comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ immensas paludes atq
impeditissimas siluas munitissimi
uidebantur. trib agnimib inuadio:
nimiaq cęde uulgo agitata residuos
supplices indeditione recipit. Labiemꝰ
sequenti prelio om̃s treuerorũ copi¬
as interfecit: ante in bellum ꝓ uoca¬
tas. pͥusqͣm germanis aduentantib
iungerentu: & continuo ipsam ci¬
uitatem cepits Cęsar ulcisti mortem
sabini & cotȩ legatorum uolens: am
bio regem & eubutrones delete legi¬
onis auctores. refugisse in arduenna
comꝑit. Quȩ totius galliȩ maxima
e: atqr aripis rheniꝰ finib q treue¬
rorum ad neruios usq ꝑtingit. &
suum paͣteo. Permetiens rem suis
maxime ꝑiculi fore: si ꝑ obstructas
spaciosasqͥ. siluas ignoti diuiderent᷑
hostemq locis notissimũ quererent.
omnẽ galliam ꝑ nuntios mierat. ut
quiq scd̾m placitum sini reconditas
in arduenna silua prȩdas quęrant.
diripianto. Quo facto gallis utrq
morientib. maximas romanorum
iniurias sine cunꝰqͣm romani discri¬

Expanded text:
propter immensas paludes atque impeditissimas silvas munitissimi videbantur, tribus agminibus invadit, nimiaque caede vulgo agitata residuos supplices in deditionem accepit. Labienus sequenti praelio omnes Treverorum copias interfecit, arte in bellum provocatas, priusquam Germanis adventantibus jungerentur, et continuo ipsam civitatem cepit. Caesar, ulcisci mortem Sabini et Cottae legatorum volens, in Ambiorigem et Eburones deletae legionis auctores, postquam in Arduennaquae silua totius Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque Treuerorum ad Neruios usque pertingit et suum patet — permetiens rem suis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque siluas ignoti diuiderentur hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios inuitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Arduenna silua praedas quaerant diripiantque. quo facto Gallis utrimque morientibus maximas Romanorum iniurias sine cuiusquam Romani discri
Abbreviated transcription (Latin):
in italia sicut antiqui scripserunt.
tirta diem natalis dñi nonẽ pedes
inumbra stature humane hora
sexta metiuntur. Ego aut̃e in gal¬
lia belgiea in loco qui totonis unl¬
la dictur constitutus. status mei
umbra metiens. decem & nouem
& semispedes inuenisSic qͦ contra¬
nio modo quanto ꝓpius meridiem
uersus ad solem acceditur. tanto
semꝑ umbre breuores uidentur.
in tuitũ ut solsticio estiuali respit¬
ente sole de medio cȩli. iegypto &
ierusolimis. & in eorũ uicinitate
constitutis locis. nulle umbre uide

Expanded text:
in Italia, sicut et antiqui scripserunt, in Italia, sicut et antiqui scripserunt, circa diem Natalis Domini novem pedes in umbra staturae humanae hora sexta metiuntur. Ego autem in Gallia Belgica in loco qui Totonis villa dicitur constitutus, status mei umbram metiens, decem et novem et semis pedes inveni. Sic quoque contrario modo, quanto propinquius meridiem versus ad solem acceditur, tantum semper umbrae breviores videntur, in tantum ut solstitio aestivali, respiciente sole de medio caeli, in Aegipto et Hierosolimis et in eorum vicinitate constitutis locis nullae vide
Abbreviated transcription (Latin):
sic euim gens illa nominatur:
uitm sunt. qui etiam estatis tem¬
pore niuib ñ carent. nec aliud ut¬
pote feris ipsis ñ dispares: qͣm cru¬
ais agrestium animantiũ carnib
uescntur. De quorũ etiam hircis
pellib sibi indim̃ta coaptant.
hiasaliendo iuxta linguam barbar̃a
echimologiam ducunt.Saltib em̃
utentes. arte quadam ligno incuruo
ad artus similitudiñe feras assequ¬
untur. Apud hos ẽ. auimal ceruo¬
ñ satis absimile. de cuiꝰ ego corio
utt fuerat pilis hispidum uestem
in modũ tunicȩ genirtemis aptatũ
conspexi. sicut iam fati utrelatũ ẽ
scritobini utuntur.¶Quib in locis
cirta estiuale solsticium ꝑ aliquot
dies etiam noctu lux clarissima cer
intur. diesq: ibi multo maiores qͣmͣ
alibi habentur. ¶Sicut e contrario
tirca brumale solsticium. quanuis
lux diei assit. sol tam̃ ibi ñ iudetur
diesq: minores qͣm usq alibi. noctes
quoq longiores existunt: quia sci¬
licet quanto magis a sole disceditur.

Expanded text:
sic enim gens illa nominatur, sic enim gens illa nominatur, vicini sunt, qui etiam aestatis tempore nivibus non carent, nec aliis, utpote feris ipsis ratione non dispares, quam crudis agrestium animantium carnibus vescuntur; de quorum etiam hirtis pellibus sibi indumenta coaptant. Hi a saliendo, juxta linguam barbaram etymologiam ducunt. Saltibus enim utentes, arte quadam ligno incurvo, ad arcus similitudinem, feras assequuntur. Apud hos est animal, non satis assimile cervo, de cujus ego corio, ut fuerat pilis hispidum, vestem in modum tunicae, genu tenus aptatam conspexi, sicut jam fati, ut relatum est, Scritobini utuntur. Quibus in locis circa aestivale solstitium, per aliquot dies, etiam noctu clarissima lux cernitur, diesque ialibi habentur; sicut e contrario circa brumale solstitium, quamvis diei lux adsit, sol tamen ibi non videtur, diesque minimi, quam usquam alibi, noctes quoque longiores existunt; quia scilicet, quanto magis a sole longius disceditur,
Abbreviated transcription (Latin):
esar ui insistentium hostrr
pressus: scafam ascendit. do
mox pondere subsequenttiũ gid
ac mersa: ꝑ ducentos passus
idnauim umna manu eleuata
qla cartas tenebat natando ꝑ¬
irnit. Mox nauali certamine pist¬
linis: magna facilitate classem
regiam aut depressit aut cepit.
llexandrinis pecentib: regem
ndait monitum. ut magis ami¬
quam romanam quã arma ex¬
nber fuit bellum intulit: s con¬
mnis cum toto exercitu suo & ipse
aeletus ẽ. Nam .xx. milia hominũ
meo bello cȩsa referuntur: xii.mi
la cum .lxx. longis nauib dedita.¬
quingenti ex nictorib: ceudisse di¬
cumt: rex ipse adolescens scafa
exceptus ut fugeret. multis insili¬
entib mersus necatusgẽ: corpusq
cius ad littis deuolitum indicio
loricȩ auree cognitum fuit. Qu
tesar alexandriam p̃missa: alexat¬
drinos om̃s ad deditionem despe

