comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non terruit. ũ inferna
ueluti puniendum deᷤᷤ¬
cendro: inde alios lib̾di¬
agulos dies
loquebantur. et muli¬
er molesta erat adolescenti:
et ille recusabat stuprum:
Accidit autem quadam di¬
e ut intraret ioseph domũ.
et oꝑis quippiam absq arbi¬
tris faceret. et illa deprhensa

Expanded text:
 terruit. non inferna ueluti puniendus decenderat, inde alios libgulos dies loquebantur, et mulier molesta erat adolescenti, et ille recusabat stuprum. Accidit autem quadam die, ut intraret Joseph domum, et operis quippiam absque arbitris faceret: et illa apprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
Dan autem unuꝰ ẽ
de fontib iordanis. Al¬
qd interpͦr riuus. Du¬
ob enim fontib qui
non ꝓcul a se distant
inunum riuulum fe¬
deratis iordanis appel¬
Tatur.

Expanded text:
Dan autem unus est de fontibus Jordanis; alquod interpretatur rivus; duobus ergo fontibus, qui non procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordanis appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma uia credendi ꝓ fr̃e
suo loth dimicauit et
uicit. ñ in multitudine
ex̃c̃itus. sed in trecentis
decem et octo expeditis
uernaculis. Sic quisq
ꝑ anima sua contra
sp̃ales nequicias bel¬

Expanded text:
ma via credendi, pro fratre suo Lot dimicavit et vicit, non in multitudine exercitus, sed in trecentis decem et octo expeditis vernaculis. Sic quisque pro anima sua contra spirituales nequitias bel
Abbreviated transcription (Latin):
matusalam scd m annoꝵ com¬
putationem post diluiuũ uiũe
potũit. cum omnes pret̾ eos qui
in archam ingressi sunt ꝑier̃t.
S hanc questionem codicũ m̃¬
dositas peperit. Non solũ enim
in hebreis auter inuenit᷑. uersi
etiam in .lxx. interpretatione
annis ante dilnuum defunctꝰ¬
.m .s.ih. corde. Solus iustꝰ inue¬
homines donant᷑. Iustꝰ qͦi x et¬

Expanded text:
Mathusala secundum annorum computationem post diluvium vivere potuerit, cum omnes, praeter eos qui in arcam ingressi sunt, perierunt. Sed hanc quaestionem codicum mendositas peperit: non solum enim in Hebraeis aliter invenitur, verum etiam in LXX interpretatione, annis ante diluvium Matmilis corde. » Solus justus invehomines donantur. Justus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
qued sodomitis¬
igne uastatis¬
muiitum spacium integrum rema¬
neret. et suspicate sunt talle quid
fcm̃ quale in temꝑib noe audierẽt.
et ad reꝑandum genus huma num
suꝑstites se eẽ cum patre. ⁊ qmͣuis
gͣnde cͥmen eis concubitus prĩs. gra¬
uior uidebat᷑ impietas si seruata
castitate spem post̾itatis dełent.
Id̾o consilium ieunt: et prĩs me¬
sticiam uł rigorem uino molli¬
unt. et singłis singłe noctib ꝰ¬
cipiunt ab ignorante conceptũ
nec repetunt.

Expanded text:
quod, Sodomitisigne vastatismultum spatium integrum remaneret; et suspicatae sunt tale aliquid factum, quale in temporibus Noe audierant, et ad reparandum genus humanum superstites se esse cum patre. Et quamvis grande crimen concubitus patris, gravior videbatur impietas, si servata castitate spem posteritatis delerent. Ideo consilium ineunt, et patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et singulis singulae noctibus suscipiunt ab ignorante conceptum, nec repetunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bant omnes o¬
ues uarios fetꝰ.
Quando uero e
contrario ait:
alba queq acci¬
pies ꝓ mercede.
omnes greges
alba peꝑunt.
enim conceptus ouium temyꝰ

Expanded text:
bant omnes oves varios fetus quando vero e contrario ait alba quaeque accipies pro mercede omnes greges alba pepererunt enim c
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. qd sicut uiro precep¬
tum datum est ꝑquem ue¬
niret ad feminam: ita uir
pͥor interroga¶¬
tur. preceptũ ai¬
pecẽm a diabo¬
lo ꝑfeminã

Expanded text:
tionem, quod sicut praeceptum uiro datum est, per quem perueniret ad feminam, ita uir prior interrogatur; praeceptautem a diabor feminam
Abbreviated transcription (Latin):
h̾bam ꝓhibitꝰ tetigeris pena sequit᷑. s si nemo ꝓbi¬
id̾o ꝓhibito ẽ pecc̃m: quia ꝓhibenti est dampnosũ.
S cum tangit᷑ qd̾ nec tangenti obẽ si ñ ꝓ hibet᷑. nec
culibet si tangat᷑. quare ꝓhibet᷑ nͥ ut ꝑ se bonum
obedĩe ⁊ malum inobedĩe monstretur: Ilpeccan¬

Expanded text:
herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohiideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
le bersabee: quiã ibiuterq iurauit.
et inierunt feclis ꝓputes uram̃ti.
Surrexit autem abimelech et phi¬
ol pͥnceps milicie eius et reu̾si st̃

Expanded text:
e Bersabee, quia ibi uterque juravit. Et inierunt foedus pro puteo juramenti. Surrexit autem Abimelech, et Phicol princeps militae ejus, et reversi s
Abbreviated transcription (Latin):
br. Abraham non potuisiet
angelos uidere.tam hospi¬
cio suscipere. ⁊ cibo ⁊teqit᷑ adhi¬
bere: nͥcorpus ex suit dere
sumpsissent. Non enun
apparerent. non cibos sum̃ent:
nͥ solidum corpusex celesti ele
strant. et dñs ostenditur qͥ eis
interius imperat.

Expanded text:
. Abraham non potuisset angelos videre, hospitio suscipere et cibos adhibere, nisi corpus ex aere assumpsissent: non enim apparerent, non cibos sumerent, nisi solidum corpus ex coelesti elemstrant, et Dominus ostenditur, qui eis interius imperat.
Abbreviated transcription (Latin):
deret dm̃ se are
bona et utili ꝓhi gi p¬
buisse. nͥ ineẽt
ei menti amor ille ꝓͥe potestatis. et de
se suꝑba p̃sumptio. que ꝑ temptatõ¬
nem fuerat couincenda aut ꝑimen¬
da. Deniq non contempta suasione
serpentis aspexit lignum bonum e¬
su: decorum aspectu. nec credens se m̃
posse mori. forte putauit dm̃ causa
ficialidolo ũba
componit. ut si
hoc qd̃ fidem cor¬
lat̾am suaserit
uctorem se głe¬
tur. Si autem ꝑ
mobedĩe contẽp¬
tum sedux̃ĩt: in
utroq uictor exi¬
stat.
angeli: tacitũ.
hominis: pate¬
fc̃m. qr illud in¬
curabile: ħ cu¬

Expanded text:
er, dum se a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum ficiali dolo verba componit, ut si hoc quod fidem corlolatriam suaserit, victorem se glorietur: si autem per inobedientiae contemptum seduxerit, in utroque victor existat. angeli tacitum, hominis patefactum quia illud incurabile, hoc cu
Abbreviated transcription (Latin):
dies septem alios dimissa
columba nec reũsa: sig̃cat
finem seculi qñ requies sõ¬
rum erit. non in sadͤmento
spei qͦ nunc eccria consociat᷑
manauit. s imꝑfectione
salutis cum tradet᷑ rognũ
d̾o et pab̾. ut in illa conspi¬
cua contempłone ueritatiͤ
nullis egeamus misteris.

