comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
set uxorẽ suã duci ad passionẽ suã gauisum eẽ electionis grã ac regres-¬
sionis ad ꝓpͥã domũ. ⁊ exclamasse pꝰeã cũ duc̾et᷑. ac ꝓpͥo noiẽ cõpellan¬
tẽ dixisse. O conux mem̃to dñi. Talia erant scõꝵ coniugia: tã ꝑfecta
ł eauli iam insuꝑioribꝰ explanauimꝰ. s ⁊ tẽpꝰ ioħis quo uita excessit ex
parte iam diximꝰ: nc̃ etiã de loco quietis eiꝰ scđm fidẽ policratis ephesii
bens. ⁊ ipsiꝰ ⁊ philippi apłi ac filiarũ eiꝰ parit̾ meminit᷑. dicens. sic̃ iã
suꝑiꝰ inseruimꝰ qd magna luminaria inasiȩ partibꝰ dormiert̃. quȩ re-
suscitabit dñs innouissimo die aduentꝰ sui cũ ueniet ingła. ⁊ reqͥret

Expanded text:
set uxorem suam duci ad passionem suam, gavisum esse electionis gratiam ac regressionis ad propriam domum, et exclamasse post eam, cum duceretur, ac proprio nomine appellantem dixisse: O conjux, memento Domini. Talia sanctorum conjugia, tam perfecta vel Pauli in superioribus explanavimus, sed et tempus Joannis, quo vita excessit, ex parte jam diximus, nunc etiam de loco quietus ejus secundum fidem Polycratis, Ephesii ibens et ipsius Philippi apostoli ac filiarum ejus pariter meminit, dicens: Sicut jam superius inseruimus, quod magna lumina in Asiae partibus dormierunt, quae suscitabit Dominus in novissimo die adventus sui, cum veniet i
Abbreviated transcription (Latin):
Post hoc arma ꝓiecit. Tum deinde tremefactꝰ. flebat amarissime. &
atq ipsam dextrã excuiꝰ cedis ꝯscientia torquebat᷑. tanꝗͣ iã ꝑpeni-¬
tentiã purgatã deosculans. ad eccl̃ã reuocat. Et indesinentes ꝓeo
orationes ꝓfundens. ⁊ cũ ipso parit̃ ducens crebra ieuina. indul-¬¬
gentiam adõ quã ei pollicitꝰ fuerat expetebat. S ⁊ uariis sermonũ
consolationibꝰ uelut qͥbꝰdã p̃cantationibꝰ. efferos ⁊ exterritos eiꝰ aiõs
mitigabat. Nec pͥꝰ abstitit. quã eũ in omĩbꝰ em̃datũ etiã eccłȩ prefi.¬
ceret. Prebens ꝑ hoc magna exempla uerȩ penitentiȩ:. ⁊ docum̃tũ in-¬
gens nouȩ regenerationis. atq insignia quȩdã et trophea uisibilis

Expanded text:
 Jam deinde tremefactus flebat amarissime, et atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam et tropae
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. ꝓbasse quidẽ dr̃ fidem & ueritatẽ dictoꝵ: deẽẽ tam̃ uidit
aliqͣ. && ea maxime q̃ pͥmo p̃dicationis suȩ tẽpore dñs gesserat. Certũ ÷
enĩ qͥ insuꝑioribꝰ tͥbꝰ euangłiis hac uident᷑ sola contineri. q̃ in eo gestast̃
anno qͦ iohes babtista ł inclusus : incarcerẽ ł punitꝰ. Deniq si ob¬
serues statim ininitiis narrationis pꝰea quã refert matheus de.xł. dier̃¬

Expanded text:
idem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae primo praedicationis suae tempore Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista, vel inclusus est in carcere vel punitus. Denique si observes statim in initiis narrationis, posteaquam refert Matthaeus de quadr
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ hȩc uerba. S ñegote imitatꝰ sum in his quȩ consc̃pserã. Ipsis¬
i enĩ imꝑatoribꝰ obtuli libros meos: cum adhuc ipsa quȩ gesta sunt
pene in oculis hab̃ent᷑ . quippe qͥ consciꝰ mͥ eem seruate in om̃ibꝰ uerita-¬
tis. Nec me de eoꝵ testimonio fefellit opinio. S ⁊ aliis płibꝰ obtuli.
quoꝵ multi etiã ipsis intfuere bellis: sic̃ agrippa rex. & ñnulli eiꝰ ꝓpin.¬
qui. Et imꝑator quidẽ titꝰ intantũ ꝓbauit existis debe libris ad õs
hoiẽs rerum gestar̃ notitiam ꝑuenire: ut manu sua subscͥberet.
publiceabom̃ibꝰ legi debere. Rex uͦ agrippa sexaginta &e duabꝰ epłis
tum: nunc ad narrationis nr̃ȩ seriem redeamus.

Expanded text:
tis per haec verba: Sed non ego te imitatus in his, quae conscripseram. Ipsistis per haec verba: Sed non ego te imitatus in his, quae conscripseram. Ipsis enim imperatoribus obtuli libros meos, cum adhuc ipsa, quae gesta sunt, pene in oculis haberentur; quippe qui conscius mihi essem, servare in omnibus veritatem, nec me dictorum testimonio fefellit opinio. Sed et aliis pluribus obtuli, quorum multi etiam ipsis interfuere bellis, sicut Agrippa rex, et nonnulli ejus propinqui. Imperator quidem Titus in tantum probavit, ex istis debere libris ad omnes homines rerum gestarum notitiam pervenire, ut manu subscriberet publice ab omnibus eos legi debere. Rex vero Agrippa sexaginta duabus epistoli. Nunc ad narrationis nostrae seriem redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
in hȩrere.: ac ꝓ ipsis si ita res poposcerit libent̃ ⁊ animã pon̾e. Sit hec¬
etiam pars historiographi his in locis a nob̃ ut arbitror ñ incõpetent̃
inserta. Est ad huc aliud eiꝰ elegans satis uolum̃. qͥ animꝰ sit qͥ imꝑiũ
teneat in nob. Quẽ libellũ qͥdã machabeoꝵ attitulauert̃ ꝓeo q certa-¬
mina inibi. & agones ꝓpietate a machabeis frĩbꝰ desudata ꝯtineat.
S ꝗ infine uigesimi antiquitatũ libri. significat idẽ ipse ꝓposuisse
se qͣtuor uoluminibꝰ cõp̃hensurũ scđ̾m fidẽ & religionẽ patͥã dedõ⁊
A suhstantia eiꝰ ac legibꝰ & cur quȩdã apud eos liceant. quedã uͦ ñ
liceant. S ⁊ alia ñnulla opuscula a se dic̃ eẽ cõposita. Infine etiã
supdicti uigesum libri antiquitatũ. iustum quendã extiberiade
qͥ conatꝰ sit hoc idẽ oꝑis qd explicuerat ipse aggredi: arguit falsita:¬

