comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minus sciunt magis agere gestiuut/ equitandi inscium eguo impone
uix illum inde diuulseris/ ce loquendi ignarum sultem pudor ad cacẽdu
cogur. ot si loqui nesçis quod alii audiant disce loquentes alios audure
non ast minus artificium tacere q loqui cum sit tutius atq facillus/¬
.d. Non possum exprimere quod in corde est/. Rõ. Si intellectu polles
maguis q et altis qui in animo sunt sensibus icocunda uox et uolubilis
migua non suppetit/ quiesce / noli quod in feliciter succedit retentaie
quid ergo: bono tuo non tantum equanimiter sed lete utere/ alienũ liu¬
que aliis neu linguam stultum q superuacuo atteras / Sine inꝙͣ loqui a¬
lios tu intellige cum secretior tum maior ex ingenio uoluptas q̃ ex elo¬
quio percipitur magis ꝙ continua et plus quienis et in uidie minus
liabens d. Coram niu̾ltis loqui pudor impedit. Ro. Magnis hoc uius acibs¬

Expanded text:
minus sciunt magis agere gestiunt. Equitandi inscium equo impone: minus sciunt magis agere gestiunt. Equitandi inscium equo impone: vix illum inde divulseris, te loquendi ignarum, saltem pudor ad tacendum cogat; et, si loqui nescis quod alii audiant, disce loquentes alios audire: non est minus artificium tacere, quam loqui, cum sit tutius atque facilius. Non possum exprimere quod in corde est. Si intellectu polles, magnisque et altis qui in animo sunt sensibus iucunda vox et volubilis lingua non suppetit, quiesce: noli quod infeliciter succedit retentare. Quid ergo? Bono tuo non tantum equanimiter, sed late utere; alienum linque aliis, neu linguam stilumque supervacuo atteras. Sine, inquam, loqui alios, tu intellige; cum secretior, tum maior ex ingenio voluptas, quam ex eloquio percipitur, magisque continua, et plus quietis et invidie minus habens. Coram multis loqui pudor impedit. Magnis hoc viris accidi
Abbreviated transcription (Latin):
cicet aninum solida quasi uirtus in uerbis sit .d. Eloquentie nichil est
siõ. Est fortasse multum securitatis/ quod non esset si eloquentie multũ
esset multorum quoq in quibus et cua forsitan ut uita sic et turior fama
eut/ .d. Nichil est eloquentie. Rõ. Cura ut sapientie sit aliquid ur in nocẽ¬
tie ur uirtutis illa eium paucorum hec sunt omnium non te insignis poetaꝵ
non te maior oratorum raritas trahat ymo uero uide ut subito dictũ mu¬
cem si te rautas allicit hec age hac ad illam itur uia in dignũ quidem ut
ul melius / sic nil iam rarius uitute. Eloquetia ip̃a quam paucorum di¬
ii multo est crebuorq uirtus adeo ꝙ omnes possunt omnes negligunt
ped pauei possunt omnes appetunt omnes experiuntur/ .d. uerborum ĩ¬
qps sum . Rõ. Rebus intende animu in uerbis enim flatus et labor erelo¬
quium/ in rebus quies uirtus et felicitas/ .d. loqui nescio. Rõ. o ultiq̃

Expanded text:
ercet animum, solida quasi virtus in verbis sit. Eloquentie nichil est ercet animum, solida quasi virtus in verbis sit. Eloquentie nichil est michi. Est, fortasse multum securitatis, quod non esset, si eloquentie multum esset, multorum quoque in quibus et tuta forsitan ut vita, sic et tutior fama erit. Nichil est eloquentie. Cura ut sapientie sit aliquid, ut innocentie, ut virtutis: illa enim paucorum, hec sunt omnium. Non te insignis Poetarum, non te maior oratorum raritas trahat, immo vero vide ut subito dictum mutem: si te raritas allicit, hoc age, hac ad illam itur via. Indignum quidem, ut nichil melius, sic nil iam rarius virtute; eloquentia ipsa quam paucorum dixi, multo est crebrior quam virtus; adeo, quod omnes possunt, omnes negligunt; quod pauci possunt, omnes appetunt, omnes experiuntur. Verborum inops sum. Rebus intende animum: in verbis enim flatus et labor et eloquium, in rebus quies, virtus ac felicitas. Loqui nescio. Multi que
Abbreviated transcription (Latin):
lligentiam ꝑfidia . d. o emoria pene nulla sum. Rõ. Ea est rerum a¬
dieno humanarum / ut qui pautiora meminerit/ minor illi fleruumã
si ubi nec emendatio nec penitentia utilis locum habet. quid superest ali¬
ud qͣ obliuionis auxilium
de eloquẽtie de fectu. dolo.¬
loquium deest. Rõ. Altero queiendi odii in strumento cares
nature brnoficium agnosce lut magnum tibi in ancipites reos
sic in te non paruum fortune ius eripit/ multi propter
Ieloquentiam peuere/. si hinc dubitas utriusq eloquii prin¬
cipos inteuoga nam minoium ob hanc causam passim ꝑeuntium plena sunt
omnia in quibus idem ip̃e periculo qui excelentie est propior ac nonor fama
hunt quibus ob scurum nomen propugnaculum est salutis . Singe autem
abesse periculum / Disertis nunq abest labor nichil est in rebus tam in ane ꝑ
quo tanti labores tante q uigilie ultro suscipiantur flatus uolanilis sic ex¬

Expanded text:
iligentiam perfidia. Memoria pene nulla sum. Ea est rerum ciligentiam perfidia. Memoria pene nulla sum. Ea est rerum conditio humanarum, ut qui pauciora meminerit, minor illi fletuum causa sit. Ubi nec emendatio, nec penitentia utilis locum habet, quid superest aliud quam oblivionis auxilium? 102 DE ELOQUENTIE DEFECTU Eloquium deest. Altero querendi odii instrumento cares: nature beneficium agnosce, que ut magnum tibi in ancipites reos, sic in te non parvum fortune ius eripuit. Multi propter eloquentiam periere; si hinc dubitas, utriusque eloquii principes interroga: nam minorum ob hanc causam passim pereuntium, plena sunt omnia; in quibus idem ipse periculo, qui excellentie est propior ac notior fama. Sunt quibus obscurum nomen propugnaculum est salutis. Finge autem abesse periculum: disertis nunquam abest labor. Nil est in rebus tam inane, pro quo tanti labores tanteque vigilie ultro suscipiantur; flatus volatilis sic ex
Abbreviated transcription (Latin):
consurgeret non crisippus accutissimum illud ac profundissimum uolum̃
coptum iuueni in extrema persiceret senẽctute/ Non homeius illa etate di¬
uinum et celeste opus ex cuderet Non symonides octogesimo uite annop¬
eu̾um in ceitamen uiuenili fe ruore animi senili autem maturitate uls¬
deret Non quarto et nonagesimo osocrates ardens illud opus ac nta¬
biler et prope centesimum sopbodes rragici sũmumi sali decus suam cq̃le¬
ret edipodenr ilon ocrogenars maior cato/ nulla muratione uocis aut lues
nlllo memorie lapsu/ uel in graui seip̃m accusatione defenderet uł claussi¬
mos õratores/ ultrõ ip̃e ad iudirium euccaret ⁊d. Infida memoria est.¬
Nõ. Noli ergo illi fidere sepe calculum sibi pone Quiꝰ quid credideus aõ¬
festini heige/. et quod cras facturus fuerasi nune facito/ non est tuta
Dillario sic ex malis siquid boui potes elice fides socii desidiam parit d¬

