comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cione sua. mille .cc. atq
octo euolutis: Relicta ita
qr ꝑcãpania sese muadali.
maunq effundetes cunc¬
ta fero flamisq ssumũt.
unt. Capta nobłissimar
cuntatem capua adsolũ
usq deituĩt. captiuãt pre¬
dint᷑. Nola nich̾lo urbe
ditissima aliasq qua płe
pani rumapst̾mĩt: Neapo
limp̃t̾ea quasq obfinm¬
tatem capere nõ pot̾ant.
rebyagranis etinanitas
relinquũt. Q cũq gladio
sup fuerãt. captiuitatis
iugo sb̾itiunt᷑. Int̾ has ꝓ¬
cellas uir piissimꝰ paulinꝰ
nolanc urbis ep̃c. postqͣ
quicqd br̃e potat incapti¬
uoru redẽptioẽ expendit.
nouissime cũ cinich alio
nisi p̃e sibi solũm̃o suꝑ cẽt
ꝓ cui̾da induc filio mat̾¬
nas nõ ualens pus ferre
uscerib lac̾mas. cũ ead̾
adafricam ꝓficiscẽs. quo
iam bostes discesẜant se
gẽtem deinutu cognita
fuiss. demũ cum om̃ibu
remeauit. At uõ genseric̾
p̾quaditatꝰ italie opib

Expanded text:
tione sua mille ducentis atque octo evolutis. relicta itaque urbe per Campaniam sese Wandali Maurique effundentes cuncta ferro flammisque consumunt, unt, captam nobilissimam civitatem Capuam ad solum usque deiciunt captivant praedantur. Nolam nihilo minus urbem ditissimam aliasque quam plures pari rlim praeterea quasque ob firmitatem capere non poterant, rebus agrariis exinanitas relinquunt, quicumque gladio superfuerant, captivitatis iugo subiciuntur. inter has procellas vir piissimus Paulinus Nolanae urbis episcopus, postquam quicquid habere poterat, in captivorum redemptionem expendit, novissime, cum nihil ei aliud nisi ipse sibi solummodo superesset, pro cuiusdam viduae filio maternas non valens piis ferre visceribus lacrimas cum eadem ad Africam proficiscens, quo iam hostes discesserant, sesgentem dei nutu cognita fuisset, demum cum omnibus remeavit. At vero Geisericus postquam ditatus Italiae opi
Abbreviated transcription (Latin):
na suffragia ministrare
nõ desticit. ¶ Int̾has tẽ¬
pestates. bt̃s fulgẽtĩ.aincon¬
fessione fidci⁊ sciẽtia floruit.
his ip̃is apd̾ affrica dieb̾
dum ananꝰ quidaz O limpi
noĩe corp̾ aquis balncali¬
b abluens indig quedar
ignito celic̾ gladio usibi¬
lit cõbust̾ est. ¶Barbas
quoq quidar añan̾ cp̃s de

Expanded text:
ia ministrare non destitit. Inter has tempestates beatus Fulgentius in confessione fidei et scientia floruit. His ipsis apud Africam diebus, dum Arrianus quidam Olympius nomine corpus aquis balnealibus abluens indigna quaedignito caelitus iaculo visibiliter conbustus est. Barbas quoque quidam Arrianus e
Abbreviated transcription (Latin):
uinu robore facile se p¬
se adipisciputaret ꝗd cu¬
pet. Nõ minoritñ cõsilio
ac studio. qua aroruz
fortitudie hostes agdi
satagebat.Preuites it aq
sagacitate qua calebat. nõ
sibi foretutu sigothi qui
intra gallias morabant᷑.
romanis auxilio uingerẽ¬
tur.. Amicũ se gothĩ simu¬
lans. adũsuz romanos se
appetensingothos corũ
uidel bostes se pollicet
arma motuꝵ. Agebati
itaq ħ uersuta barbanc̾.
q̃ten hos si poss asocieta¬
te diuidere. facilĩutrosq
singulan certamiẽ pcul¬
caret.quas cĩ astutias
etĩño minori acumine p̃¬
uidens legatos ad tħodo¬
ncum qui co tp̃r gothis
apo̾ toloisa regn̾abat di¬
rigit.at cũ eo pãcis frdr ã
sociaret. Annuit uixͣ ctii

Expanded text:
se posse adipisci putaret, quod cuperet, non minori tamen consilii astutia quam armorum fortitudine hostes adgredi satagebat. praevidens itaque sagacitate, qua callebat, non sibi fore tutum, si Gothi, qui intra Gallias morabantur, Romanis auxilio iungerentur, amicum se Gothis simulans adversum Romanos se appetens in Gothos, eorum videlicet hostes, se pollicetur arma moturum. agebat itaque hoc versuta barbaries, quatenus, si hos posset a societate dividere, facilius utrosque singulari certamine proculcaret. quas eius astutias Aetius non minori acumine praevidens legatos ad Theodoritum, qui eo tempore Gothis apud Tolosam regnabat, dirigit, qui cum eo pacis foedera sociarent. a
Abbreviated transcription (Latin):
romanis auxilio burgũ¬
dionechalani. cũ sãgiba¬
no suo rege.franci.saroc̃s.
npanoli.briones.sarma¬
te.armoritiam. liticiani.
ac pene tocĩppłi occitẽtis.
Quos om̃s etius ne impar
attile occunët. ad belli ad¬
sciũat societate. Cõuenit᷑
erutraq ꝑte ineapos cata¬
lannicos qui cẽtu ĩ longi¬
cudine leuuas ⁊ erlatitu¬

Expanded text:
Romanis auxilio Burgundiones Alani cum Sangibano suo rege, Franci Saxones Riparioli Briones Sarmatae Armoriciani Liticiani ac paene totius populi Occidentis, quos omnes Aetius, ne inpar Attilae occurreret, ad belli adsciverat societatem. convenitur ex utraque parte in campos Catalaunicos, qui centum in longitudinem leuvas et ex latitu
Abbreviated transcription (Latin):
niens comes litori. hos¬
tes infugam uertit. et ci¬
uitatem. allata frum̃cti
copia. a fame lib̾auit. De¬
hinc anno seq̃ti belluz ad¬
u̾sus gothos humnis an¬
riliant̾ib gestum est. hac
tempestatẽ gẽisenc̾ apd̃
africam ĩtra hĩcatioĩs suc.
limites cupiens catholi¬
cam fidem amane ĩpicta¬
te sbũtẽ. quosdaz nr̃os ep̃os¬

Expanded text:
niens comes Litorius hosniens comes Litorius hostes in fugam vertit et civitatem adlata frumenti copia a fame liberavit. Dehinc anno sequenti bellum adversum Gothos Hunnis auxiliantibus gestum est. Hac tempestate Geisericus apud Africam intra habitationis suae limites cupiens catholicam fidem Arriana inpietate subvertere quosdam nostro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mprecit. Eod tp̃ pace
tocius orbet cõsensione
mirabili. Bomifatiꝰ abafri¬
ca aditaliam purbẽ rediit.
accepta magñ militũ di¬
suo degeret ibiq eũ
quidaz eius emulus repe¬
tino incursu oppͥm̃e tẽp¬
tass ꝓfugus adurbem
atq illinc ad dalmatiam.
demḋ p̃monias adhun¬
nos pueĩt. suorũ amicitia
aucilioq usus pacẽ pͥnci¬
pum.etius int̾polate po¬
testatis optinint. Nec
młto post patͥciatꝰ etiã di¬
gͥtatem adept̾ est. post
camigit᷑ que p̾missa est
africe cdade. data ꝑtẽn¬
um adhabitandu ĩuan¬
duł africe portioe̾ par cuz
eisdem necessaĩa mag ꝙ̃
ntił fc̃a est. his etiã tp̃ri¬
b gundicanu burgun¬
dionũ regem int̾ galliã
bĩtante etius patritiũ
bello obtinuit. pacemq
ci supplicanti cõcessit. Int̾¬
ca gothi pacis placida ꝑ¬
curbant et pleraq mam¬
cupant. Cumq cẽnt mari¬
me opido narbonẽsi ĩfesti
Ciesq ci longa obsidioe
et fame affligerẽt. aduc¬

