comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plumm ibl gestum pates oẽ nõ
prandiumi Ita dux sauciꝰ ac
toeniens Eta meio ꝑtussi om̃is
nemcates ꝙr abeunt mesa pio
acio fult  pio blauda et falat
qoste Sosuptao. cubilla ꝓ sepul¬
oio cõstiẽtia pro inferus. ii
hom̃t aptior odor colorq
aptimꝰ Iudex morum testis ꝙ
modestie mẽsa pacifica ac tu¬
nẽtꝰ nescia gule dounitriꝑ
Repers ĩmũdicie ubi gaudia
ngitaient unde uoluptas fe¬
da epultet ubi sit reginia so¬
brietas Cubile castum et quie
igit᷑ uel ebrus uł indignãs iste
transquillus et sobelus IIlle de
morbo dubuis ac pauens Iste
fragilitatis sibi conscuis Omiiq
quib humanũ coipus subiat
securus Ille ũ nascit᷑ uł ludit
hic utoũq declinãs deo gracias
agit Tota dehuic dies illi int̾
lupuriam sonũq et curas augi¬
as et dura negotia dilabitur
huic int̾ laudes dei et libalia
studia et nouaꝵ inuẽtiones
ieuumm ac uitroum menioriã
et necessariã quutem ⁊ honista

Expanded text:
prelium ibi gestum putes esse, non prelium ibi gestum putes esse, non prandium. Ita dux saucius ac tremens, ita mero percussi omnes nutantesque abeunt; mensa pro acie fuerit, pro blando et fallaci hoste voluptas, cubilia pro sepulchris, conscientia pro inferno. At hominum aptior, odor colorque optimus, index morum testisque modestie, mensa pacifica luxus ac tumultus nescia, gule domitrix, expers immunditie. Ubi gaudia inhabitent, unde voluptas feda exulet, ubi sit regina sobrietas, cubile castum et quietigitur vel ebrius, vel indignans; iste tranquillus et sobrius. Ille de morbo dubius ac pavens; iste frugalitatis sibi conscius, omniumque quibus humanum corpus subiacet securus. Ille vel irascitur vel ludit, hic utrunque declinans Deo gratias agit. Tota dehinc illi dies inter luxuriam somnumque et curas anxias et dura negotia dilabitur; huic inter laudes Dei et liberalia studia et novarum inventionem rerum ac veterum memoriam, et necessariam quietem et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
aut quando moriat᷑ magni ex¬
timat. S qualitꝰ in id unũ
s̃no studio intentꝰ. Et bene
actami dite fabulam pultro fi¬
ne concludat
ãbitur fensim dies et fugi¬
ũt sore at Iam piandio
siis est turbant illum faiit¬
laris ep̾cito hostes q collatales
et ruma iuẽsariun et hom̃i ua
drꝑq collisio et ebuoꝵ iocie
tecta nugiũt et querimoniis
famescẽtum habet enĩ nõ ulti¬
nũt qot malum mẽsa diuini¬
tumn uiniquissima Itaꝙ sic fanies
hit nausea tempories nusꝙͣ au¬
le quidem insuauis odor maine¬
nus color ꝯtes inc̾tum solũ oe
sassaaãtis effusis late olidum
unio lubricum et fumo mibilũ
et spumis horridum et asꝑgie
tepidum. et astpe tapiduui et os¬
sibus abbitaus et sanguine uuti¬
sum Demq ut berbo Gtar am¬
biosi nõ coqumã s carific̾iam
ditas  Et licet ut maiorib plã¬
cet a parando prandium quasi
paranbũt dictum sit quod Gella¬
pores as plium paret nõ pa¬
ratr fm̃ aliquid ẜ fieri  ueieq

Expanded text:
aut quando moriatur magni extimat, sed qualiter: in id unum summo studio intentus, ut bene actam vite fabulam pulcro fine concludat. Labitur sensim dies et fugiunt hore, ac iam prandio finis est. Turbant illum familiaris exercitus, hostesque collaterales et ruina mensarum, et hominum vasorumque collisio; et ebriorum iocis tecta mugiunt, et querimoniis famescentum. Habet enim non ultimum hoc malum mensa divitum, iniquissima est: itaque hic fames, hic nausea, temperies nusquam. Aule quidem insuavis odor, inamenus color, iter incertum, solum omne salsamentis effusis late olidum vino lubricum, et fumo nubilum, et spumis horridum, et aspergine tepidum, et adipe tabidum, et ossibus albicans, et sanguine rutilum: denique, ut verbo utar Ambrosii, non coquinam sed carnificinam dicas. Et licet, ut maioribus placet, a parando prandium, quasi parandium, dictum sit, quod bellatores ad prelium paret, non parari tamen aliquid, sed fieri, vereque
Abbreviated transcription (Latin):
penito muidet nullum odit
forte contentꝰ sua et fortime
iiuoiis maccessus nichil me¬
tuit nichil cupit Sat nõ sꝑ¬
gi uenena fictilib dcit bite
honũ pauca suffic̾e et sunas
Geras qr diuicias ne optare sũ¬
ntũ imꝑium nl tuu̾e letum
agit ac transquillum euũ pla¬
cidas noctes ociosos dies et
secira cõuiua It liber sedet
intrepidus nullas stouit aut
cauet insidias stit se aman
⁊ nõ sua stit mortem sũa nlłi
utilen nulli damynosã uitam

Expanded text:
penitus invidet, nullum odit; penitus invidet, nullum odit; sorte contentus sua et fortune iniuriis inaccessus, nichil metuit, nichil cupit; scit non spargi venena fictilibus, scit vite hominum pauca sufficere, et summas verasque divitias nil optare, summum imperium nil timere; letum agit atque tranquillum evum, placidas noctes, otiosos dies et secura convivia; it liber, sedet intrepidus, nullas struit aut cavet insidias, scit se amari et non sua. Scit mortem suam nulli utilem, nulli damnosam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
o modesto sus lare qonestam
miẽramt nulla ie magie ꝙ̃ sua
presentia exoruat pio tieta
requiem pĩo stiepitu silentium
qab pio młtitudine seip̃m Ipẽ
sibi comes Ipẽ sibi fabulator ac
cõuiua est nec metuit solus
oẽ. dum secum est ꝓ auleis
nudus paries ex adͤsa tem̃to
pro solio ebuonco quartꝰ est sibi
uel fagcis pura uĩ abies Ce¬
lum sptaie nõ aueum terram
amat caltare nõ purꝓuiem
ftdicẽ gratꝰ/ Et assidenti consar¬
gentiq dulcissimꝰ cantus est
beneditio et grãrum act̃o uilli¬
cus si ies postat pincerna co¬
quas et Geria est Quidquid
is apposuit hic equaumutate
et modestra p̾ciosum facit a¬
uum omñe ꝑegrime siluis
aut lutorib aduectum omnẽ
potum ligurum atq pistentiũ
collib expͥssum dicas Ea fions
est is q ammꝰ utentis sic in
deum inq homines gratus
Sic cõmunib mẽptis incõptisq
letus dapib nõ tm̃ ut maro¬
neus ille seniculus Regum opes
equat ammo s tustendit nllm

