comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̾curio .b. in uen̾e .c. in soleꝰ ĩ mar¬
te .s. in ioue .f. in saturno .g. Pro¬
fecto mensura musice inuenitur.
dum a t̾ra usq ad firmamentum.
usq ad lunam est tonus: a luna
usq ad m̾curiũ semitoniũ. Inde
usq ad uen̾em semis: ⁊ inde uscp
ad solem tͥa semitonia. Inde usq
ad martẽ tonus: inde ad iouem se¬
mis. ⁊ inde ad saturnũ semitoniũ.
Inde u̾o ad signiferũ tria semitonia.
Que simul iuncta . uii. tonos effici¬

Expanded text:
Mercurio B, in Venere C, in sole D, in Marte E, in Jove F, in Saturno G ponitur, profecto mensura musicae invenitur, unde a terra usque ad firmamentum usque ad lunam est tonus, a luna usque ad Mercurium, semitonium; a usque ad Venerem, semitonium; inde usque ad solem, tria semitonia. A sole ad Martem tonus, inde ad Jovem, semitonium; inde ad Saturnum semitonium; inde ad signiferum tria semitonia. Quae simul juncta septem tonos effici
Abbreviated transcription (Latin):
cissima armonia mouẽtur: ac sua¬
uissimi ꝯcentꝰ eoꝵ tircuitõne effici¬
untur. Qui sonus ad aures nras
ideo non puenit. quia ultra aerẽ
fit: ⁊ eius magnitudo nrm auditũ
augustũ excedit. Nullos .n. sonos a
nobis ꝑcipitur: nisi qui in hoc aere

Expanded text:
cisona harmonia volvuntur, ac suavissimi concentus eorum circuitione efficiuntur. Qui sonus ideo ad nostras aures non pervenit, quia ultra aerem fit, et ejus magnitudo nostrum angustum auditum excedit. Nullus enim sonus a nobis percipitur, nisi qui in hoc aere
Abbreviated transcription (Latin):
uam diu solita decurrũt magni¬
tudinẽ reꝵ ꝯsuetudo subducit.
¶ta enim ꝯpoĩti sumus. ut nos coti¬
diana ⁊ si admiratõe digna sint
si insolite ꝓdierint spectaculũ dulce
fiat. Hic itaq cetus astroꝵ quib
iumẽsi corꝑis pulcritudo distingui¬
tur: ppłm nõ ꝯuocat. At cũ ad ex mo¬
re mutatũ ẽ: om̃iũ uultus in celo
est. Sol spectatorem nisi defec̾it nõ
tẽ. Tunc urbes conclamant: tunc
ꝓ se quisq uana suꝑstititõe trepi-
dat. Qͣto illa maiora sunt ꝙ sol to¬
tidẽ ut ita dicam gradus qͦt dies h.
et ãnũ circuitu suo claudit. ꝙ a
scondit ꝙ t̾ras cum tanto maior sit
ilł nõ urit. s calorem suũ intensio¬
nib ac remissionib temꝑando foriz.
ꝙ lunã nunꝙͣ implet nisi ad u̾sã

Expanded text:
uamdiu solita decurrunt, magnitudinem rerum consuetudo subducit: ita enim compositi sumus ut nos cotidiana, etiamsi admiratione digna sunt, si insolitae prodierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetus astrorum, quibus immensi corporis pulchritudo distinguitur, populum non conuocat: at cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatorem, nisi deficit, non tem: tunc urbes conclamant, tunc pro se quisque superstitione uana strepit. At quanto illa maiora sunt, quod sol totidem, ut ita dicam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo claudit, quod a scondit, quod terras, cum tanto maior sit illis, non urit sed calorem suum intensionibus ac remissionibus temperando fouet, quod lunam numquam implet nisi aduersam
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ ꝑ diu̾sos orbes celestiũ plane¬
tarum ferunt᷑. quedam celerius ex¬
orte. serius occidunt: quedam tardiꝰ
exorte celerius ad occasum ꝑuẽiũt.
Alie ꝑit̾ oriuntur: ⁊ non sunul occi
disꝑi claritate magis minus ue
ne ñtis oculie appent.Nam multe
fixe stant semꝑ in celo. ne cadant.
Nam ꝙ uidemus e celo stellas quasi
labi: non sunt stelle s igniculi ab
eth̾e lapsi qui fuint dũ uentus alti¬
ora petens ethereum ignẽ secum fhit.
qui tractu suo stellas sadentes imita¬
tur. Nam stelle cad̾e nõ possunt. Sy¬
ꝯsid̾ando iter flirigunt ad cursus su¬
ꝯsilium. ne fallacib undis aut uontis

Expanded text:
er diversos orbes caelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occiddispari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae fixae stant semper in coelo, nec cadunt. Nam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi, qui sunt dum ventus altiora petens aetherium ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere nonsiderando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcurrens. Suꝰ ã cuiq color est. satur¬
no candidus. ioui clarus. marti ig̃¬
neus: lucifero cãdens. uesꝑo refulgẽp:
m̾curio radians. lune blandus : soli
ardens. Mutant ã colores : a cirrulis
ꝓpinquis. Nam frigidior in pallorẽ.
ardentior in ruborẽ. uencosus in hor¬
rorem acer in obscuritatẽ .xxu. de¬

Expanded text:
um. Suus cuique color est: Saturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero candens, Vespero refulgens, Mercurio radians, lunae blandus, soli ardens. Mutant autem colores a propinquis circulis; nam frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventuosus in horrorem a terra in obscuritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
mundum: nõ numꝙͣ in mundo ferũ¬
tur. Quaꝵ nomina greca sunt: phetõ.
phenũta. phyriona. esꝑus sterbon.
Has romani noib deoꝵ suoꝵ satͣue¬
tes: in eoꝵ adulatione. qui sibi aliquid
scd̾m amorẽ p̾stitissent sỹd̾a in celoo¬

Expanded text:
Mundum, non nunquam cum Mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt. Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Stelbom. Has Romani nominibus deorum suorumtes in eorum adulatione, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera a
Abbreviated transcription (Latin):
radii nubes in se trahant: asꝑam in
ꝓximũ diẽ tempestatẽ designant. Si¬
aũt in orientẽ radii illustres ema-¬
nent: ꝙͣuis circũdati nube non fue¬
rint: pluuiã i poitendent. Si nubes¬
denũtiant hyemẽ. Si ab ortu repel¬
lantur et ad occasum habeant sere¬
nitatẽ. Si nubes solem circumcludãt
cior Ꝙ si in exortu uł occasu fiat.
ita ut rubescat nubes maxima ostẽ¬
detur tempestas. Si nõ ambiunt s
incubant a quoq uento fu̾it eum
portendũt. si ad m̾iclie. et ymbrem.
Si oriens orbe cingatur: ex qua ꝑte
is eruꝑit expectetur uentus. Si totꝰ
Si ante ortum radii se ostendunt:
ca occidentẽ candidus circulus erit
noctis seuẽ tempestatẽ: si nebula ue¬
hementiorẽ si cadente sole uentum.¬

