comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui fines egredit᷑ comitante se ꝑit̾ młti¬
fiuent instructa. de frizia et datia. qͥnqͣ
regrinatõem arripiũt. ¶ De flandrie
quoq .xxxuii. rates cum grandi appara
tu sũt sequte. ⁊de francia etiã et de cãpa¬

Expanded text:
sui fines egreditur cum infinita multifluenter instructa, de Frisia et Dacia naves regrinacionem arripiunt. De Flandria quoque XXXVII rates cum grandi apparatu secute sunt. Sed et de Francia et Campa
Abbreviated transcription (Latin):
nie. Castrumq unũ in dedicationem
recepit. ¶ Intim henricus dux normã¬
nie in anglia cont regem stephm for¬
tit agens. tandem ibi cũ eo pacem facit.¬
rotgerius rex cicilie post insignes. de
sarracenis uictorias et t̾ras eoꝵ occu¬
patas obiit. Nec inferiorẽ se filiũ biuil¬
lermũ regni uictoriaꝵ q successorem

Expanded text:
n in deditionem recepit. Interim dux Normannorum in Anglia contra regem Stephanum fortiter agens, tandem cum eo pacem faciRogerius rex Siciliae, post insignes de Saracenis victorias et terras eorum occupatas obit, nec inferiorem se filium Guillelmum, regni et victoriarum successorem
Abbreviated transcription (Latin):
franci ꝑ deserta asie dolo et astucia grr̃¬
entes: fame nimia cruciatr. quidã carni
labore et dampno: młtis fame ꝑeuntibꝰ
iux tandem solenciã ueniũt. et inde anthi¬
ochiam et palestinã nauigio petierunt.

Expanded text:
Franci per deserta Asiae dolo et astu Greuntur; et fame nimia cruciati, quidam equorulto labore et dampno, multis fame pereuntibus, vix tandem Seleutiam venerunt, et inde Antiochiam et Palestinam petierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
extiterũt de p̾cipius prĩarchis duo ui¬
delic ꝯstantinopolitan et ihrlimita¬
nus. anthicchenus autẽ graui lango¬
re detentus uenite nõ potuitͥs mi¬
sit pro se picauũ anterardũ ep̃m a
lerandrinꝰ uͥo sub sarracenoꝵ dominio
astitut᷑ꝰ fecit ꝙ potuit misitq pro se dỹ¬
achonũ Germanũ suũ primates autẽ¬
et metropolitani fuerũt .lxx. cetenm
abbes et priores fuerũt ultra octĩgenti¬

Expanded text:
extiterunt de precipuis patriarchis duo, videlicet Constantinopolitanus et Ierosolimitanus. Anthyocenus autem gravi languore detentus venire non potuit, sed misit pro se vicarium Anteradensemlexandrinus vero sub Sarracenorum dominio constitutus fecit quod potuit mittens pro se dyaconum suum germanum. Primates autem metropolitani LXXI. Ceterum abbates et priores ultra octingent
Abbreviated transcription (Latin):
illam barbaram in lege diuina diligẽ¬
sua defuncto anastasio. in pp̃mi. ẽ elect.¬
¶ Hic Guilłm regem cicilie tanqͣm re¬
bellem sibi: excõĩcauit qui postinodum
absolutus. homagium dño. pp. faciens.
t̾ram ab ip̃o ppͣ. suscepit ¶ Hic pͥmus
ppͣ. dr̃ fuisse qui in urbe ueteri cum curia¬

Expanded text:
illam barbaram in lege divina diligenum defuncto Anastasio in papam est elect Hic Gullielmum regem Sycilie tamquam rebellem sibi excomunicavit, qui post absolutus homagium domino pape faciens terram ab ipso suscepit. Hic primus dicitur fuisse papa, qui in Urbe-veteri cum curi
Abbreviated transcription (Latin):
q. et librũ de misera ꝯditõne humani
la gl̾iosa ¶ Hic dedit uniu̾sis ecciis in
roma. unam libram argenti pro sin¬
gulis calicib earũ nõ hẽnciũ calices ar¬
genteos. tali pacto ꝙ uende eos nõ pos¬

Expanded text:
misera conditione humani loriosa. Item dedit universis ecclesiis in Roma unam libram argenti pro singulis calicibus eorum non habentium calices argenteos tali pacto, quod eos
Abbreviated transcription (Latin):
et in de ꝑ mediam urbem fere. cũ tociũ
cłi et ppłi turba. cũ magno luctu ad
ecc̃am bt̃i petri ductus: cira altare se¬
anno b̃tus S̾nardus. Clareuallis ce¬
pletis .xiiiͦ. kł̾s septembris. int̾ filioꝵ
manus obdormiuit in xp̃o et ex illa
claretatis eterrie:¬

Expanded text:
t per mediam Urbem fere cum totius cleri et populi turba cum maximo luctu ad ecclesiam beati Petri deductus circa maius altare seini Bernardus, Clarevallensis coepletis, XIII Kalendas Septembris, inter filiorum manus obdormivit in Christo, et ex illa claritatis aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
Rotgerius autẽ rex cicilie excitũ nauale
duererat ad fines a frice/ captaq insig¬
ni ciutate q̃ dr̃ affrica suilla. affar Clip¬
pea. aliisq castris plurib. archiep̃m a¬
frice qui sub seruitute romam uen̾at
ꝯsecrandus: liberũ ad sedem suã remit¬
excitus: spoliatis grecoꝵ prouĩciis acua¬
statis: usq ad ip̃am urbem regiam ꝯstã¬
tinopolim accesserat sagittas q aurea ᷤ
in palatiũ ĩꝑatoris iecerat et succensis
sub urbiis de fructu ortoꝵ ĩꝑatoris tule

Expanded text:
Rogerus rex Siciliae exercitum navalem direxit ad fines Affrice; captaque insigni civitate quae dicitur Affrica, Suilla, Asfax, Clippea, alliisque castris pluribus, archiepiscopum Affricae, qui sub servitute Romam venerat consecrandus, ad sedem suam remitet spoliatis Grecorum provinciis, usque ad ipsam urbem regiam Constantinopolim accedens, sagittas aureas in palatium imperatoris jecerat, et incensis subu
Abbreviated transcription (Latin):
amittit. ¶ Rer francor ludouic̾ iiͦi. hls
iunii. in penthecoste ꝑegunatõem aguesl
Cum infinitis et expeditis suoꝵ mũio
ꝑ ungariam ꝓfoctus transito bosphorõ.
occursu corradi regis exipitur qͥ młtis
suoꝵ ob in opiam repatuantib: pauci
comitantib a francis: benigne suscept̃

Expanded text:
amittit. Rex Francorum Ludovicus 3 Kal. Junii in pentecosten peregrinationem aggressus, cum infinitis et expeditis suorum milibus per Hungariam profectus, transito Bosforo occursu Conradi regis excipitur; qui multis suorum ob inopiam repatriantibus, paucis comitantibus, a Francis benigne susceptus et
Abbreviated transcription (Latin):
recepit. leonẽ et tyberiũ usurpatores ĩ¬
perii. ĩ medio carii iugulauit. Calini¬
cum pr̃iarcham execatũ exiliat. et tan¬
tam in adu̾sarios ultõem excet ut qͦci¬
ens a naso sibi absciso defluentẽ reu¬
matis guttã dec̾geret. pene tociens ali¬
q̃m ex hus qui cont eum ꝯspirau̾ãt.¬

Expanded text:
recipit; Leonem et Tyberium usurpatores imperii in medio cyrci jugulat; Callinicum patriarcham excaecatum exiliat; et tantam in adversarios ultionem exercet, ut quoties a naso sibi absciso, defluentem reumatis guttam detergeret, paene toties aliquem ex his, qui contra eum conspiraverant
Abbreviated transcription (Latin):
absalon ¶Tu patriam repetis. Nos tri¬
stes sub orbe relinquis. Te tenet aula ĩ¬
mensa. Nos lacrimosa dies. Sz qui lu¬
stra gerens. Occolonus in suꝑ ãnis erẽp¬
tis terre iustus ad astra reddis. ⁊id para¬
disracas epulas te ciie reductus. Unde
genuit mudus. Gaudet honore polus.

