comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantem ipm̃ magistr um malitie
inuenit. Castrum naniq qd cassinum
dicitur. in excelso montis lat̾e ÷: qui ui
delicet mons d̾stenso sini hoc idem caftrũ
recipit: s ꝑ tͥa milia in altum se subri¬
gens uelud ad aera cacumen tendit.
Toi uetustissimum fanum fuit. in qͦ
ex antiqoꝵ more gentilium ab stulto ꝑu¬
stcoꝵ pͥpło apollo colebatur: circumqͣss
etiam in cultu demonum luci subereue¬
rant: in qͥbris adhue codem temꝑe infi¬
delium insana multitudo sacrilegiis in¬
sudabat. Ibi itaq uir dei ꝑueniens con¬
tͥuit ydolum: subũtit aram: suceidit
linis fuit ozacłm sc̃i iohis construrit:
⁊ cõmorantem citeumiq̃  mrsitituo mẽ
p̃dicatõne continna ad sidem uocabat. S.
ħ antiquus hostis tacite ũ ferens: ñ oceul¬
te uł ꝑ sournium. s aꝑta nisio ne euisdẽ
patͥs se occłis ingebat: ⁊ magnis clamori

Expanded text:
pugnantem ipsum malitiae magistrum pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succenditlinis, fuit oraculum sancti Joannis construxit, et commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis c
Abbreviated transcription (Latin):
gaud̾e de inimici interitu p̃sũpsisset.
petus. Mira sunt ⁊ multum stupenda
inferro uero qd̾ ex ꝓfundo aque reoiit he¬
liseum: in aq̃ itiñe petrum: in corui ode¬
dientia heliam: in luctu autem mortis
inmici dauid intueor. Ut ꝑpendo uir iste
spũ uistoꝵ om̃ium plenus fuit. Grego¬
rius. Nir dñi bñdictus petre unum sp̃m¬
habuit. qͥ ꝑ concefse redemptõis gr̃am ele¬
ctorum om̃ium corda impleuit. De quo
ioh̾s dicit. erat lur uera q̃ illuminat õem
hoĩem uenientem in hunc mundum. et
de quo rur sus sc̃ptum est. de plenitudĩe
eius nos om̃s aorpimus. Nam sci dei
homines potuerunt a dño iurtutes habere
ñ etiam aliis trad̾e. Ille autem signum uͥ¬
qd̾ contẽpnerẽt: ⁊ isti qd̾ uenantes ama¬
re debuissent. Ex quo mist̾io aetum est
ut dum suꝑbi aspitiunt despectum mor¬
tis: humiles contͣ mortem acciꝑent głã
pocestatis. petrus. Queso te post hec ad
ñ hctem mutauit. Nam tanto post gͣ¬

Expanded text:
gaudere de inimici interitu praesumpsisset. gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. Vir Dei Benedictus, Petre, uniushabuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virquod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad n hostem mutavit. Nam tanto post gr
Abbreviated transcription (Latin):
aus ludentes: eoꝵ mentes ad peruersi¬
ñcem libidinis inflam marent. Qd̾ sẽs¬
uir de cella conspitiens. lapsumq adhue
teneriorib discipłis ꝑtunescens idq ꝓ
le locum dedit: ato oratoria euneta q̃
construrat sub statutis ĩposicis. ad iunctis
fr̃ib ordinauit: ⁊ paueis monachis seẽ¬
blatis. habitatõnem mutauit loci.
Moxq uł dei eius ia humilit̃ deelina¬
uit: hunc om̃ps deus t̾ribilit̾ ꝑeussit
Nam cum p̃dictus prbr stans in solari¬
o bñdictum discessisse cognosẽt ⁊ erul¬
taret: perdurante imiobłiter tota do¬
mus fabrica hoc ip̃m in quo stabat solari¬
um cecidit. ⁊ bñdicti hostem cont̾ens ex¬
tixit. Quod uiri dei discrpłs maurus
nomine statim uen̾abłi pat bñdieto qͥ ad¬
huc a loco eodem uix decem milib aberat.
uił qͥa de inimici morte discipłs exultart
qua de re fcm̃ est. ut eidem d̾q discipło
penitentiam indic̾et: qd̾ mandans talia

Expanded text:
tius ludentes, illorum mentes ad perversitius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro ia cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia,
Abbreviated transcription (Latin):
illius ex uiema silua coruus uenire cõ¬
suieui̾at: ⁊ panẽ de mani eiꝰ accux. Qͥ
erim more solito uenisset. panem quẽ
in loco ꝓice: ubi a nullo hõiũ possit
iueniri. Tunc coruus aꝑto ore erpan¬
fis alis cirea errndem panem cepit disẽ¬
rere: atq crocitare. Acsi aꝑte dicẽt:
⁊ obedire se uelle: ⁊tñ uissa impłe fĩ
ebat dicens. leua leua securus: atq
ibi ꝓrce uibi inueniri ñ possit. Quem
dui moratus qñq coruus momordit:
leuauit. ⁊ recessit: post tͥ um uͦ hora¬
rum spatium abiecto pane reoiit. ⁊ de
manu hominis dei annonam qͣm con¬
sueuerat acepit. Nen̾abilis gͥ pat̃ cõtͣ
uitam sriam mnardesc̃ẽ sac̃dotis anuũ
uidens: illi magis qͣm sibi doluit. S
p̃dictus florentius qͥa magistͥ corpus ne¬
care ñ potuit : se ad extinguendas disei¬
olo anunas accendit: ita ut mnorto cel¬
le cui bñdictus merat. ante occłos eoꝵ
nudas seꝑtem puellas mitteret. q̃ cozã
eis sibi inuicem manus tenentes et diu¬

