comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curatione decipiat. cicius meliꝰꝙ sanaturus reme¬
diis fallentib. Agat pͥnceps curã non tm̃ salutis
s etiam honeste cicatricis. Nulla regi gła ẽ: ex se¬
ua am̃aduersione. Quis enim dubitat posse: At
contra maxima: siuimsuã continet. si multos ux
aliene eripuit. neminẽ suȩ impendit. Seruis
imꝑare mod̾ate: laus ẽ. Et in mancipio cogitã¬
dum ẽ. ñ quantum illud impune patipossit: s
qͣntum tibi ꝑmittat equi boniq natura. que
parcere etiã captiuis et p̃cio paratis iubet Qn¬
liberis. ingenuis. honestis. ñ ut mancipiis abuti. sed
his quos gradu ante cedat. quoꝵsꝙ tͥ non serunꝰ tra¬
dita sit: sed tutela. Seruis ad statuã licet confug̾e
cũ inseruum omnia liceant. E st aliquid qd̾ in homi¬
ne licere. cõmune ius animantiũ uetet. Quis ñ uedi¬
um pollionẽ peiꝰ odat quã serui sui. qͦd murenas
sanguine humano saginabat. et eos qui aliquid of¬

Expanded text:
curatione decipiat citius meliusque sanaturus re- mecuratione decipiat citius meliusque sanaturus re- mediis fallentibus ; agat princeps curam non tantum salutis, sed etiam honestae cicatricis. Nulla regi gloria est ex saeva animadversione quis enim dubitat posse ?, at contra maxima, si vim suam continet, si multos irae alienae eripuit, neminem suae impendit. Servis imperare moderate laus est. Et in mancipio cogitandum est, non quantum illud impune possit pati, sed quantum tibi permittat aequi bonique natura, quae parcere etiam captivis et pretio paratis iubet. Quanliberis, ingenuis, honestis non ut mancipiis abuti sed ut his, quos gradu antecedas quorumque tibi non servitus tradita sit, sed tutela. Servis ad statuam licet confugere ; cum in servum omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune ius animantium vetet. Quis non Vedium Pollionem peius oderat quam servi sui, quod muraenas sanguine humano saginabat et eos, qui se aliquid of
Abbreviated transcription (Latin):
naturꝰ. C ontundet enĩ animos. et quicqͥd ẽ in¬
dolis cõminuet᷑ trepidatione degen̾i. nec licentiã
uagandi errandiq passim concedit. Adicias his
licet taidiora agentes uim̃ta. quȩ cũ ad contumeli¬
as & miserias nata sint: nuia seuitia cogant᷑ iu¬
gum detrectare. Hullum animal morosuis ẽ. nul¬
lum maiore arte tractandũ quã homo. nulli ma¬
gis parcendum. Quid enĩ est.stultiꝰ quã iniuim̃tis
quidẽ et canib erubescere. iras exercere. pessima
aũ conditione sub homine ẽẽ: Morbis medem᷑
nec irascimur. At qui et hic morb ẽ. anim mol¬
lem medicinã desid̃at. ipsumꝰ medentẽ minime
infestum egio. Mali medici ẽ desꝑare. necures. Idẽ
inhis quoꝵ animꝰ adfectus ẽ facere debebit: cui
tradita salus omniũ ẽ ñ cito spem pic̾e. nec mor¬
tifera signa ꝓnuntiare. Luctetur cumuiciis re¬
sistat. aliis morbum suũ ex ꝓbret. qͦsciam molli

Expanded text:
natur contundet enim animos et, quid- quid est innatur contundet enim animos et, quid- quid est indolis, comminuetur trepidatione degeneri nec licentiam vagandi errandique passim concedit. Adicias his licet tardiora agentes iumenta, quae, cum ad contumeliam et miserias nata sint, nimia saevitia cogantur iugum detractare. Nullum animal morosius est, nullum maiore arte tractandum quam homo, nulli magis parcendum. Quid enim est stultius quam in iumentis quidem et canibus erubescere iras exercere, pessima autem condicione sub homine hominem esse ? Morbis medemur nec irascimur ; atqui et hic morbus est animi; mollem medicinam desiderat ipsumque medentem minime infestum aegro. Mali medici est desperare, ne curet : idem in iis, quorum animus adfectus est, facere debebit is, cui tradita salus omnium est, non cito spem proicere nec mortifera signa pronuntiare ; luctetur cum vitiis, resistat, aliis morbum suum exprobret, quosdam molli
Abbreviated transcription (Latin):
ut illum perire ñ sentiat. qualis cũꝙ pars imꝑii ẽ
turio: militibus. Nonne pessimꝰ pat̾ uidebitur
qui assiduis plagis liberos etiã ex leuissimis cau¬
sis cõpescet: U trum aũ p̃ceptor liberalib stu¬
diis dignior qui excarnificabit discipulos si
memoria illis ñ constiterit aut si parũ agilis
in legendo oculus heserit. an qui monitionibus
et uerecundia emendare ac docere malit: Tribu¬
num centurionẽq da seuum. desertores faciet qͥbꝰ
tam̃ ignoscitur. Namquidnã equum ẽ. grauiꝰ ho¬
mni et duriꝰ imꝑari. quã imꝑatur animalibus
mutis: At qui equum ñ crebris uerberib ex ter¬
ret: domandi peritus magister. Fiet enĩ formido¬
losus & contumax: nͥ eum blandiente tactu ꝑmul¬
seris. Tdem facit uenator qͥq instituit catulos
uestigia sequi. quiq iam exercitatis utitur ad ex¬
citandas uł ꝑsequendas feras nec crebro illis mi¬

Expanded text:
ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. turio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, qui adsiduis plagis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, an qui monitionibus et verecundia emendare ac docere malit ? Tribunum centurionemque da saevum : desertores faciet, quibus tamen ignoscitur. Numquidnam aequum est gravius homini et durius imperari, quam imperatur animalibus mutis ? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulseris. Idem facit ille venator, quique instituit catulos vestigia sequi quique iam exercitatis utitur ad excitandas vel persequendas feras : nec crebro illis mi
Abbreviated transcription (Latin):
natione. Ego contra sentio. Quilibet nr̃m debuiss&
adu̾sus opiniones malignas. satis fidutiȩ habere in
bona conscientia. Principes multa debent. etiam
famȩ. Dare urauit se: ñ aditurum hereditatẽ. Ta¬
rius quidẽ eodem die: et alt̾m heredem ꝑdidit. Sed
cesar: libertatẽ sententiȩ suȩ redemit. Et pꝰquam
approbauit gratuitã eẽ. seueritatẽ suã qđ pͥncipi sẽꝑ
curandũ ẽ: dixit relegandum qđ patri uideretur
ñ culleũ. ñ serpentes. ñ carcerẽ decreuit. memor
ñ de quo censeret: sed cui in consilio eẽt. Mollissi¬
mo genere pene contentũ eẽ. debere patrẽ aixit infi¬
lio adolescentulo impulso in id scelus: in qͦ se quod
ꝓrimũ erat abinnocentia timide gessisset. Deb̃e
illum ab urbe & aparentis ocłis submoueri. Odig
Hȩc clementia: pͥncipẽ decet. ut qͦcũꝙ uenerit: man¬
suenora omnia faciat. Nemo regi tamuilis sit:

