comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exploratum: subiecta res gulis nr̃is certuis dabit consilus. Dissentiente
Crispiño cum tquitib ducentis iuginti. ex quib quatragmta fregellani aet
hostia cesa iecur sine capite inuentu. Insecunda om̃ia ꝯparusse que assołet.
auctum etiam iusim ⁊̃ capite. Ylec id sane aruspari placuspi q secindi
truncha et turpra exta nimis leta apparuissent. Ceteꝵ ꝯsult macellu
cupiditas tenebat dimicandi cum hannibale ut nũꝙp̃ satist cas
castais collata crederet. Tum quoq uallo cgxediens signimiy deditiut ad
lccum milg esset paratus. ut si collis ĩ quẽ specualcreu ieent. placiussẽt
uasa colligerẽt ac sequerent ⁊ Exgonũ carpi ame ea castra ctaut Inde
tante rei repositus sed siquo uas ss pabuli aut lignoꝵ causa longius acastir
tergo intercluderent uiam. Tumꝰ undiꝙ om̃s exorti et clamore sublato impetũ
fecere. Cum ĩ ea ualle consules essent / ut neq euadere pessent ĩ iugum ampat

Expanded text:
exploratum? subiecta res oculis nostris certius dabit consilium. adsentienti Crispino, cum equitibus ducentis viginti, ex quibus quadraginta Fregellani, ceteri hostia caesa iocur sine capite inventum, in secunda omnia conparuisse quae adsolent, auctum etiam visum in capite; nec id sane haruspici placuisse quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent. ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi cum Hannibale ut numquam satis castra castris conlata diceret. tum quoque vallo egrediens signum dedit ut ad locum miles esset paratus, ut, si collis in quem speculatum irent placuisset, vasa colligerent ac sequerentur. exiguum campi ante castra erat; inde tantae rei positus sed si quos uagos pabuli aut lignorum causa longius a castris re qui ab tergo intercluderent uiam; tum undique omnes exorti, et clamore sublato impetum fecere. cum in ea ualle consules essent ut neque euadere possent in iugum occupatum
Abbreviated transcription (Latin):
finib Cartaginẽsium circa ip̃a menia utice p̃de acte sunt Repetentib siciliam
capte sunt quatuor ĩ alto merse. cet̾a fusa ac fugata dassis: terra maruꝑ uict
romanus cum om̃is genẽis p̃da lilibeum repetit. toto inde mari pulsis hostiu
nauib magni cõmeatus frumenti romam subuecti Principio estans eius
qua hec sunt gesta Publuis Sulpitius ꝓconsul et Athalus rex cu Egine
sic̃ ante dc̃u est hibernassent: lemnu inde dasse iuncta romane ꝗñq ⁊ iugĩti
eundum hosci foret paratus ad or̃s conatus esset. ip̃e demetriadem ad mare
descendit. larissam diem ad conueniendu ex̾citui edixit. Undiq asciis legattẽs¬

Expanded text:
finibus Carthaginiensium circa ipsa moenia Uticae praedae actae sunt. repetentibus Siciliamfinibus Carthaginiensium circa ipsa moenia Uticae praedae actae sunt. repetentibus Siciliamcaptae sunt, quattuor in alto mersae; cetera fusa ac fugata classis. terra marique uictor Romanus cum magna omnis generis praeda Lilybaeum repetit. tuto inde mari pulsis hostium nauibus magni commeatus frumenti Romam subuecti. principio aestatis eius qua haec sunt gesta P. Sulpicius proconsul et Attalus rex cum Aeginae sicut ante dictum est hibernassent, Lemnum inde classe iuncta—Romanae quinque et uigieundum hosti foret, paratus ad omnes conatus esset, ipse Demetriadem ad mare descendit, Larisam diem ad conueniendum exercitui edixit. undique ab sociis legat
Abbreviated transcription (Latin):
traditum oppidum. sue reddite res. Cecidẽ in urbis eiꝰ oppugnatione hos
duo nullia ferme. romanoꝵ haud plus nonaginta. Leta et ip̃is qui re gessere
urbis euis expugnatio fuit. et imꝑatori cet̾o q ex̾citui. et speciosima aduentum
suu iugentem turbam p̃ se agentes fecerunt. Scipio collaudato fr̃ẽ cu quãto
pot̾at uerboꝵ honore Cartagini ase captam ab eo. oroncim equasset: quia et
enis instabat ut nec temptare gades nec disiectum passim ꝑ prouincia
ex̾citum hasdrubalis consectari posset ĩ citeriorem hispania recepit ex̾citum.
Dymissisq ĩ hyberna legionib lutio scipione frẽ romam misso et hanuone
hostium imꝑatore cet̾isq nobilib cuptuus ip̃e Tarrachone concessit. Eodem
anno dassis romana cum .M. ualerio leuino ꝓconsule ex sicilia ĩ africam
transmissa ⁊̃ uticensi Cartaginensiq agro late populationes fecit. extremis

Expanded text:
traditum oppidum, suae redditae res. cecidere in urbis eius oppugnatione hostium traditum oppidum, suae redditae res. cecidere in urbis eius oppugnatione hostium duo milia ferme, Romanorum haud amplius nonaginta. laeta et ipsis qui rem gessere urbis eius expugnatio fuit et imperatori ceteroque exercitui; et speciosum aduentum suum ingentem turbam captiuorum prae se agentes fecerunt. Scipio conlaudato fratre cum quanto poterat uerborum honore Carthagini ab se captae captam ab eo Orongin aequasset, quia et hiemps instabat ut nec temptare Gades nec disiectum passim per prouinciam exercitum Hasdrubalis consectari posset, in citeriorem Hispaniam omnes suas copias reduxit; dimissisque in hiberna legionibus L. Scipione fratre Romam misso et Hannone hostium imperatore ceterisque nobilibus captiuis ipse Tarraconem concessit. eodem anno classis Romana cum M. Ualerio Laeuino proconsule ex Sicilia in Africam transmissa in Uticensi Carthaginiensique agro late populationes fecit. extremis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt obiui passim cederentur. Itaq patefacta rerente porta/ frequentes ex oppido
se se eiecerunt. scuta p̃ se tenentes/ ne tela ꝓcul ꝓiicerent᷑: dextras nudas ostẽtãteᷤᷤ
adios abiecisse apparẽt Id utrum parum ex int̾uallo sit conssectu an.
aliquis suspectus fuerit incompertum est. im̃petus hostilis ĩ transfugas factus. nec
secus ꝙͣ aduersa acies est cesa. eademq porta signa infesta urbem illata. ⁊ aliis
ꝑtib securib dolabrisq cedebantur et refringebant᷑ porte. Et ut quisq ĩtrau̾at
eques ad forum aupandum ita eni p̃ceptum erat citato equo ꝑgebat. Addĩtũ
erat et triariorum equiti p̃sidium. legionarii cet̾am ꝑtem urbis ꝑuadũt. direptĩã
et cede obiuoꝵ/ nisi qui armis se tuebant᷑ abstinuerũt. Cartaginenses onines
ĩ custodiam dati sunt. Oppidanoꝵ quaꝵ.ccc. ferme qui clauserant portas.