Expanded text:
consurgeret; non Chrysippus acutissimum illud ac profundissimum volumen consurgeret; non Chrysippus acutissimum illud ac profundissimum volumen ceptum iuvenis, in extrema perficeret senectute; non Homerus illa etate divinum et celeste opus excuderet; non Simonides octuagesimo vite anno pierium in certamen, iuvenili fervore animi, senili autem maturitate descenderet; non quarto et nonagesimo Ysocrates ardens illud opus ac mirabile, et prope centesimum Sophocles, tragici summum stili decus, suam compleret Edypoden; non octogenario maior Cato, nulla mutatione vocis aut laterum, nullo memorie lapsu, vel in gravi seipsum accusatione defenderet, vel clarissimos oratores ultro ipse ad iudicium evocaret. Infida memoria est. Noli ergo illi fidere, sepe calculum secum pone, quicquid credideris confestim exige, et quod cras facturus fueras, nunc facito. Non est tuta dilatio: sic ex malis si quid boni potes elice. Fides socii desidiam parit, d
Abbreviated transcription (Latin):
Ed memoria inopi et infirma sum. Rõ. Est hec alia senec tutis¬
ꝑ in famia haud uerior qͣ relique. sedut uera sit huie quoq
studii ope sub uenias/ .d. oiemoria labescit/ . Ro. A desto ne
corruat et labentem igi ereicitatione substenta fac ꝙ mu¬
io ruinam minitanti  ad hibe repagula oportunis litis / et fragilem crebus
ac ualidis ad miniculis cucũualu. d. o emoria fluxa est. Rõ. Dilligẽtiaer
artificio illam stringe/ cuntis ingenii. memorieq defectibus eccurit in¬
dustria / nl paritur perire nil minui hec est que pħos et poetas sones
uirentissimo ingenio ac stillo hẽc esti que decrepitos oratores/ uoce solida
ualidis q bateribus ac tenaci memoria seruare potest quod nisi sic eẽt
nunq̃s̃ solon et quottidie discens aliquid senesceiet/ et supiemũ agens
sprritum lid colloquium assindentium amicorum yex ip̃a quasi iam motte

Expanded text:
ed memoria inopi et infirma sum. Est hec alia senectutised memoria inopi et infirma sum. Est hec alia senectutis infamia, haud verior quam relique; sed, ut vera sit, huic quoque studii ope subvenias. Memoria labascit. Adesto ne corruat, et labantem iugi ecercitatione sustenta. Fac quod muro ruinam minitanti fieri solet, adhibe repagula opportunis locis, et fragilem crebris ac validis adminiculis circumvalla. Memoria fluxa est. Diligentia et artificio illam stringe. Cunctis ingenii memorieque defectibus occurrit, industria; nil patitur perire, nil minui; hec est que Philosophos et Poetas senes, virentissimo ingenio ac stilo, hec est que decrepitos oratores voce solida validisque lateribus ac tenaci memoria, servare potest. Quod nisi sic esset, nunquam Solon, et quotidie discens aliquid senesceret, et supremum agens spiritum, ad colloquium assidentium amicorum, ex ipsa iam quasi morte
Abbreviated transcription (Latin):
uosius aut tanto est scuuis prouehi qͣ natura quanto sarius ꝓroposito lopi
aliquidꝰ ageie q casui .d. Ingenio rardo piorsus et in ualido sum. Rõ. Si¬
liceus non potes / at uirtuti stude nemo non ad illam saris ingeniosus ubii
non acuimnen queritur sed uoluntas ad quam quidam litertis nil prodesseꝵ⁊
alii olesse ecium opĩnati sunt iõ q deẜtis scudiis in solitudines abieie
et eximce illis scientie loco fuit ignorantia litterarum/ dequo rum iuditio
pronuntiare difficile est/ Id de quo constat extremũ accipe/ nemo cefallat
nec te uulggi stupor nec stultoium uoces moueant maius tutius q est
uirtute q litteris clarum fieri. itaq illud semꝑ optabile sepe istuiꝰ for¬
mudabile res ostendit or si ad uirturem animi literarum lux accesẜit
ecum demum consumatum quicdam atq ꝑfectum est ea quidem si quãĩ
rebus humanis potest esse ꝑfectio/
de in opi et infirma memoria.do.¬

Expanded text:
riosius autem tanto est studio provehi quam natura, quanto satius proposito boni riosius autem tanto est studio provehi quam natura, quanto satius proposito boni aliquid agere quam casuliteris non potes, at virtuti stude: nemo non ad illam satis ingeniosus, ubi non acumen queritur, sed voluntas, ad quam quidam literas nil prodesse, alii obesse etiam opinati sunt. Ideoque desertis studiis, in solitudines abiiere, et eximie illis scientie loco fuit ignorantia literarum, de quorum iudicio pronuntiare difficile est. Id de quo constat extremum accipe, nemo te fallat, nec te vulgi stupor, nec stultorum voces moveant: maius tutiusque est virtute, quam literis, clarum fieri. Itaque semper illud optabile, sepe istud formidabile res ostendit, quod si ad virtutem animi literarum lux accesserit, tum demum consummatum quiddam atque perfectum est, ea quidem, si qua in rebus humanis potest esse perfectio. 101 DE INOPI ET INFIRMA MEMORIA S
Abbreviated transcription (Latin):
ingenium tardum ac modestum / q̃ uelox ac preruptum nam ut
inde non insignis glorie nec spes operum magnorum ⁊ita binc eroꝵ
grauium / et turpis ignomi nie metus est tollerabilius aut.multo est
fieri in glorium q in famem/ .D. Ingenio segni sum. Rõ. Quod̾ equis
segniburs fieri soler stimulos adhibe non hmc tibi torporis excusano
sod laboris occasio data est/ sunt qui statim quod non ultio ꝑ uenei̾t
deserendum putent/. At tu preme insta contende / generosum auiniũ
dissi cultas erigit / alit labor illie maxi me nititur id q pluris extiniat
ubi resistentie plus in uenit factum studio ingeniosum socratem le¬
gis diẜitum q demostenem et quamultis idem accidit singulare quidem no¬
men pauci cecupant rarior est fama q̃ meritum.d. Ingenio hebes sum.¬
liõ. Non tibi ꝓ uectus ueo sp̃os eiepta sed industrie in uecta necessitas glo¬

