comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mbiguo in statu sum. R. Quid
est queso de quo ambigis. Adorienduz
ne mortalibus An sꝑnenda que fugiũt
et nullam inprosperis spem habendam. An in¬
euitabiles casus rerum ẽe s tollerabiles nec
flecti quidem s frangi posse fortunam. Athͥ
omĩa certa sunt.S. Ambiguo instatu
positus ꝗd deme futurum nesçio. Ra. ubi
posse quiusq infinẽ bene uixerit nec citomo
ri quibus uis inspatiis uite iiri boni muns
im pleuit uł si id non licuit at spem dedit nͨ
alibi ꝙͣ in parria qui mũdũ om̃e sibi patriã
fecit. neq alibi ꝙͣ in exalio ꝗ uerã suspirat
ad patriã dubitare ni desipis. nullo potes mͦ
Uñ igit᷑ iste ambages defortuna forsitam An
tibi fidem qd̾ uix ulli umq̃ fecit an suos po¬
tius mores seruet/ tamq̃ pelagus procellosum.

Expanded text:
mbiguo in statu sum. Quid est, queso, de quo ambigis? Moriendum ne mortalibus, an spernanda que fugiunt et nullam in prosperis spem habendam, an inevitabiles casus rerum esse sed tolerabiles, nec flecti quidem sed frangi posse fortunam? At hec omnia certa sunt. Ambiguo in statu positus, quid de me futurum nescio. Ubi, posse qui usque in finem bene vixerit; nec cito mori, qui quibusvis in spatiis vite viri boni munus implevit, vel, si id non licuit, at spem dedit; nec alibi quam in patria, qui mundum omnem sibi patriam fecit; nec alibi quam in exilio, qui veram suspirat ad patriam dubitare, ni desipis, nullo potes modo. Unde igitur iste ambages? De fortuna forsitan. An tibi fidem, quod vix ulli umquam fecit? An suos potius mores servet tamquam pelagus procellosum,
Abbreviated transcription (Latin):
us est turpe dlanditiis atq mendatiis in¬
dignis uiro artibus s comunibus adeo ut
hec fere iam unica sit in altum uia. Õ¬
Romanus pontifex sum. R. Seruoru
seruus diceris. taue ne dominorum domi¬
nus fieri uelis. memento profectioĩs. me¬
mento debiti. memento dñi. qui merito
nulli magisq̃ uicario lesus irascitur. Aꝰ¬
¶ De felicitate .G. iudiu.

Expanded text:
us est turpe, blanditiis atque mendaciis, inus est turpe, blanditiis atque mendaciis, indignis viro artibus, sed communibus adeo, ut hec fere iam unica sit in altum via. Romanus pontifex sum. Servorum servus diceris: cave ne dominorum dominus fieri velis, memento professionis, memento debiti, memento Domini, qui merito nulli magis quam vicario lesus irascitur. 108 DE FELICITATE Sum felix.
Abbreviated transcription (Latin):
ceps feruet ambitio ut nõ xpranꝰ pudor ac
modescia uidentͣ s ardor et ꝑuicatia paganoꝵ
quã in huius cemõi petitionib tanta fuisse di¬
dicimus ut deẜalio cesare lectum sit ꝙ po¬
ntificatum maximũ penit nõ sine profusissi¬
ma largitione uqua ⁊eputans magnitudi¬
nem. eris alieni/. cũ mane ad comitia descẽ¬
deret predixisse matri osculanti fertur dom¬
um se nͥ pontifice̾ nõ reu̾surum nec fefellit
pontifex ẽ reu̾sus. liquet aũt quo impetu
illud ambierit quo nõ impetratu uł morie¬
ndum sibi certe uł exulandum ẽẽ decreuisset
hit illi aũt utumq licuerit cui apͥma etate
propositum sit regnare ita ut inuuriam su¬
am putet siqua est hot orbe potestas alt̾a
qͣ cesar. si tellus ulla duorum est. At cristi¬
ano homini cui propositum sit seruire do¬
miniq sui iugum ferre pontificatũ. qu̾o
liceat ambire. non uideo. non modo largi¬
tione profusissima s qd̾ non multo min¬

Expanded text:
eceps fervet ambitio, ut non christianus pudor ac eceps fervet ambitio, ut non christianus pudor ac modestia videatur, sed ardor et pervicacia paganorum, quam in huiusmodi petitionibus tantam fuisse didicimus, ut de Iulio Cesare lectum sit quod pontificatum maximum petiit non sine profusissima largitione, in qua reputans magnitudinem eris alieni, cum mane ad comitia descenderet, predixisse matri osculanti fertur domum se nisi pontificem non reversurum; nec fefellit: pontifex est reversus. Liquet autem quo impetu illud ambierit, quo non impetrato vel moriendum sibi, certe vel exulandum esse decrevisset. Hoc illi autem utrunque licuerit, cui a prima etate propositum sit regnare, ita ut iniuriam suam putet, si qua est orbe potestas altera quam Cesar, si tellus ulla duorum est: at christiano homini cui propositum sit servire dominique sui iugum ferre, pontificatum quomodo liceat ambire non video, non modo largitione profusissima sed, quod non multo min
Abbreviated transcription (Latin):
stigio descendendũ nemo dubitat. s hit int̾esti
ꝙ iustorum ac sapientiũ destensus reliquorum
uͦ precipitium ac ruina ẽ pennus ille dux mo¬
riens qui dixisse fertur finis ad alta leuitatis
est ruere non inproprie ait ut iniustus. G.¬
Ou̾mi pontificatus arcem rego. R. Oolebãt
primi exhoc statu ad martirium peti. nũc ad
delitias uocari cred̾unt. ⁊ deoq certatũ hic locus
appetitꝰ et huc omĩum ferme mortaliũ uota
suspirant quis aũt uł romanũ uł quẽcũq põ¬
tificatũ aliam cupit obcausam. nͥ quo potentiq
ac ditior sit. contra iustitie preceptũ preesse
queritur nõ prodesse/ quod q sacrilegum pu¬
dendumq uł dictum est magnis sepe mune¬
rib. quim ⁊ pactis et sponsorib spes emidit᷑
sacerdotii pignoris.o. uertigo morũ pessima
a quod olim consueuerãt et deberent cogi ho¬
mines inde nũc ⁊etrahi nõ possũt. et tam p̃¬

