comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uus a dnõ. uel libtus a pro¬
no in cuiꝰ domo morat᷑. uł iñcẽna¬
rius ab eo cui oꝑas suas locaũat
offeratur qõni. Nam domestica fur¬
ta uocantur̾ que seruis dnĩs. uel
nb̾ti prõnis. ał mercẽreri ap̃ quoᷤ
degunt subripiunt. ¶ Delinctt
autẽ aut ꝓposcto aut impetu
aut casu ꝓposito delinquunt
iatrones qui fcõnẽ hñt. impotu.
aũt cum ꝑ ebrictatem ad manus
aut ad ferrum uenit᷑. casu uło¬
uttum inuenando telum inferam
missũ hoiẽm int̾fecit. ¶ Capi¬
tis penã est bestii obici. uł alias
similes penas ꝑati uł animadãti.
Hart .ł. Quod ad stats̃ damp¬
natoꝵ ꝑtinet. nicħ it̾est iudi¬
cium. p. fui̾t nec ne. Nam sola
sententia non genus crumniss
spectatur. Itaq hii in quos addã¬
ai̾adũti iubetur qui ue ad besti¬
as dantur. confestim pene lerui

Expanded text:
uus a domino uel libertus a patrouus a domino uel libertus a patrono, in cuius domo moratur, uel mercennarius ab eo, cui operas suas locauerat, offeratur quaestioni: nam domestica furta uocantur, quae serui dominis uel liberti patronis uel mercennarii apud quos degunt subripiunt.Delinquitur autem aut proposito aut impetu aut casu. proposito delinquunt latrones, qui factionem habent: impetu autem, cum per ebrietatem ad manus aut ad ferrum uenitur: casu uero, cum in uenando telum in feram missum hominem interfecit.Capitis poena est bestiis obici uel alias similes poenas pati uel animaduerti.. Quod ad statum damnatorum pertinet, nihil interest, iudicium publicum fuerit nec ne: nam sola sententia, non genus criminis spectatur. itaque hi, in quos animaduerti iubetur quiue ad bestias dantur, confestim poenae seru
Abbreviated transcription (Latin):
llum dati sunt. ⁊ post hoc reliã¬
runt in eos damquam metaiticos
constitui debet qmͣuis ñdũ in esĩ
locum perducti fuerint ĩ quo
operari habent. Nam statim ut
de hũs sententia dicta est ꝯdicio¬
nis tam plebeioꝵ qmͣ decurionsi
illud cõstitutũ ẽ. ut qͥ maiori pena
afficitur qmͣ legibus statuta est
infamis non fiat. Ergo ⁊ si oꝑe
temperario qͥs multatus fit. uꝑ
mosa ueluti furti dicendũ erit
ĩ famẽ eum non ẽẽ. qr et solus
fustiũ ictus grauior est amͣ pe
dicanti nequid autẽ duriꝰ ã re¬
missiꝰ constituat. qmͣ causa depꝰ¬
sit. Nec enĩ aut seueritatis. aut
clementie gła affectanda est.
S ꝑpenso mdicio ꝓut quetꝙ res
postulat statuendũ est. plane
in leuiorib causis ꝓ̃mores ad
leuitatẽ sudices esse debont ĩ
grauioribus penis seueritatẽ
legum cum aliquo temꝑamen¬
to benignatis subsequi. ¶fur¬
ta domestica si uliora sunt pu ͤ
uendicanda non sunt. nec admͣ

Expanded text:
llum dati sunt et post hoc del‹i›qllum dati sunt et post hoc del‹i›querunt, in eos tamquam metallicos constitui debet, quamuis nondum in eum locum perducti fuerint, in quo operari habent: nam statim ut de is sententia dicta est, condicionis tam plebeiorum quam decurionum illud constitutum est, ut qui maiori poena adficitur, quam legibus statuta est, infamis non fiat. ergo et si opere temporario quis multatus sit uel mosa, ueluti furti, dicendum erit infamem non esse, quia et solus fustium ictus grauior est quam pedicanti, ne quid aut durius aut remissius constituatur, quam causa deposcit: nec enim aut seueritatis aut clementiae gloria affectanda est, sed perpenso iudicio, prout quaeque res expostulat, statuendum est. plane in leuioribus causis proniores ad lenitatem iudices esse debent, in grauioribus poenis seueritatem legum cum aliquo temperamento benignitatis subsequi.Furta domestica si uiliora sunt, publice uindicanda non sunt, nec admit
Abbreviated transcription (Latin):
suscepti sunt hiis penis non
afficiantur. An uͦ omnes omn¬
ino lib̃os liberl. etiam in plebe¬
ia familia suscepti uidendum
est. et magis puto om̃ib pro¬
desse debere. plane si parens
decurio ẽẽ deserit. Siquidẽ de
curione iam fuerit editus pro¬
derit ei n efficiatur. Enĩuero
si postea qmͣ plebes factus est
tunc suscipiat filisi quasi si pl¬
ebeio editus itaerit plectendꝰ.
¶Sotatu liberũ quasi liberũ
iam pumendum diuus pius
saluio marciane rescripsit:¬
miliũ putuant᷑. sS ex quibus ca¬
usis liber fustib ceditur. exhuis
seruꝰ flagest.: cedi ⁊ dño reddi uibe¬
tur. et ex quibus liber fustibus
cesus in opus .p. dampnͣtur. ex
hiis seruus sub pena uincłorum
ad eius temꝑis spattum flagest
cosus dnõ reddi uibetur. Si sub
pena uinculoꝵ dnõ reddi iussus
non recipiatur uenũdari ⁊ si emꝑ¬
torem non inuenerit in opus pu¬
blicũ et quidem ꝓpetuũ trad iu¬
bẽm̃us. ¶ Qui ex causa ĩ meta¬

Expanded text:
suscepti sunt, his poenis non suscepti sunt, his poenis non adficiantur, an uero omnes omnino liberi, etiam in plebeia familia suscepti, uidendum est: et magis puto omnibus prodesse debere. Plane si parens decurio esse desierit, si quidem iam decurione fuerit editus, proderit ei, ne adficiatur: enimuero si posteaquam plebeius factus est tunc suscipiat filium, quasi plebeio editus ita erit plectendus. Statuliberum quasi liberum iam puniendum diuus Pius Saluio Marciano rescripsimiliorum puniantur. et ex quibus causis liber fustibus caeditur, ex his servus flagellis caedi et domino reddi iubetur: et ex quibus liber fustibus caesus in opus publicum datur, ex his servus, sub poena vinculorum ad eius temporis spatium, flagellis caesus domino reddi iubetur. si sub poena uinculorum domino reddi iussus non recipiatur, uenumdari et, si emptorem non inuenerit, in opus publicum et quidem perpetuum tradi iubetur. Qui ex causa in meta
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pu. locantur accede̾ ut ad uectig
uł negotiationib solet. s dampna¬
re ut quis negotiet᷑ an possit uide¬
amus et sunt quidẽ hee pene si
quis generaliter tractare uelit
in cuules muitũ hoiem iubere
tractare uolu̾it. pot̃ eẽ iusta caña
compellendi ciuius ad negotia¬
tionem cꝑsi fuerit sequenda er̃
senrentia. ¶ Iste fere sunt᷑
pene que iniungi solent. Set et¬
enim sciendũ est discrimina esse
penarum. neq om̃s eadẽ pena
affici posse. Nam in ꝑtimic
deturionem in metallũ dampn᷑¬
ri non possunt. Nec ideo post me¬
talli. ne furte subiti uł uiui
exuri. et si forte sententia hꝰ¬
fuerint affecti liberandi erunt᷑
S hoc non potest effice qui dixe¬
rit sententiam uerum referre
ad pͥncipem debet ex auctori¬
tate eius pena. aut permitte¬
tur aut lib̾atur ¶ Parentes
quoc et liberi deturionũ in e¬
adem causa sunt. liberos non
tm̃ filios accipere debemus. ue¬
rum omnes liberos. s utrumq
hii soli qui post decurionatũ