Expanded text:
ingenium tardum ac modestum quam velox et preruptum. Nam ut ingenium tardum ac modestum quam velox et preruptum. Nam ut inde non insignis glorie nec operum magnorum spes, ita hinc errorum gravium et turpis ignominie metus est, tolerabilius autem multo est fieri inglorium, quam infamem. Ingenio segni sum. Quod equis segnibus fieri solet, stimulos adhibe, non hinc tibi torporis excusatio, sed laboris occasio data est. Sunt qui statim quod non ultro provenerit deserendum putent; at tu preme, insta, contende: generosum animum difficultas erigit, alit labor, illic maxime nititur, idque pluris extimat, ubi resistentie plus invenit. Factum studio ingeniosum Socratem legis, disertumque Demosthenem; et quam multis idem accidit! Singulare quidem nomen pauci occupant; rarior est fama quam meritum. Ingenio hebes sum. Non tibi provectus, ideo spes erepta, sed industrie inventa necessitas. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾ hec quoq minuitur si dilligenter intenderis. d. At
pigro obtusso q sum ingenio. Rõ. Quid̾ tu igitur huic
morbo indignarione an la mentis succurendum putas.
longe alio remedio ies eget non est indulgendum somno/ nõ libidini
non cibo non uino non inanibus fabulis/ non captande excusatõnũ
ause. et reflexa in naturam culpa in hertie subcumbendum sed uigilã¬
dum/ cogitandum/ suspirandum aubelandum enitendum assurgen¬
dum/ incitanda ius animi excutiendus torpor/ propellanda segnities
abstinendum uoluptatibus  incunibendum studiis nil tam graue q̃d
non leuet intencio/ nil tam durum quod non leniat/ nil tam obtusu
quod non acuat/ nil tam pigrum quod non urgeat nil deniq tam de¬
fossum. tam q obstrusum quod non eruat tam sopitum quod non ex¬
citer .D. Ingenio tardo sum .kõ. Qui uelocitatem ingenii laudem
dicunt / tarditatem dicnuos infamiam certe scio m allim tamen

Expanded text:
sed hec quoque minuitur si diligenter intenderis. At sed hec quoque minuitur si diligenter intenderis. At pigro obtusoque sum ingenio. Quid tu igitur, huic morbo indignatione an lamentis succurrendum putas? longe alio remedio res eget. Non est indulgendum somno, non libidini, non cibo, non vino, non inanibus fabulis, non captande excusationum cause, et reflexa in naturam culpa inertie succumbendum, sed vigilandum, cogitandum, suspirandum, anhelandum, enitendum, assurgendum, incitanda vis animi, excutiendus torpor, propellenda segnities, abstinendum voluptatibus, incumbendum studiis. Nil tam grave quod non levet, nil tam durum quod non leniat, nil tam obtusum quod non acuat, nil tam pigrum quod non urgeat, nil denique tam defossum tamque obstrusum, quod non eruat, tam sopitum quod non excitet intentio. Ingenio tardo sum. Qui velocitatem ingenii laudem dicunt, tarditatem dicturos infamiam certe scio; malim tamen
Abbreviated transcription (Latin):
.d. Mole coiporea laboro. Rõ. Alius contrario/ alius alio laborat nulliꝰ
sine labore uira agitr sed quisq suum nouit alienum uel despicit uel
ignorat .d. Multum corporee molis excceuit . Rõ. Si hominis nom̃
qua moitale est q̃nimal ab huo. ducit/ sic maxime homo ers mul¬
ra humo obsitus / non potest tamen celestem sic natura rerrestris
obruere/ quin assurgat/. nisi se surdam uirtutr/ et malesuade creda¬
lam piebeat uoluptari/ D. Graue corpus animum p̃mit/ . Rõ. Ip̃m col¬
ige animum/. et enormem sarcinam magno ⁊usu ꝑfer. ac cogita sep
celescia ingenia ex hoc fasee corpoiee molis euimperẽ et miram ad alud¬
Sinem perueniie . D. Coipouss onere ꝑgrauor. Rõ. Et si uinci neq̃at
natura/ omni tamen stu̾io enitere ur in dies et urubus tuis acce¬
dat aliquid et sarcine detrahatur
de graui r̃genii carditate.dolo.¬
E graui duro q sum ingenio. Rõ. Grauedo molestior

Expanded text:
. Mole corporea laboro. Alius contrario, alius alio laborat; nullius . Mole corporea laboro. Alius contrario, alius alio laborat; nullius sine labore vita agitur, sed quisquis suum novit, alienum vel despicit vel ignorat. Multum corporee molis excrevit. Si hominis nomen, quod mortale est animal, ab humo ducitur, sic maxime homo eris, multa humo obsitus. Non potest tamen sic celestem naturam terrestris obruere; quin et assurgat, nisi se surdam virtuti, et male suadenti credulam prebeat voluptati. Grave corpus animum premit. Ipsum collige animum, et enormem sarcinam magno nisu perfer, ac cogita sepe celestia ingenia ex hoc fasce corporee molis erumpere, et miram ad altitudinem pervenire. Corporis onere pregravor. Etsi vinci nequeat natura, omni tamen studio enitere, ut in dies et viribus tuis accedat aliquid, et sarcine detrahatur. 100 DE GRAVIS INGENII TARDITATE At gravi duroque sum ingenio. Gravedo molestior,
Abbreviated transcription (Latin):
ris esse solet ne qui illam ad miserit h anc excludat quãuis int̾dũ nõ
etatis sed narure cõmes in ueniatur und̾e fit e ut et iuuenes graues/ et
seniculos agiles uideanius/ ceterum et si graui sub corpore sepe aĩis leuis
et sub. leui grauis habitet. corporis tamen atq animi proportio quedam
parilitas q si ob ueneut haud̾ aspnanda est .d. Moles coiporis inga̾
est. Rõ. Non minor quãuis in usibilis animi moles et constantia bẽ
illi obice nichil graui erit/ .d. M ole corporea demergor. Rõ. Agilitate n¬
ris emerge. et illam atenuare ac discutere laborando stude circuneundo
res multas et difficiler agendo/ exercicio mentis et corporis/ exilio uo¬
luptatum / pelle otia/. arcesse negoria sperne libidines odi in hertiam
curas ama mollitiem abice sectare duritiem/ asperis dellectare e¬
bo potu accubitu sessione intentionepeipena/ so mno breui ac solicito.¬

