comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insurgere: cũ hoc ipsũ infirmitatis in¬
diciũ sit. qd̾ ⁊ iracionahũ induitis for¬
mas bestiaꝵ. Rursũ q confidens aiebat.
Siqͥd ualetis: si uob̃ in me dñs potestatẽ
testis. cur frustra nitimini : Signũ enĩ
crucis nob ⁊ fides ad dñm. in expugnabi
lis murꝰ est. Multaq contͣ eũ minantes¬

Expanded text:
inferre terrores, cum hoc ipsum infirmitatis ininferre terrores, cum hoc ipsum infirmitatis indicium sit, quod irrationabilium induitis formas bestiarum. Rursumque confidens, aiebat: Si quid valetis, si vobis in me potestatem testis, cur frustra nitimini? Signum enim crucis et fides ad Dominum, inexpugnabilis nobis murus est. Multa contra san
Abbreviated transcription (Latin):
nũ turba xõsensit: qr ĩnumerabiles ha¬
bet diabolus artes nocendi. Sonitꝰ gͥ re¬
pentiꝰ increpicit: ita ut loco funditus
exagitato. ⁊ parietib patefactis. multifaria
demonũ exinde t᷑ba se funderet. Nã ⁊ besti¬
aꝵ ⁊ serpentũ formas induentes. omnem
ꝓtinꝰ locũ repleuere fantasiis: leonũ tau¬
roꝵ. lupoꝵ. apidũ. serpentiũ. scorpionum.
singula scđm suas fremebant naturas.
minabat᷑: serpentes sibilis ꝑsonabant.
Lupi impetu inhiabãt: pardus discolor
auctoris sui calliditates uarias indicabat.
t̃ruces om̃iũ uultus. ⁊ uoces orridȩ: diruᷤ
auditꝰ. Antoniꝰ flagellatꝰ atq cõfossus. sẽ¬
tiebat qͥdẽ asꝑiores corꝑis doloriͤs: s in¬
teriꝰ durabat m̃te ꝑuigili. Et licet gemi¬
tũ uulnera carnis expͥmerent: sensu ta¬
men ide manens. qͣsi de inimicis lude¬
ret loqͣbat᷑. Si uiriũ aliqͥd haberetis. suf
uante frangimini. młtitudine tẽptatis

Expanded text:
tium turba consensit, quia innumeras diatium turba consensit, quia innumeras diabolus habet artes nocendi. Sonitus igitur repentinus increpuit, ita ut loco funditus agitato, et parietibus patefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpentium formas induentes, omnem protinus locum replevere phantasiis 39 leonum, taurorum, luporum, aspidum, serpentium, scorpionum, singula secundum suam fremebant naturam. minabatur; serpens sibilo personabat; luporum impetus ingerebantur; pardus discoloriter auctoris sui calliditates varias indicabat. Truces omnium vultus, et vocis horridae dirus auditus. Antonius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperiores corporis dolores, sed imperterritus durabat mente pervigili. Et licet gemitum vulnera carnis exprimerent, sensu tamen idem permanens, quasi de inimicis luderet, loquebatur: Si virium aliquid haberetis, suff vos enervante frangimini, multitudine tentatis
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdiximꝰ fr̃ aduenit: cibos deferens assu
dito. ingens uicinoꝵ atq affiniũ multi¬
tudo concuirens: tristis. in medio positi
funeris reddebat officiũ. Et ia media par¬
te noctis tͣnsgressa. gͣtus ꝑuigiles omĩum
ocłos uiscerat sopor. Cũ antoniꝰ anima pau¬
lulũ redeunte suspirans. eleuauit caput.¬
delatꝰ fuerat uigilare cõspexit. nutu ad¬
uocans obsecrauit: ut nullo penitus exci
tato. ad pͥstinũ se refeiret habitaculum.
bat. Et stare qͥdẽ ꝓpt̃ recentes plagas non
poterat: orans uͭ ꝓstratus. post orationem
clara uoce dicebat. Ecce hic sũ antoniꝰ. ñ
fugio ur̃a certamina: etiã si maiora faci¬
atis. Nullus me separabit a caritate xp̃i.
bus suis. ⁊ ꝓprio furore se lanians uidetis.
ait. q neo spũ forncatiõis. nec corporĩ do¬
lorib suꝑatlir. Insuꝑ audacter lacessit.
Sinĩa arma corripite. Acriꝰ nob impug¬
nandꝰ ẽ. Sentiat: sentiat. Scire debet qͦs
ꝓuocatr dixit. ⁊ adhortantis uocẽ audiẽ¬

Expanded text:
supra diximus frater advenit, cibos deferens assuedito, ingens vicinorum atque affinium multitudo concurrens, triste in medio positi funeris reddebat officium. Et jam media noctis parte transgressa, gravis pervigiles omnium oculos vicerat sopor. Tum Antonius anima paululum redeunte suspirans, elevavit caputdelatus fuerat, vigilare conspexit; eumque nutu advocans, obsecravit ut, nullo penitus excitato, ad pristinum se referret habitaculum. bat; et stare quidem propter recentes plagas non poterat, orans vero prostratus, post orationem clara voce dicebat: Ecce hic sum ego Antonius, non fugio vestra certamina, etiamsi majora faciatis, nullus me separabit a charitate Chrisbus suis, et proprio se furore dilanians: Videtis, ait, quia nec spiritu fornicationis, nec corporis doloribus superatus, insuper audacter lacessit nos. Omnia arma corripite, acrius a nobis impugnandus est. Sentiat, sentiat. Debet socet. Dixit, et ad hortantis vocem audien
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ me psallente sonꝰ eoꝵ in uoces flebileᷤ
q̃n ddiabolũ celsũ corꝑe. qͥ se dei uͥtutẽ¬
⁊ dei prudentiã ausus ẽ dicere: ⁊ ait
ad me. Qͥd uis ut a me tͥ donet᷑ antomi:
at ego sputa maxima in ora eiꝰ cõgemi¬
nãs: totũ me in eũ xp̃i noĩe armatꝰ ingessi.
Et statĩ ille ꝓcerus aspectu. int̾ medias ma¬
nus exoleuit. Ieiunanti etiã mͥ uisus ẽ ut
monachus: ⁊ panes offerens. his sermõĩb
suadebat ut uescerer: huic aliqͥd indulge

