comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dulꝰ. Sed si nõ ẜuus ip̃e le¬
gatus st s peccunia regatuꝙ
sit legatanus surm suũ may¬
mittere. falcro am patientu.
⁊nichominus cogetur mau¬
mitt̾e.quia tanti estimasse ui¬
tebitur ẜirum suum. Qđ si a¬
lienus ẜuus fui̾t in eo ñ plus
quam accep̃ adredim̃dum co¬
gitur inpendere. Sinuõ rogatꝰ¬
sit hr̃s ẜuum manumittẽ. placi
p̃cium eius. ut es alienum ddu¬
cendum eẽt ¶Si solus suus
legatus. ⁊ fideicomissaĩa lib̾ta¬
te donatus fuiͣt. licet falcidia ĩ¬
teruemẽte: totus uedican.peti¬
ue põt Si et si aliud p̾t̾ea capiat
legatarius. ad huc suus totu
peti põt q̃uãtam aut utriusq.
eclegato ietinẽdam. ne ĩpediat
lib̾tas pr̃an. debeat. ¶Si me¬
tum sit an lib̃tas pr̃an debeat.
ueluti ꝙ sub condictõe. uł pꝰt
tempus datam sit.numquid
incerto eo anprestetur.cu pos¬
sit aut ẜuus mori. aut oditc̃e
ndeficere. ĩt̾im falcrdia admit¬
tenda ẽ. deĩn cum lib̾tas ꝯpetẽ.

Expanded text:
pse legatus sit, sed pecunia rogatusque sit legatarius seruum suum manumittere, Falcidiam patietur et nihilo minus cogetur manumittere, quia tanti aestimasse uidebitur seruum suum. Quid si alienus seruus fuerit? in eo non plus quam accepit ad redimendum cogitur impendere. Sin uero placet pretium eius, ut aes alienum, deducendum esse. Si solus servus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interveniente totus vindicari petive potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc servus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertastum sit, an libertas praestari debeat, ueluti quod sub condicione uel post tempus data sit, numquid incerto eo an praestetur, cum possit aut seruus mori aut condicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere
Abbreviated transcription (Latin):
simale uendiderit res heredi¬
tarias. nõ erit legatanorum
detrim̃tu Ita ergo commo¬
dum debet ẽe heredis. si res be
ne amministraint. S ⁊ si is
qui soluendo nõ ẽ legauenit
et heres cum creditorib deci¬
dent. ne solidũ solueret aobea
decisionem factum sit ut ali¬
quid retin̾etur. nicħ tamen
legatanum debiturum. qd̃
eam peccuniam non ex here¬
ditate. set exdecisione habet.
¶Item si rei publice inannos
singulos legatum sit cum de.
lege falcidia queratur: marcel¬
lus putat.tantum uid̃i lega¬
tum. quantum sufficiat sorti
ad usuras trientes. eius sũme

Expanded text:
si male uendiderit res heredisi male uendiderit res hereditarias, non erit hoc legatariorum detrimentum: ita ergo commodum debet esse heredis, si bene res administrauerit. Sed et si is qui soluendo non est legaueriet heres cum creditoribus deciderit, ne solidum solveret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen legatariis debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet. Item si rei publicae in annos singulos legatum sit, cum de lege Falcidia quaeratur, Marcellus putat tantum videri legatum, quantum sufficiat sorti ad usuras trientes eius summae,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis aditione confusỹ
sit. ¶De inpensa monu¬
menti nomine factaquent
an deduci debeat ⁊ sab̾. ita de¬
ducendam purat. si necc̃ari¬
um fuit mnonum̃tum extru¬
ere. Marcell. consultus an
funeris. monumetiq inpẽ¬
sam. quantam testator fien
iussit inere alieno deduci d
quam qued funcris cã consũp¬
tum ẽ. deducendum. Nam eiꝰ
quod in extructõe monuiti
erogatum est. diu̾sam ẽẽ cãm.
Nec enim ita monum̃ti edi¬
ficationem necc̃ariam ẽe. ut
sit nfums. ac sepultura. Id c̃¬
co eum cui peccunia ad facien¬
dum id monum̃tum legata
sit. falcrdiam passurum.
concetendum erit. quam qdnt
sufficiat ad spẽm modicam
monumenti.
eam hereditatem que soluen¬
do nõ est uendident. uix qde̾
põt ꝑsuaderi. nõ fuisse heredi¬
tatem soluendo. que empto¬
rem inuem̾it. Uera aut ratc̃e
nichil legatarius uaidebitur
qr magis exstultitia emptori
hr̃e urdetur hr̃s institutus. ꝙͣ
exbomis  defuncti. Nam ⁊eõio

Expanded text:
quamuis aditione confusum quamuis aditione confusum sit. De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et Sabinus ita deducendum putat, si necessarium fuerit monumentum extruere. Marcellus consultus, an funeris monumentique impensa, quantam testator fieri iussit, in aere alieno deduci dequam quod funeris causa consumptum est, deducendum. nam eius, quod in extructionem monumenti erogatum est, diuersam esse causam: nec enim ita monumenti aedificationem necessariam esse, ut sit funus ac sepultura. idcirco eum, cui pecunia ad f‹a›ciendum monumentum legata sit, Falcidiam passurum. concedendum erit, quam quod sufficiat ad speciem modicam monumenti.eam hereditatem quae soluendo non est uendiderit, uix quidem poterit persuaderi non fuisse eam hereditatem soluendo, quae emptorem inuenerit: uera autem ratione nihil legatariis debebitur, quia magis ex stultitia emptoris habere uidetur heres institutus quam ex bonis defuncti. nam et e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s crit. ¶ Si coberedis miei
porcio exaustra sitimã integras :¬
⁊ illam uendicauero. cassus
confundendas ẽẽ pa̾tes existi
babiliorem ẽe puto S ⁊dinu
antonimis iudicasse dicitii.
cõmiscendas ẽẽ utrasq ꝑtes
incomputatione leg̾ falcidie.¬
¶ Si coheredem meum. post adi¬
tam hereditatem arrogauẽo.
nõ dubitabitur quin seꝑãde
sint porciones. pm̃atq sicoͥbe¬
redi meo heres extitissẽ. ¶Si
inannos singulos legatum
sit ticio. quia multa legata. et
condicionalia sunt. cautoni
locus ẽ. que in edicto ꝓponitũ.
quanto amplius accipit. red¬
di. ¶Idꝙ natura hereditati
debetur. ⁊ peti quidem no potet.
solutum uero nõ repetitur. ñ
ẽẽ computandum in heredi¬
monium. aut nõ augere exi¬
stimat. ⁊ hereditaro uire io qͦ¬
ꝙ campi. Ideoq ⁊ inrestituti¬
one hereditatis uenturum.
Si debitor creditori heres exi¬
stat quamuis confusione li¬
beretur. tamen locupletiorez
hrditatem pcipe uidetur. ut
computetur ei quod debet.