Expanded text:
esset obuii passim caederentur; itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido esset obuii passim caederentur; itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido sese eiecerunt, scuta prae se tenentes ne tela procul conicerentur, dextras nudas ostentantes ut gladios abiecisse appareret. id utrum parum ex interuallo sit conspectum an dolus aliquis suspectus fuerit incompertum est; impetus hostilis in transfugas factus, nec secus quam aduersa acies caesi; eademque porta signa infesta urbi inlata. et aliis partibus securibus dolabrisque caedebantur portae et refringebantur, et ut quisque intrauerat eques, ad forum occupandum—ita enim praeceptum erat—citato equo pergebat. additum erat et triariorum equiti praesidium; legionarii ceteras partes urbis peruadunt. direptione et caede obuiorum, nisi qui armis se tuebantur, abstinuerunt. Carthaginienses omnes in custodiam dati sunt, oppidanorum quoque trecenti ferme qui clauserant portas; ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
una semꝑ pars quietis intẽim duab oppugnaret. Prima pars cum ador̾ta oppugnãẽ
est atrox sane et anceps p̃lium fuit. nõ subire⁊ non scalas ferre ad muros p̃iñcidẽtib
telis facile erat. etiam qui erexerant ad murum scalas alii furcis ad id ip̃m factis
detrudebantur. In alios lupi suꝑne fer̃ei miecti ut ĩ ꝑiculo ẽẽnt. ne suspensi ĩ muꝵ
extraherent᷑. Qd̾ ubi animaduertit s̾cipio nimia pancitate suoꝵ exequatũ c̃tam̃
ee̾. et iam eos superare hostem ꝙ ex muro prignaret. duab simul ꝑtib pͥma
recepta urbem est aggressus. que res tantum pauoris uuecit fessis iam cũ pͥmis
pugnando. ut et oppidani menia repentina suga desererent. et punicũ p̃sidum
metu ne ꝓdita urbs eeͣt relictis stationib ĩ unu litum se collige̾t. Timnor inde
ppidanos incessit. ne si hostis urbem intrasset sine discͥmine penus an h

Expanded text:
una semper pars quietis interim duabus oppugnaret. prima pars cum adorta †oppugnare una semper pars quietis interim duabus oppugnaret. prima pars cum adorta †oppugnare est,† atrox sane et anceps proelium fuit; non subire, non scalas ferre ad muros prae incidentibus telis facile erat; etiam qui erexerant ad murum scalas, alii furcis ad id ipsum factis detrudebantur, in alios lupi superne ferrei iniecti ut in periculo essent ne suspensi in murum extraherentur. quod ubi animaduertit Scipio nimia paucitate suorum exaequatum certamen esse et iam eo superare hostem quod ex muro pugnaret, duabus simul partibus prima recepta urbem est adgressus. quae res tantum pauoris iniecit fessis iam cum primis pugnando, ut et oppidani moenia repentina fuga desererent et Punicum praesidium metu ne prodita urbs esset relictis stationibus in unum se conligeret. timor inde oppidanos incessit ne, si hostis urbem intrasset, sine discrimine Poenus an Hispanus
Abbreviated transcription (Latin):
ut et muris se se et ip̃i armis muros tutarent᷑. Scipio ubi aĩadu̾tit
dissipatum passim bellum et circum ferẽ ad singulas urbes arma diutii
magis ꝙͣ magni ẽẽ opẽis retrouertit iter. ne hostib tam eꝙ relinquet
regionẽ Lutiu Sc̃ipione fratrem: cum decemmillib peditũ uulle eꝗtum
ad oppugnandam opulentissimã t̃ iis lois urbem / qua orontmn barbari
appellant mittit. Sita ĩ messessum finib est hispnie gentis ager fructifer
argentunt etiã incole fodiũt. ea arx fuit hasdrubali ad excursiones arca
mediteraneos populos faciendas. Scipio castris ꝓpe urbem positis prusꝙͣ
cir cum uallaret urbem misit ad portas qui ex propinquo allquio auimos
tentarent suaderentq ut amicitia potius ꝙͣ nim exꝑirentur romanoꝵ. Ubi nichil pacati
respondebat᷑ fossa dupliciq uallo aircumdata urbe in tres partes excitum duudit. ut

Expanded text:
ut et muris se ipsi et armis muros tutarentur. Scipio ubi animaduertit ut et muris se ipsi et armis muros tutarentur. Scipio ubi animaduertit dissipatum passim bellum, et circumferre ad singulas urbes arma diutini magis quam magni esse operis, retro uertit iter. ne tamen hostibus eam relinqueret regionem, L. Scipionem fratrem cum decem milibus peditum, mille equitum ad oppugnandam opulentissimam in iis locis urbem—Orongin barbari appellabant—mittit. sita in Maesessum finibus est, Hispanae gentis; ager frugifer; argentum etiam incolae fodiunt. ea arx fuerat Hasdrubali ad excursiones circa mediterraneos populos faciendas. Scipio castris prope urbem positis, priusquam circumuallaret urbem misit ad portas qui ex propinquo adloquio animos temptarent suaderentque ut amicitiam potius quam uim experirentur Romanorum. ubi nihil pacati respondebatur, fossa duplicique uallo circumdata urbe in tres partes exercitum diuidit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ fugientem equitatus ferme om̃is et qd̾ ueterum peditum erat seaiti
decimo die ĩ Gadithanam ꝓuintia ad hasdrubalem ꝑuenerunt. Celtiberi
nouus miles ĩ proximas delapsi siluas inde domos diffugerunt: ꝑopõtuna
uictoria nequaꝙͣ tantum iam conflatum bellu: quantu futũi memoria
belli si licusset iis celtiberoꝵ gente excita. et alus ad arma solicitare
populos orp̃sserat. Itaq collaudato benigne Sillano Scipio stem debelladi
si nichil ea spe ip̃e cunctando motatus eẽt: nactus ad id qd̾ reliquũ belli
erat i ultimã hispaniã aduersus hamubale ꝑgit. Pens cum custra
sua forte i Bethica ad sccioꝵ animos continendos ⁊̃ fide habet signis
repente sublatis suge magis ꝙͣ itineis modo penitus ad ateanũ ⁊ gadis
ducit. Ceterum quoad continiusset excitum ꝓpositum bello se fore ratꝰ
ante ꝙ̃ freto gades traiicẽt ex̾citum om̃e passim ĩ auitates diuis t.