Expanded text:
 me psallente, sonus eorum in voces flebiles  me psallente, sonus eorum in voces flebiles quando diabolum excelsum corpore, qui se Dei virtutem et providentiam ausus est dicere, et ait ad me: Quid vis, ut a me tibi donetur, Antoni? At ego sputaculum maximum in os ejus ingemnans, totum me in eum Christi nomine armatus, ingessi: et statim ille procerus aspectu inter medias manus exolevit. Jejunanti etiam mihi visus est ut monachus; et panes offerens, his sermonibus suadebat ut vescerer, et huic aliquid indulgerem
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Quoties me nimiis laudib effeire
conati sunt: cũ a me ĩ noĩe dñi male¬
dicta reciꝑent. Quoties augm̃ta nyli fu
tura ddixerunt: cũ a me audirent. Et hoc
ad ur̃am qͥd ꝑtinet curã: Quoties mmi¬
tantes ut milites armati. scorpionibus.
eqͥs. beluis. ⁊ uariis serpentib circũde¬
dert̃ me.⁊ domũ in qͥ erã repleueriũ.
cũ ego e contͣ psallerem. hii in cuiribꝰ
⁊ hii in eqͥs. nos aũt in noĩe dñi dei
nr̃i magnificabim᷑: ⁊ statĩ xp̃i miscda¬
entes luce dixert̃. Uenimꝰ antoni: nr̃m
tͥ p̃bere fulgorẽ. Ego clausis ocłis qr lu¬
c̃ẽ diaboli dedignabar aspicere. orabã:⁊
dicto ciciꝰ impioꝵ lumẽ extinguebatur
Post m̃ses aũt paucos cũ me cor̃a psalle¬
rent. ⁊ de scriptis sibimet sermocinarẽ¬
tur: tãqũa surdus ñ audiebã. Cõmouer̃
aliqñ monasteriũ meũ.⁊ ego m̃te in¬
mobili dñm dep̾cabar. Sepe strepitus.
sepe saltationes. sepe sibilos ingessert̃.¬

Expanded text:
. Quoties me nimiis laudibus efferre conati sunt, cum a me in nomine Domini maledicta reciperent ! quoties augmenta Nili fluminis futura dixerunt, cum a me audirent: Et hoc ad vestram quid pertinet curam? quoties minitantes ut milites armati, scorpionibus, equis, belluis, et variis serpentibus circumdederunt me, et domum in qua eram repleverunt, cum ego e contra psallerem: Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur . Et statim misentes, dixerunt: Venimus, Antoni, nostrum tibi praebere fulgorem. Et ego, clausis oculis, quia lucem diaboli dedignabar aspicere. orabam, et dicto citius impiorum lumen exstinguebatur. Post menses autem paucos, cum coram me psallerent, et de Scripturis sibimet sermocinarentur, ego tanquam surdus non audiebam. Commoverunt aliquando monasterium meum, et ego mente immobili Dominum deprecabar. Saepe strepitus, saepe saltationes, saepe sibilos ingesserunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
q sic ꝑmanens: qͣrta demũ die reficiebat᷑.
Sumebat uͦ panẽ ⁊ salẽ: potũ q aque ꝑ¬
cere puto. quã qͥcquã dicere: qñ nec. a¬
pud plurimos quidẽ monachoꝵ istius
ens etiã suꝑ nudã humũ iacebat. unguẽ¬
ta penitꝰ repudians. cũ diceret᷑ minime

Expanded text:
que sic permanens, quarta demum die reficiebatur. que sic permanens, quarta demum die reficiebatur. Sumebat vero panem et sal, potumque aquae p puto quam quidquam dicere, quando nec apud plurimos quidem monachorum istiusmuam etiam super nudam humum jacebat, unguenta penitus repudians. Dicebat enim minime
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliator ẽ: ⁊ ego exultabo suꝑ inimicoᷤ
contͣ diabolũ pͥma fuit uictoria. immo
in carne condẽpnauit. ut iustificatio le¬
securitatẽ dedit unꝰ triũphus: nec diabo¬
li semel fracte defecere iuires. Nã ⁊ iste ut
leo rugiens qͣrebat aditũ ꝑ quẽ posset
urũꝑe: ⁊ ille script᷑aꝵ doctus eloqͥo. mł¬
tas eẽ demonũ captiones. sollerti ꝓposi¬
tũ labore seruabat: considerãs qr possit
sathanas in carnis colluctatione suꝑatũ.
nouaꝵ adu̾sum se artiũ machinas com
mouere. Iocirco magis ac magis subiu¬
gabat corpꝰ suũ: ne uictor alioꝵ in aliis
iuinceret᷑. Disponens gͥ durioris se uite
lege constringere. cũ õs infatigabilẽ
ad olescentis mirarent᷑ instantiã. scm̃ to¬
lerant̾ ferebat laborẽ: qr uoluntariȩ ser¬
dulitatẽ uirib uinceret. ꝑ noctabat in
oratione sepissime. Edebat semel in die:
post solis occasũ. Nõnũqũa biduo tͥduo¬

Expanded text:
hi adjutor est, et ego exsultabo super inimicos hi adjutor est, et ego exsultabo super inimicos contra diabolum fuit prima victoria, imo in carne condemnavit, 38 ut justificatio lesecuritatem dedit hic unus triumphus, nec diabolo semel fractae defecere vires. Nam et iste, ut leo rugiens , quaerebat aditum per quem posset irrumpere; et ille Scripturarum doctus eloquio, multas esse daemonum captiones , solerti propositum labore servabat; considerans quia posset Satanas in carnis colluctatione superatus, novarum adversus se artium machinas acrius commovere. Idcirco magis ac magis subjugabat corpus suum, ne victor aliorum, in aliis vinceretur . Disponens igitur duriori se vitae lege constringere, cum omnes infatigabilem adolescentis mirarentur instantiam, sanctum toleranter ferebat laborem, quia voluntariae serdulitatem viribus vinceret. Pernoctabat in oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nonnunquam biduo triduo
Abbreviated transcription (Latin):
ut singulis ita certantib. apłicũ liceret
ꝓfeire sermonẽ. ñ aũt ego: s gr̃a dei qͦ
mecũ ẽ. Ad postremũ cũ nec hoc argu¬
mento destruere posset antoniũ draco
teteirimꝰ ⁊ uideret se sẽꝑ ab eiꝰ cogitatio¬
nib repelli: scd̾m qd̾ scriptũ ẽ. stridens
rebat ⁊ uultu. Puer horridꝰ atq niger. ad eiꝰ
se genua ꝓuoluens. humana uoce deflebat
dicens. Multos seduxi. plurimos decepi:
nũc aũt ut a cet̾s scĩs. ita etiã sũ tuo labo¬
re suꝑatꝰ. Qũe cũ int̾rogaret antonius
qsuã eẽt qui talia loqueret᷑: ait. Ego sum
fornicationis amicus. ego multimoda tur
nuiter incipientes. ad sordes pristinas re¬
supplantati. Ego qͥ te ipsũ sepe tẽptaui.
⁊ sẽꝑ repulsus sũ. Cũ hoc xp̃i miles au¬
disset. gr̃as egit deo: ⁊ maiora adu̾sus
inimicũ confortatꝰ audatia: ait. Multũ
⁊ obscuritas tua ⁊ etas. infirmaꝵ signa
st̃ rerũ. Nulla iã de te mͥ cura ẽ. dñs mͥ¬

