comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dtntor post nitał dũ uenerunt uuilleri & beatus duces uenetiae nec¬
non es̃ paulus dux iaderae atque donatus eiusde ciuitatiseps legati
dalmat hapuẽ ad p̃sentiã impriscũ mignis donis & factaest ibordi¬
nati ab impre deducibus & populis tã uenei &e quã dil matiae illsq
absolutis conuentũ habuitim pr̃cũ primorib: & optimatibis froi¬
corũ depacecusto dienda & conseruandamt̃filiossuos ex diui sioneregni
facienda intrespartes ut scir& unusquisq: illor ũ quã partẽ tueri
mentum faltum & iureiurando ab optimatibus francorũ confirmatũ
& constitutiones pacis conseruandȩ causa factȩ atque hea omnialit¬
teris mandata suNs & leonipapaeut hissua manu sub scriber& ꝑ einhar¬
dũmissa Quib: pontifex lectis & assensũ prebuit. & ꝓpria manu s ubscrip¬
sit impr̃ dimisso utroq filio inregnõ sibi deputatũ pippino scilic& &
omagũ paiugauit ibiq scm quad ragesi maleitiuniũ & sacratissimã

Expanded text:
tatim post natalem Domini venerunt Willeri et Beatus, duces Venetiae, necnon et Paulus dux Iaderae atque Donatus eiusdem civitatis episcopus, legati Dalmatarum, ad praesentiam imperatoris cum magnis donis. Et facta est ibi ordinatio ab imperatore de ducibus et populis tam Venetiae quam Dalmatiae. Illisque absolutis, conventum habuit imperator cum primoribus et optimatibus Francorum de pace constituenda et conservanda inter filios suos, et divisione regni facienda in tres partes, ut sciret unusquisque illorum, quam partem tueri mentum factum, et iureiurando ab optimatibus Francorum confirmatum, et constitutiones pacis conservandae causa factae, atque haec omnia litteris mandata sunt, et Leoni papae, ut his sua manu subscriberet, per Einhardum missa. Quibus pontifex lectis, et adsensum praebuit, et propria manu subscripsit. Imperator, dimisso utroque filio in regnum sibi deputatum, Pippino scilicet et omagum navigavit, ibique sanctum quadragesimale ieiunium et sacratissimam
Abbreviated transcription (Latin):
& mortalis sub sequuta ẽ. Uumigisus a grimoldo redditus est & mis si
impris deconsfantinopolire uersi sunt & uener cumeis legati nici fori
fectus dispositis pannoniarã causis detembris mens aquas granireuer sis ẽ¬

Expanded text:
et mortalitas subsequuta est. Winigisus a Grimoldo redditus est, et missi et mortalitas subsequuta est. Winigisus a Grimoldo redditus est, et missi imperatoris de Constantinopoli reversi sunt, et venerunt cum eis legati Nicifori fectus, dispositis Pannoniarum causis, Decembrio mense Aquasgrani revers
Abbreviated transcription (Latin):
Ferena inperatrix. de constanti no polim misit legatũ nomine
leonem spetharium ꝓpt̃ pacẽ confirmandã inter francos
st gre eos etam pr̃ uicissim ꝓpt̃ ipsũ abluto illo misit
posso epro anbianensem et helingaudum comitem constantino
palatio Ipsius enĩ annimense iulio xii. hł aug̃ uenit hisaac cum
elefanto & ceteris muneribus quae arege ꝑsariom mis sa sunt & aquis¬
grani omia imperatori detulit nom̃ elefanto erat abulaba ÷ Drto
natiutas unitalia id editionem accepta. Luccria quoq frequenti obsidi¬
ono fatieata & ipsa in deditionẽ uenit. p̃sichiumq nos troꝵ inca positum:
mpertor ȩst etis tempore inarduen nauenatibus indulgens misso
uentanor ũ dio in lucera uiumgsũ comitẽ spoletu qui p̃sidio perat
aduersa ualitudine fatigatũ obsedit & indeditionẽ accepit captua que¬
ponorifice habuit impr̃ aquis graninatalẽ dñi celebraut DcCCIII
Fachiemeti capsum palaciũ&& fintima sitgionortor rac motus fuctus

Expanded text:
erena imperatrix de Constantinopoli misit legatum nomine Leonem spatarium de pace confirmanda inter Francos et Graecos; et imperator vicissim absoluto illo misit Iesse episcopum Ambianensem et Helmgaudum comitem Constantipalacio. Ipsius anni mense Iulio, XIII. Kal. Augusti veniens Isáác cum elefanto et ceteris muneribus, quae a rege Persarum missa sunt, Aquisgrani omnia imperatori detulit. Nomen na civitas in Italia in deditionem accepta. Luceria quoque frequenti obsidione fatigata et ipsa in deditionem venit, praesidiumque nostrorum in ea positum. Imperator aestatis tempore in Arduenna venatibus indulgens, v. oventanorum dux, in Luceria Winigisum comitem Spoletii, qui praesidio praeerat, adversa valitudine fatigatuI. Hac hieme circa ipsum palatium et finitimas regiones terrae motus factus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quirediens adpłmsuum paucotem pr̃ trans actodiem hobut. & mist
caganus unũ de obtimatib: suis p&ens sibi honorem antiquum quem
catanus apried hunos habere solebat. Cuius p̃cib impr̃ ad sensum
pbouit & sũmum totius rogna uxta priscũ eonum retib ugpie da sen su¬
seleutor uorlem anno mist denectũ suum eti filiosuo Rardo interram
selaiorum ⁊ uii ocantum bcheimi quiomnem uloi am patriam depopu¬

Expanded text:
Qui rediens ad populum suum pauco tempore transacto diem obiit. Et misit Qui rediens ad populum suum pauco tempore transacto diem obiit. Et misit caganus unum de optimatibus suis, petens sibi honorem antiquum, quem caganus apud Hunos habere solebat. Cuius precibus imperator adsensum praebuit et summam totius regni iuxta priscum eorum ritum caganum habere praecepit. Eodem anno misit exercitum suum cum filio suo Carlo in terram Sclavorum, qui vocantur Beheimi. Qui omnem illorum patriam depopu
Abbreviated transcription (Latin):
n pdiussit ÷ & donatũ magnis muneribus per baioariã ire uolentest
de du ci fecit usque rauennã. causa aduentus eius hacc. ꝑl atũ est
adimprm aestate preterita xp̃is angunẽ in mantua ciuitate suis fe
reptũ ꝓpter hoc misit ad papã petens ut huuis famȩ uert uoe
in quirer&:. quiac cepta occasiore ex eundi primo inlangobar ds¬
am quasi ꝓinquisitione p̃ dicta ꝓfectus eft. Indeque arrepto re¬
nere subito adimprm usq peruenit. mansitq apud illũ diesocto
& sicut dictũ est romã repedauit dece
onmultopostcapcanus princeps hunorũ propter neces statẽ pli sui
Almpr̃ in adit postulans sibilocũ dariad habitandũ intersabariam
& carnuntũ quia propt̃ infestationẽ sclauorum in pristinis sedibuscẽ
non poterat. quem in pr̃ benigne suscepte. Erat enim capcanus xep̃i anus
nomine theodorus & p̃cib: eius annuens munerib: donatũ redirepmust