Expanded text:
stigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, stigio descendendum nemo dubitat; sed hoc interest, quod iustorum ac sapientum descensus, reliquorum vero precipitium ac ruina est ideoque Penus ille dux moriens, qui dixisse fertur: “Finis ad alta levatis est ruere” non improprie ait, ut iniustus. Summi pontificatus arcem rego. Solebant primi ex hoc statu ad martyrium peti; nunc ad delitias vocari credunt ideoque certatim hic locus appetitur et huc omnium ferme mortalium vota suspirant. Quis autem vel Romanum vel quemcunque pontificatum aliam cupit ob causam, nisi quo potentior ac ditior sit? Contra iustitie preceptum preesse queritur, non prodesse quodque sacrilegum pudendumque vel dictu est, magnis sepe muneribus, quin et pactis et sponsionibus spes emitur sacerdotii pinguioris. O vertigo morum pessima! Ad quod olim consueverant, et deberent, cogi homines, inde nunc retrahi non possunt et tam pr
Abbreviated transcription (Latin):
mane uł durum est ut nõ ĩm̾ito quidam
sumi pontifices tedio rerum uicti non supplicium
aliud q felicitatẽ illam hostibo suis optauerĩt. Nã
ut paucis expedram sũmus pontificatus si rite
geritur. sumus ẽ honor. sumũ onus. suma ser¬
uitus. sũmus labor. At simale. sũmum anime
periculũ. sumũ malum. sũma miseria. sũmus
pudor. anceps omni exꝑte negotium. u. Sũ¬
mi pontificatus sedem teneo. R.. Non ten¬
ebis diu breuis est hominũ uita. regum bre¬
uior. pontificumq breuissima. eo ꝙ ꝑꝑ pondus
unstatricium curarũ etas ip̃a pontificis roma¬
ni tp̃us angustat que ad ha culmẽ nͥ ad modũ fẽ¬
ssa uix peruenit/. S. Oumi pontificatus inlici¬
te sedeo. R. Quo sublimior sedes eo grauior
casus uix exalto sine periculo aut labore descen¬
ditur cura ut destendas sobrie/ ne iillo grege
reperiaris dequo dictũ est tolluntꝰ inaltã ut la¬
psu grauiore ruant. exomi quidem mortali fa¬

Expanded text:
inane vel durum est, ut non immerito quidam inane vel durum est, ut non immerito quidam summi pontifices, tedio rerum victi, non supplicium aliud quam felicitatem illam hostibus suis optaverint: nam, ut paucis expediam, summus pontificatus, si rite geritur, summus est honor, summum onus, summa servitus, summus labor; at si male, summum anime periculum, summum malum, summa miseria, summus pudor: anceps ex omni parte negotium! Summi pontificatus sedem teneo. Non tenebis diu: brevis est hominum vita, regum brevior, pontificum brevissima, eo quod preter pondus vastatricium curarum, etas ipsa pontificis Romani tempus angustat, que ad hoc culmen nisi admodum fessa vix pervenit. Summi pontificatus in vertice sedeo. Quo sublimior sedes, eo gravior casus; vix ex alto sine periculo aut labore descenditur. Cura ut descendas sobrie, ne in illo grege reperiaris de quo dictum est: “Tolluntur in altum ut lapsu graviore ruant”. Ex omni quidem mortali fa
Abbreviated transcription (Latin):
roma est eo maior te laborum moles ma¬
net erũt qui te colãt qui adorent qui obsi¬
deant ac circumstent qui tibi serico terram
sternãt aureo niueos frenẽt equos qui ui¬
na dapesq instruant/ ac prelanibãt pristis
pontificib in auditum obsequii. genus ex
diu̾so erũt qui. omissis rebus propriis intefi¬
ngant oculos:. te notent de te uidicent et ꝙ
iuste deus uiderit qui deniq mores tuos ars¬
uant. uerba distorqueant famam lacerent ui¬
tam carpant. ꝗcquid usqͣ mali erit quasi et
fonte unico maloꝵ exte prodiisse dicent ppli
discordiarumq scelerumq oĩum unus tuca¬
usa uctaberis quomͦ inquient sanũ eris eccͦ
corpus cum egrum ac lamguidũ sit caput
est ne oro te tanti uł aureum poculum uł cu¬
bile purpureum uł gẽmatus uerteꝵ ut ꝗe¬
tis et fame pretio queri uelit. G. Im sumũ
pontificẽ sum electus. R. Uersa ut libet¬
Hat inre tam expetita bodie qd̾ est totum uł

Expanded text:
Roma est, eo maior te laborum moles maRoma est, eo maior te laborum moles manet. Erunt qui te colant, qui adorent, qui obsideant ac circumstent, qui tibi serico terram sternant, auro niveos frenent equos, qui vina dapesque instruant ac prelambant, priscis pontificibus inauditum obsequii genus; ex diverso erunt qui omissis propriis rebus in te figant oculos, te notent, de te iudicent et quam iuste Deus viderit, qui denique mores tuos arguant, verba distorqueant, famam lacerent, vitam carpant, quicquid usquam mali erit, quasi e fonte unico malorum, ex te prodiisse dicent: populi discordiarum scelerumque omnium unus tu causa vocaberis. “Quomodo” inquient “sanum erit ecclesie corpus, cum egrum ac languidum sit caput?” Estne, oro te, tanti vel aureum poculum vel cubile purpureum vel gemmatus vertex, ut quietis et fame pretio queri velit? In summum pontificem sum electus. Versa ut libet: in re tam expetita hodie, quod est totum vel
Abbreviated transcription (Latin):
Spontificatum ueni. la. Et tempest¬
ate inportum fugi solet. tu e porra intẽ¬
pestatem sponte fugis tua mirus na¬
uta. G. Pontificum sum adeptus .R. Pdarũ¬
ne difficilis parum grauis unius anime tibi
cura uidebatur nͥ omĩu curas inte unũ atos
omĩuz sarcinas transtulisses. fortes humeri
an fortis ambitio/ eo animos cogens uͥ male
sibi futurum sciũt. uõ. Ad pontifitium aste¬
ndi. Rr⁊ Quo tramite uideris duplex ẽ
eĩ uia uiraq ad laborem. altera uͦ et admi¬
seriam ducit quacũq prexeris uł te miseꝵ
uł ut optime cesserit ex libero sexuum scito.
sic qui ascendisse diceris. descendisti unus
inm illoꝵ quib canitur. propheticũ ilłd. qui de
orum multipliciũ procellã turbati sũt /et mo¬
ti sũt sicut ebrius et onmis sapientia/ eoꝵ de¬
uorata est. G. Sũmi solum pontificatus a¬
stendi .Ex. Quo mare altius ⁊ uenti plures
et periculosior tempestas /. Nõ i Rlomanus po¬
ntifex factus sum.. R.. Quo maior urbibꝰ

Expanded text:
pontificatum veni. E tempestate in portum fugi solet; tu e portu in tempestatem sponte fugis tua: mirus nauta! Pontificium sum adeptus. Parumne difficilis, parum gravis unius anime tibi cura videbatur, nisi omnium curas in te unum atque omnium sarcinas transtulisses? Fortes humeri an fortis ambitio, eo animos cogens ubi male sibi futurum sciunt! Ad pontificium ascendi. Quo tramite videris; duplex est enim via: utraque ad laborem, altera vero etiam ad miseriam ducit. Quacunque perrexeris, vel te miserum vel, ut optime cesserit, ex libero servum scito. Sic qui ascendisse diceris, descendisti, unus iam illorum quibus canitur propheticum illud: “Qui deorum multiplicium procellam “turbati sunt et moti sunt sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata est”. Summi solium pontificatus ascendi. Quo mare altius, et venti plures et periculosior tempestas. Romanus pontifex factus sum. Quo maior urbibus
Abbreviated transcription (Latin):
quãq familiam suo iure familiarius scã¬
dere et cuiq suas uomicas domi esse ułi
gnotas uicinie ul neglectas. Nec fratrum
nepotumq de eranti exempla. Ila posui quoru
quo propior eo/ grauior uideri pudor soler Om¬
nium una est regula. Alt̾ius quisquis ille sit
maculas / inuito alt̾ nec affigi posse ñ herere.S.i