Expanded text:
illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem in loco projice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non ebibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diu
Abbreviated transcription (Latin):
uersabant᷑. quib qͥdam uir religi¬
osus ad ext̾ioris uite usum p̾bebat
obseqͥum. Set sicut ñuulł solet no¬
bilitas gñis parere ignobilitatem mẽ¬
tis: ut minus se i ħ mundo despitiãt

Expanded text:
ersabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant,
Abbreviated transcription (Latin):
habere ñ appetunt: uricine ecesie prbr
florentius nomine. huiꝰ nr̃i sub diacons
florentri arius: antiqͥ hostis malignita
te ꝑcussus sci uiri studiis cepit emuli¬
ri erusq conuersatõ ⁊ derogare: quose
etiam posset ab illius uisitatõne cõpes¬
ce. Cumq iam se conspioet eius ꝓrectibi
obiuare ñ posse. ⁊ conu̾satõnis illius
opimonem cresc̾e̾. atq multos ad statũ
uite melioris ip̃o quoq opinionis eius
p̃conio indesiuent̾ uocari. inuidie faci¬
b magis magisq suecensus det̾ior fiebat:

Expanded text:
habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat:
Abbreviated transcription (Latin):
et post petr um apłm runsitata. Bñdi¬
etõre zerum postulata atq ꝑcepta: ad
pat̾s fui imꝑium concitus ꝑ rexit man¬
rus: atq usq ad eum locum quo ab
unda dedueebat᷑ puer ⁊ t̾ram se ire exi¬
stimars suꝑ aqͣm eueurrit: eumq ꝑ
capillos tenuit rapidoq cursu rediit
Qui mor ut t̾ram tetigit ad se ren̾sus
post t̾ga resperit : ⁊ qͥa suꝑ ac eueurri¬
sset aguous: et qd p̃sum̾e ñ potuisset
ut feret: miratus extremuit fc̃m:
lit. Uer autem uen̾abił bñdictus ħ ñ
dicebat: seq conseium ra illa uͥtute ñ
esse s̃m nesciens ferisset. Sed in hac
hrmilitatis mutue amica contentõne:
aecessit arbit̾ puer quierectus est. Nam
dicebat. Ego eum ex aqua tͣherer: suꝑ
ates ip̃m me ex aqͥs educere consid̾abam
boni uiri miracła: quo plus bibo plus
ti reliq̃runt. ⁊ sub leni uigo redempteri
ceruicem cordis edomarent: sient mos
p̃nioꝵ est uud̾e alis uirtutis boñ esd ip̃i

Expanded text:
et post Petrum apostolum inusitata. Benediet post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factumlit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super atque ipsum me ex aquis educere considerabamboni viri miracula quo plus bibo, eo plus ti relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uachum ei gotus: ⁊ damuũ qd̾
fec̾at ũtiauit: ⁊ reatus sui egit pe¬
nitentiam. Qd̃ mnaurꝰ qͦq monachꝰ
mox bũdicto dei famule curauit in¬
dicare. Uir gͥ dñi bñdictus ħ audieñ
accessit ad locum: tulit de manu go¬
thi manubrium ⁊ misit in lacum:
et mor ferrum de ꝓfundo rediit. atq
in manubrium intͣuit. Qui statim
gocho ferram̃tũ reddidit dicens: eoce
labora ⁊ noli contͥstari. Quadam uͭ
die dum isen uir dñi bñdictus in
cella consisset: p̃dictus placidus puer
scĩ uiri monachus ad hauri endar
de lacri aoͣm egressus eit. Qͥ uas qd̾
denebait incante inaqua submnitens: ip̃e
quoq eadendo secuitus est. Quem mox
und rapuit: ⁊ pene unius sagnite ẽ
su. a t̾ra int̾rsus tͣrit. Uir autem dei in¬
tra cellam positus ħ ꝓtinus agnouit:¬
⁊ maurum festine uocauit dicens. fr̃
maure curre: qͥa puer ille qui adhau¬
riendau aqͤm ꝑrex̾at in lacum ceeidit
iamq eum loriguis unda tͣrit. Resmira:

Expanded text:
nachum cucurrit Gothus: damnum quod nachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristardie dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira,
Abbreviated transcription (Latin):
lalorem irineris dignetur auferre. Qi
cuntes: rupem moutis qͣm bñdictus
poix̾at iam sudantem inuenert̃. Cum¬
ꝙ ui ea concauum locum fecissent sta¬
ara aqua reyletus÷: que tam sufficiẽ¬
ter emauauit. ut nune usq ub̾trin
defluat: atos ab illo montis cre umine
usq ad infiora diriuetur lo
quoq temꝑe gothus quidam pauꝵ sp̃n
ad conuersionem uenit. quẽ uir dei
bñdictus libentissime suscepit. Qua¬
dam uero die ei dari ferramentum us¬
sit: qd ad faleis similitudinem falea¬
strum uocatur: ut de loco qͥdam ueps
abseideret: qͣtinꝰ illie ortus fieri deberet
locis autem ip̃e q̃m mundandũ gothꝰ
susceꝑat: suꝑ ip̃am laci ripam iacebut
Cumq gochus isdem densitatem uepͥ¬
um tocius uͥtutis aunisu succid̾et:
ferrum de manubrio ꝓsiliens in la¬
cu ceridit. ubi scilieet tanta erat a¬
quarum ꝓfunditas: ut spes reqͥren¬
di frram̃ti uulla iam esset. Itaq fer¬
ro ꝑdico tͤmebundus ad maurum mo¬

