comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et liquido apparebit. quantũ pondusi¬
sticie tribui debeat huic scĩ maximin
constantie. Profecto fiducia ex diuim
eloquiis concepta docuit: quatinus sr
cularib potestatib obsequendum. Pe
enim d̃s̃ se iusta p̃cipientem conteĩpna¬
chi homines autem quanquã imꝑatua
iniusta iubentes audiendi potestatem
fecisset. Nam et si p̾scripsit ut cesan
sunt cesaris. et d̾o que sunt di rerdanis
qd̾ idcirco uiolationẽ suoꝵ fitri uolits
mandatoꝵ apłs declarauit. qui dita
regem honorificate. dm̃ timete p̃taras¬
tendum curauit. S nũc nr̃i tempel
mores degeneres. Om̃s pene iam ilil
pristini roboris conciderunt. Leubl
rorib labefacta cessit constantia. plis
pecunia quam iusticia estimatis.
tateme Quis eis sua ꝑicula ⁊elo ds
timoris accensus: absq fuco adulll¬
nis aperiat: Ego plane non sin d¬
us aut neminem aut rarum nunc eẽ
qui si quemlibet ut quondam fecit mag̃¬

Expanded text:
et liquido apparebit, quantum pondus iet liquido apparebit, quantum pondus iustitiae tribui debeat huic sancti Maximini constantiae. Profecto fiducia ex divinis eloquiis concepta docuit, quatinus sit saecularibus potestatibus obsequendum; neque enim Deus se iusta praecipientem contemnendi, homines autem quamquam imperatores iniusta iubentes audiendi potestatem fecisset. Nam etsi praescripsit, ut Caesari quae sunt Caesaris et Deo quae sunt Dei reddamus, quod id citra violationem suorum fieri voluerit mandatorum, apostolus declaravit, qui dicturus: Regem honorificate, – Deum timete praemittendum curavit. Sed o nostri temporis mores degeneres! Omnes pene iam nervi pristini roboris conciderunt. Levibus terroribus fracta cessit constantia, pluris pecunia quam iustitia aestimatur.tatem? Quis eis sua pericula, zelo divini timoris accensus, absque fuco adulationis aperiat? Ego plane non sum dubius, aut neminem aut rarum nunc esse, qui si quemlibet, ut quondam magnus fe
Abbreviated transcription (Latin):
sententiis. ꝑ se satis decora simplex ue¬
ritas eminebat. P ostremo potestas hu¬
mana. fortissimis bellatorib turbulen¬
tum minaxq bellum conflauerat: di¬
uina maiestas animũ uires. arma qui¬
b illi uincerent ministrabat. Ex his
que p̃misimus beati iheronimi uerbis
et si pauca sunt: tamen satis maximini
scĩtas poterit estimari. S eis maximinꝰ
ille non conterritus: rem intulit maxi¬
mis meo iuditio laudib ꝓsequendam.
Aquo inquid haut dubium quin m¬
nam: honorifice susceptus est. Ouirimn
beatissimũ sũmisq principib ecsi
merito coequandum qui regie potesta¬
tis iniustum spreuerit impetum. et ã
ꝑiculo si non uite certe dignitatis an¬
plexus sit custodiam mandate diuim¬
tus caritatis. Fac enim imꝑatorem fi¬
riata mente ꝓditionis p̃mia ꝓponeiti
etiam studiose celaret: quas ꝓposition
que exilia. que tormenta minaturus
isset. dep̃hensoq postmodum illatuni

Expanded text:
sententiis. Per se satis decora, simplex vesententiis. Per se satis decora, simplex veritas eminebat. Postremo potestas humana fortissimis bellatoribus turbulentum minaxque bellum conflaverat. Divina majestas animubus illi vincerent, ministrabat. 5. Ex his quae praemisimus beati Hieronymi verbis, etsi pauca sunt, tamen satis Maximini sanctitas poterit aestimari; sed eis ille non contentus rem intulit, maximis meo iudicio laudibus prosequendam: A quo, inquit, haut dubium quin Maxnam, honorifice susceptus est. O virum beatissimum summisque principibus ecclesiae merito coaequandum, qui regiae potestatis iniustum spreverit inpetum et cum periculo, si non vitae, certe dignitatis amplexus sit custodiam mandatae divinitus caritatis! Fac enim imperatorem furiata mente proditionis praemia proponentem; etiam studiose celaret, quas proscriptiones, quae exilia, quae tormenta minaturus fuisset deprehensoque postmodum illaturus:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quis unquam queso de consub¬
stantialitate patris et filii. uł ꝑ quietẽ
sit ausus dubitare. nisi illam euidentis¬
simam dei sententiam surda p̃terierit
aure. ego et pater unũ sumus: Unum
enim dixit tantũ se ꝓfecto uolens intel¬
ligi: quantus pater ẽẽ cognoscitur. scili¬
cet mysterium baptismatis. in nõie pa¬
sisset fidelib nisi eque ut patri sc̃oq spi¬
ritui. sibi quoq uoluiss deferri. Uerũ
quis illos ferret non multũ stultos quã
impios : Deniq cum ip̃e filius dicat.
ut om̃s honorificent filium sicut hono¬
rificant patrẽ in tantam imꝑitissimi
homines ꝓruꝑant audatiam. ut mino¬
rem patre filium ẽẽ contenderent. Hii
callidis argumentoꝵ commentis sua ni¬
tebantur astruere. et contra ꝑ athana¬
sium atq maximinũ. ceteros q ꝓpug¬
natores: ac duces clarissimos apłice doc¬
trine semꝑ suꝑabat auctoritas. Labori¬
ose mendatium exquisitis ornabatur

Expanded text:
Nam quis unquam, quaeso, de consubNam quis unquam, quaeso, de consubstantialitate Patris et Filii vel per quietem sit ausus dubitare, nisi qui illam evidentissimam Dei sententiam surda praeterierit aure: Ego et Pater unum sumus? Unum enim dixit, tantum se profecto volens 279 intelligi quantus Pater esse cognoscitur. Scilicet mysterium baptismatis in nomine Pasisset fidelibus, nisi aeque ut Patri sanctoque Spiritui, sibi quoque voluisset deferri. Verum quis illos ferret non minus stultos quam impios? Denique cum ipse Filius dicat, Ut omnes honorificent Filium sicut honorificant Patrem , in tantam imperitissimi homines proruperant audaciam ut minorem Patre Filium esse contenderent. Hi callidis argumentorum commentis sua nitebantur astruere. Contra per Athanasium, atque Maximinum caeterosque propugnatores ac duces clarissimos apostolicae doctrinae semper superabat auctoritas. Laboriose mendacium exquisitis ornabatur
Abbreviated transcription (Latin):
atq conitantis augustoꝵ arrianam im¬
pietatem p̃fati constantii regis fultam
p̃sidio. ꝑsecutam exiliis. carcerib. et ua¬
riis afflictionũ modis. primũ athanasi¬
um. deinde om̃s non sue partis epõs de¬
clarasset paucis interiectis. sexti anni si
que forte fuissent res memorabiles no¬
tature. maximinus inquit treueroꝵ e
piscopus clarus habebatur. Hic siquis
inspiciat. insaniam arriani principis. tñ
quam maxime ferbuisse. facile intelli¬
git ꝑsecutionib que uulgo ueris impor¬
tabantur p̃sulib. scm̃ quoq maximinũ
alacriter participatum. ac uiolate fidei ñ
declinasse modo contagia. S etiam asser¬
toꝵ eius ꝑuersis ac uiolentis molitioni¬
b obuiasse. Nec adto fuerat operosum
eas celeriter penitusq subuertere. nisi
merito exetrabilis impietatis. misera¬
biliter excecati illius nefarii sceleris uł
inuentores uł defensores: lumen ratio¬
nis nequaquã admittere consensissent.

