comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti accõ ẽ. nec mandati teneris rẽ
quia meam gessi. s si mandasti
michuit ꝑicuio tuo aput eum
deponam cur ñsit mandati acco
il uideo ¶ plane si fideuissisti pro
eo labeo omnimodo fideuissorẽ
ceneri ait non tantum si dolofe¬
cit is cui depoĩtum suscepit. s et
si non fecit. ẽ tamenres aput eũ.
quid enim si fureret is aput qͣm
tepositumsit. ux pupillus sit. uł
neq hr̃s: neq bonorum possor:
neq successoreius extaret. tene¬
bitur ergout prestet quod depo¬
siti nomine p̃stari solet ¶ an ĩpu¬
piuum aput qm̃ sine tutoris an¬
ctoritate depoitum ẽ depoĩti acĩo
detur. queritur: s probari oportet.
si aput  dolunali iam capacem
de posu̾̃is agiposse. si dolum cõmi¬
sit. namet inquantum lccuplec¬
tior factus ẽ. daturactio ĩ eum et ã¬
si ñ dolus int̾uenit. ¶ Si res depõ¬
sita detior reddatur quasi non
redd̾etur agidepoiti pot̾. cũ enim
detĩor res irdlitur. pot̾ dici. dolo
malo rectlita ni eẽ. ¶ Si seruus me¬

Expanded text:
ti actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non uideo. plane si fideiussisti pro eo, Labeo omnimodo fideiussorem teneri ait, non tantum si dolo fecit is qui depositum suscepit, sed et si non fecit, est tamen res apud eum. quid enim si fureret is, apud quem depositum sit, uel pupillus sit, uel neque heres neque bonorum possessor neque successor eius exstaret? tenebitur ergo, ut id praestet, quod depositi actione praestari solet.An in pupillum, apud quem sine tutoris auctoritate depositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit.Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si seruus me
Abbreviated transcription (Latin):
iung̾e possimut michi quici¬
no serui̾at sum̾ilit᷑ si cominu¬
ne solumuendo ut michi et¬
scrio seruiat anconsequi possĩ¬
respondi seruitutem recipere
nisi sibi nemo pot̾ ad iectio ita¬
q uicim prosuꝑ uacuo hñda¬
ac ut totaseruitus ad eirũ qui
autem comimme uendendo
ut michi ⁊s sccio seriat effice̾

Expanded text:
iungere possim, ut mihi et uino seruiat? similiter si comne solum uendo, ut mihi etocio seruiat, an consequi possrespondi: seruitutem recipere nisi sibi nemo potest: adiectio itacini pro superuacuo habendata ut tota seruitus ad eum, qui autem commune uendendo et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprias edes hale̾m ⁊s si ⁊ separa¬
tim tradid̾imus idem fiet. sic
tañi imut nouissimat crrad¬
ictio efficiat etiam p̾cedentem
tradictionem efficesitam̃ imi
altẽ unius ꝓprie sunt edes alte̾
communes nentri seruitutẽ
ur ad quirerour imponere me
posse.
dix̾it. suas forre edes quas uen¬
didit. necc̃e non ht lib̾as trade̾
quare ul sis cilib eas seruas
face̾ uł. uicino concedẽ potest scr̃¬
uitutem: scilicet ante traditio¬
nem plane si citio seruas fore
dicit. si quidem titio seruitutẽ
concessĩt. ab solutum ẽ siu̾o ali
concessĩt exempto tenebitur a
quo ñ ab horret ꝙ marcellus lib̾
uii. digestorum scribit. ¶ Siꝗs
intradendo dix̾it fundum titio
seruire cumei ñ seruurt. eẽt aũ
obligatus nenclitor titio ad ser¬
uitutem prestandam: an agere
possit ex uenditout emptor ser¬
intutem impomipatiatur p̾dio
quod mercatus ẽ magisq pu¬
tat ꝑ mittendum age̾ idemq a¬
it q si possit uenditortitio serm¬

Expanded text:
as aedes haberem. sed et si separatim tradiderimus, idem fiet, sic tamen, ut novissima traditio efficiat etiam praecedentem traditionem efficacem. Si tamen alterae unius propriae sint aedes, altcommunes, neutris seruitutem uel adquirere uel imponere me posse Pdixerit seruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel uicino concedere seruitutem, scilicet ante traditionem. plane si Titio seruas fore dixit, si quidem Titio seruitutem con- cesserit, abo tenebitur. a quo non abhorret, quod Marcellus libro sexto digestorum scribit, si quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemque ait et si possit uenditor Titio seru
Abbreviated transcription (Latin):
ditiom dicere. uił iste que nou¬
tracluntur serue sint hus que¬
traduntur ul contraut tradi¬
te retentis eclib seruiant par¬
inq iefert. uicine sint ambe e¬
des annon id̃ erit ⁊ inprediis
rusticis nam ⁊ siquis duos fũ
tes hãt. alium alii pot̾ seruum
facere tratento. duas auteni
edes simul tratendo: ñ potest
efficere alt̾as alt̾ius seruas ⁊
quianeq ad qurere alicis e¬
dibus seruitutenͣ mponere põt
quia ꝑ ꝑtes seruitus imꝑoni
non potest. s nec ad quiris plane
si diuisit fundum regionib.
qisic ꝑtem tradidit ꝓdiuiso:
pot̾ alt̾utri seruitutẽ impon̾e.
quia non pars fundi s fundus:
quod ⁊ ĩ edib pot̾ dicit si do¬
minus paricte medio eclicato:¬