Expanded text:
 locantur accedere, ut ad uectigauel negotiationibus solet: sed damnare, ut quis negotietur, an possit uideamus. et sunt quidem hae poenae, si quis generaliter tractare uelit, inciuiles inuitum hominem iubere tractauerit, potest esse iusta causa compellendi cuius ad negotiationem: quod si fuerit, sequenda erit sententia. Istae fere sunt poenae quae iniungi solent. sed enim sciendum est discrimina esse poenarum neque omnes eadem poena adfici posse. nam in primis decuriones in metallum damnari non possunt nec in opus metalli, nec furcae subici uel uiui exuri. et si forte hfuerint affecti, liberandi erunt: sed hoc non potest efficere qui sententiam dixit, verum referre ad principem debet, ut ex auctoritate eius poena aut permutetur aut liberaretur. Parentes quoque et liberi decurionum in eadem causa sunt. Liberos non tantum filios accipere debemus, uerum omnes liberos. Sed utrum hi soli, qui post decurionatum
Abbreviated transcription (Latin):
sauł. .ł. Piures earumdẽ eduĩ
noiẽ oni singuli stipulari debent
sine adieccione ꝑtis qr de suo quis
dampno scipulatur qͥn ĩmo pars ad̾¬
iecta ꝑtis ꝑtem faciat cc᷑ si plures

Expanded text:
um. Plures earumdem aedium domini singuli stipulari debent sine adiectione partis, quia de suo quisque damno stipulat‹u›r: quin immo pars adiecta partis partem faciet. contra si plur
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .l. n hac scipułone uenib
qͣnta ea res ertt ⁊ iõ cassius scribit.
eũ qui dampni infec. stipulatꝰ ẽ si
ppͣ metũ ruine ea edificia quoꝵ noiẽ
sibi cauit fulsit impensas eius rerex
stipulatu consequi posse. ¶Idem
uiris e̾e̾ cũ pp̃ uiciũ cõis pariẽtis qͥ
cau̾it sibi dampni infecti noiẽ iͦ r¬
coꝵ honũm earũ releuandorum grã
q̃ in parietẽ incumbunt edificiã sua
fuisit. ¶ In eadẽ causa ẽ det̾m̃tũ
quoc pp̃ e̾migͣtionẽ inquilinorũ
non male adiͣit sicuti ħe exigte. cassiꝰ
ut si iustus metus migłidi cãm p̃bu¬
ert ita ĩ eiꝰ ꝑsonam qui fulsit eadẽ
cassius dre debuisset iusto metu ni¬
ine fulcire coactus est.

Expanded text:
In hac stipulatione uenit, quanti ea res erit. et ideo Cassius scribit eum, qui damni infecti stipulatus est, si propter metum ruinae ea aedificia, quorum nomine sibi cauit, fulsit, impensas eius rei ex stipulatu consequi posse: idemque iuris esse, cum propter uitium communis parietis qui cauit sibi damni infecti, onerum eorum releuandorum gratia, quae in pa‹r›ietem incumbunt, aedificia sua fulsit. in eadem causa est detrimentum, quoque propter emigrationem inquilinorum, non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus metus migrandi causam praebuerit, ita in eius personam qui fulsit eadem Cassium dicere debuisse, si iusto metu ruinae fulcire coactus est.
Abbreviated transcription (Latin):
euo faciat. ¶ Utrũ aũ de hoc oꝑe ꝓñ¬
tere an satis dare debeat uideamꝰ
monet ꝙ in alieno faciat q̃ ã de ali¬
eno cauet sat d̾are d cĩ de suo repmit᷑¬
tere uad̾ lab̾ putat eũ qͥ moduloꝵ
aut riui faciendi cã opus facerẽt
⁊̃ sat᷑ dare deb̾e. qr ĩ alieno solo facẽt
s cũ de oꝑe cꝑ face̾t exigatur stip¬
ulatio consetrns erit dic̾e̾ suffic̾e̾ rep¬
missionẽ. quodã enĩ mͦ de re suc cau¬

Expanded text:
faciat. Utrum autem de hoc opere promittere an satisdare debeat, uideamus. mouet, quod in alieno facit: qui autem de alieno cauet, satisdare debet, qui de suo, repromittere. unde Labeo putabat eum, qui modulorum aut riui faciendi causa opus faceret, etiam satisdare debere, quia in alieno solo faceret. sed cum de opere, quod faciet, exigatur stipulatio, consequens erit dicere sufficere repromissionem: quodam modo enim de re sua cau
Abbreviated transcription (Latin):
uod uulgo traditũ est e
eristimat se quid emisse necͥ
rit si posse ꝓ emptore usucape̾
hactenus uerũ ee ait. si nullam
iustam cam̃ euis entor: Iẜ emptor
hãt. nam si forte senus uł ꝓcurater
cui emendã rem mandass ꝑsuaser̃

Expanded text:
uolgo traditum est eum, qui existimat se quid emisse nec emerit, non posse pro emptore usucapere, hactenus uerum esse ait, si nullam iustam causam eius erroris emptor habeat: nam si forte seruus uel procurator, cui emendam rem mandasset, persuaser
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝑmituit tignũ furtiuũ edi¬
bus. uł uineis inunctũ. n uendi¬
care ꝙ prouident̃ lex efficit. ne
uel edificia sub hoc p̃textudiruã¬
tur. uł uineaꝵ cultura turbetur.
s in eũ qui cõiunctus ẽ iunxisse
lapidẽ et testam cet̾a q si qͣ edifi¬
cus sũt utilia. tigna es̃ acegendo
dicca sũt. hoc amplꝰ et eiltẽ. et
harenã tignoꝵ applłatõe contin̾i
s et in uineis tigni applłone oĩa
uineis neccĩa continenturꝰ. ut pu¬
ta ꝑtice pedamenta. s ad exhibẽ¬
dum danda ẽ actõ. nec cnĩ pascio¬
ꝑtet ei qui sciens alienã rem e¬
dificio inclusit. unxit ue. ñ enĩ

Expanded text:
mittit tignum furtivum aedibus vel vineis iunctum neque vindicare quod providenter lex effecit, ne vel aedificia sub hoc praetextu diruantur vel vinearum cultura turbetur: sed in eum, qui convictus est iunxisse,lapidem et testam ceteraque, si qua aedificiis sunt utilia tigna enim a tegendo dicta sunt, hoc amplius et calcem et harenam tignorum appellatione contineri. sed et in uineis tigni appellatione omnia uineis necessaria continentur, ut puta perticae pedamenta. Sed et ad exhibendum danda est actio: nec enim parci oportet ei, qui sciens alienam rem aedificio inclusit uinxitue: non eni
Abbreviated transcription (Latin):
auł. L. Eum qui notentẽ in¬
famauit non eẽ bonũ ct egũ ob
eam rem condempnari. Pectata
cñ nocẽtũ uota eẽ. et oporte ex¬
pedire. ¶ Si serpus seruo fecerio.
iniuriam. ꝑiñ agendũ ꝙ̃r si dño
prĩ cõdempnandũ ẽẽ reũ. qnͣ¬
ti condempnaretur si ea uidu¬
a eẽt uiro tanti qnͣti cõdẽpna¬
retur. si ea in nulliꝰ pot̃ate ñ eẽt
qr ꝓ sua cuiꝰq ĩiuna ꝓpriã estimatõ¬
nẽ hrẽt. Et ideo si nuipta ĩ nulliꝰ po¬
testate sit. ñ id̾o minus eam iniuria
rum ag̾e posse. qr et uir suo noĩe
agat. ¶Si ĩiuria mͥ fiat ab eo cͥ
sim ignotus. aut sicͥss putet me
lutiũ ticiũ ẽẽ cũ sim gaiꝰ seiꝰ pre¬
ualet ꝙ pͥncipale ÷. ĩuiriã eũ mi¬
chi facẽ uelle. Nam c̾tus sũ ego. licet
ille putet me aliũ eẽ qmͣ sim. ⁊ so