Expanded text:
ni perduxit, et donatum magnis muneribus, per Baioariam ire volentem, ni perduxit, et donatum magnis muneribus, per Baioariam ire volentem, deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus eius haec erat: Perlatum est ad imperatorem aestate praeterita, Christi sanguinem in Mantua civitate fuisse repertum, propter hoc misit ad papam, petens ut huius famae veritatem inquireret. Qui accepta occasione exeundi, primo in Langobardiam, quasi pro inquisitione praedicta profectus est, indeque arrepto itinere, subito ad imperatorem usque pervenit. Mansitque apud illum dies octo, et sicut dictum est, Romam repedavit. Et on multo post capcanus, princeps Hunorum, propter necessitatem populi sui imperatorem adiit, postulans sibi locum dari ad habitandum inter Sabariam et Carnuntum, quia propter infestationem Sclavorum in pristinis sedibus esse non poterat. Quem imperator benigne suscepit – erat enim capcanus christianus nomine Theodorus – et precibus eius annuens muneribus donatum redire permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
mpor̃ aquis granihne mauit aestate aut̃ in saxoniã ducto exercituom̃s qui¬
ł trans albiam & inuuim uodi habitabunt sa xonescummulieribus & in fantibus
transtulit in francia & pagostrans albianos abodntis dedt codentem ps
go desridus rec da uorũ uent cum dasse sua net non &om̃i equta tonrag ii
sui ad locumquidẽ sliesthorpin confinio regnisui& sacoie proroist¬
se adcollo qui amimpr̃is uenturũ. sed consilio suorum inhbtus qr qouu s
& misa ad godofridũ legatione propter fugis reddemdis muerdlio septem¬
brio colomamuenit. dims soq exercitu primo a quas gram dende ar di¬
ounua pecit iaututionbas indulgensaquas gramreuet susẽ. Medionoue bs
allatũ ẽ eil eonempapã netđ dm̃ cumeo celebrare uelle ubicumieilosccon¬
tin gerepotiuse quenstatinmis io ad som̃ mauricium car lo filiosuo ho¬
norifice suscipere iuisst: Ipseobuiã illi remorũ ciuitatem profertus ẽ
biq suseptu. primocari siacũunla ubinatalemdñ celebraut demde aqes pra¬

Expanded text:
or Aquisgrani hiemavit. Aestate autem in Saxoniam ducto exercitu omnes, qui trans Albiam et in Wihmuodi habitabant, Saxones cum mulieribus et infantibus transtulit in Franciam et pagos Transalbianos Abodritis dedit. Eodem tempore Godofridus rex Danorum venit cum classe sua necnon et omni equitatu regni sui ad locum, qui misit enim, se ad colloquium imperatoris venturum, sed consilio suorum inhibitus c. s, et missa ad Godofridum legatione pro perfugis reddendis, medio Septembrio Coloniam venit. Dimissoque exercitu, primo Aquasgrani, deinde Arduennam petit, et venationibus indulgens, Aquasgrani reversus est. Medio Novembrio allatum est ei, Leonem papam natalem Domini cum eo celebrare velle, ubicumque hoc contingere potuisset. Quem statim, misso ad sanctum Mauricium Karlo filio suo, honorifice suscipere iussit. Ipse obviam illi Remorum civitatem profectus est, ibique susceptum, primo Carisiacum villam, ubi natalem Domini celebravit, deinde Aquasgra
Abbreviated transcription (Latin):
legacionẽ audiuit Erat enom de terminis aofinibus interbulgaros acfrocos
constituendis ad fuer̃ in eodem couentu pene omnes. brit tania prinoras. inces quos

Expanded text:
legationem audivit; erat enim de terminis ac finibus inter Bulgaros ac Francos legationem audivit; erat enim de terminis ac finibus inter Bulgaros ac Francos constituendis. Adfuerunt in eodem conventu pene omnes Brittaniae primores, inter quos
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pate facer& sta tũ populi romaniiã dudũ quorumda prȩsulũ peruersitate
de prauatum memorati pontificis beniuola adsensione Itacorrexit ut omnes
ꝓutnerat magnificesunt consolati ł Ioc anno paucis ante solstitum aestiuale
diebus interriturio augusto dunense aere in tempestatẽ subi tamutione con¬
uerso ingens stragmencũ ex glaciesimul cũ grandine decisdisse narratur
Cuius longitudo quindexim. laticudo septem. crassi tudo duos pedes habuis se
Sacno paschali festo sollemnit̃ &quis gram oelebrato
arri dente &siã uerna tẽperie impr̃ uenandi gratia nouio magum ꝓfectus legatis
bulgarorum circa medium maiũ aquas grani uenire precepit nãsic illo reuerti statut
abiturus ibi conuentũ quod debrit tania regressus eose tẽpore ibidem hi bere
uelle optimatibus inlicauerat quocum per acta ueratione fuis sa reuersus bulearicã

Expanded text:
sibi patefaceret, statum populi Romani iam dudum quorundam praesulum perversitate sibi patefaceret, statum populi Romani iam dudum quorundam praesulum perversitate depravatum, memorati pontificis benivola adsensione ita correxit, ut omnes,provenerat, magnifice sunt consolati. Hoc anno paucis ante solstitium aestivale diebus in territorio Augustodunense aere in tempestatem subita mutatione converso ingens fragmentum ex glacie simul cum grandine decidisse narratur, cuius longitudo quindecim, latitudo septem, crassitudo duos pedes habuisse d825. DCCCXXV. Sacro paschali festo sollempniter Aquisgrani celebrato, arridente etiam verna temperie imperator venandi gratia Noviomagum profectus legatos Bulgarorum circa medium Maium Aquasgrani venire praecepit. Nam sic illo reverti statuit, habiturus ibi conventum, quod de Brittania regressus eo se tempore ibidem habere velle optimatibus indicaverat. Quo cum peracta venatione fuisset reversus, Bulgaricam
Abbreviated transcription (Latin):
mit̃ tens ipsos quide usque ad tempus congruũ ibi de fecit opperir. Cȩter
legato abodrtan qui uulgo praede necenti uocantur & conterminibulgaris
aedalhard comes palatii qui iunior uecabat᷑ accep̃ quicũ urx quinq menses
eodc̃ honore potiret᷑ ceneptꝰ febredecesst. Quiũmons brixe cones succis sor
ers elestus nuntio honers sibi deputati accepto decubuit & pauci enter¬
positis diebus uitã sonurt A eblus &asinrius comitescum copis inas conũ
adpãpilonẽ missi Cum peracto iã sibi in uneto negotiort uerterentur
in ipso perinei iugo per fidia montanoꝵ minsidias deducti accircũ uenti capti sus
A si nt riũ uero misericordia eorũ quieum caeperant quasi qui consanguineis
eorum es sed domũ redure ꝑmissus est łł locharius uerc iux patris mandatu
romam ꝓfectus abeugenio pontifice honori si cesuscipitur. Cui cum iniuncta

