comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuceclariꝰ intelligẽs nõ tñ destitit Euocatis ad se pͥntipibꝰ hos bła¬
diciis et hos ninis ꝙͣta quit diligẽtia in obseqͥo studuit retinere
Iaq ad cõtinuũ hic male studiũ fuit Senones quoꝵ int̾ om̃is et
fama et au̾ctas magna erat / cauariũ quẽdã alibi cauarinũ ĩue¬
mo stirpis regie quẽ cesar ill regem dederat publico de consensu

Expanded text:
hos blanditiis et hos minis, quantum quivit, in obsequio retinere, idque illi continuum hiemale studium fuit. Senones, quorum inter omnes et fama et auctoritas magna erat, Cavarium quemdam, alibi Cavarinum invento, stirpis regie, quem Cesar illis regem deder
Abbreviated transcription (Latin):
hib̃̾ius erant illis eductis octo reliquas hĩcinde dispersas euocat priusq
qm hostes quo iuisset a quid ageret nossent. oem excerctũ congregaᵗ
atq ut florus idem ait ex discantibus hibnis castra contraxit et
añ in media gallia fuit ꝙͣ ab ultia tim̾et᷑. Wercingetorix audito
cesaris digressu retro in bituriges reuersꝰ atq hiñc ꝓfectus ĩ boicos

Expanded text:
rant. Illis eductis, octo reliquas hinc inde dispersas evocat, priusque, quam hostes, quo ivisset aut quid ageret, nossent, omnem exercitum congregavit: atque, ut Florus idem ait, ex distantibus hibernis castra contraxit, et ante in media Gallia fuit, quam ab ultima timeretur. Vercingetorix, audito Cesaris
Abbreviated transcription (Latin):
consenciebat int̾fec̾ant latronũ qͦr manꝰ ingens partim bello ꝑtimp̃da
illiciente dimisso agculture studio sese istis adiũxerãt.: qͥbus oĩbus
magnus extitus iam ĩ armmis erat. Sabinis locũ castris aptissimũ
nactus intͣ uallũ suos lacessitus sepe litet ab hostibꝰ contĩebat. ut iã non
hostiũ mõ. sed suoꝵ ĩ cõtemptũ paulatĩ ĩadisset. Ip̃e uo non id metu alio
faciebat insi ꝙ absente cesare tãta cũ mltitudĩe congredi quisquis exitꝰ
seq̃retur. ne teme̾itati tribui poss pocius ꝙͣ u̾tuti auxiꝰ suspẽsusq erãt
aĩo ubise sꝑmi autẽintellexit pugna̾e tãdem. sed ĩ pi̾is cõtẽptũ hꝰ remõi¬

Expanded text:
consentiebat, interfecerant. Latronum quoque manus ingens partim bello, partim preda consentiebat, interfecerant. Latronum quoque manus ingens partim bello, partim preda eliciente, dimisso agriculture studio, sese istis adiunxerant, e quibus omnibus magnus exercitus iam in armis erat. Sabinus, locum castris aptissimum nactus, intra vallum suos, lacessitus sepe licet ab hostibus, continebat, ut iam non hostium modo, sed suorum in contemptum paulatim incidisset. Ipse vero non id metu alio faciebat, nisi quod absente Cesare tanta cum multitudine congredi, quisquis exitus sequeretur, ne temeritati tribui posset potius, quam virtuti, anxius suspensusque erat animo. Ubi se sperni autem intellexit, pugnare tandem, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
Quni iã hora diei qrͣta ẽct usa ad occasũ solis incend̾e ac fei̾re nũqmͣ uł
moniẽto tꝑis destiterũt: oĩbusq fere uel exustis ł op̃pssis pauco bñficio
uicine nõctis elapse sut̃ Hoc p̃lio nõ modo flos iuuenũ uenetorũ.
s prouecte erĩa etatis cõsiliũ ac fructus int̾ridit. Perditis ergo uiris ac
nauibus et om̃i insuper spe amissa se suaq rõnoꝵ p̃tati atq arbito cõ¬
misere ¶ os cesar conͣ suũ mor̃e tractauit ĩuiciꝰ ut barbaros a uio¬
landis legatis exemplo supplicii detrẽt: senatũ gͥ morte. ppłm seruitute
pena bonis aĩs grauiore mltauit. sit cũ uenetis debellatũ qͣ uictoria
nõ ip̃i tiũo subacti. sed maritinia orci õis ad obseqͥũ redacta erat Ecce
autẽ alia ex aliis bella consurgũt. lituriꝰ sabmꝰ iussu cesaris unelloꝵ
fines introierat apud quos tũc sũme reꝵ uiridoixo multe in circuitu

Expanded text:
quum hora diei quarta esset, usque ad occasum solis incendere ac ferire numquam vel quum hora diei quarta esset, usque ad occasum solis incendere ac ferire numquam vel momento temporis destiterunt, omnibusque fere vel exustis vel oppressis, pauce beneficio vicine noctis elapse sunt. Hoc prelio non modo flos iuvenum Venetorum, sed provecte etiam etatis consilium ac virtus intercidit. Perditis ergo viris ac navibus et omni insuper spe amissa, se suaque Romanorum potestati atque arbitrio commisere. Hos Cesar contra suum morem tractavit immitius, ut barbaros a violandis legatis exemplo supplicii deterreret: senatum morte, populum servitute, pena bonis animis graviore, multavit. Sic cum Venetis debellatum; qua victoria non ipsi tantummodo subacti, sed maritima ora omnis ad obsequium redacta est. Ecce autem alia ex aliis bella consurgunt. Titurius Sabinus iussu Cesaris in Ulnellorurm fines introierat, apud quos tunc summe rerum preerat Viridonix. Multe in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ r̃iecissent nauigio remis ĩ adu̾sũ acto et rudentes uelut culta acie¬
suaꝵ impedim̃ta nciuiũ. pz uirorũ pugna ĩqua longe suꝑior erat acies
rõna Et u̾tutẽ insitã spc̃ator epimiꝰ exsp̃c̃abat Cuc̃ta eñi in conspcũ cesa¬
ris agebatur. et ex̾citus cͥcũfusi qͥ lictoribꝰ proximos occupauit colles
in quo bellicaꝵ rerũ multi magniq er̃at iudices noti om̃s bellanciũ et
amici quorũ sub oculis nec u̾tus nec ignauia esse poss occulta et sua¬
ꝑte gͥ natura uiri fortes: et hiis acti stimulis strẽnuissĩe rẽ gerebant
Sit ut breui fracta hostes pertinania spem salutis fuge uẽtisq cõmittent
quibus cũ uela credidissent quasi roͣnos ueriti subito siluerũt. et
stagñate et freto destitutis qͣs uehebant nauibꝰ mers celi mariõq tr̃aqͥl¬
litas consecuta ẽ. sic ut ĩmobiles languẽtibꝰ uadis starẽt. assecuti rõni