Expanded text:
tis esse solet, ne qui illam admiserit, hanc excludat, quamvis interdum non tis esse solet, ne qui illam admiserit, hanc excludat, quamvis interdum non etatis, sed nature comes inveniatur. Unde fit ut et iuvenes graves et seniculos agiles videamus. Ceterum, etsi gravi sub corpore sepe animus levis, et sub levi gravis habitet, corporis tamen atque animi proportio quedam parilitasque si obvenerit, haud spernenda est. Moles corporis ingens est. Non minor, quamvis invisibilis, animi moles et constantia; hanc illi obice, nichil grave erit. Mole corporea demergor. Agilitate mentis emerge, et illam extenuare ac discutere laborando stude, circumeundo, res multas et difficiles agendo. Exercitio mentis et corporis, exilio voluptatum, pelle otia, arcesse negotia, sperne libidines, odi inertiam, curas ama, mollitiem abice, sectare duritiem, asperis delectare, cibo, potu, accubitu, sessione, intensione perpetua, somno brevi ac sollicito
Abbreviated transcription (Latin):
defugisse uideamini quin et illud e celo tibi eciam dictum crede insi ce
deus is cuius est templum hoc omue quod conspicis / istis te corporis
custo diis liberauerit huc tibi aditus pacere non potest Et ad sũma
caue ne aut ullo unqͣ uite tedio ita mortem cogites ut occupare illam
tibi licitum putes aut ullo gaudio ita non cogites / ut in cautum illau
animum improuisa deiciat
Raui sum corpore. Rõ. Queri posses si ut uolucris ad uolarĩi
non ut ui ad uirtutem natus eẽs .d. Graue corpus et in abi¬
le est .Rõ. hanc queiellam roscio dimitte atq esopo tu sus
ꝑ arctum circulum fiecti uel ꝑ funem aeuum labi nequis
quid. ad reniꝭ ito cum uiris bonis gressu sobrio gestus ac saltus instrionũ
sunt Sapientem ut in actibus ut qr in ueibis sic in incessu grauitus decet
ac modestia. T. Graui coipore sum. Rõ. hec grauedo una comitum senecti¬

Expanded text:
diffugisse videamini”, quin et illud, e celo tibi autem dictum crede: “Nisi diffugisse videamini”, quin et illud, e celo tibi autem dictum crede: “Nisi Deus is, cuius est templum hoc omne quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest.” Et, ad summam, cave ne aut ullo unquam vite tedio ita mortem cogites, ut occupare illam tibi licitum putes, aut ullo gaudio ita non cogites, ut incautum illa animum improvisa deiciat. avis sum corpore. Queri posses, si ut volucris ad volatum, non ut vir ad virtutem natus esses. Grave corpus et inhabile est. Hanc querelam Roscio dimitte atque Esopo. Tu, si vel per arctum circulum flecti, vel per funem aerium labi nequis, quid ad rem? ito cum viris bonis, gressu sobrio: gestus ac saltus histrionum sunt. Sapientem ut in actibus, utque in verbis, sic in incessu gravitas decet ac modestia. Gravi corpore sum. Hec gravedo una comitum senectu
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eterna. ad. multa me undiq uite tedia cucundant .Rõ. pro¬
pellenda gloria cogitarionibus letis ac spe bona et amicorum solacio et
et libioium et dellectationũ honestarum alterna uarietate. atq ex̾citiis io¬
cundis. et in hercie fuga sed in primis pacientia rerum et longaĩmitute
io uicta/. neq uel presentium odio uel futuri desiderio nec metu deniq
nec spe ulla/. anticipandus uite finis quod stulti quidam ac miseri
fecerunt/ qui dum paupeuem iteq tedia ac labores temporales fugi¬
unt in erernos incrdunt Sine ciceronem nr̃m loqui mortem catois
huius ultimi / suis in libris officialib excusantem sine loqui se necam
er hanc ip̃am miris laudibus celebrantem et multis in locis d isputantem
ceitis ex causis arcescendam manu mortem / uerior altera multoq meli
orciceronia sententia qua et tibi et piis omnibus retinendus est
datus ex hominum uita migrandum ne scilicet assignatum munus

Expanded text:
mentis eterna. Multa me undique vite tedia circundant. Promentis eterna. Multa me undique vite tedia circundant. Propellenda tedia cogitationibus letis ac spe bona, et amicorum bona solatio, et librorum et delectationum honestarum alterna varietate atque exercitiis iucundis, et inertie fuga, sed in primis patientia rerum et longanimitate invicta; neque vel presentium odio, vel futuri desiderio, nec metu denique nec spe ulla anticipandus vite finis, quod stulti quidam ac miseri fecerunt, qui dum paupertatem viteque tedia ac labores temporales fugiunt, in eternos incidunt. Sine Ciceronem nostrum loqui, mortem Catonis huius ultimi, suis in libris officialibus excusantem; sine loqui Senecam, et hanc ipsam miris laudibus celebrantem, et multis in locis disputantem, certis ex causis arcessendam manu mortem. Verior altera multoque melior nisi Ciceroniana sententia, qua “et tibdatus, ex hominum uita mi
Abbreviated transcription (Latin):
et dic tibi si non audio/ quic seuadme seu deme homines loquantur
aud̾.am quid̃ loquatur in me dominus deus illi enim sepe bellum hic loꝗtur
picem semper . D. Nil penitus audio. Rõ. M ulti scilentium appetentes lõ¬
gis poregrinationibus fatigati sunt ut aliquibus abditis ac semotis
i locis quod cuperent inuenirent tu quod ab aliis opciose queritur
ubilibet tecum habes disce iam bono tuo uti et transacti memor strepitꝰ
ueterum q cumultuum tandem incipe scilencio dellectari ⁊
de tedio uite. dolo.¬
Ite me cedium ingens tenet/. Rõ. Ex piemissis ortum
malum. quo nescio an uix aliud ꝑiculosius quippe mole¬
stissimũ perse desꝑationi quoq contiguum atq ad illa
uia est pro quo nominatim institutum est ur̃is in tem¬
plis auxilium implorare felicium animarum que cerienis tediis iũ¬
ulis q corporeis resolute / celestibus preferuntur gaudꝰ irs ac serenitate

Expanded text:
et dic tibi: “si non audio quid seu ad me, seu de me homines loquantur, et dic tibi: “si non audio quid seu ad me, seu de me homines loquantur, audiam quid loquatur in me dominus Deus.” Illi enim sepe bellum, hic loquitur pacem semper. Nichil penitus audio. Multi, silentium appetentes, longis peregrinationibus fatigati sunt, ut aliquibus abditis ac semotis in locis quod cuperent invenirent; tu quod ab aliis operose queritur, ubi libet tecum habes. Disce iam bono tuo uti, et transacti memor strepitus veterumque tumultuum, tandem incipe silentio delectari. 98 DE TEDIO VITE Vite me tedium ingens tenet. Ex premissis ortum malum, quo nescio an vix aliud periculosius, quippe molestissimum per se, desperationi quoque contiguum, atque ad illam via est; pro quo nominatim institutum est vestris in templis auxilium implorare felicium animarum, que, terrenis tediis vinculisque corporeis resolute, celestibus perfruuntur gaudiis ac serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
alie que tractantur a musicis/ nosse uel surdus potest / et quãuis huane
uocis fidium q uel organi modos auubus non audiat si tñ causas aĩo
tenet dellecrationem intellectus haud dubie preferet aurium uoluptari
finge autem et hos ip̃os musicos numeros surdo ugiotos / motd uitus
numeri noti sinc / seq in illis ereicear bene est nil hic quoq suiditas ie
melius enim multo est bonum fieri q̃ dectum et si habunde idbetus ac sapiens
sir quis quis habunde bonus est at qui malus idem et inscipiens et in¬
dectus omnium licer que sub cello sunt eruditissi mus literiarum .d.
Auditus elanguit. Rõ. Rene ꝙ hec tibi non prius accidit q̃ fid̾em qͣ
auditu maxime constat accipeies/ Illam hñs quid quereris seu quid q̃¬
us. si hominum cantus aut uolucrum non percipis / cantibus cor intende
celestibus internã q aurem deo applica .d. Non audio. Rõ. At cogita