Expanded text:
natione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset natione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset adversus opiniones malignas satis fiduciae habere in bona conscientia, principes multa debent etiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodem die et alterum heredem perdidit, sed Caesar libertatem sententiae suae redemit ; et postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam, quod principi semper curandum est, dixit relegandum, quo patri videretur. Non culleum, non serpentes, non carcerem decrevit memor, non de quo censeret, sed cui in consilio esset; mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in filio adulescentulo impulse in id scelus, in quo se, quod proximum erat ab innocentia, timide gessisset ; debere illum ab urbe et a parentis oculis submoveri. O digHaec clementia principem decet; quocumque venerit, mansuetiora omnia faciat. Nemo regi tam vilis sit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta p̃stare integro solebat. Hȩc liberalitas effecit
ut in qua ciuitate nũꝗͣ de ẽ patronꝰ peiorib nemo du¬
bitaret qͥn reus m̾ito dãpnatus ẽẽt. quẽ ipse ter dã¬
nare potuisset: qui odisse ñ pot̾at. Hoc ipso exem¬
plo dabo. quẽ compares bono patri: bonum pͥn¬
cipem. Cogniturus de filio tarius: aduocauit
inconsilium cesarẽ augustum. Uenit in pͥuatõ
penates. assedit pars alieni consilii fuit. Hor
dixit immo inmeã domũ ueniat. qͦd si factũ sitͣ
cesaris futura erat cognitio ñ patris. Audita cã.
excussis ꝙ omnib et his que adolescens ꝓse dixe¬
rat. et his quib arguebatur: petit ut sententiã
suã quisq scͥberet. ne ea omnium fieret: quȩ cesariᷤ
fuisset. Deinde pͥusquã appararentur codicilli:
iurauit se dare homini locupletis hereditatem
ñ aditurum. Dicet aliqͥs pusillo animo. Timuit
ne uideretur locũ spei suȩ aꝑire uelle infilii dã¬

Expanded text:
quanta praestare integro solebat ; haec liberalitas effecit, quanta praestare integro solebat ; haec liberalitas effecit, ut, in qua civitate numquam deest patronus peioribus, nemo dubitaret, quin reus merito damnatus esset, quem is pater damnare potuisset, qui odisse non poterat. Hoc ipso exemplo dabo, quem compares bono patri, bonum principem. Cogniturus de filio Tarius advocavit in consilium Caesarem Augustum ; venit in privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, non dixit : " Immo in meam domum veniat " ; quod si factum esset, Caesaris futura erat cognitio, non patris. Audita causa excussisque omnibus, et his, quae adulescens pro se dixerat, et his, quibus argue- batur, petit, ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret, quae Caesaris fuisset ; deinde, priusquam aperirentur codicilli, iuravit se Tarii, hominis locupletis, hereditatem non aditurum. Dicet aliquis : " Pusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire velle filii dam
Abbreviated transcription (Latin):
nori data sũt. Magnos & felices augustos diximꝰ. &
ambitiose maiestati quicquid potuimꝰ tituloꝵ conges¬
simꝰ: illis hoc tribuentes. Patrẽ quidẽ patriȩ appel¬
lauimꝰ: ut sciret datã sibi potestatẽ patriam. q̃ est
tẽꝑantissima: lib̃is consulens. suaꝙ pꝰ illos reponẽs
tradi sͥ. Pater menbra sua abscidat. etiã cũ absci
derit. reponere cupiat & in abscidendo gemat. cũc¬
tatus multum diuq ẜ pe ẽ. enĩ ut libenter damp¬
net: qui cito. Prope ẽ. ut iniq puniat: qͥnimis.
Trixonẽ equitẽ .xͣ. memoria nr̃a qͥa filiũ suum
flagellis occiderat: ppłs graphiis inforo confodit
Uix illũ. augͣ cesaris auctoritas infestis tã patrũ
quã filioꝵ manib eripuit. Tarium qͥ filium de p̃¬
hensum inparricidio consilio dãpnauit. causa cog¬
nita: nemo ñ suspexit qͦd contentus exilio. Et exilio delegato
massilie parricidam continuit. & annua illi p̃stitit.

Expanded text:
nori data sunt ; Magnos et Felices et Angustos diximus et nori data sunt ; Magnos et Felices et Angustos diximus et ambitiosae maiestati quidquid potuimus titulorum congessimus illis hoc tribuentes ; Patrem quidem Patriae appellavimus, ut sciret datam sibi potestatem patriam, quae est temperantissima liberis consulens suaque post illos reponens. Tarde sibi pater membra sua abscidat, etiam, cum absci- derit, repellere cupiat, et in abscidendo gemat cunctatus multum diuque ; prope est enim, ut libenter damnet, qui cito ; prope est, ut inique puniat, qui nimis. Trichonem equitem Romanum memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus graphiis in foro confodit ; vix illum Augusti Caesaris auctoritas infestis tam patrum quam filiorum manibus eripuit. Tarium, qui filium deprensum in parricidii consilio damnavit causa cognita, nemo non suspexit, quod contentus exilio et exilio delicato Massiliae parricidam continuit et annua illi praestitit,
Abbreviated transcription (Latin):
cormore asfabilis: accessnꝙ sacilis uilten qͥ enex¬
ar tolos. demeretur amabilis equis adesiderir
nes lociuntis: qus palam tollere filios cupiunt
nt publitis malis sterelitas in aicta recludit.
Sene se meriurum de liberio suns ñ dubitat: quib
tale scłm ostendit. Hic princeps suo beneficio totus
nichil p̃sidiis eget. arma ornam̃taͥ causa habet. Qđ
gͦ officium eiꝰ ẽ: qͦd bonoꝵ parentum. qui obiurgare
monere etiam u̾beribus. Numquid aliquis sanus fi¬
lium ad pͥmam offensam ex heredat. nͥ magnȩ & mul¬
tȩ iniuriȩ pacientiã euicerunt nͥ plus ẽ. qͦd timet. ꝗͣ
quod dãnat: Non accedit ad decretorium stilum. Mul¬
ta ante tẽptat. quib dubiam indolem et peiore lo
rata sunt: ultima exꝑit᷑ Nemo ad supplicia exigen¬
da ꝑuenit. nͥ qui remedia consumpsit. Hoc qd̾ parenti:
etiã pͥncipi faciendum ẽ. quẽ appellauimꝰ patrẽ patriȩ
ñ adulatione uana adducti. ¶et̾a enĩ cognomina. ho¬

Expanded text:
rmone affabilis, accessu facilis, vultu, qui maxime populos demeretur, amabilis"; de quo "eadem eto loquuntur quae palam. Tollere filios cupiunt et publicis malis sterilitas indicta recluditur; bene se meriturum de liberis suis quisque non dubitat, quibus tale saeculum ostenderit. Hic princeps suo beneficio tutus nihil praesidiis eget, arma ornamenti causa habet. Quod ergo officium eius est ? Quod bonorum parentium, qui obiurgare monere etiam verberibus. Numquid aliquis sanus filium a prima offensa exheredat ? Nisi magnae et multae iniuriae patientiam evicerunt, nisi plus est, quod timet, quam quod damnat, non accedit ad decretorium stilum; multa ante temptat, quibus dubiam indolem et peiore iam ratum est, ultima experitur. Nemo ad supplicia exigenda pervenit, nisi qui remedia con- sumpsit. Hoc, quod parenti, etiam principi faciendum est, quem appellavimus Patrem Patriae non adulatione vana adducti. Cetera enim cognomina ho
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ad mortẽ paratis utitur: quib ñ alit̾ quam
bestiis bomines obiectant. omnib reb noxior ac sol¬
licitior. ut qui homines deosꝙ testes ac uindiceo fa
cinorum taneat co ꝑductus ut ñ liceat ills ita¬
meonores Hos eiñ t celauel ꝑenurauor. habet¬

