos : Ex posita aut̃ ratione paschadis obseruatiae :
ita depelagianis in eadem acpistola subdunt : & hoc
quoque cognouimus quoduirus pelagianȩ here seos:
apuduos denuoreuiui scit : Quod omnino hortamur.
ut aurĩs menibus huius modi uenenatum superstiti¬
onis facinus auferatur: Nam qualit̃ ipsa quoque

Expanded text:
apostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memoriapostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caligine refutantes, et quarta decima lo manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ne paucitato suam in&trenis terrȩ finibus cons¬
titutam. sapientiorem antiquis siue modernis quȩ
perorbem erant xpĩ ec desiis aestimaren  Neue cor¬
tra paschales compatos & decr&a sỹ nod alium
totius orbis pontificum aliud pascha cȩlebrarent :¬
sed & ioannes qui suc cessori eiusdem honorus euerino
suc cessit cum adhuc e& electus in pontificatum.
proeodem errore corigendo : lit terocs eis magna
auctoritate at que eruditione plenas direit : Eui¬
tumest. oport& inquiri: Nec non & propelagiana
heresi quã apudeos reuiuis cere didiceraet ca¬
uenda a crepellenda: in eadem illos aepisto la
admonere curacuit : Cuius aepistolȩ principium ẽ :
c&eris que doctoribus seuabbatibus scottis Hilanis
archi prȩsbit̃ & seruans locum scae sedis a postolicȩ:
loannes diaconus & in dĩ nomineelectus: Item iohan¬
nes primicerius. & seruans locum scaẽ sedis apos¬
tolicȩ : & iohannes seruus dĩ consiliarius eiusdem

Expanded text:
ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celebrarentSed et Johannes qui successori ejusdem Honorii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evitum est, oportet inquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos epistola admonere curavit; cujus epistolae principium hoc est: « resbyteris; Sarano, caeterisque doctoribus seu abbatibus Scottis, Hilarus archipresbyter, et servans locum sanctae sedis apostolicae, Johannes diaconus, et in Dei nomine electus: item Johannes primicerius, et servans locum sanctae sedis apostolicae, et Johannes servus Dei, consiliarius ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
pallia utrorumq m&ro politnorum : idẽ hono¬
rio & paulino disximus : ut dumquis eorum de
hoc scło ad auctorensuum fuerit ac cersitus. ĩnlo¬
at subrogare : quodquidem tam prourȩ̃ cari¬
tatis affectu : quam ꝓtantarum pro uinciarum
spacias quȩ internos &uos eẽ noscuntur sumus in ui¬
tati concedere uti nomnibus deuotioni urãe nrm

Expanded text:
pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honopallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus. Ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loat subrogare. Quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse noscuntur, sumus invitati concedere, ut in omnibus devotioni vestrae nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo &cellenissime filipaterna uos caritate quia
conuenit hortamur : ut hoc quoduos diuina mi¬
sericordia ad succ̃ gratiam uocare dignata est.
sollicita intentione &a ssiduis orationibus serua¬
re omnimodo festin&is: Vt quiuos in pferti scło
& omnierrore absolutos. ad agͥnitionon sui nominis
ẽ dignatus ꝑduere:⁊ & caelestis patriȩ uobis ppa¬
r& mansionem: ꝑdicator es igitur uri domini
meia postolicȩ memoriȩ gregorii frequener lec¬
tione occupati: p̃oculis affectum doctrinȩ ipsius
quod pro urĩs animabus libent̃ xercuit . Nabetote
quatenus eius oratio &regnum urmm populũque
augeat : & uos omni poteni do inpbensibiles rep̃ser¬
t&: Eauero quȩ a nobis prouestris sacerdotibus or¬
dinanda spertestis. Hoc profidei uraẽ sinceritate
quȩ nobis multimoda relatione ꝑp̃sentium por¬
titores laudabilit̃ insinuataẽ ⁊ gratuito animo
ud tribuere ulla sinedilatione p̃uidemus: & duo

Expanded text:
t ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua t ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationibus servare omnimodo festinetis, ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris imei apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero, quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portatores laudabiliter insinuata est, gratuito animo retribuere ulla sine dilatione providemus; et duo
Abbreviated transcription (Latin):
genus uexilli quodromanitusam. angli ap
pellant thuuf: ante eum ferrisolebat :
rius bonefatii suc cefsor habebat : Quiubi
entem nor damhymororum cum suorege adfi¬
dem confissionemq xpĩpaulino euan geliran¬
te conuersam eẽ didicit: misit eidemꝰ pauli¬
no pallium. imisit & regi ȩduino lit terres & hor¬
tutorias. paterna illum caritate accedens ut infide
omino &cellentissimo acp̃celenTissimo filio eduino
tumfidei ẽ cordore succonsa : ut longelateq: resplen¬
deat : & in omnimundo adnuntiata ur̃ĩ operis mul¬
tiplicit̃ referat fructum: sicenim uos reges ẽẽ cog¬
noscitis : dumregon & crtatorom urm or thodoxa p¬
dicatione edocti dm̃ uenerando creditis eique qđ
humana ual& condiciomenis uix sinceroem de¬
uotionem e soluitis: Quidenim donostro aliud
offerre ualebimus nisiut i bonis actibus ꝑsisten¬
tes : Ipsumque auctorm humanigeneris confiten¬
tes cum colere. ei queuotanrã reddere festinemus :¬