Expanded text:
infamavit, non esse bonum aequum ob eam rem condemnari: peccata enim nocentium nota esse et oportere et expedire. Si servus servo fecerit iniuriam, perinde agendum, quasi si domino patri condemnandum esse reum, quanti condemnetur, si ea vidua esset, viro tanti, quanti condemnaretur, si ea in nullius potestate esset, quod sua cuiusque iniuria propriam aestimationem haberet. et ideo si nupta in nullius potestate sit, non ideo mrum agere posse, quod et uir ‹suo› nomine agat.Si iniuria mihi fiat ab eo, cui sim ignotus, aut si quis putet me Lucium Titium esse, cum sim Gaius Seius: praeualet, quod principale est, iniuriam eum mihi facere uelle: nam certus ego sum, licet ille putet me alium esse quam sum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nesciss cuiꝰ filius cẽt. drẽt inquid ꝑa¬
trẽ suo noĩe inuriaꝵ ag̃e posse. noc
minꝰ uirũ si ille nuptã eẽ sciret. Nam
qͥ hoc non ignorat cuicũq pr̃i. cui¬
cũq marito ꝑ filiũ. ꝑ uxorẽ uult
facẽ ĩiuriam.
auł .ł. Si creditor meus. cuipa¬
ratus sũ soluere inuiram meam
fid̾iussores meos int̾pellauit ĩuiri¬
am mͥ tenetur.

Expanded text:
nescisset, cuius filius esset, dicerem, inquit, patrem suo nomine iniuriarum agere posse: nec minus virum, si ille nuptam esse sciret: nam qui haec non ignorat, cuicumque patri, cuicumque marito per filium, per uxorem vult facere iniuriam.ale Si creditor meus, cui paratus sum solvere, in iniuriam meam fideiussores meos interpellaverit, iniuriarum tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sodantur. ¶ Si seruus hereditariꝰ
añ adrtam hr̃clitatẽ acceptũ roga¬
puto conting̾e lib̾ationẽ. ut per
hoc hereditas illa liberaretur. S
et si dñs ap̃ hostes sit dicendũ est
iure post liminii confirmari acce¬
ptilationẽ. Nã ⁊ stipla ei qui ap̃.
hostes ẽ seruus potest.
omp̃.ł. Quod in diem. ł sub
dicione debetur acceptiłone tosti
potest. S ita ad fcm̃ apparebit si
condicio aipusonis exstiterit uel
dies uenerntꝑ. i¬

Expanded text:
so dantur. Si servus hereditarius so dantur. Si servus hereditarius ante aditam hereditatem acceptum rogeputo contingere liberationem, ut per hoc hereditas ipsa liberetur. Sed et si dominus apud hostes sit, dicendum est iure postliminii confirmari acceptilationem: nam et stipulari ei, qui apud hostes est, servus potest.m.Quod in diem uel sub condicione debetur, acceptilatione tolli potest: sed ita id factum apparebit, si condicio stipulationis extiterit uel dies uenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
to liberari pot̃. et tollũturꝰ ⁊̃ ho¬
nerar̾x obligõnes si q̃ sunt adu̾su ᷤ
dnm̃. qr hoc iure utimur ut uu¬
ris gentium sit acceptilatio. ⁊ Id̾o
puto ⁊ grece posse acceptũ fieri.
dũ modo sic fiat. ut latius ũb̾ sols̃.¬
Iauł .p. P ars stipłonis accep¬
to fieri pot̃. non udesi sic dicat.
habes. ne acceptos. S ⁊ si sic qd̾
ego ꝓmisi tibi id ꝓ parte dunidia
habes ne acceptum.¬
Somp̃. ł. S et ⁊ si non nu̾ata pe¬
tunia. s certũ corpus ueluti homo
iscipłdnẽ decluctus est. pot̃ ex ꝑ¬
te acceptilatio fieri. qũo ⁊ uni ex
lib̾are dñm obligõnẽ. ⁊ id̾o fructu¬
arius quoꝙẜ seruiis lib̾are acceptũ
rogando fructuariũ pot̃. qr ex re
eius indetur ei acquirere. S ⁊ si u¬
sum tm̃ hñis. idem fiet. ¶ Idem¬
q dicemus.⁊ in eo qui bona fide
nobis seruit.⁊ in cet̾is qui nr̃o ui¬
ri subiecci sũt. S ⁊ si seruo qx ip̃e
ꝓmisit michi acceptũ fetero. et¬
iutiles mͥ erũt adiisus dnm̃ hono¬

Expanded text:
t, et tolluntur etiam honorariae obligationes, si quae sunt aduersus dominum. quia hoc iure utimur, ut iuris gentium sit acceptilatio: et ideo puto et Graece posse acceptum fieri, dummodo sic fiat, ut Latinis uerbis solinum.Pars stipulationis accepto fieri potest non tantum, si sic dicat: habesne acceptos?', sed et si sic: 'quod ego tibi promisi, id pro parte dimidia habesne acceptumm.Sed et si non numerata pecunia, sed certum corpus, ueluti homo in stipulationem deductus est, potest ex parte acceptilatio fieri: quo modo et unliberare dominum obligatione: et ideo fructuarius quoque seruus liberare acceptum rogando fructuarium potest, quia ex re eius uidetur ei adquirere. sed et si usum tantum habemus, idem fiet. idemque dicemus et in eo, qui bona fide nobis seruit, et in ceteris, qui nostro iuri subiecti sunt.Sed et siit acceptum fecero, inutiles mihi erunt adversus dominum hono
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑaꝵ exactione. ut filiꝰ heres ꝓximꝰ¬
erigere possit ñ ex successione effectus.
¶Uerba hr̃ois ad quẽ ea res ꝑtinet
sic inteltigũtur. ut quid ĩ uniu̾sũ dnĩ¬
um uł iure ciuili uł p̃torio iure fucce
dit contineatur.
Cꝑe cũ effcũ accipitur. acciꝑe.⁊ siqͥuis
non sic accipit noͣn hãt. Ideoq non
uidetur quis caꝑẽ ꝙ erit restiturus
sit̃ ꝑuenisse ꝓprie istud dicitur ꝙ est
remansur̃. ¶ Hec u̾ba hiis rebus

Expanded text:
in operarum exactione, ut filius heres exigere possit, non ex successione effectus. uerba haec 'is ad quem ea res pertinet' sic intelleguntur, ut qui in uniuersum dominium uel iure ciuili uel iure praetorio succedit, contineatur. capere cum effectu accipitur: accipere, et si quis non sic accepit, ut habeat. ideoque non uidetur quis capere, quod erit restituturus: sicut peruenisse proprie illud dicitur, quod est remansurum. Haec uerba 'his rebus
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt. res autẽ ꝑttura. aut dot̾i¬
or facta sit. ¶Htilers impensas
det̾iorẽ ẽẽ ñ sinant ex quib redditꝰ
mulieri ad quiratur. Sicuti arbusti
pastinatõẽ ultra ctmͣ necc̃e fuerat
Itẽ doctrina pũoꝵ quoꝵ noĩe hon¬
erari mulierem ignorantẽ. uł ĩus¬
tam non oꝑ ne cogatur fundo asi
mancipiis carere. In huis inpensis
⁊ pͥstinũ ⁊ horreum in insule dotali
adiectũ płmq dicemꝰ. ¶Nolũtaric
sunt ã spẽm dũ taxat drnant. non
⁊̃ fructũ augent ut sũt lisridaria ⁊
aque salientes incrustatõnes. lorica¬
tiones picture.

