comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nter priorem dictaturam abdicatam nouamq a Manlio initam ab tribunis
uelut per interregnum concilio pleb hĩto apparuit que expromulgatis plebi
d̃ibus gratiora eẽnt. Nam defenõe atq agro rogationes iubebant. depl¬
beio consulatu antiquabant & ꝑfecta utraq res e̾e̾t ni tribuni se ĩ omĩa
simul consulere plebem dixissent. Publius manlius deinde dictator rem
in cam plebis inclinauit CLicinio qui tribunus militũ fu̾at magrõ eꝗtum
dco deplebe. Id egre patres passos accipio. dictatorem ꝓpinqua cognatione
licim se ap̃ prẽs extusare solitum. simul negantem magrĩequitũ maius ꝙͣ
tribum consularis imꝑium ẽẽ Licinus sextuisq cum tribunorum plebi cre¬
andorum indicta comitia eẽnt ita se gerere ut negando iam sibi uelle
cõtinuari honorem acerriie accenderent ad id qđ dissimulando pecebant
plebem

Expanded text:
nter priorem dictaturam abdicatam nouamque a Manlio initam ab tribunis uelut per interregnum concilio plebis habito apparuit quae ex promulgatis plebi, quae latoribus gratiora essent. nam de fenore atque agro rogationes iubebant, de plebeio consule antiquabant; et perfecta utraque res esset, ni tribuni se in omnia simul consulere plebem dixissent. P. Manlius deinde dictator rem in causam plebis inclinauit C. Licinio , qui tribunus militum fuerat, magistro equitum de plebe dicto. id aegre patres passos accipio: dictatorem propinqua cognatione Licini se apud patres excusare solitum, simul negantem magistri equitum maius quam tribuni consularis imperium esse. Licinius Sextiusque, cum tribunorum plebi creandorum indicta comitia essent, ita se gerere ut negando iam sibi uelle continuari honorem acerrime accenderent ad id quod dissimulando petebant plebem
Abbreviated transcription (Latin):
Consuli primo tam
ei ac subite ad miratio incluserat uocem dicere deinde incipiẽtẽ
primores ciuitatis circumsistunt. eadem multis precibus orant: & çȩteri
quidem mouebant minus. Postꝙ̃ spurius lucius maior etate ac dignitate
soter pretrea ipsius. agere uarie rogando alteruis suadendoq cepit ut iun-¬
ci se consensu ciuitatis pateretur timens consul ne postmodum priuato
n eadem illa cum bonorum amissione additaq alia insuper perigno¬
nia acciderent abdicauit se consulatu: rebusq suis omnibus lauinium
trans latis cuntate cessit.

Expanded text:
consuli primo tam nouae rei ac subitae admiratio incluserat uocem; dicere deinde incipientem primores ciuitatis circumsistunt, eadem multis precibus orant. et ceteri quidem mouebant minus: postquam Sp. Lucretius , maior aetate ac dignitate, socer praeterea ipsius, agere uarie rogando alternis suadendoque coepit ut uinci se consensu ciuitatis pateretur, timens consul ne postmodum priuato sibi eadem illa cum bonorum amissione additaque alia insuper ignominia acciderent, abdicauit se consulatu rebusque suis omnibus Lauinium translatis ciuitate cessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Lucretius cum ingenti preda maiore multo gloria rediit & auget glon¬
suam adueniens excosita omni in campo martio preda: ut suum quisq ꝑtriduũ
cogͥtum abduceret: reliqua uendita quibus deinde non extitere. Debebat᷑ omni¬
i consensu consuli triumphus sed dilata res est tribuno delege agente. Id.
tiquius consuli fait. Iactata per aliquot dies cum insenatu res tum apud populum
cessit ad ultimum maiestati consalis tribum̾s & destitit. tum imꝑatori ex¬
cituiq honos sutis reditar: triumphauit deuolscis equisq triumphantẽ secute
sue legiones alti consulum datum ut ouans sine mlitibus urbem iniret. Cer¬

Expanded text:
Lucretius cum ingenti praeda, maiore multo gloria rediit. et auget gloriam adueniens exposita omni in campo Martio praeda, ut suum quisque per triduum cognitum abduceret. reliqua uendita, quibus domini non exstitere. debebatur omnium consensu consuli triumphus; sed dilata res est, tribuno de lege agente; id antiquius consuli fuit. iactata per aliquot dies cum in senatu res tum apud populum est; cessit ad ultimum maiestati consulis tribunus et destitit. tum imperatori exercituique honos suus redditus. triumphauit de Uolscis Aequisque; triumphantem secutae suae legiones. alteri consuli datum ut ouans sine militibus urbem iniret. ann
Abbreviated transcription (Latin):
fedus: fetiales missi qui samnitem decede̾ agro sotiorum ac deducẽ excitũ
fimbus lucanis iuberent. Quib obiuam missi absamnitibus qui dei
si quod adisssent in sannio concilium haud uiolatos abituros.

Expanded text:
foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolatos abituros.
Abbreviated transcription (Latin):
Eo anno nec tradit᷑ causa interregnum initum
interreges fuere Appius claudius de inde p. Sulpitius Ii comitia cõsu¬
laria habuit. Creauit L Cornelium scipionem Gneum fuluiũ consules
rincipio huius anni oratores lucanorum ad nouos consules ueneru
questum quia conditionibus elicere se nequiuerunt ad sotietatẽ armoꝵ
sannites infesto excitu ingressos fines suos uastare belloq ad bellum
ere. Lucano ppło satis suꝑq erratum quondam nunc ita obstinatos
animos ẽẽ. ut omnia ferre ac pati tollerabilius ducant ꝗͣ ut nunꝗͣ postea no¬
ien romanum uiolent. orare patres ut & lucanos infidem accipiant &
atq iniuriam abse samnitium arceant. se quamꝗͣ bello cum samnitib susce¬
ꝑto necessaria iam facta adu̾sus romanos fides sit tñ obsides dare ꝑatos¬
e breuis consultatio senatus fuit ad unum omnes ungendum fedus
lucanis resq petendas absannitib censent benigne rñsum lucanis: ictũꝙ