Expanded text:
tium iniecissent, et, navigio itium iniecissent, et, navigio iue non navium sed virorum pugna, in qua longe superior erat acies romana; et virtutem insitam spectator eximius excitabat. Cuncta enim in conspectu Cesaris agebantur et exercitus circumfusi, qui litoribus proximos occupabat colles, in quo bellicarum rerum multi magnique erant iudices, noti omnes bellantium et amici, quorum sub oculis nec virtus nec ignavia esse posset occulta. Et suapte igitur natura viri fortes et his acti stimulis strenuissime rem gerebant, sic ut brevi fracta hostis pertinacia, spem salutis fuge ventisque committerent. Quibus quum vela credidissent, quasi Romanos veriti subito siluerunt, et, stagnante freto destitutis, quas vehebant, navibus, iners celi marisque tranquillitas consecuta est, sic ut immobiles languentibus vadis starent. Assecuti Romani,
Abbreviated transcription (Latin):
tradebatur Ita rẽ cesar intelligẽs mefficati labore p̃t̾misso classeni exspc̃are duxͣ.
honescius qͣ pnĩte res nõ uanius nec se dignis subt̾fugiis. sed uno uidebatur tr̃a¬
sigendactamĩe Has int̾ curas exspc̃ata classis affuit alto ueniẽs occeano
qua c̾nentes uenẽti suis lictoribꝰ ꝓpinꝙͣtem cũ ducẽtis uigniti munitissimis
nanibꝰ ali obuiam exiere. eratq rõne pugne rõ difficilima. ꝙ et forcioes es¬
sent. et maiões barbarorũ naues et turribꝰ alciõibꝰ p̾m̃ebant. uñex alto
pugnãtibus illis qsi miquis preliũ in locis ag̾etur. uela q et mali et autẽne
ĩẽsa mole prescabant qͥ se rõnas naues rr̃e facile opp̃ssuros ꝯfidebãt et fe¬
cissent si naues nauibus cõturrissent. Sz oĩa uincit iugeniũ et u̾tꝰ Er̃at
rõnis falces ĩaudite mag̾tudĩs. qͥs cũ artificõso quodã ĩpulsu rudẽtibꝰ hos¬

Expanded text:
tardabantur. Itaque rem Cesar intelligens, inefficaci labore pretermisso, classem expectare duxit tardabantur. Itaque rem Cesar intelligens, inefficaci labore pretermisso, classem expectare duxit honestius, quoniam res non vanis nec se dignis subterfugiis, sed uno videbatur transigenda certamine. Has inter curas expectata classis affuit alto veniens oceano, quam cernentes Veneti suis litoribus propinquantem cum ducentis viginti munitissimis navibus illi obviam exiere. Eratque romane pugne ratio difficillima, quod et fortiores essent et maiores barbarorum, naves, et turribus altioribus preeminebant, unde ex alto pugnantibus illis quasi iniquis prelium in locis ageretur. Vela quoque et mali et antenne immensa mole prestabant, qui se romanas naves facile oppressuros confidebant; et fecissent, si naves navibus concurrissent. Sed omnia vincit ingenium et virtus. Erant Romanis falces inaudite magnitudinis, quas cum artificioso quodam impulsu rudentibus hos
Abbreviated transcription (Latin):
sauctomisa et cet̾is fr̃tus illiꝰ officõsis gentibꝰ exspc̃abat. huit p̃tepit
ut adp̾mũ exsp̃tare classis aduentũ cur sũ agat in uenetos Apse
ad eos̃ cũ reliquis legiõibus t̾restri precessit itinere młtisqꝵ passi
opidis expugnatis q̃ iuexpugnabilia pideb̾at᷑ ceptis instabat alac̾t᷑
sperans pedetentĩ rem conficere. At ueneti uiriũ usu ac pericia et
naniũ habũdanti copia: impõitis ĩ eas fortũis suis cõuigibus¬
q et filiis ãĩ inhiberi fuga nullom̃õ posset. liberi et ĩcoluies ab¬
ibant in opida alia atq alia/ quo rõmi locoꝵ ignorãcia et nauiũ
pemuria nõ pot̾ant sequi Ibiq se it̾m atq it̾m defendebant: rebq in longumi
ibat et in irritũ desinebat. nec belli finis ullꝰ oñdebat᷑. eoq magis quo ro¬
mane naues alit̾ fabriftẽ occeamq fluctibus impares tẽpestrtibꝰ insolitis

Expanded text:
Santonisque et ceteris tractus illius officiosis gentibus expectabat; huic precepit, Santonisque et ceteris tractus illius officiosis gentibus expectabat; huic precepit, ut ad primum expectate classis adventum cursum agat in Venetos. Ipse ad eos, cum reliquis legionibus terrestri procedit itinere; multisque passim oppidis expugnatis, que inexpugnabilia videbantur, ceptis instabat alacriter sperans pedetentim rem conficere. At Veneti viarum usu ac peritia et navium abundanti copia, impositis in eas fortunis suis coniugibusque et filiis, quum prohiberi fuga nullo modo possent, liberi atque incolumes abibant in oppida alia atque alia, quo Romani locorum ignorantia et navium penuria non poterant sequi, ibique se iterum atque iterum defendebant; resque in longum ibat et in irritum desinebat, nec belli finis ullus ostendebatur, eoque magis quod romane naves aliter fabrefacte oceanique fluctibus impares tempestatibus insolitis
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq neut fit motus alii suꝑ alios ac̾rentuꝵ.ẽẽtq ubilib qͥ rohortis
octurrent ꝑ diuersa t̾rarũ diuisit ex̾citũ Citũ labienũ cũ eqͥtatu
magno mifit ĩ treueros. huic iussit ut et remis et amicis aliis ĩob¬
sequio cõferuãdis/ et g̾manis rhemi tnͣsitu cohcendis ĩtende̾t Sub¬
liuĩ crassũ cũ ꝑte ecĩa eqͥtatus: et duodeci legionariis cohortibus mi¬
sit ĩ aqͥtaniã cui ĩiũxit ut curaret ne qͣ inde ĩ uenetos. a alias gallia¬
rũ ꝑtes auxiliamitt̾ent᷑. Citurũ sabinũ cũ tribus legiõibꝰ ĩ iutellos
uicĩnas q gẽtes misit. qͥbus om̃i studio cõtinõdis ut insisce̾t ĩpauuĩt
Decuriũ brutũ adolescẽtem aassibus p̃posuit: et illi q̃ se iubente
ni ligere frã erat: et illi quã suo quo iussu uentur᷑a ex pitõibus

Expanded text:
Itaque, ne, ut fit, motus alii super alios orirentur, essetque ubilibet qui cohortibus Itaque, ne, ut fit, motus alii super alios orirentur, essetque ubilibet qui cohortibus occurreret, per diversa terrarum divisit exercitum: Titum Labienum cum equitatu magno misit in Treveros; huic iussit, ut et Remis et amicis aliis in obsequio conservandis, et Germanis Rheni transitu cohercendis intenderet. Publium Crassum cum parte etiam equitatus et duodecim legionariis cohortibus misit in Aquitaniam, cui iniunxit, ut curaret, ne qua inde in Venetos aut alias Galliarum partes auxilia mitterentur. Titurium Sabinum cum tribus legionibus in Ulnellos vicinasque gentes misit, quibus omni studio continendis ut insisteret, imperavit. Decimum Brutum adolescentem classibus preposuit, et illi, que se iubente in Ligeri facta erat, et illi, quam suo quoque iussu venturam ex Pictonibus
Abbreviated transcription (Latin):
dabat insuꝑ aĩos estus ille recprocus qͥ alterius litus motibus qͣtit
tegitq et nuidat occeami incolis notus ex terisq t̾ribilis. Naniũ p̃te̾a
suaꝵ robur. et armamiẽta ꝓqͣlitate fluctuũ ac uẽtoꝵ qͥbꝰ agitã de
erant ac pulsande propt̾q maris hostiũ q molẽtie ꝑferende multo
oͥnis nauibus apcio̾es uide̾nt᷑. harũ om̃i difficultatũ iccta cesarem
latebat/ magua tñ lacessitus ĩuiria. ueritusq nesi ista dissilasset
reliq̃ naciones ut sũt ãĩmi ĩ suꝑbĩa ac ꝑfidiã promi mlte rebellionis
exempla seq̃rentur. hoc sibimllatenus negligẽdi extimabat. suensq
naturalit᷑ hõibus insitũ lib̾tatẽ aimare et odisse seruitutẽ. añ alios gall
ingenitã leuitatẽ ut de facili mobiles. atq ad subita bella uolubiles
ẽẽnt Iam ꝑ ex̃ma galliaꝵ p̃sagia nouitatũ uariarũ multa cõcepat