Expanded text:
alie que tractantur a musicis nosce vel surdus potest; et quamvis humane alie que tractantur a musicis nosce vel surdus potest; et quamvis humane vocis fidiumque vel organi modos auribus non audiat, si tamen causas animo tenet, delectationem intellectus haud dubie prefert aurium voluptati. Finge autem et hos ipsos musicos numeros surdo ignotos: modo virtutis numeri noti sint, seque in illis exerceat, bene est; nil hic quoque surditas nocet. Melius enim multo est bonum fieri, quam doctum, etsi abunde doctus ac sapiens sit, quisquis abunde bonus est, at qui malus, idem et insipiens, et indoctus, omnium licet que sub celo sunt eruditissimus literarum. Auditus elanguit. Bene quod hoc tibi prius non accidit, quam fidem que auditu maxime constat, acciperes; illam habens, quid quereris, seu quid queris? si hominum cantus aut volucrum non percipis, cantibus cor intende celestibus, internamque aurem Deo applica. Non audio. At cogita,
Abbreviated transcription (Latin):
monem alterius non requiret quãuis et colloqui suido quoq pmis¬
sum / legendo scilicet scribendoq cum antiquis nempe loquirur qu
legit at cum posteris qui scribit/ adbec celestis phie libios et qui legit dĩ
audit et qui orat alloq uitur in hoc quulem gemino colloquio nec lĩgia
nec auribus opus ost sed occulis digitis q et deuoto animo erhic igitui
ut in multis nr̃i consilium ciceronis amplectimur ut sicut cecus auri¬
um sic se suidus occulorum subsidio consoletur. Tu ꝓ mie si audire hõi¬
nes non pores/ scripros ab bominibus libros loge/ et legenios ab homibi
libios scribe. Celum peeterea ac terias et maria respice horum q omuiu
auctorem in silentio contemplare/ nichil ad hec surditas ista necueut
multum fortasse profuerit .d. Auditus me destituit /. Rõ. Quibus conis
aut numeris dyapente constet aut dyapason/ quibus ue proportiones

Expanded text:
monem alterius non requiret, quamvis et colloqui surdo quoque permismonem alterius non requiret, quamvis et colloqui surdo quoque permissum, legendo scilicet scribendoque; cum antiquis nempe loquitur qui legit, et cum posteris qui scribit; ad hec, celestis philosophie libros et qui legit Deum audit, et qui orat alloquitur. In hoc quidem gemino colloquio nec lingua, nec auribus opus est, sed oculis digitisque ac devoto animo. Et hic igitur, ut in multis, nostri consilium Ciceronis amplectimur, ut sicut cecus aurium, sic se surdus oculorum subsidio consoletur. Tu proinde, si audire homines non potes, scriptos ab hominibus libros lege et legendos ab hominibus libros scribe. Celum preterea ac terras et maria respice, horumque omnium auctorem in silentio contemplare: nil ad hoc surditas ista nocuerit, multum fortasse profuerit. Auditus me destituit. Quibus tonis aut numeris diapente constet aut diapason, quibusve proportiones
Abbreviated transcription (Latin):
nam credo/ uel citharam tibiasq non audies sed nec rudentes itud̾em a¬
sellos. nec grunientes sues nec ululantes lupos/ nec latrantes canes
nec seuientes ursos nec iugientes audies leones/ nec lugientes pueur
uec alcercantes. auiculas nec postremo his omnibus grauiores inle
peisonantes stultorum risus ineptissimos / et in conditos flecus et cõfu¬
sas uoces / quo nullus usq sonus in amenior d. Auditu careo .Rd. oł¬
riplicibus cieptus es fraudibus. nulla re crebuus falluntur homines
q̃ uerbis nichil hinc periculi est surdo. d. Obtorpuere aures michi¬
.Ro. periculosa pais coiporis precipueq principibus qui ꝑ illam aduli¬
corum flatibus tumefacti sepe cum populorum risu sua q pernitie ae¬
puerunt .d. Auditus hebet . Rõ. Si cum aliis colloqui prohibitum
tecum loquere ciceroniani memor illius  q ui secum loqui potest ẜ¬

Expanded text:
nam credo, vel cytharam tibiasque non audies, sed nec rudentes itidem anam credo, vel cytharam tibiasque non audies, sed nec rudentes itidem asellos, nec grunientes sues, nec ululantes lupos, nec latrantes canes, nec sevientes ursos, nec rugientes audias leones, nec gementes pueros, nec altercantes aniculas, nec postremo, his omnibus graviores, undique personantes stultorum risus ineptissimos, et inconditos fletus et confusas voces, quo nullus usquam sonus inamenior. Auditu careo. Multiplicibus ereptus es fraudibus: nulla re crebrius falluntur homines quam verbis; nichil hinc periculi est surdo. Obtorpuere aures michi. Periculosa pars corporis, precipueque principibus, qui per illam adulatorum flatibus tumefacti, sepe cum populorum risu suaque pernicie crepuere. Auditus hebet. Si cum aliis colloqui prohibitum est, tecum loquere, Ciceroniani memor illius: qui secum loqui potest, ser
Abbreviated transcription (Latin):
qui suidastri sunt ceci uero magis miseri iudicantur/ itaq surdos ri¬
su/ cecos mi ẜatione prosequimur sapiens utrunq contenrait nec
quid̃ aliis uneatur extimat sed quid sit .d. auditum perd̾ idi. Rõ. 2 ᵈ¬
ulantium iam susurios atq obtrectãtium iurgia euasisti diuersimo¬
dum sed par malum nisi ꝙ aliquandoto uirilius est iurgiis q̃ blanditiis
abhibrie aures / illic nanq medicamentum aliquando his uenenũ inesta
semꝑ illud eigo sepe mordendo sanat hoc mulcendo inquinat/ anq ira peioi
est falsus amor uero odio .d. Amisi auditum. Rõ. Iam quod ars uliyi
prestitisse fertur cibi uel natura prestitit/ uel casus aliquis/. ut si renum
cantus surda tutus aure ꝑtranseas: felicem te si extimas. quot inde peu¬
cula in animum penetrare potuissent quot q olim inde mendacia quot ei¬
iores/ quot demum molestie subieie .d. Auditum amisi .Rõ. plulome¬