Expanded text:
O. Tu patriam repetis, tristi nos orbe relinquis, Te tenet aula nitens, nos lacrymosa dies. Sex qui lustra gerens, octo bonus insuper annos, Ereptus terrae justus ad astra redis. Ad paradisiacas epulas te cive reducto, Unde gemit mundus, gaudet honore polus.
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃o. Et sub poncio pilato crucifirus est
et sepultus. Tercia die resurrexit a mortu¬
is. Die autẽ qͣdragesimo ascendit ĩ celũ.
sedet ad dext̾am prĩs inde uenturus iudi¬
care uiuos et mortuos posicurus ante
ocłos oĩm omĩa occulta singuloꝵ da¬
turus scĩs ꝑpetua pͥmia regni celestis in¬
quis autem supplicia ignis et̾ni. ĩnoua¬
turus scłm ꝑ ignem. in carnis resurrectõ¬
nem. Confiteor unam fidem unũ baptis¬
ma unam apłicam et unui̾salem ec

Expanded text:
peccato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus tertia die resurrexit a mortuis; die autem quadragesimo ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. Unde venturus est judicare vivos et mortuos, positurus ante oculos omnium omnia occulta singulorum, daturus sanctis perpetua praemia regni coelestis, iniquis autem supplicia ignis aeterni, innovaturus saeculum per ignem in carnis resurrectione. Confiteor unam fidem, unum baptisma, unam apostolicam, et universalem Ec
Abbreviated transcription (Latin):
quidam a iudca ꝓpba Noĩe agabz. is cũ
ueniss ad nos tulit. zonam pauli et al¬
ligans sibi pedes et manꝰ dixit hec dixit
sp̃s scũs uirũ cuiꝰ ẽ zona ħ sic alligabt¬
eũ in ierłm iudei et tradent in manus

Expanded text:
quidam a Iudaea propheta nomine Agabus is cum venisset ad nos tulit zonam Pauli et alligans sibi pedes et manus dixit haec dicit Spiritus Sanctus virum cuius est zona haec sic alligabunt in Hierusalem Iudaei et tradent in manus
Abbreviated transcription (Latin):
cibis nõ egeat transiens in naturã sp̃s.
id habens quẽdam sp̃ualis et sp̃m natu¬
ralia qr erit agile et leue cibis nõ egens
et nota ꝙ ait surget corpus sp̃uale non
dicit. sp̃s .q. corpus in sp̃m u̾tatur ut qui¬
dam putant sicut enĩ aĩale corpus nõ ẽ
aĩa s corpꝰ. ita ⁊ sp̃uale corpꝰ. nõ sp̃m de¬
bemus putare s corpꝰ. unde ⁊ dñs talem
opinionẽ discipuloꝵ de suo corpore refel¬
lens dixit. palpate et uidete. qm̃ sp̃us car¬
nem et ossa nõ habet sicut me uidetis ha¬
bere. iam gͥ sp̃uale erat corpus xp̃i nec
nec tam̃ sp̃s erat unde ⁊ hic nõ dicit sp̃s¬
s sp̃uale qr tunc sp̃ui plene subdetur
corpus nõ iam repugnabit et qr sp̃m
simile erit. qr nec aliq̃m corruptõem paci¬
etur nec alimento egebit ut homo ante

Expanded text:
iens in naturam spiritus, id est habens quaedam spiritualia, et spiritui naturalia, quia agile erit, leve, cibis non egens. Et nota quod ait: Surget corpus spiritale, non dicit spiritus, quasi corpus in spiritum vertatur, ut quidam putant. Sicut enim animale corpus non est anima, sed corpus, ita spirituale corpus non spiritum debemus putare, sed corpus. Unde et Dominus, talem opinionem discipulorum de suo corpore refellens, dixit: Palpate et videte, quoniam spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Jam igitur spirituale erat corpus Christi, nec tamen spiritus erat. Unde et hic non dicit spspirituale, quia tunc spiritui plene subdetur corpus, non jam repugnabit. Et quia spiritui simile erit, quia nec aliquam corruptionem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante
Abbreviated transcription (Latin):
agallia qͣm ab ytalia epõꝵ synodu
rome ⁊gregat in qͣ omĩa a ꝯstantino
ordinata exordinat pret̾ baptismũ
et crisma decuriente sỹnodo ut ep̃i al
illo ⁊secrati. ad gradũ quẽ ante ⁊se
cratoẽm h̾ebant redirent et si dig̃ iu¬
dicarentur iterũ electi iterato ꝯsecrarẽ¬
tur p̾sbr̃i u̾o ac dyaconi ab illo ⁊secia¬
ti similit̾ ad gradũ priorem redirent
ordinati degradarẽtur. Et in religioso

Expanded text:
a Gallia quam ab Italia episcoporum sinodum Romae congregat, in qua omnia a Constantino ordinata exordinat preter baptismum et chrisma; decernente sinodo, ut episcopi ab illo consecrati ad gradum, quem ante hanc consecrationem habebant, redirent, et si digni judicarentur, iterum electi iterum consecrarentur; presbiteri vero ac diaconi ab illo consecrati similiter ad priorem gradum redirenordinati, omnino degradarentur, et in religioso
Abbreviated transcription (Latin):
eius u̾ba ista sunt ideo inquit et quasi
nemo sine pc̃co nisi unus deus suatũ
est gͥ in quit ut ex iiro et muliere .i. pri
illam corpoꝵ ꝯmixtionẽ Nemo uideat
exꝑs ẽe delicti qui autẽ exꝑs est delicti ex

Expanded text:
e Christo \'ideo\', inquit, 'et quasi nemo sine peccato nisi unus deus. seruatum tur, inquit, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtionem, nemo uideatur expers esse delicti; qui autem expers delicti, ex
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃cm intrauit in mũdũ. et per põcm
mors. et ita in om̃s hoĩes ꝑtͣnsiit in
quo om̃s peccauerũt ꝑ unius illius no¬
luntatẽ malã om̃es in eo peccauer̃t. qñ
om̃s ille un fucrũt de q̃ ꝓptea singuli pec¬
catum originale trarerunt dicis inquit¬
ideo illos esse sub dyabolo qr de serus utͥ¬
usq ꝯmixtione nascunt. dico plane ꝓp¬
ter delictũ eos esse sub dyabolo ideo ãt exꝑ¬
ies ñ ẽẽ delicti qr de illo ꝯmrtione sunt
nati que sine pudenda libidine nõ potest
etiã ꝙ honestũ est oꝑari. Et dicit hoc beatis¬
sime memorie ambrosius mediolancũ¬