Expanded text:
ios septem dies dimissa columba, nec reversa, significat finem saeculi, quando requies sanctorum erit, non in sacramento spei, quo nunc Ecclesia consociatur, manavit, sed in perfectione salutis, cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa conspicua contemplatione veritatis nullis egeamus mysteriis.
Abbreviated transcription (Latin):
ipiternumi. et semini eiꝰ post eum. Su¬
ꝑ hylmael quoq exaudliui te: et b̾ene¬
dicameiealugebo. et multiplicabo
eum ualde. Duoidec u genera¬
uero meum statuam ad y iiac. qͣuem

Expanded text:
. Super Ismael quoque exaudivi te: ecce, benedicam ei, et augebo et multiplicabo eum valde: duodecim duces generaero meum statuam ad Isaac, quem
Abbreviated transcription (Latin):
quiesce in terra quam dixero
peurii etͣ benedicam tibi. T ibi
en et semim tuo el abo um¬
ũsas regioneshas. complens
iuramentum quod spopondi
abraham pr̃i tuo. et multipli¬
cabo semen tuum sicut stellaᷤ
celi. daboq posteris tuis uniũ¬
sas regiones has. et benedicen
tur in senuie tuo ommes gen¬
tes terre. eoquod ohecdierit a¬

Expanded text:
quiesce in terra, quam dixero cum, et benedicam tibi: tibi  et semini tuo dabo universas regiones has, complens juramentum quod spopondi Abraham patri tuo. Et multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli; daboque posteris tuis universas retur in semine tuo omnes gentes terre, eo quod obedierit A
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotał. qmͣ maio¬
res natu cumbũdictõe
prĩs induti uictimas
deo uelut pontifices ot¬
ferebant. hoc dono ter¬
reni amons desideri¬
ocaxuerunt iudei:
cilm̃ gloria regni
autem fame suꝑterram post eã

Expanded text:
sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti, victimas Deo velut pontifices offerebant. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei, cum gloria regni A
Abbreviated transcription (Latin):
in usum generandi amplexꝰ fecunditatem fe¬
quisq dei sernui sub dealbationis gr̃a pec
tione meditat᷑ ut doctͥtiam sapientie ꝑcipi¬
at. quampłiq se cito ꝑcepturos putant. cũ
beris. non occides. ñ furaberis. ñ falsum te¬
stimonũ dices. ñ concupisces rem et uxorẽ
delectatione doctͥne ꝑ temptationes uariã.¬

Expanded text:
in usum generandi amplexus et feis Dei servus sub dealbationis peccatorutione meditatur, nisi doctrinam sapientiae, quam plerique se percepturos putant, statberis, Non occides, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, Non concupisces uxorem delectatione doctrinae per tentationes varia
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ in corꝑexͥ p̃dicantur. Nna temꝑał in qͣ laborti¬
bimur. Istam dñs passione: illam resurrectiõe
declarauit. Nñ lia inter pretat᷑ laborans. Rachel
uisum pͥncipium. nel ũbum ex quo uidetur pͥn¬
multum laboriosa ẽ in oꝑib et incerta quo exitu
ꝑuenicit ad utilitatem eoꝵ quib consulere uo

Expanded text:
i corpore praedicantur: una temporalis in qua laborabimur. Istam Dominus passione, illam resurrectione enim quod Lia interpretatur "laborans", Rachel autem uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur prinmulta laboriosa opera facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
huc multum diei suꝑẽ: nec
ẽ tempus ut reducant᷑ ad ca¬
las greges. Mate ante potum
ouib: et sic ad pastum eas re¬
le cuaude ducite. Qui responcłnt. Nõ
possumus: donec omnia pe¬
cora congregentur et admo¬
ueamus lapiclem cle ore pu¬
tei. ut ad aquemꝰ greges. No¬
hucloquebantur. et ecce ra¬
chel ueniebat cum ouibz pa¬
tris sui. Nam gregem ip̃a pal¬
i. cebat. Quam cum uidisset
iacob. et sciret conlobrinam

Expanded text:
huc multum diei superest, nec est tempus ut reducantur ad caulas greges: date ante potum ovibus, et sic ad pastum eas reducite. Qui responderunt: Non possumus, donec omnia pecora congregentur, et amoveamus lapidem de ore putei, ut adaquemus greges. Adhuc loquebantur, et ecce Rachel veniebat cum ovibus patris sui: nam gregem ipsa pascebant. Quam cum vidisset Jacob, et sciret consobrinam
Abbreviated transcription (Latin):
uuam eẽ. ouesq laban auun¬
culi sui. amouit lapidem qͦ
puteus claudebatur. et ada¬
quato grege oscuiãt ea eam
Eleuataq uoce fleuit. et indicauit ei quod fr̃ eẽt pa¬
tris eius et filius rebecce. Et illa festinans nuntia¬
uit pri suo. Quicum audisset uenisse iacob fili¬
um sororis sue cucurrit ei obuiam. Compleusq
eum. et in oscula ruens: duxit in domum suam.
um es: et caro mea. Et postquam expleti sunt
dies mensis unius: dixit ei Num quia frat meris
es gratis seruies michi: Dic quid mercedis accipi¬
es. Habebat uero duas filias. nomen maioris li¬
¶ haouma a: minor appellabatur rachel. Sed lia

Expanded text:
uam, ovesque Laban avunculi sui: amovit lapidem quo puteus claudebatur. Et adaquato grege, osculatus est que voce flevit, et indicavit ei quod frater esset patris sui, et filius Rebeccae: at illa festinans nuntiavit patri suo. Qui cum audisset venisse Jacob filium sororis suae, cucurrit obviam ei, complexusque eum, et in oscula ruens, duxit in domum suam. um es, et caro mea. Et postquam expleti sunt dies mensis unius, dixit ei: Num quia frater meus es, gratis servies mihi? dic quid mercedis accipias  Vulg. accipies. Habebat vero filias duas, nomen majoris Lia h. Lea: minor vero appellabatur Rachel. Sed Lia
Abbreviated transcription (Latin):
dolꝯ fecit: s diuina dispensatione. uel quia¬
tibi laball. omnia in figura gerebã¬
uouisti mͥ. Nuncergo surge
et egredere cle terra hac re¬
uertens int̾ram natiuitatĩ
tue. Respondunt rachel
et lya. Nunquid habemꝰre¬
siclui quicquam in faculta¬
tib et hereclitate domꝰ prĩs
reputauit nos. et uendidit.