Expanded text:
Dabat insuper animos estus ille reciprocus, qui alternis motibus litus quatit Dabat insuper animos estus ille reciprocus, qui alternis motibus litus quatit tegitque et enudat, oceani incolis notus exterisque terribilis, navium preterea suarum robur et armamenta pro qualitate fluctuum ac ventorum, quibus agitande erant ac pulsande, propter que maris hostiumque violentie perferende multo romanis navibus aptiores viderentur. Harum omnium difficultatum nullam Cesarem latebat: magna tamen lacessitus iniuria veritusque, ne, si ista dissimulasset, relique nationes ut sunt animi in superbiam ac perfidiam proni, inulte rebellionis exempla sequerentur, hoc sibi nullatenus negligendum estimabat, sciens, quam naturaliter hominibus insitum libertatem amare et odisse servitutem, ante alios Gallis ingenitam levitatem, ut de facili mobiles atque ad subita bella volubiles essent. Iam per extrema Galliarum presagia novitatum variarum multa conceperat.
Abbreviated transcription (Latin):
et alios et seipsum sua illa incredibili celitate tñscendit que sepe multit ĩ
locis cognita effent. ut ꝙͣtolib abñtem spacio semꝑ hostes et pñtẽ et ĩ¬
minẽtem c̾uicibus cogitarent. Nemo uꝙͣ expedicior/ agiliorq nõ dicã
imꝑator sed biator fuit Cesare ig̃r reu̾so ueneẜ galliq alii fc̃m suũ
reputates qui legatos gẽtis potẽtissime barba̾ita ĩmaĩtate uiolassent nõ
ad uenĩa petendã. sed ad rim ĩferendã sese apꝑpeant. uicissimq se pp
inbellũ alt̾ alt̾m coartãt᷑. neq solũ a proxis contrahut auxilia. sed
ecĩa abritauis q̃ occeani estu semotu nõ magno tñ int̾ͥuallo coñ ilã
plagam hĩtuit. Et hͨ faciũt nõ tãcirmis ꝙͣ locis fidentes ĩꝑiciis at
palustribus ubi n ͨ expeditus pedũ usus ẽẽt. nec nauiũ aͥ equorũ. et
ut nauigari posset sentientes senanibꝰ halundare qͥbus egrãt rõni

Expanded text:
et alios et seipsum sua illa incredibili celeritate transcendit, que sepe multis in et alios et seipsum sua illa incredibili celeritate transcendit, que sepe multis in locis cognita effecit, ut quantolibet absentem spatio semper hostes et presentem et imminentem cervicibus cogitarent. Nemo unquam expeditior agiliorque, non dicam imperator, sed viator, fuit. Cesare igitur reverso, Veneti Gallique alii factum suum reputantes, qui legatos gentis potentissime barbarica immanitate violassent, non ad veniam petendam, sed ad vim inferendam sese apparant vicissimque se populi in bellum alter alterum cohortantur. Neque solum a proximis contrahunt auxilia, sed etiam a Britannis, qui oceani estu semoti, non magno tamen intervallo, contra illam plagam habitant. Et hec faciunt non tam armis, quam locis fidentes imperviis atque palustribus, ubi nec expeditus pedum usus esset nec navium aut equorum, et, ut navigari possit, sentientes se navibus abundare, quibus egeant Romani.
Abbreviated transcription (Latin):
ta oĩa ixtimaret in illiricũ iam profectus erat. et hiis qͥ terras ĩcog¬
nitas ac remotas uidendi infinita cupidĩe trahetur. Erat autẽ illi¬
ricũ premĩcie sue ꝑs lege sibi natuua suꝑaddita. cuiꝰ latissim fines
sunt. huic ytalia suꝑiorq g̾mania.: Inde macedonia et trachea᷑ et
epiris. huc suuis adriansticus IInde maximꝰ nr̃i orbis empniũ da¬
nubius. Sane hac rebellione Crassi litteris mĩtiata remanda¬
uit cesar ut in ligere preclaro ampne galliarũ qui nomen et
aquas in occeanũ fert classem nauiũ longarũ quantũ pocest
extriuit gũbuatores ac remiges ex prouincia conquirat. ut ipse cũ
uenit hiis copiis ad hostes occeanũ accolentes secundo alues
descendat. Et ideni ipse illico. Ut telli alpiunq condicio ho¬
minibus ullomodo permeabile iter fecit. Dimisso illirico festi¬
aum haud dubie cunctos hõres omniũ hellica uirtute superauit

Expanded text:
ta omnia estimaret, in Illyricum iam profectus erat, ut is, qui terras incogta omnia estimaret, in Illyricum iam profectus erat, ut is, qui terras incognitas ac remotas videndi infinita cupidine traheretur. Erat autem Illyricum provincie sue pars lege sibi Vatinia superaddita, cuius latissimi fines sunt: hinc Italia superiorque Germania, inde Macedonia et Thracia et Epirus; hinc sinus Adriacus, inde maximus nostri orbis amnium Danubius. Sane hac rebellione Crassi literis nuntiata, remandavit Cesar, ut in Ligere, preclaro amne Galliarum, qui nomen et aquas in oceanum fert, classem navium longarum, quantam potest, extruat, gubernatores ac remiges ex provincia conquirat, ut ipse, quum venerit, his copiis ad hostes oceanum accolentes secundo alveo descendat. Et idem ipse illico, ut celi Alpiumque conditio hominibus ullo modo permeabile iter fecit, dimisso Illyrico, festim haud dubie cunctos homines omni bellica virtute superaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
liai subide belli niͣa ꝑ ducis abñciam orta e̾at Publiut᷑ trassus
egregius et adolescens cũ septĩa legiõe dimissꝰ a cesaͥe secꝰ occeanũ
hibuauit. Io frum̃ti pc̃auẽs ĩopiam ad singłas gẽtes finitimas lega¬
tes siungulos. ad uenetes u̾o genños destĩauit. ꝙ gens illa esset
om̃i eius regionis potentissima: cuiꝰ hodie qd̾ sciã sic transeut res
hpp̃cie ne nomẽ qͥdem a uestigiũ ullũ extat Illi aũt togitãtes hͦ for¬
tassit mõ sese obsides quos rõnos nõ sponte dederant recuꝑaturos le¬
gatos detimierũt. ac uinculis astriuxerũt. hoc exemplo freti ppłi uitĩ
ut quibꝰ lenia mobiliaq sũc ingenia legatos ecĩa ad semissos redi̾e
ad suos pari propõito uetuere. Dũq hec aduersus rõnos in galliis coñ
fidem contraq ius genciũ a gẽnt᷑. Cesar nichil inde selliatus ꝙ pacta¬