Expanded text:
o, modesto sub lare mundam o, modesto sub lare mundam mensam nulla re magis quam sua presentia exornat, pro tumultu requiem, pro strepitu silentium habet, pro multitudine seipsum; ipse sibi comes, ipse sibi fabulator ac conviva est, nec metuit solus esse, dum secum est. Pro auleis nudus paries ex agresti cemento, pro solio eburneo quercus est sibi, vel fagus pura, vel abies; celum spectare non aurum, terram amat calcare non purpuram, fidicen gratus et assidenti consurgentique dulcissimus cantus est benedictio et gratiarum actio. Vilicus, si res poscat, pincerna, cocus et verna est; quicquid is apposuit, hic equanimitate et modestia preciosum facit. Cibum omnem peregrinis silvis aut litoribus advectum, omnem potum Ligurum atque Picentium collibus expressum dicas; ea frons est, isque animus utentis, sic in Deum inque homines gratus, sic comunibus inemptisque letus dapibus, non tantum, ut Maroneus ille seniculus regum opes equat animo sed transcendit. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
hac tanta colluuie dulsarũ sim̃l
et ad ulsarum rerum sus tot cioo¬
ceis atq atois limẽtibq pulmẽ¬
tis suspectum nõ mu̾to uenenũ
sedulus p̾gustator explorat qn
et adu̾ꝯ̃ cecas insidias aliud
remedii genus muẽtion ẽ Int̾
unia dapes q liuidã ẜpentum
corma pronimẽt aureis insita
dllert̾ arbustulus/ et quasi uolup¬
taria ex arte contra morte mi¬
sceri amira res Ip̃a mors excu¬
bat, Ille autem sedet obduta
fionte grauib ocułis suꝑcilio
omibioso rugosa nare genisq
pallentibi/ egie uistosa labra
disglutinãs uix caput attollens
fulgorib ꝙ ẽt odouo actonitus
obu sit uestit uesꝑtina tuẽs
craputa et matutim negotu ꝯ¬
fuslis euẽtu futuiris qr iam falla¬
cus intentꝰ quo se uertat aut
quid agat sudat. olet. nutat
occitat siungla morsitans uni¬
uersa fastidiens.n
ste uero ul̃ pautis ũ bno
oũe nullo faũlo contentus
esteono sobriue begetꝰ q ieuini¬

Expanded text:
hac tanta colluvie diversarum simul hac tanta colluvie diversarum simul et adversarum rerum, sub tot croceis atque atris liventibusque pulmentis, suspectum non immerito venenum sedulus pregustator explorat. Quin et adversus cecas insidias aliud remedii genus inventum est: inter vina dapesque livida serpentum cornua prominent, aureis insita solerter arbusculis, et quasi voluptaria ex arte contra mortem miseri, mira res, ipsa mors excubat. Ille autem sedet obducta fronte, gravibus oculis, supercilio umbroso, rugosa nare genisque pallentibus, egre viscosa labra disglutinans, vix caput attollens, fulgoribusque et odoribus attonitus. Ubi sit nescit, vespertina tumens crapula, et matutini negotii confusus eventu, futurisque in fallaciis intentus — quo se vertat, aut quid agat? — sudat, olet, ructat, oscitat, singula morsitans, universa fastidiens. Iste vero vel paucis vel uno vel nullo famulo contentus, hesterno sobrius vegetusque ieiuni
Abbreviated transcription (Latin):
in auro nr̃e grayeq uinidemie
uno in cypħo gnosdos et meror
uesens phalernus q mistentur
surrẽtim q colles et calabot nec
satis est nõ bachus ansomꝰ uł
hibleo melle uel eoe succo me¬
tibus odoratꝰ naturã arte nu¬
pompa cõspicit᷑ fere horribiles
pistes icogniti uolucres man¬
dite pulu̾e p̾cioso oblite et olle¬
te uet̾is poĩe quedam uoce te¬
stantes originem nomenqz iam
dlum de phaside retinentes
funicant ip̃is edentib stupenda
feocula et one coquoꝵ passa
ludiboiũ Que si quis ualde licot
esuriens cemat ꝙͣ fede p̃toqr
sint coagulata le nocinio solo
spectatulo satrio abscedit Ita
impta uidebit inuicẽq cortari¬
tia nr̃a ext̾is mariua t̾restib
nigra candidis atrra ducibus
hirsuta pẽnatie mãsueta fero¬
cib Et quasi omdianũ chaos
illud antiquĩt renouatũ atq
in angustias sit coactum non
hnuãtia sucie mollia ꝯ duris
sine pord̾e habentia pondus Sus

Expanded text:
in auro nostre graieque vindemie, in auro nostre graieque vindemie, uno in scipho Gnosos et Meroe, Vesevus, Falernusque miscentur, Surrentinique colles et Calabri. Nec satis est, nisi Bachus Ausonius, vel Hibleo melle vel Eoe suco metibus odoratus, naturam arte mupompa conspicitur: fere horribiles, pisces incogniti, volucres inaudite, pulvere precioso oblite et oblite veteris patrie, quedam voce testantes originem, nomenque iam solum de phaside retinentes. Fumant ipsis edentibus stupenda fercula et omne cocorum passa ludibrium, que siquis valde licet esuriens cernat quam fede quantoque sint coagulata lenocinio, solo spectaculo satur abscedat. Ita mixta videbit invicemque certantia nostra exteris, marina terrestribus, nigra candidis, acria dulcibus, hirsuta pennatis, mansueta ferocibus et, quasi ovidianum chaos illud antiquum renovatum atque in angustias sit coactum, nonhumentia siccis, mollia cum duris, sine pondere habentia pondus. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
pide purit᷑ hicͣ omnẽ malarũ
cupidnũ calorem noxiũ aufi
flagitat Deniq ꝙ unũ poeta
satyritus sine ꝑiculo posti docet
in corpe sano mẽtem sauam
orat Quis horum oro hactenꝯ
ehoras suas expẽdit honestiꝯ.
Fuit prandii tempꝰ Ille¬
sus ingẽti et ruuiã im¬
tante aula compoint᷑ puluma¬
nbus obruta sep ultꝯq rebouit
uarus tecta clamorib c̃cũstant
canes aulia, mures qi domeste¬
t Certatim adulator ccũ fusa
acies obsequit᷑ et couosoꝵ turba
famisiariũ dõfuso strepito mensã
nistruit/ uerrit putie solum et
fedo puluere cuncta complent᷑
uolat atous argentũ infectum
et pocula canis gẽnus expiessa
Scanum serito uestit᷑ ostio pies
terra tapetib dum suoꝵ iuda
nt̾im coliors toeunt instructa
acce datcio tandem lituo signĩt
pugne coquine duces aule daci¬
bits concrunt Ingenis frangor
exorit᷑ conuehunt᷑ terra mariq
conquisite epulie/ et uina p̾stis
caltata consulib ardent nitilo