Expanded text:
tanti itineris dignetur auferre. Qui tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora deriquoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his autera monast̾rs que icodem
loco construx̾at. tͥa sursum in rupibus
montis erant: ualdeq erat fr̃ib la¬
borlosum semꝑ ad bacum descend̾e ut
aqmͣ haurire debuissent: maxime qͥa i
deuero montis lat̾e erat gͣue descenden¬
tib intimore ꝑiełm. Tunc collecti ex eis¬
dem tͥbus monast̾ris fr̃s: ad dei famulũ
lenedictum uenerunt dicentes. laborio¬
sum nobis est ꝓpt̾ aqͣm cocidie usq ad
lacum descendere: ⁊ iccirco necesse est
ex eodem loco monast̾ia mutari. Quos
blande consolatus dimisit: ⁊ uocte eadẽ
cum ꝑuulo puerulo nomine plaeido er¬
ius suꝑius memoriam feci. eiusdem mõ
as ascendit rupem : ibiq duitius orauit.
s oratõne completa tres petras ia loco ed¬
dem ꝓ siguo posiit: atq ad suum cun
p̃dicti fr̃s redissent dirit. Ite: et rupem
illam in qua tͣs suꝑmuicem positas pe¬
tras inueneritis: in modico cauate. Na¬
lt euam omỹs deus etiam in illo montiᷤ
cacumine aqͣm ꝓduẽe ut uobis tarti

Expanded text:
Ex his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cuncaedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem
Abbreviated transcription (Latin):
memet ip̃m emenda. Quniq uir dei
ueniss in idem monast̾uini. ⁊ con¬
sticuta hora expleta psalmodia sese
fr̃s in oratõ nẽ dedissent: asperit qd
eumdem monachum qͥ man̾e ra
lus ꝑ uestimenti fimbriam foras
bat. Tunc eidem pr̃i monast̾r poturx¬
iano nomine ⁊ mauro dei famalo dix¬
secreto. Num qͥd ñ aspicitis qͥs est qͥ istũ
monachum foras tͣhit: Qui respon¬
dentes dixert̃. Non. Quibus ait. Ore¬
mus uit uosetiam uideatis: quem ifte
monachus sequitur. Cumq ꝑbidu¬
um esset oratum: maurꝰ mouachus
uidit: pompeianus autem erusdem
mon ast̾ri pat̾ uid̾e ũ potuit. Die gͦ
alia expleca oratõ ne uir dei oratoriũ
egrefsus. stautem foras monachum
reppit: quem ꝓ cecitate cordis fui uir¬
ga ꝑcussit. Qui ex illo die nil ꝑ sua¬
siaꝰ nis ult̾ius a uigro puerulo ꝑculłt
s ad oratõnis studium im mobilis
ꝑmansit. Sieq antiquus hostis dña¬
r ult̾ius ñ ausus est u eius cogitatẽ¬

Expanded text:
memetipsum emendo. Cumque vir Dei memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratipuerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
osi reurrere: sriosq ei filios om̃ipetẽ¬
ti deo nutͥendo dare. Tunc qͦq bone spei
suas soboles. e uitius maurum: ter¬
cullus uero patͥcius placidum tͣoidit.
Cquibus maurus iunior. eum boni
polles morib magist̾ aditoi cepit exi¬
stere: placidus uero puerilis aclhue
ex his monast̾ris que deumqͣq constru¬
xerat. qͥdam mouacus erat qͥ ad orato¬
nem stare ñ pot̾at:. s mor ut se frẽs
ad stuoium oratõis melinassent: ip̃e
egtediebatur foras: ⁊ mence uaga t̾re¬
na aliqͣ. ⁊ tͣnssitoria agebat. Cumnq
ab albe suo sepuis fuisset admonitꝰ:
ad uirum dei deductus est. Qui wp̃e
qͦq stultician eius uehem̃t̾ mere¬
pauit: et ad mouastium reuersus
uix duob diebus uiri dei admonitoẽ
tenuit. Nam die t̾eio adusum ꝓpͥũ
reuersus: uagari temꝑe oratõnis ce¬
pit. Qd̃ cum seruo dei ab eodem mo¬
uast̾ri patre ꝙ̃ constituerat. ñtiatum
fuiss: dixit. Ego uenio: eumq per