Expanded text:
heres erit". Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam vindicavero, Cassius confundendas esse partes existimbabiliorem esse puto. sed et divus Antoninus iudicasse dicitur commiscendas esse utrasque partes in computatione legis Falcidiae. Si coheredem meum post aditam hereditatem adrogavero, non dubitabitur, quin separandae sint portiones, perinde atque si coheredi meo heres exstitissem. Si in annos singulos legatum sit Titio, quia multa legata et condicionalia sunt, cautioni locus est quae in edicto proponitur "quanto amplius accipit reddi". Id, quod natura hereditati debetur et peti quidem non potest, solutum uero non repetitur, non esse computandum in heredimonium aut non augere existimat et hereditario iure id quoque capi ideoque et in restitutionem hereditatis uenturum. Si debitor creditori heres existat, quamuis confusione liberetur, tamen locupletiorem hereditatem percipere uidetur, ut computetur ei quod debet,
Abbreviated transcription (Latin):
tinere poterat. uoluntatem te¬
statoris secutus spopondit se
daturum. cogendus ẽ soluẽ.
inom̃ib pẽsionib locum h̃t
Si hoc expost fc̃o apͣpͣarebit. ut

Expanded text:
tinere poterat, voluntatem testatoris secutus spopondit se daturum, cogendus est solverein omnibus pensionibus locum habet: sed hoc ex post facto apparebit. ut
Abbreviated transcription (Latin):
iissi sunt. quo loco amplius
qitum ẽ. anfideicomissanus
quoq ĩuitus cogatur dare eã
summama recipe prditatem. qͣ¬
si ⁊ ip̃ius fideiꝯmissum eet. End
u̾isimile nõ ẽ. cum talis rõ. ma

Expanded text:
iussi. quo loco amplius quaesitum est, an fideicommissarius quoque invitus cogatur dare eam summam et recipere hereditatem, quasi et ipsius fidei commissum esset: sed et verisimile non est, cum talis
Abbreviated transcription (Latin):
cidia int̾uenit. no ueniunt
ĩotributõem que ip̃i hroi ase¬
ue ꝯmissa sunt Alia cã ẽ eorũ
que indie c̾tadantur. Nam si
lib̾tatis dies cep̃ ced̾e. ei debebỹ¬
tur. ⁊ ĩ ꝯtributõem ueniũt. ac
ne quidem que ꝗs ẜuis suis
imitilit̾ sinc lib̾tate legauit.
fideiue ꝯmisit: ĩputatõe eius
legis cedunt. ¶Res quas nz
per fideicõ. relinqui posse c̾tu
ẽ. in leg̃ falcidie ꝯputatõem:
non ueniunt.
ueluti cum ꝓpt̾ glicionem alio¬
rum fidei ꝯmissoꝵ.uł legatoꝵ
si apupillo fideiomissũ capit̃.¬

Expanded text:
cidia intervenit, non veniunt in contributionem, quae ipsi heredi a seve commissa sunt. alia causa est eorum, quae in die certa dantur: nam si libertatis dies coepit cedere, ei debebuntur et in contributionem ueniunt. ac ne ea quidem, quae quis seruis suis inutiliter sine libertate legauit fideiue commisit, in computationem eius legis cedunt. Res, quas neque per fideicommissum relinqui posse certum est, in legis Falcidiae computationem non ueniunt.ueluti cum propter condicionem aliorum fideicommissorum uel legatorum si a pupillo fideicommissa capi
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ẽ.tuq id post tẽpus
rogatus sis michi restituere. ñ
puto hoc inputandum ee in
falcidiam. quia incipio poste¬
a qĩ fidei commissarius iore¬
Etianus. In ratione legis fal¬
cidie. mortem ẜuorum ceto¬
rumq animalium. furtara¬
pine. incendia. riunc. naufra¬
gia.uis hostium. p̃donum. la¬
tronum. debitorum facta pe¬
iorum nomina insummaꝙ
cumq dampnum. si modo eł¬
palegatarii careant. heredi pe¬
unt quemadmodum ad hr̾¬
dis lucrum ꝑtinent.fructus.
partus ancillarum ⁊que pẜ
uos adquisita sunt. ut stipu¬
lationes rerum traditõnes. le¬
gata. hroitasne his date cet̾eꝙ
donationes.item ẜuitutes q¬
bolibata predia preciosiora fi¬
erent. accionesꝙ acquisite
ut furti. dampninurie. sile¬
q. quarum nichil inratiõe
leg̾ falcidie caditsuende̾ aũt.
ułemere iussus ẽ certo precio
fundum. alteramue quam¬
piam rem.in leg̃ falcidieraci¬
one. cum quãtum sit legatũ
requiratur.tãtu eo nomine
ĩduceretur quanto pluris.

Expanded text:
legatum est tuque id post tempus rogatus sis mihi restituere, non puto hoc imputandum esse in Falcidiam, quia incipio postea quasi fideicommissarius id reIn ratione legis Falcidiae mortes seruorum ceterorumque animalium, furta, rapinae, incendia, ruinae, naufragia, uis hostium praedonum latronum, debitorum facta peiora nomina, in summa quodcumque damnum, si modo culpa legatarii careant, heredi pereunt: quemadmodum ad heredis lucrum pertinent fructus, partus ancillarum et quae per seruos adquisita sunt, ut stipulationes, rerum traditiones, legata hereditatesue his datae, ceterae donationes, item seruitutes, quibus liberata praedia pretiosiora fierent, actionesque adquisitae, ut furti damni iniuriae similesque, quorum nihil in rationem legis Falcidiae cadit. Uendere autem uel emere iussus certo pretio fundum aliamue quampiam rem in legis Falcidiae ratione, cum quantum sit legatum requiratur, tantum eo nomine inducetur, quanto pluris
Abbreviated transcription (Latin):
titio exnuigĩti. detractum ẽc̃t.
que snia ⁊ equitatem ⁊ rõem
mag̾ ht. quia exemplohr̃dis
legatarius adfideicommissa
pranda obligabitur. nec quia
exsua psona legatarius indu¬
cere legem falcidiam ñ possit
id cuco quod passus eẽt.Non ĩ¬
putatur̾ insi forte testator i¬
ra fidei eius commisissi. ut to¬
tum quicquid extestõ pcepis¬
si. restitueretur. Si aũt manu¬
enum rogatus sit. om̃imodo
prare debebit lib̾tatem. Nech
contrarium ẽ supiori. quia
fauor lib̾tatis. sepe ⁊ aliasbe¬
quartam que pfalcidiam re¬
tinetur. recipere possis: senatꝰ
censut cessare falcidiam.

