comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed reminmaturã nisi aut ꝑ occasionẽ aut ꝑ nec essitatẽ a perire noluerat. neces¬
sits prioruenit : Itam etus sub actus romulorem aperit: fortecũ numitor in custo¬
lem tetigerat animũ memoria ne potum. sciscitandoq: eo ꝑuenit
uehaud procul eẽt quin remũ agnoscer& itaundiq regidolus nectit᷑ : Romulus ñcum
globo iuuenum: nec enimȩrat aduma ꝑtampar sed alis dio itinereiussis cercotẽporeadregiã
uenire pascoribus ad regemim petum stã & adomonumitoris alia comparatamanu a diuuatrenꝰ
uregemobtruncat : Numitor int̃ primũ tumultũ hosce sinuasiseurbẽ atq adołto sregiã

Expanded text:
sed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessitas prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custopsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a domo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtruncat. Numitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regia
Abbreviated transcription (Latin):
ludicrum fer̃ etãpallanteo urbe arcadica pallant̃ium dehincpalatium montẽ ap¬
pellatũ ibi euandrum qui ex eogenere arc adũmultis ante tempes tictib: tenueritdoca
sollemne allatum exarcadia instituis se utnudiuuenes lycȩum pana uenerantes
ꝑlusum atq: lasciuiã currerent quem romani deinde uocarꝰ innũ: huic deditis ludicro
cum solemne nocum ẽ& insidiatos obirã p̃dae amissae latrones cum romulus uise de¬
fendsseo remum cȩpisse captũ regia mulio tradidisse. ultro accusantes crimin
maximedabant in numitoris agros abhis impecum fierunde eos collecta iuuenũ
manu hostilem in modum p̃das agere : Sic numitori ad supplicium remus deditur:
laminde abinitio faustilospes fuerat regiam stirpem apud seeducars : Nam ecex¬
positosiussuregis infantes sciebat : Et tẽpus quoipse eossustuliss& adidipsum c̃gruere

Expanded text:
ludicrum ferunt, et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem apludicrum ferunt, et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum; ibi Euandrum, qui ex eo genere Arcadum multis ante tempestatibus tenuerit loca, sollemne allatum ex Arcadia instituisse ut nudi iuuenes Lycaeum Pana uenerantes per lusum atque lasciuiam currerent, quem Romani deinde uocarunt Inuum. huic deditis ludicro cum sollemne notum esset insidiatos ob iram praedae amissae latrones, cum Romulus ui se defendisset, Remum cepisse, captum regi Amulio tradidisse, ultro accusantes. crimini maxime dabant in Numitoris agros ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum manu hostilem in modum praedas agere. sic Numitori ad supplicium Remus deditur. iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere;
Abbreviated transcription (Latin):
fluitantẽ alueum quo ex positi erant p̃ueri tenuis in sicco aqua destituiss& lupam
sitientem ex montib: qui circa sunt ad puerilẽ uagitum cursum flexisse : etem sub¬
mis sas infantib: ad eomitẽ p̃buis semam mas udingua lambentẽ pueros magist̃
regu pecoris inuenerit : faustulo fuis se nom̃ fer̃ abeo adstabula laurentiȩ uxori
ed dcandosdatos : Sunt quila urentiã uulgato corpore iupã int̃pastores uocatã
putent : Inde locũ fabulȩ acmiraculodatum : itagenit: itaq: educat: cũ primum
adoleuit aetas nec in stabulis nec ad pecora segnes. uenando ꝑagrares adtus
hincrobore corporib: animisq sumpto iã ñferas tantum sternere. sed in latrones
praeda honustos impecus facere pastorib:q rapta diuidere. eccum his crescere indies
gregẽ iuuenũ seria aciocoscelebrare. Iamtum in palatiomonte luꝑcal hoc fuis se

Expanded text:
fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam sitientem ex montibus qui circa sunt ad puerilem uagitum cursum flexisse; eam submissas infantibus adeo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister regii pecoris inuenerit— Faustulo fuisse nomen ferunt—ab eo ad stabula Larentiae uxori educandos datos. sunt qui Larentiam uolgato corpore lupam inter pastores uocatam putent; inde locum fabulae ac miraculo datum. ita geniti itaque educati, cum primum adoleuit aetas, nec in stabulis nec ad pecora segnes uenando peragrare saltus. hinc robore corporibus animisque sumpto iam non feras tantum subsistere sed in latrones praeda onustos impetus facere pastoribusque rapta diuidere et cum his crescente in dies grege iuuenum seria ac iocos celebrare. iam tum in Palatio monte Lupercal hoc fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
amulius regnat. Addit sceleriscelus serrpẽ fratris uirilem in teremit fratris filiȩ
ree  syluȩ ꝑspeciem honoris cumues talem eamlegisset ꝑpetua uir ginitate spem
partus adimit: Sed debebatur utopinor fatis tanta  origo urbis maximiq: scđmndeorũ
opes imperii principium ut comp̃ssaues talis tum geminũ partum edidissec: seuita rata
sea quia ds̃ auctor culpae honestior erat martem incerte strrpis patremnuncupat :
sed nec diinechomines aut ipsam aut styrpem a crude litate regia uindicant : Sac̃dos
uincta incus todiãdatur : pueros inꝓfluentẽ aquã mittiiub&: forte quod amdiuinitus
suꝑripastrperis effusus lenibus stagnis nec a dirius quã adiusticur sum poterat anis
et possequamuis languida mergiaqua in fantes spem ferentib: dabat : Itacuelutde func¬
ti regis imperio improxima alluiua e ubi n unc ficus ruminalis ẽ. romularẽ uocatã
ferunt pueros exponunt : uastetumin his locis solitudines erant : tenet ficma cum

Expanded text:
Amulius regnat. addit sceleri scelus: stirpem fratris uirilem interemit, fratris filiae Reae Siluiae per speciem honoris cum Uestalem eam legisset perpetua uirginitate spem partus adimit. sed debebatur, ut opinor, fatis tantae origo urbis maximique secundum deorum opes imperii principium. ui compressa Uestalis cum geminum partum edidisset, seu ita rata seu quia deus auctor culpae honestior erat, Martem incertae stirpis patrem nuncupat. sed nec di nec homines aut ipsam aut stirpem a crudelitate regia uindicant: sacerdos uincta in custodiam datur, pueros in profluentem aquam mitti iubet. forte quadam diuinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis nec adiri usquam ad iusti cursum poterat amnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus dabat. ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie ubi nunc ficus Ruminalis est—Romularem uocatam ferunt— pueros exponunt. uastae tum in his locis solitudines erant. tenet fama cum
Abbreviated transcription (Latin):
qede xandim auertit acuent&q modo fitꝑpecuus huius quã uium pacis amor & cuilis cura c̃aordȩ¬
m̃ ollius flacuina inde & l. plaucius ueioꝵ c̃sules fucti eo anno ad frequentibi sc̃nitiũ populis desos¬
dererenouando legaticũ senatũ humistrati mouis sent reiectiad populũ haud quaquaritesdes¬