Expanded text:
quanque familiam suo iure familiarius scanquanque familiam suo iure familiarius scandere, et cuique suas vomicas domi esse, vel ignotas vicinie vel neglectas, nec fratrum nepotumque deerant exempla. Illa posui, quorum quo propior eo gravior videri pudor solet; omnium una est regula: alterius, quisquis ille sit, maculas, invito alteri nec affigi posse nec herere. 25
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam facile pelli nequeũt uror probris. R¬
Quorum queso. iam parentum castigatio
filiis nullo uire permissa est. inͥ tibi igit᷑
nichil infamie quim potius recto iuditio
quasi quidam fulgor extenerib nasti poͬt
Nam cũ uͥ̾tutis propͥum difficultas sit mł¬
to difficilius est. obsturis qͣ claris ducib
rectum iter tenuisse. Sin uxoris quid hic
uͦ te agere oppoteat et quorũ proremedio
meminisse paulo. supͣ monui. Si natorũ
respice qui uiri quos filios habuere. fabius
maximus ac scipio affricanᷤ et pompeius
magnus non eĩ imꝑii. atq opum s etatis
et głie sequor ordinem/ quẽ aut uespa¬
tianus ultimũ aut aurelius antoninus
unicum aut Seuerus pͥmum quos ĩ gnͣe
alio hortensius ac cicero/. Quam postre¬
mo filiam augustus cesax. aut quẽ filiũ
germanicus magna deluçe magnas tene¬
bras uidebis et intelliges hec ꝓlis infor¬
tuniũ nescio quidem unde s inmaximã

Expanded text:
qui tam facile pelli nequeunt uror probris. qui tam facile pelli nequeunt uror probris. Quorum, queso? Iam parentum castigatio filiis nullo iure permissa est, inde tibi igitur nichil infamie; quin potius recto iudicio, quasi quidam fulgor ex tenebris nasci potest. Nam cum virtutis proprium difficultas sit, multo difficilius est obscuris, quam claris ducibus rectum iter tenuisse. Sin uxoris, quid hic vero te agere oporteat, et quorum pro remedio meminisse, paulo supra monui. Si natorum, respice qui viri, quos filios habuere: Fabius Maximus ac Scipio Africanus et Pompeius Magnus non enim imperii atque opum sed etatis et glorie sequor ordinem; quem aut Vespasianus ultimum, aut Aurelius Antoninus unicum, aut Severus primum; quos in genere alio Hortensius ac Cicero; quam postremo filiam Augustus Cesar, aut quem filium Germanicus. Magna de luce magnas tenebras videbis et intelliges hoc prolis infortunium, nescio quidem unde, sed in maximam
Abbreviated transcription (Latin):
famia. R. Smo quidem tua te premit opi¬
nio humane miserie radix ingens. pone ilła
falso fasce leuaberis dd. Meorũ criminibo
infamor. R. Aego id quidem fieri posse. s
ut fatear prestat trͥi alienis te flagitus infa¬
men esse/. q alios tuis multo est ei grauius
pectati pondus qͣ in famie ubi pectatũ. illic mi¬
seria uera esti. Contra aũt falsa. infamia ue¬
re miszie nichil habet ut felicitatis nichil
falsa. głia plebeios licet aios illa pungat
hec mulcent. D. Meorum in famia non
tangi nequeo. A Tangi pium sterni mi¬
serum. pro inde dum reliquie/ spei sunt sũ¬
mo studio tuorũ fame. atq inde suscepte ꝑ¬
turbritioni tue consule. si spes omĩs abierit
illis omissis solicitudinem atq angores depo¬
nendos censeo nam incassum niti et tristi¬
tie materiam aucupari par dementra est¬
D. Seruilib probris notor. R aderita
pacientie penam luis. cũ diluere notam possis
scelerum pulsis auctoribus/. D. At meorũ

Expanded text:
famia. Immo quidem tua te premit opifamia. Immo quidem tua te premit opinio, humane miserie radix ingens. Pone illam, falso fasce levaberis. Meorum criminibus infamor. Nego id quidem fieri posse, sed, ut fatear, prestat tamen alienis te flagitiis infamem esse, quam alios tuis. Multo est enim gravius peccati pondus quam infamie: ubi peccatum, illic miseria vera est. Contra autem falsa infamia, vere miserie nichil habet, ut felicitatis nichil falsa gloria, plebeios licet animos, illa pungat, hec mulceat. Meorum infamia non tangi nequeo. Tangi pium, sterni miserum. Proinde, dum relique spei sunt, summo studio tuorum fame atque inde suscepte perturbationi tue consule. Si spes omnis abierit, illis omissis, sollicitudinem atque angores deponendos censeo. Nam et incassum niti, et tristitie materiam aucupari, par dementia est. Servilibus probris notor. Meritam patientie penam luis, cum diluere notam possis scelerum pulsis auctoribus. At meorum
Abbreviated transcription (Latin):
Rieno crimine infamor. R. Dice¬
bam modo et sic est alieni te crimi¬
nis dolor actingere põti non infam¬
iam ueram /. Ioquor falsa enĩ ut sit duram
durabilis non erit et in famiã et gloriam ut
longeua sit tuo tu quidem exagello animi
propria uite falce messueris/. D. Alieno
crimine mestus sum. R. Crede heͬcte esto
aũt tualetus innocentra. nisi magis ali¬
eno tangeris qͣ tuo Non ut patrimonii
hereditas sic et fame est et si esset repudi¬
ari posset onerosam et infamem heredita¬
tem adire nemo cogit᷑ nũc ut dixi nomi¬
num successio nulla est nulli agnationum
aut cognationũ gradus hac inre seu tu cla¬
xum tibi seu tu fuscum nomẽ optaueris a
te ild non abalio petendum erit tuis opus
est meritis qnͣ quiden alienis nec fedari po¬
tos nec ornari. Quid tabelionem aspicis quid
testantem. quid amantissimo clarissimoq se¬
ni tuo fidis seu quid horres obscurum . nec
uerum decus in de nec dedecus/ non legatur
fama s queritur/ D. Meorum grauior in¬

Expanded text:
ieno crimine infamor. Dicebam modo et sic est alieni te criminis dolor attingere potest, non infamia. Verum loquor: falsa enim, ut sit dura, durabilis non erit; et infamiam et gloriam, ut longeva sit, tuo tu quidem ex agello animi propria vite falce messueris. Alieno crimine mestus sum. Credo hercle; esto autem tua letus innocentia, nisi magis alieno tangeris quam tuo. Non patrimonii hereditas sic et fame est, et, si esset, repudiari posset. Onerosam et infamem hereditatem adire nemo cogitur. Nunc, ut dixi, nominum successio nulla est; nulli agnationum aut cognationum gradus; hac in re, seu tu clarum tibi, seu tu fuscum nomen optaveris, a te illud non ab alio petendum erit, tuis opus est meritis. Est quando quidem alienis nec fedari potes nec ornari. Quid tabellionem aspicis, quid testantem? Quid amantissimo clarissimoque seni tuo fidis? Seu quid horres obscurum, nec verum decus inde nec dedecus? Non legatur fama sed queritur. Meorum gravor in
Abbreviated transcription (Latin):
hant tantam ⁊ tam nobile urbem reges. Ulle
aut nichil morus et ꝗd negotii inꝗd est. Quid.
uos egeritis nullus ignorat si ꝑ oĩa contrariũ
agimus aberrare nõ possumus o u̾bum dignũ
docti hominis ex ingenio prodiisse. Tu nũc igͣr
incollega tuo contrariu̇ tibi statuas exemplar.
cui dissimillimᷤ fieri uelis.
¶ De magr̃o miltie incon¬