Expanded text:
m fugientem equitatus ferme omnis et quod ueterum peditum erat secuti, m fugientem equitatus ferme omnis et quod ueterum peditum erat secuti, decimo die in Gaditanam prouinciam ad Hasdrubalem peruenerunt: Celtiberi nouus miles in proximas dilapsi siluas inde domos diffugerunt. peropportuna uictoria nequaquam tantum iam conflatum bellum, quanta futuri materia belli, si licuisset iis Celtiberorum gente excita et alios ad arma sollicitare populos, oppressa erat. itaque conlaudato benigne Silano Scipio spem debellandi si nihil eam ipse cunctando moratus esset nactus, ad id quod reliquum belli erat in ultimam Hispaniam aduersus Hasdrubalem pergit. Poenus cum castra tum forte in Baetica ad sociorum animos continendos in fide haberet, signis repente sublatis fugae magis quam itineris modo penitus ad Oceanum et Gades ducit. ceterum, quoad continuisset exercitum, propositum bello se fore ratus, antequam freto Gades traiceret exercitum omnem passim in ciuitates diuisit
Abbreviated transcription (Latin):
surgunt. Que cum romani conferti ut solent dempsatis excepissent scitis:
tum pes cum pede collatus et gladiis geri res cepta est. Ceterum aspitas
lacoꝵ celtiberis quib ĩ p̃lio concursare mos est / uelenitate m̃utile faciebat.
et Haud iniqua eadem erat romanis stabili pugne assuetis. nisi ꝙ angustic
et int̾nata uirgulta ordines dirimebant. et singuli biiq uelut cũ parib
conser̃e pugniam agebant᷑: Qd̃ ad fugam inpedimẽto hostib erat id ad
cedem eos uelut uiñctos p̃bebat. Et iam ferme om̃ib scutatis celtiberoro
intfectis leuis ariatura et Cartaginenses qui ex alteĩs castris subsidio
uenerant ꝑculsi cedebant᷑. duo aut amplius milia peditu et equitatus
nis uix iuito p̃lio cum Magone esfugerunt. Hanno alter impera
cuam iis qui postremi iam ꝓfligato plio aduenerũt uiuus capit᷑. Magonẽ¬

Expanded text:
surgunt; quae cum Romani conferti, ut solent, densatis excepissent scutis, surgunt; quae cum Romani conferti, ut solent, densatis excepissent scutis, tum pes cum pede conlatus et gladiis geri res coepta est. ceterum asperitas locorum et Celtiberis, quibus in proelio concursare mos est, uelocitatem inutilem faciebat, et haud iniqua eadem erat Romanis stabili pugnae adsuetis, nisi quod angustiae et internata uirgulta ordines dirimebant et singuli binique uelut cum paribus conserere pugnam cogebantur. quod ad fugam impedimento hostibus erat, id ad caedem eos uelut uinctos praebebat; et iam ferme omnibus scutatis Celtiberorum interfectis leuis armatura et Carthaginienses, qui ex alteris castris subsidio uenerant, perculsi caedebantur. duo haud amplius milia peditum et equitatus omnis uix inito proelio cum Magone effugerunt: Hanno alter imperator cum eis qui postremi iam profligato proelio aduenerant uiuus capitur. Magone
Abbreviated transcription (Latin):
punitis conspicerent᷑. ip̃e p̃missis speculatõib titato agmine ad hoste ꝓgit.
Tria milia ferme aberant: cum hauddum quisꝙͣ hostium senserat fra gosa¬
loca et obsita uirgultis tenebant colles. ibi ĩ caua ualle atq ob id guilta
considere militem et cibum capere iubet. Interim speculatores trãsfugãꝵ¬
dicta affirmantes uenerunt. Tũm sarcinis ĩ medium coniectis arma romani
ipiunt.acieq iusta ĩ pugnam uadunt. Mille passuu ab erant ai ab
conspecti sunt. trepidariq repente cepͣtum. Mago ex castris citato equo ad
primum clamorem et tumultum aduehitur. Erant aũt ĩ celtiberoꝵ excitu
ĩ prima acie lotat. ceteros leuem armatura ĩ subsidiis posuit. cum ita in¬
scructos educẽt castris. uixdum egressos uallo ĩ eos romani pila cõieterũt.
subsidunt hispani aduersus emissa tela ab hoste. inde admittenda ip̃i con¬

Expanded text:
Punicis conspiceretur; ipse praemissis speculatoribus citato agmine ad hostem pergit. Punicis conspiceretur; ipse praemissis speculatoribus citato agmine ad hostem pergit. tria milia ferme aberaloca, et obsiti uirgultis tegebant colles. ibi in caua ualle atque ob id occulta considere militem et cibum capere iubet; interim speculatores transfugdicta adfirmantes uenerunt; tum sarcinis in medium coniectis arma Romani capiunt acieque iusta in pugnam uadunt. mille passuum aberant, cum ab hoste conspecti sunt trepidarique repente coeptum; et Mago ex castris citato equo ad primum clamorem et tumultum aduehitur. erant in Celtiberorum exercitu q—in prima acie locat: ceteros leuem armaturam in subsidiis posuit. cum ita instructos educeret e castris, uixdum in egressos uallo eos Romani pila coniecerunt. subsidunt Hispani aduersus emissa tela ab hoste, inde ad mittenda ipsi con
Abbreviated transcription (Latin):
q iunctus cum in celtiberia que media int̾ duo maĩa est breui magnũ nũ
plus militum equitib quingentis misit. Sillanus quãtis maxĩs potuit itiẽib
inpediebant aute et asperitates uiar⁊ et angustie saltib crebris ut pleraq
hispanie sunt incluse: tam̃ nõ solum nuntios sed etiã famã aduentꝰ sui p̃gres
ducib itidem ex celtiberia transsugis ad hostem ꝑuenit. Eisdem auctõibus
compertum est cum .x. circiter nilla ab hoste abessent bina tastra circa uia
irent esse leua. Celtiberos nouunt excitum supra noue millia honii
dextra punica tenẽ castra. Ea stationib uigiliis omni iusta militãi custodia
tuta et firma ẽẽ. illa altera soluta neglectaq ut barbaroꝵ ⁊ tironum
et minus tunentiu ꝙ ĩ sua terra essent. Ca prius aggredienda ratus.
Sillanus signa ꝙ maxime ad leuam iubebat ferri. nec unde astationibus

Expanded text:
que iunctus cum in Celtiberia, quae media inter duo maria est, breui magnum hominum que iunctus cum in Celtiberia, quae media inter duo maria est, breui magnum hominum milibus militum, equitibus quiinpediebant autem et asperitates viarum et angustiae saltibus crebris, ut pleraque Hispaniae sunt, inclusae—, tamen non solum nuntios sed etiam famam adventus sui praegressus, ducibus indidem ex Celtiberia transfugis ad hostem pervenit. eisdem auctoribus conpertum est, cum decem circiter milia ab hoste abessent, bina castra circa viam qua irent esse; laeva Celtiberos, novum exercitum, supra novem milia hominum, dextra Punica tenere castra. ea stationibus, vigiliis, omni iusta militari custodia tuta et firma esse; illa altera soluta neglectaque, ut barbarorum et tironum et minus timentium, quod in sua terra essent. ea prius adgredienda ratus Silanus signa quam maxime ad laevam iubebat ferri, necunde ab stationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi. duos etiam ex iis solutos ire adhanuibale. et expromẽ que acta
essent uissit Hãnibal tanto simul publico familiariq ictus lutu aguoscẽ
se fortunam cartaginis fertur dixisse. castrisq inde motis/ omĩa auxilia que
latius tueri nõ pot̾at ĩ extremum italie angulu. Brutios contrahet
et axtapontinos auitatem uinu̾sam excitos sedib suis et lucanoꝵ ꝗ sue
dinonis erant ⁊ brutium agrum traduxit.
Um transitu hasdrubalis quantu ĩ italia inclinauerat
belli tantum leuate hispanie uiderent: renatu ibi subito
par priori bellum est. et hispamas ea tempestate sic
habebant romani peniq. Hasdrubal Gisonis filius ad
acreanu penitus gadesq concesserat. nr̃i maris ora om̃isq
ferme hispania qua ĩ orientem uergit/ Scipionis ac ro-¬
mane ditionis erat. Nouus imꝑator hanno ĩ laũ barchini
hasdrubalis nouo cum ex̾citu ex africa transgressus/ Magoni¬