Expanded text:
atque Alexandri auertit auertetque, modo sit perpetuus huius qua uiuimus pacis amor et ciuilis cura concordiaatque Alexandri auertit auertetque, modo sit perpetuus huius qua uiuimus pacis amor et ciuilis cura concordiaM. Folius Flaccina inde et L. Plautius Uenox consules facti. eo anno ab frequentibus Samnitium populis de foedere renouando legati cum senatum humi strati mouissent, reiecti ad populum haudquaquam tam e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑs. s&indos et inbellẽ masic̃que siss& etcã feminis sibibellũ fuissedixiss& qđ ẽpiri regẽ alexan¬
anũmnontifero uulnereictum dixisse fer̃ sortẽbellorũ in asiagestorũ ab hocipso iuue ne cũ sua
ntẽ equidẽ cũ ꝑ annos quat tuor etiuginti primo punicobello classib certatũ cũ
foeisiecordor uix & atẽ alexandri suffecturã fuis sereor adunũ bellũ & forsitancũ et
podoribi uecustis iunctares punicaromane e&̃ ettimorpar aduersꝰ cõmunẽ hostẽ duas
quad sias armis uiris qi urbis armar& et simulpuni coromanoq: obrutus bello e &
ostode med exandro ducen ec integris macedonũ reb: sed ex ꝑtittm̃ s̃ romani macedonẽ
icomeatib: loca grauis armis milestimere potest millecccies grauiores quã macedonũ

Expanded text:
Persas et Indos et imbellem Asiam quaesisset et cum feminis sibi bellum fuisse dixisset, quod Epiri regem AlexanPersas et Indos et imbellem Asiam quaesisset et cum feminis sibi bellum fuisse dixisset, quod Epiri regem Alexandrum mortifero uolnere ictum dixisse ferunt, sortem bellorum in Asia gestorum ab hoc ipso iuuene cum sua conferentem. equidem cum per annos quattuor et uiginti primo Punico bello classibus certatum cum Poenis recordor, uix aetatem Alexandri suffecturam fuisse reor ad unum bellum. et forsitan, cum et foederibus uetustis iuncta res Punica Romanae esset et timor par aduersus communem hostem duas potentissimas armis uirisque urbes armaret, et simul Punico Romanoque obrutus bello esset. non quidem Alexandro duce nec integris Macedonum rebus sed experti tamen sunt Romani Macedonem auia commeatibus loca grauis armis miles timere potest. mille acies grauiores quam Macedonum
Abbreviated transcription (Latin):
romanis aut fractos bellunueniss& hostis ipsetriieciss& marecumue teranis macedonibus
q: siac diuncsiss& gentes imped im̃ tũm aius quã auxiliũ traher
ed ianũ domi supplim̃tũ &t̃ celexcandro quod postea annibali accidit adieno in agrobellanti
exencitus c̃senuiss& arma clupeus sarisaeq: illis id ÷ hastȩ romano scutũ mais corporitegu¬
m̃tum et pilum haud pcculo quã hastac uehem̃tius ictũ mis sũq: telum statarius utq miles
ondine serucns sed illa phalanx in mobilis etunius generis nomana acies distinctior ex
pluribipastib constans facilis partienti quaccũq opus e& facili siungentqu
nona nomiles quiscid tolerandũ laorẽ melior uno ꝓ̃liouictus alexander bellouictus eẽt. Roma¬
niquẽ audiuit quẽ caennȩ ñ freger̃ que fregiss& acies nullȩ sep&ic̃si prima ꝓspereeuenis sent

Expanded text:
Romanis aut fractos bello inuenisset hostes. ipse traiecisset mare cum ueteranis Macedonibus Romanis aut fractos bello inuenisset hostes. ipse traiecisset mare cum ueteranis Macedonibus aliasque si adiunxisset gentes, impedimentum maius quam auxilium traherd manum domi supplementum esset, Alexandro, quod postea Hannibali accidit, alieno in agro bellanti exercitus consenuisset. arma clipei essent illis sarisaeque : Romano scutum, maius corpori tegutum, et pilum, haud paulo quam hasta uehementius ictu missuque telum. statarius uterque miles, ordines seruans; sed illa phalanx immobilis et unius generis, Romana acies distinctior, ex pluribus partibus constans, facilis partienti, quacumque opus esset, facilis iungenti. iam in opere quis par Romano miles? quis ad tolerandum laborem melior? uno proelio uictus Alexander bello uictus esset: Romanum, quem Caudium, quem Cannae non fregerunt, quae fregisset acies? ne ille saepe, etiamsi prima prospere euenissent,
Abbreviated transcription (Latin):
pedinentis omb sed domini rerũ temporũq trahunt c̃silus cuncti ñ sequnt᷑ inuictu sergo d exuander
cũ nuctis dicib bellegessiss& eteadẽ fortunȩ pignera indis crim̃ decullis set immoetiã eo plus periculi
subis s&̃ qđ macedone sunũ elexandrũ habuis sent multis casibus ñsolũ obnoxium sed etiã offerentẽ sero¬
minimulti fuissent elexandro ł groricł rerũ inagnitudine pares quorũ suoquisq fatosine pub
uel multitudine auxiliorũ censebantur ei ȩtatis lustris ducenaquinquage namilia captũ. ltaq
in omnide fectione sociorũ latini nom ini surba no ꝓpedilectu decem scribebantur legiones quat̃ ni
quiniq: exercitus sepe ꝑ eos annos in &ruria inumbriagiellis hostib: adiunctib: in sãnio inlucanis
inferimcris authuris neccpolim & cũ asset indeantio atq hostus tenus sc̃nites ut socios ualidus

