comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intestato sii cechns ꝑ actionẽ cal¬
iusianam ine fructẽ alienata
reuocare por̃ ueru nu patrũ
post liberti sui mort ab eo tunti
collatã donationẽ habuisse ratã ad¬
seueras. manumissoris fcm in fir¬
mare successores eiꝰ mmime posst̃.
d Li berte que uoluntate patro¬
ni aut iure nupte sũt nõ cogũt᷑
officiu patronis suis prãre

Expanded text:
intestato succedens per actionem calvisianam in eius fraudem alienata revocare potest. Verum cum patronum post liberti sui mortem ab eo fundi collatam donationem habuisse ratam adseveras, manumissoris factum infirmare successores eius minime possunt. . Libertae, quae voluntate patroni aut iure nuptae sunt, non coguntur officium patronis suis prae
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tñ ea que de dnĩo eĩ excesserit
pignoris inre fisco poterint obligai.¬
mp̃ Pecuniam quam creclitor ade¬
bitore suo  recepit. nͣ postea ex iusta
cã fisco restituenda erit sine usui̾s
debetur. qr nõ feñ ꝯtractũs s siu
recuꝑatu extra oroͣmario iure auͣfer
fisci debitorẽ fuisse demõstres. eũꝙ nu¬
bentitͥ possessioẽm declisse aleges:
ꝓcuratorem ius fisci exeq̃ntẽ eam ni¬
re pignoris reuocare potuisse intes¬
orp̃ Siinte ius fisci cum reliq̃
debitoris ꝓquo satis faciebas tibi con¬
petẽs uidex ad scripsit ⁊ trãstulit.
abhis creditorib quib fistus potior ha¬
betur.res quas eo nomine tenes nõ

Expanded text:
ideo tamen ea, quae de dominio eius excesserunt, ideo tamen ea, quae de dominio eius excesserunt, pignoris iure fisco pot Pecunia, quam creditor a debitore suo recepit, si postea ex iusta causa fisco restituenda erit, sine usuris debetur, quia non fenus contractum, sed suum recuperatum extraordinario iure aufertufisci debitorem fuisse demonstres eumque nubenti tibi possessionem dedisse adleges, procuratorem ius fisci exsequentem eam iure pignoris revocare potuisse intel. Si in te ius fisci, cum reliqua debitoris, pro quo satisfaciebas, tibi competens iudex adscripsit et transtulit, ab his creditoribus, quibus fiscus potior habetur, res quas eo nomine tenes non
Abbreviated transcription (Latin):
ona mariti tui si obreliqua
administratioĩs pͥmi pilarie afisco
occupata sũt. res quas tuas ẽẽ liquido
ꝓbauis ab aliis separate tibi restitũ
res eĩ tibi obligarentur fisco ꝯtraxit.
ius fiscͥi ᷑ cãm tuam p̃uenit ꝙ si post
bõꝵ eiꝰ obligatioẽm. ratio citiis meiꝰ
cepit ẽẽ obligatus. in eiꝰ bona cessat᷑
pͥuilegium fisci.¬
Sicãpetuniam ꝓmarito solie¬
res. n ius fisci iun tre trãs ferri ĩpetra¬
sti.n: pignoris cã: domũ uł aliud
quid abeo accepisti. habes ꝑsonalẽ
actioẽm. nec pot̃ p̃ferri fisci ratio ci¬
nib aquo dicũ ei uectig᷑al denuo
locatum ẽẽ: cum eo pucto uniu̾sa
q̃ht habuit ue eo tp̃r qͦ ad ꝯductio¬
nem accessit. pͣignoris iure fisco te¬
nentur salua igitur indẽpnitate
ꝓ eo fisco soliusti. more solito ꝯueni¬
re nõ ꝓhiben¬
ipẽ ꝯfiteris prĩ eum distraxit quã fi¬
sco aliquid debuit. inquietã dum
te nõ esse ꝓcurator m̃s cognoscet.
nam : łi pditea debitor existat. nõ

Expanded text:
Bona mariti tui si ob reliqua administrationis primipili a fisco occupata sunt, res, quas tuas esse liquido probaveris, ab aliis separatae tibi restituunres eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. Quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona cessat privilegium fiscipecuniam pro marito solveres, neque ius fisci in te transferri impetrasti neque pignoris causa domum vel aliud quid ab eo accepisti, habes personalem actionem nec potes praeferri fisci rationibus, a quo dicis ei vectigal denuo locatum esse, cum eo pacto universa, quae habet habuitve eo tempore, quo ad conductionem accessit, pignoris iure fisco teneantur. Salva igitur indemnitate quam pro eo fisco solvisti, more solito convenire non prohibeipse confiteris, prius eum distraxit, quam fisco aliquid debuit, inquietandum te non esse procurator meus cognoscet. Nam etsi postea debitor extitit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqͣhĩ ͣct ꝯcelebratur. deponere.i.
attestatioe uidelicet pͥ ꝑ menpra¬
tos tabularios ꝯ scribenda p̾sente
⁊ eo qui res uendidiͣt. uł in alias
ꝑ soãs trãs tulit. ut ꝑ ea manit esta¬

Expanded text:
i contractus celebratur, deponere: attestatione videlicet prius per memoratos tabularios conscribenda , praesente etiam eo qui res vendiderit vel in alias personas transtulerit, ut per eam manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃sñtẽ gnͣalẽ legẽ diuinam ꝯstitutio¬
nẽ ut si nõ oms hui̾moĩ debita p̃tẽ¬
dentes s exhii certo ab iudiciali sẽ¬
tentia inpossessiõe reꝵ mittantur.
uõ solu hu. s ⁊̃ alii omi talia debita
p̃tendentes eadẽ ꝯmoditate potian¬
tue ⁊ possint cum pͥorib reꝵ detẽta¬
torib ꝯ munioem hr̃e inreb de ꝗb¬
sic̃ supius declaratur ꝓlata sententũ¬
fuit. quid̃ eni iustiꝰ est quã om̃s ꝙ ad
res debitores mitti debent. eẽ partici¬
pes huimoi ꝯ moditatis sũt aũt non
ĩꝑpretiũ alioꝵ neglegentia illi qui
psuis debitis alacriores creclitoribu
aliis ostendũt᷑ fuisse. p̃gͣuent᷑ recte
nobis ẽẽ uidetur tc̃ ꝯmunioẽm ha¬
bere inpossessioẽm roꝵ alios cͤdito¬
res qui nõ hoc ꝑ egille noscuntur.
cum p̃sentes quidẽ inuna eadeq
de gentes ꝓuincia inqua ⁊ possesso¬
res reꝵ ꝯ morantur. int̾ duoꝵ ãnoꝵ¬
spatia. absentes aut̃ intra quad ri¬

Expanded text:
divinam constitutionem, ut, si non omnes huiu smodi debita praetendentes, sed ex his certi ab iudiciali sententia in possessionem rerum mittantur, non solum hi, sed etiam alii omnes talia debita praetendentes eadem commoditate potiantur et possint cum prioribus rerum detentatoribus communionem habere in rebus, de sicut superius declaratur prolata fuit sententia. Quid enim iustius est, quam omnes, qui ad res debitoris mitti debent, esse participes huiusmodi commoditatis. Ut autem non in perpetuum aliorum neglegentia illi, qui pro suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenduntur fuisse, praegraventur, rectum nobis esse videtur tunc communionem habere in possessionem rerum alios creditores, qui non hoc peregisse noscuntur, cum praesentes quidem in una eademque degentes provincia, in qua et possessores rerum commorantur, intra duorum annospatia, absentes autem intra quadri
Abbreviated transcription (Latin):
hereclitaria transtulit. creditõib
ꝑmansit obligatus si igitur ĩ frau¬
dem tuam id fecit bonus eiꝰ ẽxcusis
usitatis actionib sitibi negõ fuĩt
gestum ea que in franͣde alienata
ꝓbabuntur reuocabis.
fuisti. ob ea que in dotẽ data sunt
ꝯu. nire te creclitores nequ̾eũt qͥb
pignorata indotẽ datam nõ tocent᷑.
nisi bonis defuncti nõ sufficientib
in fraudẽ creditoꝵ dotem ꝯstitutãꝵ
ꝓbabitur.

