comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gererentur. Ipsis ppłis ligna uł de balneis. uł de
publicis quibꝰq locis ⁊ sarmenta cõgregantibus.
recipue uideis ardencius in hec ex more feruen¬
tibus cũ omi uelocitate ertructus ẽ roguis. Cũ
de positis senior in dumentis. hac zona resoluta
alciamenta quoq pedibus temptabat educer.
Que nunquã nisi a religiosus quibꝰ que Fide ⁊
de uocione semacipsos iniucem p̃uenientibus re¬
solui. cõ sueuerant. Itant̃q in om̃i & iã reliqͣ
uita sua uenerabilit̾ ab om̃ibus colebatur. Ut
ergo ex pedita sunt. que ad ignẽ ꝑtinebant.
um eũ uellent rogo impositũ. &iã clauis ad¬
sigere: Ait. Suute me. Qui enĩ dedit michi.
ignis fere supplicium: dabit ut ⁊ sine clauoꝵ
ad firionem flamas imobilit ꝑferam. Tum
illi omissis clauis. iunculis usi suñt solis. quibꝰ
postergum manibꝰ reuinctis. ułut electus aries.
⁊ ex magno ᷤ rege ad sũptus. acceptabile oloc¬
austum om̃ipotenti deo oblatus est. Has¬

Expanded text:
gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti oblatus est
Abbreviated transcription (Latin):
licarpus. esse se eẽ cõsitaur. Ergo in quid
aboo oratis tue reuerenciam. ⁊ parcens ul¬
tume senectuti tue. Iura fortunã cesaris
geres de pͥoribus penitudinem. cõclama¬
&iam tu. Tolle sacrilegos. Tum policarpꝰ
toruo uultu ad ppłm qui instadio residebant.
aspiciens eleuata ad celũ dextera cũ gemitu
ꝓclamauit ⁊dix. Tolle sacrilegos. Sed insistẽ
ad hec. Octoginta in quid ⁊ serannis seruio ei
⁊ nichil me lesit unquam. Quomodo possium¬
maledicere ⁊ blas femare regẽ meũ qui sa¬
lutẽ michi dedit. Cumq rursus uehemenciꝰ
urguerdeur ut fortunam cesaris iurar&¬
tunã cesaris urem. & qͥs sim ignorare te
simulas. cũ om̃i libertate audi me quia. xp̃i¬

Expanded text:
lycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et conclama sacrilegos. Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistentad haec dixit: Octoginta et sex annis servio ei, et nihil me laesit unquam: quomodo possum blasphemare Regem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris jurarertunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dum camere. curuata specie. quasi ueli nauis.
uento sinuati. supͣ corpus niris stetit. Quod
corpus in medio positum non erat. ut caro
ardens. sed tanquã si aurũ aut argentum in
fornace candescer&e. Tum p̃terea odorẽ narib
flagrantis unguenti. ad ultimũ uidentes. sce¬
lerum ministri. igni corpus nõ posse cõsũmi
iusser̃ ꝓpius. accedere cõfec torẽ. ⁊ corpus cui
ignis cesserat. mucrone trans fodere. Quo
facto tam largius ꝓfusus est sanguis. ut restin¬
guer&e rogum. Ppłs aut̃. miraculi stupore. dis¬

Expanded text:
dum camerae, curvata specie, quasi velum navis vento sinuatum supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tunc praeterea odorem naribusetiosissimi unguenti. Ad ultimum videntes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore dis
Abbreviated transcription (Latin):
tus eiꝰ responsionumq cõstanciã ꝓcõsul maxi¬
mo stupore mirarentur. Misso igitus curione
ad ꝑim uiboe uoce marima ꝓtestari. Policarpũ
tercio con fessum. se. xp̃ianum esse Quo audito
uniuersa multitudo tam gentilium quã ui
deoꝵ ⁊ mirnencium ciuitatis cũ ingenti
furore ad clamabant. Hic est tocius asie doc¬

Expanded text:
tus ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna protestari Polycarpum tertio confessum Christianum se esse. Quo audito, universa muldaeorum Smyrneorum civitatis cum ingenti furore acclamabant: Hic est Policarpus, to
Abbreviated transcription (Latin):
tao. tunc peccatũ cagnoscnur ꝑfi¬
.u. lr sugggestione igitur peccati
semen ẽ. indelectatione fid nutri¬
mentũ. In cõsensu ꝑfectio. Et sepe
cõtingit ut hoc qͣd malignꝰ sps sem¬
nat incogitatione caro indelec¬
tationẽ trahat: nec tamen ẽidẽ
delectatiomi cõsentiat. Et cũ caro de

Expanded text:
dit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati semen est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectatione trahat, nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro de
Abbreviated transcription (Latin):
sit nescens. tea pensandũ ẽ. ipsa
cahtatolutrũ suggestrone an
ti cõsensu acciderit. Tribꝰ enͣi mod̾ᷤ
impletur omne peccatũ. Udelicet
suggestione. delectatione. cosensu.
Suggestio quipƿe fid ꝑdiabolum:
t̃. Adã uero uelut spͣs cõsensit
Et neelsaria ẽ magita discretio.
nt inter sugggestione atq delecra¬
tionẽ. inter delectationẽ & cosen
AIer su animꝰ. pͣsideat. cũ eñ s̃

Expanded text:
sciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an ti consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
aqua intrare eccłam nõ debet. Sed
neq lotus intrare statim debet. Ler
auͣt ueteri ppło pͣcepit ut mirtus
uir mulieri & lauari aqua debeat
&ante solis occasum eccłam nom
trare. Qd̾ utiq intellȩgi sp̃taliter
potest. Iui mulieri uir miscetur.
quando inlicite cocupiscentie anr¬
mus incogitationei ꝑdelectatione cõ¬
iungitur. Quia nisi prius ignis con
cupiscentie dmente deferucat. dig¬
nrͣ se ẽoranctioni fr̃m estimare nõ
debet qui se grauari ꝑ requiti eipue
notaptatis iidet. Nuẽ uii dehac re
hãsse: hainũ nationẽs chuersa sen