Expanded text:
ditioni dicere, ut vel istae quae notraduntur servae sint his qtraduntur, vel contra ut traditae retentis aedibus serviant: parefert, vicinae sint ambae aedes an non. idem erit et in praediis rusticis: nam et sdos habeat, alium alii potest seruum facere tradendo. duas autem aedes simul tradendo non potest efficere alteras alteris seruas, quia neque adquirere alienis aedibus seruitutem neque imponere potquia per partes seruitus imponi non potest, sed nec adquiri. plane si diuisit fundum regionibus et sic partem tradidit pro diuiso, potest alterutri seruitutem imponere, quia non est pars fundi, sed fundus. quod et in aedibus potest dici, si dominus pariete medio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenur ad eos non potuit. eis
restitui placet.
obus retimut uenditor aque
ducende seruitus impõĩta sit.
empto p̾dio quesita seruitus
seruitus sequitui nec ad rem
ꝑtinet quod stipulatio qua pe¬
nam promitti placuit ad per¬
sonam emptoris si eiforte frui
non liciuiss relata ẽ r¬
demꝰ Queritur anex hac scni¬
pturausus aque.a ctiam ad he¬
redes gaii seii ꝑtineat igitur.i
spaulus respondit usum aque
ꝑsonalem ad hr̃dem sei quasi
uia constitui potest. si aut na¬
do transiri potest aut pontem
hãt diu̾isum si pont᷑õnib traici
men currat alioqum si tua
precdia michi uicina sunt. dem̃
flumien deinde titii predia. deĩ¬
de mapublica inquam it̾ michi
ad quiriuolo  disꝑitiamus
nͣe nichil uetet ad te michi ui¬
amdari usq ad flumen. dem̃
atitio usq ad inam publicã
s iudeamus nũ ⁊ situeorimi
prediorum dominus sis que
tranflumenusq intͣ uamp¬
ublicam siꝑt id̾ uirissit quia
uia consummarisolet uł cu¬
tate temisuł usq ad uampui¬

Expanded text:
rvenire ad eos non potuit, id eis restitui placet".obus retinuit venditor, aquae ducendae servitus imposita sit, empto praedio quaesita servitus edium sequitur: nec ad rem pertinet, quod stipulatio, qua poenam promitti placuit, ad personam emptoris, si ei forte frui non licuisset, relata e quaero, an ex hac scriptura usus aquae etiam ad heredes Gaii Seii pertineat. Paulus respondit usum aquae personalem ad heredem Seii quasi uia constitui potest, si aut uado transiri potest aut pontem habeat: diuersum, si pontonibus traiciamen currat: alioquin si tua praedia mihi uicina sint, deinde flumen, deinde Titii praedia, deinde uia publica, in quam iter mihi adquiri uolo, dispiciamus ne nihil uetet a te mihi uiam dari usque ad flumen, deinde a Titio usque ad uiam publicam. sed uideamus, num et si tu eorum praediorum dominus sis, quae trans flumen intra uiam publicam sint, idem iuris sit, quia uia consummari solet uel ciuitate tenus uel usque ad uiam pu
Abbreviated transcription (Latin):
scrin quem tonsire h alebat
gula sit precisa abiecto cutel¬
lo: in quicumq corum cul¬
pasit cum lege aquilia tem̃
sprcculus intonsore eẽ culpã
si sane siibi tondebat ubi ex
consuetudine ludebatur ur
ubi transitus frequens erat.
est quod ei imputetur. quã¬
in lccoꝑiculoso sellam hñti
consori se qͣuam cominisit.
ip̃mdese queri debe̾. ¶ Si alt¬
us tenuit. alis int̾emit.is
qui tenuit quia mortis cãm¬
prebuit. infactum tenebitum¬
S si plures seruum ꝑcussm̃t
utrumonines quasi occid̾int
teneantur uideamus et siꝗ
uidem apparet cuius ictu ꝑͣ¬
ut. ille quas crciõit tenetu
quod si ñ apparet. omnes qiͣ
uno agatur cetĩ non lib̾an¬
tur./ nam ex lege a quilia qd̃
alius prestitit. alium nonli¬
l̾erat cdmisit pena. ¶ celsus
scribit si alius mortifero uul¬
nere ꝑcisit alius postea ex¬
amminauit priorem quid̃
nonten̾i quasi occid̃it. s quasi
uuln̾auit. qui a ex alieno nul¬
aiere puit. postĩorem tem̃ quia
cccidit. quod ⁊ marcello uide¬

Expanded text:
 habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quain loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum actSed si plures seruum percusserint, utrum omnes quasi occiderint teneantur, uideamus. et si quidem apparet cuius ictu perierit, ille quasi occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi uno agatur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non relevat, cum sit poena. Celsus scribit, si alius mortifero vulner‹e› percusserit, alius postea exanimauerit, priorem quidem non teneri quasi occiderit, sed quasi uulnerauerit, quia ex alio uulnere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uide
Abbreviated transcription (Latin):
Liber homo suo nomine
ꝑtilem aquiliam accõem ht̃
directam enim nonht qm̃i doꝰ¬
minus m̃brorum suorum ne¬
mo uidẽtur. fugitun autem
iulianus scribit. ¶ Si homoli ma.¬
ber bona sde michi seruiat. ipu
seruus hr̃ditaruis atidatur

Expanded text:
Liber homo suo nomine utilem Aquiliae habet actionem: directam enim non habet, quoniam dominus membrorum suorum nemo uidetur. fugitiui autem Iulianus scribit, si homo liber bona fide mihi seruiat, ipsum seruus hereditarius occidatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dolo se fec̾int. adũsus singłos¬
ĩ solidum age̾ potõ ss altõ cõ¬
uento si satis fecit ĩ alt̾um acci¬
onem denegari oportere. ¶cõ¬
retitaũt ħ accõ ei cuius ĩtfuit

Expanded text:
dolose fecerint, aduersus singuin solidum agi poterit, sed altuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit.Comtem haec actio ei, cuius interfuit
Abbreviated transcription (Latin):
falsum modum reninitiatum
noncẽ ħ ẽ uł empcoriul uendi¬
tori ciuremintiatõ obfuit. ¶ pop̃.
tam̃ mi scribit si emptor plus
ded̾it uenditori pp̃ renuntiatio¬
nem quia condicẽ pot. quod plꝰ
ded̾it agicum mensore nõ posse
int̾eẽ cumpossit condice insi sol¬
uendo uenditor non fu̾it cunc
enim mensortenebitur sset si
uenditor maiorem meditͣm
tradid̃it fraudatus am̃sore con¬
sequent̾ dicit pomponius ñ eẽ
actionem adũsus mensorem:
quia ẽ exuendito acr̃o adisus ep.¬
coremnisi ⁊ bic emptor soluendo
fraudau̾it me ĩrennitiatione:
ns tuli splane si auidice ad hi¬
bitus mensor ccͣ me renũtiauit
colo malodubitat antem̃ michi
debeat quod magis ad mittit.¬
¶anc actionem br̃di similipus¬
q ꝑ sonis dandam pompomus
negandam ait. ssenu aũt noiuie
magis uoxalem quam depetu¬
lio competẽ ait. quanuus cuulis
acc̃o de petuuo competat.
aulus Hec actioppetua ẽ quia
initium rei non a circũscriptoẽ:
s a suscepto negino gestoorigi¬

