comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciemus tecummis eri cordiam. Quicum
ostendirs & eis: per cusserunt urbem in ore
gladii. Hominem autemillum & omnem
cognationem eius. dimiserunt. Quidimissus.
abiit interram et thim: & aedificauit ibi ci¬
uitatem. uocauitq: eam luzam. quae ita appel¬
latur usq: in p̃sentemdiem. Manas ses quoq:
non deleuit b&hsan & thanac cum uiculis
suis & habitatores. dor. &ieblaam & mage¬
do cum uillulis suis. Coepitq chanana eus
habitarecum eis. Post quam autem confor¬
tatus est isrł. fecit eos tributarios & delere
Noluit: ephraim &iamnon interfecit cha¬
nanaeum quihabitabat ingazer. sed habita¬
uit cumeo⁊abulon non deleuit habitatores
c&hron & naalon: sed habitauit chananȩ¬
us in medio eius. facturq est ei tributari¬
us. Aser quoque non deleuit habitatores
accho & sidonis alab: & achazib & alba
& a fecetro ob: habitauitq in medio chana¬
nei habitatoris illius terrae. Nec inter fe¬
cit eum Nepthali non deleuit habitatores

Expanded text:
faciemus tecum misericordiam. Qui cum faciemus tecum misericordiam. Qui cum ostendisset eis, percusserunt urbem in ore gladii: hominem autem illum, et omnem cognationem ejus dimiserunt. Qui dimissus, abiit in terram Etthim, et aedificavit ibi civitatem. C. V. Vocavitque eam Luzam: quae ita appellatur usque in praesentem diem. Manasses quoque non delevit Bethsan et Thanach cum viculis suis et habitatores Dor et Ieblaam et Mageddo cum viculis suis coepitque Chananeus habitare cum eis postquam autem confortatus est Israhel fecit eos tributarios et delere noluit Ephraim etiam non interfecit Chananeum qui habitabat in Gazer sed habitavit cum eo Zabulon non delevit habitatores Cetron et Naalon sed habitavit Chananeus in medio eius factusque est ei tributarius Aser quoque non delevit habitatores Achcho et Sidonis Alab et Achazib et Alba et Afec et Roob habitavitque in medio Chananei habitatoris illius terrae nec interfecit eum Nepthali non delevit habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
marum cum filiis iuda indesestum sostis
eius quod est admeridiem arad. & habita¬
uerunt cum eo . Abiit autem iudas cum sy¬
meone fratre suo. & percusserunt simul
chanana eum qui habitabat insephath. &
interfecerunt eum . Uocatumq: est nomen
urbis horma id est anathema. Coepitque
iudas gazam cum finibus suis. & ascalonẽ
atq: acharon cum terminis suis. Fuitꝰdñs
cum iuda & montana porredit. nec potuit
delere habitatores uallis. quia falcatircur¬
ribus abund abant. Dederuntq chaleb
h eb ron sicut dixerat morses. qui deleuit
exea trer filior enach. Iebursacum autem
habitatoremhierus alem non delerunt filii
beniamin: habitauitq: iebussacus cum filiis
beniamin in hierus alem usq: in p̃sentem diẽ.
Domus quoq ioseph ascendit inb&hel. fuit¬
q dñscum eis. Nam cum obsiderent urbem
quae prius luza uocabatur. uiderunt homi¬
nem egredientem deciuitate dixeruntq ad
cum. Ostende nobis introitum ciuitatis. &

Expanded text:
marum cum filiis Iuda in desertum sortis marum cum filiis Iuda in desertum sortis eius quod est ad meridiem Arad et habitaverunt cum eo abiit autem Iudas cum Symeone fratre suo et percusserunt simul Chananeum qui habitabat in Sephath et interfecerunt eum vocatumque est nomen urbis Horma id est anathema cepitque Iudas Gazam cum finibus suis et Ascalonem atque Accaron cum terminis suis fuitque Dominus cum Iuda et montana possedit nec potuit delere habitatores vallis quia falcatis curribus abundabant dederuntque Chaleb Hebron sicut dixerat Moses qui delevit ex ea tres filios Enach Iebuseum autem habitatorem Hierusalem non deleverunt filii Beniamin habitavitque Iebuseus cum filiis Beniamin in Hierusalem usque in praesentem diem domus quoque Ioseph ascendit in Bethel fuitque Dominus cum eis nam cum obsiderent urbem quae prius Luza vocabatur viderunt hominem egredeum: Ostende nobis introitum civitatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cendentes pugnauerunt contrachananaeum.
qui habitabat in montanis admeridiem & in
cam pestrib: pergensq: iudas contrachana¬
nacum quihabitabat in hebron cuius nomen
fuit antiquitur chariatharbae. percussit si¬
sai & ahiman &tholmai. Atq indeꝓfectus
abiit ad habitatores dabir: Cuius nomen ue¬
tus erat cariath sepher. id est ciuitas lit tera¬
rum. Dixitq chaleb. Qui percusserit cari¬
ath sepher & uastauerit eam. dabo ei axã
filiam meam uxorem. Cumq: coepiss& eã
othonihel filiuscenez frater chaleb minor
dedit ei filiam suam coniugem. Quam per¬
gentem initinere monuit uir suus ut pete¬
r& a patre suo agrum. Quaecum sus piras¬
s& sed ens in asino dixitei chaleb quidhabes
Atilla res pondit. Damihi benedictionẽ. Q ter¬
ram arentem dedistimihi. da & iñ riguam
aquis. Deditergo ei chaleb i ñ riguam supe¬
rius & iñ riguam inferius Filii autem cinȩi
cognatimorsi ascenderunt deciuitate pal¬

Expanded text:
cendentes pugnaverunt contra Chananeum: cendentes pugnaverunt contra Chananeum: qui habitabat in montanis: et ad meridiem in campestribus. Pergensque Judas contra Chananeum qui habitabat in Hebron: cui nomen fuit antiquitus Chariatharbe: et percussit Sesai et Hayman et Tholmai. atque inde profectus abiit ad habitatores Dabir: cujus nomen vetus erat Cariatsepher: id est civitas litterarum. Dixitque Caleph. Qui percusserit Cariathsepher et vastaverit eam dabo ei Axam filiam meam uxorem cumque cepisset eam Othonihel filius Cenez frater Chaleb minor dedit ei filiam suam coniugem quam pergentem in itinere monuit vir suus ut peteret a patre suo agrum quae cum suspirasset sedens asino dixit ei Chaleb quid habes at illa respondit da mihi benedictionem quia terram arentem dedisti mihi da et inriguam aquis dedit ergo ei Chaleb inriguum superius et inriguum inferius filii autem Cinei cognati Mosi ascenderunt de civitate Pal
Abbreviated transcription (Latin):
filiusrł dnm̃dicentes. Quis arcend& antenos
contrachananaeum & erit duxbelli : Dixitq
dñs. Iudas ascend&. Eccetradidi terram in ma¬
nus eiꝰ. Et ait iudas simeoni fratrisuo. Ascen¬
de mecum in soste mea. & pugna contra chana¬
naeum ut & ego pergam tecum in soste tua.
Et abiit cum co srmeon. Ascenditq: iudas. &
tradidit dñs chananeum acpherez cum in ma¬
nus eorum. & ꝑcusserunt inbezech decim
milia uirorum . Inueneruntq ad onibez ech in¬
bezech & pugnauerunt contra eum : Et per¬
cusserunt chananeum &pherezacum. Fu¬
git autem ad onibezech. quem sequuti conp̃¬
henderunt caesis summitatibus manuum eiꝰ
acpedum. Dixitq adomibezech. Septua ginta
reges amputatis manuum acpedum sum¬
mitatib: colligebant submensamea ciborum
reliquias : sicut feci. ita red didit mihi dr̃. Addu¬
xeruntq: cumin hierus alem & ibi mostuur est.
Obpugnantes ergo filii iuda hierusalem. coepe¬
runteam & ꝑcusrerunt in ore gladii. tradener
cunctam incendio ciuitatem. Et postea des