Expanded text:
Alia subinde belli materia per ducis absentiam orAlia subinde belli materia per ducis absentiam orus adolescens, cum septima legione dimissus a Cesare secus oceanum hibernarat. Is frumenti precavens inopiam, ad singulas gentes finitimas legatos singulos, ad Venetos vero geminos destinavit, quod gens illa esset omnium eius regionis potentissima, cuius hodie, quod sciam sic transeunt res humane ne nomen quidem aut vestigium ullum extat. Illi autem, cogitantes hic fortassis modo sese obsides, quos Romanis non sponte dederant, recuperaturos, legatos detinuerunt ac vinculis astrinxerunt. Hoc exemplo freti populi vicini, ut quibus levia mobiliaque sunt ingenia, legatos etiam ad se missos redire ad suos pari proposito vetuere. Dumque hec adversus Romanos in Galliis contra fidem contraque ius gentium agerentur, Cesar nichil inde sollicitus, quod paca
Abbreviated transcription (Latin):
obuia cũcta prost̾ue̾nt. Ita ut ex tͥginta milibꝰ barbaroꝵ q̃legione biũ
arrũsceterant. breui tꝑit in spacio plusꝙ decem milia cesa ẽẽnt. reli
ques morti nõ u̾tus. sed fuga p̃ripuit. Sic uirorũ forciũ prudenciũq ꝯfilia
prosꝑis proseqͥtur fortũa successibus. hiis actis romam uitores sese in
castra recipiũt. sed galba mẽor se iłł in locis a cesare dimissũ nõ ut
bellũ ge̾ret sed ut it illud ex galliis ꝑ alpes ad ytaliã difficile ac int̾ato¬
ribũ onerosũ et pene obstrusũ ꝑplexũq porteriis ꝑiculosũq latrũtulis
pate fac̾et. suaq tutũ redde̾t pñcia. Ansuꝑ uictor licet noleris tñ rem
fortũe sepius cõmitt̾e / et rursus ex̃ma tentare inde statim nullo obstãt
in allobroges rona proũicĩa est reu̾sus. atq ibi tñ quillꝰ hibu̾auit

Expanded text:
obvia cuncta prosternerent, ita ut ex triginta millibus barbarorum, qui legionem unam obvia cuncta prosternerent, ita ut ex triginta millibus barbarorum, qui legionem unam circumstiterant, brevi temporis in spatio plus quam decem millia ceSic virorum fortium prudentiumque consilia prosperis prosequitur fortuna successibus. His actis, Romani victores sese in castra recipiunt. Sed Galba, memor se illis in locis a Cesare dimissum non ut bellum gereret, sed ut iter illud eco Galliis per Alpes ad Italiam difficile ac mercatoribus onerosum, et pene obstrusum perplexumque portoriis, periculosumque latrunculis patefaceret suaque tutum redderet presentia; insuper victor licet, nolens tamen rem sepius fortune committere et rursus extrema tentare, inde statim nullo obstante in Allobroges, romanam provinciam, est reversus atque illic tranquillius hibernavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos nũs añcedũt. Cũ in hos barbaros miolẽt᷑ irrũpimiꝰ et niltale
cogtitũtes aggredim̃. adeut pio forsitam fortuna conatiu. alioqũ
rosi ilupetua uintinus pugna unitem ordinarit. Acqͥeuit fidis galle
consiliis. et erant qͥbus m̃to credeut. mox edoitis cẽtiu icibus ac fͥ¬
bruans qd fcto oput esset militibus edicit᷑. Ut respirent. neq ad ꝓ̃qm̃
rei agtter q̃ tela hostiũ sustine. Intentiq interã sigini orup tõmit
oxspertent uie breui hora laboriose eradita qͥen dato si guo dire
uenerat subito pret̾ spem castroꝵ portis eiu̾pit᷑ tantis aĩs ut stupẽtes baibãi
ferre impetũ nõ possent et dicto cicuis pugne status mutaet᷑ ut qͥ mõ
iadebant ĩnade̾nt᷑. ⁊ qͥ ĩnadebãt᷑. ĩnad̾ent: qͥq in castris clausi oppugͥtõe
t̾ribili ad captĩtatẽ et suppliciũ petebãtur ĩ medios hostes ĩuecti ferro

Expanded text:
nos numero antecedunt. Quin in hos barbaros violenter irrumpimus, et nil tale nos numero antecedunt. Quin in hos barbaros violenter irrumpimus, et nil tale cogitantes aggredimur? Aderit pio forsitan fortuna conatui. Alioquin, nisi impetu vincimus, pugna vincemur ordinaria. Acquievit fidis Galba consiliis, et erant, qui merito crederentur. Mox edoctis centurionibus ac tribunis, quid facto opus esset, militibus edicitur, ut respirent neque aliud quicquam rei agant, quam tela hostium sustinere, intentique interim signum eruptionis expectent. Vix brevi hora laboriose tradita quieti, dato signo, quod enerat, subito preter spem castrorum portis erumpitur tantis animis, ut stupentes barbari ferre impetum non possent, et dicto citius pugne status mutaretur, ut, qui modo invadebant, invaderentur, et, qui invadebantur, invaderent, quique in claustris clausi oppugnatione terribili ad captivitatem et supplicium petebantur et in medios hostes invecti ferro
Abbreviated transcription (Latin):
ge presidio salũadi quo tñ consilio nõ reiecto sed dilato elegerut armis
pociuis ex ꝑiri qm fuga si qua eẽt ad salutem uia. Cũ uͥohostes cas¬
tra ĩuasissent et multitudĩe freti fessis integros submittẽdo qd̾ apᵈ
romanos nõ mõ fessit. sed ne uuln̾atis qͥd fieri pot̾at: qͥbus ne dr̃
requieste sed ne loco arrepto. uel parũꝑ tede licẽt. usq adeo eos atͥuis.
ioni ad despacionẽ ultimĩa spcaret: nec tã pro salute ampli ꝙͣ pro
ulnõe resisterent ue ĩulti ꝑirent. P. sextius haculus centurio primi
pili quẽ in congressu neruioꝵ młts afflictũ uuli̾bus meoraui. suq
Soyus uolusenus tͥbunꝰ militũ cõsultissim duo. fortissimq uiri p̃ppe
galbã adeunt et uña ẽ inqͥuit spes salutis si consiliũ qd pͥmũ sup̃¬
farus uł ultimũ ex eqͣmur Nlam qͥd hie agiuꝰ laborãtes longe isti

Expanded text:
ge presidio salvandi. Quo tamen consilio non reiecto, sed dilato, elegerunt armis ge presidio salvandi. Quo tamen consilio non reiecto, sed dilato, elegerunt armis potius experiri, quam fuga, si qua esset ad salutem via. Quum vero hostes castra invasissent multitudine fresi, fessis integros submittendo quod apud Romanos non modo fessis, sed ne vulneratis quidem fieri poterat, quibus nedum requiescere, sed niam ad desperationem ultimam spectaret, nec tam pro salute amplius, quam pro ultione, resisterent, ne inulti perirent, Publius Sextius Baculus, centurio primi pili, quem in congressu Nerviorum multis afflictum vulneribus memoravi, simulque Gaius Volusenus, tribunus militum, consultissimi duo fortissimique viri, prepropere Galbam adeunt: Et una est, inquiunt, spes salutis, si consilium, quod primum sumpsimus, vel ultimum exequantur. Nam quid hic agimus laborantes? Longe isti
Abbreviated transcription (Latin):
nũciatur om̃s illas gentes sponte sub rõñ imꝑiũ uenisse. Iam ad barba¬
ros qui tiraus rhenũ habitãt rõne cesareeq u̾tutis et clemẽtie famia ꝑ¬
uenerat: adeo ꝑcrebuerat ut om̃is ultro ad cesar̃e legatos mtterẽt. qui
se et daturos obsides et iussa frũros sponderũt quos ad se redie ũcõ se¬
cuture estatis imꝑauit cũ ip̃e scil ex ytalia rediisset: que deductis i
carmites ac turones in hibna legiõibus festinabat: p̃miss rom̃alrĩt
Agiesso cesare ex gallis sergius galba que logatũ in seduuos
aliasq urbes proxĩas cũ ꝑte eqͥtatus et duodecima legione di¬
miserat seduroꝵ alioꝵq dolenciũ filios suos obsidũ noĩe sibi eripi. et
rõnos publice utilitatis cõtentu u̾e autẽ dñandi libidine ilł in regiõibꝰ
a deo inaugusto fuit. ut consiliũ ip̃e suiq om̃s capent erũpendi seq fu¬