Expanded text:
pide peruritur, hic omnem malarum pide peruritur, hic omnem malarum cupidinum calorem noxium auferri flagitat. Denique quod unum poeta satyricus sine periculo posci docet, in corpore sano mentem sanam orat. Quis horum, oro, hactenus horas suas expendit honestius? Venit prandii tempus. Illesub ingenti et ruinam minitante aula componitur pulvinaribus obrutus sepultusque. Reboant variis tecta clamoribus; circumstant canes aulici muresque domestici, certatim adulatorum circumfusa acies obsequitur et corrasorum turba familiarium confuso strepitu mensam instruit. Verritur putre solum et fedo pulvere cunta complentur, volat atriis argentum auro infectum et pocula cavis gemmis expressa, scamnum serico vestitur, ostro paries, terra tapetibus, dum servorum nuda interim cohors tremit. Instructa acie datur tandem lituo signum pugne. Coquine duces aule ducibus concurrunt, ingens fragor exoritur, convehuntur terra marique conquisite epule et vina priscis calcata consulibus. Ardent rutilo
Abbreviated transcription (Latin):
to ini diuonas diei laudes pio
letus ore porumpẽs eoq sua¬
mꝰ se deuotis forte suspirus le¬
ue mͬmur prom gurgitis aut
dultes auiũ continãt queiele
m̃ocentiã in p̃mis lugne fie¬
ñ litis nestũt uisus tegnuẽ
uanitatib obiectum puritatẽ
cordis Gecordie absenciã et do¬
mitricem tarnis abstiuẽtiã de¬
p̾cat᷑ nec mĩtum post terciis
in laudib t̾aam ĩ t̾ritate ꝓmͣ¬
uen̾at᷑ et sancti spũs postit aduẽ¬
tum lingũa quoq ⁊ mẽtem con¬
fessione ꝑsonatem sa lutifera et
caritatem celito igne flamantẽ
ac prox imos accẽsuramn que si
deuote postulat Iant ħt̃ mĩtũt
hoc mẽtis ardore ꝙ̃ quolibet
aur seu gẽmarũ splendore feli¬
cior Inde autem pedetẽtiin
sua relegens uestigia staudente
iam in altum et qui mane
nouũ illustrau̾at midiem acce¬
dentem solis radio nil ꝓocius
ꝙͣ extingui flaminas litium
quas certatim flatu et foren
tis sustitat alter Et quo ille cu¬

Expanded text:
to, in diurnas Dei laudes pio to, in diurnas Dei laudes pio letus ore prorumpens eoque suavius si devotis forte suspiriis lene murmur proni gurgitis aut dulces avium concinnant querele, innocentiam in primis, lingue frenum litis nescium, visus tegmen vanitatibus obiectum, puritatem cordis, vecordie absentiam et domitricem carnis abstinentiam deprecatur. Nec multo post, tertiis in laudibus, tertiam in Trinitate ur, et Sancti Spiritus poscit adventum, linguam quoque et mentem confessione personantem salutifera, et caritatem celico igne flammantem ac proximos accensuram. Que si devote postulat iam habet, multum hoc mentis ardore quam quolibet auri seu gemmarum splendore felicior. Inde autem pedetentim sua relegens vestigia, scandente iam in altum et qui mane novum illustraverat meridiem accendente solis radio, nil potius quam extingui flammas litium, quas certatim flatu et fomentis alter suscitat, et quo ille cu
Abbreviated transcription (Latin):
nus uadit ille mestꝰ in forp
plẽnus quelar pleuaq nego¬
tioꝵ et m̃uitis diei p̃mordiũ
a litib auspitat᷑/ uadit iste alat
in uicinã siluam plenus ocu ple¬
nus q sibencit et cum gaudio
faustum luũe ẜene lucis ingͤ¬
dis f Ille ut ad potentũ suꝑba
palatĩa siue ad fornudata Iudi¬
cũt subselia uentum est / ueris
falsa pmnstens aut Iustician
pͥmit insontis aut noscentis
ret pastit audaciã aut ꝓrsus
asiquid uel imppum decͤus uel
iii alienam ꝑuiciem molitur
mordente aniniũ constiẽtia sepe
etiam metu uerba rupente
et sepe uera pro mẽdatus ber¬
bera pro uerbis iefe̾ns plendq
ruboris aut palloris seq uicissim
increpitans ꝙ nõ pocius deserti
fanẽ ꝙ̃ desti famã concupierit
et arator ꝙͣ orator cẽ malluerit
laptini infecto negocio domũ de¬
dit et tuopib latebris nõ magis
hostĩu ꝙͣ clientum suorp se furat᷑
aspectib/ Iste ubi p̾mo floreũ
sedile salubiemq nactꝰ collem
constitit Iubare Iain solis epor¬

Expanded text:
ille mestus in forum, plenus querelarum plenusque negotiorum, et imminentis diei primordium alitibus auspicatur. Vadit iste alacer in vicinam silvam, plenus otii plenusque silentii, et cum gaudio faustum limen serene lucis ingreditur. Ille, ut ad potentium superba palatia sive ad formidata iudicum subsellia ventum est, veris falsa permiscens, aut iustitiam premit insontis, aut nocentis rei pascit audaciam, aut prorsus aliquid vel in proprium dedecus vel in alienam perniciem molitur, mordente animum conscientia, sepe metu etiam verba rumpente; et sepe vera pro mendaciis, verbera pro verbis referens, plenusque ruboris aut palloris, seque vicissim increpitans, quod non potius deserti famem quam diserti famam concupierit, et arator quam orator esse maluerit, raptim infecto negotio domum redit, et turpibus latebris, non magis hostium quam clientium suorum se furatur aspectibus. Iste ubi primum floreum sedile salubremque nactus collem constitit, iubare iam solis exor
Abbreviated transcription (Latin):
quoq et uitmmã piocul fori fu¬
giam iram ut loca gͣuia Etiã
firmissimã ualitudinẽ temptãt
Ita uoue quoq mẽti nec dumi
ad quc perfecte et cõualescenti
Sunt aliqua parum salubria.
uude eigo hec moris mẽtis ꝙ
falubritas ac distrimẽ si nc
eẽt in locis Et in locis aliq̃s
pace. senece dixiii. Est mul¬
tũ s nõ totum fateor illud
quidẽ ut sibi uidet᷑ in annuo
est nã sit ait anmꝰ est quisi¬
bi cõmẽdat omia Idenĩ ueio
suo more iecte dicit᷑ unde au¬
tem ouuo linuẽ ueri. equi¬
tas Iudicii aliũde piocul dubio
Itaq̃ quod socis dixi. de aniuio
aepetam ẽẽ in ilło aliquid iul¬
tnmi ẽẽ totum aniime S in
eo tñi qui oportunuitatẽ locis

Expanded text:
fugiam; nam ut loca gravia etiam firmissimam valetudinem tentant, ita bone quoque menti, necdum adhuc perfecte et convalescenti, sunt aliqua parum salubria»? Unde ergo hec morum mentisque salubritas ac discrimen, si nichil esset in locis? Est in locis aliquid, pace Senece dixerim, est multum, sed non totum, fateor. Illud quidem, ut sibi videtur, in animo est. Nam sic ait: «Animus est, qui sibi commendat omnia». Id enimvero suo more recte dicitur. Unde autem animo lumen veri equitasque iudicii? aliunde proculdubio. Itaque quod de locis dixi, de animo repetam: esse in illo aliquid, multum esse, totum minime, sed in Eo tantum, qui oportunitatem loc
Abbreviated transcription (Latin):
et dum uagam alligat in la¬
queũ incidisse et dĩt ꝑ fugam
sequit᷑ cornusse Quociens tie¬
dis aut medicũ bene ualentẽ
dum egros c̃cuit egtudinem
contraxisse. aut uustuabiũ dũ
mortuos sepelit causã mortis
coutagio iepperisse neuo uero
fallat᷑ quast miuora suit aĩõ¬
uum contagia ꝙ̃ corꝑłi maiores
sunt grauiꝰ led̾unt altiꝰ destẽ¬
diuit ẜpuntq latenciꝰ mustis
inquiũt piodesse m̾toriũ nul¬
tie si buenisse laudabile quie
negat᷑ S ordmate garitatis
nõ est parue fiducie policeri
opem de certantib consilum
dubus liunẽ cecis leticiam ae¬
stis secicoitatem metuẽtibus
spem deiecis. salucem egroie
iequiem fessis iesog̾iũ affiutꝭ.
mõstraie ił errantis. spem
parua si ꝓmictant᷑ neq enii
s exhibitio est maior uerum
ego nõ tam aluis legeni pouo.
ꝙͣ segem tibi mee mẽtis expo¬
no quã qui piobat teueat/
Cut nõ placet abiciat/ Et re¬
licta nobis solitudine solitudi¬