Expanded text:
genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat. orius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas torias, paterna illum caritate accendens, ut in fide omino excellentissimo atque praecellentissimo filio Edwino tum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum regem et creatorem vestrum, orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. E
Abbreviated transcription (Latin):
so cadunco pestenui : uenerabilis simul & terribilis
as pectu: Habuitaut̃ secum inministerio &ia cobum
diaconum : uirum utique industrium ac nobilens
Tanta aut̃ eo temporepax in brittanico quacquauersu
imperium regis aed uini ꝑuenenxt. fuis seper hib&ur :
ut sicut us que hodie inprouerbio dicitur: &icam si
mulier un acum recens nato paruulo uell& totã
perambulare insulam a mari cdmare: nullose
lucidos iux puplicos uiarum traensitus conspe¬
xit  bi obrefrigerium uiantium erectis supiti¬
bus : aereos caucos suspendi iuber& : Nequehor
quis quam nisi adusum necessarium contingere
p̃magnitudine uel timorqs eius auder&: uel a mo¬
ris uell&: Tantum uero in regno& cellecłiae
ubuit: ut non solum inpugna anteillum u&il:¬
lagestarentur : sed & tempore pacis equitantem
Int̃ ciuitates siue uillas autprouincias sucs cũ
ministris. semꝑ antecedere signifer consuess&:
necnon & incedee illo ubilib& ꝑplateas : illud

Expanded text:
so adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis so adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem iTanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo selucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud
Abbreviated transcription (Latin):
uinciam iuxta sui nominis sac ramentum a longaniqui¬
episcopatus inciuitate domnõe : & cumx ac .uii. antus¬
lindis siquȩ est prima aedmeridiana humbrefl¬
minis ripam ꝑtingenis usque admare : pfectum quel¬
A do colinȩ ciuitatis. cuinomenerat blȩcca primum
cumdomosua conuerit ad dnm: in quacuidelic& cuei¬
te. & ecclesicm operis egregii delapidefecit : Quius
tecto uel longa in curia uel hostilimanudeiecto : pi¬
ter hactenus sa reuidenur : & omnibus annisa
sanitatum miracula in eodem locosoleñ saduti laa
transeunte ad xp̃m iusto. honorium proeo consetm¬
uit episcopum : Vt in sequentibus suo lo codicemus
dehuius fide prouintiȩ Narrauit mihi prȩrbturꝰ
& ubbas quidam uir uera cissimus demona fterio
seniorcmn. baptizatum sefuisse diemedia a paulino
epio p̃senerege aediuno : & multam popłi turban
influlo treena ua ciuitatẽ quȩ lingua cenglorun
lulum incuruus. higrocapillo : faciemacilena na¬

Expanded text:
vinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquivinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquiepiscopatus in civitate Domnoc  Al., DuLindissiuminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate et ecclesiam operis egregii de lapide fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utilitatranseunte ad Christum Justo, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir veracissimus de monasterio seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua Anglulum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, na
Abbreviated transcription (Latin):
& diis quibus antea seruiebat: atque in eodem fano
& adtare haber& ad sacrificium xpi : & arula ceduicun
pusꝑduras se. & sempueritia uidisse testubatur: Erat
aut p̃fatus rex rediuiclo tatunobilis. quam lib& actu
ignobilis filius tytili : cuius pat̃fuit uuffa: a quo reges
orientaliũ anglorum uuffingas appellut : uerum
Gor puala non multo postquam fidemaccepit tempo¬
tribus annis proiuncia ierrore uersatas. donecac¬
cepit regnum fr̃ eiusdon eorpualdi sigbet. uirpor
fratre cumec ular& in gallicfideisa cramenis inbutus
ẽ : quorum participem mox ubi regnare coepit i otao
suam prouinciam faccre curicuit : Cuius studiis glorio¬
sissime fauit felixepss. Tuideburgundiorum pantibus
adp̃dicandum uerbum uitȩ pfatenationi anglora
necuota ipsius in cassum cecidere : quin potius fructum
mea multiplicen crederłium populorum: pius agri
spi talis cultorinuenit ⁊ siquidan totam illam pro¬

Expanded text:
et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et altare haberet ad sacrificium Christi, et arulam ad victimas pus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempotribus annis provincia in errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem Eorpualdi Sigberct DCXXXfratre cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgundiorum  Al., Buad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam pro