Expanded text:
nuntiatur omnes illas gentes sponte sub romanum imperium venisse. Iamque ad barbanuntiatur omnes illas gentes sponte sub romanum imperium venisse. Iamque ad barbaros, qui trans Rhenum habitant, romane cesareeque virtutis et clementie fama pervenerat, adeoque percrebuerat, ut omnes ultro ad Cesarem legatos mitterent, qui se et daturos obsides et iussa facturos sponderent; quos ad se redire initio secuture estatis imperavit, quum ipse scilicet ex Italia rediisset, quo, deductis in Carnutes ac Turones in hiberna legionibus, festinabat, premissis Romam literis t. Caput 8 Digresso Cesare ex Galliis, Sergius Galba, quem legatum in Sedunos aliasque urbes proximas cum parte equitatus et duodecima legione dimiserat, Sedunorum aliorumque dolentium filios suos obsidum nomine sibi eripi et Romanos publice utilitatis obtentu, vere autem dominandi libidine, illis in regionibus diis circumventus adeo in angusto fuit, ut consilium ipse suique omnes caperent erumpendi, seque fu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. nocte proxima cesar milites suos muris egredi claudiq por¬
tas iusserat ne quid ĩiurie tiues a militibus pat̾e̾nt᷑. sed huic cesaree
pietati hostiũ fraus ac furor obic̃us erat Itaq barbaĩta lenitate mũ¬
tato repente consilio rebellarut̃. neq uictori opidũ abstulisse ꝯtẽti
castra etĩa muasere tato impetu. tãtoq ardore nõ mõ conͣ rõnã u̾tutem
sed coñ miq̃tatem enĩa locoꝵ ut facile aꝑꝑeret desꝑantes de salute pug̃re
Eo congressu ex illis ad qͣtuor milia cecid̾e. cet̾is int̾ opidũ cõpulsit. sic
oĩ penitus spe abicã ut die proxĩa frang̾etibus portas roͣms nꝯ obstiait¬
captũ opidũ uenditq om̃s qͦꝵ turbã qͥnquag̾ita t̾ũ miliũ m̃cu ĩples¬
se compertũ fuit Per cosdem dies a legato cesaris P. crasso q̃ mõ
ad uenetos aliosq̃ qͣm plures ppłos qͥ ex̃mũ accelũt occeanũ premiserat

Expanded text:
fuit. Nocte proxima Cesar milites suos muris egredi claudique porfuit. Nocte proxima Cesar milites suos muris egredi claudique portas iusserat, ne quid iniurie cives a militibus paterentur. Sed huic cesaree pietati hostium fraus ac furor obiectus erat. Itaque barbarica levitate, mutato repente consilio, rebellarunt neque victori oppidum abstulisse contenti castra etiam invasere tanto impetu tantoque ardore non modo contra romanam virtutem, sed contra iniquitatem etiam locorum, ut facile appareret desperantes de salute pugnare. Eo congressu ex illis ad quatuor millia cecidere, ceteris intra oppidum compulsis; sic omni penitus spe abiecta, ut die proximo, frangentibus portas RomaniCaptum oppidum venditique omnes; quorum turbam quinquaginta trium millium numerum implesse compertum fuit. Per eosdem dies a legato Cesaris P. Crasso, quem modo ad Venetos aliosque quamplures populos, qui extremum accolunt oceanum, premiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
urãm nos et nr̃a cõmittimus. unũ hͦ. exposcimus si tãta ẽ demencia
tua cesar ꝙͣta fama loqͥtur: si salutem nob̃ tribuis ut arma nõ cuferas
uicini enĩ nr̃i om̃s fere nos oderut/ nobisq ĩuident a qͥbus nos amiss ar¬
Ad he cesar seruassem ĩquit uos libenciꝰ si uos dedissetis anꝙͣ muris
machĩas admouerem. sed et nũc seruabo magitq ĩ nob naͣ morẽ q¬
meũ ꝙͣ meritũ urm seqrͣ. Ita tũ ut sñ armoꝵ tradicione dedicio non
procedat. nam qd̾ de odio bicinorũ dicitis curãdũ mͥ linquite. ego in¬
dempnitati nr̃e prouidebo ut neruiorũ prouidi iubendo finitimis ne
uos ledanit iussu meo ꝙͣ ur̃ĩs armis eritis tuciores. hͦ pcepto uis armoꝵ
ingens tradita s et magna pars retẽta atq abdita ut ab hiis qͥ metu
belle. non auiõe paris agobãtur traditũ qͦ opidũ. Et qͥetus ille dies

Expanded text:
vestram nos et nostra committimus. Unum hoc exposcimus, si tanta est clementia vestram nos et nostra committimus. Unum hoc exposcimus, si tanta est clementia tua, Cesar, quanta fama loquitur, si salutem nobis tribuis, ut arma non auferas. Vicini enim nostri omnes fere nos oderunt nobisque invident, a quibus nos, amissis arAd hec Cesar: Servassem, inquit, vos libentius, si vos dedissetis ante, quam muris machinas admoverem; sed et nunc servabo, magisque in vobis naturam moremqmeritum vestrum sequar, ita tamen, ut sine armorum traditione deditio non procedat. Nam quod de odio vicinorum dicitis, curandum michi linquite: ego indemnitati vestre providebo, ut Nerviorum providi, iubendo finitimis, ne vos ledant. Iussu meo, quam vestris armis, eritis tutiores. Hoc precepto, vis armorum ingens tradita, sed et magna pars retenta atque abdita, ut ab iis, qui metu belli, non amore pacis agebantur; traditum quoque oppidum; et quietus ille dies
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥs eorũ calaimitatibus insultaet duaçi qui ut diximꝰ opẽ ner¬
uiis fẽbant audito p̃lii huius euẽtu suã in prĩa rediere seq om̃s forte
unũ ac nunitũ opidũ ab didere ibi eos cesar obsidiõe conclusit q̃ machi¬
nat pͥcul ĩtuitu irridebant q̃reb̾atq de muro q̃bus illas u̾ibꝰ moturi qͥbꝰ
man̾ibꝰ laturi essent Tantille p̃sertĩ hoĩes stature solent enĩ p̃ suor mole
torpui gẽtes arthoe rõnã sꝑnere medioctatem. pꝯ admoueri muris
machĩas aspexerũt insueto et mĩꝙͣ ałs uiso sp̃caculo stupeftĩ legatos
ad tesareni destinarũt. quoꝵ unus in hãc snĩa uerba fecit. Credimꝰ o. ro¬
mani uos nõ sñ celesti auxilio preliari qui hec õĩbut ĩpossibilia tã mĩa ᷝ
facili ͭ ͤ perficitis: ꝙͣobrem resiste uobis nõ est nr̃i ꝓpositi. sed in ptatem