Expanded text:
dolo fecit, sed divina dispositione, vel quia omnia in figura gereban3-31.-- « Nunc ergo surgeet egredere de terra hac, revertens in terram nativitatis tuae. Responderuntque Rachel et Lia: Numquid habemus residui quidquam in facultatibus et haereditate domus patris reputavit nos, et vendidit
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Ego uero respondi do¬
mino meo. Quid si nolsiit
cumꝰ Dominꝰ ait in cuiꝰ con¬
spectu ambulo mittet an¬
gelum suum tecum. et di¬
riget uiam tuam. Accipi¬
esq uxorem filio meo cle
ognatione mea. et de do¬
mo prĩs mei. Innocens e¬
ris a maledictione mea
cum ueneris ad proximoᷤ
meos: et non decłint tibi.
Peniergo hodie ad fontẽ
meam inqͣ nunc ambło:
ece sto uxta fontemaq̃.

Expanded text:
meo: ego vero respondi domino meo: Quid si noluerit ? Dominus, ait, in cujus conspectu ambulo, mittet angelum suum tecum, et diriget viam tuam; accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea, et de domo patris mei. Innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos meos, et non dederint tibi. Veni ergo hodie ad fontem meam, in qua nunc ambulo, ecce sto juxta fontem
Abbreviated transcription (Latin):
quiadum eccłia ex gentilitate ueniens: us¬
q ad thorum contempłonis ꝑducitur: u¬
dea ꝓ uichilo habetur. y saac quoq risuᷤ.
Rebecca patientia dr᷑. Risus uͦ ex leticia.
patientia ex tribulatione. et qmͣuis eccͣ.
iam sit celestis gaudii contempłone sus¬
pensa. ht̃ tñ in se qd de carnis pond̾e dole¬
at. ħ saac uͦ et rebecca iunguntur .i. ruꝰ

Expanded text:
quia dum Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Isaac quoque risus, Rebecca vero patientia dicitur: risus vero ex laetitia, patientia ex tribulatione. Et quamvis Ecclesia jam sit coelestis gaudii contemplatione suspensa, habet tamen in se quod de carnis pondere doleat. Isaac vero et Rebecca junguntur, id est, risus
Abbreviated transcription (Latin):
ginta nunc eden interp̃tati
sunt uoluptatẽ. Simachus
uͦ qui ꝑ adisum florentem añ
transtułat. hic amenitatem
suł delicias posuit. ooo¬

Expanded text:
LXX nunc « Eden » interpretati sunt, nunc « voluptatem. » Symmachus vero, qui « paradisum florentem ante transtulerat, hic « amoenitatem, » vel « delicias » posuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Onix est lapis preciosus sic
dictus. quia ꝑmixtum habet
candorem ad humani unguiᷤ¬
similitudinem. quia unguis
grece dr᷑ onix. antiqͣ transla¬
tio ht̃ carbunculum et pras

Expanded text:
Onyx. » Est lapis pretiosus, sic dictus quia permistum habet candorem ad humani similitudinem unguis, quia unguis Graece dicitur ὄνυξ. Antiqua translatio habet « carbunculum et pras
Abbreviated transcription (Latin):
tum in ꝑadiso dix̃. nunc reca¬
pitulat ad quid positꝰ sit. Nt o
qd̃ deus eum ante peccm̃ ad la
sium. Carbunculus est ignei coloris. et dicitur illu¬
strare tenebras. Prassius est uiridis. Unde grece¬

Expanded text:
tum jam dixit. Nunc recapitulat ad quid positus est, « utdibile quod Deus eum ante peccatum ad lsium. » Carbunculus est ignei coloris, et dicitur illustrare tenebras noctis. Prasius est viridis, unde Graecsium. » Carbunculus est ignei coloris, et dicitur illu
Abbreviated transcription (Latin):
hom̾o ad imaginem dei fc̃s cum cetis hie dicat᷑. ss
forte presciebat deui peccaturũ. nec in ꝑfectione i¬
maginis eum ꝑmansurum. Qui enim sigillatim
umũsitas sro formosa.

Expanded text:
homo ad imaginem Dei factus cum caeteris hoc dicatur? Sed forte praesciebat Deus eum peccaturum, nec in perfectione imaginis mansurum. Qui enim singillatim universitas sit formosa.
Abbreviated transcription (Latin):
a corꝑa sola sint.
an hañt rectores
inspirent᷑. sicut ꝑ
animas aĩaliũ cdr¬
nes animant᷑. Sed
detam obscura re
nil temere credend̾.

Expanded text:
a corpora sola sint, aut habeant rectores inspirentur, sicut per animas animalium carnes animantur. Sed de tam obscura re nihil temere credend
Abbreviated transcription (Latin):
ortus etiam sol maio¬
rilumine lunam stel¬
las q ne t̾̃ram illumi¬
nent impedit. Nñ et
sic uocatur. qr solus
obtusa luna stellisq
cefis ꝑ diem fulgeat
terris.

Expanded text:
ortus etiam sol majori lumine lunam stellasque ne terram illuminent, impedit. Unde sic vocatur, quia solus obtusa luna, stellisque caeteris, per diem fulgeat terris.
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitatione ũsem
nim munda mens
in cogitatione serue¬
tur: alasiua uolup¬
tatis repͥmendã sunt
oculi. qiͣ qͥdam rapto
si etiã indet̾ uiuentium ꝑ oculos ad mortem ueñ.
hinc sub uidee uoce que extiora uidendo concupis.¬
cens bona inf̾iora ꝑ did̾at ꝓpħa dicit. Oculus meus
dep̃datus ẽ animam meam. Concupiscensenim
uisibilia: inuisibiles uͥtutes amisit. et ꝑ oculũ¬

Expanded text:
in cogitatione versemnim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae, deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptorsi et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judae voce qui exteriora videndo, non concupiscens bona, interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concupiscens enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ rachel sigc̃at.. qui
ydola sedendo pre mi¬
mꝰ: si culpas au: i ari¬
cie penitendo dampna¬
m. Que auaricie immũ¬
dicia ñ uirsut̃ currenteᷤᷤ
impedit. s qui effimina¬
te gradientes ꝑblandi¬
menta scłi resoluunt᷑.
Quod his ũdis sig̃ca¬
tur. Iuxta consuetu

Expanded text:
 Rachel significat, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus; quae avaritiae immunditia non viriliter currentes impedit, sed effeminate gradientes per blandimenta saeculi resolvuntur, quod his verbis significatur: « Juxta consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
e auaricia signatur: q̃
ẽ ydoloꝵ seruitꝰ. laban
uẽniens apud iacob ydo¬
lum non reꝑit. qr often¬
demptori nr̃o: diabolus
uestigia concupiscentie
habuit: rachel sedendo
et eccłiam sig̃ccit. Sed̾e
autemẽ humilitatẽ pe¬
nitentie appetere. Nñ.