Expanded text:
et dum vagam alligat in laet dum vagam alligat in laqueum incidisse, et dum profugam sequitur corruisse? quotiens credis aut medicum bene valentem, dum egros circumit egritudinem contraxisse, aut bustuarium dum mortuos sepelit, causam mortis contagio repperisse? Nemo vero fallatur quasi minora sint animorum contagia quam corporum; maiora sunt, gravius ledunt, altius descendunt, serpuntque latentius. Multis, inquiunt, prodesse meritorium, multis subvenisse laudabile. Quis negat? sed ordinate caritatis non est parve fidutie polliceri opem decertantibus, consilium dubiis, lumen cecis, letitiam mestis, securitatem metuentibus, spem deiectis, salutem egris, requiem fessis, refrigerium afflictis, monstrare iter errantibus, parva si promittantur; neque enim sed exhibitio est maior. Verum ego non tam aliis legem pono, quam legem tibi mee mentis expono, quam qui probat teneat, cui non placet abiciat et, relicta nobis solitudine, solicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
acciui tardiores Et qui ies cora¬
guas aguut fuit incultiores
oloquio dit et modestie cultores
ueluiptatẽ fugiit Et quibus
uoluptas in p̾cio est modestiã
asꝑuant᷑ Sic et quos augẽ¬
de iei famliaris studiũ tenet
sepe rem publitã atq anucitras
cõtempuũt et illibaliꝰ bitã du¬
ducunt at quiq libertati am̃
applicant quiq iei publice curã
habent sepe uideas iei domesti¬
ce negligẽtes non potest beta
ideni ex equa plac̾e hus quors
nauigatie contrarios fuies spͭ¬
tat Que idcto dixeriiii ne
murerie se mi es quoq qued
nũc agnuꝰ ibem c̾nas et siso¬
licita uita stiepitũ aniat m̃ti¬
loquio delcãt᷑ Contemplatio
autem omnis amica sileucio ẽ
queqz se fimbus suis teuet Et
uice usa illa silenciũ odit hl
stiepitum. Quenã u̾o tutior uia
est hoc est pat̾ quod hodierno
collo quio uestigamꝰ¬
c igit᷑ michi ex hus ipsis
est quoclens putas pastoiem¬
ex officio ꝑusse. Quocieus onẽ

Expanded text:
actum tardiores, et qui res maactum tardiores, et qui res magnas agunt sint incultiores eloquio; sic et modestie cultores voluptatem fugiunt, et quibus voluptas in pretio est modestiam aspernantur; sic et quos augende rei familiaris studium tenet sepe rempublicam atque amicitias contemnunt, et illiberalius vitam ducunt; at qui liberalitati animum applicant quique reipublice curam habent, sepe videas rei domestice negligentes. Non potest ventus idem ex equo placere his quorum navigatio contrarios fines spectat. Que idcirco dixerim ne mireris, si in eo quoque, quod nunc agimus, idem cernas, et si solicita vita strepitum amat, multiloquio delectatur, contemplatio autem omnis amica silentio est, queque se finibus suis tenet; et vice versa, illa silentium odit, hec strepitum. Quenam vero tutior via est, hoc est, pater, quod hodierno colloquio vestigamuDic igitur michi: ex his ipsis, est, quotiens putas pastorem officio periisse, quotiens ovem
Abbreviated transcription (Latin):
eñ et dinina qued̃ ies est
amumi crãsquilla ẜuitus et q̃
nõ accus donũ sit ꝙ̃ soliꝰ di
Si ꝙ̃ sepus ille lorg̃tri soleat
in solicudine cõstitutis. Quod
utrũq ꝑio Gieuitate tpĩs uel ra¬
tione uł contrarioꝵ collatione
mõstoatum est Et mox ꝓoceptis
illastribi astruet᷑ Quod si forte
datum sit ut aliquis ueri capax
nõ ad liuguã si ad cor horum
denqpiam quos credulũ uulgus
stupet penita aurẽ cordis adiuo¬
ueat puto siue contẽtiõẽ face¬
bit᷑ quẽ coustiãm mũdã ingeiẽ
confitentẽ audierit felicitatẽ
nõ uerbis sonãtib ẜ reb taci¬
tis et beritate intima nõ ex¬
tiemis plausib aut fallatissi¬
ma hom̃i opmone coustaie
nãta quidem illic audiet nul¬
tum qus contraria que ni pul¬
pitis cum populo nurabat᷑ et
intellget quid int̾ cutem at
p̾cordia ne̾sit Et l nninirum
hec amint natura est .ut iii
uiai iem ueheuient intenta
mẽtas negligat huic est ut
eloquẽtie studiost. sepe suit ad

Expanded text:
quedam res est animi tranquilla serenitas et que non alterius donum sit quam solius Dei, sed quam sepius ille largiri soleat in solitudine constitutis. Quod utcunque pro brevitate temporis vel ratione vel contrariorum collatione monstratum est, et mox exemplis illustribus astruetur. Quod si forte datum sit, ut aliquis veri capax non ad linguam sed ad cor horum cuiuspiam, quos credulum vulgus stupet, penitus aurem cordis admoveat, puto sine contentione fatebitur, quod conscientiam nudam ingenue confitentem audierit, felicitatem non verbis sonantibus sed rebus tacitis et veritate intima non externis plausibus aut fallacissima hominum opinione constare. Multa quidem illic audiet multum his contraria, que in pulpitis cum populo mirabatur, et intelliget quid inter cutim et precordia intersit. Et nimirum hec animi natura est, ut in unam rem vehementer intentus multas negligat. Hinc est ut eloquentie studiosi sepe sint ad
Abbreviated transcription (Latin):
otiles et solitudine qualibet
sanctiores ꝓrofitentͫ Sao ẜ
quot queso te bidimꝰ quid qde
profitebant᷑ implem̾it. Sunt
fortasse aliqui sunt plurmii.
ostende unũ michi et silebo.
nõ inficior doctos quosdam
et facũdos uuos et qui mũlta
subtilit᷑ adu̾sus hoc despucent
lecero de ingenio s de morib
est q̃stto. anibiũ culitates. de¬
claniãt in populis. mt̃ta de ui¬
trs. multa de uirtutib loquũt᷑
Six temꝑare aũ potui quo mi¬
nmꝰ unũ satyriti dentis mor¬
sum. huic loco Galde insi falor
congouentẽ int̾ponem S co-¬
gitans ad quẽ ẜmo michi est
stilo poci̾ꝰ aliquid ꝙ uececũdie
substrah̃end coedidi musta q̃d
inquĩẽs locunt᷑ utilit̃ Audiui.
et sepe alus piosũt Ciedo
s nõ statim sanus est medicꝰ
qui cõsilio egoum aluat quĩ
eod sepe merbo quo ml̃tos li¬
Gerauerat ntnt / uerba stu¬
dio elaborata atꝙ arte compo¬
sita ꝑm̃toꝵ sallte nõ iespuo.