Expanded text:
e vi insistentium hostium pressus, scapham ascendit. Qua mox pondere subsequentium gravata ac mersa, per ducentos passus ad navim, una manu elevata, qua cartas tenebat, natando pervenit. Mox navali certamine pulsatus, magna felicitate classem regiam aut depressit aut cepit. Alexandrinis petentibus regem reddidit, monitum ut magis amiciciam Romanam quam arma exliber fuit bellum intulit, sed continuo cum toto exercitu suo et ipse deletus est. Nam XX milia hominum in illo bello caesa referuntur, •XII• dedita sunt cum LXX longis nauibquingenti ex victoribus cecidisse dicuntur. Rex ipse adolescens scapha exceptus ut fugeret, multis insilientibus mersus, necatusque est. Corpus ejus ad littus devolutum, indicio loricae aureae cognitum fuit. Qua Caesar Alexandriam praemissa, Alexandrinos omnes ad deditionem despe
Abbreviated transcription (Latin):
ito sempronio aaio ualerio
gradio. falcone consulibus: tum
faliscis bellauere romam. Eoq:
prelio: quindecim milia falis¬
corum interfecta sunt. Codem
anno galli tnalpini: nom exti¬
tere bostes. Aduersum quos: ua¬
ria sorte bellatum est.Nam iN
primo conflictu ualerio eon¬
sule tria milia. quingenti ceci¬
aere Romani. Secundo: quat¬
tuor milia gallorum tesa. duo
milia capta sunt Sed ob pRio¬
rem cdadem: tRiumphus con¬
suli denegatus est.
itõ manilio torquato gaio
atilio bubulco consulibus.

Expanded text:
T. Sempronio Graccho C. Valerio Falcone consalibos cum Faliscis bellauere Romani, eoque proelio quindecim milia Faliscorum interfecta sunt. eodem anno Galli Cisalpini noui exstitere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia quingenti cecidere Romani, secundo quattuordecim milia Gallorum caesa, duo milia capta sunt, sed ob priorem cladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato C. Atilio Bubuloo consulibus
Abbreviated transcription (Latin):
molicionib parabatur. Nam redi¬
ens cesar uictor ex gallia: decerni
sibi absenti alteruum consulatum
poposct¶ Contradictum ẽ.a mar¬
cello consule: annitente pompeio
Dẽinde decretum est a senatu: ut
in urbem cęsar non nisi dimisso
exerettul uemrets Et ex marcelli

Expanded text:
molitionibus parabatur. Nam redimolitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exercitu ueniret, et ex Marcelli
Abbreviated transcription (Latin):
gat Rursus post hanc domesticam
intestinama ꝑnicemqua usq ad
medullas pene euiscerata & exes a
ẽ: parib prope modum spaciis tem¬
porum non solum reparata uerum
etiam extenta ẽ. scum lucullus asi¬
am. pompeius hispaniam. cesaR
galliam ꝑdomuit: romanũq im¬
ꝑnim usq ad extremos proye mo¬
dum t̾re terminos propagatum ẽ.
¶hanc nunc amplissimã dilationẽ:
uastissima ruma consequitur. Apud
parthos enim consul romanꝰ occidi¬
tur: exercitusq deletur.¶ Atro tissi¬
mum illud pomꝑeii & cȩsaris bel¬
lum ciuile conscribitur Inter hec:
roma ipsa repentino correpta icen¬
dio concrematur.
Nno siquidem ab urbe conatta
.d̾cc: incertum unde concret᷑
plurimam urbis partem ignis
inuasit: neq unquam antea tan¬
to incendio correptam ac uastat᷑a
ciuitatem ferunt. Nam .xiiii. uicos
cum uico iugario consumptos fu¬
isse. memorie proditum ẽshĩnc ĩa
bellum ciuile cõmiititur: quod ma¬
gnis iam dudum dissensionib ac

Expanded text:
gat. Rursus post hanc domesticam gat. Rursus post hanc domesticam intestinamque perniciem, qua usque ad medullas pene eviscerata et exesa est, paribus propemodum spatiis temporum non solum reparata, verum etiam extenta est, cum Lucullus Asiam, Pompeius Hispaniam, Caesar Galliam perdomuit, Romanumque imperium usque ad extremos propemodum terrae terminos propagatum est. Hanc nunc amplissimam dilatationem vastissima ruina consequitur. Apud Parthos enim consul Romanus occiditur, exercitusque deletur, atrocissimum illud Pompei et Caesaris bellum ciuile conseritur et inter haec Roma ipsa repentino correpta incendio concrematur. anno siquidem ab Vrbe condita DCC incertum unde concretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
multe orientis ꝓuintie a soci¬
date & fide populi romani defecis¬
sent: nisi cassius collectis ex fuga
militib pauris. intu mescentem
siriam & greciam egregia animi
uirtute ac moderatione pressisset.
Qm & antrochũ copiasq eius in¬
gentes prelio uicit & interfecit: par¬
thos quoq: ab oro de insiriam mis¬
sos iamq ingressos antiochiam
bello exƿulit. ducemq eorũ osagen
interfecitgitur romani status a¬
gtur alterna notatio: & uelut
forma oteami maris. quȩ om̃i die
dispar nunc succidius ꝑ septe dies
altollitur increm̃tis. nunc in con¬
sequentib totidem dieb natura¬
lidampno & defectu interiore sub¬
ducitursht enim de primis ordiar:
imbris tigurinisq uiñcentibus
tum apud rodanum flumen ro¬
manus exercttus ꝑiit. artissimas¬
roma sensit angustias. Refusa conti¬
nuo cladde simbrorum: magnis ele-¬
uata ꝓueiitib priorum oblita de¬
fecͣtuum. Hanc deinde recentissime
prosꝑitatis iactantimm. italicum
bellum & sillana di laceratio casti