Expanded text:
atque Constantis Augustorum, Arianam imatque Constantis Augustorum, Arianam impietatem praefati Constantii regis fultam praesidio, persecutam exsiliis, carceribus, et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos declarasset, paucis interjectis, sexti anni, si quae forte fuissent, res memorabiles notaturus, Maximinus, inquit, Treverorum episcopus clarus habebatur. CAPUT III. Hic si quis inspiciat insaniam Ariani principis tum quam maxime efferbuisse facile intelligit persecutionibus, quae vulgo veris importabantur praesulibus, sanctum quoque Maximinum alacriter participatum, ac violatae fidei non declinasse modo contagia, sed etiam assertorum ejus perversis ac violentis molitionibus obviasse. Nec adeo fuerat operosum eas celeriter penitusque subvertere, nisi merito exsecrabilis impietatis miserabiliter excaecati illius nefarii sceleris vel inventores vel defensores lumen rationis nequaquam admittere consensissent.
Abbreviated transcription (Latin):
et ab his quo paululum deflexit nr̃a re¬
uocetur oratio: qd̃ semel beatum maxi¬
minũ diuinitatis immutabile consi¬
lium popło suo p̃ficiendum decreuerat
agricio ꝑ mimsteriũ reuelatur angłicũ:
ut sibi eum instituat successorẽ. Qui
absq retractatione diuino parens im¬
perio: suis benedictionib confirmatũ.
post se futurũ designat pontificem. siec
multo post agricius quidem mom̃tane¬
am mortem sempiterne uite felicitate
mutauit : et in confessoꝵ głosissimum
cetum conscendit. Sc̃s autem maximi¬
nus cũ consensu sacroꝵ ordinũ: totius¬
q plebis annisu a uicinis ep̃is pontifica¬
li est excellentia sublimatus. Iam uero
quam strenue sit eo functus offitio sum¬
mi auctoris iheronimi testimonio. qui
aut temꝑalis ei tamen et si puer fuit.
aut. ꝓxime illius etatem accessit: licet
oognoscere. Naniq in his p̃claro chronice
oꝑe cũ a scdo anno constantini constancii

Expanded text:
ut ab his, quo paululum deflexit, nostra reut ab his, quo paululum deflexit, nostra revocetur oratio, quod semel beatum Maximinum divinitatis inmutabile consilium populo suo praeficiendum decreverat, Agricio per ministerium revelatur angelicum, ut sibi eum instituat successorem. Qui absque retractatione divino parens imperio, suis benedictionibus confirmatum post se futurum designat pontificem. Nec multo post Agricius quidem momentaneam mortem sempiternae vitae felicitate mutavit et in confessorum gloriosissimum coetum concessit. 3. Sanctus autem Maximinus consensu sacrorum ordinum totiusque plebis annisu a vicinis episcopis pontificali est excellentia sublimatus. Iam vero, quam strenue sit eo functus officio, summi auctoris Hieronymi testimonio, qui aut contemporalis ei, tametsi puer, fuit aut proxime illius aetatem accessit, licet cognoscere. Namque is in praeclaro chronicae opere, cum a secundo anno Const
Abbreviated transcription (Latin):
rerent consequentium ilignitatũ. quiri¬
acus quidam mira sc̃itate beati eucha¬
rii eccłiam nocturno temꝑe oratũ de mo¬
re ingressus: obuersantem sibi angłm ñ
ꝑ quietem sed uigilantẽ intueri ꝓmeruit:
ciusq uecem corporers hausit aurib p̃¬
tipientis ut maximinum ex diuina uis¬
sione rederet certiorem. qd̃ agricio ep̃o
a suꝑna gaudia intromisso: mox eẽt
p̃ pastorale ministeriũ subiturus. Id
iunacus ꝓpere dum complesset: beatus
mariminus hue honori modis om̃ib
st imnparem fatebatur. Ita quẽ iam se¬
moꝵ inspeto ꝓbauerat: fragilitatis ꝓ¬
Que nigiclus estimator de se uilia seatiebat
loutiunam homines nune et intueri
uellent et iitar. Profecto nunquam
libastios lonores qui sc̃ĩs et eruditis tã¬
louodo omuetunt. corruptelis uicioꝵ ob¬
loess. Sauloꝵ q celestiũ nescii pecunia
itiatum pent. seq uelud grauẽ et op¬
flunm sranam nolentid ac reclaman¬

Expanded text:
rerent consequentium dignitatum, Quirirerent consequentium dignitatum, Quiriacus quidam mira sanctitate beati Eucharii ecclesiam noctum o tempore oratum de more ingressus, obversantem sibi angelum non per quietem, sed vigilando intueri promeruit eiusque vocem corporeis hausit auribus praecipientis, ut Maximinum ex divina iussione redderet certiorem, quod, Agricio episcopo ad superna gaudia intromisso, mox esset ipse pastorale ministerium subiturus. Id Quiriacus propere dum complevisset, beatus Maximinus huic honori modis omnibus se imparem fatebatur. Ita quem iam secretorum inspector probaverat, fragilitatis propriae rigidus aestimator de se vilia sentiebat. Hoc utinam homines nunc et intueri vellent et imitari! Profecto numquam ecclesiasticos honores, qui sanctis et eruditis tantummodo competunt, corruptelis vitiorum obnoxii oraculorumque caelestium nescii pecunia mercatum irent seque velut gravem et oppressuram sarcinam nolentibus ac reclaman
Abbreviated transcription (Latin):
taxat memor tui hinc narrare aggrdis
aximinus urbis aqul¬
tanice pictauoꝵ ia¬
gena clarissimis et
ortus natalib. Sipl¬
dem antiquã ꝓsapianl
a maiorib senatori enl¬
nis dectuctam. eius parentes sortui mł¬
entium atq hunc maximinuã felis
spicio ꝓcrearunt. Qui nobiliẽ aui
saens pariter litcris mstrues anas
dicauit: eamq ideni postea florentissime
cibernauit. Maximinus autem diui¬
no instinctu genitale solum relinquens
atq in belgicam galliã commigrans
intrueroꝵ urbe su̾stitit. et expectati p̃¬
sulis agricii magisterio se informandũ
sumisit. In quo tanta ubertas gr̃e spiri¬
talis eminebat: ut apicem dignitatis ti¬
tuo sc̃ĩtatis ornaret. Cuius rei fama cũ
it alios diuersis ex partib tum etiam
hue maximinũ accierat. Ergo ad no¬
ncuam tanti uiri deductus: et eccłiasti¬
eis morib aliquandii diligenter assue¬
facdus clericatus honore donatus est. Cũ
q augmenta uircutũ incrementa illi pa¬