Expanded text:
bet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitucupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluptatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sen
Abbreviated transcription (Latin):
iusmodi multa cũ rex osuui. regi
sigberechto amicali & qͣsi sratrno
cõsilio sepe inculcarte: tandem
uiuante amicoꝵ cõsensu credidit.
U facto cũ suis cõsilio. cũ exostaci¬
one. fauentibꝰ. cũctis os adnuen¬
tibꝰ. sid̾i. bapti zatꝰ. ẽ cũ eis affina¬
no ep̃o miuilla regia cuiꝰ supr
memini. quȩ cognominat᷑ ad mo¬
rum. Est aũt uxta murũ quo
lis secreta. Igit᷑ rex sicberecht ꝯẽni
regni iam cuus effectꝰ: tẽporalis
abosuu rege. ut aliquos sibi doc¬
toreᷤᷤ cdaros qͥ gentẽ suã ad sidem
ap̃i cõu̾terent. ac fonte salutari
abluerẽt. Attille mittẽs ad pro¬
uinciã medi tertineorꝑ angloꝵ:
clamauit ad se uirũ d̃i cedd. et
cdato illi socio alt̾o quodã pb̃ro.
misit p̃dicare u̾bũ gͣnti orienta¬
lium saxonũ. Ubi cũ omiã per¬
ambulante multã dnõ eccłam
cõgregassent. cõtigit tprȩ quo¬
dam: eundẽ cedd redire domẽ.
ac ꝑuenire ad eccd̃am lindis fara¬

Expanded text:
jusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno consilio saepe inculcaret, tandem juvante amicorum consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminimus , quae cognominatur Ad murum. Est enim juxta murum, quo li secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporalis ab Osuiu rege ut aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaro
Abbreviated transcription (Latin):
Otpre &iã orientaleᷤ saro¬
nes. fidẽ qͣm olim ex pulso
m̃llito antistite abiecer̃. instancia
regis osuui receꝑp̃. E rat enĩ rer
eiꝰ. dẽ gͥntis sie berech. qͥ pꝰ gigbe¬
recheũ eognom̃to. pariũi regna

Expanded text:
tiam Orientales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regn
Abbreviated transcription (Latin):
nati illiꝰ. tu mipsa domu mori
habeᷤ. Sed credendũ ẽ: quia
tali mors uiri religiosi nõ solõ.
talẽ culpã diluerit. sed ꝯiã
ꝓiuncia orientaliũ angłoꝵ ĩ uico
regio qͥ dicit᷑ genilles haa id est
mansio redili. Suscepit eũ ascen¬
dentẽ de mõte scõ. idil iudd
rex ipsiꝰ. gentis orientalium angloꝵ.¬

Expanded text:
 in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiamprovincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
& corrig̃re nõ possee: excõmunica¬
uit eũ atq oĩbꝰ. qͥse audire uellẽt
p̃cepit ne domũ eiꝰ. inttiret̃. neq
cũ abissos: obuiauit ei antistes.
At rex intuẽs eũ. mox trem̃ factꝰ.
ipse mȩquo. Iratꝰ. at: tetigit re¬
gẽ iacentẽ uirgti quã tenebat
manu. & põtisieali auetoritat

Expanded text:
et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefactus dipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat manu, et pontificali auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt. nil aliud respõdere poruer̃
nͥ ob ħ se iratis suisse & mniquos
solere mimicis. & factas ab eis in¬
iurias. mox obsecitintibꝰ. placida
mẽte dimitteros. Taliserat eul¬
pa regis ꝓ qua occid̾ret᷑ : quod
euãgelica p̃cepta deuoto corde¬

Expanded text:
rint, nil aliud respondere potuerunt, nisi ob hoc se iratos fuisse et inimicos soleret inimicis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica p
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ eũ epm mentẽ orientalium
saxonũ uocatis ad se monasteriũ
orlinationis aliis duobꝰ. ep̃is. Qui
accepto gradi episcopatꝰ. rediit
ad ꝓunciã. & maiore auctoritate
adiuuarent. Alaxim̃ inciuitate
que lingua saxonũ ythan cestir
appellatur. sed & in illa quȩ tila¬
burg cognominat᷑. Suoꝵ pͥor.
locus ẽ inripa pente amnis: scds
inripa tam̃sis. In qͥbꝰ. collecto exa¬
mine famuloꝵ ap̃i: disciplinam
uite regularis inquãtũ rudesad¬
huc coꝑe poterãt custodire docuit.
ũq tpr̃ȩ nõ pauco inp̃fata pro¬
uincia gaud̾nte rege. cõ gaud̾nte
uniuiso ppło uitȩ cȩlestis instito

Expanded text:
em  Al., gente Orientalium Saxonum, vocatis ad se in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelesti
Abbreviated transcription (Latin):
rãt. Nõ tam̃ ꝓhac re sacri cor¬
poris ac sanguinis dñi c̃ munioñ
pͥuãdi s̃: ne ĩ eis illa ulcisci uide¬
ant᷑. ĩ qͥbꝰ. se ꝑignorinciã ante
lauacrũ babtismatis adstrinx er̃¬