Expanded text:
ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem et expromere quae acta ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem et expromere quae acta essent iussit. Hannibal tanto simul publico familiarique ictus luctu, adgnoscere se fortunam Carthaginis fertur dixisse; castrisque inde motis ut omnia auxilia quae diffusa latius tueri non poterat in extremum Italiae angulum Bruttios contraheret, et Metapontinos ciuitatem uniuersam excitos sedibus suis et Lucanorum qui suae dicionis erant in Bruttium agrum traduxit.um transitu Hasdrubalis quantum in Italiam declinauerat belli tantum leuatae Hispaniae uiderentur, renatum ibi subito par priori bellum est. Hispanias ea tempestate sic habebant Romani Poenique: Hasdrubal Gisgonis filius ad Oceanum penitus Gadesque concesserat: nostri maris ora omnisque ferme Hispania qua in orientem uergit Scipionis ac Romanae dicionis erat. nouus imperator Hanno in locum Barcini Hasdrubalis nouo cum exercitu ex Africa transgressus Magoni
Abbreviated transcription (Latin):
acta erant exposuit cum ingenti assensu. Postremo etia clamore unin̾se
contionis cum ux gaudiu aminis cap̃ẽnt. Discuesum inde ab aliis circa
templa deum ut grates agẽnt: ab aliis domos ut coniugib liberisq tã
Letum nũtiu inpartirẽnt. Senatus ꝙ .M. luuus. et. Gneus Claudius
cõsules ĩ columi excitu ducem hostium legionesqs acrdissent suplicatõ
cum matrone amplissima ueste am literis ꝑ inde ac si debellatu foret. omni
solute metu diis ĩ mortalib grates agerent. Statum ꝙͦ cutans ea iuictoria
mouit: ut iam inde haud secus ꝙ̃ in pace̾ r̾es. int̾ se contrahere uendendo
emendo/ mutuando argentu creditumq soluendo. auderent: Oneus daudius
consul cum ĩ castra redisset. caput hasdrubalis quod seruatum cu cura
attulerat ꝓiiti uissit ante hostium stationes. captiuuos ꝙ affros uincti ut erãt

Expanded text:
acta erant exposuit cum ingenti adsensu, postremo etiam clamore uniuersae acta erant exposuit cum ingenti adsensu, postremo etiam clamore uniuersae contionis cum uix gaudium animis caperent. discursum inde ab aliis circa templa deum ut grates agerent, ab aliis domos ut coniugibus liberisque tam laetum nuntium impertirent. senatus quod M. Liuius et C. Claudius consules incolumi exercitu ducem hostium legionesque occidissent supplicationem cum matronae amplissima ueste cum liberis perinde ac si debellatum foret omni solutae metu deis immortalibus grates agerent. statum quoque ciuitatis ea uictoria mouit, ut iam inde haud secus quam in pace res inter se contrahere uendendo, emendo, mutuum dando argentum creditumque soluendo auderent. C. Claudius consul cum in castra redisset, caput Hasdrubalis quod seruatum cum cura attulerat proici ante hostium stationes, captiuosque Afros uinctos ut erant
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. In senatum pͥmum /. deinde ĩ contione lir̃e recitate sunt. et pro
auꝰq ingenio aliis iam certum guudiu aliis nulla ante futura fides
erat ꝙͣ legatos consulum uł lirãs audissent. Ipt̃s deiide appropĩquare
legatos allatum est. Tunc enizuero om̃is etas curere obuia. primum
quist aulis aurib q haurire tantu gaudiu cupientes aid muluium usq
pontem continens agmen ꝓuenit. Logati erant . L. Ueturius philus
⁊ frrumi ꝓuenerunt. cum alii ip̃õs alii comites eoꝵ que acta cent ꝓon¬
tarentur. et ut quisq audierat excitum hostium imꝑatoremq cctisum
legones romanas incolumes saluos consules ẽẽ extemplo aliis porro
inpartiebat gaudium suu. Cum egre ĩ curiã ꝓuenissent: multo egriꝰ
sumota turba ne patrib misceretur lir̃ẽ ĩ senatu recitate sunt. i trodiiti
ĩ contionẽ legati. Lutius uxturius liris recitatis ip̃e planius om̃ia que

Expanded text:
potuit. in senatu primum, deinde in contione litterae recitatae sunt; et pro potuit. in senatu primum, deinde in contione litterae recitatae sunt; et pro cuiusque ingenio aliis iam certum gaudium, aliis nulla ante futura fides erat quam legatos consulumue litteras audissent. ipsos deinde adpropinquare legatos allatum est. tunc enimuero omnis aetas currere obuii, primus quisque oculis auribusque haurire tantum gaudium cupientes. ad Muluium usque pontem continens agmen peruenit. legati —erant L. Ueturius Philo P. in forum peruenerunt, cum alii ipsos, alii comites eorum quae acta essent percontarentur; et ut quisque audierat exercitum hostium imperatoremque occisum, legiones Romanas incolumes, saluos consules esse, extemplo aliis porro impertiebant gaudium suum. cum aegre in curiam peruentum esset, multo aegrius summota turba ne patribus misceretur, litterae in senatu recitatae sunt. inde traducti in contionem legati. L. Ueturius litteris recitatis, ipse planius omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectum fama attulit ab orto sole ac accidente/ aut senator quisꝙ a aua
ip̃is opis erat ĩ ẜces obtestatiõesq uerse/ ꝑ om̃ĩa delubra uage suppliciis
uotisq fatigauẽ deos. Iam solicite ac suspense ciuitati fama incerta pͥmo
erant uenisse ex p̃lio. nuntiantes cests hostes. et pͥmo magis auribus
redẽ possent. et ip̃a celeritas fidem inpediebat: ꝙ biduo ante pug
dicebatur. Littere deinde a .l. Manlio acidiño misse ex castris afferũtur.
de narniensiu equitu aduentu. He lire ꝑ forum ad tribunal pretoris
late senatum ĩ curiam exciuerunt: tantoq certamĩẽ at tonultu po puli
ad fores ciũe concursum est. ut adire nũtius nõ posset s traheret᷑ a ꝑcõtãtib
uctiferantibq ut ĩ rostris prius ꝙͣ ĩ senatu littere recctarentur. Tande
ioti et cohertiti amagistratib. dissertariq let̾itia int̾ ĩ potentes eiꝰ.

