comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽm imo id ÷ dimidia : tota maior ÷ sum mo Siquidẽ duodecim:
uiginti & quatuor dimidia parssit. summa rursum uiginti & quatuor
posita inimo: sit duodecimque ÷ in medio dupla: Sũ ma item mediae.
sum me superioris dupla. bis sex enim duodecim. ita dimidietaitis
& dupli rtitione sociantur. Etfit extimorum limitum & medietatis
una eademq conditio quid qđ medictas deextimis nascitur : Siue
enim summilimitis minorem sum mã cũ imilitimis maiore suma
multiplicauero. seu contra summi limitis maiorem summã cũ imi
litimis minore conculero. multiplicans utraq hac uia nascitur duo decĩ
numerus: Tam enĩbis sex: quã ter quat̃ ni
duo decimfient: Haec eadem distantium
a se duum continuatio unius int̾iectu medi¬
ettitis geometricis &iam probatio reuelatur :
Sint ergo etiam nunc descriptae figurae:
Duas ergo ex aduerso positts lineas: par allele grammas geome¬

Expanded text:
minor est imo, id est dimidia, tota maior est summo, siquidem duodecim minor est imo, id est dimidia, tota maior est summo, siquidem duodecim uiginti et quattuor dimidia pars sit. Summa rursum uiginti quattuor posita in imo sit, duodecim quae est in medio dupla; summa item media summae superioris dupla, bis sex enim duodecim. IMG 1 Ita dimidietatis et dupli ratione sociantur et fit extimorum limitum et medietatis una eademque condicio. Quid quod medietas de extimis nascitur? Siue enim summi limitis minorem summam cum imi limitis maiore summa multiplicauero, seu contra summi limitis maiorem summam cum imi limitis minore summa contulero multiplicans, utraque hac uia nascitur duodecim numerus; tam enim bis sex quam ter quaterni duodecim fient. Haec eadem distantium a se duum continuatio unius interiectu medietatis geometricis etiam probationibus reuelatur. Sint ergo etiam nunc descriptae figurae. Duas ex aduerso positas lineas parallelogrammas geome
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsa mẽbra. quippe cũ eoꝵ sit una conditio: Vnis porro effectis
mẽbris: unũ erit atq idẽ totd̾m IUtitur ꝓbatione arith metica sit ergo¬
descripta trigemina figura q̃ ostendat quatenꝰ siduo diftent ase. una
media continuentur cognata interiectione.
Quadrati qđ pͥncipe loco descriptum est. sit unũ latus in mom̃tis uerbi
causa duob aliud latꝰ in momentis trib hoc supputatũ: fac̃ areã tocius
ꝑfecti quadrati mom̃toꝵ sex. bis enĩ tria sex sunt: Vltimi uero qͣ drati
& distantis primo: sit demũ latus unũ mom̃toꝵ quattuor. aliudlatꝰ
mom̃toꝵ sex: hoc supputtitũ fac̃ areã integri quadrati mom̃toꝵ
uiginti quattuor: quat̾ enĩ sex : uiginti & quatuor sunt: Haec autem
medietas q̃ est induod ecim. & ita adher& ut inpulsa extima qͣdrata
continuatura uideatur cognata. ee. extimis. siquidẽ quota parte

Expanded text:
uniuersa membra, quippe cum eorum sit una condicio; unis porro effectis uniuersa membra, quippe cum eorum sit una condicio; unis porro effectis membris unum erit atque idem totum. Quardescripta trigemina figura quae ostendat quatenus, si duo distent a se, una media continuentur cognata interiectione. Quadrati quod principe loco descriptum est sit unum latus in momentis uerbi causa duobus, aliud latus in momentis tribus; hoc supputatum facit aream totius perfecti quadrati momentorum sex, bis enim tria sex sunt. Vltimi uero quadrati et distantis primo sit demum latus unum momentorum quattuor, aliud latus momentorum sex; hoc supputatum facit aream integri quadrati momentorum uiginti quattuor, quater enim sex uiginti et quattuor sunt. Haec autem medietas quae est in duodecim et ita adhaeret ut impulsa extima quadrata continuatura uideatur, cognata est extimis, siquidem quota parte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta porro corpora sunt solida quȩ extribus constant. longitu¬
dine. latitudine crassitudine prius epipedas hoc ÷ planas figurasq̃
longitudinẽ modo & latitudinem. crassitudine nullam uero
profunditatem habent exponit. quib ait unam sufficere
medietatem. quippe duo distancia medietatem. quippe quo¬
disttincia una media inter iectione continuari habente aliquã
int̃ duo illa distantia cognationẽ sic dicens ICum enĩ extrib
uł numeris uł molib uel ula alia potentia medietas imo ꝑinde¬
quadrat ut sũmitas medio rursumq ut imũ medio. sic medietas
sum mo tunc certe medietas a sum mo & item imo nihil differt:
Rursumq extimis illis ad medietcitis conditionẽ atq ad eiꝰdẽ
parilitatem redactis. medietas quoq extimoꝵ uicem suscipit. fit opinor
ut tota materia una & eadẽ ratione societur: Eoq pacto eadẽ sibi ert̃

Expanded text:
fecta porro corpora sunt solida quae ex tribus constant, longitufecta porro corpora sunt solida quae ex tribus constant, longitudine latitudine crassitudine —, prius epipedas, hoc est planas figuras, quae longitudinem modo et latitudinem, nullam uero profunditatem habent, exponit. Quibus ait unam sufficere medietatem, quippe duo distantia una media interiectione continuari habente aliquam inter duo illa distantia cognationem, sic dicens: «Cum enim ex tribus uel numeris uel molibus uel quadrat ut summitas medio, rursumque ut imum medio, sic medietas summo, tunc certe medietas a summo et item imo nihil differt rursumque extimis illis ad medietatis condicionem atque ad eiusdem parilitatem redactis cum medietas quoque extimorum uicem suscipit, fit, opinor, ut tota materia una et eadem ratione societur eoque pacto eadem sibi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
I destellis ratis &errantib inquarum numero sol etiã constituit᷑ & luna.
II decelo
II deqͥttuor generib animaliũ hoc ÷ celestiũ prȩp&ũ. nantium t̾renorum
UII De ortu generis humani
Ui Cause cur hominum pleriq sint sapientes alii insipientes
x de uisusxi. deimaginibsxii. Laus uidendi xiii. desilua xiiii. detẽpore.
XI Deprimis materus siluestrib & ꝑ pessionib earum.
xii. Dediuersis humorib corporum & flegmate:
xuii Desensibus odorationis & gustattus
xiiii. Decolor uarietate. & conuersione exalio in aliũ q̃que colorib similia st̃:
xuiiii. Depͥncipali uittilis substantiae:
xx deanima & partibus eiꝰ & locis:
xXI De corporis us membris & arartubus:
xxii Denationibus diuersarum gentium.
xxiii. De egritudine corporis.
xxiiii De egritudine animae
xxu Demede la utriusq materiae.
xxui Deuniuerso mundo & omĩb quȩ mundus complectitur.

