comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gũ ẽ. insalute languentiũ oꝑabat᷑. quȩ tam̃ sub
obtentu scoꝵ quoꝵ reliquias ꝑinde ferebat. asius
merits ex cludere nitebatur. cũ quidẽ hȩc tanto
uerius ꝑ ipsum fiebant. quanto ipse humilius aliis
tribuebat. ut ẽ illud. Cum aliquando peruiam
auia cuiusdam pauꝑis hospiciolum incendio con¬
spicit coneremari. Erat aut̾utẽ inusib pauperũ.
folus atq surculoꝵ cremiis igniũ uidelicet fo¬
mentis contectum Hac illacq miser cũ uxore
& liberis cursitare et strepere. aquã ad uehere.
sed nec quicquã. F lammȩ iam p̃ualuerant. nec
poterant mitigari. Tum uͦ gregoriꝰ accurrit.¬
& contra flammarum globos crucẽ eleuauit.
Moxeq in aspectu scãrũ reliquiarũ ita totus ignis
obstupuit. ut nec ea quȩ iam apƿ̃ henderat ultͣ
uł admodicũ ustulare possit. Causa fuerat. qͣ
remense oppidũ adire debuerit. Cũq ab egidio

Expanded text:
gum esset, in salute languentium operabatur, quae tamen sub gum esset, in salute languentium operabatur, quae tamen sub obtentu sanctorum, quorum reliquias perinde ferebat, a suis meritis excludere nitebatur. Cum quidem haec tanto verius per ipsum fiebant, quanto ipse humilius aliis tribuebat, ut est illud. Cum aliquando per viam a via cujusdam pauperis hospitiolum incendio conspicit concremari. Erat autem, ut est in usibus pauperum, foliis atque surculorum cremiis, ignium videlicet fomentis, contectum. Hac illacque miser cum uxore et liberis cursitare et strepere, aquam advehere, sed nequicquam. Jam flammae praevaluerant, nec poterant mitigari. Tunc vero Gregorius accurrit, et contra flammarum globos crucem elevavit, moxque in aspectu sanctarum reliquiarum ita totus ignis obstupuit, ut nec ea quae jam apprehenderat ultra nec ad modicum ustulare posset. XVII. Causa fuerat qua Remense oppidum adire debuerit, cumque ab Egidio
Abbreviated transcription (Latin):
erant. se nullatenus dignũ iudicabat. donec bis et
ter ꝑsoporẽ ammonitus sitaceret crimen in cur¬
rere minaret᷑. Deniq oratoriũ scĩ stephani qđ
in suburbio ẽ usserat ꝓ longari. et altare ut erat
integrum in antea ꝓmoueri. Sed quia nichil de
pignorib ibidẽ repperit. unũ ex abbatib ut eiꝰ dẽ
martyris reliquias exhiberet adepiscopiũ. clauĩ
tam̃ oblitus direxit. Qui capsã obseratã reperiens.
quid faceret dubitabat. Si ad pontisicẽ ꝓ claui
redir&. morosũ erat. si capsã exhibuss&s. ob multoꝵ
pignora scõꝵ quȩ ibi continebant᷑ molestum ei
eẽ sciebat. Cũ gͥ apud se hesisset. ut diuna grã
cooꝑatricẽ se gregorio testaret᷑. capsã exilientib
repagulis aspicit reseratã. Tunc gr̃as agens. re¬
liquias ñ sine ammiratione multoꝵ gregorio de¬
tulit. Qui reũsus. capsã ut reliquerat obseratã
inuenit. Multa quidẽ gregoriꝰ quȩ insequi lon¬

Expanded text:
erant, se nullatenus dignum judicabat, donec bis et erant, se nullatenus dignum judicabat, donec bis et ter per soporem admonitus, si taceret crimen incurrere minaretur. Denique oratorium sancti Stephani quod in suburbio est jusserat prolongari, et altare ut erat integrum in antea promoveri, sed quia nihil de pignoribus ibidem reperit, unum ex abbatibus, ut ejusdem martyris reliquias exhiberet, ad episcopium, clavem tamen oblitus direxit, qui capsam obseratam reperiens quid faceret dubitabat: si ad episcopum pro clave rediret, morosum erat; si capsam exhibuisset, ob multorum pignora sanctorum quae ibi continebantur, molestum ei esse sciebat. Cum igitur apud se haesisset, ut divina gratia cooperatricem se Gregorio testaretur, capsam exsilientibus repagulis aspicit reseratam. Tunc gratias agens, reliquias non sine admiratione multorum Gregorio detulit, qui reversus capsam ut reliquerat obseratam invenit XVI. Multa quidem Gregorius, quae insequi lon
Abbreviated transcription (Latin):
concite sanabatur. Hoc sepe numero fiebat. Quando
aut̃ & qualit in descriptione miraculor ita dige¬
ritꝰ ut merito lectore delectet. Si quidẽ ut discretꝰ
& humilis cerporea medicam̃ta sibi primitꝰ ad
hibebat. sed quanto illa humilius expeteht in¬
dignum se uidicans cui medela ꝑmiraculũ dari
debuisset. tanto diuna largitas hunc ad solam
suȩ ƿotentiȩ medicinã reseruabat. Contigit ali¬
quando. ut solita beati martini uirtute ab unius
temporis dolore sanarei. Cui post paululũ cogi¬
tatio ꝑ insidiatore subut iniecta. quod pulsus
ille nenarum sanguinis possit minatione sedari.
Dũ id apud se uolueret. amboꝵ tempoꝵ uenę pro¬
siliunt. renouatus dolor undatius irrumpit. Sed
cat᷑. dein palla sepulchri caput attigit. et ilicosanꝰ
abscessit. Multa fateor in laudib diuersoꝵ iã diges¬
serat. sed quãius amore martini uehementiꝰ infer¬
ueret. ad ea tam̃ quȩ de eiꝰ miraculis scribenda