Expanded text:
inherere ac pro ipsis, si ita res poposcerit, libenter et animam ponere. Sit inherere ac pro ipsis, si ita res poposcerit, libenter et animam ponere. Sit etiam hec pars hystoriagraphi his in locis a nobis, ut arbitror, non inconpetenter inserta. Est adhuc eius aliud eligens satis volumen, quod animus sit, qui imperium teneat in nobis. Quem libellum quidam Machabeorum attitulaverant, pro eo quod certamina inibi et agones pro pietate a Machabeis fratribus desudata contineat. Sed et in fine vicissimi Antiquitatum libri significat idem ipse proposuisse quatuor voluminibus conprehensurum secundum fidem et religionem patriam de de substantia ejus, ac legibus, et cur quaedam apud eos liceant, quaedam non liceant. Sed et alia nonnulla opuscula a se dicit esse composita. In fine etiam supradicti vicesimi Antiquitatum libri, Justum quemdam ex Tiberiade, qui conatus sit hoc idem opus, quod ipse explicuerat, aggredi, arguit falsita
Abbreviated transcription (Latin):
in auctoritate hãnt᷑. scđm maioꝵ traditionẽ ꝑ hec edocet. Xx.¬
eq igͥ innumera inꝗt apud nos hñt᷑ uolumina int̾ se inuicẽ
discordantia: s duo tantũ ⁊ .xx. sunt libri. qͥomĩũ tẽpoꝵ seriẽ
continent. qͥ ⁊ iuste credent᷑ diuinitꝰ inspirati. E xqͥbꝰ qͥnq st̃ moysi
ꝯtinentes uitȩ. leges. ⁊ successionis humanȩ ꝓsapiã. usq ad ipsiꝰ moył¬
si termiaũ ꝑtendentẽ: qͥ paulominꝰ ad tͥa milia annoꝵ c̃tinentia gert̃
Amorte uͦ moysi usq ad artaxersen qui post.xersen regnauit apud
Reliqui uͦ qͣttuor libri ymnos in dm̃ ⁊ uitȩ instituta ac monita mor¬¬
talibꝰ tradt̃. Ab artarxerse uͦ usq ad nrm̃ tẽpꝰ scpͥta st̃ quidẽ omĩa: fide
mͦ scripturis nr̃is. Nam cum tot scła intercesserint: Neq adde qͥs
ħ qͦdã mͦ atq ingenita fides: credẽ. hȩc de iesse ꝯsulta. ⁊ his iugiter

Expanded text:
in auctoritate habentur, secundum majorum traditionem per haec docet. in auctoritate habentur, secundum majorum traditionem per haec docet. e igitur innumera apud nos habentur volumina inter se invicem discordantia, sed II tantum et XX sunt libri, qui omnium temporum seriem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt Moysi, continentes leges vitae, et successionis humanae prosapiam, usque ad ipsius MoysiA morte vero Mosey usque ad Artasensen, qui regnavit apud Reliqui vero quatuor libri hymnos in Deum et vite et instituta ac monita mortalibus tradunt. Ab Artaxensemn vero usque ad nostrum tempus scripta quidem omnia fidem, ur Scripturis nostris. Nam cum tot saecula intercesserint, neque addere quis uodamodo atque ingenita fides est credere hec Dei esse consulta et his iugiter
Abbreviated transcription (Latin):
pe p̃tium sane : pꝰ ista noscere qͥs fuerit hic iosepphꝰ ⁊ unde.
uł ex quo genere originẽ ducens. qͥ tantam nob̾ mat̾iã rerũ
gestaꝵ cognionẽq prestit̾it. Exponit gͦ etiã hac ipse de se hoc mͦ
scribens. losepphus mathatiȩ filiꝰ ex ierosolimis sac̃dos. qͥ ⁊ ipse pͥmo¬
ita ut litterar̃ merito in urbe roma etiã statua donaret᷑ ⁊ librieiꝰ
bibliothecȩ traderent᷑. Conscͥpsit nãq antiqͥtatũ historiã in iuginti¬
lis. belli uͦ iudaici cũ romanis habiti historiã. uii. uoluminibꝰ
sermone suis &ẽ ciuibꝰ se edidisse c̃firmat: dignꝰ cui p̃cet̾is om̃ibꝰ debeat
credi. S ⁊ alia eiꝰdẽ uiri extant de iudoꝵ uetustate duo uolumina: in
qͥbꝰ ꝯtͣdic̾e appioni cuidã grãmatico uidet᷑. qui illis tẽporibꝰ adu̾sũ ui-¬
deos scpͥserat: ⁊ ad alios qͦsdã qͥ morẽ gentis iudeoꝵ atq instituta lace¬
rauerant. In pͥmo gͦ ex his duobꝰ libro quȩ uolumina apđ hebreos

Expanded text:
e pretium sane est post ista noscere, quis fuerit hic Josephus, et unde vel ex quo genere originem ducens; qui tantam nobis materiam rerum gestarum cognitionemque praestitit. Exponit ergo etiam haec ipse de se hoc modo, scribens: ita ut litterarum merito in urbe Roma etiam statua donaretur, et libri eius bibiotece traderentur. Conscripsit itaque Antiquitatum ystoriam in XX libis. Belli vero Judaici cum Romanis historiam VII voluminibus st Hebraeo sermone, suis etiam civibus se edidisse confirmat: dignus, cui prae caeteris omnibus debeat credi. Sed et alia ejusdem viri exstant De Judaeorum vetustate duo volumina, in quibus contradicere Appioni cuidam Grammatico videtur, qui illis temporibus adversum Judaeos scripserat, et ad alios quosdam, qui mores gentis Judaeorum atque instituta laceraverant. In primo ergo ex his libris duobus, quae volumina apud Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iħu xp̃o concessa fuerat confidentes: non insuasoriis humanȩ
sapientiȩ uerbis. sũmã p̃dicationis dnicȩ collocabant. s in ostentatioe
uerso orbi regni celoꝵ scientiam tradiderũt: paruiducentes plures
libros conde. qđ huiꝰcemodi p̃dicationis assertio ñ argum̃to humani
sermoniꝰ. s astipulatione diuinȩ uirtutis indigeat. Deniq paulꝰ qui

Expanded text:
tro IESU Christo concessa fuerat, confidentes, non in suasoriis humanae sapientiae verbis summam praedicationis Dominicae collocabant: sed in ostensione erso orbi regni caelorum scientiam tradiderunt: parvi ducentes plures libros condere, quod huiusce modi praedicationis assertio non argumento humani sermonis, sed adstipulatione divinae virtutis indigeat. Haec Eusebius.
Abbreviated transcription (Latin):
sulto iubent᷑. De qͥbꝰ singłis testimoniũ ꝑhibent: qͥ gesta illoꝵ tẽpoꝵ
quasi ad scolam ꝓpͥã redisse. nrõꝵ scͥptores declarant. Xx¬