Expanded text:
V. De stellis ratis et errantibus, in quarum numero sol etiam constV. De stellis ratis et errantibus, in quarum numero sol etiam constVI. De caelo. VII. De quattuor generibus animalium, hoc est caelestium praepetum nantium terrenorum. VIII. De ortu generis humani. IX. Causae cur homines plerique sint sapientes, alii insipientes. X. De uisu. XI. De imaginibus. XII. Laus uidendi. XIII. De silua. XIV. De tempore. XV. De primis materiis siluestribus et perpessionibus earum. XVI. De diuersis humoribus corporum et phlegmate. XVII. De sensibus odorationis et gustatus. XVIII. De colorum uarietate et conuersione ex alio in alium quaeque coloribus similia sunt. XIX. De principali uitalis substantiae. XX. De anima et partibus eius et locis. XXI. De corporis membris et artubus. XXII. De nationibus diuersarum gentium. XXIII. De aegritudine corporis. XXIV. De aegritudine animae. XXV. De medela utriusque materiae. XXVI. De uniuerso mundo et omnibus quae mundus complectitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rosum socrates : timeo & critiae. & hermoerati delegandũ putauit. atq
illi minꝰ iniunctum receperunt Ex qͦ apparet: in hoc libro pͥncipalit̃
illud agi. Contem plationẽ considerationẽq institui non positiue
ꝗ naturtilis illius iusticiae atq aeqͥtatis. quae inscripta instituendis
legib describendisq for mulis tribuit exgenuina moderatione sub¬
stantiam: Per inde quȩ socrates cum de iusticia disserer& qua homines
utuntur: induxit effigiem ciuilis reiꝑ̃. ita: Timeus locrensis ex
pythagorȩ magisterio astronomiȩ quoq discipline ꝑfecte peritus.
eam iusticiã qua diuinũ genus aduersum se utitur in mundi huiꝰ
sensilis & ueluti quadam cõmuni urbȩ acrepublica uoluit inqͥri:
Nunc ordinationes libri: & species reueland& fȩ
Queritur pͥmo degenitura mundi:
II Dehinc de ortu animae.
III Tunc demoderatione siue armonia.
iii Denumeris.

Expanded text:
rosum Socrates, Timaeo et Critiae et Hermocrati delegandum putauit atque rosum Socrates, Timaeo et Critiae et Hermocrati delegandum putauit atque illi munus iniunctum receperunt. Ex quo apparet in hoc libro principaliter illud agi: contemplationem considerationemque institui non positiuae sed naturalis illius iustitiae atque aequitatis, quae inscripta instituendis legibus describendisque formulis tribuit ex genuina moderatione substantiam, perindeque ut Socrates, cum de iustitia dissereret qua homines utuntur, induxit effigiem ciuilis rei publicae, ita Timaeus Locrensis ex Pythagorae magisterio, astronomiae quoque disciplinae perfecte peritus, eam iustitiam qua diuinum genus aduersum se utitur in mundi huius sensilis ueluti quadam communi urbe ac re publica uoluit inquiri. Nunc ordinationes libri et species reuelanda est. I. Quaeritur primo de genitura mundi. II. Dehinc de ortu animae. III. Tunc de modulatione siue harmonia. IV. De numeris.
Abbreviated transcription (Latin):
principali causa sed ex consequenti descenderat: siquidem cum de iusti¬
cia quaeri coeptum fuisset quã definierat thrasimachus orator. eã
eeͥ quae huic prodesset qui plummũ posset: socrates contra docuisset
immo eam potius quae his prodeet qͥminimũ possent: Vt illustriore
uteretur exemplo sieam non unius hominis ingenio sed in urb̾ alicuiꝰ
popłosȩ frequentiaq populari scrutaretur: imaginẽ quandam depixit
urbis. quae iustis morib institutisq regeretur. & conuenienti legib feli¬
citate frueretur Contra quaesi quando degenerasset ab institutis quã
inꝓsꝑa eet. ei ciuitati. quãqi exitiabilis mutatio morũ futura Igitur
cum in illis libris quaesita atq inuenta uideretur e̾e iustitia quae
uersaretur in reb humanis. suꝑ e̾e̾t aut̃ ut naturalis aequitatis fieret in¬
uestigatia. huiꝰ tanti operis effec tum quod ingenio suo diceret hone¬

Expanded text:
principali causa sed ex consequenti descenderat — siquidem cum de iustiprincipali causa sed ex consequenti descenderat — siquidem cum de iustitia quaeri coeptum fuisset quam definierat Thrasymachus orator eam esse quae huic prodesset qui plurimum posset, Socrates contra docuisset immo eam potius quae his prodesset qui minimum possent —, ut illustriore uteretur exemplo, si eam non in unius hominis ingenio sed in urbis alicuius populosae frequentia populari scrutaretur, imaginem quandam depinxit urbis quae iustis moribus institutisque regeretur et conuenienti legibus felicitate frueretur contraque, si quando degenerasset ab institutis, quam improspera esset ei ciuitati quamque exitiabilis mutatio morum futura. Igitur cum in illis libris quaesita atque inuenta uideretur esse iustitia quae uersaretur in rebus humanis, superesset autem ut naturalis aequitatis fieret inuestigatio, huius tanti operis effectum quod ingenio suo diceret one
Abbreviated transcription (Latin):
iubebant᷑ potiora e̾ent quã sustinere mediocre ingenium ualeret.
sola tranlatione contentꝰ ñ fui : ratus obscuri miniminege in lustris
exẽpli simulachrum sine int̾precttione translatũ. in eiusdẽ aut
etiã maioris obscurntitis uitio futurũ. & ea quae mͥ uisa sunt inaliqua
difficultate sic int̾̃pretatussum : utea sola explanarem quae in cognitarum
artium disciplinarumq ignoratione tegerentur: Erat enĩ arrogantis &
uelut ingenus legentium diffidentis. eaquae cõmuni omĩum intelligentiȩ
paterent suꝑ sticiosa int̾rogatione frustra retexere: Deniq depricipio
libri quosimplex narratio continebatur rerũ ante gestarum. & historiae
ueteris recensitio nihil dixi: rationem tamen tocius operis & scriptoris
propositum. & ordinationẽ libri declarandã. e̾e. dixi Nam cũ pͥdie
socrates decẽ libris omibus derep̃. disputtisset. adquẽ tractatum non ex