Expanded text:
taxat memoratu hinc narrare aggrediar. aximinus urbis Aquitanicae Pictavorum indigena clarissimis est ortus natalibus, siquidem antiquam prosapiam, a maioribus senatorii ordinis deductam, eius parentes sortiti, Maxentium atque hunc Maximinum felici auspicio procrearunt, qui nobiliter educati, sacris pariter litteris instruebantur, dicavit, eamque idem postea florentissime gubernavit. Maximinus autem divino instinctu genitale solum relinquens atque in Belgicam Galliam commigrans, in Trevirorum urbe substitit et spectati praesulis Agricii magisterio se informandum summisit; in quo tanta ubertas gratiae spiritalis eminebat, ut apicem dignitatis titulo sanctitatis ornaret, cuius rei fama cum et alios diversis ex partibus, tum etiam hunc Maximinum accierat. Ergo ad notitiam tanti viri deductus et ecclesiasticis moribus aliquandiu diligenter assuefactus, clericatus honore donatus est. 2. Cumque augmenta virtutum incrementa illi pa
Abbreviated transcription (Latin):
tib cunctis reportaret. Iam uero illd̾ quã
est mirabile: qd̾ karolo principi obtulit:
Namq his cũ longa febriũ uexaretur mo¬
lestia. et cib potusq fastidio uite ꝑiculũ
incurrisset: ẽi beatus maximinus capien¬
ti somniũ arripuit. utq se ad suam abe¬
untem sequeretur moriam demonstrauit.

Expanded text:
ero illud quam est mirabile quod Carolo principi obtigit? Namque is cum longa febrium vexaretur molestia, et cibi potusque fastidio vitae periculum incurrisset, ei beatus Maximinus capienti somnum apparuit, utque se ad suam abeuntem sequeretur memoriam demonstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
unerandi pontificis condita fuerant: int̾¬
uitu temporis aqua in altitudinẽ unius
aidii ertreuit. dictuq mirabile ita sepul¬
arrun om̃e suo ambitu cinxit: ut tam̃
an eues erepiame absistens. nõ paruum
nrmontib suporem uniceret. Igitur ue

Expanded text:
t interjectu temporis aqua in latitudinem unius cubiti excrevit; dictuque mirabile, ita sepulcrum omne suo ambitu cinxit, ut tamen ab ejus crepidine absistens, non parvum intuentibus stuporem injiceret. Igitur ve
Abbreviated transcription (Latin):
diis. Nam nox ista in te suspendetur cũ sup¬
obscurum non habet: s omĩa in luce clares¬
deretur. Ille autem ridebat. et confortabatur
ni. et extensus in cratem ferream. et allati
sunt baculi cũ prunis. et miser̃t sub eratẽ
ferreã. et cũ fursis ferreis coartari fecit be¬
atum laurentiũ. Et dixit decius cesar ad be¬
beatus laurentius. Ego me obtuli sacrifici¬
um deo. in odorem suauitatis: quia sacisa¬
um dõ est sp̃e contribulatus. Carnifices tas
urgentes ministrabant carbones mittats
sub eratem et desuꝑ in primentes cum fu¬
cis ferreis. Beatus laurentius dixit. Dise
miser ualeriane: quanta est uirtus dñn

Expanded text:
veris, nox ista in te expendetur cum supveris, nox ista in te expendetur cum supobscurum non habet, sed omnis in luce claresus os ejus, ridebat, et confortabatur atem ferream et allati sunt batuli cum| prinis . et miserunt sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad bexit Decio: Ego me obtuli sacrificium Deo in odorem suavitatis, quia sacrificium Deo est spiritus contribulatus. Carnifices tamen urgentes ministrabant, carbones mittentes subter cratem, et desuper comprimentes eum furcis ferreis. Sanctus Laurentius dixit: Disce, miser, quanta est virtu
Abbreviated transcription (Latin):
foras muros porte salarie. decollatus est quin¬
cripta in agrum ueranũ. Eadem nocte us¬
sit uecius cesar. una cũ ualeriano p̃fecto ĩ
termas olimpiadis parari sibi tribunal.
et ꝑgit noctu ad termas iuxta palatium
salusti: et iussit sibi beatum laurentiũ of¬
re. Cui beatus laurentius ita dixit. Noli fle¬
re. s magis tace et gaude: quia uado ad glo¬
riam dei. Dicit ei ypolitus. Quare ergo nõ
Beatus laurentius dicit ti. Magis in abscon¬
ditis hominẽ interiorem absconde xp̃m. et¬
ni. Et cum hoc cdixisset. iussit decius cesar
om̃e genus tormentoꝵ ante tribunal siũ
parari. plumbatas. fustes. lamminas. un¬
gues. lectos. baculos. et sedit in termas ꝓtri¬
ꝑfidiam artis magice: et dic nobis genero¬
sitatem tuam. Beatus laurentius dixit.
Quantum ad genus hispanus sum. erudi¬
tus sũ uł nutritus romanus. et acunabulis
xp̃ianus eruditus omnẽ legem scãm diuinã.

Expanded text:
foras muros porte salariae . decollatus est| quarforas muros porte salariae . decollatus est| quarcripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium ofre;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| ego non Beatus lauren| cius dicit ei; Magis in absconditis hominem interiorem ab| scondi christuni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plumbatas . fustes . lamminas .| ungues . lectum . batulperfidiam artis magicae et dic nobis generossitatem tuam. » Cui beatus Laurentius: « Quoniam genus Hispanus sum, eruditus et nutritus Romanus, et a cunabulis christianus, sum eruditus omnem legem sanctam et divinam.
Abbreviated transcription (Latin):
iterum decius cesar. Extendite eum: et scor¬
pionib cedentes affligite. Beatus laurentiꝰ
ꝓ stratus in catasta subridens: et grãs agens
seruos tuos. Eadem hora unus de militib
ꝑ uerba beati laurentii et cepit dicere ad
beatum laurentiũ. Uideo ante te homi¬
nem pulcerrimũ stantem cum linteo: et
extergentẽ menbra tua. De qua re ad uro
me derelinquas. Tunc decius furore plenꝰ
et dolo dixit. ad ualerianũ. Uicti sumus
ꝑ artẽ magicam. Et iussit solui de catasta
et leuari. Eadem hora romanus afferens
cepit querere horam. ut eã offerret beato
laurentio. Tunc decius cesar cepit estuari.
et iussit ut ypolito redderetur ⁊bi tantum
in palatio. Ueniens autẽ romanus afferẽs
aquam misit se ad pedes beati laurentii et
Et accepta aqua benedixit et baptizauit
Exhibete eum cũ fustib. Et adductus an
te conspectum decii cesaris: non interroga¬
tus cepit clamare uoce magna dicens. xp̃ia¬
nus sum. Et iussit detius cesar ut ip̃a ho