Expanded text:
hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. Si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabis fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus in fraudem creditorum dotem constitutam probabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quã eoꝵ que sr̃ flue post dissolutũ
debitu.inueniant᷑. ut siquis poster
creclitor apparũt. ⁊ debitis cantio¬
nem ostenderit. possit exhis s̃ satis
ꝓnincie sine aliquo dãpno cause
faciente examinatioẽ. ⁊ modo cõ¬
ceclente. nec uiros reuerentissimos
clesie. in qua pecimie deponunt᷑.
aliꝙ detruñtum uł dispẽclium
sustine᷑ ¶ ꝑsuã aũt inter locutio¬
nem creclitorẽ p̃cipiente. ẜm mo¬
dũ debiti ex depositis ꝑetuniis su¬
um acciꝑe debitu. ¶ Ut aũt ñ
liceat creclitori inuẽditiõe. ł trãs¬
latioẽ reꝵ dolum ł aliqua machi¬
natioẽm. ł cutum scriptiõem facẽ.

Expanded text:
quam earum, quae superfluae post dissolutum debitum inveniantur, ut, si quis postea creditor apparuerit et debiti cautionem ostenderit, possit ex his satis sibi provinciae sine aliquo damno causae faciente examinationem et non concedente nec viros reverentissimos clesiae, in qua pecuniae deponuntur, aliquod detrimentum vel dispendium sustinere, per suam autem interlocutionem creditorem praecipiente secundum modum debiti ex depositis pecuniis suum accipere debitum. Ut autem non liceat creditori in venditione vel translatione rerum dolum vel aliquam machinationem vel circumscriptionem fac
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.s E isci aduocatus penam
metue̾s caueat nefiscalia cõmo¬
da occulter. neue ullo negõ exist¬
ente fisci nõẽ pͥuatis audeat calũ¬
pniꝗsconmouete.

Expanded text:
 Fisci advocatus, poenam metuens, caveat, ne fiscalia commoda occultet neve nullo negotio exsistente fisci nomine privatis audeat calumnias commovere.
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ.d Deconstiturõe diuine recõ¬
darionis uistimi patris nr̃i suꝑ toga¬
uis amplissime tue sedes plara illi¬
ultiam ad uocati postulanerrnt a no¬
bis eis clarũ fie̾iͣ silccũ ⁊̃ circa eos pos¬
sit hr̃e siue cũ ꝯmeatu siue sine cõ¬
mearui iudiciũ eiustẽ sublimitatiᷤᷤ¬

Expanded text:
e divinae recordationis Iustini patris nostri super togatis amplissimae tuae sedis prolata Illyriciani advocati postulaverunt a nobis eis clarum fieri, si locum etiam circa eos possit habere, sive cum commeatu sive sine commeatu iudicio eiusdem sublimitati
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝯmenatu ultra ⁊̃ ꝯtiniũ bien¬
niũ abfu̾iͣt. uł tũ conmeatu ultra
quinq̃niũ dematricula renitus ab¬
oleatur. nulla lic̾ntia eidanda grad̾̃
suũ uendicore. nec it̾ra uiris disẜti¬
ssimis rogatis enisdẽ sedis ab sistere
ꝑtluant᷑ igitur aduocati eid sb̾limi

Expanded text:
mmeatu ultra continuum biennium afuerit vel cum commeatu ultra quinquennium, de matricula penitus aboleatur: nulla licentia ei danda gradum suum vindicare nec iterum viris disertissimis togatis eiusdem sedis adsistere. perfruantur igitur a
Abbreviated transcription (Latin):
uni te fisci tãm agiras se
pponas. quãuis re salaĩum ꝑcepisse
neges tn p᷑lacitis acquiesce. Eos enĩ
qui cãm sisci egissent ꝓhibitũ ẽ ad¬
u̾sus fiscum parireuuũ pt̾ate.¬

Expanded text:
um te fisci causam agitasse proponas, quamvis te salarium percepisse neges, tamen placitis adquiesce. eos enim, qui causam fisci egissent, prohibitum est adversus fiscum patrocinium prae
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.s Sententiis finira negor¬
ia. rescripris reuocar nõ o᷑porret.
nec enĩ que ꝯstrarca sũt. l. ut adu¬
ccatoꝵ error litigatiõib ñ noceat. tͣ
etiã opitulan possũt. Cũte p̃sente
hec displiceba̾t. usã ꝓporas. R. ut que¬
siquid alitigatorib leat.¬
uł ab his qui negoriis assi¬
ꝓͦferre quod sciat legib ⁊ u̾mi pub¬

Expanded text:
. Sententiis finita negotia rescriptis revocari non oportet. nec enim quae constituta sunt, ut advocatorum error litigatoribus non noceat, tibi etiam opitulari possunt, cum te praesentem haec displicebat, usam proponas. D. VI i quid a litigatoribus vel ab his qui negotiis adsiproferre, quod sciat legibus et iuri pub
Abbreviated transcription (Latin):
litigiosam emerit. uł ꝑ aliã spetieni
ꝯ tractus eam accepit. tc̃ iñtra aliena¬
tiõe fcã p̃tium cum alia t̃tia parte re¬
cipiat. iustum est ⁊ enĩ ꝑꝑ dolosam
m̃tem ⁊ absconditã machi ⁊atioẽm. cũ
ẽptori nõ manitestaui̾t rẽ in uidicium
decluctã fuisse. t̃ti pꝑte pͣtn sicut iam
disposuimꝰ ẽuta puniri. tali uidełĩe
pena nõ solum in aliis ꝯtractib. uez¬

Expanded text:
litigiosam emerit vel per aliam speciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione facta pretium cum alia tertia parte recipiat. iustum est etenim propter dolosam mentem et absconditam machinationem, cum non emptori manifestaverit rem in iudicium deductam fuisse, tertia parte pretii, sicut iam disposuimus, eum puniri. Tali videlicet poena non solum in aliis contractibu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃ l  ĩte̾ pendente actioẽsq̃ ĩ iuti¬
cium dͣeclucte sũt. uł res ꝓ quib auc¬
te. areo detentis intendit. mo uic¬
tam ꝑsõam uł ex traneam donatio¬
nnib ł emptionib ł quib libet ali¬
is ꝯͣtractib minime trãs ferri ab
eodẽ actore liceat. tamquã si nich̾ fac¬
tum sit lite nthominꝰ ꝑ agenda.
op̃ Quicũq reralitigiosam. ł am¬
biguum curogtabum. ꝙ libet deniq
mobile. ł immobile fisco nr̃o uł po¬
tentiori seu aliis ꝑsoĩs intestam̃to siũ
codiciłło legauĩt. uł fidei ꝯ miserit.
aut ꝑhereclitatẽ reliq̃rit. nullã fiscus
nr uł alia ꝑsoã licentiam rãt iurgio¬
rum. nec uidicium subeat. set estima¬
tio eĩ litis in eatur. p̃standa his ꝗo ac¬
ticẽs uł res litigiose relicte sũt. eandẽ
litem ipĩ uereles ꝑ agant. suaꝵ actõn¬
um ꝑicło. eaq̃ litigiosa relicta fua̾ut
uendicantes ꝙ ⁊ de cyrographis placet.
ut berecles relictoꝵ fisco. uł aliis ꝑscẽs.