Expanded text:
aut deterior futura sit. "Vtiles impensas" non deteriorem esse non sinant, ex quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinationem ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem vel invitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis et pistrinum et horreum insulae dotali adiectum plerumque dicemus. 'Uoluptariae' sunt, quae speciem dumtaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sunt uiridia et aquae salientes, incrustationes, loricationes, picturae.
Abbreviated transcription (Latin):
spͥectanda sunt q̃ ꝑ ꝑsone id ip̃m
te quo agitur cã ꝓxima accionis
nec iam int̾est qua rõne quis eam
cam accionis cõpet̾e sibi existimass.
catũ e̾e̾t noua instrum̃ta cause

Expanded text:
spectanda sunt: personae, id ipsum de quo agitur, causa proxima actionis. nec iam interest, qua ratione quis eam causam actionis competere sibi existimasset, catum esset, nova ins
Abbreviated transcription (Latin):
el ꝑmutauit ł ꝯpensauit eo noiẽ
nãm ⁊ is dedisse intelligñdus ẽ.
bere ꝑiñ siquid cuidam ob hanc ac¬
noneͤ lictto iure celit. dd̾ ẽ in hoc
edcm̃ cad̾e̾ duplum. ¶ Obligatũ¬

Expanded text:
ermutauit uel compensauit eo nomine nam et is dedisse intellegendus estbere. Proinde si quid cuidam ob hanc actionem licito iure dedit, dicendum est in hoc edictum cadere duplariue. Obligatu
Abbreviated transcription (Latin):
uł ip̃i uenditori acciꝑe debemꝰ uei
alii obligatũ. nam ꝙ declit debitori
sũ ipẽ uenditori siũ alii ex iussu et
siue ipẽ siũ alius ded̾it eq̃ ꝯtinebr̃.
¶Sbligatũ acciꝑe debemꝰ si ex¬
ceptõe se tueri non pot᷑. Cet̾m si
plũ actionẽ nam in ip̃m quidẽ qui
stiens ꝓseruo uenit hnͣc ht̃ ĩ dup

Expanded text:
 ipsi uenditori accipere debemus uel alii obligatum: nam quod dedit, siue ipsi uenditori siue alii ex iussu eius siue ipse siue alius dederit, aeque continebitur. Obligatum accipere debemus, si exceptione se tueri non potest: ceterumplum actionem: nam in ipsum quidem, qui sciens pro seruo ueniit, hinc habet in du
Abbreviated transcription (Latin):
he̾ditas fisco euicca est ur uniu̾sa
legata atq is ceferre deberet. a q
pars hr̃ditatis uł legati euicta
sit. ¶ Siquis arguet᷑ falsas
rõnes detulisse de eo. p̃fectus erra¬
rii cognoscat qnͣtam fraudẽ ĩue. ħ ac

Expanded text:
editas fisco euicta est uel uniuersa legata, atque is deferre deberet, a quo pars hereditatis uel legati euicta sit. Si quis arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat, quantam fraudem inue
Abbreviated transcription (Latin):
certa lege donarent᷑. ⁊ morte ĩsctiti
quodã modo bonis auferentur ꝑti
nendi sp̾e ꝑempta eũ aũ qui abio¬
lute donaret nontam mortis cã
ꝙͣ morientẽ donare.
lanortis cã donationẽ ita fieri pu¬
tabat si donator iustissimũ. mortis
metũ hãt ne ramis suffic̾e estimati¬
ontt̃ donantis hnͣc eẽ ut moritu¬
rum se putet qmͣus ita uͤͨ ne succe

Expanded text:
certa donarentur et morte insecuta quodammodo bonis aufer‹r›entur spe retinendi perempta: eum autem, qui absolute donaret, non tam mortis causa quam morientem donare.mortis causa donationem ita fieri, si donator iustissimum mortis metum habeat.Neratius: sufficere existimationem donantis hanc esse, ut moriturum se putet: quam iuste nec ne susce
Abbreviated transcription (Latin):
ut soluta pͥore donatõne. qm̃i scia
ticio suꝑstes fuit sequens ertorã¬
ri uideatur. Muliere deniq ꝑtt¬
ea diem functa lib̾i ticii sicauio¬
nem ex consensu mulieris acceꝑũt
contribo̾ni pͣp̃ falcidiam ex ꝑsona
sua tenebuntur. ¶Cum pat̾ in
extremis uite cõstitutus emantip.¬
to filo q̃dam sine ulla condicione
redoendi donass ac frẽs ⁊ cohr̾des
euis bonis contribui denationes
falcidie cã uellent. ¶Ius anti¬

Expanded text:
ut soluta priore donatione, quoniam Seia Titio superstes fuit, sequens extorqueri videatur. muliere denique postea diem functa liberi Titii si cautionem ex consensu mulieris acceperint, contributioni propter Falcidiam ex persona sua tenebuntur. Cum pater in extremis vitae constitutus emancipato filio quaedam sine ulla condicione redhibendi donasset ac fratres et coheredes eius bonis contribui donationes Falcidiae causa vellent, ius anti
Abbreviated transcription (Latin):
dem .t. Seia cũ bonis suis tradi¬
cionib factis ticõ cognato donationiᷤ
tã cessisset uiũ fructũ sibi depiset
⁊ conuenit Ut si ticius añ ipãm uitemi
deccssiss ⁊ ꝓͥctas ad cam rediret¶ S
postra suꝑstitib libis ticii mortud fu¬
isset tunt ad cos bona ꝑtinerent. i⁊c
si res singulas heredes lucui titii. ẽ¬
dicet doli non inutilit̾ ꝓpon̾e̾tur
ceptõ bone fid̾i autẽ uidicio cõstitu

Expanded text:
m.Seia cum bonis suis traditionibus factis Titio cognato donationis causa cessisset, usum fructum sibi recepit et conuenit, ut, si Titius ante ipsam uita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii mortua fuisset, tunc ad eos bona pertinerent. igitur si res ‹s›ingulas heredes Lucii Titii uindicent, doli non inutiliter opponetur exceptio. bonae fidei autem iudicio co
Abbreviated transcription (Latin):
iuł. P. Eadem dicemus ⁊ si dolũ
ab ẽẽ a te heredeꝙ. tuo stipulatus
sim. ⁊ aut ꝓmissor aut stipulator
plurib hr̃dibꝰ relictis decesserit.
missore mortuo. s ex plurib hr̃dibꝰ
unus ccͣ ꝙ̃ cautũ sit fecit. aut ab
ne hereditaria. aut ab io ꝓ por
tione sua ab omĩb sĩ id ꝙ fcm̃ de
quo cautũ e̾. indiuiduũ fit. uelu¬
ti uter fieri. qr ꝙ in partes diuidi ñ
pot̾ ab omnib quodam mͦ fcm̃ ui¬

Expanded text:
um.Eadem dicemus et si dolum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stipulator pluribus heredibus relictis decesserit.Cpromissore si ex pluribus heredibus unus contra quam cautum sit fecerit, aut ab ne hereditaria aut ab uno pro por tione sua: ab omnibus, si id factum, de quo cautum est, indiuiduum sit, ueluti 'iter fieri', quia quod in partes diuidi non potest, ab omnibus quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
furti simplicit̾ non tenetur. ¶ Ettã¬
si partis dimidre nasciscar dnm̃ in
seruo. qui mͥ an̾a furtũ fecerat. ma¬
gis ẽ ut extinguatur accio ⁊ ꝑte
redempta. qr et si ab mitio quis par¬
tenxͭseruo habebat. furti age non
lio falsus creditoris ꝓcuratoris acce¬
ꝑit. debitor iste tenet᷑. furti ⁊ nũ¬
mi debitoris erunt. ¶Si rẽ meã
qqi tuam tibi tradid̾o scienti meã
e̾e. mag̃̾ est te furtũ face̾ si lucͣn¬
di anuno hoc feceris. ¶Si serꝰ
hereditarius. non dũ adita he̾diti¬
te furtũ hedi fecerit. qui testõ do
mini manumissus furci actio adu̾¬
sus eum competit. qr nullo temꝑe
heres dominꝰ eiuis factus est.

