comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num uidoꝵ. Qui cum irrepsiss contͣ ius ⁊ fas ui¬
daice gentis in honorem indebitum: cepit insac̾¬
dotium ĩdignissimos ⁊ ignobiles quosq sustin̾e.¬
tuere quos ei uoluntas aut cafus dediss. Uestẽ
quoq sũmi pontificis obdisam sub suo tenebat
signacło nec umquam eiꝰ usum potestatem ue¬
ꝑmisit pontificib sui temꝑis. Et ut suam sobolaẽ
regio uidoꝵ generi cominisceret: abiecta do¬
side uyore quam pͥuatꝰ acceperat. copłauit sͥ
marianniam neptem regis aristoboli filiam
erpetita societas. sic post dec larabit eiꝰ potntia
potius inclinauit quam extulit. & domesticiᷤ
affecit dolorib. Nam cumi sequitur nobilitatẽ.
incidit ꝑturlationem qua sibi domus ꝓpria.
non conueniret. Nerum unctione legituna iu¬
daice gentis cessante: imminebat sodin sermo¬
uenem ꝓpħicum expectatio gentium dominuᷤ
atq pontificum gn̾e carnem assumens uenit
niundo salutarem s ferens fidem in qua popu¬
lum gentilem atq uidaicum scificando sibi

Expanded text:
accepit. Qui cum irrepsisset contra jus, et fas Judaicae gentis in honorem indebitum, coepit in sacerdotium indignissimos et ignobiles quosque substituere, quos ei voluntas aut casus dedisset. Vestem quoque summi pontificis occlusam sub suo tenebat signaculo, nec unquam ejus usum potestatemve permisit pontificibus sui temporis, et ut suam sobolem regio Judaeorum generi commisceret abjecta uxore Deside, quam privatus acceperat, copulavit sibi Mariannan regis Aristoboli filiam, hujus mulieris expetita societas, sicut post declarabitur, ejus potentiam potius inclinabit quam extulit, et domesticis affecit doloribus. Nam dum sequitur nobilitatem, incidit in perturbationem, quasi domus propria non conveniret. Verum unctione legitima Judaicae gentis cessante, imminebat secundum sermonem propheticum expectatio gentium Dominus atque pontificum genere carnem assumens, venit mundo salutarem afferens fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi
Abbreviated transcription (Latin):
naturis ase creatis ⁊ subsistñdi ⁊ mouendi ini¬
cia fiuesq constituit : Qui rerum cansas ht̃
nouit atq disponit qui um seminum cõdi
monis facultatem tisumq donauit. Qui mi¬
nus futã dicendi quibus placuit sꝑĩb inspna
rum ipsoꝵ cum sic emendandum ẽ et castigãd
genus humanum. exordiis et ꝓgressib finibꝰ¬
q modatur. Qui mundi huius ignem uehem̃¬
tem et uiolentissimum ꝓ ĩniense natẽ temꝑa¬
mento et creauit et regit. Qui maris et uiũ¬
sarum aquarun creator ẽ. et gub̾nator. Qui so¬
lem fecit corꝑalium clarissimũ luminum: eiq
dominationem suam potestatemq non subtͣhit:
qui semina et almĩta mortalium siue liquida na
qͥuas celestes. atq terestres mutoꝵ locoꝵ mutõib
prebet. Qui hunianis ingeniis que creauit etiam
scientias artium uariarum adiuuandam uitam
nat᷑amq concessit. Qui conuinctionem maris et
femine ad adiutorium ꝓpagande ꝓlis instituit.
Qui hominib que focis et luminib adhib̾ent.

Expanded text:
naturis a se creatis et subsistendi et mouendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, nouit adque disponit; qui uim seminum condidmonis facultatem usumque donauit; qui munus futura dicendi quibus placuit spiritibus inpum quoque ipsorum, cum sic emendandum et castigandum est genus humanum, exordiis progressibus finibusque moderatur; qui mundi huius ignem uehementissimum et uiolentissimum pro inmensae naturae temperamento et creauit et regit; qui uniuersarum aquarum creator et gubernator est; qui solem fecit corporalium clarissimum luminum eique nferis dominationem suam potestatemque non subtrahit; qui semina et alimenta mortalium, siue arida siue liquida, navias coelestes atque terrestres locorum mutationibus praebet; qui humanis ingeniis, quae creavit, etiam scientias artium variarum ad adjuvandam vitam naturamque concessit; qui conjunctionem maris et feminae ad adjutorium propagandae prolis instituit; qui hominum coetibus, quem focis et luminibus adhiberent,
Abbreviated transcription (Latin):
lanit gͦ diffidentiã desꝑatione cladis illate: ⁊ hostẽ
uicdoria suꝑbũ ad seuocat. Sicq in conualle ĩsidus
ꝯpositis. ducenta ꝑsar̃ milia subita irrutiõe deleuit.
Quib patͥtis: cyri cap̃ ussit amputari. ⁊ iutrẽ huma¬
no sangume plenum inferri ita inquiens. Sacia te

Expanded text:
lavit diffidentiam desperatione cladis illatae, et hostem victoria superbum ad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. Quibus patratis, jussit Cyri caput amputari, et in utrem humano sanguine plenum inferri, ita inquiens: Satia te
Abbreviated transcription (Latin):
pest mał quib uidas machabeꝰ. bellanu¬
truint ⁊ seditiones mouent: nec paciũ¬
tur regnum eẽ quietum. Uude egod¬
fraudatus parentum: gła dico autem sũ¬
mo sacerdocio: ueni huc quidem primũ¬
utilitatib regis fidem seruaus. scd̾o etiã

Expanded text:
udas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur regnum esse quietum nam et ego defraudatus parentum gloria dico autem summo sacerdotio huc veni primo quidem utilitatibus regis fidem servans secundo autem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃pit̃ ẽ deuidꝰ. Et cum in d̾ fuiss reti̾sus: ter¬
restri naualiq p̃lio suꝑatꝰ. etiam suis con¬
temptui eẽ oepit. Deficiente itaq cotidie re
gis maiestate artabanꝰ p̃fectus eiꝰ. in spem re¬

Expanded text:
turpiter est devictus, et cum deinde fuisset terturpiter est devictus, et cum deinde fuisset terrestri navalique praelio superatus, etiam suis contemptui esse coepit. Deficiente itaque quotidie regia in eo majestate, Artabanus praefectus ejus eum
Abbreviated transcription (Latin):
templi edificatio quadragesimo sexto uid̃¬
głico sermene dixisse referuntur. Quadra¬
ginta ⁊ sex annis edificatum ẽ templũ
istud. ⁊ cec̾. Dario uero xerses filius suocessit
Cuius imꝑii anno .uii. esdras scriba legis
referens ad templum domini sacras pecunias
sollempnitatem scenophegie. Remeauit eti¬
am neẽmias ip̃ius regis pincerna de susis ca¬
susis castro anno regni eiꝰlem . xͦx. qui muros
est xerses qui in ex̾citu suo septingenta mila
armatoꝵ ⁊ de auxiliis trecenta milia gretiã
expugnaturꝰ legit᷑ hu̾ise. Naues etiam rostͣ¬
tas mille ducentas. ⁊ ornerarias tria milia.S
tanto agnuui dux desuit. Nam semꝑ iup̃li¬
o postremꝰ: ⁊ in fuga pͥmus xexses apparuit.
inflatꝰ. Unde ante exꝑimentũ belli opib mag¬
nis frecus: montes in plauuum exequalat. ⁊ ma¬
ria pontib on̾abat: ⁊iuiñsas aquaꝵ uoragines
ꝑmcabiles facielat. S ubi ad angustias ter¬
mopilaꝵ ꝑuenit. qua introitꝰ in g̾ciã patet