Expanded text:
qui surdastri sunt, ceci vero magis miseri iudicantur, itaque surdos riqui surdastri sunt, ceci vero magis miseri iudicantur, itaque surdos risu, cecos miseratione prosequimur. Sapiens utrunque contemnit nec quid aliis videatur extimat sed quid sit. Auditum perdidi. Adulantium iam sussurros, atque obrectantium iurgia evasisti, diversimode sed par malum, nisi quod aliquanto virilius est, iurgiis quam blanditiis adihibere aures: illis namque medicamentum aliquando, his venenum inest semper. Illud ergo sepe mordendo sanat, hoc mulcendo inquinat, atque ita peior est falsus amor vero odio. Amisi auditum. Iam quod ars Ulyxi prestitisse fertur, tibi vel natura prestitit, vel casus aliquis, ut Syrenum cantus, surda tutus aure pertranseas; felicem te, si extimas, quot inde pericula penetrare in animo potuissent, quotque olim inde mendacia, quot errores, quot demum molestie subiere! Auditum amisi. Philome
Abbreviated transcription (Latin):
rie uiri fortis obfuit uisu caruisse nisi ut quem uirtus ac natura
mirabilem fecerant. scupendum cecitas faceret.d. Cecus sum. Rõ. Io¬
icari incipiam ni desistasi queri/. Nam quid aliud si uir es attulisse tibi
deciras quiuit q̃ quod de se ip̃o cecus effectus ascleprades aiti imno
salicet ut puero comitatior gradiare/ ⁊ :⁊
de auditu ꝑdito .do.¬
Erdidi auditum. Rõ. Iter ecce aliud cedio p̃clusum mł
ta occulis multa auribus. hauriuntur cedia multa utro¬
q calle fastidia in animum penetrant quibus euitan¬
dis ex equo pene optabiles uieantur cecitus surdirasq
hnͣt ramen hec suas in comoditures / ut reliqua fere cunta mortalium
amarum q aliquidꝰ non nego sed pacientia mollius ac uirtuti impar ubi
quenam sit has inter proportio incomodbrum haud facile dixerim nͥ
ꝙ illa periculosior ista uidiculosior Nam quodamõ amentes uideri solẽt

Expanded text:
rie viri fortis obfuit visu caruisse, nisi ut quem virtus et natura rie viri fortis obfuit visu caruisse, nisi ut quem virtus et natura mirabilem fecerant, stupendum cecitas faceret? Cecus sum. Iocari incipiam, ni desistas queri. Nam quid aliud, si vir es, attulisse tibi cecitas quivit, quam quod de se ipso cecus effectus Asclepiades ait, uno scilicet ut puero comitatior gradiare. 97 DE AUDITO PERDITO Perdidi auditum. Iter ecce aliud tedio preclusum est. Multa oculis, multa auribus hauriuntur tedia; multa utroque calle fastidia in animum penetrant, quibus evitandis ex equo pene optabilis videantur cecitas surditasque; habent tamen he suas incommoditates, ut reliqua fere cuncta mortalium amarumque aliquid non nego, sed patientia mollius ac virtuti impar. Ubi quenam sit has inter proportio incommodorum haud facile dixerim, nisi quod illa periculosior, ista ridiculosior; nam quodammodo amentes videri solent,
Abbreviated transcription (Latin):
tius atq recentius recordare/ quod etate gestum tua uidere occulis po¬
tiusti ut Iohanes rex bormus duorum sine medio romanorum prin¬
cipum alterius filius alteuus pater. ecculis semꝑ infirmus multos ad
extremum annos cecus bello hoc quod inter gallum cui ille fauitat bri¬
rannum regem sex iam lustris agitur. dum pugna illa omnium as¬
poui ma cui ambo reges intererant/ inclinare fortunam sue partis
in relligeret duces suos clata uocs compellans dirigite me inquit otiꝰ
meam partem ubi rex hostium estatq omne robur oxercitus sui quod
am mesti ac trepidi fecissent ille eq uo sti mulis adacto/ eo se precipite
adit quo spectare alii cecum q occulis prosequi uix audebant ubi ꝯ¬
feitissima hostium in atie non fortiter moro sed borrifice pugna̾s ruit
ip̃is mirantibus ac laudantibus qui uincebant / Rem narro nocam oĩ¬
bus sed nisi mandata sit licteris obliuione ꝑituram et quĩ oro glo¬

Expanded text:
tius atque recentius recordare, quod etate gestum tua videre oculis potius atque recentius recordare, quod etate gestum tua videre oculis potuisti: ut Ioannes rex Bohemus duorum sine medio Romanorum principum, alterius filius, alterius pater, oculis semper infirmus, multos ad extremum annos cecus, bello hoc quod inter Gallum, cui ille favit, ac Britannum regem, sex iam lustris agitur, dum pugna illa omnium asperrima, cui ambo reges intererant, inclinare fortunam sue partis intelligeret, duces suos clara voce compellans. “Dirigite me, inquit, ocius in eam partem, ubi res hostium est, atque omne robur exercitus sui”; quod cum mesti ac trepidi fecissent, ille equo stimulis adacto, eo se precipitem dedit, quo spectare alii cecumque oculis prosequi vix audebant, ubi consertissima hostium in acie non fortiter modo, sed horrifice pugnans ruit, ipsis mirantibus et laudantibus qui vincebant. Rem narro notam omnibus, sed nisi mandata sit literis oblivione perituram. Et quid, oro, glo
Abbreviated transcription (Latin):
modo consiliis apopulo noscebatur quisquis in iure uel in facto
scrupulus in cidisset sed auetoutate aũt sententia senatum regebat
uniu̾sam q rem publicam gubernabat Eu confestim uno destitutus
sensu reliquos omnes atq insuꝑ mentem ipam abicis  haud alit̾
qͣ qui nnius danini leuis impacientia/ et uitam et uite instrum̃ta
prohiciunt desꝑatione precipiti/ d. Cecus sum nec quo pergai
uideo. Rõ. At dux cuus ic̾et, sine is est auimus sine mius
aliquis ex more ceci gressum dirigens cuius ductu nõ modo rectũ
iter in uenias sed ad contenitum uite nobilem et preclare u̾turis
actus ultimos / ac fastigia sũma ꝑ uenias/ neq nisi uis animi
defuert/ generosum facinus lux amissa prepediat m eministi quid
sacris sanson in literis/ quid ciuilli bello apud lucanum massilie thirenꝰ
agat in equore/ dequo quidem si portice tube minus est fidey illud cer¬