Expanded text:
sulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum sulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum quasi ad scholam propriam redisse, nostrorum scriptores declarant.
Abbreviated transcription (Latin):
domitianꝰ cũ neq in eis qͥcqua cͥminis inuenisset. & uilitatẽ eoꝵ
quã maxime contẽpnerae: abire eos libere iubet. S ⁊ ꝑsecutionẽ
quã ad uersꝰ eccłas agitari iusserat: datis rursũ cõpescit edictis. Illi
uero dimissi abeo: uł martiri ĩ merito. uł tante ꝓpinquitatis pre-
rogatiua. pacis iam tempore duces ecclȩ effecti. usq ad traiani tẽpora
ꝑmanserunt. Haec quidẽ egesippus. S & tertullianus de domitiano
similia refert dicens. Temptauit aliquando & domitianꝰ simile aliqͥd
portio neroris de crudelitate. s quasi homo cito destitit. ita ut etiã
eos qͦs inexilium reuocaret: miserat. P domnitianũ uͦ quindecĩ annis¬
imꝑio potitũ. nerua suscepit pͥncipatũ. Subqͦ om̃s quidẽ bonoꝵ
tituli. qui in domitianũ collati fuerant detrahunt᷑. Reuocari autẽ
quicunq ab eo inexilium trusi st̃ ac reciꝑe facultates: exsenatꝰ con.¬

Expanded text:
Domitianus, cum neque in eis quidquam criminis inveniret, et vilitatem eorum Domitianus, cum neque in eis quidquam criminis inveniret, et vilitatem eorum quam maxime contemneret, abire eos liberos jubet, sed et persecutionem quam adversus Ecclesias agitari jusserat, datis rursum compescit edictis. Illi vero dimissi ab eo, vel martyrii merito, vel tantae propinquitatis Christi praerogativa, pacis jam tempore duces Ecclesiae effecti, usque ad Trajani tempora permanserunt. Haec quidem Egesippus, sed et Tertullianus de Domitiano similia refert, dicens: Tentavit aliquando et Domitianus simile aliquid, portio Neronis de crudelitate, sed quasi homo destitit cito, ut etiam eos quos in exsilium miseratm vero Nerva suscepit principatum: sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum collati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatuscon
Abbreviated transcription (Latin):
tes eiꝰ uide. qui scđm carnẽ fr̃ dni dicebat᷑. Quos quidã detule-
qui in hoc missus fuerat ꝑducit ad domicianum cȩsarem: & ipse enĩ
formidabat de aduenti. xp̃i. sicut & ininitio herodes. Int̾rogati gͦ
ab eis quantis possessionibꝰ. uł qͣntis eent facultatibꝰ prȩditi. At̾ illi
respondert̃. qͦd utrisq ñ ampliꝰ eẽt in bonis. noue milib denariis.
ex quibꝰ singłis pars media ꝓportione deberet᷑. Hec hȩc sibi inpecu-
trihuta dependerent. Simul &e testes ruralis & diuturni operis
manu̾ labore rigidas & callis obduratas p̃ferebant. Interrogati uͦ de
xp̃o quale sit regnum eiꝰ. uelquis ipse. aut unde. aut qͣndo uenturꝰ.
responderunt: qͦd ñ huiꝰ mundi regnũ. neq huiꝰ terre ei designet im-¬
ꝑium. s qr cęleste ei regnũ ꝑ angłoꝵ ministeria inconsũmatione
scłi preparetur. qnͣdo scilicet aduentans inglam. de uiuis ac mortuis
iudicabit. & restituet unicuiq ꝓfactis ac meritis suis. Ad haec

Expanded text:
tes ejus Judae, qui secundum carnem frater Domini dicitur, quos quidem detuleruqui in hoc missus fuerat, perducit ad Domitianum Caesarem. Nam et ipse formidabat de adventu Christi, sicut et in initio Herodes. Interrogati ergo ab eis quantis possessionibus vel quantis essent facultatibus praediti, at illi responderunt quod utrisque non amplius esset in bonis a novem millibus denariis. Ex quibus singulis pars media proportione deberetur, nec hoc sibi in pecuntributa dependerent; simul et testes ruralis et diurni operis manus labore rigidas et callis obduratas praeferebant. Interrogati vero de Christo quale sit regnum ejus, vel qui ipse, aut unde, aut quando venturus, responderunt quod non hujus mundi regnum, neque hujus terrae ei designetur imperium, sed quia coeleste ei regnum per angelorum ministeria in consummationes saeculi praeparetur, quando scilicet adventans in gloria, de vivis ac mortuis judicabit, et restituet unicuique pro factis ac meritis suis. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat pat̾. pete a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã. ⁊ possessionẽ
tuã terminos t̾rȩ: ⁊ cuiꝰ ꝑ idẽ tẽpꝰ ꝑ apłos suos inomnẽ t̾rã ȩxierat

Expanded text:
dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos t
Abbreviated transcription (Latin):
uentis: uox suꝑ ierusolimã & suꝑ templũ: uox suꝑsponsos ⁊ sponsa¬
ens haec clamabat: usq̃qͦ qͥdã pͥmores expopło uiri. uelut infausti
p̃sagii indignatione ꝯoti. correptũ hominẽ multis uerbibꝰ affi.¬
ciunt. At ille neqͣꝗͣ ꝓse aliqͥd loquens. s ne eos qͥdẽ qͥ circũsteterãt
dep̃cans: easdem uoces pari obstinatione ⁊ clamore repetebat.
Tum pͥncipes intelligentes ut res erat numinis eẽ motꝰ in uiro: ꝑ.
ducunt eũ ad iudicem romanũ. Apud quẽ flagris ad ossa usq
laniatꝰ. neq p̃ces neq lacͥmas fudit: s eandẽ uocẽ miserabilẽ. ⁊
cũ quodã ululatu emittens. ꝑ singła penȩ uerb̾a ꝓferebat. Addens
etiam hoc. uae. ue. ierosolimis Psequit᷑ &̾ aliud idẽ historiogͣphꝰ
Cuiꝰ oraculi p̃sagio idem historiogͣphꝰ uespasianũ declaxͣeͥ suspicat᷑.

Expanded text:
uentis, uox super Hierosolyma et super templum, uox super sponsuentis, uox super Hierosolyma et super templum, uox super sponsens haec clamabat: usquequo quidam primores ex populo viri, velut infausti praesagii indignatione commoti, correptum hominem multis verberibus afficiunt. At ille nequaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos quidem, qui circumsteterant deprecans, easdem voces pari obstinatione et clamore repetebat. Tunc principes intelligentes, ut res erat, numinis esse in viro motus, perducunt eum ad judicem Romanorum, apud quem flagris ad ossa usque laniatus, neque preces neque lacrymas fudit; sed eamdem vocem miserabiliter, et cum quodam ejulatu emittens, per singula pene verbera proferebat, addens etiam hoc: « vae, vae Hierosolymis! » Prosequitur et aliud idem historiographus, Cujus oraculi praesagium, idem historiographus Vespasianum declarare suspicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uix.xxͥ. uiris sũmo conatu impellentibꝰ claudet᷑. ferreis qͦ uectibꝰ
& seris munita. ac pessulis in altũ demissis teneret᷑ obstricta: repen-¬
te hora noctis sexta apparuit sponte patefacta.S ⁊ transacto ipso
putaret᷑. n ocłoꝵ fidẽ ꝯfirmasset. maloꝵ ꝯsecuta ꝑnities. Etenĩ ꝓpe
solis occasũ uisi st̃ currꝰ quadrige in om̃i regiõe ꝑaerẽ ferri. ⁊ ar.¬
matoꝵ cohortes misceri nubibꝰ. & urbẽ cucũdare agminibꝰ in ꝑ¬
uisis. Inalio itẽ die festo qͥ pentecostes appellat᷑. noctu sac̃dotes
ingressi tẽplũ ad ministi̾a exmore cõplenda. pͥ mo quidẽ motꝰ qͦs¬
dã strepitꝰq senserunt: tum deinde uoces subitas audiunt di¬
annaniȩ filiꝰ ies n̾oiẽ. uir plebeiꝰ ⁊ rusticꝰ ante qrͣtũ belli annũ
cum ciuitas pace & habundantia ꝑduraret. indie festo tabnacłoꝵ re-
pente clamare cȩpit. Uex aboriente: uox aboccidente: uox a qͣttuor