Expanded text:
hanc tantam et tam nobilem urbem reges?” Ille hanc tantam et tam nobilem urbem reges?” Ille autem, nichil motus. “Et quid negotii, inquit, est? Quid vos egeritis nullus ignorat: si per omnia contrarium agimus, aberrare non possumus”. O verbum dignum docti hominis ex ingenio prodisse! Tu nunc igitur in collega tuo contrarium tibi statuas exemplar, cui dissimillimus fieri velis. 72 DE MAGISTRO MILITIE INCON
Abbreviated transcription (Latin):
dici pudeat sicut puduit minunũ et aut se spõ¬
te suspitiat subitat honestiore suffragio ꝙͣ si eũ
tibi połs subiecisset/ aut om̃s intelligãt illum tibi
parem noĩe rebus imparẽ et ꝗcꝗd bene gesseritis
cuum esse ꝗcꝗd secus illius. D. Collega mͥ
stultus obtigit ac ꝑu̾sus/. R. Quedam ꝑ
contrariũ discuntꝰ. Solent magr̃i tardiũ̾stulis
discipulis ĩ neptũ aliꝗd proponẽ qd̾ cũ respuerit
discentis ingenium̃ ad uera facilius ⁊etrahatur¬
Redit admemoriam obscuri hominis clarum u̾bũ
Añ non magnũ cum florentina ciuitas statum
mutasset qd̾ crebro nimis ac libenter facit atq
adimam plebem frena rei.p. ꝑuenisset. Unꝰ
ex insolenti grege qui diu tenuerat illa et me¬
stus amiserat uicini in opis mecchaniti humi¬
Litatem sp̃nes Et tu inꝗt qui neq lraͣs noueriᷤᷤ
neq umq puerios fines excesseris uili semꝑ ar¬
tifitio uitam trahens cum paribus tuis qualit̾

Expanded text:
dici pudeat, sicut puduit Minucium, et aut te spondici pudeat, sicut puduit Minucium, et aut te sponte subiciat honestiore suffragio, quam si eum tibi populo subiecisset, aut omnes intelligant, illum tibi parem nomine, rebus imparem, et quicquid bene gesseritis tuum esse, quicquid secus illius. Collega michi stultus obtigit ac perversus. Quedam per contrarium discuntur. Solet magistri tardiusculis discipulis ineptum aliquid proponere, quod cum respuerit discentis ingenium, ad vera facilius retrahaturRedit ad memoriam obscuri hominis clarum verbum. Ante non magnum tempus, cum Florentia civitas statum mutasset quod crebro nimis ac libenter facit, atque ad imam plebem frena Reipublice pervenissent, unus ex insolenti grege, qui diu tenuerat illa, et mestus amiserat, vicini inopis mechanici humilitatem spernens: “Et tu, inquit, qui neque literas noveris, neque umquam patrios fines excesseris, vili semper artificio vitam trahens, cum paribus tuis qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Tultum habeo ⁊ temerari collegam. R¬
Est aliquid cause fateor ut timeas. s ex
diu̾so aliꝗd est ut speres hit ei̾ ut quib¬
usdam calamitatis sic aliis głie prebuit materi¬
am Temericas. Terentii. Uaronis emileo pa¬
ulo mortem peperit. At.l. furii et minutii
temeritas. M. furio. camillo et .C. fabio maxĩo
singlrem głiam quesiuit note sunt historie D
Est mͥ collega preceps ⁊ incostans. Re. Esto
tu costans et modestus nusꝙ uirtus clarior e¬
minet ꝙ suo ad mota contrario. Cur non ni
potuis illũ regas ꝙͣ te ille precipitet. D. Est
In solentissimus collega. R. An tibi excidit
nt ip̃i dequo nũc diximus camillo tribum
militum consulari potestate quinq simul co¬
llege impio pares ultro se sb̃misere habet hoc
uirtus excellens possessoribus suis auctoritate
miratoribus reuerentia ac pudorem confert
nullo melius mͦ college insolennã represseris
qͣ industria ac u̾tute sic effities ut illum tibi parẽ

Expanded text:
tultum habeo ac temerarium collegam. Est aliquid cause fateor, ut timeas, sed, ex diverso, aliquid est ut speres: hoc enim ut quibusdam calamitatis, sic aliis glorie prebuit materiam. Temeritas Terentii Varronis, Emilio Paulo mortem peperit, at Lucii Furii et Minucii temeritas, Marco Furio Camillo et Quinto Fabio Maximo singularem gloriam quesivit. Note sunt historie. Est michi collega preceps et incostans. Esto tu costans et modestus: nusquam virtus clarior eminet, quam suo admota contrario; cur non tu potius illum regas quam te ille precipitet? Est insolentissimus collega. An tibi excidit, ut ipsi de quo nunc diximus Camillo tribuni militum consulari potestate quinque simul college, imperio pares, ultro se submisere? Habet hoc virtus excellens: possessoribus suis auctoritatem, miratoribus reverentiam ac pudorem confert. Nullo melius modo college insolentiam represseris, quam industria ac virtute. Sic efficies ut illum tibi parem
Abbreviated transcription (Latin):
a nobilitat s accersita deformitas.⁊¬
G. Ut uirtus animi corporis forme
uicta sit studeo. Rx. Ei id efficius tũ
demũ ue̾ mͥ tuc undiq fortunatus f¬
ueris formaq clarier uidebit et u̾tus
gratior. ꝙͣ uis eĩ errare sibi uisũ essẽ
qui ait. gratior et pulchro uenies e
corꝑe u̾ͥtus. scͥbat Seneca. mͥ tñ iure ie¬
prehensus uideret᷑ si dixisset maior ⁊
aut ꝑfectior aut altior. Nũc quia di¬
cendo gratior nõ rem ip̃am s spectan¬
tium uuditia respicit. nõ mͥ u̾isus est
errare. Uirgilius qui hoc ait. et ad
sũmam ut nichil in solitũ ht̃ forme
gratia nichil optabile sic si uulgo ob¬
uenerit uirtuti adclita. neq utriusq
de pretio error sit hant illius ornam¬
entũ dici patiar nõ mamenũ uisui.
breue tñ ac fragile. Colam u̾o pondꝰ
anime dixerim atq infaustũ tristis ĩ¬
signe ludibrii.ꝰ
¶ De ualitudine prospa .6.