Expanded text:
concito sanabatur. Hoc saepenumero fiebat. Quando concito sanabatur. Hoc saepenumero fiebat. Quando autem et qualiter, in descriptione miraculorum ita dirigitur, ut merito lectorem delectet: si quidem ut discretus et humilis corporea medicamenta sibi adhibebat primitus, sed quanto illa humilius expetebat, indignum se judicans cui medela per miraculum dari debuisset, tanto divina largitas hunc ad solam suae potentiae medicinam reservabat. Contigit aliquando ut solita beati Martini virtute ab unius temporis dolore sanaretur, cui post paululum cogitatio per insidiatorem subiit injecta, quod pulsus ille venarum sanguinis posset minutione sedari. Dum id apud se volveret, amborum temporum venae prosiliunt, renovatus dolor ardentius irrumpit, sed catur, dehinc palla sancti sepulcri caput attigit, et illico sanus abscessit. XV. Multa, fateor, in laudibus diversorum jam digesserat, sed quamvis amore Martini vehementius inferveret, ad ea tamen quae de ejus miraculis scribenda
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hendit. Et non minimo dolore suspirans.
inerepare hominẽ cepit. ac diabolicã calliditatẽ
uerbis competentib denudauit. Domũ q reũ sus
abros adꝓpositũ monachoꝵ c̃gruos ei pia sollicitu¬
dine transimsit. Quib relietis. non solũ ab illa quã
patiebuat incursione curat᷑ ẽ. sedetiã insensus acumine
multũ puetꝰ. Nichil g̃ ne magnificontꝰ queras niema
in laude gregoriana p̃staniꝰ easpectes si anima cor¬
pore melior ẽ satius ẽ quẽquã in ea susctari. Nec
mendre negare ñ potest. Uor aut̃ ciꝰ quã imnpiosa
fuerit uł ea quȩ dicebut quã auctoriosa uita subditis
inculcauerit. diligens lector inipsiꝰ libris explorabit.
Uerũ ut supͣ retulimus. in commodo corporis frequent
obincuriã curnis fatigabatur. Ded eni quoties corpꝰ¬
culũ nimio uirtutis exercitio defatigatũ languor
inclem̃tius pulsass&. ille ad martinũ suũ recurrens

Expanded text:
deprehendit, et non minimo dolore suspirans, deprehendit, et non minimo dolore suspirans, increpare hominem coepit, ac diabolicam calliditatem verbis competentibus denudavit; domique reversus, libros ad propositum monachorum congruos ei pia sollicitudine transmisit. Quibus relectis, non solum ab illa quam patiebatur incursione curatus est, sed etiam in sensus acumine multum provectus. Nihil ergo nunc magnificentius quaeras, nihil in laude Gregoriana praestantius exspectes. Si anima corpore melior est, satius esse quemquam in ea suscitari, nec mendax negare potest. Vox autem ejus quam imperiosa fuerit, vel ea quae dicebat, quam auctoriosa vita subditis inculcaverit, diligens lector in ipsius libris explorabit. XIV. Verum, ut supra retulimus, incommodo corporis frequenter ob incuriam carnis fatigabatur, sed eum quotiens corpusculum nimio virtutum exercitio fatigatum languor inclementius pulsavisset, ille ad Martinum suum recurrens,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinanone sẽs senoch abbas decella sua eg̃ssus. ad eii
salutandũ ꝓfectus ẽ. Quẽ ses uir magna reuerentia
susceptũ. mutuoq colloquio sensim ex ploratũ. peste
uendis spiritib huic subpeditabat. illũ ab eadem
uꝑbia penitus expurgauit. Nec dissimili uirtute
circa beatum quoq leobardum sollicitus extitit.
quẽ nequa spc̃ ita sinistris cogitationib agitabat.
in ꝓpt quandã uerboꝵ contumeliã de cella qua
se dudũ recluserat. migrare decreuisset. Sed nec
iste potuit incurrere casũ. qui gregoriũ meruit
habere subleuantẽ. Nã cũ subito ad maius mo¬
nasteriũ quasi sacra martini uestigia de osculatu¬
rus adiret sollicnꝰ pastor qualit̃ oius amore xxp̃i
uinculata se gereret ad eius tuguriũ diuertit.
Cui mox ille secrera cordis quȩ diabolus quasi
racionabilia confingerat. reserauit. Qui ꝓtinꝰ
sagacissimo in erat ingenio. diaboli cõmenta

Expanded text:
ordinationem sanctus Senoch abbas de cella sua egressus, ad eum ordinationem sanctus Senoch abbas de cella sua egressus, ad eum salutandum profectus est. Quem sanctus vir magna reverentia susceptum, mutuoque colloquio sensim exploratum; peste nendis spiritibus huic suppeditabat, illum ab eadem superbia penitus expurgavit. Nec dissimili virtute circa beatum quoque Leobardum exstitit sollicitus, quem nequam spiritus ita sinistris cogitationibus agitabat, ut propter quamdam verborum contumeliam de cella qua se dudum recluserat migrare decrevisset. Sed nec iste potuit incurrere casum, qui Gregorium meruit habere sublevantem. Nam cum solito ad Majus Monasterium quasi sacra Martini vestigia deosculaturus adiret, sollicitus pastor qualiter ovis amore Christi vinculata se gereret ad ejus tugurium divertit. Cui mox ille secreta cordis quae diabolus quasi rationabilia confinxerat eidem reseravit: qui protinus, sagacissimo ut erat ingenio, diaboli commenta
Abbreviated transcription (Latin):
hic nimia uetustate c̃fectã arcuato scemate reparauit.
atq histriatis parietib ꝓeiꝰde martini gesta decorauit.
d metri canorꝰ nr̃ ñtacuit. dicens int̾ẽct̃a Martini au¬
xiliis cpando gregoriꝰ edẽ. reddidit iste nouus. qđ fuit
lle uitus. Et it̃. Fundam̃ta gͥ reparans hec pͥsca sacer¬
dos. extulit egregius quã nituere prus. Sed plures alias
diximus sic̃ impsius eronicis reꝑitur. ut ẽ aeccła sc̃ẽ
crucis uł martensi uilla. In construendis uͦ sp̃italibu
templis. uidelicet incustodia gregis quã certatĩ sese
impenderit. uł ex hoc anim aduertit᷑ qđ ab ipsis quidẽ
scis uiris studiu sc̃ȩ p̃dicationis continuit. Nã et ut
dchis taceat᷑ quoꝵ ut ait apłs peccata manifesta sunt
de quib suꝑfluo qͥcqͥd diceremꝰ. ad ostendendũ quan¬
toꝑe circa ꝑfectiores sollicitus exxtiterii. duo salti eoꝵ
ysumeret. ad mediũ deiucant᷑: Haud longe enĩ post eiꝰ

Expanded text:
hic nimia vetustate confectam arcuato schemate reparavit, atque histriatis parietibus per ejusdem Martini gesta decoravit. Quod metricanorus noster non tacuit, dicens inter caetera : Martini auxiliis operando Gregorius aedem, Reddidit iste novus quod fuit ille vetus. Et item : Fundamenta igitur reparans haec prisca sacerdos, Extulit egregius quam nituere prius. Sed plures alias, ut diximus, sicut in ipsius chronicis reperitur, ut est ecclesia sanctae Crucis vel Martiensi villa XIII. In construendis vero spiritalibus templis, videlicet in custodia gregis, quam certatim sese impenderit, vel ex hoc animadvertitur, quod nec ab ipsis quidem sanctis viris studium suae praedicationis continuit. Nam ut de iis taceatur, quorum, ut ait Apostolus, peccata manifesta sunt, de quibus superfluo quidquid diceremus esset, ad ostendendum quantopere circa perfectiores sollicitus exstiterit, duo saltem eorliquis arguere praesumeret, ad medium deducantur. Haud longe enim post ejus
Abbreviated transcription (Latin):
se t̾ra genib ꝓuoluit. lamentabili uoce suppli¬
cans ut iurũ suũ uisitaret et ei suis orationib
in colomitatẽ redder et. Neq enim quieuit
ap̃cib doneo ad ipisceret quod poscebat. obtento
accessit: Tunc intuens cadauer .squalidũ. ut¬
uidit sine spe ex haustũ p̃ dolore ac pietate
ingemuit. et silentium fieri uissit. nomenq
tione ꝑ noctat. Iterũ atq iterũ uocabulum¬
nominis eius interro gens & sepiꝰ memorans
fidẽ deploratus sine dubitatione. qđ potenit
obtinere exacta ia densis sacris uoluminibus
nocte. primo lucis exordio oratione subleuans
qui aderant benedixerunt dm̃ qđ ꝑsacerdotẽ
suũ amortuis eum suscitasset. Tantusq se mem¬
broꝵ confestim ugor attulit. ut statim suę he¬
nedictionis cibũ acciperet. & cum in priori bene¬