Expanded text:
eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia habuit; creauit L. Cornelium Scipionem Cn. Fuluium consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uenerunt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant quam ut unquam postea nomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnitium arceant; se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝓmptum hoc uis uelut exoraculo incorruptum ab his pariter summi ir¬
miq ferrent. tum leꝑibus condendis oꝑa dabatur ingentiq hominum expe-¬
ctatione propositis .x. tabulis ppłm ad concionem aduocauerunt. & quod bonũ
faustum felixq rei publice. ipis liberisq eorum ee̾t ire & legere leges ꝓpositas
ussere. se quantum detem hominum ingeniis prouideri potuerit omnibus sum¬
is infimisq uira equasse. plus pollẽ multorum ingenia consiliaq u̾sar
ais secum unamꝗͣq rem agitarent. deinde sermonibus atq inmedium quid
in quaq re plus minusue e̾e̾t offerrent eas leges habiturum populũ romanũ
ias consensus omnium non iussisse latas magisꝗͣ tulisse uideri. Cum ad
mores hominum deuno quoq legum capite edito satis correpte uiderent᷑ cen-¬
aliarum super alias aceruatarum legum cumulo fons omnis publiri priuatiq
uiris. Uulgatur ad huc deinde rumor duas dee̾ẽ tabulas quibus adiectis ab¬
solui posse uelut corpus omnis romani uiris

Expanded text:
mptum hoc ius uelut ex oraculo incorruptum pariter ab iis summi infimique ferrent, tum legibus condendis opera dabatur; ingentique hominum exspectatione propositis decem tabulis, populum ad contionem aduocauerunt et, quod bonum faustum felixque rei publicae ipsis liberisque eorum esset, ire et legere leges propositas iussere: se, quantum decem hominum ingeniis prouideri potuerit, omnibus, summis infimisque, iura aequasse: plus pollere multorum ingenia consiliaque. uersarent in animis secum unamquamque rem, agitarent deinde sermonibus, atque in medium quid in quaque re plus minusue esset conferrent. eas leges habiturum populum Romanum quas consensus omnium non iussisse latas magis quam tulisse uideri posset. cum ad rumores hominum de unoquoque legum capite editos satis correctae uiderentur, cenaliarum super alias aceruatarum legum cumulo, fons omnis publici priuatique est iuris. uolgatur deinde rumor duas deesse tabulas quibus adiectis absolui posse uelut corpus omnis Romani iuris
Abbreviated transcription (Latin):
terdotum ac receptaculum romanorum sacrorũ intactom inuiolatun
crimĩe belli hospitio uestalium cultisq diis darent. Mouit pplm non tã cã
pñs ꝗͣ uetus meritum ut malefitii ꝗ̃ benefitii potius imeinores ee̾nt. Itaq
c ppło tereti data indutiasq incentum annos datas in senatus Cõsul
referri placuit.¬

Expanded text:
ersorium sacerdotum ac receptaculum Romanorum sacrorum, intactum inuiolatumque ersorium sacerdotum ac receptaculum Romanorum sacrorum, intactum inuiolatumque crimine belli hospitio Uestalium cultisque dis darent. mouit populum non tam causa praesens quam uetus meritum, ut maleficii quam beneficii potius immemores essent. itaque pax populo Caeriti data indutiasque in centum annos factas in senatus consultum referri placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Legatu senatum cum ad¬
issent absenatu reiecti ad ppłm deos rogauerunt quorum sacra bello gallico
cepta. rite procurissent ut romanos florentes ea sui misericordia caꝑe
que se rebus affectis quondam ppłus ro. cepisset: conu̾siq ad delubra ueste
hospitium flaminum uastaliumq abse caste ac religiose cultum inuoca¬
bant. ea ut meritos credẽt quisꝗͣ hostes repente sine cã fc̃os aut sic
hostiliter fecissent consilio id magis ꝗͣ furore lapsos fecisse ut sua uetẽa
benefitia locata presertim apud tam gratos nouis erumꝑent malefitiis
Elorentemq ppłm romanum ac felicissimum bello sibi sumerent hos
cuiꝰ afflicti amicitiam cepissent. ne appellarent consilium que uis ac ne-¬
cessitas appellata ẽẽt. trans euntes agmine infesto ꝑ agrum suũ tarquini¬
enses cum preteruiam nihil petissent traxisse quosdam agrestiũ pp̃l¬
nis eius que sibi crimi detur comites eos seu dedi placeat dedere se para¬

Expanded text:
legati senatum cum adissent, ab senatu reiecti ad populum deos rogauerunt, quorum sacra bello Gallico accepta rite procurassent, ut Romanos florentes ea sui misericordia caperet quae se rebus adfectis quondam populi Romani cepisset; conuersique ad delubra Uestae hospitium flaminum Uestaliumque ab se caste ac religiose cultum inuocabant: eane meritos crederet quisquam hostes repente sine causa factos? aut, si quid hostiliter fecissent, consilio id magis quam furore lapsos fecisse, ut sua uetera beneficia, locata praesertim apud tam gratos, nouis corrumperent maleficiis florentemque populum Romanum ac felicissimum bello sibi desumerent hostem, cuius adflicti amicitiam cepissent? ne appellarent consilium, quae uis ac necessitas appellanda esset. transeuntes agmine infesto per agrum suum Tarquinienses, cum praeter uiam nihil petissent, traxisse quosdam agrestium populationis eius, quae sibi crimini detur, comites. eos seu dedi placeat, dedere se para
Abbreviated transcription (Latin):
Per Caium duelium qui trib̃. pł. fuerat. certior¬
s facta ẽ contentionibus assiduis mhil transigi insacrum montem exadue¬
tino transit. Affirmãte C Duelio non prius ꝗ̃ deseri urbem uideant cura in aios
patrum descensurã ad moniturum satrum montem constantie plebis: scituros
sine restituta potãte redigi in concordiam res nequeant. Uia numentana cui tum
figulensi nomen fuit profecti castri inmonte sacro locauere: modestiam prum
suoram nihil uiolando ĩmitati. Secata ex̾citum plebs. nullo qui peretatem
re posset retractante. prosecunt conuges liberiq cui nam se relinquere
in ea urbe in qua nec pudicitia nec libertas sancta ee̾t miserabiliter rogitates

Expanded text:
per M. Duillium qui tribunus plebis fuerat certior facta plebs contentionibus adsiduis nihil transigi, in Sacrum montem ex Auentino transit, adfirmante Duillio non prius quam deseri urbem uideant curam in animos patrum descensuram; admoniturum Sacrum montem constantiae plebis scituros qua sine restituta potestate redigi in concordiam res nequeant. uia Nomentana, cui tum Ficolensi nomen fuit, profecti castra in monte Sacro locauere, modestiam patrum suorum nihil uiolando imitati. secuta exercitum plebs, nullo qui per aetatem ire posset retractante. prosequuntur coniuges liberique, cuinam se relinquerent in ea urbe in qua nec pudicitia nec libertas sancta esset miserabiliter rogitantes
Abbreviated transcription (Latin):
Detius a leuo cornu. ambo consulares ad equites incornibus positos u
ad hortatiq eos ut ꝑtem secum capesserent decoris intransusa latera hosti¬
um in carrunt Is nouus aditus teror cum exꝑte utraq circumuasisset atiẽ
ad terrorem hostium legiones romane reintegrato clamore in tulisser
gradum tum fuga asannitibus cepta iam strage hominum armorumq
insigunim campi repleri ac pͥmo pauidos sannites castra sua accepe. deinde