Expanded text:
pedimentis omnibus sed domini rerum temporumque trahunt consiliis cuncta, non sequuntur. inuictus ergo Alexander pedimentis omnibus sed domini rerum temporumque trahunt consiliis cuncta, non sequuntur. inuictus ergo Alexander cum inuictis ducibus bella gessisset et eadem fortunae pignora in discrimen detulisset; immo etiam eo plus periculi subisset quod Macedones unum Alexandrum habuissent, multis casibus non solum obnoxium sed etiam offerentem se, Romani multi fuissent Alexandro uel gloria uel rerum magnitudine pares, quorum suo quisque fato sine pubuel multitudine auxiliorum. censebantur eius aetatis lustris ducena quinquagena milia capitum. itaque in omni defectione sociorum Latini nominis urbano prope dilectu decem scribebantur legiones; quaterni quinique exercitus saepe per eos annos in Etruria, in Umbria Gallis hostibus adiunctis, in Samnio, in Lucanis inferi maris a Thuriis Neapolim et Cumas et inde Antio atque Ostiis tenus †Samnites† aut socios ualidos
Abbreviated transcription (Latin):
pugnae ñ scđa fortuna fuerit ñ intellegunt se hominis res gesias etei iuuenis cũ populiiã
octingente simũ bellantis annũ reb: c̃ferre mirem sicũ ex hacpaste secula plura numeren
quã ex illa anniplus intã longospatioquã inc&ate .XIIi. annorũ fortuna uariauerit quintu
hominis cũ homine & ducescũ duce fortunã cũ fortuna confersqt̃ roma nosduces nominẽ q̃ib:
num quã aduersa fortunȩ pugna fuit. paginas in annadib: magis tratuũ fastisq ꝑcurrelica
c̃sulũ dictatorũq quorũ neuirtutis nec fortune ullodie ꝑpulũ r̃ penituit & qͦ sint mirabiliores
quanedexionder Rutquis quã rexdenos uicenosq dies quidã dictiturũ nemoplus quã cennũ consulatũ
alteruns successũẽ ⁊tronẽ autmnaladisciplincanstitutũ exercitũ aceper̃. at herculereges ñ liberi solunum¬

Expanded text:
pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt se hominis res gestas, et eius iuuenis, cum populi iam pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt se hominis res gestas, et eius iuuenis, cum populi iam octingentesimum bellantis annum rebus conferre. miremur si, cum ex hac parte saecula plura numerentur quam ex illa anni, plus in tam longo spatio quam in aetate tredecim annorum fortuna uariauerit? quin tu homines cum homine, et duces cum duce, fortunam cum fortuna confers? quot Romanos duces nominem quibus nunquam aduersa fortuna pugnae fuit? paginas in annalibus magistratuumque fastis percurrere licet consulum dictatorumque quorum nec uirtutis nec fortunae ullo die populum Romanum paenituit. et quo sint mirabiliores quam Alexander aut quisquam rex, denos uicenosque dies quidam dictaturam, nemo plus quam annum consulatum alterius successum est; tironem aut mala disciplina institutum exercitum acceperunt. at hercule reges non liberi solum im
Abbreviated transcription (Latin):
humuacientium adulationes etic̃uictis macedonib graues nedum uictorib: et foeda suppli¬
cic et int̃ uinũ & epulas caedes amicorũ etuanitatẽ em̃ ciende strrpis quid si uiniamor in
dies fer& a crior quid sitrux ac p̃feriud aira nec quicquã dubiũ in t̃seriptores referonulla¬
ne haecd amna imperi toriis uistutib: ducimus iduero periculũ erat qđ leuis simiexgrecis
qͥ parthorũ quoq: contra nom̃ nom anũ gloriȩ ficuent dictie aressolent nemaie statẽ nomi¬
nis al exan driquẽ ne stam a quidẽ illis notũ arbitror fuis se sustinere ñ potuerit pr̃s & aduens
ruinascontionarilibere ittcsi s int homines id quod ex monum̃tis orationum patet aduers eũ
nemo extot ꝓcerib: nomanis uocẽ liberc̃missuris fuerit quanta lib& magnitudo hominis
c̃cipitur animounius iam̃ et magnitudo hominis erit collectapaulo plus x annorũ felic

Expanded text:
humi iacentium adulationes, etiam uictis Macedonibus graues nedum uictoribus, et foeda supplihumi iacentium adulationes, etiam uictis Macedonibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter uinum et epulas caedes amicorum et uanitatem ementiendae stirpis. quid si uini amor in dies fieret acrior? quid si trux ac praeferuida ira?—nec quicquam dubium inter scriptores refero—nullane haec damna imperatoriis uirtutibus ducimus? id uero periculum erat, quod leuissimi ex Graecis qui Parthorum quoque contra nomen Romanum gloriae fauent dictitare solent, ne maiestatem nominis Alexandri, quem ne fama quidem illis notum arbitror fuisse, sustinere non potuerit populus Romanruinas, contionari libere ausi sunt homines, id quod ex monumentis orationum patet, aduersus eum nemo ex tot proceribus Romanis uocem liberam missurus fuerit. quantalibet magnitudo hominis concipiatur animo; unius tamen ea magnitudo hominis erit collecta paulo plus decem annorum f
Abbreviated transcription (Latin):
spadonũ a cm̃ trahentẽ in t̃punpurã atq aurũ oneratũ fortune apparatib: sue p̃dã uerius
qua ̃ hostẽ nihilaluid quã beneccusus uanacontẽ pnere incruentꝰ deuic̃. longe cliusitadie quã indie
ꝑ quã temulento agmin e comis abundus incessitiusus illihabitus e& saltus apuliae ac montes
luc anos cernenti etue stigiarecentia domesticecladis ubiauunculus ei :nuꝑepirirex alexander
ab sumtꝰerat & loqõ declexandro ñdũ merso scđireb: quarũ nemo intelertutior fuit siquiex
habitu nouȩ fortunȩ nouiq: ut teadicã ingenii quod sibiuictor induerat specte curdariomagis
similis quã alexandro initt dic̃ ueniss& et exercitũ macedoniȩ oblitũ degeneruntẽq icm in
ꝑsacrũ mores ad duxiss& referre iniantoregepig& suꝑbã mutationẽ uestis. et desideratus

Expanded text:
spadonum agmen trahentem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius spadonum agmen trahentem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius quam hostem, nihil aliud quam bene ausus uana contemnere, incruentus deuicit. longe alius Italiae quam Indiae, per quam temulento agmine comisabundus incessit, uisus illi habitus esset, saltus Apuliae ac montes Lucanos cernenti et uestigia recentia domesticae cladis, ubi auunculus eius nuper, Epiri rex Alexander, absumptus erat. et loquimur de Alexandro nondum merso secundis rebus, quarum nemo intolerantior fuit. qui si ex habitu nouae fortunae nouique, ut ita dicam, ingenii quod sibi uictor induerat spectetur, Dareo magis similis quam Alexandro in Italiam uenisset et exercitum Macedoniae oblitum degenerantemque iam in Persarum mores adduxisset. referre in tanto rege piget superbam mutationem uestis et desideratas
Abbreviated transcription (Latin):
spancũ romano p̃uertisse bellũ se morqunitediã truecis& horũ in quolib& oũindoles etdet
gũ unua caleruq itrade inceps stdi quinti conneluitu farius eemillus quẽ uuenes i. qͥbi cũ
alexandro dimicandum erat senẽ uiderant milittra opera pugnand oobeunti alexandro nã eaq q̃
haacominꝰ darũ eũ faciunt cessis s& uidelic& macie oblatꝰ par manlius torquatꝰ autucderius coruas
in signis antemilites quã duce scessissent decude uotis corporib in host ẽruentes cessiss& papirus
cursor illo corporis illo animiuictus e& c̃silus iuuenis unus ne singulos nominẽ senatꝰille quẽ quiex
regib c̃sta credix̃ unusuertẽ speciem romani s enatuscepit iduero erat periculũ nesolertius quã
quilib& unus exhis quos nominaui castris locũ caper& cõmeatus ex pedir& ab insidus p̃acuer&
tẽpꝰpugnȩ diliger& aciẽ inst ruer& subsidiis firmar& ñ cũ dariorẽ eẽdixis s& quẽ mulierũ ac