Expanded text:
se terram genibus provolvit, lamentabili voce subplise terram genibus provolvit, lamentabili voce subplicans, ut virum suum visitaret et ei suis orationibus incolumem redderet. Neque enim quievit precibus, donec adipisceret, quod poscebat. Obtento accessit; tum intuens cadaver squalidum sine spem exhaustum, ut vidit, dolore ac pietate ingemuit. Extemplo silentium fieri iussit itemque ntione pernoctans, iterum atqnominis ipsius interrogans et sepius memorans, confisus deplorat sine dubio, quod poterat obtinere. Exacta iam densis atris voluminibus noctem, primo lucis exordio orationi se sublevaqui aderant benedixerunt Deum, quod per sacerdotem suum a mortuis eum suscitasset. Tantus se membrorum confestim adtulit vigor, ut statim suae benedictione cibum acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
sangius ille ꝓfluus ilico ac sine ulla mora cessa¬
uit. Sentiens uͦ agrippinus meriis scĩ aniani
sibimet uitã quodã mͦ condonatã. iussit omnes
qui incarcere tenebantur absq aliqua tardi¬
tate dimiti. Hoc enĩ p̃stitũ ẽ beanssimo antistiti.
ut factus ab infelicib carcer uacuus. et custos
carceris ab solutus. Accidit aut̃ ñ post multũ
temporis. ꝑ attilã regẽ ꝑ seqͥuutio galliarum
unc deniq ad expleranda auxilia arinatus exp̃o
ꝓficiscitur in partes arelatensiũ ciuitatis ad eieti
patriciũ. eutꝰ subimꝑio maioriani apud omnẽ
uulgũ tenens iustitiã res publica agebatur. Et
initinere ut manifestatȩ sunt quantas uirtutes
spu iã iaceret. ut neq oculoꝵ attolleret aspectũ
nec appellantiũ respondere ualeret oraculo.
unc illius domus mat̾ familias aadiens seriniꝰ
dei aduenientẽ. ꝑ gaudio exxiliit. et cum omni
familia alacris occurrit. & ad pedes seĩ aniam

Expanded text:
sanguis ille profluus illico ac sine ulla mora abstesanguis ille profluus illico ac sine ulla mora abstenuit. Sentiens Agripinus meritis sancti antestitis sibimet vitam quemadmodum condonatam, iussit omnes qui in carcere tenebantur absque aliqua tarditate dimitti. Hoc etenim praestitum est beatissimo antestiti, ut factus fuerit ab infelicibus carcer vacuus et custos carceris absolutus. 4. Accedit enim non post multo tempore per Attila rege persecutio Galliarum. Tunc denique ad exploranda auxilia armatus Christo, proficiscitur in partes Arelatensium civitatis ad Agetio patricio, cuius sub imperio Maioriani, apud omnem vulgum tenens iustitiam, res publica agebatur. Et in itineribus, ut manifesta sunt, quantasque virtutes spiritu iaceret, ut neque oculorum adtolleret aspectu nec appellantum respondere valeret oraculo. Tunc illius domui matris familiae ut audiens servum Dei adventantem, pre gaudio exiliit, cum omnem familiam occurrit et ad pedes sancti Aniani
Abbreviated transcription (Latin):
manu eius statim surreait ita ut om̃s qui aderaN
uidentes quȩ acciderant. dõ inmensas referrent.¬
grãs. Artifex uero ille lccũ dequo fuerat lapsus.
absq ullo dobore tterato conscendit. Nec multo
temporis magistri militum fungebat᷑ offitio.
nebant᷑ inclusi absolutionẽ sua suggestione
p̃staret. Sed p̃dictus agriypimis ꝓpt̾ districtio¬
nẽ & metũ pͥncipũ. qđ uir ses̃ petierat ase hoc
ipsũ diaeit ñ posse p̃stari. Ueniens aut̃ añdictꝰ
agrippinus maturius causa orationis ȩccłam
expetiuit. & de summo fastigio loci ipsuis per
uenti in solentiã incaput eiꝰ lapis magni pon¬
deris ita cecidit. ut nulla eum omnes putarent
conditione euadere. Adeo tam̃ tam ꝓ fluus
sangius asuo capite fluxxit. ut si amplius uniꝰ
horȩ spacio defluxxisset. uitȩ terminũ fuerit
consequutus. Memoratus uero agrippinus
clementiȩ pietas. indomũ eius festinus irrepsit.
impositoq uulneri etꝰ manu sua uecillo erucis.

Expanded text:
derant, videntes quae cesserant, Deo inmensas gratias retulerunt. Artifex ille loco, de co fuerat dilapsus, absque ullo dolore iterato conscendit. 3. Secuttempore magistri militum fungebatur officium, nebantur inclusi, absolutione suae suggessioni praestaret. Praedictus Agripinus propter districtione et metu principum, quod vir sanctus petierat a se, hoc ipsud dixit non posset prestari. Veniens vero antedictus Agripinus maturius, causa orationis ad ecclesiam expetivit. De summo fastigio loci ipsius per venti insolentia in capud eius lapis magni ponderis ita cecidit, ut nulla eum omnes putarent posse condicione evadere, adeo ut tam profluus sanguis a suo capite bulliret, ut, si amplius unae hore espatium defluxisset, vitae terminum fuerat consecutus. Memoratus vero antedictus elementia pietatem, in domum eius festinus inrepsit. Inposito vulnere eius manu sua vixillum crucis,
Abbreviated transcription (Latin):
cilia mictĩ liniuit. statĩ aꝑti sunt oculi euis.
& tam quã squameus horror deluit. deinde in
mixeto cruore recepit quẽ petierat in nomine
dñi uisũ. Omis frm̃ turba gaudebat. qđ ꝑtalẽ
specialiꝰ ꝑsistebat. Et cũ multa spacia ꝑtransiss&¬