Expanded text:
multae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque ingressos Antiochiam bello expulit duoemque eorum Osagen interfecit. Igitur Romani status agitur semper alterna mutatio et uelut forma. Oceani maris, quae omni die dispar nunc succiduis per septem dies attollitur incrementis nunc insequentibus totidem die bus naturali damno et defectu interiore subducitur. ut enim de proximis ordiar, Cimbris Tigurinisque uincentibus cum apud Rhodanum flumen Romanus exercitus periit, artissimasRoma sensit angustias; refusa continuo clade Cimbrorum, magnis elata prouectibus priorum oblita defectuum est. hano deinde recentissimae prosperitatis iactantiam Italicum bellum et dilaceratio
Abbreviated transcription (Latin):
cum classe concurrens. om̃sq par¬
tes: ad u̾sus octaunum & bi bolone
profecti & uit sunt sArtonins
cumi se octanio eum quindecim co-¬
hortib dedisser omnes ad pompo¬
um alibone deducti sunt sCurio t
suilia in affricam cum exercitu
transgressus ẽ Quem iuba rex con-¬
tinuo exceptum cum om̃ib copis
trucidauit sOccauius salonas expi¬
gnare conatus:omnes pene copis
quas duxit amisit.
seruorum manu capuam oppue¬
nare molirentur. Occisi sit bi¬
bulus apud cortiram pudore it¬
tus. quod custodiȩ eius quam
pelago & oppido ꝑrȩtendebat ho¬
stis mliuerat: meaia ses e uigil¬
isq confecit.¶Apius claudius in¬
sormus qui iussu pomyei gi¬
tiam tuebatur.iam oblitam ꝑ¬
etici oratuli fidem uolut exꝑt

Expanded text:
cum classe concurrens, omnesque parcum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit ex
Abbreviated transcription (Latin):
negatamꝙ sibi ex erario pecuniã
fractis forib inuasit. protulito: ex
mox alpes trans uectus massilĩa ue¬
nit. Ad quam oppugnandam qur re¬
ceptus ñ eẽt tribunũ cum trib legi¬
onib relinquens ad hispanias conten¬
dit: quas lucius affricanus & mar
cus petreius. & martus uarro pom¬
peiani duces cum legionib obtineba
Ibi multis preliis pretreium affricã¬
numq suꝑatos. composita p̾allio¬
ne dimisit: in ulteriore uͦ hispania¬
duas legiones a marco uarrone sus¬
cepit. Similiter & duces euis. hocs
curio catonem sicilia expultt. ual¬
rius cotam sardinia: tubero nem
affrica uarus eieciissȩsar masilia
rediensobsidione domitam: uea
tantum & libertate concessa. crans
rebus abrasit ¶At̃ uero dolabella par¬
tium cesaris in illirico ꝑ octauim
& legionem iuetus coꝑiisq exins
ad antoniuii fugit. Basilius & l¬
lustius ꝑ singusas legiones quib.
preerant᷑: similiter & antonis
hortensius quoq: ab infio mar

Expanded text:
negatamque sibi ex aerario pecuniam negatamque sibi ex aerario pecuniam fractis foribus invasit, protulitque ex mox Alpes transvectus, Massiliam venit: ad quam oppugnandam, cum receptus non esset, Trebonium cum quatuor legionibus relinquens, ad Hispanias contendit, quas Lucius Aphranius, et M. Petreius, et M. Varro, Pompeiani duces, cum legionibus obtinebant. Ibi multis praeliis Petreium Aphraniumque superatos, composita pactione, dimisit. In ulteriore duas legiones a M. Varrone suscepit. similiter et duces eius, hoc est Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus eiecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam uita tantum et libertate concessa ceteris rebus abrasit. At uero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octauium et Libonem uictus copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari
Abbreviated transcription (Latin):
consulis auctoritate: ad legiones que
apud luceriam erant pompeiꝰ cum
umꝑio missus ẽssesar: rauennam
sese contulit. ¶M arcus & antonius.
& publius cassius tribuni plebis pro
cȩsare intercedentes. interdicente lan¬
tulo consule. curia foroq prohibta
ad cesarem profecti sunt. Curione si¬
mul celioq: comitantib: cesar rubi¬
cone flumine transmeato. mox ut
ariminum uenit: quinq cohortes
quas tunc solas habebat. cum quibꝰ
ut ait liuius orbem t̾rarum ad orꝰ
est: quid facto opus ẽec edotuit. de¬
plorans iniurias suas: causam belli
ciuilis ꝓ restituendis in patriam trs¬
bunis esse testatus ẽInde ꝑ antoniũ
septem cohortes que apud solomorẽ
morabantur: alucrecio recepit. Res
legiones que cum domicio ayud cor¬
nificium morabantur: ad suas par¬
tes transduxit ¶ Pompeius atq om̃is
senatus cresientib cesaris uirib. tre¬
pidi tanqͣm italia pulsi: in greciam
transuecti. diratum gerendi belli se¬
dem delegerunt sCesar rom̃a uenie:

Expanded text:
consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam trbunis, esse testatus est. Inde per Antonium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones, quae cum Domitio apud Cornificium Corfinium morabantur, ad suas partes transduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris viribus, trepidi, tanquam Italia pulsi, in Graeciam transvecti, Durachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam venit,
Abbreviated transcription (Latin):
is temporib ꝑ indictionẽ occa¬
uam luna eclipsim passa ẽ.
Solis qͦ⁊ eclipsis eodem pene tem¬
pore hora diei quasi decima. qͥn¬
to nonas maias effecta ẽ. Moxq
subsecuta grauissima ꝑestis est¬
trib m̃sib. hoc ẽ. iulio. augusto.
& septembrio. Tantaq fuit mul¬
titudo morientiũ. ut etiam paren¬
tes cũ filiis. atq: fr̃s cum sororib.
bini ꝑ feretra positi apud urbem
romam ad sepulchra aucerentur.
Pari etiam modo hec pestilentia
ticinum qͦ depopulata ẽ: ita ut
tunctis ciuib ꝑ iuga montiũ seu
ꝑ diu̾sa loca fugientib: in foro &
ꝑ plateas ciuitatis herbe & frutec¬
ta nascerentur ¶Tuncq insibiliter
multis apparuit. quia bonꝰ & ma

Expanded text:
is temporibus per indictionem octavam luna eclipsin passa est. Solis quoque eclipsis eodem pene tempore, hora diei quasi decima, quinto Nonas Maias effecta est, moxque subsecuta est gravissima pestis tribus mensibus, hoc est, Julio, Augusto, et Septembrio. Tantaque fuit multitudo morientium, ut etiam parentes cum filiis, atque fratres cum sororibus, bini per feretra positi, apud urbem Romam ad sepulcra deducerentur. Pari etiam modo haec pestilentia Ticinum quoque depopulata est, ita ut cunctis civibus per juga montium seu per diversa loca fugientibus, in foro et per plateas civitatis herbae et fruteta nascerentur. Tuncque visibiliter multis apparuit quia bonus et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uissent: mox ꝑturbati iuectarte
ad ẽẽ. clamitant. deoq eos exter¬
rente: plus de fuga ꝙ̃. de confilio
cogitant. Lunc suꝑ eos nuectart
cum paucis quos habebat irrur
tanta eos strage prostrauit: ut e
quinq milib uiris uix pautiqu
euaderent remanerent.