Expanded text:
 viginti viris summo conatu impellentibus clauderetur, ferreis quoque vectibus et seris munita, ac pessulis in altum demissis teneretur obstricta, repente hora noctis sexta, prima et vicesima die mensis apparuit sponte patefacta. Sed et transacto putaretur, nisi oculorum fidem confirmasset, malorum consecuta pernicies. Etenim prope solis occasum, visi sunt currus et quadrigae in omni regione per aerem, et armatorum cohortes misceri nubibus, et urbes circumdari agminibus improvisis. In alio item die festo, qui Pentecostes appellatur, noctu sacerdotes ingressi templum, ad ministeria ex more complenda, primo quidem motus quosdam, strepitusque senserunt, tum deinde voces subitas audiunt diAnaniae filius Jesus nomine, vir plebeius et rusticus, et ante quartum belli annum, cum civipit clamare: ‘Vox ab oriente, uox ab occidente, uox a IIII
Abbreviated transcription (Latin):
popłos ꝓmulgauit. XIII.Meerator cȩsar marcꝰ aureliꝰ antoninꝰ
aug̾tꝰ armenicꝰ. pontifex maximꝰ. tribunitiȩ potestatis qͥndecies. ꝯsultc̃io.
uniu̾sis simul plebibꝰasiȩ salutẽ. Ego qͥdẽ ñ ambigo. etiã ipsis diis curȩ eẽ
neqͥ noxiꝰ lateat: multo enĩ magis sueñ ipsis punire eos qͥ simme lare nolt̃
quã uob̾. S ⁊ uos ꝯfirmatis eoꝵ qͦs pͣqͥmini sententiã quã de uob̾ hñt.
dicñtes uos impios ⁊i sine dõ eẽ uñ ⁊ optabiliꝰ hñt animã pon̾e ꝓ dõ suo.

Expanded text:
urelius Antoninus augustus, Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem non ambigo etiam ne qui noxius lateat; multo enim magis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius h
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de eo narrant᷑ m̾ito fides possit adhib̃i. Accidit aliqnͣdo indie sol¬
lemni uigiliaꝵ paschȩ oleũ deẽẽ luminaribꝰ. Cũq id ꝑministros inno-¬
tiusset: meror plebi maximꝰ fuit. S narciss fide fidens: ĩinistris
imꝑat haurire aquã. sibiq deferri. Cumq detulissent. oraũ ⁊ bene-¬
dix̃ aquã: ⁊ infundi luminaribꝰ p̃cep̃. Tc̾ repente miro ⁊ scłis in audito
gen̾e uirtutis. ñata aquȩ in olei pinguedinẽ uersa . splendorẽ luminũ
etiã solito reddidit clariorẽ. Ad fidẽ aut̃ rei apłimis religiosoꝵ frm̃ ex

Expanded text:
quae de eo narrantur merito fides possit adhiberi. Accidit aliquando in die solemni vigiliarum Paschae oleum deesse luminaribus. Cumque id per ministros innotuisset, moeror plebi maximus fuit, sed Narcissus, fide fidens, ministris imperat haurire aquam, sibique deferri. Cumque detulissent, oravit et benedixit aquam, et infundi luminaribus praecepit. Tum repente miro et saeculis inaudito genere virtutis, natura aquae in olei pinguedinem versa, splendorem etiam solito reddidit clariorem. Ad fidem autem rei a plurimis reli
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentia. uniũsũ concinnati sceleris ordinẽ pandit. Tantis aũ lacͥ¬
mis immanis cõmissi facinꝰ deflet. et in tantũ die noctuq infletibꝰ.

Expanded text:
poenitentia, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrypoenitentia, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrymis immanis commissi facinora deflet, et tamen die, noctuque
Abbreviated transcription (Latin):
citia ab omĩbꝰ nosceret᷑ : ĩpse tam̃ eoꝵ quȩ mota st̃ indignitatẽ ac mo-¬
lestiam ñferens. simul ⁊ secretã ac philosopbicã uitã sẽꝑ hab̾e desi-¬
derans. subt̃fugit ecłȩ multitudinẽ: ⁊ indesertis locis atq agellis¬
lis secretioribꝰ delitescit. annis quã plurimis. At ñ ille magnꝰ diuine
ꝓuidentiȩ ocłs quiescit in longũ: s in impios ultionẽ ꝑ ea ipsa quȩ
sibi in peiurus statuerant maledicta molit᷑. Primꝰ ille nãq testis
parua ignis scintilla noctis tẽpore domo sua succensa. cũ om̃i genere.
om̃iq familia flãmis ultͥcibꝰ conflagrauit. Aliꝰ repente ab imis pe.¬
dibꝰ usq ad summũ capitis uerticẽ morbo regio quo fuerat imp̃cat.
replet᷑ atq consumitur. Tertiꝰ aut̃ pͥoꝵ exitũ uidens. ⁊ ocłm diuinũ
ñ se latuisse ꝑspiciens. ꝓrump̃ inmediũ: & audientibꝰ cunctis. sera

Expanded text:
citia, ab omnibus nosceretur; ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac mocitia, ab omnibus nosceretur; ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac molestiam non ferens, simul et secretam ac philosophicam vitam semper habere desiderans, subterfugit ecclesiae multitudinem, et in desertis locis atque agellis secretioribus delitescit annis quam plurimis. At non ille magnus divinae providentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parva ignis scintilla noctis tempore domo sua succensa, cum omni genere et omni familia flammis ultricibus conflagratur. Alius repente ab imis pedibus usque ad summum capitis verticem, morbo regio, quo fuerat imprecatus, repletur atque consumitur. Tertius autem priorum exitium videns, et oculum divinum non se latuisse perspiciens, prorumpit in medium, et audientibus cunctis, sera
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uirtꝰ qͣnta in eo fuerit. alio nichilominꝰ uno ex eiꝰ gestis oꝑe declara.¬
bit᷑. lsnanq cum int̾ cȩt̾a uirtutũ suaꝵ bona eẽt ualde ꝯstantis animi.
⁊ iusti rectiq indeclinabilit̃ tenax. quidã homuncłi nequã male sibi
conscii. metuentes ne cͥminũ suoꝵ si arguerent᷑ ñ possent effugere
uindictã. preueniunt factionib.⁊ circũuenire parant eũ. cuiꝰ iu-¬
ditium uerebant᷑. Concinnant gͥ adu̾s eũ infame satis ⁊ noxiũ cͥm̃.
Conueniunt auditores. testes ex semet ipsis ꝓduct̃. qui sub sacram̃to
iuramenti quȩ obiciebant᷑ confirmarent. Quoꝵ unꝰ testis ita .si ñ.
igni ꝯsum̾et᷑ uera se dicere testabat᷑ : aliꝰ ita. ne regio morbo corrũꝑet᷑.
t̃ciꝰ ita. ne lumibꝰ orbaret᷑. Et quãuis nec iuram̃tis quidẽ istis qͥsquã
fideliũ ⁊ deũ tim̃tiũ crede. ꝓ eo qd uita narcissi ⁊ institutio ac pudi-