Expanded text:
mentis ad mortem paratis utitur, quibus non aliter quam mentis ad mortem paratis utitur, quibus non aliter quam bestiis homines obiectat, omnibus reis aerumnosior ac sollicitior, ut qui homines deosque testes facinorum ac vindices timeat, eo perductus, ut non liceat illi mutare mores. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
modum odia creuerunt. T̃ emꝑatus enĩ timor cohib&
amimos. assiduus uero & acer. & extrema ad mouens:
maudaciam gem̃tes excitat. & omnia exꝑiri sua¬
det. Sic feras lineas. et pinnas eclusas contineas. de
mat gͦ eques. telis incessit: tẽptabunt fugam ꝑ ipsa
que fugerant. ꝓculcabuntq formidinẽ. Acerrima
uirtus ẽ: quã ultima necessitas extundit. Relinqͣt
oportet securi aliquil metus. multoꝙ plus spei qͣm
ꝑiculorum ostentet. Alioqͥn: ubi qͥescenti paria me¬
tuunt᷑ incurrere inꝑicula uiuat. & aliena amina ab¬
uti. Placido tnquilloꝙ regi: fida sunt auxilia sua.
quib ad cõmunem salutẽ utatur. głosus ꝙ miles
Publice enĩ securitati dare oꝑam uidetur. omnem
laborem libens patitur: ut parentis custos. At illo
acerbo & sanguinario: necesse ẽ. grauent᷑. stipato¬
res sui. Non pot̃ habere quisꝗͣ bone ac fide uolun¬
tatis ministros qͥb intormentis et eculeo & ferra¬

Expanded text:
modum odia creverunt. Temperatus enim timor cohibet modum odia creverunt. Temperatus enim timor cohibet animos, adsiduus vero et acer et extrema admovens in audaciam iacentes excitat et omnia experiri suadet. Sic feras linea et pinnae clusas contineant ; easdem a tergo eques telis incessat, temptabunt fugam per ipsa, quae fugerant, proculcabuntque formidinem. Acer- rima virtus est, quam ultima necessitas extundit. Relinquat oportet securi aliquid metus multoque plus spei quam periculorum ostentet ; alioqui, ubi quiescenti paria metuuntur, incurrere in pericula iuvat et aliena anima abuti. Placido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua, ut quibus ad communem salutem utatur, gloriosusque miles publicae enim securitati se dare operam videt omnem laborem libens patitur ut parentis custos ; at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui. Non potest habere quisquam bonae ac fidae voluntatis ministros, quibus in tormentis ut eculeo et ferra
Abbreviated transcription (Latin):
humanum sanguinẽ bibit. quã ille qui .uii. milia
ciuium tomanoꝵ contrucidari iussit: Et cũ inuici¬
no adedem bellonȩ sedens exaudisset exclamatio¬
nẽ tot milium sub gladio gementium ext̾rito sena¬
uissu occiduntur: Hoc ñ ẽ mentitus. pauci sille uide¬
bant᷑. Sea mox desylla consequemur: qͦmͦ hostib ua¬
scendum sit. Utiq simhostile nom̃ ciues & ex eodẽ
corpore ab rupti transierint Int̾im hoc qͦa dicebam¬
de clementia efficit ut magnumint regem tyrannũ¬
ꝙ discrimen sit. uterq licet non minus armis ual¬
letur. Sed alter arma ht̃. quib in munimentum pa¬
cis uuiuir: alter ut magno timore magna odia cõpescat.
Nec illas ipsas manus quib se cõmisit: securus aspicit
Contrariis: incontraria agit᷑. Nam ut inuisus sit. qͥa
timetur. timeri uult quia inuisus ẽ. Et illo execra¬
dili u̾su qͥmultos dedit p̃cipiteo: utitur. Oderint dũ
metuant. Ignarus quanta rabies oriatur. nͥ supra

Expanded text:
humanum sanguinem bibit quam ille, qui septem milia humanum sanguinem bibit quam ille, qui septem milia civium Romanorum contrucidari iussit et, cum in vicino ad aedem Bellonae sedens exaudisset conclamationem tot milium sub gladio gementium, exterrito senaiussu occiduntur " ? Hoc non est mentitus ; pauci Sullae videbantur. Sed mox de Sulla, cum quaeremus, quomodo hostibus irascendum sit, utique si in hostile nomen cives et ex eodem corpore abrupti transierint ; interim, hoc quod dicebam, clementia efficit, ut magnum inter regem tyrannue discrimen sit, uterque licet non minus armis valletur ; sed alter arma habet, quibus in munimentum pacis utitur, alter, ut magno timore magna odia compescat, nec illas ipsas manus, quibus se commisit, securus adspicit. Contrariis in contraria agitur ; nam cum invisus sit, quia timetur, timeri vult, quia invisus est, et illo exsecrabili versu, qui multos praecipites dedit, utitur : Oderint, dum metuant, ignarus, quanta rabies oriatur, ubi supra
Abbreviated transcription (Latin):
in cruentam. & hoc qd̾ magno animo gliatules: nul¬
lam tetoto orbe stillã eruoris humani misisse. qͦ mai
ẽ. mrabiliꝰꝙ qͦd nulli umꝗͣ cicius gladius cõmissus ẽ.
Qlem̃tia gͦ ñ tantum honestiores s potiores p̾stat. or¬
nam̃tumꝙ imꝑiorum ẽ. simul &certissima salus. qdi
ẽ. cum reges consenuerint liberisꝙ acrepotib tradide¬
rint regna: ⁊̃ irannoꝵ execrabilis ac breuis potestas ẽ.
Quid int̾ ẽ int̾ tirannũ acregẽ: species eñ ipsa for¬
tun& aclicentia: par ẽ nͥ qd̾ tirann inuoluptate ser¬
uiunt reges: ñ nͥ excausa ac necessitate. Quid: gͦ ñ re
litas psuadet Tyranms: seuitia cordi ẽ. T yrannus
autẽ a rege adistat factis: ñ nomine. Nam & dionise
maior: nuremeritoꝙ p̃ferri multis regib pot.Et .l.
inopia hostium: Descendit licet edictatura sira &
se toge readiderit. quis tam̃ umꝗͣ tyranniꝰ tã auide