Expanded text:
centes. Quis ascendet ante nos contra Chananeum, et erit dux belli? Dixitque Dominus. Judas ascendet. Ecce tradidi terram in manu ejus. Et ait Judas Symeoni fratri suo. Ascende mecum in sorte mea: et pugna contra Chananeum: et ego pergam tecum in sorte tua. Et abiit cum eo Symeon. Ascenditque Judas et tradidit Dominus Chananeum ac Ferezeum in manus eorum: et percusserunt in Bezech decem millia virorum. Inveneruntque AdBezech, et pugnaverunt contra eum, ac percusserunt Chananaeum et Pherezaeum. Fugit autem Adonibezech, quem secuti compehenderunt caesis summitatibus manuum eius ac pedum dixitque Adonibezec septuaginta reges amputatis manuum ac pedum summitatibus colligebant sub mensa mea ciborum reliquias sicut feci ita reddidit mihi Deus adduxeruntque eum in Hierusalem et ibi mortuus est obpugnantes ergo filii Iuda Hierusalem ceperunt eam et percusserunt in ore gladii tradentes cunctam incendio civitatem et postea des
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ꝑuenisr& ad tabernaculum: ꝑcursit
illud atque subuestit: & terrae funditus co¬
aequauit. Pespondit is. cuiloquebatur. Ñ est
hoc aliud nisi gladius gedeonis filiio as uiri
is rahelitae. pradidit dr̃ inmanus eius madian:
& omnia castra eius. Cumq: audirr& gedeon
somnium & interp̃tationem ei: ad orauit &

Expanded text:
cumque pervenisset ad tabernaculum percussit cumque pervenisset ad tabernaculum percussit illud atque subvertit et terrae funditus coaequavit respondit is cui loquebatur non est hoc aliud nisi gladius Gedeonis filii Ioas viri Israhelitae tradidit Deus in manu eius Madian et omnia castra eius cumque audisset Gedeon somnium et interpretationem eius adoravit
Abbreviated transcription (Latin):
Sumptis itaq: pͥnumero cibariis & tubis : om¬
Nem reliquam multitudinem abire p̃eepit
ad tabernacula sua & ipse cum trecentir uiris
secestamini dedit. Castra autem madian eraNT
subter inualle. Eadem nocte dixit dñr ad eum
Surge & dercende in castra. quia tradidi eos
in manutua. Sin autem solus ire formidas. der¬
cendat tecum phara puertuus: et cum audi¬
eris quid loquantur : tunc confostabuntur ma¬
nustuae. & securior adhostium castra descen¬
des. Dercendit ergo ipse & phara puer eiꝰ in
pastem castrorum : ubierant armatorum uigi¬
liae. Madian autem & amalech & omnes
orientales populi fusi i acebant inualle. ut lo¬
custarum multitudo. Cameli quoq: innumera
biles erant sicut sarena quaeiac& in litoribur
maris. Cumq: uenirr& gedeon: Narrabat
aliquis somnium ꝓximosuo: & in huncmo¬
dum referebat quod uiderat. Uidi somnium.
& uidebatur mihi quasi subcinericius panis ex
hordeo uolui: & inmadian castra descendere.

Expanded text:
Sumptis itaque pro numero cibariis et tubis, omSumptis itaque pro numero cibariis et tubis, omnem reliquam multitudinem abire praecepit ad tabernacula sua, et ipse cum trecentis viris se certamini dedit. Castra autem Madian erant subter in valle. Eadem nocte dixit Dominus ad eum: Surge, et descende in castra; quia tradidi eos in manu tua. Sin autem solus ire formidas, descendat tecum Phura puer tuus. Et cum audieris quid loquantur, tunc confortabuntur manus tuae, et securior ad hostium castra descendes. Descendit ergo ipse et Phura puer ejus in partem castrorum, ubi erant armatorum vigiliae. Madian autem et Amalec, et omnes orientales populi, fusi jacebant in valle, ut locustarum multitbiles erant sicut harena quae iacet in litoribus maris cumque venisset Gedeon narrabat aliquis somnium proximo suo et in hunc modum referebat quod viderat vidi somnium et videbatur mihi quasi subcinericius panis ex hordeo volvi et in Madian castra descendere
Abbreviated transcription (Latin):
Neglori&ur contrames & dicat meis uiribur
liberatussum. Loquere ad populum . & cunctis
audientib: p̃dica: Qui formidolosus & timi¬
dus est. reuestatur. ꝑecesseruntq: demonte ga¬
la ad & reuersi sunt epopulo uiginti & duo
milia uirorum. & tantum decemmilia reman¬
serunt. Dixitq: dñs ad gedeon. Adhuc populus
multur est. Duc eor ad aquas. & ibi probabo illos:
& de quo dixero tibi ut tecum uadat ipseꝑgat:
Quem ire ꝓhibuero: ipsereuestatur. Cum que
descendirr& populur adaquas. dixit dñs ad ge¬
deon. quilingua lambuerint aquas sicut solent
canerlambere: separabis eos seorsum. Qui aut̃
curuatis genib biberint in altera pasteerunt.
Fuit itaq: numerus eorum quimanu adorpro¬
iciente a quas lambuerant: trecentiuiri. Om¬
nis autem reliqua multitudo. flexo poplite
biberat. Et ait dñrad gedeon. Intricentis ui¬
ris quilambuerunt aquas liberabouos. & tra¬
dammadian in manutua. omnis autem re¬
liqua multitudo. reuestatur in locum suum.

Expanded text:
ne glorietur contra me Israhel et dicat meis viribus ne glorietur contra me Israhel et dicat meis viribus liberatus sum loquere ad populum et cunctis audientibus praedica qui formidolosus et timidus est revertatur recesseruntque de monte Galaad et reversa sunt ex populo viginti duo milia virorum et tantum decem milia remanserunt dixitque Dominus ad Gedeon adhuc populus multus est duc eos ad aquas et ibi probabo illos et de qquem ire prohibuero, ipse revertatur. Cumque descendisset populus ad aquas, dixit Dominus ad Gedeon: Qui lingua lambuerint aquas, sicut solent canes lambere, separabis eos seorsum: qui autem curvatis genibus biberint, in altera parte erunt. Fuit itaque numerus eorum qui manu ad os projiciente aquas lambuerant, trecenti viri: omnis autem reliqua multitudo flexo poplite biberat. Et ait Dominus ad Gedeon: In trecentis viris qui lambuerint aquas, liberabo vos, et tradam Madian in manu tua: omnis autem reliqua multitudo revertatur in locum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sequutus est eum. Et alior nuntior
intcaser & tabulon & nepthali. qui occur¬
rerunt ei. Dixitq: gedeon ad dnm̃ Sisal¬
uum facis ꝑmanum meam isrł sicut locutur er
ponam hoc uellur lanae in area. Siros insolo
uellere fuerit & in omni terra siccitas. sciam
quod ꝑ manum meam sicut locutus es liberabis
isrł: factumq: estita. Et denocte consurgens
exprerso uellere concam rore conpleuit. Dix̃¬
q rursus ad dñm. Nei rascatur furor tuus
contrame si adhuc semel tempta uero signũ
quaerens inuellere. Oro ut solum uellus sic¬
cum sit & omnis terra rore madens. Fecitq
dñs nocte illa ut postulauerat: & fuit siccitas
in solo uellere &ros i nomni terra Igitur hiero¬
baal qui& gedeon denocte consurgens
& omnis populus cumeo: uenit ad fontem qui
uocatur arad. Erant autem castra madian
in uallead septentrionalem plagam collis ex¬
celsi. Dixitq: dñs ad gedeon. Multur tecũ est
populus : N& rad&ur madianꝰ inmanus eius:

Expanded text:
ipse secutus est eum et alios nuntios ipse secutus est eum et alios nuntios in Aser et Zabulon et Nepthalim qui occurrerunt ei dixitque Gedeon ad Dominum si salvum facis per manum meam Israhel sicut locutus es ponam vellus hoc lanae in area si ros in solo vellere fuerit et in omni terra siccitas sciam quod per manum meam sicut locutus es liberabis Israhel factumque est ita et de nocte consurgens expresso vellere concam rore conplevit dixitque rursus ad Dominum ne irascatur furor tuus contra me si adhuc semel temptavero signum quaerens in vellere oro ut solum vellus siccum sit et omnis terra rore madens fecitque Dominus nocte illa ut postulaverat et fuit siccitas in solo vellere et ros in omni terra igitur Hierobbaal qui est et Gedeon de nocte consurgens et omnis populus cum eo venit ad fontem qui vocatur Arad erant autem castra Madian in valle ad septentrionalem plagam collis Excelsi dixitque Dominus ad Gedeon multus tecum est populus nec tradetur Madian in manus eius
Abbreviated transcription (Latin):
mane . uiderunt destructam a rambaal. lu¬
cumq: succisum & taurum alterum inpo¬
situm suꝑ altare quod tunc aedificatum
erat. Dixeruntq: ad inuicem. Quis hoc fecit:
Cumq ꝑ qui rerene auctorem facti dictũ
est. Ced eon filius ioas: fecit haec omnia.
Et dixerunt adioas. produc filium tuum
ut moriatur quidestruxit arambaal & succi¬
dit nemus. Quibur ille respondit. Nũquid
ultorer estis baal & pugnatir ꝓeo: Qui ad¬
uers arius eius est moriatur. antequam lux
crastina ueniat. Si ds̃ est: uindic& sede eo
qui suffodit aram eius. Exillo die uocatus
est gedeon hierobaal eo quod dixirr& io¬
as ulcircatur sebaal deeo qui suffodit al¬
tare eius. Igitur omnis madian & amalech
& orientales populi congregati sunt simul.
et transeuntes iordanem castram& ati s̃.
inualle i ezrahel. Sp̃s autem dñi induit
ged eon : quiclangens bucina. conuocauit
domum abiezer utsequer&ur. Misitq
nuntios in uniuer summan arrem : qui &

Expanded text:
mane, viderunt destructam aram Baal, lumane, viderunt destructam aram Baal, lucumque succisum, et taurum alterum impositum super altare, quod tunc aedificatum erat. Dixeruntque ad invicem: Quis hoc fecit? Cumque perquirerent auctorem facti, dictum est: Gedeon, filius Joas, fecit haet dixerunt ad Ioas produc filium tuum ut moriatur quia destruxit aram Baal et succidit nemus quibus ille respondit numquid ultores estis Baal et pugnatis pro eo qui adversarius eius est moriatur antequam lux crastina veniat si deus est vindicet se de eo qui suffodit aram eius ex illo die vocatus est Gedeon Hierobbaal eo quod dixisset Ioas ulciscatur se de eo Baal qui suffodit altare eius igitur omnis Madian et Amalech et orientales populi congregati sunt simul et transeuntes Iordanem castrametati sunt in valle Iezrahel spiritus autem Domini induit Gedeon qui clangens bucina convocavit domum Abiezer ut sequeretur misitque nuntios in universum Manassen qui et
Abbreviated transcription (Latin):
quam tenebat inmanu. & t&igit carner&
atrmos panes. Ascenditq: ignis dep&ra.
& carnes atymosq: consumpsit . Angelus
autem dñi euanuit ex oculir eius. Vidensq
gedeon quod err& angelurdni: ait. heumi¬
hidnẽ ds̃. qui a uidi angelum dñĩ facie ad fa¬
ciem Dixitq: ei dñs. Pax tecum Netimeas
nonmorieris. Aedificauit ergo ibi gedeon
in ephra quae est familia e etri . nocte
illa dixit dñr ad eum. Tolle taurum patris
tui & alterum taurum annorum septem:
destruerq aram bahal quae est patristui.
& nemus quod circa aram est succide: &
aedificabis altare dnõ dõ tuo in summita¬
te p&rae huius suꝑquam sacrificium ante
posuisti: Tollerq taurum secundum & of¬
feres holo chaustum super lignorum struem
quaed enemore succideris. Ad sumpti rigi¬
mum patrissui. & homines illius ciuitatis.
perdiem facere Noluit. sed omnia nocte cõ¬
pleuit. Cumq: surrexissent uiri oppidi eiꝰ

Expanded text:
quam tenebant in manu, et tetigit carnes et quam tenebant in manu, et tetigit carnes et azymos panes, ascenditque ignis de petra, et carnes azymosque panes consumpsit: angelus autem Domini evanuit ex oculis ejus. Vidensque Gedeon, quod esset angelus Domini, ait: Heu mihi, Domine Deus, quia vidi angelum Domini facie ad faciem. Dixitque ei Dominus: Pax tecum: ne timeas, non morieris. Aedificavit ergo ibi Gedeon in Ephra, quae est familiae Ezri, nocte illa dixit Dominus ad eum: Tolle taurum patris tui, et alterum taurum annorum septem, destruesque aram Baal, quae est patris tui, et nemus, quod circa aram est, succide: et aedificabis altare Domino Deo tuo in summitate petrae hujus, super quam sacrificium ante posuisti: Tollesque taurum secundum, et offeres holocaustum super lignorum struem, quae de nemore succideris. Assumptis igimum patris sui, et homines illius civitatis, per diem facere noluit, sed omnia nocte complevit. Cumque surrexissent viri oppidi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
adp̃henderunt nos haec omnia: Vbi sunt mi¬
rabilia eius quae Narrauerunt patres nostri.
At quedixerunt : Deaegrpto eduxitnos dñs:¬
Nunc autem dereliquitnos: & tradidit in ma¬
nibus madian. perpexitq: ad cum dñr & ait.
Vade in hac fostitudine tua & liberabir isrł
demanu madian: Scito quod miserimte. Qui
respondens ait. Obsecro dnẽmi. in quo libera¬
bo isrł: Eccefamilia mea in firma est iN
manasse. & ego minimus indomopatris mei.
dian quasi unum uirum. Et ille. Sinueni in¬
quit gratiam coramte : damihi signum quod
tusis quiloqueris ad mee recedas hinc. do¬
nec reuestar adte: postans sacrificium & of¬
ferens tibi. quirerpondit. Ego p̃stolabor ad¬
uentum tuum. Ingressur itaq ged eon coxit
hedum & defarinae modio atrmos paner.
carnesq: ponens in canistro &ius carnium
mittens in ollam : tulit omnia subquercu.
& obtulit ei. Cui dixit angelus dĩ. Tolle
illam & ius desuꝑ funde. Cumque fecirr&
itã extendit angelurdñi sũmitatem uirgȩ