Expanded text:
m intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. per unius illius uoluntatem malam omnes in eo peccauerunt, quando omnes ille unus fuerunt, de quo propterea singuli peccatum originale traxerunt. \'dicis « ideo illos esse sub diabolo, quia de sexus utriusque commixtione nascuntur. » Dico plane, propter delictum eos esse sub diabolo: ideo autem expertes non esse delicti, quia de illa commixtione sunt nati, quae sine pudenda libidine non potest etiam quod honestum est operari. Dixit hoc etiam beatissimae memori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qui negat profecto pͥmũ nos esse mor¬
tales. Si enĩ ut dicit apls ꝑ unũ hõiem pa¬
catũ intrauit ĩ mũdũ: et ꝑ pcc̃m mors
tur carius ocłis. uidere nõ possumꝰ quia
nec om̃s er adam carnaliter natos et si
illi iam etiam in xp̃o renati sũt. uidem
mortis lege ꝯstringi ꝑ hoc qd̃ uidemus
illud ꝙ nõ uidemus cogitem̃ efiteri fa¬
cilius enĩ fieri potest ut qͣmius tnseu¬
te pc̃co pena minime seq̃ret ꝙͣ ut nlła ⁊¬

Expanded text:
 negat profecto primum nos esse mortales. Si enim, ut dicit Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: tur, carnis oculis videre non possumus. Quia vero omnes ex Adam carnaliter natos, et si illi jam etiam qui in Christo renati sunt, videmus mortis lege constringi; per hoc quod videmus, illud quod non videmus cogimur confiteri. Facilius enim fieri posset, ut quamvis transeunte peccato, poena minime sequeretur, quam ut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
temporib hermes doctor fidei et scͥpt᷑aꝵ
efulsit ĩt̾ uos. Et licet nos pascha dñi ĩ¬
dic dnĩco celebremus: ne quidam inde
dubitarent. ad corrolorandas animas
coꝵ eidem hermenti angłs dñi in ħ̃itu
pastoris apparuit. et p̾cepit᷑ pascha dñi¬
in die dñica ab om̃ib celebretur. ꝙ et

Expanded text:
temporibus Hermes doctor fidei et Scripturarum fulsit inter nos. Et licet nos idem Pascha praedicta die celebraremus, et quidam inde dubitarent ad corroborandas tamen animas eorum eidem Hermeti angelus Domini in habitu Pastoris apparuit, et praecepit ei ut Pascha die dominico ab omnibus celebraretur t
Abbreviated transcription (Latin):
uiris. ita scribit. Clemens de qͦ apłs pau¬
lus ad ꝓhilippenses scribens ait. cũ clem̃¬
te et cet̾ͣis cooꝑatorib meis. quoꝵ noĩa
scripta sũt in libro uite: qͣrtus ptͦ petrũ
rome ep̃s. si quidem scd̃s linus fuit
post petrum apłm putent fuisse clem̃¬

Expanded text:
uit. Itaque Clemens, de quo apostolus Paulus ad Philippenses scribens ait: Cum Clemente et caeteris cooperatoribus meis, quorum nomina scripta sunt in libro vitae , quartus post Petrum Romae episcopus: siquidem secundus Linus fuit,post Petrum Apostolum putent fuisse Clem
Abbreviated transcription (Latin):
.d̾.uiii. ¶Hic tam a gallia qͣm ab ytali¬
a ep̃oꝵ synodũ rome ꝯgregat in q̃ omĩa
a ꝯstantino ordinata. exordinat preter
baptismũ et crisma. decernente sỹnodo.
ut ep̃i ab illo ꝯsecrati ad gradum qm̃
ni iudicarent᷑. It̾um electi it̾ato ꝯsecrarẽ¬
turꝰ p̾sbiti u̾o ac dyachoni ab illo ꝯsec̃ti
similit̾ ad gradum pͥorem redirent et si

Expanded text:
det. Hic tam a Gallia quam ab Italia episcoporum sinodum Romae congregat, in qua omnia a Constantino ordinata exordinat preter baptismum et chrisma; decernente sinodo, ut episcopi ab illo consecrati ad gradum, queni judicarentur, iterum electi iterum consecrarentur; presbiteri vero ac diaconi ab illo consecrati similiter ad priorem gradum redirent; et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
erat ualle sollicitus nõ solũ in regno
suo. U̾m eciã tnsmaria in egypto in sỹ¬
ria in affrica et p̾cipue iherosolunis li¬
beralitate elemosinaꝵ xp̃ianis ꝑauꝑibꝰ
solaciabat᷑ tnsmarinoꝵ regũ amicicia
ob hoc maxime expetens ut xp̃ianis sub
eis de gentib ẽẽt relen atio. ¶Idem eci¬
am ĩsignissimꝰ rer nõ solũ pria lingua.
S eciam ꝑegrinis lingus eruditus bar¬
bara et antiquissima carmina quibꝰ ue¬
t̾um regum bella cauebant᷑ et actus. scrip¬
sit. et memorie ꝯmendauit ¶ Incoauit
aũt gramaticã patrio sermone. ¶Men

Expanded text:
etiam sollicitus, non solum in regno suo, verum etiam trans maria in Aegypto, in Syria, in Africa, precipue in Hierosolimis, liberalitate elemosinarum christianis pauperibus solatiabatur; transmarinorum regum amicitias ob hoc maxime expetens, ut christianis sub eis degentibus esset revelatio. Alcarolus rex, non solum patria lingua, sed etiam peregrinis linguis eruditus, barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum bella et actus canebantur, scripsit et memoriae mandavit. Inchoavit etiam grammaticam patrii sermonis; me
Abbreviated transcription (Latin):
ualerent in hox eiĩ bello cor glia et nobi¬
litas ꝑut et qͥcquid peccunie et thesauu
ꝑ tot secła orbem tia uincendo sibi con¬
gesserant. totũ nuĩc uictorie fuancoꝵ ces¬
sit. et nullo bello unqͣm tam młta spolio¬

Expanded text:
in hoc bello omnis eorum gloria et nobilitas periit, et quidquid pecuniae et thesauri per tot saecula orbem terrarum vincendo sibi congesserant, totum modo victoriae Francorum cessit, et nullo unquam bello tam multa spolio
Abbreviated transcription (Latin):
lomãni et filuis eus latens se cum eis
ciũ pestilẽciaq mortalitatis gͣuante.
ciuitas regi karolo aꝑitͣ desidenius ier
cum urore et filia cunctis pͥncipib ca¬
pitur. et ꝓpetuo erilio ad gallas agau¬
fudo leodiensi ep̃o diigitur anno dñi.

Expanded text:
lomanni et filiis ejus latens, se cum eis sium pestilentia mortalitatis aggravante, civitas regi Karolo aperitur. Desiderius rex cum uxore et filia et cunctis principibus capitur, et perpetuo exilio ad Gallias Agilfredo Leodiensium episcopo dirigitur. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
rentꝰ eosq qui genitricẽ dei ĩuocabant.
et qui uigilias deo agebant. et qͥ elemo¬
sinas facere assueti religiose uiuebant.
et qui auiram̃tis et ĩmũdiciis abstine
litis. cos adurebat monachos ut urores.
moniales ut uiros ducͥent ꝯpellebat qd̃
młti uitantes. martiriũ meruer̃t. nec sub

Expanded text:
rentur. Eos qui Dei Genitricem invocabant, et qui vigilias Deo agebant; et qui ecclesiis assueti religiose vivebant; et qui a juramentis et immunditiis abstineblitis, eos amburebat: monachos ut uxores, monachas ut viros ducerent, cogebat. Quod multi vitantes, martyrizati sunt; nec sub
Abbreviated transcription (Latin):
res ecc̃e. karolus u̾o romã ueniens.
papiam obsedit. ibiq relicto ex̾citu su
o. in sc̃a resurrectõne ab adriano ppa.
Rome honorifice susceptus ẽ. pꝰ scãm¬
uo resurrectoẽm reu̾sus papiam. cepit
desideriũ regem. deinde romã reu̾sus cõ¬
stituit ibi synodũ cum adriano. pp. Cũ¬
.cluii. ep̃i  religiosis et alb̃ib adrianus
aũt pp̃. cũ uniu̾sa sỹnodo tradiderunt
karolo ius et potestatẽ eligendi ponti¬
ficem et ordinendi apłicam sedem dig¬
nitatem qͣ prĩciatus ei ꝯcesserũt ĩ suꝑ̃

