comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his hortamur affatib. ut ea que p̃sentia
scͥpta continent sine aliqua debeat refraga¬
tione seruare. Primum ut de reditibus
eccł̃ie quartam in integro portionem eccł̃ie
tue cłicis scd̃m meritum uel offitium siue
laborem suum ut ip̃e unicuiq dare ꝓspexe¬
ris. sine aliqua debeas p̃bere tarditate. De
hoc uero qd̃ ex fidelium oblatione accesserit
id est quartam partem in solidis i eis uel
cellario iuxͣ pristinam consuetudinem
dare non differas. Reliqua aut̃ omĩa mo¬
bilia in tua retinens potestate. ĩmobilia
cuncta eccłiasticis redditib aggregentur
autẽ una cum consensu semioꝵ et cleri
memineris ordinandum. qui annis sin¬
gulis. ad amputandam fraudis suspiti¬
onem sollempnit̾ debeat suas rõnes ex¬
ponere. Uindennaꝵ uero tempore iscem
cderus emendi uinum de possessionib
eccłie tue ad iusta p̃cia in qnͣtum uenden¬
dum est remedium consequatur. Nam
satis extra rõnem est. ut qd̃ potest extraneis

Expanded text:
his hortamur affatibus, ut ea quae praesentia his hortamur affatibus, ut ea quae praesentia scripta continent sine aliqua debeat refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem ecclesiae tuae clericis, secundum meritum vel officium sive laborem suum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua debeas praebere tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, id est quartam partem in solidis vel cellario, eis juxta pristinam consuetudinem dare non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tua retineas potestate; immobilia cuncta ecclesiasticis reditibus aggregentur,autem, una cum consensu seniorum et cleri, memineris ordinandum qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum vero tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum vendendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, ut, quod potest extraneis
Abbreviated transcription (Latin):
crrco fr̃nitatem tuam p̃sentib hortamur
epłis quatinus nichil eum ad ꝑcipienda q̃¬
consueta sunt. hec egritudo debeat impedi¬
re. quia diu̾sis in eccłia militantib uaria sĩc
nosti sepe contigit infirmitas ⁊ et si hoc fue¬
rint exemplo deterriti nullus decet̾o qui
eccłie militet pot̾it inueniri: s scd̾m loci
ip̃uis ordinem queqz ei si sanus esset pote¬
rant muustrari de ip̃a exiguitate que eccłie
potest accidere fr̃nitas tua diuini contemp¬
latione iuclicii egrotanti p̃bere non desinat
p̃oꝵ uen̾abilium factas ꝓpriis
clicis sponsiones gregoriꝰ apłice sedisauc¬
toritatib roborabat. Unde iohi panormita¬
no ep̃o scribit dicens. Implenda semꝑ sunt
postulantium desideria quociens illa poscã¬
tur que a rõne non deuiant. Et ideo quia
quedam capitula que seruaturum te cleri¬
cis tuis petertib ꝓmisisti nr̃a ab eis postu¬
lamur auctoritate firmare fr̃ntatem tir̃a

Expanded text:
circo fraternitatem tuam 146 praesentibus hortamur circo fraternitatem tuam 146 praesentibus hortamur epistolis, quatenus nihil eum ad percipienda qconsueta sunt haec aegritudo debeat impedire, quia diversis in Ecclesia militantibus varia, sicut nosti, saepe contingit infirmitas. Et si hoc fuerint exemplo deterriti, nullus de caetero qui Ecclesiae militet, poterit inveniri; sed secundum loci ejus ordinem, quaeque ei, si sanus esset, poterant ministrari, de ipsa exiguitate quae Ecclesiae potest accidere fraternitas tua divini contemplatione judicii aegrotanti praebere non desinat venerabilium factas propriis clericis sponsiones Gregorius apostolicae sedis auctoritatibus roborabat. Unde Joanni, Panormitano episcopo, scribit, dicens: « Implenda semper sunt postulantium desideria, quoties illa poscuntur quae a ratione non deviant. Et ideo, quia quaedam capitula quae servaturum te clericis tuis petentibus promisisti, nostra ab eis postulatur auctoritate firmari, fraternitatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
cunttis dieb uite sue coꝵdem locoꝵ conti¬
uentiam sicut consu euerant ante ꝑcipiãt.
Clementium uero lectorem similit̾ benig¬
nitatis intuitu in ordĩe locoq suo reuo¬
catum ẽẽ constituo. Quib etiam omĩb
id est paulo dyacono. eufemio. thome. atq
clementio. commoda sua scd̃m locum
et ordinem in quo quisq eoꝵ est. sicut so¬
litus erat acciꝑx ai p̃senti indictione. fr̃ni¬
tas ur̃a sine aliqua studeat ĩminutio¬
ne prebere.
onsueta clicoꝵ scipendia. nullis
quarumlibet egritudinum occasio¬
nib misericordissimus pat̾ gregorius re-¬
trahebat. Unde candido ep̃o urbis ueteris
scribens ait. Cum ꝑcussio corporalis. u¬
trum ꝓ purgatione an ꝓuindc̃a contig¬
at dei in hoc uitlicium ignoratur non
debet a nob̃ addi flagellatis afflictio: ne
nos culpe quod absit offensa respitiat.
Et quia p̃sentium lator calumpniosus
ꝓ hac ꝑcussione qm sustinet consueta sͥ
cõmoda ab eccl̃ia ur̃a asserit denegari: id¬

Expanded text:
cunctis diebus vitae suae eorumdem locorum continentiam sicut consueverant ante, percipiant. Clematium vero lectorem similiter benignitatis intuitu in ordinem locumque suum revocandum esse constituo. Quibus etiam omnibus, id est Paulo Diacono, Euphemio, Thomae, atque Clematio commoda sua secundum locum et ordinem, in qua quisque eorum est, sicut solitus erat accipere, a praesenti indictione fraternitas vestra sine aliqua studeat imminutione praebere. » 33. Consueta clericorum stipendia nullis quarumlibet aegritudinem occasionibus misericordissimus pater Gregorius retrahebat. Unde Candido, episcopo urbis veteris, scribens, ait: « Cum percussio corporalis, utrum pro purgatione an pro vindicta contingat, Dei in hoc judicium ignoratur, non debet a nobis addi flagellatis afflictio, ne nos culpae, quod absit, offensa respiciat. Et quia praesentium lator Calumniosus, pro hac percussione quam sustinet, consueta sibi commoda ab Ecclesia vestra asserit denegari, id
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quia peccator grauis: tali corruptio¬
nis carcere diu teneor inclusus. Unde cõ¬
pellor exclamare. Edue de caroere aĩam
meam ad confitendum nõi tuo dñe. E
quia meis adhuc p̃cib optinete non me¬
reor rogo tt nr̃e scĩtatis or̃o sue michi in¬
tercessionis adintorium p̃beat ⁊ meq a per¬
cati. et corruptõis pondere liberum reddat
in illa qm bene nostis lib̾tate głie filioꝵ der.
Tem eidem. Peto autem ut ꝓ me
enixius ur̃a sanctitas orare debeat quia
podagre dolorib et batbaroꝵ gladiis. et cu¬
raꝵ afflictionib incessant̾ p̃mor. S si
michi or̃onis nr̃e opem impenditis. cre¬
do qd̾ me contra adũsa omĩa fortit̾ inuetiᷤᷤ.¬
Tem eidem. Rogo gͦ ut ꝓ me
pcc̃ore enixiꝰ oretis quia et dolor corporis.
mortalitatis int̾ tot barbaroꝵ gladios me
uehement̾ affligiti Int̾ que omĩa: non
temporalem. s et̾nam consolationem
requiro. Qmͣ ꝓ me impetrare non ualeo