Expanded text:
rant. Non tamen pro hac re, sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxer
Abbreviated transcription (Latin):
infixmantur. Sc̃e anͣt cõmumonis
misteriũ incistiem diebui ꝑcpere
noͣ depet pliberi s aũt eruenera¬
tione magna peuo nõ presumit.
laudanda est. Sed & si ꝑceperit nõ iudi¬
canda. bonarũ quippe mentiũ ẽ xibi
aliquo modo culpas suas agnoscere.
ubi culpa nõ ẽ. Quia sepe sine culpa
agitur qͣd uenit ercułpa. Unde ẽ
cñ esurimus sine culpa cõmes ul
etudo mulieribꝰ nõ aliqua cpłpatͣ
uidelicet que natumliter accrs
Sed tamen qͣd natura ipsa uigati
dentur esse polluta. exculpa ꝑsenit
facta sit humana  cogno

Expanded text:
mantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est etiam ibi aliquo modo culpas suas agnoscere, ubi culpa non est, quia saepe sine culpa agitur quod venit ex culpa. Unde etiam cum esurimus, sine culpa comedimus, etudo mulieribus non aliqua culpa est, videlicet quia naturaliter accidit; sed tamen quod natura ipsa ita vittudio videatur esse polluta, ex culpa venit facta sit humana n
Abbreviated transcription (Latin):
dere noͣ debet quo adusq qͣd gig¬
nitur ablactetur. Praua auͣt incoͣ¬
gugatoꝵ moribꝰ cõsuetudo surrerͣ.
Ut mulieres filios quos gignunt.
nutrire cõtẽpnant eosq aliis mu¬
lieribꝰ adnutriendũ tradant. Ed
indelicet. exsola cau̾a incõtinen¬
tie uoetur inuentũ. Aina dum
se coͣtinere nolunt dispiciunt lac¬
tare quos gignunt. Hec itaq que

Expanded text:
quae gignitur, ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit, ut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cũriã & responsum reddidisse me ar¬
bitror. Ged hec que ipse dicere &. sen¬
tire potiusti credo quia mͣa aput
te uolueris responsione firmari.
Mulier & eñi pͣgnans cur ño debeat
babtisari cũ nõ sit ante om̃pis dõ
oculos culpa aliqua fecunditas car¬
nis. Nam cũ primi parentes nxͣi in
paradiso deliquissent inmortalita¬
tem quã acceꝑant recto dei uidi
extinguere noluid xinmortalitatem
homini ꝓpeccato suo abstulit & tam̃
ꝓbenignitate sua pietatis fecundi

Expanded text:
cui jam et responsum reddidisse me arcui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant recto Dei judicexstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benignitate suae pietat
Abbreviated transcription (Latin):
dendo quasi mandendo cõuerte.
Quicquid uero exauctoritate ageͣ
dum est. cũ pͣdicto arelatense ep̃o
agatur. nep̃ter mitti posset hoc qͣd
antiqua patrũ institucio inuenit.
infirmi ꝑsuasione roborentur. ꝑuͣ¬
si auctoritate corigantur. Intͣro¬
gatio augustim. Si pͣgnans muli¬
er debeat babtrhari. aut postquam
genuerit post quantũ tempus pos¬
sit mneccłam intrare. aut eciã ne
morte pͣocupetur qd genuerit poꝰ:
quot dies hoc liceat sacri babtism¬
tis sacramenta ꝑciꝑe aut post quan¬
tum temporis huic uir suus possit in
carnis copulatione coningi. Aut si
menstrua cõsuetudine tenetur an
meccła intrare. ei liceat. aut sacre
cõmunionis sacramenta ꝑciꝑe aut
uir sue cõuigi ꝑmittus. priusquam
lauetur aqua si eccłam possit intra¬
re uł etiã administeriũ cõmunio¬
nis sacre accedere. Que om̃ia rud
angloꝵ genti oportet habere cõꝑ
ambiggo frͣntatẽ tuã ẽȩ requisitã.

Expanded text:
dendo quasi mandendo converte. dendo quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctdum fuerit, cum praedicto Arelatensi episcopo agatur, ne praetermitti possit hoc, quod antiqua Patrum institutio invenit. infirmi versi auctoritate corrigantur. VIII. Interrogatio Augustini. Si praegnans mulier debeat baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare? aut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis sacramenta percipere? aut post quantum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi? aut si menstrua consuetudine tenetur, an ecclesiam intrare ei liceat, aut sacrae communionis sacramenta percipere? aut vir suae conjugi permistus, priusquam lavetur aqua, si ecclesiam possit intrare? vel etiam ad mysterium communionis sacrae accedere? Quae omnia rudi Anglorum genti oportet haberi  Al.ambigo fraternitatem tuam esse requisitam,
Abbreviated transcription (Latin):
tiquis ꝓdecessoꝵ moꝵ tepͣribꝰ pallũ
arelatensis ep̃s accepit. que nos pͥuare
auctore ꝑcepta minime debemus.
Si igitur cõtingat ut fr̃nitas tua ad
galliarũ ꝓuintiã transeat cũ eodem
arcelatense ep̃o debet agere. qualit
siqua sunt mep̃is uicia corrigant᷑. Qui si
forte indiscipline uigore trepidus eri¬
stid. tue fr̃nitatis helo accendendus ẽ
Cu etiã epłs fecimus ut cũ tue sc̃itatiᷤ
pͣsentia ingalliis &. ipsa tota mente
ria. ab ep̃oꝵ moribꝰ cõpescat. Ip̃se auͣt
diendo digna quoq oꝑa eoꝵ imitatio¬
n monstrando prauoꝵ mentes ad sc̃i¬
tatis studia reforma. Quia scͥptũ cͣ
inlege: ꝑalienã messem transiens:
falcẽ mit tere nõ debet. sed manuᷤ
spicas cõterere .&. manducare: falce̾
emͣ iuditii mit tere nͣo potes in
ea segete: que alteri uidet̾ esse cõ¬
missa. sed ꝑeffectũ bom oꝑis. frumͣ¬
ta dñica uicioꝵ suoꝵ paleis expoli
& inȩccłȩ corpore monendo & ꝑsua¬