Expanded text:
falsum modum renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit.Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit uenditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur.Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem aduersus mensorem, quia est ex uendito actio aduersus emptorem, nisi et hic emptor soluendo fraudauerit me in renuntiatione, nus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit.Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomponiusnegandam ait.Serui autem nomine magis noxale quam de peculio competere ait, quamuis ciuilis actio de peculio compeaec actio perpetua est, quia initium rei non ad circumscriptionem, sed ‹a› suscepto negotio origi
Abbreviated transcription (Latin):
nus similit̾ duob minoris en¬
ꝓturum fusse side morbo non
ignorass rursus consoqui debe¬
Dbit cduobqnamet si deutroq si¬
mul egiss: quatuor eẽt consecu¬
quineꝙ sanꝰ¬

Expanded text:
nus: similiter duobus minoris empturum fuisse, si de morbo non ignorasset: rursus consequi debebit duo: nam et si de utroque simul egisset, quattuor esset consecuqui neque san
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quud procedit. quod iuuan
quit quanto minoris pp̃ fugan
serui: deinde agit pp̃ morbum:¬
idagendumẽ inquit nelucrũ¬
faciat emptor: qͥ bisͣ eiusd̃ uitii
estimationẽ consequatur. finga¬
mus emptum decemminoris de¬
cem aũt empturum fuisse duo¬
hus: si tam̃ fugitiuum ẽẽ sciss¬
emꝑtor hoc consecutus pp̃fugam

Expanded text:
et illud procedit, quod Iulianquit, quanti minoris propter fugam serui, deinde agit propter morbum:gendum est, inquit, ne lucrufaciat emptor et bis eiusdem uitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoritem empturum fuisse duobus, si tantum fugitiuum esse scisemptor: haec consecutum propter fugam
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Piremquam michi alie¬
uam uendid̾as. a domino iede
qui ex uendito agentem qĩ ha¬
bere michiremlicẽt. celsus ofuiꝰ
aiebat quia non bone fidei cõne¬
niret õ ego ex alia cã remi hrem.¬

Expanded text:
m. Si rem, quam mihi alienam uendideras, a domino redemqui ex uendito agentem, quasi habere mihi rem liceret, Celsus filius aiebat, quia nec bonae fidei conueniret et ego ex alia ca
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit. uiditiocum euictum
cc̃ exempto tamen contrauen¬
dicorem nuilier ht̃ actionem:¬
ip̃ Si seruum cuiius nomine
duplamstipulatus sis manu¬
missĩs nich ex stipulatione cõ¬
sequi possis: quia ñ eiuncitur.
quominus hr̃e cibiliceat. qͣm
ipe ante uoluntate tua ꝑdid̾ĩs¬
omp̃ Hoc iure utimur. ut ex¬
ceptionos ex ꝑsona emptoris ob¬
iecte si obstant. uenditor ei nõ
teneatur si u̾o ad ꝑsonam uẽ¬
ditoris respicient contra⁊ certe
nec ex empto: nec ex stipulati¬
one duple. nec simple. actiocõ¬
petit empcorisi ex ceptio ei ex
facto ipͣius oppoĩta: obstitit¬
ub̾cum quis nonhat. exuen¬
dito accionem ħt. si scierit uẽ¬
ditor alienum seuend̾e. set si
ex causa fidei cominissi emꝑtor
coactus fu̾it eimimanumittẽ.
exemꝑto actionem halxbit.
toris et emꝑtoris exceptõns
obicientur. intererit pp̃quam
exceptionem iudex contra uidi¬

Expanded text:
non sit iudicio eum euictum esse. ex empto tamen contra uenditorem mulier habet actionem cuius nomine duplam stipulatus sis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non euincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante uoluntate tua perdim. Hoc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita obstitlibertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit.toris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, propter quam exceptionem iudex contra iudi
Abbreviated transcription (Latin):
restituit ad exbibadum teneri
ĩ quantum ^ item ĩ uirau̾o s ibi
adicit si emptor possideat. aut do¬
lo malo fecit quominus posside¬
at. ¶ item celsus scribit. stercusq
ĩ area mea congesisti ꝑ ad exhibẽ¬
dum accem possete consequiut
touas tamen sic ut totumtoslas ce¬
terumalias ñ posse¶S et siratis
delata sit fluminis ni ĩ agrum
alt̾ius posse eum comieniri ad ex¬
hibendimineratius scribit. inde
querit neratius utrum de futuao
dum taxat dampno an et ip̃e. ⁊de¬
set si de ruina aliquid ĩtuam a¬
reamur ĩtuas edes decid̾et. teneb̾¬
ris ad exhibendum licet ñ possi¬
deas. ¶itemsiquis facultatem
restituendinõ hãt. licet possideat.
tamen ad exhabendũ ñ tenebr̃.
ut puta si ĩ fugaseruus sit. ad ħ
plane solun tenebr̃ ut caueat se
exhibitur ũsim potestate eius ꝑ¬
uenerit. s ꝯsiñ sit ĩ fuga ꝑmisis
aũt enimubi uelit morari: id̾
erit dicendum aut si ꝑegre ate
missus sit. nł inp̃cliis cius agat:

Expanded text:
eri in quantum in litem iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercus, quod in aream meam congessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Neratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praetere. Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat,
Abbreviated transcription (Latin):
reculio comiemiet dixi quam¬
quam creditor electiouẽ alias ha¬
beret. tamen ĩ ppoĩto domnium
ec̃ conueĩenduma eim ad exhi¬
bendum mecum acturũ pecunie
nomine que ipͣi eẽt adquisita.
nec ineam cansam alienata q̃
ꝑ capite serui facta ꝓponeretura
neq enim ad mittendam ẽẽ di¬
stinctionem existimau̾im siuon
monimuttam: domini pecuniã
ccͣmanumissione u̾o secuta: u¬
Ateri paruniam ex re mea q̃sitam¬