Expanded text:
furti similiter non tenetur. Etiafurti similiter non tenetur. Etiasi partis dimidiae nanciscar dominium in seruo, qui mihi antea furtum fecerat, magis est, ut extinguatur actio etiam parte redempta, quia et si ab initio quis partem in seruo habebat, furti agere nolio falsus procurator creditoris accepit, debitori iste tenetur furti et nummi debitoris erunt. Si rem meam quasi tuam tibi tradidero scienti meam esse, magis est furtum te facere, si lucrandi animo id feceris. Si servus hereditarius nondum adita hereditate furtum heredi fecerit, qui testamento domini manumissus est, furti actio adversus eum competit, quia nullo tempore heres dominus eius
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse se ⁊ redditurũ ei qui deside¬
rau̾it. hui ergo ostendũt se ñ aĩo fu
randi se fecisse. quid ergo si ea petuĩa
qͣmͣ dñt pettt᷑. nc ħ uideat᷑ furtum
face. et si non probe petat aliꝙͥ ¶ Si
qͥs sponte rẽ giecit uł iactauit. uł
cr̃ pro d̾elicto hĩturus. tuq hnͣc rẽ
tuleris. an fuiti tenearis. celsus. ł.iii.
tasti hic dubitari posse ait. et tamẽ
magis defendit ñ teni. qr inquid reᷤᷤ
non int̾uerttur ei qͥ eam sponte re¬
recit. ¶ Si iaccũ ex naue factũ. aliꝰ
culerit. an furti teneatur. q̃o ĩ eo÷.
drun est cil sciat ꝑiturum qͥ uiue¬
rnt suũ fecit. uec furti tenetur. Sl
uero t̃hoc aĩo s hoc ut si aluũ fuer̃
hrẽt. ei qui ĩuonit auferendũ est.¬
⁊ si scit hoc qͥ inuenit ⁊ aĩo furandi
tenet. furti tenetar. enĩ uero si hoc
aĩo. ut saluũ fac̾e̾t dnõ furti nõ te¬
netur. ꝙ si putans simplicit̾ iactat᷑.

Expanded text:
inuenisse se et redditurum ei qui desideinuenisse se et redditurum ei qui desiderauerit: hi ergo ostendunt non furandi animo se fecisse.Quid ergo, si εὕρετρα quae dicunt petat? nec hic uidetur furtum facere, etsi non probe petat aliquid.Si quis sponte rem iecit uel iactauit, non quasi pro derelicto habiturus, tuque hanc rem tuleris, an furttasti, hic dubitari posse ait: et tamen magis defendit non teneri, quia, inquit, res non interuertitur ei, qui eam sponte reiecit. Si iactum ex naue factum alius tulerit, an furti teneatur? quaestio dum est, cum sciat periturum, qui invenit suum fecit nec furti tenetur. si vero non hoc animo, sed hoc, ut, si salvum fuerit, haberet: ei qui invenit auferendum est, et si scit hoc qui invenit et animo furandi tenet, furti tenetur. enimvero si hoc animo, ut salvum faceret domino, furti non tenetur. quod si putans simpliciter iactatum,
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃cẽ se collaturũ x accepit si fi¬
deuissores ydoneos diturũ uł pcmͣ
cõfestĩ se soliturũ. Nam ex hiis oĩb
mag̃ decepit qmͣ furtũ fecit. et ideo
furti non tenetur.s qr dolo ferit ni¬
si sit atia adu̾sus eũ accio de dolo dabr̃.¬
¶Qui alienũ quid iacens lucri faci¬
essdi cã sustulit. furti obstringitur.
sũ. sit cuiꝰ sit. sũ. ignorauit. nichil
enĩ ad furtũ irrauẽtũ facit. ꝙ cuiꝰ
sit ignoret.cꝓsi dñs id d̾eliquid fur
hũcro. nͨ. N. furtũ fit nͥ sit cui fiat. In
pposito aũ nulli fit quippe aplaceat
sabini ⁊ cassii snĩa existimantiũ. sta¬
mus.S si non sit d̾elictum putãt u̾¬
tẽdelictũ furti non tenetur. s si n fuit
n putauit. iacens tñ tulit. n̾ut lu
eẽt: at tñ tulit q̃ĩ redditurus ei qͥ
desiderass. uł qui ostendiss rẽ suã.
an furti obligetur. ⁊ puto ñ obliga¬
face̾ ut libellũ ꝓponant ꝯtinentem

Expanded text:
in mercem se collocaturum quod accepit, si fiin mercem se collocaturum quod accepit, si fideiussores idoneos daturum uel pecuniam confestim se soluturum: nam ex his omnibus magis decepit quam furtufurti non tenetur. sed quia dolo fecit, nisi sit alia aduersus eum actio, de dolo dabitur.Qui alienum quid iacens lucri faciendi causa sustulit, furti obstringitur, siue scit cuius sit siue ignorauit: nihil enim ad furtum minuendum facit, quod cuius sit ignoret.buero: nec enim furtum fit, nisi sit cui fiat: in proposito autem nulli fit, quippe cum placeat Sabini et Cassii sententia existimantium stamus.Sed si non fuit derelictum, putauit tamen derelictum, furti non tenetur.Sed si neque fuit neque putauit, iacens tamen tulit, non ut lucesset, sic tamen tulit quasi redditurus ei qui desiderasset uel qui ostendisset rem suam, an furti obligetur. et non puto obligafacere, ut libellum proponant continentem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .R. Halsus creditor. ħ ẽ is qͥ se si¬
ndulat editorẽ sicut acceꝑis furtũ fa¬
ctt. nͨ nũmi eiꝰ fient ¶falsus ꝓcura¬
tor furtũ quidẽ face̾ uidet᷑. s neraciꝰ
uidendũ eẽ ait. añ ħ sñia cũ distincti¬
one uera sit. ut si hac mente ei ded̾it
mĩmos debitor ut eos creditori ꝑfer¬
nt ꝓcuntor autẽ eos int̾cipiat sit
ucta. Nam ⁊ mauent nũmi debitoris
cũ ꝓcarator eos ñ eiꝰ noĩe accepit cuiꝰ
eos debitor ficri uult. et inuito cos dnd
cont̾ctando sine dubio furtũ facit. ⁊x
si ita det debitoꝵ ut nuĩmi ꝓcuratoreᷤᷤ
fiant. nulb mͦ eũ furtũ fac̾e̾. ait uo ͤ. do¬
mini eos accipiendo. ssi is qui indebi¬
tum accipiebat. delegauerit soluen¬
dum. non erit furti actõ. si co absen¬
te solutũ sit. cet̾m si p̃sente alia cã÷
et furtũ fec̾it. ¶Siquis mͥcħ in ꝑso¬
na sua mentitus est. S ub fraudem
adhibuit fallax ẽ magis ꝙͣ furtũ fa¬
cit. ut puta si dix̾it se locupletẽ. si