Expanded text:
radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam portendent. Si denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, serenitatem. Si nubes solem circumcludent,ocior. Quod si in exortu aut in occasu fiet ita ut rubescant nubes, maxima ostedetur tempestas. si non ambibunt, sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent ; si a meridie, et imbrem. si oriens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totussi ante ortum radii se ostendent, ca occidentem candidus circulus erit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum
Abbreviated transcription (Latin):
nil ĩmobile uł minus mobile uide¬
atur: non sentitur. Q ꝑ nauem
currentẽ in mari: ꝓbari potest. Motꝰ
u̾o stellaꝵ ꝑ ĩmobile uł minus mo¬
bile sibi suppositũ sentitur: ꝑ sup¬
positũ nuĩꝙͣ. Ut ꝑ signa motũ pla¬
netaꝵ discernimus: iłi .n. sub hoc
signo: modo sub alio uidentur. Sn
ꝑ p̾dictas u̾o stellas nil ẽ uisibile:
id̾oq non ẽ qͦ motus eaꝵ disc̾ni pos¬
sit. Mouentur gͥ. s infixe dicũtur.
quia motus eaꝵ non sentit᷑. Ari

Expanded text:
vel immobile vel minus mobile videatur, motus non sentitur. Quod per navem currentem in mari probari potest. Motus ergo stellarum per immobile vel minus mobile superpositum sentitur, nunquam superpositum, ut per signa motum planetarum discernimus, quia modo sub hoc signo, modo sub alio videntur. Super praedictas autem stellas nihil est visibile, nec ideo est quo motus earum discerni possit. Moventur ergo, sed infixae dicuntur, quia motus earum non sentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dieb ꝑuagatur. Circulũ aũt suũ
bina .iiiIͦ. si rubeat ut aurum: uen¬
cos ostendit. Si in sũmo corniculo ma¬
culis nigrescit: pluuidũ mensis ex¬
globosus: ñ igneus lunam magnitu¬
dine uincens; lumen a sole accipiẽs.
cifer ⁊ uesꝑ: rotundus igneus. ꝯtra
mundum nitens ut m̾cutius: ⁊odi

Expanded text:
diebus pervagatur. Circulum autem suumLuna quarta, si rubeat quasi aurum, ventos ostendet; si in summo corniculo maculis nigrescit, pluvium mensis exglobosus, natura igneus; lunam magnitudin vincens, lumen a sole accipiens, cifer et vesper, rotundus, igneus, contra mundum nitens, ut Mercurius si
Abbreviated transcription (Latin):
Gelle et sydera et astra int̾ se
differunt. Nam stella est quelib
singularis. syd̾a u̾o sunt stellis pli̾¬
des. Astra aut̃ stelle gnͣdes: ut ori¬
res ꝯfundunt: et astra ꝓ stellis. et
stellas ꝓ syd̾ib ponentes. Stelle nõ
hr̃e ꝓprium lumẽ: s a sole ĩllũati di¬
ꝯtus: sicut et luna. Sunt aũt ĩmo

Expanded text:
ergo et sidera et astra ita inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis pludes; astra autem stellae grandes, ut Orires confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. Sidera vero
Abbreviated transcription (Latin):
mes q̃q in temporib anmia in¬
te iutelligende syderum motu fieci
dubitet. Ergo ut solis natura tẽꝑã¬
do intsłitur anno: sic reliquorr qͥq
sydetũ ꝓpria est quibq us et ad su
rem soluti hũoris fecunda: alii ꝯtre¬
ti in pruinas. aut coacti in nues. aũ
glaciati in gnͣdines. Alia flatus tepo
ris: alia uaporis. alia roris. alia fri¬

Expanded text:
aeque in temporibus annua vice intelleguntur siderum motu fieri dubitet? ergo ut solis natura temperando intellegitur anno, sic reliquorum quoque siderum propria est cuiusque vis et ad suaorem soluti umoris fecunda, alia concreti in pruinas aut coacti in nives aut glaciati in gris, alia vaporis, alia roris, alia fri
Abbreviated transcription (Latin):
lune affluunt: bisq remeant. Oĩa¬
et statuto tẽꝑe. Cum in cremento eiꝰ
augentur concilia. et maxime sp̃m
sentiunt: quibz sanguis non est. S
et sanguinẽ hominũ: ⁊̃ cum lumĩe
eius aug̾i uł minui. Frondes quoq
liquor: et hec ẽẽ masculũ sydus ac¬
cepimus. torrens cucta sorbensq.
Sic mari late patenti: saporem inco¬
qui salis. E quanio ferunt lune femi¬
neum ac molle sidus atq noctur¬
num solt̾ie hũorem et trah̾e non
auferre. Id manifestum ẽ ꝙ feraꝵ
occisa corꝑa ĩ tabem uisu suo resol¬
uat sompno q sopitis torporemꝯtt¬
tum in caput reuocet. glaciem re¬
fundat: cuncta q humifico sp̃u

Expanded text:
lunae adfluunt bisque remeant viat. ideo cum incremento eius augeri conchylia et maxime spiritum sentire quibus sanguis non sit, sed et sanguinem, hominum etiam, cum lumine eius augeri ac minui, frondes quoqueliquor, et hoc esse masculum sidus accepimus, torrens cuncta sorbensque. civ sic mari late patenti saporem incoqui salis, aneum ac molle sidus, atque nocturnum solvere umorem et trahere, non auferre. id manifestum esse, quod ferarum occisa corpora in tabem visu suo resolvat somnoque sopitis torporem contractum in caput revocet, glaciem refundat cunctaque umifico spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
pelues ponimus. quas aut oleo aut
pice implemus: quia pingius hũor
minus facile turbatur. ⁊ iõ qͣs reci¬
pit ymagines seruat. Appere aut̃
tanto maiorẽ subiecto corꝑe abscon¬
dat modo ex ꝑte si ita ꝯpetit ut in
latus eius incurrat: modo totum

Expanded text:
pelues, quas aut oleo aut pice implemus, quia pinguis umor minus facile turbatur et ideo quas recipit imagines seruat; apparere autem tanto maiorem obiecto corpore abscondat, modo ex parte, si ita competit, ut in latus eius incurreret, modo totum;
Abbreviated transcription (Latin):
rum eẽt a sole. ia ꝙ fc̃m int̾diu in
tracie ꝑte: ad egos flumen. Qui la¬
pis ⁊̃ nunc ostenditur: magnitudi¬
ne uehibił. calore adusto: comete qͦ
illis noctib flagrante .u. De cale¬

Expanded text:
rum esset e sole, idque factum interdiu in Thraciae parte ad Aegos flumen, qui lapis etiam nunc ostenditur magnitudine vehis, colore adusto, comete quoque illis noctibus flagrante. quod
Abbreviated transcription (Latin):
pus illud inter deficientem ⁊ nascẽ¬
tem lunã. Est aũt .xxx. ies: qua
luna non lucet. Que ideo tunc iud̾i
non potest: quia soli ꝯiuneta obseu¬
ratur. s eodem momẽto renascens:
paulatim ab eo recedendo uidetur.
Luna amissi: ac recepti lũis mẽstru
incedit cursu et non recto ut sol:
ter patiatur eclypsim. Uicinus ẽ
.ni. eius circulus t̾re. Crescens autẽ¬
orientem cornib spectat: deccelcens
occidentẽ. merito q qr occasura est.¬