Expanded text:
lis avaritia signatur, quae est idolorum servitus. Laban veniens apud Jacob idolum non reperit, quia, ostendemptori nostro, diabolus vestigia concupiscentiae habuit, Rachel sedendo et Ecclesiam significat. Sedere autem est humilitatem poenitentiae appetere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Solent hebriosi hoc¬
testimonium adhib̾e
sibi in petrocinũ ꝓpt̃¬
ioseph qͥ uasde sapiens
ꝓ saturitate ponitur
in laude bñdcõis hoc¬
postum est. e donum
dei commemoiat᷑. Apparet hanc
inebriari ut in ebͥant᷑ ebriosi nͦ
ip̃i terre utile est. Qm̃ maiore

Expanded text:
Solent ebriosi hocstimonium adhibere sibi in patrocinJoseph, qui valde sapiens saturitate ponitur in laude benedictionis hocpositum est, et donum Dei commemoratur; apparet hanc inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsi terrae utile est; quoniam majore
Abbreviated transcription (Latin):
dat nob̾cum ꝓficiscem᷑ simł.
Nlioquin illo ab sente ñ au¬
demꝰ uiclere faciem uiri. Nd
que ille respondit. Cos sci¬
tis quod duos gensit mͥ uxor
mea. Egressus est unꝰ et di¬
xistis. Bestia cleuorauit eũ:
et usq huc non comꝑet. Si
tułitis et istum et aliquid ei
in uia contig̾it: deducetis ca¬
nos meos cũ merore ad infe¬
ros. Igitur si intrauero ad
seruum tuum prẽm nr̃m⁊¬
puer defu̾it. cum anima illiꝰ
ex huiꝰ anima penoleat uicd̃it¬
qꝙ eum nonẽe nob̾cum moriet᷑.
et deducent famulitui ca noᷤ
ei cum dolore ad inferos.Ego
ꝓpͥe seruus tuus sim: qͥ in me¬
am hunc recepi fidem. et spo¬
pondi dicens. nͥ reduxo eum
pec̃ti reꝰ ero in prẽm meũ om̃i
temꝑe Manebo itaq seruus
ꝓ puero in minisfio dm̃mei
et puer ascenclat cum fr̃ibꝰ suꝰ
Non enim possum redire ad
prẽm absente puero: ne cala¬
mitatis que oppressura ẽ prẽm
meum testis assistam. Non
se poterat ultra cohibere ioseph
multis coram astantib. Unde

Expanded text:
 nobiscum, proficiscemur simul: alioquin, illo absente, non audemus videre faciem viri. Ad quae ille respondit: Vos scitis quod duos genuerit mihi uxor mea. Egressus est unus, et dixistis: Bestia devoravit eum: et hucusque non comparet. Si tuleritis et istum, et aliquid ei in via contigerit, deducetis canos meos cum moerore ad inferos. Igitur si intravero ad seret puer defuerit cum anima illius ex hujus anima dependeat videritque eum non esse nobiscum, morietur, et deducent famuli tui canos ejus cum dolore ad inferos. Ego proprie servus tuus sum, qui in meam hunc recepi fidem, et spopondi dicens: Nisi reduxero eum, peccati reus ero in patrem omni tempore. Manebo itaque servus tuus pro puero in ministerio domini mei, et puer ascendat cum fratribus suis. Non enim possum redire ad patrem, absente puero: ne calamitatis, quae oppressura est patrem meum, testis assistam. Non se poterat ultra cohibere Joseph multis coram astantibus: unde
Abbreviated transcription (Latin):
r̾et. Nam et islud qd̾ dixe¬
runt ce dioseph interro¬
gatos de pĩe et tr̃e suo: se
autem illi int̾roganti iudi.¬
casse mirumẽ si uel ad sẽ¬
tentiam pot̃ ip̃a ꝑuem¬
deretͥ mentiri. Apud eum p̃ser¬
tim cui non sicut nescienti s q̃¬
nouerat eum scire. ut flecte

Expanded text:
ret. Nam et illud quod dixerunt se ab ipso Joseph interrogatos de patre et fratre suo, se autem illa interroganti indicasse, mirum si vel ad sententiam potest ista pervenderet mentiri apud eum praesertim, cui non sicut nescienti, sed etnoverat eum scire, ad flecte
Abbreviated transcription (Latin):
s quia subiectus
non ercit d̾o: intra
saccum scyphus¬
erait. doctͥna intra
legẽ. luc̃na intra
modium. mut᷑ est
tñ ananias. mañ
impostut. marsu¬
piuit Aluit. et ar¬
gentum resplendu¬
it. et decidentib sqͣ¬
deposito legis uela.¬
mine adeptꝰ ẽ gõe
lib̾tatem. et reue¬
iata facie sermo

Expanded text:
 quia subjectus non erat Deo, intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. Missus tamen Ananias manum imposuit, marsupium solvit, et argentum resplenduit, et decidentibus squdeposito legis velamine, adeptus est gratiae libertatem, et revelata facie sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sum solum ht̃ mat sun. Pa¬
ter uͦ tenere diligit eum. Di¬
xisti qͦ seruis tuis. aoducite
illum ad me: et ponam oculo
meos suꝑillũ. Suggessimꝰ tibi
dño meo. Non potest puer re¬
linquere prem suum. Si enĩ
illum dimiserit: morietur.
Et dixisti seruis turs. Nisi ue¬
nerit fr̃ ũr minimꝰ uob̾cum:

Expanded text:
sum solum habet mater sua, pater vero tenere diligit eum. Dixistique servis tuis: Adducite eum ad me, et ponam oculos meos 187 super illum. Suggessimus tibi domino meo: Non potest puer relinquere patrem suum: si enim illum dimiserit, morietur. Et dixisti servis tuis: Nisi venerit frater vester minimus vobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi mei ⁊
nos et apud quem inuentꝰ ẽ
scyphus. Respondit ioseph.
Absit ame ut sic agam. Qui fu¬
ratꝰ ẽ scẏphum: ip̃e sit seruus
meus. Cos autem abite liberi
ad prẽm ur̃m. Ncceclens au¬
tem ꝓpiꝰ udas confident̃ ait.
Oro dñe mi loquat᷑ serũ tiuiᷤ
rascaris famulo tuo. Tues
enim post phardonem dñs
meꝰ. Interrogasti pͥus seruos
tuos. habetis prẽm aut frẽm
et nos responclimꝰ tͥ dño mõ.
Est nob̾ pr senex. et puer ꝑ¬
uulus qͥ in senecta illiꝰ natꝰ
ẽ. cũ ut̾inꝰ fr̃ ẽ mortiuus: ⁊ p¬

Expanded text:
ni mei, et nos, et apud quem inventus est scyphus. Respondit Joseph: Absit a me ut sic agam: qui furatus est scyphum, ipse sit servus meus: vos autem abite liberi ad patrem vestrum. Accedens autem propius Judas, confidenter ait: Oro, domine mi, loquatur servus tuus rascaris famulo tuo: tu es enim post Pharaonem dominus meus. Interrogasti prius servos tuos: Habetis patrem, aut fratrem? et nos respondimus tibi domino meo: Est nobis pater senex, et puer parvulus, qui in senecta illius natus est: cujus uterinus frater mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ysaac. Dñm tuum illum cõ¬
stitur: et omnes frẽs eius ser¬
uituti illius subiugaui. Eru¬
mento et uino stabiliui eum:
quid faciam: Cui esau. Num
unam inquit tantum bene¬
dictionem habes pater: ¶i¬
chi quoq obsecro ut bñdicas.
umq euilatu magno fleret
motus ysaac dixit ad eum. In Ecce esau tr̃ tuꝰ