Expanded text:
ne quis eorum calamitatibus insultaret. Aduaci, qui, ut diximus, opem Nerne quis eorum calamitatibus insultaret. Aduaci, qui, ut diximus, opem Nerviis ferebant, audito prelii huius eventu, suam in patriam rediere, seque omnes unum forte ac munitum in oppidum abdidere. Ibi eos Cesar obsidione conclusit. Qui machinas procul intuiti irridebant, querebantque de muro quibus illas viribus moturi, quibus manibus laturi essent, tantille presertim homines stature. Solent enim pre suorum mole corporum gentes arctoe romanam spernere mediocritatem. Postquam admoveri muris machinas conspexerunt, insueto et numquam alias viso spectaculo stupefacti legatos ad Cesarem destinarunt, quorum unus in hanc sententiam verba fecit: Credimus, o Romani, vos non sine celesti auxilio preliari, qui hec hominibus impossibilia tam mirabili facilitate perficitis. Quamobrem resistere vobis non est nostri propositi, sed in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
atus illos eẽ qui paulo añ confliperant. Nerui mõ uictores uirti ilico de¬
letiq sunt: nõ multi tñ. nec ut dictu sit et factu facile. nẽpe suoꝵ cada¬
ueribus insistentes/ fcõq ex hiis cumulo ut qͣi de loco alciore pugnarent
usq ad mortẽ forte ꝓpoĩtum tenuerũt. fregit tñ eorũ pertinacia rõna ꝑ¬
seuerancia. sic m̾tãtẽ labentẽq fortuuã publicã uniꝰ uĩri. u̾tus felicitas¬
q sustinuit. tenes ac femĩe pueriq quos cũ fortũis suis oĩbus. neruii ĩ
⁊preliũ exenutes in paludibuis procul alidid̾ant: audita suoꝵ clade. ut nł.
uictois niẜicordĩã ĩpetrarent: ppłm ueruioꝵ a sexagnita milibus ad
qngentos: senatũ a sexcentis ad tres redisse mẽorabãt. Mnẜtus ẽ cesar for¬
tssue gentis et reliquas libe̾as suis uti legibus sauxit. p̃cepitq finitĩs

Expanded text:
citus illos esse, qui paulo ante conflixerant. Nervii, modo victores, victi illico decitus illos esse, qui paulo ante conflixerant. Nervii, modo victores, victi illico deletique sunt, non inulti tamen, nec, ut dictu, sic et factu facile; nempe suorum cadaveribus insistentes, factoque ex iis cumulo, ut quasi de loco altiore pugnarent, usque ad mortem forte propositum tenuerunt. Fregit tamen eorum pertinaciam romana perseverantia. Sic nutantem labentemque fortunam publicam unius viri virtus felicitasque sustinuit. Senes ac femine puerique, quos cum fortunis suis omnibus Nervii in prelium exeuntes in paludibus procul abdiderant, audita suorum clade, ut nichil victoris misericordiam impetrarent, populum Nerviorum a sexaginta millibus ad quingentos, senatum a sexcentis ad tres rediisse memorabant. Misertus est Cesar fortissime gentis, et reliquias liberas suis uti legibus sanxit precepitque finitimis,
Abbreviated transcription (Latin):
pedibus sius insist̾e nõ ualẽtem iudit. alioꝵ quosdã segnit᷑ pugnãtes
tela tm̃ hostiũ uitare: quosda sensim cedere : quosdã prelio excedere
hostes instare ac pͥmere. et maul oĩo respiamĩa suis dare. dem̃qr ĩ ex¬
tremo rem positã intellexit: mlq ia p̃sidn suꝑesse quouel pdita
restauraret uel ruine occurr̾e̾t m̃imẽti. auxilur̃ qd aliũde nõ pote
dimicãti sintũ abstulit et in pmã acĩe prouectus magna uõcẽ sẽn¬
turiones proxĩos. suo quẽq nõĩe ĩ repans at appellãt᷑ cetos gn̾ali
exhortaniõe sollicitans noc p̃ire. s se sequi iubens reintegiãe pugña
iam languẽtẽ: hinc amore ducis huic pudore cõpulit  ⁊ tedere ⁊ ui
cũ robur atq ardorem in om̃s subita ĩspiacione diffusun. tãq
atq aĩs uersi nuitatõ rerũ adeo repentinã peꝑere. ut uix credi poss excͥ¬

Expanded text:
pedibus suis insistere non valentem vidit, aliorum quosdam segniter pugnantes pedibus suis insistere non valentem vidit, aliorum quosdam segniter pugnantes tela tantum hostium vitare, quosdam sensim cedere, quosdam prelio excedere, hostes instare ac premere et nichil omnino respiramenti suis dare, denique illi extremo rem positam intellexit, nilque iam presidii superesse, quo vel perdita restauraret vel ruine occurreret imminenti, auxilium, quod aliunde non poterdimicanti scutum abstulit et in primam aciem provectus magna voce centuriones proximos suo quemque nomine increpans atque appellans, ceteros generali exhortatione sollicitans nec preire, sed se sequi, iubens redintegrare pugnam iam languentem hinc amore ducis, hinc pudore compulit. Crederes unius animi robur atque ardorem in omnes subita inspiratione diffusum; tantumque animis versi mutationem rerum adeo repentinam peperere, ut vix credi posset exer
Abbreviated transcription (Latin):
pericula rõna uirtus erupit. Et qm̃ per gontes diuisus erat hostiũ
exc̃citus noua sił ac decĩa legio. fessos labõe uictosq yulin̾bꝰ fregit
attrebates Octana u̾o et undecima urrom̃aduos cuĩ duce suo budño¬
gaco quodã qui sũmi apud eos loci erat E ũ nermiis obstmati
ctamẽ fuit usq adeo ut pene ĩ dubio fu̾it rõna fortũa. et teneri eaꝰ¬
tes opinatissiẽ u̾tutis int̾ om̃s gallos. qͥ aupilio rõnis aduenerant᷑ dis¬
ꝑsas legiones. et referta hostibus castra atqr oĩa circũcturbatt tͣnen¬
tes actũ de roͣnis rati fugerent uictosq illos ac deletos sue prĩe mina¬
rent. Cesar tũ ubiq semꝑ magnus tũ magnis ecĩa piculis ꝑmaxin
ubi signiferos int̾fectos. centuriones aut̃ cesos aut saucios. Int̾qr ali¬
os ꝑ sextiũ baculũ fortissimũ uirũ mlt̾is debilitatũ uulm̾bus. et iam