Expanded text:
iubebantur potiora essent quam sustinere mediocre ingenium ualeret, iubebantur potiora essent quam sustinere mediocre ingenium ualeret, sola translatione contentus non fui, ratus obscuri minimeque illustris exempli simulacrum, sine interpretatione translatum, in eiusdem aut etiam maioris obscuritatis uitio futurum, et ea quae mihi uisa sunt in aliqua difficultate sic interpretatus sum ut ea sola explanarem quae incognitarum artium disciplinarumque ignoratione tegerentur; erat enim arrogantis et uelut ingeniis legentium diffidentis ea quae communi omnium intellegentiae paterent superstitiosa interrogatione frustra retexere. Denique de principio libri quo simplex narratio continebatur rerum ante gestarum et historiae ueteris recensitio nihil dixi, rationem tamen totius operis et scriptoris propositum et ordinationem libri declaranda esse duxi. Nam cum pridie Socrates decem libris omnibus de re publica disputasset, ad quem tractatum non ex
Abbreviated transcription (Latin):
discursib: ratis &errantib cunctis certarũ disciplinarũ artificialib
remediis occurrendum erat arith meticis. astronomicis. geometricis
musicis. quo singulae res domesticis & consanguineis rationibus
explicarentur : Ideoq: his qui in artificadium usu nonferant
tãquã alienigenũ sermonem ignorantib minime probabantur:
Porro aliis qui unam aliquam exdisciplinis ꝑceperant id solum qđ
sciebant recognoscentib probabatur: Caetera: ignorationis obscuro
latebant: Ex quo apparet hoc opus illis prope modum solis elaboratũ
ee acuideri : qui in omĩum fuerant huiꝰ modi scientiarũ usu: atq
exertittitione uersati Quoscum oporter& tantã scientiae claritu¬
dinem cõmunicare cum ceteris. infelicis inuidiae detestabili
restrictione. large beatitudinis fusionem in cõmunicabilẽ poenese
retinuer̃: Ittq qͥa uibentib uob̾ mos erat gerendus. lic& ea quae

Expanded text:
discursibus ratis et errantibus. Cunctis certarum disciplinarum artificialibus discursibus ratis et errantibus. Cunctis certarum disciplinarum artificialibus remediis occurrendum erat, arithmeticis astronomicis geometricis musicis, quo singulae res domesticis et consanguineis rationibus explicarentur ideoque his qui in artificialium usu non fuerant tamquam alienigenum sermonem ignorantibus minime probabantur, porro aliis qui unam aliquam ex disciplinis perceperant id solum quod sciebant recognoscentibus probabatur, cetera ignorationis obscuro latebant. Ex quo apparet hoc opus illis propemodum solis elaboratum esse ac uideri qui in omnium fuerant huius modi scientiarum usu atque exercitatione uersati; quos cum oporteret tantam scientiae claritudinem communicare cum ceteris, infelicis inuidiae detestabili restrictione largae beatitudinis fusionem incommunicabilem penes se retinuerunt. Itaque quia iubentibus uobis mos erat gerendus, licet ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tuto non ut alienigenis sed propriis questionũ probationib: id quod
intractatum uenerat ostenderetur. Illa enĩ demũ certa est ꝓbatio.
q̃ congruis ac cõmodatisq rationib questiones reuelat. ut si demotu
stellarum oriatur aliqua cunctatio. ex ea disciplina q̃ astronomia
dicitur demanet assertio: Sidefidum uarietate & de eo qui exdiũ sis
uocib sonis quae nascitur concentu tractatus habeatur: musicae reme¬
diis cunctatio sopiatur. Et prorsus teneatur id institutum: qđ aꝑͥtis¬
simis medicis usq quaq obseruari sol&. cũ ꝓnatura uulnerum auxilia
medicam̃toꝵ adhibent in medendo: In hoc porro libro cum destuagat᷑
uniuersae rei. om̃iũq eoꝵ quae mundus cõplectit᷑ causa & ratio
praest&ur: necesse fuit multas & uarias existere quaestiones:
Deplanis figuris. desolidis corporib deincorporatione animae uiuifi¬
cantis sensilẽ mundũ. demotu eiꝰ & agittitione ꝑpetua. de stellarũ

Expanded text:
ut non alienigenis sed propriis quaestionum probationibus id quod in tractatum uenerat ostenderetur. Illa enim demum certa est probatio, quae congruis accommodatisque rationibus quaestiones reuelat, ut, si de motu stellarum oriatur aliqua cunctatio, ex ea disciplina quae astronomia dicitur demanet assertio; si de fidium uarietate et de eo qui ex diuersis uocibus sonisque nascitur concentu tractatus habeatur, musicae remediis cunctatio sopiatur, et prorsus teneatur id institutum quod a peritissimis medicis usque quaque obseruari solet, cum pro natura uulnerum auxilia medicamentorum adhibent in medendo. In hoc porro libro cum de statu agatur uniuersae rei omniumque eorum quae mundus complectitur causa et ratio praestetur, necesse fuit multas et uarias existere quaestiones: de planis figuris, de solidis corporibus, de incorporatione animae uiuificantis sensibilem mundum, de motu eius et agitatione perpetua, de stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor. Cum postremi limitis maiore medietate quae est in
uiginti & quattuor sũmanata exqͣt̾ senis cõparauero: creabitur
omĩs substantia t̃tu limitis que ⁊ posita in nonaginta sex Sic duo
extimi solidorum corpoꝵ ducibus medietatib uinciuntur: ut certa
minimeq infitiabilis arithmeticȩ disciplinȩ confirmat auctoratis.¬
testimoniũ p̃bens platoni: haec eadem solidorꝰ duum corporum distantiua
seu duplex medietas. con iungere distancia corpora geo metricis etiam
rationib pro competenti modo sic ostendetur Sed prius quia est ere ac cõ¬
modatumq tractatui: Quid sit hoc qđ cõpebens appellatur. analogia

Expanded text:
quattuor, cum postremi limitis maiore medietate, quae est in quattuor, cum postremi limitis maiore medietate, quae est in uiginti et quattuor, summa nata ex quater senis, comparauero, creabitur omnis substantia tertii limitis, quae est posita in nonaginta sex. Sic duo extimi solidorum corporum duabus medietatibus uinciuntur, ut certa minimeque infitiabilis arithmeticae disciplinae confirmat auctoritastestimonium praebens Platoni. Haec eadem solidorum duum corporum distantiua seu duplex medietas coniungere distantia corpora geometricis etiam rationibus pro competenti modo sic ostenditur. Sed prius, quia est e re accomodatumque tractaui, quid sit hoc quod competens appellatur a nobi
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ solidarum formarũ cognatio: numeroꝵ indicat᷑ corsortio:
Siquidẽ pͥmilimitis sũma: dimidia parssit secundȩ limitis sũmȩ :¬
Nã uiginti qͣt tuor numerꝰ. qͣdraginta octo numeri dimidia pars est
Secunda itẽ : terciae & haet quarti limitis sum mȩ dimidictas :
Aeque retrorsum quoq: postrema terci& dupla Tercia item secunde
dupla : & primae secunda: Atq his medus ducb q̃ int̾duas extimas
formas inseruntur. genitura. ẽ. dehisdẽ extimis Est enĩ primilimitis
medietas in potiore numero id ÷ senario. qui nascitur exmultipli¬
catis sum mis minorib bis tribus Est item nouissimi limitis in
minore numero medietas id ÷ octo: Igitur primilimitis maiorẽ
medietatem cum postremilimitis minore medietate multi plicans:
creo secundi limitis totam in quadraginta & octo numeris positam
substantiam At uero si pͥmi limitis minorem medietatẽ quae est