Expanded text:
profectum fama attulit ab orto sole ad occidentem aut senator quisquam a cprofectum fama attulit ab orto sole ad occidentem aut senator quisquam a cin ipsis opis erat in preces obtestationesque uersae per omnia delubra uagae suppliciis uotisque fatigare deos. tam sollicitae ac suspensae ciuitati fama incerta primo opposita erant uenisse ex proelio nuntiantes caesos hostes. et primo magis auribus aut satis credere possent; et ipsa celeritas fidem impediebat quod biduo ante pugnatum dicebatur. litterae deinde ab L. Manlio Acidino missae ex castris adferuntur de Narniensium equitum aduentu. hae litterae per forum ad tribunal praetoris latae senatum curia exciuerunt; tantoque certamine ac tumultu populi ad fores curiae concursum est ut adire nuntius non posset, sed traheretur a percontantibus uociferantibusque ut in rostris prius quam in senatu litterae recitarentur. tandem summoti et coerciti a magistratibus, dispensarique laetitia inter impotentes eius animos
Abbreviated transcription (Latin):
hominu occisa capta quinquenullia et quadringenti. p̃da magna alia
tum om̃is gñis tum auri argentiq. Ciuiu etiã romanoꝵ ꝗ capti apud
hostes erant supra trigintamillia capitu recepta. Id solatii fuit ꝓ amissis
tas: ut postero die cum esset nuntiatũ Liuio consuli Gallos cisa
lagurest u postero die cum esset nuntiatit Luuo cogpali Sallos cis alpinco
liguresq qui aut p̃lio nõ affuissent aut int̾ cedem effugissent uno agnuẽ
abire sine certo duce sine signis sine ordine ullo aut imperio si una
equitum ala mittatur posse omẽs deleri. Super sint inquit aliqui nuntii ⁊ hostiũ
ladis ⁊ nr̃e uirtutis. Nero ea nate que se cuta est pugnam citatiore ꝙͣ
uenerat agmine die sexto ad statiua sua atq ad hostem ꝑuenit. Iter eius
atis dici enarrariq põt. nec quo incerta expectatione euentus. cuu

Expanded text:
hostium occisa, capta quinque milia et quadringenti; magna praeda alia hostium occisa, capta quinque milia et quadringenti; magna praeda alia cum omnis generis tum auri etiam argentique; ciuium etiam Romanorum qui capti apud hostes erant supra quattuor milia capitum recepta. id solatii fuit pro amissis satias ut postero die cum esset nuntiatum Liuio consuli Gallos Cisa postero die cum esset nuntiatum Liuio consuli Gallos Cisalpinos Liguresque qui aut proelio non adfuissent aut inter caedem effugissent uno agmine abire sine certo duce sine signis sine ordine ullo aut imperio; posse, si equitum ala mittatur, omnes deleri; 'quin supersint' inquit 'aliqui nuntii et hostium cladis et nostrae uirtutis.' Nero ea nocte quae secuta est pugnam <profectus in Apuliam> citatiore quam inde uenerat agmine, die sexto ad statiua sua atque ad hostem peruenit. iter eius atis dici enarrarique potest, nec quo incerta exspectatione euentus ciuit
Abbreviated transcription (Latin):
capiendoq affatm p̃bebant. elephanti plares ab ip̃is rectõib ꝙͣ ab hoste
it̾fecti. fabrile ꝙs calprum cum malleo habebant. et ubi seiuire bel
ruere ĩ suos ceperant/ magister int̾ aures positum ip̃a ĩ conpage qua
iungit᷑ capiti ceruix quanto maxime pot̾at ictu adigebat. Ea celerima
nã mortis ĩ tante molis belua inuenta erat ubi regendi spem ui
primusq id has drubal m̃struxerat dux. tum sepe alias memorabilist.
tum illa p̃cipue pugna. Ille pugnantes hortando pariterq obeundo ꝑicula
accendit. ille fugientes reuocauit obmissamq pugnã aliqͦt locis restituit.
Postremo cum habi haud dubia fortuna hostiu eẽt ne suꝑstes eẽt tãto¬
itu suu nomen secuto concitato equo se ĩ cohorte romanã ĩmis
Ibi ut patre hamilcare et hannibale frẽ dignu erat pugnans cecidit.
Nũꝙͣ eo bello una acie tantum hostium int̾fectu est. redditaq equa

Expanded text:
capiendosque adfatim praebebat. elephanti plures ab ipsis rectoribus quam ab hoste capiendosque adfatim praebebat. elephanti plures ab ipsis rectoribus quam ab hoste interfecti. fabrile scalprum cum malleo habebant; id, ubi saeuire beluae ac ruere in suos coeperant, magister inter aures positum ipsa in compage qua iungitur capiti ceruix quanto maximo poterat ictu adigebat. ea celerrima uia mortis in tantae molis belua inuenta erat ubi regendi spem ui uicissent, primusque id Hasdrubal instituerat, dux cum saepe alias memorabilis tum illa praecipue pugna. ille pugnantes hortando pariterque obeundo pericula c castigando accendit; ille fugientes reuocauit omissamque pugnam aliquot locis restituit; postremo cum haud dubie fortuna hostium esset, ne superstes tanto exercitui suum nomen secuto esset concitato equo se in cohortem Romanam immisit; ibi, ut patre Hamilcare et Hannibale fratre dignum erat, pugnans cecidit. nunquam eo bello una acie tantum hostium interfectum est, redditaque aequa
Abbreviated transcription (Latin):
essent. haud dissimiliter nauib sine gũbernaculo uagis. Claudiꝰ ꝗd ergo
p̃cipiti cursu tam longum iter emensi sumꝰ clamitãs militib: cu ĩ aduersu
llem frustra signa erigẽ conatus ẽẽt/ postꝙ̃ ea regione penetrari ai
nõ uidebat posse cohortes aliquot subductas adextro cornu ubi stationem
magis segnem ꝙͣ pugnam futuram cẽnebat post aciem circũducit. et nõ
celeritas fuit ut cum ostendissent se alate̾/ mox ĩ terga iam pugnarẽt.
Ita ex omũb partib a fronte a latẽ atergo trucidarent᷑ hispani liguresq
et ad gallos iam cedes ꝑuenerat. Ibi minimu certamũs fuit. nam et ꝑs
magna a signis aberat. nocte dilapsi stratiq somno passim ꝑ agros/ et
qui aderant itiuẽ ac uigiliis fessi intolleratissima laboris corpora/ iux arma
humeris gerebant. Et iam diei medium erat sitisq ⁊ calor hiantes cededos