Expanded text:
inum.Falsus creditor hoc est is, qui se simulat creditorem si quid acceperit, furtum facit nec nummi eius fient.Falsus procurator furtum quidem facere uidetur. sed Neratius uidendum esse ait, an haec sententia cum distinctione uera sit, ut, si hac mente ei dederit nummos debitor, ut eos creditori perferret, procurator autem eos intercipiat, uera sit: nam et manent nummi debitoris, cum procurator eos non eius nomine accepit, cuius eos debitor fieri uult, et inuito domino eos contrectando sine dubio furtum facit. quod si ita det debitor, ut nummi procuratoris fiant, nullo modo eum furtum facere ait uoluntate domini eos accipiendo. Si is, qui indebitum accipiebat, delegauerit soluendum, non erit furti actio, ‹si› eo absente solutum sit: ceterum si praesente, alia causa est et furtum fecit. Si quis nihil in persona sua mentitus est, sed uerbis fraudem adhibuit, fallax est magis quam furtum facit: ut puta si dixit se locupletem, si
Abbreviated transcription (Latin):
non uolũtate dnĩ de eo qd ibi ꝑut
iuilgaris formula in dñm dandac.
ut ꝙꝓ alter admisit dũtaxit de pe¬
culio ꝙ ip̃e ex̃citor adiciat᷑. aũ nox¬
as ded̾e. Igitur̾ si manumissus sit.
ꝑserutio quidem in petulio make¬
bit adu̾sus dnm int  annũ noxał.
ipm̃ seq̃ntur. Int̾tlũ ⁊ manumistꝰ
⁊ qui eũ manũmisit obfurtũ tene

Expanded text:
non uoluntate domini, de eo, quod ibi perit, uolgaris formula in dominum danda est, ut quod alter admisit 'dumtaxat de peculio', quod ipse exercitor, adiciatur 'ut noxae dederet'. igitur si manumissus sit, persecutio quidem in peculio manebit aduersus dominum intra annum, noxalis ipsum sequetur.Interdum et manumissus et qui eum ma
Abbreviated transcription (Latin):
cum latitare.an uo̾ is solus ad¬
u̾sus ꝙ̃ sitigat. ⁊ quide̾ um est
latitare eũ. ⁊ fraudatõis cã lati¬
tare. ⁊ si non adu̾sus om̃s me ra¬
titet. s et ulud spectandũ. põp̃.
putat. an adu̾sus om̃i eũꝙ solũ
posse hnͣc uendicõnẽ impetrare
adu̾sus cp̃ latitet. ¶ latitare
aũ est cum tractu aliquo latẽ
dictũ sit. furiosũ hnͣc uenditõ¬
nẽ pati ñ posse. qr ñ se occultat
qͣ suus ñ est. plane si ñ defenda
furiosus curatorẽ ei dandũ. aut
bona eius ut possideantur no¬
minatĩ ꝑmittendũ ẽ. lab̾o aut̃
scribit si nõ sueniat᷑ curator
ł defensor furiosi¶E et si cura

Expanded text:
eum latitare, an uero is solus, adeum latitare, an uero is solus, aduersus quem latitat? et quidem uerum est eum latitare et fraudationis causa latitare, etsi non aduersus me latitet: sed illud spectandum Pomponius putat, an aduersus me, eumque solum posse hinc uenditionem impetrare, aduersus quem latitetur. Latitare autem est cum tractu aliquo lateredictum sit furiosum hinc uenditionem pati non posse, quia non se occultat, qui suus non est. Plane si non defendatur furiosus, curatorem ei dandum, aut bona eius ut possideantur, nominatim permittendum est. Labeo autem scribit, si non inueniatur curator uel defensor furiosi, sed et si cura
Abbreviated transcription (Latin):
cdrẽ uendicõnẽ bonoꝵ secutã
nulliꝰ momenti o̾e. ¶ Quid
sit aũ latiare uidcamꝰ. lati¬
tare est ut cit̾o diffinit tur¬
pis occitatio sui. Pot̃ enim
quis latitare non turpidecã uelu¬
ti qͥ tỹranni crudelitatẽ tim. aut
uim hostiũ. aut domesticas seditõ
possideri bona eius possint. qr ñ
hoc aĩo latitat ut fraudet crecdito
causa quid ergo si duas causas ia¬
titandi hũt ur plures int̾ quaᷤ
⁊̃ fraudandi creclitores an uendits̃
recte ꝓcedat. ⁊ puto ꝓbanctũ si pł¬
ures cause sint laticatõis int̾ qiͣ
est. ⁊ fraudationis cã noc̾e deb̾e pos¬
seq hec bona uendisx si adu̾sus
quosdam occuttare se ꝯsiliũ ñ est
adu̾sus quosdam est Quid dice¬
mus ⁊ rectissime põp. scrib̾. ñ ad¬
u̾sus om̃s latitatõnẽ exigendam
s adu̾sus eñ quẽ quis decipere et
fraudare iatitatõne destinat. U¬
trũ ergo om̃s bona eus uendere
possunt qͥ latitat. hoc ẽ ⁊̃ hii ad¬
u̾sus quos nõ latitat. qr um̃ est

Expanded text:
ionem bonorum secutam nullius momenti esse. Quid sit autem latitare, uideamus. latitare est non, ut Cicero definit, turpis occultatio sui: potest enim quis latitare non turpi d‹e› causa, ueluti qui tyranni crudelitatem timet aut uim hostium aut domesticas seditionpossideri bona eius possint, quia non hoc animo latitet, ut fraudet creditorcausa. Quid ergo, si duas causas latitandi habuit uel plures, inter quas etiam fraudandi creditores? an uenditio recte procedat? et puto probandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona uendi. Quid si aduersus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam est, quid dicemus? et rectissime Pomponius scribit non aduersus omnes latitationem exigendam, sed aduersus eum, quem quis decipere et fraudare latitatione destinat. utrum ergo omnes bona eius uendere possunt, quia latitat, hoc est etiam hi, aduersus quos non latitat, quia uerum est
Abbreviated transcription (Latin):
possõne̾ ex hiis reb aliiñ deb̾e.
Pretor ait qͥ fraudatõnis
cã latitauit si boni uiri arbit᷑¬
tu non defendetur euis bona
possid̾i uendr ꝙ iubebo¶ Cã
ħ edcm̃ locũ hẽt es̃. ñ sufficit
latitare. S necc̃e ÷ fraudatõis

Expanded text:
sionem ex his rebus ali non debere. Praetor ait: 'Qui fraudationis causa latitabit, si boni uiri arbitratu non defendetur, eius bona possideri uendique iubebo'. Cum hoc edictum locum habeat, non sufficit latitare, sed et necesse est fraudationis
Abbreviated transcription (Latin):
furiosi ueneat eaq seruanda la¬
b̾o ait. que solent seruari cũ uen¬
ter in possõne mittit᷑. Plane ĩtꝰ¬
cłũ bona eiꝰ cã gnita uendenda st̃
si urgeat es aliensi. ⁊ dilatõ dãpnĩ
sit allatura treditorib. Ita autẽ