Expanded text:
utiles et solitudine qualibet utiles et solitudine qualibet sanctiores profitentur. Scio; sed quot, queso te, vidimus, qui quod profitebantur impleverint? sunt fortasse aliqui, sunt plurimi; ostende michi unum et silebo. Non inficior doctos quosdam et facundos viros, et qui multa subtiliter adversus hec disputent. Ceterum non de ingenio, sed de moribus est questio; ambiunt civitates, declamant in populis, multa de vitiis, multa de virtutibus loquuntur; vix temperare michi potui, quominus unum satyrici dentis morsum huic loco valde, nisi fallor, congruentem interponerem. Sed cogitans ad quem sermo michi est, stilo potius aliquid quam verecundie subtrahendum credidi. Multa quidem, inquies, loquuntur utiliter; audivi. Et sepe aliis prosunt; credo. Sed non statim sanus est medicus, qui consilio egrum iuvat, quin eodem sepe morbo, quo multos liberaverat, interiit. Verba studio elaborata atque arte composita pro multorum salute non respuo
Abbreviated transcription (Latin):
mos Quod qui potest et nõ fa¬
cit pteclarum in quidẽ huma¬
uitatis officiũ abiecisse. et os e¬
ain iem hominis nomẽ. at na¬
turam amisisse uidebit᷑ Itaqz
uõi hoc posse datum sit desidi¬
um ꝓpͥum utilitati publĩce spõ¬
te subiciam deẜtaq solitudine
uude inͣ soli ebsequebar: ultro re-¬
petam unde utilis mũdo sun
magis est emum inquit scdĩ ua¬
turã pio om̃ib gẽtib si fieri
possit conẜuãdis aut duuã¬
dis maximos labores mole¬
stias sustiꝑe. Imitantes qerca¬
lem illum quẽ hom̃i faia be¬
neficioꝵ menior in cõsilio cele¬
stiũ collacauit / ꝙͣ uule in sol¬
citudine nõ m sine ullis mo¬
lestus sz etiam in maxuis
uoluptatib habũdãtem omnib
iudine et uirib. Quo circa op¬
timo quisq spleudidissimoq in¬
gemo songe illam bitã quit
asseltior. S de hus omnib
Iudiciuã meũ habe paucissimis
quidem nstãccis uinu̾sale ue¬
unin dogiua nõ querit᷑‸ multe
sunt qui occupattones in coẽ

Expanded text:
mos? Quod qui potest et non facit, preclarum michi quidem humanitatis officium abiecisse, et ob eam rem hominis nomen ac naturam amisisse videbitur. Itaque ut hoc posse datum sit, desiderium proprium utilitati publice sponte subiciam, desertaque solitudine unde michi soli obsequebar, ultro repetam unde utilis mundo sim,«Magis est enim» inquit «secundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere, imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio coelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus itudine et viribus. Quocirca optimo quisque splendidissimoque ingenio longe illa vita huic assentior; sed de his omnibus iudicium meum habe: paucissimis quidem instantiis universale verum dogma non quatitur. Multi sunt qui occupationes in comune
Abbreviated transcription (Latin):
conscrus mecuens q discoimiinũ ut
festinet obsecrt nllis texendis
fraudib intento si det gloriam
si in horas et in defesso lingue
faũ latu et pio mentis obsequio
repetens neq̃u forsitan ingrato
amno diuinor munerp me¬
moria manestat Et sepe int̾ea
mirum dictit securi timoris ac
tiepide spei plenus menorq
p̾teriti ac futuri piouidẽs leto
dolore et felitib lacͥmis habmi¬
dat/ quem statum nulla uo¬
suptas occupator nulle unꝙͣ
Gibane delicie nulli regnor f
fastus eqͣu̾it Inde suspiciens
celiun et stelłas et illit habitã¬
tem domniũ deum suũ tota mẽ¬
te suspirãs et patriã cogitans
de exiłii sui loco protinꝰ ad ho¬
neste ciiuspiã iocide et lcõnis
studiũ conuertit᷑ atq ita cibis
pastus amenissimis m̃tta cum
ui ꝓiestolatur.
ucosis uotis optata lux¬
ad est ille hostib anucis
suuer obsessun habet saluta¬
tuo postit᷑ actrahit᷑ touditur
arguit᷑ lacierat᷑ Huit Gacuũ le¬

Expanded text:
conscius metuensque discriminum ut conscius metuensque discriminum ut festinet obsecrat: nullis texendis fraudibus intentus, sed Dei gloriam sed in horas, et indefesso lingue famulatu et pio mentis obsequio repetens, nequando forsitan ingrato animo divinorum munerum memoria evanescat. Et sepe interea mirum dictu securi timoris ac trepide spei plenus memorque preteriti ac futuri providens, leto dolore et felicibus lacrimis abundat. Quem statum nulla voluptas occupatorum, nulle unquam urbane delitie, nulli regnorum fastus equaverint. Inde suspiciens celum ac stellas, et illic habitantem Dominum Deum suum tota mente suspirans, et patriam cogitans, de exilii sui loco, protinus ad honeste cuiuspiam iocundeque lectionis studium convertitur: atque ita cibis pastus amenissimis, multa cum um prestolatur. Diversis votis expectata luxadest. Ille hostibus amicis limen obsessum habet, salutatur, poscitur, attrahitur, truditur, arguitur, laceratur. Huic vacuum l
Abbreviated transcription (Latin):
et qd in illis ucdes in cũctꝭ existĩa¬
lucis metu Sepe nocturnis
uisis exterritus mox infelici
stamio corpus appłicat am̃ii
mẽdatis in illis est totꝰ seu
illis mtib p̾cium face̾ seu
sociñ seu papillum falle seu
bicini comugẽ pudicicia arma¬
tam expugnare blandicus seu
litigio misto Iustitie ueluum
sando p̾tendere seu denq pu¬
bliti p̾uatiq asiquid cordũꝑere
meditat᷑ nũe ira p̾cops nũc
ardens desiderio nũc despera¬
tione gesatꝰ ita pessima artisco
ante lucem diurm telamn ne¬
gocii ordit᷑ qua sese atar ali¬
os. iuolat. m¬
Orgit solitarius atq ocio¬
sue felix modica quiete
iecieatꝰ sompnoq breu nen
ter excussus pussieq torporib
quiatis horis psalle incipiens
Ianitorem la biors suorp ut
egiessurus inde matutis
laudisus appenat deuotis ex¬
postit Et cordis sui donmnũ¬
in adutoriũ uocat niehilq iam
unib sius fidens et immentũt