Expanded text:
modo consiliis a populo noscebatur, quisquis in iure vel in facto modo consiliis a populo noscebatur, quisquis in iure vel in facto scrupulus incidisset, sed auctoritate ac sententia Senatum regebat, universamque Rempublicam gubernabat. Tu confestim, uno destitutus sensu, reliquos omnes atque insuper mentem ipsam abicis, haud aliter quam qui, unius damni levis impatientia, et vitam et vite instrumenta proiciunt, desperatione precipiti. Cecus sum, nec quo pergam video. At dux tuus videt, sive is est animus, sive unus aliquis, ex more ceci, gressum dirigens, cuius ductu non modo rectum iter invenias, sed ad comtemptum vite nobilem et preclare virtutis actus, ultimos ad fastigia summa pervenias; neque, nisi vis animi defuerit, generosum facinus, lux amissa prepediet. Meministi quid sacris Sanson in literis, quid civili bello apud Lucanum Massylie Tyrrhenus agat in equore? de quo quidem si poetice tube minus est fidei, illud cer
Abbreviated transcription (Latin):
Quid te ip̃m cece desers Nũ tyresias de quo supra diximus insu
cecus / uaticinio clarus fuit  Nũ d̾ yorbius stoycus sed familiaritate
ciceronis q secra notior sua nisum perditum auditus solacio lemiebat
cum enim ut cicero idem ait libri noctes et dies legerentur quib
in stuĩ iis ecculis non egebat hic et pħie simul et fu̾ibus q̃uotꝰ q
sine ceculis fieri posse iux crederes gro metricis quoq descriptio nbi
oꝑam dabat et alienis manibus lineas protrahi iubens: suo de illis ͭ¬
genio disserebat/ Gaius drusus absq occulis sed iuris cunlis notitia
tanra fuit ut domus ẽuis consulcorum frequẽtia quotidie replerẽt᷑
et iudebant illi qua uetur ad forum rectius qua uetur ad cause ut¬
coriam non uidebant atq ideo ceci ducis patrocinium implorabant
sed clarissimus omnium quos famosos cecitas habuit Appius clau¬
dius et re cecus et nomine/ qui cecitate piessus ac senio nõ priuatis

Expanded text:
Quid te ipsum, cece, deseris? Non Tiresias de quo supra diximus, Quid te ipsum, cece, deseris? Non Tiresias de quo supra diximus, cecus visu, vaticinio clarus fuit? Non Diodotus Stoicus sed familiaritate Ciceronis, quam secta notior sua, visum perditum auditus solatio leniebat, cum ei Cicero idem ait, “libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat”? Hic et philosophie simul et fidibus, quodque sine oculis fieri posse vix crederes, geometricis quoque descriptionibus operam dabat, et alienis manibus lineas protrahi iubens, suo de illis ingenio disserebat. Gaius Drusus absque oculis, sed iuris civilis notitia tanta fuit, ut domus eius consultorum frequentia quotidie repleretur, et videbant illi qua iretur ad forum rectius, qua iretur ad cause victoriam non videbant, atque ideo ceci ducis patrocinium implorabant. Sed clarissimus omnium quos famosos cecitas habuit Appius Claudius, et re cecus et nomine, qui, cecitate pressus ac senio, non privatis
Abbreviated transcription (Latin):
in fantia in q hac cecitate usq ad exitum suo uirtutum exercicio
in signem. sacex antonius sene m iusens nichil moueu delere ait
eo ꝙ occulos amisisset comunes sibi cum muscis et mirbus ac lacertis
sed gaudendum ꝙ occuli comunes sibi cum angelis salui essent Antoni¬
ainum uerẽ celestis q magistri disipulo dignum uerbum sin ad libera¬
lium scud iorum decus asptras homerum ac̃ democritum cõtemplare
quorum alcer ut fama est dum mira illa ac diuinã dictaret oculis
non udebat animo linceus alte sibi ceculos eruit ne uideret multa q̃
ut ipe aibitrabatur ueri usus aciem impedirent cuius fuctum q̃ uł laude
uel uicupeuo dignum fuerit non d isputo sed in uenit imitatoies ꝙ si
picturam sculpturam ue a pellis aut pludie artem tibi mente delegeras
amisisse ce aliquid non negẽs iisi hoc ip̃m lucrum est / ab incepto bu¬
mili retractum cogi altius . d. Cecitat̾e impos et in utlis sum. Rõ.¬

Expanded text:
infantia, inque hac cecitate usque ad exitum summo virtutum exercitio infantia, inque hac cecitate usque ad exitum summo virtutum exercitio insignem, sacer Antonius senem visens, nichil moveri debere ait, eo quod oculos amisisset, communes sibi cum muscis et muribus et lacertis, sed gaudere, quod oculi communes illi cum angelis salvi essent. Antonianum vere celestisque magistri discipulo dignum verbum. Sin ad liberalium studiorum decus aspiras, Homerum et Democritum contemplare, quorum alter, ut fama est, dum mira illa ac divina dictaret, oculis non videbat, animo linceus; alter sibi oculos eruit, ne videret multa, que, ut ipse arbitrabatur veri visus aciem impedirent; cuius factum quam vel laude vel vituperio dignum fuerit, non disputo, sed invenit imitatores. Quod si picturam forte sculpturamve, Apellis aut Phidie artem tibi mente delegeras, amisisse te aliquid non negem; nisi hoc ipsum lucrum est: ab incepto humili retractum cogi altius. Cecitate inops et inutilis sum.
Abbreviated transcription (Latin):
non in occulis habitat felicitas illa quam̃ queritis .d. lũmen oc¬
culis non uideo. Rõ. disce uel in cenebris gaudere n tibi antipãt᷑
płi rñsum eecid it lasciu̾um fortasse sed proprium / cuius cecitatem cu
amice nouercule deplorarent iocans nulla ne inquit uobis ind̾etur uo¬
suptas eẽ nocturna facet̾e ille quidem bieuiteiq m ulta enim sunt et in¬
omui obscuro gaudia sicut et in luce dolor multus Ego aute tibi ho nesti
solius horratrix sum/ .d. ⁊missos occulos queror . Rõ. Si usurus male
quod doleas/ rem decoram uisu sed pierari ac sancto proposito minie
necessariam amisisti/ non membra sed animum querit deus/ puru
illum totum q ei offer quem ubi acceperit quid quid est reliquĩ accep¬
rum feiet nil sibi retinuit qui animũ dedit .d. Corporeos amisi de¬
culos/ .Ro. Si ad celum niteris consolare cum didimo quem cecum ab