Expanded text:
osi concurrere suosque ei filios omnipotenosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per
Abbreviated transcription (Latin):
piẽet et gͣuem laborem: ad laborem se a¬
libi cum fruetu sernt. fortis et eum
p̃liator dei ceneri rutra claustra noluit:
certaminis campum q̃siuit. unde isdenz
qͦq uen̾abilis bñdictus si libenit̾ audis ei¬
cius agnoseis: qͥa uiuus ip̃e ñ tantos ĩ
docibiles deseruit: qnͣtos in locis aliis
Ita esse ut doces et manifesta ratõ. et ꝓla¬
tum congruum cestimonium cdeclarat:
set queso ut de uita tanti patris ad¬
ae uarratõnis ordinem redeas. GRego¬
rius. Cum sc̃s uir diu in eadẽ
solitudine uͥttib signisq suberes¬
ceret: iulti ab eo in loco eodem ad oĩ¬
potentis dei sunt seruitium congre¬
gati: ita ut illie duodecim mnonast̾ia
rp̃i opitulatõ ne construeret: in qͥb
statutis patͥb: ducdenos monachos
deputauit. Paucos uͦ secum retiuuit:
qͥs adhuc in sua p̃sentia aptius erudi¬
ri iudicanit. Ceꝑunt etiam tñe ad
rum romane uͭbi nobiles et religi¬

Expanded text:
piceret et gravem laborem, ad laborem se apiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria mini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religi
Abbreviated transcription (Latin):
boni. Nam ubi om̃imodo fructus de¬
bonis de est: fit aliqñ de muał bor suꝑua¬
cuus: marime sie merno cause suppe¬
tant. que fructum deo ualeant ferre
meliorem. Hir itaq sẽs ꝓpt̃ quem eu¬
stodiendum staret: si otñs unanimit̾
se ꝑseq̃utes cerneret: Et sepe agitur
in animo ꝑfector. qd̃ silent̃õ p̃tereun¬
dum ñ est: qͥa cum laboreni suum sine
fruetu esse considant: in locum alium
ad laborem cum fruetu migrant. Un¬
de qͦq ille egͣgius p̃dicator. qͥ dissolui cup̃
et cum rp̃o esse: cui uiu̾e xp̃e est et mo¬
ri lucrum: qͥ certamina passionum ñ
solum in se appetit. s. ad tosranda hec et
alios accendit: damasei persccutõnem
passuis ut potuiss euad̾e. murum. funẽ.
sportamq q̃siit. seq latenter deponii
uoluit. Nunqͥdnam dicimus ꝑaulum
mortem timuisse: qmͣ se ip̃e ꝓ morteie ih̃u¬
sa cestatur appet̾e: Set eum in eodem
loco minorem sibi fructum ad esse cons¬

Expanded text:
boni. Nam ubi omnimodo de bonis frboni. Nam ubi omnimodo de bonis fructus deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse, cui vivere Christus est, et mori lucrsolum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse cons
Abbreviated transcription (Latin):
bus modis petre ertra nos ducimur:
qͥa aut ꝑ cegitatõnis lapsum suꝑ nosmet¬
ip̃õs recedimꝰ: aut ꝑ ꝯtemplatõis grãm suꝑ
nosmet ip̃os leuam᷑. Ille itaq qui porcos
pauit: uagatõne mentis & immundicie
sub semet ip̃o cecidit. Iste uero quem an¬
gͥ soluit. eiusq mentẽ in extasi rapuit:
extra se quidem s suꝑ semet ip̃m fuit.
lt̾q gͦ ad se rediit: qnͣdo & ille ab errore
oꝑis se collegit ad cor. & ille a contempla¬
tõnis eilmine ad hoc rediit. qd̾ in intel¬
lectu communi ut prius fuit. Henen̾abi¬
lis gͥ benedictꝰ in illa solitudine habita¬
uit secum: in qnͣtum se intra cogitatõnis
claustra custodiuit. Nam qͦcienscũq
bunc contemplatõnis ardor in altum
rapuit: se ꝓculdubio sub se reliquit
leteus. Placet qd̾ dicis. S q̃so respondeas
li deserere fratres debuit: quos semel scepit.
t ego petre existimo: ibi ad Gregors.¬
unati equanimit᷑ portandi sunt
mali ubi inueniunt᷑ aliqui qui adiuus. tͦ.

Expanded text:
bus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur
Abbreviated transcription (Latin):
duuitiarum sapientie ⁊ scientie dei.ꝙͣ
incomp̃hensibilia sunt indicia eius.⁊
inuestigabiles me enis : S rursirm
meis ꝓñtiani otnina uiditia oris dui.
Et cum minus sit uosse qm ꝓñtiare: ꝙͥ
uiditia asserit: dauid autem ħ ot̃a ñ¬

Expanded text:
et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronujudicia asserit, David autem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ualeret uidere illas gliosissimuas ꝑsonas:
et audire que illi dicebant ⁊ decantabãt.
E t ^ h oc faceret suauit̾ ⁊ qͣsi pedetentiu:
ante qͣm perueniss ad hostium lux subtͣ¬
cta est: et uoces subciuentium quieuert̃.
Suauitas tũ miri odoris tanta ibi asꝑsa
est: ut cum fratres surrgrissent ad ui¬
gilias mirarentur ÷ ⁊ ad inuicem se u¬
t̾rogarent uutu ⁊ signis quid hoc uellet