Expanded text:
gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum suorum, si arguerentur, non possent effugere vindictam, praeveniunt factionibus, et circumvenire parant cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversum eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt aditores, testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramento juramenti quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita si non igni consumeretur, vera se dicere testabatur; alius ita, ne regio morbo corrumperetur; tertius ita, ne luminibus orbaretur, et quamvis ne juramentis quidem istis quisquam fidelium et D
Abbreviated transcription (Latin):
obseruata: sic̃ euident̃ edocet filo et iosephꝰ. ⁊ hoꝵ antiquiores aga.¬
thobolus. ⁊ ab eo eruditꝰ aristobolus ex paneada. qͥ unꝰ exillis septua.¬
ginta senioribꝰ fuit. qͥ missi fuerant apontificibꝰ ad ptolomeũ regẽ he-¬
breorum libros intp̃tari ingrecũ sermonem: quiq multa extraditio.¬
nibꝰ moysei ꝓponenti regi ꝑcunctantiq respondert̃. Ipsi ergo cum
questiones exodi exponerent: dixerunt pascha ñ priꝰ eẽ immolandũ.

Expanded text:
e Anatolio evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores Agathobolus, et ab eo eruditus Aristobulus ex Paneada, qui unus ex illis septuaginta senioribus fuit qui missi fuerant a pontificibus ad Ptolemaeum regem, Hebraeorum libros interpretaturi in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysis proponenti regi atque percunctanti responderunt. Ipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã ing̾coꝵ phylosophẏa pͥmꝰ int̾ pͥmos habebat᷑. Hic
auit̃ gen̾e quidẽ a ꝓauis hebreus: apud alexandriã uͦ in om̃ibꝰ
cdaris & nobilib uiris. clarior ac nobilior erat. Indiuinis aũt
legibꝰ & patriis institutis. qͣntꝰ qualisue fuerit: ex his quȩ no-¬
bis libroꝵ suoꝵ tradidit monim̃tis. om̃ibꝰ clarũ:. Quis enĩ di¬
gne ualeat explicare. qͣnta eiꝰ in lib̾alibꝰ litteris fuerit institu¬
tio. qͣnta in phylosophicis. qͣntꝰq maxime in platonicis & py-¬
tagoricis fuerit disciplinis. utq om̃s et qui secum floruerant

Expanded text:
bebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris clarior ac nobilior erat. In divinis autem legibus et patriis institutis quantus qualisque fuerit, ex his quae nobis liberorum suorum tradidit monumentis, omnibus clarum est. Quis enim digne valeat explicare quanta ei in liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ potestatem fiebant. obstupefactꝰ & territꝰ cessit. & credere se in xp̃m
usquequo etiã babtisiũ acciꝑ& simulauit. Quod reuera mirari di

Expanded text:
gratiae potestatem fiebant, obstupefactus et territus cessit, credere se in Christum, gratiae potestatem fiebant, obstupefactus et territus cessit, credere se in Christum, usquequo etiam baptismum acciperet, simulavit. Verum per si
Abbreviated transcription (Latin):
discipłos exceptis.xii. ꝑuniuersam iudeã samariãq disꝑsit. seu
potiꝰ ut scã scͥpt᷑a indicat disseminauit᷑. ex qͥbꝰ ñ nulli usq ad foenicen¬
⁊ usq ad cỹprum atq antiochiam deuenert̃. qͥ g̾ntib qͥdẽ crede my-¬
sterium fidĩ ñdũ audebant. udeis tam̃ p̃dicabant. Interea paulus
adhuc uastabat eccłam: ingrediens domos & ꝑtrahens uiros ac mu-¬
lieres. tradebat incarcerẽ. S philippꝰ qͥ erat unꝰ de.uͭiͭ. cũ stephano
diaconꝰ ordinatꝰ. descendit samariã uirtute dni repletꝰ ⁊ p̃dicabat pͥmꝰ
u̾bũ dñi samaritanȩ genti. Incͦ tanta erat diuinȩ grẽ efficatia. ut ceĩã
symonẽ magum sins p̃dicationib consternaret: qui ꝑ idẽ tẽporis cęle.¬
bris famȩ apud samaritanoꝵ popłos habebat᷑: ita ut uirtus dĩ magna
eẽ putaret᷑. S is cum uidisset signa ⁊ miracła quȩ a phylippo ꝑ durinȩ

Expanded text:
discipulos, exceptis undecim per universam Judaeam Samariamque dispersit, seu discipulos, exceptis undecim per universam Judaeam Samariamque dispersit, seu potius, ut sancta Scriptura indicat, seminavit. Ex quibus nonnulli ad Phoenicem usque et Cyprum atqsterium fidei nondum audebant, Judaeis tamen praedicabant. Interea Paulus adhuc vastabat Ecclesiam, ingrediens domos, ut pertrahens viros ac mulieres, tradebat in carcerem. Sed Philippus, qui erat unus de septem cum Stephano diaconis ordinatus, descendit Samariam virtute Domini repletus, et praedicabat primus verbum Dei Samaritanae genti. In quo tanta erat divinae gratiae efficacia, ut etiam Simeonem magum suis praedicationibus consternaret. Qui per idem tempus celebris famae apud Samaritanorum populos habebatur ita, ut virtus Dei magna esse putaretur. Sed is cum vidisset signa et miracula quae a Philippo per divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem dñs omnẽ scientiam tradidit: & ipsi cȩteris apłis. Qui
apłi illis septuaginta discipłis tradiderunt. ex quib unꝰ erat barna-¬
bas. Duos autem fuisse iacobos constat. Unum hunc iustum qui
de pinna templi deiectus fullonis uecte ꝑcuss÷. & morti traditꝰ.:
Alius autẽ ille. qui ab herode capite cesꝰ:. Huiꝰ gͦ iusti iacobi. etiam
paulus meminit cum scribit. Alium aut̃ inqͥt apłoꝵ uidi neminẽ.
nͥ iacobum frem̃ dñi. In hoc gͦ tẽpore &iã taddeus dequo supͣ memora-¬
uimꝰ scđm dñi preceptũ ad regẽ abgarũ missꝰ. ipsum quidẽ aegritu-¬
dine morbi corporalis absoluit: uniuersam uero ciuitatẽ aedissenoꝵ
xp̃o dño fideli satis credulitate sociauit. Eta ut inhodiernũ ciuitas
illa qͥppe que ipsius dnĩ & saluatoris meruerit scͥpͥta susciꝑe. uelut
speciali quadã. xp̃o deuotione dicata sit. Interea ꝑsecutio pͥma adu̾sũ¬
eccłam dĩ quȩ ÷ ierosolimis facta sub pͥmo martrre stephano om̃s