Expanded text:
templi, quadragesimo sexto n Evangelico sermone dixisse referuntur: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum istud, etc. Dario successit Xerxes filius ejus. Cujus regni anno septimo Esdras scriba legis referens ad templum Domini pecunias sacras, celebravit solemnitatem scenophegiorum. Remeavit etiam Nehemias ipsius regis pincerna de Susis castro, anno ejusdem vigesimo qui muros Xerxes, qui in exercitu suo septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta millia Graeciam expugnaturus legitur habuisse. Naves etiam rostratas mille ducentas et onerarias ad tria millia; sed tanto agmini dux defuit, nam semper in praelio postremus, et in fuga primus Xerxes apparuit.it. Unde ante experimentum belli opibus magnis fretus, montes in planum exaequabat, et maria pontibus onerabat, et immensas aquarum voragines permeabiles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua introitus Graeciam patet,
Abbreviated transcription (Latin):
que .xix. milib passuũ muro amplexa tota
pene mari cuigebaturabsq faucib que tͥb mi¬
pedes latum habebat. saxo quadrato: in alticu¬
be nom̃ erat: amplius quam duomilia passiuł
tenebat. Ex una parte murꝰ ꝯmunuis eraturbi
et bẏrse: iminiiens mari. Dirupta. ⁊ cõcre¬

Expanded text:
uo millia passuum muro amplexa, tota pene mari cingebatur, absque faucibus quae tribus mipedes latum habuit saxo quadrato in altituByrsae nomen erat: paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex una parte murus communis est urbis et Byrsae, imminens mari. Primum ab hac c
Abbreviated transcription (Latin):
alligatꝰ. in nullas partes sectilis. ex nulla parte
mutabilis implens celum et terrani p̃sente potũ¬
tia. s non pͥa indignte nata: et qd ita ãministret
omĩa que creauit ut etiam ipsas ꝓͥos ȩxbere et a¬
gere motꝰ sinat. Et qͣmuis nicħ ẽẽ possit sine ipso:

Expanded text:
alligatus, in nullas partes sectilis, ex nulla parte mutabilis, implens celum et terram, presente potentia, non indigente natura. Sic itaque administrat omnia, quae creauit, ut etiam ipsa proprios exerere et agere motus sinat. Quamuis enim nihil esse possint sine ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
.c. ereẽ porte: ꝑ medium autem eiꝰ. eusrateᷤ
fluuius transcurrelt. ⁊ extͥnsecus ꝑ circui¬
tum fossa latepatens. uite annis circunflu¬
ebat. Ars aucem que intus ĩminebat est ill¬
la turris que post diluuium anembrothgi

Expanded text:
ereae. Per medium autem hujus Euphrates fluvius transcurrebat, et extrinsecus per circuitum fossa late patens vice amnis circumfluebat. Arx autem, quae intus eminebat, fuit turris illa, quae post dilu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ soluendam. Int̾ea uͦ memoratꝰ cirꝰ nepos a¬
Et facta congregatione illius exercitũ fudit:
⁊ ipsum astiagem cepit. s nichil ei pt regnũ
abstulit. Itaq cirꝰ iste dignitatem medorũ
ad ꝑsas transtulit: & sẏriam sciciamq totam
sibi subiugauit. Quibus patratis: babiloni¬
latur stadiis quadringentis et octoginta ser.
Erat etiam ĩ campi planicie sita: & castreꝵ faci¬
e menib parib ꝑ quadrum disposica. Muroꝵ¬

Expanded text:
s Aet facta congressione exercitum ejus fudit, et ipsum Astyagen cepit, sed nihil ei praeter regnum abstulit. Itaque Cyrus iste dignitatem Medorum ad Persas transtulsibi subjugavit. Quibus patratis, Babylonitur circumibatur stadiis quadringentis et octoginta sex. Erat in campi planitie sita, et castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. Muror
Abbreviated transcription (Latin):
nauit etiam iudeam.cͣ. talentis argenteis.
irłm exigens ab eo tributum. quod egiptio¬
rum regi solu̾e solitus erat. Quod ille ãnis
tribus reddere non erubuit. Tercio uero an¬
no audiens egiptios contra babiloniam di¬
micaturos soluere distulit. Unde irabuchod¬

Expanded text:
navit etiam Judam centum talentis argenti, exegit ab eo tributum, quod Aegyptiorum regi solvere solebat, quod ille tribus annis reddere non erubuit, tertio anno audiens Aegyptios contra Babyloniam dimicaturos solvere distulit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
tiapallus homo muliere corruptior. Semꝑ enim
int̾ feminar̃ contub̾nia u̾sabatur. ad quem ad¬
micti cum quadam die prefectus eiꝰ arbastus pre¬
positus medis optinuisset: inuenit eum int̾ scor¬
socios quid uidit refert. negatq continuo illi.
se ꝓrsus parere posse qui se malit ex̃ feminã
quam uirũ. Et sit mox coniuratio medoꝵ¬
adũsus gentem assirioꝵ: ⁊ indicit᷑ bellũ sar¬
danapllo. At sardanapallus c̃ resistere rebellis¬
gentibus non potuiss: in regian se recep̃. Ubi¬

Expanded text:
napalus fuit vir muliere corruptior. Semper enim inter feminarum conturbernia versabatur, ad quem admitti cum die quadam praefectus Medis Arbastusone aegre obtinuisset, invenit eum inter scorsocios, quae viderit refert, negat se illi prorsus parere posse, qui se malit esse feminam quam virum, moxque fit conjuratio Medorum contra Assyrios, et indicitur bellum Sardanapalo. At Sardanapalus cum resistere tot rebellantibus non valeret, in regiam se recepit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sine mercennario illoꝵ exercitu ulla bella
gerere presumerent. neq pulsi regno. ad
alios. quam ad gallos confugerent. Non enĩ
sam recuꝑare se posse. nsi gallica uirtuce ar¬
bitͣbant᷑. Itaq in auxiliũ abithune rege euo¬
cati. regnum cum yo ꝑacta uictoria diuiser
eamq regionem gallogreciam cognominaue¬