Expanded text:
ito mixto linuit: protinus aperti sunt oculi eius, et tamquam scameus orror labit inde, mixto cruore. Recepto quod petierat in nomine Domini visum, omnes fratrum turba gaudebat, quod talem specialius persistebat. Et cum multa spatia i
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiȩ carnis in solentiã domare. oratu
assiduo scõꝵ sepulchra martyrũ frequentare.
in opiã pauperũ compati. hospitalitatẽ sectare.
karitate resplendere. elemosynis in sud are.
mundũ contempnere. ac toto desiderio ad¬
xp̃o ꝑuigilẽ. liminib adsitat basilicȩ sc̃i anusti¬
tis aniani. Cumq diligentia custodum firmit᷑
ostio obseratum eidem ꝓhiberet ingressum. ipse
ꝓstratus ante limen. piasq aures dnĩ dũ pulsat
intima p̃ce. repente cęlitus auulso repagulo. scõ
patuerunt ostia. Custodum aut̃ suscitata ca¬
terua. ingredi uident scm̃ facie rosea. fulgentibꝰ
sub cresceret. mox ut papa artemius senonas ẽ
defunctus. ut iã dictȩ ciuitatis cathedrã sc̃s
lupus susciperet. clerus uel populus urbis seno¬
gͥ decreto pontificali locatus in solio. cepit

Expanded text:
abstinentiae carnis rebellionem domare, oratu abstinentiae carnis rebellionem domare, oratu assiduo sanctorum sepulcra martirum frequentare, inopiae afflictorum compati, hospitalitatem sectare, caritate resplendere, elemosinis insudare, mundum contempnere ac toto desiderio Christo pervigilem, liminibus astitit basilicae sancti antistitis Aniani, cumque diligentia custodum firmiter ostium obseratum eideni prohiberet ingressum, ipse prostratus limine, pias aures Domini dum pulsat intima prece, repente, caelitus avulsa repacula, sancto patuerunt ostia. Custodum suscitata caterva ingredi vident sanctum facie rosea, fulgentibus iis glomerate succresceret, mox ut papa Artemius Senonas diem functus est, ut iam dictae civitatis cathedram sanctus Lupus susciperet, clerus vel populus urbis SenoDivino igitur decreto pontificali locatus in solio, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
parad ysi ud sotietas angelica iam retentat. tam̃
monstratur magna populis ostendisse miracula.
Sẽs gͥ LUPUS parentib inclitis exparte san¬
guine regali contiguis oriundus exeniit. in in¬
uicina amni ligeris ꝓuintia aurelianensium
ciuitatis. Cuius genitor betto. genitriax auster¬
childis uocabulo aiga ab incolis cognomento.
Qui duuna reuelatione sunt commoniti. qđ
dignum dõ antistitẽ funderent prolem. Moa
editum paruulum lactis ꝑabulo enuritum.
exepleta cura cunarum. erudiendum tradide
suos in scola p̃cederet. & flore sapientiȩ riuo
torrentis fecundius superaret. Erant fr̃s illius
genitricis uenerandi antistites. austrenus au¬
relianoꝵ pomifex. & aunarius p̃sul autisiodo¬
rensis. uirtutũ signis effulgens. Qui cũ cernerens
diligere. eũ clericatus offitio studuerunt
mancipare. Cũq iã ȩtate crescente offitia
diuna cepisset digne ꝑsoluere. &ore mellifluo
cantus xep̃i armoniã insonare. atq rigorem

Expanded text:
paradisi vel societas angelica iam retentat, tamen amulos monstratur magna populis ostendisse miracula. 2. Sanctus igitur Lupus parentibus inclitis ex parte sanguini regali contiguus, oriundus extitit vicina amnis Ligeris provintia Aurelianensium civitatis. Cuius genitor Betto, genitrix Austregildis vocabulo, Aga avunculi cognomento; qui divina revelatione commoniti, quod dignum Deo antistitem funderent mundo prolem, mox editum parvulum, lactis pabulo enutritum, expleto tempore cunarum, erudiendum tradidersuos in scola praecederet et flore sapientiae ac rivo torrentis facundiae superaret. Erant fratres illius genitricis venerandi antistites Austrenus Aurelianorum pontifex, Aunarius praesul Autisiodorensis, virtutum signis effulgens; qui cum cernerent diligere, eum clericatus officio studuerunt mancipare. 4. Cumque iam, aetate crescente, officia divina coepisset digne persolvere et ore mellifluo cantus Christi armoniam insonare atque rigore
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Dñe labia mea aꝑies. et os meum
annuntiabit laudem tuam. Laus enĩ anĩ. est
annuntiatio operũ scoꝵ. illius qui ẽ mirabilis
inscis suis. Obsecro itaq dnĩ clementiã ꝑmerita
p̃fati patroni. ut sicut quondam arentis
silicis uenas largifluas emanare iusserat
aquas. haud alit̾ arentia ingenioli mei uis¬
cera & nullo prerogatiuȩ scientię imbre
ꝑfusa affluenti suȩ sapientiȩ dulcifluo rore
irrigare dignetur. Potens namq ẽ ille tor
excitare. qui dudum insueta eloquus de¬
ditaq confusis uocib bru aselli ora. in ar¬
ticulati sermonis decorẽ conuertit. Supplico
itaq ꝑ eundẽ dnm eos qui lecturi sunt hoc
meȩ paruitatis opusculum. quiq acriori pea¬
lent ingenio et auctoritate ecimię lectionis
uigent ne audaciȩ me culpa redarguan.
dum magnę auctoritatis iussione eoactus
hoc opus me adire cognouerint. nec gracilis
rudiq sermonis dicta contempnant. sed ma¬

Expanded text:
dicentis: Domine labia mea aperies, et os meum dicentis: Domine labia mea aperies, et os meum adnuntidbit laudem tuam. Laus enim Domini est dnuntiatio operum sanctorum illius, qui est mirabilis in sanctis suis. Obsecro itaque Domini clementiam per merita praefati patroni, ut, sicut quondam arentis silicis venas largifluas emanare iusserat aquas, haud aliter arentia ingenioli mei viscera et nullo praerogativae scientiae imbre perfusa affluentis aie sapientiae dulcifluo rore inrigare dignetur. Potens namque ille est excitare, qui dudum insueta eloquiis deditaque confusis vocibus bruti aselli ora in articulati sermonis decorem convertit. Supplico itaque per eundem Dominum eos, qui lecturi sunt hoc meae parvitatis opusculum, quique acriori pollent ingenio et auctoritate eximiae lectionis vigent, ne audatiae me culpa redarguant, dum magnae auctoritatis iussione coactus hoc opus me adire cognoverint, nec gracilis rudique sermonis dicta contempnant, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
sepe inmensis uirib fluuiiq spumante mole
carina & tamen inceptum itineris callẽ carpere
non desiftit instantib austris. haud secus indocte
mentis meȩ acies dum beatitudinis ur̃e ussio¬
nib obtemperare compellitur. in dignitatis suę
memor sepus acepto tramite reflectitur. sed
tandẽ fluctuantẽ animum ur̃ȩ auetoritatis
anchora solidauit. Dum enim mens intra pectꝰ¬
culi claustra hac longa trepidatione ancipitiq
formidine desudaret. utrũ indignus hoc tam
egregium opus subire debuerim seu etiã ne
detractionib ullius subiacuissem hoc adire mi¬
nime temptarem. respondit mͥ tacitȩ mentis
intentio melius mͥ eẽ ceteris deliquisse. quã
urẽ beatitudinis iussionẽ p̃terire. Itaq p̃beo
me omnib quasi obnoxium. emuloꝵ iacula
post ponens. felicitatis ur̃ȩ p̃ceptis obtemperans.
iussum operis aruum exerceã. beatissimiq Iru¬
donis suffraguis et urȩ sanctitatis intercessio¬
nib suffultus. dauitici carminis uersũ cantabo