Expanded text:
Titio ex viginti detractum esset. quae sententia et aequitatem et rationem magis habet, quia exemplo heredis legatarius ad fideicommissa praestanda obligabitur: nec quia ex sua persona legatarius inducere legem Falcidiam non possit, idcirco quod passus esset non imputaturum: nisi forte testator ita fidei eius commississet, ut totum, quidquid ex testamento cepisset, restitueret. Si autem manuenum rogatus sit, omnimodo praestare debebit libertatem, nec hoc contrarium est superiori, quia favor libertatis saepe et alias bequartam, quae per Falcidiam retinetur, recipere possis, senatus censuit cessare Falcidiam.
Abbreviated transcription (Latin):
abinstitũto extero. data sunt.
pmiscen ceteris no oporte. ideo
ce quarta pupillo date porciõis
habere substitutũ quamius sy¬
am portionem hãt institutus
⁊ aliam cãm eẽ eius qui ex ua¬
ns portionib heres seriberetũ
ibiꝙ enim legatorum ꝯfundi
rationem.no minus quam si
semel fuiss nuncupatus exea
porcione que conficeretur ex
plurib neq referre pure sepe
an sub diuẽsis condicionib¬
u sit heres institutus. ¶Siqs
exheredato filio substitut he¬
redem institutum. ⁊ abeo tabliᷤ¬

Expanded text:
ab instituto extero data sunt, ab instituto extero data sunt, permisceri ceteris non oportere: ideotam pupillo datae portionis habere substitutum, quamuis suam portionem habeat ut institutus: et aliam causam esse eius, qui ex uariis portionibus heres scriberetur: ibi enim legatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutus. Si quis exheredato filio substituit heredem institutum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliquid ultra dodrantẽ sit. ĩ
omĩb ⁊ ip̃m falcidiam hituꝵ.
at quin quartam halxt. neq i¬
dem paciatur substituti comp¬
acio rursus si negemus aluid
aparte quam quod uulgo pro¬
tet. ut is quidem qui ꝓprio noĩe
honeratũs est. uelũ inscitutus
desideret quartam. alt̾ uũt qui
no honeratus est. ut substitutũ.
licet porcio largiatur eius.non
insolidum conueniatur ꝓptẽ
calculi confusionem. Hunc̃ ꝯ¬
sequens ẽ. ut si pupillo de falci¬
dia cautum fuerit.duob com̃e¬
mittatur stipulatõ. uirdel inea
quantitatem quam unꝰquisq
sibi decinere potinsset. ¶Que¬
sitũm ẽ siquis pupillo cohere a¬
dem substituss. quẽadmodũ
legis falcidie ratõ in quiri debe¬
at. quale ẽ quod uulgo drẽtur
legatorum ratõem sepandam.
dixi. quantum adlegata que
pat̾ a filio. item asubstituto re¬
linquit. nullam fieri posse sepa¬
cionem. cum comuni calculo
subiciantur. inuicem inducãt
contribucione. Set legata q̃

Expanded text:
ltra dodrantem sit in omnibus, et ipsum Falcidiam habiturum? atquin quartam habet neque idem patiatur instituti comparatio. rursus si negemus, aliud aperte, quam quod volgo protet, ut is quidem, qui proprio nomine oneratus est, velut institutus desideret quartam, alter autem, qui non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, non in solidum conveniatur propter calculi confusionem. huic consequens est, ut, si pupillo de Falcidia cautum fuit, duobus committatur stipulatio, videlicet in eam quantitatem, quam unusquisque sibi retinere potuisset. Quaesitum est, si quis pupillo coheredem substituisset, quemadmodum legis Falcidiae ratio inquiri debeat? et quale est, quod uolgo diceretur, legatorum rationem separandam? dixi, quantum ad legata, quae pater a filio, item a substituto reliquit, nullam fieri posse separationem, cum communi calculo subiciantur et inuicem inducant contributionem. sed legata, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nepos solus heres extitiss. ratõ
falcidie si poneretur inere alie¬
no bonis deducendum est. R.
nec ad rem ꝑtinere quod here¬
dem auus.idemꝙ tutor roga¬
uerit. ut si sine libens ante c̃¬
tam etatem decederet: tam he¬
reditana bona.quam prop̾a
restitueret. nõ enim ex hoc hr̃¬

Expanded text:
nepos solus heres exstitisset, ratio nepos solus heres exstitisset, ratio Falcidiae si poneretur, in aere alieno bonis deducendum respondi. nec ad rem pertinere, quod heredem auus idemque tutor rogauerat, ut, si sine liberis ante certam aetatem decederet, tam hereditaria quam propria bona restitueret
Abbreviated transcription (Latin):
puenerit. retineat. Quod si fr̾
fratri legittimus heres extiterct.
ꝯipuben sup̾mo substitutus.
porcio quidem pat̾norum bono¬
rum quam intestatus puerac¬
cepiti racioni falcidie no con¬
fundetur s quartam eius tan¬
tam pordonem substitutus re¬
tinebit: quantam inpubes ac¬
falcidie contribuendum est
adebitore. cui mortis cã pacto
pactum debitum remissum ẽ.ĩ
fcõ concepta replicationereti¬
nebitur. ¶Frat cum here¬
dem sororem serberet. alire
ab alia cui donatum ẽ uoleba
stipulan curauit. ne falcidia
uteretur.⁊ ut certam peccun¬
am si contrafecisset: prestaret.
priuatorum cautione. legib
nõ eẽ refragandum constitert¬
⁊ ideo sororem iure publico re¬
tentionem hĩturam a actioe
exstipulatu denegandam. ¶N
id curo minus falcidie rõem
incert̾is annuis legatis admi¬
tti uisum ẽ. quod primo ac se¬
cundo annosine ulla detracta¬
cione fuissent legatario solu¬
ta. ¶Quod auus excausa
tutele nepoti debuit cum auo

Expanded text:
uod si frater fratri legitimus heres exstitit et impuberi supremo substitutus, portio quidem paternorum bonorum, quam intestatus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes acFalcidiae contribuendum est a debitore, cui mortis causa pacto debitum remissum est, in factum concepta replicatione retinebitur. Frater cum heredem sororem scriberet, alium ab ea cui donatum volebat stipulari curauit, ne Falcidia uteretur et ut certam pecuniam, si contra fecisset, praestaret. priuatorum cautione legibus non esse refragandum constitit et ideo sororem iure publico retentionem habituram et actionem ex stipulatu denegandam. Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis legatis admitti uisum est, quod primo ac secundo anno sine ulla detractione fuissent legatario soluta. Quod auus ex causa tutelae nepoti debuit, cum auo
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. ¶aritum suum ⁊ filiu
comunem equis partib br̃deᷤᷤ
instituit. Quesitum ẽ anĩ raci¬
one legis faicidie ĩputãdum sͤ
marito. quod ad eum exeadem
retineat.quantum adfalcroiã
satis sit nichil quarte nomĩe
deducendum ẽ. ¶Aliberto
cui fundum legauerat. ꝓfid̾¬
commissum seie annua.x. de
derat. quesitum ẽ. si lex falcidi¬
a lib̃ti legatum minueritan
seie quoq annuum fideicõmi¬
sum ĩminutum uideatur. cũ
redditus largiãtur annuam
nea. apud legat᷑arium fuãt
mortis tempore. Quero anca
linca. heredi restitui deberetꝓ
pt̃ legem falcidiam.ix. ñ posse
hrdem consequi.ut ei restitu¬
atur. ac si malit᷑. posseuẽdicare.
ꝑtem inea linea que propter
propter legis falcidie ratiõez
deberet remanere. Quesitum
ẽ an p̃crum statuarum. falci¬
diam ꝑati debeat. R. debere.
ros. tot aureis. legis falcidie
beneficio misso. heredes michi
sumpto. quos inuicem sbsti