Expanded text:
 Lite pendente actiones, quae in iudicium deductae sunt, vel res, pro quibus actor a reo detentis intendit, in coniunctam personam vel extraneam donationibus vel emptionibus vel quibuslibet aliis contractibus minime transferri ab eodem actore liceat, tamquam si nihil factum sit, lite nihilo minus peragenda.p. Quicumque rem litigiosam vel ambiguum chirographum, quodlibet denique mobile vel immobile fisco nostro vel potentiori seu aliis personis in testamento sive codicillo legaverit fideive commiserit aut per hereditatem reliquerit, nullam fiscus noster vel alia persona licentiam habeat iurgiorum, nec iudicium subeat, sed aestimatio eius litis ineatur praestanda his, quibus actiones vel res litigiosae relictae sunt. Eandem litem ipsi heredes peragant, suarum actionum periculo ea quae litigiosa relicta fuerant vindicantes. Quod et de chirographis placet, ut heredes relictorum fisco vel aliis personis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptõe te mirnitum ad seueres. de tac
.tm̃ agi ꝯ uenit. namii etiam de ĩ ten¬
tioẽ dubrtas. babita exceptioĩs ꝯ testa¬
tioẽ: tc̃ demum cum intentioẽm ẜm
asseueratõem suam petitor pͣbauiͣt u
huic eẽ locumi mõstrari ꝯuenit.

Expanded text:
s, de hac tantum agi convenit. nam si etiam de intentione dubitas, habita de exceptione contestatione tunc demum, cum intentionem secundum adseverationem suam petitor probaverit, huic esse locum monstrari convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tuam dirigere potes. nã exceptio rei
iudicate ei demũ obstat uł successori¬
b eiꝰ int̾ quos cognitũ suꝑ eare ⁊ ꝓͣ¬
nuntiatum est.
d̾du̾s frẽm tuũ quondã tutorem
legitimũ tutele. iudiciosi exꝑtus nõ
es. ꝓposita actiõe ꝯsiste. nec timueris
exceptioẽm pͤacti si mea frande dolum¬
q: at missum ꝓbare potes. nã replica¬
tio doli opposita. bone fidei iudiciumi
facit. ⁊ comtum fraudis repellit.

Expanded text:
s dirigere potes. nam exceptio rei s dirigere potes. nam exceptio rei iudicatae ei demum obstat vel successoribus eius, inter quos cognitum super ea re et pronunus fratrem tuum quondam tutorem legitimum tutelae iudicio si expertus non es, proposita actione consiste. nec timueris exceptionem pacti, si in eo fraudem dolumque admissum probare potes: nam replicatio doli opposita bonae fidei iudicium facit et commentum fraudis repellit.
Abbreviated transcription (Latin):
sccło trititeras si is quẽ uenditeras eui¬
ctus rio fua̾t opͤtineas. de boc ꝯtta eũ
qui mouerat q̃stieẽm lata sm̃a ẽptoĩ
parata securitate. cuta eũ quẽ obliga¬
ueras restituendũ ꝯ uernoĩs fidẽ in¬
negõ pleri si negõ in tegrum ẽ p̃ses
op̃. Pm̃ in ter alias captioes p̃cipue
ꝯmissorie pignoꝵ legis crescit asperi¬
tas: placet nobis infiririari enti. et
ĩ posteꝵ oẽm oius meirioriam abol¬
eri. Siquis igitur tali ꝯ tractu laho¬
rat. hac sanctioẽ respiret que cũ pie¬
teritis p̃sentia qq̃ depellit. ⁊ futura
ꝓhibet creditores. enĩ re anissa iube¬
mus recuꝑare ꝙ decderint. Dexceptõib¬
hereclitarii unicuiq herecdum bus.
ꝓportioẽ hereclitatia an̾nqua lege ob¬
ligati sũt. s si eiꝰ herectib õẽm petuĩa
ex soliusti quib nom̃ patris tui testator
indiuisioẽ ad scͥpserat. doli mriali exͣcep¬
tiõe adu̾sus alios agentes tueri te po
adte ꝑtiriere dicis si u̾rͣdicatũnẽ acc̃õe:¬

Expanded text:
quem vendideras evictus non fuerit, obtineas, de hoc contra eum qui moverat quaestionem lata sententia emptori parata securitate, circa eum quem obligaveras restituendum conventionis fidem impleri, si negotium integrum est, praeses oniam inter alias captiones praecipue commissoriae pignorum legis crescit asperitas, placet infirmari eam et in posterum omnem eius memoriam aboleri. Si quis igitur tali contractu laborat, hac sanctione respiret, quae cum praeteritis praesentia quoque depellit et futura prohibet. creditores enim re amissa iubemus recuperare quod dederunt. D. Ihereditarii unicuique heredum pro portione hereditaria antiqua lege obligati sunt. sed si eis heredibus omnem pecuniam exsolvisti, quibus nomen patris tui testator in divisione adscripserat, doli mali exceptione adversus alios agentes tueri te potte pertinere dicis, si iudicatum non est, actione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rͣatioẽs recldere. iure patronatus
uidelicet ꝯpetente ei qui ex legib
ad id possit uocari. ¶Illoue ĩ po¬
steꝵ dubitetur obseruanto ut ⁊ ip¬
sa ħreclitatis petitio omĩ mͦ bone si¬
dei iudiciũ ꝯnumeretur. R. diei¬
bona fid̾e possessu. exre eiꝰ qui eum
possidet. ł exoꝑis serui. adquirido¬
miniu. ł obligatioẽm placuit.
quare tu quoꝙ si bona fide possecli¬
sti eundẽ serĩ ⁊ ex nũmis mis
mancipiaᷤ eo tpͣr ꝯparauit. potes
sccłm iuris formã uti defensiõĩb
tͥuis. Mancipium aũt̃ alienũ ma¬
la fide possidenti nicħ põt acquire¬
re. S qui tenet nõ tantũ ipsum
s etiam oꝑas eiꝰ. nec nõ ancillaꝵ
partu ⁊ animaliu fetus recldẽ
cogitur.
d̾. Si inferiorẽ partẽ eclificii q̃
solu ꝯtingit ad te ꝑtinere ꝓbare
potes. eã quam uicintũ imposuit
accessisse dominio tuo nõ aͣmbigi¬
tur  S ⁊ id ꝙ ĩ solo tuo hedific¬
atum ẽ quo in ad meadẽ causa

Expanded text:
 rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex legibus ad id possit vocari. Illo, ne in posterum dubitetur, observando, ut et ipsa hereditatis petitio omnimodo bonae fidei iudiciis connumeretur. Ibona fide possessum ex re eius qui eum possidet vel ex operis servi adquiri dominium vel obligationem placuit. Quare tu quoque si bona fide possedisti eundem servum et ex nummis tuis mancipia eo tempore comparavit, potes secundum iuris formam uti defensionibus tuis Mancipium autem alienum mala fide possidenti nihil potest adquirere, sed qui tenet non tantum ipsum, sed etiam operas eius nec non ancillarum partum et animalium fetus reddere cogitur.. Si inferiorem partem aedificii, quae solum contingit, ad te pertinere probare potes, eam, quam vicinus imposuit, accessisse dominio tuo non ambigitur. Sed et id, quod in solo tuo aedificatum est, quoad in eadem causa
Abbreviated transcription (Latin):
õp Mater tua uł maritus fun¬
dum tuu inuita uł ignorante te
uend̾e̾ iuire nõ pͣbtuit s rẽ tuam
apossessore uendicare. etiã nõ obla¬
to p̃tio poteris. Sin aut̃ postea de
ea uenditiõe ꝯ senfisti. ł alio modo
ꝓprietatẽ eiꝰ amisisti. ad u̾sus em¬
ptorem quidẽ nullã habes actio¬
nem. adu̾sus uenditricem uero
de p̃tio negotioꝵ gestoꝵ actiõe
exercere nõ ꝓͥhiberis.