Expanded text:
incruentam, et hoc, quod magno animo gloriatus es nulincruentam, et hoc, quod magno animo gloriatus es nullam te toto orbe stillam cruoris humani misisse, eo maius est mirabiliusque, quod nulli umquam citius gladius commissus est. Clementia ergo non tantum honestiores sed tutiores praestat ornamentumque imperiorum est simul et certissima salus. Quid enim est, cur reges consenuerint liberisque ac nepotibus tradiderint regna, tyrannorum exsecrabilis ac brevis potestas sit ? Quid interest inter tyrannum ac regem species enim ipsa fortunae ac licentia par est, nisi quod tyranni in voluptatem saeviunt, reges non nisi ex causa ac necessitate ? " Quid ergo ? litas persuadet; tyrannis saevitia cordi est. Tyrannus autem a rege factis distat, non nomine ; nam et Dionysius maior iure meritoque praeferri multis regibus potest, etinopia hostium ? Descenderit licet e dictatura sua et se togae reddiderit, quis tamen umquam tyrannus tam avide
Abbreviated transcription (Latin):
caluit. arsit ira. multa fecit atq inuictus: ocłos
retorquebat. Comparare nemo mansuetudini
tuȩ audebit diuũ aug̃. etiã suncertam̃ iuuenili¬
um annoꝵ deduxerit. & senectutẽ plusꝗͣ maturã
fuerit moderatus Et clemens nẽpe pꝰ mare actia¬
cum romano cruore infectum. nẽpe pꝰ fractas insici¬
lia classes. & suas & alienas. nẽpe perusionas aras
& ꝓscͥptiones. Ego u̾o clem̃tiam ñ uoco lassam cru¬
delitatẽ. Hȩc ẽ cesar clem̃tia uera ꝗͣ tu p̃stas. q̃ nõ
seuitiȩ penitentia cepit nullã habere maculam
nũquã cuulem sanguinẽ fudisse. Hȩc ẽ inmaxima
potestate uerissima animi tẽꝑantia. & humani ge¬
neris comp̃hendit te sibi amor. ñ cupiditate aliqͣ
ñ tem̾itate incendii. ñ pͥoꝵ pͥncipũ exẽplis corruptis.
qͦntum si bi incuuies suos liceat expiendo tẽptare
sed hebetare aciem imꝑũ sui Prestitisti cesar cuitatẽ

Expanded text:
caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos retorquebat. Comparare nemo mansuetudini tuae audebit divum Augustum, etiam si in certamen iuvenilium annorum deduxerit senectutem plus quam maturam ; fuerit moderatus et clemens, nempe post mare Actiacum Romano cruore infectum, nempe post fractas in Sicilia classes et suas et alienas, nempe post Peru- sinas aras et proscriptiones. Ego vero clementiam non voco lassam crudelitatem ; haec est. Caesar, clementia vera, quam tu praestas, quae non saevitiae paenitentia coepit, nullam habere maculam, num- quam civilem sanguinem fudisse; haec est in maxima potestate verissima animi temperantia et humani generis comprendens ut sui amor non cupiditate aliqua, non temeritate ingenii, non priorum principum exemplis corruptum, quantum sibi in cives suos liceat, experiendo temptare, sed hebetare aciem imperii sui. Praestitisti, Caesar, civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quã diumori passus ẽ: ꝑmultos annos tulit or¬
nam̃ta pͥncipis retinentẽ. et pontificatũ maxim̃
ñ nͥ mortuo illo transferri inse passus ẽ. Maluit
enĩ illum honorẽ uocari: qͣ spoliũ. Hȩc eũ clem̃¬
tia: ad salutẽ securitatẽq ꝑ duxit. Hȩc: gratum
ac fauorabilem reddidit. quãuis ñdum subactiᷤᷤ
aliam causã. quã quod contumelias qͦ suas q̃ acer¬
biores pͥncipib solent ẽẽ ꝗͣ iniuriȩ: nulla crudeli¬
tate exequebat᷑. qd̾ ꝓbrosis inse dictis ad risit. qđ̃
dare illũ penas apparebat cũ exigeret. qͦd qͦscumꝙ
ob adult̾ium familiȩ suȩ dãpnau̾at: ad eo ñ occi¬
dit. ut dimissis qͦ tutiores eẽnt diplomata daret.
Hocẽ ignosc̾e cum scias multosfuturos. qͥpro te
irascantur: et tibi alieno sanguine gratificantẽ
ñ dare tantũ salutẽ s p̃stare. Hȩc aug̃. senex aut
iam insenectutẽ annis u̾gentib. In ad olescentia

Expanded text:
quam diu mori passus est ! Per multos annos tulit orquam diu mori passus est ! Per multos annos tulit ornamenta principis retinentem et pontificatum maximum non nisi mortuo illo transferri in se passus est; maluit enim illum honorem vocari quam spolium. Haec eum clementia ad salutem securitatemque perduxit; haec gratum ac favorabilem reddidit, quamvis nondum subactis paliam causam, quam quod contumelias quoque suas, quae acerbiores principibus solent esse quam iniuriae, nulla crudelitate exsequebatur, quod probrosis in se dictis adrisit, quod dare illum poenas apparebat, cum exigeret, quod, quoscumque ob adulterium filiae suae damnaverat, adeo non occidit, ut dimissis quo tutiores essent, diplomata daret. Hoc est ignoscere, eum scias multos futuros, qui pro te nascantur et tibi sanguine alieno gratificentur, non dare tantum salutem, sed praestare. Haec Augustus senex aut iam in senectutem annis vergentibus ; in adulescentia
Abbreviated transcription (Latin):
ginib suis decori sint. Ne totam eiꝰ orationẽ repe¬
tendo magnã uoluminis partẽ occupet: duitius
enĩ quã duab horis locutum ẽẽ constat. cũ hanc
pęnã qua sola erat contentus futurus extenderet.
uitam inquit tͥ cinna iterum do. pͥus hosti: nunc
insidiatori ac parricidȩ. E x hodierno die: inter
nos amicicia incipiat. Contendamꝰ utrũ ego me¬
liore fide tibi uitam dederim: an tu debeas. Post
hoc: detulit ultro consulatũ. questus qd̃ ñ audẽt
petere. Amicissimũ fidelissinũꝙ habuit. Heres so¬
lus illi fuit. Nullis amplius insidiis ab ullo petitꝰ
est. Ignouit ab auus tuus uictis. Nam siñ igno¬
uisset. quib imꝑasset: Salustium & cocceios. et
duellios. & totã cohortẽ pͥmam admissionis: ex
adu̾sarioꝵ castris conscͥpsit. Iam domitios. mes¬
salas. a sinios. cicerones. et quicqͥs floris erat mei¬
uitate: clementiȩ suȩ debebat. Ipsum lepidum

Expanded text:
gini- bus suis decori sint ? " Ne totam eius orationem repegini- bus suis decori sint ? " Ne totam eius orationem repetendo magnam partem voluminis occupem diutius enim quam duabus horis locutum esse constat, eum hanc poenam, qua sola erat contentus futurus, extenderet : " Vitam," inquit, " tibi, Cinna, iterum do, prius hosti, nunc insidiatori ac parricidae. Ex hodierno die inter nos amicitia incipiat ; contendamus, utrum ego meliore fide tibi vitam dederim an tu debeas." Post hoc detulit ultro consulatum questus, quod non auderet petere. Amicissimum fidelissimumque habuit, heres solus illi fuit. Nullis amplius insidiis ab ullo petitus est. Ignovit abavus tuus victis ; nam si non ignovisset, quibus imperasset ? Sallustium et Cocceios et Deillios et totam cohortem primae admissionis ex adversariorum castris conscripsit ; iam Domitios, Messalas, Asinios, Cicerones, quidquid floris erat in civitate, clementiae suae debebat. Ipsum Lepidum
Abbreviated transcription (Latin):
uicto uictores inuideant. s ac̃dotiũ tͥ petenti p̾teri¬
tis cõplurib quoꝵ parentes mecũ militauerãt:
dedi. Qum fic de te meruerim: occidere me consti¬
tiusti. Qũ ad hanc uocẽ exclamasset. ꝓculhanc
abse. ab eẽ. dementiam: non p̃stas inquit fidem cin¬
na. conuenerat ne inter loquereris. Occidere in ꝗͣ
me paras. Adiecit locum. socios. diem. ordinem
insidiarum. cui cõmissum eẽt. ferrum. Et cũ de¬
fixum uideret. nec exconuentione iã s exconscien¬
tia tacentẽ . qͦ inquit hoc animo facis. ut ipse sis pͥn¬
imꝑandum nicbil p̃ter me obstat. Domum tue¬
ri tuã non potes. Nuꝑ lib̾tini hominis gr̃a: mpͥ
uatonidicio suꝑatus es. Adeo nichil facilius
potes. quẽ contra cesarem aduocare: Cedo si spes
tua solus impedio. Paulus. nete & fabius maximꝰ
et cossi. et seruilia ferent. tantumꝙ: agnen nobi¬
lium. ñ in ania nomina p̃ferentiũ. sed eoꝵ qͥ ima¬