Expanded text:
m tuum illum constitui, et omnes fratres ejus servituti illius subjugavi, frumento et vino stabilivi eum, quid faciam? Cui Esau: Num unam, inquit, tantum benedictionem habes, pater? mihi quoque obsecro ut benedicas. Cumque ejulatu magno fleret, motus Isaac, d
Abbreviated transcription (Latin):
Et quedam m̃ti.
lienatio sequerer̃ s
ret bñdictionẽ inia¬
cob. cui potꝰ irascendĩ
fuit: quia prẽm feti¬
lit. In adam qͦ exta¬
sis p̃oessit anteqmͣd
ceret. Erunt duo m
carne una. qd̾ est
magnum sacram̃¬

Expanded text:
t quaedam mentis alienatio sequeretur. ret benedictionem cob, cui potius irascendum fuit, quia patrem fefellit. In Adam quoque exstasis processit, antequam diceret: « Erunt duo in carne una , » quod est « magnum sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
IHotandum qd sexcentesimo an¬
no inundauerunt aque diluuũ. qr
sexta etate mundi pͥmo cõmendatũ
est sacͤmentum baptĩ. ⁊ hoc septima
decuma die scd̃i mensis. qr denariꝰ de¬
calogum significat. septenariꝰ ꝓpt̃
sabb̃m: septimam reqͥem sig̃cat. ⁊
quia in decalogo renuntiatio uitioꝵ
uidet᷑. quicumq in baptõ iuutiat᷑
ꝓꝓter et̾nam requiem omnib uitiis
se abrenuntiare ꝓfitetur

Expanded text:
otandum quod sexcentesimo anno inundaverunt aquae diluvii, quia sexta aetate mundi primo commendatum est sacramentum baptismi, et hoc septima decima die secundi mensis, quia denarius decalogum significat. Septenarius propter Sabbatum septimam requiem significat, et quia in decalogo renuntiatio vitiorum videtur, quicunque in baptismo initiatur, propter aeternam requiem, omnibus vitiis se abrenuntiare profitetur
Abbreviated transcription (Latin):
quia nondũ
ꝓmuigata
erat lex eu̾n¬
głii uniꝰ uxo¬
ris et gemus
suum multi¬
plicandũ au¬
mulierem neᷤ¬
ciebat: quia
saray st̾ilem
nouerat. nec
fuit in cottu
libidoinosa
uoluptas s¬
pia caritas¬
qͦ hoc uoluit
et coegit que
filios hr̃e ñ
pot̃ãt: id̾o ex
alia susciꝑe
cupiebat ꝙ̃
taret.

Expanded text:
quia nondum promulgata erat lex Evangelii unius uxoris: et genus suum multiplicandum aumulierem nesciebat, quia Saram sterilem noverat. Non fuit in coitu libidinosa voluptas, spia charitasque hoc voluit et coegit, quae filios habere non poterat; ideo ex alia suscipere cupiebat quem taret.
Abbreviated transcription (Latin):
qui et si p̃sentis eccłie. uł future prĩe typum te¬
net. ad litt̾am tñ intelligendum ẽ ẽẽ locũ ame¬
nissimũ. fructuosis arborib magnũ. et magno
fonte fecundũ. Qd dm̃s apͥncipio antiqͣ tnilatio
dic̃ adorientem. Nñ uolunt in orientali ꝑte ẽẽ ꝑa¬
disum. longo int̾iacente spacio uł maris uł t̾re.
a regionib qͣs incolunt homines secretum Hñ

Expanded text:
Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Pactum uͦ dñi ẽ cum ysaac.
populo .s. fideli. quem mater
.s. eccłia ꝑ fidem et baptismũ
generauit. Et fedus semptt̃¬
num. qu et̾ne uite possessio
ei soli ꝓmittitur qui cum ca¬
pite suo xͦ regnum celi possi¬

Expanded text:
Pactum vero Domini cum Isaac, populo scilicet fideli, quem mater Ecclesia per fidem et baptismum generavit. « Et foedus sempiternum, » quia aeternae vitae possessio ei soli promittitur, qui cum capite suo Christo regnum coeli s
Abbreviated transcription (Latin):
lamech. Rursum la
et fiunt usq ad diem
natiuitatis noe anni
matusale. ccclu. Sex¬
centesimo autẽ anno
uite noe diluiũ fc̃m

Expanded text:
Lamech. Rursum LamEt fiunt, usque ad diem nativitatis Noe anni vitae Mathusalae, CCCLV. Sexcentesimo autem anno vitae Noe diluvium factum
Abbreviated transcription (Latin):
ed genuit noe. Adiegͦ nati¬
uitatis matusale usq ad di¬
in sexcentesimo anno uite
ei diluuium factum est.
atq ita fio: ut nongente
anno quo cepit esse dilu¬
uium.

Expanded text:
et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae usque ad diin sexcentesimo vitae ejus anno diluvium factum est, atque ita fit ut nongentesanno quo coepit esse diluvium.
Abbreviated transcription (Latin):
te septuplum. quia uiues in
cruciatu usq ad septimam
gñationem inqua a lamech
occideris. Ergo omnis qui or¬
ciderit subaudis lib̾abit te
ab illo cruciatu male conscĩe.
hic sensus euidentiꝰ patet scd̃
.lix. omnis qui occid̾to caym
septem iuindictas exsoluet.
.i. quicunq te in septima ge¬
neratione occid̾it ex soluet¬
te ⁊ lib̾abit te a cruciatu per
mortem. qui usq ad tempꝰ il¬
lud reseruandus es in uita
tm̃ ad penam. que pena sic¬
cito finiret᷑: si cito inf̾fectꝰ
eẽs. Ita qui uideos uisibili
morte puniret: uii. uindicdaᷤ
ab eis aufereet. quib obli¬
gati sunt ꝓpt̃ reatum xͥ occi
si. quia miserias et disꝑsio¬
nes eoꝵ leuigaret: quas pa¬

Expanded text:
te septuplum, quia vives in cruciatu usque ad septimam generationem, in qua a Lamech occideris; ergo omnis qui occiderit, subaudi, liberabit te ab illo cruciatu malae conscientiae. Hic sensus evidentius patet. Secundum LXX. « Omnis qui occiderit Cain septem vindictas exsolvet, » id est, quicunque te in septima generatione occiderit, exsolvet te a cruciatu per mortem, qui usque ad tempus illud reservandus es in vita, tantum ad poenam, quae poena cito finiretur, si cito interfectus esses. Ita qui Judaeos visibili morte puniret, septem vindictas ab eis auferret, quibus obligati sunt propter reatum occisi Christi, quia miserias et dispersiones eorum leviaret quas pa
Abbreviated transcription (Latin):
tardeunte minorẽ rebecca supꝑ¬
posuit. quia dum uidaic̾ ppłs
potenti pr̃i cibum boni oꝑis
cis animalib p̃buit. qr geni¬
erubescit: carnis in se pecc̃a