Expanded text:
ium communem aequis partibus heredes instituit: quaesitum est, an in ratione legis Falcidiae imputandum sit marito, quod ad eum ex eademretineat, quantum ad Falcidiam satis sit, nihil quartae nomine deducendum. A liberto, cui fundum legaverat, per fideicommissum Seiae annua decem dedit: quaesitum est, si lex Falcidia liberti legatum minuerit, an Seiae quoque annuum fideicommissum minutum videatur, cum reditus largiatur annuam nea apud legatarium fuerat mortis tempore: quaero, an ea linea heredi restitui deberet propter legem Falcidiam. respondit posse heredem consequi, ut ei restituatur, ac, si malit, posse vindicare partem in ea linea, quae propter legis Falcidiae rationem deberet remanere. Quaesitum est, an pretium statuarum Falcidiam pati debeat. respondit dros tot aureis legis Falcidiae beneficio omisso, heredes mihi sunto. quos invicem substi
Abbreviated transcription (Latin):
Ex facto domine spẽs hurus¬
moĩ intulit. Licia filias suas
tres numero.equis expartibo
seripsit hr̃des ⁊ asingulis le¬
gata inuicem dedit. ab una
tamen. ita legauit.tam cohe¬
redibo eius quam extrancis.⁊
falcidie sit locus. Quero an al¬
uersus cohr̃des suos aquibus
legata ⁊ ip̃a accepit. uti possit
falcidiaa sinȯ possit falcidiaa
si nõ possit᷑. ł doli excepcione sb̃¬
mouenda ẽ quẽmadmodu
Adũsus extraneos cõputatõ
mine pcipitur. nõ solet lega¬
tarus ꝓficere quominus fal¬
cidiam paciantur S cum his
qui legatum prãturus ẽ abeo¬
bem iliquid excestamento pe¬
tit. nõ ẽ audiendus desideras
uti adũsus eum falcidie bere¬
ficio. si id quod pcepturus est
eruoluntate testatoris supple¬
at.quod deducere desiderat Na¬
ne ceters legatariis. nõ umue̾¬
sum quod cohẽdi prestat ĩpu¬
tabit. s quãtam daturus eẽt
si nichabẽo pcipẽt. ¶Ser¬
uo herede inslituto si adonno

Expanded text:
Ex facto, domine, species eiusmodi incidit. Titia filias suas tres numero aequis ex partibus scribsit heredes et a singulis lgata inuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti it, uti possit Falcidia et, si non possit vel doli exceptione summovenda est, quemadmodum adversus extraneos computatio mine percipitur, non solet legatariis proficere, quo minus Falcidiam patiantur: sed cum is qui legatum praestaturus est ab eodem aliquid ex testamento petit, non est audiendus desiderans uti adversus eum Falcidiae beneficio, si id quod percepturus est ex voluntate testatoris suppleat, quod deducere desiderat. plane ceteris legatariis non universum, quod coheredi praestat, imputabit, sed quantum daturus esset, si nihil ab eo perciperet. Servo herede instituto si a domino
Abbreviated transcription (Latin):
tamen edie mortis fructus qͣ¬
drantis apud heredem relinq
necc̃e ẽ. ¶ Fideicommissu
porcionis supplente gratia pro
quanatrem filius hr̃dem ĩsti¬
tuit. eiusdem matri datu ra¬
cione falcidie minuit᷑.⁊ eam¬

Expanded text:
tamen ex die mortis fructus quadrantis apud heredem relinqui necesse est. Fideicommissum portionis supplendae gratia, pro qua matrem filius heredem instituit, eidem matri datum ratione Falcidiae minuitur e
Abbreviated transcription (Latin):
getur.⁊ uia. infalcidie ratione
si tantum sit in uia quãtumẽ
amplius infalcidia.itegẽ fũd̃
capictur.⁊ uia perit S⁊ si uia
legetur. nec soluendo si  hrdita
nõ debebitur Uidendum eti¬
am si fundo ⁊ malegatomin ex
utroq desid̾et quam sit uic p̾ci¬
um.pot coacta racione dici.ñ
tantu fundum solrou capi.
sictiam ut doli excepcio.tãtu
sarciat. quãtum de ẽ. nec plus
hab̾et quam falcidia desiderat.
ut tunc solum uia int̾cidat. qͦ¬
ciens plus falcidia desiderat:
tet ita habendam. ac si res hec
que ab herede subtracta suntã
hereditate relicta nõ fuissent.
Idem .R. partus ancillarum ã¬
te diem fidei. cõ. editos. ad h̃r̃¬
des eius qui rogatus ẽ ꝑtinẽ.

Expanded text:
idiae ratione, si tantum sit in uia, quantum amplius est in Falcidia, integer fundus capietur et uia perit. sed si uia legetur nec soluendo sit hereditas, non debebitur. uidendum etiam, si fundo et uia legato minus ex utroque desideret quam sit uiae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum uia intercidat, quotiens plus Falcidia desiderat qtet, ita habendam, ac si hae res, quae ab herede substractae sunt, in hereditate relictae non fuissent. Idem respondit partus ancillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est
Abbreviated transcription (Latin):
propterea que asubstituto st̃
relicta. cauere debebitis cui
soluatur. Nam quamuis re¬
peticio sit eorum que fideicõ
nomine. no debita soluetur
mñscuscato cautum d eẽ ei.
aquo peccuma ꝓficiscerctur.
ne dãpnum sentiat. deficiẽte
eo. cui solutum erit.
Ecianus. P¬

Expanded text:
propter ea, quae a substituto erunt relicta, cauere debebit is cui soluatur. nam quamuis repetitio sit eorum, quae fideicommissi nomine non debita soluenturtamen satisdato cautum debet esse ei, a quo pecunia proficisceretur, ne damnum sentiat deficiente eo, cui solutum erit. Maecianus
Abbreviated transcription (Latin):
no extimaretur. Nãm ⁊ eos q
moriente dño. ea ualitudine
affecti fuerant. ut eos ñ posse
uiuere. certum eẽc.tam si p̾ea
moriantur. hereditati perisse
ixsum ẽ. nec aliud in his qui
sub eodem tecto fuerunt. cu
dns afamilia necaretur.
¶Qd uulgo d̾r. intabul patͥs¬