Expanded text:
perrexit. Eodem tempore pace totius orbis et consensione mirabili Bonifatius ab Africa ad Italiam per urbem rediit accepta magistri militum disuo degeret ibique eum quidam eius aemulus repentino incursu opprimere temptasset, profugus ad urbem atque illinc ad Dalmatiam, deinde Pannonias ad Hunnos pervenit, quorum amicitiis auxilioque usus pacem principum et ius interpolatae potestatis optinuit nec multo post patriciatus etiam dignitatem adeptus est. post eam igitur, quae praemissa est, Africae cladem data per Trigetium ad habitandum Wandalis Africae portione pax cum eisdem necessaria magis quam utilis facta est. His etiam temporibus Gundicarium Burgundionum regem intra Gallias habitantem Aetius patricius bello obtrivit pacemque ei supplicanti concessit. interea Gothi pacis placida perturbant et pleraque muncupant cumque essent maxime oppido Narbonensi infesti civesque eius longa obsidione et fame affligerent, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dionu rege s occuriẽtẽ
ꝓtriit. Deind cũ ad locũ
certamĩs uentũ eẽt.anq¬
rit auruspice. si sibi debel¬
li forte uentuꝵ p̃diceret.
Qui arte dñca erta pecod
ꝓscrutans. atcile ĩ fausta
solatiuz fore. qd sũm̾ dey
te hostili incertaĩe duccor
occũberet. Atcila uo dum

Expanded text:
dionum regem sibi occurrentem protrivit. Deinde cum ad locum certaminis ventum esset, inquirit aruspicem, si quid sibi de belli sorte venturum praediceret. qui arte daemoniaca exta pecudum perscrutans Attilae infausta solacium fore, quod summus de parte hostili in certamine ductor occumberet. Attila vero dum
Abbreviated transcription (Latin):
seric̃ adsciciliam traliẽs.
dum magͥs eam cal ami¬
tatib afflige̾t. accepto
nũcio desebastiano. qui
ab hispanis adafrica ten¬
dẽt. celent̾ cartaginem
redut. Rat̾ pidosu sibi
ac sius fore.si uir bellãdi
pentꝰ. recipiende cartagi¬
ni incubuiss. Uoꝵ ille a¬
micu se mag̾ quã hostẽ.
uiden uolens. cu de re¬
gis barban amicitus ĩp¬
uise p̃sumẽs. infelici mor¬
te ꝑ emptꝰ est. Post ħ̾ mi¬
pitor chodosius bellũ cc̃
uuandalos mouit. Ario¬
nindo.⁊ ansila. atq Ger¬
mano ducib. magͣ cum
cdasse duectis. qui lõgis
cunctationibꝰ negou
differentes. scilie magis
honoris quã africe presi¬

Expanded text:
sericus ad Siciliam transiens, dum magnis eam calamitatibus affligeret, accepto nuntio de Sebastiano, qui ab Hispaniis ad Africam tenderet, celeriter Carthaginem rediit, ratus periculosum sibi ac suis fore, si vir bellandi peritus recipiendae Carthagini incubuisset. Verum ille amicum se magis quam hostem videri volens, dum de regis barbari amicitiis improvise praesumeret, infelici morte peremptus est. Post haec imperator Theodosius bellum contra Vandalos movit, Ariundo, et Ansila, atque Germano ducibus magna cum classe directis. Qui longis cunctationibus negotium differentes, Siciliae magis oneri qua
Abbreviated transcription (Latin):
ret. His deniq diebꝰ ua¬
lentinian̾ August̾ adtho¬
dosi pͥncipem suũ fratru¬
clem. const̾atinopoli ꝑ¬
pcipueq siciliam ppłati
sũt. Int̾ hec litorĩ qui scd̃a
ab etio patritio hunnis
auciliantib p̾erat dum
accu głam supare appetit.
dumq anispicu respõsi
et demonu sigͥficatiõib̾
credit. pugna cũ gothi
inprudẽt̾ conseruit. ac
stiuz stragem dedit. Po̾t¬
moduz u̾o sius pene oĩb̾
trucioates.ip̃e agothis
curpit̾ captꝰ est. Postreõ
cum ciste par fea est. cũ
cam romani post hui la¬
crimabił belli puitiẽ hu¬
mili qua ũqua antra po¬
poscissent. Aetio itaq re.
gensenc̃ deciũ amicitia
nich metuebat᷑ cartagi¬
nem dolo pacis muad̾it.
diu̾soru cormẽtorũ gñe
ciib ⁊ ius suu uertit.
abstinens. quas sac̾s ua¬
sis ermanitis. ⁊ sacdo tũ
administratiõe pͥuatas.
nõ iam diuni cultꝰ loc .a.
dinem seuus s ycipue no¬
bilitatis et religioĩ infe¬
stus. ut discerm om̃o nõ

Expanded text:
his denique diebus Valentinianus Augustus ad Theodosium principem suum fratruelem Constantinopolim ppraecipueque Siciliam populati sunt. Inter haec Litorius, qui secunda ab Aetio potestate Hunnis auxiliantibus praeerat, dum Aetii gloriam superare appetit, dumque aruspicum responsis et daemonum significationibus fidit, pugnam cum Gothis imprudenter conseruit, ac stium stragem dedit, postmodum suis pene omnibus trucidatis, ipse a Gothis turpiter captus est. Postremo pax cum iisdem facta est, cum eam Romani post hujus lacrymabilis belli perniciem humilius quam unquam antea poposcissent. Aetio itaque in Gensericus, de cujus amicitia nihil metuebatur, Carthaginem dolo pacis invadit, diverso tormentorum genere civibus, in jus suum vertit, iatione abstinens, quas sacris vasis exinanitas, et sacerdotum administratione privatas, non jam divini cultus loca, dinem saevus, sed praecipue nobilitati et religioni infestus, ut discerni omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
ce cã ercioni extitit. Sastiñ nõ
tato collegaobsuã ĩtẽpãtiã
pͥuatꝰ nich dignũ ĩbispanis
gessit ¶ Inter h plagoia au¬
gusta afr̃e hõrio pulsa ad o¬
nentẽ cũ hõrio ⁊ ualetiniamͦ
filiis ꝓfecta. atħodorio angu¬
sto archadii altiꝰ gͥmani sin
filio bõrifice libent̾q suscep
dii suigͥmani filio ãnis. xx.ĩ¬

Expanded text:
cae causa excidii extitit. Castinus vero tanto collega ob suam intemperantiam privatus nihil dignum in Hispaniis gessit. Inter haec Placidia Augusta a fratre Honorio pulsa ad Orientem cum Honoria et Valentiniano filiis profecta a Theodosio Augusto, Archadii alterius germani sui filio, honorifice libenterque susceptdii sui germani filio annis qui
Abbreviated transcription (Latin):
neo theodorici filio tnsce̾¬
sis pireneiregis bispaĩaᷤᷤ
ĩuadunt. At uõ martianꝰ
impator cũ apd̾ cõstanti¬
nopolim septez annis re¬
gnu administrass.facta
suoru cõspiratioẽ pemp¬