Expanded text:
mittens, ipsos quidem usque ad tempus congruum ibidem fecit operiri. Caeterum mittens, ipsos quidem usque ad tempus congruum ibidem fecit operiri. Caeterum legatos Abodritorum qui vulgo Praedenecenti vocantur, et contermini Bulgaris Adalhardus comes palatii, qui iunior vocabatur, accepit. Qui cum vix quinque menses eodem honore potiretur, correptus febre decessit. Cui cum Moringus Brixiae comes successor esset electus, nuntio honoris sibi deputati accepto decubuit et paucis interpositis diebus vitam finivit. Aeblus et Asinarius comites cum copiis Wasconum ad Pampilonam missi, cum peracto iam sibi iniuncto negotio reverterentur, in ipso Pirinei iugo perfidia montanorum in insidias deducti ac circumventi capti suntAsinarius vero misericordia eorum, qui eum ceperant, quasi qui consanguineus eorum esset, domum redire permissus est. Hlotharius vero iuxta patris mandatum Romam profectus ab Eugenio pontifice honorifice suscipitur. Cui cum iniuncta
Abbreviated transcription (Latin):
illuc lega tos michatlis impris qi ad eũ mit tebantur sibi occurrere
ius sit cumquibus & sorcuratis pagrcna uen&icoꝵ regressus
ad eius uenit p̃sentiam. Sedlegatumperatoris. litteras & munera
deferentes pacis confirmandȩ causa semis sos essedicentes ꝓfortuna¬
tonichil locuti sunt : Inter c&era tam̃ adlegationẽ suã ꝑtinentia
quedã deimaginũ ueneratione ꝓtulerurꝰ ꝓpter quȩ seromã ire atq
a postolag sedis presulem consulere deberedixerurt. Quos cũ legatio¬
ne eorum auditi acres ponsoreddito absoluer& romã ut seuelle dicebari
ducere iuissit. Fortunatũ &iam decausa fugȩ ipsius ꝑcontatus ad&
aminandũ eũ romano ponti fici direxit. Ipseaquas grani ubi hemare
statuerat ꝓfectus est. Quocũ ꝑueniss& & ibi natalem dñi cȩlebras s&.
Allatum est ei quadlegati regis bulgaroꝵ es sent inbaio aria: quibus obui am

Expanded text:
versus est. Nam et illuc legatos Michaelis imperatoris qui ad eum mittebantur sibi occurrere versus est. Nam et illuc legatos Michaelis imperatoris qui ad eum mittebantur sibi occurrere iussit, cum quibus et Fortunatus patriarcha Veneticorum regressus, ad eius venit praesentiam. Sed legati imperatoris litteras et munera deferentes, pacis confirmandae causa se missos esse dicentes, pro Fortunato nihil locuti sunt; inter caetera tamen ad legationem suam pertinentia quaedam de imaginum veneratione protulerunt, propter quae se Romam ire, atque apostolicae sedis praesulem consulere debere dixerunt. Quos cum, legatione eorum audita ac responso reddito, absolveret, Romam, ut se velle dicebant, ducere iussit. Fortunatum etiam de causa fugae ipsius percontatus, ad examinandum eum Romano pontifici direxit; ipse Aquasgrani, ubi hiemare statuerat, profectus est. Quo cum venisset, et ibi natalem Domini celebrasset, adlatum est ei, quod legati regis Bulgarorum essent in Baioaria; quibus obviam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsea dbritta nicam ex pedicionem ꝑsefaten lam ammo ntento. Hlor ba¬
mun filium ineyius ortum̃ romam matere decreuit. utiucesua functus
ca qua rum necessitas flagita reuide batur cumr ou pontifice populoq
romino stateret atq firmaret & ille quidẽ ad haec ex sequenda
tanam facere para uerat propt̃ famem que ad huc praualida erat
usque adinicium autumni ad greli distulit: Ium demum adunatis
undiq omnib: copus redonas ciuitatem t̃minis brittanie contiguã uenit
& inde diuiso intres partes &xercitu duab:q partib filiis suis pippino & hlu¬
deuuiho traditis t̃tiaq secum retenta brit tamã ingressus totã ferro & igni
deuastauit Consũptisque in hac &x pedicione xluel eo amplius diebus accep¬
tis quos ꝑsido brit tonũ populo imperauerat obs. dibus racunagũcuutatẽ

Expanded text:
ipse ad Brittannicam expeditionem per se faciendam animo intento, Hlotharipse ad Brittannicam expeditionem per se faciendam animo intento, Hlotharium filium, imperii sotium, Romam mittere decrevit, ut vice sua functus, ea quae rerum necessitas flagitare videbatur, cum novo pontifice populoque Romano statueret atque firmaret. Et ille quidem ad haec exsequenda quod in Brittanniam facere paraverat, propter famem quae adhuc praevalida erat, usque ad initium autumni adgredi distulit: tum demum, adunatis undique omnibus copiis, Redonas civitatem terminis Brittanniae contiguam venit, et inde diviso in tres partes exercitu, duabusque partibus filiis suis Pippino et Hludowico traditis, tertiaque secum retenta, Brittanniam ingressus, totam ferro et igni devastavit; consumptisque in hac expeditione 40 vel eo amplius diebus, acceptis quos perfido Brittonum populo imperaverat obsidibus, Ratumagum civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
exbulgtrorũ omortaguelut pacis faciendae gracia legato sadimprm̃cum
litteris misit. quos illecum audisi et acluteris quae ad late fuera n
legissoe rei nouit ite non in merito ꝑ motꝰ ad exploranidam diligentius
in solitae ⁊num ꝗ priũ in franciam ueni epis legationis causam
mã didmũ quem dã debaio aria cum ipsis legatis ad memoratũ regen
bulga rorũ direxit. Intereahiems aspera ualdeq: plixa facta est
quae non solum̃ cactera animalia utrũ &iam homines quos dam in¬
maniaate frigora sextinxit luna defecit III. NOΝMΑR horai noto
secunda supplodux spolitinus decessisse nuntiat᷑. Legati romani por¬
tificis romanire gressic undem ualida in firmitate detentũ ac mrtiia
pximum inuenerins qui etiã paucis post aduentũ illoꝵ exactisdeb
uita de ctssit Incuius locũ cũduoper contentionĩ popul. fuis sent electi
gatus atq: ordinatus est. Ciuius reinuntiim camauirinus subdia¬
conus un ex his qui priori legatione fungebantur a dimpr̃mdetulis