Expanded text:
non aestimaretur? nam et eos, qui non aestimaretur? nam et eos, qui moriente domino ea ualetudine affecti fuerant, ut eos non posse uiuere certum esset, tamen, si postea moriantur, hereditati perisse responsum est. nec aliud in his, qui sub eodem tecto fuerunt, cum dominus a familia necaretur. Quod uulgo dicitur in tabulis pat
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. ¶Si fuus subcon¬
dicione lib̾tate datauita de¬
cessit. siquidem impleta condi¬
cio fuit quandoq fuenit. here¬
di nõ uitebitur pensse Qd si
defecerit.in contranum ratio
trahit.s quanti statu liber no¬
riens fuisse uidebit᷑. ¶impera¬
tor marcus añt decreuit. he¬
redes quib pars bonoruma¬
blãta est. nõ inampliorem p
tem. quam pro ea parte que
relicta ẽ. legatorum noniix
tenerctur. ¶Cum quidaz
parte dimidia bonorum ad¬
empta. fuisset relegatus. idẽ
ꝙ ꝓuocatione interpoĩtate¬
stamento postea facto obiss.
iuste appellatum ẽẽt ꝓnunci¬
atum. quesitum ẽ utrum cri
alieni loco. pars dimidia ab¬
scederet. ut residra sola uid̾et᷑
fuisse in bonis. an uero succ̃¬
n heredi necc̃arum ẽẽ indeli¬
tur. si uidetur succurri debere.
cum animus litigantis. opti¬
nenti uotum. hanc oppinio¬
nem ad mittit. ¶ Si suus
testamento maumissus ant
aditam hereditatem decedat.
heredi quroam pisse intellig̾
E cuius p̾cii ent qui si uniẽt

Expanded text:
r. Si seruus sub condicione libertate data uita decessit, si quidem impleta condicio quandoque fuerit, heredi non uidebitur perisse: quod si defecerit, in contrarium ratio trahit, sed quanti statuliber moriens fuisse uidebitur. Imperator Marcus Antoninus decreuit heredes, quibus pars bonorum ablata est, non in amplioremtem quam pro ea parte quae relicta est legatorum nomine teneri. Cum quidam parte dimidia bonorum adempta fuisset relegatus idemque prouocatione interposita testamento postea facto obisset iuste appellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia abscederet, ut residua sola uideretur fuisse in bonis, an uero succurri heredi necessarium esse uidebitur. sed uidetur succurri debere, cum animus litigantis et optinendi uotum hanc opinionem admittit. Si seruus testamento manumissus ante aditam hereditatem decedat, heredi quidem perisse intellegitur: sed cuius pretii erit, qui, si uiueret,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. que an debeantur.ince¬
tum ẽ. ⁊ ideo si heres sineͣ udi¬
ce soluere paratus sit. ꝓspiciet
sibi ꝑ hanc stipulationem¶d
quod exsubstitutione cohere¬
dis ad coheretem puenit ꝓfic̾
legatarus. His enimsimilis
ẽ heres. exparte pure. exparte sb̾
conditione heredi instituto.
set ea que abeo legata sunt.si
omiserit hereditatem. nõ au¬
gebunt. scił si ab eonoĩatim

Expanded text:
sunt, quae an debeantur incesunt, quae an debeantur incertum est. et ideo, si heres sine iudice soluere paratus sit, prospiciet sibi per hanc stipulationem. Id, quod ex sub stitutione coheredis ad coheredem peruenit, proficit legatariis: is enim similis est heres ex parte pure, ex parte sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si omiserit hereditatem, non augebuntur, scilicet si ab eo nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo ⁊ inusu. f. Si queratur ꝙ̃¬
tum hic capiat. cuius fructus
datus est quantum ad cetero¬
rum legatorum estimatõem.
aut etiam huiũs ipius. nedo¬
drantem excedat legatum. re¬
a reuertendum est. ¶ Siqui
creditortori suo. quod debet le¬
gau̾it aut in utile legatum el¬
rit. si nullum commodum in
eo uersabitur: aut si pprepresẽ¬
tacionis puta commodum
eo cõmmodo locum habebit.
¶Si legatarius possõnem nactͦ
est.nõ potest auocan ei res qaͣ
uoluntate heredis errantis.
nactus ẽ possonem. dabitur
actio heredi.ut io quod supra
dodrantem ẽ offeratur. ¶I¬
terdum omnimo necc̃arium
ẽ. solidum solui legatario. int¬
posita stipulatione quãto ãpli
qua plegem falcidiam cepit
reddi. uelu̾ti siqua ea que pupi¬
llo legata sunt.nõ excedant
mod leg̃ falcidie.Ueremur
aũt. ne inpubere eo mortuo
alia legata inueniantur que
contributione facta excedãt
dodrantem. ¶Idem dicitũ
⁊ si principali testamento. q̃¬
dam sub conditione legata

Expanded text:
immo et in usu fructu si quaeratur, quantum hic capiat, cui usus fructus datus est, quantum ad ceterorum legatorum aestimationem aut etiam huius ipsius, ne dodrantem excedat legatum, nem reuertendum est. Si quis creditori suo quod debet legauerit, aut inutile legatum erit, si nullum commodum in eo uersabitur, aut si propter repraesentationis puta commodum eo commodo locum habebit. Si legatarius possessionem nanctus est et non potest avocari ei res, quia voluntate heredis errantis nactus est possessionem, dabitur actio heredi, ut id quod supra dodrantem est offeratur. Interdum omnimodo necessarium est solidum solui legatario interposita stipulatione 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam ceperit, reddi': ueluti si quae a pupillo legata sint non excedant modum legis Falcidiae, ueremur autem, ne impubere eo mortuo alia legata inueniantur, quae contributione facta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub condicione legata
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Pater filiam que amio
diuerterit. heredem pro parte
instituit. ⁊ ab ea petit ut frat᷑
coheredi suo portionem sue¬
hereditatis acceptam. d̾ducta
sexta. restitueret admissa com¬
pensacione dotis infalcidie ra¬
cione. Si pat dotem consenci¬
ente filia nõ repẽtisset. falcidi¬
am quidem iure hereditano.
ditate patris non inueiret
¶Auia nepotib heredib insti
institutis. fidei commisit. ut
omissa retentione. que perle¬
gem falcidiam exalio testo
competebat. solida legata frĩ¬
b.⁊ coheredib solueret. recte
uenire. ¶Si duob ĩpubi
berib. substitigtum utriq he¬
redem existentemanasteru
hereditate. falcidia non uti
conuenit. si de bonis alteriu
inpuberis quartam partem
hereditatis patris que adfilio