Expanded text:
furiosi ueneat: eaque seruanda Labeo ait, quae solent seruari, cum uenter in possessionem mittitur. Plane interdum bona eius causa cognita uendenda erunt, si urgueat aes alienum et dilatio damnum sit allatura creditoribus, ita autem
Abbreviated transcription (Latin):
in peculio fu̾i̾t. ¶ Item uideamꝰ siquiᷤ
adu̾sus ĩ tem actonẽ laticet. an bona
eiuis possid̾i uenũdari q̃ possunt. ⁊extat.
snĩa ueracii gristimantis. bona esse
uendenda. et hoc rescripto diui adria¬
ni otineat᷑ qͦ iure utiminꝰ. ¶ Celsus

Expanded text:
in peculio fuerit. Item uideamus, si quis aduersus in rem actionem latitet, an bona eius possideri uenumque dari possint. extat Neratii sententia existimantis bona esse uendenda: et hoc rescripto Hadriani continetur, quo iure utimur. Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigo dd̾ est. cet̾is q curatorum¬
qui oꝑe uuantur. nec enĩ quisceͣ
ꝓprie iatitare eos dixerit.¶I¬
lud sciendũ est posse ꝙ̃ in eadẽm
cł ͤ ẽẽ ⁊ latitare. ⁊ ĩ alia ciuitate cẽ¬
⁊ non iatitare. ⁊ enĩ qͥ ĩ alia dͤ sit
copiam q sui faciat in pu᷑ ibicꝑ¬
apparet an latitet uideamꝰ. set
hoc iure hodie utimurs ut siue
quis eodem loco agat siue alio.¬
siũ ꝑegre agat. si tñ occursum
creditoris euitet latitare uidea¬
tur. deniq eũ quoꝙ qͥ in foro eo¬
dem agat si cucia colũpnas aut
stationes se occultat uidĩ latita
Si in diem uł sub condicõne
debitor latitet añqmͣ dies uł cõ¬
dicio ueniat ñ possũt bona eius
sienire. Quid enĩ int̾est debitor
quis non sit. an ñdũ ouenire
possit. Nam ⁊ si non debitor idẽ
dicemꝰ. Idẽ er̃ dd̾. ⁊ siquis h̾at
qͥdẽ actionẽ. s talem que ꝑ excep

Expanded text:
dum est ceterisque, qui curatorum ope iuuantur: nec enim quisquam proprie latitare eos dixerit. Illud sciendum est posse quem in eadem ciuitate esse et latitare, et in alia ciuitate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, uideamus. et hodie hoc iure utimur, ut siue quis eodem loci agat siue peregre agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum quoque, qui in foro eodem agat, si circa columnas aut stationes se occultet, uideri latitarSi in diem uel sub condicione debitor latitet, antequam dies uel condicio ueniat, non possunt bona eius uenire: quid enim interest, debitor quis non sit an nondum conueniri possit? nam et si non sit debitor, idem dicemus. idem erit dicendum et si quis habeat quidem action
Abbreviated transcription (Latin):
se existimare ĩ fũdi possone̾ m̃tencdum
qmͣ bona eiꝰ possideri. ħ adnotandũ ẽ
celsum cõsultũ ñ de latitante. s de
absente. ¶Idem celsus existimat si
is a quo hereditatẽ pet̾e uelimn lati¬
tet cõmodissime fieri posse ut ĩ possõ¬
ne mittarꝰ tr̾. quas pro herede. uel
possõre possidet. S si dolo fecit qͦminꝰ
possideret bona eius possidenda uel
uendenda sunt. ¶ Diuns quoq pius
in ꝑ eius qui hereditatẽ possidens.
copiam sui non faciebat rescripsit ĩ
in possonẽ rerũ hereditariũ adu̾sariũ
inducendũ in quo rescripto. ⁊ fruct᷑
ꝑciꝑe uissit eũ qui ꝑ nimiã cõtuma¬
tiam possoris hereditatis ut lutͦ eiꝰ
cedat in possõnẽ inductus ẽ rr̃ h̾e¬
ditariaꝵ.¬
sa cognita ꝑmitti oꝑtebit bona
rei seruande cã possideri. ⁊ si res ł
urgeat uł condicio. bonũ ⁊̃ hoc erit
concedenũ ut curator ꝯstituat᷑.¬

Expanded text:
se existimare in fundi possessionem mittendum quam bona eius possideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente. Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere uelim, latitat, commodissime fieri posse, ut in possessionem mittar rerum, quas pro herede uel pro possessore possidet: sed si dolo fecit, quo minus possideret, bona eius possidenda et uendenda sunt. Diuus quoque Pius in persona eius, qui hereditatem possidens copiam sui non faciebat, rescripsit in possessionem rerum hereditariarum aduersarium inducendum: in quo rescript‹o› et fructum percipere iussit eum, qui per nimiam contumaciam possessoris hereditatis, ut lucro eius cedat, in possessionem inductus est rerum hereditariasa cognita permitti oportebit bona rei seruandae causa possidere, et, si ita res urgueat uel condicio bon‹or›um, etiam hoc erit concedendum, ut curator constituat
Abbreviated transcription (Latin):
uł uolatis statuis. ł p̃maginib
maxiẽ ex̃cebatur in milites.
nẽ sergii catiline iulia mulier de¬
fisco uendicari si nemo dampnati
libercoꝵ existat.

Expanded text:
uiolatis statuis uel imaginibus maxime exacerbatur in milites. denique Sergii Catilinae Iulia mulier dfisco uindicari, si nemo damnati liberorum existat.
Abbreviated transcription (Latin):
gri status deced̾it. Exstingͥtur. enĩ
crimen mortalitate. nͥ forte qͥs mares¬
ratis reus fu̾it. Nam hoc cͥmen nͥ a
successorib pingetur hr̃ditus fisco
uendicatur. plane ñ qͥscͥs legis. pi¬
ł maiestatis reus ẽ in eadẽ ꝯdicõ¬
ne. s est qui ꝑ duellitãs reus ẽ hos¬

Expanded text:
gri status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimine nisi a successoribus purgetur, hereditas fisco uindicatur. plane non quisque legis Iuliae maiestatis reus est, in eadem condicione est, sed qui perduellionis reus est, hos
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit. ex eo tp̃r quo quis ĩpt᷑
facinoꝵ luoꝵ cogitõnẽ um de pena
sua certus ẽẽ pot̾at mutto prius
cogitatõne ⁊ ꝯscientia delictorum
ꝙͥ dampnatõne nis dande ub̾tatis cũ
aisisse. ¶Iuł. ait si postea qmͣ
filio ꝑmisit pr̃ maniuntit̾e. filuis
ignorans prẽm decessisse manum¬
isit uindicta ã fieri eũ liberum.
N et si uiuo prẽ ⁊ uoluntas muta¬
m erit non uideri uolentt prẽ
faliũ manumisisse.
dem .I. Sicum fid̾i cõmissa libes
debeatur minor.ix. annis seruũ uene
ut manumitatur ur qr haç lege eme¬
rat ñ impedat᷑ uienatio. Si ꝑtere
nis mamim᷑tendi cã tͣdat nicħ agit¬

Expanded text:
rescripsit ex eo tempore, quo quis propter facinorum suorum cogitationem iam de poena sua certus esse poterat, multo prius conscientia delictorum, quam damnatione ius dandae libertatis eum amississe. Iulianus ait, si postea, quam filio permisit pater manumittere, filius ignorans patrem decessisse manumisit uindicta, non fieri eum liberum. sed et si uiuit pater et uoluntas mutata erit, non uideri uolente patre filium mam Si, cum fideicommissa libertas debeatur, minor viginti annis servum vendat, ut manumittatur, vel quia hac lege emerat, non impedietur alienatio. Si partem, annis, manumittendi causa tradat, ni
Abbreviated transcription (Latin):
nans mreditoꝵ fraudandoꝵ cã senes
manimiteat hac legt caueturꝰ. Stros¬
tores autẽ npllantur quibi quata
er cã actio cum fraudatore ꝯpect
non focit erat manumissũ ita reuosa¬
re inseruttutẽ debe̾ si non diu ilti¬
tem fuss .i. non minus decẽnio na¬
ne ea q̃ in fraude̾ fisci in fumꝰ uis
collata sunt reuocanda. ¶Si sub
condicõne alicui pccunia debeat᷑ qi
statu liber erit a debitore manuimis¬
sus ut pendeat ubertas ex oditõne
En uoluntate patris filiꝰ manum¬
Serit. siũ pat̾ suĩ filius sciat soluen¬
do prẽm non eẽ sibertas imprbe