Expanded text:
tiquis praedecessorum meorum temporibus Pallium Arelatensis episcopus accepit, quem nos privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provinciam transeat, cum eodem Arelatense episcopo debet agere, qualiter, si qua sunt in episcopis vitia, corrigantur. Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus , ut cum tuae sanctitatis praesentia in Galliis, et ipse tota mente ria, ab episcoporum moribus compescat. Ipse autem diendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare . Falcem enim judicii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis, frumenta dominica vitiorum suorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore monendo et persua
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ sciendũ ẽ quia inmisterio
accipitur. Nam si õra eadẽ qua ge¬
nuerit actisra gr̃as intrat eccłã
nullo peccati pondere grauatur.
Uoluptas geni carnis nõ dolor in.
cułpa ẽ. in carnis aut cõmution
uoluptas ẽ. Nam & inꝓlis ꝓlationete
gemitus. Unde &. ipsi prime ma¬
tri omnu diciur indoloribus
paries. Si traq enirã mulierem
ꝓibemus eccłam intrare ipsam em̃

Expanded text:
 quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries . Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intr
Abbreviated transcription (Latin):
nati. ꝑ oĩa episcopoꝵ ordinacio
sm̃ ad gregaitis tribꝰ. uł quatuor.
episcopis fieri ñ deb&. Nã ĩ ipsis
rebꝰ. spͣitalibꝰ ut sapient̃ & mature
disponat᷑ exẽplũ trahere arebus etiã
carnalibus posumus. Certe eñi dum
cõgugia inmundo celebrantur. cõniga¬

Expanded text:
nati, per omnia episcoporum ordinatio sine aggregatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus, ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa modũ coreccionis dicat.
ita ut m̃ns extra racionis regu¬
lã omnino nichil faciat. ad¬
dis aiã quomodo ea q̃ fusto de
ecclesiis abstulerĩt reddere debecit.
S ed absit ut eccła eũ uim̃to re¬
cipiat qͦd det̾renis rebꝰ. iud̾t᷑ am¬
mitere. & lucra deuanis qͣrere.
i terrogatio augustini. Sidb̾at̃
duo g̃rmani sr̃s singulas sororeᷤ
õĩbꝰ. lic&. Neqͣquã eñi ĩsacris elo¬
quiis ĩ unit᷑. qd̾ huc capitulo ẽtra¬
dic̃e uidat᷑. I u terrogatio au¬
gustini. Usq co ad tã gñracionẽ
sidleᷤᷤ debãt cũ ꝓpinqͥs sibi ẽ ui¬
gio copulari & nou̾cis ⁊ cognatis
siliceat copulari cõuigio.
Espõdit gr̃g. Suedã tene¬
na lex ĩ romana re publica ꝑmit¬
tit. ut siũ sr̃ & soror. seu duoꝵ

Expanded text:
ipsa modum correctionis dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo ea quae furto de ecclesiis abstulerunt reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. IV. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores omnibus licet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatur. V. Interrogatio Augustini. Usque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? Respondit Gregorius. Quaedam terrena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu
Abbreviated transcription (Latin):
uorẽ corrigit. quedã ꝑmãsuetu¬
dinẽ tolerat. quedã ꝑ cõsid̾rici¬
onẽ dissimulat. atq ita tẽꝑat
& dissimulat. ut sepemalũ quod
adu̾sat᷑ postando. & dissimulãdo
compescat. Om̃s at qͥ adsidẽ ue¬
nũt ammonendi s̃. ne tale aliqͥd

Expanded text:
orrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiis. quȩ pia. quȩ religiosa.
quȩ recta s̃ elig̃re. & hȩc quasi
ĩ fasciculũ collecta aput angloꝵ
mõteᷤ & c̃suetudinẽ done.
ti terrogacio augustini. Obsecro
qd pati deb̾at. siqͥs aliqͥd de ȩcła
fusto abstulerit.
Responsio gregorii. Hoc tua
frat̃nitas ex ꝑsona suris pensare
potest qͣlit̃ ualeat corrigi
Sunt enĩ qͥdã qͥhabnt̃s subsidia
re ex mopia deliquunt. Und̃
necesse ẽ qͥdã dãpnis. qͥdã uͦ

Expanded text:
Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec, quasi in fasciculo collecta apud Anglorum mentes, in consuetudinem depone. Interrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat, si quis aliquid de ecclesia furto abstulerit. Responsio Gregorii. Hoc tua fraternitas ex persona furis pensare potest qualiter valeat corrigi. Sunt enim qui habentes subsidia, hac re ex inopia delinquunt; unde necesse
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ub̃. I N terrogacio augustini.
um̃ una sit sideᷤ curs ecłarum
diu̾se cõsuetudinis. & alt̃o cõsue¬
tudo missaꝵ ĩ sc̃a romana ȩccła.
atq alia ĩgallia tenet᷑..
esposio gregorũ pape. Nouit sra¬
tnitas tua. pomañ ȩccłȩ cõsue¬
tudinẽ. ĩ qͣ se m̃minit nutritam.
Sed mͥ placos ut siũ ĩ romana siue
ĩgalliaꝵ seu ĩqͣlib& eccła aliquid
ĩ unisti qd płus oĩpot̾nti do possit

Expanded text:
to. Interrogatio Augustini: Cum una sit fides sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia, atque altera in Gallia tenetur. Respondit Gregorius Papa: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. nouimꝰ scriptũ: qͦd diui¬
debat᷑ singulis ꝓut cuiq opus
erat. De eoꝵ. quoq stipendio co¬
siastico regula s̃ tenendi ut bo¬
nis moribꝰ uiuãt. & canendis
psalmis ĩuigilẽt. & ab õibꝰ. inli¬
citis. & cor ⁊ linguã. & corpus
deo auctore cofuent.
C onmuni at̃ uita uiuentibꝰ. iam
defaciendis porcionibꝰ. uł exib̾n
cũ om̃e qd̾ suꝑ ẽ ĩ causis pus ac