Expanded text:
Punicum Romano praevertisset bellum seniorque in Italiam traiecisset. horum in quolibet cum indoles eadem quae gum Iunii Ualeriique, ita deinceps Fabii, Quinctii, Cornelii, ita Furius Camillus, quem iuuenes ii quibus cum Alexandro dimicandum erat senem uiderant. militaris opera pugnando obeunti Alexandro—nam ea quoque haud minus clarum eum faciunt—cessisset uidelicet in acie oblatus par Manlius Torquatus aut Ualerius Coruus, insignes ante milites quam duces, cessissent Decii, deuotis corporibus in hostem ruentes, cessisset Papirius Cursor illo corporis robore, illo animi. uictus esset consiliis iuuenis unius, ne singulos nominem, senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit unus ueram speciem Romani senatus cepit. id uero erat periculum, ne sollertius quam quilibet unus ex his quos nominaui castris locum caperet, commeatus expediret, ab insidiis praecaueret, tempus pugnae deligeret, aciem instrueret, subsidiis firmaret. non cum Dareo rem esse dixisset, quem mulierum ac
Abbreviated transcription (Latin):
seiculiu quune quiqu et̃ de fendirebantur ad plistice obsidionẽ redeuntintraq picucos diessecieule
giones sora ad scmnites defecerat int̃fectis colonis romanorũ quo cũ
ꝑnor romanus exercitus adulcis cendã cuiũ nec ẽ repertndamqi colonie magisioneo bu

Expanded text:
Saticula, quam nequiquam defendi rebantur, ad Plisticae obsidionem redeunt, intraque paucos dies Saticula Saticula, quam nequiquam defendi rebantur, ad Plisticae obsidionem redeunt, intraque paucos dies Saticula nio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat interfectis colonis Romanorum. quo cum prior Romanus exercitus ad ulciscendam civium necem reciperandamque coloniam magnis itineribu
Abbreviated transcription (Latin):
tucũ embiturmis eqͥtũeuettus sub mouit hostẽ cũ inminine ꝑtinaci gene repugne siefsatune
exercut opesut in signis utrĩq clades et claritipsorũ ducũ ederent funert nuor sonoũ
impraegrepatiens qđ tã fero cit̃ ade quitss& inde sefundi fugariqi oruendohortionidoq
equte s pliũ iteracuit in quẽ in signẽ int̃s uosscientẽ pugna maca ise sequ dene metꝰ in fenca ensoideita ꝑnust
eracidauit. nec multũ afuit quincorpore etiã quicint̃ hostilis ceciderit turmas sãnites potirent
sedextẽ plo adpedescensum abromanis ẽ coactiq idẽ samnites facere repentinaaues circa coroora
ducũ pedestrȩ p̃liũ in uit quohaud dubiȩ supertt romanus recuperatũq aulicorpus mixtoe cũ dolo
laiñ uiuotores in ccestrtir efer̃ samnites duce amiso etperequrȩ̃ certam̃ tẽpatis uribiomisscul

Expanded text:
ltu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae sic fortuna ltu cum omnibus turmis equitum euectus summouit hostem. tum in minime pertinaci genere pugnae sic fortuna exercuit opes ut insignes utrimque clades et clara ipsorum ducum ederet funera. prior Samnitium imperator aegre patiens, quo tam ferociter adequitasset, inde se fundi fugarique, orando hortandoque equites proelium iterauit; in quem insignem inter suos cientem pugnam magisteirae trucidavit, nec multum afuit quin corpore etiam, quia inter hostilis ceciderat turmas, Samnites potirentur. sed extemplo ad pedes descensum ab Romanis est coactique idem Samnites facere; et repentina acies circa corpora ducum pedestre proelium iniit, quo haud dubie superat Romanus, reciperatumque Auli corpus mixta cum dolore laetitia victores in castra referunt. Samnites duce amisso et per equestre certamen temptatis viribus omissa
Abbreviated transcription (Latin):
necuaria fuit fusi in castrit scc̃ nitesextinotis nocte ignib: tacito agmine abe uuset spe
abiectu sicarculue tuendȩ plistia pꝰiam ipsis socios romanorũ ut parẽdo lorẽ bostirad¬
nt circũ sidunt an nocircũ actobellũ deinoepscebdictatoreq fabio gestũẽ cõsi nouu
sic̃ superiorẽ sinomȩ manser̃ fabiuis ad accipiendũ abemilio exercitẽ m& sonuis uli cuio
suboben tauens toneqi enĩ sonites ad plisciã mansertent sedaccitis eb dorle nous miliailis
mn ublim dine firetica seni e odem quo antetdo coposuer lacessente ser ꝓ̃lioro manos auer¬
tene ub obsidione conabantur eo intentius dictator inmoeniechostiũ ueress
id bellu bntudus ere qđurbemobpugnabat securior absc̃nitibi agere statiomibimo diopso¬
stos nequitin acstrinisfior& eo fenocius adequitire sãnite s uallo nequotiũ pauecuõ ẽpo