Expanded text:
sepe inmensis viribus fluviique spumante mole carina et tamen inceptum itineris callem carpere non desistit, instantibus austris. Haud secus indoctae mentis meae acies, dum beatitudinis vestrae iussionibus obtemperare conpellitur, indignitatis suae memor sepius a coepto tramite reflectitur; sed tandem fluctuantem animum vestrae auctoritatis anchora solidavit. Dum enim mens intra pectusculi claustra hac longa trepidatione ancipitique formidine desudaret, utrum indignus hoc tam egregium opus subire debuerim seu etiam, ne detractionibus ullius subiacuissem, hoc adire minime temptarem, respondit mihi tacitae mentisque intentio, melius mihi esse ceteris delinquisse quam vestrae beatitudinis iussionem praeterire. Itaque praebeo me omnibus quasi obnoxium; emulorum iacula postponens, felicitatis vestrae praeceptis obtemperans, iussum operis arvum exerceam, beatissimique Trudonis suffragiis et vestrae sanctitatis intercessionibus suffultus, Davitici carminis versum cantabo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne seruo ciꝰ quẽ in uestigantẽ sublatos boues latrones occiderꝗ
q̃ ultione ꝑ cussi st̃ illi qͥ hoc nefas ꝑ petrarunt.
De bobus matrilami qͥ furt̃ sublati st̃ quã cito restatuti fuerint.
He miraculo qđ temporib uenerabilis patris Ghrodegandi
obdefensionẽ culpabilis pueri gestũ ẽ.
De thesauro eiꝰdẽ eccłe furtĩ sublato. qͥlit̾̃ repertũ fuit.
D contracta muliere quȩ infestiuitate sc̃ĩ patris sanata ẽ.

Expanded text:
De servo eius, quem investigantem sublatos boves latrones occiderunt; De servo eius, quem investigantem sublatos boves latrones occiderunt; qua ultione percussi sunt illi, qui hoc nefas perpetrarunt. 27. De bubus matricularii, qui furtim sublati sunt, quam cito restituti fuerint. 28. De miraculo, quod temporibus venerabilis patris Chrodegangi ob defensionem culpabilis pueri gestum est. 29. De thesauro eiusdem ęcclesiae furtim sublato, qualiter repertum fuit. 30. De contracta muliere, quae in festivitate sancti patr
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝑuentu uiri di adhereditatẽ suã. inqua statim honori¬
fice construxit ȩc clesiam
De equo ipsiꝰ quẽ latro furtĩ abstulit. qui postea arreptꝰ fuit
ad emonio qͦ mͦ cũ ur dĩ sanauit.
Q ualit̾ fentẽ in orto cognati sui cũ cimbutta sua de arida terra
Deseuienti porco. quẽ ille in mansuetudinẽ conuertit.
Q ualit̃ noctu solitariꝰ duas ꝓcul postea eccłas uisitasse c̃ sueuerat.
De transitu eiusdẽ uenerabilis patris qualiter ue patrib
suis. suum exitũ p̃dixisset.
De miraculo quod intrigesimo transitus illiꝰ die gestũ ẽ.
Qualit̾ illustris uir pipinus. ad sepulchrũ illiꝰ duas uillas tradi¬
dit. & Plectrudis uxor sua altare in honore scĩ patris
fabricare precepit.
De ꝓpinquo uiri dĩ. quẽ ammonuit ne uxorẽ ducerit. eũq
hoc uerbũ contempnentẽ qͥ lit̃ corripuit.
De gotfrido cȩco qui eorã sepulchro sanct uiri lumen oculoꝵ
sus cipere meruit.

Expanded text:
erventu viri Dei ad hereditatem suam, in qua statim honorifice construxit aecclesiam. 17. De equo ipsius, quem latro furtim abstulit, qui postea arreptus fuit a demonio, quomodo eum vir Dei sanavit. Qualiter fontem in hortu cognati sui cum cambocta sua de arida terra produxit. 19. De sevienti porco, quem ille in mansuetudinem convertit. 20. Qualiter noctu solitarius duas procul positas ęcclesias visitasse consueverat. 21. De transitu eiusdem venerabilis patris, qualiterve fratribus suis suum exitum praedixisset. 22. De miraculo, quod in trigesimo transitus illius die gestum est. 23. Qualiter inluster vir Pippinus ad sepulchrum illius duas villas tradidit, et Plectrudis uxor sua altare in honore sancti patris fabricare praecepit. 24. De propinquo viri Dei, quem ammonuit, ne uxorem duceret, eumque hoc verbum contempnentem qualiter corripuit. 25. De Gotfrido ceeo, qui coram sepulchro sancti viri lumen oculorum suscipere meruit. 26.
Abbreviated transcription (Latin):
facq ministerii episcopalis offitiũ. et re¬
concilia dño poenitentes decriminib suis.
Genebaudus aut̃ nimio terrore perculsus.
respondere nil potuit. Tunc angelus dñi
confortans eum. et ne timeret hortatus
ẽ. sed gauderet inmiscđia dni sibi colla¬
ta. Qui animatus dixxit. ad angelum.
Non possũ hinc egredi. quia domnus &
pater meus remigius clauẽ huus hostis
secũ habet. quod & sigillo suo signauit.
Etangelus ad eum. Ut non dubites inquit
me ad nõ missũ. sicut patet tibi celum.
sic & ostiũ istud patebit. Et statĩ saluo
sigillo ac sera ostiũ illud apertum ẽ.
Tunc genebaudus in modũ erucis se
iactans in limine dixxit. Etiã si ipse dñs
uenire. hinc non egrediar nisi ille uene¬
rit qui me in eius nomine in ista reclu¬
sione constituit. Et statĩ angelus dnĩ
discessit ab eo.