Expanded text:
pus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem tricesima dies qua luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli conjuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. Luna amissi ac recepti luminis vicibuincedit cursu et non recto, ut sol;ter patiatur eclipsim. Vicinus est enim ejus circulus terrae. Crescens autorientem cornibus spectat; decrescens, occidentem: merito, quia occasura
Abbreviated transcription (Latin):
poto. In quo autẽ signo luna mo¬
retur cotidie uł qt ꝑtib a sole per
singulos dies elongetur. ħ ordine
inuestigabit. Sume semꝑ etatẽ
lune quotaꝯq fu̾it: ⁊ multiplica
quat᷑. ip̃m q rursus num ter duci¬
to. ⁊ ꝙ in sũma reppis: tot ꝑtibus

Expanded text:
. In quo signo luna moretur quotidie, vel quot partibus a sole per singulos dies elongetur, hoc ordine investigabis. Sume semper aetatem lunae, quotacunque fuerit, et multiplica quater, ipsumque rursus numerum ter ducito; et quot in summa reperis, tot partibus
Abbreviated transcription (Latin):
dit de aqua. Om̃e nãq corpus: ꝯstat
ex .iiiiͬ. elementis. lignũ aut̃ ẽ corpꝰ.
Quo igni inuecto: mat̾ies ignis que¬
nescit in aerẽ. Ideo fumus ille amatꝰ¬
ẽ: quia natura aque falsa ẽ. siue qr¬

Expanded text:
dit de aqua. Omne namque corpus constat ex quatuor elementis. Lignum autem est corpus, quod igni injectum, ignis nescit in aerem. Ideo autem est amarus, quia natura aquae est salsa, sive q
Abbreviated transcription (Latin):
Hec rõ facit lunam non hr̃e lumẽ
ꝓpriũ: cet̾as onĩs stellas luc̾e suolu
mine. ꝙ ille supͣ solem locate om̃es
in ethere purissimo sunt: in quo õe
qͥcꝙͥ ẽ. lux naturalis ⁊ sua ẽ. Que
tota cum igne suo ita spere solis in¬
combit: ut celi zone que ꝓcul a
sole sunt. ꝓpetuo frigore imp̾sse sĩt
regioni luce sua carenti ꝓxĩa: lucẽ
nisi de supposito sole cui resplendet
hr̃e non potuit. Terra quidem accep
to solis lumine clarescit tm̃mͦ. ⁊ nõ
men quo illustratur emittit. Omͣ
uis .ni. densius corpus sit ꝙͣ cerera
celestia. multũ tm̃ t̾reno purius
fit accepte luci penetrabile. a deo
ut eam de se rucsus emittat. nul¬
lum tñ ad nos ꝑferentem sonsũ
caloris ip̃e lucis radius cũ ad nos
de origine sua .i. de sole ꝑuẽnite se¬
cum naturam ignis de quo nascit᷑
deuehit. Cũ u̾o lune corpus infun¬
ditur ⁊ inde resplendet solam refũ¬
dit claritatẽ non calorem. ut appa

Expanded text:
o facit lunam non habere lumen proprium, ceteras omnes stellas lucere suo, quod illae, supra solem locatae, in ipso purissimo aethere sunt, in quo omni quicquid est, lux naturalis et sua est, quae tota cum igne suo ita sphaerae solis incumbit ut caeli zonae quae procul a sole sunt perpetuo frigore oppressae sinregioni luce sua carenti proxima, lucem nisi de superposito sole, cui resplendet, habere non potuit. Denique to solis lumine clarescit tantummodo, non men quo illustratur emittit, quae quamvis densius corpus sit quam caetera coelestia, ut multum tamen terreno purius, fit acceptae luci penetrabile, adeo ut eam de se rursus emittat, nullum tamen ad nos praeferentem sensum caloris: quia lucis radius, cum ad nos de origine sua, id est de sole, peruenit, naturam secum ignis de quo nascitur deuehit; cum uero in lunae corpus infunditur et inde resplendet, solam refundit claritudinem, non calorem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ris fieri que ꝓprie t̾ras ẽ. hanc n
plus hĩe caloris ex .iiiiͦ. causis. una
est ꝙ om̃is t̾raꝵ euaporatõ cũ ml¬
tum in se feruidi atidi q habeat.
eo calulior est quo recentior. Altera
u̾o ꝙ raclii solis a t̾ra tesiliunt. et
in se recurtunt. Porum gͥ duplicani¬
plus hñt temꝑis. quia solem bis sen¬
flantur: que aũt dep̾ssa sunt minꝰ
ẽ: eo calorem citius concipit et ãiũ¬
cius seruat. Itaq si in sole posueris
eneũ uas ⁊ uitreum et argenteum:
eneo citiꝰ color acceit cliucius he̾bit.
Hiis .n. inguit corꝑib que cluriora¬
sunt et p̾ssiora: necesse ẽ minora ẽẽ¬
foramina ac tenuiorem in singulis
ramina oculta atq oculos effugien¬
tia. et celerius feruorem sentiant:
et pp̃ easdem angustias quicquid re¬
ceꝑint tardius reddant. Om̃is aũt¬

Expanded text:
e prope terras est. Hanc enim plus habere caloris ex quattuor causis: una, quod omnis terrarum euaporatio, cum multum in se feruidi aridique habeat, hoc est calidior quo recentior; altera, quod radii solis a terra resiliunt et in se recurrunt: horum duplicatiplus habent teporis quia solem bis senflantur, at quaecumque depressa sunt minusest hoc calorem citius concipit, diutius seruat. Itaque si in sole posueris aeneum uas et uitreum et argenteum, aeneo citius calor accedet, diutius haerebit.His, inquit, corporibus, quae duriora et pressiora sunt, necesse est minora foramina esse et tenuiorem in singulis ramina occulta et oculos effugientia et celerius feruorem sentiant et propter easdem angustias, quicquid receperunt, tardius reddant.".
Abbreviated transcription (Latin):
Ol purus oriens ac non feruens.
dus gnͣdinẽ. Si aut̃ ⁊ occidit pͥdie
serenus ⁊ oritur: tanto certior fides
tos: idem q uentos cum ante ip̃m¬
exorientem nubes rubescunt. Q si
sirca occidentem eum tubescũt nu¬
bes: serenitatẽ future diei spondent.
Si aut̃ in eius exortu sꝑgantur ꝑtim
ad austrum ꝑtim ad aquilonem:
puta licet circa eum serenitas fit.¬

Expanded text:
 Purus oriens atque non fervens sdus grandinem. si et occidit pridie serenus et oritur, tanto certior fides t; idem ventos, cum ante exorientem eum nubes rubescunt; quod circa occidentem rubescent nubes, serenitatem et futuri diei spondent. si in exortu spargentur partim ad austrum, partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos duob modis. Uno.s. si exti¬
tatur sicut lapide ꝑcusso. Alt̾o u̾o si at¬
tritu inuenitur: sicut cũ duo ligna
ydonea. sicut lautus et edere ⁊ alia in
hunc usum pastorib nota. Potest gͥ¬

Expanded text:
a fit. Duobus modis, uno si excitatur sicut e lapide; altero si attritu inuenitur, sicut cum duo ligna us: sicut laurus, hederae et alia in hunc usum nota pastoribus. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ħ maxĩe in om̃i circa magnitudinẽ
solis inquisitõe ꝯsequi uoluerunt:
qnͣte maior possit ẽẽ ꝙͣ terra. Hera¬
tostenes in libris dimẽsionis ait sic
mensura t̾re sepcies ⁊ uicies mul¬
tiplica.a monsurã solis efficiet.
Possidomiꝰ: multo. multoq sepius.