Expanded text:
sine mercennario Gallorum exercitu ulla bella gesserunt, neque pulsi regno ad alios quam ad Gallos confugerunt. Tantus tesam recuperare se posse sine Gallica virtute arbitrarentur. Itaque in auxilium a Bithyniae rege invocati regnum cum eo parta victoria diviserunt eamque regionem Gallograeciam cognominave
Abbreviated transcription (Latin):
fex habebat᷑. Cui fr̃ iason eriꝑe sac̾dotuĩ
cupiens cep̃ iudaice legis uira non moc¬
culto uiolare. s palam om̃ib destruere:
quasi sacerdotiũ quod affectabat alit̾ quã
scelere consequi non ualeret. Ausus ẽ enum
sub ipsa templi arce guinasium. construe:
⁊ optimos quõqͦ epheboꝵ in lupanarib po¬
nere. eosq qui erant ierosolunis antioch¬
cheuos scrib̾e.S hoc impii ⁊ nõ sacerdo¬
tis iasonis nephariũ ⁊ ĩauditũ sceli .s.
ultio diuina consecuta ẽ. In leges quippe.
diumas impie agere : non cedit impune. ꝙ
regionem. ⁊ menelaus quidam de tribu ben¬
iamin sacerdotium optunuit. Uerum huius
menelai factione onras pius pontifexdo¬
lo ꝑemptꝰ est: ꝑ quendam regis suffectum
andronicum. Et non multopꝰ menelaus
infẽlicem exalauit auimam. Lsimacus
quoq iam multo templi auro exportato:
plebeio concursu secꝰ erariũ lapidatꝰ ĩt̾ut¬

Expanded text:
 Jason eripere sacerdotium cupiens, coepit Judaicae legis jura non in occulto violare, sed palam omnibus destruere, quasi sacerdotium quod affectabat aliter quam scelere consequi non valeret. Ausus est enim sub ipsa templi arce gymnasium construere, et optimos quosque Epheborum in lupanaribus ponere, eosque qui erant Jerosolymis, Antiochenos scribere. Sed hoc impii, et non sacerdotis Jasonis nefarium et inauditum scelus ultio divina consecuta est. In leges quippe divinas impie agere non cedit impune; unregionem, et Menelaus quidam de tribu Benjamin sacerdotium obtinuit. Unde hujus Menelai factione Onias pius pontifex interemptus est per quemdam regis suffectum Andronicum, et non multo post Menelaus cubitorum infelicem exhalavit animam. Lysimachus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concursu secus aerarium lapidatu
Abbreviated transcription (Latin):
mo quod iuibente cerere angiuũ portatꝰ alis: indigen¬
tib t̾ris frum̃ta uolando concułit. Deminotauro qd
bestia fu̾it inclusa laberintho: quo c̃ intͣssent homines
inextͥtabili errore inde exire non pot̾ant. De centauri:
quod equoꝵ hominumq fu̾it nata coniuncta. de tri¬
cerbo: quod sit tͥceps inferoꝵ canis. Defriro cielle eius
sorore: quod uecti ariete uiolau̾int. De gorgone quod
fuit crinita serpentib. ⁊ aspicientes se conĩtebat ĩ la¬
pides. De bellorofonte quod equo penius uolantt sit ue¬
ctus: qui equus pegasus dictus e. De amphione. quod ꝙ¬
thare suauitate lapides mulserit & atrarerit. Re fi¬
bro dedalo ⁊ eiꝰ fillo ycaro: quod sibi aptatis penius uo¬
lau̾unt. De edipo quod monstrũ quoddam quod spi¬
ga dicebat᷑. humanta facie quadrupes. soluta qie ab
oillo p̃poni solebat uelut insolubili questione suo
p̃cipitio ꝑire cõpulerit. De antheo quen necauit
hercules. quod filius fu̾it t̾re. ꝑꝑ quod cadens in t̾rã

Expanded text:
mo, quod jubente Cerere, anguibus portatus alitibus, indigentibus terris frumenta volando contulerit: de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho; quo cum intrassent homines, inextricabili errore, inde exire non poterant: de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura conjuncta: de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis: de Phryxo et Helle ejus sorore, quod vecti ariete volaverint: de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus, et aspicientes convertebat in lpides: de Bellerophonte, quod equo pennis volante sit vectus, qui equus Pegasus dictus est: de Amphione, quod citharae suavitate lapides mulserit et attraxerit: de fabro Daedalo, et ejus Icaro filio, quod sibi coaptatis pennis volaverint: de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi solebat velut insolubili quaestione, suo praecipitio perire compulerit: de Antaeo, quem necavit Hercules, quod filius Terrae fuerit, propter quod cadens in terram
Abbreviated transcription (Latin):
olim ninus. qui bellum finitinis infe¬
rens regib om̃s asie popłos p̃t indoꝰ ͥ
subiugauit: & annis in ea qͥnqͣginta regnaũ. Quibꝰ¬
ȩxactis. decessit relicto adhuc ĩ pubere fibo nina no
mine ⁊ uxore semiramiae. Q̃ nec ĩ mat᷑o puero¬
imꝑiũ ausa tͣadere. nec tp̃a palam tͣctare. tot ac tãtis
gentib uix pacient̾ uni uiro. ne dum femiine pi¬
ritis: simulat se ꝓ uxore nini filiũ. ꝓ femina pu¬
erũ. Nam et stat᷑a ut̾q medo̾cris et uox eque gͣcił.
et liniam̃toꝵ qͣlitas matͥ ac filio simił erat bc hi
uideret᷑: eod̃ ornatu et populum uestiri iubet.¬

Expanded text:
olim Ninus, qui bellum finitimis inferens regibus, omnes Asiae populos preter Indos sibi subjugavit, et annis in ea 50 regnavit. Quibet ipse decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium, pro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter gracilis et liniamentorum qualitas matri ac filio similis. Igitur bvideretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑ ħ ad pt̾is gra̾m redire mieret᷑. S uir dõ
dilectꝰ arriano epõ uenientiex þauit ut debu¬
it. esꝰq ase ꝑfidiam diguis inq̾ratid̾ib reppulit:
quia .isi ext̾uis iacebat ligatꝰ. ap̃ se tñ in magna
m̃tis culmine stabat securꝰ ad se itaq reu̾so ep̃o

Expanded text:
vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
sure c̃ ꝓpͥi poplĩ cede ⁊ uuln̾atoe un p̃ualuit reme¬
are. Sitituit p̃tea stepħni ꝑsam sacellarũ siuim.
uirũ cruolẽ ac pessimũ ꝗ ples rei publice pͥncipos
guit̾ affligebat. qͥ mnatrẽ ip̃iꝰ augti anastasir̃
absente eo p̃supsit abenis more puellari flagel¬
lare. Eres maxꝰ fec eũ exosũ cctis pͥncipib. ⁊ dome¬
sticis suis. Insurrex gͦ aduisꝰ eũ lcontiꝰ patci ꝯfi
ꝯspirante soc gallinico patͥarcha. ⁊ carcerib re¬
seratis solutisq mltis retrusis qͥ asex ł octo an
eis eruit in forũ. morq itiuañ narib ampii¬
tatis ap er sonam exilio relegauit. Dem pfaioꝵ¬