Expanded text:
odoriti filio transcensis Pyrenaei iugis Hispanias invadunt. Ast vero Marcianus imperator cum apud Constantinopolim septem annis regnum administrasset, facta suorum conspiratione peremp
Abbreviated transcription (Latin):
eratu mituit. Is mor gal¬
li am ingͥssus est. cõtinuo
cost̾atinur ꝙrranui apuo
arelatez extitit. Constã
uo silius eius agerontio
suo comite uienne ꝑẽpt̾
est. Incui locu ger̃tiꝰ mari¬
mur quedar substituens.
ip̃e asius militibꝰ ingula¬
cus est. Marimꝰ deuidei
pipura erut inbispania
crulans egens o biit. Er¬

Expanded text:
it. is mox Galliam ingressus est, continuo Constantinum tyrannum apud Arelatem extinxit, Constans vero filius eius a Gerontio suo comite Viennae peremptus est. in cuius locum Gerontius Maximum quendam substituens ipse a suis militibus iugulatus est. Maximus deinde purpura exutus in Hispania exulans egens obiit. e
Abbreviated transcription (Latin):
trit placioa apd se hone¬
ste hĩta erĩgete Costan¬
tio frĩ honorio redlidit.
paceq cũ eo datis lctissi¬
mis obsidib̾ pepigit. se
q ꝓromanis adusuc bã¬
baros. qui hispaĩa ĩuafãt
pugͥtuꝵ spopodit. Mittũt
sucuorũq reges pͥncipi
honorio legatioe mhis ũ

Expanded text:
 Placidiam apud se honeste habitam, exigente Constantio, fratri Honorio reddidit, pacemque cum eo, datis lectissimis obsidibus, pepigit, seque pro Romanis adversus barbaros, qui Hispanias invaserant, pugnaturum spopondit. Mittunt Suevorumque reges principi Honorio
Abbreviated transcription (Latin):
copusq intollerabiles
hoc est alanoꝵ sueuoruz
uuandaloruz burgondio¬
nu. ultro manna suscita¬
uit easq pulsare gallias
uoluit. ut sb̾hac necessĩta¬
te a genero ĩfiliũ ertorq̃¬
re im̾piuz possit. Tandez
ubi impatori honorio er̾¬
cituiq romano. b̾tamĩ¬
gẽtia dãpna patefcã sũt.
ꝯmoto iustissime ex̾citu
occisus est stilicho. quint
unũ pueꝵ pmpurã induc¬
nem eledit. eecisus ẽ enche

Expanded text:
que intolerabiles, hoc est Alanorum Suevorum Wandalorum Burgundionum, ultro in arma suscitavit easque pulsare Gallias voluit, ut sub hac necessitate a genero in filium extorquere imperium possit. tandem ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tam ingentia damna patefacta sunt, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpuram induenem dedidit. occisus Euche
Abbreviated transcription (Latin):
ga dedere.Sildo et ip̃o
ampiens fuga ascen¬
sa naui cum inaffricaz
rediss post aliqͥt dies
stragulatꝰ interiit. Sa¬
ne rd̃ez marelzer rerum
scdar insolentia tumẽs.
eccam dei temeraẽ ausꝰ
est.atq erea quosdã no
dubitauit ettrehere se¬
cuta mor poeñ saclegi¬
um est. Nam p̾ aliqͣ tu
regnu temptaẽt madẽ.
morte iustissima poenas
tabat honorii regnu⁊
ip̃e ꝑse eucherio filio af¬
fectans. ingentia rei.p.
intulit mala. Nam cur
sepe delere poss barbaq̃
fouit sepe alacris cũ go¬
this uicit. sepe ꝯlusit.
sempq dimisit cui quis
fu̾it erit̾ suo melĩ loco
dicetur.
ge in manissimꝰ redagai¬
sus rer gothoꝵ cotam
repentino mundauit ita¬
liamimpetu. Na fuisse
meĩ ppło plusqͣ̃ ducẽta
milia gothorũ femĩt. Hic
supra hanc ĩcredibilẽ mł¬
titudine in domitãq u̾¬
cutem barbar̾ erat ⁊ scita
qui oẽm romani gm̃s sã¬
gumez dus sius ꝓpmare¬

Expanded text:
dedere; Gildo et ipse fugam arripiens ascensa navi, cum in Africam redisset, post aliquot dies strangulatus interiit. sane idem Mascelzer rerum secundarum insolentia tumens ecclesiam dei temerare ausus est atque ex ea quosdam non dubitavit extrahere; secuta mox poena sacrilegium est, nam post aliquantum regnum temptaret invadere, morte iustissima poenas tabat Honorii regnum et ipse Eucherio filio affectans ingentia rei publicae intulit mala: nam cum saepe delere posset barbaros, fovit, saepe Alaricum cum Gothis suis vicit, saepe conclusit, semperque dimisit. || cui quis fuerit exitus, suo melius in loco dicetur. ge inmanissimus Radagaisus rex Gothorum totam repentino inundavit Italiam impetu. nam fuisse in eius populo plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque virtutem barbarus erat et Scytha, qui omnem Romani generis sangu
Abbreviated transcription (Latin):
apd pulentia aliꝙͣtu¬
lum resediss.stilico co
belli sũma sauli pagaõ
duci ꝯmisit. qui ip̃o sac̃¬
tissimo die pasce gothi
niltale suspicãtib suꝑ
eo irruit. magnaq cõ¬
rum ꝑtem prostrauit.
Nam pͥmu ꝓturbati go¬
chi ac pꝑ religionẽ cẽdẽ

Expanded text:
apud Pollentiam aliquantuapud Pollentiam aliquantulum resedisset, Stilico combelli summam Sauli pagano duci commisit. qui ipso sacratissimo die Paschae || Gothis nil tale suspicantibus super eos inruit magnamque eorum partem prostravit, nam primum perturbati Gothi ac || propter religione
Abbreviated transcription (Latin):
nnt magnoꝵ sacra deoꝵ.
magͥs qͣreł ubiq agit.
et ꝯtinuo de repetendis
sacris celebradisq tc̃c.x̾.
feruent tota uibeblas¬
lues aliqua ꝓbris ĩgra¬
uat᷑. Conducũt᷑ aronis
adũsus radagaisur duo
pagani duces gothoru.
sinit ds̃ rem sue potẽtie.
infideliu ñcute uidere.i
Cont̾rit̾ nãq diumitꝰ ra¬
dagais. maspo fesulam
montis uigo urgẽte un¬
diq timore cocluditur.
Agnimaq quib angusta
didur urdebat italia latẽ¬
trudunt᷑. quo cum fame
et siti coficeret. Rer rada¬
gaius solus syez fuge
Sumẽs. captus arõm¬
ac paulisꝙ retentꝰ uita
pͥuat᷑. Tanta uo młtitu¬
do captiuoꝵ gothoruz
fuisse fertur. ut uilissiõ¬
ru pecudu modo sigu¬
lis aurcis passiz gges
hõĩum uenderent᷑. alai̾c¬
italiam ingssus gͥsb̾.
tum ab honorio sedes
quo cũ suo er̾citu cõsi¬
stere possit expeteret.
bonori delibato ꝯscilio
ei gallias cõcessit. Qui
dum adgallias ꝑgẽs.
obrecupatioẽ iumẽtoꝵ