Expanded text:
i in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum sic ait: «mensura terrae septies et uicies multiplicata mensuram solis efficiet»; Posidonius mu
Abbreviated transcription (Latin):
Comestor. Ꝙ aut̃ luna in plenilu¬
nio fcã sit: ex alia ꝓpenditur tnͣs¬
latõne que sic h ⁊ lurainare minꝰ site
in inchoatõne noctis. In principio
.ii. noctis nõ oritur luna nisi pan¬
obscutam. et ita panlatĩ se u̾tẽdo.
liu̾sas formas effic̾e. Alii eꝯͣrio aiũt
lunã nõ suũ lumẽ hr̃e s solis radi

Expanded text:
Quod autem luna in plenilunio facta sit ex alia perpenditur translatione, quae habet: Et luminare minus in inchoatione noctis. In principio enim noctis non oritur luna nisi panobscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum
Abbreviated transcription (Latin):
aer quo longius a t̾raꝵ colluie re¬
tesserit: eo sincetior ac purior ẽ. Itaq
solem non retinet: s uelut ꝑ mane
transmittit. ideo minus calefit. His¬
gͥ causis pleris q placuit in illa ae
est: et ideo minus alligari. quiã mi¬
nore rigore coit. Nam uicinus aer
plus h frigoris ꝙͣ ut in aqua uł ym¬
brem transeat: ⁊ minus ꝙͣ ut dure¬
tur in gͣndinẽ. Hoc itaq frigore ñ

Expanded text:
aer, quo longius a terrarum colluuie recessit, hoc sincerior puriorque est; itaque solem non retinet sed uelut per inane transmittit: ideo minus calefit.  causas plerisque placuit in ea parte est, et ideo minus alligari quia minore rigore coit. Nam uicinus aer et plus habet frigoris quam ut in aquam imbremque transeat, et minus quam ut duretur in grandinem: hoc medio frigore non n
Abbreviated transcription (Latin):
luna siciẽte. Id autẽ pleriq intelligũt
ario mense tm̃. cũ io plera q sata men¬
fiat. curandũ ẽ ab occasu equi noctiali
flante uento fiat. luna decrescente ac
ꝑatis locis incipiunt pͣta custodiri:
que priu si matͣ sunt. dobent sparso le¬
tamine satutari. Qd eiciendũ ẽ luna
crescẽte. Qnͣtoq recentius fu̾it: tanto
nuitiendis herbis plus ualebit. Qd̾¬

Expanded text:
luna sitiente. id plerique prave intellegunt ario mense tantum, cum id pleraque sata at, curandum, ut ab occasu aequinoctiali flante vento fiat lunaque decrescente ac peratis prata incipient custodiri, que prius si macra sunt, sparso letamine saturentur, quod eiiciendum est luna crescente. Quanto recentius fuerit, tanto plus nutriendis herbis valebit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ministrat: au fert q tenebras. Hic
reliqua syd̾a ocultat ⁊ illustrat᷑. ħ
tempoꝵ uices annũq semꝑ renascẽ¬
tem ex usu nature temꝑat. Hic tri
p̾clarus eximiꝰ. omĩa intuens. Am

Expanded text:
ministrat aufertque tenebras, hic reliqua sidera occultat, inlustrat; hic vices temporum annumque semper renascentem ex usu naturae temperat; hic caeli , praeclarus, eximius, omnia intuens, om
Abbreviated transcription (Latin):
intra mundum ꝯgrius motib age¬
rentur. Plante .ni. quia t̾re herent:
acd dupositõem eius qͣi magis spͨtant.
Et situt lispositõem. sic et ornatum
a suꝑiorib inchoauit. Fecit .n. ea cdie
luminaria solem et lunam ⁊ stellas.
sunt naute ⁊ uatores. solacium lu¬
minis hĩent. Sunt quedam auicu¬
le que lucẽ solis ferre non possunt:
et fere nocte pascuntur. Nec suꝑflu¬
it sol licet nubes lucida pͥus uicem
eius ag̾et: qr illa tenuẽ ⁊ in suffi¬
cientẽ habebat lucem. Et forte non
nisi suꝑiora illũiabat: sic̾ nec modo¬
dierit. in mat̾iam ude facta fuerat¬
sicut stella que apꝑuit magis in co¬
lumba in qua uisus est spe .s. uł ꝙ¬
solem semꝑ ꝯcomitatur: uł ꝙ de ea¬
fcm̃ ẽ corpus solare. Actor. Hec aũt¬

Expanded text:
gerentur. Plantae enim, quia terrae haerent, ad dispositionem terrae quasi magis spectant, et sicut dispositionem sic et ornatum a superioribus inchoavit. Fecit enim eadem die luminaria, solem, et lunam et stellas. ut nautae, et viatores solatium luminis haberent. Sunt etiam quaedam aviculae, quae lucem solis ferre non possunt, et fere nocte pascuntur. Nec superfluit sol, licet nubes lucida vicem ejus ageret , quia illa tenuem et insufficientem lucem habebat, et forte non nisi superiora illuminabat, sicut nec dierit in materiam, unde facta fuerat, ut stella quae apparuit magis , et columba in qua visus est Spiritusdierit in materiam, unde facta fuerat, ut stella quae apparuit magis , et columba in qua visus est Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ea que e fluiiis infreta influat
calore absumatur. tm̃ q uapore di¬
urno ꝯsumi: qnͣtũ cotitlie ex diuer¬
sis fluuioꝵ cursus inueniatur. Q
ex solis quadam aduuditatione fieri
phibetur: qui ꝙ purũ ac leue est sͥ
rapit ⁊ ꝙ gͣue atq t̾renũ relinquir.
Ex quo remanet salsum illudd ⁊ ari¬
dum: ꝙ sine usu ⁊ suauitate potan