Expanded text:
surae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeterea Stephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallinico patriacha, et carceribus reseratis, solutisque multis retrusis, qui sex vel octo anneis, exivit in forum, moxque Justinianum naribus amputatis ad Cersonam exsilio relegavit; dei
Abbreviated transcription (Latin):
n̾abłis papa ggorꝰ ex hac luce migͣuit. Ciiꝰ
in loc̃ ad aplatꝰ officiũ sabinꝰ ẽ orduratus.
⁊ sabino: subrogatꝰ e bonifaciꝰ t̾ciꝰ. ⁊ bonifa¬
cio t̾cio: bonifaciꝰ qͣrtꝰ. Qͦ rogante statuit
memoratꝰ auguitꝰ sedem romane eccłe cap̃¬

Expanded text:
nerabilis papa Gregorius ex hac luce migravit. Cujus in locum ad apostolatus officium Sabinus est ordinatus, et Sabino subrogatus est Bonifacius tertius, et Bonifacio tertio Bonifacius quartus. Quo rogante statuit memoratus Augustus sedem Romanae et ap
Abbreviated transcription (Latin):
genicͥtis marie ⁊ oĩi martir que pancheon antiqͥ¬
tus uocabat᷑. aeris regłis dico eooꝑuit. Qͥb patͣtis
statuit remeare recrorsũ. Igͥ arona dig̾ssus.
ad siciliam nauigauit. Quo c̃ quadam die secreciꝰ
in balneum lauaret᷑ a suis int̾ficit᷑. Post cuiꝰ Sces¬
sum milites assumentes mezentiũ quendam ar¬
menium sibi cauerunt imꝑatorem. S ñ post
młtos dies ꝯstancinꝰ ꝯstanti augti defuncti filius
c̃ mlt̃o ilnd ueniens nauigio ⁊ imꝑralẽ purpͣã
sumpsic .⁊ mezantiũ c̃ int̾fectorib patͥs sui mor

Expanded text:
icis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum interfectoribus patris sui mo
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Post ħ au̾ mauriciꝰ augustꝰ in hostili t̾ra
positꝰ cũ milites suos ferro rapinis abstinere
compelłet. nͨ tñ eis ꝯsueta stipendra largiret᷑
Phocam rogare ceꝑunt. ut imꝑii regim̃ suꝑ
eos acciꝑet. Qͥb sepe noi̾atꝰ phocas obandiens
regalem purpuram sũpsit. Qͦd audiens mauͤ¬
riciꝰ aio̾ dissolutꝰ reb adu̾sum se fluentibus
cesit. ⁊ in qͣdai siluã mari ꝯtiguã fug̾. In qͣ¬

Expanded text:
e. Post haec autem Mauritius Augustus, in hostili terra positus, cum milites suos ferro et rapinis abstinere compelleret, nec tamen eis consueta stipendia largiretur, Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritius animo dissolutus, rebus adversum se fluctuantibus cessit, et in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ystiniauos itaq pri suo succadeus in regno anno
incarnatiõis diuine. dc xxui. imꝑauit annis .x..
Hic cumi esset quasi annoz.xui. puerili usũ tem̃itate
pacẽ ꝙͣ pat̾ eiꝰ c̃ abimelech arabũ pͥncipe fixat. soluit.¬
& pacẽ c̃ burgarib nera ꝑt̾lans ea q̃ apat̾ suo ordura¬
bilit̾ fu̾ant facta. Remou̾ ⁊̃ amare mardiata

Expanded text:
itaque patri suo succedens in regno, anno Incarnationis divinae 696, imperavit annis decem. Hic cum esset quasi annorum sexdecim puerili usus temeritate, pacem quam pater ejus cum Abimelech Arabum principe fixerat, solvit, pacem cum Bulgaribus perturbans et ea quae a patre suo ordinabiliter fuerant fac
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝙ. enropam uehem̃t̾ auares uastauerant.
cep̃ damascũ. ⁊ d̾uastauit ierosolimam. ⁊ ue¬
nerabilia loca q̃ erant mea ꝯflaguit. ⁊ po¬
płoꝵ copias captuauit. una cum patͥ archꝰ
inꝑsidem adportauit. Sepulcri uero domicinci

Expanded text:
t. cepit Damascum, et vastavit Jerosolymam, et venerabilia loca, quae erant in ea, conflagravit, et populorum copias captivavit una cum patriarcha in Persidem asportavit. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pfatꝰ rer sigebtꝰ elotharii regis francoꝵ. fillꝰ est
oecisus. Cuiꝰ regnum childeb̾tꝰ filꝰ eł cũ matre
Et nõ młtosꝰ guntrannꝰ chilꝑici germanꝰ.xx.u.¬
regni sui anno defunctꝰ ẽ. Qͥ regñ suuĩ reliqͥt
decessit. duos sibi reliques heredes filios sub tute¬
theodebtꝰ erat rognũ auitłioꝵ regebat: i theodericꝰ

Expanded text:
fatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus defunctus est. Qui regnum suum reliquit decessit duos sibi relinquens haeredes filios. QuorTheobertus era
Abbreviated transcription (Latin):
latuit annos. s nuꝑ meis dõ uolente uenit ĩ ma¬
nib. Ciiiꝰ auccoritas uon est friuola ł mepta. s¬
aucentica ẜabil i robta. P inde codicemistũ tͥ m̾ito
oadela nobił comitissima dicaui. quamꝰ mediocͥter
lit̾is eruditã c̾e ñ ambigo ad delimend̃ auimũ tuũ
⁊ ad accuendã fidẽ pectous tui sꝑans ꝙ noĩs tui mo¬
num̃tũ hac ũ possit oaci̾e occasioe̾ non mediocͥt̾ insig¬
tores fidĩ catholice. hs rectores ciuitatis dĩ. ꝑdu̾sas

Expanded text:
olente venit in manibus. Cujus auctoritas non est frivola vel inepta, seautentica, probabilis et robusta. Proinde codicem istum tibi merito, o Adela nobilis comitissa, dicavi, quam non mediocriter litteris cruditam esse non ambigo, ad deliniondum animum tuum et ad acuendam fidem pectoris tui, sperans quod nominis tui monimentum hac etiam possit occasione non mediocriter insigtores fidei catholicae, habes rectores civitatis Dei per divisas
Abbreviated transcription (Latin):
manis. ita ut ĩ urbe regia itino mãdarent dicentes
qr meliꝰ erat romanis gochis suire ꝙͣ. g̃tis. uͥ narses
ꝯmotꝰ ĩꝑator longinũ pfectũ sinĩ narsecis loco
substituit. S ⁊ augta sophia hanc uarseci man¬
dauit ꝯcumeliã. ut ꝯstantinopolĩ remearet. ⁊¬
cum puelł suis ingeinto feminar lanarũ pensa
diuidẽt. ad q̃ u̾ba nerses dt respondise. Talem se
apolim secedens: Tongobardis mandauit. ut pauꝑtinͣ
unnonie rura q̃ maolebant Ssererent ⁊ ad italie ferti¬
i solũ possidend̾ ꝯfluerent. Qd̃ audieus albom rex

Expanded text:
manis, ita ut in urbem regiam Justino mandarent dicentes quod melius erat Romanis Gothis servire quam Graecis, ubi Narses commotus imperator, Longinum praefectum suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse eam se apolim secedens Longobardis mandavit, ut paupertina Pannoniae rura, quae incolebant, desererent, et ad Italiae fertile solum possidendum confluere
Abbreviated transcription (Latin):
onstantinꝰ gͦ constantis filiꝰ post patͥs int̾itũ
cius optinens imꝑium ano incarnatois x.d.c. lxxx.
imꝑauit annis .xui. Hic fuit uir fide catholicus¬
⁊ modestꝰ. Sapienti qͦ usꝰ ꝯsilio. c̃ arabib qͥ damascum
ĩ habitabat. ⁊ c̃ burgarib pacem firmissimã fixit.