Expanded text:
rint magnorum sacra deorum. magnis querelis ubique agitur et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur; fervent tota urbe blaslues aliqua probris ingravatur. conducuntur a Romanis adversus Radagaisum duo pagani duces Gothorum sinit deus rem suae potentiae infidelium virtutem videri; Contritus namque divinitus Radagaisus in aspero Fesulani montis jugo, urgente undique timore, concluditur, agminaque, quibus angusta dudum videbatur Italia, latentruduntur. Ubi cum fame et siti conficerentur, rex Radagaisus solus spem fugae sumens, captus a Romac paulisper retentus vita t. tanta uero multitudo captiuorum Gothorum fuisse fertur, ut uilissimorum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum uenderentur. Italiam ingressus cum ab Honorio sedes, quo cum suo exercitu consistere possit, expeteret, Honorius deliberato consilio ei Gallias concessit; qui dum ad Galliam pergens ob recuperationem iumentorum
Abbreviated transcription (Latin):
piq sũma theodosio fiͦ
panio ad modũ moriẽs
cradidit: Intea gildo co¬
mes affrice cognita the¬
odosi morte arbitratus
minima inpuuł speni
fore afriçam unib ꝓpͥis
cepit usurpare. huius fr̾
marelcer germani ꝑfi¬
diam ꝑhorrens ũtaliã
rediit. Sildo duos eĩ fi¬
lios quos pat̾ reliq̃rat.
dolo cͥcũuentos ocaidit.
adhunc iam hostez bel¬
lo insequeduz marelçer
qũatu inreb despatissĩ¬
mis oratio hõis ꝓfro
quot cõtinuauit ⁊ noc¬
tec ante tͥduuz q̃q qua
hosti ꝯtiguus fieret.i
cerunt noctu btm Am¬
brosiuz paulo ante de
et locu. ac t̾cio demuz
die post noctez oronibꝰ
quinq solũmõ milib¬

Expanded text:
ique summam Theodosio filio parvo admodum moriens tradidit. Interea Gildo comes Africae cognita Theodosii morte arbitratus minimam in parvulis spem fore Africam iuri proprio coepit usurpare. huius frater Mascelzer germani perfidiam perhorrescens in Italiam rediit; Gildo duos eius filios, quos pater reliquerat, dolo circumventos occidit. ad hunc iam hostem bello insequendum Mascelzer quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per quot continuavit et noctes, ante triduum quoque, quam hosti contiguus fieret, cernit noctu beatum Ambrosium paulo ante defet locum. ac tertio demum die post noctem orationibus quinque solummodo milib
Abbreviated transcription (Latin):
Nno aburbe cõdita
nilło cẽtesimo. q̃dra¬
gesimo nono. Archadiꝰ
august̾ moriente. Ho¬
norius frat̾ cĩ moccidẽ¬
tr.qdragesimo fo loco
sedib tenere cepũt.

Expanded text:
nno ab urbe condita millesimo centesimo quadragesimo nono Archadius Augustus in Oriente, Honorius frater eius in Occidente quadragesimo secundo loco sedibus tenere coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rei.ꝑ efferuescẽs. nuãdaloꝵ
alanorũq gẽte cũ geise¬
nco suo rege abhispanus
cuocatos africe ĩtromisit.
Qui cuncra pene africam.
ferro. Nãma. rapmnis. cude¬
lissime deuastantes.catho¬
licam insup fidem. arriana
impierate sb̾ũtere. Sub ħ
turbine btĩssimꝰ Augustiñ¬

Expanded text:
ae effervescens Wandalorum Alanorumque gentem cum Geiserico suo rege ab Hispaniis evocatos Africae intromisit, qui cunctam paene Africam ferro flamma rapinis crudelissime devastantes catholicam insuper fidem Arriana inpietate subvertere. sub hoc turbine beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙq marimi filiuz que mi¬
patore pat̾ galł infatiłȩ
etatȩ reliq̃rat ertinrit.
Igit᷑ ualentinianꝰ iuimior
cum ingallia  trasissr.iq
tranquilla rem .p. ĩpacẽ
ageret. apd̃ uicima: do¬
lo arbogastis comitis
siu stragulat̾ est.atq o
ut uoluntana sibi cõsc¬
Uir barbar.aĩo.cõscilio.
mianu. audatia.potẽtiaq
niiius. Contͣcit undiq
ĩnumeras inuictasq co¬
ul auxilus barbaroꝵ alus
potestate. aliis cogitatio
ne sb̾nix̾. Demq stabat
gne frinc̾. cultorq sordi¬
dissimidoloru. Igit̾ cuge¬
nius atq arbogastes cum
ĩstructa acie asꝑi tnͣsit̾
cenereret. theodoti etpers
cibi ac sommi oratiomi in¬
cũbens tota noctẽ perui¬
gil eregit. Cum tam̃ se
ẽẽ desticutũ scuret. ab ho¬
stib circũseptu nesciret.
fidutialit̾ arma cõripiẽs
signoq qucis signũplio
dedit. ac se inbelsur etiã si
nemo seq̃ret uctor futur̾
machorita cũ uictuꝵ spo¬
ponderat que cũ arbitno
hostiliuz ꝑtium comes

Expanded text:
Maximi filium, quem imperatorem pater Gallis infantili aetate reliquerat, extinxit. Igitur Valentinianus iunior, cum in Galliam transisset ibique tranquilla re publica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui strangulatus atque, ut voluntariam sibi conscuir barbarus. animo consilio mann audacia potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque couel auxiliis barbarorum alibi potesne subnixus. denique extabat genere Francus cultorque sordidissimus idolorum. igitur Eugenius atque Arbogastes cum instructa acie Alpium transitus tenerent, Theodosius expers cibi ac somni orationi incumbens totam noctem pervigil exegit; cum tamen se esse a suis destitutum sciret, ab hostibus circumsaeptum nesciret, fiducialiter arma corripiens signoque crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiam si nemo sequeretur, Victor futurus anachoreta eum victurum spoponderat. || quem cum Arbitio hostilium partium comes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt caium ãiuim reficiẽs
regebat ualicudinẽ cõ¬
tinetia uescẽdi. Hui̾ et
apȯ hoĩes masuetudo.
et quata ertit̾it apd̾ deñ
deuocio. hoc uno mostra¬
tur exẽploNam cũ apd̾
mediolanũ missaꝵ fiui¬
intrare.cumq bg̃ abrosiꝰ¬

Expanded text:
set otium, animum reficiens set otium, animum reficiens regebat ualitudinem continentia vescendi. || huius et apud homines mansuetudo et quanta extiterit apud deum devotio, hoc uno monstratur exemplo: nam cum apud Mediolanum missarum fruiintrare eumque b
Abbreviated transcription (Latin):
adhiberi lege ꝓhibuit. cõ¬
sobrinaꝵ nuptias tã qu̾a
soroꝵ int̾dirit. litt̾is me¬
diccrt̾ doctꝰ.sagar plane.
młtũq diligens ad nos¬
cenda gestamaiorũ ere¬
crebaitur cum legiss sup¬
biam dñantiur.precipue
ꝑfidos ingrato irasci sane
reb indignis. s subito a¬
flecti.xñ q̃q dilatioẽ mo¬
uidiss eum facileomo¬
ueri ne asper aliqo sta¬
citatio que mom̃ita ẽ
mente alio traducta
panutp̃ris int̾iectꝰ lan¬
guesceret. ulliora haud
post actam anis pote¬
tiam regalez aun argẽ¬
ciq ponderasblata aty¬
ranis młtis exsuo re¬
stituit. Inerat ei curapi¬
etatis erime. colero
patiuũtã qua genitorẽ.
frĩs mortui sororisq
adfinesq pentis aĩo
cõplecti. Elegans letũ¬
q cõuiniu dare nec tñ
sumptuosu. miscere co¬
loquia ꝓysonis studio
digͥtatib ẜmonẽ cum
grauitate iocũdu. blã¬
dus pr. cõsors mantus
erercebat neq adinle¬
cebra neq ad lassitudi¬
nem ãbulationib̾ cu