Expanded text:
essent, haud dissimiliter nauibus sine gubernaculo uagis. Claudius 'quid ergo essent, haud dissimiliter nauibus sine gubernaculo uagis. Claudius 'quid ergo praecipiti cursu tam longum iter emensi sumus?' clamitans militibus cum in aduersum collem frustra signa erigere conatus esset, postquam ea regione penetrari ad hostem non uidebat posse, cohortes aliquot subductas e dextro cornu, ubi stationem magis segnem quam pugnam futuram cernebat, post aciem circumducit, et non atus incurrit; tantaque celeritas fuit ut cum ostendissent se ab latere mox in terga iam pugnarent. ita ex omnibus partibus, ab fronte, ab latere, ab tergo, trucidantur Hispani Liguresque; et ad Gallos iam caedes peruenerat. ibi minimum certaminis fuit; nam et pars magna ab signis aberant nocte dilapsi stratique somno passim per agros, et qui aderant itinere ac uigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, uix arma umeris gerebant; et iam diei medium erat, sitisque et calor hiantes caedendos
Abbreviated transcription (Latin):
circa eos leuo ĩ cornu aduersus claudiu Gallios opponit: haud tãtu
eis fidens quantu ab hoste tuneri eos credebat. Ip̃s dextru cornu adu̾
M. liuiu sibi atq histanis et ibi maxime ĩ uetẽ milite spem habebat¬
sumpsit. Ligures ĩ medio post elephantos positi. sed longior ꝙͣ latior
acies erat: Gallos ꝓminens collis tegebat. ea frons quã hispani tenẽba
cum sinistro romanoꝵ cornu concirit. Dextra om̃is acies extra plium
eminens cessabat. collis oppositus arcebat. ne aut a fronte aut a lat̾e
aggre derentur. Inter luius hasorubalemꝙ ingens contractũ certamen
erat atroxq cedes utrinq edebatur. Ibi duces ambo ibi pars maior peditum
durum ĩ armis genus eodem uersi: elephanti qui pͥmo impetu turbauerãt
ante signanos etiam signa mouerant lato. Deinde crescente certamine et
re inpotentiꝰ iam regi et int̾ duas acies uersari uelut incerti quo

Expanded text:
circa eos laeuo in cornu aduersus Claudium Gallos opponit, haud tantum circa eos laeuo in cornu aduersus Claudium Gallos opponit, haud tantum iis fidens quantum ab hoste timeri eos credebat: ipse dextrum cornu aduersus M. Liuium sibi atque Hispanis—et ibi maxime in uetere milite spem habebat—sumpsit: Ligures in medio post elephantos positi. sed longior quam latior acies erat; Gallos prominens collis tegebat; ea frons quam Hispani tenebant cum sinistro Romanorum cornu concurrit: dextra omnis acies extra proelium eminens cessabat; collis oppositus arcebat ne aut a fronte aut ab latere adgrederentur. inter Liuium Hasdrubalemque ingens contractum certamen erat, atroxque caedes utrimque edebatur. ibi duces ambo, ibi pars maior peditum , et Ligures durum in armis genus. eodem uersi elephanti, qui primo impetu turbauerant antesignanos et iam signa mouerant loco; deinde crescente certamine et clamore impotentius iam regi et inter duas acies uersari uelut incerti quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessisset ubi prima lux transitum oportunu ostendisset transiturꝰ erat.
sed cum quantum a mari ascedebat tanto altiorib coercentib amne
ripis non inueniret uada. diem terendo spatium dedit ad insequendum
⁊ se hosti. Nero primu cum om̃i equitatu aduenit. Portiuis de
assentus cum leui armatura. qui cum fessum agmen carpent ab om̃i
parte incursarentq. et iam obmisso itine̾ quod fuge simile erat. cast¬
ramentari penus ĩ tumulo suꝑ ripam fluminis uellet. aduenit liuius
om̃ib copiis peditum/ nõ itineris modo s ad conserendu extemplo
p̃lium instructis armatisq. S ubi om̃s copias coniunxerunt directaq
acies est. Claudius dextro ĩ cornu. liuius a sinistro pugnam instruit.
media acies p̃tori tuenda data. Hasdrubal obmissa munitic̃e castͦꝵ
postꝙ̃ pugnandum uidit: in pͥma atie ante signa elephentos litat.

Expanded text:
processisset, ubi prima lux transitum opportunum ostendisset transiturus erat. processisset, ubi prima lux transitum opportunum ostendisset transiturus erat. sed cum, quantum a mari abscedebat, tanto altioribus coercentibus amnem ripis non inueniret uada, diem terendo spatium dedit ad insequendum sese hosti. Nero primum cum omni equitatu aduenit: Porcius deinde adsecutus cum leui armatura. qui cum fessum agmen carperent ab omni parte incursarentque, et iam omisso itinere quod fugae simile erat castra metari Poenus in tumulo super fluminis ripam uellet, aduenit Liuius peditum omnibus copiis non itineris modo sed ad conserendum extemplo proelium instructis armatisque. sed ubi omnes copias coniunxerunt directaque acies est, Claudius dextro in cornu, Liuius ab sinistro pugnam instruit: media acies praetori tuenda data. Hasdrubal omissa munitione castrorum postquam pugnandum uidit, in prima acie ante signa elephantos conlocat:
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit ignoraret. Profecto haud mediri clade abste̾ritu insequi non
ausum magnopere uereri ne ꝑditis reb ferum ip̃e auxilu uenisset.
Romanisq eadem iam fortuna ĩ italia que ĩ hispania esset. Int̾dum lirãs
suas ad eum non ꝑuenisse ccedẽ: int̾ceptis ꝙ iis consule ad sese oppͥmẽdi
accelerasse. His anxius curis extinctis ignib iugilia pͥma dato signo
ut taciti uasa colligent signa ferri iussit. In trepidatione et naturno
tumultu duces parum iter asseruant. alt̾ in destiñatis iam ante aĩo
latebris subsedit. alter ꝑ uada nota metauru flumen transnatauit.
Ita desertum aducib agmen primos ꝑ agros palatur: fessiq aliquat
somno ac uigiliis/ sternunt corpora passim: atq ĩ frequentia reluquunt
signa. Hasdrubal dum lux uiam ostendẽt. ripa flununis signa ferei
iubet. et ꝑ tortuosi amnis sinus flexusq cum errore uoluens haud młt

Expanded text:
habuerit ignoraret: profecto haud mediocri clade absterritum insequi non habuerit ignoraret: profecto haud mediocri clade absterritum insequi non ausum; magno opere uereri ne perditis rebus serum ipse auxilium uenisset Romanisque eadem iam fortuna in Italia quae in Hispania esset. interdum litteras suas ad eum non peruenisse credere interceptisque iis consulem ad sese opprimendum accelerasse. his anxius curis, exstinctis ignibus, uigilia prima dato signo ut taciti uasa conligerent, signa ferri iussit. in trepidatione et nocturno tumultu duces parum intente adseruati, alter in destinatis iam ante animo latebris subsedit, alter per uada nota Metaurum flumen tranauit. ita desertum ab ducibus agmen primo per agros palatur, fessique aliquot somno ac uigiliis sternunt corpora passim atque infrequentia relinquunt signa. Hasdrubal dum lux uiam ostenderet ripa fluminis signa ferri iubet, et per tortuosi amnis sinus flexusque cum errorem uoluens haud multum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe cecinit: ac misit ad flumen uide aquabant᷑ ꝰ ubi ⁊ excipĩ aliqui
possent/ et not̃ai culis si qui forte adustiõis tolorg ut ex recenti
na essort: sunul aircumuchi ꝓtul cristra iubet. specilariq num
u aliqͦ ꝑte sit uallũ et ut attendant semł bis ue signũ tan
ĩ tastris. Et cum ordine eelata õia essent castra nichł aucta
errorem faciebant. Bina erant sit ante aduentu consulis alt̾iꝰ
fuerant. una. M. liiiii. altera .l. portii. neutris quicꝙͣ quo latius tenderentur
ad nuinimenta adiectum. Illud ueterem ducem assuetumq romano hoste
mouit ꝙ semel ĩ p̃toris castris signum bis ĩ consularib referebant cecinisse.
uos ꝓfecto consules et quonã modo ut alt̾ hantubale abscessisset o
angebat. Minime id qd̾ erat suspicari poterat taute rei frustratione ha¬
nnibalem elusum: ut ubi dux ubi ex̾citus esset cum quo castra collata