Expanded text:
quamquam creditor electionem alias haberet, tamen in proposito dominum esse conueniendum et eum ad exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset adquisita nec in eam causam alienata, quae pro capite serui facta proponeretur: neque enim admittendum esse distinctionem existimantium, si non manumittam, domini pecuniam esse, manumissione uero secuta uideri pecuniam ex re mea quaesitam
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quod seruus meus pro
debitore mẽo michi ex promisit.
ex peculio deduci debet cia debitore
nc credendum sit peculiare fieri
nomencius pro quo ex ꝓmissũ ẽ.
paulus utiq si de peculio agente
aliquo deducẽ uelit. illud nom̃
peculiore fecit
ripho. Si filus uł seruus cuiu̾
nomine dunitaxat de peculio
accum ẽ ante finitum uiditiũ
decessĩt. id recuiumi respicietur.
quod aliquis eorum cum morie¬
batur habuit s eum qui seruũ
cestamentolib̾um eẽ iubet. et ei
petulium legat eius temporis
peculumil egare incelligi: uilia¬
nus scribit. quolib̾tas competit.
ideaꝵ omina incͤme tapeculii quo¬
quo modo aute aditam hr̃dita¬
tem ad quisita ad manumissũ
ꝑtinere at si quis extraneo pecu¬
lium seruiiegau̾it. ĩ comectura
uoluntatis testatoris q̃onem¬

Expanded text:
atium. Quod seruus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore ne credendum sit peculiare fieri nomen eius, pro quo expromissum est. Paulus: utique si de peculio agente aliquo deducere uelit, illud nomen peculiare facit servus, cuius nomine dumtaxat de peculio actum est, ante finitum iudicium decesserit, id peculium respicietur, quod aliquis eorum cum moriebatur habuit. Sed eum, qui servum testamento liberum esse iubet et ei peculium legat, eius temporis peculium legare intellegi Iulianus scribit, quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium servi legaverit, in coniectura voluntatis testatoris quae
Abbreviated transcription (Latin):
tione tebratur fraudatiõis causa
non iudetur latitare tamet si pot̾
iudicis ĩ uiria condeipnaris ser
fidrussorem datumeo tempore.
quonich in peculio ẽ. cencri putat
iulianus: qm̃ fide ussor future ĩt¬
quoꝵ actionis accipipossit. si tam̃
sicacceptus e ¶ Si creditor pr̃em
qui de pcrulio tenebatu. br̃dem ĩ¬
stitu̾it quia mortis tempus ĩ fal¬
cidie ratione spectiatur. illius tẽ¬
poris peculu consid̾abitur. ¶⁊

Expanded text:
ione debeatur, fraudationis causa non videtur latitare, tametsi potest iudicis iniuria condemnari. sed fideiussorem datum eo tempore, quo nihil in peculio est, teneri putat Iulianus, quoniam fideiussor futurae quoque actionis accipi possit, si tamen sic acceptus est. Si creditor patrem, qui de peculio tenebatur, heredem instituerit, quia mortis tempus in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis peculium c
Abbreviated transcription (Latin):
morͣtis tempore ĩpecuuo fu̾itita
ut que ex reb peculiarͣib ante
aditam hr̃litatom accessu̾t de¬
beatur uelimi partus ancularũ
et fetus pecuduni que seruo aũt
donata fu̾int. siue quid ex operis
suis ad quisier it ad legatarium
non ꝑtiuere.

Expanded text:
mpore in peculio fuerit ita, ut quae ex rebus peculiaribus ante aditam hereditatem accesserint debeantur, veluti partus ancillarum et fetus pecudum, quae autem servo donata fuerint sive quid ex operis suis adquisierit, ad legatarium non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
dem Libera petulu ad ministrã¬
tio non ꝑmanet. neq ĩ fugitiuo.
neq ĩ surrepto: neq ieo de quo
nesciat quis uiuat anmortuus
sit. ¶ cui peculi ad ministratio
data ẽ. delegare debitorem suũ pot
omp Nonsolum id peculium
ẽ quod dominus seruo concessit:
ũumid quoq quodignorante ñ¬
quid̃ eo ad quisitum ẽ. tamen si
rem sciss passurus erat ẽẽ in pecu¬
uum. ¶ sugnorante me seruus m̃s
nogcria mea administrau̾it. tan¬
tumdem debitor michũ telligitur.
quanti ten̾etur si lib̾ negicia mea
ad ministrass ¶ an debitor nel ser¬
uus dominour dominus seruo
ĩtelligatiu excã ciuili computã¬
dumẽ. ideoq si dominus ĩ rõnes
suas referat se delx̃ seruo suo. cũ
omninoneq mutuum accepit.
nullacansa p̾cessãt debendi: nuda¬
ratiõ facit eumͣ debitorem.

Expanded text:
 Libera peculii administratio non permanet neque in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an mortuus sit. Cui peculi administratio data est, delegare debitorem suum potm. Non solum id peculium est, quod dominus seruo concessit, uerum id quoque, quod ignorante quidem eo adquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi intellegetur, quanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset. Ut debitor uel seruus domino uel dominus seruo intellegatur, ex causa ciuili computandum est: ideoque si dominus in rationes suas referat se debere seruo suo, cum omnino neque mutuum acceperit neque ulla causa praecesserat debendi, nudanon facit eum debitorem.
Abbreviated transcription (Latin):
quid cominus ab co quirem pcca¬
narem subripuit. uł consecutus ẽ.
ur consequi potest. ĩpeculumi eẽ ĩ¬
putandum neratius lib̾ .ii. respõ¬
sormscribit. ¶ peculiumautẽ
deducto ꝙ domino debetur com¬
putandumeẽ quia pͥuenisse do¬
minus: et cum serno suo egisse
quisunt ĩ eius potestate q̃m hoc
quoꝵ tomino debi: nemo ambi¬
gͣiti pretea id etiam deducetur. qd̾
hiis ꝑsonis deretur que sunt in
cutelaur cura. dominiuł pr̃is:
ur quorum negicia admministr¬
ant.dummodo dolo careant qmi
si semꝑ preuenire dominus et aͬ¬
gere uidetur. cur ñdicatur. etiam
ħ nomine eum secum egisse quo
nomine ut tutele. uł negctiorum
gestori ur utili actionetenebi.¬
tur namiit᷑ elegant̾ pedius ait.
dominũ id concedẽ seruo ĩpeculiũ:
hr̃e. qd sibi debeturs sãne cumex ce¬
teris causis. ip̃m a semet ip̃o exe.¬
egisse dicimus qui negocia: uł tus¬
telam agẽt. cur non etiam ĩ sĩe pe¬
iliariexeg̾it᷑. quod exigi debuit.
defendendumigititur crit quasi