Expanded text:
valeret videre illas gloriosissimas personas, valeret videre illas gloriosissimas personas, et audire quae illae dicebant et decantabant. Et cum hoc faceret suaviter, et quasi pedentim, antequam pervenisset ad ostium, lux substracta est, et voces subcinentium quieverunt; suavitas tamen miri odoris tanta ibi aspersa est ut cum fratres assurexissent ad vigilias, mirarentur, ad invicem se interrogantes nutu et signis quid hoc vellet
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur cum loeus ille adhuc indigeret
pauꝑis: int alia lucerna die ac nocte
ũ semꝑ ardebat in eccłia. ut moris est
p̃mopia : s cum hora nocturnał sin¬
axis. aꝓpinqͣsset: secretarius surgens
de cubili ibat inpistͥnum uel ui coqͥna
deferens inde lumen. Nocte subse qñte
CII cum hora matutiualis appinqͣs:
secretarius rioie Gothbertus eiugilãs
a sompno. uidit totam eccłiam ita illu¬
minatam celesti lumine ⁊ ut pociuiss
acus repperiri in pauimento. Eui sur¬
gens pauefc̃s: audiuit qͣsdam uoces in
choro quasi psallentes sub silentõ. Tc̃
pedetentim perrexit ad hostium chori
a parte altaris. ⁊ uitͦsperit in chorum
stanteni in loco stacõnis uenabilis herliumi
abb̃is: ⁊ coram astantes ei beatissimos apłos
petrum ⁊ paulum ⁊ t̃cium alium q̃m ñ
agnoscebat uultu decantantes ei matuti¬
uos. Cumq diu hec asperiss cogitauit
ꝑg̃e ad hostium qd̾ erat ex alia ꝑte choei
uixta locum statõis albis: ut melius ⁊ ꝓpiꝰ

Expanded text:
Item cum locus Beccensis adhuc indigeret pauperie, inter alia lucerna die ac nocte non semper ardebat in ecclesia ut moris est prae inopia, sed cum hora nocturnalis synaxis appropinquasset, secretarius surgens de cubili, ibat in pistrinum, vel in coquinam, deferens inde lumen: nocte subsequente ii, cum hora matutinalis appropinquasset, secretarius, nomine Gothbertus, evigilans a somno vidit totam ecclesiam ita illuminatam coelesti lumine ut potuisset acus reperiri in pavimento. Qui surgens pavefactus audivit quasdam voces in choro quasi psallentes sub silentio; tunc pedetentim perrexit ad ostium chori, a parte altaris, et introspexit in chorum, stantem in loco stationis venerabilis Herluini abbatis, et coram ea astantes beatissimos apostolos Petrum et Paulum, et tertium alium quem non agnoscebat vultu, decantantes ei matutinas. Cumque diu haec aspexisset, cogitavit pergere ad ostium quod erat ex alia parte chori, juxta locum stationis abbatis, et ut melius et propius
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Recessit igitur scient̾ nescius: et
sapient̃ indectus. Huius gͦ oĩa gesta ũ
didici: s pauea que narro quatuor dis¬
cipsis illius referentib agnoui. Con¬
stantino scilicet honoratissimo ualde
uiro : qui ei in monast̾ii regimine sub¬
cesfit. Ualentiniano qͦq qͥ annis multis
lat̾anensi monast̾io p̃fuit. Simplincio.

Expanded text:
t. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio,
Abbreviated transcription (Latin):
ded icandumi oratorium ꝓcessit. Mox
uͦ ut reliquie beati sebastiani martyris
dicte matͦue nurum malignus sp̃c
arripuit: ⁊ coram om̃i pͤpło uexare
cepit. Eiusd̃ uͦ oratorii p̃sbit̾ dum
hanc uehem̃tissime uexari conspice¬
ret: ex altari ꝓtiuus sindonem tu
diabolus inuasit. Et quia ultra uires
uoluit quicqͣm p̃sumere: compulsꝰ
÷ cognosc̃e insua uexatõne qͥd ess hi
uero qui aderant puellam in mant¬
mnando ꝑseq̃ntes: adoptinendum sa¬
lutis remediũ maleficis tͣdidert̃. ut eiꝰ
bantur: ut is qui eam inuasat dia¬
bolus exiret. Set miro om̃i potentiᷤᷤ
dei iudit̃o dum peruersa arte ab ea
unus expellit᷑: in eam subito legio ĩ¬
trauit. Cepit illa tot motib agicari.
tot uorib clamoribq ꝑstreꝑe: qͦt
sꝑiritib cenebatur. Tune iuito con¬
silio parentes eius sue ꝑfidie culpã
liquert̃. Qua ille suscepta multis se
diebus ac noctib in oratõnem dedit:

Expanded text:
dedicationem oratorii processit. Mox dedicationem oratorii processit. Mox vero ut reliquiae beati Sebastiani martyris aedictae matronae nurum malignus spiritus arripuit, et coram omni populo vexare coepit. Ejusdem vero oratorii presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus sindonem tuldiabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quidquam praesumere, compulsus est cognoscere in sua vexatione quid esset. Hi vero qui aderant, puellam in manimando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus  malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diabolus exiret. Sed miro omnipotentis Dei judicio, dum arte perversa unus ab ea repellitur, in eam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus suae perfidiae culpam ue reliquerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
in eisdem ꝓtib cõmorabat fortuuatꝰ
sessis corporib legiones demonum pel¬
leret: ⁊ continue oracõni intentus¬
studio obiectas contra se eor multitu¬
dines suparet. Huins uiri familia¬
rissimus fuit iulianus nr̃e eccł̾e de¬
fensor: qui añ ñ longum tempus ĩ¬
hac urbe defunctus est: cuius ego qͦ¬
q ħ didici relatõne qd uarro: qui a
sepe gestis illius ausu familiaricatis
interat: eiusq post memoriam ad
acceꝑat: cum eadem socru sua ad
dedicatõnem oratorii beati sebastia¬
ni martyris fuerat inuitata. No¬
cte uero eadem qua subseq̃nte die
addedicatõnem p̃dicti oratorii fue¬
rat ꝓ cessura: uoluptate carnis de¬
uicta a iuro suo sese abstinere ñ
potuit. Cumq maue fr̃o conseien¬
tiam det̾reret ꝓpetrata carnis dele¬
ctatõ: ꝓcessionem uero imꝑaret car¬
iuͥs uerecundia: plus erubescens
uultũ  hominũ qm dei iudi¬
cium me tueus. cũ soeru sua ad