Expanded text:
buit; consobrinarum nuptias tamquam sororum interdixit. litteris mediocriter doctus, sagax plane multumque diligens ad noscenda gesta maiorum; execrabatur, cum legisset superbiam dominantium praecipue perfidos et ingratos; irasci sane rebus indignis, sed subito flecti, unde quoque dilatione movidisset eum facile commoveri, ne asperum aliquid staoncitatio, quae momenti est, mente alio traducta parvi temporis interiectu languesceret. melior haud post auctam annis potentiam regalem auri argentique pondera sublata a tyrannis multis ex suo restituit. inerat ei cura pielatis eximiae, colere patruum tamquam genitorem, fratris mortui sororisqueadfinesque parentis animo conplecti. elegans letumque convivium dare nec tamen sumptuosum, miscere colloquia pro personis studio dignitatibus sermone cum gravitate iocundo, blandus pater, concors maritus. exercebatur neque ad inlecebram neque ad lassitudinem; ambulationibus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ner romais ĩfusa finibr
cernẽt. fret̾ xͥ potẽtia lõge
in pan nũo militu se se in
hostem dedit.⁊ cotinuo
apd̃ argentariã opidum
galliaꝵ formidolosissim̃
bellum incredibili felicita¬
te cõfecit. Nam plusꝙͣ eec̃
noꝵ detͥmẽto meo p̾lio ĩ¬
tfecta narrant᷑. hocdniq
ci recta fidei cult̾ã cõtͥbu¬
italia amane ꝑfidie lã¬

Expanded text:
 Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia longe inpari militum numero sese in hostem dedit et continuo apud Argentariam oppidum Galliarum formidolosissimum bellum incredibili felicitate confecit; nam plus quam trnorum detrimento in eo proelio interfecta narrantur. || hoc denique ei recta fidei cultura contribuItalia Arrianae perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
xx.cursannate sese ppan¬
nonias diffudissẽt. casq
uastarẽt. bellu meq paras
dum apd brigitioẽ opi
nis que gr̾.apopleris uo¬
caturuoce ãmissa sensu
integer expirauit. qd̾ qd̾
intempantia cibi ac secu¬
ntate qua art̾ diffudeãt
accidisse plures detulerͣt.
uultu decens. solers inge¬
mo. aĩo grauis. morib
aureliano siłis. ẜmone¬
cultissimꝰ. qũaꝙͣ eẽt adlo¬
quedum parc̾. seuerus. ue¬
tem qdam ciudelicate a
uantia int̾p̃tabãt᷑. Acer
mbis que meõratus sum
adrianoq prim̾. pingere
uenustissime menimisse.
noua anna meditan finge̾
cera seulimo simulacra o
prudent̾ uti locis tp̃rib̾.
ẜmone atq ut breuit̾ cõ¬
dudam. si eifiois hoĩbus
quib sese qͣi fidissimis ꝓ¬
prudentissisq dederat ca
ꝓfectꝰ.aut dubie pͥnceps
¶Ino ab urbe condita
millesimo cẽtesimo oc
tauo. Ualens. tͥcesim̃ noñ
impii orientis. q̃ttuor ãni
Ualentinano mortuo te¬
nuit. gratiano ualẽtimaĩ
filio Inoccidentaliꝑte re¬

Expanded text:
cum Sarmatae sese per Pannonias diffudissent easque vastarent, bellum in eos parans dum apud Brigitionem oppidinis, quae Graece apoplexis vocatur, || voce amissa sensu integer expiravit. quod quidem intemperantia cibi ac securitate, qua artus diffuderat, accedisse plures retulere. vultu decens, sollers ingenio, animo gravis, moribus Aureliano simicultissimus, quanquam esset ad loquendum parcus, severus, vetem quidam crudelitatem et avaritiam interpretabantur. Acer in his quae me moratu rus sum, Adrianoque proximus, pingere venustissime, meminisse, nova arma meditari, fingere cera seu limo simulacra, prudenter uti locis, temporibus, sermone; atque, ut breviter concludam, si ei foedis hominibus, quis sese quasi fidissimis prudentissimisque dederat, caperfectus haud dubie princeps rbe condita millesimo centesimo vicesimo octavo Valens tricesimus nonus imperium Orientis quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, Gratiano Valentiniani filio in Occidentali parte re
Abbreviated transcription (Latin):
reb er̾citu qͦ mopia la¬
borante.uno aꝑsis atq
alto p̃lio uictũs. pace¬
cum sapore neçc̃iam qurd.
s ignobilem fecit. multa¬
tus finib ac nõ nlła in¬
pii romampte tradita.
ꝙ añ eum annis mille.
erquo romani imꝑiuz
condicũ erat. nũqua ac¬
cidit. qui etiã legiones

Expanded text:
opia laborante, uno a Persis atque altero proelio victus pacecum Sapore, necessariam quidem, sed ignobilem, fecit, multatus finibus ac nonnulla imperii Romani parte tradita. Quod ante eum annis mille ex quo Romanum imperium conditum erat, numquam accidit. Quin etiam legio
Abbreviated transcription (Latin):
te memorie tenacissime
runt eñĩ nõ nlli qui uul¬
nera głe eius inferrent
inꝓuitiales iustissimiꝰ
tributorũ quaten fĩ poss
opp̃ssor. cuuł in cũctos in
mediocrez hñs crrarii
curam. gl̾e auid̃ ac pea
animi pleriq modician¬
mius religionis x̾anc
insecrator. pm̃ tam̃ ut
quore abstinẽt.m̾. An¬
tonino nõ. ab siłis que
Ost hunc. Iouianus

Expanded text:
nacissimaerunt enim nonnulli, qui vulnera gloriae eius inferrent. In provinciales iustissimus et tributorum, quatenus fieri posset, repressor. Civilis in cunctos, mediocrem habens aerarii curam, gloriae avidus ac per eam animi plerumque inmodici, nimius religionis Christianae insectator, perinde tamen ut cruore abstineret, M. Antonino non absimilis, quem st hunc Iovianus
Abbreviated transcription (Latin):
Anno aburbe odita
milło centesimo ecto
decimo. ualentiniañ tri¬
cesim octauus. ep̃anona
cibalensi edit̾ cum ẽẽt tri¬
buñ scrutarioꝵ apd nice¬
am aug appellat frm ua
lente cõstantinopolim
stirpe ort̾. apȯ çibalas
uenalitiur funez portan¬
ti quinq milites neque¬
nut ertorq̃re. co mento
adstat̾ inmilitia us ad
p̃fecture p̃toriane poten¬
tiam cõscendit. obcuius
apd milites cõmẽdatõe
ualentimano impuiz re¬
sistenti in latur est. Qui
cum sb̾ uiliano augusto.
ranitatis integra fide
gereret.ut cũdictur est