Expanded text:
tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus popupotenti Patri cibum boni operis cis animalibus praebuit, quierubescit, carnis in se peccata
Abbreviated transcription (Latin):
trumq ppłm islum ꝑlegem. istum ꝑfidem
sibi filios fecit. Qsan agͥcola erat. quia uidẽ
patiens. ut copiosam m̃cedem hr̃et in celis.
Shoc si custodieriris mandata mea:. dabouo
carnis delicias. fuit ⁊̃ uenator. qi ꝑ effusio¬
nom sanguinis arietum et uituloꝵ et huroꝵ
studuerunt. ꝑ tab̾nacula diũsas ꝑ orbem
michiinde pulmentum sic̃
uelle me nosti. et affer ut
comedam. et benedicat tibi
amima med anteqrͣ mori¬
a. Quod cum audisset re¬
becca  et ille abisset in a¬
grum ut iussionem patriᷤ

Expanded text:
trumque populum, illum per legem, istum per fidem, sibi filios fecit. Esau agricola erat, quia Judaeupatiens, ut copiosam mercedem haberet in coelis; sed: « Si custodieritis mandata mea, dabo vobcarnis delicias. Fuit etiam venator, quia per effusionem sanguinis arietum et vitulorum, et hirstuduerunt. Per tabernacula, diversas per orbem mihi inde pulmentum sicut velle me nosti et adfer ut comedam et benedicat tibi anima mea antequam moriar quod cum audisset Rebecca et ille abisset in agrum ut iussionem patris
Abbreviated transcription (Latin):
pulum gentium. ꝑ nonaguita
nouem iustos: uideos intellig̾.
qui sibi ui¬
debantur.
iusti in ob
numero po¬
nuntur: ꝑ¬
nullum ad
ꝑfectum ad¬
duxit lex.
Y saac diligebat esau qr deue¬
nationib eiꝰ uescebatur: rebec¬
oci diligebat iacob.Ysacie. d̾m.
rebecca cutem: p̃scĩam dei fi¬
gurat. quia diligebat deus
populum uideoꝵ. eo qđ assi¬
due eoꝵ obłonib placaͥtur.
S p̃sciens populũ gentium
muito meliorẽ futum ꝑ pre
scĩe sue gr̃am ampliꝰ dilige¬
bat. E san inuenatione mo¬
rante ut de agrestib duima¬
lib cibos pr̃i pararet et bñdi¬
ceretur. mater iacob ad bñdi¬
ctionem ꝑcipiendam patri
applictit. quididum udei in
carnalib morant᷑. et ad fi¬
dem xͥ tardi occurrunt: mat̃
grã gentaes fidem auide

Expanded text:
pulum gentium, per nonaginta novem justos, Judaeos intelligit qui sibi videbantur justi in obsnumero ponuntur, llum ad perfectum adduxit lex. saac diligebat Esau, quia de venatione ejus vescebatur. Rebecca diligebat Jacob, Isaac Deum; Rebecca autem praescientiam Dei figurat, quia diligebat Deus populum Judaeorum, eo quod assidue eorum oblationibus placabatur. Sed praesciens populum gentium multo meliorem futurum, peiae suae gratiam amplius diligebat. Esau in venatione morante, ut de agrestibus animalibus cibos patri exhiberet et benediceretur, mater Jacob ad benedictionem percipiendam patri applicuit: quia adhuc Judaei in legalibus morantur, et ad fidem Christi tarde occurrunt, mater gratia gentiles fidem avide
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tati sunt pacificoᷤ¬
summatos atq¬
terra et exerced̃t
salamin. exquo
supra de salem
osai et lata culto ditimu¬
rib indiget. Filias eoꝵ acci¬
piemꝰ uxores: et nr̃as illis da¬
bimꝰ. Unum est qͦ differtur
tantum bonum. Si cͥcumci¬
clamus masculos nrõs ritũ
gentis umitantes. et substã¬
cia eoꝵ et pecora et cuncta
que possident nr̃aerunt.
T antum in hoc acquiesca¬
mus et habitantes simul:
unum efficiamꝰ populum.

Expanded text:
ti sunt pacificossummatos, atqterra, et exerceant Salamin. Ex quo supra de Salem osa et lata cultoribus indiget: filias eorum accipiemus uxores, et nostras illis dabimus. Unum est, quo differtur tantum bonum: Si circumcidamus masculos nostros, ritum gentis imitantes. Et substantia eorum, et pecora, et cuncta quae possident nostra erunt: tantum in hoc acquiescamus, et habitantes simul, unum efficiemus populum.
Abbreviated transcription (Latin):
nrãs ac urãs. et habitabimꝰ
uob̾cum. erimꝰq unus ppłs.
Sinautem cͥcumcidi nolueei¬
tis: tollemꝰ filiam nrrãm et
recedemꝰ. Placutt oblatio

Expanded text:
ras ac vestras et habitabimus vobiscum erimusque unus populus sin autem circumcidi nolueritis tollemus filiam nostram et recedemus placuit oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
eorum emor et sichem filio
eis. nẽc distulit adolescẽs
quinstatim quod peteba¬
tur expleret. Amabat e¬
nim puellam uasde. et ip̃e
erat inclitus momni loco
pr̃is sui. Ingressiq portã
urbis: Locuti sunt ppło. Ui¬

Expanded text:
eorum Emor, et Sichem filio ejus: nec distulit adolescens quin statim quod petebatur, expleret: amabat enim puellam valde, et ipse erat inclytus in omni domo patris sui. Ingressique portam urbis, locuti sunt popu
Abbreviated transcription (Latin):
quandam ꝓͥetatem habeat que ħ¬
indicat. oue est erecta statura scd̾¬
qmͣ corpꝰ anime rõnali congruit.
q incelum erectum est.
resurre
fr̃s est homo umnmortał ut non mor posset si
non peccaret. moreret᷑ autẽ si peccaret. filu uͦ
resurrectionis equales angłis: nec pot̾unt ultͣ
peccare nec mori. Caro enim nr̃a post resurre¬
o. Caro autem ade ante pecc̃m ita iminortał erat¬
creata. ut ꝑ alimoniam adiuta. mortis ẽẽt et do¬
etatem que conditori placeret multiplicata ꝓge¬
nie. iubente ip̃o sumeret de ligno uite. qͦ ꝑfecte

Expanded text:
quamdam proprietatem habet quindicat, quia est erecta statura, secunam corpus animae rationali congruit,  coelum erectum est.r ctus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non o. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doaetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
it. que pꝰ creata syd̾a aliqͣ luce claru¬
it. Decebat ⁊̃ ut dies a luce inciꝑent.
et in mane sequentis diei tend̾ent:
ut oꝑa dei a luce inchoare et in lu

Expanded text:
it, quae post creata sidera aliqua luce claruit: decebat etiam ut dies a luce inciperent, et in mane sequentis diei tenderent, ut opera Dei a luce inchoata et in lu
Abbreviated transcription (Latin):
Strabꝰ. Queri solet quomꝰ fe
mine saluabantur que non
cͥcumcidebantur. fide. s. et ho¬
stiarum oblatione. sicut ante
lͥcumcisionem uiri sci munda¬
bantur. Inde. fide purificans
corda eorum.
cdomus illius tam uernaculi qm emyti¬
cii. et alienigene pariter circumcisi sunt
Apparuit autem ei