Expanded text:
nec uaria fuit. fusi in castra Samnites exstinctis nocte ignibus tacito agmine abeunt et spe nec uaria fuit. fusi in castra Samnites exstinctis nocte ignibus tacito agmine abeunt et spe abiecta Saticulae tuendae Plisticam ipsi, socios Romanorum, ut parem dolorem hosti redderent, circumsidunt. anno circumacto bellum deinceps ab dictatore Q. Fabio gestum est. consules noui, sicut superiores, Romae manserunt; Fabius ad accipiendum ab Aemilio exercitum ad Saticulam cum supplemento uenit. neque enim Samnites ad Plisticam manserant sed accitis ab domo nouis militibus multitudine freti castra eodem quo antea loco posuerunt lacessentesque proelio Romanos auertere ab obsidione conabantur. eo intentius dictator in moenia hostium uersus id bellum tantum ducere quod urbem oppugnabat, securior ab Samnitibus agere stationibus modo oppositis ne qua in castra uis fieret. eo ferocius adequitare Samnites uallo neque otium pati; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
popilio ceterũ dictator il emilio legiones tradider̃ iscũ .l fuluio magistro equitũ satri¬
culã oppugnareadortꝰ rebellan dicaus am samnitibideđ duplex in decerror in latꝰ
nomanis hino scc̃nius magno exercituco acto adexim̃dos obsidione socios haud ꝓculcas¬
tris rom anorũ castraposuit hinc satricanimagnocũ tumultupate fuctis repentepor
tis instationes hostiũ incurrer̃ inde parsutraq specdienim agis auxiluquã uribus
frecie suis iustomox ꝓlio inito romanos urguent & quã quat̃ anceps dimicatio erit samutr̃q
tutĩ aciẽ dictttor b abuit qr et locũ aut ficcilẽ adcircũueni eundẽ coep̃ et diuersestauo
signã in festior tum̃ inerũ pentes incessit nec magnocertumine in tramoenia coppila
fũ totũ acie insã nite sobuertit ibi plus certaminis fuituictoria sic̃ seruntae edubiste

Expanded text:
Popilio , ceterum dictatori L. Aemilio legiones tradiderant; is cum L. Fuluio magistro equitum SatiPopilio , ceterum dictatori L. Aemilio legiones tradiderant; is cum L. Fuluio magistro equitum Saticulam oppugnare adortus rebellandi causam Samnitibus dedit. duplex inde terror inlatus Romanis: hinc Samnis magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios haud procul castris Romanorum castra posuit; hinc Satictis in stationes hostium incurrerunt. inde pars utraque, spe alieni magis auxilii quam viribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent, et quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque tutam aciem dictator habuit, quia et locum haud facilem ad circumueniendum cepit et diuersa statuit signa. infestior tamen in erumpentes incessit nec magno certamine intra moenia compulit; tum totam aciem in Samnites obuertit. ibi plus certaminis fuit; uictoria sicut sera ita nec dubia
Abbreviated transcription (Latin):
ces habebant p̃ces litq defederenagatũ inducieuiennu cũ ꝑaliquod dies fatigissent singulo
p̃cib impetrate et exapulia te anen sescanus iniq populationib fessiobsidibi. Iplaustio cõsdatis
in dedicationẽ uener̃ eodẽ anno primũ p̃fectocapua orearicepti legib ab .l. furio p̃rdatiscũ
utrũq ipsi premedio egris rebidiscordia intestina petissent et duȩ romae cadditȩcrib: ufentina
florento qqualidooppido iunius potitus erat inlucanos ꝑrec̃cũ in derepentino aduentu
aemelii cõsnerulum uicaptũ et pꝰquã rescapue stabilitas romane disciplina fama ꝑ sociosuul¬
tuut antiatib: qq̃ qui se sinelegib: certissime icegis tratib agereq: rebantur dati absenatu
adiura statuenda ipsiuscoloniȩ patroni nec arma modo sediura etiã romana late pollebant .c.
iunius bubulcus et q̃ aemilius barbula cõssextu anni ñ consulib: absecratis. sp̃ nautio & m̃

Expanded text:
bant preces. itaque de foedere negatum; indutiae biennii, cum per aliquot dies fatigassent singulos precibus, impetratae. et ex Apulia Teanenses Canusinique populationibus fessi obsidibus L. Plautio consuli datis in deditionem uenerunt. eodem anno primum praefecti Capuam creari coepti legibus ab L. Furio praetore datis, cum utrumque ipsi pro remedio aegris rebus discordia intestina petissent; et duae Romae additae tribus, Ufentina ia perdomita—nam Forento quoque, ualido oppido, Iunius potitus erat—in Lucanos perrectum; inde repentino aduentu Aemili consulis Nerulum ui captum. et postquam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios uolgauit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine magistratibus agere querebantur, dati ab senatu ad iura statuenda ipsius coloniae patroni; nec arma modo sed iura etiam Romana late pollebant. C. Iunius Bubulcus et Q. Aemilius Barbula consules exitu anni non consulibus ab se creatis, Sp. Nautio et M.
Abbreviated transcription (Latin):
elssno nemiexcitttum in rũpi & concurscente s ꝑuices pauid oscedit itm sorucaptac erctrum
didinissde ferctionis a uotore sunctis nomcenam dedicunt cetentmiultut a sieidse calonor¬
dis opossto soreenelinquuñ om̃s qui romam deducciertent uirgis in forocidesĩ acsecuripe s
sumograudiop leboui mexime int̃erat tura c̃ubiqi quce pus simin iflonias m ae senurie si¬
multatudinẽ eẽ eõ ssebsert ꝑfectin tgrosatq urbes Aux onũ bellũ intulerunt motinãq
coqpconã ps snstaote neccpua ipsecrimin eearuit quin romãquoq & adprnapi quosdẽ
uorendo suentumẽ ceterũ ausonum gens ꝓdition e urbium sic̃ sorcm potes crẽ uenit
datsonte etmuturne et uestincurbes ercent Ex quibi principes iuuisoriti pete siuaetit¬

Expanded text:
clamore excitatum inrumpit et concursantes per vias pavidos caedit. iclamore excitatum inrumpit et concursantes per vias pavidos caedit. icaedis et defectionis auctores, uinctos Romam deducunt; ceteram multitudinedio imposito Sorae relinquunt. omnes qui Romam deducti erant uirgis in foro caesi ac securi percussi summo gaudio plebis, cuius maxime intererat tutam ubique quae passim in colonias mitteretur multitudCampaniam passim factae nec Capua ipsa crimine caruit; quin Romam quoque et ad principum quosdam inquirendo uentum est. ceterum Ausonum gens proditione urbium sicut Sora in potestatem uenit. Ausona et Minturnae et Uescia urbes erant, ex quibus principes iuuentutis duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
rouerint uos et decemnu mero et quod plus ẽ romaniromanorũq: forcissimiuiriestis &locus
puobis et nox eritq: omnia ex in certomaiora territis ostentaat egdicm terror eom̃ a impleb
uos crcem intent tenetedecurrit indequantomaxime potertat cũtum ultu ad arma etꝓurcon
fidem ciues clamitans arx ab hostib aptaẽ defendite ite haeo incedens principũ forib:
haec obuiis haec excurrentib: in publicũpauidis increpat acceptẽ a
rentib: in publicũpauidis increpat acceptẽ abunopacuorẽ plures purbẽ
fuer̃ trepidi magis trutus missis cd cercẽ exploratorib: cautelc& armatos tenerearcẽ mul¬
tiplictonume nis audirent auentuntinimos as perecuperande astis fugacunotac comnplentiu
ponteq absemis omnis aom cximcepaste in ermibi re fringuntur quarũ ꝑuncm p̃sidup semañ