Expanded text:
a nobilitat sed accersita deformitasa nobilitat sed accersita deformitas. Ut virtus animi corporis forme iuncta sit studeo. Si id effeceris, tum demum vere michi, tunc undique fortunatus fueris formaque clarior videbitur et virtus gratior. Quamvis eum errare sibi visum esse, qui ait:Gratior est pulchro veniens e corpore virtus scribat Seneca, michi tamen iure reprehensus videretur, si dixisset “maior” aut “perfectior” aut “altior”; nunc, quia dicendo “gratior” non rem ipsam, sed spectantium iudicia respicit, non michi visus est errare Virgilius qui hoc ait. Et ad summam, ut nichil in se solidum habet forme gratia, nichil optabile, sic, si ultro obvenerit virtuti addita neque utriusque de pretio error sit, hanc illius ornamentum dici patiar, non inamenum visui, breve tamen ac fragile: solam vero pondus anime dixerim atque infaustum, tristis insigne ludibrii. 3 DE VALITUDINE PROSP
Abbreviated transcription (Latin):
puleii maudarensis. Expecta paulisꝑ
et non erit . G. Forma corporis Hac¬
tenus excellens est.Rx. Qͣ mallem
formã animi excellentẽ. est eni et
sua anime pulcritudo multo suauior.
cernorq qͣ corꝑi. et ip̃a quoq suis le¬
gibus decore ordinis atq apta suarũ
partium dispositione subsistens Ilamo¬
ptare. Illi operam inpendere dignũ er¬
at. quã nec dies longa detereret nec
saltem insolita forma est. Rx. Inhas
ut maliis multis oꝑtanda mediocri¬
tas. Oim hac tali forma. nec tibi p¬
lacueris. nec nͥ qua decet. aliis place¬
re curaueris ususq fuei̾s caste sobrie
modeste nõ exigua tũc laudis accessio
futura est. S. poleclara facies animũ.
honestat. R̾. Im̾o quidem probat et
sepius imꝑiculũ trahit. Quid uͦ acti¬
net gloriari eo qd̾ neq nũ sit neq di¬
utius seruare possis. qd̾ habuisse nu¬
lli proiecisse multis gloriosum fuit. in¬
icto alios. Opurmam nõ nat᷑aliꝰ form¬

Expanded text:
puleii Madaurensis: “Expecta paulisper puleii Madaurensis: “Expecta paulisper et non erit”? Forma corporis hactenus excellens est. Quam mallem formam anime excellentem! Est enim et sua anime pulchritudo, multo suavior certiorque quam corpori et ipsa quoque suis legibus decore ordinis atque apta suarum partium dispositione subsistens. Illam optare, illi operam impendere dignum erat, quam nec dies longa detereret, necltem insolita forma est. In hac ut in aliis multis optanda mediocritas. Sin hac tali forma nec tibi placueris nec nisi qua decet aliis placere curaveris ususque fueris caste, sobrie, modeste, non exigua tue laudis accessio est futura. Preclara facies animum honestat. Immo quidem exprobrat et sepius in periculum trahit. Quid vero attinet gloriari eo, quod neque tuum sit neque diutius servare possis, quod habuisse nulli, proiecisse multis gloriosum fuit? Mitto alios: Spurinam non naturalis form
Abbreviated transcription (Latin):
it urgere. dum bono suo ut libitũ. sic
licitũ fr̃m putãt neq ꝗd deceat acten¬
duntꝰ que sẽpe iam multis acerbi ac tur¬
pis int̾itus causa fuit. .U. Porma corꝑo¬
ris rara est.R. At breuissimũ tp̃s eĩt
qñ oris Habitus hic colorq mutabitur
cadet flaua cesarios reliquie albestẽt
ceneras genas et serenam frontem sq¬
ualentes arabũt ruge. letas oculorũ
faces et lucida sidera mesta teget nu¬
bes leue dentiũ ebur ac tandidũ sca¬
ber situs obducet atq atterret ut
nõ colore tm̃ s tenore alio sint. Gu
et recuruos pedes suspiceris tuos non
fuisse. Quid multa. Uenit dies qͦ
te in speculo nõ agnostas. et hec oĩa.
que abesse multũ extimas neꝗd inp¬
rouisis mõstris actonitus nõ predietũ
dicas hinc iam tibi sinius dicto cituꝰ
euentura denuntio ꝗ si mͥ nũt credis
tuc̃ te partius/ miraberis transforma¬
tum.G. Forma int̾im dara esti. R.¬
Quid hic dicam breuius qͣ illud a¬

Expanded text:
it urgere, dum bono suo ut libitum sic it urgere, dum bono suo ut libitum sic licitum frui putant neque quid deceat attendunt, que sepe iam multis acerbi ac turpis interitus causa fuit. Forma corporis rara est. At brevissimum tempus erit, quando oris habitus hic colorque mutabitur: cadet flava cesaries, reliquie albescent, teneras genas et serenam frontem squalentes arabunt ruge, letas oculorum faces et lucida sidera mesta teget nubes, leve dentium ebur ac candidum scaber situs obducet atque atteret, ut non colore tantum, sed tenore alio sint: recet recurvos pedes suspiceris tuos non fuisse: quid multa? Veniet dies quo te in speculo non agnoscas et hec omnia que obesse multum extimas, ne quid improvisis monstris attonitus non predictum dicas, hic iam tibi, si vivis, dicto citius eventura denuntio, qui si michi nunc credis, tunc te parcius miraberis transformatum. Forma interim clara est. Quid hic dicam brevius quam illud A
Abbreviated transcription (Latin):
res. quanta sibi inferũt supplitia. ut
formotiores: nõ sint quidem s appare¬
ant unius forme studio et ualitud¬
inis et uoluptatis im mẽmorares. ⁊¬
quantũ nõ int̾ comẽdum tp̃s effunditur
quot honesta int̾im quot utilia. quot
postremo necessaĩa. negliguntꝰ. tuũ igr
breue caducũq bonũ et inane gaudiu
sine inuidia tibi habeto. habes hostem
tuũ domi. qd̾q est peius delectabile ac
blandum. habes raptorẽ quietis ac tpr̃is
perpetuũq tortorẽ. Habes et materiam
laboris uberrimã discͥminũ causas. Fo¬
menta libidinũ nec minorẽ querendi
odii. ꝙͣ amoris aditũ. fies mulierculiꝰ
forsam amabilis odiosus uiris aut cẽ¬
te suspectus nulsa re magis qͣ formaçõ¬
porea coniugalis selus accendit᷑. nulla
enim res ardentuis appetit᷑ qͣ forma. ⁊¬
nulla animũ moue̾ potentior atq ideo
Rorma corporis magna est. R. Colet
hec stultos adolestentes quo nõ exped¬