Expanded text:
pericula romana virtus erupit. Et quoniam per gentes divisus erat hostium pericula romana virtus erupit. Et quoniam per gentes divisus erat hostium exercitus, nona simul ac decima legio fessos labore victosque vulneribus fregit Atrebates, octava vero et undecima Viromanduos cum duce suo, Buduognato quodam, qui summi apud eos loci erat. Cum Nerviis obstinatius certamen fuit, usque adeo, ut pene in dubio fuerit romana fortuna; et Treveri equites, opinatissime virtutis inter omnes Gallos, qui auxilio Romanis advenerant, dispersas legiones et repleta hostibus castra atque omnia circum turbata cernentes, actum de Romanis rati fugerent, victosque illos ac deletos sue patrie nuntiarent. Cesar, cum ubique semper magnus, tum magnis periculis permaximus, ubi signiferos interfectos, centuriones aut cesos aut saucios interque alios P. Sextium Baculum, fortissimum virum, multis debilitatum vulneribus et iam
Abbreviated transcription (Latin):
petũ sustimut. repulitq cesar ꝙͦ pro tꝑe nulli rei deerat et milites hor¬
tabatur presertim predilcẽ sibi legiõis decĩe. sed exhortacõ mr̃io brenit᷑ erãt
ututis ut p̾stine memĩissent nene ĩ solita rerũ sp̃e turbarẽt᷑ et qm̃ differri
res amplius nõ ualebat signũ pugne tuba dedit. et tã inchil spditte
fuit: ut ne dicã cõsuete sollẽpnitates prelioꝵ omitte̾nt᷑. sed iux galoas
induendi licencia suꝑesset. nullus fuit acierũ ordo. nulla are milicie
fortũa q̃ p̾mas solet om̃s sibi pugne tumultuaie partes usurpauat
qui ab oꝑe ad p̃liuĩ redibant que casu qͥsq signa conspexerat illit se
confestim applicabat atq illa seq̃batur: ne suũ ꝓp̃ũ inqrendo. cor¬
fusis õibus tempus amitte̾t. õe qd̾ in hostes iret suũ signũ extrabar
ancipiti et t̾ribili marte pugnatũ. s ꝑ medias difficultater acq

Expanded text:
impetum sustinuit repulitque. Cesar quoque pro tempore nulli rei deerat et milites horimpetum sustinuit repulitque. Cesar quoque pro tempore nulli rei deerat et milites hortabatur, presertim predilecte sibi legionis decime. Sed exortatio cesarea brevis erat: virtutis ut pristine meminissent, neve insolita rerum specie turbarentur; et quoniam differri res amplius non valebat, signum pugne tuba dedit. Et tam nichil spatii fuit, ut ne dicam consuete solemnitates preliorum omitterentur, sed vix galeas induendi licentia superesset. Nullus fuit acierum ordo, nulla ars militie: fortuna, que primas solet, omnes sibi pugne tumultuarie partes usurpaverat. Qui ab opere ad prelium redibant, que casu quisque signa conspexerat, illis se confestim applicabat atque illa sequebatur, ne suum proprium inquirendo confusis omnibus tempus amitteret: omne, quod in hostes iret, suum signum estimabat. Ancipiti ac terribili Marte pugnatum est; sed per medias difficultates atque
Abbreviated transcription (Latin):
pmũ occurreit. in tãta tpis breuitate parũꝑ hesitau̾i̾t.umi enĩ siul
h omia exequẽda erant explicãdũ uexillũ solẽpne apud rõnos iudi¬
ciũ inchoandi prelii. ad idem quoq dandũ tuba signũ. milites ab ope
castrorũ ad opus armorũ retrahendi qͥ petendi ualli cã longnist̾ilũ
abrssent euocãdi ordinãde acies. firmãdi orõne ducis aĩ. qͥbus ne¬
dñ oibus.ẜ. nec sunglis qͥdem. hinic temꝑiẽ angustia hinc hostiũ
instanciaspaciũ dabat. sed exꝑiencia militũ rõnoꝵ qͥbus nomi n ͥ accide
poterat ꝑ seipãm sñ cuiusꝙͣ quoq ducis imꝑio prõpta erat᷑ asibus cũc¬
tis occurre̾. Pterea cesar ip̃e cũctis legiõibus singulos p̃fecẽat letfatõs
uetuerat uel mĩmũ digredi quorũ quisq dux maginis hret᷑. msi salo
maxiõ militass. horũ et ducũ iurtus et militũ egregie pͥinũ host̃ un

Expanded text:
primum occurreret in tanta temporis brevitate, pene parumper hesitaverit. Uni enim simil primum occurreret in tanta temporis brevitate, pene parumper hesitaverit. Uni enim simil hec omnia exequenda erant: explicandum vexillum, solemne apud Romanos indicium incohandi prelii, ad idem quoque dandum tuba signum, milites ab opere castrorum ad opus armorum retrahendi qui petendi valli causa longiuscule abiissent evocandi, ordinande acies, firmandi oratione ducis animi; quibus nedum omnibus, sed nec singulis quidem hinc temporis angustia, hinc hostium instantia spatium dabat. Sed experientia militum romanorum, quibus novi nichil accidere poterat, per se ipsam sine cuiusquam quoque ducis imperio prompta erat casibus cunctis occurrere. Preterea Cesar ipse singulis legionibus singulos prefecerat legatos vetuerat vel minimum digredi quorum quisque dux magnus heberetur, nisi sub maximo militasset. Horum et ducum virtus et militum egregie primum hostium
Abbreviated transcription (Latin):
tris ydoneũ occupãdũ imp̾at. Erant tũ in rõne ex̾ctu galli qͥdam ex
dediticiis q̃ coñ fidem sacramẽti mores et consilia rõnorũ neruiis apirẽt: et
seu rerũ ignorãcia. seu nali cõsuetudĩe menciendi addendiq semp rebus
aliquid spemi fecerãt.si forte ĩ compõitos aggred̾e̾nt᷑. facile rõnas aciet᷑ pos¬
se turbari. et neruii quidã intra siluaꝵ latebras se tenebat. nũt ⁊̃ aptũ
erũpentes. nũc uicissim se insiluã retrahentes rõnis ꝓpt̾ impiciã lot̃oꝵ
insequi nõ audentibus. Iam roͣmi ex̾citus ps maxĩa ad methãdũ castra
precesserat. proxĩa ĩpedimẽta mediũ de morelocũ occupabãt. due le¬
giones ad eorũ custodiã seq̃bãtur. In hos nerun om̃s ut a proditoribꝰ
docti erant precipiti ĩpetu irruerũt. atq inde pt̃ spem repulsi pari
rõnis uecerũt Ita ut cesar cura mlaplici distractus uariaꝵ rerũ. sui

Expanded text:
tris idoneum occupandum miserat. Erant tamen in romano exercitu Galli quidam ex tris idoneum occupandum miserat. Erant tamen in romano exercitu Galli quidam ex dediticiis, qui contra fidem sacramenti mores et consilia Romanorum Nerviis aperirent, et, seu rerum ignorantia seu naturali consuetudine mentiendi addendique semper rebus aliquid, spem facerent, si fortiter incompositos aggrederentur, facile romanas acies posse turbari. Et Nervii quidem intra silvarum latebras se tenebant, nunc in apertum erumpentes, nunc vicissint se in silvam retrahentes, Romanis propter imperitiam locorum insequi non audentibus. Iam romani exercitus pars maxima ad metandum castra processerat; proxima impedimenta medium de more locum occupabant; due legiones ad eorum custodiam sequebantur. In hos Nervii omines, ut a proditoribus docti erant, precipiti impetu irruerunt, atque inde preter spem repulsi pari ionem Romanis iniecerunt, ita ut Cesar cura multiplici distractus variarum rerum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
mes seruaturũ bona fide ꝓfessũs ẽ Traditis tñ armis oĩbus. ac sextẽtis
obsidibus quoꝵ cm̃i mim ut pet̾e̾t urb̃ suadebat ac ppłi magnitudo Aude
ambianisines eorũ ingresso cesari statim se suaq oĩa dedidere
qui delicias a uina cõuehent. opĩone infita enuari rebus mollibꝰ
aĩos et abelli studiis elanguere ac lentesce. uiri acres qͥbꝰ cet̾os a prĩa
u̾tute degenerãtes qui se cesari tam facile tradidissent irrid̾e̾ magꝰ et ar¬
guere ꝙͣ imitari mens ess a legatos mittere. a ullã condicõ pacis. uel
sũmis amibus aud̾ie. hn qͥdem et cĩ eis attrebates ac unrmãdui trans
fluũ sabin cõiuĩctis copiis cesarem exspc̃abant. Aduatuti qͦ. sic enĩ
scͥptũ ĩuenio. siue ut reor aduaci ut eis se cõiuĩgerent properabant.
Cesar exploratores ac deinde cẽturiones milicie peritos ad locũ cas¬