Expanded text:
Decius ab laeuo cornu, ambo consulares, ad equites in cornibus positos euehuntur Decius ab laeuo cornu, ambo consulares, ad equites in cornibus positos euehuntur adhortatique eos, ut partem secum capesserent decoris, in transuersa latera hostium incurrunt. is nouus additus terror cum ex parte utraque circumuasisset aciem et ad terrorem hostium legiones Romanae redintegrato clamore intulissent gradum, tum fuga ab Samnitibus coepta. iam strage hominum armorumque insignium campi repleri; ac primo pauidos Samnites castra sua accepere, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
uis pauꝑis uictoris p̾mium ẽẽ. hiis cursor uocib instinctos milites ĩpli
ducit. dextero cornui ip̃e consistit sinstro prefecit magrũm equitum: si¬
mul est concursum. Ingens fuit cum hoste certamen. Non segnius inter di¬
ctatorem & magrum equitum abutraq ꝑte uictoria inciperet. prior forte
Iunius comouit hostem leuo dextrum cornu sacratos inore sannitium mi¬
lites eoq candida ueste & paribus candore de armis insignes eos se orco
ostere. Iunis dictitans cum intulisset signa turbauit ordines & hau
dubie impulit atiem. Quod ubi sensit dictator ab leuo ne cornu uictoria
inciperet in quit & dextrum corni dictatoris aties alienam sequetur pu
gnam: non ꝑtem maximam uictorie trahetur: Concitat milites nec pedi¬
tum u̾ͥtuti eques aut legatorum studia ducib cedunt. M Ualeruis ad extͦ

Expanded text:
quamuis pauperis uictoris praemium esse. his Cursor uocibus instinctos milites in proelium quamuis pauperis uictoris praemium esse. his Cursor uocibus instinctos milites in proelium ducit. dextro ipse cornu consistit, sinistro praefecit magistrum equitum. simul est concursum, ingens fuit cum hoste certamen, non segnius inter dictatorem et magistrum equitum ab utra parte uictoria inciperet. prior forte Iunius commouit hostem, laeuo dextrum cornu, sacratos more Samnitium milites eoque candida ueste et paribus candore armis insignes; eos se Orco mactare Iunius dictitans, cum intulisset signa, turbauit ordines et haud dubie impulit aciem. quod ubi sensit dictator, 'ab laeuone cornu uictoria incipiet' inquit 'et dextrum cornu, dictatoris acies, alienam pugnam sequetur, non partem maximam uictoriae trahet?' concitat milites; nec peditum uirtuti equites aut legatorum studia ducibus cedunt. M. Ualerius a dextro, P.
Abbreviated transcription (Latin):
Pari subinde ꝑiculo glorieq euentu bellum in sannitib erat
ii ꝑp ceteros belli apparatus ut aties sua fulgeret nouis armorum insigni
fecerunt. Quo ex̾ritus erant scuta alterius auro alterus argento celauerunt.
forma erat scuti sũmum latius qua pectus atq hineri teguntur fastigio eqͣli
limum cuniatior mobilitatis causa. spongea pectori tegmentum & simisti
cruis ocrea tectum galee cristate que spem magnitudini corporum adderẽt
Tunite auratis malitibus uersicolores argentatis lintee candide. hiis dextrum
rnu datum illi in sinstro consistunt. Notus iam romanis apparatus insis¬
um armorum fuerat. doctiq aducibus erant. horridum miltem ẽẽ debẽ
non celatum auro & argento. sed ferro & animiis fretum. quippe illam
uerius ꝗ̃ arma ẽẽ nitentia ante rem deformia inter sanguinem & uulnẽã
uirtutem esse militis decas & omina illa uictoriam sequi & ditem hostem

Expanded text:
pari subinde periculo gloriaeque euentu bellum in Samnitibus erat, qui, praeter ceteros belli apparatus, ut acies sua fulgeret nouis armorum insignibus fecerunt. duo exercitus erant; scuta alterius auro, alterius argento caelauerunt; forma erat scuti: summum latius, qua pectus atque umeri teguntur, fastigio aequali; ad imum cuneatior mobilitatis causa. spongia pectori tegumentum et sinistrum crus ocrea tectum. galeae cristatae, quae speciem magnitudini corporum adderent. tunicae auratis militibus uersicolores, argentatis linteae candidae. his dextrum cornu datum: illi in sinistro consistunt. notus iam Romanis apparatus insignium armorum fuerat doctique a ducibus erant horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento sed ferro et animis fretum: quippe illa praedam uerius quam arma esse, nitentia ante rem, deformia inter sanguinem et uolnera. uirtutem esse militis decus: et omnia illa uictoriam sequi et ditem hostem
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno postumiana uirgo uastalis dein cestu causam
dixit crimine innoxia obsuspitionem ꝑꝑ tultum ameniorem ingeniumq
liberius ꝗͣ uirginem decet parum abhorrens famã ampliatam de inde ab¬
solutam pro collegiis sm̃a pontifex maximus abstinẽ iocis coliq sancte p
ꝗ̃ scite iussit. Eodem anno a campanis cũme quam greci tum urbem tene¬
bant capunt. Insequens annus tribunos militũ consulari pot̾ate huit agrip¬
m Menenium lanatum P. Lucretiũ tricipitinum. Sp nautium Annus
ut incenderent distantibus locis coniurarunt. ppłoq ad opem passim ferẽ¬
dam tectis intento ut artem capitoliumq armati occuparent. au̾tit nephã¬
da consilia upit inditioq duorum comprehensi sontes penas dederunt
licibus denamilia grauis eris que tum diuitie hẽbant ex erario num¬
rata. & libertas prenium fuit.¬