Expanded text:
apprehenderunt nos haec omnia? Ubi sunt mirabilia ejus, quae narraverunt patres nostri, atqueNunc autem dereliquit nos, et tradidit in manibus Madian. Respexitque ad eum Dominus, et ait: Vade in hac fortitudine tua, et liberabis Israel de manu Madian: scito quod miserim te. Qui respondens ait: Obsecro, Domine, in quo liberabo Israel? ecce familia mea infirma est in Manasse, et ego minimus in domo patris mei. dian quasi unum virum. Et ille: Si inveni, inquit, gratiam coram te, da mihi signum quod tu sis qui loquaris ad me. Ne recedas hinc, donec revertar ad te, portans sacrificium, et offerens tibi. Qui respondit: Ego praestolabor adventum tuum. Ingressus est itaque Gedeon et coxit haedum, et de farinae modio azymos panes: carnesque ponens in canistro, et jus carnium mittens in ollam, tulit omnia sub quercum, et obtulit ei. Cui dixit Angelus Domini: Tolle illam, et jus desuper funde. Cumque fecisset ita, extendit Angelus Domini summitatem virgae,
Abbreviated transcription (Latin):
sidederitis cis requiem ab operib t Praecepit
ergo indicillo p̃fectis operum: & ex actoribus
populi dicens. N equaquam ultra dabitis pale¬
as populo ad conficiendos laterer sicut prius.
sed ipsiuadant & colligant stipulam. & men¬
suram laterum quor prius faciebant. inpone¬
tis suꝑ eos. Necminu&is quicquam. Uacant
enim &idcirco uociferantur dicentes Eamꝰ
& sacrificemus dño dõ nostro. Opprimantꝰ
operib: & expleant ea ut non ad quiescant uer¬
bis mendacib Igitur egressi p̃fecti operum.
& exactores ad populum dixerunt. Sic dicit
pharao. Nondo uobis paleas. ite & colligite
sicubi inuenire poteritis. Nec minu&ur quic

Expanded text:
si dederitis eis requiem ab operibus praecepit ergo in die illo praefectis operum et exactoribus populi dicens nequaquam ultra dabitis paleas populo ad conficiendos lateres sicut prius sed ipsi vadant et colligant stipulam et mensuram laterum quos prius faciebant inponetis super eos nec minuetis quicquam vacant enim et idcirco vociferantur dicentes eamus et sacrificemus Deo nostro opprimantur operibus et expleant ea ut non adquiescant verbis mendacibus igitur egressi praefecti operum et exactores ad populum dixerunt sic dicit Pharao non do vobis paleas ite et colligite sicubi invenire potueritis nec minuetur quic
Abbreviated transcription (Latin):
bat quoque samueli srahelcuncetis dieb: uitae
suae &ibat per singulos annos circumiens b&hel&
gal gab& masphat:et iudi cabat is rahelem in supra¬
dictis locis reuestobaturque in ramatha Ĩbi enim
erat domuscius & ibi iudi cabiit israhelem: Aedifi¬
cauit &iam ibi altare dño: Factum est autem cũ
senuiss& samubel. posuit filios suos iudicesis rahel:
Fuit que nomen filii eius primogeniti iohel & no¬
men secundi abia iudicum inbersabee & ñ
ambulauerunt filiicius in uiiscius seddeclinauerun
post auaritiam: Accoperunt que munera & per¬
sR .iiiͦ. uesterunt iudicium : Congregaticrgo uni uersima¬
iores natuis rahel. uenerunt ad samuhel in ramatha
dixcruntque ei: Ecctu senuisti & fihitui nonam¬
bulant inuis tuis constitue nobis regem ut iudic&
nos sicut & uni uersae habent nationes : Displicuit¬
que sermo in oculis samuhelis. eo quod dixisseN
da nobis regemut iudic& nos : Et orauit samuhel

Expanded text:
bat quoque Samuhel Israhel cunctis diebus vitae suae et ibat per singulos annos circumiens Bethel et Galgal et Masphat et iudicabat Israhelem in supradictis locis revertebaturque in Ramatha ibi enim erat domus eius et ibi iudicabat Israhelem aedificavit etiam ibi altare Domino factum est autem cum senuisset Samuhel posuit filios suos iudices Israhel fuitque nomen filii eius primogeniti Iohel et nomen secundi Abia iudicum in Bersabee et non ambulaverunt filii illius in viis eius sed declinaverunt post avaritiam acceperuntque munera et perverterunt iudicium congregati ergo universi maiores natu Israhel venerunt ad Samuhel in Ramatha dixeruntque ei ecce tu senuisti et filii tui non ambulant in viis tuis constitue nobis regem ut iudicet nos sicut universae habent nationes displicuitque sermo in oculis Samuhelis eo quod dixissent da nobis regem ut iudicet nos et oravit Samuhel
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. ⁊ ad honorẽ di nr̃i. psallite mente.
Uel qͥa res ualde digna erat ꝙͣ admone¬
bat: ñ sufficit semel dicere. Et ñ tm̃ psab¬
lite ei qͥa ds ÷̃: s etiã psallite. ei qͥa rex nr̃¬
terre .i. expellens omnẽ t̾renitatẽ: & re
do. ⁊ cum magna discretione discernen¬
do. quid. qͣndo. qͣre qͥliter. Ascendit. &¬
ipse idem regnabit tandem qͣndo scił
corpus eiꝰ cõpletũ erit. Suꝑ gs̃ etiã sedet¬

Expanded text:
 ad honorem Dei nostri « psallite » mente. Vel quia res valde digna erat quam admonebat, non sufficit semel dicere, et non tantum psallite ei, quia Deus est, sed etiam psallite, quia est nosest, expellens omnem terrenitatem, et regdo, et cum magna discretione discernendo, quid, quando, quare, qualiter. Et ipse idem « regnabit » tandem quando scilicet, corpus ejus completum erit
Abbreviated transcription (Latin):
excelsus. quia potens ⁊ efficax sue uolun¬
tatis. Et ne ineiꝰ bonitate. ꝯfidatis sima¬
terribilis. Futurus eñi uidex ꝑimet̾ impi¬
t̃re ÷ ubi ip̃se ñ dñet᷑. Et ꝓpter hoc maxi¬
me laudandus ÷ rex iste: quia ipse sub¬

Expanded text:
« excelsus » quia potens et efficax suae voluntatis. Et, ne in ejus bonitate confidatis, si materribilis, » futurus enim judex puniet impiterrae est ubi non dominetur. Et propter hoc maxime laudandus est rex iste, quia « sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi dic̃ afferent᷑. notat tantã eoꝵ debili¬
humeris portant᷑. Nec apportatio fit
ꝑ freq̃ntiã miracłoꝵ: ꝑ importunam
p̾dicationẽ. Uñ apłs. In sta oportune
importune. Et illi sic allati ñ habebĩ
tristiciã: s afferent᷑ in lecicia & exultatio¬
ne. qͥa in p̃senti quoq eccłia multũ sci le¬

Expanded text:
um dicit afferentur, notat tantam eorum debilihumeris portentur. Haec apportatio fit per frequentiam miraculorum, per importunam praedicationem. Unde Apostolus: « Insta opportune, importune . » Et illi sic allati non habebunt tristitiam, sed « afferentur in laetitia et exultatione, » quia in praesenti etiam Ecclesia multum
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ꝓcessert nob̃ ã domib eburneis .i. ab
ipsis sc̃is apłis. qͥ dicunt᷑ domꝰ. qi d̾s habitat
ineis eburnei: qr illucidi ꝑ multas sectiões
sc̃ & attritiones ut ebur. Uel cõꝑat᷑ ebori.
qͥa frigidi .i. casti sc̃ sic̃ elephans unde. ebuc¬
actib neq in suis baptiratorib głantes ut
dicerent᷑ petrimi uł paulmi. s nom̃ tuũ res¬
picientes uocabuntur. xp̃iani. Tangit hi-¬
storiã qr p̃cipit᷑ in lege ut mortuo frẽ. sine
semine. alter frͣ illius uxorẽ ducat. & ñ