Expanded text:
sumus, novimus scriptum quod dividebatur singulis prout cuique opus erat . De eorum quoque stipendio cosiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus inlicitis et cor et linguam et corpus Deo auctore conservent. communi vita viventibus jam de faciendis porcionibus vel exibencum omne quod super est in causis piis et
Abbreviated transcription (Latin):
Es sposio gregorũ pape. urbis
rom̃. Sacra scriptura testat᷑ quãt
beñ nosse dubiũ nõ ẽ. & specialit̃
dñi cõũsari debiussas. Mos aut̃¬
ri porcioñs. Una iudlicos ep̃o
& familiȩ ꝓpt̃ ospitalitatẽ atq
susceptionẽ. Alia clero. Tercia
pauꝑibꝰ. Quasta. ecclesiis repa¬
randis. Sed qr̃ tiusrtenitas mo¬
nasterii regulis erudita. seorsũ
adhuc adsidẽ ꝑducta ẽ. Hanc
deb& cõu̾sacionẽ ĩstituere. qua
micio nascentis ȩccłȩ suit patribꝰ.

Expanded text:
esponsio Gregorii papae urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter Dei conversari debuisset. Mos autportiones, una videlicet episcopo et familiae, propter hospitalitatem atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monasteriorum regulis erudita seorsum vper ad fidem perducta est, hanc debet conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuit pa
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ ñ nulli. & babti ⁊abantur
mirant̃s simplicitatẽ ĩnocentis
uite. ac dulcedinẽ doctrinȩ
eoꝵ cęlestis. Erat at̃ ꝓpe ipsam
cuutatẽ ad oriẽtẽ ȩccła ĩ hono¬
rẽ sci mastini antiqͥtꝰ. facta. dũ
adhue romani britaniã ĩ cole

Expanded text:
derunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Roman
Abbreviated transcription (Latin):
Acceper̃ aut̃ p̾cipient̃ beato papa
gregorio degnt̃ francoꝵ int̃pteᷤᷤ.
R mittẽs adedilberectũ. ma̾dauit
se. uenisse deroma. ac nunciũ
fere obtimũ qͥ sibi obtẽperantibꝰ.
g̾na ĩcęlis gaudia oe regnũ sine
siñ cũ do uiuo & uero. suturũ
ͥ hec audiẽs manere illos. in ea
quã adiecerat̃ ĩ sulã. ⁊ eis neces¬
saria ministrari. donec iuðros
qͥd. eis facere uissit. Nã ⁊ ĩ ant̃ã
one aparentibꝰ. acceꝑat ut ri:¬
tũ sid̾i ac religionis suȩ cũ ep̃o
quẽ ei adiutorẽ sid̾i ded̾rant
nomin luthardo. iniuolatam¬

Expanded text:
Acceperunt autem, praecipiente beato papa Gregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et verQui hoc audiens manere eos in ea, quam adierant insula, et iis necessaria ministrari, donec videret quid de illis faceret, jussit. Nam et antea one a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, quem adjutorem dederant, nomin
Abbreviated transcription (Latin):
picio reciꝑe. & quȩ uictui sun
ur̃õ necessaria ministrare cura¬
potestis fid̾i ur̃e religionis pͣdicã¬
do societis. Dedit gͦ eis mansionẽ
tociꝰ. erat m̃tropolis. eisq ut ꝓ¬
miserat cũ ad ministracion̾ uictꝰ.
tẽporalis. Licenciã quoq predi¬
cãdi nõ abstulit. Festur aut̃
qd̾ ap ꝓpinquãts ciuitat : more
suo cũ cruce scã ⁊ imagine

Expanded text:
pitio recipere, et quae victui sunpitio recipere, et quae victui suno necessaria, ministrare curapotestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uenit adinsulã rex.⁊ residẽs
sub diuo iussit agustinũ cũ so¬
ciis ad suũ ibidẽ adu̾nire cõlo.¬
qͥũ. Cau̾rat enĩ ne ĩ aliquam
domũ adse ĩtoirẽt. ueteri usus
augurio. ne suꝑ uentu suo si qͥd
malesicie astis habuussent eum
suꝑando deciꝑẽt̃. Atilli nõ de¬
moniaca sed diuina iustute
ferent̃s argͣnteã ue imaginem
dñi saluatoris in tabula de pie¬
tã. loçaniasq canent̃s ꝓsua si¬
bãt. Cũq adiussionẽ regis resi¬
dent̃s. ubũ ei uit̃. una cũ õibꝰ.
qͥ adrãt eiꝰ. comitibꝰ. p̾dicaret
respõdit ille dicẽs. Pulcra sunꝰ
sed qr noua s̃ & ĩcesta. Nõ his
possũ adsensũ tribuere. relictis
eis quȩ tanto tprẽ cũ omi an¬
glo ÷ gͣnt̃ ẜ uaui. Uerũ quia
delong̃ huc ꝑegrini uenistis &
ut ego mͥ uid̾or ꝑspexisse ea
quȩ uos ueri ⁊ obtima crede¬
batis: nob̾ quoq cõmunicare
desidrtistis. Nolumꝰ. molesti ẽȩ
uob. quin pociꝰ benignͣ uos os¬