Expanded text:
iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatus| laurentius prostratus in catasta . subridens et gratias ag| agens seruos tuos; Eadem| hora unus de militibus esu christo| per uerba beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua re . perme derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens . cepit querere horam ut eam offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes laurentii| et Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii cesaris . non interrogatus . cepit clamauit uoce| magna dicens; Christianus sum; Et iussit decius cesar| ut ipsa hor
Abbreviated transcription (Latin):
li uoluntatem tuã. Et si cuis ꝑmissum e¬
nouero. tunc demũ oblatum cure pastora¬
lis onus suscipiam. Et dux ad illum. Be¬
uc inquit dixisti: fiat sccłm uerbum tuũ
Et dimisit eum cum pace. Ille sumptis que
donata fuerant. remigando pelagus supe¬
rauit. Dux autem scĩtatis eius tam ma¬
ni festo compunctus inditio. iussit arbo¬
uensi p̃fecto ut cum om̃i plebis officio inet
construeret. Uenerabilis ergo pater post
celeum a celebratum cum arbonense castã
intraret. fecit conuenire om̃s pauꝑel t us
nos. et dona que detulerat illis distabut
Hec uidens quidam discrpłs eius nomius
magnoaldus. dixit ad eum. Pater habes
uas argenteum p̃ciosum celaturis inssei
si ins reseruabo illd̾ ut sacri uasa ministn
ex eo faciamus. Ille respondit. fil̃ ntus
sententie beati petri apłi quam paralls¬
ꝑib conferre curato. Nam p̃cepte f
atissimus columbanus. in uasis enst
mino solet sacrificiũ salutis offeci¬

Expanded text:
illi voluntatem tuam: et si ejus permissum cilli voluntatem tuam: et si ejus permissum cognovero, tunc demum oblatum curae pastoralis onus suscipiam. Et dux ad illum: Bene, inquit, dixisti, fiat secundum verbum tuum. Et dimisit eum cum pace. Ille, sumptis quae donata fuerant, remigando pelagus superavit; dux autem, sanctitatis ejus tam manifesto compunctus indicio, jussit Arbonensi praefecto ut cum omni plebis officio iret construeret. Venerabilis ergo Pater post celeuma celebratum cum Arbonense castrum intraret, fecit convenire omnes pauperes et egenos, et dona quae detulerat illis distribuit. Haec videns quidam discipulus ejus nomine Magnoaldus dixit ad eum: Pater, habeo vas argenteum pretiosum, caelaturis insigne. Si vis reservabo illud, ut sacri vasa ministerii ex eo faciamus. Ille respondit: Fili, memor sententiae beati Petri apostoli, quam paralytuperibus conferre curato. Nam praeceptor meus beatissimus Columbanus in vasis aeneis Domino solet sacrificium off
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Tu ne es ait gallus. qui de habitati¬
onib me
expullisti pri¬
orib:
Ego plane ob
ultionem iniurie quã dux iste tibi et
sociis tuis irrogauit. filiam ipsius inuasi.
et sic eicis me: Si hinc exiero quo uadam:
Illuc ait ubi tibi paratur in abysso suppli¬
cium sempiternũ a dño. Et statim uiden¬
tib qui aderant exiuit de ore puelle qua¬
si auis nigerrima. et horrore terribilis. Ho¬
racadem sana surrexit. et a uiro dei gau¬
dens gaudenti reddita est matri. Hi
ita patratis. dux iussit ei oferri dopa
que rex puelle transmiserat. et insup it¬
apicem pontificalis gradus dignant o
assumere postulauit. Ad qd̾ uir beatis
ita respondit. Uuiente dño et pant me
columbano. int̾dictum altaris officiumm
non usurpabo: nisi ab illo ꝑmissus. Qra¬
re huius regiminis pondus qd̾ offers: su¬
bire non possum. Qd̾ si hoc inclubitante
fieri cupis: sustine interim donec mutam
epłam ad abbatem meũ ad insiruandã

Expanded text:
est: 'Tune es', ait, Gallus, qui de habitatiest: 'Tune es', ait, Gallus, qui de habitationibus me expulisti prioribus? Ego plane ob ultionem iniuriae, quam dux iste tibi et sociis tuis irrogavit, filiam ipsius invasi, et sic eicis me? Si hinc exiero, quo vadam?' 'Illuc', ait, 'ubi tibi paratur in abysso supplicium sempiternum a Domino'. Et statim, videntibus qui aderant, exivit de ore puellae quasi avis nigerrima et horrore terribilis. Hora eadem sana surrexit et a viro Dei gaudens gaudenti reddita est matri. 19. His ita patratis, dux iussit ei offerri dona, quae rex puellae transmiserat, et insupapicem pontificatus gradus dignaretur assumere postulavit. Ad quod vir beatus ita respondit: Vivente domino et patre meo Columbano, interdictum altaris officium non usurpabo, nisi ab illo permissus. Quare hujus regiminis pondus quod offers subire non possum. Quod si hoc indubitanter fieri cupis, sustine interim donec mittam epistolam ad abbatem meum, ad insinuandam
Abbreviated transcription (Latin):
sulphure locus ip̃e asꝑsus putaretur. Pat̃
itaq cum domesticis suis intrauit. ut ui¬
deret quid uir dei eẽt acturus. Ille dñi lar¬
gitate certissimus. humiliter se ꝓsternens.
has preces dño cum lacrimis fudit. Dñe ih̾u
mere et ꝑ uirginẽ nasci dignatus es. qui uẽ¬
tis et mari imꝑasti. diabolum etiam calli¬
ditatis sue fraudib insistentẽ retroire ius¬
sisti. quiq passione tua mundum redime¬
re et libertati restituere dignatus est. iube
hune immundissimũ spm̃ de puella hac
ꝓ tui gła nominis exire. ut plasma tuũ su¬
ꝑb inuasor deserat. et tibi ereatori suo
creatura tua gaudens deseruiat. Et cũ sur¬
rexisset ab oratione. apprehensa dextera e¬
ius alleuauit eam. Sp̃c enim malignus
conturbauerat illam: et imposita manu
recedas abhoc plasmate dei. Et cum hec
dixisset. aꝑiens illa oculos respexit in eum
et sp̃c malignus his uerbis eum est allotri