Expanded text:
interitum, ejus obtinens imperium anno Incarnationis Christi 680, imperavit annis sexdecim. Hic fuit vir fide catholicus, modestus. Sapienti quoque usus consilio, cum Arabibus qui Damascum inhabitabant, et cum Bulgaribus pacem firmissimam fixit;
Abbreviated transcription (Latin):
nebat auctͥoritate. s hystor iogͣfꝰ qͥsq uulgi tm̃ opi¬
nionẽ suo ponebat incodice. ꝙ ex lectiõib q̃ in ex¬
altatione sc̃e crucis ꝑ uniu̾sas fere legunt᷑ eccłas
tib lucide liquet. Prefatꝰ aũ anastastꝰ suis temꝑi¬
b ea q̃ ing̾ca ꝯtinebant᷑ hẏstorra ab octouiano au¬
gto usq ad nuchaelẽ qͥ incephoro successit. rõabili
ꝓsecutꝰ oro̾c latino tͣnstulit eloqͥo. in qͦ oꝑe nob̃ mł¬
ta q̃ hactenꝰ uesciebamꝰ aꝑuit. ibiq de muhanet

Expanded text:
nebat auctoritate, sed historiographus quisque vulgi tantum opinionem suo ponebat in codice; quod ex lectionibus quae in exaltatione sanctae crucis per universas fere leguntur ecclestibus lucide liquet. Praefatus autem Anastasius suis temporibus ea quae in Greca continebantur historia ab Octaviano Augusto usque ad Michaelem, qui Nicephoro successit, rationabili prosecutus oratione, Latino transtulit eloquio; in quo opere nobis multa quae hactenus nesciebamus aperuit, ibique de Muhamet
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad arimainũ effugau̾.: Iñ młtis dieb int̾¬
iectis. ap̃ rauennam inclusũ ĩ deditionẽ suscepit.
eumq c̃ uxore sua ⁊ opib palacii ꝯstantinopo¬
lim deportaũ. Sic q stimianꝰ orthodoxꝰ augͥtꝰ pͥ¬
ui temporis int̾uallo de duab ualidis gentib ꝑ
man belisaru ducis ĩcliti nobilit̾ tͥumphaũ. forro
pꝰ belisaru discessũ gothi qͥ tuspadum. ⁊ ĩ liguria
ꝯsistebant. contͣ romanos rebellantes. totilam qui

Expanded text:
usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Romanos rebellantes Totilam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semet ip̃m diguatꝰ accedere ẽ. ad regeni ꝓ stratũ
Quem de t̾ra leuauit: i de suis actib mẽp̾auit atq
in pancis sermonib cuncta q̃ illi erant uentun a¬
enunciauit dicens. Multa mala facis. mlta fecili.
iam aliquͥ abiniqͥtate compescere. Et quid rouiã
ingssurꝰ es. mare tͣnsiturꝰ. nouem annis regna¬
minꝰ crudeł fuit. Nam nõ młtopꝰ dum mare trã
sicus siciliam depopłatus fuis .⁊ inde reu̾sus ro¬
man obsidione cixis atq cepiss tota ferme
nocte suos tub clang̾e p̃cep̃. ut roniami agothiˢ
sese quib c̃q modis occułent. Capta e gͥ roma a p̃¬
fatato toila rege anno itimani angti. xxi. Q uod

Expanded text:
per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnaminus crudelis fuit. Cum non multum siens, Siciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato To
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Scł uulth. ruderich. ⁊ blidmm. ũ añ uri dei
ocłos ip̃n eẽ regen totilam simulantes eiꝰ lati obãbu¬
bilarent. Cui alia qͦ obseqͥa atq spatharios p̃buit.
ũtã ex end̾ obseqͥis qͣ ex purpureis uestib rex eẽ
seqñtiũ freqn̾tia comitat᷑ fuiss monastium fuissi
uig̾lsui. uir dĩ eminꝰ sedebat. Que uenientem
ꝯspitiens. cum iam ab eo audiri potuiss clamauit
dicens. Pone fili pone: ħꝙ portas non est tuum.
Quod rigo audiens ĩ t̾ram cecidit. ⁊ quia tanto
uiro illudere p̃sumpsis expauit. Om̃sq qui c̃
eo ad dĩ hominem ueniebant terre ꝯft̾uati sunt
Surgĩtes autem ad eum ꝓpincare mi nime p̃¬
sumpiser. s ad suũ regẽ reu̾ersi nunciaueruns.
trepidi inquanta uelocitate fuerant depre
hensi. T unc ꝑ se id̾ cotila ad dei hominen accessit.
⁊ uem cuinꝰ longe sedutem cerueret. non aususad¬
eĩ accedẽ sese int̾ram dedit. Cui cum uir di bis
non auderet. Beuedictꝰ iħu xͥ domini fam ulus

Expanded text:
misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse sequentum frequentia comitatingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem nspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velhensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis non auderet, benedictus Ihesu Christi domini famulus
Abbreviated transcription (Latin):
apolim obsed̾. ⁊ expugnaũ ⁊ expoliau̾̃. Q d ex ita¬
d̾stinaũ. S postͣ uitigis campanam est ingress.
⁊ rex ab ex̾citu ẽ c̾atꝰ. expettoe̾ soluit. uretro
remeauit. Tc̃ sp̃to theodoado ⁊ pͥma ꝯiuge re¬
tͥmonio uinx̾. S dũ nouis nuptus delectat᷑. belisa¬
rẜꝰ romam ingredit᷑. ⁊c̃ gaudio suscipit᷑. ꝯfetĩ ꝙͦ