Expanded text:
issent, mox perturbati Wectari adesse clamitant. Deoque eos exterrente plus de fuga quam de praelio cogitant. Tunc super eos Wectari cum paucis quos habebat irruens, tanta eos strage prostravit, ut ex quinque millibus viris vix pauci qui evaderent remanerent.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ab inferis respirare ausi.
dictatorem decium unium creant:
qui dilectu habito ab annis .x. ⁊.uii.¬
immature in ordinateq milicie .iiͦii.
legiones indecunq contraxits Tunc
etam seruos spetati roboris ac uo¬
luntatis uel oblalo uel si ita opus
fiuit publico prȩcio emptos: sub tits¬
lo libertatis ad sacram̃tum milicie
adegit. Arma que deerant: a tem¬
plis detraxerunt. Argenti ȩrario pͥ¬
uate opes: refuse sunt᷑. Ita equester
ordo. ita plebs trepida: oblita studi¬
rum in cominune consuluit. Iunius
quoq dictator antiquum romanȩ
miserie factum recolens: ꝓ supple¬
mento exertitus edito. uelut asiso
patefacto homines quicunꝙ: sce¬
lerib ac debitis obnoxii ẽent. im¬
punitate promissa miliciȩ man-¬
cipauit.

Expanded text:
quasi ab inferis respirare ausi, dictatorem Decimum Junium creant: qui, delectu habito ab annis immaturae inordinataeque militiae quattuor legiones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario tae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs trepida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii essent impunitate promissa militiae mancipauit
Abbreviated transcription (Latin):
m̾idie monteᷤᷤ uzare. ⁊ pꝰ eos ethiopũ gͣs ꝑua
ganteᷤᷤ u̾q: ad oceanũ ethiopicũ. sitifenses
et cesarienses. Mauritania : habet
aboriente nu mediam. a septemtriõe
mare nr̃m. ab occasu flumen mal¬
ua ameridiȩ montem astrixim: qͥ
diuidit inter uiuam terram et a¬
renas lacentes usq adoceanum in
quibus ob errant gangines echiopeᷤᷤ
Tingitana mauritama ultima est
affrice. et bec habet aboriente flu-¬
men maluam. aseptemtrione ma-¬
re nr̃m usq ad fretum gaditanũ :
quod interaduenne et calpis duo
contraria sibi promuntoria corar¬
tatur. ab ocidente athlantem mon¬
tem.et oceanum athlanticum:
sub affrico hesperium montem

Expanded text:
meridie montes Vzarae et post eos Aethiopum gmeridie montes Vzarae et post eos Aethiopum ggantes usque ad oceanum Aethiopicum. Sitifensis et Caesariensis Mauritania habent ab oriente Numidiam, a septentrione mare Nostrum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui dividit inter vivam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum: in quibus et oberrant Gangines Aethiopes. Tingitana Mauritania ultima est Africae. Haec habet ab oriente flumen Malvam, a septentrione mare Nostrum usque ad fretum Gaditanum, quod inter Abennem et Calpen, duo contraria sibi promontoria, coarctatur: ab occidente Atlantem montem, et oceanum Atlanticum, sub africo Hesperium montem
Abbreviated transcription (Latin):
so est. ameridie ethiopicus oceanꝰ.
Tripolitana prouintia que et sub¬
uentana uel regio areugum dicitur.
ubi leptis magna ciitas est. quã¬
is arruges per longum affrice
limittem generaliter uocentuR:
habet aboriente aras philenorum
Inter sirtes maiores et rogoditas
a septemtrione mare siaculum uel
potius adriaticum. et sirtes mino¬
res: ab occasu bintium usq lacũ
salinarum. ameridie barbaros.
getulos. nãbarares et garamances
usq ad oceanum ethiopicum ꝑ¬
tingentes. Bitãticum. ⁊euges. et
numedia. deugͥes autem pxius
non unrus conuentus sed dotius
prouintiȩ generale nomen fuis¬
se inuenimus : biratium ergo
ubi adrumeta curtas. zeugis ubi
cartago magna. numectia ubi
chippus regius etͣtulicada cuu-¬
tates sunt: habent aboriente
sirtes minores et lacum salinaꝵ.
aseptentrione mare nostrum qđ
spectat ad siciliam et sardiniam¬
insulas. ab occasu mauritaniã sitifensẽ: a

Expanded text:
so est — a meridie Aethiopicus oceanus. so est — a meridie Aethiopicus oceanus. TRIPOLITANA prouineia, quae et Subuentana uel regio Arzugum dicitur, ubi Leptis magna ciuitas est, quamuis Arzuges per longum Africae limitem generaliter uocentur, habet abinter Syrtes majores et Troglodytas, a septentrione mare Siculum, vel potius Adriaticum, et Syrtes minores, ab occasu Byzacium usque ad lacum Salinarum, a meridie barbaros Getulos, Nothabres, et Garamantas, usque ad oceanum Aethiopicum pertingentes. BYZACIVM ZEVOIS ET NVMIDIA. Zeugis autem prius non unius conuentus, sed totius prouinciae generale nomen fuisse inuenimus. Byzacium ergo ubi Hadrumetus ciuitas, Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippos regius et Rusiccada ciuitates sunt, habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum quod spectat ad Siciliam et Sardiniaminsulas, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius in europa affricam depu¬
tantes: hoc secumdam portionem
appellare maluerunt. Preterea
cum miito amplius derre in affri¬
ca ardore solis quam in euro pa
rigore frigoris incultum atq in¬
cognitum sit: quippe cum omĩa
pene animantia uel germinantia
patientius et dolerabiluis ad sum¬
mum frigoris quam ad suminum
caloris accoclant. ea sellieet causa
est. asfricam per omnia situ et po¬
pulis minorem uideri. quia et na¬
tura suimi nus habeat spacii et ce¬
li inclementia plus deserti. Cuius
descriptio per pro uintias et gen-¬
tes hec est libia cirinaica et penta¬
polis post egiptum in parte affrice
prima est. Hec incipit aciuitate par¬
thomo et montibus cathabath¬
mon: inde secundo mari usq ad
aras philenorum extenditur. Post
se habet usq ad oceanum meri-¬
dianum. gentes ethiopum et ga-¬
ramantum. Huic est aboriente e¬
giptus aseptemtrione mare libi¬
cum ab ocasu sirtes maiores et ro¬
godite.contra quos insula calip¬