Expanded text:
. Karolus vero Romam veniens Papiam obsedit, ibique relicto exercitu in sancta resurrectione ab Adriano pape Rome honorifice susceptus est. Post sanctam resurrectionem reversus Papiam cepit Desiderium regem. Deinde Romam reversus constituit ibi synodum cum Adriano in iscopis, religiosis et abbatibus. Adrianus autem papa cum universa synodo tradiderunt Karolo ius et potestatem eligendi pontificem et ordinandi apostolicam sedem; dignitatem quoque patriciatus ei concesserunt. Insuper
Abbreviated transcription (Latin):
nepos. corpora martirũ Gorgonii. nar¬
bonis nazararii. de roma ad gallias
tͣnsferens Gorgoniũ quidẽ in gortia na¬
borem u̾o in hyliaciaco cenobio. naza¬
rium u̾o reposuit. in cenobio lorisam

Expanded text:
pus corpora martyrum Gorgonii, Naboris et Nazarii Roma ad Gallias transtulit, et Gorgonium quidem in Gorzia, Naborem vero in Hyliriaco coenobio, Nazarium autem reposuit in coenobio Lorisham
Abbreviated transcription (Latin):
le philippi qui fuit unus de .uii. dyacon¬
b. hic signis et ꝓdigiis inlitus apd̃ cela¬
reani requieuit iuxta ꝙ̃ tres uirgines filie
ip̃ius ꝓphetisse tumulate iacent nam q̃t¬
ta apud ephesum requiessit.¬

Expanded text:
beati Philippi, qui fuit unus e septem diaconibus. Hic signis et prodigiis inclitus, apud Caesaream requieuit, iuxta quem tres uirgines filie eius prophetisse tumulate sunt. Nam quarta apud Ephesum plena spi
Abbreviated transcription (Latin):
sicam. grãmatica. et rethoritã astrono¬
ctas. ita didicit. ut studiosos qͦsq scla
erent. qͦs ille ꝓptea. iecipiebat. ut occa¬
sione sclaris Tratiur: in fide xp̃i co ĩ¬
tuus sc̃is. ut etiã hebreã lingã contia¬
etatis. gentisq sue naturam ad dis¬

Expanded text:
sicam, grammaticam et rhetoricam, omctas ita didicit, ut studiosos quoque saecerent: quos ille propterea recipiebat, ut sub occasione saecularis litteraturae in fide Chribuit studii, ut Hebraeam linguam contra aetatis gentisque suae naturam edis
Abbreviated transcription (Latin):
patu huiꝰ ludonici ut pote qͥ ex pina
et anita successione sibi debebat᷑ ⁊t̃ ha
pitur fugiens uix euasit post hec idem
essionis usq uastando accedit mdei
mis agreditur et laudunũ cũ multa

Expanded text:
na et avita successione sibi debitum, contra piter fugiens vix evasit. 989. 6. 2. essionis usque vastando peraccedit; inde Remim aggreditur, et Laudunum multa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i cenobio. ꝙ ꝑ ãno loi. muo religio¬
uis feruore rȩxit atq ꝓuoxit qͥ egregie
p̾ter ceca. pietate insignis nõ solũ iute
eremplis s et miraculis in uita sua cla¬
ruit. qui cũ rep̾henderet᷑ ꝙ in p̾cantes plꝰ¬

Expanded text:
psi coenobio; quod per annos 56 miro religionis fervore rexit et provexit. Qui egregie preter cetera pietate insignis, non solum vitae exemplis, sed etiam miraculis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur, quod in pec
Abbreviated transcription (Latin):
ces. ut ad locum heremitanor possent si¬
nũ in pedimento aliqͦ ꝑuenire. et cũc fu¬
erunt stupore ꝑ t̾riti. credentes et suspicã¬
tes thomam eoꝵ fratrem mortuũ a sarra¬
cems. qui hac de causa de hyspania ueius¬
sent ibi. ut eo int̾ficent et reddiderunt
grates deo. depcantes ip̃m ut morte si¬
mili morerentur. et ut eos corona corona¬
ret in marcessibili qͥ ꝓ eis moriendo coro¬
ua fuit circũdata spinis acutissimis co¬
ronatus. Et dum hec ageretur uiderunt
ex̾citum: et cito uencrunt usq ad orbio¬
nem. Quo transacto: intrauerũt hemi¬
taculũ. et ĩuerunt ibi thomam. et archi¬
ep̃m. qui thomas om̃s osculando parit̾
salutauit. Quo fc̃o narrauerũt eis qͣlit
omnes erant xp̃iaur. et ip̃i narraucẽt
ei qualit̾ ip̃m esse mortuũ existimabãt
postea gaudio flentes dixerunt ei. Ex qͦ
deus tantum honorem nob̾ ⁊tulit quod
tantos inros huc addurit. ĩuitetis eos et

Expanded text:
ces, ut ad locum heremitanorum possent sices, ut ad locum heremitanorum possent sine impedimento pervenire. Et tunc fuerunt stupore perterriti credentes Thomates Thomam, eorum fratrem, mortuum a Sarracenis, qui hac de causa de Yspania venissent ibi, ut eos interficerent. Et reddiderunt gratias Deo deprecantes ipsum, ut morte simili morerentur et ut eos corona coronaret inmarcessibili, qui pro eis moriendo corona fuit circumdatus et spinis acutissimis coronatus. Et dum hec cogitarent, viderunt exercitum et cito venerunt usque ad Orbionem; quo transacto intraverunt heremitaculum et invenerunt ibi Thomam et archiepiscopum; qui Thomam omnes osculando pariter salutaverunt se. Quo facto narravit eis, qualiter omnes erant christiani, et ipsi narraverunt ei, qualiter ipsum mortuum existimabant; postea gaudio flentes dixerunt ei: «Ex quo Dominus tantum honorem nobis contulit, quod tantos viros huc adduxit, invitetis eos et
Abbreviated transcription (Latin):
mus socii fere ꝑ qͣdrienniũ: postea diui¬
na gr̃a inspirante fuit ꝓpositum nr̃m
ut relinqueremus omĩa. et sequeremur
xp̃m. trena tanqͣm uilia et transitoria
ꝯtempnentes. et ut pateremur pro eo qui
pro nobis passus est. usq ad mortem:
qui nobis locum istum ꝑ suos angłos
docuit. et hic fuimus. ꝑ .xxͣ. annos. ad
seruicium ip̃ius ⁊gregati. ordeum ⁊ mi¬
aturas leones. et ursos et cet̾a omĩa sail¬
uatica que in nemorib ĩuenimꝰ nõ fu¬
gamus nec ip̃as nos fugant. ĩmo ami¬
cabiliter nobiscũ uiuũt in nemore. et
nobis obediunt. nullam nob̾ nec nos
eis inuiriam facientes. et taliter iuri
sicut alie fere in nemoribz. Tunc pulsa
uit campanellas. et fres audierũt sonũ
earum qui erant in rocha geraria et
ceperunt descende. et dum descendissent
tallus audirent strepitum et ex̾citus
qui aꝑiebat mias cum ensib. et aliis
ferramentis frangendo arbores. et romi¬