Expanded text:
victo victores invideant. Sacerdotium tibi petenti praeterivicto victores invideant. Sacerdotium tibi petenti praeteritis compluribus, quorum parentes mecum militaverant, dedi ; cum sic de te meruerim, occidere me constituisti. " Cum ad hanc vocem exclamasset procul hanc ab se abesse dementiam : " Non praestas," inquit, " fidem, Cinna ; convenerat, ne interloquereris. Occidere, inquam, me paras " ; adiecit locum, socios, diem, ordinem insidiarum, cui commissum esset ferrum. Et cum defixum videret nec ex conventione iam, sed ex conscientia tacentem : " Quo," inquit, " hoc animo facis ? Ut ipse sis prinim- perandum nihil praeter me obstat. Domum tueri tuam non potes, nuper libertini hominis gratia in privato iudicio superatus es ; adeo nihil facilius potes quam contra Caesarem advocare. Cedo, si spes tuas solus impedio, Paulusne te et Fabius Maximus et Cossi et Servilii ferent tantumque agmen nobilium non inania nomina praeferentium, sed eorum, qui ima
Abbreviated transcription (Latin):
uita: si ut ego ñ pereã tam multa ꝑdenda sunt. In¬
terpellauit tandẽ illũ liuia uxor. Et admittis in¬
quit muliebre consilium: Fac qd̾ medici solent. qͥ
ubi usitata remedia ñ procedunt: temptant contͣ¬
ria. seu̾itate: nichil ad huc ꝓfecisti. Saluidenum.
lepidus secutus ẽ. lepidum: muretia. murenam:
cepio. cepionem: ignatius. Ut alios taceam quos
tantum ausos pudet. Nunc tẽpta qͦmͦ tibi cedat
clementia. Ignosce .l. cuinȩ. Dep̃bensus ẽ: iam
renuntiari autẽ ex tẽplo amicis qͦs inconsilium
rogau̾at imꝑauit et cinnam unũ ad se accersit.
Dimissis ꝙ omnib ecubiculo. cũ alteram cunȩ
neme loq̃ntẽ int̾pelles. ne medio sermone meo ꝓ¬
clames. dabit᷑ tibi loq̃ndi liberum tẽpus. Ego te
cuina cũ in hostium castris inuenissem ñ factum
tantum mͥiminicũ s natũ: seruaui. patͥmoniũ tͥ
omne concessi. Hodie tã felix es & tam diues: ut

Expanded text:
vita, si, ut ego non peream, tam multa perdenda sunt. " Invita, si, ut ego non peream, tam multa perdenda sunt. " Interpellavit tandem illum Livia uxor et : " Admittis," inquit, " muliebre consilium ? Fac, quod medici solent, qui, ubi usitata remedia non procedunt, temptant contraria. Severitate nihil adhuc proiecisti; Salvidienum Lepidus secutus est. Lepidum Murena, Murenam Caepio, Caepionem Egnatius, ut alios taceam, quos tantum ausos pudet. Nunc tempta, quomodo tibi cedat clementia; ignosce L. Cinnae. Deprensus est; iam renuntiari autem extemplo amicis, quos in consilium rogaverat, imperavit et Cinnam unum ad se accersit dimissisque omnibus e cubiculo, cum alteram Cinnae ne me loquentem interpelles, ne medio sermone meo proclames ; dabitur tibi loquendi liberum tempus. Ego te, Cinna, cum in hostium castris invenissem, non factum tantum mihi inimicum sed natum, servavi, patrimonium tibi omne concessi. Hodie tam felix et tam dives es, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scñs deferebat: constituisse ab eo uindicare. Consili¬
umamicoꝵ aduocari iussit. Nox illa inqͥ eta erat. cũ
cogitaret adolescentẽ nobilẽ. hoc detracto integrũ:
sr ñ. pompeĩ nepotẽ dampnandũ. Iam unũ homi¬
nem occidere ñ pot̾at. cũ. m̃. antoniꝰ ꝓscͥpcionis edic¬
tum int̾ cenã dictaret gemens subinde uocesuarias
rẽ meũ securum ambulare patiar. me sollicito: Gͦ
ñ dabit penas qui tot ciuilib bellis frustra petitũ
caput tot naualib tot pedestrib p̃liis in coluie
pꝰ quã t̾ra mariq pax parta ẽ ñ occidere constituat.
s mmolare: Namsacrificantẽ: placuerat adoriri.
Rursus silentio int̾posito: maiore multo uoce sibi
quã cinnȩ irascebatur. Quiduiuis. siꝑire te tam
multorum int̾ est: Quis finis erit supplicioꝵ. quis
sanguinis: Ego sum nobilibꝰ adolescentulis expo¬
situm caput. in qͦd iucrones acuant. Non ẽ tanti

Expanded text:
sciis deferebat. Constituit se ab eo vindicare et consilisciis deferebat. Constituit se ab eo vindicare et consilium amicorum advocari iussit. Nox illi inquieta erat, cum cogitaret adulescentem nobilem, hoc detracto integrum. Cn. Pompei nepotem, damnandum ; iam unum hominem occidere non poterat, cui M. Antonius proscriptionis edictum inter cenam dictarat. Gemens subinde voces varias ercussorem meum securum ambulare patiar me sollicito ? Ergo non dabit poenas, qui tot civilibus bellis frustra petitum caput, tot navalibus, tot pedestribus proeliis incolume, postquam terra marique pax parata est, non occidere constituat, sed immolare ? " nam sacrificantem placuerat adoriri. Rursus silentio interposito maiore multo voce sibi quam Cinnae irascebatur : " Quid vivis, si perire te tam multorum interest ? Quis finis erit suppliciorum ? Quis sanguinis ? Ego sum nobilibus adulescentulis expositum caput, in quod mucrones acuant ; non est tanti
Abbreviated transcription (Latin):
acceptarum pacientia facit. Regib : cercior ẽ exmã¬
suetudine securitas. quia frequens uindicta: paucoꝵ
odium repͥmit Omnium irritat Uoluntas oportet
ante seuiendi: quã causa deficiat Alioqͥri. quẽ ad¬
modum p̃cise arbores plurimis ramis repullulant¬
& multa satorũ genera ut densiora surgant. reci¬
duntur: ita regia crudelitas auget inimicoꝵ nume¬
rum tollendo. Parentes enĩ liberiq eoꝵ qͥ int̾fecti
sunt et ꝓpinqui et amici. in locũ singłoꝵ succedt̃.
Hoc quã uerũ sit: ammonere te exẽplo domestico
uicesimũ egressus annũ: iampugiones insinum
amicorũ ab scondat Ĩam insidũs. A. antonii con¬
sulis latus petierat. iamfuerat collega ꝓscͥptionis.
S cum annũ qͣdragesimũ transisset. et ingallia mo¬
raretur: delatum ẽ ad eũ uidiciũ .l. cinnam stoli¬
di ingenii uirum. insidias eistruere. Dictum ẽ & uͥ
et quando. & quẽ ad modũ ad grediuellet. Unꝰ excõ¬