Expanded text:
sed potius in Europam Africam depused potius in Europam Africam deputantes,. hoc est secundae portionem appellare maluerunt. praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit — quippe cum omnia paene animantia uel germinantia patientius et tolerabilius ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant — ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem uideri: quia et natura sui minus habeat spatii et caeli inclementia plus deserti. cuius descriptio per prouincias et gentes haec est: LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Libyoaethiopum et Garamantum. huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calyp
Abbreviated transcription (Latin):
ceano brigantiam galliȩ cuuitatem
ab affrico sibi incirtium occurrentẽ
spatioso inter uallo proculspectant
abeo precipue promuntorio ubi sce¬
ne fluminis hostium est. et uelabri
iugeniq consistunt. hec propior bri¬
tannice spatioss derrarum angustioꝵ¬
arum sed cęli solisq temperie ma¬
gis utilis. a scothoꝵ gentibꝰ colit᷑. Huic
enam euanna insula proxima ẽ.
et ipsa spatio non parua solo com¬
moda eque ascochorum gentibus
habitatur. hisunt fines tocius e¬
urope.
ffricam ut dixi cum terciam
orbis partem maiores nostri
accipiendam descripserunt: non
spatiorum mensuras. sed diuisio¬
num rationes secuti sunt. Mare
hoc siquidem magnum quodab
occasu ex oceano oritur: in meri¬
diem magis uergens. angustiorẽ
inter se et oceanum dem coarta¬
te affricȩ limitem fecit. Unde eti¬
am aliqui quamuis eam longitu-¬
dine parem. tamen muldo angusti¬
orem intelligentes: inuerecundũ
arbitrati terciam uocare partem.

Expanded text:
ceano, Brigantiam Calleciae civitatem, ceano, Brigantiam Calleciae civitatem, ab africo sibi in circium occurrentem, spatioso intervallo procul spectant, ab eo praecipue promontorio, ubi Scenae fluminis ostium est et Velabri Lucenique consistunt. haec propior Britanniae, spatio terrarum angustior, sed caeli solique temperie magis utilis, a Scottorum gentibus colitur. Huic etiam Meuania insula proxima est et ipsa spatio non parua, solo commoda. aeque a Scottorum gentibus habitatur. Hi sunt fines totius Europae. AFRICAM ut dixi cum tertiam orbis partem maiores nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisionum rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudine parem tamen multo angustiorem intellegentes, inuerecundum arbitrati tertiam uocare partem
Abbreviated transcription (Latin):
et oretaneos. aseptemtrione ocea¬
num. aboccasu occeanum: a me¬
ridie gaditanum oceam fretum.
unde mate nrm quod tirrenum
uocatur immittitur. Et quoniam
oceanus habet in sulas quas bri-¬
tanniam et hiberniam uocant.
que in auersa galliarum par¬
te ad prospectum hispaniȩ site st̃
breuiter explicabuntur. Britan¬
in boream extenditur ameridie
gallias habet cuius proximum
litus transmeantibus ciuitas a¬
pͣeͣritqͦ dicitur rutupi portus.
in austro positis: minapos bat¬
tauosq pro spectat. hec insuia
habet in longo milia passuum
octingenta: in laco milia duccen¬
ta. Atergo audem unde oceano
infinito patet : or chadas in sulas
habet quar um .xxͣ deserte st̃
et .xͤiii. coluntur. Demde insula
thile ꝗͤ per infinitum aceceris
separata. circium uersus medio
sita oceani. uixꝑauciꝰ nota habet᷑.
hibernia insula interbritanniam et
nispaniam sita: longiore ab affrico
iber eam spacio porrigitur. huius
pãtes priores intente cantabrico oc¬

Expanded text:
et Oretanos, a septentrione oceaet Oretanos, a septentrione oceanum, ab occasu oceanum, a meridie Gaditanum oceani fretum; unde mare Nostrum, quod Tyrrhenum uocatur, inmittitur. Et quoniam oceanus habet insulas, quas Britanniam et Hiberniam uocant, quae in auersa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sitae sunt, breuiter explicabuntur. BRITANin boream extenditur; a meridie Gallias habet. cuius proximum litus transmeantibus ciuitas aperit, quae dicitur Rutupi portus; in austro positos Menapios Batavosque prospectat. Haec insula habet in longo millia passuum octingenta; in lato millia ducenta: a tergo autem, unde Oceano infinito patet, Orcadas insulas habet, quarum viginti desertae sunt, tredecim coluntur. Deinde insula Thule, quae per infinitum a 28 caeteris separata, circium versus medio sita Oceani, vix paucis nota habetur. Hibernia insula, inter Britanniam et Hispaniam sita, longiore ab africo in boream spatio porrigitur. Hujus partes priores intentae Cantabrico o
Abbreviated transcription (Latin):
ne et oriente lugilunensem: abeu¬
ro et meridie narbonensem prouin-¬
tiam contingit. hispania unuier¬
sa terrarum situ trigona ẽ: et cir¬
cumfusione oceani tirrem pelagi
pene in sula efficitur. huuis an¬
gulus propior spectans adorien¬
tem: adextris aquitanica prouin-¬
tia a sinistris baleatico mari coar¬
tatus: narbonen si um finibus
inseritur. Secundus angalus cir¬
circium intendit: ubi brigantia
gallie ciuitas sita ẽ & altissimum
farum. et inter pauca memoran¬
di operis ad spectaculum britan¬
me erigit. Tercuis angulus eius
est quogades insule incente affri¬
cum athlantem monte interiecto
sinu oceam prospictunt. Hispa¬
niam᷑ cłteriorem aboriente incipi¬
entem : pirenei saltus a parte sep¬
temtrionis usq ad cantabros astu¬
resq deducunt. atq inde peruac¬
ceos et oretanos quos aboccasu ha¬
bet posita in nr̃i maris litore car¬
tago determinat hispania ulterior
habet ab oriente uacceos celtiberos