Expanded text:
 venit ad insulam rex, et residens sub dio, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemoniaca, sed divina praediti ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes, pro sua sibant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae, una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: « Pulchra sunt sed quia nova sunt, et incerta, non his possum adsento tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis; nolumus molesti esse vobis: quin potius benigno vos hos
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re rex adilberdech ĩ cantia p̃o¬
tentissimꝰ. qͥ ad cõsiniu usq um¬
ꝑii tentderat. Est aut̃ ad orienta¬
lẽ cantiȩ plagã. tanatos insula
nõ modica : id̾t magnitudinis
iuxta cõsuetudinẽ estimacionis.
angłoꝵ familiaꝵ sexcentarum.
Suã acotinentĩ tr̃a se cernit flu¬
uius uant sumii qͥ ẽ latitudinis
circiter triũ stadioꝵ & duobus
tantũ ĩ locis ẽ. trans m̃abilis utrõq
enĩ caput ꝓtendit ĩ mare. In hac

Expanded text:
pore rex Ethelbertus in Cantia potentissimus erat, qui ad confinium usque Humerii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum. Quam a continenti terra secernit fluvius Wantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
auctoribꝰ.q suȩ salutis. ẜ uiciũ
ap̃i uoluntariũ. ñ coacticiũ ẽȩ
deb̾e. Nec distulit qͥn gĩa ipsis
necessarias ĩ du̾isis speciebꝰ. posses¬
sioñs cõferrae.¬

Expanded text:
ctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis necessarias in diversis speciebus possessiones conferre
Abbreviated transcription (Latin):
uera eẽ miraculoꝵ. qͦq multoꝵ
ostensione sirmaũrat ered̾nt̃s
bapti zatos: ceꝑe plure ᷤᷤ cotidie
ad audiendũ ubũ cõ fluere
ac relicto gͣntilitatis ritu uni
sociare. Quoꝵ fid̾i & cousioni
ita cõgratulatꝰ. ẽẽ rex ꝑhibet᷑.
ut nullũ tantũ cog̃r& ad ap̃ia¬
nismũ. sed tantũmodo cred̾nteᷤᷤ

Expanded text:
 multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu, unisociare. Quorum fidei et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i illic nos ꝓutilitat̃ animarũ
auxiliant̃ dño direxisse. quem
necesse ẽ ut saẽdotali.studio scĩ¬
tas ur̃a adiuuare. & sua ei sola¬
cia pͬbe festin&e. Cui &iã ut
ꝓnicioreᷤᷤ ad suffragandũ positis
existere. causã. ub̃ iniunrimus
subtilit̃ uidicare. Sciẽteᷤᷤ qd̾ ea
cognita tota uos ꝓp̃t dm̃ deuo¬
cioñ. ad solaciãdũ qi̾ res exigit
comod̾tis. Candidũ pͣta pb̃rm¬

Expanded text:
 illuc nos pro utilitate animarum, auxiliante Domino, direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam, ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare. Scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solaciandum, quia res exigit, commodetis. Candidum praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpace armorican g̃ntis. suplu¬
caturꝰ. adu̾nit. ibiq aualenti¬
niano & placidia matre ipsus
sũma reu̾rencia susceptꝰ. migra¬
uit ad ap̃m. Cuiꝰ. corpꝰ. honori¬
sico agnuñ comitantibꝰ. iusfutẽ
oꝑibꝰ. suã defeftur adurbem.
N ec multopꝰ ualentinianꝰ. ab
ȩtii patricii quẽ occiðrat satel¬
litibꝰ. interimit᷑. anno imꝑii mar¬
ciani sexto. cũ quo simul hes¬
ꝑiũ coͣcidit regnũ.
rit erea brittiniȩ cessatũ quidẽ
ẽ pariiꝑ ab externis s&s nõ aci¬
uilibꝰ. bellis. Man̾bãt extͣminia
cuuitatũ abhoste dirutarum
ac desestarũ. Pugnabãt cõtra
ĩ uicẽ. qͥhostẽ heuaserãt ciuĩs
attam recente adhuc mmoria
calamitaitis & eladis ĩ flicte
seruabãt. ut cũq reg̃s sac̃dot̃s
pͥuati & obtimat̃s suũ qͥq or¬
dinẽ. Atillis decid̾ntibꝰ. cũ suc¬
cessiss&s &as tẽp̾statis illiꝰ. nescia
& p̃sentis solũ serenitatis sititũ
exꝑta ita cũeta u̾ritatis ac
uisticie modramina c̃cussa ac

Expanded text:
pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnum. Al., Brittaniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac
Abbreviated transcription (Latin):
patris tͦpitudinẽ: siliꝰ. reulare pot̾est.
Sed qͥa scriptũ ẽ. er̃ duo ĩ carne
ima: qͥ turpitudinẽ noũcȩ quȩ
una caro cũ patre suit reu̾lare
p̾sũpserit ꝓfecto patris turpi¬
tudinẽ reulauit. Cũ cognata

Expanded text:
is filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognita
Abbreviated transcription (Latin):
timq ad oleᷤcentẽ b̾atꝰ. germ̃nꝰ.
seð̾re copulit. Adtrectat popli¬
tẽ debilitat̃ curuatũ. ⁊ ꝑtotͣ
insirmitatis spatia m̃dicabilis
dextra ꝑcursit. salubrẽq tactũ.
sanitas festina subseqͥt᷑. Ariditas
succũ. nerui officia receperud.
U incoͬspectu omiũ filio incolu¬
mitas patri siliꝰ. restituit᷑. Im¬
plent᷑ ppłi stupore miraculi.
& ĩ pectoribꝰ. oiũ fid̾s catholica

Expanded text:
timque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholic
Abbreviated transcription (Latin):
sit cõtinuo romã laurencium
pb̃rm & paerũ monachũ. qui
b̾ato pontisici gregorio gentẽ
mul & de eis quȩ necessaria ui¬
dbant᷑ questionibꝰ. eiꝰ cosulta
cõflãs. Nec mora cõgrua quȩ¬
situ respõsa recepit. qͥgiã hiuc.