Expanded text:
ex Bulgarorum Omortag velut pacis faciendae gratia legatos ad imperatorem cum litteris misit, quos ille cum audisset, ac litteras quae adlatae fuerant legisset, rei novitate non inmerito permotus, ad explorandam diligentius insolitae et numquam prius in Franciam venientis legationis causam Machelmum quendam de Baioaria cum ipsis legatis ad memoratum regem Bulgarorum direxit. Interea hiemps aspera valdeque prolixa facta est, quae non solum caetera animalia, verum etiam homines quosdam inmanitate frigoris extinxit. Luna. defecit 3. Nonas Mart. hora noctis secunda. Suppo dux Spolitinus decessisse nuntiatur. Legati Romani pontificis Romam regressi, eundem valida infirmitate detentum ac morti iam proximum invenerunt, qui etiam paucis post adventum illorum exactis diebus vita decessit. In cuius locum cum duo per contentionem populi fuissent electi, gatus atque ordinatus est. Cuius rei nuntium cum Quirinus subdiaconus, unus ex his qui priori legatione fungebantur, ad imperatorem d
Abbreviated transcription (Latin):
in pago quiuocat᷑ finhsari iugintitres uillȩ igne caelefa c̃erematȩ & fl¬
gomi sereno aq int̃ diudecaelo caclentia & in multis regionib: fuuge sgras¬
dinis uastatione delete atq: inquibdã locissimulcũ ipsa grũ dine ueri lapides
atq ingentis ponderis dicidere uisi Domꝰ decaelo tactȩ hominesq: accetn
animalia passim fluminũ ietu p̃t̃ solitũ crebro e animata dicint᷑ secuta t̃
ingens pestilentia atq: hominũ mortalitas quȩ ꝑ totã franciã inmanit̃ usq¬

Expanded text:
in pago, qui vocatur Firihsazi, viginti tres villae igne caelesti concrematae, et fulin pago, qui vocatur Firihsazi, viginti tres villae igne caelesti concrematae, et fulgora sereno atque interdiu de caelo cadentia. Et in territorio Cumetensdinis vastatione deletae atque in quibusdam locis simul cum ipsa grandine veri lapides atque ingentis ponderis decidere visi. Domus quoque de caelo tactae hominesque ac cetera animalia passim fulminum ictu praeter solitum crebro exanimata dicuntur. Secuta est ingens pestilentia atque hominum mortalitas magna. DCCCXXIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ta filios Godo fridi qui eũ patria pellere munabant᷑ obcuius causam diligen¬
tius explorandã ad cosqẽ filios godofridite otharius& hruo dmundus comites
missi fuer̃ quid causã filiorum godo fridi & statũ totius regni nor dmannorum
diligenter ex plorantes aduentũ harioldip̃cesseruNs: & impr̃i om̃ia
quȩ in illis partibus comperire potuer̃ pate fecer̃ Cum quibus & ẽbore¬
morum archi ep̃s qui consilio impris & acitori tate romani pontificis
prȩdicandi gratia ad terminos da norũ dc cesserat Aestate prꝓterita
multos exeis adĩdẽ uenientes baptiza uerat regressus est Hoc anne ꝑdicia
quȩdã xtitsse narrantur. inquib p̃cipua fuer̃ in aquense palatio tre
motus & int̾rtorio tullense uixta uillam cũ menciacũ puella quaȩ dam
annorũ fere xIi . abomniciba ꝑdecem menses abstinens & in saxonia a

Expanded text:
contra filios Godofridi, qui eum patria pellere minabantur, ob cuius causam diligencontra filios Godofridi, qui eum patria pellere minabantur, ob cuius causam diligentius explorandam ad eosdem filios Godofridi Theotharius et Hruodmundus comites missi fuerunt, qui et causam filiorum Godofridi et statum totius regni Nordmannorum diligenter explorantes, adventum Harioldi praecesserunt, et imperatori quae in illis partibus comperire potuerunt, patefecerunt. Cum quibus et Ebo Remorum archiepiscopus, qui consilio imperatoris et auctoritate Romani pontificis praedicandi gratia ad terminos Danorum accesserat et aestate praeterita multos ex eis ad fidem venientes baptizaverat, regressus est. Hoc anno prodigia quaedam extitisse narrantur, in quibus praecipua fuerunt in Aquense palatio terrae motus et in territorio Tullense iuxta villam Commerciacum puella quaedam annorum fere XII ab omni cibo per decem menses abstinens. Et in Saxonia
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ qui a defamilia scĩ p&rierant sum mopere defendens mortuos uelitt
magestatis: toscondemnabit. iure ẜasos ꝓnuntiauit. Atque obhoc cũ p̃dictis
quia deum missi fuerant . Legatis lohannem siluae candidȩ epm. & sergium bi¬
blio tecarium quirinũ quoqͦ: subliaconũ ac leonẽ magistrũ militũ adimprin
misit. quicũ tam ꝑ illos. quã ꝑ suos legatos desacramento pontificis et excu¬
satione reoꝵ comperis sec. Nihil sibi ultra in hoc negocio faciendũ ratus
memoratũ iohianneme pm̃. & socios eius ad pontificem dato conuenienteres pon-
sremist̃ Cedragusabodritorũ prineps pollicitationib: suis ad hibenis fidẽ cũ qui¬
bdam primorib populi sui compendiũ uenit dilatiq ꝑtot annos aduentus sui
parer& tam̃ ꝓpt̃ merita parentũ suorũ ñ selũ inpunitus. uerũ munerib: donat
adregnũ redire ꝑmissus ẽ. Uenerat & hol riolđ denormannia auxiliũ petẽs

Expanded text:
hominum, quia de familia sancti Petri erant, summopere defendens, mortuos velut hominum, quia de familia sancti Petri erant, summopere defendens, mortuos velut maiestatis reos condemnavit, iure caesos pronuntiavit, atque ob hoc cum praedictis, qui ad eum missi fuerant, legatis Iohannem Silvae-candidae episcopum et Sergium bibliothecarium, Quirinum quoque subdiaconum ac Leonem magistrum militum ad imperatorem misit. Qui cum tam per illos quam per suos legatos de sacramento pontificis et excusatione reorum comperisset, nihil sibi ultra in hoc negotio faciendum ratus, memoratum Iohannem episcopum et socios eius ad pontificem dato conveniente responso remisit. Cedragus Abodritorum princeps pollicitationibus suis adhibens fidem cum quibusdam primoribus populi sui Compendium venit dilatique per tot annos adventus sui pareret, tamen propter merita parentum suorum non solum inpunitus, verum muneribus donatus ad regnum redire permissus est. Venerat et Hariol
Abbreviated transcription (Latin):
missis ad alũgus abbas mosiasteruscĩ uedasti: & hunfridus comes curiensis
sed antequã illi fuissent ꝓ fecti uenerun legati paschalis pontificis
lo hannes ep̃s siluȩ candidȩ & benedictus archidiaconus scȩ sedisa posto¬
licȩ. rogantes imprm ut illã in famiã apontifice duferr&
quia ille in memoratorũ hominum necem confensisse csedebattr
Quibuscum ille iuxta qđ ratio postulabat respendis set eosque
dimisisset. predictos legatos suos ad inuistigandã reiuerittẽ
sicut prius disposuit romam ire p̃cep̃. Ipse uero reliquum aestatis tẽpus
in pago uuor macense acdeinde in arduenna transigens. ꝑ acta autũ
Legatiromã uementes reigesta certitudinẽ ad sequi nom potuerunt
quia paschalis pontifex & seab huius facti cum munione cummagno epis¬
coporum numero iure iurando purificandg  Sinter fictores predictorum