Expanded text:
ne et oriente Lugdunensem, ab eune et oriente Lugdunensem, ab euro et meridie Narbonensem prouinciam contingit. HISPANIA uniuersa terrarum situ trigona est et circumfusione oceani Tyrrhenique pelagi paene insula efficitur. huius angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica prouincia, a sinistris Balearico mari coartatus, Narbonensium finibus inseritur. secundus angulus circium intendit; ubi Brigantia Gallaeciae ciuitas sita altissimam pharum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, Athlantem montem interiecto sinu oceani prospiciunt. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesque deducit, atque inde per Vaccaeos et Oretanos, quos ab occasu habet, posita in Nostri maris litore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos
Abbreviated transcription (Latin):
aboriente limitem fluminis rthe¬
ni et gemaniam: ab euro habet¬
alepes penninas. a meridie pro¬
uintiam narbonensem: abocca¬
su prouindiam lugdunensem. a
circo oceanum brittannium : a
septemtrione brittannicam insu¬
lam. ħ̃ allia lugdunensis ducta
per longum. et per angustum in¬
flexa: aquitanicam prouintiam¬
semicingit. Hec aboriente habet
belgicam: ameridie partem prouin¬
cie narbonensis. qua arelas ciui¬
tas sita est: et marigallico rodam
flumen accipitur. Narbonensis
prouintia pars galliarum. habet
aboriente alpes gntticas. aboci¬
dente hispaniam. acirtio aquita¬
niam a septemtrione lugdunensẽ
abaquilone belgicam galliam a
meridie mare gallicum quod est
inter sardiniam et insulas baleares:
habens in fronte quarodanus flu¬
uius inmare exit insulas cichadas.
aquitania prouintia oblico cursu
ligeris fluminis. qui explurima
parte terminus eius est in orbem a¬
gitur. Hec a circio oceanum qui a¬
qui tanicus sinus dicitur: ab oc¬
casu hispanias habet aseptemtrio¬

Expanded text:
oriente limitem fluminis Rheni et Germaniam, ab euro Alpes Poeninas, a meridie prouinciam. Narbonensem, ab occasu prouinciam Lugdunensem, a circio oceanum Britannicum, a septentrione Britanniam insulam. GALLIA LVGDVNENSIS, ducta per longum et per angustum inflexa, Aquitanicam prouinsemicingit. Haec habet ab oriente Belgicam; a meridie, partem provinciae Narbonensis, qua Arelas civitas sita est; et in mari Gallico Rhodani flumine accipitur. Narbonensis provincia pars Galliarum habet ab oriente Alpes Cottias; ab occidente, Hispaniam; a circio Aquitaniam; a septentrione, Lugdunensem; ab aquilone, Belgicam Galliam; a meridie mare Gallicum, quod einter Sardiniam et insulas Baleares, habens in fronte, qua Rhodanus fluuius in mare exit, insulas Stoechadas. AQVITANICA PROVINCIA obliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus eius est, in orbem agitur. haec a circio oceanum qui Aquitanicus sinus dicitur, ab occasu Hispanias habet, a septentrio
Abbreviated transcription (Latin):
tinum occupauit armatus. Nec
tueri libertatem armis destituit.
nisi postquam se conuiratorum
conspiratio ipsis quoq honorib
abdicauit.

Expanded text:
tinum occupauit armatus. nec tueri libertatem armis destitit, nisi postquam se coniuratorum conspiratio ipsis quoque honoribus abdicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
equitia curabant equum specta
illum armenti quidem regalis fu¬
isse genus. formatum pedib ad pe¬
gasi fabulam. & siqui fuisse lao¬
medonti eiꝰmodi p̃dicantur. Addt̃q¬

Expanded text:
armenta vel equitia curabant equum spectabillum armenti quidem regalis genus, formatum pedibus ad Pegasi fabulam opinabilem et, si qui fuisse Laomedonti, eiusmodi praedicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
simili affectu quo solitus: protinus¬
ꝙ: consuluit suꝑ tlandestino ma¬
riti confilio. Qui tum assidenti sibi
alexandro ex arte illa astrica loqͦ¬
Annuit posse. Tempus exigit.
uesꝑam pollicetur. Quȩ i aduenit:
comitare inquit mecũ ad campe¬
strem lotum. easq tibi in celo lucen
ꝓgressi ex oppido: dabat uidere
alexandro que cupiuerat. Qui dũ
cipitat. ibiq letali ictu cęruitis af
facti tibi consilium fuit: Alexan¬
der respondit. Conquerendũ tͥ
nescius que tibi impenderent.
fitetur. Tum egyptifugam.tum
nam arte uxore sit potitus ad si¬
militudinẽ dei. & his dictis: ani¬
mam exestuat⁊̃ hic alexander c̃o
ꝑto quod pater sibi fuerit quem

Expanded text:
simili adfectu quo solitus, Nectanque consulit super clandestino mariti consilio. Qui cum adsidente sibi Alexandro ex arte illa astrica loquAdnuit posse. Tempus exigit. Vesperam pollicetur. Quae ubi advenerit, comitare, inquit, una mecum ad campestrem locum easque tibi in coeli choro lucentprogressus oppido dabat videre Alexandro quae cupiverat. Enim non una cipitat; ibique letali ictu cervicis Nectfacti tui consilium fuit? At ille respondit: conquerendum iginescius quae te impenderent riem, tum Aegypti fugam, tum nam arte potitus uxore sit ad similitudinem dei. Et in his dictis animam exaestuat. Hinc Alexander comperto eo quod pater sibi quem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sorbeantur. & rursum inuasu¬
ie litora renouentur. His ita proli¬
batis: ad ceptam narrandi seriem re
scandanauia uuinili tũ ibor & dio¬
ne ducib: in regionẽ quȩ appella¬
batur scoringa uenientes. ꝑ annoᷤ
pore ambri & assi uuandalorũ au¬
ces uitinas quasq ꝓuincias bello
p̃mebant. Hi iam multis elati ic¬
toriis. nuntios ad uuinilos mittur̃
ut aut tributa unandalis ꝑsoluẽ¬
rent. aut se ad belli certamina pre-¬
pararent. ¶Tunc ibor & aio anniten¬
te matre gabara deliberant melic̃e.
armis libertatem tueri. quã tribu¬
torum eandem solutione fȩdari.
Mandant ꝑ legatos uuandalis pu¬
gnaturos se pͥotius qͣm seruituroi. ẽ¬
rant siqͥdem tunc uuinili uniu̾si
inuenili erate florentes s numen
ꝑ exigui. quippe qui tmniꝰ ñ nimie
amplitudinis insule. tercia solum¬
mͦ particula fuerant.