Expanded text:
sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater itaque cum domesticis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus. Ille de Domini largitate certissimus, humiliter se prosternens, has praeces Domino cum lacrimis fudit: 'Domine Iemere et per virginem nasci dignatus es, qui ventis et mari imperasti, diabolum etiam calliditatis suae fraudibus insistentem retro ire iussisti, quique passione tua mundum redimere et libertati restituere dignatus es, iube hunc immundissimum spiritum de puella hac pro tui gloria nominis exire, ut plasma tuum superbus invasor deserat, et tibi, creatori suo, creatura tua gaudens deserviat'. Et cum surrexisset ab oratione, apprehensa dextera eius, allevavit eam; spiritus enim malignus conturbaverat illam. Et imposita manu recedas ab hoc plasmate Dei'. Et cum haec dixisset, aperiens illa oculos, respexit in eum, et spiritus malignus his verbis eum allocutus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ad iuratione ualida constrinxit eum
ut nequaquã faceret contraria dictis. et
abscesserunt pariter. Iohes quoq accepta be¬
nedictione: recliit in domũ suã. Cũq uir
beatus recto itinere ꝑuenisset ad cellulam.
requieuit ibi nocte illa cum fratrib. Ma¬
ne autem sequenti sump tis secum duob
sum. qui eos cum om̃i festi natione ire
deposceret. Qui etiam indicauit puellam
continuato iam triduo sine alimonia ꝑ¬
durare. At illi nauicula conscensa totis
uirib ire festinantes. ligno natatili. ꝓfun¬
di terga sulcante. nocte ꝓxima ꝑuenert̃
ad ducem. Cũq deuictis ꝓfunde noctis te¬
nebris solterris cũ iccunditate serenũ resti¬
tueret diem. iussit eos dux uenire in eubi¬
culum. in quo arrepticia seruabatur. Iace¬
bat autem tunc in sinu matris sue. oculis
clausis. ore hianti. Menbra quoq eius ita
erant disiecta: ut quas mortua uideret᷑.
fẽtor uero tam grauis ꝓrupit exaddito ut

Expanded text:
ergo adiuratione valida constrinxit eum, ergo adiuratione valida constrinxit eum, ut nequaquam faceret contraria dictis. Et abscesserunt pariter; Iohannes quoque, accepta benedictione, rediit in domum suam. Cumque vir beatus recto itinere pervenisset ad cellulam, requievit ibi nocte illa cum fratribus. Mane autem sequenti, sumptis secum duobussum, qui eos cum omni festinatione ire deposceret; qui etiam indicavit, puellam continuato iam triduo sine alimonia perdurare. At illi, navicula conscensa, totis nisibus ire festinantes, ligno natatili profundi terga sulcante, nocte proxima pervenerunt ad ducem. 18. Cumque, devictis profundae noctis tenebris, sol terris cum iocunditate serenum restitueret diem, iussit eos dux venire in cubiculum, in quo arreptitia servabatur. Iacebat autem tunc in sinu matris suae, oculis clausis, ore hianti; membra quoque eius ita erant disiecta, ut quasi mortua videretur. Foetor vero tam gravis oris prorupit ex adito, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pontificatus te sublimabit honore. Dum
de huiuscemodi colloquiũ reb haberent.
suꝑueniens ioħes diaconus sccłm consue¬
tudinem obtulit ei panes azimos et la¬
gunculam uini. oleum et butyrũ et mel
inuasculis cum piscib assis. Wirdei eũ
eum uenire cognouisset. grãs egit deo gau¬
dio plenus. Discubuert̃q tres conuiue
fidissimi. et cum grãrum actione dona
dñi ꝑceperunt. Inter hec uir sc̃s prb̾ro.
Duc ait nobiscum noctem instantẽ. et era¬
stina die tecum dũo uolente ꝓficiscar. Gũ¬
q huic consensum ꝑsuasioni p̃buisset: ad
uirũ dei diaconus dixit. Mane primo
diluculo huc ueniã et adducã mulum me¬
um stratum ut simul ire possitis. Ego uero
cultor ero spelunce: et eam diligenti cura¬
custodiam. Sc̃s gallus respondit. Bene
dixisti fili. Et ego quidẽ uia qͣ ueneram.
ꝑ heremũ regrediar ad cellulam meã et ui¬
sitabo fratres. postmodum uero quã citis¬
sime potuero ad castrum ꝓperabo. Prbr

Expanded text:
pontificatus te sublimabit honore'. Dum pontificatus te sublimabit honore'. Dum de huiuscemodi colloquium rebus haberent, superveniens Iohannes diaconus, secundum consuetudinem optulit ei panes azimos et langunculam vini, oleum et butyrum et mel in vasculis cum piscibus assis. Vir Dei cum eum venire cognovisset, gratias egit Deo gaudio plenus, discubueruntque tres convivae fidissimi et cum gratiarum actione dona Domini perceperunt. Inter haec vir sanctus presbytero: 'Duc', ait, 'nobiscum noctem instantem et crastina die tecum, Domino volente, proficiscar'. Cumque huic consensum persuasioni praebuisset, ad virum Dei diaconus dixit: 'Mane primo diluculo huc veniam et adducam mulum meum stratum, ut simul ire possitis. Ego vero cultor ero speluncae et eam cura diligenti custodiam'. Sanctus Gallus respondit: 'Bene dixisti, fili, et ego quidem via qua veneram per heremum regrediar ad cellulam meam et visitabo fratres; postmodum vero, quam citissime potuero, ad castrum properabo'. Presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
ter destruxit. Postmodum inueniens me
apd brigantium cõmorantem. eadem uir¬
tute exheredauit. Porro quia dux iste
cum de eodem expulit loco. inultionem
eius iniurie. puellam istam arripui. De
qua possessione nisi ip̃e aduenerit nulla¬
temis amouebor. Unus deinde pontifi¬
tum: dedit furenti alapam dicens. Ob¬
nutesce sathanas desertor ueritatis. fal¬
siratis amator et auctor. Putauit enĩ
cuni degallinatio dicere gallo. Et dum
be nequam plurib eos uerboꝵ iniuriis
oftiss: manserunt ibi trib tantum
lib ac demde ad sua reuersi: nuntia¬
serunt omĩa que gesta fuerant regi.
or ueto cum scłm usionem cucis ui¬
am de fuisset euestigio ꝓsecutus. reppe
suin in spelunca animũ siuũ lectioĩs
ensolatione pascentem. Et accedens sa¬
hauit humiliter et dixit ad eum. s e
mmeas setue dei adducem uenire. Sub
pelle sadra ꝑ orationes tuas sp̃c imi
mundus abscesserit. in sede constantiensi