Expanded text:
eadem processerunt nobis « a domibus eburneis, » id est, ab ipsis sanctis apostolis, qui dicuntur domus, quia Deus habitat in eis. Eburnei, quia lucidi per multas sectiones et attritiones ut ebur: vel comparantur ebori, quia frigidi, id est, casti sunt, sicut elephas. Omne ebuactibus, neque in suis baptismatibus gloriantes, ut dicerentur Petrini vel Paulini, sed nomen tuum respicientes, vocabantur Christiani. Tangit historiam, quia praecipitur in lege ut mortuo fratre sine semine, alter frater illius uxorem ducat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ. susceptor. nr̃ ds iacob. ut supra.¬
Suꝑius posuit istũ uersum ad cõmenda¬
tionem p̃dicationis. nc̃ repetit ut osten¬
dat. illum talem qui facere. possit Uel id̾o
repetit. quia in hoc ũsu totius psalmi sũ¬
ma ꝯtinet᷑. Et talis uersus est intercalaris

Expanded text:
nobiscum « susceptor noster Deus Jacob. » Superius posuit istum versum ad emendationem praedicationis, nunc repetit ut ostendat illum talem qui facere possit. Vel ideo repetit, quia in hoc versu totius psalmi summa continetur, et talis versus est intercalaris
Abbreviated transcription (Latin):
giã: qͥa ipse dñs ẽ. auferens bella usq
qi eo na̾cente. pax ꝑ totũ mundum maxi¬
ma fuit. ñ tñ quod de illa pace hic dica¬
tur. s significata pace ꝙͣ posuit xp̃c in¬
ter dm̃ ⁊ hoĩes: destruens inimicũ qui e.
pax i ad hoĩes ñ fuit inuna sola tr̃a:
s. usq ad finem t̾re. ꝑ hoc auferet bel¬
la qi ꝯteret arcum.iͥ. dolosas impug¬
nationes ꝯtra fidem: scilicet. decepͥtio
get arma .i. maifestas impugnatioẽs
qui pritis dolose ⁊ aꝑte impugnabat
ueritatẽ. ⁊ suã sectã defendebant. Cõ¬
buret dico ita dicens. Uacate.i. ua¬
intelligite ꝑ puritatẽ uite: ⁊ ꝑ aꝑta
miracula: qm̃ ego sum d̾s habitans
inter uos:Lego talis exaltabor ingentib
quia ad me ꝯuersi exaltabunt me. Et

Expanded text:
nus « auferens bella usque quia, eo nascente, pax per totum mundum maxima fuit, non tantum quod hoc de illa bella pace dicatur, sed de significata pace quam posuit Christus inter Deum et hominem, destruens inimicum, qui erpax Dei non fuit in una sola terra, sed usque ad fines terrae. Per hoc auferet bella, quia « conteret arcum, » id est, dolosas impugnationes contra fidem, scilicet, deceptionget arma, » id est, manifestas impugnationes,qui prius dolose et aperte impugnabant veritatem, et suas defendebant sectas. Comburet dico, ita dicens: « Vacate, intelligite per puritatem vitae et aperta miracula, « quoniam ego » habitans inter vos, et ego talis « exaltabor in Gentibus » quia ad finem conversi, exaltabunt me, « et
Abbreviated transcription (Latin):
het uerba dei uocant᷑ sagnte. qͥa occulit
alliciunt hoĩes ad timorẽ: lamorẽ mi. &¬
dius: qd̃ manifesta:⁊ qͣsi cogenti ratione
hoĩes deo faciunt adherere. Et ꝑ hoc qͥl
ita instruetꝰ es adpugnandũ. popłi in¬

Expanded text:
hoc verba Dei vocantur sagittae, quod occulte alliciunt homines ad timorem et amorem dius, quod manifesta et cogenti ratione homines Deo faciunt adhaerere. Et per hoc, quod ita instructus es ad pugnandum, Populi
Abbreviated transcription (Latin):
us eos ad uiã rectam. Benedico uirgam
tam ẽẽ. uͥgã directionis: qi tu dilexisti
penetrat. sic sp̃s sc̃s aĩam inqͣ habitat.
Hec unctio fuit inipsa ꝯceptione. ubi
De qua unctione maxime. letandũ fuit:¬

Expanded text:
Bene dico virgam tuam, virgam esse directionis, quia « tu dilexisti penetrat, sic Spiritus sanctus animam in qua habitat. Haec unctio fuit in ipsa incarnatione, ubi de qua unctione maxime laetandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hanc significat᷑ mortificatio carnis. q̃ ual¬
de amara ẽ: & pellit uermes .i. tempta¬
tiones diaboli. & seruat corpus: ⁊ aĩam
que pellit tumores pulmonis. & signi¬
lationẽ & omnẽ motum suꝑbie. Cas¬
sia ÷ herba qui crescit inaquoso loco. & in
baptismi: ⁊ crescit inustis multũ: bonam

Expanded text:
nc significatur mortificatio carnis, quae valde amara est, et pellit vermes, idest, tentationes diaboli, et servat corpus et animam species quae pellit tumores pulmonis,lationem et omnem motum superbiae. Casia herba est quae crescit in aquoso loco, et crbaptismi, et crescit in justis multum, et bonam
Abbreviated transcription (Latin):
tercia parte. Ad hoc iungit᷑.
uia ego introibo ad altare dei. qͣre
.i. xp̃ianis ad intellectũ habendũ. scił ut in¬
telligant ꝑ tẽporalia bona data antiquo
popło significata ẽt̃. sp̃ualia bona q̃ iam
Filiis chore dico directis infine ꝑ huncii¬
tellectũ. Matia st̃ martyres qui etiã lo¬

Expanded text:
tertia parte. Ad hoc jungitur, quia ego introibo ad altare Dei. « Quare istianis, ad intellectum habendum, scilicet ut intelligant per temporalia bona data antiquo populo, significata esse spiritualia bona, quae jam Filiis Chore dico, directis in finem, per hunc intellectum. Materia sunt martyres, qui etiam lo
Abbreviated transcription (Latin):
be dico uelocit̃ scribentis. qi qđ magister ñ
potest fac̃e ꝑ multos annos: sp̃c sc̃s̃ in mo¬
mento facit. ut inpaulo: quẽ in momento¬
hanc cantilenam scilicet hec opera. Et bene
spetiosus forma. Licet hoc poss dici de ex¬
t̾iori compositione menbroꝵ: tam̃ intel

Expanded text:
bae dico « velociter scribentis: » quia quod magistri non possunt facere per multos annos, Spiritus sanctus in momento facit: ut in Paulo, quem in momentod est, hanc cantilenam, haec opera, et bene « speciosus forma; » licet hoc posset de exteriori compositione membrorum intel
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ⁊ si aliqͣndo aliquos lucͣtus es. pauci tam̃
sepe. obicent. Et hoc obꝓbriũ ꝑ partes exe¬
qͥt᷑: dicens. Subsannationẽ ⁊ derisũ his qͥ
incirtũitũ nr̃o st̃. Subsannatio fit ꝑ nasũ
dinẽ maledic̾ent aliis: ut sic dicent. lalis
maledictio tͥ sit. qͣlis ÷ pecro uł paulo uł lau¬