Expanded text:
facque ministerii episcopalis officium et refacque ministerii episcopalis officium et reconcilia Domino penitentes de criminibus suis'. Genebaudus autem nimio terrore perculsus, respondere nil potuit. Tunc angelus Domini confortans eum, et ne timeret, hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: 'Non possum hinc egredi, quia domnus et pater meus Remigius clavem huius ostii secum habet, quod et sigillo suo signavit'. Et angelus ad eum: 'Ut non dubites', inquit, 'me a Domino missum, sicut patet tibi caelum, sic et ostium istud patebit'. Et statim, salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in modum crucis se iactans in limine, dixit: 'Etiamsi ipse dominvenire, hinc non egrediar, nisi ille venerit, qui me in eius nomine in ista reclusione constituit'. Et statim angelus Domini discessit ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
hodieq manent secus ȩccłam scĩ uiliani.
genebaudũ in ea reclusit. & clerum ac
parrohe hie ipsius populũ ꝑ septẽ annos
ut & ꝓpriam parrochiam gubernauit.
& unã dominicã diẽ ħemi. alterã apud
laudunũ cȩlebrauit. Inqua reclusione pe¬
nitentie quantę contritionis ac continentie
isdem genebaudus fuerit. diuina miscđia
demonstrauit. Septimo siquidẽ anno
inuigilia cęne dnĩ cum idem genebaudus
inoratione ꝑ noctaret. & se ipsũ defler&.
qm̃ is qui ad hoc ordinatus fuerat ut in
illa die poenitentes dnõ reconciliaret. ipse
sus criminib eocigentib nec int̾ poenitentes
in aeccła merebatur consistere. circa mediã
noctẽ uenit angelus dnĩ magna cum luce
ad eum in oratorium ubi pronus iacebat¬
& ait ad eum. Genebaude exx audite sunt
ꝓ te orationes patris tui remigii. suscepit
quoq dñs poenitentiã tuã. & dimissũ ẽ
peccatũ tuũ. Surge & hinc egredere.

Expanded text:
hodieque manent secus aecclesiam sancti Iuliani, hodieque manent secus aecclesiam sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipsius populum per septem annos, ut et propriam parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem Remi, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret, ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelus Domini magna cum luce ad eum in oratorium, ubi pronus iacebat, et ait ad eum: ' Genebaude, exaudite sunt pro te orationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge et hinc egredere,
Abbreviated transcription (Latin):
per territus de impetranda uenia si dignũ
poenitennȩ fructum fecerit debet ullomͦ
dubitare. quando euã hierosolimitis qui
filiũ di blasphemauerunt et crucifideert᷑
indultũ eẽ constat. sicut saera seriptura
demonstrat. Fidelis ẽ enĩ in uerbis suis qͥ
ꝓphetica nobis uoce ꝓmisit. Indie illa
erit fons patens domus dauid in ablino¬
nẽ peccatoris & menstruatȩ. Domus nãq
dauid nobis peccatorib fons patens in
ablutionẽ ẽ. quia iniquitatum nr̃arum
sordib ꝑ dauid filiũ saluatorẽ nostrũ
aꝑta iam miscdia poenitentes & consiten¬
tes lauamur in sanguine suo. Et ut erat
doctissimus ac orator eloquentissimus. tes¬
timonia delatitudine sanctȩ scripture
& exempla poenitentiũ in unum colligens.
ad animandum eum illi ꝓposuit. et exchor¬
tatto poenitentiã indixxit. factaq mansi¬
uncula cum lecto in modũ sepulchri. &
pariussimis fenestellulis ac oratorio quȩ

Expanded text:
perterritus de impetranda venia. si dignum perterritus de impetranda venia. si dignum penitentiae fructum fecerit, debet ullo modo dubitare, quando etiam Hierosolimitis, qui filium Dei blasphemaverunt et crucifixerunt, indultum esse constat, sicut sacra scriptura demonstrat. Fidelis est enim in verbis suis, qui prophetica nobis voce promisit: In die illa erit fons patens domus David in ablutionem peccatoris et menstruatae. Domus namque David nobis peccatoribus fons patens in ablutionem est, quia iniquitatum nostrarum sordibus per David filium, salvatorem nostrum, aperta iam misericordia, penitentes et confitentes lavamur in sanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
stephanus ꝓfide moriretur. saulus lapidan¬
tium uestimenta seruabat. Omnium ergo
manib ipse lapidauit. qui ad lapidandum¬
omnes exertos reddidit. & tam̃ eundẽ
ipsũ in sc̃ȩ aeccłȩ laborib ante cessit quẽ
ꝑsequendo martyrẽ fecit. Sed & multi¬
dĩ uiui. & blasphemiã dixerunt in spm sem̃
et resipiscentes catholicȩ fider confessione
& dignis poenitentiȩ fructib atq ꝓfusis
lacrimis non solum indulgentiã meruert̃.
sed & in ordine ȩcclesiastico ꝑ manseruñ.
et ad scoꝵ sacerdotũ consortium per uene¬
runt. Et quia duob modis apostatatur
adõ. fide scilicet et operatione. sicut illi
fide apostatantes miscđiam consequuti st̃.
ita et is qui criminaliter peccando sicut
dicit apłs factis dm̃ negauit. tam̃ acre¬
dulitate et confessione uerȩ fidei non de¬
clinauit. facile huius peccati ueniã apud
dni miscdiam obtinere ualeret. si fructus
poenitentiȩ dignos ageret.
ullus enim suoꝵ magnitudine facinorum

Expanded text:
Stephanus pro fide moriretur, Saulus lapidantium vestimenta servabat: omnium ergo manibomnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. DuDei vivi, et blasphemiam dixerunt in Spiritum sanctum, et resipiscentes, catholicae fidei confessione et dignis penitentiae fructibus atque profusis lacrimis non solum indulgentiam meruerunt, sed et in ordine aecclesiastico permanserunt et ad sanctorum sacerdotum consortium pervenerunt. Et quia duobus modis apostatatur a Deo, fide scilicet et operatione, sicut illi fide apostatantes misericordiam consecuti sunt, ita et is qui criminaliter peccando, sicut dicit apostolus, factis Deum negavit, tamen a credulitate et confessione vere fidei non declinavit, facile huius peccati veniam apud Domini misericordiam obtinere valeret, si fructus penitentiae dignos ageret. Ͻ Nullus enim suorum magnitudine facinorum
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ omnium uerticẽ ad patris dexte¬
ram considet. atractari non renuit. quiq
uel mole ac scelerum enormitate sepul¬
tum gratiã resuscitationis apeccatis
denegat. et digne poenitentẽ atq peccata
sua deflentem ꝑ ianuã reconeiliationis
communioni altaris saero scĩ restituit.
remissionẽ totius peccati postulanti de¬
negari non deberet diffidere. Nã cum