Expanded text:
ominus ab eo qui rem peculiarem subripuit vel consecutus est vel consequi potest, in peculium esse ei imputandum Neratius libro secundo responsorum scribit. Peculium autem deducto quod domino debetur computandum esse, quia praevenisse dominus et cum servo suo egisse qui sunt in eius potestate, quoniam hoc quoque domino deberi nemo ambigit. Praeterea id etiam deducetur, quod his personis debetur, quae sunt in tutela uel cura domini uel patris uel quorum negotia administran‹t›, dummodo dolo careant, quosi semper praeuenire dominus et agere uidetur, cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum egisse, quo nomine uel tutelae uel negotiorum gestorum uel utili actione tenebitur? nam ut eleganter Pedius ait, dominum id concedere seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
accererit iue non id̾q ⁊ silegatũ.
sit sriuis namquasi p̾uen̾it. et
n gecimr egli sic deducet ꝙ sibi
momento dñiumĩ manuimisso.
seruus lib̾tatem acceperit. minuᷤᷤ
dubitat suiliamis em̃ cod̾loco scr¬
ibit. hr̃dem dedu̾cẽ. dominus em̃
factus ẽ ad defensionẽ sententie
sue uilianus etiam illud atfert
quodsici quipost mortemseru
uł filii intra anium potuit coi¬
ueniri de peculiohr̃s extitĩm proᷤ¬
cul dubio deducam ꝙ michi debe¬
cur. ¶ Sine aũt ex cõtractu quid
domino dereat. siue exrationum
reliquis declucet dñs. s q si ex de¬
licto ei debeatur. puta ob furtimi
quod ferit. eque deducetur. ¶ Srẽ
questionis utrum ip̃a furti esti¬
matio: idi ẽ. id solum quod dño¬
¶  ab est. anu̾otantum quantum
si alienus seruus cõmisiss. idem
cumfurti penis: s prior sentẽtia¬
uerior ẽ ut ͣ fͣn ti e stimatio sola de¬
neducatur. ¶ Supẽ seruus se se uul¬
nerauit ñ debet ħ dampnum de¬
lucere. non magis quã si se ccci

Expanded text:
 si legatus sit pure servus: nam quasi praevenerit et ipse secum egerit, sic deducet quod sibi momento dominium in manumisso vel servus libertatem acceperit, minus dubitanter Iulianus eodem loco scribit heredem deducere: dominus enim factus est. ad defensionem sententiae suae Iulianus etiam illud adfert, quod, si ei, qui post mortem servi vel filii intra annum potuit coveniri de peculio. heres exstitero, procul dubio deducam quod mihi debetur. Sive autem ex contractu quid domino debeat sive ex rationum reliquis, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod fecit, aeque deducetur. sed quaestionis, utrum ipsa furti aestimatio, id est id solum quod domino abest, an uero tantum, quantum, si alienus seruus commississet, id est cum furti poenis? sverior est, ut ipsa furti aestimatio sola deducatur. Si ipse servus sese vulneravit, non debet hoc damnum deducere, non magis quam si se oc
Abbreviated transcription (Latin):
peciniis accipiendis ħabuit. post
uũtatem quoq datam idem plis ue¬
tĩn negitium ex̾cuit uarietate¬
status nou mutabitur ꝑiculi causa
taberne p̃poĩtus a pre filius: mer̾¬
cium cansa mutuam petumam¬
accepit ꝓ eo pr̃ fideiussit q̃ institor¬
ĩa abeo petetur cumaccepte petiñe.¬
spenem fideuibendo: negitio tab̾ns¬
miscũit. ¶ Seruus pecuniis cantũ

Expanded text:
pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per tum negotium exercuit, uarietatestatus non mutabitur periculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mecium causa mutuam pecuaccepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pespeciem fideiubendo negotio tabmiscuerit. Seruus pecuniis tan
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola Tutuis titius mense nũ¬
mularie quã ex̾cebat. habuit liber¬
tum p̃poitum: iogaio seio cauit l
m ħ uerba hatauius tmtnalis rẽ¬
agens ectabri felicis domitio felici
salutemf hates pene mensam pa¬
troni mei genarios millelquos
denarios numetare delebo pridie¬
halendas maias s q̃situm ẽ iuitõ
tino defuncto sine hr̃de bonis eus

Expanded text:
um. Lucius Titius mensae numulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Seio cauit in haec uerba: 'Octauius Terminalis reagens Octauii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios uobis numerare debebo pridiekalendas Maias.' quaesitum est, Lucio tio d
Abbreviated transcription (Latin):
s et furti ⁊ ad exhibend̾ cenebi¬
cur. qui dolo malo cõfundẽdũ
id argentum curauit itaut ĩ
ad exhibendum accõne. p̃ciira¬
cio hr̃i debeat ĩ uendicatiẽ ur
cominuni diuidundo actioẽ.
b amplius feratꝰ cuius argen¬
tum pretiosius fuerat ał ĩap̃ sifͣm
ipꝰ.. ¶dem pomponius scribit.
si frum̃tum duorum nonuo¬
lutate eorum cõfusi sit. cõ¬
petit singulis ĩrem acc̃or inid
id ĩ quantũ apparet ũillo a c̾uo
suum cuius cranq eẽsquod si
uoluntate eorũ cõminixta st̃.
tunc commnuncata uidebũ¬
tur. et erit cõmum diuidũdo
acc̃o. ¶ idem scribit si ex melle
meo. auino tuo factum s
mulsum: quosdã exisfimas
ci: nec cõmuinsabitur nec cõ
diuidundo agetur quia sepac.¬
rari pot. ageturaũt ĩ rem atii¬
ones si deduci i quit nͭ fossit ut
puta sice ⁊ aurum nuxtum
fu̾it. ꝓ pte ee uendicandũ nec