Expanded text:
exspoliavit. Quod ubi rex Itadestinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et retro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge retrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque
Abbreviated transcription (Latin):
dieb .xi. Iste d̾ młtis gentib tumphaũ. Nam se¬
ptimo imꝑii eiꝰ anno facta sunt iurandalica
bellica. ⁊ recepit belisariꝰ affricam. Et fauẽte
do eo ꝑrexit. magna cełitate. ⁊ ead̃ infideles uuã¬
dalos suꝑauit felicitate ⁊ totam tandẽ affricã¬
ad antiquum rei publice corpꝰ reuocauit..
Rex qͥppe uuandoloꝵ gelimer. cum impetum ge¬
belisarui ferre nequiret. ad maurusios fugit.
S eum ibi belisariꝰ celerit̾ insecutus ꝯprehendit.
⁊i argentea uinctũ cathena secum adduxit. ⁊
de eo ꝯstantinopolim tͥumphauit. Et ñ młtopꝰ

Expanded text:
decim. Iste de multis gentibus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavit, et totam tandem Africaad antiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli
Abbreviated transcription (Latin):
licꝰ et religiosꝰ. Uñ młtas in ꝯstantino politana
urbe renouaũ ecclas. Hic ⁊ͥ t̾ram ꝑsar̃ intͣuit.
⁊ cos potentissime debellauit. indeq regrediens.
tãtã mole pãe c̃ elefantis młtis addix. ut huma¬
ne cupiditati credet᷑ posse suffice. Ad hunc p̃tea¬

Expanded text:
licus et religiosus. Unde multas in Constantinopolitana urbe renovavit ecclesias. Hic etiam terram Persarum intravit, et eos potentissime debellavit, indeque regrediens tantam molem praedae cum elephantis multis adduxit, ut humanae cupiditati crederetur posse sufficere. Caete
Abbreviated transcription (Latin):
art cupio ꝑstringe. ⁊ mun̾osam libͦr
copiam uno uolumi̾e̾ coartarr uideor
qͥbdam modũ ꝓposite b̾uitatis excessisse.
s audiant queso qͦs b̾uis delectat oro. Breuitatẽ ĩoroe. dem
ctodiendam cẽ ꝯfiteor sicã ꝑmictat. qͥa qͦrdam seusus
hõiũ mag̾ onerat orõ ꝓlira ꝙͣ daceat. Segetẽ. ł nimia
st̾nit ub̾tas. ⁊ ad mat̾itatẽ ñ ꝑuenit minia feꝯditas.

Expanded text:
merosam librorum copiam uno volumine coartare, videor quibusdam modum propositae brevitatis excessisse. Sed audiant queso quos brevis delectat oratio. Brevitatem in oratione custodiendam esse confiteor, si causa permittat, quia quorundam sensus hominum magis honerat oratio prolixa quam doceat. Segetem etiam nimia sternit ubertas, et ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas;
Abbreviated transcription (Latin):
ei ost̃. Dem alarico occurit decimo miliario ab urbe
pictauensi. Ubi ambo ꝯg̾ssi inuicẽ pugnauer̃. S tãd̾¬
ibid alaricꝰ ꝯfoss̃ occidit᷑. ⁊ eiꝰ ex̾citꝰ huc illucq disꝑgit᷑.
Q pat̾ta uictoria in anno illo clodoueꝰ burdegał hiemauit
S recedente hiemali frigore succedente ilnali tꝑe.
ri auferens ad engolisnram ꝓꝑauit. Incꝰ ad uentu murus
urb̾ diuino nucu sponte corruit. ⁊ ad uenienti regi pa¬
tens p̃buit. Inde turonica usq ꝑuenit ad urbem. ybi
dum fessum recaret excitũ. suscep̃ lit̾as anasthasũ ĩ¬
ꝑatoris. quib illũ designabat romane rei publice ꝯ¬
sulem ⁊ augustum. Quod gͣtant̾ suscipiens: statum ꝯ¬

Expanded text:
ei ostendit. Deinde Alarico occurrit decimo milliario ab urbe Pictavensi, ubi ambo congressi invicem pugnaverunt. Sed tand exercitus huc illucque dispergitur. Qua patrata victoria in illo anno Clodoveus Burdegalis hiemavit, sed recedente hiemali rigore, et succedente vernali tempore rici auferens ad Engolismum properavit. In cujus adventu murus urbis divino nutu sponte corruit, et advenienti regi patens iter praebuit. Inde Turonicam pervenit ad urbem, ubi dum fessum recrearet exercitum, suscepit litteras Anastasii imperatoris, quibus illum designabat Romanae reipublicae consulem, et Augustum. Quod gratanter suscipiens, statim c
Abbreviated transcription (Latin):
auudiens nepos p̃sidio nudus dalmacias fug̃ uͥ ipͥuratus
difecit. Augtulo uͦ in rauenna degente. odoacer toci lingoꝵ
rex hñs sec̃ herulos du̾soꝵ q gñtiũ auxiliarios italiam
occupauit. Qui uorestem int̾fec̃ i filiũ eiꝰ cesarẽ augustu¬
lũ de regno pulsũ in lucculano campanie castell a exilii
pera dampnaauit. Sicq hesꝑuĩ romane gentis imꝑium
gustꝰ obtinuit in ħ augtulo dignitatis pͥulegiũ ꝑdi

Expanded text:
audiens Nepos, praesidio nudus ad Dalmatas fugit, ubi et privatus defecit. Augustulo vero in Ravenna degente, Odoacer Totilingorum rex, habens secum Herulos diversarumque auxiliarios gentium, Italiam occupavit. Qui et Orestem interfecit, et filium ejus Augustulum de regno pulsum in Lucullano Campaniae castello exsilii poena damnavit. Sicque Hesperium Romanae gentis regnumgustus obtinuit, in hoc Augustulo dignitatis suae privilegi
Abbreviated transcription (Latin):
nopolim ꝑueniss ⁊ ibi id uir dĩ honorifice ab
citat᷑. roganti ceto lum̃ indulsit. Deniũ impe
tͣtis ꝓ qͥb ierat raueniram remeanit. Ybi se¬
po nominatꝰ tẏrannꝰ thedicꝰ zelo imuidia qua
audierat eũ ab augto honorifice susceptum atq
tractatum. cum comitib eiꝰ cenuit. ⁊ carceris
afflictioe ꝑemit. Simmac̃ qͦ patͥciũ int̾fec̃. S et deba
boeciũ ꝯsularẽ uir̃ sũme prudentie qͥ diałtici
arimeticã atq musicã suo sinoe̾ nobilitau̾at.
⁊ alios libellos elegantissime ꝯposuerat id̃ tyrã¬
nꝰ exilii pena dampnauit. ⁊ ĩ t̾ritorio medi¬
olanensi iugulari fet. Hac tñ ĩ mane seueri¬
tatis impunitate cheodicꝰ neqͣꝗͣ ẽ gaiusꝰ. Nã
ñ młto pꝰ horribłi ⁊ inopinata morte pollutã
peccis ar̃am exalauit. Quem ĩ qͥdã solitarĩ
ap̃ liꝑbã manens insulam corꝑeis occłis udit
in ollam uulcani d̾ mergi. uͥ mare sĩcut cac¬