Expanded text:
non in oculis habitat, felicitas illa quam queritis. Lumen onon in oculis habitat, felicitas illa quam queritis. Lumen oculis non video. Disce vel in tenebris gaudere. An tibi Antipatri philosophi responsum excidit, lascivium fortasse sed proprium, cuius cecitatem cum amice muliercule deplorarent, iocans: “Nulla ne, inquit, vobis videtur voluptas esse nocturna?”. Facete ille quidem breviterque: multa enim sunt et in obscuro gaudia, sicut et in luce dolor multus. Ego autem tibi honesti solius hortator sum. Amissos oculos queror. Si usurus male, quod doleas: rem decoram visu, sed pietati ac sancto proposito minime necessariam, amisisti. Non membra, sed animum querit Deus: purum illum totumque ei offer, quem ubi acceperit, quicquid est reliqui acceptum feret; nil sibi retinuit, qui animum dedit. Corporeos amisi oculos. Si ad celum niteris, consolare cum Didymo, quem cecum ab
Abbreviated transcription (Latin):
non uidentur eterna/ .d. luminibus careo. Rõ. Culpis careres pliram¬
iosi his perpetuo caruisses nunc uenturis malis cecurant uirtus
ac cecitas/ prereuta deleantidolor ac penitentia/ neu lugeas ceçitatem
mentis occulos opturam Iugendum forsitan ꝙł dilatã est .d. lunen
occulorum perdidi. Rõ. lumen anime uerum ẜ ua solent ꝙ alterum
oculum amiserunt altero ut auint accutius uidere Iᵈ si ita est quid
cear nisi ut d̾uobus perditis/ duobus aliis accutissime uideas et tu¬
um facias illud tyresie ceci uatis sed famosi Obruit ora deus totam¬
q in pectore lucem Deculit Infelicem te uereq cecum et prorsus ex¬
oculatum. si banceciam ꝓdidisti quod̾ ut suspicer tue sipeigis facient᷑
querelle/ perditur nempe flebilius quod unicum est hnti .d. oce¬
ulos capitis mei peididi. Nõ. purga igitur et exterge quos nõ per¬
das et ex ternis peieuntibus ad eterna reflectere illio michi crede

Expanded text:
non videntur eterna. Luminibus careo. Culpis careres plurimnon videntur eterna. Luminibus careo. Culpis careres plurimis, si his perpetuo caruisses. Nunc venturis malis occurrant virtus ac cecitas, preterita deleant dolor ac penitentia, neu lugeas cecitatem, mentis oculos aperturam. Lugendum forsitan, quod dilata est. Lumen oculorum perdidi. Lumen anime verum serva. Solent, qui alterum oculum amiserunt, altero, ut aiunt, acutius videre: id si ita est, quid rear, nisi ut perditis duobus aliis acutissime videas, et tuum facias illud Tiresie ceci vatis, sed famosi: Obruit ora deus totamque in pectore lucem, detulit? Infelicem te, vereque cecum et prorsus exoculatum si hanc etiam perdidisti; quod, ut suspicer, tue si pergis facient querele: perditur nempe flebilius quod unicum est habenti. Oculos mei capitis perdidi. Purga igitur et absterge quos non perdas, et externis pereuntibus ad interna reflectere: illic, michi crede,
Abbreviated transcription (Latin):
aspectu fedo stomacum ledit .d. Occulorum luce priuatus sum. Rõ.¬
Ut malo huic nichil aliud boni insit qͣ ꝙ hos ludos enormium peĩtus¬
q deformium habituum non spectabis optanda cecitas/ quam etsi op¬
cabilem fuisse sepe olim fatear oque unq nego quando quidem spes
fuge nulla est/ quocunq ceirarum uerteris par insanie regnum/ par
uirrutis exilium hoc in statu perdidisse ecculos/ fuge ac solatii genus esto.¬
quãtum anime tue hostibus demptum est tantum accreuisse tibi credito.¬
d. peididi occulos/. Rõ. ꝑdid̾isti duces malos qui in precipitiũ te du¬
cebant mirum dictu sepe quidem lucidissima pars corporis totam
animam in tenebras trahit iam ⁊ uocantem ad meliora spratũ sequi
in cipe/ et uertari plebe aurem clamanti nolite queiere que uidetur
sed que non iudentur que enin uidentu temporalia s unt/ que aute

Expanded text:
aspectu fedo stomachum ledit. Oculorum luce privatus sum. aspectu fedo stomachum ledit. Oculorum luce privatus sum. Ut malo huic nichil aliud boni insit, quam quod hos ludos enormium penitusque deformium habituum non spectabis, optanda cecitas, quam etsi optabilem fuisse sepe olim fatear, eque unquam nego, quando quidem spes fuge nulla est: quocunque terrarum verteris, par insanie regnum, par virtutis exilium; hoc esto in statu perdidisse oculos, fuge et solatii genusquantum anime tue hostibus demptum est, tantum accrevisse tibi credito. Perdidi oculos. Perdidisti duces malos, qui in precipitium te ducebant. Mirum dictu: sepe quidem lucidissima pars corporis totam animam in tenebras trahit. Iam vocantem ad meliora spiritum, sequi incipe, et veritati prebe aurem clamanti: “nolite querere que videntur, sed que non videntur”; que enim videntur temporalia sunt, que autem
Abbreviated transcription (Latin):
cientie clipeum oppone. peipetuum in omni auxietate documentum quo nulla
unqͣ medicina salubrius repperit.d. Tibie doloribus pregrauatus sum.¬
.Nõ. Consulent medici ut iaceas nec teloco moueas/ haud iepte illi qui¬
dem ut post damnum facias quod ante debueras/ ego autem de illorum
consiliis nil ampliuis dicam sed̾ cu ip̃e quãti ea sint precii tuo disces im¬
pendio I. dem tamen consulam quod medici sed respectu alio illi enim te
iacentem fomentis adhibitis instaurari posse facilius opinantur dum ad
locum dolentem nec spus adeo confluunt nec humores ut stanti cõflueiet
aut eunti/ Ego te tuo in lectulo compositum quidquid de salute corporea
ouenturum sit sopositis interea curis omnibus et tranquillo tantisper
accubitu mitigatis angoribus de sepulcio aliquicꝰ cogitare qualiter ueibi
sis iaciturus ep̾ntis status cui condictione metiri uelim mortem q ip̃am
ante q̃ ueniat cam familiarem tibi efficere ut non horreas ueniente mos¬

Expanded text:
ientie clipeum oppone, perpetuum in omni anxietate documentum, quo nulla unquam medicina salubrior reperitur. Tibie doloribus pregravatus sum. Consulent medici ut iaceas, nec te de lecto moveas, haud inepte illi quidem, ut post damnum facias, quod ante debueras; ego autem de illorum consiliis nil amplius dicam, sed tu ipse, quanti ea sint pretii, tuo disces impendio. Idem tamen consulam quod medici, sed respectu alio. Illi enim te iacentem fomentis adhibitis instaurari posse facilius opinantur, dum, ad locum dolentem, nec spiritus adeo confluunt nec humores, ut stanti confluerent aut eunti; ego te in tuo lectulo compositum, quicquid de salute corporea eventurum sit, sepositis interea curis omnibus et tranquillo tantisper accubitu, mitigatis angoribus, de sepulcro aliquid cogitare, qualiterve ibi sis iaciturus, et presentis status tui conditionem metiri velim, mortemque ipsam antequam veniat tam familiarem tibi efficere, ut non horreas venientem