Expanded text:
 Mater tua vel maritus fundum tuum invita vel ignorante te vendere iure non potuit, sed rem tuam a possessore vindicare etiam non oblato pretio poteris. Sin autem postea de ea venditione consensisti vel alio modo proprietatem eius amisisti, adversus emptorem quidem nullam habes actionem, adversus venditricem vero de pretio negotiorum gestorum exercere non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex his incendium. ł insidias nicaritaᷤ
reformidet. aut augustentur spatã
plateaꝵ. ł minuatur porticib latit¬
udo dirui ac ꝓsterni p̃cipiꝰ.¬
d̾ Si aliqñ homines emergant
qr nr̃a clem̃tia opus publicu sibi de¬
beri postulauiͣnt nõ nisi dirupta pe¬
nitus q destructa⁊ que paꝵ sint in
usum cuutatum ꝑcipiant intimati¬
dis huĩ moĩ rescriptis iudicio amplis¬
sime tue sedis.

Expanded text:
ex his incendium vel insidias vicinitas reformidet, aut angustentur spatia platearum, vel minuatur porticib. latitudo, dirui ac prosterni praecipi Si aliquando homines emergant, qui a nostra clementia opus publicum sibi praeberi postulaverint, non nisi diruta penitusque destructa et quae parum sunt in usu civitatium percipiant: intimandis huiusmodi rescriptis iudicio amplissimae tuae sedis.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Demo uidicum intemeritatis e
oꝑib ornam̃ta aut marmora uł qͣ¬
lib spẽm que fuisse inusum ornatũ
ꝓbabitur ciuitatis eriꝑe. uł alia trans¬
ferre sine uisu tue sublimitatis aute¬
at. enĩ siquis ꝯtra fecerit. ex libris auri.
mulctabidur. simił etiam ꝯdẽpnatõ
ordines ciuitatu manebit. nisi or¬
nam̃t̃ genitał ptͥe d̾cͤti huiꝰ auctori¬
tate defendere. horreoꝵ aut. ł stabu¬
loꝵ fabricas arbitratu ꝓprio ꝓuin¬
cioꝵ uidice studio laudande denotio¬
nis axripiunt.

Expanded text:
 Nemo iudicum in id temeritatis eroperibus ornamenta aut marmora vel quamlibet speciem, quae fuisse in usu vel ornatu probabitur civitatis, eripere vel alio transferre sine iussu tuae sublimitatis audeat. Etenim si quis contra fecerit, sex libris auri multabitur. Similis etiam condemnatio ordines civitatum manebit, nisi ornamentum genitalis patriae decreti huius auctoritate defenderint. Horreorum autem vel stabulorum fabricas arbitratu proprio provinciarum iudices studio laudandae devotionis adripiant.
Abbreviated transcription (Latin):
magna ab unu̾sis secreta debent᷑
ut hii tm̃ locum hñt habitandi
quos legitimꝰ maiestaris nr̃e usus
⁊ rei publice disciplina de legit in
uatiõe ꝓhibertois.

Expanded text:
magna ab universis secreta debentur, ut hi tantum locum habeant habitandi, quos legitimus maiestatis nostrae usus et rei publicae disciplina delegit: in patione prohibendis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑ Quicumq locus inpalatio h lorai
urbis priuatis eclificiũ in ꝯmote oc¬
cupatus est. quam primũi sub rutis
omib que meo sunt eclificiis pa¬
latio reformetur. ꝙ priuatoꝵ nõ
est parietib cohartantus. nã impio¬

Expanded text:
 Quicumque locus in palatio huius urbis privatis aedificiis incommode occupatus est, is quam primum subrutis omnibus quae in eo sunt aedificiis palatio reformetur, quod privatorum non est parietibus coartandum  nam imp
Abbreviated transcription (Latin):
essxe manifestu est. bam̃ qr res sic
est ꝯtẽpta ut n int̾minatiõis sacratissi¬
me ꝯstitutiõis milites meriores. ad huĩ¬
moĩ sordita audeãt uenire ministeria.
⁊ relictis studiis publicis. signisꝙ uictͥ¬
cib ad ꝯductioẽs alienaꝵ reꝵ ꝓsilire
⁊ armoꝵ atrocitatẽ nõ in hostes osterdẽ
s ꝯtra uicinor. ⁊ forsitari adu̾sus ipõs mi¬
seros colonos quos ꝓcuratitos suserperũt
ꝯuert̾ete. Necessiriu duxim̃ id uãt sacra¬
tissimã uenire ꝯstitutẽe altius ⁊ plenĩ
hiu̾ mõi cãm corrigences. ¶Iubeniꝰ itaꝙ
orãs oĩno qui sub armis militant. si¬
ue maiores siue miniores milites autẽ
aꝑellamꝰ eos quitã sub excels magistͥs
tuilitũ tolerare noscuntur militi am
quã ꝯinundec̃i deuotissimis scoł taxati st̃.
Rec nõ eor qui subd.u̾sis opiuso̾ĩb. fepie¬
rtoꝵ noĩe sumi decoran. saltẽ in posteꝰ :
ab oĩ ꝯtuitiõt alienaꝵ reꝵ tẽpare sci¬

Expanded text:
xisse manifestum est, tamen quia res sic est contempta, ut neque interminationis sacratissimae constitutionis milites memores ad huiusmodi sordida audeant venire ministeria et relictis studiis publicis signisque victricibus ad conductiones alienarum rerum prosilire et armorum atrocitatem non in hostes ostendere, sed contra vicinos et forsitan adversus ipsos miseros colonos, quos procurandos susceperunt, convertere, necessarium duximus ad hanc sacratissimam venire constitutionem altius et plenius huiusmodi causam corrigentes. Iubemus itaque omnes omnino, qui sub armis militant, sive maiores sive minores  milites autem appellamus eos, qui tam sub excelsis magistris militum tolerare noscuntur militiam quam in undecim devotissimis scholis taxati sunt, nec non eos , qui sub diversis optionibus foederatorum nomine sunt decorati saltem in posterum ab omni conductione alienarum rerum temperare sci
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Sin aut nicħ siꝑꝑ hoc capitulo fuit
pactũ s ꝓ totũ trienniũ. neq petiũas
soluei̾t. n apochas dño tributoꝵ recldi¬
tetͣt uoient᷑i ei licere eũ ap̃tiis ẽphiteo¬
ticariis rep ellere. nulla ei allegatiõe n¬
ta. dicuntur. ł pena apponẽn᷑da. d oĩ¬

Expanded text:
fuerit pactum, sed per totum triennium neque pecunias solverit neque apochas domino tributorum reddiderit, volenti ei licere eum a praediis emphyteuticariis repellere : nulla ei adlegatione nta dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
rum cũ seriũi quẽ ꝯꝑaueras ad eũ qui
distraxerat reclisse ꝯtendis. iudex ꝯ pe¬
tens ꝓspectis oĩb ꝓ re perte rei qͣlita¬
te ꝓferre curabit snĩam.
ut si tͥisplicui̾t in ẽptũ erit: id ut po¬
te sub ꝯͣditiõe unditã resolui ⁊ reli¬
bitoriam adu̾sus unditorẽ ꝯpete̾ palã
est ¶ dẽ obseruatur. ⁊ si pestibił fun¬
dus. idẽ pestibulas ł erbã letifera ha¬
bens ignorante ẽp̃tore distractus sit.
relibendũ tẽ.¬
oỹo Habito semel bona fide ꝯtracta.
mãcipioq suscepto ⁊ p̃tio soluto. ita
demũs bepetendi p̃tii potestas est ei cri
enim nonsolum inbarbaris. set et
ĩ ꝓuincialib seruis iure pre script¬
um est.¬