Expanded text:
nopolim pervenisset, et ibidem vir Dei honorifice ab citatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum veam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus ejus tenuit, et carceris afflictione peremit, Symmachum quoque patricium interfecit. Sed et Boetium consularem virum summae prudentiae, qui dialecticam arithmeticam, atque musicam suo sermone nobilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut ca
Abbreviated transcription (Latin):
Reliqͥ uͦ fr̃s chidb̃tꝰ atq clotariꝰ gochinar̃ apud
augtidunũ obsidentes intfecer. ⁊ totã burgun¬
diam insuam potestatem redegerunt. Hood̾icꝰ
autẽ memorati regis clodouei filiꝰ maior c̃ fr̾esuo
clotario. ⁊ filio theodeb̾to thoringoꝵ fines ing̾dit᷑.¬
pocestatẽ. Clotariꝰ uͦ inde rediens radegundẽ ber¬
tͥarii regis filiam herm̃fredi neptẽ sec̃ addux̾.¬
cpamo ⁊ eam sͥ legitimo mat̾monio coplaũ. S illa post
tempꝰ modic̃ relita maritali thero intra picta¬
uensem urbem uestemt suscep̃ uestem religio¬
sam inqͣ ꝑseu̾ans cͣsũ uite laudabilit̾ ꝯsũmaũ.
Puro memorati regis ceodorici filiꝰ noĩe theo¬
suꝑstite italiam penetͣuit. ⁊ eam ab alpib usq
Et dum inde rediret. ducem ex̾citꝰ sui nomine
bucellenum ad ꝑuabendam sicilram. i reliqua
italie loca que non adierat dereliquit. S
et it m memorati fr̾s childeb̾tꝰ atq clotariꝰ
agallia ꝓdeuntes hispantam int̾uer. Quã gra¬

Expanded text:
Reliqui vero Childebertus atque Clotarius Gotmarum apud Augustodunum obsidentes interfecerunt, et totam Burgundiam in suam potestatem redegerunt. Theodericus autem memorati Clodovei filius major cum fratre suo Clotario, et filio Theoberto Thuringorum fines ingreditur, etpotestatem. Clotarius vero inde rediens Radegundem Bertarii regis filiam, Hermenfridi neptem, secum abduxit, et eam sibi legitimo matrimonio copulavit. Sed illa post tempus modicum relicto maritali toro intra Pictavensem urbem vestem suscepit religiosam, in qua perseverans, cursum vitae laudabiliter consummavit. Porro memorati Theoderici filius, nomine Theosuperstite Italiam penetravit, et eam ab Alpibus usque am fecit. Et dum inde rediret, ducem exercitus sui nomine Bucellenum, ad pervadendam Siciliam et reliqua Italiae loca, quae non adierat, dereliquit. Sed et iterum memorati fratres, Childebertus ac Clotarius, a Gallia prodeuntes. Hispaniam intraverunt; quam gra
Abbreviated transcription (Latin):
adõ sibi collatis regalem ibi̾dem eccłam edificauit. qua
scis aplis petro ii paulo ꝯset̾ri pcep̃. Postea uͦ industa
filii sui thedici lemouicenses. rucenos. cadurcos. au̾nos.
necñ areliquas aqͥtanie ge seu ꝓuincias arodans fiuiuo
usꝙ id ligeris alueũ. uitem apirencis montib usꝙ
adocceanũ. cotũ uidł alariai regñ suo copłaũ regno¬
Amalaricꝰ qͦ alarici filtꝰ ei cessit inuitꝰ.⁊ ab aqͥtana ĩ
hispaniam migͣuit. Igͥ gochis arrianis ab aqͥtamia pu¬
lsis. franci catholici ipãm meliori regłam religioi̾s ⁊ fi¬
d̾i ꝯtinuo repleuer. His rex cledoueꝰ dõ fauente.
pattis. ⁊ longe lateq francoꝵ rogno dilatato. obut
anno regnisui tͥcesimo. etatis uͦ sue qͣdragesimo.u.
relinquens. iiͦi. filios reguiherõdes. Qͥ patͥ succeden¬

Expanded text:
s regalem ibidem ecclesiam aedificavit, quam sanctis apostolis Petro et Paulo consecrari praecepit. Postea vero industria filii sui Theoderici Lemovicenses, Rutenos, Cadurcos, Avernos, necnon et reliquas Aquitaniae gentes seu provincias a Rhodano fluvio usque ad Ligeris alveum, et item a Pyrenaeis montibus usque ad Oceanum totum, videlicet Alarici regnum, suo copulavit regno. Almaricus quoque Alarici filius ei cessit invitus, et ab Aquitania in Hispaniam migravit. Igitur Gothis Arianis ab Aquitania pulsis, Franci catholici ipsam melioris regula religionis et fidei continuo repleverunt. His rex Clodoveus, Deo favente, patratis, et longe lateque Francorum regno dilatato, obiit anno regni sui tricesimo, aetatis vero suae quadragesimo quinto, relinquens quatuor filios regni sui haeredes. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitissimꝰ. Porro langobardis adhuc inpannonia
consistentib preerat alboir filiꝰ aldom. qͥ nõ
młto pꝰ ipsam langobardoꝵ gentem in italram
rege eoꝵ fedꝰ firmisimũ stabiliuit. Qui etiam
dum defic̾e̾t uistinum suum ex sorore nepotẽ
sibi designauit successorẽ.

Expanded text:
s. Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus filius Aldoini, qui non multo post ipsam Longobardorum gentem in Italiam rege eorum foedus firmissimum stabilivit. Qui etiam dum deficeret, Justinianum suum ex sorore nepotem sibi designavit successorem.
Abbreviated transcription (Latin):
dilatari francoꝵ ⁊ p̾fatꝰ rex clodoneꝰ childici filiꝰ. a baͣto re¬
migio remoꝵ archiep̾o tali occasoe̾ uoluit baptitari..
dam inte. ⁊in tuobaptitabor noie. Quod c̃ dixiss alenran¬
Tunc arcersito scõ remigio ep̃o. qͥ dõ nouerat fidelic̾ ãdĩ¬
pleuit ub aptizatꝰ ẽ. c̃ gñte sua regni sui tintio.xu. Por

Expanded text:
dilatari Francorum, et praefatus rex Clodoveus Childerici filius a beato Remigio Remorum archiepiscopo tali occasione voluit baptizari. dam in te, et baptizabor in nomine tuo. Quod cum dixisset AlemanTunc accersito sancto Remigio episcopo, quae Deo voverat fideliter adimplevit, et baptizatus est cum gente sua, regni sui anno decimo
Abbreviated transcription (Latin):
thos. alanos. uandalos atq burgundiones in arma
sollicitans gallias bello pulsare cep̃. sꝑans sub hac ne¬
cĩtate memorato eucherio filio suo posse romañ roa
imꝑium tͥdẽ. Qd̃ uͥ imꝑatori honorio patefactũ ẽ: uissit
illum intͥfici. Occisꝰ quoq in ill dieb eucheriꝰ filiꝰ eiꝰ.¬