Expanded text:
arcuerint; uos et decem numero et, quod plus est, Romani Romanorumque fortissimi uiri estis. et locus arcuerint; uos et decem numero et, quod plus est, Romani Romanorumque fortissimi uiri estis. et locus pro uobis et nox erit, quae omnia ex incerto maiora territis ostentat. ego iam terrore omnia implebo; uos arcem intenti tenete'. decurrit inde, quanto maxime poterat cum tumultu 'ad arma' et 'pro uestram fidem, ciues' clamitans; 'arx ab hostibus capta est; defendite, ite.' haec incidens principum foribus, haec obuiis, haec excurrentibus in publicum pauidis increpat. acceptum arentibus in publicum pavidis increpat. acceptum ab uno pavorem plures per urbem ferunt. trepidi magistratus missis ad arcem exploratoribus cum tela et armatos tenere arcem multiplicato numero audirent, avertunt animos a spe reciperandae arcis; fuga cuncta complentur portaeque ab semisomnis ac maxima parte inermibus refringuntur, quarum per unam praesidium Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
& aut tempore longinqua acut preceps pericula uctoriaeẽ soranus trens fugu dã exoppido ꝓfectus cũ
adiugiles romanos poenetrass& ducisse ex templo ad cõssiub& deductusq truditurũ urbẽonis cũ
iussus indecum quona modo idid p̃stiturus ed̃ ꝑeunotunte s docer& hauducenaad ferre ꝑ puligpoe
adiun etamoenibi romanacastri ut sexmił aboppido remouerentur fore utminus intentu incusoda
urbis diurnestationes ae nocturneugiliȩeẽnt ipsein sequentin octe suboppido silue stribilociseoiou¬
tib: insedereius sis decẽmilites delectos secum ꝑ cordua acꝓpeinuia in cercẽducit pluribi quã ꝓnune ro
uirorũ missilibus telis eo collatis ad hoc saxaerant & temere iacentiaut sit in asp̃tis & deindustricecĩ
quo locustutior et aboppidanis congesta ubi constituiss& romanos semitt̃q: angustũ & arduamerectũ
exoppido mnarcem ostendiss& hoc quidem ascensuinquit ueltres armat quã lib & multitu dinem

Expanded text:
et aut tempore longinqua aut praeceps periculo victoria esset, soranus transfuga clam ex oppido profectus, cum ad vigiles Romanos penetrasset, duci se extemplo ad consules iubet deductusque traditurum urbem promittit. visus inde, cum quonam modo id praestaturus esset percontantes doceret, haud vana adferre, perpulit prope adiuncta moenibus Romana castra ut sex milia ab oppido remouerentur: fore ut minus intentae in custodiam urbis diurnae stationes ac nocturnae uigiliae essent. ipse insequenti nocte sub oppido siluestribus locis cohortibus insidere iussis decem milites delectos secum per ardua ac prope inuia in arcem ducit, pluribus quam pro numero uirorum missilibus telis eo conlatis; ad hoc saxa erant et temere iacentia, ut fit in aspretis, et de industria etiam quo locus tutior esset ab oppidanis congesta. ubi cum constituisset Romanos semitamque angustam et arduam erectam ex oppido in arcem ostendisset, 'hoc quidem ascensu' inquit, 'uel tres armati quamlibet multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
enit longinquitas quoq: abhorrere. Arelegandis tãꝓcul abdo mociuib: intertũ infestus
gentes cogebat uicit tam̃ sententia ut m itterentur coloni duomil & quingentimis si
eodẽ annocũ omã infida romanis eẽnt. capueqq̃ occulte principũ conurationes faccȩ
deqbi cũ cedsenatũ relatũ eẽt. autquã quã neglectares questiones decrece diccutorẽq
erat mnagis tratꝰ euterror. Itaq siuetqmor seu conscientice ius calabios obuiũ nouiũq:
eacapiti cc̃iurationis fuerant priusquã nom inarentur apud dictutorẽ mons haud
dubiae abipsis c̃s̃ciecciudicio subtrt ex̃ deinde ut quȩ stionicãpanie materia decessit
uersaromã int̃ p̃tandores ñ nominatĩ quicapue sed uniuersũ quius quã coissent

Expanded text:
erat, longinquitas quoque abhorrere a relegandis tam procul ab domo ciuibus inter tam infestas erat, longinquitas quoque abhorrere a relegandis tam procul ab domo ciuibus inter tam infestas gentes cogebat. uicit tamen sententia ut mitterentur coloni; duo milia et quingenti missi. eodem anno, cum omnia infida Romanis essent, Capuae quoque occultae principum coniurationes factae. de quibus cum ad senatum relatum esset, haudquaquam neglecta res: quaestiones decretae dictatoremque erat magistratus eius terror; itaque siue timoris seu conscientiae ui, Calauios Ouium Nouiumque —ea capita coniurationis fuerant—priusquam nominarentur apud dictatorem, mors haud dubie ab ipsis conscita iudicio subtraxit. deinde, ut quaestioni Campanae materia decessit, uersa Romam interpretando res: non nominatim qui Capuae sed in uniuersum qui usquam coissent
Abbreviated transcription (Latin):
prums oereuitos poste hiscauetoribimotaꝓpius catramis iq eo des fempanetiome tenmopoela
nuls cis pana erist qui oceulti ꝓpinqua moenibim siderent locapartim togeti tetas ue scegle¬
dusquis iblucẽ ꝑtis portis urbos ingrederentꝰ abhis sinulcus todestruendarie eeq si nuldatt
sogiuio aeciesis ut ex insidis c̃currerent itteporteo coupate ericqio ppida euden horusodẽq
cons lio ccepte sedquit absentibi ducibiimpetus ẽ factus nullus modcaetiub: fut delatiq ausenũ
gens uixcerto defectionis crimine ꝑ inde acsi int̃ neciu obello certuss& eodemanno ꝓditohostib:¬
romano p̃sidio luceria famnicium facta. Necdiu ꝓditorib: inpunitares fuit haug ꝓculinde
exercitus romanus erat cuius primo impetu urbs sut cinplano capitur iuceriniacsã nites
a d internitionẽ cuesieoq iruꝓcessit ut rome q̃ q̃cũ decolonis mittendis iuceriam consu¬
leretr seniitus multidelenda urbem censerent p̃terodiũ quod execrabile in his captos