Expanded text:
ter destruxit: postmodum inveniens me ter destruxit: postmodum inveniens me apud Brigantium commorantem, eadem virtitute exhaeredavit. Porro quia dux iste eum de eodem expulit loco, in ultionem ejus injuriae puellam istam arripui: de qua possessione, nisi ipse advenerit, nullatenus amovebor. Unus deinde pontificum dedit furenti alapam, dicens: Obmutesce, Satana, desertor veritatis, falsitatis amator et auctor. Putavit enim eum de gallinaceo dicere gallo. Et dum spiritus nequam pluribus eos verborum injuriis affecisset, manserunt ibi tribus tantum diebus; ac deinde ad sua reversi, nuntiaverunt omnia quae gesta fuerant regi.r vero cum secundum iussionem ducis virum Dei fuisset e vestigio persecutus, repperit eum in spelunca, animum suum lectionis consolatione pascentem, et accedens, salutavit humiliter et dixit ad eum: 'Ne timeas, serve Dei, ad ducem venire; sub puellae, si ab ea per orationes tuas spiritus immundus abscesserit, in sede Constantiensi
Abbreviated transcription (Latin):
a demonio liberauerit. dabo illi pontisi¬
catum constantiensis eccłie. et in suꝑtã
copiosis p̃mioꝵ munerib honoribo.
Ile ꝓmittens se ut iubebatur actaram
sicubi eum qui desiderabatur inutuit
potuisset. ratem petens: ad ꝓpna temss¬
uit. Interea pontifices a rege transmill
uenerunt et inuenerunt ip̃am puelle
quidem nimio laborantẽ furore. par¬
tes autem eius omnẽq familiã et pus
flentes suꝑ eam. et miserabili meus¬
depressos. Tota enĩ domꝰ: una clide
fices munera a rege diresta psend
rs qpũs interficere. Et cum id non posset
ꝯuoilutras me sicut regi ꝓmisisti de hoc
afulo ꝓpulsare. cur filiam tuã quam
qima illa de te concepit et genuit non
ansi tecum uenire: Deinde ad alterũ.
Et nunquit cũ trib feminis fornicatio¬
nc̃ commisisti. Ur̃o quidem imꝑio qd̃
nulls scitatis merito roboratur. nunqmͣ
turonia. ubi diu optata quieta potitꝰ
sum potenter eiecit. domosq: meas auden¬

Expanded text:
a daemonio liberaverit, dabo illi pontifia daemonio liberaverit, dabo illi pontificatum Constantiensis ecclesiae et insuper eum copiosis praemiorum muneribus honorabo'. Ille promittens, se, ut iubebatur, acturum, sicubi eum qui desiderabatur invenire potuisset, ratem petens, ad propria remeavit. Interea pontifices a rege transmissi venerunt et invenerunt ipsam quidem puellam nimio laborantem furore, parentes autem eius omnemque familiam et propinquos flentes super eam et miserabili medepressos. Tota enim domus una clade fices munera a rege directa praeselens episcopos interficere: et cum id non posset Si volueras me, sicut regi promisisti, de hoc vasculo propulsare, cur filiam tuam, quam nonna illa de te concepit et genuit, non fecisti tecum venire? Deinde ad alterum: Et tu, inquit, cum tribus feminis fornicationem commisisti. Vestro quidem imperio, quod nullo sanctitatis merito roboratur, nunquamTucconia, ubi diu optata quiete potitus sum potenter ejecit, domosque meas auden
Abbreviated transcription (Latin):
rogati fuissent a quoquã iussit ut eng
ꝑ epłam magistri sui ad italiam dicnst
inuitatum. His dictis sumens situr
duios de discipulis sitis ꝑ solituctinẽ tde¬
tiam curiensem commeauit. Cũq ꝓxi¬
mũ montem transcenderent. uenerant
in heremũ que sennia nominatur. Ind¬
q ad ꝓximũ uicum qui dicitur quara¬
daues digressi. reppererũt ibi iohannẽ
diaconũ uirum iustum et dm̃ timent̃.
Isq recepit eos hospicio et om̃i fouit hui¬
manitatis obsequio. Finxerunt enim si
delonge tunc uenisse. et apd̾ eum man¬
serunt septem dieb. Porro cum sepx
dictus prb̃r hospes scõꝵ audiss uirũ di
de cellula cliscessisse. nauem con scenders
adducem trans fretauit. et que cirea be¬
minẽ dei facta fuerant indicauit. Dux
ucro ut cito reuerteret᷑ illi imꝑauit. et mil¬
sis post uirum dei legatis. eum adueni
deuote regaret. Et adiciens. Si tm̃ in¬
quit ꝑ eius orationes filiam mẽa dñs

Expanded text:
rogati fuissent a quoquam, iussit, ut eum rogati fuissent a quoquam, iussit, ut eum per epistolam magistri sui Italiam dicerent invitatum. His dictis, sumens secum duos de discipulis suis, per solitudinem Rhetiam Curiensem commeavit. Cumque proximum montem transcenderent, venerunt in heremum quae Sennia nominatur, indeque ad proximum vicum qui dicitur Quaradaves digressi, repererunt ibi Iohannem diaconum, virum iustum et Deum timentem; isque recepit eos hospitio et omni fovit humanitatis obsequio. Finxerunt enim, se de longe tunc venisse, et apud eum manserunt septem diebus. 16. Porro cum sepe dictus presbyter hospes sanctorum audisset, virum Dei de cellula discessisse, navem conscendens, ad ducem transfretavit, et quae circa hominem Dei facta fuerant, indicavit. Dux vero, ut cito reverteretur, illi imperavit, et missis post virum Dei legatis, eum advenire devote rogaret, et adiciens: 'Si enim', inquit, 'per eius orationes filiam meam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
duos pontifices de quoꝵ meritis potissimũ
p̃sumebat. cum donis regiis ad puellam:
ut eam medicamine orationũ a furoris
uesani languore sanarent. Igitur willi
nito ad ducem uenire: dixit beatissimo
gallo. Scis ducis mandatum: eamꝰ ad
illum. Et ille. ẽ uum est inquit hoc. nõ
meum. Tu ergo ꝓficissere. Quid mͥ cum
principib scłi: Nam in heremũ unde
exiui reuertar. Noli ait ita agere. s ꝑge
mecũ. neforte dux qui inuexatione filie
nimiũ contristatur ira cõmotus. mittat
sacellites teq uinctum illuc faciat ꝑdrci.
Uir dõ plenus respondit. Uadam prius
ad cellulam meã. ut ꝓuideam utilitatẽ
et necessaria frm̃. qui ibi sunt dño serui¬
turi. Hoc idcirto dixit. ne ad principem
iret. Et consurgens. ad electe pridem ha¬
bitationis locum miles dñi tenbebat e¬
gregius. Sequenti die fr̃ib qui sitã ẽ
interdixit. nequis illoꝵ quippiam quo
ꝑgeret indicaret. S et si curiosiis nt̃¬