Expanded text:
angelorum omnium verticem ad Patris dexteangelorum omnium verticem ad Patris dexteram considet, attrectari non rennuit; quique e peccatis mortuum, vel mole ac scelerum enormitate sepultum, gratiam resuscitationis a peccatis denegat et digne penitentem atque peccata sua deflentem per ianuam reconciliationis communioni altaris sacrosancti restituit: remissionem totius peccati postulanti denegari non deberet diffidere. Nam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
genebaudũ ad misisse crimen pro quo
stolã uellet deponere. uix cũ singultib
& lacrimis. genebaudus per ordinem
omnia retulit quȩ commiserat. Quẽ ses̃
remigius uidens contritũ & pene despe¬
ratum . blande consolatus ẽ dicens. qđ
ñ tantũ doleret de admisso abeo crimi¬
ne. quantũ quod sic male sentiret de
dnĩ bonitate. eui scđm euuangelicam
ueritatẽ ñ ẽ impossibile omneꝰ uerbũ.
Et qui denichilo cuncta fecit. primũq
parentẽ in quo omnes peccauerunt gr̃a
saluũ fecit. ullũ peccantẽ ad se reuersi
non despicit qui peccatores sanguine
suo redimere uenit.
It qui quatriduanum & iã fetentem
la harũ lacrimis sororũ quȩ signarunt
solliritas ac flebiles poenitentium cogi¬
tationes compatiens fleuit et a mortus
suscitauit. et suscitatum conuiuio suo
ad misit. mulieris etiã illtꝰ quę fuerat
in ciuitate peccatrix manib iniquitate
pollutis sanctissimos pedes suos qui suꝑ

Expanded text:
Genebaudum admisisse crimen, pro quo Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de admisso ab eo crimine, quantum quod sic male sentiret de Domini bonitate; cui secundum euvangelicam veritatem non est impossibile omne verbum, et qui de nichilo cuncta fecit primumque parentem, in quo omnes peccaverunt, gratia salvum fecit, ullum peccantem ad se reversum non despicit, qui peccatores sanguine suo redimere venit. Et qui quatriduanum et iam fetentem Lazarum lacrimis sororum, que signarunt sollicitas ac flebiles penitentium cogitationes, compatiens flevit et a mortuis suscitavit et suscitatum convivio suo admisit, mulieris etiam illius, quae fuerat in civitate peccatrix, manibus iniquitate pollutis sanctissimos pedes suos, qui super
Abbreviated transcription (Latin):
Quod cur ita eam nominari uoluerit. qͥ
fraudes & significationes inscripturis ipsiꝰ
animalis cognoscit. quas ad dolos ac uer¬
sutias deceptoris diaboli et ad carnis
petulantis illecebras et amfractus retulit.
facile satis ad uertit. Tandẽ dñõ qͥ beatũ
petrum respexit. & negationẽ amarissi¬
me fleuit illum respiciente. genebaudus
inse reuersus ad scm̃ remigium misit.
petens ut laudunum ueniret. quia tales
causȩ ibi emerserant quas ꝑ se diffinire
non posset. Beatis aut̃ remigius sicut ge¬
nebaudus petut laudunũ peruenit. Et
susceptus cũ debita reuerentia ac secreta
cubiculi petens. genebaudũ interrogauit
ꝓ qua causa illũ uocauerit. Genebaudus
uero cum maxximo fletu & heiulatui uo¬
lens tollere stolã de collo suo & ꝓeidere
ad pedes scĩ remigii. cũ magna uirtute abe¬
ato remigio ẽ detentus. ne stolã de collo
suo tolleret. Et postquã diutius ambo fle¬
uerunt. intellexerat enim beatꝰ remigius

Expanded text:
Quod cur ita eam nominari voluerit, qui Quod cur ita eam nominari voluerit, qui fraudes et significationes in scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos ac versutias deceptoris diaboli et ad carnis petulantis inlecebras et amfractus retulit, facile satis advertit. Tandem Domino, qui beatum Petrum respexit, et negationem amarissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causae ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaudus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia ac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu volens tollere stolam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna virtute a beato Remigio est detentus, ne stolam de collo suo tolleret. Et postquam diutius ambo fleverunt, – intellexerat enim beatus Remigius,
Abbreviated transcription (Latin):
sua. mulier concepit. et post partũ man¬
dauit ep̃o filium se peperisse. Genebau¬
dus uero confusus & dolens. nuntio dicc̃
Quia latrocinio ut lateret homines quod
dm̃ latere non potuit in cubiculi abscon¬
dito generatus ẽ. recte uocabitur latro.
sic ei nomen imponat. Et quia culpa
hominib non in notuit. nesuspicio in de
ꝓcederet si se asolita uisitatione femina
illa subtraheret. coepit ut antea domum
frequentare epĩ. Sicq factum ẽ. ut tecta
hominib culpa. et in cordib tam ep̃i quã
feminȩ tectus luxuriȩ ardor. qm̃ ut notũ
ẽ quoq magis tegitur tectus magis estuat
ignis. contra culpã compunctus ep̃s. post
fletũ ad culpã redut. Et oblitus ẽ quod
planocerat. cum extinguere noluit quod
ꝑ desiderium ardebat iterauit peccatum
quod egerat. Concepitq iterum mulier.
& misso nuntio. mandauit ep̃o se feminã
ƿeperisse. quã iussit nominari uulpeculã.

Expanded text:
sua, mulier concepit et post partum mansua, mulier concepit et post partum mandavit episcopo, filium se peperisse. Genebaudus vero confusus et dolens nuntio dixit: 'Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat'. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspitio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, cepit, ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut tecta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxuriae ardor, – quoniam, ut notum est, Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis, – contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit et oblitus est quod planxerat, cum extinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat, concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo, se feminam peperisse, quam iussit nominari Vulpeculam.
Abbreviated transcription (Latin):
fidens. cum debuerit cognare quia nec da¬
uid sanetior nec salomone sapientior ess&
qui mulierũ delinimentis periclitati sunt.
in caute suã uxorẽ quã relinquens muta¬
uerat insororẽ. quasi ꝓ instructione salutari
frequentius se uisitari permisit. oblitus
scripturȩ dicentis. Lapides ex cauant
aquę. et alluuione terra consumitur.
Rupis transfertur deloco suo. Unde con
tigit ut crebrȩ usitationes et blanda ac
frequentia mulieris colloquia. durũ contra
luxuriȩ mollitiẽ cor epi emollirent. et
quasi rupẽ saxeã deloco sanctitatis ad lua¬
uriȩ in quinamenta transtulerint. Et item
contra scripturam dicentem. Quis alligabit
ignẽ insinu suo & uestimenta eiꝰ non com¬
burentur. ad mota igni pallea id est carnis
muliebris materia. libidinis ignẽ suasio¬
ne diabolica quasi uento uehementi exc¬
agitante. ardor luxuriȩ inflammas erupit.
et comcumbens cum eadẽ quondã uxore