Expanded text:
sa. Quaeri solet quomodo e salvabantur, quae non circumcidebantur? Fide scilistiarum oblatione, sicut ante circumcisionem viri sanbantur unde: « Fide purificans corda eorum.domus illius tam vernaculi quam empticii et alienigenae pariter circumcisi sunt apparuit autem ei
Abbreviated transcription (Latin):
enun. Et habita¬
uit iuxta ppłm.⁊
mitq ꝑtem agri
inqua fixerat ta¬
b̾nacula. a filiis
emor prĩs sichem
centum agnis. et
erecto ibi altari
inuocauit suꝑil
lud fortissimũ de¬

Expanded text:
e: et habitavit juxta oppidum. Emitque partem agri in qua fixerat tabernacula a filiis Hemor patris Sichem, centum agnis. Et erecto ibi altari, invocavit super illud fortissimum De
Abbreviated transcription (Latin):
appellaslunt. hoc enim
s de aliqua ex tribu et oog¬
natione sua dix̃at. ⁊ hoc ãd
utrumq ut ĩmunis eẽt¬
seruus a iuiramento si ñ

Expanded text:
appellaverunt, hoc enim  femina ex tribu vel cognatione sua, et hoc ad utrumque immunis esset a juramento servus, si non
Abbreviated transcription (Latin):
de domo abrahe accep̃ or¬
namenta: quia patien¬
tia de domo sapĩe orna¬
tur. a puero abrahe sus¬
aurib ũba et brachilia.¬
.i aured in manib oꝑa
et alia ornamenta qͥb
figurant᷑ diu̾sa uͥtitũ
genera.
mane locutus est puer. Ommttite me
ut ucoam asnm meum. Responele¬
runt fratres eius et mater. Maneat pu¬
ella saltem decem dies apud nos. et po¬
stea proficiscetur. Nolite ait me tenere.
quia dñs direxit uiam meam. O uit¬
tite me ut ꝑgam ad dũm meumt. t¬
dixerunt. ¶ õcemus puellam et que¬

Expanded text:
De domo Abrahae accipit ornamenta, quia patietia de domo sapientiatur; a puero Abrahae susverba; et brachilia, aurea in manibus opera, et alia ornamenta; figurantur diversa virtutum genera.mane, locutus est puer: Dimitte me, ut vadam ad dominum meum. Responderuntque frater ejus et mater: Maneat puella saltem decem dies apud nos, et postea proficiscetur. Nolite, ait, me retinere, quia Dominus direxit viam meam: dimittite me ut pergam ad dominum dixerunt: Vocemus puellam, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tͣ itulus tener et
saginatus xͥ corpus
est. qui ꝓ salute mun¬
di ad arborem crucis
iimolatus est. Hic
et uitulus qui ꝓdigo
filio occiditur.
it. qr lac uet̾em legẽ

Expanded text:
itulus tener et saginatus Christi corpus est, quod pro salute mundi ad arborem crucis immolatum est. Hic est vitulus qui prodigo filio occiditur. it, quia lac veterem legem
Abbreviated transcription (Latin):
Non filui carnis s filii ꝓ mis¬
sionis estimabuntur inseĩe.
s hoc ꝓͥe ad ysaac ꝑtinet. qͥ
non filius carnis sed ꝓmissi¬
onis. et semen sp̃ale ex pro¬
missione non ex carne.

Expanded text:
Non filii carnis, sed filii promissionis aestimabuntur in semine. » Sed hoc proprie ad Isaac pertinet, qui non filius carnis, sed promissionis, et semen spirituale ex promissione est, non ex carne.
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur cur ante sara uolu¬
it de ancilla filium susciꝑe.
aut eur cum matre nu nc iuubet
expelli. Qd̃ non facit ⁊elo ac¬
censa: s ꝓpħie mist̾io compul¬
lem ppłm. sara uͦ sp̃ualem
uos liberauit. Significabat᷑
cͦ hoc mist̾io pͥorem ppłm in
seruitutem generatum ñ ma¬
bili .i ppło fideli regnum glo¬
rie possidere.

Expanded text:
Quaeritur cur antea Sara voluit de ancilla filium suscipere, aut cur cum matre eum nunc jubet expelli? Quod non facit zelo accensa, sed prophetiae mysterio compullem populum; Sara vero spiritualem nos liberavit. Significabatur ergo hoc mysterio, priorem populum in servitute generatum non mabili, id est populo fideli, regnum gloriae possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẏsaac natus ẽ .xiii. annoꝵe
rat hysmael ⁊ pꝰ ablactatio¬
nem eiꝰ cum mr̃e expellitur.
Apud hebreos uaria ẽ opinio.
aliis asserentib quinto anno
ablactationis eiꝰ tempꝰ statu¬
tum. Aliis duodecimo. Nos gͥ ut
inciel eiectum eẽ cũ mr̃e. nec
conuenire iam adolescentẽ:
mr̃is sedisse ceruicib. Herũ
ẽ autẽ illud hebree linguey
dioma. qd̾ omĩs filiꝰ ad comꝑ¬
ationem ꝑentum infans uo¬
cet᷑ et ꝑuulus. Rome qͦ usq
hodie: omnes filii infantes
uocantur.
statim uingitur. Excłauit
puer et fleuit. et audiuit

Expanded text:
saac natus est, tredecim annorum erat Ismael, et post ablactationem ejus cum matre expellitur. Apud Hebraeos varia opinio est, aliis asserentibus quinto anno ablactationis tempus ejus statutum, aliis duodecimo. Nos igiturIsmaelem ejectum cum matre, nec convenire jam adolescentem matris sedisse cervicibus. Verum est autem illud Hebraeae linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Romae quoque usque hodie omnes filii infantes vocantur. statim jungitur. Exclamavitque puer et flevit; et audivit
Abbreviated transcription (Latin):
cumcidantur manus: ne faciant mala. Pebo
ne in malum currant. Iuus ne illicita concu¬
piscant. Gustꝰ ut ad głam dei manducet. es
bibat. Odoratus ut xͥ odorem capiat. et oꝑibus
mẽbra si in officiis dei seruiant: cͥcumcisa st̃
Si ultra p̃scͥptam legẽ suxiant: incͥcumcisa¬
cognitione trinita¬
tis claustra carniᷤ
ercedere. ⁊ qiͣ habi¬
tationis infime ia¬
nuam exire. curã
carnis qmͣ sara sig¬
nificat foris ad ia¬
ctantiam ñ appa¬
ret. s post t̃gum
uiri .i. sub discre¬
tione sp̃e solis ne¬
cessariis intenta.¬

Expanded text:
cumcidantur manus, ne mala faciant, pedes, ne in malum currant: visus, ne illicita concupiscat; gustus, ut ad gloriam Dei manducet et bibat; odoratus, ut Christi odorem capiat, et operibumembra, si in officiis Deo serviant, circumcisa sunt. Si ultra praescriptam legem luxurient, incircumcisacognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire. Cura carnis, quam Sara significat, foris ad jactantiam non appareat, sed post tergum viri, id est, sub discretione spiritus, solis necessariis intenta
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ pueri incircum cisi qui pactũ
dei ueritum ñ faciunt. s qui eos cͥcum¬
cide neglexerunt ꝑire debeant. Ss pa¬
ctum dei non scd̾m opus: s scd̾mori¬
ginem in pͥmo homine irritũ fec̃unt
in qͦ om̃s peccaũunt. Nascunt᷑ enim
omines ñ ꝓͥe s originalit̃ peccõres.I¬
d̾o ꝑeunt. qͥ ꝑ regñatoẽm ñ lib̾antur.