Expanded text:
acceptarum patientia facit, regibus certior est ex manacceptarum patientia facit, regibus certior est ex mansuetudine securitas, quia frequens vindicta paucorum odium opprimit, omnium irritat. Voluntas oportet ante saeviendi quam causa deficiat ; alioqui, quemadmodum praecisae arbores plurimis ramis repullulant et multa satorum genera, ut densiora surgant, reciduntur, ita regia crudelitas auget inimicorum numerum tollendo ; parentes enim liberique eorum, qui interfecti sunt, et propinqui et amici in locum singulorum succedunt. Hoc quam verum sit, admonere te exemplo domestico vicensimum egressus annum, iam pugiones in sinum amicorum absconderat, iam insidiis M. Antonii consulis latus petierat, iam fuerat collega proscriptionis. Sed cum annum quadragensimum transisset et in Gallia moraretur, delatum est ad eum indicium L. Cinnam, stolidi ingenii virum, insidias ei struere ; dictum est, et ubi et quando et quemadmodum adgredi vellet; unus ex con
Abbreviated transcription (Latin):
adlatus gladius. Tibi intua pace: armato ui¬
uendum ẽ. Aberrare a fortuna tua ñpotes. obsi¬
det te. & quocumq descendis: magno apparatu
sequitur. Est hec summe magnitudinis seruitꝰ.
ñ posse fieri minorẽ. s cũ diis tibi cõmunis ipsa
necessitas ẽ. Nam illos ꝙͦ gelum alligatos tenet
nec magis illis descendere datum ẽ: quã tibi tutũ.
Fastigio tuo asfixus es. nr̃os motus: paucisenuunt.
ł dire nobis ac recedere. et mutare habitũ sine sensu
publico licet. T̃ibi ñmagis: quã solilatere contingit
Multa contra te lux ẽ. Omnium mistã conu̾si ocłi
sunt: ẜ dire te putes: oriris. Loqͥ ñ potes. nͥ ut uocẽ
cadunt omniũ metu: sic animadu̾siones magnarũ
potestatũ terrent latius ꝗͣ nocent. Nonsine causa
Non enĩ quantum fecerit: sed qͣntum facturus sit.
cogitatur in eo qui omnia pot̃. Adice nunc qͦd pͥua¬
tos homines ad accipiendas inuirias oportuniores

Expanded text:
ad latus gladius ; tibi in tua pace armato viad latus gladius ; tibi in tua pace armato vivendum est. Aberrare a fortuna tua non potes ; obsidet te et, quocumque descendis, magno apparatu sequitur. Est haec summae magnitudinis servitus non posse fieri minorem; sed cum dis tibi communis ipsa necessitas est. Nam illos quoque caelum alligatos tenet, nec magis illis descendere datum est quam tibi tutum ; fastigio tuo adfixus es. Nostros motus pauci sentiunt, prodire nobis ac recedere et mutare habitum sine sensu publico licet ; tibi non magis quam soli latere contingit. Multa circa te lux est, omnium in istam conversi oculi sunt. Prodire te putas ? Oriris. Loqui non potes, nisi ut vocem cadunt, omnium metu, sic animadversiones magnarum potestatum terrent latius quam nocent, non sine causa ; non enim, quantum fecerit, sed quantum facturus sit, cogitatur in eo, qui omnia potest. Adice nunc, quod privatos homines ad accipiendas iniurias opportuniores
Abbreviated transcription (Latin):
infacili ẽ: is omissa ea. certam laudẽ mansuetu¬
dinis consequitur. Humili loco positis exercere ma¬
nũ. litigare. in rixam ꝓcurrere. ac morẽ ux suȩ ge¬
rere: liberuis ẽ. Leues int̾ paria: ictussunt. Regi
uociferatio ꝙͦ uerborũꝙ intẽꝑantia: ñ ex inaiesta¬
te ẽ. Q raueputas eripi loq̃ndi arbitrium regib
quod humillimi habent. Ista inquit seruitus ẽ
ñ imꝑium. Quid: tu ñ exꝑiris istud nobis ẽẽ. tibi
seruitutẽ : Alia conditio ẽ eorum qͥ inturba quã
ñ excedunt latent. quoꝵ et uirtutes ut appareant
diu luctantur & uitia tenebras habent. Ur̃a facta
dictaꝙ rumor excipit. & ideo nulli magis curandũ
ẽ. qualem famã habeant. quã qui qualemcũq me¬
ruer int: magnã habituri sũt. Quã multa tͥ nõ
licent. q̃ nobis beneficio tuo licent. Possum inqua¬
libet parte urbis solus incedere sine timore. ꝗͣuis
nullus sequatur comes. nullus sit domi. nullus

Expanded text:
in facili est, is omissa ea certam laudem man- suetuin facili est, is omissa ea certam laudem man- suetudinis consequitur. Humili loco positis exercere manum, litigare, in rixam procurrere ac morem irae suae gerere liberius est ; leves inter paria ictus sunt ; regi vociferatio quoque verborumque intemperantia non ex maiestate est. Grave putas eripi loquendi arbitrium regibus, quod humillimi habent. " Ista," inquis, " servitus est, non imperium." Quid ? tu non experiris istud nobis esse, tibi servitutem ? Alia condicio est eorum, qui in turba, quam non excedunt, latent, quorum et virtutes, ut appareant, diu luctantur et vitia tenebras habent ; vestra facta dictaque rumor excipit, et ideo nullis magis curandum est, qualem famam habeant, quam qui, qualemcumque meruerint, magnam habituri sunt. Quam multa tibi non licent, quae nobis beneficio tuo licent ! Possum in qualibet parte urbis solus incedere sine timore, quamvis nullus sequatur comes, nullus sit domi, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quis regũ erit tutus: cuiꝰ ñ menbra haruspi¬
oes colligant: Qd si dũ placabiles. et equȩ delicta
potentium ñ statĩ fulminib ꝑsequunt᷑ qͣnto eͥ¬
us ẽ hominẽ bominib p̃positum. miti ammo ex¬
ercere imꝑium. & cogitare utrũ mundi status
gratior oculis pulchriorꝙ sit sereno et puro die
ancũ fragorib crebris omna quatiuntur. et igneᷤᷤ
hinc atꝙ illinc micant: At qui ñ alia facies ẽ qͥeti
moratiꝙ imꝑir̃. quã serem celi et nitentis. Oru¬
dele regnũ: turbidum. tenebrisꝙ obscurũ ẽ int̾
trementes. & ad repentinum sonitum expaues¬
centes. ne eo quidem qui omnia ꝑturbat inconcus¬
so. Facilius pͥuatis ignoscitur: ꝑtinacit̾ se uindican¬
tib. Possunt enĩ ledi. dolorq eoꝵ ab iniuria uenit.
Timent p̃terea contẽptum & ñ retulisse ledentibꝰ
gr̃am infirmitas uidetur ñ clem̃tia. At cui ultio