Expanded text:
rum, quia peccator gravis tali corruptiorum, quia peccator gravis tali corruptionis carcere diu teneor inclusus; unde compellor clamare: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine . Sed quia meis adhuc precibus obtinere non mereor, rogo ut vestrae sanctitatis oratio suae mihi intercessionis adjutorium praebeat, meque a peccati et corruptionis pondere liberum reddat in illam, quam bene nostis, libertatem gloriae filiorum Dei. » Item eidem: « Peto autem ut pro me enixius vestra sanctitas orare debeat, quia podagrae doloribus, et barbarorum gladiis, et curarum afflictionibus incessanter premor. Sed si mihi orationis vestrae opem impenditis, credo quod me contra adversa omnia fortiter juvetis. » Item eidem: « Rogo ergo ut pro me peccatore enixius oretis, quia et dolor corporis, mortalitatis, inter tot barbarorum gladios me vehementer affligit. Inter quae omnia non temporalem, sed aeternam consolationem requiro, quam per me impetrare non valeo,
Abbreviated transcription (Latin):
tanto credo qd subtilius cognotistis De¬
oriente uero qui uenunt gͣues desola¬
tiones nuntiant. In his itaq om̃ib
quia appropinqͣnͣte fine mundi genera¬
lem ꝑcrissionem esse cognoscimus affu¬
gi nimis de ꝓpriis molestiis non debemꝰ.
Tem eulogio patriarche alexandrino
Transacto anno suauissima scĩtatis nr̃e
scͥpta suscepi: quib ꝓ egritudinis mee mi¬
nuetate respondere nunc usq non ualui
Ecce enim iam biennium plene expletur
qd̾ lectulo teneor ⁊ tantis podagre dolori¬
b affligor. ut uꝑx in dieb festis usq ad bo¬
taꝵ tͥum spatiun surgere ualeam mis¬
sarum sollempnia celebrare. Nox autem
cum graui depellor dolore dectmbere ut
cruciatum meum non possum gemitu
int̾tumpente tolerare. Qui dolor inter¬
dum michi lentus est int̾dum nimius.
S neq ita lentus ut recedat: neq ita
nimius ut int̾ficiat. Uñ fit. ut qui cotidi¬
e inmonte sum : repellar a morte. Nec mi¬

Expanded text:
tanto credo quod subtilius cognovististanto credo quod subtilius cognovistisOriente vero qui veniunt, graviores desolationes nuntiant. In his itaque omnibus, quia, appropinquante fine mundi, generalem percussionem esse cognoscimus, affligi nimis de propriis molestiis non debemus. » Item Eulogio, patriarchae Alexandrino: « Transacto anno suavissima sanctitatis vestrae scripta suscepi, quibus pro aegritudinis meae nimietate respondere nunc usque non valui. Ecce enim jam biennium pene expletur quo lectulo teneor, tantisque podagrae doloribus affligor, ut vix in diebus festis usque ad horarum trium spatium surgere valeam missarum solemnia celebrare. Mox autem cum gravi compellor dolore decumbere, ut cruciatum meum non possim, gemitu interrumpente, tolerare. Qui dolor interdum mihi lentus est, interdum nimius, sed neque ita lentus ut recedat, neque ita nimius ut interficiat. Unde fit ut qui quotidie in morte sum, repellar a morte. Nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ libet: Et qui cogor cotidie amara
bibere ⁊ qñ possum dulcia ꝓpinare
Tem italice patricie et uenantio exmo¬
nacho patͥcio. Quosdam de sicilia ueni¬
entes affectu quo debiu de sospitate excel¬
lentie ur̃e requirere curaui s de assidui¬
tate egritudinum michi tristia respon¬
derunt. hec aut̃ dicens nec ego uobis de
memet ip̃o inuenio aliud qd debeam nũ¬
tiare: nisi qd̃ poc̃is meis facientib ecce
iam undectm menses sunt qd̾ ualde ra¬
rum est. si de lecto surgere aliqñ potru.
Tantis enim podagre dolorib. tantisq
molestiatum p̃mor angorib ut uita¬
mea michi grauissima pena sit. Coti¬
die enim in dolore defitio. et mortis re¬
medium expectando suspiro. In clero
uero huiꝰ urbis et popło. tanti febriũ
langores irruert̃ ut pene nullus liber
nob̾ mortalitatis cotidie mintiantur.
Affrica aut̃ qualit̾ mortalitate et lan¬
gnorib uastenr. qnͣto uitiniores estis

Expanded text:
aliter libet? Et qui cogor quotidie amara aliter libet? Et qui cogor quotidie amara bibere, quando possum dulcia propinare? » Item Italicae patriciae et Venantio, exmonacho patricio: « Quosdam de Sicilia venientes affectu quo debui de sospitate excellentiae vestrae requirere curavi, sed de assiduitate aegritudinum mihi tristia responderunt. Haec autem dicens, nec ego vobis de meipso invenio aliud quod debeam nuntiare, nisi quod, peccatis meis facientibus, ecce jam undecim menses sunt quod valde rarum est si de lecto surgere aliquando potui. Tantis enim podagrae doloribus, tantisque molestiarum premor angoribus, ut vita mihi gravissima poena sit. Quotidie enim in dolore deficio, et mortis remedium expectando suspiro. In clero vero 167 hujus urbis et populo tanti febrium languores irruerunt, ut pene nullus liber,nobis mortalitatis quotidie nuntiantur. Africa autem qualiter mortalitate et languoribus vastetur, quanto viciniores estis
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium. Nam qñ ex predicatione ciꝰ
ad boni oꝑis grãm peceator reducitur⁊ si
ip̃e qui predicat uidet᷑ ingratus.
Tem in fine eiusdem uoluminis. Ecre
me rep̃hendeit. si post hant allocutionem
cessauero. quia siõ om̃s cernitis nr̃e tribł¬
ationes excreuer̃t. Undiq gladiis circũ¬
fusi sumus: undiq ĩminens mortis ꝑi¬
culum timenius. Alii detrucatis ad nos
manib redeunt: alii capti. alii int̾emp¬
ti nuntiantur. Iam cogor lingam ab ex¬
positione retinete: quia tedet aĩam me¬
am uite mee. Iam nullus in me sacrii e¬
loquii studium requirat ⁊ quia uersa
est uiluctum ꝙythara mea. et organum
meum in uoces flentium. Iam cordis ocłs
in mist̾ioꝵ discussione non iugilat qr
dormitauit anima mea pretedio. Iam
minus lectio aĩo dulcis est: quia oblitꝰ
sum manducare panem metumn a uoce
gemitꝰ mei. Oui ant̃ uiu̾e non licet. ⁊¬
de scͥpture sacre sensib loqui mỹstica qͣ¬

