comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum eruditio plena litt̾arũ in eos conflueret: ⁊ deinde qͣsi philosophi adgub̃nandã
rempublicã ñ iam rudes ꝓcedent. IYuͦ karolus iste gener eduuardi multis ca
lamitatib arollone coactus partẽ illi gallie quȩ nc̃ normannia uocat᷑. concessit. Lõ¬
gum ẽ. ꝑsequi qͦt annis ⁊qͣnta audatia omĩa inquietau̾int norhmanni. ab occeano
britannico ut añ cõmemoraui usq adtirrenũ mare. Frimũ hasten. mox rollo. Q
nobili s ꝑ uetustatem obsoleta ꝓsapia norichoꝵ ortꝰ. regis p̃cepto patͥa carens. młcoᷤᷤ
quos uł es alienũ. uł conscĩa scelerũ exagitabat magnis speb sollicitatos secũ ab¬
dux̃. Itaq piraticã agg̃ssus cũ ubiq lib̃a spaciaret᷑ insania ap̃ karnotũ hesit. Si¬
qͥdem ciues nec armis nec muris c̃fisi. beate dñe Marie suffragiũ adorant. Cami¬

Expanded text:
primum eruditio plena literarum in eos conflueret, et deinde quasi philosophi ad gubernandam primum eruditio plena literarum in eos conflueret, et deinde quasi philosophi ad gubernandam rempublicam non jam rudes procederent. DE lamitatibus a Rollone coactus, partem illi 199 Galliae, quae nunc Normannia vocatur, concessit. Longum est persequi quot annis et quanta audacia omnia inquietaverint Northmanni ab oceano Britannico, ut ante commemoravi, usque ad Tyrrhenum mare. Primo Hasteng, mox Rollo, qui nobili sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum ortus, regis praecepto patria carens, multos, quos vel aes alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit. Itaque piraticam aggressus, cum ubique libera spatiaretur insania, apud Carnotum haesit; siquidem cives, nec armis nec muris confisi, beatae dominae Mariae suffragium adorant. Cami
Abbreviated transcription (Latin):
hildã ethildã edgithã elfgiuã. Prima ⁊t̾cia celibatũ dõ uouentes elfieda insacͣto. ethel¬
hilda in laico tegmine t̾renarũ nuptiarũ uoluptatẽ fastidiere. Iacent ambe & ilto
ne iuxta matrẽ tumulate. Edgifam dedit pr̃ karolo regi ut dixi: echildã fr̃ ethelstanꝰ
hugoni. hedgiuã & elsgiuã idem germanꝰ misit henrico alamannor. imꝑatori. Quarũ
sccdam othoni filio ille locauit. alt̾am cuidã duci iuxta alpos. Suscepitetiã ext̾cia uxo¬
re ẽgrua uocabulo filios duos. edmundũ ⁊echredũ qui ambo p̃ ethelstanũ regnart᷑.
filias duas edburgam ⁊ edgiuã. Edburga sacͣta xp̃o uirgo & intonie quiescit. Edguã
speciositatis eximie mulierẽ. c̃iunxit fr̃ ethelstanꝰ ludouico aqͥtanoꝵ pͥncipi. filias
suas ita instituerat ut litt̃is omnes ininfantia maxime uacarent. moxetiã colũ &
acum exercere c̾suesc̾ent: ut his artib pudice impubẽ uirginitatẽ tͣnsig̾ent. filios ut

Expanded text:
elibatum Deo voventes, Edfleda in sacrato, Ethelhilda in laico tegmine, terrenarum nuptiarum voluptatem fastidiere: jacent ambae Wiltoniae, 198 juxta matrem tumulatae. Edgifam dedit pater Karolo regi, ut dixi; Ethildam frater Ethelstanus Hugoni, Edgitham et Elfgivam idem germanus misit Henrico Alamannorum imperatori, quarum secundam Othoni filio ille locavit, alteram cuidam duci juxta Alpes. Suscepit etiam ex tertia uxore, Edgiva vocabulo, filios duos, Edmundum et Edredum, qui ambo post Ethelstanum regnarunt: filias duas, Edburgam et Edgivam. Edburga, sacrata Christo virgo, Wintoniae quiescit: Edgivam, speciositatis eximiae mulierem, conjunxit frater Ethelstanus Lodowico Aquitanorum principi. Filias suas ita instituerat ut literis omnes in infantia maxime vacarent, mox etiam colum et acum exercere consuescerent, ut his artibus pudice impubem virginitatem transigerent; filios, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ludouicũ. qui nc̃ in fñcta regnat. S ut adͥ nt̃m eduuardũ reũtat: qͥd ei tp̃r de reno¬
uandis epatib apapa formolo p̃ceptũ sit. iocundũ puto memoratu. Ftaq uibi
eisdem qͥb inuem scͥpta int̾seram. Anno quo anatiuitate dñi t̾nsacti st̃
anni nongenti.iiii. misit papa formosus angliã epłas. q̃b dabat ex cõmunica¬
tionẽ ⁊ naledictionẽ regi eduitard̃o ⁊ omib subiectis eiꝰ ꝓbñclictio ẽ q̃m decat beai¬

Expanded text:
cum, qui nunc in Francia regnat. Sed, ut ad nostrum Edwardum revertar, quid ejus tempore de renovandis episcopatibus a papa Formoso praeceptum sit, jocundum puto memoratu: itaque verbis eisdem quibus inveni scripta interseram. § 129. Anno quo a nativitate Domini transacti sunt anni nongenti quatuor, misit papa Formosus in Angliam epistolas, quibus dabat excommunicationem et maledictionem regi Edwardo, et omnibus subjectis ejus, pro benedictione quam dederat bea
Abbreviated transcription (Latin):
thoricis appellat. Floquiũ extusat: consuctudo iluꝰ tp̃is laudũ nmiecate ab ornat
fauor ethelstan ndhuc inuentis. fautag familiari stilo subnceta : q̃ uuarat
dieb urbem legionũ fiducia britonũ rebellantẽ. ac̃tumacia cõpescun
biꝙ p̃sidio militũ posito ap̃ ferdunã uillã tact᷑ ualitudine uitã p̃sentẽ exunc¬

Expanded text:
rhetoricis appellat. Eloquium excusat consuetudo illius temporis, laudum nimietatem adornat rhetoricis appellat. Eloquium excusat consuetudo illius temporis, laudum nimietatem adornat favor Ethelstani adhuc viventis. Pauca igitur familiari stylo subnectam, quae videantur diebus, urbem Legionum, fiducia Britonum rebellantem, a contumacia compescuit: ibique praesidio militum imposito, apud Ferendunam villam, tactus valetudine, vitam praesentem exu
Abbreviated transcription (Latin):
lum acueret: gladiꝰ eiꝰ fortuitu uagina excidit. Uͦcͥca cũ omia formidinis ⁊ ceci
tumultꝰ plena cẽnt: inclamato dõ ⁊ scõ aldelino reductaq aduaginã manu
inuenit ensem: qui hodieq ꝓmieacło inthesauro regũ seruat᷑. Est sane ut auĩt
una parte sectilis nec unq̃ auri aut ang̃nti ieceptibił. hocdi dono fretꝰ simulq
ꝙ iam elucescebat: noritũ adortuis totadie adusꝙ aduesꝑam indefessꝰ fugauit cum exerettu
e hoc rege ñ inualida ap̃ anglos fama serit᷑ qđ nemo legaliꝰ uł lutatiꝰ rem pibsa
amministraũit Qnqͣm litt̾as illũ scifse pauci admodũ dies ft̃ qđ didicim. Inqdã
sane uolumme uetusto: in quo sẽptor cũ difficultate mat̾ie suctabat᷑. iudiciũ aĩ sui
pͥncipis uagatur eo dicen di gnẽ qđ suffultũ rex facundie romane. nilliꝰ ine

Expanded text:
lum acueret, gladius ejus fortuitu vagina excidit. Quocirca, cum omnia formidinis et caeci lum acueret, gladius ejus fortuitu vagina excidit. Quocirca, cum omnia formidinis et caeci tumultus plena essent, inclamato Deo et sancto Aldelmo, reductaque ad vaginam manu, invenit ensem, qui hodieque pro miraculo in thesauro regum servatur. Est sane ut aiunt una parte sectilis, nec unquam auri aut argenti receptibilis. Hoc Dei dono fretus, simulque quia jam illucescebat, Noricum adorsus, tota die usque ad vesperam indefessus fugavit cum exercitu. e hoc rege non invalida apud Anglos fama seritur, quod nemo legalius vel literatius rempublicam administraverit. Quanquam literas illum scisse, pauci admodum dies quod didicerim in quodam sane volumine vetusto, in quo scriptor cum difficultate materiae luctaagatur, eo dicendi genere quod suffultum rex facundiae Romanae Tullius in
Abbreviated transcription (Latin):
Qd hostem p̃ocłis positũ. ñ ꝓdidifs: hoc responsũ accep̃. Idem sac̃m̃tũ qđ t̃ nuꝑ orex¬
feci. qͦndã analauo dedit. Qd̾ si mipso me uidisses uiolare: deteqͣ posses exẽplũ
simile cau̾e. S dignare famuli audire c̃siliũ: ut hinc tentoriũ amoueas. alioq
loco usq dum partes relit̾e ueniant manens inimicũ putulant᷑ insultantẽ. mo¬
desta cunctatione frangas. Dicto ꝓbato: discessũ ÷ iltinc. Analauus nocte paratꝰ
adueniens. ep̃m q̃ndã qui uesꝑe ad exercitũ ueñat: nesciuisgerũ gestarũ ꝓuiridantiᷤ
campi eqͣre ibi tab̾nacłm tetend̾at cum toca familia occidit. Tum ult᷑ pg̃diens. re¬
gem ipsũ imparatũ offendit. qͥppe qui nicħ tale hostem ausurũ tim̃s. large quieti
indulserat. S cũ canto fremitu stratiꝰ excuss. suos qͣntũ ꝑ id noctis pot̾at ad bel¬

Expanded text:
quod hostem prae oculis positum non prodidisset, hoc responsum accepit: « Idem sacquod hostem prae oculis positum non prodidisset, hoc responsum accepit: « Idem sacfeci, quondam Analafo dedi; quod si in ipso me vidisses violare, de te quoque posses exemplum simile cavere. Sed dignare famuli audire consilium, ut hinc tentorium amoveas; alioque loco, usque dum partes relictae veniant, manens inimicum petulanter insultantem modesta cunctatione frangas. » Dicto probato, discessum est 208 illinc. Analafus, nocte paratus adveniens, episcopum quemdam, qui vespere ad exercitum venerat, nesciensque rerum gestarum, pro viridantis campi aequore, ibi tabernaculum tetenderat, cum tota familia occidit. Tum ultra progrediens regem ipsum imparatum offendit, quippe qui nihil tale hostem ausurum timens large quieti indulserat. Sed cum tanto fremitu stratis excussus, suos, quantum per id noctis poterat, ad bel
Abbreviated transcription (Latin):
suitandẽ magnis artib ducũ. magnis uirib militũ. ap̃ brunesfeld occursum. Ille
qui tantũ ꝑil̃m imminẽ cerñet: hastu exploratoris munꝰ aggress ꝰ depositis regus in¬
signib. assũptaq in manib eithara. adtentoriũ regis nr̃i ꝓgredit᷑. Ubi cũ ꝓforib
cantitans int̾dũ qͦ qͣtet dulci resonantia filia tumultu facile admissꝰ ÷ ꝓfessus
ininũ qui hꝰm̃ arte stipẽ cotidianã mercaret᷑ regẽ ⁊ conuiuas musico accomate
Alqͣntisꝑ delimuit. cũ int̾ psallendũ omĩa scrutaret᷑ ocłis. Postꝗͣ sacietas eden¬
di finẽ delitiis imposuiss. ⁊ seu̾itas amministnͣdi belli incolloqͥo ꝓcerũ recrudescẽt:
abire ussus. p̃ciũ cantꝰ accep̃. Qđ asportare nausians sub se int̾rã defodit. Hota¬
tũ id aqͦdã quiolim illi militass : ⁊ confestĩ adelstano dic̾tũ. Ipse hominẽ incusãs

Expanded text:
cui tandem magnis artibus ducum, magnis viribus militum, apud Brunefeld occursum. Ille, cui tandem magnis artibus ducum, magnis viribus militum, apud Brunefeld occursum. Ille, qui tantum periculum imminere cerneret astu exploratoris munus aggressus, depositis regiis insignibus, assumptaque in manibus cithara, ad tentorium regis nostri progreditur: ubi cum prae foribus cantitans, interdum quoque quateret dulci resonantia fila tumultu, facile admissus est, professus mimum qui hujusmodi arte stipem quotidianam mercaretur. Regem et convivas musico acromate aliquantisper delinivit, cum inter psallendum omnia oculis scrutaretur. Postquam satietas edendi finem deliciis imposuisset, et severitas administrandi belli in colloquio procerum recrudesceret, abire jussus pretium cantus accepit. Quod asportare nauseans, sub se in terra defodit. Notatum id a quodam qui olim illi militasset et confestim Athelstano dictum. Ipse hominem incusans
Abbreviated transcription (Latin):
qͦt ⁊ qͣnta fec̃it scb̃e dissimulo. Illd̃ ñ tͣnsiliã qđ uix aliq̃d incota anglia uetustũ fũic
qđ ñ uł edificiis uł ornam̃tis aut libͥs. aut p̾diis. decorauit. Ita recentia ex ꝓfesso: u.¬
tusta qͣli aliud agens. artifici benignitate insignibat. Cum sictrico rege northahimbroꝵ
dͥata ei in mat̾moniũ una exsororib uicturũ fedꝰ ꝑculit. Quo ꝑͥannũ mortuo: ꝓuin-¬
trã illã sibi subegit expulso qdã adeliuilfo qui rebellabat. Et qr nobilis anim semel
cece regnis compulit. Es tam̃ ñ multo pꝰ miseratione infractꝰ inantiquũ statũ sub se
regraturos ꝯstituit: głosuis eẽ ꝓnuntians regẽ fac̾e. qͣm regẽ eẽ. Ptremũ illi bellũ¬
cum analauo fuit. sictrici filio: qui spe inuadendi regni cũ sup̃dicto ꝯstantino
itm rebellante t̾minos tͣnsierat: ⁊ ethelstano c̃fulto cedente. ut głosiꝰ iam insultan¬
tem uincet. multũ in angliam ꝑcesserat. Iuuienis audacisimꝰ ⁊ illitita spirans aĩo.

Expanded text:
nsiliam, quod vix aliquod in tota Anglia vetustum fuerit quod non vel aedificiis, vel ornamentis, aut libris, aut praediis, decoravit. Ita recentia ex professo, vetusta quasi aliud agens artifici benignitate insignibat. Cum Sihctrico rege Northanhimbrorum, data ei in matrimonium una ex sororibus, victurum foedus perculit; quo post annum mortuo, provinciam illam sibi subegit, expulso quodam Aldulfo qui rebellabat. Et quia nobilis animus, scedere regnis compulit. Quos tamen non multo post, miseratione infractus, in antiquum statum sub se regnaturos constituit; gloqui spe 207 invadendi regni, cum supradicto Constantino iterum rebellante, terminos transierat. Et Ethelstano ex consulto cedente, ut gloriosius jam insultantem vinceret, multum in Angliam processerat juvenis audacissimus et illicita spirans animo,
Abbreviated transcription (Latin):
el sidus psꝑum ei regnũ olim inp̃catꝰ fuãt: uidens ⁊ grose cõplexꝰ spectate spe
puerũ ⁊gestuũ elegantiũ. Quẽ ettam p̃mature milicem fecãt: Conatũ dlamr¬
decoccinea gemmato balteo. ense saxonico cũ uagina auira. Pħ incuria file
ethelflede. ⁊ gñr etheredi educandũ curauerat. ubi multo studio amite .⁊ p̾da¬
rissimi ducis ad omen regni altꝰ glã uircutũ caltauit d& pssit inudiã. p̃ mo¬
tem patͥs ⁊ int̾itum frĩs inregẽ ap̃ hingestune coronatꝰ. Uñ ptantor. succestiuui

Expanded text:
olim imprecatus fuerat, videns et gratiose complexus spectatae speciei puerum et gestuum elegantium; quem etiam praemature militem fecerat, donatum chlamyde coccinea, gemmato baltheo, ense Saxonico cum vagina aurea. Post haec in curia filiae Ethelfledae et generi Etheredi educandum curaverat; ubi multo studio amitae et praeclarissimi ducis ad omen regni altus, gloria virtutum calcavit et pressit invidiam, post mortem patris et interitum fratris in regem apud Kingestune
Abbreviated transcription (Latin):
sepultuiã eũ eodẽ intome m̾uerat. Itaꝙ magno c̃sensu optimatũ. ibidem
edelstan electꝰ ap regã uillã que uocat᷑ iongestune coronatꝰ : qͣmui quidã
cluredꝰ cũ ⁊facciosis suis quia seditiosemꝑ inuenit cõplices. obuiare tẽptass Cuiꝰ qui fuit
finis postius u̾bis ipsiꝰ regis referemꝰ. Occasio c̃tdictionis ut fert̃. ut adelstanꝰ exc̃cubina
natꝰ eẽt. S ipse p̃t̾ hancnotã si tñ uera ÷ nich ignobile hñs. om̃s antecessores deuotio¬

Expanded text:
idem Ethelstanus electus, apud regiam villam quae vocatur Kingestune coronatus est: quamvis quidam Elvredus cum factiosis suis quia seditio semper invenit complices obviare tentasset, cujus qui fuerit finis posterius verbis ipsius regis referemus. Occasio contradictionis, ut ferunt, quod Ethelstanus ex concubina natus esset; sed ipse, praeter hanc notam, si t
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is regio gece isorũ id ÷ westsaxonũ. Qͦ audito: c̃gregauit rex eduuarꝰ sinodũ
adrinmulta opari aut̃ pauci. eleger t̃ ⁊ cstituert̃ singlos ep̃os. singlis ꝓnintes¬
gesuisoꝵ ⁊qd oli duohabuer̃: inqͥ̃nq diuiser̃. Acto ccilio arhiep̃s iomã cũ hono¬
rificis inuñib adũt. parã magna humilitate placaũ decrta regis i ecitanis.
qi apsico maxime placuit. Rediens ad pat̾am murbe cantuarie uno die sept̃
epos septẽ ecl̃s ordinaũ. fridestanũ adecłiã uiuntoniensẽ. adelstanũ ad cou¬
imereis cenulsũ adciuitate dorecestre. hoc aũt totũ papa firmaũ ut d ãpnaret̃

Expanded text:
Gewisorum, id est, West-Saxonum. Quo audito, congregavit rex Edwardus synodum quidem multa, operarii autem 204 pauci, » elegerunt et constituerunt singulos episcopos singulis omam cum honorificis muneribus adiit, papam magna humilitate placavit, decreta regis recitavit, quod apostolico maxime placuit. Rediens ad patriam, in urbe Cantuariae uno die septem episcopos septem ecclesiis ordinavit; Fridestanum ad ecclesiam Wintoniensem, Adelstanum ad Cornuet Merciis Chenulfum ad civitatem Dorcestrae: hoc autem to
Abbreviated transcription (Latin):
rax est reportaute. ꝓt̾ea munꝰ om̃ obrito p̃ciosi partẽ dnici ligni qu gapa mnaumo
edi missa. Monastia ubi oportunũ uidebat conftrir̃ : nũ mnadelingia n eã tatais

Expanded text:
rax est, reportavit. Praeterea munus omni obrizo pretiosius, partem Dominici ligni, a papa Marino rax est, reportavit. Praeterea munus omni obrizo pretiosius, partem Dominici ligni, a papa Marino regi missam. Monasteria ubi opportu
Abbreviated transcription (Latin):
b exegisse diunt. ut in comodor. ammoniti segniꝰ illecebͣs mundanas am
regis imerior. Licet enĩ ut qͥdam ait leges int̾ arma sileant. ille int̾ fre¬
mitꝰ amoꝵ leges tulit quib sui ⁊ diuino cultui ⁊ discipline militari as¬
suelẽtt Et ꝙ occasione barbaroꝵ ⁊̃ indigene inrapinas anhelau̾ant ades ut nuli tutꝰ eo¬
me asꝰ cẽt siũ armor p̃sidio centurias qͣs dict̃ hundret ⁊e decimas qͥd titingos ut cau instrait.
ar omuis anglus legałr dũ taxat. uiuens hr̃et ⁊centuriã ⁊ deuinã. QS siqͥs aliunst delutim
lusaret̃. satĩ excenturia ⁊ decima exbibet qui cũ uacarent. Quiũ huismi ullĩ sĩ reporen
inqͣdriuiũ fundunt᷑ armillas aures iub̃et suspendi que urantĩ amd icate ide nt are
ñ eẽnt qui eas abripent. Elemosins intentꝰ pͥui legra eccłar sic̃ pat statuerat roboraũ

Expanded text:
bus exegisse aiunt, ut, incommodorum admonitu, segnius illecebras mundanas ampbus exegisse aiunt, ut, incommodorum admonitu, segnius illecebras mundanas ampprosequenda, vita regis interior. Licet enim, ut quidam ait, leges inter arma sileant, ille inter fremitus armorum leges tulit, quibus sui et divino cultui et disciplinae militari assuescerent. Et quia occasione barbarorum etiam indigenae in rapinas anhelaverant, adeo ut nulli tutus commeatus esset sine armorum praesidio, centurias quas dicunt hundrez, et decimas quas thethingas vocant, instituit, ut omnis Anglus, legaliter duntaxat vivens, haberet et centuriam et decimam. Quod si quis alicujus delicti insimularetur, statim ex centuriin quadrivium finduntur, armillas aureas juberet suspendi, quae viantium aviditatem riderent, dum non essent qui eas abriperent. Eleemosynis intentus privilegia ecclesiarum, sicut pater statuerat, roboravit;
Abbreviated transcription (Latin):
suos corroborans. Solꝰ adũsum pectꝰ hostib inferre solus inclinatã aciem resti¬
tuere. Ostendunt᷑ ab accolis loca singła inqͥb uel male fortunc coprã uel bone
coꝑsensit inopiã. Cum elfredo enĩ ⁊̃ uicto ⁊̃ iacente luctandũ erat. Adeo cũ
onimo c̃tritũ putares: uelut anguis lubricꝰ de manu tenentis claps᷑. ecau̾ms
subitꝰ emengebat: sponte insultantes inimicos adoriens. Plerũq p̾fugã in¬
portabilis ⁊ memoriã repulse curuspectior ⁊ ardore uindicte audatior. Ex
egelsi itha filia egelredi comitis tulit lib̾os ethelsx ithã red ardũ. qͥ post
seregnauit. cchelfledã que nupta fuit echelredo comiti m̃cioꝵ. echeluuardũ
q lict̾atissimũ phibent. elfiedã ⁊elxifam uirgines. Ualitudinis adu̾se ut¬
qui semꝑ uł fico uł aliquo int̾raneor morbo agitarent᷑. S hoc eũ adeo p̃ci¬

Expanded text:
suos corroborans; solus adversum pectus hostibus inferre, solus inclinatam aciem restisuos corroborans; solus adversum pectus hostibus inferre, solus inclinatam aciem restituere. Ostenduntur ab accolis loca singula, in quibus vel malae fortunae copiam, vel bonae persensit inopiam. Cum Elfredo enim etiam victo, etiam jacente, luctandum erat; adeo, cum omnino contritum putares, « velut anguis lubricus de manu tenentis elapsus, » e cavernis subitus emergebat, sponte insultantes inimicos adoriens: plerumque post fugam importabilis, et memoria repulsae circumspectior, et ardore vindictae audacior. Ex Egelswitha, filia Egelredi comitis, tulit liberos, Ethelswidam, et Edwardum, qui post se regnavit; Ethelfledam, quae nupta fuit Ethelredo comiti Merciorum; Ethelwardum, quem literatissimum 186 perhibent; Elfredam et Elfgifam, virgines. Valetudinis advequi semper vel fico, vel aliquo interaneorum morbo, agitaretur; sed hoc eum a Deo preci
Abbreviated transcription (Latin):
ifidelitatẽ suã cum filia ethelfieda concessit. Ille magna uirtute ⁊ fide ag̾e
cõmissa tutari sedulo. Orientales ⁊ nortãhĩbroꝵ iã dudũ discessionẽ arege
parturientes instatu c̃tinuit: obsides p̃bere cõpellens. Qd̃ qͣntũ ꝓfec̾it seq̃ns
occasio pbauit. Nam cum illis xiiii. annis ꝓbauit. pace serenitate ⁊ glebe uber¬
tate anglia gaudet rediĩt aquilonales lues illa barbaroꝵ. Iterũ bella. itm ce¬
des. de nouo north̃ahimbroꝵ ⁊ orientaliũ angloꝵ conurationes. S nec ad¬
uene nec indigene pari qua suꝑiorib anniᷤ: sorte ꝑfuncti. Illi transmarmis
p̃lis imminuti segniores nutu ad inua / dendũ. Isti usu belloꝵ tortam̃tis
regis animati proptiores erant ñ solũ adrefistendũ s ⁊ lacessendũ. Rex ip¬
seinpigre inipsis necessitatib aderat nota uirtutis sue sp̃e alienos t̾ritans. ⁊

Expanded text:
in fidelitatem suam cum filia Ethelfleda concessit. Ille magna virtute et fide agere, in fidelitatem suam cum filia Ethelfleda concessit. Ille magna virtute et fide agere, commissa tutari sedulo, Orientales et Northanhimbros, jamdudum discessionem a rege parturientes, in statu continuit, obsides praebere compellens. Quod quantum profecerit, sequens occasio probavit. Nam cum, illis quatuordecim annis, pacis serenitate et 185 glebae ubertate Anglia gauderet rediit aquilonalis lues illa barbarorum. Iterum bella, iterum caedes, denuo Northanhimbrorum et Orientalium Anglorum conjurationes; sed nec advenae, nec indigenae, pari qua superioribus annis sorte perfuncti. Illi, transmarinis praeliis imminuti, segniores erant ad invadendum: isti, usu bellorum, et hortamentis regis animati, promptiores erant, non solum ad resistendum, sed et ad lacessendum. Rex ipse impigre in omnibus necessitatibus aderat, nota suae virtutis specie alienos territans et
Abbreviated transcription (Latin):
tirus. Arcet᷑ tota nocte humana custodia uigilat tm̃ martin gła. Nã postã die
apparuit cutis hominis aparte germanaͥ solita deformitate lurida. Et nedarent e
uentui miracłm: obũtunt martino latꝰ morbidũ. Iã uͦ cũ pͥmo aurora inlucẽ ꝓ¬
repct: afestinantib ministris inuenit᷑ tur tota cute integer: tota incolumis
tunc ⁊ deincepsꝑ patroni suffragiũ toto familiare cumulabãt marsupiũ. do¬
nec pacis aura clem̃tior ꝓpͥiis cos penatib inuex̃. Latruncłi enĩ tredecĩ annis
gallias infestantes ad extremũ abernulso imꝑatore ⁊ brittannis multis p̃liis
uicti mangliam oportunũ scił tiranuudis suffragiũ c̃uolau̾e. Quo spacio el¬
uredꝰ totam insulã p̃t̃ qͦd dani habebant: animosubdidat suo. Uelentes enĩ
angli ineius potestatẽ c̃cesserant: gaudentes se talẽ uirũ edidisse qui posset
illos inlib̃tatẽ euehere. Lundoniã capt̃ regni mercioꝵ cuidã pͥmario ethredo

Expanded text:
tuus; arcetur tota nocte humana custodia, vigilat tantum Martini gloria. Nam postera die apparuit cutis hominis a parte illius ventui miraculum, obvertunt Martino latus morbidum: jam vero cum primo aurora in lucem proreperet, a festinantibus ministris invenitur vir tota cute integer, tota incolumis,tunc et deinceps, per patroni suffragium tuto familiare cumulabant marsupium, donec pacis aura clementior propriis eos penatibus invexit. Latrunculi enim, tredecim annis Gallias infestantes, ad extremum ab Ernulfo imperatore et Brittannis multis praeliis victi, in Angliam opportunum scilicet tyrannidis suffugium, convolavere. Quo spatio Elfredus totam insulam, praeter quod Dani habebant, animo subdiderat suo; volentes enim Angli in ejus potestatem concesserant, gaudentes se talem virum edidisse, qui posset illos in libertatem evehere. Londoniam, caput regni Merciorum, cuidam primario, Etheredo,
Abbreviated transcription (Latin):
eligente: karolus ñ nicheil motꝰ respondit. Sime elegisses: filiũ meũ hrres. Se ꝙ
siliũ meũ elegisti: nec me nec illũ habebis. Itaq inmonastĩo locatã quo uicã opri¬
lont̃ tnsigere posset: ñ multo pͦ depulit stuprirã. huiꝰ malignitate ꝑculsi saonẽ
decretũ qd̾ dixi ꝓtulert̃ s id ethelilsulirs benignitate sua infirmauit. Paucis u̾ar

Expanded text:
eligente, Karolus nonnihil motus respondit: « Si me elegisses, filium meum haberes; sed, quia eligente, Karolus nonnihil motus respondit: « Si me elegisses, filium meum haberes; sed, quia filium meum elegisti, nec me nec illum habebis. » 170 Itaque in monasterio locatam, quo vitam opulenter transigere posset, non multo post depulit stupri ream. Hujus malignitate perculsi, Saxones decretum quod dixi protulerunt; sed id Ethelwulfus benignitate sua i
Abbreviated transcription (Latin):
habitã thiono etiã contͣmorẽ & estsaxonũ iuxta se locabat. Noneñ westsaro¬
nes regurã uel uixta regem sed̾e. uł regine appellatione insigniri patiunt᷑. ꝓpt̾
malitiã egbunte filie offe regis mercioꝵ. Ea ut p̃ditimꝰ brichtto regi &x est saxoñ
nupias pengnũ ut arunt uirum inꝑnitiẽ insontũ neqͣm consiliis armare.
qs uł in simulare neq̃bat potionib noxiis int̾ciꝑe. somꝑtũ in qͥdã adolescentiilo
reg. dilectissimo: quẽ illa ueneno sustulit. sonfestĩq brichtͥtus decubuit ⁊ deces¬
sit q̃elex potu sine iegie mmirũ c̃scĩa p̃gustau̾tat. Effusus gͦ rumor inuulg ue¬
nesica regno excedẽ coegit. Illa add harolummagnũ ꝓfecca: forte cum uno filio
stancẽ inuenit. Sblatis xenis imꝑator ludibundꝰ ⁊ioci plenꝰ eamquẽ mallet ues
se uu filiũ eligere p̾cepit. Ium edbuna contuitu uiridis pulcritudmis ephebũ

Expanded text:
habitam throno etiam, contra morem West-Saxonum, juxta se locabat; non enim West-Saxohabitam throno etiam, contra morem West-Saxonum, juxta se locabat; non enim West-Saxones reginam vel juxta regem sedere, vel reginae appellatione insigniri, patiuntur, propter malitiam Edburgae filiae Offae regis Merciorum. Ea, ut praediximus, Brihtrico regi West-Saxonum nupta, benignum ut aiunt virum in perniciem insontum nequam consiliis armare; quos vero insimulare nequibat, potionibus noxiis intercipere . Compertum in quodam adolescentulo regi dilectissimo, quem illa veneno sustulit; confestimque Brihtricus decubuit, et decessit, quod ex potu sine reginae nimirum conscientia praegustaverat. Effusus ergo rumor in vulgus veneficam regno excedere coegit. Illa, ad Karolum magnum profecta, forte cum uno filiorum stantem invenit; oblatis xeniis, imperator, ludibundus et joci plenus, eam quem mallet, vel se vel filium, eligere praecepit. Tum Edburga, contuitu viridis pulchritudinis, ephoebum
Abbreviated transcription (Latin):
henricꝰ qui misit ad ethelstanũ regem angloꝵ. ꝓduab sororib suis algicha red
gicha. Quarũ postĩorẽ filio suo otoni collocauit: altam curdã aduri iuxta alpes
nuptũ dedit. Ita hodieq imꝑium romanoꝵ ⁊ regnũ francoꝵ. ab antiqͣ unione scifsũ. al-¬
terũ imꝑatores attm reges ht̃. S qr multũ apposito excessi dum meiuiuat illustriũ
francoꝵ seriem lineatĩ ꝑtende nunc iã inceptã uiam repetens ad ethel&i fum re
niumducta: alit̃ qͣm putabat aĩos qͦrũdã offendit. Siqͥdem ethelbaldꝰ filiꝰ eiꝰ ⁊scirebur
regno eum ꝓtͣbare nitebant᷑. S
maturiori mediante c̃silio: regnũ int̾
parentẽ ⁊ plem draisũ. Iniusta
ea fuit parcicio. adeo malignitas obti¬
nuerat. ut par soccidentalis pa
pat daret̃. Ueruntũ ills incredibi li dem̃tia plusqͣm cuule bellũ formidans
cqͣ̃nint̾ filio cefsit. ꝓuinciales qui dignitatẽ eiꝰ asserturi c̃uen̾ant. leni oratione

Expanded text:
 qui misit ad Athelstanum regem Anglorum pro duabus sororibus suis Aldgitha et Edgitha; quarum posteriorem filio suo Othoni collocavit, alteram cuidam duci juxta Alpes nuptum dedit. Ita hodieque imperium Romanorum et regnum Francorum ab antiqua unione scissum, alterum imperatores, alterum reges habet. Sed quia multum a proposito excessi dum me juvat illustrium Francorum seriem lineatim protendere, nunc, jam inceptam viam repetens, ad Athelwulfum renium ducta, aliter quam putabat animos quorumdam offendit: siquidem Ethelbaldus filius ejus, et Sciregno eum proturbare nitebantur; maturiori mediante consilio, regnum inter parentem et prolem divisum. Injusta ea fuit partitio. Adeo malignitas obtinuerat ut pars occidentalis meletur. Verumtamen ille incredibili clementia plusquam civile bellum formidans aequanimiter filio cessit; provinciales, qui dignitatem ejus asserturi convenerant, leni oratione
Abbreviated transcription (Latin):
cessibilẽ uocabulo adelingea resugit. Solebat ipse pꝰea intẽpora feliciora reduct᷑
meritum eos eua serit sic̃ pler̃q mos ÷ mortalib ut eos illa uiuet meminisse q̃
olim horruerint excepisse. Nã cũ q̃dam die in insula inclusus solus domi ẽẽt so¬
cus ꝑorã fiominis adpiscandũ dispsis corpꝰ curis egrũ soporicõmisit. Et ecce cuch¬
b̃tus lindisfarnensis qͥndã ep̃s his dormientẽ alloqͥt᷑. Ego sum cuthb̃tꝰ si audist
enormit̃ luit. mͦ t̾andẽ indigenarũ sc̃oꝵ m̃itis suꝑ eam miscdie sue ocł̃is respic̃.¬

Expanded text:
cessibilem, vocabulo Adelingia, refugerit. Solebat ipse postea, 180 in tempora feliciora reductus, cessibilem, vocabulo Adelingia, refugerit. Solebat ipse postea, 180 in tempora feliciora reductus, meritum eos evaserit; sicut plerumque mos est mortalibus ut eos illa juvet meminisse quae olim horruerint excepisse. Nam cum quadam die inclusus in insula solus domi esset, sociis per oram fluminis ad piscandum dispersis, corpus curis aegrum sopori commisit; et ecce, Cuthbertus, Lindisfarnensis quondam episcopus, his dormientem alloquitur: « Ego sum Cuthbertus, si audisenormiter luit, modo tandem, indigenarum sanctorum meritis, super eam misericordiae suae oculis respic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducẽt: tota depascensmenia ipsi qͦ conflagͣti patriã ossib texere suis. Sic northã¬
gemuit. At uͦ rex ethelredus multis laborib infractꝰ obut ⁊ linburnie sepultꝰ ÷.¬
cuis inextricabiles laberinthos singillatim euolũe. ñ. fuit consiliũ: ꝓpt̾ea qͦd sit
legentiũ q̃dã confusio gestoꝵ ꝑom̃s annos recensitio. Namqr exercitꝰ hostilis ꝑeũ
uel satellites euis abuna parte regionis fugatꝰ maltam secedebat. rursusq m̃ pulsꝰ
alia loca pecebat. om̃ta rapinis ⁊ cedib cõplens: eam qͦ scͥpto sequi. ⁊ ut ita dicã
ponam. Continuis nouẽ annis cũ hostib cõpugnãs m incertis fed̾ib illusus. in
illudentes ultꝰ adhoccandẽ inopie coactus ÷ ut uix tͥb pagis in fide regentib
id hamtescire. Wiltescira. sumesseta. etiã ininsulã qͣndã palustri uligine uix ac¬

Expanded text:
produceret, tota depascens moenia, ipsi quoque conflagrati patriam ossibus texere suis. Sic Northanproduceret, tota depascens moenia, ipsi quoque conflagrati patriam ossibus texere suis. Sic Northangemuit. At vero rex Ethelredus multis laboribus infractus obiit, et Winburnae sepultejus inextricabiles labyrinthos sigillatim evolvere non fuit consilium; propterea quod sit legentium quaedam confusio, gestorum per omnes annos recensitio: nam quia exercitus hostilis per eum vel satellites ejus ab una parte regionis fugatus in alteram secedebat, rursusque inde pulsus alia loca petebat, omnia rapinis et caedibus complens, eum quoque scripto sequi, et, ut ita dicam, ponam. Continuis novem annis cum hostibus compugnans, modo incertis foederibus illusus, modo in illudentes ultus, ad hoc tandem inopiae coactus est, ut, vix tribus pagis in fide rigentibus, id est, Hamptescire, Wiltescire, Sumerseta, etiam in insulam quamdam palustri uligine vix ac
Abbreviated transcription (Latin):
puincie. Uñqͥsq regum inimicos magis insuis sedib sustinere qͣm cõpatͥotis laborantib
opem porrig̾e curabat. Ita dum malunt iuindicare qͣm p̃uenire iniurrã. socordia sua ex¬
anguẽ redidere patͥam. Dani sine obstaculo succrescẽ dum ⁊ ꝑumcialib timor incres
angloꝵ pagi cum urbib ⁊ uicis ap̃donib possessi. Rex eoꝵ sc̃s eadmund̾ ab eisdẽ int̾¬
emptꝰ. temporanee mortis cõpendio regnũ emit et̾num. Merciĩ ñ semelobtͥti olsida¬
tumiserias suas lauauert̃. Northãhimbri rã dudũ ciilib dissentionib fluc uan¬
tes: aduentante hoste corrȩxest̃ discordiã. Itaq osbirtũ regẽ quẽ expulerant in soliũ
reformantes magnosq moliti paratꝰ: oburam ꝓdeunt. S facile pulsi: intͣ urbẽ ebo¬
ratũ se mcludunt. Qua mox auictorib succensa: cum laxos erines effusior flãma

Expanded text:
provinciae; unusquisque regum inimicos magis in suis sedibus sustinere, quam compatriotis laborantibus provinciae; unusquisque regum inimicos magis in suis sedibus sustinere, quam compatriotis laborantibus opem porrigere, curabat: ita, dum malunt vindicare quam praevenire injuriam, socordia sua exanguem reddidere patriam. Dani sine obstaculo succrescere, dum et provincialibus timor increscAnglorum pagi, cum urbibus et vicis, a praedonibus possessi: rex eorum sanctus Eadmundus, ab eisdem 178 interemtus, temporaneae mortis compendio regnum emit aeternum. Mercii, non semel obtriti, obsidatu miserias suas levaverunt. Northanhimbri, jamdudum civilibus dissensionibus fluctuantes, adventante hoste correxerunt discordiam. Itaque Osbirhtum regem, quem expulerant, in solium reformantes, magnosque moliti paratus, obviam prodeunt , sed facile pulsi intra urbem Eboracum se includunt; qua mox a victoribus succensa, cum laxos crines effusior flamma
Abbreviated transcription (Latin):
duces consistẽt. Utroꝵq exercituũ animis erect̾is uesꝑiam occiduus. bellũ iñcstinuĩ
ꝑtelauit. Uix gͦ repente dilutulo elfredꝰ paratꝰ aderat fũ diumo intentꝰ offõ reman¬
serat intentorio. Stimulatq nuntio ptiganꝰ efferatis m̃tib irruere. negauit se
quoqͣm ꝓgredi quo ad cẽt finis officũ. Que fides regis multũ frem adiuuit. in
⁊ urgentib ex alto cidũsariis fugã meditabant᷑ qđ iniquo xp̃iams loco pugnaret᷑. cũ ille dĩ
cruce c̃signatꝰ ex inspato aduolat. hostẽ ꝑturbans ciuem in arma ciens. suiꝰuircute si¬
mul: di miracło dani t̾riti pedib salute cõmittentes fugẽ. Cesus ibi rex osecg. tex comi
himbroꝵ captate occasione aduentꝰ danoꝵ quoꝵ bellis echelredꝰ insudabat. aseruito West.¬
saxonũ respirantes dñationẽ pene suã asseruerant. Ardebant gͦ cuncte seuis ppłatib

Expanded text:
duces consisteret. Utrorumque exercituum animis erectis, vesper jam occiduus bellum in crastinum duces consisteret. Utrorumque exercituum animis erectis, vesper jam occiduus bellum in crastinum protelavit. Vix ergo repente diluculo Elfredus paratus aderat:, frater, divino intentus officio, remanserat in tentorio; stimulatusque nuncio paganos efferatis mentibus irruere, negavit se quoquam progredi quoad esset finis officii. Quae fides regis multum fratrem adjuvit, et, urgentibus ex alto adversariis, fugam meditabantur, quod iniquo Christianis loco pugnaretur; cum ille, Dei cruce consignatus, ex insperato advolat, hostem proturbans, civem in arma ciens; cujus virtute simul et Dei miraculo Dani territi, pedibus salutem committentes, fugere. Caesus ibi rex Osecg, comites qhimbrorum, captata occasione adventus Danorum, quorum bellis Ethelredus insudabat, a servitio West-Saxonum respirantes, dominationem pene suam asseruerant. Ardebant ergo cunctae saevis populatibus
Abbreviated transcription (Latin):
sorte ut inmatura om̃s occũb̾ent morte. nisi qd tantis malis obstrepentib regis pu-¬
eri magisoptarent honestum exitũ qͣm acerbũ imꝑiũ. Adeo animose ꝓpat̾a secer¬
tamini dabant. ut in illis imputari debeat si minꝰ sedebat ex sententia qͥd inten¬
debat audatia. Deniq memorie ꝓditũ. qd iste rex nouies anno uno collatis&
infestis signis contͣ hostes infuxit: uaria licet fortuna sepiꝰ tam̃ uictor p̃t̾ subitoᷤ
excurs quib bellice artis gnarus popłatores palantes crebro affux̃. Intfecti a-
parte danoꝵ comites nouẽ. rex unus p̃t̾ea popłs sine cõpoto.
emorabilis p̃cet̾is pugna fuit: qͣm ap̃ escendune fuit. fec̃. Cong̃gato ꝙ eo loci da¬
norum exercitu ⁊ in partes diuiso. hinc duob regib illũ om̃ib ducib rex cũ frẽ
elfredo aduentauit. Itaq sortito par pari reculere ut edelredꝰ contͣreges elfredꝰ contͣ

Expanded text:
sorte ut immatura omnes occumberent morte, nisi quod, tantis malis obstrepentibus, regii pusorte ut immatura omnes occumberent morte, nisi quod, tantis malis obstrepentibus, regii pueri magis optarent honestum exitum quam acerbum imperium. Adeo animose pro patria se certamini dabant, ut non illis imputari debeat si minus cedebat ex sententia quod 176 intendebat audacia. Denique memoriae proditum, quod iste rex novies anno uno collatis et infestis signis contra hostes conflixerit, varia licet fortuna, saepius tamen victor; praeter subitos excursus, quibus bellicae artis gnarus populatores palantes crebro afflixit. Interfecti a parte Danorum comites novem, rex unus, praeterea populus sine compoto. § 119. Memorabilis prae caeteris pugna fuit quam apud Escendune fecit ; congregato namque eo loci Danorum exercitu, et in partes diviso, hinc duobus regibus, illinc omnibus ducibus, rex cum fratre Elfredo adventavit. Itaque sortito par pari retulere ut Ethelredus contra reges, Elfredus contra
Abbreviated transcription (Latin):
Itis obitũ deuolutꝰ. S pͦ qͥnq̃nmũ eo defuncto & scireburme condito. totũ regnũ
ad altm deriuatũ. huiꝰ tp̃r manꝰ prratarũ appulsa hamtunã. Wintonã urbẽ popłosã
direptioni dedit. S mox aducib regiis inpigre fugata. multissuoꝵ amissis ultͣ mare ue¬
liuolauit ⁊pelago curtũgnaco tanatũ insulã que incantia ÷ elegit ad hiemandii. Can
tuarite datis obsidib pecuniaq pmissa quieti indulsissent nͥ fracto fede nocturnis exc̃-¬
sionib piratã totã regionẽ popłarent᷑. Qua ꝓpt̃ coaceto cetu. fedi fragos expulere.
Echelbutꝰ strennue dulcit̾q regnũ mod̾atus nature debitũ soluit pͦ regni qͥnq̃muũ
scireburnie sepultꝰ. nnodñice inc̃. octingentesimo .lx.uii. edelredꝰ filiꝰ ethel
xlfi. regnũ patͥum obtinuit eodẽ nũo annoꝵ quo fr̃s. Miserabili ⁊ pro dolenda

Expanded text:
ntis obitum devolutus; sed post quinquennium eo defuncto, et Scireburniae condito, totum regnum ntis obitum devolutus; sed post quinquennium eo defuncto, et Scireburniae condito, totum regnum ad alterum derivatum. Hujus tempore manus piratarum, appulsa Hamtunam, Wintoniam urbem populosam direptioni dedit; sed mox a ducibus regiis impigre fugata, 175 multis suorum amissis, ultra mare velivolavit, et, pelago circumgyrato, Tanatum insulam, quae in Cantia tuaritae, datis obsidibus, pecuniaque promissa, quieti indulsissent, nisi, fracto foedere, nocturnis excursionibus piratae totam regionem popularentur; quapropter, coactu coeto, foedifragos expulere. Ethelbirhtus, strenue dulciterque regnum modulatus, naturae debitum solvit post regni quinquennium, Scireburniae wulfi regnum patrium obtinuit, eodem numero annorum quo fratres. Miserabili et prorsus dolenda
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt inqͣndã infulã g̾manie scanram dequa iordanes historioqͣpħꝰ gothoꝵ loqͥt᷑ appul¬
sus nain sine remige puerulꝰ posito ad capud frum̃ti mampulo dormiens icłoq sceat nũ¬
cupatꝰ abhoĩb regionis illiꝰ ꝓmiraclo exceptꝰ ⁊ sedulo nutritꝰ adulta etate regnaũ inop¬
pido qd̾ tt̃ slasipic nc uͭ barthebi appellat᷑. Est aut̃ regioilla an uetꝰ dicta unde angliue¬
nert̃ inbrittannrã int̾ saxones ⁊ giothos constituta. Sceof fuit fili heromodĩ heromodĩ
stermonii. Stermomꝰ. hadre. hadra. bixale. b̃is ase b ed ixegũ. Brd̃s egiꝰ stresũ. hic
ut dr fuit filius noe inarcha natꝰ.
LNO dñice inc̃. octingentesimo qnqͣgesimo septimo. duo filii etheluulfi regnũ¬
pat̾num parcientes ethelbaldꝰ in u estsaxonũ. echelbirtꝰ in cantia regnauert̃.
Etbelbaldꝰ ignauꝰ. ⁊ ꝑfidꝰ patͥ. ciusthorũ polluit incomugiũ iudith nou̾te p̾ parẽ¬

Expanded text:
ferunt, in quamdam insulam Germaniae Scandzam de qua Jordanes, historiographus Gothorum, loquitur appulsus, navi sine remige, puerulus, posito ad caput frumenti manipulo, dormiens, ideoque Sceaf nuncupatus, ab hominibus regionis illius pro miraculo exceptus, et sedulo nutritus: adulta aetate regnavit in oppido quod tunc Slaswic, nunc vero Haithebi appellatur. 174 Est autem regio illa Anglia Vetus dicta, unde Angli venerunt in Britanniam, inter Saxones et Gothos constituta. Sceaf fuit filius Heremodii; Heremodius Stermonii; Stermonius Hadrae; Hadra Gwalae; Gwala Bedwegii: Bedwegius Strephii; hic, ut dicitur, fuit filius Noae in arionis octingentesimo quinquagesimo septimo 858 duo filii Ethelwulfi regnupaternum partientes, Ethelbaldus in West-Saxonia, Ethelbirhtus in Cantia, regnaverunt. Ethelbaldus, ignavus et perfidus patri, ejus thorum polluit, in conjugium Judith novercae post pare
Abbreviated transcription (Latin):
llũm in eintona qd dr̃ nouũ monastiũ uobi gcimbaldĩ abbem constia ot qudtẽ
euocante ⁊ arthiep̃o remensi mittente angliam uenãt. cognitqd se pue ruosa
ur ferunt iomã euntẽ benigno hospicio confouat. causa euocationis ut luta¬
ture strudiũ manglia sopitũ ⁊ pene emortuũ sua suscitant industria. q ceasto¬
mense etiã monastium scĩmonialib cõpleuit. ai ⁊abbatisa tilla sria esgua

Expanded text:
um in Wintonia, quod dicitur Novum Monasterium, ubi Grimbaldum abbatem constituit, qui, se evocante, et archiepiscopo Remensi mittente, Angliam venerat, cognitus quod se puerum olim ut ferunt Romam euntem benigno hospitio confoverat. Causa evocationis 189 ut literaturae studium, in Anglia sopitum et pene emortuum, sua suscitaret industria. Sceoftoniense etiam monasterium sanctimonialibus complevit,
Abbreviated transcription (Latin):
tas illa constituta ÷ qͣmdiu fides illa crescit ingente anglorũ. Scͥpta ÷ aut̃ ħ do¬
nationis cartula anno dñice incarñ. occc.xiiii. indictione. tii. die qͥnto nonas
decẽbris inciuitate wentana in eccłia sc̃i petri ante altare capitale. Et hoc fecert̃
ꝓ honore sc̃ĩ michacł archangłis ⁊ sce marie regine głose di genitͥcis simulq
⁊ beati petri apłorũ pͥncipis necñ ⁊ scĩ patͥs nr̃i gregorii pape atꝙ omniũ atq¬
omniũ scõꝵ ⁊ tẽ ꝑampliori firmitate rex adeliylpꝰ posuit carculã sup̃ altare scĩ
rationis regũ texunt: sic̃ lucã euugłistã a dnõ iħ̃n factitasse cognouimꝰ. Qd̃ si
etiã ego fecero: fortasse ñ erit suꝑ uacancũ qͣnqͣm tim̃dũ sit. ne barbaricoꝵ nõiũ
hiatus uuln̾et aures desuetoꝵ intalib.¬

Expanded text:
rtas illa constituta est quamdiu fides cresit in gente Anglorum Scripta est autem hec dortas illa constituta est quamdiu fides cresit in gente Anglorum Scripta est autem hec donationis cartula anno dominice incarnationis dcccxiiii indictione iiii die v nonas Novembris in civitate Wentana in ecclesia sancti Petri ante altare capitale Et hoc fecerunt pro honore Sancti Michaelis archangeli et sancte Marie regine gloriose Dei genitricis simulque et beati Petri apostolorum principis necnon et sancti patris nostri Gregorii pape atque omnium sanctorum et tunc pro ampliori firmitate rex Ethelwulfus posuit cartulam supra altare Sancti rationis regum texunt, sicut Lucam evangelistam a Domino Jesu factitasse cognovimus; quod si ego etiam fecero, fortasse non erit supervacaneum, quanquam timendum sit ne barbaricorum nominum hiatus vulneret aures desuetorum in talib
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliqͣm portionẽ t̾rarũ hereditariã antea possidentib om̃ib gͣdib siue famu¬
lis ⁊ famulab dĩ dõ seruientib siue laicis semꝑ decimã mansionẽ ubiminimũ
sit tam̃ decimã parcẽ in lib̾tatẽ ꝑpetuã ꝑdonari diudicaui : ut sit tuta ãtq
munita abom̃ib scl̃arib seruitutib nec ñ regalib tributis maiorib ⁊minorib
di consiliũ inire ut om̃s fr̃s ⁊ sorores nr̃e adunãqͣmq eccł̃iam om̃i ebdomada
duas missas unam ꝑrege adeliuilfo ⁊ aliam pducib eius. hocdono c̃sentientib pro
mercede et refrige̾r io delictorũ suoꝵ ꝓ rege uiuente. d̾s qui iustificas. ꝓ ducib ui¬
uentib. Ptende dñe. Pͦqͣm aut̃ defuncti fuĩnt. ꝓrege desuncto singłarit̃. ꝓpͥncipi
b defunctis cõmunit̾. ⁊ hoc sit tam firmit̾ c̃stitutũ om̃ib xanitatis dieb sic̃ lib̾¬

Expanded text:
ut aliquam portionem terrarum hereditarium antea possidentibus omnibus gradibus, siue famuut aliquam portionem terrarum hereditarium antea possidentibus omnibus gradibus, siue famulis et famulabus Dei Deo seruientibus, siue laicis, semper decimam mansionem — ubi minimum sit tamen decimam partem — in libertatem perpetuam perdonare diiudicaui; ut sit <tuta atque munita> ab omnibus secularibus seruitutis fiscis, regalibus tributis, maioribus et minoribus, Dei consilium inire, ut omnes fratres et sorores nostri <in unaquaque ecclesia> omni ebdomada duas missas, unam pro rege Æthelwlfo et aliam pro ducibus eius huic dono consentientibus, pro mercede et refrigerio delictorum suorum. Pro rege uiuente: Deus qui iustificas. Pro ducibus uiuentibus: Pretende Domine. Postquam autem defuncti fuerint: pro rege defuncto sbus defunctis communiter et hoc sit tam firmiter constitutum omnibus christianitatis diebus sicut libe
Abbreviated transcription (Latin):
filios. silic q dorem emancipauit. Sẽ ꝑq adfinẽ scł̃i inom̃i sue hereditatis de¬
cna hida pauꝑem uestiri aibari p̃cepit. omĩꝙ anno crecentas auri mancas
romammitti Quoꝵ centũ beato pet᷑ ⁊centũ beato paulo ablluminaria centũ apłico ad
donaria expendent᷑. Biennio gͦ pqͣm aroma uen̾at suꝑ uiuens defungit᷑. ⁊ u intonie
inep̃atusepelit᷑. Ego uͦ ut adseriem pꝰ liminio reu̾tar. apponã scͥptũ lib̾tatis eccłar̃
qđ toticoncessit anglie.
egnante dño nr̃o in ꝑpetuũ dum in nr̃is tẽporib belloꝵ incendia ⁊ direptiones opũ
nr̃arũ. nec ñ ⁊ uastantiũ crudelissimas dep̃dationes hostiũ barbararũ pagina¬
rumq gentiũ multiplices tribulationes ad affugendũ adint̾nitionẽs tẽpora cer-¬
nimꝰ incũbere ꝑiculosa qͣmobrẽ ego ethel& lpꝰ rex occidentaliũ saxonũ cũ consi¬
lio ep̃orũ ac pͥncipũ meoꝵ c̃silium salubre atq uniforme remediũ affirmaui.

Expanded text:
e ad finem seculi in omni suae haereditatis decima hida pauperem vestiri et cibari praecepit, omnique anno trecentas auri mancas Romam mitti, quarum centum beato Petro et centum beato Paulo ad luminaria, centum apostolico ad donaria expenderentur. Biennio ergo postquam a Roma venerat supervivens defungitur, et Wintoniae in episcopatu sepelitur. Ego vero, ut ad seriem postliminio revertar, apponam scriptum libertatis ecclesiarum quod toti concessit Angliae.egnante domino nostro inperpetuum dum in nostris temporibus bellorum incendia et direptiones opum nostrarum necnon et vastantium crudelissimas depredationes hostium barbararum paganarumque gentium multiplices tribulationes ad affligendum usque ad internitionem tempora cernimus incumbere periculosa Quamobrem ego Ethelwulfus rex occidentalium Saxonum cum consilio episcoporum ac p
Abbreviated transcription (Latin):
abiq uos pars mei pͥncipes tmeos ⁊ prmmcoꝵ nec ñ tauundoꝵ meo⁊ dicentes in
consibra que resib nr̃is atibidedimꝰ ꝓpt̃ cupidicatẽ. cũq hec dolendio trennscem
cucurient adme dracones aꝑtis tpienis faucib igne ⁊ sulphiure ⁊ pice uolentes
me inglutre ac ductor m̃s dupplicaũ suꝑme filũ: acuiꝰradnis clariacit su¬
patalunt ora illoꝵ ignea. Et ꝓcerit me ualidiꝰ ⁊ descendimꝰ in una uallẽ que erat
muna tenebiosa ardens uelut dibanꝰ ignis. exalia uͭ parte tã amenissia estie¬
didissima ut nullaratione dic̾e ualeã: Sertiq me cont tenebrosã. ⁊ Niamiiomã
partẽ.  idiq ibi aliq̾s regis meigñis inmagnis supplicuis. ⁊tẽ nimis estitue
angustia piutauime statim in ipsis demen suppliciis. agigantib nigerri¬
mis qui psam fiuallẽ in flãmabant cunctis gñib ignium. Et uadde

Expanded text:
aliquos patris mei principes, et meos et fratrum aliquos patris mei principes, et meos et fratrum consilia quae regibus nostris et tibi dedimus propter cupiditatem. Cumque haec dolendo congemiscerem, cucurrerunt ad me dracones, apertis et plenis faucibus igne et sulphure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplicavit super me filum, a cujus radiis claritatis superata sunt ora illorum ignea, et pertraxit me validius. Et descendimus in unam vallem, quae erat ex una parte tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges mei generis in magnis suppliciis: et tunc, nimis constrictus angustia, putavi me statim in ipsis demergi suppliciis a gigantibus nigerrimis, qui ipsam vallem inflammabant cunctis generibus ignium; et valde
Abbreviated transcription (Latin):
demerueris. Hecdic̃s sc̃s regẽ soporatũ sollicicudinib eruit. matreq eteai ope
nuntĩ leticia confortauit. E tꝑrecti ambo unũ ⁊ iaẽ se sõpniasse. fiequti ubo
meaar sie terabane cũ piscatores ingressi tantã piscĩi copei eibrieneqt eulon
sis maque astutie picłm fecit: Regisenĩ danor subspt mi misasticts cxute uu
ueniꝰ tantũ fidelissimi feruebat᷑ cscientia. Ibiut ioallatorie ꝓfeslorart settor

Expanded text:
demerueris. » Haec dicens sanctus regem soporatum sollicitudinibus exuit, matremque prope nuncii laetitia confortavit. Experrecti ambo unum et idem se somniasse frequenti verborum recursu iterabant, 181 cum piscatores ingressi tantam piscium copiam exhibuere ut cujsus, magnae astutiae periculum fecit. Regis enim Danorum, sub specie mimi, subiens tentoria, unius tantum fidelissimi fruebatur conscientia: ibi, ut joculato
Abbreviated transcription (Latin):
fed̃is. at uͦ mimꝑio successit kaiolo isti arnulf rexde gn̾e imꝑatorio tittor ludouici

Expanded text:
foederis. At vero in imperio successit 167 Karolo isti Arnulfus rex, de genere imperatorio, tutor Lodowici foederis. At vero in imperio successit 167 Karolo isti Arnulfus rex, de genere imperatorio, tutor Lodowici