Expanded text:
res, quanta sibi inferunt supplicia, ut res, quanta sibi inferunt supplicia, ut formosiores non sint quidem sed appareant, unius forme studio et valitudinis et voluptatis immemores! Quantum vero inter comendum tempus effunditur, quot honesta interim, quot utilia, quot postremo necessaria negliguntur! Tuum igitur breve caducumque bonum et inane gaudium sine invidia tibi habeto. Habes hostem tuum domi quodque est peius, delectabilem ac blandum, habes raptorem quietis ac temporis perpetuumque tortorem, habes et materiam laboris uberrimam, discriminum causas, fomenta libidinum nec minorem querendi odii quam amoris aditum. Fies mulierculis forsan amabilis, odiosus viris aut certe suspectus. Nulla re magis quam forma corporea coniugalis zelus accenditur. Nulla enim res ardentius appetitur quam forma, nulla animum movere potentior atque ideo orma corporis magna est. Solet hec stultos adolescentes quo non exped
Abbreviated transcription (Latin):
pertus erat aligñ formosus ille roma¬
nus pͥnceps. Nui amico stͥbens. Ocra
inquit ne gratius quicqͣ decore nec
breuius. qͣz ius et sidurabile propiti¬
unq nature donũ eẽt nõ intelligo ꝗ
tanto tp̃re expetendũ habeat iste non
solidus nec in ip̃o homine nͥ suꝑficiẽcte¬
nus fulgens decor. Multaq feda con¬
tegens et orrenda. leuissimoq cutiᷤ
obtentu sensibus blandiens et illudẽs.
Reris igit᷑ ac mansuris bonis delecta¬
ri conuenit nõ falsis atq labentib ⁊¬
S. Forma corporis elegantissima est.
R̾.Habes uelum oculis. laqueum
pedibus. Alis uiscum. haud facile se¬
u uera discernere. seu u̾tutem sequi
pot̾is seu maltum euolare animo.a
ultos ad honesta pergentes forma de¬
tinuit. detorsitq contrariam in ꝑtem.¬
O. Porma corporis mira est .R. Re¬
ne ais mira. nam ꝗd hac uanitate
mirabilius. quot delectabilib abstinẽt
formosi iuuenes. quos suscipiũt .labo¬

Expanded text:
pertus erat aliquando formosus ille Romapertus erat aliquando formosus ille Romanus princeps, qui amico scribens “scias” inquit “nec gratius quicquam decore nec brevius”; quamvis, etiamsi durabile perpetuumque nature donum esset, non intelligo quid tantopere expetendum habeat iste non solidus nec in ipso homine nisi superficie tenus fulgens decor multaque feda contegens et horrenda levissimoque cutis obtentu sensibus blandiens et illudens. Veris igitur ac mansuris bonis delectari convenit, non falsis atque labentibus. Forma corporis elegantissima est. Habes velum oculis, laqueum pedibus, alis viscum; haud facile seu vera discernere, seu virtutem sequi poteris, seu in altum evolare animo: multos enim ad honesta pergentes forma detinuit detorsitque contrariam in partem. Forma corporis mira est. Bene ais: “mira”. Nam quid hac vanitate mirabilius? Quot delectabilibus abstinent formosi iuvenes, quos suscipiunt labo
Abbreviated transcription (Latin):
diamento. corpus ip̃m uibre in morte
pret̾it tu momentaneñ dorporis actides
tibi mansurũ spondes. Ruere quęunt a¬
ccidentia stante subiecto. nequeũt illo
ruente nõ ruere. Atꝗcuntis exquali¬
tatibus que mortali cũ corpore fugu̾it
nulla uelotior qͣ forma. que mox ut
amenũ flosculum ostenderit ip̃os in¬
tͥoculos mirantiũ atq laudantiũ eua¬
nescit. breuis hunc pruina ꝑusserit
leuis hunc aura decussert. subito ⁊¬
uł inimice manus unge decerpit᷑ uł
prt̾euntis morbi calçe deprimitur. den¬
iq glorrare et exulta ut libet. Ueĩt
certe magnis passibus q̃ te uelo ten¬
ui latentem detegat. Quanti esset
forma uiui hominis mors ostendit
Nec mors sola sed senectus. et pau¬
corũ spatiũ annorũ. ymo uł uniusl¬
ucis repentina febricula. postremo ut
nichil ext̾num incidat ꝑ se se stando.
durandoq ꝯsumitꝰ et innichilũ redit
neq tantũ gnudii ueniens tulit qͣtã
fugiens fert doloris. Hec infallor ex¬

Expanded text:
damento. Corpus ipsum umbre in morem preterit: tu momentaneum corporis accidens tibi mansurum spondes! Ruere queunt accidentia stante subiecto, nequeunt illo ruente non ruere. Atque cunctis ex qualitatibus que mortali cum corpore fugiunt nulla velocior quam forma, que mox ut amenum flosculum ostenderit, ipsos inter oculos mirantium atque laudantium evanescit: brevis hunc pruina perusserit, levis hunc aura decusserit, subito vel inimice manus ungue decerpitur vel pretereuntis morbi calce deprimitur. Denique gloriare et exulta ut libet: venit ecce magnis passibus, que te velo tenui latentem detegat. Quanti esset forma vivi hominis mors ostendit; nec mors sola, sed senectus et paucorum spatium annorum, immo vel unius lucis repentina febricula. Postremo, ut nichil externum incidat, per sese stando durandoque consumitur et in nichilum redit neque tantum gaudii veniens tulit quantum fugiens fert doloris. Hec, ni fallor, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ta fronte pioq animo dignis exhibita nũꝙͣ
gloriosa negauerim. sic multa uno uͦ partẽ
maximã seu hec dantiũ seu accipientiũ culpa
est perdi ac proici nemo usq ẽ q dubitet et
est facilior breuiorq ac retiorq q supra tibi
ostendiᷤ amando scilicet ad amorẽ uia qua
pergenti uerũ quoq sibnfici nom̃ accesserit
clarum te supraq fidem multis amabilẽ effi¬
ciet: R. Nulta ⁊ magna contuli . R. Irnre¬
bus nõ ꝗd s quałr quo ue aĩo fiat refert. Ap
deum. atq homines ⁊ magna sepe inuisaet
modica grata sũt nudum preomĩb cor acte¬
ndi et sacafitio pauperis profatur et mu¬
nere.3.¬

Expanded text:
ta fronte pioque animo dignis exhibita nunquam ta fronte pioque animo dignis exhibita nunquam gloriosa negaverim, sic multa, immo vero partem maximam, seu hec dantium seu accipientium culpa est, perdi ac proici nemo usquam est qui dubitet. Et est facilior breviorque ac rectior, quam supra tibi ostendimus, amando scilicet ad amorem via, qua pergenti verum quoque si benefici nomen accesserit, clarum te supraque fidem multis amabilem efficiet. Multa et magna contuli. In rebus non quid, sed qualiter quove animo fiat refert; apud Deum atque homines et magna sepe invisa et modica grata sunt; nudum pre omnibus cor attendi et sacrificio pauperis probatur et munere. 9
Abbreviated transcription (Latin):
debere pudet et piget ⁊eddere. et nichil esti
ttium nͥ ut desinat eẽ cui debeat qui inuitus
debet. ita dum debentẽ pudor bñficii expertos.
dolor agitat/ int̾stillam et / cariddim fertur
cimba bñfici. effectumq ut multos qui par¬
ce atq illiberaliter tuti uixissentꝰ liberalitas in¬
signis indiscͥmen. traxerit. siquidẽ interma¬
sos impune bonũ esse nõ licet. durũ dictu
s dicendum tñ animal ingratius homine
nũłłũ. est. G. Late me benificum prebua
Quidam sũt benifici. nec beniuoli quos
magnitudo status atq hominũ necessitas m̃¬
ulta largiri cogit his/ etiam quos non mo¬
do non diligũt s nec noscunt quidẽ quib
si se ob benefitia caros sperant/ ualde eos fa¬
llit oppinio. nemo facile nõ amantẽ arhat
mutuus nexus animorũ ac reciprocus ẽst
amor munera sepe necessitati amor ũ iuditio
tabuit. Ut ergo benefitia bene collocata et le¬