Expanded text:
in eisdem partibus fuit Fortunatus in eisdem partibus fuit Fortunatus sessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superaret. Hujus viri familiarissimus 193 fuit Julianus nostrae Ecclesiae defensor, qui anhac urbe defunctus est. Cujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad acceperat, cum eadem socru sua ad dedicationem oratorii beati Sebastiani martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem qua subsequente die ad dedicationem praedicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam deterreret perpetrata carnis delectatio, processionem vero imperaret verecundia, plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens, cum socru sua ad
Abbreviated transcription (Latin):
ineodem uestibulo puer bonefatius sta¬
ret. uulpis exmore uenit: ⁊ gallinam
abstulit. Ip̃e autem concitus eccłiam
intͣuit: ⁊ se ui orat̃onem ꝓst̃nẽs aꝑtis
uocibus dixit. Placet tibi dñe ut de nu¬
trimento matͥs mee: manducare non
possim: Ecce enim galliuas q̃s nutrit:
uulpis comedit. Qui ab oratõne surgẽs:
eccłiam egͤssus ÷. Mox autem uulpis
rediit: gallinam qͣm ore tenebat dumni¬
sit: atq ip̃a hora moriens añ eius occu¬
los in t̾ram cecidit. Detis. ualde mi¬
rum qd exnudi re p̃ces in se sxanti¬
um etiam ĩ rebus uilibus dignatur
deus. Guegorius. hoc petre ex mag¬
na conditoris nr̃i dispensatõe agit᷑:
ut ꝑ minima que ꝑcepimus. sꝑare
maiora debeamus. Eranditus namq
÷ iureb uilib puer sc̃s ⁊ simplex:
ut in ꝑuis disc̾et qͣrtũ de deo p̃sum̃e¬
⁊ ĩ magnis petitõib deberet. petrus
placet qdͥ dicis. is .66.
Alius qͦq uir uite ne. uerabilis

Expanded text:
in eodem vestibulo puer Bonifacius stain eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam est egressus. Mox autem vulpes rediit, gallinam quam ore tenebat dimisit, atque ipsa moriens ante ejus oculos in terram cecidit. PETR. Valde mirum quod exaudire preces in se sperantium etiam in rebus vilibus dignatur Deus. GREGOR. Hoc, Petre, ex magna Conditoris nostri dispensatione agitur, ut per minima quae percipimus, sperare majora debeamus; exauditus namque est in rebus vilibus puer sanctus et simplex, ut in parvis disceret quantum de Deo praesumere in magnis petitionibus deberet. PETR. Placet quod dicis. ΚΕΦΑΛ.Alius quoque vir vitae venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
die qͣdam horreum ingressa pene om̃e tͥci¬
cum qd̃ sibi in stipendio totius anni pa¬
rau̾at: iuuenit a fiło suo pauꝑib expẽ¬
sum. Cumq semet ip̃am alapis pugnisq
tuind̾et. qd̃ quasi auni subsidia ꝑdsdiss.
suꝑuenit bonifacius puer: eamq ũbis
quib ualuit consolari cepit. Que cum
uichil consolatõnis ad mitt̾et: hnͣc roga¬
uit ut ab e o exire debuiss: inquo ex om̃i
eor tritico parum qͥd inuentum .÷ remã¬
sisse. Puer autem dei: sese illie ꝓtinus in
matõem dedit. Qui post paululum egͤssu.
ad horreum matrem reduxit. Qd̃ ita tͥtico
ñ fuerat: eum mat̾ illuis totius anui
sũpcus se congregasse gaudebat. Quo
uiso miracło. cõpuncta mat̾ ip̃a iam ce¬
pit cogẽ ut daret : qui sic celerit̾ posset
q̃ petisset acciꝑe. Hec itaq in hospitii
sui uestibulo gallinas nutͥre consue¬
uerat: s eas ex uicino rure uulpis ue¬
niens aufe̾bat. Quadam uero die dum