Expanded text:
mus socii fere per quadriennium; postea divimus socii fere per quadriennium; postea divina gratia inspirante fuit propositum nostrum, ut relinqueremus omnia et consequeremur Christum, terrena tamquam vilia et transitoria contempnendo, et ut pateremur pro eo, qui pro nobis passus est usque ad mortem; qui nobis locum istum per suos angelos docuit. Et hic fuimus fere per XX annos ad servicium ipsius congregati; ordeum et miaturas. Leones et ursos et omnia alia salvatica, que in nemoribus invenimus, non fugamus nec ipsa nos fugant, immo amicabiliter nobiscum vivunt in nemore et nobis obediunt, nullam nobis nec nos eis iniuriam facientes; et taliter viximsicut alie fere in nemoribus». Tunc pulsavit suas campanellas et fratres audientes sonum earum, qui erant in Rupe Geraria, ceperutallus, audierunt strepitum exercitus, qui aperiebat vias cum ensibus et aliis ferramentis frangendo arbores et romi
Abbreviated transcription (Latin):
uio toziti. et est nobilis gen̾e. s mori¬
b et sciencia nobilior ultra modum
et uocatur Richardus. Tercius fuit de
ungaria filus regis regni eiustem. et
ucatur Rothertus. bonitatem et mores
ip̃ius. esset longissimũ ennarrare. Quar¬
tus de schocia. et uocatur bermanus no¬
bilis parentela: s dilectõne dei nobilior.
ut bene nouimꝰ et amore. Quintus est
flandrensis. de qͦdam suburbio sc̃i octo¬
merii noĩe. et uoĩe et uocatur alairanꝰ
qͣm humilitas ip̃ius et inflamatõ a¬
moris sp̃s sci generosiorẽ faciunt omĩ
rege .uiͦ. theotõnicus natus incolonia
cuutate filius cuidam nobilis uiri: s
in suis fcĩs ostendit se gene alciorem.
et uocatur philippus uiiꝰ. de egypcia aha
prouincia. cuidam nobilis regis filius.
et uocatur B̾tholomeus int̾ om̃s paciẽ¬
cia et bonitare nobilior et est bonus de¬
ricus. qualit̾ autẽ sumꝰ hic audiatis.
¶Scolares eramus parisienses et fui¬

Expanded text:
vio Toziti, et est nobilis genere sed morivio Toziti, et est nobilis genere sed moribus et sciencia nobilior ultra modum et vocatur Ricardus. Tercius fuit de Ungaria, filius regis regni eiusdem, et vocatur Robertus; bonitatem et mores ipsius esset longissimum enarrare. Quartus de Scocia et vocatur Germanus, nobilis parentela sed dilectione Dei nobilior, ut bene novimus, et amore. Quintus est Flandrensis de quodam suburbio, Sancti Octhomerii nomine, et vocatur Alayranus, quem humilitas ipsius et inflammacio amoris spiritus sancti generosiorem faciunt omni rege. Sextus Theotonicus natus in Colonia civitate, filius cuiusdam nobilis viri, sed in suis factis ostendit se genere altiorem et vocatur Philippus. Septimus de Egipciaca provincia, cuiusdam nobilis regis filius, et vocatur Bartholomeus, inter omnes paciencia 200 et bonitate nobilior et est bonus clericus. Qualiter autem sumus hic, audiatis: Scolares eramus Parisienses et fui
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. et albes plusqͣm septingenti. ⁊ roc¬
landus. et om̃s .xii. pares. et duces. comi¬
tes et barones qͣm plurimi. et alii mili¬
tes. et pedites. qui ad xp̃ianam exaltã¬
dam exponunt se labori. nõ mortẽ neq
ꝑicłm metuentes
Uo audito dc̃s herenuta cecid̃¬
ad pedes ip̃ius et flens et lacri¬
mãs peciit ab eo ueniam: suũ sermonẽ
proferens in hunc modũ. Dñe archiep̃e
ex qͥ seruus et anutus dei es. nuẜicordiã
babeas istius pcc̃oris et suoꝵ õĩm socioꝵ
Nam scias ꝙ uii. socii sumꝰ et ex qͦ fuimꝰ
hic. uoluntas õim fuit una. Qui Rn¬
dens ait. Precipio tibi in uirtute obedi¬
entie. ut omĩa mͥ narres. uidelicet de qͣ
progenie estis nati. et de qͣ t̾ra. et q̃litei
huc uenistis. At ille dixit. Libenter nob̾¬
est de prouincia alt̾ius. Ego uocor tho¬
mas et fui de normandia de uilla que
uocatur roham. et sum uilior oĩm soci¬
oꝵ. Alter fuit de lombardia de cuuitate
que uocat papia: q̃ est scĩata sub flu¬

Expanded text:
pi et abbates plus quam septingenti et Rotolandus et XII pares, duces, comites et barones quam plurimi et alii milites et pedites, qui ad fidem christianam exaltandam exponunt se labori non mortem neque periculum metuentes». Quo audito dictus heremita cecidiad pedes eius et flens et lacrimans peciit ab eo veniam, suum sermonem proferens in hunc modum: «Domine archiepiscope, ex quo servus et amicus Dei es, misericordiam habeas istius peccatoris et suorum omnium sociorum. Nam scias, quod VII socii sumus et, ex quo fuimus hic, voluntas omnium fuit una». Qui respondens ait: «Precipio tibi in virtute obediencie, ut omnia mihi narres, videlicet de qua progenie estis nati et de qua terra et qualiter huc venistis». At ille dixit: «Libenter est de provincia alterius. Ego vocor Thomas et fui de Normandia de villa, que vocatur Roham, et sum vilior omnium sociorum. Alter fuit de Lombardia, de civitate, que vocatur Papia, que est sita super flu
Abbreviated transcription (Latin):
socio haberet. Qui rendens ait. Ex quo
signũ crucis fronti ur̃o in pͥmitis in
benedicendo etiam eodem signo possũ¬
ne uobiscum loqui de cet̾o sicut rano ⁊
dei famło. Qui rendens ait. frater poteᷤ
et ne timeas: nam scias ꝓcerto quod
ego sum xp̃ianus et archiep̃s. et statim
lum cum infinita xp̃ianoꝵ młtitudĩe¬

Expanded text:
socios haberet. Qui respondens ait: «Ex quo socios haberet. Qui respondens ait: «Ex quo signum crucis fronti vestro imprimitis me benedicendo eciam eodem signo, possumne vobiscum loqui de cetero sicut christiano et Dei famulo?» Qui respondens ait: «Frater, potes et ne timeas; nam scias pro certo, quod ego sum christianus et archiepiscopus et statim rem cum infinita chri
Abbreviated transcription (Latin):
quecũq sarracenus ei dir̃at. Et om̃es
fuerũt gauisi: et egerunt gr̃as deo. et
rotlandus dixit archiep̃o. Dñe ex quo
ita est: descendatis ibi et uideatis utrũ
hec sint ua. archiẽps rendit. Omnes
ibimꝰ. et hoc dicto: ceperũt descendere tra¬
ire pedes: et fere qͥnq nilia uenerunt
adintroitũ ualis. S archiẽps turpiñ
pͥmo solus uenit ad ħitaculũ. et non
uidit ibi nisi domos pauꝑculas. et in
timore: uix fuit ausus archiep̃m pro
spicere. S archiẽps quesunt ab eo. ab
honorem cuius sc̃i. illud oratoriũ erãt
edificatum. Qui nõ potuit rendere. sed
sigius ostendit ꝙ ad honorem bt̃e iur¬
gũus marie ¶ Intrauit gͦ archiep̃s¬
ꝯ euidens. et dum preces effũdit bt̃e uir¬
gini: reu̾sus est ad heremitã. salutans
eum litt̾aliter. Qui Rndens ei inclina¬
to capite. omĩpotẽs filius uirginis nor
bñdicat. At archiep̃s bñdixit eum et q̃¬
siuit ab eo utrum esset solus: an pliur