Expanded text:
: furti et ad exhibendum tenebitur, qui dolo malo confundendum id argentum procuravit, ita ut in ad exhibendum actione, pretii ratio haberi debeat in vendicatione vel communi dividundo actione, hoc amplius fert, cuius argentum pretiosius fuerat. Ulpianus XXV . Idem Pomponius scribit: si frumentum duorum non uoluntate eorum confusum sit, competit singulis in rem actio in id, in quantum paret in illo aceruo suum cuiusque esse: quod si uoluntate eorum commixta sunt, tunc communicata uidebuntur et erit communi diuidundo actio. Idem scribit, si ex melle meo, uino tuo factum sit mulsum, quosdam existimass nec communicabitur nec communi diuidundo agetur, quia separari potest: agetur autem in rem actio. sed si deduci, inquit, non possit, ut puta si aes et aurum mixtum fuerit, pro parte esse uindica
Abbreviated transcription (Latin):
ericcatonge̾ ciim ipagro nauis
tebetent ceterorumusciormn
amertes retinean dones portione
rͣ neat merces magr̾iutro exlcra¬
to hĩturus ẽ actionem cumuec¬
torib. quid emm sinectoros sĩt
qui milas sartinas habeant
plane comnnodius ẽ sisint. ren¬
Aere eum: aut siñ sitotamna¬
uem condux̾at. ex conducto a¬
grtisicrt uectores qunłoraĩ nauẽ¬

Expanded text:
ro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto aget, sicut uectores, qui loca in naue
Abbreviated transcription (Latin):
põitus. ¶ quod certe alit̾ fieriis
potest. quam si ilud quoq scientͤ
necessariam refectioni petuniã
eẽ quare ⁊simea causa fr̾ut na¬
uis ut resici debẽt: muito tamen
ꝑecunia maior credita fu̾it quã
ad eamrem eẽt necessaria ñ debẽ
Siretimia creditasit. ĩ quo pp̃ quod¬
s credebatur comparari potũit.

Expanded text:
epositus, quod certe aliter fieri non epositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
ammagrõ agere possit ħ em̃
editto non transfertur acc̃o set
adicitur. ¶ Sumus ex ex̾citorib
cummagrõ nanis contrax̾it. a¬
domini nauem ex̾tũit. si sciente
eo quasi tributoria sugnorante:
te peculio acc̃o dabitur. ¶ Si com¬
mimis seruus uoluntate cdño¬
rum ex̾ceat nauem: ĩ singulos da¬
ri debebit ĩ solidum actio.
magr̾̃m naui p̃posuit is petuni¬
am mutuatus cauit se iniefec¬
nonem naius eamaccepisse: q̃ ꝑ¬
situm ẽ. annon alit titius lutuĩ:¬
exercitoria ten̾etur: quam si cre¬
ditor ꝓbaret pecumiam ĩ refec¬
tionem uau̾is eẽ consumptam.
.R. crelitoremutilit̾ acturum. si
cumea pecuma crederetur. nauis
in eacansa fiuss ut resicidebe̾t. et¬
emmũt non oportẽt creditorem
adħ astringic ut ip̃e reficiende na
ius curam suscipiat agerat ne.¬
ogicium domini quod c̾te futur̃
sit. si necesse bãt probare pecumsã
ĩ refectionem erogatamee nt
ulud exigendu. at sciat sulͣ
se credẽ. cuirei magr̃ quis sit p̃t¬

Expanded text:
agistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur. Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, adomini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari debebit in solidum actio. 7 magistrum nauis praeposuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit creditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae navis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit pra
Abbreviated transcription (Latin):
sartiatin: quod pro omnib est
factus e amissarum m̃cium do¬
minisimerces uebendas locaue¬
rant. exlitato cuminagrõna¬
ns age̾ terent. deiude cumre¬
lics quorum merces salue

Expanded text:
sarciatur quod pro omnibus datfactus est, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae
Abbreviated transcription (Latin):
quid enim inquit si aduelum e¬
mendum in eius mõi insula pe¬
cuniam quis credidit ĩ qua om¬
nino uelum comparari potest.
anisumina aliquam diligẽtiã
ineamrem ceditorem debe pre
si de ustitoria actione queratu
nantunc quo creditorem sci¬
re debe̾ necessariam cẽmertis
cõparationem cuiemende fuus
sit p̃poĩtus: et sufficẽ suns credi¬
derit. nonq̃ ulud exigendumut
ip̃e curam suscipiat. in hauc rem
pecunam erogatameẽ. De lege

Expanded text:
quid enim, inquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparari non potest? et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis comparationem, cui emendae servus sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc rem pecunia eroganda e
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ut su p̃e titius moriatur sim¬
lit̾ ex eo tempore ex quomorati᷑.¬
tio sit facta ĩ cdiem mortis exissi¬
matiousus fructus heredi eius
cemproximos usum. ctum
dete dari stipulatus eẽm ꝑte
stetĩt quominus dares: a quin¬
queniuum transierit. quidiur¬
is sit item si stichi decem anno¬
rum ꝓximorum operas dete da
ri stipulatus sim. a similit̾ quin
licturatius sinec ip̃e ntatur. nec
nomine eno alius puta quiͤ¬
ꝰ emnt uꝑ quiconduxit uł cuido
d natus sil qui negor ium eius ge¬
ͥ ssi plane illudint̾ ẽ qd̾ siuẽꝑide

Expanded text:
ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius cem proximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum operas de te dari stipulatus sim et similiter quinuctuarius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si
Abbreviated transcription (Latin):
legat. ñ solũ eorũ q̃ insp̃e sunt. s
astbstantie oĩs usũ fructirm
legare uidctum i substantia aẽi
bonorum etiam area ẽr¬
d̾. Puisus fructus ieg atus ẽ.
s hr̃s scriptus ad ħ tarclius ad¬
it ut carlius ad legatum ꝑue¬
niretim. l quoq p̾stabitur ut sa¬
bino placuit. ¶usus firictus set¬