Expanded text:
d ea quae fluuiis in freta influat calore absumatur, tantumque uapore diurno consumi quantum cottidie ex diuersis fluuiorum cursibus inuehatur. quod ex solis quadam diiudicatione fieri perhibetur, qui quod purum ac leue est sibi rapit, quod graue atque terrenum relinquit, ex quo remanet salsum illud atque aridum, quod sine usu et suauitate potan
Abbreviated transcription (Latin):
care quomͦ om̃ium roꝵ quas huius
mundi sensibił globolitas ꝯp̾hẽdit.
sause simul ⁊ uniformit̾ in isto sole
tium coloꝵ pulcritudo. et cet̾a que
de sensibili n p̾licari possunt. Consi¬
d̾ã młtiplicẽ ⁊ infintam seminum
uirtutẽ quo mͦ nũositas ħbaꝵ fru¬
ticũ. aĩalium in singulis seminib¬

Expanded text:
care, quomodo omnium rerum, quas mundi hujus sensibilis globositas comprehendit, causae simul et uniformiter in isto sole,tium colorum pulchritudo, et cetera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitam seminum virtutem, quomodo numerositas herbarum, fructuum, animalium in singulis seminibu
Abbreviated transcription (Latin):
uescit unde feruentia tuncta friges¬
cunt. Ergo uelut expitante gleba il
la: discedens ignis ille qui latebat
apꝑet. ac deinde tamꝙͣ morte sit frigi¬
da este ut adiecta unda iam nõ sit
magis fomes est ignis: nulla eius
ufusione feruescit. Hoc miratulũ
si de aliquo lapide indito leg̾emus
ul audiremus: ꝓfecto aut mendaci¬
um putaremus. aut c̾te gnͣdit̾ mira¬

Expanded text:
uescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus um putaremus aut certe granditer mira
Abbreviated transcription (Latin):
sio. Egras ã uites uł quib fructus a res¬
cit ꝯuenit circũfodi: ⁊ urinã ueterem
suffodi. Itẽq tiñem sarmenti uł querci
aceto mixtũ subice: uł incisas circa t̾rã
letamine refoue ⁊ que germinãt forti¬

Expanded text:
. Egras vites, vel quibus fructus arescit, circumfodies et utinam veterem suffundes. Item cinerem sarmenti, vel querci aceto mixtum, subiice; aut incisas circa terram, letamine refove
Abbreviated transcription (Latin):
sa ⁊̃ prima mouens terre et aque
uapores ex eis eleuatis fiant imp̾s¬
siones aeris: est motus orbiũ stel¬
laꝵ scilicet solis ⁊ aliaꝵ. Sol .n. dũ
appinquat hiis reb et elongatur
ab eis: cã est gen̾atõis et corruptõ¬

Expanded text:
am prima movens terre et aque vapores, ut ex eis elevatis fiant impressiones aeris, est motus orbium stellarum, scilicet solis et aliarum. Sol enim dum appropinquat his rebus et elongatur ab eis, causa est generationis et corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra.
E igne autẽ mira quis explicet:
quo uidelicet queq adusta nigres¬
tunt. cum tñ ip̃e sit lucidus: ⁊ pene oĩa
que lambit ⁊ ambit. colore pulch̾timꝰ
deat et lapides quoqͣt: contrarios hab
non in ꝯtrariis reb effectus scilicet¬
rifitans ħ obfuscans cũ in illis defi¬
c̾et. nisi in istis uiu̾et. Intueantur ho¬

Expanded text:
tura De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus deat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi erificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
tum non ẽ spes tota ponenda. locis
humidis: semina citiũs ꝙͣ siccis dege¬
nerant. Qꝑũ ratõ unũ modũ tenere
non potest in tanta diu̾sitate t̾raꝵͦ
⁊ ideo soli ⁊ ꝓuincie ꝯsuetudo ꝯsid̾an¬
da ẽ. Siue insurculis siue in gen̾e oĩ
satoꝵ: que florent constat nõ ẽẽ tã¬
genda. In reb agrestib maxime offi¬
ciã iuuenũ ꝯgruunt: imꝑia senioꝵ.

Expanded text:
ota ponenda, locis humidis semina cuiusquam siccis degenerant. Operum ratio unum modum tenere non potest, in tanta diversitate terrarum. Et ideo soli et provincie consuetudo consideranda est. Sive in surculis sive in genere omni satorum, que florent constat non esse tangenda. In rebus agrestibus maxime officia
Abbreviated transcription (Latin):
salubritatẽ declarant loca ab imfimis
uallib libera: ⁊ nebulaꝵ noctib ab¬
soluta. et habitatoꝵ consid̾ata corptis¬
iusa si eis color sanus. capitis firma
sueritas: in offensũ lumen oculoꝵ.
purus auditus: fauces ꝯmeatũ liqui¬
do uocis ex̾centes. Hoc genere benigni¬
tas aeris approbatur. Piis autẽ ꝯtͣ¬
tia: noxium illius celi sp̃m ꝯfitent᷑.¬
N̾ tertis u̾o q̃tenda ẽ feꝯditas xluii.
ne alba ⁊ nda sit gleba. ne mac̾ sabulo
sñ admixtione t̾rem: ne creta sola. ne
harene sqlentes: ne ieiuna glarea. nẽ
aurosi puli̾us lapidosa macies: ne salsa
uel amara. ne uliginosa terra. ne tosꝰ
hatenosus atq ieuinus: ne uallis miis
unc exequi ꝯuenit: ꝑtem que re¬
stat. industrie. Cuius hec erit cura
ł maxiia: quas subieci ten̾e senten¬
tias. Presentia dñi: ꝓuectus ẽ agri.
Gen̾a om̃iũ uirculoꝵ uł frugũ pre¬
clara: s t̾ris tuis exꝑta ꝯmute In no

Expanded text:
salubritatem declarant loca ab infimis vallibus libera et nebularum noctibus absoluta et habitatorum considerata corpuscula, si eis color sanus, capitis firma sinceritas, inoffensum lumen oculorum, purus auditus, fauces commeatus liquide vocis exercent; hoc genere benignitas aeris approbatur. His autem contraria noxium illius celi spiritn terris vero querenda est fecunditas, ne alba et nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis unc exequi convenit partem que restat industrie, cuius hec erit cura, vel maxime quas subieci tenere sententias. Presentia domini profectus est agri. Genera omnium surculorum vel frugum preclara, sed terris tuis experta
Abbreviated transcription (Latin):
subuectus: cuius eum succus sponte
fecundet ab area longe situs. Nam plꝰ¬
u̾em palearum: patitur inimitum.
nata planities. cursus aq̃ fluentis ꝑ
spacia discreta diriuat. Si fons desit.
aut impͥmendus est putens: aut pi

Expanded text:
subiectus, cuius eum succus sponte fecundet; ab area longe situs. Nam pulverem palearum patitur inimicum. nata planicies, cursus aque fluentis per spatia discreta diluat. Si fons desit, aut imprimendus est puteus, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ris aꝑire: confid̾a siceus an humidis
fit ager. siluis aut gramine fruite¬
tis uesticus aut filice. Et si quidem ẽ¬
humidus. fossatũ ductib est ex om̃i
ꝑte siccandus. ⁊ ẽ Palladiꝰ ubi supͣ¬