Expanded text:
quecumque Sarracenus dixerat ei, et omnes quecumque Sarracenus dixerat ei, et omnes fuerunt gavisi et egerunt grates Deo. Et Rotolandus dixit archiepiscopo: «Domine, ex quo ita est, descendatis ibi et videatis, utrum hec sint vera». Archiepiscopus respondit: «Omnes ibimus ». Et hoc dicto ceperunt descendere traire pedes. Et fere V milia venerunt ad introitum vallis; sed archiepiscopus Turpinus primo solus venit ad habitaculum, et non vidit ibi nisi domos pauperculas, et inttimore vix fuit ausus archiepiscopum respicere. Sed archiepiscopus quesivit ab eo, ad honorem cuius sancti illud oratorium erat hedificatum; qui non potuit respondere, sed signis ostendit, quod ad honorem beate Virginis Marie. Intravit ergo archiepiscopus gaudens et, dum preces effudit beate Virgini, reversus est ad heremitam salutans eum litteraliter; qui respondit ei inclinato capite: «Omnipotens filius Virginis vos benedicat». At archiepiscopus benedixit eum et quesivit ab eo, utrum erat solus an plures
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ apud petram colobram in qͦdam
monte ubi sũt marmores infiniti. Et dũ
ita quereret: iudit fumũ in ualle qͣdam
ante se: et q̃sunt a sarraceno si erant ali¬
qui hĩtatores in illo loco. ubi fumꝰ erat
Et sarracenus rendit qd̃ uallis illa uo¬
cabatur macra. qr narbonenses tale no
men ei ĩposuerant. s ab aliis antea ual
lica nũcupatur et uocatur ideo macra
qr.xiͥ. anni sũt elapsi. quod septẽ hoĩes
degunt ibi et sunt iugri. pilosi bestiales
et ita macri qd̃ fere exeunt a figura ho¬
nunũ. et nõ comedũt nisi nuliũ. et fa¬
bas et chaules. et alias herbes agrestes.
et nemini faciũt neq bonũ neq ma¬
lum. et ideo qr tales sũt uallis macra
ab omib nũcupat᷑. et in domicilium
coꝵ est ille fum. ¶ Archieps dum ista
audiuit fuit gauisus qͣm plurimũ. et
reddidit grates deo. Et int̾m ip̃emet ha¬
rolus. dimisso excitu in qͥdam plano. ⁊¬
archiẽps turpinus narrauit eis omĩa

Expanded text:
um est apud Petram Colobram in quodam um est apud Petram Colobram in quodam monte, in quo marmores sunt infiniti». Et dum ista quereret, vidit fumum in valle quadam ante se et quesivit a Sarraceno, si erant aliqui habitatores in loco illo, ubi fumus erat. Et Sarracenus respondit, quod vallis illa vocabatur Macra, quia Narbonenses tale ei nomen imposuerunt; sed ab aliis antea Vallis Vallica nuncupabatur et vocatur ideo Macra, quia XX anni sunt elapsi, quod septem homines degunt ibi et sunt nigri et pilosi, bestiales et ita macri, quod fere exeunt a figura hominum et non comedunt nisi milium et fabas et caules et alias herbas agrestes et nemini faciunt neque bonum neque malum; et ideo quia tales sunt, vallis Macra ab omnibus nuncupatur, et in domicilio eorum est ille fumus. Archiepiscopus dum ista audivit, fuit gavisus quam plurimum et reddidit grates Deo. Et interim ipsemet Karolus dimisso exercitu in quodam plano archiepiscopus Turpinus narravit eis omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
excit eitͣ ciuitatẽ iacuit illa nocte.
rastina die mane: auditis et¬
celebratis missis uocauit karo¬
lus ductores suoz q̃rens ab eis q̃ uia
poss melius ire u̾sus narbonã. Ip̃i di¬
rerunt quod si uellet ire ꝑ montuosa
loca: aliqͣntulũ ĩueniret pulcra loca ad
uenandũ et abilia. et ꝑ istam mã ita
bene uł melius posset ire. Dixit archiep̃s
abimur aliqͣntulũ in captione uenaꝵ
Et ego met ibo cum uenatorib et uos
cum dño ppͣ. et toto excitu. uenietis su¬
auit̾. scd̃m quod marimũ excitũ decet
ire. ¶His dcĩs arripuerũt it et turpi¬
nus ante eos: cũ uenatorib et ducto¬
rib. Et dum iuissent cura .iiii. leucas
et archiep̃s turpinꝰ esset segregatꝰ ab
omĩb uenatorib. et esset in monte qͥ¬
dam: inuenit ibi q̃ndam sarracenum
uenantẽ. et cepit eũ. postea q̃suur ab eo
quis homo erat. et unde erat. Qui r̾n¬
dens ait. uenator sum. et ex uenatoe m̃a
uiuo. et sũ sarracenus. et domiciliũ me¬

Expanded text:
ercitus extra civitatem iacuit illa nocte. Crastina die mane auditis etcelebratis missis vocavit Karolus ductores suos querens ab eis, qua via posset melius ire versus Narbonam. Ipsi dixerunt, quod, si vellet ire loca aliquantulum, inveniret pulcra loca ad venandum et habilia et per istam viam ita bene vel melius posset ire. Dixit archiepiscabimur aliquantulum in captione ferarum, et egomet ibo cum venatoribus, et vos cum domino papa et toto exercitu venietis suaviter, secundum quod maximum exercitum decet ire». Hiis dictis arripuerunt iter et Turpinus ante eos cum venatoribus et ductoribus. Et dum ivissent circa quatuor leucas et archiepiscopus Turpinus esset segregatus ab omnibus venatoribus et esset in monte quodam, invenit ibi quendam Sarracenum venantem et cepit eum; postea quesivit ab eo, quis homo esset et unde erat. Qui respondens ait: «Venator sum et ex venatione mea vivo et sum Sarracenus et domicilium me
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitas fuerit tuslatar. pͥncipium
faciens in ip̃o hystorie pͥmordio: q̃ cap¬
uando gͥ karolus magnus cepit
cuutatem carcassone: in captione
cuius młta mala sustinuit ⁊ mltos u¬
ros nobiles ãmisit. et cam diu ibi stetit.
donet diuina potencia inspirante. uidit
tiures uͥsus excitum ĩclinari. tũc cogno¬
uit qd̃ gr̃a dei ciuitatẽ caꝑet. ⁊ ꝓcedente