Expanded text:
missi sunt Adalungus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes Curiensis. missi sunt Adalungus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes Curiensis. Sed antequam illi fuissent profecti, venerunt legati Paschalis pontificis, Iohannes episcopus Silvae-candidae et Benedictus archidiaconus sanctae sedis apostolicae, rogantes imperatorem, ut illam infamiam a pontifice auferret, qua ille in memoratorum hominum necem consensisse credebatur. Quibus cum ille iuxta quod ratio postulabat respondisset, eosque dimisisset, praedictos legatos suos ad investigandam rei veritatem, sicut prius disposuit, Romam ire praecepit, ipse vero reliquum aestatis tempus in pago Wormacense ac deinde in Arduenna transigens, peracta autumLegati Romam venientes, rei gestae certitudinem adsequi non potuerunt, quia Paschalis pontifex et se ab huius facti communione cum magno episcoporum numero iureiurando purificavit; et interfectores praedictorum
Abbreviated transcription (Latin):
giadũ censuit promoueri. In eodem conuentitem pꝰ&̃ loca alterius
conuentus habendi condictus est. Nouemberuidelicet mensis et cõpendi
palatium peractoque placito & dimissis & dimissis primorib Cum
impr̃ iã inde gredistatuss& ad latũ ist eide interitu liu de uuti
quod relictis sorabiscũ dalmaciã ad liude muhs lũ auũculũ bornȩ
ducis peruenissa & aliquantũ temporis cũ comoratus fuis i&
dolo ipsius es fa inter festus Nuntia tũ est &iã theodorũscaẽ
romanȩ ecclesia prumicerium & leonẽ clatorẽ generũ eius in
patri archio lateranense primo excȩcatos acdeinde fuis se decollato
& hoc eis oboe contigisse qđ se in om̃ib fidelit̃ erga partes hlotharii iuuenis im¬
pr̃is a gerent. Erant & qui dicerent uelius suuel consilio phaschalis pontificis
rem fuisse perpetratã Ad quos explorandum acdiligenter inuestigandũ

Expanded text:
gradum censuit promoveri. In eodem conventu tempus et locus alterius gradum censuit promoveri. In eodem conventu tempus et locus alterius conventus habendi condictus est, November videlicet mensis et Compendium palatium; peractoque placito et dimissis primoribus, cum imperator iam inde digredi statuisset, adlatum est ei de interitu Liudewiti, quod relictis Sorabis, cum Dalmatiam ad Liudemuhslum avunculum Bornae ducis pervenisset, et aliquantum temporis cum eo moratus fuisset, dolo ipsius esset interfectus. Nunciatum est etiam, Theodorum sanctae Romanae ecclesiae primicerium et Leonem nomenclatorem, generum eius, in patriarchio Lateranense primo excaecatos, ac deinde fuisse decollatos, et hoc eis ob hoc contigisse, quod se in omnibus fideliter erga partes Hlotharii iuvenis imperatoris agerent; erant et qui dicerent, vel iussu vel consilio Paschalis pontificis rem fuisse perpetratam. Ad quod explorandum ac diligenter investigandum
Abbreviated transcription (Latin):
& sacra mento firmatos in patriã remiste. Accusatus est in eodẽ placito apud imprem
cra dragus abo uriturum princeps qđ seerga partẽ francoꝵ parũ fidelit̃ ageret
& calim pr̃is prae senciã iam diuuenire dissimularet ꝓpt̃ qđ adeũ legatidirectis:
Cũqb ille iterũ quosua ex primorib gentis suae adimpr̾m misit ꝑq illorũ ũba
ꝓmisit sead ꝓximũ hienus tepus ad illius p̃sentiã tẽuenturũ. Hlotharius uero
cũ secundũ patris iussionem initaliam iustitias facer&. & iam se adreũ tandũ
dectalia p̃parar& ragunte paschale papam romã uenit & honer fice abillo suscept
noñ ascepit Inde papiam negresĩisiuense uitio adimprim uentt qsuicun
impr̃ deiustitus initalia a separũ facitis pantm inchoatis faciss& indicium
mnisius est inttalim ad alhor đ comes palioi lus sũqueẽ ut mauring
brixiꝓ̧ comitũ setuad sumer& & incõatas iuificias ꝑfioere curar&e. Dro¬

Expanded text:
et sacramento firmatos in patriam remisit. Accusatus est in eodem placito apud imperatorem Ceadragus, Abodritorum princeps, quod se erga partem Francorum parum fideliter ageret, et ad imperatoris praesentiam iam diu venire dissimulasset, propter quod ad eum legati directi sunt, cum quibus ille iterum quosdam ex primoribus gentis suae ad imperatorem misit, perque illorum verba promisit, se ad proximum hiemis tempus ad illius praesentiam esse venturum. Hlotharius vero cum secundum patris iussionem in Italia iustitias faceret et iam se ad revertendum de Italia praepararet, rogante Paschale papa Romam venitnomen accepit; inde Papiam regressus, mense Iunio ad imperatorem venit. Qui cum imperatori de iustitiis in Italia a se partim factis partim inchoatis fecisset indicium, missus est in Italiam Adalhardus comes palatii, iussumque est, ut Mauringum Brixiae comitem secum adsumeret, et inchoatas iustitias perficere curaret. Dro
Abbreviated transcription (Latin):
regi eorum massis let ceris ꝓut uidebatur respendit. dimis soque cothartum
uose gu ad rume ricimonte uenandigratia ꝓfectus siliũ suunh lotharun
ocis eidi a d geossum ibique adse uenientẽ suscepit. Acperadta ueratione
a quas grani redicis gencrilem populi sui c̃uentũ more sollem l meuse aueusto
labust Inquo cientu nt̃ catonas lgationes quede diũ sis partib. amertant.