Expanded text:
Anno ab urbe condita millesimo centesimo octavo decimo Valentinianus tricesimus octavus, || e Pannonia Civalensi editus, cum esset tribunus scutariorum, apud Niceam Augustus appellatus fratrem Valentem Constantinopolim stirpe ortus apud Cibalas, uenalicium funem portanti quinque milites nequierint extorquere; eo merito adscitus in militiam usque ad praefecturae praetorianae potentiam conscendit; ob cuius apud milites commendationem Valentiniano imperium resistenti inlatum est. || qui cum sub Iuliano Augusto Christianitatis integram fidem gereret, cum, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cansis. ad bellur cuule per¬
mot̾. Cum eduob Augu¬
stis fr̃ĩb unĩ in t̾fectis ul¬
tione alt̾ius restitutione
ꝓcuraret.sese adũsur mari¬
mu tyiranu sola fro ma¬
ior. Nam longe minor u¬
muersi apparat bellici ꝑcõ¬
ragatĩcomes ei sũma bel¬
li aministrabat. qui cum
largissimis militũ copui
pium ac fluminu adit̾
expeditioẽ incautũ hostẽ
rat claustra deseruit. Ita
theodosi nemine sẽtiẽte
uacuas alpes ĩtrauit. at
q aquileia inpusus ue¬
norũ gentib tributa ac¬
stipendia solo t̾rore noĩs
crigente sñ cõtrou̾sia
cdausit. cepit occidit. Hãc
marima ꝑditioem beat̾
martin̾. ante p̃dix. Ualẽ¬
timanus recepto italic
potit̾ impio est. Andra¬
gatius comes cognitaɨ
mariminece p̃cipitẽ sese
en aui mundis dedit aci
suffocatꝰ est. Todosius in¬
qruenta uictoria deo ꝓcu

Expanded text:
causis ad bellum civile permotus, cum e duobus Augustis fratribus, unius interfecti ultionem, alterius restitutionem procuraret, sese adversus Maximum tyrannum sola fide major, nam longe minor universi apparatus bellici comragathius comes eius summam belli administrabat: qui cum largissimis militum copiispium ac fluminum aditusexpeditione incautum hostem rat claustra deseruit. ita Theodosius nemine sentiente, uque Aquileiam improvisus advenorum gentibstipendia solo terrore nominis exigentem sine controversia clausit cepit occidit. hanc Maximo perditionem beatus Martinus ante praedixit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est; Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e navi in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam D
Abbreviated transcription (Latin):
postquã hostes undiq iustantes solus sũmoners nõ pot̾at.
Ponte reciso transuatat tyberam. Nec arma diuũctu
Mucius scenola egẽ ꝑ insidias in castris ipsuis aggedĩ
Eed ubi fustrato cuca purpuratũ eius ictu tenet᷑ e
scias inquit qtĩẽ utrũ effugeris Idẽ crostẽte Iuranmꝰ
Cum interim ĩmaus dictie hic intruꝰ ille trepidar et
tanꝙͣ mnus regis arderet. ¶ Si quid̾ ur Red ne
quis sexus alande cessaret: ecce et uironiũ uirtus
una ex obsidib regi data laysa custodiã cocłia: per
patrũ slumen eqnitabat. Et eeo quidẽ tot tantũ. qr
uirnitũ territus mouitis. ualere liberos qr esse iussit: Tar

Expanded text:
postquam hostes undique instantes solus summovere non poterat, postquam hostes undique instantes solus summovere non poterat, ponte rescisso transnatat Tiberim nec arma dimittit. Mucius Scaevola regem per insidias in castris ipsius adgreditur, sed ubi frustrato circa purpuratum scias', inquid, 'quem virum effugeris: idem trecenti iuravimus'. cum inter immane dictu hic interritus, ille trepidaret, tamquam manus regis arderet. sic quidem viri. set ne sexus alter a laude cessaret, ecce et virginum virtus. una ex obsidibus regi data elapsa custodiae Cloelia per patrium flumen equitabat. Et rex quidem tot tantisque virtutum territus monstris valere liberosque esse iussit. Tarquinii
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipetie artis offenderet enentes edes suas ĩ plana su̾misit.¬
¶ Brutus uero fauori cumũ etꝭ donius sue clade ⁊ ꝑriadio
uelificatus est Quippe cũ stnde̾ reuocandis ĩ uibẽ regib
liberos suos cõꝑisẜ: ꝑtraxit in forum et concione media
urgis cocidit et securi ꝑcussit ne plane̾ publitꝰ porre
in locum libertorũ adoptasse sibi ppłm̃ uuũtur. liber ia
mox pro finib deinde ꝓ socus tũ pro gloria et ĩpio lacessp¬
tib assidue usq quad finitius. Quippe cũ patru sole
glela nulla S statim hestile ponienũ medius q int
lacium atq custos quasi in quod̾ unuo collotãtus. oĩbr
portio in hostẽ marore̾t. donec quasi contagidẽ quad̾ ꝑ
singulos itũ ꝙ et ꝓpius quibusq correctꝭ tota yrasiã
sub ubce deser Bellum ecrustum rege porseia
ulsis ex urbe regius. Prima ꝑ libertatẽ aria tor¬
uxuit: Nam porsema r ex etrustoꝵ: In gentib
cõpũt aderat et tarqͥuios manu reducebat: hunc lñ

Expanded text:
ne specie arcis offenderet, eminentis aedis suas in plana submisit. Brutus uero fauori ciuium etiam domus suae clade et parricidio uelificatus est. Quippe cum studere reuocandis in urbem regibus liberos suos comperisset, protraxit in forum et contione media uirgis cecidit securique percussit, ut plane publicus parens in locum liberorum adoptasse sibi populum uideretur. Liber iammox pro finibus, deinde pro sociis, tum gloria et imperio, lacessentibus adsidue usquequaque finitimis; quippe cum patrglaeba nulla, sed statim hostile pomerium, mediusque inter Latium atque Etruscos quasi in quodam bivio conlocatus omnibus portis in hostem incurreret; donec quasi contagio quodam per singulos itum est et proximis quibusque correptis totam Italiam sub se redegerunt. BELLUM ETRUSCUM CUM REGE PORSENNA Pulsis urbe regibus prima pro libertate arma corripuit. Nam Porsenna rex Etruscorum ingentibus copiis aderat et Tarquinios manu reducebat. Hunc tame
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Excipit pompiliũ numiã. tulliꝰ hostiliꝰ: cui in honore
uirtutis regnũ ili̾o datum: hic omitĩe nulitarẽ discipłia
arcem qr uellandi condidit Itaq nuuũ ĩmodũ exerecta
inuentute: prouocare ausus ⁊ albanos gͣnẽ ⁊ dui pͥncipẽ
ppłm: Sed cum pari robore fregirentib prelus utaq cõ¬
mimuerẽt᷑ misso ĩ ꝯpendiũ bello. l doratus iuriatitq
egenũs huic atq inde fractib utriusq ppłi facto ꝑmissa
sunt. Anceps et pulcra contẽno. exitu q ip̃o mirabilis:¬
Et trib quippe illuic uulueratis lonc duob occisis. qui
suꝑerat oratiꝰ addito ad uirtutẽ dolo: ut distrahet uel¬
ad eiꝰ hostẽ dissiuilat fugã suigulos q ꝓ it sequi poterãt