Expanded text:
et quod in illis vides in cuntis existimaet quod in illis vides in cuntis existimalucis metu, sepe nocturnis visis exterritus. Mox infelici scamno corpus applicat, animum mendaciis: in illis est totus, seu ille mercibus precium facere, seu sotium, seu pupillum fallere, seu vicini coniugem pudicitia armatam expugnare blanditiis, seu litigio iniusto iustitie velum fando pretendere, seu denique publici privatique aliquid corrumpere meditatur. Nunc ira preceps, nunc ardens desiderio, nunc desperatione gelatus: ita pessimus artifex ante lucem diurni telam negotii orditur, qua se se atque alios involvat. urgit solitarius atque otiosus, felix, modica quiete recreatus, somnoque brevi non ter excussus, pulsisque torporibus quietis horis psallere incipiens, ianitorem labiorum suorum ut egressuris inde matutinis laudibus aperiat devotus exposcit, et cordis sui dominuin adiutorium suum vocat, nichilque iam viribus suis fidens et imminentium
Abbreviated transcription (Latin):
ani solitudim meste atq solicite
piefcire nõ metuam/ et neq eñ
solitudinis solum nomẽ ẜi que
iii soacudine bona sunt laudo
nec me tam Gatiu iecessus et
sileritĩ dstant ꝙͣ que in hue ha¬
b̾itant ociũ et sibertas/ neq a¬
deo inhumanus sum ut homiẽs
odm quos edicto celesti diligeie
Iubear ut meipm̃ sed pectata h̃o¬
iiiũ et in pͥmis mea atq in
populis habitantes cuias ⁊ solitu
lor significãtius aget᷑ St non
quidquid ad qant aut ad illam
ptuur dici posse uidbit᷑ seorsit
hor ñs illud actugens ut bi¬
cissim sut. et illut Gertat᷑ aur¬
us t aetuo uelut oculer
floxi ad seuani deptrã q iespi¬
ciens fatile Iudicet quid int̾
misi quo dulciora subuecte¬
r̃mi. et suauior gustꝰ extie¬
uiꝰ ub̃i nã desmend̃ esset
ipi añ admonet S quid
opus est mnãis / aganius ipãm
rem. et quod promittimꝰ persol¬
uamo/ Duos hommes contra¬
uus morib quos tibi destribam
ante tur mẽtis ocules pone

Expanded text:
am solitudini meste ac solicite am solitudini meste ac solicite preferre non metuam. Neque enim solitudinis solum nomen, sed que in solitudine bona sunt laudo. Nec me tam vacui recessus et silentium delectant, quam que in his habitant otium et libertas: neque adeo inhumanus sum ut homines oderim, quos edicto celesti diligere iubeor ut me ipsum, sed peccata hominum, et in primis mea, atque in populis habitantes curas et solicilor, significantius agetur, si non quicquid ad hanc aut ad illam partem dici posse videbitur seorsum hoc nunc illud attingens, ut vicissim huc illuc flectatur animus et alterno velut oculorum flexu ad levam dextramque respiciens, facile iudicet quid intermisi, quo dulciora subnecterem et suavior gustus extremus ubinam desinendum esset ipsum animum admoneret. Sed quid opus est multis? Agamus ipsam rem, et quod promittimus persolvamus: duos homines contrariis moribus, quos tibi describam, ante tue mentis oculos pone
Abbreviated transcription (Latin):
uoco non dissimulans int̾ ml̃ta
quibz balde me uolenteni cogis
ut te diligam illud ẽẽ nõ ulti¬
nũ quod a more solitudinis et
hinc cõiuicto libatꝰ studio uici¬
nã tibi aũe et pre contignam
romanã quã uodant furlã fugis
ubi nõ mediocĩẽ forte qodu sorti¬
rens gradum si quãtũ solitudo
tibi semꝑ angelita tautũ tulũt¬
tus ille tartaieq placiussi
ssus autẽ sum miglui facilli¬
me felicitatõ solitudinis
ostensurus si sinã fiequertio
dolores miẜlas qr mõstraçieio
ꝑturiens actus honiniũ quos
uel hec uita pacificos atq cũ¬
quillos uł illa turbidos atq seli¬
atos. et hauelantes haf uñ¬
est enum hus omnib fudamentũ
hanc Gitã leto ocio illã tisti ne¬
gocio ieumbe̾ Ce si quãdo forte
cõuulsum casus aliquis nature
prarum et Gelut int̾ portenta
num̾andum sit. Si tamẽ accidat
nutare sentẽciaon nõ pudebit
Et iocũdam ociosamq frequenti¬

Expanded text:
voco, non dissimulans inter multa, voco, non dissimulans inter multa, quibus valde me volentem cogis ut te diligam, illud esse non ultimum, quod amore solitudinis et huic coniuncto libertatis studio vicinam tibi nunc et prope contiguam romanam quam vocant curiam fugis, ubi non mediocrem forte hodie sortireris gradum, si quantum solitudo tibi semper angelica, tantum tumultus ille tartareus placuisset. Visus autem sum michi facillime felicitatem solitudinis ostensurus, si simul frequentie dolores miseriasque monstravero, percurrens actus hominum quos vel hec vita pacificos atque tranquillos, vel illa turbidos atque solicitos et anhelantes habet. Unuest his omnibus fundamentum: hanc vitam leto otio, illam tristi negotio incumbere. Quod siquando forte convulsum casus aliquis aut nature perrarum et velut inter portenta numerandum sit, tamen, si accidat, mutare sententiam non pudebit et iocundam otiosamque frequenti
Abbreviated transcription (Latin):
lum me teneo et quod illũ
do quisusdam uetustissimis co¬
dicibi sic int̾dum petr dami¬
ani opustulis ne̾fitum uidi
ut dubium me fecit an basilii
essi an petri In h̾ot aut̾ tractatu
magna ex parte solus explẽcie
ducatum habui nec aliũ dutẽ
quarens nec oblatum admissim
lebenoremi quedem gressu q̃ꝙ̃ fee
tasẜ incauctus sequor amuiũ
nieum ꝙ̃ aliena Gestigia pliut
eago audies ab huis qui uł pl̃a
sunt exꝑti uel ab exꝑtis acce¬
punt ame mĩe audies quod
occͣnt ex cempore neq enĩ mag¬
no stridio incubui neq id nctẽ
ratus sum aut defutam uentas
materiam di ce uberrima scri¬
benti quod ad suꝑficiem saltem
eius ꝑtinet sepe michr hactenꝰ
agitata nũtimode familiantꝰ q
notissima aron exccssi libios unt᷑
neq magnoꝑe stilum compsi sa¬
ens me illum alloqui cui uel
domestico contenptꝰ partun ego¬
e medio uite quio partim ex
alt̾ius recenti memoria q̃ legis
elicui Quor te ante alios testẽ