Expanded text:
t, receptui propere cecinit ac misit ad flumen unde aquabantur ubi et excipi aliqui t, receptui propere cecinit ac misit ad flumen unde aquabantur ubi et excipi aliqui possent et notari oculis si qui forte adustioris coloris ut ex recenti uia essent; simul circumuehi procul castra iubet specularique num auctum aliqua parte sit uallum, et ut attendant semel bisne signum canat in castris. ea cum ordine relata omnia essent, castra nihil aucta errorem faciebant; bina erant, sicut ante aduentum consulis alterius fuerant, una M. Liui , altera L. Porci ; neutris quicquam quo latius tenderetur ad munimenta adiectum. illud ueterem ducem adsuetumque Romano hosti mouit quod semel in praetoriis castris signum, bis in consularibus referebant cecinisse; duos profecto consules esse, et quonam modo alter ab Hannibale abscessisset cura angebat. minime id quod erat suspicari poterat, tantae rei frustratione Hannibalem elusum ut ubi dux, ubi exercitus esset cum quo castra coniuncta
Abbreviated transcription (Latin):
morando facent. errore qui nõ diuturnus futurus ess uelut tõpentẽ
haunibalem /nec castra sua sine duce relicta aggredi/ nec ad seq̃n diu
se iter intendisse. ante ꝙͣ se moueat delere excitum hasdrubalis possẽ
redireq ĩ apuliam qui ꝓlatundo spatus hostiy det eu et illa castra ꝓdẽ
hamubali et aperire ĩ gallia iter: ut ꝑ otiuub uelit hasdrubali con¬
uiugat᷑. extemplo signum dandũ et exeundu ĩ aciem: abutendumq ex̃ore
hoscium absentium p̃sentuunq dum neq illi sciant cum pauciorib nec
hi cum plurib et ualidiorib rem esse Consilio dimisso signũ pugne
ꝓponit᷑ confestimq ĩ aciem pcedunt. Iam hostes ante castra instructi stab.
moram pugne attulit qd̾ hasdrubal ꝓuectus ante signa cu pautis
equitib  scuta uetera hostiu notauit que ante nõ uiderat: et stͥgosioes
multitudo qua maior solito uisa est. Suspicatus id qd̾ erat xct

Expanded text:
morando facerent; errore qui non diuturnus futurus esset uelut torpentem morando facerent; errore qui non diuturnus futurus esset uelut torpentem Hannibalem nec castra sua sine duce relicta adgredi nec ad sequendum se iter intendisse. antequam se moueat deleri exercitum Hasdrubalis posse redirique in Apuliam. qui prolatando spatium hosti det, eum et illa castra prodere Hannibali et aperire in Galliam iter ut per otium ubi uelit Hasdrubali coniungatur. extemplo signum dandum et exeundum in aciem abutendumque errore hostium absentium praesentiumque dum neque illi sciant cum paucioribus nec hi cum pluribus et ualidioribus rem esse. consilio dimisso signum pugnae proponitur confestimque in aciem procedunt. iam hostes ante castra instructi stabant. moram pugnae attulit quod Hasdrubal prouectus ante signa cum paucis equitibus scuta uetera hostium notauit quae ante non uiderat et strigosiores equos; multitudo quoque maior solita uisa est. suspicatus enim id quod era
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cum iam appropinquaret tectus montib subsatit Nero. ne ante natẽ
castra ingrederet᷑. Silentio ingressi a suis quisq ordinis homib t̃ tentõĩa
adducti cum sum̃a om̃iu letitia hospitałe excipiunt᷑: Postero die ꝯsilium
habitum. cui et lutius portus liciuius p̃tor affuit. castra iuncta cõsulu
custris habebat. et ante aduentu eoꝵ ꝑ lota alta ducendo excitu cũ modo
insideret angustos saltus ut transitu daudẽt. modo alate̾/ aut atergo
carpẽt agnen. ludificatus hostem om̃ib artib belli fuerat. Is tum in
consilio aderat: Multoꝵ eo iiclinant sententie/ ut dum fessum uia ac
iugiliis reficeret milite : nero simul et ad noscendũ hoste. pauas sibi
uniẽt dies / tp̃s pugnandi differet᷑. Nero nõ suadẽ modo ẜ sumã
orare institit ne consiliu suu qd̾ tutu celẽitas fensset. temerarium

Expanded text:
itaque cum iam appropinquaret, tectus montibus substitit Nero ne ante noctem itaque cum iam appropinquaret, tectus montibus substitit Nero ne ante noctem castra ingrederetur. silentio ingressi ab sui quisque ordinis hominibus in tentoria abducti cum summa omnium laetitia hospitaliter excipiuntur. postero die consilium habitum, cui et L. Porcius Licinus praetor adfuit. castra iuncta consulum castris habebat, et ante aduentum eorum per loca alta ducendo exercitum cum modo insideret angustos saltus ut transitum clauderet, modo ab latere aut ab tergo carperet agmen, ludificatus hostem omnibus artibus belli fuerat; is tum in consilio aderat. multorum eo inclinant sententiae ut, dum fessum uia ac uigiliis reficeret militem Nero, simul et ad noscendum hostem paucos sibi sumeret dies, tempus pugnandi differretur. Nero non suadere modo sed summa ope orare institit ne consilium suum quod tutum celeritas fecisset temerarium
Abbreviated transcription (Latin):
an palam interdiũ an nata uenire se se uellet: iisde an aliis cõsidẽ
castris. nate clam ingredi melius iusum est Tessera ꝑ castra aliuo consule
data erat. ut tribunus tribunu. centurio centurione / eques equite pedes pediti
acciperet. Neq eni dilaturi castra opus esse: ne hostis aduentu alterius cõsulis
sentiret: et coartatio pluriu ĩ angusto tendentiu facilior futura ẽẽt. ꝙ da¬
udianus ex̾citus nichil ferme p̃ter arma secum ĩ expeditione tulerat Ceteꝵ
iñ ip̃o itinẽ auctum uoluntariis agmen erat offerentib sese ult᷑ ut uet̾ib
mnilitib ꝑfunctis iam militia et huenib quos certati nomina dantes/ si
quoꝵ corporis spẽs roburq uiriu aptum militie uidebat᷑ conscͥpserat. Ad Senã
castra alterius consulis erant: et quiugentos ferme inde passus hasdrubal aberat