Expanded text:
legat, non solum eorum, quae in specie sunt, sed legat, non solum eorum, quae in specie sunt, sed et substantiae omnis usum fructum legare uidetur: in substantia autem bonorum etiam area eSi usus fructus legatus est, sed heres scriptus ob hoc tardius adit, ut tardius ad legatum perueniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Usus fructus se
Abbreviated transcription (Latin):
do sisi cõsenserint ut̾ eorum
prior utatur ⁊̃ uicem sibiimpedi¬
cͥni s ꝙ sititius eo anno quo si¬
nereuir ꝓprietatem accepisset.
interi legaum nͣ habebit ⁊̃¬
s ad menium alt̾ius annis nͭ¬
sus frucdus ꝑtinebit et situtus
ꝓprietatem alienass. habebit eũ
usam fructum quiaasi sub con¬
ditione usus frũccus michi le¬
gatus fu̾it. et itiłĩmn ꝓprietatem
ab hr̃de accepero. pentente autẽ
condicttẽ eanrõ alienauero/ ad
legatum ad mittar. ¶ Si colo¬
no tũo fandumusũ fructumi
mdiletaũis usũ fructum uẽ¬
qicabit ⁊ cũ h ̃ de tuo aget ex cõ¬
ducto a cõm̃ẽquentur ut necs
mercetes prestes. ⁊ impensas qd
ĩculturam fecerat recipiat. ¶ui¬
u̾sorum bonorum ansingriari
rerumusus fructus: egetii ho¬
temis int̾ eẽ puio qliod sp ades.
ĩcense fu̾int. usus fructus speciã¬
lit̾ edium legatus peti ñ pote st
ponorũ aũt usu fructulegato⁊
rcensus fructus peti poteri qm̃¬
¶ e qui bonorum suoꝵ usũ fructum

Expanded text:
do": nisi consenserint, uter eorum prior utatur, invicem sibi impedient. quod si Titius eo anno, quo frueretur, proprietatem accepisset, interim legatum non habebit, sed ad Maevium alternis annis usus fructus pertinebit: et si Titius proprietatem alienasset, habebit eum usum fructum, quia et si sub condicione usus fructus mihi legatus fuerit et interim proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienavero, ad legatum admittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaveris, usum fructum vindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus fructus specialiter aedium legatus peti non potest, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonausus sructus constituere¬
tur. solam ꝓprietatem hr̃demte.
⁊ uiturimi sin aũt id accum sit s
ut ꝓmissori clumtaxat usus
fructuo resi pcretur. plenam ꝓ¬
prictacem hr̃demelus debitu¬
rum ħitase hr̃e manifestius¬
e ĩ causa legatorum apparet et
orenim si hr̃s aquo dect̃ actousu
fructu ꝓprietas legata sit priu̾¬

Expanded text:
persona usus fructus constituerepersona usus fructus constitueretur, solam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actum sit, ut promissori dumtaxat usus fructus reciperetur, plenam proprietatem heredem eius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priu
Abbreviated transcription (Latin):
ia michi ⁊egatue ĩ incumego
uti fru desissem. ub eẽ iussũs
ẽ demq ego ab hr̃de ex istima¬
tionem legati culi nichiloma¬
gis eunubum fore sabinus
respondit namq uideri me
uti frui homine ꝓ quo aliquã
rem habeam ⁊cõdictionẽ autẽ
lib̾tatis eius eamd̃ manere ita
ut mortis mee aut capitis de¬
minutionis int̾ uentu liber
futurus eẽ¬
ffricanus. Qui usum fructũ
aree legau̾at in sul amibieli¬
ficauit. eauiuo eõ decidit ulͣ de¬
usta ẽ usum frultum deb̾i ex¬
istimauit cõida autem noͣ
idem uiris cẽ suinsuie usu frrc¬
fructus legatus sit. de iñ facta
massa a iterum sciphilicet e¬
nm pristina qualitas sipho¬
rum restituta sit. ñ tñ illos es̃
quorumusus fructus legatꝰ
sit. ¶ stipulatus sumatitio¬
s fundum cornelianum
¶De Dactonsu fructu citius de¬
¶ cessit quesitumẽ quid michi
hrdem eius: p̾stare oportet re¬
spondit referre qua mente u¬
sus fructus exceptus sit nam
siquiõ ħ actum ẽ uti cuiuslib

Expanded text:
i mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tuli: nihilo magis eum liberum fore Sabinus respondit namque uideri me uti frui homine, pro quo aliquam rem habeam, condicionem autem eius libertatis eandem manere, ita ut mortis meae aut capitis deminutionis interuentu liber futurus etum areae legauerat, insulam ibi aedificauit: ea uiuo eo decidit uel deusta est: usum fructum deberi existimauit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu frucfructus legatus sit, deinde massa facta et iterum scyphi: licet enim pristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus fructus legatus sit. Stipulatus sumelianum detracto usu fructu: Titius decessit: quaesitum est, quid mihi heredem eius praestare oportet. respondit referre, qua mente usus fructus exceptus sit: nam si quidem hoc actum est, ut in cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
ai ẜsecti piat. ut pascere sibͦi
ab rahi pte liueat ualet exceptõ
uctus ꝑciperetur ⁊ hĩtatiõis ex¬
ceplione siue temporalis. siue us¬
ad mortem eius qui excepit usꝰ
uidetur exceptus.

Expanded text:
i excipiat, ut pascere sibi uel inhabitare liceat, ualet exceptio, uctus perciperetur. et habitationis exceptione, siue temporali siue usad mortem eius qui excepit, usus uidetur exceptus.
Abbreviated transcription (Latin):
uettigales uorantur alii nõ
imppetuum lormiur idẽm hac
ip̃is uectigal pendatur tãdin
neꝙ ip̃is qui condux̾unt neq
hus qui ĩ locum eorum succes¬
serunt. auferri eos liceats non:
qui dimpetuum fundum
firiendum &odux̾unt a nuni¬

Expanded text:
uectigales uocantur, alii non. perpetuum locantur, id est hac is uectigal pendatur, quamdiu neque ipsis, qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non  perpetuum fundum fruendum conduxerunt a muni
Abbreviated transcription (Latin):
pretor suie possideat. suiepetat
remsi quoduiditio emptia
proturator elnptori p̾stitĩt.t
contrano uiditio mandatu
consequetur pot̾ enim fieri
ut emptori res auferatur ab
eo qui uenure mandauit. qr¬
r̃ ꝑignorantiã nonẽ usus exc̃e¬
ꝓtione quam debuit oppone
ueutisi ñ auctor tus exuo¬
infugasit remañ dominõpu
blitiana michi competẽ debet
ucet possiõnem eniat rei tra¬
dite ꝑ eumnactus nonsim.
ñideo comparata ẽ ut res dũo
auferatur. euisq rei argu¬
mitu ẽ primo equitas dem̃
ex ceptio si eares possõris ñ sit
sntis quibonafice enut pos¬
sessionemq eius exeacã nan¬
itus ẽ. potiuo reni hat. si ager.¬