Expanded text:
adidit, et ipsi caeteris apostolis. Qui apostoli illis 70 discipulis tradiderunt, ex quibus unus erat et Barnabas. Duos autem fuisse Jacobos constat: unum hunc Justum, qui, de pinna templi dejectus, fullonis vecte percussus est et morti traditus. Alius autem est ille qui ab Herode capite caesus est. Hujus ergo Justi Jacobi, etiam Paulus meminit, cum scribit: Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. In hoc ergo tempore et Thaddaeus, secundum Domini praeceptum ad regem Abgarum missus, ipsum quidem aegritudine morbi corporalis absolvit: universam vero civitatem Edessenorum, Christo Domino fideli satis credulitate sociavit, ita ut in hodiernum civitas illa, quippe ipsius Domini et Salvatoris nostri meruit scripta suscipere, velut speciali quadaEcclesiam Dei, quae erat Hierosolymis, sub primo martyre Stephano, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione u̾bi diuini. ꝑ dĩ ꝓuidentiam ex aethyopiȩ regionibꝰ ad:¬
quidã reginȩ gentis illiꝰ p̃positꝰ: moris qͥppe ÷ illi nationi etiã nẽ a
ponsis scĩ spc̃ uissus. pͥmo ex om̃ib gentibꝰ mysteriũ fidĩ ⁊ sacram̃tũ
babtismi tradidit: & uelut qͣsdã eũ dõ pͥmitias. omium consecrat
nationum. Hunc opinio tenet ad patͥã terrã regressũ. scientiam dĩ
summi. & salutarem dnĩ nr̃i p̃sentiã indigenis gentibꝰ sicut illi tra-¬

Expanded text:
praedicatione verbi divini, per Dei providentiam ex Aethiopiae regionibus adpositus. Moris quippe est illi nationi, etiam nunc a ponsis sancti Spiritus jussus primo ex omnibus gentibus mysterium fidei et sacramentum baptismi tradidit, et velut quasdam cum Deo primitias omnium consecrat nationum. Hunc opinio tenet ad patriam terram regressum, scientiam Dei summi et salutare Domini nostri indigenis gentibus, sicut sibi tra
Abbreviated transcription (Latin):
uit autẽ hisdẽ temporib iħc sapiens uir: si tam̃ uirũ
eum nominari fas ẽ. Erat enim mirabiliũ oꝑũ effector.
doctorq hominũ eoꝵ qͥ libent̃ quȩ uera st̃ audiunt. Et mul-¬
tos quidẽ iudõꝵ multos etiã exgentilibꝰ sibi adiunxit. Xp̃s¬
hic erat. UII. Hunc accusatione pͥmoꝵ nr̃ȩ gentis uiroꝵ.
cum pilatꝰ incrucẽ agendũ eẽ decreuisset: non deseruerunt
hi qui abinitio eum dilȩxerant. Apparuit enĩ eis tertio die
de eo innumera miracła fut᷑a eẽ p̃dixerant. S et inhodiernũ

Expanded text:
ait: Fuit hisdem temporibus Iesus sapiens vir, si tamen virum eum nominari fas est. Erat enim mirabilium operum effector doctorque hominum eorum, qui libenter quae vera sunt audiunt, et multos quidem Iudeorum, multos etiam ex gentibus sibi adiunxit hic erat. Hunc accusatione primorum nostrae gentis virorum cum Pilatus in crucem agendum decrevisset, non deseruerunt hi qui ab inicio eum dilexerunt. Apparuit enim eis tercio die de eo innumera miracula futura esse predixerant. Sed et in hodiernum
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta discipłis ad aedissenam ciuitatẽ. erangłistã ⁊ p̃dicatorẽ uer.¬
bi dĩ mittit. simul &e quȩ ac nõ ꝓmissa fuerant impleturũ. haec
in archuns publicis aedissenȩ ciuitatis inqua tunc supradictꝰ
abgarus regnauit. ita descͥpta repperimꝰ. inhis cartis quȩ gesta re-¬
gis abgari seruata antiquitus continebant. Et ut euidens adi¬
ctoꝵ ueritas fiat: ipsarũ ȩxemplaria epłaꝵ. ex syrorũ lingua

Expanded text:
70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum exemplaria epistola
Abbreviated transcription (Latin):
perisse herodis ȩxercitum: quod in eũ satis iuste ultio diuina
cõmota : ꝓuindicta ioħis qͥ uocabat᷑ babtista: quẽ puniuit he-¬
rodes. uirum ualde bonum. Qui p̃cipiebat uideis uirtuti oꝑã
dare: iustitiam int̾ se in uicẽ custodire. & indm̃ seruare pietatẽ.
ꝑ babtismũ inunũ coire. Hoc enĩ pacto babtismũ acceptabi¬
le fore. si non solum ad abluenda pec̾ta sumat᷑. uerũ & ad ca-¬
stimoniã corporis atq ad animȩ iustitiã purificationẽq ser-¬
uetur. om̃iũq parit̃ uirtutũ uelut signaculũ & custodia
quedã fidelis habeatur. Quȩ cũ ab eodẽ ꝑp̃cepta huiꝰcemodi
docerentur. atq ad audiendũ eũ ꝑ plurima multitudo con.¬
curreret: ueritus herodes ne forte doctrine eiꝰ ꝑsuasione popłi
a suo regno deicerent. uidebat enim qͦd p̃ceptis eiꝰ ac monitis
obȩdire in om̃ib plebs eẽt parata: meliꝰ credidit priꝰquã noui
aliquid fieret anticipare hominẽ nece. quã pꝰmodũ turbatis

Expanded text:
perisse Herodis exercitum, quod in eo satis iuste ultio divina commota sit pro vindicta Iohannis, qui vocabatur baptista, quem punivit Herodes, virum valde bonum, qui precipiebat Iudeis virtuti operam dare, iusticiam inter se invicem custodire et in Deum servare pietatem, per baptismum in unum coire. Hoc enim pacto baptismum acceptabilem fore, si non solum ad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat enim, quod preceptis eius ac monitis obedire in omnibus plebs esset parata –, melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ parit̃ in gr̃a dĩ & unanimitate degentibꝰ ibi pͥmũ discipli uelut
ꝑ henni fonte sumpto uocabulo appellati funt xp̃iani. Qua tempestate
psagabat oraculis. Panlus uero & barnabas cum ministerio a frĩbꝰ collato