Expanded text:
possibilitas fuit translatare, principium faciens in ipso ystorie primordio, que capQuando igitur Karolus Magnus cepit civitatem Carcassone, in cuius captione multa mala sustinuit et multos viros nobiles ibi amisit, et tamdiu ibi stetit, donec divina potencia inspirante vidit turres versus exercitum inclinari, tunc cognovit, quod gratia Dei civitatem caperet. Et procede
Abbreviated transcription (Latin):
et mucidũ. nam .ii. dies erant elapsi ꝙ
non fuerat de toctus n benedixit dictũ
panem thomas. postea obtulit eum ka¬
rolo. et karolus cepit eum et fregit. ⁊ co¬
medit ex eo aliqͣntulũ. residuũ dedit tui¬
pino ⁊ comedit et dñs ppͣ similit̾ comed̃
et totus clerus. et plusquã .uii. milia a¬
lioꝵ. Et om̃s fucrũt ita saciati: ac si in re¬
gali curia comedissent ¶Hoc fr̃o: tan¬
tus fletus. et tanta lacrunaꝵ effusio. tã¬
taq pectoꝵ ꝑcussio fuit in ex̾citu:. ꝙ to¬
ta uallis undiq resonabat. nã q̃cũq
de illo pane comed̾ent: a sius pccis oĩb
credebant esse mũdan. Et turpinꝰ clara
uoce: clamauit. uiri pr̃es et fr̃es noz de
sua mãna creator oĩm saciauit. Et ex q̃
ita est ꝙ tam sc̃os iuros ĩuenimꝰ: eatis
omnes. et recedatis ꝑ uallem et p̾paretis
tentoria ur̃a. Et qui nõ habet tentoria:
defrondib arboꝵ faciant domos. ubi

Expanded text:
et muscidum, nam XII dies erant elapsi, quod et muscidum, nam XII dies erant elapsi, quod non fuerat decoctus; et benedixit dictum panem Thomas, postea obtulit eum Karolo, et Karolus cepit eum et fregit et comedit ex eo aliquantulum, residuum dedit Turpino et comedit, et dominus papa similiter comedit et totus clerus et plus quam VII milia aliorum. Et omnes fuerunt ita saciati, ac si in regali regis curia comedissent. Hoc facto tantus fletus et tanta lacrimarum effusio tantaque pectorum percussio fuit in exercitu, quod tota vallis undique resonabat; nam quicumque de illo pane comedisset, a suis peccatis omnibus credebat esse mundatus. Et Turpinus clara voce clamavit: «Viri patres et fratres, nos de sua manna Creator omnium saciavit. Et ex quo ita est, quod tam sanctos viros invenimus, eatis omnes et recedatis per vallem et preparetis tentoria vestra; et qui non habent tentoria, de frondibus arborum faciant domos, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
xii. pares. archiepi. ep̃i. albes. duces. conu¬
tes. barones. qd om̃s esset longissimũ
eunarrare. et audierũt heremitis admi¬
rantes in eoꝵ aspectu. et benignissimus
karolus imꝑator eos humilit̾ salutauͭ
flerrigaudio magno gauisi gr̃as agen¬
tes deo. ꝙ tam scõz uiroz eos ĩuenire per¬
miserat et ad locum tam sacratissimũ
ꝑuenux. leo ppͣ uidens illos iuros bonos
ret donec in crastinũ. et quod karulo ꝯ¬
sulerent ut monastiũ ibi fac̾et. ⁊ abb̃em
ibi pon̾et. Et dñs leo ppͣ. aꝓpbauit hoc: ⁊
totus clerus. Et dum karolus hoc audi¬
uit rendit eis ꝙ ibi edificaret monaste¬
num et ditaret illud. qm̃ bñ cognoscebat.
ꝙ deus diligebat illos bonos uiros. et ꝙ locꝰ
erat bonus et scũs ¶ Et dum talia profer¬
ret. scitunt. Et archiep̃s portauit ei uas q̃¬
dam plenũ uini et ciphũ. Et dũ uoluit
bibere: Tomas dixit ei Dñe si uelletis
de pane nr̃o: libentissime daremus uob
Et apportauit dimidiũ panẽ milii durũ

Expanded text:
i, abbates, duces, comites, barones, quos omnes esset longissimum enarrare, et viderunt heremitas admirantes in eorum aspectu. Et benignissimus Karolus imperator eos humiliter salutaviflere gaudio magno gavisi, gratias agentes Deo, quod tam sanctos viros eos invenire permiserat et ad locum tam sanctissimum pervenire. Leo papa videns illos viros bonos ret usque in crastinum et quod Karolo consulerent, ut monasterium faceret et abbatem ibi poneret. Et dominus Leo papa approbavit hoc et totus clerus. Et dum Karolus hoc audivit, respondit eis, quod ibi hedificaret monasterium et ditaret illud, quoniam bene cognoscebat, quod Deus diligebat illos bonos viros et quod locus erat bonus et sanctus. Et dum talia proferret, sitivit et archiepiscopus portavit ei vas quoddam plenum vinos et ciphum. Et dum voluit bibere, Thomas dixit ei: «Domine, si velletis de pane nostro libentissime daremus vobis». Et aportavit dimidium panem milii durum
Abbreviated transcription (Latin):
minoratiomi et destracõni cotidie subpona¬
usu in moderato ex rerũ nõ naturaliũ si¬
ne quib in corpore alicuiꝰ ĩpossihile ẽ iu¬
tam stare. et memorialis cellula sit una
adunatis integrare. sic̃ reliq̃ ꝑtes sic et
hec cotidie minoratꝰ. Cum gͥ hois cuilib
corpus sit talit expositũ merito hõmũ
memoria ẽ labilis p̾cipue.cũ non de re
una s de młtis oporteat quẽ libet cogi¬
tare Hoc respiciens xp̃ianissimꝰ deo di¬
lectus uir giosus iex francoꝵ. et imꝑtor
karolus dum hoc monastium ꝯstruet.
philomena ꝑcepit uc onuĩ falsitate remo¬
ta totam hystoriam in scriptis irdiget.
qui ꝓut melius potuit p̾cepto ip̃ius obe¬
diuit q̃ hystoria antiqͣta licturata ⁊ fere
destructa in libroꝵ repositorio dã mona¬
sterii fuit ĩuenta. qui hystoriã ad istan¬
ciam et p̾cum iuri uenabil dei gra domui
bnardi alb̃is et tocius ruentus dẽ mo¬

Expanded text:
minorationi et defluitioni cotidie supponausu inmoderato sex rerum non naturalium, sine quibus in corpore alicuius impossibile est vita stare, et memorialis cellula sit una adunatis, sicut relique partes sic et hec cotidie minoratur. Cum igitur hominis cuiuslibet corpus sit taliter expositum, merito hominum memoria est labilis, precipue cum non de re una sed de multis oporteat quemlibet cogitare. Hoc respiciens christianissimus Deo dilectus vir gloriosus rex Francorum et imperator Karolus, dum hoc monasterium construFilomena, precepit, ut omni falsitate remota totam ystoriam in scriptis redigeret, qui, prout melius potuit, precepto ipsius obedivit; que ystoria antiquata litteratura et fere destructa in librorum repositorio dicti monasterii fuit inventa. Quam ystoriam ad instanciam precum z viri venerabilis Dei gratia domni aa Bernardi abbatis et tocius
Abbreviated transcription (Latin):
solocare: mito ad huc debemꝰ pati ꝓ ip̃o
exaltando fidem xp̃ianã. et gentem pa¬
ganicam ⁊fundendo ut deliciaꝵ sue głe
meream̃ ꝑticipes fieri inet̾nũ. Modo ẽ ita
qd̃ ip̃o adiuuante. ꝓponimꝰ intrare hy¬
spaniã. s tam̃ ẽ hic ꝓpe quedã nobileᷤ ci¬
uitas que narbona nũcupat. et alie ꝙͣ
plures citra hyspania. q̃ nos ĩfestant ꝙͣ
plurimũ. Et si possemus dc̃am narbo¬
nam caꝑe: introitus hyspanie aꝑietur
et alie cũutates ip̃a deuicta de facili iũ¬
cerentur. Et si ꝯsulitis ut usus narbonã
eamꝰ. sit exꝑte dñi. sin autẽ: intremu
hyspaniã. et qd magis uob̃ placuerit.
eligatis. Tunc om̃s unanimt clama¬
uerũt: quod melius erat pͥmo deuinc̾e
et caꝑe narbonã et postea hyspaniam
intidure. his itaq dcĩs genalit̾. sp̃alit̾