Expanded text:
rum cum servum quem comparaveras ad eum qui distraxerat redisse contendis, iudex competens perspectis omnibus pro repertae rei qualitate proferre curabit sententiut, si displicuerit, inemptum erit, id utpote sub condicione venditum resolvi et redhibitoriam adversus venditorem competere palam est. Idem observatur et si pestibilis fundus, id est pestibulas vel herbas letiferas habens, ignorante emptore distractus sit : redhibendum e Habito semel bonae fidei contractu mancipioque suscepto et pretio dissoluto ita demum repetendi pretii potenim non solum in barbaris, sed etiam in provincialibus servis iure praescriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
uta locatoẽs atq ꝯductiões. ma¬
xime fides ꝯtractus seruanda ẽ. si mes
spetiałr expͥmatur ꝯ trã ꝯsuetudinem
regiõis. Ꝙ si alii remiserũt ꝯtraleͬgẽ
ꝯtractus. atq regiõis ꝯsuetudinẽ pensi¬
onẽ hoc aliis p̃iudicium nõ possit affẽre
alienã dñĩum nõ trãs fert. s in efficacẽ
ꝯductioĩs ꝯ tractum facit.
locasti: de ꝯtractu bona fitd̾e̾ habito ꝓpt̃
hoc solum ꝙ alt̃ maiorẽ obtułit ponde¬
ratioe. recedi nõ oportet.
tiõẽ tp̃ĩs certi suas tibi locauerũt oꝑae
quatenꝰ bona fides patitur: cã cognita
s. Ad ꝓbatioe rei ꝓͥe siue defensiõem
nõ sufficit locatio ei fc̃ã qui post de dũio
rant᷑is. nullum habeat ꝯsensu s exe¬
nentu si uictus fuit. ꝯnactus locatioĩe
nõ ꝯstitisse magn dicsaratur. Nemo eĩ
sibi iure possessiõe maitare põt. sͦ cẽ¬
d̾ Con tractus locatoĩs ꝯductioĩs nõ
int̾ uenientib ⁊̃ instrum̃tis ratus ha

Expanded text:
a locationes atque conductiones maxime fides contractus servanda est, si nihil specialiter exprimatur contra consuetudinem regionis. Quod si alii remiserunt contra legem contractus atque regionis consuetudinem pensiones, hoc aliis praeiudicium non possit adferre alienam, dominium non transfert, sed inefficacem conductionis contractum facit. locasti, de contractu bonae fidei habito propter hoc solum, quod alter maiorem obtulit ponderationem, recedi non oportet. tione temporis certi suas tibi locaverint operas, quatenus bona fides patitur, causa cognita o. Ad probationem rei propriae sive defensionem non sufficit locatio ei facta, qui post de dominirantis nullum habeat consensum : sed ex eventu, si victus fuerit, contractus locationis non constitisse magis declaratur. nemo enim sibi iure possessionem mutare pote Contractus locationis conductionisque non intervenientibus etiam instrumentis ratus hab
Abbreviated transcription (Latin):
eam legẽ acceꝑit. ne ad libertatẽ ꝓͣducã¬
tur. etiã si mamimittantur nãcisci lib̾¬
tatem nõ possũt. Reꝙ enĩ ꝯditio que
ꝑsõẽ eiꝰ cesit im mutari fcõ eĩ qui ea le¬
addita est ꝯditioni nõ seruate uistã

Expanded text:
eam legem accepit, ne ad libertatem perducaneam legem accepit, ne ad libertatem perducantur, etiamsi manumittantur, nancisci libertatem non possunt. Neque enim condicio, quae personae eius cohaesit, immutari facto eius qui ea leaddita est condicioni non servatae, iust
Abbreviated transcription (Latin):
d̾uest asa lege crestes seruũ s naturalẽ
filium uenũdedit. ut emptor eũ manu¬
mittẽt. quãuis nõ est manumissus ex cõ¬
stitutiõe diuoꝵ. marti ⁊ ꝯmodi ad aufi
firiã agetitẽ tc̃ anno septẽ hac lege
undidĩt. ut cũ habente annos .xxu.¬
dur libertatis pacto nõ sit ĩ sertu. set
ut libera ẽẽt exp̃ssum. tm̃ ꝯ stitutioni
te loͥcus est. Ideoq ĩ pleto uicesimo ꝗnto
anno firma libera fcã est nec obest ei
uicesimo septimo anno manumissaẽ
que iã ex ꝯstitutiõe libera erat. Et is
quẽ post uicesimũ quintũ annũ ex te
ꝯ ceptu enixa ẽ ingenuus.¬
mỹp Si is qui prium ꝓte acceꝑat ĩ sta¬
tuto tibi libertatẽ donaret morã reꝓ¬
misse libertati p̃stitit ex eo libãm eẽ ef
fectam mͥanifestũ est. Ex quo cũ pos¬
sit dari libertas nõ est p̃stita. Et itẽ
exte natos ingenuos uiteri ꝓcreatos
nõ est in certe opiruoĩs.¬
d̾ Ea quidẽ mancipia quoꝵ m̃iditio

Expanded text:
Si ea lege chreste servum, sed naturalem filium venumdedit, ut emptor eum manumitteret, quamvis non est manumissus, ex constitutione divorum Marci et Commodi ad Aufidfirmam agentem tunc annos septem hac lege vendiderit, ut, cum haberet annos sertum, sed ut libera esset expressum, tamen constitutioni  locus est. Ideoque impleto vicensimo quinto anno firma libera facta est nec obest ei, quod vicensimo septimo anno manumissa est, quae iam ex constitutione libera erat : et is, quem post vicensimum quintum annum ex te conceptum enixa est, ingenuus Si is, qui pretium pro te acceperat, ut statuto tempore te libertate donaret, moram repromissae libertati praestitit, ex eo te liberam esse factam manifestum est, ex quo, cum posset dari libertas, non est praestita. Et ideo ex te natos ingenuos videri procreatos non est incertae opinionis Ea quidem mancipia, quorum venditio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.s. Si ñ trãsatnoĩs causa. s ĩ d̾¬
bitã eirore fc̃ĩ olei mareriã nos ar¬
chantico stipłanti dare spopõ disse.
rector aĩadu̾tent ꝓuĩcie reddito ꝙ
cebetis. residui lib̾ationẽ rõdicẽres

Expanded text:
. Si non transactionis causa, sed indebitam errore facti olei materiam vos archantico stipulanti dare spopondisse rector animadverterit provinciae, reddito quod debetis residui liberationem condicentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ certis legũ ꝯditorib placuit. cũ corpo¬
re nõ ꝯuenĩt. nuptias ẽẽ nõ uideri ꝯtrac¬
tas ⁊ huiꝰ moĩ conubia tc̃ tp̃is celebrata ⁊¬
firmata sũt. tm̃ in p̃senti lege sancsimus
sique huĩ moĩ nuptie ꝯtracte fu̾int eaꝵꝙ
contractores. ⁊ exhis ꝓgenitos antiq̃naꝵ
legñ tenori subiacere. nec ad exemplum
egyptioꝵ de quib suꝑĩdictum est. eas u¬
uideri fuisse ꝯfirmatas uł eẽ firmãtasᷤ.
d̾ Ab in cestis nuptiis uniu̾isi quiniũ
mas. aut ꝯstitutiões impias. fue quibus¬
dam ꝑsoĩs di tirantudis tp̃e ꝑmiserũt
scelestos ꝯturbernio matrimonii nom̃
ĩ ponẽ. ut frĩs flliã uł sororis ⁊ eã que:
cũ srẽ quondã niptiali uire habitauerat.
uxorẽ legitimã turpissimo ꝯsortio licẽt
amplecti. aut alia huĩmõi ꝯmitterent᷑
uirib carere tecernim̃. ne dissimulatoe
culpabili nefanda licentia roboretur.
pupillã et tutoris filiũ. torem ⁊ pup¬
conubium sababerrime illam seucu¬