Expanded text:
tus: et si aliquando aliquos lucratus es, pauci fuerusaepe objecerunt, et hoc opprobrium per partes exsequitur, dicens: « Subsannationem et derisum his qui in circuitu nostro sunt. » Subsannatio fit per nasudinem maledicerent aliis et sic dicerent: Talis maledictio tibi sit, qualis est Petro,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eccłie: cam in hoc psalmo cũ magna ex¬
ultatione. annuntiat. exqͣ ꝯiunctione uni
qͥ cõmutabunt᷑ de infidelitate ad fidem.
In hoc eñi psalmo maxime cõmendatur¬
mutabit᷑. In hac autẽ uita cõmutant᷑ scĩ. qñ¬

Expanded text:
eam in hoc psalmo cum magna exsultatione pronuntiat, ex qua conjunctione unic commutabuntur de infidelitate ad fidem. In hoc enim psalmo maxime commendatumutabitur. In hac autem vita commutant
Abbreviated transcription (Latin):
tes cõmendat᷑ quod cantic̃ dirigit nos ĩ finem.
Uel talit̃ ꝯstrue. Canticũ nstud ÷ habitũ
lecto. Mat̾ĩa ÷ in psalmo sponsus ⁊̃ spon
parte ponit cõmendationẽ sponsi .i. xp̃i¬
In scła eccłia. Unde hic psalmus uocatur
ab augustino epitalamium .i. laus thala¬
mi. Intendit nos inuitare ad hanc conun¬
ctionẽ scilicet ut intelligamꝰ hanc. quinctio

Expanded text:
tas commendatur, quod canticum dirigit nos in finem. Vel taliter construe, canticum istud est habitum lecto. Materia est sponsus et sponparte ponit commendationem Ecclesiae. Unde hic psalmus vocatur ab Augustino epithalamium, id est, laus thalami. Intendit nos invitare ad hanc conjunctionem, scilicet ut intelligamus hanc conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
os suos: astitit scilicet parata seruire. a
hec tẽꝑalia ñ expetit s celestia: astitit di
Audi filia. Transit ad scłam partẽ. scib
ad cõmendationẽ sponse. Oirando qͥdẽ
sponsus tał ẽ: ideo otu filia .i. eccł̃ia audi..¬
intellige ea que st̃ annuntiata: ⁊ uide cõ¬
pleta. Audi dico: lcũ humilitate. audi. Et

Expanded text:
os suos: « astitit, » scilicet, parata servire « ahaec temporalia non petit, sed coelestia: astitit dicAudi, filia. » Transit ad secundam partem, scilicet ad commendationem sponsae. Quando quidem sponsus talis est, o tu, « filiaintellige ea quae sunt annuntiata, « et vide » completa: audi dico, et cum humilitate audi: et h
Abbreviated transcription (Latin):
locus correptionis. Et adeo nos humilua¬
sti: qđ umbra mortis .i. ipsa mors coopu¬
it nos. scilicet occisi sumus. Uel umbra
statim ille ãuera uita pͥuatur. deo non
sumus oblitite: qr scimus quod si obliti su¬
mus nomen .i. honorificentiam dei nr̃i: ⁊ sili

Expanded text:
locus correctionis, et adeo nos humiliasti, quod « umbra mortis, » id est, ipsa mors « cooperuit nos, » id est, occisi sumus. Vel « umbrstatim ille a vera vita privatur. Ideo non sumus obliti te, quia scimus quod « si obliti sumus nomen, » id est, honorificentiam « Dei nostri, » et si
Abbreviated transcription (Latin):
tu dab̾ eis sic̃ cum eis circũeuntib cecidunt
luntate tua. Neq hoc faciebas ꝓpt̃ aliqͦ
meritũ eoꝵ. s agens ita complaciustitͥ ĩ
eis. es rex m̃s ⁊ ds m̃s: tu ipse dico qͥ man¬
das salutes iacob .i. nob̾ luctatorib. qui ꝑ
qͥ uocatus fuit iacob. Tu es rex nr: ⁊ cornu.
nros. tam carnales quã sp̃uales. qͦd futͣum
÷ iniudicio: ubi mali a bonis scꝑabuntur.
Per cornu ideo accipimꝰ defensionẽ: qi cormb¬
se defendunt aĩalia: ⁊ uentilant .i. sepa¬
rant a se. cet̾a aĩalia. Et in nõĩe tuo .i. qr
hic habuimꝰ nomen tuũ. scił. qͥa xp̃iani su¬
mus: spernemꝰ itẽ iniudicio in surgentes in
hac uita ĩnob̾. Ecce in hoc uersu ostendit
nos habit᷑os et̃ña bona. que longe melio¬
ra st̃ temꝑalib. que habuert antiqͥ pr̃es.
Ei benedico qđ inte uentilemꝰ ⁊ spernemꝰ¬

Expanded text:
tu dabas eis, ut cum eis circumeuntibus cecideruluntate tua ne quod hoc volebas propter aliquod meritum eorum, sed agens ita « quoniam in eis, « es » rex meus et Deus meus, « tu ipse, dico, qui mandas salutes Jacob, » id est, nobis luctatoribus, qui pqui vocatus fuit Jacob. Tu es rex meus, et cornnostros » tam carnales quam spirituales, quod futurum est in judicio, ubi boni a malis separantur. Per cornu ideo accipimus defensionem, quia cornibus defendunt se animalia: et ventilant, id est, separant a se animalia, « et in nomine tuo » quia hic habemus nomen tuum, scilicet Christiani sumus: « spernemus » item in judicio « insurgentes » in hac vita « in nos. » Ecce jam in hoc versu ostendit nos habituros aeterna bona, quae longe sunt meliora temporalibus, quae habuerunt antiqui patres. Et bene dico, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
.i. humiliabunt᷑ subte. Et ubi cadent:
iniquo prius inimicabant᷑ tibi regi. Itesũ
inqua sede. etiã iudicas ñ adhorã.s inse¬
culũ secłi. Cõmendat it̾m eũ qͥa rectam
unsticiã exercet in regno suo. Pico tu

Expanded text:
 humiliabuntur « sub te » et ubi cadent «in quo prius inimicabantur tibi regi. Iterum in qua sedes etiam judicas, non ad horam, sed « in saeculum saeculi. » Commendat iterum eum, quia rectam justitiam exercens in
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ ẽt̃. datã. Et qͥa talis es. ꝓpt̾ea benedixit
.i. eraltauit te d̾s ducendo apsuã ꝯfessionẽ
que exaltatio manebit met̾num. Cõmen
gladio tuo: i. fortiter utert uerbo p̃dicatiõis
tue. de qͦapłs ait. Et gladiũ sp̃c: qđ ÷ uer
cem mut̾ẽ. s gladiũ. Iste gladius seꝑat
patrẽ a filio. ⁊ cetera. Accingere dico suꝑ
femorib ẽ locus generationis. Suꝑ femur
dit ꝑsumile. alicuiꝰ fortis uiri accincai gladio
suꝑ femur. Et ne ꝑ femur intelligeremus¬

Expanded text:
e datam, et quia talis es, « propterea benedixit, » id est exaltavit « te Deus » ducendo ad suam confessionem, quae exaltatio manebit « in aeternum. » Commend. Idest, fortiter utere verbo praedicationis tuae, de quo Apostolus ait: Et gladium spiritus, cem mittere, sed gladium . » Iste gladius separat patrem a filio; accingere dico « sufemore est locus generationis. Super femur dicit per simile alicujus fortis viri, accincti gladio super femur. Et, ne per femur acci
Abbreviated transcription (Latin):
erunt de familia diaboli & adduxerunt
inmontem scm̃ tuum idẽ ut e̾e̾m mons
sanctus dei. Et ne intelligeremus hunc
iustum iam positũ insecuritate: addit.
militem. Incipit de scd̾a parte. Lamsũ
introductus intabernacula. E ꝑ hoc tandẽ
iuuenescere facit dando immortalitatem