Expanded text:
 Pater filiam, quae a viro diverterat, heredem pro parte instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, ditate patris non inueniretur. Auia nepotibus heredibus institutis fideicommiomissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata frat coheredibus soluerent. recte uenire. Duobus impube ribus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti conuenit, si de bonis alterius impuberis quartam partem hereditatis patris, quae ad filio
Abbreviated transcription (Latin):
uerior ẽ diu̾sa snĩa. pin huic
quartam relinquendam dam¬
existimantium atq si ita pat̾
hrs ertitisset. Ut enim opes ꝑa¬
tris. et contributio legator im
uim capiunt⁊ formam ⁊ origi¬
nem. ita plures enim substitu¬
ti.subducta psona pupilli. reuo¬
candi sunt adintellectum sub¬
stitutonis. Quid tam̃ dicemꝰ
de alt̾o substituto qui nõ ẽ hõ¬
neratus. si forte nõ dum lega¬
ta pupillus asc relicta soluit.¬

Expanded text:
uerior est diuersa sententia perinde huic uerior est diuersa sententia perinde huic quartam relinquendam existimantium atque ita si patri heres extitisset: ut enim opes patris et contributio legatorum inde capiunt et formam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutde altero substituto, qui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta solvit
Abbreviated transcription (Latin):
afiliiunam falcidiam seruari.¬
pulartie. Quamuis enim substitut᷑
q̃ apupillo relicta sunt. cumfi¬
lius hrs extit̾it. ut es alienmm
quodlibet debẽat. tamen ꝓptẽa
que data sunt tabulis secũdr.
cquam retinẽat uelad longe
plus habeat quarta. paterne he¬
reditatis. Quid ergo si nõ suffi¬
ciat pupilli hereditas legatis.
cum patris suffecissi. de suo qua¬
drante Nimirum dabit substi¬
Nec Ddrem ptinet quod ex nł¬
lo testmento prãtur ult uires
patrimonii. cum in hac parte ui¬
ris legata que tabulis secundis
relinquntur. qi inprimis sub
ditione relicta p̃ntelliguntur
Si filio sud onos sbstituit. ⁊ astry
portionem honerai̾it. tractã
solet. an expsona sua falcidia p̾¬
sit inducere substitutus. qua
pupillus no hr̃et.uł unus ꝓu¬
pilli substitutus ⁊ facile quis di¬
xent. consequẽter priorib que¬
dantur de patrimonii ratione
dicta sunt nõ ẽẽ falcidie locu.
⁊ ultra uires porcionis conuei¬
endum alteꝵ substitutum s

Expanded text:
filii unam Falcidiam servariest: quamvis enim substitutus quae a pupillo relicta sunt, cum filius heres exstitit, ut aes alienum quodlibet debeat, tamen propter ea, quae data sunt tabulis secundis,cquam retineat vel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substinec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento praestatur ultra vires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulis secundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facile quis dixerit consequenter prioribus, quae de patrimonii ratione dicta sunt, non esse Falcidiae locum et ultra uires portionis conueniendum alterum substitutum. sed
Abbreviated transcription (Latin):
tam que plegem falcidiam re¬
tinetur erstimationem quam
testator fecit. nõ mag̾ minui
legatis.Heres quasdam soluit¬
exreliquis falcidiam plenam
ꝑdoli excepcionem retinere p̃t
etiam ꝓhis que iam data sunt
Set ⁊ si una res sit legata. cinus
pars soluta sit exreliqua potet
plena falcidia retineri.
Si post missi õem faciat
codicillos miles⁊ intra annuz
decedat. extestamento quod in
militia iure militari fecit. ple¬
na legata. excodicillis hĩta fal¬
cidie racionem pr̃are debere d̾r.
S res ita expedietur. sicũ qua¬
dringenta haberet. testõ q̃drin¬
genta. codicillis. centum lega¬
uerit. exquinta parte .i. octu
uerat decedens. patris sun fidei
commisit codicillis. ut pecculi¬
um suum castrense. ticio post
mortem restitueret. Quereba¬
tur an ut heres quartam d̾du¬
cere posset. dixi. legem .f. induc
tam ẽẽ adiuopio.etiam inte¬
statorum successionib ꝓpter
fideicominissa. S inpropoito
nec hereditatem eẽ. quamuis
placeret michi. extraneo here¬

Expanded text:
quae per legem Falcidiam retinetur, aestimatione quam testator fecit non magis minui legatis heres quasdam solueper doli exceptionem retinere potest etiam pro his, quae iam data sunt. Sed et si una res sit legata, cuius pars soluta sit, ex reliquo potest plena Falcidia retineri.Si post missionem faciat codicillos miles et intra annum decedat, ex testamento, quod in militia iure militari fecit, plena legata, ex codicillis habita Falcidiae ratione praestari debere dicitur. sed res ita expedietur: si, cum quadringenta haberet, testamento quadringenta, codicillis centum legauerit, ex quinta parte, id est ouerat decedens patris sui fidei commisit codicillis, ut peculium suum castrense Titio post mortem restitueret: quaerebatur, an ut heres quartam deducere possit. dixi legem Falcidtam esse a divo Pio etiam in intestatorum successionibus propter fideicommissa: sed in proposito nec hereditatem esse, quamvis placeret mihi extraneo here
Abbreviated transcription (Latin):
dia lata ẽ. que primo
capite liberam legã¬
di facultatem dedit
usq: adcodrantem. his
ppõite no possunt nsi in om̃ilo
simul ꝑsonis existere ¶em si sin¬
foro ⁊ iauario. e. tienis prestite¬
ntfundum ei lego. sinforo mior¬
tuo an legatum pisset. s hoc qͦq
sic puto interpretandum. ut si
dum quisq corum uiueret. pre¬
stitiss. Set benigna int̾pieratr̃e
dicendum si nõ p̾moram ticiisi¬
phorus decesserit. debere partenz
ẽ. si peccum im ccitam intunus
mpensam quam pferentam cor¬
poris maliam religionem dedis¬
sent. Nam nisi uterq dedit: ne¬
utu ẽ iolegandum.quoniam
dicio.nisi p̾utrumq explen no
pot. Set hec humanius interp̃¬
tan solemus. ut cum duob fun¬
dus legatus sit. si.x. dedissert. et
alten dando partem. segatum
q̃q debatur. ¶Prscus.. sta¬
tuliberum aio utiq ibi ubi pat̾
fa. decessit. aut ubi ip̃e relictu.
sit. aut ubi uelir redderc ratio¬
nes debere. S interim proficisci