Expanded text:
regi eorum missis litteris, prout videbatur respondit, dimissoque conventu, in Vosegum ad Rumerici montem venandi gratia profectus, filium suum Hlotharium ex Italia regressum ibique ad se venientem suscepit, ac peracta venatione Aquasgrani rediens, generalem populi sui conventum more solemni mense Augusto habuit. In quo conventu inter ceteras legat
Abbreviated transcription (Latin):
bant̃ leocentũ cellensis ep̃s & theosy lactus nom̃ dator & departib trans marius
domunuc abbas demonte oliu&÷ Legati qͦq: filoꝵ godofreadi regisdanan ũ pacis
acfoederis causa directi & de sclauoꝵ regior ib: quidã ab odritoꝵ premores
caclragũ duen suum accusantes. acus ab at̾ & tuinglo unꝰ desoraborũ pr¬
morib: quod & ipse dicto audiens non ess&. quoꝵ utriq denuntiatũ ẽ qđ si
medio eetobrio adimpris genenilẽ c̃tientũ uenire distulis s& condu
ꝑfidiȩ suat poenas eẽ daturũ. uener̃ & exbrittonũ primorib qtisaliu

Expanded text:
bantur Leo Centumcellensis episcopus et Theofilactus nomenclator, et de partibus transmarinis Dominicus abbas de monte Olivi, legati quoque filiorum Godofridi, regis Danorum, pacis ac foederis causa directi, et de Sclavorum regionibus quidam Abodritorum primores Ceadragum ducem suum accusantes. Accusabatur et Tunglo, unus de Soraborum primoribus, quod et ipse dicto audiens non esset. Quorum utrique denuntiatum est, quod si medio Octobrio ad imperatoris generalem conventum venire distulisset, condignas perfidiae suae poenas esse daturum. Venerunt et ex Britto
Abbreviated transcription (Latin):
bus obuiã mittens Inter uercellos & epore dia meos sibi fecit presentari
alter sarracenus deafrica legatꝰ amirati abraham. qui in finio a frice in
riam ad cdassem proband& parandam quaelefans &ca quaecumeo ad fero
t porediam al pestrans gressus ingallia mreuersus est : Ipsa aestate cas¬
ta ẽ barcinonaciuitas in his pama iambnennio di sessa. Zatum p̃fectus
eius & alii compluressarracen conp̃hensi. & in italiate atȩ ciuitas similit̃
capta & incensa ẽ eiusq p̃fectus roselmus conprehensus castellaquȩ ad
ipsamciuitatm ꝑtineba nt indeditionem accepta sunt. Zatum &ro¬
sedmusuna die adp̃sentiã im prs deducti& exiliodamnatis : Ipsitis eauint
annimen se oc tobrioisã ac iudaeus deafricacũ de fanto regressus portũ
ueneris intrauit & quia propt̃ niues al pertransire non potuit in uer cel¬

Expanded text:
bus obviam mittens, inter Vercellos et Eporediam Eporeiam A. L.  eos sibi fecit praesentari.bus obviam mittens, inter Vercellos et Eporediam Eporeiam A. L.  eos sibi fecit praesentari.Persarum A. L --nam duo fuerant--alter Sarracenus de Africa, legatus Amirati Abraham, qui in confinio Africae in riam ad classem parandam, qua elefans et ea quae cum eo adferebEporediam, Alpes transgressus in Galliam reversus est. Ipsa aestate capta est Barcinona, civitas in Hispania, iam biennio obsessa. Zatun praefectus eius et alii conplures Sarraceni conprehensi. Et in Italia Teate civitas similiter capta et incensa est, eiusque praefectus Roselmus conprehensus. Castella quae ad ipsam civitatem pertinebant, in dedicionem accepta sunt. Zatun et Roselmus una die ad praesentiam imperatoris deducti, et exilio damnati sunt. Ipsius anni mense Octobrio Isaac Iudaeus de Africa cum elefanto regressus, portum Veneris intravit; et quia propter nives Alpes transire non potuit, Vercel
Abbreviated transcription (Latin):
dine exilio deportatis. Huius factionis fuere principes paschalis nomen¬
dator & campulus saccellarius & multialii romanae urbis habitatores no¬
biles quis imulom̃s eadem sentencia dampnatis . Ordinatis de inde romanae
urbis & a postolicitociusq: italiȩ nontantũ publicis sed &iam ȩc desidticis& pri¬
uatis reb: Nani tota hieme non aliud fecit impr̃ missaq: iterũ inbene¬
uentanos expedicione cumpippino filiosuo ipseto st pascha .vii le mai
terrȩ motus maximus factus est quotota talia grauiter concussaest cuo
motu tectũ basilicȩbeati pauli apłi magna ex paste cũ suis trabibus de¬
cidit. & in quibusdam locis urbesmontesq ruerunt. E odem anno
loca quedã circarhenũ fluuiũ & ingallia & ingermania tremuer
Pestilentia propter mollitiẽ hib̵ni temporis facta est : Impẽ despo

Expanded text:
dine exilio deportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomendine exilio deportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomenclator et Campulus saccellarius , et multi alii Romanae urbis habitatores nobiles, qui simul omnes eadem sententia damnati sunt. Ordinatis deinde Romanae urbis et apostolici totiusque Italiae non tantum publicis sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus--nam tota hieme non aliud fecit imperator--missaque iterum in Beneventanos expeditione cum Pippino filio suo, ipse post pascha 7 Kalend. Maias s secunda terrae motus maximus factus est, quo tota Italia graviter concussa est. Quo motu tectum basilicae beati Pauli apostoli magna ex parte cum suis trabibus decidit, et in quibusdam locis urbes montesque ruerunt. Eodem anno loca quaedam circa Rhenum fluvium et in Gallia et in Germania tremuerunt. Pestilentia propter mollitiem hiberni temporis facta est. Imperator de Spol
Abbreviated transcription (Latin):
adogũ inisit romã uenit quibenedictionis gra claues ciominici sepuldri
a doci caluar ȩ cũ uexillo doculerunt quos rexbenignereceptos ꝑ aliquo
pse aut̃ cundie sacratissima natalis dnĩ admis sarũ soplemnia celebranda
basiliam beati pa&ri apostoli fius s& ingressus & corã altariubi adorationĩ
se inelinauerat ad sister&. Aco papa coronã capta eius imposuta
oma te neia norũ populo ad clamante laro lo augusto adõgoronato
magno & pacifico imperatori roma norũ uita & uictoria Post quas
laudes ab eodem pontifice more anti quorũ principũ adorat᷑ est : Nc̃
periore deposuer̃ iniudicium adducti. & habita decis questione
secundũ legem romanam ut maiestatis rei capitis daninati sunt
ro quib tamen papapio affectu aput imper̃em int̾ces sit. Nam & uita
& menbrorũ integritas cis concessa ẽ caeterũ ꝓfacinoris magnitii¬

Expanded text:
ad regem misit, Romam venit, qui benedictionis gratia claves sepulcri dominici ad regem misit, Romam venit, qui benedictionis gratia claves sepulcri dominici  civitatis cum vexillo detulerunt. Quos rex benigne suscipiens aliquot Ipse autem cum die sacratissima natalis Domini ad missarum solemnia celebranda basilicam beati Petri apostoli fuisset ingressus et coram altari, ubi ad orationem se inclinaverat, adsisteret, Leo papa coronam capiti eius inposuit, cuncto Romanorum populo adclamante: 'Karolo augusto, a Deo coronato magno et pacifico imperatori Romanorum, vita et victoria!' Post quas laudes ab eodem pontifice more antiquorum principum adoratus est ac periore deposuerunt, exhiberi; et habita de eis quaestione secundum legem Romanam ut maiestatis rei capitis sententia damnati sunt. Pro quibus tamen papa pio affectu apud imperatorem intercessit; nam et vita et membrorum integritas eis concessa est, ceterum pro facinoris magnit
Abbreviated transcription (Latin):
occurrise &cũ magna eũ uemeratiome ibidẽ suscepiss& postcenia
qua simulrefectisunt illo ibimanente pontifex adurbem precessit
& in crastinũ ingradib basi liçeb eatip&ri apłi cũ ep̃is &uniuer sodero
cepit. & cunctis psallentib inedesi am eius dembeatis simi peer apłi
dm̃ glorificans atq magnificans introduxit. Fac tasunt hȩc. viii
Hł Decb̃r Post septemuero dies rex contentioneuocata. Cur romã
ueniss & om̃ib patefecit. Et exinde cotidiȩ ꝓpter quȩ uenerat faci¬
quad prmo inchoatum est deinuestigandis udessca quapenti fic
obicrebantor crminib Quitam postquã nullus eorundem criminũ
pbato esseuoluit. Corãom̃ populo inbasili cabeati petriapostoli euuan¬
goliũ ferens ambonẽ conscendit inuocatoq nominescȩ trinitatis de
obietis seriminb uirandopurgauit. Eadem die ⁊acharias presbit᷑
qiuere hero solimã miserat cũ duobus monachis quospatriarcha cues