Expanded text:
lacuit, cum corpore non convenerint, nuptias re non videri contractas, et huiusmodi conubia tunc temporis celebrata firmata sunt, tamen praesenti lege sancimus, si quae huiusmodi nuptiae contractae fuerint, earumque contractores et ex his progenitos antiquarum legum tenori subiacere nec ad exemplum Aegyptiorum, de quibus superius dictum est, eas videri fuisse firmatas vel esse firmandas. D. mas aut constitutiones impias, quae quibusdam personis tyrannidis tempore permiserunt scelesto contubeliam vel sororis et eam, quae cum fratre quondam nuptiali iure habitaverat, uxorem legitimam turpissimo consortio liceret amplecti, aut ut alia huiusmodi committerentur, viribus carere decernimus, ne dissimulatione culpabili nefanda licentia roboretur. PVPILLAM ET TVTORconubium saluberrime su
Abbreviated transcription (Latin):
tum reclucẽt. in quo si nicħ pecc̃m ẽẽt.
ꝯmorari potuerut. p̃senti clem̃tissimi
sinctiorie prracipale beneficiũ eis sub
ea lege ꝯdonamꝰ. ut si derelicta mala
⁊ ĩ ponesti ꝯu̾satiõe ꝯ modiorẽ uita¬

Expanded text:
tum reduceret, in quo, si nihil peccatum esset, tum reduceret, in quo, si nihil peccatum esset, commorari potuerint: praesenti clementissima sanctione principale beneficium eis sub ea lege condonamus, ut, si derelicta mala et inhonesta conversatione commodiorem vita
Abbreviated transcription (Latin):
elegerunt. cum cõpetenti moteratiõe
subleuandos ẽẽ censemꝰ̃. minimeq eĩ
sp̃e melioris cõditioĩs ad imere. ut ad eã:
respicientes in ꝓuidã ⁊ minꝰ honestam
electioẽm facilĩ derelinquat. Nam itai
creduꝰ dei beniuolentia.⁊ cirta genꝰ:
humanu nimiam clem̃tiam quantũ
nr̃e nature possibile ẽ imitari ꝗ coti¬
dianis homitũ peccatis sẽꝑ ignoscere
dignatur. ⁊ enitentia susciꝑe nr̃am
⁊ ad meliorẽ statu recducẽ. Quod si cir¬
ca nroi subiector imꝑio nos s̃ face diffe¬
ragĩ. nulla uenia digni ẽẽ uidebim̃.
taꝙ cũ in ustu sit seruos q̃a liberta¬
te donatos posse ꝑdiuinã indulgẽtiam
tatalib suis restitiu. pꝰꝙ huĩmoĩ pͥnci¬
pale bñficium ita dege̾ quasi nũquam
uerunt. postea uero spreta mala cõdi¬
tiõe atmeliorẽ migrauere snĩam. ⁊ ĩ e¬
horiestã ꝓfessione effuger̃t. nullã spẽ
pͥncipał hr̃e beneficii. ꝙ eas ad illũ sta¬

Expanded text:
elegerint, cum competenti moderatione sublevandos esse censemus minimeque eis spem melioris condicionis adimere, ut ad eam respicientes improvidam et minus honestam electionem facilius derelinquant. nam ita credimus dei benevolentiam et circa genus humanum nimiam clementiam quantum nostrae naturae possibile est imitari, qui cottidianis hominum peccatis semper ignoscere dignatur et paenitentiam suscipere nostram et ad meliorem statum reducere: quod si circa nostro subiectos imperio nos etiam facere differamus, nulla venia digni esse videbimur. Itaque cum iniustum sit servos quidem libertate donatos posse per divinam indulgentiam natalibus suis restitui postque huiusmodi principale beneficium ita degere, quasi numquam uerunt, postea vero spreta mala condicione ad meliorem migravere sententiam et inhonestam professionem effugerunt, nullam spem principalis habere beneficii, quod eas ad illum sta
Abbreviated transcription (Latin):
ris ad senatoris dignitatem fui̾t catus
taceit papie legis crudelissima sant
monium inter facti senatoris filiam
⁊libertum. ne soceri ꝓsperitas sine
genero inueniatur. melĩ est enĩ le¬
gi papie seueritatẽ in urroq casu
pescere. quã eã seq̃ndo hominum
matͥmonium disꝑgere nõ ex uitio

Expanded text:
ris ad senatoris dignitatem fuerit elatus, ris ad senatoris dignitatem fuerit elatus, taceat Papiae legis crudelissima sanctr matrimonium inter facti senatoris filiam et libertum, ne soceri prosperitas sine genero inveniatur. Melius est enim legis Papiae severitatem in utroque casu compescere, quam eam sequendo hominum matrimonia dis
Abbreviated transcription (Latin):
d Sficsimꝰ nuptias que ĩ ter mascu¬
los ⁊ feminas. maiores ł minores sexa¬
genariis .ł quinqͣgenariis lege uilia
ł papia ꝓhibite sũt. hemines uolẽtes
ꝯtrabere : ex nullo modo uł ex nulla
parte tales nuptias ĩpecliri
inter senaiores scriꝑatur dignitate ill¬
nsiratus. an soluatur matrimonium
apo iuł querebatur qr lex papia inter
senatores: libertas stare conubia nõ
pntitur. Nos igitur dei seq̃ntes iudi¬
cium. nõ patim᷑ in uno eotẽq conub¬
io mariti felicitatẽ uxori fieri in fortu¬
num. ut quantũ uir ialtũ tollatur.
tantũ ꝯius eiꝰ te cre̾stat. ĩ mo mag̃ peĩ¬
tus tepeat. absit itaq a nr̃o tp̃r hiuĩ¬
moĩ asꝑitas ⁊ firmũ maneat matri¬
monium. ⁊ uxor ⁊ iciarito ꝯcrescat.
⁊ sentiat eiꝰ fulgorẽ. stabileq manẽ¬
at matrimoniũ ex hiuĩ moi suꝑ uẽtu
mitume teminutum. ¶ Simili
modo⁊ si pͥuati hõis filia ad liberti ue¬
niat corrubium: ⁊ postea pat̃ mulie¬

Expanded text:
 Sancimus nuptias, quae inter masculos et feminas maiores vel minores sexagenariis vel quinquagenariis lege Iulia vel Papia prohibitae sunt, homines volentes contrahere et ex nullo modo vel ex nulla parte tales nuptias impediri. inter senatores scribatur dignitate illustratus, an solvatur matrimonium, apud Ulpianum quaerebatur, quia lex Papia inter senatores et libertas stare conubia non patitur. Nos igitur dei sequentes iudicium non patimur in uno eodemque conubio mariti felicitatem uxori fieri infortunium, ut, quantum vir in altum tollatur, tantum et coniux eius decrescat, immo magis penitus depereat. Absit itaque a nostro tempore huiusmodi asperitas et firmum maneat matrimonium et uxor marito concrescat et sentiat eius fulgorem stabileque maneat matrimonium ex huiusmodi superventu minime deminutum. Simili modo si privati hominis filia ad liberti veniat conubium et postea pater mulie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃p Qui ꝯtra legũ p̾cepta łꝯ na man¬
data ꝯ st̾̃itutioẽsq pͥncipũ nuptias forte
ꝯtraxerit. nicħ ex eotẽ matͥmomio siũ
ã nuptias donatum siue de inceps quo
exit. ut cũ digno ĩ dignene sublatum
fi̾sco uendicari sancsimꝰ ex ceptis tam
feminis quam uiris qui aut errore