Expanded text:
dia lata est, quae primo capite liberam legandi facultatem dedit usque ad dodrantem hisositae non possunt nisi in omnibus simul personis exsistere. Item: "si Symphoro et Ianuario centum Titius praestiterit, fundum ei lego". Symphoro mortuo an legatum perisset? sed hoc quoque sic puto interpretandum ut si, dum quisque eorum vivet, praestitisset. sed benigna interpretatione dicendum, si non post moram Titii Symphorus decessit, debere partem est, si pecuniam certam in funus impensamque perferendi corporis in aliam regionem dedissent. nam nisi uterque dederit, neutri est legatum, quoniam condicio nisi per utrumque expleri non potest. sed haec humanius interpretari solemus, ut, cum duobus fundus legatus sit, si decem dedissent, et alteri dando partem legatum quoque debeatur. Priscus  ibi ubi pater familias decessit aut ubi ipse relictus sit aut ubi uelit, rationes reddere debere, sed interim proficisci
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus. Si pupillus cui sñ
tutore auctore.x. mutua da¬
ta sunt. legatum acreditore
meruit. subhac condicione
si .x. que acceꝑat. hr̃di reddide¬
rit. una numeracione a ĩplet
condicionema liberabitum
naturali obligatione. ut eti¬
am infalcidia heredi ĩpudent᷑.
quamuis nd inputarentur
si tantum condicionis ĩpen¬
de causa data fuissent adeo at
soluere inderetur. ut repudi¬
atolegato. uł stico qui lega¬
tus ẽ mortuo. nichil repetere
possit. ¶Si ego ⁊ scruus ms̃
hr̃des instituti sumus excduie¬
sis partib. nec aseruo erogatu
dodrans.his quib ame legatr̃¬

Expanded text:
um Si pupillus, cui sine tutore auctore decem mutua data sunt, legatum a creditore meruerit sub hac condicione, si decem quae acceperit heredi reddiderit, una numeratione et implet condicionem et liberatur naturali obligatione, ut etiam in Falcidia heredi imputentur, quamvis non imputarentur, si tantum condicionis implendae causa data fuissent. adeo autem et soluere uidetur, ut repudiato legato uel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit. Si ego et seruus meus heredes instituti simus ex diuersis partibus nec a seruo erogatus dodrans, his quibus a me legat
Abbreviated transcription (Latin):
titium ꝯpet̾et. sufficeretq pa¬
trono ꝙ integram debita si¬
bi portõem kãt hec aũt ita st̃.
si eo hr̃s collusit cum patroro
ałr euim nõ ẽẽ patronum coge̾

Expanded text:
mpeteret, sufficeretque patrono, quod integram debitam sibi portionem habeat. haec autem ita sunt, si coheres collusit cum patrono: aliter enim non esse patronum cogend
Abbreviated transcription (Latin):
legata redliq̃ si ñ possideat ꝙ
brditatem dolo aũt malo
fecit. quominus possideat.
nem ꝑfraudem ut legatarii
cetiq qcquid intestõ accepe¬
rũt.careant his q̃ si bi relic¬
ta sunt. ¶Sane qõms su¬
it.ntrum isdemũ dolo.m. fa¬
abintio possidẽ incipet. labo
sͥ uderi ait.ñminus delinq̃¬
tinet. ¶Siqs ꝑfraudem o¬
miẜit hr̃ditatem ut ad legit¬
timũ puenat. legatorumpe¬
titione tñbitur.s. Eño

Expanded text:
legata reddi'.Et si non possideat quis hereditatem, dolo autem malo fecerit quo minus possideat, sessionem per fraudem, ut legatarii ceterique qui quid in testamento acceperunt careant his quae sibi relicta sunt.Sane quaestionis fuit, utrum is demum dolo malo faab initio possidere inciperet.Labeo sibi uideri ait non minus delinqutinet.Si quis per fraudem omiserit hereditatem, ut ad legitimum perueniat, legatorum petitione tenebitur. 2
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ a bin testato succedẽdi.
ea q̃ suprascripta sunt nõ of
fendũt edc̃m dicẽdum est. cõ¬
tribu fideismissa deb̾e qi exe¬
qͣta. ¶Non simplraut pre¬
tor pollicitus ẽ se daturumac¬
imuenitur testatorem hmu
rei auctorem eẽ. ipm̃ꝙ ꝑmi¬
sisse ab intestato succede̾ aut
si q̃ alia iusta cã omittẽdi int̾¬
uemĩt. utiq non dabit actõ¬
nem ineum legatorũit̃ si in¬
uemĩt bona adalium ꝑtinẽ ñ
dabit actõem. si uo milła su¬
spitio collusi onis religioẽ
p̃toris instruxit siaũt is cin
auferri brditas pot̾ aliqd poᷤᷤ¬
sideat dehrditate. ⁊ possi dere
desierit sine dolo.m. mag̾ est
ut desmat ꝯuemin qḋ ergo
tp̃e si spectamim᷑ possideat nec
nelitis ꝯtestate tp̃c spectara
debet ete si uacãtia bona quis
possedit. ⁊ q̃driennium p̃teri¬
erit. indubitate ꝯueni pot̾it.
ex hac pte edc̃i.qr ⁊ omisit cã¬

Expanded text:
tem et ab intestato succedendi, ea quae supra scripta sunt non oft edictum, dicendum est contribui fideicomissa debere quasi exaequata.Non simpliciter autem praetor pollicitus est se daturum acinuenerit testatorem huius rei auctorem esse ipsumque permississe ab intestato succedere aut si qua alia iusta causa omittendi interuenerit, utique non dabit actionem in eum legatorum.Item si inuenerit bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si uero nulla suspicio collusionis religionem praetoris instruxerit.Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conueniri.Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet.Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex hac parte edicti, quia et omisit ca
Abbreviated transcription (Latin):
Sumi pure. alii sub ꝯditõe lib̾¬
tus assignatus sit.eum eu pu¬
re assignatus sit.pendẽte ꝯoit.¬
it. quo facilius uolũtatis emo¬
Aum̃tum ꝯseq̃ntur. saluonirẽ¬

Expanded text:
Si uni pure, alii sub condicione libertus adsignatus sit, eum, cui pure adsignatus sit, pendente condicierit, quo facilius uoluntatis emolumentum consequantur, saluo iure
Abbreviated transcription (Latin):
tos ⁊̃ filii. fint puta si castrẽsem
cipatos quo filies eius cin assi¬
gnatus ẽ libertus. r̃eomodũ se¬
natus ꝯsulu puroñut ad legit¬
ti ͦiã broitatem ꝯomittatur s

Expanded text:
 familias, ut puta si castrensem rit. Emancipatos quoque filios eius, cui adsignatus est libertus, habere commodum senatus consulti puto, non ut ad legitimam hereditatem admittantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
H. estõ pot quisẜ hr̃et.
uum suum manumitte. ⁊ eun¬
de ut lib̾um assignare. ¶ Deli
tus est. ergo depostumis nich
h senatus ꝯsulto ꝓuisum est.
mag̾ tam̃ puto ⁊̃ postumos ꝯ¬
tineri. ¶Qinqd̾senatus si
exlib̾is qs incuntate ẽẽ desis¬
s. eũ significat. qui inppetuĩ
incuntate eẽ desient. non q̃si
qs ab hostib captus reu̾ti pos¬
sit. ¶Exdie quoq cͥta assi¬
gnari possit᷑. s us in diem ec̾tu
uix pot̾. nam ip̃e senatus. hinc
negotio finem ꝓposint.