Expanded text:
sit continuo Romam Laurentium presbyterum et Petrum monachum, qui beato pontifici Gregorio gentem mul et de eis, quae necessariae videbantur quaestionibus ejus consulta flagitans: nec mora congrua questui responsa recepit, quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtͣgat &e ur̃i laboris fructũ ĩ ꝯenͣ
m̃ patria uidre cõcedat. Quat̾nꝰ.
& si uob̾scũ laborare nequeo. si¬
mul ingaudio retribucionis ĩ ue¬
niar. qr laborare scilicos uolo.
Dñs uob̾ incolum̃s custodiat dilec¬
tissimi filii. Data die. xbiłrum

Expanded text:
t, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat; quatenus etsi vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare, scilicet, volo. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii. Data die decim
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃nt̃s dñm pͣdicare u̾bũ dei
genti angloꝵ. Qͥ cũ uissis pon¬
tisicalibꝰ obtẽꝑ anteᷤᷤ mͣmoratõ
domũ pociꝰ. quã barbartm
ferã ĩcredulãq gentẽ ciiꝰ. ne
linguã qͥdẽ nossent adire cͥo
augustimi que eis ep̃i ordi¬
nandũ si abanglis susciꝑentur
dispaluerat domũ remitunt.
ͥ abato gregorio humili suppli¬
sam a laboriosam. tã icestã
ꝑegrinacione adbire debren
Iuib ille exoitatorias mittens
fuerat bona nõ inciꝑe quã ab
his quȩ cepta s̃ cogitacionͣ re¬
trorsum redire. Sumo studio
dilectissimi filii opostos ut opus
bonũ qd̵ auxiliant̃ dño cepistis
impleatis. Nec labor ergo uos
itin̾ris nec maledicoꝵ hominuẽ
lingue de tenreant sed om̃i in¬
stancia om̃iq feruore quȩ in¬
coastis. deo auctore ꝑagit̃. Sciẽ¬
teᷤ qd̾ laborẽ magnũ. maiorãne
retribucionis gła seqͥt᷑. Remͣ ant̃
aut̃ augustino p̃posito ur̃o quẽ

Expanded text:
ntes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogiAugustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplisam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet ut opus bonum quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant: sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite: scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła. Assumpser̃ cũ electione
& cõsensu scẽ eccłe qͣntis an¬
glorp uirũ bonũ & aptũ epis¬
copatũ pb̃rm. nomine uig
hardũ de clero ds̃ dedit epi
mã miser̃. Quatenꝰ. accepte
ipse gradu archiepischopatus
chatolicis ꝑ omnẽ britaniam
eccłiis anglor ordinare possos
antisteᷤ. Uerũ ughard romã

Expanded text:
adsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclesiae gentis Anglorum, virum bonum, et aptum episcopatu presbyterum nomine Uighardum, de clero Deusdedit epismam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam
Abbreviated transcription (Latin):
brabat̃. Nõ enĩ ertit tũc ullus
excepto illo uine in tora bri¬
tania canonicȩ ordinatis ep̃is.
maximã mox cȩpit ȩccłasticȩ
ueritati & castitati oꝑã dare.

Expanded text:
brant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. eadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et casti
Abbreviated transcription (Latin):
rterea rex aluchfridͦ. misit
ulfridũ prb̃rm ad regẽ galli¬
arũ: qͥ eũ sibi siusq cõsecrari
orlinãdũ ad agilberechtũ de qͦ
supͣ diximꝰ: qͥ relicta britania.
parisiace ciutatis factꝰ. erat ep̃s:
W cõsecititꝰ. ẽ magno cũ honore
ab ipso: cõũnĩentibꝰ. plurimis
episcopis. inuico regio quocat᷑
incõpendio. Quo adhuc intius
cantiã uirũ sem̃. mod̾stũ mo¬
ribꝰ. scripturaꝵ leccioni suffici¬
enter instructũ. & ea que in
scripturis agenda didicerit oꝑ¬
ibꝰ. solester exeqͣntẽ qͥ ebura¬
censis eccłȩ ordinaret᷑ ep̃s. ẜ rat
reu̾rentissimi antistitis ceddi.
monasterũ illiꝰ l qd̾ uocatur
lcestingaeu. oisitq cum eo

Expanded text:
terea rex Alchfrid misit Uilfridum presbyterum ad regem Galliarum, qui eum sibi suisque consecrari ordinandum ad Agilberctum, de quo supra diximus, qui, relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus; et consecratus est magno cum honore ab ipso, convenientibus plurimis episcopis in vico regio qui vocatur in Compendio. Quo adhuc in tranCantiam virum sanctum, modestum moribus, Scripturarum lectione sufficienter instructum, et ea quae in Scripturis agenda didicerat, operibus sollerter exequentem, qui Eboracensis Ecclesiae ordinaretur episcopus. Erat reverentissimi antistitis Ceddi, monasterii illius quod vocatur Laestingaeu. Misitque
Abbreviated transcription (Latin):
tenere: nec discrepare incele¬
bratione sacram̃toꝵ cȩlestium
qͥ unũ om̃s incęlis regnũ ex pec¬
tarent. Inquirentiũ potiꝰ. quȩ
ed̃e uerior tradicio. & hanc ab
omnibꝰ. cõmunit̃ ẽẽ seqͣndã. Ius¬
sit aũt pͥmo. dic̃ẽ epͣm suũ col¬
ducẽs. ille quẽ ille sequeretur.
agere soleo: amaioribꝰ. m̃is ac¬
cepi qͥ mͣ huc epm̃ miser̃. quod
omneᷤ patreᷤᷤ nr̃i iuri do dilecti
ꝓbandũ eẽ uid̾at᷑. ipsũ ẽ quod