Expanded text:
necessarium. Nam quando ex praedicatione ejus necessarium. Nam quando ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator reducitur, si ipse qui praedicat videtur ingratus? » Item in fine ejusdem voluminis: « Ecce me reprehendat si post hanc locutionem cessavero, quia, sicut omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. Undique gladiis circumfusi sumus, undique imminens mortis periculum timemus. Alii detruncatis ad nos manibus redeunt; alii capti, alii interempti nunciantur. Jam cogor linguam ab expositione retinere, quia taedet animam meam vitae meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium . Jam cordis oculus in mysteriorum discussione non vigilat, quia dormitavit anima mea prae taedio . Jam minus lectio animo dulcis est, quia oblitus sum manducare panem meum a voce gemitus mei . Cui autem vivere non licet, de Scripturae sacrae sensibus loqui mystica qu
Abbreviated transcription (Latin):
dos etiam post compunctionem ac lacͥ¬
mas cogitur necessaria queq filioꝵ suoꝵ
cognoscere ⁊ et ea que resugit al̃o patient̾
aulire. atq post suspiria celestiura quo¬
rũlibet carnalium hominũ onera porta¬
re. et sepe cum suꝑuenientib cor indiu̾¬
sam qualitatem tnfsiuidere. Nam aliqñ
de lucris spititalib gaudet ⁊ s cum qui¬
libet merens. suꝑuen̾it. nisi eiꝰ merorem
in se suscepit: tribulationi illiꝰ compatiẽs
non est. Et aliqñ de dampnis animarũ
luget ⁊ s repente suꝑtentunt qui de suis
ꝓsꝑitatib letantur. Quoꝵ si leticie sa¬
cerdos non gaudeat minus amare cre¬
ditur filios in quoꝵ gaudro non exul¬
tat: precipue cum paulus dicat. Gau¬
dere cum gaudentib fiere cum fientib.
Nlichil gͦ tam onerosum in ordĩe sacerdo¬
tum uideo qmͣ rigorem mentis compati¬
endo flectere: et cum ꝑsonis supuenienti¬
b aninũ mutare. Et tñ hoc̃ ualde est

Expanded text:
dos etiam post compunctionem ac lacrydos etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria quaeque filiorum suorum cognoscere, et ea quae refugit animo patienter audire, atque post suspiria coelestium, quorumlibet carnalium hominum onera portare, et saepe cum supervenientibus cor in diversam qualitatem transfundere. Nam aliquando de lucris spiritualibus gaudet; sed cum quilibet moerens supervenerit, nisi ejus moerorem in se susceperit, tribulationi illius compatiens non est. Et aliquando de damnis animarum luget; sed repente superveniunt qui de suis prosperitatibus laetantur, quorum si laetitiae sacerdos non congaudet, minus amare creditur filios in quorum gaudio non exsultat, praecipue cum Paulus dicat: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus . Nihil ergo tam onerosum in ordine sacerdotum video quam rigorem mentis compatiendo flectere, et cum personis supervenientibus animum mutare; et tamen hoc valde est
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim suꝑius dixiͤ euiꝰ cor ĩnume¬
tis cuiis sparsum se ad se colligit: Qnͣdo
etenim possum et ea que cirea me sunt
sollicite omia curare et memetip̃m adu¬
nato sensu conspicere: Qnͣdo possum pͣ¬
noꝵ nequitias insequendo cortigere bo¬
noꝵ q actus laudando et ãmonendo eu¬
stodire⁊ aliis terrorem. atq aliis dulce¬
dinem demonstrate: Qnͣdo uales et de hus
que sunt uecessaria frĩb cegitare et oont
hostiles gladios. de urbis uigiliis sollicitu¬
clinem gerere ne incursione subita ciues
pereant ꝓuidere ⁊ et int̾ hec omĩa ꝓ aĩaꝵ
custodia plene atq efficgcit̾ uerbum exhor¬
tationis impendere:. Loqui etenim de d̾o
quiete ualde et libere mentis est. Tunc
namq bene lingua dirigitur in sermo¬
ne. cum secure sensus quienerit in tran¬
quillitate: qr nec concussa aqua ẏmagi¬
nem respicientis reddit ⁊ s tunc mn ea uł¬
tus intendentis aspicitur cum non mo

Expanded text:
Sicut enim superius dixi , cujus cor in cuSicut enim superius dixi , cujus cor in curis innumeris exsparsum se ad se colligat? Quando etenim possum et ea quae circa me sunt sollicite omnia curare, et memetipsum adunato sensu conspicere? Quando possum pravorum nequitias insequendo corrigere, bonorum actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursione subita cives pereant, providere, et inter haec omnia pro animarum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere? Loqui etenim de Deo quietae valde et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermone, cum secure sensus quieverit in tranquillitate, quia nec concussa aqua imaginem respicientis reddit, sed tunc in ea vultus intendentis aspi
Abbreviated transcription (Latin):
a gillulfum longobardoꝵ regem ad ob¬
sidionem nr̃am sũmopere festinantem
quid ualeat mens misera. timoris sui ꝑ¬
turbationib occupata. Qnͣto enim cura
terrena plus satagit. tanto inhis que sũt
celestia minus uidet ÷ ꝓ eo qd̾ curis suis
extra se ducitur. Et ualde intus minor ẽ:
quia sicut scͥptum est deprimit terre¬
na iuhabitatio sensum multa cogitan¬
tem. Que enim suꝑiora penetrare etiã
collecta non sufficit: pensate quid agere
pot̾it diuisa. Somits om̃s quia et fimuiꝰ
qui ĩ multis riuis diuiditur: a suo alue¬
o siccatur.¬
Tem eidem idem in eiusdem ꝓpħx tracta¬
iustus in culpam sine peccator in mor
tem corruat speculatori timendum est.
ne hunc ex suo silentio reatus peccantiũ
pant̾ innoluat. S int̾im dum loquor
auercere a meniet ip̃o oculos uolo. Et
ecce sermo diuinus me impingit ĩ me¬
metip̃o ut meam negligentiam iideara
et michi dici hec que audio ꝑtimescam.