Expanded text:
ento potest quis et seruum manumittere et eundem ut libertum adsignare. De libetus est: ergo de postumis nihil hoc senatus consulto prouisum est: magis tamen puto etiam postumos contineri. Quod inquit senatus 'si ex liberis quis in ciuitate esse desisset', eum significat, qui in perpetuum in ciuitate esse desierit, non etiam si quis ab hostibus captus reuerti possit. Ex die quoque certa adsignari potest, sed usque in diem certum uix potest: nam ipse senatus huic negotio finem
Abbreviated transcription (Latin):
teẽm ⁊̃ niroa uoluntate poterit.
s ⁊ si ex hrdato fi lio ib̾tum ꝗs
assignam̃t. ualet assignation
necebit ei.no. exhrdationis ꝙͣ¬
tum adius patronatus s si p̾t
assignatõem fuit ex hrdatus ñ
semꝑ exlrdatio adim et assi gͣ¬
toem. nsi hoc animo feã fitss si
iseui assignatus ẽ repudiam̃t.¬

Expanded text:
it. Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus. Sed si post adsignationem fuerit exheredatus, non semper exheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit. Sed si is cui adsignatus est repudia
Abbreviated transcription (Latin):
tatur⁊ putat ad huc solu ad¬
mittẽdum/ defuncto aũt eo.li¬
bos altius succedẽ. ñ in familiã
lib̾tum redire s si exduob istiᷤ.
alt̾ filios alt nepotes reliq̃rit.ã
simul ad legittimã brditate
admittãtur. ⁊puto ⁊̃ ordine
int̾ eos fatiendum.

Expanded text:
t putat adhuc solum admittendum, defuncto autem eo liberos alterius succedere, non in familiam libertum redire. Sed si ex duobus istis alter filios, alter nepotes reliquerit, an simul ad legitimam hereditatem admittantur? et puto ordinem inter eos faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝑtinẽ. ¶Pupillo hrde
instituto. filie exhrdateduomi¬
lia nũmorum aureorũ legaũ.
eosdemq tutores utrisq d̾dit.
qitum est an exeodie quodu¬
omilia potuerũt asba br̃dita
glexeruntuẜarum noĩe pupi¬
lle tutele niditio teneãtur. i.
teneri. ¶Quesitum ẽ aniisu¬
re pupillaris peccinẽ qͣs tuto¬
res debuer̃t: cum ad curatores
trãsferantur in sortem ꝯputã¬
tur. ⁊ uinu̾se summe usuras de¬
⁊ cunie q̃ ad curatores trãsit.pa
statu uid̾etur.ut pupilla ab hr¬
ditate pat̾na abstinẽt. unus ex
tutorib cum płisq eͥditorib
ita deciditut c̾ta crediti portõe
ꝯtẽti eẽnt accipent q id̃ curato¬
res iam uiri potẽti accep̃ti. cum
płisq cͥditorib deciderant.que¬
situm est. ansialiꝗs tutorum
cditor patris pupille solidam
pecunam expensam sibi pupil¬
le cum uẜis fecerit reuocan a ca¬
torib pupille ad portões eas po¬

Expanded text:
lum pertinere.Pupillo herede lum pertinere.Pupillo herede instituto filiae exheredatae duo milia nummorum aureorum legauit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a substantia glexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iudicio teneantur. respondit teneri.Quaesitum est, an usurae pupillaris pecuniae, quas tutores debuerunt, cum ad curatorem transferuntur, in sortem computantur et uniuersae summae usuras decuniae, quae ad curatores transit, pastatu videretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatores iam viripotenti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, revocari a curatoribus pupillae ad portiones eas po
Abbreviated transcription (Latin):
triphonius ꝙ lucrum facere
extutela ñ d. exduob tutori¬
b pupilli alt̾o defuncto adh¬
huc inpub̾e pupillo qm sup¬
erat exꝑsona pupilli sin iudi¬
ce accepto ꝯsecutus ẽ. cum n¬
suris quãtum extutela adtu¬
ẽ iuditio tutele quo expͥitu
pubes fẽs utrum enus tm̃ por¬
toĩs que abunitio qdem extu¬
tele rõẽ puenerat ad defũctu
ꝯ tutoremusure ueniãt an q̃
eius summe q̃ exsortis usuris
pupilsoᷤ aucta post mortẽ eius
ad suꝑstitem. eq̃ cum sorte tr̃a¬
lata sitant transferri debint.
ir si eam pecumam in seutu¬
s oĩum pecumarum usuras
rõnib pupilli prandum. qd̾
bona fide ꝑcepissant ꝑcipe po¬
tuiss s si fenondare cum po¬
tiniss neglexiss cum id qd̃ ab
alio debitore noĩe usurarum
cum sorte datur ei ꝗ accip̃ tots̃
sortis uice fimgitim. uł fũgi
tum indebatur. cessauerũt mã¬
ministratõe tutele ⁊ ap̃side tu
isutrum exaptis tabuł an ex
nullum añcedentis tpr̃is pier¬

Expanded text:
Tryphoninus: quia lucrum facere ex tutela non debet.Ex duobus tutoribus pupilli altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tuiudicio tutelae, quo experitur pubes factus, utrum eius tantum portionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione peruenerat ad defunctum contutorem, usurae ueniant, an etiam eius summae, quae ex sortis usuris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. respondit, si eam pecuniam in se uertisset, omnium pecuniarum usuras rationibus pupilli, praestandum, quod bona fide percepisset aut percipere potuisset, sed, faenori dare cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei qui accipit totum sortis uice fungitur uel fungi tum uidebatur, cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutis utrum ex apertis tabulis, an ex nullum antecedentis temporis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
sumatoem ceptorum abeo desi¬
derabãtiuel ita ꝯiũ ta fuerũt nt
seꝑar ñ debuerũt. ¶qd̾ aute dr̃
desisse soluendo eẽuel non eẽ
tutores pr̃are debe. andeamus ꝙͣ

Expanded text:
summationem coeptorum ab eo desiderabant uel ita coniuncta fuerunt, ut separari non debuerunt.Quod autem dicitur de‹s›isse soluendo esse uel non esse contutores praestare debere, uideamus,
Abbreviated transcription (Latin):
furorem enis accediss. tu quid
rum dr̃e. s q̃r cunctatus e. si sol¬
uendo ñ sit tutorcuis dãpnũ
ẽẽ debeat. cum alicque legantiy
dr̃e potent. actoes dum taxat q̃s
hr̃et cura tutore pupillus peti

Expanded text:
furorem eius accidisset. tu quid dicere. sed quare cunctatus es, si solvendo non sit tutor, cuius damnum esse debeat? cum alioquin elegantius dicere poterit actiones dumtaxat, quas haberet cum tutore pup