Expanded text:
quae sorbeantur et rursum invasuquae sorbeantur et rursum invasurae litora revomantur. His ita praelibatis, ad coeptam narrandi seriem redScadinavia Winnili, cum Ibor et Aione ducibus, in regionem quae appellatur Scoringa venientes, per annos pore Ambri et Assi Wandalorum duces vicinas quasque provincias bello premebant. Hi iam multis elati victoriis, nuntios ad Winnilos mittunt, ut aut tributa Wandalis persolverent, aut se ad belli certamina praepararent. Tunc Ibor et Aio, adnitente matre Gambara, deliberant, melius esse armis libertatem tueri, quam tributorum eandem solutione foedare. Mandant per legatos Wandalis, pugnaturos se potius quam servituros. Erant siquidem tunc Winnili universi iuvenili aetate florentes, sed numero perexigui, quippe qui unius non nimiae amplitudinis insulae tertia solummodo particula fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
tib suꝑnataret. ui aquarũ labentiũ
abductus. ad oram usq immanissi¬
mi illius baratri ꝑuenit. Qui cũ
ꝓ fundissimũ & sine fine patens
chaos aspiceret. ipse quoq pauo¬
re premortuus sese illuc rinturũ
expectaret: subito qͦd sꝑare ñ poterat
saxo cuidam suꝑiectus in sedit̃. De¬
cursis si quid̾e iam om̃ib que sor¬
bende erant aquis. ore illius fu̾an
margines denudati. Dumq ibi in¬
ter tot angustias anxius uix obme¬
tum palpitans resideret. dilatamo:
ad modicũ mort̾ẽ nichominꝰ oꝑiret:
conspicit ecce subito quasi magnos
aquarũ montes de ꝓfundo resilire.
nauesq quȩ absorpte fuerant pri¬
mas emergere. Cũq: una ex illis
contigua ei fieret. ad se eam insu
quo potuit app̃hendit. Nec mora
celeri uolatii prope litus aduectꝰ.
metuende necis casus euasit. ꝓprii
p̃tmodũ ꝑiculi relator existens. No¬
strum quoq id ẽ. adriaticũ mare
qͦd licet minus similiter tam̃ uene¬

Expanded text:
tibus supernataret, vi aquarum labentium tibus supernataret, vi aquarum labentium abductus, ad oram usque inmanissimi illius baratri pervenit. Qui cum iam profundissimum et sine fine patens chaos aspiceret, ipsoque pavore praemortuus se illuc ruiturum exspectaret, subito, quod sperare non poterat, saxo quodam superiectus insedit. Decursis siquidem iam omnibus quae sorbendae erant aquis, orae illius fuerant margines denudati; dumque ibi inter tot angustias anxius vix ob metum palpitans resideret, dilatamque ad modicum mortem nihilominus operiret, conspicit ecce subito quasi magnos aquarum montes de profundo resilire navesque, quae absortae fuerant, primas emergere. Cumque una ex illis ei contigua fieret, ad eam se nisu quo potuit adprehendit; nec mora, celeri volatu prope litus advectus, metuendae necis casus evasit, proprii postmodum periculi relator exsistens. Nostrum quoque, id est Adriaticum, mare, quod licet minus, similiter tamen Vene
Abbreviated transcription (Latin):
litate exinde elongantur. quanta
prius attracte sunt Affirmant
etiam & aliam huiꝰmodi uoraginẽ
inter britanniã insulam gallic̃aq
ꝓuintiam¶ Cui etiam rei astpulas¬
tur sequanica aquitamcaq litorã
quȩ bis in die subitis mundationb¬
oPlentur. ut qui fortasse aliquan¬
tulum introrsus alitore repertus
fuerit. euadere uix possit. Uideas
earum regionũ flumina fontem
uersus cursu uelotissimo relabi. ac
ꝑ multorũ miliũ spacia dulces flu¬
minũ limphas in amaritudinem
uerti ¶Riginta ferme a sequanico
litore euodia insula milib distat.
in qua sicut ab illius incolis asseue¬
ratur uergentiũi in eandẽ caribdim
aquarum garrulitas auditur. Au¬
diui quendam nobilissimũ galloꝵ
referentẽ. quod aliquante naues pͥ¬
us tempestate conuuilsȩ. postmodũ
ab hac eadem caribdi uoratȩ sunt.
Unus autẽ solumm ex om̃ib iuris
qui in nauib illis fuerant morien¬
tib ceceris dum ad huc spirans fluc¬

Expanded text:
litate exinde elongantur, quanta litate exinde elongantur, quanta prius adtractae sunt. Adfirmant, esse et aliam huiusmodi voraginem inter Brittaniam insulam Galliciamque provinciam; cui etiam rei adstipulantur Sequanicae Aquitaniaeque litora; quae bis in die tam subitis inundationpplentur, ut, qui fortasse aliquantulum introrsus a litore repertus fuerit, evadere vix possit. Videas earum regionum flumina fontem versus cursu velocissimo relabi ac per multorum milium spatia dulces fluminum limphas in amaritudinem verti. Triginta ferme a Sequanico litore Evodia insula milibus distat. In qua, sicut ab illius incolis adseveratur, vergentium in candem Caribdi aquarum garrulitas auditur. Audivi quendam nobilissimum Gallorum referentem, quod aliquantae naves prius tempestate convulsae, postmodum ab hac eadem Caribdi voratae sunt. Unus autem solummodo ex omnibus viris qui in navibus illis fuerant, morientibus ceteris, dum adhuc spirans fluc
Abbreviated transcription (Latin):
misimꝰ litore contra octidentalẽ
plagam. quia sine fine oceanñ pela¬
gus patet. ꝓ fundissima aquarum
illa uorago ẽ. quã usitato nomine
maris umbilicũ uocamꝰ. que bis
in die fluctus absorbere & rursum
euomere dicitur. sicut ꝑ unuersa
illa litora accedentib ac recedenti¬
b fluctib celerttate nimia fieri
comꝓbatur. huiꝰmodi uorago atq
uertigo a pocta uirgilio caribdis ap¬
pellatur. quã ille in freto siculo ẽẽ.
in suo carmine loquitur hoc modo
dicens¶Dextrum scilla latus: leuu
implacata caribdis obsidet. atque
uno baratri ter gurgite uastos Sor¬
bet in abruptum fluctus. rursusq
sub aurasserigit alt̾nos. & sy dera
uerberat undas Abhac sane de qua
diximꝰ uertignie sepe naues raptim
cursim attrabi affirmantur tan¬
ta celeritate. ut sagitarum ꝑ aera
lapsus imitari uidẽantur. & ñnum¬
qͣm in illo baratro horrendo miniꝰ
exttu ꝑeant. Sepe quȩ iamiamq
mergende sint. subitis undarium
molib retroactȩ. tanta rursus agi¬