Expanded text:
collocare, merito adhuc debemus pati pro Christo collocare, merito adhuc debemus pati pro Christo exaltando fidem christianam et gentem paganicam confundendo, ut deliciarum sue glorie mereamur participes fieri in eternum. Modo est ita, quod ipso adiuvante proponimus intrare Yspaniam. Sed tamen est hic prope quedam nobilis civitas, que Narbona nuncupatur, et alie quam plures citra Yspaniam, que nos infestant quam plurimum. Et si possemus dictam Narbonam capere, introitus Yspanie aperiretur et alie civitates ipsa devicta de facili vincerentur. Et si consulitis, ut versus Narbonam eamus, ex parte Domini; sin autem, intremus Yspaniam et, quod magis vobis placuerit, eligatis». Tunc omnes unanimiter clamaverunt, quod melius erat primo devincere et capere Narbonam et postea Yspaniam introire. His itaque dictis generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
et alios uiros nobiles et ab omĩb istis.
tenatis. Nam id qd̃ aplurib ⁊ sapienti¬
b aꝓpbatu: nõ debet postea reuocaui Et
ita tcm fuit. Conuocauit om̃s. et ab oĩb
petens ꝯsiliũ hãc or̃oem corã oĩb ĩchoauit
In nobiles licet młta passi sum̃
ꝑ xp̃o ad ip̃ius fidem catholicam
cxaltandam. et gentẽ sarracenicã ꝯfundẽ¬
dam nõ tam̃ põssemus tanta ꝓ xp̃o su-¬
stine. qd̃ nullefime ꝑti passiors ip̃ius
rend̾et. qui ut a potestate dyaboli nos eru¬
eret suũ sanguinẽ ꝓp̾ium effudit. suspẽ¬
sus in cruce : potus liue potatus aceto felle
nurto. Spinis coronatus. pectore uulne¬
ratus. pedib et manib ciauellatus. spu¬
tus in facie. ꝑcussus ingenis. passus tot
et tanta supplicia qd̃ ẽ audue t̾ribile et
t̾ribilius ennarrare. Cũ gͥ ip̃e tot ⁊ tan¬
ta passus sic. ut nos liberaret a penis in¬
fernis. et potestate dyaboli. et p̾terea nob̾
ꝑmittat nos in sua in ennarrabili gla

Expanded text:
et alios viros nobiles et ab omnibus istis  eorum teneatis; nam id, quod a pluribus et sapientibus approbatur, non debet postea revocari». Et ita factum fuit. Convocans omnes et ab omnibus petens consilium hanc orationem coram omnibus incohavit: «Viri nobiles, licet multa passi simus pro Christo ad ipsius fidem catholicam exaltandam et gentem Sarracenicam confundendam, non tamen possemus tanta pro Christo sustinere, quod millesime parti passionis ipsius responderet; qui nos ut a potestate dyabolica erueret, suum sanguinem proprium effudit, suspensus in cruce, potatus aceto felle mixto, spinis coronatus, pectore vulneratus, pedibus et manibus clavellatus, sputus in facie, percussus in genis, passus tanta et tot supplicia, quod est auditu terribile et terribilius enarrarer. Cum igitur tot et tanta passus sit, ut nos liberaret a penis inferni et potestate dyabolica, et preterea nobis promittat nos in sua inenarrabili gloria
Abbreviated transcription (Latin):
turpinus. et alii archiepi. albes. priorce
dus. Oliuanus. Ranlenus de albo spino
Rogerus de corduna. Anselmꝰ de prohis
Gelerius. Gilius. Estoldus filius odons.
syrifidus aiugerius. uascnus. Gaiferius.
bones sinc barba qui fuit de normandia
Eugelarius de uasconia. Salomon de bri¬
tania. et torestanus frater eius. et om̃es
.xii. pares. duces. comites uicecomites. ba¬
iones. ꝓceres. et alii milites qͥs om̃s esser
longissimũ ennarrare. Congregatis igu
omnib karolus magnus traxit ad ꝑ̃tẽ
archiepm tuipinũ petens ab eo ⁊silium
qͣliter facent: uł u̾sus q̃s ꝑtes p̾mo tende

Expanded text:
Turpinus et alii archiepiscopi, episcopi edus, Oliverius, Raynerius de Albospino, Rogerius de Corduba, Ancelmus de Prohis, Gelerius, Gilius, Estoldus, filius Odonis, Symfredus, Augerius Danesus, Gayferius, Boves sine barba, qui fuit de Normandia, Engelerius de Vasconia, Salomon de Britania et Torestagnus, frater eius, et omnes XII pares, duces, comites, vicecomites, barones, proceres et alii milites, quos omnes esset longissimum enarrare. Congregatis igitur omnibus Karolus Magnus traxit ad partem archiepiscopum Turpinum petens ab eo consilium, qualiter fac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fc̃m consbalem pr̃i ꝑ quẽ omĩa fc̃ã
sunt. Qͥ ꝓpt̾ nos hõies et ꝓp nr̃am salu¬
tem. descendentẽ in celo et incaratum
de sp̃u sc̃o ex mana uirgine et huma¬
natũ crucifirũ q ꝓ nobis sub poncio py¬
lata. et passum et sepultũ et resiugentẽ
t̾ria die scd̃m scripturas et ascendentẽ
in celis et sedentem ad dext̾am pr̃is. ⁊ ite¬
rum uenturũ cũ gł̾ia uidicare unos ⁊
mortuo cuiꝰ regni nõ erit finis. Et in
Confiteor unũ baptisma in remissio

Expanded text:
ntialem Patri, per quem omnia facta sunt; propter nos homines et propter nostram salutem, descendentem de coelo, et incarnatum de Spiritu sancto et Maria virgine et humanatum, crucifixumque pro nobis sub Pontio Pilato, et passum et sepultum, et resurgentem tertia die secundum Scripturas, et ascendentem in coelum et sedentem ad dextram Patris, et iterum venturum cum gloria judicare vivos et mortuos, cujus regni non erit finis; eConfitemur unum baptisma, et remissio
Abbreviated transcription (Latin):
laite a nicholao noĩati sũt. qͥ unꝰ ẽẽ phibet
ex illis .uii. qͣs apłi dyachonos ordinaue¬
rũt. Iste cũ de zelo pulcheime ꝯiugiis cul¬
paretur. uelut purgandi secã ꝑmisisse fer¬
tur: ut qͥ uellet uteretur. Qd̾ eiꝰ fcm̃: ĩ sectã
turpissimã uerũ ẽ qͣ placet usus ĩdiferẽs
bos suos separant. ⁊ alios ritus gentiliũ
suꝑsticõi nõ adu̾sant̾. narrant. et q̃dam
fabulosa de mũdo nescio q̃ barbara pͥn¬
cipiũ noĩa muscentes disputa cõib suis
quibz t̾icant auditores q̃ prudentib¬

Expanded text:
Nicolao nominati sunt, uno, ut perhibetur, ex illis septem quos Apostoli diaconos ordinaverunt . Iste cum de zelo pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indifferens bos suos separant: et alios ritus gentilium superstitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentib