comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostessit parronifiliꝯtutela. ũdeferuir. s
nnt̾im ap̃tore clatur. Int̾dũ aũt ÷ siñ hẽdita¬
ut puta ineo qualatitauit. cũẜuũ suũ rogat᷑
cẽt manumitt̾e. Nãgnalit̃ diuius piꝰ rescͥpit
auteliobas foius patroni eũ ñhab̾e is ũbis
plane t̃giũsatio eoꝵ: qui subũtẽ fidĩ cõnus¬
sã. lib̾tatẽ uelint: comõ puniant᷑: ne uispa¬
troni. adquirant meo quẽ lib̾m ẽẽ nolunt
Id̾ eĩt sifilie lib̾tus assignatus sit. tutela ꝗd
contuigit ã mutti nulla dubitacioẽ.¬

Expanded text:
hostes sit, patroni filio tutela non defertur: sed hostes sit, patroni filio tutela non defertur: sed interim a praetore datur. Interdum autem etiam sine hereditaut puta in eo qui latitauit, cum seruum suum rogatus esset manumittere: nam generaliter diuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius patroni eum non habere, his uerbis: 'Plane tergiuersatio eorum, qui subuertere fideicommissam libertatem uelint, eo modo puniatur, ne ius patroni adquirant in eo, quem liberum esse nolunt'. idem erit, si filiae adsignatus libertus sit: tutela quicontingit, amitti nulla dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
exfidĩ cõmisso. siñ curã susciꝑet. n̾id quod ei
datũ ẽẽt. nollet pet̾e aut redde cẽt ꝑatus. Itẽ
quescitũẽ. aniste cintitor: satis date nepotibus
debeat. R: quasicuratorẽ ñdeb̾e. s cũfidĩcõ¬
missũ abeo petiposset fidĩ cõmissi noie satis¬
dare debe
Blegictimis tutorib¬
ip̃.ł.xiiii. ad sab. Legitime tutele. lege .xii.¬
tabulaꝵ agnatis delatesunt. ⁊ consanguineis
Itẽ parronis. idẽ. is quiadlegitimã heditatẽ
adnitti possunt ħ sũma ꝓudñcia utqui sꝑaret̃
banc successionẽ idẽ tuen̾tur hona necclilapi¬
deñtur. intdũ aliluẽ heditas. alibi tutela. ut
puta siscit consengimnea pupillo. Nã hẽcditas
quidẽ ad agnatã ꝑtinet tutela aũt ad agna¬
tum. Itẽ inlib̾tuis sisit pat parronifiliꝰ
Nã tutelã patroni filius. heditatẽ paronaop¬
tinebit. tantũq erit. ⁊ sisit parroni filia⁊ ne¬
pos. Ei aput hostes sit. Ft̃ iferiorẽ grad̾
agnatotutela ñdefertur Nãt si parton̾ ap̃

Expanded text:
d ei datum esset nollet petere aut reddere esset paratus. Item quaesitum est, an iste curator satisdare nepotibus debeat. respondit quasi curatorem non debere, sed cum fideicommissum ab eo peti posset, fideicommissi nomine satisdare debere. DE LEGITIMIS TUTORIBdecimo ad Sabinum. Legitimae tutelae lege duodetabularum adgnatis delatae sunt et consanguineis, item patronis, id est his qui ad legitimam hereditatem admitti possint: hoc summa prouidentia, ut qui sperarent hanc successionem, idem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Interdum alibi est hereditas, alibi tutela, ut puta si sit consanguinea pupillo: nam hereditas quidem ad adgnatam pertinet, tutela autem ad adgnatum. item in libertinis, si sit patrona et patroni filius: nam tutelam patroni filius, hereditatem patrona optinebit: tantundemque erit et si sit patroni filia et nepos. Si apud hostes sit frater, inferioris gradus adgnato tutela non defertur: nam et si patronus apud
Abbreviated transcription (Latin):
fudĩ cõminsũ datasit institut̾. adire noluit. se¬
natus censuit: eũ simpub̾is noĩe. desidetur
adire cogendũ. ut tñ pupillo pupille tutot ab
eo cuiius dandicĩt. d attir quitutelã retrueat
qui quod inipõfuit. s lib̾tate pͥuauit inpub̾em
⁊ ius quid̃. lib̾ti: quod ht̃. quia ex causa fidĩ con¬
missi manu mittit. ñ ẽ ablatũ ei. tutel a uõ

Expanded text:
t, senatus censuit eum, si impuberis nomine desideretur, adire cogendum, ut tamen pupillo pupillae tutor ab eo, cui ius dandi erit, detur, qui tutelam retineat,t eum, qui, quod in ipso fuit, etiam libertate priuauit impuberem: et ius quidem liberti, quod habet, quia ex causa fideicommissi m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonas cognationẽ. coniuncti sunt:. quasi apa¬
tre cognati. ueluti iuꝑeod̃ patre nat᷑ frĩs ft¬
neposue exeo.
b̾cm.⁊ frẽni meuꝰ⁊ nepotẽ. ex aliofilio: constat
utrosꝙ eẽ: tutores siꝑ fecte ctatis sunt. ꝗa eodẽ

Expanded text:
sonas cogn‹a›tione iuncti sunt, quasi a patre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris fineposue ex eo.berem et fratrem et nepotem ex alio filio, constat utrosque esse tutores, si perfectae aetatis sun
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma parte edicti liħi eiꝰ bõꝵ pos. pe¬
notũ possessionẽ partis dimnidie dandã
ei filio intestati lib̾ti. quãuis ip̃o ure
legitima hr̃ditas ad nepotem ꝑtineat.
sessio partis debite daret᷑.¬
lp̃. Etiam siis anuloꝵ ꝯsecutus sit
ub̾tus apͥncipe. adu̾sus buiꝰ tab̃ uenit
patͦnus. ut multis rescͥptis cõtinet᷑. hic
enĩ uiũ qͣsi ingenuus. morit᷑ qͣi lib̾tus.
Plane sinatalib redditꝰ sit. cessat ccͣ tab̾.¬
.b. pos. id̾ si aprĩcipe lib̾ã testam̃ti fao¬
tionẽ impetrauit. S si hac lege emit
quis ut manumittat. ad hãc partem
edicti ꝑtinebit Siquis nũmos accepit
ut manumitteret. nõ hab ꝯtra tab̾.b.p.¬

Expanded text:
prima parte edicti liberi eius bononorum possessionem partis dimidiae dandam ei filio intestati liberti, quamuis iure ipso legitima hereditas ad nepotem pertineatsessio partis debitae daret. Etiamsi ius anulorum consecutus sit libertus a principe, aduersus huius tabulas uenit patronus, ut multis rescriptis continetur: hic enim uiuit quasi ingenuus, moritur quasi libertus. Plane si natalibus redditus sit, cessat cont Idem et si a principe liberam testamenti factionem impetrauit. Sed si hac lege emit quis, ut manumittat, ad hanc partem edicti pertinebit. Si quis nummos accepit, ut manumitteret, non habet contra tab
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ acciꝑe pot̃. Id̃q ⁊ in lib̾to
deportato ⁊ restituto dicendum est.
¶Siquis filiꝰ famił seruĩ decastrensi pe¬
culio manumiserit: ex ꝯstitutione di¬
ui adriani patronus ẽ. admittiq pot̃¬

Expanded text:
possessionem accipere potest. idemque et in liberto deportato et restituto dicendum est. Si quis filius familias seruum de castrensi peculio manumiserit, ex constitutione diui Hadriani patronus est admittique pot
Abbreviated transcription (Latin):
S. Filii mat̾ ex hoc senatꝰ ꝯsulto.
⁊̃ si ialiena potestate sit. ad heredita¬
tẽ admittit᷑. ¶ Filius qui se nolle ad¬
ire hr̃ditatẽ matris dixit. an potest
nuitata uoluntate adire. añ quã con¬
sanguineus uł agnatꝰ adierit. uidẽdũ.
ꝓpt̾ hec u̾ba. Si nemo filioꝵ uolet he¬
reditatẽ susciꝑe. qr extensiua sunt.

Expanded text:
.Filii mater ex hoc senatus consulto, etiamsi in aliena potestate sit, ad hereditatem admittitur.Filius, qui se nolle adire hereditatem matris dixit, an potest mutata uoluntate adire, antequam consanguineus uel adgnatus adierit, uidendum propter haec uerba 'si nemo fi‹li›orum uolet hereditatem suscipere', quia extensiua sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Siquis intestatus lecessĩt. relic¬
ta matre ⁊ frẽ ꝯsanguineo uł sorore.
quãuis ꝑ arrogationẽ quesitis. eadem
iura in ꝑsona matris seruant᷑. que
⁊ naturalib extantib lib̾is.

Expanded text:
 Si quis intestatus decesserit relicta matre et fratre consanguineo uel sorore quamuis per adrogationem quaesitis, eadem iura in persona matris seruantur, quae et naturalibus extantibus liberis.
Abbreviated transcription (Latin):
putet c̃ditionẽ hr̃e quasi utilitati pu¬
blice oppugnantẽ remittendã. ut aliaᷤᷤ
płasq. aut u̾ba cauillatꝰ ĩputant᷑ mat̾
eur euratores nõ petierit. finge autem
pleniꝰ ꝯditionẽ scͥptã. nonne erit matͥ
ignoscendũ. aut hoc imputat᷑ matri
cur non desið̾auerit pͥncipem ꝯditi¬
onẽ remitti. ⁊ puto ñ eẽ imputandũ
ego ⁊̃ simat̃ ei. qui soluẽdo ñ erit nõ
petiit tutorẽ puto ignoscendũ. c̃ su¬
luit enĩ ei ut minus inquietet᷑. qͣñ
defensus. ⁊ si forte quis uxorem cõis
filii matrẽ hĩdẽ scͥpsĩt. rogauitq re¬
missa ⁊̃ satis datione. ut filio pub̾e
facto restituat hr̃ditatem. nec mat̾
ei petiit tutorem deb cͣessare ꝯstitu¬
tionem. cũ patris uoluntatẽ seruta

Expanded text:
putet condicionem hanc quasi utilitati puputet condicionem hanc quasi utilitati publicae obpugnantem remittendam ut alias plerasque: aut uerba cauillatus imputauerit matri, cur curatores non petierit. finge autem plenius condicionem conscriptam: nonne erit matri ignoscendum? aut hoc imputatur matri, cur non desiderauit a principe condicionem remitti? et puto non esse imputandum. Ego etiam si mater ei, qui soluendo non erit, non petiit tutorem, puto ignoscendum: consuluit enim ei, ut minus inquietetur quasi indefensus. Et si forte quis uxorem communis filii matrem heredem scripsit rogauitque remissa etiam satisdatione, ut filio puberi facto restitueret hereditatem, nec mater ei petiit tutores, debet dici cessare constitutionem, cum patris u
Abbreviated transcription (Latin):
remouẽt si de ẽẽnt. quid si ñ cõpułit eos
miscere se tutele. ⁊ cũ plenum offitiũ
inmnatre desideramꝰ: ⁊ ħ ei curanda sunt ne
in hr̃ditate ei obstent. efestim aũt sic e¬
rit accipiendũ uͥ primũ potuit .i. p̃toris
copiam hũĩt. huic rei sedentis nͥ forte in¬
firmitate impedita ẽ. uł alia magna cã
que ⁊̃ mandare eam ad petendos tuto¬
res impedierit. ita tñ ut nullo mõ an¬
nale tp̃s excedet. Si enĩ mortalitate
filii p̃uenta ẽ. nicħ matͥ imputet᷑. Trac¬
tari uelle pot. si pupillo ãplum legatũ
sub ꝯditione sit relictũ. si tutores non
habuĩt: ⁊ puta ꝓpt̾ea ei mat̃ nõ petieĩt.
ne c̃ditione deficeret᷑. anꝯstitutio ces¬
set.⁊ puto cessare si dãnũ mnmꝰ sit cu¬
mulo legati. qd̾ ⁊ inmagistratib muni¬
cipalib tractat᷑ aput tertullianũ. & pu¬
tat cdandã in eos actionem. quatinꝰ plus
eẽt ĩ dãpno quã inlegato. nͥ forte quis

Expanded text:
remouet, si deessent. Quid si non compulit eos remouet, si deessent. Quid si non compulit eos miscere se tutelae? et cum plenum officium a matre desideremus, et haec ei curanda sunt, ne in hereditate ei obstent. 'Confestim' autem sic erit accipiendum 'ubi primum potuit', id est praetoris copiam habuit huic rei sedentis, nisi forte infirmitate impedita est uel alia magna causa, quae etiam mandare eam ad petendos tutores impediret: ita tamen, ut nullo modo annale tempus excederet. si enim mortalitate filii praeuenta est, nihil matri imputetur. Tractari belle potest, si pupillo amplum legatum sub condicione sit relictum 'si tutores non habuerit' et propterea ei mater non petierit, ne condicione deficeretur, an constitutio cesset. et puto cessare, si damnum minus sit cumulo legati. quod et in magistratibus municipalibus tractatur apud Tertullianum: et putat dandam in eos actionem, quis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tõe errante. Idoneos aũt utrũ faculta¬
tib an ÷ morib pefe debeat dubitati¬
onis ẽẽ pot̃. puto aũt facile eiignosei: si
locupletes sint hii quos petiit. S ⁊ si pͥ¬
orib excusatis reictisue ñ c̃festĩ alioꝵ
nõa edidit punitur. ꝗ ergo si ñõ fuerint
om̃s excusati. uł om̃s reiecti: uidendũ
anei imputet᷑ cur in locũ excusati nõ pe¬
tiit. ⁊ puto imputandũ. qͥd si decessĩnt
quidã. puto lic u̾ba deficiant. senten¬
tiam constitutionis locũ hr̃e. S qđ di¬
ximus reiecti. utrũ sic accipimꝰ ap̃to¬
re ñ dato. an ⁊ si suspecti fuerit roemo¬
ti. uł obnegligentiam. łignauiam re¬
pulsi: ⁊̃ hos quis reiectos recte dicz. Er¬
go ⁊ silatitẽt. S longum ẽ. Nam necħ
ei imputet᷑ cur suspectos nõ fecit. Alio¬
quin ⁊ si latitent potuit edicto desid̾a¬
re ut eos p̃tor adẽẽ iub̾et. ⁊ suspectos eos

Expanded text:
praetore errante. Idoneos autem utrum facultapraetore errante. Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim aliorum nomina ediderit, punitur. Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum. Quid si decesserint quidam? puto, licet uerba deficiant, sententiam constitutionis locum habere. Sed quod diximus 'reiecti' utrum sic accipimus 'a praetore non dati' an et si suspecti fuerint remoti uel ob neglegentiam uel ignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. ergo et si latitent? sed longum est: nam nec hoc ei imputetur, cur suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos praetor adesse iuberet et suspectos eos
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e. Qđ si cũ p̃gnaus eẽt boĩs non
petit curatorem. dico insententiam in¬
cide. Nam si aput hostes habuit ĩ pubẽ.
id̾ erit dicendũ. qđ si furioso tutores
uł curatores nõ petiit. mag̃ ẽ ut inci¬
dat. Nõ solum aũt que ñ petiit coh̾er¬
cet᷑. s ⁊ que de functo petiit ut rescͥp¬
to declarat᷑. uł pͥuilegio munitũ. uel
honeratũ trib puta tuteł. S ita demũ
si cdata oꝑa hoc fecit. qͥd gͦ si tales pe¬
tiit. ⁊ susceꝑit nicħominꝰ uł detenti st̃.
Excusata erit mat̃. qͥ si indignos .i. minꝰ
habiles ad tucelã petierit qm̃ sciebat
p̃torẽ ñ daturũ eis: quid tñ si dedit
eis pretor. matͥs petitionẽ secutus. Iã
quidẽ p̃toris delictum est. s ⁊ matris
punimꝰ c̃sciliũ. Igit si forte excusati
sunt illi. uł ĩ ꝓbati: deb mat̾ alios
sine mora petere. Ergo si nõ petierit.
puniret᷑. ⁊̃ si dati fuerĩt minus idonei

Expanded text:
debere.Quid si cum praegnas esset, bonis non debere.Quid si cum praegnas esset, bonis non petiit curatorem? dico in sententiam incidere: nam et si apud hostes habuit impuberem, idem erit dicendum.Quid si furioso tutorem uel curatorem non petiit? magis est, ut incidat.Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae defunctorie petiit, ut rescripto declaratur, uel priuilegio munitum uel oneratum tribus puta tutelis, sed ita demum, si data opera hoc fecit.Quid ergo, si tales petiit et susceperunt nihilo minus uel detenti sunt? excusata erit mater.Quid si indignos, id est minus habiles ad tutelam petierit, quoniam sciebat praetorem eos non daturum? quid tamen si dedit eos praetor matris petitionem secutus? iam quidem praetoris delictum est, sed et matris punimus consilium. Igitur si forte excusati sint illi uel improbati, debet mater alios sine mora petere. Ergo siue non petierit punietur, etiamsi dati fuerint minus idonei
Abbreviated transcription (Latin):
locũ hr̃e. ⁊̃ si amagistratib muncipa¬
lib ñ petat. qm̃ ⁊ magistratib muni¬
cipalib dandi necesse sit siiungitur.
Quid gͦ si petierit. s ãmonita uł aliber¬
tis uł cͥognatis añ incidat in senatus
c̃sultũ. ⁊ puto eam incid̾e si cõpulsa feẽ.
ñ si cũ petere ñ cunc taret᷑ amonita est.
quid si pat̃ eiꝰ peti ꝓhibuerat tutorẽ. qm̃
ꝑ matrẽ res eoꝵ amministrare uoluit.
Incicdi sinec petat. nec legitime tutelam
amministret. ꝙ si penitus egenis filiis
ũ petiit ignoscencdũ ẽ ei. S si forte ab¬
sens alib̾tis p̃uenta ẽ. uł ab aliis. dicendũ
est eam non excludi. nͥ forte eũ frustra¬
ret᷑ id ẽtigit. filiis aũt nõ petendo pu¬
nit̾ utiq ⁊ filiab. quid sinepotib sui¬
lit̃ ñ petendo punit᷑. quid si curatores
ñ petiit. U̾ba rescͥpti defitiunt. s dicen¬
dum ẽ siꝗͣ impubib euratores ñ petiit.¬
eandẽ ẽẽ racionẽ. Suã pubib cessare

Expanded text:
locum habere, etiamsi a magistratibus municipalibus non petat, quoniam et magistratibus municipalibus dandi necessitas iniungitur. Quid ergo, si petiit, sed admonita uel a libertis uel a cognatis, an incidat in senatus consultum? et puto eam incidere, si compulsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est. Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem, quoniam per matrem rem eorum administrari uoluit? incidet, si nec petat nec le gitime tutelam administrat. Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei. Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit. Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepotibus? similiter non petendo punitur. Quid si curatores non petiit? uerba rescripti deficiunt, sed dicendum eeandem esse rationem, si iam puberibus, cessare
Abbreviated transcription (Latin):
quã pat̾ petierit. qm̃ omittente eo pot̃
ex senatꝰ ꝯsulto succed̾e. S ⁊ si ip̃a eadẽ
sit. ⁊ soror ꝯsanguinea. ut pote qm̃ pat̃
matris nepotem suum ex filia adopta.
dit patrẽ. Siuis ꝯsanguinee repudiauit.
uł capitis diminutione ãmisit ex senatꝰ.
c. uenire ꝓpt̃ patrẽ non pot̃. Repucliante
Si mat̾ hr̃ditatẽ filii filie uendadiert̃. ex
omittente senatꝰ consulti bñficium:
us succedit uetꝰ. S si mat̃ repudiau̾it
bp. de ad eũda aũt hr̃ditate delib di¬
cendũ erit agͣtũ nõ succetłe. qm̃ nond̾
u̾um ẽ nõ adisse matrẽ. ꝙ aũt diximꝰ
ius antiquũ seruari matre ñ ad eunte.
cui ꝑsone deferat᷑ hr̃ditas uidendũ. utrũ
ei que nc̃ ꝓxima inuenit᷑. cũ mat̃ re¬
pudiat. anei qui fuit cum intestato de¬
cessisse cͥtum eẽt ait puta fuit patriuis
cũ intestato decedet patrui filiꝰ cũ ma¬
ter repudiass patruo. nondũ delata hr̃¬
ditate atq iõ defuncto eo matre de li¬

Expanded text:
quam pater petierit, quoniam omittente eo potest ex senatus consulto succedere. Sed et si ipsa mater eadem sit et soror consanguinea, ut puta quoniam pater matris nepotem suum ex filia adoptauidet patrem: si ius consanguineae repudiauit uel capitis deminutione amisit, ex senatus consulto uenire propter patrem non potest, repudiante Si mater hereditatem filii filiaeue non adierit ex omittente senatus consulti beneficium, ius succedit uetus. Sed si mater repudiauerit de adeunda autem hereditate deliberet, dicendum erit adgnatum non succedere, quoniam nondum uerum est non adisse matrem. quod autem diximus ius antiquum seruari matre non adeunte, cui personae deferatur hereditas, uidendum, utrum ei, quae nunc proxima inuenitur, cum mater repudiat, an ei quae fuit, cum intestato decessisse certum est? ut puta fuit patruus, cum intestato decederet, et patrui filius: cum mater repudiasset, patruo nondum delatam hereditatem atque ideo defuncto eo matre deli
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Equissimũ est om̃s filios matͥ
p̃ferri. ⁊̃ si ꝑ adoptionẽ in familia re¬
licti ẽẽnt. S ⁊ nepos ex adoptiuo filio
natus. ex u̾bis seuatꝰ c̃sulti mat obsta¬
bit ¶ S ex filio nepotẽ auus manu¬
miserit. isq patre ⁊ auo ⁊ matre su¬
ꝑstitib dei¬

Expanded text:
um uisum est omnes filios matri praeferri, etiamsi per adoptionem in familiam relicti essent. Sed et nepos ex adoptiuo filio natus ex uerbis senatus consulti matri obstabit. Si ex filio nepotem auus manumiserit isque patre et auo et matre superstitibus de
Abbreviated transcription (Latin):
buit tutorem hr̃e. S si forte impu¬
bes pꝰmatͥs cessationẽ fuerit arroga¬
tus. ⁊ impubes obierit. dicendũ erit
matri adu̾sus arrogatorẽ nõ cõpet̾e
exstipulatu actionẽ. Uidendũ ẽ ma¬
tre ꝓhibita uis suũ uendicare utrũ
cet̾os admittamꝰ. atq simat̃ nõ eẽt.
anipãm hrẽdem dm̃s fieri. uel aliud
nom̃ successionis induere. S negauimꝰ
ei actiones:⁊ inuenimꝰ reseͥptũ ab
imꝑatore nr̃o antonino augusto. ⁊ di¬
uo patre eius mãme maxime pri¬
die idib apł. plaut̃. iterũ consule.
matre remota eos admitti. qui ue¬
nirẽt simat non fuiss. Ergo ⁊ agna¬
ti ceteriq succedt̃. aut sinemo sit:
bõa uacabt̃.¬

Expanded text:
buit tutores habere. sed si forte impubes post matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri aduersus adrogatorem non competere ex stipulatu actionem. Uidendum est, matre prohibita ius suum uindicare utrum ceteros admittamus, atque si mater non esset, an ipsam heredem dicimus fieri uel aliud nomen successionis induere, sed denegamus ei actiones? et inuenimus rescriptum ab imperatore nostro Antonino Augusto et diuo patre eius Mammiae Maximinae pridie idus Apriles Plautiano iterum consule matre remota eos admitti, qui uenirent, si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique succedent aut, si nemo sit, bona uacab
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. q Qlos inat̃ filios sub conditiõẽ emnanci¬
patiõnis expartib hẽdes instituit: eis q
pliũmũ reꝵ p̃ceptioneᷤᷤ ꝓuẽ dedit hẽditatẽ
adier̃ patre alegntonͣ comõ ilia incio debet.¬
sũmouẽ. ꝙ emancipando filios obsecutus
ñ eẽ cogendũ ticiuĩ cauẽ. sext̾ ceciliꝰ existumat¬
ns quĩ ad ip̃m dũtaxat.emolum̃tũ legiti re
łiret. S sifilio frĩ alũpno ntinꝰ industiro
ꝓspectũ eẽ uoluit int̾eẽ hẽdis credendũẽ¬
tatq iõ cautionẽ int̃ponendã. ut ⁊ fundus¬
yͥt u ahcõparetur. acpostea ñ alienaret᷑ Iticio.o.
ariͭ ⁊ relictas ita .^ meuiã. uxorẽ q̃ uiduaẽ in

Expanded text:
. Duos mater filios sub condicione emancipationis ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa summouere, quod emancipando filios obsecutus non esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxatdiret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea non alienaretur. Titio centum relicta sunt ita, ut Maeuiam uxorem quae uidua est
Abbreviated transcription (Latin):
cipunt. ut ꝗd det̾. ut ꝗdsiat. ut ꝙ obtingat
ł neut᷑ nedet᷑. nefiat. nec obtingat. ex his
dandi faciendiq ẽditiones in ꝑsonas collo¬
cãt᷑ aut ip̃oꝵ q̃bꝰ quid reliquit᷑. aut alioꝵ Sn tayat¬
tc̃ia spẽs ineuentuponetur. fiscus sict̃¬

Expanded text:
ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorum: terti‹a› species in euentu ponetur. Fiscus i
Abbreviated transcription (Latin):
tĩt legatũ acciꝑe iussusẽ. ilegatorepetitã u¬
di lib̾tatẽ. diu̾piꝰ resepͥsit Muciana cautiolo
ri p̾nit. ¶icio simulier ñ nupieĩt. hẽs.cdato ꝗ̃¬
peccuniã eid̾̃ mulieĩ.⁊ ticiꝰ restituẽ rogatꝰ ẽ. si
nupseit̃ mulier die legaticedente fidĩ comislĩ
petet. Remoto aut̃ fidi cõmusso legatau̾̃is ex ep̃lũ
muciane cautionis ñhabebit. ¶Pat̃ exhẽctitate
filiȩ cutore ᷤ dedit: eosq simat᷑ eiꝰ inpid̃ ifilian
constituta decessisset. adrẽ geñdã accede uisit

Expanded text:
t, legatum accipere iussus est, in legato repetitam uideri libertatem diuus Pius rescribsit. Muciana cautio lori possit. 'Titio, si mulier non nubserit, heres centpecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit. Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, uita decessisset, ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Uip Sunr uxoĩ adtps lib̾oꝵ logauĩt dubi¬
taũpot̾. andehis dũtaxat. filiis seniuset.
cestator quiptꝰ mortẽ eiꝰ natifuissent. an
de his quiuio eo ab eo susceptifiussent: pt̾
testam̃tũ factũ : cũ manente matmoĩo de¬
cessissent. ucꝵequũ ẽ ꝓficẽ. siue uiuo maĩto

Expanded text:
Si uir uxori ad tempus liberorum legauerit, dubitari potest, an de his dumtaxat filiis sensisset testator qui post mortem eius nati fuissent an et de his, qui uiuo eo ab eo suscepti fuissent post testamentum factum, cum manente matrimonio decessisset: uerum aequum est proficere, siue
Abbreviated transcription (Latin):
reddĩt. S nos neq conditionẽ merã ꝑutamꝰ
eẽ q̃ indaciõe existit. neq metã conditionẽ
q̃ infactosit. s. eã conditionẽ q̃ exmixtã qͣ¬
dã consistit. Nã ñutiq sulle infolle̾ reliqͣ
Tobtulit̃ lib̾eit̃. N enĩcestator ħ sensit. s ilid̾
ut racioneᷤ ieddat quom ẜuꝰ reddẽ sol .i. le¬
strui rõnũ ut sciant ꝗ inquarõeᷤ scͥptũsit.¬
Nãꝙ ip̃uuius facturꝰ eat̃ abhẽdib sĩ fieri
łuosub hac conditioẽ testam̃tolib̾tas dat᷑
sicautiones instrum̃taq oiã actꝰ siuexhi

Expanded text:
rit'. sed nos neque condicionem meram putamus esse, quae in datione exsistit, neque meram condicionem, quae in facto sit, sed eam condicionem, quae ex mixtura quadam consistit. nam non utique si ille in folle reliqua optulerit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddat, quomodo seruus reddere solut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: seruo sub hac condicione testamento libertas datur si cautiones instr
Abbreviated transcription (Latin):
sa legati ꝙ admuliẽis ꝑsonã atti satis fac¬
ꝙ cuĩ intelligetur s. ticiolegatũ petenti. nocebit
exceptiodoli¶ s ab̾ aͣtexistimabat nuptamu¬
liere. ticio sine cautiõe legatũ deb̾i. qũĩper¬
cunia dotis efficẽtur.s⁊ ẽ añ nuptias ꝗapuꝵ
legatũ e petipot̃. cautiomulieĩ peccunã red¬
di necessaĩa reddi. ꝙ simaĩt uitio suo causade¬
cidit neꝙ soluũdosit. nũ ꝗd adit̃sus hẽdẽ muli¬
eĩ q̃ nicħ deliꝗ̃ suceurcidebeat. obeã peceriniã
q̃dotifuãt destinata. s qñ ambo legati peti¬
cionẽ habuer̾ saluã habebit. ñ soluta pecciũa
uro mulier accionẽ.
D. Cũtale legatũ cẽt relictũ ticie. si qlibis
ñ discesseĩt. negauer᷑ eã recte. cauẽ. ꝗał mor¬
tius lib̾is legati conditio. p̾sit exite. s. displi¬
cuit sentencia. Nõ enĩ uoto matͥs oponitam.
homuno̾sã ũ int̾ponende cautionis int̾p̃tatio
debuit. Etrũpatrmꝰ lib̾to c̃tã peccuniã legaᷤᷤ¬

Expanded text:
sonam attinet, satisfactum intellegetur, sed Titio legatum petenti nocebit exceptio doli. Sabinus autem existimabat nupta muliere Titio sine cautione legatum deberi, quoniam pecunia dotis efficeretur: sed cum ante nuptias, quia purum legatum est, peti potest, cautio 'mulieri pecuniam reddi' necessaria erit. quod si maritus uitio suo causa ceciderit neque soluendo sit, numquid aduersus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, saluam habebit, non soluta pecunia uiro, mulier actionem.legatum esset relictum Titiae 'si a liberis non discesserit', negauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ebit. S iꝓbet̃ alias legaturas ñ fuule  falsame
conditionẽ cassius ⁊ celiꝰ sabmꝰ inpoalbilẽ ec̃
dixer᷑: ueluti panfilus si quod ticio deb̾osolus
lib̾ esto sim̾ nicħ ticio fuit debitũ ¶ Quodsiptꝰ
testam̃tũ factũ. testator ꝑeccuniã exsoluto. de¬
faciie condicionẽ intelligi ¶falsã lagitide monstin

Expanded text:
as legaturus non fuisse. Falsam condicionem Cassius et Caelius Sabinus impossibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si quod Titio debeo soluerit, liber esto', si modo nihil Titio fuit debitum: quod si post testamentum factum testator pecuniam exsoluit, defecisse condicionem intellegi. F
Abbreviated transcription (Latin):
ouis iplende causadedat. consegiu ex causa
legati possit. quaĩ ñcapiat. idꝙ deroget:
anuõ idextrasit. neciõ mag̃ exbonis testato¬
ris ampliꝰ capiat. quãcapturꝰ eẽt. sin c̃diti¬
one legatũ eẽt. ⁊ iuł rectisime scb̾. tanto am¬
plius eũ captuꝵ quantũ conditiors causa.¬

Expanded text:
onis implendae causa dederat, consequi ex causa legati possit quasi non capiat id quod eroget an vero id extra sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset, si sine condicione legatum esset. et Iulianus rectissime scribit tanto amplius eu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.n Nõnũꝗ̃ conting̃. utq̃dã nõatĩ exp̃ssa
officiãt. q̃uis omissa tacite intelligi po¬
tuissꝰ Neceẽnt obfut᷑a. Qdeuenit si alicui
ita legat᷑. ticio.do. lego .x. si meuiꝰ capitoli¬
ũ ascend̾it. Nãꝗuis marbito meuu sitan

Expanded text:
. Nonnumquam contingit, ut quaedam nominatim expressa officiant, quamuis omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod euenit, si alicui ita legatur: 'Titio decem do lego, si Maeuius Capitolium ascenderit'. nam quamuis in arbitrio Maeuii sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tarosilargir᷑ ũ puer̾.agatheã ancillã ꝗ meierũt
cũ moĩatis. isquitestam̃tũ fecit. agatheãꝗ̃ te¬
stam̃ti tpr̃ hauĩ uñdidit. ⁊ pr̾ea ancillas etnit:
ex his uniagathee: nom̃ inposuit q̃scitũ ẽ. anł
legata uidetur. R. legatã uidĩ.¬

Expanded text:
tato Philargyrum puerum, Agatheam ancillam, qui mei erunt cum moriar': is qui testamentum fecit Agatheam, quam testamenti tempore habuit, uendidit et postea ancillas emit, ex his uni Agatheae nomen imposuit: quaesitum est, an haec legata uideretur. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
sifilĩ mr̃.xui. annos ñ inpleuit: petouti reddas
earestituas publio meuio. ⁊ gaiocornelio: quẽõ
cũ septicia decessit̃. deĩ filiꝰquintũ .x. annũ: agẽs
dcfunctus sit. anitp̃sentet᷑. fidĩcõ missũ .xu. ãño
⁊ gaio cornelio debeant. Marcelł. R. septiciã ĩ qd̃

Expanded text:
si filius meus sedecim annos non impleuerit, peto uti reddas ea restituas Publio Maeuio et Gaio Cornelio'. quaero, cum Septicia decesserit, deinde filius quintum decimum annum agens defunctus sit, an repraesentetur fideicommissum quinto et Gaio Cornelio debeant. Marcellus respondit Septiciam ius,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã łmoĩ conditioneᷤ. sinauis exasia uenĩt
siticiꝰ ẽsulfactus ẽit. ꝗ̃uis inplete eẽnt
mpedient hẽdẽ cͥca ad eundã hẽditatẽ
ꝗ̃ diu ignoraret eas inpletas eẽ. Queus
ex iure ueniẽt. mhis nicħꝰ ampliꝰ exigñ¬
dũ ꝗ̃ ut mplete sint. ueluti si ꝗ se filiũ
fam̃existimat: cũ sit pat̾ fam̃. potĩt

Expanded text:
nam huiusmodi condiciones 'si nauis ex Asia uenerit' 'si Titius consul factus erit', quamuis impletae essent, impedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius exigendum, quam ut impletae sint. ueluti si quis se filium familias existimat, cum sit p
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ cũ moĩetur legaraũis mutilit̃ leget᷑
tñ cautiouĩs muciane remediũ usufructu ꝙͦ
sub conditionẽ alicuiꝰ ñ faciendilegato locum
ht̃ ꝙ infraudelegis. ad inpediendas nuptiaᷤᷤ
filiaquã ht̃ is inpotestate. ñ nupseĩt. hẽs

Expanded text:
tur legatarius, inutiliter legetur, tamen cautionis Mucianae remedium usu fructu quoque sub condicionem alicuius non faciendi legato locum habet. Quod in fraudem legis ad impediendas nuptias sfilia, quam habet is in potestate, non nubserit, heres
Abbreviated transcription (Latin):
testamti. ⁊ ad om̃s hẽdes instit̾iuros ꝑtinete
atq̃ coͥnditio ad etas ꝑ sonas adcomod itafuĩt
ẽã cefetie debemꝰ. adeudũtaxatgradũ qͦ
he ꝑsone institute. fuerunt. ¶C ũtamtesta¬
uastͥpͥtũ ent̃ in quoforo: lab̾o.ait siñ apareat
quid mortuus senseĩt. m̾eiꝰ municipũ forꝰ anꝰ o
faciendũ. in quohisquitestam̃tũ fecĩt do¬
niciliũ habuit̃: ꝗ̃ sentenciã ego qͦ. ꝓbo.
blica cũ adparendũ conditioni. ite uelles
ire ꝓhibuit: naꝑte staret. quominꝰ agendo̾.
obcallũpniã eũ sũmoueas. hii dies condinioĩ
ñ inputabuntur. ¶Quidã ttalegããt. sipu¬
blius cornelꝰ. inpñsã quã infunidũ seranũ
feci. ħcdimeo dedi̾t. tũ hĩ nĩs publiocor¬
nelio fundũ seianũ dato. casselliꝰ aiebat. ⁊ p̃
tĩ fundi daĩdeb̾e. offiliꝰ inpñse. ũbo negit
p̃ciũ siguisicaĩ. s. cosdũtaxat. sũptꝰ quos¬

Expanded text:
es institutos pertinere: at quae condicio ad certas personas accommodata fuerit, eam referre debemus ad eum dumtaxat gradum, quo hae personae institutae fuerunt. Cum ita in testaadscriptum erat in quo foro, Labeo ait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro faciendum, in quo is qui testamentum fecerit domicilium habuerit: quam seblica, cum ad parendum condicioni ire uelles, ire prohibuerit nec per te staret, quo minus agendo ob calumnias eum summoueas, hi dies condicioni non imputabuntur. Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'. Cascellius aiebat etiam pretium fundi dari debere, Ofilius impensae uerbo negat pretium sig
Abbreviated transcription (Latin):
excausa fidĩcõmissi. s cũ suspectã adut ⁊ resti¬
tuit. dubitabat᷑. anei auseñdũsit.⁊ bciugui̾s ẽ
⁊ in ħ casunicħei auferti. ¶Siaut̃ meħode insti¬
tuto controu̾siamͥfiet hẽditatis. si cauet lega¬
tariꝰ. ciuctabẽditate roddilegatũ. ⁊ ipĩ cauñ¬

Expanded text:
tituit, dubitabatur, an ei auferendum sit: et benignius est et in hoc casu nihil ei auferri. Si autem me herede instituto controuersia mihi fiet hereditatis, si cauet legatarius euicta hereditate reddi legatum, et ipsi cauen
Abbreviated transcription (Latin):
ħi licddesue erꝰ. do. lego. fidĩq eoꝵ cõmito. utidõ guo
seio soroĩs mee filio in honorẽ consulat᷑. quadragin¬
ta uiuo meuio ᷤ seius consul designat̾ ẽ. ⁊ miꝰ edidit.
deiñexleł ianuariis consulatũ ingressusẽ. atꝙ it a
meuiꝰ decessit: queõ anquadraginita scio debeant᷑¬

Expanded text:
 heredesue erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta': uiuo Maeuio Seius consul designatus est et munus edidit: deinde ex calendis Ianuariis consulatum ingressus est atque ita Maeuius decessit: quaero, an quadringenta Seio debeant
Abbreviated transcription (Latin):
ditiõe dandim̃posse ꝓpartes condicionipareri
quidã qͥũt. d⁊ semeloandã peccuniã. s ogo contͣ
putosSiparᷤ reilogate usucaptasit. an insolidũ
parendũsit. dubuo ⁊ pot̾dici ꝓ parte parendũs.
ex sentenciatestatoĩs.¶pI ¶ Plaitiꝰ uniex hẽdibꝰ
fundũ legaui. sic. ohẽdib dedisset. deducet suã

Expanded text:
 partes condicioni pareri quidam aiunt, sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto. Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum parendum sit, dubito. et potest dici pro parte parendum ex sententia testatoris. Plautius. Uni ex heredibus fundum legaui, si centum heredibus dedisset: deduc
Abbreviated transcription (Latin):
b. possessionẽ. ũn ꝓximi cognati matrẽ
cedit enĩ filie. uõ dicendũ erit matrem
accrꝑe non posse. qm̃ succed̾e qͣi legituna
speraret᷑. ¶ Si .b. possessione accepta
filiꝰ emancipatꝰ abstinuerit se hr̃ditate
ꝑ iitegrũ restitutionẽ . u̾ũ est senatꝰ c̃sul¬
tum posse locũ hr̃e. S si fuerit rursus
inmixtus. rursus deb mat̾ abstinere.
¶Siquis ex lib̾is dum ẽ inut̃o in possessio¬
ne missus erit. mox natus sit. ⁊ añ .b.¬

Expanded text:
bonorum possessionem unde proximi cognati matrem bonorum possessionem unde proximi cognati matrem cedit enim filiae. et ideo dicendum erit matrem, accipere non posse, quoniam succedere quasi legitima speraretur. Si bonorum possessione accepta filius emancipatus abstinuerit se hereditate per in integrum restitutionem, verum est senatus consultum posse locum habere: sed si fuerit rursus immixtus, rursus debet mater abstinere. Si quis ex liberis, dum est in utero, in possessione missus sit, mox natus sit et ante b
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. cũ omisint substituti hr̃ditatẽ eiꝰ.
Qr̃ ⁊ sumpubes arrogatus sit. dicendũ ẽ
matrẽ eus ad bõa eiꝰ admitti. que ha¬
beret siintestatꝰ decessiss. lib̾i defune¬
ti ꝗͣ sui obstabãt matͥ eiꝰ tã uirił sexus
qua feminini. tã naturales qͣ adopti
emantipationẽ ita admittunt᷑. si ex ub̾¬
is naturalib fuiũt. ut puta nepos nat᷑a¬
hostes sit filiꝰ uł nasci sꝑat᷑. pendet us
matris donec redierit uł nascat᷑. S si
sunt sui hr̃edes uͥum hr̃clitas ad eos non
ꝑtineat. iuideamꝰ anmnat᷑ admittat᷑. ut
puta abstinuit hr̃ditatem. affricanus
⁊ publiꝰ tẽptant dicere incasu quo abstine¬
rent sui matrẽ uenire. ⁊ tc̃ ei obstent qͦ¬
tiens rẽ hñt. ne nudũ nom̃ sui hẽdis
noceat matri. que sententia ẽ equior.
S siquis decessiss relicta filia quã ĩ ad¬
optionẽ legitime ded̾at. ⁊ relicta mat᷑.
diuus puis decreuit cessare senatꝰ ꝯsultũ
t̃tullianum. ⁊ simul eẽ admittendas ad

Expanded text:
ituti hereditatem eius. quare et si impubes adrogatus sit, dicendum est matrem ad bona eius admitti, quae haberet, si intestatus decessisset. Liberi defuncti sui quidem obstabunt matri eius tam uirilis sexus quam feminini, tam naturales quam adoptiuemancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturahostes est filius uel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit uel nascatur. Sed si sint sui heredes, uerum hereditas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nomen sui heredis noceat matri: quae sententia aequior est. Sed si quis decessisset relicta filia, quam in adoptionem legitime dederat, relicta et matre, diuus Pius decreuit cessare senatus consultum Tertullianum et simul esse admittendas ad
Abbreviated transcription (Latin):
te filio defuncte c̃sanguineũ obisse. mox
filiũ repudiasse matris hr̃ditatẽ. ancõ¬
sanguinei filiꝰ ad mitti possit. nuł rec¬
te putat circa tertullianũ locũ ẽẽ succe¬
denti agͣto. ¶ Qd̃ ait senatꝰ. q̃ uidicata.
tͣnsacta. finitaue st̃. rata maneãt. ita in¬
telligendũ est. ut iudicata acciꝑe deb̾a¬
mus. ab eo cui iudicãdi uis fuit. tͣnsacta
sensu. ł lõgo silentio sopita.
ht̃ t̃tulliani cõmodũ. filiũ aũt uł filiã
acciꝑe cdebemꝰ siue iuste st̃ ꝓereati. uł uul
sit. S si filiꝰ uł filia lib̾tini st̃ effecti:

Expanded text:
te filio defunctae consanguineum obisse, mox te filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus recte putat circa Tertullianum locum esse succedenti adgnato. Quod ait senatus: 'quae iudicata transacta finitaue sunt, rata maneant', ita intellegendum est, ut 'iudicata' accipere debe‹a›mus ab eo cui iudicandi ius fuit, 'transactnsensu uel longo silentio sopita. habebit Tertullianum commodum. Filium autem uel filiam accipere debemus, siue iuste sint prsit. Sed si filius vel filia libertini sint effecti,
Abbreviated transcription (Latin):
tis diminutione. Pm̃ siue quis añ dela¬
legitimã hr̃ditatẽ admittet᷑. nisi mag¬
na capitis diminutio int̾ueniat. que
uł ciuitatem adimit. ut puta si depor¬
tet.¶Sinemo filioꝵ eoꝵ ue quib simul
legituma hrditas defert̃ uolet ad se eã
hr̃ditatẽ ad se ꝑtin̾e. uis uetꝰ locũ non
hãt. Itaq si ex duob alt̃ adierit. alter
repudiau̾it hr̃editatẽ ad se ꝑtin̾e ius ue¬
tus locũ nõ hãt. Itaq si ex duob alter
adierit alt̃ repudiau̾it hr̃ditatẽ. ei
portio accrescit. ⁊ si forte sit filiꝰ ⁊ pat᷑¬
nus. repudiante filio. patrono defert᷑.
ut possit. Uolet ad se inquit eã hr̃dita¬
tem ꝑtin̾e. llã ⁊ hic ñ uult. ⁊ si aliqñ uo¬
luit. ⁊ dieo posse uis antiquũ locũ hr̃e.
U trũ aũt ei defert᷑ successio ꝗ tẽ legis¬
uis dep̃hendit᷑. an u̾oei qui tunc fuit eũ
filio defert᷑. Ut puta ꝓponamꝰ fuisse de¬
functe c̃sanguineũ. ełꝰq filiũ deliban¬

Expanded text:
sive quis ante delalegitimam hereditatem admittetur, nisi magna capitis deminutio interveniat, quae vel civitatem adimit, ut puta si deportetur. "Si nemo filiorum eorumve, quibus simul legitima hereditas defertur, volet ad se eam hereditatem ad se pertinere, ius vetus locum non habeat: itaque si ex duobus alter adierit, alter egitimam hereditatem ad se pertinere, ius uetus locum non habeat: itaque si ex duobus alter adierit, alter repudiauerit hereditatem, ei portio adcrescet, et si forte sit filius et patronus, repudiante filio patrono defertur. ut possit: 'uolet ad se', inquit, 'eam hereditatem pertinere': nam et hic non uult, etsi aliquando uoluit: et dico posse ius antiquum locum habere. Utrum autem ei defertur successio, qui tunc legitimus deprehenditur, an uero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puta proponamus fuisse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberan
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tp̃r finiat᷑ dicendũ ẽ matri post
tẽpus nõ nocere. aut sumpubes deces¬
serit. matrẽ posse altti. S si infan¬
ti ꝑtutorẽ petita sit possessio. lici sta¬
tim decessĩt. dicendum ẽ matri obsti¬
tisse. nõ enĩ simił ẽ ei qui furioso dat᷑.
Ita demũ aut̃ mat̃ a senatꝰ c̃sulti bñfi¬
cio excludit᷑. si filiꝰ adiit legituã hr̃di¬
tatẽ. Cet̾m si omiserit legituã hr̃di¬
tatẽ. mat̃ ex senat᷑ ꝯsulto t̃tulliano ad¬
mittet᷑. S si nõsit solus iste filius le¬
gitumus hr̃s. s sint qui cũ eo admit¬
tant᷑. nec in parcẽ eoꝵ mat̾ ex senatus
ꝯsulto erit uocanda Obicit᷑ mat̾ pat̃
inutriusq boĩs tam filii quã filie. siu
hr̃s. siue bõꝵ possessor existat. S neq
auus neq ꝓauus int̃tulliano mat no¬
lis ñ ⁊̃ adoptuuis matri noci. Uerius ẽ
tab̾. ex quauis parte excludit matrem.
Sisit agnatꝰ defuncti.⁊ nat̾alis pat̃ sit
in ad optua. familia. ⁊ mat̃. admittimꝰ

Expanded text:
haec tempore finiatur, dicendum est matri post tempus non nocere aut, si impubes decesserit, matrem posse admitti. Sed si infanti per tutorem petita sit possessio, licet statim decesserit, dicendum erit matri obstitisse: non enim similis est ei, quae furioso datur. Ita demum autem mater senatus consulti beneficio excludetur, si filius adiit legitimam hereditatem: ceterum si omiserit legitimam hereditatem, mater ex senatus consulto Tertulliano admittetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec in partem eorum mater ex senatus consulto erit uocanda. Obicitur matri pater in utriusque bonis tam filii quam filiae, siue heres siue bonorum possessor existat. sed neque auus neque proauus in Tertulliano matri noiam adoptiuus matri noc‹e›t: uerius est tabulas, ex quauis parte excludit matrem. Si sit adgnatus defuncti et naturalis pater sit in adoptiua familia, sit et mater, admittimus
Abbreviated transcription (Latin):
state patͥs fuert̃. hoc quẽadmod expe¬
diri oporteat. q̃ri solet. nam sibona
apatre relicta. ⁊ emancipatoꝵ medi¬
um ꝯferant᷑. ⁊ ita uiriles partes sumã¬
tur: eueniet ut emancipatis queq
collatio abipsis facta ꝓsit. uideams
ergo ne cõmodissimũ sit emancipa¬
tos qrͣtã partẽ ex bonis pat̾ns ꝯferre :
ex sius t̃ciam. qd̾ dico exemplo mani¬
festiꝰ fiet. ponamꝰ patrẽ quadragita
reliqͥsse.⁊ duos in potestate filios. ⁊ dy¬
habebit. t riginta tria ⁊ trientẽ fert.¬
ret. is u̾o qͥ seraginta ꝯtułit .c. ugm
molum̃tum ad solos qͥ in potestate
remanserint ꝑueniat. ¶ Eman¬
cipatibona sua conferre cũ bisqͥ
sic̃ is qͥ inpotistate ÷ dotẽ uxoris p̃ci¬
tinere debet. ¶ Emancipatꝰ p̃tiri¬
tus sidũ delibat cauĩt de bõꝵ colla¬
tione. nec bõꝵ possessionẽ petierint.
agente fr̃e exstipulatu ip̃o uire
tutꝰ erit. s ⁊ si pecumã ꝯtułit q̃i¬

Expanded text:
state patris fuerint. hoc quemadmodum expediri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita viriles partes sumantur, eveniet, ut et emancipatis quoque collatio ab ipsis facta prosit. videamus ergo, ne commodissimum sit emancipatos quartam partem ex bonis paternis ferre, ex suis tertiam: quod dico, exemplo manifestius fiet. ponamus patrem quadringenta reliquisse et duos in potestate filios, duhabebit centum triginta tria et trientem feret, is vero qui sexaginta contulerit centum molumentum ad solos, qui in potestate remanserint, perueniat.Emancipati bona sua conferre cum his, qui sicut is, qui in potestate est, dotem uxoris praecipiat, retinere debet.Emancipatus praeteritus si, dum deliberat, cauerit de bonorum collatione nec bonorum possessionem petierit, agente fratre ex stipulatu ipso iure tutus erit. sed et si pecuniam cont
Abbreviated transcription (Latin):
turał ex hr̃datus nõ habebit. Nã eum
ñ ex hr̃clato tał ad optionoc̾et. nocere
deb ex hr̃dato. qm̃ pena que legib a¬
ut edicto irrogat᷑. adoptioĩs remedio
ñ obligaret᷑. Paulus notat. ei qui alio
ire uenit quã eo qđ amisit. ñ nocet id

Expanded text:
non habebit: nam cui non exheredato talis adoptio noceret, nocere debet exheredato, quoniam poena, quae legibus aut edicto inrogaretur, adoptionis remedio non obliteraretur.Paulus notat: ei, qui alio iure uenit quam eo, quod amisit, non nocet id
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t eũ qui artem ludicrã fec̾it. que
oꝑas suas. ut cum bestiis pugnaret
locau̾it. nequis eoꝵ oꝑas cdoni mune¬
risue aludue quicquã lib̾tatis cã pa¬
trono patrone libisue eoꝵ cdequibus
iurauĩt uł ꝓmiserit obligatꝰ ue erit.

Expanded text:
udicram fecerit quiue operas suas ut cum bestiis pugnaret locauerit: ne quis eorum operas doni muneris aliudue quicquam libertatis causa patrono patronae liberisue eorum, de quibus iurauerit uel promiserit obligatusue erit,
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt᷑ ꝓsũt ut uił ait. S ⁊ siuno ad¬
misso obliget se. deui alter nascatur.
multomag̃ põpait amissum huic
ipsẽ ꝓmittat patrono. aneis qui ĩ eiꝰ¬
potestate s̃. S si creclitori suo lib̾tum
patronus delegau̾it. ñ põt id̾ dici. So¬
lii postea delegatus sit. posie eũ lib̾ari¬
iuł ait. ex hac lege. Nã u̾um ẽ patrono
eum exꝓmisisse. ꝗͣuis patrono nẽ ude
b̾at . ꝙ siabuntio delegante patrono lib̾-¬
tus ꝓmisit. ñ lib̾ari eũ. Non solũ futu¬

Expanded text:
osunt, ut Iulianus ait. Sed et si uno amisso obliget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic ipsi promittat patrono an eis qui in potestate eius sint.Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: solii postea delegatus sit, posse eum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nunc non debeat: quod si ab initio delegante patrono libertus promiserit, non liberari eum.Non solum futu
Abbreviated transcription (Latin):
alist̃. Hee demũ imposite oꝑe in¬
telligunt᷑. q̃ sins turpitudine prãri
posst̃. ⁊ siñ ꝑiculo uite. Nec enĩ si me¬
retrix manumissa fuerit. easd̃ oꝑas
tales oꝑas. qr iste sine ꝑiculo uite pr̃a¬
ri non posst̃. Si tñ lib̾tus artificiũ e¬

Expanded text:
demum impositae operae intelleguntur, quae sine turpitudine praestari possunt et sine periculo vitae. nec enim si meretrix manumissa fuerit, easdem opertales operas, quia istae sine periculo vitae praestari non possunt. Si tamen libertus artificium e
Abbreviated transcription (Latin):
patris bonor pꝰ. accepit. nepos ex eod̾
in familia retentꝰ. semissẽ hereditatis
cum emolum̃to collationis habebit.
id̾ nepos si postea posso̾nẽ intestatipa¬
tris accipiat. fr̃ĩ pꝰ emancipationẽ pa¬
tris quesito ⁊ ĩ familia retento. bona
ꝓparte hereditatẽ retinet iure eo
qd̃ bonoꝵ possõnẽ pet̾e posset. ata &
ꝯferri ei debeat. utiq cum inuiriã¬

Expanded text:
possessionem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona spro parte hereditatem retinet iure eo, quod bonorum possessionem petere posset, ita et conferri ei debeat, utique cum iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
trem eiꝰ. s mag̃ ad frẽm ꝑtineat. s
⁊ si nepotes om̃s omittant. patruo
nichil aderescet. s soli patri. ꝙ ⁊ siꝑa¬
ter omiserit. tẽ. patruo ad crescet. ¶ ẽ¬
mancipatus filiꝰ si quid nepotes ĩ aui
potestate ñhãt. fr̃ib suis conferret.
s sisĩt nepotes uoluit eum p̃tor filiis
suis qui sunt in potestate soł cõferre

Expanded text:
trem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed trem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestate non habeat, fratribus suis conferet: sed si sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre,
Abbreviated transcription (Latin):
in locũ filii adoptatus. Illid non iat̃ ẽ
quota portio hereclitatis ad nepotem
ꝑtineat. an ꝑquã modica. nã ⁊ simo¬
dica sit. att̃n dicemus locũ ẽẽ huic par¬
ti edicti. ¶Int̾ ip̃m filium ⁊ lib̾os eiꝰ
diuidit᷑ hereditas. sic ut ĩp dimidium.
state duos. neminẽ p̾terea ex liberis
habebit emancipatus dimidiaia partẽ
hereditatis. ⁊ dimidiam duo nepotes.
ut quadranteᷤᷤ ferant. s sisit p̃terea a¬
luis filiꝰ. euenri ut filiꝰ hãt dimidiam
pritem hereditatis ex quo nepotes ñ st̃.
filiis ita. ut quadrantẽ hereditatis
ip̃ ferat. quadeans in lib̾os eiꝰ liui¬
dat᷑. s si ambo filii sit emancipati.
⁊ hañt singłi nepotes. eueniz ut sin¬
guli ĩ singulos semisses cũ nepotib
suis diuidant. ita ut ip̃i qͥd qͣdranteᷤᷤ
ferãt. nepotes aũt residuos qͣdranteᷤ.¬
qͣdrans unus.: int̾ duos alius int̾ tres
diuiditur. E Siquis ex nepotib suã

Expanded text:
in locum filii ain locum filii aquota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti. Inter ipsum filium et liberos eius dividitur hereditas ita, ut ipse dimidium, otes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eveniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius dividatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantesquadrans unus inter duos, alius inter tres dividitur. Si quis ex nepotibus