Expanded text:
die quadam horreum ingressa, pene omne tritidie quadam horreum ingressa, pene omne triticum quod sibi in stipendio totius anni paraverat, invenit a filio suo pauperibus expensum. Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, quod quasi anni subsidia perdidisset, supervenit Bonifacius puer Dei, eamque verbis quibus valuit consolari coepit. Quae cum nihil consolationis admitteret, hanc rogavit ut ab horreo exire debuisset, in quo ex omni eorum tritico parum quid inventum est remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed eas ex vicino rure vulpes veniens auferebat. Quadam vero die dum
Abbreviated transcription (Latin):
tum magna hune eruoe multitudie
iuenit esse cooꝑtum: qui om̃e olus
ꝑire conspitiens: ad erueas conũsus
dixit. Aduro uos innomine dñi nr̃i
iu xp̃i recedite hine: atq hec olera
comede nolite. Que statim ad uiri dei u̾¬
bum ita om̃s egresse sunt ut ne una qͥ¬
dem intͣ spatium orti remaueret. Set
quid mirum qd hec de episcopatus eius
temꝑe narramus ÷ qñ iam apud om̃i¬
potemtem deum ordine simul ⁊ morib
creuerat ⁊ dum illa magis miranda st̃
que eum hie senex clieus adhuc pue¬
rulũ fecisse testatur: Nam ait qdͥ eo
temꝑe quo eum matre sua puer habi¬
tabat: egressus hospitium ñnũꝙͣ siue
linea: crebro etiam sine cumea reuerte¬
batur. Quia mox ut nridum q̃mpianz
repꝓisset uestiebat se spolians: ut se añ
dei occłos illius obtentu mercede uestiret.
Quem mat̾ sua freq̃nt̃ increpare consue¬
u̾at dicens: qd̾ iustum ñ esset ut ip̃e in ds
pauꝑibus uestimenta largiretur. Que

Expanded text:
tum, magna hunc erucae multitudine tum, magna hunc erucae multitudine invenit esse coopertum: qui omne olus deperire conspiciens, ad easdem erucas conversus, dixit: Adjuro vos in nomine Dominii, recedite hinc, atque haec olera comedere nolite. Quae statim ad viri Dei verbum ita omnes egressae sunt, ut ne una quidem intra spatium horti remaneret. Sed quid mirum quod haec de episcopatus ejus tempore narramus, quando jam apud omnipotentem Deum ordine simul et moribus creverat, dum illa magis miranda sint quae eum hic senex clericus adhuc puerulum fecisse testatur? Nam ait quod eo tempore quo cum matre sua puer habitabat, egressus hospitium, nonnunquam sine linea, crebro etiam sine tunica revertebatur, 192 quia mox ut nudum quempiam reperisset, vestiebat hunc, se expolians, ut se ante Dei oculos illius mercede vestiret. Quem mater sua frequenter increpare consueverat, dicens quod justum non esset ut ipse inops pauperibus vestimenta largiretur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
piscopatu parauerat: s uiri dei ser¬
mo p̃ualuit. Nam isdem constantiꝰ
ĩ p̃sbitatus osficõ uitam fruiuit.
Alio nãq tm̃ꝑe duo ad eum gochi
hospitalitatis gr̃a uenert̃: qui rauẽ¬
nam se festinare ꝓfessi st̃. Quib ip̃e
ꝑuum uas ligneum uino plenum mi¬
nu sua p̃buit: qd̾ fortasse in ꝓͣndio m¬
neris habẽ potuissent. Exqͦ illi quoad¬
usq rauennam ꝑuenirẽt biberunt
gothi. Aliqͣntis autẽ dieb in eadem ci¬
uitate morati sunt: ⁊ uiũ qd̾ a scõ ui¬
ro acceꝑant cotidie inusum habuert̃.
Sicq usq ad eumdem ueñabilem pa¬
trem ferentes reuersi st̃: ut nullo die
cessarẽt bibẽ. ⁊ tñ eis uinum ex illo uas¬
eło nĩqͣm deesset: ac si in illo uase ligneo d̃
ep̃e dederat. urñ ñ augẽtur s nasoẽtur.
Nuꝑ quoq de eiusdem loci ꝑtib sener
quidam clericus aduenit: qui ea q̃ de
illo narrat silentio ñ sunt p̃tmitendi.
Nam dicit qd̾ quadam die ingressus ꝙ¬

Expanded text:
piscopatu parabat. Sed viri Dei serpiscopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vitam finivit. Alio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris habere potuissent: ex quo illi quoadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. Aliquantis autem diebus in eadem civitate morati sunt, et vinum quod a sancto viro acceperant, quotidie in usu habuerunt. Sicque usque ad eumdem venerabilem Patrem Ferentis reversi sunt, ut nullo die cessarent bibere, et tamen vinum eis ex illo vasculo nunquam deesset, ac si in illo vase ligneo quod Episcopus dederat, vinum non augeretur, sed nasceretur. Nuper quoque de ejusdem loci partibus senex quidam clericus advenit, qui ea de illo narrat, quae silentio non sunt premenda. Nam dicit quod quadam die ingressus hor
Abbreviated transcription (Latin):
arche cõminuit: duodecim aureos
tulit: eosq indigentib ut placuit
diuisit Itaq constantius prbr̃ re¬
uersus exoꝑe. argecͥam fractam rep¬
perit: ⁊ caballi sui p̃enim qd illie
clamare. Oms hic uiuũt. solus ego
qui in eodem episcopio aderant.
uirgio respondẽ dicens. Om̃s tecum
uiuunt: solus ego hic añ te uiũe ũ
possum: Redde mͥ solidos meos. Eͥb
uͥginis eccłam ingͦssus ẽ: ⁊ eleuatis
manib extenso uestimento stando¬
orpit orare: ut ei redd̾et unde prbr̃t
furentis insaniã mitigare potuiss.
Cumq subito occłos ad uestimentũ
suũ int̾ excensa brachia reduxiss:
repente insinu suo duodecim aure¬
os inuenit. ita fulgentes. tanꝙͣ si
ex igne ꝓducti hora eadem fuissẽt.
Qui mor de ecl̾ia egressus: eos in sm̃
furentis p̃sbit̾i ꝓiẽcit. diceus. Eece
habes solidos quos quesisti. S hoc tͥ
Ex qua sentencie ueritate colligit᷑. qͥa
eosdem solidos prb̃r ꝓ adipiscendo e¬