Expanded text:
eodem anno Postumia uirgo Uestalis de incestu causam dixit, crimine innoxia, ab suspicione propter cultum amoeniorem ingeniumque liberius quam uirginem decet parum abhorrens. eam ampliatam, deinde absolutam pro collegii sententia pontifex maximus abstinere iocis colique sancte potius quam scite iussit. eodem anno a Campanis Cumae, quam Graeci tum urbem tenebant, capiuntur. insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit Agrippam Menenium Lanatum P. Lucretium Tricipitinum Sp. Nautium Rutuluut incenderent distantibus locis coniurarunt, populoque ad opem passim ferendam tectis intento ut arcem Capitoliumque armati occuparent. auertit nefanda consilia Iuppiter, indicioque duorum comprehensi sontes poenas dederunt. indicibus dena milia grauis aeris, quae tum diuitiae habebantur, ex aerario numerata et libertas praemium fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Multiplex de inde exor-¬
tus terror. etruriam rebellare ab aretinorum seditionib metu orto nũtia¬
batur. ubi cilinium genus ppotens diuitiarum inidia pelli am̃is ceptũ Si¬
ul a marsis agrum ui tueri inquem colonia crasso olim deducta e
quattuor milib hominum scp̃tis. Itaq ꝑꝑ eos tumultus dictus MUalerius
maximus dictator magrum equitũ sibi elegit emilium paulum. Id magis
lo ꝗͣ. MQ fabium ea etate atq eis honoribus ualerio subiectũ. Ceter
ex maximi cognomine ortum errorem haud abnuerim. Profectus dictator
im ex̾citu p̃lio uno marsos fundit. compulsis deinde inurbes mnunit.
milioniam plestinam fresiliam intra dies paucos cepit. & ꝑte agri multa¬
tis marsis fedus restituit.

Expanded text:
multiplex deinde exortus terror. Etruriam rebellare ab Arretinorum seditionibus motu orto nuntiabatur, ubi Cilnium genus praepotens diuitiarum inuidia pelli armis coeptum; simul Marsos agrum ui tueri, in quem colonia est Carseoli deducta erat quattuor milibus hominum scriptis. itaque propter eos tumultus dictus M. Ualerius Maximus dictator magistrum equitum sibi legit M. Aemilium Paulum .— id magis credo quam Q. Fabium ea aetate atque eis honoribus Ualerio subiectum; ceterum ex Maximi cognomine ortum errorem haud abnuerim.—profectus dictator cum exercitu proelio uno Marsos fundit. compulsis deinde in urbes munitas, Milioniam, Plestinam, Fresiliam intra dies paucos cepit et parte agri multatis Marsis foedus restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
um hortensius non uidebit inquit plebs romana sordidaturos tribunos suos.
Csempronius nihil moror qñ hoc est in imꝑio consecutus ut tam carus ee̾t mi¬
tibus. Nec pietas quatuor tribunorum ꝗͣ hortensii. tam placabile adiusta
ingenium. pariter plebi pribusq gratius fuit. Non diutius fortuna equis ĩdulsit
qui ambiguam iuctoriam prosua amplexi fuerant.

Expanded text:
tum Hortensius 'non uidebit' inquit, 'plebs Romana sordidatos tribunos suos. tum Hortensius 'non uidebit' inquit, 'plebs Romana sordidatos tribunos suos. C. Sempronium nihil moror, quando hoc est in imperio consecutus ut tam carus esset militibus'. nec pietas quattuor tribunorum quam Hortensi tam placabile ad iustas preces ingenium pariter plebi patribusque gratius fuit. non diutius fortuna Aequis indulsit, qui ambiguam uictoriam Uolscorum pro sua amplexi fuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
Principio statim
annil hortensius tribunus pł. C Sempromo consuli anni pͥoris diem d
cum quatuor college inspectante ppło roͦ. orarent ne imꝑatorẽ suũ innoxiũ
in quo nichil preter fortunam. reprehendi posset uexaret. egre hortensuis pat
temptationem eam credens ẽẽ ꝑseuerantie suȩ ne p̃cibus tribunorũ que in
spem modo iactent᷑ sed auxilio confidere. Reum itaq modo ad eum cõu̾sus
bi illi patritii spũs ubi subnixus & fidens innocẽtie animus ee̾t querel
sub tribunitia umbra consularem uirium delituisse modo ad collegas. Uos ãt
si reum ꝑ ago quid acturi estis an erepturi ius ppło a eu̾suri tribunitiã potesta¬
: Cum illi & de Sempronio & de omnib summã ppłi roͥ potestatẽ ẽẽ dicei
nec se iuiditium ppłi tollẽ aut uelle aut posse. Sed si procensu ac ꝓ imꝑatore
qui sibi parentis eẽt loco non ualuissent preces se uestem cum eo mut aturos

Expanded text:
principio statim anni L. Hortensius tribunus plebis C. Sempronio , consuli anni prioris, diem dixit. quem cum quattuor collegae inspectante populo Romano orarent ne imperatorem suum innoxium, in quo nihil praeter fortunam reprehendi posset, uexaret, aegre Hortensius pati, temptationem eam credens esse perseuerantiae suae, nec precibus tribunorum, quae in speciem modo iactentur, sed auxilio confidere reum. itaque modo ad eum conuersus, ubi illi patricii spiritus, ubi subnixus et fidens innocentiae animus esset quaerebat; sub tribunicia umbra consularem uirum delituisse; modo ad collegas: 'uos autem, si reum perago, quid acturi estis? an erepturi ius populo et euersuri tribuniciam potestatem?' cum illi et de Sempronio et de omnibus summam populi Romani potestatem esse dicerent, nec se iudicium populi tollere aut uelle aut posse, sed si preces suae pro imperatore, qui sibi parentis esset loco, non ualuissent, se uestem cum eo mutaturos,
Abbreviated transcription (Latin):
d ea princeps legationis sic enim domo mandatũ attuleruntꝰ qnquidẽ
inquit nr̃a tueri adu̾sus iuim atq in uiriam iusta ui non uultis uestra
certe defenditis. Itaq ppłm campanum urbemq capuã agros delubra
hec dict a omnes manus ad consulem tendentes pleni lacrimarum inuesti¬
bulo curie procubuerunt

Expanded text:
d ea princeps legationis—sic enim domo mandatum attulerant—'quando quidem' inquit, 'nostra tueri aduersus uim atque iniuria iusta ui non uoltis, uestra certe defendetis; itaque populum Campanum urbemque Capuam, agros, delubra haec dicta omnes, manus ad consules tendentes, pleni lacrimarum in uestibulo curiae procubuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
imomento capi poterat. Itaq eam infectam rem M fuluius petusT M¬
lius torquatus noui consules acceperunt. In eum annum cum fabiũ confule
non petentem dicerent omnes centurie ipm̃ auctorẽ fuisse Mater licinius¬
ac tubero tradunt. differendi sibi consulatus imbellicosiorem annum. Eo ãno
maiore se usui rei publice fore urbano gesto magrãtu. Ita nec dissimulã¬
i quid mallet nec petentem tamen edilem cũrulem cumlpapirio cur
fcm̃ Iad ne ꝓterto ponerem uetustior annalium auctor piso effecit: qui eo anno
ediles carrules faisse tradit LC Domitium Gneum filium caliunũ & & spu¬
rium caruilium & fabium maximum. Id credo cognomen errorem
dilibus fecisse. secatamq fabulam mixtam exedilitiis & consularib comi¬
tiis cõuenientem errori. Et lustrum eo anno conditum Ap. Sulpitio sopho
tina hec romȩ gesta.