Expanded text:
Harum solidarum formarum cognatio numerorum indicatur consortio, Harum solidarum formarum cognatio numerorum indicatur consortio, siquidem primi limitis summa dimidia pars sit secundi limitis summae nam uiginti quattuor numerus quadraginta octo numeri dimidia pars est, secunda item tertiae et haec quarti limitis summae dimidietas, aeque retrorsum quoque postrema tertiae dupla, tertia item secundae dupla et primae secunda. Atque his mediis duabus, quae inter duas extimas formas inseruntur, genitura est de isdem extimis; est enim primi limitis medietas in potiore numero, id est senario, qui nascitur ex multiplicatis summis minoribus, bis tribus, est item nouissimi limitis in minore numero medietas, id est octo. Igitur primi limitis maiorem medietatem cum postremi limitis minore medietate multiplicans creo secundi limitis totam in quadraginta et octo numero positam substantiam. At uero si primi limitis minorem medietatem, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
At in his solidis formis propt̾ geminã medietatem geminabur
multiplicatio. ut cum ex duob & trib multiplicatis natꝰ erit
idem senarius iuxta unius interim medietatis rationem: iuxta
alterius quoq medietas quae forte erit in numero quattuor qͣtͣ
sex supputemꝰ: Atq ita sunima om̃is. siue numeri. siue molis. seu
qualitatis. inuiginti & quactuor partibus inueniatur: Etqm̃ mundi
sũmittis id ÷ ignis solidum corpus ęxistens. habet illa tria: longi¬
tudinẽ. latitudinem. soliditatem. sed non ꝑ aequae. siquidẽ in illo
igni plus est claritudinis. aliquanto minꝰ moderati caloris. exiguũ
uero soliditatis: Int̾rae aut̃ globo : plussit soliditatis. aliquantum uͦ
humoris ꝑ exiguum lucis: aeris. & aquae duae medietates: quã ha¬
beant cognationẽ cũ supra memoratis elementis: intellegam us
Descriptio solidarum figurarũ cũ mumeris suis iuxta arithmeticam
disciplinam:

Expanded text:
At in his solidis formis propter geminam medietatem geminabitur At in his solidis formis propter geminam medietatem geminabitur multiplicatio ut, cum ex duobus et tribus multiplicatis natus erit idem senarius iuxta unius interim medietatis rationem, iuxta alterius quoque medietatis, quae forte erit in numero quattuor, quater sex supputemus, atque ita summa omnis siue numeri siue molis seu qualitatis in uiginti et quattuor partibus inueniatur et, quoniam mundi summitas, id est ignis, solidum corpus existens habet illa tria, longitudinem latitudinem soliditatem, sed non peraeque, siquidem in illo igni plus est claritudinis, aliquanto minus moderati caloris, exiguum uero soliditatis, in terrae autem globo plus sit soliditatis, aliquantum uero humoris, perexiguum lucis, aeris et aquae duae medietates quam habeant cognationem cum supra memoratis elementis intellegamus. DESCRIPTIO SOLIDARVM FIGVRARVM CVM NVMERIS SVIS IVXTA ARITHMETICAM DISCIPLINAM
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ & aera : eadem foret inter aera & aquã: Rursum quae int̃
aera & aquã haec eadem in aquae tereq societatem consisteret:
Mundi corpus solidum. ee. dicit & globosum: Huius modi autem
corpora duab medietatib uinciuntur. quatenꝰ ut in effigide
pilȩ. & in illo ambitu: est quippe aliqua longitudo. est & iam
latitudo qͣs dim&im in praesso puncto: in medietate sũmitatis:
adquam mediettitem. undiq ab ambitu aequales lineae porri¬
guntur: Una igitur haec medietas insuꝑficiaesita est: altera
in profundo. adquã punctum illud ꝑuenit sic deprimatur
usq ad altitudinem mediam: Qua decciusa geminis existentib
medietatibus : non ut in planis figuris semel est facienda multi¬
plicatio. sedbis: quippe illic duo latera describebamus: quoꝵ alterũ
in duob momentis. alterum intrib constituebamus Duoq ad
tria multiplicantes: inueniebamus nasci senarium numerum:

Expanded text:
ignem et aera, eadem foret inter aera et aquam, rursum quae inter ignem et aera, eadem foret inter aera et aquam, rursum quae inter aera et aquam, haec eadem in aquae terraeque societate coMundi corpus solidum esse dicit et globosum. Huius modi autem corpora duabus medietatibus uinciuntur, quatenus, ut in effigie pilae, et in illo ambitu; est quippe aliqua longitudo, est etiam latitudo, quas dimetimur impresso puncto in medietate summitatis, ad quam medietatem undique ab ambitu aequales lineae porriguntur. Vna igitur haec medietas in superficie sita est, altera in profundo, ad quam punctum illud peruenit, si deprimatur usque ad altitudinem mediam. Qua de causa geminis existentibus medietatibus non, ut in planis figuris, semel est facienda multiplicatio sed bis; quippe illic duo latera describebamus, quorum alterum in duobus momentis, alterum in tribus constituebamus duoque ad tria multiplicantes inueniebamus nasci senarium numerum.
Abbreviated transcription (Latin):
indirectum latus quod ÷ aa. Ergo quia est ut .ab. lat̾eriuxta se. lat̾sic
.Bxe. trianguldꝵ iuxta. ABT. trianguldꝵ: Sub eadem quippe alti¬
tudine sunt. A littere: ut autem .s .s. latus uuxta .B.A. latus sic
A.B.a. triangulõꝵ iuxta. M.T. trianguldꝵ. sunt enĩ sub eadem hacc
quoq altitudine . A. littere: erit ergo ut .xͦ.a. trianguld̃rs iuxta
au trianguldꝵ sic idem .a.u. trianguld̾rum iuxta. a.s.e. trianguldꝵ.
Duum enimi similium triangulorum inuentum est unũ medium sidest.
corpus longitudinẽ & latitudinem solam. soliditatem uero nullã
suꝑficies una mediettis sufficeret ad semet ipsam uinciendam &
extimas partes Nunc qm̃ soliditate opus erat mundano corpori.
Solida porro numquã una sed duabus medietatib uinciuntur.
ld cuco mundi opifex inter ignẽ terramq aera & aquã inseruit
libratis elementis isdem salubri modo Vtque cognatio ÷ inter