Expanded text:
arcae comminuit, duodecim aureos arcae comminuit, duodecim aureos tulit, eosque indigentibus, ut placuit, divisit. Itaque Constantius presbyter reversus ex opere, arcam fractam reperit, et caballi sui pretium quod in clamare: Omnes hic vivunt, solus ego nesque qui in eodem episcopio aderant. jurgio respondere, dicens: Omnes tecum vivunt, solus ego hic ante te vivere non possum: 189 redde mihi solidos meos. Quibus virginis Ecclesiam ingressus est, et elevatis manibus extensoet unde presbyteri furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti eadem hora fuissent. Qui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi Ex qua sententiae veritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo e
Abbreviated transcription (Latin):
senitentiam: funditus finunt uitã.
Qua ĩ re petre pensaudum ẽ. qͣntus
sit uiris scĩs amor exhibendus. Tem¬
pla enim dei sũt. Et cum adiracũ¬
diam uir sc̃s chitur: quis aluis ad
irascendum uͥ eiusdem templi uu¬
habitato excitatur: Tauto gͦ metu¬
enda ÷ ira iustor ⁊ qͣnto constat qͥa ĩ
eor cordibus ille p̃sens ÷: qui ad uife¬
rendam ultõuem eum uoluerit ĩ¬
ualious ũ est. lio qͦq tem pore
p̃dictus constantius prbr̃ nepos eiꝰ
equum suum duodecim aureis
uendidit: quos in ꝓpͥa archa ponẽs.
adexercendum aliqd̃ opus discessit.
bonifacius ep̃c ad consolatõem sue
mopie aliqͥd largiri debuiss. S.ur
dei qͥa qd̾ tͥbueret ñ habebat: eftua¬
are cepit in cogitatõne: ne ab es pau¬
peres uacui exirent. Cui repente
ad memoriam rediit qͥa constan¬
enis prbr nepos eiuis eoum quẽ
sedere consueuat uendidisset ⁊ atq
hoc ip̃m p̃cium in archa sua haberet.
Absente gͥ eodem nepote suo accessit
ad archam : ⁊ pie uiolentus claust

Expanded text:
sententiam funditus vitam finivit. Qua de re, Petre, pensandum est quantus sanctis viris timor sit exhibendus: templa enim Dei sunt, et cum ad iracundiam vir sanctus trahitur, quis alius ad irascendum nisi ejusdem templi inhabitator excitatur? Tanto ergo metuenda est ira justorum, quanto et constat, quia in eorum cordibus ille praesens est, qui ad inferendam ultionem quam voluerit, invalidus non est. Alio quoque tempore praedictus Constantius presbyter nepos ejus, equum suum duodecim aureis vendidit, quos in propriam arcam ponens, ad exercendum opus aliquod discessit. Bonifacius episcopus ad consolationem suae inopiae aliquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente ad memoriam rediit, quia Constantius presbyter nepos ejus, equum quem sedere consueverat, vendidisset, atque hoc ipsum in arca sua pretium haberet. Absente igitur eodem nepote suo accessit ad arcam, et pie violentus claustra
Abbreviated transcription (Latin):
miens ad ucinam uocem qͣmius mno¬
dicã fuisset excitatus: statim aꝑuit
Oqͥd fecisti: o qͥd fecisti: Cui ep̃e respõ¬
dit dicens. Quid feci: At ille ait. Duo
hest̾no die uenert qͥ me eicientes ex
urꝑe in botium locum duxer̃t. Hod ie
unus missus est qͥ dixit. Redueite eum
qͥa fortuitatus ep̃c in domum eius ue¬

Expanded text:
miens, ad vicinam vocem quamvis momiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculosO quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus ve
Abbreviated transcription (Latin):
duiab sororib suis habitabat. Qui eue¬
niente molestia corporis. ip̃o sacratissi¬
mo uesꝑascente iam salbo pascali defun¬
ctus est. Cuius corpus cum longiuus ess
esferendum: dit edem sepeliri ũ potuit.
Cumq mora esset demꝑis ad explendũ
debitum sepulcure. sorores eius morte
illius afflicte. eucurrerunt flentes
ad ueñabilem fortunatum: eiq mag¬
nis uocibus clamare ceꝑunt dicen¬
tes. Seimus qͥa apłor uitam tenes:
lepsos mundas. oecos illuminas: ue¬
ni et resuscita mortuum nr̃m. Q
te ⁊ łi dic̃e nolite : qͥa iussio oĩpotẽtis
dei ÷: eui contraire nullus hõr̃ po¬
test. Illis itaq recedentib: tr istis de
morte eius mansit ep̃c. Subseq̃nti
autem die dñico añ exurgentis bu¬
cis crepuscłm: uocatis duob diacont¬
us suis ꝑrexit ad domum defuncti
ex amme: ibiq se in oratõnem dedit.
Expleta autem p̃ce surrexit. ⁊ ruxta
cens. Fr̾ marcelle. Ille ac si leuiter dor¬

Expanded text:
duabus sororibus suis habitabat: qui eveduabus sororibus suis habitabat: qui eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resuscita mortuum nostrum. Qui te, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; exanime, ibi se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dor