Expanded text:
debere pudet et piget reddere et nichil est debere pudet et piget reddere et nichil est tertium, nisi ut desinat esse cui debeat qui invitus debet. Ita dum debentem pudor beneficii, expertes dolor agitat, inter Scyllam et Charybdim fertur cymba beneficii effectumque ut multos qui parce atque illiberaliter tuti vixissent, liberalitas insignis in discrimen traxerit, si quidem inter malos impune bonum esse non licet. Durum dictu, sed dicendum tamen: animal ingratius homine nullum est. Late me beneficum prebui. Quidam sunt benefici nec tamen benivoli, quos magnitudo status atque hominum necessitas multa largire cogit his etiam, quos non modo non diligunt, sed nec noscunt quidem; quibus si se ob beneficia caros sperant, valde eos fallit opinio: nemo facile non amantem amat, mutuus nexus animorum ac reciprocus est amor. Munera sepe necessitati, amor vero iudicio tribuitur. Ut ergo beneficia bene collata et le
Abbreviated transcription (Latin):
ce dictum probo benefitiũ inquit/ qui dedit
tacent narret qui accepit/ eleganter nempe
duo beneficentie seu uenenai seu uulnera sut
Hinc exprobatio largientis ħinc recipientis
obliuio. uttaq matͥ ingratitudinis ac bene¬
fitii nouercha. illa ingratitudinẽ parit inal¬
tero bec inse illa quoq beneficiu inse extim¬
guit. hec in altero his tot malis aptissime uno¬
illo. Geneçe consilio medeanrẽ. Eã . ultis
benefeci. R. A plurib nõ fecisti qui se pre¬
teritos et contẽptos dolet est aũt nescio a¬
dem unde firmior offensarũ ꝙͣ benefitioru te¬
natiorq memoria. Sepe singlis benefitiis aut
nullos aut singłos amicos obliuiosos et re¬
pidos. hostes aut multos tibi feceris memo¬
res ac feruentes. G. Multis multa et ma¬
gna contuli Ri Sũt quibus multũ profui¬
sse pericułu sit. quidã paruo amicũ magno
hostem benefitio quesiere. qd̾ ⁊ exigui debitũ
leue retributio prona est. magna aãt et

Expanded text:
ce dictum probo: “Beneficium” inquit “qui dedit ce dictum probo: “Beneficium” inquit “qui dedit taceat, narret qui accepit”, eleganter nempe. Duo beneficentie seu venena seu vulnera sunt; hinc exprobratio largientis, hinc recipientis oblivio, utraque mater ingratitudinis ac beneficii noverca: illa ingratitudinem parit in altero, hec in se, illa quoque beneficium in se extinguit, hec in altero. His tot malis aptissime illo Senece consilio medeare. Multis benefeci. At pluribus non fecisti, qui se spretos et contemptos dolent. Est autem, nescio quidem unde, firmior offensarum quam beneficiorum tenaciorque memoria: sepe singulis beneficiis aut nullos aut singulos amicos obliviosos et tepidos, hostes autem tibi multos feceris, memores ac ferventes. Multis multa ac magna contuli. Sunt multi quibus multum profuisse periculum sit; quidam parvo amicum, magno hostem beneficio quesiere, quod et exigui debitum leve retributio prona est, magnam autem et
Abbreviated transcription (Latin):
indignas. Cupiditas que munerib nõ le¬
nitur s accendit᷑ ⁊ dum querendis inhiat
quesita nõ meminit. posse breuuis totius
mali cãm stultitiã dicere ea nõ nõ hui ᷤ tm̃ s
maloꝵ omĩu cã ẽ. xgnorantia ueri boni. op¬
pinionũq ꝑeru̾sitas. hinc inmirũ pestes am
quib nulbũ obsequiũ nõ ꝯtumas nulla lare¬
gitis nõ cingusta ẽ ũ. onfitio suiĩmłios. R.¬
Uristotelica quedam magnanimitas fertur me¬
minisse collati accepti aũt benefitii obliuisti que
sententia et si colore non careat a pd̾ me tñ ue¬
rus magnanimus. comtẽptor mediccuũ atq
humilium est zerum atq ideo quecũq egẽit
magna qͣuis iuditio plurimorũ parua sũt
animo maiora. quedam et rariora. uoluenti
contra siquid acceꝑit quo alteri fint obnoꝵ¬
ius q uis exiguũ graue est libertatem amãti
atq adexcellentiã aspiranti quoue q̃ primũ
solui leuariq uelit de hac igit᷑ re amici sene¬

Expanded text:
indignatur; cupiditas, que muneribus non leindignatur; cupiditas, que muneribus non lenitur sed accenditur et dum querendis inhiat, quesita non meminit. Possem brevius totius mali causam stultitiam dicere: ea vero non huius tantum, sed malorum omnium causa est, ignorantia veri boni opinionuquibus nullum obsequium non contumax, nulla largitas non angusta est. Beneficus fui in multos. Aristotelica quedam magnanimitas fertur meminisse collati, accepti autem beneficii oblivisci; que sententia etsi colore non careat, apud me tamen verus magnanimus contemptor mediocrium atque humilium est rerum; atque ideo quecumque egerit, magna quamvis iudicio plurimorum, parva sunt animo maiora quedam et rariora volventi; contra si quid acceperit quo alteri fiat obnoxius, quamvis exiguum, grave est libertatem amanti atque ad excellentiam aspiranti quove quam primum solvi levarique velit. De hac igitur re Annei Sene
Abbreviated transcription (Latin):
Enefitia in multos contulisse ga¬
udeo/. M. Multos ingratos exꝑi¬
ens dolebis.G. Wenefitia mul¬
tos effudi/.R. Recte ais. nam si accipien¬
tium animos intueare benefitiorũ magna
pars perdit᷑. G. Multis meis benefitiis sũt
obstructi. R. Quidam se obliuione ⁊elax¬
abũt alii forsam insuriis benefiçia pensab¬
ũt. Ut  cessent in iurie nõ cessabũt queri¬
monie q̃ multi debenefactorib querũt᷑ suiõ.
iniquum fateor. s cõe adeo ut nõ tam crebre.
de hostib sint querere Qudisti apd̃ lucanũ
de pompeio querentẽ phontinũ. Apud Gene¬
cam uͦ Sabinũ de augusto. quid uero te ad
literas atq antiquitatẽ uoco. urbes medias
contemplare. uici om̃es lamentis talib ple¬
ni sũt. Omĩs aũt ingratitudĩs triplex nͥ
falor causa ẽ. Unuidia scilicet que dum im¬
pensa aliis benefitia suas ducit iniurias. in
se collata non aspicit. Euperbiaq̃ uł se ma¬
iorib dignã censet uł preferi sibi aliquem