Expanded text:
in directum latus quod est ΑΔ. Ergo ut est ΑΒ latus iuxta ΒΕ latus, sic in directum latus quod est ΑΔ. Ergo ut est ΑΒ latus iuxta ΒΕ latus, sic ΒΔΕΒ triangulum iuxta ΔΒΑΔ triangulum; sub eadem quippe altitudine sunt ΑΔ litterae. Vt autem ΓΒ latus iuxta ΒΔ latus, sic ΔΒΑΔ triangulum iuxta ΑΒΓΑ triangulum; sunt enim sub eadem haec quoque altitudine Α litterae. Erit ergo, ut ΔΒΕΔ triangulum iuxta ΔΒΑΔ triangulum, sic item ΔΒΑΔ triangulum iuxta ΑΒΓΑ triangulum. Durei longitudinem et latitudinem solam, crassitudinem uero nullam um superficies, una medietas sufficeret ad semet ipsam uinciendam et extimas partes. Nunc quoniam soliditate opus erat mundano corpori, solida porro numquam una sed duabus medietatibus uinciuntur, idcirco mundi opifex inter ignem terramque aera et aquam inseruit libratis isdem elementis salubri modo, ut quae cognatio est inter
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta a.t. par allelo grãmũ : sic idem az par allelo grãmũ. iuxta
id quod suꝑ est .s. e. par allelo grãmũ: Inuentũ est ergo unum
medium id ÷ .as. parallelo gramũ : interduo similia parallelo¬
grama qđ fieri debuit: Nihil hominus etiam intriangularibus
formis. medietatis in sertio: consideratur in huiꝰ modi forma:
Propositũ ÷ probare quẽ am modũ triangu¬
loꝵ similium unũ medium cõpetens in¬
uenictur: Sint duo similia triangula
limitata. grecis litteris : unũ : a .s.T̃. alterum: Ab .e. aequis
angulis : uno qui est sub. A.B.T. altero qui ẽ. sub as .e Vbi autẽ
aequales anguli : &iã latera pro cõpetenti erunt: Nã igitur ut ÷¬
As latus iuxta .s.e. latus: sic s̃ .s. latus iuxta .s. a. latus: dico hoꝵ
duum similium triangulorum unũ medium cõpetens inue¬
niri: Sit enim concessum directũ ẽẽ. A.B. latus. s e. lateri erit
etiam T.B. latus in directum .B.a. lateri : & coniungat ductalinea¬

Expanded text:
grammum, sic item ΔΖ parallelogrammum iuxta id quod subter est ΓΘ parallelogrammum. Inuentum est ergo unum medium, id est ΔΖ parallelogrammum, inter duo similia parallelogramma, quod fieri debuit. IMG 2 Nihilo minus etiam in triangularibus formis medietatis insertio consideratur in huius modi forma. Propositum est probare quem ad modum duum triangulorum similium unum medium competens inueniatur. Sint duo similia triangula limitata Graecis litteris, unum ΑΒΓΑ, alterum ΔΒΕΔ aequis angulis, uno qui est sub ΑΒΓ, altero qui est sub ΔΒΕ. Vbi autem aequales anguli, etiam latera pro competenti erunt; ut enim est ΑΒ latus iuxta ΒΕ latus, sic ΓΒ latus iuxta ΒΔ latus. Dico horum duum similium triangulorum unum medium competens inueniri. Sit enim concessum directum esse ΑΒ latus ΒΕ lateri, erit etiam ΓΒ latus directum ΒΔ lateri, et coniungat ducta linea
Abbreviated transcription (Latin):
posterius exoriens: Necesse ÷ igit᷑ ut haec quidem id ÷ xA. & xi. linea
demonstret luciferum : littera . a hesperum eo uidelic& tẽpore quo eadem
stella longius asole discesserit: Illa uero alia linea id ÷ x.t. eandẽ stellam demons¬
tret.x̾e. luciferum temporib matutinis insigno littere s: hoc aut̃ fi& apertius.
si ꝑ .x.R. lineam : circũ dicat᷑ circulus. qui contingat duas a se distantes lineas id:
xa. & x.i. qđ demonstrant modũ discessionis a sole luciferi:
At uͦ plato qͥq huiꝰ indagini diligen¬
tius exam̃ habuer̃: affirmant aliquanto
quã solis. ee. elatiorem luciferi globum
quilimitat᷑ notis . XET .N. contingens h¬
Quare cũ lucifer lustrans circulum
propͥum ꝑueni& ad .e: uidebit᷑ in .a
locatꝰ. a sole plurimũ ut pote mom̃tis qͥnqͣ¬
ginta omib separatꝰ : & ad orentẽ ao diem

Expanded text:
posterius exoriens. Necesse est igitur ut haec quidem, id est XΑ linea, posterius exoriens. Necesse est igitur ut haec quidem, id est XΑ linea, demonstret Luciferum, in littera Α Hesperum, eo uidelicet tempore quo eadem stella longius a sole discesserit, illa uero alia linea, id est XΓ eandem stellam demonstret esse Luciferum temporibus matutinis in signo litterae Γ. Hoc autem fiet apertius, si per XΚΒ lineam circumducatur IMG 22 circulus qui contingat duas a se distantes lineas, id est XΑ et XΓ, quae demonstrant modum discessionis a sole Luciferi. At uero Plato quique huius indaginis diligentius examen habuerunt affirmant aliquanto quam solis esse elatiorem Luciferi globum qui limitatur notis ΔΕΖΗ contingens Quare cum Lucifer lustrans circulum proprium perueniet ad Ε, uidebitur in Α locatus a sole plurimum, utpote momentis quinquaginta omnibus separatus et ad orientem ac diem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ plurimũ distabit idem lucifer asole factꝰ uicinꝰ occiduis propt̃eaq
lucifer nominat᷑. Et enim ꝑspicuum est hesperum quidem dici tunc cum in
partib orientis uidet᷑ sequens solis occasum : luciferũ uero cũ ante solem
mergitur. Et rursus exacta prope modum nocte outur ante solem: Sit
igitur punctum t̾rae caeliq ubi ÷ litt̾a .x. zodiacꝰ uͦ circulus suꝑquẽ sunt¬
& ꝑ .x.s lineã punctũ sit solis in litteram R erit ergo linea .x .R. quȩ solẽ
demonstrat id ÷ lit teram . s Tantum aut̃ moueat᷑ haec eadem linea quantĩ
sol mouetur ꝓpe cotidiana mom̃ta singula: Similit̃ cetere lineae X.a. &
.x.i. diuidantur inquinquagena mom̃ta : Sit porro .x.A. linea in parte
ouientis : x.i. uero linea in parte occidentis: Haec quidem id . ẽ.x.i. lin ea
pͥor occidens. & pͥor oriens quã sol: illa uero alia x.a. posterius occidens &