Expanded text:
Agilulphum, Langobardorum regem, ad obAgilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nostram summopere festinantem, quid valeat mens misera, timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus satagit, tanto in his quae sunt coelestia minus videt: pro eo quod curis suis extra se ducitur, valde intus minor est: quia scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare, etiam collecta, non sufficit, pensate quid agere poterit divisa. Scimus autem omnes quia et fluvius qui in multis rivis dividitur a suo alveo siccatur. Item in ejusdem prophetae tractajustus in culpa, sive petem corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reatus peccantium pariter involvat. 26. Sed interim dum loquor, avertere a memetipso oculos volo, et ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter escem ioh̾i ep̃o queritur dicens.
Qd̾ multis ur̃e bĩudini minire re¬
spondi. non hoc torport mes. s langori de¬
putate qr pcc̃is meis fatientib eo tem¬
pore quo arnulfus ad romanam irrbẽ
ueniens. alios occidit alios detruncanit
tanta mestitia effectus suma: ut inco¬
li melestiam caderem.
Tem in exposinone ultime uisionis iezx¬
chielis ꝓph̃e. Quia multis curis p̃men¬
tib iezechielis ꝓpħe librum coram cari¬
tate ur̃a totum ꝑ ordinem ꝑscrutari
non licuit. bonis uestris desideriis placu¬
it petere. ut saltim extcema eiꝰ uisio q̃
ei fea est de etlifio in monte constituto
que et cunctis est uisionib eiꝰ obseurior
expone debuiss. Et quidem uoluntati
ute me parere necesse est. s duo sunt que
in bac repturbant animum meum. Unũ
qd̾ hec easdem uisio tante obscuritatis ne¬
bulis tegitum ut iux in ea aliquid intel¬
lean int̾lucente uideatur: Aliuid qd̾ rã

Expanded text:
propter eidem Joanni episcopo queritur, dicens: « propter eidem Joanni episcopo queritur, dicens: « Quod multis vestrae beatitudini minime respondi, non hoc torpori meo, sed languori deputate: quia peccatis meis facientibus, eo tempore quo Ariulphus ad Romanam urbem veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta moestitia affectus sum, ut in coli molestiam caderem. » Item in expositione ultimae visionis Ezechielis prophetae: « Quia multis curis prementibus, Ezechielis prophetae librum coram charitate vestra totum per ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu interlucente, videatur. Aliud, quod jam
Abbreviated transcription (Latin):
tas eccłias turbine cernimꝰ eiusq edificia
longo semo lassata. qr ruinis crebrescenti¬
b ꝑsternantur uidemus.
apud exarchium. frat̾ntas tua ut pacẽ
cum arnulfo aliquid parum si possumꝰ
faciamus qr miles de pomana urbetul¬
tus est sicut ip̃e nouit. Gheodosiaci uero
qui hic remanser̃t togam non accipieu¬
tes. iux ad muroꝵ quidem custodiam
se accomodant Et destituta ab om̃ib ciui¬
tas ⁊̃ si pacem non ht̃ quomodo subsistetᷤ¬
antis curaꝵ tumultib
ꝓ animaꝵ parit̾ ac ciuitatis custo¬
dia gregoriꝰ grauabatur ut incoli mole¬
stias corruens non solum sicut ꝓposue¬
rat ꝑ ordinem iezechielis inysteria mi-¬
mine ꝑtractaret. uerum etiam hostili¬
b incursionib. multisq corporis debili¬
tatib aggrauatus. a studio expositionis
om̃ino desisteret. et ad dies illos se ꝑue¬
nisse deflereti atq dissolutionem suui
corporis totis conatib flagitaret. Qua¬

Expanded text:
tas ecclesias turbine cernimus; ejusque aedificia tas ecclesias turbine cernimus; ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. apud exarchum fraternitas vestra, ut pacem cum Ariulpho, si aliquid possumus, faciamus, quia miles de Romana urbe tultus est, 165 sicut ipse novit. Theodosiani vero qui hic remanserunt, rogam non accipientes, vix ad murorum quidem custodiam se accommodant, et destituta ab omnibus civitas, si pacem ejus non habet, quomodo subsistet? » 67. Tantis curarum tumultibus pro animarum pariter ac civitatis custodia Gregorius gravabatur, ut in coli molestias corruens, non solum sicut proposuerat per ordinem Ezechielis mysteria minime pertractaret, verumetiam hostilibus incursionibus, multisque corporis debilitatibus aggravatus, a studio expositionis omnino desisteret, et ad dies illos se pervenisse defleret, atque dissolutionem sui corporis totis conatibus flagitaret. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
quippe hominis in solo capite fieri solet:
Caluitiũ uero aquile in coto fit corpore
quia cum ualde senuerit plume euis ac
penne ex om̃ib membris illius cadunt.
Caluitium gꝰ suum sicut aquila roma¬
dilatat: quia plumas ꝑdidit dum po¬
pulum amisit. Alarum quoq penne
ti sunt ꝑ quos aliena rapiebar
Tem in dyalogoꝵ libro scdo P̾reterea in¬
quit antistes camisie eccłie ad benedic¬
tum dei famulum dñi uenire consue¬
uerat: quem uir dei ꝓ uite sue merito
nalde diligebat. Is itaq dum cum illo de
ingressu regis totilie et romane tirbis
ꝑditione colloquiũ haberet : dixit. Per
hunc regem ciuitas ista destruetur: ut
iam ampliuis non habitetur. Cui uir
dĩ respondit. Roma a gentib non
ext̾minabit᷑: s tempestatib coruscis et
turbinib ac t̾remotu fatigata marces¬
cet insemet ip̃a. Cuiꝰ ꝓpħie mist̾i̾a nob
iam facta sunt luce clariora. qui in hac
urbe dissoluta menia eu̾sas domos destruc-¬