Expanded text:
opprimi incautos posse. his auctoribus mota propius castra missiqim armati, qui occulti propinqua moenibus insiderent loca, partim togati tectis veste gladiis qui sub lucem apertis portis urbes ingrederentur. ab his simul custodes trucidari coepti, simul datum signum armatis ut ex insidiis concurrerent. ita portae occupatae triaque oppida eadem hora eodemque consilio capta; sed quia absentibus ducibus impetus est factus, nullus modus caedibus fuit deletaque Ausonum gens uix certo defectionis crimine perinde ac si interneciuo bello certasset. eodem anno prodito hostibRomano praesidio Luceria Samnitium facta; nec diu proditoribus impunita res fuit. haud procul inde exercitus Romanus erat, cuius primo impetu urbs sita in plano capitur. Lucerini ac Samnites ad internecionem caesi; eoque ira processit ut Romae quoque, cum de colonis mittendis Luceriam consuleretur senatus, multi delendam urbem censerent. praeter odium, quod exsecrabile in bis captos
Abbreviated transcription (Latin):
cre& et onea turohaut dubiȩ explebeseditio sissimũ quẽq canu leiosigitur alio qͦq consules fore
nei diuppit̃ optimꝰ maximꝰ siner& regiȩ maiestati simpeniũ eorecidere et semilies morituros
potius quã ut tantũ dede coris admitti patiantur certũ habere mdiores quoq sidiuinassent
c̃cedendo oma ñ mitiorẽ in seplebẽ seda speriorẽ alia exalũ siniquiora postulando cũ prima
ponipaterent᷑ quiadum conces sum sic decribunis iterũ c̃cessũ eẽ finẽ ñ fieri posse in eadẽ ciuitate¬

Expanded text:
creet. et creaturos haud dubie ex plebe seditiosissimum quemque; Canuleios igitur Iciliosque consules fore. ne id Iuppiter optimus maximus sineret regiae maiestatis imperium eo recidere; et se miliens morituros potius quam ut tantum dedecoris admitti patiantur. certum habere maiores quoque, si diuinassent concedendo omnia non mitiorem in se plebem, sed asperiorem alia ex aliis iniquiora postulando cum prima poni paterentur. quia tum concessum sit de tribunis, iterum concessum esse. <reminiscerentur qua
Abbreviated transcription (Latin):
motum ess& quorũ into lerantissima gens humoriq ac frigori ad sueta tuma estu et angont
uexati. uulgatis uelut in pecua morbis morerentur. Iampigritia singulos sepeliend ieo
A cerua toscumulos hominũ briebant bust orũq: indegallicorũ nomine in signẽ locũ stuat
Induciae deinde tũ romanis factae . et conloquaa ꝑmis suimperatorum habita in qhicund
opiniconis causa multis locis panis de capitolio iactatus eẽ in hostiũ stationes sediã neq dasplos
neq ferriultr a stmes poterat . litq dundic tator dilectũ ꝑse ardea ehab & magistrũ tnũ
ualeriũ aueis abducere exercitum iub& panit in struitq: quib: haudinpar adoriatur hoscehet

Expanded text:
motum esset. quorum intolerantissima gens umorique ac frigori adsueta cum aestu et angore motum esset. quorum intolerantissima gens umorique ac frigori adsueta cum aestu et angore uexati uolgatis uelut in pecua morbis morerentur, iam pigritia singulos sepeliendi promisce aceruatos cumulos hominum urebant, bustorumque inde Gallicorum nomine insignem locum fecere. indutiae deinde cum Romanis factae et conloquia permissu imperatorum habita; in quibus opinionis causa multis locis panis de Capitolio iactatus esse in hostium stationes. sed iam neque dissimulari neque ferri ultra fames poterat. itaque dum dictator dilectum per se Ardeae habet, magistrum equitum L. Ualerium a Ueiis adducere exercitum iubet, parat instruitque quibus haud impar adoriatur host
Abbreviated transcription (Latin):
ceterũ inopia fecerat eam argum̃ tumingens caritatif cum sequisq uictu suofraudans detrica
corporiatq usib necessariis ad honore munius uiri conferr&: Tumuigiles eius lociquosfefelleno
ascendens hostiscitati & cuminom̃s̃ more militari seanim aduersurum publius sulpicuis tribinꝰ
militum ꝓnuntiass& consentiente clamore militum in unum uigilem conitientium culpane¬
ritus aceteris abstinuit. Reum hauo dubium eius noxȩ ad ꝓbantibus cunctis des axodeiect
intentiores utrimq custodiae eẽ & apud gallos quia uulgatum erat interueios romã qutus
cõmeare & apud romanos nocturni periculim emoria : Sed anteomnia obsidionis ba
mala fame sutrimq exercitum urgebat gallos pestilentia etiam cum locoiacente int̃ tumilos custm
habentes tum ab incendiis torrido et uaporis plenocinerẽq ñ puluerẽ modo ferente cumquduem

Expanded text:
ceterum inopia fecerat eam argumentum ingens caritatis, cum se quisque uictu suo fraudans detractum ceterum inopia fecerat eam argumentum ingens caritatis, cum se quisque uictu suo fraudans detractum corpori atque usibus necessariis ad honorem unius uiri conferret. tum uigiles eius loci qua fefellerat adscendens hostis citati; et cum in omnes more militari se animaduersurum Q. Sulpicius tribunus militum pronuntiasset, consentiente clamore militum in unum uigilem conicientium culpam deterritus, a ceteris abstinuit, reum haud dubium eius noxae adprobantibus cunctis de saxo deiecit. inde intentiores utrimque custodiae esse, et apud Gallos, quia uolgatum erat inter Ueios Romamque nuntios commeare, et apud Romanos ab nocturni periculi memoria. sed ante omnia obsidionis bellique mala fames utrimque exercitum urgebat, Gallos pestilentia etiam, cum loco iacente inter tumulos castra habentes, tum ab incendiis torrido et uaporis pleno cineremque non puluerem modo ferente cum quid uenti
Abbreviated transcription (Latin):
Namq clangorgeorũ alarũq crepitu excitus m̃ . manlius quitriennio ante c̃sulfuerat uibello
egregius armis arreptis simula darma cetero ciensuadit. etdum ceteritrepidant gallã qͥum
in sum moconstiterat umbone iotum deturbatcui: casus plapsicum pximos sterner& trepidutis
alios armisq omissis saxa quib: adherebant manib: amplexos trucidant. lamq: et ali congnig
telis missilib:q scexis ꝓturbare hostes ruinaq tota ꝓlapsa acies in p̃ceps deferridedato deindetumo
Luceorta uocatis classico ad conciliũ militib: ac tribuni scum e trecte et ꝑperã facto p̃tiũ deberan
manlius primũ obuirtutem laudatus donatusq ñ abtribunis solũ militũ sed consensuetiã militar: cua
uers sex lbras farris & quartaros uini adȩdes eius ei : qͦ in arceerant c̃tuler̃ remdictu pariũ