Expanded text:
duos pontifices, de quorum meritis potissimum duos pontifices, de quorum meritis potissimum praesumebat, cum donis regiis ad puellam, ut eam medicamine orationum a furoris vesani languore sanarent. Igitur Willimnito ad ducem venire, dixit beatissimo Gallo: 'Scis ducis mandatum; eamus ad illum'. Et ille: 'Tuum est', inquit, 'hoc iter, non meum. Tu ergo proficiscere. Quid mihi cum principibus saeculi? Nam in heremum, unde exivi, revertar'. 'Noli', ait, 'ita agere, sed perge mecum, ne forte dux, qui in vexatione filiae nimium contristatur, ira commotus mittat satellites teque vinctum illuc faciat perduci'. Vir Deo plenus respondit: 'Vadam prius ad cellulam meam, ut provideam utilitatem et necessaria fratrum, qui ibi sunt Domino servituri'. Hoc idcirco dixit, ne ad principem iret. Et consurgens ad electae pridem habitationis locum miles Domini tendebat egregius. Sequenti die fratribus qui secum erant interdixit, ne quis illorum cuipiam, quo pergeret, indicaret; sed etsi curiosius inter
Abbreviated transcription (Latin):
gaudenttũ noĩe. debac uita migrasse. Hoc
audito unantmo fernore ꝓ requie defumc¬
ti pastoris precib et lacrimis institerunt.
Septima post hec die gunzonis ducis epła
uenit ad prb̃rm precipiens illi ut die
duodecimo adiburgas uillam ueniret.
et uirũ dei secum adduceret. Nam filiã
eius noĩe fudiburgam que illi erat uni¬
ca. singulari pulchritudine fulgens. sp̃c
inuasit malignus. A quo dum diuer¬
sis torqueretur molestus: pene continu¬
am tolerauit inediam. Et sepius terre
ꝓstrata. inter spumas horribiles misera¬
bili uolutabatur insania. adeo ut uix
quatuor uiroꝵ teneri posset instantia.
Post triginta autẽ dierũ circulũ ex quo
ei hoc accidit. cepit ille habitator malig¬
nus ꝑ eam diras emittere uoces. Hanc
ob cansam pater etus nuntios misit ad
regem sigibertum theoderici filium. qui
eam habuit desponsatam. ut ei nuntia¬
rent quicquid circa puellam agebatur.
Rex autẽ cum om̃i festinatione misit

Expanded text:
Gaudentium nomine de hac vita migrasse. Hoc Gaudentium nomine de hac vita migrasse. Hoc audito, unanimo fervore pro requie defuncti pastoris praecibus et lacrimis institerunt. 15. Septima post haec die Gunzonis ducis epistola venit ad presby terum, praecipientis illi, ut die duodecimo ad Iburningas villam veniret et virum Dei secum adduceret. Nam filiam eius nomine Fridiburgam, quae illi erat unica, singulari pulchritudine fulgens, spiritus invasit malignus; a quo dum diversis torqueretur molestiis, paene continuam toleravit inediam, et sepius terrae prostrata, inter spumas horribiles miserabili volutabatur insania, adeo ut vix quattuor virorum teneri posset instantia. Post triginta autem dierum circulum, ex quo ei hoc accidit, coepit ille habitator malignus per eam diras emittere voces. Hanc ob causam pater eius nuntios misit ad regem Sigibertum, Theoderici filium, qui eam habuit desponsatam, ut ei nuntiarent, quicquid circa puellam agebatur. Rex vero cum omni festinatione misit
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. Ad hec uir sc̃s respondit. Uade
fili: ego post uestigia tua quantocius ꝓpe¬
rabo. Quo abeunte. athleta dei toto tri¬
duo ab om̃i uictus adiumento corporei ie¬
iunus ꝑmanfit. ut uidelicet locum quem
spiritali in ilicie ꝓuidebat. parsimonie cõ¬
secraret initiis. Quarta itaq die here¬
mo digrediens. domum rensit prb̃i. et
inter amice salutationis officia. gr̃as deo
ꝓ om̃ib bonis que ei ostendit cum debi¬
fumpserunt. Et inter prandendum: di¬
aconus dicit prb̃ro. Si ursus adeẽt. fortas¬
sis gallus porrexisset illi benedictionem.
Interrogantiq unde huiusmodi uerba ꝑ¬
ferret. uarrauit om̃ia que gesta erant
in heremo. Ex illo die et deinceps. habuert̃
eum sicut ꝓphetam et uirũ scm̃. cotidie me¬
ritoꝵ eius magnitudinem ꝑuite illius as¬
peritatẽ et uirtutũ studia metientes. In¬
terea illis cõmanentib nuntius uenit ad
prbrm indicans constantiensem ep̃m.

Expanded text:
confusio'. Ad haec vir sanctus respondit: 'Vade confusio'. Ad haec vir sanctus respondit: 'Vade fili, ego post vestigia tua quantocius properabo'. Quo abeunte, athleta Dei toto triduo ab omni victus adiumento corporei ieiunus permansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, parsimoniae consecraret initiis. Quarto itaque die heremo digrediens domum revisit presbyteri et inter amicae salutationis officia gratias Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debisumpserunt, et inter prandendum diaconus dicit presbytero: 'Si ursus adesset, fortassis Gallus porrexisset illi benedictionem', interrogantique, unde huiusmodi verba proferret, narravit omnia quae gesta erant in heremo. Ex illo die et deinceps habuerunt eum sicut prophetam et virum sanctum, cottidie meritorum eius magnitudinem per vitae illius asperitatem et virtutum studia metientes. Interea, illis commanentibus, nuntius venit ad presbyterum, indicans, Constantiensem episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
uin dñ est in loco isto. Erat autem us
Sadlld tempus: in eadem ualle pluri¬
da serpentium multitudo. P orro ex illa
e tem pleniter abscesserunt: ut postea ibi
len omparerẽt. Congruit hoc miracu¬
en cumpriorib. Nam diabolo inde
puso. dignum erat ut animal ꝑ qd̃
bnunien deceperat. habitationi cederet
scĩtatis. C umq reuersi fuissent ad locum
prime stationis. ubi pridem uir dei truci¬
tulam defixerat: diaconus dixit ad eum.
Sumentes peram et rete. regrediamur ad
castrum. Et ille. Tu inquit fili ut placet
ad ꝓpria reuertere. ego uero his in locis ali¬
quantisꝑ moratus. post triduũ dõ duce te
subsequar. Oiaconus dixit. Nequaquã
te absente meabo ad patrem meũ neforte
dicat te ꝓpter spolia ame int̾emptũ. Uuel
si homicidium negare uoluero: hec mͥ obici¬
at. Cur illum dimisisti in solitudine: Ci¬
to reuersus educ eũ adme. Et erunt mͥ du¬
o pariter. labor duplicatus et manifesta