Expanded text:
thos, Alanos, Vandalos, atque Burgundiones in arma sollicitans Gallias bello pulsare coepit, sperans sub hac necessitate Eleutherio filio suo posse Romanum imperium tradere. Quod ubi imperatori Honorio patefactum est, jussit eum interfici. Occisus est quoque in illis diebus Eleutherius filius e
Abbreviated transcription (Latin):
copiis ad dioclecianũ refugit. aquo arroganti¬
ssime exceptꝰ ẽ ita ut ꝑ aliquot milia passiũ
gii fastꝰ rubigine ariem mentis expediit. Ita¬
q mox ꝑ illiric̃ ⁊ mesiã ũdiq copias ꝯt̾xit. ra¬
ptũq in hostẽ reu̾sꝰ nar seũ magnis copis ui¬
ribq suꝑauit. extinctis q ꝑsar copiis ip̃o¬
q narseo in fugã acto castͥ eiꝰ iuasit. uxores.
sorpres. lib̾osq cep.ĩ mensamq uĩ gate ꝑsice
diripuit. captiuosq qͣ plurimos ꝑsar nobili¬
ũ abdux̃. ⁊ reu̾s ĩ mesopotamrã adiclecioano
płimo hanore susceptꝰ ÷. Int̾ea uͦ dirꝰ ꝑsecuti¬

Expanded text:
copiis ad Diocletianum refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum gii fastus rubigine, aciem mentis expediit. Itaque mox per Illyricum et Moesiam undique copias contraxit, raptimque in hostem reuersus Narseum magnis consiliis uiribusque superauit. extinotia Persarum copiis ipsoque Narseo in fugam aoto, castra eius innasit, uxores sorores liberosque cepit, immensam uim gazae Persicae diripuit, captiuos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. reueraus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore suscept
Abbreviated transcription (Latin):
ligueis applicantes assauert. Dend̃ iustimanus
ad huc magna crudlitate misit ittri aliũ stolũ
iubens arari. ⁊ ad pauimentũ illidi totã cunta¬
cẽ. Quod audientes hoies illiꝰ ꝓuincie asupser̃ philipi¬
cũ qͥ illic exulabit᷑ umꝑatorẽ creauer̃. Dem̃ phili

Expanded text:
verubus applicantes assaverunt. Deinde Justinianus adhuc magna crudelitate misit iterum alium stolum, jubens arari, et ad pavimentum illidi totam civitatem. Quod audientes homines illius provinciae assumpserunt Philippicum, qui illic exsulabat, et imperatorem c
Abbreviated transcription (Latin):
lem demq ciuiũ młtitudinẽ int̾fec. Statuit¬
naues qͥs hr̃e potuit. dromones seł tͥeres scaphas. chi¬
meras. i liutres. usq ad chelandria eo destinau̾. p̃cipi¬
ens õs ibi ĩ habitantes int̾fici aminore usq ad ma¬
rimũ. Q uo c̃ ꝑuenissent mauriciꝰ patͥciꝰ. ihelias

Expanded text:
ium multitudinem interfecit. Statuitnaves quas habere potuit, dromones, scilicet trieres, scaphas, chimaeras, et linthres usque ad Chelandriam eas destinavit, praecipiens omnes ibidem habitantes interfici a minimo usque ad maximum. Quo cum pervenissen
Abbreviated transcription (Latin):
nili etate fu̾idꝰ .⁊ adbelli ctamina satis ꝓmptꝰ alimi
sui agelmũdi necẽ ulcisai cupiens ĩ uulgares ar ma
ꝯu̾̃tit. Primoq mox p̃lio ꝯmisso langobardi hostibꝰ
t̾ga daintes ad cast᷑ refuguĩt. T̃tinc tex lanussio esta
ꝯspiciens eleuata altiꝰ uoce oĩ ex̾citui clamare cep̃.
ante occłos dedecꝰ.: qͣmͦi coꝵ regem hostes iugula¬
uert. ꝙͣ miserabilit̾ ełꝰ natã qͣm sibi reginã op¬
tau̾ant: captuã abduxert̾. Post̾mo hortat᷑ ut se
fuosq arma defend̾ent meliꝰ eẽ dicens inbello aĩã
pon̾e: quam ut uilia mançipia hostium ludibͥis

Expanded text:
nili aetate fervidus et ad belli certamina satis prumptus, alumni sui Agelmundi necem ulcisci cupiens, in Vulgares arma convertit. Primoque mox proelio commisso, Langobardi hostibus terga dantes, ad castra refugiunt. Tunc rex Lamissio ista conspiciens, elevata altius voce, omni exercitui clamare coepitante oculos dedecus, quomodo eorum regem hostes iugulaverint, quam miserabiliter eius natam, quam sibi reginam optaverant, captivam abduxerint. Postremo hortatur, ut se suosque armis defenderent, melius esse dicens, in bello animam ponere quam ut vilia mancipia hostium ludibriis
Abbreviated transcription (Latin):
postulauer̃. Illaq respõd̾it se ilł uictoriã dat᷑m qͦs
pͥmũ oriente sole ꝯspexiss. Tunc accessisse galinã
ad freã urorẽ godan ⁊ uuinił inctoriã postulasse
freãq ꝯsiliũ dedisse ũ uumiloꝵ mulieres gͥ faciẽ¬
neq pͥmo c̃ uiris adee̾nt seseq ad uodẽ nidẽdas
Q uisunt isti longobardi: tunc fream subiũ¬
.risse. ut quibus nomen tribuerat: uictoriã
ꝯdonaret. Sicq uumił uuodã uictoriam

Expanded text:
postulaverint, illeque responderit, se illis victoriam daturum quos primum oriente sole conspexisset. Tunc accessisse Gambara ad Fream, uxorem Godan; et Winnilis victoriam postulasse, Freaque consilium dedisse, ut Winnilorum mulieres neque primo cum viris adessent, seseque a Wodan videndas Qui sunt isti Langobardi? Tunc Fream subjunxisse, ut quibus nomen tribuerat, victoriam condonaret; sicque Winilis Wodan victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
uulos enixa: beliꝰ oĩb mat̾ crudelior in pis¬
cuiã ꝓiec̃ necandos. ħ sicui impossibile uidetur
relegat hystorias uetm. ⁊ ĩueniet ñ solũ.x.ii.
agelmudꝰ ap̃ egiptios dũ it carpet ad eandem
piscinã deueniret. Qͥ c̃ eqͦ retento misandos
infantulos miraret᷑. hastaq ꝙͣ manu gebat
na leuari p̃cep̃ atq mitͥci tͣditũ oẽ c̃studio
cosissimꝰ extit̾it.. ipꝰ agelmũdi funꝰ regni gub̾nacłã¬

Expanded text:
uerulos enixa, belluis omnibus mater crudelior, in piscinam projecit necandos. Hoc si cui impossibile videtur, relegat historias veterum, et inveniet non solum septem Agelmund, dum iter carperet, ad eandem piscinam deveniret. Qui cum equo retento miserandos infantulos miraretur hastaque, qua manu gerna levari praecepit, atque nutrici traditum omni cum studio cosissimus extiterit