Expanded text:
quippe hominis in solo capite fieri solet, quippe hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac pennae ex omnibus illius membris cadunt. Calvitium ergo suum sicut aquila dilatat, quia plumas perdidit dum populum amisit. Alarum quippe pennati sunt per quos aliena rapiebat. Item in Dialogorum libro secundo: « Praeterea, inquit, antistes Canusinae ecclesiae ab Benedictum Domini famulum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Dei respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis, turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet in semetipsa. Cujus prophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destruc
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo głia letabant᷑: Ubi eoꝵ pompi
ubi suꝑbia: U̾bi frequens et ĩmodera¬
tum gaulium: Impletum est in ea
qd̃ contra destructam niniuen ꝑ ꝓpħã
dicitur. U̾bi est habitacłm leonun ⁊ ⁊
pastua catuloꝵ leonum: An eius du¬
ces ac principes leones non erant ⁊ qͥ
per diuersas mundi ꝓuintias. discurrẽ¬
tes p̃dam seuiendo. et int̾fitiendo rapie¬
bant: Huic leonum catuli inueniebãt
pascua quia pueri adolescentes. iuute¬
nes. seculares et secularium filii huc un¬
diq concurrebant cum proficere ĩ hoci
mundo uoluissent. S ecce iam deso¬
lata. ecce contrita. ecce gemitib oppres¬
sa est. Iam nemo ad eam currit: in ħ
mundo ꝓfitiat. Iam nullus potens
⁊ uiolentus remansit: qui opprimen¬
do predam diripiat. Dicatur gͦ. ubi est
habitatulum leonuim: et pascua catu¬
loꝵ leonum. Contigit ei qd̃ de uidea no¬
nimꝰ ꝑ ꝓpħam dictum. Dilata caluiti¬
um tuum: sicut aquila. Caluitium

Expanded text:
quando gloria laetabantur? Ubi eorum pompa? quando gloria laetabantur? Ubi eorum pompa? ubi superbia? ubi frequens et immoderatum gaudium? Impletum est in ea quod contra destructam Niniven per prophetam dicitur: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum ? An ejus duces ac principes leones non erant, qui per diversas mundi provincias discurrentes praedam saeviendo et interficiendo rapiebant? Hinc leonum catuli inveniebant pascua: quia pueri, adolescentes, juvenes saeculares et saecularium filii, huc undique concurrebant, cum proficere in hoc mundo voluissent. Sed ecce jam desolata, ecce contrita, ecce gemitibus oppressa est. Jam nemo ad eam currit, ut in hoc mundo proficiat. Jam nullus potens et violentus remansit, qui opprimendo, praedam diripiat. Dicamus ergo: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum? Contingit ei quod de Judaea novimus per prophetam dictum: Dilata calvitium tuum sicut aquila . Calvitium
Abbreviated transcription (Latin):
dem consumentur carnes. et coquetur uni¬
uersa compositio. et ossa tabescent. Ubi e¬
nim senatus. ubi iam ppłs: Contabuert
ossa: consumpte sunt carnes. Omĩs ĩ ea
seculartum dignitatum oddo extinctus ẽ:
excocta est gͦꝰ uniu̾sa cõposi fõ eiꝰ. Et tamẽ
ip̃os nos paucos qui remansimus: ad huc
cotdie gladii. adhuc cotidie ĩnume in
bulationis p̃munt. Sicatur gͦ p̾oneqͦ
eam suꝑ prunas uacuam. Quia enira
senatus deest. ppłs int̾iit. et tamen in pau¬
cis qui sunt dolores et gemitus multipli¬
cantur: iam gͦ uacua ardet roma. Quid
aut̃ ista de hominib dicimus. ctim rui¬
nis crebrescentib ip̃a quoq eiꝰ destrui edifi¬
cia uidemus: Unde apte de ciuitate iam
uacua iam subditur incalescat. et lique¬
fiat es eiꝰ. Iam enim et ip̃a olla consumit᷑
in qua prius carnes et ossa consumeban¬
tur. quia postqmͣ defecert̃. hoĩes etiam pa¬
rietes cadunt. U̾bi aut̃ sunt qui in ei ali¬

Expanded text:
dam, consumentur carnes, et coquetur unidam, consumentur carnes, et coquetur universa compositio, et ossa tabescent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? Contabuerunt ossa, consumptae sunt carnes, omnis in ea saecularium dignitatum ordo extinctus est. Excocta est universa compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui remansimus, adhuc quotidie gladii, adhuc quotidie innumerae tribulationes premunt. Dicatur ergo: Pone quoque eam super prunas vacuam. Quia enim senatus deest, populus interiit; et tamen in paucis qui sunt dolores et gemitus quotidie multiplicantur: jam vacua ardet Roma. Quid autem ista de hominibus dicimus, cum ruinis crebrescentibus ipsa quoque ejus destrui aedificia videmus? Unde apte de civitate jam vacua subditur: Incalescat et liquefiat aes ejus. Jam enim et ipsa olla consumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia postquam defecerunt homines, etiam parietes cadunt. Ubi enim sunt qui in ejus ali
Abbreviated transcription (Latin):
sitio: et ossa tabescent. Pone quoq eam sr̃
prunas uatuam ut inoalescat et liquefi¬
at es eius. Tanc enim nob̾ olla posita est.
cum hec est ciuitas constituta. Tumoin
oa aqua missa est. et frusta eiꝰ comecta sunt.
qͣnͣdo ad eam undiq ppłi confluebãt. qui
uelut aqua calens actionib mrundi ferues¬
cerent ⁊ et qͣi frusta carnium in ip̃o suo fer¬
uore liquarentur. De qua benedicttur. Et¬
ferbuit coctio eiꝰ: et decocta sunt ossa illiuis ĩ
medio eiꝰ: quia priꝰ quidem in ea uehemen¬
s̾ incaluit actio głie secularis. s post modũ
ip̃a gła cum suis sequatib defecit. ꝑ ossa ⁊¬
enim potentes secłi: ꝑ carnes uero ppłi defg¬
nantur. Quia sic̃ carnes ossib portant᷑. ita
ꝑ potentes seculi infirmitas regitur ppłoꝵ.
S̾ ecce iam de illa om̃s huiꝰ seculi potentiᷤᷤ
ablati sunt. Ossagͦ excocta sunt et ecce po¬
puli defecer̃t: carnes eius liquefacte sunt.
Sicatur gͦ. Congere ossa que igne succen¬

Expanded text:
ssa tabescent. Pone quoque eam super prunas vacuam, ut incalescat et liquefiat aes ejus . Tunc enim nobis olla posita est, cum haec est civitas constituta. Tunc enim in ea aqua missa est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eam undique populi confluebant, qui, velut aqua calens, actionibus mundi fervescerent, et quasi frusta carnium in ipso suo fervore liquarentur. De qua bene dicitur: Efferbuit coctio ejus, et decocta sunt ossa illius in medio ejus: quia prius quidem in ea ter incaluit actio gloriae saecularis, sed postmodum ipsa gloria cum suis sequacibus defecit. Per ossa etenim potentes saeculi, per carnes vero populi designantur: quia sicut carnes ossibus portantur, ita per potentes saeculi, infirmitas regitur populorum. Sed ecce jam de illa omnes hujus saeculi potentes ablati sunt: ossa ergo excocta sunt. Ecce populi defecerunt: carnes ejus 164 liquefactae sunt. Dicatur ergo: Congere ossa quae igne succen
Abbreviated transcription (Latin):
extendit. Unde illi quarto appareus hor¬
tibilit̾ eum redarguit et cõminans in
lore uexatus in breui est defurictus.
pͥostqmͣ prosa fugit: iusa iocosa redit
Hec michi tu tribiis doctor p̃tiose gregori
Qui bona das famulis. s mala nlła tius
Uestitus cepi nudus tua munia dixi.
Indue me factis uelleribq tius
Et quia mortał desunt ꝯm̾cia carnis
Da michi stib pedib posse iacere tius. Inci¬