Expanded text:
occurri sset et cum magna eum veneratione ibidem suscepisset, post cenam, occurri sset et cum magna eum veneratione ibidem suscepisset, post cenam, qua simul refecti sunt, illo ibi manente pontifex ad urbem praecessit. Et in crastinum in gradibus basilicae beati Petri apostoli cum episcopis et . cunctis psallentibus in ecclesiam eiusdem beatissimi apostoli Deum glorificans atque magnificans introduxit. Facta sunt haec VIII. Kal. Decembr. Post septem vero venisset, omnibus patefecit. Exinde ad ea, propter que venerat, faciquod primo inchoatum est, de investigandis videlicet quae pontifici obiciebantur criminibus. Qui tamen, postquam nullus eorundem criminum probator esse voluit, coram omni populo in basilica beati Petri apostoli evangelium ferens ambonem conscendit, invocatoque sanctae Trinitatis nomine, de obiectis se criminibus iurando purgavit. Eadem die Zacharias presbiter quem rex Hierosolimam miserat, cum duobus monachis quos patriarcha cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
nordmannicis infestũ classẽ institiut. presidia disposuit pasdia incen¬
tulo apud scm̃ richariũ cȩlebrauit: Inde iterũ ꝑlitus mars iteragens¬
ratumagũ cuuitatẽuenitꝰ. Ibiq sequana amne transmiso turonosadsem
mastinũ orationis causaꝓfectus est. Moratus ibidies aliquot ꝓpter aduer¬
sam luagardȩ coniugi ualitudinẽ quȩ ibidem & defincta xhunae raest¬
Obiit aũt̃ diem .ii. Nõ io tũ Indeꝑ aurelianis acparisuꝰ aquisgrto¬
reuer sus est: & mense augusti inchoante mogontia cũue diens ge¬
nauenleomi conutntã ibidem habut & iter ini taliam condixs. dt quemide
ꝓ festis cu extrciturauennũuent. Ibiq septẽnonã plius dies moratas pippin
filiũ suũ cũ eodẽ exercitu interrã beneuentanorũ ire ius sit
Mouensq derauenna simulcũ filio an conã usq ꝑuent. quo bidimi sora¬
mã pro ficiscit: Cu cũ pridiequam illouenir& leo papa apud nementũ

Expanded text:
piratis infestum erat, classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Cenpiratis infestum erat, classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Centulo apud sanctum Ricarium celebravit. Indeque iterum per litus Ratumagum civitatem venit ibique Sequana amne transmisso Turonos ad sanctum Martinum orationis causa profectus est, moratus ibi dies aliquot propter adversam Liutgardae coniugis valitudinem, quae ibidem et defuncta eObiit autem pridie Non. Iunii. Inde per Aurelianis ac Parisius rreversus est. Et mense Augusto inchoante Mogontiacum veniens generalem conventum ibidem habuit et iter in Italiam condixit atque inde profectus cum exercitu Ravennam venit. Ibique septem non amplius dies moratus Pippinum filium suum cum eodem exercitu in terram Beneventanorum ire iussit movensque de Ravenna simul cum filio Anconam usque pervenit; quo ibi dimisso Romam proficiscitur. Cui cum pridie, quam illo veniret, Leo papa apud Nomentum
Abbreviated transcription (Latin):
idebat eñquodea puntia tum ess &extoto subacta & css&nisiꝑ fidiȩ gen¬
tis instabilitascito id aliorsũ more solito commutasse& allata sunt
& signa quȩ occisis inmaiorica mauris prȩdonib: erepta fuerunt. &
axan saratenus prefestus oscae clauis urbis cum aliis donismi
sit ꝓmittens eã sedediturũ sicportunitas euenir&. Sed & menachus quidã
de hienosolimaueniens beneditionẽ & reliquias delocore suror¬
tionis dominicȩ quȩ patri ar cdha regimiserat dexulit. & rex netilem
dnĩ in eodem palatioresidens cedebrauit ac monachumreuerti uolente
absluens racharium quendã presbiterũ depalatiosuo cũ eodẽ ireiuis is
cui & donariasua adillo ueneranda loca deferenda commuisit
Qe deunti aiuer natempere mediosere mastiorex aquis grandigres as
litus occani gallici ꝑlustrauit. & in ipsomari qđ tu ꝑactis

Expanded text:
Videbatur enim, quod ea provincia tum esset ex toto subacta, et esset, nisi perfidae genVidebatur enim, quod ea provincia tum esset ex toto subacta, et esset, nisi perfidae gentis instabilitas cito id aliorsum more solito commutasset. Allata sunt et signa, quae occisis in Maiorica Mauris praedonibus erepta fuerunt. Et Azan Sarracenus, praefectus Oscae, claves urbis cum aliis donis regi misit, promittens eam se dediturum, si oportunitas eveniret. Sed et monachus quidam de Hierosolima veniens, benedictionem et reliquias de loco resurrectionis dominicae, quae patriarcha regi miserat, detulit. Et rex natalem Domini in eodem palatio residens celebravit, ac monachum reverti volentem absolvens, Zachariam quendam, presbiterum de palatio suo, cum eodem ire iussit, cui et donaria sua ad illa veneranda loca deferenda commisit. DCCC. Redeunte verna temperie, medio fere Martio rex Aquisgrani digressus, litus oceani Gallici perlustravit. In ipsoque mari, quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uenerat intimass& Iterũ romami cũ magna honore ꝑlegatos regis
quicum eo missi sunt reductus atq: in locumsuum restititus est
Quo dimis sorex paucos dies ibidẽ morat᷑ legatũ michahelis patricu
desic ã nomine danielem ad semissũ ab soluit : Accepit & iam tristem
nuntium degerol di& erici interitu. Quorũ alt̃ gelolđ uide lic& ba¬
icariae prefectus commisso cumhunis prȩlio ceciddt Alter uero
id est ericus post multa prȩlia & insignes uctores apud tharsatica
liburnia ciuitatẽ insidus oppidanorũ interceptus at que inter¬
feltus est Rebus itaq saxonũ ꝓrerũ oportunitate dispositis¬
ba gẽ infranciã reuertitur. & cũ aquis grani hiemar& iuido
comes ac prefectus brit tanici limitis quieodẽ anno cũ socus
contib tottubratonũ ꝓunciã perlustrauerat armaducum
qui se dedideruns inscriptis singulorũ nominibus detultt