Expanded text:
Et quis regum erit tutus, cuius non membra haruspiEt quis regum erit tutus, cuius non membra haruspices colligant ? Quod si di placabiles et aequi delicta potentium non statim fulminibus persequuntur, quanto aequius est hominem hominibus praepositum miti animo exercere imperium et cogitare, uter mundi status gratior oculis pulchriorque sit, sereno et puro die, an cum fragoribus crebris omnia quatiuntur et ignes hinc atque illinc micant ! Atqui non alia facies est quieti moratique imperii quam sereni caeli et nitentis. Crudele regnum turbidum tenebrisque obscurum est, inter trementes et ad repentinum sonitum expavescentes ne eo quidem, qui omnia perturbat, inconcusso. Facilius privatis ignoscitur pertinaciter se vindicantibus ; possunt enim laedi, dolorque eorum ab iniuria venit ; timent praeterea contemptum, et non rettulisse laedentibus gratiam infirmitas videtur, non clementia ; at cui ultio
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qͦd uidex seuerus absoluerit. Quotusqͥsꝙ exq̃s¬
torib ẽ. qui ñ ex ipsa lege teneatur quaquerit:
Quotusqͥsꝙ accusator uacat culpa. & nescio an
nemo ad dandam ueniã difficilior sit ꝗͣ qui illam
pet̾e sepiꝰ meruit: Peccauimꝰ om̃s. aliĩ grauia.
alii leuiora. alii exdestinato. alii forte impulsi.
aut aliena nequitia ablati. alii inbonis consilus
parũ fortiter stetimꝰ. et innocentiã inuiti ac reti¬
nentes ꝑdidimꝰ. nec de li qͥmus tantũ: s usꝙ
ad extremum eui delinqͥmus. Etiam siqͥs tã bene
iam purgauit animtm ut nichil obturbare eũ
ampliꝰ possit ac fallere: ad innocentiã tam̃ pec¬
cando ꝑuenit. Qm̃ deoꝵ feci mentionẽ: optime
hoc exemplum pͥncipi constituã. ad qͦd formetur
ut se talẽ eẽ. ciuib: quales sibi deosuelit. Erpe¬
dit gͦ habere mexorabilia peccatis atq enorib
numina. expedit usq ad ultimã infesta ꝑnitiẽ.

Expanded text:
nisi quod iudex severus absolvent. Quotus quisque ex quaesnisi quod iudex severus absolvent. Quotus quisque ex quaesitoribus est, qui non ex ipsa ea lege teneatur, qua quaerit ? quotus quisque accusator vacat culpa ? Et nescio, an nemo ad dandam veniam difficilior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus omnes, alii gravia, alii leviora, alii ex destinata, alii forte impulsi aut aliena nequitia ablati ; alii in bonis consiliis parum fortiter stetimus et innocentiam inviti ac retinentes perdidimus ; nec deliquimus tantum, sed usque ad extremum aevi delinquemus. Etiam si quis tam bene iam purgavit animum, ut nihil obturbare eum amplius possit ac fallere, ad innocentiam tamen peccando pervenit. Quoniam deorum feci mentionem, optime hoc exemplum principi constituam, ad quod formetur, ut se talem esse civibus, quales sibi deos velit. Expedit ergo habere inexorabilia peccatis atque erroribus numina, expedit usque ad ultimam infesta perniciem ?
Abbreviated transcription (Latin):
eminet: cui se irascendo exequat. At si ilat uitã:
dat dignitatẽ ꝑiclitantib & m̾itis amittere. Facit
qͦd nulli nͥ rerum potenti licet. Uita enĩ etiã suꝑio¬
rieripitur: nĩquã nͥ inferiori datur. Seruare pͥũ
ẽ. excellentis fortune. q̃ nũquã magis suspici debet
quã cũ illi contigit idem posse qͦd diis. quorũ bene¬
ficio inlucẽ edimur tã boni qͦ mali. Deoꝵ itaꝙ sibi
animũ asserens pͥnceps: alios ex ciuib suis qͥa utiles
boniq sunt libens uideat. alios innumerum relin¬
quat. qͦs dam ẽẽ. gaudeat: qͦsdam patiatur. Cogi¬
tate in hac ciuitate inqua turba ꝑlatissima itine¬
ra sine int̾missione defluens eligitur qͦtiens aliqͥd
obstitit qͦd cursum eiꝰ uelut torrentis rapidi morare¬
tur inqua trib eodẽ tempore theatriis uiȩ postu¬
lantur inqua consumitur: quicqͥd t̾ris omnib arat᷑.
qͣnta solitudo ac uastitas futura sit sinichil relinqͥt

Expanded text:
eminet, cui se irascendo exaequat ; at si dat vitam, si eminet, cui se irascendo exaequat ; at si dat vitam, si dat dignitatem periclitantibus et meritis amittere, facit, quod nulli nisi rerum potenti licet ; vita enim etiam superiori eripitur, numquam nisi inferiori datur. Servare proprium est excellentis fortunae, quae numquam magis suspici debet, quam cum illi contigit idem posse quod dis, quorum beneficio in lucem edimur tam boni quam mali. Deorum itaque sibi animum adserens princeps alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens videat, alios in numerum relinquat ; quosdam esse gaudeat, quosdam patiatur. Cogitato, in hac civitate, in qua turba per latissima itinera sine intermissione defluens eliditur, quotiens aliquid obstitit, quod cursum eius velut torrentis rapidi moraretur, in qua tribus eodem tempore theatris caveae postulantur, in qua consumitur, quidquid terris omnibus aratur, quanta solitudo ac vastitas futura sit, si nihil relinquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũꝙ domũ ꝑuen̾it: eam felicẽ tranqͥllamꝙ p̃stabit
Ped in regia quo rarior: eomirabilior. Quid enĩ est
memorabilius. quã eũ cuiꝰ ire nebil obstat. ciuꝰgra¬
uiori sententiȩ ipsi qui ꝑeunt ad sentiuntur. quẽ
nemo int̾rogaturus ẽ. immo si uebementius ex¬
canduit ne dep̃caturus ẽ. quidem. ipsum sibi manũ
inicere. & potestate sua inmeliꝰ placidiusꝙ uti: Hoc
ipsum cogitantẽ: occidere contra legẽ nemo ñ pot̃
seruare nemo p̃ter me. Magnã fortunã: magnus ani¬
mus decet. qͥnͥ se ad illam extulit. & altior stetit: illã
cidum eẽ tranquillumꝙ & inurias atꝙ offensionẽ.
suꝑne despicere. Muliebre ẽ. furere inira. Fẽrarũ
uͦ & generosarum qͥdem: p̃mordere & tirgere pro¬
iectos. E lefanti leonesꝙ transeuntquȩ impulerũt
Ignobilis bestiȩ: ꝑtinatia ẽ. Non decet regẽ sȩua:
nec in exorabilis ira. Non multum enĩ supra eũ