Expanded text:
 Excipit Pompilium Numam Tullus Hostilius, cui in honorem  Excipit Pompilium Numam Tullus Hostilius, cui in honorem uirtutis regnum ultro datum. Hic omnem militarem disciplinam artemque bellandi condidit. Itaque mirum in modum exercita iuuentute prouocare ausus Albanos, grauem et diu principem populum. Sed cum pari robore frequentibus proeliis utrique comminuerentur, misso in compendium bello, Horatiis Curiatiisque, trigeminis hinc atque inde fratribus, utriusque populi fata permissa sunt. Anceps et pulchra contentio exituque ipso mirabilis. Tribus quippe illinc uolneratis, hinc duobus occisis, qui supererat Horatius addito ad uirtutem dolo, ut distraheret hostem, simulat fugam singulosque, prout sequi poterant
Abbreviated transcription (Latin):
opes sociarent.. ¶nctis breus urrib.: huinc rex sapientis
armus: ad subita uelli excubaret. Consiliũ R x. penis
antẽ senatu putãt ob asperius ingenium sed oborta tẽ¬
pestas solis qz defeccio. consetrationis speciem prebu̾e̾: Cui
mox nliꝰ protulꝰ fidẽ fecit : inisũ ã se romulũ affixuãs
angustiore forma ꝙͣ fuisẜ et mandaret p̾centi. Ut se pro
nimiẽ acciꝑpent quiriũ cels uocari placitũ. desistat gẽ¬
romuilo nima ꝑompiliꝰ quẽ curib sabunt agentẽ ult ͦ¬
ob mri religionẽ: ille sacra et cerinonias oem q cultũ
deoꝵ ĩmortaliũ docuit:. lle pontifices. angures. salios.
dus nephastosq descapsit. Ille aucilia atqz palladium
ac uelli: in prims focũ ueste uirgnub colend̾ dedit ut ad
siuiulacrũ celestiũ fiderũ: custos imperii flãma uigilaret.
hec om̃ia quasi monitu dec egregie quo magꝭ barbari
occupau̾at imperiũ. Religionisqz atqr iusticia gubuaret.¬

Expanded text:
ote sociarent. Auctis brevi viribus, hunc rex sapientissarmis ad subita belli excubaret, consilium rei publicae penes a senatu putant ob asperius ingenium; sed oborta tempestas solisque defectio consecrationis speciem praebuere. Cui mox Iulius Proculus fidem fecit, visum a se Romulum adfirmans augustiore forma quam fuisset; mandare praeterea ut se pro numine acciperent; Quirinum in caelo vocari; placitum dis ut genRomulo Numa Pompilius, quem Curibri religionem. Ille sacra et caerimonias omnemque cultum deorum inmortalium docuit, ille pontifices, augures, Salios cdies nefastosque discripsit, ille ancilia atque Palladium, pacis ac belli, in primis focum Vestae uirginibus colendum dedit, ut ad simulacrum caelestium siderum custos imperii flamma uigilaret: haec omnia quasi monitu deae Egeriae, quo magis barbari occuparat imperium, religione atque iustitia gubernaret.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sequens a bruto collato consulib in quintũ clandium
subegit:. Hoc fuit tempus: bixis. armis. incitarissinũ. dõ.
quis adolescenciã dixerit.: ¶ Deinceps ad cesarẽ augustĩ¬
e .l. anm quib totũ orbem pacauit. hic iam inuẽtas ĩpern.
et quedam quasi ⁊obusta maturitas: ¶ A cesare augusto
monet lacertos Et preter spem oĩm: seuectus imperu
quasi reddita uiuentute reuresct.. ¶Penis ille ⁊ urbi
et imperii conditor romulus fuit. nare̾e genitus ebrea
frẽ. non potuit extingi Si quid̾ et tobermꝰ amnem ⁊e¬
pressit: Et relictis catulis luꝑa secuta uagitum. ubeaa
adinouit infantib. Nͥ atrẽ q se gessit.: Sic repertos apd
ꝓrlorem fanstilus ꝯ reggis pastor insit inrcusam atq educant

Expanded text:
. Sequens a Bruto Collatinoque consulibus in Appium Claudium . Sequens a Bruto Collatinoque consulibus in Appium Claudium subegit. Hoc fuit tempus uiris, armis incitatissimum, ideoque quis adulescentiam dixerit. Deinceps ad Caesarem Augustum CC anni, quibus totum orbem pacauit. Hic iam ipsa iuuentus imperii et quaedam quasi robusta maturitas. A Caesare Augusto imouit lacertos et praeter spem omnium senectus imperii quasi reddita iuuentute reuirescit. Primus ille et urbis et imperii conditor Romulus fuit, Marte genitus et Rheafratre non potuit exstingui, si quidem et Tiberinus amnem repressit, et relictis catulis lupa secuta uagitum ubera admouit infantibus matremque se gessit. Sic repertos apud arborem Faustulus regii gregis pastor tulit in casam atque educauit.
Abbreviated transcription (Latin):
opusus; omanus a rege omulo incesarem
augustum: dccͭ. per annos tantũ operũ pate bello¬
q gessit ut si quis magnitudinẽ imperii cũ ãuis¬
populi sed generis hũãn facta discant Nam tot laboribus
periculis qz lac̾tatꝰ:: ut ad constituend̃ eaꝰ imperiũ tõtedisse
ope precium sit cognoscere causam quia ip̃a sibi obstat magͥtudo
rexum q diuersitas aciem intencionis abrũpit: faciãt qd̾ solẽt
qui traꝵ situs pingunt. in brem quasi tabella totam eius¬
yiaginẽ amplectar. nõ nichil ut spero ad admiracionem
principis ppłi collaturus. Si parite atq in seme ͣnẽsã
magnitudinẽ eius estendero.: ¶ Si quis gͦ ppłm romanũ
quasi hõem consideret. totãq etatẽ precenseat. ut ceperit
ut q adolenerit. ut quasi ad quendã uiuentutꝭ florẽ ꝑueu̾it.
ut postea uelut cͥseuuerit. quatuor gradus ꝓcessꝰ q inue̾iet:¬
circũ ipsam mr̃on cũ fuitinis luctatꝰ:. hec eat ciꝰ ĩfantia¬

Expanded text:
opulus Romanus a rege Romulo in Caesarem Augustum septingentos per annos tantum operum pace belloque gessit, utpopuli, sed generis humani facta condiscant. Tot in laboribus periculisque iactatus est, ut ad constituendum eius im- perium contendisse  quoque operae pretium sit cognoscere, tamen quia ipsa sibi obstat magnitudo rerumque diversitas aciem intentionis abrumpit, faciam quod solent, qui terrarum situs pingunt: in breimaginem amplectar, non nihil, ut spero, ad admirationem principis populi conlaturus, si pariter atque insemel uniuersam magnitudinem eius ostendero. Si quis ergo populum Romanum quasi unum hominem consideret totamque eius aetatem percenseat, ut coeperit utque adoleuerit, ut quasi ad quandam iuuentae frugem peruenerit, ut postea uelut consenuerit, quattuor gradus processusque ecircum urbem ipsam cum finitimis luctatus est. Haec erit eius infantia
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeatus illo ueluti maritimo lobis hospicio renpent.
¶Darquiniꝰ rostea p̾stiꝰ qͣuis tumsmarius origiũt : regũa
uisset .. hic et leuatus maieftatẽ iimero amplianit
ui centurut trb duxit. quatenꝰ amiꝰ nemꝰ nimerũ an¬
gra ꝓhibelut sũmit angurio:. Quẽ e ĩ gpeameum
rogana. ficro ne posset qd̃ipe in te conceꝑat / Ille iẽ coꝑt
aigurio. posse resrondit. At qui hot ĩquis cogitalũ.
etem illã sectare nonatula pessem angur potẽs g̃ inqͣt.
bt secuit. Inde: Romanit sacer anguranut. Neqr plce
farquiꝰ quã bello promeror: Duodeñ nãq tustie ppłs.
frequentib armis subegit: Inde fastẽs. trabar᷑ curules.
amili. falere. paludamenta preceota Inde qd̾ aures curu
quatuor equis triumplatur. toge picte. tuinte q armate.
ouisã demq decora et insurma qͥb ĩperu dionitas enmet:¬