Expanded text:
at siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim fieri, ut emptori res auferatur ab eo, qui uenire mandauit, r ignorantiam non est usus excetione, quam debuit opponere, ueluti: 'si non auctor meus ex uoin fuga sit, rem a non domino emat, Publiciana mihi competere debet, licet possessionem rei traditae per eum nactus non sim. n ideo comparata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est primo aequitas, deinde exceptio "si ea res possessoris non sit": sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius rem habeat. III SI AGER
Abbreviated transcription (Latin):
mariti muueriprode. si uł substi¬
cuta sit muuer. uł etiamabiutesta¬
co hr̃s futiua simllim̃o ⁊ suegatũ
repudiet. placet nob̃uale̾ donatoe¬
¶ Desimulier sub stuuta sit ĩ legato u̾ł

Expanded text:
iti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura.Simili modo et si legatum repudiet, placet nobis ualere donationem, si mulier substituta sit in legato uel
Abbreviated transcription (Latin):
c doclissz non tamen idcudo fit lecuplec¬
tior quod nõ expendit ħ res et il¬
lud suadet. ut siuixori maritus sepul
ture causadonauit. ita demumi locũ
fieri intelligi mułris: cum corpus
humatun cet̾um antequam fieret
religiosus: donantis mane ꝓinde
sidntrax̾it mulier manet iccus doã¬
toris: secund̾ ħ siuxori sue monimẽ¬
tum purũ maritus magnip̾ti dona¬
iu̾itualebit donatio. sictam̃uc cum sit
religiosus: ualeat. s et sup̃a fu̾it ulo
uata: licet morte eius finitũ ẽ matr¬
imoniũ: fauorabłr tñdicetur. ⁊ crum
religiosum fiꝑꝓinde ꝯ simaritus ad
Iocus sãcer s̃ et si quidei detur. ut do¬
in imdeo detur. ur sacretur. dubiũ ñ¬
e.quindebeat ualẽ queritur ⁊ siole¬
um ꝓ ea inede sacraposu̾it. ualet do¬
oͣ natior ¶ Simaritus hr̃s iustitutus
repudiet hr̃litatem donationis cã¬

Expanded text:
 dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit.Haec res et illud suadet, si uxoturae causa donaverit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: ceterum antequam fiet religiosus, donantis manet. proinde si distraxerit mulier, manet locus donatoris. Secundum haec si uxori suae monumentum purum maritus magni pretii donaverit, valebit donatio, sic tamen, ut, cum fit religiosus, valeat. Sed et si ipsa fuerit illo illata, licet morte eius finitum est matrimonium, favorabiliter tamen dicetur locum religiosum fieri. Proinde et si maritus ad locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur vel consecretur, dubium nquin debeat ualere: quare et si oleum pro ea in aede sacra posuerit, ualet donatio. Si maritus heres institutus repudiet hereditatem donationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
causa iuir uel uxor seruitute non a¬
utatur puto autemͣmitti seruitu¬
tem uerum post cdinortiũ conclia
posse. ¶ Siuxorur maritus excep¬
tione quadam donationis causa
subinou̾i uolu̾it. facta aiuidice
ab solutione ualebit quid̃ siña s
condicetur ei cui donatume. ¶ cõ¬
cessa donatio. ẽ scͥpuiture cãna
sepuitine causa: locum marito abc̃i
ir ore. ur contruposse donari con. sn¬
scat. ꝯ si quid intułit. faciet locum
religiõsum s aũt ex eouenit quod
Aliffiniri solet eam demũ donatte
ĩpedirisolẽ que cidonantẽ pauꝑi¬
orem: ⁊ accipientẽ faciet locuplec¬
tioremsporohic ñ uidetur fĩ locu¬
plectior: ĩ eare quã itligiõi ͤdicau̾i
nec mouet quicquam ꝙ eiueret.
insia marito accepiss nam et si
pauperior ea fieret nisi maritus

Expanded text:
causa uir uel uxor seruitute non utatur, puto amitti seruitutem, uerum post diuortium condici posse.Si uxor uel maritus exceptione quadam donationis causa summoueri uoluerint, facta a iudice absolutione ualebit quidem sententia, sed condicetur ei, cui donatum est.Concessa donatio est sepulturae causa: nam sepulturae causa locum marito ab uxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum. hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet eam demum donationem impediri solere, quae et donantem pauperiorem et accipientem faciet locupletiorem: porro hic non uidetur fieri locupletior in ea re quam religioni dicauit. nec mouit quemquam, quod emeret, nisi a marito accepisset: nam etsi pauperior ea fieret, nisi maritus
Abbreviated transcription (Latin):
uilianus ait. ꝑuide q hr̃i ac si m¬
chil promisiss cȩt̾in tircauendi¬
tionem quoq uilianus quid̃ mino¬
ris factamuendictionẽ nullius
eẽ momenti. ueratius autemcu¬
ius opinionem pomp̃ ñ impbat.
uendictionẽ donatiomis causa in¬
t̾ uiru ⁊ uxorem factam nil¬
lius eẽ momenti simodocum¬

Expanded text:
ulianus ait, perindeque habere ac si nihil promississet.Circa uenditionem quoque Iulianus quidem minoris factam uenditionem nullius esse momenti ait: Neratius autem cuius opinionem Pomponius non improbat uenditionem donationis causa inter uirum et uxorem factam nullius esse momenti, si mod
Abbreviated transcription (Latin):
tio/s asi morte prĩs uł de portãti¬
one. suuuris fu̾it effectus filius:
tepoculio ĩtra annum hr̃s prĩs ł
fiscus tenebũtur. ¶ ĩ alienatte
accipitur utiq uenditor qui ac¬
tione de peculio utra anium
tenetur. ¶Sr et si donauit ser¬
uum uł ꝑmutauit uł indotẽ¬

Expanded text:
tio. sed et si morte patris vel deportatitio. sed et si morte patris vel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur. In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum uel permutauit uel in dote