Expanded text:
nec munimento capi poterat. itaque eam infectam rem M. Fuluius Paetus T. Mnec munimento capi poterat. itaque eam infectam rem M. Fuluius Paetus T. Manlius Torquatus noui consules acceperunt. in eum annum cum Q. Fabium consulem non petentem omnes dicerent centuriae, ipsum auctorem fuisse Maac Tubero tradunt differendi sibi consulatus in bellicosiorem annum: eo anno maiori se usui rei publicae fore urbano gesto magistratu. ita nec dissimulantem quid mallet nec petentem tamen, aedilem curulem cum L. Papirio Cursore factum. id ne pro certo ponerem vetustior annalium auctor Piso effecit, qui eo anno aediles curules fuisse tradit Cn. Domitium Cn. filium Calvinum et Sp. Carvilium Q. filium Maximum. id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutamque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, convenientem errori. et lustrum eo anno conditum a P. Sempronio Sophtina. haec Romae gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno M Ualerius consul de prouocatiõe
in talit. diligentuis scam̃. ftio ea tum post & reges exactos lata ẽ semꝑ
a familia eademꝰ cam̃ renouande sepius haud aliam fuisse reor ꝗͣ ꝙ plus pau¬
orum opes. ꝗ libertas plebis poterant. Portia tñ lex sola prot̾go ciuiũ
uidetꝰ: que graui pena si quis uerberasset necasset ue ciuem sanxit ualeria
lex. cum eum qui prouocasset uirgis cedi securiq necari uetuisset siquis ad¬
u̾sus ea fecisset nihil ultra ꝙ̃ improbe fcm̃ adiecit. Id qui cum pudoi¬
num erat uisum credo uinculum satis ualidum legis: nunc uix feruo it a
minetur quisꝗͣ. Sellum ab eodem consule haud quaꝗͣ memor abile ad u̾sus
bellantes equos cum p̃ter animos feroces nihil ex antiqua fortuna hren
gestum ẽ. Alter consul apuleus in umbria nequinũ oppidum circũsedit
lotus erat arduus altus atq in ꝑte una p̃ceps ubi nunc narnia sita ẽ. ne ui

Expanded text:
eodem anno M. Ualerius consul de prouocatione legem tulit diligentius sanctam. tertio ea tum post reges exactos lata est, semper a familia eadem. causam renouandae saepius haud aliam fuisse reor quam quod plus paucorum opes quam libertas plebis poterat. Porcia tamen lex sola pro tergo ciuium lata uidetur, quod graui poena, si quis uerberasset necassetue ciuem Romanum, sanxit; Ualeria lex cum eum qui prouocasset uirgis caedi securique necari uetuisset, si quis aduersus ea fecisset, nihil ultra quam 'improbe factum' adiecit. id, qui tum pudor hominum erat, uisum, credo, uinclum satis ualidum legis: nunc uix serio ita minetur quisquam. bellum ab eodem consule haudquaquam memorabile aduersus rebellantes Aequos, cum praeter animos feroces nihil ex antiqua fortuna haberent, gestum est. alter consul Appuleius in Umbria Nequinum oppidum circumsedit. locus erat arduus atque in parte una praeceps, ubi nunc Narnia sita est, nec ui
Abbreviated transcription (Latin):
dem uertuntur: ibi in turba ictus remus occidit. Uulgatior fama est ludi¬
brio fris remum nouos transiluisse muros: inde abirato romulo: tum u̾bis
in crepitans adietisset. sic er at deinde quicumq alius transiliet mec¬

Expanded text:
caedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludicaedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludibrio f quoque increpitans adjecisset: Sic deinde, quicunque alius transiliet me
Abbreviated transcription (Latin):
Ita numitori albana
ꝑmissa re romulum remumq cupido cepit in his locis ubi expositi ubi edu¬
ti erant urbis condende: & supererat multitudo albanorum latino
ad id pastores quoq accesserant. qui omnes fatile spem facerent: paruam
albam puum lauinium. pre ea urbe. quae conderetur fore. Interuenit de¬
de his cogitationibus auitum malum regni cupido: atq inde fedum
tamen cohortum a satis miti principio cum gemini essent. nec etatis uere¬
cundia discrimen. fatere posset. Itaq ut dii quorum tutelle ea loca ee̾nt
aguriis legerent. qui nomen noue urbi daret. qui conditam imꝑio
geret: pall antinum romulus. remus ad uentinum ad augurandum templa
capiunt. priori remo augurium uenisse fertur: sex uultures. It aq nũtiato
augurio. cum duplex numerus remulo se ostendisset utrumq regem sua
multitudo consalut auerat. Tempore illi precepto: at hi numero auium re-¬
um trahebant: inde cum altercatione congressi certamine irarum ac

Expanded text:
ita Numitori Albana re permissa Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique educati erant urbis condendae. et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent paruam Albam, paruum Lauinium prae ea urbe quae conderetur fore. interuenit deinde his cogitationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis miti principio. quoniam gemini essent nec aetatis uerecauguriis legerent qui nomen novae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatinum Romulus, Remus Aventinum ad inaugurandum templa capiunt. priori Remo augurium uenisse fertur, sex uoltures; iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutauerat: tempore illi praecepto, at hi numero auium regnum trahebant. inde cum altercatione congressi certamine irarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
profecta multitudo repleuit castra. tum dictator auspicato egressus cam edixis¬
et ut arma milites capent. tuo ductu inquit phitice appollo tuoq num
instructus ꝑgo ad delendam urbem ueios tibiq hinc decimam ꝑtem prede
uoueo Te similr Iuno regina que nunc ueios colis precor ut nos uictores in
nram tuamq mox futuram urbem sequare: ubi te dignũ amplitudine tua tẽ¬
plum accipias. Hec p̾catus suꝑante multitudine abomnib locis urbem aggre¬
ditur quo minor abcuniculis ingruentis piculi sensus eẽt. Ueientes ign
tos hostium templa nouasq sedes expectare ultimũ illum diem agere nihil
minus timentes ꝗ̃ surreptis cunculo menibus arcem iam plenas hostiũ
inmuros. prose quisq armati discurrunt. mirantes quid nam id eẽt quod
cum ꝑ tot dies nemo se abstationib romanis mouisset tum uelut repentino
icti fouiore improuuidi currerent ad muros.