Expanded text:
cumque domum pervenerit, eam felicem tranquillamque praestabit, cumque domum pervenerit, eam felicem tranquillamque praestabit, sed in regia, quo rarior, eo mirabilior. Quid enim est memorabilis quam eum, cuius irae nihil obstat, cuius graviori sententiae ipsi, qui pereunt, adsentiuntur, quem nemo interpellaturus est, immo, si vehementius excanduit, ne deprecaturus est quidem, ipsum sibi manum inicere et potestate sua in melius placidiusque uti hoc ipsum cogitantem : " Occidere contra legem nemo non potest, servare nemo praeter me" ? Magnam fortunam magnus animus decet, qui, nisi se ad illam extulit et altior stetit, illam cidum esse tranquillumque et iniurias atque offensiones superne despicere. Muliebre est furere in ira, ferarum vero nec generosarum quidem prae- mordere et urguere proiectos. Elephanti leonesque transeunt, quae impulerunt; ignobilis bestiae per- tinacia est. Non decet regem saeva nec inexorabilis ira, non multum enim supra eum
Abbreviated transcription (Latin):
tuanimꝰ rei publice tuȩ es. illa corpꝰ tuum. Uides
ut puto quã necessaria sit clem̃tia. T̃ ibi enĩ parcis
cumuideris alt̾i parcere. Parcendum itaq ẽ: etiã
inꝓbandis ciuib ñ alit̾ quã menbris languentibꝰ
Et si quando misso sanguine opus ẽ: sustinenda est
ne ultra quã necesse sit insidat Est gͦ ut dicebam
clem̃tia omnib qͥdem hominib scđm naturam.
maxime tam̃ decora imꝑatorib qͣnto plus habet
apud illos qd̾ seruet. qͣntoꝙ inmaiore mat̾ia ap¬
paret. Quantulũ enĩ nocet: pͥuata crudelitas.
int̾concordia nec ulla altera melior aut honestior
sit: quedam tam̃ quib damꝑsonis aptior ẽ. Decet
magnanimitas quẽ libet mortalem. etiã illum in¬
fra quẽ nichil ẽ Quid enĩ maius aut forcius qͣmma¬
lam fortunã retundere : Hec tam̃ magnanimitas
in bona fortuna laxiorem locum habet meluisꝙ
intribunali ꝗͣ mplano conspicit᷑. ¶lem̃tia inquã¬

Expanded text:
tu animus rei publicae tuae es, illa corpus tuum, vides, tu animus rei publicae tuae es, illa corpus tuum, vides, ut puto, quam necessaria sit clementia; tibi enim parcis, cum videris alteri parcere. Parcendum itaque est etiam improbandis civibus non aliter quam membris languentibus, et, si quando misso sanguine opus est, sustinenda est manus, ne ultra, quam necesse sit, incidat. Est ergo, ut dicebam, clementia omnibus quidem homini- bus secundum naturam, maxime tamen decora imperatoribus, quanto plus habet apud illos, quod servet, quantoque in maiore materia apparet. Quantulum enim nocet privata crudelitas ! us inter se sit concordia nec ulla altera melior aut honestior sit, quaedam tamen quibusdam personis aptior est. Decet magnanimitas quemlibet mortalem, etiam illum, infra quem nihil est ; quid enim maius aut fortius quam malam fortunam retundere ? Haec tamen magnanimitas in bona fortuna laxiorem locum habet meliusque in tribunali quam in plano conspicitur. Clementia, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
ra nisi onus et p̃da: si mens illa imꝑii subtrahat᷑
Rege incoluim: mens omnib una amisso: rupẽre
fidem. Hic casus: romane pacis exitium erit. Hic tan¬
ti fortunã ppłi inruinas aget. Tamduu abisto ꝑicł̃o
aberit hic ppłs: quã du sciet ferre frenos. Quossi
quando abruꝑit uł aliqͦ casu discussos reponi sibi
passus ñ erit: hȩcunitas. & hic maxim imꝑĩ con¬
textus. inpartes multas dissiliet. Idemꝙ huic ur
bi dominandi finis erit: qui parendi fuerit. Ideo
pͥncipes regesꝙ et qͦcumꝙ alio nomine sunt tutoreᷤ
statuspublici: ñ est mirum amari ultra pͥuatas etiã
necessitudines. Nam si sanis hominib publica
pͥuatis potiora sunt: sequitur ut is ꝙͦ carior sit
cesar: ut seduci alterum ñ posset sine utriusꝙ ꝑnitiȩ.
Namut illi uirib opus ẽ: et huic capite. Honguis
uidetur recessisse apposito: oratio mea. At me her¬
cule: rem ipsam p̃mis. Nam siquid adhuc colligit:

Expanded text:
ra nisi onus et praeda, si mens illa imperii subtrahatur. ra nisi onus et praeda, si mens illa imperii subtrahatur. Rege incolumi mens omnibus una; amisso rupere fidem. Hic casus Romanae pacis exitium erit, hic tanti fortunam populi in ruinas aget ; tam diu ab isto periculo aberit hic populus, quam diu sciet ferre frenos, quos si quando abruperit vel aliquo casu discussos reponi sibi passus non erit, haec unitas et hic maximi imperii contextus in partes multas dissiliet, idemque huic urbi finis dominandi erit, qui parendi fuerit. Ideo principes regesque et quocumque alio nomine sunt tutores status publici non est mirum amari ultra privatas etiam necessitudines ; nam si sanis hominibus publica privatis potiora sunt, sequitur, ut is quoque carior sit,licae Caesar, ut seduci alterum non posset sine utriusque pernicie ; nam et illi viribus opus est et huic capite. Longius videtur recessisse a proposito oratio mea, at mehercules rem ipsam premit. Nam si, quod adhuc colligit,
Abbreviated transcription (Latin):
redimere ñ numꝗͣ senis & inualidi. Quẽ admodũ
totũ corpꝰ animo deseruit. & cũ boc tanto maius
tantoq speciosius sit: ille in occulto maneat tenuis
et inqua sede latitet incertus. tam̃ manꝰ. pedes. ocłi.
negocium illi gerlint. illum hec cutis munit. illiꝰ ius¬
suiacemꝰ. aut inquieti discurrimꝰ. cũ ille imꝑauit
siue auarus dñs ẽ. mare lucri causa scrutam᷑ siue
ambitiosus iã dudum dext̾am flãmis ab iecimꝰ. aut
uoluntariam subsiluimꝰ: sic hec ĩmensa multitu¬
douniꝰ anima curcũdata. illiꝰ sp̃u regitur illiꝰ ratio¬
ne flectitur. p̃ssura se acfractura uirib suis: nͥ ꝯsi¬
lio sustineretur. Suã itaꝙ incolumitatẽ amar⁊:
cũ ꝓuno homine denas legiones inaciem deduct̃
cum ĩ pͥmam frontẽ ꝓcurrunt. et adu̾sa uuln̾ibus
pectora ferunt: ne imꝑatoris sui. signa u̾tantur.
lis quẽ hec tot milia trahunt. nichil ipsa ꝑse futu¬

Expanded text:
redimere nonnumquam senis et invalidi. Quemadmodum redimere nonnumquam senis et invalidi. Quemadmodum totum corpus animo deservit et, cum hoc tanto maius tantoque speciosius sit, ille in occulto maneat tenuis et in qua sede latitet incertus, tamen manus, pedes, oculi negotium illi gerunt, illum haec cutis munit, illius iussu iacemus aut in- quieti discurrimus, cum ille imperavit, sive avarus dominus est, mare lucri causa scrutamur, sive ambitiosus, iam dudum dextram flammis obiecimus aut voluntarii terram subsiluimus, sic haec immensa multitudo unius animae circumdata illius spiritu regitur, illius ratione flectitur pressura se ac fractura viribus suis, nisi consilio sustineretur. Suam itaque incolumitatem amant, eum pro uno homine denas legiones in aciem deducunt, cum in primam frontem procurrunt et adversa vulneribus pectora ferunt, ne imperatoris sui signa vertantur. lis, quem haec tot milia trahunt nihil ipsa per se futu