Expanded text:
omnibus pariter in gratia Dei et unanimitate degentibus, ibi primum discipuli, e omnibus pariter in gratia Dei et unanimitate degentibus, ibi primum discipuli, e perenni fonte sumpto vocabulo appellati sunt Christiani. Quibus diepraesagabat oraculis. Saulus vero et Barnabas cum ministerio a fratribus collato,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi morbide suꝑstitionis uincłis tenebantur. ꝑ doctrinã xp̃i simul
& ꝑuirtutũ miracła quȩ fieri uidebant. recepta ueri dĩ notitia tanꝗͣ
a trrannicis dñicis liberati. ad unum uerũ dm̃ ⁊ dñm creatorẽq su-¬
um. uetusti penitentes erroris. fideli cũ confessione ueniebant:
deret᷑ diuna dignatio. pͥmꝰ corneliꝰ apd̃ cesareã palestinȩ̃ urbẽ
matimã. cum om̃i domo sua ad fidem xp̃i. petro ministrante ꝑducit᷑.
Iam inde quã plurum ⁊ alii exgentibꝰ apd̃ antiochiam ad fidẽ ueui¬
unt: eoꝵ predicatione ꝑtracti. quos ꝓseditione aduersũ stephanum
cõmota disseminatos eẽ ꝑ omnẽ locũ superiꝰ edociumꝰ. Per quos &
apud antiochiã florentisima congregat᷑ eccła. inqua erant etiam ꝓ¬
pħici ordinis uiri quã plurimi: cum quib ⁊ barnabas ⁊ paulus. qb

Expanded text:
sibi morbidae superstitionis vinculis tenebantur, per doctrinam Christi simul sibi morbidae superstitionis vinculis tenebantur, per doctrinam Christi simul et virtutum miracula, quae fieri videbant, percepta verbi Dei notitia, tanquam a tyrannicis dominis liberati, ad unum verum Deum et Dominum, Creatoremque suum, vetusti erroris poenitentes, fideli cum confessione veniebanderetur divina dignatio, primus apud Caesaream Palaestinae urbem Cornelius cum omni domo sua ad fidem Christi, Petro ministrante, perducitur. Jam inde quamplurimi et alii ex gentibus apud Antiochiam ad fidem veniunt eorum praedicatione pertracti, quos, proditione adversus Stephanum commota, disseminatos esse per omnem locum superius edocuimus, per quos et apud Antiochiam florentissima congregatur Ecclesia. In qua erant etiam prophetici ordinis viri quamplurimi cum quibus et Barnabas et Paulus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
palestina. quȩ illic ueritatẽ istiꝰ diuinitatis reuelauerant. deculit
ad senatũ. cũ p̃rogatiua suffragiĩ sui senatꝰ. qr ñ ipse ꝓbauerat respuit.
cȩsar insententia mansit. comimnatus ꝑicłm accusatorib xp̃ianoꝵ.¬
Haec tertullians. Eapło IIT.¬
uod ꝑ Rofecto diuina ꝓuidentia ita tunc cȩsaris sensib inges¬
sit: uit absq ullo obstaculo in ipsis dumtaxat untiis euangłii
sermo uiq̃qͣq percurreret. Vnde & factum ÷ ut repente qͣsi cęlitꝰ lu-¬
men ostensũ aut radiꝰ quidã solis erumpens. totum orbẽ claritate
suꝑni luminis illustraret: ut compleret᷑ ⁊ illa ꝓpħia quȩ dixerat.
In omnẽ t̾rã exiuit sonꝰ eoꝵ. euangłistarũ dumtaxat & apłoꝵ: &e in¬
finem orbiᷤ terrȩ uerba eoꝵ. Ex quo ꝑ om̃s cruitates ac uicos in-¬
m̃se multitudims uelut messium tempore frum̃ta ad areas. ita
ad eccl̃as popłi congregabantur. Quȩcunq illi a parentibꝰ traditȩ

Expanded text:
estina, quod illic veritatem illius divinitatis revelaverat, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit; Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusatoribus chriHaec Tertullianus. Quoofecto divina providentia ita tunc Caesaris sensibus ingessit, ut absque ullo obstaculo in ipsis duntaxat initiis Evangelii sermo usquequaque percurreret. Unde et factum est ut repente quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret, ut compleretur et illa prophetia quae dixerat: In omnem terram exivit sonus eorum, evangelistarum duntaxat et apofines orbis terrae verba eorum . Ex quo per omnes civitates ac vicos immensae multitudinis, velut messium tempore frumenta ad areas, ita ad ecclesias populi congregabantur. Quicunque illi a parentibus traditae
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i & deascensiõe eiꝰ ad cȩlũ. felix fama loqueret᷑. ac ꝑ om̃ium
romanos. ut ꝓuinciarũ uidices siqͥd forte noui inhis qͦs regebant
tyberio pͥncipi refert. s ⁊ decȩt̾is mirabilibꝰ eiꝰ.÷ ut pꝰ mortẽ cũ resurre.¬
xisset. a qũãplurimis iã ds̃ eẽ crederet᷑. Tyberiꝰ quȩ cõꝑerat retulit
rit delatum. s auctoritatẽ suã preuenerat uulgi sententia. Lex rem̃
erat antiquitus designata. ne qͥ apd romanos ds̃ haberet᷑. nͥ senatus
decreto & sententia confirmatꝰ. Porro aut̃ ꝓ uero hoc erat qđ age¬
bat᷑  ne diuina uirtꝰ humanis putaret᷑ assertoribꝰ indigẽre. Cumq
scđm ea quȩ supͣ diximus renuisset senatꝰ. tyberiꝰ tam̃ tenuit seu¬
tentiam suã. neqͥd aduersũ doctrinam xp̃i contrarium moliretia.¬

Expanded text:
i et de ascensione ejus ad coelum felix fama loqueretur, ac per omnium Romanos ut provinciarum judices si quid forte novi in his quas gerebant Tyberio principi refert, sed et de caeteris mirabilibus ejus, et ut post mortem, cum resurrexisset, a quamplurimis jam Deus esse crederetur. Tyberius quae compererat retulit rit delatum, sed auctoritatem suam praevenerit vulgi sententia. Lex etenim erat antiquitus designata, ne quis apud Romanos deus haberetur, nisi senatus decreto et sententia confirmatus. Porro autem pro vero hoc erat quod agebatur, ne divina virtus humanis putaretur assertoribus indigere. Cumque secundum ea quae supra diximus renuisset senatus, Tyberius tamen tenuit sententiam suam, ne quid adversum doctrinam Christi contrarium moliret
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝓpt̃ quȩ missus sũ hic explere. & pꝰ ea quã cõpleuero re-¬
cipi me ad eum a quo missus sum. Cum qͦ fuero assumptꝰ.
mittã tibi aliquẽ ex discipłis meis ut curet egritudinẽ tuã:
& uitã tͥ atq his qͥ tecũ st̃ prestet. Et ciuitati tuȩ prestet. ut
nullus aduersarioꝵ unquã uos exuperare possit. Erat autẽ¬