Expanded text:
quomodo pueri circumcisi qui pactum Dei irritum non fecerunt, sed qui eos circumcidere neglexerunt perire debeant? Sed pactum Dei non secundum opus, sed secundum originem in primo homine irritum fecerunt, in quo omnes peccaverunt. Nascuntur enim omnes, non proprie sed originaliter, peccatores. Ideo pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
uteumq uelinit uocabulũ cõmuta¬
tum. ñ grecam s hebream debet
hr̃e rõnem. hebreum enim est.
Nemo enim alt̾a lingua quẽ libi
uocans: ethimologiam uocabuli su¬
mit ex alt̾a. Saray gͦ pͥmum uecata
est ꝑsin. Res. ioch. sublatagͦ ioth:
addita ẽ .e. litt̃a que ꝑ .a. legit᷑. et
uocata ẽ sard. Antea enim diceba¬
Postea absolute pͥnceps. omnisi
.C gentium pͥnceps futuia. Quidã
pessime suspicant᷑ eam lepram
prius fuisse uocatam. et posteci
pͥncipem. cum lep᷑ sarat dicat᷑.¬

Expanded text:
utcunque velint vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraicam debet habere rationem. Hebraeum est enim. Nemo enim altera lingua quemlibet vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai ergo primum vocata est   per scin, res, iod. Sublata ergo iod addita est he littera, quae pro a legitur, et vocata est Sara  . Antea enim dicebapostea absolute princeps, omnium scilicet gentium princeps futura. Quidam pessime suspicantur eam prius lepram fuisse vocatam, et postea principem, cum lepra sarai dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ager: mundus im¬
plet᷑. Gñdictio est de rore
hec est multitudo qm colli¬
git de sacramento corꝑis¬
xͥ et sanguinis sui. Illi ser¬
uiunt ppłi .i. gentiles con

Expanded text:
sicut ager, mundus imBenedictio est de rore haec est multitudo, quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui. Illi serviunt populi, id est gentiles con
Abbreviated transcription (Latin):
Aubꝰ. Precepit suꝑuis septena et
septena de mundis. duo et duo de im¬
mundis tolli. Quomͦ gͦ nc̃ dicio duo
et duo intrasse. siue de mundis siuie
de ĩmundis: E hoc refertur non ad
numerũ mundoꝵ et immundoꝵ. s
ad masculũ et feminam. In omni¬
b enim duo sunt: masculus et fe¬
nib sed et de pecorib dictum. quia
quidam de spiritu sancto uolunt
intelligi quod scriptum est. insuf¬
flauit in faciem eius spiritum ui¬
te. Sed quidam codices melius ha

Expanded text:
etc. Praecepit superius septena et septena de mundis, duo et duo tolli de immundis. Quomodo ergo nunc dicit duo et duo intrasse, sive de mundis, sive de immundis? Sed hoc refertur non ad numerum mundorum et immundorum, sed ad masculum et feminam. In omnibus enim duo sunt, masculus et fenibus, sed et de pecoribus dictum: quia quidam de Spiritu sancto volunt intelligi quod scriptum est, « insufflavit in faciem ejus spiritum vitae; » sed quidam codices ha
Abbreviated transcription (Latin):
ledix̃ non aquis.
ꝙo homo de fructu
ducauit: ñ de aqͥs
bibit. et in aquis
erat peccm̃ abluen¬
dum de fructu tre
contractractum.
maledictoĩs hñt¬
ledicto. ñ adam. ut
ta sunt t̾rerent᷑. ne
similia facientes
simili pena plecte
fr̃icidium addidit.
maledicitur: dum
dicitur. maledictꝰ¬
nem de pisce mandu¬
borem homini infer¬
rent. cui post pecẽm
fuerunt ad laborem et afflictionem.
sicut serpentes et quecunq noxia. añ:
innoxia erant. Et notandum qd̾ ade
extrinseca pena imponit᷑. maledicta t̾ra
in oꝑe tuo. Muueriuͦ intͥnseca: cumdr᷑ mł̃

Expanded text:
ledixit, non aquis, quia homo de fructu ducavit, non de aquis bibit, et in aquis erat peccatum abluendum de fructu terrae contractum. maledictionis hledicitur, non Adam, ut ta sunt terrerentur, ne similia facientes, simili poena plecterfratricidium addidit, maledicitur cum dicitur: « Maledictnem de pisce manduborem homini inferrent: cui post peccatum fuerunt ad laborem et afflictionem, sicut serpentes et quaecunque noxia, ante innoxia. Et notandum quod Adae extrinseca poena imponitur: « Maledicta terra in opere tuo; » mulieri vero intrinseca, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aditum ẽ. Deficiens
mortuis ẽ abraham.
quia ñ conuenit abro¬
ham de ficere uel mi¬
nui. Illud quoq quod
ctute bona. senex et
plenꝰ in grecis codici¬
b ponitur plenꝰ dierũ
qd̾ cum sensũ uideat᷑

Expanded text:
additum est: « Deficiens mortuus est Abraham, » quia non convenit Abrahae deficere vel minui. Illud quoque quod ctute bona senex » et plenius in Graecis codicibus ponitur, « plenus dierum; » quod cum sensum videat
Abbreviated transcription (Latin):
um. Iratꝰ rex seruis suis⁊ me
et magistrum pistoꝵ retru
militum. ubi una nocte ut̾q
uidimꝰ sompniũ presagium
futuroꝵ. Erat ibi puer hebͤ¬
us eiꝰdem ducis militum fa mu¬
lus. cui narrantes sompnia.
audiuimꝰ quicqͥd postea reiꝓ
bauit euentus. Ego enim red¬
ditꝰ sum officio meo: et ille
suspensus ẽ in cruce. Proti¬
nꝰ ad regis imꝑium eductum

Expanded text:
um iratus rex servis suis me et magistrum pistorum retrs militum ubi una nocte uterque vidimus somnium praesagum futurorum erat ibi puer hebraeus eiusdem ducis militum famulus cui narrantes somnia audivimus quicquid postea rei probavit eventus ego enim redditus sum officio meo et ille suspensus est in cruce protinus ad regis imperium eductum
Abbreviated transcription (Latin):
Deuoraueruntq eas. quaru¬
ieie s pecies et habitudo cor¬
ꝑum erat. Ex ꝑgefactus pha¬
rao rursum dormurit. et ie¬
allt altum sompnium. Sep¬
tem p̾ice pululabant in cul¬
mo uno: plene atq: formose.
Nlie qͦ totidem spcetemuies

Expanded text:
Devoraveruntque eas: quarira species: et habitudo corporum erat. Expergefactus Pharao: rursum dormivit: et vidit aliud somnium. Septem spice pullulabant in culmo uno plene atque formose. Alie