Expanded text:
erunt » jam de familia diaboli « et adduxerunt me in montem sanctum tuum, » id est, ut essem mons sanctus Dei. Et, ne intelligeremus hunc justum jam positum in securitate, addit, esia qua tibi militem. Incipit de secunda parte: Jam sum introductus in tabernacula, et per hoc tandem « juvenescere faciet juventutem dando immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ame maledicti in ignẽ et̃nũ. Potest hic uer¬
sus legi de his que. fac̃ ds fidelib suis in hac
uita. ut sic ꝯtinuet᷑. Securi possumꝰ eẽ. qđ
nti. uentilauimꝰ. sꝑnemꝰ ininicos nr̃os. quia
tu iam saluasti nos de affligentib nos. ne
nos possent a bono retrahere: lodientes nõꝯ
tm̃ ãbonis s etiã ã malis. ut cũ dicent. Nos
Incipit de sca parte. tandẽ nos saluab̾. nc̃
autẽ. in hac scił uita repulisti .i. ita ꝑmisiti¬

Expanded text:
ernum. Potest hic versus legi de his quae facit Deus fidelibus suis, in hac vita, ut sic continuetur. Securi possumus esse quod in te ventilabimus, spernemus inimicos, quia tu jam salvasti nos de affligentibus, ne nos possent a bono retrahere, et odientes nos tantum a bonis, sed etiam a malis, ut cum dicent: « NoIncipit de secunda parte. Tandem nos salvabis, « nunc autem » in hac vita « repulisti, » id est
Abbreviated transcription (Latin):
s mala uoluntate: ꝑseq̃ntis ipso actu.
ec. oĩa uenert᷑ suꝑ nos scilicet ut nos oppri¬
merent nec tam̃ obliti sumꝰ te. s semꝑ ha¬
buimꝰ te in iugi memoria. & intestamento
ta tua nos habuimꝰ. Et in hoc uersu magna
ꝯstantia martẏrũ notat᷑. Cum hec oĩa
mala uenirent suꝑ nos: cor nr̃m ñ recessit
diclinasti .i. declinare. ⁊ deuiare. fecisti sen¬
tas nr̃as auia tua ut supͣ. Aut sic quoqrl

Expanded text:
et mala voluntate « et persequentis » ipso actu. « Haec omnia venerunt super nos, » scilicet ut nos opprimerent, « nec tamen obliti sumus te, » sed semper habuimus te in jugi memoria: « et in testamento t in hoc versu magna virtus martyrum notatur. Cum haec omnia mala venirent super nos, « cor nostrum non recessit declinasti, id est, declinare fecisti semitas nostras a via tua, ut supra, vel sic quoque «
Abbreviated transcription (Latin):
fudisti ñ qd in ꝯscientia nr̃a ꝯfusionẽ & erubescẽ¬
tiã ꝑaterem. s qͣntũ ad ocłos hominũ qͥ putãt
tes manifeste angłm tuũ pugnare nob̾cũ iuntu
nostris pro qͥb manifeste pugnant angeli.
Non tantum repulisti sed etiam quodã¬
etiã qͦs dã nr̃m aũtisti a bono ꝓposito: facien¬
do nos retrorsum post immicos nr̃os. i. ut seq̃¬
remꝰ eos: Itt̃ qͥ odert̃ nos diripiebant .sͥ. hoc
⁊ in partẽ suã nos rapiebant: ⁊ hoc ⁊ maximũ
tormentũ suoꝵ. qͣndo uident suos ita ã fide¬
reuocari. Quosdã aũtisti. nos autẽ quire¬
stitimꝰ dedisti tanꝙͣ. ouesescaꝵ .i. que ñ fruc¬
tu s. soli occisioni deputarent᷑. Et ingentib
dedisti nos. qͣndo fugati sumꝰ de. uiuitate in

Expanded text:
s » non quod in conscientia nostra confusionem et erubescentiam pateremur, sed quantum ad oculos hominum, qui putant tes manifeste angelum tuum pugnare nobiscum « in ecisti patribus nostris, pro quibus manifeste pugnabant angeli. Non tantum repulisti, sed etiam quosdam nostrum « avertisti » a bono proposito, faciendo « nos retrorsum post inimicos nost nos, diripiebant sibi, » id est, in partem suam rapiebant nos, et hoc est maximum tormentum sanctorum, quando vident suos ita devocari a fide. Quosdam avertisti, « nos » autem qui restitimus, « dedisti tanquam oves escarum » quae non fructui, sed soli occisioni deputatae sunt, et in gentibus dispersisti nos « quando fugati sumus de civitate in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indieb eoꝵ. antiqͥs. Si habeatur in
dieb antiqͥs. ita legemꝰ. Patres nr̃i an¬
nuntiauert̃ nob̾ opus qͦd oꝑatꝰ es in diel
eoꝵ sic̃ in eductione ꝑ mare rtibruͦ: & a¬
lia huiꝰmodi:⁊ etiã ea q̃ fecisti in dieb an¬
tiqͥs. ut de creatione celi ⁊ t̾re.:⁊ ea q̃ fe¬
cisti abel: ⁊ noe: ⁊ cet̾is. Hoc opus scib¬
ilł dic̃: qui pͥriꝰ habitabant int̾ra ꝓmis¬
ne putarent᷑ ille gentes debiles de quib
tos erpulisti eos. Et ne iudei hoc sue repu¬
farent ꝓbitati: dic̃ hoc ñ ex ipsis. s ex ipso

Expanded text:
 in diebus antiquis, ita legemus: Patres nostri annuntiaverunt nobis opus quod operatus es in diebus eorum: sicut in eductione per mare Rubrum, et alia hujusmodi, et etiam ea quae fecisti in diebus antiquis, ut de creatione coeli et terrae, et ea quae fecisti Abel, Noe, etc. Hoc opus, sciillis dicit quae prius habitabant in terra promisne putarentur illae gentes debiles, quibus tos « expulisti eos. » Et ne Judaei hoc suae deputarent probitati, dicit hoc non ex ipsis, sed ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ q̃ fec̃ priori popło: ostendens hec essi
etña. cum illa fuissent temꝑalia. In scała
parte ponit mala q̃ sustinet in hac uita
quãuis infut᷑o sint habituri multa bona
Quod autẽ iusti patiunt᷑ in hac uita tẽ¬
ꝑalia. ꝯtͣ hoc ÷ quod pͥores popłi lib̃ abad̃
acorꝑalib malis. In t̾cia parte orat liba¬

Expanded text:
e fecit priori populo: ostendens haec esse aeterna, cum illa fuissent temporalia. In secunda parte ponit mala quae sustinet in hac vita, quamvis sint in futuro habituri multa bona. Quod autem justi in hac vita poralia: contra hoc est, quod priores populi liberabantur a corporalibus poenis. In tertia parte orat libera
Abbreviated transcription (Latin):
in anima in eadẽ gaudentes ꝑ puritate nr̃e osciei¬
tie nos cẽ. redẽptos in hac die. Dico exultemꝰ:
ita dicentes. O dñe saluũ me fac .i. fac me partici¬
pem huiꝰ saluationis. qͣm mundo attulisti:⁊ o dñe
qͣndoq uestiri ĩ mortalitate ⁊ impassibilitate. Pati

Expanded text:
 animam: in eadem gaudentes per puritatem nostrae conscientiae, nos esse redemptos in hac die. Dico « exsultemus, ita dicentes: « O Domine, salvum mefac, » id est, fac me participem hujus salvationis quam mundo attulisti, « O Domiquandoque vestiri immortalitate et impassibilitate. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiguia possint sufiñe ⁊ legẽ dm̃ ad implere:ita
iudei ꝑbec tẽporalia bñeficia edificabant᷑ do¬
nec ipsi aliqñ cognosc̾ent ueritatẽ ⁊ do ꝓsolis cele¬
stib seruiendũ reputarent. Hic qͥdem lapis quẽ
repbauer̃t edificantes factꝰ: in caput anguli.i.