Expanded text:
quae venerat intimasset, iterum Romam cum magno honore per legatos regis quae venerat intimasset, iterum Romam cum magno honore per legatos regis qui cum eo missi sunt, reductus, atque in locum suum restitutus est. Quo dimisso, rex paucos dies ibidem moratus, legatum Michaelis patricii de Sicilia, nomine Danihelem, ad se missum absolvit. Accepit etiam tristem nuntium de Geroldi et Erici interitu, quorum alter, Geroldus videlicet Baioariae praefectus, commisso cum Hunis proelio cecidit, alter vero, id est Ericus, post multa proelia et insignes victorias apud Tharsaticam , Liburniae civitatem, insidiis oppidanorum interceptus atque interfectus est. Rebus itaque Saxonum pro rerum oportunitate dispositis, rex in Franciam revertitur. Et cum Aquisgrani hiemaret, Wido comes ac praefectus Brittanici limitis, qui eodem anno cum sotiis comitibus totam Brittonum provinciam perlustraverat, arma ducum qui se dediderunt, inscriptis singulorum nominibus, detulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ome leo papa cũletaniam ꝓcessurus delateranis ad eđłam heati laurentu
que ad gratculã uocatur equosedensꝑgere. In in sidias aremanis dispo¬
sitas uix tasinde basilicã incidit. ubiequode iectus &erutisoculis utalicͥ¬
bus usũ est lingua quoq amputata nudus acsemiuiuus inplateao eliet est
Deinde ussueor: quihuius facti auctores fuere in monasterui sci heras¬
mi mastyris uelut adcurandũ inissus. albini cuiusdã cubilarii suicura
moc iuꝑ murũ denussus auiunigiso duce spolitino qui audito huiusmodi
facinore romã festinꝰ aduenerat susceptus acspoldum ductus est¬
dens pontificis adieprestolantis prestolat᷑ aduentũ. Misit interea har¬
lũfiluũ suĩ adalbim cũpaste exercitus ꝓpter quȩ da negotia cũ uulcis
abodritis disponenda & quosdã saxones denordl uidis recipiendos
Cuius uersionẽ cũ expectat uenit pontifex & ualde honorifice abillo
susceptus est. Mansitq apud eũ dies aliquot & cũ ei cuncta ꝓpter

Expanded text:
omae Leo papa, cum letaniam processurus de Lateranis ad ecclesiam beati Laurentii, quae ad Craticulam vocatur, equo sedens pergeret, in insidias a Romanis dispositas iuxta eandem basilicam incidit. Ubi equo deiectus et erutis oculis, ut aliquibus visum est, lingua quoque amputata, nudus ac semivivus in platea relictus est. Deinde iussu eorum, qui huius facti auctores fuere, in monasterium sancti Herasmi martyris velut ad curandum missus Albini cuiusdam cubicularii sui cura noctu per murum dimissus a Winigiso duce Spolitino, qui audito huiusmodi facinore Romam festinus advenerat, susceptus ac Spoletium deductus estdens pontificis ad se properantis praestolatur adventum. Misit interea Karlum filium suum ad Albim cum parte exeret Abodritis disponenda, et quosdam Saxones de Nordliudis recipiendos. Cuius reversionem cum expectat, venit pontifex, et valde honorifice ab illo susceptus est, mansitque apud eum dies aliquot. Et cum ei cuncta, propter
Abbreviated transcription (Latin):
hildebrando successit . Commissoque praelio inmodicam exeis
multitudin ẽ ceciderunt acsine suosuorumque graui dispendio
uictores facti magnũ captiuorum ac spoliorum numerum insua
castra retulerunt. Rex autẽ in baioariam profectus eandem
prounciam cumsuis terminis ordinauit atque disposuit atque
inde regressus inaquis gram palatio suo ubi hiemauerat etdiem
dñi natalicuim scm que pascha more solen nucelebrauit.
quȩ propria lingua uuelatabi. francica autem uiult tiuocatur

Expanded text:
Hildibrando successit. Commissoque proelio, inmodicam ex eis Hildibrando successit. Commissoque proelio, inmodicam ex eis multitudinem ceciderunt, ac sine suo suorumque gravi dispendio victores facti, magnum captivorum ac spoliorum numerum in sua castra retulerunt. Rex autem in Baioariam profectus, eandem provinciam cum suis terminis ordinavit atque disposuit, atque inde regressus, in Aquisgrani palatio suo, ubi hiemaverat, et diem Domini natalicium sanctumque pascha more solemni celebravit. quae propria lingua Welatabi, francica autem Wiltzi vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
quipsuliae acfraudis eorũ consci & consentanei fuisse reptus : ex ilio
suorũ anussis cũ magno damno ad loca sua serecepenunt i quam iniu¬
uriam uelut uindicaturi iterũ baioariam maiorib: copiis petier̃:
Ded inprima congressione pulsi abaioari is & innumera multitudo
eorũ cȩsa multi& iã exseis quiperfugã euadere conatidanu¬
bium tranare uo luerunt gurgitibus fluminis ab forbtisunt
nterea conftantinus imperator ꝓpter negatã si bire gisfiliã
rratussente odorũ patriciũ siciliȩ prȩfectũ cũ aluis ducib suis
fines bene uentanorũ uastare iussit quicũ inperata exeque¬
rentur grimoldus qui eodẽ anno post mortẽ patris dux bene¬
uentanis arege datus est. & hildebrandus dux spo ditinorum
cum copiis quas congregare potuerui. Incalabriaeis occurrer̃
habentes secum legatũ regis uunigisum quiposita inducatus politino

Expanded text:
qui perfidiae ac fraudis eorum conscii et consentanei fuisse reperti sunt, exilio qui perfidiae ac fraudis eorum conscii et consentanei fuisse reperti sunt, exilio suorum amissis, cum magno damno ad loca sua se receperunt. Quam iniuriam velut vindicaturi, iterum Baioariam maioribus copiis petierunt, sed in prima congressione pulsi a Baioariis, et innumera multitudo eorum caesa, multi etiam ex eis, qui per fugam evadere conati, Danubium tranare voluerunt, gurgitibus fluminis absorbti sunt. Interea Constantinus imperator propter negatam sibi regis filiam iratus, Theodorum patricium, Siciliae praefectum, cum aliis ducibus suis fines Beneventanorum vastare iussit. Qui cum imperata exsequerentur, Grimoldus qui eodem anno post mortem patris dux Beneventanis a rege datus est, et Hildibrandus, dux Spolitinorum, cum copiis quas congregare potuerunt, in Calabria eis occurrerunt, habentes secum legatum regis Winigisum, qui postea in ducatu Spolitino