Expanded text:
elut maritimo urbis ospitio receperentur. Tarquinius postea Priscus quamvis transmarinae originis regnum rtibus miscuisset. Hic et senatus maiestatem numero ampliavit et centuriis tribus auxit, quatenus Actius Nevius numerum asummus augurio. Quem rex in experimentum rogavit, fierine posset, quod ipse mente conceperat. Ille rem expertus augurio, posse respondit. Atqui hoc inquit agitaram, an cotem illam secare novacula possem; et augur "potes ergo," inquit, et secuit. Inde Romanis sacer auguratus. Neque pace Tarquinius quam bello promptior; duodecim namque Tusciae populos freannuli, phalerae, paludamenta, praetextae, inde quod aureo curru quatuor equis triumphatur, togae pictae, tunicaeque palmatae: omnia denique decora et insignia, quibus imperii dignitas em
Abbreviated transcription (Latin):
su ꝑbia qz cridelitate granior et bonis grassatus: cũ sempiã
domi fatigasset. Tandẽ in hostes conũsus ⁊: Sit ualida
opida in lacio captasͭ ardea ecritolum gabu. suessa pce¬
metia: Cũ qͦ cruentus in suos: Neq dũ siliũ henee
dubitauit ut simulanti hransfugã apd̾ hostes fides eẽt.
Em ꝯabiui uolierat recepto ei ꝑͥ mĩcios consulẽte qͣd
urbiũ templũ erexit: Quod cũ mauraret᷑: cedentib
ceteris dus. nuixa res dictu. Rstitre inuẽtas ⁊ termiꝰ
placint uatib contumatia num mimũ si qd̾ firma¬
⁊ omia ⁊ et̾na pollicehãtur: Sed illd̾ horxend̾ qd̾ mole

Expanded text:
superbia, quae crudelitate grauior est bonis, grassatus, cum saeuitiam domi fatigasset, tandem in hostes conuersus est. Sic ualida oppida in Latio capta sunt, Ardea, Ocricolum, Gabi, Suessa Pometia. Tum quoque cruentus in suos. Neque enim filium uerberare dubitauit, ut simulanti transfugam apud hostis hinc fides esset. Cui Gabiis, ut uoluerat, recepto et per nuntios consulenti quid urbium templum erexit. Quod cum inauguraretur, cedentibus ceteris diis — mira res dictu — restitere Iuuentas et Terminus. Placuit uatibus contumacia numinum, si quidem firma omnia et aeterna pollice
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃am affricã iota mole conu̾sus. mitari cexᵗ hãnbulẽ.
Et italie sue clades in affacã uiudicare: Quas ille dii
demqi iã nõ a ĩno lapide. Sed ip̃at cartaginis portat
obsidione quatiebat: Sic factũ. li ibient nqr
ieulantẽ ytalie etorquire haiuilule Nõ ẜurt ma¬
iteupt de legib pit Set diu mi dim¬

Expanded text:
in ipsam Africam tota mole conuersus imitari coepit Hannibalem in ipsam Africam tota mole conuersus imitari coepit Hannibalem et Italiae suae clades in Africa uindicare. Quas ille, dii boni, Denique iam non a tertio lapide, sed ipsas Carthaginis portas obsidione quatiebat. Sic factum ut haerentem atque incubantem Italiae extorqueret Hannibalem. Non fuit mainter ipsos de legibus
Abbreviated transcription (Latin):
oosidẽbant᷑ dieb. auer quẽ hanuilul castrit insiderat
nen̾ał rome fuit. Haste qr subicaus. Inuenit autidrei
ubi caberit. Ne soctor inuentut est. ut suas et isagia
fanis fuisse. Nochil actum erat tanta utur canito faubr
cum exerntu nouo. noius uirib. noua bellimole uerẽlu.
lctum cat ꝓcul dubio. Si uir ille se cũ fr̃ẽ Iuuxisset Si
debellat. Ilaro in ultimo angulo ⁊ talie submonebat
hannibulẽ. luiꝰ i diersissimã plrtẽ u est in aysas
nascentis Italie sucua conicerterit tanto idest om̃i qua
ionissima Italia solo interlatento: quo cõsilio q celiritati
consules castra comuxerũt Inoymant̾ qr hoste allatis
firint compresẜunt Neq id ficri luinibal senseru diffi¬
tat cartaginus: lxx fuit illiꝰ uni nõ sine presagis
quod̾ fati inminẽtis pma ꝯfessio. Iam c̃tum euare
hamubalẽ etꝭ ip̃iꝰ ꝯfessione rosse uiuca. Ses totrdrũ
rinũ lostẽ in sua affrica debellare: duce ꝯͥ stipione

Expanded text:
diebus ager, quem Hannibal castris insederat, uenalis Romae fuit hastaeque subiectus inuenit emptorem. urbis tabernas: nec sector inuentus est, ut scias etiam presagia fatis adfuisse. Nihil actum erat tanta uirtute, tanto faucum exercitu nouo, nouis uiribus, noua belli mole ueniebat. Actum erat procul dubio, si uir ille se cum fratre iunxisset. Sed debellat. Nero in ultimo Italiae angulo submouebat Hannibalem, Liuius in diuersissimam partem, id est in ipsas nascentis Italiae fauces signa conuerterat. Tanto, id est omni qua longissima Italia, solo interiacente, quo consilio, qua celeritate consules castra coniunxerint inopinatumque hostem conlatis signis oppresserint, neque id fieri Hannibal senserit, difficitatem Carthaginis». Haec fuit illius uiri non sine praesagio quodam fati inminentis prima confessio. Iam certum erat Hannibalem etiam ipsius confessione posse uinci: sed tot rerum rimum hostem in sua Africa debellare. Duce igitur Scipione
Abbreviated transcription (Latin):
manus tã ignam regis ĩnderai ui unichil fu̾it ĩ ãtioco
srenosuns quã qd̾ a rõas uictꝰ est. In pulue̾ regẽ in
id bellũ: Illus iheas. etholie pruceps inhonoratam
ard̾ romanos qreus adp̾sus macedonas muline hue so¬
cietatẽ : limne hianoal ĩ in affrica uictus ⁊ fugꝰ ei
pacis impaciens : hostẽ populi ⁊ ioio orbe qui uebut
Et ꝙ illd̾ fuisẜ ꝑiulũ si se osilus ciꝰ uox tradidissit
idest si asie uirib usus fuisset miser hauubul.
reosuis opib et noĩe regio fetus satis hiũ bellũ
mone Europaiã dubio ꝓcul iure ad rdãnos ptrebar¬
tar in lisimatiã uibẽ in litore trario rositã a mano¬
rib suns. anthioaus ut hoeditarao urepedebat el
uelu sydere asyania uelli mota terut stas eͥ maxiꝰ
regũ conieutus fornter indixissi bellie cñ inger
strepitis io tuiulm mori sei ixasia eccurate srato

Expanded text:
manus tam ignaui remanus tam ignaui respeciosius quam quod a Romanis uictus est. Inpulere regem in id bellum illinc Thoas Aetoliae princeps, inhonoratam apud Romanos querens aduersus Macedonas militiae suae societatem, hinc Hannibal, qui in Africa uictus, profugus et pacis inpatiens hostem populo Romano toto orbe quaerebat. Et quod illud fuisset periculum, si se consiliis eius rex tradidisset, id est si Asiae uiribus usus fuisset miser Hannibal! Sed rex suis opibus et nomine regio fretus satis habuit bellum mouere. Europa iam dubio procul iure belli ad Romanos pertinebat. Hic Lysimachiam, urbem in litore Thracio positam a maioribus suis, Antiochus ut hereditario iure repetebat. Hoc uelut sidere, Asiatici belli mota tempestas. Et maximus regum, contentus fortiter indixisse bellum, cum ingenti strepitu ac tumultu mouisset ex Asia, occupatis statim