Expanded text:
sustinere possint et legem Dei adimplere: ita Judaei per haec temporalia beneficia aedificabantur, donec ipsi aliquando cognoscerent veritatem, et ideo pro solis coelestibus serviendum reputarent. Hic quidem lapis quem reprobaverunt aedificantes, « factus est in caput anguli: »
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ sic apes .i. tã acrit᷑ ⁊ tã amare. sic apes
pungt̃ aliquẽ. Et bene cõparat eos apib qͥa
⁊ m̃ moriuntur. uł inutiles remanent. ita ꝑse¬
cutores iꝰtoꝵ uł int̾ficiunt se interiꝰ: uł excecañ
ad tẽpꝰ hł circũdedert̃ me: sic̃ apes fauũ mel¬
lis circũdant. Alia tnͣslatio ħt fauũ. Add hoc¬

Expanded text:
 » scilicet, tam acriter et tam amare, sicut apes pungunt aliquem: et bene comparat eos apibus, quet inde moriuntur, vel inutiles remanent, ita persecutores justorum, vel interficiunt se interius, vel excaecant ad tempus. Vel, « circumdederunt me sicut apes » favum circumdant. Alia translatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi militãt d̾o. ẽ uox exultationis .i. magna ex¬
ultatio. ꝑ qͣm d̃o nr̃a uoluntatẽ ostendimꝰ. sic̃
aliqͥs amitꝰ amico suo ꝑuocẽ. Et uox salutis .i
ipsa exultatio habet᷑ incorde de salute ꝗͣ iustise
ipsa eadẽ dext̾a dñi exaltauit me. in uitutib
multiplicando. ⁊ in ipsis uirtutib custodib me

Expanded text:
est magna exsultatio, per quod Deo nostram voluntatem ostendimus, sicut aliquis amicus amico suo per vocem: « et vox salutis, » id est, ipsa exsultatio habetur in corde de salute, quam justi se ipsa eadem « dextera Domini exaltavit me » in virtutibus, multiplicando in ipsis virtutibus, custodibus me
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑsua bñedictionẽ illuxit nob̃ cõmunit̾ uobiscũ.i.
tenebras a nob̃ fugauit: ⁊ uerã illuminationẽ cor¬
benedictiõe sint bnẽdicti. Et qͥa estis bñedictr.
sͦ ꝯstitui te dño diẽ solempne in ꝯdensis: i. in mag¬
ni altoͣris .i. uͭ de cibo altaris participetis. Nel ita
ad allegoriã. Constituite diẽ solẽpnẽ: i. sabba¬
ad cornu altaris: i. usq ad imitationẽ altitudinis
xͥ. ut illũ faciatis altare ur̃m: suꝑ quẽ oblate d̃o
preces ur̃e recipiunt᷑. Moneo alios ut dño solẽpni¬
tates ꝯstituant. s qͥcqͥd alũ faciant: ego sẽꝑ lauda¬
bo dñm. Et hoc ÷ qͦd dic̃: ꝯu̾̃sione facta ad ipsum
plicat idem ex minia affectione dicens. Us̃ m̃s es

Expanded text:
suam benedictionem « illuxit nobis » communiter nobiscum, id est, tenebras a nobis fugavit, et veram illuminationem corbenedictione benedicti. Et quia estis benedicti, ergo « constituite diem solemnem in condensis, » id ess participemini. Vel ita ad allegoriam: « Constituite diem solemnem, id est, sabbaad cornu altaris, id est, ad imitationem altitudinis Christi, ut illum faciatis altare vestrum, super quem oblatae preces vestrae recipiuntur. Moneo alios ut Deo solemnitatem constituant, sed quidquid alii faciant, ego semper laudabo Dominum: hoc est quod dicit, conversione facta ad ipsum plicat idem ex nimia affectione, dicens: « Deus meus es
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾et. Tdeo dico suctidit. ⁊ qͣi mortuũ me fu¬
isser qͥa p̾nimia ĩfirmitate singłis dieb di¬
finies me. Tdeo sic sꝑabam. qͥa ĩfirmitas ado
inmissa sic ꝯtriuit om̃ia ossa mea. sic̃ leo con
dinẽ de leone repetit. Et qͥa similis erat
infirmitas leoni: ideo dicebã. de mane usq ad
uesꝑam fimes me. Hactenꝰ dictũ. ẽ. de gͣuita¬
hic depenittntia pecc̃oꝵ inupit: qͣm inipsa in¬
firmitate habuit. qͣsi dicẽt. Uideo qͥdẽ ꝓpter
peccata hanc ĩfirmitatẽ euenisse. s ñc ad dm̃¬
tuat. Sic clamabo tota mentis intentione. sic̃
pullꝰ hẏrundinis qͥ maxime os aꝑit inclamo¬
re. ⁊ sic ctiã meditabor ut colũba .i. clamando
n. ido ocłi mei .i. affectiones met st̃ attenuate:
.i. remota eͦssitudine t̾re clariores ⁊ subtilioes
tatis patior. Asimilitudine illiꝰ qͥ in causa
admirans peccata sua ⁊ iustitiã illiꝰ quẽ ĩuo¬
cat dic̃. Inuoco te ut melibes. s qͥd dicam deo¬

Expanded text:
 ideo succidit, et quasi mortuum me fuisse, quia prae nimia infirmitate singulis diebus difinies mane. Ideo sic sperabam, quia infirmitas a Deo immissa, sic contrivit omnia ossa mea, quasi leo confdinem de leone, repetit. Et quia similis erat leoni infirmitas, ideo dicebam: De mane usque ad vesperam finies me. Hactenus dictum est de gravitahic de poenitentia peccatorum incipit, quam in ipsa infirmitate habuit quasi diceret: Video quidem propter peccata hanc infirmitatem evenisse, sed ad Dnum sic clamabo tota mentis intentione, sicut pullus hirundinis qui maxime os aperit in clamore, et sic etiam meditabor ut columba, clamando est affectiones meae sunt attenuati, id est remota crassitudine terrae clariores et subtiliores tatis patior a simili illius, qui in causa admiratus peccata sua, et justitiam illius, quem invocat, dicit: Invoco te ut liberes me, sed quid dicam e
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ sp̃ali oꝑatione dco seruiunt. sic̃ contẽ¬
platores. Ptympanũ qđ fit decorio mor¬
tui aĩalis intelligunt᷑ illi qͥ se ipsos morti
tͣdunt ꝓueritatis testimomio. sic̃ scĩ marty¬
res. Nota qͦd corꝰ.ẽ. uariarũ uocũ placens

Expanded text:
o serviunt, sicut contemplatores. Per tympanum, quod fit per corium mortui animalis, intelliguntur illi qui seipsos morti tradunt pro veritatis testimonio, sicut sancti martyres. Nota quia chorus est variarum vocum placens