Expanded text:
fidens, cum debuerit cogitare, quia nec Dafidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior, nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt; incaute suam uxorem, quam relinquens mutaverat in sororem, quasi pro instructione salutari, frequentius se visitare permisit, oblitus Scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur, et rupes transfertur de loco suo . Unde cotigit, ut crebre visitationes et blanda ac frequentia mulieris colloquia durum contra luxuriae mollitiem cor episcopi emollirent et quasi rupem saxeam de loco sanctitatis ad luxuriae inquinamenta transtulerint. Et item contra scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta eius non comburentur? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi, exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit, et concumbens cum eadem quondam uxore
Abbreviated transcription (Latin):
apti hatus aut̃ rex cum gente integra.
plurimas possessiones ꝑ diuersas ꝓuintias
scõ remigio tam ipse quã franci potentes
dederunt. quas ipse ꝑ diuersas aecclesias
tradidit. ne franci eum rerum temporaliũ
cupidum eẽ. et obid ad xp̃ianitatem eos
uocasse. putarent. & fidẽ xepĩ ac scm̃ sacer¬
dotiũ uilipenderent. De quib reb in orien¬
talib franciȩ partib petentib traditoribus
portionẽ quandã episcopio remensi ad uncrit
& de his quȩ in remensi ꝓuintia illi fuerant
traditȩ. non modicã partẽ ȩccłȩ sc̃ȩ Mariȩ
in castro lauduni clauati remensis parrochiȩ
ubi nutritus fuerat tradidit. ibiq genebaudũ
quã et insecularib litteris eruditũ. qui re¬
licta uteore nepte scilicet ipsius beati re¬
migii uitã religiosam expetierat episcopũ
ordinauit. et parrochiã ipsius comitatus
laudunensis prefato castro subiecit. Qui
genebaudus plus quã necesse fuerat de
ante acta uita et gradus sublimitate con¬

Expanded text:
aptizatus autem rex cum gente integra, plurimas possessiones per diversas provincias sancto Remigio, tam ipse quam Franci potentes dederunt: quos ipse per diversas ecclesias tradidit, ne Franci cum rerum temporalium cupidum esse, et ob id ad Christianitatem eos vocasse putarent, et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent. XLII. De quibus rebus in orientalibus Franciae partibus, petentibus traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adjunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditae, non modicam partem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni clavati Rhemensis parochiae, ubi nutritus fuerat tradidit: ibique Genebaldumquam et in saecularibus litteris eruditum, qui relicta conjuge, nepte scilicet ipsius B. Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit, et parochiam ipsius comitatus Laudunensis praefato castro subjecit. Qui Genebaldus plusquam necesse fuerat, de anteacta vita et gradus sublimitate con
Abbreviated transcription (Latin):
omno scõ ac uere beatissimo antistir¬
Gerardo. a ⁊ Zo indignus seruoꝵ dĩ seruus. ab¬
batũ ultimus. peccatoꝵ primus. aeterne redemp¬
tionis munus. Saero ẽ subnixũ eloquio: quia sic̃
p̃fulget in scĩs p̃latis imperandi potestas. ita res¬
pondere debet inbonis quoq subiectis excequendi
deuota uoluntas. Nam ut illos exiustis imperis
in conspectu diuinȩ maiestatis oportet ab solui.
ita & istos sequente obȩdientiȩ fructu. aeterna
edepedit remuneratione saluari. Huius sententiȩ
ego ñ exepers. urã uissione ꝓmotus. opus assumpsi
legenti ut credo non omnimodis ingratũ. aucto¬
ri uero omnimodis formidandũ. quia sicut de¬
cursis spacus tempoꝵ obscura ẽ notitia p̃teritoꝵ
ita quoq ẽ libera certitudo p̃sentiũ rerum.
Quoa gͦ uissistis humilit̃ suscepi. qđ p̃monlustis.
quã uis inepte etepleui. Sumite gͦ libellum.
ur̃o iussu impositũ. meo labore confectũ. C ui
quidẽ inspecie columbȩ suꝑ dnm̃ descendentis.

Expanded text:
omino sancto ac vere beatissimo antistGERARDO ADSO indignus servorum Dei servus, abbatum ultimus, peccatorum primus, aeternae redemptionis munus. Sacro est subnixum eloquio, quia sicut praefulget in sanctis praelatis imperandi potestas, ita quoque resplendere debet in bonis subjectis exsequendi devota voluntas; nam ut illos ex justis imperiis in conspectu divinae majestatis oportet absolvi: ita et istos sequente obedientiae fructu aeterna expedit remuneratione salvari. Hujus sententiae ego non expers, vestra jussione promotus opus assumpsi, legenti, ut credo, non omnimodis ingratum, auctori vero omnimodis formidandum: quia sicut decursis spatiis temporum obscura est notitia praeteritorum: ita quoque est libera certitudo praesentium rerum. Quod ergo jussistis humiliter suscepi, quod praemonuistis quamvis inepte explevi. Sumite ergo libellum vestro jussu compositum, meo labore confertum. Quem quidem in specie columbae super Dominum descendentis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia regis. ut illius prudentia disponerent᷑
regni negotia. Unde factũ ẽ. ut euocatus hono¬
rifice ut decebat. adlimina perducer et᷑ palatii
magnũ omnib futurꝰ solamen. sicuti postea
euentus rerum ꝑ docuit. Intanta enĩ ẽ habitꝰ
dignitate. ut infulas sacerdotales adeptus. ac¬
clamante populo dignum fieri talẽ doctorẽ
p̃sulatus gerere offinũ. qui tantã grãm adeo
ꝑciperet. ut etiã omnib innecessitate subueniret
Inter ea uir dĩ sco spu plenus. ordinante dei
semina inplures diffunderet. quȩ insemet du
manentia occultabat. Quis uero enarrare sufficiat
quanta illi cura fuerit pauperum uictus. cũ sit
factus orphanoꝵ pat̃. uiduarũ pius adutor. in¬
firmoꝵ benignissimus consolator. omniumq
necessitatum largissimus procurator. Uirtus itaq
humilitatis tanta in eo refulsit. ut cunctis se in¬
feriorem cuperet estimari. quo fieret iuxta apłm

Expanded text:
praesentia regis, ut illius prudentia disponerentur praesentia regis, ut illius prudentia disponerentur regni negotia. Unde factum est, ut evocatus honorifice, ut decebat, ad limina perduceretur palatii, magnum omnibus futurus solamen, sicuti postea eventus rerum perdocuit. In tanta enim est habitus dignitate, ut infulas sacerdotales adeptus, adclamante populo, dignum fieri talem doctorem praesulatus gerere officium, qui tantam gratiam a Deo perceperit, ut etiam omnibus in necessitate subveniret. 3. Interea vir Dei sancto Spiritu plenus, ordinante Dei semina in plures diffunderet, quae in semet diu manentia occultabat. Quis vero enarrare sufficiat, quanta illi cura fuerit pauperum victus, cum sit factus orphanorum pater, viduarum pius adiutor, infirmorum benignissimus consolator omniumque necessitatum largissimus procurator? Virtus itaque humilitatis tanta in eo refulsit, ut cunctis se inferiorem cuperet aestimari, quo fieret iuxta apostolum