Expanded text:
certantibus, apostolicum liceret proferre sermonem: Non autem ego, sed gratia Dei, quae mecum est . Postremo cum nec hoc argumento destruere posset Antonium draco teterrimus, et videret se semper ab ejus cogitationibus repelli, secundum quod scriptum est , stridens rebat et vultu: puer horridus atque niger, ad ejus se genua provolvens, humana voce flebat, dicens: Multos seduxi, plurimos decepi; nunc autem ut a caeteris sanctis, ita et tuo sum labore superatus. Quem cum interrogaret Antonius quisnam esset, qui talia loqueretur, ait: Ego sum fornicationis amicus, ego multimoda advenuiter incipientes, ad sordes pristinas reuerant supplantati. Ego sum qui te ipsum saepe tentavi, et semper repulsus sum. Cum hoc Christi miles audisset, gratias agens Deo, et largiore adversus inimicum confortatus audacia, ait: Multum s; nam et obscuritas tua et aetas infirmarum signa sunt rerum. Nulla mihi jam de te cura est. Dominus mi
Abbreviated transcription (Latin):
tionib atq ieuiniis statĩ corruunt. Nec
tam̃ si paululũ cessauerint. plenã putetiᷤᷤ
ẽe uictoriã. Solent saucii grauiꝰ assurgere:
⁊ mutata arte pugnandi. cũ in cogitatiõe
nichil egerint. pauorib t̾rent: assumẽteᷤ
nũc mulierũ. nunc bestiaꝵ ⁊ serpentum¬
formas. nec ñ ingentia quedã corpora ⁊
usq ad tectũ porrectũ caput: infinitas
pͥncip̃ẽ ac tociꝰ mali sũmitatẽ. ad subsidi
um certammis sui uocant. Crebro deniq
antoniꝰ talẽ a se uisũ diabolũ asserebat:
lampades incense. Crinib quoq incendia
spargunt᷑. Ex narib eiꝰ fumꝰ egredit᷑. qͣsi
fornacis estuantis ardore carbonũ. Anima
eiꝰ ut pruna. Flamma uͦ ex ore eiꝰ glome¬
rat᷑. Cũ huiꝰmodi t̾rorib uisus demonũ
sepe ꝓmittens: impietatis suę defurit
eram̃tũ ut lignũ putre. maria ut erea¬
uasa : tartari ꝓfundũ tãquã captiuum

Expanded text:
nec tamen si paululum cessaverint, prorsus plenam putetis esse victoriam. Solent etiam saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terrent, assumentes nunc mulierum, nunc bestiarum, nunc serpentformas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas principem ac totius mali summitatem, ad subsidium sui certaminis Antonius talem a se visum diabolum asserebat, lampades incensae. Crines quoque incendiis sparguntur, et ex naribus ejus fumus egreditur, quasi fornacis aestuantis ardore carbonum. Anima ejus ut pruna, flamma vero ex ore ejus glomeratur. Cum hujusmodi terroribus visus est , promittens, impietatis suae defurit aeramentum ut lignum putridum, maria ut terram, tartarum profundi tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑. ⁊ uͥtus ẽ. Animã nr̃am commẽdauit
nb̵ dñs. seruemꝰ depositũ. quale accepimꝰ.¬
bonis. Nemo causari potest extͥnsecus¬
diebã: ⁊ sitũ: qd̾ in se nascit᷑. facturã suã
ũ utꝰ qͥ creauit: agnoscit. Opus suum
inueniat: qu creauit. Sufficit nb. natu¬
ralis ornatꝰ. Ne deturpes homo: qd tͥ lar¬
gicio diuina cõcessit. Oꝑa dei mutare uel¬
le: polluere ẽ. Illud etiã sollicite curare
debemꝰ. ut tirannicã ire suꝑemꝰ insaniã:
qr scriptũ ẽ. Ira uiri. iusticiã dei ñ oꝑat᷑.¬
desideriũ concipiens. parit peccatũ. Quo
exercitatos ad supplantãdũ habemꝰ inimi¬
cos. demones scilicet: cõtͣ quos nb scdm¬

Expanded text:
vetur, et virtus est. Animam nostram commendavit nobis Dominus, servemus depositum quale accepimus. Nemo causari potest extrinsecus situm, quod in se nascitur; facturam suam qui fecit agnoscat, opus suum inveniat ut creavit. Sufficit nobis naturalis ornatus; ne deturpes, homo, quod tibi largitio divina concessit. Opera Dei immutare velle, polluere est. Illud etiam sollicite providere debemus, ut tyrannicam irae superemus insaniam, quia scriptum est: IracuDesiderium concupiscens parit peccatum, quo am, 42 quia exercitatos ad supplantandum habemus inimicos, daemones scilicet, contra quos nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ad montẽ usq ꝑrexit. Ibi flumine tͣnsua¬
dato. inuenit castellũ desertũ: plenum
ob tẽpus ⁊ solitudinẽ. uenenatoꝵ ani¬
maliũ. In qͦ se constituens. nouus hospẽ
habitauit. Statĩq ad eiꝰ aduentũ. ingens
turba serpentũ qͣsi ꝑsecutorẽ passa ꝓfugit.
dit ille obstructo lapidib introitu. panes
sex m̃siũ ut thebeis mos ẽ. secũ recondi¬
dit. Nã crebro ibi ꝑ annũ incorrupti du¬
bis in anno ꝑ tectũ desuꝑ panes acciꝑet.
nullũ cũ deferentib haberet alloquiũ.
tumultus q dicenciũ. Qͥd te nr̃is ingerĩ