Expanded text:
an palam, interdiu an noctu uenire sese uellet, iisdem an aliis considere an palam, interdiu an noctu uenire sese uellet, iisdem an aliis considere castris. nocte clam ingredi uisum est. tessera per castra ab Liuio consule data erat ut tribunus tribunum, centurio centurionem, eques equitem, pedes peditem acciperet: neque enim dilatari castra opus esse, ne hostis aduentum alterius consulis sentiret; et coartatio plurium in angusto tendentium facilior futura erat quod Claudianus exercitus nihil ferme praeter arma secum in expeditionem tulerat. ceterum in ipso itinere auctum uoluntariis agmen erat, offerentibus ultro sese et ueteribus militibus perfunctis iam militia et iuuenibus, quos certatim nomina dantes, si quorum corporis species roburque uirium aptum militiae uidebatur, conscripserat. ad Senam castra alterius consulis erant, et quingentos ferme inde passus Hasdrubal aberat.
Abbreviated transcription (Latin):
celebrẽt᷑: Et hercule ꝑ instructa omia ordinib uiroꝵ mulieꝵq undiq
ex agris effusoꝵ inter uota et p̃ces et laudes ibant. illos p̃sidia Rei puͤ
ut illis faustum iter felixq pugna matura ex hostib uictoria esset.¬
Et dauinarent᷑q ip̃i uotoꝵ que ꝓiis suscepissent. ut quẽ ad modu
nunc soliciti ꝓsequerent᷑ eos ita paucos post dies. leti ouantib iuctoia
irent. Inuitare inde ꝓse quisq et offerẽ et fatigare p̃cib ut que ipis
iumentisq usui essent a se potissimũ sumẽnt. benigne om̃ĩa cumulata
dare. modestia certare milites ne quid ultra usum neifu sumerent. nichł
morari nec asignis subsistẽ cibum capientes. diem ac nate ire. iux qd̾
satis ad naturale desideriu corpoꝵ esset/ quiet dare. Et ad collegam
p̃missi erant qui nuntiarent aduentum nec ꝑcontatentur ꝙ clam

Expanded text:
celebretur. et hercule per instructa omnia ordinibus uirorum mulierumque undique celebretur. et hercule per instructa omnia ordinibus uirorum mulierumque undique ex agris effusorum inter uota ac preces et laudes ibant. illos praesidia rei publicae, ut illis faustum iter, felix pugna, matura ex hostibus uictoria esset, damnarenturque ipsi uotorum quae pro iis suscepissent ut, quemadmodum nunc solliciti prosequerentur eos, ita paucos post dies laeti ouantibus uictoria obuiam irent. inuitare inde pro se quisque et offerre et fatigare precibus ut quae ipsis iumentisque usui essent ab se potissimum sumerent; benigne omnia cumulata dare. modestia certare milites ne quid ultra usum necessarium sumerent; nihil morari, nec ab signis absistere cibum capientes; diem ac noctem ire; uix quod satis ad naturale desiderium corporum esset quieti dare. et ad collegam praemissi erant qui nuntiarent aduentum percontarenturque clam
Abbreviated transcription (Latin):
milites allauit᷑. negat ullius consiliu imꝑatoris ĩ spem audacius re ip̃a
tutius fuisse ꝙ̃ suu. ad certam eos se uictoriam duce̾. Quippe ad qd̾ bellu
collegam nõ ante ꝙͣ ad satietate ipũs peditum atq equitu date a senatu
copie fiussent maiores instructioresq ꝙͣ si aduersus ip̃m hannibale iret
ꝓfectus sit. eo ip̃os quantumcũq uirtus momentu addiderint rem om̃e
inclinaturos. auditum modo ĩ acie nam ne ante audiretur daturum
operam alterum consule et alterum ex̾citum aduenisse. haud dubiam¬
iuictoriam facturumi. frma bellum canfice. et parua momenta ĩ spem me¬
q inpellẽ animos. Glorie quide ex re bene gesta ꝑtem: fructum ꝓpe om̃e
ip̃es laturos. semꝑ qd̾ postremum adiectum sit id rem tota uideri traxisse.
cer uere ip̃ts quo concursu qua admiratione quo fauore hominũ iter suũ

Expanded text:
milites adloquitur. negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa milites adloquitur. negat ullius consilium imperatoris in speciem audacius, re ipsa tutius fuisse quam suum: ad certam eos se uictoriam ducere; quippe ad quod bellum collega non ante quam ad satietatem ipsius peditum atque equitum datae ab senatu copiae fuissent, maiores instructioresque quam si aduersus ipsum Hannibalem iretprofectus sit, eo ipsi si quantumcumque virium momentum addiderint, rem omnem inclinaturos. auditum modo in acie— nam ne ante audiatur daturum operam—alterum consulem et alterum exuictoriam facturum. famam bellum conficere et parua momenta in spem metumque impellere animos. gloriae quidem ex re bene gesta partae fructum prope omnem ipsos laturos; semper quod postremum adiectum sit id rem totam uideri traxisse. cernere ipsos quo concursu, qua admiratione, quo fauore hominum iter suum
Abbreviated transcription (Latin):
bales ĩ italia ẽẽ Quippe et hasdrubalem patre eodem haulcare genitum
⁊ inpigrum duce ꝑ tot annos ĩ hispania romano excitatu bello gen
quide celeritate ex hispania concitatis ad arma gallicis gentib multo
iagis ꝙͣ haunibale ip̃m gloriari posse. Quippe ĩ iis litis hunc cregi
ex̾citum quib ille maiore ꝑtem militu fame ac frigore que muiserrima
mortis gn̾a sunt amisisset. Adiiciebant etiam ꝑiti reꝵ hispanie haud cu
ignoto eo duce . G. nerone congressurum sed quem ĩ saltu ĩ pedito dep̃hens
forte haud secus ꝙ̃ puerum conscͥbendis fallatib conditionib pacis fru¬
stratus elusisset. omĩa maiora etiãuero p̾sidia hostiu minora sua metu
interprete semꝑ in deteriora inclinato ducebant. Nero postꝙͣ iam tantum
int̾ualli ab hoste fecerat/ ut detegi consilium satis tutu esset. paucos.

Expanded text:
nibales in Italia esse. quippe et Hasdrubalem patre eodem Hamilcare genitum, nibales in Italia esse. quippe et Hasdrubalem patre eodem Hamilcare genitum, aeque impigrum ducem, per tot annos in Hispania Romano exercitatum bello, gemina quidem celeritate ex Hispania et concitatis ad arma Gallicis gentibus multo magis quam Hannibalem ipsum gloriari posse; quippe in iis locis hunc coegisse exercitum quibus ille maiorem partem militum fame ac frigore, quae miserrima mortis genera sint, amisisset. adiciebant etiam periti rerum Hispaniae haud cum ignoto eum duce C. Nerone congressurum sed quem in saltu impedito deprensus forte haud secus quam puerum conscribendis fallacibus condicionibus pacis frustratus elusisset. omnia maiora etiam uero praesidia hostium, minora sua, metu interprete semper in deteriora inclinato, ducebant. Nero postquam iam tantum interualli ab hoste fecerat ut detegi consilium satis tutum esset, paucis