Expanded text:
cum plurimum distabit idem Lucifer a sole factus uicinus occiduis proptereaque cum plurimum distabit idem Lucifer a sole factus uicinus occiduis proptereaque Lucifer nominatus. Etenim perspicuum est Hesperum quidem dici tunc cum in partibus orientis uidetur sequens solis occasum, Luciferum uero cum ante solem mergitur et rursus exacta propemodum nocte oritur ante solem. Sit igitur punctum terrae caelique ubi est littera X, zodiacus uero circulus, super quem sunt XΒ lineam punctum sit solis in littera Κ. Erit ergo linea XΚΒ quae solem demonstrat, id est litteram Β tantum autem moueatur haec eadem linea quantum sol mouetur prope cotidiana momenta singula, similiter ceterae lineae XΑ et XΓ diuidantur in quinquaginta momenta. Sit porro XΑ linea in parte orientis, XΓ uero linea in parte occidentis: haec quidem, id est XΓ linea, prius occidens et prius oriens quam sol, illa uero alia XΑ posterius occidens et
Abbreviated transcription (Latin):
tam solsticialis circuli quã cuiꝰ lib& alterius stellarũ harum: Deniq era¬
clides ponticus cũ circulũ luciferi describeret. item solis & unũ punctũ
atq unam medietatem duob daret circulis demonstrauit ut int̃dũ lucifer
superior int̃dum inferior sole fiat Ait enĩ & solem & lunam & luciferũ
& om̃s planetas ubi eoꝵ quisq sit una linea puncto t̾rȩ ꝑpunctũ stelle
exeunte demonstrari. Erit ergo una linea directa ext̾rae medietate
solẽ demonstrãs. Duȩ uero aliae dextra lȩuaq nihil ominꝰ directȩ lineȩ
a sole quidem distantes: quinquaginta mom̃tis. a se aut̃ inuicẽ centũ qͣrũ
altera linea orienti proxima demonstrat luci ferũ cũ luciferplurimũ
asole distabit factꝰ uicinꝰ ouentalib plagis. propt̃ eaq idẽ hesperi nom̃ accipiens
qđ in eo is uespere postq occasum solis appareat. Altera uͦ occidenti ꝓxima

Expanded text:
tam solstitialis circuli quam cuiuslibet alterius stellarum harum. Denique Heratam solstitialis circuli quam cuiuslibet alterius stellarum harum. Denique Heraclides Ponticus, cum circulum Luciferi describeret, item solis, et unum punctum atque unam medietatem duobus daret circulis, demonstrauit ut interdum Lucifer superior, interdum inferior sole fiat. Ait enim et solem et lunam et Luciferum et omnes planetas, ubi eorum quisque sit, una linea a puncto terrae per punctum stellae exeunte demonstrari. Erit ergo una linea directa ex terrae medietate solem demonstrans, duae uero aliae dextra laeuaque nihilo minus directae lineae a sole quidem distantes quinquaginta momentis, a se autem inuicem centum; quarum altera linea orienti proxima demonstrat Luciferum, cum Lucifer plurimum a sole distabit factus uicinus orientalibus plagis proptereaque idem Hesperi nomen accipiens, quod in eois uespere postque occasum solis appareat, altera uero occidenti proxima,
Abbreviated transcription (Latin):
contrariam quoq habe uim: Quã rem : alii alit̃ accipiunt: qͥdã enĩ ẽtrarie¬
tatẽ hanc nasci putant ex eoqđ sol qͥdẽ cũ naturalit̃ ab eo is ad occidua sẽꝑ
feratur. ꝑ inde ut om̃is mundus mouetur. E pyciclũ tam̃ suũ ꝑagat anni
spatio : Cuiꝰ epicycli contraria ÷ conuersio mundi conũsioni. Lucifer uͦ & mer¬
curius c̃trarios sẽꝑ motꝰ exerant : mundicircũ actioni: qͥdã uͦ putant
contrarium. ẽẽ. in his stellis ꝓpt̃ ea qđ cõp̃hendunt : solis incessũ. mercu¬
rius & lucifer. & int̃dũ remorantes eos sol cõp̃hendat: cũ ortꝰ & itẽ occasꝰ
esulsionesq & umbrationes int̾dũ mane int̾dũ uesperascente paciantur
p̃cedentes modo: modo relicti: sic enim fere semꝑ iuxta solẽ cõmitari
uidentur. qđ his usu accidit exeo qđ una medietas atq unũ punctũ ẽ.

Expanded text:
«contrariam» quoque «habere uim»; quam rem alii aliter accipiunt. Quidam enim contrarie«contrariam» quoque «habere uim»; quam rem alii aliter accipiunt. Quidam enim contrarietatem hanc nasci putant ex eo quod sol quidem, cum naturaliter ab eois ad occidua semper feratur, perinde ut omnis mundus mouetur, epicyclum tamen suum peragat anni spatio, cuius epicycli contraria est conuersio mundi conuersioni, Lucifer uero et Mercurius contrarios semper motus exerant mundi circumactioni. Quidam uero putant contrariam uim esse in his stellis propterea quod comprehendant solis incessum Mercurius et Lucifer et interdum remorantes eos sol comprehendat, cum ortus et item occasus effulsionesque et obumbrationes interdum mane, interdum uesperascente patiantur, praecedentes modo, modo relicti; sic enim fere semper iuxta solem comitari uidentur. Quod his usu accidit ex eo quod una medietas atque punctum unum est
Abbreviated transcription (Latin):
m̃siumq & annoꝵ dinumerari spacia possent: Proptereaq solis luneq
illustrationes & occasus necessarios fuisse: ceterasq erraticas stellas suꝑ¬
impositas eẽ. giris circuloꝵ: iussasq agere motũ septẽ plicem diũsis &
dissimilib meandris in ea regione. q̃ sub zodiaci orb circũ flexũ iac&:
lunȩ quidem : iuxta t̃ram in pͥma circũ actione. solis uͦ: in scđa: Luciferi
& mercuri collocat ignes inquit in eo motu qͥ concurrit solfticiali circũ¬
itioni : c̃traria tam̃ ab eo circur fert agitatione: Quare fit: ut cõp̃hendant
se in uicem & ase rursum cõp̃hendant᷑ hȩstelle: Curhas stellas pari. eͥe
dicat
Tuelocitate. manifestat ipse cũ asserit anni uertentis spacio curs
abomĩb ꝑ agi : sed ita ut modo tardius modo incitatius euntes cõp̃hen¬
dant sub inde solem. & sub inde asole conp̃hendantur: Ait tam̃ hos ignes