Expanded text:
profecta multitudo repleuit castra. tum dictator auspicato egressus cum edixisset ut arma milites caperent, 'tuo ductu' inquit, 'Pythice Apollo, tuoque numine instinctus pergo ad delendam urbem Ueios, tibique hinc decimam partem praedae uoueo. te simul, Iuno regina, quae nunc Ueios colis, precor, ut nos uictores in nostram tuamque mox futuram urbem sequare, ubi te dignum amplitudine tua templum accipiat'. haec precatus, superante multitudine ab omnibus locis urbem adgreditur, quo minor ab cuniculo ingruentis periculi sensus esset. Ueientes ignari se tos hostium templa nouasque sedes spectare, seque ultimum illum diem agere, nihil minus timentes quam subrutis cuniculo moenibus arcem iam plenam hostium esse, in muros pro se quisque armati discurrunt, mirantes quidnam id esset quod cum tot per dies nemo se ab stationibus Romanus mouisset, tum uelut repentino icti furore improuidi currerent ad muros.
Abbreviated transcription (Latin):
num Consul contione aduocata laudatum tribunũ x bobus au-¬
reaq corona donat: ip̃e iussus asenatu bellum maritimum curare cum p̃¬
tore uixit castra. Ibi quia res trahi segnitie grecorum non comitentium
se in atiem uidebatur dictatorem comitiorum causa.T. Manlium torqua¬
tum exaucte senatus dixit. Dictator magr̃o equitum A Cornelio coso dc̃õ
comitia consularia huit. emulumq detoris sui absentem M U aleriũ Coruũ
consulem nuntiauit. Collega coruo deplebe A popilius lenas quarto & con-¬
sul futurus datus est. Cum grecis camillo nulla memorabilis gesta res
iec illi t̾ra nec romanus mari bellator erat. postremo cum littorib a¬
rentur aqua etiam p̾ter necessaria cȩtera usui defitiente Italiam reliqu̾ẽ
Cuius ppłi ea cuiusq gentis classis fũit nihil certi ẽ. maxime sicilie fuisse
is crediderim.nam ulterior gretia ea tempest ate intestino fessa bello
iam macetonum opes horrebat.

Expanded text:
nt. consul contione aduocata laudatum tribunum decem bubus aureaque corona donat; ipse iussus ab senatu bellum maritimum curare cum praetore iunxit castra. ibi quia res trahi segnitia Graecorum non committentium se in aciem uidebantur, dictatorem comitiorum causa T. Manlium Torquatum ex auctoritate senatus dixit. dictator magistro equitum A. Cornelio Cosso dicto comitia consularia habuit aemulumque decoris sui absentem M. Ualerium Coruum — i natum annos, consulem renuntiauit. collega Coruo de plebe M. Popilius Laenas , quartum consul futurus, datus est. cum Graecis a Camillo nulla memorabilis gesta res; nec illi terra nec Romanus mari bellator erat. postremo cum litoribus arcerentur, aqua etiam praeter cetera necessaria usui deficiente Italiam reliquere. cuius populi ea cuiusque gentis classis fuerit nihil certi est. maxime Siciliae fuisse tyrannos crediderim; nam ulterior Graecia ea tempestate intestino fessa bello iam Macedonum opes horrebat.
Abbreviated transcription (Latin):
publium philonem uenit & quod bonum faustumo polepolitans ppłoq
romano ee̾t tradere se ait menia statuisse. eo fcõ utrum abse prodita an
seruata priã uideat᷑ infide romana poĩtum ẽẽ. sibi priuatim nec pacissci ꝗcꝗͣ
petere. publite pete̾ ꝗͣ patisti magis ut si successisset inceptum cogi
ꝗͣ qua stultitia & temeritate de offitio decessum. Collaudatus ab imꝑatore
nagr̃ militum ad octupandam eam ꝑtem urbis quia sannites insideb
accepit p̃sidio ei Lguntius tribunus militũ p̃positus

Expanded text:
Publilium Philonem uenit et, quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Publilium Philonem uenit et, quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Romano esset, tradere se ait moenia statuisse. eo facto utrum ab se prodita an seruata patria uideatur, in fide Romana positum esse. sibi priuatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis ut, si successisset inceptum, cogiquam qua stultitia et temeritate de officio decessum. conlaudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partem urbis quam Samnites insidebant accepit; praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc bello tam prospere comisso alteri quoq
bello quo greci obsidebant᷑ iam finis ad erat nam preterꝗͣ ꝙ intersci
munimentis hostium pars parti abscisa erat. fediora aliqͣto intra muros
his quib hostis territabat patiebant᷑. & uelut capti asuis metipĩs p̃sidiis
inligna cum liberis ac coniugib & que captarum urbiũ extrema si
patiebant᷑. Itaq cum & atarento & sannitib fama eẽt noua auxilia uentu¬
ra sannitium plusꝗ̃ uellent intra menia ẽẽ rebant᷑. T arentinorum iuuentutẽ
greci grecos haud minus ꝑ quos sanniti nolanoq ꝗ̃ ut romanis hostib
u̾sterent & expectabant. Postremo leuissimũ malorum deditio ad romanos
uisa. charilaus & nimphius princeps ciuitatis comunicato interse consilio ꝑtẽ
adrem agendam diuisere ut alter ad imꝑatorẽ romanoꝵ transfugeret
subsisteret ad p̃bendam oportimam consilio urbem. Carilaus fuit qui ad

Expanded text:
hoc bello tam prospere commisso, alteri quoque bello quo Graeci obsidebantur iam finis aderat. nam praeterquam quod intersaeptis munimentis hostium pars parti abscisa erat, foediora aliquanto intra muros iis quibus hostis territabat patiebantur et uelut capti a suismet ipsis praesidiis indigna iam liberis quoque ac coniugibus et quae captarum urbium extrema sunt patiebantur. itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset noua auxilia uentura, Samnitium plus quam uellent intra moenia esse rebantur, Tarentinorum iuuentutem, Graeci Graecos, haud minus per quos Samniti Nolanoque quam ut Romanis hostibus resisterent, exspectabant. postremo leuissimum malorum deditio ad Romanos uisa: Charilaus et Nymphius principes ciuitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam diuisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbem. Charilaus fuit qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
Codem anno Gnei & Q egninii ediles cũrules aliquot feneratorib diem¬
dixerunt. quorum bonis mulctatis exeo ꝙ impublicum redactum est enea
incapitolio limina & trium mensarum argentea uasa incella iouis. iouẽ
culmine cum quadrigis & ad uicum ruminalem simulatra infantiũ con¬
torum urbis sub u̾beribus lupe posuerunt: semitamq saxo quadrat
a capena porta aci martis edem statuerunt .o ab edilib plebeis Lutio a elio
p& C fuluio curuo exmulctatitia item pecunia quam exegerunt pecuniariis
clampnatis. ludi facti: patereq auree inedem cereris posite¬