Expanded text:
mes servaturum bona fide professus est, traditis tamen armis omnibus ac sexcentis mes servaturum bona fide professus est, traditis tamen armis omnibus ac sexcentis obsidibusAmbiani fines eorum ingresso Cesari statim se suaque omnia dedidere.qui delicias aut vina conveherent, opinione insita, enervari rebus mollibus animos et a belli studiis elanguere et lentescere viros acres. Quibus ceteros a patria virtute degenerantes, qui se Cesari tam facile tradidissent, irridere magis et arguere, quam imitari mens esset, aut legatos mittere aut ullam conditionem pacis vel summis auribus audire. Hi quidem et cum eis Atrebates ac Viromandui trans fluvium Sabin coniunctis copiis Cesarem expectabant. Aduatici quoque sic enim scriptum invenio sive, ut reor, Aduaci, ut eis se coniungerent, properabant. Cesar exploratores ac deinde centuriones militie peritos ad locum cas
Abbreviated transcription (Latin):
damabãtq mulies ac puieri. motũ cesarem spectatulo diuiciatiis
ednus in hanc suña allocutus ẽ semp bellonacos seruasse fidem et cuaciã he¬
duoꝵ nũc falsis consiliis agitatos a suis pͥmoribus qͥ dicent eduos tuipiser¬
uicio opp̃ssos a cesare digna et indigna pati exetratos paña amicorũ. conũq
recusantes impiũ cõsurrexisse cũ cetis. et furori pu ͨ ͤ scpsisse tãdẽ fraude
recognita et bellonacos ad misericordĩa resais cõfug̾e. et ꝑfidos cõsultores reco¬
gitantes qͥd mali suis ciuibus ĩuexint. meritũ suppliciũ metuentes ⁊̃ britã¬
mam profugisse Orare nõ eos mõ qui errauerũt. sed se quoq. suo sił atq
heduoꝵ nõie ut eis indulgeat Ad enĩ et ip̃iꝰ cesaris et eduoꝵ ad gła ꝑti¬
nere si et eũ tã miti eẽ aĩo et apud eũ eduos tñi posse ĩuotui̾t Almiuit
cesar seq et diuiniati et eduor grã bellonacos recipere: eosq se ĩcolu¬

Expanded text:
pueri. Motum Cesarem spectaculo Divitiacus Eduus in hanc sententiam allocutus est: Semper Bellovacos servasse fidem et amicitiam Eduorum; nunc falsis consiliis agitatos a suis primoribus, qui dicerent Eduos turpi servitio oppressos a Cesare digna et indigna pati, execratos patientiam amicorum romanumque recusantes imperium consurrexisse cum ceteris et furori publico subscripsisse; tandem, fraude recognita, et Bellovacos ad misericordiam Cesaris confugere, et perfidos consultores recogitantes, quid mali suis civibus invexerint, meritum supplicium metuentes in Britanniam profugisse; orare non eos modo, qui erraverant, sed se quoque suo simul atque Eduorum nomine, ut eis indulgeat; id enim et ipsius Cesaris et Eduorum ad gloriam pertinere, si et eum tam miti esse animo, et apud eum Eduos tantum posse innotuerit. Annuit Cesar, seque et Divitiaci et Eduorum gratia Bellovacos recipere, eosque se incolu
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ad qd armati om̃s pube̾s cõuenirent. et uenisse nouissimũ capi¬
tale eͥat In eo consilio int̾multa cingetorigẽ aduersariũ. licet generũ
suis publicatis bonis publicũ denũciat ꝙ cesarẽ seq̃ret᷑. hiuc edicit itu¬
rũ se ad zenones et caruntes urbes ꝑ alias. a qͥbꝰ expetitus atq expcã¬
tus sic t̾usiturũ no per remorũ fines eosq ppłatuꝵ. añ oĩa tñ oppug

Expanded text:
bant, ad quod armati omnes puberes convenirent, et venisse novissimum capitale erat. In eo concilio inter multa Cingetorigem, adversarium, licet generum suum, hostem publicum denuntiat, quod Cesarem sequeretur. Hinc edicit iturum se ad Senones et Carnutes urbesque alias, a quibus expetitus atque expectatus sit; transiturum vero per
Abbreviated transcription (Latin):
nũme paruerũt. Tanta oĩbꝰ cupiditas nouãdaꝵ rerũ erat. ut
nichil eis ad debellandũ pret̾ duc̃e defuisse uideret᷑. qui ubi af¬
fuit mox em̾sit occultata rebellio. Sic opĩo ĩuetata p̃ualuerat qua
ĩrebus bellicis galli oĩbꝰ se gentibꝰ preferebãt: et prefendi ẽẽ ab
aliis credebãt᷑. ut rõnorũ imꝑio sub esse pudendũ sibi ac miser ũ

Expanded text:
rat, ut nichil eis ad rebellandum preter ducem defuisse videretur; qui ubi affuit, mox emersit occulta rebellio. Sic opinio inveterata prevaluerat, qua in rebus bellicis Galli omnibus se gentibus preferebant, et preferendi esse ab aliis credebantur, ut Romanorum imperio subesse pude
Abbreviated transcription (Latin):
Ille aut ut horũ nichil igno̾abat sic ml penitꝰ om̃i metuebat a situ
et mũmime loci fisꝰ que̾bat cũ ardentissiõ hosti si qua nocẽdi se offer¬
ret occasio. In hoc rnũ intentus aingetorigem et amicos alios nũis
sollicitat. ut ad cͥtũ diem sibi ꝙͣto ualeant eqͥtatu adint par̾e parant
oñis. Inte̾a iudiciomiarꝰ nũc inexpugbilẽ loci sitũ intũes nũs minas
et nũc tela iaciens indies ꝓpinqͥus cast̾s obeqͥtat/ et labienꝰ in castro
sese cõtiuens maior̃e cotidie metũ fingit. Magisq et magis hostiũ ires¬
cit audacia donec int̾miss clanculũ eqͥtibꝰ ĩtempesta nocte et re sũ¬
mo studio supp̃ssa. ut nec sciri nec ullis iudiciis poss intelligi reu̾sa
luce ip̃e enĩa iudiciomarꝰ ex more rutitur et ĩsultat cast̾s int̾q uallũ

Expanded text:
ichil ignorabat, sic nil penitus omnium metuebat, et situ et munimine loci confisus; querebat tamen, ardentissimo hosti si qua nocendi se offerret occasio. In hoc unum intentus Cingetorigem et amicos alios nuntiis sollicitat, ut ad certum diem sibi, quanto valeant, equitatu adsint. Parere parant omnes. Interea Iudiciet Labienus in castris sese continens maiorem quotidie metum fugit. Magis atque magis crescit hostium audacia, donec intromissis clanculum equitibus intempesta nocte et re summo studio suppressa, ut nec sciri nec ullis indiciis posset intelligi, reversa luce, ipse etiam Indiciomarus ex more revertitur et insultat ca