Expanded text:
mensiumque et annorum dinumerari spatia possent, proptereaque solis lunaeque mensiumque et annorum dinumerari spatia possent, proptereaque solis lunaeque illustrationes et occasus necessarios fuisse, ceterasque erraticas stellas superimpositas esse gyris circulorum, iussasque agere motum septemplicem diuersis et dissimilibus maeandris, in ea regione quae sub zodiaci orbis circumflexu iacet: «lunet Mercurii collocat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitioni, contraria tamen ab eo circumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stelldicat uelocitate manifestat ipse, cum asserit anni uertentis spatio cursus ab omnibus peragi, sed ita ut modo tardius modo incitatius euntes comprehendant subinde solem et subinde a sole comprehendantur. Ait tamen hos ignes
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ dicimꝰ q̃drati latꝰ. e̾ẽ. dispar laterib cet̃is uł diam&rũ laterib e̾ẽ. mai¬
Ita enĩ dicentes ꝓbamꝰ minime. eͥe. aequaler laterib ꝓpt̃eaq absonam
łcũ idẽ plato siłuam. ee̾. dicit innulla substantia ꝓpt̃ea qđ nulla silues¬
tria habeant ullã ꝑfectionem Dum enĩ sunt ad huc siluestria: informias
acsine ordine acspeciae ut saxa: quoꝵ tam̃ ÷ naturalis possibilitts. ut
accedente artificio: simulacrũ fiat. ł qͥd aliud huiꝰmodi: Quod uͦ sola
possibilitate & sine aeffectu uidet᷑. eeͥ. minime ÷ : ut pote carens ꝑfecti¬
one. Uerũ haec disputatio quia nihil ꝑtin& ad naturalem tractatũ
cũ sit. rationabilis : differetur: Geniturã uero tẽporis necessario eͥe¬
dicit institutã : ut tam eadem tẽpora sub dimensionẽ uenirent: quã dierũ

Expanded text:
Vt cum dicimVt cum dicimita enim dicentes probamus minime esse aequalem lateribus proptereaque absonum — uel cum idem Plato siluam «esse» dicit in nulla substantia propterea quod nulla siluestria habeant ullam perfectionem. Dum enim sunt adhuc siluestria, informia sunt ac sine ordine ac specie, ut saxa quorum tamen est naturalis possibilitas, ut accedente artificio simulacrum fiat uel quid aliud huius modi; quod uero sola possibilitate et sine effectu uidetur esse minime est, utpote carens perfectione. Verum haec disputatio, quia nihil pertinet ad naturalem tractatum, cum sit rationabilis, differetur. Genituram uero temporis necessario esse institutam, ut tam eadem tempora sub dimensionem uenirent quam dierum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sic. e̾t̾. dici. ñ ut iam existat atq ad p̾sens habeat᷑: ut cũ dicimꝰ ad annũ
ꝓximũ lustri. ẽẽ. conclusionem ł certam̃ eͥe. Olimpicum, Porro quod ad
p̃sens fiat : ita . ẽe. ñ ut ꝑ aliquã diutur nitatẽ mansurũ e̾e. uideatur. sed
ut tam quã fluat atq p̃t̃eat. ut cũ dicimꝰ cõpitalia. e̾e. hodie ullã ue aliã
publicã pͥuatamq cęlebritatẽ. qͥppe cũ eiꝰdẽ diei quaedam iam ex acta
mom̃ta sint: aliquanta uͦ adhuc maneant: Eodẽq modo m̃sem nc̃. ẽe
ianuarium. uł alium quẽ quã. ł sacrũ certam̃ agi cũ pueroꝵ certamine
exacto. adulescentes citantur. & post eos de inceps ꝑfectȩ aetatis iuuenes
manꝰ c̃ser̃ : Qd qͦd &iã iala q̃ ñ st̃ eẽ dicimꝰ cũ eadẽ ñ ẽeͥ. uolumꝰ ostendere:

Expanded text:
uero sic «esse» dicit ut non iam existat atque ad praesens habeatur, ut cum dicimus ad annum uero sic «esse» dicit ut non iam existat atque ad praesens habeatur, ut cum dicimus ad annum proximum lustri «esse» conclusionem uel certamen «esse» Olympiacum. Porro quod ad praesens fiat ita «esse» non ut per aliquam diuturnitatem mansurum esse uideatur, sed ut tamquam fluat atque praetereat, ut cum dicimus Compitalia «esse» hodie ullamue aliam publicam priuatamque celebritatem, quippe cum eiusdem diei quaedam iam exacta momenta sint, aliquanta uero adhuc maneant; eodemque modo mensem nunc «esse» Ianuarium uel alium quemquam, uel sacrum certamen «agi», cum puerorum certamine exacto adulescentes citantur et post eos deinceps perfectae aetatis iuuenes manus conserunt. Quid quod etiam illa quae non sunt esse dicimus, cum eadem non esse uolumus ostendere?
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ut intelligibilis mundus ꝑ euũ: sic sensilis ꝑ om̃e tempus. Alia quippe
exemploꝵ: alia imaginũ uita. recteq uno codẽq mom̃to mundus ex¬
edificabat᷑ sensilis: & dierũ noctiumq instituebantur uices. elementa
seriesq temporis. ex quib m̃ses & anni partes eiꝰ ratione ac supputatione
diuidue: nosq haec cũ aeuo assignamꝰ inqͥt id ÷ solitariae naturae non
recte partes indiuiduȩ rei fingimꝰ dicimꝰ enĩ fuit est erit Atilli. e̾e. solũ
assertio dicunt enĩ p̃tiia quidẽ omĩa iam. eͥe̾. desisse: siquid porro immi¬
neat hoc nondum. eͥe: Presentia uero neq plane. eͥe. neq omĩno non. e̾e.
propt̃ instabile atq in refrenabile mom̃toꝵ agmen fluere enĩ & transire
omĩa ostendit: Ergo preteritã qͥdẽ tẽporis partẽ sic dicit. e̾e. ut intellegat᷑
fusse. ñ ut ad presens existere. ut cũ homerũ eͥeͥ. dicimꝰ diuinũ poetam: futum

Expanded text:
Itaque ut intellegibilis mundus per aeuum, sic sensilis per omne tempus — alia quippe exemplorum, alia imaginum uita — recteque uno eodemque momento mundus exaedificabatur sensilis et dierum noctiumque instituebantur uices, elementa seriesque temporis ex quibus menses et anni, partes eius ratione ac supputatione diuiduae. Nosque haec cum recte partes indiuiduae rei fingimus. Dicimus enim "fuit est erit", ast illi esse solum assertio. Dicunt enim praeterita quidem omnia iam esse desisse; si quid porro immineat, hoc nondum esse; praesentia uero neque plane esse neque omnino non esse propter instabile atque inrefrenabile momentorum agmen; fluere enim et transire omnia ostendit. Ergo praeteritam quidem temporis partem sic dicit «esse», ut intellegatur «fuisse», non ut ad praesens existere, ut cum Homerum «esse» dicimus diuinum poetam. Futurum
Abbreviated transcription (Latin):
statuit ẽe debere conslituitq quattuor Primũ caeleste. plenum
diuinitatis: aliud deinde p̃pes aeri uagum: Tercium aquae liquorib
ac cõmodatum: Quartum : qđ terrena soliduas sustineret Et diuini
quc̃ goneris exparte maxima speciem ignis serena daritudine per¬
polibat ut propt̃ eximium splendorẽ. nitoremq quae uidentib e&
uisurisq uenerabilis Figurã porro eiꝰ figurae mundi intelligibilis
ac cõmodans: in declinabilit̃ uenꝰtabat totũq eũ posuit ingremio
prudentiae caeli undiq ineffabilis pulchritiidinis ornamentis stipans
eum & conuegetans ad aet̾nitatem: Motũq eiꝰ circulis conuenientem.
& ꝓ cuiꝰq natura cõm̃tus est Alterũ circũ se ꝑque eandẽ orbitã semꝑ
obeuntem ea demq sẽꝑ deliberantẽ acdeisdẽ ratio cinantẽ : alterũ uͦ