Expanded text:
misimus litore, contra occidentalem partem, qua sine fine oceanum pelagus patet, profundissima aquarum illa vorago est, quam usitato nomine maris umbilicum vocamus. Quae bis in die fluctus absorbere et rursum evomere dicitur, sicut per universa illa litora accedentibus ac recedentibus fluctibus celeritate nimia fieri conprobatur. Huiusmodi vorago sive vertigo a poeta Virgilio Caribdis appellatur; quam ille in freto Siculo esse suo in carmine loquitur, hoc modo dicens: “Dextrum Scylla latus, laevum implacata Caribdis Obsidet, atque imo baratri ter gurgite vastos Sorbet in abruptum fluctus, rursusque sub auras Erigit alternos, et sidera verberat unda”. Ab hac sane de qua diximus vertigine saepe naves raptim cursimque adtrahi adfirmantur tanta celeritate, ut sagittarum per aera lapsus imitari videantur; et nonnumquam in illo baratro horrendo nimis exitu pereunt. Saepe cum iam iamque mergendae sint, subitis undarum molibus retroactae, tanta rursus agi
Abbreviated transcription (Latin):
sentia regiumꝙ: sunt posite ciuitatẽ.
ona deniꝙ: ꝓuintia
in appenninis alpib eod̾e no
mine nucupatur. que inde origi¬
uem capiunt: ubi cottiarũ alpe̾s
tinuntur. He appenninȩ alpes
ꝑ mediam italiam ꝑgentes. tuscĩa
ab etruria. umbriamq a flammni¬
nia diiidunt̃. In qua sunt ciuita¬
tes. ferronianꝰ. & monte bellium.
bobium. & urbinuũ. necñ & oppi¬
dum qͦd uerona appellatur. Aipes
autẽ appennine dictȩ sunt apuni¬
cis. hoc est hannibale & eiꝰ exercitu
quando ꝑ easdem rom̃ã tendentes
transitũ habuerunt. Sunt qui al
lat. Secima porro emilia aliguria
incipiens: inter appenninas alpes
& padifluenta uersus rauennam
ꝑgit. hec locupletib urbib deco¬
ratur.placentia scilicet.ꝑ armaq
regio. & bononia. corneliiꝙ: foro. cu¬
ius castrũ immolas appellatur. Ex-¬
titerunt qͦ qui emiliam & ualeriã
nursiamq ꝓuintiam una dic̾ent.
S horum sententia stare ñ potest:
quia inter emiliam & ualeriam

Expanded text:
sentia Regiumque sunt posite civitates. Nona denique provincia in Appenninis Alpibus computatur, que inde originem capiunt, ubi Cottiarum Alpes finiuntur. He Appennine Alpes, per mediam Italiam pergentes, Tusciam ab Emilia, Umbriamque a Flaminia dividunt; in qua sunt civitates Feronianus et Montemvellium, Bobium et Orbinum, necnon et oppidum que Verona appellatur. Alpes autem Appennine dicte sunt a Punicis, hoc est Hannibale et eius exercitu, qui per easdem, Romam tendentes, transitum habuerunt. Sunt qui Alplat. Decima porro Emilia a Liguria incipiens, inter Appenninas Alpes et Padi fluenta versus Ravennam pergit. Hec locupletibus urbibus decoratur: Placentia scilicet Parmaque, Regio et Bononia Corneliique Foro, cuius castrum Imolas appellatur. Extiterunt quoque qui Emiliam et Valeriam Nursiamque unam provinciam dicerent. Sed horum sententia stare non potest, quia inter Emiliam et Valeriam
Abbreviated transcription (Latin):
& absecuris nob̃ epulȩ capiuntur.
& triduo continuo sine sole claro
id nob̾ accidit pendente minaci
nubilo. Et ego sepultis ad modum
quingentis militib qui int̃ mues
ꝑierunt. castra inde mutari un¬
peraui. Nam & edita telo ꝓmunc¬
toria ad oceanum mȩthiopia ui-¬
dimꝰ. & enesios quoq uidimꝰ mon¬
tes. & antrum liberi. quo ꝑditos
immisimꝰ. quia dicebantur ter¬
cia die febrib mori qui spelunc̃a
dei introissent. Quod fuisse ma¬
nifestum mortib eorũ ꝓbauimꝰ:
quia intrari prẽt religionem nos

Expanded text:
 ab securis nobis epulae capiuntur  ab securis nobis epulae capiuntur et triduo continuo sine sole claro id nobis accidit pendente minaci nubilo. Et ego sepultis admodum quingentis militibus qui inter nives perierunt, castra inde mutari imperavi. Nam et edita caelo promunctoria ad oceanum in Aethiopia vidimus et Enesios quoque vidimus montes et antrum Liberi, quo perditos immisimus, quia dicebantur tertia die febribus mori qui speluncam dei introissent. Quod fuisse manifestum mortibus eorum probavimus, quia intrari praeter religionem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ recollectis sarcinis ex integr̃o
in apriciore ualle sedem castrortim
inueni. ordinatisq rebus omnib
cenare militem iussi. Nam & flat᷑
euri deciderat. & frigus ingens ues¬
ꝑtino accrescebat tempore. Cadere
mox in modũ uellerũ imm̃se cepe¬
runt nues. quarũ aggerationem
metuens ne castra tumularentur.
calcare milite muem iubeo. ut quã
pͥmum iniuria pedum tabesceret.
ꝓderentur & ignes aliquateñ qui
mmue pene erant extincti.Una
tam̃ res fuit saluti. quod mom̃ito
temporis he delapsȩ sunt nu es
imbre ueniente largo. quẽ protinꝰ
atra nubs secuta ẽ. uiseq nubes ar¬
dentes de celo tanqͣm faces decidere.
ut incendio earum totus campus
arderet. Uerebantur dicere ne de¬
orum ira p̃meret. quod ego homo
herculis liberiq nestigia transgre¬
di conatus ẽtm. Iussi igitur stissas
uestes opponere ignib:. Nox serena
continuo reddita ẽ. nob̾ orantibus
Tum ignes ex integro accendint᷑.¬

Expanded text:
tandem recollectis sarcinis ex integro tandem recollectis sarcinis ex integro in apriciore valle sedem castrorum inveni ordinatisque rebus omnibus cenare militem iussi. Nam et flatus Euri ceciderat et frigus ingens vespertino accrescebat tempore. Cadere mox in modum vellerum immensae coeperunt nives. Quarum aggerationem metuens ne castra cumularentur, calcare militem nivem iubeo, ut quam primum iniuria pedum tabesceret, proderentur et ignes aliquatenus, qui nive paene erant extincti. Vna tamen res fuit saluti, quod momento temporis hae dilapsae sunt nives imbre veniente largo. Quem protinus atra nubes secuta est visaeque nubes ardentes de caelo tamquam faces decidere, ut incendio earum totus campus arderet. Verebantur dicere ne deorum ira premeret, quod ego homo Herculis Liberique vestigia transgredi conatus essem. Iussi igitur milites scissas vestes opponere ignibus. Nox serena continuo reddita est nobis orantibus. Tum ignes ex integro accenduntur et