Expanded text:
ris aperire, considerabis siccus an humidus sit ager, sylvis aut gramine, frutetis vestitus aut salice. Si humidus erit, fossarum ductibus ex omni parte siccetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Icut autẽ scripserunt: qui natu¬
ras a ĩaliũ curiosius indagarũt:
salamandra in ignib uiuit. Et qͥdã
notissimi sicilie montes qui tanto
igne ignẽ ꝯcipit. eumq iam gleba
tangentib frigida tam latẽt̾ seruat.
sit inuisibilis. corꝑis uisibilis ⁊ e̾¬

Expanded text:
i, ut scripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, sit inuisibilis uisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
nec statim p̾cipitari cogitur: nec diu d
herere. Potest quidẽ ⁊̃ soluto solo graci
ali: prati forma si regetur ĩponi. Extyr¬
pandus est itaq locus hoc temꝑe: et
b ⁊ glebis ubiq ꝯfractis stercoretur
luna crescẽte recenti letamine. ⁊c̾. Pal¬

Expanded text:
nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et bus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente recenti letamine: a
Abbreviated transcription (Latin):
et segestam a segetib appellabãt. At¬
ne degustabant quidẽ fruges nouas.
aut uinq: anteꝙͣ sacerdotes pͥmicias
libassent. ⁊ ̾.¬
gerũ uocatũ ẽ: ꝙ uno iugo boum in
die exarari posset. Actus dicebatur: in
quo boues agentur cũ aratro. uno ĩ¬
rat. ⁊ duplicatus in longitudinẽ.
iugerum faciebat. Dona quidẽ am¬
plissima imꝑatoꝵ erant aut fortiũ
singuloꝵ ꝯtingebãt arcentiũ uiti¬
nos: quippe ⁊̃ legis stolonis lucini ĩ¬
dusos quingentoꝵ iugerũ modo. et
ip̃o sua lege dapnato. cum substitu¬
ta filii ꝑsona amplius possid̾et. luxu¬
nantis iã reipublice: fuit ista mensu¬
ra. marci ꝯuidẽ cutii post triumphos
immensum ꝙ t̾ratũ imꝑio adiectum

Expanded text:
endo, Segestam a segetibus appellabant, ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam sacerdotes primitias libassent. gum vocabatur, quod uno iugo boum in die exarari posset; actus, in quo boves agerentur cum aratro uno imm duplicatusque in longitudinem iugerem faciebat. dona amplissima imperatorum ac fortium singulorum contingebat arcentium vicinos, quippe etiam lege Stolonis Licini incluso modo quingentorum iugerum, et ipso sua lege damnato, cum substituta filii persona amplius possideret. 18 luxuriantis iam rei p. fuit ista mensura. Mani quidem Curi post triumphos inmensumque terrarum adiectum
Abbreviated transcription (Latin):
runcatio. Cuus est incendiũ ꝑ qd̃ ager
inutile humorẽ exsudat. Aratio dc̃a
est: qr prius de ere t̾re culturam exer¬
cebant añteꝙͣ fetri fuisset usus reꝑ¬
tus. Duplex autẽ ẽ aratio: u̾nalis et
autumpnalis. Int̾missio est: qua alt̾¬
nis annis uacuus ager uires recipͣ.
Stercoratio est letaminis asꝑsio: qd̾
ulgo letamen uocatur: eo ꝙ suo nu¬
trimẽto leta faciat g̾mina. reddat q¬
arua pingnia et fecunda. Occatio ẽ.
cum rustici catione facta. bobus dimis¬
sis grandes glebas cedunt: ac ligoni¬
b fragunt. Et dicta est occatio qͣsi
obcecatio eo ꝙ oꝑiat semina. Ottare
gͥ est: oꝑire terra semina at̃es uł er¬
bores. Nuncatio est: a t̾ra herbas uelle.
Nam tus terta ẽ. Sultus a sole uoca¬
tus est: eo ꝙ proscissus solem capiat.
durus ager ẽ. Satio dicta ẽ. quasi sa
sereno celo faciendum ẽ. non pet ym¬

Expanded text:
runcatio. Cinis est incendium per quod ager inutilem humorem exudat. Aratio dicta, quia de ere prius terreculturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex autem est aratio, vernalis et autumnalis. Intermissio est qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est letaminis aspersio; quod vulgo letamen vocatur, eo quod suo nutrimento leta faciat garva pinguia et fecunda. Occatio est, cum rustici, satione facta, bobus dimissis, grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio, quasi obcaecatio, quod operiat semina: occare igitur est operire terra semina, vites, vel arbores. Runcatio est a terra herbas vellere: nam rus terra est: sulcus a sole vocatus, quod proscissus solem capiat. durus ager est. Satio dicta, quasi seminisereno coelo faciendum est, non per im
Abbreviated transcription (Latin):
te luna ⁊ cieb tepidis sunt seren
campo et soluto: ⁊ ad solem rediui. Spis¬
sa et cretosa ⁊ humida t̾ra. bene far et
triticum nutrit: ordeũ soluto delectatur
et sicco. Nam si un lutoso agro sꝑgitur:
culatio induratam hiberno rigore soli
tristiciã laxat tẽꝑib u̾nis: nouosq so¬
les admittit. At u̾o qui sarit caueat:
ne frumenti radicẽ suffodiat. Trititũ
cespite. Legumi ñ citer: eadẽ q̃ far deside¬
rat. faba riuicati nõ gestit: qm̃ ħbas
Olũ uineis ponendis ẽ aptũ. nec
spissũ nimis. nec resolutũ: ꝓpius tñ
edito campo. Nec siccũ nec uliginosum:
modice tñ roscidũ. Nec salsum nec ama¬

Expanded text:
te luna et diebus tepidis sunt serendcampo et soluto et ad solem reclivi. Spissa et cretosa et humida terra, bene far et triticum nutrit. Hordeum soluto delectatur et sicco: Nam si in lutoso agro spargitur, culatio induratam hiberno rigore soli tristitiam laxat temporibus vernis novosque soles admittit. qui sariet, caveat ne frumenti radices subfodiat. triticum, caespite. leguminum cicer eadem quae far desiderat . faba runcari non gestit. quoniam olum vineis ponendis, nec spissum nimis sit, nec resolutum, propius tamen edito campo, nec siccum, nec uliginosum, modice tamen roscidum: nec falsum, nec ama
Abbreviated transcription (Latin):
lissimũ librum. qui tiania. onriai. kos
quo apparet senescentib membris eru¬
ditoꝵ. intus animos industrie beneficio
florem uiuente retinere. Calcidius in pe
mio platonis. Ysocrates in exhortatis¬
nibus suis uirtutem laudans cum
om̃ium bonorum totius q ꝑsꝑitatis cõ¬
sistere causam penes eam diceret addi¬
dit ip̃am ẽẽ solam que res impossibiles

Expanded text:
lissimum librum, qui panaqhnai+ko/squo apparet senescentibus membris eruditorum intus animos industriae beneficio florem iuuentae retinere. neO CALCIDIVS Isocrates in Exhortationibus suis uirtutem laudans, cum omnium bonorum totiusque prosperitatis consistere causam penes eam diceret, addidit solam esse quae res impossibiles
Abbreviated transcription (Latin):
bes ex adu̾so radium solis accipiũt:
et atchus speciem fingunt. Cui ua¬
rios colores illa dat res: ꝙ aqua te¬
nuis aer lucidus. nubes caligantes.
Ista irradiata: uarios creant colores.