Expanded text:
 fraudandorum causa seruum manumittat, hac lege cauetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competndo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu it, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata sunt, revocanda. Si sub condicione alicui pecunia debeatur, quasi statuliber erit a debitore manumissus, ut pendeat libertas ex condicione. Si voluntate patris filius manumiserit, sive pater sive filius sciat solvendo patrem non esse, libertas impe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in mĩstlo filie concessit. s et a¬
uũ et auiam ꝓhibuit manumͤt̾e̾
cũ hoꝵ quoꝵ mancipia qõm post¬
ulari posse lex uolu̾it. Sextꝰ celiꝰ
recte ait angustissimũ tẽpꝰ legẽ
p̃stitisse alienandis uł maniunit¬
tendis ue seruis ⁊ finge inquid
ream adult̾ii intͣ diem sexagesuũ
postulatã. q̃ ꝯgnitõ tam facile expe¬
din potu̾it adult̾ii ut intra diẽ

Expanded text:
n ministerium filiae concesserat. Sed et avum et aviam prohibuit manumittere, cum horum quoque mancipia quaestione postulari posse lex voluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisve servis. finge, inquit, ream adulterii intra sexagesimum diem postulatam: quae cognitio tam facile expediri potuit adulterii, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. 4. P rospexit legis lator
se mancipia ꝑ manumissionẽ q̃sti
oiõ seruos suos manuͤ uł alienire
ꝓhibetur. qr ita u̾ba facuuit ut
nẽ eũ ciuidẽ seruũ qui exͣ minist̾i¬
um eiꝰ mulieris fuit uł in agro
S ita lex scripta est. S et si poso
diuortil seruũ mulier ẽmit aut
tus quoq celius adnotat. pater
uo in cuiꝰ pot̾ate filia fuerit

Expanded text:
is Prospexit legis lator, ne mancipia per manumissionem quaestioomnimodo servos suos manumittere vel alienare prohibetur, quia ita uerba faciunt, ut ne eum quidem seruum, qui extra ministerium eius mulieris fuit uel in agro durum est, sed ita lex scripta est. Sed et si post diuortium seruum mulier par‹a›uit aut tus quoque Caecilius adnotat. Pater uero in cuius potestate filia fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
sarium ꝙ ad uba legis attmnet manuͭ ͤ
Sane in hunc cassum subuemiendum
ẽ. ut destinati serui q̃i conscii ut qĩ nocen¬
tes non debcant manumitti añ siten
si intra seragesimũ diẽ decedant. et
his seruis qͦs ininisc̾iũ filie declerit᷑
n manumitt̾e n alienare potunt.

Expanded text:
sarium, quod ad uerba legis attinet, manumittere. sane in hunc casum subueniendum est, ut destinati serui quasi conscii uel quasi nocentes non debeant manumitti ante finitsi intra sexagesimum diem decedant, ex his seruis, quos in ministerium filiae dederint, neque manumittere neque alienare poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
erit libertati fid̾i cõmisse ꝑ sen¬
atus. ꝯsultũ subuentũ ẽ tam¬
⁊ si ñ ẽ sine hr̾de qui suũ hr̃dẽ
rit hẜditatẽ eiꝰ qui fid̾i lib̾tatẽ
cõmissam debebat.⁊ in integrũ
sit restitut᷑ abstinendi cã q̃rend̾
ẽ aut̃ cuiꝰ ubtus iste fit ex cõstitu¬
tit. atꝙ si ex testõ lib̾tatẽ cõsecu¬
tus e̾et. Erit gͥ lib̾tus ortinꝰ. non
euis qui fid̾t cõmissã lib̾tatẽ de¬
bebat. ¶Si alt̾ sine successõre
decesserit alt̾ ex iusta cã absit.
extat resc̾ptũ diuoꝵ marci ⁊ se
ueri.dem̃ dicentiũ eũ ad lib̾tatẽ
ꝑuenturũ. ac si ab eo qui sñ suc¬
cessore decesserit.⁊ ab ex qͥ ex iuga

Expanded text:
erit, libertati fideicommissae per senatus consultum subventum est, tametsi non est sine herede, qui suum heredem rit hereditatem eius, qui libertatem fideicommissam debebat, et in integrum sit restitutus abstinendi causa. Quaerendum est autem, cuius libertus iste fit: ex constitutit, atque si ex testamento libertatem consecutus esset. erit igitur libertus orcinus, non eius qui fideicommissam libertatem debebat. Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat rescriptum diuorum Marci et Ueri perinde dicentium eum ad libertatem peruenturum, ac si ab eo qui sine successore decessit et ab eo qui ex iusta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fid̾i cõmissũ lib̾tas data est t̾to
p̾cio estimentur atq ita seriuis ab
hiis qui rogati sunt manumͣtatur
hii autẽ qui eos manumiserunt
obligati erunt attsi ob eã rem
ex iudicati cã cũ hiis agi possit.
In furiosi ꝑsona diuꝰ pius resc̾p.
rid̾i cõmissam lib̾tatẽ ñ inpediri
sub condicione scripti heredis qm̃
competẽn s m̃tis ñ eẽ affirmat᷑ igiꝰ
si constit̾it ei recte datã ꝑ fidĩ ꝯ.
nni infantis ergo ⁊ ĩm̾ito ⁊ ĩsur¬
do subuenicturꝰ. ¶ S et siqͥs sñ
hr̃de uł alio sucessore decessent qͥ

Expanded text:
 fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seru‹u›s ab his qui rogati sunt manumittatur. hi autem, qui eos manumiserunt,obligati erunt, atque si ob eam rem ex iudicati causa cum his agi possit. In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur. igitur si constiterit ei recte datam per fideicoum infantis. Ergo et in muto et in surdo subuenietur. Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui
Abbreviated transcription (Latin):
bus ub̾tates ex cã fid̾i cõmissi p̃t¬
tari oꝑ hoc idem erit dicenclum
⁊ si solus heres sit institutꝰ qͥ fari
ñ pot̾. ¶Si uõ pupillus tutorem
ht̃ isq nolit ad ub̾tatẽ p̃standã auc¬
tor esse. Id̾o ñ debet impedim̃to ẽc̃
n pupillo ut lib̾tos non ht̃. n lib̾¬

Expanded text:
commissi praestari oportet. Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest. Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libe
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł Qui noĩe p̃toris lit̾as fal¬
sãs reddidisse edc̃m ue falsũ ꝓpo¬
suisse dicetur ex cã actione in fc̃m
ramentũ aboleu̾it. et q̃i intestu¬
tus decessiss ꝓ hr̃de gesserit. atq
ita diem suu̾m obierit iustissime
tota hr̃ditas prña heredi eius eri

Expanded text:
. Qui nomine praetoris litteras falsas reddidisse edictumue falsum proposuisse dicetur, ex causa actione in factum tamentum aboleuerit et, quasi intestatus decessisset, pro herede gesserit atque ita diem suum obierit: iustissime tota hereditas paterna heredi eius eri