Expanded text:
odem anno Cn. et Q. Ogulnii aediles curules aliquot feneratoribus diemdixerunt; quorum bonis multatis ex eo quod in publicum redactum est aenea in Capitolio limina et trium mensarum argentea uasa in cella Iouis Iouemque in culmine cum quadrigis et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae posuerunt semitamque saxo quadrato a Capena porta ad Martis strauerunt. et ab aedilibus plebeiis L. Aelio Paeto et C. Fuluio Curuo ex multaticia item pecunia, quam exegerunt pecuariis damnatis, ludi facti pateraeque aureae ad Cereris posit
Abbreviated transcription (Latin):
Mutata inde belli sedes est ad soram ex sannio apuliaq traducte legiones
ora ad sannites defecerat interfectis colonis romanorum. Quo cum pri
romanus ex̾citus adulciscendam ciuium necem recupandamq colomã ma¬
gnis itinerib ꝑuenisset sparsi ꝑuias speculatores sequi legiones sannitiũ nec¬
ꝓcul ab esse alii suꝑ alios nuntiarent. obuiam iti hosti. atq ad lautu¬
las ancipiti prelio dimicatum ẽ. Non cedes. non fuga alterius ꝑtis sed nox
incertis uicti uictores ne eẽnt. diremit. Inuemio apud quosclam ad u̾sam
am pagnam romanis fuisse atq in ea cecidisse Q Aulium magrũm
suffectus in locum auli C fabius magr̃ equitum cum ex̾citu nouo ab roma
aduenit ex ꝑ p̃missos nuntios consulto dictatore ubi subsisteret. quo ue tpre
siliis. Sictator cum ꝑ aliquot dies post pugnam continuisset suos intra uallũ
tius ratus ad accedendos uictorum fortium aĩos nullam alibi quam cum se¬

Expanded text:
mutata inde belli sedes est; ad Soram ex Samnio Apuliaque traductae legiones. Sora ad Samnites defecerat interfectis colonis Romanorum. quo cum prior Romanus exercitus ad ulciscendam ciuium necem reciperandamque coloniam magnis itineribus praeuenisset <et> sparsi peprocul abesse alii super alios nuntiarent, obviam itum hosti atque ad Lautulas ancipiti proelio dimicatum est. non caedes non incertos uicti uictoresne essent diremit. inuenio apud quosdam aduersam eam pugnam Romanis fuisse atque in ea cecidisse Q. Aulium magistrum equitum. suffectus in locum Auli C. Fabius magister equitum cum exercitu nouo ab Roma aduenit et per praemissos nuntios consulto dictatore ubi subsisteret quoue temporesiliis. dictator cum per aliquot dies post pugnam continuisset suos intra uallum fficacius ratus ad accendendos uirorum fortium animos nullam alibi quam in se
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc gentem clusium romamq inde uenisse com¬
ꝑio Id parum ce̾rtum est solam ne ab omnibus Cisalpinorum gallorum
ppłis ad uitam. Clusim nouo bello exterriti cum multitadinem cam for-¬
tunas hominum inusitatas cerneret. & genus armorum audirentq sepe ab
his cispadum ultraq legiones etruscorum fusas ꝗͣ ꝗͣ adu̾sus romanos nullũ
s ius sotietatis amicitie ue erat: nisi ꝙ ueientes cons anguineos adu̾su
ppłm ro. non defendissent legatos. Romam qui auxilu absenatu peterẽt
misere: de auxilio nihil impetratum. Legati tres fabii ambusti filii missi ꝗ
cogat tuendos ẽẽ. Sed melius uusum bellum ipm̃ amoueri si posset & gallos
nouam gentem pacem potius cognosci ꝗ̃ armis. Mitis leg
legatos gallisq magis ꝗͣ romanis similes habuisset

Expanded text:
hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, cum multitudinem, cum formas hominum inuisitatas cernerent et genus armorum, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones Etruscorum fusas, quamquam aduersus Romanos nullum eis ius societatis amicitiaeue erat, nisi quod Ueientes consanguineos aduersus populum Romanum non defendissent, legatos Romam qui auxilium ab senatu peterent misere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi Ambusti filii missi, qcogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentem pace potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset
Abbreviated transcription (Latin):
iubet eam alitem ea regione celi & eius dei nuntiam uenisse circum sumum
culmen hominis auspitium fuisse leuasse humano suꝑpositum capiti decus
t diuinitus eidem redderet has spes cogitationesq secum portantes urbe
ingressi sunt domicilioq ibi comꝑato Fuciũ tarquinium priscum edidere. Nã
& romanis cum nouitas diuitieq fatiebant. & ip̃e fortimam benigno alloꝗo
comit̾ in uitando benefitiisq quos poterat sibi conciliando ad uiuabat donec
in regiam quoq de eo fama ꝑlata est. Notitiaq ea breui apud regem liberalit
dexter̃q obeundo offitia infamiliaris amicitie ad duxerat uira ut publicis
ac priuatis pariter consiliis belli domiq intereẽt & per omnia exꝑtus. Postrẽo
tutor etiam liberis testato institueretur:

Expanded text:
iubet: eam alitem ea regione caeli et eius dei nuntiam uenisse; circa summum iubet: eam alitem ea regione caeli et eius dei nuntiam uenisse; circa summum culmen hominis auspicium fecisse; leuasse humano superpositum capiti decus ut diuinitus eidem redderet. has spes cogitationesque secum portantes urbem ingressi sunt, domicilioque ibi comparato L. Tarquinium Priscum edidere nomen. Romanis conspicuum eum nouitas diuitiaeque faciebant; et ipse fortunam benigno adloquio, comitate inuitandi beneficiisque quos poterat sibi conciliando adiuuabat, donec in regiam quoque de eo fama perlata est. notitiamque eam breui apud regem liberaliter dextereque obeundo officia in familiaris amicitiae adduxerat iura, ut publicis pariter ac priuatis consiliis bello domique interesset et per omnia expertus postremo tutor etiam liberis regis testamento institueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ca tum illuis nupsisset sꝑuẽtibus etruscis lucumonem exulẽ aduenã ortum¬
mnino ferre indignitatem non potuit. oblitaq ingenite erga patriã
tatis dũmodo uirum honoratum uideret consilium migrandi ab tarquiniis cepit
Roma est ad id potissimum uisa in nouo ppł̃o. uͥ omnis repentina atq ex
uirtute nobilitas fu. futurum lotum forti ac strenuo uiro regnasse tatiũ sabi¬
num / acceesitum in regnum. Nũmam a curibus & ancum sabina matre ortũ
nobilemq una ymigine nume e̾ẽ fatile ꝑsuadet ut cupido honorum & cui¬
nii materna tantum patria cẽt. Sublatis itaq rebus migrant romã
ad ianiculum fortt uentum erat. Ibi ei carpento sedenti cum uxore. Aquila
ensis demissa leniter alis pileum aufert. suꝑq carpentum cum magno
gore uolitans rursus uelut mĩsterio diuinitus missa capiti apte reponit. Inde
sublimis abiit. Accepisse id augurium leta dicitur tanaquil ꝑita ut uulgo
trusciꝰ celestium prodigiorum mulier excelsa & alta spare complexa u̾

Expanded text:
a quo innupsisset. spernentibus Etruscis Lucumonem exsule aduena ortum, ferre indignitatem non potuit, oblitaque ingenitae erga patriam caritatis dummodo uirum honoratum uideret, consilium migrandi ab Tarquiniis cepit. Roma est ad id potissima uisa: in nouo populo, ubi omnis repentina atque ex uirtute nobilitas sit, futurum locum forti ac strenuo uiro; regnasse Tatium Sabinum, arcessitum in regnum Numam a Curibus, et Ancum Sabina matre ortum nobilemque una imagine Numae esse. facile persuadet ut cupido honorum et cui Tarquinii materna tantum patria esset. sublatis itaque rebus amigrant Romam. ad Ianiculum forte uentum erat; ibi ei carpento sedenti cum uxore aquila suspensis demissa leuiter alis pilleum aufert, superque carpentum cum magno clangore uolitans rursus uelut ministerio diuinitus missa capiti apte reponit; inde sublimis abiit. accepisse id augurium laeta dicitur Tanaquil, perita ut uolgo Etrusci caelestium prodigiorum mulier. excelsa et alta sperare complexa uirum
Abbreviated transcription (Latin):
tribu mouerunt. octiplicatoq censu erarium fecẽ. quam rem ipm̃ ingenti
aio tulisse ferunt causam potius ignominie intuentem ꝗͣ ignominã. Primo
rũm ꝗ̃ ꝗ̃ diminutum Censure uis noluissent exemplo acerbitatis tr̃¬
tensorie offensi sunt: quippe cum se quisꝗͣ duituis ac sepius subiectũ censo¬
ribus fore cerneret . ꝗ̃ censuram gestaret. ppłi certe tanta indignatio co¬
horta dicit᷑ & uix acensorib nullius auctoritate p̃terꝗͣ ipius Aamerci de¬
tereri quiuerit. Tribuni plebis assiduis contionibus prohibendo consularia
mitia cum res ꝓpe ad interregnũ deductura e̾e̾t euicere tandem ut tͥ
militum consulari potestate crearent᷑ uictorie p̃mium qđ petebat᷑: ut plebeiꝰ
crearet. nullum fuit. omnes patritii creati sunt Mfabius iubilamis M folius
L Sergius fidenas.

Expanded text:
tribu mouerunt octiplicatoque censu aerarium fecerunt. quam rem ipsum ingenti tribu mouerunt octiplicatoque censu aerarium fecerunt. quam rem ipsum ingenti animo tulisse ferunt, causam potius ignominiae intuentem quam ignominiam; primores patrum, quamquam deminutum censurae ius noluissent, exemplo acerbitatis censoriae offensos, quippe cum se quisque diutius ac saepius subiectum censoribus fore cerneret quam censuram gesturum: populi certe tanta indignatio coorta dicitur ut uis a censoribus nullius auctoritate praeterquam ipsius Mamerci deterreri quiuerit. tribuni plebi adsiduis contentionibus prohibendo consularia comitia cum res prope ad interregnum perducta esset, euicere tandem ut tribuni militum consulari potestate crearentur. uictoriae praemium quod petebatur ut plebeius crearetur nullum fuit: omnes patricii creati sunt, M. Fabius Uibulanus M. Folius L. Sergius Fidenas .
Abbreviated transcription (Latin):
edidere qđ monumentum eẽt dictare cupiens censuram minuire parat
u nimiam potestatem ratus seu non tam magnitudie honoris ꝗͣ diutu¬
tatis offensus. Contione itaq aduocata rem puͣ foris gerendam ait. tutaq
omnia p̃standa deos suscepisse se quod intra muros agendum e̾e̾t libertati
roͥ consulturum maximam autem eius custodiã e̾ẽ. si magna impia
diuturna non ee̾nt & tpris modus imponẽtur quib uiris imponi non posset
s magistratus annuos e̾ẽ. quĩquenalem censuram grauem e̾ẽ. Isdem ꝑ te
annos magna ꝑte uite obnoxios uiuẽ se legem laturum ne plusꝗ anua
ac semestris censura ee̾t. Consensu ingenti ppłi legem postero die ꝑtulit: &
dictatura me abdico. Deposito suo magistratu mõ aliorũ magrãtui impo
sito altĩ cum gratulatione ac fauore in genti ppłi domum ẽ reductus. Gesta¬
urbe. Censores egre passi Mamercum ꝙ magratum ppłi roͥ. minuis

Expanded text:
edere quod monumentum esset dictaturae cupiens, censuram minuere parat, edere quod monumentum esset dictaturae cupiens, censuram minuere parat, seu nimiam potestatem ratus seu non tam magnitudine honoris quam diuturnitate offensus. contione itaque aduocata, rem publicam foris gerendam ait tutaque omnia praestanda deos immortales suscepisse: se, quod intra muros agendum esset, libertati populi Romani consulturum. maximam autem eius custodiam esse, si magna imperia diuturna non essent et temporis modus imponeretur, quibus iuris imponi non posset. alios magistratus annuos esse, quinquennalem censuram; graue esse iisdem per tot annos magna parte uitae obnoxios uiuere. se legem laturum ne plus quam annua ac semestris censura esset. consensu ingenti populi legem postero die pertulit edictatura me abdico'. deposito suo magistratu, imposito fine alteri, cum gratulatione ac fauore ingenti populi domum est reductus. censores aegre passi Mamercum quod magistratum populi Romani minuisset