Expanded text:
bes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores.
Abbreviated transcription (Latin):
apłi duos: illos aliis prefe̾ntes. iosepn
qui uocabatur barnabas qui cogno¬
minatus est ustus ⁊ mathiam de cu¬
ius laude subticetur. quia plaude suf
płoꝵ filioꝵ alphei. nec fuit apłs. Ex¬
de quo refertur qd̃ uenenũ biberit. et
nichil ex hoc triste ꝑtulerit pp̃ domini

Expanded text:
duos aliis praeferentes, Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam, » de cujus laude subticetur, quia sufficit eipostolorum filiorum Alphaei, nec fuit aposDe quo refertur, quod venenum biberit, et nihil ex hoc triste pertulerit, propter Domini
Abbreviated transcription (Latin):
coitũ augmentat. Malos humores
contrahit: ne in aliqua membra dis
⁊ gerat. et calor naturał intus ad¬
unatur. Tusses facit ⁊ dolores pet¬
toris: p̾p desictatõem spũalis instru¬
menti. Digestionem et urinã sttin¬
git. Dolores oculoꝵ parit. corꝑib
frigidis nocet. Auster eꝯtra neruos
emollit: corꝑa. humores. sensus. et
sp̃c turbat. Inde grauitas auditus:
u̾tigo. oculoꝵ pigritia. tarditas mo¬
tus. Caput gͣuatur: t̾minus epylẽp¬
tie mouetur. uirtus ligestibilis ⁊
coitus deficit. Ꝙ inde consequiturꝰ
quiã uentus hic calidus est ⁊ hũidꝰ
cerebrum implons humidis humo

Expanded text:
coitum augmentat, malos humores coitum augmentat, malos humores contrahit ne in aliqua membra discgerat et calor naturalis intus adunatur. Tusses facit et dolores pectoris, propter desiccationem spiritualis instrumenti: digestionem et urinam stringit, dolores oculorum parit, corporibus frigidis nocet. Auster econtra nervos emollit, corpora, humores, sensus et spiritus turbat, inde gravitas auditus, vertigo, oculorum pigritia, tarditas motus, caput gravatur, terminus epilensie movetur, virtus digestibilis et coitus deficit. Quod inde consequitur, quia ventus hic calidus est et humidus, cerebrum implens humidis humo
Abbreviated transcription (Latin):
aust̾ calicus et humidus ẽẽ ꝓbat᷑.
Plaga septemtriõnalis huic opposita.
et soli sinistra: frigida ẽ et sicca ꝙ ex
nimia solis remotõne contingit. Tũ
enim sol ad eam deuen̾it: altissimꝰ
est ⁊ a t̾ra remotus. Igitur ⁊ uentus
ex hac ꝑte ueniens frigulus ẽ ⁊ siccꝰ.
et boreas uocatur. Orientis locus tẽ¬
ꝑatus est: quia licet ibi nascatur sol.
cito tñ inde seꝑatur. Uentus gͥ inde
ueniens est eurus temꝑatus: sed
tñ aliquantulũ calidus ⁊ siccus.
Occidens siłr temꝑatus ẽ: s aliquã¬
tisꝑ frigidior ⁊ humidior. Talis et
eius uentus. Sunt ⁊ alii .uiii. istoꝵ
su ffraganei: quoꝵ nature pͥncipio¬
rum suoꝵ naturis sunt affines. ñ
tñ a deo feruentes. Hoꝵ unusqͥsq
dum mouetur: natura aetis ⁊ corpo¬
rũ complectiones mutantur. Boreas
enim corꝑa indurat et ꝯfortat: hu¬
mores ⁊ sp̃c clarificat. cerebrum sanat:
sensus subtiliat. Motum confortat:

Expanded text:
auster, calidus et humidus esse probatur. auster, calidus et humidus esse probatur. Plaga septentrionalis huic opposita et soli sinistra, frigida est et sicca, quod ex nimia solis remotione contingit. Cum enim sol ad eam devenerit altissimus est et a terra remotus. Igitur et ventus ex hac parte veniens, frigidus est et siccus et boreas vocatur. Orientis locus temperatus est, quia licet nascatur sol, cito tamen inde separatur. Ventus igitur inde veniens, est eurus temperatus: sed tamen aliquantulum calidus et siccus. Occidens similiter temperatus est, sed aliquantisper frigidior et humidior; talis est et eius ventus. Sunt et alii VIII istorum suffraganei, quorum nature principiorum suorum naturis sunt affines, non tamen adeo ferventes. Horum unusquisque dum movetur, natura aeris et corporum complexiones mutantur. Boreas enim corpora indurat et confortat, humores et spiritus clarificat, cerebrum sanat, sensus subtiliat, motum confortat,
Abbreviated transcription (Latin):
Nter cer̾a itaq ꝓuidentie .xxxuii.¬
oꝑa: hoc quoq aliquis ut dignum
admiratõe suspex̾it. Non enim ex
una causa uentos aut inuenit aut
assidua uexatione utilem redd̾ent
uitalem q tractius. Deindo ut im¬
bres t̾ris subministrarent: idẽ q
adducunt: modo deducunt ut ꝑ totũ
orbem plunie diuidi possint. In ytali¬
reicit. Ethesie nõ patiuntur apud nos
nubes ꝯsist̾e: idem totam udiam ⁊
ethyopram ꝯtimus ꝑ il tempus ir¬
Entus est fumus siccus: a t̾ra
dissolutus. Suius natura: scd̾
locum est sibi ꝓpria. mutatõ aut̃ na¬
ture loci est ex solis uicinitate uel
longinquitate. uł ex tursu sui diuersi¬
tate. Loca u̾o sunt .iiiiʳ. scilicz oriens
occidens. meridies. septenitrio. Metidi¬
es ortui solis dext̾: calidus est ⁊ hũi¬
dus. Calidus quidẽ: qr cum sol ab al¬
titudine sua digͥditur: ibi aliꝙͣdiu
ĩmoratur. Humidus autẽ ex humi¬
ditate fumi maris: ⁊ humiditate lo¬
ci. Uentus gͥ ex hac ꝑte flans. scilic

Expanded text:
nter cetera itaque prouidentiae opera hoc quoque aliquis ut dignum admiratione suspexerit: non enim ex una causa uentos aut inuenit aut assidua uexatione utilem redderent uitalemque tracturis, deinde ut imbres terris subministrarent idemque adducunt nubes, modo deducunt, ut per totum orbem pluuiae diuidi possint: in Italireicit, etesiae non patiuntur apud nos nubes consistere; idem totam Indiam et Aethiopiam continuis per id tempus entus est sumus siccus a terra dissolutus: huius natura secundum locum est sibi propria: mutatio autem nature loci est ex solis vicinitate, vel longinquitate, vel ex cursus sui diversitate. Loca vero sunt quatuor, scilicet oriens, occidens, meridies et septentrio. Meridies ortui solis dextra, calidus est et humidus: calidus quidem, quia cum sol ab altitudine sua digreditur, ibi aliquamdiu immoratur; humidus autem ex humiditate fumi maris et humidi loci. Ventus igitur ex hac parte flans, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ome non sunt: quia breuissimis di¬
eb sol desinit anteꝙͣ frigns euin¬
catur. Ideoq niues ponuntur et du¬
rant. Estate u̾o flare incipiunt: cũ
in longius extenditur dies. ⁊ recti
in nos radii diriguntur. ⁊ e̾. Atisto