Expanded text:
extendit. Vnde illi quarto apparens horextendit. Vnde illi quarto apparens horribiliter redarguit et comminans illum in lore uexatus in breui defunctus Postquam prosa fugit, musa jocosa redit. Haec mihi tu tribuis, doctor pretiose Gregori, Qui bona das famulis, sed mala nulla, tuis. Vestitus coepi, nudus tua munia dixi, Indue me factis, velleribusque tuis. Et quia mortalis desunt commercia carnis, Da mihi sub pedibus posse jacere tuis.
Abbreviated transcription (Latin):
fames uaudissima non modo in hac cuntete
romana. uerum et in om̃ib cura regio¬
nib satis suꝑq grassaret. et hisqui ei
in sede pontificali suocesserat horrea eccłie
ementib frumenta aꝑiret et illis quos̾
b̃ gregoriꝰ ꝑ monasteria et senodochia seu
dyaconias. uel hospitalia stipendiis alen¬
dos eccũasticis ordinauerat. clauderet ce¬
perunt om̃s compellente mopia apłici
aures inquietare dicentes. Nñe apłice
quos pat̾ nr̃ decessor tuus sc̃s gregorius
hactems studuit pascere tua sc̃itas non
sinat fame ꝑire. Quos uociferatiomim
clamores moleste ferens ita respondit.
Si gregorius ad famam sue laudis cũc¬
tos popłos curauit suscipere. nos om̃g
non possumus pascere. Sic uacuos sinit
abire. Que u̾ba responsionis cum sepius
ad se clamantib iterans redderet. appa
inerepans suꝑ sua detrastione. et illuis te¬
meritate seu miseroꝵ idigentia admo¬
nuit atq corripuit. Qui nec ad mise¬
ricordiam flexit nec os ab obtrectatiõe

Expanded text:
fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos curavit suscipere, nos omnes non possumus pascere, sicque vacuos sivit abire. Quae verba responsionis cum saepius ad se clamantibus iterans redderet, apparincrepans super sua detractione et ipsius tenacia, seu miserorum indigentia, admonuit atque corripuit. Qui nec cor ad misericordiam flexit nec os a detractione
Abbreviated transcription (Latin):
dam miles centurio noĩe longinus ⁊ qui
a pontio puato p̃side. latus dñi lancea
pungens aꝑuit. Et uidens signa que si¬
ebant ꝓpt̾ dñm ihm xp̃m crucifixum.
credidit in dñm ihm et ꝑcuciens pectus
suum uoce magna dicebat. Uere filius dei¬
est hic. Et post hec recedens. a nilicia in¬
struebat᷑ dñi p̃ceptis. audiens a scĩs apłis¬
contineus puram custodiebat conscien¬

Expanded text:
idam milis Centurio nomine| longinus qui a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| fiebant propter dominum crucefixum. crededit in suum| uoce magna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instruebatur domini praeceptis.| Audiens sacontenens puram custodiebat conscien
Abbreviated transcription (Latin):
in basilita bĩ petri apłi fastiguim de ar¬
gento purissimo qd̃ alcone tertio ponti¬
fice in basilica syxtiana sc̃e marie noĩ de¬
dicata tnͣslatum est fabritauit. et ĩ ba¬
silica bĩ parili apłi suꝑ altare nichilominꝰ
aliud fastigium ꝓcurauit. Huiꝰ p̃terea uen̾¬
abile corpus in extrema portieu basilice
bĩ petͥ apłi ante secretarium tunc anti¬
quissimum quo indelicet leo simplicius
gelasus. atq symacus apłice sedis ep̃i c̃
non nullis aliis tumulati suis actenus
epitaphiis p̃dicantur sepultum tali titu¬
lo decoratur.
Uscipe t̾ra tuo corpus de corpore sũptũ

Expanded text:
e argento purissimo, quod a Leone Tertio pontifice in basilica Sixtiana sanctae Mariae nomini dedicata translatum est, fabricavit, et in basilica beati Pauli apostoli super altare nihilominus aliud fastigium procuravit. Hujus praeterea venerabile corpus in extrema porticu basilicae beati Petri apostoli ante secretarium tunc antiquissimum, quo videlicet Leo, Simplicius, Gelasius, atque Symmachus, apostolicae sedis episcopi, cum nonnullis aliis tumulati, suis hactenus epitaphiis praedicantur, sepultum tali titulo decoratur: Suscipe terra tuo corpus de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Cui uite alt̾ius. mors magis ip̃a uia est.
Pontificis sũm hoc claudũt memibͣ sepsc᷑.
Qui ĩ num̾is semꝑ uiuit ubiq bonis
Esuriem dapib suꝑaniti frigora uesti:
Atq aĩas monitis cexit ab hoste sacris.
Implebatq actu quictͥso sermone docelati¬
Ut dño offerres plurima lucra gregis.
Hisq dei iam nune consul letare tͥumphis:
iam mercedem oꝑum iã sine fine tenes.
uoscilicet liberalissimo pastore defũc¬
to uehementissima fames eodem a no
incubuit: et qͣnͣto patrono tunc roma ca¬
tuerit licet uerum inopia toto pene mũ¬
do monstrauerit. inuidoꝵ tamenferitas
minime recognouit. Nam sic̃ a maiorib
traditur cum calumpnaꝵ ueterum incẽ

Expanded text:
agis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper iuvat ubique bonis: esuriem dapibus superavit, frigora veste atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebat quicquit, sermone docebatUt Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes.69. Quo scilicet liberalissimo pastore defuncto, vehementissima fames eodem anno incubuit: et quanto patrono tunc Roma caruit, licet rerum inopia toto pene mundo monstraverit, invidorum tamen feritas minime recognovit. Nam sicut a majoribus traditur, cum ca
Abbreviated transcription (Latin):
eumq uenire faciat: et cum om̃i ueritate
qnͣtascumq de diu̾sis scͥpturis cartulas de¬
tulit ad medium deducat. Quas tu suscipe:
et michi celerrume transmitte.
nim uero quia studiositas gregorii qͥ
post hec tͥb ferme annis suꝑfut falli
non potuit: constat nimirum quia plu¬
res lbros qmͣ nunc habeantur composuit
Quoꝵ memoriam quidem in ep̃ali eius ꝑ¬
stringens aiti Iob iezochiel euͣnglia et pasto