Expanded text:
um. Qui contra legum praecepta vel contra manum. Qui contra legum praecepta vel contra mandata constitutionesque principum nuptias forte contraxerit, nihil ex eodem matrimonio, sive ante nuptias donatum sive deinceps quoquo serit, ut indigno indignaeve sublatum fisco vindicari sancimus: Exceptis tam feminis quam viris, qui aut errore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃ Cum ancilł nõ põt ẽẽ corbium.
nã ex̾ huiꝰ moi ꝯturbernio serui nascũ¬
tur. Ideoq p̃cipimꝰ ne decurioes in gre¬
mia potẽti ssunaꝵ domoꝵ libidine ser¬
uaꝵ declucente ꝯ fugiant. si enĩ tecurio
clã actorib atq ꝓcuratorib nescientib
aliene fui̾t serue ꝯ uinctus. ⁊ mulierẽ
in metallu de tͣruti. ꝑ snĩam indici in
fuerat mancipandis. si ꝑatͥa potestate
ad hnĩ moĩ successiõe uocantur. ꝙ si acro¬
resł ꝓcuratores loci in quo flagituu ad
ũ plicari ⁊ si uõ dñs hec fieri ꝑmisit. uł
postei cogͥnitum celauit. si quidẽ ĩ agro
eid fcm est fundus cũ mancipiis ⁊ petu¬
dib ꝙ ceteris rebusq cultui rustico susti¬
nentur. sisei uirib uñdicentur. Si uõ
inciuitate id factũ est. dimidiã bõꝵ i
omĩu partẽ. p̃cipimꝰ infiscari. pͥcriam
augentes qm̃ intra domesficos parietis
scelus ãmistum est ꝙ noluit mox cognui¬
tum publitate.

Expanded text:
is non potest esse conubium: nam ex huiusmodi contubernio servi nascuntur. Ideoque praecipimus, ne decuriones in gremia potentissimarum domorum libidine servarum ducente confugiant. si enim decurio clam actoribus atque procuratoribus nescientibus alienae fuerit servae coniunctus, et mulierem in fuerat, mancipandis, si patria potestate ad eius successionem vocantur. Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitium admimplicari. Si vero dominus hoc fieri permisit vel postea cognitum celavit, si quidem in agro id factum est, fundus cum mancipiis et pecoribus ceterisque rebus, quae cultui rustico sustinentur, fisci viribus vindicetur; si vero in civitate id factum est, dimidiam bonorum omnium partem praecipimus confiscari, poenam augentes, quoniam intra domesticos parietes scelus admissum est, quod noluit mox cognitum publicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pͤres honestate ꝯ trabenda nõ ałt ꝗdẽ
ualeant nͥ dotalia ĩ strum̃ta ꝯfecta fui̾nt.
his uõ in tercetlentib oĩ modo firmata sĩt
sine aliqua distinctiõe ꝑsonaꝵ si mͦ libẽs
sint ⁊ ĩgenue mulieres nullaq nefari¬
arum uł incestaꝵ ꝯiunctionũ sub̾it su¬
spitio. Dam nefarios ⁊ ĩ cestos coit̾ oĩb
modis amputamꝰ. sic̃ ⁊ illos qui p̃teritaꝵ
legũ sanctiõe spãłt uetiti sũt. excepts ui¬
delicet his quos p̃senti lege ꝑmisimꝰ. legi¬
timiq matͥmonii uire muniri p̃cipimꝰ.
Pis itaꝙ ꝑ hãt generalẽ legẽ ita ꝯstitutiᷤ
⁊ de cetero ꝯ seruandis p̃teritas. ⁊̃ huĩmsi
ꝯ iunctioẽs ex subiecto tp̃e ftãs. sccłm p̃dic¬
tam dispositioẽm iudicari p̃cipimꝰ. ut si

Expanded text:
ate contrahenda non aliter quidem valeant, nisi dotalia instrumenta confecta fuerint, his vero intercedentibus omnimodo firma sint sine aliqua distinctione personarum, si modo liberae sint et ingenuae mulieres, nullaque nefariarum vel incestarum coniunctionum suberit suspicio. Nam nefarios et incestos coitus omnibus modis amputamus, sicut et illos, qui praeteritarum legum sanctione specialiter vetiti sunt, exceptis videlicet his, quos praesenti lege permisimus legitimique matrimonii iure muniri praecepimus. His itaque per hanc generalem legem ita constitutis et de cetero conservandis, praeteritas etiam huiusmodi coniunctiones ex subiecto tempore factas secundum praedictam dispositionem iudicari praecipimus, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝯstituendoͣ p̃sentib tam curatorib
dem̃tis ⁊ furiosi quã his qui exgeriere
eoꝵ nobiliores sinit. ita tr̃i ut nulla ex hac
cã oriatur ł inbac regia urbe ł in ꝓuin¬
ciis iactura sub̃e furiosi ł m̃te cap̾ti set¬

Expanded text:
nis, statuenda; praesentibus tam curatoribus nis, statuenda; praesentibus tam curatoribus dementis quam furiosi, necnon his qui ex genere eorum nobiliores sunt; ita tamen, ut nulla ex hac causa oriatur, vel in hac regia urbe, vel in provinciis jactura substantiae furiosi, vel de
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ Si furiosi parentis uberi incui po¬
testate ꝯ sͣtituti sũt niuptias possit ꝯtrahẽ
apd ueteres agͣitabatur ⁊ filiã quidem
enim putauerũt. si pat̾ nõ ꝯtrabicat.
ĩ filio aũt familias duditabat᷑. ⁊ ulpia¬
nus quidẽ retulit ꝯstitutiõem ĩ ꝑatoris
marii. que nõ defurioso loquitur. s de ge¬
nerałr de filiis m̃te capti snie masculi siñ
femine st̃. qui nuptias ꝯtrabunt. ut ħ
face̾ possint. ⁊ nõ adito pͥncipe. ⁊ aliam
osis obtinentũ est. qiͣ exemplo m̃te cap¬
t.⁊ furioũ filios ad iuuante. his itaq
dubitatis tales ambignitates decidentes.
sancsimꝰ hoc repleri ꝙ duui marci cõstit¬
utiani d̾ ẽẽ uidetur. ut nõ solum de m̃¬
tis s ⁊̃ furiosi liberi cuĩtũq sexus possũt
legitunas ꝯ trabere nuptias. tã dote ꝗͣ
ante ruptias donatiõe. acuratore eoꝵ
excellentissumi p̃fecti urbis. in ꝓuincũ
rum antistitũ tam opinione ꝑsoẽ. quã
moderatiõe dotis. ⁊ añ nuptias donatio¬