Expanded text:
me non sunt, quia breuissimis diebus sol desinit, priusquam frigus euincatur itaque niues et ponuntur et durant: aestate incipiunt flare, cum et longius extenditur dies et recti in nos radii diriguntur. Ueri ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dictus eo ꝙ uentoꝵ circulũ claudat.
⁊ qͣi chorus faciat. Septẽtrio eo ꝙ
a circulo septem stellaꝵ ꝯsurgit᷑:
que uergentes e mũdo. resupinato
capite ferri uidentur. Circius dictꝰ.
Est .ii. gelidus uentus: ⁊ siccus.
Natura enim om̃iũ septẽtriona¬
lium uentoꝵ stigida ⁊ sicca est. Au¬
stralium humida et calida. Ex om̃i¬
bus aut̃ uentis: duo carclines sũt:
septentrio ⁊ auster. Extra ħ duo st̃¬

Expanded text:
ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Septentrio dictus, eo quod a circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus, est enim gelidus ventus et siccus. Natura enim omnium septentrionorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae aut
Abbreviated transcription (Latin):
b a cerebro ad stomatũ descẽdẽtibus.
Occidentales aũt ⁊ orientales uenti:
ex sui tempore sunt corꝑum temꝑa¬
tiui. Octo u̾o alii scõm naturam suo¬
oꝵ pͥncipalium oꝑantur circa corpo¬
uentoꝵ.⁊ dr᷑ turbo a terra. quo¬
tiens uentus ꝯsurgit: et terram in
cipitur ⁊ fertur: ideoq arbusta radi¬
citus uellit. et quacũq incubuerit
solum nudat: siluas uit̾im ⁊ tecta
corripiens infi̾or fere nubib: altior
De

Expanded text:
bus a cerebro ad stomachum descendentibus. Occidentales autem et orientales venti, ex sui temperie sunt corporum temperativi. Octo vero alii, secundum naturam suorum principalium operantur circa corpoventorum, dictus a terra quotiens ventus consurgit et terram in cipitur ac fertur ideoque arbusta radicitus uellit et, quacumque incubuit, solum nudat, siluas interim et tecta corripiens, inferior fere nubibus, dem
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ primꝰ ab oriente subsolanue:
a meridie auster. ab occidente fauo¬
nius: a septentrione eiusdem nõis
a latere dextro uulturnũ. ħ̃t. a le¬
uo eurũ. Auster a dextris euro au¬
strum: a sinistris austro affricum.
dextera affricum: a sinistra choꝵ
Porro seprentrio a dextris circium:
a sinistris aquilonem. Hii .xii. uẽ
lunt. Nam subsolanus dicitur:
eo ꝙ sub ortu solis nascatur. Furus
eo ꝙ ab eoo flat .i. ab oriente. Est
enim subsolano ꝯiunctus. Uultur.¬

Expanded text:
um primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim vesunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est, ab Oriente. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nos fluctus inspiciamus: qui
aut ex fluminib aut ex quallibus
qͣũt ex aliquo sinu feruntur. ⁊¬
Loca ⁊̃ que ita clausa sunt ut solẽ
acciꝑe nõ possunt: illa quoq nubilo
⁊ tristi luce calefiunt. ⁊ ꝑ diem min

Expanded text:
nos flatus inspiciamus, qui aut ex fluminibus aut ex conuallibus aut aliquo sinu feruntur. ae ita clausa sunt ut solem accipere non possint, illa quoque nubila et tristi luce calefiunt et per diem minus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarum q euaporatões. Ex hiis¬
enim grauitatem aeris fieri deinde
steterant ut est ncc̃e extenuata. ni¬
tuntur in ampliorem locũ. Cet̾um
habere aera naturalem nim mouen¬
di se: nec aliunde eam ꝯciꝑe. s eam

Expanded text:
terrarumque euaporationes; ex his grauitatem aeris fieri, deinde steterant, ut est necesse, extenuata nituntur in ampliorem locum? Ego uerhabere aera naturalem uim mouendi se nec aliunde concipere
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam que ex aere corrupto na¬
scitur: auster flans in regiones
reliquas transmitrit. S situt au¬
ster pestilentiam gignit: sic a qͥlo
repellit. Euro aust̾ dicitur: eo qd̾
ex una ꝑte ht̃ eurum. ex altera au¬
strum. Austto affricus : eo ꝙ iun¬
ctus sit huic et inde austro. ⁊ affri¬
Hic latine fauonius dr᷑ eo ꝙ foue
flores soluũtur: zephiro fuint. Af¬

Expanded text:
lentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat Eurum, ex altera Austrum. Austroafricus, quod iunctus sit hinc et inde Austro et AfriHic Latine Favonius dicitur, proptflores solvuntur, a Zephyro, id
Abbreviated transcription (Latin):
tur scom circulum maiorem ⁊ mino¬
rem ita ꝙ minor circulus generat
maiorem: ⁊ ille it̾um maiorem. Cuiꝰ
exemplũ patet in lapide proiecto in
aquam stantẽ: ubi scilicet lapis ca¬
dens est centrum multoꝵ cirtuloꝵ
successiue gen̾atoꝵ. eo ꝙ una ꝑs aq̃

Expanded text:
cundum circulum maiorem et minorem, ita quod minor circulus generet maiorem et ille iterum maiorem , sicut est in lapide proiecto in aquam stantem, ubi lapis cadens centrum est multorum circulorum successive generatorum, eo quod una pars aquae
Abbreviated transcription (Latin):
si dep̾ssio sicut in spera. Similiter¬
et in altis siluis sunt multa reꝑcu¬
tientia ad ramos suꝑius: ⁊ aci stipi¬
tes infius. Propter hoc ⁊̃ ibi sit sꝑał¬
ꝑ circumferentiam. Ideo q necesse ẽ
ut aer impulsus impellauir ad añ:
et fortificatur eius impulsio in ma¬
qr scil atbores impediunt diffusio¬
nem aeris ꝑtussi. Propt̾ea fortifica¬
tur uolentia eius: ita ꝙ longe au¬
ditur sonus.
sese. Cum enim sonus sit passibilis

Expanded text:
ris percussi sicut in sphaera. Similiter in silvis altis sunt multa repercutientia ad ramos superius et stipites inferius, et propter hoc etiam ibi fit r circumferentiam , et ideo necesse est quod aër impulsus impellatur ad ante et fortificatur eius impulsio in maauditur, quia arbores impediunt diffusionem aëris percussi et propter hoc fortificatur violentia eius, ita quod longe facit sonum. s