Expanded text:
e fratres faciat, et sub omni veritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enimvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non potuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in episcopali ejus perstringens, ait: Job, Ezech
Abbreviated transcription (Latin):
eumq uentre faciat: et cum om̃i ucritate
qnͣtascumq de diu̾sis scͥpturis cartulas de¬
tulit ad medium deducait. Quas tu suscipe
et puchi celerrime transmitte.
nim uero quia studiositas gregorii qͥ
post hec tͥb ferme amus suꝑfuit falli
non potuit⁊ constat nimirum quia pla¬
reslibros qmͣ nunc habeantur composuit
Quoꝵ memoriam quidem in ep̃ali eius ꝑ-

Expanded text:
ritate quantascunque de diversis 170 Scripturis chartulas detulit, ad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enimvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non potuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in e
Abbreviated transcription (Latin):
U̾scipe t̾ra tuo corpus de corpore sũptũ
Reddere quod ualeas uiuificãte deo.
Sp̃c astra petit. leci miliura nocebunt:
Cuuite alt̾ins. mors magis ip̃a uia est.
Pontificis sũmi hoc claudũt᷑ membͣsepłc .
Qui ĩ num̾issemꝑ uiuit ubiq bonis
Esuriem daꝑib suꝑamti sugora ueste:
Atq aĩas monitis texit ab hoste sacris.¬

Expanded text:
ipe, terra, tuum corpus de corpore sumptum, reddere, quod valeas, vivificante deo. Spiritus astra petit, leti nil iura nocebunt. Que vite alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper iuvat ubique bonis: esuriem dapibus superavit, frigora veste atque a
Abbreviated transcription (Latin):
rius iminentem future retͥbutionis diem
ultimum pependebat ⁊ tantoq cautius
cuncta ciuictoꝵ negocia ponderabat. Qnͣ¬
to ꝓpinquius finem mundi. consistere ru¬
inis eius crebrescentib adu̾tebat. Quapo¬
t̾ in omeliis euͣngłitis ꝑhibet dicens. Et¬
surget gens contra gentem et regnum

Expanded text:
rius imminentem futurae retributionis diem rius imminentem futurae retributionis diem ultimum perpendebat, tantoque cautius cuncta cunctorum negotia ponderabat quanto propinquius finem mundi insistere, ruinis ejus crebrescentibus, advertebat. Quapropter in homiliis Evangelicis perhibet dicens: « Exsurget gens contr
Abbreviated transcription (Latin):
Iuc est quod patientissamus pastor
gregorius penes impatorem mau¬
uitium sibi ꝓrsus infensum dulum ac¬
cusatꝰ quia malcum ep̃m sui patͥmonii
ꝓuisorem ꝓ retentis pensionib tam diu¬
incustodiis afflxiss quo usq sp̃m exala¬
ret: sabimiano suo diacono constantino¬
politano scͥbens ait Unum est qd̾ breuit᷑
suggeras serenissimis dñis np̃is quia si
go seruus eoꝵ in mortem longobardoꝵ
me miscere uoluissem hodie longobar¬
doꝵ gens nec regem nec duces nec comites
haberet atq in sũma confusione diuisa
esset. S quia deum timeo: in mortem
cuiuslibet hominis me miscere formido.
Malcus aut̃ idem ep̃c neq in eustodia fu¬
it neq in aliqua afflictione. s die qua can¬
sam dixit et addictus est me nesciente a bo¬
nefatio notario in domum eiꝰ ductus est
ibiq prandidit. et honoratꝰ est ab eoꝰ et noc¬
te subito mortuus est inuentus.
Gitur in om̃ib suis dictis uel oꝑib grego¬

Expanded text:
em. 162 64. Hinc est quod patientissimus pastor em. 162 64. Hinc est quod patientissimus pastor Gregorius penes imperatorem Mauricium, sibi prorsus infensum, dudum accusatus quod Malchum episcopum, sui patrimonii provisorem, pro retentis pensionibin custodiis afflixisset, quousque spiritum exalaret, Sabiniano suo constantinopolitano diacono scribens ait: «Unum est, quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eorum in mortem vel Longabardorum me miscere voluissem, hodie Longabardorum gens nec regem nec duces nec comites haberet atque in summa confusione divisa esset. Sed, quia Deum timeo, in morte cuiuslibet hominis me miscere formido. Malchus autem isdem episcopus neque in custodia fuit neqsam dixit et addictus est, nesciente me, a Bonifacio notario in domum ejus ductus est, ibique prandidit, et honoratus est ab eo, et nocte subito mortuus est inventus. » 65. Igitur in omnibus suis dictis vel operibus, Grego
Abbreviated transcription (Latin):
si bona ideo in mecdixistis. qr non sunt.
ideo sunt quia dixistis.¬
D ed ne solis uerb̾tanti p̃sulis humi¬
utas inculcari credatur. suꝑesfent
ex grecoꝵ relationib ad me nuper int̾¬
pretatis eadem pr̃is humilitas uiuis oꝑi¬
b demonstretur. inquib iuudelicet ita re¬
fertur. Enarrauit nob̃ abbas ioħes psa: sc̃s̃
et reuerendus uir existens de magno greg¬
orio beatissimo ppͣ: romano dicens: quoni¬
am iui roman ad orandum loculos scõꝵ
in medio ciuitatis: uideo paꝑam gregorũ
ꝓ me tnͣsiturum. et cogitaui mittere me¬
ante cum. Cum gͦ appropinquasset mi¬
chi Pͣ uidens quia pergerem ut mitterem
me ante eum sicut coram deo dico fr̃s pri¬
mus misit se ante me suꝑ t̾ram. et non
ante surrexit qmͣ ego prior surgerem. Et
ampleratus me cum magna humilitate
tͥbuit mͥ ꝑ manũ nũmismata tͥa et iussit
michi dari ca sulam et necessitates moas
om̃s. Glorificaui gͦ deumi qui donauit ei