Expanded text:
eneficia in multos contulisse gaudeo. Multos ingratos experiens dolebis. Beneficia in multos effudi. Recte ais: nam si accipientium animos intueare, beneficiorum magna pars perditur. Multi meis beneficiis sunt obstricti. Quidam se oblivione relaxabunt, alii forsan iniuriis beneficia pensabunt. Ut cessent iniurie, non cessabunt querimonie: quam multi de benefactoribus queruntur suis! Iniquum, fateor, sed commune adeo, ut non tam crebre de hostibus sint querele. Audisti apud Lucanum de Pompeio querentem Photinum, apud Senecam vero Sabinum de Augusto: quid vero te ad literas aut antiquitatem voco? Urbes medias contemplare: vici omnes lamentis talibus pleni sunt. Omnis autem ingratitudinis triplex, nisi fallor, causa est: invidia scilicet, que, dum impensa aliis beneficia suas ducit iniurias, in se collata non aspicit; superbia, que vel se maioribus dignam censet, vel preferri sibi aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
dam tibi si consilio uti uoles gnõsam
atq honestam aleam quã õłi athenis
docti homines usi sũt ut festis stil dieb
inconcilio amicorũ quisq de baĩs aliquid
in medio proferat. nõ sophisma lubricu
ut illi s solidũ pro ingemio proferentis
ad u̾tutem aut beatã uitã ꝑtinens dehinc
collatione ftã sine iniudia sine ira qui ĩ¬
feriores doctiorũ iuditio insi erũt facili q¬
cenas. sic res una cõuiuio sumptũ ex̾citiũ
studio calcar ingenio ministrabit qd̾ hĩc
uictos excitet᷑ hĩc uictores. Hoc alee gene̾
quo antiqui saturnalia uos pia festa
et quo illi athicas uod romanas noctes
instruite habes ludum. quo et ludere
uiuet et luxisse nõ pudeat/..

Expanded text:
dam tibi, si consilio uti voles, generosam dam tibi, si consilio uti voles, generosam atque honestam aleam, qua olim Athenis docti homines usi sunt, ut festis scilicet diebus in consilio amicorum quisque de litteris aliquid in medium proferat, non sophisma lubricum ut illi, sed solidum pro ingenio proferentis ad virtutem aut ad beatam vitam pertinens. Dehinc collatione facta sine invidia, sine ira, qui inferiores doctiorum iudicio visi erunt, facili qertatur cenas: sic res una convivio sumptum, exercitium studio, calcar ingenio ministrabit, quod hinc victos excitet, hinc victores. Hoc alee genere quo antiqui Saturnalia, vos pia festa, et quo illi Atticas, vos Romanas noctes instruite. Habes ludum quo et ludere iuvet et lusisse non pudeat.
Abbreviated transcription (Latin):
impendere alueo et pauculis lignos na¬
gis ac furtm insidiantib atq latrocinã¬
tib. Uñ ladruncularius ludus apd̾ ue¬
teres diçebat᷑ quo lusisse simiã auctor
est plinius miraris at & ꝓpie ludus ẽ
gimie mistere calculos ac tanffoẽe et
posti illidere. ⁊ apti iactare manus ac re¬
rahere insultare adu̾sario et collisis den¬
tib mirari irasci alt̾tari fremere iucissiz¬
q interim ut flaccĩ u̾bo utar caput state
uingues rodere et adsumã omia facere q̃
risum pret̾euntib excutiant. Num ꝗd
ẽĩ horum aliquid aut ullũ penitus amẽtie
genus omictitis nõ ne ita torquemini qiͣ
do prelio uicissent siqͣm ligneis aut ebur¬
neis impenderũt curã ueris militib in¬
pendissent uix rei ullius tam intensum
tamq ineptũ studiũ inuenias. E est hoc
in regno stultitie cõe ut quaꝵ rerum mi¬
nor est fructus et cupiditar et delectatio
maior sit. G. Nlea delector. .R. Osten¬

Expanded text:
impendere alveo et pauculis lignis, vaimpendere alveo et pauculis lignis, vagis ac furtim insidiantibus atque latrocinantibus, unde latruncularius ludus apud veteres dicebatur! quo lusisse simiam auctor est Plinius. Miraris: atqui proprie ludus est simie miscere calculos ac transferre et post illidere, raptim iactare manus ac retrahere, insultare adversario et collisis dentibus minari, irasci, altercari, fremere vicissimque interim, ut Flacci verbo utar, caput scalpere, ungues rodere, et ad summam omnia facere, que pretereuntibus risum excutiant. Nunquid enim horum aliquid aut ullum penitus amentie genus omittis? nonne ita torquemini quasdo, prelio vicissent, si quam ligneis aut eburneis impenderunt curam veris militibus impendissent. Vix rei ullius tam intensum tamque ineptum studium invenias. Sed hoc est in regno stultitie commune, ut quarum rerum minor est fructus et cupiditas et delectatio maior sit. Alea delector. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
lee ludus et calculorũ placet.B¬
atio. Dãpnosum illud. hoc mane.
fertũs. neq rursus ideo ꝙ ille acerimõls
deor atq hoiu legibus quas excellentiss¬
me calluit iste acuris simi imperii qd
diutissime atq optime rexit tale sibi in¬
terdum laboris diu̾ticulũ ẽlegisset hoc
inte ꝓbauerim. Oũt enim. et doctisac
magnis iuiris appetitꝰ quidam. ꝑegrin
et sui quorũ si ut indoctunis sic no
rib imitator fueris facile labi queas.
neq eĩ oĩu qui laudant᷑ laude digna
sũt oĩa. G. ludo alee delector. Re. Qui
non delectet᷑ suꝑ pictam tabulã consigͦ¬
tas numeris ossium. quadraturas cis¬
panti gubito ractare. q̃q ille direxerit
Repidantib digitis rotundas inaciem
tabellas mictere. Gloriosu exercitium et
pleclarũ nom̃ et currus et laureas meri¬
turum.G. Calculis libens ludo .R. O
puerile studium o ꝑditum tp̃s s cure
.suꝑuatue. o in eptissimi clamores. siud¬
ta gandia ireq ridicule. deliros senes

Expanded text:
lee ludus et calculorum placet. Damnosum illud, hoc inane,fertur. Neque rursus ideo quod ille a ceremoniis deorum atque hominum legibus, quas excellentissime calluit, iste a curis summi imperii, quod diutissime atque optime rexit, tale sibi interdum laboris diverticulum elegisset, hoc in te probaverim: sunt enim et doctis ac magnis viris appetitus quidam peregrini et sui, quorum, si ut in doctrinis sic in moribus imitator fueris, facile labi queas. Neque enim omnium qui laudantur laude digna sunt omnia. Alee ludo delector. Quis non delectetur super pictam tabulam consignatas numeris ossium quadraturas crispanti cubito iactare quaque ille direxerint trepidantibus digitis rotundas in aciem tabellas mittere? Gloriosum exercitium et preclarum nomen et currus et laureas meriturum! Calculis libens ludo. O puerile studium, o perditum tempus, o cure supervacue, o ineptissimi clamores, stulta gaudia ireque ridicule! Deliros senes