Expanded text:
 Si furiosi parentis liberi, in cuius potestate constituti sunt, nuptias possunt contrahere, apud veteres agitabatur. Et filiam quidem enim putaverunt, si pater non contradicat. In filio autem familias dubitabatur. et Ulpianus quidem rettulit constitutionem imperatoris marci, quae non de furioso loquitur, sed generaliter de filiis mente capti, sive masculi sive feminae sint qui nuptias contrahunt, ut hoc facere possint etiam non adito principe, et aliam osis obtinendum est, quasi exemplo mente capti et furiosi adiuvante. His itaque dubitatis tales ambiguitates decidentes sancimus hoc repleri, quod divi Marci constitutioni deesse videtur, ut non solum dementis, sed legitimas contrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eoruexcellentissimi praefecti urbi, in provinciis rum antistitum, tam opmoderatione, et ante nuptias donatio
Abbreviated transcription (Latin):
matrimoniis licentia huĩ legis salu¬
britate in dulta est. ut reuocata pͥsci
iuris auctoritate restrictisq calũpn¬
iaꝵ fom̃tis matrimoniu int̃ ꝯ sob¬
rinos habeatur legitunu. siue ex
editi legitimi ⁊ suis patrib successores
habeantur.
op Ino iunctiõe filiaꝵ in sacͥs po¬
sitaꝵ patris expectetur arditrium.¬
¶ Si sui iuris puella sit int̃ ꝗntũ ⁊ ui¬
cesimũ annũ ꝯstituta ip̃iꝰ qõ explore¬
ad ulte iudicium. ¶ Si urroq: orba¬
ta parente subcuratoris defensiõs cõ¬
sistat ⁊ ĩ ter honestos ꝯpetitores matͥ¬
monii oriatur forte certam̃. ut qͥrat᷑
cui potissimũ puella ningenda sit. ci
puella cultu rerecuridie ꝓpriã nolĩt
de ꝓmere uoluntatẽ. coram positis ꝓ¬
pitiquis. iudici de liberare ꝑmissuz at¬

Expanded text:
matrimoniis licentia huius legis salubritate indulta est, ut revocata Prisci iuris auctoritate restinctisque calumniarum fomentis matrimonium inter consobrinos habeatur legitimum, sive ex editi legitimi et suis patribus successores habeantur. oniunctione filiarum in sacris positarum patris expectetur arbitrium: si sui iuris puella sit intra quintum et vicesimum annum constituta, ipsius quoque exploreadultae iudicium. Si vero utroque orbata parente sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii oriatur forte certamen, ut quaeratur, cui potissimum puella iungenda sit, si puella cultu verecundiae propriam noluerit depromere voluntatem, coram positis propinquis iudici deliberare permissum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶ Uñ lice̾ statuimꝰ senatorib ł qui¬
b cũq amplissimis dignitatib p̃ditis
ius pauꝑes in matͥmonio sibi acciꝑe. mul¬
lamq int̾ ingenuas. ex duntiis: opul¬
entior̾s fortuna. ẽẽ distantiã. humi¬
les aũt abiectasq ꝑ sõas eas tm̃ modo
mulieres ẽẽ censemꝰ. aricillariri a licille
filiam. libertã. liberte. filiã. scenicam.
łscenice filiã. tabernariã. ł tabernai̾e

Expanded text:
sit. Vnde licere statuimus senatoribus et quisit. Vnde licere statuimus senatoribus et quibuscumque amplissimis dignitatibus praeditis, vis pauperes in matrimonium sibi adsciscere, nullam que inter ingenuas ex divitiis et opulentiore fortuna esse distantiam. Humiles vero abiectasque personas eas tantummodo mulieres esse censemus: ancillam ancillae filiam, libertam, libertae filiam, scaenicam vel scaenicae filiam, tabernariam vel taberna
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾int. hoc est ex descendentib filius filia ne¬
pos neptis. ꝓ nepos ꝓrieptis. de asceritẽ¬
tib aũt pat̃ mat̃ auus auia. de latẽ fr̃
soror patruus arruta. ¶testandi sãne
ita demũ ht̃ facultatẽ. ut his tm̃ moto¬
ꝑsonis ꝓ uris. it legũ ꝙ uoluĩt arbitrio
relinquat. quas succelẽ imꝑiał p̃cepti:
tenore manderuim᷑: ita tñ ut ab heredita¬
te defuncti penitus arceatur. siꝗs ex his q̃¬
quos memorauimꝰ inꝯ traberdis ĩ cestis
nuptiis ꝯsialum inisse monstrabitur.
successuro in locũ illiꝰ qͣui post eũ gradũ
ꝓximiis inuenitur. Easane q̃ deuiris¬
m̃a cauimus ⁊̃ defemirus que p̃dictoru
se se cõsortiis ꝯ maculaui̾t. custodiãtur.:
memoratis uõ ꝑsoĩs nõ exstantib fisco
ꝯp̃ Numilẽ u̾ ab iectã feminã. mi¬
nime eã iudicamiꝰ in telligi. que licet
pauꝑ. ab ingenuis tm̃ parentib nata

Expanded text:
fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nefuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pronepos proneptis, de ascendentibus pater mater avus avia, de latere frater soror patruus amita. Testandi sane ita demum habeat facultatem, ut his tantum personis pro iuris ac legum quod voluerit arbitrio relinquat, quas succedere imperialis praecepti tenore mandavimus: ita tamen, ut hereditate defuncti penitus arceatur, si quis ex his quos memoravimus in contrahendis incestis nuptiis consilium inisse monstrabitur, successuro in locum illius, qui post eum gradum proximus invenitur. Ea sane, quae de viris cavimus, etiam de feminis, quae praedictorum sese consortiis commacularint, custodiantur. Mpp. Humilem vel abiectam feminam minime eam iudicamus intellegi, quae, licet pauper, ab ingenuis tamen parentibus nata
Abbreviated transcription (Latin):
acrisimo nõ affecͤtato insimulato ue
n ex cã uili decepti sũt. aut etatis lubͥ¬
co lapsi. quos tm̃ ita demũ legis nr̃e
laqueis eximi placuit. si aut errore cõ¬
ꝑto ᷤ. aut ubi ad legitimos ꝑuener̃t an¬
nos. ꝯ iunctioem huĩ scemodi sine ulla
ꝓ crastinatiõẽ dirimerint.
d̾ Fratris uxeorrẽ ducendi uł duab
sororib ꝯ iungendi penitus licentiam
sũmouemꝰ. nec dissoluto quocũq modo
comiungio.
Mp S iquis incesti uetitiꝙ ꝯiugii se se
nuptiis funestau̾it. ꝓͥas quã diu nixerit
tos habere creclaturt᷑. nicħ ꝓrsus p̃dictis ꝑꝰ
n ꝑ int̾positam quitẽ ꝑsonam ł donat
suꝑstes. ł mortuis derelinquat. ¶dos
si qua forte solẽpnuiter aut data aut ꝓm¬
issa fui̾t iusta uis antiquũ fisci nr̃i ꝯmotĩ
cedat. testam̃to suo extraneis nict relmn¬
quat. f siue testato siue intestato decesse¬
rit. legib ei ⁊ iure succecdant hiqui for¬
te ex iusto ⁊ legitimo matͥmonio ecditi

Expanded text:
acrissimo, non adfectato insimulatove, neque ex causa vili decepti sunt aut aetatis lubrico lapsi. Quos tamen ita demum legis nostrae laqueis eximi placuit, si aut errore comperto, aut ubi ad legitimos pervenerint annos, coniunctionem huiuscemodi sine ulla recrastinatione diremerint. Fratris uxorem ducendi vel duabus sororibus coniungendi penitus licentiam submovemus, nec dissoluto quocumque modo coniugio.pp. Si quis incesti vetitique coniugii sese nuptiis funestavit, proprias quamdiu vixerit tos habere credatur. Nihil prorsus praedictis nec per interpositam quidem personam vel donet superstes vel mortuus derelinquat. Dos si qua forte sollemniter aut data aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci nostri commodis cedat. Testamento suo extraneis nihil relinquat, sed sive testato sive intestato legibus ei et iure succedant, si qui forte ex iusto et legitimo matrimonio editi