Expanded text:
si bona ideo in me dixistis, quia non sunt, si bona ideo in me dixistis, quia non sunt, ideo sint, quia dixistis» 63. Sed ne solis verbis tanti praesulis humilitas inculcari credatur, superest ut ex Graecorum relationibus ad me nuper interpretatis eadem Patris humilitas vivis operibus demonstretur, in quibus videlicet ita refertur. Enarravit nobis abbas Joannes, Persa, sanctus et reverendus vir existens, de magno Gregorio beatissimo papa romano, dicens: Olim ivi Romam ad adorandum loculos sanctoin medio civitatis, video papam Gregorium per me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, et amplexatus me cum multa humilitate, tribuit mihi per manum numismata tria, et jussit mihi dari casulam et necessitates meas omnes. Glorificavi ergo Deum, qui donavit ei
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adhuc incertum est quis interius qͣlis
sit cur non audeas scͥbete. dum it̾ me et
te quis sit suꝑior ignores: Et quidem be¬
ne te uiu̾e scio: meantem multis oneratũ
pc̃cis cognosco. S̾ et si ip̃e pec̃or es mͥ me ta
men multo meliores: quia tua tu tantũ¬
modo ego ueto et eoꝵ qͥ mͥ ꝯmissi sũt poc̃a
porto. In hoc gͦ ego te altum in hoc mag¬
num aspitio: quia ante humanos ocu¬
los in magno atq in alto loco minime
ꝓfecisti. In quo sepe dum ext̾ius ab homi¬
nib honor tͥbuitur ad una animus m̾¬
gitur quia curis discrepentib grauatur.
Dibi aut̃ om̃ipotens deus uixta hoc quod
seriptum est ascensus incorde disposuit. in
conualle lacͥmaꝵ. Multo namq mͥ altior
multo sublinior iuderi pot̾as: si neq du¬
michi et ult qmͣ indignus auclire debu
fauorem in ur̃is epłic demonstrastis. Er scͥp¬
tum est ne laudes hominem qmͣ diu uiuit.
Tamen et si aualire talia dignusnon fui

Expanded text:
ergo adhuc incertum est, quis interius qualis ergo adhuc incertum est, quis interius qualis sit, cur non audeas scribere, cum inter me et te quis sit superior ignores? Et quidem bene te vivere scio, me autem multis oneratum peccatis cognosco. Sed etsi ipse peccator es, tamen me multo melior es, quia tua tu tantummodo, ego vero et eorum qui mihi commissi sunt peccata porto. In hoc ergo te altum, in hoc te magnum aspicio, quia ante humanos oculos in magno atque in alto loco minime profecisti: in quo saepe dum exterius ab hominibus honor tribuitur, ad ima animus mergitur, quia curis discerpentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxta hoc quod scriptum est, Ascensus in corde disposuit in valle lacrymarum . Multo autem mihi altior, multo sublimior videri poteras, si neque dumihi, et ultra quam indignus audire debui, favorem in epistolis demonstratis. Et scriptum est: Ne laudes hominem quamdiu vivit . At tametsi audire talia dignus non fui,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumit uel qͣi corrigendo eius sensum mu
meare ⁊ ut finem tuum ualeas in pacecõ¬
ducere ne malignus sp̃e qui contͣ te ꝑ alia
oꝑa p̃ualere non pot̃ ⁊ exhac cã inueniat
unde tͥ in die exitꝰ tui maditu regni celes
cit: importunam se mͥ existere. quo usq
scͥbam michi esse reuelatum. quia pcc̃a tu¬
a dimissa sint: rem et difficilem et in¬
utilem postulasti. Difficilem quidem.
qr ego indignus sum cui reuelatio fieri de¬
beatur inutilem uero. quia secura de pec¬
catis tuis fieri non debes nisi cum iam ĩ
die uite tue ultimo plangere eadem pcc̃a
minime ualebis. Que dies quousq uem¬
at semper suspecta semꝑ trepida metue¬
qnͣtum in caritate ꝑfc̃a sit scio. et qui oĩ¬
potentem deum multum diligit: oportet.
ut de ꝓximo multum p̃sumat. Non enĩ
loca uel ordines creatori nr̃o nos ꝓrimos
faciunt ⁊ s ei nos aut merita bona cõ¬
iungunt: aut mala disiungunt. Qr

Expanded text:
praesumpsit, vel quasi corrigendo ejus sensum mutpraesumpsit, vel quasi corrigendo ejus sensum mutmeare, 161 ut finem tuum valeas in pace concludere, ne malignus spiritus, qui contra te per alia opera praevalere non potest, ex hac causa inveniat unde tibi in die exitus tui in aditu regni coelestxit, importunam se mihi existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non debes, nisi cum jam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis; quae dies quousque veniat, semper suspecta, semper trepida, metuequantum in charitate perfecta sit, scio: et qui omnipotentem Deum multum diligit, oportet ut de proximo multum praesumat. Non enim loca vel ordines Creatori nostro proximos faciunt, sed ei nos aut merita bona conjungunt, aut mala disjungunt. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
dine gregoriꝰ non solum theudelinde re¬
gnie longobardoꝵ ꝓ tͥb capitulis. uerum
ctiam int̾ alios sabino quoq suo stibdia¬
cono satiffacere non renuit dicens. Eun¬
tes maligni homĩes turbauer̃t aĩos ur̃os
non intelligentes. neq que loquuntur
neq de quib affirmanti astruentes quod
aliquid de sc̃ã calcedonensi synodo pie me¬
morie iustimam temporib sit ĩminutũ
qmͣ nos om̃i fide. om̃iq deuotione uene¬
ramur: et sic quatuor synodos sc̃ẽ uni¬
u̾salis eccłie. sicut quatuor libros scĩ eunͣ¬
gelii recipimus. De ꝑsonis uero de quib
post t̾minum sẏnodi aliquid actum fue¬
rat: eiusdem pie memorie iustimani
temporib est uentilatum. ita tamen ut
necfides in aliquo uiolaretur nec de eisdẽ
ꝑsonis aliquid aliud ageretur: qmͣ apud
eamidem sc̃ãm calcedonensem synodum
fuerat constitutum. Anatħatizamus au¬
tem: siquis de diffunitione synodi. que in
eadem synodo ꝓlata est aliquid ĩminuere

Expanded text:
ndae reginae Langobardorum pro tribus capitulis, verum etiam, inter alios, Savino quoque, suo subdiacono, satisfacere non renuit, dicens: « Exeuntes maligni homines turbaverunt animos vestros, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant, adstruentes quod aliquid de sancta Chalcedonensi synodo piae memoriae Justiniani temporibus sit imminutum, quam nos omni fide omnique devotione veneramur; et sic quatuor synodos sanctae universalis Ecclesiae sicut quatuor libros sancti Evangelii recipimus. De personis vero de quibus post terminum synodi aliquid actum fuerat, ejusdem piae memoriae Justiniani temporibus est ventilatum; ita tamen ut nec fides in aliquo violaretur, nec de eisdem personis aliquid aliud ageretur, quam apud eamdem sanctam Chalcedonensem synodum fuerat constitutum. Anathematizamus autem, si quis ex definitione fidei quae in eadem synodo prolata est, aliquid imminuere