Expanded text:
Vere Dominus est in loco isto . Erat autem usque Vere Dominus est in loco isto . Erat autem usque ad illud tempus in eadem valle plurima serpentium multitudo. Porro ex illa die tam pleniter abscesserunt, ut postea ibi non comparerent. Congruit hoc miraculum cum prioribus. Nam diabolo inde pulso, dignum erat, ut animal, per quod hominem deceperat, habitationi cederet sanctitatis. 14. Cumque reversi fuissent ad locum primae stationis, ubi pridem vir Dei cruciculam defixerat, diaconus dixit ad eum: 'Sumentes peram et rete regrediamur ad castrum'. Et ille: 'Tu', inquit, 'fili, ut placet, ad propria revertere; ego vero his in locis aliquantisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar'. Diaconus dixit: 'Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia a me interemptum; vel si homicidium negare voluero, haec mihi obiciat: „Cur illum dimisisti in solitudine? Cito reversus educ eum ad me". Et erunt mihi duo pariter, labor duplicatus et manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
tantes ingurgitem rete. ceperunt pis¬
ei funtos uolebant. Et dum pisces de
tulis lini absoluunt: audiunt in sũ¬
tieatt montis uoces quasi duarũ muli¬
itun defunctos plangentium et dice¬
bant ad inuicem. Hen quid faciemus
uł quo ꝑgemus: Peregrinus hic inter
demines nos habitare non sinit. in here¬
mo quoq non patitur manere. Non so¬
lum autem tunc he uoces audite sunt.
ucrum etiam postinodum trib uicib.
dum ip̃e diaconus saltum ad capiendos
accipitres intrauisset. auliuit demoni¬
A de quodam monte qui hunclibrec dici¬
tur clamantia. et utrum gallus eẽt in
les illi herenu dilectores uallem lustrarẽt.
uidentes inter duos fluuiolos multa de¬
sidctabilia siluam speciosam. montes ꝑ
sͣtum. planiciem in medio ꝓbauerunt
itam ad edificandam cellulam optimũ
ĩ. Et recordatus uir sc̃s sententie quam
os post uisionem scale et angłoꝵ ascenden¬
dum et descendentiũ ꝑ eam ꝓtulit dicẽs

Expanded text:
mittentes in gurgitem rete, ceperunt pismittentes in gurgitem rete, ceperunt pisces quantos volebant; et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangentium, et dicebant ad invicem: Heu! quid faciemus, aut quo pergemus? Peregrinus hic inter homines nos habitare non sinit, in eremo quoque manere non patitur. Non solum autem tunc hae voces auditae sunt, verum etiam postmodum tribus vicibus, dum ipse diaconus saltum ad accipitres capiendos intravisset, audivit daemonia de quodam monte qui Himilimberg dicitur, clamantia et utrum adhuc Gallus esset in les illi eremi dilectores vallem lustrarent, videntes inter duos fluviolos multa desiderabilia, silvam speciosam, montes per gyrum, planitiem in medio, probaverunt locum ad aedificandum cellulam optimum esse. Et recordatus vir sanctus sententiae quam Jacob, post visionem scalae et angelorum ascendentium et descendentium per eam protulit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Gratum habeo qd̃ precipis pater. t
surgens cito cum inuocatione nõĩs dñ a¬
sumpto reciaculo ꝑrexit ad fluuũ. Eĩcq
illd̾ in gurgitem mittere uoluisset. aue d¬
mones in effigie mulierum stetrrũt in lid¬
re ita nudati. quasi balneum intran s¬
luissent. Et cum turpitudinem su corp¬
ris illi obicerent: tollentes lapides iasti¬
uerunt contra eum et dixerunt. Tu n¬
duxisti uirũ istum in hanc herenũ uit
iniquũ et inuictia plenũ: qui suis mals¬
ciis sẽꝑ nõꝰ urcere consueuit. Ile ait̃ s¬
uersus ad uirum dei: indicarit illi qus
acono ꝓstrauit se et huiusmodi uebile
ditu placido has suscipe preces. it u
demones hunc locum deserere. ut
catus in honore nõĩs tui. Surginis
oratione uenerunt ad gurgitm.
eifim fiuuioli contra proximũ mon
tatis ut hunc locum deserentes in
ts desertas eatis. et huc reuertendi
is non habeatis fidutiam. Deinde

Expanded text:
dit: 'Gratum habeo quod praecipis, pater'; et dit: 'Gratum habeo quod praecipis, pater'; et surgens cito cum invocatione nominis Domini, assumpto retiaculo, perrexit ad fluvium. Cumque illud in gurgitem mittere voluisset, duo daemones in effigie mulierum steterunt in litore, ita nudati, quasi balneum intrare voluissent. Et cum turpitudinem sui corporis illi obicerent, tollentes lapides, iactaverunt contra eum et dixerunt: 'Tu induxisti virum istum in hanc heremum, virum iniquum et invidia plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere consuevit'. Ille autem reversus ad virum Dei, indicavit illi quaeacono prostravit se et huiusmodi verbis m merita mea auditu placido has suscipe praeces. Iube hos daemones hunc losit sanctificatus in honore nominis tui. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem,decursum fluvioli contra proximum montae potentiam Trinitatis, ut hunc locum deserentes, in montes desertos eatis, et huc revertendi ulterius non habeatis fiduciam. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
famulanti porrexit. et accipienti ita p̃cepit.
In noĩe dñi mei iħu xp̃i ab hac ualle disce¬
de. et hoc pacto montes et colles circũpositos
habeto cõmunes. ut nullũ hic hominẽ nil
de pecorib ledas. Dum hec agerentur dia¬
conus dor mire se simulans. qd iur deog
rus gessit tum bestia considerabat. et s¬
gens pstrauit se ad pdes cus et drit se
seio ueot dñm ee tecum: qm̃ et bestie
siluarũ illustraret opaca: dia conus at
Pater mi quid facturi sum̃ꝰ hodir: At
le respondit. Obsecro te fili ne molestes
ras qd̃ dico. quia dñs nos fecit qd̃ quesiu¬
mus inuenrre: hunc etiã diem in hoc lin
ducamꝰ. Tolle rete et ad gurgitem uade.
ego quoq post te quantocius ibo. forsitan
dñs solitam nobis largitatẽ ostendet. ur
regredientes ad castrũ offeramꝰ patri m̃o
prbro de hoc loco benedictionẽ. quam nlt
dñs inuenire donabit. Diaconus respo¬

Expanded text:
famulanti porrexit et accipienti ita praecepit: famulanti porrexit et accipienti ita praecepit: 'In nomine domini mei Iesu Christi ab hac valle discede et hoc pacto montes et colles circumpositos habeto communes, ut nullum hic hominem, nil de pecoribus laedas'. Dum haec agerentur, diaconus dormire se simulans, quod vir Deo carus gessit cum bestia, considerabat, et surgens, prostravit se ad pedes eius et dixit: 'Nunc scio vere Dominum esse tecum, quoniam et bestiae silvarum inlustraret opaca, diaconus ait: 'Pater mi, quid facturi sumus hodie?' At ille respondit. 'Obsecro te, fili, ne moleste feras quod dico. Quia Dominus nos fecit quod quaesivimus invenire, hunc etiam diem in hoc loco ducamus. Tolle rete et ad gurgitem vade; ego quoque post te quantocius ibo. Forsan Dominus solitam nobis largitatem ostendet, ut regredientes ad castrum offeramus patri nostro presbytero de hoc loco benedictionem, quam Dominus nos invenire donavit'. Diaconus respon