Expanded text:
ad montem usque perrexit, ibique flumine transvaad montem usque perrexit, ibique flumine transvadato, invenit castellum desertum, plenum ob tempus et solitudinem venenatorum animalium, in quo se constituens novus hospes habitavit. Statim ad ejus adventum ingens turba serpentium, quasi persecutorem passa, profugit. At ille obstructo lapidibus introitu, panes mensium sex, ut Thebaeis mos est, secum recondens nam crebro per annum incorrupti dubis in anno per tectum desuper panes acciperet, nullum cum deferentibus haberet alloquium. tumultusque dicentium: Quid te nostris in
Abbreviated transcription (Latin):
S nec tunc cessauit in fatigabilis aduer¬
sariꝰ. Nã impedire eiꝰ ꝓpositũ uolens. argẽ
teũ discũ in itinere ꝓiecit. Quo uiso an¬
toniꝰ. callidi hostis agnouit astucias. Stãsq
intrepidꝰ. ⁊ discũ toruis intuens ocłis. doli
auctorẽ in fantãmate obiurgabat᷑ argẽti.
talia secũ reputans. Unde hic in deserto dis
ꝓ magnitudine latere ñ potuit.S ⁊ qui
ꝑ diderat. reu̾sus ad solitudinẽ locoꝵ. in¬
uenisset ꝓfecto qd̃ ruerat. Hoc artificũ
diabole tuũ ẽ: nõ impedies uoluntatẽ
meã. Argentũ tuũ. tecũ sit in ꝑdicionẽ.
hec illo dicẽte. discus ut fumꝰ a facie ig
mulauerit : an ad antoniũ comꝓbãdũ.
si uel talib opib inescaret᷑. uirtꝰ celestis
ostenderit: ignorat᷑. hoc tantũ agnorimꝰ.
qr qd̾ uisũ est. aurũ fuit. at ille magni¬
tudinẽ admiratꝰ radiantis metalli. rapi¬
do cursu qͣsi quoddã uitaret incendiũ:

Expanded text:
Sed nec tunc cessavit infatigabilis adverSed nec tunc cessavit infatigabilis adversarius; nam iitinere projecit; quo viso, Antonius callidi artificis agnovit astutiam, stansque intrepidus, et discum torvis intuens oculis, doli auctorem in phantasmate objurgabat argenti, talia secum reputans: Unde hic in deserto discprae magnitudine latere non potuit; sed et qui perdiderat reversus, ob solitudinem locorum, invenisset profecto quod ruerat. Hoc artificium, diabole, tuum est, non impedies voluntatem meam, argentum tuum tecum sit in perditionem. Haec illo dicente, discus ut fumus a facie ignmulaverit, an ad Antonium comprobandum, quia nec veris opibus inescaretur, virtus coelestis ostenderit, ignoratur. Hoc tamen agnovimus, quia quod visum est, aurum fuit. At ille magnitudinem admiratus radiantis metalli, rapido cursu, quasi quoddam vitaret incendium,
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ serui sui : eidẽ ꝓtector ẽ factꝰ. Deni¬
q cũ eleuaret ocłos. uidit desuꝑ culmen
domꝰ aꝑiri: ⁊ deductis tenebris radiũ ad
se lucis influere. Post cuiꝰ splendoris aduẽ¬
tũ. nec demonũ aliqͥs apparuit: ⁊ corpo¬
ris dolor extĩplo deletus ẽ. Edificiũ quoq
qd̾̃ paulo ante disolutũ fuerat. instaura¬
tũ ẽ. Ilico p̾sentiã dñi intellexit antonꝰ.
bã uidere certam̃ tuũ. Nunc aũt quia
dimicando uirilit̾ ñ cessisti: sẽꝑ auxili¬
abor tͥ. ⁊ faciã te in toto orbe nominari.
his auditis. exurgens in tantũ roboratus
orabat : ut intelligeret plus se recepisse
tũc uiriũ. quã ante ꝑdiderat. Erat aũt tũc
antoniꝰ annis natus triginta. Ex in cũ uo
uadens ad supͣdictũ senẽ. p̾ cabat᷑: ut
in deserto parit̾ habitarent. Causante il¬
lo senile eiũi. rei nouitatẽ. solus contẽdit
ad montẽ: ⁊ adhuc monachis ignote he¬
remi rupto meatu uiã conatus ẽ pande.

Expanded text:
 servi sui, eidem protector factus est. Denique cum elevaret oculos, vidit desuper culmen aperiri, et, deductis tenebris, radium ad se lucis influere. Post cujus splendoris adventum nec daemonum aliquis apparuit, et corporis dolor extemplo deletus est. Aedificium quoque, quod paulo ante dissolutum fuerat, instauratum est. Illico praesentiam Domini intellexit Antonius, bam videre certamen tuum. Nunc autem, quia dimicando viriliter non cessisti, semper auxiliabor tibi, et faciam te in omni orbe nominari. His auditis, exsurgens, in tantum roboratus, orabat ut intelligeret se plus recepisse tunc virium quam ante perdiderat. Erat autem tunc Antonius annos natus triginta quinque. CAP. vadens ad supradictum senem, precabatur ut in deserto habitarent pariter. Causante illo senile aevum et rei novitatem, solus contendit ad montem, et eremi adhuc monachis ignotae, vitae rupto metu, viam conatus est pandere.
Abbreviated transcription (Latin):
omini insita natura ẽ. ⁊ eiꝰmodi res ẽ :
que nr̃am tantũ expectat uoluntatẽ.
Greci studia iͣnsmarma sectent᷑: ⁊ in
alieno orbe constitutos. inaniũ luterarũ
qͣrant magistros. Nob̃ nulla ꝓficiscendi.
nulla tͣnsfretandi fluctus necessitas inmi¬
tantũ qͦrit humanã. Cui eñĩ dubium ẽ.
qͥn naturalis animȩ puritas. si nulla fu¬
erit extrinsecus sorde polluta. fons sit
facite cor ur̃m. ad dñm. dmn isrł. Hec ioħs¬

Expanded text:
ta natura est, et ejusmodi res est, quae nostram tantummodo exspectat voluntatem. Graeci studia transmarina sectentur, et in alieno orbe constitutos, inanium litterarum quaerant magistros; nobis vero nulla proficiscendi, nulla transfretandi fluctus necessitas immitantum requirit humanam. Cui enim dubium est quia naturalis animae puritas, si nulla fuerit extrinsecus sorde polluta, fons sit facite cor vestrum ad Dominum Deum Israel . Nec Jo
Abbreviated transcription (Latin):
to illo de suꝑiore parte domꝰ ad inferiora
descendit: ac in lecto sacerdotis ipso absen¬
te composuit. Qũẽ cũ reuertens sacerdos
in lectulo inuenisset. erat enĩ illo in tp̃re
extͣ domũ positꝰ. miseratꝰ matr̃e ⁊ fidem
ipsiꝰ contẽplatus. heliseo similis supͣ corpꝰ
infantis se ipse cõposuit. Atq orando me¬
ruit unũi reddere matri: quẽ mortuũ in¬
uenerat. Ad qũȩ etiã infantulũ libellum
conscripsit. ut qd̃ etatis infantia scire ñ po¬
terat: legendo agnosceret. ueruntam̃ fa¬
ctum scriptis sus ñ cõmemorauiͭ. s quo
affectu declinauerit comemorare: nõ est
nr̃m iudicare. In eadẽ etiã ciuitate basili¬
cã constituit: in qua deposuit reliquias
martyrũ uitalis ⁊ agricolȩ. quoꝵ corꝑa
in bononiensi ciuitate leuauerat: posita
enĩ erant corꝑa martyrũ int̾ corꝑa iudeoꝵ.
stitutũ est: magna illic totiꝰ plebis leticia