Expanded text:
tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colducens ille quem ipse sequeretur. agere soleo, a majoribus meis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti,probandum esse videatur, ipsum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad solerciorẽ uoritotis inqui¬
sionẽ accendit. Ihua quam
ttim̃. finanũ enpdare potuit.
Quin poti qd essas ato fergeis
animi. aceriaort c estigti ndo
& aꝑtũ ueritatis adusariũ red¬
didit. Obseruabat aut̃ diachonꝰ.
quondã ut supͣ dociumꝰ. uene¬
rabilis archi ep̃i pauli. uerum
& catholicũ pascha cũ õibꝰ. qͦs
ad correptiorẽ uiã erudire pote
pascha celebiaret᷑. & cũ rex pas¬
cha dñicu solutis ieumiis face¬
r&e. Tum regina cũ suis ꝑsistẽs
adhuc inieuiniũ diẽ palmarõ
celebrar&s. Hȩc aut̃ dissonantia

Expanded text:
ritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum  correptiorem viam erudire poterPascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celeb
Abbreviated transcription (Latin):
aut clericis uicos adeundi
qͣm p̃dicãdi. bapti zandi. in¬
sirmos uisitãdi: & ut buit
dicã animas euiidi causa fuit.
Qui intãtõ erãt ab omni
auaricie poste castigati. ut
nemo territoria ac possessi¬
oneͤ ad cõstruẽda monaste¬

Expanded text:
aut clericis vicos adeundi, aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monaste
Abbreviated transcription (Latin):
diẽcli uͣbi causa ũniebãt. Rex
ipse cũ opostunitas exegissor.
cũ qͥnq tantũ aut sex mini
simplici tãtũ & cotidianoͬ
fr̃m cibo cõtenti nil ultra
querebãt. Tota enĩ suit tẽ
sollicitudo doctoribꝰ. illis đo
seruiẽdi nõ scło tora cura
cordis excolendi nõ uentris.
Und̃ & inmagna erat uenera¬
tione tpr̃e religionis obitus.
ita ut ubicũq clericꝰ. aliqͥs
aut monachus adimirte gau¬
dent̃ ab oĩbꝰ. tãqͣm dĩ famo¬
lus exciꝑour. E tiã si itm̃re
ꝑgͣns inueniret᷑ ad currebant.
& flexo ceruice. uł mano
signari uł ore illiꝰ se bene¬
dici. gaud̾bãt. Uerbis qͦq
horꝑ ex otatoriis. dilig̃nt̃
auditũ pb̾bat. Sed & diebꝰ
dñcis ad eecłam siue admo¬
nasteria cestatim nõ resici¬
endi corporis. sed audiendi
sermonis dei. grã cõfluebãt.
Et siqͥs sac̃ dotum iniucum
foste deĩmniite: mox cõgre¬
gati munũ uicani u̾bum
uite ab illo ex pocere curabat̃
blã neq alia ipsis sac̃dotibꝰ

Expanded text:
Dei causa veniebant. Rex ipse, cum opportunitas exegisset, cum quinque tantum aut sex minissimplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam Dei famulus exciperetgens inveniretur, adcurrebant, et flexa cervice vel manu signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani, verbum vitae ab illo expectere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
multt nobiliũ simul & medi¬
ocriũ deente angloꝵ. Qͥ tpre
sinani uł colmamꝰ epischopoꝵꝑ
mox se monastiee cõũsationi
sid̾lit̃ mancipauer̃ alimagis
circũ eundo ꝑcellas magistror
leccioni oꝑã dare gaud̾bant.
Qulis om̃s seotu lib̾ntissim̃ susci¬
pieitis uictũ eis cotidianũ sine¬

Expanded text:
multi nobilium simul et mediocrium de gente Anglorum, qui tempore Finani et Colmani episcoporum, mox se monasticae conversationi fideliter mancipaverunt, alii magis circumeundo per cellas magistrorum, lectioni operam dare gaudebant: quos omnes Scotti libentissime suscipientes victum eis quotidianu
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiis ad suã sedẽ rediit.
ut pote agnita obseruatioñ
patꝰ. aũt scottoꝵ. quã gesser̃
inprouintia angloꝵ. annus
episcopatũ tenuere. Reu̾so ãt

Expanded text:
vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione patus autem Scottorum, quem gesserunt in provincia Anglorum, annus episcopatum tenuere. Reverso aut
Abbreviated transcription (Latin):
nõ statutũ noiuit̃ sed cõsirma¬
tum ẽ. ut eccłiastica docoe
historia. Inđ cõstat uos col¬
manne. Neq ioħis ut auto¬
matis exẽpla sectari: nequȩ
poeri cuiꝰ. tradicioni sentiẽteᷤᷤ
cõtra dicitis. neq legi. neq
pasche cõgruere. Ioħs enim.
adlegis mosaicȩ de crett tẽpꝰ
paschale custodiẽs: nichil de
pͥma sabbati curaibat. Quod
uos nõ facitis: qͥnõ nͥ pͥma sab¬
bati pascha celebratis. ꝑoerꝰ
decima luna aduesꝑũ sepius
pascha incipiatis. cuiꝰ neq
ler ullã fec̃ mentionẽ. Neq
auctor ac dator euãgelii dñs

Expanded text:
rmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pascha celebratis. Petrusdecima luna ad vesperam saepius pascha incipiatis, cujus neque lex ullam fecit mentionem, neque auctor ac dator Evangelii Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
estimo offerre carnalium. Id
incipiebat cȩlebititionẽ festi
paschalis : nichil curãs utrum¬
hec sabbato an alia qualibos
pͥma sabbati resunrex̃ amor.¬

Expanded text:
m offerre carnalium. Itaincipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet prima Sabbati resurrexit a mor