Expanded text:
omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, reomnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum sunt prestet et civitati tue, ut nullus adversariorum vos unquam exsuperare possit. Poste
Abbreviated transcription (Latin):
paruit in locis ierosolimoꝵ: salutẽ. Auditum michi ÷ ⁊ de te
& dẽ sanitatibꝰ quas facis. quod sine medicam̃tis aut herbis fiant
ista ꝑte. ⁊ qͦd uerbo tantum cȩcos facis ude. claudos ambulare:
& leprosos mundas.⁊ immundos sp̃s ac dȩmones eicis. ⁊ eos qͥ lon¬
gisi aegritu. dinibꝰ afflictant᷑ curas ⁊ sanas. mortuos qͦ suscitas::
Quib om̃ib auditis de te. statui in animo meo unum eẽ eduobꝰ.
Aut quia tu sis ds̃ ⁊ descenderis de cęlo ut hec facias. aut quod filiꝰ
dĩ sis qui haec facis. Ppt̾ea gͦ scribens rogauerun te ut digneris
usq adme. fatigari. & egritudinem meam qͣ iam diu laboro cura¬
re. Nam & illud comperi qđ indȩi murmurant aduersũ te. &
sta: quȩ sufficiat utrisq. Exemplum rescripti ab iħu peran-
didisti in me: cum me ipse ñ uideris. Scͥptũ ÷ enĩ de me. qr hi qͥ¬
me uident ñ credent in me. & qͥ ñ uident me. ipsi credent &
uiuent. De eo aut̃ quod scͥpsisti mͥ ut ueniã ad te: oportet me

Expanded text:
paruit in locis Iherosolimorum, salutem. Auditum michi est de te et de sanitatibus, quas facis, quod sine medicamentis aut herbis fiant ista per te, et quod verbis tantum facis cecos videre, claudos ambulare et leprosos mundas et inmundos spiritus ac demones eicis et eos qui longis egritudinibus afflictantur curas et sanas, mortuos quoque suscitas. Quibus omnibus auditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et descenderis de celo, ut hec facias; aut quod filius dei sis, qui hec facis. Propterea ergo scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, qua iam diu laboro, curare. Nam illud comperi, quod Iudei murmurant adversum te et sta, que sufficiat utrisque. Exemplar rescripti ab Iesu Christdidisti in me, cum me ipse non videris. Scriptum est enim de me, quia hii qui vident me non credent in me, et qui non vident me ipsi credent et vivent. De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: oportet me
Abbreviated transcription (Latin):
anni spatio ꝑfunctꝰ: iosephũ cui & caiphas nom̃ fuit. accepit
successorẽ. Ac ꝑ hoc om̃e tempꝰ quo dñs & saluator nr̃ interris do-¬
cuisse ꝑ seribit᷑. intra quadrienni ĩ temporis spatia cõartat᷑. inqͦ
quatuor iste qͣs iosephꝰ memorat. successiones pontificũ descbunt᷑.

Expanded text:
anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem , » ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones pontificum describuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
subpontificib anna & caipha. Quo scilicet annę pontifi-¬
catꝰ tem̾pore incipiente docere cȩperit: & usq ad initium ca-¬
ife ꝑtenderit. In qͥb spatiis uix toti qͣttuor concludunt᷑ auni.
legalib porro prȩceptis iam ꝑ illud tempꝰ ui & ambitione ces-¬
santibꝰ. Nulli qͥppe pontificatꝰ honor uitȩ uł generis merito
reddebat᷑. s romana potestate. aliis nc̃. itẽ aliis sũma sacer¬
dotii p̾stabat᷑. ita ut iam annuis successionib mutarentur.
Deniq idem iosephꝰ refert qͣtuor ꝑ ordinẽ usq ad carphan.
pontificatꝰ officio pꝰ annã eẽ ꝑfunctos. his uerbis scͥbens. Ua-¬
leriꝰ gratꝰ anna sacerdotio deturbato. ismaelẽ pontificẽ desig¬
nauit filium baffi. S ⁊ hunc ñ multo post abitiens. eleagarũ
annanȩ pontificis filiũ. pontificatui subrogauit. Post annũ
uero hunc arcet officio: et simomi cuidã canifi filio. pontifi¬
catꝰ tradidit ministerium. Quo ñ ampliꝰ et ipse quã unius

Expanded text:
sub pontificibus Anna et Caipha, quo scilicet anno pontificatus tempore incipiente docere coeperat, et usque ad initium Caiphae pertenderat, in quibus spatiis vix toti quatuor concluduntur anni. Legalibus porro praeceptis jam per illud tempus et ambitione cessantibus: nulli quippe pontificatus honore Judae vel generis merito reddebatur: sed Romana potestate aliis nunc, item aliis summum sacerdotium praestabatur, ita ut annuis cessationibus mutarentur. Denique jam idem Josephus refert quatuor per ordinem usque ad Caipham pontificatus officio post Annam esse perfunctos, his verbis scribens: Valerius Gratus, Anna sacerdotio perturbato, Ismaelem designavit filium Bassi; sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Annae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Primo annum vero et hunc arcet officio, et Simoni cuidam, Camsi filio, pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius
Abbreviated transcription (Latin):
nare parabat famulos dĩ. qͦ scilicet afflictatione carceris ⁊ penalis qua¬
lore cõnsũpti. ac septimo ut dicunt puncto inneruo pedes qͣuã credi fas :

Expanded text:
nare parabat famulos Dei, quo scilicet afflictione, carceris, et poenalis squalore consumpti, ac septimo ut dicunt puncto in nervo pedes, contra quam credi fas
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt ad huc etiã nunc qui audiert̃ abipso. qd ioħes discipłs dnĩ apd̃
ephesum cum balneas lauandi grã fuisset ingressꝰ. & uidisset ibi che-¬
rinthum exiluiss&e continuo. ⁊ discessiss& ñ lotꝰ. di cens. Fugiamus
hinc: ne & balnee ipse corruant. in qͥbꝰ cherintꝰ lauat ueritatis in imicꝰ
Idẽ etiam policarpꝰ martioni aliqndo cũ occurrissae dicenti sibi. agnosce
cipłi in religioẽ cautela utebant᷑ ut ne u̾bi qͥdẽ cõmunionẽ cũ aliquo
eoꝵ qͥ au̾itate deuiauerant hab̾e paterent᷑. sic̃ &e paulꝰdic̃. hereticũ¬

Expanded text:
Et sunt etiam nunc qui audierunt ab ipso, quod Joannes discipulus Domini, apud Ephesum cum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisset continuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat veritatis inimicus. Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: « Agnosce cipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum qui a veritate deviaverant habere paterentur; sicut et Paul
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ tpr̃e qͥ de talisꝰ ignoratis. cȩt̾os qͥdẽ dõs negligitis. cultũ uͦ immortał dĩ
serant: qͥbꝰ rescͥptũ ÷ ab eo. ut nicħ oĩno molestiȩ hꝰcemodi hõĩbꝰ gene.¬
rarent. nͥ forte arguerent᷑ aliqͥd adu̾sũ romani regni statũ moliri. S ⁊ mͥ ipsi
dehis ꝗͣ plurimi retulert̃. Qbꝰ ego pat̃ nã secutꝰ sententiã pari modationere:¬
scpsi. Qd̃ siqͥs ꝑsistit huicemodi hominibꝰ absq ullo cͥmine moũe negotia:

Expanded text:
ore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis serant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, quibus ego paternam secutus sententiam pari moderatione rescripsi. Quod si quis persistit hujuscemodi hominib