Expanded text:
to illo de superiore parte domus, ad inferiora to illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: stitutum, magna illic totius plebis sancta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrecit. Ubi cũ aliqͣntis degeret dieb̾. inui¬
atus a florentinis ad tusciã usq descen¬
uri: nõ formidans imꝑantis iniuriam.
ta epłam ad eundẽ dedit. in qua conue¬
nit conscientiã illiꝰ. De qua. pauca de mł¬
tis ponenda duxi. Et si imꝑatoria potestã
dͥs qui corda hominũ uidet. conscientiã
interiorẽ int̾rogat. nouit omĩa ante qũã
fuant: nouit int̾na pectoris tui. Ipsi uos¬
falli ñ patimini. ⁊ dm̃ uultis celare: Nõ
cecidit in animũ tuũ quicqũã.Si illi
agebant tam̃ ꝑseuerant᷑. nonne tuũ fu¬
it imꝑator. ꝓ dei summi ⁊ ueri ⁊ uiui
ueneratione ꝑseuerantius obsistere. et̃
negare qd̃ erat iniuria sacrilegis: Et
ani maneret. filiꝰ ipsiꝰ pansosius nomine
admodũ paruulus. cũ sp̃u immũdo labo
qͣntos dies subita infirmitate correptus
infantulus: exalauit sp̃m. Cuiꝰ mater ual¬
de religiosa ⁊ plena fide ac timore dei. abla¬

Expanded text:
perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitperrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descenctum, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et ani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, abla
Abbreviated transcription (Latin):
nomie senatus a symmacho tũc p̾feddo
icbis. de repetenda ara uictorie: ⁊ sumptib
atimoniaꝵ. ss ubi comꝑit sacerdos. misso
ibello ad imꝑatorẽ. postulauit ut ad se re¬
uaonis exemplaria dirigerent. qͥb iple
partib suis responsurꝰ eẽt. Qua relatione
icepta. p̃darissimũ libellũ conscripsit:
ut cont̃ nichil unqu̾a auderet syminacͥũ
us doqͥntissimꝰ responde. S postq̃ augu¬
s memoriȩ ualentinianꝰ in uienna quȩ¬
i galliaꝵ quitas uitã firiiuit: eugenius
uiscepit imꝑiũ. Qui ubi imꝑare cepit. nõ
multo post petentib flauiano tũc p̾fecto
i arbogaste comite: aram uictorie ⁊ sũptꝰ
crimoniaꝵ. qd̃ ualentinianꝰ auguste
memorie adhuc iuniorib annis constitu¬
nis petentib denegauerat. oblitus fidei
sus concessit. Hoc ubi audiuit sacerdos.
relicta ciuitate mediolanensi ad quã ille
festinato ueniebat. ad bononiensẽ cui¬
tatẽ emigͣuit: atq inde fauentiã usq

Expanded text:
nomine senatus a Symmacho tunc praefecto nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennet Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque
Abbreviated transcription (Latin):
corrigentẽ. Qd̃ ubi audiuit clemẽtissim
imꝑator. ita suscepit animo: ut publici
penitentiã ñ ab horreret. Cuiꝰ correctioni
ꝓfectus: scdam illã parauit uictoriã. ł
idẽ tempꝰ duo potentissimi ⁊ sapientissi¬
mi uiri ꝑsarũ. ad famã sacerdotis uenere
mediolanũ : deferentes secũ plurimas
qͣstiones. ut ex illis ꝓbarent sapientiã ui¬
ri. Cũ quo ab hora diei pͥma usq ad h¬
orã fere t̾ciam noctis: ꝑ int̾pretẽ dispu¬
tauerunt. Admirantesq discesserunt ab
eo. Et ut se ꝓbarent ñ ob aliã causam ut¬
nisse. nͥ ut certo cergus nossent iuirũ qu̾s
fama comꝑerant: alia die ualefacientes
imꝑatori. ꝓfecti sunt urb̃ẽ romã: illic uo¬
lentes cognoscere potentiã illustris uiri
ꝓbi. Qua cognita: ad ꝓpria reuersi s̃. Seo
egresso theodosio de italia. ⁊ constantino¬
poli constituto. ualentiniano augusto in¬
tra gallias posito: directa relatio ẽ sub

Expanded text:
corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub
Abbreviated transcription (Latin):
statuta fuerant reuocarent᷑. Nec priꝰ ad
altare accede uoluit: nͥ fide sua imꝑator
illũ agere debere testaret᷑. Cui ep̃s. Ergo a¬
go fide tua. Respondit imꝑator. age fide
mea. Qua sponsione iterata:. iã securus
scripta s̃ in epła qũã ad germanã suã fig
In qͣ tractatũ inseruit. quẽ eodẽ die hes¬
it de baculo nuceo. qͥ a ꝓpħa ieremia uso
ẽẽ describit᷑. ẜ idẽ tempꝰ. causa thessili¬
censis ciuitatis ñ minima successit t̾bii¬
niã daturũ ciuib supͣdictȩ quitatis. s
ignorante sacerdote: usq in horã tercuan
gladio ciuitas ẽ donata. atq plurimi int¬
empti innocentes. Qd̃ factũ ubi comps
cdam den ͤ uigauit. Nec priꝰ iudicauit
cetu eccłe uł sacramẽtoꝵ communione:
qũa publicã ageret penitentiã. Cui mꝑ¬
ator contͣ asserebat : dauid adulteriũ si¬
mul ⁊ homicidiũ ꝑpetrasse. S responsimn
ilico ẽ. Qui secutus es eirantẽ : sequere

Expanded text:
statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, securus scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit tribulniore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit udicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere
Abbreviated transcription (Latin):
posito imꝑatore in eccła. de eadẽ causa tra¬
ctauit in ppło. In qͦ tractatu: introduxit
dñi ꝑsonã loquentis imꝑatori. Ego te ex
ultimo imꝑatorẽ feci: ego tͥ exercitũ ini¬
mici tui tradidi. Ego copias quas ille adu̾¬
sum te exercitu suo p̾parauerat: dedi.
Ego inimicũ tuũ in potestatẽ tuã redegi.
Ego de semine tuo supͣ solium regni cõsti¬
tui. Ego te triũphare sine labore feci ͦ tu
de me inimicis meis donas triũphos: Cui
descendenti de exedra: imꝑator ait. Contͣ
nos ꝓposuisti hodie ep̃e. at ille respondẽs
ait. ñ se contͣ ipsũ: s ꝓ ipso fuisse locutũ.
iunc imꝑator. Reuera inqͥt dura p̾ceperã
contͣ ep̃m: de synagoga reparanda In mo¬
nachos uͦ uindicandũ ẽẽ: a comitib qͥ in
tpr̃e aderant dicebat᷑. Quib ep̃s. Ego qͥdẽ
cũ imꝑatore nunc ago. uob̃cũ uͦ: mͥ alit̾
agendũ ẽ. Atq ita obtinuit: ut illa quȩ

Expanded text:
posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa traposito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descnos proposuisti hodie, episcope. At ille respondens ait, non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Revera, inquit, dura praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda; in monachis vero vindicandum esse a comitibus qui in tempore aderant dicebatur. Quibus episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago; vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit, ut illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
mata s̃: ꝓpt̃ea qd̃ iudei uł ualentinia¬
n insultarent monachis xͥanis. ualen¬
tinianoꝵ enĩ heresis: triginta deos colit.
S de huiꝰmodi facto comes orientis ad
imꝑatorẽ relationẽ direxit. Qua accepta. imꝑ¬
ator p̾ceꝑat: ut synagoga ab ep̃o loci reedifi¬
caret᷑. in monachos uͦ umndicaret᷑. S huiꝰ p̾cep¬
ti tenor. cũ ad aures ꝑuenisset uenerabilis
uiri ambrosii ep̃i: direxit ad imꝑatorẽ epłã.
conuenit: ut id qd̃ ab eodẽ statutũ fuerat
reuocaret᷑. Seruariq sibi debere ab eo audi¬
entiã. Qui si dignꝰ nõ eẽt qͥ ab eo audiret᷑.
dignꝰ etiã nõ eẽt qͥ ꝓ illo exaudiret᷑: uł cui
p̃ces suas. aut cui uota cõmitteret. Paratũ
etiã se ẽẽ ꝓ tali negotio mortẽ subire. ne
dissimulatione sui p̾uaricatorẽ faceret im¬
ꝑatorẽ : qͥ tam iniusta contͣ ȩccłam p̾cepiᷤᷤ¬
set. Postea uͦ qit̃a mediolanũ reu̾sus est:

Expanded text:
mata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniamata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii econvenit, ut id quod ab eo statutum fuerat invocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam. Qui si dignus non esset qui ab eo audiretur, dignus etiam non esset qui pro illo audiretur, vel cui preces suas aut cui sua vota committeret. Paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cerdot̾ẽ. S cũ eleuasset manũ districto
gladio: dextra obrigente remansit. Hic
se missũ a iustina postꝗͣ confessus est:
brachiũ qd̃ inique cũ extenderet᷑ obrigu¬
erat. sanatũ ẽ confessione. ꝑ id̃e tempꝰ. cũ
uir illustris prob puerũ suũ notarium
qͥ spũ immũdo gͣuiter uexabat᷑ direx¬
isset ad ep̃m: egressũ urbe dimisit eũ di¬
abolus. timens ad uirũ scm̃ deduci. Atq ita
puer qũa dni mediolani apud ep̃m fuit:
cistis cur quã diu mediolani fuit. nõ in
illo apparuisset. confessus ẽ tmuisse se a
expectasse in illo loco ubi ab illo recesse¬
rat donec reuerteret᷑. Quo reu̾tente: uãᷤ
qd̃ deseruerat repetisset. Extincto itaq¬
maximo. posito theodosio imꝑatore me¬
diolani. ambrosio uͦ ep̃o constituto. aqͥ¬
leiȩ m partib orientis in quodã castel¬
lo a xp̃ianis uiris synagoga iudeoꝵ et
lucus ualentinianoꝵ incendio concre¬

Expanded text:
cerdotem: sed cum elevasset manum, districto cerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, cistis, cur quamdiu Mediolani fuisset, non in illo apparuisset; confessus est diabolus timempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concre
Abbreviated transcription (Latin):
in causa maleficioꝵ a iudice torqueret᷑.
aliud qũa int̾rogaret᷑ fateri cȩpit. Clama¬
bat eñi. ab eo angło maiora tormẽta si¬
bi adhiberi qͥ custodiret ambrosiũ. qm̃
tp̃rib iustine ad excitanda odia ppłoꝵ ĩ
q̃m cacumen tecti eccłȩ conscendens:
medio noctis sacrificauerit. S qͣnto in¬
stantius ⁊ sollicitiꝰ oꝑa maligna exerce¬
bat: tantomagis amor ppłi circa fidẽ
catholicã ⁊ dñi sacerdotẽ conualescebat.
Misisse etiã se ⁊ demones. qͥ illũ int̾neca¬
rent. fatebat᷑. S demones renuntiasse. se
minime ñ solũ ad cũ appropinqͣre posse.
uerũ etiã nec ad fores domꝰ in qua ma¬
nebat ep̃s: qr ignis insuꝑabilis om̃e il¬
lud edificium cõmuniret. ut etiã longe
positi urerent᷑. Atq ita cessasse artes suaᷤ.
qͥbꝰ aduersus dñi sacerdotẽ se aliqͥd posse
arbitrabat᷑. Alius etiã gladiũ ferens. ad
cubiculũ usq ꝑuenit: ut int̾ficeret sa¬

Expanded text:
en opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur en opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se non solum ad ipsum appropinquare minime posse, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sa
Abbreviated transcription (Latin):
&c qͥ finis fuerit: horresco refeire. Subito
dĩ pͥcipitati de reda. animas emiserunt:
aq corꝑa illoꝵ sepulture s̃ tradita. Sẽs
ĩ ambrosiꝰ cũ ignorasset qd̃ factũ eẽt. nec
anitus posset plebẽ tenere. ascendens ꝓ
soluendũ. s hesternos meos ñ inuenio
nẽ. apud qũe qũa constant̃ egerit. qui
uoluerit cognoscere ipsiꝰ legationis epi¬
stola ad ualentinianũ iuniorẽ datã cũ
legerit approbabit. Nob̃ eñĩ alienum a
ꝓmissione uisũ ẽ illa inserere: ne ad¬
iuncte epłe ꝓlixitas fastidiũ legenti affer¬
ret. Ipsũ uͦ maximũ a comunionis con¬
sortio segregauit. admonens ut effusi sã¬
gumis dñi sui ⁊ qd̃ ẽ grauiꝰ innocentis.
ageret penitentiã: si sibi apud dm̃ uel¬
let ẽẽ consultũ. S ille cũ pęnitentiam
delinat suꝑbo sp̃u. ñ solum futurã: s
ctia prȩsentẽ salutẽ amisit. Regnũq qd̃
uiripuerat femineo quodã mͦ deposuit:

Expanded text:
ciae quis finis fuerit, horresco referens; subito ciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro solvendum, sed hesternos meos non invenionem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑidẽ tempꝰ erat qͥdã uir de heresi am̃i¬
noꝵ aceirimꝰ nimiũ disputator: ⁊ durꝰ
atq inconuertibilis ad fidẽ catholica
Is constitutꝰ in eccła tractante ep̃o. ui¬
dit ut ipse postmodũ loquebat᷑ angͥn
ad aures ep̃i tractantis loquentẽ. ut uͥli
angłi ppło ep̃s renũtiare uideret᷑. Qui
uiso conu̾sus: fidẽ quã expugnabat u¬
pit ipse defende. fuerunt etiã duo cu¬
ro die ad basilicã portianã se affuturs
ꝓmiserant. Erat eñi questio de incarui¬
tione dñi. S alia die miserandi homĩd
suꝑbie tumore completi. nec memores
ꝓmissoꝵ. contẽpnentes dm̃ in sacerdoti
ipsiꝰ. nec plebis ex̾pectantis considerantĩ
iniuriã : immemores etiã dictoꝵ dñice
istis. oportet ut mola asinaria collo eꝰ
alliget᷑. ⁊ demergat᷑ in ꝓfundũ maris:.
concendentes redam qͣsi gr̃a gestandl.
quitatẽ egressi s̃: exẜectante sacerdote uł
qede in ȩccła constituta. S huiꝰ contuma¬

Expanded text:
idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo curo die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Doministis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contuma
Abbreviated transcription (Latin):
strũ idẽ septẽtͥonale latꝰ: głosi mr̃is tibur¬
tii pignora occupart̃. subiunctis qͥnq pon¬
m̃ris. censurii. gregorii. desidii. ac lupi. et
extͣ hos. scĩ mod̾ati pueri qͦndã martirio
coronati. Hoꝵ qr noĩa p̾misimꝰ siqͣ ex eil
ad nr̃am manau̾e noticiã: modesto cõpi¬
uł dignitatis extiterit. hinc colligi ualci
qs bato gͥmano adhuc suꝑstite ĩ monasterio
iliꝰ archimandrites pͥfuit. ipsoq pꝰt sublima¬
to ad celestia: in pontificatꝰ sortẽ ei succede
meruit. his imitator ⁊ heres magistri: pꝰtꝗͣ
autisiodorensẽ ꝑ annos xxͣx. m̃sẽ unũ dies
ni. rex̃ eccłam: optimoꝵ locuples stipendiis

Expanded text:
strum, id est septentrionale latus, gloriosi martyris Tiburstrum, id est septentrionale latus, gloriosi martyris Tiburtii pignora occuparunt, subjunctis quinque poniscopi et martyris, Censurii, Gregorii, Desiderii ac Lupi; et extra hos, sancti Moderati pueri, quondam martyrio coronati. Horum quia nomina praemisimus, si qua ex eis ad nostram manavere notitiam, modesto compe dignitatis exstiterit, hinc colligi valet, quod, beato Germano adhuc superstite, in monasterio illius archimandrites praefuit, ipsoque post sublimato ad coelestia, in pontificatus sortem ei succedere meruit. Is imitator et haeres magistri, postquam Antissiodorensem per annos XXXe Alodius optimorum locuples stipendiis
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̾hensũ opꝰ. uisũ ẽ ⁊ ecclastico decori
congruũ: ⁊ scõꝵ cõponendis pignoribꝰ cõdis¬
nũ. exercitata sapientiũ sententia obtimũ
factu iudicatũ ẽ : ut supͣ memoratȩ mr̃m
reliqͥe. necñ ⁊ corꝑa batoꝵ pontificũ aurisi¬
odorensiũ. olim in ipsa eccła tumulatam̃s¬
feirent᷑ in scriptas ⁊ circa corpꝰ batissumn
g̾mani p̾cipua officii diligentia ꝯderent̃
diuma m̃te. ꝓbo ꝯsilio. ut qͦs eadẽ celi regu
continet : eiꝰdẽ qͦ in t̾ris habitaculi capatiti
sociaret. Factũ ita ẽ ⁊ dextro qͥdẽ lat̾e idẽ
a plaga australi: ossa bĩ urbani pͣpe. cũci¬
pite scĩ innocentii mr̃is eodẽ loculo cõpo¬
sita s̃. Hinc uen̾abilis alodii successoris qͥ¬
dã eiꝰ. ac triũ deinde scõꝵ pontificũ ursi
mani. ⁊ theodosii. A parte pedũ. id ẽ a plagi
orientali secꝰ arã ÷ p̾ciosi ꝯfessoris ⁊ p̾sulis
aunarii m̃bra sacͣtissima reqͥescũt. Sini¬

Expanded text:
ehensum opus visum est et ecclesiastico decori congruum et sanctorum componendis pignoribus condignum, exercitata sapientium sententia optimum factu judicatum est, ut supra memoratae martyrum reliquiae, necnon et corpora beatorum pontificum Altissiodorensium, olim in ipsa ecclesia tumulata, transferrentur in cryptas, et circa corpus beatissimi Germani praecipua officii diligentia conderentur: divina mente, probo consilio; ut quos eadem coeli regia continet, ejusdem quoque in terris habitaculi capacitas sociaret. Factum ita est; et dextro quidem latere, id est a plaga Australi, ossa beati Urbani papae cum capite sancti Innocentii martyris eodem loculo composita sunt. Hinc ondam ejus, ac trium deinde sanctorum pontificum, Ursi, Romani, et Theodosii. A parte pedum, id est plaga orientali, secus aram, pretiosi confessoris et praesulis Aunarii membra sacratissima requiescunt. Sini
Abbreviated transcription (Latin):
tur imꝑio: an suꝑsint aliqͥ. qui demonũ
enrore rapiant᷑. Inter has sermocinationes
suspiciunt alitẽ coruũ: in ramo arboris cõ¬
sedisse. Qui inde leuit̾ subuolans: inte¬
grũ panẽ ante mirantiũ ora deposuit.
Post cuiꝰ abscessũ. eia inqͥt paulus: añs nb
prandiũ misit. Uere iustus: uere miseri¬
cors. Sexaginta ĩa anni sunt: q̃ dimidi¬

Expanded text:
tur imperio: an supersint aliqui, qui daemonum tur imperio: an supersint aliqui, qui daemonum errore rapiantur  Al. capiantur. Inter has sermocinationes suspiciunt alitem corvum in ramo arboris consedisse, qui inde leniter subvolabat, et integrum panem ante ora mirantium deposuit; post cujus abscessum: Eia, inquit Paulus, Dominus nobis prandium misit, vere pius, vere misericors. Sexaginta jam anni sunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
corruens. usq ad sextam ⁊ eo ampliꝰ horã
aditũ p̾cabat᷑: dicens. Qui. unde sim. cur
stias suscipis. hominẽ cur repellis: Quesiu.
hic hic moriar ante postes tuos. Certe sepeli¬
es uel cadauer. t̃alia ꝑstabat memorans:
fixus q manebat. Ad quȩ responsũ paucis
ita reddidit heros. Nemo sic petit. ut mine¬
tur. Nemo cũ lacrimis calũniã facit. Et mi¬
raris si ñ recipiã cũ moriturꝰ adueneris :
Sic airidens. patefecit ingressum. &ͦ aꝑto.
dũ in mutuos miscent᷑ amplexus. ꝓpriis
se salutauere nominib ur̃e dño in com¬
mune referunt᷑. Et post sc̃m osculũ resi¬
dens paulus cũ antonio: ita exorsus ẽ. En
qũȩ tanto labore quesisti: putrib senec¬
tute mẽbris oꝑit inculta canicies. En uidẽ
hominẽ. puluerẽ mox futurũ. uerũ quia
sese habeat hominũ genꝰ. an in antiqͥs ur¬
bib noua tecta consurgant. qͦ mundꝰ rega¬

Expanded text:
 prae foribus corruens, usque ad sextam, et eo amplius horam,  prae foribus corruens, usque ad sextam, et eo amplius horam, aditum precabatur dicens: Qui sim, unde, cur stias recipis  Al. suscipis, hominem cur repellis? Quaesivi, ro, hic  Ver. hic, hic moriar ante postes tuos: certe sepelies vel cadaver. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Ad quem responsum paucis ita reddidit heros. Nemo sic petit, ut minetur: nemo cum lacrymis calumniam facit. Et miraris si non recipiam, cum moriturus adveneris? Sic arridens Paulus patefecit ingressum. Quo aperto, dum in mutuos miscentur amplexus, propriis se salutavere nominibus: gratiae Domino in commune referuntur. 10. Et post sanctum osculum residens Paulus, cum Antonio ita exorsus est: En quem tanto labore quaesisti, putridis senectute membris operit inculta canities. En vides hominem, pulverem mox futurum. Verum quia se habeat humanum genus. An in antiquis urbibus nova tecta consurgant: quo mundus rega
Abbreviated transcription (Latin):
totius orbis demonia confluxere. Qͥd nũc
tu petulcũ animal aufugit. hoc necui ad
incredulitatẽ scrupulũ moueat. sub rege
constantino uniu̾so mũdo teste defendit᷑.
Nã alexandriã istiusmodi homo uiuus ꝑ¬
ductus. magnũ ppło spectaculũ p̾buit. Et
ferarũ tantũ uestigia intuens. ⁊ heremi la
deseri se a xp̃o nõ posse confideret. ꝑnox
scd̾as in oratione exegit tenebras. Et dubi¬
a adhuc luce: aud ꝓcul intuet᷑ lupã. sitis
ardorib anhelantẽ: ad radicẽ montis ure¬
pere. Qũa secutus ocłis. iuxta speluncam
arcentib uisũ. Uerũ qr ut script᷑a ait. per¬
fecta dilectio foras mutit timorẽ: suspenso
gͣdu. ⁊ anhelitu temꝑato. callidus explorator
ingressus ẽ. Ac paulatim ꝓgrediens. sepiꝰ ꝙ¬
subsistens. sonũ aure capiebat ad mota. ĩan¬
dem ꝑ cece noctis horrorẽ ꝓcul lum̃ intu¬
itus. dũ auidiꝰ ꝓperat offensũ lapidẽ pediᷤᷤ¬
in strepit: concitauit. Post cuiꝰ sonitum.

Expanded text:
totius orbis daemonia confluxere. Quid nunc tu petulcum animal aufugit. Hoc ne cuiquam ad incredulitatem scrupulum moveat, sub rege Constantio, universo mundo teste, defenditur. Nam Alexandriam istiusmodi homo vivus perductus, magnum populo spectaculum praebuit: et ferarum tantum vestigia intuens, et eremi latdeseri se a Christo non posse confideret. Pernox secundas in oratione exegit tenebras: et dubia adhuc luce, haud procul intuetur lupam sitis ardoribus anhelantem, ad radicem montis irrepere. Quam secutus oculis, et juxta speluncam,arcentibus visum. Verum ut Scriptura ait, perfecta dilectio foras mittit timorem , suspenso gradu et anhelitu temperato, callidus explorator ingressus, ac paulatim progrediens, saepisubsistens sonum aure captabat. Tandem per caecae noctis horrorem procul lumen intuitus, dum avidius properat, 9 offenso in lapidem pede, strepitum concitavit: post cujus sonitum
Abbreviated transcription (Latin):
lebrata: suꝑ uitrei marginẽ fontis uterq
c̃otentio: pene diẽ duxit in uesꝑã. ẜ aulus
more cogebat hospitis: antoniꝰ more refel¬
lebat ętatis. T̾andẽ consiliũ fuit: ut appre
remaneret i̾n manibꝰ. Dehinc paululũ aqͣ:
deo sacrificiũ laudis. noctẽ transegere uigi
paulus anronio sic locutus ẽ. Olim te fr̃ in
his regionib habitare scie̾bã: olim cõseruũ
meũ mͥ ꝓmiserat dñs. s qr ĩa dormitio

Expanded text:
lebrata, super vitrei marginem fontis uterquecontentio, pene diem 10 duxit in vesperum. Paulus more cogebat hospitii, Antonius jure refellebat aetatis. Tandem consilium fuit, ut apprehremaneret in manibus. Dehinc paululum aquaeDeo sacrificium laudis, noctem transegere vigilPaulus ad Antonium sic locutus est: Olim te, frater, in istis regionibus habitare sciebam: olim te conservum meu