Expanded text:
statuit esse debere constituitque quattuor, primum caeleste plenum statuit esse debere constituitque quattuor, primum caeleste plenum diuinitatis, aliud deinde praepes aeriuagum, tertium aquae liquoribus accommodatum, quartum quod terrena soliditas sustineret. Et diuini quidem generis ex parte maxima speciem ignis serena claritudine perpolibat, ut propter eximium splendorem nitoremque uidentibus esset uisurisque uenerabilis. Figuram porro eius figurae mundi intellegibilis accommodans indeclinabiliter euenustabat totumque eum posuit in gremio prudentiae caeli undique ineffabilis pulchritudinis ornamentis stipans eum et conuegetans ad aeternitatem, motumque eius circulis conuenientem et pro cuiusque natura commentus est, alterum circum se perque eandem orbitam semper obeuntem eademque semper deliberantem ac de isdem ratiocinantem, alterum u
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ qͥdẽ motũ & quã dissignationẽ: ñ ÷ putandũ labẽ dissolutionẽq afferrȩ
mundo : qͥnpotius recreationẽ & quasi nouellã uiriditatẽ positam in auspi¬
tio motꝰ noui. haud sciam an in quibus dam regionib terrae ꝓuentura sit
ulla ex innouatione iactura: Hac tenꝰ demundi sensilis constitutione
tiã fere cuncta prouenerant usq ad geniturã tẽporis ad ger¬
manã cõposita similitu dinẽ exẽpli & ueritatis suae : nisi qđ
nondũ hic mundus cuncta continebat animalia ꝑ in̾de ut
intelligibilis mundus ad cuiꝰ emulationẽ fiebat: Hoc igit᷑ quod de erat
ad debat opifex ds̃: atq ut menscuiꝰ uisus cõtẽplatioq intellectus :
id earum genera contẽplatur intelligibili mundo quae idea sunt illic
animalia sic ds̃ in hoc opere suo sensili diũsoꝵ animalium genera

Expanded text:
Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre mundo, quin potius recreationem et quasi nouellam uiriditatem positam in auspicio motus noui; haud sciam an in quibusdam regionibus terrae prouentura sit ulla ex innouatione iactura. Hactenus de mundi sensilis constitutione iam fere cuncta prouenerant usque ad genituram temporis ad germanam composita similitudinem exempli et ueritatis suae, nisi quod nondum hic mundus cuncta continebat animalia perinde ut intellegibilis, ad cuius aemulationem fiebat. Hoc igitur quod deerat addebat opifex deus; atque ut mens, cuius uisus contemplatioque intellectus est, idearum genera contemplatur in intellegibili mundo, quae ideae sunt illic animalia, sic deus in hoc opere suo sensili diuersa animalium genera
Abbreviated transcription (Latin):
dentib humilib excelse. dextrȩ sinistris. sinisteriores dextiorib: occur¬
rant in unũ: nihilq omĩno sit qđ indissignatione differat açȩterorũ
astroꝵ habitu. specie. figuris atq ut om̃s omĩb aequis diametris distent.
unũq nutum atq unam efficiunt stellarũ omĩum c̃formationem. cũ
sit necesse si unꝰ aliqͥs exignib rep̃sentatꝰ fuerit. in antique c̃stellati¬
onis statũ uixta rationẽ forte altitudinis latitudini tam̃ ñ sit rep̃sentatꝰ
antique. uł si ꝑfecteq omĩa mom̃ta unꝰ reuocatꝰ ad antiquũ statum
fuerit : ceteroꝵ tam̃ quoꝵ ÷ diũsa conditio ꝑ fecta rep̃sentatio minime
ꝓ uenerit : necesse sit etiã eiꝰ stellȩ quae in re presentatione ꝑfectã in¬
uenietur rursũ fieri aliam mutationẽ que adoportunitas illa ꝓueniat
quae unã faciem atq eandem rep̃sent& quaefuit ab initio mundi:

Expanded text:
dentibus, humilibus excelsae, dextrae sinistris, sinisteriores dexterioribus occurdentibus, humilibus excelsae, dextrae sinistris, sinisteriores dexterioribus occurrant in unum, nihilque omnino sit quod in designatione differat a ceterorum astrorum habitu specie figuris. Atque ut omnes omnibus aequis diametris distent unumque nutum atque unam efficiant stellarum omnium conformationem, cum sit necesse, si unus aliquis ex ignibus repraesentatus fuerit in antiquae constellationis statum iuxta rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit repraesentatus antiquae, uel si perfecte per omnia momenta unus reuocatus ad antiquum statum fuerit, ceterorum tamen, quorum est diuersa condicio, perfecta repraesentatio minime prouenerit, necesse sit etiam eius stellae quae in repraesentatione perfecta inuenietur rursum fieri aliam mutationem, quoad opportunitas illa proueniat, quae unam faciem atque eandem repraesentet quae fuit ab initio mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ad originẽ atq exordium circũ actionis alt̾ius reũtunt᷑ quã sẽꝑ
cõpl& annũ appellat eũ: qͦtã septẽ planetes quã cet̾ȩ stelle quȩ dicunt᷑
ratȩ rep̃sentate originalib sedib. eandẽq̃. fuit in itio rerũ pͥncipioq
mundi constitutionis efficiunt dissignationẽ : ita ut prolixitas ꝓlixitati
& int̃ ualloꝵ pͥstinoꝵ latitudini latitudo & ꝓfunditati ꝓfunditas qͥd r&:
hoc aut̃ tẽpꝰ c̃tin& annoꝵ innumerabilẽ seriem: quippe cũ stellarum
errantiũ circuitꝰ impares sint. necessarioq diũsis tẽporib tursus suos
cõpleant. p̃t̃ ea latius aliacꝰ medictate munꝰ euagent᷑: Angustius uero
aliae ad austri. septẽ trionis ue conuexa: celsiores aliae a terra sint.
aliae ñ ad eo longo altitudinis int̾uallo distent a regione trae diũsos

Expanded text:
uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper tam septem planetes quam ceterae stellae, quae dicuntur ratae, repraesentatae originalibus sedibus eandem quae fuit initio rerum principioque mundi, constitutionis efficiunt designationem, ita ut et prolixitas prolixitati et interuallorum pristinorum latitudini latitudo et profunditati profunditas quadret. Hoc autem tempus continet annorum innumerabilem seriem, quippe cum stellarum errantium circuitus impares sint necessarioque diuersis temporibus cursus suos compleant, praeterea latius aliae a medietate mundi euagentur, angustius uero aliae ad austri septentrionisue conuexa, celsiores aliae a terra sint, aliae non adeo longo altitudinis interuallo distent a regione terrae, diuers