Expanded text:
lum nichil teneo, et quod illum lum nichil teneo, et quod illum in quibusdam vetustissimis codicibus sic interdum Petri Damiani opusculis intersertum vidi, ut dubium me fecerit an Basilii esset an Petri. In hoc autem tractatu magna ex parte solius experientie ducatum habui, nec alium ducem querens nec oblatum admissurus, liberiore quidem gressu quanquam fortassis incautius sequor animum meum quam aliena vestigia. Plura ergo audies ab his qui vel plura sunt experti, vel ab expertis acceperunt. A me nunc audies quod occurrit ex tempore. Neque enim magno studio incubui, neque id necesse ratus sum aut defuturam veritus materiam, de re uberrima scribenti, quod ad superficiem saltem eius attinet sepe michi hactenus agitata, multimode familiariterque notissima. Non excussi libros igitur neque magnopere stilum compsi, sciens me illum alloqui cui vel domestico contentus, partim e medio vite huius, partim ex alterius recenti memoria, que legis elicui. Quorum te ante alios testem
Abbreviated transcription (Latin):
studio ac labore purgabitur
Gtriusq simlit̾ in ip̃o fiore fiuatꝰ
extingil᷑ ded nõ camiuꝰ furas
E
Uolius ergo alibi ut lib ꝙͣꝙͣ facile
consensuros u̾o eouditor ammos
atqi ora confidam Quod si om̃s
gabis ⁊rempe quippe negantem
pͥmus argueces sit iuemet ot
tu in abis meĩs tuã sentenciã
aguostas et ego supp̾mã mechã
cuuissib loquẽtis attigisse uidear
auditionib anmã mouisse quo
nolui idq nullo negocio tunt
emim suadenti magnus est labor
quando in suam sentẽciam trahe
itit᷑ animũ reluctalem contia.
quis difficile habet oratio in illi¬
uls auieo uent᷑a quis qd audit
secum confe̾ns nõ exempli yma¬
gnĩe nõ auctoritatis pondus nõ
rdĩs aculeum ut ciedat nichil a¬
inqr insi fiuipsius testimoniũ que¬
rit et tatito dicit ita est.
Cio quidem scõs quosd unrs¬
S
Sacta huic stysisse nomi¬
natim deio magnus ille basilius
Rbrum pur̃i de solitanie uite lau¬
dib inscripsit de quo p̾cer titu¬

Expanded text:
studio ac labore purgabitur, studio ac labore purgabitur, utriusque similiter in ipso flore fructus extinguitur. Sed nos canimus surdis. De his ergo alii ut libet, quanquam facile consensuros vero eruditorum animos atque ora confidam. Quodsi omnes gabis nempe qui negantem primus argueres; sic eveniet ut et tu in verbis meis tuam sententiam agnoscas, et ego supremam metam cuiuslibet eloquentis attigisse videar, auditoris animum movisse quo volui, idque nullo negotio. Tunc enim suadenti magnus est labor, quando in suam sententiam trahere nititur animum reluctantem; contra, quid difficile habet oratio in illius aures ventura qui, quod audit secum conferens, non exempli imaginem, non autoritatis pondus, non rationis aculeum, ut credat, nichil denique nisi suiipsius testimonium querit, et tacitus dicit: «ita est»? Scio quidem sanctos quosdam viros multa hinc scripsisse. Nominatim vero magnus ille Basilius librum parvum de solitarie vite laudibus inscripsit, de quo preter titu
Abbreviated transcription (Latin):
tedo ego gu̾osim aniniũ
pieter dm̃ ubi funs est
ñr pieter seipm̃ et archanas
curas suas aut pieter aliquem
multa similitudine sibi quĩaũ
uoluptas tenacissimo uisto illita
et blandis ac dulcib pleua sit
laqueis fortes tamen cioca t̾rã
alas detiere duitius nõ potest
At qui sin̾e deum sue nos ip̃os
et honesta studia quibus utiũꝙ
consequin᷑ sue conformẽ nobis
qoiꝰ aĩ a turbis homi orbi¬
um q turbinib ꝙͣ longissime re¬
cedendum est Id sit ẽẽ ut dico
illi ip̃i etiã forte nõ negent
qui concͥsu populi mulcentur
ac mͬuure si mͦ ita obruti de¬
pressi q falsio opmionib nõ st̃
quando int̾dum ad seipõs redeãt
seqi ad excelsam uedi semitam
uel reptando conu̾tant Ruod
utinã non tam mstis accideret
et ut agri mĩtaꝵq rerum uili¬
uni sit saltem excolendi am¬
ii mortalib ꝑ cura foret ut
enum puigius ager sentibz sic
humanus ammꝰ habiuidat
euorib quib ansi diligenter
uulsi erunt nisi uterq Iugi

Expanded text:
edo ego generosum animum, preter Deum ubi finis est noster, preter seipsum et archanas curas suas, aut preter aliquem multa similitudine sibi coniuncttsi enim voluptas tenacissimo visco illita et blandis ac dulcibus plena sit laqueis, fortes tamen circa terram alas detinere diutius non potest. Atqui sive Deum, sive nos ipsos et honesta studia, quibus utrunque consequimur, sive conformem nobis querimus animum, a turbis hominum urbiumque turbinibus quam longissime recedendum est. Id sic esse ut dico, illi ipsi etiam forte non negent qui concursu populi mulcentur ac murmure, si modo ita obruti depressique falsis opinionibus non sunt, quin interdum ad seipsos redeant seque ad excelsam veri semitam vel reptando convertant. Quod utinam non tam multis accideret, et ut agri multarumque rerum vilium sic saltem excolendi animi mortalibus cura foret. Ut enim pinguis ager sentibus, sic humanus animus abundat erroribus, quibus nisi diligenter evulsi erunt, nisi uterque iugi
Abbreviated transcription (Latin):
responsurus. seit rectus ñuortali
deo/ Quanto nẜiores qui ẜunt
uñ ip̃i penas solas alii u̾o̾ pe¬
uales uoluptates le gant Aue
quod m̃itilit̾ agunt sib̾t aluis ii¬
ꝓutare nõ pũt non etati sue.
cui sepe ato laborando. p̾ceptũ
ligertatem sibi eripiũt non po¬
st̾itati cut ẜuicũt parant non
deo. quẽ offendunt Et hommib
placeant Deiq nõ hus ipsis
quib placendo nocu̾nt quibus
ꝓpetua morte sua bieuẽ pectait¬
di hoc est met̾uũ quoq moriẽ¬
d licẽciam peꝑerut ceci ne¬

Expanded text:
responsurus, seu rectius immortali responsurus, seu rectius immortali Deo. Quanto miseriores qui serunt unde ipsi penas solas, alii vero penales voluptates legant! Qui quod inutiliter agunt sibi, aliis imputare non possunt; non etati sue, cui sepenumero laborando prereptam sibi libertatem eripiunt; non posteritati, cui servitium parant; non Deo, quem offendunt ut hominibus placeant; denique non his ipsis, quibus placendo nocuerunt quibusque perpetua morte sua brevem peccandi, hoc est in eternum quoque moriendi, licentiam pepererunt: ceci ni
Abbreviated transcription (Latin):
ac regum carrerib additos qͥd
ie̾ sit nestio iust ꝙͥ illi feuris
iste aureis compedibus uiucte
sunt Specior catheua par ẜ¬
uitꝰ. maior culpa sponte et¬
enĩ sua faciũt ad quod aliquã¬
Quibus nec breuissiuio saltem
pͥmio malaꝵp artiũ sti licuit
uixo alieno imꝑio suo ꝑiculo
moriturt. Et alus laborando
peccau̾nt sibi felices si sie chre
et sue p̾muio la borasset nimue
conen dũcaxat est ꝓpͥum. qd
ex cͥmine ueint fallax licet
et fugitiua delcãtio alieua est
at qui diue diciꝰ condicionis a¬
gricolam qui cũ labere serit ar¬
borem Cuiꝰ fructꝰ nũꝙͣ sit ui¬
surus Quis enui aĩt aposto¬
lus plautat uineã et de fruc¬
tu euis nõ edit. Qui taien
sortem suam consolari potest
eo ꝙ alt̾i uitam salutẽ seculo
piefecturus sit Itaq nõ modo
dubitans quod agit ad se non
ꝑtin̾e. sed sciens etiã nõ omitet
Iut̾ioganti q cui serat Quod ẽ
aptid cycõnem dus sit nñortalib