Expanded text:
namque clangore eorum alarumque crepitu excitus M. Manlius qui triennio ante consul fuerat, uir bello namque clangore eorum alarumque crepitu excitus M. Manlius qui triennio ante consul fuerat, uir bello egregius, armis arreptis simul ad arma ceteros ciens uadit et dum ceteri trepidant, Gallum qui in summo constiterat umbone ictum deturbat. cuius casus prolapsi cum proximos sterneret, trepidantes alios armisque omissis saxa quibus adhaerebant manibus amplexos trucidat. iamque et alii congregati telis missilibusque saxis proturbare hostes, ruinaque tota prolapsa acies in praeceps deferri. sedato deinde tumultu eti datum est. luce orta uocatis classico ad concilium militibus ad tribunos, cum et recte et perperam facto pretium deberetur, Manlius primum ob uirtutem laudatus donatusque non ab tribunis solum militum sed consensu etiam militari; cui uniuersi selibras farris et quartarios uini ad aedes eius quae in arce erant contulerunt,—rem dictu paruam,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ardea quam comperit legẽ latã quod nec iniur supopuli mutari finib: posset nec nisidictutr
dictus auspicio inexercitũ abire. Lexcuriata lata ẽ dictorq absens dictus dum̃ haec ueis age¬
bantur interĩ arx romae capitoliũq in ingent periculo fuit. Namq galli seuuestigio notato
bumanoquanuntius aueis ꝑuenerat seu sponte anĩ aduerso canm̃tis saxo in ascensũ equo noete
sublustricũ primo inermẽ quitẽ ptar&uiam p̃misissent tradente sinde arma ubi quid iniqui e&̃ altn
ĩ n ixi subleu antesq: inuicẽ et trahentes alũ alios put postula r& locus tanto silentio in sumũ euasen
ut ñ cus todes solũ fallerent sed necanes quidẽ sollicitũ animal ad noctur nosstrepitus excitarent
Anseres ñ fefellere quib: sacris iunonis in summa in opia cibi tam̃ abstinebatur q̃ ressaluti fuit

Expanded text:
ab Ardea quam compererit legem latam, quod nec iniussu populi mutari finibus posset nec nisi dictator ab Ardea quam compererit legem latam, quod nec iniussu populi mutari finibus posset nec nisi dictator dictus auspicia in exercitu habere—lex curiata lata est dictatorque absens dictus. dum haec Ueiis agebantur, interim arx Romae Capitoliumque in ingenti periculo fuit. namque Galli, seu uestigio notato humano qua nuntius a Ueiis peruenerat seu sua sponte animaduerso ad Carmentis saxo in adscensum aequo, nocte sublustri cum primo inermem qui temptaret uiam praemisissent, tradentes inde arma ubi quid iniqui esset, alterni innixi subleuantesque in uicem et trahentes alii alios, prout postularet locus, tanto silentio in summum euasere ut non custodes solum fallerent, sed ne canes quidem, sollicitum animal ad nocturnos strepitus, excitarent. anseres non fefellere quibus sacris Iunonis in summa inopia cibi tamen abstinebatur. quae res saluti fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
poscer& imperatorẽ consensu omnniũ placuit ab ardea camillũ acciri. Sed anted consulto senatuqui
romȩ eẽt ad eoregebat omnia pudor discriminaq rerũ ꝓpeꝑditis reb: seruabant. ingenti periculo
te cinseundum ꝑostium custodias erat aideã rẽ
inpigeriuuenis operã pollicitus incu¬
bans cortici secundo tiberima durbem defertur. Indequa proximũ fuit aripa ꝑ p̃ruptũ eoq: neglectũ
hostium custodia saxũ in capitolium euadit et ad magis tratus ductus mandata exercitus edit
Accepto inde sc̃ ut comiti ĩscuriatis reuocatus de exilioius supopuli camillus dictator extẽplo
diceretur militesq haberent imperatorẽ quẽ uellent. eodem digressulnuntius ueios contendit
missiq ardeã legatiad camillum ueios eũ ꝑduxere seu quod magis crederelibet ñ prius profectũ

Expanded text:
posceret imperatorem. consensu omnium placuit ab Ardea Camillum acciri, sed antea consulto senatu qui posceret imperatorem. consensu omnium placuit ab Ardea Camillum acciri, sed antea consulto senatu qui Romae esset: adeo regebat omnia pudor discriminaque rerum prope perditis rebus seruabant. ingenti periculo transeundum per hostium custodias erat. ad eam rem Pontius Cominus impiger iuuenis operam pollicitus, incubans cortici secundo Tiberi ad urbem defertur. inde qua proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodiae saxum in Capitolium euadit, et ad magistratus ductus mandata exercitus edit. accepto inde senatus consulto uti comitiis curiatis reuocatus de exsilio iussu populi Camillus dictator extemplo diceretur militesque haberent imperatorem quem uellent, eadem degressus nuntius Ueios contendit; missique Ardeam legati ad Camillum Ueios eum perduxere, seu— quod magis credere libet, non prius profectum
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ constanti uultu graduq satisspertens propitios eẽ deos quorum uultum ne mortis quidem
metu ꝓhibitus deseruis sec. Incapitolium ad suo srediit seuat tonitis gallis miraculo audaciae seureligi¬
one etiã monitis cuius haud quaquã negligens gens e. Ueis interĩ ñ animitantũ indies sed etiam uires
crescebant nec romanissolum eo conuenientib exagrisqui aut plio aduerso autclade captȩ urbis pala¬
tifuerant sed etiam ex latio uoluntariis confluentib ut in parte p̃de eẽnt. Maturũ iamuidebatur
repetipatriã eripiq ex hostiũmanib: sed corporiualido caput deerat . locus ipse admonebat camil¬
li & magna parsmilitum erat quiductu auspicioq eius resprospere gesserant etceditius negare se
cõmissurũ cursib: autdeorũ aut hominũ quis quamimperiũ finir& potius quam ipse memor ordinis su

Expanded text:
liter constanti uoltu graduque, satis sperans propitios esse deos quorum cultum ne mortis quidem liter constanti uoltu graduque, satis sperans propitios esse deos quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset, in Capitolium ad suos rediit, seu attonitis Gallis miraculo audaciae seu religione etiam motis cuius haudquaquam neglegens gens est. Ueiis interim non animi tantum in dies sed etiam uires crescebant. nec Romanis solum eo conuenientibus ex agris qui aut proelio aduerso aut clade captae urbis palati fuerant, sed etiam ex Latio uoluntariis confluentibus ut in parte praedae essent, maturum iam uidebatur repeti patriam eripique ex hostium manibus; sed corpori ualido caput deerat. locus ipse admonebat Camilli, et magna pars militum erat qui ductu auspicioque eius res prospere gesserant; et Caedicius negare se commissurum cur sibi aut deorum aut hominum quisquam imperium finiret potius quam ipse memor ordinis sui