Expanded text:
ac regum carceribus addictos quid ac regum carceribus addictos quid intersit nescio, nisi quod illi ferreis, isti aureis compedibus vincti sunt. Speciosior cathena, par servitus, maior culpa: sponte etenim sua faciunt ad quod aliquibus nec brevissimo saltem premio malarum artium uti licuit: vixere alieno imperio suo periculo morituri, et aliis laborando peccaverunt sibi; felices si sine culpa ut sine premio laborassent. Nunc crimen duntaxat est proprium, que ex crimine venit, fallax licet et fugitiva delectatio, aliena est. Atqui dure dicimus conditionis agricolam, qui cum labore serit arborem cuius fructum nunquam sit visurus. «Quis enim» ait Apostolus «plantat vineam, et de fructu eius non edit?». Qui tamen sortem suam consolari potest, eo quod alteri saltem seculo profuturus sit, itaque, non modo dubitans quod agit ad se non pertinere sed sciens etiam, non omittet; interrogantique cui serat, quod est apud Ciceronem, diis sit immortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pater uiuꝰ occupatt ⁊ s¬
nia ociose hominie uiũ di¬
mante oculos tuos ꝑosur
Oñi honn dierum ꝙ om̃i una
ratio est iuse ꝙ cotidie illiꝰ la¬
bor tanto amarior tantoq huis
qut es est dulcior quãto ualidior
fit tractu temporis habita aĩo¬
uu quãtoq ꝑ temꝑales mo¬
tus accedit᷑ ad et̾uitatis statum
et siuẽdo proxunior efficit᷑
illi quidẽ sine fine labor quic¬
Isi forte felicior est illorꝵ
condicio qui aluis negotus
occupant᷑ aliem nutus arbitrio
regunt᷑ et quod ag̾e illos oꝑor¬
teat .iii alieua fronte ꝯdistũt
Omma illis alienti sũt alieuũ
limen alieuũ tectum alienus
sonus alieuꝰ aibus. Et quod
est maximũ aliena mens. alie¬
ua fions nõ suo Iudicio flent
alieno unũt De hus poeta
nobilissimꝰ loquebat᷑ bbi ait
peuetrãt aulas ⁊ lum̃a regũ
hos alter modatius atq liberiꝰ
notabat IIn satoia illa qua cu¬
rialem uitam arguit Et eũ
qui uoua sum̃a pucet alieua¬
ut̾ hos et ppetus dominoꝵ

Expanded text:
pater, unius occupati et unius otiosi hominis unum diem ante oculos tuos posui: omnium hominum dierumque omnium una ratio est, nisi quod quotidie illius labor tanto amarior, tantoque huius quies est dulcior, quanto validior fit tractu temporis habitus animorum, quantoque per temporales motus acceditur ad eternitatis statum et vivendo proximior efficitur illi quidem sine fine labor, huicisi forte felicior est illorum conditio, qui alienis negotiis occupantur, alieni nutus arbitrio reguntur, et quid agere illos oporteat in aliena fronte condiscunt. Omnia illis aliena sunt: alienum limen, alienum tectum, alienus somnus, alienus cibus, et, quod est maximum, aliena mens, aliena frons; non suo iudicio flent alieno vivunt. De his poeta nobilissimus loquebatur ubi ait: penetrant aulas et limina regum. Hos alter mordacius atque liberius notabat in satyra illa, qua curialem vitam arguit, et eum qui bona summa putet alienainter hos et perpetuis dominorum
Abbreviated transcription (Latin):
co neq si ueuiãt admicto libẽs
Quaꝵ mltos tales igit᷑ huic
excludam uides nani quid
pistis longe as aquis quid hu
piocul ab Grue accurt Qtuod
illim olim melli et effenuã¬
to causidico sepe dixi qui hec
soca nõ quietis amore quam
nõ nouerat nõ appetitu ocii
quod odorat s uestio quouã
mutandi studio fie ꝙ̃tare cepe

Expanded text:
neque si veniant admitto libens — quam multos igitur hinc excludam vides —; nam quid piscis longe ab aquis, quid hi procul ab urbibus acturi? Quod illi olim molli et effeminato causidico sepe dixi, qui hec loca non quietis amore, quam non noverat, non appetitu otii quod oderat, sed nescio quonam imitandi st
Abbreviated transcription (Latin):
uũã feralis industoie gloriam cõ¬
sequẽti p̾ucipũt auaricias demt¬
uorpq libidines consilior suor
pauisse successib Quid uis am¬
pliuis dicam nẽ equid̃ inus
uidi̾ solet int̾pietatio Cũ enĩ
sons uerbor uentra tubilis sit
slbest unus utriq mortiferum
Ille suis hostib optans ut
mala consnetudine delc̃ent᷑
nr̃i autem ut ocupati atq
soliciti esse nũꝙͣ desmãt. Quio
se prefundid nõ uda ẜ ipam iẽ
inspicias qui tristiuis dici possit
iux muenio De hus occupatie
loquor quos uidemꝰ et quorũ
pleua uita uulgaris est a lii
enim nullt ui tam rari suit
ot nusꝙ appeant. ubi saue
Geritas querit᷑a ficta fantasina¬
ta loqui piget Itaq ut ian¬
taudẽ senel expediam parũ
abest quin certe Iudicio ouũs
occupatꝰ nuẜ occupatꝰ q sus a¬
scissĩes uires qui seip̃te et se¬
cumi xp̃o deuias anmas addi¬
ce̾nt Quod ubi accidit inge¬
ist ac genuãta felicitas. dupli¬
ce de qua m̃ta dixuua obiecta

Expanded text:
unam feralis industrie gloriam consecuti: principum avaritias dominorumque libidines consiliorum suorum pavisse successibus. Quid vis amplius dicam? Non equidem minus videri solet imprecatio. Cum enim sono verborum neutra terribilis sit, subest virus utrique mortiferum; illi hostibus suis optant ut mala consuetudine delectentur, nostri autem ut occupati atque soliciti esse nunquam desinant. Quo, si profundius non verba sed ipsam rem inspicias, quid tristius dici possit vix invenio. De his occupatis loquor, quos videmus, et quorum plena est vita vulgaris: alii enim nulli vel tam rari sunt, ut nusquam appareant; ubi sane veritas queritur, ficta fantasmata loqui piget. Itaque, ut iantandem semel expediam, parum abest quin, meo certe iudicio, omnis occupatus miser, occupatusque sub asanctissimos viros, qui seipsos et secum Cristo devias animas adducerent; quod ubi accidit, ingeest ac geminata felicitas, duplici de qua multa diximus obiect
Abbreviated transcription (Latin):
ego nõ p̾starem quidẽ solitadt¬
nem. f conẜuare et plniũ ad¬
uiuare concedo. ⁊ tã nec ilud
eiusd̃ auctoris oblitꝰ sum nõ uĩ¬
tum inquit ad trãsquillicatem
loccs confert ut sit ita sue du¬
bio tamen confẽt aliquid quod
nise sicr eẽt. Cuo idem dixit a¬
etiam salubrẽ locũ elig̾e debe

Expanded text:
go non prestare quidem solitudinem, sed conservare et plurimum adiuvare contendo. Nam nec illud eiusdem auctoris oblitus sum: «non multum» inquit «ad tranquillitatem locus confert». Ut sit ita, sine dubio tamen confert aliquid; quod nisi sic esset cur idem dixisset amoribus salubrem locum eligere debe